######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:16:17.671561+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:16:17.671590+00:00
#META# transcription layer pk: 12762
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9569454368493254

#META#Header#End#

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0062.jpg)

# بیم لله الرخمن الرحیم
# الحمد لله الجواد بأفضل انواع النغماء، العنان بأشرف آضناف العطاء،
# ~~المحمود فی آعالی ذری العزة والکبریاء، المغبود بآخسن آجناس العبادات
~~فی
# ~~آعماق الأرض واطباق السماء، ذی العظمة والجبروت والبهاء، والجلالة
# ~~والملکوت والسناء، الذی علا فاختجب بآنوار المجد والقدس والثناء عن
~~آغین
# ~~الناظرین وآبصار البصراء، ودنا فاقترب من بصائر المحترقین فی وفج
~~العناء،
# ~~وربط طرف لقاء المنغمسین فی لجج بحار توحیده بالفناء، وخلط شرف فناء
# ~~المتغلغلین فی قغر قربه البهاء بمحض البقاء، واغناهم بعزة الفقر إلیه
~~عن ذل
# ~~الرکون إلی الأشیاء، وأولاهم التوفیق للحمد عما هو فی خزانة الآلاء،
~~وآغناهم
# ~~بالفناء عن البقاء وبالبقآء عن الفناء، فصاروا مغمورین بنور فناء
~~الفناء،
# ~~مخلصین عن هواء و بالبقاء عن الفناء، فصاروا مغمورین بنور فناء الفناء،
# ~~مخلصین عن هواء الأفواء، وحطوا رحال الأنس بفنا القدس مودعین فناء
~~الفناء،
# ~~وانقطعوا بالنور الحقیقی التام عن [تخاییل] الأضلال وتماثآیل الافیاء،
~~التی هی
# ~~آعیان الدفماء واشخاص الإنشاء، نحمده علی آن کفانا کید من عادانا فیه،
~~ودفع
# ~~عنا شر من نادانا بقلبه وآذانا بفیه، وشغل عنا کل شاغل عنه، والف بیننا
~~وتین کل
# ~~مؤلف بیننا وبینه، وجعلنا خدما وعبادا له، واکرمنا یشریف خطابه وکریم
~~کتابه،
# ~~وجعلنا متبعین لحبیبه، ثم من جملة آحبائه. ونشهد أن لاالة الله وخده
~~لاشریک له
# ~~یوازیه، ولأنظیرله یضاهیه، فإن نظرنا إلی آوصاف الألوهیة فلا إلة إلا
~~هو وان تأملنا PageV01P003
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0063.jpg)

# ~~الوجود فلا هو الا هو، ونشهد آن محمدا عبده ورسوله ونبیه وصفیه ارسله
~~بالحق
# ~~الی کافة الخلق فحل برفیع محله عقد اهل الرافع والضلال، وقل بحده عدد
~~زمر
# ~~الخزی والنکال وآطفاء بنوره نار الغوایة وبوائا انصاره دار الهدایة
~~وآضاء قلوب
# ~~المهتدین بهدیه بانوار جواهر الدین و وفقهم لاقتناء مفاخر ذخائر الیقین
# ~~وبصرهم بغوامض سرائر النبیین، وخص الاصفیاء والاتقیاء من آتباعهم الذین
# ~~نفضوا ایدیهم عن الکونین، و زفضوا عن قلوبهم الإلتفات إلی نعیم الدارین
~~من
# ~~شواهد الغیب المکنون، بما لایبصره لواحظ العیون، ولا یستشر ف له طوالع
# ~~العقول و ms001 نواجم الظنون، ویلغ قلوبهم بما کاشفها به من نهایات المطالب
~~وغایات
# ~~الهمم، واقسع عن اسرارهم مما طالعها به من آقاصی المقاصد غبابات الغمم،
# ~~واستضفی ارواحهم بما یستملکه من انوار الجلایا القدسیه عن شوائب
~~الأنوار
# ~~وکدورات الظلم، صلیی الله علیه وعلی آله و اصحابه ماذر شارق لطف من
~~مشرق
# ~~فضل وما وقب غاسق بعد من أفق طرد بعده، ما ابتلی بالبعد عاشق وما آومض
# ~~بارق هدایة من سحاب عنایة وما لفظ ناطق صدق بکلمة عشق وما تقلقل قدم
# ~~شوق فی بادیة ذوق وسلم تسلیما.
# اما بعد، چون از قرآن و اخبار گذشتی، هیچ سخن بالای سخن مشایخ
# ~~طریقت نیست -رحمهم الله- که سخن ایشان نیتجهآ کار و حال است، نه ثمرهآ
# ~~حفظ و قال؛ و از عیان است نه از بیان، و از اسرار است نه از تکرار، و
~~از علم
# ~~لدنی است است نه از علم کسبی، و از جوشیدن است نه از کوشیدن، و از عالم
# ~~«آدبنی ربی» است نه از جهان «علمنی آبی»؛ که ایشان ورثهآ انبیااند
# ~~صلوات الله علیهم اجمعین.
# و جماعتی از دوستان خود را رغبتی تمام میدیدم به سخن این قوم، و
# ~~مرا نیز میلی عظیم بود به مطالعهآ احوال و سخن ایشان. اگر همه را جمع
# ~~می کردم دراز میشد. التقاطی کردم دوستان را و خویشتن را - و اگر تو از
~~این
# ~~پردهای- برای تو نیز.

PageV01P004

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0064.jpg)

# ~~یباچهٔ‌ مؤلف
# و اگر کسی سخن ایشان زیادتتر از این خواهد، در کتب متقدمان
# ~~ومتأخران این طایفه بسیار یافته شود -از آنجا طلب کند.
# و اگر طالبی شرح کلمات این قوم مشبع طلب کند، گو کتاب
# ~~«شرح القلب» وکتاب «(کشف الاسرار») وکتاب «معرفت النفس»، مطالعه
# ~~کن که گمان ما آن است که هیچ سخن این طایفه -الا ماشاء الله- بر وی
# ~~پوشیده نماند.
# و اگر اینجا شرح آن کلمات دادمی، هزار ورق کاغذ بایستی، اما
# ~~طریق ایجاز و اختصار سپردن سنت است. کما فخر رسول الله (صلی الله علیه ms002
~~و
# ~~سلم) فقال اوتیت جوامع الکلم واختصر لی الکلام اختصرا؛ و اسانید1 نیز
# ~~بیفگندم. و سخن بود که در یک کتاب نقل از شیخی بود، و در کتابی از
# ~~شیخی دیگر. و اضافات حکایات و حالات مختلف نیز هم بود - آن قدر که
# ~~توانستم احتیاط به جای آوردم.
# دیگر سبب شرح نادادن آن بود که سخن خود در میان سخن ایشان
# ~~آوردن ادب ندیدم و ذوق نیافتم، مگر جایی اندک اشارتی برای دفع خیال
# ~~نامحرمان و نااهلان کرده آمد.
# دیگر سبب آن بود که هرکه را در سخن ایشان به شرحی حاجت
# ~~خواهد افتاد، اولیتر آن که به سخن ایشان نگرد و باز شرح دهد.
# دیگر سبب آن بود که اولیاء مختلفاند: بعضی اهل معرفتاند و
# ~~بعضی اهل معاملت، و بعضی اهل محبت، و بعضی اهل توحید، و بعضی همه. و
# ~~بعضی باصفتاند و بعضی بی صفت. اگر یک یک را شرح میدادم کتاب از
# ~~حد اختصار بیرون میشد، واگر ذکر انبیا و صحابه و اهل بیت می کردم، یک
# ~~کتاب دیگر میبایست جداگانه.
# و شرح قومی چگونه در زبان می گنجد، که ایشان خود مذکور خدا و
# ~~رسولاند، و محمود قرآن و اخبار، و آن عالم عالمی دیگر است و جهانی
~~دیگر.

PageV01P005

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0065.jpg)

# ~~انبیا و صحابه و اهل بیت سه قوماند. انشاءالله در ذکر ایشان کتابی جمع
~~کرده
# ~~آید تا از آن سه قوم مثلثی از عطار یاد گار ماند.
# و مرا در جمع کردن این کتاب چند چیز باعث بود: اول باعث، رغبت
# ~~برادران دین - که التماس می کردند. دیگر باعث، آن بود تا از من یاد
~~گاری
# ~~ماند تا هر که برخواتد از آنجا گشایشی یابد، مرا به دعای خیر یاد دارد
~~- بود
# ~~که سبب گشایش او، مرا در خاک گشایش دهند- چنان که یحیی بن عماد که
# ~~امام هری بود و استاد شیخ عبدالله انصاری بود (رحمهماالله) چون وفات
~~کرد،
# ~~او را به خواب دیدند و ms003 پرسیدند که: خدای عز و جل با تو چه کرد؟ گفت:
# ~~خطاب کرد که، یحیی! با تو خطابها داشتم سخت. لکن روزی در مجلس، ما را
# ~~می ستودی. دوستی از دوستان ما آنجا بگذشت و بشنید، وقتش خوش گشت.
# ~~تو را در کار خوش آمد او کردم، و اگر نه آن بودی، دیدی با تو چه کردمی.
# دیگر باعث، آن بود که شیخ ابوعلی دقاق را گفتند (رحمهالله) که: در
# ~~سخن مردان شنیدن هیچ فایده هست، چون بر آن کار نمیتوانیم کرد؟ گفت:
# ~~بلی. در وی دو فایده هست: اول آن که اگر مرد طالب بود، قوی همت گردد و
# ~~طلبش زیادت شود. دوم آنکه اگر در خود دماغی بیند ، آن دماغ فرو شکند ،
~~و
# ~~دعوی از سر او بیرون کند و نیک او بد نماید و اگر کور نیست [ببیند].
~~کما
# ~~قال الشیخ محفوظ (رحمهالله) : لاتزن الخلق بمیزانک وزن نفسک بمیزان
# ~~الموقنین لتعلم فضلهم وإفلاسک. یعنی خلق را به ترازوی خود وزن مکن، اما
~~به
# ~~ترازوی مردان راه خود را بسنج تا بدانی فضل ایشان و افلاس خود.
# دیگر باعث، آن بود که جنید را گفتند (رحمة الله علیه) که: مرید را چه
# ~~فایده بود در این حکایات و روایات؟ گفت: سخن ایشان لشکری است از
# ~~لشکرهای خدای عز و جل که بدان مرید را -اگر دل شکسته بود- قوی گردد و
# ~~از آن لشکر مدد یابد. و حجت این سخن آن است که حق تعالی میفرماید:
# ~~وکلا نقص علیک من آنباء الرسل، ماتثبت به فؤادک. ما ای محمد! قصهٔ‌
~~PageV01P006
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0066.jpg)

# دیگر باعث، آن بود که خواجهٔ‌ انبیا علیه الصلوة والسلام والتحیه
# ~~می فرماید: عند ذکر الصالحین تنزل الرحمة . اگر کسی مائدهای نهد که بر
~~آن
# ~~رحمت بارد، تواند بود که او را از آن مائده، بی فایده بازنگردانند.
# دیگر باعث، آن بود که تا بود که از ارواح مقدسهآ ایشان مددی بدین
# ~~شوریده روزگار رسد و پیش از ms004 اجل او را در سایهآ دولتی فرود آورد.
# دیگر باعث، آن بود که بعد از قرآن و احادیث بهترین سخنها، سخن
# ~~ایشان دیدم و جملهآ سخن ایشان شرح قرآن و احادیث دیدم. خود را بدین شغل
# ~~درافگندم تا اگر از ایشان نیستم، باری خود را با ایشان تشبه کرده باشم
~~که: من
# ~~تشبه بقوم فهو منهم. چنان که جنید رحمة الله علیه گفت که: مدعیان را
~~نیکو
# ~~دارید که ایشان محقق نمایند، و پای ایشان بوسه دهید که اگر همتی بلند
# ~~نداشتندی، به چیزی دیگر دعوی کردندی.
# دیگر باعث، آن بود که چون قرآن و اخبار را لغت و نحو و تصریف
# ~~میبایست و بیشتر خلق از معانی آن بهرهای نمیتوانستند گرفت -این سخنان
# ~~که شرح آن است و خاص و عام آن بهرهیی نمیتوانستند گرفت، این سخنان
# ~~که شرح آن است و خاص و عام را در وی نصیب است- اگر چه بیشتر به تازی
# ~~بود، با زبان پارسی آوردم تا همه را شامل بود.
# دیگر باعث، آن بود که چون ظاهر می بینم که اگر یک سخن
# ~~برخلاف تو می گویند، در خون آن کس سعی می کنی -و سالها بدان یک
# ~~سخن کینه می گیری- چون سخن باطل را در نفس تو چندین اثر است، سخن
# ~~حق را هم اثری تواند بود - هزار چندان- اگرچه تو از آن خبر نداری.
~~چنانکه از
# ~~امام عبدالرحمان آکاف رحمة الله علیه پرسیدند : («کسی که قرآن می خواند
~~و
# ~~نمیداند که چه میخواند، آن را هیچ اثری بود؟ گفت: کسی که دارو
# ~~می خورد و نمیداند که چه میخورد، اثر می کند. قرآن چگونه اثر نکند؟
~~بلکه
# ~~سی اثر کند . فکیف چون داند که چه میخواند.
# دیگر باعث، آن بود که دلی داشتم که جز این سخن نمی توانستم گفت
~~PageV01P007
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0067.jpg)

# ~~و شنید، مگر به گره1 و ضرورت و ما لابد. لاجرم از سخن ایشان وظیفهای
# ~~ساختم اهل روزگار را. تا بود که ms005 بدین مائده هم کاسهای یابم. چنانکه شیخ
# ~~ابوعلی سیاه رحمة الله علیه گوید: مرا دو آرزو است: یکی آنکه تا سخنی
~~از
# ~~سخنهای او می شنوم؛ دیگر آنکه: تا کسی را از کسان او می بینم. پس گفت:
# ~~من مردی امیام. نه چیزی توانم نوشت و نه چیزی توانم خواند. کسی می
~~بایدم
# ~~که سخن او گوید، و من می شنوم؛ یا من می گویم و او میشنود. اگر در بهشت
# ~~گفتگوی او نخواهد بود، بوعلی از بهشت بیزار است.
# دیگر باعث، آن بود که امام یوسف همدانی رحمهالله را پرسیدند:
# ~~چون این روزگار بگذرد و این طایفه روی در نقاب تواری2 آرند، چه کنیم تا
~~به
# ~~سلامت بمانیم؟ گفت: هر روز هشت ورق از سخن ایشان می خوانید. پس
# ~~وردی ساختن - اهل غفلت را- فرض عین دیدم.
# دیگر باعث، آن بود که بی سبی از کود کی باز دوستی این طایفه در
# ~~جانم موج میزد و همه وقت مفرح دل من سخن ایشان بود - به امید آنکه
~~«المرء
# ~~مع من آحب»، به قدر وسع خویش- سخن ایشان را جلوه کردم، که این عهدی
# ~~است که این شیوهآ سخن به کلیت روی در نقاب آورده است، و مدعیان به لباس
# ~~اهل معانی بیرون آمدهاند واهل دل، چون کبریت احمر عزیز شدهاند. کما
# ~~قال الجنید للشبلی (رحمهما الله): إذا وجدت من یواققک علی کلمة مما
~~تقول
# ~~فتمسک به. جنید، شبلی را گفت: اگر در همهآ عالم کسی را یابی که در یک
# ~~کلمه از این که می گویی موافق تو بود دامنش گیر.
# دیگر باعث، آن بود که چون میدیدم که روزگاری پدید آمده است
# ~~که الخیر شر، واشرار النتاس اخیار الناس را فراموش کردهاند ، تذکرهای
~~ساختم
# ~~اولیاء را، واین کتاب را «تذکرة الاولیاء» نام نهادم تا اهل خسران
~~روزگار،
# ~~اهل دولت را فراموش نکنند و گوشه نشینان و خلوت گرفتگان را طلب کنند و
~~PageV01P008
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0068.jpg)

# ~~یباچذ مؤلف
# ~~با ایشان رغبت نمایند، ms006 تا در نسیم دولت ایشان به سعادت ابدی پیوسته
~~گردند.
# دیگر باعث، آن بود که چون این سخن بهترین سخنهاست، از چند
# ~~وجه: اول آنکه دنیا بر دل مردم سرد کند؛ دوم آنکه آخرت را بر دوام
~~ملازم
# ~~خاطر بود؛ سوم آنکه دوستی حق در دل مرد پدید آورد؛ چهارم آن که مرد
# ~~چون این نوع سخن را بشنود، زاد راه بی پایان ساختن گیرد. پس بر مقتضی
~~این
# ~~مقدمات، جمع کردن چنین سخنها از جملهآ واجبات بود ، و به حقیقت توان
# ~~گفتن که در آفرینش به از این کتاب نیست، از آنکه سخن ایشان شرح قرآن و
# ~~اخبار است که بهترین جملهآ سخنهاست.
# و توان گفتن که این کتابی است که مخنثان را 1مرد کند، و مردان را
# ~~شیرمرد کند، و شیرمردان را فرد کند، و فردان را عین درد گرداند. و
~~چگونه
# ~~عین درد نگرداند؟ که هر که این کتاب -چنانکه شرط است- برخواند و
# ~~بنگرد، آگاه گردد که این چه درد بوده است در جانهای ایشان، که چنین
# ~~کارها و از این شیوه سخنها از دل ایشان به صحرا آمده است.
# و من یک روز پیش امام مجدالدین محمد خوارزمی رحمةالله علیه
# ~~درآمدم. او را دیدم که می گریست. گفتم: خیر است! گفت: زهی اسفهسلاران
# ~~2 که در این امت بودهاند، که به مثابه انبیاءاند (علیهم الصلوة
~~والسلام) که:
# ~~علماء امتی گانبیاء بنی اسرائیل. پس گفت: از آن می گریم که دوش گفته
# ~~بودم: خداوندا! کار تو به علت نیست. مرا از این قوم گردان یا از نظار
~~گیان این
# ~~قوم - که قسمی دیگر را طاقت ندارم- می گریم، بود که مستجاب شده باشد.
# دیگر باعث، آن بود که تا فردای قیامت نظری به شفاعت در کار این
# ~~عاجز کنند . و مرا چون سگ اصحاب الکهف -اگر همه با استخوانی - نومید
# ~~باز نگردانند .
# نقل است که جمال موصلی رحمة الله علیه خون خورد و جان کند و مال
~~PageV01P009
# ![image ms007 filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0069.jpg)

# ~~و جاه بذل کرد تا در محاذات جوار روضهآ خواجهآ انبیا علیه الصلوة
~~والسلام یک
# ~~گورگاه جای یافت. آنگاه وصیت کرد که: بر گورم نویسند: و گلبهم باسط
# ~~ذراعیه بالوصید. خداوندا! سگی چند قدم بر اثر دوستان تو زد، او را در
~~کار
# ~~ایشان کردی. من نیز دعوی دوستی دوستان تو می کنم و خود را بر فتراک1
# ~~ایشان می بندم و مشتغل سخن ایشان میشوم و باز میرسانم. خداوندا، و
# ~~پادشاها!اگرچه این سخن را هیچ نیم -و میدانم که از هیچکسان این راهم-
~~اما
# ~~محت اقوال واحوال و رموز و اشارات ایشانم. به حق وحدانیت قیومیت، و به
# ~~حق جان پاک انبیا و رسل و ملائکهآ مقرب، و اولیا و مشایخ و علمای حضرت
# ~~تو، که این غریب عاجز را از این قوم محجوب مگردان، و این کتاب را سبب
# ~~درجهآ قرب گردان، نه سبب در کهآ بعد. انک ولی الإجابة.
# اکنون اسامی این بزرگان که در این کتاباند یاد کنم. بعد از آن شرح
# ~~مقامات و کرامات و حالات و اوقات و اشارت ایشان آغاز نهیم، بعون الله
# ~~وحسن توفیقه.
# # محمد جعفر صادق  اویس قرنی %~% حسن بصری  مالک دینار
# # محمدبن واسع   حبیب عجمی %~% ابوحازم مکی  عتبة بن الغلام
# # رابعه عدویه   فضیل عیاض %~% ابراهیم بن ادهم بشر حافی
# ~~ذوالنون مصری   ابویزید بسطامی  عبدالله مبارک سفیان ثوری
# # شقیق بلخی   امام ابوحنیفه %~% امام اعظم شافعی امام احمد بن حنبل
# # داود طائی   حارث محاسبی %~% ابوسلیمان دارائیابن سماک
# # محمدبن اسلم   احمد بن حرب %~% حاتم اصمسهل بن عبد الله
# # معروف کرخی   سری سقطی %~% فتح موصلی احمد حواری
# ~~احمد خضرویه   ابو تراب نخشبی    یحیی معاذ رازی شاه شجاع کرمانی
# ~~یوسف بن الحسین   ابوحفص حداد حمدون قصار  منصور عمار PageV01P010
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0070.jpg)

# # احمد عاصم   عبدالله خبیق %~% جنید بغدادی  عمروبن عثمان مکی
# ~~ابوسعید خراز   ابوالحسین نوری ابوعثمان حیری ابوعبدالله جلاء
# # ابومحمد رویم   ابن عطا %~% ابراهیم رقی یوسف اسباط
# # ابویعقوب نهرجوری   سمنون محب %~% محمد مرتعش محمد فضل
# ~~ابوالحسن بوشنجی ms008   محمد الترمذی ابوالخیراقطع  عبدالله تروغبدی
# # ابوبکر رواق   عبدالله منازل %~% علی سهل اصفهانی خیرنتاج
# # ابوحمزه خراسانی   احمد مسروق %~% عبدالله مغربی  ابوعلی جوزجانی
# # ابوبکر کتانی   عبدالله خفیف %~% ابومحمد جریری حسین منصور حلاج
# ~~ابراهیم خواص   ممشاد دینوریابوبکر شبلی ابونصر سراج
# # ابوالعباس قصاب   ابوعلی دقاق %~% ابوالحسن خرقانیاراهیم شیبانی
# ~~ابوبکر صیدلانی   ابوحمزه بغدادی   ابو عمرو نجید ابوالحسن الصایغ
# # ابوبکر واسطی   ابرعلی ثقفی %~% شیخ جعفر خلد شیخ علی رودباری
# ~~شیخ ابوالحسن حصری ابو اسحاق کازرونی ابوالعباس سیاریابوعثمان مغربی
# ~~ابوالقاسم نصرآبادی   ابو العباس نهاوندی ابوسعید ابوالخیرشیخ ابوالفضل
~~حسن
# ~~محمد باقر PageV01P011
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0071.jpg)

### |  %~% 
### | PageV01P012
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0072.jpg)

# ذکر امام صادق (ع)
# آن سلطان ملت مصطفوی، آن برهان حجت نبوی، آن عامل صدیق، آن
# ~~عالم تحقیق، آن میوهآ دل اولیاء، آن جگرگوشهآ انبیاء، آن ناقد علی، آن
~~وارث
# ~~نبی ، آن عارف عاشق: جعفر الصادق رضی الله عنه.
# گفته بودیم که اگر ذکر انبیاء و صحابه و اهل بیت کنیم کتابی
# ~~جداگانه باید ساخت این کتاب شرح اولیاست که پس از ایشان بودهاند اما
# ~~به سبب تبرک به صادق ابتدا کنیم که او نیز پس ازایشان بوده است. و چون
# ~~از اهل بیت بود و سخن طریقت او بیشتر گفته است و روایت از وی بیشتر
# ~~آمده است کلمه ای چند از آن او بیاوریم که ایشان همه یکیاند.
# چون ذکر او کرده شود از آن همه بود. نه بینی که قومی که مذهب او
# ~~دارند، مذهب دوازده امام دارند. یعنی یکی دوازده است و دوازده یکی.
# اگرتنها صفت او گویم، به زبان و عبارت من راست نیاید که در جملهآ
# ~~علوم واشارات وعبارات بی تکلف به کمال بود، وقدوه1آ جملهآ مشایخ بود، و
# ~~اعتماد همه بر وی بود، ومقتدای مطلق بود. هم الهیان را شیخ بود، وهم
~~PageV01P013
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0073.jpg)

# ~~محمدیان را امام، وهم اهل ذوق را پیشرو، وهم اهل عشق را پیشوا. هم
# ~~عباد را مقدم، هم زهاد را مکرم، هم صاحب تصنیف حقایق، هم در
# ~~لطایف تفسیر و اسرار تنزیل ms009 بی نظیر بود، واز باقر رضی الله عنه بسیار
~~سخن
# ~~نقل کرده است و عجب دارم از آن قوم که ایشان خیال بندند که اهل سنت و
# ~~جماعت را با اهل بیت چیزی در راه است که اهل سنت و جماعت اهل بیت
# ~~را باید گفت به حقیقت. و من آن نمیدانم که کسی در خیال باطل مانده
# ~~است. آن میدانم که هر که به محمد ایمان دارد و به فرزندانش ندارد به
# ~~محمد ایمان ندارد. تا به حدی که شافعی در دوستی اهل بیت تا به حدی
# ~~بوده است که به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند و او در آن معنی
# ~~شعری سروده است ویک بیت این است:
# ~~لؤ کان رفضاحب آل محمد * فلیشهد آلثقلان أنی رافض
# ~~که فرموده است یعنی : اگر دوستی آل محمد رفض است گوجمله جن و
# ~~انس گواهی دهید به رفض من؛ و اگر آل و اصحاب رسول دانستن از اصول
# ~~ایمان نیست، بسی فضولی که به کار نمی آید، میدانی. اگر این نیز بدانی
# ~~زیان ندارد، بل که انصاف آن است که چون پادشاه دنیا و آخرت محمد را
# ~~میدانی وزرآء او را به جای خود میباید شناخت، و صحابه را به جای خود،
# ~~و فرزندان او را به جای خود می باید شناخت تا سنی پاک باشی و با هیچ
# ~~کس از پیوستگان پادشاهت کارنبود. چنانکه از ابو حنیفه رضی الله عنه
# ~~پرسیدند: از پیوستگان پیغامبر صلی الله علیه که کدام فاضلتر؟
# گفت: از پیران صدیق و فاروق و از جوانان عثمان و علی و از زنان
# ~~عایشه واز دختران فاطمه رضی الله عنهم اجمعین.
# نقل است که منصور خلیفه شبی وزیررا گفت: برو و صادق را بیارتا
# ~~بکشم. وزیر گفت: او در گوشه ای نشسته است و عزلت گرفته و به عبادت
# ~~مشغول شده و دست از ملک کوتاه کرده و امیر المؤمنین را ازوی رنجی نه.

PageV01P014

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0074.jpg)

# ~~از کشتن ms010 وی چه فایده بود؟
# هرچند گفت سودی نداشت. وزیر برفت به طلب صادق.
# منصور غلامان را گفت: چون صادق درآید و من کلاه از سر بردارم شما
# ~~او را بکشید.
# وزیر صادق را درآورد. منصور در حال1 برجست و پیش صادق بازدوید
# ~~و در صدرش بنشاند [وخود نیز] به دوزانوبیش او بنشست. غلامان را عجب
# ~~آمد. یس منصور گفت: چه حاجت داری؟
# صادق گفت: آنکه مرا پیش خود نخوانی و به طاعت خدای بگذاری.
# پس دستوری داد و به اعزازی2 تمام روانه کرد. در حال لرزه بر منصور
# ~~افتاد و دواج3 بر سر در کشید و بیهوش شد.
# گویند سه نماز از وی فوت شد. چون باز هوش آمد وزیر پرسید: که
# ~~آنچه حال بود؟
# گفت: چون صادق از در درآمد اژذهایی دیدم که با وی بود که لبی به
# ~~زیر صفه نهاد و لبی به زبر صفه؛ و مرا گفت به زبان حال اگر تو او را
# ~~بیازاری تو را با این صفه فروبرم. ومن از بیم آن اژدها ندانستم که چه
# ~~میگویم. از وی عذر خواستم و چنین بیهوش شدم.
# نقل است که یکبار داود طایی پیش صادق آمد و گفت: ای پسر رسول
# ~~خدای! مرا پندی ده که دلم سیاه شده است.
# گفت : یا با سلیمان! تو زاهد زمانه ای. تو را به بند من چه حاجت
# ~~است.   گفت: ای فرزند پیغمبر! شما را بر همهآ خلایق فضل است و پند دادن
~~PageV01P015
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0075.jpg)

# ~~همه بر تو واجب است.
# گفت: یا با سلیمان! من از آن میترسم که به قیامت جد من دست در
# ~~من زند که چرا حق متابعت من نگزاردی؟ این کار به نسبت صحیح و به
# ~~نسبت قوی نیست. این کار به معاملت شایستهآ حضرت حق بود.
# داوود بگریست و گفت: بار خدایا! آنکه معجون طینت او از آب نبوت
# ~~است و ترکیب طبیعت او از اصل برهان وحجت، جدش رسول است و
# ~~مادرش ms011 بتول است، او بدین حیرانی است. داوود که باشد که به معاملهآ خود
# ~~مغجب شود.
# نقل است که با موالی خود روزی نشسته بود. ایشان را گفت: بیایید تا
# ~~بیعت کنیم و عهد بندیم که هر که از میان ما در قیامت رستگاری یابد همه
~~را
# ~~شغاعت کند.
# ایشان گفتند: یا ابن رسول الله تورا به شفاعت ما جه حاجت که جد تو
# ~~شفیع جملهآ خلایق است؟
# صادق گفت: من بدین افعال خود شرم دارم که به قیامت در روی جد
# ~~خود نگرم.
# نقل است که جعفر صادق مدتی خلوت گرفت و بیرون نیامد. سفیان
# ~~ثوری به در خانهآ وی آمد و گفت: مردمان از فواید انغاس تو محروم اند
~~چرا
# ~~عمزلت گرفته ای؟
# صادق پاسخ داد: اکنون چنین روی دارد: فسد آلزمان وتغیر آلإخوان و
# ~~این دو بیت بخواند:
### | شعر
# ~~ذهب آلوفآء ذهاب أمس آلداهب * وآلتاس بین مخایل ومآرب
# ~~صفشون بیتهم آلمودة وآالوفا * وقلوبهم محشوة بعقارب PageV01P016
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0076.jpg)

# ~~ابن رسول آلله لیس هذا من زی اهل بیتک .
# ~~دست آن کس بگرفت و در آستین کشید. پلاسی پوشیده بود که دست
# ~~را خلیده میکرد. گفت: هذا للحق وهذا للخلق.
# ~~نقل است که صادق را گفتند: همهآ هنرها داری. زهد و گرم باطن و
# ~~قرة العین خاندانی؛ ولکن پس متکبری.
# ~~گفت: من متکبر نیم، لیکن کبر کبریایی است؛ که من چون از سر
# ~~کبر خود برخاستم کبریای او بیامد و به جای کبر من بنشست. به کبر خود
# ~~کبریایی نشاید کرد اما به کبریای او کبر شاید کرد.
# ~~نقل است که صادق از ابو حنیفه پرسید که : عاقل کیست؟
# ~~گفت: آنکه تمییز کند میان خیر و شر.
# ~~صادق گفت: بهایم نیز تمییز توانند کرد، میان آنکه او را بزنند و آنکه
# ~~او را علف دهند.
# ~~ابو حنیفه گفت: نزدیک تو عاقل کیست.
# ~~گفت آنکه تمییز کند میان دو خیر و دو شرتا از دو خیر خیر آلخیرین
# ~~اختیار کند واز دو ms012 شر خیر الشرین برگزیند.
# نقل است که همیانی زراز یکی برده بودند. آنکس در صادق آویخت
# ~~که: توبردی. واو را نشناخت.
# صادق گفت: چند بود.
# گفت: هزار دینار.
# گفتند: جعفر صادق.

PageV01P017

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0077.jpg)

# ~~آن مرد خجل شد و برفت.
# ~~نقل است که صادق روزی تنها در راهی می رفت و الله الله میگفت.
# ~~سوخته ای بر عقب او می رفت و بر موافقت او الله الله میگفت.
# ~~صادق گفت : الله! جبه ندارم. الله جامه ندارم!
# ~~در حال دستی جامه ای زیبا حاضر شد. جعفر در پوشید.
# ~~آن سوخته پیش رفت و گفت: ای خواجه! در الله گفتن باتوشریک
# ~~بودم، آن کهنهآ خود به من ده.
# ~~صادق را خوش آمد و آن کهنه به وی داد.
# ~~نقل است که یکی پیش صادق آمد و گفت: خدای را به من نمای.
# ~~گفت: آخر نشنیدهای که موسی را گفتند لن ترانی. گفت: آری! اما
# ~~این ملت محمد است که یکی فریاد میکند رأی قلبی رتی، دیگری نعره
# ~~می زند که لم أعبد ربا لم أره.
# ~~صادق گفت: او را ببندید و در دلجه اندازید. او را ببستند و در دجله
# ~~انداختند. آب او را فروبرد، باز برانداخت. گفت: یا آبن رسول آلله!
~~آلغیاث،
# ~~آلغیاث.
# ~~صادق گفت: ای آب! فروبرش.
# ~~فروبرد، باز بر آورد. گفت! یا آبن رسول آلله ! آلغیاث، آلغیاث.
# ~~گفت: فروبر.
# ~~همچنین چند کرت آب را میگفت که فروبر، فرومی برد. چون
# ~~برمی آورد می گفت: یا آبن رسول آلله! آلغیاث، آلغیاث. چون از همه نومید
# ~~شد و وجودش همه غرق شد و امید از خلایق منقطع کرد این نوبت که آب او
# ~~را برآورد گفت: الهی آلغیاث، آلغیاث.
# ~~صادق گفت: او را برآرید.
# ~~برآوردند و ساعتی بگذاشتند تا باز قرار آمد. پس گفت: حق را دیدی.

PageV01P018

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0078.jpg)

# گفت: تا دست در غیری1 میزدم در حجاب میبودم. چون به کلی پناه
# ~~دو بردم و مضطر شدم روزنه ای در درون دلم ms013 گشاده شد؛ آنجا فرونگرستم.
# ~~آنچه میجستم بدیدم و تا اضطرار نبود آن نبود که أمن یجیب آلمضطراذا
# ~~دعاه.   صادق گفت: تا صادق میگفتی کاذب بودی. اکنون آن روزنه را نگاه
# ~~دارد که جهان خدای بدانجافروست.
# و گفت: هر که گوید خدای بر چیزست یا در چیزست ویا از چیزست
# ~~او کافربود.
# و گفت: هرآن معصیت بنده را به حق نزدیک گرداند که اول آن ترس
# ~~بود و آخر آن عذر.
# و گفت: هر آن طاعت که اول آن امن بود و آخر آن عجب آن طاعت
# ~~بنده را از خدای دور گرداند زیرا که از این معنی بنده را به حق نزدیک
# ~~گرداند مطیع با عجب عاصی است و عاصی با عذر مطیع.
# از وی پرسیدند: درویش صابر فاضلتریا توانگر شاکر. گفت: درویش
# ~~صابر که توانگر را دل به کیسه بود و درویش را با خدای.
# و گفت عبادت جز به توبه راست نیاید که حق تعالی توبه مقدم
# ~~گردانید بر عبادت.
# کما قال الله تعالی آلتا یبون آلعابدون.
# و گفت: ذکر توبه در وقت ذکر خدای غافل ماندن است از ذکر. و
# ~~خدای را یاد کردن به حقیقت آن بود که فراموش کند در جنب خدای جمله
# ~~اشیاء را به جهت آنکه خدای او را عوض بود از جملهآ اشیاء.
# و گفت: در معنی این آیت: یختص برخمته من یشآء. خاص گردانم PageV01P019
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0079.jpg)

# ~~است تا بدانند که عطاء محض است.
# و گفت: مؤمن آن است که ایستاده است با نفس خویش و عارف آن
# ~~است که ایستاده است با خداوند خویش.
# و گفت: هر که مجاهده کند به نفس برای نفس به کرامات برسد و
# ~~هر که مجاهده کند با نفس برای خداوند برسد به خداوند.
# و گفت: الهام از اوصاف مقبولان است واستدلال ساختن که بی الهام
# ~~بود از علامت راندگان است.
# و گفت: مکر خدای در بنده نهانتر است از رفتن مورچه در سنگ سیاه
# ~~به ms014 شب تاریک.
# و گفت: عشق جنون الهی است نه مذموم است و نه محمود.
# و گفت: سر معاینه آنگاه مرا ملم شد که رقم1 دیوانگی بر من کشیدند.
# و گفت: از نیکبختی مرد است که خصم او خردمند است.
# و گفت: از صحبت پنج کس حذر کنید: یکی از دروغ گوی که همیشه
# ~~با وی در غرور باشی؛ دوم احمق که آن وقت که سود تو خواهد زیان تو بود و
# ~~نداند؛ سوم بخیل که بهترین وقتی از توببرد؛ چهارم بددلی3 که در وقت
# ~~حاجت تو را ضایع گذارد؛ پنجم فاسق که تورا به یک لقمه بفروشد و به کمتر
# ~~ازیک لقمه.
# گفتند: آن چیست کمتر از یک لقمه؟
# گفت: طمع در آن.
# و گفت: حق تعالی را دردنیا بهشت است و دوزخ است. بهشت
# ~~عافیت است و دوزخ بلاست. عافیت آن است که کار خود را خدای گذاری
# ~~و دوزخ آن است که کار خدای با نفس خویش گذاری.

PageV01P020

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0080.jpg)

# و گفت: من لم یککن له سرفهومضر. اگر صحبت اعدا مضر بودی اولیا
# ~~را به آسیه ضرری رسیدی از فرعون، واگر صحبت اولیاء نافع بودی اعدا را
# ~~منفعتی رسیدی زن نوح ولوط را، ولکن بیش از قبضی وبسطی نبود. وسخن
# ~~او بسیار است، تأسیس را چند کلمه گفتیم وختم کردیم.

PageV01P021

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0081.jpg)

# ذکر أویس القرنی رضی الله عنه
# ~~آن قبلهآ تابعین، آن قدوهآ اربعین، آن آفتاب پنهان، آن هم نفس رحمان،
~~آن
# ~~سهیل یمنی : أونس قرنی رضی الله عنه، قال النبی صلی الله علیه وسلم:
# ~~أیس القرنی خیر التابعین بإحسان وعطف. ستایش کسی که ستایندهآ او رحمة
# ~~للعالمین بود ونفس او نفس رب العالمین بود. به زبان من کجا راست آید؟
# ~~گاه گاه خواجهآ انبیاء علیهم السلام روی سوی یمن کردی و گفتی انی لاجد
# ~~نفس الرحمن من قبل الیمن. یعنی نسیم رحمت از جانب یمن می یابم وباز
# ~~خواجهآ انبیا گفت. علیهم السلام که: فردای قیامت حق ms015 تعالی هفتاد هزار
# ~~فرشته را بیافریند در صورت أونس تا أونس را در میان ایشان به عرصات
# ~~برآورند و به بهشت رود تا هیچ آفریده، الا ماشاء الله واقف نگردد که در
~~آن
# ~~میان اونس کدام است، که چون در سرای دنیا حق را در زیر قبهآ تواری1
# ~~عبادت می کرد و خویش را از خلق دور میداشت تا در آخرت نیز از چشم
# ~~آمده است که: فردا خواجهآ انبیا علیهم السلام در بهشت از حجرهآ خود
~~بیرون PageV01P022
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0082.jpg)

# ~~آند چنانکه کسی مرکسی را طلب کند خطاب آید که: که را طلب میکنی؟
# ~~گوبد: اریس را .
# ~~آواز آید که: رنج مبر که چنانکه در دار دنیا وی را ندیدی اینجا نیز هم
# ~~تبینی.   یرید: الهی کجاست؟ فرمان رسد که : فی مفعد صدق.
# ~~گوید: مرا نبیند.
# ~~فرمان رسد که: کسی ما را میبیند، تو را چرا بیند؟
# ~~باز خواجهآ انبیا گفت علیهم السلام که: در امت من مردی است که به
# ~~عدد موی گوسفندان ربیعه و مضر او را در قیامت شفاعت خواهد بود.
# ~~و چنین گویند که در عرب هیج قبیله را چندان گوسفند نبود که این دو
# ~~قبیله را.
# ~~صحابه گفتند: این که باشد؟
# ~~گفت عبد من عبید الله. بندهای از بندگان خدای.
# ~~گفتند: ما همه بند گانیم. نامش چیست؟
# ~~گفت: اویس.
# ~~گفتند: او کجا بود؟
# ~~گفت: به قرن.
# ~~گفتند:. او تورا دیده است.
# ~~گفت: بدیدهآ ظاهر ندیده است.
# ~~گفتند: عجب! چنین عاشق تو، و او به خدمت تونشتافته است؟
# ~~گفت: از دو سبب: یکی از غلبهآ حال؛ دوم از تعظیم شریعت من. که
# ~~پیر مادری دارد عاجزه ای است ایمان آورده به چشم به خلل و به دست و پای
# ~~سست سده. به روز اویس اشتروانی کند و مزد آن بر نفقات1 خود و مادر
~~PageV01P023
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0083.jpg)

# ~~خود خرج کند.
# گفتند ما او را ببینیم؟
# صدیق را گفت تو او را در عهد خود نبینی. اما فاروق ms016 و مرتضی را گفت
# ~~رضی الله عنهم که شما او را ببینید. و وی مردی شعرانی است و بر پهلوی
# ~~چپ وی و بر کف دست وی چندانکه یک درم سفید است و آن نه سفیدی
# ~~برص است. چون او را دریابید از من سلامش رسانید و بگویید تا امت مرا
# ~~دعا گوید.
# باز خواجه انبیا گفت علیهم السلام: الحب العباد الی الله الأ خفیآء.
# ~~بعضی گفتند: یا رسول الله! ما این در خویشتن می یابیم.
# سید علیه السلام گفت: شتروانی است به یمن. او را اویس گویند.
# ~~قدم برقدم او نهید.
# نقل است که چون خواجهآ انبیا را علیهم السلام وفاة نزدیک رسید
# ~~گفتند: یا رسول الله! مرقع1 توبه که دهیم؟
# گفت: به اویس قرنی.
# ~~فاروق درمیان خطبه گفت: یاأهل نجد قوموا . ای اهل نجد، برخیزید.
# برخاستند. گفت: از قرن2 کسی در میان شما هست؟
# گنتند: بلی .
# قومی را بدو فرستادند. فاروق رضی الله عنه خبر اونس از ایشان بپرسید.
# ~~گفتند: نمیدانیم.
# گفت: صاحب شرع مرا خبر داده است و او گزاف نگوید. مگر شما او PageV01P024
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0084.jpg)

# ~~وا نمیدانید؟
# کی گفت: هوأخقر شانا من أن یظلبة أمیر المؤمنین.
# گفت: او از آن حقیرتر است که امیر المؤمنین او را طلب کند.
# ~~دیوانه ای احمق واز خلق وحشی باشد.
# گفت او را طلب میکنیم. کجاست؟
# گفتند: در وادی یحمی الإبل در ان وادی اشتر نگاه میدارد تا شبانگاه
# ~~نانش دهیم. شوریده ای است. در آبادانیها نیاید، وبا کس صحبت ندارد، و
# ~~آنچه مردمان خورند او نخورد، غم و شادی نداند. چون مردمان بخندند او
# ~~بگرید، و چون بگیرند او بخندد.
# گفت: او را می طلبیم.
# پس فاروق ومرتضی رضی الله عنهما، آنجا شدند، او را دیدند در نماز و
# ~~حق تعالی ملکی را بدو گماشته تا اشتران او را نگاه میداشت. چون بانگ
# ~~حرکت آدمی بیافت، نماز کوتاه کرد. چون سلام باز داد فاروق برخاست و
# ~~سلام کرد. او ms017 جواب داد. فاروق گفت: ررما آسمک)) چیست نام تو؟
# قال: «عبد الله». گفت : بندهآ خدای.
# قال: ««عمر کلنا عبید الله.») گفت: همه بندگان خداییم. تورا نام
# ~~خاص چیست؟
# گفت: أویس.
# قال: «رآرنی یدک الیمتی» گفت: بنمای دست راست.
# ~~یدهآ . بوسه داد او را گفت: که رسون علیه السلام تورا سلام رسانیده
~~است.
# ~~گفته است که امتان مرا دعا کن.
# قال: آنت أولی بالدعآء لجمیع المؤمنین. گفت تو اولیتری به دعا گفتن
# ~~مسلمانان که بر روی زمین از تو عزیزتر کسی نیست.

PageV01P025

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0085.jpg)

# ~~فاروق گفت: من خود این کار می کنم. تو وصیت رسول علیه السلام به
# ~~جای آور.
# ~~گفت: یا عمر لعله غیری. بنگر نباید که آن دیگری بود.
# ~~گفت: پیغمبر تورا نشان کرده است.
# ~~پس اویس گفت: مرقع پیغمبر به من دهید تا دعا کنم.
# ~~ایشان مرقع بدو دادند. پس گفتند: بپوش و دعا کن.
# ~~گفت: صبر کنید تا حاجت بخواهم.
# ~~در نپوشید. از بر ایشان دور دور برفت و آن مرقع فرو کرد و روی بر
# ~~خاک نهاد و میگفت: الهی این مرقع در نپوشم تا همهآ امت محمد را به من
# ~~نبخشی. پیغامبرت حواله اینجا کرده است. و رسول فاروق و مرتضی است.
# ~~اللهی همه کارخویش کردند؛ کنون کارتومانده است.
# ~~خطاب آمد که: چندینی به تو بخشیدم، مرقع در پوش.
# ~~میگفت: نه! همه را خواهم.
# ~~باز خطاب آمد که چندین هزار دیگر به تو بخشم. مرقع بپوش.
# ~~می گفت: نه! همه خواهم.
# ~~باز خطاب می آمد که: چندین هزار هزار دیگر به تو بخشم مرقع بپوش.
# ~~منی گفت همه را خواهم. همچنان در مناجات میگفت و می شنود تا
# ~~صحابه را صبر نبود. برفتند تا او در چه کارست بدو رسیدند. چون اویس
# ~~ایشان را بدید گفت: آه، چرا آمدید؟ اگر این آمدن شما نبودی مرقع در
# ~~نپوشیدمی تااهمه امت محمد را بنخواستمی. صبر بایست کرد.
# ~~فاروق او را دید. گلیمی اشتری خود فرا گرفته و ms018 سر و پای برهنه
# ~~توانگری هژده هزار عالم در تحت آن گلیم دید. فاروق از خویشتن و از
# ~~خلافت خود دلش بگرفت. گفت: کیست که این خلافت ازما بخرد به
# ~~گردهای؟

PageV01P026

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0086.jpg)

# ~~أویس گفت: کسی که عقل ندارد. چه میفروشی؟ بیندازتا هر که را
# ~~باید برگیرد. خرید و فروخت در میان چه کار دارد؟
# ~~تا صحابه فریاد برآوردند که: چیزی که از صدیق قبول کردهای. کار
# ~~چندین هزار مسلمان ضایع نتوان گذشت؛ که یک روز عدل تو بر هزار ساله
# ~~عبادت شرف دارد.
# ~~پس اویس مرقع در پوشید و گفت: به عدد موی شتر و گاو و گوسفند
# ~~ربیعه و مضر از امت محمد علیه السلام بخشیدند از برکات این مرقع.
# ~~اینجا تواند بود که کسی گمان برد که اویس از فاروق در پیش بود و
# ~~نه چنین است. اما خاصیت اویس تجرید بود. فاروق آن همه داشت، تجرید
# ~~نیز میخواست. چنانکه خواجهآ انبیا علیه السلام در پیرزنان می زد که:
~~محمد
# ~~را به دعا یاد دارید.
# پس مرتضا خاموش بنشست. فاروق گفت: یا اویس چرا نیامدی تا
# ~~مهتر را بدیدی؟
# گفت: آنگاه شما دیدیت؟
# گفتند: بلی !
# گفت: مگر جبهآ او را دیدید؟ اگر شما او را دیدیت بگویید تا ابروی او
# ~~یوسته بود یا گشاده؟
# ای عجب! چندان او را دیده بودند، اما از هیبت که او را بود نشان باز
# ~~نتوانستند داد. گفت: شما دوست محمد هستید؟
# گفتند: هستیم.
# گفت: اگر در دوستی درست بودیت چرا آن روز که دندان مبارک او
# ~~شکستند به حکم مواففت دندان خود نسسیه، که شرط دوستی موافقت
~~PageV01P027
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0087.jpg)

# ~~به صورت نادیده موافقت او کردم که موافقت از دین است.
# پس هردو را رقت جوش آورد. بدانستند که منصب موافقت و ادب
# ~~منصبی دیگرست که رسول را ندیده بود و از وی میبایست آموخت.
# پس فاروق گفت. : یا اویس مرا دعایی بکن.
# گفت: در ایمان میل نبود، دعا کردهام و در ms019 هر نماز تشهد میگویم.
# ~~الللهم آغفر للمؤمنین والمؤمنات. اگر شما ایمان به سلامت به گور برید
~~خود
# ~~شما را دعا دریابد و اگر نه من دعا ضایع نکنم. پس فاروق گفت: مرا
# ~~وصیتی کن. گفت: یا عمر! خدای را شناسی؟ گفت: شناسم. گفت: اگر
# ~~به جز از خدای هیچ کس دیگر نشناسی تورا به. گفت: زیادت کن. گفت:
# ~~یا عمر! خدای تورا میداند. گفت: داند. گفت: اگر به جز خدای کس
# ~~دیگر تورا نداند تو را به.
# پس فاروق گفت: باش تا چیزی بیاورم برای تو. اویس دست در
# ~~گریبان کرد و دو درم برآورد. گفت: من این را از اشتربانی کسب کرده ام.
# ~~اگر توضمان میکنی که من چندان بزیم که این بخورم، آنگاه دیگر بستانم
# ~~زمانی بود.
# یس گفت: رنجه گشتید، باز گردید که قیامت نزدیک است. آنگاه
# ~~آنجا ما را دیدار بود که بازگشتی نبود، که من اکنون به ساختن زاد راه
# ~~قیامت مشغولم.
# حون اهل قرن از کوفه باز گشتند اویس را حرمتی و جاهی پدید آمد در
# ~~میان ایسان. سر آن نمیداست، ار آنجا بگریخت و به کوفه شد و بعد از آن
~~PageV01P028
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0088.jpg)

# ~~کردم و جواب داد و در من نگریست. خواستم تا دستش فرا گیرم، دست
# ~~نداد. گفتم: رحمک الله یا أونس وغفرلک. چگونه ای؟
# گریستن بر من افتاد. از دوستی من و از رحمت که مرا بر وی آمد از
# ~~ضعیفی حال وی أویس نیز بگریست. گفت: وحیاک الله یا هرم بن حیان.
# ~~چگونه ای یا برادرمن و تورا که راه نمود به من؟
# گفتم: نام من و پدر من چون دانستی؟ و مرا به چه شناختی هرگز
# ~~نادیده؟
# گفت: نبانی آلعلیم آلخبیر. آنکه هیچ چیز از علم و خبروی بیرون
# ~~نیست مرا خبر داد و روح من روح تورا بشناخت که روح مومنان با یکدیگر
# ~~آشنا باشد، اگر چه یکدیگر را ندیده باشند.
# گفتم: مرا چیزی روایت کن از رسول ms020 علیه اللام. گفت: من وی را
# ~~درنیافته ام. اخبار وی از دیگران شنیدهام، و نخواهم که راه حدیث بر
~~خویش
# ~~گشاده کنم و نخواهم که محدث و مفتی و مذگر باشم که مرا خود شغل
# ~~هست که بدین نمی پردازم.
# گفتم: آیتی بر من خوان تا از تو بشنوم.
# پس دست من بگرفت و گفت: أعوذ بالله من الشیطان آلرجیم. و زار
# ~~بگریست. پس گفت: چنین میگوید خدا جل جلاله وما خلفت آلجن
# ~~وآلإنس إلا لیغبدون وما خلهنا السمآء وآلأزض وما بینهما لآعبین ما
# ~~خلقناهما إلا بالحق ولکن أکثرهم لا یغلمون. تا اینجا که إنه هوآلعزیر
# ~~آلرجیم برخواند. آنگاه یک بانگ بکرد. پنداشتم که عقل ازو زایل شد.
# پس گفت: ای پسر حیان! چه آورد تو را اینجا؟
# گفتم تا با تو أنس گیرم و به تو بیاسایم. گفت: من هرگزندانستم که
# ~~کسی خدای را بشناخت و به هیچ چیز دیگر أنس تواند گرفت و به کسی
# # دیگر بیاسود. هرم گفت: مرا وصیتی کن. اویس گ %~% ت: مرگ را زیر بالین
~~PageV01P029
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0089.jpg)

# ~~دار، چون که بخفتی و پیش چشم دار، که برخیزی و در خردی گناه منگر.
# ~~در بزرگی آن نگر که در وی عاصی شوی که اگر گناه خرد داری، خداوند را
# ~~خرد داشته باشی و اگر بزرگ داری خداوند را بزرگ داشته باشی.
# قرم گفت: کجا فرمایی که مقام کنم.
# گفت: به شام.
# گفتم: آنجا معیشت چگونه بود.
# أونس گفت: الف لهذه القلوب قد خالطها الثک ولا تنفعها الموعظة. أف
# ~~از این دلها که شگ برو غالب شده است پند نپذیرد.
# ~~ب: گم : مرا وصیتی کیگر کن.
# گفت: یا پسر حیان! پدرت بمرد، آدم و حوا بمرد، نوح و ابرهیم خلیل
# ~~بمرد، موسی عمران بمرد، داود خلیفهآ خدای بمرد، محمد رسول الله بمرد،
~~ابو
# ~~بکر خلیفهآ وی بمرد، عمر برادرم بمرد و دوستم بمرد وا عمراة وا عمراه.
# گفتم: رحمک الله عمر، نمرده است.
# گفت: حق تعالی ms021 مرا خبر داد از مرگ وی.
# پس گفت: من و تواز جملهآ مردگانیم.
# و صلوات داد و دعایی سبک بگفت و گفت: وصیت این است که
# ~~کتاب خدای و راه اهل صلاح فرا پیش گیری، یک ساعت ازیاد مرگ غافل
# ~~نباشی، و چون با تزدیک قوم خویش رسی ایشان را پند ده و نصیحت از خلق
# ~~خدای باز مگیر، یک قدم پای از موافقت جماعت کشیده مدار که آنگاه
# ~~بی دین شوی وندانی و در دوزخ أفتی.
# و دعایی چند بگفت و گفت: رفتی یا هرم بن حیان. نیزنه تومرا بینی
# ~~نه من تو را و مرا به دعا یاد دار که من نیز تورا یاد دارم و تواز این
~~جانب برو
# ~~من از آن جانب بروم.
# فت: خواستم تا یک ساعتی با وی بروم، نگذاشت و بگذشت و PageV01P030
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0090.jpg)

# ~~می گریست و مرا به گریستن آورد. من از قفای وی مینگریستم تا به کوی
# ~~فروشد. نیزش از آن پس خبر وی نیافتم و گفت بیشتر سخن که با من گفت،
# ~~از امیرئن بود.
# فاروق و مرتضی رضی الله عنهما و ربیع خثیم گوید برفتم تا اویس را
# ~~بینم. در نماز بامداد بود. چون فارغ شد گفتم صبر کنم تا از تسبیح باز
~~پردازد.
# ~~درنگی کردم، همچنان از جای برنخاست تا نماز پیشین بگزارد و نماز دیگر
# ~~بکرد. حاصل سه شبانه روز از نماز نپرداخت و هیچ نخورد و هیچ نخفت.
# ~~شب چهارم او را گوش میداشتم. خواب در چشمش آمد. در حال با حق به
# ~~مناجات آمد. گفت: خداوندا! به تو پناه میگیرم از چشم بسیار خواب و از
# ~~شکم بسیار خوار.
# گفتم: مرا این بسنده است.
# او را تشویش ندادم و باز گردیدم. اویس را میآرند که در همهآ عمر
# ~~خویش هرگز شب نخفت. یک شبی گفتی: هذه لیلة القیام، و دیگر شب
# ~~گفتی هلذه لیلة الرکوع، و دیگر شب گفتی هلذه لیلة السجود.
# یک شب به ms022 قیامی بسر بردی، ویک شب به رکوعی، ویک شب به
# ~~سجودی.
# گفتند یا أویس چون طاقت میداری شبی بدین درازی بریک حال.
# ~~گفت: ما خود هنوز یکبار سبحان رتی آلا غلی نگفته باشیم در سجودی که
# ~~روز آید. خود سه بار تسبیح گفتن سنت است. این از آن می کنم که میخواهم
# ~~که مثل عبادت آسمانیان کنم.
# ازوی پرسیدند: خشوع در نماز چیست؟
# گفت: آنکه اگر نیزه بر پهلوش زنند در نماز خبرش نبود.
# گفتند: چونتی،   کفت: چدوه بسد تی که بامداد برخیزد %~% بهه شبانگاه
~~حواهه PageV01P031
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0091.jpg)

# ~~ریست یا نه؟
# گفتند: کار چگونه است؟
# اگفت: وا! قلة زاد وا ظول طریقاف.
# گفت: آه از بی زادی و درازی راه.
# گفت: اگر تو خدایرا تعالی پرستش کنی به عبادة آسمانها و زمینها از تو
# ~~بنپذیرد تا باورش نداری. گفتند: چگونه باورش داریم. گفت: ایمن نباشی
# ~~بدانچه تو را فرا پذیرفته است و فارغ نبینی خویش را تا در پرستش او به
~~چیزی
# ~~دیگرت مشغول نباید بود.
# و گفت هر که سه چیز دوست دارد دوزخ بدو از رگ گردنش نزدیکتر
# ~~بود: طعام خوش خوردن، ولباس نیکوپوشیدن، وبا توانگران نشستن.
# أویس را گفتند: رضی الله عنه که در این نزدیکی تومردی است. سی
# ~~سال است که گوری فرو کرده است و کفنی درآویخته و بر سر آن نشسته
# ~~است و میگرید و نه به شب قرار گیرد و نه به روز.
# اویس گفت: مرا آنجا برید تا او را ببینم.
# اویس را نزدیک او بردند. او را دید زرد گشته و نحیف شده و چشم از
# ~~گریه در مغاک افتاده. بدو گفت: یا فلان شغلک القبرعن آلله . ای مرد سی
# ~~سی سال است تا گور و کفن تورا از خدای مشغول کرده است و بدین هردو
# ~~بازمانده ای و این هردو بت راه تو آمده است. آن مرد به نور او آن آفت
~~در
# ~~خویش بدید، حال بر. او کشف شد، ms023 نعره ای بزد و در آن گور افتاد و جان
# ~~بداد. اگر گور و کفن حجاب خواهد بود حجاب دیگران بنگر که چیست و
~~PageV01P032
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0092.jpg)

# ~~میآمد. گردهای گرم در دهان گرفته پیش وی بنهاد. گفت: مگراز کسی
# ~~بوده باشد. روی بگردانید. گوسفند به سخن آمد. گفت: من بندهآ آن کسم
# ~~که توبندهآ اویی. بستان روزی خدای از بندهآ خدای.
# گفت دست دراز کردم تا گرده برگیرم، گرده در دست خویش دیدم
# ~~گوسفند ناپدید شد.
# محامد او بسیار است وفضایل وی بی شمار. در ابتدا شیخ ابو القاسم
# ~~گرگانی را رضی الله عنه ذکر آن بودست. مدتی که می گفتهاست اویس،
# ~~أویس، اویس! ایشان دانند قدر ایشان. و سخن اوست که گفت: من عرف
# ~~آلله لا یخفی علیه شیء، هرکه خدایرا شناخت هیچ چیز براو پوشیده نماند.
# دیگر معنی آن است که هر که بشناخت تا شناسنده کیست.
# دیگر معنی آن است که هر که اصل بدانست فروع دانستن آسان بودش
# ~~که به چشم اصل در فروع نگرد.
# دیگر معنی آن است که خدایرا به خدای بتوان شناخت که عرفت ربی
# ~~بربی پس هر که خدایرا به خدای داند همه چیزی میداند.
# وسخن اوست که: «(السلامة فی الوحدة.) سلامت در تنهایی است و
# ~~تنها آن بود که فرد بود در وحدة و وحدة آن بود که خیال غیردرنگنجدتا
# ~~سلامت بود. اگرتنهابه صورت گیری درست نبود که الشیطان أبعد من
# ~~الاثنین. حدیث است.
# و سخن اوست که: علیک بقلبک. بر توباد به دل تو. یعنی بر توباد ک
# ~~دایم دل حاضر داری تا غیر در او راه نیابد.

PageV01P033

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0093.jpg)

# نقل است که همسایگان او گفتند ما او را از دیوانگان شمردیمی. آخر
# ~~از وی درخواست کردیم تا او را خانهای ساختیم بر در سرای خویش. و یک
# ~~سال و دو سال بسر آمدی که او را وجهی نبودی که بدان روزه گشادی. طعام
# ~~او آن بودی که گاه گاه استهآ ms024 خرما برچیدی و شبانگاه بفروختی و در وجه
# ~~قوت صرف کردی و بدان افطار کردی و اگر خرماء خشک یافتی نگاه داشتی
# ~~تا روزه بدان گشادی و اگر خرماء خشک بیشتریافتی استهآ خرما بفروختی و
# ~~به صدقه بدادی. و جامهآ وی خرقهآ کهنه بود که از مزبلها برچیدی و پاک
# ~~بشستی و برهم دوختی و با آن می ساختی . عجبا! کار نفس خدایی از میان
# ~~پچنین جای بزآید وقت نماز اول بیرون شدی و پض از نماز خفتن بازآمدی و
~~به
# ~~هر محلتی که فروشدی کودکان وی را سنگ زدندی. گفتی: ساقهای من
# ~~باریکست. خردتر بردارید تا پای من شکسته و خون آلوده نشود تا از نماز
# ~~بازنمانم که مرا غم نماز است، نه غم پای.
# در آخر عمر چنین گفتند که سفیدی برو پدید آمد و آن وقت بر موافقت
# ~~امیر المؤمنین علی رضی الله عنه در صفین حرب میکرد تا کشته شد. عاش
# ~~وحیدا ومات شهیدأ رضی الله عنه بدانکه قومی باشند که ایشان را أویسان
~~گویند
# ~~ایشان را به سیر حاجت نبود که ایشان را نبوت در حجر خود پرورش دهد
# ~~بی واسطةآ غیری چنانکه آویس را داد. اکرچه به ظانفرا خواجه آنبیا را
~~ندید
# ~~ذلک قصل الله یوتیه من یثاء والله ذوآلفضل آلعظیم.

PageV01P034

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0094.jpg)

# ذکر حسن بصری رحمة الله علیه
# آن پروردهآ نبوت، آن خو کردهآ فتوت، آن کعبهآ عمل وعلم، آن خلاصهآ
# ~~ورع وحلم، آن سبق برده به صاحب صدری، صدرسنت، حسن بصری رضی
# ~~الله عنه؛ مناقب او بسیار است ومحامد اوبی شماراست. صاحب علم و
# ~~معامله بود، و دایم خوب و حزن حق او را فرو گرفته بود و مادر او از
~~موالی ام
# ~~سلمه بود. چون مادرش به کاری مشغول شدی حسن درگریه آمدی. أم
# ~~سلمه رضی الله عنها پستان دردهانش نهادی تا او بمکیدی. قطرهای چند
# ~~شیر پدید آمدی. چندان هزار برکات که حق ازو پدید آورد، همه از اثر
~~شیرآم ms025
# ~~سلمه بود.
# نقل است که حسن طفل بود، یک روز از کوزهآ پیغامبر علیه السلام آب
# ~~خورد، در خانهآ أم سلمه. پیغامبر گفت علیه السلام: این آب که خورد؟
# گفتند: حسن. گفت: چندانکه از این آب خورد علم من بدو سرایت
# ~~کند.
# ~~برکات دعای او یافت: PageV01P035
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0095.jpg)

# نقل است که چون حسن در وجود آمد او را پیش عمر آوردند. گفت:
# ~~سموه حسنا فانه حسن الوجه. او را نام «رحسن» کنید که نیکوروی است.
# أم سلمه رضی الله عنها پرورش وتعهد او قبول کرد، به حکم شفقتی
# ~~که بر وی برد شیرش پدید آمد تا پیوسته میگفتی: اللهم آجعله إماما یفتدی
# ~~به. خداوندا! او را مقتدای خلق گردان. تا چنان شد که صد و سی تن را از
# ~~صحابه دریافته بود و هفتاد بدری را یافته، و ارادت او به علی بوده است
# ~~رضی الله عنهما، ودر علوم رجوع باز او کرده است وطریقت ازو گرفت، و
# ~~تجارت روم کردی، و با امیران و وزیران قیصر ستد و داد کردی رضی الله
# ~~عنه. وقتی به روم شد و نزدیک وزیر رفت و ساعتی سخن گفت وزیر گفت:
# ~~ما به جایی خواهیم شد اگر موافقت کنی.
# گفت: حکم تورااست، موافقت می کنم.
# بفرمود تا اسبی برای حسن بیاوردند تا با وزیر برنشست و برفتند. چون
# ~~به صحرا رسیدند حسن خیمه ای دید از دیبای رومی زده با طناب ابریشم و
# ~~میخهای زرین در زمین محکم کرده. حسن به یکسو بایستاد و آنگاه سپاهی
# ~~چند گران بیرون آمدند. همه آلت حرب پوشیده، گرد آن خیمه درگشتند و
# ~~چیزی بگفتند و برفتند. آنگاه فیلسوفان و دبیران - قرب چهارصد- در
# ~~رسیدند. گرد آن خیمه درگشتند و چیزی بگفتند و برفتند. بعد از آن سیصد
~~از
# ~~پیران نورانی با محاسنهای سفید روی به خیمه نهادند و گرد آن خیمه
# ~~درگشتند و چیزی بگفتند و برفتند. پس از آن کنیزکان ماهروی - زیادت از
# ~~دوبست- هریکی طبقی از ms026 زر و سیم و جواهر برگرفته گرد خیمه بگشتند و
# ~~جیزی بگفتند و برفتند. آنگاه قیصر و وزیر جنگ در خیمه شدند و بیرون
# ~~آمدند وبرفتند.
# ن گفت: من متحیر و عجب بماندم. با خود گفتم این چه حالست PageV01P036
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0096.jpg)

# ~~چون فرود آمدیم من از او پرسیدم. گفت قیصر روم را پسری بود که ممکن
~~نبود
# ~~به جمال او آدمئی، و در انواع علوم کامل، و در میدان مردانگی بی نظیر.
~~و
# ~~پدر عاشق او، به صد هزار دل، ناگاه بیمارشد و جملهآ اطبای حاذق در
# ~~معالجهآ او عاجز آمدند. عاقبت وفات کرد. در آن خیمه به گور کردند. هر
# ~~سال یکبار به زیارت او بیرون شوند. اول سپاهی بی قیاس گرد خیمه درگردند
# ~~و گویند: ای ملکزاده! ما از این حال که تو را پیش آمدست اگر به جنگ
# ~~راست شدی ما همه جانها فدا کردیمی تا تورا بازستدمانی. اما این حال که
# ~~تورا پیش آمدست از دست کسی است که با اوبه هیچ روی کارزار
# ~~نمیتوانیم کرد، و مبارزت نتوان کرد.
# این گویند و باز گردند. آنگاه فیلسوفان و دبیران پیش روند و گویند:
# ~~این حال کسی کرده است که به دانش و فیلسوفی و علم و خرده شناسی با او
# ~~هیچ نتوان کرد که همهآ حکمای عالم در پیش او عاجزاند و همهآ عالمان در
# ~~جنب علم او جاهل، و اگرنه تدبیرها کردیمی و سخنها گفتیمی که در
# ~~آفرینش همه عاجز از آن شدندی.
# این گویند و باز گردند. آنگاه پیران به حرمت به شکوه پیش روند و
# ~~گویند: ای پادشاه زاده! این حال که تورا پیش آمده است اگر به شفاعت
# ~~پیران راست آمدی ما همه شفاعت و زاری کردیمی و تورا آنجا نگذاشتیمی.
# این گویند وباررد. چس فیصر با وزیر بزرد PageV01P037
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0097.jpg)

# ~~بدان ای چشم و چراغ پدر، و ای میوهآ دل پدر، و ای جگرگوشهآ پدر به دست
# ~~پدر چیست؟ پدر برای ms027 تو لشکر گران آورد و فیلسوفان و پیران و شفیعان و
# ~~رای زنان آورد و صاحب جمالان و مال و نعمتهای الوان آورد و خود بیامد.
# ~~اگر بدین همه کاری برآمدی پدر هرچه بتوانستی کرد بجای آوردی اما این
# ~~حال از کسی پیش آمده است که پدر با این همه کار و بار و لشکر و حشم و
# ~~نعمت ومال وخزینه در پیش او عاجز است. سلام بر توباد تا سال دیگر.
# این بگوید و باز گردد. این سخن بر دل حسن چنان کار کرد که دلش
# ~~از کار برفت. در حال تدبیر باز گشتن کرد و سوی بصره آمد و سوگند خورد
# ~~که نیز در دنیا نخندد تا عاقبت کارش معلوم نشود و چنان خویشتن را در
~~انواع
# ~~مجاهده و عبادت افگند که در عهد او کس را ممکن بالای آن ریاضت
# ~~کشیدن نبود. تا ریاضت به جائی رسید که گفتند هفتاد سال طهارت او در
# ~~طهارت چای باطل میشد و در عزلت چنان شد که امید از جملهٔ‌ خلق بریده
# ~~کرد تا لاجرم از جمله با سر آمد چنانکه یک روز یکی در جمعی بر پای
# ~~خاست و گفت:
# حسن مهتر وبهتر ما چراست؟
# بزرگی حاضر بود. گفت: از جهت آنکه امروز جملهآ خلایق را به علم او
# ~~حاجت است و او به یک جوبه خلق محتاج نیست. همه دردین بدو
# ~~حاجتمندند و او در دنیا از همه فارغ است. مهتری و بهتری اینجا بود.
# در هفته یکبار مجلس وعظ گفتی و هر باری که به منبر برآمدی چورابعه
# ~~باسد.
# سینهآ موران نتوانیم ریخت PageV01P038
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0098.jpg)

# ~~و هرگاه که مجلس گرم شدی روی به رابعه کردی که ای در گدیم
# ~~پوشید.. هلذا یر جمرات قلبک یا سیده. این همه گرمی ازیک اخگر دل
# ~~توست.  را سوال کردند که: جمعی بدین انبوهی که در پای منبرتو
# ~~مینشینند دانیم که شاد شوی.
# ~~گفن: ما به کثرت جمع شاد نشویم ولیکن ms028 اگریک درویش حاضر
# ~~بود دل ما شاد شود.
# ~~باز پرسیدند: مسلمانی چیست و مسلمان کیست؟ گفت: ملمانی در
# ~~کتابهاست و مسلمانان در زیر خاک اند.
# ~~از او پرسیدند: اصل دین چیست؟
# ~~فقال آلورع.
# ~~گفتند: آن چیست که ورع را تباه کند؟
# ~~فقال آلطمع.
# ~~و پرسیدند: جنات عدن چیست؟
# ~~گفت: کوشکی است از زر. در او نیاید الآ پیغامبری یا صدیقی یا
# ~~شهیدی یا سلطانی عادل.
# ~~و پرسیدند: طبیبی که بیمار بود دیگران را معالجه چون کند؟
# ~~گفت: تو نخست خود را علاج کن، آنگاه دیگران را.
# گفت: سخن من بشنوید که علم من شما را سود دارد، و عمل من شما
# ~~را زیان ندارد.
# ~~و پرسیدند: یا شیخ! دلهای ما خفتهاست که سخن تودر دلهای ما اثآر
# ~~نمیکند. چه کنیم؟
# ~~گفت: کاشکی خفته بودی که خفته را بجنبانی بیدار گردد. دلهای
# ~~سما مردهآ است که هر چند میجنبانی بیدار نمی گردد.

PageV01P039

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0099.jpg)

# ~~خوف پاره میشود. این روا بود؟
# گفت: امروز باقومی صحبت دارید که شما را بترسانند و فردا ایمن
# ~~باشید بهتر که صحبت با قومی دارید که شما را ایمن کنند و فردا به خوف
# ~~اندر رسید.
# گفتند: قومی به مجلس تو میآیند و سخنهای تویاد می گیرند تا بر آن
# ~~اعتراض کنند وعیب آن میجویند.
# گفت: من خویشتن را دیدهام که طمع فردوس اعلی و مجاورة حق
# ~~تعالی میکند و هرگز طمع سلامت از مردمان نکند که آفرید گار ایشان از
~~زبان
# ~~ایشان سلامت نمی یابد.
# ~~نکنید.   گفتند: کسی میگوید که خلق را دعوت مکنید تا پیش خود را پاک
# گفت: شیطان در آرزوی هیچ نیست مگر در آنکه این کلمه دردل ما
# ~~آراسته کند تا در امر معروف و نهی منکر بسته آید.
# گفتند: مؤمن حسد کند.
# گفت: برادران یوسف را علیه السلام فراموش کردید، ولکن چو نجی
# ~~از سینه بیرون نیفگنید زیان ندارد.
# حسن مریدی داشت که هرگاه آیتی از قرآن بشنودی خویشتن را بر ms029
# ~~زمین زدی. یکبار بدو گفت: ای مرد اگر اینچه میکنی توانی که نکنی، پس
# ~~آتش نیستی در معاملهآ جملهآ عمر خود زذی، و اگر نتوانی که نکنی ما را
~~به ده
# ~~منزل از پس پشت بگذاشتی.
# نس گفت: الصغقهآ من آلشیطان . هرکه بانگی از او برآید آن نیست الا
# ~~این خود او گفته است. یعنی ادرنوند که آن باطل کند و آن صعقه1 اراو
~~PageV01P040
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0100.jpg)

# ~~پدید آید از شیطان است.
# یک روز مجلس میداشت. حجاج درآمد با لشکریان بسیار و تیغهای
# ~~کشیده. بزرگی حاضر بود گفت: امروز حسن را بیازمایم که هنگام آزمایش
# ~~است.
# ححاج بنشست. حسن یک ذره بدو ننگرید و از آن سخن که میگفت
# ~~بنگردید1، تا مجلس تمام کرد. آن بزرگ دین گفت: حسن حسن است آخر.
# حجاج خویشتن آنجا افگند که حسن بود و بازوش بگرفت و گفت:
# ~~آنظروا الی آلرجل. اگر میخواهید که مردی را ببینید در حسن نگرید.
# حجاج را به خواب دیدند، در عرصات قیامت افتاده و گفتند: چه
# ~~ای طلبی؟
# گفت: آن می طلبم که موخدان طلبند.
# و این از آن بود که در حالت نزع میگفته بود خداوندا بدین مشتی
# ~~تنگ حوصله نمای که غفارم و اکرم آلا کرمین ام. که همه یک دل ویک
# ~~زبان اند که مرا فروخواهی برد، مرا به ستیزهآ ایشان برآور و بدیشان
~~نمای که
# ~~فعال لما یرید منم.
# این سخن حسن را برگفتند. گفت: بدان ماند که این خبیث به
# ~~طراری2، آخرت نیز بخواهد برد.
# نقل است که مرتضی رضی الله عنه به بصره درآمد - مهار اشتر بر میان
# ~~بسته _ و سه روز بیش درنگ نکرد. جملهآ منبرها بفرمود تا بشکستند و
# ~~مذکران را منع کردند. به مجلس حسن آمد. حسن سخن میگفت. پرسید: تو
# ~~عالمی یا متعلم.

PageV01P041

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0101.jpg)

# گفت: هیچ کدام. سخنی از پیغامبر به من رسیده است، بازمیگویم.
# مرتضی رضوان الله علیه او را منع نکرد و گفت: این جوان ms030 شایستهآ سخن
# ~~است.
# ~~بس برفت. حسن به فراست بدانست که او کیست. از منبر فرود آمد. از
# ~~بی او دوان شد تا در او رسید. دامنش بگرفت. گفت: از بهر الله وضوساختن
# ~~در من آموز.
# ~~جایی است که آن را باب الطشت گویند. طشت آوردند تا وضودر
# ~~حسن آموخت وبرفت.
# ~~یکبار در بصره خشکسالی افتاد. دویست هزار خلق برفتند و منبری
# ~~بنهادند و حسن را بر منبر فرستادند تا دعایی گوید. حسن گفت: میخواهید
# ~~تا باران بارد.
# ~~گفتند: بلی! برای این آمده ایم.
# ~~گفت: حسن را از بصره بیرون کنید.
# ~~و چندان خوف بر او غالب بوده است که چنان نقل کرده آمد که چون
# ~~نشسته بودی، گفتی در پیش جلآد نشسته است و هرگز کس لب او خندان
# ~~ندیدی. دردی عظیم داشته است.
# ~~نقل است که روزی یکی را دید که میگریست. گفت: چرا میگریی؟
# ~~گفت: به مجلس محمد کعب قرظی بودم، او نقل کرد که مردباشداز
# ~~مؤمنان که به شومی گناهان چندین سال دردوزخ بماند.
# ~~گفت: ای کاش که حسن از آنها بودی که پس از چندین سال از
# ~~دوزخ بیرون آوردندی.

PageV01P042

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0102.jpg)

# یکی ازیاران گفت: شبی حسن در خانهآ من مینالید. گفتم این نالهآ تو
# ~~از چیست با چنین روزگاری که تو داری بدین آراستگی؟ گفت: از آن
# ~~مینالم و میگریم که نباید بی علم و قصد حسن کاری رفته باشد یا قدمی به
# ~~خطا برداشته یا سخنی به زبان آمده بود که آن بر درگاه حق تعالی پسندیده
# ~~نبود. پس حسن را گفته باشد برو که اکنون تو را بر درگاه ما قدری نماند.
# ~~پس ازاین هیچ چیز از تونخواهیم پذیرفت.
# نقل است که روزی بر در صومعهآ او کسی نشسته بود. حسن بر بام
# ~~صومعه نماز میکرد. در سجده چندان بگریست که آب از ناودان فرو چکیدن
# ~~گرفت و بر جامهآ این مرد افتاد. آن مرد در بزد. گفت: این آب پاک هست یا ms031
# ~~نه تا بشویم؟
# حسن گفت: بشوی که با آن نماز روا نبود که آب چشم عاصیان
# ~~است.   نقل است که یکبار به جنازهای رفت. چون مرده را در گور نهادند و
# ~~خاک فرو کرده بودند، حسن بر سر آن خاک بنشست و چندانی بدان خاک
# ~~فرو گریست که خاک گل شد. پس گفت: ای مردمان! اول و آخر لحد
# ~~است. آخر دنیا گور است و اول آخرت نگری گوراست که القبراول منزل
# ~~من منازل الآخرة . چه مینازید به عالمی که آخرش این است. یعنی گورا و
# ~~چون نمی ترسیدازعالمی که اولش این است یعنی گورااول و آخر شما این است
# ~~ای اهل غهلت! کار اول و آخر بسازید. تا جماعتی که حاضر بودند چندان
# ~~یگریستند که همه یک رنگ شدند.

PageV01P043

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0103.jpg)

# نقل است که در حال کودکی معصیتی بر حسن رفته بود. هرگاه
# ~~پیراهنی نو بدوختی آن گناه بر گریبان پیراهن نوشتی. پس چندان بگریستی
# ~~که هوش از وی برفتی.
# وقتی عمر عبد العزیز رضی الله عنه به نزدیک حسن نامه ای نوشت و در
# ~~آن نامه گفت: مرا نصیحتی کن کوتاه چنانکه یاد دارم و این امام خویش
# ~~سازم1.   حسن بر ظهر نامه نوشت: یا امیر المؤمنین! چون خدای با تو است
~~بیم از
# ~~که داری و اگرخدای با تونیست امید به که میداری.
# وقتی دیگر حسن بدو نامه نوشت که: آن روز آمده گیر که باز پسین
# ~~کسی که مرگ بر وی نوشته اند بمیرد والسلام.
# او پاسخ داد: روزی آمده گیر که دنیا و آخرت هرگز خود نبود.
# وقتی ثابت بنانی رحمة الله علیه، به حسن نامه ای نوشت که: می شنوم
# ~~به حج خواهی رفت. میخواهم که در صحبت تو باشم.
# پاسخ نوشت: بگذار تا در ستر خدای زندگانی کنیم که با یکدیگر بودن
# ~~عیب یکدیگر را ظاهر کند و یکدیگر را دشمن گیریم.
# نقل است که سعید ججبیر را در نصحیت گفت: سه کار ms032 مکن، یکی
# ~~قدم بر بساط سلاطین منه، اگر همه محض شفقت بود بر خلق؛ و دوم با هیچ
# ~~سر پوشیده در خلوت منشین، و اگرچه رابعه بود و تو او را کتاب خدای
# ~~آموزی؛ سوم هرگز گوش خود عاریت مده امیر را اگرچه درجهآ مردان مرد
# ~~داری که از آفت خالی نبود و آخر الامر زخم خویش بزند.
# مالک دینار گفت از حسن پرسیدم: که عقوبت عالم چه باشد؟
# گفت: مردن دل.
# گفتم: مرگ دل چیست؟

PageV01P044

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0104.jpg)

# گفت: حب دنیا.
# بزرگی گفت: سحرگاهی به در مسجد حنن رفتم به نماز. در مسجد بسته
# ~~بود و حسن در درون مسجد دعا میکرد و قومی آمین میگفتند. صبر کردم تا
# ~~روشنتر شد. دست بر درنهادم، گشاده شد. درشدم، حسن را دیدم _تنها-
# ~~متحیر شدم. چون نماز بگزاردیم، قصه با وی بگفتم، و گفتم: خدایرا مرا از
# ~~این کارآگاه کن.
# گفت: با کس مگوی، هر شب آدینه پریان نزد من میآیند و من با
# ~~ایشان علم میگویم ودعا میکنم، ایشان آمین میگویند.
# نقل است که چون حسن دعا کردی حبیب عجمی دامن برداشتی و
# ~~گفتی: اجابت میبینم.
# نقل است که بزرگی گفت: با حسن و جماعتی به حج می رفتم. در
# ~~بادیه تشنه شدیم. به سر چاهی رسیدیم، دلو و رسن ندیدم. حسن گفت: چون
# ~~من در شروع نماز شوم، شما آب خورید. پس در نماز شد تا به سر آب شدیم.
# ~~آب بر سر چاه آمده بود. باز خوردیم. یکی از اصحاب رکوهای آب برداشت.
# ~~آب به چاه فروشد.
# چون حسن از نماز فارغ شد گفت: خدایرا استوار نداشتید تا آب به چاه
# ~~فرورفت.
# پس از آنجا برفتیم. حسن در راه خرمایی بیافت، به ما داد، بخوردیم.
# ~~دانه ای زرین داشت. به مدینه بردیم و از آن طعام خریدیم و به صدقه
~~دادیم.
# نقل است که ابو عمرو- امام القرا- قرآن تعلیم کردی. ناگاه کودکی
# ~~صاحب جمال بیامد که قرآن آموزد. ابو عمرو به ms033 نظر خیانت در وی
# ~~نگریست. قرآن تمام از الف آلخمد تا سین من آلجنة وآلناس فراموش کرد.
# ~~آتشی در وی افتاد و بی قرار شد و به نزدیک حسن بصری رفت و حال
~~PageV01P045
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0105.jpg)

# ~~قرآن فراموش کردم.
# حسن از آن کاراندوهگن شد و گفت: : اکنون وقت حج است، برو و
# ~~حج بگزار. چون فارغ شوی به مسجد خیف رو که پیری بینی در محراب
# ~~نشسته. وقت بر وی تباه مکن، بگذارتا خالی شود. پس با او بگوی تا دعا
# ~~کند.
# بو عمرو همچنان کرد و در گوشهآ مسجد بنشست. پیری با هیبت دید
# ~~خلقی بگرد او نشسته- چون زمانی برآمد مردی درآمد با جامهآ سفید
# ~~پاکیزه. خلق پیش او بازشدند، و سلام کردند، و سخن گفتند با یکدیگر.
# ~~چون وقت نماز شد آن مرد برفت و خلقی با وی برفتند. آن پیر خالی ماند.
~~ابو
# ~~عمرو گفت: من پیش او رفتم وسلام کردم. گفتم: الله الله، مرا فریاد رس!
~~و
# ~~حال باز گفتم. پیر غمناک شد و به دنبال چشم در آسمان نگاه کرد. هنوز
# ~~سر در پیشن نیاورده بود که قرآن بر من گشاده شد. بو عمرو گفت: من از
# ~~شادی در پایش افتادم، پس گفت: تورا به من که نشان داد. گفتم: حسن
# ~~بصری. گفت: کسی را که امامی چون حسن باشد به کسی دیگر چه
# ~~حاجت باشد. پس گفت: حسن ما را رسوا کرد، ما نیز او را رسوا کنیم. او
# ~~پردهآ ما بدرید، ما نیز پردهآ او بدریم. پس گفت: آن پیر که دیدی با
~~جامهآ
# ~~سفید که پس از نماز بپیشین آمد و پیش از همه برفت و همه او را تعظیم
~~کردند
# ~~آن حسن بود. هر روز نماز پیشین به بصره کند، و اینجا آید، وبا ما سخن
# ~~گوید، و نماز دیگر به بصره رود. آنگاه گفت: هر که چون حسن امامی دارد
# ~~دعا از ما چرا خواهد؟
# نقل است که در عهد حسن ms034 مردی را اسبی به زیان آمد و آن مرد
# ~~فروماند. حال خود با حسن بگفت. حسن آن اسب را از بهر جهاد به چهارصد
# ~~اسبی در آن مرغزار و چهارصد گره، همه خنگ: پرسید: این اسبان از آن
~~PageV01P046
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0106.jpg)

# ~~کیست؟
# گفتند: به نام توبود، اکنون به نام حسن کردند.
# چون بیداز شد پیش حسن آمد و گفت: ای امام! بیع اقالت پدید کن
# ~~که پشیمانم.
# حسن گفت: برو که آن خواب که تودیده ای من پیش از تودیدم.
# آن مرد، غمگین باز گشت. شب دیگر حسن کوشکها دید و منظرها به
# ~~خواب. پرسید: از آن کیست؟
# گفت: آن کسی را که بیع اقالت کند.
# حسن بامداد آن مرد را طلب کرد و بیع اقالت کرد.
# نقل است که همسایه ای داشت، آتش پرست، شمعون نام. بیمار شد و
# ~~کارش به نزع رسید. حسن را گفتند: همسایه را دریاب.
# حسن به بالین او شد، او را بدید، از آتش ودود سیاه شده گفت: بترس
# ~~از خدای که همه عمر در میان آتش و دود بسر بردهای. اسلام آر، تا باشد
~~که
# ~~خدای بر تورحمت کند.
# شمعون گفت : مرا سه چیز از اسلام بازمیدارد: یکی آنکه شما دنیا
# ~~مینکوهید و شب و روزدنیا می طلبید؛ دوم آنکه میگوئید مرگ حق است و
# ~~هیچ ساختگی مرگ نمی کنید؛ سوم آنکه میگویید دیدار حق دیدنی است، و
# ~~امروز همه آن میکنید که خلاف رضای اوست.
# حسن گفت: این نشان آشنایان است. پس اگر مؤمنان چنین میکنند تو
# ~~چه میگویی؟ ایشان به یگانگی او مقراند و تو عمر خود در آتش پرستی صرف
# ~~کردی تو که هفتاد سال آتشر پرستیدهای و من که نپرستیدهام، هردو را به
# ~~دوزخ درآورند. تو را و مرا بسوزد و حق تونگاه ندارد. اما خداوند من اگر
# ~~خواهد آتش را رهره تبود که مویی برک کن بسوزد، زیرا که آتش مخلوق
~~PageV01P047
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0107.jpg)

# ~~تا هر دو دست بر آتش ms035 نهیم تا ضعف آتش و قدرة خدای تعالی مشاهده
# ~~کنی.
# این بگفت و دست در آتش نهاد و میداشت که یک ذره از وجود وی
# ~~متغیر نشد ونسوخت. شمعون چون چنین دید متحیر شد، وصبح آشنایی
# ~~دمیدن گرفت. حسن را گفت: مدت هفتاد سال است تا آتش را پرستیدهام.
# ~~اکنون نفسی چند مانده است. تدبیر من چیست؟
# گفت: آنکه مسلمان شوی.
# شمعون گفت: اگر خظی بدهی که حق تعالی مرا عقوبت نکند ایمان
# ~~آورم، ولیکن تاخط ندهی ایمان نیارم.
# حسن خطی بنوشت. شمعون گفت: بفرمای تا عدول بصره گواهی
# ~~نویسند بعد از آن بنوشتند. پس شمعون بسیار بگریست و اسلام آورد و حسن
# ~~را وصیت کرد: که چون وفات کنم بفرمای تا بشویند، و مرا به دست خود در
# ~~خاک نه و این خط در دست من نه که حجت من این خط خواهد بود.
# این وصیت کرد و کلمهآ شهادت بگفت و وفات کرد. او را بشستند و
# ~~نماز کردند و دفن کردند و آن خط دردست او نهادند.
# حسن آن شب از اندیشه در خواب برفت که این چه بود که من کردم.
# ~~من خود غرقه ام، غرقه ای دیگر را چون دست گیرم؟ مرا خود بر ملک خود
# ~~هیچ دستی نیست، بر ملک خدای چرا سجل کردم؟
# در این اندیشه در خواب رفت. شمعون را دید - چون شمعی تابان-
# ~~تاجی بر سر، و حله ای در بر، خندان در مرغزار بهشت خرامان.
# حسن گفت: ای شمعون چگونه ای؟
# گفت: چه می پرسی؟ چنین که میبینی. حق تعالی مرا در جوار خود
# ~~فرود آورد به فضل خود و دیدار خود نمود به کرم خود و آنچه از لطف در حو
# ~~من فرمود، در صف و عبارت نیاید. اکنون توباری از ضمان خود برون آمدی.

PageV01P048

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0108.jpg)

# ~~ستان این خط خود که مرا پیش بدین حاجت نماند. چون حسن بیکار شد،
# ~~آن کاغذ در دست دید. گفت: خداوندا! معلوم است ms036 که کار توبه علت
# ~~نیست جز به محض فضل. بر در تو که زیان کند؟ گبر هفتاد ساله را به یک
# ~~کلمه به قرب خود راه دهی، مؤمن هفتاد ساله را کی محروم کنی؟
# نقل است که چنان شکستگی داشت که در هر که نگرستی او را از
# ~~خود بهتر دانستی . روزی به کنار دجله میگذشت. سیاهی دید با قرابه ای، و
# ~~زنی پیش او نشسته، و از آن قرابه میآشامید. به خاطر حسن بگذشت که این
# ~~مرد از من بهتر است. باز شرع حمله آورد که آخر از من بهتر نبود که با
~~زنی
# ~~نامحرم نشسته و از قرابه میآشامد؟ او در این خاطر بود که ناگاه کشتی یی
# ~~گرانبار برسید و هفت مرد در آن بودند، و ناگاه در گشت و غرقه شد. آن
~~سیاه
# ~~در رفت و شش تن را خلاص داد. پس روی به حسن کرد و گفت: برخیز اگر
# ~~از من بهتری. من شش تن را نجات دادم، تواین یک تن را خلاص ده، ای
# ~~امام مسلمانان! در آن قرابه آب است و آن زن مادر من است. خواستم تا
~~تورا
# ~~بیازمایم تا تو به چشم ظاهر میبینی یا به چشم باطن. اکنون معلوم شد که
~~به
# ~~چشم ظاهر دیدی.
# حسن در پای او افتاد و عذر خواست و دانست که آن گماشتهآ حق است
# ~~پس گفت: ای سیاه! چنانکه ایشان را از دریا خلاص کردی مرا از دریای
# ~~یندار خلاص ده.
# سیاه گفت: چشمت روشن باد!
# ~~سگی دید و گفت:  الهی مرا بدین سگ برگیر.
# پرسیدند توبهتری یا سگ؟
# گفت: اگر از عذاب خدای خلاص یابم من بهترازو باشم والآ به عز
# ~~وجزن ذی که او از صد چون من به.

PageV01P049

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0109.jpg)

# نقل است که حسن گفت: از سخن چهار کس عجب داشتم: کودکی
# ~~و مستی و مخنثی و زنی.
# گفتند: چگونه؟
# گفت: روزی جامه از یختشی که برو می گذشتم در کشیدم. ms037 گفت:
# ~~خواجه حال ما هنوز پیدا نشده است. توجامه از من برمدار که کارها درثانی
# ~~الحال خدای داند که چون شود؛ ومستی را دیدم که در میان وحل می رفت،
# ~~افتان خیزان. فقلت له ثبت قدمک یا منکین حتی لاتزل . گفتم قدم ثابت
# ~~دار تا نیفتی. گفت: تو قدم ثابت کردهای با این همه دعوی؟ اگر من بیفتم
# ~~مستی باشم به گل آلوده، برخیزم و بشویم. این سهل باشد، اما از افتادن
~~خود
# ~~بترس. این سخن در دلم عظیم اثر کرد و کودکی وقتی چراغی میبرد و
# ~~گفت: از کجا آورده ای این روشنایی؟ بادی در چراغ دمید و گفت: بگوی تا
# ~~به کجا رفت این روشنایی تا من بگویم که از کجا آوردم؟ و عورتی روی
# ~~برهنه و هر دو دست گشاده و چشم آلوده با جمالی عظیم از شوهر خود با من
# ~~شکایت میکرد. گفتم: اول روی پوش. گفت: من از دوستی مخلوق چنانم
# ~~که عقل از من زایل شده است و اگر مرا خبر نمی کردی همچنین به بازار
# ~~فرو خواستم شد. تو با این همه دعوی در دوستی او چه بودی اگر تو
# ~~ناپوشیدگی روی من ندیدی؟ مرا از این نیز عجب آمد.
# نقل است که چون از منبر فروآمدی تنی چند را از این طایفه باز گرفتی
# ~~و گفتی هاثوا بتشر آلنور. بیایید تا نور نشر کنیم. روزی یکی نه از اهل
~~این
# ~~حدیث با ایشان همراه شد. حسن او را گفت: تا تو باز گردی.
# نقل است که روزی یاران خود را گفت: شما ماننده اید به اصحاب
# ~~رسول علیه السلام.

PageV01P050

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0110.jpg)

# ~~و اگر ایشان را بر سرایر شما اطلاع افتادی یکی را از شما مسلمان
~~نگفتندی،
# ~~که ایشان مقدمان بودند. بر اسبان رهوار رفتند چون مرغ پرنده و باد
~~وزنده، و
# ~~ما بر خران پشت ریش مانده ایم.
# نقل است که اعرابی پیش حسن آمد و از صبر سؤال کرد. گفت: صبر ms038
# ~~پر دو گونه است. یکی بر بلا و مصیبت و یکی بر چیزها که حق تعالی ما را
# ~~از آن نهی کرده است. و چنانکه حق صبر بود اعرابی را بیان کرد. اعرابی
# ~~گفت: ما رأئت آزهد منک . من زاهدتر از توندیدم و صابرتر از تونشنیدم.
# حسن گفت: ای اعرابی! زهد من به جمله ازجهت میل است و صبر
# ~~من ازجهت جزع.
# اعرابی گفت: معنی این سخن بگوی که اعتقاد من مشوش کردی.
# گفت: صبر من در بلا یا در طاعت ناطق است بر ترس من از آتش
# ~~دوزخ و این عین جزع بود و زهد من در دنیا رغبت است در آخرت و این عین
# ~~نصیبهآ طلبی است.
# پس گفت: صبر آنکس قوی است که نصیبهآ خود از میان برگیرد تا
# ~~صبرش حق را بود نه ایمنی تن خود را از دوزخ و زهدش حق را بود نه
# ~~وصول خود را به بهشت. واین علامت اخلاص بود.
# ~~طلب کردن دنیا خواند.

PageV01P051

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0111.jpg)

# و گفت: معرفت آن است که در خود یک ذره خصومت نیابی.
# و گفت: بهشت جاودانی بدین عمل روزی چند اندک نیست. به نیت
# ~~نیکواست.
# و گفت: اول که اهل بهشت به بهشت نگرند هفتصد هزار سال بیخود
# ~~شوند از بهر آنکه حق تعالی بر ایشان تجلی کند. اگر در جلالش نگرند مست
# ~~هیبت شوند و اگر در جمالش نگرند غرق وحدت شوند.
# و گفت: فکر آینه ای است که حسنات و سیئات تو بدو به تو نمایند.
# و گفت: هر که را سخن نه از سر حکمت است عین آفت است، وهر
# ~~که را خاموشی نه از سر فکرت است آن برشهوت و غفلت است، و هر نظر
# ~~که نه از سر عبرت است آن همه لهو و زلت است.
# و گفت: در تورات است که هر آدمی که قناعت کرد بی نیازشد، و
# ~~چون از خلق عزلت گرفت سلامت یافت، و چون شهوت را ms039 زیرپای آورد آزاد
# ~~گشت، و چون از حسد دست بداشت مودت ظاهر شد، و چون روزی چند
# ~~صیر کرد برخورداری جاوید یافت.
# و گفت: پیوسته اهل دل به خاموشی معاودت میکنند تا وقتی که
# ~~دلهای ایشان در نطق آید پس از آن بر زبان سرایت کند.
# و گفت: در ورع سه مقام است یکی آنکه بنده سخن نگوید مگر به
# ~~حق، خواه در خشم باش خواه راضی؛ دوم آنکه اعضای خود را نگاه دارد از
# ~~هرچه خشم خدای در آن باشد؛ سوم آنکه قصد او در چیزی بود که خدای
# ~~تعالی بدان راضی باشند.

PageV01P052

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0112.jpg)

# ~~و گفت: اختلاف ظاهر و باطن و دل و زبان از جملهآ نفاق است.
# ~~و گفت: هیچ مؤمن نبوده است از گذشتگان و نخواهد بود از آیندگان
# ~~الآ که بر خود می لرزند که نباید منافق باشیم.
# ~~و گفت: هرکه گوید مؤمنم حقا که مؤمن نیست به یقین. ولا تزکوا
# ~~تفتکم هواعلم بمن اتقی
# ~~و گفت مؤمن آن است که آهسته بود و چون حاطب اللیل1 نبود. یعنی
# ~~چون کسی نبود که هرچه تواند کرد بکند، هرچه به زبان آید بگوید.
# ~~و گفت: سه کس را غیبت نیست: صاحب هوا را، وفاسق را، وامام
# ~~طالم را.
# ~~و گفت: در کفارت غیبت استغفار بسنده است، اگرچه بحلی2
# ~~نخواهی .
# ~~و گفت: مسکین، فرزند آدم. راضی شده به سزایی که حلال آن را
# ~~حساب است وحرام آن را عذاب.
# ~~و گفت: جان فرزند آدم از دنیا مفارقت نکند الا به سه حسرت: یکی
# ~~آنکه سیر نشد از آنکه جمع کرده بود؛ دوم آنکه در نیافته بود آنکه امید
~~داشته
# ~~بود، سوم آنکه ازادی3 نیکو نساخت برای چنان راهی که پیش او آمد.
# ~~یکی گفت: فلان کس جان میکند.
# ~~گفت: چنین مگوی که او هفتاد سال بود تا جان میکند اکنون از جان
# ~~کندن بازخواهد رست تا به کجا خواهد رسید.

PageV01P053

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0113.jpg)

# و گفت: نجات یافتند سبکباران، ms040 هلاک شدند گرانباران.
# و گفت: بیامرزاد خدای عزوجل قومی را که دنیا ایشان را ودیعت بود،
# ~~ودیعت را بازدادند و سبکبار برفتند.
# و گفت: به نزدیک من زیرک و دانا آن است که خراب کند دنیا را، و
# ~~بدان خرابی دنیا آخرت را بنیاد کند، و خراب نکند آخرت را، و بدان خرابی
# ~~آخرت دنیا را بنیاد نهد.
# و گفت: هر که خدایرا شناخت او را دوست دارد، و هر که دنیا را
# ~~شناخت او را دشمن دارد.
# و گفت: هیچ ستوری به لگام سخت اولیتر از نفس تونیست در دنیا.
# ~~و گفت: اگر خواهی دنیا را بینی که پس از تو چون خواهد بود بنگر که
# ~~پس از مرگ دیگران چونست.
# و گفت: به خدای که نپرستیدند بتان را الا به دوستی دنیا.
# و گفت: کسانی که بیش از شما بودهاند قد. آن نامه دانستهاند که از
# ~~حق به ایشان رسید. به شب تأمل کردندی، وبه روز کار بدان کردندی. و
# ~~شما درس کردید و بدان عمل نکردیت. اعراب و حروف درست کردید و
# ~~بدان بارنامهآ دنیا می سازیت.
# و گفت: به خدای که زرو سیم را هیچ کس عزیز ندارد که نه خدای او
# ~~را خوار گرداند.
# و گفت هر احمقی که قومی را بیند که از پس او روان شوند، به هیچ
# ~~خان دل او بر جای نماند.
# و گفت: هر که سخن مردمان پیش تو آرد سخن تو پیش دیگران برد، او
# ~~1 نه لایق صحبت باشد.

PageV01P054

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0114.jpg)

# ~~و گفت: برادران پیش ما عزیزاند که ایشان یاردین اند و اهل و فرزند،
# ~~یاردنیا وخصم دین.
# ~~و گفت: هرچه بنده بر خود و مادر و پدر نفقه کند آن را حساب بود
# ~~مگر طعامی که پیش دوستان و مهمانان نهد.
# ~~و گفت: هر نمازی که دل در وی حاضر نبود به عقوبت نزدیکتر بود.
# ~~و گفتند: خشوع چیست؟
# ~~گفت: بیمی که در دل ایستاده بود و ms041 دل آن را ملازم گرفته.
# ~~گفتند: مردی بیست سال است تا به نماز جماعت نیامده است، و با
# ~~کس اختلاط نکرده است، و در گوشه ای نشسته است.
# ~~حسن پیش او رفت و گفت: چرا به نماز جماعت نیایی و اختلاط
# ~~کنی.
# ~~گفت: مرا معذور دارد که مشغولم.
# ~~گفت به چه مشغولی؟ گفت: هیچ نفس از من برنمیآید که نه نعمتی
# ~~از حق به من رسد و نه معصیتی از من بدو. به شکر آن نعمت و به عذر آن
# ~~معصیت مشغولم .
# ~~حسن گفت: همچنین باشد که تو بهتر از منی.
# ~~پرسیدند: تورا هرگز وقت خوش بوده است؟
# ~~گفت: روزی بر بام بودم. زن همسایه با شوهر میگفت که قرب پنجاه
# ~~سال است که در خانهآ توآم. اگر بود و اگر نبود، صبر کردم. در سرما و
~~گرما
# ~~و زیادتی نطلبیدم و نام و ننگ تونگاه داشتم و از توبه کس گله نکردم.
~~اما
# ~~بدین یک چیزتن درندهم که بر سر من دیگری گزینی. این همه برای آن
# ~~کردم تا تو مرا بینی همله، نه آن که تو دیگری را بینی. امروزبه دیگری
# ~~التفات می کنی . اینک به تشنیع دامن امام مسلمانان گیرم.
# عسن گفت: مرا وقت خوش گشت و آب از چشمم روانه گشت. طل PageV01P055
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0115.jpg)

# ~~کردم تا آن را در قرآن نظیر یابم. این آیت یافتم : ان آلله لا یغفر ان
~~یشرک به
# ~~وتعفر مادون ذلک لمن یشآء. همهآ گناهت عفو گردانم اما اگر به گوشهآ
# ~~خاطر به دیگری میل کنی و با خدای شریک کنی هرگزت نیامرزم.
# نقل است که یکی از او پرسید: چگونه ای؟ گفت: چگونه بود حال
# ~~قومی که در دریا باشند و کشتی بشکند و هرکسی به تخته ای بمانند.
# گفت: صعب باشد.
# گفت: حال من همچنان باشد.
# نقل است که روز عید بر جماعتی بگذشت که میخندیدند و بازی
# ~~می کردند. گفت: عجب از کسانی دارم که بخندند و از حقیقت ms042 حال خود
# ~~ایشان را خبرنه.
# نقل است که یکی را دید که در گورستان نان میخورد. گفت: او
# ~~منافق است.
# گفتند: چرا.
# گفت کسی را که در پیش این مردگان شهوت بجنبد گویی که به
# ~~آخرت و مرگ ایمان ندارد. این نشان منافق بود.
# نقل است که درمناجات گفتی: الهی مرا نعمت دادی، شکر نکردم.
# ~~بلا برمن گماشتی، صبرنکردم. بدان که شکر نکردم نعمت از من بازنگرفتی.
# ~~بدانکه صبر نکردم بلا دایم نگردانیدی. الهی! از تو چه آید جز گرم؟
# و چون وقت وفاتش نزدیک آمد بخندید و هرگز کس او را خندان ندیده
# ~~بود؛ و میگفت: کدام گناه؟ کدام گناه؟ و جان بداد. پری او را به خواب
# گفت: آوازی شنیدم که یا ملک الموت! سخت بگیرش که هنوزش PageV01P056
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0116.jpg)

# زرگی آن شب که او وفات کرد به خواب دید که درهای آسمان گشاده
# ~~بودی و منادی میکردند که حسن بصری به خدای رطید و خدای از او خوشنود
# ~~است، روح الله روحه.

PageV01P057

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0117.jpg)

# ~~ح
# ذکر مالک دینار رحمة اله علیه
# ~~آن متمکن هدایت، آن متوکل ولایت، آن پیشوای راستین، آن مقتدای
# ~~راه دین، آن سالک طیار، مالک دینار رحمة الله علیه، صاحب حسن بصری
# ~~بود و از بزرگان این طایفه بود. وی را کرامات مشهور بود و ریاضات
~~مذکور،
# ~~و دینار نام پدرش بود، و مولود او در حال عبودیت پدر بود. اگر چه بنده
~~زاده
# ~~بود از هر دو گون آزاده بود. و بعضی گویند مالک دینار در کشتی نشسته
# ~~بود، چون به میان دریا رسید، اهل کشتی گفتند: غلهآ کشتی بیار.
# گفت: ندارم.
# چندانش بزدند که هوش از او بیرون رفت. چون بهوش بازآمد گفتند:
# ~~غلهآ کشتی بیار.
# گفت: ندارم.
# چندانش بزدند که بیهوش شد. چون بهوش بازآمد دیگر گفتند: غلهآ
# ~~ایار.
# گفت: ندارم.
### | 51 PageV01P058
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0118.jpg)

# ~~از یک ماهی دو دینار بستد و بدیشان داد. چون کشتی بانان چنین دیدند در
# ~~پای او ms043 افتادند. او بر روی آب برفت تا ناپیدا شد. از این سبب نام او
~~مادک
# ~~دینار آمد. و سبب توبهآ او آن بود که او مردی سخت با جمال بود و
# ~~دنیادوست و مال بسیار داشت و او به دمشق [ساکن] میبود و مسجد جامع
# ~~دمشق [که] معاویه [بنا] کرده بود و آن را وقف بسیار بود. مالک را طمع
~~آن
# ~~بود که تولیت آن مسجد بدو دهند. پس برفت و در گوشهآ مسجد سجاده
# ~~بیفگند و یک سال پیوسته عبادت میکرد به امید آنکه هر که او را بدیدی در
# ~~نمازش یافتی . و با خود میگفت: آئنت منافق! تا یکسال برین برآمد و شب
# ~~از آنجا بیرون آمدی و به تماشا شدی. یک شب به طرب مشغول بود، چون
# ~~یارانش بخفتند آن عودی که می زد از آنجا آوازی آمد که: یامالک مالک آن
# ~~لاتتوب . یا مالک تورا چه بود که توبه نمیکنی؟
# چون آن بشنود دست از آن بداشت. پس به مسجد رفت، متحیر با خود
# ~~اندیشه کرد. گفت: یک سال است تا خدایرا می پرستم به نفاق. به از آن
# ~~نبود که خدایرا باخلاص عبادت کنم و شرمی بدارم ازاین چه میکنم، و اگر
# ~~این تولیت به من دهند نستانم.
# این نیت بکرد و سر به خدای تعالی راست گردانید. آن شب با دلی
# ~~صادق عبادت میکرد. روز دیگر مردمان باز پیش در مسجد آمدند. گفتند: در
# ~~این مسجد خللها میبینیم. متولی بایستی که تعهد کردی.
# پس بر مالک اتفاق کردند که هیچ کس شایسته تر از او نیست. و
# ~~نزدیک او آمدند و در نماز بود. صبر کردند تا فارغ شد.
# گفتند: به شفاعت آمده ایم تا تواین تولیت قبول کنی.
# مالک گفت: الهی تا یک سال تورا عبادت کردم به ریا، هیچکس
# ~~در من ننگزیست. اکنون که دل به تودادم ویقین درست کردم که نخواهم
# ~~بیست کس به نزدیک من فرستادی تا این کاردر گردن ms044 من کنند. به عزت تو
~~PageV01P059
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0119.jpg)

# ~~که نخواهم.
# آنگه از مسجد بیرون آمد و روی در کار آورد و مجاهده و ریاضت پیش
# ~~گرفت تا چنان معتبر شد و نیکو روزگار که در بصره مردی بود توانگر بمرد
~~و
# ~~مال بسیار بگذاشت. دختری داشت با جمال. دختر به نزدیک ثابت بنانی
# ~~آمد و گفت: ای خواجه! میخواهم که زن مالک باشم تا مرا در کار طاعت
# ~~یاری دهد.
# ثابت با مالک بگفت. مالک جواب داد: من دنیا را سه طلاق داده ام
# ~~ابن زن از جملهآ دنیاست. مطلقهآ ثلاثه را نکاح نتوان کرد.
# نقل است که مالک وقتی در سایهآ درختی خفته بود. ماری آمده بود و
# ~~یک شاخ نرگس در دهان گرفته و او را باد میکرد.
# نقل است که گفت: چندین سال در آرزوی غزا بودم، چون اتفاق افتاد
# ~~که بروم رفتم. آن روز که حرب خواست بود مرا تب بگرفت چنانکه عاجز
# ~~گشتم. در خیمه رفتم و بخفتم، در غم. آنگه با خود میگفتم: ای تن! اگرتو
# ~~را نزدیک حق تعالی منزلتی بودی، امروز تورا این تب نگرفتی. پس در
# ~~خواب شدم. هاتفی آوازم داد که تو اگر امروز حرب کردتی اسیر شدی و چون
# ~~اسیرشدی گوشت خوک بدادندی. چون گوشت خوک بخوردتی کافرت
# ~~کردندی. این تب تو را تحفه ای عظیم بود.
# مالک گفت: از خواب درآمدم و خدایرا شگر کردم.
# نقل است که مالک را با دهرئی مناظره افتاد. کار برایشان دراز شد.
# ~~هریک میگفتند من بر حقم. اتفاق کردند که دست مالک و دست دهری
# ~~هر دو برهم بندند و بر آتش نهند، هر کدام که بسوزد او بر باطل بود و
~~درآتش
# ~~آوردند، دست هیچ کدام نسوخت و آتش بگریخت. گفتند: هردو بر
# ~~حقاند.

PageV01P060

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0120.jpg)

# ~~هفتاد سال قدم در ایمان نهادهام تا با دهرئی برابر گردم. آوازی شنود که
~~تو
# ~~ندانستی که دست تو دست دهری را حمایت کرد. دست او ms045 تنها در آتش
# ~~نهاهندی تا بدیدی.
# نقل است که مالک گفت: وقتی بیمار شدم و بیماری بر من سخت
# ~~شد، چنانکه دل از خود برگرفتم. آخر چون پارهای بهتر شدم به چیزی حاجت
# ~~آمدم. به هزار حیله به بازار آمدم که کسی نداشتم. امیر شهر در رسید.
# ~~چاکران بانگ بر من زدند که: دورتر برو. و من طاقت نداشتم و آهسته
# ~~می رفتم. یکی درآمد و تازیانه بر کتف من زد. گفتم: قطع الله یدک . روز
# ~~دیگر مرد را دیدم دست بریده و بر چهارسو افگنده.
# نقل است که جوانی بود عظیم مفسد و نابکار در همسایگی مالک-
# ~~و مالک پیوسته ازو می رنجید، از سبب فساد. اما صبر میکرد تا دیگری
# ~~گوید. القصه دیگران به شکایت بیرون آمدند. مالک برخاست و بر او آمد تا
# ~~امر معروف کند. جوان سخت جبار و مسلط بود. مالک را گفت: من کس
# ~~سلطانم. هیچ کس را زهره1 آن نبود که مرا دفع کند یا از اینم بازدارد.
# مالک کفت: ما با سلطان بگوبیم.
# جوان گفت: سلطان هرگز رضای من فروننهد. هرچه من کنم بدان
# ~~راضی بود.
# . مالک گفت: اگر سلطان نمیتواند با رحمان بگویم.
# واشارت به آسمان کرد.
# جوان گفت: او از آن کریمتراست که مرا بگیرد.
# مالک درماند. بار بیرون آمد. روزی چند برآمد. فساد از حد درگذشت.

PageV01P061

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0121.jpg)

# ~~که می رفت آوازی شنید که: دست از دوست ما بدار!
# مالک تعجب کرد، به بر جوان درآمد. جوان که او را بدید گفت: چه
# ~~بودست که بار دیگر آمدی؟
# گفت: این بار از برای آن نیامدم که تورا زجر کنم. آمده ام تا تورا خبر
# ~~کنم که چنین آوازی شنیدم. خبرت میدهم.
# جوان که آن بشنود گفت: اکنون چون چنین است سرای خویش در راه
# ~~او نهادم و از هرچه دارم بیزار شدم.
# این بگفت و همه برانداخت و روی به عالم درنهاد.
# مالک گفت: بعد از مدتی او را دیدم ms046 در مکه - افتاده- و چون خلالی
# ~~شده، وجان به لب رسیده، میگفت که او گفته است دوست ماست. رفتم بر
# ~~دوست.
# این بگفت و جان بداد.
# نقل است که وقتی مالک خانه به مزد گرفته بود1. جهودی برابر سرای
# ~~او سرایی داشت و محراب آن خانهآ مالک به در سرای جهود داشت. جهود
# ~~بدانست. خواست که به قصد او را برنجاند. چاهی فروبرد و منفذی ساخت،
# ~~آن چاه را نزدیک محراب. و مدتی بر آن چاه مینشت و پوشیده نماند که بر
# ~~چه جمله بود؛ که روزی آن جهود دلتنگ شد از آنکه مالک - البته- هیچ
# ~~نمی گفت. بیرون آمد گفت: ای جوان! ازمیان دیوار محراب نجاست به خانهآ
# ~~تونمی رسد؟
# گفت: رسد، ولکن طغاری و جاروبی ساختهام، چون چیزی بدین
# ~~حانب درآید آن را بردارم و بشویم.
# گفت: تورا خشم نبود؟

PageV01P062

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0122.jpg)

# گفت بود، ولکن فروخضورم که فرمان چنین است وآلگاظمین
# ~~لغیظ.
# مرد جهود در حال مسلمان شد.
# نقل است که سالها بگذشتی که مالک هیچ ترشی و شیرینی نخوردی.
# ~~هر شیی به دکان طباخ شدی و دو گرده خریدی و بدان روزه گشادی.
# ~~گاه گاه چنان افتادی که نانش گرم بودی. بدان تسلی یافتی، ونان خورش
# ~~او آن بودی، وقتی بیمار شد آرزوی گوشت در دل او افتاد. ده روز صبر کرد،
# ~~چون کار از دست بشد به دکان رواسی1 رفت و دو سه پاچهآ گوسفند بخرید و
# ~~در آستین نهاد و برفت. رواس شا گردی داشت. در عقب او بفرستاد و گفت:
# ~~بنگرتا چه میکند.
# زمانی بود. شا گرد بازآمد. گریان گفت: از اینجا برفت جایی که
# ~~خالی بود. آن پاچه از آستین بیرون کرد و دو سه بار ببویید. پس گفت: ای
# ~~نفس! بیش از اینت نرسد. پس ان نان و پاچه به درویشی داد و گفت: ای
# ~~تن ضعیف من این همه رنج که برتومینهم مپندار که از دشمنی میکنم تا
# ~~فردای قیامت به آتش دوزخ ms047 بنسوزی. روزی چند صبر کن، باشد که این
# ~~محنت به سر آید و در نعمتی افتی که آن را زوال نباشد.
# گفت: ندانم که آن چه معنی است. آن سخن را که هر که چهل روز
# ~~گوشت نخورد عقل او نقصان گیرد. و من بیست سال است که نخوردهام و
# ~~عقل من هر روز زیادت است.
# نقل است که چهل سال در بصره بود که رطب نخورده بود. آنگه که PageV01P063
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0123.jpg)

# چون چهل سال برآمد بی قراری در وی پدید آمد، از آرزوی رطب.
# ~~هر چند کوشید صبر نتوانست کرد. عاقبت چون چند روز برآمد و آن آرزو هر
# ~~روز زیادت میشد و او نفس را منع میکرد، در دست نفس عاجز شد. گفت:
# ~~البته رطب نخواهم خورد، مرا خواه بکش خواه بمیر.
# تا شب هاتفی آواز داد که: رطب میباید خورد، نفس را از بند بیرون
# ~~آور!
# چون این پاسخ دادند و نفس وی فرصتی یافت فریاد در گرفت. مالک
# ~~گفت: اگر رطب خواهی یک هفته به روزه باشی، چنانکه هیچ افطار نکنی و
# ~~شب در نمازتا به روز آوری تا رطب دهمت.
# نفس بدان راضی شد. یک هفته در قیام شب و صیام روز به آخرآورد.
# ~~پس به بازار رفت و رطب خرید و رفت به مجد تا بخورد. کودکی از بام
# ~~آوازی داد که: ای پدر! جهودی رطب خریده است و در مسجد می رود تا
# ~~بخورد.
# مرد گفت: جهود در مسجد چه کار دارد؟
# در حال پدر کودک بیامد تا آن کدام جهود است. مالک را دید. درپای
# ~~وی افتاد. مالک گفت: این چه سخن بود که این کودک گفت؟
# مرد گفت: خواجه! معذور دار که او طفل است. نمیداند و در محنت
# ~~ما جهودان است و ما به روزه باشیم. پیوسته کودک ما جهودان را میبینند
~~که
# ~~به روز چیزی میخورند. پندارند که هر که به روز چیزی خورد جهود است.
# ~~این از سر ms048 جهل گفت. ازوی عفو کن.
# مالک آن بشنود، آتشی در جانش افتاد، ودانست که آن کودک را
# ~~زفان1 غیب بوده است. گفت: خداوندا! رطب ناخورده نامم بته جهودی
~~PageV01P064
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0124.jpg)

# ~~بدادی، به زفان بیگناهی اگر رطب خورم نامم به کفر بیرون دهی. به عزت
# ~~تواگر هرگز رطب خورم.
# نقل است که یک بار آتشی در بصره افتاد. مالک عصا و نعلین برداشت
# ~~و بر سربالایی شد و نظاره میکرد. مردمان در رنج و تعب در قماشه افتاده،
# ~~گروهی می سوختند، و گروهی میجستند. گروهی رخت می کشیدند و مالک
# ~~می گفت: نجا المخفون وهلک المثقلون. چنین خواهد بود روزقیامت.
# نقل است که روزی مالک به عیادت بیماری شد. گفت: نگاه کردم،
# ~~اجلش نزدیک آمده بود. شهادت بر وی عرضه کردم. نگفت. هرچند جهد
# ~~کردم که بگوی، میگفت: ده، یازده! ده، یازده! آنگاه گفت: ای شیخ!
# ~~بیش من کوهی آتشین است. هرگاه که شهادت آرم، آتش آهنگ من
# ~~میکند. از پیشهآ وی پرسیدم. گفتند: مال به سلف دادی و پیمانه کم داشتی.
# جعفر سلیمان گفت: با مالک به مکه بودم. چون لبیک آللهم لبیک
# ~~گفتن گرفت، بیفتاد و هوش از وی برفت. با خود آمد. گفتم سبب افتادن چه
# ؟
# گفت: چون لبیک گفتم: ترسیدم که نباید جواب آید که لالبیک الله
# ~~لالبیک.
# نقل است که چون ایاک نغبد وإیاک نستعین. گفتی زارزار بگریستی.
# ~~پس گفتی: اگر این آیت از کتاب خدای نبودی و بدین امر نبودی
# ~~نخواندمی. یعنی میگویم تورا می پرستم و خود نفس می پرستم و میگویم از
# ~~تویاری میخواهم و به در سلطان می روم و از هرکسی شکر و شکایت
# ~~می نمایم.
# نقل است که جمله شب بیدار بودی و دختری داشت. یک شب
# ~~گفت: ای پدر! آخریک لحظه بخفت.

PageV01P065

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0125.jpg)

# ~~نباید دولتی روی به من نهد و مرا خفته باید.
# و گفتند: چونی.
# گفت: نان خدای میخورم و فرمان شیطان میبرم. اگر کسی در مسجد ms049
# ~~منادی کند که کی بدترین شماست بیرون آید، هیچ کس خویشتن در پیش
# ~~من میفکنید مگر به قهر.
# ابن مبارک رضی الله عنه بشنود. گفت: بزرگی مالک از این بود. و
# ~~صدق این سخن را گفته است که وقتی زنی مالک را گفت: ای مرائی1!
# جواب داد؛ بیست سال است که هیچ کس مرا به نام خود نخواند، الا
# ~~تونیک دانستی که من کیستم.
# و گفت: تا خلق را بشناختم هیچ باک ندارم از آنکه کسی مرا حمد
# ~~گوید یا آنکه مرا ذم گوید. از جهة آنکه ندیدهام و نشناخته ستایندهآ الا
~~مفرط
# ~~و نکوهندهآ الا مفرط . یعنی هر که غلو کند در هرچه خواهی گیر، آن از
# ~~حساب نبود که خیر آلامور أوسلها.
# و گفت: هر برادری و یاری و همنشینی که تو را از وی فایده ای دینی
# ~~نباشد، صحبت او را از پس پشت انداز.
# و گفت: دوستی اهل این زمانه را چون خوردنی بازار یافتم، به بوی
# ~~خوش، به طعم ناخوش.
# و گفت: پرهیز از این سخاره، یعنی دنیا، که دلهای علما مخر خویشر
# ~~گردانیده است.
# و گفت: هر که حدیث کردن به مناجات با خدای عزوجل دوست تر ندارد
# ~~ز حدیث مخلوقان، علم وی اندک است، ودلش نابینا، و عمرش ضایع است.
# و گفت: دوست ترین اعمال به نزدیک من اخلاص است در اعمال.

PageV01P066

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0126.jpg)

# و گفت: خدای عزوجل وحی کرد به موسی علیه السلام که جفتی نعلین
# ~~ساز از آهن، و عصایی از آهن، و بر روی زمین همواره می رو، و آثار و
~~عبرتها
# ~~می طلب، ومیبین و نظارهآ حکمتها و نعمتهای ما میکن، تا وقتی که آن
~~نعلین
# ~~دریده گردد، وآن عصا شکسته، و معنی این سخن آن است که صبور میباید بود
# ~~که إن هلذا الدین متین فأوغل فیه بالرفق. وگفت در تورات است ومن خوانده
~~ام
# ~~که حق تعالی میگوید شوقناکم فلم تشتاقوا زمرناکم فلم ترقصوا. 0 شوق
~~آوردم، ms050 شما
# ~~مشتاق نگشتید؛ سماع کردم شما را، رقص نکردید.
# و گفت: خواندهام در بعضی از کتب مثزل که حق تعالی امت محمد را
# ~~دو پیز داده است که نه جبرئیل را داده است و نه میکائیل را: یکی آن است
# ~~که فادکرونی آذکرکم. چون مرا یاد کنند شما را یاد کنم و دیگر ادعونی
# ~~اشتجب لکم. چون مرا بخوانید اجابت کنم.
# و گفت: در تورات خواندهام که حق تعالی میگوید ای صدیقان تنعم کنید
# ~~در دنیا به ذکر من که ذکر من در دنیا نعمتی عظیم است و در آخرت جزایی
# ~~جزیل   و گفت: در بعضی کتب منزل است که حق تعالی می فرماید که ب
# ~~عالمی که دنیا دوست دارد کمترین چیزی که با او بکنم آن بود که حلاوت
# ~~ذکر خویش از دل او ببرم.
# و گفت: هر که برشهوات دنیا غلبه کند دیواز طلب کردن او فارغ بود.
# و کسی در آخر عمر وصیتی خواست. گفت: راضی باش در همه اوقات به
# ~~کار سازی که کار سازی تو میکند تا برهی.
# چون وفات یافت از بزرگان یکی به خوابش دید. خدای با توچه کرد؟
# گفت: خدایرا دیدم جل جلاله با گناه بسیار خود. اما به سبب حسن ظنی
# ~~که بدو داشتم همه محو کرد.

PageV01P067

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0127.jpg)

# #  %~% تذکرة الاولیاء
# ~~محمد واسع را در بهشت فروآورید. گفت: بنگرستم1 تا از این دو کدام بیشتر
~~در
# ~~بهشت رود؛ مالک از پیش درشد. گفتیم: ای عجب محمد واسع فاضلتر و
# ~~عالمتر. گفتند: آری. اما محمد واسع را در دنیا دو پیراهن بود و مالک را
~~یک
# ~~پیراهن. این تفاوت از آنجاست که اینجا هرگز پیراهنی با دو پیراهن برابر
~~نخواهد
# ~~بود.
# یعنی صبر کن تا از حساب یک پیراهن افزون بیرون آیی؛ رحمة الله علیه.

PageV01P068

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0128.jpg)

# ر لمته واسع رحمة الله علیه
# آن مقدم زقاد1، آن معظم عباد2، آن عالم عامل، آن عارف کامل، آن
# ~~توانگر قانع، محمد واسع، رحمة ms051 الله علیه رحمة واسعة؛ در وقت خود در
~~شیوهآ خود
# ~~بی نظیر بود و بسیار کس از تابعین را خدمت کرده بود و مشایخ مقدم را
~~یافته بود
# ~~و در طریقت و شریعت حظی وافرداشت. در ریاضت چنان بود که نان خشک
# ~~در آب می زد و میخورد و میگفت: هر که بدین قناعت کند از همه خلق بی
~~نیاز
# ~~گردد؛ و در مناجات گفتی: الهی مرا برهنه و گرسنه میداری، همچنانکه
# ~~دوستان خود را. آخر من این مقام به چه یافتم که حال من چون حال دوستان
~~تو
# ~~بود.
# و گاه بودی که از غایت گرسنگی با اصحاب به خانهآ حسن بصری شدی و
# ~~آنچه یافتی بخوردی. چون حسن بیامدی بدان شاد شدی و سخن اوست که
# ~~گفتی: فرخ آنکس که بامداد گرسنه خیزد و شبانگاه گرسنه خفتد و بدین حالت
# ~~از خدای راضی باشد.
# کسی از او وصیت خواست. گفت: وصیت میکنم تورا بدانکه پادشاه PageV01P069
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0129.jpg)

# ~~باشی در دنیا و آخرت.
# ~~مرد گفت: این چگونه بود.
# ~~گفت: چنانکه در دنیا زاهد باشی. یعنی چون در دنیا زاهد باشی به هیچ
# ~~کس طمع نبود و همه خلق را محتاج بینی. لاجرم توغنی و پادشاهی! [هر]
# ~~که چنین باشد پادشاه دنیا باشد و پادشاه آخرت باشد.
# ~~یک روز مالک دینار را گفت: نگاه داشتن زفان1 بر خلق سخت تر است از
# ~~نگاه داشتن درم و دینار.
# ~~و یک روز در بر قتیبه بن مسلم شد، با جامهآ صوف. گفت: صوف چرا
# ~~پوشیده ای؟
# ~~خاموش بود.
# ~~گفت: چرا پاسخ ندهی؟
# ~~گفت: خواهم که بگویم از زهد، نه که بر خویشتن ثنا گفته باشم؛ یا از
# ~~درویشی نه که از حق تعالی گله کرده باشم.
# ~~یک روز پسر را دید که میخرامید. وی را آواز داد و گفت: هیچ دانی که
# ~~تو کیستی؟ مادرت را به دویست درم خریدم؛ و پدرت چنانست که در میان
# ~~مسلمانان از او کمتر کس نیست. ms052 این خرامیدن تو از کجاست؟
# ~~و کسی از وی پرسید: چگونه ای؟
# ~~گفت: چگونه بود کسی که عمرش میکاهد و گناهش می افزاید؟
# ~~و در معرفت چنان بود که سخن اوست که: ما رأیت شیئا إلا ورأیت الله فیه.
# ~~هچ چیز ندیدم، الا که خدایرا در آن چیز دیدم و از او پرسیدند: خدایرا
# ~~می شناسی؟
# ~~ساعتی خاموش سر فروافگند. پس گفت: هرکه او را بشناخت سخنش PageV01P070
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0130.jpg)

# ~~اندک شد و تحیرش دایم گشت.
# گفت: سزاوار است کسی را که خدای به معرفت خودش عزیز گردانیده
# ~~ست که هرگز از مشاهدهآ او به غیر او بازننگرد و هیچ کس را بر او اختیار
~~نکند.
# گفت: صادق هرگز صادق نبود تا بدانکه امید میدارد بیمناک نبود.
# عنی باید که خوف و رجاش برابر بود تا صادق و مؤمن حقیقی بود. بدانکه
# ~~عیر آلایور آوسطها، رحمة الله علیه.

PageV01P071

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0131.jpg)

# ر
# ذکر حبیب عجمی رحمة الله علیه
# آن ولی قیة غیرت، آن صفی پردهآ وحدت، آن صاحب یقین بیگمان، آن
# ~~خلوت نشین برتشان، آن فقیر عدمی، حبیب عجمی رحمة الله علیه، صاحب
# ~~صدق و صاحب همت بود، و کرامات و ریاضات کامل داشت، و در ابتدا
# ~~مال دار بود وریا دادی و به بصره نشتی و هر روز به تقاضای معاملان خود
# ~~شدی. اگر سیمی نیافتی پایمزد1 طلب کردی و نفقهآ خود هر روز از آن
~~ساختی.
# ~~روزی به طلب ومذاری رفته بود، آن وامدار در خانه نبود، چون او را ندید
~~پایمزد
# ~~طلب کرد. زت وامدار گفت: شوهرم حاضر نیست و من چیزی ندارم که تورا
# ~~دهم. گوسفند کشته بودیم، جز گردن او نمانده است. اگر خواهی تورا دهم.
# گفت: تاید آن گردن گوسفند از وی بستد و به خانه برد. زن را گفت:
# ~~این سودست. دیگی برنه.
# زن گفت: نان نیست و هیزم نیست.
# او را گفت: تیک وا رفتم تا از جهت پایمزد هیزم و تان بستانم.
# رفت ms053 و همه بیتد و بیاورد، وزن دیگ برنهاد، و چون دیگ پخته شد زن
~~PageV01P072
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0132.jpg)

# ~~و ذ کر حتد به  بح
# ~~خواست که در کاسه کند. سایلی فرا درآمد و چیزی خواست. حبیب بانگ بر
# ~~وی زد که: آنچه ما داریم اگر شما را دهیم توانگر نشوید و ما درویش
~~شویم.
# سائل نومید شد. زن خواست که در کاسه کند. سر دیگ برگرفت. همه
# ~~خون سیاه گشته بود. زن بازگشت. زردروی شده، دست حبیب گرفت و سوی
# ~~دیگ آورد و گفت: نگاه کن که از شومی ربای تو و از بانگ که بر درویش
# ~~زدی به ما چه رسید. بدین جهان خود چه باشد، بدان جهان تا چه خواهد بود.
# حبیب آن بدید. آتشی به دلش فروآمد که هرگز دیگر آن آتش بننشت.
# ~~گفت: ای زن! هرچه بود توبه کردم.
# «وز دیگر بیرون آمد، به طلب معاملان. روز آدینه بود. کودکان بازی
# ~~میکردند. چون حبیب را بدیدند بانگ در گرفتند که: حبیب رباخوار آمد. دور
# ~~شوید تا گرد او بر ما ننشیند که چون او بدبخت شویم.
# این سخن بر حبیب سخت آمد. روی به مجلس نهاد و بر زفان حسن بصری
# ~~چیزی برفت که به یکبارگی دل حبیب را غارة کرد. هوش از اوزایل شد. پس
# ~~توبه کرد و حسن بصری دریافت و دست در فتراک1 اوزد. چون از آن مجلس
# ~~باز گشت وام داری او را بدید. خواست که از حبیب بگریزد. حبیب گفت:
# ~~مگریز! تا اکنون تو را از من میبایست گریخت، اکنون مرا از تومیباید
# ~~گریخت.
# و از آنجا باز گشت. کودکان بازی میکردند. چون حبیب را بدیدند گفتند:
# ~~دور باشید تا حبیب تائب بگذرد تا گرد ما بر او ننشیند که در خدای عاصی
# ~~شویم.
# ~~دلها بر من بزدی و نام من به نیکویی بیرون دادی.

PageV01P073

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0133.jpg)

# منادی کرد که: هرکه را از حبیب چیزی میباید ستد بیایید و بستانید.
# خحلق گرد آمدند ms054 و آن مال خویش جمله بداد تا مفلس شد. کسی دیگر
# ~~نیامد و دعوی کرد. چادر زن بداد؛ و دیگری دعوی کرد. پیراهن خود بدو داد
# ~~برهته بماند و بر لب فرات در صومعه ای شد و آنجا به عبادت خدای مشغول
~~شده،
# ~~همه شب و روز از حسن علم میآموخت و قرآن نمی توانست آموخت. عجمی از
# ~~این سببش گفتند. چون روزگاری برآمد بی برگ1 و بی نوا شد. زن از وی
~~نفقات
# ~~و در بایست2 طلب میکرد. حبیب بدر بیرون آمد و قصد صومعه کرد تا عبادت
# ~~یش گرفت و چون شب درآمد بر زن بازآمد. زن او را پرسید که: کجا کار
# ~~کردی که چیزی نیاوردی؟
# گفت: آنکس که من از جهت او کار میکردم پس کریم است و
# ~~گرم او شرم دارم که از وی چیزی خواهم. او خود چون وقت آید بدهد که
# ~~می گوید هر ده روز مزد میدهم. پس هر روز بدان صومعه می رفت و عبادت
# ~~می کرد تا ده روز. روزدهم چون نماز پیشین رسید اندیشه در دلش افتاد که
~~امشب
# ~~به خانهآ چه برم و با زن چه گویم و بدان تفکر فروشد. در حال خداوند
~~تعالی
# ~~حتالی را به در خانهآ وی فرستاد با یک خروار آرد ویک حمال دیگر با یک
# ~~مسلوخ3، و یک حمال دیگر با روغن و انگبین و توابل، و حویج5 حمالان آن
# ~~داشته بودند، وجوانمردی ماهروی ب ایسی و اندر صره1 ای سیصد درمیم ب
# در خانهآ حبیب آمد و در بزد. زن درآمد. گفت: چه کار تست5
# آن جوانمرد نیکوروی گفت: این جمله را خداوندگار فرستااست. حبی
~~PageV01P074
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0134.jpg)

# ~~بگوی که تو در کار افزای تا ما در مزد بیفزاییم.
# این بگفت و برفت. چون شب درآمد حبیب خجل زده و غمگین روی به
# ~~خانه نهاد. چون به در خانه رسید، بوی تان و دیگ میآمد. زن حبیب پیش او
# ~~بازرفت ورویش پاک ms055 کرد و لطف کرد. چنانکه هرگز نکرده بود. گفت: ای
# ~~مرد! این کار از بهر آنکه میکنی آنکس پس نیکومهتری است با کرامت و
# ~~شفقت. اینک چنین و چنین فرستاده به دست جوانمردی نیکوروی و گفت
# ~~عبیب چون بیاید او را بگوی که تودر کار افزای تا ما در مزد بیفزاییم.
# متحیرشد و گفت: ای عچب! ده روز کار کردم، با من این
# ~~نیکویی کرد. اگر بیشتر کنم دانی که چه کند.
# په کلیت روی از دنیا بگردانید و عبادت میکرد تا از بزرگان مستجاب
# ~~آلدعوة گشت. چنانکه دعای او مجرب همگنان شد. بلکه روزی پیرزنی بیامد و
# ~~در ست و پای او افتاد و بسی بگریست که پسری دارم که از من غایب است
# ~~دیرگاهست و مرا طاقت فراق نماند. از بهر خدای دعایی بگوی تا بود که حق
# ~~تعالی به برکت دعای تواو را به من بازرساند
# گفت: هیچ سیم داری؟
# گفت: دودرم دارم.
# گفت: بیار به درویشان ده.
# و دعایی بکفت؛ و گفت: برو که به تورسید.

PageV01P075

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0135.jpg)

# ~~و عرش1 بلقیس در هوا می آورد.   چگونه آورد، گویم چنانکه چهل فرسنگ
# شادروان سلیمان علیه البلا %~% می آورده
# نقل است که حبیب را روز ترویه1 به بصره دیدند و روز عرفه به عرفات
# ~~وقتی در بصره قحطی پدید آمد حبیب طعام بسیار به نسیه بخرید و به صدقه
~~داد
# ~~کیسه ای بردوخت و در زیر بالین کرد. چون به تقاضا آمدند
# # کردی. پر از درم بودی. وامها بداد. و در بصره خانه ای د %~% مه بیرون
# # راه، و پوستینی داشت که تابستان و زمستان %~% وچارسوی
# # حاجتش آمد برخاست و   پوستین دید در راه انداخه   ستین بگذاشت. %~%
# بصری فراز رسید3. %~% وقتی به طهارت
# # ینجا رها نباید کرد که ضایع شو %~% این قدر نداند که این پوستین
# # بایستاد و نگاه میداش   مام مسلمانان! چرا ایتاده ای؟ %~% رسید. سلام
~~گفت: پس گفت: ای
# لت: ای   نقل است که   منود. و ms056 بگوتا به اع   فت: به اعتماد %~% که %~%
# شت تا نگاه داری %~% ستین اینجا رها نباید کرد که ضایع
# # و پارهای نمک به %~% بیب آمد
# # شایلته ای. اگر پاره   آن دو قرص و نمک بدو دا %~% همچنان %~% رفت %~%
# به در آمد. %~% ب %~% رص جوین
### | ای که %~% به مهمان %~% سمان برگر %~% ی و %~% ب! تو مردی PageV01P076
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0136.jpg)

# حبیب هیچ نگفت. ساعتی بود غلامی میآمد و خوانی بر سرنهاده بود و
# ~~بره ای بریان و حلوا و نان پاکیزه و پانصد درم سیم در پیش حبیب نهاد و
~~حبیب
# ~~سیم به درویشان داد وخوان پیش حسن نهاد. چون حسن پارهای بریان بخورد،
# ~~حبیب گفت: ای استاد! تونیک مردی. اگر توپاره ای یقین داشتی به بودی با
# ~~علم یقین باید.
# وقتی نماز شام حسن به در صومعهآ او بگذشت و قامت1 نماز شام گفته بود
# ~~و در نماز ایستاده. حسن درآمد. حبیب الحمد را الهمد میخواند. گفت:
~~نمازدر
# ~~بی او درست نیست.
# بدو اقتدا نکرد و خود بانگ نماز بگزارد. چون شب درآمد بخفت. حق را
# ~~تبارک و تعالی بخواب دید. گفت: ای با خدای. رضای تو در چه چیز است.
# گفت: یا حسن! رضای من دریافته بودی، قدرش ندانستی.
# گفت: بار خدایا! آن چه بود؟
# گفت: اگر تو نماز کردی از پس حبیب رضای ما دریافته بودی و این نماز
# ~~بهتر از جمله نماز عمر توخواست بود. اما تورا سقم عبارت از صحت نیت
# ~~بازداشت. بسی تفاوت است از زبان راست کردن تا دل.
# یک روز کسان حجاج حسن را طلب میکردند، در صومعه ای. حبیب
# ~~پنهان شد. حبیب را گفت: امروز حسن را دیدی؟
# گفت: دیدم.
# کفتند: کجا شد؟
# گفب: در این صومعه.
# در صبومعه رفتند. هرچند طلب کردند حسن را نیافتند. چنانکه حسن
# ~~گفت: هفت بار دست بر من نهادند و مرا ندیدند.

PageV01P077

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0137.jpg)

# # مرا نشان دادی.   حسن از صومعه بیرون آمد و گفی %~% ب! حق استاد نگاه
~~نداشتی ms057 و
# حبیب گفت: ای استاد!   دروغ گفتمی، هردو گرفتار شدیه %~% ب راست %~% من
~~خلاص یافتی که اگر
# حسن گفت: چه خواندی که مرا ندیدند.
# # احد وباز گفتم ال   تقل است که.   گفت ده بار آیهآ آلکر %~% وخواندم
# وده با %~% حسن را به تو سپردم. نگاهش دار %~% ف وده بارقآلن هوآلله
# # چیزی می اندیشید که - %~% سید. گفت: یا امام! به چه ایستاده ای؟ %~% یی
~~خواست رفت. بر لب دجله آمد و با خود
# ~~بین، آنگاه پای بر آب نه و برو   حبیب گفت: یا استاد! تو   از دل بیرون
# کن و دنیا را بردل .   گفت به جایی خواهم رفت. ک %~% دیر می آید. %~% و بلا
# را غنیمت دان و کارها از خدای %~% توآموختم. حسد مردمان
# # ای امام مسلمانان! تورا چه بود؟   حبیب پای بر آب نهاد و برفی %~%
~~بیهوش شد. چون با خود آمد گفتند:
# گفت: حبیب شا گرد من این ساعت مرا ملامت کرد وپای برآب نهاد و
# ~~برفت و من بماندهام. اگر فردا آواز آید که بر صراط آتشین بگذرید، اگر
~~من
# ~~همچنین فرومانم، چه توانم کرد؟
# ~~پس حسن گفت: ای حبیب! این به چه یافتی؟
# ~~گفت: بدانکه من دل سفید میکنم و تو کاغذ سیاه.
# ~~حسن گفت: علمی نفع غیری ولم ینفغنی. علم من دیگران را منفعت است و
# ~~مرا نیست و بود که ار اینج کسی را گمان افتد که درجهآ حبیب بالای مقام
~~PageV01P078
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0138.jpg)

# ~~مشایخ است که کرامات درجهآ چهاردهم طریقت است و اسرار و علم در درجهآ
# ~~هشتادم. از جهت آنکه کرامات از عبادت بسیار خیزد و اسرار او تفکر
~~بسیار، و
# ~~مثل این حال سلیمان است که این کار که او داشت در عالم کس نداشت. دیو
# ~~و پری، وحوش وطیور مسخرباد و آب و آتش، مطیع. بساطی چهل فرسنگ در
# ~~هوا روان با آن همه عظمت زفان مرغان ولغت موران مفهوم. بازاین همه کتاب
# ~~که از عالم اسرار است موسی را بود ms058 علیه السلام. لاجرم او باز آن همه
~~کار متابع
# ~~او بود.
# نقل است که احمد حنبل وشافعی رضی الله عنهما، نشسته بودند. حبیب
# ~~از گوشه ای درآمد. احمد گفت: من او را سؤالی خواهم کرد.
# شافعی گفت: ایشان را سؤال نشاید کرد که ایشان قومی عجیب باشند.
# احمد گفت: چاره نیست.
# چون حبیب فراز رسید احمد گفت: چه گویی در حق کسی که از این پنج
# ~~نمازیکی از وی فوت شود، نمیداند کدامست، چه باید کرد؟
# گفت: هذا قلب غفل عن الله فلیودب. این دل کسی بود که از
# ~~خداوند غافل باشد. او را ادب باید کرد و هر پنج نماز را قضا باید کرد.
# احمد در جواب او متحیر بماند. شافعی گفت: نگفتم: ایشانرا سؤال نتوان
# ~~کرد.
# نقل است که حبیب را خانه ای تاریک بود. سوزنی در دست داشت،
# ~~بیفتاد و گم شد. در حال خانه روشن گشت. حبیب دست بر چشم نهاد. گفت،
# ~~ای، نی! جز به چراغ باز ندانم جست
# ~~دهد
# گفت: نه! من کنیزک توآم.

PageV01P079

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0139.jpg)

# کفت: ماادر   نگاه کنم. تورا چگونه توانستمی دیدم %~% سبی سال زهرها
# نبوده است که %~% ردی با
# نقل است که در گوشه ای خالی نش   که جز تو بیند؛ و هر که تورا به تو أنس
# نیست %~% افتی: هرگه %~% کس أنسش مباد. %~% ل چشم روشن مباد
# و در گوشه ای نشستی و دست از تجارت بداشتی. گفتی: با یزدان ثقة
# ~~است. یکی پرسید که: رضا در چیست؟
# گفت: در دلی که غبار نفاق درو نبود
# # چیست؟   بدو گفتند: تو عجمی و قرآن   نقل است که هرگاه د %~% ی او قرآن
# خواندندی سخت با %~% سی به زاری. %~% . نمیدانی که چه میگوید. این گریه از
# گفت: زبانم عجمی است اما دلم عربی است
# ~~درویشی گفت: حبیب را دیدم در مرتبه ای عظیم. گفتم: آخر او
# ~~است. این هسه مرتبه چیست؟
# ~~آوازی شنیدم که اگرچه عجمی است اما حبیب است
# ~~نقل است ms059 که خونی2یی را بر دار کردند، هم در آن شب او را به خواب
# ~~دیدند، در مرغزار بهشت طواف میکرد با حله3آ سبز پوشیده. گفتند: یا فلان
# ~~مرد قتال این از کجا یافتی؟
# ~~گفت: در آن ساعت که مرا بر دار کردند، حبیب عجمی برگذشت. به
# ~~گوشه ای چشم به من بازنگرست. این همه از برکات آن نظر است، رحمة الله
# ~~علیه.

PageV01P080

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0140.jpg)

# آن مخلص متقی، آن مقتدای مهتدی، آن شمع سابقان، آن صبج صتادقان،
# ~~آن فقیر غنی، ابوحازم مکی رحمة الله علیه، در مجاهده ومشاهده بی نظیر
~~بود، و
# ~~پیشوای بسی مشایخ بود، وعمری دراز یافته بود، و بوعمرو عثمان مکی در
~~شأن
# ~~او مبالغتی تمام دارد، وسخن او مقبول همهآ دلهاست، وکلید همهآ مشکلها؛
~~و
# ~~کلام او در کتب بسیار است. هر که زیاده خواهد می طلبد اما از جهت تبرک
~~را
# ~~کلمه ای چند نقل میکنیم و بر حد اختصار رویم که اگر زیادت شرح او دهیم
# ~~سخن دراز گردد، و این تمام است که بدانی که از بزرگان تابعین بوده است،
~~و
# ~~بسیار کس وازصحابه دیده است، چون انس بن مالک و بوهریره رضی الله
# ~~عهما. هشام بن عبد الملک از ابو حازم پرسید که: آن چیست که بدان نجات
# ~~یابیم در این کار؟
# گفت: هر درمی که بستانی از جایی ستانی که حلال بود و به جایی
# ~~صرف کنی که به حق بود.
# گفت: این که تواند کرد؟
# گفت: آنکه از دوزخ گریزان بود و بهشت را جویان بود و طالب رضای
# ~~رحمان بود و سخن اوست که بر شما باد که از دنیا احتراز کنید که به مر
~~PageV01P081
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0141.jpg)

# ~~درست چنین رسیده است که روزقیامت بندهای را که دنیا را عظیم داشته بود
~~به
# ~~پای کنند بر سر جمع، پس منادی کنند که بنگرید که این بنده ای است که
# ~~آنچه حق تعالی آن را حقیر داشته است و آنچه خدای دشمن ms060 داشته او دوست و
# ~~عزیز داشته است و آنچه خدای انداخته است او برگرفته.
# و گفت: در دنیا هیچ چیزنیست که بدان شاد شوی که نه در زیر وی
# ~~چیزی است که بدان اندوهگن شوی اما شادی صافی خود نیافریده است.
# و گفت: اندکی از دنیا تو را مشغول گرداند از بسیاری آخرت.
# و گفت: همه چیز اندر دو چیز یافتم یکی مرا و یکی نه مرا. آنکه مراست
# ~~اگر بسیار از آن بگریزم هم سوی من آید و آنکه نه مراست اگر بسی جهد کنم
~~به
# ~~جهد خویش هرگز در دنیا نیاهم.
# و گفت: اگر من از دعا محروم مانم بر من بسی دشوارتر از آن بود که از
# ~~اجابت.
# و گفت: تو در روزگاری افتاده ای که به قول از فعل راضی شدهاند و به
# ~~علم از عمل خرسند گشته اند. پس تو در میان بترین1 مردمان و بترین
~~روزگار
# ~~مانده ای.
# کسی از وی پرسید: مال تو چیست؟
# گفت: مال من رضای خداوند است وبینیازی از خلق و لامحاله هرکه به
# ~~حق راضی بود از خلق مستغنی بود.
# و فراغت او از خلق تا حدی بود که به قصابی بگذشت [که] گوشت فربه
# ~~داشت. گفت: از این گوشت بستان.
# گفت: سیم ندارم.
# گفت تورا زمان دهم.

PageV01P082

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0142.jpg)

# ~~خود آراسته گرذانم.
# قصاب گفت: لاجرم استخوانهای پهلوت پدید آمده است.
# گفت: کرمان گور را این بس بود؟
# زرگی گفته است از مشایخ که به نزدیک بوحازم درآمدم. وی را یافتم
# ~~خفته. زمانی صبر کردم تا بیدارشد. گفت: در این ساعت پیغامبر را بخواب
# ~~دیدم صلی الله علیه وسلم که مرا به تو پیغام داد و گفت: حق مادر نگاه
~~داشتن تو
# ~~را بسی بهتر از حج کردن. بازگرد و رضای او طلب کن.
# من از آنجا باز گشتم و به مکه نرفتم. رحمة الله علیه.

PageV01P083

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0143.jpg)

# ~~7/)
# ذکرعتبة الغلام رحمة الله علیه
# آن سوختهآ جمال، آن گم شدهآ ms061 وصال، آن بحروفا، آن کان صفا، آن خواجهآ
# ~~ایام، عتبة الغلام رحمة الله علیه، مقبول اهل دل بود وروشی عجب داشت.
# ~~ستوده به همهآ زفانها و شاگرد حسن بصری بود. وقتی به کنار دریا میگذشت
# ~~عتبه بر سر آب روان شد. حسن بر ساحل عجب بماند. به تعجب گفت: آیا این
# ~~درجه به چه یافتی؟
# عتبه آواز داد: توسی سال است تا آن میکنی که او می فرماید، و ما س
# ~~سال است تا آن میکنیم که او میخواهد.
# ~~و این اشارت به تسلیم و رضاست و سبب توبهآ او آن بود که در ابتدا به
# ~~کسی بیرون نگرست. ظلمتی در دل وی پدید آمد، آن سر پوشیده را خبر کردند.
# ~~کس فرستاد که: ازما کجا دیدی؟
# ~~گفت: چشم.
# ~~سرپوشیده چشم برکند و بر طبقی نهاد و پیش وی فرستاد و گفت: آنچه
# ~~دیدی میبین.
# ~~عبه بیدار شد و توبه کرد و به خدمت حسن رفت تا چنان شد که قوت را
### | 3 %~% ر PageV01P084
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0144.jpg)

# ~~ذکر عتبة الغلام
# ~~آفتاب نهادی تا خشک شدی، و به هفته ای یکبار از آن بخوردی و به عبادت
# ~~مشغول بودی، و بیش از آن نخوردی. گفتی: از کرام الکاتبین شرم دارم که
~~به
# ~~هفتهآ یکبار با خبث خانه باید شد.
# نقل است که عتبه را دیدند جایی ایستاده و عرق از وی می ریخت.
# ~~گفتند: حال چیست؟
# گفت: در ابتدا جماعتی به مهمان آمدند. ایشان را از این دیوار همسایه
# ~~پارهای کلوخ باز کردم تا دست بشویند. هر وقت که آنجا رسم از آن خجالت و
# ~~ندامت چندین عرق از من بچکد، اگرچه بحلی1 خواسته ام.
# عبد الواحد بن زید را گفتند: هیچ کس را دانی که وی از خلق مشغول شد
# ~~به حال خویش؟
# گفت: یکی را دانم که این ساعت درآید.
# عتبة الغلام درآمد. گفت: در راه که دیدی؟
# گفت: هیچ کس را.
# وراه گذر وی بر بازار بود.
# نقل است ms062 که هرگز عتبه هیچ طعنام و شراب خوش نخوردی. مادر وی
# ~~گفت: با خویشتن رفق2 کن.
# گفت: رفق وی طلب میکنم که اندک روزی چند رنج کشد و جاوید در
# ~~راحت و رفق میباشد.
# نقل است که شبی تا روز نخفت و میگفت: اگرم عذاب کنی من تورا
# ~~دوست دارم، واگرم عفو کنی من تورا دوست دارم.
# و عتبه گفت: شبی حوری را بخواب دیدم. گفت: یا عتبه! بر توعاشقم.

PageV01P085

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0145.jpg)

# ~~نگر چیزی نکنی که به سبب آن میان من و تو جدایی افتد.
# ~~عتبه گفت : دنیا را طلاق دادم. طلاقی که هرگز رجوع نکنم، تا آنگاه که
# ~~تو را بینم.
# ~~نقل است که روزی یکی بر او آمد و او در سردابه ای بود. گفت: ای عتبه!
# ~~مردمان حال تو از من می پرسند. چیزی به من نمای تا ببینم.
# ~~گفت: بخواه !چه آت آرزواست؟
# ~~مرد گفت: رطبم میباید.
# ~~و زمستان بود. گفت: بگیر!
# ~~زنبیلی بدو داد پر رطب.
# ~~نقل است که محمد سماک و ذو النون به نزدیک رابعه بودند. عتبه درآمد و
# ~~پیراهنی نو پوشید و میخرامید. محمد سماک گفت: این چه رفتن است؟
# ~~گفت: چگونه بنخرامم، و نام من غلام جبار است.
# ~~این کلمه بگفت و بیفتاد. بنگرستند. جان داده بود. پس از وفات او را به
# ~~خواب دیدند، نیمه ای روی سیاه شده. گفتند: چه بوده است؟
# ~~گفت: وقتی بر استاد میشدم آمردی1 را دیدم. در وی نظر کردم بار خدای
# ~~بفرمود تا مرا به بهشت بردند. دوزخ بر راه بود. ماری از دوزخ خویشتن به
~~من
# ~~انداخت. نیمه ای از رویم بگزید، گفت نفخهآ بنظرة. اگر بیش کردتی بیش
# ~~گزیدمی . رحمة الله علیه.

PageV01P086

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0146.jpg)

# ذکر رابعه رحمة الله علیها
# آن مخدرهآ خدر خاص، آن مستورهآ ستر اخلاص، آن سوختهآ عشق واشتیاق،
# ~~آن شیفتهآ قرب واحتراق، آن گمشدهآ وصال، آن مقبول الرجال ثانیهآ مریم
~~صفیه،
# ~~رابعه العدویه رحمة الله علیهما. اگر کسی گوید ms063 ذکر او درصف رجال چرا
# ~~کردهای گویم که خواجهآ انبیا علیهم السلام می فرماید: إن الله
~~لاینظرالی صورکم
# ~~الحدیث. کار به صورت نیست به نیت است. کما قال علیه السلام یخشر آلناس
# ~~علی نیاتهم. اگر رواست دوئلث دین از عایشهآ صدیقه رضی الله عنها فرا
~~گرفتن
# ~~هم روا بود از کنیزکی از کنیزکان اوفایدهآ دینی گرفتن. چون زن در راه
~~خدای مردبود
# ~~او را زن نتوان گفت. چنانکه عباسهآ طوسی گفت: چون فردا در عرصات
# ~~قیامت آواز دهند که یا رجال! نخست کسی که پای درصف رجال نهد، مریم
# ~~بود علیها السلام.
# کسی که اگر در مجلس حسن حاضر نبودی ترک مجلس کردی، وصف
# ~~او در میان رجال توان کرد. بل معنی حقیقت آن است که اینجا که این قوم
~~PageV01P087
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0147.jpg)

# ~~در معاملت و معرفت مثل نداشت و معتبر جمله بزرگان عهد خویش بود و بر
~~اهل
# ~~روزگار حجتی قاطع بود.
# نقل است که آن شب که رابعه به زمین آمد در همه خانهآ پدرش هیچ نبود
# ~~که پدرش سخت مقل1 حال بود و یک قطره روغن نداشت که نافش چرب کند؛
# ~~ایشان آمد. رابعه از آن گفت   قطره ای روغن خواه تا چراغ درگیرم.   و
# چراغی نبود، و رگویی2 نبود که %~% عیالش آواز داد: به فلان همسایه شو، %~%
~~پیچد، واو را سه دختر بود. رابعه چهارم
# و او عهد داشت که هرگز از« %~% مخلوق هیچ نخواهد. برون آمد و دست به
# ~~در همسایه بازنهاد و باز آمد و گفت: در باز نمی کند
# آن سر پوشیده بسی بگریست. مرد در آن اندوه سر به زانونهاد، بخواب شد.
# ~~بیغمبر را علیه السلام به خواب دید. گفت: غمگین مباش که این دختر که به
# ~~زمین آمد سیدهآ است که هفتاد هزار ازامت من در شفاعت او خواهند بود.
# پس گفت: فردا به بر عیسی زادان شو- امیر بصره- بر کاغذی نویس که
# ~~بدان نشان که هرش   بر من صد بار صلوات فرستی ms064 و شب آدینه چهارصد بار
# ~~صلوات فرستی، این شب آدینه که گذشت مرا فراموش کردی. کفارت آن را
# ~~چهارصد دینار حلال بدین مرد. ده.
# پدر رابعه چون بیدار شد گریان شد. برخاست و آن خط بنوشت و به دست
# ~~حاجبی به امیر فرستاد. امیر که آن خط بدید گفت: دو هزار دینار به
~~درویشان
# ~~دهید، شکرانهآ آن را که مهتر را علیه السلام از ما یاد آمد و چهارصد
~~دینار بدان
# ~~شیخ دهید و بگویید میخواهم در بر من آیی تا تو را ببینم. اما روا
~~نمیدارم که
# ~~چون تو کسی پیش من آید. من آیم و ریش در آستانت بمالم. اما خدای بر تو
~~که
# ~~هر حاجت که بود عرضه داری.

PageV01P088

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0148.jpg)

# مرد زر بستد و هرچه بایست بخرید. پس چون رابعه پارهآ مهترشد و مادر و
# ~~بدرش بتمرد در بصره قحطی افتاد و خواهران متفرق شدند. رابعه بیرون رفت.
# ~~ظالمی او را بدید و بگرفت. پس به شش درم بفروخت و خریدار او را کار
# ~~می فرمود به مشقت. یک روز می گذشت نامحرمی درپیش آمد. رابعه بگریخت و
# ~~در راه بیفتاد و دستش از جای بشد. روی بر خاک نهاد و گفت: بارخدایا!
# ~~غریبم وبی مادر و پدر، یتیم و اسیر مانده. وبه بندگی افتاده، ودست
~~گسسته، و
# ~~مرا از این غمی نیست الا رضای تو. میبایدم که دانم که توراضی هستی یا
~~نه.
# آوازی شنود که غم مخور که فردا جاهیت خواهد بود که مقربان آسمان به
# ~~تو بنازند..
# پس رابعه به خانهآ خواجه باز آمد و پیوسته به روز روزه میداشت و خدمت
# ~~می کرد و در خدمت خدای تا روز بر پای ایستاده میبود. یک شب خواجهآ او
~~از
# ~~خواب بیدار شد. در روزن خانه فرونگریست. رابعه دید سر به سجده نهاده
~~بود و
# ~~میگفت: الهی تودانی که هوای دل من در موافقت فرمان توست و روشنایی
# ~~چشم من در خدمت درگاه توست. ms065 اگر کار به دست منستی یک ساعت از
# ~~خدمت نیاسایمی ولکن هم تومرا زیر دست مخلوقی کرده ای.
# ~~همه خانه از فروغ آن نور گرفته. خواجه چون آن بدید بترسید. برخاست و به
~~جای
# ~~خود باز آمد و به تفکر بنشست تا روز شد. چون روز شد رابعه را بخواند و
~~بنواخت
# ~~و آزاد کرد.

PageV01P089

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0149.jpg)

# گفت: شما بروید که من بر توکل شما نیامده ام.
# مردمان برفتند. رابعه تنها بماند. سر برکرد، گفت: الهی پادشاهان چنین
# ~~کنند. با عورتی غریب عاجز مرا به خانهآ خود خواندی. پس در میان راه
~~خرمرا
# ~~مرگ دادی و مرا به بیابان تنها بگذاشتی.
# هنوز این مناجات تمام نکرده بود که خر بجنبید و برخاست. رابعه بار بر
# ~~وی نهاد وبرفت.
# راوی این حکایت گفت: به مدتی پس از آن خرک را دیدم که در بازار
# ~~می فروختند. پس روزی چند به بادیه فرورفت. گفت: الهی دلم بگرفت. کجا
# ~~می روم من کلوخی و آن خانه سنگی مرا تو هم اینجا می یابی.
# تا حق تعالی بی واسطه به دلش فرو گفت که: ای رابعه! در خون هژده
# ~~هزار عالم می شوی. ندیدی که موسی دیدار خواست. چند ذره ای تجلی به کوه
# ~~افگندیم. به چهل پاره به طریق، اینجا به اسمی قناعت کن.
# نقل است که وقتی دیگر به مکه می رفت. در میان راه کعبه را دید که به
# ~~استقبال او آمده بود. رابعه گفت: مرا رب البیت میباید بیت چه کنم؟
~~استقبال
# ~~مرا از من تقرب الی شبرا تقربت الیه ذراعا میباید. کعبه را چه بینم.
~~مرا استطاعت
# ~~کعبه نیست، به جمال کعبه چه شادی نمایم؟
# نقل است که ابراهیم ادهم رضی الله عنه چهارده سال تمام سلوک کرد تا
# ~~به کعبه شد. از آنکه در هر مصلا جایی دو رکعت میگزارد تا آخر بدانجا
~~رسید،
# ~~خانه ندید. گفت: آه! چه حادثه است، مگر چشم مرا خللی رسیده است؟
# هاتفی ms066 آواز داد: چشم تورا هیچ خلل نیست، اما کعبه به استقبال
# ~~ضعیفه ای شده است که روی بدینجا دارد.
# ابراهیم را غیرت بشورید. گفت: آیا این کیست؟
# بدوید. رابعه ردید نه می المه و حبه با جای خویش شد. چون ابراهیم آن
# ~~بدید گفت: ای رابعه! این چه شور و کار و بارست که در جهان افگندهای؟

PageV01P090

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0150.jpg)

# گفت: شور من در جهان نیفگندهام. تو شور در جهان افگندهای که
# ~~عهارده سال درنگ کرده ای تا به خانه رسیده ای.
# گفت: آری! چهارده سال در نماز بادیه قطع کرده ام.
# گفت: تو در نماز قطع کرده ای من در نیاز.
# رفت و حج بگزارد و زار بگریست. گفت: ای بار خدای! تو، هم بر حج
# ~~وعدهای نیکودادهای و هم بر مصیبت. اکنون اگر حج پذیرفته ای ثواب حجم
# ~~گو. اگر نپذیرفته ای این بزرگ مصیبتی است، ثواب مصیبتم گو.
# پس باز گشت و به بصره باز آمد و به عبادت مشغول شد تا دیگر سال. پس
# ~~گفت: اگر یارسال کعبه استقبال کرد من امسال استقبال کعبه کنم.
# چون وقت درآمد شیخ ابوعلی فارمذی نقل میکند که روی به بادیه نهاد و
# ~~هفت سال به پهلو می گردید تا به عرفات رسید. چون آنجا رسید هاتفی آواز
~~داد:
# ~~ای مدعی! چه طلب است که دامن تو گرفته است؟ اگرما را میخواهی تا یک
# ~~تجلی کنم که در وقت بگدازی.
# گفت: یا رب العزه! رابعه را بدین درجه سرمایه نیست، اما نقطهآ فقر
# ~~میخواهم.
# ندا آمد که: یا رابعه فقر خشک سال قهر ماست که در راه مردان نهاده ایم.
# ~~چون سریک موی بیش نمانده باشد که به حضرت وصال ما خواهند رسید؛ کار
# ~~برگردد، وصال فراق شود و تو هنوز در هفتاد حجابی از روزگار خویش تا از
~~تحت
# ~~فقربا تونتوان گفت. ولکن بر نگر.
# ~~اول قروسدند که نام ونشان ایشان در دو عالم از هیچ مقام برنیامد.

PageV01P091

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0151.jpg) ms067

# در وقت عذر زنانش پدید آمد. هاتفی آواز داد: مقام اول ایشان آن است که
# ~~هفت سال به پهلو می روند تا در راه ما کلوخی را زیارت کنند. چون نزدیک
~~آن
# ~~کلوخ رسند، هم به علت ایشان راه به کلیت بر ایشان فرو بندند.
# رابعه تافته شد. گفت: خداوندا! مرا در خانهآ خود مینگذاری و نه در خانهآ
# ~~خویشم میگذاری. یا مرا در خانهآ خویش بگذاریا در مکه به خانهآ خود آر.
~~سر به
# ~~خانه فرو نمی آوردم. تو را میخواستم. اکنون شایستگی خانهآ تو ندارم.
# این بگفت و بازگشت.
# نقل است که یک شب در صومعه نماز می کرد. ماندگی1 در او اثر کرد. در
# ~~خواب شد. از غایت استغراق حصیر در چشم او شکست، وخون روان شد، و
# ~~او را خبر نبود. دزدی درآمد، چادری داشت، برگرفت. خواست که بیرون آید،
# ~~راه در باز نیافت. چادر بنهاد و برفت. راه بازدید. برفت، و باز چادر
~~برگرفت،
# ~~بیامد. باز راه نیافت. باز چادر بنهاد. همچنین چند کرت، تا هفت بار، از
~~گوشهآ
# ~~صومعه آواز آمد که: ای مرد! خود را رنجه مدار که او چندین سال است تا
~~خود
# ~~را به ما سپرده است. ابلیس زهره ندارد، که گرد او گردد! دزدی را که
~~زهرهآ آن
# ~~بود که گرد چادر او گردد برو رنجه مباش. ای طرار! اگریک دوست خفته
# ~~است، یک دوست بیدار است و نگاه دارد.
# نقل است که دو بزرگ دین به زیارت او در آمدند. هر دو گرسنه بودند. با
# ~~یکدیگر گفتند: بو که طعامی به ما دهد که طعام او از جایگاه حلال بود.
# چون بنشستند ایزاری بود، دو گرده برو نهاده. ایشان شاد شدند. سائلی
# ~~زمانی بود کنیزکی درامد و دسته ای ک ترا رررین“ کدبانو PageV01P092
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0152.jpg)

# رابعه شمار کرد. هژده گرده بود. گفت: مگر که این به نزدیک من
# ~~فرستاده است.
# کنیزک هر چند گفت سود نداشت. کنیزک بستد و ms068 ببرد. مگر دو گرده از
# ~~آنجا برگرفته بود از بهر خویش. از کد بانو پرسید. آن هر دو بر آنجا
~~نهاد و باز
# ~~درآورد. رابعه بشمرد. بیست گرده بود. بستد، گفت: این مرا فرستاده است.
# و در پیش ایشان بنهاد. میخوردند و تعجب میکردند. پس بدو گفتند:
# ~~این چه سر بود که ما را نان تو آرزو کرد، از پیش ما برگرفتی و به درویش
~~دادی،
# ~~آنگاه آن نان گفتی که هژده گرده است از آن من نیست، چون بیست گرده شد
# ~~استدی؟
# گفت: چون شما درآمدیت دانستم که گرسنه اید. گفتم دو گرده در پیش دو
# ~~بزرگ چون نهم؟ چون سائل به درآمد سائل را دادم و حق تعالی را گفتم الهی
~~تو
# ~~گفته ای که یکی را ده باز میدهم، و در این به یقین بودم. اکنون دو گرده
~~برای
# ~~رضای تو بدادم تا بیست بازدهی برای ایشان. چون گرده هژده آوردند
~~بدانستم
# ~~که از تصرفی خالی نیست یا از آن من نیست.
# نقل است که وقتی خادمهآ رابعه پیازی میکرد که روزها بود تا طعامی
# ~~نساخته بودند. به پیاز حاجت بود. خادمه گفت: از همسایه بخواهم.
# رابعه گفت: چهل سال است تا من با حق تعالی عهد دارم که از غیر او
# ~~هیچ نخواهم. گو بیاز مباش.
# در حال مرغی از هوا درآمد، پیازی پوست کرده در تابه انداخت. گفت: از
# ~~مکر ایمن نیم PageV01P093
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0153.jpg)

# ~~حسن را بدیدند همه به یکبار برفتند. رابعه خالی بماند. حسن که آن بدید
~~متغیر
# ~~شد. رابعه را بدید. گفت که ایشان از من چرا رمیدند و به تو انس گرفتند؟
# رابعه گفت: تو امروز چه خوردهای؟
# گفت: اندکی پیه پیاز.
# گفت: توبیه ایشان خوری، چگونه از تو نگریزند.
# نقل است که وقتی رابعه را بر خانهآ حسن گذر افتاد، حسن سر به دریچه
# ~~برون کرده بود و می گریست. آب چشم حسن بر جامهآ رابعه رسید. برنگریست.
# ~~پنداشت باران است. ms069 چون معلوم او شد که آب چشم حسن بود، حالی روی سوی
# ~~حسن کرد و گفت: ای استاد! این گریستن از رعونات نفس است. آب چشم
# ~~خویش نگه دارتا در اندرون تو دریایی شود. چندانکه در آن دریا دل را
~~بجویی
# ~~بازنیابی الآ عند ملیک مفتدر.
# حسن را این سخن سخت آمد، اما تن زد تا یک روز که رابعه را دید و
# ~~نزدیک آب بود. حسن سجاده بر سر آب افگند. گفت: ای رابعه! بیا تا اینجا
~~دو
# ~~رکعت نماز بگزاریم.
# رابعه گفت: ای حسن! خود را در بازار دنیا آخرتیان را عرضه باید داد.
# ~~چنان باید که ابناء جنس تو از آن عاجز باشند.
# پس رابعه سجاده در هوا انداخت و بر آنجا پرید و گفت: ای حسن! بدانجا
# ~~آی تا مردمان ما رانبینند.
# حسن را آن مقام نبود. هیچ نگفت. رابعه خواست که دل او به دست آورد.
# ~~گفت: ای حسن! آنچه تو کردی ماهی همان بکند، و آنچه من کردم مگسی
# ~~این بکند. کار از این هردو بیرون است و به کار مشغول باید شد.
# نقل است که حسن بصری گفت: یک شبانه روز در بر رابعه بودم و سخن
# ~~طریقت و حقیقت گفتم که نه در خاطر من برگذشت که مردیام و نه بر خاطر او
~~PageV01P094
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0154.jpg)

# ~~دیدم، ورابعه را مخلصی .
# نقل است که شبی حسن ویاری دوسه، بررابعه شدند. رابعه چراغ
# ~~نداشت. ایشان را دل روشنایی خواست. رابعه به دهن پف کرد، در سرانگشت
# ~~خویش، وآن شب تا روز انگشت او چون چراغ می افروخت؛ وتا صبح بنشستند
# ~~در آن روشنایی. اگر کسی گوید این چون بود، گویم چنانکه دست موسی
# ~~علیه السلام. اگر گوید او پیغمبری بود، گویم: هر که متابعت نبی کند او
~~را از
# ~~نبوت ذره ای نصیب تواند بود، چنانکه پیغمبر می فرماید: من رد دانقا من
~~الحرام
# ~~فقد نال درجة من النبوه. هرکه یک دانگ از حرام با ms070 خصم دهد درجه ای از
~~نبوت
# ~~بیابد. و گفت: خواب راست یک جزو است از چهل جزو نبوت.
# نقل است که وقتی رابعه حسن را سه چیز فرستاد: پارهای موم و سوزنی و
# ~~مویی . پس گفت: چون موم باش، عالم را منور دار و تومیسوز. و چون سوزن
# ~~باش برهنه، پیوسته کاری کن. چون این هردو کرده باشی به مویی هزار سالت
# ~~کار بود.
# نقل است که حسن رابعه را گفت: رغبت کنی تا نکاحی کنیم و عقد
# ~~بندیم.
# گفت: عقد نکاح بر وجودی فروآید. اینجا وجود برخاسته است که نیست
# ~~خود گشته ام، و هست شده بدو، و همه از آن اوآآم، در سایهآ حکم اوآم،
~~خطبه از
# ~~او باید خواست نه ازمن.
# گفت: ای رابعه! این به چه یافتی؟
# گفت: به آنکه همه یافتها گم کردم درو.
# حسن گفت: او را چون دانی؟

PageV01P095

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0155.jpg)

# رابعه گفت: کلابه1ای ریسمان رشته بودم تا بفروشم و از آن قوتی سازم.
# ~~بفروختم و دو درست2 سیم بستدم. یکی در این دست گرفتم، یکی در آن
# ~~دست. ترسیدم که اگر هر دو دریک دست گیرم جفت گردد و مرا از راه برد.
# ~~فتوحم امروز این بود.
# گفتند حسن میگوید: اگریک نفس در بهشت از دیدار حق محروم مانم
# ~~چنان بنالم و بگریم که جمله اهل بهشت را بر من رحمت اید. رابعه گفت:
~~این
# ~~نیکوست اما اگر چنان است که اگر در دنیا یک نفس از حق غافل میماند
# ~~همین ماتم و گریه و ناله پدید میآید، نشان آن است که در آخرت چنان
~~خواهد
# ~~بود که گفت و اگر نه آن چنان است.
# گفتند: چرا شوهر نکنی؟
# گفت: سه چیز از شما بپرسم، مرا جواب دهید تا فرمان شما کنم. اول
# ~~آنکه در وقت مرگ ایمان به سلامت بخواهم برد یا نه؟
# گفتند: ما تمیدانیم.
# دوم آنکه در آن وقت که نامه ها به دست بندگان دهند نامهای به دست
# ~~راست ms071 خواهند داد یا نه؟
# گفتند:
# ~~سوم آنکه در آن ساعت که جماعتی از دست راست میبرند و جماعتی از
# ~~دست چپ مرا از کدام سوی خواهند برد.
# گفتند: نمیدانیم.
# گفت: اکنون این چنین کسی که این ماتم در پیش دارد چگونه مرا پروای
# ~~عروسی بود.
# وی را گفتند: از کجا می آیی؟

PageV01P096

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0156.jpg)

# ~~گفت: از آن جهان.
# ~~گفتند: کجا خواهی رفت؟
# ~~گفت: بدان جهان.
# ~~گفتند: بدین جهان چه میکنی؟
# ~~گفت: افسوس میدارم.
# ~~گفتند : چگونه؟
# ~~گفت: نان این جهان میخورم و کار آن جهان میکنم.
# ~~گفتند: شیرین زبانی، رباط بانی را شایی .
# ~~گفت: من خود رباط بانم. هرچه اندرون من است بیرون نیارم، و هرچه
# ~~بیرون من است در اندرون نگذارم. اگر کسی درآید و برود با من کار ندارد.
~~من
# ~~دل نگاه میدارم، نه گل.
# ~~گفتند: حضرت عزت را دوست میداری؟
# ~~گفت : دارم.
# ~~گفتند: شیطان از دشمن داری؟ گفت: نه.
# ~~گفتند: چرا؟
# ~~گفت: از محبت رحمان پروای عداوت شیطان ندارم، که رسول را علیه
# ~~السلام به خواب دیدم که مرا گفت یا رابعه مرا دوست داری؟ گفتم: یا رسول
# ~~الله کی بود که تورا دوست ندارد. ولکن محبت حق مرا چنان فرو گرفته است
# ~~که دوستی و دشمنی غیر را جای نماند.
# ~~گفتند: محبت چیست؟
# ~~وجود آمد که یحبهم وتحبونه.
# گفتند: تواو را که میپرستی میبینی؟

PageV01P097

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0157.jpg)

# ~~گفت: اگر ندیدمی نپرستیدمی.
# ~~نقل است که رابعه دایم گریان بودی. گفتند: این چندین چرا میگریی؟
# ~~گفت: از قطعیت میترسم که با او خو کردهام. نباید که به وقت مرگ ندا
# ~~آید که ما را نمیشایی.
# ~~گفتند: بندهآ راضی کی بود؟
# ~~گفت: آنگاه که از محنت شاد شود. چنانکه از نعمت.
# ~~گفتند: کسی [که] گناه بسیار دارد اگر توبه کند در گذارد.
# ~~گفت: چگونه توبه کند. مگر خدایش توبه دهد و درگذارد، و سخن اوست
# ~~که با بنی آدم از دیده به حق منزل نیست، و از زفانها بدو راه نیست، ms072 و
~~سمع
# ~~شاهراه زحمت گویندگان است، و دست وپای ساکنان حیرت اند. کار با دل
# ~~افتاد. بکوشید تا دل را بیدار دارید که چون دل بیدار شد او را به یار
~~حاجت
# ~~نیست. یعنی دل بیدار آن است که گم شده است در حق و هر که گم شد یارچه
# ~~کند. الفناء فی الله آنجا بود.
# ~~و گفت: استغفار به زبان، کار دروغ زنان است.
# ~~و گفت: اگر ما به خود توبه کنیم به توبهآ دیگر محتاج باشیم.
# ~~و گفت: اگر صبر مردی بودی، کریم بودی.
# ~~و گفت: ثمرهآ معرفت روی به خدای آوردن است.
# ~~و گفت: عارف آن بود که دلی خواهد از خدای. چون خدای دلی
# ~~دهدش، در حال دل به خدای بازدهد تا در قبضهآ او محفوظ بود و در ستر او
~~از
# ~~خلق محجوب بود.
# ~~صالح مری بسی گفتی که هر که دری می زند زود باز شود.
# ~~رابعه یکبار حاضر بود. گفت: با که گویی که این دربسته است و بأز
# ~~خواهند گشاد. هر گزکی بسته بود تا باز گشایند.
# # صالح گفت: عجبا! مردی جاهل وزنی ض %~% اف PageV01P098
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0158.jpg)

# ~~یک روز رابعه را دید که می گفت: وا اندوها!
# ~~گفت: چنین گوی که وای از بی اندوهیا، که اگر اندوهگن بودی زهرت
# ~~نبودی که نفس زدتی.
# ~~نقل است که وقتی یکی را دید که عصابه1ای بر سر بسته بود.
# ~~گفت: چرا عصابه بسته ای؟
# ~~گفت: سرم درد میکند.
# ~~رابعه گفت: تورا چند سال است؟
# ~~گفت : سی سال است.
# ~~گفت: بیشتر عمر در درد و غم بوده ای؟
# ~~کنیت ب نه.
# ~~گفت: سی سال تنت درست داشت، هرگز عصابهآ شکر برنستی. به یک
# ~~شب که درد سرت داد عصابهآ شکایت درمیبندی.
# ~~نقل است که چهار درم سیم به یکی داد که مرا گلیمی بخر که برهنه ام.
# ~~آن مرد برفت و باز گردید. گفت: یا سیده! چه رنگ بخرم؟
# ~~رابعه گفت: چون رنگ در میان ms073 آمد به من ده.
# ~~آن سیم بستد و در دجله انداخت. یعنی که هنوز گلیم ناپوشیده تفرقه پدید
# ~~مد.
# ~~وقتی در فصل بهار در خانه شد و سر فرو برد. خادمه گفت: یا سیده! بیرون
# ~~آی تا صنع بینی.
# ~~مطالعة المصنوع.

PageV01P099

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0159.jpg)

# ~~پاره می کرد. گفتند: کارد نداری تا گوشت پاره کنی؟
# گفت: من از بیم قطعیت هرگز کاردچه در خانه نداشتم و ندارم.
# نقل است که یکبار هفت شبانه روز به روزه بود و هیچ نخورده بود و به شب
# ~~هیچ نخفته بود. همه شب به نماز مشغول بود. گرسنگی از حد بگذشت. کسی
# ~~به در خانه اندر آمد و کاسه ای خوردنی بیاورد. رابعه بستد و برفت تا
~~چراغ
# ~~بیاورد. چون بازآمد گربه آن کاسه بریخته بود. گفت: بروم و کوزهای
~~بیاورم و
# ~~روزه بگشایم.
# چون کوزه بیاورد چراغ مرده بود1. قصد کرد تا در تاریکی آب باز خورد.
# ~~کوزه از دستش بیفتاد و بشکست. رابعه بنالید و آهی برآورد که بیم بود که
~~نیمهآ
# ~~خانه بسوزد.
# گفت: الهی این چیست که با من بیچاره میکنی؟
# آوازی شنود که: هان! اگر میخواهی تا نعمت جمله دنیا وقف تو کنم،
# ~~اما اندوه خویش از دلت وابرم، که اندوه و نعمت دنیا هردو در یک دل جمع
# ~~نیاید. ای رابعه! تو را مرادی است و ما را مرادی. ما و مراد تو هردو در
~~یک دل
# ~~جمع نیاییم.
# گفت: چون این خطاب بشنودم چنان دل از دنیا منقطع گردانیدم و امل2
# ~~کوتاه کردم که سی سال است چنان نماز کردم که هر نمازی گزاردم چنان
# ~~دانستم که این واپسین نمازهای من خواهد بود و چنان از خلق سر بریده
~~گشتم
# ~~که چون روز بود از بیم آنکه نباید که کسی مرا از او به خود مشغول کند.
~~گفتم:
# ~~خداوندا! به خودم مشغول گردان تا مرا از تو مشغول نکنند.
# نقل است که پیوسته مینالیدی. گفتند: ای عزیزهآ عالم! هیچ ms074 علتی ظاهر
~~PageV01P100
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0160.jpg)

# گفت: آری! علتی داریم، از درون سینه، که همهآ طبیبان عالم از درمان
# ~~آن عاجزاند. و مرهم جراحت وصال دوست است. تعللی میکنیم تا فردا بود که
# ~~به مقصود برسیم که چون دردزده نه ایم خود را به دردزدگان مینماییم که
~~کم از
# ~~این نمیباید.
# نقل است که جماعتی از بزرگان بر رابعه رفتند. رابعه از یکی پرسید: تو
# ~~خدایرا از بهر چرا پرستی؟
# گفت: هفت طبقهآ دوزخ عظمتی دارد و همه را بدو گذر میباید کرد،
# ~~ناکام از بیم هراس.
# دیگری گفت: درجات بهشت منزلی شگرف دارد، پس آسایش موعود
# ~~است.
# رابعه گفت: بد، بندهای بود که خداوند خویش را از بیم و خوف عبادت
# ~~کند یا به طمع مزد.
# پس ایشان گفتند: تو چرا میپرستی خدایرا؟ طمع بهشت نیست؟
# گفت: الجار ثم الدار. گفت: ما را نه خود تمام است که دستوری
# ~~دادهاند تا او را پرستیم. اگر بهشت و دوزخ نبودی او را طاعت نبایستی
~~داشت.
# ~~استحقاق آن نداشت که بی واسطه تعبد او کنند.
# نقل است که بزرگی بر او رفت. جامهآ او سخت با خلل دید. گفت: بسیار
# ~~کسانند که اگر اشارت کنی در حق تو نظری کنند.
# رابعه گفت: من شرم دارم که دنیا خواهم از کسی که دنیا جمله ملک
# ~~اوست. پس چگونه توانم خواستن دنیا از کسی که در دست او عاریت است.
# مرد گفت: اینت بلند همتی پیرزنی بنگر که او را چگونه بدین بالا
# ~~برکشیدهاند که دریغ می آیدش که وقت خویش مشغول کند به سؤالی از او.
# نقل است که جماعتی به امتحان بر او درشدند و خواستند که بر او سخنی
# ~~بگیرند. پس گفتند همهآ فضیلتها بر سر مردان نثار کردهاند و تاج نبوت بر
~~سر PageV01P101
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0161.jpg)

# ~~مردان نهادهاند و کمر کرامت بر میان مردان بسته اند. هرگز پیغمبری به
~~هیچ زن
# ~~نیامده است.
# رابعه گفت: این همه هست ولکن منی و خودپرستی ms075 و آنا ربکم آلا علی،
# ~~از گریبان هیچ زن برنیامده است و هیچ زن هرگز مخنث نبوده است. اینها در
# ~~مردان وادید آمده است.
# نقل است کی وقتی بیمار شد و بیماری سخت بود. پرسیدند: سبب این
# ~~چه بود؟
# گفت: نظزت الی الجنة فأدبنی رتی، در سحرگاه دل ما به سوی بهشت نظر
# ~~کرد. دوست با ما عتاب کرد، این بیماری از عتاب اوست.
# پس حسن بصری به عیادت او آمد. گفت: خواجه ای دیدم از خواجگان
# ~~بصره. بر در صومعهآ رابعه کیسهآ زر بش نهاده می گریست. گفتم: ای خواجه!
# ~~چرا می گریی ؟
# گفت: از برای این زاهدهآ زمان که اگر برکات او از میانهآ خلق برود خلق
# ~~هلاک شود.
# و گفت: چیزی آوردهام برای تعهد او و ترسم که بنستاند. تو شفاعت کن
# ~~تا قبول کند.
# حسن دررفت و بگفت. رابعه به گوشهآ چشم بدو نگریست. گفت: هو
# ~~یرزق من یسبه فلا یرزق من یحبه. کسی که او را ناسزا میگوید روزی از او
# ~~باز نمی گیرد. کسی که جانش جوش محبت او می زند رزق از او چگونه باز
~~گیرد
# ~~که تا من او را شناخته ام پشت در خلق آوردهام و مال کسی نمیدانم که
~~حلال
# ~~است یا نی. چون بستانم که به روشنی چراغ سلطانی به پیراهن بدوختم که
~~PageV01P102
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0162.jpg)

# ~~عیبت او سخن ابتدا نتوانستم کرد. سفیان را گفتم: چیزی بگو.
# گفت: اگر دعایی بگویی این رنج بر توسهل کند.
# روی بدو کرد و گفت: یا سفیان توندانی که این رنج به من که خواسته
# ~~ست نه خداوند خواسته است.
# گف: بلی!
# گنت: چون میدانی پس مرا می فرمایی که از او درخواست کنم به خلاف
# ~~خواست او؟ دوست را خلاف کردن روا نبود.
# بس سفیان گفت: یا رابعه! چه چیزت آرزو است؟
# گفت: یا سفیان! تو مردی از اهل علم باشی، چرا چنین سخن گویی که
# ~~چه آرزو می کندت؟ به عزت الله ms076 که دوازده سال است که مرا خرمای تر آرزو
# ~~می کند، تو دانی که در بصره خرما را خطری نیست. من هنوز نخوردم که
~~بندهام و
# ~~بنده را با آرزو چه کار؟ اگرمن خواهم و خداوندم نخواهد، این کفر بود.
~~آن
# ~~پاید خواست که او خواهد تا بنده ای به حقیقت او باشی. اگر او خود دهد
~~آن
# ~~کاری دگر بود.
# سفیان گفت: خاموش شدم و هیچ نگفتم.
# یس سفیان گفت: در کار تو چون سخن نمیتوان گفت، در کار من سخنی
# ~~بگوی.
# گفت. تونیک مردی. اگرنه آن است که دنیا را دوست داری. و گفت
# ~~روایت حدیث دوست داری. یعنی این جاهی است.

PageV01P103

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0163.jpg)

# ~~شکته که از آنجا آب خوردی و وضوساختی، و بوریایی کهنه و حشتی که
# ~~وقتی سر بر آنجا نهادی. و گفت: دلم درد گرفت. گفتم: مرا دوستان سیم دار
# ~~هستند. اگر میخواهی تا از برای تو چیزی از ایشان بستانم.
# ~~گفت: ای مالک! غلطی عظیم کردی. روزی دهندهآ من و از آن ایشان
# ~~یکی نیست؟
# ~~گفتم: هست.
# ~~گفت: روزی دهنده درویشان را فراموش کرده است به سبب درویشی و
# ~~توانگران را یاد میکند به سبب توانگری؟
# ~~گفتم: نه.
# ~~پس گفت: چون حال میداند چه با یادش دهم؟ او چنین خواهد، ما نیز
# ~~چنان خواهیم که او خواهد.
# ~~نقل است که یک روز حسن بصری و مالک دینار و شقیق بلخی در بر
# ~~رابعه رفتند و او رنجور بود. حسن گفت: لیس بصادق فی دعواه من لم یصبر
~~علی
# ~~ضرب مولاه. صادق نیست در دعوی خویش هر که صبر نکند بر زخم مولای
# ~~خویش.
# ~~رابعه گفت: از این سخن بوی منی میآید.
# ~~شقیق گفت: لیس بصادق فی دعواه من لم یکشزعلی ضرب مولاه. صادق
# ~~نیست در دعوی خویش هر که شکر نکند بر زخم مولای خویش.
# ~~رابعه گقت: از این به باید.
# ~~مالک دینار گفت: لیس بصادق فی دعواه من لم یتلذذ بضرب مولاه. صادق ms077
# ~~نیست در دعوی خویش هر که لذت نیابد از زخم دوست خویش.
# ~~رابعه گفت: به از این میباید.
# ~~گفتند: تو بگوی.
# ~~گفت: لیس بصادق فی دعواه من لم ینست الضرب فی مشاهدة مولاه. صادق
~~PageV01P104
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0164.jpg)

# ~~نیست در دعوی خویش هر که فراموش نکند الم زخم در مشاهدهآ مطلوب
# ~~خویش. این عجب نبود که زنان مصر در مشاهدهآ مخلوق الم زخم نیافتند اگر
# ~~کسی در مشاهدهآ خالق بدین صفت بود بدیع نبود.
# نقل است که از بزرگان بصره یکی درآمد و بر بالین او نشست و دنیا را
# ~~مینکوهید سخت. رابعه گفت: توسخت دنیا دوست میداری. اگر دوستش
# ~~نمیداری چندینش یاد نکردیی که شکنندهآ کالا خریدار بود. اگر ازدنیا
~~فارغ
# ~~بودی به نیک و بد یاد او نکردتی، اما از آن یاد میکنی که من أحب شیئ
~~أکثر
# ~~ذکره، هر که چیزی دوست دارد ذکر آن بسی کند.
# حسن گفت: یک روز نماز دیگر بر رابعه رفتم. او چیزی بخواست پخت.
# ~~گوشت در دیگ افگنده بود، آب در کرده. چون با من در سخن آمد گفت: این
# ~~سخن خوشتر ازدیگ پختن.
# همچنان حدیث می کرد تا نماز شام گزاردیم. پاره یی نان خشک بیاورد و
# ~~کوزهآ آب تا روزه بگشاییم. رابعه رفت تا دیگ برگیرد. دست او بسوخت.
~~نگاه
# ~~کردیم، دیگ پخته شده بود و میجوشید، به قدرت حق تعالی. بیاورد و با آن
# ~~گوشت بخوردیم و خوردنی بود که بدان خوشی طعام هرگز نخورده بودیم. رابعه
# ~~گفت: بیمار برخاسته دیگ چنین سازد.
# سفیان گفت: در نزدیک رابعه شدم، در محراب شد و تا روزنماز می کرد و
# ~~من در گوشهآ دیگر نماز میکردم، تا وقت سحر. پس گفتم: به چه شکر کنیم آن
# ~~را که ما را توفیق داد تا همه شب وی را نماز کردیم.
# گفت: بدانکه فردا روزه داریم.

PageV01P105

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0165.jpg)

# و گفتی: خداوندا! اگر تو را از بیم دوزخ می پرستیم در دوزخم بسوز، و اگر ms078
# ~~به امید بهشت می پرستیم، بر من حرام گردان. و اگر برای توتورا
~~میپرستیم،
# ~~جمال باقی دریغ مدار.
# و در مناجات می گفت: بار خدایا! اگر مرا فردا در دوزخ کنی من فریاد
# ~~برآورم که وی را دوست داشتم. با دوست این کنند؟
# هاتفی آواز داد: یا رابعه لا تطنی بنا ظن السوء . به ما گمان بد مبر که
~~ما
# ~~تورا در جوار دوستان خود فرود آریم تا با ما سخن ما میگویی.
# و در مناجات میگفت: الهی! کار من و آرزوی من در دنیا از جملهآ دنیا یاد
# ~~تو است، و در آخرت از جملهآ آخرت لقای تواست. از من این است که گفتم.
~~تو
# ~~هرچه خواهی میکن.
# و در مناجات یک شب میگفت: یا رب! دلم حاضر کن، یا نماز بی دل
# ~~بپذیر.
# چون وقت مرگش درآمد مردمان بیرون شدند و در فراز کردند. آوازی شنیدند
# ~~که: یا اییها آلنفس آلمظمینه ازجعی إلی ربک راضیة الآیة . زمانی بود
~~هیچ
# ~~آواز نیامد. در باز کردند، جان بداده بود. بزرگان چنین گفتند که رابعه
~~به دنیا
# ~~درآمد و به آخرت رفت و هرگزبا حق گستاخی نکرد و هیچ نخواست و نگفت
# ~~که مرا چنین دار و چنین کن تا بدان چه رسد که از خلق چیزی خواستی.
# بعد از مرگ او را به خواب دیدند. گفتند: حال گوی تا از منکر و نکیر
# ~~چون رستی؟
# گفت: آن جوانمردان درآمدند، گفتند که من ربک؟
# گفتم: باز گردید و خدایرا بگویید که با چندین هزار هزار خلق پیرزنی
# ~~ضعیفه را فراموش نکردی؟ من که در همه جهان تورا دارم، هرگزت فراموش
# ~~نکنم. تا کسی را فرستی که خدای تو کیست؟
# محمد بن اسلم الطوسی و نعمی طرطوسی که در بادیه سی هزار مرد را آب
~~PageV01P106
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0166.jpg)

# ~~دادند هر دو به سر خاک رابعه امدند. آن لاف که می ردی که سربه هر دو
# ~~مرای فرونیارم، حال به کجا رسید؟
# آواز آمد ms079 که: رسیدم بدانچه دیدم. رحمة الله علیها.

PageV01P107

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0167.jpg)

# ذکر فضیل عیاض رحمة الله علیه
# آن مقدم تایبان، آن معظم نایبان، آن آفتاب گرم و احسان، آن دریای ور
# ~~و عرفان، آن از دو گون کرده اعراض، پیروقت: فضیل عیاض رحمة الله علیه،
~~از
# ~~کبار مشایخ بود و عیار طریقت بود، وستودهآ اقران، ومرجع قوم بود، و در
# ~~ریاضات و کرامات شأنی رفیع داشت، و در ورع و معرفت بی همتا بود.
# اول حال او آن بود که درمیان بیابان مرو و باورد خیمه زده بود و پلاسی
# ~~پوشیده و کلاهی پشمین بر سر نهاده و تسبیحی در گردن افگنده و یاران
~~بسیار
# ~~داشتی. همه دزدان و راهزن بودند، و شب و روز راه زدندی، و کالا به
~~نزدیک
# ~~فضیل آوردندی که مهتر ایشان بود و او میان ایشان قسمت کردی، و آنچه
# ~~خواستی نصیب خود برداشتی، و آن را نسخه کردی، و هرگز از جماعت دست
# ~~نبداشتی، و هر چاکری که به جماعت نیامدی او را دور کردی.
# یک روز کاروانی شگرف میآمد و یاران او کاروان گوش میداشتند.
# ~~مردی در میان کاروان بود و آواز دزدان شنوده بود. دزدان را بدید.
~~بدره1ای زر
# ~~داشت. تدبیر میکرد که این را پنهان کند. با خویشتن گفت: بروم و این
~~بدره را PageV01P108
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0168.jpg)

# ~~پنهان کنم تا اگر کاروان بزنند، این بضاعت سازم.
# چون از راه یکسوشد خیمهآ فضیل بدید. به نزدیک خیمه او را دید بر صورت
# ~~و جامهآ زاهدان. شاد شد و آن بدره به امانت بدو سپرد. فضیل گفت: برو و
~~در آن
# ~~کنج خیمه بنه.
# مرد چنان کرد و بازگشت. به کاروان گاه رسید، کاروان زده بودند. همهآ
# ~~کالاها برده، و مردمان بسته و افگنده، همه را دست بگشاد و چیزی که باقی
# ~~مانده بود جمع کردند و برفتند، و آن مرد به نزدیک فضیل آمد تا بدره
~~بستاند. او
# ~~را دید با دزدان نشسته و کالاها ms080 قسمت میکردند. مرد چون چنان بدید گفت:
# ~~بدرهآ زر خویش به دزد دادم.
# فضیل از دور او را بدید، بانگ کرد. مرد چون بیامد، گفت: چه حاجت
# ~~است؟
# گفت: هم آنجا که نهادهای برگیر و برو.
# مرد به خیمه در رفت و بدره برداشت وبرفت. یاران گفتند: آخر ما در همة
# ~~کاروان یک درم نقد نیافتیم. توده هزار درم باز میدهی؟
# فضیل گفت: این مرد به من گمان نیکوبرد، من نیز به خدای گمان نیکو
# ~~برده ام که مرا نوبه دهد. گمان او راس گردانیدم تا حق گمان من راست
# ~~گرداند.
# بعد از آن، روزی کاروانی بزدند وکالا ببردند و بنشستند و طعام میخوردند.
# ~~یکی ازاهل کاروان پرسید: مهتر شما کدامست؟
# گفتند: با ما نیست. از آن سوی درختی است بر لب آبی، آنجا نماز می کندا.
# گفت: وقت نمازنیست.
# گفت: تطوع 1کند.

PageV01P109

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0169.jpg)

# ~~گفت: با شما نان نخورد؟
# ~~گفت: به روزه است.
# ~~گفت: رمضان نیست.
# ~~گفت: تطوع دارد.
# ~~این مرد را عجب آمد. به نزدیک او شد. با خشوعی نماز میکرد. صبر کرد
# ~~تا فارغ شد. گفت: الضدان لایجتمعان. روز و دزدی چگونه بود، و نماز و
~~مسلمان
# ~~کشتن با هم چه کار؟
# ~~فضیل گفت: قرآن دانی؟
# ~~گفت: دانم.
# ~~گفت: نه آخرحق تعالی می فرماید وآخرون آغترفوا بد نوبهم خلقوا عملا
# ~~صالحا وآخر سیئا.
# ~~مرد هیچ نگفت و از کار او متحیر شد.
# ~~نقل است که پیوسته مروتی و همتی در طبع او بود. چنانکه اگر در قافله
# ~~زنی بودی کالای وی نبردی، و کسی که سرمایهآ او اندک بودی مال او
# ~~نستدی، وبا هر کسی به مقدار سرمایه چیزی بگذاشتی، و همه میل به صلاح
# ~~داشتی، و در ابتدا بر زنی عاشق بود. هرچه از راهزدن به دست آوردی بر او
# ~~آوردی و گاه و بیگاه بر دیوارها میشدی در هوس عشق آن زن و میگریست.
# ~~یک شب کاروانی میگذشت. در میان کاروان یکی قرآن میخواند. این ms081 آیت به
# ~~گوش فضیل رسید:
# ~~لنم یانی للذین أمثوا ان تخشع قلوبهم لذکر الله آیا وقت نیامد که این
~~دل
# ~~خفته شما بیدارگردد.
# ~~تیری بود که بر جان او آمد. چنان آیت به مبارزت فضیل بیرون آمد و
# ~~گفت: ای فضیل! تا کی تو راهزنی؟ گاه آن آمد که ما نیز راه تو بزنیم.
# ~~فضیل از دیوار فروافتاد و گفت: گاه گاه آمد از وقت نیز برگذشت.

PageV01P110

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0170.jpg)

# سبراسیمه و کالیو1 و خجل و بی قرار روی به و یرانهای نهاد. جماعتی
# ~~کاروانیان بودند. میگفتند: برویم.
# یکی گفت: نتوان رفت که فضیل بر راهست.
# فضیل گفت: بشارت شما را که او توبه کرد.
# پس همه روز می رفت و می گریست و خصم خشنود میکرد تا در باورد
# ~~جهودی بماند. از او بحلی میخواست. بحل نمیکرد. آن جهود با جمع خود
# ~~گفت: امروز روزی است که بر محمدیان استخفاف کنیم.
# پس گفت: اگرمیخواهی که بحلت کنم تلی ریگ بود که برداشتن آن در
# ~~وسع آدمی دشوار بودی مگر به روزگار. گفت این از پیش برگیر.
# فضیل از سر عجز پاره بباره می انداخت و کار کجا بدان راست میشد؟
# ~~همی چون درماند سحرگاهی بادی درآمد و آن را ناپدید کرد. جهود چون چنان
# ~~دید متحیر شد. گفت: من سوگند دارم که تا تومرا مال ندهی من تورا بحل
# ~~نکنم. اکنون دست بدین زیرنهالی2 کن و آنجا زرمشتی برگیر و مرا ده.
~~سوگند
# ~~من راست شود و تورا بحل کنم.
# فضیل به خانهآ جهود آمد و جهود خاک در زیر نهالی کرده، پس دست به
# ~~زیر نهالی در کرد، و مشتی دینار برداشت، و او را داد. جهود گفت: اسلام
# ~~عرضه کن.
# اسلام عرضه کرد تا جهود مسلمان شد. پس گفت: دانی که چرا ملمان
# ~~گشتم؟ از آنکه تا امروز درستم نبود که دین حق کدام است. امروز درست شد
# ~~که دین حق اسلام است. از بهر آنکه درتورات خوانده ms082 ام که هر که توبه
~~راست
# ~~کند دست که بر خاک نهد زرشود. من خاک در زیر نهالی کرده بودم،
# ~~ارمایش تو را چون دست به خاک بردی زر گشت. دانستم که توبهآ تو حقیقت
~~PageV01P111
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0171.jpg)

# ~~است ودین توحق است.
# القصه فضیل یکی را گفت: ازبهر خدای دست و پای من ببند و مرا به
# ~~نزدیک سلطان بر که بر من حد بسیار واجب است تا بر من حد براند.
# مرد همچنان کرد. چون سلطان او را بدید، در او سیمای اهل صلاح دید.
# ~~گفت: من این نتوانم بفرمود. تا او را به اعزاز به خانه بازبردند. چون
~~فضیل به در
# ~~خانه رسید آواز داد. اهل خانه گفتند که: آواز او بگشته است، مگر زخمی
# ~~خورده است.
# فضیل گفت: بلی، زخمی عظیم خوردهام.
# گفتند: بر کجا؟
# گفت: بر جان.
# پس درآمد زن را گفت: ای زن! من قصد خانهآ خدای دارم. اگر خواهی تا
# ~~پای تو گشاده کنم.
# ازن گفت: من هرگزاز توجدا نروم و هرجا که توباشی با تو باشم.
# پس برفتند تا به مکه رسیدند. حق تعالی راه بر ایشان آسان گردانید و آنجا
# ~~مجاور گشت و بعضی اولیا را دریافت و با امام ابوحنیفه مدتی هم صحبت
~~بود،
# ~~و روایات عالی دارد و ریاضات شگرف، و در مکه سخن برو گشاده شد، و
# ~~مکیان بر وی جمع شدندی، و همه را سخن گفتی، تا حال او چنان گشت که
# ~~خویشان واقربای او از باورد برخاستند، و به دیدار او آمدند، و در
~~بزدند، و در
# ~~نگشاد. و ایشان باز نمی گشتند.
# فضیل بر بام خانه آمد و گفت: اینت بیکار مردمانی که شما هستید،
# ~~خدای کارتان بدهاد.
# و مثل این سخن بسی بگفت تا همه گریان شدند و از دست بیفتادند و
# ~~عاقبت همه ناامید از صحبت او باز گشتند و او همچنان بربام میبود و در
# ~~نگشاد.

PageV01P112

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0172.jpg)

# ~~نقل است که یک شب هارون ms083 الرشید، فضل برمکی را - که یکی از
# ~~مقربان بود- گفت: امشب مرا بر مردی بر که مرا به من نماید که دلم از
~~طاق و
# ~~طرنب1 تنک در آمده است.
# ~~فضل او را به در خانهآ سفیان عیینه برد. دربزدند. گفت: کیست؟
# ~~گفت: امیر المؤمنین.
# ~~گفت: چرا رنجه میشد، مرا خبر بایست کرد تا من خود بیامدی.
# ~~هارون فضل را گفت: این آن مرد نیست که من می طلبم. این همان طال
# ~~قایی می زند که ما در آنیم.
# ~~سفیان را از آن واقعه خبر دادند. گفت: چنانکه شما می طلبید فضیل
# ~~عیاض است. آنجا باید رفت.
# ~~آنجا رفتند و این آیت برمیخواند که ام حیب آلذین آجترحوا آلسیات ان
# ~~یخعلهم کالدین آمنوا وعملوا الصالحات الآیة.
# ~~هارون گفت: اگرپند می طلبم این کفایت است. معنی آیت آن است که
# ~~پنداشتند کسانی که بدکرداری کردند که ما ایشان را برابر داریم با کسانی
~~که
# ~~نیکوکاری کردند، و ایمان آوردند.
# ~~پس در بزدند. فضیل گفت: کیست؟
# ~~گفت: امیر المؤمنین است.
# ~~گفت: به نزدیک من چه کار دارد و من با او چه کار دارم؟
# ~~گفت: چه طاعت داشتن اولوا الامر واجب است.
# ~~گفت: مرا تشویش مدهید.
# ~~گفت: به دستوری درآیم یا به حکم؟
# ~~گفت: دستوری نیست، اگر به اکراه می درآیید، شما دانید.

PageV01P113

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0173.jpg)

# هارون دررفت. چون نزدیک فضیل رسید، فضیل چراغ را پف کرد تا
# ~~روی او نباید دید. هارون دست پیش برد. فضیل را دست بدو باز آمد. گفت:
~~ما
# ~~ألین هذا آلکف لونجا من النار. چه نرم دستی است، اگر از آتش خلاص یابد!
# این بگفت و برخاست و در نماز ایستاد. هارون نیک متغیر شد و گریه بدو
# ~~افتاد. گفت: آخر سخنی بگو.
# فضیل سلام بازداد و گفت: پدرت عم مصطفی بود علیه السلام.
# ~~درخواست که مرا بر قومی امیر گردان.
# گفت: یا عم! یک نفس تو را بر تو امیر کردم.
# یعنی یک نفس تو در طاعت ms084 خدای بهتر از هزار ساک طاعت خلق تو را. ان
# ~~الإمارة یوم القیامة الندامة. هارون گفت: زیادت کن.
# گفت: چون عمر بن عبد العزیز را به خلافت نصب کردند، سالم بن عبد
# ~~الله و رجاء بن حیوة ومحمد بن کعب را بخواند و گفت: من مبتلا شدم بدین
# ~~بلیات، تدبیر من چه چیزاست که این را بلا میشناسم، اگرچه مردمان نعمت
# ~~میدانند.
# یکی گفت: اگر میخواهی که فردا از عذاب خدای نجات بود، پیران
# ~~مسلمانان را چون پدر خویش دان، وجوانان را برادر، و کودکان را چون
~~فرزندان
# ~~نگاه کن. با ایشان معاملت چنان کن که با پدر و برادر و فرزند کنند
# گفت: زیاده کن.
# گفت: دیار اسلام چون خانهآ تواست و اهل آن عیالان تو. ززآباک واکرم
# ~~اخاک وأخین علی ولدک . زیارت کن پدررا و کرامت کن برادر را و نیکویی کن
# ~~به جای فرزند
# پس گفت: میترسم از روی خوب تو که به آتش دوزخ مبتلا شود. از
# ~~خدای تعالی بترس و جواب خدای را ساخته کن. و بیدار و هشیار باش که روز
# ~~قیامت حق تعالی تورا از آن یک یک مسلمان باز خواهد پرسید و انصاف
~~PageV01P114
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0174.jpg)

# ~~هریک از تو طلب خواهد کرد، اگر شبی پیرزنی در خانهیی بی برگ1 خفته باشد
# ~~دامن تو گیرد و بر تو خصمی کند.
# هارون بسی بگریست. چنانکه هوش از او زایل خواست شد. فضل وزیر
# ~~گفت: بس! که امیر المؤمنین را بکشتی.
# گفت: خاموش باش، ای هامان! که تو و قوم تو او را هلاک میکنید و
# ~~آنگاه مرا میگویی او را بکشتی. کشتن این است.
# هارون را بدین سخن گریستن زیادت شد. آنگاه روی به فضل کرد،
# ~~گفت: تورا هامان از آن میگوید که مرا به جای فرعون نهاد. پس هارون گفت:
# ~~ورا وام هست؟
# گفت: بلی! وام خداوند است بر من به طاعت. اگر مرا بدین گیرد وای بر
# گفت: ای فضیل وام خلق میگویم. ms085
# گفت: سپاس خدایرا عزوجل که مرا از وی نعمت بسیار است و هیچ گله
# ~~ندارم تا با بندگانش بگویم.
# پس هارون صره2 هزار دینار پیش او نهاد که این حلالی است. از میراث
# ~~مادر من است.
# فضیل گفت: یا امیر المؤمنین! این پندهای من تورا هیچ سود نداشت، و
# ~~هم اینجا ظلم آغاز نهادی، و بیدادگری پیش گرفتی.
# گفت: چه ظلم است؟
# ~~بود. من تو را میگویم آنچه داری به خداوند آن باز ده، تو به دیگری که
~~نمیباید
# ~~داد میدهی؟ سخن مرا فایدهیی نیست.

PageV01P115

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0175.jpg)

# ~~این بگفت و از پیش او برخاست و زربه در بیرون انداخت. هارون برون
# ~~آمد و گفت: آوه! آیآ رجل هو. او خود چه مردی است. ملک بر حقیقت فضیل
# ~~است، و صولت او عظیم است، و حقارت دنیا در چشم او بسیار.
# ~~نقل است که یک روز کودکی چهار ساله در کنار داشت. مگردهان بر
# ~~وی نهاد چنانکه عادت پدران بود. آن کودک گفت: ای پدر! مرا دوست داری؟
# ~~گفت: دارم.
# ~~گفت: خدایرا دوست داری؟
# ~~گفت: دارم.
# ~~گفت: دل چند داری؟
# ~~گفت: یکی!
# ~~آنکاه کفت: به پک دل دو دوست توان داشت در حال؟
# ~~بدانست که آن نه آن کودک می گوید، بل آن تعریفی است به حقیقت از
# ~~نمیرت حق. دست بر سر زدن گرفت، و توبه کرد، و دل از طفل ببرید و دل به
# ~~حق داد.
# ~~نقل است که یک روز به عرفات1 ایستاده بود. آن همه خلق می گریستند. با
# ~~چندان تضرع و زاری و گریستن و خواهش کردن. گفت: ای سبحان الله! اگر
# ~~چندین مردم به یکبار به نزدیک مردی شوند، و از وی یک دانگ سیم خواهند
# ~~چه گویبد. آن همه مردم را نومید کند.
# ~~آن مرد گفت: نه. گفت: بر خداوند تعالی آمرزش همه آسانتر است از
# ~~آنکه بر آن مرد دانگی سیم که بدهد که او اکرم الاکرمین است. امید آن
~~است
# ~~که همه ms086 را آمرزیده گرداند.

PageV01P116

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0176.jpg)

# ~~در عرفات شبانگاه از او پرسیدند که حال این مردمان چون میبینی؟
# ~~گفت: همه آمرزیدهاند اگر من در میان ایشان نه امی.
# ~~گفتند: چرنست که ما هیچ ترسندد نمی بینیم.
# ~~گفت: اگر شما ترسنده بودی ترسگاران از شما پوشیده نبووندیر5
# ~~را نبیند مگر ترسنده، و ماتم زده ماتم زدگانرا تواند دید.
# ~~گفتند: مرد در کدام وقت در دوستی حق به غایت رسد؟
# ~~گفت: چون منع و عطا هردو بر او کسان شوند به غایت محبت رسیده
# ~~است.
# ~~گفتند: چه گویی در کسی که خواهد که لبیک گوید و زهره ندارد گفتن
# ~~از بیم آنکه نباید که گویند لا لبیک.
# ~~گفت: امید چنان میدارم که در آن موقف هر که خود را چنین بیند هیچ
# ~~البیک گوی ورای او نبود.
# ~~گفتند: اصل دین چیست؟
# ~~کقت: عقل.
# ~~گفتند: اصل عقل چیست؟
# ~~گفت: حلم.
# ~~گفتند: اصل حلم چیست؟
# ~~گفت: صبر احمد حنبل.
# ~~گفت: رضی الله عنه که از فضیل شنودم که هر که ریاست طلب کرد
# ~~خوار شد.
# ~~گفتم: که مرا وصیتی کن.
# ~~گفت: دم باش، سر مباش. تورا این بسنده است.

PageV01P117

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0177.jpg)

# ~~حویش.
# سفیان ثوری گفت: رضی الله عنه، که یک شب بر او رفتم جملهآ شب
# ~~آیات و اخبار و آثار می گفتم. چون برخاستم گفتم: اینت مبارک شبی که دوش
# ~~بود، واینت ستوده نشتی که این شب بود. همانا که این نشست بهتراز
# ~~وحدت.
# فضیل گفت: اینت شوم شبی که دوش بود، و اینت نکوهیده نشستی که
# ~~نشست دوش بود.
# گفتم: چرا چنین گویی؟
# گفت: جملهآ شب تو در بند آن بودی تا سخنی نیکو از کجا گویی که مرا
# ~~خوش آید و من بستهآ آن بودم تا جوابی نیکواز کجا پسند آید. هردو
~~بیکدیگر و به
# ~~سخن یکدیگر از خدا باز مانده بودیم. تنهایی را دان بهتر و مناجات با
~~خدای.
# یک روز عبدالله مبارک را دید که روی بدو نهاده بود. گفت: ms087 آنحا که
# ~~رسیدهای باز گرد یانه من باز گردم. میآیی تا تومشتی سخن بر من پیمایی و
# ~~من مشتی نیز برتو بیمایم.
# نقل است که یک روزیکی قصد او کرد. گفت: به چه آمدهای؟
# گفت: برای آسایش، و مرا به دیدار توراحت است
# گفت: به خدای که این وحشت نزدیکتر است، و نیامدی الا بدانکه نو مرا
# ~~فریبی کنی به دروغ و من تورا دروغی بربیمایم و هم از آنجا باز گرد، و
~~گفتی
# ~~میخواهم تا بیمار شوم تا به نماز جماعت نباید شد تا خلقم را نباید دید.
# ~~و گفت: اگر توانید که در جایگاهی ساکن شوید که نه کس شما را داند
# ~~و نه شما کس را، عظیم نیکوبود. چنین کنید.
# ~~و گفت: منتی عظیم فرا پذیرم از کسی که بر من بگذرد و مرا سلام نکند و
# ~~چون بیمار شوم به عیادت من نیاید.
# ~~و گفت: چون شب درآید شاد شوم که مرا خلوتی بود بی تفرقه با حق، و
~~PageV01P118
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0178.jpg)

# ~~چون صبح برآید اندوهگن شوم از کراهیت دیدار خلق که نباید که درآیند، و
~~مرا
# ~~از این خلوت تشویش دهند.
# و گفت: هر که را از تنها بودن وحشت بود و به خلق انس دارد از سلامت
# ~~دور است.
# و گف: هر که سخن از عمل شمرد سخنش اندک بود مگر در آنکه او را
# ~~به کار آید.
# و گفت هر که از خدای ترسد زفان او گنگ بود.
# و گفت: چون حق تعالی بنده را دوست دارد اندوهش بسیار دهد، و چون
# ~~دشمنش دارد دنیا بر وی فراخ گرداند.
# و گفت: اگر اندوهگینی در میان امتی بگرید جملهآ امت را در کار آن
# ~~اندوهگن کنند.
# و گفت: هر چیزی را زکوتی است و زکوة عقل اندوه طویل است، چنانکه
# ~~عجب است که کسی در بهشت بود و میگرید و از این است که کان رسول الله
# ~~صلی الله علیه وسلم متواصل الاحزان.
# و گفت: ms088 عجبتر از آن بود حال کسی که در دنیا بود و میخندد و نمیداند
# ~~که عاقبت کار چون خواهد بود.
# و گفت: پنج چیز است از علامات بدبختی: قساوت دل؛ و نابودن اشک؛
# ~~وبی شرمی؛ ورغبت در دنیا؛ و درازی امل1.
# و گفت: چون خوف در دل ساکن شود چیزی که به کار نیاید بر زفان
# ~~آنکس نگذرد، و بسوزد از آن خوف منازل شهوات وحب دنیا، و رغبت در دنیا
# ~~از دل دور کند.

PageV01P119

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0179.jpg)

# ~~نترسد از جمله چیزها بترسد.
# و گفت: خوف و هیبت از خدای بر قدر علم بنده بود، و زهد بنده در دنیا
# ~~بر قدر رغبت بنده بود در آخرت.
# و گفت: هیچ آدمی را ندیده ام در این امت امیدوارتر به خدای و ترسندهتر
# ~~از خدای الا ابن سیرین1 رضی الله عنهما. و گفت: اگر همهآ دنیا به من
~~دهند
# ~~حلال و بی حساب ننگ دارم، چنانکه شما از مردار ننگ دارید.
# و گفت: جملهآ بدیها را دریک خانه جمع کردهاند و کلید آن دنیادوستی
# ~~است، و جملهآ نیکیها را دریک خانه جمع کردهاند و کلید آن دشمنی دنیاست.
# و گفت: در دنیا شروع کردن آسان است اما از میان باز بیرون آمدن و
# ~~خلاص یافتن دشوار است.
# و گفت: دنیا بیمارستان است و خلق در او چون دیوانگان و دیوانگان را در
# ~~بیمارستان غل وقید باشد.
# و گفت: به خدای اگر آخرت از سفالی بودی باقی و دنیا از زرفانی سزا
# ~~بودی که رغبت خلق به سفال باقی بودی فکیف که دنیا نیست الا سفلل فانی،
# ~~و آخرت زرباقی.
# و گفت: هیچ کس را هیچ ندادند از دنیا تا از آخرتش صد چندان کم
# ~~نکردند از بهر آنکه تورا به نزدیک خدای آن خواهد بود که کسب کردهای و
# ~~میکنی . اکنون خواه بسیار کن خواه اندک کن.
# و گفت: به جامهآ نرم و طعام خوش لذت مگیرید که فردا لذت آن جامه ms089 و
# ~~آن طعام نباشد
# و گفت: مردمان که از یکدیگر بریده شدند به تکلف شدهاند. هرگاه که
# ~~تکلف از میان برخریح یکدیگر را بتوانند دید.

PageV01P120

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0180.jpg)

# و گفت: خدای عزوجل وحی فرستاد به کوهها که من بریکی از شما با
# ~~یغمبری سخن خواهم گفت. همهآ کوهها تکبر کردند، مگر طور سینا برو سخن
# ~~گفت با موسی. تواضع او را.
# و گفت: از تواضع فروتنی کردن است و فرمان بردن و هرچه گوید
# ~~فرا پذیرفتن.
# و گفت: هر که خویشتن را قیمتی داند او را اندر تواضع نصیبی نیست.
# و گفت: سه چیز مجویید که نیابید: عالمی که علم او به میزان عمل
# ~~راست بود مجویید که نیابید و بی علم بمانید؛ وعاملی که اخلاص او با عمل
# ~~موافق بود مجویید که یابید و بی عمل بمانید؛ و برادری بی عیب مطلبید که
# ~~نابید وبی برادر بمانید.
# و گفت: هر که با برادر خود دوستی ظاهر کند به زفان و در دل دشمنی او
# ~~دارد خدای لعنتش کتد و کور و کرش گرداند به دل.
# و گفت وقتی بدانکه میکردند ریا میکردند، اکنون بدانچه نمیکنند ریا
# ~~می کنند.
# و گفت: دست بداشتن عمل برای خلق ریا بود و عمل کردن برای خلق
# ~~شرک بود و اخلاص آن بود که حق تعالی او را از این دو خصلت نگاه دارد.
# و گفت: اگر سوگند خورم که من مرائی1ام دوست تر دارم از آنکه سوگن
# ~~خورم که من مرائی نیم.
# و گفت: اصل زهد راضی بودن است از حق تعالی به هرچه کند
# ~~سزاوارترین خلق به رضای خدای تعالی اهل معرفت اند.
# ~~عاقت.

PageV01P121

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0181.jpg)

# و گفت: فتوت در گذاشتن بود از برادران.
# و گفت: حقیقت توکل آن است که به غیر الله امید ندارد و از غیراله
# ~~نترسد.
# و گفت: متوکل آن بود که وائق بود به خدای عزوجل که نه خدایرا در
# ~~هرچه کند متهم دارد و نه شکایت کند. ms090 یعنی ظاهر و باطن یک رنگ بود در
# ~~تسلیم.
# و گفت: چون تورا گویند خدایرا دوستداری خاموش باش که اگر گویی
# ~~نه کافرباشی، و اگر گویی دارم فعل تو به فعل دوستان نماند.
# و گفت: شرمم گرفت از خدای از بس که در مبرز1 رفتم و در هر سه
# ~~روزش یکبار حاجت بودی.
# و گفت: بسا مردا که به مبرزرود و پاک بیرون آید و بسا مردا که در کعبه
# ~~رود و پلید بیرون آید.
# و گفت: جنگ کردن با خردمندان آسانتر است که حلوا خوردن با
# ~~بی خردان.
# و گفت: هر که در روی فاسقی بخندد خوش در ویران کردن مسلمانی
# ~~سعی میکند.
# و گفت: هر که ستوری را لعنت کند ستور گوید آمین! از من و توهر که به
# ~~خدای عاصیتر است لعنت بر او باد.
# و گفت: اگر مرا خبر آید که تورا یک دعا مستجاب است، هرچه خواهی
# ~~بخواه، من آن دعا در حق سلطان صرف کنم از بهر آنکه اگر در صلاح خویش
# ~~دعا کنم صلاح من بود تنها و در صلاح سلطان صلاح همهآ خلق بود.
# و گفت: دو خصلت است که دل را فاسد کند: بسیار خفتن و بسیار PageV01P122
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0182.jpg)

# ~~خوردن.
# وگفت: در شما دو خصلت است که هر دو از جهل است: یکی آنکه
# ~~میخندید و عجبی ندیده اید و نصیحیت میکنید و شب بیدار نبودهاید.
# و گفت: خدای عزوجل میگوید ای فرزند آدم اگر تو مرا یاد کنی من تورا
# ~~یاد کنم و اگر تومرا فراموش کنی من تو را فراموش کنم و آن ساعت که
~~تومرا
# ~~یاد نخواهی کرد آن بر توست نه از توست. اکنون مینگر تا چون میکنی .
# و گفت: خدای گفته است یکی از پیغامبران را، که بشارت ده گناه گاران
# ~~را، که اگر توبه کنید بپذیرم و بترسان صدیقان را که اگر به عدل با
~~ایشان کار
# ~~کنم همه را عقوبت کنم.
# یک روز کسی ms091 بر او درآمد. گفت: مرا پندی ده.
# گفت: آازتاب فتفرقون خیر أم الله آلواحد القهار. یک روز پسر خود را
# ~~دید که یک دینار زرمیسخت تا بکسی دهد. آن شوخ که در نقش درست زربود
# ~~پاک می کرد. گفت: یا پسر این تو را از ده حج و ده عمره فاضلتر.
# و یکبار پسر او را بول بته آمد. فضیل دست برداشت. گفت: یا رب! به
# ~~دوستی من تو را که از این رنجش برهان.
# هنوز برنخاسته بود که شفا پدید آمده بود. پس در مناجات گفتی:
# ~~خداوندا! رحمتی بکن که بر توبهآ من عالمی و عذابم مکن تو که بر من
~~قادری.
# و پس گفتی: الهی مرا گرسنه میداری، و عیال مرا گرسنه میداری، و مرا و
# ~~عیال مرا برهنه میداری، و مرا به شب چراغ نمیدهی، و تواین با اولیای
~~خویش
# ~~کنی، به کدام منزلت فضیل این دولت یافت از تو؟
# نقل است که سی سال هیچ کس لب او خندان ندیده بود مگر آن روز که
# ~~پسرش بمرد، تبسمی بکرد. گفتند: خواجه! این چه وقت این است؟
# نفت. دانستم که خدای راضی بود به مرگ این پر. من موافقت رضائی
# ~~او را تبسمی بکردم.

PageV01P123

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0183.jpg)

# و در آخر کار می گفت: از پیغمبرانم رشک نیست که ایشان هم لحد، هم
# ~~صراط، هم قیامت در بیش است. و جمله با کوتاه دستی نفسی نفسی خواهند
# ~~گفت، و از فرشتگان رشک نیست که خوف ایشان زیادت از خوف بنی آدم
# ~~است، و ایشان را درد بنی آدم نیست، و هر که را این درد نبود من آن
~~نخواهم.
# ~~لکن از آن کس رشک است که هرگزاز مادر نزاد و نخواهد زاد.
# نقل است که روزی مقریی1 خوشخوان پیش او آمد و آیتی برخواند. گفت:
# ~~او را پیش پسر من برید تا برخواند. و گفت: زینهارتا آیتی بر نخوانی که
~~صفت
# ~~دوزخ و قیامت بود که او را طاقت ms092 آن نبود. اتفاقا مقری سورهآ القارعة
~~برخواند.
# ~~در حال نعرهای بزد و جان بداد. چون اجلش نزدیک آمد دو دختر داشت. عیال
# ~~را وصیت کرد که چون من بمیرم این دختران را برگیر و بر کوه بوقبیس
~~بررو، و
# ~~روی سوی آسمان کن، وبگوی که خداوندا! فضیل مرا وصیتی کرد و گفت تا
# ~~من زنده بودم این زینهاریان را به طاقت خویش میداشتم. چون مرا به زندان
~~گور
# ~~محبوس گردانیدی زینهاریان را بازدادم.
# چون فضیل را دفن کردند، عیالش همچنان کرد که او گفته بود. بر سر
# ~~کوه شد، و دخترکان را آنجا برد، و مناجات کرد، وبسی بگریست، و نوحة
~~آغاز
# ~~کرد. همان ساعت امیر یمن با دو پسر خود آنجا بگذشت. ایشان را دید. با
# ~~گریستن و زاری گفت: شما از کجایید؟
# آن زن حال برگفت. امیر گفت: این دختران را به این پسران خویش دادم،
# ~~هریکی را ده هزار دینار کاوین کردم. توبدین بسنده کردی؟
# ~~برخاشت PageV01P124
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0184.jpg)

# ذکر ابراهیم بن ادهم رحمة الله علیه
# آن سلطان دنیا و دین، آن سیمرغ قاف یقین، آن گنج عالم عزلت، آن خزینهآ
# ~~سرای دولت، آن شاه اقلیم اعظم، آن پروردهآ لطف و کرم، پیر وقت ابراهیم
~~بن
# ~~ادهم رحمة الله علیه، منعی وقت بود، وصدیق دولت بود، وحجت وبرهان
# ~~روزگار بود، و در انواع معاملات ملت و اصناف حقایق حظی تمام داشت، و
# ~~مقبول همه بود وبسی مشایخ را دیده بود و با امام ابوحنیفه صحبت داشته
~~بود، و
# ~~جنید گفت: رضی الله عنه مفاتیح العلوم ابراهیم. کلید علمهای این طریقت
# ~~ابراهیم است.
# و یک روز پیش ابو حنیفه رضی الله عنه درآمد. اصحاب ابو حنیفه وی را به
# ~~چشم تقصیر نگرستند، بو حنیفه گفت: سیدنا ابراهیم!
# اصحاب گفتند: این سیادت به چه یافت؟
# گفت: بدانکه دایم به خدمت خداوند مشغول بود و ما به خدمتتنهای
# ~~خود مشغول.
# و ابتدای حال او آن بود که او پادشاه بلخ بود ms093 و عالمی زیر فرمان داشت؛ و
# ~~چهل شمشیر ززین، و چهل گرز زرین در پیش و پس او میبردند. یک شب بر
# ~~تخت خفته بود. نیم شب سقف خانه بجنبید، چنانکه کسی بر بام می رود. آواز
~~PageV01P125
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0185.jpg)

# ~~داد که : کیست؟
# ~~گفت: آشناست. أشتری گم کردهام بر این بام طلب میکنم.
# ~~گفت: ای جاهل! اشتر بر بام میجویی؟
# ~~گفت: ای غافل! تو خدایرا در جامهآ اطلس، خفته بر تخته زرین می طلبی؟
# ~~از این سخن هیبتی به دل او آمد و آتش در دلش افتاد تا روز نیارست.
# ~~خفت. چون روز برآمد، به صفه بازشد و بر تخت نشست، متفکر و متحیر و
# ~~اندوهگن. ارکان دولت هریکی بر جایگاه خویش ایتادند. غلامان صف
# ~~کشیدند، و بار عام دادند. ناگاه مردی با هیبت از در درآمد، چنانکه هیچ
~~کس را
# ~~از حشم و خدم زهره نبود که گوید تو کیستی؟ جمله را زفانها به گلو فرو
~~شد
# ~~همچنان میآمد تا پیش تخت ابراهیم. گفت: چه میخواهی؟
# ~~گفت: در این رباط1 فرومی آیم.
# ~~گفت: این رباط نیست. سرای من است! تو دیوانه ای.
# ~~گفت: این سرای پیش از این از آن که بود؟
# ~~گفت: از آن پدرم.
# ~~گفت: پیش از آن؟
# ~~گفت: از آن پدر پدرم.
# ~~گفت: پیش از آن؟
# ~~گفت: از آن فلان کس.
# ~~گفت: پیش از آن؟
# ~~گفت: از آن پدر فلان کس.
# ~~گفت: همه کجا شدند؟

PageV01P126

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0186.jpg)

# گفت: پس نه رباط این بود که یکی میآید و یکی میگذرد؟
# این بگفت و ناپدید شد، و او خضر بود علیه السلام. سوز و آتش جان
# ~~ابراهیم زیاده شد و دردش بر درد بیفزود تا این چه حال است و آن حال یکی
# ~~صد شد که دید روزبا شنید شب جمع شد، وندانست که ازچه شنید، و
# ~~نشناخت که امروز چه دید. گفت: اسب زین کنید که به شکار می روم که مرا
# ~~امروز چیزی رسیده است. نمیدانم چیست. ms094 خداوندا! این حال به کجا خواهد
# ~~رسید؟
# اسب زین کردند. روی به شکار نهاد. سراسیمه در صحرا میگشت.
# ~~چنانکه نمیدانست که چه میکند. در آن سرگشتگی از لشکر جدا افتاد. در راه
# ~~آوازی شنود که: انتبهآ بیدار گرد.
# ناشنیده کرد و برفت. دوم بار همین آواز آمد. هم به گوش درنیاورد. سوم
# ~~بار همان شنود. خویشتن را از آن دور افگند. چهارم بار آواز شنود که :
~~انتبهآ قبل
# ~~ان ثتبه بیدار گرد، پیش از آن کت بیدار کنند.
# اینجا یکبارگی از دست شد. ناگاه آهویی پدید آمد. خویشتن را مشغول
# ~~بدو کرد. آهو بدو به سخن آمد که مرا به صید تو فرستادهاند. تومرا صید
~~نتوانی
# ~~کرد. الهذا خیفت اوبهذا امزت تو را از برای این کار آفریدهاند که
~~میکنی. هیچ
# ~~کار دیگری نداری.
# ابراهیم گفت: آیا این چه حالی است؟
# روی از آهو بگردانید. همان سخن که از آهو شنیده بود از قربوس1 زین آواز
# ~~آمد. فزعی2 و خوفی درو پدید آمد و کشف زیادت گشت. چون حق تعالی
# ~~خواست تا کار تمام کند، سدیگر بار از گوی3 گریبان همان آواز آمد. آن
~~کشف PageV01P127
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0187.jpg)

# ~~اینجا به اتمام رسید، وملکوت برو گشاده گشت. فروآمد، ویقین حاصل شد، و
# ~~جمله جامه و اسب از آب چشمش آغشته گشت. توبه ای کرد نصوح، و روی از
# ~~راه یکسونهاد. شبانی را دید نمدی پوشیده، و کلاهی از نمد بر سرنهاده،
# ~~گوسفندان در پیش کرده. بنگریست. غلام وی بود. قبای زر کشیده و کلاه
# ~~معرق بدو داد، و گوسفندان بدو بخشید، و نمد از او بستد و در پوشید، و
~~کلاه نمد
# ~~بر سر نهاد، و جملهآ ملکوت به نظارهآ او بایستادند که زهی سلطنت، که
~~روی به
# ~~پر ادهم نهاد. جامهآ نجس دنیا بینداخت و خلعت فقر در پوشید. پس همچنان
# ~~بیاده در کوهها و بیابانهای بی سر و بن میگشت و بر گناهان خود توحه
~~میکرد تا
# ~~به مرورود رسید. ms095 آنجا پلی است. مردی را دید که از آن یل درافتاد، و اگر
~~آبش
# ~~ببردی در حال هلاک شدی. از دور بانگ کرد: اللهم آحفظه . مرد معلق در
~~هوا
# ~~بماند، تا پرسیدند و او را برکشیدند، و در ابراهیم خیره بماندند تا این
~~چه مردی
# ~~است. پس از آنجا برفت تا به نشابور افتاد. گوشه ای خالی میبست که به
# ~~طاعت مشغول شود تا بدان غار افتاد، که مشهور است نه سال ساکن غارشد. در
# ~~هر خانه ای سه سال و که دانست که او در شبها و روزها در آنجا در چه
~~کاربود
# ~~که مردی عظیم و سرمایه ای شگرف میباید تا کسی به شب تنها در آنجا
~~بتواند
# ~~بود. روز پنج شنبه به بالای غار بررفتی و پشتهآ هیزم گرد کردی و صبحگاه
~~روی
# ~~به نشابور کردی، و آن را بفروختی، و نماز جمعه بگزاردی، وبدان سیم نان
# ~~خریدی، و نیمه ای به درویش دادی و نیمه ای به کار بردی، و بدان روزه
# ~~گشادی، وتا دگر هفته باز آن ساختی
# نقل است که در زمستان شبی در آن خانه بود، و به غایت سرد بود، و اویخ
# ~~فرو شکسته بود و غسلی کرده. چون همه شب سرما بود، و تا سحرگاه در نماز
# ~~بود. وقت سحر بیم بود که از سرما هلاک گردد، مگر خاطرش آتشی طلب
# ~~کرد. پوستینی دید، در پشت اوفتاده، و در خواب شد. چون از خواب درآمد
~~روز
# ~~روشن شده بود، و او گرم گشته، بنگرست. آن پوستین اژدهایی بود با دو
~~چشم.

PageV01P128

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0188.jpg)

# ~~چون دو شکره1آ خون. عظیم هراسی در او پدید آمد. گفت: خداوندا! تواین را
~~در
# ~~صورت لطف به من فرستادی، کنون در صورت قهرش میبینم. طاقت نمیدارم.
# در حال اژدها برفت و دو سه بار پیش او روی در زمین مالید و ناپدید
# ~~گشت.
# نقل است که چون مردمان از کار او آگاه شدند از غار بگریخت و ms096 روی به
# ~~مکه نهاد و آن وقت که شیخ بوسعید رحمة الله علیه به زیارت آن غار رفته
~~بود
# ~~گفت: سبحان الله! اگر این غار پرمشک بودی چندین بوی ندادی که جوانمردی
# ~~به صدق روزی چند اینجا بوده است، این همه روح2 و راحت گذاشته اسر
# پس ابراهیم از بیم شهرت روی در بادیه نهاد. یکی از اکابر دین در بادیه
# ~~بدو رسید. نام مهین خداوند بدو اموخت و برفت. او بدان نام مهین خدایرا
# ~~بخواند. در حال خضر را دید علیه السلام. گفت: ای ابراهیم! آن برادر من
~~بود
# ~~داود- که نام مهین در تو آموخت. پس میان خضر و او بسی سخن برفت، و
# ~~پیر او خضر بود علیه السلام که اولش او درکشیده بود به اذن الله تعالی
~~و در بادیه
# ~~که می رفت گفت: به ذات العرق رسیدم. هفتاد مرقع پوش را دیدم جان بداده،
~~و
# ~~خون از بینی و گوش ایشان روان شده، گرد آن قوم برآمد. یکی را رمقی هنوز
# ~~مانده بود. پرسیدم که: ای جوانمرد! این چه حالت است؟
# گفت: ای پسر ادهم علیک بالماء والمحراب! دور دور مرر که مهجور
# ~~گردی، و نزدیک نزدیک میا که رنجور گردی. کس مبادا که بر بساط سلاطین
# ~~گستاخی کند. بترس از دوستی که حاجیان را چون کافران روم میکشد و با
# ~~حاجیان غزا3 میکند بدانکه ما قومی بودیم صوفی، قدم به توکل در بادیه
~~نهادیم،
# ~~وعزم کردیم که سخن نگوییم، وجز از خداوند اندیشه نکنیم، وحرکت و
# ~~سکون از بهر او کنیم، وبه غیری التفات ننماییم، چون بادیه گذاره کردیم
~~و به PageV01P129
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0189.jpg)

# ~~احرام گاه رسیدیم، خضر علیه السلام به ما رسید. سلام کردیم، واو سلام
~~را
# ~~جواب داد. شاد شدیم. گفتیم: الحمد لله که سفر برومند آمد وطالب به
~~مطلوب
# ~~پیوست، که چنین شخصی به استقبال ما آمد. حالی به جانهای ما ندا کردند
# ~~که : ای کذابان و مدعیان! قولتان وعهدتان این بود؟ مرا ms097 فراموش کردید و
~~به
# ~~غیر من مشغول گشتید؟ بروید که تا من به غرامت، جان شما به غارت نبرم و
~~به
# ~~تیغ غیرت خون شما نریزم، با شما صلح نکنم. این جوانمردان را که میبینی
# ~~همه سوختگان این بازخواستاند. هلا، ای ابراهیم! تونیز سر این داری پای
~~در
# ~~نه، والآدور شو.
# ابراهیم حیران و سرگردان آن سخن شد. گفت: گفتم تورا چرا رها
# ~~کردند.
# گفت: گفتند ایشان پختهاند، تو هنوز خامی. ساعتی جان کن تا تونیز
# ~~پخته شوی، چون پخته شدی تو نیز از بی درآیی.
# این بگفت و او نیز جان بداد.
# ~~خونریز بود همیشه در کشورما *  جان عود بود همیشه در مجمرا ما
# ~~داری سر ما وگرنه دور از برما * ما دوست کشیم و تونداری سر ما
# نقل است که چهارده سال در قطع بادیه کرد که همه راه در نماز و تضرع
# ~~بود تا به نزدیک مکه رسید. پیران حرم خبریافتند. همه به استقبال او
~~بیرون
# ~~آمدند. او خویشتن در پیش قافله انداخت تا کسی او را نشناسد. خادمان از
~~پیش PageV01P130
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0190.jpg)

# ابراهیم گفت: چه میخواهید از آن زندیق؟
# ایشان در حال سیلی در او بستند. گفتند: مشایخ مکه به استقبال او
# ~~ی شوند، تو او را زندیق1 میگویی؟
# گفت: من میگویم زندیق اوست.
# چون از او در گذشتند، ابراهیم روی به خود کرد و گفت: هان!
# ~~ی خواستی که مشایخ به استقبال تو آیند باری سیلی چند بخوردی. الحمد لله
~~که
# ~~به کام خودت بدیدم.
# یس در مکه ساکن شد، رفیقانش پدید آمدند و او از کسب و دست خود
# ~~حوردی. درودگری کردی.
# نقل است که چون از بلخ برفت او را پسری ماند به شیر. چون بزرگ شد،
# ~~بدر خویش را از مادر طلب کرد. مادر حال بگفت که پدر تو گم شد. به بلخ
# ~~منادی فرمود که هر که را آرزوی حج است بیایید. چهار هزارکس بیامدند.
~~همه
# ~~را نفته داد و اشتر ms098 خویش داد و به حج برد، به امید آنکه خدای دیدار
~~پدرش
# ~~روزی کند.
# چون به مکه درآمدند، به در مسجد حرام مرقع داران بودند. پرسید ایشان
# ~~را که : ابراهیم ادهم را شناسید؟
# گفتند: یار ماست. ما را میزبانی کرده است و به طلب. طعام رفته.
# نشان وی بخواست. بر اثر وی برفت. به بطحاء2 مکه بیرون آمدند. پدر را
# ~~دید، پای برهنه و سر برهنه با پشته ای هیزم همی آمد. گریه برو افتاد، و
~~خود را
# ~~نگاه داشت. پس پی او گرفت و به بازار آمد و بانگ میکرد من یشتری الطیب
# ~~بالطیب. حلالی به حلالی که خرد.
# نانوایی خواندش و هیزم بستد و نانش بداد. نان به سوی اصحاب خود برد
~~PageV01P131
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0191.jpg)

# ~~و پیش ایشان نهاد. پسر ترسید که اگر گویم من کیم از او بگریزد. برفت تا
~~با
# ~~مادر تدبیر کند تا طریق چیست؟ او را با دست آوردن مادرش به صبر فرمود.
# ~~گفت: صبر کن تا حج بگزاریم.
# چون پسر رفت ابراهیم با یاران نشسته بود. وصیت کرد یاران را که امروز
# ~~در این حج زنان باشند و کودکان. چشم نگه دارید.
# همه قبول کردند. چون حاجیان در مکه آمدند و خانه را طواف کردند.
# ~~ابراهیم با یاران در طواف بود. پسری صاحب جمال در بیش آمد. ابراهیم تیز
~~بدو
# ~~نگریست. یاران آن بدیدند. از او عجب داشتند. چون از طواف فارغ شدند،
# ~~گفتند: رحمک الله! ما را فرمودی که به هیچ زن و کودک نگاه مکنید و
~~توخود
# ~~به غلامی نیکوروی نگاه کردی.
# گفت: شما دیدیت؟
# گفتند: دیدیم.
# گفت: چون از بلخ بیامدم پسری شیرخواره رها کردم. چنین دانم که این
# ~~غلام آن پسراست.
# روز دیگر یاری از پیش ابراهیم بیرون شد، و قافلهآ بلخ را طلب کرد، وبه
# ~~میان قافله درآمد. به میان، خیمه ای دید از دیبا زده، و کرسی در میان
~~خیمه
# ~~نهاده، وآن پسربرآن کرسی نشسته، و قرآن میخواند ms099 و میگریست. آن یار
# ~~ابراهیم بار خواست و گفت: تواز کجایی؟
# گفت: من از بلخ.
# کفت: پسر کیستی؟
# پسر دست بر روی نهاد، و گریه برو افتاد و مصحف از دست بنهاد. گفت:
# ~~من پدر را ندیده ام مگر دیروز. نمیدانم که او هست یا نه و میترسم که
~~اگر
# ~~گویم بگریزد که او از ما گریخته است. پدر من ابراهیم ادهم است. ملک
~~بلخ.
# آن مرد او را برگرفت تا سوی ابراهیم آورد. مادرش با او به هم برخاست و
~~PageV01P132
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0192.jpg)

# ~~آمد تا نزدیک ابراهیم؛ و ابراهیم با یاران پیش رکن یمانی نشسته بودند.
~~از دور
# ~~نگاه کرد. آن یار خود را دید، با آن کودک و مادرش. چون آن زن او را
~~بدید،
# ~~بخروشید و صبرش نماند. گفت: اینک پدرت رستخیزی پدید آمد که صفت
# ~~نتوان کرد. جملهآ خلق ویاران یکبار در گریه آمدند. چون پسر به خود باز
~~آمد بر
# ~~پدر سلام کرد. ابراهیم جواب داد و در کنارش گرفت و گفت: بر کدام
# ~~دینی؟
# گفت: بر دین اسلام.
# گفت: الحمد لله.
# دیگر پرسید: قرآن میدانی؟
# گفت: دانم.
# کفت: الحمد لله.
# دیگر پرسید: علم آموخته ای؟
# گفت: آموخته ام.
# کفت: الحمد لله.
# پس ابراهیم خواست تا برود. پسر البته دست از او رها نمیکرد و مادرش
# ~~فریاد در بسته بود. ابراهیم روی سوی آسمان کرد. گفت: الهی أغثنی. پس
# ~~اندر کنار او جان بداد. یاران گفتند: یا ابراهیم چه افتاد؟
# گفت: چون او را در کنار گرفتم، مهر او در دلم بجنبید. ندا آمد که ای
# ~~ابراهیم! تدعی محبتنا وتحب معنا غیرنا. دعوی دوستی ما کنی، وبا ما به
~~هم
# ~~دیگری دوست داری، و به دیگری مشغول شوی، و دوستی به انبازی کنی،
# ~~ویاران را وصیت کنی که به هیچ زن بیگانه و کودک نگاه مکنید؟ و توبدان
~~زن
# ~~و کودک دل آویزیدی؟ چون این ندا بشنیدم دعا کردمن که یا رب العزه! مرا
# ~~قریاد رش. ms100 خر. و مرا از محبت تو مشغول خواهد کرد، یا جان او برداریا
# ~~جان من. [دعا] درحق او اجابت افتاد.

PageV01P133

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0193.jpg)

# اگر کسی را از این حال عجب آید گویم که ابراهیم، پر قربان کرد.
# ~~عجب نیست.
# نقل است که ابراهیم گفت: شبها فرصت میجستم تا کعبه را خالی یابم
# ~~از طواف، و حاجتی خواهم. هیچ فرصت نمی یافتم، تا شبی بارانی عظیم
# ~~میآمد. برفتم و فرصت را غنیمت شمردم، تا چنان شد که کعبه ماند و من.
~~طوافی
# ~~کردم، ودست در حلقه زدم، و عصمت خواستم از گناه ندایی شنیدم که:
# ~~عصمت میخواهی تو از گناه! همهآ خلق از من همین میخواهند. اگر همه را
# ~~عصمت دهم دریاهای غفاری و غفوری و رحمانی و رحیمی من کجا شود. پس
# ~~گفتم: الهم آغفزلی ذنوبی. ندایی شنودم که: از همه جهان با ما سخن گویی
~~و
# ~~سخن خود گویی! آن به که سخن تودیگران گویند.
# در مناجات گفته است: الهی تومیدانی که هشت بهشت در جنب
# ~~اکرامی که با من کردهای اندک است، و در جتب محبت خویش و در جنب
# ~~أنس دادن مرا به ذکر خویش، و در جنب فراغتی که مرا داده ای، در وقت
~~تفکر
# ~~کردن من در عظمت تو.
# و دیگر مناجات او این بود: یا رب! مرا از ذل1 معصیبت به عز3 طاعت آور.
# ~~می گفتی : الهی! آه، من عرفک فلم یعرفک فکیف حال من لم یعرفک. ا5! الکه
~~نورا
# ~~میداند نمیداند، پس چگونه باشد حال کسی که تورا نداند.
# نقل است که گفت: پانزده سال سختی و مشقت کشیدم کا قذایی یدم
# ~~که گن عبدا فاسترخت. بروبنده باش، و در راحت افتادی. یعنی یاسهم کم
# ~~أهزت.

PageV01P134

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0194.jpg)

# ~~آیینه نگاه کردم. منزل خود گور دیدم، و در آن مونسی نه؛ سفری دراز دیدم
~~در
# ~~پیش، و مرا زادی -؛ قاضی یی عادل دیدم، و مرا حجت نه؛ ملک بر دلم سرد
# ~~شد.
# ~~گفتند: چرا از ms101 خراسان بگریختی؟ گفت: آنجا بسی میشنیدم که دوست
# ~~چون بود و چگونه؟
# ~~گفتند: چرا زنی نمیخواهی؟
# ~~گفت: هیچ زن شویی کند تا شوهر گرسنه و برهنه داردش؟
# ~~گفتند: نه.
# ~~گفت: من از آن زن نمیکنم که هر زنی که من کنم گرسنه و برهنه ماند.
# ~~اگر توانمی خود را طلاق دهمی! دیگری بر فتراک با خویشتن غره چون کنم؟
# ~~پس از درویشی که حاضر بود پرسید: زن داری؟
# ~~گفت: نی.
# ~~گفت: فرزند داری؟
# ~~گفت: نی.
# ~~گفتب نیک نیک است.
# ~~درویش گفت: چگونه؟
# گفت: آن درویش که زن کرد در کشتی نشست و چون فرزند آمد غرق
# ~~شد؟
# ~~درویشی را رایگان خریدهای.
# گفت: درویشی را خرند؟
# گفت: باری من به ملک بلخ خریدم، هنوز به ارزد.

PageV01P135

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0195.jpg)

# گفت: من توانگرم.
# گفت: از آنکه داری زیادت بایدت؟
# گفت: باید.
# گفت: بر گیر که سر همهآ درویشان تویی. خود این درویشی نمیبود،
# ~~گدایی بود.
# سخن اوست که گفت: سخت ترین حالی که مرا پیش آید آن بود که
# ~~جایی برسم که مرا بشناسند؛ که درآمدندی خلق، و مرا بشناختندی، ومرا
# ~~مشغول کردندی. آنگاه مرا از آنجا باید گریخت. ندانم که کدام صعبتر است:
# ~~به وقت ناشناختن ذل کشیدن، یا به وقت شناختن از عز گریختن؟
# و گفت: ما درویشی جستیم توانگری پیش آمد، مردمان دیگر توانگری
# ~~جستند ایشان را درویشی پیش آمد.
# ~~مردی ده هزار درم بیش او برد، نپذیرفت. گفت: میخواهی که نام من از
# ~~میان درویشان پاک کنی به این قدر سیم؟
# ~~نقل است که چون واردی از غیب برو فروآمدی، گفتی: کجااند ملوک
# ~~دنیا تا ببینند که این چه کار و بارست تا. از ملک خودشان ننگ آید.
# ~~و گفت: صادق نیست هر که شهوت طلب کند.
# ~~و گفت: اخلاص، صدق نیت است با خدای تعالی
# ~~و گفت: هر که دل خود را حاضر نیابد در سه موضع، نشان آن است که در
# ~~بر او بستهاند: یکی در وقت ms102 خواندن قرآن؛ دوم در وقت ذکر گفتن؛ سوم در
~~وقت
# ~~نماز کردن.
# ~~و گفت: علامت عارف آن بود که بیشتر خاطر او در تفکر بود و در
# ~~عبرت، و بیشتر سخن او ثنا بود ومدحت حق، وبیشترعمل اوطاعت، وبیشتر
# ~~نظر او در لطایف صنع بود، وقدرت.
# ~~و گفت: سنگی دیدم در راهی افگنده و بروی نبشته که، اقلب واقرأ.

PageV01P136

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0196.jpg)

# ~~برگردان و برخوان.
# بر گردانیدم و برخواندم. بدان سنگ نوشته بود: چون تو عمل نکنی بدانچه
# ~~میدانی چگونه می طلبی آنچه نمیدانی؟
# و گفت: در این طریق هیچ چیز بر من سخت تر از مفارقت کتاب نبود؛ که
# ~~فرمودند: مطالعه مکن.
# و گفت: گرانترین اعمال در ترازو آن خواهد بود فردا که امروز بر تو گرانتر
# ~~است.
# و گفت: سه حجاب باید که ازپیش دل سالک برخیزد تا در دولت برو
# ~~گشاده گردد. یکی آنکه اگر مملکت هر دو عالم به عطای ابدی بدو دهند، شاد
# ~~نگردد از برای آنکه به موجودی شاد گردد، و هنوز مردی حریص است و
# ~~والحریص محروم؛ دوم حجاب آن است که اگر مملکت هر دو عالم او را بود و
~~از
# ~~او بستانند به افلاس اندوهگن نگردد، از برای آنکه این نشان سخط1 بود
# ~~والساخط معذب؛ سوم آنکه به هیچ مدح ونواخت فریفته نگردد که هر که
# ~~بنواخت قریفته گردد، حقیر همت گردد، وحقیر همت محجوب بود. عالی
# ~~همت باید که بود.
# نقل است که یکی را گفت: خواهی که از اولیا باشی؟
# گفت: بلی.
# گفت: به یک ذره دنیا و آخرت رغبت مکن، و روی به خدای آربه
# ~~کلیت، وخویشتن از ماسوی الله فارغ گردان، و طعام حلال خور برتونه صیام
# ~~روز است ونه قیام شب.
# و گفت: هیچکس درنیافت پایگاه مردان، به نماز و روزه و غزو و حج مگر
# ~~بدانکه بدانست که در حلق خویش چه در می آرد.

PageV01P137

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0197.jpg)

# گفتند: جوانی است صاحب وجد، و حالتی دارد، و ms103 ریاضتی شگرف
# ~~می کند.
# ابراهیم گفت: مرا آنجا بریت1 تا او را ببینم.
# ببردند. جوان گفت: مهمان من باش.
# سه روز آنجا باشید و مراقبت حال آن جوان کرد، زیادت از آن بود که
# ~~گفته بودند، جملهآ شب بی خواب و بی قرار بود. یک لحظه نمیآسود و
# ~~نمیخفت. ابراهیم را غیرتی آمد. گفت: ما چنین فسرده ووی جملهآ شب
# ~~بی خواب وبی قرار؟
# گفت: بیا تا بحث حال او کنیم تا هیچ از شیطان در این حالت راه یافته
# ~~است یا همه خالص است چنانکه میباید.
# پس با خود گفت: آنچه اساس کاراست تفحص باید کرد.
# پس اساس کار و اصل کار لقمه است. بحث لقمهآ او کرد نه بر وجه حلال
# ~~بود. گفت: الله اکبر! شیطانی استی
# پس جوان را گفت: من سه روزمهمان توبودم، باز توبیا و چهل روز مهمان
# ~~من باش.
# جوان. گفت: چنان کنم.
# ابراهیم از مزدوری لقمه خوردی. پس جوان را بیاورد و لقمهآ خویش
# ~~میداد. جوان را حالتش گم شد و شوقش نماند و عشقش ناپدید گشت. آن
# ~~گرمی وبی قراری و بی خوابی و گریهآ وی پاک برفت. ابراهیم را گفت: آخرتو
# ~~با من چه کردی؟
# ~~گفت: آری لقمهآ توبه وجه نبود. شیطان با آن همه در تومی رفت و میآمد.
# ~~چون لقمهآ حلال به باطن تو فروشد آنچه تورا مینمود، چون همه نمود
~~شیطانی PageV01P138
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0198.jpg)

# ~~بود به لقمهآ حلال که اصل کاراست پدید آمد تا بدانی که اساس این حدیث
# ~~القمهآ حلال بود.
# نقل است که سفیان را گفت: هر که شناسد آنچه می طلبد خوار گردد در
# ~~چشم او، آنچه بدل باید کرد.0
# سفیان را گفت: تو محتاجی به اندک یقین، اگرچه علم بسیار داری.
# نقل است که یک روز ابراهیم و شقیق هردو به هم بودند. شقیق گفت:
# ~~چرا از خلق میگریزی؟
# گفت: دین خویش در کنار گرفته ام و از این شهر بدان شهر و از این ms104 سر
# ~~کوه بدان سر کوه میگریزم. هر که مرا بیند پندارد که حمالی ام یا وسواس
~~دارم،
# ~~تا مگر دین از دست ابلیس نگاه دارم. و به سلامت ایمان از دروازهآ مرگ
~~بیرون
# ~~نقل است که در رمضان به روز گیاه درودی و آنچه بدادندی به درویشان
# ~~دادی و همه شب نماز کردی و هیچ نخفتی. گفتند: چرا خواب با دیدهآ تو
~~آشنا
# ~~نشود.
# گفت: زیرا که یک ساعت از گریستن نمی آسایم، چون بدین صفت باشم
# ~~خواب مرا چگونه جایز بود؟
# چون نماز بگزاردی دست به روی خود بازنهادی. گفتی: میترسم که
# ~~نباید که به رویم باززنند.
# نقل است که یک روز هیچ نیافت. گفت: الهی اگرم هیچ ندهی به
# ~~شکرانه چهارصد رکعت نماز زیادت کنم.
# سه شب دیگر هیچ نیافت. همچنین چهارصد رکعت نماز کرد، تا شب
# ~~هفتمین رسید. ضعفی در وی پدید آمد. گفت: الهی! اگرم بدهی شاید.
# در حال جوانی بیامد. گفتش به قوتی حاجت هست؟
# گفت: هست.

PageV01P139

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0199.jpg)

# ~~اورا به خانه برد. چون در روی او نگریست نعرهای بزد.
# ~~گفتند: چه بود؟
# ~~گفت: من غلام توآم و هرچه دارم از آن تواست.
# ~~گفت: آزادت کردم و هرچه در دست تواست به تو بخشیدم. مرا دستوری
# ~~ده تا بروم.
# ~~و بعد از این گفت: عهد کردم الهی به جزاز تو هیچ نخواهم که از کسی
# ~~نان خواستم، دنیا را پیش من آوردی
# ~~نقل است که سه تن همراه او شدند. یک شب در مسجدی خراب عبادت
# ~~میکردند. چون بخفتند وی بر در ایستاد تا صبح. او را گفتند: چرا چنین
~~کردی؟
# ~~گفت: هوا عظیم سرد بود و باد سرد. خویشتن را به جای در کردم تا شما
# ~~را رنج کمتربود.
# ~~نقل است که عطاء سلمی آورده است به اسناد عبد الله مبارک که ابراهیم
# ~~در سفری بود و زادش نماند. چهل روز صبر کرد و گل خورد و با کس نگفت تا
# ~~رنجی از وی ms105 به برادران وی نرسد.
# ~~نقل است که سهل بن ابراهیم گوید: با ابراهیم ادهم سفر کردم. من بیمار
# ~~شدم آنچه داشت بفروخت و بر من نفقه کرد. آرزویی ازوی خواستم. خری
# ~~داشت، بفروخت و بر من نفقه کرد. چون بهتر شدم گفتم: خر کجاست؟
# گفت: بغروختم.
# گفتم: بر کجا نشینم.
# گفت: یا برادر بر گردن من نشین.
# سه منزل را بر گردن نهاد و ببرد.
# ~~نزع بودمی خبر نکردمی.

PageV01P140

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0200.jpg)

# و از بهر آن نخورد که لشکریان بعضی از آن زمینهای مکه خریده بودند.
# نقل است که چندین حج پیاده بکرد از چاه زمزم آب برنکشید.
# گفت: زیرا که دلو و رسن آن از مال سلطان خریده بودند.
# نقل است که هر روزی به مزدوری رفتی و تا شب کار کردی و هرچه
# ~~نستندی در وجه یاران خرج کردی. اما تا نماز شام بگزاردی و چیزی بخریدی
~~و
# ~~ریاران آمدی شب در شکسته بودی. یک شب یاران گفتند: او دیر می آید.
# ~~بیایید تا ما نان بخوریم و بخسبیم تا او بعد از این پگاهتر آید، وما را
~~در بند
# ~~ندارد. چنان کردند. چون ابراهیم بیامد ایشان را دید، خفته. پنداشت که
~~هیچ
# ~~نخورده بودند، و گرسنه خفتهاند. در حال آتش در گیرانید و پاره ای آرد
~~آورده
# ~~بود. خمیر کرد تا ایشان را چیزی سازد تا چون بیدار شوند بخورند تا روز
~~روزه
# ~~توانند داشت. یاران از خواب درآمدند. او را دیدند، محاسن بر خاک نهاده،
~~و در
# ~~آتش بف یف میکرد، و آب از چشم اومی رفت، و دود گرد بر گرد او گرفته،
# ~~گفتند: چه میکنی؟
# گفت: شما را خفته دیدم. گفتم: مگر چیزی نیافته اید و گرسنه بخفته
# ~~اید. از جهت شما چیزی میسازم تا چون بیدار شوید تناول کنید.
# ایشان گفتند: بنگرید که او با ما در چه اندیشه است و ما با او در چه
# ~~اندیشه بودیم.
# نقل است که هر که با ms106 او صحبت خواستی داشت، شرط بکردی. گفتی:
# ~~اول من خدمت کنم و بانگ نمازمن گویم و هرفتوحی که باشد دنیایی هر دو
# ~~برابر باشیم.
# ابراهیم گفت: من در عجب مانده ام از صدق تو.

PageV01P141

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0201.jpg)

# ~~گفت: در تو هیچ عیبی ندیدهام زیرا که در تو به چشم دوستی نگرسته ام.
# ~~لاجرم هرچه از تو دیده ام مرا خوش آمده است.
# ~~نقل است که عیال داری بود. نماز شام می رفت و هیچ چیز نداشت از
# ~~طعام، و گرسنه بود، و دلتنگ که به اطفال و عیال چه گویم که دست تهی
# ~~می روم. در دردی عظیم می رفت. ابراهیم را دید ساکن نشسته. گفت: یا
# ~~ابراهیم! مرا از تو غیرت میآید که تو چنین ساکن و فارغ نشسته ای و من
~~چنین
# ~~سرگردان و عاجز..
# ~~ابراهیم گفت: هرچه ما کرده ایم از حجها و عبادتهای مقبول و خیرات
# ~~مبرور1 این جمله را به تو دادیم. تویک ساعت اندوه خود را به ما دادی.
# ~~نقل است که معتصم پرسید از ابراهیم که چه پیشه داری؟
# ~~گفت: دنیا را به طالبان دنیا ماندهام و عقبی را به طالبان عقبی رها
# ~~کردهام و بگزیدم. در جهان ذکر خدای و در آن جهان لقای خدای.
# ~~دیگری از او پرسید: پیشهآ تو چیست؟
# ~~گفت: توندانسته ای که کارکنان خدای را به پیشه حاجت نیست.
# ~~نقل است که یکی ابراهیم را گفت: ای بخیل!
# ~~گفت: من [در] ولایت بلخ ماندهام و ترک ملکی گرفتم، من بخیل
# ~~باشم؟
# ~~تا روزی مزینی2 موی او راست میکرد. مریدی از آن او آنجا بگذشت.
# ~~گفت: چیزی داری؟
# ~~همیانی زر آنجا بنهاد. وی به مزین داد. سایلی پرسید، از مزین چیزی
# ~~بخواست. مزین گفت: برگیر!

PageV01P142

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0202.jpg)

# ابراهیم گفت: در همیان1 زراست.
# گفت: میدانم ای بخیل! الغنا غنی القلب لا غنا المال.
# گفت: زراست.
# گفت: ای بطال3! به آنکس میدهم که میداند که چیست.
# ابراهیم گفت: هرگز آن شرم را ms107 با هیچ مقابله نتوانم کرد، و نفس را به مراد
# ~~خویش آنجا دیدم.
# وی را گفتند: تا در این راه آمدی، هیچ شادی به تو رسیده است؟
# گفت: چند بار! به کشتی در بودم و مرا کشتی بان نمیشناخت. جامهآ
# ~~خلق3 داشتم ومویی دراز، و بر حالی بودم که از آن اهل کشتی جمله غافل
# ~~بودند، وبر من میخندیدند، و افسوس میکردند، و در کشتی مسخره ای بود. هر
# ~~ساعتی بیامدی، موی سر من بگرفتی، و برکندی؛ و سیلی بر گردن من زدی. من
# ~~خود را به مراد خود یافتمی، وبدان خواری نفس خود شاد میشدمی - که ناگاه
# ~~موجی عظیم برخاست، وبیم هلاک پدید آمد. ملآح گفت: «یکی از اینها را در
# ~~دریا میباید انداخت تا کشتی سبک شود، مرا گرفتند تا در دریا بیندازند.
~~موج
# ~~بنشست و کشتی آرام گرفت. آن وقت که گوشم گرفته بودند تا در آب اندازند
# ~~نفس را به مراد دیدم و شاد شدم. یکبار دیگر به مسجدی رفتم تا بخسبم.
~~رها
# ~~نمیکردند، و من از ضعف و ماندگی چنان بودم که برنمیتوانستم خاست. پایم
# ~~گرفتند و میکشیدند و مسجد را سه پایگاه بود. سرم بر هر پایه ای که
~~بیامدی
# ~~بشکستی، وخون روان شدی. نفس خود را به مراد خویش دیدم و چون مرا بر
# ~~این سه پایگاه برانداختندی بر هر پایگاهی سر اقلیمی بر من کشف شد.
~~گفتم:
# ~~کاشکی پایهآ مسجد زیادت بودی تا سبب دولت زیادت بودی. یکبار دیگر آن
~~PageV01P143
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0203.jpg)

# ~~بود که در حالی گرفتار آمدم، مسخره ای بر من بول کرد؛ آنجا نیز شاد
~~شدم.
# ~~یکبار دیگر پوستینی داشتم، جنبندهای بسیار در [آن] افتاده بود، و مرا
# ~~میخوردند؛ نا گاه از آن جا مه ها که در خزینه نهاده بودم یادم آمد؛ نفس
~~فریاد
# ~~برآورد که آخراین چه رنج است؟ آنجا نیز نفس به مراد دیدم.
# نقل است که یکبار در بادیه بر توکل بودم. چند روز چیزی نیافتم. ms108 دوستی
# ~~داشتم. گفتم: اگر بروی روم توگلم باطل شود در مسجد شدم و بر زبان
~~براندم
# ~~که توکلت علی الحی الذی لایموت لا إلله إلا هو. هاتفی آواز داد که
~~سبحان آن
# ~~خدایی که پاک گردانیده است روی زمین را، از متوکلان.
# گفتم: چرا؟
# گفت: متوکل که بود؟ آنکه برای لقمهای که دوستی مجازی به وی
# ~~دهد راهی دراز در پیش گیرد و آنگاه گوید توکلت علی الحی الذی لایموت،
# ~~دروغی را توکل نام کردهای.
# ~~و گفت: وقتی زاهدی متوکل را دیدم پرسیدم که تواز کجا خوری؟
# ~~ارب   گفت: این علم به نزدیک من نیست. از روزی دهنده پرس مرا با این چه
# ~~و گفت: وقتی غلامی خریدم. گفتم: چه نامی؟
# ~~گفت: تا چه خوانی.
# گفتم: چه خوری؟
# ~~گفت: نه چه دهی؟
# ~~گفتم: چه پوشی؟
# ~~گفت: تا چه پوشانی.
# ~~گفتم: چه کنی؟
# ~~گفت: تا چه فرمایی.
# ~~گفتم: چه خواهی؟

PageV01P144

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0204.jpg)

# گفت: بنده را با خواست چه کار.
# پس با خود گفتم: ای مسکین! تو در همه عمر خدانی را همچنین بنده
# ~~بوده ای. بندگی باری بیاموز. چندانی بگریستم که هوش از من زایل شد.
# و هرگز او را کسی ندید - مربع نشسته - او را پرسیدند: چرا هرگز مربع
# ~~انشینی؟
# گفت: یک روز چنین نشسته، آوازی شنیدم از هوا که: ای پسرادهم!
# ~~بندگان در بیش خداوندان چنین نشینند؟ راست بنشستم و توبه کردم.
# نقل است که وقتی از او پرسیدند که بندهآ کیستی؟ برخود بلرزید و بیفتاد
# ~~و در خاک گشتن گرفت. آنگاه برخاست و این بر آیت برخواند: ان کار م: ف
# ~~السموات وآلا زض إلاآتی الرخمن عبدا.
# او را گفتند: چرا اول جواب ندادی؟
# گفت: ترسیدم که گویم بندهآ اویم، او حق بندگی از من طلب کند.
# ~~گوید حق بندگی ما چون گزاردی؟ واگر گویم نه، نتوانم هرگز این خود کسی
# ~~گفت.
# نقل است که از او پرسیدند: روزگار چون میگذاری؟
# گفت: چهار مرگب دارم بازداشته. چون نعمتی ms109 پدید آید بر مرکب شکر
# ~~نشینم و پیش او بازروم؛ و چون معصیتی پدید آید بر مرکب توبه نشینم و
~~پشر
# ~~وی بازروم؛ و چون محنتی پدید آید بر مرکب صبر نشینم و پیش وی بازروم، و
# ~~چون طاعتی پدید آید بر مرکب اخلاص نشینم وپیش وی بازروم.
# و گفت: تا عیال خود را چون بیوگان نکنی، و فرزندان خود را چون ییمان
# ~~نکنی، و در شب در خاکدان سگان نخسبی، طمع مدار که در صف مردان راه
# ~~دهندت. و در این حرف که گفت آن محتشم درست آمد که پادشاهی بگذاشت
# ~~بدین جای رسید.

PageV01P145

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0205.jpg)

# ~~ایشان کرد. گفتند: برو که هنوز از تو گند پادشاهی میآید.
# ~~با آن کردار او را این گویند، تا دیگران را چه گویند.
# ~~نقل است که از او پرسیدند: چرا دلها از حق محجوب است؟
# ~~گفت: زیرا که دوست داری، آنچه حق دشمن داشته است به دوستی این
# ~~گلخن فانی، که سرای لعب و لهواست، مشغول شده ای و ترک سرای جه
# ~~نعیم مقیم گفتهای، ملکی وحیاتی و لذتی و لذتی که آن را نه نقصانی بود «
# ~~نه انقطاع.
# ~~نقل است که یکنی گفت: مرا وصیتی بکن.
# ~~گفت: خداوند را یاد دار و خلق را بگذار.
# ~~دیگری را وصیت کرد. گفت: بسته بگشای و گشاده ببند.
# ~~گفت: مرا این معلوم نمیشود.
# ~~گفت بکیسه بسته بگشای و زبان گشاده ببند.
# ~~و احمد خضرویه گفت: ابراهیم مردی را در طواف گفت: درجهآ صالحات
# ~~نیابی تا از شیش عقبه نگذری. یکی آنکه در نعمت بر خود ببندی و در محنت
~~بر
# ~~خود بگشایی؛ و در عز بربندی و در ذل بگشایی، و در خوابب.یو
# ~~بیداری بگشایی، و در توانگری ببندی و در درویشی بگشایی؛ و در امل ببندی
~~و
# ~~نقل است که ابراهیم نشسته بود. مردی نزدیک او آمد، گفت: ای شیخ
# ~~من بر خود بسی ظلم کردهام. مرا سخنی بگوی تا آن را امام خود ms110 سازم.
# ~~ابراهیم گفت: اگر قبول کنی از من، شش حصلت نگاه داری، بعد ار آن
# ~~هرچه کی زیای ندارد. آون ای است که چون معصیتی خواهی که بکنی رووی
# ~~وی مخور.
# ~~گفت: هرچه در عالم است رزق اوست، من از کجا خورم.

PageV01P146

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0206.jpg)

# ~~چون خواهی که معصیتی کنی، جایی کن که ملک او نبود.
# ~~گفت: این سخن مشکلتر بود، که از مشرق تا به مغرب بلاد الله است. من
# ~~کجا روم؟
# ~~گفت: نیکو نبود که ساکن ملک او باشی و در وی عاصی شوی؛ سوم
# ~~چون خواهی که معصیتی کنی، جایی کن که او تو را نبیند.
# ~~گفت: این چگونه تواند بود؟ او عالم الاسرار است و دانندهآ ضمایر است.
# ~~ابراهیم گفت: نیک باشد که رزق او خوری، وساکن بلاد او باشی، و در
# ~~نظر او معصیتی کنی. در جایی که تو را بیند.
# ~~چهارم گفت: چون ملک الموت به نزدیک تو آید بگوی مهلتم ده تا توبه
# ~~گفت: او این سخن از من قبول نکند.
# ~~ابراهیم گفت: پس قادر نیی که ملک الموت را از خود دفع کنی، تواند بود
# ~~که پیش از آنکه بیاید توبه کنی، و آن این ساعت را دان و توبه کن. پنجم
~~چون
# ~~منکر و نکیر بر تو آیند هر دو را از خویشتن دفع کن.
# ~~گفت: نتوانم.
# ~~گفت: پس کار جواب ایشان آماده کن؛ ششم آن است که فردای قیامت
# ~~گناه گاران را فرمایند که به دوزخ بریت، تو بگو که من نمی روم.
# ~~گفت: آن را تمام است.
# ~~و در حال توبه کرد و بر توبه بود شش سال تا از دنیا رحلت کرد.
# ~~نقل است که از ابراهیم پرسیدند: سبب چیست که خداوند را میخوانیم و
# ~~احابت نمی آید؟ گفت: از بهر آنکه خدای را میدانید و طاعتش نمیدارید، و
# ~~رسول را میدانید و طاعتش نمیدارید، و متابعت سنت وی نمیکنید، و قرآن
# ~~میخوانید وبدان عمل نمیکنید، و نعمت خدای ms111 میخورید و شکر نمیکنید، و
# ~~میدانید که بهشت آراسته است برای مطیعان و طلب نمی کنید، و میشناسید که
~~PageV01P147
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0207.jpg)

# ~~دوزخ ساخته است با اغلال1 آتشین برای عاصیان، و از آن نمیگریزید، و
# ~~میدانید که مرگ هست، و ساز مرگ نمیسازید، و مادر و پدر و فرزندان را در
# ~~خاک میکنید، و از آن عبرت نمیگیرید، و میدانید که شیطان دشمن است با او
# ~~عداوت نمیکنید، بل که با او میسازید، و از عیب خود دست نمیدارید، وبه
# ~~عیب دیگران مشغول میشوید. کسی که چنین بود دعای او چگونه مستجاب
# ~~باشد؟
# ~~نقل است که پرسیدند: مرد را چون گرسنه شود و چیزی ندارد چه کند؟
# ~~گفت: صبر کند، یک روز و دو روز و سه روز.
# ~~گفتند: تا ده روز صبر کرد چه کند؟
# ~~گفت: ماهی برآید.
# ~~گفت: صبر کند.
# گفتند: تا کی؟
# ~~گفت: تا بمیرد، که دیت2 بر گشنده بود.
# ~~نقل است که گفتند گوشت گران است.
# ~~گفت: ما ارزان کنیم.
# گفتند: چگونه؟
# ~~گفت: نخریم ونخوریم.
# ~~نقل است که یک روزش به دعوتی خوانده بودند. مگر منتظر کسی
# ~~بودند. دیر میآمد.
# ~~یکی از جمع گفت: او مردی تیزرو بود.
# ~~گفت: ای شکم تا مرا از توچه میباید دید؟ پس گفت: نزدیک ما PageV01P148
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0208.jpg)

# ~~گوشت پس از نان خورند. شما نخست گوشت خورید.
# در حال برخاست که غیبت کردن گوشت مردمان خوردن است.
# نقل است که قصد حمامی کرد وجامهآ خلق داشت، راه ندادش. حالتی
# ~~براو پدید آمد.
# گفت: با دست تهی به خانهآ دیو راه نمیدهند، بی طاعت درخانهآ رحمان
# ~~چون راه دهند؟
# نقل است که گفت: وقتی در بادیه متوکل می رفتم، سه روز چیزی نیافتم.
# ~~ابلیس بیامد و گفت: پادشاهی و آن چندان نعمت بگذاشتی تا گرسنه به حج
# ~~می روی؟ با تجمل به حجم هم توان شد که چندین رنج به تو نرسد.
# گفت: چون این سخن از وی بشنودم به سربالایی برفتم. گفتم: ms112 الهی!
# ~~دشمن را بر دوست گماری تا مرا بسوزاند؟ مرا فریاد رس که من این بادیه
~~را به
# ~~مدد تو قطع توانم کرد.
# آواز آمد که: یا ابراهیم! آنچه در جیب داری بیرون اندازتا آنچه در غیب
# ~~است ما بیرون آوریم.
# دست در جیب کردم. چهار دانگ نقره بود که فراموش مانده بود چون
# ~~بینداختم ابلیس از من برمید و قوتی از غیب پدید آمد.
# نقل است که گفت: وقتی چند روز گرسنه بودم، به خوشه چینی رفتم. هر
# ~~باری که دامن پر از خوشه کردم، مرا بزدندی و بستاندندی. تا چهل بار
~~چنین
# ~~کردند. چهل و یکم چنین کردم و هیچ نگفتند. آوازی شنیدم که این چهل بار
# ~~در مقابلهآ آن چهل سبر زرین است که در پیش تو میبردند.
# نقل است که گفت: وقتی باغی به من دادند تا نگاه دارم. خداوند باغ آمد
# ~~و گفت: انار شیرین بیار! بیاوردم، ترش بود. گفت: نار شیرین بیار! طبقی
# ~~دیگر بیاوردم، وبز حم رمن بو.. ای سبحان الله! چندین گاه در باغی
# ~~باشی، نار شیرین ندانی؟

PageV01P149

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0209.jpg)

# ~~گفت: من باغ تورا نگاه میدارم و طعم انارندانم که نچشیده ام.
# ~~مرد گفت: بدین زاهدی که تویی گمان برم که ابراهیم ادهمی.
# ~~چون این بشنیدم از آنجا برفتم.
# ~~نقل است که گفت: یک شب جبرئیل را به خواب دیدم که از آسمان به
# ~~زمین آمد، صحیفه ای در دست. پرسیدم: توچه خواهی کرد؟
# ~~گفت: نام دوستان حق مینویسم.
# ~~گفتم: نام من بنویس.
# ~~گفت: از ایشان نیی.
# ~~گفتم: دوست دوستان حقم.
# ~~ساعتی اندیشه کرد. پس گفت: فرمان رسید که اول نام ابراهیم ثبت کن
# ~~که أمید در این راه از نومیدی پدید آید.
# ~~نقل است که گفت: شبی در مسجد بیت المقدس خویشتن را در میان
# ~~بوریایی پنهان کردم که خادمان نمی گذاشتند تا کسی در مسجد باشد. چون
# ~~پارهای از شب بگذشت در مسجد گشاده شد. پیری درآمد، پلاسی پوشیده و ms113
# ~~چهل تن درقفای او، هریک پلاسی پوشیده. آن پیر در محراب شد، و دو رکعت
# ~~نماز گزارد، وپشت به محراب بازنهاد. یکی از ایشان گفت: امشب یکی در
# ~~این مسجد است که نه از ماست.
# ~~آن پیر تبسم کرد و گفت: پسرادهم است. چهل روز است تا حلاوت
# ~~عبادت نمی یابد. چون این بشنودم بیرون آمدم و گفت: چون نشان میدهی به
# ~~خدای برتو که بگوی که به چه سبب است.
# ~~گفت: فلان روز در بصره خرما خریدی. خرمایی افتاده بود. پنداشتی که
# ~~از آن تواست. برداشتی و در خرمای خود بنهادی.
# ~~چون این بشنودم، به بر خرمافروش رفتم واز او بحلی خواست. خرمافروش
# ~~او را بحل کرد و گفت: چون کار بدین باریکی است، من ترک خرما فروختن
~~PageV01P150
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0210.jpg)

# ~~گفتم از آن کار توبه کرد و دکان برانداخت و از جملهآ ابدال1 گشت.
# ~~نقل است که ابراهیم روزی به صحرا رفته بود. لشکری پیش آمد. گفت:،
# ~~توچه کسی؟
# ~~گفت: بنده ای.
# ~~گفت آبادانی از کدام طرف است؟
# ~~اشارت به گورستان کرد. آن مرد گفت: بر من استخفاف میکنی؟
# ~~وتازیانه ای چند بر سر او زد، و سر او را بشکست، وخون روان شد، و
# ~~رسنی در گردن او کرد و میآورد.
# ~~سردم شهر پیش آمدند. چون چنان دیدند گفتند: ای نادان! این ابراهیم
# ~~ادهم است. ولی خدای آن مرد درپای او افتاد، و از او عذرخواست، وبحلی
# ~~میخواست، و گفت: مرا گفتی من بنده ام؟
# ~~گفت: کیست که او بنده نیست؟
# ~~گفت: من سر تو بشکستم، تو مرا دعایی کردی.
# ~~گفت: آن معاملت توبا من کردی تو را دعای نیک میکردم. نصیب من از
# ~~این معاملت که تو کردی بهشت بود. نخواستم که نصیب تو دوزخ بود.
# ~~گفت: چرا اشارت به گورستان کردی و من آبادانی خواستم؟
# ~~گفت: از آنکه هر روز گورستان معمورتر است و شهر خرابتر.
# ~~نکی از اولیای حق گفت بهشتیان را به خواب دیدم، ms114 هر یکی دامنی پر
# ~~کرده. گفتم: این چه حالت است.
# ~~گفتند: ابراهیم ادهم را نادانی سر بشکسته است. او را چون در بهشت
# ~~آرند فرماید که تا گوهرها بر سر او نثار کنند، این دامنها و آستینها پر
~~از آن است.

PageV01P151

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0211.jpg)

# نقل است که وقتی به مستی برگذشت. دهانش آلوده بود. آب آورد، ودهان آن
# ~~مست بشت، و میگفت: دهنی که ذکر حق بر آن دهان رفته باشد آلوده بگذاری
# ~~بی حرمتی بود.
# چون این مرد بیدار شد او را گفتند: زاهد خراسان دهانت را بشست.
# آن مرد گفت: من نیز توبه کردم.
# پس از آن ابراهیم به خواب دید که گفتند: تو از برای ما دهنی شستی ما دل
~~تو
# ~~را بشستیم.
# نقل است که صنوبری گوید: دربیت المقدس با ایراهیم بودم. در وقت قیلوله
# ~~در زیر درخت اناری فروآمد، و رکعتی چند نماز کردیم. آوازی شنودم از آن
~~درخت
# ~~که: یا با اسحاق! ما را گرامی گردان و ازاین انارها چیزی بخور.
# ابراهیم سر در پیش افگنده سه بار درخت همان میگفت. پس درخت گفت:
# ~~یا با محمد! شفاعت کن تا از انار ما بخورد.
# گفتم: یابا اسحاق می شنوی؟
# گفت: آری! چنین کنم.
# برخاست و دو انار باز کرد: یکی بخورد و یکی به من داد. ترش بود، و آن
# ~~درخت کوتاه بود. چون باز گشتم، وقتی باز به آن درخت انار رسیدم، درخت
~~دیدم
# ~~بزرگ شده، و انارشیرین گشته، و در سالی دو بار انار کرده، و مردمان آن
~~درخت را
# ~~رمان1 العابدین نام کردند. به برکت ابراهیم و عابدان در سایهآ او
~~نشستندی.
# ~~نقل است که با بزرگی بر سر کوهی نشته بود، و سخن میگفت. این بزرگ از
# ~~او پرسید: نشان آن مرد که به کمال رسیده بود چیست؟
# گفت: اگر کوه را گوید «برو» در رفتن آید. در حال کوه در رفتن آمد.
~~ابراهیم
# ~~گفت: ای کوه من تورا نمیگویم که ms115 برو ولیکن بر تو مثل میزنم.

PageV01P152

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0212.jpg)

# ~~نقل است که رجا گوید با ابراهیم در کشتی بودم. باد برخاست و جهان
# ~~تاریک شد. گفتم: آه، کشتی غرق شد!
# ~~آوازی از هوا درآمد که از غرقه شدن کشتی مترسید که ابراهیم ادهم با
# ~~شماست.
# ~~در ساعت باد بنشست و جهان تاریک روشن شد.
# ~~نقل است که ابراهیم وقتی در کشتی نشسته بود. بادی برخاست - عظیم -
# ~~چنانکه کشتی غرقه خواست شدن. ابراهیم نگاه کرد. کراسه1 ای دید آویخته،
# ~~کراسه برداشت و در هوا بداشت. گفت الهی ما را غرقه کنی کتاب تو در میان
~~ما
# ~~باشد.
# ~~در ساعت باد بیارامید. آواز آمد که: لا أفعل.
# ~~نقل است که وی در کشتی خواست نشستن، و سیم نداشت. گفتند: هر
# ~~کسی را دیناری بباید داد.
# ~~دو رکعت نماز گزارد و گفت: الهی از من چیزی میخواهند و ندارم.
# ~~در وقت آن دریا همه زرشد. مشتی برگرفت و بدیشان داد.
# ~~نقل است که روزی بر لب دجله نشسته بود و خرقهآ ژندهآ خود - پاره-
# ~~میدوخت. سوزنش در دریا افتاد. کسی از او پرسید: ملکی چنان، از دست
# ~~بدادی چه یافتی؟
# ~~اشارت کرد به دریا که: سوزنم باز دهیت.
# ~~هزار ماهی از دریا برآمد، هریکی سوزنی زرین به دهان گرفته. ابراهیم
# ~~گفت: سوزن خویش خواهم.
# ~~ماهیکی ضعیف برآمد، سوزن او به دهان گرفته. گفت: کمترین چیزی
# ~~که یافتم به ماندن ملک بلخ این است! دیگرها را توندانی.

PageV01P153

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0213.jpg)

# نقل است که یک روز به سر چاهی رسید. دلو فرو گذاشت، پرزربرآمد
# ~~نگوسار کرد. باز فرو گذاشت، پرمروارید برآمد. نگوسار کرد، وقتش خوش شد.
# ~~گفت: الهی خزانه برمن عرضه میکنی، میدانم که توقادری و دانی که بدین
# ~~فریفته نشوم. آبم ده تا طهارت کنم.
# نقل است که وقتی به حج می رفت، دیگران با وی بودند. گفتند: ازما
# ~~هیچکس زاد و راحله1 ندارد.
# ابراهیم گفت: خدایرا استوار دارید در رزق.
# آنگاه گفت: در درخت نگرید، اگر ms116 زر طمع دارید زر گردد!
# همهآ درختان مغیلان زر شده بودند - به قدرت خدای تعالی.
# نقل است که یک روز جماعتی با او می رفتند. به حصاری رسیدند. در
# ~~پیش حصار هیزم بسیار بود. گفتند: امشب اینجا باشیم که هیزم بسیار است
~~تا
# ~~تش کنیم. آتش برافروختند و به روشنایی آتش نشستند. هر کسی نان تهی
# ~~میخوردند، و ابراهیم در نمازایستاد. یکی گفت: کاشکی مرا گوشت حلال
# ~~بودی تا براین آتش بریان کردیمی
# ابراهیم نماز سلام داد و گفت: خداوند قادر است که شما را گوشت
# ~~حلال دهد.
# این بگفت و در نماز ایستاد. در حال غریدن شیر آمد. شیری دیدند که آمد
# ~~- گوره خری در بینش گرفته - بگرفتند و کباب میکردند و میخوردند، و شیر
# ~~آنجا نشسته بود، در ایشان نظاره میکرد
# نقل است که چون آخر عمر او بود ناپیدا شد، چنانکه به تعیین پیدا نیست.
# ~~خاک او بعضی گویند در بغداد است، و بعضی گویند در شام است، و بعضی
# ~~گویند آنجاست که خاک لوط پیغامبر صلی الله علیه وسلم که به زیر زمین
~~فرو PageV01P154
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0214.jpg)

### | 16
# ~~رده است با بسیار خلق، وی در آنجا گریخته است، از خلق. و هم آنجا وفات
# ~~کرده است.
# نقل است که چون ابراهیم را وفاتت رسید هاتفی آواز داد: آلا ان أمان
# ~~لأرض قد مات. آگاه باشید که امان روی زمین وفات کرد، همهآ خلق متحیر
# ~~شدند تا این چه تواند بود؟ تا خبر آمد که ابراهیم ادهم قدس الله روح
~~العزیز
# ~~فات کرده است.

PageV01P155

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0215.jpg)

# ذکر بشر حافی رحمة الله علیه
# آن مبارز میدان مجاهده، آن مجاهزا ایوان مشاهده، آن عامل کارگاه
# ~~هدایت، آن کامل بارگاه عنایت، آن صوفی صافی، بشر حافی رحمة الله علیه،
# ~~مجاهده ای عظیم داشته است و شأنی رفیع، و مشارالیه قوم بود. فضیل عیاض
# ~~دریافته بود، و مرید خال خود بود - علی بن حشرم - و در علم اصول وفروع
# ~~عالم بود. مولد ms117 او از مرو بود. به بغداد نشستی و ابتدای توبهآ او آن
~~بود که شوریده
# ~~روزگار بود. یک روزمست می رفت. کاغذی یافت بر آنجا نوشته بسم الله
# ~~الرحمن الرحیم. عطری خرید وآن کاغذ را معطر کرد و به تعظیم آن کاغذ را
~~در
# ~~خانه نهاد. بزرگی آن شب به خواب دید که گفتند: بشر را بگوی طیبت آسمنا
# ~~فطتبناک وتجلت آسمنا فتجلناک طهزت آسمنا قطهرناک فبعزتی لاظیبن آسمک فی
# ~~الدنیا والآخرة. آن بزرگ گفت: مردی فاسق است. مگربه غلط میبینم.
# طهارت کرد و نماز بگزارد و به خواب رفت، همین خواب دید. همچنین تا
# ~~بار سوم بامداد برخاست، وی را طلب کرد. گفتند: به مجلس خمراست.
# رفت خانه ای که در آنجا بود. گفت: بشر آنجا میبود؟

PageV01P156

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0216.jpg)

# ~~کفتند: بود ولکن مست است و بی خبر
# ~~گفت: بگوییت که به تو پیغامی دارم.
# ~~گفت: بگویید که پیغام از که داری؟
# ~~گفت: پیغام خدای.
# ~~گریان شد. گفت: آه! عتاب دارد یا عتابی1 کند.
# ~~گفت: باش تا یاران را بگویم.
# ~~با پاران گفت: ای یاران! مرا خواندند. رفتم و شما را بدرود کردم که پیش
# ~~هرگز مرا در این کار نبینید.
# ~~نس چنان شد که هیچ کس نام وی نشنودی، إلا که راحتی به دل وی
# ~~برسیدی.
# ~~و طریق زهد پیش گرفت، و از شدت غلبهآ مشاهدهآ حق تعالی هرگز کفش
# ~~در پای نکرد، حافی از آن گفتند. با او گفتند: چرا کفش درپای نکنی؟
# ~~گفت. آن روز که آشتی کردند، پای برهنه بودم. باز شرم دارم که کفش
# ~~در پای کنم. و نیز حق تعالی میگوید: زمین را بساط شما گردانیدم. بر
~~بساط
# ~~پادشاهان ادب نبود با کفش رفتن.
# ~~جمعی از اصحاب خلوت چنان شدند که به کلوخی استنجا نتوانند کرد،
# ~~آبی از دهن بر زمین نتوانند انداخت که جمله در او نور الله بینند. بشر
~~را نیز همین
# ~~افتاد. بل که نور الله چشم رونده گردد - بی یبصر- جز ms118 خدای خود را
~~نبیند، هر
# ~~که را خدای چشم او شد، جز خدای نتواند دید. چنانکه خواجهآ انبیا علیهم
# ~~السلام در پس جنازهآ ثعلبه به سرانگشت پای می رفت. فرمود: ترسم که پای
~~بر
# ~~سر ملایکه نهم. و آن ملایکه چیست؟ نور الله المؤمن ینظر به نور الله.
# ~~نقل است که احمد حنبل بسیار بر او رفتی و در حق او ارادت تمام داشت،
~~PageV01P157
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0217.jpg)

# ~~تا به حدی که شاگردانش گفتند: این ساعت توعالمی در احادیث و فقه و
# ~~اجتهاد و در انواع علوم نظیرنداری. هر ساعت از پس شوریده ای می روی. چه
# ~~لایق بود؟
# احمد گفت: آری! ازاین همه علوم که برشمردیت، من این همه به از او
# ~~دانم، اما او خداوند را به از من داند.
# پس بر او رفتی و گفتی: حدثنی عن ربی. مرا از خدای من سخنی بگوی.
# نقل است که بشر خواست که شبی به خانه درآید. یک پای برون خانه
# ~~نهاد، وتا روز همچنان ایستاده بود و متحیر و شوریده؛ و گویند نیز که در
~~دل
# ~~خواهرش افتاد که امشب بشر مهمان تو خواهد بود. در خانه برفت1 و آبی بزد
~~و
# ~~منتظر آمدن بود. ناگاه بشر بیامد. چون شوریده ای گفت: ای خواهرم! بر
~~بام
# ~~می شوم.
# قدم بنهاد و پایه ای چند برآمد و تا روز همچنان ایستاده بود. چون روزشد
# ~~فرود آمد و به نمازجماعت شد. بامداد بازآمد، خواهرش گفت: ایستادن را
# ~~سبب چه بود؟
# گفت: در خاطرم آمد که در بغداد چندین کس اند که نام ایشان بشر
# ~~است. یکی جهود، ویکی ترسا، ویکی مغ، ومرا نام بشر است، وبه چنین
# ~~دولتی رسیده، و اسلام یافته. ایشان چه کردند که از بیرون نهادندشان؛ و
~~من چه
# ~~کردم که به چنین دولتی رسیدم. در حیرت این مانده بودم.
# نقل است که بلال خواص گفت: درتیه بنی اسرائیل2 می رفتم. مردی با
# ~~من می رفت. الهامی به دل من ms119 آمد که او خضراست. گفتم: به حق حق که
# ~~بگوی که تورا نام چیست؟

PageV01P158

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0218.jpg)

# ~~گفت: برادرتو، خضر است.
# ~~گفتم: در شافعی چه گوئی؟
# ~~گفت: از اوتاد10 است.
# ~~گفتم: در احمد حنبل چه گویی؟
# ~~گفت: از صدیقان است.
# ~~گفتم: در بشر چه گویی؟
# ~~گفت: از پس او چون او نبود.
# ~~نقل است که ابو عبدالله جلا گوید: ذو التون را دیدم، او را عبادت بود؛
~~و
# ~~مهل را دیدم او را اشارت بود؛ و بشر را دیدم او را ورع بود. مرا گفتند
~~توبه کدام
# ~~بایلتری؟
# ~~گفتم به بشربن الحارث که استاد ماست.
# ~~نقل است که هفت قمطظره4 از کتب حدیث داشت، در زیر خاک دفن
# ~~کرد. روایت نکرد. گفت: از آن روایت نمیکنم که در خود شهوت میبینم. اگر
# ~~شهوت دل خاموشی بینم روایت کنم.
# ~~نقل است که بشر را گفتند بغداد مختلط شده است. بل که بیشتر حرام
# ~~است. تو چه میخوری؟
# گفت: از این میخورم که شما میخورید، و از این می آشامم که شما
# ~~می آشامید.
# گفتند: پس به چه رسیدی بدین منزلت؟
# گفت: به لقمه ای کم از لقمه ای و به دستی کوتاهتر از دستی و کسی که
# ~~میخورد و میگرید با کسی که میخورد و میخندد برابر نبود.
# یس گفت: حلال اسراف نپذیرد.

PageV01P159

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0219.jpg)

# یکی از او پرسید: چه چیزنان خورش کنم؟
# گفت: عافیت نان خورش کن.
# نقل است که مدت چهل سال او را بریان آرزو میکرد و بهای آن او را به
# ~~دست نیامده بود، و گویند سالها بود تا دلش باقلا میخواست و نخورده بود.
# نقل است که هرگزآب از جویی که سلطانیان کنده بودندی نخوردی.
# ~~یکی از بزرگان گفت: به نزد بشر بودم، سرمایی بود سخت. او را دیدم
~~برهنه،
# ~~می لرزید. گفتم: یابا نصرا در چنین وقت جامه زیادت کنند، توبیرون
# ~~کردهای؟
# گفت: درویشان را یاد کردم و مال نداشتم که به ایشان مواسا1 کنم.
# ~~خواستم ms120 که به تن موافقت کنم.
# از او پرسیدند: بدین منزلت به چه رسیدی؟
# گفت: بدانکه حال خویش از غیر خدای پنهان داشتم، جملهآ عمر،
# گفتند: چرا سلطانان را وعظ نکنی که ظلم برما می رود؟
# ~~را نداند.   گفت: خدای را از آن بزرگتر دانم که من او را پیش کسی یاد
~~کنم که او
# احمد بن ابراهیم المتطیب گفت: بشر مرا گفت که معروف را بگوی که
# ~~چون نماز کنم به نزدیک تو آیم. من پیغام بدادم. منتظر میبودیم، نماز
~~پیشین
# ~~بکردیم، نیامد. نماز دیگر بگزاردیم، نیامد. نماز خفتن بگزاریدم، با
~~خویشتن
# ~~گفتم سبحان الله، چون بشر مردی، خلاف کند؟ این عجب است. و چشم همی
# ~~داشتم و بر در مسجد همی بودیم تا بشر بیامد. سجادهآ خویش برگرفت و روان
# ~~شد. چون به دجله رسید بر آب برفت و بیامد، و حدیث کردند تا وقت سحر
# ~~بازگشت، و همچنان بر آب برفت. من خویشتن از بام بینداختم و آمدم و دست
~~و PageV01P160
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0220.jpg)

# ~~پای او را بوسه دادم، وگفتم: مرا دعایی بکن. دعا کرد و گفت: آشکارا مکن
~~تا
# ~~زنده بود. با هیچ کس نگفتم.
# نقل است که جماعتی بر او بودند و او در رضا سخن میگفت. یکی از
# ~~ایشان گفت: یا ابا نصر! هیچ چیز از خلق قبول نمیکنی برای جاه را. اگر
# ~~محققی در زهد، و روی از دنیا بگردانیدی از خلق چیزی میستان تا جاهت
~~نماند
# ~~در چشم خلق و آنچه از ایشان. میستانی در خفیه به درویشان میده و بر
~~توگل
# ~~مینشین وقوت خویش از غیب میستان.
# این سخن عظیم سخت می آمد براصحاب بشر. گفت: جواب بشنوید.
# ~~آنگه گفت: فقرا سه قسم اند: یک قسم آنند که هرگز سؤال نکنند و اگر
# ~~بدهندشان نیز نگیرند؛ این توم روحانیان اند که چون خداوند را سؤال کنند
~~هرچه
# ~~خواهند خدا بدهد، و اگر سوگند به خدای دهند در حال حاجت ایشان روا شود.
# ~~یک ms121 قسم دیگر آنند که سؤال نکنند و اگر بدهند قبول کنند و این قوم از
# ~~اوسط اند، و ایشان بر توکل ساکن باشند بر خدای تعالی، و این قوم آنها
~~اند که بر
# ~~مائده ای خلد نشینند. ویک قسم آنند که به صبر نشینند و چندانکه توانند
~~وقت
# ~~نگاه دارند، و دفع دواعی1 میکنند.
# آن صوفی چون جواب بشنود گفت: راضی گشتم بدین سخن. خداوند از تو
# ~~راضی باد!
# و بشر گفت: به علی جرجانی رسیدم. بر چشمهآ آبی بود. چون مرا بدید
# ~~گفت: آیا امروز چه گناه کردم که آدمی را میبینم؟
# گفت: از پس او بدویدم، گفتم: مرا وصیتی کن. گفت فقر را در بر گیر، و
~~PageV01P161
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0221.jpg)

# ~~بخوانند؛ تا مرفه و خوش به خدای توانی رسید.
# نقل است که گروهی بر بشر آمدند که از شام آمده ایم، به حج رویم.
# ~~رغبت کنی با ما؟
# گفت: به سه شرط: یکی آنکه هیچ برنگیریم؛ و هیچ نخواهیم؛ و اگر
# ~~چیزی مان بدهند نپذیریم.
# گفتند: ناخواستن و برنا گرفتن توانیم اما اگر فتوحی پدید آید نتوانیم که
# ~~نگیریم.
# گفت: شما توکل بر زاد حاجیان کردهاید و این بیان آن سخن است که در
# ~~جواب آن صوفی گفته است که اگر در دل کرده بودی که هرگز از خلق چیزی
# ~~قبول نخواهم کرد، این توکل بر خدای بودی.
# نقل است که بشر گفت: روزی به خانه درآمد. مردی را دیدم. گفتم: تو
# ~~کیستی که بی دستوری درآمدی؟
# گفت: برادرتو، خضرم.
# گفت: دعا کن مرا.
# گفت: خدای گزاردن طاعت خود بر تو آسان گرداناد. و گفت: طاعت تو
# ~~بر تو پوشیده گرداناد.
# نقل است که یکی با بشر مشاورت کرد که دو هزار درم دارم. حلال
# ~~میخواهم که به حج شوم.
# گفت: توبه تماشا می روی. اگر برای رضای خدای می روی برو وام
# ~~کسی بگزار، یا بده به یتیم ویا به مردی مقل1 حال، که آن راحت که به ms122 دل
# ~~مسلمانی رسد از صد حج اسلام پسندیدهتر.
# گفت: رغیت حج بیشتر میبینم.

PageV01P162

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0222.jpg)

# گفت: از آنکه این مالها نه ازوجه نیکو به دست آوردهی، تا بناوجوه خرج
# ~~نکنی قرار نگیری.
# نقل است که بشر بر گورستان گذر کرد. گفت: همهآ اهل گورستان را
# ~~دیدم، بر سر کوه آمد، و شغبی1 در ایشان افتاده و با یک دگر منازعه
~~میکردند،
# ~~چنانکه کسی قسمت کند چیزی.
# گفتم: بار خدایا! مرا شناسا گردان تا این چه حال است؟ مرا گفتند آنجا
# ~~برو و بپرس. رفتم و پرسیدم. گفتند: یک هفته است که مردی از مردان دین
~~بر
# ~~ما گذر کرد و سه بارقن هوآلله أحد برخواند، و ثواب به ما داد. یک هفته
# ~~است تا ما ثواب آن را قسمت میکنیم. هنوز فارغ نگشته ایم.
# نقل است که بشر گفت: مصطفی را صلی الله علیه وسلم به خواب دیدم.
# ~~مرا گفت: ای بشر! هیچ میدانی که چرا خدای تعالی برگزید تو را از میان
~~اقران
# ~~تو؟ وبلند گردانید درجهآ تو؟
# گفتم: نی یا رسول الله!
# گفت: به سبب آنکه متابعت ستت من کردی و صالحان را حرمت نگاه
# ~~داشتی، و برادران را نصیحت کردی، و اصحاب مرا و اهل بیت مرا دوست
# ~~داشتی، خدای تعالی تو را از این جهت به مقام ابرار رسانید.
# نقل است که بشر گفت: یک شب مرتضی را به خواب دیدم. گفتم: مرا
# ~~پندی ده! گفت: چه نیکوست شفقت توانگران بر درویشان برای طلب ثواب
# ~~رحمان، و از آن نیکوتر تکبر درویشان بر توانگران، از اعتماد بر گرم
~~آفریدگار
# ~~جهان.
# نقل است که اصحاب را گفت: سیاحت کنید که چون آب روان بود
# ~~خوش گردد، و چون ساکن شود متغیر و زرد شود.

PageV01P163

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0223.jpg)

# و گفت: هر که خواهد که در دنیا عزیز باشد، و در آخرت شریف، گواز
# ~~سه چیز دور باش: از مخلوقان حاجت مخواه؛ و کس را بد مگوی؛ و به مهمانی ms123
# ~~کس مرو.
# و گفت: حلاوت آخرت نیابد آنکه دوست دارد که مردمان وی را بدانند.
# و گفت: اگر در قناعت هیچ سود نیست جزبه عزت زندگانی کردن
# ~~کفایت است.
# گفت: اگر دوست داری که خلق تو را بدانند این دوستی سر محبت دنیا
# ~~بود
# ~~و گفت: هرگز حلاوت عبادت نیابی تا نگردانی میان خود و میان شهوات
# ~~دیوار آهنین.
# ~~و گفت: سخت ترین کارها سه است: به وقت دست تنگی سخاوت؛ و
# ~~ورع در خلوت؛ و سخن گفتن پیش کسی که از او بترسی
# ~~و گفت: ورع آن بود که از شبهات پاک بیرون آیی و محاسبهآ نفس در هر
# ~~طرفة العینی پیش گیری.
# ~~و گفت: زهد ملکی است که قرار نگیرد، مگر در دلی خالی،
# ~~و گفت: اندوه ملکی است که چون جایی قرار گرفت رضا ندهد که هیچ
# ~~چیز با او قرار گیرد.
# ~~و گفت: فاضلترین چیزی که بندهای را دادهاند معرفت است. و الصبرفی
# ~~بقرم
# ~~و گفت: اگر خدای را خاصگاناند عارفان اند.
# ~~و گفت: صوفی آن است که دل صافی دارد با خدای.
# ~~و گفت عارفان قومی اند که نشناسند، مگر خدای، و ایشان را گرامی ندارند
# ~~لگر برای خدای.
# ~~و گفت: هر که خواهد که طعم آزادی بچشد گو سر را پاک گردان.

PageV01P164

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0224.jpg)

# ~~و گفت: هر که عمل کند خدای را به صدق، وحشتی عظیم با خلقش پیش
# ~~و گفت: سلامی بر ابنای دنیا کنید، به دست داشتن سلام بر ایشان.
# ~~و گفت: نگرستن در بخیل دل را سخت گرداند.
# ~~و گفت: ادب دست به داشتن میان برادران، ادب است.
# ~~و گفت: با هیچ کس ننشستم و هیچکس با من ننشست که چون از هم
# ~~عدا شدیم مرا یقین نشد که اگر به هم ننشستیمی هردو را به بودی.
# ~~و گفت: من کاره مرگم و کاره مرگ نبود مگر کسی که در شک بود.
# ~~و گفت: کامل نباشی تا دشمن تو ایمن نبود. ms124
# ~~و گفت: اگرخدای را اطاعت نمیداری، باری معصیتش مکن.
# ~~یکی در پیش او گفت: توکلت علی الله.
# ~~بشر گفت: بر خدای دروغ میگویی. اگر بر او توگل کرده بودی، بدانچه او
# ~~کند راضی بودی.
# ~~و گفت: اگر تو را چیزی عجب آید، از سخن گفتن خاموش باش و چون از
# ~~خاموشی عجب آید سخن گوی.
# ~~و گفت: اگر همه عمر در دنیا به سجدهآ شکر مشغول گردی، شکر آن
# ~~نگزارده باشی که او در ازل حدیث دوستان کرد. جهد کن تا از دوستان باشی.
# ~~چون وقت مرگش درآمد در اضطرابی عظیم بود و در حالتی عجب. گفتند:
# ~~مگر زندگانی را دوست میداری؟
# ~~گفت: نی! ولیکن به حضرت پادشاه پادشاهان شدن صعب است.
# ~~نقل است که در مرض موت بودی، یکی درآمد و از دست تنگی روزگار
# ~~شکایت کرد. پیراهن بدو داد و پیراهنی به عاریت بستد و بدان پیرهن به
~~دار
# ~~آخرت خرامید.

PageV01P165

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0225.jpg)

# نقل است که تا بشرزنده بود هرگز در بغداد هیچ ستورروث1 نینداخته بود،
# ~~در راه - حرمت اورا که پای برهنه رفتی - یک شب مردی ستوری داشت.
# ~~ستور را دید که در راه روث افگند. فریاد برآورد: بشر حافی نماند.
# نگرستند، چنان بود. گفتند: به چه دانستی؟
# گفت: بدانکه تا او زنده بود در جملهآ راه بغداد روث ستوری نبود. این
# ~~برخلاف عادت دیدم، دانستم که بشر نمانده است.
# ~~بعد از مرگ او را به خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟
# گفت: با من عتاب کرد. گفت در دنیا از من چرا چندین ترسیدی؟ اقا
# ~~علمت ان آلکرم صفتی. ندانستی که کرم صفت من است؟
# ~~دیگری به خواب دید. پرسید: حق با توچه کرد؟
# گفت: مرا آمرزید و فرمود کل یا من لم یأکل وأشرب یا من لم یشرب لاجلی.
# ~~بخورای آنکه از برای ما نخوردی و بیاشام ای آنکه از برای ما نیاشامیدی.
# ~~دیگری به خوابش دید. گفت: خدای با توچه کرد؟
# ~~گفت: مرا ms125 بیامرزید، و یک نیمه از بهشت مرا مباح گردانید، و مرا گفت
# ~~یبا بشر! تا بودی اگر مرا در آتش سجده کردتی، شکر آن نگزاردی که تورا
~~دردل
# ~~بندگان خود جای دادم.
# ~~گفت: فرمان آمد که مرحبا ای بشر! آن ساعتی که تو را جان بر میداشتند
# ~~فیچ نبود در روی زمین از تو دوست تر.
# ~~نقل است که یک روز ضعیفه ای برامام احمد حنبل آمد و گفت: بربام،
# ~~دوگ می ریسم و مشعلهای2 ظاهر گردد از آن خلیفه که میگذرد. به روشنایی
~~آن
# ~~مشعله، گاه هست که چند پاره دوک می ریسم. روا بود یا نه؟

PageV01P166

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0226.jpg)

# احدم گفت: توبرای کهیی که این دامنت گرفته است، که این عجب
# ~~ست؟
# گفت: من خواهر بشر حافی ام.
# احمد زار بگریست و گفت: این چنین تقوی جز از خاندان بشر حافی
# ~~بیرون نیاید؛ و گفت: تو را روا نبود. زینهار، گوش دارتا آب صافی تیره
~~نشود،
# ~~و اقتدا بدان مقتدای پاک کن - برادر خویش - تا چنان شوی که اگر خواهی
# ~~تا در مشعلهآ ایشان دوک ریسی دست تو، تورا طاعت ندارد. برادرت چنان بود
# ~~که هرگاه - که دست به طعامی دراز کردی، که شبهت بودی- دست او
# ~~طاعت نداشتی .
# گفت: مرا سلطانی است که دل گویند. او را رغبت تقوی است. من
# ~~یارای آن ندارم که بی دستور او سفر کنم.

PageV01P167

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0227.jpg)

# ذکرذوالنون مصری رحمة الله علیه
# آن پیشوای اهل ملامت، آن شمع جمع قیامت، آن برهان مرتبت وتجرید،
# ~~آن سلطان معرفت وتوحید، آن حجة الفقرفخری - قطب وقت - ذوالنون مصری
# ~~رحمة الله علیه، از ملوکان طریقت بود، و سالک راه بلا و ملامت بود. در
~~اسرار و
# ~~توحید نظر عظیم دقیق داشت، وروشی کامل و ریاضات و کرامات وافر. بیشتر
# ~~اهل مصر او را زندیق خواندندی. باز بعضی در کار او متحیر بودندی. تا
~~زنده بود
# ~~همه منکر او بودنی وتا بمرد کس واقف نشد بر حال او، از ms126 بس که خود را
# ~~پوشیده نمود. و سبب توبهآ او آن بود که او را نشان دادند که به فلان
~~جای زاهدی
# ~~است. گفت: قصد زیارت او کردم. او را دیدم، خویشتن را از درختی آویخته و
# ~~میگفت: ای تن! مساعدت کن با من به طاعت، و اگرنه همچنین بدارمت تا از
# ~~گرستگی بمیری.
# گریه بر من افتاد. عابد آواز گریه بشنید. گفت: کیست که رحم میکند بر
# ~~کسی که شرمش اندک است و جرمش بسیار؟
# گفت: به نزدیک او رفتم و سلام کردم. گفتم : این چه حالت است؟
# گفت: این تن با من قرار نمیگیرد در طاعت حق تعالی، وبا خلق آمیختن
# ~~میخواهد.

PageV01P168

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0228.jpg)

# ذوالنون گفت: پنداشتم که خون مسلمانی ریخته است، یا کبیره ای آورده
# ~~ست.
# گفت: ندانسته ای که چون با خلق آمیختی همه چیز از پس آن بیاید؟
# گفتم : هول زاهدی.
# گفت: از من زاهدتر میخواهی که بینی؟
# گفت : خواهم.
# گفت: بدین کوه در شوتا ببینی.
# چون برآمدم جوانی را دیدم که در صومعهای نشسته، و یک پای بیرون
# ~~صومعه بریده، و انداخته و کرمان میخوردند. نزدیک او رفتم و سلام کردم و
~~از
# ~~حال او پرسیدم. گفت: روزی در این صومعه نشسته بودم. زنی بدینجا بگذشت.
# ~~دلم مایل شد بدو- تنم تقاضای آن کرد- تا ازبی او بروم. یک پای از صومعه
# ~~بیرون نهادم، آوازی شنودم که: شرم نداری از پس سی سال که خدای را عبادت
# ~~کرده باشی، و طاعت داشته، اکنون طاعت شیطان کنی و قصد، فاحشه ای
# ~~کنی؟ این پای را که از صومعه بیرون نهاده بودم؛ ببریدم، و اینجا نشسته
~~ام تاچه
# ~~پدید آید و با من چه خواهند کرد. توبر این گناه گاران به چه کارآمدی؟
~~اگر
# ~~میخواهی مردی از مردان خدای را ببینی بر سر این کوه شو.
# ذوالنون گفت: از بلندی که آن کوه بود بر آنجا نتوانستم رفت. پس خبر او
# ~~پرسیدم. گفتند: دیرگاهست تا مردی در آن ms127 صومعه عبادت میکند.
# یک روز مردی با او مناظره می کرد که: روزی به سبب کسب است. او نذر
# ~~کرد که من هیچ نخورم که در او سبب کسب مخلوقات بود. چند روز برآمد،
# ~~میچ نخورد. حق تعالی زنبوران را فرستاد که گرد او می پریدند - او را
~~انگبین
# ~~میدادند.
# ذوالنون گفت: از این کارها و سخنها دردی عظیم به دلم فروآمد. دانستم
# ~~که هر که کوکن بر خداتی گند، خدای ک رهور.ر ورج ریع ندارد.

PageV01P169

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0229.jpg)

# ~~پس در راه که می آمدم مرغکی نابینا را دیدم - بر درختی نشسته - ازدرخت
# ~~فروآمد. من گفتم: این بیچاره علف و آب از کجا میخورد؟ به منقار زمین را
# # نکاوید. دو سکره پدید آمد: %~% رین، پرکنجد؛ ویکی سیمین، پرگلاب.
# ~~آن مرغ سیر بخورد و بر درخت پرید، و سکرها ناپدید شد.
# ذوالنون اینجا به یکبارگی ازدست برفت و اعتماد بر توگل پدید آمد، و توبهآ
# ~~او محقق شد. پس از آن چند منزل برفت. چون شبانگاه درآمد در ویرانهای
# ~~درآمد، و در آن ویرانه خمره ای زر و جواهر بدید، و بر سر آن خمره تخته
~~ای نام
# ~~الله نوشته. یاران وی زر و جواهر قسمت کردند. ذوالنون گفت: این تخته که
~~بر
# ~~او نام دوست من است مرا دهید.
# آن تخته برگرفت، و آن روزتا شب بر آن تخته بوسه میداد تا کارش به
# ~~برکات آن بجایی رسید که شبی به خواب دید که گفتند: یا ذو النون! هرکس
~~به
# ~~زر و جواهر بسنده کردند که آن عزیز است، توبرتر از آن بسنده کردی و آن
~~نام
# ~~ماست. لاجرم در علم و حکمت بر تو گشاده گردانیدیم
# پس به شهر بازآمد. گفت %~% روزی می رفتم، به کنارهآ رودی رسیدم.
# ~~کوشکی را دیدم بر کنارهآ آب. رفتم و طهارت کردم. چون فارغ شدم ناگاه چش
# ~~من بربام کوشک اوفتاد. کنیزکی دیدم - بر کنگرهآ کوشک ایستاده- به غایت
# ~~صاحب جمال. خواستم تا وی را ms128 بیازمایم. گفتم: «ای کنیزک! که رایی؟»
# ~~گفت: «ای ذوالنون! چون از دور پدید آمدی، پنداشتم دیوانه ای. چون
~~نزیکتر
# ~~امدی، پنداشتم عا   . چون نزدیکتر آمدی، پنداشتم عارفی. پس نگاه کردم
~~نه
# ~~دیوانهی، ونه عالمی، ونه عارفی .» گفتم: ««چگونه میگویی؟» گفت: اگر
# ~~دیواله بودی طهارت نکردتی، و اگر عالم بودی به نامحرم ننگرستی، و اگر
# ~~عارف بودی چشمت بدون حق نیفتادی.» این بگفت و ناپدید شد. معلومم شد
# ~~که او ادمی نبود. تنبیه مرا! آتشی در جاتمن اقتاد. خویشتن به سوی دریا
# ~~اختم. جمای را دیدم که در کشتی مینشستند. من یردر گستی نش PageV01P170
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0230.jpg)

# ~~3.دکر ذو النون مصری
# ~~چون روزی چند برآمد، مگر بازرگانی را گوهری در کشتی گم شد. یک به یک
# ~~را از اهل کشتی میگرفتند، و میجستند. اتفاق کردند که: [گوهر نزد] توست.
# ~~پس مرا رنجانیدن گرفتند و استخفاف بسیار کردند، و من خموش میبودم. چون
# ~~کار از حد بگذشت گفتم: آفریدگارا! تومیدانی، هزاران ماهی از دریا سر
# ~~برآوردند، هر یکی گوهری در دهان. ذو النون یکی را بگرفت و بدان بازرگان
# ~~داد. اهل کشتی چون آن بدیدند در دست و پای او افتادند، و از او عذر
~~خواستند،
# ~~و چنان در چشم مردمان اعتبار شد، وازاین سبب نام او ذوالنون آمد،
~~وعبادت و
# ~~ریاضت او را نهایتی نبود، تا به حدی که خواهری داشت در خدمت او چنان
# ~~عارفه شده بود که روزی این آیت میخواند: وظللنا علیکم آلغمام وآنزلنا
# ~~علیکم المن والسلوی.
# روی به آسمان کرد و گفت: الهی اسرائیل یان را من و سلوی1 فرستی و
# ~~محمدیان را نه! به عزت تو که از پای ننشینم تا من و سلوی نبارانی.
# در حال از روزن خانه من و سلوی باریدن گرفت. از خانه بیرون دوید،
# ~~روی به بیابان نهاد، و گم شد، و هرگزش باز نیافتند.
# نقل است که ذوالنون گفت: وقتی در کوهها می گشتم قومی مبتلایان دیدم،
# ~~گرد آمده بودند. پرسیدم: ms129 شما را چه رسیده است؟
# گفتند: عابدی است اینجا، در صومعهای. هر سال یکبار بیرون آید و دم
# ~~خود بر این قوم دمد، همه شفا یابند. باز در صومعه شود، تا سال دیگر
~~بیرون
# ~~نیاید.
# صبر کردم تا بیرون آمد. مردی دیدم زردروی، نحیف شده چشم در
# ~~مغاک افتاده. از هیبت او لرزه بر من افتاد. پس به چشم شفقت در خلق نگاه
~~PageV01P171
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0231.jpg)

# ~~یافتند. چون خواست که در صومعه شود، من دامنش بگرفتم. گفتم: از بهر
# ~~خدای علت ظاهر را علاج کردی. علت باطن را علاج کن.
# به من نگاه کرد و گفت: ذوالنون دست از من بازدار که دوست از اوج
# ~~عظمت و جلال نگاه میکند. چون تو را بیند که دست به جزاز وی در کسی
# ~~دیگر زدهای تورا به آنکس باز گذارد و آنکس را به تو و هریکی به یکی
~~دیگر
# ~~هلاک شوید.
# این بگفت و در صومعه رفت.
# نقل است که یک روزیارانش درآمدند، او را دیدند که میگریست.
# ~~گفتند: سبب چیست گریه را؟
# گفت: دوش در سجده چشم من در خواب شد، خداوند را دیدم. گفت: یا
# ~~ابا الفیض! خلق را بیافریدم، برده جزو شدند. دنیا را بر ایشان عرضه
~~کردم، ونه
# ~~جزو از آن ده جزو روی به دنیا نهادند. یک جزوماند آن یک جزو نیز بر ده
~~جزو
# ~~شدند. بهشت را برایشان عرضه کردم، نه حزو روی به بهشت نهادند. یک جزو
# ~~بماند، آن یک جزو نیزده جزو شدند. دوزخ پیش ایشان آوردم، همه برمیدند،
~~و
# ~~پرا گنده شدند، از بیم دوزخ. پس یک جزوماند که نه به دنیا فریفته شدند
~~و نه به
# ~~بهشت میل کردن، ونه از دوزخ بترسیدند.
# گفتم: بندگان من! به دنیا نگاه نکردیت، و به بهشت میل نکردیت، واز
# ~~دوزخ نترسیدیت. چه می طلبید؟
# همه سر برآورند و گفتند: انت تعلم ما نرید. یعنی تو میدانی که ما چه
# ~~می خواهیم.
# نقل است که یک ms130 روز کودکی به نزدیک ذوالنون درآمد و گفت: مرا
# ~~صد هزار دینار است. میخواهم که در خدمت تو صرف م و آن رر به درویشان
# ~~نوبربرم.
# ~~«واللون گفت: بالغ هستی؟

PageV01P172

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0232.jpg)

# کفت: نی.
# گفت: نفقهآ تو روا نبود. صبر کن تا بالغ شوی.
# یس چون کودک بالغ گشت بیامد و بر دست شیخ توبه کرد و آن زرها به
# ~~رویشان داد تا آن صد هزار دینار نماند. روزی کاری پیش آمد و درویشان را
# ~~جیزی نماند که خرج کردندی.
# کودک گفت: ای دریغ! کجاست صد هزار دیگر تا نفقه کردمی بر این
# ~~عوانمردان!
# این سخن را ذو النون بشنود. دانست که وی حقیقت کار نرسیده است که
# ~~دنیا به نزد او خطیراست. ذو النون آن کودک را بخواند و گفت: به دکان
~~فلان
# ~~عطار رو، و بگوی از من تا سه درم فلان دارو بدهد.
# سرفت و بیاورد. گفت: در هاون کن، و خرد بسای. آنگاه پاره ای روغن
# ~~بر وی افگن تا خمیر گردد، و از وی سه مهره بکن و هریک را به سوزن سوراخ
# ~~کن و به نزدیک من آر.
# کودک چنان کرد و بیاورد. ذوالنون آن را در دست مالید و در او دمید تا
# ~~سه باره یاقوت گشت، که هرگز آن چنان ندیده بود. گفت: اینها را به بازار
~~بر و
# ~~قیمت کن، ولیکن مفروش.
# کودک به بازار برد و بنمود. هریکی را به هزار دینار بخواستند. بیامد، و
~~با
# ~~شیخ بگفت.
# ذو النون گفت: به هاون نه وبسای و به آب انداز.
# چنان کرد و به آب انداخت. گفت: ای کودک! این درویشان از بی نانی
# ~~گرسنه نیند، لیکن این اختیار ایشان است.

PageV01P173

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0233.jpg)

# ~~کوکبه1 ای از در مسجد برمن گذشت. من این سخن میگفتم که: هیچ احمقترا
# ~~آن ضعیفی نبود که با قوی درهم شود.
# او درآمد و گفت. این چه سخن است؟
# گفتم: آدمی ضعیف چیزی است، با خدای قوی ms131 درهم می آید.
# آن جوان را لون متغیر شد. برخاست و برفت. روز دیگر بازآمد و گفت:
# ~~طریق به خدای چیست؟
# گفتم: طریقی است خرد و طریقی است بزرگتر. تو کدام میخواهی؟ اگر
# ~~طریق خردتر میخواهی ترک دنیا و شهوات و ترک گناه بگو، و اگر طریق بزرگ
# ~~میخواهی هرچه دون حق است ترک وی بگوی و دل از همه فارغ کن. قال والله
# ~~9 اختار إلا الطریق الاکیا
# گقت: به خدای که حز   در پوشید و در کار آمد، تا از ابدال گشت %~% فی
~~بزرگتر نخواهم. روز دیگر پشمینهای
# بو جعفر اعور گفت: نزدیک ذوالنون بودم. جماعتی یاران او حاضر بودند.
# ~~از طاعت جمادات حکایت میکردند و تختی آنجا نهاده بود. ذو النون گفت:
# ~~طاعت جمادات اولیا را آن بود که این ساعت این تخت را بگویم که گرد این
# ~~خانه بگرد، در حرکت آید.
# چون سخن بگفت در حال آن تخت گرد خانه گشتن گرفت و به جای
# ~~خویش بازشد. جوانی آنجا حاضربود. آن حال بدید. گریستن بر وی افتاد، تا
# ~~جان بداد. بر همان تختش بشستند و دفن کردند
# مقل است که وقتی یکی به نزدیک او آمد و گفت: وامی دارم و هیچ ندارم
# ~~نه وام بگزارم.
# ~~بنگی از زمین برداشت و به او داد آن مرد آن سنگ را به بازار برد، زمره
~~PageV01P174
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0234.jpg)

# ~~گشته بود. به چهار صد درم بفروخت و وام بازداد.
# نقل است که جوانی بود پیوسته بر صوفیان انکار کردی. یک روز ذوالنون
# ~~انگشتری خود به وی داد و گفت: این را به بازار بر و به یک دینارا گرو
~~کن.
# آن جوان برفت و انگشتری به بازار برد. به درمی آبیش نمی گرفتند. جوان
# ~~خبر باز آورد. او را گفت: به جوهریان3 بر و بنگر تا چه میخواهند.
# ببرد. به هزار دینار خواستند. خبر باز آورد. جوان را گفت: علم توبه حال
# ~~صوفیان همچنان است که علم آن بازاریان ms132 به این انگشترین.
# جوان توبه کرد و از سر آن انکار برخاست.
# انقل است که ده سال بود تا ذوالنون را سکبایی آرزو می کرد و آن آرزو به
# ~~نفس نمیداد. شب عیدی بود. نفس گفت: چه باشد که فردا به عیدی ما را
# ~~لقمه ای سکبا دهی؟
# گفت: ای نفس! اگر خواهی که چنین کنم امشب با من موافقت کن تا
# ~~همهآ قرآن را در دو رکعت نماز برخوانم.
# نفس موافقت کرد. روز دیگر سکبا بساخت و پیش او بنهاد ، و انگشت را
# ~~پاک کرد و در نماز ایستاد. گفتند: چه بود؟
# گفت: در این ساعت نفس با من گفت که آخر به آرزوی ده ساله رسیدم.
# گفتم: به خدای که نرسی بدان آرزو.
# و آنکس که این حکایت می کرد چنین گفت: ذوالنون در این سخن بود
# ~~که مردی درآمد، با دیگی سکبا. پیش او بنهاد. گفت: ای شیخ! من نیامده ام
# ~~مرا فرستادهاند. بدانکه من مردی حمالم و کودکان دارم. از مدتی باز سکب
~~PageV01P175
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0235.jpg)

# ~~میخواهند، و سیم فراهم میآید. دوش به عیدی این سکبا ساختم. امروزدر
# ~~خواب شدم. جمال جهان آرای رسول را صلی الله علیه وعلی آله وسلم به خواب
# # دیدم. فرمود: اگر خواهی که فردا مرا %~% این را به نزد ذو النون بر و
~~او را بگوی
# ~~که محمد بن عبدالله بن عبد المطلب شفاعت میکند که یک نفس با نفس خود
# ~~صلح کن و لقمهای چند به کار بر،
# ذوالنون بگریست. گفت: فرمان بردارم.
# نقل است که چون کار او بلند شد، کس را چشم بر کار او نمی رسید.
# ~~اهل مصر به زندقه بر وی گواهی میدادند و جمله بر این متفق شدند و متوکل
# ~~خلیفه را از احوال او آگاه کردند. متوکل کس فرستاد تا وی را بیاوردند
~~به
# ~~بغداد، وبند برپای او نهادند. چون به درگاه خلیغه رسید گفت: این ساعت
# ~~مسلمانی بیاموختم از پیرزنی، و جوانمردی از سقایی ms133
# گفتند: چون؟
# گفت: چون به درگاه خلیفه رسیدم و آن درگاه با عظمت و حاجبان و
# ~~خادمان دیدم خواستم تا اندک تغیری در من پدید آید. زنی با عصایی بیش
~~آمد و
# ~~در من نگریست. گفت: یا تن که تورا پیش او میبرند، نترسی که او و تو هر
~~دو
# ~~بندگان یک خداوند جل جلالهاید. تا خدای نخواهد با بنده هیچ نتوانند
~~کرد.
# پس در راه سقایی دیدم. پاکیزه آبی به من داد، و به کسی که با من بود
# ~~اشارت کردم. یک دینار به وی داد. قبول نکرد و گفت: تو اسیری و در بند.
# ~~جوانمردی نبود از چنین اسیر و غریب و بندی چیزی ستدن.
# ~~پس فرمان شد که او را به زندان برید. چهل شبانه روز در حبس بماند. هر
# ~~روز خواهر بشر حافی از دوک خویش یک قرص بر او میبردی. آن روز که از
# ~~زندان بیرون میآمد، آن چهل قرص همچنان نهاده بود، که یکی نخورده بود.
# ~~خواهر بشر حافی چون آن بشنود اندوهگن شد. گفت: تو میدانی که آن قرصها
# ~~حلال بود و بی منت. چرا نخوردی؟

PageV01P176

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0236.jpg)

# گنت: زیرا که طبقش پاک نبود. یعنی بر دست زندانیان گذرمی کرد.
# ~~عون از زندان بیرون آمد بیفتاد و پیشانیش بشکست.
# نقل است که بسی خون برفت. اما یک قطره نه بر روی و نه بر موی و نه بر
# ~~جحامهآ او افتاد، و آنچه بر زمین افتاد همه ناپدید شد، به فرمان خدای
~~عزوجل. پس
# ~~و را پیش خلیفه بردند و سخن او را از او جواب خواستند. او آن سخن را
~~شرحی
# ~~بداد. متوگل گریستن گرفت، و جمله ارکان دولت در فصاحت و بلاغت او
# ~~متحیر بماندند، تا خلیفه مرید او شد واو را عزیز و مکرم باز گردانید.
# نقل است که احمد سلمی گفت: به نزدیک ذو النون شدم. طشتی زرین
# ~~دیدم، در پیش او نهاده و گرد بر گرد او بویهای ms134 خوش از مشک و عبیر. مر
# ~~گفت: ته بی که به نزدیک ملوک شوی در حال بسط؟
# من از آن بترسیدم و باز پس آمدم. پس یک درم به من داد تا به بلخ از آن
# ~~یک درم نفقه میکردم.
# نقل است که مریدی بود. ذو النون را چهل چهله بداشت، و چهل موقف
# ~~بایستاد، و چهل سال خواب شب در باقی کرد، و چهل سال به پاسبانی حجرهآ
# ~~دل نشست. روزی به نزدیک ذو النون آمد. گفت: چنین کردم و چنین! با این
# ~~همه رنج دوست با ما هیچ سخن نمیگوید. نظری به ما نمیکند، و به هیچم
# ~~برنمیگیرد، و هیچ از عالم غیب مکشوف نمیشود، و این همه که میگویم خود
# ~~را ستایش نمی کنم. شرح حال میدهم، که این بیچارگی که در وسع من بود به
# ~~جای آوردم، و از حق شکایت نمیکنم. شرح حال میدهم، که همه جان و دل
# ~~در خدمت او دارم. اما غم بی دولتی خویش میگویم، وحکایت بدبختی
# ~~خویش میکنم، و نه از آن میگویم که دلم از طاعت کردن بگرفت، لکن
# ~~میترسم که اگر عمری مانده است آن باقی همچنین خواهد بود، و من عمری
# ~~حلقه به امیدی می زدم که آوازی نشنوده ام. صبر برین بر من سخت میآید
# ~~اکنون تو طبیب غمگنانی و معالج دانایانی. بیچارگی مرا تدبیر کن.

PageV01P177

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0237.jpg)

# ذوالنون گفت: برو و امشب سیر بخور، و نماز خفتن مکن، و همه شب
# ~~بخسب، تا باشد که دوست اگر به لطف ننماید به عتاب بنماید. اگر به رحمت
# ~~در تو نظری نمی کند به عنف در تونظری کند.
# درویش برفت و سیر بخورد. دلش نداد که نماز خفتن ترک کند، و نماز
# ~~خفتن بگزارد، و بخفت. مصطفی را به خواب دید. گفت: دوستت سلاه
# ~~میگوید و می فرماید: مخنث و نامرد باشد آنکه به درگاه ما آید و زود سیر
~~شود،
# ~~که اصل در کار استقامت است، ms135 و ترک ملامت. حق تعالی میگوید مراد چهل
# ~~ساله در کنارت نهادم و هرچه امید میداری بدانت برسانم، و هرچه مراد
~~توست
# ~~حاصل کنم، ولیکن سلام ما بدان رهزن مدعی - ذو النون - برسان و بگوی ای
# ~~مدعی دروغ زن! اگر رسوای شهرت نکنم نه خداوند توام تا بیش با عاشقان و
# ~~فروماندگان درگاه مکرنکنی، و ایشان را از درگاه ما نفور نکنی1
# مرید بیدار شد. گریه بروافتاد. آمد تا بر ذوالنون، و حال بگفت. ذوالنون
# ~~این سخن بشنود که خدا مرا سلام رسانیده است، ومدعی و دروغزن گفته، از
# ~~شادی به پهلو می گردید، و به های و هوی میگریست. اگر کسی گوید چگونه
# ~~روا بود که شیخی کسی را گوید نماز مکن و بخسب؟ گویم: ایشان
# ~~طبیباناند. طبیب گاه بود که به زهر علاج کند. چون میدانست که گشایشر
# ~~کار او در این است، بدانش فرمود که خود را دانست که او محفوط بود،
~~نتواند
# ~~که نماز نکند. چنانکه حق تعالی خلیل را فرمود علیه السلام: که پسر را
~~قربان
# ~~کن! و دانست که نکند. چیزها رود در طریقت که با ظاهر شرع راست نیاید.
# ~~چنانکه به کشتن خلیل را امر کرد، و نخواست؛ و چنانکه غلام کشتن خضر
# ~~- که امر نبود - و خواست و هرکه بدین مقام نارسیده قدم آنجا نهد زندیق
~~و
# ~~اباحی2 و کشتنی بود، مگرهرچه کند به فرمان شرع کند.

PageV01P178

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0238.jpg)

# ~~نقل است که ذوالنون گفت: اعرابی یی دیدم در طواف، تنی نزار و زرد و
# ~~استخوان بگداخته. برو گفتم: تو محبی؟
# ~~گفت: بلی .
# ~~گفتم: حبیب تو به تو نزدیک است یا از تو دور؟
# ~~گفت: نزدیک.
# ~~گفتم : موافق است یا ناموافق؟
# ~~کفت: موافق.
# ~~گفتم: شبحان الله. محبوب توبه تو قریب و تو بدین زاری، و بدین نزاری؟
# ~~اعرابی گفت : ای بطال! أما علفت ان عذاب القرب والموافقة أشد من عذاب
# ~~البعد والمخالفة. ندانسته ای که عذاب قرب و موافقت سخت تر بود هزار ms136 بار
~~از
# ~~غذاب بعد1 ومخالفت؟
# ~~نقل است که ذو النون گفت: در بعضی از سفرهای خویش زتی را دیدم.
# ~~از او پرسیدم از غایت محبت. گفت: ای بطال! محبت را غایت نیست.
# ~~گفتم: چرا؟
# ~~گفت: از بهر آنکه محبوب را نهایت نیست.
# ~~نقل است که نزدیک برادری رفت - از آن قوم که در محب مذکور
# ~~بودند - او را به بلایی مبتلا دید. گفت: دوست ندارد حق را هر که از درد
~~حق
# ~~الم یابد.
# ~~ذو النون گفت: لکن من چنین میگویم که دوست ندارد او را هر که خود
# ~~را مشهور کند به دوستی او.
# ~~آن مرد گفت: أستغفر الله وآتوب إلیه.
# ~~نقل است که ذو النون بیمار بود. کسی به عیادت او درآمد. پس گفت:
~~PageV01P179
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0239.jpg)

# ~~الم دوست خوش بود!
# ذو النون عظیم متغیر شد. پس گفت: اگر او را میدانستی بدین آسانی نام
# ~~او نبردی.
# نقل است که وقتی نامهای نوشت به بعضی از دوستان که حق تعالی
# ~~بپوشاناد مرا و تورا به پردهآ جهل، و در زیر آن پرده پدید آراد آنچه
~~رضای اوست،
# ~~که بسا مستور که در زیر ستر است که دشمن داشتهآ اوست.
# نقل است که گفت: در سفری بودم، صحرا پربرف بود، و گبری را دیدم
# ~~دامن در سر افگنده، و از صحرای برف می رفت و ارزن می پاشید. ذو النون
# ~~گفت: ای دهقان! چه دانه می پاشی؟
# گفت: مرغکان چینه1 نیابند، دانه می پاشم تا این تخم به بر آید و خدای
# ~~رحمت کند.
# گفتم: دانه ای که بیگانه پاشد- از گبری- نیذیرد.
# گفت: اگر نپذیرد، بیند آنچه میکنم.
# گفتم: بیند.
# گفت: مرا این بس باشد.
# پس ذوالنون گفت: چون به حج رفتم آن گبررا دیدم - عاشق آسا در
# ~~طواف- گفت: یا ابا الفیض! دیدی که دید و پذیرفت، و آن تخم به برآمد، و
# ~~مرا آشنایی داد، و آگاهی بخشید، و به خانهآ خودم خواند؟
# ~~ذوالنون از آن سخن در شور شد. ms137 گفت: خداوندا! بهشتی به مشت ارزن به
# ~~گبری چهل ساله ارزان می فروشی.
# ~~هاتفی آواز داد: حق تعالی هر که را خواند، نه به علت خواند، و هر که را
# ~~راند نه به علت راند. توای ذوالنون! فارغ باش که کار الفقال لما یرید
~~با قیاس PageV01P180
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0240.jpg)

# ~~عقل توراست نیوفتد.
# نقل است که گفت: دوستی داشتم فقیر، وفات کرد. او را به خواب
# ~~دیدم. گغتم: خدای با توچه کرد؟
# گفت: مرا بیامرزید و فرمود که تو را آمرزیدم که از این سفلگان دنیا هیچ
# ~~نستدی با همه نیاز.
# نقل است که گفت: هرگزنان و آب سیر نخوردم تا نه معصیتی کردم
# ~~خدای را، یا باری قصد معصیتی در من پدید نیامد.
# نقل است که گاه که در نماز خواست ایستاد، گفتی : بار خدایا! به کدام
# ~~قدم آیم به درگاه تو، و به کدام دیده نگرم به قبلهآ تو، و به کدام زفان
~~گویم راز تو،
# ~~و به کدام لغت گویم نام تو؟ از بی سرمایگی سرمایه ساختم، به درگاه آمدم
~~که
# ~~چون کار به ضرورت رسید حیا را برگرفتم.
# چون این بگفتی تکبیر پیوستی و بسی گفتی: امروز که مرا اندوهی پیش
# ~~آید با او گویم اگر فردام از او اندوهی رسد، با که گویم؟
# و در مناجات گفتی: اللهم لا تعذبنی بذل الحجاب. خداوندا! مرا به ذل
# ~~حجاب عذاب مکن.
# و گفت: سبحان آن خدایی که اهل معرفت را محجوب گردانید از جملهآ
# ~~خلق دنیا به حجب آخرت و از جملهآ خلق آخرت به حجب دنیا.
# و گفت: سخت ترین حجابها نفس دینست.
# و گفت: حکمت در معده ای قرار نگیرد که از طعام پر آمد.
# و گفت: استغفار بی آنکه از گناه بازایستی توبهآ دروغ زنان بود،
# و گفت: فرخ آنکس که شعار دل او ورع بود، و دل او پاک از طمع بود،
# ~~ومحاسب نفس خویش فیما صنع.
# ~~گناه PageV01P181
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0241.jpg)

# و گفت: عجب نیست از ms138 آنکه به بلایی مبتلا شود، پس صبر کند. عجب
# ~~از آن است که به بلایی مبتلا شود راضی بود.
# و گفت: مردمان ترسگار باشند، بر راه باشند. چون ترس از دل ایشان برفت
# ~~گمراه گردند.
# و گفت: بر راه راست آن است که از خدای ترسان است. چون ترس
# ~~برخاست از راه بیوفتاد.
# و گفت: علامت خشم خدای بر بنده ترس بنده بود از درویشی.
# و گفت: فساد بر مرد از %~% چیز درآید. یکی ضعف نیت به عمل آخرت؛
# ~~ایشان غالب گشته بود   دوم تنهای ایشان که رهین شهوات گش   نهارم رضای
# مخلوقان بر رضای خالق گزیده باشند؛ %~% نود؛ سوم با قرب اجل درازی امل بر
# ~~پنجم متابعت هوا را کرده باشند؛ ششم آنکه زلتهای سلف حجت خویش کرده
# ~~باشند، و هنرهای ایشان جمله دفن کرده تا فساد بر ایشان پیدا گشته است
# و گفت: صاحب همت اگرچه 3 %~% ود او به سلامت نزدیک است، و
# ~~صاحب ارادت اگرچه صحیح است او منافق است. یعنی آنکه صاحب همت
# # بود او را ارادت آن نبود که هرگز ب %~% سر فرو آرد، که صاحب همت را
# ~~خواست نبود، و صاحب ارادت زود راضی گردد، و به جایی فرو آید.
# و گفت: زندگانی نیست مگربا مردمانی که دل ایشان آرزومند بود به
# ~~تقوی، وایشان را نشاط بود به ذکر خدای
# ~~و گفت: دوستی با کسی کن که به تغیر تو متغیر نگردد
# ~~و گفت: اگر خواهی که اهل صحبت باشی صحبت با یاران چنان کن که
# ~~صدیق کرد با نبی الله علیه السلام، که دردین ودنیا به هیچ مخالف او نشد
# ~~جرم حق تعالی صاحبش خواند.
# ~~و گفت: علامت محبت خدای آن است که متابع حبیب خدای بود
# ~~علیه السلام، در اخلاق وافعال واوامر وسن PageV01P182
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0242.jpg)

# و گفت: صحبت مدار با خدای جزبه موافتت، و با خلق جرب
# ~~مناصحت1، و با نفس جز به مخالفت، و با دشمن جزبه عداوت.
# و گفت: ms139 هیچ طبیب ندیدم جاهلتر از آنکه مستان را در وقت مستی معالجه
# ~~کند. یعنی سخن گفتن کسی را که او مست دنیا باشد بی فایده بود. پس گفت
# ~~مست را دوا نیست مگر هشیار شود، آنگاه به توبه دوای او کنند.
# و گفت: خدای عزوجل عزیز نکند بندهای را به عزی عزیزتر از آنکه به وی
# ~~نماید خواری نفس خویش، و ذلیل نکند بندهای را به ذلی ذلیلتر از آنکه
# ~~محجوب کند او را تا ذل نفس نبیند.
# و گفت: یاری نیکو باز دارنده از شهوات، پاس چشم و گوش داشتن
# ~~است.
# و گفت: اگر تو را به خلق أنس است طمع مدار که هرگزت به خدای أنس
# ~~پدید آید.
# و گفت: هیچ چیز ندیدم رساننده تربه اخلاص از خلوت، که هرکه خلوت
# ~~گرفت جز خدای هیچ نبیند، و هرکه خلوت دوست دارد تعلق گیرد. به عمود
# ~~اخلاص: و دست زند بر رکنی از ارکان صدق.
# و گفت: به اول قدم هرچه جویی یابی. یعنی اگر هیچ می نیابی نشانی
# ~~است که هنوز در این راه یک قدم ننهادهای که تا ذرهای از وجود می ماند
~~ذره ای
# ~~راه نداری.
# و گفت: گناه مقربان حسنات ابرار است.
# و گفت: چون بساط محمد بگترانند گناه اولین و آخرین بر حواشی آن
# ~~بساط محو گردد و ناچیز شود.

PageV01P183

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0243.jpg)

# ~~از پیش همه روحها بشد تا به روضهآ وصال رسید.
# و گفت محب خدای را کاس محبت ندهند، مگربعد از آنکه خوف دلشر
# ~~را بسوزد، وبه قطع انجامد.
# و گفت: شناس که خوف آتش در جنب فراق به منزلت یک قطرهآ آب
# ~~است که در دریای اعظم اندازند، و من نمی دانم چیزی دیگر دل گیرنده تراز
# ~~خوف فراق.
# و گفت: هر چیز را عقویت است، و عقویت محبت آن است که از ذکر
# ~~حق تعالی غافل ماند.
# و گفت: صوفی آن بود که چون نگوید نطقش حقایق حال وی بود. یعنی ms140
# ~~چیزی نگوید که او آن نباشد و چون خاموش باشد معاملتش معبر حال وی بود و
# ~~قطع علایق حال وی ناطق بود.
# گفتند: عارف که باشد؟
# گفت: مردی باشد ازایشان، جدا از ایشان.
# و گفت: عارف هر ساعتی خاشعتر بود زیرا که به هر ساعتی نزدیکتر بود.
# و گفت: عارف لازم یک حال نبود که از عالم غیب هر ساعتی حالتی
# ~~دیگر بر او می آید تا لاجرم صاحب حالات بود نه صاحب حالت.
# و گفت: عارفی خایف می باید، نه عارفی واصف. یعنی وصف میکند
# ~~خویش را به معرفت، اما عارف نبود که اگر عارف بودی، خایف بودی که انما
# ~~بحشی آلله من عباده آلعلماء.
# ~~و گفت: ادب عارف زبر همهآ ادبها بود زیرا که او را معرفت مؤدب بود.
# ~~و گفت: معرفت بر سه وجه است. یکی معرفت توحید، و این عامهآ مؤمنان
# ~~رااست؛ دوم معرفت حجت وبیان است، و این حکما وبلغا وعلما راست؛ سوم
# ~~مفرفت صفات وحدانیت است، واین اهل ولایت الله راست. آن جماعتی که
# ~~شاهد حق اند به دلهای خویش تا حق تعالی بر ایشان ظاهر میگرداند آنچه بر
~~PageV01P184
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0244.jpg)

# ~~هیچ کس از عالمیان ظاهر نگرداند.
# و گفت: حقیقت معرفت اطلاع حق است، بر اسرار بدانچه لطایف انوار
# ~~معرفت بدان نپیوندد. یعنی هم به نور آفتاب آفتاب را توان دید.
# و گفت: زینهار که به معرفت مدعی نباشی. یعنی اگر مدعی باشی
# ~~کذاب باشی. دیگر معنی آن است که چون عارف و معروف در حقیقت یکی
# ~~است، تو در میان چه پدید می آیی؟ دیگر معنی آن است که اگر مدعی باشی یا
# ~~راست میگویی یا دروغ! اگر راست میگویی صدیقان خویشتن را ستایش نکنند،
# ~~چنانکه صدیق رضی الله عنه، می گفت: لنت بخیرکم. و در این معنی ذوالنون
# ~~گفته است: که اکبرذنبی معرفتی ایاه. و اگر دروغ گویی عارف دروغ زن
~~نبود. و
# ~~دیگر معنی آن است که تو مگوی که عارفم ms141 تا او گوید.
# و گفت: آنکه عارفتر است به خدای، تحیر او در خدای سخت تر است. و
# ~~یشتر از جهت آنکه هرکه به آفتاب نزدیکتر بود در آفتاب متحیرتر بود، تا
~~به
# ~~جایی رسد که او، او نبود، چنانکه ازصفت عارف پرسیدند. گفت: عارف
# ~~بیننده بود بی علم، وبی عین، وبی خبر، وبی مشاهده، وبی وصف، و
# ~~بی کشف، و بی حجاب. ایشان ایشان نباشند، و ایشان بدیشان نباشند، بل که
# ~~ایشان که ایشان باشند به حق ایشان باشند. گردش ایشان به گردانیدن حق
~~باشد
# ~~و سخن ایشان سخن حق بود. بر زبانهای ایشان روان گشته - و نظر ایشان نظر
# ~~حق بود- بر دیدهای ایشان راه یافته.
# پس گفت: پیغمبر علیه السلام از این صفت خبر داد و حکایت کرد از حق
# ~~تعالی که گفت: چون بنده ای دوست گیرم، من که خداوندم، گوش او باشم تا
# ~~دست او باشم تا به من گیرد.

PageV01P185

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0245.jpg)

# ~~شاغل است تا او ماند و شغل خدای وبس.
# و گفت: علامت دل بیمار چهار چیزاست. یکی آن است که از طاعت
# ~~حلاوت نیابد؛ دوم از خدای ترسناک نبود، سوم آنکه در چیزها به چشم عبرت
# ~~ننگرد؛ چهارم آنکه فهم نکند از علم آنچه شنود.
# و گفت: علامت آنکه مرد به مقام عبودیت رسیده است آن است که
# ~~مخالف هوا بود و تارک شهوات.
# و گفت: عبودیت آن است که بنده او باشی به همه حال، چنانکه او
# ~~خداوند توست به همه حال.
# و گفت: علم موجود است و عمل به علم مفقود، و عمل موجود است و
# ~~اخلاص در عمل مفقود، و حب موجود است و صدق در حب مفقود.
# و گفت: تویهآ عوام از گناه است، وتوبهآ خواص از غفلت.
# و گفت: توبه دو قسم است. توبهآ انابت و توبهآ استجابت. توبهآ انابت آن
# ~~است که بنده توبه کند از خوف عقوبت خدای، و توبهآ استجابت آن است که
# ~~توبه کند از ms142 شرم کرم خدای.
# و گفت: بر هر عضوی توبه ای است. توبهآ دل نیت کردن است بر ترک
# ~~حرام، وتوبهآ چشم فرو خوابانیدن است چشم را از محارم، و توبهآ دست ترک
# ~~گرفتن است در گرفتن مناهی، و توبهآ پای ترک رفتن است به ملاهی، و تویهآ
# ~~گوش نگاه داشتن است گوش را از شنودن اباطیل، و توبهآ شکم خوردن حلال
# ~~است، وتوبهآ فرج دور بودن از فواحش
# و گفت: خوف رقیب عمل است و رجا شفیع محسن
# و گفت: خوف چنان باید که از رجا به قوتتر بود که اگر رجا غالب آید دل
# ~~مشوش شود.
# و گفت: طلب حاجت به زفان فقر کنند نه به زفان حکم
# و گفت: دوام درویشی با تخلیط دوست تردارم از آنکه دوام صفا با
~~PageV01P186
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0246.jpg)

# ~~فجب1.
# و گفت: ذکر خدای غذای جان من است، و ثنا بر او شراب جان من
# ~~است، وحیا از او لباس جان من است.
# و گفت: شرم هیبت بود اندر دل با وحشت از آنچه بر تورفته است، از
# ~~ناکردنیها.
# و گفت: دوستی تو را به سخن آرد، و شرم خاموش کند، و خوف بی آرام
# ~~گرداند.
# و گفت: تقولی آن بود که ظاهر آلوده نکند به معاصیها، و باطن به فضول، و
# ~~با خدای عزوجل بر مقام ایستاده بود.
# و گفت: صادق آن بود که زبان او به صواب و به حق ناطق بود.
# و گفت: صدق شمشیر خدای است عزوجل، هرگز آن شمشیر بر هیچ گذر
# ~~نکرد، الا آن را پاره گردانید.
# و گفت: صدق زبانی محزون است و سخن به حق گفتن موزون.
# و گفت: مراقبت آن است که ایثار کنی آنچه حق برگزیده است. یعنی
# ~~آنچه بهتر بود ایثار نکنی و عظیم دانی آنچه خدای آن را عظیم داشته است.
# ~~چون از تو ذره ای در وجود آید به سبب ایثار به گوشهآ چشم بدان باز
~~ننگری. و آن
# ~~را از فضل ms143 خدای بینی نه ازخویش، و دنیا و هرچه آن را خرد شمرده است
~~بدان
# ~~التفات نکنی، ودست از این نیز بیفشانی، وخویشتن را در این اعراض کردن
~~در
# ~~میان نبینی.
# و گفت: وجد سری است در دل.
# و گفت: سماع وارد حق است که دلها بدو برانگیزد، و بر طلب وی
# ~~خریض فند حه بان رابه حق شنود، به حق راه یابد، وهرکه به نفس شنود در
~~PageV01P187
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0247.jpg)

# ~~زندقه افتد.
# و گفت: توکل از طاعت خدایان بسیار بیرون آمدن است و به طاعت یک
# ~~خدای مشغول بودن، و ازسببها بریدن.
# و گفت: توکل خود را در صفت بندگی داشتن است، و از صفت خداوندی
# ~~بیرون آمدن.
# و گفت: توکل دست بداشتن تدبیر بود، و بیرون آمدن از قوت و حیلت
# ~~خویش.
# و گفت: انس آن است که صاحب او را وحشت پدید آید از دنیا و از خلق،
# ~~مگر از اولیاء حق از جهت آنکه أنس گرفتن با اولیا، أنس گرفتن است به
# ~~خدای.
# و گفت اولیا را چون در عیش انس اندازند گوبی با ایشان خطاب می کنند
# ~~در بهشت به زفان نور، و چون درعیش هیبت اندازند گویی با ایشان خطاب
# ~~می کتند در دوزخ به زفان نار.
# و گفت: فروتر منزل انس گرفتگان به خدای آن بود که اگر ایشان را به
# ~~آتش بسوزند یک ذره همت ایشان غایب نماند از آنکه بدو انس دارند.
# و گفت: علامت أنس آن است که به خلقت أنس ندهند. انس با نفس
# ~~خویشت دهند تا با خلقت وحشت دهند، پس با نفس خویشت أنس دهند.
# و گفت: مفتاح عبادت فکرت است ونشان رسیدن مخالفت نفس و هواست،
# ~~و مخالفت آن ترک آرزوهاست. هرکه مداومت کند بر فکرت به دل، عالم غیب
# ~~ببیند به روح.
# و گفت: رضا شاد بودن دل است در تلخی قضا.
# و گفت: رضا ترک اختیار است پیش از قضا، و تلخی نایافتن است بعد ان ms144
# ~~قضا، وجوش زدن دوستی است درعین بلا.
# گفتند: کیست داننده تر به نفس خویش؟

PageV01P188

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0248.jpg)

# ~~گفت آنکه راضی است بدانچه قسمت کردهاند.
# ~~و گفت: اخلاص تمام نشود مگر که صدق بود در او، و صبر بر او، و صدق
# ~~تمام نگردد مگر اخلاص بود در او، و مداومت بر او.
# ~~و گفت: اخلاص آن بود که طاعت از دشمن نگاه دارد تا تباه نکند.
# ~~و گفت: سه چیز علامت اخلاص است. یکی آنکه مدح و ذم نزدیک او
# ~~کی بود؛ و رؤیت اعمال فراموش کند؛ و هیچ ثواب واجب ندارد در آخرت
# ~~دان عمل.
# ~~و گفت: هیچ چیز ندیدم سخت تر از اخلاص در خلوت.
# ~~و گفت: هرچه از چشمها ببینند نسبت آن با علم بود، و هرچه از دلها
# ~~بدانند نسبت آن، با یقین بود.
# ~~و گفت: سه چیز از نشان یقین است، یکی نظر به حق کردن است در همه
# ~~چیزی؛ دوم رجوع کردن است با حق در همه کاری؛ سوم یاری خواستن است از
# ~~او در همه حالی.
# ~~و گفت: یقین دعوت کند به کوتاهی امل، و کوتاهی امل دعوت کند به
# ~~زهد، و زهد دعوت کند به حکمت، و حکمت نگریستن اندر عواقب بار آرد.
# ~~و گفت: صبر ثمرهآ یقین است.
# ~~و گفت: اندکی ازیقین بیشتر است از دنیا، از بهر آنکه اندکی یقین دل
# ~~را پر از حب آخرت گرداند، و به اندکی یقین جمله ملکوت آخرت مطالعه کند.
# ~~و گفت: علامت یقین آن است که بسی مخالفت کند خلق را در زیستن
# ~~و به ترک مدح خلق کند، و اگر نیز عطایی دهند و فارغ گردد از نکوهیدن
~~ایشان
# ~~را اگر منعی کنند.
# ~~و گفت: هرکه به خلق أنس گرفت بر بساط فرعون ساکن شد، و هرکه
~~PageV01P189
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0249.jpg)

# ~~حق. چون حضور حق حاصل دارد.
# و گفت: هر مدعی که هست به دعوی خویش محجوب است از شهود حق
# ~~و از سخن حق؛ ms145 و اگر کسی را حق حاضر است او محتاج دعوی نیست اما اگر
# ~~غایب است دعوی اینجاست که دعوی نشان محجوبان است.
# و گفت: هرگز مرید نبود تا استاد خود را فرمان برنده تر نبود از خدای.
# و گفت هرکه مراقبت کند خدای را در خطرات دل خویش، بزرگ گرداند
# ~~خدای او را در حرکات ظاهر او، و هرکه بترسد با خدای گریزد و هرکه در
~~خدای
# ~~گریزد زجات یابد.
# و گفت: هرکه قناعت کند از اهل زمانه راحت یابد، و مهتر همه گردد، و
# ~~هرکه توگل کند استوار گردد، و هرکه تکلف کند در آنچه به کارش نمی آید
# ~~صایع کند، آنچه به کارش می آید.
# و گفت: هرکه از خدای بترسد دلش بگدازد و دوستی خدای در دلش
# ~~مستحکم شود، و عقل او کامل گردد
# و گفت: هرکه طلب عظیمی کند مخاطره ای کرده است عظیم، و هرکه
# ~~قدر آنچه طلب میکند بشناسد خوار گردد، بر چشم او قدر آنچه به ذل باید
~~کرد.
# # نزدیک تواندک است.   و گفت: آنکه تأسف اندک %~% خوری بر حق، نشان آن
~~است که قدرحق
# و گفت: هرکه دلالت نکند تورا ظاهر او بر باطن او، با او همنشین مباش.
# ~~و گفت: اندوه مخور بر مفقود و ذکر معبود موجود
# ~~و گفت: هرکه به حقیقت خدای را یاد کند فراموش کند در حنب یاد او
# ~~جمله چیزها، و هرکه فراموش کند در جنب ذکر خدای جمله چیزها، خدای نگاه
# ~~دارد بر او جملهآ چیزها، و خدای عوض او بود از همه چیزها.
# ~~و از او پرسیدند: خدای به چه شناختی؟
# # گفت: خدای را به خدا شن %~% وخلق را به رسول. یعنی الله است ونور
~~PageV01P190
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0250.jpg)

# ~~الله است که خدای خالق است. خالق را به خالق توان شناخت، و نور خدای
# ~~خلق است، واصل خلق نور محمد است علیه السلام. پس خلق را به محمد توان
# ~~شناخت.
# ~~و گفتند: در خلق چه گویی؟ ms146
# ~~گفت: جمله خلق در وحشتاند و ذکر حق کردن در میان اهل وحشت
# ~~غیبت بود.
# ~~و پرسیدند: بندهآ مفوض1 که بود؟
# ~~گفت: چون مأیوس بود از نفس و فعل خویش، و پناه با خدای دهد در
# ~~جمله احوال، واو را هیچ پیوند نماند به جز حق.
# ~~گفتند: صحبت با که داریم؟
# ~~گفت: با آنکه او را ملک نبود و به هیچ حال تو را منکر نگردد، و به تغیر
~~تو
# ~~متغیر نشود، هرچند آن تغیر بزرگ بود از بهر آنکه تو هر چند متغیرتر
~~باشی، بد
# ~~دوست محتاجتر باشی .
# ~~گفتند: بنده را کی آسان گردد راه خوف؟
# ~~گفت: آنگاه که خویشتن بیمار شمرد، و ازهمه چیزها پرهیز کند، از بیم
# ~~بیماری دراز.
# ~~گفتند: بنده به چه سبب مستحق بهشت شود؟
# ~~گفت: به پنچ چیز. استقامتی که در وی گشتن و بار نبود؛ و اجتهادی که
# ~~در او به هم سهونبود؛ و مراقبتی خدایرا سرا و جهرا2 و انتظاری مرگ را
~~به
# ~~ساختن زاد راه و محاسبهآ خود کردن، پیش از آنکه حسابت کنند.
# برسیدند: علامت خوف چیست؟
# ~~نف: آنکه خوف وی را ایمن گرداند از همه خوفهای دیگر.

PageV01P191

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0251.jpg)

# گفتند: از مردم که واصیانت تر است؟
# گفت: آنکه زبان خویشتن را نگاه دارتر است.
# گفتند: علامت توکل چیست؟
# گفت: آنکه طمع از جملهآ خلق منقطع گرداند.
# بار دیگر پرسیدند: از علامت توکل
# گفت: خلع ارباب و قطع اسباب.
# گفتند زیادت کن.
# گفت انداختن نفس در عبودیت و بیرون آوردن نفس از ربوبیت.
# ~~پرسیدند: عزلت کی درست آید؟
# ~~گفت: آنگاه که از نفس خود عزلت گیری
# ~~و گفتند: اندوه که را بیشتر بود؟
# ~~گفت: بدخویترین مردمان را.
# ~~پرسیدند: دنیا چیست؟
# ~~گفت: هرچه تو را از حق مشغول می کند دنیا آن است.
# ~~گفتند: سفله کیست؟
# ~~گفت: آنکه راه به خدای نداند
# ~~یوسف حسین از او پرسید: با کی صحبت کنم؟
# ~~گفت: با آنکه تو و من در میان نبود
# ~~و ms147 یوسف حسین گفت: مرا وصیتی کن
# # گفت: با خدای یارباش درخ %~% نف %~% ان خویش، نه با نفس یارباش در
# ~~خصمی خدای، وهیچ کس را حقیر مدار، اگرچه مشرک بود، و در عاقبت او
# ~~نگر که تواند که معرفت از تو سلب کنند و بدو دهند
# # و یکی ازو وصیت خواست. گفت: باطن : %~% یش با حق گذار، و ظاهر
# ~~خویش به خلق ده، و به خدای عزیز باش تا خدای بی نیازت کند از خلق.

PageV01P192

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0252.jpg)

# ~~یکی دیگر وصیتی خواست. گفت: شک را اختیار مکن بریقین و راضی
# ~~مشو از نفس خویش تا آرام نگیرد، و اگر بلایی روی به تر آوزد آن را به
~~صبر
# ~~تحمل کن ولازم درگاه خدای باش.
# ~~کسی دیگر وصیتی خواست. گفت: همت خویش را از پیش و پس
# ~~مغرست.
# ~~گفت: این سخن را شرحی ده.
# ~~گفت: از هرچه گذشت و از هرچه هنوز نیامده است اندیشه مکن و نقد
# ~~وقت را باش.
# ~~رسیدند: صوفیان چه کساند؟
# ~~گفت: مردمانی که خدای را بر همه چیزی بگزینند و خدای ایشان را بر
# ~~همه بگزیند.
# ~~کسی بر او آمد و گفت: دلالت کن مرا بر حق.
# ~~گفت: اگر دلالت می طلبی بر او بیشتر از آن است که در شمار آید، و اگر
# ~~قرب می خواهی در اول قدم است و شرح این در پیش رفته است.
# ~~مردی بدو گفت: تورا دوست می دارم.
# ~~گفت: اگر توخدای را می شناسی تورا خدای بس، و اگر نمی شناسی
# ~~طلب کسی کن که او را شناسد تا تو را بر او دلالت کند.
# ~~پرسیدند: از نهایت معرفت.
# ~~گفت: هرکه به نهایت معرفت رسید نشان او آن بود که چون بود، چنانکه
# ~~بود، آنجا که بود، همچنان بود که بیش از آنکه بود.
# ~~پرسیدند: اول درجه ای که عارف روی بدانجا نهد چیست؟

PageV01P193

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0253.jpg)

# پرسیدند از عمل عارف.
# گفت: آنکه ناظر- %~% بود در کل احوال.
# پرسیدند از کمال معرفت نفس ms148
# ~~نابردن.   گفت: کمال معرفت نفس گمان بد بردن است بدو، و هرگز گمان نیکو
# و گفت: حقایق قلوب، فراموش کردن نصیبهآ نفوس است.
# # و گفت: از خدای د   بیشتراست. یعنی پنهان دارد. %~% نی کسی است که در
~~ظاهر اشارت او به خدای
# ~~چنانکه نقل است از او که گفت: هفتاد سال قدم زدم در توحید و تفرید و
# ~~تجرید و تأیید و تشدید برفتم، ازاین همه جز گمانی به چنگ نیاوردم.
# ~~نقل است که چون در بیماری مرگ افتاد گفتند: چه آرزوت می کند؟
# گفت: آرزو آن است که پیش از آنکه بمیرم، اگر همه یک لحظه بود، او
# ~~را بدانم. پس این بیت بگفت:
# ~~وقت وفات، که مرا وصیتی ک   و بعد از این یک رون   آلخوف أفرضنی والشوق
# أخرفنی %~%  %~% وآلحب أضفدنی وآلله أخیانی %~% راو زایل شد. یوسف حسین
~~گفت: در
# ~~گفت: صحبت با کسی دار که در ظاهر از او سلامت یابی و تورا صحبت
# ~~و بر خیر باعث بود، و از خدای یاد دهنده بود دیدار او تو را
# ~~ذوالنون را گفتند در وقت نزع که وصیتی کن
# ~~گفت: مرا مشغول مدارید که در تعجب مانده ام در نیکوبیهای او
# # خواب دیدند. گفتند: گفت دو   پس وفات کرد. در آن شب که ا %~% خدای
# خواست آمدن به استقبال او آمده ایم. %~% ست، هفتاد کس پیغمبررا به
# ~~چون وفات کرد، بر پیشانی او دیدند نوشته به خظی سبز: هلذا حبیب الله
# # مات فی حب الله هذا قتیل الله بیفا %~% چون جنازه اش برد استند آفتاب
~~عظ PageV01P194
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0254.jpg)

# ~~گرم بود. مرغان هوا بیامدند و پردریر گذاشتند، و جنازهآ او در سایه
~~داشتند_ از
# ~~خانهآ او تا لب گور- و در راه که او را می بردند مؤذنی بانگ میگفت. چون
~~به
# ~~کلمهآ شهادت رسید انگشت از وطا برآورد. فریاد از مردمان برآمد که او
~~زنده
# ~~است. جنازه بنهادند، و انگشت گشاده بود، او مرده هر چند جهد کردند
~~انگشت ms149
# ~~به جای خود نشد. اهل مصر که آن حالت بدیدند جمله تشویر1 خوردند و
~~گفتند:
# ~~توبه کردیم. از جفاها که با وی کرده بودند و کارها کردند بر سر خاک او
~~که
# ~~صفت نتوان کرد. رحمة الله علیه.

PageV01P195

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0255.jpg)

# وکربایزید بسطامی رحمة الله علیه
# آن خلیفهآ الهی، آن دعامه1آ نامتناهی، آن سلطان العارفین، آن
# # علیه، اکبر مشایخ واعظ   ججة الخلایق اجمعین، آن پختهآ جهان ناک %~%
# ابود، وحجت خدای بود، وخلیفهآ بحق بود، و %~% میخ بایزید بسطامی رحمة الله
# ~~قطب عالم بود، و مرجع اوتاد، و ریاضات و کرامات و حالات و کلمات او را
# ~~اندازه نبود، و در اسرار و حقایق نظری نافذ، و جدی بلیغ داشت، و دایم
~~درمقام
# # فرب وهیبت بود. غرقهآ ا %~% حبت بود و پیوسته تن در مجاهده و دل در
# ~~معانی طریقت چندان استنباط نبود   مشاهده داشت، و روایات او در احادیث
# عا %~% را گفتند که در این شیوه نخست او بود %~% بود، و پیش از او کس را در
# ~~که علم به صحرا زد، و کمال او پوشیده نیست، تا به حدی که جنید گفت:
# # بایزید در میان ما چون جبرئیل %~% نت در میان ملایکه
# و هم او گفت: نهایت میدان جمله روندگان که به توحید روانند، بدایت
# ~~میدان این خراسانی است. جملهآ مردان که به بدایت قدم او رسند همه در
~~گردند
# # و فرو شوند و نمانند. دلی %~% نی سخن ان است که بایزید میگوید: دویست
~~سال PageV01P196
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0256.jpg)

# ~~به بوستان برگذرد تا چون ما گلی در رسد.
# ~~و شیخ ابوسعید ابوالخیر رحمة الله علیه میگوید: هژده هزار عالم از
~~بایزید پر
# ~~می بینم و بایزید در میانه نبینم. یعنی آنچه بایزید است در حق محواست.
~~جد
# ~~وی گبر بود، و از بزرگان بسطام یکی پدر وی بود. واقعهآ او با او همبر1
~~بوده است
# ~~از شکم مادر. چنانکه مادرش نقل کند: هرگاه که لقمه ای به شبهت در دهان
# ~~نهادمی، تو ms150 در شکم من در تپیدن آمدی، و قرار نگرفتی تا باز برانداختی.
# ~~و مصداق این سخن آن است که از شیخ پرسیدند که مرد را در این طریق
# ~~چه بهتر؟
# ~~گفت: دولت مادر زاد.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت: تنی توانا.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت؛ گوشی شنوا.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت: دلی دانا.
# ~~گفتند اگر نبود؟
# ~~گفت: چشمی بینا.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت: مرگ مفاجا2.
# ~~نقل است که چون مادرش به دبیرستان فرستاد، چون به سورهآ لقمان رسید،
# ~~و به این آیت رسید أن آشکزلی ولوالدیک خدای میگوید مرا خدمت کن و
# ~~شکر گوی، و مادر و پدر را خدمت کن و شکر گوی. استاد معنی این آیت
~~PageV01P197
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0257.jpg)

# ~~میگفت. بایزید که آن بشنید بر دل او کار کرد. لوح بنهاد و گفت: استاد
~~مر
# ~~افتادست؟   خانه آمد. مادر گفت   دستوری ده تا به خانه روه   و سخنی
# %~% یفورا به چه آمد؟ مگر هدیه ای آوردهاند، یا عذری %~% با مادر بگویم.
~~استاد دستوری داد. بایزید به
# ~~وی باشم.   خدمت تو. من در دو خانه کدخد   گفت: نه که به آیتی رسیدم3
# است. یا ازخدایم در خواه تا همه آن تو %~% ویا در کار خدایم کن تا همه با
# %~% م کرد. این آیت بر جان من آمده %~% حق می فرماید، ما را به خدمت خویش و
# # برو و خدای را باش.   مادر گفت: ای پسرتورا در کار خدای کر %~% و حق
~~خویشتن به تو بخشیدم.
# پس بایزید از بسطام برفت %~% فی سال در شام و شامات میگردید، و
# ~~ریاضت میکشید، و بی خوابی و گرسنگی دایم پیش گرفت، و صد وسیزده پیررا
# ~~خدمت کرد، و ازهمه فایده گرفت   نشته بود. گفت: بایزید آن کتاب از طاق
# فرو گ %~% ، وازآن جمله ین %~% صادق بود. در پیش او
# بایزید گفت: کدام طاق؟
# ~~نیامده ام.   تفت: نه! مرا با آن چه کار   گفت: آخر مدتی است که اینجا
# م %~% ی آیی و طاق ندیده ms151 ای ب %~% نو سر از پیش بردارم؟ من به نظاره
# صادق گفت: چون چنین است برو. به بسطام باز رو که کار تو تمام شد.
# ~~قبله انداخت. درحال   جایی، به دیدن او شد. چون نزدیک او رسید آ   نقل
# است که اورا نشان دادند که فلا %~% را در طریقت قدری بودی %~% ورا دید که
# او آب دهن سوی %~% میر بزرگ است. از دور PageV01P198
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0258.jpg)

# ~~خلاف شریعت بر او نرفتی.
# نقل است که از خانهآ او تا مجد چهل گام بود. هرگز در راه خیو1
# ~~نینداختی - حرمت مسجد را.
# نقل است که دوازده سال روزگار شد تا به کعبه رسید که در هر مصلی
# ~~گاهی سجاده بازمی افگند و دو رکعت نماز میکرد. می رفت و میگفت: این
# پس به کعبه رفت و آن سال به مدینه نشد. گفت: ادب نبود او را تبع این
# ~~زیارت داشتن. آن را جداگانه احرام کنم.
# باز آمد. سال دیگر جداگانه از سر بادیه احرام گرفت، و در راه در شهری
# ~~شد. خلقی عظیم تبع او گشتند. چون بیرون شد مردمان از پی او بیامدند.
~~شیخ
# ~~باز نگریست. گفت: اینها کی اند؟
# گفتند: ایشان با توصحبت خواهند داشت.
# گفت: بار خدایا! من از تودر می خواهم که خلق را به خود از خود
# ~~محجوب مگردان. گفتم ایشان را به من محجوب گردان.
# پس خواست که محبت خود از دل ایشان بیرون کند، و زحمت خود از راه
# ~~ایشان بردارد، نماز بامداد، بگزارد. پس به ایشان نگریست. گفت: إنی انا
~~آلله
# ~~لآ إلة الا انا فاغبدونی.
# گفتند: این مرد دیوانه شد.
# او را بگذاشتند و برفتند، و شیخ اینجا به زفان خدای سخن میگفت.
# ~~چنانکه بر بالای منبر گویند: حکایةآ عن ربه.
# پس در راه می شد. کلهآ سریافت بر وی نوشته: صم بکم عمی فهم لا
# ~~یغقلون. نعرهای زد، و برداشت، و بوسه داد، و گفت: سر صوفئی می نماید در
~~PageV01P199
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0259.jpg)

# ~~حق ms152 محوشده و ناجیز گشته نه گوش دارد، که خطاب لم یزلی بشنود؛ نه چشم
# # دارد، که جمال لایزالی بیند، نه زفان دارد، که %~% بزرگواری او گوید؛
~~نه عقل
# ~~ودانش دارد، که ذرهای معرفت او بداند. این آیت در شأن اوست.
# و ذوالنون مصری مریدی را به بایزید فرستاد. گفت: برو و بگو که ای
# ~~درگذشت.   بایزید! همه شب   ی در بادیه، وبه راحت مشغول می باشی، و
~~قافله
# مرید بیامد و آن سخن بگفت. ش %~% واب داد: ذوالنون را بگوی که مرد
# ~~تمام آن باشد که همه شب خفته باشد، چون بامداد برخیزد پیش از نزول
~~قافله به
# ~~منزل فرود آمده بود.
# چون این سخن به ذوالنون باز گفتند بگریست و گفت: مبارکش بادا
# ~~احوال ما بدین درجه نرسیده است، و بدین بادیه طریقت خواهد، و بدین روش
# ~~سلوک باطن.
# نقل است که در راه أشتری داشت زاد و راحلهآ خود بر آنجا نهاده بود.
# ~~نسی گفت: بیچاره آن اشترک که بار بسیار است بر او، و این ظلمی تمام
# ~~است.
# بایزید چون این سخن به کرات از او بشنود گفت: ای جوانمرد! بردارندهآ
# ~~بار، اشترک نیست.
# فرو نگریست تا بار برپشت اشتر هست؟ بار به یک بدست1 از پشت اشتر
# ~~برتردید، و او را از گرانی ه   خبر نبود.
# گفت: سبحان الله! چه عجب کاری است
# ~~بایزید گفت: اگر حقیقت حال خود از شما پنهان دارم، زبان ملامت دراز
# # کنید، و اگربه شما مکشوف %~% انم حوصلهآ شما طاقت ندارد با شما چه باید
~~PageV01P200
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0260.jpg)

# پس چون برفت و مدینه زیارت کرد امرش آمد به خدمت مادر بازگشتن. با
# ~~حماعتی روی به بسطام نهاد. خبر در شهر اوفتاد اهل بسطام به دور جایی به
# ~~استقبال او شدند. بایزید را مراعات ایشان مشغول خواست کرد، و از حق باز
# ~~می ماند. چون نزدیک او رسیدند، شیخ قرصی از آستین بگرفت. و رمضان بود.
# ~~به خوردن ایستاد. جمله آن بدیدند، از ms153 وی برگشتند. شیخ اصحاب را گفت:
# ~~ندیدیت. مسأله ای از شریعت کار بستم همه خلق مرا رد کردند.
# پس صبر کرد تا شب درآمد. نیم شب به بسطام رفت - فرا در خانهآ مادر
# ~~آمد- گوش داشت. بانگ شنید که مادرش طهارت میکرد و میگفت: بار
# ~~خدایا! غریب مرا نیکو دار و دل مشایخ را با وی خوش گردان، و احوال نیکو
~~او
# ~~را کرامت کن.
# بایزید آن می شنود. گریه بروی افتاد. بس در بزد. مادر گفت: کیست؟
# گفت: غریب توست.
# مادر گریان آمد و در بگشاد، و چشمش خلل کرده بود و گفت: یا طیفور.
# ~~دانی به چه چشم خلل کرد؟ ازبس که در فراق تو می گریستم. و پشتم دوتا شد
# ~~از بس که غم تو خوردم.
# نقل است که شیخ گفت: آن کار که باز پسین کارها می دانستم، پیشین
# ~~همه بود، وآن رضای والده بود.
# و گفت: آنچه در جمله ریاضت و مجاهده و غربت و خدمت می جستم،
# ~~در آن پافتم که یک شب والده از من آب خواست. برفتم تا آب آورم، در کوزه
# ~~آب نبود. و بر سبو رفتم نبود، در جوی رفتم، آب آوردم. چون باز آمدم در
~~خواب
# ~~شده بود. شبی سرد بود. کوزه بر دست می داشتم. چون از خواب درآمد آگاه
# ~~شد. آب خورد، و مرا دعا کرد که دید کوزه بر دست من فسرده1 بود. گفت:
~~چرا PageV01P201
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0261.jpg)

# ~~ازدست ننهادی؟
# پس گفت: آن در فرا نیمه کن.
# من تا نزدیگ روزمی بودم تا نیمهآ راست بود یا نه؟ و فرمان او را خلاف
# ~~نکرده باشم. همی وقت سحر آنچه می جستم چندین گاه از در درآمد.
# نقل است که چون از مکه می آمد به همدان رسید. تخم معصفرا خریده
# ~~بود. اندکی از او بسر آمد، بر خرقه بست. چون به بسطام رسید یادش آمد.
~~خرقه
# ~~بگشاد، مورچهای از آنجا بدر آمد. گفت: ایشان را از جایگاه خویش ms154 آواره
# ~~کردم.
# برخاست و ایشان را به همدان برد. آنجا که خانهآ ایشان بود بنهاد، تا کسی
# ~~که در التعظیم لأمر الله به غایت نبود، الشفقه علی خلق الله تا بدین حد
~~نبود.
# و شیخ گفت: دوازده سال آهنگر نفس خود بودم، در کورهآ ریاضت
# # می نهادم و به آتش مجاهده می تا %~% و بر سندان مذمت می نهادم، وپثک
# ~~ملامت براو می زدم، تا از نفس خویش آئینه ای کردم: پنج سال آینهآ خود
~~بودم به
# # انواع عبادت وطاعت. آن آینه %~% ودم . پس یک سال نظر اعتبار کردم بر
~~میان
# ~~خویش - از غرور و عشق - و به خود نگرستن. زناری دیدم و از اعتماد کردن
~~بر
# ~~طاعت وعمل خ   ش پسندیدن. پنج سال دیگر جهد کردم تا آن زنار بریده
# ~~کار ایشان کردم و از جنازهآ همه بازگ   گشت، و اسلام تازه بیاوردم.
# بنگرستم همهآ خ %~% ف مرده دیدم. چهار تکبیر در
# # خدای رسیدم. %~% فی زحمت خلق به مدد خدای، به
# نقل است که چون شا   به در مسجدی رسیدی ساعتی بایستادی و
# ~~گریتی. پرسیدند: این چه حال است؟6 PageV01P202
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0262.jpg)

# ~~مستحاضه می یابم و که تشویر می خورد که به مسجد در رود و مسجد بیالاید.
# نقل است که یکبار قصد سفر حجاز کرد. چون بیرون شد بازگشت.
# ~~گفتند: هرگز هیچ عزم نقص نکردهای این چرا بود؟
# گفت: روی به راه نهادم. زنگی دیدم، تیغی کشیده که اگر بازگشتی
# ~~نیکو! وإلا سرت از تن جدا کنم. پس مرا گفت: ترکت الله به بسطام وقصدت
# ~~البیت الحرام. خدای را به بسطام بگذاشتی وقصد کعبه کردی.
# نقل است که گفت: مردی در راه پیشم آمد. گفت: کجا می روی؟
# ~~گفتم: به حج. گفت: چه داری؟ گفتم: دویست درم. گفت: بیا به من ده که
# ~~صاحب عیالم و هفت بار گرد من در گرد که حج تو این است. گفت: چنان
# ~~کردم و بازگشتم.
# و چون کار او بلند شد سخن ms155 او در حوصلهآ اهل ظاهر نمی گنجید. حاصل
# ~~هفت بارش از بسطام بیرون کردند. شیخ میگفت: چه مرا بیرون کنید؟
# گفتند: تو مردی بدی. تو را بیرون می کنیم.
# شیخ می گفت: نیکاشهرا! که بدش من باشم.
# نقل است که شبی بر بام رباط شد تا خدای را ذکر گوید. بر آن دیوار
# ~~بایستاد تا بامداد و خدای را یاد نکرد. بنگریستند، بول کرده بود همه
~~خون بود -
# ~~گفتند: چه جالت بود؟
# گفت: از دو سبب تا به روز به بطالی بماندم. یک سبب آنکه در کودکی
# ~~سخنی بر زفانم رفته بود، دیگر که چندان عظمت بر من سایه انداخته بود که
~~دلم
# ~~متحیر بمانده بود. اگر دلم حاضر می شد زبانم کار نمی کرد، و اگر زبانم
~~در PageV01P203
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0263.jpg)

# و عیسی بسطامی گوید: سیزده سال با شیخ صحبت داشتم که از شیخ
# ~~سخنی نشنیدم، و عادتش چنان بودی سر بر زانونهادی. چون سر برآوردی آهی
# ~~بکردی و دیگر باره بر آن حالت باز شدی.
# نقل است که سهلگی گوید: این در حالت قبض بوده است وإلا در روزگار
# ~~بسط از شیخ هرکسی فواید بسیار گرفتهاند.
# و یکبار در خلوت بود، بر زفانش برفت که: سبحانی ما أعظم شأنی. چون با
# ~~خود آمد مریدان با او گفتند: چنین کلمه ای بر زفان تو برفت.
# شیخ گفت: خداتان خصم، بایزیدتان خصم! اگر ازاین جنس کلمهای
# ~~بگویم مرا پاره پاره بکنید.
# پس هریکی را کاردی بداد که اگر نیز چنین سخنی آیدم بدین کاردها،
# ~~مرا بکشید. مگر چنان افتاد که دیگر بار همان گفت. مریدان قصد کردند تا
# ~~بکشندش. خانه از بایزید انباشته بود. اصحاب خشت از دیوار بیرون گرفتند
~~و
# ~~هریکی کاردی می زدند. چنان کارگر می آمد که کسی کارد بر آب زند. هیچ
# ~~زخم کارگر نمی آمد چون ساعتی چند برآمد آن صورت خرد می شد. بایزید پدید
# ~~آمد. چون صعوهای1 خرد در محراب نشسته. اصحاب درآمدند و ms156 حال بگفتند.
# ~~شیخ گفت: بایزید این است که می بینید. آن بایزید نبود.
# پس گفت: الجبارنفه علی لسان عبده. اگر کسی گوید این چگونه بود؟
# ~~گویم: چنانکه آدم علیه السلام در ابتدا چنان بود که سر در فلک میکوفت،
# ~~جبرئیل علیه السلام پری به فرق او فرو آورد تا آدم به مقدار کوچکتر باز
~~آمد. چون
# ~~شکم مادر دو من بود، چون به جوانی می رسد دویست من می شود. و چنانکه
# # جبرثآیل علیه السلام در صورت %~% وی برمریم متجلی شد، حالت شیخ هم
~~ازاین PageV01P204
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0264.jpg)

# ~~نیوه بوده باشد. اما تا کسی به واقعه ای آنجا نرسد شرح سود ندارد.
# ~~نقل است که وقتی سیبی سرخ بر گرفت و در نگریست گفت: این سیبی
# ~~لطیف است.
# ~~به سرش ندا آمد که: ای بایزید! شرم نداری که نام ما بر میوه ای نهی، و
# ~~چهل روزنام خدای بر دلش فراموش شد.
# شیخ گفت: سوگند خوردم تا زنده باشم میوهآ بسطام نخورم.
# و گفت: روزی نشسته بودم. بر خاطرم نگذشت که من امروز پر وقتم و
# ~~بزرگ عصرم. چون این اندیشه کردم دانستم که غلطی عظیم افتاد. برخاستم و
~~به
# ~~طریق خراسان شدم، و در منزلی مقام کردم، و سوگند یاد کردم که از اینجا
~~بر
# ~~نخیزم تا حق تعالی کسی به من فرستد که مرا به من باز نماید. سه شبانه
~~روز آنجا
# ~~بماندم، روز چهارم مردی آعور1 را دیدم، بر راحله می آمد. چون در نگرستم
~~اثر
# ~~آگاهی دروی بدیدم. به اشتر اشتارت کردم توقف کن.
# در ساعت دو پای أشتر به خشک بر زمین فرو رفت و بایستاد. آن مرد اعور
# ~~به من باز نگرست. گفت: بدان می آوری که چشم فرا کرده باز کنم و در بته
# ~~باز گشایم و بسطام و اهل بسطام را با بایزید به هم غرقه کنم؟
# گفت: من ازهوش برفتم. گفتم از کجا می آیی؟
# گفت: از آن وقت باز، که تو ms157 آن عهد بسته ای سه هزار فرسنگ بیامدم.
# آنگاه گفت: زینهار ای بایزید! دل نگاه دار.
# و روی ازمن بگردانید و برفت.
# نقل است که شیخ چهل سال در مسجد مجاور بود. جامهآ مسجد جدا
# ~~داشتی، وجامهآ خانه جدا، وجامهآ طهارت جای جدا.
# و گفت: چهل سال است که پشت به هیچ دیوار باز ننهادم، مگر به دیوار
~~PageV01P205
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0265.jpg)

# ~~مسجدی، یا دیوار رباطی. و گفت: خدای تعالی از ذره ذره باز خواهد پرسید.
~~این
# ~~از ذرهای بیش بود.
# و گفت: چهل سال آنچه آدمیان خورند نخوردم. یعنی قوت من ازجایی
# ~~دیگر بود.
# و گفت: چهل سال دیده بان دل بودم. چون بنگرستم زنار مشرکی بر میان
# ~~دل دیدم.
# و شرکش آن بود که جز به حق التفات کردی که در دلی که شرک نماند
# ~~به جزحق هیچ میلش نبود تا به جیزی دگر کشش می بود، شرک باقی است.
# و گفت: چهل سال دیده بان دل بودم، چون نگاه کردم بندگی و
# ~~خداوعندی هر دو از حق دیدم.
# و گفت: سی سال خدای را می طلبیدم. چون بنگرستم او طالب بود و من
# ~~مطلوب.
# و گفت: سی سال است تا هر وقت که خواهم حق را یاد کنم دهان و
# ~~زفان به سه آب بشویم - تعظیم خداوند را.
# ابوموسی از وی پرسید: صعبترین کاری در این راه چه دیدی؟
# گفت: مدتی نفس را به درگاه می بردم، و او می گریست، چون مدد حق در
# ~~رسید نفس را می بردم، و او می خندید.
# و پرسیدند: در این راه چه عجبتر دیده ای؟
# گفت: آنکه کسی آنجا هرگز وادید آید.
# نقل است که در آخر کار او بدانجا رسیده بود که هرچه به خاطر او
# ~~بگذشتی در حال پیش او پیدا گشتی و چون حق را یاد آوردی به جای بول خون
# ~~از او زایل گشتی. یک روز جماعتی پیش شیخ درآمدند، شیخ سر فرو برده بود،
# ~~برآورد و ms158 گفت: از بامداد باز دانهآ پوسیده طلب مکنم تا به شما دهم تا
~~خود
# ~~طاقت کشش آن دارید در نمی یابم.

PageV01P206

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0266.jpg)

# نقل است که بوتراب نخشبی رحمة الله علیه، مریدی داشت عظیم گرم و
# ~~صاحب وجد. بوتراب او را بسی گفتی که: چنین که توی تو را بایزید می باید
# ~~دید.
# یک روز مرید گفت: خواجه! کسی که هر روز صد بار خدای بایزید را
# ~~یند، بایزید را چه کند که بیند؟
# بوتراب گفت: ای مرد! چون خدای را تو بینی، بر قدر خود بینی؛ و چون در
# ~~بیش بایزید بینی، بر قدر بایزید بینی. دردیده تفاوت است، نه صدیق را
# ~~ضی الله عنه، یکبار متجلی خواهد شد و جملهآ خلق را یکبار.
# آن سخن بر دل مرید آمد. گفت: بروتا برویم.
# هر دو بیامدند به بسطام. شیخ در خانه نبود. به بیشه آمدند، شیخ از بیشه
# ~~بیرون می آمد- سبویی آب در دست و پوستینی کهنه در بر- همین که چشی
# ~~مرید بوتراب بر بایزید افتاد بلرزید، و درحال خشک شد و بمرد.
# بوتراب گفت: شیخا! یک نظر و مرگ؟!
# شیخ گفت: در نهاد این جوان کاری بود. هنوز وقت کشف آن نبود. در
# ~~مشاهدهآ بایزید آن کار به یکبار بر او افتاد. طاقت نداشت، فروشد. زنان
~~مصر را
# ~~همین افتاد که طاقت جمال یوسف نداشتند، دستها به یکبار قطع کردند.
# نقل است که یحیی معاذ رحمة الله علیه، نامهای نوشت به بایزید. گفت:
# ~~چه گویی در کسی که قدحی شراب خورد و مست ازل و ابد شد؟
# بایزید پاسخ داد: من آن ندانم! آن دانم که اینجا مرد هست که در
# پس یحیی نامه ای نوشت که: مرا با تو سری هست. ولکن میعاد میان من
# ~~و تو بهشت است که در زیر سایهآ طوبی1 بگویم.

PageV01P207

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0267.jpg)

# و قرصی با آن نامه بفرستاد، و گفت: باید که شیخ این به کاربرد- که از
# ~~آب زمزم سرشته ام.
# بایزید ms159 پاسخ داد و آن سر او بازیاد کرد و گفت: آنجا که یاد او باشد ما را
# ~~همه نقد بهشت است، وهمه سایهآ درخت طوبی. و اما آن قرص به کار نبرم، از
# ~~آنکه گفته بودی که از کدام آب سرشتهام، و نگفته بودی که از کدام تخم
# ~~کشته ام.
# پس یحیی معاذ را اشتیاق شیخ بسی شد. برخاست و به زیارت او آمد.
# # نماز خفتن آنجا رسید. گفت. %~% خ را تشویش نتوانستم داد، و صبرم نبود
~~[تا]
# ~~بامداد. جایی که در صحرا او را نشان می دادند، آنجا شدم. شیخ را دیدم
~~که
# ~~نماز خفتن بگزارد، و تا روز بر سر انگشت پای ایستاده بود، و گفت: من در
~~حال
# ~~عجب بماندم و او را گوش می داشتم، جملهآ شب در کار بود. پس چون صبح
# ~~برآمد، بر زفان شیخ برفت که أوذ بک أن أشألک هذا المقام.
# پس یحیی به وقت خویش فرو رفت و سلام گفت. پرسید از واقعهآ شبانه.
# ~~شیخ گفت: بیست واند مقام بر ما شمردند. گفتم ازاین همه هیچ نخواهم - که
# ~~این همه مقام حجاب است.
# یحیی مبتدی2 بود و بایزید منتهی بود. یحیی گفت: ای شیخ! چرا از
# ~~بخواهید.   خدای معرفت نخواستی؟   و او ملک الملوک است، و گفته است
~~هرچه خواهید
# بایزید نعرهای بزد و گفت: خاموش %~% ای یحیی! که مرا بر خویش غیرت آید
# ~~که او را بدانم. من هرگز نخواهم که او را جزاوداند. جایی که معرفت او
~~بود در
# ~~میان، چه کار دارم. خود خواست او آن است ای یحیی! جزوی کسی دیگر او
# ~~را نشناسد.

PageV01P208

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0268.jpg)

# پس یحیی گفت: به حق عزت خدای که از آن فتوحی که تورا دوش بوده
# ~~ست مرا نصیبی کن.
# شیخ گفت: اگر صفوت1 دم، وقدس جبرئیل، وخلت2 ابراهیم، وشوق
# ~~نوسی، وطهارت عیسی، و محبت محمد علیه السلام، به تو دهند، زیتهار راضی
# ~~نشوی، و ماورای آن طلب کنی که ماورای کارهاست. ms160 صاحب همت باش به
# ~~هیچ فرو میا که به هرچه فرو آیی بدان محجوب شوی.
# و احمد حرب، حصیری بر شیخ فرستاد که به شب بر آنجا نماز کن.
# شیخ گفت: من عبادت آسمانیان و زمینیان جمع کردم ، و در بالشی
# ~~هادم، و آن را در زیر سر گرفتم.
# نقل است که ذوالنون مصری شیخ را مصلآیی فرستاد. شیخ بدو باز داد
# ~~که: ما را مصلی به چه کار؟ ما را مسندی فرست تا بر او تکیه کنیم.
# یعنی کار از نیاز درگذشت و به نهایت رسید.
# بوموسی گفت: ذوالنون بالش نیکو فرستاد. شیخ آن هم باز فرساد، که
# ~~شیخ این وقت بگداخته بود، وجز پوستی و استخوانی نمانده بود. گفت: آن را
# ~~که تکیه گاه او لطف و کرم حق بود، به بالش مخلوق نیاز نیاید.
# نقل است که گفت: شبی در صحرایی بودم - سر در خرقه کشیده - مگر
# ~~خوابی درآمد. ناگاه حالتی پدید شد که از آن غسل باید کرد. یعنی اختلام.
~~و
# ~~شب به غایت سرد بود. چون بیدار شدم نفسم کاهلی میکرد که به آب سرد غسل
# ~~کند. میگفت: ««صبرکن تا آفتاب برآید، آنگاه این معامله فرا بیش گیر»)
~~گفت:
# ~~چون کاهلی نفس بدیدم و دانستم که نماز به قضا خواهد انداخت، برخاستم و
# ~~همچنان باز آن خرقه یخ فرو شکستم و غسل کردم و همچنان در میان آن خرقه
# ~~می بودم تا وقتی که بیفتادم و بیهوش شدم. چون به هوش باز آمدم ناگه
~~خرقه PageV01P209
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0269.jpg)

# ~~خشک شده بود.
# نقل است که شیخ بسی در گورستان گشتی یک شب از گورستان
# ~~می آمد. جوانی از بزرگ زادگان ولایت بربطی در دست می زد. چون به بایزید
# ~~رسید بایزید لاحول کرد. جوان بربط بر سر بایزید زد، و سر بایزید وبربط،
~~هردو
# ~~بشکست. جوان مست بود. ندانست که او کیست. بایزید به زاویهآ خویش باز
# ~~آمد، توقف کرد تا بامداد. یکی را از اصحاب بخواند ms161 و گفت: بربطی به چند
# ~~دهند؟
# بهای آن معلوم کرد، و در خرقه ای بست، و پاره ای حلوا با آن یار کرد و
# ~~بدان جوان فرستاد و گفت: آن جوان را بگوی که بایزید عذر می خواهد و
# ~~میگوید، دوش آن بربط بر ما زدی و بشکست. این زر در بهای آن صرف کن و
# ~~عوضی باز خرو این حلوا از بهر آن تا غصهآ شکستن آن از دلت برخیزد.
# جوان چون بدانست بیامد و از شیخ عذر خواست و تویه کرد؛ و چند جوان با
# ~~اوتوبه کردند.
# نقل است که یک روز می گذشت با چماعتی. در تنگنای راهی افتاد، و
# ~~سگی می آمد. بایزید بازگشت، و راه بر سگ ایثار کرد تا سگ را باز نباید
# ~~گشت، مگراین خاطر به طریق انکار بر مریدی بگذشت که حق تعالی آدمی را
# ~~مکرم گردانیده است. و بایزید سلطان العارفین است. با این همه پایگاه -
~~و
# ~~جماعتی مریدان - راه بر سگی ایثار کند و بازگردد. این چگونه بود؟
# شیخ گفت: ای جوانمرد! این سگ به زفان حال با بایزید گفت در
# ~~سبق السبق از من چه تقصیر در وجود آمده است، و از توچه توفیر حاصل شده
# ~~است که پوستی از سگی در من پوشیدند، و خلعت سلطان العارفین در سرتو
# ~~افگندند؟ این اندیشه بر سرما درآمد تا راه بر او ایثار کردم
# نقل است که یک روزمی رفت. سگی با او- همراه او- افتاد. شیخ
# # دامن از او در فراهم گرفت. سگ گفت %~% گر خشکم هیچ خللی نیست، و اگر
~~PageV01P210
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0270.jpg)

# ~~ترم هفت آب و خاک میان من و تو صلحی اندازد. اما اگر دامن به خود باز
~~زنی،
# ~~اگر به هفت دریا غسل کنی پاک نشوی.
# بایزید گفت: تو پلید ظاهر و من پلید باطن. بیا تا هر دو برهم کنیم تا به
# ~~سبب جمعیت بود که از میان ما با که سر بر کند.
# سگ گفت: تو همراهی ms162 و انبازی1 مرا نشایی که من رد خلقم، و تو مقبول
# ~~خلقی. هرکه به من رسد سنگی بر پهلوی من زند، و هرکه به تو رسد گوید:
# ~~سلام علیک یا سلطان العارفین! و من هرگز استخوانی فردا را ننهادهام،
~~توخمی
# ~~گندم داری - فردا را.
# بایزید گفت: همراهی سگی را نمی شایم، همراهی لم یزل ولا یزال را
# ~~چون کنم. سبحان آن خدایی را که بهترین خلق را به کمترین خلق پرورش
# ~~دهد.
# پس شیخ گفت: دلتنگی بر من درآمد و از طاعت نومید شدم. گفتم به بازار
# ~~شوم زناری2 بخرم و بر میان بندم تا ننگ من از میان خلق برود. بیرون
~~آمدم،
# ~~طلب میکردم. دکانی را دیدم زناری آویخته. گفتم: این به یک درم بدهند.
# ~~گنتم: به چند دهی؟
# گفت: به هزار دینار.
# من سر در پیش افگندم. هاتفی آواز داد: توندانستی که زناری که بر میان
# ~~چون تویی بندند به هزار دینار کم ندهند.
# گفت: دلم خوش گشت. دانستم که حق را عنایت است.
# نقل است که زاهدی بود از جملهآ بزرگان بسطام. صاحب تبع و صاحب
# ~~قبول؛ و از حلقهآ بایزید هیچ غایب نبودی. همه سخن او شنیدی و با اصحاب
~~او
# ~~نشست کردی. یک روز بایزید را گفت: خواجه! امروز سی سال است تا صایم
~~PageV01P211
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0271.jpg)

# ~~آلدهرم1 و به شب در نمازم. چنانکه هیچ نمی خفتم، و در خود از این علم
~~که
# ~~میگویی اثری نمی یابم، و تصدیق این علم میکنم، و دوست می دارم این سخن
# ~~را
# # ذره ازاین حدیث نیابی   بایزید گفت: اگر سیصد سال به %~% به روزه باشی
~~و به شب به نماز، یکی
# مرد گفت: چرا؟
# گفت: از جهت آنکه تو محجوی به نفس خویش
# مرد گفت: دوای این چیست؟
# شیخ گفت: تو هر گز قبول نکنی.
# گفت: کنم! با من بگوی تا به جای آورم هرچه گوبی.
# شیخ گفت: این ساعت برو و موی محاسن و سر را پاک ms163 بستره کن و این
# ~~جامه که داری برکش وازاری از گلیم بر میان بند و تویرهآ پر چوز بر گردن
~~آویز و به
# ~~بازار بیرون شو، و کود کان را جمع کن و بدیشان گوی هرکه مرا یکی سیلی
# ~~می زند یک جوز بدو می دهم. ه   می شناسند آنجا می رو، و علاج تواین است
~~%~% ن در شهر میگرد، هرجا که تورا
# مرد این بشنود. گفت: سبحان الله لا إلة إلا الله
# لفت: کافری اگراین کلمه بگوید مؤمن میشود. تو بدین کلمه گفتن
# ~~مشرک شدی.
# ~~مرد گفت: چرا؟
# # دای را.   کرد. لاجرم مشرک6   شیخ گفت: از جهت آنکه خوا %~% گی نفس
# خویش را این کلمه گفتی. نه تعظیم %~% را بزرگتر شمردی از آنکه این توان
~~PageV01P212
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0272.jpg)

# ~~مرد گفت: این نتوانم کرد. چیزی دیگرم فرمای.
# ~~گفت علاج این است که گفتم.
# ~~مرد گفت: نتوانم کرد.
# ~~شیخ گفت: نه! من گفتم که نکنی و فرمان نبری.
# ~~نقلست که شاگردی از آن شقیق بلخی رحمة الله علیه عزم حج کرد
# ~~متیق وی را گفت: راه بسطام کن تا آن پیر را زیارت کنی.
# ~~آن شا گرد به بسطام آمد. بایزید او را گفت: پیر تو کیست؟
# ~~گفت: شقیق.
# ~~شیخ گفت: او چه گوید؟
# ~~گفت: شقیق از خلق فارغ شده است، و برحکم ترکل نشته، و او چنین
# ~~گوید که اگر آسمان روئین گردد، و زمین آهنین گردد، و هرگز از آسمان
~~باران
# ~~نبارد، و از زمین گیاه نروئد، وخلق همه عالم عیال من باشد، من از توکل
~~خود
# ~~برنگردم.
# ~~بایزید که بشنود گفت: اینت صعب کافری! اینت صعب مشرکی که
# ~~اوست. اگر بایزید کلاغی بودی به شهر آن مشرک نپریدی. چون باز گردی بگو
# ~~او را که نگر خدای را به دو گردهآ نان نه نیازمایی. چون گرسنه گردی دو
~~گرده
# ~~از جنسی از آن خویش بخواه، و بارنامهآ توکل به یکسونه تا آن شهر و
~~ولایت از
# ~~شومی معاملت تو ms164 به زمین فرو نشود.
# ~~آن مرید از هول این سخن بازگشت و به حج نرفت. به بلخ بر شقیق شد.
# ~~شقیق گفت: زود بازگشتی.
# گفت: نه! تو گفته بودی که گذر بر بایزید کن. بر او رفتم چنین پرسید، و
# ~~من چنین پاسخ دادم و او چنین و چنین گفت، من از هول این سخن باز گردیدم
~~PageV01P213
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0273.jpg)

# # چنان است تو چگونه ای؟   پنداشت بزرگان را بیشتر افتد %~% شقیق مرید را
~~گفت: تونگفتی که اگر او
# گفت: نه.
# گفت: اکنون برو %~% برس اگر او چنین است تو چگونه ای؟
# ~~مرید برخاست و باز به بسطام آمد. بایزید گفت: باز آمدی؟
# گفت: مرا باز فرستاد تا که از تو   بایزید گفت: این دیگر نادانیش نگر!
~~%~% اگر او چنان است تو چگونه ای؟
# ~~پس گفت: اگر من بگویم توندانی.
# گفت: من از راهی دور آمدهام، بدین امید. اگر مصلحت بیند فرماید تا
# ~~حرفی بنویند تا رنج ضایع نشود
# ~~بایزید گفت: بنویید بم الله الرحمن الرحیم بایزید این است
# ~~وصفش توان کرد تا بدان چه رسد که   کاغذ فرا نوردید و داد. یعنی بایزید
# ه %~% سند او چگونه است یا توکلی داردیا %~% نیست. چون موصوفی نبود، چگونه
# ~~خلاصی که این همه صفت خلق است. وتخلقوا بأخلاق الله می باید نه به توگل
# ~~محلی1 شدن.
# ~~مرید رفت. شقیق بیمار شده بود، و اجلش نزدیک رسیده، و هر ساعت
# ~~سی بر بام می فرستاد تا راه می نگرد، تا پیش از آنکه اجلش در رسد.
# ~~پاسخ بایزید بشنود. نفسی چند مانده بود که مرید در رسید، گفت: چه
# ~~فت مرید؟
# ~~گفت: بر کاغذ نوشته است
# # شقیق بر خواند. گفت: أشهد آن لا إلة إلا %~% د أن محمدأ رسول الله.
# ~~مسلمانی پاک ببرد از عیب پنداشت خویش، و از آن باز پس آمد، و توبه
~~PageV01P214
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0274.jpg)

# ~~کرد، و جان بداد.
# نقل است که هزار مرید با احمد خضرویه رحمة الله علیه دز بر بایزید ms165
# ~~شدند. چنانکه هر هزار بر آب می توانستند رفتن، و در هوا می توانستند
~~پرید.
# ~~چنانکه احمد بدیشان گفت: هرکه از شما طاقت مشاهدهآ بایزید ندارید بیرون
# ~~باشید تا ما به زیارت شیخ رویم. هر هزار در رفتند و هریکی عصایی
~~داشتند؛ در
# ~~خانه ای که دهلیز شیخ بود بنهادند - که آن خانه را بیت العصا گویند -
~~پر عصا
# ~~شد. یک مرید باز پس ایستاد و بر بایزید نرفت. گفت: من خریشتن را اهلیت
# ~~آن نمی بینم که بر شیخ روم. من عصاها گوش دارم1.
# چون جمع بر بایزید درآمدند بایزید گفت: آن بهتر شما- که اصل
# ~~اوست - درآوریدش.
# برفتند و او را درآوردند. بایزید، خضرویه را گفت: تا کی سیاحت و گرد
# ~~عالم گشتن؟
# خضرویه گنت: چون آب بر یک جای بایستد متغیر شود.
# شیخ گفت: گن بحرا لا تتغیر. چرا دریا نباشی تا هرگز متغیر نگردی، و
# ~~آلایش نپذیری؟
# س شیخ بایزید در سخن آمد. احمد گفت: ای شیخ! فروترآی که سخن
# ~~تو فهم نمی کنیم.
# فروتر آمد. پس دیگر بار گفت: فروتر آی!
# فروتر آمد. همچنین میگفت تا هفت بار. آنگاه سخن بایزید فهم کردند.
# ~~بایزید خاموش شد. احمد گفت: یا شیخ! ابلیس را دیدم بر سر کوی تو بردار
# ~~کرده!

PageV01P215

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0275.jpg)

# ~~بردار کنند.
# و کسی از شیخ پرسید: ما به نزدیک تو جماعتی را می بینیم مانند زن و
# ~~مرد. ایشان کیستند؟
# گفت: ایشان فریشتگاناند که می آیند و مرا از علوم سؤال می کنند و من
# ~~پاسخ ایشان می دهم.
# نقل است که یک شب به خواب می دید که فریشتگان آسمان اول براو
# ~~می آمدندی که خیزتا خدای را ذکر گوییم. گفت: من زبان ذکر ندارم.
# ~~فریشتگان آسمان دوم بیامدند، همان گفتند: او همان پاسخ داد. همچنین تا
# ~~فریشتگان آسمان هفتم. او همان یک پاسخ می داد. گفتند: پس زبان ذکر او
# ~~میگردد و میگوید الله الله.   بهشت قرار گیرند و قیامت بگذ   کی ms166 خواهد
# داشت؟ گفت: آنگاه که %~% ی [آنگاه] بایزید گرد عرش خداوند %~% اوزخ در دوزخ
~~و اهل بهشت در
# و گفت: شبی خانه روشن گشت. گفتم: اگر شیطان است من از آن
# # عزیزترم، و بلند همتتر- که %~% من طمع افتد- و اگر از نزدیک توست
# ~~بگذارتا از سرای خدمت به سرای کرامت رسم
# نقل است که یک شب ذوق عبادت می نیافت. گفت: بنگرید تا هیچ در
# ~~خانه معلوم هست؟
# نگریستند. نیم خوشهآ انگور دیدند. گفت: ببرید و با کسی دهید که خانهآ
# ~~ما خانهآ بقالان نیست.
# تا وقت خویش بازیافت.
# نقل است که دره %~% گبری بود و کود کی داشت. این کودک PageV01P216
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0276.jpg)

# ~~می گریست که چراغ نداشتند. بایزید به دست خویش چراغی در خانهآ ایشان
~~برد.
# ~~کود کشان خاموش شد. ایشان گفتند: چون روشنایی بایزید درآمد، دریغ بود
~~که
# ~~به سر تاریکی خویش شویم.
# درحال مسلمان شدند.
# نقل است که گبری بود در عهد شیخ گفتند: مسلمان شو!
# گفت: اگر مسلمانی این است که بایزید میکند، من طاقت ندارم. و اگر
# ~~این است که شما میکنید، آرزوم نمی کند.
# نقل است که روزی در مسجدی نشسته بود. مریدان را گفت: برخیزید تا
# ~~به استقبال دوستی شویم - از دوستان جبار1 عالم.
# پس برفتند. چون به دروازه رسیدند، ابراهیم هروی بر خری نشسته -
# ~~می آمد- بایزید گفت: ندا آمد از حق به دلم که «(خیز! او را استقبال کن
~~وبه
# ~~ما شفیع آور.») گفت: اگر شفاعت اولین و آخرین به تو دهند هنوز مشتی خاک
# ~~بود.
# بایزید گفت: او عجب [سخنی] داشت.
# پس چون وقت سفره درآمد، مگر طعامی بود خوش. ابراهیم با خود اندیشید
# ~~که شیخ این است که چنین خورشهای نیکوخورد.
# شیخ این معنی2 بدانست. چون فارغ شدند دست ابراهیم بگرفت و به
# ~~کناری برد، و دست بر دیوارزد. دریجه ای گشاده گشت و دریایی بی نهایت
# ~~ظاهر شد.
# شیخ گفت: اکنون بیا تا دراین دریاشویم.
# ابراهیم را هراس آورد و ms167 گفت: مرا این مقام نیست.
# پس شیخ گفت: آن جؤ که از صحرا بر گرفته ای، و نان پختهای، و در
~~PageV01P217
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0277.jpg)

# ~~انبان نهاده ای، آن جوی بوده است که چهار پایان بخوردهاند و بینداخته.
~~و ان
# ~~جونجس بوده است.
# ~~و چنان بود که شیخ گفته بود. ابراهیم توبه کرد.
# ~~و یک روز مردی گفت: در طبرستان کسی از دنیا برفته بود. من تورا دیدم
# ~~با خضر علیه السلام، واو دست بر گردن تونهاده، و تو دست بر دوش او
~~نهاده.
# ~~چون خلق از جنازه بازگشتند من در هوا دیدم تورا که رفتی
# ~~شیخ گفت: چنین است که تو میگوی.
# ~~نقل است که یک روز جماعتی آمدند که: یا شیخ؟ بیم قحط است و
# ~~باران نمی آید.
# ~~شیخ سر فرو برد و گفت: هین! ناودانها راست کنید که باران آمد.
# ~~درحال باران آغاز نهاد، چنانکه چند شبانه روز بازنداشت.
# ~~نقل است که یک روز شیخ پای فرو کرد. مریدی با او به هم فرو کرد.
# ~~بایزید پای برکشید و آن مرد را گفت: پای برکش!
# ~~آن مرد پای بر نتوانست کشیدن. همچنان بماند تا آخر عمر و آن از آن بود
# ~~که پنداشت پای فرو کردن مردان همچنان بود که قیاس خلق دیگر.
# ~~نقل است که یکبار شیخ پای فرو کرده بود. دانشمندی برخاست تا برود.
# ~~پای از زبر پایش بنهاد. گفتند: ای نادان! چرا چنین کردی؟
# ~~از سر پنداری گفت: چه می گویید؟ طاماتی درا و بستهاند.
# ~~بعد از آن در آن پای خوره افتاد. و چنین گویند که به چندین فرزند [او]
~~آن
# ~~علت سرایت کرد. یکی از بزرگان پرسید: چون است که یکی گناه کرد،
# ~~عقوبت وی به دیگری سرایت کند، چه معنی است؟
# ~~گفت: چون مردی سخت انداز بود، تیر او دورتر شود.
# ~~نقل است که منکری به امتحان بیش شیخ آمد و گفت: فلان مسأله بر من
# ~~کشف گردان.

PageV01P218

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0278.jpg)

# شیخ آن انکار ms168 در وی بدید، گفت: به فلان کوه غاری است. در آن غار
# ~~یکی از دوستان ماست. از وی بپرس تا بر تو کشف گرداند.
# برخاست و بدان غار شد. اژدهایی دید - عظیم سهمناک- چون آن بدید
# ~~بیهوش شد و در جامه نجس کرد، و بی خود خود را از آنجا بیرون انداخت، و
# ~~کفش در آنجا بگذاشت، و همچنان باز به خدمت شیخ آمد، و در پایش افتاد و
# ~~توبت کرد.
# شیخ گفت: سبحانالله! تو کفش نگاه نمی توانی داشت از هیبت مخلوقی.
# ~~در هیبت خالق چگونه کشف نگاه داری؟ که به انکار آمدهای که مرا فلان سخن
# ~~کشف کن!
# نقل است که قرایی1 را انکاری بود - در حق شیخ- که کارهای عظیم
# ~~می دید، و آن بیچارهآ محروم گفت: این معاملتها و ریاضتها که او میکشد
~~من هم
# ~~بیکشم و او سخنی می گوید که ما در آن بیگانه ایم.
# شیخ را از آن آگاهی بود. روزی قصد شیخ کرد. شیخ نفسی بر آن قرا
# ~~حوالت کرد. قرا سه روز از دست در افتاد و خود را نجس کرد. چون باز آمد
# ~~غسلی کرد. پس به نزد شیخ آمد، پس از آن شیخ گفت: توندانستی که بار
# ~~بیلان2 بر خران ننهند؟
# نقل است که شیخ ابوسعید منجورانی پیش بایزید آمد و خواست تا
# ~~امتحانی کند. شیخ او را به مریدی حوالت کرد- نام او سعید راعی. گفت.
# ~~پیش او رو که ولایت کرامت به اقطاع بدو دادهایم.
# چون سعید آنجا رفت راعی3 را دید که در صحرا نماز میکرد، و گرگاد
# ~~شبانی گوسفندان او میکردند. چون از نماز فارغ شد گفت: چه می خواهی؟
# گفت نان گرم و انگور.

PageV01P219

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0279.jpg)

# ~~راعی چوی داشت. به دو نیم کرد و یک نیمه به طرف خود فرو برد ونیمهآ
# ~~دیگر به سوی او. درحال انگور بار آورد. و طرف راعی سفید بود و طرف سعید
# ~~منجورانی سیاه بود. و گفت: چرا طرف تو سفید ms169 است و از آن من سیاه؟
# ~~راعی گفت: از آنکه من از سر یقین خواستم و تواز راه امتحان. خواستی
# ~~رنگ هر چیزی نیزلایق حال او خواهد بود.
# ~~بعد از آن گلیمی به سعید منجورانی داد و گفت: نگاه دار!
# ~~چون سعید به حج شد، در عرفات آن گلیم از وی غایب شد. چون به بسطام
# ~~آمد آن گلیم با راعی بود.
# ~~نقل است که از بایزید پرسیدند که پیرتو که بود؟
# ~~گفت: پیرزنی! یک روز در غلبات1 شوق و توحید بودم چنانکه مویی را
# ~~گنج2 نبود. به صحرا رفتم، بیخود. پیرزنی با انبانی آرد برسید. مرا گفت:
~~«این
# ~~انبان آرد با من برگیر!») و من چنان بودم که خود را نمی دانستم برد. به
~~شیری
# ~~اشارت کردم، بیامد. انبان درپشت او نهادم، و پیرزن را گفتم اگر به شهر
~~روی
# ~~چه گوی که: که را دیدم، که نخواستم داند که کیم؟
# ~~گفت: که را دیدم؟ ظالمی رعنا3 را دیدم؟
# ~~پس شیخ گفت: هان! چه گوبی؟
# ~~پیرزن گفت: این شیر مکلف است یا نه؟
# گفتم: نه؟
# گفت: تو آن را که خدای تکلیف نکرده است تکلیف کردی، ظالم
# ~~باشی؟
# گفتم: باشم.
# گفت: با این همه میخواهی که اهل شهر بدانند که او تورا مطیع است او
~~PageV01P220
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0280.jpg)

# ~~توصاحب کراماتی. این نه رعنایی بود.
# گفتم: بلی! توبه کردم، و از اعلی به اسفل آمدم، این سخن پیرمن بود.
# ~~بعد از آن چنان شد که چون آیتی یا کراماتی روی بدو آوردی، از حق
# ~~تعالی تصدیق آن خواستی. پس درحال نوری زرد پدید آمدی به خطی سبز. بر او
# ~~انوشته که : لا إله إلا الله * محمد رسول الله * نوح نجی الله *
~~ابراهیم خلیل الله * موسی
# ~~کلیم الله * عیسی روح الله * بدین پنج گواه کرامت پذیرفتی تا چنان شد
~~که گواه به
# ~~کارنیامد.
# احمد خضرویه گفت: حق را به خواب دیدم. فرمود: که جمله مردان از من
# ~~می طلبند - آنچه می طلبند- مگر ms170 بایزید که مرا می طلبد.
# نقل است که شقیق بلخی و ابوتراب نخشبی پیش شیخ آمدند. شیخ
# ~~طعامی فرمود - که آوردند- و یکی از مریدان خدمت شیخ میکرد، و ایستاده
# ~~بود. بوتراب گفت: موافقت کن.
# گفت: روزه دارم.
# گفت: بخور و ثواب یک ماهه بستان.
# گفت: روزه نتوان گشاد. شقیق گفت: روزه بگشای و مزد یک ساله
# ~~بستان.
# گفت: نتوان گشاد.
# بایزید گفت: بگذار که او راندهآ حضرت است.
# پس مدتی نیامد که او را بدردی بگرفتند، و هر دو دستش جدا کردند.
# نقل است که شیخ یک روز در جامع عصا بر زمین فرو برده بود، و بیفتاد بر
# ~~عصای. پیری آمد، آن پیر دو تا شد و عصا برداشت. شیخ به خانهآ او رفت و
~~ازوی
# ~~بحلی خواست و گفت: پشت دو تا کردی در گرفتن عصا.
# نقل است که روزی یکی درآمد، و ازحیا مسأله ای پرسید. شیخ پاسخ داد
# ~~آنکس آب شد. مردی درآمد، آبی زرد دید - ایتاد - گفت: یا شیخ! این
~~PageV01P221
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0281.jpg)

# ~~چ
# گفت: یکی از در درآمد و سؤالی از حیا کرد و من جواب دادم. طاقت
# ~~نداشت، چنین آب شد- از شرم.
# نقل است که شیخ گفت: یکبار به دجله رسیدم. دجله آب به هم آورد.
# ~~گفتم بدین غره نشوم که به نیم دانگ مرا بگذرانند، و من سی سال عمرخویش
# ~~به نیم دانگ به زبان نیارم. مرا کریم باید نه کرامت.
# نقل است که گفت: خواستم تا از حق تعالی درخواهم تا مؤنت1 زنان از
# ~~من کفایت کند. پس گفتم روا نبود این خواستن، که پیغمبر علیه السلام
# ~~نخواست.
# بدین حرمت داشت پیغمبر حق تعالی آن را کفایت گرد تا پیش من چه
# ~~زنی، چه دیواری، هر دویکی است.
# نقل است که شیخ در پس امامی نماز می کرد. پس امام گفت: یا شیخ! تو
# ~~نسبی نمیکنی و چیزی از کسی نمی خواهی. از کجا می خوری؟
# شیخ گفت: صبر کن تا نمازقضا ms171 کنم،
# گفت: چرا؟
# گفت: نماز از پس کسی که روزی دهنده را نداند زوا نبود که گزارند.
# و یکباریکی در مسجدی دید که نماز میکرد. گفت: اگر پنداری که این
# ~~نماز سبب رسیدن است به خدای تعالی، غلط میکنی که همه پنداشت است نه
# ~~مواصلت. اگر نماز نکنی کافرباشی، و اگر ذرهای به چشم اعتماد به وی نگری
# ~~مشرک باشی
# نقل است که گفت: کس باشد که به زیارت ما آید و ثمرهآ آن لعنت بود،
# ~~و کسب باشد که بیاید و فایدهآ آن رحمت باشد.

PageV01P222

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0282.jpg)

# ~~گفتتد: چگونه؟ .
# ~~گفت: یکی بیاید و حالتی بر من غالب آید که در آن حالت با خود نباشم.
# ~~برا غیبت کند، در لعنت افتد. و دیگری بیاید حق را برمن غالب یابد،
~~معذور
# ~~دارد. ثمرهآ آن رحمت باشد.
# ~~و گفت: می خواهم که زودتر قیامت برخاستی تا من خیمهآ خود بر طرف
# ~~وزخ زدمی که چون دوزخ مرا بیند نیست شدی، تا من سبب راحت خلق باشم.
# ~~حاتم اصم مریدان را گفت: هرکه را از شما روزقیامت شفیع نبود در اهل
# ~~دوزخ، او از مریدان من نیست.
# ~~این سخن با بایزید گفتند. بایزید گفت: من میگویم که مرید من آن است
# ~~که بر کنارهآ دوزخ بایستند و هرکه را به دوزخ برند دست او بگیرد و به
~~بهشت
# ~~فرستد و به جای او خود به دوزخ رود.
# ~~گفتند: چرا بدین فضل که حق با تو کرده است خلق را به خدای نخوانی؟
# ~~گفت: کسی را که او پند کرد بایزید چون تواند که بردارد؟
# ~~بزرگی پیش بایزید رفت. او را دید- سربه گریبان فکرت قرو برده - چون
# ~~سر برآورد گفت: ای شیخ! چه کردی؟
# ~~گفت: سر به فنای خود فرو بردم، و به بقای حق برآوردم.
# ~~یک روز خطیب بر منبر این آیت برخواند: ما قدروا الله حق قدره. چندان
# ~~سر بر منبر زد که بیهوش شد. چون به هوش آمد گفت: چون1 ms172 دانستی این گدای
# ~~دروغ زن را کجا می آوردی تا دعوی معرفت تو کند؟
# ~~مریدی شیخ را دید که می لرزید. گفت: یا شیخ! این حرکت تواز
# ~~ت PageV01P223
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0283.jpg)

# ~~باید رفت و سر بر زانوی اندوه باید نهاد تا تحرک مردان بدانی. به یک دو
~~روز که
# ~~از پس تخته برخاستی می خواهی که به اسرار مردان واقف شوی؟
# نقل است که وقتی لشکر اسلام در روم ضعیف شده بود، و نزدیک بود که
# ~~شکسته شوند. از کفار آوازی شنیدند که یا بایزید دریاب!
# درحال از جانب خراسان آتشی بیامد. چنانکه هراسی در لشکر کفار افتاد
# ~~ولشکر اسلام نصرت یافت.
# نقل است که مردی پیش شیخ آمد. شیخ سر فرو برده بود. چون برآورد، آن
# ~~مرد گفت: کجا بودی؟
# گفت: به حضرت آن مرد.
# گفت: من به حضرت بودم و تورا ندیدم.
# شیخ گفت: راست میگویی. من درون پرده بودم و تو برون. و بیرونیان
# ~~درونیان را نبینند.
# گفت: هرکه قرآن نخواند، و به جنازهآ مسلمان حاضر نشود، و به عیادت
# ~~بیماران نرود، و یتیمان را نپرسد، و دعوی این حدیث کند بدانید که مدعی
# ~~است.
# ~~یکی شیخ را گفت: دل صافی کن تا با تو سخنی گویم.
# شیخ گفت: سی سال است تا ازحق دل صافی می خواهم، هنوز نیافته ام.
# ~~به یک ساعت از برای تودل صافی از کجا آرم؟
# ~~و گفت: خلق پندارند که راه به خدای روشنتر از آفتاب است، و من چندین
# # ونی شود.   سال است تا ازاو می خواهم که مقدار %~% بوزنی ازاین راه بر
~~من گشاده گرداند
# ~~نان خورش می باید. بلایی فرست تا نان خورش کنم
# ~~روزی بوموسی از شیخ پرسید: بامدادت چون است!

PageV01P224

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0284.jpg)

# ~~گفت: مرا نه بامدادست و نه شبانگاه.
# ~~و گفت به سینهآ ما آواز دادند که: ای بایزید! خزاین ما از طاعت مقبول و
# ~~خدمت پسندیده پر است. اگر ما را می خواهی چیزی بیاور که ms173 ما را نبود.
# ~~گفتم: خداوندا! آن چه بود که تو را نباشد؟
# ~~گفت: بیچارگی و عجز و نیاز و خواری و شکستگی.
# ~~و گفت: به صحرا شدم. عشق باریده بود و زمین تر شده. چنانکه پای مرد
# ~~نه گلزار فرو شود، پای من به عشق فرو می شد.
# ~~و گفت: از نماز جز ایستادگی تن ندیدم، و از روزه جز گرسنگی ندیدم.
# ~~آنچه مراست از فضل اوست، نه از فعل من.
# ~~پس گفت: به جهد و کسب هیچ حاصل نتوان کرد و این حدیث که
# ~~مراست بیش از هر دو گون است، لکن بندهآ نیکبخت آن بود که می رود، ناگاه
# ~~پای او به گنجی فرو رود و توانگر گردد.
# ~~و گفت: هر مرید که در ارادت آمد مرا فروتر بایست آمد، و برای او با او
# ~~سخن گفت.
# ~~نقل است که چون در صفات حق سخن گفتی شادمان و ساکن بودی، و
# ~~چون در ذات سخن گفتی ازجای برفتی، و در جنبش آمدی، و گفتی: آمد،
# ~~آمد! وبه سر آمد.
# ~~شیخ مردی را دید که میگفت: عجب دارم از کسی که او را داند و
# ~~طاعتش نکند.
# ~~شیخ گفت: عجب دارم از کسی که او را داند و طاعتش کند. یعنی
# ~~عجب بود که برجای بماند.
# ~~نقل است که از او پرسیدند: این درجه به چه یافتی و بدین مقام رسیدی؟
# ~~گفت: شبی در کودکی از بسطام بیرون آمدم ماهتاب می تافت. جهان
~~PageV01P225
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0285.jpg)

# ~~شوری در من افتاد و حالتی عظیم بر من غالب شد. گفتم خداوندا! درگاهی
# ~~بدین عظیمی و چنین خالی و کارهایی بدین شگرفی و چنین تنهایی؟
# هاتفی آواز داد: درگاه خالی نه از آن است که کسی نمی آید، از آن است
# ~~که ما نمی خواهیم! که هرناشسته رویی شایستهآ این درگاه نیست. نیت کردم
# ~~که جمله خلایق را بخواهم. باز خاطری درآمد که مقام شفاعت محمد راست
# ~~علیه السلام. ادب نگاه داشتم. خطابی ms174 شنیدم که: بدین یک ادب که نگاه
# ~~داشتی نامت بلند گردانیدیم. چنانکه تا قیامت گویند سلطان العارفین
~~بایزید.
# در پیش امام ابونصر قشیری گفتند: بایزید چنین حکایتی فرموده است که
# ~~من دوش خواستم از کرم ربوبیت درخواهم تا ذیل غفران بر جرایم خلق اولین
~~و
# ~~آخرین پوشد. لیگن شرم داشتم که بدین قدر حاجت به حضرت کرم مراجعت
# ~~کنم و شفاعت - که مقام صاحب شریعت است - در تصرف خویش آرم، ادب
# ~~نگاه داشتم.
# قشیری گفت: بهذه الهمة ثال ما نال.
# بایزید بدین همت بلند در اوج شرف به پرواز رسیده است.
# نقل است که شیخ گفت: اول بار که به خانه رفتم، خانه دیدم؛ دوم
# ~~بار که به خانه رفتم، خداوند خانه دیدم؛ سوم بار، نه خانه دیدم و
~~کهدوند
# ~~خانه، یعنی در حق گم شدم، که هیچ نمی دانستم، که اگرمی دیدم حق
# ~~می دیدم، ودلیل بر این سخن آن است که یکی به درخنه بایزید شد، واواز
# ~~داد
# شیخ گفت که را می طلبی؟
# گفت: بایزید را؟

PageV01P226

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0286.jpg)

# ~~که با جماعتی که در خدای گم شدهاند گم شده است.
# نقل است که بایزید را گفتند: از مجاهدهآ خود ما را چیزی بگو!
# گفت: اگر از بزرگتر گویم، طاقت ندارید. اما از کمترین بگویم. روزی
# ~~نفس را کاری بفرمودم، حرونی1 کرد. یعنی فرمان نبرد. یک سالش آب ندادم.
# ~~گفتم: یا نفس تن در طاعت ده یا در تشنگی جان بده.
# و گفت: چه گویی در کسی که حجاب او حق است؟ یعنی تا او می داند
# ~~که حق است حجاب است. او می باید که نماند و دانش او نیز نماند تا کشف
# ~~حقیقی بود.
# و در استغراق چنان بود که مریدی داشت که بیست سال بود تا از وی جدا
# ~~نشده بود. هر روز که شیخ او را خواندی گفتی: ای پسر! نام تو چیست؟
# روزی مرید گفت: ای شیخ! مرا افسوس میکنی؟ بیست سال است تا ms175 در
# ~~خدمت تومی باشم وهر روزنام من می پرسی؟
# شیخ گفت: ای پسر! استهزا نمیکنم. لکن نام او آمده است و همهآ نامها از
# ~~دل من برده - نام تویاد میگیرم و بازفراموش میکنم.
# نقل است که گفت: در همهآ عمر خویش می بایدم که یک نماز کنم که
# ~~حضرت او را شاید و نکردم. شبی از نماز خفتن تا وقت صبح، چهار رکعت نماز
# ~~می گزاردم. هر بار که فارغ شدمی گفتمی: به از این باید نزدیک بود که
~~صبح
# ~~بدمد و [چنین نمازی بر] بیاوردم، و گفتم: الهی من جهد کردم تا در خورتو
# ~~بود اما نبود. در خور بایزید است. اکنون تو را بی نمازان بسیاراند،
~~بایزید را
# ~~یکی از ایشان گیر.
# و گفت: بعد از ریاضات- چهل سال - شبی حجاب برداشتند. زاری PageV01P227
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0287.jpg)

# ~~.
# کوزه و پوستین بینداختم. ندایی شنیدم که بایزید! با این مدعیان بگوی
# ~~که بایزید بعد از چهل سال ریاضت و مجاهدت با کوزهآ شکسته و پوستینی
# ~~پاره پاره تا نینداخت بار نیافت. تا شما که چندین علایق به خود
~~بازبستهاید و
# ~~طریقت را دانهآ دام هوای نفس ساخته اید کلا و حاشا که هرگز باریابید.
# نقل است که کسی گوش می داشت وقت سحرگاهی تا چه خواهد کرد،
# ~~یکبار گفت: الله و بیفتاد و خون از وی روان شد. گفتند: این چه حالت
~~بود؟
# گفت: ندا آمد که تو کیستی که حدیث ما کنی.
# نقل است که شبی بر سر انگشتان پای بود از نماز خفتن تا سحرگاه و خادم
# ~~آن حال مشاهده میکرد و خون از چشم شیخ بر خاک می ریخت. خادم در
# ~~تعجب ماند. بامداد از شیخ پرسید: آن چه حال بود، ما را از آن نصیبی کن.
# شیخ گفت: اول قدم که رفتم، به عرش رفتم. عرض را دیدم چون گرگ
# ~~لب آلوده وتهی شکم. گفتم ای عرش به تونشانی می دهند که الرحمن علی
# ~~العرش آستوی. بیا تا چه ms176 داری.
# گفت: چه جای این حدیث است که ما را نیز به دل تونشانی می دهند که
# ~~أنا عند المنکیرة قلوثهم. اگر آسمانیان اند از زمینیان می جویند و اگر
~~زمینیاناند
# ~~از آسمانیان می طلبند. اگر جوان است از پیر می طلبد و اگر پیر است از
~~جوان
# ~~می طلبد و اگر خراباتی است از زاهد می طلبد.اگر زاهد است از خراباتی
# ~~می طلبد.
# و گفت چون به مقام قرب رسیدم گفتند: بخواه!
# گفتم: مرا خواست نیست، هم تو از بهر ما بخواه.
# گفتند: بخواه!
# گعتند. ن وجود بایرید دره ای می مانآد. این خواست محال است دغ
~~PageV01P228
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0288.jpg)

# ~~نفتک وتعال.
# ~~گفتم: بی زلت باز نتوانم گشت. گستاخی خواهم کرد.
# ~~گفتند: بگوی!
# ~~گفتم: بر همه خلایق رحمت کن.
# ~~کگفتند: باز نگر!
# ~~باز نگرستم، هیچ آفریده ندیدم، إلا او را شفیعی بود و حق را بر ایشان
~~بسی
# ~~نیکخواه تر از خود دیدم. پس خاموش شدم. بعد از آن گفتم: بر ابلیس رحمت
# ~~گفتند: گستاخی کردی! برو که او از آتش است، آتشی را آتش باید. تو
# ~~جهد آن کن که خود را بدآن نیازی که سزای آتش شوی که طاقت نیاری.
# ~~نقل است که گفت: حق تعالی مرا دو هزار مقام در پیش خود حاضر کرد
# ~~و در هر مقامی مملکتی بر من عرضه کرد. من قبول نکردم. مرا گفت: ای
# ~~بایزید! چه می خواهی؟
# ~~گفتم: آنک هیچ نخواهم.
# ~~و چون کسی از وی دعای خواستی، گفتی: خداوندا! خلق تواند و تو
# ~~خالق ایشان. من در میانه کیستم که میان تو و خلق تو واسطه باشم.
# ~~با خود گفتی : او دانای اسرار است، مرا با این فضولی چه کار؟
# ~~و یکی پیش شیخ آمد و گفت: مرا چیزی آموز که سبب رستگاری من
# ~~بود.
# ~~گفت: دو حرف یاد گیر! از علم چندینت بس که بدانی که خدای بر تو
# ~~مطلع است و هرچه میکنی می بیند؛ و بدانی که ms177 خداوند از عمل توبی نیازست.
# ~~و یک روز شیخ می رفت. جوانی قدم برقدم شیخ نهاد و میگفت: قدم برقدم
~~PageV01P229
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0289.jpg)

# ~~کنی   شیخ گفت: اگر تو پوست بایزید در خود کشی سودت ندارد تا عمل
~~بایزید
# ویک روز شوریدهای را دید که می گفت: الهی! در من نگر.
# شیخ گفت: از سرغیرت و غلبات وجد که نیکو سر و رویی داری، که در
# ~~ونگرد؟
# گفت: ای شیخ! آن نظر از برای آن می خواهم تا سر و رویم نیکو شود.
# شیخ را از آن سخن عظیم خوش آمد. گفت: راست گفتی
# نقل است که یک روزسخن حقیقت میگفت و لب خویش می مزید و
# ~~میگفت: هم شراب خواره ام و هم شراب و هم ساقی
# نقل است که گفت: هفتاد زنار از میان گشادم یکی بماند. هرچند جهد
# ~~فردم که گشاده شود، نمی شد. زاری کردم و گفتم: الهی قوت ده تا این نیز
# ~~بگشایم. آوازی آمد که: همهآ زنارها گشادی. این یکی گشادن کار تونیست.
# و گفت: به همهآ دستها %~% مق بکوفتم، آخرتا به دست نیاز نکوفتم
# ~~تگشادند؛ و به همهآ زبانها بار خواستم تا به زفان اندوه بار نخواستم
~~بارندادند؛ به
# ~~همهآ قدمها به راه او برفتم تا به قدم ذل نرفتم به منزلگاه عزت نرسیدم.
# و گفت: سی سال بود تا من میگفتم چنین کن و چنین ده، و چون به قدم
# # اول معرفت رسیدم، گفتم: %~% تومرا باش وهرچه می خواهی کن،
# ~~و گفت: سی سال خدای را یاد کردم. چون خاموش شدم، بنگرستم
# ~~حجاب من ذکر من بود.
# ~~و گفت: یکبار به درگاه او مناجات کردم و گفتم: گیق آلؤصوک الیت.
# ~~ندایی شنیدم که: ای بایزید! طلق نفسک تلثأ ثم قل آلله. نخست خود را سه
# ~~طلاق ده، و آنگه حدیث ما کن
# ~~و گفلت: اگر حق تعالی از من حساب هفتاد ساله خواهد من از وی
# ~~حساب هفتاد هزار ساله خواهم. از بهر آنکه ms178 هفتاد هزار سال است تا آلست
~~PageV01P230
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0290.jpg)

# ~~13. ذکر بایزید بسطامی
# ~~بربکم گفته است، و جمله را در شور آورده. از بلی گفتن جملهآ شورها که
~~در
# ~~آسمان وزمین است ازشوق آلشت است.
# س گفت: بعد از آن خطاب آمد که: جواب شنو! روز شمار، هفت
# ~~اندامت ذره ذره گردانیم و به هر ذره دیداری دهیم. گویم اینک حساب هفتاد
# ~~هزار ساله وحاصل وباقی در کنارت نهادیم.
# و گفت: اگر هشت بهشت را در کلبهآ ما گشایند و ولایت هر دو سرای به
# ~~اقطاع به ما دهند هنوز بدان یک آه که در سحرگاه بریاد شوق او از میان
~~جان ما
# ~~برآید ندهیم بل که یک نفس که به درد او بر آریم با ملک هژده هزار عالم
~~برابر
# ~~لکنیم.
# و گفت: اگر فردا در بهشت دیدار ننماید چندان نوحه و ناله کنم که اهل
# ~~هفت دوزخ از گریه و نالهآ من عذاب خود فراموش کنند.
# و گفت: کسانی که پیش از ما بودهاند هرکسی به چیزی فرو آمدهاند. ما به
# ~~هیچ فرو نیامدیم و یکبارگی خود را فدای او کردیم و خود را از برای خود
~~نخواهیم
# ~~که اگریک ذرهآ صفات ما به صحرا آید هفت آسمان و زمین درهم اوفتد.
# و گفت: او خواست که ما را بیند و ما نخواستیم که او را بینیم. یعنی بنده
# ~~را خواست نبود.
# و گفت: چهل سال روی به خلق کردم و ایشان را به حق خواندم، کسی
# ~~مرا اجابت نکرد. روی از ایشان بگردانیدم چون به حضرت رفتم همه را پیش
~~از
# ~~خود آنجا دیدم. یعنی عنایت حق در حق خلق بیش از عنایت خود دیدم. آنچه
# ~~می خواستم حق تعالی به یک عنایت آن همه را بیش از من به خود رسانید.
# و گفت: از بایزیدی بیزون آمدم چون مار از پوست. پس نگه کردم عاشق و
# ~~معشوق و عشق یکی دیدم که در عالم توحید همه یکی توان ms179 بود.
# و گفت: ازخدای بخدای رفتم، تا ندا کردند از من در من که ای تومن
~~PageV01P231
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0291.jpg)

# و گفت: چند هزار مقامات از پس کردم، چون نگه کردم خود را در مقام
# ~~حزب آلله دیدم. یعنی به معنی الله که آن کنه است راه نیست.
# و گفت: حق تعالی سی سال آینهآ من بود، اکنون من آینهآ خودم. یعنی
# ~~آنچه من بودم نماندم که من و حق شرک بود، چون من نماندم حق تعالی آینهآ
# ~~خویش است. اینک بگویم که آینهآ خویشم. حق است که به زبان من سخن
# ~~گوید و من در میان ناپدید.
# و گفت: سالها براین درگاه مجاور بودم، به عاقبت حیرت بدیدم و جز
# ~~حیرت نصیب ما نیامد.
# و گفت به درگاه عزت شدم، هیچ زحمت نبود. اهل دنیا به دنیا مشغول
# ~~بودند و محجوب؛ و اهل آخرت به آخرت؛ و مدعیان به دعوی؛ وارباب طریقت
# ~~و تصوف قومی به اکل و شرب و گریه، و قومی به سماع و رقص؛ وآنها که
# ~~مقدمان راه بودند و پیشروان سپاه بودند، در بادیهآ حیرت گم شده بودند و
~~در
# ~~دریای عجز غرق شده.
# گفت: مدتی گرد خانه طواف میکردم، چون به حق رسیدم خانه را دیدم
# ~~که گرد من طواف میکرد.
# گفت: شبی دل خویش می طلبیدم و نیافتم. سحرگاه ندایی شنیدم که ای
# ~~بایزید! به جزازما چیزی دیگر می طلبی! تورا با دل چه کار است؟
# و گفت: مرد نه آن است که بربی چیزی رود، مرد آن است که هرجا که
# ~~باشد هرچه خواهد پیش آید و با هرکه سخن گوید از وی جواب شنود.
# و گفت: حق مرا به جایی رسانید که خلایق به جملگی در میان دو
# ~~انگشت خود بدیدم.
# و گفت: مرید را حلاوت طاعت دهند، چون بدان خرم شود شادی او
# ~~حجاب قرب او گردد.
# و گفت: کمترین درجهآ عارف آن است که صفات حق در وی بود.

PageV01P232

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0292.jpg) ms180

# ~~1. دگر بایزید بسطامی
# و گفت: اگر بدل خلایق مرا به آتش بسوزانند من صبر کنم، از آنجا که
# ~~منم محبت او را هنوز هیچ نکرده باشم، و اگر گناه من و از آن همه خلایق
# ~~بیامرزد از آنجا که صفت رأفت و رحمت اوست هنوزپس کاری نباشد.
# و گفت: توبه از معصیت یکی است و از طاعت هزار. یعنی عجب1 در
# ~~طاعت بدتر از گناه.
# و گفت: کمال درجهآ عارف سوزش او بود در محبت.
# و گفت: علم ازل دعوی کردن از کسی درست آید که اول بر خود نورذات
# ~~ماید.
# و گفت: دنیا را دشمن گرفتم و نزد خالق رفتم و خدای را بر مخلوقات
# ~~اختیار کردم تا چندان محبت حق بر من مستولی شد که وجود خود را دشمن
# ~~گرفتم. چون زحمات از میانه برداشتم أنس به بقای لطف حق داشتم.
# و گفت: خدای را بند گانند که اگر بهشت با همهآ زینتها برایشان عرضه
# ~~کنند ایشان از بهشت همان فریاد کنند که دوزخیان از دوزخ.
# و گفت: عابد به حقیقت و عامل به صدق آن بود که به تیغ جهد سر همهآ
# ~~مرادات بردارد و همهآ شهوات و تمنای او در محبت حق ناچیز شود، آن دوست
# ~~دارد که حق خواهد و آن آرزو کند که حق شاهد او بود.
# و گفت: نه خداوند تعالی به رضای خویش بندگان را به بهشت می برد؟
# ~~گفتند: بلی. گفت: چون رضای خود به کسی دهد آنکس بهشت را چه کند؟
# و گفت: یک ذرهآ حلاوت معرفت در دلی به از هزار قصر در فردوس اعلی.
# و گفت: یگانگی او بسیار مردان مرد را عاجز گرداند و بسی عاجزان را به
# ~~مردی رساند.

PageV01P233

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0293.jpg)

# ~~اگرنه این همه صلاح و زهد بادست که بر شما می زند.
# ~~و گفت: خدای شناسان ثواب بهشت اند و بهشت وبال ایشان.
# ~~و گفت: گناه شما را چنان زیان ندارد که بی حرمتی کردن ms181 و خوارداشتن
# ~~برادری مسلمان.
# ~~و گفت: دنیا اهل دنیا را غرور در غرور است و آخرت اهل آخرت را سرور
# ~~در سروراست، و دوستی خق اهل معرفت را نور درنور.
# ~~و گفت: در معاینه کارنقد است امادرمشاهده نقد نقداست.
# ~~و گفت: عبادت اهل معرفت را پاس انفاس است.
# ~~و گفت: چون عارف خاموش بود مرادش آن بود که یا حق سخن گوید، و
# ~~چون چشم بر هم نهد مقصودش آن بود که چون باز کند به حق نگردد، و چون
# ~~سر به زانو نهد طلب آن کند که سر بر ندارد تا اسرافیل صور بدمد از
~~بسیاری أنس
# ~~که به خدای دارد.
# و گفت: سوار دل باش و بیاده تن.
# و گفت: علامت شناخت حق گریختن از خلق باشد و خاموش بودن در
# ~~معرفت او.
# و گفت: هرکه به حق مبتلا گشت مملکت از او دریغ ندارند و او خود به
# ~~هر دوسرای سر فرو نیارد.
# و گفت: عشق او درآمد و هرچه دون او بود برداشت و از ما دون اثر
# ~~نگذاشت تا یگانه ماند چنانکه خود یگانه است.
# و گفت: کمال عارف سوختن او باشد در دوستی حق.
# و کفت. قردا اهل بهشت به ریارت روند، چون بآز گردند صورتها بر ایشان
~~PageV01P234
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0294.jpg)

# و گفت: این قصه را الم باید که از قلم هیچ نیاید.
# و گفت: عارف چندان از معرفت بگوید و در کوی او ببوید که معارف
# ~~نماند، و عارف برسد. پس معارف از عارف نیابت دارد، و عارف به معرفت
# ~~ترسد تا از معارف یاد نیارد.
# و گفت: طلب علم و اخبار از کسی لایق است که از علم به معلوم شود و
# ~~ز خبر به مخبر. اما هرکه از برای مباهات علمی خواند و بدان رتبت و زینت
~~خود
# ~~طلب کند تا مخلوقی او را پذیرد، هر روز دورتر باشد و از او مهجورتر
~~گردد.
# و گفت: دنیا چه قدر آن دارد که ms182 کسی گذاشتن او کاری پندارد که محال
# ~~باشد که کسی حق را شناسد و دوستش ندارند و معرفت بی محبت قدری ندارد.
# و گفت: از جویهای آب روان آواز می شنوی که چگونه می آید [که] چون
# ~~به دریا رسد ساکن گردد و از در آمدن و بیرون شدن او دریا را نه زیادت
~~بود و نه
# ~~نقصان.
# و گفت: او را بندگانند. اگر ساعتی در دنیا از وی محجوب مانند او را
# ~~نپرستند و طاعتش ندارند. یعنی چون محجوب مانند نابود گردند؛ و نابود
~~عبادت
# ~~چون کند؟
# و گفت: هرکه خدای را داند زبان به سخنی دیگر جزیاد حق نتواند
# ~~گشاد.
# و گفت: کمترین چیزی که عارف را واجب آمد آن است که از مال و
# ~~ملک تبرا1 کند، و حق این است که اگر هر دو جهان در سر دوستی او کنی
~~هنوز
# ~~اندک باشد.
# و گفت: ثواب عارفان از حق، حق باشد.
# گفت: عارفان در عیان مکان جویند و در عین اثر نگویند و اگر از عرش تا
~~PageV01P235
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0295.jpg)

# ~~ثری1 صد هزار آدم باشند با ذرایرا بسیار و اتباع و نسل بی شمار و صد
~~هزار فریشتهآ
# ~~مقرب - چون جبرئیل و میکائیل - قدم از عدم در زاویهآ دل عارف نهند،
~~اودر
# ~~جنب وجود ومعرفت حق ایشان را موجود نپندارد و از در آمدن وبیرون شدن
# ~~ایشان خبر ندارد، واگر به خلاف این بود مدعی بود نه عارف.
# و گفت: عارف معروف را بیند وعالم با عالم نشیند. عالم گوید: من چه
# ~~کنم؟ عارف گوید او چه کند؟
# و گفت: بهشت را نزد دوستان حق خطری نباشد، و با این همه که اهل
# ~~محبت به محبت مهجوراند، کار آن قوم دارند که اگر خفتهاند و اگر بیدارند
# ~~طالب و مطلوب اند، و از طلبگاری و دوستداری خود فارغ اند. مغلوب
~~مشاهدهآ
# ~~معشوق اند، که بر عاشق عشق خود دیدن تاوان است، و در مقابلهآ مطلوب به
# ~~طلبگاری ms183 خود نگرستن در راه محبت طغیان است.
# و گفت: حق بر دل اولیای خود مظلع گشت؛ بعضی ازدلها دید که بار
# ~~معرفت او نتوانست کشید؛ به عبادتش مشغول گردانید.
# و گفت: بار حق جز بارگیران خاص بر ندارند که مذلل کردهآ مجاهده
# ~~باشند وریاضت یافتهآ مشاهده.
# و گفت: کاشکی خلق به شناخت خود توانندی رسید که معرفت ایشان را
# ~~در شناخت خود تمام بودی.
# و گفت: جهد کن تا یک دم به دست آری که آن دم در زمین و آسمان جز
# ~~حق را نبینی. یعنی تا بدان دم همهآ عمر توانگر نشینی.
# وت. رمت اکهحی آورا دوست دارد آن است که سه خصلت بدو
# ~~چون تواضع زمین.

PageV01P236

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0296.jpg)

# ~~و گفت: حاجیان به قالب1 گرد کعبه طواف کنند، بقا خواهند؛ واهل
# ~~محبت به قلوب گردند گرد عرش و لقا2 خواهند.
# ~~و گفت: در علم علمی است که علما ندانند و در زهد زهدی است که
# ~~ازاهدان نشناسند.
# ~~و گفت هرکه را برگزیند فرعونی را بدو گمارد تا او را می رنجاند.
# ~~و گفت: این همه گفت و گوی و مشغله و بانگ و حرکت و آرزو بیرون پرده
# ~~است. درون پرده خاموشی و سکونت و آرام است.
# ~~و گفت: این دلیری چندان است که خواجه غایب است از حضرت حق، و
# ~~عاشق خود است. چون حضور حاصل آمد چه جای گفت و گوی است.
# ~~و گفت: صحبت نیکان به از کار نیک، و صحبت بدان بتر از کار بد.
# ~~و گفت: همهآ کارها در مجاهده باید کرد، آنگاه فضل خدای دیدن نه فعل
# ~~خویش.
# ~~و گفت: هرکه خدای را شناخت او را با سؤال حاجت نیست و نبود، و
# ~~هرکه نشناخت سخن عارف در نیابد.
# ~~و گفت: عارف آن است که هیچ چیز مشرب گاه او تیره نگرداند، هر
# ~~کدورت که بدو رسد صافی گردد.
# ~~و گفت: آتش عذاب آنکس راست که خدای را نداند، اما خدای شناسان
# ~~برآتش ms184 عذاب باشند.
# ~~و گفت: هر روز هزار کس در این راه آیند، شبانگاه از ایمان برآیند.
# ~~و گفت: هرچه هست در دو قدم حاصل آید، که یکی بر نصیبهای خود
~~PageV01P237
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0297.jpg)

# و گفت: هر که نزدیک حق بود همه چیز و همه جای او را بود، زیرا که حق
# ~~تعالی همه جای است وحق را همه چیز هست.
# و گفت هرکه به حق عارف است جاهل است و هرکه جاهل حق است
# ~~عارف است.
# و گفت: عارف طیار است و زاهد سیار است.
# و گفت: هرکه خدای را شناخت عذابی گردد بر آتش، و هرکه خدایرا
# ~~ندانست آتش بر او عذاب گردد؛ و هرکه خدای را شناخت بهشت را ثوابی
# ~~گردد، و بهشت بر او وبالی گردد.
# و گفت: عارف به هیچ چیز شاد نشود، جزبه وصال.
# و گفت: که نفاق عارفان فاضلتر از اخلاص مریدان.
# و گفت: آنچه روایت میکنند که ابراهیم و موسی و عیسی صلوات الله
# ~~علیهم اجمعین گفتند خدایا! ما را از أمت محمد گردان، گمان بری که آرزوی
# ~~فضایح1 این مشتی ریاست جوی کردند؟ گلا و حاشا بل، که ایشان دراین
# ~~أمت مردانی دیدند که افدام ایشان بر تحت ثری بود و سرهای ایشان از اعلی
# ~~علتین بر گذشته و ایشان در میان گم شده.
# و گفت: حظ اولیا درتفاوت درجات از چهار نامست، و قیام هر فرقتی از
# ~~ایشان به نامی است ازنامهای خدای و آن قول خدای است هوألا ول وآلآخر
# ~~وآلظاهر وآلباطن. هرکه را حظ او ازاین نامها زیادت تربود به ظاهر عجایب
# ~~قدرت وی نگرانتر بود و هرکه را حظ او از این نامها باطن بود، نگران بود
~~بدانچه
# ~~رود از انوار و اسرار و هرکه را حظ او از این نامها اول بود، شغل او
~~بدان بود که
# ~~اندر سبقت رفته است، و هرکه را حظ او از این نامها آخربود شغل او به
~~مستقبل
# ~~بسته بود با آنچه ms185 خواهد بود، و هرکس را ازین کشف بر قدر طاقت او بود.

PageV01P238

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0298.jpg)

# ~~14 . ذکر بایرید بسضامی
# ~~و گف- : اگر همهآ دولتها که خلایق را بود در حوالهآ شما افتد در حواله
# ~~مشوید و اگر همه بی دولتی در راهتان افتد نومید مگردید که کارخدای گن
# ~~فیکون بود و هرکه به خود فرو نگرد و عبادت خویش خالص بیند و از صفای
# ~~کشف خود حسابی بر تواند گرفت، و نفس خود را اخبث النفوس1 نبیند او از
# ~~هیچ حساب نیست.
# ~~و گفت: هرکه دل خود را مرده گرداند به کثرت شهوات، او را در کفن
# ~~لعنت پیچند و در زمین ندامت دفن کنند؛ و هرکه نفس خود را بمیراند به
~~باز
# ~~ایستادن از شهوات، او را در کفن رحمت پیچد، و در زمین سلامت دفن کنند.
# ~~و گفت: به حق نرسید آنکه رسید، مگر به حفظ حرمت. و از راه نیفتاد
# ~~آنکه از راه افتاد، مگر به ترک حرمت کردن.
# ~~و گفت: هرگز این حدیث را به طلب نتوان یافت، اما جز طالبان نیابند.
# ~~و گفت: چون مرید نعره زند و بانگ کند حوضی بود و چون خاموش بود
# ~~دریایی شود پردر.
# ~~و گفت: یا چنان نمای که هستی یا چنان باش که می نمایی.
# ~~و گفت: هرکه را ثواب خدای به فردا افتد خود امروز عبادت نکرده است
# ~~که ثواب هر نفسی از مجاهدات درحال حاصل است.
# ~~و گفت: علم عذر است و معرفت مکر است و مشاهده حجاب. پس کی
# ~~خواهی یافت چیزی که می طلبی؟
# ~~و گفت: قبض دلها در بسط نفوس است و بسط دلها در قبض نفوس است.
# ~~و گفت: نفس صفتی اصت که هرگزنرود جز به باطل.
# ~~و گفت: حیات در علم است و راحت در معرفت و رزق در ذکر.
# ~~و گفت: شوق دار آلملک عاشقان است. در آن دار آلملک تختی از PageV01P239
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0299.jpg)

# ~~سیاست فراق نهاده است، و تیغی از هول ms186 هجران کشیده، و یک شاخ نرگس
# ~~وصال بر دست رجا داده و در هر نفسی هزار سر بذان تیغ بردارند.
# ~~و گفت: هفت هزار سال بگذشت و هنوز آن نرگس غضا طری1 است که
# ~~دست هیچ امل بدو نرسیده است.
# ~~و گفت: معرفت آن است که بشناسی که حرکات و سکنات خلق به
# ~~خدای است.
# ~~و گفت: توکل زیستن را به یک روز باز آوردن است و اندیشهآ فردا پاک
# ~~انداختن.
# ~~و گفت: ذکر کثیرنه به عدد است لکن به حضوربی غفلت است،
# ~~و گفت: محبت آن است که بسیار خود را اندک شمری و انذک حق
# ~~بسیاردانی.
# ~~و گفت: محبت آن است که دنیا و آخرت را دوست نداری.
# ~~و گفت: اختلاف علما رحمت است مگر در تجرید و توحید.
# ~~و گفت: گرسنگی ابری است که جز باران خکمت نباراند.
# ~~و گفت: دورترین خلایق به حق آن باشد که اشارت بیش کند.
# ~~و گفت: نزدیکترین خلایق به حق آن است که بار خلق بیش کشد و خوی
# ~~خوش دارد.
# ~~و گفت: فراموشی نفس یاد کردن حق است و هرکه حق را به حق شناسد
# ~~زنده گردد، و هرکه حق را به خود شناسد فانی گردد.
# ~~و گفت: دل عارف چون چراغی است در قندیلی از آبگینهآ پاک که شعاع
# ~~او جمله ملکوت را روشن دارد، او را از تاریکی چه باک.
# ~~و گفت: هلاک خود در دو چیزاست. یکی خلق را حرمت ناداشتن؛ و PageV01P240
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0300.jpg)

# ~~یکی حق را منت ناداشتن.
# گفتند: فریضه و ستت چیست؟ گفت: فریضه صحبت مولی است و
# ~~سنت ترک دنیا.
# نقل است که مریدی به سفری می رفت. شیخ را گفت: مرا وصیتی کن.
# گفت: به سه خصلت تو را وصیت کنم. چون با بدخوی صحبت داری،
# ~~خوی بد او را با خوی نیک خود آرتا عیشت مهیا و مهنا1 بود و چون کسی با
~~تو
# ~~انعامی کند اول خدای را شکر کن، بعد ms187 از آن، آنکس را که حق دل او برتو
# ~~مهربان کرد و چون بلایی روی به تونهد به عجز معترف گرد و فریاد خواه که
~~تو
# ~~صبرنتوانی کرد، و حق باک ندارد.
# پرسیدند از زهد گفت: زهد را قیمتی نیست که من سه روززاهد بودم. روز
# ~~اول در دنیا، و روز دوم در آخرت، و روز سوم از آنچه غیر خدا است. هاتفی
~~آواز
# ~~داد که ای بایزید! توطاقت ما نداری. گفتم: مراد من این است. به گوش من
# ~~آمد که یافتی، یافتی.
# و گفت: کمال رضای من از او تا حدی است که اگر بنده ای را جاوید به
# ~~علیین برآرد و مرا به اسفل السافلین جاوید فرو برد من راضیتر باشم از
~~آن بنده.
# پرسیدند که بنده به درجهآ کمال کی رسد؟
# گفت: چون عیب خود را بشناسد و همت از خلق برآرد، آنگاه حق او را بر
# ~~قدر همت وی و به قدر دوری او از نفس خود به خویش نزدیک گرداند.
# گفتند: ما را زهد و عبادت می فرمایی و توزیادت زهد و عبادت تمی
# ~~کنی. شیخ نعره ای بزد و گفت: زهد و عبادت از من شکافته اند.
# پرسیدند: راه به حق چگونه است؟
# گفت: تو از راه برخیز که به حق رسیدی.

PageV01P241

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0301.jpg)

# ~~گفتند: به چه به حق توان رسید؟
# ~~گفت: به کوری و کری و گنگی.
# ~~گفتند: بسیار سخنهای پیران شنیدیم. هیچ سخن عظیمتر از آن سخن تو
# ~~نیست.
# ~~گفت: ایشان در بحر صفای معاملت گفتند، و من از بحرصفای منت
# ~~می گویم. ایشان آمیخته میگویند، من خالص میگویم. آمیخته آمیخته را پاک
# ~~نکند. ایشان گفتند تو و ما؛ و من میگویم توبر تو.
# ~~یکی وصیت خواست. گفت: بر آسمان نگر!
# ~~نگه کرد گفت: می دانی که این که آفریده است؟
# ~~گفت: دانم.
# ~~گفت: آنکس که آفریده است هر جا که باشی بر تو مطلع است. از او
# ~~برحذرباش.
# ~~یکی گفت: این ms188 طالبان از سیاحت نمی آسایند.
# ~~گفت: آنچه مقصود است، مقیم است نه مسافر. مقیم را طلبیدن محال بود
# ~~در سفر.
# ~~گفتند: صحبت با که داریم؟
# گفت: آنکه چون بیمار شوی تو را باز پرسد و چون گناهی کنی توبه پذیرد،
# ~~و هرچه حق از توداند از او پوشیده نبود.
# یکی گفت: چرا شب نماز نمی کنی؟
# گفت: مرا فراغت نمازنیست. من گرد ملکوت میگردم، و هرکجا
# ~~افتاده ای است دست او میگیرم. یعنی کار در اندرون خود می کنم.
# گفتند: بزرگترین نشان عارف چیست؟
# گفت: آنکه با تو طعام می خورد و از تو میگریزد و از تومی خرد و به تو
# ~~می فروشد و دلش در حضایر قدس پشت به بالش أنس باز نهاده باشد.

PageV01P242

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0302.jpg)

# ~~و گفت عارف آن است که در خواب جز خدای نبیند و با کس جز ازوی
# ~~موافقت نکند و سر خود جز با وی نگشاید.
# ~~پرسیدند از امر معروف و نهی منکر. گفت: در ولایتی باشید که در وی امر
# ~~معروف و نهی منکر نباشد که هر دو در ولایت خلق است. در حضرت وحدت نه
# ~~امر معروف است ونه نهی منکر باشد.
# ~~گفتند: مرد کی داند که به حقیقت معرفت رسیده است؟
# ~~گفت: آن وقت که فانی گردد در تحت اطلاع حق، و باقی شود بر بساط
# ~~حق بی نفس و بی خلق. پس او فانئی بود باقی و باقئی بود فانی و مرده ای
~~بود
# ~~ازنده و زندهای بود مرده و محجوبی مکشوف بود و مکشوفی محجوب.
# ~~شیخ را گفتند: سهل عبدالله در معرفت سخن گوید.
# ~~گفت: سهل بر کنارهآ دریا رفته و در گرداب افتاده.
# ~~گفتند: ای شیخ! آنکه در بحر غرق شود، حال او چون بود؟
# ~~گفت: از آنجا که دیدار خلق است ناپروای هر دو گون بود و بساط
# ~~گفت و گوی درنوردد که من عرف آلله کل لسانه.
# ~~گفتند: درویشی چیست؟
# ~~گفت: آنکه کسی را در ms189 گنج دل خویش پای به گنجی فرو شود و آن را
# ~~رسوای آخرت گویند، در آن گنج گوهری یابد، آن را محبت گویند. هرکه آن
# ~~گوهر یافت او درویش است.
# ~~گفتند: مرد به خدای کی رسد؟
# ~~گفت: ای مسکین! هرگز رسد.
# ~~گفتند: به چه یافتی آنچه یافتی؟
# ~~ففت: اسباب دنیا را جمع کردم و به زنجیر قناعت بستم و در منجنیق
~~PageV01P243
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0303.jpg)

# ~~گفت: چهار سال.
# ~~گفتند: چگونه؟
# ~~گفت: هفتاد سال بود تا در حجب دنیا بودم اما چهار سال است تا او را
# ~~می بینم - چنانکه مپرس- و روزگار حجاب از عمر نباشد.
# ~~احمد خضرویه شیخ را گفت به نهایت توبه نمی رسم.
# ~~شیخ گفت: نهایت توبه عزتی دارد و عزت صفت حق است. مخلوقی که
# ~~به دست تواند آوردن؟
# ~~پرسیدند از نماز. گفت: پیوستن است و پیوستن نباشد. مگربعد از
# ~~گسستن.
# ~~گفتند: راه به خدای چگونه است؟
# ~~گفت: غایب شواز راه و پیوستی به الله.
# ~~گفتندز چرا مدح گرسنگی میگوی؟
# ~~گفت: اگر فرعون گرسنه بودی هرگز انا ریکم آلاغلی نگفتی.
# ~~و گفت: هرگز متکبر بوی معرفت نیابد.
# ~~گفتند: نشان متکبر چیست؟
# ~~گفت: آنکه در هژده هزار عالم نفسی ببیند خبیثتر از نفس خویش
# ~~گفتند: بر سر آب می روی؟
# ~~گفت: چوب پاره ای بر آب برود.
# گفتند: در هوا می پری؟
# ~~گفت: مرغ در هوا می پرد.
# گفتند: به شبی به کعبه می روی؟
# ~~گفت: جادوی در شبی ازهند به دماوند می رود.
# ~~گفتند: پس کارمودان چیست؟
# ~~گفت. انکه ال در کس نبندد به جزخدای.

PageV01P244

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0304.jpg)

# گفتند: در مجاهدهها چون بودی؟
# گفت: شانزده سال در محراب بودم و خود را چون زن حایض دیدم.
# و گفت: دنیا را سه طلاق دادم و یگانه را یگانه شدم. پیش حضرت
# ~~بایستادم، گفتم: بار خدایا! جز از تو کس ندارم و چون تورا دارم همه
~~دارم. چون
# ~~صدق من بدانست نخست فضل که کرد آن بود که خاشاک نفس از پیش ms190 من
# ~~برداشت.
# و گفت: حق تعالی امر و نهی فرمود. آنها که فرمان او را نگاه داشتند
# ~~خلعت یافتند و بدان خلعت مشغول شدند و من نخواستم ازوی جزوی را.
# و گفت: چندان یادش کردم که جملهآ خلقان یادش کردند تا به جایی که
# ~~یاد کرد من یاد کرد او شد. پس شناخت او تاختن آورد و مرا نیست کرد.
# ~~دگریاره تاختن آورد و مرا زنده کرد.
# و گفت: پنداشتم که من او را دوست می دارم. چون نگه کردم دوستی او
# ~~مرا سابق بود.
# و گفت: هرکسی در دریای عمل غرقه گشتند و من در دریای بر غرقه
# ~~گشتم. یعنی دیگران ریاضت خود دیدند و من عنایت حق دیدم.
# و گفت: مردمان علم از مردگان گرفتند و ما از زندهای علم گرفتیم که
# ~~هرگز نمیرد. همه به حق گویند و من از حق گویم. لاجرم گفت هیچ چیز بر من
# ~~دشوارتر از متابعت علم نبود، یعنی علم تعلیم ظاهر.
# و گفت: نفس را به خدای خواندم اجابت نکرد ترک او کردم و تنها رفتم
# ~~به حضرت.
# و گفت: دلم را به آسمان بردند، پرد همهآ ملگوت بگشت و باز آمد.

PageV01P245

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0305.jpg)

# ~~هرگاه که یکی کاهلی کردی به دیگر اندام مشغول شدمی تا بایزید شد.
# و گفت: خواستم تا سخت ترین عقویتی برتن خود بدانم که چیست. هیچ
# ~~چیز بدتر از غفلت ندیدم و آتش دوزخ با مردان آن نکند که یک ذره غفلت
~~کند.
# و گفت: سالهاست تا نماز می کنم و اعتقادم در نفس به هر نمازی بوده
# ~~است که گبرم و زنار بخواهم برید.
# و گفت: کارزنان از کارما بهتر که ایشان در ماهی غسلی کنند از
# ~~ناپاکی و ما در همهآ عمر خود غلی نکردیم در پاکی.
# و گفت: اگر در همهآ عمر از بایزید این کلمه درست آید از هیچ باک
# ~~ندارد.
# و گفت: اگر فردا مرا در عرصات گویند چرا نکردی دوست تردارم ms191 از آنکه
# ~~گویند چرا کردی. یعنی هرچه کنم دروی منی من بود و منی شرک است
# ~~شرک بدتر از گناه است، مگر طاعتی بر من رود که من درمیان نباشم.
# و گفت: خدای تعالی بر اسرار خلق مطلع است. به هر سر که نگرد خالی
# ~~بیند مگر سر بایزید که از خود پربیند.
# و گفت: ای بسا کس که به ما نزدیک است و ازما دور است و ای بسا
# ~~کس که ازما دوراست و به ما نزدیک است.
# و گفت: در خواب دیدم که زیادت می خواستم از حق تعالی. پس از
# ~~توحید چون بیدار شدم، گفتم: یا رب! زیادت نمی خواهم بعد از توحید.
# و گفت: حق را به خواب دیدم، مرا گفت: یا بایزید! چه میخواهی،
# ~~گفتم: آن می خواهم که تومی خواهی. فرمود که من تورا [هستم] چنانکه
~~توملر
# ~~[هستی].
# و گف. خق را به خواب دیدم. پرسیدم راه به گوچونست. گفت: ترک
# و گفت: خلق پندارند ه من چون ایسن یکی ام. اظر صفت من درعالم PageV01P246
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0306.jpg)

# ~~غیب بینند همه هلاک شوند.
# و گفت: مشل من چون مثل دریاست که آن را نه عمق پدید است و نه
# ~~اول وآخر پیداست.
# ویکی از وی پرسید: که عرش چیست؟ گفت منم.
# و گفن: گرسی چیست؟ گفت: منم.
# و گفت: لوح وقلم چیست؟ گفت: منم.
# گفتند: خدای را بندگانند بدل ابراهیم و موسی و عیسی صلوات الله علیهم
# ~~اجمعین. گفت: آن همه منم.
# گفتند: میگویند که خدای را بندگان اند بدل جبرئیل و میکائیل و
# ~~اسرافیل. گفت: آن همه منم.
# مرد خاموش شد. بایزید گفت: بلی! هرکه در حق محوشد و به حقیقت
# ~~هرچه هست رسید، همه حق است. اگر آنکس نبود حق همه خود را بیند عجب
# ~~نبود. والله آغلم وآحکم.
# معراج شیخ بایزید قدس الله روحه العزیز
# این را بیاریم وختم کنیم.
# شیخ گفت: به حشم یقین در حق نگرستم. بعد از آنکه مرا ms192 از همهآ
# ~~موجودات به درجه استغنا رسانید و به نور خود منور گردانید و عجایب
~~اسرار بر من
# ~~آشکارا کرد، و عظمت هویت خویش بر من پیدا آورد. من از حق بر خود
# ~~نگرستم ودر اسرار و صفات خویش تأمل کردم. نور من در جنب نورحق ظلمت
# ~~بود، عظمت من در جنب عظمت حق عین حقارت گشت، عزت من در جنب
# ~~عزت حق عین پندار شد. آنجا همه صفا بود و اینجا همه کدورت. باز چون
~~نگاه
# ~~کردم، بود خود به نور او دیدم، عزت خود از عظمت و عزت او دانستم. هرچه
# ~~گرکم بهدر و ولم کرد. دیدهآ قالبم هرچه یافت از او یافت. به چشم
~~PageV01P247
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0307.jpg)

# ~~انصاف و حقیقت نظر کردم همه پرستش خود از حق بود، نه از من. ومن
# ~~پنداشته بودم که منش می پرستم.
# گفتم : بار خدایا چیست؟
# گفت : آن همه منم ونه غ %~% . یعنی مباشر افعال تویی لیکن مقدرو
# ~~میسر تو منم تا توفیق من روی ننماید از طاعت تو چیزی نیاید. پس دیدهآ
~~من از
# ~~واسطهآ دیدن او از من دیده بر دوخت ونگرش به اصل کار و هویت خویش در
# ~~آموخت، و مرا از بود خود ناچیز کرد و به بقای خویش باقی گردانید و عزیز
~~کرد
# ~~خودی خود بی زحمت وجود من به من نمود، لاجرم حق مرا حقیقت بیفزود. از
# ~~حق به حق نگاه کردم وحق را به حقیقت بدیدم و آنجا مقام کردم و
~~بیارامیدم و
# ~~گوش کوشش بیا گندم و زبان نیاز در کام نا مرادی کشیدم و علم کسبی
# ~~بگذاشتم وزحمت نفس اماره ازمیان بر داشتم -بی آلت، مدتی قرار گرفتم و
# # فضول ازراه اصول به دست %~% رفتم. حق را بر من بخشایش آمد. مرا علم
# ~~ازلی داد و زبانی از لطف خود در کام من نهاد و چشم از نور خود بیافرید.
~~همهآ
# ~~موجودات را به حق بدیدم. چون به زبان لطف با حق مناجات ms193 کردم و ازعلم
# ~~حق علمی به دست آوردم و به نور او بدو نگرستم، گفت ای همه بی همهآ با
~~همه
# ~~و بی الت با آلت. گفتم : بارخدایا! بدین مغرور نشوم و به بود خویش از
~~تو
# ~~مستغنی نشوم، وتوبی من مرا باشی به از آنکه من بی توخود را باشم، و به
~~توبا
# ~~نوسخن گویم بهتر که بیتو با نفس خود گویم.
# گفت: اکنون شریعت را گوش دار و پای از حد امر و نهی در مگذارتا
# ~~سعیت به نزد ما مشکور باشد.
# گفتم : از آنجا که مرا دین است و دلم را یقین است تواگر شکر گویی از
# ~~خود گویی به از آنکه رهی، واگر مذمت کنی تواز عیب منزهی.
# ~~مرا گفت : از که آموختی ؟
# گفتم: سایل به داند ازمسثول که هم مراداست و هم مرید، وهم مجاب
~~PageV01P248
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0308.jpg)

# ~~است وهم مجیتب.
# چون صفای سر من بدید ، پس دل من ندا ازرضای حق بشنید، ورقم
# ~~خشنودی بر من کشید، و مرا منور گردانید و از ظلمت نفس و از کدورات
# ~~بشریت در گذرانید. دانستم که بدو زنذهام و از فضل او بساط شادی در دل
# ~~فکندم.
# گفت : هرچه خواهی بخواه.
# گفتم : تو را خواهم که از فضل فاضلتری و از گرم بزرگتری و از تو به
~~توقانع
# ~~گشتم. چون تو مرا باشی منشور فضل و کرم در نوشتم، از خودم بازمدار، و
~~آنچه
# ~~ما دون تواست در بیش من میار.
# زمانی مرا جواب نداد. پس تاج کرامت بر فرق من نهاد و مرا گفت : حق
# ~~می گویی و حقیقت می جویی، از آنچه حق دیدی و حق شنیدی.
# گفتم: اگر دیدم به تودیدم، واگرشنیدم به توشنیدم. نخست توشنیدی ،
# ~~باز من شنیدم. و بروی ثناها گفتم. لاجرم از کبریا مرا بر داد تا در
~~میادین عز او
# ~~می پریدم و عجایب صنع او می دیدم. چون ضعف من بدانست و نیاز من
# ~~بشناخت مرا به قوت خود قوی ms194 گردانید و به زینت خود بیاراست و تاج کرامت
~~بر
# ~~سر من نهاد، و در سرای توحید بر من گشاد. چون مطلع شد که صفانت من در
# ~~صفات او برسید از حضرت خود مرا نام نهاد و به خودی خود مرا تشریف داد و
# ~~یکتایی پدید آمد، دویی برخاست و گفت: رضای ما آن است که رضای توست
# ~~و رضای تو آن است که رضای ماست سخن تو آلایش نپذیرد و منی تو کس برتو
# ~~نگیرد.
# پس مرا زخم غیرت بچشانید و بازم زنده گردانید. از کورهآ امتحان خالص
# ~~بیرون آمدم تا گفت : لمن الملک. گفتم: تورا. گفت: لمن الحکم. گفتم:
~~تورا.
# ~~گفت : لمن الاختیار. گفتم : تورا. چون سخن همآن بود که در بدایت کار
~~شنود PageV01P249
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0309.jpg)

# ~~اگر محبت نبودی قدرت دمار از همه بر آوردی. به نظر قهاری به واسطهآ
~~جباری
# ~~به من نگرست. نیز از من کسی اثری ندید. چون در مستی خویشتن خود را به
# ~~همهآ وادیها در انداختم و به آنش غیرت تن را بر همه بوتهها بگداختم و
~~اسب
# ~~طلب در فضای صحرا بتاختم، به از نیازصیدی ندیدم، و به از عجز چیزی
# ~~نیافتم، وروشنتر از خاموشی چراغی ندیدم، وسخن به از بی سخن نشنیدم.
# ~~ساکن سرای سکوت شدم و صدرهآ صابری در پوشیدم تا کار به غایت رسید. ظاهر
# ~~و باطن مرا از علت بشریت خالی دید. فرجهای1 از فرج در سینهآ ظالمانی من
# ~~گشاد و مرا از تجرید و توحید زبانی داد. لاحرم اکنون زبانم از لطف
~~صمدانی
# ~~است و دلم از نورربانی است و چشم از صنع یزدانی است. به مدد اومی گویم
# ~~و به قوت او می گیرم. چون بدو زنده ام هرگز نمیرم. چون بدین مقام رسیدم
# ~~اشارت من ازلی است وعبارت من ابدی است. زبان من زبان توحید است و
# ~~روان من روان تجرید است. نه از خود می گویم تا محدث باشم یا به خود
# ~~می گویم ms195 تا مذکر باشم. زبان را او می گرداند بدانچه خواهد و من درمیان
# ~~ترجمانی ام. گوینده به حقیقت او است نه منم. اکنون چون مرا بزرگ
~~گردانید
# ~~مرا گفت : که خلق می خواهند که تورا بینند.
# گفتم: من نخواهم که ایشان را بینم. اگر دوست داری که مرا پیش خلق
# ~~بیرون آری من تورا خلاف نکنم. مرا به وحدانیت خود بیارای تا خلق توچون
~~مر
# ~~بینند و در صنع تو نگرند صانع را دیده باشند و من در میان نباشم.
# این مراد به من داد و تاج کرامت بر سر من نهاد و ار مقام بشریتم د
# ~~گذرانید. پس گفت: پیش خلق سن آی!

PageV01P250

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0310.jpg)

# ~~گفت: چون به وحدانیت رسیدم و آن اول لحظت بود که به توحید نگرستم،
# ~~سالها در آن وادی به قدم افهام دویدم تا مرغی گشتم -چشم او ازیگانگی،
~~پراو
# ~~از همیشگی- در هوای چگونگی می پریدم. چون از مخلوقات غایب گشتم،
# ~~گفتم : به خالق رسیدم. پس سر از وادای ربوبیت برآوردم. کاسه ای
~~بیاشامیدم
# ~~که هرگز تا ابد از تشنگی او سیزاب قشدم. پس سی هزار سال در فضای
# ~~وحدانیت او پریدم وسی هزارسال دیگر در الوهیت پریدم و سی هزار سال دیگر
# ~~در فردانیت. چون نود هزار سال به سر آمد بایزید را دیدم و من هرچه دیدم
~~همه من
# ~~بودم. پس چهار هزار بادیه بریدم و به نهایت رسیدم. چون نگه کردم خود را
~~دیدم
# ~~در بدایت درجهآ انبیا. پس چندانی در آن بی نهایتی برفتم که گفتم بالای
~~این
# ~~هرگز کسی نرسیده است و برتر ازین مقام ممکن نیست. چون نیک نگه کردم سر
# ~~خود بر کف پای یکی نبی دیدم. پس معلوم شد که نهایت حال اولیا بدایت
# ~~احوال انبیا است، نهایت انبیا را غایت نیست. پس روح من بر همه ملکوت
# ~~بگذشت و بهشت و دوزخ بدو نمودند و به هیچ التفات نکرد و هرچه در پیش او
# ~~آمد طاقت ms196 آن نداشت و به جان هیچ پیغمبر نرسید، إلا که سلام کرد - چون
~~به
# ~~جان مصطفی علیه السلام رسید- آنجا صد هزار دریای آتشین دید بی نهایت، و
# ~~هزار حجاب از نور که اگر به اول دریا قدم نهادمی بسوختمی و خود را به
~~باد بر
# ~~دادمی تا لاجرم از هیبت و دهشت چنان مدهوش گشتم که هیچ نماندم. هر چند
# ~~خواستم تا میخ طتاب خیمهآ محمد رسول الله بتوانم دید زهره1 نداشتم. با
~~آنکه به
# ~~حق رسیدم زهره نداشتم به محمد رسیدن. یعنی هر کسی بر قدر خویش به خدای
# ~~توانند رسید که حق با همه است. اما محمد در پیششان در حرم خاص است.
# ~~لاجرم تا وادی لا إله إلا الله قطع نکنی به وادی محمد رسون الله نتوانی
~~رسیدن، ودر
# ~~حقیقت هر دو وادی یکی است چنانکه آن معنی که گفتم : مرید بوتراب حق را
~~PageV01P251
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0311.jpg)

# ~~می دید و طاقت دیدار بایزید نداشت. پس بایزید گفت: آلهی! هرچه دیدم همه
# ~~من بودم. با منی مرا به توراه نیست و از خودی خود مرا گذر نیست. مرا چه
~~باید
# ~~کرد؟
# فرمان آمد کبه : خلاص توازتویی تودر متابعت دوست ماست - محمد
# ~~عربی- دیده را به خاک قدم او اکتحال1 کن و بر متابعت او مداومت نمای.
# ~~تعجب از قومی دارم که کسی را چندین تعظیم نبوت بود، آنگاه سخن گوید به
# ~~خلاف این و معنی این ندانند. چنانکه بایزید را گفتند فردای قیامت خلایق
~~در
# ~~تحت لوای محمد علیه الصلوة والسلام باشند. گفت: به خدایی خدای که لوای
# ~~من از لوای محمد زیادت است که پیغامبران و خلایق در تحت لوای من باشند.
# ~~یعنی چون منی را نه در آسمان مثل یابند و نه در زمین صفتی دانند. صفات
~~من
# ~~در غیبت غایب است، و آنکه در سراپردهآ غیب است از او سخن گفتن جهل
# # محض است و سراسر همه غیبت است %~% کسی چنین بود، چگونه این کس،
# ~~کس بود؟ ms197 بل که این کس را زبان، حق بود و گوینده نیز حق بود.
# گفت: آن که نطة %~% ق و بی یسمع و بی ییصر بود . تا لاجرم حق بر
# ~~زبان بایزید سخنی گوید و آن، آن بود که: لوائی اعظم من لواء محمد. بلی!
# ~~پدید آید، روادار که: لو   درخت نهاد بایزید پدید آید   لوای حق از
# لوای محمد عظیم %~% ء محمد و سبحانی ما أغظم شأنی از %~% . چون روا داری که
~~انی اناالله از درختی
# و آعلم وأخکم.

PageV01P252

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0312.jpg)

# مناجاة شیخ بایزید قدس الله روحه العزیز
# بایزید را مناجاتی است. بارخدایا! تا کی میان من و تومنی و تویی بود؟
# ~~نی ازمیان بردارتا منیت من به تو باشد، تا من هیچ نباشم.
# و گفت: الهی! تا با توام بیشتر از همه ام وتا با خودم کمتر از همه ام.
# و گفت: الهی! مرا فقر و فاقه به تو رسانید و لطف تو آن را زایل نگردانید.
# و گفت: خدایا! مرا زاهدی نمیباید، و قرایی نمیباید، و عالمی نمیباید.
# ~~گر مرا از اهل چیزی خواهی گردانید از اهل شمه ای از اسرارخود گردان، و
~~به
# ~~درجهآ دوستان خود برسان. الهی! نازبه تو کنم وازتوبه تو رسم. الهی! چه
# ~~نیکوست واقعات الهام تو بر خطرات دلها، وچه شیرین است روش افهام تودر
# ~~راه غیبها، وچه عظیم است حالتی که خلق کشف نتوانند کرد، و زبان وصف
# ~~آن دوست دارم. من بندهآ عاجز و ضعیف و محتاج. عجب آنکه تو مرا دوست
# ~~داری و تو خداوندی و پادشاه و مستغنی.
# و گفت: الهی! که میترسم اکنون و به تو چنین شادم چگونه شادمان
# ~~نباشم، اگرایمن گردم.
# نقل است که بایزید هفتاد بار به حضرت عزت قرب یافت. هربار که
# ~~باز آمدی زناری بر بستی و باز بریدی. عمرش چون به آخر آمد در محراب شد،
~~و
# ~~زناری بربست، و پوستینی داشت باژ گونه در پوشید، و کلاه باژ گونه بر سر ms198
~~نهاد،
# ~~و گفت: الهی! ریاضت همه عمر تمی فروشم، ونمازهمه شب عرضه نمیکنم،
# ~~و روزهآ همه عمر نمیگویم، و ختمهای قرآن نمیشمرم، و اوقات و مناجات و
# ~~قربت بازنمیگویم، و تومیدانی که به هیچ بازنمینگرم، و این که به زبان
# ~~شرح میدهم نه از تفاخر و اعتماد است بل که شرح میدهم که از هرچه کرده
~~ام
# ~~ننگ میدارم و این خلعتم تو دادهای که خود را چنین میبینم. آن همه هیچ
# ~~است. همان انگار که نیست. ترکمانی ام هفتاد ساله، موی در گبری سفید
~~PageV01P253
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0313.jpg)

# ~~کرده. از بیابان اکنون ب   ی آیم و تنگری تنگری امی گویم الله الله
~~گفتن
# ~~اکنون میآموزم، زنار اکنون میبرم، قدم در دایرهآ اسلام اکنون می زنم،
~~زبان به
# # معصیت نه. من هرچه کردم هبا انگاش %~% بو نیز هرچه دیدی از من که پسند
# ~~حضرت تو نبود خظ عفوبروی کش، و گرد معصیت را از من فروشوی که من
# ~~گرد پندار طاعت فروشتم.
# نقل است که شیخ درابتدا الله الله بسیار میگفتی . در حالت نزع همان الله
# ~~میگفت. پس گفت: یا رب! هرگز تو را یاد نکردم - مگربه غفلت - واکنون
# ~~که جان می رود از طاعت تو غافل ام. ندانم تا حضور کی خواهد بود.
# پس در ذکر و حضور جان بداد. آن شب که اووفات کرد بو موسی حاضر
# ~~نبود. گفت: به خواب دیدم که عرش را بر فرق سر نهاده بودم و می بردم.
~~تعجب
# # کردم. بامداد ووانه شدم تاها ش %~% بگویم. شیخ وفات کرده بود و خلق بی
~~قیاس
# ~~از اطراف آمده بودند. چون جنازه برداشتند من جهد کردم تا گوشهآ جنازه
~~به من
# ~~دهند - البته به من نمی رسید - بی صبر شدم، در زیر جنازه رفتم، و بر سر
~~گرفتم
# ~~و می رفتم. و مرا آن خواب فراموش شده بود. شیخ را دیدم که گفت: یا بو-
# ~~موسی! اینک تعبیر آن خواب که دوش دیدی که عرش بر سر گرفته ms199 بودی آن
# ~~عرش این جنازهآ بایزید است.
# ~~وستی؟   نقل است که مریدی شیخ را به خواب دید. گفت: از منکر و نکیر چون
# گفت: چون آن عزیزان از من پرسیدند گفتم: شما را ازاین سؤال مقصودی
# ~~برنیاید، به جهت آنکه اگر گویم خدای من او است این سخن از من هیچ
# ~~نبود. لکن باز گردید و ازوی پرسید که من او را گیم؟ آنچه او گوید آن
~~بود PageV01P254
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0314.jpg)

# ~~که اگر من صد بار گویم خداوندم اوست تا او مرا بندهآ خود نداند فایدهآ
~~نبود.
# بزرگی او را به خواب دید. گفت: خدای با تو چه کرد؟ گفت: از من
# ~~رسید: ای بایزید چه آوردی؟ گفتم: خداوندا! چیزی نیاوردم که حضرت عزت
# ~~تورا بشاید. با این همه شرک نیز نیاوردم. حق تعالی فرمود ولا لیلة
~~آللبن . آن
# ~~شب شیر شرک نبود.
# گفت: شبی شیر خورده بودم و شکمم به درد آمد. حق تعالی با من بدین
# ~~قدر عتاب فرمود. یعنی جز از من چیزی دیگر بر کار است.
# نقل است که شیخ را دفن کردند. مادر علی که زن احمد خضرویه بود به
# ~~ازیارت شیخ آمد. چون از زیارت او بازگشت گفت: میدانید که شیخ بایزید که
# گفتند: توبه دانی.
# گفت: شبی در طواف کعبه بودم، ساعتی بنشستم - در خواب شدم
# ~~چنان دیدم که مرا بر آسمان بردند و تا زیر عرش بدیدم و آنجا که زیر عرش
~~بود
# ~~بیابانی دیدم که پهنا و بالای آن پدید نبود و همهآ بیابان گل و ریاحین
~~بود. بر هر
# ~~برگ گلی نوشته بود که ابویزید ولیی.
# نقل است که بزرگی گفت: شیخ را به خواب دیدم. گفتم: مرا وصیتی
# ~~کن. گفت: مردمان در دریایی بی نهایت اند. دوری از ایشان کشتی است.
# ~~جهد کن تا دراین کشتی نشینی وتن مسکین را ازاین دریا برهانی.
# نقل است که کسی شیخ را به خواب دید. گفت: تصوف چیست؟ گفت:
# ~~در آسایش بر خود ms200 ببستن و در پس زانوی محنت نشستن.
# و چون شیخ ابو سعید ابوالخیر به زیارت شیخ آمد. ساعتی بایستاد، چون
# ~~بازمی گشت . این جایی است که هر که چیزی گم کرده باشد در عالم اینجا
~~PageV01P255
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0315.jpg)

# ذکر عبد الله مبارک رحمة الله علیه
# آن زین زمان، آن رکن امان، آن امام شریعت وطریقت، آن ذو الجهادین
# ~~به حقیقت، آن امیر قلم وبلارک1 عبد الله مبارک - رحمة الله علیه. او را
# ~~شهنشاه علما گفتهاند. در علم و شجاعت خود نظیر نداشت، واز محتشمان
# ~~اصحاب طریقت بود، وازمحترمان ارباب شریعت، و در فنون علوم احوالی
# ~~پسندیده داشت، ومشایخ بزرگ را دیده بود، وبا همه صحبت داشته و مقبول
# ~~همه بود، واو را تصانیف مشهور است، و کرامات مذکور. روزی میآمد سفیان
# ~~ثوری گفت: تعال یا رجل المشرق.
# فضیل حاضر بود. گفت: والمغرب وما بینهما.
# و کسی را که فضیل فضل نهد ستایش او چون توان کرد؟ ابتدای توبهآ او
# ~~آن بود که بر کنیزکی فتنه شد - چنانکه قرار نداشت- شبی در زمستان درزیر
# ~~دیوار خانهآ معشوق تا بامداد بایستاد - به انتظاراو- همهآ شب برف
~~میبارید.
# ~~چون بانگ نماز گفتند، پنداشت که بانگ خفتن است. چون روز شد دانست
~~PageV01P256
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0316.jpg)

# ~~مبارک! که شبی چنین مبارک تا روز به جهت هوای خود برپای بودی و اگر
# ~~امام در نماز سورتی درازتر خواند دیوانه گردی.
# در حال دردی به دل او فرو آمد و توبه کرد و به عبادت مشغول شد تا به
# ~~درجهای رسید که مادرش روزی درباغ شد، او را دید خفته در سایهآ گلبنی و
# ~~ماری شاخی نرگس در دهن گرفته و مگس ازوی می راند.
# آنگاه از مرو رحلت کرد و در بغداد مدتی در صحبت مشایخ میبود. پس به
# ~~مکه رفت ومدتی مجاور شد. بازبه مرو آمد. اهل مرو بدو تولا1 کردند، و
~~درس و
# ~~مجالس نهادند. و در آن وقت یک نیمه از خلایق متابع حدیث بودند و یک ms201
~~نیمه
# ~~به علم فقه مشغول بودندی. همچنانکه امروزاو را رضی آلفرقین گویند، به
~~حکم
# ~~موافقتش با هریکی ازایشان و هردو فریق در وی دعوی کردندی، و او آنجا دو
# ~~رباط کرد: یکی به جهت اهل حدیث؛ ویکی برای اهل فقه. پس به حجاز رفت
# ~~و مجاور شد.
# نقل است که یک سال حج کردی و یک سال غزو2 کردی ویک سال
# ~~تجارت کردی و منفعت خویش بر اصحاب تفرقه کردی و درویشان را خرما
# ~~دادی و استخوان3 خرما بشمردی. هر که بیشتر خوردی به هر استخوانی درمی
# ~~بدادی.
# نقل است که وقتی با بدخویی همراه شد، چون ازوی جدا شد، عبدالله
# ~~بگریست. گفتند: چرا میگریی؟
# گفت: آن بیچاره برفت. آن خوی بد همچنان با وی برفت و از ما جدا شد
# ~~وخوی بد ازوی جدا نشد.

PageV01P257

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0317.jpg)

# ~~که طفیلید؟
# ~~درویش گفت: میزبان چون کریم بود طفیلی را بهتر دارد. اگر شما را به
# ~~خانهآ خویش خواند ما را به خود خواند.
# ~~عبد الله گفت: از ما توانگران وام خواست.
# ~~درویش گفت: اگر از شما وام خواست برای ما خواست.
# عبد الله شرم زده شد و گفت: راست میگویی.
# نقل است که در تقولی تا حدی بود که یکبار در منزلی فرود آمده بود و
# ~~اسبی گرانمایه داشت. به نماز مشغول شد. اسب در زرع1 شد. اسب را
# ~~همانجای بگذاشت و پیاده برفت و گفت وی کشت سلطانیان خورده است.
# ~~وقتی از مرو به شام رفت - به جهت قلمی که خواسته بود و بازنداده - تا
~~باز
# ~~رسانید.
# ثقل است کم روزی میگذشت. تابینایی را گفتند که عبدالله مبارک
# ~~میآید. هرچه میباید بخواه.
# نابینا گفت: توقف کن یا عبد الله!
# عبد الله بایستاد. گفت: دعا کن تا حق تعالی چشم مرا بازدهد.
# عبدالله سر در پیش افگند و دعا کرد. در حال بینا شد.
# نقل است که روزی دردههآ ذی الحجة به صحرا شد و از آرزوی حج
# ~~میسوخت، و گفت: ms202 اگر آنجا نیم باری بر فوت این حسرتی بخورم، واعمال
# ~~ایشان به جای ارم که هرکه متابعت ایشان گند دران اعمان که موی برکه و
# ~~ناخن نچیند او را از ثواب حاجیان نصیب بود.
# در آن میان پیرزنی بیامد، پشت دوتاه شده، عصایی در دست گرف،
# ~~گفت: یا عبد الله! مگر آرزوی حج داری؟

PageV01P258

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0318.jpg)

# گفت: آری.
# س گفت: ای عبدالله! مرا از برای توفرستادهاند. با من همراه شوتا تورا
# ~~ه عرفات برسانم.
# عبدالله گفت: با خود گفتم که سه روز دیگر مانده است. از مرو چون1 مرا
# ~~هعرفات رساند؟
# یرزن گفت: کسی که نماز بامداد ستت در سنجاب گزارده باشد و فریضه
# ~~رلب جیحون و آفتاب برآمدن به مرو با او همراهی توان کرد.
# گفتم: بسم الله.
# پای در راه نهادم و به چند آب عظیم بگذشتم که به کشتی دشوار توان
# ~~گذشت. به هر آب که می رسیدم مرا گفتی چشم برهم نه. چون چشم برهم
# ~~هادمی خود را از آن نیمهآ آب دیدمی، تا مرا به عرفات رسانید. چون حج
# ~~بگزاردیم و از طواف و سعی و عمره فارغ شدیم و طواف وداع آوردیم، پیرزن
# ~~گفت: بیا که مرا پسری است - که چند گاهست تا به ریاضت در غاری نشته
# ~~است - تا او را ببینیم.
# چون آنجا رفتیم جوانی دیدم زردروی و ضعیف و نورانی. چون مادر را دید
# ~~در پای مادر افتاد و روی در کف پای او میمالید و گفت: دانم که نیامده
~~اما
# ~~خدایت فرستاده است که مرا وقت رفتن نزدیک است. آمدهای که مرا تجهیز
# ~~کنی.
# پیرزن گفت: یا عبد الله! اینجا مقام کن تا او را دفن کنی.
# پس در حال آن جوان وفات کرد و او را دفن کردیم. بعد از آن گفت - آن
# ~~پیرزن که -: من هیچ کارندارم. باقی عمر بر سر خاک او خواهم بود. توای
~~PageV01P259
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0319.jpg)

# ~~نقل است که عبدالله در حرم بود. یک سال از ms203 حج فارغ شده بود. ساعتی
# ~~در خواب شد. به خواب دید که دو فریشته از آسمان فرود آمدند. یکی
~~ازدیگری
# ~~پرسید: امسال چند خلق آمدهاند؟
# ~~یکی گفت: ششصد هزار.
# ~~گفت: حج چند کس قبول کردند؟
# ~~گفت: از آن هیچکس قبول نکردند.
# ~~عبدالله گفت: چون این بشنیدم اضطرابی در من پدید آمد. گفتم: این همه
# ~~خلایق که از اطراف واکناف جهان با چندین رنج و تعصب من کل فج عمیق از
# ~~راههای دور آمده و بیابانها قطع کرده، این همه ضایع گردد؟
# ~~پس آن فریشته گفت: در دمشق کفشگری نام او علی بن موفق است او به
# ~~حج نیامده است اما حج او را قبول است و همه را بدو بخشیدند، واین جمله
~~در
# ~~کاراو کردند.
# ~~چون این بشنیدم از خواب درآمدم و گفتم: به دمشق باید شد و آن شخص
# ~~را زیارت باید کرد. پس به دمشق شدم و خانهآ آن شخص را طلب کردم و آواز
# ~~دادم. شخصی بیرون آمد. گفتم: نام تو چیست؟
# گفت: علی بن موفق.
# گفتم مرا با تو سخنی است.
# گفت: بگوی.
# گفتم: توچه کار کنی؟
# گفت: پاره دوزی میکنم.
# پس آن واقعه با او بگفتم. گفت: نام تو چیست؟
# گفتم: عبد الله مبارک.
# ~~نعره ای بزد و بیفتاد و از هوش بشد. چون بهوش آمد گفتم: مرا از کارخوه
# ~~خبرده.

PageV01P260

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0320.jpg)

# گفت: سی سال بود تا مرا آرزوی حج بود و از پاره دوزی سیصد و پنجاه
# ~~رم جمع کردم. امسال قصد حج کردم تا بروم. روزی سر پوشیده ای1 که در
# ~~خخانه است حامله بود، مگر. از همسایه بوی طعامی میآمد. مرا گفت: برو و
# ~~پاره ای بیار از آن طعام. من رفتم به در خانهآ آن همسایه. آن حال
~~خبردادم.
# ~~همسایه گریستن گرفت و گفت: بدانکه سه شبانروزبود که اطفال من هیچ
# ~~نخورده بودند. امروز خری مرده دیدم. پارهای ازوی جدا کردم و طعام
~~ساختم،
# ~~بر شما حلال نباشد. چون این ms204 بشنیدم آتش درجان من افتاد. آن سیصد و
~~پنجاه
# ~~درم برداشتم و بدو دادم. گفتم: نفقهآ اطفال کن که حج ما این است.
# عبد الله کفت : صدق الملک فی الرؤیا وصدق الملک فی الحکم والقضا.
# نقل است که عبد الله . مکاتب غلامی داشت. یکی عبد الله را گفت: این
# ~~غلام نباشی2 می کند و سیم به تومیدهد.
# عبدالله غمگین شد. شبی بر عقب او می رفت تا به گورستانی شد، و سر
# ~~گوری باز کرد، و در آنجا محرابی بود. در نماز ایستاد. عبد الله از دور
~~آن را
# ~~میدید تا آهسته به نزدیک غلام شد. غلام را دید پلاسی پوشیده وغلی بر
~~گردن
# ~~نهاده وروی در خاک میمالید و زاری میکرد. عبدالله چون آن بدید آهسته
~~باز
# ~~پس آمد و گریان شد و در گوشهای بنشست و غلام تا صبح در آنجا ماند. پس
# ~~بازآمد و سر گور بپوشانید و در مسجد شد و نماز بامداد بگزارد و گفت:
~~الهی1
# ~~روز آمد و خداوند مجازی از من درم خواهد. مایهآ مفلسان تویی . یده از
~~آنجا که
# ~~تودانی.
# در حال نوری از هوا پدید آمد ویک درم سیم بر دست غلام نشست.
# ~~عبدالله را طاقت نماند. برخاست و سر غلام در کنار گرفت و میبوسید و
~~میگفت
# ~~که هزارجان فدای چنین غلام باد. خواجه توبوده ای نه من.

PageV01P261

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0321.jpg)

# غلام چون آن حال بدید گفت: الهی! چون پردهآ من دریده شد و راز من
# ~~آشکارا گشت، در دنیا مرا راحت نماند. به عزت خود که مرا فتنه نگردانی و
# ~~جان من برداری.
# هنوز سرش در کنار عبد الله بود که جان بداد. عبد الله اسباب تجهیز و
# ~~تکفین او راست کرد، و او را با همان پلاس در همان گور دفن کرد. همان شب
# ~~سید عالم را به خواب دید و ابراهیم خلیل را، علیهما السلام، که آمدند
~~هریکی
# ~~بر براقی1 نشسته. گفتند: یا عبد الله چرا آن دوست ms205 ما را با پلاس دفن
~~کردی؟
# نقل است که عبدالله روزی با کوکبه2آ تمام از مجلس بیرون آمده بود و
# ~~می رفت. علوی بچهای گفت: ای هندوزاده این چه کار و بار است که تو را از
# ~~دست برمیآید که من که فرزند محمد رسول الله ام روزی چندین درفش می زنم
~~ت
# ~~قوتی به دست آرم و تو با چندین کوکبه می روی؟
# عبدالله گفت: از بهر آنکه من آن میکنم که جد تو کرده است و فرموده
# ~~است، و تو آن نمی کنی.
# و نیز گویند که چنین گفت: آری ای سیدزاده! تو را پدری بود و مرا
# ~~پدری، و پدر تو مصطفی بود صلی الله علیه وعلی آله وسلم از وی علم میرات
# ~~ماند، و پدر من ازاهل دنیا بود. ازوی دنیا میراث ماند. من میرات پدر لو
~~کرقم
# ~~و به برکت آن عزیز شدم و تو میراث پدر من گرفتی و بدان خوار شدی.
# آن شب عبدالله پیغمبر را، علیه السلام، به خواب دید. متعیر شده گفت: یا
# ~~رسول الله! سبب تغیر چیست؟
# گفت: آری، نکته ای بر فرزند ما مینشانی.
# عبدالله بیدار شد و عزم آن کرد که آن علوی زاده طلب کند، و عذر
# ~~بحواقد. نوی بچه همان شب پیغمبر را بخواب دید کهکف. اکر نوچان
~~PageV01P262
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0322.jpg)

# ~~ودتی که بایستی، او تورا آن نتوانستی گفت.
# اوع. حون ار شد عزم خدمت عبدالله کرد که عذر خواهد. در راه به هم
# ~~سیدند وما.را د بیان نهادند وتوبه کردند.
# نقل است که سهل بن عبدالله مروزی همه روز به درس عبد الله میآمد.
# ~~روزی بیره ، آمد و گفت: دیگر به درس تونخواهم آمد که کنیزکان تو بربام
# ~~آمدند و مرا به خود خواندند و گفتند سهل من، سهل من! چرا ایشان را ادب
# ~~کنی؟
# عبدالله با اصحاب خود گفت: حاضر باشید تا نماز بر سهل بکنید.
# در حال سهل وفات کرد. بر وی نماز کردند. ms206 پس گفتند: یا شیخ! تورا
# ~~اون معلوم شد؟
# گفت: آن حوران خلد بودند که او را میخواندند و من هیچ کنیزک ندارم.
# نقل است که از وی پرسیدند: از عجایب چه دیدی؟ گفت: راهبی دیدم از
# ~~مجاهده ضعیف شده، واز خوف دوتا شده. پرسیدم که راه به خدای چیست؟
# ~~گفت: اگر او را بدانی راه بدو هم بدانی؛ و گفت: من بت پرستم و میترسم
~~آن
# ~~را که وی را نمیشناسم و توعاصی میگردی در آنکه او را میشناسی. یعنی
# ~~معرفت خوف اقتضا کند و تورا خوف نمیبینم و کفر جهل اقتضا کند و خود را
# ~~از خوف گداخته میبینم. سخن او مرا بند شد و از بسیار نا کردنی مرا
~~بازداشت.
# نقل است که گفت: یکبار به غزا بودم، در گوشه ای از بلاد روم. در آنجا
# ~~خلقی بسیار دیدم - جمع شده - و بکی را بر عقابین1 کشیده و گفتند اگریک
# ~~ذره تقصیر کنی خصمت بت بزرگ باد. سخت زن و گرم زن. و آن بیچاره در
# ~~رنجی تمام بود و آه نمیکرد. پرسیدم که کاری بدین سختی میخوری و آه
# ~~نمی کنی. سبب چیست؟ گفت: جرمی عظیم از من در وجود آمده است و در
~~PageV01P263
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0323.jpg)

# ~~ملت ما سنتی است که تا کسی از هرچه هست پاک نشود، نام بت مهین بر
# ~~زبان نیارد. اکنون تو مسلمان مینمایی. بدانکه من در میان دو پلهآ
~~ترانونام بت
# ~~مهین برده ام. این جزای آن است.
# عبد الله گفت: باری در ملت ما این است که هر که او را بشناسد او را یاد
# ~~نتواند کرد که من عرف الله گل لسانه .
# نقل است که یکبار به غزا رفته بود. با کافری جنگ میکرد. وقت نماز
# ~~درامد، از کافر مهلت خواست و نماز کرد. چون وقت نماز کافر درآمد، مهلت
# ~~خواست تا نماز کند. چون روی به بت آورد عبد الله گفت: این ساعت بروی
# ~~ظفر یافتم.
# با تیغ کشیده ms207 به سر او رفت تا او را بکشد. آوازی شنید که: یا عبدالله!
# ~~أوفوا بالعهد إ العهد کان قسثولا. از وفای عهد خواهند پرسید.
# عبدالله بگریست. کافر سر برداشت. عبد الله را دید با تیغی کشیده و
# ~~گریان. گفت: تورا چه افتاد؟
# عبد الله حال بگفت که از برای توبا من عتابی چنین رفت.
# کافر نعرهای بزد. گفت: ناجوانمردی بود که در چنین خدای عاصی و
# ~~طاغی بود که با دوست از برای دشمن عتاب کند.
# در حال ملمان شد و عزیزی گشت در راه دین.
# نقل است که گفت: در مکه جوانی دیدم صاحب جمال، که قصد کرد در
# ~~کعبه رود. ناگاه بیهوش شد و بیفتاد. پیش او رفتم. جوان شهادت آورد.
~~گفتم:
# ~~ای جوان! تو را چه حال افتاد؟ گفت من ترسا بودم. خواستم تا به تلبیس1
~~خود
# ~~را در کعبه اندازم، تا جمال کعبه را بینم. هاتفی آواز داد: تدخل بیت
~~الحبیب
# ~~وفی قلبک معادات الحبیب. روا داری که در خانهآ دوست آیی و دل پر از
~~دشمنی PageV01P264
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0324.jpg)

# ~~دوست.
# ~~نقل است که زمستانی سرد در بازار نیشابور می رفت. غلامی دید با پیراهن
# ~~تنها که از سرما می لرزید. گفت: چرا با خواجه نگویی که از برای توجبه
~~ای
# ~~سازد؟
# ~~گفت: چه گویم؟ او خود میداند و میبیند.
# ~~عبدالله را وقت خوش شد. نعره ای بزد و بیهوش بیفتاد. پس گفت: طریقت
# ~~ازاین غلام آموزید.
# ~~نقل است که عبد الله را وقتی مصیبتی رسید خلقی به تعزیت او رفتند.
# ~~گبری نیز برفت و با عبد الله گفت: خردمند آن بود که چون مصیبتی به وی
~~رسد،
# ~~وز نخست آن کند که پس ازسه روز خواهد کرد.
# ~~عبد الله گفت: این سخن بنویسید که حکمت است.
# ~~نقل است که از او پرسیدند: کدام خصلت در آدمی نافعتر؟
# ~~گفت : عقلی وافر.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت: حسن ادب.
# گفتند: اگر نبود؟
# ~~گفت: برادری مشفق که با او مشورتی. ms208 کند.
# ~~گفتند: اگر نبود؟
# گفت: خاموشی دایم.
# گفتند: اگر نبود؟
# گفت: مرگ در حال.
# ~~نقل است که گفت: هر که راه ادب آسان گیرد خلل در ستتها پدید آید و
# ~~هر که سنتها آسان گیرد او را از فرایض محروم گردانند، و هر که فرایض
~~آسان
# ~~گیرد از معرفتش محروم گردانند، و هر که از معرفت محروم بود دانی که، که
~~بود.

PageV01P265

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0325.jpg)

# ~~و گفت: چون درویشان دنیا این باشند منزلت درویشان حق چگونه باشد.
# ~~و گفت: دل دوستان حق هرگز ساکن نشود. یعنی دایما طالب بود که
# ~~هر که بایستاد مقام خود پدید کرد.
# ~~و گفت: ما به اندکی ادب نیازمندتریم از بسیاری علم.
# ~~و گفت: ادب اکنون می طلبیم که مردمان ادیب رفتند.
# ~~و گفت: مردمان سخن بسیار گفته اند در ادب، و نزدیک من ادب شناختن
# ~~نفس است.
# ~~و گفت: سخاوت کردن از آنچه در دست مردمان است فاضلتر از بذل
# ~~کردن از آنچه در دست توست.
# ~~و گفت: هر که یک درم به خداوند باز دهد دوست تر دارم از آنکه صد هزار
# ~~درم صدقه کند، و هر که پشیزی از حرام بگیرد متوکل نبود.
# ~~و گفت: توکل آن نیست که تو از نفس خویش توکل بینی. توکل ااست
# ~~که خدای از تو توکل داند.
# ~~و گفت: کسب کردن مانع نبود از تفویض و توکل، اکر ایس هر دو عادت
# ~~نبود در کسب.
# ~~و گفت: اگر کسی با قوتی گسبی کند مایدنا گر بیمار شود نفقه کند، و
# ~~اگر بمیردهم ازمال وی کفن بودش.
# ~~و گفت: هیچ چیز نیست در آدمی که ذل کسب نکشیده است.
# ~~و گفت: مروت خرسندی به از مروت دادن.
# ~~و گفت: زهد ایمنی بود بر خدای یا دوستی درویشی.
# ~~و گفت: هر که طعم بندگی کردن نچشید او را هرگز ذوق نبود.
# ~~از غزو فاضلتر بود.

PageV01P266

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0326.jpg)

# ~~و گفت: هر که قدر او به نزد خلق بزرگتر بود او ms209 خود را باید که در نفس
# ~~خویش حقیرتر بیند.
# ~~گفتند: داروی دل چیست؟
# ~~گفت: از مردمان دور بودن.
# ~~و گفت: بر توانگران تکبر کردن و بر درویشان متواضع بودن از تواضع بود.
# ~~و گفت: تواضح آن بود که هر که در دنیا بالای توست بر وی تکبر کنی و
# ~~با آنکه فروتر است تواضع کنی.
# ~~و گفت: رجاء اصلی آن است که از خوف پدید آید، وخوف اصلی آن
# ~~است که از صدق اعمال پدید آید، وصدق اعمال از تصدیق پدید آید و هر رجا
# ~~که در مقدمهآ آن خوف نبود زود بود که آنکس ایمن گردد و ساکن شود.
# ~~و گفت: آنچه خوف انگیزد تا در دل قرار گیرد دوام مراقبت بود در نهان و
# ~~آشکارا.
# ~~نقل است که پیش او حدیث غیبت می رفت. گفت: اگر من غیبت کنم
# ~~مادر و پدر خود را غیبت کنم که ایشان به احسان من اولیترآند.
# ~~نقل است که روزی جوانی بیامد و درپای عبد الله افتاد و زار زار بگریست
# ~~و گفت گناهی کردهام. از شرم نمیتوانم گفت.
# ~~عبد الله گفت: بگوی تا چه کردهای.
# ~~گفت: زنا کرده ام.
# ~~گفت: ترسیدم که مگر غیبت کرده ای.
# ~~و مردی گفت که او مرا وصیت کرد و گفت: خدای را نگاه دار.
# ~~گفتم: تفسیر این چیست؟

PageV01P267

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0327.jpg)

# ~~خصومت بیرون آمد. گفت: زنی که در این معنی با من خصومت کند نشاید.
# کاوین1 وی بداد و طلاق دادش. خداوند تعالی چنان حکم کرد ق
# ~~دختری از مهترزادگان به مجلس وی آمد و سخن وی خوش آمدش. به خانه
# ~~رفت: از پدر درخواست که مرا به زنی به وی ده. پدر پنجاه هزار دینار به
~~دختر داد
# ~~و دختری به زنی به وی داد. به خواب نمودندش که زنی را از بهر ما طلاق
# ~~دادی. اینک عوض تا بدانی که کس بر ما زیان نکند.
# چون هنگام وفاتش نزدیک رسید، همهآ مال خود به ms210 درویشان داد. مریدی
# ~~بر بالین او بود. گفت: ای شیخ! سه دخترک داری و دیده از دنیا فراز
~~میکنی.
# ~~ایشان را چیزی بگذار. تدبیر ایشان چه کرده ای؟
# گفت: من حدیث ایشان گفته ام وهویتولی آلصالحین . کارساز اهل
# ~~صلاح اوست. کسی که سازندهآ کارش او بود به از آنکه عبد الله مبارک بود.
# پس در وقت مرگ چشمها باز کرد و میخندید و می گفت: لیثل هدا
# ~~فلیعمل آلعاملون. سفیان ثوری را به خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه
# ~~برد؟
# گفت: رحمت کرد.
# گفتند: حال عبد الله مبارک چیست؟
# گفت: او از آن جمله است که روزی دوبار به حضرت می رود. رحمة الله
# ~~علیه.

PageV01P268

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0328.jpg)

# ذکر سقیان بوری قدس الله روحه
# آن تاج دین و دیانت، آن شمع زهد و هدایت، آن علما را شیخ و پادشاه، آن
# ~~قدما را حاجب درگاه، آن قطب حرکت دوری، امام عالم سفیان ثوری،
# ~~رحمة الله علیه، از بزرگان دین بود. او را امیرالمؤمنین گفتندی - هرگز
~~خلافت
# ~~نا کرده و مقتدای به حق بود وصاحب قبول ودر علم ظاهر و باطن نظیر
# ~~نداشت و از مجتهدان پنج گانه بود و در ورع و تقوی به نهایت رسیده بود و
~~ادب و
# ~~تواضع به غایت داشت و بیار مشایخ گباردیده بود و از اول کارتا به آخراز
# ~~آنچه بود ذرهای برنگشت.
# چنانکه نقل است که ابراهیم او را بخواند که: بیا تا سماع حدیث کنیم.
# ~~در حال بیامد. ابراهیم گفت: مرا میبایست که تا خلق او بیازمایم. و از
~~مادردر
# ~~ورع پدید آمده بود.
# چنانکه نقل است یک روز مادرش بربام رفته بود و از بام همسایه انگشتی
# ~~ترشی در دهان کرد. چندان سر بر شکم مادرزد که مادر را در خاطر آمد تا
~~برفت
# ~~وحلالی خواست.
# و ابتدای حال او آن بود که یک روز به غفلت پای چپ در مسجد نهاد.

PageV01P269

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0329.jpg)

# ~~اوازی شنید که یا ثور!1
# ثوری از آن ms211 سبب گفتند چون آن آواز شنید هوش از وی برفت، چون بهوش
# # باز آمد محاسن خود ب   کرفت وتپان %~% رروی خود می زد و میگفت: چون پای
~~به
# ~~ادب در مسجد ننهادی نامت از جریدهآ انسان محو کردند. هوش دارتا قدم
~~چگونه
# ~~مینهی!
# نقل است که پای در کشتزاری نهاد. آواز آمد که: یا ثور! بنگرتا چه
# # عنایت بود در حق کسی که گا %~% برخلاف سنت بر نتواند داشت. چون به
# ~~ظاهر بدین قدر بگیرندش سخن باطن او که تواند گفت؟ و بیست سال بر دوام
~~به
# ~~شب هیچ نخفت.
# نقل است که گفت: هرگز از حدیث پیغمبرصلی الله علیه وسلم نشنیدم که
# ~~نه آن را کاربس   و گفتی ای اصحاب! حدیث زکوة. حدیث بدهید.
# گفتند: حدیث را زکوة چیست؟
# گفت: آنکه از دویست حدیث به پنج حدیث کار کنید
# ~~می کرد. سفیان گفت:   نقل است که خلیفهآ عهد   چون رگویی1 پلید به رویت
# باززند %~% نماز می کرد و در نماز با محاسن حرکتی %~% نمازی نماز نبود و
~~این نماز را فردا در عرصات
# خلیفه گفت: آهسته تر گوی.
# گفت: اگر من از چنین مهمی دست بدارم در حال بولم خون شود.
# خلیفه آن ازوی دردل گرفت. فرمود که داری فروبرند و او را بر دار کنند،
# ~~تا دگر هیچ کس پیش من دلیری نکند.
# ~~آن روز که دار میزدند سفیان سر بر کنار بزرگی نهاده بود و پای بر کنار
# # سفیان بن عیینه نهاده بود و در خواب شده. %~% ن دو بزرگ را این حال
~~معلوم شد.

PageV01P270

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0330.jpg)

# ~~با یکدیگر گفتند: او را خبرنکنیم از این حال.
# ~~او خود بیدار بود. گفت: چیست حال؟
# ~~ایشان حال باز گفتند و دلتنگی بسیار مینمودند. سفیان گفت: مرا در
# یس آب در چشم آورد. گفت: بار خدایا! بگیر ایشان را - گرفتنی عظیم.
# همین که این دعا گفت در حال خلیفه برتخت بود و ارکان دولت بر
# ~~جواشی نشسته بودند. طراقی1در آن ms212 سرای افتاد و خلیفه با ارکان دولت به
~~یکبار بر
# ~~زمین فروشدند و آن دو بزرگ گفتند: دعایی بدین مستجابی و بدین تعجیلی؟
# سغیان گفت: آری! ما آب روی خود بدین درگاه نبرده ایم.
# نقل است که خلیفهآ دیگر بنشست - معتقد سفیان بود - چنان افتاد که
# ~~سفیان بیمار شد. خلیفه طبیبی ترسا داشت، سخت استاد وحاذق. پیش سفیان
# ~~فرستاد تا معالجت کند. چون قاروره2آ او بدید گفت: این مردی است که از
# ~~خوف خدای جگر او خون شده است و پاره پاره از مثانه بیرون میاید.
# پس آن طبیب ترسا گفت: در دینی که چنین مردی بود آن دین باطل نبود.
# در حال مسلمان شد. خلیفه گفت: پنداشتم که طبیب به بالین بیمار
# ~~می فرستم، خود بیمار را پیش طبیب می فرستادم.
# نقل است که سفیان را در حال جوانی پشت کوژشده بود. گفتند: ای
# ~~امام مسلمانان! تورا هنوز وقت این نیست
# او پاسخ نداد - از آنکه او را از ذکر حق پروای خلق نبودی - تا روزی
# ~~الحاح3 کردند. گفت: مرا استادی بود ومردی شخت بزرگ بود و من از وی علم
# ~~میاموحسم. چون عمرش به آخر رسید و کشتی عمرش به گرداب اجل PageV01P271
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0331.jpg)

# ~~سفیان! ما   فروخواست شد، م   بینی که با ما چه میکنند؟ پنجاه سال است
~~تا خلق را راه راست   بن او نشسته بودم. ناگاه چشم باز کرد و مرا گفت: ای
# ~~مینماییم و به درگاه حق میخوانیم. اکنون مرا می رانند و میگویند برو که
~~ما را
# ~~میشایی1 و گویند که گفت: سه استاد را خدمت کردم و علم آموختم چون
# ~~کاریکی به آخر رسید جهود شد و در آن وفات   آن ترس طراقی از پشت من
# بیامد و پشتم شکسته شد %~% رتمجس ثالث تنصضر از
# نقل است که یکی دو بدرهآ زرپیش او فرستاد و گفت: بستان که پدرم
# ~~أوردم.   دوست تو بود و او مرید تو   بود واین وجهی حلال است و ms213 از
~~میراث او پیش تو
# به دست پر داد و باز فرستاد و گفت: بگوی که دوستی من با پدرت از
# ~~بهر خدای بود.
# پسر سفیان گفت: چون بازآمدم گفتم: ای پدر! دل تو مگر از سنگ
# # است؟ می   بینی که عیال دارم و هیچ ند %~% بر من رحم نمیکنی؟
### | ورا میباید که بخوری و من دوستی خدای به
# ~~دوستی دنیا نفروشم که به قیامت درمان
# تقل است که هدیهای   هرگز حدیث نشنیده ام. سفیان %~% رت شنیده است. ترسم
# که به سبب %~% ش سفیان آوردند و قبول نکرد. گفت: من از تو
# ~~مال تودل من بر او مشفقتر شود از دیگران، واین میل بود
# # لگیرمی.   و هرگز از ک   ایزی نگرف %~% گفتی اگر دانمی که در نمیمانم
# # نگرست. او را نهی کرد، بدو گف   و روزی با یکی به در سرای مح %~% زرشما
# در آنجا نگه نمی کردتی ایشان %~% می گذشت. آنکس بر آن ایوان PageV01P272
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0332.jpg)

# ~~چندین اسراف نکردندی. پس چون شما نظر می کنید شریک باشید در مظلمت
# ~~این اسراف.
# و او را همسایه ای وفات کرد. به نماز جنازهآ او شد. بعد از آن شنید که
# ~~مردمان می گفتند: او مردی نیکوبود. سفیان گفت: اگر دانستمی که خلق از
~~او
# ~~خشنود بگردند به نماز جنازهآ او نرفتمی، زیرا که تا مرد منافق نشود خلق
~~از او
# ~~خشنود نگردند.
# و سفیان را عادت بود که در مقصوره1 ای نشستی . چون از مال سلطان
# ~~مجمره2 ای پرعود ساختند از آنجا بگریخت تا آن بوی نشنود، و دیگر آنجا
# ~~ننشست.
# نقل است که روزی جامهآ باژگونه پوشیده بود. با او گفتند. خواست که
# ~~راست کند، نکرد و گفت: این پیراهن از بهر خدای پوشیده بودم. نخواهم که
~~از
# ~~برای خلق بگردانم. همچنان بگذاشت.
# نقل است که جوانی را حج فوت شده بود. آهی کرد. سفیان گفت: چهل
# ~~حج کردهام به تو دادم. تو این آه به من دادی؟
# گفت: دادم. ms214
# آن شب به خواب دید که او را گفتند: سودی کردی که اگر به همهآ اهل
# ~~عرفات قسمت کنی توانگر شوند.
# نقل است که روزی در گرمابه آمد. غلامی آمرد درآمد. گفت: بیرون
# ~~کنید او را که با هر زنی یک دیواست، و با هر آمردی هرده دیو است که او
~~را
# ~~میآرایند در چشمهای مردان.
# تقل ا که روری کاس نمی ورد. کسی انب بور و بدوی. ند:
# ~~عرا با زن وفرزند نخوردی؟

PageV01P273

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0333.jpg)

# گفت: اگرنان به سگ دهم تا روزپاس من دارد تا من نماز کنم، و اگر
# ~~به زن وفرزند دهم از طاعتم بازدارند.
# و روزی اصحاب را گفت: خوش و ناخوش طعام بیش از آن نیست که از
# ~~لب به حلق رسید. این قدر- اگر خوش است و اگر ناخوش - صبر کنید تا
# ~~خوش و ناخوش به نزدیک شما یکی شود که چیزی که بدین زودی بگذرد،
# ~~بی آن صبر توان کرد.
# و از بزرگداشت او درویشان را چنان نقل کنند که در مجلس او درویشان
# ~~چون امیران بودندی.
# نقل است که یکبار در محملی بود و به مکه می رفت. رفیقی با او بود. او
# ~~همهآ راه می گریست. رفیق گفت: از بیم گناه میگریی؟
# سفیان دست دراز کرد و کاه برگی برداشت و گفت: گناه بسیار است
# ~~ولیکن گناهان من به اندازهآ این کاه برگ قیمت ندارد. از آن میترسم که
~~ایمان
# ~~که آورده ام با خود ایمان هست یا نه.
# و گفت: دیگران به عبادت مشغول شدند حکمتشان بار آورد.
# و گفت: گریه ده جزواست. نه جزو از آن ریا است و یکی از بهر خدای
# ~~است. اگر از آن یک جزو که از بهر خدا است در سالی یک قطره از چشم بیاید
# ~~بسیار بود.
# و گفت: اگر خلق بسیارجایی نشسته باشند و کسی منادی کند [کسی]
# ~~که میداند امروزتا به شب خواهد زیست برخیزد، یک تن برنخیزد؛ و عجب
# ~~آنکه اگر ms215 همهآ خلق را گویند با چنان کاری که در پیش است هر که مرگ را
# ~~ساخته اید برخیزید، یک تن بر نخیزد.
# و گفت: پرهیز کردن بر عمل دشوارتر است از عمل و بسی بود که مرد
# ~~عملی نیک میکند تا وقتی که آن را در دیوان علانیه نویسند. پس بعد از آن
# ~~چندان بدان فخر کند و چندان باز گوید که آن را در دیوان ریا نویسند.

PageV01P274

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0334.jpg)

# ~~و گفت: چون درویش گرد توانگر گردد بدانکه مرائی1 است و چون گرد
# ~~سلطان گردد بدانکه دزد است.
# ~~و گفت: زاهد آن است که در دنیا زهد خود به فعل میآرد و متزقد آن
# ~~است که زهد او به زبان بود.
# ~~و گفت: زهد در دنیا نه پلاس پوشیدن است و نه نان جوین خوردن است،
# ~~ولیکن دل در دنیا نابستن است و امل کوتاه کردن است.
# ~~و گفت: اگر نزدیک خدای شوی با بسیاری گناه - گناهی که میان تو و
# ~~خدای بود آسانتر از آنکه یک گناه میان تو و بندگان او.
# ~~و گفت: این روزگاری است که خاموش باشی و گوشه ای گیری. زمان
# ~~السکوت ولزوم البیوت.
# ~~یکی گفت: در گوشه ای نشینم در کسب کردن چه گویی؟
# ~~گفت: از خدای بترس که هیچ ترسگار را ندیدم که به کسب محتاج شد.
# ~~و گفت: آدمی را هیچ نیکوتر از سوراخی نمیدانم که در آنجا گریزد و
# ~~خود را ناپدید کند، که سلف کراهیت داشته اند که جامهآ انگشت نمای پوشند
# ~~- یا در کهنه یا در نو بل که چنان میباید که حدیث آن نکنند. نهی عن
# ~~آلشهرتین این است.
# ~~و گفت: هیچ نمیدانم اهل این روزگار را با سلامت تر از خواب.
# ~~و گفت: بهترین سلطانان آن است که با اهل علم نشیند و از ایشان علم
# ~~آموزد و بدترین علما آنکه با سلاطین نشیند.
# ~~و گفت: نخست عبادتی خلوت است. آنگاه طلب کردن علم، آنگاه بدان
# ~~عمل ms216 کردن، آنگاه نشرآن علم کردن.
# ~~و گفت: هرگز تواضع نکردم کسی را بیش از آنکه کسی را یک حرف از
~~PageV01P275
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0335.jpg)

# ~~حکمت دیدم.
# و گفت: دنیا را بگیر از برای تن... و آخرت را بگیر از برای دل...
# و گفت: اگر گناه را کید بودی هیچ کس از کید آن نرستی، و هر که خود
# ~~را بر غیر خود فضل نهد او متکبر است.
# و گفت: عزیزترین خلقان پنجاند. عالمی زاهد؛ وفقیهی صوفی؛ و
# ~~توانگری متواضع؛ و درویشی شاکر؛ و شریفی سنی.
# ~~و گفت: هر که در نماز خاشع نبود، نماز او درست نبود.
# ~~و گفت: هر که از حرام صدقه دهد و خیری کند، چون کسی بود که جامهآ
# ~~پلید به خون بشوید یا به بول. آن جامه پلیدتر شود.
# ~~و گفت: رضا قبول مقدور است به شکر.
# ~~و گفت: خلق حسن آدمی خشم خدای بنشاند.
# ~~و گفت: یقین آن است که متهم نداری خدای را در هرچه به تو رسد.
# ~~و گفت: سبحان آن خدایی که میکشد ما را و مال میستاند و ما او را
# ~~دوست تر می داریم.
# ~~و گفت: هر که را به دوستی گرفت به دشمنی نگیرد.
# ~~و گفت: نفس زدن در مشاهده حرام است، و در مکاشفه حرام است، و در
# ~~معاینه حرام است، و در خطرات حلال.
# ~~و گفت: اگر کسی تورا گوید: نفم آلرجل آنت . این تورا خوشتر آید از
# ~~آنکه گویند بئس آلرجل انت. بدانکه تو هنوز مردی بدی.
# ~~و پرسیدند از یقین. گفت: فعلی است در دل. هرگاه که معرفت درست شد
# ~~یقین ثابت گشت، ویقین آن است که هرچه به تورسد دانی که از حق به تو
# ~~می رسد تا چنان باشی که وعدهآ تورا چون عیان بود، بل که بیشتر ازعیان،
~~یعنی
# ~~حاضر بود، بل که از این زیادت بود.
# ~~پرسیدند که سید صلی الله علیه وسلم گفت: خدای دشمن دارد اهل
~~PageV01P276
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0336.jpg)

# ~~خانه ای ms217 را که در وی گوشت بسیار خورند.
# گفت: اهل غیبت را گفته است که گوشت مسلمانان خورند.
# نقل است که حاتم اصم را گفت: تورا چهار سخن گویم که از جهل
# ~~است. یکی ملامت کردن مردمان را از نادیدن قضا است، ونادیدن قضا کافری
# ~~است؛ دوم حسد کردن برادر ملمان را از نادیدن قسمت است، و نادیدن قسمت
# ~~از کافری است؛ سوم مال حرام و شبهت جمع کردن از نادیدن شمار قیامت
# ~~است، و نادیدن شمار قیامت از کافری است؛ چهارم ایمن بودن از وعید حق و
# ~~امید ناداشتن به وعدهآ حق، ونادیدن این همه کافری است.
# نقل است که چون یکی از شاگردان سفیان به سفر شدی گفتی: اگر
# ~~جایی مرگ ببینید برای من بخرید.
# چون اجلش نزدیک آمد بگریست و گفت: مرگ به آرزو خواستم، اکنون
# ~~مرگ سخت است. کاشکی همهآ سفر چنان بودی که به عصایی و رکوهای1
# به نزدیک خدای شدن آسان نیست و هرگاه که سخن مرگ و استیلای. او
# ~~شنیدی چند روز از خود برفتی و به هر که رسیدی گفتی : استعد للموت قبل
# ~~نزوله . ساخته باش مرگ را بیش از آنکه ناگاه تورا بگیرد. از مرگ چنین
# ~~میترسید و به آرزو میخواست و در آن وقت یارانش می گفتند: خوشت باد در
# ~~بهشت
# و او سر می جنبانید که: چه میگویید؟ بهشت هرگز به من نرسد یا به چون
# ~~من کسی دهند.

PageV01P277

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0337.jpg)

# ~~نمیآسود و آن شب حساب کردند. شصت بار آب دست کرده بود و وضو
# ~~میساخت و در نماز می رفت، بازش حاجت آمدی. گفتند: آخر وضو مساز.
# گفت: میخواهم تا چون عزرائیل درآید، طاهر باشم نه نجس؛ که پلید به
# ~~جناب حضرت روی نتوان نهاد.
# # نزدیک آمد.   عبد الله مهدی گفت: سفیان گف %~% وی من بر زمین نه، که
~~اجل من
# رویش بر زمین نهادم و بیرون آمدم تا جمع را خبر کنم. چون باز آمدم
# ~~اصحاب همه حاضر ms218 بودند. گفتم: شما را که خبر داد؟
# گفتند: ما در خواب دیدیم که به جنازهآ سفیان حاضر شوید.
# مردمان درآمدند و حال بروی تنگ شد. دست در زیر کشید و همیانی
# ~~هزار دینار بیرون آورد و گفت: صدقه کنید.
# ~~داشت.   گفتند: سبحان الله. سفیان پیوسته گفتی دنیا را نباید گرفت و
~~چندین زر
# سفیان گفت: این پاسبان دین من بود و دین خود را به دین توانستم داشت
# ~~که ابلیس به دین بر من دست نبرد، که اگر گفتی امروزچه خوری و چه پوشی؟
# ~~گفتمی: اینک زرا و اگر گفتی: کفن نداری؟ گفتمی: اینک زر! و وسواس او
# ~~را از خود دفع کردمی، هرچند مرا بدین حاجت نبود.
# پس کلمهآ شهادت بگفت و جان تسلیم کرد. و گویند وارثی بود او را، در
# ~~بخارا، بمرد. علمای بخارا آن مال را نگاه داشتند. سفیان را خبر شد. عزم
~~بخارا
# ~~کرد. اهل بخارا تا لب آب استقبال کردند و به اعزاز تمام در بخارا
~~بردند، و
# ~~سفیان هژده ساله بود و آن زربدو دادند و آن را نگاه میداشت، تا از کسی
~~چیزی
# ~~نباید خواست، تا یقین شد که وفات خواهد کرد به صدقه داد. و آن شب که
# ~~وفات کرد آوازی شنیدند که مات الوزع مات الورع . پس او را به خواب
~~دیدند.
# ~~گفتند: چون صبر کردی با وحشت و تاریکی گور؟

PageV01P278

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0338.jpg)

# گفت: گور من مرغزاری است از مرغزارهای بهشت.
# دیگری به خراب دید. گفت: خدای با توچه کرد؟
# گفت: یک قدم بر صراط نهادم، و دیگر در بهشت.
# دیگری به خواب دید که در بهشت از درختی به درختی میپریدی. پرسید
# ~~این به چه « فتی؟
# گفت: به ورع.
# نقل است که از شفقت که او را بود بر خلق خدای. روزی در بازار مرغکی
# ~~دید در قفس که فریاد میکرد و میتپید. او را بخرید و آزاد کرد. مرغکی هر
~~شب
# ~~به خانهآ سفیان آمدی. سفیان همه شب ms219 نماز کردی و آن مرغک نظاره میکردی،
# ~~و گاه گاه بر وی می نشستی. چون سفیان را به خاک بردند، آن مرغک خود را
~~بر
# ~~جنازهآ او می زد و فریاد میکرد و خلق به های های می گریستند. چون شیخ
~~را دفن
# ~~کردند، مرغک خود را بر خاک می زد تا از گور آواز آمد که حق تعالی سفیان
~~را
# ~~یه شفقتی که بر خلق داشت بیامرزیده، و آن مرغک نیز بمرد، و به سفیان
~~رسید.
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P279

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0339.jpg)

### | بیق بلخی رحمة الله علیه
# أن متوکل ابرار، آن متصرف اسرار %~% رکن محترم، آن قبلهآ محتشم، ان
# ~~دلاور اهل طریق، ابوعلی شقیق رحمة الله علیه، یگانهآ عهد بود، وشیخ وقت
# ~~بود، و در زهد وعبادت قدمی راسخ داشت، و همهآ عمر در توکل رفت، و در
~~انواع
# ~~علوم کامل بود، وتصانیف بسیار دارد - در فنون علم - و استاد حاتم اصم
~~بود،
# ~~و طریقت از ابراهیم ادهم گرفته بود و با بسیار مشایخ او صحبت داشته
~~بود.
# و گفت: هزار و هفتصد استاد را شاگردی کردم و چند اشتروار1 کتاب
# ~~حاصل کردم.
# و گفت: راه خدای درچها   اخلاص در کار؛ وسوم عداوت با شیطان، %~% چهارم
# ساختن مرگ %~% زاست: یکی امن در روزی؛ و دوم
# و سبب توبهآ او آن بود که به ترکستان شد به تجارت و به نظارهآ بتخانه
~~رفت،
# ~~بت پرستی را دید که بتی را میپرستید و زاری میکرد. سفیان گفت: تورا
# # هیچ خیر و شرنیاید.   آفریدگاری است زنده وقادر و عال %~% را پرست و
~~شرم دار و بت مپرست که از او PageV01P280
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0340.jpg)

# بت پرست گفت: اگر چنین است که تو میگویی قادر نیست که تورا در
# ~~شهر تو روزی دهد که تورا بدین جانب باید آمد. شقیق ازاین سخن بیدار شد
~~و
# ~~روی به بلخ نهاد. گبری همراه او افتاد. با شقیق گفت: در چه کاری؟
# گفت: در بازرگانی.
# گفت: اگر درپی روزی ms220 می روی که تورا تقدیر نکردهاند، تا قیامت اگر
# ~~روی بدان نرسی؛ و اگر از پس روزی می روی که تو را تقدیر کردهاند، مرو
~~که
# ~~خود به تورسد.
# شقیق چون این سخن بشنید بیدار شد و دنیا بر دلش سرد شد. پس به بلخ
# ~~آمد. جماعتی دوستان بر وی جمع شدند که او به غایت جوانمرد بود و علی بن
# ~~عیسی بن هامان میر بلخ بود و سگان شکاری داشتی. او را سگی گم شده بود.
# ~~گفتند: بنزد همسایهآ شقیق است و آنکس را بگرفتند که تو گرفته ای.
# یس آن همسایه را می رنجانیدند. او التجا به شقیق کرد. شقیق پیش امیر
# ~~شد و گفت: تا سه روز دیگر سگ به تو رسانم. او را خلاص ده.
# او را خلاص داد. بعد از سه روز دیگر مگر شخصی آن سگ را یافته بود، و
# ~~گرفته. اندیشه کرد که این سگ را پیش شقیق باید برد که او جوانمرد است،
~~تا
# ~~مرا حیزی دهد. یس او را پیش شقیق آورد. شقیق پیش امیر برد و از ضمان
~~بیرون
# ~~آمد. اینجا عزم کرد و به کلی ازدنیا اعراض کرد.
# نقل است که در بلخ قحطی عظیم بود- چنانکه یکدیگر میخوردند-
# ~~غلامی دید در بازار شادمان و خندان. گفت: ای غلام! چه جای خرمی است؟
# ~~نبینی که خلق از گرسنگی چون اند؟
# غلام گفت: مرا چه باک که من بندهآ کسی ام که وی را دهی است خاصه
# ~~و چندین غله دارد. مرا گرسنه نگذارد.
# سفیق ان جایکه اردست برفت. گفت: الهی این غلام به خواجه ای که
~~PageV01P281
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0341.jpg)

# ~~اندوه خوریم؟
# در حال از شغل دنیا رجوع کرد وتوبهآ نصوح کرد و روی به راه حق نهاد و
# ~~در توگل به حد کمال رسید. پیوسته گفتی: من شاگرد غلامی ام.
# نقل است که حاتم اصم گفت: با شقیق به غزا رفتم. روزی صعب بود.
# ~~مصاف میکردند. چنانکه به جز سرنیزه نمیتوانست دید، ms221 و تیر از هوا میآمد.
# ~~شقیق مرا گفت: یا حاتم! خود را چون می یابی؟ مگر پنداری که دوش است
# ~~که با زن خود در جامهآ خواب خفته بودی؟
# گفتم: نه.
# گفت: به خدای که من تن خود را همچنان می یابم که تودوش در جامهآ
# ~~خواب بودی.
# پس شب درآمد. بخفت و خرقهآ بالین کرد و در خواب شد و از اعتمادی که
# ~~بر خدای داشت درمیان چنان دشمنان در خواب شد.
# نقل است که روزی مجلس میداشت. آوازه ای در شهر افتاد که کافر آمد.
# ~~شقیق بیرون دوید و کافران را هزیمت کرد و بازآمد. مریدی گلی چند نزد
# ~~سجادهآ شیخ نهاد. آن را میبوئید. جاهلی آن بدید، گفت: لشکر بر در شهر،
~~و
# ~~امام مسلمانان پیش خود گل نهاده و میبوید؟
# شیخ گفت: منافق همه گل بوییدن بیند هیچ لشکر شکستن نبیند.
# نقل است که روزی می رفت. بیگانه ای او را دید. گفت: ای شقیق! شرم
# ~~نداری که دعوی خاصگی کنی و چنین سخن گویی؟ این سخن بدان ماند که
# ~~هر که او را میپرستد و ایمان دارد از بهر روزی دادن او نعمت پرست است.
# شقیق یاران را گفت: این سخن بنویسید که او میگوید بیگانه گفت:
# ~~چون تو مردی سخن چون منی نویسد؟
# گفت: آری! ما چون جوهریابیم - اگرچه در نجاست افتاده باشد- PageV01P282
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0342.jpg)

# بیگانه گفت: اسلام عرضه کن که دین تو تواضع است و حق پذیرفتن.
# گفت: آری! رسول علیه السلام فرموده است الحکمه ضالهآ المؤمن فاظلبها ولو
# ~~کان عند الکافر.
# نقل است که شقیق در سمرقند مجلس میگفت. روی به قوم کرد و گفت:
# ~~ای قوم! اگر مردهاید به گورستان؛ و اگر کودک اید به دبیرستان؛ و اگر
~~دیوانه اید
# ~~بیمارستان؛ و اگر کافرید کافرستان؛ و اگر بنده اید داد مسلمانی از خود
~~بستانید
# ~~- ای مخلوق پرستان.
# یکی شقیق را گفت: مردمان ملامت میکنند تورا و میگویند: از دسترنج
# ~~مردمان نان میخورد. ms222 بیا تا من تورا اجرا1 کنم.
# گفت: اگر تو را پنج عیب نبودی چنین کردمی. یکی آنکه خزانهآ تو کم
# ~~شود؛ دوم آنکه دزد ببرد؛ سوم آنکه پشیمان شوی؛ چهارم آنکه دور نبود اگر
~~از
# ~~من عیبی بینی و اجرا از من باز گیری، پنجم روا بود که اجل دررسد و بی
~~برگ
# ~~مانم. اما مرا خداوندی هست از همه عیبها پاک و منزه است.
# نقل است که یکی پیش او آمد و گفت: میخواهم که به حج روم.
# گفت: توشهآ راه چیست؟
# گفت: چهار چیز.
# گفت: کدامست.
# گفت: یکی آنکه هیچ کس به روزی خویش نزدیکتر از خود نمیبینم و
# ~~هیچ کس را از روزی خود دورتر از غیر خود نمیبینم و قضای خدای میبینم که
# ~~با من میآید. هرجا که باشم و چنان دانم که در هرحال که باشم میدانم
# ~~خدای داناترست به حال من از من.
# شقیق گفت: اخسنت! نیکوزادی است. مبارکت باد.

PageV01P283

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0343.jpg)

# ~~نقل است که چون شقیق قصد کعبه کرد و به بغداد رسید هارون الرشید را
# ~~بخواند. چون شقیق به نزدیک هارون رفت هارون گفت: تویی شقیق زاهد؟
# ~~گفت: شقیق منم، اما زاهد نیم.
# ~~هارون گفت: مرا پندی ده.
# ~~گفت هشدار که حق تعالی تورا به جای صدیق نشانده است. از توصدق
# ~~خواهد چنانکه از وی؛ و به جای فاروق نشانده است، از تو فرق خواهد -
~~میان
# ~~حق و باطل- چنانکه از وی؛ و به جای ذوالنورئن نشانده است، از توحیا و
# ~~گرم خواهد چنانکه از وی؛ و به جای مرتضی نشانده است، از توعلم و عدل
# ~~خواهد چنانکه ازوی.
# ~~گفت: زیادت کن.
# ~~گفت: خدای را سرایی است که آن را دوزخ خوانند تورا دربان آن ساخته
# ~~و سه چیز به توداده: مال و شمشیر وتازیانه؛ و گفته است که خلق را بدین
~~سه
# ~~چیز از دوزخ بازدار. هر حاجتمند که پیش توآید مال از وی دریغ مدار؛ و
~~هر که
# ~~فرمان حق را ms223 خلاف کند بدین تازیانه او را ادب کن؛ و هر که یکی را بکشد
# ~~بدین شمشیر قصاص خواه به دستوری؛ و اگر این نکنی پیشرو دوزخیان توباشی.
# ~~هارون گفت: زیادت کن.
# ~~گفت: تو چشمهای و عمال جویها. اگر چشمه روشن بود، به تیرگی
# ~~جویها زیان ندارد. اگر چشمه تاریک بود، به روشنی جوی هیچ امید نباشد.
# ~~گفت: زیادت کن.
# ~~گفت: اگر در بیابان تشنه شوی - چنانکه به هلاکت نزدیک باشی - اگر
# ~~آن ساعت شربتی آب یابی به چند بخری؟
# ~~کفت. اگر لفروسد إلا به نیمهآ ملک تو؟
# ~~کفت: بدهم.

PageV01P284

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0344.jpg)

# ~~17. ذکر شفبق بلخی
# ~~و گفت: اگر آن آب که بخوری از توبیرون نیاید چنانکه بیم هلاکت بود،
# ~~یکی گوید من تورا علاج کنم اما نیمهای از ملک تو بستانم چه کنی؟
# ~~گفت : بدهم.
# ~~گفت: پس په چه نازی؟ به ملکی که قیمتش یک شربت آب بود که
# ~~بخوری و از توبیرون آید؟
# ~~هارون بگریست و او را به اعزازی تمام باز گردانید.
# ~~پس شقیق به مکه شد و آنجا مردمان بر وی جمع شدند و گفت: اینجا
# ~~جستن روزی جهل است و کار کردن از بهر روزی حرام.
# ~~و ابراهیم ادهم به وی افتاد. شقیق گفت: ای ابراهیم! چون میکنی در
# ~~نار معاش؟
# ~~گفت: اگر چیزی رسد شکر کنم و اگر نرسد صبر کنم.
# ~~شقیق گفت: سگان بلخ همین کنند که چون چیزی باشد مراعات کنند و
# ~~دم جنبانند، و اگر نباشد صبر کنند.
# ~~ابراهیم گفت: شما چگونه کنید؟
# ~~گفت: اگر ما را چیزی رسد ایثار کنیم و اگر نرسد شکر کنیم.
# ~~ابراهیم برخاست و سر او در کنار گرفت و ببوسید. وقال آنت آلایستاد
~~والله.
# ~~چون از مکه به بغداد آمد مجلس گفت و سخن او بیشتر در توکل بود و در
# ~~اثنای سخن گفت: در بادیه فروشدم، چهاردانگ سیم داشتم در جیب و
# ~~همچنان دارم.
# ~~جوانی برخاست و گفت: آنجا که آن چهاردانگ در جیب مینهادی
# ~~خدای ms224 تعالی حاضر نبود و آن ساعت اعتماد بر خدای نبوده بود.
# ~~شقیق متغیر شد و بدان اقرار کرد و گفت: راست میگویی. و از منبر فرود
# ~~مد.

PageV01P285

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0345.jpg)

# ~~توبه کنم.
# ~~گفت: دیر آمدی.
# ~~پیر گفت: زود آمدم.
# ~~گفت: چون؟
# ~~گفت: هر که پیش از مرگ آمده، زود آمده باشد.
# ~~شقیق گفت: نیک آمدی و نیک گفتی.
# ~~و گفت: به خواب دیدم که گفتند: هر که به خدای اعتماد کند به روزی
# ~~خویش، خوی نیک او زیادت شود، و او سخی گردد و در طاعتش وسواس نبود.
# ~~و گفت: هر که در مصیبت جزع1 کرد همچنان است که نیزهای برگرفته
# ~~است و با خدای جنگ میکند.
# ~~و گفت: اصل طاعت خوف است و رجا و محبت.
# ~~و گفت: علامت خوف ترک محارم است؛ و علامت رجا طاعت دایم
# ~~است؛ وعلامت محبت شوق و انابت2 لازم است.
# ~~و گفت: هر که با او سه چیز نبود از دوزخ نجات نیابد. امن و خوف و
# ~~اضطرار.
# ~~و گفت: بندهآ خایف آن است که او را خوفی است در آنچه گذشت از
# ~~حیات تا چون گذشت و خوفی است که نمیداند تا بعد از این چه خواهد بود؟
# ~~و گفت: عبادت ده جزواست. نه جزو گریختن است از خلق، یک جزو
# ~~خاموشی.
# ~~و گفت: هلاک مرد در سه چیز است. گناه میکند به امید توبه؛ و توبه
# ~~نکند به امید زندگانی؛ و توبه ناکرده میماند به امید رحمت. پس چنین کس
# ~~هرگرز توبه نکند.

PageV01P286

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0346.jpg)

# و گفت: حق تعالی اهل طاعت خود را در حال مرگ زنده گرداند و اهل
# ~~معصیت را در حال زندگانی مرده گرداند.
# و گفت: سه چیز قرین فقرا است. فراغت دل؛ وسبکی حساب؛ و راحت
# ~~نفس. وسه چیز لازم توانگران است. رنج تن؛ و شغل دل؛ وسختی حساب.
# و گفت: مرگ را ساخته باید بود که چون مرگ بیاید باز نگردد.
# و گفت: هر که را چیزدهی ms225 - اگر او را دوست ترداری از آنکه او تورا
# ~~جیزی دهد- تودوست آخرتی و اگر نه دوست دنیایی.
# و گفت: من هیچ چیز دوست تر از مهمان ندارم. از بهر آنکه روزی و
# ~~مؤنت1 او برخدای است و من در میان هیچ کس نیم، و مزد و ثواب مرا.
# و گفت: هر که از میان نعمت درتنگدستی افتد، و تنگدستی نزدیک او
# ~~بزرگتر از نعمت بسیار نبود او در دوغم بزرگ افتاده است: یک غم دردنیا،
~~و
# ~~یک غم در آخرت؛ و هر که از میان نعمت در تنگی افتد، و آن تنگی نزدیک او
# ~~بزرگتر از نعمت بود در دو شادی افتاد: یکی در دنیا، و یکی در آخرت.
# گفتند: به چه شناسند که بنده واثق است به خدای، و اعتماد او به خدای
# ~~است؟ گفت: بدانکه چون او را چیزی از دنیا فوت شود غنیمت شمرد.
# و گفت: اگر خواهی که مرد را بشناسی درنگرتا به وعدهآ خدای ایمنتر
# ~~است یا به وعدهآ مردمان.
# و گفت: تقوی را به سه چیزتوان دانست. به فرستادن؛ و منع کردن؛ و
# ~~سخن گفتن. فرستادن دین بود، یعنی آنچه فرستادی دین است. و منع کردن
# ~~دنیا بود، یعنی مالی که به تودهند نستانی که دنیا بود. و سخن گفتن
~~دردین و
# ~~دنیا بود، یعنی از هر دو سرای سخن توان گفت که سخن دینی بود و دنیاوی
# ~~بود. و دیگر معنی آن است که آنچه فرستادی دین است. یعنی اوامر به جای
~~PageV01P287
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0347.jpg)

# ~~دو محیط است که به س   توانگر کیست و زیرک   زیرک آن است که دنیا او
# و گفت: هفصد مردم   آوردن. ومنع کردن دنیا است. یعنی %~% ک   یک پاسخ
# دادند. همه گفتند: خردمند آن است %~% توان کرد که مرد در دین است یا در
# دنیا. %~% و توانگر آن است که به قسمت خدای %~% بخیل کیست؟ هر هفصد %~% نیا
# را دوست ندارد؛ و %~% 1 دور بودن. و سخن گفتن به ms226 هر %~% رسیدم از پنج چیز-
~~که خردمند کیست و
# ~~است که حق مال خدای از خدای بازدارد   راضی بود؛ ودرویش آن است که در
# دلث %~% اط %~% یادتی نباشد؛ وبخیل آن
# حاتم اصم گفت: ازوی وصیت خواستم به چیزی که نافع بود. گفت:
# ~~چنان بینی که اگرن   ترازوی خود بینی، و اگر وصیت-   بسوزی. والله اعلم
# اگر وصیت عام خواهی زبان نگاه دار وهرگزسخ %~% گرت %~% ی تا ثواب آن گفتار
# در %~% من نگویی مگر خود را PageV01P288
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0348.jpg)

# ذکر امام ابوحنیفه رضی الله عنه
# آن چراغ شرع وملت، آن شمع دین و دولت، آن نعمان1 حقایق، آن عمان
# ~~جواهر معانی ودقایق، آف عارف عالم صوفی: امام جهان ابوحنیفهآ کوفی
# ~~رضی الله عنه. صفت کسی که به همهآ زبانها ستوده باشد و به همهآ ملتها
~~مقبول،
# ~~که تواند کفت؟ ریاضت ومجادهآ او وخلوت، ومشاهدهآ او نهایت نداشت. ودر
# ~~اصول طریقت وفروع شریعت درجهآ رفیع ونظری نافذ داشت و در فراست و
# ~~سیاست و کیاست یگانه بود، و در مروت و فتوت اعجوبه ای بود. هم کریم
# ~~جهان بود وهم جواد زمان، هم افضل عهد وهم اعلم وقت. وهوکان فی الدرجة
# ~~القضوی والربة العلیا . وأنس روایت کرد از رسول صلی الله علیه وعلی آله
~~وسلم
# ~~که مردی باشد در امت من. یقال له نعمان بن ثابت و کنیته ابوحنیفه هو
~~سراج
# ~~امتی . صفت ابو حنیفه درتورات بود وابویوسف گفت: نوزده سال در خدمت
# ~~وی بودم، در این نوزده سال نماز بامداد به طهارت نماز خفتن گزارد.
# مالک انس گفت: ابوحنیفه را چنان دیدم که اگر دعوی کردی که این
# ~~ستون زارین است دلیل توانستی گفت.
### | 28 PageV01P289
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0349.jpg)

# شافعی گفت: جملهآ علمای عالم عیال ابو حنیفه اند در فقه.
# وقال علی بن ابی طالب رضی الله عنه سمعت النبی صلی الله علیه وعلی
# ~~آله وسلم. یقول طوبی لمن رآنی اورأی من رآنی
# و وی چند کس از صحابه دریافته بود. عبد الله بن جزء الزبیدی ms227 و انس بن
# # مالک و چابر بن عبد الله وعبد الله بن %~% وفی وواثله بن الاسقع وعایشه
~~بنت
# ~~عجرد پس وی متقدم است - بدین دلایل که یاد کردیم- و بسیار مشایخ را
~~دیده
# ~~بود و با صادق رضی الله عنه صحبت داشته بود و استاد علم فضیل و ابراهیه
# ~~ادهم و بشر حافی و داود طائی و عبدالله بن مبارک بود. آنگاه که به سر
~~روضهآ
# ~~سید المرسلین رسید، صلوات الله علیه، و گفت: السلام علیک یا سید
~~المرسلین !
# # باسخ آمد: وعلیک السلام یا امام اله %~% . و در اول کار عزیمت عزلت
~~کرد.
# نقل است که توجه به قبلهآ حقیقی داشت و روی از خلق بگردانید و صوف
# ~~پوشید تا شبی به خواب دید که استخوانهای پیغامبر علیه السلام از لحد
~~گرد
# ~~اصحاب ابر   میکرد و بعضی را از بعضی اخ   سیرین پرسید. گفت: تو در علم
# پیغامبر علیه السلام وحفظ سنت او %~% می کرد. از هیبت آن بیدارشد و یکی را
~~از
# ~~تنی   به درجهآ بزرگ ر   - چنان که درآن متصرف شوی، صحیح از سقیم جدا
# یکبار دیگر پیغامبر را علیه السلام به خواب دید که گفت: یا ابا حنیفه! تو
# ~~را سبب زنده گردانیدن سشتت من گردانیدهاند. قصد عزلت مکن
# و از برکات احتیاط او بود که شعبی - که استاد او بود و پیرشده بود-
# ~~خلیفه مجمعی ساخت و شعبی را بخواند و علمای بغداد را حاضر کرد و شرطی
~~را
# ~~بفرمود تا به نام هر خادمی ضیاعی1 بنویسد. بعضی به اقرار، و بعضی به
~~ملک،
# ~~و بعضی به وقف. پس خادم آن خط را پیش شعبی آورد که قاضی بود و گفت:
~~PageV01P290
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0350.jpg)

# ~~امیر المؤمنین می فرماید که براین خطها گواهی بنویس.
# ~~بنوشت و جملهآ فقها بنوشتند. پس به خدمت ابو حنیفه آوردند. گفتند:
# ~~امیرالمؤمنین می فرماید که گواهی بنویس.
# ~~گفت: کجاست؟
# ~~کفتند: در سرای.
# ~~گفت: امیر المؤمنین اینجا آید یا من آنجا روم تا شهادت درست آید؟ ms228
# ~~خادم با وی درشتی کرد که: قاضی و فقها و پیران نوشتند. تواز جوانی
# ~~فضولی میکتی؟
# ~~پس ابو حنیفه گفت: لها قا کسبت.
# ~~این به سمع خلیفه رسید. شعبی را حاضر کرد و گفت: در شهادت دیدار
# ~~شرط نیست یا هست؟
# ~~گفت: بلی، هست.
# ~~گفت: پس تومرا کی دیدی که گواهی نوشتی.
# ~~شعبی گفت: دانستم که به عرفان توست، لکن دیدار تونتوانستم
# ~~خواست.
# ~~خلیفه گفت: این سخن از حق دور است و این جوان قضا را اولیتر.
# ~~پس بعد از آن منصور که خلیفه بود اندیشه کرد تا قضا به یکی دهد و
# ~~مشاورت کرد بریکی از چهار کس که فحول1 علما بودند و اتفاق کردند. یکی
# ~~ابو حنیفه؛ دوم سفیان؛ سوم شریک؛ چهارم مسعربن کدام.
# ~~هر چهار را طلب کردند. در راه که میآمدند ابوحنیفه گفت: من در هر
# ~~یکی از شما فراستی گویم.
# ~~گفتند: صواب آید.

PageV01P291

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0351.jpg)

# ~~گفت: من به حیلتی قضا از خود دفع کنم و سفیان بگریزد؛ و مسعر خود را
# ~~دیوانه سازد؛ و شریک قاضی شود.
# ~~پس سفیان در راه بگریخت و در کشتی پنهان شد. گفت: مرا پنهان دارید
# ~~که سرم بخواهند برید. به تأویل آن خبر که رسول علیه السلام فرموده است
~~من
# ~~جعل قاضیا فقد دبح بغیرسکین هر که را قاضی گردانیدند بی کارش بکشتند.
# ~~پس ملآح او را پنهان کرد و این هر سه پیش منصور شدند. اول ابو حنیفه را
# ~~گفت: تورا قضا میباید کرد.
# ~~گفت: ایها الأمیر! من مردی ام نه از عرب. وسادات عرب به حکم من
# ~~.. راضی نباشد.
# ~~جعفر گفت: این کار به نسبت تعلق ندارد. این را علم باید.
# ~~ابوحنیفه گفت: من این کار را نشایم و در این قول که گفتم نشایم، اگر
# ~~راست میگویم نشایم و اگر دروغ میگویم دروغ زن قضای مسلمانان را نشاید و
~~تو
# ~~خلیفهآ خدایی. روا مدار که دروغ گویی را خلیفهآ خود کنی و اعتماد خون و
~~مال ms229
# ~~مسلمانان بر وی کنی.
# ~~این بگفت و نجات یافت. پس مسعر پیش خلیفه رفت و دست خلیفه
# ~~بگرفت و گفت: چگونه ای و مستورات1 چگونه و فرزندانت چگونه اند؟
# منصور گفت: او را بیرون کنید که دیوانه است.
# پس شریک را گفتند: تو را قضا باید کرد.
# گفت: من سودایی3 ام دماغم ضعیف است.
# متصور گفت: معالجت کن تا عقل کامل شود.
# پس قضا به شریک دادند و ابوحنیفه او را مهجور کرد و هرگز با وی سخن
# ~~نگفت.

PageV01P292

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0352.jpg)

# ~~نقل است که جمعی کودکان گوی میزدند. گوی ایشان به میان جمع ابو
# ~~حنیفه افتاد. هیچ کودکی نمی رفت تا بیرون آرد. کودکی گفت: من بروم و
# ~~یارم.
# ~~پس گستاخ وار دررفت و بیرون آورد، و ابو حنیفه گفت: این کودک
# ~~حلالزاده نیست.
# ~~تفخص کردند، چنان بود. گفتند: ای امام مسلمانان! از چه دانستی؟
# گفت: اگر حلال زاده بودی حیا مانع آمدی.
# ~~نقل است که او را بر کسی مالی بود و در محلت آن شخص شا گردی از
# ~~آن امام وفات کرد. امام به نماز او رفت. آفتابی عظیم بود و در آنجا هیچ
~~سایه
# ~~نبود إلآ دیواری که از آن آن مرد بود که مال به امام میبایست داد.
~~مردمان
# ~~گفتند: در این سایه ساعتی بنشین.
# گفت: مرا بر صاحب این دیوار مالی است. روا نباشد که از دیوار او تمتعی
# ~~به من رسد. که پیغمبر فرموده است کل قرض جر منفعةآ فهوروا. اگر منفعتی
# ~~گیرم ربوا باشد.
# نقل است که او را یکبار محبوس کردند. یکی از ظلمه بیامد و گفت: مرا
# ~~قلمی بتراش.
# گفت: نتراشم.
# هر چند گفت سود نداشت. گفت: چرا نمیتراشی؟
# گفت: ترسم که از آن قوم باشم که حق تعالی فرموده است اخشروا آلدین
# ~~ظلموا وازواجهم الآیة.
# و هر شب سیصد رکعت نماز کردی. روزی میگذشت، زنی با زنی گفت:
# ~~این مرد هر شب پانصد رکعت نماز میکند. امام آن بشنید. نیت ms230 کرد که بعد
~~از
# ~~این پانصد رکعت نماز کنم - در هر شبی - تا ظن ایشان راست شود.
# روز دیگر می گذشت کودکان گفتند با همدیگر که: این مرد که می رود هر
~~PageV01P293
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0353.jpg)

# ~~شب هزار رکعت نماز می کند.
# ~~ابو حنیفه گفت: نیت کردم که هر شب هزار رکعت نماز کنم.
# ~~روزی شاگردی با امام گفت: مردمان میگویند ابو حنیفه شب نمی خسبد.
# ~~گفت: تیت کردم که دگر به شب نخفتم.
# ~~گفت: چرا؟
# ~~گفت: خدای تعالی می فرماید وبحبون ان یخمد وا بما لم یفعلوا.
# ~~بتدگانیاند که دوست دارند ایشان را به چیزی که نکردهاند یاد کنند.
~~اکنون من
# ~~پهلوی بر زمین ننهم تا از آن قوم نباشم.
# ~~و بعد از آن سی سال نماز بامداد به طهارت نماز خفتن کردی.
# ~~نقل است که سر زانوی او چون سرزانوی شتر شده بود، از بسیاری که در
# ~~سجده بود.
# ~~نقل است که توانگری را تواضع کرده بود از بهر ایمان او گفت: هزار ختم
# ~~کرده ام کفارت آن را.
# ~~و گفتند: گاه بودی که چهل بارختم قرآن کردی تا مسأله یی که او را
# ~~مشکل بودی کشف شدی.
# ~~نقل است که محمد بن حسن رحمة الله علیه، عظیم صاحب جمال بود.
# ~~چون یکبار او را بدید بعد از آن دیگر او را ندید و چون درس او گفتی او
~~را در پس
# ~~ستونی نشاندی - که نباید که چشمش بر وی افتد.
# نقل است که داود طائی گفت: بیست سال پیش امام ابوحنیفه بودم و در
# ~~این مدت او را نگاه داشتم. در خلا و ملا سر برهنه ننشست و از برای
~~استراحت
# ~~پای دراز نکرد. او را گفتم: ای امام دین! در حال خلوت اگرپای دراز کنی
~~چه
# ~~اشد؟
# گفت: با خدای ادب گوش داشتن در خلوت اولیتر.
# ~~نقل است که روزی میگذشت. کودکی را دید که در گل مانده بود.

PageV01P294

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0354.jpg)

# ~~گفت: گوش دارتا نیفتی.
# کودک گفت: افتادن ms231 من سهل است. اگر بیفتم تنها باشم. اما تو گوش
# ~~دار که اگر پای ته بلغزد همهآ مسلمانان که از پس تو درآیند بلغزند و
~~برخاستن
# ~~همه دشوار بود.
# اماء ا از حذاقت1 آن کودک عجب آمد و در حال بگریست و با اصحاب
# ~~گفت: زینهار اگر شما را در مسئله یی چیزی ظاهر شود و دلیلی روشنتر
~~نماید، در
# ~~آن متابعت من مکنید. واین نشان کمال انصاف است تا لاجرم ابویوسف و
# ~~محمد رحمهما الله بسی اقوال دارند در مسایل مختلف. با آنکه چنین
~~گفتهاند
# ~~که تیر اجتهاد او بر نشانه چنان راست آمد که میل نکرد و اجتهاد دیگران
~~گرد بر
# ~~گرد نشانه بود.
# نقل است که مردی مال دار بود و امیرالمؤمنین عثمان رضی الله عنه دشمن
# ~~داشتی - تا حدی که او را جهود خواندی - این سخن به ابوحنیفه رسید، او
~~را
# ~~بخواند. گفت: دختر تو به فلان جهود خواهم داد.
# او گفت: تو امام مسلمانان باشی. روا داری که دختر مسلمان را به
# ~~جهودی دهی؟ و من خود هرگزندهم.
# ابو حنیفه گفت: سبحان الله. چون روا نمیداری که دختر خود را به
# ~~جهودی دهی، چون روا باشد که محمد رسول الله دو دختر خود به جهودی دهد؟
# آن مرد در حال بدانست که سخن از کجاست. از آن اعتقاد برگشت و توبه
# ~~کرد، از برکات امام ابو حنیفه.
# نقل است که روزی در گرمابه بود. یکی را دید بی ایزار2. بعضی گفتند او
# ~~فاسقی است، و بعضی گفتند او دهری است. ابو حنیفه چشم برهم نهاد. آن مرد
# ~~گفت: ای امام! روشنایی چشم از تو کی باز گرفتند؟

PageV01P295

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0355.jpg)

# گفت: از آنگه باز که ستر از تو برداشتند.
# و گفت: چون با قدری مناظره کنی دو سخن است. یا کافر شود یا از
# ~~مذهب خود برگردد. او را بگوی که خدای خواست که علم او در ایشان راست
# ~~شود و معلوم او با علم برابر ms232 آید. اگر گوید نه کافرباشد از آنکه چون
~~گوید که
# ~~نخواست که علم او راست شود و علم با معلوم برابر آید این کفر بود و اگر
~~گوید
# ~~که خواست تسلیم کرد واز مذهب خویش بیزار شد و گفت من بخیل را تعدیل
# ~~نکنم و گواهی او نشنوم که بخل او را بر آن دارد که استقصا کند و زیادت
~~از
# ~~حق خویش ستاند.
# نقل است که مسجدی عمارت میکردند از بهر تبرک. از ابو حنیفه چیزی
# ~~بخواستند.
# ~~تدهد.   بر امام گران آمد. مردمان گفتند: ما را غرض به تبرک است. آنچه
~~خواهد
# درستی1 زر بداد به کراهیتی تمام. شاگردان گفتند: ای امام! تو کریمی و
# ~~عالمی و در سخا همتا نداری. این قدر زر دادن چرا بر تو گران آمد؟
# گفت: نه از جهت مال بود ولکن من یقین میدانم که مال حلال هرگزبه
# ~~آب و گل خرج نرود و من مال خود را حلال میدانم. چون از من چیزی خواستند
# ~~کراهیت آن بود که در مال حلال من شبهتی پدید آمد و از آن سبب عظ
# ~~می رنجیدم.
# چون روزی چند برآمد آن درست باز آوردند و گفتند: پشیز است.
# امام عظیم شاد شد.
# نقل است که در بازار میگذشت. مقدار ناخنی گل بر جامهآ او چکید. به
# ~~لب دجله رفته و میشست. گفتند: ای امام! تو مقدار معین نجاست بر جامه
~~PageV01P296
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0356.jpg)

# ~~رخصت میدهی، و این قدر گل را میشویی؟
# گفت: آری! آن فتوی است، و این تقوی است. چنانکه رسول علیه السلام
# ~~نیم گرده بلال را اجازت نداد که مدخر کند و یک ساله زنان را قوت نهاد.
# و گویند که چون داود طائی مقتدا شد، ابو حنیفه را گفت: اکنون چه
# ~~نیم؟   گفت: بر توباد بر کار بستن علم که هر علمی که آن را کار نبندی
~~چون
# ~~جسدی بود بی روح.
# و گویند: خلیفهآ عهد به خواب دید ملک الموت را. از او ms233 پرسید: عمر من
# ~~جند ماه است؟
# ملک الموت پنج انگشت برداشت و بدان اشارت کرد. تعبیر این خواب از
# ~~بسیار کس پرسید. معلوم نمیشد. ابو حنیفه را پرسید. گفت: اشارت پنج
# ~~انگشت به پنج علم است. یعنی آن پنج علم کس نداند و این پنج علم در این
~~آیه
# ~~است که حق تعالی می فرماید: إن آللة عنده علم آلساعة وینزک الغیث ویغلم
# ~~قافی آلازحام وما تدری نفس ماذا تکیب غدا وما تدری نفس بأتی أزض تموت.
# شیخ ابو علی بن عثمان الجلا گوید: به شام بودم. بر سر خاک بلال مؤذن
# ~~رضی الله عنه خفته بودم. در خواب خود را در مکه دیدم که پیغامبر علیه
~~السلام از
# ~~باب بنی شیبه درآمدی و پیری را دربر گرفته. چنانکه اطفال را در بر
~~گیرند. به
# ~~شفقتی تمام من پیش او دویدم و برپایش بوسه دادم و در تعجب آن بودم که
~~این
# ~~پیر کیست. پیغمبر به حکم معجزهای بر باطن من مشرف شد وگفت: این امام
# ~~اهل دیارتوست. ابوحنیفه رحمة الله علیه.
# نقل است که نوفل بن حیان گفت: چون ابو حنیفه وفات کرد قیامت به
# ~~خواب دیدم که جمله خلایق در حساب گاه ایستاده بودند و پیغمبر را دیدم
~~PageV01P297
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0357.jpg)

# ~~نهاده. و امام ابوحنیفه را دیدم در برابر پیغامبر ایستاده. سلام کردم.
~~گفتم: مرا
# ~~آب ده.
# ~~گفت: تا پیغمبر اجازه دهد.
# ~~پس پیغامیر فرمود که او را آب ده.
# ~~جامی آب به من داد. من و اصحاب از آن جام آب خوردیم که هیچ ک
# ~~نشد. با ابوحنیفه گفتم:   راست پیغمبر آن پیر کیست؟
# ~~گفت: ابراهیم خلیل، وبر چپ ابوبکر صدیق
# ~~همچنین پرسیدم و به انگشت عقد میگرفتم - تا هفده کس پرسیدم - چون
# ~~بیدار شدم هفده عقد گرفته بودم
# ~~یحیی معاد رازی گفت: پیغمبر را علیه الستلام به خواب دیدم. گفتم:
# ~~طلبک قال عند عل   پوشیده نیست، بر این ختم کره   نیفه. و مناقب او
# بیارست و محامد ms234 %~% فی شمار و PageV01P298
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0358.jpg)

# ذکرامام شافعی رضی الله عنه
# ~~الهی، آن مهدی اطوار نامتناهی، آن وارث وابن عم نبی، وتد عالم شافعی
# ~~مطلبی رضی الله عنه، شرح او دادن حاجت نیست که همه عالم بر نور از شرح
# ~~صدر او است. فضایل و مناقب او و شمایل او بسیار است. وصف او این تمام
# ~~است که شعبهآ دوحه1آ نبوی است و میوهآ شجرهآ مصطفوی است ودر فراست و
# ~~سیاست و کیاست یگانه بود و در مروت و فتوت اعجوبه بود. هم کریم جهان
# ~~بود وهم جواد زمان، وهم افضل عهد وهم اعلم وقت وهم حجة الایمة من
# ~~قرنش، هم مقدم قدهوا آن قرنش. ریاضت و کرامت او نه چندان است که این
# ~~کتاب حمل آن تواند کرد. در سیزده سالگی در حرم گفت: سلونی ماشتم، و
# ~~در پانزده سالگی فتوی میداد.
# احمد حنبل که امام جهان بود و سیصد هزار حدیث حفظ داشت، به
# ~~شاگردی او آمد و در غاشیه داری سر برهنه کرد. قومی بر وی اعتراض کردند
# ~~که: مردی بدین درجه، در پیش بیست و پنج سالهیی مینشیند و صحبت مشایخ
~~PageV01P299
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0359.jpg)

# ~~و استادان عالی ترک میکند.
# احمد گفت: هرچه ما یاد داریم معایی آن میداند که اگر او به ما نیفتادی
# ~~ما بر در خواستیم ماند - که از حقایق و اخبار و آیات آنچه فهم کرده است
~~- ما
# ~~حدیث بیش ندانستیم. اما او چون آفتابی است جهان را وچون عافیتی است
# ~~خلق را:
# و هم احمد گفت: در فقه بر خلق بشته بود. حق تعالی آن در به سبب او
# ~~گشاده کرد.
# و هم احمد گفت: نمیدانم کسی را که منت او بزرگتر است بر اسلام در
# ~~عهد شافعی إلا شافعی را.
# و هم احمد گفت: شافعی فیلسوف است در چهار علم. در لغت؛ و
# ~~اختلاف الناس؛ وعلم فقه؛ وعلم معانی.
# و هم احمد گفت: در معنی این حدیث که مصطفی علیه السلام فرمود که ms235
# ~~بر سر هر صد سال مردی را برانگیزانند تا دین من در خلق آموزاند - و آن
~~شافعی
# ~~است
# و ثوری گفت: اگر عقل شافعی را وزن کردندی با عقل یک نیمهآ خلق عقل
# ~~اورا جمع آمدی.
# و بلال خواص گوید: از خضر پرسیدم در حق شافعی چه گوبی؟ گفت: از
# ~~اوتادا است.
# و در ابتدا در هیچ عروسی و دعوت نرفتی و پیوسته گریان و سوزان بودی
# ~~هنوز طفل بود که خلعت هزار ساله در سر او افگندند. پس به سلیم راعی
~~افتاد، و
# ~~در صحبت او بسی بود تا در تصرف بر همه سابق شد. چنانکه عبد الله انصاری
# ~~گوید: من مذهب او ندارم امام شافعی را دوست میدارم. از آنکه در هر
~~مقامی PageV01P300
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0360.jpg)

# ~~که مینگرم او را در پیش میبینم.
# شافعی گوید: رسول را علیه السلام، به خواب دیدم. مرا گفت: ای پسرتو
# ~~کیستی؟ گفتم: یا رسول الله یکی از گروه تو. گفت: نزدیک آی! نزدیک شدم.
# ~~آب دهن خود بگرفت تا به دهن من کند. من دهن باز کردم - چنانکه به لب و
# ~~دهان و زبان من رسید- پس گفت: اکنون برو که خدای یارتوباد. و هم در آن
# ~~ساعت علی مرتضی را به خواب دیدم که انگشتری خود بیرون کرد و در انگشت
# ~~من کرد، تا علم علی و نبی بر من سرایت کند.
# چنانکه شافعی شش ساله بود که به دبیرستان می رفت و مادرش زاهدهای
# ~~بود از بنی هاشم و مردم امانت بدو میسپردندی. روزی دو کس بیامدند و
# ~~جامهدانی بدو سپردند. بعد از آن یکی از آن دو بیامد و جامه دان خواست.
~~به
# ~~خوی خوش بدو داد. پس از چندی، آن دیگر بیامد و جامه دان طلبید. گفت: به
# ~~یار تودادم.
# گفت: [مگر] نه قرار کردیم که تا هر دو حاضر نباشیم بازندهی؟
# گفت: بلی!
# گفت: اکنون چرا دادی؟
# مادر شافعی ملول شد. شافعی درآمد و گفت: ای مادر! چرا ملول ms236 شده ای؟
# حال باز گفت. شافعی گفت: هیچ باک نیست. مدعی کجاست تا
# ~~جواب گویم؟
# مدعی گفت: منم!
# شافعی گفت: جامهدان توبرجاست. برو ویار خود بیاور و پستان.
# ~~باز گرد و بگوی که بهتر از این احتیاط کن PageV01P301
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0361.jpg)

# # وقت خلیفه هارون الرشید بو   چون بدیدی حق به دست ش %~% بودی و مالک
~~بدو مینازیدی و در ان
# نقل است که هارون شبی با زبیده مناظره کرد. زبیده هارون را گفت: ای
# ~~دوزخی!
# # از جان او برآمد. منادی   هارون گفت: اگر.   از یکدیگر جدا شدند %~%
# وزخی ام فأنت طالق. %~% اون زبیده را عظیم دوست میداشت. نفیر
# # فتوی کردند. هیچ   ی جواب ننوشت %~% داد را حاضر کرد واین مسأله را
# گفتند: خدای داند که هارون دوزخی است یا بهشتی است؟
# کودکی از میان جمع برخاست و گفت: من جواب دهم!
# خلق تعجب کردند. گفتند: مگر دیوانه است؟ جایی که چندین علمای
# ~~فحول عاجزاند او را چه مجال سخن بودم
# ~~هارون او را بخواند و گفت: جواب گوی!
# گفت: حاجت توراست به من یا مرا به تو؟
# گفت: مرا به تو.
# ~~شافعی گفت: پس از تخت فرود آی که جای علما بلند است.
# # خلیفه او را برتخت نشاند   تا آنگاه من مسأله تورا پاسخ دهم %~% فعی
~~گفت: اول تو مسألهآ مرا جواب ده
# ~~هارون گفت: سؤال چیست؟
# # باز ایستاده ای؟   گفت: آنکه هرگزبر هیچ . %~% یتی قادر شده ای و از
~~بیم خدای
# ~~گفت: بلی! به خدای که چنین است
# ~~گفت: من حکم کردم که تواز اهل بهشتی
# ~~علما آواز برآوردند: به چه دلیل و حجت.

PageV01P302

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0362.jpg)

# گفت: به قرآن که حق تعالی می فرماید واما من خاف مقام رته ونهی
# ~~آلنفس عن آلوی فإن آلجنة هی آلما وی . هرکه او قصد معصیت کند وبیم
# ~~خدای او را از آن بازداشت، بهشت جای اوست.
# همه فریاد برآوردند و گفتند در حال طفولیت چنین بود، در شباب چون
# ~~ود؟
# نقل است که ms237 یکبار در میان درس ده بار برخاست و بنشست. گفتند: چه
# ~~حال است؟
# گفت: علوی زادهای بر در بازی میکند. هربار که در برابر من آید، [به]
# ~~حرمت او را برمیخیزم، که روا نبود فرزند رسول فراز آید و بر نخیزی.
# نقل است که وقتی کسی مالی فرستاد تا بر مجاوران مکه صرف کنند و
# ~~شافعی آنجا بود. بعضی از آن مال نزدیک او بردند. گفت: خداوند مال چه
# ~~گفته است؟
# گفت او وصیت کرده است که این مال بر درویشان متقی دهید.
# شافعی گفت: مرا از این مال نشاید گرفت. من نه متقی ام.
# ونگرفت.
# نقل است که وقتی از صنعا به مکه آمد و ده هزار دینار با وی، گفتند:
# ~~ضیاعی باید خرید یا گوسفند.
# از بیرون مکه خیمه ای بزد و آن زر فروریخت. هر که میآمد مشتی به وی
# ~~میداد. [هنگام] نماز پیشین هیچ نماند.
# نقل است که از بلاد روم هر سال مال بسیار می فرستادند - به هارون
# ~~الرشید - یک سال رهبانی چند بفرستادند تا با دانشمندان بحث کنند. اگر
# ~~ایشان بدانند مال بدهیم وإلا از ما دگرمال مطلبید. چهارصد مرد ترسا
~~بیامدند.
# ~~خلیفه فرمود تا منادی کردند و جمله علمای بغداد بر لب دجله حاضر شدند.
~~پس
# ~~هارون شافعی را طلبید و گفت: جواب ایشان تورا میباید کرد.

PageV01P303

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0363.jpg)

# چون همه بر لب دجله حاضر شدند شافعی سجاده بر دوش انداخت و
# ~~برفت، و بر سر آب انداخت و گفت: هرکه با ما بحث میکند اینجا آید.
# ~~ایشان مسلمان شدنه   ترسایان چون آن بدیدند جمله مسلمان شدن   بر دست
# شافعی - قیصر گفت: الحمد لله کی آن مرد %~% و خبر به قیصر روم رسید که
# ~~اینجا نیامد که اگر اینجا آمدی در همهآ روم زنار داری نماندی.
# نقل است که جماعتی با هارون گفتند: شافعی قرآن حفظ ندارد - و چنان
# ~~بود- لیکن قوت حافظهآ او چنان بود که هارون خواست که امتحان کند. ماه
# ~~رمضان ms238 امامیش فرمود. شافعی هر روز جزوی قرآن مطالعه میکرد و هر شب در
# ~~تراویح2 برمیخواند تا در ماه رمضان همهآ قرآن حفظ کرد
# و در عهد او زنی بود که دوروی بود. شافعی خواست که او را بیند. به صد
# ~~دینار او را عقد کرد و بدید. پس طلاق داد
# و به مذهب احمد حنبل هر که یک نماز عمدا رها کند کافر شود و به
# ~~مذهب شافعی نشود، او را عذابی کنند که کفار را نکنند. شافعی احمد را
# ~~گفت: چون یکی ترک نماز کند و کافرشود چه کند تا مسلمان شود؟ گفت:
# ~~نماز کند.
# شافعی احمد را گفت: نمازچون درست بود از کافر؟
# احمد خاموش شد. ازاین سخن که اسرار فقه است و سؤال و جواب بسیار
# ~~است. اما این کتاب جای این سخن نیست
# و گفت: اگر عالمی را بینی که به رخص و تأویلات مشغول گردد بدانکه
# ~~از او هیچ نیاید.
# و گفت: من بندهآ کسی ام که مرا یک حرف از آداب تعلیم کرده است.
# ~~و گفت: هر که علم در جهال آموزد حق علم ضایع کرده باشد؛ و هر که
~~PageV01P304
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0364.jpg)

# ~~علم از کسی که شایسته باشد بازدارد ظلم کرده است.
# و گفت: اگر دنیا را به گردهآ نان به من فروشند نخرم.
# و گفت: هر که را همت آن بود که چیزی در شکم او شود قیمت او آن بود
# ~~که از شکم او بیرون آید.
# وقتی یکی او را گفت مرا پندی ده گفت: چندان غبطت بر، بر زندگان که
# ~~بر مردگان میبری. یعنی هرگز نگویی دریغا که من نیز چندان سیم جمع نکردم
# ~~که او کرد و بگذاشت به حسرت. بل که غبطت بر آن بری که چندان طاعت که
# ~~او کرد باری من کردمی. دیگر هیچ کس بر مرده حسد نبرد، بر زنده باید که
~~نبرد
# ~~- که این زنده نیز رود - خواهد مرد.
# نقل است که شافعی روزی وقت ms239 خود گم کرد. به همهآ مقامها بگردید و به
# ~~خرابات برگذشت و به مسجد و مدرسه و بازار بگذشت، نیافت. و به خانقاهی
# ~~برگذشت. جمعی صوفیان دید که نشسته بودند. یکی گفت: وقت را عزیز دارید
# ~~که وقت بیاید. شافعی روی به خادم کرد و گفت: اینک وقت بازیافتم. بشنو
# ~~چه میگویند.
# ابو سعید رحمة الله علیه، نقل میکند که شافعی گفت: علم همهآ عالم در
# ~~علم من نرسید؛ وعلم من در علم صوفیان نرسید؛ و علم ایشان در علم یک سخن
# ~~پیرایشان نرسید که گفت الوقت سیف قاطع.
# و ربیع گفت: در خواب دیدم پیش از مرگ شافعی که آدم علیه السلام
# ~~وفات کرده بودی و خلق میخواستند که جنازه بیرون آرند. چون بیدار شدم از
# ~~معبری1 پرسیدم. گفت: کسی که عالمترین زمانه بود وفات کند که علم
# ~~خاصیت آدم است که وعلم آدم آلاسمآء کلها.
# س در آن نزدیکی شافعی وفات کرد.

PageV01P305

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0365.jpg)

# نقل است که وقت وفات وصیت کرد که فلان [شخص را] بگویید تا مرا
# # بشوید، وآن شخص به مصا %~% د. چون باز آمد با وی گفتند: شافع
# ~~وصیتی کرد که فلان بگویید تا مرا بشوید. گفت: تذکره1آ او بیارید
# پس تذکره بیاوردند به پیش آن شخص که شافعی وصیت کرده بود. بعد از
# ~~وام او بگزارد و گفت شستن او را این بود   آن مرد در تذکره نگاه کرد و
# در آنجا نوشته بود که %~% واردرم وام دارم. پس آن مرد
# ~~کرد؟   و ربیع بن سلیمان گفت: شافعی را به خواب دیدم. گفتم: خدای با تو
~~چه
# یفت: مرا بر کرسی نشاند، زر و مروارید بر من نثار کرد و هفصد بارچند2
# ~~دنیا به من داد. رحمة الله علیه.

PageV01P306

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0366.jpg)

# ذکر امام احمد حنبل قدس الله روحه
# آن امام دین و ستت، آن مقتدای مذهب وملت، آن جهان درایت و عمل،
# ~~آن مکان کفایت بی دل، آن صاحب تبع زمانه، آن صاحب ورع ms240 یگانه، آن
# ~~سنی1 آخر واول، امام به حق احمد حنبل رضی الله عنه، شیخ سنت وجماعت
# ~~بود، وامام دین و دولت، و هیچ کس را در علم احادیث آن حق نیست که او
~~را؛
# ~~و در ورع و تقوی و ریاضت و کرامت شأنی عظیم داشت و صاحب فراست بود و
# ~~مستجاب الدعوه وجملهآ فرق او را مبارک داشتهاند از غایت انصاف، و از
~~آنچه
# ~~بر او اقرار کردند مقدس و مبراست، تا حدی که پسرش یک روز معنی این
# ~~حدیث میگفت که خمرطینة آدم بیده. و در این معنی گفتن دست از آستین
# ~~بیرون کرده بود. احمد گفت: چون سخن ید الله گویی به دست اشارت مکن.
# و بسی مشایخ گبار دیده بود چون ذوالنون و بشر حافی و سری سقطی و
# ~~معروف کرخی ومانند ایشان. و بشر حافی گفت: احمد را سه خصلت است که
# ~~مرا نیست. حلال طلب کردن هم برای خود و هم برای عیال و من برای خود
~~PageV01P307
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0367.jpg)

# پس سری سقطی گفت: او پیوسته مضطر بود در حال حیات از طعن معتزله
# ~~و در حال وفات در خیال مشبهه و او از همه بری.
# نقل است که چون در بغداد معتزله غلبه کردند گفتند: او را تکلیف باید
# ~~کرد تا قرآن مخلوق گوید.
# پس او را به سرای خلیفه بردند. سرهنگی بر در سرای خلیفه بود. گفت:
# ~~ای امام! زینهارتا مردانه باشی که وقتی دزدی کردم هزار چوبم بزدند مقر
# ~~نشدم، تا عاقبت رهایی یافتم. من بر باطل چنین صبر کردم تو که برحقی
~~اولیتر
# ~~باشی.
# احمد گفت: آن سخن او یاری بود مرا.
# پس او را میبردند و او پیر و ضعیف بود. بر عقابین کشیدند و هزار تازیانه
# ~~بزدند که قرآن را مخلوق گوی - و نگفت- و در آن میانه بندایزارش گشاده
~~شد
# ~~و دستهای او بسته بودند. دو دست از غیب پدید آمد و ببست. چون این برهان
# ~~بدیدند، رها کردند ms241 و هم در آن وفات کرد، و در آخر کار قومی پیش او
~~آمدند و
# ~~گفتند: در این قوم که تورا رنجانیدند چه گویی؟
# گفت: از برای خدای مرا می زدند، پنداشتند که بر باطل ام.
# به مجرد زخم چوب با ایشان به قیامت هیچ خصومت ندارم.
# نقل است که جوانی مادری بیمار داشت و زمن1 شده. روزی گفت: ای
# ~~فرزند!اگر خشنودی من میخواهی پیش امام احمد رو و بگوتا دعا کند برای
# ~~من. مگر حق تعالی صحت دهد که مرا دل از این بیماری بگرفت.
# ~~جوانی به در خانهآ امام احمد شد و آوازداد. گفتند: کیست؟
# گفت: محتاجی.
# ~~و حال باز گفت که: مادری بیمار دارم و از تو دعایی می طلبد.

PageV01P308

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0368.jpg)

# امام عظیم کراهیت داشت. از آن معنی که مرا خود چرا میشناسد. پس
# ~~امام برخاست و غسل کرد و به نماز مشغول شد. خادم امام گفت: ای جوان! تو
# ~~باز گرد که امام به کار تو مشغول است.
# جوان باز گشت. چون به در خانه رسید مادرش برخاست و در بگشاد و
# ~~صحت کلی یافت به فرمان خدای تعالی .
# نقل است که بر لب آبی وضومیساخت. دیگری بالای او وضو
# ~~میساخت. حرمت امام را برخاست و زیر امام شد و وضوساخت. چون آن مرد
# ~~وفات کرد او را به خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟
# گفت: بر من رحمت کرد، بدان حرمت داشت که آن امام را کردم در وضو
# ~~ساختن.
# نقل است که احمد گفت: به بادیه فروشدم - به تنها- راه گم
# ~~کردم. اعرابئی را دیدم به گوشه ای. نشسته تازه. گفتم: بروم و از وی راه
~~پرسم.
# ~~رفتم و پرسیدم. گفت: مرا گرسنه است.
# پاره ای نان داشتم و بدو میدادم. او در شورید. گفت: ای احمد! تو که ای
# ~~که به خانهآ خدای روی، به روزی رسانیدن از خدای راضی نباشی، لاجرم راه
# ~~گم کنی.
# احمد گفت: آتش غیرت در من افتاد. ms242
# گفتم: الهی تورا در گوشه ها چندین بندگانند پوشیده.
# آن مرد گفت: چه می اندیشی، ای احمد! چه میاندیشی؟ او را بندگان اند
# ~~که اگر به خدای تعالی سوگند دهند جملهآ زمین و کوهها زر گردد برای
~~ایشان.
# احمد گفت: نگه کردم. جملهآ آن زمین و کوه زرشده بود. از خود بشدم.
# ~~هاتفی آواز داد: چرا دل نگاه نداری ای احمد که او بنده ای است ما را که
~~اگر
# ~~خواهد از برای او آسمان بر زمین زنیم و زمین بر آسمان و او را به تو
~~نمودیم اما PageV01P309
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0369.jpg)

# تقل است که احمد در بغداد نشستی، اما هرگزنان بغداد نخوردی و
# ~~گفتی: این زمین را امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه وقف کرده است بر
~~غازیان.
# ~~و زر به موصل فرستادی تا از آنجا آرد آوردندی و از آن نان خوردی. پسرش
~~صالح
# ~~بن احمد یک سال در اصفهان قاضی بود و صایم آلدفر وقایم آللیل1 بود و در
~~شب
# ~~دو ساعت بیشتر نخفتی و بر در سرای خود خانه ای بی در ساخته بود و شب
~~آنجا
# ~~نشستی که نباید که در شب کسی را مهمی باشد و در بسته یابد. این چنین
# ~~قاضی بود. یک روز برای امام احمد نان میپختند. خمیر مایه از آن صالح
# ~~بستدند. چون نان پیش احمد آوردند گفت: این نان را چه بوده است؟
# گفتند: خمیرمایه از آن صالح است
# گفت: آخر او یک سال قضای اصفهان کرده است. خلق ما را نشاید.
# گفتند: پس این را چه کنیم؟
# گفت: بنهید، چون سایلی بیاید بگویید که خمیر از آن صالح است اگر
# ~~میخواهید بستانید.
# چهل روز در خانه بود که سایلی نیامد که بستاند. آن نان بوی گرفت و در
# ~~دجله انداختند. احمد گفت: چه کردید آن نان؟
# گفتند: به دجله انداختیم.
# احمد بعد از آن هرگز ماهی دجله نخورد و در تقوی تا حدی بود که گفت:
# ~~در جمعی اگر ms243 همه سرمه دانی سیمین بود نباید نشستن
# نقل است که یکبار به مکه رفته بود. پیش سفیان عیینه تا اخبار سماع
# ~~کند. یک روز ترفت. کس فرستاد تا بداند که چرا نیامده است؟ چون برفت،
# ~~احمد جامه به گازر2 داده بود و برهنه نشسته بود و نتوانست بیرون آمدن.
~~مردی بر
# ~~ایشان آمد و گفت: من چندین دینار بدهم تا در وجه خود نهی. گفت: نه.

PageV01P310

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0370.jpg)

# ~~گفت: جامهآ خود عاریت دهم. گفت: نه. گفت باز نگردم تا تدبیر آن نکنی.
# ~~گنت کتا  مینویسم، از مزد آن کرباس بخربرای من. گفت: کتان
# ~~خرم؟
# ~~گفت .ستر بستان - ده گز1- تا پنج گز به پیراهن کنم و پنج گزبه
# ~~جهت ایزا ی.
# ~~نقا ست که احمد را شا گردی مهمان آمد. آن شب کوزهآ آب پیش او
# ~~برد، بامداد همچنان پر بود. احمد گفت: چرا کوزهآ آب همچنان پر است؟
# ~~طالب علم گفت: چه کردمی؟
# ~~گفت: طهارت و نماز شب. و إلا این علم به چه می آموزی؟
# ~~نقل است که احمد مزدوری داشت. نماز شام شا گردی را گفت تا زیادت
# ~~از مزد چیزی بوی دهد. مزدور نگرفت. چون برفت، امام احمد فرمود: بر عقب
~~او
# ~~ببر که بستاند.
# ~~شاگرد گفت: چگونه؟
# ~~گفت: آن وقت در باطن خود طمع آن ندیده باشد. این ساعت چون بیند
# ~~بستاند.
# ~~وقتی شاگردی دیرینه را مهجور کرد، به سبب آنکه بیرون در خانه را به
# ~~کاه گل بیندوده بود. گفت: یک ناخن از شاهراه مسلمانان گرفته ای تورا
~~نشاید
# ~~علم آموختن.
# ~~امام وقتی سطلی به گرو نهاده بود. چون باز میگرفت بقال دو سطل آورد.
# ~~گفت: آن خود بردار که من نمیشناسم از آن تو کدام است.
# ~~امام احمد سطل به وی رها کرد و برفت.
# ~~تقل است که مدنی احمد را ارروی عبد الله مبارک میگرد تا عبدا الله آنجا
~~PageV01P311
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0371.jpg)

# ~~آمد. پسر احمد گفت: ای پدر! عبدالله مبارک به در خانه است، ms244 که به دیدن
~~تو
# ~~آمده است.
# امام احمد راه نداد. پسرش گفت: در این چه حکمت است که سالهاست
# ~~تا در آرزوی او میسوختی، اکنون که دولتی چنین به در خانهآ تو آمده است
~~راه
# ~~نمیدهی؟
# احمد گفت: چنین است که تومی گویی اما میترسم که اگر او را ببینم
# ~~خوکردهآ لطف او شوم. بعد از آن طاقت فراق او ندارم. همچنین بر بوی او
~~عمر
# ~~میگذارم تا آنجا بینم که فراق در پی نباشد.
# ~~و او را کلماتی عالی است در معاملات و هر که از او مسأله پرسیدی، اگر
# ~~معاملتی بودی جواب دادی، و اگر از حقایق بودی حوالت به بشر حافی کردی.
# ~~و گفت: از خدای تعالی درخواستم تا دری از خوف بر من بگشاد تا چنان
# ~~شدم که بیم آن بود که خرد از من زایل شود. دعا کردم. گفتم: الهی تقرب
~~به
# ~~چه چیز فاضلتر؟
# ~~گفت: به کلام من، قرآن.
# ~~پرسیدند: اخلاص چیست؟ گفت: آنکه از آفات اعمال خلاص یابی.
# ~~گفتند: توگل چیست؟ گفت: الثقة بالله. باور داشت خدای در روزی.
# ~~گفتند: رضا چیست؟ گفت آنکه کارهای خود به خدای سپاری.
# ~~گفتند: محبت چیست؟
# ~~گفت: این از بشر پرسیدکه تا او زنده باشد- من این جواب نگویم.
# ~~گفتند: زهد چیست؟
# ~~گفت: زهد سه است ترک حرام، واین زهد عوام است، وترک افزونی
# ~~از حلال و این زهد خواص است؛ وترک هرچه تورا از حق مشغول کند، و این
# ~~زهد عارفان است.
# ~~گفتند: این صوفیان که در مسجد آدینه نشسته اند بر توکل بی علم؟

PageV01P312

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0372.jpg)

# گفت: غلط می کنید که ایشان را علم نشانده است.
# گفتند: همهآ همت ایشان در نانی شکسته بسته است.
# گفت: من نمیدانم قومی را بر روی زمین بزرگ همت تر از آن قوم که
# ~~همت ایشان پاره ای نان بیش نبود.
# و چون وفاتش نزدیک آمد، از آن زخم که گفتم که در درجهآ شهدا بود، در
# ~~آن حالت به ms245 دست اشارت میکرد و به زبان میگفت: نه هنوز!
# پسرش گفت: ای پدر! این چه حال است؟
# گفت: وقتی با خطر است. چه وقت جواب است؟ به دعا مددی کن از
# ~~جملهآ آن حاضران که بر بالین اند عن آلیمین وعن آلشمال قعید. یکی ابلیس
~~است
# ~~در برابر ایستاده و خاک ادبار بر سر می ریزد و میگوید ای احمد! جان
~~بردی از
# ~~دست من. من میگویم: نه هنوز، نه هنوز! تا یک نفس مانده است جای خطر
# ~~است، نه جای امن.
# و چون وفات کرد و جنازهآ او برداشتند مرغان میآمدند و خود را بر جنازهآ
~~او
# ~~می زدند. تا چهل و دو هزار گبر و جهود و ترسا مسلمان شدند و زنارها
# ~~می انداختند و نعره می زدند ولا إله إلا الله می گفتند وسبب آن بود که
~~حق
# ~~تعالی گریه بر چهار قوم انداخت - به افراط در آن روز- یکی بر مغان؛ و
~~دیگر
# ~~بر جهودان؛ و دیگر بر ترسایان؛ و دیگر بر مسلمانان. اما از بزرگی
~~پرسیدند: نظر
# ~~او در حخیات بیش بود یا در ممات؟
# گفت: او را دو دعا مستجاب بود. یکی آنکه گفتی بار خدایا هر که را
# ~~ایمان ندادهای بده و هرکه را ایمان داده ای باز مستان. ازاین دو دعا
~~یکی در
# ~~حال اجابت افتاد تا هر که را ایمان داده بود بازنگرفت و دیگر در حال
~~مرگ تا
# ~~ایشان را اسلام روزی کرد.
# و محمد بن خزیمه گفت: احمد را به خواب دینم - بعد از وفات- که
~~PageV01P313
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0373.jpg)

# # 311 %~% تذکرة الاولیاة
# گفتم: خدای با توچه کرد؟
# فلفت: بیامرزید و تاج بر سر من نهاد و نعلین در پای من کرد. گفت: یا
# ~~احمد این از برای آن است که گفتی: قرآن مخلوق نیست. پس فرمود که مرا
# ~~بخوان بدان دعاها که به تورسید. رحمة الله علیه.

PageV01P314

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0374.jpg)

# ذکر داود طائی قدس الله روحه
# ~~حقیقت، آن مرد خدایی - داود طائی رحمة ms246 الله علیه- از اکابر این طایفه
~~بود، و
# ~~سبد القوم، و در ورع به حد کمال بود، و در انواع علوم بهرهآ تمام داشت.
~~خاصه
# ~~در فقه که بر سر آمده بود، و متعین گشته و بیست سال ابو حنیفه را
~~شاگردی
# ~~کرده بود، وفضیل وابراهیم ادهم را دیده، وپیر طریقت اوحبیب راعی بود، و
# ~~از اول کار در اندرون او حزنی غالب بود و پیوسته از خلق رمیده بود و
~~سبب توبهآ
# ~~او این بود که نوحه گری این بیت میگفت:
# ~~بأی خدیک تبدی آلبلی * وای عینیک إذا سالا
# کدام موی و روی بود که در خاک ریخته نشد؟ و کذام چشم است که در
# ~~زمین ریخته نگشت؟
# دردی عظیم از این معنی به وی فرود آمد و قرار از وی برفت. متحیر گشت
# ~~و همچنین به درس امام ابوحنیفه رفت. امام او را براین حال دید. گفت:
~~تورا
# ~~چه بوده است؟
# آو وافعه بار کفت، و تع. دم ازدنیا سرد شده است وچیزی در من پدید
~~PageV01P315
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0375.jpg)

# ~~فتوی در نمی آید.
# امام گفت: از خلق اعراض کن.
# داود روی از خلق بگردانید و در خانه ای معتکف شد. چون مدتی برآمد
# ~~امام ابو حنیفه پیش او رفت و گفت: این کاری تباشد که در خانه متواری
~~شوی و
# ~~سخن نگویی. کار آن باشد که در میان ائمه نشینی و سخن نامعلوم ایشان
~~بشنوی
# ~~و بر آن صبر کنی و هیچ نگویی و آنگاه آن مائل به از ایشان دانی.
# داود دانست که چنان است که او می گوید، یک سال به درس آمد و میان
# ~~ائمه بنشست و هیچ نگفت و هرچه میگفتند صبر میکرد و جواب نمیداد و بر
# ~~استماع بسنده میکرد. چون یک سال تمام شد گفت: این صبریک سالهآ من
# ~~کارسی ساله بود که کرده شد.
# پس به حبیب راعی افتاد و گشایش او در این راه از او بود و مردانه پای در
# ~~این ms247 راه نهاد و کتب را به آب فروداد و عزلت گرفت و امید از خلق منقطع
# ~~گردانید.
# نقل است که بیست دینار به میراث یافته بود، در بیست سال میخورد. تا
# ~~مشایخ بعضی گفتند: طریقت ایثار است، نه نگاه داشتن.
# اوگفت: من این قدر از آن میدارم که سبب فراغت من است تا به این
# ~~می سازم تا بمیرم.
# و هیچ از کار کردن نیاسود تا حدی که نان در آب مینهادی و بیاشامیدی.
# ~~گفتی: میان این و خوردن، پنجاه آیت از قرآن بر میتوان خواند. روزگار
~~چرا
# ~~ضایع کنم؟
# ابوبکر عیاش گوید به حجرهآ داود رفتم. او را دیدم، پارهای نان خشک در
# ~~دست داشت و میگریست. گفتم: یا داود چه بوده است تورا؟ گفت:
# ~~میخواهم که این پارهآ نان بخورم و نمیدانم که حلال است یا حرام؟
# یکی دیگر گفت: پیش او رفتم. سبویی آب دیدم در آفتاب نهاده. گفتم:
~~PageV01P316
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0376.jpg)

# ~~چرا در سایه ننهی؟ گفت: چون آنجا بنهادم سایه بود. اکنون از خدای شرم
~~دارم
# ~~که از بهر نفس تنعم کنم.
# ~~نقل است که سرایی داشت عظیم، و در آنجا خانهآ بسیار بود، وتا آن
# ~~ساعت در خانه ای مقیم بودی که خراب شدی. پس در خانهآ دیگر شدی.
# ~~گفتند: چرا عمارت خانه نکنی؟
# ~~گفت: مرا با خدای عهدی است که دنیا را آبادان نکنم.
# ~~نقل است که همهآ سرای فروافتاد، جز دهلیز نماند. آن شب که وفات کرد
# ~~دهلیز نیز فروافتاد.
# ~~یکی دیگر پیش او رفت و گفت: سقف خانه شکسته است، بخواهد افتاد.
# ~~گفت: بیست سال است تا این سقف را ندیدهام.
# ~~نقل است که گفتند: چرا با خلق ننشینی؟
# ~~گفت: با که نشینم؟ اگر با [با] خردتراز خود نشینم مرا به کار دین امر
# ~~نمیکنند، و اگربا بزرگتر نشینم عیب من بر من نمیگویند و مرا در چشم من
# ~~میآرایند. پس صحبت خلق را چه کنم؟
# ~~گفتند: چرا زن نخواهی؟ گفت: مومنهای را ms248 نتوانم فریفت.
# ~~گفتند: چگونه؟
# ~~گفت: چون او را بخواهم در گردن خود کرده باشم - که من بر کارهای
# ~~او قیام نمایم - دینی و دنیایی چون نتوانم کرد، پس او را فریفته باشم.
# ~~گفتند: آخر محاسن را شانه کن.
# ~~گفت: پس فارغ مانده باشم که این کار کنم.
# ~~نقل است که شبی مهتاب بود، بربام آمد و در آسمان مینگریست و در
# ~~ملکوت تفکر میکرد و میگریست تا بیخود شد و بر بام همسایه افتاد. همسایه
# ~~پنداشت که دزد بر بام است. با تیغی بر بام آمد داود را دید. دست او
~~گرفت و PageV01P317
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0377.jpg)

# گفت: نمیدانم. من بیخود بودم. مرا خبر نیست.
# نقل است که او را دیدند که به نماز میدوید. گفتند: چه أشتاب1 است؟
# گفت: این لشکر که بر در شهر است منتظر من اند.
# گفتند: کدام لشکر؟ گفت: مردگان گورستان.
# و چون سلام نماز بازدادی چنان رفتی که گویی از کسی می گریزد تا در
# ~~خانه رفتی وعظیم کراهیت داشتی به نمازشدن، از سبب وحشت خلق، تا حو
# ~~تعالی آن مؤنت از وی کفایت کرد.
# ~~چنانکه نقل است که مادرش روزی او را دید در آفتاب نشسته و عرق از
# ~~وی روان شده. گفت: جان مادر! گرمایی عظیم و توصایم آلدهری، چه باشد
# ~~اگربا سایه نشینی؟
# ~~گفت: ای مادر! از خدای شرم دارم که قدم برای موافقت نفس و خوش آمد
# ~~بردارم، ومن خود روائی ندارم.
# ~~مادر گفت: این چه سخن است؟
# ~~گفت: ای مادر! چون در باغداد2 حالها و ناشایستها بدیدم دعا کردم تا
# ~~حق تعالی روائی ازمن باز گرفت تا معذور باشم و به نماز جماعت نروم تا
~~آنها
# ~~نباید دید. اکنون شانزده سال است تا روائی ندارم و با تونگفتم.
# ~~نقل است که دایم اندوهگن بودی. چون شب درآمدی گفتی: الهی اندوه
# ~~توام بر همه اندوهها غلبه کرد، و خواب از من برد.
# ~~و گفتی: از اندوه کی بیرون آید آنکه مصایب بر ms249 وی متواتر گردد.
# ~~و دیگر وقتی درویشی گفت: به پیش داود رفتم، او را خندان یافتم. عجب
# ~~داشتم. گفتم: یا با سلیمان این خوش دلی از چیست؟ گفت: سحرگاه مرا
# ~~شرابی دادند که آن را شراب أنس گویند. امروزعید کردم و شادی پیش
~~PageV01P318
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0378.jpg)

# ~~فرفتم.
# ~~نقل است که نان میخورد. ترسایی بر وی بگذشت. پاره ای بدو داد تا
# ~~سخورد. آن شب آن ترسا با حلال خود صحبت کرد. معروف کرخی در وجود
# ~~آمد.
# ابوربیع واسطی گوید: داود را گفتم مرا وصیتی کن. گفت: صم عن
# ~~آلدنیا وافطر فی آلآخرة. از دنیا روزه گیر و مرگ را عید ساز و از
~~مردمان بگریز،
# ~~چنانکه از شیر درنده گریزند.
# یکی دیگر وصیت خواست. گفت: زبان نگه دار.
# گفت: زیادت کن.
# گفت: تنها باش از خلق و اگر توانی دل از ایشان ببر.
# گفت: زیادت کن.
# گفت از این جهان باید که بسنده کنی بسلامت دین، چنانکه اهل جهان
# ~~بسنده کردند بسلامت دنیا .
# دیگری وصیت خواست. گفت: جهدی که کنی در دنیا به قدر آن کن که
# ~~تو را در دنیا مقام خواهد بود و در دنیا به کار خواهد آمد، و جهدی که
~~کنی برای
# ~~آخرت چندان کن که تو را در آخرت مقام خواهد بود، و به قدر آنکه تورا در
# ~~آخرت به کار خواهد آمد.
# دیگری وصیت خواست. گفت: مردگان منتظر تواند.
# و گفت: آدمی توبه و طاعت باز پس می افگند. راست بدان ماند که شکار
# ~~می کند تا منفعت آن دیگری را رسد.
# مریدی را گفت: اگر سلامت خواهی سلامی بر دنیا کن به وداع؛ و اگر
# ~~کرامت خواهی تکبیری بر آخرت گوی به ترک. یعنی از هردو بگذرتا به حق
# ~~توانی رسید.
# نقل است که فضیل در همه عمر دو بار داود را دید، و بدان فخر کردی.

PageV01P319

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0379.jpg)

# ~~یکبار در زیر سقفی رفته بود شکسته. گفت: برخیز که این سقف شکسته است و ms250
# # فروخواهد افتاد. گفت: تا %~% فی در این صفه1 ام این سقف را ندیدهام.
~~کانوا یکرهون
# ~~فضول آلنظر گما یکرهون فصول آلکلام. دوم بار آن بود که گفت: مرا پندی
~~ده.
# ~~گفت: از خلق بگریز.
# و معروف کرخی گوید: هیچ کس ندیدهام که دنیا را خوارتر داشت از
# ~~داود که جملهآ دنیا و اهل دنیا را در چشم او ذره مقدار نبودی. اگر یکی
~~را از
# ~~ایشان بدیدی از ظلمت آن شکایت کردی، تا لاجرم از راه رسم چنان دور بود
~~که
# ~~گفت: هرگاه که م   اهن بشویم دل را متغیر یابم. اما فقرا را عظیم معتقد
# ~~یودی و به چشم حرمت و مروت نگریستی
# جنید گفت: حجامی او را حجامت2 میکرد، دیناری بدو داد. گفتند:
# ~~اسراف کردی.
# گفت: هر که را مروت نبود عبادت نباشد. لا دین لمن لا مروة له
# نقل است که یکی   میش او بود و در وی می نگریست. گفت: ندانی که
# # چنانکه بسیار گفتن کراهیت است بسیارن %~% ستن هم کراهیت است تا دانی.
# نقل است که چون محمد و ابویوسف را اختلاف افتادی، حکم3 او بودی.
# ~~چون پیش او آمدندی پشت بر ابو یوسف کردی و روی به محمد آوردی و با محمد
# ~~اختلاط کردی، با ابویوسف سخنی نگفتی. اگر قول قول محمد بودی گفتی
# ~~این است که محمد می گوید و اگر قول قول ابو یوسف بودی گفتی قول این است
# ~~و نام او نبردی. گفتند: هردو در علم بزرگاند. چرا یکی را عزیز میداری و
# ~~یکی را در پیش خود نگذاری؟
# گفت: به جهت آنکه محمد حسن از سر نعمت بسیار و رفعت دنیا برخاسته
~~PageV01P320
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0380.jpg)

# ~~است و به سر علم آمده است، و علم سبب عز دین است و ذل دنیا، و ابو یوسف
# ~~از سر ذل و فاقه به علم آمده است و علم را سبب عز وجاه خود گردانیده.
~~پس
# ~~هرگز محمد چون او نبود که استاد ما را ms251 ابو حنیفه به تازیانه بزدند قضا
~~قبول نکرد
# ~~و ابویوسف قبول کرد. هر که طریق استاد خلاف کند من با او سخن نگویم.
# نقل است که هارون الرشید از ابو یوسف درخواست که مرا در پیش داود بر
# ~~تا زیارت کنم. ابویوسف به درخانهآ داود آمد. بارنیافت. از مادر او
~~درخواست
# ~~تا شفاعت کرد که او را راه ده. قبول نمی کرد و گفت: مرا با اهل دنیا و
~~ظالمان
# ~~چه کار؟
# مادر گفت: به حق شیر من که راه دهی.
# داود گفت: الهی توفرمودهای که حق مادر نگاه دار که رضای من در
# ~~رضای اوست، و اگرنه مرا با ایشان چه کار؟
# پس بار داد. درآمدند و بنشستند. داود وعظ آغاز کرد. هارون بسیار
# ~~بگریست. چون باز گشت مهری1 زربنهاد و گفت حلال است.
# داود گفت: بردار که مرا بدین حاجت نیست. من خانه ای فروخته ام از
# ~~میراث حلال وآن را نفقه2 میکنم و از حق تعالی درخواستهام چون آن نفقه
~~تمام
# ~~شود جان من بستاند تا مرا به کسی حاجت نبود. امید دارم که دعا اجابت
~~کرده
# ~~باشد.
# پس هردو بازگشتند. ابو یوسف از وکیل خرج او پرسید: نفقات داود چند
# ~~مانده است؟
# گفت: دو درم.
# و هر روز دانگی سیم خرج کردی. حساب کرد تا روز آخر ابویوسف پشت
# ~~به محراب باز داده بود. گفت: امروز داود وفات کرده است.

PageV01P321

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0381.jpg)

# نگاه کردند، همچنان بود. گفتند: چه دانستی؟
# گفت: از نفقهآ او حساب کردم که امروز هیچ نمانده است. دانستم که
# ~~دعای او مستجاب باشد.
# و از مادرش حال وفات او پرسیدند. گفت: همه شب نماز میکرد. آخر
# ~~شب سر به سجده نهاد و برنداشت، تا مرا دل مشغول شد. گفتم ای پسر! وقت
# ~~نماز است. چون نگاه کردم وفات کرده بود.
# بزرگی گفت: در حالت بیماری در آن دهلیز خراب خفته بود و گرمایی
# ~~عظیم وخشتی زیر سر نهاده و در نزع بود و ms252 قرآن میخواند. گفتم: خواهی تا
~~بر
# ~~این صحرات بیرون برم؟
# گفت: شرم دارم برای نفس درخواستی کنم که هرگز نفس را بر من دست
# ~~نبود، در این حال اولیتر که نباشد.
# پس همان شب وفات کرد. داود وصیت کرده بود که مرا در پس دیواری
# ~~دفن کنید تا کسی پیش روی من نگذرد. چنان کردند و امروز همچنان است. و
# ~~آن شب که از دنیا برفت از آسمان آواز آمد که: ای اهل زمین! داود طائی
~~به
# ~~حق رسید و حق سبحانه وتعالی ازوی راضی است.
# بعد از آن به خوابش دیدند که داود در هوا میپرید و میگفت: این ساعت
# ~~از زندان خلاص یافتم.
# آن شخص بیامد تا خواب او بگوید، وفات کرده بود و از پس مرگ او از
# ~~آسمان آوازی آمد که: داود به مقصود رسید، رحمة الله علیه.

PageV01P322

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0382.jpg)

# ذکر حارث محاسبی قدس الله روحه
# آن سید اولیا، آن عمدهآ اتقیا1، آن محتشم معتبر، آن محترم مفتخر، آن ختم
# ~~کردهآ ذوالمناقبی، شیخ عالم - حارث محاسبی رحمة الله علیه - ازعلمای
# ~~مشایخ بود به علوم ظاهر و باطن، و در معاملات و اشارات مقبول آلنفس و
~~رجوع
# ~~اولیای وقت در همه فن بدو بود؛ و او را تصانیف بسیار است در انواع
~~علوم؛ و
# ~~سخت عالی همت بود؛ و بزرگوار بود؛ و سخاوتی و مروتی عجب داشت؛ و در
# ~~فراست وحذاقت نظیر نداشت؛ و در وقت خود شیخ المشایخ بغداد بود؛ و به
# ~~تجرید و توحید مخصوص بود؛ و در مجاهده و مشاهده به اقصی آلغایه بود؛
~~ودر
# ~~طریقت مجتهد. و نزدیک او رضا از احوال است، نه از مقامات. و شرح این
~~سخن
# ~~طولی دارد. بصری بود و وفات او در بغداد بود، و عبد الله خفیف گفت بر
~~پنج
# ~~کس از پیران ما اقتدا کنید و به حال ایشان متابعت نمایید و دیگران را
~~تسلیم
# ~~باید شد: اول حارث محاسبی؛ دوم جنید بغدادی؛ سوم رویم؛ ms253 چهارم ابن عطا،
# ~~پنجم عمرو بن عثمان مکی رحمهم الله. زیرا که ایشان جمع کردند میان علم
~~و
# ~~حقیقت ومیان طریقت و شریعت، و هر که جزاین پنجاند اعتقاد را شایند اما
~~PageV01P323
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0383.jpg)

# ~~این پنج را هم اعتقاد شاید وهم اقتدا شاید.
# و بزرگان طریقت گفتهاند: عبدالله خفیف ششم ایشان بود که هم اعتقاد را
# ~~شاید و هم اقتدا را شاید اما خویشتن ستودن نه کارایشان است.
# نقل است که حارث را سی هزار دینار از پدر میراث ماند. گفت: به
# ~~بیت المال برید تا سلطان را باشد ! گفتند: چرا؟
# گفت: پیغمبر فرموده است، و صحیح است که القدری مجوس هذه الامة.
# ~~قدری مذهب گبر این امت است و پدر من قدری بود و بیغمبر علیه الستلام
~~فرمود
# ~~میراث نبرد مسلمان ازمغ؛ و پدرمن مغ و من مسلمان.
# و عنایت حق تعالی در حفظ او چندان بود که چون دست به طعامی بردی
# ~~که شبهت در او بودی رگی درپشت انگشت او کشیده شدی چنانکه انگشت
# ~~فرمان او نبردی، او بدانستی که آن لقمه به وجه نیست. جنید گفت: روزی
# ~~حارث پیش من آمد. دروی اثر گرسنگی دیدم. گفتم یا عم! طعامی آرم؟
# ~~گفت: نیک آید. در خانه شدم، چیزی طلب کردم. شبانه از عروسی چیزی
# ~~آورده بودند. پیش او بردم. انگشت او مطاوعت1 نکرد. لقمه دردهان نهاد و
# ~~هر چند که جهد کرد فرونشد. دردهان میگردانید - تا دیرگاه - برخاست و در
# ~~پایان سرای افگند و بیرون شد. بعد از آن گفت: از آن حال پرسیدم. حارث
# ~~گفت: گرسته بودم، خواستم که دل تونگاه دارم لکن مرا با خداوند نشانی
~~است
# ~~که هر طعامی که دروی شبهتی بود به حلق من فرونرود، و انگشت من
# ~~مطاوعت نکند. هرچند کوشیدم فرونرفت. آن طعام از کجا بود؟ گفتم: از
# ~~خانه ای که خویشاوند من بود. پس گفتم: امروز درخانهآ من آبی؟
# گفت: آیم. درآمدیم و پارهای نان خشک آوردم. پس بخوردیم. ms254 گفت:
# ~~چیزی که پیش درویشان آری، چنین باید.

PageV01P324

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0384.jpg)

# و گفت: سی سال است تا گوش من به جزاز سر من هیچ نشنیده است
# ~~پس سی سال دیگر حال بر من بگردید که سرمن به جز از خدای هیچ نشنید.
# و گفت کسی را که در نماز میبینند و او بدان شاد شود. متوقف بودم بدان
# ~~تا نماز او باطل شود یا نه؟ اکنون غالب ظن من آن است که باطل شود.
# و در محاسبه مبالغتی تمام داشت. چنانکه او را محاسبی بدین جهت
# ~~گفتندی. و گفت: اهل محاسبه را چند خصلت است که بیازمودهاند در سخن
# ~~گفتن که چون قیام نمودهاند به توفیق حق تعالی به منازل شریف پیوسته اند
~~و
# ~~همه چیزها به قوت عزم دست دهد و به قهر کردن هوا و نفس که هر که را عزم
# ~~قوی باشد مخالفت هوا بر وی آسان باشد. پس عزم قوی دار و بر این خصلتها
# ~~مواظبت نمای که این مجرب است. اول خصلت آن است که به خدای سوگند
# ~~یاد نکنی - نه به راست ونه به دروغ، و نه به سهوونه به عمد؛ و دوم از
~~دروغ
# ~~پرهیز کنی؛ و سوم وعدهآ خلاف نکنی - چون وفا توانی کرد- و تا توانی کس
# ~~را وعده مده، که این به صواب نزدیک است؛ و چهارم آنکه هیچ کس را لعنت
# ~~نکنی، اگرچه ظلم کرده باشد؛ و پنجم دعای بد نکنی - نه به گفتار و نه به
# ~~کردار- و مکافات نجویی و برای خدای تحمل کنی؛ و ششم بر هیچ کس
# ~~گواهی ندهی - نه به کفر و نه به شرک و نه به نفاق- که این به رحمت بر
~~خلق
# ~~نزدیکتر است و از مقت1 خدای تعالی دورتر است؛ و هفتم آنکه قصد معصیت
# ~~نکنی - نه در ظاهر و نه در باطن - و جوارح خود را از همه بازداری؛ و
~~هشتم
# ~~آنکه رنج خود بر هیچ کس نیفگنی و بار خود - اندک و ms255 بسیار- از همه کس
# ~~برداری در آنچه بدان محتاج باشی، و در آنچه بدان مستغنی باشی؛ ونهم
~~آنکه
# ~~طمع از خلایق بریده گردانی و از همه ناامید شوی از آنچه دارند؛ و دهم
~~آنکه
# ~~بلندی درجه و استکمال عزت نزدیک خدای و نزدیک خلق بر آنچه خواهد در
~~PageV01P325
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0385.jpg)

# ~~دنیا و آخرت بدان سبب به دست توان کرد که هیچ کس را نبینی از فرزندان
~~آدم
# ~~علیه السلام، مگر که او را از خود بهتردانی.
# و گفت: مراقبت علم دل است در قرب حق تعالی .
# و گفت: رضا آرام گرفتن است در تحت مجاری احکام.
# و گفت: صبرنشانهآ تیرهای بلا شدن است.
# و گفت: تفکر اسباب را به حق قایم دیدن است.
# و گفت: تسلیم ثابت بودن است در وقت نزول بلا بی تغیری در ظاهر و
# ~~باطن.
# و گفت: حیا بازبودن است از جملهآ خوهای بد که خداوند بدان راضی
# ~~نبود.
# و گفت: محبت میل بود به همگی به چیزی، پس آن را ایثار کردن است
# ~~برخویشتن - به تن وجان ومال - و موافقت کردن درنهان و آشکارا. پس
# ~~بدانستن که از تو همه تقصیر است.
# و گفت: خوف آن است که البته یک حرکت نتواند کرد که نه گمان او
# ~~چنان بود که من بدین حرکت مأخوذ خواهم بود در آخرت.
# و گفت: علامت أنس به حق وحشت است از خلق، و گریز است از
# ~~هرچه خلق در آن است و منفرد شدن به حلاوت ذکر حق تعالی بر قدر آنکه أنس
# ~~حق در دل جای میگیرد، بعد از آن أنس به مخلوقات از دل رخت برمی گیرد.
# و گفت: صادق آن باشد که او را پاک نبود اگرش نزدیک خلق هیچ
# ~~مقدار نماند، وجهت صلاح دل خویش داند و دوست ندارد که مردمان ذرهای
# ~~اعمال او ببینند.
# و گفت: در همه کارها از سستی عزم حذر کن که دشمن در این وقت بر تو
# ~~ظفریابد، وهرگاه که فتورا ms256 عزم دیدی از خود هیچ آرام مگیر و به خدای
~~پناه
# ~~جوی.

PageV01P326

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0386.jpg)

# و درویشی را گفت: گن لله والآ لا تکن. گفت: خدای را باش و اگرنه
# ~~خود مباش، این نیکو سخنی است.
# و گفت: سزاوار است کسی را که نفس خود را به ریاضت مهذب
# ~~گردانیده است که او را راه بنماید به مقامات.
# و گف: هر که خواهد که لذت اهل بهشت یابد، گو در صحبت درویشان
# ~~صالح قانع باش.
# و گفت: هر که باطن خود را درست کند به مراقبت و اخلاص خدای
# ~~تعالی ظاهر او آراسته گرداند به مجاهده و اتباع سنت.
# و گفت: آنکه به حرکات دل در محل غیب عالم بود بهتر از آنکه به
# ~~حرکات جوارح عالم بود.
# و گفت: پیوسته عارفان فرومی برند خندق رضا و غواصی میکنند در بحر
# ~~صفا وبیرون میآرند جواهر وفا، تا لاجرم به خدای می رسند در سر و خفا.
# گفت: سه چیز است که اگر آن را بیابند از آن بهره بردارند و ما نیافتیم:
# ~~دوستی نیکوبا صیانت، وبا وفا، وبا شفقت.
# و نقل است که تصنیفی میکرد. درویشی از وی پرسید: معرفت حق حق
# ~~است بر بنده یا حق بنده بر حق؟ او بدین سخن ترک تصنیف کرد. یعنی اگر
# ~~گویی معرفت بنده به خود میشناسد و به جهد خود حاصل میکند، پس بنده. را
# ~~حقی بود بر حق؛ و این روا نبود. و اگر معرفت حق حق بود، بر بنده روا
~~نبود
# ~~که حق را حقی بباید گزارد. اینجا متحیر شد و ترک تصنیف کرد. دیگر معنی
# ~~آن است که چون معرفت حق حق است تا از جهت گرم این حق بگزارم. کتاب
# ~~کردن در معرفت به چه کار آید؟ حق خود آنچه حق بنده بود بدو دهد که
~~آدبنی
# ~~ربی. اگر کسی بود که حق آن حق خواهد گزارد در معنی انک لا تهدی من
# ~~أجببت بود. لاجرم ترک تصنیف کرد. ms257 دیگر معنی آن است که معرفت حق
# ~~حق است بر بنده بدان معنی که چون حق بنده را معرفت داد بنده را واجب
~~است PageV01P327
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0387.jpg)

# ~~حق آن حق گراردن، چول هر حق گه بنده به عبادت حواهد گزارد هم حق حر
# ~~خواهد بود و به توفیق او خواهد بود. پس بنده را حقی که بود با
# ~~گزارد، پس کتاب تصنیف کرد والله اعلم بالصواب.
# بن مروق گفت: حارث آن وقت که وفات میکرد به درمی محتاج بود، و
# ~~از پدرش ضیاع بسیار مانده بود و هیچ نگرفت و هم در آن ساعت که دست تنگ
# ~~بود فروشد. رحمة الله علیه رحمة واسعة.

PageV01P328

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0388.jpg)

# 7
# ذکرابوسلیمان دارائی قدس الله روحه
# آن محرد باطن وظاهر، آن مسافر غایب و حاضر، آن در ورع و معرفت
# ~~عامل، آن در صد گونه صفت کامل، آن در دریای دانایی - ابو سلیمان دارائی
# ~~رحمة الله علیه - یگانهآ وقت بود و از غایت لطف او را ریحان آلقلوب
~~گفته اند،
# ~~و در ریاضت صعب و جوع مفرط شأنی نیکو داشت چنانکه او را بندار آلجایعین
# ~~گفتندی که هیچ کس ازاین امت بر جوع آن صبر نتوانست کرد که وی، و در
# ~~معرفت وحالات غیوب قلب و آفات عیوب نفس حظی عظیم وافرداشت، و او را
# ~~کلماتی است عالی و اشارتی لطیف و دیگر دارا- دیهی است در دمشق - او از
# ~~آنجا بود. احمد حواری که مرید او بود گفت: شبی در خلوت نماز می کردم و
~~در
# ~~آن میانه راحتی عظیم یافتم. دیگر روز با سلیمان گفتم. گفت: ضعیف مردی
# ~~ای که تو را هنوز خلق در پیش است تا در خلأ دیگرگونه ای و در ملأ دیگر
~~گونه. و
# ~~در دو جهان هیچ چیز را آن خطر نیست که بنده را از حق تواند بازداشت.
# و ابو سلیمان گفت: شبی در مسجد بودم و از سرما آرامم نبود. در وقت دعا
# ~~یک دست پنهان کردم. ms258 راحتی عظیم از راه این دست به من رسید. هاتفی آواز
# ~~داد: یا با سلیمان آنچه روزی آن دست بود - که بیرون کرده بودی- دادیم.
# ~~اگر دست دیگر بیرون بودی، نصیب وی بدادمانی. سوگند خوردم که هرگز دعا
~~PageV01P329
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0389.jpg)

# ~~نکنم به سرما و گرما - مگر هر دو دست بیرون کرده باشم.
# پس گفت: سبحان آن خدایی که لطف خود در بی کامی و بی مرادی تعبیه
# ~~کرده است.
# و گفت: وقتی خفته ماندم ورد من فوت شد. حوری دیدم که مرا گفت
# ~~خوش میخسبی. پانصد سال است که مرا می آرایند در پرده از بهرتو.
# و گفت: شبی حوری دیدم از گوشه ای که درمن خندید، و روشنی او به
# ~~حدی بود که وصف نتوان کرد. وصف زیبایی او به جایی که در عبارت
# ~~نمیگتجد. گفتم: این روشنی و جمال از کجا آوردی؟
# گفت: شبی قطزهای چند از دیده باریدی. از آن، روی من شستند. این
# ~~همه از آن است که آب چشم شما گلگونهآ رویهای حوران است، هرچند بیشتر
# ~~خوبتر   و گفت: مرا عادت بود به وقت نان خوردن نان و نمک خوردمی . شبی
~~در
# ~~آن نمک یک کنجد بود که خورده آمد. یکسال وقت خود گم کردم. جایی که
# ~~کنجدی نمی گنجد صد هزار شهوت با دل توندانم چه خواهد کرد.
# و گفت: دوستی داشتم که هرچه خواستمی بدادی. یکبار چیزی
# ~~خواستم، گفت: چند خواهی؟ حلاوت دوستی از دلم برفت.
# و گفت: بر خلیفه انکار کردم. دانستم که سخن من شنود و از آن نه
# ~~اندیشیدم، لکن مردمان بسیار بودند. ترسیدم که مرا ببینند و صلابت آن به
~~نظر
# ~~خلق در دل من شیرین شود. آنگاه بی اخلاص گشته شوم.
# و گفت: مریدی دیدم به مکه، هیچ نخوردی الا آب زمزم. گفتم: اگراین
# ~~آب خشک شود چه خوری؟ پس برخاست و گفت: جزاک الله خیرا. مرا راه
# ~~نمودی که چندین سال زمزم پرست بودم. این بگفت و برفت. ms259
# احمد حواری گفت: ابوسلیمان در وقت احرام لبیک نگفتی. گفت:
# ~~حق تعالی به موسی علیه التلام وحی کرد که ظالمان امت خود را بگوی تا
~~مرا PageV01P330
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0390.jpg)

# ~~یاد نکنند که هر که ظالم بود و مرا یاد کند من او را به لعنت یاد کنم.
# پس گفت: شنیده ام که هر که نفقهآ حج از مال شبهت کند آنگاه گوید
# ~~البیک! او را گویند: لالبییک ولا سعدیک حتی ترد مافی یدیک.
# نقل است که پسر فضیل طاقت شنیدن آیت عذاب نداشتی. ازفضیل
# ~~پرسیدند: پسر تو به درجهآ خوف به چه رسید؟ گفت: به اندکی گناه.
# این با سلیمان گفتند: گفت: کسی را خوف بیش بود از بسیاری گناه
# ~~بود، نه از اندکی گناه.
# نقل است که صالح عبدالکریم گفت: رجا و خوف در دل دو نور است.
# با او گفتند: از این هردو کدام روشنتر؟ گفت: رجا.
# این سخن را به بو سلیمان رسانیدند. گفت: سبحان الله! این چگونه سخنی
# ~~است که ما دیده ایم، که از خوف تقوی و صوم و صلوة و اعمال دیگر میخیزد
~~و
# ~~از رجا نخیزد. پس چگونه رجا روشنتر بود؟
# و گفت: من میترسم از آتشی که آن عقوبت خدا است، یا می ترسم از
# ~~خدایی که عقوبت او آتش است.
# و گفت: اصل همهآ چیزها در دنیا و آخرت خوف است. ازحق تعالی
# ~~هرگاه که رجا بر خوف غالب آید دل فساد یابد، و هرگاه که خوف در دل دایم
# ~~بود، خشوع بر دل ظاهر گردد، و اگر دایم نگردد و گاه گاه بر دل خوفی
# ~~میگذرد، هرگز دل را خشوع حاصل نیاید.
# و گفت: هرگز از دلی خوف جدا نشود که نه آن دل خراب گردد.
# و یک روز احمد حواری را گفت: چون مردمان را ببینی که برجا عمل
# ~~میکنند، اگرتوانی که توبر خوف عمل کنی بکن. لقمان پسر خود را گفت
# ~~بترس از خدای ترسیدنی که در او ناامید ms260 نشوی از رحمت او، و امید دار به
~~خدای
# ~~امید داشتنی که در او ایمن نباشی از مکراو.
# و گفت: چون دل خود را در شوق اندازی بعد از آن در خوف انداز، تا آن
~~PageV01P331
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0391.jpg)

# ~~شوق را خوف از راه برگیرد. یعنی تو این ساعت به خوف محتاجتری از آنکه
~~به
# ~~شوق.
# و گفت: فاضلترین کارها خلاف رضای نفس است و هر چیزی را علامتی
# ~~است. علامت خذلان دست داشتن از گریه است و هر چیزی را زنگاری است و
# ~~زنگار نور دل سیر خوردن است.
# و گفت: احتلام عقوبت است. از آن جهت میگوید علامت سیری است.
# و گفت: هر که سیر خورد شش چیز به وی درآید. عبادت را حلاوت نیابد؛
# ~~و حفظ وی دریادداشت حکمت کم شود؛ و از شفقت بر خلق محروم ماند که
# ~~پندارد که همهآ جهانیان سیرآند؛ و عبادت بروی گران شود؛ و شهوات بر وی
# ~~زیادت گردند؛ و همهآ مؤمنان گرد مساجد گردند و او گرد مزابل گردد.
# و گفت: جوع نزدیک خدای از خزانه ای است مدخر که ندهد به کسی إلا
# ~~بدان که او را دوست دارد.
# و گفت: چون آدمی سیر خورد جملهآ اعضای او به شهوات گرسنه شود، و
# ~~چون گرسنه باشد جملهآ اعضای او از شهوات سیر گردد. یعنی تا شکم سیر
~~نبود
# ~~هیچ شهوت دیگر آرزو نکند.
# و گفت: گرسنگی کلید آخرت است، و سیری کلید دنیا.
# و گفت: هرگاه که تورا حاجتی بود از حوایج دنیا و آخرت، هیچ مخورتا
# ~~آن وقت که آن حاجت روا بود از بهر آنکه خوردن عقل را متغیر گرداند، و
# ~~حاجت خواستن از متغیر، متغیر بود. پس برتوباد که بر جوع حرص کنی که
# ~~جوع نفس را ذلیل کند و دل را رقیق کند و علم سماوی بر توریزد.
# و گفت: اگریک لقمه از حلال شبی کمتر خورم دوست تردارم از آنکه تا
# ~~روز نماز کنم. زیرا که ms261 شب آن وقت درآید که آفتاب فروشود، و شب دل
~~مؤمنان
# ~~آن وقت آید که معده از طعام پرشود.
# و گفت: صبر نکند از شهوات دنیا، مگرنفسی که در دل او نوری بود که
~~PageV01P332
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0392.jpg)

# ~~به آخرتش مشغول میدارد.
# ~~و گفت: چون بنده صبر نکند بر آنکه دوست تر دارد چگونه صبر کند بر
# ~~آنکه دوست ندارد.
# ~~و گفت: بازنگشت آنکه باز گشت إلا از راه، که اگر برسیدی باز نگشتی
# ~~امدا.
# ~~و گفت: خنک آنکه در همهآ عمر خویش یک خطوه1ای به اخلاص دست
# ~~دادش.
# ~~و گفت: هرگاه که بندهآ خالص شود از بسیاری وسواس و ریا نجات یابد.
# ~~و گفت: اعمال خالص اندکی است.
# ~~و گفت: اگر صادقی خواهد که صفت کند آنچه در او بود زبانش کار
# ~~کند.
# ~~و گفت: صدق با زبان صادقان به هم برفت و باقی ماند بر زبان کاذبان.
# ~~و گفت: هر چیزی را که بینی زیوری است، و زیور صدق خشوع است.
# ~~و گفت: صدق را مظنهآ خویش ساز و حق را همیشه شمشیر خویش ساز،
# ~~وخدای را غایت طلب خویش دان.
# ~~و گفت: قناعت از رضا به جای ورع است از زهد. این اول رضا است و آن
# ~~اول زهد.
# ~~و گفت: خدای را بندگاناند که شرم میدارند که با او معاملت کنند به
# ~~صبر، پس معاملات میکنند به رضا. یعنی در صبر کردن معنی آن بود که من
# ~~خود صبورم، اما در رضا هیچ نبود و چنانکه دارد چنان باشد. صبر به
~~توتعلق
# ~~دارد و رضا بدو.
# ~~و گفت: راضی بودن و رضا آن است که از خدا بهشت نخواهی و از دوزخ
~~PageV01P333
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0393.jpg)

# ~~بناه نطلبی.
# و گفت: من نمیشناسم زهد را حدی، و ورع را حدی، و رضا را حدی و
# ~~غایتی، ولکن راهی ازاومیدانم.
# و گفت: از هر مقامی حالی به من رسید، مگراز رضا که به جز بویی از او
# ~~به من نرسید با این ms262 همه اگر خلق همهآ عالم را به دوزخ برند و همه به
~~گره1 روند
# ~~من به رضا روم زیرا که اگر رضای من نیست در آمدن به دوزخ رضای او هست.
# و گفت: ما در رضا به جایی رسیدیم که اگر هفت طبقهآ دوزخ در چشم
# ~~راست ما نهند در خاطر ما نگذرد که چرا در چشم چپ ننهادند.
# و گفت: تواضع آن است که در عمل خویشت هیچ عجب پدید نیاید.
# و گفت: هرگز بنده تواضع نکند تا وقتی که نفس خویش را نداند، و هرگز
# ~~زهد نکند تا نشناسد که دنیا هیچ نیست و زهد آن است که هرچه تو را از حق
# ~~تعالی باز دارد ترک آن کنی.
# و گفت: علامت زهد آن است که اگر کسی صوفی در تو پوشد که قیمت
# ~~آن سه درم بود، در دلت رغبت صوفی نبود که قیمتش پنج درم بود.
# و گفت: بر هیچ کس به زهد گواهی مده، به جهت آنکه او در دل غایب
# ~~است ازتوو درورع حاضراست.
# و گفت: ورع درزبان سخت تراز آن است که سیم و زردر دل.
# و گفت: حضن حصین2 نگاه داشت زبان است و مغز عبادت گرسنگی
# ~~است، و دوستی دنیا سیرهمهآ خطاها است.
# و گفت: تصوف آن است که بر وی افعال می رود که جز خدای نداند و
# ~~پیوسته با خدای بود چنانکه جز خدای نداند.
# و گفت: تفگر در دنیا حجاب آخرت است و تفگر در آخرت ثمرهآ حکمت
~~PageV01P334
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0394.jpg)

# ~~و زندگی دلهاست.
# و گفت: از غیرت، علم زیادت شود و از تفکر خوف.
# و در پیش او کسی ذکر معصیتی کرد. او زار بگریست و گفت به خدای
# ~~که در طاعت چندان آفت میبینم که به آن معصیت حاجت نیست.
# و گفت: عادت کنید چشم را به گریه و دل را به فکرت.
# و گفت: اگر بنده به هیچ نگرید مگر بر آنکه ضایع کرده است از ms263 روزگار
# ~~خویش تا این غایت، او را این اندوه تمام است تا به وقت مرگ.
# و گفت: هر که خدای را شناخت دل را فارغ دارد و به ذکر او مشغول شود
# ~~و به خدمت او، و میگرید بر خطاهای خویش.
# و گفت: در بهشت صحراهاست. چون بنده به ذکر مشغول شود، درختان
# ~~میکارند به نام او تا آنگاه که بس کند. آن فریشته را گویند چرا بس
~~کردید؟
# ~~گویند وی بس کرد.
# و گفت: هر که پند دهندهای میخواهد گودر اختلاف روز و شب نگر.
# و گفت: هر که در روزنیکی کند در شب مکافات یابد و هر که در شب
# ~~نیکی کند در روز مکافات یابد.
# و گفت: هر که به صذق از شهوت بازایستد حق تعالی از آن کریمتر است
# ~~که او را عذاب کند و آن شهوات را از دل او ببرد.
# و گفت: هر که به نکاح و سفر و حدیث نوشتن مشغول شود روی به دنیا
# ~~آورد، مگر زنی نیک که او ازدنیا نیست بلکه از آخرت است. یعنی تو را
~~فارغ
# ~~دارد تا به کار آخرت پردازی اما هر که تو را از حق بازدارد از مال و
~~اهل و فرزند
# ~~شوم بود.
# و گفت: هر عمل که آن را در دنیا به نقد ثواب نیابی بدانکه آن را در
# ~~آخرت نخواهی یافت. یعنی راحت قبول آن طاعت باید که اینجا به تورسد.
# و گفت: آن یک نفس سرد که از دل درویشی برآید به وقت آرنویی که از
~~PageV01P335
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0395.jpg)

# ~~یافت آن عاجز بود فاضلتر از هزار ساله طاعت و عبادت توانگر.
# و گفت: بهترین سخاوت آن است که موافق حاجت بود.
# و گفت: آخر اقدام زاهدان اول اقدام متوکلان است.
# و گفت: اگر غافلان بدانند که از ایشان چه فوت میشود از آنچه ایشان در
# ~~آن اند جمله به مفاجات1 سختی بمیرند.
# و گفت: حق تعالی عارف را بر بستر خفته ms264 باشد که بر وی سر بگشاید و
# ~~روشن کند آنچه هرگز نگشاید ایستاده را در نماز.
# و گفت: عارف را چون چشم دل گشاده شد چشم سرشان بسته شود، جز
# ~~او هیچ نبینند چنانکه هم او گفت نزدیکترین چیزی که بدان قربت جویند به
# ~~خدای تعالی آن است که بدانی که خدای تعالی بر دل تو مطلع است. ازدل تو
# ~~داند که از دنیا و آخرت نمیخواهی إلآ او را.
# و گفت: اگر معرفت را صورت کنند بر جایی هیچ کس ننگرد در وی إلآ
# ~~کی بمیرد از زیبایی و جمال او و ازنیکویی و از لطف او و تیره گردد همهآ
# ~~روشتیها در جنب نوراو.
# و گفت: معرفت به خاموشی نزدیکتراست که به سخن گفتن و دل مؤمن
# ~~روشن است به ذکراو وذکر او غذای او است، وانس راحت او، وحسن
# ~~معاملت اوتجارت او، وشب بازاراو، و مسجد دکان او، وعبادت کسب او، و
# ~~قرآن بضاعت او، ودنیا کشتزاراو، وقیامت خرمنگاه او، و ثواب حق تعالی
~~ثمرهآ
# ~~رنج او.
# و گفت: بهترین روزگارما صبر است و صبر دو قسم است. صبری است بر
# ~~آنچه کاره آنی در هرچه اوامر حق است ولازم است گزاردن و صبری است از
# ~~آنچه طالب آنی در هرچه تو را هوا بر آن دعوت کند و حق تورا از آن نهی
~~کرده PageV01P336
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0396.jpg)

# ~~ست
# ~~و گفت: خیری که در او شرنبود شکر است در نعمت و صبر است در
# ~~و گفت: هر که نفس خود را قیمتی داند هرگز حلاوت خدمت نیابد.
# ~~و گفت: اگر مردم گرد آیند تا مرا خوار کنند چنانکه من خود را خوار
# ~~گردانیدم نتوانند، و اگر خواهند که مرا عزیز گردانند چنانکه من خود را
~~نتوانند.
# ~~یعنی خواری من در معصیت است و عز من در طاعت است.
# ~~و گفت: هر چیزی را کاوینی است و کاوین بهشت ترک دنیا کردن است
# ~~وهرچه دردنیا است.
# ~~و گفت: در ms265 هر دلی که دوستی دنیا قرار گرفت دوستی آخرت از آن دل
# ~~رخت برداشت.
# ~~و گفت: چون حکیم ترک دنیا کرد دنیا را به نور حکمت منور کرد.
# ~~و گفت: دنیا نزدیک خدای کمتر است از پرپشه ای. قیمت آن چه بود تا
# ~~کسی دروی زاهد شود.
# ~~و گفت: هر که وسیلت جوید به خدای به تلف کردن نفس خویش خدای
# ~~نفس او را بر وی نگاه دارد و او را از اهل جنت گرداند.
# ~~و گفت: خدای تعالی می فرماید که بندهآ من اگر از من شرم داری عیبهای
# ~~تو را بر مردم پوشیده گردانم و زلتهای تو را از لوح محفوظ محو گردانم و
~~روزقیامت
# ~~در شمار با تو استقصا نکنم.
# ~~و مریدی را گفت: چون از دوستی خیانتی بینی عتاب مکن - که باشد در
# ~~عتاب سخنی شنوی- که از آن سخت تر. مرید گفت: چون بیازمودم چنان بود.
# ~~احمد حواری گفت: یک روز شیخ جامهآ سفید پوشیده بود. گفت:
# ~~کاشکی دل من درمیان دلها، چون پیراهن من بودی در میان جامها.
# ~~و شیخ جنید گوید (رحمة الله علیه) : احتیاط وی چنان بود که گفت.

PageV01P337

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0397.jpg)

### | تد کرة الاولیاء
# ~~بسیار بود که چیزی بر دلم آید از نکتهآ این قوم به چند روز آن را
~~نپذیرم إلا به دو
# ~~گواه عدل از کتاب وسنت.
# و در مناجات گفتی: الهی چگونه شایستهآ خدمت توبود آنکه شایستهآ
# ~~خدمتگار تونتواند بود، یا چگونه امید دارد به رحمت تو آنکه شرم نمیدارد
~~که
# ~~نجات یابد از عذاب تو.
# نقل است که وی صاحب معاذ جبل بود و علم از وی گرفته بود. چون
# ~~وفاتش نزدیک آمد اصحاب گفتند: ما را بشارت ده که به حضرتی می روی که
# ~~خداوند غفور و رحمان است.
# گفت: چرا نمیگویید که به حضرت خداوندی می روی که او به
# ~~صغیره1 ای حساب کند و به کبیره2ای عذاب سخت کند.
# یس جان بداد. دیگری بعد از وفات ms266 او به خوابش دید. گفت: خدای با تو
# ~~جه کرد؟
# گفت: رحمت کرد، و عنایت نمود در حق من ولکن اشارت این قوم مرا
# ~~عظیم زیانمند بود. یعنی انگشت نمای بودم میان اهل دین. رحمة الله علیه.

PageV01P338

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0398.jpg)

# ~~72
# ذکر محمد بن سماک قدس الله روحه
# آن واعظ اقران1، آن حافظ اخوان، آن زاهد متمکن، آن عابد متدین، آن
# ~~قطب افلاک: محمد بن سماک رحمة الله علیه؛ در همه وقت امام بود و مقبول
# ~~آنام2 بود. کلامی عالی و بیانی شافی داشت، و در موعظت آیتی بود و معروف
# ~~کرخی را گشایش از سخن او بود، وهارون الرشید او را چنان محترم داشت و
# ~~تواضع کرد که گفت: ای امیر المؤمنین! تواضع تو در شرف شریفتر است.
# ~~بسیاری از شرف تو.
# و گفت: شریفترین تواضع آن است که خویشتن را بر هیچ کس فضل
# ~~نبینی.
# و گفت: پیش از این مردمان دوایی بودند که از ایشان شفا می یافتند،
# ~~اکنون همه دردی شدهاند که آن را دوا نیست. پس طریق آن است که خدای را
# ~~مونس خود سازی و کتاب او را همراز خود گردانی.
# ~~تا برهی.

PageV01P339

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0399.jpg)

# و گفت: تا اکنون موعظت بر واعظان گران آمدی چنانکه عمل بر عاملان.
# ~~واعظان اندک بودندی چنانکه امروز عاملان اندک اند.
# احمد حواری گفت: ابن سماک بیمارشد، تا آب او حاصل کردیم تا نزد
# ~~طبیب بریم، نصرانی که در وقت او بود. در راه که می رفتیم مردی را دیدیم
# ~~نیکوروی و خوش بوی و پاکیزه و جامهآ پاک پوشیده. پیش ما باز آمد و گفت:
# ~~کجا می روید؟
# گفتم: به فلان طبیب ترسا خواهیم که ابن سماک را تجربت کند و آب
# ~~میبریم تا بر وی عرضه کنیم.
# گفت: سبحان الله! دوست خدای از دشمن خدای استعانت میجوید؟ و
# ~~به نزدیک وی می رود ؟ باز گردید و به نزدیک ابن سماک روید و بگوبید تا
# ~~دست بر آن علت ms267 نهد و برخواند اعوذ بالله من الشیطان الرجیم وبالحق
~~انزلناه نزل
# ~~الآیة.
# ما باز گشتیم و حال بدو نمودیم. او چنان کرد که فرموده بود در حال شفا
# ~~یافت، و گفت: بدانید که او خضر بود، علیه السلام.
# نقل است که چون وقت وفاتش آمد میگفت: بار خدایا! دانی که در آن
# ~~وقت که معصیت میکردم اهل طاعت، تورا دوست میداشتم. این را کفارت آن
# ~~گردان.
# نقل است که او عزب بود. او را گفتند: کدخدایی خواهی؟ گفت: نی.
# ~~گفتند: چرا؟
# گفت: از بهر آنکه با من شیطانی است. یکی دیگر درآید و مرا طاقت آن
# ~~نباشد که دو شیطان درخانهآ من باشند. گفتند: چگونه؟
# گفت: هریکی را از ما شیطانی است. یکی مرا و یکی او را. دو شیطان
# ~~در یکی خانه چگونه بود.
# ~~بعد از آن وفات کرد. او را به خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟

PageV01P340

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0400.jpg)

# گفت: همه نواخت و خلعت و کرامت و اکرام بود، ولکن آنجا هیچ کس
# ~~را آبروی نیست إلآ کسانی را که ایشان بار عیال کشیدهاند وتن در رنج دبه
~~و
# ~~زنبیل دادهاند، رحمة الله علیه.

PageV01P341

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0401.jpg)

# ذکر محمد اسلم الطوسی قدس الله روحه
# آن قطب دین و دولت، آن شمع جمع سنت، آن زمین کرده به تن مطهر،
# ~~آن فلک کرده به جان منور، آن متمکن بساط قدسی محمد بن اسلم الطوسی
# ~~رحمة الله علیه؛ یگانهآ جهان بود ومقتدای مطلق بود، واو را لسان رسول
# ~~گفته اند، و شحنهآ خراسان نوشتهاند، و کس را در متابعت سنت آن قدم
~~نبوده
# ~~است، که او را جمله عمر سکنات و حرکات او بر جادهآ سنت یافته اند. با
~~علی
# ~~بن موسی الرضی رضی الله عنه به نشابور آمد. هردو به هم در کجابه ای
~~بودند بر
# ~~یک أشتر، واسحاق بن راهویه الحنظلی مهار شتر میکشید. به نشابور رسیدند.
# ~~به میان شهر برآمد. کلاهی نمدین بر سر و پیراهنی از ms268 پشم در بر و خریطه1
~~ای پر
# ~~کتاب بر کتف نهاده. مردمان چون او را بدیدند بدان سیرت بگریستند. او
~~نیز
# ~~بگریست. گفتند: ما تو را با این پیراهن و با این کلاه نمیتوانیم دید.
# نقل است که او مجلس داشتی و به مجلس او تنی چند معدود بیش
# ~~نیامدندی، وبا این همه از برکات نفس او قرب پنجاه هزار آمدی به راه
~~راست
# ~~بازآمدند و توبه کردند و دست از فساد بداشتند. پس مدت دو سال محبوس
~~بود.

PageV01P342

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0402.jpg)

# ~~ازجهت ظالمی که او را می گفت بگوی که قرآن مخلوق است. گفت: نگویم.
# در زندان کردند. هر آدینه غسل کردی و سنتها به جای آوردی، و سجاده
# ~~برگرفتی و میآمدی تا به در زندان. چون منعش کردندی باز گشتی و روی بر
# ~~خاک نهادی و گفتی: بار خدایا! آنچه بر من بود کردم. اکنون تودانی.
# چون اط لاقش1 کردند عبد الله طاهر امیر خراسان بود. مردی صاحب جمال
# ~~بود به غایت و نیکوسیرت و با علما نیکو بود. به نشابور آمد. اعیان شهر
~~همه به
# ~~استقبال و سلام او آمدند. روز دوم همچنان به سلام شدند و [روزهای] سیم
~~و
# ~~چهارم و پنجم و ششم. عبدالله گفت: هیچ کس مانده است در این شهر که به
# ~~سلام ما نیامده است؟
# گفتند: همه آمدهاند مگر دوتن. گفت: ایشان کیانند؟
# گفتند: احمد حرب ومحمد اسلم الطوسی رحمهما الله.
# گفت: چرا به نزد ما نیامدند؟
# گفتند: ایشان علمای ربانی اند. به سلام سلطانان نروند.
# گفت: اگر ایشان به سلام ما نیایند، ما به سلام ایشان رویم.
# به نزدیک احمد حرب رفت. یکی گفت: عبد الله طاهر میآید. گفت:
# ~~چارهای نیست.
# درآمد. احمد بر پای خاست و سر در پیش افگنده میبود. ساعتی تمام پس
# ~~سر برآورد و در وی مینگریست. گفت: شنوده بودم که مردی نیکورویی،
# ~~ولیکن منظر بیش از آن است. نیکورویتر از آنی که خبردادند. اکنون این
~~روی
# ~~نیکو ms269 را به معصیت و مخالفت امرخدای زشت مگردان.
# از آنجا بیرون آمد. به نزد محمد اسلم شد. او را بارنداد. هرچند جهد کرد
# ~~سود نداشت. و روز آدینه بود. صبر کرد تا به نماز آدینه بیرون آمد، و در
~~او PageV01P343
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0403.jpg)

# ~~نگریست. عاقبت طاقتش برسید. از ستور فرود آمد و روی بر خاک قدء
# ~~محمد اسلم نهاد و گفت: ای خداوند عزیز! او برای تورا که بندهآ بدم مرا
~~دشمن
# ~~میدارد، و من برای تو که بندهآ نیک است او را دوست میدارم، و غلام اویم
# ~~چون هردو برای توست این بد را در کار این نیک کن.
# این بگفت و بازگشت. پس محمد اسلم بعد از آن به طوس رفت و آنجا
# ~~ساکن شد. و او را آنجا مسجدی است که هرکه نابینا نبود چون آنجا رسد
~~ببیند
# ~~که آن چه جایگاه است و او عربی بود. چون آنجا نشست کرد به محمد اسلم
# ~~الطوسی مشهور شد. ومدتی مدید در طوس بود و بر در خانهآ او آب روان بود.
# ~~هرگز کوزه از آنجا برنگرفت. گفت: این آب از آن مردمان است. روا نبود که
# ~~برگیرند.
# و مدتی بر آب روانش میل بود. سود نداشت. چون عاقبت میل او از حد
# ~~بگذشت یک روز کوزهای آب از چاه برکشید. در آن جوی ریخت و از آن جوی
# ~~آب روان برداشت. پس به نشابور باز آمد.
# نقل است که از اکابر طریقت یکی گفت: در روم بودم، در جمعیتی.
# ~~ناگاه ابلیس را دیدم که از هوا درافتاد.
# گفتم: ای لعین! این چه حالت است و تورا چه رسیده است؟
# گفت: این ساعت محمد اسلم در متوضا1 تنحنحی2 کرد. من از بیم
# ~~بانگ او اینجا افتادم و نزدیک بود که ازپای درآیم.
# نقل است که او پیوسته وام کردی و به درویشان دادی، تا وقتی جهودی
# ~~بیامد و گفت: زری چند به توداده ام، بازده.
# محمد اسلم هیچ نداشت. آن ms270 ساعت قلم تراشیده بود و تراشهآ قلم بیش
~~PageV01P344
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0404.jpg)

# ~~نهاده، جهود را گفت: برخیز و آن تراشهآ قلم را برگیر!
# جهود برخاست. میبیند که تراشهآ قلم زر شده بود. به تعجب بماند.
# ~~گفت: هر دینی که در او به نفس عزیزی تراشهآ قلم زر شود آن دین باطل
~~نبود.
# ایمان آورد و دو قبیله ایمان آوردند.
# نقل است که یک روز شیخ علی فارمذی در نشابور مجلس میگفت و امام
# ~~الحرمین حاضر بود یکی پرسید: العلماء ورنة الانبیاء کدام اند.
# گفت: نه همانا که این گوینده بود و نه همانا که این شنونده بود. یعنی
# ~~امام الحرمین. اما این مرد بود که بر درو ازه خفته است و اشارت کرد به
~~خاک
# ~~محمد اسلم.
# نقل است که در نشابور بیمار شد. یکی از همسایگان او را به خواب دید
# ~~که می گوید: الحمد لله که خلاص یافتم واز بیماری بجستم.
# آن مرد برخاست تا او را خبر دهد. چون به در خانهآ وی رسید پرسید که
# ~~حال خواجه چیست؟
# گفتند: خدایت مزد دهاد که او دوش در گذشت.
# چون جنازهآ او برداشتند خرقه ای که او را بودی بر او افگندند. پاره ای
~~نمد
# ~~کهنه داشت که بر آنجا نشستی، در زیر جنازه افگندند. دو پیرزن بربام
~~بودند. با
# ~~یکدیگر می گفتند: محمد اسلم بمرد و آنچه داشت با خود برد و هرگزدنیا او
~~را
# ~~نتوانست فریفت، رحمة الله علیه.

PageV01P345

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0405.jpg)

# ذکراحمد حرب قدس الله روحه
# # عباد1، آن قدوه2آ شرق و غر   آن متین مقام مکنت، آن %~% بیرخراسان،
# احمد حرب رحمة الله علیه %~% امام ستت، آن زاهد زهاد، آن قبلهآ
# ~~فضیلت او بسیار است ودر ورع همتا نداشت، و در عبادت بی مثل بود و معتقد
# ~~فیه بود تا به حدی که یحیی معاذ رازی رحمة الله علیه وصیت کرده بود که
~~سر
# ~~من بر پای او نهید. و در تقوی تا به حدی بود که در ابتدا ms271 مادرش مرغی
~~بریان
# # کرده بود. گفت: بخور که در خانهآ خود %~% پروردهام، ودر او هیچ شبهت
~~نیست
# احمد گفت: روزی به بام همسایه برشد و از آن بام دانه ای چند بخورد، و
# ~~آن همسایه لشکری بود، حلق مرا نشاید
# و گفتهاند که دو احمد بودهاند در نشابور. یکی همه در دین و یکی همه در
# ~~دنیا. یکی را احمد حرب گفتهاند، و یکی را احمد بازرگان. این احمد به
# ~~صفتی بوده است که چندان ذکر بر وی غالب بود که مزین3 میخواست که
# ~~موی لب او راست کند، او لب میجنبانید. گفتش: چندان توقف کن که این
# ~~مویت راست کنم.

PageV01P346

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0406.jpg)

# گفتی: تو به شغل خویش مشغول باش. تا هر باری چند جای از لب او
# ~~بریده شدی.
# وقتی کسی نامه ای نوشت به او. مدتی دراز میخواست که جواب نامه
# ~~بازنویسد، وقت نمییافت. تا یک روزمؤذن بانگ نماز میگفت. درمیان قامت
# ~~یکی را گفت: جواب نامهآ دوست بازنویس و بگوی تا پیش نامه ننویسد که ما
# ~~را فراغت جواب نیست. بنویس که به خدای مشغول باش والسلام.
# و احمد بازرگان چندان حب دنیا بر وی غالب بود که از کنیزک خود
# ~~طعامی خواست. کنیزک طعامی ساخت و به نزدیک وی آورد و بنهاد و او
# ~~حسابی میکرد. تا به حدی رسید که شبانگاه شد و خوابش ببرد، تا بامداد
~~بیدار
# ~~شد. پرسید: ای کنیزک! آن طعام نساختی؟
# گفت: ساختم. توبه حساب مشغول بودی.
# بار دیگر بساخت و به نزدیک او آورد. [باز] هم فراغت نیافت که
# ~~بخوردی. بار سوم بساخت، [باز] هم اتفاق نیافت. کنیزک برفت وی را خفته
# ~~یافت. پارهای طعام بر لب وی مالید. بیدار شد. گفت: طشت بیار. پنداشت که
# ~~طعام خورده است.
# نقل است که احمد حرب فرزندی را بر توکل راست میکرد. گفت: هرگاه
# ~~که طعامت باید یا چیزی دیگر بدین روزن رو و بگوی بار خدایا! مرا نان
~~میباید.
# پس هرگاه ms272 که کودک بدان موضع رفتی چنان ساخته بودند که آنچه او
# ~~خواستی در آن روزن افگندندی. یک روز همه از خانه غایب بودند. کودک را
# ~~گرسنگی غالب شد. بر عادت خود به زیر روزن آمد و گفت: ای بارخدای!
# ~~نانم میباید و فلان چیز.

PageV01P347

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0407.jpg)

# دانستند که این طریق او را مسلم شد.
# نقل است که یکی از بزرگان گفت: به مجلس احمد حرب بگذشتم،
# ~~مسأله ای بر زبان وی رفت و دل من روشن شد - چون آفتاب - چهل سال است
# ~~تا در آن ذوق ماندهام و از دل من محونمی شود.
# و احمد مرید یحیی بن یحیی بود و او باغی داشت. یک روز اندکی انگور
# ~~بخورد. احمد گفت: چرا میخوری؟ گفت: این باغ ملک منست.
# گفت: درین دیه یک شبانه روز آب وقف است و مردمان این را گوش
# ~~نمی دارند.
# یحیی بن یحیی توبه کرد که بیش ازآن [از] باغ انگور نخورم.
# نقل است که صومعهای داشت که هر وقت در آنجا رفتی به عبادت، تا
# ~~خالیتر بودی. شبی به عبادت آنجا رفته بود که بارانی عظیم میآمد.
~~مگراندکی
# ~~دلش بخانه رفت که نباید که آب در خانه راه برد و کتب تر شود. آوازی
~~شنود
# ~~که: ای احمد! خیزبه خانه رو که آنچه از تو به کار می آید به خانه
~~فرستادی. تو
# ~~اینجا چه میکنی؟
# و همان دم به دل توبه کرد.
# نقل است که روزی سادات نیشابور به سلام آمده بودند. پسری داشت
# ~~میخواره، و رباب می زد. از در درآمد و بر ایشان بگذشت و... [به] این
~~جماعت
# ~~بیندیشید، جمله متغیر شدند. احمد آن حال بدید. ایشان را گفت: معذور
~~دارید
# ~~که ما را شبی از خانهآ همسایه چیزی آوردند. بخوردیم، شب ما را صحبت
~~افتاد،
# ~~وی در وجود آمد. تفخص کردم، و مادرش به عروسی رفته بود - به خانهآ
# ~~سلطان  و از آنجا چیزی آورد.
# نقل است که احمد همسایه ای ms273 گبرداشت، بهرام نام. مگر شریکی به
# ~~تجارت فرستاده بود. در راه آن مال را دزدان ببردند. خبر چون به شیخ
~~رسید
# ~~مریدان را گفت: برخیزید که همسایهآ ما را چنین چیزی افتاده است، تا
~~PageV01P348
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0408.jpg)

# ~~غمخوارگی کنیم - اگرچه گبر است، همسایه است.
# چون به در سرای او رسیدند بهرام آتش گبری میسوخت. پیشباز دوید،
# ~~آستین او را بوسه داد. بهرام را در خاطر آمد که مگر گرسنه اند و نان
~~تنگ است
# ~~تا سفره بنهم. شیخ گفت: خاطرنگاه دار که ما بدان آمده ایم تا غمخوارگی
# ~~کنیم که شنیده ام مال شما دزد برده است.
# گبر گفت: آری! چنان است. اما سه شکر واجب است که خدای را
# ~~بکنم. یکی آنکه از من بردند، نه من از دیگری؛ دوم آنکه نیمه ای بردند و
# ~~نیمهای نه؛ سوم آنکه دین من با من است، دنیا خود آید و رود.
# احمد را این سخن خوش آمد. گفت: این را بنویسید که از این سه سخن
# ~~بوی مسلمانی میآید.
# پس شیخ روی به بهرام کرد. گفت: این آتش را چرا می پرستی ؟
# گفت: تا مرا نسوزد؛ دیگر آنکه امروز چندین هیزم بدو دادم، فردا بی وفایی
# ~~نکند تا مرا به خدای رساند.
# شیخ گفت: عظیم غلطی کردهای آتش ضعیف است و جاهل و بی وفا.
# ~~هر حساب که از او برگرفته ای باطل است که اگر طفلی پاره ای آب بدو ریزد
# ~~بمیرد. کسی که چنین ضعیف بود تو را به چنان قوی کی تواند رسانید؟ کسی
# ~~که قوت آن ندارد که پاره ای خاک ازخود دفع کند تو را به حق چگونه تواند
# ~~رسانید. دیگر آنکه جاهل است. اگر مشک و نجاست در وی اندازی بسوزد و
# ~~نداند که یکی بهتراست؛ و از اینجاست که از نجاست و عود فرق نکند. دیگر
~~تو
# ~~هفتاد سال است تا او را میپرستی و هرگز من نپرستیده ام. بیا تا هر دو
~~دست در ms274
# ~~آتش کنیم تا مشاهده کنی که هردو را بسوزد و وفای تونگاه ندارد.
# گبر را این سخن در دل افتاد. گفت: چهار مسئله بپرسم. اگر جواب دهی
# ~~ایمان آورم. بگوی که حق تعالی چرا خلق آفرید؟ و چون آفرید چرا رزق داد
~~و
# ~~چرا میرانید؟ و چون میرانید چرا برانگیزد؟

PageV01P349

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0409.jpg)

# گفت: بیافرید تا او را بنده باشند؛ و رزق داد تا او را به رزاقی بشناسند؛
~~و
# ~~بمیرانید تا او را به قهاری بشناسند؛ و زنده گردانید تا او را به قادری
~~و عالمی
# ~~بشناستد.
# بهرام چون این بشنید گفت: اشهد أن لا إله إلآ الله وأشهد أن محمدا
# ~~رسول الله.
# چون وی مسلمان گشت شیخ نعرهای بزد و بیهوش شد. ساعتی بود بهوش
# ~~بازآمد. گفتند: یا شیخ! سبب این چه بود؟
# گفت: در این ساعت که انگشت شهادت بگشادی در سرم ندا کردند که
# ~~احمد بهرام هفتاد سال در گبری بود. ایمان آورد. تو هفتاد سال در
~~مسلمانی
# ~~گذشته ای تا عاقبت چه خواهی آورد؟
# نقل است که احمد در عمر خود شبی نخفته بود. گفتند: آخر لحظه ای
# ~~بیاسای.
# گفت: کسی را که بهشت از بالا میآرایند و دوزخ در نشیب او میتابند و
# ~~او نداند که از اهل کدام است، این جایگاه، چگونه خواب آیدش
# و سخن اوست که: کاشکی بدانمی، که مرا دشمن میدارد، و که غیبت
# ~~میکند، و که بد میگوید تا من او را سیم و زرفرستادمی. به آخر کار که
~~چون
# ~~کار من میکند از مال من خرج کند.
# و گفت: از خدای بترسید. چندانکه بتوانید و طاعتش بدارید. چندانکه
# ~~بتوانید و گوش دارید تا دنیا شما را فریفته نکند، تا چنانکه گذشتگان به
~~بلا
# ~~مبتلا شدند، شما نشوید.

PageV01P350

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0410.jpg)

# آن زاهد زمانه، آن عابد یگانه، آن معرض1 دنیا، آن مقبل2 عقبی، ان
# ~~حاکم کرم، شیخ حاتم اصم رحمة الله علیه؛ از بزرگان مشایخ بلخ بود و در
# ~~خراسان بر ms275 سر آمده بود. مرید شقیق بلخی بود و نیز خضرویه را دیده بود و
~~در
# ~~زهد و ریاضت و ورع وادب و صدق و احتیاط بی بدل بود. توان گفت که بعد از
# ~~بلوغ یک نفس بی مراقبت و بی محاسبت ازوی برنیامده بود و یک قدم بی صدق
# ~~و اخلاص برنگرفته بود تا به حدی که جنید گفت: صدیق زماننا لحاتم الأصم.
# و او را در سخت گرفتن نفس و دقایق مکر نفس و معرفت رعونات3 نفس
# چنانکه یکی روزیاران را گفت: اگر مردمان شما را پرسند که از حاتم
# ~~چه می آموزید چه گویید؟ گفتند: گوییم علم.
# گفت: اگر گویند حاتم را علم نیست؟ گفتند: بگوییم حکمت.

PageV01P351

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0411.jpg)

# ~~گفت: اگر گویند حکمت نیست چه گویید؟
# ~~گفتند: بگوییم دو چیز. یکی خرسندی بدانچه در دست است؛ دوم
# ~~نومیدی از آنچه در دست مردمان است.
# ~~یکی روز اصحاب را پرسید: عمری است تا من رنج شما میکشم. باری،
# ~~هیچ کس چنانکه میباید نشدهایت؟
# ~~یکی گفت: فلان کس چندین غزا کردست.
# ~~گفت: مردی غازی بود، مرا شایسته ای میباید.
# ~~گفتند: فلان کسی بسی مال بذل کرده است.
# ~~گفت: مردی سخی بود، مرا شایسته ای میباید.
# ~~گفتند: فلان کی بسی حج کرده است.
# ~~گفت: مردی حاجی بود، مرا شایسته ای میباید.
# ~~گفتند: ما نمیدانیم. توبیان کن که شایسته کیست؟
# ~~گفت: آنکه جزاز خدای نترسد و جز به خدای امید ندارد.
# ~~و کرم او را تا به حدی بود که روزی زنی بة نزد او آمد و مسأله ای
~~پرسید.
# ~~مگربادی از او رها شد. حاتم گفت: آواز بلندتر کن که مرا گوش گران است.
# ~~تا پیرزن را خجالتی نیاید. پیرزن آواز بلند کرد تا او آن مسأله راجواب
~~داد. بعد از
# ~~آن تا آن پیرزن زنده بود- قرب پانجده سا ل خویشتن کر ساخت تا کسی با
# ~~پیرزن نگوید که اوآنچنان است. چون پیرزن وفات کرد آنگاه سخن آهسته را
# ~~جواب داد ms276 که پیش از آن هر که با او سخن گفتی، گفتی بلندتر گوی. بدین
# ~~سبب آصمش نام نهادند.
# ~~نقل است که روزی در بلخ مجلس میداشت. میگفت: الهی! هر که امروز
# ~~در این مجلس گناهگارتراست و دیوان سیاهتر است و بر گناه دلیرتر است تو
~~او
# ~~را بیامرز.
# ~~مردی بود که نباشی کردی، و بسیار گورها را باز کرده بود، و کفن
~~PageV01P352
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0412.jpg)

# ~~برداشته - در آن مجلس حاضر بود -- چون شب درآمد به عادت خویش به نباشی
# ~~رفت. چون خاک از سر گور برداشت از لحد آوازی شنود که شرم نداری که در
# ~~مجلس اصم دی روز آمرزیده گشتی، دیگر امشب به کار خود مشغول شوی؟
# نباش از خاک برآمد و بر حاتم رفت و قصه بازگنت و توبه کرد.
# سعد بن محمد الرازی گوید: چند سال حاتم را شاگردی کردم. هرگز
# ~~ندیدم که او در خشم شد، مگر وقتی به بازار آمده بود، یکی را دید که
~~شاگردی
# ~~را از آن او گرفته بود و بانگ می کرد که چندین گاه است که کالای من
~~گرفته
# ~~است و خورده و بهای آن به من نمیدهد. شیخ گفت: ای جوانمرد! مواساتی1
# ~~بکن. مرد گفت: مواسا ندانم. سیم خواهم. هرچند گفت: سود نداشت. در
# ~~خشم شد و ردا از کتف برگرفت و بر زمین زد. در میان بازار پر زر شد همه.
# ~~درست گفت: هلا برگیر حق خویش را و زیادت بر مگیر که دستت خشک
# ~~شود. مرد زربرچیدن گرفت تا حق خویش برگرفت، نیز صبر نتوانست کرد،
# ~~دست دراز کرد تا دیگر بردارد دستش در ساعت خشک شد.
# نقل است که یکی حاتم را به دعوت خواند. گفت: مرا عادت نیست به
# ~~مهمانی رفتن.
# مرد الحاح2 کرد. گفت: اگر لابد3 است اجابت کردم. سه کار تو را باید
# ~~کرد. گفت: بکنم.
# گفت: آنجا نشینم که من خواهم، و آن کنی که من خواهم، و آن خورم
# ~~که من خواهم. ms277 گفت: نیک آید.
# پس برفت و درآمد و به صف نعال4 بنشست. گفتند: این نه جای توست!
# گفت: شرط کرده ام که آنجا نشینم که من خواهم.
# چون سفره بنهادند حاتم قرصی جوین از آستین بیرون کرد و خوردن PageV01P353
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0413.jpg)

# ~~گرفت. گفت: یا شیخ از طعام ما چیزی بخور.
# ~~گفت: شرط کردهام که آن خورم که من خواهم.
# ~~چون فارغ شدند گفت: آن سه پایه را در آتش بنه تا سرخ شود.
# ~~مرد چنان کرد. گفت: اکنون بدین راه گذربنه.
# ~~مرد چنان کرد. برخاست و پای بر سه پایه نهاد و گفت: قرصی خوردم. و
# ~~بگذشت.
# ~~و گفت: اگر شما میدانید که صراط حق است و دوزخ حق است واز
# ~~هرچه کرده باشید بر آن صراط پرسند انگارید که این سه پایه آن صراط است،
# ~~پای بر آنجا نهید و هرچه امروز در این دعوت بخوردیت حساب به من دهید.
# ~~گفتند: یا حاتم! ما را طاقت آن نباشد.
# ~~حاتم گفت: پس فردا چون طاقت خواهید داشتن که از هر چه کرده باشید
# ~~در دنیا و خورده از همه باز پرسند قال الله تعالی ولتنملن یومئذ عن
~~آلنعیم. آن
# ~~دعوت بر همه ماتم شد.
# ~~نقل است که یک روز کسی بر او آمد. گفت: مال بسیار دارم و میخواهم
# ~~که ازاین مال تورا ویاران تورا بدهم. میگیری؟
# گفت: از آن میترسم که تومیری. مرا باید گفت که روزی دهندهآ آسمان،
# ~~روزی دهندهآ زمین بمرد.
# مردی حاتم را گفت: از کجا میخوری؟
# گفت: از خرمنگاه خدای که آن نه زیادت و نه نقصان پذیرد.
# آن مرد گفت: مال مردمان به فسوس میخوری. حاتم گفت: ازمال تو
# ~~هیچ میخورم؟ گفت: نی. گفت: کاشکی تواز مسلمانان بودتی. گفت:
# ~~حجت میگویی؟ گفت: خدای تعالی روزقیامت از بنده حجت خواهد. گفت
# ~~این همه سخن است.
# گفت: خدای تعالی سخن فرستاده است و مادربر پدر توبه سخن حلال PageV01P354
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0414.jpg)

# ~~شله است. گفت: روزی شما از ms278 آسمان آید؟
# ~~گفت: روزی همه از آسمان آید وفی آلسمآء رزفکم وما توعدون. گفت
# ~~مگراز روزن خانهآ شما فرومیآید؟
# ~~گفت: در شکم مادر بودم، آن روزنه روزی میآمد؟
# ~~گفت: بستان بخسب تا روزی به دهان تو آید.
# ~~حاتم گفت: دو سال در گهواره استان خفته بودم و روزی به دهان من
# ~~در میآمد.
# ~~گفت: هیچ کس را دیدی که می درود ناکشته؟
# ~~گفت: موی سرت که میدروی ناکشته است.
# ~~گفت: در هوا روتا روزی به تو رسد.
# ~~گفت: چون مرغ شوم برسد.
# ~~گفت: به زمین فروروتا برسد.
# ~~گفت: اگر مور شوم برسد. گفت زیر آب شو و روزی بطلب.
# ~~گفت: ماهی را روزی در زیر آب میدهد اگر به من نیز رسد، عجب
# ~~نبود
# ~~آن مرد خاموش گشت و توبه کرد. گفت: مرا پندی ده.
# ~~گفت: طمع از خلق ببرتا ایشان بخیلی از تو ببرند، و نهانی میان خویش با
# ~~خدای نیکو کن تا خدای آشکارای تو را نیکو گرداند، و هر کجا باشی خالق
~~را
# ~~خدمت کن تا خلق تورا خدمت کنند، وهم او را.
# ~~مردی گفت: از کجا میخوری؟ گفت: ولله خزائن السموات وآلا زض.
# ~~نقل است که حاتم پرسید، مر احمد حنبل را که: روزی را میجویی؟
# ~~گفت: جویم.
# ~~گفت: پیش از وقت میجویی، یا پس ازوقت، یا در وقت میجویی؟
# ~~احمد اندیشید: اگر گویم پیش از وقت، گوید چرا روزگار خود ضایع
~~PageV01P355
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0415.jpg)

# ~~میکنی؟ و اگر گویم پس ازوقت، گوید چرا مشغول شوی به چیزی که حاضر
# ~~خواهد بود؟ فروماند دراین مسأله.
# بزرگی گفت: جواب چنین می بایست نبشت که جستن بر ما نه فریضه
# ~~است و نه واجب و نه سنت. چه جویم چیزی را که ازاین هر سه نیست و طلب
# ~~کردن چیزی که وی خود تو را میجوید. به قول رسول علیه السلام او خود
~~برتو
# ~~آید. و جواب حاتم این است: علینا أن نعبده کما آمرنا وعلیه أن یرزقنا
~~کما وعدنا. ms279
# نقل است که حامد لفاف گفت که حاتم گفت: هر روزی بامداد ابلیس
# ~~وسوسه کند که امروزچه خوری؟ گویم: مرگ. گوید: چه پوشی؟ گویم:
# ~~کفن. گوید: کجا باشی؟ گویم: به گور. گوید: ناخوش مردی. مرا ماند و
# ~~رفت.
# نقل است که زن وی چنان بود که گفت: من به غزو می روم. زن را
# ~~گفت: تو را چندی نفقه مانم. گفت: چندانکه زندگانی بخواهی ماند. گفت:
# ~~زندگانی به دست من نیست. گفت: روزی هم به دست تونیست.
# چون حاتم رفت پیرزنی مرزن حاتم را گفت: حاتم روزی توچه مانده
# ~~است؟ گفت: حاتم روزی خواره بود، روزی ده اینجاست نرفته است.
# نقل است که حاتم گفت: چون به غزا بودم ترکی مرا بگرفت و بیفگند تا
# ~~بکشد. دلم هیچ مشغول نشد و نترسید. منتظر میبودم تا چه خواهد کرد. کارد
# ~~میجست. ناگاه تیری بروی آمد و از من بیفتاد. گفتم: تو مرا کشتی یا من
~~تو
# نقل است که کسی سفری خواست رفت. خاتم را گفت: مرا وصیتی
# ~~کن. گفت: اگریار خواهی تو را خدای بس، و اگر همراه خواهی کرام الکاتبین
# ~~بس، و اگر عبرت خواهی تورا دنیا بس، و اگر مونس خواهی قرآن بس، واگر
# ~~کار خواهی عبادت خدای تورا بس، و اگر وعظ خواهی تورا مرگ بس، و اگر
# ~~این که یاد کردم تو را بسنده نیست دوزخ تورا بس.

PageV01P356

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0416.jpg)

# ~~نقل است که حاتم روزی حامد لفاف را گفت چگونه ای؟ گفت: به
# ~~سلامت وعافیت.
# ~~او گفت: سلامت بعد از گذشتن صراط است و عافیت آن است که در
# ~~بهشت باشی .
# گفتند: تو را چه آرزو کند؟
# گفت: عافیت.
# ~~گفتند: همه روز در عافیت نه یی؟
# ~~گفت: عافیت من آن روزاست که آن روزعاصی نباشم.
# ~~نقل است که حاتم را گفتند: فلان مال بسیار جمع کرده است.
# ~~گفت: زندگانی به آن جمع کرده است؟ گفتند: نه.
# ~~گفت: مرده را مال به چه کار آید؟
# ~~یکی حاتم ms280 را گفت: حاجتی هست؟ گفت: هست. گفت: بخواه.
# ~~گفت: حاجتم آن است که نه تو مرا بینی و نه من تو را.
# ~~ویکی از مشایخ حاتم را پرسید: نماز چگونه کنی؟
# ~~گفت: چون وقت درآید وضوی ظاهر کنم و وضوی باطن کنم. گفت:
# ~~ظاهر را به آب پاک کنم و باطن را به توبه، و آنگاه به مسجد درآیم و
~~مسجد
# ~~حرام را مشاهده کنم، ومقام ابراهیم را درمیان دو ابروی خود بنهم، وبهشت
~~را
# ~~بر راست خود و دوزخ بر چپ خود، وصراط زیر قدم خود دارم، وملک الموت
# ~~را پس پشت خود انگارم، و دل را به خدای سپارم. آنگاه تکبیر بگویم با
~~تعظیم
# ~~و قیامی به حرمت وقرائتی با هیبت و سجودی با تضرع و رکوعی با تواضع و
# ~~جلوسی به حلم و سلامی به شکر بگویم. نمازمن این چنین بود.
# ~~نقل است که یک روز به جمعی از اهل علم بگذشت و گفت: اگر سه
# ~~چیز در شماست و اگرنه دوزخ شما را واجب است. گفتند: آن سه چیز
# ~~چیست؟

PageV01P357

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0417.jpg)

# ~~فرمودهاند نماز فرض به جماعت آشکارا و زکوة آشکارا و جهادی است با
~~اعداء
# ~~دین در غزو اسلام تا کشته شود یا بکشد.
# و گفت: مردم را از همه احتمال باید کرد، مگراز نفس خویش.
# و گفت: اول زهد اعتماد است برخدای، و میانهآ آن صبر است، و آخر آن
# ~~اخلاص است.
# و گفت: هر چیزی را زینتی است. زینت عبادت خوف است و علامت
# ~~خوف کوتاهی امل است، واین آیت برخواند الآتخافوا ولا تخزنوا.
# و گفت: اگر خواهی که دوست خدا باشی، راضی باش به هرچه خدای
# ~~کند، و اگر خواهی که تو را در آسمانها بشناسند برتوباد به صدق وعده
# و گفت: شتابزدگی از شیطان است، مگر در پنج چیز: طعام بیش مهمان
# ~~نهادن؛ وتجهیز مردگان؛ ونکاح دختران بالغه؛ و گزاردن وام؛ و توبهآ
~~گناهان.
# نقل است که حاتم را چیزی فرستادندی، ms281 قبول نکردی. گفتند: چرا
# ~~تمی گیری؟
# گفت: اندر پذیرفتن ذل خویش دیدم و اندر نا گرفتن عز خویش دیدم.
# ~~اختیار کردم، و ذل خویش بر ذل او برگزیدم.   یکبار قبول کرد. گفتند: چه
# حکمت است؟ گفت %~% زاو بر عز خویش
# نقل است که چون حاتم به بغداد آمد خلیفه را خبر دادند که زاهد خراسان
# ~~آمده است. او را طلب کرد. چون حاتم از در درآمد خلیفه را گفت: یا زاهد!
# خلیفه گفت: من زاهد نیم که همه دنیا زیر فرمان من است. زاهد تویی.
# حاتم گفت: نی، که تویی زاهد، که خدای تعالی. می فرماید قل متاع
# ~~آلدآ نیا قلیل. و تو به اندکی قناعت کردهای زاهد توباشی نه من، که به
~~دنیا و
# ~~عقبی سر فرونمی آورم، چگونه زاهد باشم؟

PageV01P358

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0418.jpg)

# ~~8)
# ذکر سهل بن عبد الله التستری قدس الله روح العزیز
# آن سیاح بیداء1 طریقت، آن غواص دریای حقیقت، آن شرف اکابر، آن
# ~~مشرف خاطر، آن مهدی راه و رهبری سهل بن عبد الله التستری رحمة الله
~~علیه، از
# ~~محتشمان اهل تصوف بود و از کباراین طایفه بود و در این شیوه مجتهد بود
~~و در
# ~~وقت خود سلطان طریقت بود وبرهان حقیقت بود وبراهین او بسیاراست، و در
# ~~جوع و سهر2 شأنی عالی داشت، و از علمای مشایخ بود و امام عهد و معتبر
~~جمله
# ~~بود و در ریاضات و کرامات بی نظیر بود و در معاملات و اشارات بی بدل
~~بود و
# ~~در حقایق و دقایق بی همتا بود و علمای ظاهر چنان گویند که میان شریعت و
# ~~حقیقت او جمع کرده است و این عجب خود هردو یکی است که حقیقت روغن
# ~~شریعت است و شریعت مغزآن.
# پیر او ذوالنون مصری بود. در آن سال که به حج رفته بود او را دریافت و
# ~~هیچ شیخی را از طفلی بازاین واقعه ظاهر نبوده است. چنانکه او را بیش از
# ~~طفلی باز، چنانکه از او ms282 نقل کنند که گفته است: یاد دارم که حق تعالی
# ~~می گفت الست بربکم. و من گفتم: بلی. و جواب دادم و در شکم مادر
~~PageV01P359
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0419.jpg)

# ~~خویشتن را یاد دارم.
# و گفت: سه ساله بودم که مرا قیام شب بودی و اندر نماز خالم1 محمدبن
# ~~سوار،. همی گریستی که او را قیام است. گفتی: یا سهل بخسب که دل
# ~~مشغول همی داری و من پنهان و آشکارا نظارهآ او میکردم، تا چنان شدم که
~~خال
# ~~را گفتم: مرا حالتی میباشد صعب. چنانکه میبینم که سر من به سجود است،
# ~~پیش عرش.
# گفت: یا کودک! نهان دار این حالت و با کس مگوی.
# پس گفت: به دل یاد کن، آنگاه که در جامهآ خواب از این پهلو بدان پهلو
# ~~بگردی و زبانت بجنبد بگوی: الله معی الله ناظری الله شاهدی.
# گفت: این را میگفتم. او را خبر دادم. گفت: هر شب هفت بار بگوی.
# ~~گفت: پس او را خبر دادم. گفت: پانزده بار بگوی. گفتم: پس از این حلاوتی
# ~~در دلم پدید می آمد. چون یک سال برآمد خالم گفت: نگاه دار آنچه تورا
# ~~آموختم و دایم بر آن باش تا در گور شوی، که در دنیا و آخرت تو را ثمرهآ
~~آن
# ~~خواهد بود. پس گفت: سالها بگذشت، همان میگفتم تا حلاوت آن در سر من
# ~~پدید آمد. پس خالم گفت: یا سهل! هر که را خدای با او بود و وی را
~~میبینند
# ~~چگونه معصیت کند. خدای را برتوباد که معصیت نکنی. پس من در خلوت
# ~~شدم. آنگاه مرا به دبیرستان فرستادند. گفتم: من میترسم که همت من
~~پراگنده
# ~~شود. با معلم شرط کنید که ساعتی به نزدیک وی باشم و چیزی بیاموزم و به
# ~~کار خود باز گردم. بدین شرط به دبیرستان شدم و قرآن بیاموختم. هفت ساله
# ~~بودم که روزه داشتمی. پیوسته قوت من نان جوین بودی. به دوازده سالگی
~~مرا
# ~~مسأله ای افتاد که کس ms283 حل نمیتوانست کرد. درخواستم تا مرا به بصره
~~فرستادند
# ~~تا آن مسأله را بچرسم. بیامدم و از علمای بصره بپرسیدم. هیچ کس مرا
~~جواب PageV01P360
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0420.jpg)

# ~~نداد. به عبادان آمدم، به نزدیک مردی که او را حبیب بن حمزه گفتندی. وی
# ~~را پرسیدم. جواب داد: به نزدیک وی یکچندی ببودم و مرا از وی بسی فواید
# ~~بود. پس به تستر آمدم و قوت خود به آن آوردم که مرا به یک درم جو
~~خریدندی و
# ~~آس کردندی و نان پختندی. هر شبی به وقت سحر به یک وقیه1 روزه گشادمی
# ~~- بی نان خورش و بی نمک - این درم مرا یک سال بسنده بودی. پس عزم
# ~~کردم که هر سه شبانه روزی یکباره روزه گشایم. پس به پنج روز رسانیدم،
~~پس
# ~~به هفت روز بردم، پس به بیست روز رسانیدم.
# نقل است که گفت: به هفتاد روز رسانیده بودم، و گفت: گاه بودی که
# ~~در چهل شبانه روز مغزی بادام خوردمی.
# و گفت: چندین سال بیا زمودم در سیری و گرسنگی. در ابتدا ضعف من از
# ~~گرسنگی بود و قوت من از سیری. چون روزگار برآمد قوت من از گرسنگی بود
# ~~و ضعف من از سیری. آنگاه گفتم: خداوندا! سهل را دیده از هر دو بردوزتا
# ~~سیری در گرسنگی و گرسنگی در سیری از تو بیند.
# و بیشتر روزه در شعبان داشته است که بیشتر اخبار در شعبان است و چون
# ~~رمضان درآمدی یکبار چیزی خوردی و شب و روزه در قیام بودی.
# روزی گفت: توبه فریضه است بر بنده، به هر نفسی. خواه خاص، خواه
# ~~عام، خواه مطیع باشی ، خواه عاصی.
# مردی بود در تستر که نسبت به زهد و علم کردی بر وی خروج کرد، بدین
# ~~سخن که وی میگوید: از معصیت عاصی را توبه باید کرد و مطیع رااز طاعت
# ~~توبه باید کرد و روزگار او در چشم عامه بد گردانید و احوالش را به
~~مخالفت
# ~~منسوب کردند ms284 و تکفیر کردندش، به نزدیک عوام و بزرگان و او سر آن نداشت
# ~~که با ایشان مناظره کند. تفرقه میدادندش. سوز دین دامنش بگرفت و هرچه
~~PageV01P361
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0421.jpg)

# ~~داشت از ضیاع1 و عقار2 و اسباب و فرش و اوانی3 و زرو سیم بر کاغذ نوشت
~~و
# ~~خلق را گرد کرد و آن کاغذ بارها بر سر ایشان افشاند. هر کس کاغذپارهای
# ~~برداشتند. هرچه در آن کاغذ نوشته بود به ایشان میداد. شکر آن را که
~~دنیا از او
# ~~قبول کردند. چون همه بداد، سفر حجازپیش گرفت و با نفس گفت: ای نفس!
# ~~مقلس گشتم. بیش ازمن هیچ آرزو مخواه که نیابی.
# نفس با او شرط کرد که نخواهم. چون به کوفه رسید نفش گفت: تا
# ~~اینجا از تو چیزی نخواستم. اکنون پارهای نان و ماهی آرزو کردم. نفس
~~گفت:
# ~~این مقدار مرا ده تا بخورم و تو را بیش تا به مکه نرنجانم.
# به کوفه درآمد. خرآسی2 دید که اشتر را بسته بودند. گفت: این اشتررا
# ~~روزی چند کرا5 دهید.
# گفتند: دو درم.
# شیخ گفت: أشتر را بگشایید و مرا دربندید و تا نماز شام یکی درم دهید.
# اشتر را بگشادند و شیخ را در خرآس بستند. شبانگاه یک درم بدادند. نان
# ~~و ماهی خرید و درپیش نهاد و گفت: ای نفس! هرگاه که از این آرزویی
# ~~خواهی با خود قرار ده که بامداد تا شبانگاه کار ستوران کنی تا به آرزو
~~رسی.
# پس به کعبه رفت و آنجا بسیار مشایخ را دریافت. آنگاه به تستر آمد، و
# ~~ذو النون را آنجا دریافته بود. هرگزپشت به دیوار بازننهاد و پای گرد
~~نکرد و هیچ
# ~~سؤال را جواب نداد و بر منبر نیامد و چهارماه انگشتان پای را بسته
~~داشت.
# ~~درویشی ازوی پرسید: انگشت تو را چه رسیده است؟
# گفت: هیچ نرسیده است.
# آنگاه آن درویش به مصر رفت - به نزدیک ذوالنون- او را دید انگشت
# ~~پای بسته. گفت: چه افتاده است؟ ms285 گفت: درد خاسته است. گفت: از کی
~~PageV01P362
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0422.jpg)

# ~~باز؟ گفت: از چهار ماه باز.
# گفت: حساب کردم. دانستم که سهل موافقت شیخ ذو النون کرده است.
# ~~یعنی موافقت شرط است. واقعه باز گفتم. ذو النون گفت: کسی است که او را
# ~~از درد ما آگاهی است و موافقت ما می کند.
# نقل است که روزی سهل در تسترپای گرد کرد و پشت به دیوار بازنهاد و
# ~~گفت سلونی عما بدا لکم. گفتند: پیش از این از اینها نکردی.
# گفت: تا استاد زنده بود شاگرد را به ادب باید بود.
# تاریخ نوشتند، همان وقت ذوالنون درگذشته بود.
# نقل است که عمرو لیث بیمارشد، چنانکه همهآ اطبا از معالجت او عاجز
# ~~شدند. گفتند: این کار کسی است که دعا کند. گفتند: سهل متجاب الدعوه
# ~~است. او را طلب کردند و به حکم فرمان أولوا الأمر اجابت کرد. چون در
~~پیش
# ~~او بنشست گفت: دعا در حق کسی مستجاب شود که توبه کند و تو را در زندان
# ~~مظلومان باشند. همه رها کرد و توبه کرد. سهل گفت: خداوندا! چنانکه ذل
# ~~معصیت او به او نمودی، عزطاعت من بدو نمای. چنانکه باطنش را لباس
# ~~انابت1 پوشانیدی ظاهرش را لباس عافیت پوشان.
# چون این مناجات کرد عمرو لیث بنشست و صحت یافت. مال بسیار بر او
# ~~عرضه کرد. هیچ قبول نکرد و از آنجا بیرون آمد. مریدی گفت: اگر چیزی
~~قبول
# ~~کردی تا در وجه اوام2 که کرده بودیم بگزاردیمی به نبودی؟
# مرید را گفت: تورا زرمیباید، بنگر!
# آن مرید بنگرید، همه دشت و صحرا دید جمله زر گشته و لعل شده.
# ~~گفت: کسی را که با خدای چنین حالی بود از مخلوق چرا چیزی بگیرد؟
# تقل اس که چون سٹن سماعی سیدی، ورا وجدی پدید امدی. بیست و PageV01P363
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0423.jpg)

# ~~پنج روز در آن وجد ماندی و طعام نخوردی و اگر زمستان بودی عرق میکردی،
# ~~که پیراهنش ترشدی. چون در آن حالت ms286 علما از او سؤال کردندی، گفتی : از
# ~~من مپرسید که شما ازمن و از کلام من در این وقت هیچ منفعت نباشد.
# نقل است که بر آب برفتی که قدمش ترنشدی. یکی گفت: قومی گویند
# ~~توبر سر آب می روی.
# ~~پرسیدم.   گفت: مؤدن این مسجد را بپرس که او مردی راستگوی است. گفت:
# مؤدن گفت: من آن را ندیدم. لکن دراین روزها در حوضی درآمد تا غسل
# ~~سازد. در حوض افتاد که اگر من نبودمی در آنجا بمردی.
# شیخ بوعلی دقاق چون این بشنید. گفت: او را کرامات بسیار است. لیکن
# ~~خواست تا کرامات خود را بپوشاند.
# نقل است که یک روز در مسجد نشسته بود. کبوتری بیفتاد - از گرما و
# ~~رنج - سهل گفت: شاه کرمانی بمرد. چون نگاه کردند همچنان بود.
# نقل است که یکی از بزرگان گفت: روز آدینه، پیش از نماز، نزدیک سهل
# ~~شدم. ماری دیدم در آن خانه. من ترسیدم. گفت: درآی! گفتم: میترسم.
# گفت: کسی به حقیقت ایمان نرسد تا از چیزی دیگر جز خدای بترسد.
# ~~مرا گفت: در نماز آدینه چه گویی؟
# گفتم: میان ما و مسجد یک شبانه روز است
# دست من بگرفت. پس من نگاه کردم و خود را در مسجد آدینه دیدم. نماز
# ~~کردیم و بیرون آمدیم. من در آن مردمان مینگرستم. گفت: اهل لا إله إلا
~~الله
# ~~بسیارند و مخلصان اندکی.
# نقل است که شیران و سباع1 بسیار به نزدیک او آمدندی، و مر ایشان را
~~PageV01P364
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0424.jpg)

# ~~غذا دادی و مراعات کردی و امروز در تستر خانهآ سهل را بیت السباع
~~گویند. و
# ~~از بس که قیام کرده و در ریاضت درد کشیده برجای خود نماند و حرقت بول1
# ~~آورد. چنانکه در ساعتی چند بار حاجت آمدی و پیوسته جامی با خود داشتی
~~از
# ~~بهر آنکه نتوانستی نگاه داشت. اما چون وقت نماز درآمدی انقطاع پذیرفتی
~~و
# ~~طهارت کردی و نماز کردی و آنگاه باز بر جای خود بماندی، ms287 و چون بر منبر
# ~~برآمدی همه حرقتش برفتی و منقطع شدی و همه درد پای زایل شدی و چون فرود
# ~~آمدی باز علتش پدید می آمدی، اما یک ذره از شریعت بر وی فوت نشدی.
# نقل است که مریدی را گفت: جهد کن تا همه روز گویی الله الله. آن
# ~~مرد میگفت، تا بر آن خوی کرد. گفت: اکنون شبها بر آن پیوند کن. چنان
~~کرد
# ~~تا چنان شد که اگر خود را به جای خواب دیدی همان الله میگفتی، در خواب.
# ~~تا او را گفتند: ازین باز گرد و به یادداشت مشغول شو. تا چنان شد که
~~همه
# ~~روزگارش مستغرق آن شد. وقتی در خانه ای بود. چوبی از بالا بیفتاد و بر
~~سر او
# ~~آمد و بشکست و قطرات خون از سرش بر زمین آمد و همه نقش الله الله پدید
~~آمد.
# نقل است که مریدی را کاری فرمود. گفت: نتوانم از بیم زبان مردمان.
# ~~سهل روی به اصحاب کرد و گفت: به حقیقت این کار نرسد تا از دو صفت
# ~~یکی به حاصل نکند: یا خلق از چشم وی بیفتد که جزخالق نبیند، ویا نفس
# ~~وی از چشم وی بیفتد و به هر صفت که خلق او را بینند باک ندارد. یعنی
~~همه
# ~~حق بیند.
# نقل است که در پیش مریدی حکایت میکرد که در بصره نان پزی است
# ~~که درجهآ ولایت دارد. مرید برخاست و به بصره رفت. آن نان پزرا دید.
# ~~خریطه2 ای در محاسن خود کرده چنانکه عادت نانوایان باشد. چون چشم مرید
# ~~بروی افتاد بر خاطر او بگذشت که اگر او را درجهآ ولایت بودی از آتش
~~احتراز PageV01P365
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0425.jpg)

# ~~تکردی. پس سلام گفت و سؤالی کرد. نانوا گفت: چون به ابتدا به چشر
# ~~حقارت در من نگرستی تورا سخن من فایده نبود.
# نقل است که شیخ گفت: وقتی در بادیه می رفتم، مجرد. پیرزنی دیدم که
# ~~می آمد. عصابه1ای بر سربسته و ms288 عصایی در دست گرفته. گفتم مگراز قافله
# ~~بازمانده است؟
# دست به جیب بردم و چیزی به وی دادم که: ساختگی کن تا از مقصود
# ~~بازنمانی.
# بیرزن انگشت تعجب در دندان گرفت و دست در هوا کرد و مشتی زر
# ~~بگرفت و گفت: تواز جیب میگیری، من از غیب می گیرم.
# این بگفت و ناپدید شد. من در حیرت آن می رفتم تا به عرفات رسیدم.
# ~~چون به طوافگاه شدم کعبه را دیدم گرد یکی طواف میکرد. آنجا رفتم. آن
~~پیرزن
# ~~را دیدم. گفت: یا سهل! هر که قدم برگیرد تا جمال کعبه را بیند لابد او
~~را
# ~~طواف باید کرد. اما هر که قدم از خودی خود برگیرد تا جمال حق بیند کعبه
# ~~گرد او طواف باید کرد.
# و گفت: مردی از ابدال بر من رسید و با او صحبت کردم و از من مسائل
# ~~می پرسید - از حقیقت- و من جواب میگفتم. تا وقتی که نماز بامداد
~~بگزاردی
# ~~و به زیر آب فروشدی و به زیر آب نشتی تا وقت زوال. چون اخی ابراهیه
# ~~بانگ نماز کردی و او از زیر آب بیرون آمدی یک سر موی بروی ترنشده بودی
# ~~و نماز پیشین گزاردی. پس به زیر آب درشدی و از آن آب جزبه وقت نماز
# ~~بیرون نیامدی. مدتی با من بود - هم بدین صفت- که البته هیچ نخورد و با
# ~~هیچ کس ننشست تا وقتی که برفت.
# و گفت: شبی در خواب قیامت را دیدم که در میان موقف2 ایستاده بودم.

PageV01P366

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0426.jpg)

# ~~ناگاه مرغی سپید دیدم که از میان موقف از هر جانبی یکی می گرفت و در
~~بهشت
# ~~میبرد. گفتم: آیا این چه مرغی است که حق تعالی بر بندگان خود منت نهاده
# ~~است؟
# ناگاه کاغذی از هوا پدید آمد. باز کردم بر آنجا نوشته بود: این سرغی است
# ~~که او را ورع گویند. هر که در دنیا با ورع بود حال وی در قیامت چنین
~~بود.
# و ms289 گفت: بخواب دیدم که مرا در بهشت بردند. سیصد تن را دیدم. گفتم:
# ~~السلام علیکم. پس پرسیدم: خوفنا کترین چیزی که خوف شما از آن بیشتر شد
# ~~چه بود؟ گفتند: خوف خاتمت.
# و گفت: حق تعالی خواست که روح در آدم دمد. روح را به نام محمد در او
# ~~دمید و گفت: کثیت او ابو محمد کرد و در جملهآ بهشت یک برگ نیست که
# ~~نام محمد بر وی نوشته نیست، و درختی نیست درجملهآ بهشت إلا به نام او
# ~~کشتهاند، و ابتدای جملهآ اشیاء به نام او کرده اند، وختم جملهآ انبیا
~~بدو خواهد
# ~~بود، لاجرم نام او خاتم النبیین آمد.
# و گفت: ابلیس را بخواب دیدم. گفتم: بر توچه سختتر.
# گفت: اشارت دلهای بندگان به خداوند جهان.
# و گفت: ابلیس را دیدم درمیان قومی. گفت به همتش بند کردم. چون آن
# ~~قوم برفتند گفتم: رها نکنم بیا در توحید سخنی بگوی. گفت: ابلیس در میان
# ~~آمد و فصلی بگفت در توحید که اگر عارفان وقت حاضر بودندی همه انگشت به
# ~~دندان گرفتندی.
# و گفت: من کسی را دیدم در شبی که عظیم گرسنه بود. لقمه پیش او
# ~~آوردند - مگر شبهت آلود بود- ترک کرد و نخورد و آن شب از گرسنگی طاعت
# ~~نتوانست کرد و سه سال بود تا به شب در طاعت بود. آن شب مزد آن یک
# ~~گرسنگی و دست از طعام شبهت کشیدن را با آن سه ساله عبادت برابر کردند.
# ~~این زیادت آمد.

PageV01P367

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0427.jpg)

# ~~و گفت: شکم من پرخمر شود دوستتر دارم که پراز طعام حلال.
# ~~گفتند: چرا؟
# ~~گفت: از آنکه چون شکم من پر خمر شود عقل بیارامد و آتش شهوت
# ~~بمیرد و خلق از دست و ربان من ایمن شوند، اما چون از طعام حلال پر شود
# ~~فضولی آرزو کند و شهوت قوی گردد و نفس به طلب آرزوهای خود سر برآرد.
# و گفت: خلوت درست نیاید مگربه حلال خوردن، و حلال ms290 درست نیاید
# ~~مگربه حق خدای دادن.
# ~~و گفت: در شبانه روزی هر که یکبار خورد. این خورد صدیقان است.
# و گفت: درست نبود عبادت هیچ کس را و خالص نبود عملی که میکند
# ~~تا مرد گرسنه نبود.
# و گفت: باید که از چهار چیز نگریزد تا درعبادت درست آید. گرسنگی،
# ~~و دراویشی، و دیگر خواری، و دیگر قناعت.
# و گفت: هر که گرسنگی کشد شیطان گرد او نگردد، به فرمان خدای.
# ~~چون سیر بخوردید طلب گرسنگی کنید از آنکه شما را مبتلا گردانیده است به
# ~~سیر خوردن و اگر چنین نکنید از حد درگذرید و طاغی شوید.
# و گفت: سر همهآ آفتها سیر خوردن است.
# و گفت: هرکه حرام خورد هفت اندام وی در معصیت افتد. اگر خواهد
# ~~وگرنه ناچار معصیت کند و هرکه حلال خورد هفت اندام وی در طاعت بود و
# ~~توفیق خیر بدو پیوسته بود.
# و گفت: حلال صافی آن بود که اندر وی خدای را فراموش نکند.
# نقل است که شاگردی را گرسنگی به غایت رسید و چند روز برآمد.
# ~~گفت: یا استاد ما القوت قال ذکر الحی الذی لایموت.
# و گفت: خلق بر سه قسم اند. گروهیاند با خود به جنگ برای خدای
# ~~تعالی؛ و گروهی اند با خلق به جنگ برای خدای؛ و گروهی اند با حق به جنگ
~~PageV01P368
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0428.jpg)

# ~~برای خود، که چرا قضای تو به رضای ما نیست. چرا مشیت تو به مشاورت ما
# ~~نیست.
# و گفت: هر که خواهد که تقوی وی درست آید گواز همهآ گناهان دست
# ~~بدار.
# و گفت: هر عمل که کنید که نه به اقتدای مقتدا کنید جمله عذاب نفس
# ~~خود دانید.
# و گفت: بنده را تعبد درست نیاید تا آنگاه که در عدم بر خویشتن اثر
# ~~دوستی نبیند و در فنا اثر وجود.
# و گفت: بیرون رفتند علما و عباد و زهاد از دنیا و دلهای ایشان هنوزدر
# ~~غلاف بود و گشاده نشد، مگر دلهای ms291 صدیقان و شهیدان.
# و گفت: ایمان مرد کامل نشود تا وقتی که عمل او به ورع نبود و ورع او به
# ~~اخلاص نبود و اخلاص او به مشاهده واخلاص تبرا کردن بود، از هرچه دون
# ~~خدای بود.
# و گفت: بهترین خایفان مخلصاناند و بهترین مخلصان آن قوم اند که
# ~~اخلاص ایشان تا به مرگ برساند.
# و گفت: جز مخلص واقف ریا نبود.
# و گفت: آن قوم که بدین مقام پدید آمدند، ایشان را به بلا حرکت دادند.
# ~~اگر بجنبند جدا مانند و اگر بیارامند پیوستند.
# و گفت: هر که خدای را نپرستد به اختیار خلقش باید پرستیدن به اضطرار.
# و گفت: حرام است بر دلی که به غیر خدای آرام تواند گرفت که هرگز
# ~~بوی یقین به وی رسد.
# و گفت: حرام است بر دلی که در او چیزی بود که خدای بدان راضی
# ~~نباشد که در آن دل نوری راه یابد.
# و گفت: هر وجدی که کتاب و سنت گواه آن نبود باطل بود.

PageV01P369

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0429.jpg)

# و گفت: فاضلترین اعمال آن بود که بنده پاک گردد از خبث پاکی
# ~~خویش.
# و گفت: هر که نقل کند از نفسی به نفسی گهگه ذکر خالق خود ضایع
# ~~کرد.
# و گفت: همت آن است که زیادت طلبد چون تمام شود و به مقصود برسد
# ~~یا منقطع گردد.
# و گفت: اگر بلا نبودی به حق راه نبودی.
# و گفت: هر که چهل روز به اخلاص بود در دنیا زاهد گردد و او را کرامت
# ~~پدید آید و اگر پدید نیاید خلل از وی افتاده باشد، اندر زهد. گفتند:
~~چگونه
# ~~پدید آید او را کرامت؟ گفت: بگیرد آنچه خواهد. چنانکه خواهد.
# و گفت: هر دل که با علم سخت گردد از همه دلها سخت تر گردد و
# ~~علامت آن دل که با علم سخت گردد آن بود که دل وی به تدبیرها و حیلتها
# ~~بسته شود وتدبیر خویش به خداوند تسلیم نتواند کرد و ms292 هر که را حق تعالی
~~به
# ~~تدبیر او باز گذارد هم بدین جهان و هم بدان جهان او را به دوزخ اندازد.
# و گفت: علما سه قوم اند. عالم است به علم ظاهر، علم خویش با اهل
# ~~ظاهر میگوید. و عالم است به علم باطن که علم خویش را با اهل او می
~~گوید. و
# ~~عالمی است که علم او میان او ومیان خدای است. آن را با هیچ کس نتواند
# ~~گفت.
# و گفت: آفتاب برنیامد و فرونشد بر هیچ کس نیکوتر از آنکه خدای را
# ~~برگزیند برتن ومال و دنیا و جان و آخرت.
# و گفت: هیچ معصیت عظیمتر از جهل نیست.
# و گفت: بدین مجنونها به چشم حقارت منگرید که ایشان خلیفتان انبیا
# ~~گفتند.
# کسی گفت: علم شما چیست؟

PageV01P370

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0430.jpg)

# گفت: این علم ما به تصرف نیاید ولیکن آن علم را به تکلف رها نتوان
# ~~کرد. چون این حدیث بیاید خود آن همه از تو بستاند.
# و گفت: اصول ما شش چیز است: تمتک به کتاب خدای؛ و اقتدا به
# ~~سنت رسول صلی الله علیه وعلی آله وسلم؛ وحلال خوردن، و بازداشتن دست از
# ~~رنجانیدن خلق و اگرچه تو را برنجانند؛ و دور بودن از مناهی؛ و تعجیل
~~کردن
# ~~بگزارد حقوق.
# و گفت: اصول مذهب ما سه چیز است: اقتدا به رسول در اخلاق واقوال و
# ~~افعال؛ وخوردن حلال واخلاص در جملهٔ‌ اعمال.
# و گفت: اول چیزی که مبتدی را لازم آید توبه است و آن ندامت است و
# ~~شهوات از دل برکندن و از حرکات مذمومه به حرکات محموده نقل کردن، و
# ~~دست ندهد بنده را توبه تا خاموشی لازم خود نگرداند، و خاموشی لازم او
~~نگردد
# ~~تا خلوت نگیرد و خلوت لازم او نشود تا حلال نخورد؛ و خوردن حلال دست
# ~~ندهد تا حق خدای نگزارد، و حق خدای گزاردن حاصل نگردد مگر به حفظ
# ~~جوارح. و از این همه که بر شمردیم هیچ میسر ms293 نشود تا یاری نخواهد از
~~خدای
# ~~براین جمله.
# و گفت: اول مقام عبودیت برخاستن از اختیار است و بیزار شدن از حول و
# ~~قوة خویش.
# و گفت: بزرگترین متامات آن است که خوی بد خویش به خوی نیک
# ~~بدل کند.
# و گفت: آدمیان را دو چیز هلاک گرداند: طلب عز و خوف درویشی.
# و گفت: هر که دل وی خاشعتر بود دیو گرد وی نگردد.
# و گفت: پنچ چیز از گوهر نفس است: درویشی که توانگری نماید؛
# ~~وگرسنه ای که سیری نماید؛ و اندوهگنی که شادی نماید؛ و مردی که وی را
~~با PageV01P371
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0431.jpg)

# ~~دارد وقوت نماید از خود.
# و گفت: میان خدای و بنده هیچ حجاب غلیظتر از حجاب دعوی نیست و
# ~~هیچ راه نیست به خدای نزدیکتر از افتقار1 به خدای.
# و گفت: هر که مدعی بود خایف نبود، و هر که خایف نبود امین نبود و
# ~~هر که امین نبود او را بر خزاین پادشاه اطلاع نبود.
# و گفت: بوی صدق نیابد هر که مداهنت کند غیر خود را و مداهنت با خود
# ~~زیا بود.
# و گفت: هر که با مبتدع مداهنت کند حق تعالی ستت از او ببرد و هر که
# ~~در روی مبتدعی بخندد حق تعالی نور ایمان از او ببرد.
# ~~شود.   و گفت: هر حلال که از اهل معاصی خواهند که برگیرند آن پریشان
~~حرام
# و گفت: مثل سنت در دنیا چون بهشت است در عقبی، هر که در بهشت
# ~~شد ایمن شد ازخوف و بلا همچنین نیز هر که بر جادهآ سنت در عمل شد ایمن
# ~~شد از بدعت وهوا.
# و گفت: هر که طعن کند در کسب در ستت طعن کرده است و هر که در
# ~~توکل طعن کند درایمان طعن کرده است و درست نیاید کسب اهل توکل را،
# ~~مگر بر جادهآ سنت و هر که نه اهل توکل است درست نیست کسب او ما
# ~~نیت تعاون یعنی معاونت کند ms294 تا دل خلق ازوی فارغ بود.
# و گفت: اگرتوانی که بر صبرنشینی چنان کن و از آن قوم مباش که صبر
# ~~بر تونشیند.
# و گفت: اصل جمله آفتها اندکی صبر است، بر چیزها و غایت شکر عارف
# ~~آن است که بداند عاجز است از آنکه شکر او تواند گزارد یا به حد شکر
~~تواند PageV01P372
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0432.jpg)

# ~~سی
# و گفت: خدای را در هر روزی و هر ساعتی و هر شبی عطاها است و
# ~~بزرگترین عطا آن است که ذکر خویش تورا الهام کند.
# و گفت: هیچ معصیت نیست بتر از فراموشی حق.
# و گفت: هر که بخواباند چشم خویش از حرام کردهآ خدای یک چشم زخم
# ~~هرگز در جملهآ عمر بدو راه نیابد.
# و گفت: حق تعالی هیچ مکانی نیافرید از دل مؤمن عزیزتر، از بهر آنکه
# ~~هیچ عطایی نداد خلق را از معرفت عزیزتر و عزیزترین عطاها به عزیزترین
~~مکانها
# ~~بنهند و اگر در عالم مکانی بودی از دل مؤمن عزیزتر معرفت خود را آنجا
~~نهادی.
# و گفت: عارف آن است که هرگز طعم وی نگردد، هر دم خوش بویتر
# ~~بود.
# و گفت: هیچ یاری ده نیست إلآ خدای، وهیچ دلیل نیست إلا رسول
# ~~خدای، وهیچ زاد نیست إلآ تقوی، و هیچ عمل نیست مگر صبر بر این پنج چیز
# ~~که گفتیم.
# و گفت: هیچ روز نگذرد که نه حق تعالی ندا کند که بندهآ من انصاف
# ~~نمیدهی تو را یاد میکنم و تو مرا فراموش میکنی تو را به خود میخوانم و
~~تو به
# ~~درگاه کسی دیگر می روی و من بلاها را از تو بازمیدارم و تو بر گناه
~~معتکف
# ~~میباشی یا فرزند آدم فردا که به قیامت حاضر آیی چه عذر خواهی گفت.
# و گفت: خدای تعالی خلق را بیافرید. گفت با من راز گویید اگر راز
# ~~نگویید به من نگرید و اگر این نکنید حاجت خواهید.
# و گفت: دل هرگز زنده نشود تا نفس نمیرد. ms295
# و گفت: هر که بر نفس خویش مالک شد عزیز شد و بر دیگران نیز مالک
# ~~شد. چنانکه گفته اند پادشاه تن خود پادشاه هرتنی، خصم توبا تو برنیاید
~~چوتو
# ~~با خود برآمده ای، و هر که را نفس او بر او مالک شد ذلیل شد، و اول
~~جنایت PageV01P373
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0433.jpg)

# ~~صدیقان ساختن ایشان بود با نفس خویش
# و گفت: خدای را هیچ عبادت نکنند فاضلتر از مخالفت هوا و نفس
# و گفت: هر که نفس خود را نشناسد برای خداوند خویش، خداوند خویش
# ~~را نشناسد برای نفس خویش
# و گفت: هر که خدای را شناخت غرقه گشت در دریای اندوه و شادی.
# و گفت: غایت معرفت حیرت است و دهشت
# و گفت: اول مقام معرفت آن است که بنده را یقین دهد در سر وی و جمله
# ~~جوارح وی بدان یقین آرام گیرد. یعنی خاطرهای بد از ضعف یقین بود.
# و گفت: اهل معرفت خدای اصحاب اعراف اند، همه را به نشان او
# ~~شناسند.
# و گفت: صادق آن بود که خدای تعالی فریشته ای بر وی گمارد که چون
# ~~وقت نماز درآید بنده ای برگمارد تا نماز کند و اگر خفته باشد بیدار
~~کند.
# و گفت: از توبهآ قرا نومیدی بیش از آن بود که ازتوبهآ کفار و اهل
# ~~معاصی.
# ~~و گفت: لا إله إلا الله! لازم است خلق را اعتقاد بدان به دل واعتراف
# ~~بدان به زبان و وفا بدان به فعل
# ~~و گفت: اول توبه اجابت است، پس انابت است، پس توبه است، پس
# ~~استغفار اجابت به فعل بود و انابت به دل و توبه به نیت و استغفار از
~~تقصیر
# ~~و گفت: صوفی آن بود که صافی شود از کدر و پر شود از فکر و در قرب
# ~~خدای منقطع شود از بشر و یکسان شود در چشم او خاک و زر
# ~~و گفت: تصوف اندک خوردن است و با خدای آرام گرفتن و از خلق ms296
# ~~گریختن.
# ~~و گفت: توگل حال پیغمبران است. هر که در توگل حال پیغمبر دارد گو
# ~~سنت او فرو مگذار.

PageV01P374

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0434.jpg)

# و گفت: اول مقامی در توکل آن است که پیش قدرت چنان باشی که مرده
# ~~پیش مرده شوی، تا چنانکه خواهد او را میگرداند و او را هیچ ارادت نبود
~~و
# ~~حرکت نباشد.
# و گفت: توکل درست نیاید إلا به بذل روح وبذل روح نتوان کرد إلآ به
# ~~ترک تدبیر.
# و گفت: نشان توکل سه چیز است: یکی آنکه سؤال نکند و چون پدید آید
# ~~نپذیرد و چون نپذیرفت بگذارد.
# و گفت: اهل توکل را سه چیز دهند: حقیقت یقین؛ و مکاشفهآ غیبی؛ و
# ~~مشاهدهآ قرب حق تعالی.
# و گفت: توکل آن است که خدای را متهم نداری. یعنی آنچه گفته است
# ~~به تو رساند.
# و گفت: توکل آن است که اگر چیزی بود و اگر نبود در هر دو حال ساکن
# ~~بود. و گفت: توکل دل را بود که با خدای زندگانی کند بی علاقتی.
# و گفت: جملهآ احوال را رویی است و قفایی. مگرتوکل را که همه روی
# ~~است، بی قفا. معنی آن است که زهد و تقوی از اجتناب دنیا بود؛ مجاهد. در
# ~~مخالفت نفس و هوا بود؛ علم و معرفت در دید و دانش اشیاه بود؛ خوف و رجا
~~از
# ~~لطف و کبریا بود؛ تفویض وتسلیم در رنج وعنا بود؛ رضا به قضا بود؛ وشکر
~~بر
# ~~نعما1 بود؛ و صبر بر بلا بود؛ و توکل بر خدا بود. لاجرم توکل همه روی
~~بی قفا
# ~~بود. اگر کسی گوید دوستی نیز همچنین است که توکل بر خدای است گوییم
# ~~دوستی بر خدای نبود با خدای بود.
# و گفت: دوستی دست به گردن طاعت کردن بود و از مخالفت دور بودن.
# و گفت: هر که خدای را دوست دارد عیش او دارد.

PageV01P375

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0435.jpg)

# و گفت: حیا بلندتر است از خوف که حیا خاصگیان را بود و ms297 خوف علما
# و گفت: عبودیت رضا دادن است به فعل خدای.
# و گفت: مراقبت آن است که از فوت %~% نرسی و از فوت آخرت ترسی.
# ~~و گفت: خوف نراست و رجا ماده و فرزند هر دو ایمان است.
# ~~و گفت: در هر دل که کبربود، خوف و رجا در آن قرار نگیرد.
# ~~و گفت: خوف دور بودن است از نواهی1 ورجا شتافتن است به اداء اوامر،
# ~~وعلم رجا درست نیاید إلا خایف را
# ~~و گفت: بلندترین مقام خوف آن است که بندهآ خایف بود تا در علم
# ~~خدای تقدیر او بر چه رفته است. مردی دعوی خوف میکرد.
# گفت: در سر توبیرون از خوف قطعیت هیچ خوف هست؟ گفت: هست
# ~~گفت: توخدای را نشناختهای و از فطیعت او نترسیده ای
# ~~و گفت: صبر انتظار فرج است از خدای تعالی
# ~~و گفت: مکاشفه آن است که گفتهاند لوگیف آلغطآء ما آزدات تقینا.
# ~~و گفت: فتوت متابعت ستت است
# ~~و گفت: زهد در سه چیزاست: یکی در ملبوس که آخر آن در مزبلها
# ~~خواهد رسید، و زهد در برادران که آخر آن فراق خواهد بود، و زهد در دنیا
~~که
# ~~آخرآن فنا خواهد شد.
# ~~و گفت: ورع ترک دنیا است و دنیا نفس است. هر که نفس خود را گرفت
# ~~دشمن خدای گرفته است.
# ~~و گفت: سفر کردن از نفس به خدای صعب است
# ~~و گفت: نفس ازسه صفت خالی نیست: یا کافر است، یا منافق، یا PageV01P376
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0436.jpg)

# ~~مرائی.
# و گفت: نفس را شرهای بسیار است. یکی ازآن شرها آن است که بر
# ~~فرعون آشکارا کرد وجز به فرعونی آشکارا نکند و آن دعوی خدایی است.
# ~~و گفت: انس به کسی گیر که به نزدیک اوست، هرچه تو را میباید.
# ~~و گفت: حق تعالی قرب نداد ابرار را به خیرات، و قرب داد به یقین.
# و گفت: روغن نگاه دارید تا عقلتان زیادت شود که هرگز خدای را هیچ
# ~~دلی ناقص ms298 عقل درنیافته است.
# و گفت: تجلی بر سه حال است: تجلی ذات، وآن مکاشفه است؛ و
# ~~تجلی صفات، وآن موضع نور است؛ وتجلی حکم ذات، و آن آخرت است و
# ~~ما فیها.
# پرسیدند از انس. گفت: انس آن است که اندامها انس گیرد به عقل، و
# ~~عقل انس گیرد به علم، و علم انس گیرد به بنده، و بنده انس گیرد به
~~خدای.
# و پرسیدند از ابتدای احوال ونهایت آن. گفت: ورع اول زهد است، و زهد
# ~~اول توکل، وتوکل اول درجهآ عارف، ومعرفت اول قناعت است، وقناعت ترک
# ~~شهوات، وترک شهوات اول رضاست، و رضا اول موافقت است.
# پرسیدند چه چیز سخت تر بود بر نفس؟ گفت: اخلاص زیرا که نفس را در
# ~~اخلاص هیچ نصیبی نیست.
# و گفت: اخلاص اجابت است. هر که را اجابت نیست اخلاص نیست.
# پرسیدند از اخلاص. گفت: اخلاص آن است که چنانکه دین را از خدای
# ~~گرفته ای به هیچ کس دیگر ندهی جز به خداوند.
# ~~شما را خبر دهم از وصف صادقان.
# گفتند: مشاهده چیست؟ گفت: عبودیت.

PageV01P377

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0437.jpg)

# ~~گفتند: به چه چیز بدان ثواب رسد؟ گفت: نمازشب کند بدانکه روز جنایت
# ~~نکند.
# گفتند: مردی میگوید من همچون درم، حرکت نکنم تا وقت که مرا
# ~~حرکت ندهند. گفت: این سخن نگوید مگر دوتن: یا صدیقی یا زندیقی.
# گفتند: در شبانه روزی یکبار طعام خوردن چه گویی؟ گفت: خوردن
# ~~صدیقان بود. گفتند: دو بار. گفت: خوردن مؤمنان بود. گفتند: سه بار.
~~گفت:
# ~~بگوتا آخری بکنند تا چون ستور میخوری.
# پرسیدند از خوی نیکو. گفت: کمترین حالش بارکشی و مکافات بدی
# ~~ناکردن و او را آمرزش خواستن و براو بخشودن.
# و گفت: روی آوردن بندگان به خدای زهد است.
# پرسیدند: به چه چیز اثر لطف خود ببنده آرد؟ گفت: چون در گرسنگی و
# ~~بیماری وبلا صبر کند إلا ما شاء الله.
# پرسیدند از کسی که روزهای بسیار هیچ نمیخورد کجا میشود آن آتش
# ~~گرسنگی ms299 او؟ گفت: آن نار را نور بنشاند.
# و گفت: گرسنگی را سه منزل است: یکی جوع طبع، و این موضوع عقل
# ~~است؛ وجوع موت است، واین موضع فساد است؛ وجوع شهوت است، واین
# ~~موضع اسراف است.
# برسیدند که توبه چیست؟
# گفت: آنکه گناه فراموش کنی. مرد گفت: توبه آن است که گناه
# ~~فراموش نکنی. سهل گفت: چنین نیست که تودانسته ای که ذکر جفا در ایام
# ~~وفا جفا بود.
# یکی گفت: مرا وصیتی کن.
# گفت: رستگاری تو در چهار چیزاست: ناخورانی؛ و بی خوابی؛ و
# ~~تنهایی؛ و خاموشی.

PageV01P378

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0438.jpg)

# ~~گفت: خواهم که با تو صحبت دارم.
# ~~گفت: چون ازما یکی میرد با که صحبت داری؟ اکنون خود با او دار.
# ~~و گفت: اگر تو از سباع میترسی با من صحبت مدار.
# ~~گفتند: می گویند شیر به زیارت تو می آید.
# ~~گفت: آری! سگ بر سگ آید.
# ~~گفتند: درویش کی برآساید؟
# ~~گفت: آنگاه که خود را جز آن وقت نبیند که در وی بود.
# ~~گفتند: از جمله خلایق با کدام قوم صحبت داریم؟ گفت: با عارفان! از
# ~~جهت آنکه ایشان هیچ چیز را بسیار نشمرند و هر فعلی که رود آن به نزدیک
# ~~ایشان تأویلی بود. لاجرم تو را در کل احوال معذور دارند.
# ~~مناجات او است که گفت: الهی مرایاد کردی و من کس نه. و اگر من
# ~~تو را یاد کنم چون من کس نه مرا این شادی بس نه، و از من ناکترنه.
# ~~و سهل بن عبدالله واعظی حقیقی بود و خلقی به سبب او به راه باز آمدند و
# ~~آن روز که وفات او نزدیک رسید چهارصد مرد مرید داشت. آن مردان مرد بر
~~سر
# ~~بالین او بودند. گفتند: بر جای تو که نشیند و بر منبر تو کی سخن گوید؟
# ~~گبری ، د که او را شاددل گبر گفتندی. پیر چشم باز کرد و گفت: بر
# ~~جای من شاد دل نشیند.
# ~~خلق گفتند: مگر این پیر ms300 را عقل تفاوت کرده است؟ کسی را که چهارصد
# ~~مرد عالم دین دار شا گرد دارد او گبری را بر جای خود نصب کند.
# ~~او گفت: شور در باقی کنید. بروید و آن شاد دل را به نزد من آرید.
# ~~بیاوردند. چون نظر شیخ برشاد دل افتاد گفت: چون روز سوم از وفات من
# ~~گذرد بعد از نماز دیگر بر منبر رو و به جای من بنشین و خلق را سخن گوی
~~و
# ~~وعظ کن.
# ~~شیخ این بگفت و درگذشت. روز سوم بعد از نماز دیگر چندان مردم جمع
~~PageV01P379
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0439.jpg)

# ~~شدند. شاددل بیامد و بر منبر شد و خلق نظاره میکردند تا خود این چیست؟
# ~~گبری و کلاه گبری بر سر و زناری بر میان بسته. گفت: مهتر شما مرا به
~~شما
# ~~رسول کرده است و مرا گفت یا شاددل! گاه آن نیامد که زنار گبری ببری؟
# ~~گفت: اکنون بریدم.
# و کارد برنهاد و زنار را ببرید. و گفته است که: گاه آن نیامد که کلاه
# ~~گبری از سربنهی؟ گفت: اینک نهادم. و گفت: اشهد آن لا إله الا الله
~~واشهد
# ~~أن محمد أ رسول الله.
# پس گفت: شیخ گفته است بگوی این که پیر شما بود - و استاد شما
# ~~بود - نصیحت کرد و نصیحت استاد خو
# ~~زنار ظاهر ببرید. اگر خواهید که ما را به قیامت ببینید به جوانمردی بر
~~شما که
# ~~همهآ زنارهای باطن را ببرید.
# این بگفت. قیامتی از آن قوم برآمد و حالا تی عجب ظاهر شد.
# نقل است که آن روز که جنازهآ شیخ برداشتند خلق بسیار زحمت میکردند.
# ~~جهودی بود هفتاد ساله، چون بانگ و جلبه شنود بیرون آمد تا چیست؟ چون
# ~~جنازه برسید آواز برآورد: ای مردمان! آنچ   از آسمان فرومی آیند و
# خویشتن بر جنازهآ او میمالند. %~% بینم شما میبینید؟ فریشتگان
# در حال کلمهآ شهادت گفت و مسلمان شد
# ابو طلحه بن مالک گفت: سهل آن روز که در وجود آمد ms301 روزه دار بود و آن
# ~~نقل است که سهل روزی نشسته بود با یاران. مردی آنجا بگذشت. سهل
# ~~گفت: این مردسری دارد.
# ~~تا بنگرستند مرد رفته بود. چون سهل وفات کرد، مریدی بر سر گوروی
# ~~نشسته بود. آن مرد بگذشت. مرید گفت: خواجه
### | بیر که در این خاک
# ~~است گفته است تو سری داری. به حق آن خداوند که تو را این سرداده است
~~PageV01P380
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0440.jpg)

# ~~که چیزی بما نمایی.
# ~~آن مرد به گورستان سهل اشارت کرد که: ای سهل! بگوی.
# ~~سهل در گور به آواز بلند بگفت: لا إله إلآ الله وخده لا شریک له.
# ~~گفت: میگویند هر که اهل لا إله إلا الله بود او را تاریکی گور نبود.
# ~~است است یا نه?
# ~~سهل از گور آواز داد و گفت: راست است، رحمة الله علیه.

PageV01P381

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0441.jpg)

# ذکر معروف کرخی رحمة الله علیه
# آن همدم نسیم وصال، آن محرم حریم جمال، آن مقتدای صدر طریقت،
# ~~آن رهنمای راه حقیقت، آن عارف اسرارشیخی، قطب وقت : معروف کرخی
# ~~رحمة الله علیه، مقدم طریقت بود، ومقدم طوایف بود، ومخصوص به انواع
# ~~لطایف بود، وسید محبان وقت بود، وخلاصهآ عارفان عهد بود، بل که اگر
# ~~عارف نبودی معروف نگشتی. کرامت و ریاضت او بسیار و در فتوت و تقوی
# ~~آیتی بود و عظیم لطفی و قربی تمام داشته است و در مقام انس و شوق به
~~غایت
# ~~بوده است و مادر و پدرش ترسا بودند. وی را بر معلم فرستادند. استادش
~~گفت:
# ~~بگوی ثالث وثلاثه.
# گفت : نی. بل هوالله الواحد. هرچند می گفت : بگو که خدا سه است؛ او
# ~~می گفت: یکی. استاد بزدش سود نداشت. یکبار سخت زدش. معروف
# ~~بگریخت و بیش نیافتندش. مادر و پدرش گفتندی: کاشکی بیامدی و هر دینی
# ~~که او بخواستی ما موافقت او کردمانی
# وی برفت و بر دست علی بن موسی الرضا مسلمان شد. بعد از چند گاه
# ~~روزی به در خانهآ پدررفت. در خانه ms302 بکوفت. گفتند: کیست؟ گفت: معروف.
# ~~گفتند: بر کدام دینی؟ گفت: بر دین محمد رسول الله.
### | 38 PageV01P382
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0442.jpg)

# مادر و پدرش در حال مسلمان شدند. آنگاه به داو ود طائی افتاد و بسیار
# ~~ریاضت کشید وبسی عبادت ومجاهده بجای آورد و چندان در صدق قدم زد که
# ~~مشارالیه گشت. محمد بن منصور الطوسی گوید: به نزدیک معروف بودم - در
# ~~بغداد- اثری بر روی او دیدم. گفتم : «دی به نزدیک تو بودم این نشان
~~نبود. این
# ~~چیست؟») گفت: چیزی که تو را چاره است مپرس و پرسر، از چیزی که تورا
# ~~به کار آید. گفتم : بهحق معبود که بگوی. گفت: دوش نماز می کردم و
~~خواستم
# ~~که به مکه روم و طوافی کنم. به سوی زمزم رفتم تا آب خورم، پای من
~~بلغزید
# ~~وروی بدان درآمد. این نشان آن است.
# نقل است که به دجله رفته بود، به طهارت. و مصحف و مصلا در مسجد
# ~~بنهاد. پیرزنی درآمد و بر گرفت و می رفت. معروف از بی او می رفت تا بدو
# ~~رسید. با وی سخن گفت. سر در پیش افگند تا چشم بر وی نیفتد. گفت: هیچ
# ~~پسرک قرآن خوان داری؟
# گفت: نی. گفت: مصحف به من ده، مصلی تورا.
# آن زن از حلم او بشگفت ماند و هردو آنجا بنهاد. معروف گفت: مصلی تو
# ~~را حلال، بگیر.
# آن زن از شرم وخجالت آن بشتاب برفت.
# نقل است که یک روز با جمعی می رفت. جماعتی جوانان میآمدند و
# ~~فساد میکردند تا به لب دجله رسیدند. یاران گفتند: یا شیخ! دعا کن تا حق
# معروف گفت : دستها بردارید.
# پس گفت: الهی! چنانکه در این جهان عیش شان خوش دادی، در آن
# ~~جهان شان عیش خوش ده.
# اصحاب به تعجب بماندند. گفتند: خواجه! ما سر این دعا نمیدانیم.
# گفت: آنکس که با او میگویم میداند. توقف کنید که هم اکنون سر این
~~PageV01P383
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0443.jpg)

# ~~پیدا آید.
# آن جمع چون شیخ بدیدند رباب ms303 بشکستند و خمر بریختند و لرزه بر ایشان
# ~~افتاد و در دست و پای شیخ افتادند و توبه کردند. شیخ گفت : دیدید که
~~مراد
# ~~جمله حاصل شد، بی غرق و بی آنکه رنجی به کسی رسد.
# نقل است که سری سقطی گفت: روزعید معروف را دیدم که دانهآ خرما
# ~~برمیچید. گفتم این را چه میکنی؟
# گفت : این کودک را دیدم که میگریست. گفتم: چرا میگریی؟ گفت:
# ~~من یتیمم؛ نه پدر دارم و نه مادر؛ کودکان دیگر را جامهها است و من
~~ندارم؛ و
# ~~ایشان جوز دارند و من ندارم. این دانهها از بهرآن میچینم تا بفروشم و
~~وی را
# ~~جوز خرم تا برود و بازی می کند.
# سری گفت: این کار را من کفایت کنم و دل تورا فارغ کنم. کودک را
# ~~بردم و جامه در او پوشیدم و جوزخریدم و دل وی شاد کردم. در حال نوری
~~دیدم
# ~~که در دلم پدید آمد و حالم از لونی دیگر شد.
# نقل است که روزی معروف را مسافری رسید در خانقاه، و قبله را
# ~~نمیدانست، روی به سویی دیگر کرد و نماز کرد. چون وقت نماز درآمد
# ~~اصحاب روی سوی قبله کردند و نماز کردند. آن مسافر خجل شد. گفت: آخر
# ~~مرا چرا خبر نکردید؟
# شیخ گفت: ما درویشیم و درویش را با تصرف چه کار؟
# آن مسافر را چندان مراعات کرد که صفت نتوان کرد.
# نقل است که معروف را خالی1 بود که والی شهر بود. روزی به جایی
# ~~خراب میگذشت. معروف را دید آنجا نشسته و نان میخورد و سگی در پیش وی
# ~~و وی یک لقمه در دهان خود مینهاد و یک لقمه دردهان سگ. خال گفت:
~~PageV01P384
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0444.jpg)

# ~~شرم نمیداری که با سگ نان میخوری؟ گفت: از شرم نان میدهم به
# ~~درویش.
# پس سر برآورد و مرغی را از هوا بخواند. مرغ فرود آمد و بر دست وی
# ~~نشست و به پر خود سر و چشم خود ms304 را میپوشید. معروف گفت: هر که از خدای
# ~~شرم دارد همه چیز از او شرم دارد. در حال خال خجل شد.
# نقل است که یکی روز طهارت بشکست. در حال تیمم کرد. گفتند:
# ~~اینک دجله، تیمم چرا میکنی؟
# گفت: تواند بود که تا آنجا برسم نمانده باشم.
# نقل است که یکبار شوق بر وی غالب شد. ستونی بود. برخاست و آن
# ~~ستون را در کنار گرفت و چندان بفشارد که بیم آن بود که آن ستون پاره
~~شود. و
# ~~او را کلماتی است عالی.
# گفت: علامت جوانمرد سه چیز است : یکی وفا بی خلاف؛ دوم ستایش
# ~~بی خود؛ سوم عطایی بی سؤال.
# و گفت: علامت دوستی خدای آن بود که او را مشغول دارد به کاری که
# ~~سعادت وی در آن بود و نگاه دارد از مشغولیی که او را به کار نیاید.
# و گفت: علامت گرفت خدای در حق کسی آن بود که او را مشغول کند
# ~~به کار نفس خویش به چیزی که او را به کارنیاید.
# و گفت: علامت اولیای خدای سه چیز است : اندیشهآ ایشان از خدای
# ~~بود؛ وقرار ایشان با خدای بود؛ و شغل ایشان در خدای بود.
# و گفت: چون حق تعالی به بنده ای خیری خواهدداد در عمل خیر بر وی
# ~~بگشاید و در سخن بر وی ببندد، و سخن گفتن مرد در چیزی که به کار نیاید
# ~~علامت خذلان1 است و چون به کسی شری خواهد برعکس این بود.

PageV01P385

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0445.jpg)

# ~~و گفت : حقیقت وفا بهوش آمدن سر است، از خواب غفلت. وفارغ شدن
# ~~اندیشه است از فضول آفت.
# ~~و گفت: چون خدای تعالی به کسی خیری خواهد داد برو بگشاید در عمل
# ~~و در بندد بر وی در کسل.
# ~~و گفت: طلب بهشت بی عمل گناه است، و انتظار شفاعت بی
# ~~نگاه داشت سنت نوعی است از غرور، و امید داشتن رحمت در نافرمانبرداری
# ~~جهل است وحماقت.
# ~~و گفتند : تصوف چیست؟ ms305
# ~~گفت: گرفتن حقایق و گفتن به دقایق، و نومید شدن از آنچه هست در
# ~~دست خلایق.
# ~~و گفت: هر که عاشق ریاست است هرگز فلاح نیابد.
# ~~و گفت: من راهی میدانم به خدای. آنکه از کسی چیزی نخواهی و
# ~~هیچت نبود که کسی از تو چیزی خواهد.
# ~~و گفت : چشم فرو خوابانید، اگر همه ازنری بود و مادهای.
# ~~و گفت : زبان از مدح نگاه دارید، چنانکه از ذم نگاه دارید.
# ~~و سؤال کردند به چه چیز دست یابیم بر طاعت؟ گفت: بدآنکه دنیا از دل
# ~~خود بیرون کنید که اگراندک چیزی از دنیا در دل شما آید هر سجده که کنید
# ~~آن چیز را کنید.
# و پرسیدند: از محبت؟ گفت : محبت نه از تعلیم خلق است که محبت از
# ~~موهبت حق است، وازفضل او.
# و گفت : عارف را اگر هیچ نعمتی نبود او خود در همه نعمتی بود.
# ~~نقل است که یک روز طعامی خوش میخورد. او را گفتند: چه
# ~~می خوزرک: کم پر ا ورمبین یز
# ~~نفس را میگفت: ای نفس! خلاص ده مرا تا تو نیز خلاص یابی.

PageV01P386

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0446.jpg)

# و ابراهیم یکبار او را وصیتی خواست. گفت: توکل کن تا خدای با تو
# ~~به هم بود و انیس تو بود و بازگشت بود که از همه بر او شکایت کنی که
~~جملهآ
# ~~خلق نه تو را منفعت توانند رسانید و نه مضرت دفع توانند کرد.
# و گفت: التماسی که کنی از آنجا کن که جمله درمانها نزدیک اوست، و
# ~~بدانکه هرچه به تو فرو میآید رنجی یا بلایی یا فاقه ای. یقین میدان که
~~فرج
# ~~یافتن از آن در نهان داشتن است.
# و کسی دیگر گفت: مرا وصیتی بکن. گفت: حذر کن از آنکه خدای تو
# ~~را میبیند و تو در شیوهآ مساکین نباشی.
# سری گفت: معروف مرا گفت: چون تورا به خدای حاجتی بود سوگندش
# ~~بده. بگوی یا رب! به حق معروف کرخی که حاجت من ms306 روا کنی، تا حالی
# ~~اجابت افتد.
# نقل است که شیعه یک روز بر در رضا رضی الله عنه مزاحمت کردند و
# ~~پهلوی معروف کرخی را بشکستند. بیمار شد. سری سقطی گفت : مرا وصیتی
# ~~کن. گفت: چون من بمیرم پیراهن مرا به صدقه ده که من میخواهم که از دنیا
# ~~بیرون روم برهنه باشم، چنانکه از مادر برهنه آمدهام. لاجرم در تجرید
~~همتا
# ~~نداشت و از قوت تجرید او بود که بعد از وفات او خاک او را تریاک مجرب
# ~~میگویند. بهر حاجت که به خاک او روند حق تعالی روا گرداند. پس چون
# ~~وفات کرد از غایت خلق و تواضع او بود که همهآ ادیان در وی دعوی کردند.
# ~~جهودان و ترسایان و مؤمنان - هریک گروه- گفتند که وی ازما است. خادم
# ~~گفت: او گفته است هر که جنازهآ مرا از زمین برتواند داشت من از آن قوم
~~ام.
# ترسایان نتوانستند، جهودان نتوانستند برداشت، اهل اسلام بیامدند و
# ~~برداشتند و نماز کردند و باز هم آنجا او را به خاک کردند.
# نقل است که یک روز روزه دار بود و روز به نماز دیگر رسیده بود. در بازار
# ~~می رفت. سقایی میگفت: رحم آلله من شرب. خدای بر آنکس رحمت کناد که
~~PageV01P387
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0447.jpg)

# ~~از این آب بخورد.
# بگرفت و بخورد. گفتند: نه که روزه دار بودی؟ گفت: آری، لکن به دعا
# ~~رغبت کردم.
# چون وفات کرد او را به خواب دیدند. گفتند : خدای با توچه کرد؟
# ~~گفت : مرا در کار دعای سقا کرد و بیامرزید.
# محمد بن الحسین رحمة الله علیه گفت : معروف را به خواب دیدم. گفتم:
# ~~خدای با تو چه کرد؟ گفت : بیامرزید. به زهد و ورع؟ گفت : نه. به قبول
~~یک
# ~~سخن که از پسر سماک شنیدم، به کوفه. گفت: هر که به جملگی به خدای
# ~~باز گردد خدای بر رحمت بدو باز گردد، و همه خلق را بدو باز گرداند. سخن
~~او
# ~~در دل من افتاد. ms307 به خدای باز گشتم و از جملهآ شغلها دست بداشتم، مگر
~~خدمت
# ~~علی بن موسی الرضا. و این سخن او را گفتم. گفت : اگر پند پذیری این
~~تورا
# ~~کفایت است.
# سری گفت : معروف را به خواب دیدم در زیر عرش ایستاده. چشم فراخ و
# ~~پهن باز کرده. چون والهی مدهوش و از حق تعالی ندا می رسید به فریشتگان
~~که
# ~~این کیست. گفتند: بار خدایا! توداناتری.
# فرمان آمد که معروف است که از دوستی ما مست و واله گشته است و جز
# ~~به دیدارما به هوش بازنیاید و جزبه لقای ما از خود خبرنیابد، رحمة الله
~~علیه.

PageV01P388

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0448.jpg)

# ذکر سری سقطی قدس الله روحه
# آن نفس گشتهآ مجاهده، آن دل زندهآ مشاهده، آن سالک حضرت ملکوت،
# ~~آن شاهد عزت. جبروت، آن نقطهآ دایرهآ لانقطی، شیخ وقت سری سقطی رحمة
# ~~الله علیه؛ امام اهل تصوف بود ودر اصناف علم به کمال بود و دریای اندوه
~~و
# ~~درد بود و کوه حلم و ثبات بود و خزانهآ مروت و شفقت بود و در رموز و
~~اشارات
# ~~اعجوبه ای بود و اول کسی که در بغداد سخن حقایق و توحید گفت او بود، و
# ~~بیشتر از مشایخ عراق مرید وی بودند و خال جنید بود و مرید معروف کرخی
# ~~بود و حبیب راعی را دیده بود و در ابتدا [که] در بغداد نشستی دکانی
~~داشت، و
# ~~پردهای از در دکگان درآویخته، درآمدی و نماز کردی. هر روز چندین رکعت
~~نماز
# ~~کردی. یکی از کوه لکام بیامد به زیارت وی و پرده از آن در برداشت و
~~سلام
# ~~گفت، و سری را گفت: فلان پیر از کوه لکام تو را سلام گفت.
# سری گفت: وی در کوه ساکن شده است، پس کاری نباشد. مرد باید که
# ~~در میان بازار به حق مشغول تواند بود چنانکه یک لحظه از حق تعالی غایب
# ~~نبود.   نقل است که درخرید و فروخت جزده نیم، سود نخواستی. یکبار ms308 به
# ~~شصت دینار بادام خرید. بادام گران شد. دلآل بیامد و گفت: بفروش. [و
~~PageV01P389
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0449.jpg)

# ~~پرسید] : به چند؟
# گفت: به شصت و سه دینار.
# گفت: بهای بادام امروز نود دینار است.
# گفت: قرار من این است که هرده دینار نیم دینار بیش نستانم. من عزم
# ~~خود نقش نکنم. دلآل گفت: من نیز روا ندارم که کالای تو به کم فروشم.
# نه دلآل فروخت ونه سری روا داشت.
# ~~دراول سقط فروشی کردی. یک روز بازار بغداد بوخت. او را گفتند: بازار
# ~~بسوخت. گفت: من نیز فارغ شدم.
# بعد از آن نگاه کردند و دکان او نسوخته بود. چون آنچنان بدید آنچه
# ~~داشت به درویشان داد و طریق تصوف پیش گرفت.
# ازو پرسیدند: ابتدا حال تو چگونه بود؟
# گفت: روزی حبیب راعی به دکان من برگذشت. من چیزی بدو دادم که
# ~~به درویشان ده.
# گفت : خیرک الله! آن روز این دعا بگفت. دنیا بر دل من سرد شد تا روز
# ~~دیگر. معروف کرخی میآمد، کودکی یتیم با او همراه. گفت : این را جامه
# ~~کن. من جامه کردم. معروف گفت: خدای تعالی دنیا را بر دل تو دشمن
# ~~گرداناد و تو را از این شغل راحت دهاد. من به یکبارگی از دنیا فارغ
~~آمدم، از
# ~~برکات دعای معروف.
# و کس در ریاضت آن مبالغت نکرد که او تا به حدی که جنید گفت
# ~~هیچکس را ندیدم در عبادت کاملتر از سری که نود و هشت سال بر او بگذشت
# ~~که پهلو بر زمین ننهاد، مگر در بیماری مرگ.
# و گفت: چهل سال است تا نفس از من گزرا در انگبین2 میخواهد و من
~~PageV01P390
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0450.jpg)

# ~~ندادمش
# و گفت: هر روزی چند کرتادر آئینه ای بنگرم، از بیم آنکه نباید که از
# ~~شومی گناه رویم سیاه شده باشد.
# و گفت: خواهم که آنچه بر دل مردمان است بر دل منستی ازاندوهتاایشان
# ~~فارغ بودندی از اندوه.
# و گفت: اگر برادری به نزدیک من آید ms309 و من دست به محاسن فرود آرم
# ~~ترسم که نامم را در جریدهآ منافقان ثبت کنند.
# و بشر خافی گفت: من از هیچ کس بپرسیدمی مگر از سری که زهد او را
# ~~دانسته بودم که شاد شود که چیزی از دست وی بیرون شود.
# جنید گفت : یک روز بر سری رفتم. میگریست. گفتم : چه بوده است؟
# ~~گفت: در خاطرم آمد که امشب کوزه ای را برآویزم تا آب سرد شود، در خواب
# ~~شدم. حوری را دیدم. گفتم: تواز آن کیستی؟ گفت: از آن کسی که کوزه
# ~~برنیا ویزد تا آب خنک شود. و آن حور کوزهآ مرا بر زمین زد. اینک بنگر.
# جنید گفت : سفالهای شکسته دیدم. تا دیرگاه آن سفالها آنجا افتاده بود.
# جنید گفت : شبی خفته بودم، بیدار شدم. سرمن تقاضا کرد که به
# ~~مسجد شونیزیه رو. پس برفتم. شخصی دیدم هایل2 - بترسیدم - مرا گفت : یا
# ~~جنید! از من میترسی ؟ گفتم: آری. گفت: اگر خدای را بسزا بشناخته ای جز
# ~~از وی نترسیدی. گفتم: تو کیستی ؟ گفت: ابلیس. گفتم : میبایست که تو را
# ~~دیدمی. گفت : آن ساعت که ازمن اندیشیدی از خدای غافل شدی و تورا خبر
# ~~نه مراد از دیدن من چه بود؟ گفتم : خواستم تا پرسم که تو را بر فقرا
~~هیچ دست
# ~~باشد؟ گفت: نه. گفتم: چرا؟ گفت: چون خواهم به دنیا بگیرمشان به عقبی
# ~~گریزند، و چون خواهم به عقبی بگیرمشان به مولی گریزند، و مرا آنجا راه
~~PageV01P391
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0451.jpg)

# ~~نیست. گفتم: اگر برایشان دست نیابی ایشان را هیچ بینی؟ گفت: بینم.
# ~~آنگاه که در سماع و وجد افتند بینمشان که از کجا مینالند. این بگفت و
~~ناپدید
# ~~شد. چون به مسجد درآمد سری را دیدم سر بر زانونهاده. سر برآورد و گفت:
# ~~دروغ میگوید. آن دشمن خدای که ایشان از آن عزیزتراند که ایشان به ابلیس
# ~~نماید.
# جنید گفت: با سری به جماعتی مختئان برگذشتم. به دل من درآمد که
# ~~حال ایشان چون ms310 خواهد بود. سری گفت: هرگز به دل من نگذشته است که مرا
# ~~بر هیچ آفریده فضل است در کل عالم. گفتم : یا شیخ نه بر مخنثان خود را
~~فضل
# ~~نهادهای؟ گفت: هرگزنه.
# جنید گفت: به نزدیک سری درشدم. وی را دیدم متغیر. گفتم: چه بوده
# ~~است؟
# گفت پریی از پریان بر من آمد و پرسید: حیا چه باشد؟ جواب دادم. آن
# ~~پری آب گشت، چنین که میبینی.
# نقل است که سری خواهری داشت. دستوری خواست که : این خانهآ تورا
# ~~بروبم؟
# دستوری نداد. گفت: زندگانی من کراء1 این نکند.
# تا یک روز [خواهر] درآمد. پیرزنی را دید که خانهآ وی می رفت. گفت:
# ~~ای برادر! مرادستوری ندادی تا خدمت تو کردمی. اکنون نامحرمی آورده ای؟
# گفت : ای خواهر! دل مشغول مدار که این دنیا است که در عشق ما
# ~~سوخته است و از ما محروم بود. اکنون از حق تعالی دستوری خواست تا از
# ~~روزگار ما تصیبی بود او را. جاروب حجرهآ ما بدو دادند.
# یکی از بزرگان میگوید: چندین مشایخ را دیدم هیچ کس را بر خلق خدای
~~PageV01P392
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0452.jpg)

# ~~چنان مشفق نیافتم که سری را.
# نقل است که هر که سلامش کردی روی ترش کردی و جواب گفتی. از
# ~~سراین پرسیدند. گفت : پیغامبر صلی الله علیه وعلی آله وسلم گفته است که
# ~~هرکه سلام کند بر مسلمانی صد رحمت فرود آید. نود آنکس را بود که روی
# ~~تازه دارد. من روی ترش کرده ام تا نود رحمت او را بود. اگر کسی گوید
~~این
# ~~ایثار بود و درجهآ ایثار از آنچه او کرد زیادت است، پس چگونه او را به
~~از خود
# ~~خواسته باشد؟ گویم: نخن نخکم بالظاهر. روی ترش کردن را به ظاهر حکم
# ~~توانیم کردن اما بر ایثار حکم نمیتوان کرد. یا از سر صدق بود یا نبود
~~از سر
# ~~اخلاص بود یا نبود. لاجرم آنچه به ظاهر به دست او بود به جای آورد.
# نقل است ms311 که یکبار یعقوب را علیه السلام به خواب دید. گفت: ای پیغامبر
# ~~خدای! این چه شور است که از بهریوسف درجهان انداخته ای؟ چون تورا بر
# ~~حضرت بارهست حدیث یوسف را به باد برده.
# ندایی به سر او رسید که: یا سری! دل نگاه دار.
# و یوسف را به وی نمودند. نعره ای بزد و بیهوش شد. و سیزده شبانه روز
# ~~بی عقل افتاده بود. چون به عقل باز آمد گفتند: این جزای آنکس است که
# ~~عاشقان درگاه ما را ملامت کند.
# نقل است که کسی پیش سری طعامی آورد و گفت: چند روز است تا
# ~~نخورده ای؟ گفت : پنج روز.
# گفت: گرسنگی تو گرسنگی بخل بوده است. گرسنگی فقر نبوده است.
# نقل است که سری خواست که یکی از اولیا را بیند. پس به اتفاق یکی را
# ~~بر سر کوهی بدید. چون به وی رسید گفت : السلام علیک! تو کیستی؟ گفت:
# ~~او. گفت: توچه میکنی ؟ گفت: او. گفت: توچه میخوری؟ گفت: او.
# ~~گفتم : این که میگویی او، ازاین خدای را میخواهی؟ این سخن بنشید،
# ~~تعرهای برد وجان بداد.

PageV01P393

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0453.jpg)

# نقل است که جنید گفت: سری مرا روزی از محبت پرسید. گفتم:
# ~~گروهی گفتند موافقت است و گروهی گفتند اشارت است و چیزهای دیگر
# ~~گفته است. سری پوست دست خویش بگرفت و بکشید، از دستش برنخاست.
# ~~گفت: به عزت او اگر گویم این پوست از دوستی او خشک شده است راست
# ~~گویم. و از هوش بشد و روی او چون ماه گشت.
# نقل است که سری گفت: بنده به جایی برسد در محبت که اگر تیری یا
# ~~شمشیری بر وی زنی خبر ندارد و از آن خبر بود اندر دل من تا آنگاه کی
~~آشکارا
# ~~شد که چنین است.
# سری گفت: چون خبر می یابم که مردمان بر من میآیند تا از من علم
# ~~آموزند دعا گویم یا رب توایشان را علمی عطا کن که مشغول گرداند تا من ms312
# ~~ایشان را به کارنیایم که من دوست ندارم ایشان سوی من آیند.
# نقل است که مردی سی سال بود تا در مجاهده ایستاده بود. گفتند: این به
# ~~چه یافتی؟
# گفت: به دعای سری.
# گفتند: چگونه؟
# گفت: روزی به در سرای او شدم و در بکوفتم. او در خلوتی بود. آواز داد
# ~~کیست؟ گفتم : آشنا. گفت: اگر آشنا بودی مشغول او بودی و پروای مات
# ~~نبودی. پس گفت : خداوندا! به خودش مشغول کن چنانکه پروای هیچ کسش
# ~~فبود.
# همین که این دعا گفت چیزی به سینهآ من فرود آمد و کار من بدین جای
# ~~رسید.
# نقل است که یک روز مجلس میگفت. یکی از ندیمان خلیفه میگذشت.
# ~~نام او احمد یزید کاتب بود. با تجملی تمام و جمعی خادمان و غلامان گرد
~~او
# ~~درآمده. گفت: باش تا به مجلس این مرد رویم. چند جایی رویم که نباید
~~رفت.

PageV01P394

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0454.jpg)

# ~~پس دلم آنجا بگرفت.
# پس به مجلس سری رفت و بنشست و بر زبان سری رفت که : در هژده هزار
# ~~عالم هیچ کس نیست از آدمی ضعیفتر و هیچ کس از انواع خلق خدای، در
# ~~فرمان خدای چنان عاصی نشود که آدمی - که اگر نیکو شود چنان نیکو شود
# ~~که فرشته رشک برد از حالت او و اگر بد شود چنان بد شود که دیورا ننگ
~~آید
# ~~از صحبت او. عجب از آدمی بدین ضعیفی که عاصی شود در خدای بدین
# ~~بزرگی.
# این تیری بود که از کمان سری جدا شد و بر جان احمد آمد. چندان
# ~~بگریست که از هوش بشد. پس گریان برخاست و به خانه رفت و آن شب هیچ
# ~~نخورد و سخن نگفت. دیگر روز پیاده به مجلس آمده- اندوهگن و زردروی -
# ~~چون مجلس به آخر رسید برفت به خانه. روز سوم پیاده تنها بیامد. چون
~~مجلس
# ~~تمام شد پیش سری آمد و گفت: ای استاد! آن سخن تومرا گرفته است و دنیا
~~را
# ~~بر دل من سرد ms313 گردانیده ای میخواهم از خلق عزلت گیرم و دنیا را فرو
~~گذارم. مرا
# ~~بیان کن راه سالکان.
# گفت: راه طریقت خواهی یا راه شریعت؟ راه عام خواهی یا راه خاص؟
# گفت: هر دو را بیان کن.
# گفت: راه عام آن است که پنج نماز پس امام نگاه داری و زکوة بدهی،
# ~~اگر مال باشد از بیست دینار نیم دینار. و راه خاص آن است که همهآ دنیا
~~را
# ~~پشت پای زنی و به هیچ از آرایش وی مشغول نشوی. اگر بدهند قبول نکنی و
~~تو
# ~~دانی این است این دو راه.
# پس از آنجا برون آمد و روی به صحرایی نهاد. چون روزی چند برآمد
# ~~پیرزنی موی کنده و روی خراشیده بیامد به نزدیک سری و گفت : ای امام
# ~~مسلمانان! فرزندکی داشتم جوان و تازه روی. روزی به مجلس تو آمد خندان و
# ~~خرامان، و بازگشت گریان و گدازان. اکنون چند روز است تا غایب شده است
~~PageV01P395
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0455.jpg)

# ~~و نمیدانم کجاست. دلم در فراق او بسوخت. تدبیر این کار من بکن.
# از بس زاری که کرد سری را رحم آمد. گفت: دل تنگی مکن که جز خیر
# ~~نبود. چون بیاید من تورا خبر دهم، که وی ترک دنیا گفته است و اهل دنیا
~~را
# ~~مانده، نایب حقیقی شده است.
# چون مدتی برآمد شبی احمد بیامد. سری خادم را گفت: برو و پیرزن را
# ~~خبرده.
# پس سری احمد را دید - زردروی شده و نزار گشته و بالای سروش ادوتا
# ~~گشته - گفت: ای استاد مشفق! چنانکه مرا در راحت افگنی و از ظلمات
# ~~برهانیدی خدای تورا راحت دهاد؛ و راحت دو جهانی تورا ارزانی داراد.
# ایشان در این سخن بودند که مادر احمد و عیال او بیامدند - و پسرکی خرد
# ~~داشت، بیاوردند- چون مادر را چشم بر احمد افتاد بر آن حال بدید که
~~[هرگز
# ~~تا کنون] ندیده بود. خویشتن در کنار او افگند؛ و عیال نیز به یکسوی
~~زاری
# ~~میکرد، و ms314 پسرک میگریست خروش از همه برآمد. سری گریان شد. بچه
# ~~خویشتن در پای او انداخت. هرچند کوشیدند تا او را به خانه برند البته
~~سود
# ~~نداشت. گفت: ای امام مسلمانان! چرا ایشان را خبر کردی که کار مرا به
~~زیان
# ~~بخواهند آورد.
# گفت: مادرت بسیار زاری کرده بود. من از وی پذیرفته ام.
# پس احمد خواست که باز گردد. زن گفت: مرا به زندگی بیوه کردی، و
# ~~فرزندان یتیم کردی. آن وقت که او تورا خواهد من چه کنم ؟
# لاجرم پسر را با خود برباید گرفت. گفت: چنین کنم فرزند را.
# آن جامهآ نیکواز وی بیرون کرد و پارهای گلیم بر وی انداخت و زنبیل در
# ~~دست او نهاد و گفت : روان شو!

PageV01P396

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0456.jpg)

# ~~مادر چون آن حال بدید گفت: من طاقت این کار ندارم.
# ~~فرزند را درربود. احمد زن را گفت: تورا نیز وکیل خود کردم. اگر
# ~~خواهی پای مرا گشاده کن.
# ~~پس احمد باز گشت و روی به صحرا نهاد تا سالی چند برآمد. شبی
# ~~[هنگام] نماز خفتن بود که کسی روی به خانقاه سری نهاد و درآمد و گفت :
# ~~مرا احمد فرستاده است. می گوید کار من تنگ درآمده است، مرا دریاب!
# ~~شیخ برفت. احمد را دید در گورخانه1 ای بر خاک خفته و نفس به لب آمده
# ~~و زبان میجنبانید - گوش داشت - میگفت : لیثل هذا فلیغمل آلعاملون.
# ~~سری سر وی برداشت و از خاک پاک کرد و بر کنار خود نهاد. احمد
# ~~چشم باز کرد، شیخ را دید. گفت: ای استاد! بوقت آمدی که کار من تنگ
# ~~درآمده است.
# ~~پس نفس منقطع شد. سری گریان روی به شهر نهاد تا کار او بسازد.
# ~~خلقی را دید که از شهر بیرون میآمدند. گفت : کجا می روید؟
# ~~گفتند: خبر نداری که دوش از آسمان ندایی آمد که هرکه خواهد بر ولی
# ~~خاص خدای نماز کند گوبه گورستان شونیزیه رود.
# ~~و نفس وی چنین بود که مریدان چنین ms315 میخاستند و اگر خود از وی
# ~~جنید خاست تمام بود.
# ~~سخن اوست که : ای جوانان! کار به جوانی کنید - بیش از آنکه به پیری
# ~~رسید- که ضعیف شوید و در تقصیر بمانید، چنین که من مانده ام.
# ~~و این وقت که این سخن گفت هیچ جوان طاقت عبادت او نداشت.
# ~~و گفت: سی سال است که استغفار می کنم از یک شکر گفتن.
# ~~گفتند: چگونه؟

PageV01P397

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0457.jpg)

# گفت: بازار بغداد بسوخت، اما دکان من نسوخت. مرا خبر دادند. گفتم:
# ~~الحمد لله! از شرم آنکه خود را به از برادر مسلمان خواستم و دنیا را
~~حمد گفتم از
# ~~آن استغفار می کنم.
# و گفت: اگریک حرف از وردی که مراست فوت شود هرگز آن را قضا
# ~~نیست.
# و گفت: دور باشید از همسایگان توانگر و قرایان بازار و عالمان امیران.
# و گفت : هر که خواهد به سلامت بماند دین او؛ و به راحت رسد دل او و
# ~~تن او؛ واندک شود غم او؛ گواز خلق عزلت کن که اکنون زمان عزلت است و
# ~~روزگار تنهایی.
# و گفت: جملهآ دنیا فضول است مگرپنج چیز: نانی که سد رمق بود؛ و
# ~~آبی که تشنگی ببرد؛ و جامه ای که عورت بپوشد؛ و خانه ای که در آنجا
~~تواند
# ~~بود؛ وعلمی که بدان کار میکنی.
# و گفت: هر معصیت که از سبب شهوت بود امید توان داشت به آمرزش
# ~~آن؛ و هر معصیت که آن به سبب کبر بود امید نتوان داشت به آمرزش آن.
~~زیرا
# ~~که معصیت ابلیس از کبربود و زلت1 آدم از شهوت.
# و گفت: اگر کسی در بستانی بود که درختان بسیار باشد، بر هر برگ
# ~~درختی مرغی نشسته و به زبانی فصیح میگویند التلام علیک یا ولی الله،
# ~~آنکس نترسد که آن مکر است و استدراج2، بر وی بباید ترسید.
# و گفت : علامت استدراج کوری است از عیوب نفس.
# و گفت : مکر قولی است بی عمل.
# و گفت : ادب ترجمان ms316 دل است.
# و گفت: قویترین قوی آن است که بر نفس خود غالب آیی و هر که عاجز
~~PageV01P398
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0458.jpg)

# ~~آید از ادب نفس خویش از ادب غیری عاجزتر بود هزاربار.
# و گفت : بسیاراند جمعی که گفت ایشان موافق فعل نیست اما اندک
# ~~است آنکه فعل او موافق گفت اوست.
# و گفت : هرکه قدر نعمت نشناسد زوال آیدش از آنجا که نداند.
# و گفت: هرکه مطیع شود آن را که فوق اوست، مطیع او شود آنکه دون
# ~~اوست.
# و گفت : زبان تو ترجمان دل توست و روی تو آینهآ دل توست. بر روی تو
# ~~پیدا شود آنچه در دل پنهان داری.
# و گفت: دلها سه قسم است: دلی است مثل کوه که آن را هیچ از جای
# ~~نتواند جنبانید؛ و دلی است مثل درخت - بیخ او ثابت اما باد او را گاه
~~گاه
# ~~حرکتی میدهد-: و دلی است مثل بری که با باد می رود و بهر سوی میگردد.
# و گفت : دلهای ابرار معلق به خاتمت است و دلهای مقربان معلق به
# ~~سابقت است. معنی آن است که : حسنات ابرار سیئات امقربان است و حسنهآ
# ~~سیئه از آن میشود که براو فرومی آید. به هرچه فرو آیی کار بر توختم شود
~~و ابرار
# ~~آن قومی اند که فرو آیند که إن آلابرار لفی نعیم. بر نعمت فروآیند
~~لاجرم دلهای
# ~~ایشان معلق خاتمت بود اما سابقان را که مقربان اند چشم در ازل بود.
~~لاجرم
# ~~هرگز فرونیایند که هرگز به ازل نتوان رسید از این جهت. چون بر هیچ
~~فرونیایند
# ~~ایشان را به زنجیر بهشت باید کشید.
# و گفت: حیا و انس به در دل آیند. اگر در دلی زهد و ورع باشد فرود آیند،
# ~~و اگرنه باز گردند.
# و گفت: پنج چیز است که قرار نگیرد در دل، اگر در آن دل چیزی دیگر
# ~~بود: خوف از خدای؛ و رجا به خدای؛ و دوستی خدای؛ وحیا ازخدای؛ وأنس
~~PageV01P399
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0459.jpg) ms317

# ~~به خدای.
# و گفت: مقدار هر مردی در فهم خویش بر مقدار نزدیکی دل او بود به
# ~~خدای.
# و گفت: فهم کننده ترین خلق آن بود که فهم کند اسرار قرآن و تدبر کند
# ~~در آن اسرار.
# و گفت: صابرترین خلق کسی بود که بر خلق صبر تواند کرد.
# و گفت: فردا أمتان را به انبیبا خوانند ولیکن دوستان را به خدای
# ~~بازخوانند.
# و گفت : شوق برترین مقام عارف است.
# گفت: عارف آن است که خوردن وی خوردن بیماران بود و خفتن وی
# ~~خفتن مارگزیدگان بود و عیش وی عیش غرقه شدگان بود.
# و گفت: در بعضی کتب منزل نوشته است خداوند فرمود : ای بندهآ من!
# ~~چون ذکر من برتو غالب شود من عاشق توشوم. و عشق اینجا به معنی محبت
# ~~ود
# و گفت: عارف آفتاب صفت است که بر همهآ عالم بتابد و زمین شکل
# ~~است که بار همهآ موجودات بکشد و آب نهاد است که زندگانی دلهای همه بدو
# ~~بود و آتش رنگ است که عالم بدو روشن گردد.
# و گفت: تصوف نامی است سه معنی را : یکی آنکه معرفتش نور ورع
# ~~فرونگیرد؛ و در عالم باطن هیچ نگوید که نقض ظاهر کتاب بود؛ و کرامات او
# ~~را بدان دارد که مردم بازدارد از محارم.
# و گفت: علامت زاهد آرام گرفتن نفس است از طلب و قناعت کردن
# ~~است بدانچه از گرسنگی برود بر وی و راضی بودن است بدانچه عورت پوشی بود
# ~~و نفور1 بودن نفس است از فضول و برون کردن خلق ازدل.

PageV01P400

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0460.jpg)

# ~~و گفت: سرمایهآ عبادت زهد است در دنیا و سرمایهآ فتوت رغبت است در
# ~~اخرت.
# ~~و گفت: عیش زاهد خوش نبود که وی به خود مشغول است و عیش
# ~~عارف خوش بود چون از خویشتن مشغول بود.
# ~~و گفت: کارهای زهد همه بر دست گرفتم هرچه خواستم از او یافتم مگر
# ~~زهد.
# ~~و گفت: هر که بیاراید در چشم خلق آنچه ms318 در او نبود بیفتد از ذکر حق.
# ~~و گفت: هر که بسیار آمیخت با خلق از اند کی صدق است.
# ~~و گفت: حسن خلق آن است که خلق را نرنجانی و رنج خلق بکشی
# ~~بی کینه ومکافات.
# ~~و گفت: از هیچ برادر بریده مشودر گمان و شک و دست از صحبت او
# ~~بازمدار بی عتاب.
# ~~و گفت : قویترین خلق آن است که با خشم خویشتن برآید.
# ~~و گفت: ترک گناه گفتن سه وجه است: یکی از خوف دوزخ؛ ویکی از
# ~~رغبت بهشت؛ ویکی از شرم خدای.
# ~~و گفت: بنده کامل نشود تا آنگاه که دین خود را بر شهوات اختیار نکند.
# ~~نقل است که یکی روز در صبر سخن میگفت. کژدمی چند بار او را زخم
# ~~زد. آخر گفتند : چرا او را دفع نکردی؟
# ~~گفت: شرم داشتم. چون در صبر سخن میگفتم.
# ~~و در مناجات گفته است : الهی عظمت تو مرا باز برید از مناجات تو، و
# ~~شناخت من به تو مرا انس داد با تو.
# ~~و گفت: اگرنه آنستی1 که تو فرمودهای که مرا یاد کن به زبان، و اگرنه
~~PageV01P401
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0461.jpg)

# ~~یاد نکردمی. یعنی تو درزبان نگنجی و زبانی که به لهو آلوده است به ذکر
~~تو
# ~~چگونه گشاده گردانم؟
# جنید گفت: سری گفت نمیخواهم در بغداد بمیرم. از آنکه ترسم مرا
# ~~زمین نپذیرد و رسوا شوم. ومردمان به من گمان نیکوبرده اند، ایشان را بد
~~افتد.
# ~~گفت : ای جنید بنه1 که آتش تیزتر شود.
# جنید گفت : حال چیست؟
# گفت: عبدا مملوکا لا یقد رعلی شیء. گفتم: وصیتی بکن. گفت:
# ~~مشغول مشوبه سبب صحبت خلق از صحبت حق تعالی. جنید گفت : اگراین
# ~~سخن را پیش ازین گفتنی با تو نیز صحبت نداشتمی.
# ونفس سری سیری شد. رحمة الله علیه رحمة واسعة.

PageV01P402

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0462.jpg)

# ذکر فتح موصلی قدس الله روح العزیز
# آن عالم فرع و اصل، آن حاکم وصل وفصل، آن ستودهآ رجال، آن ربودهآ
# ~~جلال، آن به حقیقت ms319 ولی، شیخ وقت : فتح موصلی رحمة الله علیه؛ از بزرگان
# ~~مشایخ بود وصاحب همت بود و عالیقدر، و در ورع و مجاهده به غایت بود و
# ~~حزنی وخوفی غالب داشت و انقطاع از خلق وخود را پنهان میداشت ازخلق،
# ~~تا حدی که دسته ای کلید برهم بسته بود بر شکل بازرگانان. هر کجا رفتی
~~در
# ~~پیش سجاده بنهادی تا کسی ندانستی که او کیست. وقتی دوستی از دوستان
# ~~حق تعالی بدو رسید او را گفت : بدین کلیدها چه میگشایی که بر خود
# ~~بسته ای؟
# از بزرگی پرسیدند: فتح را هیچ علم هست؟ گفت: او را بسنده است. علم
# ~~که ترک دنیا کرده است به کلی.
# ابو عبد الله بن جلا گوید: درخانهآ سری بودم. چون پارهای از شب بگذشت
# ~~جامههای پا کیزه در پوشید و ردا برافگند. گفتم: در این وقت کجا می روی؟
# گفت : به عیادت فتح موصلی.
### | 405 PageV01P403
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0463.jpg)

# چون بیرون آمد عسس1 بگرفتش و به زندان برد. چون روز شد فرمودند
# ~~محبوسان را چوب زنید. چون جلآد دست برداشت تا او را بزند دستش خشک
# ~~شد - نتوانست جنبانیدن- جلاد را گفتند: چرا نمی زنی؟ گفت : پیری برابر
# ~~من ایستاده است و میگوید تا بر او نزنی. دست من بی فرمان شد.
~~بنگریستند.
# ~~فتح موصلی بود. سری را نزد،او بردند و رها کردند.
# نقل است که روزی فتح را پرسیدند: از صدق. دست در کورهآ آهنگری
# ~~کرد، پارهای آهن تافته بیرون آورد و بر دست نهاد و گفت : صدق این است.
# فتح گفت : امیر المؤمنین علی را به خواب دیدم. گفتم : مرا وصیتی کن!
# ~~گفت: ندیدم چیزی نیکوتر از تواضع که توانگر کند مرد درویش را، بر امید
~~ثواب
# ~~حق. گفتم : بیفزای. گفت: نیکوتر از این کبر درویش است بر توانگران از
# ~~غایت اعتماد که او دارد بر حق.
# نقل است که فتح گفت : وقتی در مسجد بودم - با یارن - جوانی درآمد با
# ~~پیراهنی خلق1 وسلام کرد و ms320 گفت غریبان را خدای باشد، و پس فردا به فلان
# ~~محلت بیای وخانهآ من نشان خواه، ومن خفته باشم. مرا بشوی و این پیراهن
~~را
# ~~کفن کن و به خاک دفن کن.
# برفتم. چنان بود. او را بشستم و آن پیراهن را کنن کردم و دفن کردم.
# ~~میخواستم باز گردم. دامن بگرفت و گفت : اگر مرا ای فتح بر حضرت خدای
# ~~منزلتی بود تو را مکافات کنم براین رنج که دیدی. پس گفت : مرد بر آن
~~بمیرد
# ~~که بر آن زیسته باشد. این بگفت و خاموش شد.
# نقل است که یک روز می گریست. اشکهای خون آلود از دیدگان میبارید.
# ~~گفتند : یا فتح! چرا پیوسته گریانی؟
# گفت: چون از گناه خود یاد میکنم خون روان میشود از دیدهآ من که نباید
~~PageV01P404
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0464.jpg)

# ~~گریستن من به ریا بود نه به اخلاص.
# نقل است که کسی فتح را پنجاه درم آورد. گفت: در خبر است که هرکه
# ~~را بی سؤال چیزی دهد و رد کند، بر حق تعالی رد کرده است. یک درم بگرفت
# ~~وباقی بازداد.
# و گفت: با سی پیر صحبت داشتم که ایشان از جملهآ ابدال بودند. همه
# ~~گفتند : بپرهیز از صحبت خلق و همه به کم خوردن فرمودند.
# و گفت : ای مردمان نه هر که طعام و شراب از بیمار باز گیرد بمیرد.
# ~~گفتند : بلی. گفت : همچنین دل که از علم و حکمت و سخن مشایخ باز گیرد
# ~~بمیرد.
# و گفت: وقتی پرسیدم از راهبی که راه به خدای چگونه است؟ گفت: چو
# ~~روی به راه وی آوردی آنجاست.
# و گفت: اهل معرفت آن قوم اند که چون سخن گویند از خدای گویند و
# ~~چون عمل کنندبرای خدای کنند و چون طلب کنند از خدای طلب کنند.
# و گفت: هر که مداومت کند بر ذکر دل آنجا شادی محبوب پدید آید و
# ~~هر که خدای را برگزیند بر هوای خویش از آنجا دوستی خدای تعالی پدید آید
~~و ms321
# ~~هر که را آرزومندی بود به خدای روی بگرداند از هرچه جز اوست.
# نقل است که چون فتح وفات کرد او را به خواب دیدند. گفتند: خدای با
# ~~توچه کرد؟
# گفت: خداوند تعالی فرمود چرا چندین گریستی؟ گفتم : الهی از شرم
# ~~کناهال. فرمود. یا فسح! فریشتهآ گناه تورا فرموده بودم که تا چهل سال
~~هیچ
# ~~گناه بر تو ننویسد از بهر گریستن تو. رحمة الله علیه.

PageV01P405

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0465.jpg)

# ذکر احمد حواری قدس الله روحه
# آن شیخ کبیر، آن امام خطیرا، آن زین2 زمان، آن رکن جهان، آن ولی قبهآ
# ~~تواری قطب وقت : احمد حواری رحمة الله علیه؛ یگانهآ وقت بود، ودر جملهآ
# ~~فنون علوم عالم بود، ودر طریقت بیانی عالی داشت، ودر حقایق معتبر بود،
~~و
# ~~در روایات و احادیث مقتدا بود، و رجوع اهل عهد در واقعات بدو بود، و از
~~اکابر
# ~~مشایخ شام بود، وبه همهآ زبانها محمود بود تا به حدی که جنید گفت :
~~احمد
# ~~حواری ریحان شام است. و از مریدان ابوسلیمان دارایی بود، و با سفیان
~~عیینه
# ~~صحبت داشته بود، و سخن او را در دلها اثری عجب بود، و در ابتدا به
~~تحصیل
# ~~علم مشغول بود، تا در علم به درجهآ کمال رسید.
# آنگاه کتب را برداشت و به دریا برد و گفت: نیکو دلیل و راه بری بودی
# ~~ما را. اما ازپس رسیدن به مقصود مشغول بودن به دلیل محال بود که دلیل
~~تا
# ~~آنگاه باید که مرید در راه بود. چون به پیشگاه پدید آمد درگاه و راه را
~~چه قیمت.
# پس گتبرا به دریا رها کرد و به سبب آن رنجهای عظیم کشید. و مشایخ
# ~~گفتند : آن در حال سکر بود.

PageV01P406

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0466.jpg)

# نقل است که میان سلیمان دارایی و احمد حواری عهد بود که به هیچ چیز
# ~~وی را مخالفت نکند. روزی سخن میگفت. وی را گفت : تنور تافته اند، چه
# ~~فرمایی؟
# ابو سلیمان جواب نداد. سه بار بگفت. بوسلیمان ms322 گفت: برو و در آنجا
# ~~بنشین.
# چون براین حال ساعتی برآمد یاد آمدش. گفت: احمد را طلب کنید.
# طلب کردند، نیافتند. گفت: در تنور بنگریت که با من عهد دارد که به
# ~~هیچ چیز مرا مخالفت نکند.
# چون بنگرستند در تنور بود. مویی بر وی نسوخته بود.
# نقل است که گفت : حوری را به خواب دیدم. نوری داشت که
# ~~میدرخشید. گفتم : ای حورا رویی نیکوداری.
# گفت : آری، یا احمد! آن شب که بگریستی من آن آب دیدهآ تودرروی
# ~~خود مالیدم، روی من چنین شد.
# و گفت: بنده ای تایب نبود تا پشیمان نبود به دل، و استغفار نکند به
# ~~زبان، و ازعهدهآ مظالم بیرون نیاید تا جهد نکند درعبادت. چون چنین بود
~~که
# ~~گفتم از توبه و اجتهاد زهد و صدق برخیزد، و از صدق توکل برخیزد، و
~~ازتوکل و
# ~~استقامت برخیزد، و از استقامت معرفت برخیزد. بعد از آن لذت انس بود،
~~بعد از
# ~~انس حیا بود، بعد از حیا خوف بود از مکر و استدراج؛ و در جملهآ این
~~احوال از
# ~~دل او مفارقت نکند از خوف آنکه نباید که این احوال براو زوال آید و از
~~لقای
# ~~حق بازماند.
# و گفت: هر که بشناسد آنچه از او باید ترسید آسان شود بر وی دور بودن از
# ~~هرچه او را نهی کردهاند از آن.
# و گفت: هر که عاقلتر بود به خدای عارفتر بود و هر که به خدای عارفتر بود
~~PageV01P407
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0467.jpg)

# ~~و گفت: رجا قوت خایفان است.
# ~~و گفت: فاضلترین گریستن گریستن بنده بود در فوت شدن اوقاتی که نه
# ~~بر وجه بوده باشد.
# ~~و گفت: هر که به دنیا نظر کند به نظر ارادت و دوستی حق تعالی او را نور
# ~~فقر وزهد ازدل او بیرون برد.
# ~~و گفت: دنیا چون مزبله ای است، و جایگاه جمع آمدن سگان است. و
# ~~کمتر از سگ باشد آنکه بر سر معلوم دنیا نشیند، از آنکه سگ از ms323 مزبله چون
# ~~حاجت خود روا کند - سیر شود - باز گردد.
# ~~و گفت: هر که نفس خویش را نشناسد او دردین خویش در غرور بود.
# ~~و گفت: مبتلا نگرداند حق تعالی هیچ بندهای را به چیزی سخت تراز
# ~~غفلت وسخت دلی.
# ~~و گفت: انبیا مرگ را کراهیت داشتهاند که از ذکر حق بازماندهاند.
# ~~و گفت : دوستی خدای دوستی طاعت خدای بود.
# ~~و گفت: دوستی خدای را نشانی هست و آن دوستی طاعت اوست.
# ~~و گفت : هیچ دلیل نیست بر شناختن خدای جزخدای. اما دلیل طلب
# ~~کردن برای آداب خدمت است.
# ~~و گفت: هر که دوست دارد او را به خیر بشناسند یا نیکویی او را یاد
# ~~کنند، او مشرک است در عبادت خدای تعالی. به نزدیک این طایفه از بهر
~~آنکه
# ~~هر که خدای را به دوستی پرستد دوست ندارد که خدمت او را هیچ کس بیند جز
# ~~مخدوم او. والسلام.

PageV01P408

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0468.jpg)

# ~~لشا
# ذکر احمد خضرویه قدس الله روح العزیز
# آن جوانمرد راه، آن پاکبارز درگاه، آن متصرف طریقت، آن متوکل به
# ~~حقیقت، آن صاحب فتوت شیخی : احمد خضرویه بلخی رحمة الله علیه؛ از
# ~~معتبران مشایخ خراسان بود، واز کاملان طریقت بود، و از مشهوران فتوت
~~بود،
# ~~واز سلطانان ولایت، و از مقبولان جملهآ فرقت بود، ودر ریاضت مشهور بود،
~~و
# ~~در کلمات عالی مذکوربود، و صاحب تصنیف بود، و هزار مرید داشت - که
# ~~هر هزار بر آب می رفتند و بر هوا میپریدند- و در ابتدا مرید حاتم اصم
~~بود، و با
# ~~ابوتراب صحبت داشته بود، و بوحفص را دیده بود.
# بوحفص را پرسیدند : از این طایفه که را دیدی؟
# گفت : هیچ کس را ندیدم بلندهمتتر و صادق احوالتر که احمد
# ~~خضرویه.
# و هم ابو حفص گفت : اگر احمد نبودی فتوت و مروت پیدا نگشتی.
# و احمد جامه به رسم لشکریان پوشیدی، وفاطمه - که عیال او بود- اندر
# ~~طریقت آیتی بود، و از دختران امیر بلخ بود. توبت1 کرد و بر ms324 احمد کس
~~فرستاد PageV01P409
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0469.jpg)

# ~~که : مرا از پدر بخواه.
# احمد اجابت نکرد. دیگر بار کس فرستاد که : ای احمد! من تورا
# ~~مردانه تر از این دانستم. راه بر1 باش نه راه بر3.
# احمد کس فرستاد و [فاطمه] از پدر [به همسری] بخواست. پدر به حکم
# ~~تبرک او را به احمد داد. فاطمه به ترک شغل دنیا بگفت ، و به حکم عزلت
~~با
# ~~احمد بیارامید؛ تا احمد را قصد زیارت بایزید افتاد. فاطمه با وی برفت.
~~چون
# ~~پیش بایزید اندر آمدند فاطمه نقاب از روی برداشت و با ابویزید سخن
~~میگفت.
# ~~احمد از آن متغیرشد و غیرتی بردلش مستولی شد. گفت : ای فاطمه! این چه
# ~~گستاخی بود که با بایزید کردی؟
# فاطمه گفت: از آنکه تو محرم طبیعت منی و بایزید محرم طریقت من. از
# ~~توبه هوا برسم، و ازوی به خدای رسم. و دلیل سخن این است که او از صحبت
# ~~من بی نیازاست و توبه من نیازمندی.
# و پیوسته بایزید با فاطمه گستاخ میبودی تا روزی بایزید را چشم بر دست
# ~~فاطمه افتاد که حنا بسته بود. گفت: یا فاطمه! از برای چه حنا بسته ای؟
# گفت: یا بایزید! تا این غایت تو دست و حتای من ندیده بودی مرا برتو
# ~~انبساط بود. اکنون که چشم توبر اینها افتاد صحبت ما با توحرام شد. و
~~اگر
# ~~کسی را اینجا خیالی رود پیش ازاین گفته ام.
# بایزید گفت: از خداوند درخواست کرده ام تا زنان را بر چشم من چودیوار
# ~~گرداند و بر چشم من یکسان گردانیده است. چون کسی چنین بود او کجا زن
# ~~یند؟
# مس احمد و فاطمه از آنجا به نیشابور آمدند و اهل نیشابور را با احمد خوش
# ~~بود و چون یحیی معاذ رازی رحمة الله علیه به نیشابور آمد و قصد بلخ
~~داشت، PageV01P410
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0470.jpg)

# ~~احمد خواست که او را دعوتی کند. با فاطمه مشورت کرد که دعوت یحیی را
# ~~چه باید؟
# فاطمه گفت: ms325 چندین گاو و گوسفند و حوایج و چندین شمع و عطر، و با
# ~~این همه چند خر نیز بباید.
# احمد گفت: باری، گشتن خر چرا؟
# گفت: چون کریمی به مهمان آید باید که سگان محلت را از آن نصیبی
# ~~تود.
# این فاطمه در فتوت چنان بود. لاجرم بایزید گفت: هر که خواهد که تا
# ~~مردی بیند - پنهان در لباس زنان- گو در فاطمه نگر.
# نقل است که احمد گفت : مدتی مدید نفس خویش را قهر کردم. روزی
# ~~جماعتی به غزا می رفتند. رغبتی عظیم در من پدید آمد و نفس احادیثی که
~~در
# ~~بیان ثواب غزا بودی به پیش میآورد. عجب داشتم. گفتم : از نفس نشاط
# ~~طاعت نیاید. این مگر آن است که او را پیوسته در روزه میدارم. از گرسنگی
# ~~طاقتش نمانده است میخواهد تا روزه گشاید.
# گفتم: به سفر روزه نگشایم. گفت : روا دارم.
# عجب داشتم. گفتم : مگر از بهر آن میگوید که من او را به نماز شب
# ~~فرمایم. خواهد که به سفر رود تا به شب بخسبد و بیاساید.
# گفتم : تا روز بیدار دارمت. گفت: روا دارم.
# عجب داشتم و تفکر کردم که مگر از آن میگوید تا با خلق بیامیزد که
# ~~ملول گشته است در تنهایی تا به خلق انسی یابد.
# گفتم: هرکجا تو را برم تو را به .کرانه ای فرود آرم و با خلق ننشینم.
~~گفت:
# ~~روا دارم.
# عاجز آمدم و به تضرع به حق باز گشتم تا از مکر وی مرا آگاه کند یا او را
# ~~مفر آورد، تا چنین گفت که تومرا به خلافهای مراد هر روزی صد بار همی
~~PageV01P411
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0471.jpg)

# ~~گشی و خلق آگاه نی. آنجا باری در غزو به یکبار گشته شوم و بازرهم و
~~همهآ
# ~~جهان آوازه شود که زهی احمد خضرویه که او را بکشتند و شهادت یافت.
# گفت: سبحان آن خدایی که نفسی آفرید به زندگانی منافق و از پس مرگ
# ~~هم منافق نه بدین جهان ms326 اسلام خواهد آورد و نه بدآن جهان. پنداشتم که
~~طاعت
# ~~میجویی ندانستم که زنار میبندی. و خلاف او که میکردم زیادت کردم.
# نقل است که گفت: یکبار به بادیه بر توکل به راه حج درآمد. پارهای
# ~~برفتم، خار مغیلان در پایم شکست. بیرون نکردم. گفتم : توکل باطل شود.
# ~~همچنان می رفتم. پایم آماس گرفت. [باز] هم بیرون نکردم. همچنان لنگان
# ~~لنگان به مکه رسیدم و حج بگزاردم و همچنان باز گشتم و جملهآ راه از وی
~~چیزی
# ~~بیرون میآمد و من به رنجی تمام می رفتم. مردمان بدیدند و آن خار از
~~پایم بیرون
# ~~کردند. پایم مجروح شد. روی به بسطام نهادم. به نزدیک بایزید درآمدم.
~~بایزید
# ~~را چشم بر من افتاد. تبسمی بکرد و گفت: آن اشکیل1 که برپایت نهادند چه
# ~~کردی؟
# گفتم: اختیار خویش به اختیار او بگذاشتم.
# شیخ گفت: ای مشرک! اختیار من میگویی. یعنی تورا نیز وجودی و
# ~~اختیاری هست؟ این شرک نبود.
# نقل است که گفت: عز درویشی خویش را پنهان دار. پس گفت:
# ~~درویشی در ماه رمضان یکی توانگری به خانه برد و در خانهآ وی به جزنانی
# ~~خشک نبود. توانگر بازگشت. صرهای زربدو فرستاد. درویش آن زررا
# ~~بازفرستاد و گفت: این سزای آنکس است که سرخویش با چون تویی آشکار
# ~~کند. ما این درویشی به هر دو جهان نفروشیم.
# نقل است که دزدی در خانهآ او درآمد. بسیاری بگشت. هیچ نیافت.

PageV01P412

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0472.jpg)

# ~~خواست که نومید باز گردد. احمد گفت: ای برنا دلو برگیر و آب برکش از
~~چاه و
# ~~طهارت کن و به نماز مشغول شوتا چون چیزی برسد به تودهم تا تهی دست از
# ~~خانهآ ما بازنگردی.
# برنا همچنین کرد. چون روزشد خواجه ای صد دینار بیاورد و به شیخ داد.
# ~~شیخ گفت: بگیر این جزای یک شبهآ نماز توست.
# دزد را حالتی پدید آمد. لرزه بر اندام او افتاد. گریان شد و گفت : راه
~~غلط
# ~~کرده بودم. یک شب از ms327 برای خدای کار کردم، مرا چنین اکرام کرد.
# توبه کرد و به خدای بازگشت و زر را قبول نکرد و از مریدان شیخ شد.
# نقل است که یکی از بزرگان گفت: احمد خضرویه را دیدم، در گردونی
# ~~نشسته به زنجیرهای زرین. آن گردون را فریشتگان میکشیدند در هوا. گفتم:
# ~~شیخا! بدین منزلت به کجا می روی؟ گفت: به زیارت دوستی. گفتم : تورا با
# ~~چنین مقامی به زیارت کسی میباید رفت؟ گفت: اگر من نروم او بیاید [و]
# ~~درجهآ زایران او را بود نه مرا.
# نقل است که یکبار در خانقاهی میآمد با جامهآ خلق و از رسم صوفیان
# ~~فارغ، به وظایف حقیقت مشغول شد. اصحاب آن خانقاه به باطن با او انکار
# ~~کردند و با شیخ خود میگفتند: او اهل خانقاه نیست. تا روزی احمد سر چاه
# ~~آمد. دلوش در چاه افتاد. او را برنجانیدند. احمد بر شیخ آمد و گفت :
~~فاتحهای
# ~~بخوان تا دلو از چاه برآید.
# شیخ متوقف شد که این چه التماس است؟
# احمد گفت: اگر تو برنمیخوانی اجازت ده تا من برخوانم.
# شیخ اجازت داد. احمد فاتحه برخواند. دلو به سر چاه آمد. شیخ چون آن
# ~~بدید، کلاه بنهاد و گفت: ای جوان! تو کیستی که خرمن جاه من در برابر
~~دانهآ
# ~~تو کاه شد؟

PageV01P413

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0473.jpg)

# گفت: یاران را بگوی تا به چشم کمی در مسافران نگاه نکنند که من خود
# نقل است که مردی به نزدیک او آمد. گفت: رنجورم و درویش. مرا
# ~~طریقی بیاموزتا از این محنت برهم.
# شیخ گفت: نام هر پیشهای که هست بر کاغذ بنویس و در توبره ای کن و
# ~~نزدیک من آر.
# آن مرد جمله پیشه ها بنوشت و بیاورد. شیخ دست بر توبره کرد. یکی
# ~~کاغذ بیرون کشید. نام دزدی بر آنجا نوشته بود. گفت: تورا دزدی باید
~~کرد.
# مرد در تعجب بماند. پس برخاست. به نزدیک جماعتی رفت که بر سر
# ~~راهی دزدی میکردند. گفت : مرا ms328 بدین کار رغبت است، حون کنم؟
# ایشان گفتند : این کار را یک شرط است؛ که هرچه ما به توفرماییم
# ~~بکنی. گفت: چنین کنم که شما میگویید.
# چند روز با ایشان میبود تا روزی کاروانی برسیدند. آن کاروان را بزدند.
# ~~یکی را ازاین کاروانیان که مال بسیار بود او را بیاوردند. این نوپیشه
~~را گفتند :
# ~~این را گردن بزن.
# این مرد توقفی کرد. با خود گفت : این میر دزدان چندین خلق کشته
# ~~باشد. من او را بکشم بهتر که این مرد بازرگان را.
# ~~آن مرد او را گفت: اگربه کاری آمدهای آن باید کرد که ما فرماییم؛ و
# ~~اگرنه پس کاری دیگر رو.
# ~~گفت: چون فرمان میباید برد فرمان حق برم، نه فرمان دزد.
# ~~شمشیر بگرفت و آن بازرگان را بگذاشت و آن میر دزدان را سر ازتن جدا
# ~~کرد. دزدان چون آن بدیدند بگریختند و آن بارها به سلامت بماند و آن
~~بازرگان
# # خلاص یافت و او را زر و سیم بسیار داد چنانکه مست %~% ی شد
# ~~نقل است که وقتی درویشی به مهمانی احمد آمد. شیخ هفتاد شمع PageV01P414
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0474.jpg)

# ~~برافروخت. درویش گفت: مرا این هیچ خوش نمی آید که تکلف با تصوف نسبت
# ~~ندارد.
# ~~احمد گفت: برو و هرچه نه از بهر خدای برافروخته ام تو آن را بازنشان.
# ~~آن شب آن درویش تا بامداد آب و خاک می ریخت که از آن هفتاد شمع
# ~~یکی را نتوانست کشت. دیگر روز آن درویش را گفت: این همه تعجب
# ~~چیست؟ برخیزتا عجایب بینی .
# می رفتند تا به در کلیسایی موگلان ترسایان نشسته بودند. چون احمد را
# ~~بدیدند - واصحاب او را- مهتر گفت: درآیید.
# ~~ایشان در رفند. خوانی بنهاد. پیس احمد را گفت : بخور!
# کفت: دوستان با دشمنان نخورند.
# گفت: اسلام عرضه کن.
# پس اسلام آورد و ازخیل او هفتاد تن اسلام آوردند. آن شب بخفت. به
# ~~خواب دید که حق تعالی گفت: ای احمد! از برای ما هفتاد شمع برافروختی، ms329
# ~~ما از برای تو هفتاد دل به نور شعاع ایمان برافروختیم.
# نقل است که احمد گفت: جمله خلق را دیدم که چون گاو و خرازیکی
# ~~آخور علف میخوردند.
# یکی گفت: خواجه! پس تو کجا بودی؟
# گفت : من نیز با ایشان بودم. اما فرق آن بود که ایشان میخوردند و
# ~~میخندیدند و برهم میجستند و میندانستند و من میخوردم و میگریستم و سر
~~بر
# ~~زانونهاده بودم و میدانستم.
# و گفت: هر که خدمت درویشان کند به سه چیز مکرم شود؛ تواضع، و
# ~~حسن ادب، وسخاوت.
# و گفت: هرکه خواهد خدای تعالی با او بود گوصدق را ملازم باش که
# ~~می فرماید إن اللة مع الصادقین.

PageV01P415

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0475.jpg)

# ~~و گفت: هر که صبر کند بر صبر خویش، او صابر بود نه آنکه صبر کند و
# ~~شکایت کند.
# ~~و گفت: صبر زاد مضطران است و رضا درجهآ عارفان است.
# ~~و گفت: حقیقت معرفت آن است که دوست داری او را به دل، ویاد
# ~~کنی او را به زبان، و همت بریده گردانی از هرچه غیر اوست.
# ~~و گفت: نزدیکترین کس به خدای آن است که خلق او بیشتر است.
# ~~و گفت: نیست کسی که حق او را مطالبت کند به آلای خویش جز
# ~~کسی که او را مطالبت کند به نعمای خویش.
# ~~و ازو پرسیدند: علامت محبت چیست؟
# ~~گفت: آنکه عظیم نبود هیچ چیز از دو گون در دل او از بهر آنکه دل او پر
# ~~بود از ذکر خدای؛ و آنکه هیچ آرزویی نبود او را مگر خدمت او از جهت
~~آنکه
# ~~نبیند عز دنیا و آخرت، مگر در خدمت او؛ و آنکه نفس خویش را غریب بیند و
# ~~اگرچه در میان اهل خویش بود از جهت آنکه هیچ کس به آنچه او در آن است
# ~~موافق او نبود در خدمت دوست او.
# ~~و گفت: دلها رونده است تا گرد عرش گردد یا گرد پاکی.
# ~~و گفت: دلها جایگاههاست. هرگاه از حق ms330 پر شود پدید آورد زیادتی انوار
# ~~آن بر جوارح؛ و هرگاه که از باطل پر شود پدید آورد زیادتی ظلمات آن بر
~~جوارح.
# ~~و گفت : هیچ خواب نیست گرانتر از خواب غفلت و هیچ مالک نیست به
# ~~قوت تر از شهوت و اگر گرانی غفلت نبود هرگز شهوت ظفر نیابد.
# ~~و گفت: تمامی بندگی در آزادی است و در تحقیق بندگی آزادی تمام
# ~~شود.
# ~~و کفک.ا را در دنیا و دین در میان دو متضاد زندگانی میباید کرد.
# ~~و گفت: طریق هویدا است و حق روشن است و داعی شنونده است. پس
~~PageV01P416
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0476.jpg)

# ~~پرسیدند: کدام عمل فاضلتر؟
# ~~گفت: نگاه داشتن سر است از التفات کردن به چیزی غیر الله.
# ~~ویک روز در پیش او برخواندند ففروا إلی آلله.
# ~~گفت: تعلیم میدهند بدانکه بهترین مفری، درگاه خدای است.
# ~~و کسی گفت : مرا وصیتی بکن.
# ~~گفت : بمیران نفس را تا زنده گردانندش.
# ~~چون او را وفات نزدیک آمد، هفتصد دیناروام داشت. همه به ماکین و
# ~~به مسافران داده بود. در نزع1 افتاد. غریمانش2 به یکبار بر بالین او
~~آمدند. احمد
# ~~در آن حال در مناجات آمد. گفت : الهی مرا میبری و گرو ایشان جان من
# ~~است، و من به گروم به نزدیک ایشان. چون وثیقت ایشان میستانی کسی را
# ~~برگمار تا به حق ایشان قیام نماید، آنگاه جان من بستان.
# ~~در این سخن بود که کسی در بکوفت [و گفت:] غریمان شیخ بیرون
# ~~آیند.
# ~~همه بیرون آمدند و زر خویش تمام بگرفتند. چون وام گزارده شد جان از
# ~~احمد جدا شد، رحمة الله علیه.

PageV01P417

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0477.jpg)

# ذکر ابوتراب نخشبی قدس الله روحه
# آن مبارزصف بلا، آن عارف صدق و صفا، آن مرد میدان معنی، آن فرد
# ~~ایوان1 تقوی، آن محقق حق ونبی ، قطب وقت ابوتراب نخشبی رحمة الله علیه،
# ~~از عیار پیشگان طریقت بود، واز مجردان راه بلا بود، واز سیاحان بادیهآ
~~فقر بود،
# ~~و از سیدان این طایفه بود، و ms331 از اکابر مشایخ خراسان بود، و در مجاهده و
~~تقوی
# ~~قدمی راسخ داشت، ودر اشارات و کلمات نفسی عالی داشت. چهل موقف
# ~~ایستاده بود و در چندین سال هرگز سر بر بالین ننهاده بود، مگر در حرم.
# یکبار در سحرگاه به خواب شد. قومی از حوران خواستند که خویشتن بر او
# ~~عرضه کنند. شیخ گفت: ما را چندان پروایی هست به غفور که پروای حور
# ~~ندارم.
# حوران گفتند: ای بزرگ! هرچند چنین است اما یاران ما شماتت کنند
# ~~که بشنوند ما را پیش تو قبولی نبود.

PageV01P418

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0478.jpg)

# ~~تا رضوان1 جواب داد کی: ممکن نیست این عزیز را پروای شما بود. بروید
# ~~تا فردا که در بهشت قرار گیرد و بر سریر مملکت نشیند آنگاه بیایید و
~~تقصیری
# ~~که در خدمت رفته است به جای آرید.
# بوتراب گفت: ای رضوان! اگر خود به بهشت فروآیم گو خدمت کنید.
# ابن جلا گوید : بوتراب در مکه آمد. تازه روی بود. گفتم: طعام کجا
# ~~خوردهای؟
# گفت: به بصره، و دیگر به بغداد، و دیگر اینجا.
# و ابن جلا گوید: سیصد پیر را دیدم. در میان ایشان هیچ کس بزرگتر از
# ~~چهارتن نبود. اول ایشان بوتراب بود.
# نقل است که چون از اصحاب خویش چیزی دیدی که کراهیت داشتی
# ~~خود توبه کردی و در مجاهده بیفزودی و گفتی: این بیچاره به شومی من در
~~این
# ~~بلا افتادست.
# و اصحاب را گفتی : هر که از شما مرقعی2: پوشید سؤال کرد، و هرکه اندر
# ~~خانقاه نشست سؤال کرد، و هر که از مصحف قرآن خواند سؤال کرد.
# یک روز یکی از اصحاب وی دست به پوست خربزه ای دراز کرد و سه روز
# ~~بود تا چیزی نخورده بود. گفت: تو برو که تصوف را نشایی3 . تو را به
~~بازار باید
# ~~شد.
# و گفت : میان من و میان خدای عهدی است که چون دست به حرام دراز
# ~~کنم مرا از آن بازدارد.
# و گفت: هیچ آرزو بر ms332 دل من دست نبوده است، مگروقتی در بادیه8 PageV01P419
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0479.jpg)

# ~~میآمدم. آرزوی نان گرم و خایهآ مرغ بر دلم گذر کرد. اتفاق افتاد که راه
~~گه
# ~~کردم. به قبیله ای افتادم. جمعی ایستاده بودند و مشغله می کردند. چون
~~مرا
# ~~بدیدند در من آویختند و گفتند: کالای ما بردهای.
# و کسی آمده بود و کالای ایشان برده بود. شیخ را بگرفتند و دویست چوب
# ~~بزدند. در میان چوب زدن پیری از آن موضع بگذشت. دید که یکی را می زدند.
# ~~به نزدیک او شد. بدانست که او کیست. مرقع بدرید و فریاد برداشت و گفت:
# ~~شیخ الشیوخ طریقت است. این چه بی حرمتی است؟ این چه بی ادبی است که
# ~~با سید همهآ صدیقان طریقت کردید؟
# آن مردمان فریاد کردند و پشیمانی خوردند و عذر خواستند. شیخ گفت:
# ~~ای برادران! به حق وفای اسلام که هرگز وقتی بر من گذر نکرد خوشتر از
~~این
# ~~وقت، وسالها بود تا میخواستم که این نفس به کام خویش بینم. بدان آرزو
# ~~اکنون رسیدم.
# پس پیر صوفی دست او بگرفت و او را به خانقاه برد و دستوری خواست تا
# ~~طعامی بیاورد. برفت و نان گرم و خایهآ مرغ بیاورد. شیخ گفت : ای نفس!
~~هر
# ~~آرزویی که بر دل تو خواهد گذشت بی دویست تازیانه نخواهد بود.
# نقل است که بو تراب را چند پسر بود؛ و درعهد او گرگ مردم خوار پدید
# ~~آمده بود. چند پسرش را بدرید. یک روز به سجاده نشسته بود بود. گرگ قصد
~~او
# ~~کرد. او را خبر کردند. همچنان میبود. گرگ چون او را بدید بازگشت.
# نقل است که یکباربا مریدان در بادیه می رفت. اصحاب تشنه شدند.
# ~~خواستند که وضوسازند. به شیخ مراجعت کردند. شیخ خطی بکشید، آب
# ~~برجوشید ووضو ساختند.
# ~~ابو العباس سیرمی گوید : با بوتراب در بادیه بودم. یکی از یاران گفت
~~مرا
# ~~تشنه است.
# ~~پای بر زمین زد. چشمهای آب پدید آمد. مرد گفت: ms333 مرا چنان آرزوست
~~PageV01P420
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0480.jpg)

# ~~که به قدح بخورم.
# ~~دست بر زمین زد قدحی برآمد از آبگینهآ سپید که از آن نیکوتر نباشد. وی
# ~~از آن آب بخورد و یاران را آب داد و آن قدح تا به مکه با ما بود.
# ~~بوتراب ابو العباس را گفت: اصحاب توچه میگویند در این کارها که
# ~~حق تعالی با اولیای خویش میکند از کرامات؟
# ~~گفت: هیچکس ندیدم که به دین ایمان آورد الا اندکی.
# ~~گفت: هر که ایمان نیارد به دین کافر بود.
# ~~و یکبار مریدان گفتند: گزیر نیست ازقوت شیخ.
# ~~گفت: گزیر نیست از آنکه از او گزیر نیست.
# ~~بوتراب گفت : شبی در بادیه می رفتم - تنها- شبی تاریک بود. ناگاه
# ~~سیاهی پیش من آمد. چندانکه مناره ای . ترسیدم. چون او را بدیدم گفتم:
~~توپری
# ~~زهستی] یا آدمی؟
# ~~گفت: تو مسلمانی یا کافری؟
# ~~گفتم : مسلمان.
# ~~گفت : مسلمان بدون خدای از چیز دیگر نترسد.
# ~~شیخ گفت : دل من به من بازآمد. دانستم که فرستادهآ غیب است. تسلیم
# ~~کردم وخوف از من برفت.
# ~~و گفت: غلامی دیدم در بادیه بی زاد و راحله. گفتم: اگریقین نیستی با
# ~~او هلاک شود. پس گفتم : یا غلام به چنین جای می روی بی زاد؟
# ~~گفت: ای پیر! سر بردارتا جز خدای هیچ کس را بینی.
# ~~گفتم: اکنون هر کجا خواهی برو.
# ~~و گفت: مدت بیست سال نه از کسی چیزی گرفتم و نه کسی را چیزی
# ~~دادم. گفتند: چه گونه؟ گفت: اگر می گرفتم از وی گرفتم و اگر میدادم بدو
# ~~میدادم.

PageV01P421

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0481.jpg)

# ~~و گفت: روزی طعامی بر من عرضه کردند، منع کردم. چهارده روز گرسنه
# ~~ماندم، از شومی آنکه منع کردم.
# و گفت : هیچ نمیدانم مرید را مضرتر از سفر کردن بر متابعت نفس و هیچ
# ~~فساد به مرید راه نیافت الا به سبب سفرهای باطل.
# ~~و گفت: حق تعالی فرموده است که دور باشید از کبایر، و کبایر نیست
# ~~الا دعوی فاسد و اشارت ms334 باطل واطلاق کردن عبارات و الفاظ میان تهی
# ~~بی حقیقت. ثم قال قال الله تعالی وإن الشیاطین لیوحون إلی أولیائهم
~~لیجادلوکم.
# و گفت: هرگز هیچکس به رضای خدای نرسد اگر یک ذره دنیا را در دل
# ~~او مقدار بود.
# و گفت: چون بندهآ صادق بود در عمل حلاوت یابد، پیش از آنکه عمل
# ~~کند و اگر اخلاص به جای آورد در آن حلاوت یابد، در آن وقت که آن عمل
# ~~کند.
# و گفت: شما سه چیز دوست میدارید و از آن شما نیست نفس را دوست
# ~~میدارید و نفس از آن خدای است؛ و روح را دوست میدارید و روح از آن
# ~~خدای است، ومال را دوست میدارید و مال از آن خدای است. و دو چیز طلب
# ~~می کنید و نمی یابید: شادی و راحت. واین هردو در بهشت خواهد بود.
# و گفت: سبب وصول به حق هفده درجه است. ادنای آن اجابت است و
# ~~اعلای آن توکل کردن به خدای تعالی به حقیقت.
# و گفت: توکل آن است که خویشتن را در دریای عبودیت افگنی، دل در
# ~~خدای بسته داری. اگردهد شکر گویی و اگر باز گیرد صبر کنی.
# و گفت: هیچ چیز عارف را تیره نکند و همه تیرگیها بدو روشن شود.
# و گفت : از دلها دلی است که زنده است به نورفهم از خدای.
# و گفت: قناعت گرفتن قوت است از خدای.
# و گفت: هیچ چیز نیست از عبادات نافعتر از اصلاح خواطر.

PageV01P422

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0482.jpg)

# و گفت: اندیشهآ خویش را نگاه دار زیرا که مقدمهآ همه چیزها است که
# ~~هرکه را اندیشه درست شد بعد از آن هرچه بر وی برود از افعال و احوال
~~همه
# ~~درست بود.
# و گفت: حق تعالی گویا گرداند علما را در هر روزگاری مناسب اعمال
# ~~اهل روزگار.
# و گفت: حقیقت غنا آن است که مستغنی باشی از هرکه مثل توست، و
# ~~حقیقت فقر آن است که نیازمند باشی به هر ms335 که مثل توست.
# نقل است که کسی گفتش : تو را هیچ حاجت هست به من؟ بردار.
# شیخ گفت: مرا چون به تو و مثل توحاجت بود که مرا به خدای حاجت
# ~~نیست. یعنی در مقام رضایم؛ راضی را با حاجت چه کار.
# و گفت: فقیر آن است که قوت او آن بود که بیابد و لباس او آن بود که
# ~~عورتی بپوشد و مسکن او آن بود که در آنجا باشد.
# نقل است که وفات او در بادیهآ بصره بود و از پس او به چندین سال
# ~~جماعتی بدو رسیدند او را دیدند بر پای ایستاده و روی به قبله کرده و
~~خشک شده
# ~~ورکوه ابی پیش نهاده و عصا در دست گرفته و هیچ سباعی گرد او نگشتی:
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P423

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0483.jpg)

# ~~5
# ذکریحیی معاذ رازی قدس الله روحه العزیز
# آن حشمهآ روضهآ رضا، آن نقطهآ کعبهآ رجا، آن ناطق حقایق، آن واعظ
# ~~خلایق، آن مرد مراد؛ یحیی معاذ رحمة الله علیه، لطیف روزگار بود وخلقی
# ~~عجب داشت و بسطی با قبض آمیخته و رجائی غالب. کارخایفان پیش گرفته و
# ~~زبان طریقت و محبت بود، وهمتی عالی داشت، و گستاخ درگاه بود، و وعظی
# ~~شافی داشت - چنانکه او را یحیی واعظ گفتندی - و در علم و عمل قدمی
# ~~راسخ او را بود، وبه لطایف وحقایق مخصوص بود، وبه مجاهده ومشاهده
# ~~موصوف وصاحب تصنیف بود، وسخنی موزون ونفسی گیرا داشت تا به حدی
# ~~که مشایخ گفتهاند: خداوند را دویحیی بود، یکی ازانبیا ویکی از اولیا.
~~یحیی
# ~~زکریا صلوات الله علیهما طریق خوف را چنان سپرد که همهآ صدیقان به خوف
~~او
# ~~از فلاح خود نومید گشتند؛ ویحیی معاذ طریق رجا را چنان سلوک کرد که
# ~~دست همهآ مدعیان رجا را درخاک مالید.
# گفتند : حال یحیی زکریا معلوم است حال این یحیی چگونه بود؟
# گفت : چنین رسیده است که هرگز او را در طاعت ملالت نبود، و بروی
# ~~کبیرهای نرفت، ms336 و در معاملت و ورزش از خدای خطری عظیم داشت که کس
# ~~طاقت آن نداشتی.

PageV01P424

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0484.jpg)

# از اصحاب او گفتند: ای شیخ! معاملت رجا و معاملت خایفان چیست؟
# گفت : بدانکه ترک عبودیت ضلالت بود و خوف و رجا دو قایمهآ ایمانند.
# ~~محال باشد که کسی به ورزش رکنی از ارکان ایمان به ضلالت افتد. خایف
# ~~عبادت کند - ترس قطیعت را- و راجی1 امید دارد وصلت را تا عبادت حاصل
# ~~نباشد نه خوف درست آید و نه رجا؛ و چون عبادت حاصل بود بی خوف و رجا
# ~~نبود.
# و نخست کس از مشایخ این طایفه از پس خلفای راشدین که بر منبر شد او
# ~~بود.
# نقل است که یکی روز بر منبر آمد. چهار هزار مرد حاضر بودند. بنگرست
# ~~نیکو، و از منبر فرود آمد. گفت: از برای آنکس که بر منبر آمدیم حاضر
~~نیست.
# نقل است که برادری داشت. به مکه رفت و به مجاوری بنشست و به
# ~~یحیی نامه ای نوشت که مرا سه چیز آرزو بود. دویافتم، یکی مانده است.
~~دعا
# ~~کن تا خداوند آن یکی نیز کرامت کند. مرا آرزو بود که آخر عمر خویش به
~~بقعهآ
# ~~فاضلتر بگذارم، به حرم آمدم، که فاضلتر بقاع است؛ ودوم آرزو بود که مرا
# ~~خادمی باشد تا مرا خدمت کند و آب وضوی من آماده دارد، کنیزکی شایسته
# ~~خدای مرا عطا داد؛ سوم آرزوی من آن است که پیش از مرگ تورا بینم. بود
~~که
# ~~خداوند این روزی کند.
# یحیی جواب نوشت: آنکه گفتی آرزوی بهترین بقعه بود تو [را]، بهترین
# ~~خلق باش و به هر بقعه که خواهی باش - که بقعه به مردان عزیز است نه
~~مردان
# ~~به بقعه - و اما آنکه گفتی : مرا خادمی آرزو بود یافتم، اگر تورا مروت
~~بودی و
# ~~جوانمردی بودی، خادم حق را خادم خویش نگردانیدی و از خدمت حق
# ~~باریداستی وبه حدم حویس مسعول فکردی. لورا چاد4 میبید بود9 مخاد ومی
~~PageV01P425
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0485.jpg) ms337

# ~~آرزو میکنی؟ مخدومی از صفات حق است و خادمی از سفات بنده. بنده را
# ~~بنده باید بودن، چون بنده را مقام حق آرزو کرد فرعونی بود. و اما آنکه
~~گفتی مرا
# ~~آرزوی دیدار توست، اگر تورا از خدای خبر بودی از من تورا یاد نیامدی.
~~با حق
# ~~صحبت چنان کن که تورا هیچ جا از برادریاد نیاید- که آنجا فرزند
# ~~قربان باید کرد- تا به برادر چه رسد. اگر او را یافتی من تورا به چه
~~کار آیم؟ و
# ~~اگر نیافتی از من تورا چه سود؟
# نقل است که یکبار دوستی را نامه ای نوشت که دنیا چون خواب است و
# ~~آخرت چون بیداری. هر که به خواب بیند که میگرید تعبیرش آن بود که در
# ~~بیداری بخندد و شاد گردد، و تودر خواب دنیا بگری تا در بیداری آخرت
~~بخندی
# ~~و شاد باشی.
# نقل است که یحیی دختری داشت. روزی مادررا گفت : مرا فلان چیز
# ~~میباید. مادر گفت : از خدای خواه.
# گفت: ای مادر! شرم میدارم که بایست1 نفسانی خواهم از خدای. بیا تو
# ~~بده که آنچه دهی از آن او بود.
# نقل است که یحیی با برادری به در دهی بگذشت. برادرش گفت : خوش
# ~~دهی است.
# یحیی گفت : خوشتر از این ده، دل آنکس است که از این ده فارغ است.
# ~~استغنی بالملک عن الملک.
# نقل است که یحیی را به دعوتی بردند - او مردی بود که کم خوردی -
# ~~چیزی نمیخورد. الحاح2 کردندش. گفت: یک دم تازیانهآ ریاضت از دست
# ~~ننهیم که این هوای نفس ما در کمینگاه مکر خود نشسته است که اگریک
# ~~لحظه عنان به وی رها کنیم ما را در ورطهآ هلاک اندازد.

PageV01P426

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0486.jpg)

# شبی شمعی پیش او نهاده بودند. بادی درآمد و شمع را بنشاند1 . یحیی در
# ~~گریستن آمد. گفتند : چرا می گریی؟ هم این ساعت باز گیریم2.
# گفت: از این نمی گریم. از آن میگریم که شمعهای ایمان و چراغهای
# ~~توحید در سینه های ms338 ما افروختهاند. میترسم که نباید که از مهب3 بی نیازی
# ~~بادی درآید - همچنین- و آن همه را فرونشاند.
# روزی به پیش او می گفتند: دنیا با ملک الموت به حبه ای نیرزد.
# گفت : غلط کرده اید! اگر ملک الموت نیست نیرزدی. گفتند : چرا؟
# گفت: الموت جنر یوصل الحبیب الی الحبیب. گفت مرگ جسری
# ~~است که دوست را به دوست رساند.
# و یک روز بدین آیت پرسید که : آمنا برب آلعالمین. گفت: ایمان یک
# ~~ساعته از محو کردن کفر دویست ساله عاجز نیامد. ایمان هفتاد ساله از محو
# ~~کردن گناه هفتاد ساله کی عاجز آید؟
# و گفت: اگر خدای تعالی روز قیامت گوید: چه چیز خواهی؟ گویم:
# ~~خداوندا! آن خواهم که مرا به قعر دوزخ فرستی و بفرمایی تا از بهر من
# ~~سراپردهای آتشین بزنند و در آن سراپرده تختی آتشین بنهند تا چون ما در
~~قعر
# ~~دوزخ بر سریر مملکت نشینیم دستوری فرمایی تا یک نفس بزنیم از آن آتش که
# ~~در سرمن ودیعت نهادهای، تا مالک را و خزنه4آ دوزخ را با دوزخ جمله را
~~به
# ~~یکبار به کتم5 عدم برم و اگر این حکایت را ازنص مسندی خواهی خبریا مؤمن
# ~~فان نورک اظفأ تهبی تمام است.
# و گفت: اگر دوزخ مرا بخشند هرگز هیچ عاشق را نسوزم از بهر آنکه عشق
~~PageV01P427
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0487.jpg)

# ~~خود او را صد بار سوخته است.
# سایلی گفت: اگر آن عاشق را جرم بسیار بود او را نسوزی؟
# گفت: نه، که آن جرم به اختیار نبوده باشد، که کار عاشقان اضطراری
# ~~بود نه اختیاری.
# و گفت : هرکه شاد شود به خدمت خدای عزوجل جملهآ اشیا، به خدمت
# ~~او شاد شود و هر که را چشم روشن بود به خدای جملهآ اشیاء به نظر کردن
~~در او
# ~~روشن شود.
# و گفت: نیست کسی که در خدای متحیر شود همچون کسی که متحیر
# ~~شود در عجایبی که براو می گذرد.
# و گفت: خدای تعالی از آن کریمتر ms339 است که عارفان را دعوت کند به
# ~~طعام بهشت، که ایشان را همتی است که جز به دیدار خدای سر فرونیارد.
# و گفت : بر قدر آنکه خدای را دوست داری خلق تورا دوست دارند؛ و بر
# ~~قدر آنکه از خدای ترس داری خلق از تو ترس دارند؛ و بر قدر آنکه به خدای
# ~~مشغول باشی خلق به کارتو مشغول باشند و هر که شرم داشته بود از خدای
# ~~- درحال طاعت خدای عزوجل- شرم کرم1 دارد که او را عذاب کند از بهر
# ~~گناه.
# و گفت : حیای بنده حیای ندم2 بود و حیای خدای حیای کرم بود.
# ~~و گفت : گمان نیکوی بنده به خدای بر قدر معرفت بود به کرم خدای، و
# ~~نبود هرگز کسی که ترک گناه کند برای نفس خویش که بر نفس خویش
# ~~ترسد. چون کسی که ترک گناه کند از شرم خدای که میداند که خدای او را
# ~~میبیند در چیزی که نهی کرده است. پس او از آن جهت اعراض3 کند نه از
# ~~جهت خود.

PageV01P428

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0488.jpg)

# ~~و گفت: گمان نیکو به خدای نیکوترین گمانهاست چون به اعمال شایسته
# ~~و مراقبت به هم بود، و اما اگر با غفلت و معاصی بود آن آرزو بود که او
~~را در
# ~~خطر اندازد.
# و گفت: از عمل نیکو گمان نیکو خیزد و از عمل بد گمان بد.
# ~~و گفت : مغبون آنکس است که مهمل گذارد روزگار خویش به بطالت؛ و
# ~~مسلط گرداند جوارح خود را بر هلاکت؛ و بمیرد پیش از آنکه به هوش آید از
# ~~جنایت.
# و گفت : عبرت به خروار است و کسی که به عبرت نگرد به مثقال...
# و گفت: هر که اعتبار نگیرد به معاینه پند نپذیرد به نصحیت، و هر که
# ~~اعتبار گیرد به معاینه مستغنی گردد از نصیحت.
# و گفت: دور باش از صحبت سه قوم. یکی علمای غافل؛ دوم قرای
# ~~مداهن1؛ سوم متصوف جاهل.
# و گفت: تنهایی آرزوی صدیقان است و انس ms340 گرفتن به خلق وحشت
# ~~ایشان است.
# و گفت: سه خصلت از صفت اولیا است. اعتماد کردن بر خدای در همهآ
# ~~چیزها؛ و بی نیاز بودن بدو از همهآ چیزها؛ و رجوع کردن بدو در همهآ
~~چیزها.
# و گفت: اگر مرگ را در بازار فروختندی و برطبق نهادندی سزاوار بودی
# ~~اهل آخرت را که هیچشان آرزو نیامدی و نخریدندی جز مرگ.
# و گفت: اصحاب دنیا را خدمت پرستاران و بندگان کند و اصحاب آخرت
# ~~را خدمت احرار و ابرار و زهاد و بزرگواران کنند.
# و گفت: مرد حکیم نبود تا جمع نبود در او سه خصلت. یکی آنکه به
# ~~چشم نصیحت در توانگران نگرد، نه به چشم حسد؛ دوم آنکه به چشم شفقت در
~~PageV01P429
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0489.jpg)

# ~~زنان نگرد، نه به چشم شهوت؛ سوم آنکه به چشم تواضع در درویشان نگرد، نه
~~به
# ~~چشم تکبر.
# و گفت: هرکه خیانت کند خدای را در سر، خدای پردهآ او را بدراند به
# ~~آشکارا.
# و گفت: چون بنده انصاف خدا بدهد ازن %~% خویش خدای او را بیامرزد.
# و گفت: با مردمان سخن اندک گویید و با خدای سخن بسیار گویید.
# و گفت: چون عارف با خدای دست از ادب بدارد هلاک شود با
# ~~هلاک شدگان.
# و گفت: هر که را توانایی به خدای بود همیشه توانگر است و هرکه را
# ~~توانگری به کسب خویش بود همیشه فقیر بود. به اول مجذوبان را میخواهد و
# ~~به آخر مجاهدان را، چنانکه گفت خدای را در سرا1 نعمت فضل است و در
# ~~ضرا2 نعمت تطهیر. تواگر بنده باشی در سرا باش.
# و گفت: عجب دارم از آه موحدان در دوزخ زبانه زن که چگونه میسوزد
# ~~آتش از صدق توحید او.
# ~~و گفت: سبحان آن خدایی که بنده گناه میکند و حق شرم از او دارد
# ~~و گفت: گناهی که تو را محتاج گرداند بدو، دوست تر دارم از عملی که
# ~~بدونازند.
# ~~و گفت: هر که خدای را دوست ms341 دارد نفس را دشمن دارد.
# ~~و گفت: ولی مرائی و منافقی نکند و چنین کس را دوست کم بود.
# ~~و گفت : بد دوستی باشد که تورا حاجت آید چیزی از او پرسیدن، یا او را
# ~~گفتن مرا به دعا یاد داریا در زندگانی که با او کنی حاجت آید مدارا
~~کردن، یا
# ~~حاجت آید به عذر خواستن ازوی در زلتی که از تو ظاهر شود.

PageV01P430

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0490.jpg)

# ~~و گفت: نصیب مؤمن از تو سه چیزباید که بود. یکی آنکه اگر منفعتی
# ~~نتوانی رسانید مضری نرسانی؛ و اگر شادش نتوانی گردانید باری اندوهگن
# ~~نکنی؛ و اگر مدحش نگویی باری نکوهش نکنی.
# ~~و گفت: هیچ حماقت بیش از آن نیست که تخم آتش میاندازد و بهشت
# ~~طمع میدارد.
# و گفت: یکی گناه بعد از توبه زشت تر بود از هفتاد گناه پیش از توبه.
# و گفت: گناه مؤمن که میان بیم وامید بود چون روباهی بود میان دو
# ~~ایر
# و گفت : بسنده است شما را از داروها ترک گناه.
# ~~و گفت: عجب دارم از کسی که پرهیز کند از طعام از بیم بیماری. پس
# ~~چرا پرهیز نکند از گناه از بیم عقوبت.
# و گفت: کرم خدای در آفریدن دوزخ ظاهرتر است از آنکه در آفریدن
# ~~بهشت. از بهر آنکه هرچند بهشت وعده کرده است اگر بیم دوزخ نبودی یک تن
# ~~به طاعت نباشدی.
# و گفت: دنیا جایگاه اشغال است و پیوسته بنده میان مشغولی و بیم است
# ~~تا برچه قرار گیرد؟ اماء1 بهشت و إماء دوزخ.
# و گفت: جملهآ دنیا از اول تا آخر در برابر یک ساعت غم نیرزد. پس
# ~~چگونه بود جملهآ عمر در غم بودن از او با نصیب اندک از او.
# و گفت: دنیا دکان شیطان است. زنهار که از دکان او چیزی ندزدی که
# ~~ازپس درآید و از تو بازستاند.
# و گفت: دنیا خمر شیطان است. هر که از آن مست شد هرگز به هوش
# ~~بازنیاید مگر- در ms342 میان لشکر خدای - روز قیامت، در ندامت و خسران.

PageV01P431

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0491.jpg)

# و گفت: دنیا چون عروسی است و جویندهآ او چون مشاطه1آ او و زاهد در او
# ~~کسی بود که روی وی سیاه کند و موی او بکند و جامهآ او بدرد.
# و گفت: در دنیا اندیشه است وغم؛ و در آخرت عذاب و عقاب. پس از او
# ~~راحت کی خواهد بود.
# و گفت: خداوند میگوید از من شکایت مکنید. از غم دنیا شما را این
# ~~پوشیده نیست که هر دو جهان مراست و من شما را.
# و گفت: در کسب کردن دنیا ذل نفوس است و در کسب کردن بهشت عز
# ~~نفوس است ای عجب از کسی که اختیار کند خواری و مذلت در طلب چیزی
# ~~که جاوید و باقی نخواهد ماند.
# و گفت: شومی دنیا تورا بدان درجه است که آرزوی آن تورا از خدای
# ~~مشغول کند تا به یافت چه رسد؟
# و گفت: عاقل سه تن است. یکی آنکه ترک دنیا کند بیش از آنکه دنیا
# ~~ترک وی کند؛ و آنکه گوررا عمارت کند پیش از آنکه در گور رود؛ و آنکه
# ~~خدای را راضی گرداند پیش از آنکه بدو رسد.
# و گفت: دو مصیبت است بنده را، که اولین و آخرین سختتر از آن
# ~~نشنودهاند، و آن وقت مرگ بود. گفتند: آن کدام بود؟ گفت: یکی آنکه
# ~~مالی جمع کرده است از او بستانند؛ دوم آنکه ازیک یک چیز- ازمال او-
# ~~بپرسند.
# و گفت: دینار و درم کژدم است. دست بدان مکن تا افسون آن نیاموزی و
# ~~اگرنه زهر آن تورا هلاک کند. گفتند : افسون او چیست؟ گفت: آنکه دخل او
# ~~از حلال بود و خرج او به حق بود.
# و گفت: طلب دنیا عاقل را نیکوتر از ترک آوردن دنیا جاهل را.

PageV01P432

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0492.jpg)

# و گفت: ای خداوندان علم واعتقاد! قصرهاتان قیصری است و خانه هاتان
# ~~کسروی است و عمارتهاتان شدادی است و کبرتان عادی است. این ms343 همهتان
# ~~هیچ احمدی نیست.
# و گفت: جویندهآ این جهان همیشه در ذل معصیت است، وجویندهآ این
# ~~جهان همیشه در عز طاعت است، و جویندهآ حق همیشه در روح1 و راحت
# ~~است.
# و گفت : صوف پوشیدن دکانی است و سخن گفتن در زهد پیشهآ او است،
# ~~و خداوند نافله عرضه کننده است. این همه نشانه ها است.
# و گفت: هر که در توکل طعن کند در ایمان طعن کرده است.
# و گفت: تکبر کردن بر آنکس که بر تو به مال تکبر کند تواضع بود.
# و گفت: از پایگاه افتادن مردان آن باشد که در خویشتن به غلط افتند.
# و گفت: مرید را از سه چیز گریز نیست. خانه ای که در آنجا متواری بود؛
# ~~و کفایتی که بدان توان زیستن؛ و عملی که بدان حرفتی2 تواند کرد. و
~~خانهآ او
# ~~خلوت است، وکفایت او توکل است، وحرفت او عبادت است.
# و گفت: چون مرید مبتلا گردد به بسیارخوردن، ملایکه براو بگریند. و
# ~~هرکه را به حرص بر خوردن مبتلا کردند زود بود که به آتش شهوت سوخته
# ~~گردد.
# و گفت: درتن فرزند آدم هزار عضواست، جمله از شر. و آن همه در دست
# ~~شیطان است. چون مرید را گرسنه بود - نفس را ریاضت دهد- آن جمله
# ~~اعضا خشک شود و به آتش گرسنگی جمله سوخته گردد.
# و گفت: گرسنگی نوری است و سیرخوردگی ناری است و شهوت هیزم
# ~~آن، که از او آتش زاید. آن آتش فروننشیند تا خداوند آن را نسوزند.

PageV01P433

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0493.jpg)

# و گفت: هیچ بنده سیر نخورد که خداوند از او نبرد چیزی که هرگز بعد از
# ~~آن، آن را نتواند یافت.
# و گفت: گرسنگی طعام خدای است در زمین، که تنهای صادقان بدان
# ~~قوت یابد.
# و گفت: گرسنگی مریدان را ریاضت است، تایبان را تجربت است، و
# ~~زاهدان را سیاست است، وعارفان را مکرمت است.
# و گفت: پناه می گیرم به خدای تعالی از زاهدی که فاسد ms344 گرداند معدهآ خود
# ~~را از بسیار خوردن طعامهای لون به لون1 توانگران.
# و گفت : ایشان سه قوم اند. زاهد؛ ومشتاق؛ و واصل. زاهد معالجه به صبر
# ~~کند؛ ومشتاق معالجه به شکر؛ وواصل معالجه به ولایت کند.
# و گفت: چون بینی که مرد اشارت به عمل کند بدانکه طریقت او ورع
# ~~است، و چون بینی که اشارت به آیات کند بدانکه طریق او طریق ابدال است،
# ~~و چون بینی که اشارت به آلا می کند بدانکه طریق او طریق محبان است، و
# ~~چون بینی که تعلق به ذکر کند بدانکه طریق او طریق عارفان است.
# و گفت : مادام که تو شکر میکنی شاکر نیستی وغایت شکر تحیر است.
# و گفت: مرید آخرت را دل ساکن نشود، مگر در چهار موضع. یا گوشهآ
# ~~خانه ای؛ یا مسجدی؛ یا گورستانی؛ یا موضعی که هیچ کس او را نتواند دید.
# ~~پس با کی نشستن او؟ مگربا کسی که سیر نگردد از ذکر خدای تعالی.
# گفتند: بر مرید چه سخت تر؟ گفت : هم نشینی اضداد.
# و گفت: بنگر أنس خویش به خلوت و انس به حق در خلوت. اگر انس تو
# ~~به خلوت بود چون از خلوت بیرون آیی انس تو برود و اگر انس تو به خداوند
~~بود
# ~~همهآ جهان تورا یکی بود - دشت و کوه و بیابان.

PageV01P434

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0494.jpg)

# ~~و گفت : تنهایی، هم نشین صدیقان است.
# ~~و گفت : در وقت نزول بلا حقایق صبر آشکارا گردد و در وقت مکاشفهآ
# ~~مقدور حقایق رضا روی نماید.
# ~~و گفت : هر که امروز دوست دارد آنچه دشمن دارد فردا از پس درآیدش، و
# ~~هر که امروز دشمن دارد آنچه دوست دارد فردا آن چیز بدو رسد.
# ~~و گفت : ضایع شدن دین از طمع است و باقی ماندن دین در ورع.
# ~~و گفت: با خوی نیک معصیت زیان ندارد.
# ~~و گفت: مقدار یک سپندان دانه1 از دوستی نزدیک من دوست تر از آن
# ~~است که هفتاد ساله ms345 عبادت بی دوستی.
# ~~و گفت : اعمال محتاج است به سه خصلت : علم؛ ونیت؛ واخلاص.
# ~~و گفت: به صدق توکل آزادی توان یافت از بندگی، و به اخلاص استخراج
# ~~جزا توان کرد، و به رضا دادن به قضا عیش را خوش توان گردانید.
# ~~و گفت: ایمان سه چیزاست: خوف؛ ورجا؛ ومحبت. و در ضمن خوف
# ~~ترک گناه تا از آتش نجات یابی، و در ضمن رجا در طاعت خوض2 کردن است
# ~~تا بهشت یابی، و در ضمن محبت احتمال مکروهات کردن است تا رضای حق
# ~~به حاصل آید.
# ~~و گفت: عارف آن بود که هیچ چیز دوست تر از ذکر خدای ندارد.
# ~~و گفت : معرفت به دل توراه نیابد تا معرفت را به نزدیک تو حقی مانده
# ~~است تا گزارده نگردد.
# ~~و گفت : خوف درختی است در دل و ثمرهآ آن دعا و تضرع است. چون دل
# ~~خایف گردد جمله جوارح به طاعت اجابت کند و از معاصی اجتناب نماید.

PageV01P435

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0495.jpg)

# و گفت : بلندترین منزل طالبان خوف است، وبلندترین منزل واصلان
# ~~حیاست.
# و گفت: هر چیزی را زینتی است، و زینت عبادت خوف است و علامت
# ~~خوف کوتاهی امل است.
# و گفت : علامت فقر خوف فقزاست.
# و گفت: بلند ترین پرهیزگاری تواضع است.
# و گفت: اخلاص خدای را پاک کردن عمل است از عیوب.
# و گفت: علامت شوق آن است که جوارح از شهوات نگاه داری و علامت
# ~~شوق به خدای دوستی زندگی است با راحت به هم. یعنی چون حیات بود و رنج
# ~~نبود که بسوزاند شوقش زیادت شود.
# ~~و گفت : طاعت خزانهآ خدای است و کلید آن دعا.
# ~~و گفت: توحید نور است و شرک نار است. نور توحید جمله سیئات
# ~~موحدان را بوزاند و نار شرک جمله حسنات مشرکان را خاکستر گرداند.
# ~~و گفت : چون توحید عاجز نیست از هرچه در پیش رفته است، از کفر و
# ~~طغیان همچنین نیز عاجز نبود که محو گرداند هرچه بعد ms346 از آن رفته است از
~~گناه
# ~~وعصیان.
# ~~و گفت: ورع ایستادن بود برحد علم بی تأویل.
# ~~و گفت: ورع دو گونه باشد. ورعی بود در ظاهر که نجنبد، مگر به خدای؛
# ~~و ورعی بود در باطن، و آن آن بود که در دلت به جز خدای درنیاید.
# ~~و گفت : زهد سه حرف است «زا» وها» و «دال». اما «زا» ترک
# ~~زینت است و ررها» ترک هوا و ««دال» ترک دنیا.
# ~~و گفت: از زهد سخاوت خیزد به ملک و ازحب سخاوت به نفس و روح.
# ~~و گفت: زهد آن است که به ترک دنیا حریصتر بود از حرص بر طلب
# ~~نیا.

PageV01P436

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0496.jpg)

# ~~و گفت: زاهد به ظاهر صافی است و به باطن آمیخنه و عارف به باطن
# ~~صافی است و به ظاهر آمیخته.
# ~~و گفت: فوت سختتر است از موت زیرا که موت انقطاع است از خلق و
# ~~فوت انقطاع است از حق تعالی.
# ~~و گفت: هر که سخن گوید پیش از آنکه بیندیشد پشیمانیش بار آرد و
# ~~هر که بیندیشد پیش از آنکه سخن گوید سلامت یابد.
# ~~و گفت : علامت توبهآ نصوح سه چیز است. کم خوردن از بهر روزه؛ و کم
# ~~خفتن از بهر نماز؛ و کم گفتن از بهر ذکرخدای تعالی.
# ~~و گفت: ذکر او جملهآ گناه را غرقه گرداند. خود رضای او چگونه بود؟ و
# ~~رضای او غرقه گرداند آمال را. خود حب او چگونه بود؟ و حب او در دهشت
# ~~اندازد عقول را. خود ود او چگونه بود؟ و ود او فراموش گرداند هر چه دون
# ~~اوست. خود لطف او چگونه بود؟
# ~~پرسیدند که به چه توان شناخت که خدای تعالی ازما راضی است یا نه؟
# ~~گفت: اگر تو راضی باشی از اونشان است که او از توراضی است.
# ~~گفتند : آنگاه کسی بود که از او راضی نبود و دعوی معرفت او کند؟
# ~~گفت: آری! هر که غافل ماند از انعام او و درخشم ms347 به سبب مقدوری چه
# ~~از نعمت و چه از محنت و چه از مصیبت.
# ~~و کسی گفت : کی بود که به مقام توکل رسم و ردای آز برافگنم و با
# ~~زاهدان بنشینم؟
# ~~گفتند : فردا که ایمنتر بود؟
# گفت: آنکه امروز بیشتر ترسد.

PageV01P437

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0497.jpg)

# گفتند: مرد به توکل کی رسد؟ گفت: آنگاه که خدای تعالی را به وکیلی
# ~~رضا دهد.
# گفتند : توانگری چه باشد؟ گفت : ایمن بودن به خدای.
# گفتند : عارف کی باشد؟ گفت : هست نیست بود.
# گفتند : درویشی چیست؟ گفت: آنکه به خداوند خویش از جملهآ
# ~~کاینات توانگر شوی مگر که یک روز در پیش او سخن توانگری و درویشی
# ~~می رفت. گفت فردا نه توانگری وزنی خواهد داشت و نه درویشی صبر و شکر
# ~~وزن خواهد داشت. باید که شکر آری و صبر کنی.
# گفتند : از خلق در زهد که ثابت قدمتر؟ گفت: آنکه یقین او بیشتر بود.
# گفتند : محبت را نشان چیست؟ گفت: آنکه به نکویی زیادت نشود و به
# ~~جفا نقصان نگیرد.
# یکی گفتش : مرا وصیتی کن. گفت : سبحان الله ! چون نفس من از من
# ~~نمی پذیرد دیگری از من چگونه پذیرد؟
# گفتند : جماعتی را میبینیم که تورا غیبت میکنند. گفت : اگرخدای
# ~~مرا بخواهد آمرزید هیچ زیان ندارد مرا آنچه ایشان گویند، و اگر نخواهد
~~آمرزید
# ~~پس من سزای آنم که ایشان میگویند.
# گفتند: تو چرا همه از رجا سخن میگویی و همه از کرم و لطف او شرح
# ~~میدهی؟
# گفت لا بد سخن چومنی با جوانمردی به جز از کرم و لطف نبود.
# و او را مناجات است. و گفت : خداوندا! امید من به توبهآ سیئات بیش از
# ~~آن است که امید من به توبهآ حسنات. از بهر آنکه من خویشتن چنان می یابم
# ~~که اعتماد کنم بر طاعت به اخلاص، و من چگونه طاعت به اخلاص توانم کرد،
# ~~و من به آفات معروف. ولکن خود را در گناه چنان مییابم که اعتماد دارم
~~بر ms348
# ~~عفوتو و تو چگونه گناه من عفونکنی و توبه جود موصوف.

PageV01P438

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0498.jpg)

# و گفت : الهی! مر موسی کلیم را و هارون عزیز را به نزدیک فرعون
# ~~طاغی1 باغی2 فرستادی و گفتی سخن با او آهسته بگویید. الهی! این لطف تو
# ~~است با کسی که دعوی خدایی میکند. خود لطف تو چگونه بود با کسی که
# ~~بندگی تو را از میان جان میکند.
# و گفت: الهی! لطف وحلم توبا کسی که انا آلاغلی گوید این است.
# ~~لطف و کرم تو با کسی که سبحان ربی آلاغلی گوید [چه کسی] داند که چه
# ~~خواهد بود؟
# گفت: الهی! در جمله مال و ملک من جز گلیمی کهنه نیست. با این
# ~~همه اگر کسی از من بخواهد - اگرچه محتاجم - از او بازندارم. تورا چندین
# ~~هزار رحمت است و به ذره ای محتاج نیی و چندین درماندهآ رحمت از ایشان
# ~~دریغ داشتن چون بود؟
# و گفت: الهی! توفرمودهای که من جآء بالحتنة فلة خیرمنها. هرکه
# ~~نیکویی به ما آرد بهتر از آن بدو باز دهم. هیچ نکوتر از ایمان نیست که
~~به ما
# ~~دادهای چه بهتر از آن به ما دهی جز لقای توخداوندا!
# و گفت: الهی! چنانکه توبه کس نمانی کارهای تو به کار کس نماند.
# ~~هرکسی که مر کسی را دوست دارد همه راحت آنکس جوید. توچون مر کسی
# ~~را دوست داری بلا بر سر او بارانی.
# و گفت : خداوندا هرچه از دنیا مرا خواهی داد به کافران ده و هرچه از
# ~~عقبی مرا خواهی داد به مؤمنان ده، که مرا بسنده است در دنیا یاد کرد تو
~~و در
# ~~عقبی دیدار تو.
# و گفت: الهی! چگونه امتناع نمایم به سبب گناه از دعا که نمیبینم تورا
# ~~که امتناع نمایی به سبب گناه من از عطا. اگرچه گناه میکنم تو همچنان
~~عطا PageV01P439
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0499.jpg)

# ~~میدهی. پس من نیز اگرچه گناه میکنم از دعا بازنتوانم ایستاد.
# و گفت: الهی ! اگر من نتوانم که ms349 از گناه باز ایستم تو میتوانی که گناهم
# ~~بیامرزی.
# و گفت: الهی: هر گناه که از من در وجود میآید دو روی دارد. یکی
# ~~روی به لطف تودارد؛ ویکی روی به ضعف من. یا بدان روی گناهم عفو کن
# ~~که به لطف تودارد، یا بدان روی بیامرز که به ضعف من دارد.
# و گفت : الهی! به بد کرداری که مراست از تومیترسم، و به فضلی که
# ~~توراست به تو امید میدارم. پس از من بازمدار فضلی که توراست به سبب
# ~~بدکرداری که مراست.
# و گفت : الهی! بر من بخشای زیرا من زآن توآم.
# و گفت: الهی! چگونه ترسم ازتو؟ و تو کریمی. و چگونه نترسم از تو؟ و
# ~~تو عزیزی.
# و گفت: الهی! چگونه خوانم تورا؟ و من بندهآ عاصی. و چگونه نخواهم
# ~~تورا؟ وتوخداوند کریم.
# و گفت: الهی! زهی خداوندپاک که بنده گناه کند و تورا شرم کرم بود.
# و گفت : الهی! ترسم از توزیرا بندهام و امید میدارم به تو. زیرا که تو
# ~~خداوندی.
# و گفت: الهی! تودوست میداری که من تورا دوست دارم، با آنکه
# ~~بی نیازی از من. پس من چگونه دوست ندارم که تو مرا دوست داری با این
~~همه
# ~~احتیاج که به تودارم؟
# و گفت: الهی! من غریبم و ذکر تو غریب و من با ذکر تو ألفت گرفته ام
# ~~زیرا که غریب با غریب ألفت گیرد.
# و گفت : الهی! شیرینترین عطاها در دل من رجای توست و خوشترین
# ~~سخنان بر زبان من ثنای توست و دوست ترین هنگام برمن وقت لقای توست.

PageV01P440

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0500.jpg)

# و گفت: الهی! مرا عمل بهشت نیست و طاقت دوزخ ندارم. اکنون کار با
# ~~فضل توافتاد.
# و گفت: اگر فردا مرا گوید چه آوردی؟ گویم : خداوندا! از زندان موی
# ~~بالیده1 وجامهآ شوخگن2 وعالمی اندوه وخجلت برهم بسته چهتوان آورد؟ مرا
# ~~بشوی وخلعتی فرست ومپرس.
# نقل است که یحیی صد هزار درم وام داشت - برغازیان2 و حاجیان و
# ~~فقرا وعلما ms350 وصوفیان صرف کرده بود - وغرما، تقاضا میکردند و دل او بدان
# ~~مشغول بود. شب آدینه پیغمبر را صلی الله علیه وعلی آله وسلم به خواب
~~دید که
# ~~گفت : ای یحیی! دلتنگ مشو که از دلتنگی تومن رنجورم. برخیز و به خراسان
# ~~رو که آن صد هزار درم که تووام داری، آن جایگه زنی از بهر تو سیصد هزار
~~درم
# ~~که تو وام داری نهاده است. گفت : یا رسول الله آن شهر کدام و آن شخص
# ~~کیست؟ گفت: شهر به شهر می رو، و سخن میگوی، که سخن تو شفای
# ~~دلهاست، که من خود چنانکه به خواب تو آمده ام به خواب آنکس روم.
# پس یحیی به نشابور آمد و او را در پیش طاق منبر نهادند. گفت : ای
# ~~مردمان نشابور! من اینجا به اشارت پیغامبر علیه السلام آمده ام که
~~فرموده است :
# ~~وام تویک کس بگزارد. و من صد هزار درم نقره وام دارم و بدانید که سخن
~~ما را
# ~~به هر وقت جمالی بود اکنون این وام حجاب آمد.
# یکی گفت: من پنجاه هزار درم بدهم. دیگری گفت: چهل هزار درم
# ~~بدهم. یحیی نگرفت و گفت : سید علیه السلام به یک کس اشارت کرده
# ~~است
# پس در سخن آمد. روز اول هفت جنازه از مجلس او برداشتند. پس چون در
~~PageV01P441
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0501.jpg)

# ~~نشابور وام گزارده نشد عزم بلخ کرد. چون آنجا رسید مدتی باز داشتند [ش]
~~تا
# ~~سخن گفت، و توانگری را فضل نهاد بر درویشی. صد هزار درمش بدادند.
# ~~شیخی در آن ناحیت بود. مگر این سخن خوش نیامد توانگری را فضل نهادن.
# ~~گفت : خدای برکت مکناد بر وی.
# چون از بلخ بیرون آمد راهش بزدند و مال ببردند. گفتند : اثردعای آن پیر
# ~~بود. پس عزم هرا کرد و گویند که به مرو رفت. پس به هرا آمد و خواب
# ~~باز گفت. دختر امیر هرا در مجلس بود. کس فرستاد که : ای امام! دل از
~~وام
# ~~فارغ دار ms351 که آن شب که سید عالم علیه السلام درخواب به تو گفت، با من
~~نیز
# ~~گفت. گفتم : یا رسول الله من پیش او روم؟ فرمود که او خود آید و من
~~انتظارتو
# ~~میکردم. چون پدر مرا به شوهر داد آنچه دیگران را روی و مس باشد مرا از
~~نقره و
# ~~زر ساخت. آنچه نقره است سیصد هزار درم است. جمله به توایثار کردم، ولکن
# ~~یک حاجت دارم و آن آن است که چهار روز دیگر مجلس بگویی.
# یحیی چهار روز مجلس بگفت. روزاول ده جنازه برگرفتند، و روز دوم
# ~~بیست و پنج جنازه برگرفتند، و روز سیم چهل جنازه، و روز چهارم هفتاد
~~جنازه و
# ~~پس روز پنجم از هری برفت با هفت شتروار نقره. چون به بلهم رسید پسر با
~~او بود
# ~~و آن مال میآورد. گفت: نباید که چون به شهر رسد حالی به غرما و فقرا
~~دهد و
# ~~مرا بی نصیب بگذارد. هنگام سحر مناجات میکرد. سر به سجده نهاد، ناگاه
# ~~سنگی بر سر او آمد. یحیی گفت : مال را به غریمان دهید.
# و جان بداد. اهل طریقت او را بر گردن نهادند و به نیشابور آوردند و به
# ~~گورستان معمر دفن کردند. رحمة الله علیه.

PageV01P442

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0502.jpg)

# ذکر شاه شجاع کرمانی قدس الله روحه
# آن تیزچشم بصیرت، آن شاه باز صورت و سیرت، آن صدیق معرفت، آن
# ~~مخلص بی صفت، آن نور چراغ روحانی، شاه شجاع کرمانی، رحمة الله علیه؛
# ~~بزرگ عهد بود و محتشم روزگار و از عیاران طریقت و از صعلوکان1 سبیل2
# ~~حقیقت وتیزفراست. وفراست او البته خطا نیوفتادی و از ابناء ملوک بود و
# ~~صاحب تصنیف. واو کتابی ساخته است نام او مرآة الحکما وبسیار مشایخ را
# ~~دیده بود- چون بوتراب و یحیی معاذ و غیر ایشان. و او قبا پوشیدی. چون
~~به نشابور
# ~~آمد بو حفص حداد با عظمهآ خود - چون او را دید- خاست و پیش او آمد و
# ~~گفت : وجدت فی القباء ms352 ما طلبت فی العباء. یافتیم درقبا آنچه در گلیم
# ~~می طلبیدیم.
# نقل است که چهل سال نخفت و نمک در چشم میکرد تا چشمهای او
# ~~چون دو قدح خون شده بود. بعد از چهل سال شبی بخفت خدای را به خواب
# ~~دید. گفت : بار خدایا! من تو را به بیداری میجستم در خواب یافتم. فرمود
~~که
# ~~ای شاه! ما را در خواب ازآن بیداریها یافتی. اگر آن بیداری نبودی چنین
~~PageV01P443
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0503.jpg)

# ~~خوابی ندیدی. بعد از آن او را دیدندی که هرجا که رفتی بالشی مینهادی و
# ~~میخفتی و گفتی: باشد که یکبار دیگر چنان خواب بینم. عاشق خواب خود
# ~~شده بود. و گفت : یک ذره ازاین خواب خود به بیداری همهآ عالم ندهم.
# نقل است که شاه را پسری بود. به خطی سبز بر سینهآ او الله نبشته بود.
# ~~چون جوانی بر وی غالب شد به تماشا مشغول شد و رباب می زد و آوازی خوش
# ~~داشت. و رباب می زد و میگریست. شبی مست بیرون آمد. ربابزنان و
# ~~سرود گویان به محلتی فروشد. عروسی از کنار شوهر برخاست و به نظارهآ او
~~آمد.
# ~~مرد بیدار شد. زن را ندید. برخاست و آن حال مشاهده کرد. آواز داد که :
~~ای
# ~~پسر! هنوز وقت توبه نیست.
# این سخن بر دل او آمد و گفت : آمد، آمد.
# و جامه بدرید و رباب بکشست و در خانه ای نشست و چهل روزهیچ
# ~~نخورد. پس بیرون آمد و برفت. شاه گفت: آنچه ما را به چهل سال دادند او
~~را
# ~~به چهل روزدادند.
# نقل است که شاه را دختری بود. پادشاهان کرمان میخواستند [ش]. سه
# ~~روز مهلت خواست و در آن سه روز در مساجد میگشت تا درویشی را دید که
~~نماز
# ~~نیکو میکرد. شاه صبر میکرد تا از نمازفارغ شد. گفت : ای درویش! اهل
# ~~داری؟ گفت: نه. گفت: زنی قرآن خوان خواهی؟ گفت : مرا چنین زن که
# ~~دهد که سه درم بیش ms353 ندارم؟
# گفت: من دهم دختر خود به تو. این سه درم که داری یکی به نان ده، و
# ~~بکی به عطر؛ وعقد نکاح بند.
# س چنان کردند و همان شب دختر به خانهآ [درویش] فرستاد. دختر چون
# ~~در خانهآ درویش آمد نانی خشک دید - بر سر کوزهآ آب نهاده - گفت: این
~~نان
# ~~جیست؟
# گفت: دوش بازمانده بود، به جهت امشب گذاشتم.

PageV01P444

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0504.jpg)

# دختر قصد کرد که بیرون آید. درویش گفت: دانستم که دختر شاه با من
# ~~نتواند بود وتن در بی برگی من ندهد.
# دختر گفت: ای جوان ! من نه از بی نوایی تو می روم - که از ضعف ایمان
# ~~ویقین تومی روم- که از دوش بازنانی نهادهای فردا را. اعتماد بر رزق
~~نداری
# ~~ولکن عجب از پدر خود دارم که بیست سال مرا در خانه داشت و گفت تورا به
# ~~پرهیزگاری خواهم داد. آنگه به کسی داد که آنکس به روزی خود اعتماد بر
# ~~خدای ندارد.
# درویش گفت: این گناه را عذری هست.
# گفت: عذر آن است که در این خانه یا من باشم یا نان خشک.
# نقل است که وقتی ابو حفص به شاه نامه ای نوشت. گفت: نظر کردم در
# ~~نفس خود وعمل خود وتقصیر خود. بس ناامید شدم، والسلام.
# شاه جواب نوشت که : نامهآ تو را آینهآ دل خویش گردانیدم. اگر خالص بود
# ~~مرا ناامیدی از نفس خویش امیدم به خدای صافی شود، و اگر صافی شود امید
# ~~من به خدای صافی شود، خوف من از خدای. آنگه ناامید شوم از نفس خویش،
# ~~و اگر ناامید شوم از نفس خویش آنگاه خدای را یاد توانم کرد، و اگر خدای
~~را
# ~~یاد کنم خدا مرا یاد کند، و اگر خدا مرا یاد کند نجات یابم از مخلوقات،
~~و
# ~~پیوسته شوم به جملهآ محبوبات. والسلام.
# نقل است که میان شاه و یحیی معاذ دوستی بود. در یک شهر جمع شدند
# ~~و شاه به مجلس یحیی حاضرنشدی. گفتند: چرا ms354 نیایی؟ گفت : صواب در آن
# ~~است.
# الحاح کردند تا یک روز برفت و در گوشه ای بنشست. سخن بر یحیی
# ~~بسته شد. گفت: کسی حاضر است که به سخن گفتن از من اولیتر است.
# شاه گفت : من گفتم که آمدن من مصلحت نیست.

PageV01P445

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0505.jpg)

# ~~چون فضل خود دیدند دیگرشان فضل نباشد. و اهل ولایت را ولایت است تا
# ~~آنگاه که ولایت نبینند. چون ولایت دیدند دیگر ولایت نباشد.
# و گفت : فقر سرحق است، نزدیک بنده. چون فقر نهان دارد امین بود و
# ~~چون ظاهر گردائد اسم فقر از او برخاست.
# و گفت : علامت صدق سه چیز است. اول آنکه قدر دنیا ازدل تو برود،
# ~~چنانکه زر و سیم پیش توچون خاک بود تا هرگاه که سیم و زربه دست توافتد
# ~~دست از وی چنان فشانی که از خاک؛ دوم آنکه دیدن خلق از دل توبیفتد،
# ~~چنانکه مدح وذم پیش تویکی بود که نه از مدح زیادت شوی و نه ازذم ناقص
# ~~گردی؛ سوم آنکه راندن شهوت از دل تو بیفتد تا چنان شوی از شادی گرسنگی
~~و
# ~~ترک شهوات که اهل دنیا شاد شوند از سیر خوردن و راندن شهوات. پس هرگاه
# ~~که چنین باشی ملازمت طریق مریدان کن، واگر چنین نیستی تورا با این
# ~~سخن چه کار؟
# و گفت : ترسگاری اندوه دایم است.
# و گفت: خوف واجب آن است که دانی که تقصیر کرده ای در حقوق
# ~~خدای تعالی.
# و گفت : علامت خوش خویی رنج خود از خلق برداشتن است، و رنج خلق
# ~~کشیدن.
# و گفت : علامت تقوی ورع است و علامت ورع از شبهات باز ایستادن.
# و گفت: عشاق به عشق مرده درآمدند. از آن بود که چون به وصالی
# ~~رسیدند از خیالی به خداوندی دعوی کردند.
# و گفت : علامت رجا حسن ظاهر است.
# و گفت : علامت صبر سه چیز است. ترک شکایت؛ و صدق رضا؛ و قبول
# ~~قضا به دلخوشی .
# و گفت: هر که چشم نگاه ms355 دارد از حرام، وتن از شهوات، و باطن آبادان
~~PageV01P446
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0506.jpg)

# ~~دارد به مراقبت دایم، و ظاهر آراسته دارد به متابعت سنت، وعادت کند به
# ~~حلال خوردن؛ فراست او خطا نشود.
# نقل است که روزی یاران را گفت: از دروغ گفتن وخیانت کردن و
# ~~غیبت کردن دور باشید. باقی هرچه خواهید کنید.
# و گفت : دنیا بگذار وتوبه کردمی، و هوای نفس بگذار و به مراد رسیدی.
# ازو پرسیدند : به شب چونی؟
# گفت: مرغی را که بر بابزن1 زده باشند و به آتش میگردانند حاجت نبود
# ~~از او پرسیدن که چونی؟!
# نقل است که خواجه علی سیرگانی بر سر تربت شاه نان میداد. یک روز
# ~~طعام در پیش نهاد و گفت : خداوندا! مهمان فرست.
# ناگاه سگی درآمد. خواجه علی بانگ بر وی زد. سگ برفت. هاتفی آوازد
# ~~داد - از سرتربت شاه- که : مهمان خواهی، چون بفرستیم باز گردانی؟
# در حال برخاست و بیرون دوید و گرد محلتها می گشت. سگ را ندید به
# ~~صحرا رفت. او را دید در گوشه ای خفته. ماحضری که داشت پیش او نهاد.
# ~~سگ هیچ التفات نکرد. خواجه علی خجل شد و در مقام استغفار بایستاد و
# ~~دستار برگرفت و گفت: توبه کردم.
# سگ گفت: آحسنت ای خواجه علی! مهمان خوانی. چون بیاید برانی ؟
# ~~تو را چشم باید. اگر نه سبب شاه بودی، [می] دیدی آنچه دیدی. رحمة الله
# ~~علیه.

PageV01P447

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0507.jpg)

# ذکریوسف بن الحسین قدس الله روح العزیز
# آن معتکف1 حضرت دایم، آن حجت ولایت ولا یخافون لومة لآآیم، آن
# ~~آفتاب نهانی، آن در ظلمت آب زندگانی، آن شاه باز کونین، قطب وقت:
# ~~یوسف بن الحسین رحمة الله علیه؛ ازجملهآ مشایخ بود، واز مقدمان اولیاء
~~عالم
# ~~بود، وبه انواع علوم ظاهر وباطن، وزبانی داشت در بیان معارف واسرار،
~~وپیر
# ~~ری بود، و بسیار مشایخ و شیوخ را دیده بود، وبا ابوتراب صحبت داشته و
~~از
# ~~رفیقان ابو سعید خراز بود، ومرید ذوالنون مصری بود، وعمری دراز ms356 یافته
~~بود، و
# ~~پیوسته در کارجدی تمام کرده است، و درادب آیتی بوده است، و او خود ادیب
# ~~بود، وریاضاتی و کراماتی داشت، و در ملامت قدمی محکم داشت، و همتی
# ~~بلند.
# و ابتدای حال او آن بود که در عرب با جمعی به قبیله ای برسید. دختر امیر
# ~~عرب چون او را بدید فتنه2آ او شد - که عظیم صاحب جمال بود- آن دختر
# ~~ناگاه فرصت جست و خود را پیش او انداخت. او بلرزید و او را بگذاشت و به
~~PageV01P448
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0508.jpg)

# ~~قبیلهآ دورتر رفت و آن شب بخفت. سر بر زانو نهاده بود، در خواب شد.
~~موضعی
# ~~که مثل آن ندیده بود بدید، و جمعی سبز پوشان. و یکی برتختی نشسته
# ~~- پادشاه وار- یوسف را آرزو کرد بداند ایشان که اند. خود را به نزدیک
~~ایشان
# ~~افگند. ایشان او را راه دادند و تعظیم کردند. پس گفت: شما کیانید؟
# گفتند : فریشتگانیم و این که بر تخت است یوسف - پیغامبر علیه
# ~~السلام - به زیارت یوسف بن الحسین آمده است.
# گفت: مرا گریه آمد. گفتم : من که باشم که پیغامبر خدای به زیارت من
# ~~آید.   در این [اندیشه] بودم که یوسف علیه السلام از تخت فرود آمد و
~~مرا در
# ~~کنار گرفت و بر تخت نشاند. گفتم : یا نبی الله! من که باشم که با من
~~این
# ~~لطف کنی ؟ گفت: در آن ساعت که آن دختر با غایت جمال خود را در پیش تو
# ~~افگند و توخود را به حق تعالی سپردی و پناه بدو جستی حق تعالی تو را بر
~~من و
# ~~ملایکه عرضه کرد و جلوه فرمود و گفت: «بنگرای یوسف! تو آن یوسفی که
# ~~قصد کردی به زلیخا تا دفع کنی او را، و آن یوسف است که قصد نکرد به
~~دختر
# ~~شاه عرب و بگریخت.») مرا با این فریشتگان به زیارت توفرستاد و بشارت
~~داد
# ~~که تو از گزیدگان حقی. پس گفت: در هر عهدی نشانه ای باشد، ms357 و در این عهد
# ~~نشانه ذو النون مصری است، و نام اعظم او را دادند. پیش او رو.
# یوسف چون بیدار شد جملهآ نهادش درد گرفت و شوق بر او غالب شد و
# ~~ذوالنون رسید سلام کرد و بنشست. ذوالنون جواب سلام داد. یوسف یکسال در
# ~~گوشهآ مسجدی بنشست که زهره نداشت که از ذوالنون چیزی پرسد و بعد از
# ~~یک سال ذو النون گفت: این جوانمرد از کجاست؟
# کفت: از رئ.
# یک سال دیگر هیچ نگفت و یوسف هم در آن گوشه مقیم شد. چون یک PageV01P449
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0509.jpg)

# ~~سال دیگر بگذشت ذوالنون گفت: این جوان به چه کار آمده است؟ گفت: به
# ~~زیارت شما.
# یک سال دیگر هیچ نگفت. پس از آن گفت : هیچ حاجتی هست؟
# گفت : بدان آمده ام که تا اسم اعظم به من آموزی.
# یک سال دیگر هیچ نگفت. بعد از آن کاسهآ چوبین سر پوشیده بدوداد و
# ~~گفت: از رود نیل بگذر، درفلان جایگاه پیری است. این کاسه بدوده و هرچه
# ~~با تو گوید یاد گیر.
# یوسف کاسه برداشت و روان شد چون پاره ای راه برفت وسوسه ای دروی
# ~~پیدا شد که در این کاسه چه باشد که میجنبد. سر کاسه بگشاد. موشی برون
# ~~جست وبرفت. یوسف متحیرشد. گفت : اکنون کجا روم؟ پیش این شیخ روم
# ~~یا پیش ذوالنون.
# عاقب پیش آن شیخ رفت با کاسه تهی. شیخ چون او را بدید تبسمی بکرد
# ~~و گفت : نام بزرگ خدای از او درخواسته ای؟ گفت : آری.
# گفت : ذوالنون بی صبری تومیدید، موشی به توداد - سبحان الله
# ~~موشی گوش نمیتوان داشت. نام اعظم چون نگاه داری؟
# یوسف خجل شد وبه مسجد ذوالنون بازآمد. ذوالنون گفت : دوش هفت
# ~~بار از حق اجازت خواستم تا نام اعظم به تو آموزم. دستوری نداد. یعنی
~~هنوز
# ~~وقت نیست. پس حق تعالی فرمود که او را به موشی بیازمای. چون بیازمودم
# ~~چنان بود. اکنون به شهر خود بازروتا وقت آید.
# یوسف ms358 گفت : مرا وصیتی کن.
# گفت: تو را سه وصیت میکتم. یکی بزرگ؛ و یکی میانه؛ و یکی خرد.
# ~~وصیت بزرگ آن است که هرچه خوانده ای فراموش کنی، و هرچه نبشتهای
# ~~بشویی تا حجاب برخیزد.
# یوسف گفت : این نتوانم.

PageV01P450

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0510.jpg)

# پس گفت: میانه آن است که مرا فراموش کنی و نام من با کسی نگویی
# ~~که پیر من چنین گفته است و شیخ من چنان فرموده است - که این همه
# ~~خویشتن ستایی است.
# گفت : این هم نتوانم کردن.
# پس گفت: وصیت خرد آن است که خلق را نصیحت کنی و به خدای
# ~~خوانی.
# گفت : این بتوانم، إن شاء الله.
# گفت: اما به شرطی نصیحت کنی که خلق را در میان نبینی.
# گفت : چنان کنم.
# پس به ری آمد - و او بزرگ زادهآ ری بود- اهل شهر استقبال کردند. چون
# ~~مجلس آغاز کرد سخن حقایق بیان کرد. اهل ظاهر به خصمی برخاستند که در
# ~~آن وقت به جز علم صورت علمی دیگر نبود و او نیز در بلامت رفتی، تا چنان
~~شد
# ~~که کس به مجلس او نیامدی. روزی درآمد که مجلس بگوید. کسی را ندید.
# ~~خواست که باز گردد. پیرزنی آواز داد : نه! با ذوالنون عهد کرده بودی که
~~خلق
# ~~را در میان نبینی در نصیحت گفتن و از برای خدای گویی.
# چون این بشنید متحیر شد و سخن آغاز کرد. اگر کسی بودی و اگرنه
# ~~پنجاه سال بدین حال بگذرانید و ابراهیم خواص مرید او شد و حال او قوی
# ~~گشت. ابراهیم از برکت صحبت او به جایی رسید که بادیه را بی زاد و راحله
# ~~قطع میکرد. تا ابراهیم گفت : شبی ندایی شنیدم که : «برو ویوسف حسین را
# ~~بگوی که تو از راندگانی.» ابراهیم گفت: مرا این سخن چنان سخت آمد که
# ~~اگر کوهی بر سر من زدندی آسانتر از آن بودی که این سخن با وی گویم. شب
# ~~دیگر به تهدیدتر از آن شنیدم که : «به او ms359 بگوی که تواز راندگانی.»
~~برخاستم و
# ~~غسلی کردم و استغفار کردم و متفکر بنشستم. تا شب سوم همان آواز شنیدم
~~که :
# ~~«با او بگوی که تواز راندگانی و اگر نگویی زخمی خوری - چنانکه
~~PageV01P451
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0511.jpg)

# ~~برنخیزی.») برخاستم و به اندوهی تمام در مسجد شدم. او را دیدم در محراب
# ~~نشسته. چون مرا بدید گفت: هیچ بیت یاد داری؟ گفتم: دارم. بیتی تازی یاد
# ~~داشتم، بگفتم. او را وقت خوش شد. برخاست و دیری بر پای بود و اب از
# ~~چشمش روان شد - چنانکه با خون آمیخته بود. پس روی به من کرد و گفت:
# ~~از بامداد تا اکنون پیش من قرآن میخواندند، یک قطره آب از چشم من
~~نیامد.
# ~~بدین یک بیت که گفتی چنین حالتی ظاهر شد- طوفان از چشم من روان شد
# ~~- مردمان راست میگویند که او زندیق است و از حضرت خطاب راست می آید
# ~~که او از راند گان است. کسی از بیتی چنین شود و از قرآن برجای بماند
~~رانده
# ~~بود.
# ابراهیم گفت: من متحیر شدم در کار او و اعتقاد من سستی گرفت.
# ~~ترسیدم و برخاستم و روی در بادیه نهادم. اتفاقا با خضر افتادم. فرمود :
~~یوسف
# ~~حسین زخم خوردهآ حق است ولکن جای او اعلی علیین است - که در راه حق
# ~~چندان قدم باید زد که اگر دست رد به پیشانی توباز نهند هنوز اعلی علیین
~~جای
# ~~توباشد- که هر که در این راه از پادشاهی بیفتد از وزارت نیفتد.
# نقل است که عبد الواحد زید مردی شطار1 بود. مادر و پدرش پیوسته از وی
# ~~در زحمت بودندی- که به غایت ناخلف بود - روزی به مجلس یوسف حسین
# ~~بگذشت او این کلمه میگفت: دعاهم بلظفه گأنه محتاج إلیهم. حق تعالی
~~بندهآ
# ~~عاصی را میخواند به لطف خویش. چنانکه کسی را به کسی حاجت بود.
# عبد الواحد جامه بینداخت ونعرهای بزد و به گورستان رفت. سه شبانه روز
# ~~بماند. اول شب یوسف بن الحسین او را به ms360 خواب دید که خطابی شنیدی آذرک
# ~~آلشاب آلتایب. آن جوان تایب را دریاب. یوسف میگردید تا در آن گورستان
~~به
# ~~وی رسید سر وی بر کنار نهاد. او چشم باز کرد و گفت: سه شبانه روز است
~~تا PageV01P452
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0512.jpg)

# ~~تورا فرستادهاند اکنون می آیی ؟
# این بگفت و جان بداد.
# نقل است که در نشابور بازرگانی کنیزکی ترک داشت- به هزار دینار
# ~~خرید- و غریمی داشت در شهری دیگر. خواست که شتابان برود و مال خود از
# ~~وی بستاند. و در نشابور بر کس اعتماد نداشت که کنیزک را به وی سپارد.
# ~~پیش بو عثمان حیری آمد و حال بازنمود. بوعثمان نمی پذیرفت. [بازرگان]
# ~~شفاعت بسیار کرد و گفت : در حرم خود او را راه ده که هرچه زودتر باز
~~آیم.
# القصه، قبول کرد. آن بازرگان برفت. بو عثمان را بی اختیار نظر بر آن
# ~~کنیزک افتاد و عاشق او شد - چنانکه بی طاقت گشت - ندانست که چه کند.
# ~~برخاست و پیش شیخ خود ابو حفص حداد رفت. ابو حفص او را گفت : تو را به
# ~~ری میباید شد، پیش یوسف بن الحسین.
# بو عثمان در حال عزم عراق کرد. چون به ری رسید مقام یوسف حسین
# ~~پرسید. گفتند: آن زندیق مباحی را چه کنی؟ تواهل صلاح مینمایی. تورا
# ~~صحبت او زیان دارد.
# از این نوع چندی بگفتند. بو عثمان از آمدن پشیمان شد. بازگشت. چون به
# ~~نشابور آمد بو حفص گفت: یوسف حسین را دیدی؟ گفت: نه. گفت: چرا؟
# حال باز گفت که شنیدم : او مردی چنین و[چنان] است. نرفتم و
# ~~باز آمدم.
# بو حفص گفت: باز گرد و او را ببین.
# بوعثمان باز گشت و به ری آمد و خانهآ او پرسید. صد چندان دیگر بگفتند.
# ~~او گفت: مرا مهمی است پیش او تا نشان دادند. چون به در خانهآ او رسید
~~پیری
# ~~دید نشسته، پسری آمرد در پیش او. صاحب جمال و صراحی و پیاله ای پیش او
# ~~نهاده، ms361 ونور ازروی او می ریخت، درآمد وسلام کرد و بنشست. شیخ یوسف در
# ~~سخن آمد و چندان کلمات عالی بگفت که بوعثمان متحیر شد. پس گفت : ای
~~PageV01P453
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0513.jpg)

# ~~خواجه! از برای خدای با چنین کلماتی و چنین مشاهدهای این چه حال است
# ~~که توداری؟ خمر و آمرد.
# یوسف گفت : این امرد پسر من است و کم کس داند که او پسر من است،
# ~~و قرآنش میآموزم. و در این گلخن1 صراحی افتاده بود، برداشتم و پاک
~~بشستم
# ~~و پر آب کردم که هر که آب خواهد بازخورد، که کوزه نداشتیم.
# و عثمان گفت: از برای خدای چرا چنین میکنی تا مردمان میگویند،
# ~~آنچه میگویند؟
# یوسف گفت: از برای آن میکنم تا هیچ کس کنیزک ترک به معتمدی به
# ~~خانهآ من نفرستد.
# بوعثمان چون این بشنید درپای شیخ افتاد و دانست که این مرد درجهآ بلند
# ~~دارد.
# نقل است که در چشم یوسف بن الحسین سرخی بود ظاهر، وفتوری2 از
# ~~غایت بی خوابی . از ابراهیم خواص پرسیدند : عبادت او چگونه است؟
# گفت : چون از نماز خفتن3 فارغ شود تا روزبرپای باشد. نه رکوع کند و نه
# ~~سجود کند.
# پس از یوسف پرسیدند : تا روز ایستادن چه عبادت باشد؟
# گفت : نماز فریضه به آسانی می گزارم اما میخواهم که نمازشب گزارم.
# ~~همچنین ایستاده باشم، امکان آن نبود که تکبیر توانم کرد - از عظمت او-
# ~~ناگاه چیزی به من درآید و مرا همچنان میدارد تا وقت صبح. چون صبح برآید
# ~~فریضه گزارم.
# نقل است که وقتی به جنید نامه ای نوشت که خدای تورا طعم نفس تو
# ~~مچشاناد که اگر این طعم بچشاند، پس ازاین هیچ نبینی.

PageV01P454

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0514.jpg)

# و گفت: هر امتی را صفوت1 است که ایشان ودیعت خدایاند که ایشان
# ~~را از خلق خویش پنهان میدارد. اگر ایشان در این امت هستند صوفیان اند.
# و گفت: آفت صوفیان در صحبت کودکان است و در معاشرت اضداد و در
# ~~رفیقی زنان.
# و ms362 گفت : قومیاند که دانند که خدای ایشان را میبیند. پس ایشان شرم
# ~~دارند از نظر حق که از مهابت چیزی کنند، جز از آن وی؛ و هر که به حقیقت
# ~~ذکر خدای یاد کند ذکر غیر فراموش کند در یادکرد او؛ و هر که فراموش کند
~~ذکر
# ~~اشیاء در ذکر حق همه چیز بدو نگاه دارند از بهر آنکه خدای او را عوض
~~بود از
# ~~همه چیز.
# و گفت: اشارت خلق بر قدر یافت خلق است ویافت خلق بر قدر شناخت
# ~~خلق است و شناخت خلق بر قدر محبت خلق است و هیچ حال نیست به نزدیک
# ~~خدای تعالی دوستتر از محبت بنده خدای را.
# و پرسیدند : از محبت. گفت: هر که خدای را دوست تر دارد خواری و ذل
# ~~او سخت تر بود و شفقت او و نصیحت او خلق خدای را بیشتر بود.
# و گفت : علامت شناخت أنس آن است که دور باشد از هرچه اقاطع او آید
# ~~از ذکر دوست.
# و گفت: علامت صادق دو چیز است. تنهایی دوست دارد و نهان داشتن
# ~~طاعت.
# و گفت: توحید خاص آن است که در سر و دل در توحید چنان پندارد که
# ~~پیش حضرت او ایستاده است، تدبیر او براو می رود. در احکام وقدرت او؛ در
# ~~دریاهای تو حید او؛ و از خویشتن فانی شده و او را خبرنه. اکنون که هست
# ~~همچنان است که پیش ازاین بود، در جریان حکم او.

PageV01P455

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0515.jpg)

# و گفت: هر که در بحر تجرید افتاد هر روز تشنه تر بود و هرگز سیراب
# ~~نگردد. زیرا که تشنگی حقیقت دارد و آن جز به حق ساکن نگردد.
# و گفت : عزیزترین چیزی در دنیا اخلاص است که هرچند جهد کنم تا
# ~~ریا از دل خویش بیرون کنم به لونی دیگر از دل من بروید.
# و گفت: اگر خدای را بینم با جملهآ معاصی دوست تر از آن دارم که با
# ~~ذرهای تصنع بینم. ms363
# و گفت: از علامت زهد آن است که طلب مفقود نکند تا وقتی که موجود
# ~~خود را مفقود نگرداند.
# و گفت : غایت عبودیت آن است که بندهآ او باشی در همه چیزی.
# و گفت : هر که بشناخت او را به فکر، عبادت کرد او را به دل.
# و گفت : ذلیلترین مردمان طماع است، چنانکه شریفترین ایشان درویش
# ~~صادق بود.
# و چون وفاتش نزدیک آمد گفت : بار خدایا! تو میدانی که نصیحت کردم
# ~~خلق را قولا؛ ونصیحت کردم نفس را فعلا؛ وخیانت نفس من به نصیحت خلق
# ~~خویش بخش.
# و بعد از وفات او را بخواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟ گفت:
# ~~بیامرزید. گفتند: به چه سبب؟ گفت: به برکت آنکه هرگز هزل را با جد
# ~~نیامیختم . رحمة الله علیه.

PageV01P456

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0516.jpg)

# ذکر ابوحفص حداد قدس الله روحه العزیز
# آن قدوهآ رجال، آن نقطهآ کمال، آن عابد صادق، آن زاهد عاشق، آن
# ~~سلطان اوتاد، قطب عالم : ابو حفص حداد، رحمة الله علیه؛ پادشاه مشایخ
~~بود
# ~~علی الاطلاق، خلیفهآ حق بود به استحقاق، واز محتشمان این طایفه بود، و
# ~~کسی به بزرگی او نبود در وقت وی، و در ریاضت و کرامت و مروت و فتوت
# ~~بی نظیر بود و در کشف و بیان یگانه و معلم و ملقن او بی واسطه خدای
~~بود،
# ~~عزوجل. و پیر بو عثمان حیری بود و شاه شجاع از کرمان به زیارت او آمد
~~ودر
# ~~صحبت او به بغداد شد به زیارت مشایخ، و ابتدای او آن بود که بر کنیزکی
# ~~عاشق بود - چنانکه قرار نداشت - او را گفتند: در شارستان1 نشابور جهودی
# ~~جادو[گر] است، تدبیر کار تو اوکند.
# ابو حفص پیش او رفت و حال بگفت. او گفت : تورا چهل روز نماز نباید
# ~~کرد و هیچ طاعت و عمل نیکونباید کرد و نام خدای بر زبان نشاید راند و
~~نیت
# ~~نیکونباید کرد، تا من حیلت کنم وتورا به سحر به مقصود رسانم.
# بوحفص چهل ms364 روز چنان کرد. بعد از آن جهود آن طلسم بکرد و مراد PageV01P457
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0517.jpg)

# ~~حاصل نشد. جهود گفت: بی شک از تو خیری در وجود آمده است و اگرنه مرا
# ~~یقین است که این مقصود حاصل شدی.
# بو حفص گفت : من هیچ چیزی نکردم إلا در راه که میآمدم سنگی از راه
# ~~به پای باز کناره افگندم تا کسی براو نیفتد.
# جهود گفت: میازار خداوندی را که تو چهل روزفرمان او ضایع کنی و او
# ~~از کرم این مقدار رنج تو ضایع نکرد.
# آتشی از این سخن در دل ابو حفص پدید آمد و چندان قوت کرد که بو
# ~~حفص به دست جهود توبه کرد و همان آهنگری میکرد و واقعهآ خود نهان
# ~~میداشت و هر روزیک دینار کسب میکرد و شب به درویشان دادی و در
# ~~کلیددان بیوه زنان انداختی - چنانکه ندانستندی - و نماز خفتن دریوزه
~~کردی و
# ~~روزه بدان گشادی. وقت بودی که در حوضی که تره شستندی بقایای آن
# ~~برچیدی و نان خورش ساختی و مدتی بدین روزگار گذاشتی. یک روز نابینایی
# ~~در بازار میگذشت. این آیت میخواند : اعوذ بالله من آلشیطان آلرجیم *
~~بشم آلله
# ~~آلرخمن آلرحیم * وتدا لهم من آلله ما لم یکونوا یختیبون * دلش بدین آیت
# ~~مشغول شد و چیزی بر وی درآمد و بیخود گشت. به جای انبر، دست در کوره
# ~~کرد و آهن تفسیده بیرون کرد و برسندان نهاد. شا گردان یتک بزدند، نگاه
# ~~کردند، آهن در دست او دیدند - که میگردانید. گفتند: ای استاد! این چه
# ~~حال است؟
# او بانگ بر شا گردان زد که بزنید!
# کفتند: ای استاد! بر کجا زنیم؟ چون آهن پاک شد؟
# پس بو حفص به خود بازآمد. آهن تافته در دست خود دید و این سخن
# ~~بشنید که : چون پاک شد بر کجا زنیم؟
# نعره بزد و آهن ازد ست بیگفند و دگان را به غارت داد و گفت : ما چندین
# ~~گاه خواستیم به تکلف که این ms365 کار رها کنیم و نکردیم تا آنگاه که این
~~حدیث PageV01P458
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0518.jpg)

# ~~حمله آورد و ما را از ما بستد و اگرچه من دست از کار میداشتم تا کار
~~دست از
# ~~من نداشت فایده نبود.
# پس روی به ریاضت سخت نهاد و عزلت و مراقبت پیش گرفت.
# چنانکه نقل است که در همسایگی او احادیث استماع میکردند. گفتند:
# ~~آخر چرا نیایی تا سماع1 احادیث کنی؟
# گفت: من سی سال است تا میخواهم که داد یک حدیث بدهم،
# ~~نمیتوانم داد. سماع دیگر حدیث چون کنم؟
# کفتند: آن حدیث کدام است؟
# گفت: آنکه می فرماید : رسول صلی الله علیه وعلی آله وسلم من حسن
# ~~اسلام المرء ترکهآ ما لا یعنیه. از نیکویی اسلام مرد آن است که ترک کند
# ~~چیزی که به کارش نیاید.
# نقل است که با یازان به صحرا رفته بود و سخن گفت. وقت ایشان خوش
# ~~گشت. آهویی از کوه بیامد و سربر کنار ابو حفص نهاد. ابو حفص تپانچه بر
# ~~روی خود می زد و فریاد میکرد. آهوبرفت. شیخ به حال خود بازآمد. اصحاب
# ~~برسیدند : این چه بود؟
# گفت: چون وقت ما خوش شد در خاطرم آمد که کاشکی گوسفندی بودی
# ~~تا بریان کردمانی ویاران امشب پراکنده نشدندی. چون در خاطرم بگذشت
# ~~آهویی بیامد.
# مریدان گفتند: یا شیخ! کسی را با حق چنین حالی بود فریاد کردن و
# ~~تپانچه زدن چه معنی دارد؟
# شیخ گفت: نمیدانید که مراد در کنار نهادن از در بیرون کردن است. اگر
# ~~خدای تعالی به فرعون نیکی خواستی بر مراد او نیل را روان نکردی.

PageV01P459

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0519.jpg)

# نقل است که هر وقت در خشم شدی سخن در خلق نیکو گفتی تا خشم او
# ~~ساکن شدی؛ آنگه به سخنی دیگر شدی.
# ~~نقل است که یک روز می گذشت. یکی را دید متحیر و گریان. گفت: تو
# ~~را چه بوده است؟
# گفت : خری داشتم، گم شده است و جز آن هیچ نداشتم.
# ~~شیخ توقف کرد ms366 و گفت: به عزت تو که گام برندارم تا خر بدو باز نرسد.
# ~~در حال [خر] پدید آمد.
# ~~ابو عثمان حیری گوید: روزی در پیش ابو حفص می رفتم. میویزی چند
# ~~دیدم پیش او نهاده. یکی برداشتم و در دهان نهادم. حلق مرا بگرفت و گفت:
# ~~ای خائن! میویز من بخوردی ازچه وحه؟
# ~~گفتم: من از دل تودانم و برتواعتماد دارم و نیز دانستم که هرچه داری
# ~~ایثارکنی .
# ~~گفت : ای جاهل! من بردل خویش اعتماد ندارم، توبر دل من چون
# ~~اعتماد داری. به پاکی حق - که عمری است تا بر هراس او می زیم و نمیدانم
# ~~که از من چه خواهد آمد- کسی درون خویش نداند، دیگری درون او چه داند.
# ~~و هم ابوعثمان گوید که با ابو حفص به خانهآ ابوبکر حنیفه بودم و جمعی
# ~~اصحاب آنجا بودند، از درویشی یاد میکردند. گفتم : کاشکی حاضر بودی.
# ~~شیخ گفت : اگر کاغذی بودی رقعه1ای نوشتمی تا بیامدی.
# ~~گفتم : اینجا کاغذ هست.
# ~~گفت : خداوند خانه به بازار رفته است. اگر مرده باشد و کاغذ وارث را
# ~~شده باشد نشاید بر این کاغذ چیزی نوشتن.
# ~~بوعشمان گفت : بوحفص را گفتم: مرا چنان روشن شده است که PageV01P460
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0520.jpg)

# ~~مجلس علم گویم. گفت: تورا چه بدین آورده است؟ گفتم : شفقت تو بر خلق
# ~~تا چه حد است؟ گفتم : تا بدان حد که اگرحق تعالی مرا به عوض همهآ
# ~~عاصیان در دوزخ کند و عذاب کند روا دارم. گفت: اگر چنین است بسم الله.
# ~~اما چون مجلس گویی اول دل خود را پند ده وتن خود را؛ و دیگر [آن] که
# ~~جمع آمدن مردم تورا غره نکند که ایشان ظاهر تورا مراقبت کنند وحق تعالی
# ~~باطن تورا.
# پس من بر تخت برآمدم. بوحفص پنهان در گوشهای بنشست. چون مجلس
# ~~به آخر آمد سایلی برخاست و پیراهنی خواست. در حال پیراهن خود بیرون
~~کردم
# ~~و به وی دادم. ابو حفص گفت: یا کذاب آنزل من المنبر. فرود ms367 آی ای دروغ
~~زن از
# ~~منبر! گفتم: چه دروغ گفتم؟ گفت : دعوی کردی که شفقت من بر خلق بیش
# ~~از آن است که بر خود؛ و به صدقه دادن سبقت کردی تا فضل سابقان تورا
# ~~باشد؛ خود را بهتر خواستی. اگر دعوی توراست بودی زمانی درنگ کردی تا
# ~~فضل سابقان دیگری را باشد. پس تو کذابی و منبر نه جای کذابان است.
# نقل است که یک روز در بازار می رفت. جهودی پیش آمد. او در حال
# ~~بیفتاد و بیهوش شد. چون بهوش آمد از او پرسیدند. گفت: مردی را دیدم
~~لباس
# ~~عدل پوشیده و خود را دیدم لباس فضل پوشیده. ترسیدم که نباید که لباس
~~فضل
# ~~از سر من برکشند و در آن جهود پوشند، و لباس عدل از وی برکشند و در من
# ~~پوشند.   و گفت: سی سال چنان بودم که حق را خشمگن میدیدم که در من
# ~~نگریست. سبحان الله آن چه سوز و بیم بوده باشد او را در آن حال.
# نقل است که ابو حفص را عزم حج افتاد و او عامی بود وتازی
# ~~نمیدانست. چول به بعداد رسید مریدان با هم کهتند. سینی عطیم باسد اکه
~~PageV01P461
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0521.jpg)

# ~~شیخ الشیوخ خراسان را ترجمانی باید تا زبان ایشان را بداند. پس جنید
~~مریدان
# ~~را به استقبال فرستاد و شیخ بدانست که اصحابنا چه می اندیشند. در حال
~~تازی
# ~~گفتن آغاز کرد- چنانکه اهل بغداد در فصاحت او عجب ماندند - و جماعتی
# ~~از اکابر پیش او جمع آمدند واز فتوت پرسیدند. بوحفص گفت : عبارت شما را
# ~~است. شما گویید.
# جنید گفت : فتوت نزدیک من آن است که فتوت از خود نبینی و آنچه
# ~~کرده باشی آن را به خود نسبت ندهی که این من کردهام.
# بوحفص گفت: نیکوست آنچه گفتی . اما فتوت نزدیک من انصاف دادن
# ~~و انصاف ناطلبیدن است.
# جنید گفت : در عمل آرید اصحابنا.
# بوحفص گفت : این به سخن راست نیاید.
# جنید چون این بشنید ms368 گفت: برخیزید ای اصحابنا که زیادت آورد بو
# ~~حفص بر آدم و ذریت1 او در جوانمردی. یعنی خطی گرد اولاد آدم بکشید در
# ~~جوانمردی، اگر جوانمردی این است که او میگوید.
# و بوحفص اصحاب خویش را عظیم به هیبت وادب داشتی وهیچ مرید
# ~~را زهره نبودی که در پیش او بنشستی و چشم برروی او نیارستی انداخت و
# ~~پیش او همه بر پای بودندی و بی امر او ننشستندی. بوحفص سلطان وارنشسته
# ~~بودی.
# جتید گفت : اصحاب را ادب سلاطین آموختهای.
# بو حفص گفت : توعنوان نامه بیش نمیبینی اما از عنوان دلیل توان
# ~~ساخت که در نامه چیست.
# پس ابو حفص گفت: دیگی زیره با2 و حلوا فرمای تا بسازند.

PageV01P462

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0522.jpg)

# جنید اشارت کرد به مریدی تا بسازد. چون بیاورد ابوحفص گفت : بر
# ~~سر حمالی نهید تا میبرد. چندانکه خسته گردد آنجا بر در هر خانه ای که
~~رسیده
# ~~باشد آوازدهد، وهر که بیرون آید به وی دهد.
# حمال چنان کرد و می رفت تا خسته شد و طاقت نماند. بنهاد بردر
# ~~خانه ای و آواز داد. پیری خداوند خانه بود. گفت: اگر زیره با و حلوا
~~آوردهای،
# ~~تا در بگشایم.
# گفت: آری. در بگشاد و گفت: درآر.
# حمال گفت : عجب داشتم. از پیر پرسیدم که این چه حال است و توچه
# ~~دانستی که ما زیره با و حلوا آورده ایم؟
# گفت : دوش در مناجات این بر خاطرم بگذشت که مدتی است فرزندان
# ~~من از من این می طلبند. دانم که بر زمین نیفتاده باشد.
# نقل است که مریدی بود در خدمت بوحفص - سخت با ادب- جنید
# ~~چند بار در وی نگرست. از آنکه او خوش آمدش پرسید : چند سال است تا در
# ~~خدمت شماست؟
# ابو حفص گفت : ده سال است.
# گفت: ادبی تمام دارد و فری عجب و شایستهآ جوانی است.
# ابو حفص گفت : آری، هفده هزار دینار در راه ما باخته است و هفده هزار
# ~~دیگر وام کرده و ms369 در باخته، هنوز زهرهآ آن ندارد که از ما سخنی پرسد.
# پس ابو حفص روی به بادیه نهاد. گفت: ابوتراب را دیدم در بادیه و من
# ~~شانزده روز هیچ نخورده بودم. بر کنار حوضی رفتم تا آب خورم. به فکری
# ~~فرورفتم. ابو تراب گفت : تو را چه نشانده است اینجا؟ گفتم : میان علم
~~ویقین
# ~~انتظار میکنم تا غلبه کدام را بود تا یار آن دیگر باشم که غالب باشد.
~~یعنی اگر
# ~~غلبه علم را بود آب خورم و اگریقین را بود بروم.
# بوتراب گفت : کار تو بزرگ شود.

PageV01P463

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0523.jpg)

# پس چون به مکه رسید جماعتی مساکین را دید مضطر و فرومانده. خواست
# ~~که در حق ایشان انعامی کند. گرم گشت. حالتی بر وی ظاهر شد، دست
# ~~فرو کرد و سنگی برداشت و گفت: به عزت تو که اگر چیزی به من ندهی جمله
# ~~قنادیل1 مسجد بشکنم.
# این بگفت و در طواف آمد. در حال یکی بیامد و صره ای زر بیاورد و بدو
# ~~داد تا بر درویشان خرج کرد. چون حج بگزارد و به بغداد آمد اصحاب جنید
# ~~[از او] استقبال کردند. جنید گفت: ای شیخ! راه آورد2 ما چه آوردهای؟
# بو حفص گفت: مگریکی از اصحاب ما چنانکه میبایست زندگانی
# ~~نمیتوانست کرد؟ اینم فتوح بود که گفتم اگر از برادری ترک ادبی بینید آن
~~را
# ~~عذری از خود برانگیزید و بی او آن عذررا از خود بخواهید. اگر بدان
~~عذرغبار
# ~~برنخیزد و حق به دست تو بود عذر بهتر برانگیز و بی او عذری دیگر از خود
~~بخواه.
# ~~اگر بدین همه غبار برنخیزد عذری دیگر انگیز تا چهل بار. اگر بعد از آن
~~غبار
# ~~برنخیزد وحق به جانب تو باشد و آن چهل عذر در مقابلهآ آن جرم نیفتد
~~بنشین و با
# ~~خود بگوی که زهی گاو نفس! زهی گران و تاریک! زهی خودرای بی ادب!
# ~~زهی ناجوانمرد جافی3 که تویی! برادری برای جرمی چهل عذر از توخواست ms370 و
# ~~تویکی نپذیرفتی و همچنان بر سر کار خودی. من دست از تو شستم. تودانی.
# ~~چنانکه خواهی میکن.
# جنید چون این بشنید تعجب کرد. یعنی این قوت که را تواند بود.
# نقل است که شبلی چهار ماه بوحفص را مهمانی کرد و هر روزچند لون
# ~~طعام و چند گونه حلوا آوردی. آخر چون به وداع او رفت گفت: یا شبلی! اگر
# ~~وقتی به نشابور آیی میزبانی و جوانمردی به تو آموزم.

PageV01P464

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0524.jpg)

# گفت: یا ابا حفص! چه کردم؟
# گفت: تکلف کردی و متکلف جوانمرد نبود. مهمان را چنان باید داشت
# ~~که خود را به آمدن مهمانی گرانی نیایدت و به رفتن شادی نبودت و چون
~~تکلف
# ~~کنی آمدن او بر تو گران بود و رفتن آسان و هر که را با مهمان حال این
~~بود
# ~~ناجوانمردی بود.
# پس چون شبلی به نشابور آمد پیش ابو حفص فروآمد و چهل تن بودند. بو
# ~~حفص شبانه چهل و یک چراغ برگرفت. شبلی گفت: نه. گفته بودی که
# ~~تکلف نباید کرد.
# بوحفص گفت : برخیز وبنشان1.
# شبلی برخاست و هر چند جهد کرد یک چراغ بیش نتوانست نشاند. پس
# ~~گفت : یا شیخ! این چه حال است؟
# گفت: شما چهل تن بودیت فرستادهآ حق - که مهمان فرستادهآ حق بود-
# ~~لاجرم به نام هریکی چراغی گرفتم برای خدای و یکی برای خود. آن چهل که
# ~~برای خدای بود نتوانستی نشاند اما آن یکی که از برای من بود نشاندی. تو
# ~~هرچه در بغداد کردی برای من کردی و من اینچه کردم برای خدای کردم.
# ~~لاجرم آن تکلف باشد و این نه.
# بوعلی ثقفی گوید: بوحفص گفت هرکه افعال و احوال خود به هر وقتی
# ~~نسنجد به میزان کتاب وسنت و خواطر خود را متهم ندارد او را از جملهآ
~~مردان
# ~~مشمر
# پرسیدند : ولی را خاموشی به یا سخن؟
# گفت: اگر سخنگوی آفت سخن داند هر چند تواند خاموش باشد، اگرچه
# ~~به عمر نوح بود. و خاموش ms371 اگر راحت خاموشی بداند از خدای در خواهد تا دو
~~PageV01P465
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0525.jpg)

# ~~چند عمر نوح دهدش تا سخن نگوید.
# ~~گفتند: چرا دنیا را دشمن داری؟
# ~~گفت: از آنکه سرایی است که هر ساعت بنده را در گناهی دیگر
# ~~می اندازد.
# ~~گفتند: اگر دنیا بد است توبه نیک است و توبه هم در دنیا حاصل شود.
# ~~گفت: چنین است. اما به گناهی که دردنیا کرده میآید. یقینم و در
# ~~یقین تونه به شک و بر خطریم.
# ~~گفتند : عبودیت چیست؟
# ~~گفت: آنکه ترک هرچه تورا است بگویی، و ملازم باشی چیزی را که تو
# ~~را بدان فرمودهاند.
# ~~گفتند : درویشی چیست؟
# ~~گفت: به حضرت خدای شکستگی عرضه کردن.
# ~~گفتند : نشان دوستان چیست؟
# ~~گفت: آنکه روزی که بمیرد دوستان شاد شوند. یعنی چنان مجرد ازدنیا
# ~~بیرون رود که از وی چیزی نماند که آن خلاف دعوی او بود در تجرید.
# ~~گفتند : ولی کیست؟
# ~~گفت: آنکه او را قوت کرامات داده باشند و او را از آن غایب گردانیده.
# ~~گفتند : عاقل کیست؟
# ~~گفت : آنکه از نفس خویش اخلاص طلبد.
# ~~گفتند : بخل چیست؟
# ~~گفت: آنکه ایثار ترک کند در وقتی که بدان محتاج بود.
# ~~و گفت: ایثار آن است که مقدم داری نصیبت برادران بر نصیب خود در
# ~~کارهای دنیا و آخرت.
# ~~و گفت : کرم انداختن دنیا است برای کسی که بدان محتاج است و روی
~~PageV01P466
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0526.jpg)

# ~~آوردن است بر خدای به سبب نیازی که تورا است به حق.
# ~~و گفت: نیکوترین وسیلتی که بنده بدو تقرب کند به خدای دوام فقر است
# ~~به همهآ حالها وملازم گرفتن سنت در همهآ فعلها وطلب قوت حلال.
# و گفت: هر که خود را متهم ندارد در همهآ وقتها و همهآ حالتها و مخالفت
# ~~خود نکند مغرور بود و هر که به عین رضا بخود نگرست هلاک شد.
# و گفت: خوف چراغ دل بود و آنچه در دل بود از خیر و شر بدان چراغ
# ~~توان دید.
# و ms372 گفت: کسی را فقر درست نیاید تا دادن دوستتر از گرفتن ندارد.
# و گفت: کس را نرسد که دعوی فراست کند ولکن از فراست دیگران
# ~~بباید ترسید.
# و گفت: هرکه بدهد و بستاند او مردی است؛ و هر که بدهد و نستاند او
# ~~نیم مردی است؛ و هرکه ندهد و بستاند او مگسی است، نه کسی است در وی
# ~~هیچ خیر نیست.
# بو عشمان حیری گفت : معنی این سخن از او پرسیدند. گفت: هر که از
# ~~خدای بستاند و بدهد به خدای، او مردی است، زیرا که او در این حال خود
~~را
# ~~نمیبیند در آنچه کند؛ و هر که بدهد و نستاند او نیم مردی است زیرا که
~~خود را
# ~~میبیند در آنچه کند که ناستدن فضلی است؛ و هر که ندهد و بستاند او هیچ
# ~~کسی است، زیرا که گمان او چنان است که دهنده وستاننده اوست نه خدای.
# و گفت: هر که در همه حال فضل خدای میبیند بر خویشتن امید میدارم
# ~~که از هالکان نباشد.
# و گفت: مبادا که عبادت خدای تو را پشتی بود تا معبود معبود بود.
# و گفت: فاضلترین چیزی اهل اعمال را مراقبت خویش است با خدای.
# و گفت : چه نیکوست استغنا به خدای و چه زشت است استغنا با نام.
# و گفت: هر که جرعه ای از شراب ذوق چشید بیهوش شد به صفتی که PageV01P467
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0527.jpg)

# ~~بهوش نتواند آمد مگر در وقت لقا و مشاهده.
# و گفت : حال مفارقت نکند از عالم ومفارقت نکند با قبول.
# و گفت: خلق خبر میدهند از وصول و از قرب و از مقامات عالی و مرا
# ~~همه آرزوی آن است که دلالت کنند مرا به راهی که آن به حق بود و اگر همه
# ~~یک لحظه بود.
# و گفت : عبادات در ظاهر سروراست و در حقیقت غرور از آنکه مقدور
# ~~سبقت گرفته است و اصل آن است که کس به فعل خود شاد نشود ms373 مگر
# ~~مغروری.
# و گفت : معاصی برید کفر است چنانکه زهر برید مرگ است.
# و گفت: هر که داند که او را برخواهند انگیخت و حسابش خواهند کرد و
# ~~از معاصی اجتناب ننماید و از مخالفات روی نگرداند یقین است که از سرخود
# ~~خبر میدهد که من ایمان ندارم به بعث1 و حساب.
# و گفت : هر که دوست دارد که دل او متواضع شود گو در صحبت صالحان
# ~~باش و خدمت ایشان را ملازم.
# ~~و گفت : روشنی تنها به خدمت او است و روشنی جانها به استقامت.
# ~~و گفت : تقوی در حلال محض است و بس
# ~~و گفت : تصوف همه ادب است.
# ~~و گفت: بنده در توبه بر هیچ کار نیست زیرا که توبه آن است که بدو آید
# ~~نه آنکه از او آید.
# ~~و گفت : هر عمل که شایسته بود آن را برند و بر تو فراموش کنند.
# ~~و گفت: نابینا آن است که خدای را به اشیاء بیند و نبیند اشیاء را به
~~خدا
# ~~و بینا آن است که از خدای بود نظر او به مکونات.2 PageV01P468
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0528.jpg)

# نقل است که یکی از او وصیت خواست. گفت: یا اخی! لازم یک در
# ~~باش تا همهآ درها بر تو گشایند و لازم یک سید باش تا همهآ سادات تورا
~~گردن
# ~~نهند.
# محمش گفت : بیست و دو سال با ابو حفص صحبت داشتم. ندیدم که
# ~~هرگز با غفلت و انبساط خدای را یاد کرد که چون خدای را یاد کردی بر
~~سبیل
# ~~حضور و تعظیم و حرمت یاد کردی و در آن حال متغیر شدی. چنانکه حاضران
# ~~آن را بدیدندی.
# و سخن اوست که گفت : در وقت نزع که شکسته دل باید بود به همه حال
# ~~در تقصیرهای خویش.
# از او پرسیدند : بر چه روی به خدای آوردهای؟
# گفت: فقیر که روی به غنی آرد به چه آرد الا به فقر و فروماندگی.
# و وصت عبد الله سلمی آن بود که ms374 چون وفات کنم سر من بر پای ابو
# ~~حفص نهید، رحمة الله علیه.

PageV01P469

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0529.jpg)

# ذکر حمدون قصارقدس الله روحه العزیز
# آن یگانهآ قیامت، آن نشانهآ ملامت، آن پیرارباب ذوق، آن شیخ اصحاب
# ~~شوق، آن موزون ابرار: حمدون قصار رحمة الله علیه؛ از کبار مشایخ بود و
# ~~موصوف بود به ورع و تقوی و در فقه و علم حدیث درجهآ عالی داشت و در
~~عیوب
# ~~نفس دیدن صاحب نظری عجب بود و مجاهده و معاملهآ به غایت داشت و کلامی
# ~~در دلها مؤثر و عالی و مذهب ثوری داشت و مرید بوتراب بود و پیرعبد الله
# ~~مبارک بود و به ملامت خلق مبتلا بود و مذهب ملامتیان در نشابور از او
~~منتشر
# ~~شد و در طریقت مجتهد و صاحب مذهب است و جمعی از این طایفه بدو تولی
# ~~کنند و ایشان را قصاریان گویند، و در تقوی چنان بود که شبی بر بالین
~~دوستی
# ~~بود - در حالت نزع - چون آن دوست وفات کرد چراغ بنشاند و گفت: این
# ~~ساعت این چراغ وارث راست ما را روا نباشد سوختن آن.
# و گفت : روزی در جویبار حیرهآ نشابور می رفتم. عیاری بود به فتوت
# ~~معروف، نوح نام. پیش آمد. گفتم: یا نوح! جوانمردی چیست؟
# گفت : جوانمردی من یا جوانمردی تو؟ گفتم : هردو.
# گفت : جوانمردی من آن است که قبا بیرون کنم و مرقع در پوشم و معاملت
# ~~مرقع پیش گیرم تا صوفی شوم وازشرم خلق در آن جامه از معصیت پرهیز کنم؛
~~و PageV01P470
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0530.jpg)

# ~~جوانمردی تو آن است که مرقع بیرون کنی تا توبه خلق و خلق به تو فریفته
# ~~نگردند. پس جوانمردی من حفظ شریعت بود بر اظهار، و آن تو حفظ حقیقت بر
# ~~اسرار واین اصلی عظیم است.
# نقل است که چون کار او عالی شد و کلمات او منتشرشد ائمه و اکابر
# ~~نشابور بیامدند و وی را گفتند که تورا سخن باید گفت که سخن توفایدهآ
~~دلها
# ~~بود. ms375
# گفت : مرا سخن گفتن روا نیست. گفتند : چرا؟
# گفت: از آنکه دل من هنوز در دنیا و جاه بسته است. سخن من فایده ای
# ~~ندهد و در دلها اثر نکند؛ و سخنی که در دلها مؤتر نبود گفتن آن بر علم
~~استهزا
# ~~کردن بود و بر شریعت استخفاف1 کردن بود. و سخن گفتن آنکس را مسلم بود
# ~~که به خاموشی او دین باطل شود و چون بگوید خلل برخیزد.
# و گفت: نشاید هیچ کس را که در علم سخن گوید، چون همان سخن
# ~~کسی دیگر گوید و نیابت میدارد و روا نبود که سخن گوید تا نبیند که فرضی
# ~~واجب است بر وی سخن گفتن تا او را صلاحیت آن بود.
# گفتند : نشان صلاحیت آن چیست؟
# گفت: آنکه هر سخن که گفته باشد هرگزش حاجت نباشد بار دیگر
# ~~گفتن، و در وی تدبیر آن نبود که بعد از این چه خواهم گفت، و سخن او از
# ~~غیب بود چندانکه از غیب بر او میآید میگوید و خود را در میانه نبیند.
# پرسیدند : چرا سخن سلف نافعتر است دلها را.
# گفت: به جهت آنکه ایشان سخن از برای عز اسلام میگفتند و از جهت
# ~~نجات نفس و از بهر رضای حق. ما از بهر عزنفس و طلب دنیا و قبول خلق
# ~~می گوییم.

PageV01P471

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0531.jpg)

# ~~و گفت: باید که علم حق تعالی به تو نیکوتر از آن باشد که علم خلق یعنی
# ~~با حق در خلأ معاملت بهتر از آن کنی که در ملأ.
# ~~و گفت: هر که محقق بود در حال خود از حال خود خبر نتواند داد.
# ~~و گفت: فاش مگردان بر هیچکس آنچه واجب است که از تونیز پنهان
# ~~بود.
# ~~و گفت: هرچه خواهی که پوشیده بود بر کس آشکارا مکن.
# ~~و گفت : در هر که خصلتی بینی از خیر از او جدایی مجوی که زود بود که از
# ~~برکات او خیری به تورسد.
# ~~و گفت: من شما ms376 را به دو چیز وصیت میکنم. صحبت علما و احتمال
# ~~کردن از جهال.
# ~~و گفت : صحبت با صوفیان کنید که زشتیها را به نزدیک ایشان عذرها بود
# ~~و نیکی را پس خطری نباشد تا تورا بدان بزرگ دارند تا تو بدان در غلط
~~افتی.
# ~~و گفت : هر که در سیرتهای سلف نظر کند تقصیر خود بداند و باز پس
# ~~ماندن خویش از درجهآ مردان بیند.
# ~~و گفت: بسنده است آنچه به تو می رساند به آسانی بی رنجی اما رنج که
# ~~هست در طلب زیادت است.
# ~~گفت: شکر نعمت آن است که خود را طفیلی بینی.
# ~~و گفت : هر که تواند که کور نبود از دیدن نقصان نفس گو کور مباش.
# ~~و گفت: هر که پندارد که نفس او بهتر است از نفس فرعون کبر آشکارا
# ~~کرده است.
# ~~و گفت: هرگاه مستی را بینی که میخسبد نگرتا وی را ملامت نکنی که
# ~~نباید کی به همان بلا مبتلا گردی.
# ~~و گفت : ملامت ترک سلامت است.
# ~~و پرسیدند از ملامت.

PageV01P472

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0532.jpg)

# ~~گفت: راه این بر خلق دشوار است و مفلق1. اما طرفی بگویم. رجاء
# ~~مرجیان وخوف قدریان، صفت ملامت بود. یعنی در رجا چندان برفته باشد که
# ~~مرجیان تا بدان سبب همه کسی ملامتش میکنند، و در خوف چندان سلوک
# ~~کرده باشد که قدریان تا از آن جهت همه خلق ملامتش میکنند تا او در همه
# ~~حال نشانهآ تیر ملامت بود.
# ~~و گفت: من نیکخویی را ندانم مگر در سخاوت و بدخویی را نشناسم إلا
# ~~در بخل.
# ~~و گفت: هر که خود را ملکی داند بخیل بود.
# ~~و گفت: حال فقیر در تواضع بود. چون به فقر خویش تکبر کند بر جملهآ
# ~~اغنیا در تکبر زیادت آید.
# و گفت: تواضع آن باشد که کس را به خود محتاج نبینی. نه در این جهان
# ~~ونه در آن جهان.
# و گفت: منصب حق فقیر را چندان بود که او متواضع بود. هرگاه ms377 که
# ~~تواضع ترک کرد جملهآ خیرات ترک کرد.
# و گفت: میراث زیرکی عجب2 است و از آن است که مشایخ و بزرگان
# ~~بیشتر زیرکان را از این طریق دور داشته اند.
# و گفت: اصل همهآ دردها بسیار خوردن است و آفت دین بسیار خوردن.
# و گفت: هرکه را مشغول گردانند به طلب دنیا از آخرت ذلیل و خوار گشت
# ~~- یا در دنیا یا در آخرت.
# و گفت: خوار دار دنیا را تا بزرگ نمایی در چشم اهل دنیا و دنیادار.
# و عبد الله مبارک گفت : حمدون مرا وصیت کرد که تا توانی از بهردنیا
# ~~خشم مگیر.

PageV01P473

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0533.jpg)

# ~~پرسیدند: بنده کیست؟ گفت: آنکه نپرستد و دوست ندارد که اورا
# ~~پرستند.
# ~~گفتند : زهد چیست؟
# ~~گفت : نزدیک من زهد آن است که بدانچه در دست توست ساکن دلتر
# ~~باشی از آنچه در ضمان خداوند است.
# ~~پرسیدند از توکل. گفت: توگل آن است که اگرده هزار درم تورا وام بود
# ~~چشم بر هیچ نداری. نومید نباشی از حق تعالی به گزاردن آن.
# ~~و گفت : توکل دست به خدای زدن است.
# ~~و گفت: اگر توانی که کار خود به خدای باز گذاری بهتر از آنکه به حیله
# ~~و تد بیر مشغول شوی.
# ~~و گفت: جزع1 نکند در مصیبت مگر کسی که خدای را متهم داشته بود.
# ~~و گفت : ابلیس ویاران او به هیچ چیز چنان شاد نشوند که به سه چیز:
# ~~یکی آنکه مؤمنی مؤمنی را بکشد؛ و دوم آنکه بر کفر بمیرد؛ سوم از دلی که
~~در
# ~~وی بیم درویشی بود.
# عبد الله مبارک گفت: حمدون بیمارشد. او را گفتند فرزندان را وصیتی
# ~~کن. گفت : من برایشان از توانگری بیش میترسم که از درویشی.
# وعبد الله را گفت در حال نزع که مرا در میان زنان مگذار، رحمة الله علیه.

PageV01P474

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0534.jpg)

# ذکر منصور عمارقدس الله روحه العزیز
# آن سابق راه معنی، آن ناقد نقد تقوی، آن نگین خاتم هدایت، آن امین
# ~~عالم ms378 ولایت، آن مشهور اسرار: منصور عمار رحمة الله علیه؛ از حکمای
~~مشایخ
# ~~بود و از سادات این طایفه بود و در موعظه کلماتی عالی داشت؛ چنانکه در
~~وعظ
# ~~کسی نیکوتر از او سخن نگفت. و بیانی شافی داشت، و در انواع علوم کامل
# ~~بود، و در معاملت و معرفت تمام. و بعضی متصوفه در کار او مبالغت کنند،
~~و از
# ~~از اصحاب عراقیان بود، و مقبول اهل خراسان و از مروبود. و گویند که از
# ~~پوشنگ بود و در بصره مقیم شد. سبب توبهآ او آن بود که در راه کاغذی
~~یافت.
# ~~بسم الله الرحمن الرحیم برآن نوشته بود. برداشت وجایی نیافت که آن را
# ~~بنهادی. بخورد. به خواب دید که به حرمتی که داشتی آن رقعه را در حکمت
~~بر
# ~~تو گشاده کردیم. پس مدتی ریاضت کشید و مجلس آغاز کرد.
# نقل است که جوانی به مجلس فساد مشغول بود. چهار درم به غلامی داد
# ~~که نقل مجلس خرد. غلام در راه به مجلس منصور عمار برگذشت. گفت:
# ~~ساعتی توقف کنم تا چه میگوید.
# منصور از برای درویشی چیزی میخواست. گفت: کیست که چهار درم PageV01P475
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0535.jpg)

### | تذکنة لاریاء
# ~~بدهد تا چهاردعا کنم او را.
# غلام [با خود] گفت : هیچ بهتر ازاین نیست که این چهار درم بدو دهم تا
# ~~آن دعا مرا کند. پس آن چهار درم بداد. منصور گفت : اکنون چه دعا
# ~~میخواهی؟
# گفت: اول آنکه آزاد گردم؛ دوم آنکه حق تعالی خواجهآ مرا توبه دهد؛
# ~~سوم آنکه عوض چهار درم بازدهد؛ چهارم آنکه بر من و بر خواجه و بر تو
~~وبر
# ~~مجلسیان رحمت کند.
# منصور عمار دعا کرد. غلام بازخانه رفت. خواجه گفت : کجا بودی و چه
# ~~آوردی؟
# گفت: به مجلس منصور عمار بودم و چهار دعا خریدم بدان چهار درم.
# خواجه گفت: کدام دعاست؟ غلام حال باز گفت. خواجه گفت : تورا
# ~~آزاد کردم و توبه کردم خدای را که هرگز خمر نخورم و به ms379 عوض چهاردرم
# ~~چهارصد درم بخشیدم. باقی آن، [دعای] چهارم، به من تعلق ندارد. آنچه به
# ~~دست من بود کردم.
# شبانه به خواب دید که هاتفی گفت: آنچه به دست توبود با لثیمی
# ~~خویش کردی. آنچه حواله به ما است، به کریمی خویش، ما نیز کردیم. برتو
# ~~و غلام و بر منصور و مجلسیان رحمت کردیم.
# نقل است که روزی مجلس میگفت. یکی رقعه ای به وی داد. این بیت
# ~~برآن نوشته بود:
# ~~وغیر تقی یأمرآلناس بالتقی * ظبیب یداوی الناس وهومریض
# یعنی کسی [که] متقی نیست و خلق را تقوی فرماید همچون طبیبی است
# ~~که علاج دیگران کند و او از همه بیمارتر بود.
# منصور جواب داد: ای مرد! تو به قول من عمل کن که قول و علم من تورا
~~PageV01P476
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0536.jpg)

# ~~سود دارد و تقصیر من در عمل تو را زیان ندارد.
# و گفت: شبی بیرون آمدم. به در خانه ای رسیدم. یکی مناجات میکرد که
# ~~خدایا! این گناه که بر من رفت از آن نبود تا فرمان تورا خلاف کنم. بلکه
~~از
# ~~نفس من بود که راه من بزد و ابلیس مدد کرد، لاجرم در گناه افتادم.
~~اگرتو
# ~~دستم نگیری که گیرد؟ و اگر تو در نگذاری که در گذارد؟ چون این شنیدم
~~آغاز
# ~~کردم : أعوا بالله من آلشیطان الرجیم وقودها آلناس وآلحجاره علیها
~~ملایکة غلاظ
# ~~شداد لا یغصون آللة ما أمرهم وتفعلون ما یومرون. پس آوازی شنودم.
~~بامداد به
# ~~در آن خانه میگذشتم. خروشی شنیدم. گفتم : چه حال است؟
# پیرزنی آنجا بود. گفت: فرزندم دوش از بیم حق تعالی بمرده است که در
# ~~کوی آیتی برخواندند. نعره ای بزد و جان بداد.
# منصور گفت : من خواندم ومن کشتم اورا.
# نقل است که هارون الرشید او را گفت : از تو سؤالی کنم و سه روز مهلت
# ~~دهم در جواب آن.
# گفت: بگوی. گفت عالمترین خلق کیست و جاهلترین خلق کیست؟
# منصور برخاست و بیرون آمد. پس، هم از ms380 راه بازگشت گفت: یا امیر
# ~~المؤمنین، جواب بشنو! عالمترین خلق مطیع ترسناک است و جاهلترین خلق
# ~~عاصی ایمن است.
# و گفت: پاک است آن خدایی که دل عارفان را محل ذکر خود گردانید، و
# ~~دل زاهدان را موضع توکل گردانید، ودل متوکلان را منبع رضا، و دل
~~درویشان را
# ~~جای قناعت، ودل اهل دنیا را وطن طمع گردانید.
# و گفت: مردمان بر دو گونه اند: یکی نیازمندان به خدای و این درجهآ
# ~~بزرگترین است، به حکم ظاهر شریعت؛ و یکی آنکه دید افتقارش1 نباشد از
~~PageV01P477
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0537.jpg)

# ~~آنکه میداند که حق تعالی آنچه قسمت کرد در ازل از خلق و رزق و اجل و
# ~~حیات و سعادت و شقاوت جز آن نباشد. پس این کس در عین افتقار است به
# ~~حق، ودرعین استغنا است از غیر حق.
# و گفت: حکمت سخن گوید دردل عارفان به زبان تصدیق، و دردل
# ~~زاهدان به زبان تفضیل، و در دل عابدان به زبان توفیق، و در دل مریدان
~~به زبان
# ~~تفکر، و دردل عالمان به زبان تذگر.
# و گفت: خنک1 آنکسی که بامداد که برخیزد عبادت حرفت او بود، و
# ~~درویشی آرزوی وی بود، وعزلت شهوت او بود، وآخرت همت او بود، ودر
# ~~مرگ فکرت او بود، و توبه کردن عزم او بود، و قبول توبه و رحمت امید او
~~بود.
# و گفت : مردمان بر دو قسم اند: یا به خود عارف اند، یا به حق. آنکه به
# ~~خود عارف بود شغلش مجاهده و ریاضت بود، و آنکه به حق عارف بود شغلش
# ~~عبادت وطلب رضا بود.
# و گفت : دلهای بندگان جمله روحانی صفت اند. پس چون دنیا بدان دل
# ~~راه یافت روحی که بدان دلها می رسید در حجاب شود.
# و گفت: نیکوترین لباسی بنده را تواضع و شکستگی است، و نیکوترین
# ~~لباسی عارفان را تقوی است.
# و گفت : هر که مشغول ذکر خلق شد از ذکر حق بازماند.
# و گفت: سلامت نفس ms381 در مخالفت اوست و بلای تو در متابعت نفس
# ~~است.
# و گفت: هر که جزع کند در مصایب دنیا زود بود که در مصایب دین افتد.
# و گفت: آرزوی دنیا را ترک آرتا از غم راحت یابی، و زبان نگاه دارتا از
# ~~عذر خواستن برهی.

PageV01P478

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0538.jpg)

# و گفت: شادی تو به معصیت در آن ساعت که توانی و دست یابی بتر
# ~~است از معصیت کردن تو.
# و گفت : هر جا که رسی سنگی بر آهن میزن. باشد که سوخته ای در
# ~~میان باشد، اگر بسوزد گومعذور دار که بر راه گذرقافله افتاده بودی.
# چون منصور وفات کرد ابو الحسن شعرانی او را به خواب دید. گفت:
# ~~خدای با تو چه کرد؟ گفت : فرمود که منصور عمار تویی؟ گفتم : بلی. گفت:
# ~~تو بودی که مردمان را به زهد می فرمودی و خود بدان کار نمی کردی؟ گفتم
~~:
# ~~خداوندا! چنین است که می فرمایی، اما هرگز مجلس نگفتم إلا که نخست
# ~~ثنای پاک تو گفتم، آنگاه بر پیغمبر تو صلوات فرستادم، آنگاه خلق را
~~نصیحت
# ~~کردم. حق تعالی فرمود: صدقت. راست گفتی. پس فریشتگان را فرمود که او
# ~~را کرسی نهید در آسمان تا در میان فریشتگان مرا ثنا گوید - چنانکه در
~~زمین،
# ~~در میان آدمیان می گفت - رحمة الله علیه.

PageV01P479

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0539.jpg)

# #  %~%  %~% PageV01P480
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0540.jpg)

# ~~ذکراحمد بن عاصم الانطاکی قدس الله روحه العزیز
# آن امام صاحب صدر، آن فهمام صاحب قدر، آن مبارزجد و جهد، آن
# ~~مجاهد اهل عهد، آن مقدس عالم پاکی : احمد بن عاصم الانطاکی رحمة الله
# ~~علیه، از قدمای مشایخ بود و از کبار اولیا و عالم بود. به انواع علوم
~~ظاهر و باطن و
# ~~مجاهدهای تمام داشت و عمری دراز یافت و اتباع تابعین را یافته بود.
~~مرید
# ~~محاسبی بود و بشر و سری را دیده بود و فضیل را یافته و بوسلیمان دارائی
~~او را
# ~~جاسوس القلوب خواندی، ازتیزی فراست او. و او را کلماتی عالی ms382 است و
# ~~اشارتی لطیف بدیع داشت چنانکه یکی ازاو پرسید: تومشتاق خدایی ؟ گفت:
# ~~نه. گفت: چرا؟
# گفت: به جهت آنکه شوق به دیب بود اما چون غایب حاضر بود کجا
# ~~شوق بود.
# گفتند: معرفت چیست ؟ گفت: مدارج آن سه است : مدرجهآ اول اثبات
# ~~وحدانیت واحد قهار؛ مدرجهآ دوم بریده کردن دل ازماسوی الله، ومدرجهآ
~~سوم
# ~~آنکه هیچ کس را به عبارت کردن آن ره نیست. وقن لم یجعل الله له نورا
~~فما من
# ~~فو   گفتند : علامت محبت چیست؟
### | 476 PageV01P481
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0541.jpg)

# گفت: آنکه عبادت او اندک بود و تفکر او دایم بود و خلوت او بسیار و
# ~~خاموشی او پیوسته. چون بدو در نگرند او نبیند و چون بخوانند نشنود. چون
# ~~مصیبتی رسد اندوهگن نشود و چون صوابی روی بدو نهد شاد نگردد و از هیچ
# ~~کس نترسد و به هیچ کس امید ندارد.
# گفتند: خوف و رجا چیست و علامت هردو کدام است؟
# گفت: علامت خوف گریزاست و علامت رجا طلب است. هر که
# ~~صاحب رجاست و طلب ندارد او دروغ زن است و هرکه صاحب خوف است و
# ~~گریز ندارد کذاب است.
# و گفت: راجیترین مردم به نجات کسی را دیدم که ترسناکتر بود بر نفس
# ~~خویش که نباید که نجات نیابد و ترسنا کتر خلق به هلاک کسی را یافتم که
# ~~ایمنتر بود بر نفس خود. آن ندیدی که یونس علیه السلام چون چنان گمان
~~برد
# ~~که حق تعالی عتاب نکند چگونه عقوبت روی به وی نهاد.
# و گفت : کمترین یقین آن است که چون به دل رسد دل را پرنور کند و
# ~~پاک کند از وی هرجا که شکی است و ازدل شکر وخوف خدای تعالی پدید
# ~~آید ویقین معرفت عظمت خدای بود و بر قدر و عظمت خدای تواند بود و عظمت
# ~~معرفت عظمت خدای بود.
# و گفت : چون با اهل صدق بنشینید به صدق نشینید که ایشان جاسوسان
# ~~دلها اند، در دلهای شما روند ms383 و بیرون آیند.
# و گفت : نشان رجا آن است که چون نیکویی بدو رسد او را الهام شکر
# ~~دهند با امید تمامی نعمت از خدای تعالی بر وی اندر دنیا و تمامی عفودر
# ~~آخرت.
# وگفت: نشان زهد چهار است : اعتماد بر حق، وبیزاری ازخلق، و
# ~~اخلاص برای خدای، واحتمال ظلم ازجهت کرامت دین.
# و گفت : نشان اندکی معرفت بنده به نفس خویش از اندکی حیا بود و
~~PageV01P482
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0542.jpg)

# ~~اندکی خوف.
# ~~و گفت: هرکه به خدای عارفتر، ازخدای ترسانتر.
# ~~و گفت: چون صلاح دل جویی یاری خواه بر وی به نگاهداشت زبان.
# ~~و گفت: نافعترین فقری آن بود که توبدان متحمل باشی و بدان راضی.
# ~~و گفت : نافعترین عقلی آن بود که تورا شناسا گرداند تا نعمت خدای بر
# ~~خود بینی ویاری دهد تو را بر شکر آن و بر خیزد به خلاف هوا.
# ~~و گفت : نافعترین اخلاص آن بود که دور کند از توریا و تصنع و تزین.
# ~~وگفت: بزرگترین تواضع آن بود که دور کند از توکبر، وخشم را در تو
# ~~بمیراند.
# ~~و گفت: زیان گارترین معاصی آن بود که طاعت کنی بر جهل که ضرر آن
# ~~برتوبیش از آن بود که معصیتی کنی بر جهل.
# ~~و گفت: هرکه اندکی را آسان شمارد و خرد گیرد زود بود که در بسیار
# ~~فتد.
# ~~و گفت: خواص غواصی می کنند در دریای فکرت و عوام سرگشته و گمراه
# ~~می گردند در بیابان غفلت.
# ~~وگفت : امام جمله عملها علم است وامام جمله علمها عنایت.
# ~~و گفت : یقین نوری است که حق تعالی در دل بنده پدید آرد تا بدان جمله
# ~~امور آخرت مشاهده کند و به قوت آن نور جملهآ حجابها که میان او و میان
~~آخرت
# ~~است بسوزند تا بدان نور مطالعهآ جملهآ کارهای آخرت می کند، چنانکه گویی
~~او
# ~~را مشاهده است.
# ~~وگفت: اخلاص آن است که چون عمل کنی دوست نداری که تورا بدان
# ~~یاد کنند و تورا ms384 بزرگ دارند به سبب عمل تو و طلب نکنی ثواب عمل خویش از
# ~~هیچکس، مگر از خدای تعالی. این اخلاص عمل بود.
# ~~و گفت: عمل کن و چنان عمل کن که هیچ کس نیست در زمین به جزتو
~~PageV01P483
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0543.jpg)

# ~~و هیچ کس نیست در آسمان به جزاو.
# و گفت: این روزی چند که مانده است این را غنیمتی بزرگ شمر واین
# ~~قدر عمر که در پیش داری در صلاح گذارتا بیامرزند آنچه از تو بگذشته
~~است.
# وگفت : دوامی دل پنج چیزاست : هم نشینی اهل صلاح، وخواندن
# ~~قرآن، وتهی داشتن شکم، و نمازشب و زاری کردن در وقت سحر.
# وگفت : عدل دو قسم است : عدلی است ظهر میان تو و میان خلق وعدلی
# ~~باطن میان تو ومیان حق وطریق عدل طریق استقامت است وطریق فضل
# ~~طریق فضیلت است.
# وگفت : موافق اهل صلاحیم در اعمال جوارح و مخالف ایشانیم به همتها.
# وگفت : خداوند می فرماید إنما أفوالکم وأولآدکم فینة، وما فتنهآ زیادت
# ~~می کنیم.
# نقل است که شبی سی واند کس از اصحاب او جمع شدند و سفره
# ~~بنهادند. نان اندک بود. شیخ پاره پاره کرد و چراغ بر گرفت. چون چراغ
~~باز
# ~~آوردند همه نان پارهها بر جای خود بود که هیچ کس به قصد ایثارنخورده
~~بود.
# ~~مریدان را چنین تربیت کرده بود. رحمة الله علیه.

PageV01P484

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0544.jpg)

# ذکر عبدالله خبیق قدس الله روحه العزیز
# آن غواص دریای دین و آن دریای دریقین، آن قطب مکنت و آن رکن
# ~~سنت، آن امام اهل جذبه وسبیق عبدالله خبیق رحمة الله علیه ، از زهاد
~~وعباد
# ~~متصوفه بود و از متورعان و متوکلان بود و در حلال خوردن مبالغتی تمام
~~داشت و
# ~~با یوسف اسباط صحبت داشته بود.
# در اصل کوفی بود وبا انطاکیه نشستی، و مذهب سفیان بن سعید الثوری
# ~~داشت. در فقه و معاملت وحقیقت واصحاب او را دیده بود و کلمات رفیع
# ~~دارد.
# فتح موصلی گوید: اول [بار که] اورا ms385 دیدم مرا گفت: «یا خراسانی!
# ~~[اعضای اصلی] چهار بیش نیست. چشم وزبان ودل و هوا. به چشم جایی
# ~~منگر که نشاید؛ و به زبان چیزی مگوی که خدای در دل توبه خلاف آن داند؛
# ~~و دل نگاه دار از خیانت و کین بر مسلمانان؛ و هوا نگاه دار از شر و هیچ
~~مجوی
# ~~به هوا. اگر این هر چهار بدین صفت نباشد خاکستر بر سرباید کرد که در آن
# ~~شقاوت توبود)) .
# وگفت : خداوند تعالی دلها را موضع ذکر آفرید. چون با نفس صحبت
# ~~داشتند موضع شهوت شدند و باک ندارند، و شهوت از دل بیرون نرود مگر از
~~PageV01P485
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0545.jpg)

# ~~خوفی بی قرار کننده یا شوق بی آرام کننده.
# و گفت: هرکه خواهد در زندگانی خویش زنده دل باشد گودل را بستهآ
# ~~طمع مدارتا از گل آزاد شوی.
# و گفت : اندوه مدار مگر از برای چیزی که فردا تورا از آن مضرت بود، و
# ~~شاد مباش إلا به چیزی که فراد تورا شاد کند.
# وگفت : رمیده ترین بندگان از بندگان خدای آن بود که به دل وحشیتر بود
# ~~و اگر ایشان را انسی بودی با خدای همه چیز را با ایشان انس بودی.
# و گفت : نافعترین خوفها آن بود که تورا از معصیت باز دارد.
# و گفت : نافعترین امیدها آن بود که کار بر تو آسان گرداند.
# و گفت : هرکه باطل بسیار شنود حلاوت طاعت از دل او برود.
# و گفت: نافعترین خوفها آن بود که اندوه تورا دایم کند بر آنچه فوت شده
# ~~است تورا از عمر در غفلت، و فکرت را لازم تو گرداند در بقیت عمر تو.
# و گفت: رجا سه گونه است : مردی بود که نیکی کند و امید دارد که
# ~~قبول کند؛ ویکی بود زشتی کند و توبه کند و امید دارد که بیامرزند؛ ویکی
# ~~رجاء کاذب بود که پیوسته گناه می کند و امید می دارد که خدای او را
~~بیامرزد.
# و گفت : هرکه ms386 بد کردار بود خوف او باید که بر رجال غالب بود.
# و گفت : اخلاص در عمل سختتر از عمل، وعمل خود چنان است که
# ~~عاجز می آیند از گزاردن آن تا به اخلاص چه رسد.
# و گفت : مستغنی نتواند بود به هیچ حال از جملهآ احوال از صدق و صدق
# ~~مستغنی است از جملهآ احوال، و هرکه به صدق بود در آنچه میان او و میان
~~خدای
# ~~به حقیقت هست مطلع گردد بر خزاین غیب و امین گردد در آسمانها و زمینها؛
~~و
# ~~اگر توانی که هیچ کس بر تو سبقت نگیرد در کار خداوند خویش چنان کن وتا
# ~~توانی بر خداوند خویش هیچ مگزین که او تورا از همه چیزها به. والتلام.

PageV01P486

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0546.jpg)

# ذکر جنید بغدادی قدس الله روحه العزیز
# آن شیخ علی الاطلاق، آن قطب به استحقاق، آن منبع اسرار، آن مرتع
# ~~انوار، آن سبق برده1 به استادی، سلطان طریقت، جنید بغدادی رحمة الله
~~علیه؛
# ~~شیخ المشایخ عالم بود وامام الائمهآ جهان ودر فنون علم کامل ودر اصول و
# ~~فروع مفتی و در معاملات و ریاضات و کرامات و کلمات لطیف واشارات
# ~~عالی بر جمله سبقت داشت و از اول حال تا آخر روزگار پسندیده بود و
~~مقبول و
# ~~محمود همه فرقت بود وجمله بر امامت او متفق بودند و سخن او در طریقت
# ~~حجت است و به همهآ زبانها ستوده و هیچ کس بر ظاهر و باطن او انگشت
# ~~نتوانست نهادن به خلاف سنت، و اعتراض نتوانست کرد - مگر کسی کور بود- و
# ~~مقتدای اهل تصوف بود و او را سید الطایفه گفته اند ولسان القوم
~~خواندهاند و
# ~~اعبد المشایخ نوشته اند وطاؤس العلما وسلطان المحققین در شریعت وحقیقت
# ~~به اقصی الغایه بود و در زهد و عشق بی نظیر و در طریقت مجتهد و بیتشر
~~از مشایخ
# ~~بغداد در عصر او و بعد از وی مذهب او داشتهاند و طریق او طریق صحو2 است
# ~~به خلاف ms387 طیفوریان که اصحاب بایزید اند و معروفترین طریقی در طریقت و
~~PageV01P487
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0547.jpg)

# ~~مشهورترین مذهبی مذهب جنید است. و در وقت او مرجع مشایخ او بود و او را
# ~~تصانیف عالی است دراشارات وحقایق ومعانی واول کسی که علم اشارت
# ~~منتشر کرد او بود و با چنین روزگار بارها دشمنان و حاسدان به کفر و
~~زندقهآ او
# ~~گواهی دادند و صحبت محاسبی یافته بود و خواهرزادهآ سری بود و مرید او.
# ~~روزی از سری پرسیدند : هیچ مرید را درجه از درجهآ پیر بلندتر باشد؟
# گفت : باشد وبرهان آن ظاهر است. جنید را درجه بالای درجهآ من است.
# و جنید همه درد و شوق بود و در شیوهآ معرفت و کشف توحید شأنی رفیع
# ~~داشته است و در مجاهدة و مشاهده و فقر آیتی بود تا از او می آرند که با
~~آن
# ~~عظمت که سهل تستری داشت. جنید گفت : سهل صاحب آیات و سباق
# ~~غایات بود و لکن دل نداشته است. یعنی ملک صفت بوده است ملک صفت
# ~~نبوده است. چنانکه آدم علیه السلام همه درد و عبادت بود. یعنی دردگینی
# ~~کاری دیگر است و ایشان دانند که چه می گویند. ما را به نقل کاراست و ما
~~را
# ~~نرسد کسی را بر کسی از ایشان فضل دادن.
# و ابتدای حال او آن بود که از کود کی باز دردزده بود و طلبگار و با ادب و
# ~~فراست و فکرت بود و تیزفهمی عجب بود. یک روز از دبیرستان به خانه آمد.
# ~~پدررا دید گریان. گفت: چه بوده است؟
# گفت : امروز چیزی از زکوة پیش خال تو بردهام. سری قبول نکرد.
# ~~می گریم که عمر خود در این پنج درم بسر بردهام و این خود هیچ دوستی را
~~از
# ~~دوستان خدای نمی شاید.
# جنید گفت : به من ده تا بدودهم و بستاند.
# به او داد. جنید روان شد و در خانهآ خال بزد و در بکوفت. گفتند:
# ~~کیست؟
# گفت : جنید! ms388 در بگشایید، واین فریضهآ زکوة بستان.
# سری گفت : نمی ستانم.

PageV01P488

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0548.jpg)

# گفت: بدان خدای که با تو این فضل و با پدرم آن عدل کرد که بستانی.
# سری گفت : ای جنید! با من چه فضل کرد و با او چه عدل؟
# جنید گفت: با تو آن فضل کرده است که تورا درویشی داد و با پدرم آن
# ~~عدل کرده است که او را به دنیا مشغول گردانید. تو اگر خواهی قبول کنی و
~~اگر
# ~~خواهی رد کنی . او اگر خواهد و اگر نخواهد زکوة مال به مستحق باید
~~رسانید.
# سری را این سخن خوش آمد. گفت: ای پسر! پیش از آنکه این زکوة قبول
# ~~کنم تورا قبول کردم.
# در بگشاد و آن زکوة بستد و او را در دل خود جای داد.
# و جنید هفت ساله بود که سری او را به حج برد. در مسجد حرام مسئلهآ شکر
# ~~می رفت. در میان چهارصد پیر چهار صد قول بگفتند در شرح بیان شکر هرکسی
# ~~قولی . سری با جنید گفت : تو نیز چیزی گوی.
# گفت: شکر آن است که نعمتی که خدای تو را داده باشد بدان نعمت در
# ~~وی عاصی نشوی و نعمت او را سرمایهآ معصیت نسازی.
# چون جنید این بگفت هر چهارصد پیر گفتند : احسنت یا قرة عین آلصدیقین .
# و همه اتفاق کردند که بهتر از این نتوان گفت. تا سری گفت : یا غلام!
# ~~زود باشد که حظ تو از خدای زبان تو بود.
# جنید گفت : من بدین می گریستم که سری گفت. پس سری گفت : این
# ~~از کجا آوردی؟
# گفتم: از مجالست تو. بس به بغداد آمد و آبگینه فروشی کردی هر روز به
# ~~دکان شدی و پردهای فرو گذاشتی و چهارصد رکعت نماز کردی. مدتی بر آمد.
# ~~دکان رها کرد و خانه ای بود در دهلیز خانهآ سری. در آنجا نشست و به
~~پاسبانی
# ~~دل مشغول شد و سجاده در عین مراقبت باز کشید تا ms389 هیچ چیزدون حق بر خاطر
# ~~او گذر نکرد، و چهل سال همچنین بنشست، چنانکه سی سال نماز خفتن
# ~~بگزاردی و بر پای باستادی و تا صبح الله می گفتی و هم بدان وضونماز صبح
~~PageV01P489
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0549.jpg)

# ~~بگزاردی. گفت: چون چهل سال برآمد مرا گمان افتاد که به مقصود رسیدم. در
# ~~ساعت هاتفی آواز داد که با جنید! گاه آن آمد که زنار گوشهآ تو به
~~تونمایم.
# چون این بشنیدم گفتم : خداوندا! جنید را چه گناه؟ ندا آمد که گناهی
# ~~بیش ازاین می خواهی که تو هستی.
# ~~ذنوب.   جنید آه کرد سر در کشید و گفت: من لم یکن یدوصال أفلا فکل
~~اخسانه
# پس جنید در آن خانه بنشست و همه شب الله الله می گفت. زبان در کار
# ~~او دراز کردند و حکایت او با خلیفه گفتند. خلیفه گفت : او را بی حجتی
~~منع
# ~~نتوان کرد. گفتند : خلق به سخن او درفتنه می افتند.
# خلیفه کنیزکی داشت به سه هزار دینار خریده و به جمال او کس نبود و
# ~~خلیفه عاشق او بود. بفرمود تا او را به لباس فاخر و جواهر نفیس
~~بیاراستند و او را
# ~~گفتند به فلان جای پیش جنید رو و روی بگشای و خود را و جواهر و جامه بر
# ~~وی عرضه کن و بگوی که من مال بسیار دارم و دلم از کار جهان گرفته است.
# ~~آمده ام تا مرا بخواهی تا در صحبت توروی در طاعت آرم که دلم بر هیچ کس
# ~~قرار نمی گیرد إلا به تو وخود را بر وی عرضه کن و حجاب بردار و در این
~~باب
# ~~جدی بلیغ نمای.
# پس خادم با وی روان کردند. کنیزک با خادم پیش شیخ آمد و آنچه تقریر
# ~~کرده بودند به اضعاف آن به جای آورد.
# جنید را بی اختیار چشم بر وی افتاد. خاموش شد و هیچ جواب نداد و
# ~~کنیزک آن حکایت مکرر می کرد. جنید سر در پیش افگند. ms390 پس سر بر آورد و
# ~~گفت: آه!
# ودر کنیزک دمید. در حال بیفتاد و بمرد. خادم برفت و با خلیفه بگفت
# ~~که حال چنین بود. خلیفه را آتش در جان افتاد و پشیمان شد و گفت: هرکه
~~با
# ~~مردان آن کند که نباید کرد آن بیند که نباید دید.

PageV01P490

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0550.jpg)

# برخاست و پیش جنید رفت و گفت: چنین کس را پیش خود نتوان خواند.
# پس جنید را گفت: ای شیخ آخر دلت بارداد که چنان صورتی را
# ~~سوختی؟
# جنید گفت : ای امیر المؤمنین! تورا شفقت بر مؤمنان چنین است که
# ~~خواستی تا ریاضت و بی خوابی و جان کندن چهل سالهآ مرا به باد بر دهی.
~~من
# ~~خود در میانه کیم؟ مکن تا نکنند.
# بعد از آن کار جنید بالا گرفت و آواز او به همهآ عالم رسید و در هر چه او
~~را
# ~~امتحان کردند هزار چندان بود و در سخن آمد وقتی با مردمان گفت: با
~~مردمان
# ~~سخن نگفتم تا سی کس از ابدال اشارت نکردند که بشاید که تو خلق را به
# ~~خدای خوانی.
# و گفت دویست پیر را خدمت کردم که بیش از هفت از ایشان اقتدارا
# ~~نشایست.
# گفت: ما این تصوف به قیل و قال نگرفتیم و به جنگ و کارزار به دست
# ~~نیاورده ایم، اما از سر گرسنگی و بی خوابی یافته ایم، و دست داشتن از
~~دنیا و
# ~~بریدن از آنچه دوست داشته ایم و در چشم ما آراسته بود.
# گفت: این راه را کسی باید که کتاب خدای بردست راست گرفته باشد
# ~~و سنت مصطفی صلی الله علیه وسلم بر دست چپ، و درروشنایی این دو شمع
# ~~می رود تا نه در مغاک شبهت افتد و نه در ظلمت بدعت.
# گفت : شیخ ما در اصول و فروع و بلا کشیدن علی مرتضی است رضی الله
# ~~عنه که مرتضی به پرداختن حربها از او چیزها حکایت کردندی که هیچ کس
# ~~طاقت شنیدن ms391 آن ندارد که خداوند تعالی او را چندان علم و حکمت کرامت
# ~~کرده بود.
# گفت: اگر مرتضی این یکسخن به کرامت نگفتی اصحاب طریقت چه
# ~~کردندی ؟ و آن سخن آن است که از مرتضی پرسیدند: خدای را به چه
~~PageV01P491
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0551.jpg)

# ~~شناختی؟
# گفت: بدانکه شناسا گردانید مرا به خود که او خداوندی است که شبه او
# ~~نتواند بود - هیچ صورتی- و او را درنتوان یافت به هیچ وجهی ، واو را
~~قیاس نتوان
# ~~کرد به هیچ خلقی - که او از نزدیکی است در دوری خویش و دوری است در
# ~~نزدیکی خویش. بالای همه چیزهاست و نتوان گفت که تحت او چیزی است.
# ~~و او نیست چون چیزی، ونیست از چیزی، ونیست در چیزی، ونیست به
# ~~چیزی. سبحان آن خدایی که او چنین است و چنین نیست هیچ چیز غیر او و
# ~~اگر کسی شرح این سخن دهد مجلدی برآید. فهم من فهم.
# گفت: ده هزار مرید صادق را با جنید در نهج صدق کشیدند و بر معرفت
# ~~همه را به دریای قهر فرو بردند تا ابوالقسم جنید را بر سر آوردند و از
~~ما
# ~~خورشید فلک ارادت ساختند.
# گفت: اگر من هزار سال بزیم از اعمال یک ذره کم نکنم، مگر که مرا از
# ~~آن باز دارند.
# گفت: به گناه اولین و آخرین من مأخوذم که ابو القاسم را از عهدهآ نقیر و
# ~~قطمیر1 همه بیرون می باید آمد و این نشان کلیت بود. چون کسی خود را کل
# ~~بیند و خلایق به مثابت اعضای خود بیند و به مقام المؤمنون گنفس واحدة
~~برسد
# ~~سخنش این بود که ما اوذی نبی هثل مااوذیت.
# گفت: روزگار چنان گذاشتم که اهل آسمان و زمین بر من گریستند. باز
# ~~چنان شدم که من بر غیبت ایشان می گریستم. اکنون چنان شدم که من نه از
# ~~ایشان خبر دارم و نه از خود.
# گفت: سی سال بر در دل نشستم به پاسبانی و دل را نگاه ms392 داشتم تا ده
# ~~سال. دل من مرا نگاه داشت. اکنون بیست سال است که من نه از دل خبردار و
~~PageV01P492
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0552.jpg)

# ~~نه از من دل خبردارد.
# گفت: خدای تعالی سی سال به زبان جنید با جنید سخن گفت و جنید
# ~~در میان نه وخلق را خبرنه.
# گفت : بیست سال بر حواشی آن علم سخن گفتم، اما آنچه غوامض آن
# ~~بود نگفتم که زبانها را از گفتن منع کردهاند و دل را از ادارک محروم
~~گردانیده.
# وگفت : خوف مرا منقبض می گرداند و رجا مرا منبسط می کند. پس
# ~~هرگاه منقبض شوم بخوف آنجا فنای من بود و هرگاه منبسط شوم به رجا مرا
~~به
# ~~من بازدهند.
# و گفت : اگر فردا مراخدای گوید که مرا ببین نبینم؛ گویم : چشم در
# ~~دوستی غیر بود و بیگانه و غیرت غیریت مرا از دیدار باز می دارد که در
~~دنیا
# ~~بی واسطهآ چشم می دیدم.
# و گفت : تا بدانستم که إن آلکلام لفی آلفؤاد سی ساله نماز قضا کردم.
# و گفت: بیست سال تکبیر اول از من فوت نشد، چنانکه اگر در نمازی مرا
# ~~اندیشهآ دنیاوی درآمدی آن نماز را قضا کردمی، واگر بهشت و آخرت درآمدی
# ~~سجدهآ سهو کردمی.
# یک روز اصحاب را گفت: اگر دانمی که نمازی بیرون فریضه - دو
# ~~رکعت- فاضلتر ازنشستن با شما بودی، هرگزبا شما ننشستمی.
# نقل است که جنید پیوسته روزه داشتی. چون یاران درآمدندی با ایشان
# ~~روزه گشادی و گفتی فضل مساعدت با برادران کم از فضل روزه نبود.
# نقل است که میان جنید و ابو بکر کسائی هزار مسئله مراسلت بود. چون
# ~~کسائی وفات کرد فرمود که این مسائل به دست کس مدهید و با من در خاک
# ~~نهید. جنید گفت : من چنان دوست می دارم که آن مسائل به دست خلق نیفتد.
# نقل است که جنید جامه به رسم علما پوشیدی. اصحاب گفتند: ای پیر
# ~~طریقت! چه باشد اگر برای خاطر اصحاب مرقع دربوشی؟

PageV01P493

# ![image ms393 filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0553.jpg)

# گفت : اگر بدانمی که بمرقع کاری برآمدی از آهن و آتش لباسی سازمی
# ~~و در پوشمی ولکن به هر ساعت در باطن ما ندا می کنند که لیس آلاعتبار
~~بالخرقة
# ~~إنما الإعتبار بالحرقة .
# چون سخن جنید عظیم شد سری سقطی گفت: تورا وعظ باید گفت.
# جنید متردد شد و رغبت نمی کرد و می گفت: با وجود شیخ، ادب نباشد
# ~~سخن گفتن.
# تا شبی مصطفی را صلی الله علیه وعلی آله وسلم به خواب دید که
# ~~گفت : «(سخن گوی») . بامداد برخاست تا با سری گوید. سری را دید بر در
# ~~ایستاده. گفت: دربند آن بودی که دیگران بگویند سخن گوی. اکنون باید
# ~~گفت که سخن تو را سبب نجاة عالمی گردانیدهاند. چون به گفتار مریدان
# ~~نگفتی وبمه شفاعت مشایخ بغداد نگفتی و من بگفتم ونگفتی ، اکنون چون
# ~~پیغمبر علیه السلام فرمود بباید گفت.
# جنید اجابت کرد و استغفار کرد. سری را گفت: توچه دانستی که من
# ~~یغامبررا په خواب دیدم؟
# سری گفت : من خدای را به خواب دیدم. فرمود : رسول را فرستادم تا جنید
# ~~را بگوید تا بر منبر سخن گوید.
# جنید گفت: بگویم به شرط آنکه از چهل تن زیادت نبود.
# روزی مجلس گفت : چهل تن حاضر بودند، هژده تن جان بدادند و بیست
# ~~و دو بیهوش شدند و ایشان را بر گردن نهادند و به خانه ها بردند. و روزی
~~در
# ~~جامع مجلس می گفت، وغلامی ترسا در آمد. چنانکه کس ندانست او ترسا
# ~~است و گفت : ایها آلشیخ! قول پیغامبر است ائفوا فراسة آلمؤمن فإنه ینظر
~~بنور الله.
# ~~بپرهیزید از فراست مؤمن که او به نورخدای می نگرد.
# جنید گفت: قول آن است که مسلمان شوی و زتار ببری که وقت مسلمانی
# ~~است.

PageV01P494

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0554.jpg)

# و در حال مسلمان شد. خلق غلو کردند. چون مجلسی چند بگفت ترک
# ~~کرد و در خانه متواری شد. هرچند درخواست کردند اجابت نکرد. گفت : مرا
# ~~خوش می آید، خود را ms394 هلاک نتوانم کرد.
# ~~ن بعد ازآن به مدتی بر منبرشد و سخن آغاز کرد - بی آنکه گفتند-
~~پرسیدند:
# ~~در این چه حکمت بود؟
# گفت : در حدیث یافتم که رسول علیه السلام فرموده است در آخر الزمان
# ~~زعیم قوم آنکس بود که بترین ایشان بود و ایشان را وعظ گوید. و من خود
~~را
# ~~بدترین خلق می دانم. برای سخن پیغامبر علیه السلام می گویم تا سخن او
~~را
# ~~خلاف نکرده باشم.
# ویکی از او پرسید : بدین درجه به چه رسیدی؟ گفت بدانکه چهل سال در
# ~~آن درجه به شب بر یک قدم مجاهده ایستاده بودم. یعنی بر آستانهآ سری
~~سقطی.
# نقل است که گفت: یک روز دلم گم شده بود. گفتم : آلهی دل من
# ~~بازده! ندایی شنیدم که یا جنید! ما دل بدان ربوده ایم تا با ما بمانی.
~~تو باز
# ~~می خواهی که با غیر ما بمانی.
# نقل است که چون حسین منصور حلاج در غلبهآ حالت از
# ~~عمروبن عثمان مکی تبرا کرد، پیش جنید آمد. جنید گفت : به چه آمده ای؟
# ~~چنان نباید که با سهل تستری و عمرو بن عثمان مکی کردی.
# حسین گفت: صحو وسکر1 دو صفتاند بنده را، و پیوسته بنده از خداوند
# ~~خود به اوصاف وی فانی نشود.
# جنید گفت: ای ابن منصور! خطا کردی. در صحوو سکر از آن خلاف
# ~~نیست که صحو عبارت است از صحت حال با حق و این در تحت صفت و
# ~~اکتساب خلق نیابد و من، ای پسر منصور! در کلام توفضولی بسیار می بینم،
~~و PageV01P495
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0555.jpg)

# ~~عبارات بی معنی.
# نقل است که جنید گفت: جوانی را دیدم در بادیه- زیر درخت مغیلان.
# ~~گفتم: چه نشانده است تورا؟ گفت : حالی داشتم، اینجا گم شد. ملازمت
# ~~کرده ام تا باز یا بم.
# گفت: به حج رفتم. چون باز گشتم همچنان نشسته بود. گفتم : سبب
# ~~ملازمت چیست؟ گفت: آنچه می جستم اینجا بازیافتم. لاجرم اینجا را ملازمت
# ~~کردم
# جنید گفت : ندانم ms395 که کدام حال شریفتر از آن دو حال. ملازمت کردن در
# ~~طلب حال ، یا ملازمت دریافت حال.
# نقل است که شبلی گفت: اگر حق تعالی مرا به قیامت مخیر کند میان
# ~~بهشت و دوزخ، من دوزخ اختیار کنم از آنکه بهشت مراد من است، و دوزخ
# ~~مراد دوست. هرکه اختیار خود بر اختیار دوست بگزیند نشان محبت نباشد.
# جنید را از این سخن خبردادند. گفت: شبلی کود کی می کند که «اگر
# ~~مرا مخیر کنند، من اختیار نکنم») گویم بنده را به اختیار چه کار؟ هر جا
~~که
# ~~فرستی بروم و هرجا که بداری بباشم. مرا اختیار آن باشد که توخواهی.
# نقل است که یک روز کسی پیش جنید آمد و گفت : ساعتی حاضر باش
# ~~تا سخنی گویم. جنید گفت: ای عزیز! تواز من چیزی می طلبی که مدتی
# ~~است تا من می طلبم و می خواهم که با حق تعالی یک نفس حاضر شوم،
# ~~نیافتم. این ساعت به توحاضر چون توانم شد؟
# نقل است که رویم گفت: در بادیه می رفتم. عجوزهای را دیدم عصا در
# ~~دست و میان بستهآ. گفت: چون به بغداد رسی، جنید را بگوی شرم نداری که
# ~~حدیث او کنی در پیش عوام؟ چون رسالت گزاردم جنید گفت : معاذ الله که ما
# ~~حدیث او می گوییم در پیش خلق، اما حدیث خلق اومی گوییم در پیش او که
# ~~از او حدیث نتوان کرد.

PageV01P496

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0556.jpg)

# نقل است که یکی از بزرگان رسول را صلی الله علیه وعلی آله و سلم به
# ~~دخواب دید نشسته و جنید حاضر. یکی فتوی درآورد پیغامبر صلی الله علیه
~~وعلی
# ~~آله و سلم فرمود به جنید ده تا جواب گوید. گفت: یا رسول الله! در
~~حضورتو
# ~~چون به دیگری دهند؟ گفت: چندانکه انبیا را به همهآ امت خود مباهات بود
~~مرا
# ~~به جنید مباهات است.
# جعفر بن نصیر گوید: جنید درمی به من داد که : انجیر وزیری بستان.
# ~~خریدم. نماز ms396 شام چون روزه گشاد یک انجیر در دهن نهاد و بگریست و مرا
# ~~گفت : بردار. گفتم : چه بود. گفت : هاتفی آواز داد: شرم نداری که چیزی
~~را
# ~~که برای ما بر خود حرام کردهای باز گرد آن می گردی و این بیت بگفت:
# ~~نون آلهوان من آلهوی مسروقه * وصریع کل هوی صریع هوان
# نقل است که یکبار رنجور شد. گفت : آللهم آشفنی . هاتفی آواز داد : ای
# ~~جنید! میان بنده و خدای چه کار داری؟ تو در میان میای و بد آنچه
~~فرمودهاند
# ~~مشغول باش و برآنچه مبتلا کردهاند صبر کن. تورا با اختیار چه کار؟
# نقل است که یکبار به عیادت درویشی رفت و درویش می نالید. گفت:
# ~~از که می نالی ؟ درویش دم درکشید. گفت: این صبر با که می کنی؟ درویش
# ~~فریاد برآورد و گفت : نه سامان نالیدن است و نه قوت صبر کردن.
# نقل است که یکبار جنید را پای درد کرد. فاتحه خواند و برپای دمید.
# ~~هاتفی آوازداد : شرم نداری که کلام ما در حق نفس خود صرف کنی؟
# نقل است که یکبار چشمش درد کرد. طبیب گفت : اگر چشمت به کار
# ~~است آب مرسان.
# چون طبیب برفت وضو ساخت و نماز کرد و به خواب فرو شد. چون بیدار
# ~~شد چشمش نیک شده بود. آوازی شنید که جنید در رضای ما ترک چشم کرد.
# ~~اگر بدان عزم دوزخیان را از ما بخواستی اجابت یافتی. چون طبیب باز آمد
~~چشم
# ~~او نیک دید. گفت: چه کردی؟ گفت: وضؤ ونماز.

PageV01P497

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0557.jpg)

# طبیب ترسا بود. درحال ایمان آورد و گفت: این علاج خالق است نه
# ~~علاج مخلوق، ودرد چشم مرا بود نه تورا، وطبیب توبودی نه من.
# نقل است که بزرگی پیش جنید می آمد. ابلیس را دید که از پیش او
# ~~می گریخت. چون در پیش جنید آمد او را دید- گرم شده و خشم بر وی پدید
~~آمده
# ~~و یکی را می رنجانید. گفت: یا شیخ! ms397 من شنیدهام که ابلیس را بیشتر آن
~~وقت
# ~~دست بود بر فرزند آدم که او در خشم شود. تواین ساعت در خشمی و ابلیس را
# ~~دیدم که از تومی گریخت.
# جنید گفت: نشنیدهای و ندانی که ما به خود در خشم نشویم بلکه به حق
# ~~در خشم شویم. لاجرم ابلیس هیچ وقت از ما چنان نگریزد که آن وقت خشم.
# ~~دیگران به حظ نفس خود بود و اگر نه آن بودی که حق تعالی فرموده است
~~أعوذ
# ~~بالله من آلثیظان آلرجیم. گویند من هرگز استعادت نخواستمی .
# نقل است که گفت : خواستم تا ابلیس را ببینم. بر در مسجد ایستاده بودم.
# ~~پیری دیدم که از دور می آمد. چون او را بدیدم وحشتی در من پدید آمد.
~~گفتم:
# ~~تو کیستی ؟ گفت: آرزوی تو. گفتم : یا ملعون چه چیز تورا از سجدهآ آدم
~~باز
# ~~داشت. گفت : یا جنیدتورا چه صورت می بندد که من غیر او را سجده کنم.
# ججنید گفت : من متحیر شدم در سخن او. به سرم ندا آمد که بگوی: دروغ
# ~~می گویی! که اگر توبنده بودتی امر او را منقاد بودی و ازامر او بیرون
~~نیامدتی و
# ~~به نهی تقرب نکردی.
# ابلیس چون این بشنید بانگی کرد و گفت: ای جنید! بالله که مرا
# ~~سوختی
# ونا پدید شد.
# نقل است که شبلی روزی گفت : لاحول ولا قوة إلا بالله. جنید گفت : این
# ~~گفتار تنگدلان است و تنگدلی از دست داشتن رضا بود به قضا.
# یکی پیش جنید گفت: برادران دین در این روزگار عزیز شدهاند و PageV01P498
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0558.jpg)

# ~~نایافت.
# جنید گفت: اگر کسی می طلبی که مؤنت1 تو کشد عزیز است و اگر
# ~~کسی می خواهی که تومؤنت او کشی این جنس برادران بسیاراند پیش من.
# نقل است که شبی با مریدی در راه می رفت. سگی بانگ کرد. جنید
# ~~گفت : لبیک، لبیک !
# مرید گفت : این چه حال است؟
# گفت: قوه و دمدمهآ سگ از قهر حق تعالی ms398 دیدم و آواز از قدرت حق تعالی
# ~~شنیدم و سگ را در میان ندیدم. لاجرم لبیک جواب دادم.
# نقل است که یک روز زار می گریست. پرسیدند : سبب گریه چیست؟
# گفت: اگر بلای او اژدهایی گردد اول کسی من باشم که خود را لقمهآ او
# ~~سازم و با این همه عمری گذاشتم در طلب بلا و هنوزبا من می گویند که تو
~~را
# ~~چندان بندگی نیست که به بلای ما ارزد.
# گفتند: ابو سعید خراز را به وقت نزع تواجد2 بسیار بود.
# جنید گفت : عجب نبود اگر از شوق او جان بپریدی.
# گفتند : این چه مقام بود؟
# گفت: غایت محبت و این مقامی عزیز است که جملهآ عقول را مستغرق
# ~~گرداند وجملهآ نفوس را فراموش کند و این عالیترین مقامی است علم معرفت
# ~~را. در این وقت مقامی نبود که بنده به جایی برسد که داند خدای او رأ
# ~~دوست می دارد. لاجرم این بنده گوید که به حق من بر توو به جاه من نزد
~~توو
# ~~نیز گوید که به دوستی تومرا. پس گفت : این قومی باشند که بر خدای ناز
# ~~کنند و انس بدو گیرند و میان ایشان و خدای حشمت بر خاسته بود و ایشان
# ~~سخنهایی گویند که نزدیک عامه شنیع باشد.

PageV01P499

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0559.jpg)

# ~~وجنید گفت: شبی به خواب دیدم که به حضرت خداوند ایستاده بودم. مرا
# ~~فرمود که این سخنان تواز کجا می گویی؟ گفتم : آنچه می گویم حق
# ~~می گویم. فرمود: صدقت راست می. گویی.
# ~~نقل است که ابن شریح به مجلس جنید بگذشت. گفتند : آنچه جنید
# ~~می گوید به علم باز می خواند.
# ~~گفت: آن نمی دانم ولیکن این می دانم که سخن او را صولتی است که
# ~~گویی حق می راند بر زبان او.
# ~~چنانکه نقل است که جنید چون در توحید سخن گفتی هر بار به عبارتی
# ~~دیگر آغاز کردی که کسی را فهم بدان نرسیدی. روزی شبلی در مجلس جنید
# ~~گفت ms399 : الله.
# ~~جنید گفت: اگر خدای غایب است ذکر غایب غیبت است و غیبت حرام
# ~~است و اگر حاضر است در مشاهدهآ حاضر نام او بردن ترک حرمت است.
# ~~و روزی سخن می گفت. یکی برخاست و گفت: در سخن تونمی رسم.
# ~~گفت: طاعت هفتاد ساله زیر پای نه.
# ~~گفت : نهادم ونمی رسم.
# ~~گفت: سرزیر پای آر، اگر نرسی جرم از من دان.
# ~~و یکی در مجلس جنید را بسی مدح گفت. جنید گفت: این که تو
# ~~می گویی مرا هیچ نیست. تو ذکر خدای را می کنی و ثنای او را می گویی.
# ~~نقل است که یکی در مجلس او برخاست و گفت دل کدام وقت خوش
# ~~ود3
# ~~مگنت. آن وقت که او دل بود.
# ~~ویکی پانصد دینار پیش جنید آورد. جنید گفت: به غیر از این چیزی دیگر
# ~~داری؟
# ~~گفت: بسیار. گفت: دیگرت می باید؟ گفت: باید. گفت: بردار. تل
~~PageV01P500
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0560.jpg)

# ~~بدین اولیتری که من هیچ ندارم و مرا نمی باید.
# نقل است که جنید از جامع بیرون می آمد. بعد از نماز خلق بسیار دید.
# ~~جنید روی به اصحاب کرد و گفت: این همه حشوبهشتاند، اما همنشینی را
# ~~قومی دیگرند.
# نقل است که مردی در مجلس جنید برخاست و سؤال کرد. جنید را در
# ~~خاطر آمد که این مرد تندرست است، کسب تواند کرد. سؤال چرا می کند و این
# ~~مذلت بر خود چرا می نهد؟ آن شب در خواب دید که طبقی سرپوشیده پیش او
# ~~نهادند و او را گفتند : بخور! چون سر پوش برداشت سایل را دید مرده و بر
~~آن
# ~~طبق نهاده. گفت : من گوشت مردم نخورم. گفتند : پس چرا دی می خوردی در
# ~~مسجد؟ جنید دانست که غیبت کرده است به دل، و او را به خاطری بگیرند.
# ~~گفت: از هیبت آن بیدار شدم و طهارت کردم و دو رکعت نماز کردم و به طلب
# ~~آن درویش بیرون رفتم. او را دیدم بر ms400 لب دجله و از آن تره ریزها که شسته
~~بودند
# ~~از سر آب می گرفت و می خورد. سر بر کرد. مرا دید که پیش وی می رفتم.
# ~~گفت: ای جنید! توبه بکردی از آنچه در حق ما اندیشیدی؟ گفتم: کردم.
# ~~گفت برو اکنون وهوالدی یقمل آلتوتة عن عباده. و این نوبت خاطر نگه دار.
# نقل است که گفت: اخلاص از حجامی1 آموختم. وقتی به مکه بودم
# ~~حجامی موی خواجه ای راست می کرد. گفتم: از برای خدای موی من توانی
# ~~ستردن؟ گفت توانم. و چشم پر آب کرد و خواجه را رها کرد -تمام ناشده- و
# ~~گفت : برخیز که چون حدیث خدای آمد همه در باقی شد. مرا بنشاند و بوسه
~~ای
# ~~بر سرم داد و مویم باز کرد. پس کاغذی به من داد. در آنجا قراضهای چند،
~~و
# ~~گفت: این را به حاجت خود صرف کن. با خود نیت کردم که اول فتوحی که
# ~~مرا باشد به جای او مروت کن. بسی بر نیامد که از بصره صرهآ زربرسید،
~~پیش PageV01P501
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0561.jpg)

# ~~او بردم. گفت: چیست؟ گفت: نیت کرده بودم هر فتوحی را که اول بیاید به
~~تو
# ~~دهم این آمده است. گفت: ای مرد! از خدای شرم نداری که مرا گفتی «از
# ~~برای خدای موی من باز کن» و پس مرا چیزی دهی ؟ که را دیدی که از برای
# ~~خدای کاری کرد و بر آن مزدی گرفت.
# و گفت : وقتی در شبی به نماز مشغول بودم هر چند جهد کردم نفس من در
# ~~یک سجده با من موافقت نکرد و هیچ تفکر نیز نتوانستم کرد. دلتنگ شدم و
# ~~خواستم از خانه بیرون آیم. چون در بگشادم جوانی دیدم. گلیمی پوشیده و
~~بردر
# ~~سرای سر در کشیده. چون مرا دید گفت: تا این ساعت در انتظار تو بودم.
# ~~گفتم : پس توبودهای که مرا بی قرار کردی؟ گفت : آری! مسألهآ مرا جواب
~~ده.
# ~~چه گویی درنفس که هرگز درد او ms401 داروی او گردد یا نه؟ گفتم : گردد، چون
# ~~مخالفت هوای خود کند. چون این بگفتم به گریبان خود فرو نگریست و گفت:
# ~~ای نفس! چندین بار از من همین جواب شنیدی. اکتون از جنید بشنو. برخاست
# ~~وبرفت وندانستم که از کجا آمده بود و کجا شد.
# جنید گفت : یونس چندان بگریست که نابینا شد و چندان در نماز باز
# ~~ایستاد که پشتش دوتا شد.
# و گفت: به عزت تو که اگر میان من و خدمت تو دریایی از آتش بود و راه
# ~~بر آنجا باشد، من در آیم ، ازغایت اشتیاق که به حضرت تودارم.
# نقل است که علی سهل نامه ای نوشت به جنید که خواب غفلت است و
# ~~قرار چنان باید که محب را خواب و قرار نباشد که اگر بخسبد از مقصود باز
~~ماند
# ~~و از خود و وقت خود غافل بود. چنانکه حق تعالی به داوود پیغامبر علیه
~~السلام
# ~~وحی فرستاد که دروغ گفت آنکه دعوی محبت ما کرد. چون شب درآمد بخفت
# ~~و از دوستی من پرداخت. جنید جواب نوشت که بیداری ما معامله است در راه
# تر از آن بود که به اختیار ما بود از ما بحق وآلنوم موهبهآ من الله علی
~~آلمحبین. آن PageV01P502
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0562.jpg)

# ~~عطایی بود که از حق تعالی بر دوستان و عجب از جنید آن است که او صاحب
# ~~صحوبود و در این نامه تربیت اهل سکر می کند تواند بود که آنجا آن حدیث
# ~~خواهد که نوم آلعالم عبادة یا آن می خواهد که تنام عینای ولا ینام قلبی
~~.
# نقل است که در بغداد دزدی را آویخته بوند. جنید برفت و پای او بوسه
# ~~داد. از او پرسیدند. گفت : هزار رحمت بر وی باد که در کار خود مرد بوده
~~است
# ~~و چنان این کار را به کمال رسانیده است که سر در سر آن کار کرده است.
# نقل است که شبی دزدی به خانهآ جنید رفت. جز پیراهنی ms402 نیافت. برداشت
# ~~و برفت. روز دیگر شیخ در بازار می گذشت. پیراهن خود دید، به دست دلآلی
# ~~که می فروخت، خریدار می گفت: آشنایی خواهم تا گواهی دهد که از آن
# ~~تواست تا بخرم. جنید برفت و گفت : من گواهی دهم که از آن اوست تا
# ~~بخرید.
# نقل است که پیرزنی پیش جنید برفت و گفت: پسرم غایب است. دعایی
# ~~کن تا باز آید. گفت : صبر کن.
# پیرزن برفت و روزی چند صبر کرد و باز آمد. شیخ گفت: صبر کن.
# تا چند نوبت صبر فرمود. روزی پیرزن بیامد و گفت : هیچ صبرم نمانده
# ~~است. خدای را دعا کن.
# جنید گفت: اگر راست می گویی پسرت باز آمده است که حق تعالی
# ~~فرموده است أمن یجیب آلمضطر اذا دعاه پس دعا کرد. پیرزن چون باز خانه
~~شد
# ~~پسر آمده بود.
# نقل است که یکی پیش جنید شکایت کرد از گرسنگی و برهنگی. جنید
# ~~گفت: برو ایمن باش که او گرسنگی و برهنگی به کسی ندهد که تشنیع زند و
# ~~جهان را پر از شکایت کند. به صدیقان و دوستان خود ده. توشکایت مکن.
# نقل است که جنید با اصحاب نشسته بود. دنیا داری درآمد و درویشی را
# ~~بخواند و با خود ببرد. بعد از ساعتی بیامد، زنبیلی بر سر درویشی نهاده؛
~~در وی PageV01P503
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0563.jpg)

# ~~طعام. جنید چون آن بدید دروی غیرت کار کرد. فرمود تا آن زنبیل بر روی
~~ان
# ~~دنیادار باز زدند. گفت: درویشی می بایست تا حمالی کند. آنگاه گفت: اگر
# ~~درویشان را نعمت نیست همت است و اگر دنیا نیست آخرت است.
# نقل است که یکی از توانگران صدقهآ خود جز به صوفیان ندادی. گفتی
# ~~ایشان قومی اند که ایشان را چون حاجتی باشد همت ایشان پراگنده شود و از
# ~~حق تعالی باز مانند و من یک دل را که به حضرت خدای برم دوست تر دارم از
# ~~هزار دل که همت او دنیا بود.
# این ms403 سخن با ججنید گفتند. گفت : این سخن دوستی است از دوستان
# ~~خدای.
# پس چنان افتاد که آن مرد مفلس شد به جهت آنکه هرچه درویشان
# ~~خریدندی بها نگرفتی. جنید مالی بدوداد و گفت: چون تو مرد را تجارت زیان
# ~~ندارد.
# نقل است که جنید مریدی داشت که مالی بسیار در راه شیخ باخته بود و او
# ~~را هیچ نمانده بود الا خانه ای. گفت : یا شیخ! چه کنم؟ گفت : بفروش وزر
# ~~بیارتا کارت انجام دهد.
# برفت و بفروخت. شیخ گفت : آن زر در دجله انداز.
# برفت و در دجله انداخت و به خدمت شیخ شد. او را براند و خود را بیگانه
# ~~ساخت و گفت: از من باز گرد.
# هرچند می آمد می راند. یعنی تا خود بینی نکند که من چندین زر در
# ~~باخته ام تا آنگاه که راهش انجام گرفت.
# نقل است که جوانی را در مجلس جنید حالتی ظاهر شد. توبه کرد و
# ~~هرچه داشت به غارت داد و حق دیگران بداد و هزار دینار برداشت تا پیش
~~جنید
# ~~برد. گفتند : حضرت او حضرت دنیا نیست، آن حضرت را آلوده نتوانی کرد.
# بر لب دجله نشست و یک یک دینار درآب می انداخت تا هیچ نماند. بر
~~PageV01P504
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0564.jpg)

# ~~خاست و به خانقاه شد، لجنید چون او را بدید گفت: قدمی که به یکبار باید
~~نهاد
# ~~به هزار بار نهی. برو که ما را نشایی. از دلت بر نیامد که به یکیار در
~~آب
# ~~انداختی. دراین راه نیزاگر همچنین آنچه کنی به حساب خواهی کرد به هیچ
# ~~جای نرسی. باز گرد و به بازار شو که حساب و صرفه دیدن در بازار راست
~~آید.
# نقل است که مریدی را صورت بست که به درجهآ کمال رسیدم و تنها بودن
# ~~مرا بهتر در گوشه ای رفت و مدتی بنشست تا چنان شد که هر شب شتری
# ~~بیاوردندی و گفتندی که تو را به بهشت می بریم و او ms404 بر آن شترنشستی و
# ~~می رفتی تا جایی رسیدی خوش و خرم و قومی با صورت زیبا و طعامهای پا
~~کیزه
# ~~و آب روان، وتا سحر آنجا بودی. آنگاه به خواب در شدی، خود را در صومعهآ
# ~~حود یافتی تا رعونت1 در وی ظاهرشد و پنداری عظیم در وی سر بر زد و به
# ~~دعوی پدید آمد و گفت : مرا هر شبی به بهشت می برند. این سخن به جنید
# ~~رسید. برخاست و به صومعهآ او شد. او را دید با تکبری تمام حال پرسید.
~~همه با
# ~~شیخ بگفت. شیخ گفت: امشب چون تو را آنجا برند، سه بار بگوی : لاحول ولا
# ~~قوة الا بالله العلی العظیم. چون شب درآمد او را می بردند. او به دل
~~انکار شیخ
# ~~می کرد. چون بدان موضع رسید تجربه را گفت لا حول ولا قوة. آن قوم جملگی
# ~~بخروشیدند و برفتند و او خود را در مزبله ای یافت. استخوان در پیش
~~نهاده بر
# ~~خطای خود واقف شد و توبه کرد و به صحبت شیخ پیوست و بدانست که مرید را
# ~~تنها بودن زهر است.
# نقل است که جنید سخن می گفت. مریدی نعره ای بزد. شیخ او را از آن
# ~~منع کرد و گفت: اگر یکبار دیگر نعرهای زنی تو را مهجور گردانم. پس شیخ
~~باز
# ~~سر سخن شد. آن مرید خود را نگاه می داشت تا حال به جایی رسید که طاقتش
# ~~نماند و هلاک شد. برفتند، او را دیدند میان دلق خاکستر شده.

PageV01P505

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0565.jpg)

# نقل است که از مریدی ترک ادبی مگر در وجود آمد. سفر کرد و به مجلس
# ~~شونیزیه بنشست. جنید را روزی گذر به آنجا افتاد. در وی نگریست. آن مرید
# ~~در حال از هیبت شیخ بیفتاد و سرش بشکست و خون روان شد و از هر قطره ای
# ~~نقش الله پدید می آمد. جنید گفت: جلوه گری می کنی. یعنی به مقام ذکر
# ~~رسیدم که ms405 همهآ کود کان با تو در ذکر برابراند. مرد می باید که به مذکور
~~رسد.
# این سخن بر جان او آمد، در حال وفات کرد [واورا] دفن کردند. بعد از
# ~~مدتی به خواب دیدند. پرسیدند: چون یافتی خود را؟
# گفت : سالهای دراز است تا می روم. اکنون به سر کفر خود رسیدم و کفر
# ~~خود را می بینم ودین دور دور است. این همه پنداشتها مکربوده است.
# نقل است که جنید را در بصره مریدی بود در خلوت مگر روزی اندیشهآ
# ~~گناهی کرد و در آینهآ نگاه کرد و روی خود سیاه دید. متحیر شد. هر حیلت
~~که
# ~~کرد سود نداشت. از شرم روی به کس ننمود تا سه روز برآمد. پاره پاره آن
# ~~سیاهی کم می شد. ناگاه یکی در بزد. گفت : کیست؟
# گفت: نامه ای آورده ام از جنید.
# نامه بر خواند. نوشته بود : چرا در حضرت عزت با ادب باشی؟ سه
# ~~شبانه روز است تا مرا گازری1 می باید کرد تا سیاهئ رویت به سپیدی بدل
# ~~شود.
# نقل است که جنید را مریدی بود. مگر روزی نکته ای بر وی گرفتند.
# ~~از خجالت برفت و به خانقاه نیامد. تا یک روز جنید با اصحاب دربازار
# ~~می گذشت. نظرش بدان مرید افتاد. مرید از شرم بگریخت. جنید اصحاب را
# ~~باز گردانید و گفت: ما را مرغی از دام نفور2 شده است.
# و بر عفب او برفت. مرید باز نگریست. شیخ را دید که می آمد. گام گرم
~~PageV01P506
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0566.jpg)

# ~~کرد و می رفت تا به جایی رسید که راه نبود. روی بر دیوار نهاد از شرم.
~~ناگاه
# ~~شیخ بدو رسید. مرید گفت: کجا می آیی؟
# شیخ گفت: جایی که مرید را پیشانی در دیوار آید. شیخ آنجا به کار آید.
# پس او را به خانقاه شیخ برد. مرید به قدمهای شیخ افتاد و استغفار کرد.
# ~~چون خلق آن حال را بدیدند رقتی در خلق پدید آمد و بسیار ms406 کس توبه کردند.
# نقل است که فنید با مریدی به بادیه قرو شد، و گوشهآ جیب مرید پاره
# ~~بود. آفتاب بر گردن او می تافت تا بسوخت و خون از وی روان شد. بر زبان
# ~~مرید برفت که : امروز روزی گرم است.
# شیخ به هیبت در وی نگرست و گفت : برو که تو اهل صحبت نیستی.
# و او را مهجور گردانید.
# نقل است مریدی داشت که او را از همه عزیزتر می داشت. دیگران را
# ~~غیرت آمد. شیخ به فراست بدانست. گفت: ادب و فهم او از همه زیادت
# ~~است. ما را نظر بر آن است. امتحان کنیم تا شما را معلوم شود.
# فرمود تا بیست مرغ آوردند و گفت: هر مریدی یکی را بردارید و جایی
# ~~که کس شما را نبیند بکشید و بیارید.
# همه برفتند و بکشتند و باز آمدند الا آن مرید که مرغ زنده باز آورد. شیخ
# ~~پرسید: چرا نکشتی؟
# گفت: از آنکه شیخ فرموده بود جایی باید که کس نبیند و من هر جا
# ~~می رفتم حق تعالی می دید.
# جنید گفت: دیدیت که فهم او چگونه است و از آن دیگران چگونه همه
# ~~استغفار کردند.
# نقل است که او را هشت مرید بود که از خواص او بودند کی هر اندیشه
# ~~که بودی ایسان را کهایت کردندی. یشان را در خاطر آمد که ما را به جهاد
# ~~می باید رفتن. دیگر روز جنید خادم را فرمود: ساختگی جهاد کن.

PageV01P507

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0567.jpg)

# بس شیخ با آن هشت مرید به جهاد رفتند. چون صف بر کشیدند مبارزی از
# ~~کفار درآمد و هر هشت را شهید کرد. جنید گفت: نگاه کردم در هوا نه هودج1
# ~~دیدم ایستاده. روح هریکی را که شهید می شد از مریدان در آن هودج
# ~~می نهادند. پس یک هودج تهی بماند. من گفتم : شاید که آن از آن من باشد.
# ~~در صفت کارزار شدم. آن مبارز که اصحاب را کشته بود درآمد ms407 و گفت: ای ابو
# ~~القاسم! آن هودج نهم از آن من است. تو به بغداد بازرو و پیر قوم باش و
~~ایمان
# ~~بر من عرضه کن. پس مسلمان شد و به همان تیغ که ایشان را کشته بود هشت
# ~~کافر دیگر را بکشت. پس شهادت یافت.
# جنید گفت : جان او را نیز در آن هودج نهادند و ناپدید شدند.
# نقل است که جنید را گفتند سی سال است تا فلان کس سر از زانوبر
# ~~نگرفته است و طعام و شراب نخورده و جهندگان در وی افتاده و او را از آن
~~خبر
# ~~نه. چه گویی درجنین مرد که او در جمع جمع باشد یا نه؟ گفت : بشود، إن
# ~~شآء الله تعالی .
# نقل است که سیدی بود که او را ناصری گفتندی. قصد حج کرد. چون به
# ~~بغداد رسید به زیارت جنید رفت و سلام کرد. جنید پرسید : سید از کجاست؟
# ~~گفت: از گیلان. گفت: از فرزندان کیستی؟ گفت: از فرزندان امیر المؤمنین
# ~~علی رضی الله عنه، گفت: پدرتودو شمشیر می زد. یکی با کافران و یکی با
# ~~نفس. ای سید که فرزند اویی ! از این دو کدام کار فرمایی؟
# سید چون این بشنید بسیار بگریست وبیش جنید می غلتید. گفت : ای
# ~~شیخ! حج من اینجا بود. مرا به خدای راه نمای.
# گفت: این سینهآ تو حرم خاص خدای است. تا توانی هیچ نا محرم را در
# ~~حرم خاص راه مده. گفت تمام شد.

PageV01P508

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0568.jpg)

# وجنید را کلماتی عالی است. گفت: فتوت به شام است و فصاحت به
# ~~عراق وصدق به خراسان.
# و گفت : در این راه قاطعان بسیاراند و انواع. بر راه سه گونه دام
# ~~می اندازند : دام مکر و استدراج؛ ودام قهر؛ ودام لطف. واین را نهایت
~~نیست.
# ~~اکنون مردی باید تا فرق کند میان دامها.
# و گفت : نفس رحمانی از سر پدید آید. نفس و سینه و دل بمیرد و بر هیچ
# ~~چیز نگذرد الا که آن ms408 چیز را بسوزد و اگر همه عرش بود.
# و گفت : چون قدرت معاینه گردد صاحب او نفس به کراهیت تواند زد و
# ~~چون عظمت معاینه شود از نفس زدن منع کنند و چون هیبت معاینه شود آنجا
# ~~کسی نفس زند کافر شود.
# و گفت : نفسی که به اضطرار از مرد برآید جمله حجابها و گناهها که میان
# ~~بنده وخدای است بسوزد.
# و گفت: صاحب تعظیم را نفس زدن تواند بود و آن نفس زدن از او گناه
# ~~بود و نتواند که از او باز ایستد و صاحب هیبت صاحب حمد است و این نزدیک
# ~~او گناه بود ونتواند که اینجا نفس زند.
# و گفت : خنک آنکس که او را در همه عمریک ساعت حضور بوده است.
# و گفت : لحظت کفران است وخطرت ایمان و اشارت غفران. یعنی
# ~~لحظت اختیار.
# و گفت: بندگان دو قسم اند: بندگان حقاند و بندگان حقیقت. اما
# ~~بندگان حق آنجا اند که أعود برضاک من سخطک و اما بندگان حقیقت آنجااند
# ~~که أعوذ بک منک والله اعلم.
# و گفت: خدای از بندگان دو علم می خواهد. یکی شناخت علم عبودیت؛
# ~~دوم شناخت علم ربوبیت. هرچه جز این است حظ نفس است.
# وگفت: شریفترین نشستها وبلندترین نشستی این است که با فکرت بود،
~~PageV01P509
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0569.jpg)

# ~~در میدان توحید.
# و گفت : همهآ راهها بر خلق بسته است، مگر بر راه محمد علیه السلام
# ~~رود، که هر که حافظ قرآن نباشد و حدیث پیغامبر ننوشته باشد به وی اقتدا
# ~~مکنید. زیرا که علم به کتاب و سنت باز بسته است.
# و گفت : میان بنده و حق چهار دریا است که تا بنده آن را قطع نکند به
# ~~حق نرسد: یکی دنیا و کشتی او زهد است؛ و یکی آدمیان و کشتی او دور
# ~~بودن؛ ویکی ابلیس وکشتی او بغض است؛ ویکی هوا و کشتی او مخالفت
# ~~است.
# و گفت : میان هواجس1 نفسانی و وساوس شیطانی فرق آن است که ms409 نفس
# ~~به چیزی الحاح2 کند و تومنع کنی و او معاودت می کند، اگرچه بعد از مدتی
# ~~بود، تا وقتی که به مراد خود رسد. اما شیطان چون دعوت کند به خلافی،
~~اگرتو
# ~~خلاف آن کنی اوترک آن دعوت کند.
# و گفت : این نفس، بدی فرماینده است به هلاک خواند و یاری دشمنان
# ~~کند و متابع هوا بود و به همه بدیها متهم بود.
# و گفت : ابلیس مشاهده نیافت در طاعتش و آدم مشاهده گم نکرد در
# ~~زلتش.
# و گفت: طاعت علت نیست بر آنچه در ازل رفته است و لیکن بشارت
# ~~می دهد بر آنکه در ازل کار که رفته است در حق طاعت کننده نیکو رفته
~~است.
# و گفت : مرد به سیرت مرد آید نه به صورت.
# و گفت : دل دوستان خدای جای سر خدای است و خدای سر خود در دلی
# ~~ننهد که در وی دوستی دنیا بود.
# و گفت: اساس آن است که قیام نکنی به مراد نفس.

PageV01P510

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0570.jpg)

# ~~و گفت: غافل بودن از خدای سخت تر از آنکه در آتش شدن.
# ~~و گفت: به حقیقت آزادی نرسی تا از عبودیت بر تو هیچ باقی مانده بود.
# ~~و گفت : نفس هرگز با حق ألفت نگیرد.
# ~~و گفت: هرکه نفس خود را بشناخت عبودیت بر وی آسان بود.
# ~~و گفت: هرکه نیکو بود رعایت او دایم بود و ولایت او همیشه بود.
# ~~ست   و گفت: هرکه را معاملت برخلاف اشارت بود او مدعی است و کذاب
# ~~و گفت: هرکه گوید الله بی مشاهده این کس دروغ زن است.
# ~~و گفت: هرکه نشناخت خدای را هرگز شاد نبود.
# ~~و گفت: هرکه خواهد که تا دین او به سلامت باشد و تن او آسوده و دل او
# ~~به عافیت، گو از مردمان جدا باش که این زمانهآ وحشت است و خردمند آن
# ~~است که تنهایی اختیار کند.
# ~~و گفت : هرکه را علم به یقین نرسیده است و یقین ms410 به خوف و خوف به عمل
# ~~وعمل به ورع وورع به اخلاص به مشاهده. او از هالکین است.
# ~~و گفت : مردانی بودهاند که به یقین بر آب می رفتند و آن مردان که از
# ~~تشنگی می مردند یقین ایشان فاضلتر.
# ~~و گفت : به رعایت حقوق نتوان رسید مگر به حراست قلوب.
# ~~و گفت اگر جملهآ دنیا یک کس را بود زیانش ندارد و اگر سرش شره1
# ~~یک دانهآ خرما کند زیانش دارد.
# ~~و گفت: اگرتوانی که اوانی 2 خانهآ توجز سفال نباشد بکن.
# ~~و گفت: بنده آن است که با هیچ کس شکایت نکند و ترک تقصیر کند در
# ~~خدمت ، وتقصیر درتد بیر است.

PageV01P511

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0571.jpg)

# و گفت: هرگاه برادران و یاران حاضر شوند نافله بیفتد.
# و گفت : مرید صادق بی نیاز بود از علم عالمان.
# و گفت : به درستی که حق تعالی معامله [ای] که با بندگان در آخرت
# ~~خواهد کرد بر اندازهآ آن بود که بندگان در اول با او کرده باشند.
# و گفت: به درستی که خدای تعالی به دل بندگان نزدیک شود بر اندازهآ
# ~~آنکه بنده را به خویش قرب بیند.
# و گفت : اگرتورا به حقیقت دانند راه بر تو آسان گردانند، و اگر مردانه
# ~~باشی در اول مصایب بر توروشن شود. بسی چیز از عجایب ولطایف وآلصبر عند
# ~~آلصدهة آلأولی.
# و گفت : در جمله دلیل بذل مجهود است و نبود کسی که خدای را طلب
# ~~کند به بدل مجهود، چون کسی که او را طلب کند از طریق خود.
# و گفت : جمله علم علما به دو حرف باز رسیده است : تصحیح ملت و
# ~~تجرید خدمت.
# و گفت: حیات هرکه به نفس بود موت او به رفتن جان بود؛ و حیات هرکه
# ~~به خدای بود او نقل کند از حیات طبع به حیات اصل، وحیات بر حقیقت این
# ~~است و هر چشمی که به عبرت حق تعالی مشغول نبود نابینا به و هر زبان که
~~به ms411
# ~~ذکر او مستغرق نیست گنگ بود. و هر گوش که به حق شنیدن مترصد نیست
# ~~کربه. وهرتنی که به خدمت خدای در کار نیست یا نبود مرده به.
# و گفت : هرکه دست در عمل خود زند قدمش از جای برود و هرکه دست
# ~~در مال زند در اندکی افتد و هرکه دست در خدای زند جلیل و بزرگوار شود.
# و گفت : چون حق تعالی به مریدی نیکی خواهد او را پیش صوفیان افگند
# ~~و از قرایان باز دارد.
# بهل اس فه کفت فشاید که مرید آن را چیزی آموزند، مگر آنچه در نماز
# ~~بدان محتاج باشند وفاتحه وقل هوالله أحد تمام است وهر مریدی که زن کند
~~و PageV01P512
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0572.jpg)

# ~~علم نویسد از وی هیچ نیاید.
# و گفت: هرکه میان خود و حضرت خدای تو برهآ پر طعام نهاده است آنگاه
# ~~خواهد که لذت مناجات یابد این هرگز نبود.
# وگفت : دنیا در دل مریدان تلختر از صبر است چون معرفت به دل ایشان
# ~~رسد آن صبر شیرینتر از عسل گردد.
# و گفت : زمین درخشان است از مرقعیان چنانکه آسمان درخشان است از
# ~~استارگان.
# و گفت: شما را که درویشان اید به خدای شناسند و از برای خدای اکرام
# ~~کنند بنگرید تا در خلأ با وی چگونه اید.
# و گفت: فاضلترین اعمال علم اوقات آموختن است و آن علم آن است که
# ~~نگاه دارندهآ نفس باشی و نگاه دارندهآ دل و نگاه دارندهآ دین.
# و گفت : خواطر چهار است. خاطری است از حق که بنده را دعوت کند به
# ~~انتباه و خاطری از فرشته که بنده را دعوت کند به طاعت و خاطری از نفس
~~که
# ~~دعوت کند به آرایش نفس و تنعم به دنیا و خاطری از شیطان که دعوت کند به
# ~~حقد وحسد وعداوت.
# و گفت : بلا چراغ عارفان است و بیدار کنندهآ مریدان و هلاک کنندهآ
# ~~غافلان.
# و کفت: همت اشارت خدای است وارادت اشارت فریشته وخاطر
# ~~اشارت ms412 معرفت وزینت تن اشارت شیطان و شهوات اشارت نفس و لهو اشارت
# ~~کفر
# و گفت: خدای تعالی هرگز صاحب همت را عقوبت نکند اگرچه معصیت
# ~~رود بر وی.
# و گفت: هر که را همت است او بیناست و هر که را ارادت است او
# ~~نابیناست.

PageV01P513

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0573.jpg)

# و گفت : هیچ شخصی بر هیچ شخصی سبقت نگیرد و هیچ عمل بر هیچ
# ~~عمل پیشی نیاید و لکن آن بود که همت صاحب همت بر همتها سبقت گیرد و
# ~~همتها از اعمال غیری در پیش شود.
# و گفت: اجماع چهار هزار پیر طریقت است که نهایت ریاضت این است
# ~~که هرگاه دل خود طلبی ملازم حق بینی .
# و گفت: هرکه در موافقت به حقیقت رسیده باشد از آن ترسد که حظ اواز
# ~~خدای فوت شود به چیزی دیگر.
# وگفت : مقامات به شواهد است هرکه را مشاهدت احوال است او رفیق
# ~~است و هرکه را مشاهدهآ صفات است او اسیر است که رنج اینجا رسد که خودی
~~بر
# ~~جای بود در شبانه روزی هزار بارش بباید مرد چون او فانی شد و شهود حق
~~تعالی
# ~~حاصل گشت امیر شد.
# و گفت : سخن انبیا خبر باشد از حضور و کلام صدیقان اشارت است از
# ~~مشاهده.
# و گفت : اول چیزی که ظاهر شود از احوال اهل احوال خالص شدن افعال
# ~~ایشان بود. هرکه را سر خالص نبود، هیچ فعل او صافی نبود.
# و گفت : صوفی چون زمین باشد که همه پلیدی در وی افگند و همه
# ~~نیکویی از وی بیرون آید.
# و گفت: تصوف ذکر است به اجتماع و وجدی است به استماع و عملی به
# ~~اتباع.
# وگفت: تصوف اصطفا1 است هرکه گزیده شد ازما سوی الله او صوفی
# ~~است.
# و نفت. ضویی آن الستون او چو خرن جرهیم سلامت یافته بود ا PageV01P514
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0574.jpg)

# ~~27 ب فر جید بعدادی
# ~~دوستی دنیا و به جای آرندهآ فرمان خدای بود و تسلیم او تسلیم اسماعیل و ms413
~~اندوه
# ~~او اندوه داود و فقر او فقر عیسی وصبر او صبر ایوب وشوق او شوق موسی در
# ~~وقت مناجات واخلاص او اخلاص محمد صلی الله علیه وعلی آله وسلم.
# و گفت: تصوف نعتی1 است که اقامت بنده در آن است. گفتند : نعت
# ~~حق است یا نعت خلق. گفت : حقیقتش نعت حق است و رسمش نعت خلق.
# و گفت : تصوف آن بود که تو را خداوند از توبمیراند و به خود زنده کند.
# و گفت : تصوف آن بود که با خدای باشی بی علاقه ای.
# و گفت: تصوف ذکری است، پس وجدی است. پس نه این است و نه
# ~~آن، تا نماند چنانکه نبود.
# پرسیدند از ذات تصوف. گفت: بر تو باد که ظاهرش بگیری و از ذاتش
# ~~نپرسی که ستم کردن بر وی بود.
# و گفت: صوفیان آنند که قیام ایشان به خداوند است. از آنجا که نداند الا
# ~~او
# چنانکه نقل است جوانی در میان اصحاب جنید افتاد و چند روز سر فرو
# ~~کشید و سر بر نیاورد مگر به نماز. پس برفت. جنید مریدی را بر عقب او
~~بفرستاد
# ~~که : از او بپرس صوفی به صفا موصوف است. چگونه یابد چیزی را که او را
# ~~وصف نیست. مرید برفت و پرسید. پاسخ داد : کن بلا وضف تدرک مالا وضف له.
# ~~بی وصف باش تا بی وصف را دریابی. جنید چون این بشنید چند روز در
# ~~عظمت این سخن فروشد. گفت: دریغا که مرغی عظیم بود و ما قدر او
# ~~ندانستیم.
# نقل است که گفت عارف را هفتاد مقام است. یکی از آن نایافت مراد
# ~~است از مرادات این جهان.

PageV01P515

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0575.jpg)

# و گفت: عارف را حالی از حالی باز ندارد و منزلتی از منزلتی باز ندارد.
# وگفت : عارف آن است که حق تعالی از سر او سخن گوید و اوخاموش.
# وگفت : عارف آن است که حق تعالی اورا آن منزلت دهد که از سر او
# ~~سخن گوید ms414 و او خاموش باشد.
# و گفت: عارف آن است که در درجات می گردد چنانکه هیچ چیز اورا
# ~~حجاب نکند و بازندارد.
# و گفت : معرفت دوقسم است. معرفت تعرف است و معرفت تعریف.
# ~~معرفت تعرف آن است که خود را به ایشان آشنا گرداند و معرفت تعریف آن
# ~~است که ایشان را شناسا گرداند.
# و گفت : معرفت مشغولی است به خدای تعالی.
# و گفت : معرفت مکر خدای است. یعنی هرکه پندارد که عارف است
# ~~ممکور است.
# وگفت : معرفت وجود جهل است در وقت حصول علم تو. گفتند : زیادت
# ~~کن. گفت : عارف ومعروف اوست.
# وگفت : علم چیزی است محیط و معرفت چیزی است محیط. پس خدای
# ~~کجاست و بنده کجاست. یعنی علم خدای راست و معرفت بنده را و هردو
# ~~محیط است واین محیط از آن است که عکس آن است. چون این محیط در آن
# ~~محیط فرو شود شرک نماند و تا توخدای وبنده می گویی شرک مینشیند. بلکه
# ~~عارف ومعروف یکی است. چنانکه گفتهاند در حقیقت اوست اینجا. خدای و
# ~~بنده کجاست. یعنی همه خدای است.
# و گفت : اول اول علم است، پس معرفت است به انکار -پس جحود1 است
# ~~به اکار، پس نفی است، پس غرق است، پس هلاک. و چون پرده برخیزد همه
~~PageV01P516
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0576.jpg)

# ~~خداوند حجاب اند.
# ~~و گفت: علم آن است که قدر خویش بدانی.
# ~~و گفت: اثبات مکر است و علم به اثبات مکر و حرکات غدر است و آنچه
# ~~موجود است در داخل مکر وغدر است.
# ~~وگفت : علم توحید جدا است از وجود او وجود او مفارق علم است بدو.
# ~~وگفت : بیست سال است تا علم توحید بر نوشته اند و مردمان در حواشی او
# ~~سخن می گویند.
# ~~و گفت: توحید خدای دانستن قدم او بود از حدث. یعنی دانی که اگر
# ~~سیل در دریا باشد اما نه دریا باشد.
# ~~و گفت : غایت توحید انکار توحید است. یعنی هر توحید که بدانی انکار ms415
# ~~کنی که این نه توحید است.
# ~~و گفت : محبت امانت خدای است.
# ~~و گفت: هر محبت که به عوض بود چون عوض برخیزد محبت برخیزد.
# ~~و گفت : محبت درست نشود مگر در میان دوتن که یکی دیگری را گوید
# ~~ای من!
# ~~و گفت: چون محبت درست گردد شرط ادب بیفتد.
# ~~و گفت : حق تعالی حرام گردانیده است محبت بر صاحب علاقت.
# ~~وگفت : محبت افراط میل است بی نیل.
# ~~و گفت: به محبت خدای به خدای نتوان رسید تا به جان خویش در راه او
# ~~سخاوت نکنی.
# ~~و گفت : انس یافتن به وعدهها واعتماد کردن برآن خلل است در
# ~~سخاوت.
# ~~و گفت: اهل انس در خلوت و مناجات چیزها گویند که نزدیک عام کفر
# ~~نماید. اگر عام آن را بشنوند ایشان را تکفیر کنند و ایشان در احوال
~~خویش بر آن PageV01P517
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0577.jpg)

# ~~مزید یابند و هرچه گویند ایشان را احتمال کنند. ولا یق ایشان این بود.
# ~~وگفت : مشاهده غرق است و وجد هلاک.
# ~~وگفت : وجد زنده کنندهآ همه است و مشاهده میرانندهآ همه.
# ~~و گفت : مشاهده اقامت ربوبیت است و ازالت عبودیت. به شرط آنکه تو
# ~~در میان هیچ نبینی.
# و گفت : معاینه شدن چیزی با یافت ذات آن چیز مشاهده است.
# وگفت : وجد هلاک وجد است.
# و گفت : وجد انقطاع اوصاف است در ظهور ذات در سرور. یعنی آنچه
# ~~اوصاف تویی تواست منقطع گردد و آنچه ذات تواست در عین پیروزی روی
# ~~نماید.
# و گفت : قرب به وجد جمع است و غیبت او در بشریت تفرقه.
# و گفت: مراقبت آن بود که ترسنده باشد بر فوت شدن نصیبی که ایشان را
# ~~ازخدای هست.
# وپرسیدند : فرق چیست میان مراقبت وحیا ؟ گفت : مراقبت انتظار غایب
# ~~است وحیا خجلت از حاضر مشاهده.
# و گفت: وقت چون فوت شود هرگز نتوان یافت و هیچ چیز عزیزتر از وقت
# ~~نیست.
# وگفت : اگر صادقی هزار سال روی به حق آرد پس یک لحظه از حق ms416
# ~~اعراض کند. آنچه در آن لحظه از او فوت شده باشد بیش از آن بود که در آن
# ~~هزار سال حاصل کرده بود. یعنی در آن یک لحظه حاصل توانستی کرد آنچه در
# ~~آن هزار سال حاصل نکردی. و دیگر معنی آن است که ماتم مضرت ضایع شدن
# ~~حضور آن یک لحظه که از خدای اعراض کرده باشد بهزار سال طاعت و حضور
# ~~جزاء آن بی ادبی نتوان کرد.
# و گفت : هیچ چیز بر اولیا سخت تر از نگاه داشت انفاس در اوقات نیست.

PageV01P518

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0578.jpg)

# ~~و گفت: عبودیت دو خصلت است صدق افتقار به خدای در نهان و آشکار
# ~~و به نیکی اقتدا کردن به رسول خدای تعالی.
# ~~وگفت : عبودیت ترک مشغلها است و مشغول بودن بدانچه اصل فراغت
# ~~است.
# ~~و گفت: اعبودیت ترک کردن این دو نبت است. یکی ساکن شدن در
# ~~لذت و دوم اعتماد کردن بر حرکت. چون این هر دو گم شد اینجا حق عبودیت
# ~~گزارده آمد.
# ~~و گفت : شکر آن است که نفس خود را از اهل نعمت نشمرد.
# ~~و گفت: شکر را علتی است و آن آن است که نفس خود را مزید بدان
# ~~مطالبت کند و با خدای ایستاده باشد به حظ نفس.
# ~~و گفت : حد زهد تهیدست بودن است و خالی بودن از مشغلهآ آن.
# ~~وگفت: حقیقت صدق آن است که راست گویی در مهمترین کاری که
# ~~از او نجات نیابی مگر به دروغ.
# ~~و گفت: هیچ کس نیست که طلب صدق کند که نیابد و اگر همه نیابد
# ~~بعضی بیابد.
# ~~و گفت: صادق روزی چهل بار ازحالی به حالی بگردد و مرائی چهل
# ~~سال بر یک حال بماند.
# ~~و گفت: علامت فقرای صادق آن است که بپرسند و معارضه نکنند و اگر
# ~~کسی با ایشان معارضه کند خاموش شوند.
# ~~و گفت: تصدیق زیادت شود و نقصان نگیرد واقرار زبان نه زیادت شود و
# ~~نه نقصان پذیرد و عمل ارکان زیادت ms417 شود و نقصان پذیرد.
# ~~و گفت : صبر باز داشتن است نفس را با خدای بی آنکه جزع کند.
# ~~وگفت: غایت صبر توکل است قال الله تقالی آلذین صبروا وعلی ربهم
# ~~یتوکلون.

PageV01P519

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0579.jpg)

# ~~وگفت : صبر فرو خوردن تلخیهاست و روی ترش نا کردن.
# ~~و گفت : توکل آن است که خوردن بی طعام است. یعنی طعام در میان
# ~~بیند.
# ~~و گفت: توکل آن است که خدای را باشی. چنانکه پیش از این که نبودی
# ~~خدای را بودی.
# ~~و گفت: پیش از این توکل حقیقت بود. امروز علم است.
# ~~و گفت : توکل نه کسب کردن و نه ناکردن لکن سکون دل است به وعدهآ
# ~~حق تعالی که داده است.
# ~~و گفت: یقین قرار گرفتن علمی بود در دل که به هیچ حال نگردد و از دل
# ~~خالی نبود.
# ~~و گفت: یقین آن است که عزم رزق نکنی و اندوه رزق نخوری و آن ازتو
# ~~کفایت آید و آن است که به علمی که بر گردن تو کردهاند مشغول باشی که به
# ~~و گفت: فتوت آن است که با درویشان نفار1 نکنی و] توانگران معارضه
# ~~نکنی.
# ~~و گفت : تواضع آن است که تکبر نکنی بر اهل هر دو سرای که مستغنی
# ~~باشی به حق.
# ~~وگفت: خلق چهار چیز است. سخاوت، والفت؛ ونصیحت؛ وشفقت.
# ~~و گفت : صحبت با فاسقان نیکوخودوست تر دارم از آنکه با قرای بدخو.
# ~~و گفت : حیا دین آلا2 و دیدن تقصیر. پس از این هر دو حالت حالتی زاید
# ~~که آن را حیا گویند.
# ~~و گفت : عنایت پیش از آب و گل بوده است.

PageV01P520

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0580.jpg)

# ~~و گفت: حال چیزی است که به دل فرو آید اما دایم نبود.
# ~~وگفت : رضا رفع اختیار است.
# ~~و گفت: رضا آن است که بلا را نعمتی شمری.
# ~~و گفت : فقر دریای بلا است.
# ~~وکفت : فقر خالی شدن دل است از اشکال.
# ~~و گفت: خوف آن است که بیرون کنی حرام از جوف3 و ms418 ترک عمل
# ~~گیری به عسی، وسوفه.
# ~~وگفت : صوم نصفی است از طریقت.
# ~~و گفت : توبه را سه معنی است. اول ندامت؛ دوم عزم بر ترک معاودت؛
# ~~سوم خود را پاک کردن از مظالم وخصومت.
# ~~و گفت : حقیقت ذکر فانی شدن ذاکر است در ذکر و ذکر در مشاهدهآ
# ~~مذکور.
# ~~و گفت: مکر آن است که برآب می رود و بر هوا می رود و همه او را در این
# ~~تصدیق می کنند و اشارات او را در این تصحیح می کنند. این همه مکر بود
# ~~کسی را که داند.
# ~~و گفت: ایمن بودن مرید از مکر از کبایر بود و ایمن بودن واصل از مکر
# ~~کفر بود.
# ~~پرسیدند : چه حالت است که مرد آرمیده باشد، چون سماع شنود اضطراب
# ~~در وی پدید آید؟ گفت: حق تعالی ذریت آدم را در میثاق خطاب کرد که
# ~~الست بربکم. همهآ ارواح مستغرق لذت آن خطاب شدند. چون در این عالم سماع
# ~~شنوند در حرکت و اضطراب آیند.
# ~~وگفت : تصوف صافی کردن دل است از مراجعت خلقت، و مفارقت از PageV01P521
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0581.jpg)

# ~~اخلاق طبیعت، وفرو میرانیدن صفات بشریت، ودور بودن ازدواعی1 نفسانی،
# ~~وفرود آمدن بر صفات روحانی ، وبلند شدن به علوم حقیقی، و به کار داشتن
# ~~آنچه اولیتراست الی آالابد ، ونصیحت کردن جملهآ امت، و وفا به جای
~~آوردن
# ~~بر حقیقت، و متابعت پیغمبر کردن در شریعت.
# وباز پرسیدند از تصوف. گفت: عنوتی2 است که در وی هیچ صلح نبود.
# ~~ورویم پرسید از ذات تصوف. گفت : برتوباد که دور باشی از این سخن.
# ~~تصوف به ظاهر می گیر وازذات وی مپرس. پسر رویم الحاح کرد. گفت:
# ~~صوفیان قومی اند قایم با خداوند. چنانکه ایشان را نداند الا خدای.
# پرسیدند : از همه زشتیها چه زشتتر؟ گفت : صوفی را بخل.
# از توحید پرسیدند. گفت : معنی آن است که ناچیز شود در وی رسوم و
# ~~ناپیدا گردد در وی علوم و خدای بود چنانکه بود همیشه و ms419 باشد فنا و نقص
~~گرد
# ~~او راه نیابد.
# وباز گفتند : توحید چیست؟ گفت : صفت بندگی . همه ذل است و عجز
# ~~وضعف واستکانت3. و صفت خداوند همه عز و قدرت هرکه این جدا تواند کرد
# ~~با آنکه گم شده است موحد است.
# باز پرسیدند ازتوحید. گفت : یقین است.
# گفتند: چگونه؟ گفت: آنکه بشناسی که حرکات و سکنات خلق فعل
# ~~خدای است که کسی را با او شرکت نیست. چون این به جای آوردی شرط
# ~~توحید به جای آوردی. پرسیدند : ازفنا و بقا. گفت : بقا حق راست وفنا ما
~~دون
# ~~اورا
# گفتند: تجرید چیست؟ گفت: آنکه ظهر او مجرد بود از اعراض و باطن
# ~~او از اغراض.

PageV01P522

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0582.jpg)

# پرسید: از محبت. گفت: آنکه صفات محبوب به دل صفات محب
# ~~بنشیند. قال رسول الله صلی الله علیه وعلی آله وسلم فإذا أخبیته کنت له
~~سنعا ونصرا.
# پرسیدند : از انس. گفت: آن بود که حشمت بر خیزد.
# پرسیدند: از تفکر. گفت: در این چند وجه است. تفکری است در آیات
# ~~خدای و علامتش آن بود که از او معرفت زاید و تفکری است در آلاء و نعماء
# ~~خدای که از او محبت زاید و تفکری است در وعدهآ خدای و عذاب او و از او
# ~~هیبت زاید و تفکری است در صفات نفس و در احسان کردن خدای با نفس از
# ~~او حیا زاید از خدای تعالی و اگر کسی گوید چرا از فکرت در وعده هیبت
~~زاید،
# ~~گویم از اعتماد بر کرم خدای از خدای بگریزد و به معصیت مشغول شود.
# پرسیدند : از تفکر. گفت: در این چند وجه است. تفکری است در آلاء و
# ~~نعماء خدای که از او محبت زاید و تفکری است در وعدهآ خدای و عذاب او و
~~از
# ~~او هیبت زاید و تفکری است در صفات نفس و در احسان کردن خدای با نفس
# ~~از او حیا زاید از خدای تعالی و اگر کسی گوید چرا از ms420 فکرت در وعده هیبت
# ~~زاید، گویم از اعتماد بر کرم خدای از خدای بگریزد و به معصیت مشغول
~~شود.
# پرسیدند : از تحقیق بنده در عبودیت. گفت: چون بنده جملهآ اشیا. را ملک
# ~~خدای بیند و پدید آمدن جلمه از خدای بیند و قیام جمله به خدای بیند و
~~مرجع
# ~~جمله به خدای بنید چنانکه خدای تبارک و تعالی فرموده است. فسبحان آلذی
# ~~بیده ملکوت کل شیء والیه ترجعون. واین همه او را محقق بود به صفوت
~~عبودیت
# ~~رسیده بود .
# پرسیدند : از حقیقت مراقبت. گفت : حالتی است که مراقبت انتظار
# ~~می کند آنچه از وقوع او ترسد. لاجرم خلقی بود چنانکه کسی از شبیخون
~~ترسد
# ~~نخسبد. قال الله تعالی فازتقب. یعنی فانتظر.
# پرسیدند : از صادق و صدیق وصدق. گفت: صدق صفت صادق است و
# ~~صادق آن است که چون او را بینی چنان بینی که شنوده باشی، خبر او، چون
~~PageV01P523
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0583.jpg)

# ~~معاینه بود بل که خبر او اگر یکبار به تورسیده بود همه عمرش همچنان
~~یابی و
# ~~صدیق آن است که پیوسته بود صدق او در افعال واقوال و احوال.
# پرسیدند از اخلاص. گفت : فرض فی فرض ونفل فی نفل . گفت : اخلاص
# ~~فریضه است در هرچه فریضه بود. چون نماز و غیر آن و نماز که فریضه است
# ~~فرض است در سنت به اخلاص بودن، و به اخلاص بودن مغز نماز بود و نماز
~~مغز
# ~~سنت.
# وهم از اخلاص پرسیدند. گفت : فنا است از فعل خویش و برداشتن فعل
# ~~خویش دیدن از بیش.
# و گفت: اخلاص آن است که بیرون آری خلق را از معاملهآ خدای و نفس.
# ~~یعنی دعوی ربوبیت می کند.
# پرسیدند از خوف. گفت. چشم داشتن عقوبت است در هر نفسی.
# گفتند : بلای او چه کار کند؟ گفت : بوته ای است که مرد را پالاید.
# ~~هرکه در این بوته پالوده گشت هرگز او را بلا ننماید.
# پرسیدند از شفت بر خلق. گفت : شغقت بر خلق آن است ms421 که به طوع
# ~~ایشان دهی آنچه طلب می کنند، وباری بر ایشان ننهی که طاقت آن ندارند، و
# ~~سخنی نگویی که ندانند.
# گفتند: تنها بودن کی درست آید؟ گفت: وقتی از نفس خویش عزلت
# ~~گیری و آنچه تورا دی نوشته اند امروز درس توشود.
# گفتند : عزیزترین خلق کیست؟ گفت : درویش راضی.
# گفتند: صحبت با که داریم؟ گفت: با کسی که هر نیکی که با تو کرده
# ~~باشد بر وی فراموش بود و آنچه بر وی بود می گزارد.
# ~~گفتند: هیچ چیز فاضلتر از گریستن هست. گفت: گریستن بر گریستن
# گفتند: بنده کیست؟ گفت: آنکه از بندگی کسان دیگر آزاد بود.
# گفتند : مرید و مراد کیست؟ گفت: مرید در سیاست بود از علم و مراد در
~~PageV01P524
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0584.jpg)

# ~~رعایت حق بود زیرا که مرید دونده بود و مراد پرنده. دونده در پرنده کی
~~رسد.
# گفتند: راه به خدای چگونه است؟ گفت: دنیا را ترک گیری یافتی و
# ~~خلاف هوا کردی به حق پیوستی.
# گفتند : تواضع چیست؟ گفت : فروداشتن سر، و پهلو به زیرداشتن.
# گفتند : می گویی حجاب سه است. نفس وخلق ودنیا. گفت: این سه
# ~~حجاب عام است. حجاب خاص سه است: دید طاعت، ودید ثواب، ودید
# ~~کرامت.
# وگفت : زلت عالم میل است از حلال به حرام، و زلت زاهد میل است از
# ~~بقا به فنا، وزلت عارف میل است از کریم به کرامت.
# گفتند : فرق میان دل مؤمن و منافق چیست؟ گفت: دل مؤمن در ساعتی
# ~~هفتاد بار بگردد، و دل منافق هفتاد سال بریک حال بماند.
# نقل است که جنید را دیدند که می گفت یا رب! فردای قیامت مرا نا بینا
# ~~انگیز. گفتند: این چه دعاست؟ گفت: از آنکه تا کسی را که تو را نبیند او
~~را
# ~~نباید دید. چون وفاتش نزدیک آمد گفت: خوان را بکشید و سفره بنهید تا به
# ~~جمجمهآ دهن خوردن اصحاب جان بدهم.
# چون کار تنگ در آمد گفت : مرا وضودهید.
# مگر ms422 در وضو تخلیل1 فراموش کردند. فرمود تا تخلیل به جای آوردند. پس
# ~~در سجود افتاد و می گریست. گفتند: ای سید طریقت! با این طاعت و عبادت
# ~~که از پیش فرستاده ای چه وقت سجود است.
# گفت : هیچ وقت جنید محتاجتر ازاین ساعت نیست.
# وحالی قرآن خواندن آغاز کرد و می خواند. مریدی گفت: قرآن
# ~~می خواند؟ گفت : اولیتر از من بدین کی خواهد بود که این ساعت صحیفهآ
~~عمر PageV01P525
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0585.jpg)

# ~~من در خواهند نوردید و هفتاد ساله طاعت و عبادت خود را می بینم - در
~~هوا به
# ~~یک موی آویخته، و بادی درآمده و آن را می جنباند. نمی دانم که باد
~~قطعیت
# ~~است یا باد وصلت. و بریک جانب صراط و بریک جابن ملک آلموت، و
# ~~قاضی که عدل صفت اوست میل نکند، و راهی پیش من نهادهاند و نمی دانم
# ~~که مرا به کدام راه خواهند برد.
# پس قرآن ختم کرد و از سورت البقرة هفتاد آیت برخواند و کارتنگ
# ~~درآمد. گفتند : بگوی الله. گفت : فراموش نکردهام.
# پس در تسبیح انگشت عقد می کرد تا چهار انگشت عقد گرفت و انگشت
# ~~مسبحه 1 را گذاشت و گفت : بسم الله الرحمن آلرحیم. ودیده فراز کرد وجان
# ~~بداد. غتال به وقت غسل خواست تا آبی به چشم وی رساند. هاتفی آواز داد:
# ~~دست از دیدهآ دوست ما بدار که چشمی که به نام ما بسته شد جز به لقاء ما
~~باز
# ~~نگردد.
# س خواست تا انگشت که عقد کرده بود باز کند. آواز آمد: انگشتی که
# ~~یه نام ما عقد شد جز به فرمان ما باز گشاده نگردد.
# و چون جنازه برداشتند کبوتری سفید بر گوشهآ جنازه نشست. هرچند که
# ~~می راندند نمی رفت تا آواز داد : خود را و مرا رنجه مدارید که چنگ من
~~به
# ~~مسمار عشق بر گوشهآ جنازه دوختهاند. من از بهر آن نشستهام. شما رنج
~~مبرید که
# ~~امروز قالب او نصیب کروبیان است ms423 که اگر غوغای شما نبودی کالبد او چون
# ~~باز سفید در هوا با ما پریدی.
# یکی او را بخواب دید. گفت: جواب منکر و نکیر چون دادی؟ گفت:
# ~~چون آن دو مقرب از درگاه عزت یا آن هیبت بیامدند و گفتند من ربک . من
~~در
# ~~ایشان نگرستم و خندیدم و گفتم آن روز که پرسنده او بود از من که الست
~~بربکم PageV01P526
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0586.jpg)

# ~~من بودم که جواب دادم بلی ! اکنون شما آمدهاید که خدای تو کیست؟ کسی
# ~~که جواب سلطان داده باشد، از غلام کی اندیشد؟ هم امروز به زبان او
# ~~می گویم آلذی خلقنی فهویهدین . به حرمت از پیش من برفتند و گفتند : او
~~هنوز
# ~~در سکر محبت است.
# دیگری به خواب دید. گفت: کار خود را چون دیدی ؟ گفت: کار غیر از
# ~~آن بود که ما دانستیم که صد و اند هزار نقطهآ نبوت سرافگنده و خاموش
~~اند. ما
# ~~نیز خاموش شدیم تا کار چگونه شود.
# جریری گفت: جنید را به خواب دیدم. گفتم : خدای با تو چه کرد؟
# ~~گفت: رحمت کرد و آن همه اشارات و عبارات باد برد- مگر آن دو رکعت نماز
# ~~که در نیم شب کردم.
# نقل است که یک روز شبلی بر سر خاک جنید ایستاده بود. یکی از وی
# ~~مسئله پرسید. جواب نداد و گفت :
# ~~انی لأشتخییه وآلترب بیتتا  کما کنت أستخییه وهویرانی
# برزگان را حال حیات و ممات یکی است. من شرم دارم که پیش خاک
# ~~او جواب مسیله دهم. همچنانکه در حال حیات شرم داشتم. رحمة الله علیه.

PageV01P527

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0587.jpg)

# ~~26
# ذکر عمروبن عثمان مکی قدس الله روحه العزیز
# آن شیخ الشیوخ طریقت، آن اصل اصول به حقیقت، آن شمع عالم، آن
# ~~چراغ حرم، آن انسان ملکی، عمرو بن عثمان مکی رحمة الله علیه؛ از بزرگان
# ~~طریقت وسادات این قوم بود، و از محتشمان ومعتبران این طایفه بود، وهمه
# ~~منقاد او بودند، وسخن او پیش همه مقبول بود، وبه ریاضت ms424 وورع مخصوص، و
# ~~به حقایق ولطایف موصوف، وروزگاری ستوده داشت، و هرگز سکر را بر خود
# ~~دست نداد، و در صحو رفت، وتصانیف لطیف دارد در این طریق و کلماتی
# ~~عالی، وارادت او به جنید بود. بعد از آنکه ابو سعید خراز را دیده بود و
~~پیر حرم
# ~~بود و سالهای دراز در آنجا معتکف بود.
# نقل است که حسین منصور حلآج را دید که چیزی می نوشت. گفت : چه
# ~~می نویسی؟ گفت : چیزی می نویسم که با قرآن مقابله کنم.
# عمرو بن عثمان او را دعای بد کرد و از پیش خود مهجور کرد. پیران
# ~~گفتند : هرچه بر حسین آمد از آن بلاها به سبب دعای او بود.
# نقل است که روزی ترجمهآ گنج نامه بر کاغذی نوشته بود و در زیر سجاده
# ~~نهاده بود و به طهارت رفته بود. در متوضا خبر شد. خادم را گفت : تا آن
~~جزورا
# ~~بر دارد. چون خادم بیامد نیافت. با شیخ گفت: شیخ گفت: بردند و رفت.

PageV01P528

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0588.jpg)

# پس گفت: آنکس که آن گنج نامه برد، زود باشد که دستهاش ببرند و
# ~~پایهاش ببرند و بردارش کنند و بسوزند و خاکسترش بر باد دهند. او را به
~~سر گنج
# ~~می باید رسید. او گنج نامه می دزدد.
# وآن گنج نامه این بود که گفت: آن وقت که جان درقالب آدم علیه السلام
# ~~آمد جملهآ فریشتگان را بسجود فرمود. همه سر بر خاک نهادند. ابلیس گفت:
# ~~((من سجده نکنم وجان ببازم وسرببینم که شاید لغنتم کنند وطاغی وفاسق و
# ~~مرائی خوانند.») سجده نکرد تا سر آدمی را بدید و بدانست. لاجرم به جز
~~ابلیس
# ~~هیچ کس را بر سر آدمی وقوف نیست و کسی سر ابلیس ندانست مگر آدمی.
# ~~پس ابلیس بر سر آدمی وقوف یافت از آنکه سجده نکرد تا بدید که به سر
~~دیدن
# ~~مشغول بود و ابلیس از همه مردود بود که بر دیدهآ او گنج نهاده بودند.
~~گفتند ms425 : ما
# ~~گنجی در خاک نهادیم و شرط گنج آن است که یک تن بیند اما سرش ببرند تا
# ~~غمازی نکند. پس ابلیس فریاد برآورد: اندراین مهلتم ده و مرا مکش، ولیکن
# ~~من مرد گنجم. گنج بر دیدهآ من نهادند و این دیده به سلامت نرود. صمصام
~~لا
# ~~ابالی. فرمود : انک من آلمنظرین . تورا مهلت دادیم، ولیکن متهمت
~~گردانیدیم تا
# ~~اگر هلاک نکنیم متهم و دروغزن باشی و هیچ کس راست گوی نداند تا گویند
# ~~گان من الجن ففسق عن أفررته . او شیطان است. راست از کجا گوید؟ لاجرم
# ~~معلون است ومطرود ومخذول1 است ومجهول وترجمهٔ‌ گنج نامه عمروبن
# ~~عثمان این بود.
# وهم او در کتاب محبت گفته است حق تعالی دلها را بیافرید -پیش از
# ~~جانها- به هفت هزار سال، و درروضهآ انس بداشت، وسرها را پیش از دلها
# ~~بیافرید به هفت هزار سال، و در درجهآ وصل بداشت و هر روز سیصد و شصت
# ~~نظر کرامت وکلمهآ محبت جانها را می شنوانید، وسیصد وشصت لطیفهآ انس بر
~~PageV01P529
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0589.jpg)

# ~~دلها ظاهر کرد، وسیصد و شصت بار کشف جمال بر سر تجلی کرد تا جمله در
# ~~گون نگاه کردند و از خود گرامینتر کس ندیدند. زهوای و فخری در میان
~~ایشان
# ~~پدید آمد. حق تعالی بدان پر ایشان امتحان کرد. سر را در جان به زندان
~~کرد، و
# ~~جان را در دل محبوس گردانید، و دل را درتن باز داشت. آنگاه عقل را در
# ~~ایشان مرکب گردانید، و انبیا را فرستاد، و فرمانها را بداد. آنگاه هر
~~کسی از
# ~~اهل آن مر مقام خود را جویان شدند. حق تعالی نمازشان فرمود تا تن در
~~نماز
# ~~شد، دل در محبت پیوست ، جان به قربت رسید ، سر به وصلت قرار گرفت.
# نقل است که از حرم به عراق نامه ای نوشت به جنید و جریری و شبلی که
# ~~بدانید شما کی عزیزان و پیران عراق اید هر که را زمین حجاز و جمال ms426
~~کمعبه باید
# ~~گویید لم تکونوا بالغیه إلا بشق نفس. و هرکه را بساط قرب و درگاه عزت
~~باید گوئید
# ~~لم تکونوا بالغیه إلا بشق الارواح. و در آخر نامه نوشت این خطی است از
~~عمروبن
# ~~عثمان مکی ، و این پیران حجاز که همه با خوداند و در خوداند و بر
~~خوداند، و
# ~~اگر از شما کسی هست که همت بلند دارد گودرآی در این راه که در وی دو
# ~~هزار کوه آتشین است، و دو هزار دریای مغرق مهلک و اگر این پایگاه
~~نداریم
# ~~دعوی مکنید که به دعوی هیچ نمی دهند.
# چون نامه به جنید رسید پیران عراق را جمع کرد و نامه بر ایشان خواند.
# ~~آنگاه جنید گفت: بیایید و بگویید از این کوهها چه خواسته است ؟ تا
~~گفتند:
# ~~از این کوهها مراد نیستی مرد است که تا مرد هزار بار نیست نشود، و هزار
~~بار
# ~~هست نگردد، به درگاه عزت نرسد.
# پس جنید گفت: من از این دو هزار کوه آتشین یکی بیش به سر نبردهام.
# جریری گفت: دولت تورا که آخر یکی بریدی که من هنوز سه قدم پیش
# ~~نبریدهام.

PageV01P530

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0590.jpg)

# شبلی به های های بگریست و گفت: خنک1 تورا ای جنید که یک کوه
# ~~تشین بریدی و خنک تورا که سه قدم بریدی که من هنوز گرد از دورندیده ام.
# نقل است که چون عمرو بن عثمان به صفاهان آمد جوانی به صحبت او
# ~~پیوست. پس آن جوان بیمار شد و مدتی رنج بکشید. روزی جمعی به عیادت
# ~~آمدند. شیخ را اشارت کرد که قوال2 را بگوی تا بیتی بر گوید. عمرو با
~~قوال
# ~~گفت این بیت بر گوی:
# ~~ما لی مرضت فلم یعدنی عاید * منکم ومرض عبد کم فأعود
# بیمار چون این بشنید در حال صحت یافت ویکی از بزرگان طریقت شد.
# ~~پرسیدند از معنی أفمن شرح الله صدره للاسلام. گفت : معنی آن است که
# ~~چون نظر بنده بر عظمت علم وحدانیت و ms427 جلال ربوبیت افتاد نابینا شود. بعد
~~از
# ~~آن از هرچه نظر بر او افتد.
# و گفت : بر توباد که پرهیز کنی ازتفکر کردن در چیزی از عظمت خدای
# ~~یا در چیزی از صفات خدای که تفکگر در خدای معصیت است و کفر
# و گفت : جمع آن است که حق تعالی خطاب کرد بندگان را در میثاق، و
# ~~تفرقه آن است که عبارت می کند از او با وجود به هم.
# وگفت : عبارت بر کیفیت وجد دوستان نیفتد از آنکه او سرحق است،
# ~~نزدیک مؤمنان.
# ~~و گفت : اول مشاهده قربت است ومعرفت به علم آلیقین و حقایق آن.
# ~~و گفت : اول مشاهده زواید یقین است و اول یقین آخر حقیقت است.
# ~~و گفت : محبت داخل است در رضا و رضا نیز در محبت از جهت آنکه
# ~~دوست نداری، مگر آنکه بدان راضی باشی، و راضی نباشی مگر بدانچه
~~PageV01P531
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0591.jpg)

# ~~دوست داری.
# و گفت: تصوف آن است که بنده در هر وقتی مشغول به چیری بود که در
# ~~آن وقت آن اولیتر.
# و گفت: صبر ایستادن بود با خدای و گرفتن بلا به خوشی و آسانی. والله
# ~~اعلم بالصواب والیه المرجع والمآب.

PageV01P532

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0592.jpg)

# ~~بیح
# ذکر ابوسعید خرازقدس الله روحهآ العزیز
# آن پختهآ جهان قدس، آن سوختهآ مقام أنس ، آن قدوه1آ طارم2 طریقت،
# ~~آن غرقهآ قلزم3 حقیقت، آن معظم عالم إعزاز4 قطب وقت ابوسعید خراز رحمة
~~الله
# ~~علیه؛ از مشایخ کبار و از قدمای ایشان بود و اشرافی عظمی داشت. در ورع
~~و
# ~~ریاضت به غایت بود وبه کرامت مخصوص درحقایق و دقایق به کمال ودر
# ~~همه فن بر سر آمده بود و در مرید پروردن آیتی بود و او را لسان آلتصوف
~~گفتند.
# و این لقب از بهر آن دادند که در این امت کس را زبان حقیقت چنان نبود
# ~~که او را در این علم. او را چهار صد کتاب تصنیف است، و در تجرید و
~~انقطاع
# ~~بی همتا ms428 بود، واصل او از بغداد بود، وذوالنون مصری را دیده بود، وبا
~~«بشر) و
# ~~((سری سقطی)) صحبت داشته بود، ودر طریقت مجتهد بود، وابتدای عبارت از
# ~~حالت بقا وفنا او کرد، وطریقت خود را دراین دوعبارت متضمن گردانید، و
# ~~در دقایق علوم بعضی از علمای ظاهر بروی انکار کردند، و او را به کفر
~~منوب
# ~~کردند. به بعضی الفاظ که در تصانیف او دیدند.

PageV01P533

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0593.jpg)

# وآن کتاب کتاب آلسر نام کرده بود، معنی آن فهم نکردند. یکی این بود
# ~~که گفته بود إن عبدا رجع إلی الله وتعلق بالله وسکن فی قرب الله قد نیی
~~نفته وها یتوی
# ~~ألله فلو قلت له من آین أنت وایش ترید لم یکن له جواب غیر الله.
# گفت: چون بنده به خدای رجوع کند و تعلق به خدای گیرد و در قرب
# ~~خدای ساکن شود هم نفس خویش را هم ماسوی الله را فراموش کند اگر اورا
# ~~گویند تو از کجایی و چه خواهی؟ او را هیچ جواب خوبتر از آن نباشد که
~~گوید
# ~~الله. ودر صفت این قوم که او می گوید که بعضی را از این قوم گویند که
~~تو چه
# ~~می خواهی ؟ گوید : الله. اگر چنان بود که اندامهای او درتن او به سخن
~~آید
# ~~همه گویند الله، که اعضا و مفاصل او پراپر آمده بود از نور الله که
~~مجذوب است
# ~~در وی. پس در قرب به غایتی رسد که هیچ کس نتواند در پیش او گوید الله.
~~از
# ~~جهت آنکه هر چه رود از حقیقت رود بر حقیقت، و از خدای رود بر خدای.
# ~~چون اینجا هیچ از الله به سرنیامده باشد، چگونه کسی گوید : الله ؟
~~جملهآ عقل
# ~~عقلا اینجا رسد، در حیرت بماند. تمام شد این سخن.
# و گفت : سالها با صوفیان صحبت داشتم که هرگزمیان من و ایشان
# ~~مخالفت نبود. از آنکه هم با ایشان بودم وهم با خود.
# و گفت : همه را مخیر کردند میان ms429 قرب وبعد. من بعد را اختیار کردم که
# ~~مرا طاقت قرب نبود. چنانکه لقمان گفت مرا مخیر گردانیدند میان حکمت و
# ~~نبوت، من حکمت اختیار کردم - که مرا طاقت بار نبوت نبود.
# و گفت : شبی به خواب دیدم که دو فریشته از آسمان بیامدند و مرا گفتند:
# ~~صدق چیست؟ گفتم الوفا بالعهود. گفتند : صدقت ! و هر دو بر آسمان رفتند.
# وگفت : شبی رسول را علیه السلام به خواب دیدم. فرمود : مرا
# ~~دوستداری؟ گفتم : معذورم فرمای که دوستی خدای مرا مشغول کرده است از
# ~~دوستی تو. گفت: هرکه خدای را دوست دارد مرا دوست داشته بود.
# و گفت: ابلیس را به خواب دیدم. عصا بر گرفتم تا او را بزنم. هاتفی آواز
~~PageV01P534
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0594.jpg)

# ~~داد: او از عصا نترسد. ازنوری ترسد که در دل توباشد. گفتم : بیا. گفت :
~~شما
# ~~را چه کنم که بینداخته اید آنچه من مردمان را بدان فریبم. گفتم آن
~~چیست؟
# ~~گفت : دنیا چون از من بر گذاشت باز نگرید و گفت مرا در شما لطیفه ای
~~است
# ~~که بدان مراد خود بیابم. گفتم : آن چیست؟ گفت : نشستن با کود کان.
# و گفت : بدمشق بودم رسول را صلی الله علیه وسلم بخواب دیدم که می آمد
# ~~و بر ابو بکر و عمر رضی الله عنهما تکیه زده و من بیتی با خود می گفتم
~~و
# ~~انگشتی بر سینه می زدم. رسول علیه السلام فرمود که شراین از خیر این
~~بیش
# ~~است. یعنی سماع نباید کرد.
# نقل است که ابو سعید خراز را دو پسر بود. یکی پیش ازوی وفات کرد.
# ~~شبی او را به خواب دید. گفت : ای پسر! خدای با تو چه کرد؟ گفت: مرا در
# ~~جوار خود فرود آورد و کرامی کرد. گفتم : ای پسر! مرا وصیت کن. گفت: ای
# ~~پدر! به بد دلی با خدای معامله مکن. گفتم : زیادت کن. گفت: ای پدر! اگر
# ~~گویم طاقت نداری. گفتم : از خدای یاری خواهم. گفت : ای پدرا ms430 میان خود
# ~~و خدای تعالی یک پیرهن مگذار.
# نقل است : که سی سال بعد ازاین بزیست که هرگزپیراهنی دیگر
# ~~نپوشید.
# و گفت : وقتی نفسم مرا بر آن داشت که ازخدای چیزی خواهم، هاتفی
# ~~آواز داد که به جز خدای چیزی دیگر می خواهی. لاجرم سخن اوست که گفت
# ~~از خدای شرم دارم که برای روزی چیزی جمع کنم، بعد از آن که ضمان کرده
# ~~است.
# وگفت: وقتی در بادیه می رفتم. گرسنگی غلبه کرد و نفس چیزی مطالبه
# ~~کرد تا از خدای طعام خواهم. گفتم : طعام خواستن کار متوکلان نیست.
# هیچ نگفتم چون نفس نا امید شد مکری دیگر ساخت. گفت : طعام
# ~~نمی خواهی باری صبر خواه. قصد کردم تا صبر خواهم. عصمت حق مرا
~~PageV01P535
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0595.jpg)

# ~~دریافت. آوازی شنیدم که کسی می گوید: این دوست ما می گوید که ما بدو
# ~~نزدیکیم و مقرر است که ما آنکس را که سوی ما آید ضایع نگذاریم تا از ما
~~قوت
# ~~صبر می خواهد و عجز و ضعف خویش پیش می آورد و پندارد که نه او ما را
~~دیده
# ~~است و نه ما او را. یعنی به طعام خواستن محجوب گشتی از آنکه طعام غیر
~~ما
# ~~بود و به صبر خواستن هم محجوب می شدی که صبر هم غیر ماست.
# وگفت : وقتی در بادیه شدم بی زاد، مرا فاقه1 رسید. چشم من بر منزل
# ~~افتاد. شاد شدم. نفس گفت: سکونت یافتم. سوگند خوردم که در آن منزل فرو
# ~~نیایم. گوری بکندم و در آنجا شدم. آوازی شنیدم که : ای مردمان! در فلان
# ~~منزل یکی از اولیای خدای خود را بازداشته است، در میان ریگ او را
~~دریابید.
# ~~جماعتی بیامدند و مرا بر گرفتند و به منزل بردند.
# گفت: یکچند هر سه روز طعام خوردمی. در بادیه شدم سه روز هیچ نیافتم
# ~~[روزا چهارم ضعقی در من پدید آمد. طبع به عادت خود طعام خواست. بر جای
# ~~بنشستم. هاتفی آوازداد : اختیار ms431 کن تا سببی خواهی دفع سستی را یا طعام
# ~~خواهی سکونت نفس را. گفتم : آلهی سببی. پس قوتی در من پدید آمد و
~~دوازده
# ~~منزل دیگر برفتم.
# و گفت: یک روز بر کرانهآ دریا جوانی دیدم مرقع پوشیده و محبره2 ای
# ~~آویخته. گفتم: سیمای او عیان است، و معاملتش نه چنان است. چون در وی
# ~~می نگرم گویم از رسیدگان است، و چون در محبره می نگرم گویم از طالب
# ~~علمان است. بیا تا بپرسم از کدام است. گفتم : ای جوان! راه به خدای
# ~~چیست؟ گفت: راه به خدای دو است : راه خواص و راه عوام. تورا از راه
# ~~خواص هیچ خبری نیست اما راه عوام این است که تومی سپری و معاملت خود را
# ~~علت وصول به حق می نهی ومحبره را آلت حجاب می شمری.

PageV01P536

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0596.jpg)

# و گفت: روزی به صحرا می رفتم. ده سگ شبانان - درتده- روی به من
# ~~نهادند. چون نزدیک آمدند من روی به مراقبت نهادم. سگی سپید در آن میان
# ~~بود. بر ایشان حمله کرد و همه را از من دور کرد و ازمن جدا نشد ، تا
~~وقتی که
# ~~دور شدم نگاه کردم سگ را ندیدم.
# نقل است که روزی سخن می گفت، در ورع. عباس المهتدی بگذشت و
# ~~گفت: یا ابا سعید! شرم نداری که در زیر بنای دوانقی نشینی و از حوض
~~زبیده
# ~~آب خوری، آنگاه در ورع سخن گویی ؟ در حال تسلیم شد که: چنان است که
# ~~تومی گویی.
# و سخن اوست که: آفرینش دلها بر دوستی آنکس است که بدو نیکویی
# ~~کند.
# و گفت: ای عجب آنکه در همه عالم مرخدای را محسن نداند چگونه دل
# ~~به کلیت بدو سپارد.
# و گفت : دشمنی فقرا - بعضی با بعضی - از غیرت حق بود. خواست که با
# ~~یکدیگر آرام نتوانند گرفت.
# و گفت: حق تعالی مطالبه کند اعمال را از اولیای خود. چون اورا بر
# ~~گزیدهاند و اختیار کرده که روا ندارد ایشان ms432 را که میان او و میان ایشان
~~در آینده
# ~~بود و احتمال نکند که ایشان را درهیچ کار راحتی بود إلا بدو.
# و گفت : چون حق تعالی خواهد که دوست گیرد بنده را از بندگان خود در
# ~~ذکر بر وی گشاده گرداند. پس هرکه از ذکر لذت یافت در قرب برو گشاده
# ~~گرداند. پس او را در سرای فردانیت فرود آرد و محل جلال و عظمت بر وی
# ~~مکشوف گرداند. پس هرگاه که چشم او بر جلال وعظمت او افتد باقی ماند، او
# ~~بی او در حفظ خدای افتد.
# و گفت : اول مقامات اهل معرفت تحیر است با افتقار، پس سروراست با
# ~~اتصال، پس فنا است با انتباه، پس بقا است با انتظار، ونرسد هیچ مخلوقی
~~PageV01P537
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0597.jpg)

# ~~بالای این. اگر کسی گوید پیغامبر صلی الله علیه وعلی آله وسلم نرسید؛
~~گوییم
# ~~رسید، اما در خور خویش. چنانکه همه را حق تعالی متجلی شود و ابوبکر را
# ~~یک بار متجلی شد در خور او، و هر یکی را در خود آنکس.
# و گفت: هرکه گمان برد که به جهد به وصال حق رسد خود را در رنج
# ~~بی نهایت افگند و هرکه گمان برد که بی جهد به وی رسد خود را تمنای
# ~~بی نهایت افگند.
# و گفت : خلق در قبضهآ خدای اند و در ملک او. هرگاه مشاهده حاصل شود
# ~~میان بنده و خدای در سر بنده و فهم بنده جز خدای هیچ نماند.
# و گفت : وقت عزیز خود را جز به عزیزترین چیزها مشغول مکن و عزیزترین
# ~~چیزهای بنده شغلی باشد عن الماضی وآلمستقبل . یعنی وقت نگاه دار.
# و گفت: هرکه به نور فراست نگرد به نور حق نگرسته باشد ومادهآ علم وی از
# ~~حق بود. وی را سهو و غفلت نباشد، بل که حکم حق بود که زبان بنده را
~~بدان
# ~~گویا کند.
# و گفت : از بندگان حق قومی اند که ایشان را خشیت1 خدای خاموش
# ~~گردانیده ms433 است و ایشان فصحا و بلغااند، در نطق بدو.
# و گفت : هر که را معرفت در دل قرار گرفت درست آن است که در هر دو
# ~~سرای نبیند جز او، ونشنود جز او، ومشغول نبود جز بدو.
# و گفت : فنا فنای بنده باشد از رؤیت بندگان و بقا بقای بنده باشد در
# ~~حضور آلهی.
# وگفت : فنا متلاشی شدن است به حق وبقا حضور است با حق.
# و گفت : حقیقت قرب پاکی دل است از همه چیزها و آرام دل با خدای.
# و گفت: هر باطن که ظاهر وی به خلاف او بود باطل بود.

PageV01P538

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0598.jpg)

# ~~و گفت: ذکر سه وجه است: ذکری است به زبان -و دل از آن غافل- و
# ~~این ذکر عادت بود؛ وذکری است به زبان ودل حاضر، این ذکر طلب ثواب
# ~~بود؛ و ذکری است که دل را به ذکر گرداند و زبان را گنگ کند. قدر این
~~ذکر
# ~~کس نداند جز خدای تعالی .
# وگفت : اول توحید فانی شدن است، همهآ چیزها از دل مرد، و به خدای
# ~~باز گشتن به جملگی.
# و گفت: عارف تا نرسیده است یاری می خواهد از همه چیز، چون برسد
# ~~مستغنی گردد به خدای از همه چیز، و بدو محتاج گردد همه چیز.
# و گفت : حقیقت قرب آن است که به دلت احاس هیچ نتوانی کرد و به
# ~~وجود هیچ چیز حس نتوانی یافت.
# و گفت : علم آن است که در عمل آرد تورا و یقین آن است که بر گیرد تو
# ~~را
# و گفت : تصوف تمکین است از وقت.
# پرسیدند از تصوف. گفت: آن است که صافی بود از خداوند خویش و پر
# ~~بود از انوار و در عین لذت بود از ذکر.
# وهم از تصوف پرسیدند. گفت: چیست گمان تو به قومی که بدهند تا
# ~~گشایش یابند و منع کنند تا نیابند. پس ندا می کنند به اسرار که بگریید
~~بر ما.
# پرسیدند که عارف را گریه بود؟ ms434 گفت: گریهآ او چندان بود که در راه
# ~~باشد. چون به حقایق قرب رسید و طعم وصال بچشید گریه زایل شود.
# و گفت : عیش زاهد خوش نبود که به خود مشغول بود.
# و گفت : خلق عظیم آن بود که او را هیچ همت نبود جز خدای.
# و گفت : توکل اضطرابی است بی سکون و سکون بی اضطراب. یعنی
# ~~صاحب توکل باید که چنان مضطرب شود در نایافت که سکونش نبود هرگزیا
# ~~چنان سکونش بود در قرب یافت که هرگزش حرکت نبود.

PageV01P539

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0599.jpg)

# و گفت: هرکه تحکم نتواند کرد در آنچه میان او و خدای است جقوی و
# ~~مراقبت به کشف و مشاهده نتواند رسید.
# وگفت: غره مشوید به صفای عبودیت که منقطع است از نقس و ساکن
# ~~است با خدای.
# گفتند : چون است که حق توانگران به درویشان نمی رسد؟ گفت: سه
# ~~چیز را: یکی آنکه آنچه ایشان دارند حلال نباشد؛ دوم آنکه بر آن موافق
~~نباشد؛
# ~~سوم آنکه در ویشان بلا اختیار کرده اند، رحمة الله علیه.

PageV01P540

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0600.jpg)

# ذکر ابوالحسین نوری قدس الله روحه العزیز
# آن مجذوب وحدت، آن مسلوب1 عزت، آن قبلهآ انوار، آن نقطهآ اسرار، آن
# ~~خویشتن کشته دردرد دوری، لطیف عالم ابوالحسین نوری رحمة الله علیه؛
# ~~یکانهآ عهد، وقدوهآ وقت ، وخرایف اهل تصوف، وشریف اهل محبت بود؛ و
# ~~ریاضاتی شگرف ومعاملاتی پسندیده، ونکتی عالی، ورموزی عجب، و
# ~~نظری صحیح، وفراستی صادق ، وعشقی به کمال، وشوقی بی نهایت داشت. و
# ~~مشایخ بر تقدیم او متفق بودند، و او را امیرآلقلوب گفتندی، و قمر
~~آلصوفیه. مرید
# ~~سری سقطی بود. صحبت احمد حواری یافته و از اقران جنید بود و در طریقت
# ~~مجتهد بود، و صاحب مذهب، و از صدور علمای مشایخ بود، واورا در طریقت
# ~~براهینی قاطعه است، وحجتی لامعه2، وقاعدهآ مذهبش آن است که تصوف را
# ~~بر فقر تفضیل نهد، ومعاملتش موافق جنید است واز نوادر طریقت او یکی آن
# ~~است صحبت بی ایثار حرام ms435 داند، و در صحبت ایثار حق صاحب فرماید بر حق
# ~~خویش، و گوید صحبت با درویشان فریضه است، وعزلت ناپسندیده، و ایثار
# ~~صاحب بر صاحب فریضه، واورا نوری از آن.

PageV01P541

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0601.jpg)

# گفتند: که چون در شب تاریک سخن گفتی نور از دهان او بیرون آمدی
# ~~چنانکه خانه روشن شدی. و نیز از آن نوری گفتند که به نور فراست از
~~اسرار
# ~~باطن خبر دادی. و نیز گفتند که او را صومعه ای بود در صحرا که همه شب
~~آنجا
# ~~عبادت کردی و خلق آنجا به نظاره شدندی. به شب نوری دیدندی که
# ~~می درفشیدی1 و از صومعهٔ‌ او به بالا بر می شدی.
# و ابو محمد مغازلی گفت : هیچ کس ندیدم به عبادت نوری.
# و در ابتدا چنان بود که هر روز بامداد از خانه بیرون آمدی که : به دکان
# ~~می روم. و نانی چند بر داشتی و در راه صدقه کری و در مسجد شدی و نماز
# ~~کردی تا نماز پیشین، پس به دکان آمدی. اهل خانه پنداشتندی که به دکان
# ~~چیزی خورده است، و اهل دکان گمان بردندی که به خانه چیزی خورده است.
# ~~همچنین بیست سال بدین نوع معاملت کردی که کس بر احوال او مطلع نشد.
# نقل است که گفت : سالها مجاهده کردم وخود را به زندان بازداشتم و
# ~~پشت بر خلایق کردم و ریاضت کشیدم. راه به من گشاده نشد. با خود گفتم:
# ~~چیزی می باید کرد که کار برآید و یا فرو شوم و از این نفس برهم. پس
~~گفتم:
# ~~ای تن! توسالها به هوا ومراد خود خوردی، ودیدی، وشنیدی، ورفتی، و
# ~~گرفتی ، وخفتی ، وعیش کردی، وشهوت راندی، و این همه بر توتاوان است.
# ~~اکنون در خانه رو تا بندت بر نهم و هر چه حقوق حق است در گردنت تلاده
# ~~کنم. اگر بر آن بمانی صاحب دولتی شوی و اگرنه باری در راه حق فرو شوی.
# و گفت : در راه حق چنین ms436 کردم و من شنیده بودم که دلهای این طایفه
# ~~نازک بود. هر چه ایشان بینند و شنوند سر آن بدانند، و من در خود آن نمی
~~دیدم.
# ~~گفتم : قول انبیا و اولیا حق بود. مگر من مجاهده به ریا کردم و این خلل
~~از من
# ~~است که اینجا خلاف را راه نیست. آنگه گفتم: اکنون گرد خود برآیم تا
~~بنگرم PageV01P542
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0602.jpg)

# ~~که چیست؟ به خود فرو نگرستم. آفت آن بود که نفس با دل من یکی شده بود.
# ~~چون نفس با دل یکی شود، بلا آن بود که هرچه بر دل تابد نفس حظ خود از
# ~~وی بستاند. چون چنان دیدم دانستم که از آن برجای می ماند که هرچه از
~~درگاه
# ~~به دل می رسد نفس حظ خود می ستاند. بعد از آن هرچه نغس بدان بیاسودی
# ~~گرد آن نگشتمی و چند در چیزی دیگر زدمی. مثلا اگر او را با نمازیا با
~~روزه یا
# ~~با صدقه خوش بودی یا با خلوت یا با خلق در ساختن خلاف او کردمی تا آن
# ~~همه را بیرون انداختم و کامها همه بریده گشت. آنگاه اسرار در من پدید
# ~~می آمد. پس گفتم : تو که ای؟ گفت : من درکان بی کامی ام و اکنون با
# ~~مریدان بگوی که کان من کان بی کامی است و در من در کان نامرادی است.
# ~~آنگه به دجله رفتم و میان دو زورق بایستادم و گفتم : نروم تا ماهی در
~~شست من
# ~~نیفتد. آخر درافتاد. چون برکشیدم گفتم : الحمند لله که کار من نیک آمد.
~~برفتم و
# ~~با جنید بگفتم: مرا فتوحی پدید آمد. گفت: ای ابوالحسین! آنکه ماهی
~~افتاد،
# ~~اگر ماری بودی کرامت تو بودی. لکن چوتو در میان آمدی فریب است نه
# ~~کرامت، که کرامت آن بود که تو در میان نباشی. سبحان الله، این آزاد گان
~~چه
# ~~مردان بوده اند.
# نقل است که چون غلام خلیل به دشمنی این طایفه برخاست و ms437 پیش خلیفه
# ~~گفت: جماعتی پدید آمدهاند که سرود می گویند، ورقص می کنند، وکفریات
# ~~می گویند، وهمه روز تماشا می کنند، و در سردابها می روند- پنهان و سخن
# ~~می گویند - این قومی اند از زنادقه. اگر امیر المؤمنین فرمان دهد به
~~کشتن
# ~~ایشان، مذهب زنادقه متلاشی شود که سر همه این گروهاند. اگر این چیزاز
# کشتن ارقام کرد. کوری PageV01P543
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0603.jpg)

# ~~ارقام بنشست و گفت: اول مرا به قتل آر. -طرب کنان و خندان- سیاف گفت:
# ~~ای جوانمرد! هنوز وقت تو نیست و شمشیر چیزی نیست که بدان شتاب زدگی
# ~~کنند
# نوری گفت: بناء طریقت من بر ایثار است و من اصحاب را بر ایثار
# ~~می دارم و عزیزترین چیزها در دنیا زندگانی است. می خواهم تا این نفسی
~~چند
# ~~در کار این برادران کنم تا عمر نیز ایثار کرده باشم. با آنکه یک نفس در
~~دنیا
# ~~نزدیک من دوست تر از هزار سال آخرت. از آنکه این سرای خدمت است و آن
# ~~سرای قربت و قربت من به خدمت باشد.
# چون این سخن بشنیدند از وی در خدمت خلیفه عرضه کردند. خلیفه از
# ~~انصاف و قدم صدق او تعجب آمد. فرمود توقف کنید. و به قاضی رجوع فرمود
~~تا
# ~~در کار ایشان نظر کند. قاضی گفت: بی حجتی ایشان را منع نتوان کرد.
# پس قاضی دانست که جنید در علوم کامل است و سخن نوری شنیده بود.
# ~~گفت : از این دیوانه مزاج -یعنی شبلی - چیزی از فقه بپرسم که او جواب
~~نتواند
# ~~داد. پس گفت : از بیست دینار چند زکوة باید داد ؟ شبلی گفت : بیست و
~~نیم
# ~~دینار. گفت : این زکوة این چنین که نصب کرده است؟ گفت : صدیق اکبر
# ~~رضی الله عنه، که چهل هزار دینار بداد و هیچ باز نگرفت. گفت: این نیم
~~دینار
# ~~چیست که گفتی؟ گفت: غرامت را. که آن بیست دینار چرا نگاه داشت- تا
# ~~نیم دینارش بباید داد.
# پس از نوری مسئله ای پرسید از ms438 فقه. در حال جواب داد. قاضی خجل شد.
# ~~آنگاه نوری گفت: ای قاضی! این همه پرسیدی و هیچ نپرسیدی که خدای را
~~PageV01P544
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0604.jpg)

# قاضی متحیر شد و کسی به خلیفه فرستاد که اگر اینها ملحد و زندیق اند
# ~~بن حکم کنم که در روی زمین یک موحد نیست.
# خلیفه ایشان را بخواند و گفت : حاجت خواهید.
# گفتند : حاجت ما آن است که ما را فراموش کنی، نه به قبول خود ما را
# ~~مشرف گردانی، و نه به رد مهجور کنی، که ما را رد تو چون قبول تواست و
~~قبول
# ~~توچون رد تواست.
# خلیفه بسیار بگریست و ایشان را به کرامتی تمام روانه کرد.
# نقل است که نوری یک روز مردی را دید در نماز که با محاسن حرکتی
# ~~ی کرد. گفت: دست از محاسن حق بدار.
# این سخن به خلیفه رسانیدند و فقها اجماع کردند که او بدین سخن کافر
# ~~شد. او را پیش خلیفه بردند. خلیفه گفت : این سخن تو گفتی ؟ گفت : بلی.
# ~~گفت: چرا گغتی ؟ گفت: بنده از آن کیست؟ گفت: از آن خدای. گفت:
# ~~محاسن از آن که بود؟ گفت: از آن کسی که بندهآ آن او بود. پس خلیفه گفت:
# ~~الحمدلله که خدای مرا از قتل او نگاه داشت.
# و گفت: چهل سال است تا میان من و میان دل جدا کردهاند که در این
# ~~چهل سال هیچ آرزو نبود و به هیچ چیز شهوتم نبود و هیچ چیز در دلم نیکو
~~ننمود
# ~~و این از آن وقت باز بود که خدای را بشناختم.
# و گفت: نوری درفشان دیدم در غیبت. پیوسته در وی نظر می کردم تا وقتی
# ~~که من همه آن نور شدم.
# وگفت: وقتی از خدای تعالی درخواستم که مرا حالتی دایم دهد، هاتفی
# ~~آوازداد : ای ابوالحسین! بر دایم صبر نتواند کرد، الا دایم.
# نقل است که جنید یک روز پیش نوری شد. نوری در پیش جنید به تظلم
# ~~در خاک ms439 افتاد و گفت : حرب من سخت شده است و طاقتم نماند. سی سال
~~PageV01P545
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0605.jpg)

# ~~می شود و حضور او در غیبت من است. هر چند زاری می کنم می گوید یا من
# ~~باشم یا تو.
# جنید اصحاب را گفت: بنگرید کی را که در مائده و ممتحن و متحیر
# ~~حق تعالی است. پس جنید گفت: چنان باید که اگر برده شود به ترواگر
# ~~آشکارا شود به تو   تو نباشی و خود همه او بود.
# نقل است که جمعی پیش جنید آمدند و گفتند : چند شبانه روز است تا
# ~~نوری به یک خشت می گردد، و می گوید : الله الله . وهیچ طعام و شراب
~~نخورده
# ~~است و نخنته. نمازها به وقت می گزارد و آداب نماز به جای می آورد.
# اصحاب جنید گفتند: او هشیار است و فانی نیست از آنکه اوقات نماز
# ~~نگاه می دارد و آداب به جای آوردن می شناسد. پس این تکلف است نه فنا،
# ~~که فانی از هیچ چیز خبر ندارد.
# جنید گفت: چنین نیست که شما می گویید، که آنها که در وجد باشند
# ~~محفوظ باشند. پس خدای ایشان را نگاه دارد از آنکه وقت خدمت از خدمت
# ~~محروم مانند.
# پس جنید پیش نوری آمد وگفت: یا ابا الحسین! اگردانی که با او خروش
# ~~سود می دارد تا من نیز در خروش آیم و اگر دانی که رضا به تسلیم کن تا
~~دلت
# ~~فارغ شود. نوری درحال از خروش باز ایستاد و گفت: نیکو معلما که تویی ما
# نقل است که شبلی مجلس می گفت. نوری بیامد و بر کناره ای بایستاد و
# ~~گفت: السلام علیک یا ابابکر! شبلی گفت : وعلیک السلام یا امیر القلوب.
~~گفت:
# ~~حق تعالی راضی نبود از عالمی در علم گفتن که آن را در عمل نیارد. اگر
~~تودر
# ~~عملی جاه نگاه دارد و اگر نه فرود آی.
# ~~نشست، که بیرون نیامد. خلق جمع شدند و او را بیرون آوردند ms440 و بر منبر
~~کردند.

PageV01P546

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0606.jpg)

# ~~نوری خبریافت. بیامد و گفت : یا ابا بکر! توبر ایشان پوشیده کردی ،
~~لاجرم بر
# ~~منبرت نشاندند. و من نصحیحت کردم، مرا به سنگ براندند و به مزبله ها
# ~~انداختند.
# گفت : یا امیر القلوب! نصیحت تو چه بود و پوشیده کردن من چه بود؟
# نصیحت من آن بود که رها کردم خلق خدای را به خدای و پوشیده کردن تو
# ~~آن بود که حجاب شدی میان خدای، وخلق وتوکیستی که میان خدای و خلق
# ~~خدا واسطه باشی ؟ پس نمی بینم تورا الا فضول.
# نقل است که جوانی پای برهنه از اصغهان به عزم زیارت نوری بیرون آمد.
# ~~چون نزدیک رسید نوری مریدی را فرمود تا یک فرسنگ راه به جاروب برفت و
# ~~گفت : جوانی می آید که این حدیث بر وی تافته است
# چون برسید نوری گفت: از کجا می آیی ؟ گفت: از اصفهان.
# و ملک اصفهان آن جوان را کوشکی و هزار دینار اسباب و کنیزکی به هزار
# ~~دینار می داد که : از آنجا مرو. پس نوری گفت : اگر ملک اصغهان تورا
# ~~کوشکی و کنیزکی و هزار دینار می داد و هزار دینار اسباب دادی که : از
~~آنجا
# ~~مرو، و تو این طلب را با آن مقابله کردی؟
# جوان در حال فریاد بر آورد که : مرا مزن.
# نوری گفت: اگر حق تعالی هژده هزار عالم بر طبقی نهد و در پیش مریدی
# ~~نهد و او در آن نگرد مسلمش نبود که حدیث خدای کند.
# نقل است که نوری با یکی نشسته بود و هر دو زار می گریستند. چون
# ~~آنکس برفت نوری روی به یاران کرد و گفت: دانتید که آن شخص که بود؟
# ~~گفتند: نه. گفت: ابلیس بود. حکایت خدمات خود می کرد و افسانهآ روزگار
# ~~خود می گفت و از درد فراق می نالید و چنانکه دیدیت می گریست. من نیز
# ~~می گریستم
# جعفر خلدی گفت: نوری در خلوت مناجات می کرد. ms441 من گوش داشتم که PageV01P547
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0607.jpg)

# ~~تا چه می گوید. گفت: بارخدایا! اهل دوزخ را عذاب کنی. جمله آفریدهآ
# ~~تواند به علم وقدرت و ارادت قدیم و اگر هر آینه دوزخ را از مردم پر
~~خواهی کرد
# ~~قادری بر آنکه دوزخ از من پرکنی و ایشان را به بهشت بری.
# جعفر گفت: من متحیر شدم. آنگاه به خواب دیدم که یکی بیامدی و
# ~~گفتی : خدای فرموده است که ابوالحسین را بگری که ما تو را بدان تعظیم و
# ~~شفقت بخشیدیم.
# نقل است که گفت: شبی طوافگاه خالی یافتم. طواف می کردم و هر بار
# ~~که به حجر الأسود می رسیدم دعا می کردم و می گفتم اللهم آززقنی حالا
~~وصفة
# ~~لا أتغیر منه . بار خدایا مرا حالی وصفتی روزی کن که از آن نگردم یک
~~روز. از
# ~~میان کعبه آوازی شنیدم که : یا ابو الحسین! می خواهی که با ما برابری
~~کنی؟
# ~~ماییم که از صفت خود بر نگردیم، اما بندگان گردان گردان داریم تا
~~ربوبیت از
# ~~عبودیت پیدا گردد. ماییم که بریک صفت ایم. صفت آدمی گردان است.
# شبلی گوید: پیش نوری شدم. او را دیدم به مراقبت نشسته که مویی برتن
# ~~او حرکت نمی کرد. گفتم: مراقبتی چنین نیکواز که آموختی ؟ گفت: از
# ~~گربه ای که بر سوراخ موش بود و او از من بسیار ساکنتر بود.
# نقل است که شبی اهل قادسیه شنیدند که دوستی از دوستان خدای خود
# ~~را در وادی شیران باز داشته است، او را در یابید. خلق جمله بیرون آمدند
~~و به
# ~~وادی سباع رفتند. دیدند نوری را که گوری فرو برده بود و در آنجا نشسته
~~و گرد
# ~~بر گرد او شیران نشته. شفاعت کردند و او را به قادسیه آوردند. پس از آن
~~حال
# ~~سؤال کردند. گفت : مدتی بود تا چیزی نخورده بودم و در این بادیه بودم.
~~چون PageV01P548
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0608.jpg)

# ~~آلهی چون جامه باز آورد دست او بازده در حال ms442 نیک شد.
# پرسیدند که خدای تعالی با تو چه کند؟ گفت: چون من به گرمابه روم
# ~~جامهآ من نگاه دارد. که روزی به گرماوه رفتم، یکی جامهآ من ببرد. گفتم:
# ~~خداوندا! حامهآ من بازده! درحال آن مرد بیامد و جامه بازآورد و عذر
~~خواست.
# نقل است که در بازار تخاسان1 بغداد آتش افتاد و خلق بسیار بسوختند. بر
# ~~یک دکان دو غلام بچهآ رومی یودند -سخت با جمال- و آتش گرد ایشان فرو
# ~~گرفته بود و خداوند غلام می گفت : هر که ایشان را بیرون آرد هزار دینار
~~مغربی
# ~~بدهم. هیچکس را زهره نبود که گرد آن بگردد. ناگاه نوری برسید. آن دو
~~غلام
# ~~بچه را دید که فریاد می کردند. گفت: بسم الله آلرحمن آلرحیم وپای در
~~نهاد و هر
# ~~دورا به سلامت بیرون آورد.
# خداوند غلام هزار دینار مغربی پیش نوری نهاد. نوری گفت: بردار و
# ~~خدای را شکر کن که این مرتبه که به ما دادهاند به نا گرفتن دادهاند که
~~ما دنیا
# ~~را به آخرت بدل کردهایم.
# نقل است که خادمهآ داشت زیتونه نام. گفت : روزی نان و شیر پیش
# ~~نوری بردم و او آتش به دست گردانیده بود، و انگشتان او سیاه شده.
~~همچنان
# ~~ناشسته نان می خورد. گفتم: بی هنجار مردی است. در حال زنی بیامد و مرا
# ~~بگرفت که : رزمه2آ جامهآ من برده ای. و مرا پیش امیر بردند. نوری بیامد
~~و کس
# ~~امیر را گفت : او را مرنجان که جامهای اینک می آرند.
# نگاه کردند، کنیزکی می آمد و رزمهآ جامه می آورد، پس من خلاص
# ~~یافتم. شیخ مرا گفت : دگر گویی که : بی هنجار مردی است؟ زیتونه گفت:
# ~~توبه کردم.

PageV01P549

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0609.jpg)

# ~~او زار می گریست. نوری پای بر خر زد و گفت: برخیز، چه جای خفتن است؟
# ~~حالی برخاست. مرد بارنهاد و برفت.
# نقل است که نوری بیمار شد. جنید به عیادت او آمد و گل و میوه آورد.
# ~~بعد از ms443 مدتی جنید بیمارشد. نوری با اصحاب به عیادت آمد. پس با یاران
# ~~گفت: هرکس از این بیماری جنید چیزی برگیرید تا او صحت یابد. گفتند:
# ~~برگرفتیم!
# لجنید حالی برخاست، نوری گفت: این نوبت که به . یادت آیی چنین
# ~~آی، نه چنان که گل و میوه آری.
# نوری گفت: پیری دیدم ضعیف و بی قوت که به تازیانه می زدند و او صبر
# ~~می کرد. پس به زندان بردند. من پیش او رفتم و گفتم : توچنین ضعیف و
# ~~بی قوت چگونه صبر کردی بر آن تازیانه ؟ گفت : ای فرزند! به همت بلاتوان
# ~~کشید نه به جم. گفتم : پیش تو صبر چیست؟ گفت: آنکه در بلا آمدن
# ~~همچنان بود که از بلا بیرون شدن.
# نقل است که از نوری پرسیدند: راه به معرفت چون است؟ گفت : هفت
# ~~دریا است از نار و نور. چون هر هفت را گذاره کردی آنگاه لقمه ای گردی
~~در
# ~~حلق او، چنانکه اولین و آخرین را به یک لقمه فرو بری.
# نقل است که یکی از اصحاب بوحمزه را گفت، و بوحمزه اشارت به قرب
# ~~کردی. گفت: او را بگوی که نوری سلام می رساند و می گوید قرب قرب در
# ~~آنچه ما در آنیم بعد بعد بود.
# وپرسیدند از عبودیت. گفت: مشاهدهآ ربوبیت است. و گفتند آدمی کین
# ~~مشتحق آن شود که خلق را سخن گوید. گفت: وقتی که از خدای فهم کند و
# ~~اگر از خدای فهم نمی کند بلای او در عباد الله و بلاد الله عام بود.
# و پرسیدند از اشارت. گفت : اشارت مستغنی است ازعبارت، ویافتن
# ~~اشارت به حق استغراق سرایر است از عبارة صدق.

PageV01P550

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0610.jpg)

# پرسیدند از وجد. گفت : به خدای که ممتنع است زبان از نعمت حقیتت
# ~~او، و گنگ است بلاغت ادیب از وصف جوهر او، که کاروجد زبگتت
# ~~کارهاست و هیچ دردی نیست دردمندتر ازمعالجهآ وجد.
# ~~وگفت: وجد زبانه ای است که در سر بجنبد و از ms444 شوق پدید آید که - ب
# ~~به جنبش آید یا از شادی یا از اندوه.
# گفتند : دلیل چیست به خدای.
# گفت : خدای. گفتند: پس حال عقل چیست؟ گفت : عن  چزز
# ~~است و عاجز دلالت نتواند کرد جز بر عاجزی که مثل او بود.
# وگفت : راه مسلمانی بر خلق بسته است تا سر برخط روز عب
# ~~ننهند گشاده نشود.
# و گفت: صوفیان آن قوم اند که جان ایشان از کدورت بشرقت زدگ
# ~~است و از آفت نفس صافی شده و از هوا خلاص یافته تا درصت و وح
# ~~اعلی با حق بیارامیدهاند و از غیر او رمیده، نه مالک بودند و نه ممنوک.
# و گفت : صوفی آن بود که هیچ چیز در بند او نبود و او در بتد نتود.
# و گفت : تصوف نه رسوم است ونه علوم، لیکن اخلاقی اسک. یتر ر
# ~~رسم بودی به مجاهده به دست آمدی واگر علم بودی به تعلیم حاصر شی. یکه
# ~~اخلاقی است که تخلقوا بأخلاق الله. و به خلق خدای بیرون آمت ته ی رم
# ~~دست دهد ونه به علوم.
# و گفت: تصوف آزادی است و جوانمردی و ترک تکلف و سخو.
# و گفت : تصوف ترک جمله نصیبهای نفس است برای نصیب حو.
# وگفت : تصوف دشمنی دنیا است ودوستی مولی.
# نقل است که روزی نابینایی الله الله می گفت. نوری پیش ورع
# ~~گفت: تو او را چه دانی ؟ و اگربدانی زنده مانی. این بگفت و بیهوئر شو
# ~~ان شوق به صحرا افتاد، درنیستانی نودروده، وآن نی درپای و پهوی
~~PageV01P551
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0611.jpg)

# ~~می رفت وخون روان می شد و از هر قطرهٔ‌خون الله الله پدید می آمد.
# بونصر سراج گوید: چون او را از آنجا به خانه آوردند گفتند بگوی لا إله
~~إلا
# ~~الله. گفت: آخر هم آنجا می روم و در آن وفات می کرد.
# جنید گفت تا نوری وفات کرد هیچ کس در حقیقت صدق سخن نگفت
# ~~که صدیق زمانه او بود، رحمة ms445 الله علیه.

PageV01P552

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0612.jpg)

# ذکربوعثمان حیری قدس الله روحه العزیز
# آن حاضر اسرار طریقت، آن ناظر انوار حقیقت، آن ادب یافتهآ عتبه1آ
# ~~عبودیت، آن جگر سوختهآ جذبهآ ربوبیت، آن سبق برده در مریدی و پیری قطب
# ~~وقت : عثمان حیری رحمة الله علیه؛ از اکابر این طایفه وازمعتبران اهل
~~تصوف
# ~~بود و رفیع قدر بود و عالی همت و مقبول اصحاب و مخصوص به انواع کرامات
~~و
# ~~ریاضات ووعظی شافی داشت واشارتی بلند، ودر فنون علوم طریقت و شریعت
# ~~کامل بود و سخنی موزون و مؤثر داشت و هیچ کس را در بزرگی او سخن نیست.
# ~~چنانکه اهل طریقت در عهد او چنین گفتند که در دنیا سه مرداند که ایشان
~~را
# ~~چهارم نیست : عثمان در نشابور و جنید در بغداد و بوعبد الله الجلا به
~~شام. و
# ~~عبد الله محمد رازی گفت : جنید ورویم ویوسف حسین و محمد فضل و ابو
# ~~علی جوزجانی و غیر ایشان را از مشایخ بسی دیدم. هیچ کس از این قوم
~~شناساتر
# ~~به خدای از ابو عثمان حیری ندیدم، و اظهار تصوف در خراسان از او بود و
~~او با
# ~~لجنید و روئم و یوسف حسین و محمد فضل صحبت داشته بود و او را سه پیر
# ~~بزرگوار بود : اول یحیی معاذ؛ و دوم شاه شجاع کرمانی ؛ وسوم ابوحفص
~~حداد.

PageV01P553

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0613.jpg)

# ~~و هیچ کس از مشایخ از دل پیران چندان بهره نیافت که او یافت و در
~~نشابور او را
# ~~منبر نهادند تا سخن اهل تصوف بیان کرد و ابتدای او آن بود که گفت
~~پیوسته
# ~~دلم چیزی از حقیقت می طلبید. درحال طفولیت و از اهل ظاهر نفرتی داشتم و
# ~~پیوسته بدان می بودم که جزاین که عامه بر آنند. چیزی دیگر هست و شریعت
~~را
# ~~اسراری است جز این ظاهر.
# نقل است که روزی به دبیرستان می رفت با چهار غلام: یکی حبشی؛ و
# ~~یکی رومی؛ ویکی کشمیری؛ ویکی ترک و دواتی ms446 زرین دردست و دستاری
# ~~قصب1 بر سر وخزی پوشیده. به کار وانسرایی کهنه رسید و در نگریست. خری
# ~~دید پشت ریش. کلاغ از جراحت او می کند و او را قوت آن نه که [کلاغ] را
# ~~براند. رحم آمدش. غلام را گفت: تو چرا با منی ؟ گفت : تا هر اندیشه که
~~بر
# ~~خاطر تو بگذرد با آن یار تو باشیم.
# در حال جبهآ خز بیرون کرد و بر دراز گوش پوشید و دستاری قصب به وی
# ~~فرو بست. درحال آن خر به زبان حال در حضرت عزت مناجاتی کرد. بوعثمان
# ~~هنوز به خانه نرسیده بود که واقعهآ مردان به وی فرو آمد.  چون شوریدهای
~~به
# ~~مجلس یحیی افتاد از سخن یحیی معاذ کار بر وی گشاده شد، از مادر و پدر
# ~~ببرید و چند گاه در خدمت یحیی ریاضت کشید تا جمعی از پیش شاه شجاع
# ~~کرمانی برسیدند و حکایت شاه باز گفتند. او را میلی عظیم بدیدن شاه
~~کرمانی
# ~~پدید آمد. دستوری خواست و به کرمان شد، به خدمت شاه. شاه او را بار
~~نداد.
# ~~گفت: توبا رجا خو کردهای و مقام یحیی رجا است. کسی که پروردهآ رجا بود
# ~~از وی سلوک نیاید که بر رجا تقلید کردن کاهلی بارآورد و رجای یحیی را
# ~~تحقیق است وتورا تقلید.
# بسیار ضرح نود وبی زوربر اسانهآ او معتکف شد تا باردادند. در PageV01P554
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0614.jpg)

# ~~صحبت او بماند و فواید بسیار گرفت تا شاه عزم نشابور کرد به زیارت
~~بوحفص.
# ~~عثمان با وی بیامد و شاه قبا می پوشید. بوحغص شاه را استقبال کرد و ثنا
# ~~گفت. پس بو عثمان را همه همت صحبت بوحفص بود. اما حشمت شاه او را از
# ~~آن منع می کرد که چیزی گوید که شاه غیور بود. بوعثمان از خدای می خواست
# ~~تا سببی سازد که بی آزار شاه پیش بوحفص بماند، از آنکه کار بوحفص عظیم
# ~~بلند می دید. چون شاه عزم باز گشتن ms447 کرد بوعثمان هم برگ راه بساخت تا
# ~~روزی بو حفص گفت -با شاه به حکم انبساط- این جوان را اینجا بمان که ما
~~را
# ~~با وی خوش است. شاه روی به عثمان کرد و گفت : اجابت کن شیخ را. پس
# ~~شاه برفت و بوعثمان آنجا بماند و دید آنچه دید ، تا ابو حفص در حق ابو
~~عثمان
# ~~گفت: آن واعظ -یعنی یحیی معاذ را- او را به زیان آورد تا کی به صلاح
~~باز
# ~~آید. یعنی نخست آتشی بوده است، کسی می بایست تا آن را زیادت کند و
# ~~نبود.
# نقل است که بوعشمان گفت: هنوز جوان بودم که بو حفص مرا از پیش
# ~~خود براند و گفت: نخواهم که دگر نزدیک من آیی. هیچ نگفتم و دلم نداد که
# ~~پشت بر وی کنم. همچنان روی سوی او باز پس می رفتم گریان، تا از چشم او
# ~~غایب شدم و در برابر او جایی ساختم و سوراخی بریدم و از آنجا او را می
~~دیدم و
# ~~عزم کردم که از آنجا بیرون نیایم، مگر به فرمان شیخ. چون شیخ مرا چنان
~~دید و
# ~~آن حال مشاهده کرد مرا بخواند و مقرب گردانید و دختر به من داد.
# و سخن اوست که چهل سال است تا خداوند مرا در هر حال که داشته
# ~~است کاره1 نبودهام و مرا ازهیچ حال به حالی دیگر نقل نکرده است که من
~~در PageV01P555
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0615.jpg)

# ~~نیست، باز گرد. بو عثمان بازگشت. چون پاره ای باز آمد آواز داد: ای
~~شیخ،
# ~~بیا! پس بازگشت. گفت: نیکو جدی داری در چیزی خوردن. چیزی کمتر
# ~~است، برو. شیخ برفت. دیگر بار بخواند. باز آمد. گفت: سنگ بخور والا باز
# ~~گرد. شیخ برفت. دیگر، همچنین تا سی بار، او را می خواند و می راند و
~~شیخ
# ~~می آمد و می رفت که تغیری در وی پدید نمی آمد. بعد از آن، آن مرد در
~~پای
# ~~شیخ افتاد و بگریست و ms448 توبه کرد و مرید او شد و گفت : توچه مردی که سی
~~بار
# ~~تو را به خواری براندم و یک ذره تغیر در تو پدید نیامد. بوعثمان گفت
~~این سهل
# ~~کاری است. کار سگان چنین باشد که چون برانی بروند، و چون بخوانی بیایند
# ~~و هیچ تغیر در ایشان پدید نیاید. این پس کاری نبود - که سگان با ما
~~برابرآند-
# ~~کار مردان کاری دیگر است.
# نقل است که روزی می رفت. یکی از بام طشتی خاکستر بر سر او
# ~~ریخت. صحاب در خشم شدند. خواستند که آنکس را جنا گویند. بوعثمان
# ~~گفت هزار بار شکر می باید کرد که کسی که سزای آتش بود به خاکستر با او
~~صلح
# ~~کردند.
# بوعمرو گفت: در ابتدا توبه کردم، در مجلس بوعثمان، و مدتی بر آن
# ~~بودم. باز در معصیت افتادم و از خدمت او اعراض کردم و هر جایی که او را
# ~~می دیدم می گریختم. روزی ناگه بدو رسیدم. مرا گفت: ای پسر! با دشمنان
# ~~منشین، مگر که معصوم باشی. از آنکه دشمن عیب توبیند، و چون معیوب باشی
# ~~دشمن شاد گردد؛ و چون معصوم باشی اندوهگن شود. اگر تورا باید که
# ~~معصیتی کنی پیش ما آی تا ما بلای تورا به جان بکشیم و تودشمن کام
~~نگردی.
# ~~چون شیخ این بگفت دلم از گناه سیر شد و توبهآ نصوح کردم.

PageV01P556

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0616.jpg)

# ~~عثمان را دید. موی در زیر کلاه پنهان کرد و رباب در آستین کشید. پنداشت
# ~~که احتساب1 خواهد کرد. بو عثمان از سر شفقت نزدیک اوشد و گفت : مترس
# ~~که برادران همه یکی اند. جوان چون آن بدید توبه کرد و مرید شیخ شد و
~~غسلش
# ~~فرمود و خرقه در وی پوشید و سربرآورد و گفت : آلهی من از آن خود کردم.
~~باقی
# ~~تو را می باید کرد. در ساعت واقعهآ مردان به وی فرو آمد، چنانکه
~~بوعثمان در آن
# ~~واقعه متحیر شد. نماز دیگر را ابو عثمان مغربی ms449 برسید. بوعثمان حیری
~~گفت:
# ~~ای شیخ! در رشک می سوزم که هرچه ما به عمری دراز طمع می داشتیم رایکان
# ~~به سر این جوان درافگندند که از معده اش بوی خمر می آید، تا بدانی که
~~کار
# ~~خدای دارد نه خلق.
# نقل است که یکی از او پرسید: به زبان ذکرمی گویم، دل با آن یار
# ~~نمی گردد. گفت: شکر کن که یک عضوباری مطیع شد و یک جزو را ازتوراه
# ~~دادند. باشد که دل نیز موافقت کند.
# نقل است که مریدی پرسید: چه گویی درحق کسی که جمعی برای او
# ~~برخیزند، خوش آید؛ و اگر نخیزند ناخوش آید. شیخ هیچ نگفت : تا روزی در
# ~~میان جمعی گفت : از من مسئله ای چنین و چنین پرسیدند. چه گویم چنین
# ~~کسی را که اگر در همین بماند، گو خواه ترسا میر خواه جهود.
# نقل است که مریدی ده سال خدمت او کرد و از آداب و حرمت هیچ باز
# ~~نگرفت و با شیخ به سفر حجازشد و ریاضت کشید و دراین مدت می گفت:
# ~~سری از اسرار با من بگوی. تا بعد ازده سال شیخ گفت: چون به مبرز روی،
# ~~ایزار پای بکش که این سخن دراز است. فهم من فهم.
# این سخن بدان ماند که ازابو سعید ابو آلخیر پرسیدند (رحمة الله علیه) :
# ~~معرفت چیت؟ گفت: آنکه کود کان را گویند بینی پاک کن، آنگه حدیث
# ~~کن PageV01P557
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0617.jpg)

# و گفت: صحبت با خدای به حسن ادب باید کرد و دوام هیبت و صحبت
# ~~با رسول صلی الله علیه وسلم به متابعت سنت ولزوم ظاهر علم وصحبت با
~~اولیا
# ~~به حرمت داشتن و خدمت کردن و صحبت با برادران به تازه رویی، اگر در
~~گناه
# ~~انباشند و صحبت با جقال به دعا و رحمت کردن برایشان.
# و گنت : چون مریدی چیزی شنود از علم این قوم و آن را کار فرماید نور آن
# ~~به آخر عمر در دل او پدید ms450 آید و نفع آن بدورسد و هر که از او آن سخن
~~بشنود او را
# ~~سود دارد و هرکه چیزی شنود از علم ایشان و بدان کار نکند حکایتی بود که
~~یاد
# ~~گرفت روزی چند برآید فراموش شود.
# و گفت: هرکه را در ابتدا ارادت درست نبود او را به روزگار نیفزاید الا
# ~~ادبار.
# و گفت: هرکه ستت را بر خود امیر کند حکمت گوید و هرکه هوا را بر
# ~~خود امیر کند بدعت گوید.
# و گفت: هیچ کس عیب خود نبیند تا هیچ از او نیکوبیند که عیب نفس
# ~~کسی بیند که در همه حالها خود را نکوهیده دارد.
# و گفت : مرد تمام نشود تا در دل او چهار چیز برابر نگردد : منع؛ وعطا؛ و
# ذل؛ وعز.
# و گفت: عزیزترین چیزی به روی زمین سه چیز است : عالمی که
# ~~سخن او از علم خود بود؛ ومریدی که او را طمع نبود؛ و عارفی که صفت حق
# ~~کند بی کیفیت.
# و گفت : اصل ما در این طریق خاموشی است و بسنده کردن به عام
# ~~خدای.

PageV01P558

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0618.jpg)

# ~~و گفت : صلاح دل در چهار چیز است: در فقربه خدای؛ و استغنا از غیر
# ~~خدای وتواضع و مراقبت.
# ~~و گفت: هر که را اندیشهآ اودر جمله معانی خدای نبود نصیب او در جمله
# ~~معانی از خدای ناقص بود.
# ~~و گفت: هرکه تفکر کند در آخرت و پایداری آن رغبت در آخرتش پدید
# ~~اید.
# ~~و گفت: هرکه زاهد شود در نصیب خویش از راحت و عز و ریاست دلی
# ~~فارغش پدید آید و رحمت بر بند گان خدای.
# ~~و گفت: زهد دست داشتن دنیا است و باک ناداشتن اندر دست هرکه
# ~~ود.
# ~~و گفت : اندوهگن آن بود که پروای آتش نبود که از اندوه پرسد.
# ~~و گفت : اندوه به همه وجه فضیلت مؤمن است، اگر به سبب معصیت
# ~~نبود.
# ~~و گفت: خوف از عدل اوست و رجا از فضل او.
# ~~و گفت : صدق ms451 خوف پرهیز کردن است از روزگار به ظاهر و باطن.
# ~~و گفت : خوف خاص در وقت بود و خوف عام در مستقبل.
# ~~و گفت : خوف تورا به خدای رساند و عجب دور گرداند.
# ~~و گفت: صابر آن بود که خوی کرده بود به مکاره کشیدن.
# ~~و گفت: شکر عام بر طعام بود و بر لباس و شکر خاص بر آنچه دردل
# ~~ایشان آید از معانی.
# ~~و گفت : اصل تواضع از سه چیزاست: از آنکه بنده از جهل خویش یاد
# ~~کند و ار آنکه از گناه خویش یاد کند و از آنچه نیاز خویش به خدای تعالی
~~یاد PageV01P559
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0619.jpg)

# ~~و گفت: هرکه از حیا سخن گوید و شرم ندارد از خدای در آنچه گوید، او
# ~~مستدرج بود.
# ~~و گفت: یقین آن بود که اندیشه و قصد کار فردا او را اندک بود.
# ~~و گفت: شوق ثمرهآ محبت بود هرکه خدای را دوست دارد آرزومند خدای و
# ~~لقای خدای بود.
# ~~و گفت: به قدر آنکه به دل بنده از خدای تعالی سروری رسد بنده را
# ~~اشتیاق پدید آید بدو، و به قدر آنکه بنده از دور ماندن او و از راندن
~~او می ترسد
# ~~بدو نزدیک شود.
# ~~و گفت: به خوف محبت درست گردد و ملازمت ادب بر دوست مؤگد
# ~~گردد.
# ~~و گفت: محبت را از آن نام محبت کردند که هرچه در دل بود -جز
# ~~محبوب- محو گرداند.
# ~~و گفت : هرکه وحشت غفلت نچشیده باشد حلاوت انس نیابد.
# ~~و گفت: تفویض آن بود که علمی که ندانی به عالم آن علم بگذاری و
# ~~تفویض مقدمهآ رضا است وآلرضا باب الله آلأعظم .
# ~~و گفت : زهد در حرام فریضه است و در مباح وسیلت و در حلال قربت.
# ~~و گفت : علامت سعادت آن است که مطیع می باشی و می ترسی که نباید
# ~~که مردود باشی.
# ~~و گفت: علامت شقاوت آن است که معصیت می کنی و امید داری که
# ~~مقبول باشی .
# ~~و ms452 گفت: عاقل آن است که از هرچه ترسد پیش از آنکه در اوفتد کار آن
# ~~سازد.

PageV01P560

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0620.jpg)

# و گفت: صبر کردن بر طاعت تا فوت نشود از تو طاعت بود و صبر کردن از
# ~~معصیت تا نجات یابی از اصرار بر معصیت هم طاعت بود.
# و گفت: صحبت دار با اغنیا به تعزز1 و با فقرا به تذلل2 که تعزز بر اغنیا
# ~~تواضع بود و تذلل اهل فقر را شریفتر.
# و گفت: شاد بودن تو به دنیا شاد بودن به خدای از دلت ببرد و ترس تواز
# ~~غیر خدای ترس خدای از دلت باک ببرد و امید داشتن به غیر خدای امید
~~داشتن
# ~~به خدای از دلت دور کند.
# و گفت: موفق آن است که از غیر خدای نترسد و به غیر او امید ندارد و
# ~~رضای او بر هوای نفس خویش بر گزیند.
# و گفت: خوف از خدای تو را به خدای رساند و کبر و عجب نفس، تورا از
# ~~خدای منقطع گرداند و حقیر داشتن خلق را بیماری است که هرگز دوا نپذیرد.
# و گفت: آدمیان بر اخلاق خویش اند تا ما دام که خلاف هوای ایشان
# ~~کرده نیاید و چون خلاف هوای ایشان کنند جمله خداوندان اخلاق کریم
# ~~خداوندان اخلاق لئیم باشند.
# و گفت : اصل عداوت از سه چیز است: طمع در مال؛ و طمع در گرامی
# ~~داشت مردمان؛ و طمع در قبول کردن خلق.
# و گفت : هر قطع که افتد مرید را از دنیا غنیمت بود.
# و گفت: ادب اعتمادگاه فقراست و آرایش اغنیا.
# و گفت: خدای تعالی واجب کرده است بر کرم خویش عفو کردن
# ~~بندگان که تقصیر کردهاند در عبادت که فرموده است : کتب ربکم علی نفیه
# ~~آلرخمة.
# و گفت: اخلاص آن بود که نفس را در آن حظ نبود در هیچ حال و این
~~PageV01P561
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0621.jpg)

# ~~اخلاص عوام باشد و اخلاص خاص آن بود که بر ایشان رود، نه به ایشان بود ms453
# ~~طاعتها که می آرندشان و ایشان از آن بیرون و ایشان را در آن طاعت پندار
~~نیفتد و
# ~~آن را به چیزی نشمرند.
# و گفت : اخلاص صدق نیت است با حق تعالی .
# و گفت: اخلاص نسیان رؤیت خلق بود به دایم نظر با خالق.
# نقل است که یکی از فرغانه عزم حج کرد. گذر بر نشابور کرد و به خدمت
# ~~بوعثمان شد. سلام کرد و جواب نداد. فرغانی با خود گفت : مسلمانی
~~مسلمالی
# ~~را سلام کند، جواب ندهد؟ بو عثمان گفت : حج چنین کنند که مادررا در
# ~~بیماری بگذارند و بی رضای او بروند. گفت: بازگشتم و تا مادر زنده بود
~~توقف
# ~~کردم. بعد از آن عزم حج کردم و به خدمت شیخ بوعثمان رسیدم. مرا به
# ~~اعزازی و اکرامی تمام بنشاند. همگی من در خدمت او فرو گرفت. جهدی
# ~~بسیار کردم تا ستوربانی به من داد و بر آن می بودم تا وفات کرد. در حال
~~مرض
# ~~موت پسرش جامه بدرید و فریاد کرد. بوعثمان گفت: ای پسر! خلاف سنت
# ~~کردی و خلاف سنت ظاهر کردن نشان نفاق بود. کما قال کل إناء یترشح بما
~~فیه.
# ~~در حضور تمام جان تسلیم گرد، رحمة الله علیه.

PageV01P562

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0622.jpg)

# ذرابوعبد الله بن الجلا قدس الله روحه العزیز
# آن سفینهآ بحردیانت، آن سکینهآ اهل متانت، آن بدرقهآ مقامات، آن آینهآ
# ~~کرامات ، آن آفتات فلک رضا : ابو عبدالله بن الجلا رحمة الله علیه؛ از
~~مشایخ
# ~~کبار شام بود و محمود و مقبول این طایفه بود و مخصوص به کلمات رفیع و
# ~~اشارات بدیع و در حقایق و معارف و دقایق و لطایف بی نظیر بود. ابوتراب
~~و
# ~~ذوالنون مصری را دیده بود و با جنید و نوری صحبت داشته. ابوعمرو دمشقی
# ~~گفت: از او شنیدم که گفت در ابتدا مادر و پدر را گفتم مرا در کار خدای
# ~~کنید. گفتند کردیم. پس از پیش ایشان برفتم ، مدتی . چون باز آمدم به در
~~خانه ms454
# ~~رفتم و در بزدم. پدرم گفت : کیستی ؟ گفتم: فرزند تو. گفت: مرا فرزندی
~~بود
# ~~به خدای بخشیدم و آنچه بخشیده باز نستانم. در به من نگشاد.
# و گفت: روزی جوانی دیدم ترسا، صاحب جمال. در مشاهدهآ اومتحیر
# ~~شدم و در مقابلهآ او بایستادم. جنید می گذشت. گفتم : یا استاد! این
~~چنین
# ~~رویی به آتش دوزخ بخواهند سوخت. گفت : این بازارچهآ نفس است و دام
# ~~شیطان که تورا بر این می دارد نه نظارهآ عبرت که اگر نظر عبرت بودی در
~~هژده
# ~~هزار عالم اعجوبه ای موجود است اما زود باشد که توبدین بی حرمتی و
~~نظردر
# ~~وی معذب شوی. گفت: چون جنید برفت مرا قرآن فراموش شد، تا سالها
~~PageV01P563
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0623.jpg)

# ~~استعانت خواستم از حق تعالی و زاری و توبه کردم تا حق تعالی به فضل
~~خویش
# ~~قرآن باز عطا کرد. اکنون چند گاه است که زهره ندارم که به هیچ چیزاز
# ~~موجودات التفات کنم ، تا وقت خود را به نظر کردن در اشیاء ضایع گردانم.
# نقل است که پرسیدند : از فقر خاموش شد. پس بیرون رفت و بازآمد.
# ~~گفتند : چه حال بود؟ گفت: چهار دانگ سیم داشتم، شرمم آمد که در فتر
# ~~سخن گویم، آن را صدقه کردم.
# و گفت: به مدینه رسیدم -رنج دیده و فاقه کشیده- تا به نزدیک تربت
# ~~مصطفی صلی الله علیه وعلی آله وسلم رسیدم. گفتم : یا رسول الله! به
~~همان
# ~~تو آمدم. پس در خواب شدم پیغمبر را دیدم علیه السلام که گرده ای به من
~~داد.
# ~~نیمه ای بخوردم. چون بیدار شدم نیمه ای دیگر در دست من بود.
# پرسیدند: مرد کی مستحق اسم فقر گردد. گفت: آنگاه که از او هیچ
# ~~باقی نماند.
# گفتند: چگونه تایب گردد. گفت آنگاه که فریشتهآ دست چپ بیست
# ~~روز بر وی هیچ ننوید.
# و گفت: هرکه مدح و ذم پیش او یکسان باشد او زاهد بود و هرکه بر فرایض
# ~~قیام نماید به اول وقت عابد ms455 بود وهرکه افعال همه از خدای بیند موحد
~~بود.
# و گفت : همت عارف حق باشد و از حق به هیچ چیز باز نگردد.
# و گفت: زاهد آن بود که به دنیا بچشم زوال نگرد تا در چشم او حقیر شود
# ~~تا دل به آسانی از وی بر تواند داشت.
# و گفت : هرکه تقوی با وی صحبت نکند در درویشی حرام محض خورد.
# و گفت : صوفی فقیری است مجرد از اسباب.
# و گفت: اگر نه شرف تواضع استی حکم فقیر آنستی که به زودی
# ~~میلنجیدی1.

PageV01P564

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0624.jpg)

# ~~و گفت: تقوی شکر معرفت است و تواضع شکر عز و صبر شکر مصیبت.
# ~~و گفت : خایف آن بود که ازغمها او را ایمن کنند.
# ~~و گفت: هرکه به نفس به مرتبهای رسد زود از آنجا بیفتد و هرکه را
~~برسانند
# ~~به مرتبه ای بر آن مقام ثابت تواند بود.
# ~~و گفت : هر حق که با او با طلی شریک تواند بود از قسم حق به قسم باطل
# ~~آمد به جهت آنکه حق غیور است.
# ~~و گفت : قصد کردن توبه رزق تورا از حق دور کند و محتاج خلق
# ~~گرداند.
# ~~ونقل است که چون وفاتش نزدیک آمد می خندید و چون بمرد همچنان
# ~~سی خندید، گفتد: مگر زنده است؟ چون نگاه کردند مرده بود، رحمة الله
~~علیه.

PageV01P565

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0625.jpg)

# ذکر ابومحمد روئم قدس الله روحه العزیز
# آن صفی1 پردهآ شناخت، آن ولی قبهآ نواخت، آن زندهآ بی زلل2، آن با دل
# ~~بی بدل، آن آفتاب بی غیم3 -امام عهد- ابومحمدرویم، رحمة الله علیه؛ از
~~جملهآ
# ~~مشایخ کبار بود و ممدوح همه و به امانت و بزرگی او همه متفق بودند و از
# ~~صاحب سران جنید بود و در مذهب داود فقیه الفقها و در علم تفسیر نصیبی
~~تمام
# ~~داشت و در فنون علم حظی به کمال و مشارإلیه قوم بود و صاحب همت و
# ~~صاحب فراست بود و در تجرید قدمی راسخ داشت و ریاضت ms456 بلیغ کشیده بود و
# ~~سفرها بر توکل کرده و تصانیف بسیار دارد، درطریقت.
# نقل است که گفت : بیست سال است تا بر دل من ذکر هیچ طعام گذر
# ~~نکرده است که نه در حال حاضر شده است.
# و گفت: روزی در بغداد گرمگاهی4 به کویی فرو شدم. تشنگی بر من
# ~~غالب شده، از خانهای آب خواستم . کودکی کوزه ای آب بیرون آورد. چون مرا
# ~~دید گفت: صوفی به روزآب خورد؟ بعد از آن هرگز روزه نگشادم.

PageV01P566

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0626.jpg)

# نقل است که یکی پیش او آمد. گفت: حال توچون است؟ گفت:
# ~~چگونه باشد حال آنکس که دین او هوای او باشد و همت او دنیا. نه
~~نیکوکاری
# ~~از خلق رمیده، نه عارفی ازخلق گزیده، نه تقی ونقی.
# و پرسیدند : اول چیزی که خدای تعالی بربنده فریضه کرده است
# ~~چیست؟ گفت : معرفت. وما خلقت آلجن وآلإنس إلا لیغبدون.
# و گفت: حق تعالی پنهان گردانیده است چیزها در چیزها. رضای خویش
# ~~در طاعتها، وغضب خویش در معصیتها، ومکرخویش درعلم خویش، و
# ~~خداع1 خویش در لطف خویش ، وعقوبات خویش در کرامات خویش.
# و گفت : حاضران بر سه وجه اند. حاضری است شاهد وعید لاجرم دایم در
# ~~هیبت بود، و حاضری است شاهد وعده لاجرم دایم در رغبت بود و حاضری
# ~~است شاهد حق لاجرم دایم در طرب بود.
# و گفت: خدای چون تورا گفتار و کردار روزی کند و آنگاه گفتارت باز
# ~~ستاند و کردار بر تو بگذارد نعمتی بود. و چون کردار بازستاند و گفتار
~~بگذارد
# ~~مصیبتی بود و چون هر دو بازستاند آفتی بود.
# و گفت: گشتن توبا هر گروهی که بود از مردمان به سلامت تر بود که با
# ~~صوفیان. که همه خلق را مطالبت از ظاهر شرع بود، مگر این طایفه را که
~~مطالبت
# ~~ایشان به حقیقت ورع بود و دوام صذق و هرکه با ایشان نشیند و ایشان را
~~بر آنچه
# ~~ایشان محقق اند خلافی کند خدای تعالی نور ms457 ایمان از دل او باز گیرد و
~~حکم
# ~~حکیم این است که حکمها بر برادران فراخ کند و بر خود تنگ گیرد. که بر
# ~~ایشان فراخ کردن ایمان و علم بود و بر خود تنگ گرفتن از حکم ورع بود.

PageV01P567

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0627.jpg)

# ~~و گفت: آرام گیر بر بساط و پرهیز کن از انبساط و صبر کن بر ضرب
# ~~سیاط 1 تا وقتی که بگذری از صراط.
# ~~و گفت : تصوف مبنی است بر سه خصلت، تعلق ساختن به فتر و افتتار و
# ~~محقق شدن به بدل و ایثار کردن و ترک کردن اعتراض و اختیار.
# ~~و گفت: تصوف ایتادن است بر افعال حسن.
# ~~و گفت: توحید حقیقی آن است که فانی شوی در ولای او از هوای خود و
# ~~در وفای او از جفای خود تا فانی شوی گل بکل.
# ~~و گفت : توحید محو آثار بشریت است و تجرید آلهیت.
# ~~و گفت: عارف را آینه ای است که چون در آن بنگرد مولای او بدو متجلی
# ~~شود.
# ~~و گفت: تمامی حقایق آن بود که مقارن علم بود.
# ~~و گفت : قرب زایل شدن جمله متعرضات است.
# ~~و گفت: انس آن است که وحشتی در تو پدید آید ازماسوی اللهو از نفس
# ~~خود نیز.
# ~~و گفت : انس سروردل است به حلاوت خطاب.
# ~~و گفت : انس خلوت گرفتن است از غیر خدای.
# ~~و گفت : همت ساکن نشود مگر به محبت و ارادت، ساکن نشود مگر به
# ~~دوری از منیت، و منیت کسی را بود که گام فراخ نهد.
# ~~و گفت : محبت وفا است با وصال وحرمت است با طلب وصال.
# ~~و گفت : یقین مشاهد است.
# ~~گوش دارد نفس خود را و بگزارد فرایض خدای.

PageV01P568

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0628.jpg)

# ~~و گفت: صبر ترک شکایت است و شکر آن بود که آنچه توانی بکنی.
# ~~و گفت : توبه آن بود که توبه کنی از توبه.
# ~~و گفت: تواضع ذلیلی قلوب است در جلیلی علآم آلغیوب.
# ~~و گفت : شهوف خفی ms458 است که ظاهر نشود مگر در وقت عمل.
# ~~و گفت : لحظت راحت است وخطرت امارت واشارت اشارت.
# ~~و گفت : نفس زدن در اشارات حرام است و در خطرات و مکاشفات و
# ~~معاینات حلال.
# ~~و گفت : زهد حقیر داشت دنیا است و آثار او از دل ستردن.
# ~~و گفت : خایف آن است که از غیر خدای نترسد.
# ~~و گفت : رضا آن بود که اگر دوزخ را بر دست راستش بدارند نگوید که از
# ~~چپ می باید.
# ~~و گفت : رضا استقبال کردن احکام است به دلخوشی.
# ~~و گفت : اخلاص در عمل آن بود که در هر دو سرای عوض چشم ندارد.
# ~~نقل است که ابو عبد الله خفیف وصیت خواست از وی. گفت: کمترین
# ~~کاری در این راه بذل روح است. اگر این نخواهی کرد به ترهات صوفیان
# ~~مشغول مشو.
# ~~نقل است که در آخر عمر خود را در میان دنیا داران پنهان کرد و معتمد
# ~~خلیفه شد به قضا، ومقصود او ان بود که تا خود را ستری سازد و محجوب
~~گردد،
# ~~تا جنید گفت: ما عارفان فارغ مشغولیم ورویم مشغول فارغ بود، رحمة الله
~~علیه.

PageV01P569

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0629.jpg)

# ~~5()
# ذکر ابن عطا قدس الله روحه العزیز
# آن قطب عالم روحانی، آن معدن حکمت ربانی، آن ساکن کعبهآ
# ~~سبحانی، آن گوهر بحر وفا - امام المشایخ- ابن عطا رحمة الله علیه.
~~سلطان اهل
# ~~تحقیق بود و برهان اهل توحید و در فنون علم آیتی بود و به اصول و فروع
~~مفتی و
# ~~هیچ کس را از مشایخ پیش از وی در اسرار تنزیل و معانی تأویل آن کشف
~~نبود
# ~~که او را در علم تفسیر و حقایق آن و احادیث و دقایق آن وقرائت و مسائل
~~آن و
# ~~علم بیان ولطایف آن کمالی عظیم داشت وجملهآ اقران او را محترم
~~داشتهاند،
# ~~و ابو سعید خراز در کار او مبالغت کردی و به جز او را تصوف مسلم نداشتی
~~و او
# ~~از کبار مریدان جنید بود. ms459
# نقل است که جمعی به صومعهآ او شدند. جملهآ صومعه دیدند تر شده.
# ~~گفتند : این چه حال است؟ گفت : مرا حالتی پدید آمد. از خجالت گرد صومعه
# ~~می گشتم و آب از چشم می ریختم.
# گفتند : چه بود؟ گفت: در کود کی کبوتری از آن یکی بگرفتم -یادم آمد-
# ~~هزار دینار نقره به ثواب خداوندش دادم. هنوز دلم قرار نگرفت می گریم تا
~~حال
# ~~چه شود.
# نقل است که از او پرسیدند: هر روز چند قرآن خوانی؟ گفت : پس از این
### | 572 PageV01P570
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0630.jpg)

# ~~درشبانه روزی دو ختم کردمی. اکنون چهارده سال است که می خوانم. امروزبه
# ~~سورة آلانفال رسیدم. یعنی پیش از این به غفلت می خواندم.
# نقل است که ابن عطا ده پسر داشت -همه صاحب جمال- در سفری
# ~~می رفتند، با پدر. دزدان بر او افتادند و یک یک پسر او را گردن می زدند
~~و او
# ~~هیچ نمی گفت. هر پسری را که بکشتندی روی به آسمان کردی و بخندیدی تا
# ~~نه پسر را گردن بزدند. چون آن دیگر را خواستند که به قتل آرند روی به
~~پدر کرد
# ~~و گفت: زهی بی شفقت پدر که تویی ! نه پسر تورا گردن زدند و تو می خندی
~~و
# ~~چیزی نمی گویی. گفت : جان پدر! آنکس که این می کند او هیچ نتوان
# ~~گفت؟ که او خود می داند و می بیند و می تواند اگر خواهد همه را نگاه
~~دارد.
# دزد چون این بشنید حالتی در وی ظاهرشد. گفت: ای پیر! اگر این
# ~~سخن پیش می گفتی هیچ پسرت کشته نمی شد.
# نقل است که روزی با جنید گفت : اغنیا فاضلتراند از فقرا که با اغنیا به
# ~~قیامت حساب کنند و حساب شنوانیدن کلام بی واسطه بود در محل عتاب و
# ~~عتاب از دوست فاضلتر از حساب. جنتید گفت: اگر با اغنیا حساب کنند از
# ~~درویشان عذر خواهند وعذر فاضلتر از حساب.
# شیخ علی بن عثمان الجلابی اینجا لطیفه ms460 ای می گوید که در تحقیق محبت
# ~~عذر بیگانگی بود و عتاب مجاملت باشد. یعنی عتاب مرمت محبت است که
# ~~گفته اند : العتاب مرقه آلمحبة . دوستی چون خواهد که خلل پذیرد مرمت
~~کنند به
# ~~عتاب وعذر در موجب تقصیر بود. ومن نیز اینجا حرفی بگویم، در عتاب سر از
# ~~سوی بنده می افتد که حق تعالی بنده را غنی گردانیده است و بنده از سر
~~نفس به
# ~~فضول مشغول شده تا به عتاب گرفتار شده است. اما در فقر سر از سوی حق
# ~~می افتد که بنده را فقرداد تا بنده به سبب فقر آن همه رنج کشید. پس آن
~~را عذر
# ~~می باید خواست و عذر از حق بود که عوض همه چیزهاست. که هرکه فقیرتر بود
# ~~به حق غنیتر بود، که أنتم آلفقراء إلی الله إن اکرقکم عند الله اتقیکم.
~~وهرکه PageV01P571
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0631.jpg)

# ~~توانگرتر بود از حق دورتر بود. که درویش که توانگر را تواضع کند دو
~~ثلثش از
# ~~دین برود. پس توانگر مغرور توانگری بود که داند که چون بود. که ایشان
~~به
# ~~حقیقت مردگاناند که اتاکم ومجالسة آلموتی . وبعد از پانصد سال از
~~درویشان
# ~~به حق راه یابند و عتابی که پانصد سال انتظار باید کشید از عذری که اهل
~~آن به
# ~~پانصد سال غرق وصل باشند کجا بهتر باشد؟ چه گویی که پیغمبر علیه السلام
# ~~مرفرزندان خود را جز فقر روا نداشت و بیگانگان را به عطا توانگر می
~~کرد. کجا
# ~~توان گفت توانگر از درویش فاضلتر؟ پس قول قول جنید است، والله اعلم.
# نقل است که بعضی از متکلمان ابن عطا را گفتند چه بوده است شما
# ~~صونیان را که الفاظی اشتقاق کردهاید که در مستمعان غریب است و زبان
~~معتاد
# ~~را ترک کرده اید؟ این از دو بیرون نیست. یا تمویه1 می کنید و حق را
~~تمویه به
# ~~کار نیابد. پس درست شد که در مذهب شما عیبی ظاهر گشت که پوشیده
# ~~می ms461 کردید سخن را بر مردمان.
# ابن عطا گفت: از بهر آن کردیم که ما را بدین عزت بود از آنکه این عمل
# ~~بر ما عزیز بود. نخواستیم که به جزاین طایفه آن را بدانند و نخواستیم
~~که لفظ
# ~~مستعمل به کارداریم. لفظی خاص پیدا کردیم.
# و او را کلماتی عالی است.
# و گفت : بهترین عمل آن است که کردهاند وبهترین علم آن است که
# ~~گفته اند. هرچه نگفته اند مگوی و هرچه نکردهاند مکن.
# و گفت : مرد را جویند، در میدان علم جویند؛ آنگاه در میدان حکمت؛
# ~~آنگاه در میدان توحید. اگر در این سه میدان نبود طمع از دین او گته کن.
# و گفت: بزرگترین دعویهای آن است که کسی دعوی کند و اشارت کند PageV01P572
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0632.jpg)

# ~~به خدای یا سخن کن از خدای وقدم درمیدان انبساط نهد. این همه که گفتیم
~~از
# ~~صفات دروغ زنان است.
# و گفت : نشاید که بنده التفات کند به صفات و بر صفات فرود آید.
# و گفت : هر علمی را بیانی است و هر بیانی را زبانی است و هر زبانی را
# ~~عبارتی و هر عبارتی را طریقی و هر طریقی را جمعی اند مخصوص. پس هرکه
# ~~میان این احوال جدا تواند کرد او را رسد که سخن گوید.
# و گفت: هرکه خود را به ادب سنت آراسته دارد حق تعالی دل او را به نور
# ~~معرفت منور گرداند.
# و گفت : هیچ مقام نیست برتر از موافقت در فرمانها و در اخلاق.
# و گفت : بزرگترین غفلتها آن غفلت است که از خدای غافل ماند و از
# ~~فرمانهای او و از معاملت او.
# و گفت : بنده ای است مقهور و علمی مقدور و در این میان هر دو نیست
# ~~معذور.
# و گفت: نفسهای خود را در راه هوای نفس خود صرف مکن. بعد از آن
# ~~برای هرکه خواهی از موجودات صرف کن.
# و گفت : افضل طاعات گوش داشتن حق است بر دوام اوقات.
# و ms462 گفت: اگر کسی بیست سال در شیوهآ نفاق قدم زند و در این مدت برای
# ~~نفع برادری یک قدم بردارد فاضلتر از آنکه شصت سال عبادت به اخلاص کند و
# ~~از آن نجات نفس خود طلب کند.
# و گفت: هرکه به چیزی دون خدای ساکن شود بلای او در آن چیز بود.
# و گفت : صحیحترین عقلها عقلی است که موافق توفیق بود و بدترین
# ~~طاعات طاعتی است که از عجب خیزد و بهترین گناهها گناهی که ازپس آن
~~PageV01P573
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0633.jpg)

# ~~بریدن از محول احوال1.
# و گفت : باطن جای نظر حق است و ظاهر جای نظر خلق، جای نظر حق
# ~~به پاکی سزاوارتر ازجای نظر خلق.
# و گفت: هرکه اول مدخل او به همت بود به خدای رسد و هرکه اول مدخل
# ~~او به ارادت بود به آخرت رسد و هرکه را اول مدخل او به آرزو بود به
~~دنیا رسد.
# و گفت : هرچه بنده را از آخرت باز دارد آن دنیا بود، و بعضی را دنیا
# ~~سرای بود، وبعضی را تجارتی، وبعضی را عزی وغلبه ای، و بعضی را علمی و
# ~~مفاخرتی به علم، وبعضی را مجلسی و مختلفی، و بعضی را نفسی وشهوتی.
# ~~همت هریک از خلق به حد خویش بسته اند که در آن اند.
# و گفت : دلها را شهوتی است، وارواح را شهوتی است، و نفوس را
# ~~شهوتی. همهآ شهوتها را جمع کنند، شهوات ارواح قرب بود، وشهوات دلها
# ~~مشاهده، وشهوات نفوس لذت گرفتن به راحت.
# و گفت: سرشت نفس بر بی ادبی است و بنده مأمور است به ملازمت
# ~~ادب. نفس بدانچه او را سرشته اند می رود در میدان مخالفت و بنده او را
~~به جهد
# ~~باز می دارد از مطالبت بد. هرکه عنان او گشاده کند در فساد با او شریک
~~بود.
# پرسیدند: بر خدای تعالی چه دشمنتر؟ گفت : رؤیت نفس و حالهای او و
# ~~عوض جستن بر فعل خویش.
# و گفت: قوت منافق، ms463 خوردن و آشامیدن بود؛ وقوت مؤمن، ذکر و جهد
# ~~بود
# و گفت : انصافی که در میان خداوند و بنده بود در سه منزلت است.
# ~~استعانت، و جهد، وادب. از بنده استعانت خواستن، وازخدای قوت دادن، واز
# ~~بنده جهد کردن. و از خدای توفیق دادن، و از بنده ادب به جای آوردن، واز
~~PageV01P574
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0634.jpg)

# ~~خدای کرامت دادن.
# و گفت : هرکه ادب یافته بود به آداب صالحان او را صلاحیت بساط
# ~~کرامت بود، و هرکه ادب یافته بود به آداب صدیقان او را صلاحیت بساط
# ~~مشاهده بود، و هرکه ادب یافته بود به اداب انبیا او را صلاحیت بساط أنس
~~بود و
# ~~انبساط.
# و گغت: هرکه را از ادب محروم گردانیدند از همه خیراتش محروم
# ~~گردانیدند.
# و گفت: تقصیر در ادب در قرب صعبتر بود از تقصیر ادب در بغد که از
# ~~جقال کبایر در گذارند و صدیقان را به چشم زخمی و التفاتی بگیرند.
# و گفت : هلاکت اولیا به لحظات قلوب است، وهلاکت عارفان به
# ~~خطرات اشارات، و هلاکت موحدان به اشارت حقیقت.
# و گفت : موحدان چهار طبقه اند. طبقهآ اول آنکه نظر در وقت و حالت
# ~~می کنند؛ دوم آنکه نظر در عاقبت می کنند؛ سوم آنکه نظر در حقایق می
~~کنند؛
# ~~چهارم آنکه نظر در سابقت می کنند.
# و گفت : ادنی منازل مرسلان، اعلی مراتب شهداست، وادنی منازل شهدا اعلی
# ~~منازل صلحا، وادنی منازل صلحا اعلی منازل مؤمنان.
# و گفت: خدای را بندگان اند که اتصال ایشان به حق درست شود و
# ~~چشمهای ایشان تا ابد بدو روشن بود. ایشان را حیات نبود الا بدو و به
~~سبب
# ~~اتصال ایشان بدو دلهای ایشان را به صفای یقین نظر دایم بود بدو، که
~~حیات
# ~~ایشان به حیات را موصول بود. لاجرم ایشان را تا ابد مرگ نبود.
# و گفت: چون کشف گردد ربوبیت در سر و صاحب آن نفس زند آن بر او
# ~~حرام گردد و برود و هرگز ms464 باز نیاید.
# و گفت: غیرت فریضه است بر اولیای خدای. پس گفت : چه نیکوست
# ~~غیرت در وقت منادمت و در محبت.

PageV01P575

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0635.jpg)

# و گفت: اگر صاحب غیرت را حالتی صحیح بود کشتن او فاضلتر از آن
# ~~بود که غیر او. یعنی حال صحیح صاحب غیرت چنان به غایت بود که هرکه او
# ~~را بکشد ثواب یابد تا او از آن آتش غیرت برهد.
# و گفت: همت آن است که هیچ از عوارض آن را باطل نتواند گردانید.
# و گفت: همت آن بود که در دنیا نبود.
# و گفت: زندگی محب بی دل است؛ و زندگی مشتاق به اشک؛ و زندگی
# ~~عارف به ذکر؛ و زندگی موحد به زبان؛ و زندگی صاحب تعظیم به نفس؛ و
# ~~زندگی صاحب همت با انقطاع از نفس. و این زندگی سوختن و غرقه شدن بود.
# ~~اگر کسی گوید زندگی موحد به زبان چگونه بود؟ گویم: باطنش همه توحید
# ~~گرفته بود. یک ذره از باطنش خبر نبود جز آنکه زبان می. جنباند. چنانکه
# ~~بایزید گفت : سی سال است تا بایزید می جویم، و زندگی صاحب تعظیم به
# ~~نفس چنان بود که زبانش از کار شده بود و نفسی مانده؛ و زندگی صاحب
# ~~همت منقطع شدن نفس آن بود که اگر در آن همت نفس زند هلاک شود. کما
# ~~قال علیه السلام لی مع الله وقت الحدیث. من در گنجم نه نبی مرسل نه
~~جبرئیل.
# وگفت: علم چهار است. علم معرفت؛ وعلم عبادت؛ وعلم عبودیت؛ و
# ~~علم خدمت.
# و گفت: حقیقت اسم بنده است و هر حقی را حقیقتی است و هر حقیقتی
# ~~را حقی و هر حقی را حقی. یعنی هر حقیقت که تودانی اسم بنده بود و آن
# ~~بی نشان است و بی نهایت و چون بی نهایت بود هر حقیقتی را حقی بود.
# و گفت : حقیقت توحید نسیان توحید است و این سخن بیان آن است که
# ~~حقیقت اسم بنده است PageV01P576
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0636.jpg) ms465

# ~~و گفت: وجد انقطاع اوصاف است، تا نشان ارادت نماند همه اندوه بود.
# ~~و گفت : هرگاه که تویاد وجد توانی کرد وجد از تو دور است.
# ~~و گفت : نشان نبوت محبت برخاستن حجاب است میان قلوب و غلام
# ~~الغیوب.
# ~~و گفت: علم بزرگترین هیبت است و حیا. چون ازاین هر دو دور بماند
# ~~هیچ خیر در و ننماند.
# ~~و گفت: هرکه را توبه با عمل درست بود توبهآ او مقبول بود.
# ~~و گفت: عقل آلت عبودیت است نه اشراف بر ربوبیت.
# ~~و گفت: هرکه توکل کند بر خدای از برای خدای و یا متوکل بود بر خدای
# ~~در توکل خویش -نه برای نصیب دیگر- خدای کارش بسازد در این جهان و در آن
# ~~جهان.
# ~~و گفت : توکل حسن التجا است به خدای تعالی وصدق افتقار است بدو.
# ~~و گفت : توکل آن است که تا شدت فاقه در تو پدید نیاید به هیچ سبب باز
# ~~ننگری و از حقیقت سکون بیرون نیایی چنانکه حق داند که تو بدان راست
# ~~ایستاده ای.
# ~~و گفت: معرفت را سه رکن بود : هیبت، وحیا، وانس.
# ~~و گفت: رضا نظر کردن دل است به اختیار قدیم. خدای در آنچه در ازل
# ~~بنده را اختیار کرده است و آن دست داشتن خشم است.
# ~~و گفت : رضا آن است که بدل بدو چیز نظاره کند. یکی آنکه بیند آنچه
# ~~در وقت به من رسید مرا در ازل این اختیار کرده است، و دیگر آنکه بیند
~~مرا
# ~~اختیار کرد آنچه فاضلتر است و نیکوتر.
# ~~و گفت : اخلاص آن است که خالص بود از آفات.
# ~~و گفت: تواضع قبول حق بود از هرکه بود.

PageV01P577

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0637.jpg)

# ~~شرع است و باطن وی نیت و اخلاص.
# پرسیدند: که ابتدای این کار و انتهاش کدامست؟ گفت: ابتداش معرفت
# ~~است وانتهاش توحید.
# و گفت: قرار گرفتن به دو چیز است. آداب عبودیت؛ و تعظیم حق معرفت
# ~~وربوبیت.
# و گفت: ادب ایستادن است بر مراقبت با ms466 هر چه نیکو داشته اند. گفتند :
# ~~این چگونه بود؟ گفت: آنکه معاملت با خدای به ادب کند -پنهان و آشکارا-
# ~~چون این به جای آوردی ادیب باشی گرچه عجمی باشی.
# گفتند : از طاعت کدام فاضلتر؟ گفت : مراقبت حق بر دوام وقت.
# پرسیدند از شوق. گفت: سوختن دل بود و پارهشدن جگر و زبانه زدن آتش
# ~~در وی.
# گفتند: شوق برتر بود یا محبت؟ گفت: محبت. زیرا که شوق از او خیزد.
# و گفت : چون آوازهآ وعصی آدم بر آمد، جمله چیزها بگریستند، مگرسیم
# ~~و زر. حق تعالی بر ایشان وحی کرد که چرا بر آدم نگریستید؟ گفتند: ما بر
# ~~کسی که در تو عاصی شود نگرییم. حق تعالی فرمود: به عزت و جلال من که
# ~~قیمت همه چیزها به شما آشکارا کنم وفرزندان آدم را خادم شما گردانم.
# نقل است که یکی با وی گفت : عزلتی خواهم گرفت. گفت: به که
# ~~خواهی پیوست چون از خلق می بری؟ گفت: پس چکنم؟ گفت: به ظاهربا
# ~~خلق می باش وبه باطن با حق.
# نقل است که اصحاب خود را گفت: به چه بلند گردد درجهآ مرد؟ بعضی
# ~~ستواند وانک لعلی خلق عظیم.

PageV01P578

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0638.jpg)

# نقل است که یکبار پیش اصحاب پای دراز کرد و گفت : ترک ادب میان
# ~~اهل ادب ادب است. چنانکه رسول علیه السلام پای دراز کرده بود پیش
~~ابوبکر
# ~~و عمر رضی الله عنهما که با ایشان صافی تربود. چون عثمان رضی الله عنه
~~درآمد
# ~~پای گرد کرد.
# نقل است که ابن عطا را به زندقه منسوب کردند. علی بن عیسی که وزیر
# ~~خلیفه بود او را بخواند و در سخن با او جفا کرد وابن عطا با او سخن
~~درشت
# ~~گفت. وزیر در خشم شد. فرمود تا موزه1 از پایش بکشند و بر سرش می زدند
~~تا
# ~~بمرد، و او در آن میان می گفت : قطع الله یدیک ورجلیک. دست و پایت
~~بریده
# ~~گرداناد خدای تعالی. خلیفه بعد از ms467 مدتی خشم بر وی کرد و فرمود تا دست و
# ~~پای او ببریدند. بعضی از مشایخ بدین جهت ابن عطا را بار ندادند. یعنی
~~چرا بر
# ~~کسی که توانی به دعای توبه صلاح آید دعای بد کرد؟ بایستی که دعای نیک
# ~~کردی. اما عذر چنین گفته اند که تواند بود که از آن دعای بد کرد که او
~~ظالم
# ~~بود ، برای نصیب مسلمانان دیگر. و گفتهاند که او از اهل فراست بود می
~~دید
# ~~که با او چه خواهند کرد. موافقت قضا کرد تا حق بر زبان او براند و او
~~در میان
# ~~نه و مرا چنان می نماید که ابن عطا اورا نیک خواست نه بد تا او درجهآ
~~شهادت
# ~~یابد و درجهآ خواری کشیدن در دنیا و از منصب ومال وجاه و بزرگی افتادن.
~~و
# ~~این وجهی نیکوست. چون چنین دانی ابن عطا او را نیک خواسته بود که
# ~~عقوبت این جهان در جنب آن عالم سهل است، والله اعلم.

PageV01P579

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0639.jpg)

# ~~ل
# ذکر ابراهیم رقی قدس الله روحه العزیز
# ~~آن قبلهآ اتقیا ، آن قدوهآ اصفیا، آن دردام مرغ سابق، آن در شام صبح
# ~~صادق، آن فانی خود باقی متقی : ابراهیم بن داود رقی، رحمة الله علیه؛
~~از
# ~~اکابر علما و مشایخ بود و از قدمای طوایف و محترم و صاحب کرامات و
~~کلماتی
# ~~عالی داشت و از بزرگان شام بود و از اقران جنید و ابن جلا و عمری دراز
~~یافت.
# ~~نقل است که درویشی در وادی می رفت. شیری قصد او کرد. چون در
# ~~درویش نگریست بغرید و روی به خاک نهاد و برفت. درویش در جامهآ خود
# ~~نگاه کرد و پارهای از جامهآ شیخ رقی بر خرقهآ خود دوخته بود. دانست که
~~شیر
# ~~حرمت آن داشت.
# ~~و گفت : معرفت اثبات حق است بیرون از هرچه وهم بدو رسد .
# ~~و گفت : قدرت آشکاراست و چشمها گشاده لیکن دیدار ضعیف است.
# ~~و گفت : نشان دوستی حق بر ms468 گزیدن طاعت اوست و متابعت رسول
# ~~اوست علیه السلام.
# ~~و گفت : ضعیفترین خلق آن است که عاجز بود از دست داشتن شهوات و
# ~~قویترین آن بود که قادر بود بر ترک آن.
# ~~و گفت: قیمت هر آدمئی بر قدر همت او بود اگر همت او دنیا بود او را
### | 582 PageV01P580
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0640.jpg)

# ~~هیچ قیمت نبود و اگر رضای خدای بود ممکن نبود که در توان یافت غایت
# ~~قیمت او ویا وقوف توان یافت بر آن.
# و گفت : راضی آن است که بپرسد و مبالغت کردن در دعا از شروط رضا
# ~~نیست.
# و گفت: توکل آرام گرفتن بود بر آنچه خدای تعالی ضمان کرده است.
# و گفت : آنچه کفایت است به تومی رسد بی رنج اما مشغولی و رنج تودر
# ~~زیادت طلبیدن بود.
# و گفت: کفایت در ویشان توگل است و کفایت توانگران اعتماد بر
# ~~املاک و اسباب.
# و گفت: ادب کردن درویشان آن بود که از حقیقت به علم آیند.
# و گفت: تا ما دام که در دل تو خطری بود اعراض کون را یقین دان که تو
# ~~را نزدیک خدای تعالی هیچ خطری نیست.
# و گفت: هرکه عزیز شود به چیزی جز خدای تعالی درست آن است که در
# ~~عز خویش خوار است.
# و گفت: بسنده است تو را از دنیا دو چیز. یکی صحبت فقیر؛ دوم حرمت
# ~~ولی. والله اعلم واحکم.

PageV01P581

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0641.jpg)

# الا
# ذکر یوسف اسباط قدس الله روحه العزیز
# آن مجاهد مردان مرد ، آن مبارز میدان درد ، آن خو کردهآ تقوی ، آن
~~پروردهآ
# ~~معنی ، آن مخلص محتاط : یوسف اسباط رحمة الله علیه ؛ از زهاد وعباد این
~~قوم
# ~~بود، ودرتابعین به زهد او کس نبود، و در مراقبه ومحاسبه کمالی داشت ، و
# ~~معرفت وحالت خود ینهان داشتی ، وریاضت کردی، و از دنیا انقطاع کلی
# ~~داشت ، و کلماتی شافی دارد، و بسیار مشایخ کبار دیده بود .
# نقل است که هفتاد هزار درم میراث یافت و هیچ از آن ms469 نخورد ، وبرگ
# ~~خرما می بافت و از مزد آن قوت می ساخت ، و گفت : چهل سال بر من بگذشت
# ~~که مرا پیراهنی نونبود، مگرخرقهآ کهنه .
# وقتی به حذیفهآ مرعشی نامه ای نوشت که : شنیده ام دین خود به دو حبه
# ~~فروخته ای و آن آن است که در بازار چیزی می خریدی . او دانگی گفت و
~~توبه
# ~~سه تسو1 خواستی . او به سبب آنکه تو را می شناخت مسامحت کرد ، برای
# ~~صلاحت تو. و این حکایت برعکس این نوشته اند و ما در کتاب معتمد چنین
# ~~یافتیم . و هم به حذیفه نوشت : هر که را فضایل نزدیک او دوست تر از
~~گناه بود PageV01P582
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0642.jpg)

# ~~او فریفته است ، وهرکه قرآن خواند و دنیا برگزیند او استهزا کرده است ،
~~ومن
# ~~می ترسم که آنچه ظاهر می شود از اعمال ما بر ما زیان گارتر بود از گناه
~~ما و هر
# ~~که را درم و دینار در دل او بزرگتر از بزرگی آخرت، چگونه امید دارد به
~~خدای
# ~~دردین ودنیای خویش .
# و گفت: اگر شبی به صدق با خدای کار کنم دوست تر دارم از آنکه در
# ~~راه خدای شمشیر زنم. وهم به حذیفه نوشت: اما بعد وصیت میکنم به تقوی
# ~~خدای و عمل کردن بدانچه تعلیم داده است تورا و مراقبت، چنانکه هیچ کس
# ~~نبیند تو را آنجا که مراقبت کنی الا خدای تعالی و ساختگی کردن چیزی که
# ~~هیچ کس را در دفع آن حیلتی نیست، و در وقت فرو آمدن آن پشیمانی سودمند
# ~~نیست، والسلام.
# شبلی گفت: از یوسف اسباط پرسیدند: غایت تواضع چیست؟ گفت:
# ~~آنکه از خانه بیرون آیی هرکه را بینی چنان دانی که بهتر از تو است.
# و گفت: اندکی ورع را جزای بسیار عمل دهند؛ واندکی تواضع را جزای
# ~~بسیار اجتهاد دهند.
# و گفت: علامت تواضع آن است که سخن حق قبول کنی از هرکه گوید و
# ~~رفق1 کنی با کسی که فروتر بود و ms470 بزرگ داری آن را که بالای تو بود در
~~رتبت،
# ~~و اگر زلل بینی احتمال2 کنی و خشم فرو خوری و هر جا که باشی رجوع به
# ~~خدای کنی و بر توانگران تکبر کنی و هرچه به تورسد شکر کنی.
# و گفت: توبه را ده مقام است: دوربودن از جاهلان؛ و ترک گفتن
# ~~باطلان؛ وروی گردانیدن از منکران؛ ودر رفتن به محبوبات؛ و شتافتن به
# ~~خیرات؛ ودرست کردن توبه؛ ولازم بودن برتوبه؛ وادا کردن مظالم؛ وطلب
# ~~غنیمت؛ وتصفیهآ قوت.

PageV01P583

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0643.jpg)

# و گفت: علامت زهد ده چیز است: ترک موجود؛ و ترک آرزوی مفقود؛ و
# ~~خدمت معبود؛ وایثار مولی؛ وصفای معنی؛ ومتعزز شدن به عزیز؛ و احترام
# ~~مشفق؛ وزهد در مباح؛ وطلب ارباح1؛ وقلت رواح؛ یعنی آسایش.
# و گفت: از علامت زهد یکی آن است که بداند که بند زهد نتواند ورزید
# ~~الآ به ایمنی به خدای تعالی.
# و گفت: علامت ورع ده چیز است: درنگ کردن در متشابهات؛ و بیرون
# ~~آمدن از شبهات؛ وتفتیش کردن در اقوات؛ واز تشویش احتراز کردن؛ و گوش
# ~~داشتن زیادت؛ و نقصان و مداومت کردن به رضای رحمن؛ و از سر صفا تعلق
# ~~ساختن به امانات؛ وروی گردانیدن از مواضع افات؛ و دور بودن از طریق
# ~~عاهات2 ؛ واعراض از سر مباهات.
# و گفت: علامت صبرده چیز است: حبس نفس؛ و استحکام درس؛ و
# ~~مداومت بر طلب أنس؛ ونفی جزع؛ واسقاط ورع؛ ومحافظت بر طاعات؛ و
# ~~استقصا در سنن واجبات؛ وصدق در معاملات؛ وطول قیام شب در مجاهدات؛
# ~~و اصلاح جنایات.
# و گفت: محونگرداند شهوات را از دل مگر خوفی که مرد را برانگیزاند
# ~~بی اختیار؛ ویا شوقی که مرد را بی آرام کند.
# و گفت: مراقبت را علامات است: برگزیدن آنچه خدای برگزیده است؛ و
# ~~عزم نیکو کردن به خدای تعالی؛ و شناختن افزونی و تقصیر ازجهت خدای؛ و
# ~~آرام گرفتن دل به خدای؛ و منقطع شدن از جمله خلق به خدای تعالی.
# و ms471 گفت: صدق را علامات است: دل با زبان راست داشتن؛ وقول با فعل
# ~~برابر داشتن؛ و ترک طلب محمدت3 این جهان گفتن؛ و ریاست ناگرفتن؛ و
# ~~آخرت را بر دنیا گزیدن؛ ونفس را قهر کردن.

PageV01P584

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0644.jpg)

# و گفت: توکل را ده علامت است: آرام گرفتن بدانچه حق تعالی ضمان
# ~~کرده است؛ و ایستادن بدانچه به تورسد از رفیع و دون؛ و تسلیم کردن به
# ~~مایکون؛ و تعلق گرفتن دل در میان کاف و نون1- یعنی چنان داند که هنوز
# ~~میان کاف و نون است و کاف به نون نپیوسته است تا لاجرم هرچه تورا به
# ~~کاف و نون بود توکل درست بود و قدم در عبودیت نهادن و از ربوبیت بیرون
# ~~آمدن. یعنی دعوی فرعونی و منی نکند و ترک اختیار گوید و قطع علایق و
# ~~نومیدی از خلایق و دخول در حقایق و به دست آوردن دقایق.
# و گفت: عمل کن! عمل مردی که او معاینه می بیند که او را نجات
# ~~نخواهند داد، الا بدان عمل؛ وتوکل کن؟ توکل مردی که او معاینه می بیند
~~که
# ~~بدو نخواهد رسید الا آنکه حق تعالی در ازل برای او نبشته بود و حکم
~~کرده.
# و گفت: انس را [پنج] علامت است: دایم نشستن در خلوت؛ وطول
# ~~وحشت از مخالطات؛ ولذت یافتن به ذکر؛ وراحت یافتن در مجاهده؛ و چنگ
# ~~در زدن به حبل طاعت.
# و گفت: علامت حیا انقباض دل است، وعظمت دیدار پروردگار، و وزن
# ~~گرفتن سخن بیش از گفتن، و دور بودن از آنچه خواهی که از آن عذرخواهی، و
# ~~ترک خوض2 کردن در چیزی که از آن شرم زده خواهی شد و نگاه داشتن زبان و
# ~~چشم و گوش، و حفظ شکم و فرج، و ترک آرایش حیات دنیا ویاد کردن
# ~~گورستان و مردگان.
# و گفت: شوق را [پنج] علامت است: دوست داشتن مرگ در وقت راحت
# ~~در دنیا؛ و دشمن داشتن حیات در وقت صحت؛ و ms472 رغبت و أنس گرفتن به ذکر
# ~~حق؛ وبی قرار شدن در وقت نشر آلاء2 حق؛ و در طرب آمدن در وقت تفکر خاصه
# ~~در ساعتی که نظر تو بر حق بود.

PageV01P585

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0645.jpg)

### | ید کوه الاولیاء
# ~~نقل است که یکی پرسید از جمع و تفرقه؟ گفت: جمع جمع کردن دل
# ~~است در معرفت، و تفرقت متفرق گردانیدن در احوال.
# ~~و گفت: نماز جماعت بر تو فریضه نیست و طلب حلال بر تو فریضه است،
# ~~رحمة الله علیه. والله اعلم.

PageV01P586

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0646.jpg)

#
# ذکر ابویعقوب النهرجوری قدس الله روحه العزیز
# آن مشرف رقم فضیلت، آن مقرب حرم وسیلت، آن منور جمال، آن معطر
# ~~وصال، آن شاهد مقامات مشهوری: ابویعقوب اسحاق النهرچوری رحمة الله
# ~~علیه، از کبار مشایخ بود ولطفی عظیم داشت وبه خدمت وادب مخصوص بود و
# ~~مقبول اصحاب وسوزی به غایت داشت و مجاهدهآ سخت و مراقبتی بر کمال و
# ~~کلماتی پسندیده. و گفته اند که هیچ پیر از مشایخ از او نورانیتر نبود و
~~صحبت
# ~~عمروبن عثمان مکی وجنید یافته ومجاور حرم بود و آنجا وفات یافت.
# نقل است که یک ساعت از عبادت و مجاهده فارغ نبودی و یک دم خوش
# ~~دل نبودی. پس در مناجات بنالیدی با حق تعالی به سرش ندا کردند که یا با
# ~~یعقوب توبنده ای و بنده را با راحت چه کار؟
# نقل است که یکی او را گفت: در دل خود سختی می یابم و با فلان کس
# ~~مشورت کردم مرا روزه فرمود. چنان کردم. زایل نشد و با فلان گفتم، سفر
# ~~فرمود. کردم، زایل نشد. او گفت: ایشان خطا کردند. طریق تو آن است که در
# ~~آن ساعت که خلق بخسبند به ملتزم روی و تضرع و زاری کنی و بگویی
# ~~خداوندا! در کار خود متحیرم. مرا دست گیر. آن مرد گفت: چنان کردم، زایل
# # شد. %~% 589 PageV01P587
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0647.jpg)

# نقل است که یکی او را گفت: نمازمی کنم و حلاوت آن در ms473 دل نمی یابم.
# ~~گفت: چون طلب دل در نماز کنی حلاوت نماز نیابی. چنانکه در مثل گفتهاند
# ~~که اگر خر را در پای عقبه جودهی عقبه را قطع نتواند کرد.
# و گفت: مردی یک چشم را دیدم در طواف که میگفت: أعوذ بک منک.
# ~~پناه می جویم از تو به تو. گفتند: این چه دعاست؟ گفت: روزی نظری کردم
~~به
# ~~یکی که در نظرم خوش آمد. تپانچه ازهوا درآمد و بر این یک چشم من زد که
# ~~بدو نگرسته بودم. آوازی شنیدم که نگرستنی تپانچه ای. اگر زیادت دیدی
# ~~زیادت کردیمی و اگر نگری خوری.
# و گفت: دنیا دریا است. کنارهآ او آخرت است و کشتی او تقوی و مردمان
# ~~همه مافر.
# و گفت هر که را سیری به طعام بود همیشه گرسنه بود، و هرکه را
# ~~توانگری به مال بود همیشه درویش بود، و هرکه در حاجت خود قصد خلق کند
# ~~همیشه محروم بود، و هرکه در کار خود یاری از خدای نخواهد همیشه مخدول
# ~~بود
# و گفت: زوال نیست نعمتی را که شکر کنی و پایداری نیست آن را چون
# ~~کفران آری در نعمت.
# و گفت: چون بنده ای به کمال رسد از حقیقت یقین، بلا به نزدیک او
# ~~نعمت گردد و رجا مصیبت.
# و گفت: اصل سیاست کم خوردن است و کم خفتن و کم گفتن و ترک
# ~~شهوات.
# و گفت: چون بنده از خود فانی شود به حق باقی شود. چنانکه پیغمبر
# ~~صلی آلله علیه وستی اکوسلم دراین مقام ازخود فانی به حق باقی گشت.

PageV01P588

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0648.jpg)

# ~~وصحبت نکند او مدعی کذاب است.
# و گفت: شادی در سه خصلت است: یکی شادی به طاعت داشتن
# ~~خدایرا؛ و دیگر شادی است نزدیک بودن به خدای و دور بودن از خلق؛ و سوم
# ~~شادی است یاد کردن خدای را ویاد کردن خلق را فراموش کردن. و نشان
# ~~آنکه شادی است به خدای سه چیز است: یکی آنکه همیشه ms474 در طاعت داشتن
# ~~بود؛ دوم دور باشد از دنیا و اهل دنیا؛ سوم بایست خلق از او بیفتد. هیچ
~~چیزیاد
# ~~نکند با خدای، مگر آنچه خدای را باشد.
# و گفت: فاضلترین کارها آن باشد که به علم پیوسته باشد.
# و گفت: عارفترین به خدای آن بود که متحیرتر بود در خدای تعالی.
# و گفت: عارف به حق نرسد مگردل بریده گرداند از سه چیز: علم؛ و
# ~~عمل؛ وخلوت. یعنی در این هر سه از هر سه بریده باشد.
# یکی از او پرسید: عارف به هیچ چیز تأسف نخورد جز به خدای. گفت:
# ~~عارف خود چیز نبیند جز خدای تا بر وی تأسف خورد. گفت: به کدام چشم
# ~~نگرد؟ گفت: به چشم فنا و زوال.
# و گفت: مشاهدهآ ارواح تحقیق است و مشاهدهآ قلوب تحقیق.
# و گفت: جمع عین حق است. آنکه جمله اشیا بدو قایم بود و تفرقه صفت
# ~~حق است از باطل. یعنی هرچه دون حق است باطل است به نسبت با حق و هر
# ~~صفت که باطل کند حق را آن تفرقه بود.
# و گفت: جمع آن است که تعلیم داد آدم را علیه السلام، از اسما1، و تفرقه
# ~~آن است که از آن علم پراکنده شد و منتشر گشت در باب او.
# و گفت: ارزاق متوکلان بر خداوند است. می رسد به علم خدای بر
# ~~ایشان، و بر ایشان می رود بی شغلی و رنحی، و غیر ایشان همه روز در طلب
~~آن PageV01P589
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0649.jpg)

# ~~مشغول ورنج کش.
# و گفت: متوکل به حقیقت آن است که رنج و مؤنت خود از خلق بر گرفته
# ~~است. نه کسی را شکایت کند از آنچه بدو رسد، و نه ذم کند کسی را که منع
# ~~کنندش از جهت آنکه نبیند منع و عطا جز از خدای تعالی.
# و گفت: حقیقت، توکل ابراهیم خلیل را بود که جبرئیل علیهما السلام
# ~~گفت: هیچ حاجت هست؟ گفت: به تونه. زیرا که از نفس ms475 غایب بود به خدای
# ~~تعالی تا با خدای هیچ چیز دیگر ندید.
# و گفت: اهل توکل را در حقایق توکل او قاتی است در غلبات که اگردر
# ~~آن اوقات بر آتش بروند خبر ندارند از آن، و اگر ایشان را در آن حالت در
~~آتش
# ~~اندازند هیچ مضرت بر ایشان نرسد. و اگرتیرها بدیشان اندازند و ایشان را
~~مجروح
# ~~گردانند الم نیابند از آن، و وقت بود که اگر پشهای ایشان را بگزد
~~بترسند و به
# ~~اندک حرکتی از جای بروند.
# گفتند: طریق به خدای چگونه است؟ گفت: دوربودن از جهال و
# ~~صحبت داشتن با علما واستعمال کردن علم ودایم بر ذکر بودن.
# پرسیدند از تصوف. گفت: اول تلک امه قد خلت لها ما کسبت. پس به
# ~~آخر زفرات1 قلوب است به ودایع حضور. آنجا که همه را خطاب کرده است
# ~~حق، و آن همه در صورت ذرات بوده است، تا خبر داده است کما قال عز وجل
# ~~ألست برتکم قالوا بلی. رحمة الله علیه.

PageV01P590

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0650.jpg)

#
# ذ کر سمنون محب قدس الله روحه العزیز
# آن بی خوف همه حب، آن بی عقل همه لب، آن پروانهآ شمع جمال، آن
# ~~آشفتهآ صبح وصال، آن ساکن مضطرب؛ محبوب حق: سمنون محب رحمة الله
# ~~علیه؛ در شأن خویش یگانه بود، و مقبول اهل زمانه بود، و آلطف المشایخ و
# ~~اشارات غریب و رموزی عجیب داشت، و در محبت آیتی بود، و جملهآ اکابر به
# ~~بزرگی او اقرار داشتند و او را ازقتوت ومحبت سمنون المحب خواندندی، و
~~او
# ~~خود را سمنون الکذاب خواندی. صحبت سری [سقطی] یافته بود و از اقران
# ~~جنید بود و او را در محبت مذهبی خاص است، و او تقدیم محبت کرده است
# ~~بر معرفت، و بیشتر مشایخ معرفت را بر محبت تقدیم داشته اند، و او
~~میگوید:
# ~~محبت اصل وقاعدهآ راه است به خدای واحوال و مقامات شمه به نسبت با
# ~~محبت بازی اند و در محلی ms476 که طالب را شناسند زوال بدان روا باشد. در محل
# ~~محبت به هیچ حال روا نباشد مادام که ذات او موجود بود.
# نقل است که چون به حجاز رفت اهل فید او را گفتند: ما را سخن کوی.
# ~~بر منبر شد و سخن میگفت. مستمع نیافت. روی به قنادیل کرد که: با شما
# ~~میگویم سخن محبت. درحال آن قنادیل بر یکدیگر می آمدند و پاره می شدند.
# نقل است که یک روز در محبت سخن میگفت. مرغی از هوا فرود آمد و بر
### | 59 PageV01P591
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0651.jpg)

# ~~سر او نشست، پس بر دست او نشست، پس بر کنار او نشست، پس از کنار بر
# ~~زمین نشست، یس چندان منقار بر زمین زد که خون از منقار اوروان شد، پس
# ~~بیفتاد و بمرد.
# نقل است که در آخر عمر برای سنت زنی خواست. دختری در وجود آمد.
# ~~چون سه ساله شد سمنون را با وی پیوندی پدید آمد. همان شب قیامت را به
# ~~خواب دید، و دید که علمی نصب میکردند برای هر قومی؛ وعلمی نصب
# ~~می کردند که نور او عرصات1 فرو گفت. سمنون گفت: این علم از آن کدام قوم
# ~~است؟ گفتند: از آن آن قوم که یحبهم ویحبونه در شأن ایشان است. یعنی علم
# ~~محبان است. سمنون خود را در آن میان انداخت. یکی بیامد و او را از میان
# ~~ایشان برون کرد. سمنون فریاد برآورد که چرا بیرون میکنی؟ گفت: از آنکه
~~این
# ~~علم محبان است و تو از ایشان نیستی . گفت: آخر مرا سمنون محب خوانند، و
# ~~حق تعالی از دل من می داند. هاتفی آوازداد: ای سمنون! تواز محبان بودی
~~اما
# ~~چون دل توبدان کودک میل کرد نام تو از جریدهآ محبان محو کردند. سمنون
~~هم
# ~~در خواب زاری کرد که: خداوندا! اگر این طفل قاطع راه من خواهد بود او
~~را از
# ~~راه من بردار. چون از خواب بیدار شد فریادی برآمد که دختر از ms477 بام در
~~افتاد و
# ~~بمرد   نقل است که یکبار در مناجات گفت: الهی در هرچه مرا بیازمایی در
~~آن
# ~~راستم یابی و در آن تسلیم کنم و دم نزنم. درحال دردی بر وی متولی شد که
# ~~جانش برخواست آمد، و او دم نمی زد. بامدادان همسایگان گفتند: ای شیخ!
# ~~دوش تورا چه بود که از فریاد توما را خواب نیامد. و او هیچ دم نزده بود
~~اما
# ~~صورت جان او بر صورت او آمده بود و به گوش مستمعان رسیده تا حق تعالی
~~بدو
# ~~باز نمود که خاموشی خاموشی باطن است. اگر به حقیقت خاموش بودتی
~~PageV01P592
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0652.jpg)

# ~~همسایگان را خبر نبودی. چیزی که نتوانی مگوی.
# یس لی فی ما سواک حظ*   نقل است که یکبار این بیت میگفت: %~% فکیف ما شنت
~~فاختبرنی
# یعنی مرا جز در تو نصیب نیست. دلم به غیر تومایل نیست. مرا به هرچه
# ~~خواهی امتحان کن. درحال بولش بسته شد. به دبیرستانها می رفت و کود کان
~~را
# ~~میگفت عم دروغ زن را دعا کنید تا حق تعالی شفا دهد.
# ابومحمد مغازلی گوید: با سمنون در بغداد بودم. چهل هزار درم بر درویشان
# ~~نفقه کردند و هیچ به ما ندادند. بعد از آن سمنون گفت: بیا تا جایی رویم
~~و به
# ~~هر درمی که ایشان دادند رکعتی نماز کنیم. پس به مداین رفتیم و چهل هزار
# ~~رکعت نماز کردیم.
# نقل است که غلام خلیل خود را به پیش خلیفه به تصوف معروف کرده بود
# ~~و دین به دنیا فروخته و دایم عیب مشایخ پیش خلیفه گفتی و مرادش آن بود
~~تا
# ~~همه مهجور باشند و کس به ایشان تبرک نکند تا جاه او بر جای ماند و
~~فضیحت
# ~~نشود. چون سمنون بلند شد وصیت او منتشر شد. غلام خلیل رنج بسیار بدو
# ~~رسانید و فرصت می جست تا چگونه او را فضیحت کند تا زنی منعمه خود را بر
# ~~سمنون عرضه کرد که مرا بخواه. ms478 سمنون قبول نکرد پیش جنید رفت تا شفاعت
# ~~کند به سمنون تا او را بخواهد. جنید او را زجر کرد و براند. ز پش غلام
~~خلیل
# ~~رفت و سمنون را تهمتی نهاد. غلام خلیل شاد شد و خلیفه را بر وی متغیر
~~کرد.
# ~~پس خلیفه فرمود سمنون را بکشند. چون سیاف1 را حاضر کردند خلیفه خواست
# ~~که بگوید ««گردن بزن») گنگ شد. نتوانست. زبانش بگرفت و هیچ نتوانست
# ~~گفت. شبانه در خواب دید که گفتند: زوال ملک تودر حیات سمنون بسته
# ~~است. بامداد سمنون را بخواند و بنواخت و به اکرامی تمام باز گردانید.
~~پس PageV01P593
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0653.jpg)

# ~~غلام خلیل را در حق او دشمنی زیادت شد تا به آخر عمر مجذوم گشت. یکی
# ~~پیش سمنون حکایت کرد که غلام خلیل مجدوم شد. گفت: همانا که یکی از
# ~~نارسیدگان متصوفه همت در وی بسته است و نیک نکرده است که او منازع
# ~~مشایخ بود. گاه گاه مشایخ را به اعمال او راه میگرفت. خدایش شفا دهاد.
~~این
# ~~سخن با غلام خلیل گفتند. از آن جمله توبه کرد و هرچه داشت از متاع پیش
# ~~متصوفه فرستاد. ایشان هیچ قبول نکردند. بنگر که انکار این طایفه تا چه
~~حد
# ~~است که آخر آن مرد را به مقام توبه می رساند. خود کسی که اقرار دارد تا
~~چه
# ~~بود. لاجرم گفتهاند هیچ کس بر ایشان زیان نکند و نکنند.
# پرسیدند از محبت. گفت: صفا دوستی است با ذکر دایم چنانکه حق
# ~~تعالی فرموده است اذکروا آلله ذکرا کثیرا.
# و گفت: محبان خدای شرف دنیا و آخرت بردند أن النبی صلی الله علیه
# ~~وعلی آله وسلم قال المره مع من احب. گفت: مرد با آن بود که دوست دارد.
~~پس
# ~~ایشان در دنیا و آخرت با خدای باشند.
# و گفت: عبارت نتوان کرد از چیزی مگر به چیزی که از آن چیز رقیقتر و
# ~~لطیغتر بود وهیچ چیز رقیقتر و لطیفتر نباشد از محبت. پس ms479 به چه از محبت
# ~~عبارت توان کرد. یعنی از محبت عبارت نتوان کرد.
# گفتند: چرا محبت را به بلا مقرون کردند. گفت: تا هر سفله ای دعوی
# ~~محبت نکند. چون بلا بیند به هزیمت شود.
# پرسیدند از فقر. گفت: فقیر آن است که به فقر أنس گیرد. چنانکه جاهل
# ~~به نقد و فقیر را از نقد چنان وحشت بود که جاهل را از فقد.
# و گفت: تصوف آن است که هیچ چیز ملک تونباشد و توملک هیچ چیز
# ~~نباشی، رحمة الله علیه.

PageV01P594

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0654.jpg)

# ~~لل
# ذکر ابوللمد مرتعش قدس الله روحه العزیز
# آن به جان سابق1 معنی، آن به تن لاحق2 تقوی، آن سالک بساط وجدان
# ~~پرورش: شیخ ابو محمد مرتعش رحمة الله علیه؛ از بزرگان مشایخ ومعتبران
~~اهل
# ~~تصوف بود و مقبول اکابر و سفرها به تجرید کرده و به خدمتهای شایسته
~~معروف
# ~~و مشهور طوایف بود و به ریاضات و مجاهدات مخصوص واز حیرهآ نشابور بود.
# ~~ابوحفص را دیده بود و با ابو عثمان و جنید صحبت داشته و مقام او در
~~شونیزته
# ~~بود و در بغداد وفات کرد.
# نقل است که گفت: سیزده حج کردم به توکل، چون نگه کردم همه بر
# ~~هوای نفس بود. گفتند: چون دانستی؟ گفت: از آنکه مادرم گفت سبوئی
# ~~آب آر. بر من گران آمد. دانستم که آن حج بر شره3آ شهوت بود و هوای نفس.
# درویشی گفت: در بغداد بودم و خاطر حج داشتم. در دلم آمد که مرتعش
# ~~می آید و پانزده درم می آرد، تا رکوه 4 و رسن و نعلین خرم، و در بادیه
~~روم.
# ~~درحال یکی در بزد. باز کردم. مرتعش بود. رکوهای به دست. گفت: بستان.
# ~~4 کوزهآ آیخوری.
### | 597 PageV01P595
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0655.jpg)

# ~~گفتم: نگیرم. گفت: بگیر و مرا رنجه مدار. چند درم خواستی؟ گفتم: پانزده
# ~~درم. گفت: بگیر که پانجده1 درم است.
# نقل است که روزی در محلتی از بغداد می رفت. تشنه شد. از خانه ms480 ای آب
# ~~خواست. دختری صاحب جمال کوزهای آب آورد. دلش صید جمال اوشد. هم
# ~~آنجا بنشست تا خداوند خانه بیامد. گفت: ای خواجه! دلی به شربتی آب گران
# ~~است مرا از خانهآ تو شربتی آب دادند و دلم بردند. آن مرد گفت: آن دختر
~~من
# ~~است. به زنی به تودادم. و او را به خانه برد و عقد نکاح کرد. و خداوند
~~خانه از
# ~~منعمان بغداد بود، و مرتعش را به گرمابه فرستاد و خرقه بیرون کرد و
~~جامهای
# ~~پاکیزه در وی پوشید. چون شب درآمد دختر به وی دادند. مرتعش برخاست و به
# ~~نماز مشغول شد. ناگاه در میان نماز فریاد برآورد که: مرقع من بیارید.
~~گفتند:
# ~~چه افتاد؟ گفت: به سرم ندا کردند که به یکی نظر که به غیر ما کردی
~~جامهآ
# ~~برکشیم. مرقع در پوشید و زن را طلاق داد.
# نقل است که او را گفتند: فلانکس بر سر آب می رود. گفت: آن را که
# ~~خدای توفیق دهد کی مخالفت هوای خود کند. بزرگتر از آن بود که در هوا
~~پرد و
# ~~برآب رود.
# نقل است که در اعتکاف نشسته بود، آخر ماه رمضان- در جامع- بعد از
# ~~دو روز بیرون آمد. گفتند: چرا اعتکاف را باطل کردی؟ گفت: جماعتی قرا را
# ~~نتوانستم دید و آن دید طاعت ایشان بر من گران آمد.
# و سخن اوست که هرکه گمان برد که فعل او او را از آتش نجات دهد یا به
# ~~بهشت رساند. به یقین خود را در خطر انداخته است و هرکه اعتماد بر فضل
# ~~خدای تعالی دارد خق تعانی آورا به بهست رساقد کک نان الله ته تی ل پفضل
~~PageV01P596
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0656.jpg)

# ~~آلله وبرحمته فبذلک فلیفرحوا.
# و گفت: آرام گرفتن اسباب در دل منقطع گرداند از اعتماد کردن بر
# ~~مسبب الاسباب.
# پرسیدند: به چه چیز بنده دوستی خدای حاصل تواند کرد؟ گفت: به
# ~~دشمنی آنچه خدای دشمن گرفته است و آن دنیا است و نفس. ms481
# و گفت: اصل توحید سه است: شناختن خدای را به ربوبیت؛ و اقرار
# ~~کردن خدای را به وحدانیت؛ ونفی کردن جملهآ انداد1.
# و گفت: عارف صید معروف است که معروف او را صید کرده است تا
# ~~مکرمش گرداند و در حظیرة القدس2 بنشاند.
# و گفت: درست کردن معاملات به دو چیز است: صپر؛ و اخلاص. صبر
# ~~بروی، واخلاص در وی.
# و گفت: مخلص چون دل به حق دهد سلوت3 باشد و چون به خلق دهد
# ~~فکرت باشد.
# و گفت: تصوف حسن خلق است.
# و گفت: تصوف حالی است که غایب گرداند صاحب آن را از گفت و
# ~~گوی و می برد تا به خدای ذوالمنن و از آنجا بیرون گرداند تا خدای بماند
~~و او
# ~~نیست شود.
# و گفت: این مذهبی است همه جد. به هزل آمیخته مگردانید.
# و گفت عزیزترین نشستن فقر آن بود که با فقرا نشیند. پس چون بینی که
# ~~فقیر جدا گردد از فقیر به یقیندان که از علتی خالی نیست.
# نقل است که بعضی از اصحاب از او وصیت خواستند. گفت: پیش کسی
# ~~روید که شما را به از من بود و مرا به کسی بگذارید که به از شما باشد،
~~رحمة PageV01P597
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0657.jpg)

# ذکر محمد فضل قدس الله روحه العزیز
# آن متمکن به کرامات و حقایق، آن متعین به اشارت و دقایق، آن مقبول
# ~~طوایف، آن مخصوص لطایف، آن در مرغزار عشق وعقل: ابوعبدالله محمدبن
# ~~فضل رحمة الله علیه، از کبار مشایخ خراسان بود، وستودهآ همه بود، ودر
# ~~ریاضات ورنج بی نظیر بود، و درفتوت ومروت بی همتا بود، و مرید خضرویه
# ~~بود، و ترمذی را دیده بود، و بوعثمان حیری را بد و میلی عظیم بود.
~~چنانکه یکبار
# ~~بدو نامه نوشت که علامت شقاوت چیست؟ گفت: سه چیز: یکی آنکه حق
# ~~تعالی او را علم روزی کند، و از عمل محروم گرداند؛ دوم آنکه عمل دهد، و
~~از
# ~~اخلاص محروم کند؛ سوم آنکه ms482 صحبت صالحان روزی کند و از حرمت داشت
# ~~ایشان محروم کند.
# و بوعثمان حیری گفت: محمد فضل سنسار مردان است. و بوعثمان با
# ~~همه جلالت خود گفتی: اگرقوت دارمی در پناه محمد فضل رومی تا سر من
# ~~صافی شدی به دیدار او. و او از اهل بلخ جفای بسیار کشید و از بلخ بیرون
# ~~کردند و او ایشان را گفت: یا رب صدق از ایشان باز گیر.
# نقل است که از او پرسیدند: سلامت صدوربه چه حاصل آید؟ گفت: بله
# ~~ایستادن به حق الیقین و آن حیاتی بود تا بعد از آن علم الیقین دهند تا
~~به PageV01P598
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0658.jpg)

# ~~علم الیقین مطالعهآ عین الیقین کند، تا اینجا سلامت یابد؛ وتا نخست غین
~~الیقین
# ~~نبود، علم الیقین نبود- که کسی را که کعبه ندید هرگز او را علم الیقین
~~به کعبه
# ~~نبود. پس معلوم شد که علم الیقین بعد از عین الیقین تواند بود که آن
~~علمی که
# ~~پیش از عین الیقین بود آن به همت بود و اجتهاد ازاین جای بود که گاه
~~صواب
# ~~افتد وگاه خطا. چون علم الیقین پیدا آمد به علم الیقین مطالعهآ اسرار
~~وحقایق
# ~~عین الیقین توان کرد. مثالش چنان بود که کسی در چاهی افتاده باشد و
~~بزرگ
# ~~شده- ناگاه او را از چاه برآرند- در آفتاب متحیر گردد و مدتی بر آن
~~ثبات کند
# ~~تا به آفتاب دیدن خوی کند، تا چنانکه به آفتاب علمش حاصل شود که بدان
# ~~علم مطالعهآ اسرار آفتاب تواند کرد.
# و گفت: عجب دارم از آنکه به هوای خود به خانهآ او رود و زیارت کند چرا
# ~~قدم بر هوای خود ننهد تا بدو رسد و به او دیدار کند.
# و گفت: صوفی آن است که صافی شود از جملهآ بلاها و غایب گردد از
# ~~جملهآ عطاها.
# و گفت: راحت در اخلاص است از آرزوهای نفس.
# و گفت: چون مرید به گوشهآ خاطر به دنیا نگرد توبیش در وی منگر که او ms483
# ~~مدبرا طریقت شد.
# و گفت: اسلام به چهار چیز از شخصی مفارقت کند: یکی آنکه عمل
# ~~نکند بدانچه داند؛ دوم آنکه عمل کند بدانچه نداند؛ سوم آنکه نجوید آنچه
# ~~نداند؛ چهارم آنکه مردمان را منع کند از آموختن.

PageV01P599

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0659.jpg)

# ~~با رغبتترین در حفظ شتت و متابعت.
# و گفت: محبت ایثار است و آن چهار معنی است: یکی دوام ذکر به دل و
# ~~شاد بودن بدان؛ دوم انسی عظیم گرفتن به ذکر حق؛ سوم قطع اشغال کردن و
~~از
# ~~هر قاطع که هست باز بریدن؛ چهارم او را بر خود گزیدن و بر هرچه غیر او
~~است
# ~~چنانکه حق تعالی گفته است قن ان کان اباؤکم وابناوکم واخوانکم
# ~~وأزواجکم الی قوله أحب إلیکم ین الله ورسوله الآیة. وصفت محبان حق این
# ~~است که محبت ایشان بر معنی ایثار بود. بعد از این معاملت ایشان بر چهار
~~منزل
# ~~رود: یکی محبت؛ دوم هیبت؛ سوم حیا؛ چهارم تعظیم.
# و گفت: ایثار زاهدان به وقت بی نیازی بود و ایثار جوانمردان به وقت
# ~~حاجت.
# و گفت: زهد در دنیا ترک است و اگر نتوانی ایثار کنی و اگر نتوانی خوار
# ~~داری.

PageV01P600

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0660.jpg)

# ذکر ابوالحسن بوشنجی قدس الله روحه العزیز
# آن صادق کار دیده، آن مخلص بار کشیده، آن موحد یک رنگی : شیخ
# ~~ابوالحسن بوشنجی رحمة الله علیه؛ ازجوانمردان خراسان بود، ومحتشم ترین
# ~~اهل زمانه، وعالمترین در علم طریقت، ودر تجرید قدمی ثابت داشت. بوعثمان
# ~~و ابن عطا و جرئری و بوعمرو را دیده بود و سالها از بوشنج برفت و به
~~عرای
# ~~می بود. چون باز آمد به زندقه منسوب کردندش. از آنجا به نشابور آمد و
~~عمر آنجا
# ~~گذاشت. چنانکه مشهور شد تا به حدی که روستایی [ای] را دراز گوشی گم
# ~~شده بود، پرسید: در نشابور پارساتر کیست؟ گفتند: ابوالحسن بوشنجی.
# بیامد و در دامنش آویخت که: خرمن تو بردهای. در ماند. گفت: ای
# ~~جوانمرد! غلط کرده ای. من تو ms484 را اکنون می بینم. گفت: نی! خر من
~~توبردهای.
# ~~در ماند. دست بر داشت و گفت: الهی مرا ازوی باز خر.
# درحال یکی آواز داد که: او را رها کن که خریافتیم. بعد از آن روستایی
# ~~گفت: ای شیخ! من دانستم که توندیده ای. لکن من خود را هیچ آبروی ندیدم
# ~~بر این درگاه. گفتم: تا تو نفسی بزنی تا مقصود من برآید.
# نقل است که یک روز در راهی می رفت، ناگاه ترکی درآمد و قفایی بر
# ~~شیخ زد و برفت. مردمان گفتند: چرا کردی که او شیخ ابوالحسن است، مردی
### | 601 PageV01P601
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0661.jpg)

# ~~بزرگ. پشیمان شد و باز آمد و از شیخ عذر می خواست. شیخ گفت: ای دوست!
# ~~فارغ باش که ما این نه ازتودیدیم، از آنجا که رفت غلط نرود.
# نقل است که در متوضا بود. در خاطرش آمد که این بیرهن به فلان درویش
# ~~می باید داد. خادم را آواز داد و گفت: این پیراهن از سر من برکش و به
~~فلان
# ~~درویش ده.
# خادم گفت: ای خواجه! چندان صبر کن که بیرون آیی. گفت: می ترسم
# ~~که شیطان راه بزند و این اندیشه بر دلم سرد گرداند.
# نقل است که یکی از او پرسید: چگونه ای؟ گفت: دندانم فرسوده شد از
# ~~نعمت حق خوردن، وزبانم از کار شد از بس شکایت کردن.
# پرسیدند. مروت چیست؟ گفت: دست داشتن از آنچه بر تو حرام است تا
# ~~مروتی باشد که با کرام الکاتبین کرده باشی.
# و پرسیدند تصوف چیست؟ گفت: تصوف اسمی و حقیقت پدید نه وپیش
# ~~ازاین حقیقت بود بی اسم.
# پرسیدند از تصوف گفت: کوتاهی امل است و مداومت بر عمل.
# پرسیدند از فتوت. گفت: مراعات نیکو کردن و بر موافقت دایم بودن و از
# ~~نفس خویش به ظاهر چیزی نادیدن که مخالف آن بود باطن تو.
# و گفت: توحید آن بود که بدانی که او مانند هیچ ذاتی نیست.
# و گفت: اخلاص آن ms485 است که کرام الکاتبین نتوانند نوشت و شیطان آن را
# ~~تباه نتواند کرد و آدمی بر وی مطلع نتواند شد.
# و گفت: اول ایمان به آخر آن پیوسته است.
# و گفتند: ایمان و توکل چیست؟ گفت: آنکه نان از پیش خود خوری و
# ~~لقمه خرد خایی1 به آرام دل و بدانی که آنچه تورااست از توفوت نشود.

PageV01P602

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0662.jpg)

# و گفت: هرکه خود را خوار داشت خدای تعالی او را رفیع القدر گردانی و
# ~~هرکه خود را عزیز داشت خدای تعالی او را خوار گردانید.
# نقل است که یکی از او دعا خواست. گفت: حق تعالی تورا از فتنهآ تو
# ~~نگاه دارد.
# نقل است که بعد از وفات او درویشی به سر خاک او می رفت و از حق
# ~~تعالی دنیا می خواست. شبی ابوالحسن را به خواب دید که گفت: ای درویش!
# ~~چون به سرخاک ماآیی نعمت دنیا مخواه. اگر نعمت دنیا خواهی به سر خاک
# ~~خواجگان دنیا رو، و چون اینجا آیی همت از دو کون بریده کردن خواه، رحمة
# ~~الله علیه.

PageV01P603

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0663.jpg)

# ذکر محمد بن علی الترمذی قدس الله روحه العزیز
# آن سلیم سنت، آن عظیم ملت، آن مجتهد اولیا، آن متفرد اصفیا، آن محرم
# ~~حرم ایزدی، شیخ وقت : محمدبن علی الترمذی رحمة الله علیه؛ از محتشمان
# ~~شیوخ بود، و از محترمان اهل ولایت، وبه همه زبانها ستوده، و آیتی بود
~~در شرح
# ~~معانی، ودر احادیث وروایات اخبار ثقه1 بود، و در بیان معارف و حقایق
# ~~اعجوبه بود. قبولی به کمال، وحلی شگرف، وشفقتی وافر، وخلقی عظیم، و
# ~~او را ریاضات و کرامات بسیاراست. و درفنون علم کامل، و در شریعت و
# ~~طریقت مجتهد. وترمذیان جماعتی به وی اقتدا کنند، و مذهب او بر علم بوده
# ~~است که عالم ربانی بود، و حکیم امت بود و مقلد کسی نبود که صاحب کشف
# ~~و صاحب اسرار بود، وحکمتی به غایت داشت. چنانکه او را حکیم الاولیا
# ~~خواندند، ms486 وصحبت بوتراب وخضرویه وابن جلا یافته بود، وبا یحیی معاذ سخن
# ~~گفته بود. چنانکه گفت: یک روز سخنی میگفتم در مناظرهآ امیر یحیی. متحیر
# ~~شد در آن سخن. و او را تصانیف بسیار است. همه مشهور و مذکور و در وقت
~~او
# ~~در ترمذ کسی نبود که سخن او فهم کردی و از اهل شهر مهجور بودی و در
~~ابتدا PageV01P604
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0664.jpg)

# ~~دو طالب علم راست شد که به طلب علم روند. چون عزم درست شد مادرش
# ~~بمگین شد و گفت: ای جان مادر! من ضعیفم و بی کس و تومتولی کار من.
# ~~مرا به که میگذاری؟ و من تنها و عاجز.
# از آن سخن دردی به دل او فرو آمد. ترک سفر کرد و آن دو رفیق او به طلب
# ~~علم شدند. چون چند گاه برآمد روزی در گورستان نشسته بود و زار می گریست
# ~~که : من اینجا مهمل وجاهل ماندم ویاران من باز آیند، به کمال علم
~~رسیده.
# ناگاه پیری نورانی بیامد و گفت: ای پسر! چرا گریانی؟ گفت: [حال]
# ~~باز گفتم. پیر گفت: خواهی تا تو را هر روزی سبقی گویم تا به زودی از
~~ایشان
# ~~درگذری؟ گفتم: خواهم. پس هر روز سبقم میگفت تا سه سال برآمد. بعد از آن
# ~~مرا معلوم شد که او خضر بوده است، واین دولت به رضای والده یافتم.
# ابر بکر وراق گفت: هر یکشنبه خضر علیه السلام به نزدیک او آمدی و
# ~~واقعها از یکدیگر پرسیدندی. و هم او نقل کند که روزی محمدبن علی الحکیم
# ~~مرا گفت: امروز تو را جایی برم. گفتم: شیخ داند. با وی برفتم. دیری بر
~~نیامد
# ~~که بیابانی دیدم سخت صعب و تختی زرین در میان بیابان نهاده، در زیر
# ~~درختی سبز و چشمهآ آب، و یکی بر آن تخت لباس زیبا پوشیده. چون شیخ
# ~~نزدیک او شد برخاست و شیخ را بر تخت نشاند. چون ساعتی برآمد از هر طرفی
# ~~گروهی می آمدند، ms487 تا چهل تن جمع شدند و اشارتی کردند بر آسمان، طعامی
# ~~ظاهر شد. بخوردند. شیخ می پرسید از آن مرد و او پاسخ میگفت. چنانکه من
# ~~یک کلمه از آن فهم نکردم. چون ساعتی بر آمد دستوری خواست و بازگشت و
# ~~مرا گفت: رو که سعید گشتی. پس چون زمانی برآمد بترمذ باز آمدم. گفتم:
~~ای
# ~~شیخ! آن چه بود و چه جای بود و آن مرد که بود؟ گفت: تیه1 بنی اسرائیل
~~بود و PageV01P605
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0665.jpg)

# ~~آن مرد قطب المدار بود. گفتم: در این ساعت چگونه رفتیم و باز آمدیم؟
~~گفت:
# ~~یا ابابکر! چون برنده او بود توان رسیدن. تو را با چگونگی چه کار؟ تورا
~~با
# ~~رسیدن کار، نه با پرسیدن.
# نقل است که گفت: هرچند با نفس کوشیدم تا او را بر طاعت دارم با وی
# ~~بر نیامدم. از خود نومید شدم. گفتم: مگر حق تعالی این نفس از برای دوزخ
# ~~آفریده است؟ دوزخی را چه پرورم. به کنار جیحون شدم و یکی را گفتم تا
# ~~دست و پای من ببست و برفت. پس به پهلو غلطیدم و خود را در آب انداختم
~~تا
# ~~مگر غرقه شدم. آب بزد و دست من بگشاد و موجی بیامد و مرا بر کنار
~~انداخت.
# ~~از خود نومید گشتم. گفتم: سبحان الله! نفسی آفریدهای که نه بهشت را
~~شاید و
# ~~نه دوزخ را. در آن ساعت که از خود ناامید شدم به برکت آن سر من گشاده
# ~~گشت. بدیدم آنچه مرا بایست و همان ساعت از خود غایب شدم تا بزیستم به
# ~~برکت آن ساعت زیستم
# ابوبکر وراق گفت: شیخ روزی جزوی چند از تصانیف خود به من داد که
# ~~این را در جیحون اندازم. در وی نگاه کردم همه لطایف و حقایق بود. دلم
~~نداد.
# ~~در خانه بنهادم و گفتم: انداختم. گفت: چه دیدی؟ گفتم: هیچ. گفت:
# ~~نینداختی برو و بینداز. گفتم: مشکلم دو شد: یکی آنکه چرا در آب ms488 می
~~اندازد؛ و
# ~~یکی آنکه چه برهان ظاهر خواهد شد. باز آمدم و در جیحون انداختم. جیحون
# ~~دیدم که ازهم بازشد و صندوقی سر گشاده پدید آمد و آن اجزا در آن افتاد.
~~پس
# ~~سر برهم آورد و جیحون به قرار باز آمد. عجب داشتم از آن. چون به خدمت
~~شیخ
# ~~آمدم گفت: اکنون انداختی. گفتم: ایها الشیخ به عزة خدای که این سر با
~~من
# ~~بگوی. گفت: چیزی تصنیف کرده بودم در علم این طایفه که کشف تحقیق آن
# ~~بر عفول مسکل بود. برادرم صرارش *رخواست و آن صندوق را ماهی بود که
# نقل است که یکبار جمله تضانیف خود در آب انداخ. حصر علیه السلام
~~PageV01P606
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0666.jpg)

# ~~59. ذکر محمعد بن علی الترمدی
# ~~آن جمله را بگرفت و باز آورد و گفت: خود را بدین مشغول می دار.
# سخن اوست که گفت: هرگزیک جزو تصنیف نکرده ام تا گویند این
# ~~تصنیف او است، ولکن چون وقت بر من تنگ شدی مرا بدان تسلی بودی.
# نقل است که گفت: در عمر خود هزار و یک بار خدای تبارک و تعالی و
# ~~تقدس به خواب دیدم.
# نقل است که در عهد او زاهدی بزرگ بود و پیوسته بر حکیم اعتراض
# ~~کردی و حکیم کلبه ای داشت در همه دنیا. چون از سفر حجاز باز آمد سگی در
# ~~آن کلبه - بچه نهاده بود- که در نداشت. شیخ نخواست که او را بیرون کند.
# ~~هشتاد بار می رفت و می آمد تا باشد که سگ به اختیار خود آن بچه گان را
~~بیرون
# ~~برد. پس همان شب آن زاهد پیغمبر علیه السلام را به خواب دید که فرمود:
~~ای
# ~~فلان! با کسی برابری میکنی که از برای سگی هشتاد بار مساعدت کرد. برو.
# ~~اگر سعادت ابدی می خواهی کمر خدمت او برمیان بند. و آن زاهد ننگ
# ~~داشتی از جواب سلام حکیم بعد از آن همه عمر در خدمت شیخ به سر برد.
# نقل ms489 است که از عیال او پرسیدند: چون شیخ خشم گیرد شما دانید؟
# ~~گفتند؟ دانیم. چون از ما بیازارد، آن روز با ما نیکی بیشتر کند و نان و
~~آب
# ~~نخورد و گریه و زاری کند و گوید الهی توزا به چه آزردم تا ایشان را بر
~~من
# ~~بیرون آوردی. الهی توبه کردم. ایشان را به صلاح بازآر. ما بدانیم و
~~توبه کنیم
# ~~تا شیخ از بلا بیرون آریم.
# نقل است که مدتی خضر را ندید تا روزی که کنیزک جامهآ کودک شسته
# ~~بود و طشتی پر نجاست و بول کرده و شیخ جامهآ پاکیزه با دستاری پاک
~~پوشیده
# ~~بود و به جامع می رفت، مگر کنیزک به سبب درخواستی در خشم شد و آن طشت
# ~~پر داشت به سر شیخ فرو کرد. شیخ هیچ نگفت و آن خشم فرو خورد. درحال
# ~~خضر را علیه السلام بیافت.
# نقل است که گفتند او را چندان ادب است که پیش عیال خود بینی پاک
~~PageV01P607
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0667.jpg)

# ~~نکرده است. مردی آن بشنود و قصد زیارت او کرد. چون او را بدید در مسجد
# ~~ساعتی توقف کرد تا از اوراد فارغ شد و بیرون آمد. مرد بر اثر او برفت.
~~در راه
# ~~گفت: کاشکی بدانستمی که آنچه گفتند راست است. شیخ به فراست
# ~~بدانست. روی بدو کرد و بینی پاک کرد. او را عجب آمد. با خود گفت: آنچه
# ~~مرا گفتند یا دروغ گفتند، یا این تازیانهیی است که شیخ مرا می زند، تا
~~سر
# ~~بزرگان نطلبم. شیخ این هم بدانست. روی بدو کرد و گفت: ای پسر! تورا
# ~~راست گفتند، ولکن اگر خواهی تا سر همه پیش تونهند، سر خلق بر خلق
# ~~نگاه دار که هرکه سر ملوک بگوید همه سری را نشاید.
# نقل است که در جوانی زنی صاحب حمال او را به خود خواند، اجابت
# ~~نکرد، تا روزی خبر یافت که شیخ در باغی است. خود را بیاراست و آنجا
~~رفت.
# ~~شیخ ms490 چون بدانست بگریخت. زن بر عقب می دوید و فریاد میکرد که درخون
# ~~من سعی میکنی . شیخ التفات نکرد و بر دیواری بلند شد و خود را فرو
~~انداخت.
# ~~چون پیر شد روزی مطالعهآ احوال واقوال خود میکرد. آن حالش یاد آمد. در
# ~~خاطرش آمد که چه بودی اگر حاجت آن زن روا کردمی که جوان بودم و بعد از
# ~~آن توبه کردمی. چون این در خاطر خود بدید رنجور شد. گفت: ای نفس خبیث
# ~~پر معصیت! پیش از چهل سال در اول جوانی تورا این خاطر نبود. اکنون در
# ~~پیری بعد از چندین مجاهده پشیمانی بر نا کرده گناه از کجا آمد. اندوهگن
~~شد و
# ~~به ماتم بنشست. سه روز ماتم این خاطر بداشت. بعد از سه روز بیغمبر را
# ~~علیه السلام در خواب دید که فرمود: ای محمد! رنجور مشو که نه از آن است
~~که
# ~~در روزگار تو تراجعی1 است، بل که این خاطر تورا از آن بود که از وفات
~~ما PageV01P608
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0668.jpg)

# ~~مفارقت ماست نه آنکه صفت تو در نقصان است.
# نقل است که گفت: یکبار بیمارشدم و از اوراد زیادتی بازماندم. گفتم:
# ~~دریغا! تن درستی که از من چندان خیرات می آمد، اکنون همه گسسته شد.
# ~~آوازی شنیدم که : ای محمد! این چه سخن بود که گفتی؟ کاری که تو کنی نه
# ~~چنان بود که ما کنیم. کار تو جز سهو و غفلت نبود و کار ما جز صدق نبود.
# ~~گفت از آن سخن ندم خوردم و توبه کردم.
# و سخن اوست که بعد از آنکه مرد بسی ریاضت کشیده و بسی ادب ظاهر
# ~~بجای آورده و تهذیب اخلاق حاصل شده انوار عطاهای خدای تعالی در دل خود
# ~~باز یابد و دل او بدان سبب سعتی1 گیرد و سینهآ او منشرح2 گردد و نفس او
~~به
# ~~فضای توحید درآید و بدان شاد شود لاجرم اینجا ترک عزلت گیرد و در سخن
~~آید
# ~~و شرح ms491 دهد فتوحی که او را در این راه روی نموده باشد تا خلق او را به
~~سبب
# ~~سخن او و به سبب فتوح او از غیب گرامی دارند و اعزاز کنند و بزرگ شمرند
~~تا
# ~~نفس اینجا فریفته شود و همچون شیری از درون او بجهد و بر گردن او نشیند
~~و آن
# ~~لذت که در ابتدای مجاهده در خود یافته باشد منبسط گردد، چنانکه ماهی از
# ~~دام بجهد چگونه در دریا غوص کند و هرگزپیش او را به دام نتواند آورد.
~~نفس
# ~~که بفضای توحید رسد هزار بار خبیث تر و مکارتر از آن بود که اول پیش او
~~در
# ~~قید نیاید، از آنکه در اول بسته بود و اینجا گشاده و منبسط گشت، و در
~~اول از
# ~~صیق بشریت آلت خویش ساخته بود اینجا از وسعت توحید آلت خود سازد.
# ~~پس از نفس ایمن مباش و گوش دارتا بر نفس ظفریابی و از این آفت که گفتیم
# ~~حذر کنی که شیطان در درون نشسته است.
# چنانکه هم محمد علی حکیم نقل کرده است که چون آدم و حوا به هم
# ~~رسیدند و توبهآ ایشان قبول افتاد روزی آدم به کاری رفت. ابلیس بچهآ خود
~~را-
# ~~خباس نام- پیش حوا آورد و گفت: مرا مهمی پیش آمده است. بچهآ مرا
~~PageV01P609
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0669.jpg)

# ~~نگاهدارتا باز آیم. حوا قبول کرد. ابلیس برفت. چون آدم باز پس آمد
~~پرسید:
# ~~این کیست؟ گفت: فرزند ابلیس است که به من سپرده است. آدم او را ملامت
# ~~کرد که چرا قبول کردی. و در خشم شد و آن بچه را بکشت و پاره پاره کرد و
~~هر
# ~~پارهیی، از شاخ درختی بیاویخت و برفت. ابلیس باز آمد و گفت: فرزند من
# ~~کجاست؟ حوا احوال باز گفت و گفت پارهیاره کرده است و هر پارهیی از شاخ
# ~~درختی آویخت. ابلیس فرزند را آوازداد به هم پیوست و زنده شد و پیش
~~ابلیس
# ~~آمد. دیگر باره حوا را گفت: ms492 او را قبول کن که مهمی دیگر دارم. حوا قبول
# ~~نمی کرد. به شفاعت و زاری پیش آمد تا قبول کرد. پس ابلیس برفت و آدم
~~بیامد
# ~~و او را بدید. پرسید: چیست؟ حوا احوال باز گفت. آدم حوا را برنجانید و
~~گفت:
# ~~نمی دانم تا چه سر است در این که فرمان من نمی بری و از آن دشمن خدای
# ~~می بری و فریفتهآ سخن او می شوی؟ پس او را بکشت و بسوخت و خاکستر او را
# ~~نیمی به آب انداخت و نیمی به باد بر داد و پرفت. ابلیس باز آمد و فرزند
~~طلبید.
# ~~حوا حال بگفت ابلیس فرزند را آواز کرد. آن اجزای او به هم پیوست و زنده
~~شد
# ~~و پیش ابلیس نشست. پس ابلیس دگر بار حوا را گفت او را قبول نمی کرد-
# ~~که آدم مرا هلاک کند- پس ابلیس سوگند داد تا قبول کرد. ابلیس برفت. آدم
# ~~بیامد. دیگر بار او را بدید. در خشم شد و گفت خدای داند تا چه خواهد
~~بود که
# ~~سخن او می شنوی و آن من نمی شنوی. پس در خشم شد و خناس را بکشت و
# ~~قلیه1 کرد و یک نیمه خود بخورد و یک نیمه به حوا داد. و گویند که آخرین
~~بار
# ~~ختاس را به صفت گوسغندی آورده بود. جون ابلیس باز آمد و فرزند طلبید
~~حوا
# ~~حال باز گفت که: او را قلیه کرد و یک نیمه من خوردم و یک نیمه آدم.
~~ابلیس
# ~~گفت: مقصود من این بود تا خود را در درون آدم راه دهم . چون سینهآ او
~~مقام من
# ~~شد مقصود من حاصل گشت. چنانکه حق تعالی در کلام قدیم خود یاد میکند
~~PageV01P610
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0670.jpg)

# ~~58. ذکر محمد بن -کی الترمدی
# ~~آلخناس آلذی یونوس فی صدور الناس * من آلجنة وآلناس این است.
# و گفت: هرکه را یک صفت از صفات نفسانی مانده باشد، چون مکاتبی
# ~~بود که اگریک درم بر وی باقی ms493 بود او آزاد نبود و بندهآ آن یک درم بود
~~اما آن
# ~~را که آزاد کرده باشند و بر وی هیچ نمانده بود، این چنین کس مجذوب بود
# ~~که حق تعالی او را از بندگی نفس آزاد کرده بود، در آن وقت که او را جذب
# ~~کرده بود. پس آزاد حقیقی او بود کما قال الله تعالی آلله یجتبی إلیه من
~~یشاء
# ~~وتهدی إلیه من ینیب. اهل اجتبا آن کسانند که در جذبه افتادند واهل
~~هدایت
# ~~آن قوم اند که به انابت او را جویند.
# و گفت مجذوب را منازل است چنانکه بعضی را از ایشان ثلث نبوت
# ~~دهند، وبعضی را نصفی، و بعضی را زیادت از نصف تا به جایی برسد که
# ~~مجذوبی افتد که حظ او از نبوت بیش از همه مجذوبان بود، و او خاتم
~~الاولیا
# ~~بود، ومهتر جملهآ اولیا بود، چنانکه محمد مصطفی علیه السلام مهتر جملهآ
~~انبیا
# ~~بود وختم نبوت بدو بود.
# و گفت: آن مجذوب تواند بود که مهدی بود اگر کسی گوید که اولیا را از
# ~~نبوت چون نصیب بود؟ گویم پیغامبر علیه السلام. گفت اقتصاد و هدی صالح و
# ~~سمت حسن یک جزو است، از بیست وچهار جزونبوت. ومجذوب را اقتصاد و
# ~~هدی صالح نتواند بود. و پیغمبر فرمود علیه السلام که خواب راست جزوی
~~است
# ~~از نبوت. وجایی دیگر گفت: هرکه یک درم از حرام به خصم باز دهد درجهیی
# ~~از نبوت بیابد. پس این همه مجذوب را تواند بود.
# و گفت: درست ترنشان اولیا آن است که از اصول علم سخن گوید. قایلی
# ~~گفت: آن چگونه بود؟ گفت: علم ابتدا بود، وعلم مقادیر، وعلم عهد میثاق،
~~و
# ~~علم حروف. این اصول حکمت است وحکمت علما این است و این علم بر
# ~~بزرگان اولیا ظاهر شود و کسی از ایشان قبول تواند کرد که ابلیس را از
~~ولایت او
# ~~حی نبود.

PageV01P611

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0671.jpg)

# گفتند: اولیا از سوء خاتمت ترسند. گفت: بلی ms494 ولیکن آن خوف خطرات
# ~~بود و روزی نبود که حق تعالی دوست ندارد که عیش خوش را بر ایشان تیره
# ~~بگرداند.
# و گفت: مشنول به ذکر او چنان بود که از او سؤال نتواند کرد و این متام
# ~~بزرگتر از آن مقام است که بلعمیان فهم کنند. گفتند: بلعمیان کدام قوم
~~اند؟
# ~~گفت: آنکه ایشان آیات الهی را اهل نهاند.
# پرسیدند از تقوی و جوانمردی. گفت: تقوی آن است که در قیامت
# ~~هیچ کس دامنت نگیرد و جوانمردی آن که تودامن هیچ کس نگیری.
# و گفت: عزیز کی است آنکه معصیت او را خوار نکرده است، و آزاد
# ~~کسی است که طمع او را بنده نکرده است، و خواجه کسی است که شیطان او
# ~~را بنده نکرده است، و عاقل کسی است که پرهیزگاری برای خدای تعالی و
# ~~حساب نفس خویش کند.
# و گفت: هرکه در طریقت افتاد او را با اهل معصیت میچ انکار بنماند.
# و گفت: هرکه از چیزی بترسد از او بگریزد و هرکه از خدای ترسد در وی
# ~~گریزد.
# و گغت: اصل مسلمانی دو چیز است: یکی دید متت، و دوم خوف
# ~~قطعیت.
# و گفت: بر هیچ گم کردهای آن غم نباید خورد که بر گم کردهآ نیت، که
# ~~هیچ کار خیر بی نیت درست نیاید.
# و گفت: هرکه را همت او دینی گردد همه کارهای دنیایی او دینی گردد،
# ~~و هرکه را همت او دنیایی گردد همه کارهای دینی او به شومی همت وی
# ~~دنیایی گردد.

PageV01P612

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0672.jpg)

# ~~جاهل بود به اوصاف ربوبیت جاهل تربود.
# و گفت: تومی خواهی که با بقای نفس خود حق را بشناسی، و نفس تو
# ~~خود را نمی شناسد و نمیتواند شناخت، چگونه حق را تواند شناخت؟
# و گفت: بدترین خصال مرد دوستی کبر است و اختیار در کارها. زیرا که
# ~~کبر از کسی لایق بود که ذات او بی عیب بود و اختیار از کسی درست بود که
# ~~علم ms495 او بی جهل بود.
# و گفت: صد شیر گرسنه در رمهآ گوسفند چندان تباهی نکند که یک
# ~~ساعت شیطان کند و صد شیطان آن تباهی نکند که یک ساعت نفس آدمی
# ~~کند با وی.
# و گفت: بسنده است مرد را این عیب که شاد میکند او را آنچه زیانگار او
# ~~است.
# و گفت: حق تعالی ضمان رزق بندگان کرده است. بندگان را ضمان
# ~~توکل باید کرد.
# و گفت: مراقبت آن را باید کرد که هیچ نظر او از تو غایب نیست، و شکر
# ~~کسی را باید کرد که نعمت او از تو منقطع نیست و خضوع کسی را باید کرد
~~که
# ~~قدم از ملک و سلطنت او هرگز بیرون نتوان نهاد.
# و گفت: جوانمردی آن بود که راه گذری و مقیم بیش تویکسان بود.
# و گفت: حقیقت محبت حق تعالی دوام انس است به ذکر او.
# و گفت: اینک میگویند که دل نامتناهی است. راست نیست زیرا که هر
# ~~دلی را کمالی معلوم است که چون آنجا برسد بایستد. اما معنی آن است که
~~راه
# ~~وعلی آله وسلم رحمة الله علیه.

PageV01P613

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0673.jpg)

# ~~5)
# ذکر ابوالخیراقطع قدس الله روحه العزیز
# آن پیش رو صف رجال، آن بدرقهآ راه کمال، آن پیک بادیهآ بلا، آن مرد
# ~~مرتبهآ رضا، آن طلیعهآ فقر را مطلع، شیخ ابوالخیر اقطع رحمة الله علیه،
~~از کبار
# ~~مشایخ بود، واز اشراف اقران، وصاحب فراستی عظیم بود، واز مغرب بوده
# ~~است، و با ابن جلا صحبت داشته بود، و سباع و آهوبا او انس گرفته بودند
~~و با
# ~~شیر و اژدها هم قرینی کردی و حیوانات پیش او بسی آمدندی.
# و گفت: در کوه لکام بودم، سلطان می آمد. هرکه را می دید دیناری بر
# ~~دست می نهاد. یکی به من داد. پشت دست آنجا داشتم و در کنار رفیقی
# ~~انداختم. اتفاق افتاد که بی وضو کراسه1 بر گرفتم. یک روز بدان بازار می
~~رفتم
# ~~با اصحاب- به هم چون ms496 شوریده ای- جماعتی دزدی کرده بودند. در میان بازار
# ~~ایشان بگریختند و همه خلق به هم برآمدند. در صوفیان آویختند. شیخ گفت:
# ~~مهتر ایشان منم. ایشان را خلاص دهید که رهزن منم. با مریدان گفت: هیچ
# ~~مگویید. آخر او را ببردند و دستش ببریدند. گفتند: توچه کسی؟ گفت: من
# ~~فلانم. امیر گفت: زهی آتشی که در جان ما زدی. گفت: باک نیست که
~~PageV01P614
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0674.jpg)

# ~~دستم خیانت کرده است. مستحق قطع است. گفت: چیزی به دستم رسیده
# ~~است که دستم از آن یا کیزه تر بود و آن سیم لشکری بود و دست به چیزی
~~رسیده
# ~~است که آن از دست من پاکیزه تر بود، و آن مصحف است، که بی وضوبر
# ~~گرفته ام. چون به خانه باز آمد عیالش فریاد بر گرفت: شیخ گفت: چه جای
# ~~تعزیت است، جای تهنیت است. اگر چنان بودی که دست ما نبریدندی دل ما
# ~~ببریدندی و داغ بیگانگی بر دل ما نهادندی، به دست ما چه بودی.
# و جمعی چنین نقل کنند که در دست او کلی1 افتاد. طبیبان گفتند:
# ~~دستش بباید برید. او بدان رضا نداد. مریدان گفتند: صبر کنید تا در نماز
~~شود-
# ~~او را دگر خبر نبود- چنان کردند. چون او نماز تمام کرد دست را بریده
~~یافت.
# نقل است که گفت: یکی در بادیه می رفت- بی آب و بی آلت سفر- با
# ~~خود اندیشه کردم که او را به جان هیچ کارنیست. روی باز پس کرد و گفت:
# ~~الغیبة حرام. از هوش بشدم وچون به هوش باز آمدم با خود توبه کردم. روی
~~باز
# ~~پس کرد و گفت: وهو الذی یقبل التربة عن عباده. و گفت: دل صافی نتوان
# ~~کرد الا به تصحیح نیت با خدای وتن را صفا نتوان داد الا به خدمت اولیا.
# و گفت: دلها را جایگافها است. دلی است که جای ایمان است_
# ~~شفیق است بر جملهآ مسلمانان، و جهد کردن در کارهای ایشان، ویاری دادن
# ~~ایشان در آنچه ms497 صلاح ایشان در آن بود- و دلی است که جایگاه نفاق است.
# ~~علامت آن حقد است وغل2 وحسد.
# و گفت: دعوی رعونتی است که کوه حمل آن نتواند کرد.
# و گفت: هیچکس به جای شریف نرسد مگر به موافقت قرار گرفتن و ادب
# ~~به جای آوردن و فریضهها به جای داشتن و با بیگانگان صحبت ناکردن،
~~PageV01P615
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0675.jpg)

# ذکر عبد الله تروغبذی قدس الله روحه العزیز
# آن پا کباز ولایت، آن شاهباز هدایت، آن سالک بادیهآ تجرید، آن سابق راه
# ~~تفرید، آن برکندهآ بیخ خودی: شیخ عبدالله تروغبذی رحمة الله علیه.
~~یگانهآ عهد
# ~~بود، و نشانهآ وقت بود، وازجملهآ مشایخ طوس، واز کبار اصحاب، و در ورع
~~و
# ~~تجرید کامل بود و او را کرامات و ریاضات شگرف است. صحبت بوعثمان
# ~~حیری یافته بود و بسی مشایخ دیده. و ابتدای حال او چنان بود که در طوس
# ~~قحطی افتاد، که آدمی می خوردند ویک روز به خانه درآمد. مگر دو من گندم
# ~~یافت در خمره ای، آتش در او افتاد و گفت: این شفقت بود بر مسلمانان، که
# ~~ایشان از گرسنگی می میرند، و تو گندم در خمره نهادهای.
# شوری بدو درآمد. روی به صحرا نهاد و ریاضت و مجاهده پیش گرفت.
# ~~یک بار به اصحاب خویش به سفره نشسته بود- به نان خوردن- منصورحلاج از
# ~~کشمیر می آمد. قبایی سیاه پوشیده، و دو سگ سیاه دردست. شیخ اصحاب را
# ~~گفت: جوانی بدین صفت می آید، و به استقبال می باید رفت که کاراو عظیم
# ~~است.
# اصحاب برفتند و او را دیدند- می آمد و دو سگ سیاه بر دست - همچنان
# ~~روی به شیخ نهاد. شیخ چون او را بدید جای خویش بدو داد تا در آمد وسگان
~~را
# ~~با خود در سفره نشاند. چون اصحاب دیدند که شیخ استقبال او فرمود و جای
### | 61 PageV01P616
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0676.jpg)

# ~~خویش به وی داد، دیچ نتوانستند گفتن. شیخ نظارهآ او میکرد تا او نان می
~~خورد
# ~~و ms498 به سگان می داد، و اصحاب انکار میکردند. پس چون نان بخورد برفت شیخ
# ~~به وداع او برخاست. چون باز گردیدند اصحاب گنتند: شیخا! این چه حالت
~~بود
# ~~که سگ را بر جای خویش بنشاندی و ما را به استقبال چنین کسی فرستادی که
# ~~جملهآ سنرد از نماز ببرد.
# شیخ گفت: این سگ نفس او بود. ازپی او می دوید، از بیرون مانده و
# ~~سگ ما در درون مانده است. وما از پی او می دویم. بس فرق بود از کی که
# ~~متابع سگ بود تا کسی که سگ متابع وی بود. سگ او ظاهر می توانست دیدن
# ~~و بر شما پوشیده است. این بتر از آن هزار بار.
# پیس گفت: این ساعت در آفرینش پادشاه او خواهد بود. اگر سگ دارد و
# ~~اگر ندارد کار روی بدو خواهد داشت.
# نقل است که از او پرسیدند: صفت مرید چیست؟
# گفت: مرید در رنج است ولکن آن سرور طلب است نه عنا و تعب.
# و از او پرسیدند از صوفی و زاهد. گفت: صوفی به خداوند و زاهد به نغس.
# و گفت: حق تعالی هر بندهای را از معرفت خویش به قدر کاری بخشیده
# ~~است تا معرفت او باری دهندهآ او بود بر بلا.
# و گفت: آلات مکشوف است ومعانی مستور.
# و گفت: هرکه خدمت کند در جملهآ عمر خویش، یک روز جوانمردی را
# ~~برکهآ یک روزه خدمت به او رسد. پس حال کسی چگونه بود که جملهآ عمر در
# ~~خدمت ایشان صرف کند؟
# و گفت: هیچ انس نیست در اجتماع برادران به سبب وحشت فراق، وهیچ
# ~~کسی را وسیلتی نبود به خدای حزخدای وسیلت نیست.
# د گفت هرکه دنیا را ترک کند از برای دنیا از غایت حب دنیا بود
# ~~رحمه الله علیه.

PageV01P617

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0677.jpg)

# ذکر ابوبکروراق قدس الله روحه العزیز
# آن خزانهآ علم وحکمت، آن یگانهآ حلم وعصمت، آن شرف عباد1، آن
# ~~کنف زقاد، آن مجرد آفاق: شیخ وقت ms499 ابوبکر وراق رحمة الله علیه؛ از اکابر
# ~~زقاد وعباد بود، و درورع وتقوی تمام و در تجرید و تفرید کمالی خوب
# ~~داشت، و در معاملهآ ادب بی نظیر. چنانکه مشایخ او را مؤدب الاولیاء
~~خواندهاند
# ~~و کشتهآ نفنس و مبارک نفس بود. و با محمد حکیم صحبت داشته بود و
~~ازیاران
# ~~خضرویه بود و در بلخ مقیم بود و او را در ریاضات و آداب تصانیف است، و
# ~~ارادت تا آنگاه که ارادت تورا درست گردد. چون ارادت درست شد اول برکتها
# ~~بر تو گشاده شد.
# نقل است که عمری تا در آرزوی خضربود و هر روز به گورستان رفتی وباز
# ~~آمدی. در رفتن و باز آمدن جزوی قرآن بر خواندی. یک روز چون از دروازه
~~بیرون
# ~~شد پیری نورانی پیش آمد و سلام کرد. جواب داد. گفت: صحبت خواهی؟
# ~~گفت: خواهم.

PageV01P618

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0678.jpg)

# پیر با او روان شد تا به گورستان و در راه با او سخن میگفت، و همچنان
# ~~سخن گویان می آمدند تا به دروازه رسیدند. چون باز خواست گشت، گفت:
# ~~عمری که می خواهی تا مرا بینی. من خضرم. امروز که با من صحبت داشتی از
# ~~خواندن یک جزو محروم ماندی. چون صحبت خضر چنین است، صحبت
# ~~دیگران چه خواهد بود، تا بدانی که عزلت و تجرید و تنهایی بر همه کارها
~~شرف
# ~~دارد.
# نقل است که فرزندی داشت. به دبیرستان فرستاد. یک روز او را دید که
# ~~می لرزید و رویش زرد شده. گفت: تو را چه بوده است؟ گفت استاد آیتی به
# ~~من آموخته است که حق تعالی می فرماید یوما یخعل آلولدان شیبا. آن روز
~~که
# ~~کود کان را پیر گرداند از بیم این آیت چنین شدم.
# پس آن کودک بیمار شد و هم در آن وفات کرد. پدرش بر سر خاک او
# ~~میگریست و میگفت: ای ابوبکر! فرزند تو به یک آیت چنین شد که جان بداد
# ~~و تو چندین سال خواندی ms500 و ختم کردی و در تو اثر نمی کند.
# نقل است که هرگاه که از مسجد بازگشتی و از نمازفارغ شدی از شرم
# ~~آنکه نماز کرده است چنان بودی که کسی را به دزدی گیرند یا به گناهی
# ~~گرفتار آید.
# نقل است که یکی به زیارت او آمد. چون باز می گشت وصیتی خواست.
# ~~گفت: خیر دنیا و آخرت در اندکی مال یافتم و شر هر دو جهان در بسیاری
~~مال
# ~~و آمیختن با مردمان.
# نقل است که گفت: در راه مکه زنی را دیدم. مرا گفت: ای جوان تو
# ~~کیستی؟ گفتم: من مردی غریبم. گفت: شکایت میکنی از وحشت غربت، یا
# گفت: چون این بشنیدم چندان قدرتم نماند که گامی از پی او بر گیرم.
# ~~باز گشتم تا او برفت.

PageV01P619

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0679.jpg)

# و گفت: دری بر من گشادند و گفتند: بخواه. گفتم: خداوندا آن قوم که
# ~~انبیا بودند، و سر غوغای آفرینش، و پیش روان سپاهاند، معلوم است که
~~هربلا و
# ~~اندوه که بود بر سر ایشان فرو آمد. توآن خداوندی که یک ذره بجز از تو
~~به کی
# ~~نرسد. چه خواهم مرا هم دراین مقام بیچارگی خودم رها کن که طاقت بلا
# ~~نمی دارم.
# و گفت: مردمان سه گروهاند: یکی امرا و دوم علما و سوم فقرا. چون امرا
# ~~تباه شوند معاش و اکتساب خلق تباه شود؛ و چون علما تباه شوند دین خلق
~~روی
# ~~به نقصان نهد؛ و چون فقرا تباه شوند زهد و همت درمیان خلق تباه شود.
~~تباهی
# ~~امرا جور و ظلم بود، وتباهی علما میل دنیا بود و متابعت هوا، وتباهی
~~فقرا
# ~~ترک طاعت ومخالفت رضا.
# و گفت: اصل غلبهآ نفس مقارنهآ شهوات است. چون هوا غالب شود دل
# ~~تاریک شود، و چون دل تاریک شود خلق را دشمن گیرد و چون خلق را دشمن
# ~~گیرد خلق نیز او را دشمن گیرند. او با خلق جفا آغاز کند و جور کردن پیش
# ~~گیرد.
# و ms501 گفت: از روزگار آدم تا اکنون هیچ فتنه ظاهر نشد، مگر به سبب آمیختن
# ~~با خلق. و از آن وقت بازتا امروز هیچ کس سلامت نیافت، مگر آنکه از
~~اختلاط
# ~~کرانه کرد.
# و یکی ازاو وصیت خواست. گفت: سنگی برگیر و دوپای خود بشکن، و
# ~~کاردی بردار و زبان خود ببر.
# گفت: که طاقت این دارد؟ گفت: آنکه زبان سر او در نطق آید و گوش
# ~~همت او از خدای شنود، باید که زبان ظاهر او گنگ بود و گوش صورت او کر
# ~~بود. این به زبان بریدن و پای شکستن دست دهد.
# ~~و گفت: حکما از پس انبیاءاند، و بعد از نبوت هیچ نیست مگر حکمت،
# ~~و حکمت احکام اموراست. واول نشان حکمت خاموشی است، و سخن گفتن
~~PageV01P620
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0680.jpg)

# ~~به قدر حاجت.
# و گفت: خاموشی عارف نافعتر بود و کلام او خوشتر.
# و گفت: خدای تعالی از بنده هشت چیز می خواهد. از دل دو چیز: تعظیم
# ~~فرمان خدای؛ و شفقت بر خلق خدای. و از زبان دو چیز می خواهد: اقرار
~~کردن
# ~~به توحید: و رفق کردن با خلق. و ازاندام دو چیز می خواهد: طاعت داشتن
# ~~خدای؛ ویاری دادن مؤمنان. و از خلق دو چیز می خواهد: صبر کردن در حکم
# ~~خدای؛ وحلم با خلق خدای.
# و گنت: هرکه بر نفس خریش عاشق شد کبر و حسد و خواری و مذلت بر
# ~~او عاشت شد.
# و گفت: اگر طمع را گویند که پدرت کیست؟ گوید: در مقدور شک
# ~~آوردن. و اگر گویند غایت تو چیست؟ گوید: حرمان.
# و گفت: یکی از بزرگان گفت: شیطان میگوید من بدین ابلهی نیم که
# ~~اول بار مؤمنی را به کافری وسوسه کنم- که اول او را به شهوات حلال حریص
# ~~کنم- چون بدین حریص شد هوا بر وی چیره گردد، و قوت گیرد؛ آنگه به
# ~~معاصی وسوسه کنم تا مرا آسانتر بود؛ آنگاه به کافری وسوسه کنم.
# و گفت: پنج چیز است ms502 که همیشه با تو هستند. اگر صحبت این پنج چیز
# ~~بدانی نجات یافتی و اگرندانی هلاک شوی. اول خدای تعالی؛ پس نفس و
# ~~پس شیطان و پس دنیا، و پس خلق با خدای به موافقت باید کردن و به هرچه
# ~~وی کند پسند کارباشی. با نفس به مخالفت باید؛ با شیطان به عداوت: با
~~دنیا
# ~~به حذر؛ با خلق به شفتت. گراین کنی رستی.
# و گفت: تا از مخلوق نبری و از ایشان وحشت نگیری به انس حق طمع
~~PageV01P621
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0681.jpg)

# ~~صبری جمیل.
# و گفت: اصل آدمیزاد از آب است و خاک. کس بود که آب براو غالبتر
# ~~بود. او را به لطف ریاضت باید داد. اگر به عنف کنند متغیر گردد و به
~~مقصود
# ~~نرسد. و کس بود که خاک بر او غالبتر بود، لابد او را به لگد باید کوفت
~~و به
# ~~سختی باید. سرشت تا کاری را بشاید.
# و گفت: چون حق تعالی خواست که آب را بیافریند ازهر الوان لون او
# ~~کرد و از هر طعوم طعم او گردانید. چون همهآ الوان را بیامیخت تا لون آب
# ~~گشت. از این معنی کسی لون آب ندانست و چون همه طعوم را بیامیخت کسی
# ~~طعم آب نشناخت. از خوردن او لذت وحیات یابند. اما از کیفیت لذت او خیر
# ~~نه وجعلنا من آلماء کل شیء حی دلیل این است.
# و گفت: فرخ درویشی در دنیا و آخرت که در دنیا سلطان را ازوی خراج
# ~~نیست و در آخرت جبار عالم با او شمارنه.
# و گفت: بامداد برخیزم- خلقان را بینم- بدانم که کیست که لقمهآ
# ~~حلال خورده است، و کیست که حرام خورده است. گفتند: چگونه؟ گفت:
# ~~هرکه بامداد برخیزد وزبان را به لغوا وغیبت و فحش مشغول کند بدانم که
~~او
# ~~حرام خورده است و هرکه بامداد برخیزد و زبان به ذکر و تهلیل2 و استغفار
~~مشغول
# ~~دارد بدانم که حلال خورده است.
# و گفت: صدق نگاه دار در ms503 آنچه میان تو و خدای است؛ و صبرنگاه دار در
# ~~آنچه میان تو و نفس است.
# و گفت: یقین نوری است که بنده بدو منور گردد در احوال خویش. پس
# ~~آن نور برساند او را به درجهآ متقیان.

PageV01P622

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0682.jpg)

# ~~«دال)). زا ترک زینت است؛ وها ترک هوا: و دال ترک دنیا.
# و گفت: یقین فرو آرنده است دل را و کمال ایمان است.
# و گفت: یقین بر سه وجه است: یقین خبر؛ ویقین دلالت؛ ویتین
# ~~مشاهده.
# و گفت: هرکه را درست شود معرفت به خدای هیبت و خشیت1 بر او
# ~~مظاهر شود.
# و گفت: شکر نعمت مشاهدهآ متت است و نگاه داشت حرمت.
# و گفت: توکل فرا گرفتن وقت است، صافی از کدورت انتظار. چنانکه نه
# ~~تأسف خورد بدآنچه گذشت: و نه جشم دارد بدآنچه خواهد آمد. یعنی تا نقد
# ~~وقت فوت نشود .
# و گفت: هرکه کارها از جهت آسمان بیند صبر کند و هرکه از جنت زمین
# ~~بیند متحیر گردد.
# و گفت: احتراز کنید از اخلاق بد؛ چنانکه از احرام.
# نقل است که چون او وفات کرد او را به خواب دیدند- زردروی و غمگین
# ~~و زار- میگریست. گفتند: چه حالت است، خیر است؟ گفت: چگونه خیر
# ~~باشد که در این گورستان که منم از ده جنازه یکی بر مسلمانی نمرده است
~~که
# ~~می آرند.
# دیگری او را به خواب دید. گفت: خدای با تو چه کرد؟ گفت: به
# ~~حضرت خود بداشت و نامه ای به دست من داد. می خواندم تا بگناهی رسیدم.
# ~~جملهآ نامه سیاه شد. که پیش نتوانستم خواند. متحیر شدم. ندا آمد که این
~~گناه
# ~~را در دنیا بر تو پوشیده ام. از گرم ما نزد که در این جهان پردهآ تو
~~دریم. عنوت PageV01P623
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0683.jpg)

# ذکر عبد الله منازل قدس الله روحه العزیز
# آن هدف تیز ملامت، آن صدف در کرامت، آن مجرد رجال، آن مشرف
# ~~کمال آن خزانهآ فضایل: عبدالله منازل رحمة الله علیه؛ ms504 یکانهآ
~~روزگاربود، وشیخ
# ~~ملامتیان بود، و متورع و متوکل ومعرض. هم ازدنیا وهم از خلق. مرید
~~حمدون
# ~~قصار بود، وعالم به علوم ظاهر و باطن و بسیار حدیث نوشته بود و سماع
~~کرده و
# ~~در وقت او مجردتر از او و پاکیزه تر از او کسی نبوده است. چنانکه نقل
~~است که
# ~~ابوعلی ثقفی سخن می گفت. در میان سخن عبدالله او را گفت مرگ را ساخته
# ~~باش که از او چاره نیست. بوعلی گفت: تو ساخته باش. عبدالله دست را
~~بالین
# ~~کرد و سر بر او نهاد و گفت: من مردم. و در حال بمرد. بوعلی منقطع شد
~~زیرا
# ~~که او را علایق بود و عبدالله مفرد.
# و سخن اوست که گفت: بوعلی ثقفی وقتی که سخن گفتی از برای خود
# ~~گفتی نه از برای خلق. و ازجهت این بود که برکات سخن او بدو رسید، و در
# ~~این معنی گفت: آفت ماست که از سخن خود انتفاع نمیتوانیم گرفت. چگونه
# ~~دیگری از سخن ما منفعت گیرد؟
# گفت: هرچه عبارت کنی به زبان خوش باید که از حال خود عبارت
# ~~کننده باشی، ونباشی به سخن خویش عبارت کننده، و گویندهآ حکایات از
~~PageV01P624
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0684.jpg)

# ~~غیری.
# نقل است که کسی از وی روزی مسئله ای پرسید: جواب داد. آن مرد
# ~~گفت: خواجه یکبار دیگر بازگوی. گفت: من در پشیمانی آنم که اول چرا
# ~~گفتم.
# و گفت: هیچ کس فریضه ای ضایع نکند از فریضه ها الا مبتلا گردد به
# ~~ضایع کردن سنتها و هرکه به ترک سنتی مبتلا گردد زود بود که در بدعت
~~افتد.
# و گفت: فاضلترین وقتهای تو آن است که از خواطر و وساوس نفس رسته
# ~~باشی و مردمان از ظن بد تورسته باشند.
# و گفت: هرکه نفس او ملازمت چیری کند که بدان احتیاج ندارد، ضایع
# ~~کند از احوال خویش هم چندان که از کثرت ولایت بدو احتیاج است.
# و گفت: آدمی عاشق است بر شقاوت ms505 خویش. یعنی همه آن خواهد که
# ~~سبب بدبختی او بود و یک روز اصحاب خود را گفت: شما عاشق شده اید بر
# ~~کسی که بر شما عاشق شده است.
# و گفت: عجب دارم از کسی که در حیا سخن گوید و از خدای شرم
# ~~ندارد. یعنی که چون خدای را متکلم می بیند چگونه شرم نمی دارد که در
~~کلام
# ~~آید.
# و گفت: هرکه را محبت دادند و فقراگر او را خشیت تاهند او فریفته
# ~~است.
# و گفت: خدمت ادب است نه مداومت برادب، که ادب خدمت عزیزتر
# ~~است ازخدمت بی ادب.
# و گفت: ما به ادب محتاجتریم از بسیاری علم.
# و گفت: هرکه قدر خویش بر چشم خلق بزرگ داند بر او واجب چنان کند
# ~~که نفس او بر چشم او خوار شود. ندیدی که ابراهیم را علیه السلام خلیل
~~خویش PageV01P625
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0685.jpg)

# ~~و گغت: احکام غیب در دنیا بر کسی ظاهر نگردد ولکن فضبحت دعوی
# ~~ظاهر گردد.
# ~~و گفت: هرگز دعوی و تسلیم در یک حال جمع نشوند.
# ~~و گفت: هرکه محجوب گردد به چیزی از علوم خود هرگز او عیب خود
# ~~تبیند.
# ~~و گفت: هر فقر که از ضرورت نبود آن فقر را هیچ فضیلت نبود.
# ~~و گفت: حقیقت فقر انقطاع است از دنیا و آخرت و مستغنی شدن به
# ~~خداوند دنیا وآخرت.
# ~~و گفت: هرکه مشغول شود به اوقات گذشته بی فایده نتد وقت از دست
# ~~بداد.
# ~~و گفت: آدمی چگونه از پس و پیش نگاه تواند کرد و او غایب است
# ~~درحال از مقام ووقت خود.
# ~~و گفت: تو ظاهرا دعوی عبودیت میکنی اما باطنا سربه اوصاف ربوبیت
# ~~برآورده ای.
# ~~و گفت: عبودیت اضطراری است نه اختیاری است.
# ~~و گفت: هرکه طعم عبودیت نچشید او را عیش نیست.
# ~~و گفت: عبودیت رجوع کردن است در جمله چیزها به خدای به جز
# ~~اضطرار.
# ~~و گفت: بنده بندهآ او بود تا خود را خادمی نمی جوید. چون ms506 خود را خادمی
# ~~حست از حد بندگی افتاد و ادب ازدست داد.
# ~~و گفت: هیچ چیز نیست در کسی که خواری بندگی و خواری سوال و
# ~~خواری رد نچشیده است.
# ~~و گفت: حق تعالی یاد کرده است انواع عبادات را که الصابرین PageV01P626
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0686.jpg)

# ~~استغفار کرده است تا بنده بینا گردد بر تقصیر خویش بر همهآ افعال و
~~احوال.
# ~~پس از همه استغفار کند.
# و گفت: هرکه سایهآ نفس از نفس خویش بر گیرد عیش خلایق درسایهآ او
# ~~بود.
# و گفت: تفویض با کسب بهتر باشد از خلوت بی کسب.
# و گفت: هرکه در این حدیث آید از سر ضعف قوی گردد و فضیحت نشود،
# ~~و هرکه از سر قوت در آید ضعیف گردد و فضیحت شود.
# و گفت: اگر درست شود بنده را یک نفس در جملهآ عمر بی ریا و بی شرک
# ~~برکات آن نفس تا آخر عمر با او بماند.
# و گفت: عارف آن است که از هیچ چیزش عجب نیاید.
# نقل است که یکی او را دعا کرد که آنچه امید داری خدای دهاد. گفت:
# ~~امید بعد از معرفت بود و کو معرفت؟
# وفات او به نشابور بود وخاک او درمشهد انبار است. احمد اسود گفت:
# ~~به خواب دیدم که هاتفی آواز داد و مرا گفت: عبدالله را بگوی که ساخته
~~باش
# ~~که یک سال دیگر وفات خواهی کرد. بامداد برفتم و با وی بگفتم. گفت: این
# ~~وعدهآ مدید است و مدتی بعید که تا سالی دیگز که طاقت انتظارتواند کرد،
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P627

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0687.jpg)

# ذکر شیخ علی سهل اصفهانی قدس الله روحه العزیز
# آن خواجهآ درویش، آن حاضر بی خویش، آن دانندهآ غیوب، آن بینندهآ
# ~~عیوب، آن خزانهآ حقایق ومعانی : شیخ علی سهل اصفهانی رحمة الله علیه؛
~~بس
# ~~بزرگ و معتبر بود، و از کبار مشایخ بود، و جنید را به وی مکاتبات لطیف
# ~~است، وصاحب بوتراب بود، وسخن او در حقایق عظیم بلند ms507 بود، و معاملات و
# ~~ریاضات او کامل و بیانی شافی داشت- در طریقت- عمروبن عثمان مکی به
# ~~زیارت او به اصفهان شد وسی هزار درم وام داشت، وعلی سهل هم وام او
# ~~بگزارد.
# و سخن او است که گفت: شتافتن به خدمت و طاعت از علامات توفیق
# ~~بود و از مخالفات باز داشتن از علامات رعایت بود و مراعات اسرار از
~~علامات
# ~~بیداری و به دعوی بیرون آمدن از رعنایی بشریت بود و هرکه در بدایت
~~ارادت
# ~~درست نکرده است در نهایت عافیت و سلامت نیابد.
# گفتند: در معنی یافت سخنی بگوی. گفت: هرکه پندارد که نزدیکتر
# ~~است او به حقیقت بعیدتر است. چنانکه آفتاب به روزنی می افتد کود کان
# ~~خواهند که تا آن ذره ها بگیرند دست بر کنند. پندارند که در قبضهآ ایشان
~~آید.
# ~~چون دست باز کنند هیچ نبینند.

PageV01P628

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0688.jpg)

# و گفت: حضور به حق فاضلتر ازیقین به حق از آنک حضور در دل بود و
# ~~غفلت بر آن روا نباشد ویقین حاضری بود که گاه بیاید و گاه برود و
~~حاضران در
# ~~پیشگاه باشند و موقنان بر درگاه.
# و گفت: غافلان در حکم خدای زندگانی میکنند و ذاکران در رحمت
# ~~خدای و عارفان در قرب خدای.
# و گفت: حرام است کسی را که او را می خواند و می داند و با چیزی دیگر
# ~~رام گیرد.
# و گفت: بر شما باد که پرهیز کنید از غرور به حسن اعمال با فساد باطن
# ~~اسرار. یعنی ابلیس چنین بود.
# و گفت: توانگری التماس کردم در علم یافتم، وفخر التماس کردم درفتر
# ~~یافتم، وعافیت التماس کردم در زهد یافتم، وقلت حساب التماس کردم در
# ~~خاموشی یافتم، و راحت التماس کردم در ناامیدی یافتم.
# و گفت: از وقت آدم علیه السلام تا تیام ساعت آدمیان از دل گفتند و
# ~~میگویند و من کسی می خواهم که مرا وصیت کند که دل چیست یا چگونه
# ~~است ونمی یابم.
# پرسیدند از حتیقت ms508 ترحید. گنت: نزدیک است از آنجا کی گمانهاست
# ~~اما دور است در حقایق.
# نقل است که او گفت: شما می پندارید که مرگ من چون مرگ شما
# ~~خواهد بود- که بیمار شوید و مردمان به عیادت آیند- مرا بخوانند اجابت
~~کنم.
# ~~روزی می رفت. گفت: لبیک و سر بنهاد. شیخ مزین گفت: من گفتم او را که
# ~~بگوی لا إله إلا الله. تبسمی بکرد و مرا گفت: با من میگویی که کلمه ای
~~بگوی
# ~~به عزت او که در میان من واونیست الا حجاب عزت. وجان بداد. ابوالحسن
# ~~مزین بعد از آن محاسن خود بگرفتی و گفتی: چون من حجامی اولیاء خدای را
# ~~سدک تلنین میکند. واحجد5: وبدریسی، رته الله علیه.

PageV01P629

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0689.jpg)

# ذکر خیرنساج قدس الله روحه العزیز
# آن مفتی هدایت، آن مهدی ولایت، آن حارس1 عقل وشرع، ان عارف
# ~~اصل وفرع، آن معطی2 حجاج، شیخ وقت خیر نتاج رحمة الله علیه. استاد
# ~~بسیار مشایخ بود-در بغداد-و پیر وقت خویش بود، و در وعظ و معاملت بیانی
# ~~شافی داشت و عبارتی مهذب وخلقی و حلمی به غایت و ورع و مجاهدهآ تمام و
# ~~نفسی مؤثر.
# شبلی و ابراهیم خواص در مجلس او توبه کردند. شبلی را پیش جنید
# ~~فرستاد، حفظ حرمت جنید را. واو مرید سری سقطی بود، وجنید اورا عظیم
# ~~محترم داشتی، و بوحمزهآ بغدادی در شأن او مبالغتی تمام کردی، و سبب
~~آنکه او
# ~~را خیر نتاج گفتند آن بود که او از مولود گاه خود به سامره رفت- به عزم
~~حج-
# ~~گذرش به کوفه بود. چون به دروازهآ کوفه رسید مرقعی پاره پاره پوشیده
~~بود و او خود
# ~~سیاه رنگ بود. چنانکه هرکه او را دیدی گفتی این مرد ابلهی می نماید.
~~یکی او
# ~~را بدید. گفت: روزی چند اورا در کار کشم. پیش او رفت و گفت: تو
# ~~بنده ای؟ گفت: آری. گفت: از خداوند گریخته ای؟ گفت: آری. گفت: تورا
~~PageV01P630
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0690.jpg)

# ~~نگاه دارم تا بد خداوند سپارم. ms509 او گفت: من خود این می طلبم. گفت: عمری
# ~~است که در آرزوی آنم که کسی یابم که مرا به خداوند سپارد. پس او را به
# ~~خانه برد و گفت: نام تو خیر است.
# او از حسن عقیدة که المؤمن لا یکذب او را خلاف نکرد با او برفت و او را
# ~~خدمت کرد. پس آن مرد خیر را نتاجی آموخت و سالها کار آن مرد کرد و
~~هرگاه
# ~~که گفتی «خیر)) او گفتی «لبیک)) تا آنگاه که آن مرد پشیمان شد که صدق و
# ~~ادب و فراست او می دید و عبادت بسیار از او مشاهده میکرد. گفت: من غلط
# ~~کرده بودم. توبندهآ من نیستی . برو هرجا که خواهی.
# پس او برفت. به مکه شد. تا بدان درجه رسید که جنید گفت: الخیر
# ~~خیرنا. و دوست تر آن داشتی که او را خیر خواندندی. گفتی روا نباشد که
# ~~برادری مسلمان مرا نامی نهاده باشد و من آن نام بگردانم.
# نقل است که گاه گاه بافندگی کردی و گاهی به لب دجله رفتی. ماهیان
# ~~به وی تقرب جستندی و چیزها آوردندی. بوزی کرباس پیرزنی می بافت.
# ~~پیرزن گنت: اگر من درهم بیاورم و تو را نیابم که را دهم. گفت: در دجله
# ~~انداز.
# پیرزن درهم آورد. او حاضر نبود. در دجله انداخت. چون خیر به لب دجله
# ~~رفت ماهیان آن درهم پیش او آوردند. مشایخ چون این حال بشنیدند از وی
# ~~نپندیدند. گفتند: او را به بازیچه مشغول کردهاند. این نشان حجاب باشد و
# ~~تواند بود که نشان حجاب باشد غیر او را. اما او را نبود. چنانکه سلیمان
~~را
# ~~علیه السلام نبود.
# و گفت: در خانه بودم. در دلم آمد که جنید بر در است. آن خاطر را نفی
# ~~کردم تا سه بار این در خاطرم آمد. بعد از آن بیرون آمدم و جنید را دیدم
~~بر در
# ~~گفت: چرا به خاطر اول بیرون نیامدی.
# و کف. در مسجد ms510 شدم. درویی رایدم در من آویخت و گفت: ای PageV01P631
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0691.jpg)

# ~~شیخ! بر من بخشای که محنتی بزرگ پیشم آمده است. گفتم: چیست؟ گفت:
# ~~بلا از من باز ستدهاند و عافیت به من پیوسته کردهاند. گفت: حالش نگه
~~کردم
# ~~یک دینارش فتوح شده بود.
# و گفت: خوف تازیانهآ خداوند است. بندگانی را که در بی ادبی خو کرده
# ~~باشند بدان راست کنند. و گفت نشان آنکه عمل به غایت رسیده است آن است
# ~~که در آن عمل جز عجز و تقصیر نبینند.
# نقل است که صدوبیست سال عمریافت. چون نزدیک وفاتش بود وقت
# ~~نماز شام بود. عزرائیل سایه انداخت. سر از بالین برداشت و گفت: عفاک
~~الله!
# ~~توقف کن که توبندهآ مأموری و من بندهآ مأمور تورا گفتهاند که جان او
~~بردار و
# ~~مرا گفتهاند که چون وقت نماز آید بگزار. و وقت درآمده است. آنچه تورا
# ~~فرمودهاند فوت نمیشود . اما آنچه مرا فرموده اند فوت میشود. صبرکن تا
~~نمازشام
# ~~کنم. پس طهارت کرد و نماز گزارد. بعد از آن وفات کرد. همان ثبب او را
~~به
# ~~خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟ گفت: از من مپرسید و لکن از
# ~~دنیای نجس باز رستم. رحمة الله علیه.

PageV01P632

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0692.jpg)

# ~~5
# ذکر ابوحمزه خراسانی قدس الله روحه العزیز
# آن شریف اقران، آن لطیف اخوان، آن متمکن طریقت، آن متوکل
# ~~حقیقت، آن کعبهآ مسلمانی ابوحمزهآ خراسانی رحمة الله علیه؛ از جملهآ
~~مشایخ
# ~~بود و از اکابر طریقت و رفیع القدر و عالی همت بود، و در فراست همتا
~~نداشت،
# ~~و در توکل به نهایت رسیده بود، و در تجرید به غایت کشیده، و ریاضات و
# ~~کرامات او بسیار است، و مناقب او بی شمار خلوات شایسته داشت. بوتراب و
# ~~جنید یافته بود.
# نقل است که یکبار به توکل در بادیه شد و نذر کرد که از هیچ کس
# ~~هیچ چیز نخواهد و به کس التفات نکند و بر این نذر بسر ms511 برد. بی دلو و
~~رسن
# ~~متوکل وار مجرد برفت. پاره ای سیم در جیب داشت که خواهرش بدو داده بود.
# ~~ناگاه توکل داد خود طلبید. گفت: شرم نداری که آنکه سقف آسمان را
# ~~بی ستون نگاه دارد معدهآ نور را بی سیم پوشیده نگاه ندارد. پس آن سیم
~~بینداخت
# ~~و می رفت. ناگاه در چاهی افتاد. ساعتی برآمد. نفس فریاد برآورد. بوحمزه
# ~~خاموش بنشست. یکی میگذشت. سر چاه بازدید. خاشاکی چند بیاورد که سر
# ~~چاه بگیرد. نفس بوحمزه زاری آغاز کرد و گفت: حق تعالی می فرماید: ولا
# ~~تلقوا باید یکم الی التهلکة. بوحمزه گفت: توکل از آن قویتر است که بة
~~عجز PageV01P633
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0693.jpg)

# ~~و سالوس نفس باطل شود. تن زد تا آنکس سر چاه استوار کرد. گفت: آنکس
# ~~که بر بالا نگاه می دارد اینجا هم نگاه دارد. روی به قبله توکل آورد و
~~سر فرو برد
# ~~و اضطرار به کمال رسید و توکل بر قرار بود. ناگاه شیری بیامد و سر چاه
~~باز کرد
# ~~و دست بر لب چاه زد و هر دوپای فرو گذاشت. بوحمزه گفت: من همراهی
# ~~گربه نکنم. الهامش دادند که خلاف عادت است، دست درزن. دست درپای
# ~~او زد و برآمد. شیری دید بر صورتی که هرگز صعبتر از آن ندیده بود.
~~آوازی شنید
# ~~که یا با حمزه! آلنن هذا احن نجیناک من التلف بالتلف. چون توکل بر ما
# ~~کردی ما تو را بر دست کسی که هلاکت جان ازاو بود نجات دادیم. پس شیر
# ~~روی در زمین مالید وبرفت.
# نقل است که روزی جنید می رفت. ابلیس را دید برهنه، که بر گردن
# ~~مردم می جست. گفت: ای ملعون! شرم نداری از این مردمان؟ گفت: کدام
# ~~مردمان. اینها نه مردمان اند. مردمان آنهااند که در شونیزته اند که
~~جگرم را
# ~~سوختند. جنید گفت: برخاستم و به مسجد شونیزیه رفتم. بوحمزه را دیدم سر
~~فرو
# ~~برده. سر برآورد و گفت: دروغ گفت آن ms512 ملعون که اولیای خدای از آن
~~عزیزتراند
# ~~که ابلیس را بر ایشان اطلاع باشد.
# نقل است که او مخرم بودی به میان گلیمی. در سالی یکبار بیرون آمدی
# ~~از احرام. پرسیدند ازانس. گفت: انس آن است که دلتنگی پدید آرد از نشستن
# ~~با خلق.   و گفت: غریب آن است که او را از اقربا و پیوستگان خویش وحشت
~~بود
# ~~با ایشان بیگانه باشد.
# و گفت هرکه را وحشت بود از نفس خویش انس گرفته است دل او در
# ~~موافقت خداوند خویش سبحانه وتعالی
# گفت: هرکه دوستی مرگ در دل او جای گیرد هرچه باقی است بروی
# ~~دوست سد و هرچه فانی است بر وی دشمن گردانند.

PageV01P634

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0694.jpg)

# و گفت: توکل آن است که بامداد برخیزد از شبش یاد نیاید، و چون شب
# ~~درآید از بامداد یادش نیاید.
# یکی وصیت خواست. گفت: توشهآ بسیار ساز این سفر را که در پیش
# ~~داری.   وفاتش در نشابور بود و در جوار ابوحفص حداد دفن کردند، رحمهما
~~الله
# ~~تعالی وتقدس.

PageV01P635

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0695.jpg)

# ذکر احمد مسروق قدس الله روحه العزیز
# آن رکن روزگار، آن قطب ابرار، آن فرید دهر، آن وحید عصر، آن عاشق
# ~~معشوق- شیخ وقت- احمد مسروق رحمة الله علیه؛ از مشایخ کبار خراسان بود
~~و
# ~~از طوس بود، اما در بغداد نشستی و به اتفاق همه از جملهآ اولیاء خدای
~~بود و او را
# ~~با قطب المدار رحمة الله علیه صحبت بود واو خود از اقطاب بود.
# از او پرسیدند: قطب کیست؟ ظاهر نکرد اما به حکم اشارت چنان نمود
# ~~که جنید است. و او چهل تن را از اهل تمکین و مشایخ مکین را خدمت کرده
# ~~بود و فایده ها گرفته و در علوم ظاهر و باطن به کمال و در مجاهده و
~~تقوی به
# ~~غایت درجه و صحبت محاسبی و سری یافته.
# و گفت: پیری به نزدیک من آمد و سخن پاکیزه همی گفت و
# ~~شیرین سخن و خوش زبان بود ms513 و خاطری نیکوداشت و گفت هر خاطری که شما
# ~~را درآید با من بگویید. مسروق گفت: مرا در خاطر آمد که او جهود است و
~~این
# ~~خاطر از من نمی رفت. با جریری گفتم: او را این موافق نیامد. گفتم:
~~البته با
# ~~وی بخواهم گفت. پس او را گفت که تو گفته ای که هر خاطر که شما را درآید
# ~~با من بگویید. اکنون مرا چنین در خاطر آمد که توجهودی. ساعتی سر در پیش
# ~~آفکند. پس تجرمت ی وهکات آورد آنگاه گفت: همه دینها و
### | 68 PageV01P636
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0696.jpg)

# ~~مذهبها نگه کردم گفتم اگربا هیچ قوم چیری است با این قوم است. به نزدیک
# ~~شما آمدم تا بیازمایم. شما را بر حق یافتم.
# و سخن اوست که هرکه به غیر خدای شاد شود شادی او به جمله اندوه
# ~~بود، و هرکه را در خدمت خداوند انس نباشد انس وی به جمله وحشت بود، و
# ~~هرکه در خواطر دل با خدای تعالی مراقبت به جای آرد خدای تعالی او را در
# ~~حرکات جوارح معصوم دارد.
# و گفت: هرکه محصن1 شود در تقوی آسان گردد بر وی اعراض از دنیا.
# و گفت: تقوی آن است که به گوشهآ چشم به لذات دنیا باز ننگری و به دل
# ~~در آن تفکر نکنی.
# و گفت: بزرگ داشتن حرمت مؤمن از بزرگ داشتن حرمت خداوند بود و به
# ~~حرمت بنده به محل حقیقت تقوی رسد.
# و گفت: در باطل نگرستن، معرفت حق از دل ببرد.
# و گفت: هرکه را مودت حق بود کس بر او غالب نتواند شد.
# و گفت: دنیا را به وحشت داغ کردهاند تا انس مطیعان خدای به خدای
# ~~بود نه به دنیا.
# و گفت: خوف می باید که خوف پیش از رجاست که حق تعالی بهشت را
# ~~بیافرید و دوزخ و هیچ به بهشت نتواند رسید تا به دوزخ گذر نکند.
# و گفت: بیشتر چیزی که عارفان از آن بترسند خوف ms514 از فوت حق بود.
# و گفت: درخت معرفت را آب فکرت دهند، و درخت غفلت را آب جهل،
# ~~و درخت توبه را آب ندامت، و درخت محبت را آب موافقت.
# و گفت: هرگاه که طمع معرفت داری و پیش از آن درجهآ انابت محکم
# ~~نکرده باشی بر بساط جهل باشی، و هرگاه که ارادت طلب کثی پیش از درست
~~PageV01P637
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0697.jpg)

### | الذکرة الاولاء
# ~~کردن مقام توبه در میدان غفلت باشی.
# ~~و گفت: زهد آن است که جز خدای هیچ سببی بر وی پادشاه نگردد.
# ~~و گفت: تا تو از شکم مادر بیرون آمده ای در خراب کردن عمر خودی.
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P638

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0698.jpg)

# ذکر عبد الله مغربی قدس الله روحه العزیز
# آن شیخ ملت، آن قطب دولت، آن زین اصحاب، آن رکن ارباب، آن
# ~~صبح مشرق یثربی، عبدالله مغربی رحمة الله علیه؛ استاد مشایخ بود و از
~~قدمای
# ~~کبار و استاد اولیا و اعتماد اصفیا بود وخوب ولایتی داشت و در تربیت
~~کردن
# ~~مرید آیتی بود و حرمت او در دلها بسیار است و خطر بی شمار و در توگل و
~~تجرید
# ~~ظاهر و باطن کسی را قدم او نبود و این دو ابراهیم که از او خاسته اند
~~خود شرح
# ~~دهندهآ کمال او بس اند. یکی ابراهیم شیبان و دوم ابراهیم خواص رحمهما
# ~~الله. واو پیراین هر دو بوده است، واو را کلماتی رفیع است، وعمر او
# ~~صدوبیست سال بود، و کارهای او عجب بود و هیچ چیزی که دست آدمی بدان
# ~~رسیده بودی نخوردی، مگر بیخ گیاه که آن خوردی و مریدان او هرجا که بیخ
# ~~گیاه یافتندی پیش او بردندی تا به قدر حاجت به کار بردی و از این جنس
~~عادت
# ~~کرده بود و پیوسته سفر کردی و یاران با وی بودندی و دایم احرام داشتی.
~~چون از
# ~~احرام بیرون آمدی باز احرام گرفتی و هرگز جامهآ او شوخگن1 نشدی و موی
~~او
# ~~تبالیدی.

PageV01P639

# ![image ms515 filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0699.jpg)

# نقل است که گفت: سرایی از مادر میراث یافتم. به پنجاه دینار بفروختم و
# ~~بر میان بستم و روی به بادیه نهادم. عربی به من رسید گفت: چه داری؟
~~گفتم:
# ~~پنجاه دینار. گفت: بیار. به وی دادم. بگشاد و بدید و به من باز داد. پس
~~شتر
# ~~بخوابانید و مرا گفت: برنشین. گفتم تورا چه رسیده است؟ گفت: مرا از
# ~~راستی تودل پراز مهر شد. با من به حج آمذ . مدتی در صحبت من بود و از
~~اولیاء
# ~~حق شد.
# نقل است که گفت: یکبار در بادیه می رفتم. غلامی دیدم تروتازه، بی زاد
# ~~و راحله. گفتم: ای آزاد مرد بی زاد و راحله! کجا می روی؟ گفت: چپ و
# ~~راست نگه کن تا جز خدای هیچ می بینی؟
# نقل است که او چهار پسرداشت. هریکی را پیشهای آموخت. گفتند: این
# ~~چه لایق حال ایشان است؟ گفت: کسبی در آموزم تا بعد از وفات من به سبب
# ~~آنکه من پسر فلان ام جگر صدیقان نخورند و در وقت حاجت کسبی کنند.
# و گفت: فاضلترین اعمال عمارت اوقات است به مراقبات.
# و گفت هرکه دعوی بند گی کند و او را هنوزمرادی مانده باشد دروغ زن
# ~~است- که دعوی بندگی از کسی درست آید که از مرادات خویش فانی گردد
# ~~و به مراد خداوند باقی شود- و نام او آن بود که خداوندش نهاده بود و
~~نعت او
# ~~آن بود که به هرچه او را بخوانند او از بندگی جواب دهد و او را نه اسم
~~بود ونه
# ~~رسم ونه جواب.
# و گفت: خوارترین مردمان درویشی بود که با توانگران مداهنت کند و
# ~~عظیم ترین خلق را تواضع کند.
# و گفت: درویشان راضی امینان خدای اند در زمین و حجت خدای اند بر
# ~~بندگان و به برکت ایشان بلا از خلق منقطع گردد.
# و گفت: درویشی که از دنیا احتراز کرده است اگرچه هیچ عمل از اعمال
# ~~فضایل نمیکند یک ذره از ms516 او فاضلتر از متعبدان مجتهد.

PageV01P640

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0700.jpg)

### | 6
# و گفت: هرگز منصفتر از دنیا ندیدم که تا او را خدمت کنی تورا خدمت
# ~~کند و چون ترک گیری او نیز ترک تو گیرد.
# و گفت: زیرک نیست کسی الا این طایفه که همه سوخته اند به سبب
# ~~زندگی خویش و به سبب آنکه یافته اند.وفات او به طور سینا بود و هم آنجا
~~دفن
# ~~کردند رحمة الله علیه رحمة واسعة.

PageV01P641

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0701.jpg)

#
# ذکر ابوعلی جوزجانی قدس الله روحه العزیز
# آن عمدهآ اولیا، آن زبدهآ اصفیا، آن مقبول به امامت، آن مخصوص به
# ~~کرامت، آن شیخ پنهانی : ابوعلی جوزجانی رحمة الله علیه؛ از کبار مشایخ
~~واز
# ~~جوانمردان طریقت بود، و در مجاهده به کمال و اورا تصانیف است. در
# ~~معاملات معتبر و مشهور و کلماتی مقبول و مذکور و مرید حکیم ترمذی بود.
# و سخن اوست که قرارگاه خلق میدان غفلت است و اعتماد ایشان برظن و
# ~~تهمت و به نزدیک ایشان چنان است که کردار ایشان بر حقیقت است و
# ~~سخن شان بر اسرار و مکاشفات.
# و گفت: سه چیزاز عقد توحید است: خوف؛ و رجا؛ و محبت زیادتی.
# ~~خوف از ترک گناه است، به سبب وعید دیدن؛ و زیادتی رجا از عمل صالح بود
# ~~به سبب وعده دیدن؛ و زیادتی محبت از بسیاری ذکر بود به سبب منت دیدن.
# ~~پس خایف هیچ نیاساید ازهرب1؛ وراجی1 هیچ نیاساید از طلب؛ و محب هیچ
# ~~نیاساید از طرب به ذکر محبوب، پس خوف ناری منور است؛ و رجا نوری منور؛
~~PageV01P642
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0702.jpg)

# و گفت: از علامت سعادت آن بود که بر بنده طاعت آسان بود؛ گزاردن و
# ~~موافقت کردن سنت در افعال بر او دشوار نبود و محب اهل صلاح بود و با
# ~~برادران نیکو خوی بود و در راه خلق چیزی به ذل تواند کرد و به کار
~~ملمانان
# ~~قیام تواند کرد و مراعات اوقات خویش تواند کردن.
# و گفت: بد ms517 بخت کسی است که معاصی ظاهر گرداند که بر وی فراموش
# ~~گردانیدد است.
# و گفت: ولی آن بود که از حال خود فانی بود و به مشاهدهآ حق باقی بود
# ~~و حق تعالی متولی اعمال او بود و او را به خود هیچ اختیار نبود و با
~~غیرش قرار
# ~~نبود.
# و گفت: عارف آن است که جملهآ دل خویش به مولی داده باشد و تن به
# ~~خلق.
# و گنت: گمان نیکو بردن به خدای غایت معرهت بود به حق و گمان بد
# ~~بردن به نفس اصل معرفت بود به نفس.
# و گفت: هرکه ملازمت کند بر درگاه مولی بعد از لزوم چه بود به جز از در
# ~~گشادن، و هرکه صبر کند بر خدای بعد از صبر چه بود جز وصول به حق.
# و گفت: صاحب استقامت باش نه صاحب کرامت، که نفس تو کرامت
# ~~خواهد وخدای استقامت.
# و گفت: رضا سرای عبودیت است و صبر در وی و تفویض خانهآ وی و
# ~~مرگ بر در است و فراغت در سرای و راحت در خانه.
# و گفت: بخل سه حرف است: «با)) وآن بلاست: و «رخا») وآن خسران؛
# ~~و «لام») وآن لوم1 است. پس بخیلی بلایی است بر نفس خویش، خامسری
~~PageV01P643
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0703.jpg)

#
# ذکر ابوبکر کتانی قدس الله روحه العزیز
# آن صاحب مقام استقامت، آن عالی همت امامت، آن شمع عالم توفیق،
# ~~آن رکن کعبهآ تحقیق، آن قبلهآ روحانی : شیخ ابوبکر کتانی رحمة الله
~~علیه؛ شیخ
# ~~مکه بود، و پیر زمانه بود، و در ورع و تقوی و زهد و معرفت یگانه بود، و
~~از کبار
# ~~مشایخ حجاز بود، ودر طریقت صاحب تصنیف وصاحب تمکین، ودر ولایت
# ~~صاحب مقام و در فراست صاحب عمل و در مجاهدت و ریاضت سخت بزرگوار،
# ~~و در انواع علوم کامل خاصه در علم حقایق و معرفت صحبت جنید و ابوسعید
# ~~خراز و نوری یافته بود، و او را چراغ حرم گفتند. و در مکه ms518 مجاور بود تا
~~وقت
# ~~وفات، و اول شب تا آخر نماز کردی و قرآن ختم کردی، و در طواف دوازده
~~هزار
# ~~ختم قرآن کرده بود، وسی سال در حرم به زیر ناودان نشسته بود که در این
# ~~سی سال در شبانه روزی یکبار طهارت تازه کردی و در این مدت خواب نکرد و
# ~~در ابتدا دستوری از مادر خواست که به حج رود.
# گفت: چون در بادیه شدم حالتی در من پدید آمد که موجب غسل بود. با
# ~~خود گفتم مگر به شرط نیامده ام؟ باز گشتم. چون به در خانه رسیدم مادر
~~در پس
# ~~در بسسسته بودبه ارن- کععم. ای مادر: نه اجازت داده بودی؟ گفت:
~~PageV01P644
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0704.jpg)

# ~~بودم تا باز نیایی برنخیزم. پس چون مادروفات کرد روی در بادیه نهادم.
# گفت: در بادیه بودم، درویشی را دیدم مرده و می خندید. گفتم: تو
# ~~مردهای و می خندی؟ گفت: محبت خدای چنین بود.
# بوالحسن مزین گفت: به بادیه فرو شدم- بی زاد و راحله - چون به کنار
# ~~حوضی رسیدم بنشستم و با خود گفتم: بادیه بریدم بی زاد و راحله. یکی را
~~دیدم
# ~~که بانگ بر من زد: ای حجام! إلا تحدث نفسک بالأباطیل. نگاه کردم کتانی
~~را
# ~~دیدم. توبه کردم و به خدای بازگشتم.
# و گفت: مرا اند کی غبار بود در دل- با امیرالمؤمنین علی کرم الله
# ~~وجهه- نه به جهت چیزی دیگر. بلکه به جهت آنکه رسول صلی الله علیه وعلی
# ~~آله وسلم فرمود لا فتی إلا علی. شرط فتوت آن بودی که اگرچه معاویه بر
~~باطل بود
# ~~و او بر حق، کاربه وی باز گذاشتی تا چندان خون ریخته نشدی.
# و گفت میان مروه و صفا خانه ای داشتم. در آنجا مصطفی را علیه السلام
# ~~به خواب دیدم با یاران. او رضوان الله علیهم اجمعین که در آمدی و مرا
~~در کنار
# ~~گرفتی. پس اشارت کرد به ابوبکر که: او کیست؟ گفتم: ابوبکر. پس به عمر
# ~~اشارت کرد. گفتم: ms519 عمر پس اشارت کرد به عثمان. گفتم: عثمان. پس
# ~~اشارت کرد به علی. من شرم داشتم، به سبب آن غبار. پس سید علیه السلام
~~مرا
# ~~با علی برادری داد تا یکدیگر در کنار گرفتیم. پس ایشان برفتند. من وعلی
# ~~بماندیم. علی رضی الله عنه مرا گفت: بیا تا به کوه بوقبیس رویم. به سر
~~کوه
# ~~رفتیم ونظارهآ کعبه کردیم. چون بیدار شدم خود را بر کوه ابوقبیس دیدم.
~~ذره ای
# ~~از آن غبار در دلم نمانده بود.
# و گفت: یکی با من صحبت می داشت و عظیم بر من ثقلی بود از وی.
# ~~چیزی به وی بخشیدم. آن ثقل زایل نشد. او را به خانه بردم و گفتم: پای
~~بر روی PageV01P645
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0705.jpg)

# ~~بود. پیش او بردم و بر کنارهآ سجادهآ او نهادم: گفتم: در وجه خود صرف
~~کن به
# ~~گوشهآ چشم در من نگرست و گفت: من این وقت را 8 هغتاد هزار دینار
# ~~خریده ام . تومی خواهی که مرا بدین غره کنی؟ پس برخاست و سجاده برفشاند
# ~~و برفت. هرگز چون عز او و ذل خود ندیدم که آن ساعت که آن درمها می
~~چیدم.
# نقل است که مریدی داشت، مگر درحال نزع بود. چشم باز کرد و در کعبه
# ~~نگرید. اشتری برسید و لگدی زد و چشمش بیرون انداخت. درحال به سر شیخ
# ~~ندا کردند که در این حالت ارادت غیبی و مکاشفات حقیقی بدو فرومی آمد و
# ~~او به کعبه نگریست. ادبش کردند که در حضور رب البیت نظارهآ بیت کردن
~~روا
# ~~نبود
# نقل است که روزی پیری نورانی ردا برافگنده، با شکوه از باب بنی شیبه
# ~~درآمد و بیش کتانی رفت و او سر فرو کشیده بود، و گفت- بعد از سلام- که:
# ~~ای شیخ! چرا به مقام ابراهیم نروی که بیری بزرگ آمده است و اخبار عالی
# ~~روایت میکند تا سماع کنی.
# کتانی سر بر آورد و گفت: ای شیخ! از که روایت میکند؟ گفت: از ms520
# ~~عبدالله بن معمر، از زفری، از ابوهریره، از پیغامبر صلی الله علیه وعلی
~~آله وسلم.
# ~~گفت: ای شیخ! دراز اسنادی آوردی. هر چه ایشان آنجا به اسناد خبر
~~میگویند.
# ~~ما اینجا بی اسناد می شنویم. پیر گفت از که می شنوی؟ گفت: حدثنی قلبی
# ~~عن ربی جل جلاله، دلم از خدای می شنود. پیر گفت: چه دلیل داری بدین
# ~~سخن؟ گفت: دلیل آن دارم که دلم میگوید تو خضری، خضر علیه السلام
# ~~گفت: تا آن وقت می پنداشتم که خدای را هیچ وای نیست که من اورا
~~PageV01P646
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0706.jpg)

# ~~است کن باز بری بن خدمت شیخ و شفاعت کنی تا دعا کند. باشد که خدای
# ~~تعالی دستت باز دهد.
# طرار باز آمد و شیخ همچنان در نماز بود و ردا در کتف شیخ داد و بنشست
# ~~تا شیخ از نماز فارغ شد. در قدمهای او افتاد و عذر می خواست و زاری می
~~کرد.
# ~~حال بگنت. شیخ گفت: به عزت و جلال خدای که نه از بردن خبر دارم و نه از
# ~~آوردن. پس گنت الهی او برده باز آورد. آنچه ازو ستده ای بازده. در حال
# ~~دستش نیک شد.
# نقل است که گنت: جوانی به خواب دیدم - به غایت صاحب جمال-
# ~~گفتم: کیستی؟ گفت: تقری. گفتم: کجا باشی؟ گفت: در دل اندوهگنان.
# ~~پس نگه کردم. زنی سیاه دیدم- به غایت زشت- گفتم: تو کیستی؟ گفت:
# ~~خنده ونشاط و خوش دلی گنتم کجا باشی گفت در دل غافلان و اهل نشاط چون
# ~~بیدار شدم نیت کردم که هرگز نخندم مگر بر من غلبه کند و گفت در شبی
# ~~پنجاه و یکبار پیغمبر را علیه السلام بخواب دیدم و مسایل پرسیدم.و گنت
~~شبی
# ~~پیغامبر را علیه اللام بخواب دیدم گفتم چه دعا کنم تا حق تعالی دل مرا
# ~~نمیراند بگفت هر روزی چهل بار بگوی بصدق یا حی یا قیوم یا لا اله الا
~~انت
# ~~اشألک أن ثخیی قلبی بنرر معرفتک ابدا، و گفت ms521 درویشی بنزدیک من آمد و
# ~~می گریست و گفت ده روز است تا گرسنه ام با بعضی یاران از گرسنگی شکایت
# ~~کردم بس ببازار شدم در می یافتم در راه که بر آن نوشته بود که خدای
~~بگرسنگی
# ~~تو عالم نیست که شکایت میکنی و گفت که یکی از وی وصیت خواست
# ~~گفت چنانک فردا خدای تعالی ترا خواهد بود تو امروز او را باش. و گفت
~~انس
# ~~بمخلوق عتوبت است و قرب اهل دنیا معصیت و با ایشان میل کردن مذلت و
# ~~گفت زاهد آن باشد که هیچ نیابد و دلش شاد بود بنا یافتن آن وجد و جهد
~~لازم
# ~~گیرد و احتمال ذل کند به صبر و راضی باشد بدین تا بمیرد.
# وگفت: تصوف همه خلق است. هرکه را خلق بیشتر، تصوف بیشتر PageV01P647
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0707.jpg)

# و گفت: فراست پیدا شدن یقین است، و دیدار غیب. و آن از اثر ایمان
# ~~است
# و گفت: محبت ایثازاست برای محبوب.
# و گفت: تصوف صفوت است و مشاهده.
# و گفت: صوفی کسی است که طاعت او نزدیک او جنایت بود که از آن
# ~~استغفار باید کرد.
# و گفت: استغفار توبه است وتوبه اسمی است جامع، شش چیز را: اول
# ~~پشیمانی برآنچه گذشته باشد؛ دوم عزم کردن بدانکه پیش به گناه رجوع
~~نکند؛
# ~~سوم به گزاردن هر فریضهای که میان او و خدای است؛ چهارم ادا کند مظالم
# ~~خلق را؛ پنجم بگذارد هر گوشت و پوست و شحم1 که از حرام رسته باشد؛
# ~~ششم تن را الم طاعت بچشاند چنانکه حلاوت معصیت چشانیده است.
# و گفت: اول وجد حلو2 است و میانه مر3 و آخر سقم2- و گفت: توکل در
# ~~اصل متابعت علم است ودر حقیقت کامل شدن یتین.
# و گفت: عبادت هفتاد و دو باب است. هفتاد ویک در حیا است از
# ~~خدای تعالی.
# و گفت: علم به خدای تمامتر از عبادت خدای را.
# و گفت: طعامی مشتهی لقمهای است از ذکر خدای، ms522 دردهان. یقین که
# ~~در حالت توحید آن لقمه را از مایدهآ رضا بر گرفته باشد، با گمان نیکوبه
~~کرامت PageV01P648
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0708.jpg)

# ~~آنکه این دو حالت تمام نشود مگر به یکدیگر.
# و گفت: دردی به وقت انتباه از غفلت و انتطاعی از حظ نفانی و لرزیدن
# ~~از بیم قطیعت فاضلتر از عبادت انس وجن.
# و گفت: اعمال جامهآ بندگی است. هرکه او را خدای تعالی وقت قسمت
# ~~از رحمت دور کرد امروز عمل را ترک گیرد و هرکه را نزدیک گردانید بر
~~اعمال
# ~~ملازمت کند و چون پیشه گیرد.
# و گفت: دنیا را بر بلوی قسمت کردهاند و بهشت بر تقوی.
# و گفت: از حکم مرید سه چیز است: یکی خوابش در وقت غلبه بود: و
# ~~خوردش در وقت فاقه بود: و سخنش در وقت ضرورت.
# و گفت: شهوت مهار دیو است که هرکه مهار دیو گرفت با دیو به هم بود.
# و گفت: به تن در دنیا باش و به دل در آخرت.
# و گنت: چون از خدای توفیت خواهی ابتدا به عمل کن.
# و گفت: ما دین خدای مبنی بر سه رکن یافتیم: برحق، و بر عدل، وبر
# ~~صدق. حت بر جوارح است، وعدل بر قلوب است، وصدق بر عقل. یعنی حق
# ~~جز به ظاهر نتوان داشت. کما قال علیه السلام نحن نخکم بالظاهر. ابلیس و
# ~~ادریس در عالم باطن بودند. تا ظاهر نشدند معلوم نشد که ابلیس باطل است
~~و
# ~~ادریس برحق، و عدل بر دل است. قسمت به عدل دل تواند کرد به حسب
# ~~هریکی و صدق به عقل تعلت دارد که فردا که از صدق سؤال کنند عاقلان را
# ~~کنند
# و گفت: وجود عطا از حق شهود حق است به حق، ازجهت آنکه حق
# ~~ه دلیل بر سر چیرک ویچ چیرر  دلیل نی بر
# ~~ملک جبار رساند.

PageV01P649

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0709.jpg)

# و گفت: شکر کردن در موضع استغفار گناه بود و استغفار در موضع شکر
# ~~گناه بود.
# نقل ms523 است که چون کتانی را وفات نزدیک برسید گفتند درحال حیات
# ~~عمل تو چه بود تا بدین مقام رسیدی؟ گفت: اگر اجلم نزدیک نبودی نگفتمی.
# ~~پیس گفت: چهل سال دیدبان دل بودم، هرچه غیر خدای بود از دل دور میکردم
# ~~تا دل چنان شد که هیچ چیز دیگرندانست جزخدای تبارک وتعالی وتقدس.

PageV01P650

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0710.jpg)

# ~~ذکر شیخ کبیر ابوعبد الله محمد بن الخفیف قدس الله
# روحه العزیز
# ~~الله، آن محقق لطیف، قطب وقت: ابوعبد الله محمدبن الخفیف رحمة الله
~~علیه،
# ~~شیخ المشایخ عهد خویش بود، ویگانهآ عالم بود، و در علوم ظاهر و باطن
~~مقتدا
# ~~بود، و رجوع اهل طریقت در آن وقت به وی بود. بینایی عظیم داشت و خاطری
# ~~بزرگ و احترامی به غایت و فضایل او چندان است که بر نتوان شمردن و ذکر
~~او
# ~~نتوان کرد. و مجتهد بود در طریقت، و مذهبی خاص داشت در طریقت.
# ~~جماعتی اند از متصوفه که تولا بدو کننده و در هر چهل روز تصنیفی از
~~غوامض
# ~~حقایق می ساخت و در علم ظاهر بسی تصنیف نفیس دارد، همه مقبول و
# ~~مشهور. و آن مجاهدات که او کرد در وسع بشر نگنجد و آن نظر که او را بود
~~در
# ~~حقایق و اسرار در عهد او کس را نبود و بعد ازوی در پارس خلقی نماند.
~~چنانکه
# ~~نسبت بدو درست کردی و از ابنای ملوک بود و بر تجرید سفرها کرده. روئم و
# ~~جریری و ابن عطا و منصور حلاج را دیده بود و جنید را نیافته و در ابتدا
~~که درد
# ~~دین دامن دل او بگرفت، چنان شد که در رکعتی نمازده هزار بار قلن
~~هوالله4 PageV01P651
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0711.jpg)

# ~~آحد برخواندی و بسیار بودی که از بامداد تا شب هزار رکعت نماز کردی، و
# ~~بیست سال پلاسی پوشیده بود و هر سال چهار چهله بداشتی و آن روز که وفات
# ~~می کرد، چهل چهله پیاپی داشته بود که در آن چهلهآ ms524 آخر وفات کرد، و پلاس
~~از
# ~~خود بیرون نکردی.
# نقل است که در وقت او پیری محقق بود اما از علمای طریقت نبود و در
# ~~پارس مقام داشت. نام او محمد ذکیری و هرگز مرقع نپوشیدی. از عبدالله
~~خفیف
# ~~پرسیدند که شرط در مرقع چیست؟ و داشتن آن که را مسلم است؟ گفت: شرط
# ~~مرقع آن است که محمد ذکیری در پیراهن سغید به جای می آورد و داشتن او
~~را
# ~~مسلم است و ما در میان پلاسی نمی دانیم تا به جای توانیم آورد یا نه؟
# و او را خفیف از آن گفتند که هر شب غذای او به وقت افطار هفت میویز
# ~~بودی، بیش نه. سبک بار بوده است و سبک روح و سبک حساب باشد. در آن
# ~~جهان شبی خادم هشت میویز بداد و شیخ ندانست و بخورد. حلاوت طاعت بر
# ~~قاعدهآ هر شب نیافت. خادم را بخواند و از آن حال پرسید. گفت: امشب هشت
# ~~میویز تو را دادم. شیخ گفت: چرا؟ گفت: تورا ضعیف دیدم و دلم به درد
~~آمد،
# ~~گفتم تا تورا قوتی باشد. شیخ گفت: پس تویار من نبودهای، بل که خصم من
# ~~بودهای که اگریار من بودتی شش دادتی نه هشت. پس شیخ او را از خدمت
# ~~مهجور کرد و خادمی دیگر نصب کرد.
# و گفت: چهل سال است تا مرا قبول است میان خاص و عام و چندان
# ~~نعمت بر ما ریختند که او را حد نبود، و چنان زیستم در این مدت که زکات
~~فطر
# ~~بر من واجب نشد.
# و تفت. در آبندا خواسم کهبه ج روم. چون به بغداد رسیدم چندان پندار
~~PageV01P652
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0712.jpg)

# ~~است؟ آوازی شنیدم که این آهو دلو و رسن نداشت و اعتماد او بر ما بود.
~~وقتم
# ~~خوش شد. دلو و رسن بینداختم و روانه شدم. آوازی شنیدم که یا عبدالله!
~~ما تورا
# ~~چاه آمده بود. وضوساختم و آب خوردم و برفتم. تا به مدینه ms525 حاجتم هیچ به
~~آب
# ~~نبود، به سبب طهارت. چون بازگشتم به بغداد رسیدم. روز آدینه به جامع
~~شدم.
# ~~جنید را چشم بر من افتاد. گفت: اگر صبر کردتی آب از زیر قدمت برآمدی.
# نقل است که گفت: درحال جوانی درویشی پیش من آمد و اثر گرسنگی
# ~~در من بدید. مرا به خانه خواند و گوشتی پخته بود- بوی گرفته - مرا از
~~خوردن
# ~~آن کراهیت می آمد و رنج می رسید. تا درویش آن تعزز در من بدید شرم زده
~~شد و
# ~~من نیز خجل گشتم. برخاستم و با جماعتی اصحاب نقل کردیم. چون به تادسیه
# ~~رسیدیم راه گم کردیم و هیچ توشه نداشتیم. تا چند روز صبر کردیم تا به
~~شرف
# ~~هلاک رسیدیم. تا حال چنان شد که سگی به قیمت گران بخریدیم و بریان
# ~~کردیم. لقمهآ از آن به من دادند. خواستم تا بخورم. حال آن درویش و طعام
~~یاد
# ~~آمد. با خود گفتم: این عقوبت آن است که این درویش آن روز از من خجل
# ~~شد. درحال توبه کردم تا راه به ما نمودند: چون باز آمدم از آن درویش
~~عذر
# ~~خواستم.
# و گفت: یکبار شنیدم که در مصر پیری و جوانی به مراقبت نشستهاند بر
# ~~دوام. آنجا رفتم. دو شخص را دیدم- روی به قبله کرده- سه بار سلام کردم.
# ~~جواب ندادند. گفتم: به خدای بر شما که سلام مرا جواب دهید.
# آن جوان سر بر آورد و گفت: یا ابن خفیف! دنیا اندک است و از این
# ~~اندک اندکی مانده است. از این اندک نصیب بسیار بستان. یا ابن خفیف.
# ~~مگر فارغی که به سلام ما می پردازی:
# این بگفت و سر فرو برد. و من گرسنه و تشنه بودم. گرسنگی را فراموش
~~PageV01P653
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0713.jpg)

# ~~نماز دیگر گزاردم و گفتم مرا پندی ده.
# گفت: یا ابن خفیف! ما اهل مصیبتیم. ما را زبان پند نبود، کسی باید که
# ~~اصحاب مصیبت را پند دهد.
# سه روز آنجا بودم که نه ms526 چیزی خوردیم، و نه خفتیم. با خود گفتم: چه
# ~~سوگند دهم تا مرا پندی دهند؟
# آن جوان سر برآورد و گفت: صحبت کسی طلب کن که دیدن او تورا از
# ~~خدای یاد دهد، و هیبت او بردل توافتد، و تورا به زبان فعل پند دهد نه
~~به زبان
# ~~گفتار.
# نقل است که گفت: یک سال به روم بودم. روزی به صحرا شدم. رهبانی
# ~~را بیاوردند، چون خیالی، و بسوختند و خاکستر او را در چشم کوران
~~کشیدند. به
# ~~قدرت خدای تعالی بینا شدند؛ و بیماران می خوردند و شفا می یافتند. عجب
# ~~داشتم که ایشان بر باطل اند. این چگونه بود؟ آن شب مصطفی را صلی الله
~~علیه
# ~~وعلی آله وسلم به خواب دیدم. گفتم: یا رسول الله! تو آنجا چه میکنی؟
~~گفت:
# ~~آمده ام برای تو. گفتم: یا رسول الله! این چه حال است؟ فرمود که اثر
~~صدق و
# ~~ریاضت است که در باطل است. اگر در حق بود چگونه بود.
# و گفت: شبی پیغامبر را علیه السلام به خواب دیدم که بیامدی و مرا به سر
# ~~پای بیدار کردی و من در وی نگاه می کردم. فرمود: هرکه راهی بشناسد و
~~رفتن
# ~~آن راه پیش گیرد پس از سلوک باز ایستد. حق تعالی او را عذابی کند که
# ~~هیچ کس را از عالمیان چنان عذاب نکند.
# نقل است که پیغمبر علیه السلام بر سر دو انگشت پای نماز کرده است و
# ~~عبدالله چنان بود که هیچ سنت پیغمبر از وی فوت نشد. خواست که او نیز
# ~~همچنان نماز کند. چون یک رکعت نماز بر سر انگشت گزارد، دوم نتوانست.
# ~~پیغمبر را علیه السلام به خواب دید که از محراب درآمد و گفت: این نماز
~~خاص PageV01P654
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0714.jpg)

# نقل است که نیم شب خادم را گفت که زنی حاصل کن تا بخواهم.
# ~~خادم گفت: در این نیم شب کجا روم؟ اما مرا دختری هست. شیخ اگر اجازه
# ~~دهد بیاورم. ms527 گفت: بیار.
# پس خادم دختر بیاورد و شیخ درحال نکاح کرد. چون هفت ماه برآمد
# ~~طفلی به وجود آمد. وفات کرد. شیخ خادم را گفت: دختر را بگوی تا طلاق
# ~~بستاند و اگر می خواهد همچنان می باشد.
# خادم گفت: یا شیخ! در این چه سراست؟ گفت: آن شب که نکاح
# ~~کردم قیامت را به خواب دیدم و خلقی بسیار درمانده، و همه در عرق غرق
~~شده
# ~~که ناگاه طفلی بیامد و دست پدر و مادر گرفت، و چون باد از صراط
~~بگذرانید
# ~~من نیز خواستم تا مرا طفلی باشد. چون آن طفل بیامد و برفت مقصود حاصل
~~شد.
# بعد از آن نقل کنند که چهارصد عقد نکاح کرده است، از آنکه او از ابناء
# ~~ملوک بود، چون توبه کرد و حال او به کمال رسید بدو تقرب میکردند. دوگان
~~و
# ~~سه گان در عقد می آورد و یکی چهل سال در عقد او بود، و او دختر وزیر
~~بود.
# نقل است که از زنان او پرسیدند: شیخ با شما چون باشد در خلوت؟ همه
# ~~گفتند: ما از صحبت او هیچ خبر نداریم. اگر کس را خبر باشد دختر وزیر را
# ~~باشد. از وی پرسیدند. گفت: چون خبر شدی کی شیخ امشب به خانهآ من
# ~~می آید طعامهای لذیذ ساختمی و خود را زینت کردمی. چون بیامدی- آن
# ~~بدیدی- مرا بخواندی، و ساعتی در من نگرستی، و زمانی در آن طعام نگه
# ~~کردی. تا شبی همچنین دست من بگرفت و در آستین کشید و بر شکم خود
# ~~مالید- از سیته تا ناف- پانزده عقد دیدم. گفت: ای دختر! بپرس که این
~~عقد
# ~~چیست؟ پرسیدم. گفت: این همه لهب و شدت صبر است که گره بر گره
# ~~بستهام، از جنین روی و جنین طعام که در پیش من نهادهای. این بگفت و
# ~~بر مست. هرا بیسن آراین با وی حست سی تبوسه بجوج غایت در ریاضت
~~PageV01P655
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0715.jpg)

# نقل است که او را دو مرید ms528 بود. یکی احمد «(مه») ویکی احمد ((که» و
# ~~شیخ را با احمد ««که») به بودی. اصحاب را از آن غیرت آمد. یعنی احمد
~~«(مه))
# ~~کارها کرده است و ریاضت کشیده. شیخ را از آن معلوم شد. خواست که با
# ~~ایشان نماید که احمد «(که») بهتر است. شتری بر در خانقاه خفته بود. شیخ
# ~~گفت: یا احمد مه! گفت: لبیک! گفت: آن اشتر را بر بام خانقاه بر. احمد
# ~~گفت: یا شیخ! اشتر چون بربام توان برد؟ شیخ گفت: اکنون رها کن. پس
# ~~گفت: یا احمد «(که»)! گفت: لبیک! گفت: آن شتر بر بام خانقاه بر. درحال
# ~~میان در بست و آستین باز کرد و بیرون دوید و هر دو دست در زیر شتر کرد
~~و
# ~~قوت کرد. نتوانست گرفت. شیخ گفت: تمام شد یا احمد. و معلوم گشت. پس
# ~~اصحاب را گفت احمد ««که») از آن خود به جای آورد و به فرمان قیام نمود
~~و به
# ~~اعتراض پیش نیامد و به فرمان ما نگریست- نه به کار که توان کرد یا نه-
~~و
# ~~احمد «(مه» به حجت مشغول شد و در مناظره آمد. از ظاهر حال مطالعهآ باطن
# ~~میتوان کرد.
# نقل است که شیخ را مسافری رسید- خرقهآ سیاه پوشیده و شمله1آ سیاه بر
# ~~کرده و ابزاری سیاه و پیراهنی سیاه. شیخ را در باطن غیرت آمد. چون
~~مسافر دو
# ~~رکعتی بگزارد و سلام کرد شیخ گفت: یا اخی! چرا جامهآ سیاه داری؟ گفت:
# ~~از آنکه خدایانم بمردهاند. یعنی نفس و هوا.گفت: افرأیت من اتخذ إلهه
# ~~هواه. شیخ گفت: او را بیرون کنید. بیرون کردند به خواری. پس بفرمود که
~~باز
# ~~آرید. باز آوردند. همچنین چهل بار فرمود که او را به خواری بیرون می
~~کردند و باز
# ~~می آوردند. بعد از آن شیخ برخاست و قبله2 ای بر سر او داد و عذر خواست
~~و
# ~~گفت: تو را مسلم است سیاه پوشیدن که در این چهل بار خواری که به تو ms529
~~کردند PageV01P656
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0716.jpg)

# نقل است که دو صوفی از جایی دور به زیارت شیخ آمدند. شیخ را در
# ~~خانقاه نیافتند. پرسیدند: کجاست؟ گفتند: به سرای عضدالدوله. گفتند: شیخ
# ~~را با سرای سلاطین چه کار؟ دریغا آن ظن ما بدین شیخ. پس گفتند: در شهر
# ~~طوفی کنیم. در بازار شدند و به دگان خیاطی رفتند تا جیب خرقه بدوزند.
~~خیاط
# ~~را مقراض ضایع شد. ایشان را گفتند شما گرفته اید. پس به دست سرهنگی
# ~~دادند و به سرای عضدالدوله بردند. عضدالدوله فرمود: دست ایشان باز
~~کنید.
# ~~شیخ عبدالله خفیف حاضر بود. گفت: صبر کنید که این کار ایشان نیست.
# ایشان را خلاص دادند. پس با صوفیان گفت: ای جوانمردان! آن ظن شما
# ~~راست بود. اما آمدن ما به سرای سلاطین به جهت چنین کارهاست.
# هر دو صوفی مرید او شدند تا بدانی که هرکه دست در دامن مردان زند او
# ~~را ضایع نگذارند و دست او بر باد بر ندهند.
# نقل است که شیخ را مسافری رسید که اسهالش می آمد. به دست خود آن
# ~~شب طاس او برداشت و یک ساعت نخفت، تا نزدیک صبح. شیخ یک نفس
# ~~چشم بر هم نهاد. آن مسافر آواز داد و گفت: کجایی که لعنت بر توباد!
# شیخ درحال برجست- ترسان و لرزان- و طاس آنجا برد. بامداد مریدان
# ~~با شیخ گفتند: آخر این چه مسافر است که لفظی چنین؟ وچنین گفت، و ما را
# ~~طاقت تحمل نماند و توتا این غایت صبر میکنی؟
# شیخ گفت: من چنین شنیدم: که رحمت بر توباد.
# و سخن او است که حق تعالی ملایکه را بیافرید وجن وانس را؛ و
# ~~عصمت و حیلت و کفایت بیافرید. پس ملایکه را گفتند اختیار کنید از
~~اینها.
# ~~ایشان عصمت اختیار کردند. پس جن را گفتند: شما نیز اختیار کنید. عصمت
~~PageV01P657
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0717.jpg)

# ~~به جهد خویش حیلتی میکنند.
# ~~ابواحمد صغیر شیخ را گفت: مرا وسوسه رنجه می دارد.
# ~~شیخ گفت: صوفیان که من ms530 دیدهام بر دیو سخریت کردندی. اکنون دیوبر
# ~~صوفی سخریت می کند.
# ~~و گفت: صوفی آن است که صوف پوشد بر صفا، و هوا را بچشاند طعم
# ~~جفا، و دنیا را بیندازذ از پس قفا.
# ~~و گفت: منزه بودن از دنیا عین راحت است در وقت بیرون شدن از دنیا.
# ~~و گفت: تصوف صبر است در تحت مجاری اقدار، و فرا گرفتن ازدست
# ~~ملک جبار، و قطع کردن بیابان و کوهسار.
# ~~و گفت: رضا بر دو قسم بود: رضا بدو؛ و رضا از او. رضا بدو در تدبیر
# ~~بود، و رضا از او در آنچه قضا کند.
# ~~و گفت: ایمان تصدیق دل است بدآنچه از غیب بر او کشف افتد.
# ~~و گفت: ارادت رنج دایم است و ترک راحت.
# ~~و گفت: وصلت آن است که به محبوب اتصال پدید آید از جملهآ چیزها و
# ~~غیبت افتد ازجملهآ چیزها جزحق تعالی.
# ~~و گفت: انبساط برخاستن احتشام است در وقت سؤال.
# ~~و گفت: تقوی دور بودن است از هرچه تورا از خدای دور کند.
# ~~و گفت: ریاضت شکستن نفس است به خدمت و منع کردن نفس است از
# ~~فترت در خدمت.
# ~~و گفت: قناعت طلب ناکردن است آن را که در دست تونیست و بی نیاز
# ~~شدن از آنچه در دست تواست.
# ~~و گفت: زهد راحت یافتن است از بیرون آمدن از ملک.
# ~~و کهت. اندوههن را باز دارد از طرب.
# ~~و گفت: رجا شاد شدن بود به وجود وصال او.

PageV01P658

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0718.jpg)

# ~~و گفت: فتر نیستی ملک بود و بیرون آمدن از صفات خود.
# ~~و گفت: یقین حقیقت اسرار بود به حکمتهای غیب.
# ~~پرسیدند که عبودیت کی درست آید؟ گفت: چون همه کارهای خود به
# ~~خدای باز گذارد و در بلاها صبر کند.
# ~~پرسیدند: درویشی که سه روز گرسنه بود، بعد از آن بیرون آید و پرسد بدان
# ~~قدر که او را کفایت بود او را چه گویند؟ گفت: او را کذاب ms531 گویند.
# ~~و گفت: چیزی می خورید و خاموش می باشید که اگر درویشی از این در
# ~~درآید همه را فضیحت کند.
# ~~نقل است که چون وفاتش نزدیک آمد خادم را گفت: من بندهآ عاصی
# ~~گریزه پای بودم. غلی بر گردن من نه، و بندی بر پای من نه، و همچنان روی
~~به
# ~~قبله کن ومرا بنشان. باشد که در پذیرد.
# ~~بعد از مرگ، خادم این نصیحت شیخ آغاز کرد. هاتفی آواز داد. هان! ای
# ~~کی خبر، مکن. می خواهی که عزیز کردهٔ‌ ما را خوار کنی ؟ رحمة الله
~~علیه.

PageV01P659

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0719.jpg)

# ذکر ابومحمد جریری قدس الله روحه العزیز
# آن ولی قبهآ ولایت، آن صفی کعبهآ هدایت، آن متمکن عاشق، آن متدین
# ~~صادق، آن در مشاهده بصیری شیخ وقت: ابومحمد جریری رحمة الله علیه؛
~~یگانهآ
# ~~وقت بود و برگزیدهآ زمانه. در میان اقران واقف بود- بر دقایق طریقت- و
# ~~پسندیده بود به همه نوع، و کامل بود در ادب، و در انواع علوم حظی
~~وافرداشت،
# ~~و در فقه مفتی و امام عصربود، و در علم اصول به غایت بود، و در طریقت
~~استاد
# ~~بود تا حدی که جنید مریدان را گفت: ولیعهد من او است. صحبت عبدالله
# ~~تستری یافته بود و آداب او چنان بود که گفت بیست سال است تا پای در
~~خلوت
# ~~دراز نکردم، و حسن ادب با خدای اولیتر.
# نقل است که یک سال به مکه مقام کرد که نخفت، و سخن نگفت، و
# ~~پشت باز ننهاد، و پای دراز نکرد. ابوبکر کتانی گفت این چنین به چه
~~توانستی
# ~~کرد؟ گفت: صدق باطن مرا بدان داشت تا ظاهر مرا قوت کرد. چون جنید
# ~~وفات کرد او را به جای او بنشاندند.
# و گفت: روزی بازی سفید دیدم. چهل سال به صیادی برخاستم. بازش
# ~~نیافتم. گفتند: چگونه بود؟ گفت: روزی [هنگام] نماز پسین درویشی پای
~~PageV01P660
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0720.jpg)

# ~~گریبان فرو برد، و آن شب خلیفه اصحابنا را به دعوت خوانده بود. من ms532 پیش
~~او
# ~~رفتم و گفتم: موافقت درویشان میکنی به دعوت؟ سر برآورد و گفت: مرا
# ~~امشب سر خلیفه نیست. مرا عصیدهای می باید. اگر می فرمایی نیک، والا تو
# ~~دانی.
# این بگفت و سر به گریبان فرو برد. من گفتم: مگر این نومسلمانی است
# ~~که موافقت درویشان نمیکند و نیز آرزویی می طلبد. التفات نکردم و به
~~دعوت
# ~~رفتیم و سماع کردیم. چون باز آمدیم آن درویش همچنان سر فرو برده بود.
~~برفتم
# ~~و بخفتم. رسول را علیه السلام به خواب دیدم که می آمد با دو پیر و خلقی
~~بیار
# ~~براثر او. پرسیدم: آن دو پیر کیستند؟ گفتند: ابراهیم خلیل وموسی کلیم،
~~و
# ~~صد و اند هزار نبی. من پیش رفتم و سلام کردم و روی از من بگردانید.
~~گفتم:
# ~~یا رسول الله! چه کردم که روی مبارک از من میگردانی؟ گفت: دوستی از
# ~~دوستان ما عصیدهای از تو درخواست کرد. تو بخیلی کردی و به وی ندادی.
# ~~درحال از خواب درآمد و گریان شدم. آواز در خانقاه به گوش من آمد. نگاه
# ~~کردم. درویش بود که بیرون می زفت. در عقب او برفتم. گفتم: ای عزیز!
# ~~توقف کن که آن آرزوی تو بیارم.
# روی باز پس کرد و بخندید و گفت: هرکه از تو آرزویی طلبد صدوبیست و
# ~~چهار هزار پیغمبر را به شفاعت باید آورد تا تو آن آرزوی وی برسانی.
# این بکفت وبرفت و ناپدید شد. بیش او را ندیدم.
# نقل است که در جامع بغداد درویشی بود که در زمستان و تابستان او را جز
# ~~پیراهنی نبود. از او پرسیدند: این چه حال است؟ گفت: من مولع بودم به
~~جامهآ
# ~~نیکو پوشیدن. شبی به خواب دیدم که در بهشت می رفتم. جماعتی را دیدم از
# ~~بکرفت و کفت: نوآر ایسان که یی. این وم دری پز بوده اند بیشارشدم و
# ~~نذر کردم که به جز یک پیراهن نپوشم.

PageV01P661

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0721.jpg)

# نقل است که جریری مجلس ms533 می داشت. جوانی برخاست و گفت: دلم
# ~~گم شده است. دعا کن تا باز دهد. جریری گفت: ما همه در این مصیبت ایم.
# و گفت: در قرن اول معاملت بدین کردند. چون برفتند دین فرسوده شد.
# ~~قرن دوم معاملت به وفا کردند. چون برفتند آن هم برفت. قرن سوم معاملت
~~به
# ~~مروت کردند. چون برفتند مروت نماند. قرن دیگر معاملت ایشان به حیا بود
~~چون
# ~~برفتند آن حیا نماند. اکنون مردمان چنان شدهاند که معاملت خود برهبت
# ~~می کنند.
# و گفت: هرکه گوش به حدیث نفس کند در حکم شهوات اسیر گردد و باز
# ~~داشته اندر زندان هوا و خدای تعالی همه فایدها بر دل وی حرام کند و
~~هرکه از
# ~~سخن حق مزه نیابد وی را نیز اجابت تباشد، وهرکه بدون اندازهآ خویش رضا
# ~~دهد خدای تعالی او را بر کشد، زیادت از غایت او.
# ویکی گفت: اصل کاردل چیست؟ گفت: اصل مقاربتی است که
# ~~خدای را می بیند و مشاهدهآ صنع او میکند.
# گفتند: توکل چیست؟ گفت: به معاینه شدن اضطرار.
# و گفت: صبر آن است که فرق نکند میان حال. نعمت و محنت به آرام
# ~~نفس در هر دوحال. و صبر سکون نفس است در بلا.
# و گفت: اخلاص ثمرهآ یقین است و ریا ثمرهآ شک.
# و گفت: کمال شکر در مشاهدهآ عجز است از شکر.
# و پرسیدند از عزلت. گفت: بیرون شدن است از میان زحمتها و سرنگاه
# ~~داشتن اگر بر تو رحمت نکند.
# و گفت: محاربهآ عامیان با خطرات است، ومحاربهآ ابدال با فکرت، و
# ~~انذات PageV01P662
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0722.jpg)

# ~~71.د کر ابومحمد جریری
# ~~بسنده کردن؛ و دوم پرهیز کردن؛ و سوم غذا را نگاه داشتن.
# و گفت: هرکه به خدای بسنده کند سرش به صلاح باشد.
# و گفت: هرکه از مناهی او پرهیز کند سرش نیکو بود و هرکه غذای خود
# ~~نگاه دارد نفسش ریاضت یابد. پس پاداش اکتفا صفوت معرفت بود؛ و عاقبت
# ~~تقوی حسن ms534 خلقت بود؛ وعاقبت احتما تندرستی بود، و اعتدال طبیعت بود.
# و گفت: دیدن اصول به شنودن فروع بود، و درست کردن فروع به عرضه
# ~~دادن بود بر اصول، و راه نیست به مقام مشاهدهآ اصول مگر به تعظیم آنچه
~~خدای
# ~~تعالی آن را تعظیم کرده است از وسایل و وسایط وفروع.
# و گفت: چون حق تعالی زنده گرداند بنده را به انوار خویش، هر گز نمیرد تا
# ~~ابد؛ و چون بمیرد به خذلان خویش هرگز او را زنده نگرداند تا ابد.
# و گفت: مرجع عارفان به خدای در بدایت بود و مرجع عوام به خدای بعد
# ~~از نومیدی بود.
# و گفت: چون مصطفی علیه السلام نظر کرد به حق، حق را بدید. باقی
# ~~ماند با حق، به حق بی واسطهآ زمان ومکان، از جهت آنکه حاصل شد او را
# ~~حضور آنکه او را نه حضور است و نه مکان. از اوصاف او مجرد گشت به
# ~~اوصاف حق جل وعلا، رحمة الله علیه.

PageV01P663

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0723.jpg)

# ذکر حسین منصور حلاج قدس الله روحه العزیز
# آن قتیل الله فی سبیل الله، آن شیربیشهآ تحقیق، آن شجاع صفدر صدیق،
# ~~آن غرقهآ دریای مواج: حسین منصور حلآج رحمة الله علیه؛ کار او کاری عجب
# ~~بود و واقعات غرایب که خاص او را بود که هم در غایت سوز و اشتیاق بود و
~~در
# ~~شدت لهب وفراق مست وبی قرار و شوریدهآ روزگاربود، و عاشق صادق و
# ~~پاکباز، وجد وجهدی عظیم داشت، و ریاضتی و کرامتی عجب، وعالی همت
# ~~و رفیع قدر بود، و او را تصانیف بسیار است به الفاظی مشکل در حقایق،
~~واسرار
# ~~و معانی محبت کامل، وفصاحت وبلاغتی داشت که کس نداشت، و دقت
# ~~نظری و فراستی داشت که کس را نبود، و اغلب مشایخ کبار در کار او ابا
# ~~کردند، و گفتند او را در تصوف قدمی نیست مگر عبدالله خفیف و شبلی و
# ~~ابوالقسم قشیری وجمله متأخران إلا ما شاء الله ms535 که او را قبول کردند.
# وابوسعیدبن ابوالخیر قدس الله روحه العزیز وشیخ ابوالقاسم گرگانی و
# ~~شیخ ابوعلی فارمذی وامام یوسف همدانی رحمة الله علیهم اجمعین در کار او
# ~~سیری داشته اند و بعضی در کار او متوقف اند. چنانکه استاد ابوالقاسم
~~قشیری
# ~~گفت در حق او که اگر مقبول بود به رد خلق مردود نگردد و اگر مردود بود
~~به
# ~~قبول خلق مقبول نشود، وبازبعضی او را به سحرنسبت کردند، و بعضی
~~PageV01P664
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0724.jpg)

# ~~7. د کر حین منصور حلاج
# ~~اصحاب ظاهر به کفر منسوب گردانیدند، و بعضی گویند از اصحاب حلول بود،
# ~~و بعضی گویند تولی به اتحاد داشت اما هرکه بوی توحید به وی رسیده باشد
# ~~هرگز او را خیال حلول و اتحاد نتواند افتاد، و هرکه این سخن گوید سرش
~~از
# ~~توحید خبر ندارد، و شرح این طولی دارد- این کتاب جای آن نیست- اما
# ~~جماعتی بودهاند از زنادقه در بغداد چه در خیال حلول و چه در غلط اتحاد
~~که
# ~~خود را حلآجی گفتهاند و نسبت بدو کردهاند و سخن او فهم ناکرده بدان
~~کشتن
# ~~و سوختن به تقلید محض فخر کردهاند. چنانکه دو تن را در بلخ همین واقعه
~~افتاد
# ~~که حسین را. اما تقلید در این واقعه شرط نیست. مرا عجب آمد از کسی که
~~روا
# ~~دارد که از درختی انا الله برآید و درخت در میان نه، چرا روا نباشد که
~~از حسین
# ~~انا الحق برآید؟ وحسین در میان نه، و چنانکه حق تعالی به زبان عمر سخن
# ~~گفت که ان الحق لینطق علی لسان عمر. و اینجا به حلول کار دارد و نه
~~اتحاد.
# بعضی گویند: ««حسین منصور حلاج) دیگر است و «(حسین منصور
# ~~ملحدی» دیگر است. استاد محمد زکریا و رفیق ابوسعید قرمطی بود، و آن
~~حسین
# ~~ساحر بوده است. اما حسین منصور از بیضاء فارس بود و در واسط پرورده شد.
# و ابوعبدالله خفیف گفته است: حسین منصور عالمی ربانی است. وشبلی
# ~~گفته ms536 است: من و حلاج یک چیزیم، اما مرا به دیوانگی نسبت کردند خلاص
# ~~یافتم. وحسین را عقل او هلاک کرد.
# اگر او مطعون بودی، این دو بزرگ در حق او این نگفتندی و ما را دو گواه
# ~~تمام است. و پوسته در ریاضت و عبادت بود، و در بیان معرفت و توحید و در
# ~~زی اهل صلاح. و در شرع و ستت بود که این سخن از او پیدا شد. اما بعضی
~~PageV01P665
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0725.jpg)

# ~~هژده ماه در صحبت او بود. پس یعقوب اقطع دختر بدو داد. بعد از آن
~~عمروبن
# ~~عثمان از او برنجید. از آنجا به بغداد آمد- پیش جنید- و جنید او را به
~~سکوت
# ~~و خلوت فرمود. چندگاه در صحبت او صبر کرد. پس قصد حجاز کرد و یک
# ~~سال آنجا مجاور بود. باز به بغداد آمد. با جمعی صوفیان به پیش جنید آمد
~~و از
# ~~جنید مسایل پرسید. جنید جواب نداد و گفت: زود باشید که سر جوب باره سرخ
# ~~کنی. گفت آن روز که من سر جوب باره سرخ کنم تو جامهآ اهل صورت پوشی.
# ~~چنانکه آن روز که ائمه فتوی دادند که او را بباید کشت جنید در جامهآ
~~تصوف
# ~~بود. نمی نوشت و خلیفه گفته بود: خط جنید باید.
# جنید دستار و دراعه در پوشید و به مدرسه شد و جواب فتوی نوشت که: تحن
# ~~نحکم بالظاهر. یعنی بر ظاهر حال کشتنی است وفتوی بر ظاهر است، اما باطن
# ~~را خدای داند.
# پس حسین از جنید چون جواب مائل نیافت متغیر شد و بی اجازت به
# ~~تستر شد و یک سال آنجا بیود. قبولی عظیم بیدا شد و او هیچ سخن اهل
~~زمانه را
# ~~وزنی ننهادی تا او را حسد کردند، وعمروبن عثمان در باب او نامها نوشت
~~به
# ~~خوزستان و احوال او در چشم اهل آن دیار قبیح گردانید و او را نیز از
~~آنجا دل
# ~~بگرفت.
# جامهآ متصوفه بیرون کرد و قبا در ms537 پوشید و به صحبت ابناء دنیا مشغول شد
# ~~اما او را از آن تفاوتی نبود و پنج سال ناپدید شد و در آن مدت بعضی به
~~خراسان
# ~~و ماوراء النهر می بود و بعضی به سیستان. باز به اهواز آمد و اهل اهواز
~~را سخن
# ~~گفت، و به نزدیک خاص و عام مقبول شد، و از اسرار خلق سخن میگفت تا او
# ~~وا حلاج الاسرار گفتند.
# به مکه رمید یعو. هزبزوی. سحرش منسوب کرد.

PageV01P666

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0726.jpg)

# ~~می روم تا خلق به خدای خوانم.
# به هندوستان رفت. پس به ماوراء النهر آمد. پس به چین افتاد و خلق را به
# ~~خدای خواند و ایشان را تصانیف ساخت. چون باز آمد از اقصای عالم بدو
~~نامه
# ~~نوشتندی. اهل هند ابوالمغیث نوشتندی؛ واهل چین ابوالمعین؛ واهل خراسان
# ~~ابوالمهر؛ واهل فارس ابوعبدالله؛ واهل خوزستان حلاج الاسرار؛ واهل
~~بغداد
# ~~مصطلم می خواندند؛ ودر بصره مخبر.
# یس اقاویل در وی بسیار گشت. بعد از آن عزم مکه کرد و دو سال در حرم
# ~~مجاور شد. چون باز آمد احوالش متغیر شد و آن حال به رنگی دیگر مبدل گشت
# ~~که خلق را به معنی می خواند که کس بر آن وقوف نمی یافت. تا چنین نقل
# ~~کنند که او را از پنجاه شهر بیرون کردند و روزگاری گذشت بر وی که از آن
# ~~عجبتر نبود؛ و او را حلآج از آن گفتند که یکبار به انبار پنبه برگذشت.
~~اشارتی
# ~~کرد درحال دانه از پنبه بیرون آمد و خلق متحیر شدند.
# نقل است که در شبانه روزی چهارصد رکعت نماز کردی و بر خود لازم
# ~~داشتی. گفتند: در این درجه که تویی چندین رنج چراست؟ گفت: نه راحت
# ~~درحال دوستان اثر کند و نه رنج، که دوستان فانی صفتاند نه رنج در ایشان
~~اثر
# ~~کند ونه راحت.
# نقل است که در پنجاه سالگی گفت: تا اکنون هیچ مذهب نگرفته ام اما از
# ~~هر مذهبی آنچه دشخوارتر است ms538 بر نفس اختیار کردم و امروز که پنجاه ساله
~~ام
# ~~نماز کرده ام و هر نمازی غسلی کرده ام.
# نقل است که در ابتدا که ریاضت میکشید دلقی داشت که بیست سال
# ~~بیرون نکرده بود. روزی به ستم از وی بیرون کردند. گزندهآ بسیار در وی
~~افتاده
# ~~بود. یکی از آن وزن کردند. نیم دانگ بود.
# نقل است که یکی به نزدیک او آمد. عقربی دیه که فرد و میگشت.

PageV01P667

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0727.jpg)

# ~~ندیم است و گرد ما میگردد.
# گویند: رشیدخرد سمرقندی عزم کعبه کرد. در راه مجلس میگفت. روایت
# ~~کرد که حلاج با چهارصد صوفی روی به بادیه نهاد. چون روزی چند برآمد
# ~~چیزی نیافتند. حسین را گفتند: ما را سر بریان می باید. گفت: بنشینید.
# پس دست از پس میکرد و سری بریان کرده با دو قرص به یکی می داد تا
# ~~چهارصد سربریان و هشتصد قرص بداد. بعد از آن گفتند: ما را رطب می باید.
# برخاست و گفت: مرا بیفشانید.
# بیفشاندند. رطب از وی می بارید تا سیر بخوردند. پس در راه هرجا که
# ~~پشت به خاربنی باز نهادی رطب بار آوردی.
# نقل است که طایفه در بادیه او را گفتند ما را انجیر می باید. دست در هوا
# ~~کرد و طبقی انجیر تازه پیش ایشان بنهاد. و یکبار حلوا خواستند. طبقی
~~حلوا به
# ~~شکر گرم پیش ایشان بنهاد. گفتند: این حلوا در باب الطاق بغداد باشد.
~~گفت:
# ~~ما را بغداد و بادیه یکی است.
# نقل است که یکبار در بادیه چهار هزار آدمی با او بودند تا کعبه، ویک
# ~~سال در آفتاب گرم برابر کعبه بایستاد- برهنه - تا روغن از اعضای او بر
~~آن
# ~~سنگ می رفت. یوست او باز بشد و او از آنجا نجنبید و هر روز قرصی و
~~کوزهای
# ~~آب پیش او آوردندی. او بدان کناره ها افطار کردی و باقی بر سر کوزهآ آب
# ~~نهادی. و گویند که کژدم در ایزار او آشیانه ms539 کرده بود. پس در عرفات گفت:
~~یا
# ~~دلیل المتحیرین!
# ~~شکرکن خود را که شکر آن است و بس.

PageV01P668

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0728.jpg)

# ~~نقل است که یک روز در بادیه ابراهیم خواص را گفت: در چه کازی؟
# ~~گفت: در مقام توکل، توگل درست میکنم.
# ~~گفت: همه عمر در عمارت شکم کردی کی در توحید فانی خواهی شد.
# ~~بعنی اصل توکل در زاخوردن و تو همه عمر در توگل در شکم کردن خواهی
~~بودن.
# ~~فنا در توحید کئ خواهد بود.
# و پرسیدند که عارف را وقت باشد. گفت: نه از بهر آنکه وقت صفت
# ~~صاحب وقت است، و هرکه با صفت خویش آرام گیرد عارف نبود. معنیش آن
# ~~است که لی مع الله وقت.
# پرسیدند: طریق به خدای چگونه است؟ گفت: دو قدم است و رسیدی
# ~~یک قدم از دنیا برگیر، ویک قدم از عقبی. اینک رسیدی به مولی.
# پرسیدند از فقر. گفت: فقیر آن است که مستغنی است ازما سوی الله و
# ~~ناظر است به الله.
# و گفت: معرفت عبارت است از دیدن اشیاء و هلاک همه در معنی.
# و گفت: چون بنده به متام معرفت رسد غیب بر او وحی فرستد و سر او
# ~~گنگ گرداند تا هیچ خاطر نیاید او را، مگر خاطر حق.
# و گفت: خلق عظیم آن بود که جنای خلق در تو اثر نکند، پس از آنکه
# ~~حق را شناخته باشی.
# و گفت: توکل آن بود که در شهر کسی را داند اولیتر به خوردن از خود،
# ~~نخورد.
# و گفت: زبان گویا هلاک دلهای خموش است.
# و تفت. تفت و وی در علل بسته است و افعال در شرک وحق خالی
# ~~مشرکون.

PageV01P669

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0729.jpg)

# و گفت: به صایر بینندگان و معارف عارفان و نور علمای ربانی و طریق
# ~~سابقان ناجی و ازل و ابد و آنچه در میان است از حدوث است اما این به چه
# ~~دانند لمن کان له قلب أو ألقی آلتمع وهوشهید.
# و گفت: در ms540 عالم رضا اژدهایی است که آن را یقین خوانند که اعمال هژده
# ~~هزار عالم در کام او چون ذره ای است در بیابانی .
# و گفت: ما همه سال در طلب پلای او باشیم، چون سلطانی که دایم در
# ~~طلب ولایت با شد.
# و گفت: خاطر حق آن است که هیچ چیز معارضه نتواند کرد آن را.
# و گفت: مرید در سایهآ توبهآ خود است، و مراد در سایهآ عصمت.
# و گفت: مرید آن است که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات او، و مراد
# ~~آن است که مکشوفات او بر اجتهاد سابق است.
# و گفت: وقت مرد صدف دریای سینهآ مرد است. فردا این صدفها در صعید
# ~~قیامت بر زمین زنند.
# و گفت: دنیا به گذاشتن زهد نفس است، و آخرت به گذاشتن زهد دل، و
# ~~ترک خود گفتن زهد جان.
# نقل است که پرسیدند از صبر. گفت: آن است که دست و پای برند و از
# ~~دار آویزند.
# و عجب آنکه این همه با او کردند.
# نقل است که شبلی را روزی گفت یا ابابکر! دستی برنه که ما قصد
# ~~کاری عظیم کرده ایم و سرگشتهآ کاری شده و چنین کاری که خود را کشتن در
# ~~پیش داریم. چون خلق در کار او متحیر شدند منکر بی قیاس و مقربی شمار
~~پدید
# ~~آمدند و کارهای عجایب از او بدیدند. زبان دراز کردند و سخن او به خلیفه
# ~~رسانیدند و جمله بر قتل او اتفاق کردند از آنکه میگفت انا الحق. گفتند
~~بگوی
# ~~هو الحق، گفت: بلی! همه او است. شما میگویید که گم شده است بلکه
~~PageV01P670
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0730.jpg)

# ~~حسین گم شده است. بحر محیط گم نشود و کم نگردد.
# جنید را گفتند این سخن که منصور میگوید تأویلی دارد؟ گفت:
# ~~بگذارید تا بکشند که نه روز تأویل است.
# پس جماعتی از اهل علم بروی خروج کردند و سخن او را پیش معتصم
# ~~تباه کردند و علی بن عیسی را ms541 که وزیر بود بر وی متغیر گردانیدند. خلیفه
~~بفرمود
# ~~تا او را به زندان برد. او را بزندان بردند- یک سال- اما خلق می رفتند
~~و
# ~~مسائل می پرسیدند. بعد از آن خلق را از آمدن منع کردند. مدت پنج ماه کس
# ~~نرفت، مگریک بار ابن عطا، و یک بار عبدالله خفیف، و یکبار ابن عطا کس
# ~~فرستاد که: ای شیخ! از این سخن که گفتی عذرخواه تا خلاص یابی.
# حلآج گفت: کسی که گفت، گوعذر خواه.
# ابن عطا چون این بشنید بگریست و گفت: ما خود چند یکرحسین
# ~~منصوریم.
# نقل است که شب اول که او را حبس کردند، بیامدند. او را در زندان
# ~~ندیدند. جملهآ زندان بگشتند، کس را ندیدند. شب دوم نه او را دیدند و نه
~~زندان.
# ~~هر چند زندان را طلب کردند ندیدند. شب سوم او را در زندان دیدند.
~~گفتند:
# ~~شب اول کجا بودی؟ و شب دوم زندان و تو کجا بودیت؟ اکنون هر دو پدید
# ~~آمدیت. این چه واقعه است؟
# گفت: شب اول من به حضرت بودم - از آن نبودم - و شب دوم حضرت
# ~~شریعت. بیایید و کار خود کنید.

PageV01P671

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0731.jpg)

# گفتند: چرا خود را نمی دهی؟
# گفت: ما در بند خداوندیم و پاس سلامت می داریم. اگر خواهیم به یک
# ~~اشارت همه بندها بگشاییم.
# پس به انگشت اشاره کرد همه بندها از هم فرو ریخت. ایشان گفتند:
# ~~اکنون کجا رویم که در زندان بسته است؟
# اشارتی کرد. رخنهها پدید آمد. گفت: اکنون سر خویش گیرید. گفتند:
# ~~تو نمی آیی؟ گفت: ما را با او سری است که جز بر سر دار نمیتوان گفت.
# دیگر روز گفتند: زندانیان کجا رفتند؟ گفت: آزاد کردیم. گفتند: توچرا
# ~~نرفتی ؟ گفت: حق را با من عتابی است. نرفتم.
# این خبر به خلیفه رسید. گفت: فتنه خواهد ساخت. او را بکشید با چوب
# ~~زنید تا ازاین سخن برگردد.
# سیصد چوب بزدند. به هر چوبی که می زدند آوازی فصیح ms542 می آمد که: لا
# ~~تخف یا ابن منصور.
# شیخ عبدالجلیل صفار گوید: اعتقاد من در آن چوب زننده بیش از اعتقاد
# ~~در معق حسین منصور بود، از آنکه تا آن مرد چه قوت داشته است. در شریعت
~~که
# ~~چنان آواز صریح می شنید و دست او نمی لرزید و همچنان می زد.
# پس دیگر بار حسین را ببردند تا بر دار کنند. صد هزار آدمی گرد آمدند و او
# ~~چشم گرد می آورد و میگفت: حق، حق، حق، إنا الحق!
# نقل است که درویشی در آن میان از او پرسید: عشق چیست؟ گفت:
# ~~امروز بینی، وفردا بینی، وپس فردا بینی.

PageV01P672

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0732.jpg)

# پسرش گفت: مرا وصیتی کن. گفت: چون جهانیان در اعمال کوشند تو
# ~~در چیزی کوش که ذره ای از آن به از مدار اعمال جن و انس بود و آن نیست
~~الا
# ~~علم حقیقت.
# پس در راه که می رفت می خرامید. دست اندازان و عیاروار می رفت، با
# ~~سیزده بند گران. گفتند: این خرامیدن چیست؟ گفت زیرا که به نحرگاه
# ~~می روم. ونعره می زد ومیگفت:
# ~~ندیمی غیر منسوب الی شیء من الحیف
### | سقانی مثل ما یشرب کفعل الضیف بالضیف
# ~~فلما دارت الکاس دعا بالنطع والسیف
### | کذا من یشرب الراح مع التنین بالصیف
# گفت: حریف من منسوب نیست به حیف بداد. شرابی چنانکه مهمانی
# ~~مهمانی را دهد. چون دوری چند بگذشت شمشیر و نطع خواست. چنین باشد
# ~~سزای کسی که با اژدها در تموز خمر کهنه خورد. چون به زیر دارش بردند به
# ~~باب الطاق قبله بر زد و پای بر نردبان نهاد. گفتند: حال چیست؟ گفت:
~~معراج
# ~~مردان سر دار است.
# پس میزری در میان داشت و طیلسانی بردوش. دست برآورد و روی به قبله
# ~~مناجات کرد و گفت: آنچه او داند کس نداند.
# پس بر سر دار شد. جماعت مریدان گفتند: چه گوی در ما که مریدانیم و
# ~~اینها که منکرند و تو را به ms543 سنگ خواهند زد؟ گفت: ایشان را دوثواب است و
# ~~شما را یکی. از آنکه شما را به من حسن ظنی بیش نیست و ایشان از قوت
# ~~توحید به صلابت شریعت می جنبند و توحید در شرع اصل بود و حسن ظن فرع.
# نقل است که در جوانی به زنی نگرسته بود. خادم را گفت: هرکه چنان
# ~~برنگرد چنین فرو نگرد.
# پس شبلی در مقابلهآ او بایساد و آواز داد: الم ننهک عن آلعالمین.

PageV01P673

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0733.jpg)

# ~~و گفت: ماالتصوف یا حلاج. گفت کمترین این است که می بینی. گفت: بلندتر
# ~~کدام است؟ گفت: تورا بدان راه نیست.
# پس هرکسی سنگی می انداختند. شبلی موافقت را گلی انداخت. حسین
# ~~منصور آهی کرد. گفتند: از این همه سنگ هیچ آه نکردی. از گلی آه کردن چه
# ~~معنی است؟ گفت: از آنکه آنها نمی دانند معذوراند. از او سختم می آید که
~~او
# ~~می داند که نمی باید انداخت.
# پس دستش جدا کردند. خندهای بزد. گفتند: خنده چیست؟ گفت:
# ~~دست از آدمی بسته باز کردن آسان است. مرد آن است که دست صفات که
# ~~کلاه همت ازتارک عرش در میکشد قطع کند.
# پس پایهاش ببریدند. تبسمی کرد. گفت: بدین پای سفر خاکی میکردم.
# ~~قدمی دیگر دارم که هم اکنون سفرهر دو عالم بکند. اگر توانید آن قدم را
~~ببرید.
# پس دو دست بریدهآ خون آلود در روی در مالید تا هر دو ساعد و روی
# ~~خون آلود کرد. گفتند: این چرا کردی؟
# گفت: خون بسیار ازمن برفت و دانم که رویم زرد شده باشد. شما
# ~~پندارید که زردی روی من از ترس است. خون در روی مالیدم تا در چشم شما
# ~~سرخ روی باشم که گلگونهآ مردان خون ایشان است.
# گفتند: اگر روی را به خون سرخ کردی ساعد باری چرا آلودی؟
# گفت وضومی سازم. گفتند: چه وضو؟ گفت: رکعتان فی العشق لا یصح
# ~~وضؤهما الا بالدم. در عشق دو رکعت است که وضوی ms544 آن درست نیاید الا به
~~خون.
# پس چشمهاش برکندند. قیامتی از خلق برآمد. بعضی میگریستند و بعضی
# ~~سنگ می انداختند. پس خواستند که زبانش ببرند. گفت: چندان صبر کنید که
~~PageV01P674
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0734.jpg)

# ~~و پای من بریدند در راه تو و اگر سر ازتن باز کنند در مشاهدهآ جلال تو
~~بر سردار
# ~~می کنند.
# پس گوش و بینی ببریدند و سنگ روان کردند. عجوزهای با کوزه ای در
# ~~دست می آمد. چون حسین را دید گفت: زنید و محکم زنید تا این حلآجک رعنا
# ~~را با سخن خدای چه کار؟
# آخر سخن حسین این بود که گفت: حب الواحد إفراد الواحد. واین آیت
# ~~برخواند: یستغجل بها آلذین لا یومنون بها وآلذین آمنوا مثفقون منها
# ~~وتفلمون انها آلحق. و این آخر کلام او بود.
# پس زبانش ببریدند و نماز شام بود که سرش ببریدند و در میان سر بریدن
# ~~تبسمی کرد و جان بداد. و مردمان خروش کردند و حسین گوی قضا به پایان
# ~~میدان رضا برد و ازیک یک اندام او آواز می آمد که انا الحق.
# روز دیگر گفتند: این فتنه بیش از آن خواهد بود که در حالة حیات بود.
# ~~پس اعضای او بسوختند، از خاکستر آواز انا الحق می آمد. چنانکه در وقت
# ~~کشتن هر قطرهآ خون که می چکید الله پدید می آمد. درماندند. به دجله
~~انداختند.
# ~~بر سر آب همان انا الحق می گفت. پس حسین گفته بود که چون خاکستر ما در
# ~~دجله اندازند بغداد را از آب بیم بود که غرق شود. خرقهآ من پیش آب باز
~~برید و
# ~~اگرنه دمار از بغداد برآید.
# خادم چون چنان دید خرقهآ شیخ را بر لب دجله آورد تا آب با قرار خود رفت
# ~~و خاکستر خاموش شد. پس خاکستر او را جمع کردند و دفن کردند و کس را از
# ~~اهل طریقت این فتوح نبود. بزرگی گفت: ای اهل طریق معنی! بنگرید که با
# ~~حسین منصور ms545 حلاج چه کردند تا با مدعیان چه خواهند کردن؟
# عباسهآ طوسی گفته است: فردای قیامت در عرصات منصور حلآج را به
# بررگی نفت. ای مبن زوززیرای دار بودم و نماز می کردم. چون روز شد
~~PageV01P675
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0735.jpg)

# ~~هاتفی آواز داد: أظلعناه علی سرمن اسرارنا فأفشی سرا فهذا جزاء من یفشی
~~سر
# ~~الملوک. یعنی او را اطلاعی دادیم بر سری از اسرارخود.
# پس کسی که سر ملوک فاش کند سزای او این است.
# نقل است که شبلی گفت: آن شب به سر گوراو شدم وتا بامداد نماز
# ~~کردم. سحرگاه مناجات کردم و گفتم: الهی! این بندهآ توبود- مؤمن و عارف
~~و
# ~~موخد- این بلا با او چرا کردی؟ خواب بر من غلبه کرد. به خواب دیدم که
# ~~قیامت است و از حق فرمان آمدی که این از آن کردم که سرما با غیر گفت.
# نقل است که شبلی گفت: منصور را به خواب دیدم. گفتم: خدای تعالی
# ~~با این قوم چه کرد؟ گفت: بر هر دو گروه رحمت کرد. آنکه بر من شفقت کرد
# ~~مرا بدانست، وآنکه عداوت کرد مرا ندانست. از بهرحق عداوت کرد به ایشان
# ~~رحمت کرد که هر دو معذور بودند.
# و یکی دیگر به خواب دید که در قیامت ایستاده، جامی در دست و سر بر
# ~~تن نه. گفت: این چیست؟ گفت: او جام به دست سر بریدگان می دهد.
# نقل است که چون او را بر دار کردند ابلیس بیامد و گفت: یکی انا تو
# ~~گفتی ویکی من. چون است که از آن تو رحمت بار آورد و از آن من لعنت؟
# حلآج گفت: توانا به در خود بردی، من از خود دور کردم. مرا رحمت آمد
# ~~و تورا نه. چنانکه دیدی و شنیدی تا بدانی که منی کردن نه نیکوست و منی
~~از
# ~~خود دور کردن به غایت نیکوست.
# والحمد لله رب العالمین، والصلوة علی محمد وآله اجمعین،
# تم الکتاب، بعون الملک الوقاب، آمرزیده باد
# که چون ms546 بخواند کاتب را به فاتحه یاد کند.

PageV01P676

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0736.jpg)

# ~~کر متأخران از مشایخ گبار
# رحمة الله علیهم اجین PageV01P677
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0737.jpg)
~~PageV01P678
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0738.jpg)

# بسم الله الرحمن الریم
# ذکرابراهیم خواص رحمة الله علیه
# آن سالک بادیهآ تجرید، آن نقطهآ دایرهآ توحید، آن محتشم علم وعمل، آن
# ~~محترم حکم ازل، آن صدیق توکل واخلاص: قطب وقت ابراهیم خواص
# ~~رحمة الله علیه؛ یگانهآ عهد بود و گزیدهآ اولیا و بزرگوار عصر؛ و در
~~طریقت قدمی
# ~~عظیم داشت، و در حقیقت دمی شگرف، و به همهآ زبانها ممدوح بود، و او را
# ~~رئیس المتوکلین گفتهاند، و قدم در توکل به جایی رسانیده بود که ببوی
~~سیبی او
# ~~بادیه قطع کردی و بسیاری مشایخ را یافته بود، و از اقران جنید و نوری
~~بود، و
# ~~صاحب تصنیف در معاملات و حقایق، و او را خواص از آن گفتند که زنبیل
# ~~بافتی و بادیه بر توکل قطع کردی.
# او را گفتند: از عجایب اسفار خود ما را چیزی بگوی. گفت: عجیبتر بود
# ~~که وقتی خضر از من صحبت خواست من نخواستم در آن ساعت که بدون حق
# ~~کسی را در دل حظ و مقدار باشد.
# در توگل یگانه بود و باریک فرا گرفتی و با این همه هرگز سوزن و ریسمان
# ~~و رکوه و مقراض ازوی غایب نبودی. گفتند: چرا داری؟ گفت: زیرا که این
# ~~مقدار در توگل زیان نکند.
# نفل اس که کفت. دربویهآ همی شدم. کنیزکی را دیدم در غلبات وجد
### | 682 PageV01P679
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0739.jpg)

# ~~شوری در وی، سر برهنه. گفتم: ای کنیزک! سر بپوش! گفت: ای خواص!
# ~~چشم نگه دار. گفتم: من عاشقم و عاشق چشم نپوشد اما خود بی اختیار چشم
~~بر
# ~~تو افتاد. کنیزک گفت : من مستم و مست سر نپوشد. گفتم : از کذام شراب
~~خانه
# ~~مست شدی. گفت: ای خواص! زنهار دورم می داری. هل فی الدارین غیر الله.
# ~~گفتم: ای کنیزک! مصاحبت من می خواهی ؟ گفت: ای خواص! خام طمعی
# ~~مکن ms547 که از آن نیم که مرد جویم.
# نقل است که پرسیدند از حقیقت ایمان. گفت: اکنون این جواب ندارم،
# ~~از آنکه هرچه گویم عبارت بود. مرا باید که به معاملت جواب گویم اما من
~~قصد
# ~~مکه دارم و تونیز بر این عزمی. دراین راه با من صحبت دارتا جواب مسکلهآ
~~خود
# ~~بیابی.
# مرد گفت: چنان کردم. چون به بادیه فرو رفتیم هر روزدو قرص و دو
# ~~شربت آب پدید آمدی. یکی به من دادی و یکی خود را نگه داشتی تا روزی در
# ~~میان بادیه پیری به ما رسید. چون خواص را بدید از اسب فرود آمد و
~~یکدیگر را
# ~~بپرسیدند و زمانی سخن گفتند. پیر برنشست و بازگشت. گفتم: ای شیخ! این
# ~~پیر که بود؟ گفت: جواب سوال تو گفتم. گفتم: چگونه؟ گفت: آن خضر بود،
# ~~علیه السلام، از من صحبت خواست من اجابت نکردم. ترسیدم که توگل برخیزد
# ~~و اعتمادم بر دون حق پدید آید.
# نقل است که گفت: وقتی خضر را دیدم علیه السلام، در بادیه به صورت
# ~~مرغی همی پرید. چون او را چنان دیدم سردر پی اش انداختم تا توکلم باطل
~~نشود.
# ~~او درحال نزدیک من آمد. گفت: اگر در من نگرستی بر توفرو نیامدمی. و من
~~بر
# ~~او سلام نکردم که تا نباید که توگلم خلل گیرد.
# ~~تیکوروی، بر اسبی خنگ، مرا آب داد.

PageV01P680

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0740.jpg)

# و گفت: در پس من نشین و من به حجاز بودم. چون اند کی از روز بگذشت
# ~~مرا گفت: چه می بینی؟ گفتم: مدینه. گفت: فروآی و پیغامبر را علیه
~~السلام،
# ~~رمن سلام کن.
# و گفت: در بادیه یکروز به درختی رسیدم که آنجا آب بودی. شیری دیدم
# ~~عظیم. روی به من نهاد. حکم حق را گردن نهادم. چون به نزدیک من رسید
# ~~می لنگید بیامد و در بیش من بخفت و می نالید. بنگرستم، دست او آماس
~~گرفته
# ~~بود و خوره کرده. چوبی بر گرفتم و دست ms548 او بشکافتم تا تهی شد از آنچه
~~گرد
# ~~آمده بود وخرقه ای بر وی بستم، وبرخاست و برفت. ساعتی بود می آمد و
~~بچهآ
# ~~خود را همی آورد، و ایشان در گرد من همی گشتند، و دنبال می جنبانیدند،
~~و
# ~~گرده ای آوردند و در پیش من نهادند.
# نقل است که وقتی با مریدی در بیابان می رفت. آواز غریدن شیر بخاست.
# ~~مرید را رنگ از روی بشد. درختی بجست و بر آنجا شد و همی لرزید. خواص
# ~~همحنان ساکن سجاده بیفگند و در نماز استاد. شیر فرا رسید. دانست که
~~توقیع
# ~~خاص دارد. چشم در او نهاد. تا روز نظاره میکرد و خواص به کار مشغول. پس
# ~~چنان از آنجا برفت. پشه ای او را بگزید. فریاد در گرفت. مرید گفت:
~~خواجه!
# ~~عجب کاری است. دوش از شیر نمی ترسیدی، امروز از پشه ای فریاد میکنی.
# ~~گفت: زیرا که دوش مرا از من ربوده بودند و امروز به خودم باز دادهاند.
# حامد اسود گفت: با خواص در سفر بودم. به جایی رسیدیم. آنجا ماران
# ~~بسیار بودند. رکوه بنهاد و بنشست. چون شب درآمد ماران برون آمدند. شیخ
~~را
# ~~آواز دادم. گفتم: خدای را یاد کن. همچنان کرد. ماران همه بازگشتند.
~~براین
# ~~حال همانجا شب بگذاشتم. چون روز روشن شد نگاه کردم. ماری بر وطای
# ~~شیخ حلقه کرده بود. فرو افتاد. گفتم: یا شیخ! توندانستی؟ گفت: هرگز مرا
# ~~شبی از دوش خوشتر نبوده است.

PageV01P681

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0741.jpg)

# ~~بکشم. گفت: دست از او بدار که همه چیزی را به ما حاجت بود و ما را به
~~هیچ
# ~~حاجت نیست.
# نقل است که گفت: وقتی در بادیه راه گم کردم. بسی برفتم و راه نیافتم.
# ~~همچنان چند شبانه روز به راه می رفتم تا آخر آواز خروسی شنیدم. شاد
~~گشتم و
# ~~روی بدان جانب نهادم. آنجا شخصی دیدم- بدوید- مرا قفایی1 بزد. چنانکه
# ~~رنجور شدم. گفتم: خداوندا! کسی که بر توتوگل کند با وی این ms549 کنند؟ آوازی
# ~~شنودم که: تا توتوکل بر ما داشتی عزیز بودی اکنون تودل بر آواز خروس
~~کردی.
# ~~اکنون آن قفا بدان خوردی. همچنان رنجور همی رفتم. آوازی شنودم که خواص
# ~~از این رنجور شدی؟ اینک ببین! بنگرستم. سر آن قفازننده را دیدم در بیش
~~من
# ~~انداخته.
# و گفت: وقتی در راه شام برنایی دیدم نیکوروی و پاکیزه لباس. مرا
# ~~گفت: صحبت خواهی؟ گفتم: مرا گرسنگی باشد. گفت: به گرسنگی با تو
# ~~باشم. پس چهار روزبا هم بودیم. فتوحی پدید آمد. گفتم: فراترآ. گفت:
~~اعتقاد
# ~~من آن است که آنچه واسطه در میان باشد نخورم. گفتم: یا غلام باریک
# ~~آوردی. گفت: یا ابراهیم! دیوانگی مکن. ناقد بصیر است. از توگل به دست
~~تو
# ~~هیچ نیست. پس گفت: کمترین توکل آن است که چون وارد فاقه بر تو پدید آید
# ~~حیلتی نجویی جز بدانکه کفایت تو بدوست.
# نقل است که گفت: وقتی نذر کردم که بادیه را بگذارم بی زاد و راحله.
# ~~چون به بادیه درآمدم جوانی بعد از من همی آمد و مرا بانگ همی کرد که:
# ~~السلام علیک یا شیخ! باستادم و جواب باز دادم. نگاه کردم. جوان ترسا
~~بود.

PageV01P682

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0742.jpg)

# گفت: آخر بیایم و تبرکی باشد.
# یک هفته همچنین برفتیم. روز هشتم گفت: یا زاهد حنیفی! گستاخ کن
# ~~با خداوند خویش که گرسنه ام و چیزی بخواه.
# خواص گفت: گفتم الهی! به حق محمد علیه السلام که مرا در پیش
# ~~بیگانه خجل نگردانی، و از غیب چیزی پدید آوری.
# درحال طبقی دیدم پرنان و ماهی بریان و رطب و کوزهآ آب که پدید آمد.
# ~~هر دو بنشستیم و به کار بردیم. چون هفت روز دیگر برفتیم، روز هشتم بدو
# ~~گفتم: ای راهب! توهم قدرت خویش بنمایی که گرسنه گشتم.
# جوان تکیه بر عصا زد و لب بجنبانید. دو خوان پدید آمد، آراسته، پر حلوا و
# ~~ماهی و رطب و دو کوزهآ آب. من متحیر شدم. مرا گفت: ای ms550 زاهد! بخور.
# من از خجالت نمی خوردم. گفت: بخورتا تورا بشارت دهم.
# گفتم: نخورم تا بشارتم ندهی.
# گفت: بشارت نخست آن است که زنار می برم. پس زنار ببرید و گفت:
# ~~آشهد آن لا إله إلا الله وآشهد آن محمدا رسول الله. ودیگر بشارت آن است
~~که
# ~~گفتم الهی! به حق این پیر که او را به نزدیک تو قدری هست و دین وی حق
# ~~است طعام فرستی تا من در وی خجل نگردم. و این نیز به برکت تو بود.
# چون نان بخوردیم و برفتیم تا مکه او همآنجا مجاور بنشست تا اجلش
# ~~نزدیک آمد.
# و مریدی نقل کرد که: با خواص در بادیه بودم. هفت روز بریک حال
# ~~همی رفتیم. چون روز هشتم بود ضعیف شدیم. شیخ مرا گفت: کدام دوستتر
# ~~داری. آب یا طعام؟ گفتم: آب. گفت: اینک از پس پشت است. بخور. باز
# ~~نگرستم. آبی دیدم چون شیرتازه، و بخوردم و طهارت کردم، و او همی نگرست
# ~~و آنجا نیامد. چون فارغ شدم خواستم که پارهای بردارم. مرا گفت: دست
~~بدار
# ~~که آن آب از آن نیست که توان داشت.

PageV01P683

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0743.jpg)

# و گفت: وقتی در بادیه راه گم کردم. شخصی دیدم فراز آمد و سلام کرد و
# ~~گفت توراه گم کردهای؟ گفتم: بلی. گفت: راه به تونمایم. و گاهی چند
# ~~برفت- از پیش-- و از چشم ناپدید شد. بنگرستم، بر شاهراه بودم. پس از آن
# ~~دیگر راه گم نکردم. در سفر گرسنگی و تشنگی ام نبود.
# و گفت: وقتی در سفربودم. به ویرانی در شدم. شب بود. شیری عظیم
# ~~دیدم، بترسیدم سخت. هاتفی آواز داد: مترس که هفتاد هزار فرشته با تو
~~است تو
# ~~را نگه می دارند.
# و گفت: وقتی در راه مکه شخصی دیدم عظیم منکر. گفتم: تو کیستی؟
# ~~گفت: من بریام. گفتم: کجا می شوی؟ گفت: به مکه. گفتم: بی زاد و
# ~~راحله؟ گفت: از ما نیز کس بود که بر توکل برود چنانکه ms551 از شما. گفتم:
~~توگل
# ~~چیست؟ گفت: ازخدای تعالی فرا ستدن.
# و درویشی گفت: از خواص صحبت خواستم، گفت: امیری باید از ما و
# ~~فرمان برداری. اکنون تو چه خواهی؟ امیر توباشی یا من؟ گفتم: امیر
~~توباش.
# ~~گفت: اکنون تو از فرمان من قدم برون منه. گفتم: روا باشد.
# چون به منزل رسیدیم گفت: بنشین. بنشستم. هوایآ سرد بود و آب برکشید
# ~~و هیزم بیاورد و آتش بر کرد تا گرم شدیم؛ و در راه هرگاه که من قصد آن
# ~~کردمی تا قیام نمایم مرا گفتی شرط فرمان دار.
# چون شب درآمد باران عظیم باریدن گرفت شیخ مرقعهآ خود بیرون کرد. تا
# ~~بامداد بر سر من ایستاده بود. مرقعه بر دو دست خود انداخته و من خجل
~~بودم و به
# ~~حکم شرط هیچ نمیتوانستم گفت. چون بامداد شد. گفتم: امروز امیر من
~~PageV01P684
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0744.jpg)

# هم بدین صفت با من صحبت داشت تا به مکه. من آنجا از شرم از او
# ~~نگریختم، تا به منا به من رسید. گفت: بر توباد ای پسر که با دوستان
~~صحبت
# ~~چنان داری که من داشتم.
# و گفت: روزی به نواحی شام میگذشتم. درختان نار دیدم. مرا آرزو کرد،
# ~~اما صبر میکردم و نخوردم که انار ترش بود و من شیرین خواستم. پس به
~~وادی
# ~~رسیدم. یکی را دیدم دست و پای نه ضعیف گشته و کرم در افتاده و زنبوران
~~بر
# ~~او گرد آمده و او را میگزیدند. مرا بر وی شفقت آمد، از بیچارگی او. چون
~~بدو
# ~~رسیدم گفتم: خواهی که دعا کنم تا مگر از این بلا برهی؟ گفت: نه! گفتم:
# ~~چرا؟ گفت: إآن العافیة اختیاری والبلآء اختیاره وأنا لا أختار اختیاری
~~علی اختیاره.
# ~~یعنی عافیت اختیار من است و بلا اختیار دوست. من اختیار خویش بر اختیار
~~او
# ~~اختیار نکنم.
# گفتم: باری این زنبوران را از توباز دارم. گفت: ای خواص! آرزوی نار
# ~~شیرین از خود دور دار. مرا چه رنجه می ms552 داری و خود را دل به سلامت خواه.
~~مرا
# ~~تندرست چه می خواهی؟ گفتم: به چه شناختی که من خواصم؟ گفتم: هرکه
# ~~او را داند هیچ بر وی پوشیده نماند. گفتم: حال توبا این زنبوران چگونه
~~است؟
# ~~گفت: تا این زنبورانم میگزند و کرمانم می خورند خوش است.
# و گفت: وقتی در بادیه یکی را دیدم. گفتم: از کجا می آیی؟ گفت از
# ~~بلاد ساغون. گفتم: به چه کار آمدهای؟
# گفت: لقمه ای در دهن میکردم، دستم آلوده شده است. آمدهام تا به آب
# ~~زمزم بشویم. گفتم: چه عزم داری؟ گفت: آن که شب را باز گردم و جامهآ
# ~~خواب مادر راست کنم.
# و گفت: وقتی شنودم که در روم راهبی هفتاد سال است تا در دیری است،
# ~~به حکم رهبانیت نشسته گفتم ای عجب! شرط رهبانیت چهل سال است. قصد
~~PageV01P685
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0745.jpg)

# ~~آمده ای که من اینجا ننشسته ام به رهبانی- که من سگی دارم که در خلق
# ~~می افتد- اکنون در اینجا نشسته ام و سگبانی میکنم و شر از خلق باز می
~~دارم
# ~~وإلا من نه آنم که توپنداشته ای.
# چون این سخن بشنیدم گفتم: الهی! قادری که در عین ضلالت بندهای را
# ~~طریق صواب دهی. مرا گفت: ای ابراهیم! چند مردمان را طلبی ؟ برو و خود
~~را
# ~~طلب، و چون یافتی پاسبان خود باش که هر روزاین هوا سیصدوشصت گونه
# ~~لباس الهیت در پوشد وبنده را به ضلالت دعوت کند.
# نقل است که ممشاد شبی برخاست- نه به وقت- و باز بخفت. خوابش
# ~~نمی برد. طهارت کرد و دو رکعت نماز کرد و بخفت. [باز] هم خوابش
# ~~نمی برد. گفت: یا رب! مرا چه میشود؟ به دلش درآمد که برخیز بیرون رو. و
# ~~برفی عظیم بود. در میان برف می رفت تا از شهر بیرون شد. تلی بود که
~~هرکه
# ~~توبه کردی آنجا رفتی. بر آن تل شد. ابراهیم را دید بر آن تل نشسته.
~~پیراهنی
# ~~کوتاه پوشیده و برف ms553 گردا گرد او میگداخت و خشک می شد. پس گفت: ای
# ~~ممشاد! دست به من ده. دست بدو دادم. دستم عرق کرد از حرارت دست او، و
# ~~بیتی تازی برخواند.
# ابوالحسن علوی مرید خواص بود. گفت: شبی مرا گفت به جایی خواهم
# ~~رفت با من مساعدت میکنی؟ گفتم: تا به خانه شوم و نعلین در پای کنم.
# چون به خانه شدم خایگینه ساخته بودند. پارهای بخوردم و باز گشتم تا بدو
# ~~رسیدم. آبی پیش آمد. پای بر آب نهاد و برفت. من نیزپای فرو نهادم. به
~~آب فرو
# ~~رفتم. شیخ روی از پس کرد. گفت: تو خایگینه برپای بسته ای.
# گفتم: ندانم کدام از این دو عجبتر. بر روی آب رفتن یا سر من بدانستن.

PageV01P686

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0746.jpg)

# ~~را با توکل چه کار؟
# و گفت: یکبار نزدیک ری رسیدم و گرسنه بودم. در دلم آمد که چون اینجا
# ~~برسم معارف شهر مرا طعامها آرند. پس در راه می شدم، منکری دیدم. احتساب
# ~~کردم. بدان سبب بسیارم بزدند. گفتم: یا چنین جوعی این ضرب در خور بود؟
# ~~به سرم ندا کردند: به یک تمنا که با خود کردی که چون بشهر برسم مرا
~~مراعات
# ~~کنند وطعام آورند تا بخورم، این بخوردی.
# گفتم: الهی! من توکل بر تو کرده ام. آوازی آمد که: سبحان آن خدایی که
# ~~روی زمین از متوکلان پاک گردانید، اندیشهآ طعام معارف ری و آنگاه توگل.
# نقل است که وقتی خواص در کارخود متحیر شد. به صحرایی بیرون
# ~~رفت. خرماستانی1 دید و آبی روان. آنجا متام کرد و از برگ خرما زنبیل
# ~~می بافت و در آن آب می انداخت. چهار روز همین میکرد. بعد از این گفت:
# ~~اکنون بر اثر این زنبیلها بروم تا خود چوبینم و حق را در این چه تعبیه
~~است.
# ~~می رفتم تا پیرزنی را دیدم بر لب آب نشسته، میگریست. گفتم: چه بوده
~~است؟
# ~~گفت: پنج یتیم دارم و هیچ ندارم. روزی دو ms554 سه، بر کنار این آب بودم. آب
~~هر
# ~~روز زنبیلی چند بیاوردی، آن بفروختمی و بریتیمان خرج کردمی. امروز
# ~~نمی آرد. بدان سبب گریانم، امروز چوخوریم؟
# خواص گفت: خانهآ خود را به من نمای. بنمود. خواص گفت: اکنون دل
# ~~فارغ دار که تا زنده ام آنچه توانم از اسباب تو راست دارم.
# و گفت: وقتی طلب معاش خود از حلال میکردم. دام در دریا انداختم.
# ~~ماهی بگرفتم. هاتفی آواز داد: ایشان را از ذکر ما بازمی داری؟ معاش
~~دیگر
# ~~نمی یابی؟ ایشان از ذکر ما برگشته بودند که توایشان را همی کشتی. گفت:
# ~~دام بینداختم و دست از کار نیز بداشتم.

PageV01P687

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0747.jpg)

# نقل است که گفت: مرا از خدای عمرابدی می باید در دنیا تا همه خلق
# ~~در نعمت بهشت مشغول شوند و حق را فراموش کنند و من در بلای دنیا به حفظ
# ~~آداب شریعت قیام می نمایم و حق را یاد میکنم.
# و گفت: هیچ چیز نبود که در چشم من صعب نمود، إلا با او راه گرفتم.
# و گفتی دستی فارغ و دل ساکن و هر کجا که خواهی می شو.
# و گفت: هرکه حق را بشناسد به وفای عهد لازم بود آن شناخت را که آرام
# ~~گیرد با خدای تعالی و اعتماد کند بروی.
# و گفت: عالمی بسیار روایت نیست. عالم آن است که متابعت علم کند و
# ~~بدان کار کند و اقتدا به سنتها کند و اگرچه علم او اندک بود.
# و گفت: علم به جملگی در دو کلمه مجتمع است: یکی آنکه خدای
# ~~تعالی اندیشهآ آنچه از دل تو برداشته است در آن تکلف نکنی؛ دیگر آنچه
~~تو را
# ~~می باید کرد و بر تو فریضه است آن را ضایع نگردانی.
# و گفت: هرکه اشارت کند به خدای و سکونت گیرد با غیر حق تعالی او
# ~~را مبتلا گرداند، و اگر از آن با خدا گردد هر بلا که دارد از او دور ms555
~~کند و اگر با
# ~~غیر او سکونت او دایم شود حق تعالی رحمت از دل خلق ببرد و لباس طمع در
~~او
# ~~بپوشد تا پیوسته خلق را مطالبت میکند و خلق را بر او رحمت و شفقت نبود
~~تا
# ~~کارش به جایی رسد که حیات او به سختی و ناکامی بود و مرگ او به دشواری
# ~~وحیرت ورنج وبلا وآخرت او پشیمانی وتأسف.
# و گفت: هرکه نه چنان بود که دنیا بر او بگرید آخرت بر او خندان بود و
# ~~هرکه ترک شهوت کند و آن در دل خود عوض نیابد در آن ترک کاذب بوده
~~PageV01P688
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0748.jpg)

# و گفت: مراعات مراقبت آرد و مراقبت اخلاص یر و علانیه.
# و گفت: محبت محوارادت است و احتراق جمله صفت بشریت و
# ~~حاجات.
# و گفت داروی دل پنج چیزاست: قرآن خواندن و اندر او نگاه کردن؛ و
# ~~شکم تهی داشتن؛ و قیام شب؛ و تضرع کردن به وقت سحرگاه؛ و با نیکان
# ~~نشستن.
# و گفت: این حدیث در تضرع سحرگاه جویند. اگر آنجا نیابند هیچ جای
# ~~دگر نجویند که نیابند.
# نقل است که بر سینهآ خویش می زد و میگفت: وا شوقاه به کسی که مرا
# ~~دید و من او را ندیدم.
# نقل است که از او پرسیدند: تواز کجا می خوری؟ گفت: از آنجا که
# ~~طفل در شکم مادر خورد، و از آنجا که ماهی خورد در دریا، و وحوش ذر
~~صحرا.
# ~~قال الله تعالی وتززهه من حیث لا یحتسب.
# پرسیدند متوکل را طمع بود؟ گفت: از آنجا که طبع است خاطرها درآید
# ~~ولیکن زیان ندارد زیرا که او را قوت بود بر بیفگندن طمع به نومیدی از
~~آنچه در
# ~~دست مردمان است.
# و گفته اند که در آخر عمر مبطون1 گشت در جامع ری یک شبانه روز
# ~~شصت بار غسل کرده بود و به هرباری که غسل کردی دو رکعت نماز کردی.
# ~~باز به قضا بیامدی. یکی در آن حال ms556 از او پرسید: هیچت آرزو می کند؟
# ~~گفت: پارهای جگر بریان.
# پس آخر در میان آب غسل کرد و جان بداد. او را به خانه بردند. بزرگی
# ~~درآمد، پارهای نان دید - در زیر بالین او- گفت: اگر پارهآ نان ندیدمی
~~بر او نماز PageV01P689
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0749.jpg)

# ~~نکردمی که نشان آن بودی که هم در آن تو کل بمرده است، و از آنحا عبور
# ~~نکرده است. مرد باید که بر هیچ صفت تاستد تا رونده باشد. نه در تو کل
~~مقام
# ~~کند و نه درصفت دگر، که ایستادن روی ندارد .
# یکی از مشایخ او را به خواب دید. گفت: خدای تعالی با توچه کرد؟
# ~~گفت: اگرچه عبادت بسیار کردم و طریق توکل سپردم و چون از دنیا برفدم با
# ~~طهارت وضورفتم. به هر عبادت که کرده بودم ثواب می دادند اما به سبب
# ~~طهارت مرا به منزلی فرو آورند که ورای آن همه درجات بهشت بود. پس ندا
# ~~کردند که یا ابراهیم! این زیادتی مکرمت که با تو کردیم از آن بود که
~~پاک به
# ~~حضرت ما آمدی. پاکان را در این درگاه محل و مرتبه ای عظیم است. رحمة
~~الله
# ~~علیه.

PageV01P690

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0750.jpg)

# کر شیح ممشاد دینوری رحمة الله علیه
# آن ستودهآ رجال، آن ربودهآ جلال، آن صاحب دولت زمانه، آن عالی همت
# ~~یگانه، آن مجرد شده از کینه وری، شیخ وقت: ممشاد دینوری؛ پیرعهد بود، و
# ~~یگانهآ روزگار، و ستوده به همه کمالی، و برگزیده به همه خصالی، و در
~~ریاضت
# ~~و خدمت و مشاهدت و حرمت آیتی بود، و پیوسته در خانقاه بسته داشتی. چون
# ~~مسافر به در خانقاه رسیدی او در پس در آمدی و گفتی: مسافری یا مقیم؟
~~اگر
# ~~مقیمی درآی، و اگر مسافری این خانقاه جای تونیست- که روزی چند بباشی
# ~~و ما با توخوی کنیم آنگاه بروی و ما را در فراق تو طاقت نبود.
# وقتی مردی به نزدیک او آمد و گفت: دعایی در کار من ms557 کن. گفت: برو
# ~~به کوی خدا شوتا به دعای ممشادت حاجت نبود. مرد گفت: یا شیخ! کوی
# ~~خدا کجا است؟ گفت: آنجا که تو نباشی.
# مرد برفت و از میان خلق عزلت گرفت و دولت او را دریافت و همنشین
# ~~سعادت گشت، و با حق آرام گرفت؛ تا چنان شد که وقتی عظیم آمد به دینور
# ~~رسید. خلق همه روی به صومعهآ ممشاد نهادند. در آن میان آن جوانمرد را
~~دیدند
# ~~می آمد و سجاده بر روی آب افگنده و آب او را می آورد. چون ممشاد او را
~~بدید
# ~~گفت: این چه حالت است؟ جوانمرد گفت: مرا این دادی و می پرسی؟ اینک
### | 69 PageV01P691
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0751.jpg)

# ~~حق تعالی مرا از دعای ممشاد و غیر او مستغنی گردانید و بدینجا رسانید
~~که
# ~~می بیتی.
# نقل است که گفت: چون دانستم کارهای درویشان همه حقیقت باشد
# ~~دیگر با هیچ درویشی مزاح نکردم، که وقتی درویشی نزدیک ما آمد و گفت:
# ~~ایها الشیخ! می خواهم که مرا عصیدهای کنی. ناگاه بر زبانم برفت که
~~ارادت و
# ~~عصیده. و روی به بادیه نهاد و همین میگفت تا در همان بمرد.
# نقل است که گفت: مرا وامی بود و من بدان مشغول دل بودم. به خواب
# ~~دیدم که کسی می گفت: یا بخیل! این مقدار که فراستدی بر ماست. توخوش فرا
# ~~گیر و مترس. بر توفراستدن و بر ما دادن. بعد از آن با هیچ قصاب و بقال
~~شمار
# ~~نکردم.
# و او را کلماتی عالی است و سخن اوست که گفت اصنام1 مختلف اند.
# ~~بعضی را از خلق بت نفس اوست، وبعضی را فرزند او؛ و بعض را مال او، و
# ~~بعض را زن او؛ وبعض را حرمت او، وبعض را نماز و روزه وزکوة او؛ وحال او
# ~~وبت بسیار است. هریکی از خلق بستهآ بتی اند ازاین بتان وفر2 از این
~~بتان
# ~~هیچ کس را نیست، مگر آن را که نبیند نفس خویش ms558 را- حال و محل و هیچ
# ~~اعتمادش نبود- بر افعال خویش. شکر نگوید بلکه چنان باید که هرچه از او
# ~~ظاهر شود از خیر و شر بدان از نفس خویش راضی نبود و ملامت کنندهآ خویش
# ~~بو PageV01P692
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0752.jpg)

# ~~76. دفر یح مسشاد دیوری
# و گفت: هرکه پیش پیری شود برای خطر خویش، منقطع ماند از کرامات
# ~~در نشست با او.
# و سخن اوست که گفت: در صحبت اهل صلاح، صلاح دل پدید آید؛ و
# ~~درصحبت اهل فساد، فساد دل ظاهر شود.
# و گفت: اسباب علایق است و تعویق موانع اسباب به مسبوق قضا. فراغت
# ~~و نیکوترین حال مردان آن است که کسی افتاده بود از نفس او دید خلق، و
# ~~اعتماد کرده بود در جملهآ کارها بر خدای تعالی.
# و گفت: فراغت دل در خالی بودن است از آنچه اهل دنیا دست در او
# ~~زده اند از فضول دنیا.
# و گفت: اگر حکمت اولین و آخرین جمع کنی و دعوی کنی به جملهآ
# ~~احوال سادات اولیاء هرگز به درجهآ عارفان نرسی. تا سر تو ساکن نشود به
~~خداء
# ~~تعالی و استواری در تو پدید نیاید بر آنچه خدای تعالی ضمان کرده است
~~تورا.
# و گفت: جملهآ معرفت صدق افتقار به خدای تعالی.
# و گفت: معرفت به سه وجه حاصل شود: یکی به تفکر در امور که چگونه
# ~~آن را تدبیر کرده است؛ و دیگر در مقادیر که چگونه آن را تقدیر کرده
~~است؛ و در
# ~~خلق چگونه آن را آفریده است. اگر کسی شرح این سه کلمات باز دهد مجلدی
# ~~برآید اما این کتاب جای آن نیست.
# و گفت: جمع آن است که خلق را جمع گردانید در توحید، و تفرقه آن
# ~~است که در شریعتشان متفرق گردانید.
# و گفت: طریق حق بعید است و صبر بر آن شدید.
# و گفت: حکما که حکمت یافتند به خاموشی یافتند و تفکر.
# و گفت: ارواح انبیا در حال کشنف و مشاهدهاند و ارواح صدیقان ms559 در
# ~~قربت واطلاع.

PageV01P693

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0753.jpg)

# ~~است، و صحبت داشتن با خلق بی اختیار.
# و گفت: تصوف توانگری نمودن است و مجهولی گریدن که خلق نداند، و
# ~~دست بداشتن چیزی که به کار نیاید.
# و گفت: توکل وداع کردن طمع است از هرچه طبع و دل و نفس بدان میل
# ~~کند.
# از او پرسیدند: درویش گرسنه شود چه کند؟ گفت: نماز کند. گفتند:
# ~~اگر قوت ندارد؟ گفت: بخسبد. گفتند: اگرنتواند خفت؟ گفت: حق تعالی
# ~~درویش را از این سه چیز خالی ندارد: یا قوت، یا غذا، یا اجل.
# و چون وفاتش نزدیک رسید گفتند: آخر علت تو چگونه است؟ گفت علت
# ~~را از من پرسید. گفتند: بگولا إله إلا الله. روی به دیوار کرد و گفت:
~~همگی من
# ~~به تو فانی شد جزای آن کسی که تو را دوست دارد این بود یکی گفت خدای
# ~~تعالی با توچه کرد؟ گفت: سی سال است تا بهشت بر من عرضه میکند، در
# ~~آنجا ننگرسته ام. گفتند: دل خویش چگونه می یابی؟ گفت: سی سال است تا
# ~~دل خویش را گم کردهام و خواسته ام تا بازیابم، نیافتم. چون در این مدت
~~باز
# ~~نیافتهام. در این حال که جملهآ صدیقان دل گم کنند من چگونه باز خواهم
# ~~یافت؟ این بگفت وجان تسلیم کرد. رحمة الله علیه.

PageV01P694

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0754.jpg)

# ذکر شیخ ابوبدر شبلی رحمة الله علیه
# آن غرق بحر دولت، آن برق ابر عزت، آن گردن شکن مدعیان، آن سرافراز
# ~~متقیان، آن پرتو از عالم حسی وعقلی، شیخ وقت: ابوبکر شبلی رحمة الله
~~علیه؛
# ~~از گبار واجلهآ مشایخ بود، و از معتبران ومحتشمان طریقت، وسید قوم،
~~وامام
# ~~اهل تصوف ووحید عصر، وبه حال وعلم بی همتا، ونکت واشارات و رموز و
# ~~عبارات و ریاضات و کرامات او بیش از آن است که در حد حصر و احصا آید.
# ~~جملهآ مشایخ عصر را دیده بود، و در علوم طریقت یگانه. و احادیث بسی
~~نوشته
# ~~بود و ms560 شنوده، و فقیه به مذهب مالک و مالکی مذهب و حجتی بود بر خلق خدای
# ~~که آنچه او کرد، به همه نوعی به صفت در نیاید و آنچه او کشید در عبارت
# ~~نگنجد. از اول تا آخر مردانه بود و هرگز فتوری و ضعفی به حال او راه
~~نیافت و
# ~~شدت لهب شوق او به هیچ آرام نگرفت. چهل قوصره از احادیث برخوانده بود.
# و گفت: سی سال فقه و حدیث خواندم تا آفتابم از سینه برآمد. پس به
# ~~درگاه آن استادان شدم که هائوا ففة الله بیابید و از علم الله چیزی باز
~~گویید،
# ~~کسی چیزی ندانست. گفت که نشان چیز از چیزی بود از غیب هیچ نشان نبود.
# ~~عجب حدیثی بدانستم که شما در شب مدلهم اید و ما درصبح ظاهر. شکر
# ~~بکردیم و ولایت به درد سپردیم تا کرد با ما آنچه کرد.

PageV01P695

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0755.jpg)

# و از جهال زمانه بسیار رنج کشید، و در رد و قبول و غوغای خلق بمانده بود
# ~~و پیوسته قصد او کردندی تا او را هلاک کنند، چنانکه حسین منصور را که
# ~~بعضی از سخنان او طرفی با حسین داشت.
# و ابتدای واقعهآ او آن بود که امیر دماوند بود از بغداد او را نامه ای
~~رسید، با
# ~~امیر ری. او با جمعی به حضرت خلیفهآ بغداد رفتند و خلعت خلیفه بستدند.
~~چون
# ~~باز میگشتند، مگر امیر را عطسه ای آمد. به آستین جامهآ خلعت، دهن و
~~بینی
# ~~پاک کرد. این سخن به خلیفه گفتند: که چنین کرد. خلیفه بفرمود تا خلعتش
# ~~برکشیدند و قفایش بزدند و از عمل امارتش معزول کردند. شبلی از آن منتبه
~~شد.
# ~~اندیشه کرد که کسی که خلعت مخلوقی را دست مال میکند مستحق عزل و
# ~~استخفاف میگردد وخلعت ولایت بر اوزوال می آید. پس آن کس که خلعت
# ~~پادشاه عالم را دستمال کند تا با او چه کنند؟ درحال به خدمت خلیفه آمد.
# ~~گفت: چه بود؟ ms561 گفت: آیها الأمیر! تو که مخلوقی می نپسندی که با خلعت تو
# ~~بی ادبی کنند، و معلوم است که قدر خلعت تو چند بود. پادشاه عالم مرا
~~خلعتی
# ~~داده است از دوستی و معرفت خویش که هرگز گی پسندد که من آن را به
# ~~خدمت مخلوقی دستمال کنم. پس برون آمد و به مجلس خیر نساج شد و
# ~~واقعه ای بدو فرو آمد. خیر او را نزدیک جنید فرستاد. پس شبلی پیش جنید
~~آمد
# ~~و گفت: گوهر آشنایی برتونشان می دهند، یا ببخش یا بفروش. جنید گفت:
# ~~اگر بفروشم تو را بهای آن نبود، و اگر بخشم آسان به دست آورده باشی،
~~قدرش
# ~~ندانی. همچون من قدم از فرق ساز و خود را در این دریا دراندازتا به صبر
~~و
# ~~انتظار گوهرت به دست آید.
# پس شبلی گفت: اکنون چه کنم؟ گفت: برو یکسال کبریت فروشی PageV01P696
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0756.jpg)

# ~~کرد تا سر سال را. که در همهآ بغداد بگشت و کس او را چیزی نداد. باز
~~آمد و با
# ~~جنید بگفت. او گفت: اکنون قیمت خود بدان که تو مر خلق را به هیچ نیرزی.
# ~~دل در ایشان مبند و ایشان را به هیچ بر مگیر.
# آنگاه گفت: توروزی چند حاجب بودهای و روزی چند امیری کرده ای.
# ~~بدان ولایت رو، و ازیشان بحلی بخواه.
# بیامد و به یکیک خانه در رفت تا همه بگردید. یک مظلمه ماندش.
# ~~خداوند او را نیافت تا گفت به نیت آن صدهزار درم بازدادم. هنوز دلم
~~قرار
# ~~نمی گرفت. چهار سال در این روزگارشد. پس به جنید باز آمد و گفت: هنوز
~~در
# ~~تو چیزی از جاه مانده است. برو و یک سال دیگر گدایی کن. گفت: هر روز
# ~~گدایی میکردم و بدو می بردم. او آن همه به درویشان می داد و شب مرا
~~گرسنه
# ~~همی داشت. چون سالی برآمد گفت: اکنون تورا به صحبت راه دهم، لیکن به
# ~~یک شرط که خادم اصحاب ms562 توباشی. پس یک سال اصحاب را خدمت کردم تا
# ~~مرا گفت: یا ابابکر! اکنون حال نفس تو به نزدیک تو چیست؟ گفتم: من
# ~~کمترین خلق خدا می بینم خود را. جنید گفت: اکنون ایمانت درست شد. تا
# ~~حالت بدآنجا رسید تا آستین بر شکر میکرد و هرکجا که کودکی می دید در
# ~~دهانش می نهاد که بگو الله. پس آستین پر درم و دینار کرد و گفت: هرکه
~~یکبار
# ~~الله میگوید دهانش پرزرمی کنم. بعد از آن غیرت در او بجنبید. تیغی
~~برکشید
# ~~که: هرکه نام الله برد بدین تیغ سرش را بیندازم. گفتند: پیش ازاین شگر
~~وزر
# ~~می دادی، اکنون سرمی اندازی؟ گفت: می پنداشتم که ایشان او را از سر
# ~~حقیقتی و معرفتی یاد میکنند. اکنون معلوم شد که از سر غفلت و عادت
# ~~مسمی زن.

PageV01P697

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0757.jpg)

# این سخن بر جان او کار کرد. چنانکه یکبارگی قرار و آرام از او برفت.
# ~~چندان عشق قوت گرفت و شور غالب گشت که برفت وخویشتن را در دجله
# ~~انداخت؛ دجله موجی برآورد و او را برکنار افگند. بعد از آن خویشتن را
~~در آتش
# ~~افگند؛ آتش در او عمل نکرد. جایی که شیران گرسنه بودند خویشتن را در
~~پیش
# ~~ابشان انداخت؛ همه از او برمیدند. خویشتن از سر کوهی فرو گردانید؛ باد
~~او را
# ~~برگرفت و برزمین نشاند. شبلی را بی قراری یکی به هزار شد. فریاد
~~برآورد: وثل
# ~~لمن لا یقبله المآء ولا النارولا السباع ولا الجبال. هاتفی آواز داد :
~~من کان مقبول
# ~~الحق لا یقبله غیره. چنان شد. در سلسله و بندش کشیدند و به بیمارستانش
# ~~بردند. قومی در پیش او آمدند و گفتند: این دیوانه است. او گفت: من به
~~نزدیک
# ~~شما دیوانهام، و شما هشیار. حق تعالی دیوانگی من و هشیاری شما زیادت
# ~~کناد تا به سبب آن دیوانگی مرا قربت بر قربت بیفزاید، و به سبب آن
~~هشیاری
# ~~بعدتان بر بعد بیفزاید.
# پس خلیفه ms563 کسی فرستاد که تعهد او بکند. بیامدند و به ستم دارو به گلوش
# ~~فرو میکردند. شبلی همی گفت: شما خود را رنجه مدارید که این نه از آن
# ~~دردست که به دارو درمان پذیرد.
# روزی جمعی پیش رفتند و او را دربند بود. گفت: شما کیستید؟ گفتند:
# ~~دوستان تو.
# سنگ در ایشان انداختن گرفت. همه بگریختند. او گفت: ای دروغ زنان!
# ~~دوستان به سنگی چند از دوست خود میگریزند؟ معلوم شد که دوست خودید،
# ~~نه دوست من.
# ض است ف وی اورا دیدند پاره ای آتش بر کف نهاده می دوید.

PageV01P698

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0758.jpg)

# ~~خواهی کرد؟ گفت: می روم تا به یک سر این دوزخ را بسوزم و به یک سر
# ~~بهشت را، تا خلق را پروای خدا پدید آید.
# نقل است که یکبار چند شبانه روز در زیر درختی رقص میکرد و میگفت:
# ~~هو، هو! گفتند: این چه حالت است؟ گفت: این فاخته بر این درخت میگوید:
# ~~کو، کو! من نیز موافقت او را میگویم: هو، هو! و چنین گویند تا شبلی
~~خاموش
# ~~نشد فاخته خاموش نشد.
# نقل است که یکبار به سنگ پای او بشکستند. هر قطرهآ خون که از وی بر
# ~~زمین می چکید نقش الله می شد.
# نقل است که یکبار به عید سه روزمانده بود شبلی جوالی سرخ کرد و به
# ~~سر فرو افگند و پارهای نان در دهان نهاد و پارهای گنب برمیان بست، و
# و گفت: فرج زنان را اگر به نه ماه نزایند، به سالی بزایند. و فرج
# ~~دکان داران را کی هر یکی را به چبیزی مشغول کردهاند فرج صوفیان بر سر
# ~~سجاده و مرقع و استنجا و استبرا را، و شبلی از همه چنین دست تهی.
# یکبار در عید جامهآ سیاه پوشیده بود و نوحه میکرد. گفتند: امروزعید
# ~~است. تورا جامه چرا سیاه است؟ گفت: از غفلت خلق ازخدا. و او خود در
# ~~ابتدا قباه سیاه داشت تا آنگاه که پرتو ms564 جمال این حدیث بر وی افتاد
~~جامهآ سیاه
# ~~بیرون کرد و مرقع در پوشید. گفتند: تو را بدینجا چه رسانید؟ گفت: سیاهی
~~بر
# ~~سیاهی تا ما در میان فرو شدیم.
# نقل است که به اول که مجاهده بردست گرفت سالهای دراز شب نمک
# ~~در چشم کشیدی تا در خواب نشود. و گویند که هفت من نمک در چشم کرده
# ~~بود و میگفت حق تعالی بر من اطلاع کرد و گفت هر که بخسبد غافل بود و
# ~~غافل محجوب بود. یک روز شیخ جنید به نزدیک او آمد. او را دید که به
# ~~منقاش گوشت ابروی خویش بازمیگند. گفت: این چرا میکنی؟ گفت: PageV01P699
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0759.jpg)

# ~~حقیقت ظاهر شده است طاقت نمی دارم میگویم بودکی لحظهای با خویشم
# ~~دهند.   نقل است که وقتی شبلی همی گریست و میگفت: آه، آه! جنید گفت:
# ~~شبلی خواست تا درامانتی که حضرت الهیت به ودیعت بدو داده است خیانتی
# ~~کند او را به صیاح1 آه مبتلا کردند.
# جنید چون این سخن بگفت چیزی در خاطر مستمعان افتاد. به نور ایمان
# ~~خبر یافت. گفت: زنهار خاطرها از شبلی نگاه دارید که عین الله است در
~~میان
# ~~خلق. چنانکه یک روز اصحاب شبلی را مدح میگفتند که این ساعت به صدق و
# ~~شوق او کسی نیست، و عالی همت و پاک روتر از او کسی نیست از روندگان.
# ~~ناگاه شبلی درآمد و آنچه میگفتند بشنود. جنید گفت: شما او را نمی
~~دانید. او
# ~~مردود و مخدول2 و ظلمانی است. او را از اینجا بیرون کنید.
# اصحاب بیرونش کردند. شبلی بر آن آستان نشست و اصحاب در ببستند.
# ~~و گفت: ایها الشیخ! تومی دانی که ما هرچه در حق شبلی گفتیم راست
# ~~گفتیم. این چه بود که فرمودی؟ گفت: آنچه او را می ستودید هزار چندان
~~است
# ~~اما شما او را به تیغ تیزپی میکردید ما سپری در آن پیش نهادیم و پی کم
# ~~کردیم.
# نقل است که شبلی ms565 سردابه ای داشتی. در آنجا همی شدی و آغوش چوب
# ~~با خود بردی، و هرگاه غفلتی به دل او درآمدی خویشتن بدان چوب همی زدی،
# ~~و گاه بودی که همه چوبها که بشکستی دست و پای خود بر دیوار همی زدی.
# نقل است که یکبار در خلوت بود. کسی در بزد. گفت: در آی، ای کسی
# ~~که اگر همه ابوبکر صدیقی و درنیایی دوست تر دارم.
# و گفت عمری است تا می خواهم که با خداوند خویش خلوتی دارم که PageV01P700
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0760.jpg)

# ~~شبلی در آن خلوة در میانه نبود.
# و گفت: هفتاد سال است تا در بند آنم که نفسی خدای را بدانم.
# و گفت: تکیه گاه من عجز است.
# و گفت: عصاکش من نیاز است.
# و گفت: کاشکی کلخن1 تابی بودمی تا مرا نشناختندی.
# و گفت خویشتن را چنان دانم و چنان بینم که جهودان را.
# و گفت: اگر در کار کان پای پیچی و در یافته باشند، آن جرم شبلی بود.
# و گفت: من به چهار بلا مبتلا شدهام، و آن چهار دشمن است نفس، و
# ~~دنیا، و شیطان، و بهوا.
# و گفت: مرا سه مصیبت افتاده است، هریک از دیگر صعبتر. گفتند:
# ~~کدام است؟ گفت: آنکه حق از دلم برفت. گفتند: از این سخت تر چه بود؟
# ~~گفت: آن که باطل به جای حق بنشست. گفتند: سیم چه بود؟ گفتند: آنکه
# ~~مرا درد این نگرفته است که علاج و درمان آن کنم و چنین فارغ نباشم.
# نقل است که یک روز در مناجات می گفت: بارخدایا! دنیا و آخرت در
# ~~کار من کن تا از دنیا لقمه ای سازم و دردهان سگی نهم و از آخرت لقمه
~~سازم و
# ~~در دهان جهودی نهم. هر دو حجابند از مقصود.
# و گفت: روز قیامت دوزخ ندا کند با آن همه زفیر که ای شبلی! و من به
# ~~رفتن صراط باشم. برخیزم و مرغ وار بپرم. دوزخ گوید: قوت تو ms566 کو؟ مرا از
~~تو
# ~~نصیبی باید. من باز گردم و گویم: اینک هرچه می خواهی بگیر. گوید: دستت
# ~~خواهم. گویم: بگیر. گوید: پایت خواهم. گویم: بگیر. گوید: هر دو حدقهات
# ~~خواهم. گویم: بگیر. گوید: دلت خواهم. گویم: بگیر. در آن میان غیرت عزت
# ~~در رسد که: یا ابا بکر! جوانمردی از کیسهآ خویش کن. دل خاص مال است
~~تورا PageV01P701
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0761.jpg)

# ~~با دل چه کار است: که ببخشی؟
# پس گفت: دل من بهتر از هزار دنیا و آخرت است. زیرا که دنیا سرای
# ~~محنت، وآخرت سرای نعمت، ودل سرای معرفت.
# نقل است که گفت: اگر ملک الموت جان بخواهد هرگز بدو ندهم. گویم
# ~~اگر چنان است که جانم که دادهای به واسطهآ کسی دیگر دادهای، تا جان
~~بدان
# ~~کسی دهم. اما چون جان من بی واسطه دادهای بی واسطه بستان.
# گفت: اگر من خدمت سلطان نکرده بودمی خدمت مشایخ نتوانستی کرد،
# ~~و اگر خدمت مشایخ نکرده بودمی خدمت خدای نتوانستمی کرد.
# نقل است که چنان گرم شد که پیراهن خود را بر آتش نهاد و می سوخت.
# ~~گفتند: باری این از علم نیست که مال ضایع کنی. گفت: نه فتوی قرآن است:
# ~~نکم وما تعبدون من دون آلله حصب جهنم. خداوند می فرماید هرچه دل بدآن
# ~~نگرد آن چیز را با تو بآتش بسوزند دل من بدین نگریست، غیرتی در ما
~~بجنبید.
# ~~دریغم آمد که دل بدون او چیزی مشغول کنم.
# نقل است که روزی وقتش خوش شده بود به بازار برآمد و مرقعی بخرید-
# ~~به دانگی و نیم- و کلاهی به نیم دانگ و در بازار نعره می زد که: من
~~یشتری
# ~~صوفیا بدانقین. کیست که صوفی بخرد به دو دانگ.
# چون حالت او قوت گرفت مجلسی بنهاد و آن سر بر سر عامه آشکارا کرد و
# ~~جنید او را ملامت کرد. گفت: ما این سخن در سردابها میگفتیم توآمدی و بر
# ~~سر بازارها میگویی؟ شبلی گفت: من میگویم و من ms567 می شنوم در هر دو جهان به
# ~~جز از من کیست بلکه خود سخنی است که ازحق به حق می رود و شبلی در
# ~~میان نه. جنید گفت: تورا مسلم است اگر چنین است.
# و گفت: هرکه در دل اندیشهآ دنیا و آخرت دارد حرام است او را مجلس ما.
# یک روزی میگفت: الله الله بسی بر زبان می راند. جوانی سوخته دل
# ~~گفت: چرا لا إله إلا الله نگویی؟ شبلی آهی بزد و گفت: از آن می ترسم که
~~PageV01P702
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0762.jpg)

# ~~چون گویم: لا و بالله نرسیده نفسم گرفته شود، و در وحشت فرو شوم.
# این سخن در آن جوان کار کرد. بلرزید و جان بداد، واولیاء جوان بیامدند
# ~~و شبلی را به دارالخلافه بردند و شبلی در غلبات وجد خویش چون مستی همی
# ~~رفت. پس به خون بر او دعوی کردند. خلیفه گفت: ای شبلی! تو چه میگوی؟
# ~~گفت: یا امیرالمؤمنین! جان بود از شعلهآ آتش عشق در انتظار لقاء جلال
~~حق
# ~~پاک بسوخته و از همه علایق بریده، از صفات و آفات نفس فانی گشته، طاقتش
# ~~طاق آمده، صبرش کم شده، متقاضیان حضرت در سینه و باطنش متواتر شده،
# ~~برقی از جمال مثاهداهآ این حدیث بر نقطهآ جان او جست، جان او مرغ وار
~~از
# ~~قفس قالب بیرون پرید. شبلی را از این چه جرم و چه گناه؟ خلیفه گفت:
~~شبلی
# ~~را زودتر به خانهآ خود باز فرستید که صفتی و حالتی از گفت او بر دلم
~~ظاهر
# ~~گشت، که بیم آن است که از این بارگاه درافتم.
# نقل است که هرکه پیش او توبه کردی او را فرمودی که برو بر تجرید حج
# ~~بکن و باز آی تا با ما صحبت توانی داشت. پس آن کس را با یاران خویش به
# ~~بادیه فرو فرستادی بی زاد و راحله، تا او را گفتند که خلق را هلاک
~~میکنی؟
# ~~گفت: نه چنین است. بلکه مقصود ایشان آمدن به ms568 نزدیک من نه منم، که اگر
# ~~مراد ایشان من باشم بت پرستیدن باشد. بلکه همان فسق ایشان را به که
~~فاسق
# ~~موحد بهتر از رهبان زاهد. لیکن مراد ایشان حق است. اگر در راه حق هلاک
# ~~شوند به مراد رسیدند، و اگر باز آیند ایشان را رنج سفر چنان راست کرده
~~باز آرد
# ~~که من به ده سال راست نتوانم کرد.
# نقل است که گفت: چون به بازار بگذرم بر پیشانی خلق سعید و شقی
# ~~نیشته بینم.

PageV01P703

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0763.jpg)

# ~~کند
# و یک روز می گذشت و جماعتی از متنقمان دنیا به عمارت و تماشای دنیا
# ~~مشغول شده بودند. شبلی نعره ای بزد و گفت: دلهایی است که غافل مانده
~~است
# ~~از ذکر حق تا لاجرم ایشان را مبتلا کردهاند به مردار و پلیدی دنیا.
# نقل است که جنازه ای می بردند. یکی از پس می رفت و می گفت: آه! من
# ~~فراق آلولد. شبلی تپانچه بر سر زدن گرفت و میگفت: آه! من فراق آلأحد.
# و گفت: ابلیس به من رسید و گفت: زنهار مغرور مگر داناد تو را صفای
# ~~اوقات از بهر آن که در زیر آن است غوامض آفات.
# نقل است که وقتی لختی هیزم تردید که آتش در زده بودند، و آب از دیگر
# ~~سوی وی می چکید. اصحاب را گفت: ای مدعیان! اگر راست میگویید که در
# ~~دل آتش داریم از دیده تا آن اشک پیدا نیست.
# نقل است که وقتی به نزدیک جنید آمد مست شوق در غلبات وجد
# ~~دست در زد و جامهآ جنید بشولیده1 کرد. گفتند: این چرا کرد؟ گفت: نیکوم
# ~~آمد بشولیدم تا نیکویم نیامد.
# یک روز در آن مستی درآمد. زن جنید سر به شانه میکرد. چون شبلی را
# ~~دید خواست برود. جنید گفت: سر مپوش و مرو که مستان این طایفه را از
~~دوزخ
# ~~خبر نبود. پس شبلی سخن میگفت و میگریست. جنید زن را گفت: اکنون
# ~~برخیز و برو ms569 که او را با او دادند که گریستن با دید آمد.
# نقل است که وقتی دیگر بر جنید شد. اندوهگن بود. گفت: چه بوده
# ~~است. جنید گفت: من طلب وجد. شبلی گفت: لا بل من وجد ظلب. او
# ~~گفت: هرکه طلب کند یابد. شبلی گفت: نه! هرکه باید طلب کند.
# نقل است که یک روز ججنید با اصحاب نشسته بود. پیغامبر را علیه السلام
~~PageV01P704
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0764.jpg)

# ~~دیدند که از در درآمد و بوسه بر پیشانی شبلی داد و برفت. جنید پرسید:
~~یا
# ~~ابا بکر! تو چه عمل میکنی که بدان سبب این تشریف یافتی ؟ گفت: من هیچ
# ~~ندانم بیرون آنکه هر شب که سنت نماز دو رکعت بجای آرم بعد از فاتحه این
# ~~آیت بخوانم: لقد جآء کم رسول من انفسکم عزیز. تا آخر جنید گفت: این از
# ~~آن یافتی.
# نقل است که یک روز طهارت کرده، عزم مسجد کرد. به سرش ندا کردند
# ~~که طهارت آن داری که بدین گستاخی درخانهآ ما خواهی آمد. شبلی این بشنود
# ~~و باز گشت. ندا آمد. از درگاه ما باز می گردی کجا خواهی شد؟ نعره ها در
~~گرفت.
# ~~ندا آمد: بر ما تشنیع می زنی؟ بر جای باستاد- خاموش- ندا آمد که دعوی
# ~~تحمل میکنی؟ گفت: المستغاث بک منک.
# چنانکه وقتی درویشی درمانده پیش شبلی آمد. گفت: ای شیخ! به حق
# ~~وفای دین که عنان کارم تنگ در کشیده است. بگوتا چکنم؟ نومید شوم و از
# ~~راه برگردم؟ گفت: ای درویش! حلقهآ در کافری می زنی. می نشنوی که فرموده
# ~~است لآ تفتطلوا من رخمة آلله. گفت: ایمن گردم. گفت: حضرت جلال را
# ~~می آزمایی. می نشنوی فلا یامن مکر الله الا آلقوم آلخاسرون. گفت: ازبهر
# ~~خدای که ایمن نشوم و نومید نباشم. چه تدبیر کنم؟ گفت: سر بر آستانهآ در
~~من
# ~~می زن و ناله میکن تا جانت برآید تا آنگاه که از پیشگاه کارت ندا کنند
~~که:
# ~~من علی آلباب.
# نقل است ms570 که از آدینه تا آدینه حصری را باردادی. یک جمعه بدو گفت:
# ~~اگر چنان است که از این جمعه تا بدان جمعه بر من می آیی بیرون از خدا
~~چیزی
# ~~برخاطر تو گذر کند حرام است تورا با ما صحبت داشتن.
# ~~پای افزار خرند و به حج برند.

PageV01P705

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0765.jpg)

# ~~یبرید.
# شبلی گفت: جوانمردا! تواهل حج نیستی.
# جوان گفت: در کاروان شما هیچ ستور نیست. مرا از آن ستوری گیرید.
# درویشان برفتند. ترسا میان در بست تا همه روانه شدند. شبلی گفت: ای
# ~~جوان! کار تو چگونه است؟
# گفت: ای شیخ! مرا از شادی خواب نمی آید که من با شما همراه خواهم
# ~~ود
# چون در راه آمدند جوان جاروب برگرفت و به هر منزلگاه جای ایشان
# ~~می رفت و خار بر میکند. به موضع احرام رسیدند. در ایشان می نگریست و
# ~~همچنان میکرد. چون به خانه رسیدند شبلی جوان را گفت: با زنار! تورا
~~درخانه
# ~~رها نکنم.
# جوان سر بر آستانه نهاد و گفت: الهی! شبلی میگوید در خانهات نگذارم.
# هاتفی آواز داد: یا شبلی! او را از بغداد ما آورده ایم، آتش عشق در جان
~~او
# ~~ما زدهایم، به سلسلهآ لطف به خانهآ خویش ما کشیدهایم؛ توزحمت خویش دور
# ~~دارای دوست، تودر آی.
# جوان در خانه شد و زیارت کرد. دیگران درون می رفتند و بیرون می آمدند،
# ~~و آن جوان بیرون نمی آمد. شبلی گفت: ای جوان! بیرون آیی.
# جوان گفت: ای شیخ! بیرون نمی گذارد. هرچند در خانه طلب می کنم باز
# ~~نمی یابم تا خود کار کجا خواهد رسید.
# نقل است که یک روزبا اصحاب در بادیه همی رفت. کلهآ سری دید که
# ~~بر او نبشته خیر آلدنیا وآلآخرة. شبلی در شور شد و گفت: به عزة الله که
~~این
# ~~سر ولی یا سر نبی است. گفتند: چرا می گریی؟ گفت: تا در این راه دنیا و
# ~~احرت ریان گنی بدو نرسی.
# نقل است که ms571 وقتی به بصره شد اهل بصره بدو تقربی کردند و احسان
~~PageV01P706
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0766.jpg)

# ~~نی شمار کردند. چون باز میگشت همه به تشییع او بیرون آمدند. او هیچ کس
~~را
# ~~عذر نخواست. مریدان گفتند: این خواجگان چندین احسان کردند هیچ عذری
# ~~نخواستی. گفت: آنچه ایشان کردند از دو بیرون نیست. یا از بهرحق کردند،
~~یا
# ~~از بهر من. اگر از بهر حق کردند او بسنده است به مکافات کردن ایشان را؛
~~و
# ~~اگر از بهر من کردند من بندهام و کسی در حق بنده احسان کند مکافات آن
~~بر
# ~~خداوند بنده بود.
# نقل است که گفت: نیت کردم که هیچ نخورم، مگر از حلال. در بیابان
# ~~می رفتم. درخت انجیر دیدم. دست دراز کردم تا یک انجیر باز کنم. انجیر
~~با
# ~~من به سخن آمد و گفت: یا شبلی! وقت خویش نگاه دار که ملک جهودانم.
# نقل است نابینایی بود در شهر که از بس نام شبلی شنیده بود عاشق او
# ~~شده- او را نادیده- روزی به اتفاق شبلی به او افتاد. گرسنه بود. گرده
~~ای بر
# ~~گرفت. مرد نابینا از دست او بازستد و او را جفا گفت. کسی نابینا را
~~گفت:
# ~~او شبلی بود.
# آتش در نابینا افتاد. از پس او برفت و دردست و پای افتاد و گفت:
# ~~می خواهم غرامت آن را دعوتی بدهم. شبلی گفت: چنان کن. مرد دعوتی
# ~~ساخت و قرب صد دینار در آن خرج کرد و بسی بزرگان را بخواند- که شبلی
# ~~امروز مهمان ما است- چون به سفره بنشستند کسی از شبلی پرسید: شیخا!
# ~~نشان بهشتی و دوزخی چیست؟ گفت: دوزخی آن بود که گردهای برای خدای
# ~~تعالی به درویشی نتواند داد و برای هوای نفس صد دینار در دعوتی خرج
~~کند.
# ~~چنین که این نابینا کرد. و بازنشان بهشتی برخلاف این بود.
# نقل است که یکبار مجلس میگفت. درویشی نعرهای بزد و خویشتن را در
~~PageV01P707
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0767.jpg)

# ~~گفت: موتی یا ماوراء الستر. یعنی بمیر ای ms572 در زیر پرده. گفت: جیت حتی
~~أموت.
# ~~آمدم تا بمیرم و یک قدم برگرفت و جان تسلیم کرد. فریاد از مجلسیان
~~برخاست.
# ~~شبلی برفت، تا یک سال از خانه بیرون نیامد و میگفت: عجوزه پای بر گردن
~~ما
# ~~نهاد.
# نقل است که گفت: یک روز پایم به پل شکسته فرو رفت. و آب بسیار
# ~~بود. دستی دیدم نامحرم، که مرا با کنار آورد. نگاه کردم، آن راندهآ
~~حضرت بود.
# ~~گفتم: ای ملعون! طریق تودست زدن است، نه دست گرفتن. این از کجا
# ~~آوردی؟ گفت: آن نامردان را دست زنند که ایشان سزای آنند. من در غوغای
# ~~آدم زخم خوردهام، در غوغای دیگری نیفتم تا دو نبود.
# نقل است که به باب الطاق شد. آواز مغنیه1 ای شنود که میگفت:
# وقنمت وقفت بباب آلطاق
# از هوش بشد و جامه پاره کرد و بیفتاد. بر گرفتندش، به حضرت خلیفه
# ~~بردند. گفت: ای دیوانه! این سماع توبر چه بود؟ گفت: آری شما باب الطاق
# ~~شنودید اما ما باب آلباق شنودیم. میان ما و شما طای در می آید.
# و یکبار بیمار شد. طبیب گفت: پرهیز کن. گفت: از چه چیز پرهیز کنم؟
# ~~از آنکه روزی من است یا از آنکه روزی من نیست؟ اگراز روزی پرهیز باید
~~کرد
# ~~نتوانم، واگر جز از روزی پرهیز می باید کردن، خود آن به من ندهند.
# نقل است که وقتی جنید و شبلی با هم بیمار شدند. طبیب ترسا بر شبلی
# ~~رفت. گفت: تورا چه رنج افتاده است؟ گفت: هیچ. گفت: آخر. گفت: هیچ
# ~~رنج نیست. طبیب نزدیک جنید آمد. گفت: تورا چه رنج است؟ جنید از سردر
# ~~گرفت ویک یک رنج خویش بر گرفت. ترسا معالجه فرمود و برفت. آخر به هم
# ~~آمدند. شبلی جنید را گفت: چرا همه رنج خویش را با ترسا در میان نهأدی؟

PageV01P708

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0768.jpg)

# ~~گفت: از بهر آن تا بداند که چون بادوست این میکنند با ترسای دشمن چه
# ~~خواهند کرد. ms573 پس جنید گفت: توچرا شرح رنج خویش ندادی؟ گفت: من شرم
# ~~داشتم که با دشمن از دوست شکایت کنم.
# نقل است که یکبار به دیوانه ستان در شد. جوان را دید در سلسله کشیده.
# ~~چون ماه همی تافت. شبلی را گفت: تورا مردی روشن می بینم. از بهر خدا
# ~~سحرگاهی سخن من با او بگوی، که از خان و مانم برآوردی، و در جهانم
~~آواره
# ~~کردی، و ازخویش و پیوندم جدا افگندی، و در غربتم انداختی، و گرسنه و
# ~~برهنه بگذاشتی، وعقلم ببردی، و در زنجیر و بند گرانم کشیدی، و رسوای
~~خلقم
# ~~کردی. جز دوستی توچه گناه دارم؟ اگر وقت آمد دستی بر نه. چون شبلی بر
~~در
# ~~رسید جوان آواز داد که ای شیخ! زنهار که هیچ نگویی که بترکند.
# نقل است که یک روز در بغداد رفت. فقاعی1 آواز داد: لم یبق إلا واحد.
# ~~جزیکی باقی نماند. شبلی نعره ای بزد و میگفت: هل یبقی إلاواحد والسلام.
# نقل است که درویشی آوازی می داد که مرا دو گرده می دهند، کارم
# ~~راست میشود. شبلی گفت: خنک تو که به دو گرده کارت راست میشود که
# ~~مرا هر شبانگاه هر دو گون در کنار می نهند و کارم بر نمی آید.
# نقل است که یک روزیکی را دید زار میگریست. گفت: چرا میگریی؟
# ~~گفت: دوستی داشتم بمرد. گفت: ای نادان! چرا دوستی گیری که بمیرد.
# نقل است که وقتی جنازهای پیش شبلی نهادند پنج تکبیر بگفت. گفتند:
# ~~مذهبی دیگر گرفتی؟ گفت: نه، اما چهار تکبیر بر مرده بود، و یک بر عالم
~~و
# ~~عالمیان.

PageV01P709

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0769.jpg)

# ~~این است که چنان که ایشان نه مردند و نه زن در دنیا، من نیزنه مردم و
~~نه زن در
# ~~دین، پس جای من اینجاست.
# نقل است که روزی می رفت. دو کودک خصومت میکردند برای یک
# ~~جوز- که یافته بودند- شبلی آن جوز را از ایشان بستد و گفت: صبر کنید تا
~~من ms574
# ~~این بر شما قسمت کنم. پس چون بشکست تهی آمد. آوازی آمد. گفت: هلا
# ~~قسمت کن، اگر قتام تویی! شبلی خجل شد. گفت: آن همه خصومت بر جوز
# ~~تهی واین همه دعوی قسامی بر هیچ.
# نقل است که گفت: در بصره خرما خریدم و گفتم: کیست که دانگی
# ~~بستاند و این خرما با ما به خانقاه آورد؟ هیچ کس قبول نکرد. در پشت
~~گرفتم و
# ~~بردم تا به خانقاه و بنهادم. چون از خانقاه به در آمدم آن را کسی ببرد.
~~گفت:
# ~~آمد که به رایگان با من تا به لب صراط می برد.
# نقل است که روزی کنیزکی صاحب جمال را دید با خداوندش. گفت:
# ~~این کنیزک را به دو درم می فروشی؟ گفت: ای ابله! در دنیا کنیزکی به دو
~~درم
# ~~که فروشد؟ شبلی گفت: ابله تویی که در بهشت حوری به دو خرما می فروشند.
# نقل است که گفت: از جملهآ فرق عالم که خلاف کردهاند هیچ کس
# ~~دنی تر از رافضی و خارجی نیامد زیرا که دیگران که خلاف کردند در حق
# ~~کردند و سخن از او گفتند و این دو گروه روز در خلق به باد دادند.
# وقتی شبلی را با علوی سخن می رفت. گفت: من با توگی برابری توانم
# ~~گرد که پدرت سه قرص به درویشی داد تا قیامت همی خوانند ویظعمون آلطعام
# ~~علی حبه و ما چندین هزار درم دینار بدادیم و کسی از این یاد نمی کند؟
# ~~خویشتن را بر رمیس ک PageV01P710
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0770.jpg)

# ~~دوستان خود خطاب چنین کنند.
# نقل است که گفت: عمری است می خواهم که گویم: حشبی آلله.
# ~~چون می دانم که از من این دروغ است نمیتوانم گفت.
# نقل است که یکی از بزرگان گفت: خواستم شبلی را بیازمایم. دستی
# ~~جامه از حرام به خانهآ او بردم که این را فردا چون به جمعه روی در
~~پوشی. چون به
# ~~خانه باز آمد گفت: این چه تاریکی است ms575 درخانه؟ گفتند: این چنین است.
# ~~گفت: آن جامه را بیرون اندازید که ما را نشاید.
# نقل است که او را دختری آمد و در همه خانه هیچ نبود. بدو گفتند: چرا از
# ~~کسی چیزی نخواهی تا کار مهمان بسازی؟
# گفت: ندانسته ای که سؤال بخیلان را کنند و خبر غایبان را دهند؟ اکنون
# ~~در آن وقت که این مهمان در این پردهآ ظلمت مادر بود، لطف حق تعالی
~~راتبهآ
# ~~معدهآ او همی ساخت. اکنون که به صحرای جهان آمد روزی که باز گیرد.
# چون دانست که شب درآمد و دل زنان ضعیف باشد نیم شبی به گوشه ای
# ~~شد و روی به خاک نهاد و گفت: الهی! چون مهمان فرستادی بی واسطهآ دست
# ~~بخیلان کار این مهمان بساز.
# هنوز این مناجات تمام نکرده بود، از سقف خانه درستهای1 زر سرخ
# ~~باریدن گرفت. هاتفی آواز داد و گفت: خد بلا حساب و کل بلا عتاب. بستان
# ~~بی حساب وبخور بی عتاب.
# سر از سجده برآورد و زربه بازار برد تا برگ خانه سازد. مردمان گفتند: ای
# ~~صدیق عهد! این زربدین نیکویی از کجاست؟
# گفت: در دارالضرب ملک اکبر زدهاند، و دست تصرف قلآبان بدو نرسیده
# ~~است.

PageV01P711

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0771.jpg)

# نقل است که او بس نمک در چشم میکرد. او را گفتند: آخر تورا دیده به
# ~~کار نیست؟
# گفت: آنچه دل ما را افتاده است از دیده نهان است.
# و کسی گفت: چون است که تورا بی آرام می بینم - او با تونیست، و تو
# ~~با او. گفت: گربودمی با او بودمی، ولیکن من محوم اندر آنچه اوست.
# و گفت: چندین گاه می پنداشتم که طرب در محبت حق میکنم، و انس
# ~~با مشاهدهآ وی میگیرم. اکنون دانستم که انس جزبا جنس نباشد.
# گفتند: از چیزها چه عجبتر؟ گفت: دل که خدا را بشناسد، پس
# ~~بیازاردش. گفتند: مرید گی تمام شود؟ گفت: حال او در سفر و حضریک
# ~~شود، وشاهد و غایب یک ms576 رنگ گردد.
# گفتند: بوتراب را گرسنگی پدید آمد. باران افتاد. جملهآ بادیه طعام بود.
# ~~گفت: این رفقی بوده است اگر به محل تحقیق رسیده بودی چنان بودی که
# ~~گفت انی أظل عند رتی فهویظعمنی وبنقینی.
# و عبدالله زاهد گفت: وقتی در نزدیک شبلی درآمدم. گفتم: از او پرسم از
# ~~معرفت. چون بنشستم گفت: به خراسان چه خبر است؟ از خدای تا آنجا
# ~~کیست که خدای را می داند؟ من گفتم: به عراق پنجاه سال طلب کردم نیافتم،
# ~~یکی را که از خدای خبردادی . گفت: بوعلی ثقفی چون است؟ گفتم: وفات
# ~~کرد. گفت: او فقیه بود اما توحید ندانسته بود.
# ابوالعباس دامغانی گفت: مرا شبلی وصیت کرد که لازم تنهایی باش، و
# ~~تام خویش از دیوان آن قوم بیرون کن و روی در دیوار کن تا وقتی که
~~بمیری.
# گاه خلعت است.

PageV01P712

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0772.jpg)

# ~~شبلی را گفتند: دنیا برای اشغال است و آخرت برای اهوال1. پس راحت
# ~~کی خواهد بود؟ گفت: دست از اشغال این بدار تا نجات یابی زاهوال آن.
# ~~گفتند: ما را خبر گویی از توحید مجرد، بر زفان حق مغرد.
# ~~گفت: ویحک2! هرکه از توحید خبر دهد به عبارت ملحد بود، و هرکه
# ~~اشارت کند بدو ثنوی و هرکه از او خاموش بود جاهل بود و هر که پندارد که
~~بدو
# ~~رسید بی حاصل بود، و هرکه اشارت کند که نزدیک است دور بود، و هرکه از
# ~~خویشتن وجد نماید او گم کرده است، وهرچه تمیز کند به وهم و آن را ادراک
# ~~کند به عقل اندر تمامتر معنیها که آن همه به شما داده است و بر شما زده
~~است
# ~~محدث ومصنوع است چون شما.
# ~~گفتند: تصوف چیست؟ گفت: آنکه چنان باشی، که در آن روز که
# ~~نبودی.
# ~~و گفت: تصوف شرک است از بهر آنکه تصوف صیانت دل است از غیری
# ~~وغیرنی.
# ~~و گفت: فناء ناسوتی است، و ظهور لاهوتی.
# ~~و گفت: تصوف ضبط حواس ومراعات ms577 انفاس است.
# ~~و گفت: صوفی نبود تا وقتی که جملهآ خلق را عیال خود بیند.
# ~~و گفت: صوفی آن است که منقطع بود ازخلق، ومتصل بود به حق،
# ~~چنانکه موسی علیه السلام که از خلقش منقطع گردانید که وآضقلنغتک
# ~~لنفسی و به خودش پیوند داد که لن ترانی و این محل تحیر است.
# ~~و گفت: صوفیان کود کانند در کنار لطف حق تعالی.
# ~~و گفت: تصوف عصمت است ازدیدن گؤن.
# ~~و گفت: تصوف برقی سوزنده است، و تصوف نشستن است در حضرت الله
~~PageV01P713
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0773.jpg)

# ~~تعالی بی غم.
# و گفت: حق تعالی وحی کرد به داود علیه السلام که ذکر ذاکران را و
# ~~بهشت مر مطیعان را و زیارت مر مسافران را و من خاص محبان را.
# و گفت: حب دهشتی است در لذتی وحیرتی درنعمت، و محبت رشک
# ~~بردن است بر محبوب که مانند تواو را دوست دارد.
# و گفت: محبت ایشار خیر است که دوست داری برای آن که دوست
# ~~داری.
# و گفت: هرکه محبت دعوی کند و به غیر محبوب به چیزی دیگر مشغول
# ~~شود و به جز حبیب چیزی طلبد. درست آن است که استهزا میکند بر خدای
# ~~تعالی .
# و گفت: هیبت گدازندهآ دلهاست، و محبت گدازندهآ جانها، و شوق
# ~~گدازندهآ نفسها.
# و گفت: هرکه توحید به نزدیک او صورت ببندد هرگز بوی توحید نشنوده
# ~~است.
# و گفت: توحید حجاب موحد است از جمال احدیت.
# ویکروز کسی را گفت دانی که چرا توحید از تو درست نمی آید؟
# ~~گفت: نی. گفت: زیرا که او را به خود طلب میکنی.
# گفت: معرفت سه است: معرفت خدا؛ ومعرفت نفس؛ و معرفت وطن.
# ~~معرفت خدای را محتاج باشی به قضای فرایض؛ و معرفت نفس را محتاج باشی
# ~~به ریاضت؛ ومعرفت وطن را محتاج باشی به رضا دادن به قضا و احکام او.
# و گفت: چون حق خواهد که بلا را عذاب کند در دل عارفش اندازد.
# از او پرسیدند: ms578 عارف کیست؟ گفت: آنکه تاب پشه ای نیارد. وقتی دیگر
# ~~همان سؤال کردند. گفت: عارف آن است که هفت آسمان و زمین را به یک
# ~~موی مره بردره. هتند: یا شیخ! وقتی چنین گفتی و اکنون چنین میگویی؟

PageV01P714

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0774.jpg)

# ~~گفت: آنگاه ما ما بودیم، اکنون ما اوست.
# ~~و گفت: عارف را نشان نبود، و محب را گله نبود، و بنده را دعوی نبود، و
# ~~ترسنده را قرار نبود، و کس از خدای نتوان گریخت.
# ~~و از معرفت پرسیدند. گفت: اولش خدا بود و آخرش را نهایت نبود.
# ~~گفت: هیچ کس خدای را نشناخته است. گفتند: چگونه بود این؟
# ~~بگفت: اگر شناختندی به غیر او مشغول نبودندی.
# ~~و گفت: عارف آن است که از دنیا آزاری دارد، و از آخرت ردایی، و از
# ~~هر دو مجرد گردد از بهر آنکه هرکه از اکوان مجرد گردد به حق منفرد شود.
# ~~و کفت: عارف بدون حق بینا و گویا نبود، ونفس خود را بدون او حافظ
# ~~نبیند و سخن از غیر او نشنود.
# ~~و گفت: وقت عارف چون روزگار بهار است. رعد می غرد، و ابر می بارد،
# ~~و برق می سوزد، و باد می وزد، و شکوفه می شکفد، و مرغان بانگ میکنند.
# ~~حال عارف همچنین است. به چشم میگرید، وبه لب می خندد، و به دل
# ~~می سوزد، و به سرمی بازد، و نام دوست میگوید و بر در او میگردد.
# ~~و گفت: دعوت سه است: دعوت علم؛ و دعوت معرفت؛ و دعوت معاینه.
# ~~و گفت: دعوت علم یکی است به ذات تو خود علم ندانی.
# ~~و گفت: عبارت زبان علم است، واشارت زبان معرفت.
# ~~گفت: علم الیقین آن است که به ما رسید بر زبان پیغمبران علیهم التلام؛
# ~~بی واسطه؛ وحق الیقین ان ال وه بداتره نیست.

PageV01P715

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0775.jpg)

# ~~717
# ~~است که اگر همه دنیا او را باشد و آن نفقه کند و پس در دل او درآید که ms579
# ~~کاشکی قوت یکروزه باز گرفتی، فقر او به حقیقت نبود.
# ~~و گفت: جمعیت کل است به یکی به صفت فردانیت.
# ~~و گفت: شریعت آن است که او را پرستی، و طریقت آن است که او را
# ~~طلبی، وحقیقت آن است که او را بینی.
# ~~و گفت: فاضلترین ذکری نسیان ذا کر است در مشاهدهآ مذکور.
# ~~و گفت: نشستن با خدای بی واسطه سخت است.
# ~~و گفت: صابر از اهل درگاه است، و راضی از اهل پیشگاه، و مفوض از
# ~~اهل البیت.
# ~~و گفت: این حدیث مرغی است در قفص. به هر سو که سر بر زند بیرون
# ~~نتواند شد.
# ~~و گفت: زهد غفلت است زیرا که دنیا ناچیز است و زهد در ناچیز غفلت
# ~~بلود
# ~~و پرسیدند از زهد. گفت: زهد آن بود که دنیا فراموش کنی و آخرت با یاد
# ~~نیاری.
# ~~دیگری از زهد پرسید. گفت: به هیچ. زیرا که آنچه تو را خواهد بود ناچار
# ~~به تو رسد، و اگرچه از آن میگریزی؛ و آنچه تو را نخواهد بود، هرگز به
~~تو نرسد؛
# ~~اگرچه بسی طلب و جد و جهد نمایی. پس تو در چیزی زهد میکنی در آنچه تو
# ~~را خواهد بود یا در آنچه نخواهد بود.
# ~~همچنین از زهد پرسیدند. گفت: دل بگردانیدن است به خالق اشیاء.
# ~~کفسند: استقامت چیست؟ گفت: در دنیا قیامت دیدن.
# ~~و گفت: استقامت آن بود که هرچه فرماید بدان قیام کنی.
# ~~و گفت: علامت صادق بیرون افگندن حرام است از گوشها و دهان.
# ~~گفتند: انس چیس..را از خویش وحشت بود.

PageV01P716

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0776.jpg)

# ~~و گفت: کسی که انس گیرد به ذکر گی بود چون کسی که انس او به
# ~~مذکور بود؟
# ~~گفتند: تحقیق تواند کرد عارف بدانچه او را می رسد و ظاهر میشود؟
# ~~گفت: چگونه چیزی را تحقیق کند که ثابت نبود؛ و چگونه آرام گیرد به چیزی
# ~~که ظاهر نبود؛ و چگونه نومید گردد از چیزی که پنهان نبود که ms580 این حدیث
~~باطنی
# ~~ظاهر است.
# ~~و گفت: هر اشارت که میکنند خلق به حق همه بر ایشان رد کرده است،
# ~~تا آنگاه که اشارت کنند از حق به حق و ایشان را بدان اشارت راه نیست.
# ~~و گفت: چون بنده ظاهر شود در چشم بنده آن عبودیت بود، و چون صفات
# ~~حق بر او ظاهر گردد آن مشاهده بود.
# ~~و گفت: لحظهآ حرمان است، وخطرهآ خذلان، واشارت هجران، و کرامت
# ~~عذر، و خدای مانع از خداء در نزدیک خدای و این جمله مکر است ولا یامن
# ~~مکر الله إلا آلقوم آلخاسرون.
# ~~و گفت: در زیر هر نعمتی سه مکراست، و در زیر هر طاعتی شش مکر.
# ~~و گفت: عبودیت برخاستن ارادت تو است در ارادت او، و فسخ ارادت و
# ~~اختیار تو است در اختیار او، و ترک آرزوهای تواست در رضای او.
# ~~و گفت: انبساط به قول با خدا ترک ادب است.
# ~~و گفت: انس گرفتن به مردم از افلاس است، و حرکت زبان بی ذکر
# ~~خدای وسواس.
# ~~و گفت: علامت قربت انقطاع است از همه چیزی جزحق.
# ~~و گفت: جوانمردی آن است که خلق را چون خویشتن خواهی، بلکه بهتر.
# ~~و گفت: خدمت حریت دل است.
# ~~و گفت: بلندترین منازل رجا حیا است.
# ~~و گفت: غیرت بشریت اشخاص را است، و غیرت الهیت بر وقت که PageV01P717
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0777.jpg)

# ~~ضایع کردند ازما سوی الله.
# ~~و گفت: خوف در وصل سخت تر از خوف در مکر.
# ~~و گفت: هیچ روز نبود که خوف بر من غالب شد که نه در آن روزدری از
# ~~حکمت و عبرت بر دلم گشاده شد.
# ~~و گفت: شکر آن بود که نعمت نبینی، منعم را بینی.
# ~~و گفت: نفسی که بنده در موافقت مولی برآرد فاضلتر و بهتر از عبادت
# ~~جمله عباد، از روزگار آدم تا به قیامت.
# ~~و گفت: هزار سال گذشته در هزار سال ناآمده تورا نقد است در این وقت
# ~~که هستی. ms581 بکوش تا تورا مغرور نگرداند اشباح. یعنی در ارواح زمان نیست و
# ~~ماضی ومستقبل یکی است.
# ~~و گفت: هرکه یک ساعت در شب به غفلت بخسبد هزار ساله راه آخرت وا
# ~~پس افتد.
# ~~و گفت: سهویک طرفة العین از خدای اهل معرفت را شرک بود.
# ~~و گفت: آنکه محجوب شود به خلق از حق نبود. چنانکه محجوب شود به
# ~~حق تعالی از خلق، و آنکه او را انوار قدس اندر ربوده بود نبود چون کسی
~~که او
# ~~را انوار رحمت و مغفرت او در ربوده بود.
# ~~و گفت: هرکه فانی شود از حق به حق به سبب قیام حق به حق فانی شود
# ~~از ربوبیت تا عبودیت چه رسد هرکه به حق تلف بود حق او را خلف بود.
# ~~و گفت: جمعی پدید آمده اند که حاضر می آیند به عادت و میشوند به
# ~~رسم و از این نشستن و شنودن هیچ زیادت نمیشود مگر بلا.
# ~~حسن دامغانی گوید: شبلی گفت ای پسر! بر توباد بالله دایم می باش بالله
# ~~و از ما سوی الله دست بدار قل آلله ثم ذرهم فی خوضهم یلعبون.
# ~~گفتند: آسودهتر گی باشیم؟ گفت: آن وقت که او را هیچ ذاکر نبینم به
~~PageV01P718
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0778.jpg)

# و گفت: اگر دانستی قدرخدای، هیچ نترسیدمی از غیر خدای.
# و گفت: در خواب دوتن را دیدم که مرا گفتند ای شبلی هرکه چنین و
# ~~عنین کند او از غافلان است.
# و گفت: عمری است تا انتظار میکنم که نفسی برآرم، پنهان بود ازدلم و
# ~~دلم آن نداند نمیتوانم.
# و گفت: اگر همه لقمهای گردد و در دهان شیر خوارهای نهند مرا بر وی
# ~~حم آید که هنوز گرسنه مانده است.
# و گفت: اگر همه دنیا مرا باشد به جهودی دهم. بزرگ منتی دانم او را بر
# ~~خود که از من پذیرد.
# و گفت: گون را آن قدرنیست که بردل من بتواند گذشت و چگونه گون
# ~~بردل کسی بگذرد که ms582 مکون را داند.
# نقل است که روزی در غلبات وجد بود- مضطرب و متحیز- جنید گفت:
# ~~ای شبلی! اگر کار خویش با خدا گذاری راحت یابی. شبلی گفت: ای استاد!
# ~~اگر خدای کار من با من گذارد آنگاه راحت یابم. جنید گفت: از شمشیرهای
# ~~شبلی خون فرومی چکد.
# نقل است که روزی کسی می گفت: یا رب! گفت: تا کی گویی یا رب.
# ~~او می گوید عبدی. آن بشنو که او میگوید. گفت: آن می شنوم از آن این
# ~~می گویم. گفت: اکنون میگوی که معذوری.

PageV01P719

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0779.jpg)

# ~~دیگر دهد وإن علیک لغنتی الی یوم آلدین. آن اضافت لعنت به ابلیس
# ~~نمیتوانم دید. می خواهم که مرا بود که اگر لعنت است نه آخر از آن او
~~است،
# ~~و نه در اضافت او است. آن ملعون خود قدر آن چه داند چرا عزیزان امت را
# ~~ارزانی نداشت تا قدم بر تارک عرش نهادندی. جوهری داند قدر جوهر. اگر
# ~~پادشاه آبگینه یا بلوری بر دست نهد گوهری نماید، و اگر تره فروشی جوهری
# ~~خاتم سازد و در انگشت کند آبگینه نماید. و زمانی بیاسود باز در اضطراب
~~آمد.
# ~~گفتند: چه بود. گفت: دو باد می وزد: یکی باد لطف، ویکی باد قهر. بر
~~هرکه
# ~~باد لطف وزد به مقصود رسد، و بر هرکه باد قهر وزد در حجاب گرفتار آید
~~تا آن
# ~~باد که را دریابد. اگر مرا باد لطف در خواهد یافت این همه نا کامی و
~~سختی بر
# ~~امید آن بتوانم کشید، و اگر باد قهر خواهد دریافت آنچه به من خواهد
~~رسید این
# ~~سختی در جنب آن هیچ نخواهد بود. پس گفت: بر دلم هیچ گرانتر از آن نیست
# ~~که یک درم مظلمه دارم و هزار درم بجای آن بدادم. دلم قرار نمیگیرد.
~~آنگاه
# ~~گفت: مرا طهارت دهید. طهارت دادندش. تخلیل محاسن فراموش کردند. به
# ~~یادشان داد.
# ابو محمد هروی گوید: آن شب به نزدیک شبلی بودم. همه شب این ms583 بیت
# ~~میگفت:
# ~~ک بیت آنت ساکنه * غیر محتاج الی آلسرج
# ~~خهک آلمامول حجتنا * یوم یانی آلناس بالحجج
# هر خانه که تو ساکن آنی، آن خانه را به چراغ محتاج نبود. آن روی با
# ~~جمال تو حجت ما خواهد بود. پس خلق جمع آمدند برای نماز جنازه و به آخر
# ~~بود. هدانست که حال چیست. گفت: عجبا، کارا! جماعتی مردگان آمده اند تا
# ~~رنده آی تمار د. سند. بوا بنهار الله. کفت: چون غیر اونیست نفی
~~PageV01P720
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0780.jpg)

# ~~نپذیرم، مگر یکی. آواز برداشت و شهادتش تلقین کرد. گفت: مرده آمده است
# ~~تا زنده را بیدار کند. آخر چون ساعتی برآمد گفتند: چونی؟ گفت: به محبوب
# ~~پیوستم. و جان بداد. بعد از آن به خوابش دیدند. گفتند: با منگر و نکیر
~~چه
# ~~کردی؟ گفت: درآمدند. و گفت: خدای تو کیست؟ گفتم: خدای من آن است
# ~~که شما را وجمله فرشتگان را نصب کرد تا پدرم آدم را سجده کردند، و من
~~در
# ~~پشت پدر بودم و در شما نظاره میکردم. گفت: منکر و نکیر با یکدیگر.
~~گفتند نه
# ~~تنها جواب خود می دهد، بلکه جواب جمله فرزندان آدم باز داد. بیا تا
~~برویم.
# نقل است از ابوالحسن حصری علیه الرحمة که گفت: شبلی را به خواب
# ~~دیدم. گفتم: با تو چه رفت؟ گفت: مرا حاضر کردند و گفتند چیزی خواهی؟
# ~~گفتم: بار خدایا! اگر به جنت عدنم فرود آری عدل تواست، و اگر اهل وصالم
# ~~گردانی فضل تو است.
# بار دیگر به خواب دیدند. گفتند: خدای با توچه کرد؟ گفت: مرا مطالبت
# ~~نکرد به برهان بر دعویها که کردم، مگربه یک چیز که روزی گفتم هیچ
# ~~زیانگاری و حسرت بزرگتر از آن نیست که از بهشت بازمانی و به دوزخ فرو
# ~~شوی. گفت: حق تعالی گفت چه حسرت و زیانگاری بزرگتر از آن که از دیدار
# ~~من باز گردند و محجوب مانند.
# باری دیگرش به خواب دیدند. پرسیدند: گیف وجدت سوق آلآخرة. ms584
# ~~گفتند: بازار آخرت چگونه یافتی؟ گفت: بازاری است که رونق ندارد در این
# ~~بازار مگر جگرهای سوخته و دلهای شکسته و باقی همه هیچ نیست که اینجا
~~PageV01P721
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0781.jpg)

# ذکر ابونصر سراج رحمة الله علیه
# آن عالم عارف، آن حاکم خایف، آن امین زمرهآ گبرا، آن نگین حلقهآ
# ~~فقرا، آن زبدهآ امشاج، شیخ وقت: ابو نصر سراج رحمة الله علیه؛ امامی
~~بحق بود،
# ~~ویگانهآ مطلق، ومتعین ومتمکن، واو را طاؤس الفقرا گفتندی، وصفت ونعت
# ~~او نه چندان است که در قلم وبیان آید، ویا در عبارت و زبان گنجد، و در
~~فنون
# ~~علم کامل بود، ودر ریاضت و معاملات شأنی عظیم داشت، ودر حال وقال و
# ~~شرح دادن به کلمات مشایخ آیتی بود، و کتاب لمع اوساخته است، واگر
# ~~کسی خواهد بنگرد و از آنجا او را معلوم کند و من نیز کلمه ای چند بگویم
~~:
# ~~سری و سهل را و بسی مشایخ گبار را دیده بود، او از توس بود. ماه رمضان
~~به
# ~~بغداد بود و در مسجد شونیزیه خلوتخانه ای بدو دادند، و امامت درویشان
~~بدو
# ~~مسلم داشتند، تا عید جمع اصحاب را امامت کرد و اندر تراویح پنج بار
~~قرآن
# ~~ختم کرد. هر شب خادم قرصی به در خلوتخانهآ او بردی و بدو دادی تا روز
~~عید
# ~~شد، و او برفت. خادم نگاه کرد. آن قرصکها بر جای بود.
# نقل است که شبی زمستان بود و جماعتی نشسته بودند، و در معرفت سخن
# ~~می رفت، و آتش در آتشدان می سوخت. شیخ را حالتی درآمد و روی بر آن آتش
### | 72 PageV01P722
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0782.jpg)

# ~~بگریختند. چون روز دیگر باز آمدند گفتند: شیخ سوخته باشد. شیخ را دیدند
~~در
# ~~محراب نشسته. روی او چون ماه می تافت. گفتند: شیخا؟ این چه حالت است
# ~~که ما چنان دانستیم که جمله روی تو سوخته باشد؟ گفت: آری! کسی که بر
# ~~این درگاه آب روی خود ریخته بود آتش روی او نتواند ms585 سوخت.
# وگفت: عشق آتش است در سینه، ودل عاشقان مشتعل گردد؛ و هرچه ما
# ~~دون الله است همه را بسوزاند و خاکستری کند.
# از ابن سالم شنودم که گفت: نیت به خدا است و از خداست و به رای
# ~~خداست، و آفاتی که در نماز افتد از نیت افتد، و اگر چه بسیار بود آن را
~~موازنه
# ~~نتوان کرد. با نیتی که خدا را بود و به خدای بود.
# و سخن او است که گفت: مردمان در ادب بر سه قسمند: یکی بر اهل دنیا
# ~~که ادب به نزدیک ایشان فصاحت و بلاغت و حفظ علم ورسم و اسمهای ملوک
# ~~و اشعار عرب است؛ و دیگر اهل دین که ادب به نزدیک ایشان تأدیب جوارح و
# ~~حفظ حدود و ترک شهوات و ریاضت نفس بود؛ و دیگر اهل خصوص که به
# ~~نزدیک ایشان ادب طهارت دل و مراعات سر و وفای عهد و نگاه داشتن وقت
# ~~است و کم نگرستن بخاطرهای پراگنده و نیکوکرداری در محل طلب و وقت
# ~~حضور و مقام قرب است.
# نقل است که گفت: هر جنازهای که بر پیش خاک من بگذرانند، مغفرر
# ~~بود تا در طوس هر جنازهای که آرند نخست در پیش خاک او برآرند به حکم
~~این
# ~~اشارت، وآنگاه ببرند. قدس الله سر العزیز ورحمة الله علیه.

PageV01P723

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0783.jpg)

# ذکر شیخ ابوالعباس قصاب رحمة الله علیه
# آن گستاخ درگاه، آن مقبول الله، آن کامل معرفت، آن عامل مملکت، آن
# ~~قطب اصحاب، شیخ وقت: ابوالعباس قصاب رحمة الله علیه؛ شیخ عالم ومحترم
# ~~مشایخ بود، وصدیق وقت بود، و در فتوت و مروت پادشاه و در آفات عیوب نفس
# ~~دیدن اعجوبه ای بود، و در ریاضت و کرامت و فراست و معرفت شأنی عظیم
# ~~داشت. او را عامل مملکت گفتهاند، و پیر و سلطان عهد بود، و شیخ میهنه
~~را
# ~~گفت که اشارت و عبارت نصیب تواست.
# نقل است که شیخ ابوسعید را گفت: اگر ms586 تورا پرسند که خدای تعالی
# ~~شناسی ؟ مگو که شناسم که آن شرک است، و مگو که نشناسم که آن کفر
# ~~است. ولیکن چنین گوی که عرفنا الله ذاته بفضله. یعنی خدای تعالی ما را
# ~~آشنای ذات خود گرداناد، به فضل خویش.
# گفت: اگر خواهد و اگر نه با خدای خوی می باید کرد، و اگر نه در رنج
# ~~باشد.   گفت: اگر با تو خیر خواهد علم را در جوارح تونگاه دارد و
~~اندامهای تو PageV01P724
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0784.jpg)

# ~~بینی در میدان قدرت بس گردانیدن گوی را خداوند گوی را بود.
# و گفت: هرکسی از وی آزادی طلبند و من از او بندگی که بندهآ او در بند
# ~~او به سلامت بود و آزاد در معرض هلاکت.
# و گفت: فرق میان من و شما یک چیز بیش نیست و آن آن است که شما
# ~~فرا ما گویید و ما فرا او گوییم. شما از ما شنوید و ما از او شنویم؛ و
~~شما ما را
# ~~بینید وما او را بینیم والا ما نیز چون شما مردمیم.
# و گفت: پیران آینهآ تواند. چنان بینی ایشان را که تویی.
# و گفت: مریدی اگر به یک خدمت درویش قیام نماید آن وی را بهتر بود
# ~~از صد رکعت نماز افزونی، و اگریک لقمه از طعام کم خورد وی را بهتر از
~~آن
# ~~که همه شب نماز کند.
# و گفت: بسیار چیزها را دوست داریم که یک ذره آنجا نباشیم.
# و گفت: صوفیان می آمدندی. هرکسی به چیزی و به جایی بایستی و مرا
# ~~پای نبایستی، و هرکسی را منی بایستی، ومرا من نبایستی . مرا بایستی که
~~من
# ~~نباشم.
# و گفت: طاعت و معصیت من در دو چیز بستهاند: چون بخورم مایهآ همه
# ~~معصیت در خود بیابم؛ و چون دست باز کشم اصل همه طاعت از خود بیابم.
# و وقتی علم ظاهر را یاد کرد، و گفت: آن جوهری است که دعوت
# ~~صدوبیست واند هزار بیغامبر در ms587 آن نهادهاند. اگر از آن جوهر ذرهای پدید
~~آید از
# ~~پردهآ توحید زود از هستی خویش این همه درفنا رود.
# ~~هستی هست است.

PageV01P725

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0785.jpg)

# ~~گرفته، گویند ما را خود این نه بس که رقم عبودیت از درگاه ربوبیت بر
~~جان ما
# ~~کشیدهاند که ما چیزی دیگر طلبیم.
# و گفت: خنک آن بنده که او را با او نمودند.
# و گفت: جوانمردان راحت خلقند- نه وحشت خلق- که ایشان را
# ~~صحبت با خدای بود از خلق و از خدای به خلق نگرند.
# و گفت: صحبت نیکان و بقعه های گرامی بنده را به خدای نزدیک نکند
# ~~بنده به خدایی خدا نزدیک کند. صحبت با آن دار که باطن و ظاهر به صحبت
# ~~او روشن شود.
# و گفت: حق تعالی از صد هزار از فرزند آدم یکی را بر دارد برای خویش.
# و گفت: دنیا گنده است و گنده تر از دنیا دلی است که خدای تعالی آن
# ~~دل به عشق دنیا مبتلا گردانیده است.
# و گفت: که طمع کردن ناجوانمردی است و منع کردن ناجوانمردی.
# و گفت: هرچند که خلق به خالق نزدیکتر است، نزدیک خلق عاجزتر
# ~~است
# و گفت: همه اسیر وقتند ووقت او است وهمه اسیر خاطراند وخاطر او
# ~~است
# و گفت: دعوت صدوبیست و اند هزار پیغامبر علیهم السلام همه حق
# ~~است، لیکن صفت خلق است. چون حقیقت نشان کند نه حق ماند و نه باطل.
# و گفت: من وتوبود، اشارت باشد وعبارت، و چون من وتوبرخاست نه
# ~~اشارت ماند ونه عبارت.
# ~~است.
# ~~بر نو امذکی نیست.

PageV01P726

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0786.jpg)

# و گفت: امر خویش بر تونگاه دارد دست بردهای و اگرندارد آدم باید با
# ~~همه فرزندانش تا با تو بگریند.
# و گفت: اگر کسی بودی که خدای را طلب کردی، جزخدای خدای دو
# ~~بودی.
# و گفت: خدای را خدای جوید؛ خدای را خدای یابد؛ خدای را خدای
# ~~داند.
# و گفت: اگر خدای یک ذره به عرش نزدیکتر بودی از آنکه ms588 به ثری1 خدای
# ~~را نشایستی .
# و گفت: من با اهل سعادت به رسول صحبت کنم. وبا اهل شقاوت به
# ~~خدا.
# و گفت: از شما در نخواهم ادب- بیهوده مادری بود که از فرزند شیرخواره
# ~~ادب در خواهد- از شما ادب آن در خواهد که با شما به نصیب خویش
# ~~زندگانی کند.
# و گفت: ابلیس کشتهآ خداوند است. جوانمردی نبود کشته خداوند خویش
# ~~را سنگ انداختن.
# و گفت: فردا حساب قیامت کند، در دست من کند. بیند که چه کنم.
# ~~همه را در پیش کنم و ابلیس را مقام سازم ولیکن نکند.
# و گفت: هرگز کس مرا ندیده است، و هرکه مرا بیند از من صفت خویش
# ~~بیند.
# و گفت: یک سجده که بر من براند به هستی خویش و نیستی من بر من
# ~~گرامی تر از هرچه آفرید و آفریند.
# و گفت: من فخر آدم و قرة العین مصطفی ام. آدم فخر کند که گوید این
~~PageV01P727
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0787.jpg)

# ~~ذریت من است، پیغامبر را چشم روشن گردد که گوید این از امت من است.
# و گفت: وطاء1 من بزرگ است. از او باز نگردم، تا از آدم، تا محمد در
# ~~تحت وطای من نیارد. این آن معنی است که شیخ بایزید گفته است: لوائی
# ~~أغظم من لواء محمد. و شرح این در پیش داده ایم.
# از او پرسیدند: زهد چیست؟ گفت: بر لب دریای غیب ایستاده بودم -
# ~~بیلی در دست- یک بیل فرو بردم از عرش تا ثری، بدان یک بیل برآوردم.
# ~~چنانکه دوم بیل را هیچ نمانده بود و این کمترین درجهآ زهد است. یعنی
~~هرچه
# ~~صورت بود در قدم اول از پیشم برخاست.
# و گفت: حق تعالی قومی را به بهشت فرو آورد و قومی را به دوزخ. پس
# ~~مهار بهشت و دوزخ بگیرد و در دریای غیب اندازد.
# و گفت: آنجا که خدای بود روح بود و بس.
# و گفت: اهل بهشت به بهشت فرود آیند، و اهل دوزخ به دوزخ. ms589 پس جای
# ~~جوانمردان کجا بود که او را جای نبود، نه در دنیا و نه در آخرت.
# نقل است که یکی قیامت به خواب دید و شیخ را طلب میکرد. در جملهآ
# ~~عرصات شیخ را هیچ جای نیافت. دیگر روز بیامد و شیخ را آن خواب بگفت.
# ~~شیخ گفت: آنگاه چنین خوابت را رایگان نگویند. چون ما نبودیم اصلا ما را
# ~~چون بازتوان یافت و أعوذ بالله از آنکه ما را فردا باز توان یافت.
# نقل است که یکی به نزدیکی او آمد و گفت: یا شیخ! می خواهم به حج
# ~~روم. گفت: مادر و پدر داری؟ گفت: دارم. گفت: برو رضای ایشان نگاه دار.
# برفت و بار دیگر باز آمد و گفت: اندیشهآ حج سخت شد. گفت: دوست
# ~~پدر خم ز این رن بنهاده ای اگر به صدق نهاده بودیش نامه از کوفه باز
~~PageV01P728
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0788.jpg)

# فقل است که یک روز درخلوت بود. مؤذن گفت: قد قامت آلصلوة. گفت:
# ~~عون سخت است از صدر و از درگاه می باید آمد. برخاست و عزم نماز کرد.
# قل است که کسی از او پرسید: شیخا! کرامت توچیست؟ گفت: من
# ~~کرامات نمی دانم اما آن می دانم که در ابتدا هر روز گوسفندی بکشتمی و
~~تا
# ~~شب بر سر نهاده میگردانیدمی، در جمله شهر تا تسوایی سود کردمی یا نه؟
~~امروز
# ~~چنان می بینم که مردان عالم بر می خیزند و از مشرق تا به مغرب به زیارت
~~ما
# ~~مای افزار در پا میکنند. چه کرامت خواهید زیادت از این؟ رحمة الله علیه
~~والله
# ~~اعلم بالصواب.

PageV01P729

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0789.jpg)

# ~~78
# ذکر شیخ ابوعلی دقاق رحمة الله علیه
# آن استاد علم و بیان، آن بنیاد کشف وعیان، آن گم شدهآ عشق و مودت،
# ~~آن سوختهآ شوق ومحبت، آن مخلص درد و اشتیاق، شیخ وقت: ابوعلی دقاق
# ~~رحمة الله علیه وقدس الله سره العزیز؛ امام وقت بود، وشیخ عهد، وسلطان
# ~~طریقت، و پادشاه حقیقت، و ms590 زبان حق بود در احادیث و تفسیر و بیان و
~~تقریر و
# ~~وعظ وتذکیر شأنی عظیم داشت، و در ریاضت و کرامت آیتی بود، و در لطایف
# ~~و حقایق و مقام وحال متعین مرید نصرآبادی بود، و بسی مشایخ گبار را
~~دیده
# ~~بود، و خدمت کرده. بزرگان گفته اند: در هر عهدی نوحه گری بوده است، و
# ~~نوحه گر آن وقت بوعلی دقاق است. آن درد و شوق و سوز و ذوق که او را
~~بوده
# ~~است کس را نشان ندهند و هرگز در عمر خویش پشت باز ننهاده بود، و ابتدا
~~در
# ~~مرو بود که واقعه بدو فرود آمد. چنانکه به یکی از کبار مشایخ گفت: در
~~مرو
# ~~ابلیس را دیدم که خاک بر سر میکرد. گفتم: ای لعین! چه بوده است؟ گفت:
# ~~خلعتی که هفصد هزار سال است تا منتظر آن بودم و در آرزوی آن می سوختم،
# ~~در بر پسر آردفروشی انداختند.
# شیخ بوعلی فارمدی با کمال عظمت خویش میگوید: مرا هیچ حجت فردا
# ~~تخواهد بود إلا آنکه گویم همنام بوعلی دقاقم.
### | 73 PageV01P730
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0790.jpg)

# و استاد بوعلی میگوید: درخت خودروست که کسی او را نپرورده باشد،
# ~~برگ بیارد، ولیکن بار نیارد و اگر برگ بیارد بی مزه آرد. مرد نیز
~~همچنین باشد.
# ~~چون او را استاد نبوده باشد از او هیچ چیز نیاید.
# پس گفت: من این طریق از نصرآبادی گرفتم: و او از شبلی، و او از
# ~~جنید، واو از سری، و او ازداود، واو از معروف، واو ازتابعین.
# و گفت: هرگز نزدیک استاد ابوالقاسم نصرآبادی نرفتم - تا غسل نکردم -
# ~~و به ابتدا که او را در مرو مجلسی نهادند به سبب آن بود که بوعلی شبوی
~~بیری
# ~~بود. به شکوه گفت: ما را از این سخن نفسی زن. استاد گفت: ما را آن
~~نیست.
# ~~گفت: روا باشد که ما نیاز خویش به تودهیم، تورا بر نیاز ما سخن گشاده
# ~~گردد. استاد سخن گفت تا ms591 از آنجا کار را در پیوست.
# نقل است که بعد از آن که سالها غایب بود سفر حجاز و سفرهای دیگر
# ~~کرده بود و ریاضتها کشیده. روزی برهنه به ری رسید و به خانقاه عبدالله
~~عمر
# ~~رضی الله عنهما فرود آمد. کسی او را بازشناخت و گفت: استاد است.
# پس خلق بر او زحمت کردند. بزرگان گرد آمدند تا درس گوید و مناظره
# ~~کند. گفت: این خود صورت نبندد ولکن إنشاء الله که سخن چند گفته شود.
# ~~پس منبر نهادند و هنوز حکایت مجلس او کنند که آن روز چون بر متبرشد
# ~~اشارت به جانب راست کرد و گفت: الله6 اکبر. پس روی به مقابله کرد و
# ~~گفت: رضوان من الله اکبر. پس اشارت به جانب چپ کرد و گفت: والله
# ~~خیر وابقی.
# خلق به یکبار به هم برآمدند و غریو برخاست تا چندین جنازه بر گرفتند.
# ~~استاد در میان آن مشغله ها از منبر فرو آمده بود. بعد از آن او را طلب
~~کردند.

PageV01P731

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0791.jpg)

# ~~الأستاد! توکل چه باشد؟ گفت: آنکه طمع از دستار مردمان کوتاه کنی. و
# ~~دستار در من انداخت.
# و گفت: وقتی بیمار بودم مرا آرزوی نشابور بگرفت. به خواب دیدم که
# ~~قایلی گفت تو از این شهر نتوانی رفت، که جماعتی از پریان را سخن توخوش
# ~~آمده اسب و به مجلس تو هر روز حاضر باشند. تو از بهر ایشان باز داشته
~~ای در
# ~~این شهر.
# نقل است که در میان مردمان چون چیزی افتادی که دل مردمان بدان
# ~~مشغول شدی، استاد گفتی: این از غیرت حق است. می خواهد که آنچه می رود
# ~~نرود.
# نقل است که یک روز بر سر منبر ملامت آدمی میکرد که: چه سود است
# ~~که حسود و معجب1 و متکبر و آنچه بدین ماند؟ سائلی گفت: با این همه
# ~~صفات دمیمه2 که آدمی دارد اما جای دوستی دارد. استاد گفت: ازخدای
# ~~بترسید که میگوید یحبهم ونحبونه.
# نقل است ms592 که روزی بر سر منبر می گفت: خدا و خدا و خدا. کسی گفت:
# ~~خواجهآ خدا چه بود؟ گفت: نمی دانم. گفت: چون نمی دانی چرا میگویی؟
# ~~گفت: این نگویم چه کنم؟
# نقل است که درویشی در مجلس او برخاست. گفت: درویشم، و سه روز
# ~~است تا چیزی نخوردهام. و جماعتی از مشایخ حاضر بودند. او بانگ بر او زد
# ~~که: دروغ میگویی، که فقر سر پادشاه است و پادشاه سر خویش به جایی ننهد
# ~~که او با کسی گوید و عرضه کند به عمرو و به زند.
# نقل است که مردی فقاعی بود بر در خانقاه استاده. به وقت سفره بیامدی و
# ~~چیزی از آن فقاع بیاوردی و بر سفره نشستی و فقاع به صوفیان دادی و چون
~~سیر PageV01P732
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0792.jpg)

# ~~بخوردندی آنچه فاضل آمدی ببردی. روزی بر لفظ استاد برفت که این جوانمرد
# ~~وقتی صافی دارد. شبانه استاد به خوابش دید. گفت: جای بالا دیدم جمله
# ~~ارکان دین ودنیا جمع شده، و میان من وایشان بالایی بودی، ومن بدان بالا
~~باز
# ~~شدم. مانعی پیشم آمد تا هر چند خواستم که بر آنجا روم نتوانستم شد.
~~ناگاه
# ~~فقاعی بیامدی و مرا گفتی: بوعلی! دست به من ده که در این راه شیران بس
# ~~روباهانند. پس دیگر روز استاد بر منبر بود. فقاعی از در درآمد. استاد
~~گفت: او
# ~~را راه دهید که اگر او دوش دستگیر ما نبودی ما از بازماندگان بودیم.
~~فقاعی
# ~~گفت: ای استاد! هر شب ما آنجا آییم. به یک شب که تو آمدی ما را غمزی
# ~~کردی.
# نقل است که روزی یکی در آمد که از جای دور آمدهام، نزدیک توای
# ~~استاد. گفت: این حدیث به قطع مسافت نیست. از نفس خویش گامی فراترنه
# ~~که همه مقصودها تورا بی حاصل است.
# نقل است که یکی درآمد و شکایت کرد از دست شیطان. استاد گفت:
# ~~درخت از میان برکن تا گنجشک بر آن ننشیند که تا ms593 آشیان دیو در او بود
~~مرغان
# ~~شیطان بر او می نشینند.
# نقل است که بازرگانی بود خشگونام. مگر رنجور شد. شیخ به عیادت او
# ~~آمد. گفت: ای فلان! چه افتاده است؟ گفت: نیم شبی برخاستم تا وضوسازم
# ~~و نماز شب کنم. تابی در پشتم افتاد و دردی سخت پدید آمد و تب در بیوست.
# ~~استاد گفت: تورا با فضول چه کارتا زمازشب کنی، تا لاجرم به درد پشت
# ~~مبتلا گردی؟ تو را مردار دنیا از خد دور باید کرد. کسی که سرش درد کند
~~او
# ~~را طلایی برپای نهند، هرگز به نشود؛ و چون دست نجس بود او آستین شوید،
# ~~هرگز پاک نگردد.
# نقل است که یک روز به خانهآ مریدی شد و آن مرد دیرگاه بود تا در انتظار
# ~~او بود. چون شیخ درآمد گفت: ای شیخ! یک سخن بگویم؟ گفت: بگوی.

PageV01P733

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0793.jpg)

# ~~گفت: گنی خواهی رفت؟ گفت: ای بیچاره! هنوز وصال نایافته آواز فراق بلند
# ~~کردی؟
# نقل است که روزی صوفی در پیش استاد نشسته بود. عطسه ای داد.
# ~~گفت: یرحمک ریک. صوفی در حال پای افزار درپای کردن گرفت- بر عزم
# ~~رفتن - گفتند: حال چیست؟ گفت: چون زبان شیخ بر ما به رحمت گشاده شد
# ~~کاری که بایست برآمد چه خواهد بود؟ پیش از این نگفت و برفت.
# نقل است که روزی استاد نشسته بود و مرقعی نو- زیبا- در پوشیده؛ و در
# ~~عهد شیخ ابوالحسن برنوذی یکی بود از عقلای مجانین. از در خانقاه درآمد.
# ~~پوستینی کهنه آلوده پوشیده. استاد به طیبت1 میگفت و در مرقع خویش
# ~~می نیگیریست کبه بوالجبنن به چند خریده ای، این پوستین؟ شیخ نعره ای زد
~~و
# ~~گفت: بوعلی! رعنایی2 مکن که این پوستین به همه دنیا خریده ام و به همه
# ~~بهشت باز نفروشم. استاد سر در پیش افگند و زار بگریست. و چنین گفتند که
# ~~دیگر هرگزبا هیچ کس طیبت نکرد.
# نقل است که استاد گفت: روزی درویشی در خانقاه در ms594 آمد که گوشه با
# ~~من پردازید تا بمیرم. او را خانه ای پرداختیم. در آنجا شد و چشم در
~~گوشه ای
# ~~گذاشت و میگفت: الله الله. و من پنهان گوش می داشتم. گفت: ای بوعلی!
# ~~مرا مبشول3. برفتم وباز آمدم. او همان میگفت تا جان بداد. کسی به طلب
# ~~غسال4 و کرباس فرستادیم. تا نگاه کردیم او را هیچ جای ندیدیم. حیران
~~فرو
# ~~ماندیم. گفتم: این کس را به من نمودی. خداوندا! به زندگی بدیدمش، و به
# ~~مردگی ناپدید شد. او کجا شد؟ هاتفی آواز داد: چه جویی کسی را که ملک
# ~~الموت جست نیافت، حور و قصور جستند نیافتند. گفتم: خداوندا! او کجا
~~PageV01P734
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0794.jpg)

# ~~ر بر شبغ نوعلی قفا
# ~~رفت؟ آواز آمد: فی مفعد صدق عند ملیکی مفتدر.
# استاد گفت: وقتی پیری را دیدم در مسجدی خراب خون میگریست،
# ~~چنانکه زمین مسجد رنگ گرفته بود. گفتم: ای پیر! با خویشتن رفقی بکن. تو
# ~~را چه افتاده است؟ گفت: ای جوانمرد! طاقتم برسید در آرزوی لقای او.
# و گفت: خداوندی بر بندهآ خود خشم گرفت. شفیعان فرا کرد تا او را عفو
# ~~کرد و بندهای همچنان می گریست. شفیع گفت: اکنون این گریستن بر
# ~~چیست؟ اوتورا عغو کرد. خداوند گفت: او رضای من می جوید، و اورا اندر آن
# ~~راه نیست. بدان همی گرید.
# نقل است که یک روز جوانی از در خانقاه درآمد و بنشست. گفت: اگر
# ~~کسی را اندیشهآ معصیتی به خاطر درآید طهارت را هیچ زیان6 دارد؟ استاد
# ~~بگریست گفت: سؤال این جوانمرد را جواب بگویید. زین الاسلام گفت: مرا
# ~~خاطری درآمد لکن از استاد شرم داشتم که بگویم طهارت ظاهر را خلل نکند
~~اما
# ~~طهارت باطن را بشکند.
# نقل است که گفت: درد چشم پدید آمد، چنانکه از درد مدتی بی قرار شدم
# ~~و خوابم نیامد. ناگاه لحظه ای در خواب شدم آوازی شنودم که: الیس آلله
# ~~بکافی عبده. پس بیدار شدم، دردم برفت و ms595 دیگر هرگز درد چشم نبود.
# یک روز استاد بوسعید خرگوشی و استاد بوعلی را از حمام باز آورده بودند،
# ~~و هر دو بیمار بودند. استاد بوعلی بدو گفت: چه بود اگر همچنین هر دو
~~بسلامت
# ~~نشسته باشیم تا وقت نماز درآید، و به تعجب بماندم که چندین بار طهارت
# ~~می باید کرد و ایشان هر دو را یک علت بود. بوسعید دهان بر گوش استاد
~~نهاد و
# ~~گفت: راست بدان ماند که ستیزه همی کند لیکن هرچه از او بود خوش بود.
# نقل است که گفت وقتی در بیابانی پانزده شبانه روز گم شدم. چون راه باز
# ~~است که هنوز دردل من مانده است.

PageV01P735

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0795.jpg)

# نقل است که بعضی را از مریدان که سخت تربودندی ایشان را در زمستان
# ~~به آب سرد غسل فرمودی و بعضی را که نازکتر بودندی با ایشان رفق کردی و
# ~~گفتی با هرکسی کار به قدر وسع او توان کرد.
# و گفنی: کسی که بقالی خواهد کرد او را به خروار أش بان1 باید، اما اگر
# ~~جامه خواهد شست او را ده ستیر أشنان تمام بود. یعنی علم آن قدر نمام
~~است که
# ~~بدان کار کنی اما اگر برای فروختن آموزی هرگزت کار بر نیاید که مقصود
~~از
# ~~علم عمل است وتواضع.
# چنانکه نقل است که روزی به مرو به دعوتش خواندند. در راه که می رفت
# ~~از خانه ای نالهآ پیرزنی می آمد که میگفت: بار خدایا! مرا چنین گرسنه
# ~~بگذاشته ای و چندین طفل بر من گماشته ای آخر این چه چیزاست که توبا من
# ~~می کنی؟ شیخ بر گذشت و چون به دعوت رسید بفرمود تا طبقی بیاراستند.
# ~~خداوند دعوت شادمان شد که امروز شیخ زله2 خواهد کرد تا به خانه برد. و
~~او را
# ~~نه خانه بود و نه اهل. چون بیاراستند برخاست و بر سر نهاد و بر در سرای
~~آن
# ~~پیرزن نهاد و ببرد و بدیشان داد. ببین ms596 تا این چه شکستن و نیاز بوده
~~باشد.
# و یک روز می گفته است: اگر فردا مرا به دوزخ فرستند کفارم سرزنش کنند
# ~~که ای شیخ! چه فرق است میان ما و تو؟ من گویم: جوانمردی باید. آخر مرا
# ~~روز با زاری بوده باشد، ولیکن سنت خدا این است:
# ~~فلما أضآء الصبح فرق بیننا * وای نعیم لا یکدره آلده
# عجب این است با سخنی چنین هم او میگوید: بدانمی که روز قیامت
# ~~قدمی ورای من خواهد بود. از هرچه کردهام روی بگردانمی اما شاید که در
~~آن
# ~~وقت که این کفته به اوراب او داده باشند تا همه محومحض عبودیت بود. و
~~در PageV01P736
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0796.jpg)

# ~~این وقت او را از میان برداشته باشند و بر زبان او سخن می رانده تا محو
~~محص
# ~~ربوبیت بوده باشد.
# چنانکه نقل است یک روز عید به مصلی خلقی انبوه حاضر بودند. او را
# ~~خوش آمد. گفت: به عزت تواگر مرا خبرباشد که از ایشان کسی بیش از من تو
# ~~را بیند، بر فورا بی هیچ توقعی جان از من برآید، و دیگر شاید که چون
~~آنجا زمان
# ~~نباشد از پیس و از پس دیدن نباشد. شرح این سخن دراز است لیس عند آلله
# ~~صباح ولا مسآء. واو را کلماتی عالی است.
# و گفت: نگر تا از بهر او با هیچ آفریده خصومت نکنی که آنگاه دعوی
# ~~کرده باشی. کو توآن تویی و توآن خود نیستی. تورا خداوندی است. شغل
# ~~خویش بدو باز گذارتا خود خصمی ملک خویش او کند.
# و گفت: چنان باش که مرده باشی، و سه روز برآمده.
# و گفت: هرکه جان خود را جاروب در معشوق نمیکند، او عاشق نیست.
# و گفت: هرکه را بدون حق انس باشد درحال خود ضعیف باشد، و هرکه
# ~~جزاز وی گوید در مقال خود کاذب باشد.
# و گفت: هرکه نیت مخالفت پیر کند بر طریقت بنماند، و علاقهآ ایشان
# ~~بریده گردد، هرچند دریک بقعه ms597 باشند. و هرکه صحبت پیری کند آنگاه به دل
# ~~اعتراض کند عهد صحبت بشکست و توبه بروی واجب شد به آنکه گفته اند:
# ~~عتوق2 استاد را توبه نباشه..
# و گفت: ترک ادب درختی است که راندن بار آرد. هرکه بی ادبی کند بر
# ~~بساط پادشاهان به درگاه فرستند؛ و هرکه بی ادبی کند بردرگاه با
~~ستوربانی
# ~~فرستند.
# و گفت: هرکه با او صحبت کند- بی ادب- جهل او او را به کشتن PageV01P737
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0797.jpg)

# ~~سپارد زود.
# و گفت: هرکه را ایستاد گی نبود با خدای در بدایت نتواند نشست با او، در
# ~~نهایت و در نهایت ایستادگی از راه مجاهده نشستنی دست دهد از راه
~~مشاهده.
# و گفت: خدمت که بود بر درگاه بود، بر بساط مشاهده مشاهده بود به
# ~~نعت هیبت. بعد از آن افسردگی بود از استیلای قربت. بعد از آن فنا بود
~~از خود
# ~~در تمامی غیبت. و از بهر این است که احوال مشایخ در نهایت از مجاهده به
# ~~سکون باز می گردد، و اوراد ظاهر ایشان بر قرار نمی ماند.
# و گفت: چون مرید مجرد بود در بدایت از همی ودرنهایت از همتی، او
# ~~معطل بود و هم آن است که مشغول گرداند ظاهر او را به عبادت، و همت آن
# ~~است که جمع گرداند باطن او را به مراقبت.
# و گفت: شادی طلب تمامتر از شادی وجدان، از بهر آن که شادی وجدان
# ~~را خطر زوال است، ودر طلب امید وصال.
# و گفت: این حدیث نه به علت سب و نه ازجهد، ولیکن طینت است.
# ~~کما قال الله تعالی یحبهم ومحبونه. گفت: ایشان را دوست داریم و ایشان
~~ما
# ~~را دوست دارند، و در میان ذکر طاعت و عبادت نکرد، و محبت مجرد یاد کرد
~~از
# ~~علت.
# و گفت: مصیبت ما امروزبیش از مصیبت اهل دوزخ خواهد بود، فردا. از
# ~~بهرآنکه اهل دوزخ را فردا ثواب فوت خواهد شد و ما را امروز به نقد وقت ms598
~~مشاهدهآ
# ~~خدمت حق فوت میشود، و توفرق میکن میان این دو مصیبت.
# و گفت: هرکه ترک حرام کند از دوزخ نجات یابد، و هرکه ترک شبهت
# کفت. بدین ی و رشید به مردی. هرکه در این حدیث رسید از
# ت: آن آرایش که گاه گاه به مردم درآید - بی سببی - از اطلاع حق
~~PageV01P738
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0798.jpg)

# ~~بود که متجلی شود روح را.
# و گفت: اگر بندهآ مطیع خداوند بود در جملهآ عمر مگرنفسی و اورا در
# ~~حظیرهآ قدس1 فرود آرند، چون حسرات آن نفس بر او کشف کنند، آن بهشت بر
# ~~وی دوزخ گردد؛ و اگر در جملهآ عمر طاعت بخشیده بود مگر نفسی، اگر او را
~~در
# ~~دوزخ کند و کشف گردانند بر او این یک نفس آتش فرو میرد و دوزخ بر او
# ~~بهشت شود.
# و گفت: هرکه حاضر است اگر سر خویش اختیار کند بدان مطالبت
# ~~کنند، و اگر غایب است که اختیار کند نپرسند.
# و گفت: اگر عقوبت کند اظهار قدرت بود، و اگر بیامرزد اظهار رحمت
# ~~بود، و همه کس بیش نرسد.
# و گفت: غربت آن نیست که برادران یوسف را به درمی چند بفروختند.
# ~~غریب آن مدبر است که آخر تورا به دنیا فروشد.
# و گفت: باید که هرکه این آیت بشنود ولا تخسبن آلذین قتلوا فی سبیل
# ~~آلله الآیه. به جان در باختن بخیلی نکند.
# و گفت: وایاک نغبد تو را نگاه داشتن شریعت است. وایاگ نستعین امر
# ~~به حقیقت است.
# و گفت: چون حق تعالی تنهای شما را بخریده است به بهشت به دیگری
# ~~مفروشید که بیع درست نباشد و اگر باشد سود نکند.
# و گفت: سه رتبت است سؤال، ودعا، وثنا. سؤال آن را که دنیا خواهد؛
# ~~دعا آن را که عقبی خواهد؛ ثناء آن را که مولی خواهد.
# و گفت: مراتب سخاوت سه قسم است: سخاوت، وجود، و ایثار. هرکه PageV01P739
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0799.jpg)

# ~~برگزیند صاحب جود است، و هرکه حق را بر ms599 جان خود برگزیند صاحب ایثار
# ~~است.
# ~~و گفت: هرکه از حق خاموش گردد دیوی بود گنگ،.
# ~~و گفت: بر شما باد که حذر کنید از صبت سلاطین، که ایشان را رای
# ~~چون رای کود کان بود، و صولت چون صولت شیران.
# ~~و گفت: شیوهآ سلاطین آن است که از ایشان صبر نیست و با ایشان طاقت
# ~~نیست.
# ~~و گفت: معنی ولا ثخملنا ما لا ظاقة لنا به. پناه خواست از فراق.
# ~~و گفت: تواضع توانگران درویشان را دیانت است و تواضع درویشان
# ~~توانگران را خیانت.
# ~~و گفت: اگر ملائکه طالب علم را پر بگسترانند آنکه طالب معلوم بود
# ~~خود چگونه بود.
# ~~و گفت: اگر طلب علم فریضه است، طلب معلوم فریضه تر.
# ~~و گفت: مرید آن است که در عمر خویش نخسبد، و مردان که یک
# ~~سا، ، :خ-1:0 . و پیغامبر چنین بود علیه السلام. چون از ممراج باز آمد
~~هرگز دیگر
# ~~زخفت زبرا که هه دل نده برد.
# ~~و گفت: ابراهیم علیه السلام اسماعیل را گفت: ای پسر! در خواب دیدم
# ~~که تو را قربان همی باید کرد. گفت: ای پدر اگر نخفته ای آن خواب ندیدی.
# ~~و گفت: دیدار در دنیا به اسرار بود و در آخرت به ابصار.
# ~~و گفت: ارادت و همت امانت حق است پیش ارباب بدایات و اصحاب
# ~~و گفت: جهد توانگران به مال است و جهد درویشان به جان.

PageV01P740

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0800.jpg)

# و گغت: صحبت کردن با اژدها آسانتر که با درویشی که همه بخیل
# ~~ست
# و گفت: بزرگترین همه چیزها نشستن بر بساط فقراست وترک گرفتن افاق
# ~~بکلی . چنانکه او را نه معلومی بود، نه جاهی، نه مالی، نه چیزی. گفتند
# ~~هرکس که بدین صفت بود او را هیچ ثواب بود؟ گفت: آنچه مردمان می پوشند
# ~~او می پوشد، و آنچه می خورند او می خورد، ولیکن به سر از ایشان جدا
~~بود.
# و گفت: وقت تو آن است که آنجایی. اگر وقت تودنیاست ms600 به دنیایی، و
# ~~اگر عقبا است به عقبایی، و اگر شادی است در شادیی، و اگر اندوه است در
# ~~اندوهی.
# و گفت: چنانکه تو را از شکم مادر بیرون آورد از میان نجاست و شیر پاک
# ~~خالص غذای تو گردانید و تورا به پاکی پرورش داد، همچنان از دنیا بیرون
# ~~بردت از میان گناه و معاصی و شراب رحمت و مغفرت وعزت چشاند و پاک
# ~~گرداند و در بهشت فرود آرد، پاک از همه آفتی.
# و گفت: خدای تعالی عاصیان را دوست می دارد. خطاب میکند: سید
# ~~المرسلین را صلوات الله وسلامه علیه که نماز شب کن تا مقام شفاعت یابی،
~~به
# ~~نیتی که مادران شب دایه را بیدار کنند تا شیر به فرزند دهند.
# گفتند: فتوت چیست؟ گفت: حرکت کردن از برای دیگران، و از پیغمبر
# ~~بود علیه السلام که فردا همه خواهند گفت نفسی، نفسی! اوخواهد گفت:
# ~~أمتی، أمتی.
# و گفت: جمع اثباتی است بی تفی وففرقه نفیی است بی اثبات، وتفرقه
# ~~آن بود که به تو منسوب بود، و جمع آنکه از تو برده باشد.
# ~~او شکایت کند، آن سبب عقوبت او گردد.

PageV01P741

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0801.jpg)

# ~~توبه بر آن کن خدایت دوست دارد. إن آلله یحب التوابین.
# و گفت: توکل صفت انبیا بود، وتسیلم صفت ابراهیم، وتفویض صفت
# ~~پیغمبر ما صلی الله علیه وسلم. صاحب توکل به وعده آرام گیرد، و صاحب
# ~~تسلیم به علم، وصاحب تفویض به حکم، وتوکل بدایت باشد، وتسلیم وسط، و
# ~~تفویض نهایت.
# و گفت: صاحب معرفت باش به خدای تا همیشه شاد باشی. و گفت عالم
# ~~را روا نبود که خبر دهد، مگر آنچه خوانده باشد؛ و عارف را روا نبود که
~~خبر
# ~~دهد، مگریافته باشد.
# و گفت: چنانکه ربوبیت از حق زایل نشود باید که عبودیت که صفت بنده
# ~~است از بنده زایل نشود.
# و گفت: اول مقام بنده علم است به خدای و غایتش معرفت خدای و فایدهآ
# ~~آن مشاهده است، ms601 و بنده بازنه بایستد از معصیت، مگر به تهدید و وعید به
~~انواع
# ~~عقاب، و آزاد آن است که او را از کرم کشف چیزی کند بسنده بود او را ار
~~زجر
# ~~ونهی.
# و گفت: عقل را دلالت، وحکمت را اشارت، ومعرفت را شهادت.
# و گفت: توحید نظر کردن است در اشیاء به عین عدم.
# و گفت: به صفای عبادت نتوان رسید. إلا به چهار چیز: اول معرفت
# ~~خدای؛ دوم معرفت نفس؛ سوم معرفت موت؛ چهارم معرفت ما بعد الموت. هرکه
# ~~خدای را بشناخت به حق اوقیام کرد به صدق و اخلاص وصفا وعبودیت؛ و
# ~~هرکه نفس را بشناخت به شریعت و حقیقت روی به مخالفت او نهاد و مخالفت
# ~~او طاعت است مدام؛ و هرکه موت را بشناخت شایستگی آن ساخته گردانید و
# ~~آمدن آن را مستعد شد؛ و هرکه ما بعد الموت بشناخت از وعد و وعید در خوف
~~و
# ~~فجا بماند. قلا یامن مکر الله إلا آلقوم آلخاسرون.
# و گفت: نقد در فعل است تا صفت و فکرت در صفت تا موصوف، و PageV01P742
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0802.jpg)

# ~~74. ذکر شیخ ابوطلی دکافی
# ~~عبارت نقد است به اشارت، و فکرت آن است که اشارت و عبارت بدو نرسد.
# و گفت: مادام که بنده صاحب توحید است حال او نیکو است، ازجهت
# ~~آنکه شفیع اعظم توحید است، و هرکه توحید ندارد کسی شفاعت او نکند، و
# ~~آنکه صاحب توحید نبود لا محاله که روزی آمرزیده شود.
# و گفت: عارف باش تا متحمل باشی.
# و گفت: قومی را در فبض افگند از برای آن منکرشدند، و جمعی را در
# ~~بسط بداشت از این جهت به وحدانیت مقرآمدند.
# و گفت: فراغت ملک است که آن را غایت نیست.
# و گفت: غریب نه آن است که کسی ندارد. غریب آن مدبری بود که
# ~~آخرت بفروشد.
# و گفت: قبض اوایل فناست، و بسط اوایل بقا، هرکه را درقبض انداخت
# ~~باقی گردانید.
# و گفت: از آب و ms602 گل چه آید جز خطا؛ و از خدا چه آید جز عطا.
# و گفت: عارف همچون مردی است که بر شیر نشیند. همه کس از او
# ~~ترسد، واو از همه کس بیش ترسد.
# نقل است که یک روز در استدراج سخن میگفت. سائل گفت: استدراج
# ~~کدام بود؟ گفت: آن نشنیده ای که فلانکس به مدینه کلو1 باز می برد؟
# نقل است که آخر چندان درد در او پدید آمده بود که هرشب گاهی بربام
# ~~خانه شدی. آن خانه که اکنون در برابر تربت او است و آنرا بیت الفتوح
# ~~گفتندی. چون بر بام شدی روی به آفتاب کردی و گفتی: ای سرگردان
# ~~مملکت! امروز چون بودی و چون گذشتی؟ هیچ جا از اندهگینی از این حدیث
# ~~و هیچ جا اززیر وزبرشدگان این واقعه خبریافتی؟ همه از این جنس میگفتی
~~تا PageV01P743
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0803.jpg)

# ~~که آفتاب فرو شدی. پس از بام فرود آمدی و سخن او در آخر چنان شد که کس
# ~~فهم نمیکرد، و طاقت نمی داشت. لاجرم به مجلس مردم اندک آمدندی.
# ~~چنانکه هفده هجده کس زیادت نبودندی. چنانکه پیر هری میگوید که چون
# ~~بوعلی دقاق را سخن عالی شد مجلس او از خلق خالی شد.
# نقل است که در ابتدای حال غلبات وجدی داشت که هیچ کس را از این
# ~~حدیث مسلم نمی داشت تا چنان شده بود که پیوسته میگفتی: بار خدایا! مرا
~~به
# ~~کاه برگی بخش، و مرا در کار موری کن، و در مناجات میگفتی: مرا رسوا مکن
# ~~که بسی لافها زده ام از توبر سر منبر- با این چنین گناهکار- تو
~~واگررسوام
# ~~خواهی کرد، باری در پیش این مجلسیان رسوام مکن. مرا همچنان در مرقع
# ~~صوفیان رها کن و رکوهای و عصایی به دستم ده که من شیوهآ صوفیان دوست
# ~~می دارم. آنگاه مرا با عصا و رکوه و مرقع به وادیی از وادیهای دوزخ
~~درده که تا
# ~~من ابد الأبد خونابهآ فراق تومی خورم، و در ms603 آن وادی نوحهآ تومیکنم، و
~~بر سر
# ~~نگونساری خویش میگریم، و ماتم بازماندگی خویش می دارم تا باری اگر قرب
# ~~توم نبود نوحهآ توآم بود.
# و میگفت: بار خداوندا! ما دیوان خویش به گناه سیاه کردیم، و توموی ما
# ~~را به روزگار سپید کردی. ای خالق! سیاه و سپید فضل کن و سیاه کردهآ ما
~~را در
# ~~کار سپید کردهآ خویش کن.
# و باز میگفت: ای خداوند! آنکه تورا به تحقیق بداند طلب تو همیشه کند
# ~~او. اگرچه داند که هرگزت نیاید.
# و گفت: گرفتم که در فردوسم فرود آوردی، و به مقام عالیم رسانیدی. آن
# ~~را چکنم که بهتر از این توانستمی بود و نبودم.

PageV01P744

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0804.jpg)

# ~~همه گوشت از رویم فرو افتاد. گفتند: آن چه بود؟ گفت: در کودکی به امردی
# ~~نگرسته بودم مرا نیکو آمده بود. و یکبار دیگرش به خواب دیدند که عظیم
# ~~بی قراری میکرد و میگریست. گفتند: ای استاد چه بوده است؟ مگردنیا
# ~~می بایدت؟ گفت: بلی. ولکن نه برای دنیا یا مجلس که گویم، بلکه برای آن
# ~~تا میان در بندم و عصا برگیرم و همه روز به یک یک در همی شوم و خلق را
~~وعظ
# ~~همی کنم که مکنید که نمی دانید که از که بازمی مانید.
# و دیگری به خواب دید. گفت: خدای با توچه کرد؟ گفت: هرچه کرده
# ~~بودم از بد ونیک جمله گرد کرد بر من به ذره ذره. پس به کوه در گذاشت.
# و یکی دیگرش به خواب دید که بر صراط میگذشت. پهنای آن پانصد
# ~~ساله راه بود. گفت: این چیست که ما را خبردادند که صراط از موی باریکتر
# ~~است و از تیغ تیزتر؟ گفت: این سخن راست است لیکن پرونده بگردد. روندهای
# ~~که آنجا فراختر رفته باشد اینجا باریکش باید رفت؛ و اگر تنگتر رفته
~~باشد اینجا
# ~~فراختر باید رفت.
# نقل است که استاد را شاگردی بود نام او ابوبکر صیرفی . بر سر تربت ms604
# ~~استاد نشسته بود. گفت: به خواب دیدم که تربت از هم بازشدی و استاد
# ~~برآمدی و خواستی که به هوا بر پرد. گفتمی: کجا می روی؟ گفتی: همچنین
# ~~گویان می روم که ما را در ملکوت اعلا منبرها نهاده اند.
# و چنین نقل کردهاند که به مدت یک سال این ابوبکر بعد از نماز دیگر
# ~~نیست، که قاضی بوعمر در گذشته است.

PageV01P745

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0805.jpg)

### | تذکرة الارلیاء
# ~~گریست. گفتم: چه بوده است؟ گفت: دوش به خواب دیدم که قیامت بودی و
# ~~مرا به دوزخ فرستادندی. من گفتمی که مرا به دوزخ مفرستید که به مجلس
# ~~بوعلی دقاق رسیده ام. مرا گفتندی به مجلس او رسیده ای؟ گفتم: آری.
~~گفتند: PageV01P746
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0806.jpg)

# ذکر شیخ ابوالحسن خرقانی
# آن بحراندوه، آن راسختر از کوه، آن آفتاب الهی، آن آسمان نامتناهی، آن
# ~~اعحوبهآ ربانی ، آن قطبت وقت: ابوالحسن خرقانی رحمة الله علیه؛ سلطان
# ~~سلاطین مشایخ بود، وقطب اوتاد وابدال عالم، وپادشاه اهل طریقت و
# ~~حقیقت، ومتمکن کوه صفت، ومتعین معرفت دایم به دل درحضور ومشاهده،
# ~~و به تن در خضوع ریاضت ومجاهده بود، وصاحب اسرار حقایق، وعالی همت
# ~~و بزرگ مرتبه، و در حضرت آشنایی عظیم داشت، و در گستاخی کر وفری
# ~~داشت که صفت نتوان کرد.
# نقل است که شیخ بایزید هر سال یک نوبت به زیارت دهستان شدی- به
# ~~سر ریگ که آنجا قبور شهداست- چون بر خرقان گذر کردی باستادی و نفس
# ~~برکشیدی. مریدان از وی پرسیدند: شیخا! ما هیچ بوی نمی شنویم. گفت: آری
# ~~که از این دیه دزدان بوی مردی می شنوم. مردی بود نام او علی و گنیت او
# ~~ابوالحسن. به سه درجه از من بیش بود. بارعیال کشد؛ و کشت کند؛ و درخت
# ~~نشاند.
# نقل است که شیخ در ابتدا دوازده سال در خرقان نماز خفتن به جماعت
# ~~بکری، وروی بهخاک بایزید نهادی و به بسطام آمدی و باستادی و گفتی: بار
### | 72 PageV01P747
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0807.jpg)

# ~~خدایا! از آن خلعت که ms605 بایزید را دادهای، ابوالحسن را بویی ده. و آنگاه
# ~~بازگشتی. وقت صبح را به خرقان باز آمدی و نماز بامداد به جماعت به
~~خرقان
# ~~دریافتی، بر طهارت نماز خفتن.
# نقل است که وقتی دزدی به سر باز می شده بود تا پی او نتوانند دیدن، و
# ~~نتوانند برد؛ شیخ گفته بود من در طلب این حدیث کم از دزدی نتوانم بود.
~~تا بعد
# ~~از آن از خاک بایزید به سر بازمی شده بود و پشت بر خاک او نمیکرد تا
~~بعد از
# ~~دوازده سال از تربت آواز آمد که: ای ابوالحسن! گاه آن آمد که بنشینی.
~~شیخ
# ~~گفت: ای بایزید همی همتی باز دار که مردی امی ام و از شریعت چیزی
# ~~نمی دانم و قرآن نیاموخته ام.
# آوازی آمد که: ای ابوالحسن! آنچه مرا دادهاند از برکات توبود. شیخ
# ~~گفت: تو به صدوسی و اند سال پیش از من بودی. گفت: بلی! ولیکن چون به
# ~~خرقان گذر کردمی، نوری دیدمی که از خرقان به آسمان بر می شدی، وسی
# ~~سال بود تا به خداوند به حاجتی درمانده بودم. به سرم ندا کردند که: ای
~~بایزید!
# ~~به حرمت آن نور را به شفیع آرتا حاجت برآید. گفتم: خداوندا! آن نور
~~کیست؟
# ~~هاتفی آوازداد: آن نور بندهآ خاص است که او را ابوالحسن گویند. آن نور
~~را
# ~~شفیع آرتا حاجت تو برآید. شیخ گفت: چون به خرقان رسیدم در بیست و چهارم
# ~~روز جملهآ قرآن بیاموختم. و به روایتی دیگر است که بایزید گفت: فاتحه
~~آغاز
# ~~کن! چون به خرقان رسیدم قرآن ختم کردم.
# نقل است که باغکی داشت. یکبار بیل فرو برد، نقره برآمد. دوم بار فرو
# ~~برد، زر برآمد. سوم بار فرو برد، مروارید و جواهر برآمد. ابوالحسن گفت:
# ~~خداوندا! ابوالحسن بدین فریفته نگردد. من به دنیا از چون تو خداوندی بر
~~نگردم.
# ~~و گاه بودی که گاو می بستی. چون وقت نماز درآمدی شیخ در نماز شدی و ms606 گاو
# ~~همچنان شیار میکردی تا وقتی که شیخ باز آمدی.
# نقل است که عمر بوالعباسان شیخ را گفت: بیا تا هر دو دست یکدیگر
~~PageV01P748
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0808.jpg)

# ~~گیریم و از زیر این درخت بجهیم. و آن درختی بود که هزار گوسفند در
~~سایهآ او
# ~~بخفتی. شیخ گفت: بیا تا هر دو دست لطف حق گیریم و بالای هر دو عالم
# ~~بجهیم. شیخ گفت: بیا که نه به بهشت التفات کنم ونه به دوزخ.
# روزی شیخ المشایخ پیش آمد. طاسی1 پر آب پیش شیخ نهاده بود. شیخ
# ~~المشایخ دست در آب کرد و ماهی زنده بیرون آورد. شیخ ابوالحسن گفت: از
# ~~آب ماهی نمودن سهل است، از آب آتش باید نمودن. شیخ المشایخ گفت: بیا تا
# ~~بدین تنور فرو شویم تا زنده کی برآید؟ شیخ گفت: یا عبدالله! بیا تا
~~بنیستی خود
# ~~فزو شویم نا به هستی او که برآید؟ لشیخ المشایخ دیگر سخن نگفت.
# نقل است که شیخ المشایخ گفت: سی سال است که از بیم شیخ
# ~~ابوالحسن بخفته ام و در هر قدم که پای در نهادم قدم او در پیش دیده ام
~~تا به جای
# ~~که دو سال ابسبیت تا می خواهم در بیسطام پیش از او به خاک. بایزید رسم؛
# ~~نمیتوانم که او از خرقان سه فرسنگ آمده است و پیش از من آنجا رسیده.
# مگر روزی در آثنای سخن شیخ همی گفته است: هرکه طالب این حدیث
# ~~است قبلهآ جمله این است. و اشارت به انگشت کالوج1 کرد- چهار انگشت
# ~~بگرفته و یکی بگشوده- آن سخن با شیخ المشایخ مگربگفته بودند. او از سر
# ~~غیرت بگفته است که چون قبلهآ دیگر پدید آمد ما این قبله را راه فرو
~~ببندیم. بعد
# ~~از آن راه حج بسته آمد که در آن سال هرکه رفت سببی افتاد: که بعضی هلاک
# ~~شدند، و بعضی [را] راه بزدند، و بعضی نرسیدند؛ تا دیگر سال درویشی
# ~~شیخ المشایخ را گفت: خلق را از خانهآ ms607 خدا بازداشتن چه معنی دارد؟ تا
# ~~شیخ المشایخ اشارتی کرد تا راه گشاده شد. بعد از آن درویش گفت: این بر
~~چه
# ~~نهیم که ان همه حلق هلاک شدند: فتزی. بنی که پیلان را پهلوبه هم
# ~~بسایند سارخکی2 چند فرو شوند باکی نبود.

PageV01P749

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0809.jpg)

# نقل است که وقتی جماعتی به سفری همی شدند. بدو گفتند: شیخا! راه
# ~~خایف است. ما را دعای بیاموزتا اگر بلایی پدید آید آن دفع شود. شیخ
~~گفت:
# ~~چون بلا روی به شما نهد از ابوالحسن یاد کنید.
# قوم را آن سخن خوش نیامد. آخر چون برفتند، راهزنان پیش آمدند و قصد
# ~~ایشان کردند. یک تن از ایشان در حال از شیخ یاد کرد، و از چشم ایشان
~~ناپدید
# ~~شد. عیاران فریاد گرفتند: اینجا مردی بود، کجا شد که او را نمی بینیم؟
~~ونه
# ~~بار و ستور او را. تا بدان سبب بدو و قماش او هیچ آفت نرسید و دیگران
~~برهنه و
# ~~مال برده بماندند . چون مرد را بدیدند - به سلامت - به تعجب بماندند،
~~تا او
# ~~گفت سبب چه بود.
# چون شیخ باز آمد بپرسیدند که برای الله را آن سر چیست که ما همه خدای
# ~~را خواندیم، کار ما برنیامد؛ و این یک تن تورا خواند از چشم ایشان
~~ناپدید
# ~~شد؟ شیخ گفت: شما که حق را خوانید به حجاز خوانید و ابوالحسن به
# ~~حقیقت. شما ابوالحسن را یاد کنید بوالحسن برای شما خدای را یاد کند،
~~کار
# ~~شما برآید که اگر به حجاز وعادت خدای را یاد کنید سود ندارد.
# نقل است که مریدی از شیخ درخواست که مرا دستوری ده تا به کوه لبنان
# ~~شوم، و قطب عالم را بینم. شیخ دستوری داد. چون به لبنان رسید جمعی دید
# ~~نشسته- روی به قبله- و جنازهای در پیش و نماز نمی کردند. مرید پرسید:
~~چرا
# ~~بر جنازه نماز نمی کنید؟ گفتند: تا قطب عالم بیاید- که روزی پنج بار
~~قطب
# ~~اینجا امامت کند- مرید شاد شد. ms608 یک زمان بود همه از جای بجستند. گفت:
# ~~شیخ را دیدم که در پیش استاد و نماز بکرد و مرا دهشت افتاد. چون به خود
~~باز
# ~~آمدم مرده را دفن کردند و شیخ برفت. گفتم: این شخص که بود؟ گفتند:
# ~~ابوالحسن خرقانی. گفتم: گی باز آید؟ گفتند: به وقت نماز دیگر.
# من زاری کردم که من مرید اویم و چنین سخنی گفته ام. شفیع شوید تا
# ~~مرا به خرقان برد که مدتی شد تا در سفرم. پس چون وقت نماز دیگر درآمد
~~دیگر PageV01P750
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0810.jpg)

# ~~باره شیخ را دیدم در پیش شد. چون سلام بداد من دست بدو در زدم و مرا
~~دهشت
# ~~افتاد. وچون به خود باز آمدم خود را بر سر چهارسوی ری دیدم، روی به
~~خرقان
# ~~آوردم. چون نظر شیخ بر من افتاد گفت: شرط آن است که آنچه دیدی اظهار
# ~~نکنی، که من ازخدای درخواست کردهام تا بدین جهان و بدان جهان مرا از
# ~~خلق باز پوشاند و از آفریده مرا هیچ کس ندید، مگرزندهای و آن بایزید
~~بود.
# نقل است که امامی به سماع احادیث می شد به عراق. شیخ گفت: اینجا
# ~~کس نیست که اسنادش عالی تر است؟ گفت: نه. همانا شیخ گفت: مردی
# ~~أمی ام. هرچه حق تعالی مرا داد منت ننهاد و علم خود مرا داد منت نهاد.
# ~~گفت: ای شیخ! تو سماع از که داری؟ گفت: از رسول علیه السلام. مرد را
~~این
# ~~سخن مقبول نیامد. شبانه به خواب دید مهتر را صلی الله علیه که گفت:
# ~~جوانمردان راست گویند. دیگر روز بیامد و سخن آغاز کرد- به حدیث
# ~~خواندن- جایی بودی که شیخ گفتی: این حدیث پیغامبر نیست. گفتی: به چه
# ~~دانستی؟ شیخ گفتی: چون توحدیث آغاز کردی دو چشم من برابروی پیغامبر
# ~~بود علیه السلام، چون ابرو در کشیدی مرا معلوم شدی که از این حدیث تبرا
# ~~می کند.
# عبدالله انصاری گوید: مرا بند برپای نهادند و به بلخ می بردند. ms609 در همهآ
~~راه
# ~~با خود اندیشه همی کردم که به همه حال براین پای من ترک ادبی رفته است.
# ~~چون در میان شهر رسیدم گفتند: مردمان سنگ بر بام آوردهاند تا در
~~تواندازند.
# ~~اندر این ساعت مرا کشف افتاد که روزی سجادهآ شیخ باز می انداختم، سرپای
# ~~من بدانجا باز آمد. درحال دیدم که دستهای ایشان همچنان بماند و سنگ
# ~~نتوانستند انداخت.
# نقل است که چون شیخ بوسعید بر شیخ رسید، قرصی چند جوین بود معدود
# ~~که زن پخته بود. شیخ او را گفت: ایزاری بر زبراین قرصها انداز و
~~چندانکه
# ~~می خواهی بیرون میگیر و ایزاری بر مگیر.

PageV01P751

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0811.jpg)

# زن چنان کرد. نقل است که چون خلق بسیار گرد آمدند قرص چندانکه
# ~~خادم همی آورد، دیگر باقی بود تا یکبار ایزار برداشتند. قرصی نماند.
~~شیخ
# ~~گفت: خطا کردی اگر ایزار بر نگرفتی. همچنان تا قیامت قزص از آن زیر
~~بیرون
# ~~می آوردندی. چون از نان خوردن فارغ شدند شیخ بوسعید گفت: دستوری بود تا
# ~~چیزی بر گویند. شیخ گفت: ما را پروای سماع نیست، لیکن بر موافقت تو
# ~~بشنویم. به دست بر بالشی می زدند و بیتی بر گفتند. و شیخ در همه عمر
~~خویش
# ~~همین نوبت به سماع نشسته بود. مریدی بود شیخ را ابوبکر خرقی گفتندی، و
# ~~مریدی دیگر. در این هر دو چندان سماع اثر کرد که رگ شقیقهآ هر دو
~~برخاست
# ~~و سرخی روان شد. بوسعید سر بر آورد و گفت: ای شیخ! وقت است که
# ~~برخیزی. شیخ برخاست و سه بار آستین بجنبانید و هفت بار قدم بر زمین زد.
# ~~جمله دیوارهای خانقاه در موافبقت او در چنبش آمدند. بوسعید گیفت: باش
~~که
# ~~بناها خراب شوند. پس گفت: به عزة الله که آسمان و زمین موافقت تورا در
# ~~رقصند. چنین نقل کردهاند که در آن حوالی چهل روز طفلان شیر فرا نستدند.
# نقل است که شیخ بوسعید گفت: شبلی و اصحاب وی در ms610 سایهآ طوبی
# ~~موافقت کردند و من گوشهآ مرقع شبلی دیدم. درآن ساعت که در وجد بود و
# ~~طواف همی کرد. پس شیخ گفت: ای بوسعید! سماع کسی را مسلم بود که از
# ~~زبرتا عرش گشاده بیند، و از زیرتا تحت الثری. پس اصحاب را گفت: اگراز
# ~~شما پرسند که رقص چرا میکنید بگوید بر موافقت آن کسان برخاسته ایم که
# ~~ایشان چنین باشند و این کمترین پایه است اندر این باب.
# نقل است که شیخ بوسعید و شیخ ابوالحسن خواستند که بسط آن یک،
# ~~بدین آید؛ و قیض این یک بدان شود. یکدیگر را در بر گرفتند هر دو صفت
~~نقل
# ~~افتاد. شیخ بوسعید آن شب تا روز سر بر زانو نهاده بود و میگفت و
~~میگریست، و
# ~~شیخ ابوالحسن همه شب نعره همی زد و رقص همی کرد. چون روزشد شیخ
# ~~ابوالحسن باز آمد و گفت: ای شیخ! اندوه به من بازده، که ما را با آن
~~اندوه خود PageV01P752
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0812.jpg)

# ~~خوشتر است تا دیگر بار نقل افتاد. پس بوسعید را گفت: فردا قیامت در میا
~~که تو
# ~~همه لطفی - تابنیاری - تا من نخست بروم و فزع1 قیامت بنشانم، آنگاه تو
~~در
# ~~آی. پس گفت: خدا کافری را آن قوت داده بود که چهار فرسنگ کوهی پریده
# ~~بود، و می شد تا بر سر لشکر موسی زند. چه عجب اگر مؤمنی را آن قوت بدهد
# ~~که فزع قیامت بنشاند. پس شیخ بوسعید بازگشت، و سنگی بود بر درگاه.
# ~~محاسن در آنجا مالید. شیخ بوالحسن از بهر احترام او را فرمود تا آن سنگ
~~را
# ~~برکندند و به محراب باز آوردند. پس چون شب درآمد، بامنداد آن سنگ باز
~~به
# ~~جای خود آمده بود. دیگر باره به محراب باز بردند. دیگر شب همچنان به
~~درگاه
# ~~باز آمده بود، همچنین تا سه بار. بوالحسن گفت: اکنون همچنان بر درگاه
# ~~بگذارید که شیخ بوسعید لطف بسی میکند. پس بفرمود تا راهت از ms611 آنجا
# ~~برانداختند، و دری دیگگر بگشادند. پیس شیخ بوالجسن چون به وداع او آمد
# ~~گفت: من تو را به ولایت عهد خویش برگزیدم که سی سال بود که از حق
# ~~می خواستم کسی را تا سخنی چند از آنچه در دل دارم با او گویم، که کسی
# ~~محرم نمی یافتم که بدو بگویم، چنانکه او واشنود، تا که تورا فرستادند.
~~لاجرم
# ~~شیخ بوسعید آنجا سخن نگفته است. زیادتی گفتند: چرا آنجا سخن نگفتی؟
# ~~گفت: ما را به استماع فرستاده بودند. پس گفت: ازیک بحریک عبارت کننده
# ~~بس. و گفت: من خشت پخته بودم. چون به خرقان رسیدم گوهر باز گشتم
# نقل است که شیخ بوسعید گفت بر منبر و پسر شیخ بوالحسن آنجا حاضر
# ~~بود گه کسانی که از خود نجات یافتند و پاک از خود بیرون آمدند از عهد
~~نبوت
# ~~إلی یومنا لهذا به عقدی رسیدند، و اگر خواهید جمله بر شمرم، و اگر کس
~~از خود
# ~~سیری ف. چوب ودیت گرفن درامدم فصاحتم برسید PageV01P753
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0813.jpg)

# ~~حشمت آن پیرتا پنداشتم که از ولایت خود معزول شدم.
# نقل است که بوعلی سینا به آوازهآ شیخ عزم خرقان کرد. چون به وثاق شیخ
# ~~آمد، شیخ به هیزم رفته بود. پرسید: شیخ کجاست؟ زنش گفت: آن زندیق
# ~~کذاب را چه میکنی- همچنین بسیار جفا- گفت: شیخ را که زنش منکر او
# ~~بودی حالش چه بودی؟ بوعلی عزم صحرا کرد تا شیخ را بیند. شیخ را دید که
# ~~همی آمد و خرواری در منه1 بر شیری نهاده. بوعلی از دست برفت. گفت:
# ~~شیخا! این چه حالت است؟ گفت: آری نا ما بار چنان گرگی نکشیم. یعنی
# ~~زن شیری چنین بار ما نکشد. پس به وثاق باز آمد. بوعلی بنشست و سخن آغاز
# ~~کرد و بسی گفت و شیخ پارهای گل در آب کرده بود تا دیواری عمارت کند.
# ~~دلش بگرفت. برخاست و گفت: مرا معذور دار که این دیوار را عمارت می باید
# ~~کرد، ms612 و بر سر دیوار شد. ناگاه تبر از دستش بیفتاد. بوعلی برخاست تا آن
~~تبر به
# ~~دستش باز دهد. پیش از آنکه بوعلی آنجا رسیده، آن تبر برخاست و به دست
# ~~شیخ باز شد. بوعلی یکبارگی اینجا از دست برفت و تصدیقی عظیم بدین
# ~~حدیثش پدید آمد تا بعد از آن طریقت به فلسفه کشید، چنانکه معلوم هست.
# نقل است که عضدالدوله را که وزیر بود در بغداد درد شکم برخاست.
# ~~جملهآ اطبا را جمع کردند. در آن عاجز ماندند تا آخر نعلین شیخ بشکم او
~~فرو
# ~~نیاوردند، حق تعالی شفا نداد.
# نقل است که مردی آمد و گفت: خواهم که خرقه پوشم. شیخ گفت: ما را
# ~~مسأله ای است. اگر آن را پاسخ دهی شایستهآ خرقه باشی. گفت: اگر مرد
~~چادر
# ~~زنی در سر گیرد زن شود؟ گفت: نه. گفت: اگر زنی جامهآ مردی هم در پوشد
# ~~هرگزمرد شود؟ گفت: نه. گفت: تونیز اگر در این راه مرد نهآ بدین مرقع
~~پوشیدن
# ~~مرد ککردی.

PageV01P754

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0814.jpg)

# نقل است که شخصی بر شیخ آمد و گفت: دستوری ده تا خلق را به خدا
# ~~دعوت کنم. گفت: زنهارتا به خویشتن دعوت نکنی. گفت: شیخا خلق را به
# ~~خویشتن دعوت توان کرد؟ گفت: آری که کسی دیگر دعوت کند و تورا
# ~~ناخوش آید نشان آن باشد که دعوت به خویشتن کرده باشی.
# نقل است که وقتی سلطان محمود وعده داده بود ایاز را خلعت خویش را در
# ~~توخواهم پوشیدن وتیغ برهنه بالای سرتوبرسم، غلامان من خواهم داشت. چون
# ~~محمود به زیارت شیخ آمد رسول فرستاد که شیخ را بگوید، سلطان برای تواز
# ~~غزنین بدینجا آمد، تو نیز برای او از خانقاه به خیمهآ او درآی. و رسول
~~را گفت:
# ~~اگر نیاید این آیت بر خوانید: قوله تعالی واطیعوا آللة واطیعوا آلرسول
~~واولی آلأفر
# ~~ینکم.
# رسول پیغام بگذارد. شیخ گفت: مرا معذور دارید.
# این آیت بر او خواندند. شیخ گفت: محمود را بگویید ms613 که چنان در اطیعوا
# ~~آللة مستغرقم که در أطیعوا آلرسول خجالتها دارم، تا به أولی الأمر، چه
~~رسد.
# رسول بیامد و به محمود باز گفت. محمود را رقت آمد و گفت: برخیزید که
# ~~او نه از آن مرد است که ما گمان برده بودیم.
# پس جامهآ خویش را به ایازداد و در پوشید و ده کنیزک را جامهآ غلامان در
# ~~بر کرد و خود به سلاحداری ایازپیش و پس می آمد. امتحان را روی به
~~صومعهآ
# ~~شیخ نهاد. چون از در صومعه درآمد و سلام کرد، شیخ جواب داد اما بر پای
# ~~نخاست. پس روی به محمود کرد و در ایاز ننگرید. محمود گفت: برپای
# ~~نخاستی سلطان را، واین همه دام بود.
# شیخ گفت: دام است، اما مرغش تونیی
# بس دست محمود بگرفت و گفت: فرا پیش آیی، چون تورا فرا پیش
# ~~داشتهاند.

PageV01P755

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0815.jpg)

# محمود اشارت کرد تا نامحرمان همه بیرون رفتند. محمود گفت: مرا از
# ~~بایزید حکایتی برگو. شیخ گفت: بایزید چنین گفته است که هرکه مرا دید از
# ~~رقم شقاوت ایمن شد.
# محمود گفت: از قدم پیغامبر زیادت است، و بوجهل و بولهب، و چندان
# ~~منکران او را همی دیدند، و از اهل شقاوت اند.
# شیخ گفت محمود را: که ادب نگه دار و تصرف در ولایت خویش کن که
# ~~مصطفی را علیه السلام ندید جز چهار یار او و صحابهآ او، و دلیل بر این
~~چیست؟
# ~~قوله تعالی وتراهم ینظرون إلیک وهم لا یبصرون.
# محمود را این سخن خوش آمد. گفت: مرا پندی ده. گفت: چهار چیزنگه
# ~~دار؛ اول پرهیز از مناهی؛ ونمازبه جماعت؛ وسخاوت؛ وشفقت بر خلق
# ~~خدای.
# محمود گفت: مرا دعا بکن. گفت: خود در این گه1 دعا میکنم اللهم
# ~~آغهز للمؤمنین والمؤمنات. گفت: دعای خاص بگو. گفت: ای محمود! عاقبتت
# ~~محمود باد.
# پس محمود بدرهآ زرپیش شیخ نهاد. شیخ قرص جوین پیش نهاد و گفت:
# ~~بخور.
# محمود هی خاوید2 و در گلوش میگرفت. ms614 شیخ گفت: مگر حلقت
# ~~میگیرد؟ گفت: آری. گفت: می خواهی که ما را این بدرهآ زر تو گلوی ما
# ~~بگیرد؟ بر گیر که این را سه طلاق داده ایم.
# محمود گفت: در چیزی کن. البته. گفت: نکنم. گفت: پس مرا از آن
# ~~خود یادگاری بده.
# شیخ پیراهن عودی از آن خود بدو داد. محمود چون باز همی گشت گفت:
~~PageV01P756
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0816.jpg)

# ~~شیخا! خوش صومعهای داری. گفت: آن همه داری این نیز می بایدت.
# پس در وقت رفتن شیخ او را برپای خاست. محمود گفت: اول که در
# ~~آمدم التفات نکردی. اکنون برپای می خیزی؟ این همه کرامت چیست و آن چه
# ~~بود؟ شیخ گفت: اول در رعونت پادشاهی و امتحان درآمدی و به آخر در
~~انکسار
# ~~و درویشی می روی، که آفتاب دولت درویشی بر تو تافته است. اول برای
# ~~پادشاهی تو برنخاستم اکنون برای درویشی بر می خیزم.
# پس سلطان برفت به غزا. در آن وقت به سومنات شد. بیم آن افتاد که
# ~~شکسته خواهد شد. ناگاه از اسب فرود آمد و به گوشه ای شد و روی بر خاک
# ~~نهاد و آن پیراهن شیخ را بردست گرفت و گفت: الهی! به حق آبروی خداوند
# ~~این خرقه که ما را براین کفارظفر دهی، که هرچه از غنیمت بگیرم به
# ~~درویشان دهم.
# ناگاه از جانب گفار غباری و ظلمتی پدید آمد تا همه تیغ در یکدیگر
# ~~نهادند و میگشتند و متفرق می شدند تا که لشکر اسلام ظفریافت. و آن شب
# ~~محمود به خواب دید که شیخ می گفت: ای محمود! آبروی خرقهآ ما بردی بر
~~درگاه
# ~~حق اگر در آن ساعت درخواستی جملهآ کفاررا اسلام روزی کردی.
# نقل است که شیخ یک شب گفت: امشب درفلان بیابان راه می زنند، و
# ~~چندین کس را مجروح گردانیدند. و از آن حال پرسیدند. راست همچنان بود، و
# ~~ای عجب همین شب سر پسر شیخ بریدند و در آستانهآ او نهادند و ms615 شیخ هیچ
~~خبر
# ~~نداشت. زنش که منکر او بود میگفت: چه گویی کسی را که از چندین
~~PageV01P757
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0817.jpg)

# ~~گیسوبریدی، من نیز ریش بریدم.
# نقل است که وقتی شیخ در صومعه نشسته بود، با چهل درویش، و هفت
# ~~روز بود که هیچ طعامی نیافته بودند. یکی بر در صومعه آمد با خرواری
~~آرد، و
# ~~گوسفندی. و گفت: این صوفیان را آوردهام. چون شیخ این بشنود گفت: از شما
# ~~هر که نسبت به تصوف درست میتواند کرد بستاند. من یاری زهره ندارم که
~~لاف
# ~~تصوف زنم. همه دم در کشیدند تا مرد، آن آرد و آن گوسفند باز گردانید.
# نقل است که شیخ گفت: دو برادر بودند و مادری. هر شب یک برادر به
# ~~خدمت مادر مشغول شدی، و یک برادر به خدمت خداوند مشغول بود. آن شخص
# ~~که به خدمت خدا مشغول بود با خدمت خدایش خوش بود. برادر را گفت:
# ~~امشب نیز خدمت خداوند به من ایثار کن.
# چنان کرد. آن شب به خدمت خداوند سر بر سجده نهاد. در خواب شد.
# ~~آوازی شنید که: برادر تو را بیامرزیدیم و تورا بدو بخشیدیم. او گفت:
~~آخر من به
# ~~خدمت خدای مشغول بودم و او به خدمت مادر. مرا در کار او میکنید. گفتند:
# ~~زیرا که آنچه تو میکنی ما از آن بی نیازیم، ولیکن مادرت از آن بی نیاز
~~نیست
# ~~که برادرت خدمت کند.
# نقل است که چهل سال شیخ سربر یالین ننهاد. همچنین در این مدت نماز
# ~~بامداد بر وضو نماز خفتن کرد. روزی ناگاه بالشی خواست. اصحاب شاد
# ~~گشتند. گفتند: شیخا! چه افتاد؟ گفت: بوالحسن استغنا و بی نیازی خدای
# ~~تعالی امشب بدید؛ ومصطفی گفته است صلی الله علیه وسلم، که هرکه دو
# ~~رکعت نماز بکند و هیچ اندیشهآ دنیا بر خاطرش نگذرد در، همهآ گناه از وی
# ~~بریزد-- چنانکه آن روز که از مادر زاده بود. احمد حنبل به حکم این حدیث
~~این
# ~~نماز بگزارد که هیچ ms616 اندیشهآ دنیا بر او گذر نکرد، و چون سلام داد پسر
~~را بشارت
# ~~داد که آن نماز بگزاردم چنانکه اندیشهآ دنیا در نیامد؛ این حکایت شیخ
~~را
# ~~بگفتند. شیخ گفت: این بوالحسن که در این کلا ته نشسته است سی سال است
~~PageV01P758
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0818.jpg)

# ~~تا بدون حق یک اندیشه بر خاطر او گذر نکرده است.
# نقل است که روزی مرقع پوشی از هوا درآمد و پیش شیخ پا بر زمین می زد
# ~~ومی گفت: جنید وقتم؛ وشبلی وقتم؛ وبایزید وقتم. شیخ برپای خاست وپا
# ~~بر زمین زد و میگفت: مصطفی وقتم؛ وخدای وقتم؛ و معنی همان است که در
# ~~أنا الحق حسین منصور شرح دادم که محوبود. و گویند که عیب بر اولیا نرود
~~از
# ~~خلاف ستت چنانک، گفت علیه السلام إنی لا جد نفس الرخمن من قبل
# ~~الیمن.
# نقل است که روزی در حالت انبساط کلماتی می گفت. به سرش ندا آمد
# ~~که بوالحسنا! نمی ترسی از خلق؟ گفت: الهی! برادری داشتم. او از مرگ
# ~~همی ترسیدی اما من نترسم. گفت: شب نخستین از منگر و نکیر ترسی؟
# ~~گفت: اشتر که چهار دندان شود از آواز جرس نترسد. گفت: ازقیامت و
# ~~صعوبات او ترسی؟ گفت: می اندیشم که فردا چون مرا از خاک برآری و خلق
# ~~را در عرصات حاضر کنی من در آن موقف پیراهن بوالحسنی خود از سر برکشم و
# ~~در دریای وحدانیت غوطه خورم تا همه واحد بود و بوالحسن نماند. موکل خوف
# ~~و مبشر رجا بر من باز ننشیند.
# نقل است که شبی نماز همی کرد. آوازی شنود که: هان بوالحسنو!
# ~~خواهی که آنچه از تومی دانم با خلق بگویم تا سنگسارت کنند؟ شیخ گفت:
# ~~ای بار خدای! خواهی تا آنچه از رحمت تومی دانم و از کرم تومی بینم با
~~خلق
# ~~بگویم تا دیگر هیچ کس سجودت نکند؟ آواز آمد نه از تو نه از من.
# و یکبار می گفت: الهی ملک الموت را ms617 به من مفرست که من جان به وی
# ~~ندهم که نه از او ستدهام تا باز بدو دهم. من جان از توستده ام، جز توبه
~~کسی
# ~~ندهم.

PageV01P759

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0819.jpg)

# ~~ایمان چیست؟ گفتم: خداوندا! آن ایمان که دادی مرا تمام است.
# گفت: ندا آمد که تو مایی و ما تو. ما میگوییم نه. توخداوندی و ما بندهآ
# ~~عاجز.   و گفت: از حضرت خطاب می آمد که مترس که ما تورا از خلق
# ~~نخواسته ایم.
# و گفت: خدای عزوجل از خلق نشان بندگی خواست و از من نشان
# ~~خداوندی.
# و گفت: چون به گرد عرش رسیدم صف صف ملائکه پیش باز می آمدند و
# ~~مباهات میکردند که ما کروبیانیم، وما معصومانیم. من گفتم: ما
~~هوآللهانیم.
# ~~ایشان همه خجل گشتند و مشایخ شاد شدند به جواب دادن من ایشان را.
# و گفت: خداوند تعالی در فکرت به من باز گشاد که تو را از شیطان باز
# ~~خریدهام و به چیزی که آن را صفت نبود پس بدانکه او را چون داری:
# و گفت: همه چیزها را غایت بدانم إلا سه چیز را: هرگز غایت ندانستم،
# ~~غایت گید نفس ندانستم؛ وغایت درجات مصطفی علیه السلام؛ وغایت
# ~~معرفت.
# و گفت: مرا چون پارهای خاک جمع کردند. پس بادی به انبوه درآمد و
# ~~هفت آسمان و زمین از من پر کرد و من خود ناپدید.
# و گفت: خداوند ما را قدمی داد که به یک قدم از عرش تا به ثری شدیم، و
# ~~ازثری به عرش باز آمدیم. پس بدانستیم که هیچ جای نرفته ایم. خداوند ندا
~~کرد
# ~~که من بندهآ آن کس را که قدم چنین بود. او کجا رسیده باشد. من نیز
~~گفتم:
# ~~درازا سفرا که ماییم و کوتاها سفرا که ماییم. چند همی گردم از پس خویش.
# و گفت: چهار هزار کلام از خدا بشنودم که اگر به ده هزار فرا رسیدی
# ~~نهایت نبودی که چه پدید آمدی.
# و گفت: چنان قادر بودم ms618 که اگر پلاس سیه خواستم که دیبایی رومی
~~PageV01P760
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0820.jpg)

# ~~گردد، چنان گردید. سپاس خدای را تعالی و تقدس همچنان است. یعنی دل
# ~~ازدنیا و آخرت ببرم و به خدا باز برم.
# و گفت: آن کس که از او چندان راه بود به خدای که از زمین تا آسمان و
# ~~از آسمان تا به عرش و از عرش تا بقاب قوسین و ازقاب قوسین تا به مقام
~~نور
# ~~نیک مرد نبود، اگر خویشتن را چند پشهای فرا نماید.
# و گفت: وامی ام نیک بالای حق. یعنی همگی من آنچه هست در حق
# ~~محواست به حقیقت، و آنچه مانده است خیال است.
# و گفت: اگر آنچه در دل من است قطرهای بیرون آید جهان چنان شود که
# ~~در عهد نوح علیه السلام.
# و گفت: آنگاه نیز که من از میان شما بشده باشم، و در پس کوه قاف
# ~~یکی را از پسران من ملک الموت آمده باشد و جان میگیرد و با وی سختی
# ~~میکند من دست از گور برکنم و لطف خدای برلب و دندان او بریزم.
# و. گفت: چیزی که از آن خدای در من همی کردند من نیز روی به خدا باز
# ~~کردم و گفتم الهی! اگر مرا چیزی دهی چنان ده که از گام آذم تا به قیامت
~~بر
# ~~لب هیچ کس از تونگشته بود کومن بازماندهآ هیچ کس نتوانم خورد.
# و گفت: هر نیکویی که از عهد آدم علیه التلام تا این ساعت، و از این
# ~~ساعت تا به قیامت با پیری کرد تنها با پیر شما کرد، و هر نیکویی که با
~~پیران و
# ~~مریدان کرد تنها با شما کرد.
# و گفت: هر شب آرام نگیرم نماز شام تا حساب خویش با خدای باز
# ~~لکنم.
# و گفت : کارخویش را به اخلاص ندیدم تا آفریدهآ تنهایی خویشتن را
# ~~ندیدم.
# و گفت. اگر دای کروجن رور یک همهآ خلق را که در زمان من هستند
~~PageV01P761
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0821.jpg) ms619

# ~~که در پیش دارم باز ننگرم، از بزرگ همتی که به درگاه خداوند دارم.
# و گفت: عرش خدای بر پشت ما ایستاده بود. ای جوانمردان! نیرو کنید
# ~~و مردآسای باشید که بار گران است.
# و گفت: چه گویید در مردی که قدم نه به و یرانی دارد و نه به آبادانی و
# ~~خدای تعالی او را در مهامی می دارد که روز فیامت خدا او را برانگیزاند
~~و همهآ
# ~~خلق ویرانی و آبادانی به نور او برخیزند، و همهآ خلق را بدو بخشند، که
~~دعا نکند
# ~~در این جهان و شفاعت نکند در آن جهان.
# و گفت: در سرای دنیا زیر خاربنی با خداوند زندگانی کردن از آن
# ~~دوست تر دارم که در بهشت زیر درخت طوبی که از او من خبری ندارم.
# و گفت: اینجا نشسته باشم گاه گاه از آن قوت خداوند چندان با من باشد
# ~~که گویم: دست بر کنم و آسمان از جای برگیرم، و اگرپای بر زمین زنم به
# ~~نشیب فرو برم، و گاه باشد که به خویشتن باز نگرم، روی با خدا کنم و
~~گویم با
# ~~این تن و خلق که مرا هست چندین سلطنت به چه کار آید؟
# و گفت: چشندهام و خود ناپدید؛ و شنوندهام، وخود نایدید؛ و گویندهام، و
# ~~خود ناپدید.
# و گفت: دست از کار باز نگرفته ام تا چنان ندیدم که دست به هوا فراز
# ~~کردم. هوا در دست من شوشه1آ زر کردند، و دست بدان فراز نکردم به سبب
# ~~آنکه کرامت بود و هرکه از کرامت فرا گیرد آن در بر وی ببندند و دیگرش
~~نبود.
# و گفت: فرو شوم که ناپدید شوم در هر دوجهان، ویا برآیم که همه من
# ~~باشم. زنهارتا مردهدل وقرا نباشی.
# و گفت: به سنگ سپید مسئله باز پرسیدم. چهار هزار مسئله مرا جواب
# ~~کرد، در کرامت.

PageV01P762

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0822.jpg)

# و گفت: بدان کسی که من تمنی نان گستاخی کنم، شما بدانید که او ms620 از
# ~~ملائکه فاضلتر است.
# و گفت: شبانه روزی بیست و چهار ساعت است. در ساعتی هزار بار بمردم
# ~~و بیست وسه ساعت دیگر را صفت پدید نیست.
# و گفت: در روز مردم به روزه و به شب در نماز بود، به امید آنکه به منزل
# ~~رسد ومنزل خود من بودم.
# و گفت: از آن چهار ماهکی باز در شکم مادر بجنبیدم تا اکنون همه چیزی
# ~~یاد دارم. آن وقت نیز که بدان جهان شده باشم تا به قیامت آنچه برود و
~~آنچه
# ~~بخواهد رفت به تو، باز نمایم. پس گفت : مردم گویند فلانکس امام است.
~~امام
# ~~نبود آن کس که از هر چه او آفریده بود خبر ندارد. از عرش تا به ثری و
~~از مشرق
# ~~تا مغرب.
# و گفت: مرا دیداری است اندر آدمیان و دیداری است در ملائکه. و
# ~~همچنین در جنیان و جهنده و پرنده و همهآ جانوران. و از هرچه بیافریده
~~است، از
# ~~آنچه به کناره های جهان است نشان توانم داد بهتر از آنچه به نواحی و
~~گرد بر
# ~~گرد ما است.
# و گفت: اگر از ترکستان تا به در شام کسی را خاری در انگشت شود آن از
# ~~آن من است، و همچنین از ترک تا شام کسی را قدم در سنگ آید زیان آن
# ~~مراست، و اگر اندوهی در دلی است آن دل از آن من است.
# و گفت: شگفت نه از خویشتن دارم. شگفت از خداوند دارم که چندین
# ~~بازار بی آگاهی من اندر اندرون پوست من پدید آورد. پس آخر مرا از آن
~~آگاهی
# ~~داد تا من چنین عاجز ببودم در خداوندی خدای تعالی.
# و گفت: در اندرون پوست من دریایی است که هرگاه بادی برآید از این
# ~~دریا میغ1 و باران سر بر کند. از عرش تا به ثری باران ببارد.

PageV01P763

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0823.jpg)

# و گفت: خداوند مرا سفری در پیش نهاد که در آن سفر بیابانها و کوهها
# ~~بگذاشتم، وتلها ms621 ورودها، وشیب وفرازها، وبیم و اومیدها، و کشتیها و
# ~~دریاها، از ناخن و موی تا انگشت پای همه را بگذاشتم. پس بعد از آن
~~بدانستم
# ~~که مسلمان نیستم. گفتم: خداوندا! به نزدیک خلق مسلمانم و به نزدیک تو
~~زنار
# ~~دارم. زنار ببر تا پیش تو مسلمان باشم.
# و گفت: باید که زندگانی چنان کنید که جان شما بیامده باشد، و در
# ~~میان لب و دندان ایستاده که چهل سال است تا جان من میان لب و دندان
# ~~ایستاده است. گفتند: سخن بگو. گفت: این جایگاه که من ایستاده ام سخن
# ~~میتوانم گفت. اگر آنچه مرا با او است بگویم خلق عمل نکند، و اگر آنچه
~~او را
# ~~با من است بگویم چون آتش بود که در پنبه افگنی. دریغ می دارم که با
# ~~خویشتن باشم در سخن او به زبان خویش گفتن، و شرم می دارم که با او
# ~~ایستاده باشم، سخن او گویم.
# و گفت: در این مقام که خدای مرا داده است، خلق زمین و ملاثکه
# ~~آسمان را راه نیست. اگر بدینجانی چیزی بینم جز از شریعت مصطفی از آنجا
~~باز
# ~~پس آیم که من در کاروانی نباشم که اسفهسالار آن محمد نباشد.
# و گفت: پیری- کراسهای در دست- گفت: من سخن از اینجا گویم. تو
# ~~از کجا گویی؟ گفت: وقت من وقتی است که در سخن نگنجد.
# و گفت: خلق را اول و آخری است. آنچه به اول نکنند به آخرشان
# ~~مکافات کنند. خداوند تعالی مرا وقتی داد که اول و آخر به وقت من
~~آرزومند
# ~~است.   و گفت: من نگویم که دوزخ و بهشت نیست. من گویم که دوزخ و
# ~~نهشت را به نزدیک من جای نیست زیرا که هردو اقریده است و آنجا که منم
~~PageV01P764
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0824.jpg)

# ~~. د در سمیح ابوالخصن خرف نه
# ~~است. هرچه گویم ثنای او بود. مرا زیر و زبر نیست. پیش و پس نیست.
# ~~راست وچپ نیست.
# و گفت: درختی است غیب و ms622 من بر شاخ آن نشستهام و همه خلق به زیر
# ~~سایهآ آن نشسته.
# و گفت: عمر من مرا یک سجده است.
# و گفت: با خاص نتوانم گفت که پرده بدرتد، و با عام نتوانم گفت که به
# ~~وی راهی نبرند، و با تن خویش نتوانم گفت که عجب آرد. زبان ندارم که از
~~او
# ~~با او گویم. کسی گفت: از اینجا که هستی بازآی. گفت: نتوان آمد. وما منا
# ~~إلا له مقام معلوم. گفت: به عرش. گفت: به عرش چکنم که عرش اینجاست.
# ~~گفت: وقتی بر من پدید آمد که همه آفریده بر من بگریست.
# و گفت: کسی بایستی که میان او و خدای حجابی نبودی تا من بگفتمی
# ~~که خدای تعالی با محمد چه کرده بود تا دل و زبانش بشدی و بیفتادی.
# و گفت: چون حق تعالی با من به لطف درآمد ملائکه را غیرت آمد.
# ~~برایشان بپوشید و مرا نیست گردانید از آفریده، و از خود با خود میکرد.
~~اگر نه آن
# ~~بودی که او را بر چنین حکمت است والا کرام الکاتبین مرا ندیدندی.
# و گفت: بیست سال است تا کفن من از آسمان آورده است و اندر سرما
# ~~افگنده و ما سراز کفن بیرون کرده و سخن میگوییم.
# و گفت: در رحم مادر بسوختم. چون به زمین آمدم بگداختم. چون به حد
# ~~بلاغت رسیدم پیر گشتم.
# و گفت: وقتی چیزی چون قطرهآ آب دردهان من می چکید و بازپوشیده
# ~~می شد، و اگر پوشیده نگشتی من میان خلق نماندمی.
# ~~مرا مشغول نکند از آنچه من در آنم.

PageV01P765

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0825.jpg)

# ~~در آن بماندم. شغل شب و روز در من پوشید. آن فکرت بینایی گردید، گستاخی
# ~~و محبت گردید، هیبت و گرانباری گردید. زآن فکرت بیگانگی او در افتادم و
# ~~جایی رسیدم که فکرت حکمت گردید، و راه راست و شفقت بر خلق گردید. بر
# ~~خلق او کسی مشفقتر از خود ندیدم. گفتم: کاشکی بدل1 همهآ خلق ms623 من
# ~~بمردمی تا خلق را مرگ نبایستی دید. کاشکی حساب همهآ خلق با من بکردی
# ~~تا خلق را به قیامت حساب نبایستی دید. کاشکی عقوبت همهآ خلق مرا کردی
# ~~تا ایشان را دوزخ نبایستی دید.
# و گفت: خداوند تعالی دوستان خویش را به مقامی دارد که آنجا حد
# ~~مخلوق نبود، و بوالحسن بدین سخن صادق است. اگر من از لطف او سخن گویم
# ~~خلق مرا دیوانه خواند- چنانکه مصطفی علیه السلام را- اگر با عرش بگویم
# ~~بجنبد، اگر با چشمهآ آفتاب2 بگویم از رفتن باز ایستد.
# و گفت: حق تعالی مرا فرمود که تورا به بدبختان ننمایم. با آنکس نمایم
# ~~که مرا دوست دارد. من او را دوست دارم. اکنون می نگرم تا که را آورد.
# ~~هرکس را که امروز در این حرم آورد فردا او را آنجا با من حاضر کند. و
~~گفتم:
# ~~الهی نزدیک خود بر. از حق تعالی ندا آمد که مرا بر توحکم است. تورا
# ~~همچنان می دانم تا هرکه من او را دوست دارم بیاید و تورا ببیند، و اگر
~~نتواند
# ~~آمدن نام تو او را بشنوانیم تا تورا دوست گیرد که تورا از پاکی خویش
~~آفریدم تو
# ~~را دوست ندارند به جز پاکان.
# و گفت: تا جای دوستی من خدای نگرفت، مرا دوست خلق نکرد.
# و گفت: چون به تن به حضرت او شدم، دل را بخواندم- بیامد- پس
# ~~ایمان ویقین وعقل ونفس بیامدند، دل را به میان این هر چهار در آوردم،
~~یقین
# ~~و اخلاص را برگرفت، و اخلاص عمل را بگرفت تا به حق رسیدم. پس مقامی
~~PageV01P766
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0826.jpg)

# ~~پدید آمد که از آن خویش ندیدم. همه حق دیدم. پس آن هر چهار چیز که آنجا
# ~~برده بودم محتاج من گردانید.
# و گفت: من از هرچه دون حق است زاهد گردیدم، آن وقت خویشتن را
# ~~خواندم. از حق جواب شنیدم. بدانستم که از خلق درگذشتم. لبیک اللهم لبیک
# ~~زدم. محرم گردیدم، حج کردم، در وحدانیت طواف ms624 کردم، بیت المعمور مرا
# ~~زیارت کرد، کعبه مرا تسبیح کرد، ملائکه مرا ثنا گفتند، نوری دیدم که
~~سرای
# ~~حق در میان بود. چون به سرای حق رسیدم زآن من هیچ نمانده بود.
# و گفت: دو سال به یک اندیشه درمانده بودم، مگر چشم در خواب شد که
# ~~آن اندیشه از من جدا شد. شما پندارید که این راه آسان است.
# و گفت: اگر مرا یابید بدان مدهید که بر آب یا بر هوا بروند و بدانها
~~مدهید
# ~~که تکبیر اول به خراسان فرو بندند و سلام به کعبه باز دهند، که آن همه
~~مقدار
# ~~پدید است و ذکر مؤمن را حد پدید نیست برای خدا.
# و گفت: به من رسید که چهارصد مرد از غربااند. گفتم: که اینان چهاند.
# ~~برفتم تا به دریایی رسیدم، تا به نوری رسیدم. بدیدم غرباء آن بودند که
~~ایشان را
# ~~به جز خدای هیچ نبود.
# و گفت: نخست چنان دانستم که امانتی به ما برنهاده است. چون بهتر در
# ~~شدم عرش از امر خدا سبکتر بود از آن. چون بهتر در شدم خداوندی خویش به
~~ما
# ~~برنهاده آمد و شکری که بار گران است.
# و گفت: من شما را از معاملهآ خویش نشان ندهم. من شما را نشان که
# ~~دهم از پاکی خداوند و رحمت و دوستی او دهم، که موج بر موج بر می زند و
# ~~کشتی بر کشتی بر می شکند.
# و گفت: پنجاه سال است که ازحق سخن میگویم که دل و زبان مرا
# ~~بدان هیچ ترقی نیست.

PageV01P767

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0827.jpg)

# ~~باورداشتن واجب است واین بر من معاینه است، به جز حاجت نبود.
# و گفت: این که شما از من می شنوید از معاملهآ من است یا از عطای
# ~~اوست. مرا از توحید او با خلق هیچ نشاید گفت که بر جایی بمانید و به
~~مثل
# ~~چنان بود که پاره ای آتش در کاه افگنی.
# و گفت: من از آنجا آمدهام، باز آنجا ms625 دانم شدن به دلیل، و خبر تورا
# ~~نپرسم. از حق ندا آمد که: ما بعد مصطفی جبرائیل را به کس نفرستادیم.
# ~~گفتم: به جز جبرائیل هست. وحی القلوب همیشه با من است.
# و گفت: هفتادوسه سال با حق زندگانی کردم که سجده بر مخالفت شرع
# ~~نکردم، ویک نفس بر موافقت نفس نزدم، و سفر چنان کردم که از عرش تا به
# ~~ثری هرچه هست مرا یک قدم کردند.
# و گفت: از حق ندا چنین آمد که: بندهآ من! اگر به اندوه پیش من آیی
# ~~شادت کنم و اگربا نیاز آیی توانگرت کنم، و چون زآن خویش دست بداری
# ~~آب وهوا را مسخر تو کنم.
# و گفت: علما گویند خدای را به دلیل عقل بباید دانست. عقل خود به
# ~~ذات خود نابیناست. به خدا راه ندانست به خدای تعالی، به خود او را چون
~~توان
# ~~دانست؟ بسیاری که اهل خود بودند به آفریده در همی گردیدند. مشاهده دست
# ~~گرفتم و از آفریده ببریدم. راه به خدا نمودم و اینجا که منم آفریده
~~نتواند آمد.
# و گفت: همه گنجهای روی زمین حاضر کردتد که دیدار من بر آن
# ~~افگتند. گفتم: غره باد آنکه به چنین چیزها غره شود. از حق ندا آمد که:
# ~~بوالحسن! دنیا را به تو در نصیب نیست. از هر دو سرای تورا منم.
# و گفت: خداوند من زندگانی من در چشم من گناه گردانید.
# و گفت: تا دست از دنیا بداشتم هرگز با سرش نشدم و تا گفتم الله به هیچ
# ~~مخلوق باز نگردیدم.

PageV01P768

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0828.jpg)

# و گفت: پیر گشتم. هنگام رفتن است. هرچه در اعمال بنده آید، من به
# ~~توفیق خدای بکردم؛ و هرچه عطای او بود با بندگان به منت مرا بداد. این
~~سخن
# ~~گاه از معامله گویم و گاه از عطا. خلق را آنجا راه نیست. مرکراها بژاری
~~که
# ~~پنجاه سال بوالحسن مرکراها بژارد تا مرگ مؤمن خوش کردند.
# گفت: خواهید که با خضر علیه ms626 السلام صحبت کنید؟ صوفی گفت:
# ~~خواهم. گفت: چند سال بود تو را؟ گفت: شصتسال. گفت عمر از سر گیر.
# ~~تو را او آفریده، صحبت با خضر کنی که تا صحبت من با اوست درتمنای من
# ~~نیست که با هیچ آفریده صحبت کنم.
# و گفت: خلق مرا نتوانند نکوهیدن و ستودن که به هر زبان که از من
# ~~عبارت کنند من به خلاف آنم.
# و گفت: بهشت در فنا برم تا بهشتیان را کجا بری، و دوزخ در فنا برم تا
# ~~دوزخیان را کجا بری.
# و گفت: خدای تعالی روز قیامت گوید بندگان مرا شفاعت کن. گویم:
# ~~رحمت زآن تست، بنده زآن تو، شفقت توبر بنده بیش از آن است که از آن من.
# و گفت: وقت به همه چیزی در رسد و هیچ چیز به وقت در نرسد. خلق
# ~~اسیر وقت اند و بوالحسن خداوند وقت. هرچه من از وقت خویش گویم آفریده
~~از
# ~~من به هزیمت شود. جان جوانمردان از وقت مصطفی علیه التلام تا به قیامت
~~به
# ~~هستی حق اقرار دهد.
# و گفت: به هستی او در نگرستم، نیستی من به من نمود. چون نیستی خود
# ~~من نگریستم هستی خود به من نمود. در این اندوه بماندم تا با دلی که
~~بود. از
# ~~حق ندا آمد که به هستی خویش اقرار کن. گفتم: به جزتو کیست که به هستی
# ~~تو اقرار دهند؟ نگفته ای شهد آلله.
# و گفت: چون حق تعالی این راه بر من بگشاد در روش این راه چندان فرق
~~PageV01P769
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0829.jpg)

# و گفت: روز و شب که بیست و چهار ساعت است مرا یک نفس است، و
# ~~آن نفس از حق و با حق است. دعوی من نه با خلق است، اگرپای آنجا برنهم
# ~~که همت است. به جایی بر رسم که ملائکه حجابت1 را آنجا راه نبود.
# و گفت: دوش جوانمردی گفت: آه آسمان و زمین بسوخت. شیخ گفت:
# ~~آن کسان را که آنجا ms627 آورد همه با نور دیدم، بعضی را بیشتر و بعضی را
~~کمتر.
# ~~گفتم: الهی آنچه در اینان بیافریدهای به اینان وا نما. گفت: بوالحسن!
~~حکم
# ~~دنیا مانده است. اگر اینان را با اینان وا نمایم دنیا خراب شود.
# و گفت: از خویشتن سیر شدم. خویشتن را فرا آب دادم. غرقه نشدم و فرا
# ~~آتش دادم، بنسوخت. آنکه این خلق خورد، چهار ماه و دو روز از خلق باز
# ~~گرفتم، بنمرد. سر بر آستثان عجز نهادم. فتوح سر در کرد تا به جایگاهی
~~برسیدم
# ~~که صفت نتوان کرد.
# و گفت: به دیدار بایستادم. خلق آسمان و زمین را بدیدم. معاملهآ ایشان مرا
# ~~به هیچ نیامد. بدانچه می دیدم زآن او. از حق ندا آمد: تو و همهآ خلق
~~نزدیک من
# ~~همچنانید که این خلق نزدیک تو.
# و گفت: من نه عابدم ونه زاهد و نه عالم ونه صوفی. الهی تویکی
# ~~هستی. من از آن یکی تویکی ام.
# و گفت: چه مرد بود که با خداوند این چنین نایستد که آسمان و زمین و
# ~~کوه ایستاده است. هرکه خویشتن را به نیک مردی نماید نه نیکی است که
# ~~نیکی صفت خداوند است.
# و گفت: اگر خواهی که به کرامت رسی یک روز بخور و سه روز مخور.

PageV01P770

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0830.jpg)

# ~~چهار ماه مخور. اول چهار ماه بخور، سالی مخور. آنگاه چیزی پدید آید-
~~چون
# ~~ماری چیزی به دهان در گرفته- در دهان تونهد. بعد از آن هرگز ار تو
~~نخوری
# ~~شاید؛ که من ایستاده بودم و شکم خشک بوده، آن مار پدید آمد. گفتم:
~~الهی!
# ~~به واسطه نخواهم. در معده چیزی وادید آمد بویاتر از مشک، خوشتر از شهد.
~~سر
# ~~به حلق من برد. از حق ندا آمد: ما تورا از معدهآ تهی طعام آوریم و از
~~جگر تشنه
# ~~آب. اگر آن نبودی که او را حکم است از آنجا خوردمی که خلق ندیدی.
# - گفت: من کارخویش به اخلاص ندیدم تا به جز او کسی ms628 را می دیدم.
# ~~چون همه او را دیدم اخلاص پدید آمد. به بی نیازی او را در نگرستم.
~~کردار همهآ
# ~~خلق پر پشه ای ندیدم. به رحمت او نگریستم. همه خلق را چند اززن دانه ای
# ~~ندیدم. از این هر دو چه آید آنجا؟
# و گفت: از کار خدا عجب بماندم که چندین سال خرد از من ببرده بود و
# ~~مرا خردمند به خلق می نمود.
# گفت: الهی چه بودی که دوزخ و بهشت نبودی تا پدید آمدی که
# ~~خداپرست کیست؟
# و گفت: خداوند بازار من بر من پیدا کرد. در این بازار بعضی گفتنی بود،
# ~~و بعضی شنودنی، و بعضی نیز دانستنی. چون در این بازار افتادم بازارها
~~از پیش
# ~~من بر گرفت.
# و گفت: خداوند بندگی من بر من ظاهر کرد. اول و آخر خویش قیامت
# ~~دیدم. هرچه به اول به من داد به آخر همان داد. ازموی سرتا به ناخن پای،
~~پل
# ~~صراط گردانید.
# و گفت: از خویشتن بگذشتی، صراط وا پس کردی.
# و گفت: هرکس را از این خداوند رستگاری بود، ما را اندوه دایم بود،
# ~~خدای قوت دهاد تا ما این بار گران بکشیم.
# و گفت: عجب بماندهام از کردار این خداوند که از اول چندین بازار در
~~PageV01P771
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0831.jpg)

# ~~درون این پوست بنهاد، بی آگاهی من. پس آخر مرا از آن آگاه کرد تا من
~~چنین
# ~~متحیر گردیدم. یا دلیل المتحیرین زذنی تحیرا.
# و گفت: کلهآ سرم عرش است و پایها تحت الثری، و هر دودست مشرق و
# ~~مغرب.
# و گفت: راه خدای را عدد نتوان کرد. چندانکه بنده است به خدا راه
# ~~است. به هر راهی که رفتم قومی دیدم. گفتم: خداوندا! مرا به راهی بیرون
~~بر
# ~~که من و تو باشیم- خلق در آن راه نباشد- راه یاندوه در پیش من نهاد.
~~گفت:
# ~~اندوه باری گران است. خلق نتواند کشید.
# و گفت: هرکه به نزدیک خدا مرد است نزدیک خلق کودک است، و
# ~~هرکه ms629 نزدیک خلق مرد است آنجا نامرد است. این سخن را نگه دارید که من در
# ~~وقتی ام که آن را صفت نتوان کرد.
# و گفت: هرکه این سخنان بشنود و بداند که من خدای را ستودم به عزش
# ~~بردارند و هرکه پندارد که خود را ستودهام به ذلش بردارند- که این سخنان
~~من از
# ~~دریای پاک است. زآن خلق در وی برخه1 نیست.
# و گفت: عافیت را طلب کردم، درتنهایی یافتم؛ و سلامت در خاموشی.
# و گفت: در دل من ندا آمد از حق که: ای بوالحسن! فرمان مرا ایستاده
# ~~باش که من زندهام که نمیرم، تا تورا حیاتی دهم که در آن حیات مرگ نبود
~~و
# ~~هرچه تو را از آن نهی کردم دور باش از آن که من پادشاهی ام که ملک مرا
# ~~زوال نیست، تا تورا ملکی دهم که آن را زوال نباشد.
# و گفت: هرکه مرا بشناخت به دوستی، حق را دوست داشت؛ و هرکه حق
# ~~را دوست وا، بهحبت جوانمردان پیوست؛ و هرکه به صحبت جوانمردان
# ~~بیوست، به صحبت حق پیوست.

PageV01P772

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0832.jpg)

# و گفت: زبان من به توحید گشاده شد. آسمانها و زمینها را دیدم که گرد
# ~~در گرد من طواف می کردند و خلق از آن غافل.
# و گفت: به دل من ندا آمد از حق که: مردمان طلب بهشت میکنند، و به
# ~~شکر ایمان قیام نکردهاند. مرا از من چیزی دیگر می طلبند.
# و گفت: مزاح مکنید که اگر مزاح را صورتی بودی او را زهره نبودی که در
# ~~آن محلت که من بودمی درآید.
# و گفت: عالم بامداد برخیزد، طلب زیادتی علم کند؛ و زاهد طلب زیادتی
# ~~زهد کند؛ و بوالحسن در بند آن بود که سروری به دل برادری رساند.
# و گفت: هرکه مرا چنان نداند که من در قیامت بایستم تا او را درپیش
# ~~نکنم در بهشت نشود. گواینجا میا و بر من سلام مکن.
# و گفت: چیزی به من ms630 درآمد که مرا سی روز مرده کرد، از آنچه این خلق
# ~~بدآن زندهاند از دنیا و آخرت. آنگاه مرا زندگانی داد که در آن مرگ
~~نبود.
# و گفت: اگر من برخری نشینم و از نشابور درآیم ویک سخن بگویم تا
# ~~قیامت دانشمند بر کرسی ننشیند.
# گفت: با خلق خدا صلح کردم که هرگزجنگ نکردم و با نفس جنگی
# ~~کردم که هرگز صلح نکردم.
# و گفت: اگر نه آن بودی که مردمان گویند که به پایگاه بایزید رسید و
# ~~بی حرمتی کرد والا هرچه بایزید با خدا بگفته است و بیندیشیده من با شما
# ~~بگفتمی. و عجب این است که از او نقل می کنند که گفته است هرچه بایزید
~~با
# ~~اندیشه آنجا رسیده است بوالحسن به قدم آنجا رسیده است.
# ~~نهادیم جایی که آفریده را راه نیست.

PageV01P773

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0833.jpg)

# ~~میکنم.
# و گفت: روز قیامت من نگویم که من عالم بودم یا زاهد یا عابد. گویم تو
# ~~یکییی من زآن یکی تو بودم.
# و گفت: بدینجا که من رسیدم سخن نتوانم گفت که آنچه مراست با او،
# ~~اگر با خلق بگویم خلق آن بر نتابد، و اگر اینچه او راست با من بگوید
~~چون
# ~~آتش باشد به بیشه درافگنی. دریغ آیدم که با خویشتن باشم و سخن او گویم.
# و گفت: تا خداوند تعالی مرا از من پدید آورد بهشت در طلب من است و
# ~~دوزخ در خوف من، و اگر بهشت و دوزخ اینجا که من هستم گذر کنند هر دو با
# ~~اهل خویش در من فانی شوند. چه امید و بیم من از خداوند من است و جزاو
# ~~کیست که از او امید و بیم بود؟
# و گفت: تکبیر فرضی خواستم پیوست. بهشت آراسته و دوزخ تافته و
# ~~رضوان و مالک پیش من آوردند. تکبیر احرام پیوستم. بینایی من بر جای بود
~~که
# ~~نه بهشت دیدم ونه دوزخ. رضوان را گفتم درآی دراین نفس، نصیب خویش
# ~~یابی. فرا درآمد ms631 و در سیصدوشصت و پنج رگ من چیزی ندید که از او بیم
# ~~داشت.
# و گفت: هرکسی بر در حق رفتند، چیزی یافتند، و چیزی خواستند، و
# ~~بعضی خواستند و نیافتند؛ و باز جوانمردان را عرضه کردند، نپذیرفتند. و
~~باز
# ~~بوالحسن نپذیرفت، و باز بوالحسن را ندا آمد که: همه چیزبه تودهیم، مگر
# ~~خداوندی. گفتم: الهی! این داد و دهم از میان برگیر که در میان بیگانگان
~~رود،
# ~~و این از غیرت بود که نباید که بیگانگی بود.
# و گفت: اندیشیدم وقتی که از من آرزومندتر بنده ای هست خداوند تعالی
# ~~چشم باطن من گشاده کرد، تا آرزومندان او را بدیدم شرم داشتم از
~~آرزومندی
# ~~خویش. خواستم که بدین خلق وا نمایم عشق جوانمردان تا خلق بدانستندی که
# ~~هر عشق عشق نبود، تا هرکه معشوق خود را بدیدی شرم داشتی که گفتی من
~~تورا PageV01P774
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0834.jpg)

# ~~77 ذکر شیخ ابوالحن خرقانی
# ~~دوست دارم.
# و گفت: خلق آن گویند که ایشان را با حق بود، و بوالحسن آن گوید که
# ~~حق را با او بود.
# و گفت: سی سال است تا روی فرا این خلق کردهام، و سخن میگویم، و
# ~~خلق چنان دانند که من با ایشان میگویم. من خود با حق میگویم. به یک
# ~~سخن با این خلق خیانت نکردم. به ظاهر و باطن با حق بودم، و اگر محمد
# ~~علیه السلام از این در درآید مرا از این سخن خاموش نباید بود.
# و گفت: پدرم و مادرم از فرزند آدم بود. اینجا که منم نه آدم است و نه
# ~~فرزندان جوانمردی. راستی با خدای است و بس.
# و گفت: به قفا باز خفته بودم. از گوشهآ عرش چیزی قطره قطره می چکید-
# ~~بدهانم- و در باطنم حلاوت یدید می آمد.
# و گفت: به خواب دیدم من و بایزید و اویس قرنی دریک کفن بودیمی.
# و گفت: در همه جهان زنده ای ما را دید و آن بایزید بود.
# نقل است که ms632 روزی این آیت همی خواند: قوله تعالی ان بظش ریک
# ~~لشدید. گفت: بطش1 من سختتر از بطش او است که او عالم و اهل عالم را
# ~~گیرد و من دامن کبریایی او گیرم.
# و گفت: چیزی بر دلم نشان نشد از عشق که در همه عالم کس را محرم آن
# ~~نیافتم که با وی بگویم.
# و گفت: فردا خدای تعالی گوید به من هرچه خواهی بخواه. گویم: بار
# ~~خدایا! تو عالمتری. گوید. همت توتورا بدادم، جزآن حاجت خواه. گویم:
# ~~الهی! آن جماعت خواهم که در وقت من بودند و از پس من تا به قیامت به
~~PageV01P775
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0835.jpg)

# ~~دنیا آن کردی که ما گفتیم، ما نیز آن کنیم که تو خواهی.
# و گفت: خدای تعالی همه را پیش من کند. رسول علیه السلام گوید: اگر
# ~~خواهی تو را از پیش جای کنم. گویم: یا رسول الله! من در دار دنیا تابع
~~توبودم.
# ~~اینجا نیز پس رو تو هستم. بساطی از نور بگتراند. ابوالحسن و ژنده
~~جامگان او بر
# ~~آنجا جمع آیند. مصطفی را بدآن جمع چشم روشن شود. اهل قیامت همه
# ~~متعجب بمانند. فرشتگان عذاب میگذرند. میگویند: اینان آن قومند که ما را
~~از
# ~~ایشان هیچ رنگی نیست.
# و گفت: مصطفی علیه التلام فردا مردانی را عرضه دهد که در اولین و
# ~~آخرین، مثل ایشان نبود. حق تعالی بوالحن را در مقابلهآ ایشان آورد و
~~گوید:
# ~~ای محمد! ایشان صفت توآند، بوالحسن صفت من است.
# و گفت: خدای تعالی به من وحی کرد و گفت: هرکه از این رود توآبی
# ~~خورد همه را به تو بخشیدم.
# و گفت: روزقیامت من نه آنم که زیارتیان خویش را شفاعت کنم، که
# ~~ایشان خود شفاعت دیگران کنند.
# و گفت: هرکه استماع سخن ما کرد و کند کمترین درجتش آن بود که
# ~~حسابش نکنند فردا.
# و گفت: به ما وحی کردند که همه چیزی ارزانی داشتم غیر الخفیة.
# و گفت: گاه بوالحسن اویم، گاه ms633 او بوالحسن من است. معنی آن است
# ~~چون بوالحسن در فنا بودی، بوالحسن او بودی، و چون در بقا بودی هرچه
~~دیدی
# ~~همه خود دیدی، و آنچه دیدی بوالحسن او بودی. معنی دیگر آن است که در
# ~~حقیقت چون الست وبلی. او گفت، پس آن وقت که بلی جواب داد بوالحسن
# ~~أو بود، و بوالحس تمورجود. پس بوالحسن او بوده باشد. و معنی این در
~~قرآن PageV01P776
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0836.jpg)

# ~~نخست پایهآ نردبان که نهادم به خدا رسیدم. معنی آن است که به یک قدم به
# ~~خدا رسیدن دنی است، و چندان نردبان بی نهایت نهادن متدنی . یکی سفر است
# ~~فی نورالله، ونورالله بی نهایت است.
# و گفت: مردمان گویند خدا و نان؛ و بعض گویند نان و خدا؛ و من گویم
# ~~خدا بی نان، خدا بی آب، خدا بی همه چیز.
# و گفت: مردمان را با یکدیگر خلاف است تا فردا او را ببینند یا نه؟
# ~~بوالحسن دادوستد به نقد میکند که گدایی که نان شبانگاه ندارد، و دستار
~~از سر
# ~~بر گیرد، و دامن به زیر نهد، محال بود که به نسیه فروشد.
# و گفت: از هرچه دون حق است زاهد گردیدم. آنگاه خویش را خواندم.
# و گفت: من در ولایت تونیایم که مکر تو بسیار است.
# و گفت: اگر بر بساط محبتم بداری در آن مست گردم، در دوستی تو؛ و
# ~~اگر بر بساط هیبتم بداری، دیوانه گردم در سلطنت تو. چون نور گستاخی سر
# ~~برزند هر دو خود من باشم و منی من توی.
# و گفت: روی به خدا باز کردم. گفتم: این یکی شخص بود که مرا به تو
# ~~خواند و آن مصطفی بود علیه السلام. چون از او فرو گذری همه خلق آسمان و
# ~~زمین را من به توخوانم واین بیان حقیقت است به اثبات شریعت.
# و گفت: روی به خدا باز کردم و گفتم: الهی! خوشی به تو در بود، اشارت
# ~~به بهشت کردی.
# و ms634 گفت: خدای تعالی در غیب بر من باز گشاد که همه خلق را از گناه عفو
# ~~کنم، مگر کسی را که دعوی دوستی من کرده باشد. من نیز روی بدو باز کردم
# ~~و گفتم: اگر از آن جانب عفوپدید نیست، از این جانب هم پشیمانی پدید
# ~~نیست. بکوش تا بکوشیم که بر آنچه گفته ایم پشیمان نیستیم.
# و گفت: روی به خدا بار کردم. گفتم: الهی! روز قیامت داوری همه
# ~~بگسلد و آن داوری که میان من و تواست نگسلد.

PageV01P777

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0837.jpg)

# و گفت: چون به جان نگرم جانم درد کند، و چون به دل نگرم دلم درد
# ~~کند. چون به فعل نگرم قیامتم درد کند، چون به وقت نگرم درد توم کنی .
~~الهی!
# ~~نعمت توفانی است، ونعمت من باقی؛ ونعمت تومنم، ونعمت من تویی. و
# ~~گفتم: الهی! هرچه توبا من گویی من با خلق تو گویم، و هرچه توبا من دهی
# ~~من خلق تورا دهم.
# و گفت: الهی! حدیث تو از من نپذیرند.
# و گفت که هیچ کس نبود با او نشسته، و میگفت تو مرا چیزی گفتی که
# ~~در این جهان نیاید و من تورا جوابی دادم که در هر دو جهان نیاید، و
~~چنین بسیار
# ~~بودی که جوابی همی دادی و کسی حاضر نبودی.
# و گفت: الهی! روز بزرگ پیغامبران بر منبرهای نور نشینند، و خلق نظارهآ
# ~~ایشان بود، واولیای توبر کرسیها نشینند، از نور. خلق نظارهآ ایشان بود.
~~بوالحسن
# ~~بریگانگی تو نشیند تا خلق نظارهآ تو بود.
# و گفت: الهی سه چیز از من به دست خلق مکن. یکی جان من که من
# ~~جان از تو گرفتم، به ملک الموت ندهم. و روز و شب با من تویی کرام
~~الکاتبین
# ~~در میان چه کار دارند؟ و دیگر سؤال منکر و نکیر نخواهم که نوریقین توبا
# ~~ایشان دهم. تا به توایمان نیارند دست وا نگیرم.
# و گفت: اگر بندهآ همه مقامها به پاکی خود بگذارد هستی حق ms635 هیچ
# ~~آشکارا نشود تا هر چه از او فرو گرفته است با او ندهند.
# و گفت: الهی مرا در مقامی مدار که گویم خلق و حق. یا گویم من و تو.
# ~~مرا در مقامی دار که در میان نباشم، همه توباشی.
# و گفت: الهی اگر خلق را بیازارم همین که مرا بینند راه بگردانند و
# و گفت. این راه پانان است. الهی! با تودستی بزنم تا به توپیدا گردم در
~~PageV01P778
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0838.jpg)

# ~~هر زاهد پرسیدم و روز و شب بر من برحذر بود که بر من گذر کرد. خضر
# ~~علیه السلام که آمد در حذر بود.
# و گفت: چون دو بود همتا بود. یکی بود همتا نبود.
# و گفت: الهی! هر چیز که از آن من است در کارتو کردم و هرچه از آن تو
# ~~است در کار تو کردم، تا منی از میان برخیزد و همه توباشی.
# و گفت: در همه حال مولای توآم و از آن رسول تو، و خادم خلق تو.
# و گفت: هشتاد تکبیر بکردم. یکی بردنیا، دوم برخلق، سوم بر نفس،
# ~~چهارم بر آخرت، پنجم بر طاعت. واین را با خلق بتوان گفت و دیگر را مجال
# ~~نیست.   و گفت: چهل گام برفتم. به یک قدم از عرش تا ثری بگذاشتم.
~~دیگران را
# ~~صفت نتوان کرد. و اگراین با کسی بگویی که میان وی و خداوند حجابی نبود
# ~~دل وجانش بشود.
# و گفت: الهی! اگر میان من وتوحجابی بودی چنین نبودی. کسی
# ~~بایستی که زندگانیش به خدای بودی تا من صفت تو با او بکردمی که این خلق
# ~~زنده نه اند.
# و گفت: اگر این رسولان و بهشآت و دوزخ نبودی من هم از این بودمی که
# ~~امروز هستم. از دوستی توو از فرمانبرداری تو از بهر تو.
# و گفت: چون مرا یاد کنی جان من فدای توباد، و چون دل من تورا یاد
# ~~کند نفس من فدای دل من باد.
# و گفت: الهی! اگر ms636 اندامم درد کند شفای تودهی. چون توآم درد کنی
# ~~شفا که دهد؟
# و گفت: الهی! مرا تو آفریدی، برای خویش آفریدی، از مادر برای توزادم.
# ~~مرا به صید هیچ آفریده مکن.

PageV01P779

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0839.jpg)

# ~~و بعض علم و سجاده. مرا از آن باز کن که زند گانیم و دوستیم جز از برای
~~تو
# ~~نبود.
# و گفت: الهی! اگر تنی بودی و دلی بودی از نورهم تورا نشایستی.
# ~~فکیف تنی ودلی چنین آشفته کی تو را شاید؟
# و گفت: الهی! هیچ کس بود از دوستان تو که نام تو بسزا برد تا بینایی
# ~~خود بکنم و در زیر قدم او نهم، ویا هستند در وقت من تا جان خود فدای او
# ~~کنم، ویا از پس من خواهند بود.
# و گفت: الهی! مرا بدین خلق چنین نمودی که سر بدآن گریبان بر کردهام
# ~~که ایشان بر کردهاند. اگر بدیشان فرا نمودی که من سر بگذام گریبان بر
# ~~کرده ام، چه کردندی؟
# و گفت: خداوندا! من دردنیا چندانکه خواهم از تولاف بخواهم زد، فردا
# ~~هرچه خواهی با من بکن.
# و گفت: الهی! ملک الموتت را بفرست تا جان من بستاند و من جان او
# ~~بستانم تا جنازهآ هر دو به گورستان برند.
# و گفت: الهی! گروهی اند که ایشان روز قیامت شهید خیزند که ایشان در
# ~~سبیل تو کشته شده باشند. من آن شهید خیزم که به شمشیر شوق تو کشته شده
# ~~باشم که دردی دارم که تا خدای من بود آن درد می بود و درد را جستم
~~نیافتم،
# ~~درمان جستم نیافتم، اما درمان یافتم.
# و گفت: در همهآ کارها پیش طلب بود، پس یافت؛ الا در این حدیث که
# ~~پیش یافت بود پس طلب. و مریدان را گفتند: پای آبله گردید و مردان بی
~~آبله
# ~~رسیدند. نامردان را پای آبله کند و مردان را نشستگاه.
# و گفت: بایزید مریدان را گفت که حق گفت هرکه مرا خواهد بسیار
# ~~کرامتها کنم با او ms637 و هرکه تورا که بایزیدی خواهد نیستش کنم که هیچ جایش
# ~~بادید نیارم. اکنون شما چه گویید؟ گفتند: اگر نیز نیست نکند جان را
~~خواهیم.

PageV01P780

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0840.jpg)

# و گفت: اگر بندهآ آفریده در پیش حق بایستد، چنانکه دو به یکی بود،
# ~~هنوز آن روش چیزی نیست. به مقام مردان از او پرسیدند که دو به یکی چون
# ~~بود؟ گفت: چنانکه خلق از پیش او برخیزد او نیز در خویشتن برسد، همی
# ~~خورد، و طعم نداند. سرما و گرما براو گذر میکند و خبرش نبود و چون از
# ~~خویشتن برسد به جزحق هیچ نبود.
# و گفت: کس بود که به هفتاد سال یکبار آگاه نبود. کس بود که به پنجاه
# ~~سال، وکس بود به چهل سال، وکس بود به بیست سال، و کس بود به هر
# ~~سال، و کس بود به هر ماه، و کس بود به هر وقت نماز، و کس بود که بر او
# ~~احکام می راند و او را ازاین جهان و از آن جهان خبر نبود.
# و گفت: آسان آسان نگو. بیا که من مردی ام تا هفتاد سال. معاملهآ خویش
# ~~چنانکه تکبیر اول به خراسان پیوندی و سلام به کعبه باز دهی، زبرتا به
~~عرش و
# ~~زیر تا به ثری بینی، همه را همچون بی نمازی زنان بینی. آن وقت بدان که
# ~~مردی نه ای.
# و گفت: هرکه در دار دنیا دست به نیک مردی به در کند، باید تا از خدای
# ~~آن یافته بود که بر کنار دوزخ بایتد، به قیامت، و هرکه را خدای به دوزخ
# ~~می فرستد او دست او میگیرد و به بهشت می برد.
# و گفت: از خلقان بعض به کعبه طواف کنند، و بعض به آسمان
# ~~بیت المعمور، و بعض به گرد عرش؛ و جوانمردان دریگانگی او طواف کنند.
# و گفت: همه کس نماز کنند و روزه دارند و لیکن مردان مرد است که
# ~~شصت سال بر او بگذرد که ms638 فرشتهای بر او هیچ ننویسد که او را از آن شرم
~~باید
# ~~داشت، از حق و حق را فراموش نکند به یک چشم زخم مگر بخسبد آنچه
# ~~مشاهده بود که گویند در بنی اسرائیل کس بودی که سالی در سجود بودی، و
~~دو
# ~~سال در مشاهده این بود که این امت دارد که یک ساعت فکرت این بنده با
# ~~یکساله سجود ایشان برابر بود.

PageV01P781

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0841.jpg)

# و گفت: می باید که دل خویش چون موج دریا بینی که آتش از میان آن
# ~~موج برآید، وتن در آتش بسوزد؛ درخت وفا از میان آن سوخته برآید، میوهآ
~~بقای
# ~~ظاهر حاصل شود، و چون میوه بخوری آب آن میوه به گذردل فرو شود، فانی
# ~~شوی در یگانگی او.
# و گفت: خدای را بر روی زمین بندهای است که در دل او نوری گشاده
# ~~است از یگانگی خویش که اگر هرچه از عرش تا ثری هست گذر در آن نور
# ~~کند، بسوزد. چنانکه پر گنجشکی که به آتش فروداری.
# دانشمندی گفت: چیزی پرسیدم. گفت: این زمان نتوانی دانست تا بدآن
# ~~مقام رسی که به روزی هفتاد بار بمیری، و به شبی هفتاد بار. و کارش چهل
# ~~سال چنین زندگانی بود.
# و گفت: اینچه در اندرون پوست اولیا بود اگر چند ذره ای میان دو لب و
# ~~دندان او بیاید همه خلق آسمان و زمین در فزع افتد.
# و گفت: خدای را بر پشت زمین بندهای است که به شب تاریک در خانهآ
# ~~تاریک خفته بود، و لحاف در سر کشیده. پس ستارهآ آسمان می بیند که در
# ~~آسمان می گردد و ماه را همچنین و طاعت و معصیت همهآ خلایق می بیند که
~~به
# ~~آسمان می برند و می بیند که روزی خلقان از آسمان به زمین می آید و
~~ملایکه را
# ~~می بیند که از آسمان بزمین و از زمین به آسمان می روند و خورشید را می
~~بیند که
# ~~در آسمان ms639 گذر می کند.
# و گفت: کسی را که همگی او خداوند فرا گرفته بود از موی سرتا
# ~~آخمص1 قدم او همه به هستی خدای اقرار دهد.
# و گفت: مردان خدای تعالی همیشه بودند و همیشه باشند.
# و گفت: الست برتکن را بعض شنیدند که نه من خداام، و بعض شنیدند
~~PageV01P782
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0842.jpg)

# ~~7. ذکر شیخ ابوالحن خرقانی
# ~~که نه من دوست شما ام، و بعض چنان شنیدند که نه همه منم.
# و گفت: خدای تعالی به اولیای خویش لطف کرد و لطف خدا چون مکر
# ~~خدا بود.
# و گفت: هرکه از خدا به خدا نگرد خلق را نبیند.
# و گفت: مثل جان چون مرغی است که ببری به مشرق دارد، و پری به
# ~~مغرب، وپای به ثری و سر بدآنجا که آن را نشان نتوان داد.
# و گفت: دوست چون با دوست حاضر آید همه دوست را بیند، خویشتن را
# ~~نبیند.
# و گفت: آن را که اندیشه ای به دل درآید که از آن استغفار باید کردن
# ~~دوستی را نشاید.
# و گفت: سر جوانمردان را خدای تعالی بدآن جهان و بدین جهان آشکارا
# ~~نکند و ایشان نیز آشکارا نکنند.
# و گفت: اندکی تعظیم به از بسیاری علم و عبادت و زهد.
# و گفت: خدای تعالی موسی را علیه السلام گفت: لن ترانی. زبان همهآ
# ~~جوانمردان از این سؤال و سخن خاموش گردید.
# و گفت: چشم جوانمردان بر غیب خداوند بود تا چیزی بر دل ایشان افتد تا
# ~~بچشند آنچه اولیا و انبیا چشیدهاند. دل جوانمردان به باری در بود که
~~اگر آن بار
# ~~برآفریده نهند نیست شود، و اولیاء خود را خود می دارد تا آن بار
~~بتوانند کشید
# ~~والا رگ و استخوان ایشان از یکدیگر بیامدی.
# و گفت: چه مردی بود که مثل فتوح او چون مرغی شود که خانه اش زرین
# ~~بود؟ چه مردی بود که حق تعالی او را به راهی ببرد که آن راه مخلوق بود؟
# و ms640 گفت: خدای تعالی را بر پشت زمین بندهای هست که او خدای را یاد
# ~~کند. همه شیران بول بیفگنند، ماهیان در دریا از رفتن فرو ایستند،
~~ملائکهآ
# ~~آسمان در هیبت افتند، آسمان و زمین و ملائکه بدآن روشن بباشند.

PageV01P783

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0843.jpg)

# و گفت: همچنین خدای تعالی را بندگانند بر پشت زمین که خدایرا یاد
# ~~کنند ماهی در دریا از رفتن باز ایستد زمین در جنبیدن آید خلق پندارند
~~که زلزله
# ~~است، و همچنین بندهای هست او را که نور او به همه آفریده برافتد. چون
~~خدای
# ~~را یاد کند از عرش تا به ثری بجنبد.
# و گفت: از آن آب محبت که در دل دوستان جمع کرده است اگر قطره ای
# ~~بیرون آید همه عالم پر شود که هیچ آب در نشود، و اگر از آن آتش که در
~~دل
# ~~دوستان پدید آورده است ذره ای بیرون آید از عرش تا به ثری بسوزد.
# و گفت: سه جای ملائکه از اولیا هیبت دارند: یکی ملک الموت در وقت
# ~~نزع؛ دوم کرام الکاتبین در وقت نبشتن؛ سوم منکر و نکیر در وقت سؤال.
# و گفت آن را که او بردارد باکی دهد که تاریکی در او نبود قدرتی دهد
# ~~که هرچه گوید بباش بباشد، میان کاف ونون.
# و گفت: گروهی را به اول خداوند ندانستند که به آخر هم بود خدا ما را از
# ~~ایشان کناد، و گروهی از بندگان آنهااند که خدای تعالی ایشان را
~~بیافرید،
# ~~ندانستند که به اول ایشان را خداوند است تا به آخر، و آخر ایشان قیامت.
# و گفت: ندا آمد از خداوند که بندهآ من! آن را که تومی جویی به اول خود
# ~~نیست، به آخر چون توان یافت که این راهی است از خدا به خدا، بنده آن
~~باز
# ~~نیاید.
# مردی را گفت: آنجا که تو را کشتند خون خویش دیدی. پس گفت: بگو
# ~~آنجا که مرا کشتند هیچ آفریده نبود که خون جوانمردان ms641 بر وی مباح است.
# و گفت: چون به عمر خویش در نگرستم همه طاعت خویش- هفتادوسه
# ~~ساله یکساعت دیدم، و چون به معصیت نگریستم درازتر از عمر نوح دیدم.
# و گفت: تا به یقین ندانستم که رزق من بر اوست دست از کار باز
# ~~نگرفتم، وتا عجز خلق ندیدم پشت بر خلق نیاوردم.
# و گفت: جوانمردی به کنار بادیه رسید. به بادیه فرو نگریست و باز پس
~~PageV01P784
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0844.jpg)

# ~~گردید و گفت من اینجا فرو نگنجم. یعنی آنچه منم.
# و گفت: چنان باید بودن که ملائکه که بر شما موکل اند با رضا ایشان را
# ~~وا پس فرستی ویا اگرنه چنان باید بود که شبانگاه دیوان از دست ایشان
~~فرا
# ~~گیری و آنچه بباید ستردن بستری، و آنچه بباید نبشتن بنویی، و اگر نه
~~چنان
# ~~بودن که شانگاه که آنجا باز شوند گویند نه نیکی بودش و نه بدی. خداوند
# ~~تعالی بگوید من نیکوی ایشان با شما بگویم.
# و گفت: مردان خدای را اندوه و شادی نبود و اگر اندوه و شادی بود هم از
# ~~او بود.
# و گفت: صحبت با خدای کنید، با خلق مکنید که دیدنی خداست و
# ~~دوست داشتنی خدا و آنکس که به وی نازید خداست، و گفتنی خداست و
# ~~شنودنی خداست.
# و گفت: کس بود که در سه روز به مکه رود و باز آید، و کس بود که در
# ~~شبانه روزی، و کس بود که در شبی، و کس بود که در چشم زخمی. پس آن که
# ~~در چشم زخمی برود و باز آید قدرت بود.
# و گفت: تا خدای تعالی بنده را در میان خلق دارد فکرتش از خلق جدا
# ~~نشود . چون دل او را از خلق جدا کند در مخلوقش فکرت نبود، فکرتش با
~~خداوند
# ~~بود. یعنی در دلش فکرت بماند.
# و گفت: خدای تعالی مؤمنی را هیبت چهل فرشته دهد و این کمترین
# ~~هیبت بودش که داده بود، و آن هیبت از ms642 خلقان باز پوشد تا خلقان با ایشان
# ~~عیش توانند کرد.
# و گفت: اگر کسی اینجا نشسته بود چشمش به لوح برافتد روا بود، و من
# ~~فرا پذیرم ولیکن باید که نشانش با من دهد.
# و گفت: اگر خدای تعالی را به خرد شناسی علی با توبود، و اگر به ایمان
~~PageV01P785
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0845.jpg)

# و گفت: علی دهقان گفت که مرد به یک اندیشهآ ناصواب که بکند دو
# ~~ساله راه از حق تعالی باز پس افتد.
# و گفت: عجب دارم از این شاگردان که گویند پیش استاد شدیم ولیکن
# ~~شما دانید که من هیچ کس را استاد نگرفتم که استاد من خدا بود تبارک و
~~تعالی
# ~~و همهآ پیران را حرمت دارم.
# دانشمندی از او پرسید: خرد و ایمان و معرفت را جایگاه کجاست؟ گفت:
# ~~تو رنگ اینها را به من نمای تا من جایگاه ایشان با تو نمایم. دانشمند
~~را گریه بر
# ~~افتاد، به گوشه ای نشست.
# شیخ را گفتند: مردان رسیده کدام باشند؟ گفت: از مصطفی علیه السلام
# ~~در گذشتی، مرد آن باشد که او را هیچ از این در نیابد و تا مخلوق باشی
~~همه
# ~~دریابد. یعنی از عالم امرباش نه از عالم خلق.
# و گفت: مردان از آنجا که باشند سخن نگویند. پستر باز آیند تا شنونده
# ~~سخن فهم کند.
# و گفت: همه کسی نازد بدآنچه داند تا بداند که هیچ نداند. چون بدانست
# ~~که هیچ ندانست شرم دارد از دانش خود تا آنگاه که معرفتش به کمال باشد.
# و گفت: خداوند را به تهمت نباید دانست و پنداشت نباشد دانست که
# ~~گویی دانیش و ندانیش. خدای را چنان باید دانست که هرچند می دانیش،
# ~~گویی کاشکی بهتر دانستمی.
# و گفت: بنده چنان بهتر بود که از خداوند خویش، نه به زندگانی وا شود
# ~~و نه به مرگ.
# و گفت: چون خدای تعالی را به سوی خویش راه نماید سفر و اقامت این
# ~~بنده در یگانگی او بود ms643 و سفر و اقامت او به سر بود:
# و گفت: دل که بیمار جق بود خوش بود زیرا که شفاش جزحق هیچ
# ~~نبود.

PageV01P786

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0846.jpg)

# ~~7: ذکر شیخ ابوالحسن خرقانی
# و گفت: هرکه با خدای تعالی زندگانی کند دیدنیها همه دیده بود، و
# ~~شنیدنیها همه شنیده، و کردنیها کرده، و دانستنی دانسته.
# و گفت: به یاری آسمان و زمین طاعت با انکار این جوانمردان هیچ وزن
# ~~بیارد.
# و گفت: در این واجار بازاری است که آن را بازار جوانمردان گویند، و نیز
# ~~بازار حق خوانند. از آن راه حق شما آن را دیده اید؟ گفتند: نه. گفت: در
~~آن
# ~~بازار صورتها بود نیکو چون روند گان آنجا رسند آنجا بمانند و آن صورت
~~کرامت
# ~~بود و طاعت بسیار، و دنیا و آخرت آنجا بمانند و به خدا نرسند. بنده
~~چنین
# ~~نیکوتر که خلق را بگذارد و با خدا به خلوت در شود و سر به سجده نهد و
~~به
# ~~دریای لطف گذر کند، بیگانگی حق رسد و از خویشتن برهد همه بر وی
# ~~می راند و او خود در میان نه.
# و گفت: این علم را ظاهر ظاهری وباطنی، وباطن باطنی . علم ظاهر و
# ~~ظاهر ظاهر آن است که علما میگویند، و علم باطن آن است که جوانمردان با
# ~~جوانمردان میگویند، و علم باطن باطن راز جوانمردان است با حق تعالی که
# ~~خلق را آنجا راه نیست.
# و گفت: تا تو طالب دنیا باشی دنیا برتو سلطان بود، و چون از وی روی
# ~~بگردانی توبر وی سلطان باشی.
# و گفت: درویش کسی بود که او را دنیا و آخرت نبود، و نه در هر دو نیز
# ~~رغبت کند، که دنیا و آخرت از آن حقیرترند که ایشان را با دل نسبت بود.
# و گفت: چنانکه از تو نماز طلب نمی کند- پیش از وقت- تونیز روزی
# ~~مطلب پیش از وقت.
# و گفت: جوانمردی دریایی است به سه چشمه: یکی سخاوت؛ دوم
# ~~شفقت؛ سوم ms644 بی نیازی از خلق و نیازمندی به حق.
# و گفت: نفس که از بنده برآید و به حق شود بنده بیاساید. نظر که از
~~PageV01P787
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0847.jpg)

# ~~خدای به بنده آید بنده را برنجاند.
# و گفت: از حال خبرنییست و اگر بود آن علم بود نه حان. یا به حق راه
# ~~است یا به حق کسی را راه نیست. همه آفریده در بوالحسن جای گیرد و
# ~~بوالحسن را در خویشتن یک قدم جای نیست.
# و گفت: از هر قومی یکی بردارد و آن قوم را بدو بخشد. قومی را به دوستی
# ~~گرفت و از خلق جدا وا کرد.
# و گفت: در گوشه ای بنشینید و روی به من فرا کنید.
# و گفت: مردان که بالا گیرند به پاکی بالا گیرند نه به بسیاری کار.
# و گفت: اگر ذرهای نیکویی خویش بر تو بگشاید در عالم کسی نباشد که
# ~~تورا از وی بباید شنیدن یا بباید گفتن.
# و گفت: علما گویند که ما وارثان رسولیم. رسول را وارث ما ایم که آنچه
# ~~رسول بود بعضی ما داریم. رسول درویشی اختیار کرد و درویشی اختیار ماست.
# ~~با سخاوت بود و با خلق نیکوبود و بی خیانت بود. با دیدار بود، رهنمای
~~خلق
# ~~بود، بی طمع بود، شر وخیر از خداوند دید، با خلقش غش نبود، اسیر وقت
~~نبود،
# ~~هرچه خلق از او بترسند نترسید و هرچه خلق بدو اومید دارند اونداشت. به
~~هیچ
# ~~غره نبود و این جمله صفات جوانمردان است. رسول علیه السلام دریایی بود
# ~~بی حد که اگر قطره ای از آن بیرون آید همه عالم و آفریده غرق شود. در
~~این قافله
# ~~که ماییم مقدمه حق است، آخرش مصطفی است، بر قفا صحابه اند. خنک آنها
# ~~که در این قافله اند و جانهاشان با یکدیگر پیوسته است که جان بوالحسن
~~را هیچ
# ~~آفریده پیوند نکرد.
# گفت: بسی جهد بباید کرد تا بدانی که نشایی، و بسیار بباید دید که بینی ms645
# ~~که نشایی.
# و گف. دوی ی ی رر پوت مفنی خوافند و چون مفسی پدید
# ~~آید سخن بنماند که از معنی هیچ نتوان گفت.

PageV01P788

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0848.jpg)

# ~~9. ذکر شیخ ابوالحن خرقانی
# و گفت: خدای تعالی همهآ اولیا و انبیا را تشنه درآورد و تشنه ببرد.
# و گفت: این نه آن دریاست که کشتی باز دارد- که صد هزار بر خشکی
# ~~این دریا غرق شوند- بلکه به دریا نرسند. اینجا چه بازدارد؟ خدا و بس.
# و گفت: رسول علیه السلام در بهشت شود خلقی بیند بسیار. گوید: الهی!
# ~~اینان به چه در آمدند. گوید: به رحمت. هرکه به رحمت خدا درآید به در
~~شود.
# ~~جوانمردان به خدا در شوند. ایشان را به راهی برد خدا که در آن راه خلق
~~نبود.
# و گفت: هزار منزل است بنده را به خدا. اولین منزلش کرامات است، اگر
# ~~بنده مختصر همت بود به هیچ مقامات دیگر نرسد.
# و گفت: راه دو است. یکی راه هدایت و دیگر راه ضلالت. آنچه راه
# ~~ضلالت است آن راه بنده است به خداوند، و آنچه راه هدایت است راه خداوند
# ~~است، به بنده. پس هرکه گوید بدو رسیدم نرسید، و هرکه گوید بدویم
~~رسانیدند
# ~~رسید.
# و گفت: هرکه او را یافت بنماند، و هرکه او را نیافت بنمرد.
# و گفت: یک ذره عشق از عالم غیب بیامد و همه سینه های محبان ببویید،
# ~~هیچ کس را محرم نیافت. هم با غیب شد.
# و گفت: در هر صد سال یک شخص از رحم مادر بیاید که او یگانگی
# ~~خدای را شاید.
# و گفت: او را مردانی باشند مشرق و مغرب، علی1 وثری، در سینه ایشان
# ~~پدید نیاید.
# و گفت: هرآن دلی که بیرون از خدای در او چیزی دیگر بود، اگر همه
# ~~طاعت است آن دل مرده است. گفتند: دلت چگونه است؟ گفت: چهل سال
# ~~است تا میان من ودل جدای انداخته اند.

PageV01P789

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0849.jpg)

# و گفت: مادر فرزند را چند بار ms646 گوید ««مادر تو را میراد» بنتواند مرد،
~~ولیکن
# ~~در آن گفت صادق باشد.
# و گفت: سه چیز با خدا نگاه داشتن دشوار است: سر با حق؛ و زبان با
# ~~خلق؛ وپاکی در کار.
# و گفت: چیز میان بنده و خدا حجاب بتواند کردن، مگر نفس. همه کس
# ~~از این بنالیدند. به خدا و بیغامبران نیز بنالیدند.
# و گفت: دین را از شیطان آن فتنه نیست که از دو کس عالمی بردنیا
# ~~حریص، و زاهدی از علم برهنه. و صوفی را گفت اگر برنایی را با زنی در
~~خانه
# ~~کنی سلامت یابد، و اگربا قرایی در مسجد کنی سلامت نیابد.
# و گفت: نگرتا از ابلیس ایمن نباشی که در هفتصد درجه در معرفت سخن
# ~~گوید.
# و گفت: از کارها بزرگتر ذکر خدای است و پرهیز و سخاوت و صحبت
# ~~نیکان.
# و گفت: هزار فرسنگ بشوی تا از سلطانیان کسی را نبینی، آن روز سودی
# ~~نیک کرده باشی.
# و گفت: اگر مؤمن را زیارت کنی باید که ثواب آن به صد حج پذیرفته
# ~~ندهی که زیارت مؤمن را ثواب بیشتر است از صد هزار دینار که به درویشان
# ~~دهی. چون زیارت مؤمن کنی به اعتقاد گیری که خدای تعالی بر شما رحمت
# ~~کرده است.
# و گفت: قبله پنج است: کعبه است که قبلهآ مؤمنان است؛ و دیگر
# ~~بیت المقدس که قبلهآ پیغامبران وامتان گذشته بوده است؛ وبیت المعمور به
# ~~آسمان که آنجا مجمع ملائکه است؛ وچهارم عرش که قبلهآ دعا است؛ و
# ~~جوانمردان را قبله خداست. فأینما تولوا فثم وجه اللهو
# و گفت: این راه همه بلا و خطر است. ده جای زهر است، یازدهمین جای
~~PageV01P790
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0850.jpg)

# ~~79. ذکر شیخ ابوالحن خرقانی
# ~~شکر است.
# و گفت: تا نجویندت مجوی، که آنچه جوی چون بیابی به توماند، و چون
# ~~توبود.
# و گفت: بهرمندتر از علم آن است که، کاربندی؛ و از کار بهتر آن است
# ~~که برتو فریضه است.
# و گفت: چون بنده ms647 عز خویش فرا خدای دهد خدای تعالی عز خویش بر آن
# ~~نهد و باز به بنده دهد تا به عز خدا عزیز شود.
# و گفت: خردمندان خدای را به نوردل بینند، و دوستان به نوریقین، و
# ~~جوانمردان به نور معاینه. .
# پرسیدند که توخدای را کجا دیدی؟ گفت: آنجا که خویشتن ندیدم.
# و گفت: کسانی بودند که نشان یافت دادند و ندانستند که یافت محال
# ~~است، و کسانی بودند که نشان مشاهده دادند و ندانستند که مشاهده حجاب
# ~~است.
# و گفت: هرکه بر دل او اندیشهآ حق و باطل درآید او را از رسیدگان
# ~~نشماریم.
# و گفت: من نگویم که کار نباید کرد تورا، اما بباید دانستن که آنچه
# ~~می کنی تو میکنی یا به تو میکنند؟ آن بازرگانی این است که بنده با
~~سرمایهآ
# ~~خداوند میکند. چون سرمایه با خداوند دهی توبا خانه شوی. تورا به اول
~~خداوند
# ~~است و به آخر هم خداوند و در میانه هم خداوند. و بازار تواز او رواست.
~~نی تو،
# ~~هرکه به نصیب خویش بازار بیند، او را آنجا راه نیست.
# و گفت: همه مجتهدات از سه بیرون نبود: یا طاعت تن بود؛ یا ذکر به
# ~~روا؛ یا فکردک. ومل این چو اب بود که به دریا در شود به دریا کجا پدید
# ~~آید؟ این سه تمام.

PageV01P791

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0851.jpg)

# ~~غرقه شود، جوانمردی آن بود که فعل خویش نبینی.
# و گفت: که فعل تو چون چراغ بود و آن دریا چون آفتاب. آفتاب چون پدید
# ~~آید به چراغ چه حاجت بود؟
# و گفت: ای جوانمردان! هشیار باشید که او را به مرقع و سجاده نتوانید
# ~~دید. هرکه بدین دعوی بیرون آید او را کوفته گردانند. هرچه خواهی گوباش.
# ~~جوانمردی بود که نفس و جانی نبود. روز قیامت خصم خلق خلق است و خصم
# ~~ما خداوند است. چون خصم او بود داوری هرگز منقطع نشود. او ما را سخت
# ~~گرفته است وما او را سخت تر. ms648
# و گفت: با خدای بزرگ همت باشید که همت همه چیزی به تو دهد، مگر
# ~~خداوندی. و اگر گوید خداوندی نیز به تو دهم بگویی که دادن و دهم صفت
# ~~خلق است. بگوی الله بی جای الله، بی خواست الله، بی همه چیزی مستی آن
~~را
# ~~نیکو بود کی می خورده بود.
# و گفت: تا کی گویی صاحب رای و صاحب حدیث. یکبار بگوی الله
# ~~بی خویشتن؛ یا بگوی الله به سزای او.
# و گفت: کسانی می آیند با گناه. بعض می آیند با طاعت. این نه طریق
# ~~است که با این هیچ درگنجد. تو هر دو را فراموش کن، چه ماند الله هرکه
~~به وقت
# ~~گفتار و اندیشه خدای را با خویشتن نبیند، در این دو جای به آفت درافتد.
# و گفت: همه خلق در آنند که چیزی آنجا برند که سزای آنجا بود. از
# ~~اینجا هیچ چیزنتوان برد. از اینجا آنجا چیزی بزند که آنجا غریب بود وآن
~~نیستی
# ~~بود
# و گفت: امام آن بود که به همهآ راهها رفته بود.

PageV01P792

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0852.jpg)

# ~~79 ذ لر سیح ابوال ححن خرقانج
# ~~است، و از یقین چندان بس بود که بگویی و بدانی که آنچه روزی توست به تو
# ~~آید، و از زهد چندان بس بود که بگوی و بدانی که آنچه تومی خوری روزی
# ~~توست تا نگویی که این خورم یا آن خورم.
# و گفت: خدای تعالی با بنده چندان نیکویی بکند که مقام او به علیین
# ~~بود. اگر به خاطر او درآید که از رفیقان من کسی بایستی تا بدیدی او را
~~نیک
# ~~مردی نرسد.
# و گفت: آسمان بشماری، پس خدای را بدانی. بدانکه راه بر تو دراز بود به
# ~~نور یقین. بروتا راه بر تو کوتاه گردد.
# و گفت: بایست و میگویی الله تا در فنا شوی.
# و گفت: بر همه چیزی کتابت بود مگر بر آب؛ و اگر گذر کنی بردریا از
# ~~خون خویش، بر آب ms649 کتابت کن تا آن کزپی تو درآید، داند که عاشقان و مستان
# ~~و سوختگان رفته اند.
# و گفت: چون ذکر نیکان کنی میغی سپید برآید و رحمت ببارد، و چون
# ~~ذکر خدای کنی میغی سپید برآید و عشق ببارد. ذکر نیکان عام را رحمت است
# ~~وخاص را غفلت.
# و گفت: مؤمن از همه کس بیگانه بود مگر از سه کس: یکی از خداوند؛
# ~~دوم از محمد علیه السلام؛ سوم از مؤمنی دیگر که پا کیزه بود.
# و گفت: سفر پنج است: اول به پای؛ دوم به دل؛ سوم به همت؛ چهارم به
# ~~دیوار؛ پنجم در فنای نفس.
# و گفت: در عرش نگرستم تا غایت مردمان جویم. در او غایتهایی دیدم که
# ~~مردان خدا در آن بی نیاز بودند. بی نیازی مردان غایت مردان بود که چون
~~چشم
# ~~ایشان به پاکی خداوند بر افتد بی نیازی خویش بینند.

PageV01P793

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0853.jpg)

# ~~خداوند درآمد، و جایگاه بگرفت. یعنی که هرطاعت که بعد از آن کنند- نه
# ~~ایشان کنند- بر ایشان برود که هزار مرد در شرع برود، تا یکی پدید آید
~~که شرع
# ~~در او رود.
# و گفت: صوفی را نودونه عالم است: یکی عالم از عرش تا ثری و از مشرق
# ~~تا مغرب همه را سایه کند؛ و نودوهشت را در وی سخن نیست و دیدار نیست.
# ~~صوفیی روزی است که به آفتابش حاجت نیست، و شبی است بی ماه و ستاره
# ~~که به ماه و ستارهاش حاجت نیست.
# و گفت: آنکس را که حق او را خواهد راهش او نمابد، پس راه بر وی
# ~~کوتاه بود.
# و گفت: طعام و شراب جوانمردان دوستی خدا بود.
# و گفت: هرکس که غایب است همه از او گویند. آنکس که حاضر است
# ~~از او هیچ نتوان گفت.
# و گفت: خدای تعالی بر دل اولیای خویش از نور بنایی کند و بر سر آن بنا
# ~~بنایی دیگر، و همچنین بر سر این، یکی دیگرتا به جایگاهی که ms650 همگی او خدا
# ~~بود.
# و گفت: خداوند از هستی خود چیزی در این مردان پدید کرده است. اگر
# ~~کسی گوید این حلول بود گویم این نور الله می خواهد. خلق آلخلق فی ظلمته
# ~~ثم عرش علیهم من نوره.
# و گفت: خداوند بنده را به خود راه باز گشاید. چون خواهد که برود در
# ~~یگانگی او رود، و چون بنشیند در یگانگی او نشیند. پس هرکه سوخته بود به
# ~~آتش یا غرقه بود به دریا با او نشینید.
# و گفت: درویش آن بود که در دلش اندیشه نبود، میگویم و گفتارش
# ~~نبود، می بیند و می شنود و دیدار و شنوا پیش نبود، می خورد و مزهآ
~~طعامش نبود،
# ~~حرکت و سکون و شادی و اندوهش نبود.

PageV01P794

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0854.jpg)

# ~~و گفت: این خلق بامداد و شبنگاه درآیند. میگویند می جوبیم، ولیکن
# ~~جوینده آن است که او را جوید.
# ~~و گفت: مهری بر زبان برنه تا نگوی جز از آن خدا، و مهری بر دل نه تا
# ~~نیندیشی جز از خدا. و همچنین مهری بر معامله و لب دندان نه تا نوروزی
~~کار
# ~~جز به اخلاص، ونخوری جزحلال.
# ~~و گفت: چون دانشمندان گویند «من» تو(«نیم من» باش، و چون «نیم
# ~~من») تو «(چهاریک» باش.
# ~~و گفت: تا نباشید همه شما باشید، خدا میگوید این همه خلق من
# ~~آفریدهام ولیکن صوفی نیافریدهام. یعنی معدوم آفریده نبود و یک معنی آن
~~است
# ~~که صوفی از عالم امراست نه از عالم خلق.
# ~~و گفت: صوفی تنی است مرده و دلی است نبوده وجانی است سوخته.
# ~~و گفت: یک نفس با خدا زدن بهتر از همهآ آسمان و زمین.
# ~~یا.   و گفت: عمل چون شیر است. چون پای به گردنش کنی روباه شود.   و
~~گفت: هرچه برای خدا کنی اخلاص است و هرچه برای خلق کنی
# ~~و گفت: پیران گفتهاند چون مرید به علم بیرون شود چهار تکبیر در کار او
# ~~کن و او را از ms651 دست بگذار.
# ~~و گفت: این راه که به بهشت می رود نزدیک، و آن راه که به خدا می رود
# ~~دور است.
# ~~و گفت: باید که در روزی هزار بار بمیری و باز زنده شوی که زندگانی
# ~~یابی، هرگز نمیری.
# ~~و گفت: چون نیستی خویش به وی دهی او نیز هستی خویش به تو دهد.
# ~~و گفت: باید که پایت را آبله بر افتد از روش1 ویا تنت را از نشستن و
~~دلت PageV01P795
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0855.jpg)

# ~~را از اندیشه. هرکه زمین را سفر کند پایش را آبله برافتد، و هرکه سفر
~~آسمان کند
# ~~دل را افتد، و من سفر آسمان کردم تا بر دلم آبله افتاد.
# و گفت: هرکه تنها نشیند با خداوند خویش بود و علامت او آن بود که او
# ~~خدای خویش را دوست دارد.
# و گفت: استاد بوعلی دقاق گفته است: از آدم تا به قیامت کس این راه
# ~~نرفت که راه مغیلان1 گرفته است. مرا بدین از اولیا و انبیا خوار می آمد
~~که اگر
# ~~آن راه که بنده به خدا شود مغیلان گرفته است آن راه که از خدا به بنده
~~آید
# ~~چیست؟
# و گفت: تو را بر تو آشکاری کند شهادت و معرفت و کرامت و جود2 بر تو
# ~~آشکارا کرده بود تا همهآ مخلوقات چون خویشتن را بر تو آشکارا کند آن را
~~صفت
# ~~نبود.
# و گفت: خدای تعالی لطف خویش را برای دوستان دارد و رحمت خویش
# ~~برای عاصیان.
# و گفت: با خدای خویش آشنا گرد که غریبی که به شهر آشنایی دارد با
# ~~کسی آنجا قویدل تر بود.
# و گفت: هرکه دنیا و عمر به سر کار خدای در نتوان کرد گودعوی مکن
# ~~که به قیامت بی بار بر صراط بگذرد.
# وقتی به شخصی گفت: کجا می روی؟ گفت: به حجاز. گفت: آنجا چه
# ~~کنی ؟ گفت: خدای را طلب کنم. گفت: خدای خراسان کجاست که به
# ~~حجاز می باید شد؟ رسول علیه ms652 السلام فرمود که طلب علم کنید و اگر به چین
~~باید
# ~~شدن نه. گفت: طلب خدای کنید. و گفت: یکساعت که بنده به خدا شاد بود
# ~~گرامیتر از سالها که نماز کند و روزه دارد. این آفریدهآ خدا همه دام
~~مؤمن است تا PageV01P796
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0856.jpg)

# ~~خود به چه دام وا ماند.
# و گفت: کسی که روز به شب آرد و مؤمنی نیازرده بود آن روزتا شب با
# ~~پیغامبر علیه السلام زندگانی کرده بود، و اگر مؤمن بیازارد آن روزخدای
~~طاعتش
# ~~نپذیرد.
# و گفت: از بعد ایمان که خدا بنده را دهد هیچ نیست بزرگتر از دلی پاک
# ~~و زبانی راست.
# و گفت: هرکه بدین جهان از خدا و رسول و پیران شرم دارد بدآن جهان
# ~~خدای تعالی از او شرم دارد.
# و گفت: سه قوم را به خدا راه است: با علم مجرد؛ با مرقع و سجاده؛ با بیل
# ~~و دست. والا فراغ نفس مرد را هلاک کند.
# و گفت: پلاس داران بسیارند. راستی دل می باید، جامه چه سود کند که
# ~~اگر به پلاس داشتن و جوخوردن مرد توانستی گشتن خر بایستی که مرد
# ~~بودندی، که همه پلاس را دارند و جوخورند.
# و گفت: مرا مرید نبود زیرا که من دعوی نکردم. من میگویم الله و بس.
# و گفت: در همه عمر خویش اگریک بار او را بیازرده باشی باید که همه
# ~~عمر بر آن همی گریی، که اگر عفو کند آن حسرت برنخیزد، که چون او
# ~~خداوندی را چرا بیازردم.
# و گفت: کسی باید که به چشم نابینا بود و به زبان لال و به گوش کر،
# ~~که تا او صحبت و حرمت را بشاید.
# و گفت: طاعت خلق به سه چیز است: به نفس و زبان و به دل بر دوام. از
# ~~این سه باید که به خدا مشغول بود تا که از این بیرون شود و بی حساب به
~~بهشت
# ~~شود   و گفت: تحیر چون مرغی ms653 بود که از مأوای خود بشود به طلب چینه1 و
~~PageV01P797
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0857.jpg)

# ~~چینه نیابد و دیگر باره راه مأوی نداند.
# ~~و گفت: هرکه یک آرزوی نفس بدهد هزار اندوهش در راه حق پدید آید.
# ~~و گفت: قسمت کرد حق تعالی چیزها را بر خلق. اندوه نصیب جوانمردان
# ~~نهاد و ایشان قبول کردند.
# و گفت: در راه حق چندان خوش بود که هیچ کس نداند. چون بدانستند
# ~~همچون خوردن بود بی نمک.
# حکایت کردهاند از شیخ بایزید که او گفت: از پس هر کاری نیکو،
# ~~کاری بد مکن تا چون چشم تو بدآن افتد بدی بینی نه نیکویی. شیخ گفت:
~~برتو
# ~~باد که نیکی و بدی فراموش کنی.
# و گفت: جوانمردان دست از عمل بندارند، عمل دست از ایشان بندارد.
# و گفت: چون خداوند تعالی تقدیری کند و تو بدآن رضا دهی بهتر از
# ~~هزارهزار عمل خیر که تو بکنی و او نپسندد.
# و گفت: یک قطره از دریای احسان بر توافتد نخواهی که در همه عالم از
# ~~هیچ گویی و شنوی و کس را بینی.
# و گفت: در دنیا هیچ صعبتر از آن نیست که تورا با کسی خصومت بود.
# و گفت: نماز و روزه بزرگ است، لیک کبر و حسد و حرص از دل بیرون
# ~~کردن نیکوتر است.
# و گفت: معرفت هست که با شریعت آمیخته بود، و معرفت هست که از
# ~~شریعت دورتر است، و معرفت هست که با شریعت برابر است. مرد باید که
# ~~گوهر هر سه دیده بود تا با هرکسی گوید که از آنجا بود.
# و گفت: یکبارخدای را یاد کردن صعبتر است از هزار شمشیر بر روی
# ~~خوردن.

PageV01P798

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0858.jpg)

# و گفت: جهد مردان چهل سال است. ده سال رنج باید بردن تا زبان
# ~~راست شود؛ وده سال تا دست راست شود؛ وده سال تا چشم راست شود؛ وده
# ~~سال تا دل راست شود. پس هرکه چهل سال چنین قدم زند و به دعوی ms654 راست آید
# ~~امید آن بود که بانگی از حلقش برآید که در آن هوا نبود.
# و گفت: بسیار بگریید و کم خندید، و بسیار خاموش باشید و کم گوبید،
# ~~و بسیار دهید و کم خورید، و بسیار سر از بالینی برگیرید و باز منهید.
# و گفت: هرکه خوشی سخن خدای ناچشیده از این جهان بیرون شود او را
# ~~چیزی نرسیده باشد.
# و گفت ز تا خداوند به مدارا نبود با خلق به مدارا بود با مصطفی .
~~خردمندان
# ~~با خدا ناپاکاند زیرا که او بی باک است و کسی که او بی باک بود بی با
~~کان
# ~~را دوست دارد.
# و گفت: این راه راه نابا کان است و راه دیوانگان و مستان با خدا مستی و
# ~~دیوانگی و ناباکی سود دارد.
# و گفت: ذکر الله از میان جان صلوات بر محمد از بن گوش.
# و گفت: از این جهان بیرون نشوی تا سه حال بر خویشتن نبینی : اول باید
# ~~که در محبت او آب از چشم خویش بینی؛ دیگر از هیبت او بول خویش بینی؛
# ~~دیگر باید که در بیداری استخوانت بگدازد و باریک شود .
# و گفت: چنان یاد کنید که دیگر بار نباید کرد. یعنی فراموش مکن تا
# ~~یادت نباید آورد.
# و گفت: غایب توباشی و او باشد؛ دیگر آن است که تونباشی همه او
# ~~بود.
# و گفت: سخن مگویید تا شنوندهآ سخن خدا را نبیند و سخن مشنوید تا
# ~~گویندهآ سخن خداوند را نبیند.
# و گفت: هرکه یکبار بگوید الله زبانش بسوخت، دیگرنتواند گفت الله.

PageV01P799

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0859.jpg)

# ~~چون تو بینی که می گوید ثنای خداوند است بربنده.
# و گفت: درد جوانمردان اندوهی بود که به هر دو جهان در نگنجد و آن
# ~~اندوه آن است که خواهند تا او را یاد کنند و به سزای او نتوانند.
# و گفت: اگر دل توبا خداوند بود و همه دنیا تو را بود زیان ندارد و اگر
# ~~جامهآ دیبا داری و ms655 اگر پلاس پوشیده باشی که دل تو با خداوند نبود تو را
~~از آن
# ~~هیچ سودی نیست.
# و گفت: چون خویشتن را با خدا بینی وفا بود و چون خدا را با خویشتن
# ~~بینی فنا بود.
# و گفت: هرکه با این خلق کودک بینی با خداوند مرد است، و هرکه با
# ~~این خلق مرد است با خداوند مرده است.
# و گفت: کس هست که هم بهلند1 که برگیرد و هم بگذارند که بیند، و
# ~~کس هست که اگر خواهد در شود و اگر خواهد بیرون آید، و کس هست که
# ~~چون در شود بنگذارند که بیرون آید.
# و گفت: خدای تعالی خلق را از فعل خویش آگاه کرد. اگر از خویشر
# ~~آگاه کردی لا إله إلا الله گویی بنماندی. یعنی غرق شوندی.
# و گفت: چه گویی در کسی که در بیابان ایستاده بود و در سر دستار ندارد
# ~~و در پا نعلین و درتن جامه، و آفتاب در مغزش می تابد و آتش از زیر قدمش
~~بر
# ~~می آید، چنانکه پایش را بر زمین قرار نبود و از پیش رفتن روی ندارد و
~~از پس باز
# ~~شدن راه نیابد و متحیر مانده باشد در آن بیابان.
# و گفت: غریب آن بود که در هفت آسمان و زمین هیچ با وی یک تاره
# ~~مویی نبود و من نگویم که غریبم. من آنم که با زمانه نسازم و زمانه با
~~من نسازد.
# و گفت: آنکس که تشنهآ خدا بود، اگرچه هرچه خدا آفریده است به وی
~~PageV01P800
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0860.jpg)

# ~~7. ذکر شیخ ابوالحن خرقانح
# ~~دهی سیر نشود.
# و گفت: غایت بنده با خدا سه درجه است: یکی آن است که بر دیدار
# ~~بایستد و گوید الله؛ و دیگر آن است که بی خویشتن گوید الله؛ سوم آنکه
~~از او با
# ~~او گوید الله.
# و گفت: خدای را با بنده با چهار چیز مخاطبه است: به تن؛ و به دل؛ و به
# ~~مال؛ و به ms656 زبان. اگرتن خدمت را در دهی و زفان ذکر را راه رفته نشود تا
~~دل با
# ~~او درندهی و سخاوت نکنی که من این چهار چیزدارم و چهار چیز از او
# ~~بخواستم، هیبت و محبت و زندگانی با او و راه دریگانگی. پس گفتم به بهشت
# ~~امید مده و به دوزخ بیم مکن که از این هر دو سرای مرا تویی.
# و گفت: مردمان سه گروهند: یکی ناآزرده، با تو آزار دارد؛ و یکی
# ~~بیازاری بیازارد؛ ویکی که بیازاری نیازارد.
# و گفت: این غفلت در حق خلق رحمت است که اگر چند ذره ای آگاه
# ~~شوند بسوزند.
# و گفت: خدای تعالی خون همهآ پیغامبران بریخت و باک نداشت. خدا
# ~~این شمشیر به همهآ پیغامبران در افشاند و این تازیانه به همهآ دوستان
~~زد و خویشتن
# ~~را به هیچ کس فرا نداد. عیار است. برو تو نیز عیارباش! دست بدون او فرا
~~مده.
# و گفت: خدای تعالی هرکس را به چیزی از خویشتن باز کرده است و
# ~~خویشتن را به هیچ کس فرا ندهد. ای جوانمردان! بروید و با خدا مرد باشید
~~که
# ~~شما را به چیزی از خویشتن باز نکند.
# و گفت: ای بسا کسان که بر پشت زمین می روند. ایشان مردگانند و ای
# ~~بسا کسان که در شکم خاک خفتهاند و ایشان زند گانند.
# و گفت: دانشمندان گویند پغامبر علیه السلام نه زن داشت، و یک ساله
# ~~فوفت نهادی، و فرزندانش بودند. گوییم بلی! آن همه بود ولیکن شصت و
~~PageV01P801
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0861.jpg)

# ~~او که خبر داشت از خدا داشت.
# و گفت: از هر جانب که نگری خداست و اگر زیر نگری و اگر زیر
# ~~نگری، و اگر راست نگری و اگر چپ نگری، و اگر پیش نگری و اگر از پس
# ~~نگری.
# و گفت: هرچه در هفت آسمان و زمین هست به تن تودرست کسی
# ~~می باید که بیند.
# و گفت: هرکه را دل به شوق او سوخته ms657 باشد و خاکستر شده، باد محبت
# ~~درآید و آن خاکستر را بر گیرد و آسمان و زمین از وی پر کند. اگر خواهی
~~که
# ~~بیننده باشی آنجا توان دید، و اگرخواهی که شنونده باشی آنجا توان شنید،
~~و
# ~~اگر خواهی که چشنده باشی آنجا توان چشید. مجردی و جوانمردی از آنجا
# ~~می باید.
# و گفت: اگر جایگاهی بودی که آن جایگاه نه او را بودی، و یا اگر کسی
# ~~که آن کس نه او را بودی، ما آن گله بر آن جایگاه و با آن کس نکردمی.
# و گفت: قدم اول آن است که گوید خدا و چیزی دیگر نه؛ و قدم دوم أنس
# ~~است؛ وقدم سوم سوختن است.
# و گفت: هر ساعتی می آیی و پشتهآ گناه در گرده، و گاه می آیی پشتهآ
# ~~طاعت در گرده. تا کی گناه، تا کی طاعت؟ گناه را دست به پشت بازنه و
# ~~سر به دریای رحمت فرو برده و طاعت را دست به پشت باز نه و سر به دریای
# ~~بی نیازی فرو برده و سر به نیستی خویش فروبر و به هستی او برآور.
# و گفت: در شب باید که نخسبم و در روز باید که نخورم و نخرامم. پس به
# ~~منزل کی رسم؟
# و گفت: اگر جبریل از آسمان بانگ کند که چون شما نبوده و نباشد شما
# ~~او را به قول صادق دارید ولیکن از مکر خدا ایمن مباشید و از آفت نفس
~~خویش
# ~~واز عمل شیطان.

PageV01P802

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0862.jpg)

# ~~ر سیح بولجن جر
# و گفت: تا دیو فریب نماید خداوند ننماید. چون دیونتواند فریفت خداوند
# ~~به کرامت فریبد و اگر به کرامت نفریبد به لطف خویشتن بفریبد. پس آنکس
# ~~که بدیها نفریبد جوانمرد است.
# و گفت: در غیب دریایی است که ایمان همهآ خلایق همچو کاهی است
# ~~بر سر دریا. باد همی آید و موج همی زند- از این کنارتا بدآن کنار و
# ~~گاه گاه از آن کنار با ms658 این کنار، گاه به سر دریا.
# و گفت: جوانمردی زبانی است بی گفتار و بینایی است بی دیدار، تنی
# ~~است بی کردار، دلیلی است بی اندیشه، و چشمه ای است از دریا و سرهای
# ~~دریا.
# و گفت: عالم علم بگرفت و زاهد زهد بگرفت و عابد عبادت. و با این فرا
# ~~پیش او شدند. تو پاکی برگیر و ناپاک فرا پیش او شو که او پاک است.
# و گفت: هرکه را زندگانی با خدا بود بر نفس و دل و جان خویش قادر
# ~~نبود. وقت او خادم او بود و بینایی و شنوایی او حق بود و هرچه در میان
~~بینایی و
# ~~شنوایی او بود سوخته شود و به جزحق هیچ چیز نماند. قل آلله« ثم ذرهم فی
# ~~خوضهم یلعبون.
# و گفت: اگر کسی از توپرسد که فانی باقی را بیند، بگو که امروز در این
# ~~سرای فنا بندهآ فانی باقی را می شناسد، فردا آن شناخت نور گردد تا در
~~سرای بقا
# ~~به نور بقا باقی را بیند.
# و گفت: اولیای خدای را نتوان دید مگر کسی که محرم بود. چنانکه اهل
# ~~تو را نتواند دید مگر کسی که محرم بود چنانکه اهل تورا نتواند دید مگر
~~کسی
# ~~که محرم بود. مرید هر چند که پیر را حرمت بیش دارد دیدش در پیر بیش
~~دهد.
# و گفت: هرکسی ماهی در دریا گیرد این جوانمردان بر خشک گیرند، و
# و گفت: اگر آسمان و زمین پراز طاعت بود آن را قدری نبود، اگر در دل
~~PageV01P803
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0863.jpg)

# ~~انکار جوانمردان دارد.
# و گفت: هزارمرد این جهان را، تورا ترک باید کرد تا به یک مرد از آن
# ~~جهان برسی، و هزار شربت زهر باید خورد تا به یک شربت حلاوت بچشی.
# و گفت: دریغا! هزار بار دریغا! که چندین هزار سرهنگ و عیار و مهتر و
# ~~سالار و خواجه و برنا که در کفن غفلت به خاک حسرت فرو میشوند که ms659 یکی از
# ~~ایشان سرهنگی دین را نمی شاید.
# و گفت: زندگانی درون مرگ است، مشاهدهآ درون مرگ است، پاکی
# ~~درون مرگ است، فنا و بقای درون مرگ است؛ و چون حق پدید آمد جز از حق
# ~~هیچ چیز بنماند.
# و گفت: با خلق باشی ترشی و تلخی دانی، وچون خلقیت از توجدا شود
# ~~زندگانی با خدا بود.
# و گفت: زندگانی باید میان کاف و نون که هیچ بنمیرد.
# و گفت: آن کسی که نماز کند و روزه دارد به خلق نزدیک بود، و آن
# ~~کسی که فکرت کند به خدا.
# و گفت: هفت هزار درجه است از شریعت تا معرفت و هفتصد هزار درجه
# ~~است از معرفت تا به حقیقت و هزارهزار درجه است از حقیقت تا بارگاه باز
~~بود.
# ~~هریکی را به مثل عمری باید که چون عمر نوح و صفایی چون صفای محمد
# ~~علیه السلام.
# و گفت: معنی دل سه است: یکی فانی است؛ و دوم نعمت است؛ و سوم
# ~~باقی است. آنکه فانی است مأوی گاه درویشی است؛ و آنکه نعمت است
# ~~مأوی توانگری است؛ و آنکه باقی است مأوی خداست.
# و گفت: مرا نه تن است ونه دل و نه زمان. پش مأوی این هر سه مرا خدا
# ~~است.
# و گفت : مرا نه دنیا و نه آخرتی . مأوی این هر دو مرا خداست.

PageV01P804

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0864.jpg)

# و گفت: پس خوش بود ولکن بیمار که از آسمان و زمین گرد آیند تا او را
# ~~شفا دهند بهتر نشود.
# و گفت: کار کننده بسیار است، ولکن برنده نیست، و برنده بسیار است
# ~~سپارنده نیست، و آن یکی بود که کند و برد و سپارد.
# و گفت: عشق بهرهای است از آن دریا که خلق را در آن گذرنیست.
# ~~آتشی است که جان را در او گذرنیست. آورد بردی است که بنده را خبرنیست
# ~~در آن، و آنچه بدین دریاها نهند باز نشود مگر دو چیز: یکی اندوه و یکی ms660
~~نیاز.
# و گفت: برخندند قرایان و گویند که خدای را به دلیل شاید دانستن، بلکه
# ~~خدای را به خدا شاید دانست به مخلوق چون دانی.
# و گفت: هرکه عاشق شد، خدای را یافت و هرکه خدای را یافت، خود را
# ~~فراموش کرد.
# و گفت: هرکه آنجا نشیند که خلق ننشیند با خدا نشسته بود و هرکه با خدا
# ~~نشیند عارف است.
# و گفت : هرچه در لوح محفوظ است صیب لوح وخلق است نصیب
# ~~جوانمردان نه آن است که به لوح درست و خدای تعالی همه در لوح به گفت با
# ~~جوانمردان چیزی گویند که در لوح نبود و کوهی آن نشاید بردن.
# و گفت : این نه آن طریق است که زفانی بر او اقرار آورد، یا بینایی بود که
# ~~او را بیند یا شناختی که او را شناسد یا هفت اندام را نیز آنجا راه
~~است. همه از
# ~~آن او است و جان در فرمان او. اینجا خدای است و بس.
# و گفت : کسانی دیدهام که به تفسیر قرآن مشغول بودهاند. جوانمردان به
# ~~تفسیر خویش مشغول بودهاند.
# و گفت: عالم آن عالم بود که به خویشتن عالم بود. عالم نبود آنکه به علم
# ~~عالم بود.
# ون. دای عانی فوی بین علقان کرد. هر کسی نصیبی PageV01P805
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0865.jpg)

# ~~خویش بر گرفتند. نصیب جوانمردان اندوه بود.
# و گفت: درخت اندوه بکارید تا باشد که به برآید و تو بنشینی و می گربی
# ~~که عاقبت بدآن دولت برسی که گویندت چرا می گریی؟
# گفتند: اندوه به چه بدست آید؟ گفت: بدآنکه همه جهد آن کنی که در
# ~~کار او پاک روی و چندانکه بنگریی دانی که پاک نیستی و نتوانی بود که
# ~~اندوه او فرو آید که صد و بیست و چهار هزار پیغامبر بدین جهان درآمدند
~~و بیرون
# ~~شدند و خواستند که او را بدانند سزای او و همهآ پیران همچنان
~~نتوانستند.
# و گفت : درد جوانمردان اندوه است که بدو عالم در ms661 نگنجد.
# و گفت : اگر عمر من چندان بود که عمر نوح من از این تن راستی نبینم، و
# ~~آنکه من از این دانم اگر خداوند این تن را به آتش فرو نیارد داد، من از
~~این تن
# ~~بنداده باشد.
# پرسیدند از نام بزرگ؟ گفت: نامها همه خود بزرگ است، بزرگتر در وی
# ~~نیستی بنده است. چون بنده نیست گردید از خلق بشد در هیبت یک بود.
# پرسیدند از مکر. گفت : آن لطف او است. لیکن مکرنام کرده است که
# ~~کرده با اولیا مکر نبود.
# پرسیدند از محبت. گفت: نهایتش آن بود که هر نیکویی که او با جمله
# ~~بندگان کرده است اگربا او بکند بدآن نیارامد و اگر به عدد دریاها شراب
~~به
# ~~حلق او فرو کند سیر نشود و می گوید زیادت هست.
# و پرسیدند: از اخلاص، گفت: هرچه بردیدارخدا کنی اخلاص بود، و
# ~~هرچه بر دیدار خلق کنی ریا بود. خلق در میانه چه می باید جای اخلاص خدا
# ~~دارد.   رسیدند: جوانمرد به چه داند که جوانمرد است؟ گفت: بدآنکه اگر
# ~~خداوند هزار کرامت با برادر او کند و با او یکی کرده بود، آن یک نیز
~~ببرد و بر
# ~~سر آن نهد تا آن نیز برادر او را بود.

PageV01P806

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0866.jpg)

# برسیدند: که تو را از مرگ خوف هست؟ گفت: مرده را خوف مرگ نبود
# ~~و هر وعیدی که اواین خلق را کرده است از دوزخ در آنچه من چشیدم ذره ای
# ~~نبود و هر وعده که خلق را کرده است از راحت ذره ای نبود در آنچه من چشم
# ~~ای دارم.
# و گفت: اگر خدای تعالی گوید بدین صحبت جوانمردان چه خواهی
# ~~ای گویم هم اینان را خواهم.
# نقل است که دانشمندی را گفت توخدای را دوست داری یا خدا تورا؟
# ~~گفت: من خدای را دوست دارم. گفت: پس برو و گرد او گرد که کسی را
# ~~دوست دارد بی او گردد.
# روزی شا گردی را ms662 گفت: چه بهتربودی؟ شاگرد گفت : ندانم. گفت:
# ~~جهان پر از مرد، همه همچون بایزید.
# و گفت : بهترین چیزها دلی است که در وی هیچ بدی نباشد.
# روزی یکی را گفتند ریسمانت بگسلد چه کنی ؟ گفت: ندانم. گفت:
# ~~به دست اوده تا در بندد.
# و پرسیدند که فاوحی الی عبده ما اوحی چه بود؟ گفت: دانستم آنچه
# ~~گفت خدای گفت ای محمد من از آن بزرگترم که تورا گفتم مرا بشناس، و تواز
# ~~آن بزرگتری که گفتم خلق را به من دعوت کن.
# پرسیدند که نام او به چه برند؟ گفت: بعضی به فرمان برند، و بعضی به
# ~~نفس، وبعضی به دوستی ، بعضی به خوف که سلطان است.
# گفتند: جنید که هشیار درآمد و هشیار بیرون رفت و شبلی مست درآمد و
# ~~مست برفت. گفت: اگر جنید و شبلی را پرسند، و ازایشان پرسند که شما در
# ~~دنیا چگونه در آمدید و چگونه بیرون شدید؟ ایشان نه از بیرون شدن خبر
~~دارند و نه
# ~~از آمدن. هم در حال به سر شیخ ندا کردند که: صدقت! راست گفتی. که از
# ~~هردو پرسد تفمین گویند که دای را داکد و ار پیرکی دکر بر تهرند.

PageV01P807

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0867.jpg)

# گفتند: شبلی گفته است آلهی همه خلق را بینا کن که تورا بینند.
# گفتند : دعوی بدتراست یا گناه؟ گفت: دعوی خود گناه است. گفتند:
# ~~بندگی چیست؟ گفت: عمر در نا کامی گذاشتن. گفتند: چه کنیم تا بیدار
# ~~گردیم ؟ گفت : عمر به یک نفس باز آورد و ازیک نفس چنان دان که میان
# ~~لب ودندان رسیده است. گفتند : نشان بندگی چیست؟ گفت : آنجا که منم
# ~~نشان خداوندی است هیچ نشان بندگی نیست. گفتند : نشان فقر چیست؟
# ~~گفت: آنکه سیاه دل بود. گفتند: معنی این چگونه باشد؟ گفت: آنکه شیر و
# ~~اژدها وآتش و دریا و بالش، هر پنج تو را یکی بود که در عالم توحید همه
~~یکی
# ~~بود. در توحید کوش چندانکه توانی، که اگر ms663 در راه فرو شوی توبر سود باشی
~~و
# ~~باکی نبود. گفتند: کار تو چیست؟ گفت: آن که هر اندیشه که بدون خدا در
# ~~دل آید آن را از دل می رانم که من در مقامی ام که بر من پوشیده نیست ،
~~سر
# ~~مگسی در مملکت برای چه آفریده است و از او چه خواسته است. یعنی
# ~~بوالحسن نمانده است. خبردارحق است. من درمیان نیم. لاجرم هرچه در
# ~~دست گیرم گویم خداوندا! این را نهاد تن من مکن.
# و گفت : پنجاه سال با خداوند صحبت داشتم به اخلاص که هیچ آفریده
# ~~را بدآن راه نبود. نماز خفتن بکردمی و این نفس را برپای داشتمی و
~~همچنین
# ~~روزتا شب در طاعتش می داشتم و در این مدت که نشستمی - به دوپای
# ~~نشستمی - نه متمکن، تا آن وقت که شایستگی پدید آمد که ظاهرم اینجا در
# ~~خواب می شد، و بوالحسن به بهشت تماشا می کرد و به دوزخ در می گردید و
~~هر
# ~~دو سرای مرا یکی شد با حق همی بودم تا وقتی که دوزخ را دیدم، از حق ندا
# ~~آمد : این آنجایی است که خوف همه خلق پدید است. از آنجای بجستم و در
# ~~قعر دوزخ شدم. گفتم : این جای من است. دوزخ با اهلش به هزیمت شد،
# ~~نتوان گفتن که چه دیدم، ولیکن مصطفی را علیه السلام عتاب کند که امت را
~~PageV01P808
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0868.jpg)

# و گفت : این طریق خدا نخست نیاز بود، پس خلوت ، پس اندوه، پس
# ~~بیداری و میان نماز پیشین و نماز دیگر پنجاه رکعت نماز ورد داشتی که
~~خلق
# ~~آسمان و زمین در آن برخی نبودی. چون بیداری پدید آمد آن همه را قضا
~~کردن
# ~~حاجت آمد.،
# گفت: چهل سال است تا نان نپختم و هیچ چیز نساختم - مگر برای
# ~~مهمان- و ما در آن طعام طفیل بودیم. چنین باشد که اگر جمله جهان لقمه
~~کنند
# ~~مغرب بروند تا یکی را برای خدا زیارت کنند، هنوز بسیار ms664 نبود.
# و گفت: چهل سال است تا نفس من شربتی آب سرد یا شربتی دوغ ترش
# ~~ی خواهد وی را نداده ام.
# نقل است که چهل سال بود تا بادنجانش آرزو بود و نخورده بود. یک روز
# ~~مادرش بستان در او مالید و خواهش کرد تا شیخ نیم بادنجانی بخورد. همآن
# ~~شب بود که سر پسرش بریدند و بر آستان نهادند و شیخ دیگر روز آن بدید و
# ~~می گفت: آری که آن دیگ که ما بر نهادهایم در آن دیگ گرم کم از این سر
# ~~نباید.   و گفت: با شما می گویم که کارمن با او آسان نیست و شما می
~~گویید
# ~~که بادنجان بخور.
# و گفت: هفتاد سال است تا با حق زندگانی کردهام که نقطه ای بر مراد
# ~~نفس نرفته ام.
# و نقل است که شیخ را پرسیدند: از مسجد توتا مسجدهای دیگر چند در
# ~~میان است؟ گفت: اگر به شریعت گیرید همه راست است و اگر به معرفت
# ~~گیرید سخن آن شرحها دارد. و من دیدم که از مسجدهای دیگر نور برآمد و به
# ~~آسمان شد و بر این مسجد قبه ای از نور فرو بردهاند و به عنان آسمان در
~~می شد و
# ~~آن روز که این مسجد بکردند من درآمدم و بنشستم. جبریل بیامد و علی سبز
~~بزد PageV01P809
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0869.jpg)

# ~~تا به عرش خدای و همچنین زده باشد تا به قیامت.
# و گفت: یک روز خدای به من ندا کرد: هر آن بنده که به مسجد تو درآید
# ~~گوشت و پوست وی بر آتش حرام گردد؛ و هر آن بندهای که در مسجد تو دو
# ~~رکعت نماز کند به زندگانی تو و پس مرگ تو، روز قیامت از عبادان خیزد.
# و گفت: مؤمن را همه جایگاهها مسجد بود و روزها همه آذینه و ماهها همه
# ~~رمضان.
# و گفت: اگر دنیا همه زر کند و مؤمن را سر آنجا دهد همه در رضای او
# ~~صرف ms665 کند و اگر یک دینار در دست کم خوردی کنی چاهی بکند و در آنجا
# ~~کند و از آنجا برنگیرد تا پس از مرگ او میراثخوران برگیرند و سویق کنند
~~و
# ~~خشتی چند بر سروروی یکدیگر زنند.
# و گفت: از این جهان بیرون می شوم و چهارصد درم وام دارم، هیچ باز
# ~~نداده باشم و خصمان در قیامت از دامن من در آویخته باشند. دوست تراز آن
~~که
# ~~یکی پرسد و حاجت او را نکرده باشم.
# و گفت: گاه گاه می گریم از بسیاری جهد و اندوه و غم که به من رسد از
# ~~برای لقمه ای نان قوم که خورم و اگرخواهی با تو بگذارم.
# و گفت: فردا در قیامت با من گویند چه آوردی؟ گویم : سگی با من
# ~~دادی در دنیا که من خود درمانده شده بودم تا در من و بندگان تو درنیفتد
~~و
# ~~نهادی پر نجاست به من داده بودی من در جملهآ عمر در پاک کردن او بودم.
# و گفت: از آن ترسم که فردا در قیامت مرا بینند بیارند و به گناه همه
# ~~خراسانیان عذابم کنند.
# و گفت: بیامدمی و به کنار گورستان فرو نشستمی. گفتمی تا این غریب
# ~~با این زندانیان دمی فرو نشیند.
# و گفت: علی گفت - رضی الله عنه- آلهی! اگریک روز بود پیش از مرگ
# ~~مرا توبه ده.

PageV01P810

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0870.jpg)

# و گفت: مردمان دعا کنند و گویند خداوندا! ما را به سه موضع فریاد
# ~~رس. یکی در وقت جان کندن؛ دوم در گور؛ سیم درقیامت. من گویم آلهی!
# ~~مرا به همه وقت فریاد رس .
# نقل است که گفت: یک شب حق تعالی را به خواب دیدم، گفتم شصت
# ~~سال است تا در امید دوستی تومی گذارم و در شوق توباشم. حق تعالی گفت به
# ~~سالی شصت طلب کرده ای و ما درازل الآزال در قدم دوستی تو کرده ایم.
# و گفت: یکبار دیگر حق تعالی را دیگر به خواب دیدم که ms666 گفت یا
# ~~ابوالحسن خواهی که تورا باشم؟ گفتم: نه. گفت خواهی که مراباشی؟ گفتم
~~نه.
# ~~گفت : یا ابا الحسن! خلق اولین و آخرین در اشتیاق این بسوختند تا من
~~کسی را
# ~~باشم. تومرا این چرا گفتی ؟ گفتم: بار خدایا! این اختیار که توبه من
~~کردی از
# ~~مکر توایمن کی توانم بود که توبه اختیار هیچ کس کار نکنی.
# و گفت: شبی به خواب دیدم که مرا به آسمان بردند. جماعتی را دیدم که
# ~~زارزار می گریستند - از ملائکبه- گفتم : شما کیستید؟ گفتند : ما عاشقان
# ~~حضرتیم. گفتم : ما این حالت را در زمین تب و لرز گوییم و فسره شما نه
# ~~عاشقانید. چون از آنجا بگذشتم ملائکهآ مقرب پیش آمدند و گفتند: نیک
~~ادبی
# ~~کردی آن قوم را که ایشان عاشقان حضرت نبودند به حقیقت. عاشقان کسی
# ~~می باید که از پای سر کند و از سرپای و از پیش پس کند و از پس بیش و از
# ~~یمین یسار کند و از یساریمین که هرکه یک ذره خویش را باز می یابد یک
~~ذره
# ~~از آن حضرت خبر ندارد. پس از آنجا به قعر دوزخ فرو شدم. گفتم : تومی دم
~~تا
# ~~من می دهم تا از ما کدام غالب آید.
# و گفت: در خواستم از حق تعالی که مرا به من نمایی - چنانکه هستم- مرا
~~PageV01P811
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0871.jpg)

# و گفت: چون به هستی او در نگرستمی، نیستی من از هستی خود سر بر
# ~~آورد. چون بنیستی خود نگرستم هستی خود را نیستی من برآورد. پس ماندم.
~~در
# ~~پس زانوی خود بنشستم تا دمی بود. گفتم : این نه کار من است.
# نقل است که چون شیخ را وفات نزدیک رسید گفت: کاشکی دل پر
# ~~خونم بشکافتندی و به خلق نمودندی تا بدانندی که با این خدای بت پرستی
# ~~راست نخواهد آمدن. پس گفت : سی گزخاکم فروتر برید که این زمین زبر
# ~~بسطام است. روا نبود و ادب نباشد که خاک من بالای خاک بایزید ms667 بود. و
# ~~آنگاه وفات کرد. پس چون دفنش کردند شب را برفی عظیم آمد. دیگر روز
# ~~سنگی بزرگ - سپید- بر خاک او نهاده دیدند و نشان قدم شیر یافتند.
~~دانستند که
# ~~آن سنگ را شیر آورده است. و بعضی گویند شیر را دیدند بر سر خاک او طواف
# ~~می کرد. و در افواه است که شیخ گفته است: هرکه دست بر سنگ خاک ما
# ~~نهد وحاجت خواهد روا شود و مجرب است.
# از بعد آن شیخ را دیدند در خواب، پرسیدند: حق تعالی با توچه کرد؟
# گفت: نامه ای به دست من داد. گفتم مرا به نامه چه مشغول می کنی؟ تو
# ~~خود بیش از آن که بکردم دانسته ای که از من چه آید و من خود می دانستم
~~که
# ~~از من چه آید. نامهای به کرام الکاتبین رها کن که چون ایشان نبشته اند
~~ایشان
# ~~می خوانند و مرا بگذار نفسی با تو باشم.
# نقل است که محمد بن الحسین گفت : من بیماربودم ودل اندوهگن، از
# ~~نفس آخر. شیخ مرا گفت: هیچ مترس! در آخر کار از رفتن جان است که
# ~~گویی همی ترسم. گفتم: آری. گفت: اگرمن بمیرم پیش از تو آن ساعت
# ~~حاضر آیم نزدیک تو در وقت مردن تو، و اگر همه سی سال بود. پس شیخ فرمان
# ~~یافت ومن بهتر شدم.
# نقل است که پسرش گفت : در. وقت نزع پدرم راست برایستاد و گفت در
# ~~آیی و علیک السلام. گفت با پدر که را بینی ؟ گفت: شیخ بوالحسن خرقانی
~~PageV01P812
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0872.jpg)

### | 215
# ~~است که وعده کرده است آز بعد چندین کاه و ایج  صر اکنت نا من نترسه
# ~~جماعتی جوانمردان نیز با او به هم. این بگفت وجان بداد، رحمة الله
~~علیه.

PageV01P813

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0873.jpg)

# ذکر شیخ ابراهیم شیبانی
# آن سلطان اهل تصوف، آن برهان بی تکلف، آن امام زمانه، آن همام
# ~~یگانه، آن خلیل ملکوت روحانی ، آن قطب وقت : شیخ ابراهیم شیبانی رحمة
# ~~الله علیه ms668 رحمة واسعة؛ پیری به حق وشیخی مطلق بود، و مشار آلیه ومحمود
# ~~اوصاف، ومقبول طوایف، ودرمجاهده وریاضت شأنی عظیم داشت، ودر
# ~~ورع و تقوی آیتی بود. چنانکه عبدالله منازل گفت : ابراهیم حجت خدای است
# ~~بر فقرا و بر اهل آداب و معاملات، و گردن شکن مدعیان است رفیع قدر و
~~عالی
# ~~همت بود، وجدی به کمال داشت، ومراقبت بر دوام، وهمه وقتی محفوظ.
# ~~چنانکه گفت : چهل سال خدمت بو عبد الله مغربی کردم. در این چهل سال از
# ~~مأکولات خلق هیچ نخوردم، و در این چهل سال مویم نبالید و ناخنم دراز
~~نشد و
# ~~خرقه ام شوخگن نگشت؛ و در این چهل سال در زیر هیچ سقف نخفتم مگردر
# ~~زیر سقف بیت المعمور.
# و گفت : هشتاد سال است که به شهوت خویش هیچ چیز نخورده ام.
# و گفت : به شام مرا کاسه ای عدس آوردند، بخوردم؛ و به بازار شدم.
# ~~ناگاه به جای در نگریستم، خمهای خمر دیدم. گفتند: چه می نگری، خمهای
# ~~5 است. گفتم : اکنون لازم شد بر من حسبت کردن. در ایستادم وخمهای
### | 81 PageV01P814
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0874.jpg)

# ~~ذ کر شیخ ابراهیم شیبا
# ~~می ریختم، و مرد تن زده پنداشت که من کس سلطانم. چون مرا باز شناخت به
# ~~نزدیک طولون برد تا دویست چوبم بزدند و به زندانم بازداشتند، مدتی دراز
# ~~بایستادم. عبدالله مغربی [را گذرا] آنجا افتاد. شفاعت کرد. پس چون مرا
~~رها
# ~~کردند چشمش بر من افتاد. گفت : تورا چه افتاد؟ گفتم : سیر خوردن عدس
# ~~نود، و دویست چوب خوردن. گفت : ارزان جستی.
# و گفت: شصت سال بود تا نفسم لقمهای گوشت بریان آرزو می کرد و
# ~~نمی دادمش. یک روز ضعفی عظیم غالب شد و کاردش به استخوان رسید و
# ~~بوی گوشت پدید آمد. نفسم فریاد گرفت و بسی زاری کرد که برخیز و از این
# ~~گوشت از برای خدای، اگر وقت آمده است، لقمه ای بخواه. برخاستم. براثر
# ~~بوی گوشت برفتم و آن بوی ms669 اززندان همی آمد. چون در رفتم یکی را دیدم که
# ~~داغش می کردند و او فریاد می کرد، و بوی گوشت بریان برخاسته. نفس را
# ~~گفتم: هلا! بتان. گوشت بریان. نفسم بترسید وتن زد و به سلامت ماندن
# ~~قانع شد.
# نقل است که گفت: هرگاه که به مکه رفتمی ، نخست روضهآ بیغامبر را
# ~~علیه السلام، زیارت کردمی. پس به مکه باز آمدمی آنگه به مدینه شدمی،
~~دیگر
# ~~بار زیارت روضه بکردمی و گفتمی : التلام علیک یا رسول الله! از روضه
~~آواز
# ~~آمدی که وعلیک السلام، ای پسر شیبان.
# و گفت: در گرمابه شدم، وآبی بود، فرا گذاشتم. جوانی چون ماه از
# ~~گوشهآ گرمابه آواز داد: تا چند آب: بر ظاهر پیمایی ؟ یک راه آب به باطن
~~فرو
# ~~گذار. گفتم : تو ملکی یا جنی یا انسی بدین زیبایی ؟ گفت: هیچ کدام. من
~~آن
# ~~نقطهام زیر «اب» ی بسم الله. گفتم : این همه مملکت تواست؟ گفت : یا
# ~~ابراهیم از پندار خود بیرون آیی تا مملکت بینی.
# و از کلمات اواست که گفت: علم فنا و بقا بر اخلاص وحدانیت گردد و
~~PageV01P815
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0875.jpg)

# ~~اورد
# ~~و گفت: هرکه خواهد که از گون آزاد آید، گوعبادت خدای تعالی به
# ~~اخلاص کن، که هرکه در عبودیت به اخلاص بود از ما سوی الله آزاد گردد.
# ~~و گفت: هرکه سخن گوید در اخلاص و نفس را مطالبه نکند بدانکه حق
# ~~تعالی او را مبتلا گرداند که پردهآ او دریده شود در پیش اقران.
# ~~و گفت: هرکه ترک کند خدمت مشایخ، مبتلا شود به دعاوی کاذبه، و
# ~~فضیحت گردد بدان دعویها.
# ~~و گفت: هرکه خواهد که معطل گردد و عمل او باطل شود گودست در
# ~~رخصت زن.
# ~~و گفت : سفله آن بود که در خدای عاصی شود.
# ~~و گفت : سفله آن است که از خدای نترسد.
# ~~و گفت : سفله آن است که منت نهد به عطای خویش بر عطای ستاننده.
# ~~و گفت : شرف درتواضع است و عز ms670 در تقوی و آزادی در قناعت.
# ~~و گفت: چون خوف در دل قرار گیرد موضع شهوات بسوزاند در وی، و
# ~~رغبت دنیا از وی بر آید.
# ~~و گفت: توکل سری است میان بنده و خداوند. واجب آن بود که به سر
# ~~وی مطلع نگردد جز خدای.
# ~~و گفت: از خدای تعالی مؤمنان را در دنیا بدآنچه ایشان را در آخرت
# ~~خواهد بود دو چیز است. عوضش ایشان را از بهشت در مسجد نشستن است، و
# ~~عوض ایشان از دیدارحق مطالعهآ جمال برادران کردن.
# ~~و گفت : گفتند ما را چرا دعایی نمی کنی؟ گفت : من مخالفت آلوفت سوء
# ~~آلادب.
# ~~و کسی از او وصیتی خواست. گفت : خدای را یاد می دار و فراموش
# ~~مکن، و اگر این نتوانی مرگ را یاد می دار. رحمة الله علیه.

PageV01P816

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0876.jpg)

# ~~7
# ذکرابوبکر صیدلانی رحمة الله علیه
# آن فلک عبادت، آن خورشید سعادت، آن چشمهآ رضا، آن نقطهآ وفا، آن
# ~~شیخ ربانی ؛ شیخ ابو بکر صیدلانی رحمة الله علیه؛ ازجملهآ مشایخ واعلای
# ~~ایشان بود، وصاحب جمال؛ بر صفتی که درعهد خویش همتا نداشت.
# ~~درحالت، و در معاملت، و در ورع وتقوی و مشاهدت یگانه ، واز فارس بود، و
# ~~در نیشابور وفات کرد. و شبلی او را بزرگ داشتی - عظیم - و سخن او است
~~که
# ~~گفت : در جملهآ دنیا یک حکمت است و هریک را از آن حکمت نصیب بر قدر
# ~~کشف اواست.
# و گفت: صحبت کنید با خدای عز و جل و اگرنتوانید با آنکس صحبت
# ~~کنید که با خدا صحبت کند، تا به برکت صحبت او شما را به خدای رساند؛ و
# ~~در دو جهان رستگاری باشد.
# و گفت : هرکه مصاحبت کند باعلم او را چاره نبود از مشاهدهآ امر و نهی.
# و گفت : علم تو را بریده کند ازجهل. پس جهد در آن کن تا تورا بریده
# ~~نگرداند از خدای تعالی .
# و گفت : وصل بی فصل است که چون فصل آمد وصل ms671 نماند.
# و گفت : هرکه صدق نگاه بدارد میان خویش و خدای صدق او را مشغول
### | 819 PageV01P817
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0877.jpg)

# ~~گرداند، از آنکه او را فراغت خلق بود.
# و گفت: راه به عدد خلق است. پس گفت: طریق خدای را است و بدو
# ~~طریق نیست.
# گفت: مجالست خدا بسیار کن، و با خلق اندک.
# و گفت: بهترین خلق آن قوم اند که خیر در غیر نبینند، و دانند که راه به
# ~~خدای بسیار است به جزازآن راه که خاص این کساست و اما چنان باید که
# ~~تقصیر نفس را داند در آنچه او در آن است.
# و گفت: چنان باید که حرکات و سکنات مرد خدای را بود یا به ضرورتی
# ~~بود که در آن مضطر بود و هر حرکت و سکون که غیر این بود که گفتیم آن
~~هیچ
# ~~نبود.
# و گفت: عاقل آن است که سخن بر قدر حاجت گوید و هرچه افزون
# ~~است دست از آن بدارد.
# و گفت: هرکه راخاموشی وطر نیست او در فضول است و اگرچه ساکن
# ~~است.
# و گفت: علامت مرید آن است که او را از غیر جنس خویش نفرت بود و
# ~~طلب جنس کند.
# و گفت: زندگانی نیست مگر در مرگ نفس و حیات دل در مرگ نفس
# ~~است.
# و گفت: ممکن نیست از نفس برون آمدن هم به نفس ولیکن امکان از
# ~~نفس برون آمدن به خدای است و آن راست نشود مگر به درستی ارادت به خدا.
# و گفت : نعمت عظیمتر از نفس برون آمدن است زیرا که عظیمترین
# ~~حجابی میان تو و خدای نفس است. پس حقیقت نیست مگر مرگ نفس.
# و گفت : مرگ بابی است از ابواب آخرت و هیچ بنده بخدا نتواند رسید
# ~~لمگر بدآن درگاه در شود.

PageV01P818

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0878.jpg)

# وگفت: من چه کنم و جملهآ خلق دشمن من.
# و گفت: بر توباد که مغرور نشوی به مکر و شاید که بود.
# کسی گفت : مرا وصیتی بکن. گفت ms672 : همت، همت! که همت مقدم
# ~~همه اشیاء است ومدار جملهآ اشیاء بر اوست و رجوع جمله اشیاء به اوست.
# چون شیخ وفات کرد اصحاب گفتند لوح سرخاک او راست کردیم و نام
# ~~و بر آنجا نبشتیم. هر باریکی بیامدی و خراب کردی و ناپدید شدی و لوح
# ~~ببردی، و از آن هیچ کس دیگر خراب نکردی. از استاد بوعلی دقاق پرسیدم سر
# ~~این. گفت : آن پیر در دنیا خود را پنهانی اختیار کرده بود، تومی خواهی
~~که
# ~~آشکارا کنی . حق تعالی نهان می کند. والله اعلم بالصواب.

PageV01P819

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0879.jpg)

# 81
# ذکر شیخ ابوحمزه بغدادی رحمة الله علیه
# آن سالک طریق تجرید، آن سایر سبیل توحید، آن ساکن حظیرهآ قدس،
# ~~آن خازن ذخیرهآ انس، آن نقطهآ دایرهآ آزادی وتد عالم : ابو حمزهآ
~~بغدادی رحمة الله
# ~~علیه؛ از طایفهآ کبار بود و از اجلهآ ابرار و در کلام حظی تمام داشت و
~~در علم
# ~~تفسیر وروایات حدیث به کمال؛ و پیر او را حارث محاسبی بود، وصحبت سری
# ~~یافته بود، وبا نوری و خیر نساج قرین بود، وبسی مشایخ بزرگ را دیده
~~بود. واز
# ~~آن قوم بود که خلیفه ایشان را بگرفت تا بکشد. پس نوری در پیش رفت تا
~~خدای
# ~~تعالی همه را خلاص داد و در مسجد رصافیهآ بغداد وعظ گفتی ؛ وامام احمد
~~را
# ~~چون در مسئله اشکالی افتادی با او رجوع کردی و گفتی در فلان مسئله چه
# ~~گویی؟ زبانی شافی داشت و بیانی صافی.
# روزی نزدیک حارث محاسبی درآمد. وی را یافت. جامه های لطیف
# ~~پوشیده و بنشسته، و حارث مرغی سیاه داشت که بانگ کردی. در آن ساعت
# ~~بانگی بکرد. بو حمزه نعره ای بزد و گفت: لبیک یا سیدی!
# حارث برخاست و کاردی بگرفت و گفت: اضرب فیه. و قصد کشتن وی
# ~~کرد. مریدان در پای شیخ افتادند تا وی را از او جدا کنند. بوحمزه را
~~گفت:
# ~~أسلم یا قظرود.
### | 822 PageV01P820
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0880.jpg)

# گفتند : ایها ms673 الشیخ ! ما جمله او را از خاص اولیاء وموخدان دانیم شیخ را
# ~~ین تردد با اواز کجا افتاد؟
# حارث گفت: مرا با وی تردد نیست و در وی جز نیکویی نمی بینم و باطن
# ~~و را به جز مستغرق توحید نمی بینم. اما چرا وی را چیزی باید گفت که به
~~افعال
# ~~حلولیان ماند یا از مقالت ایشان در معاملت وی نشان بود؟ مرغی که عقل
~~ندارد
# ~~و بر مجاری عادت خود بانگی می کند چرا او را از حق سماع افتاد و حق جل
~~و
# ~~علا متجزی نه ؟ و دوستان او را جزبا کلام او آرام نه؟ و جزبا نام او
~~وقت و
# ~~حال خوش نه ؟ ووی را به چیزها حلول و نزول نه؟ واتحاد و امتزاج بر قدیم
~~روا
# ~~ه؟
# و حمزه گفت: اگرچه در میان این همه راحت و لباسهای فاخر نشستهای
# ~~و مرغی به تمکن صفوت غرق شده چرا احوال اهل اردات بر تو پوشیده است؟
# حارث گفت : توبه کن [از] اینچه گفتی و اگرنه خونت بریزم درحالت.
# گفت : ایها الشیخ! هرچند من در اصل درست بودم اما چون فعلم ماننده
# ~~بود به فعل قومی گمراه توبه کردم، و ازاین جنس سخن او بسیار است تا
~~بجایی
# ~~که وقتی می گفت رب العزه را دیدم جهرا مرا گفت : یابا حمزه لا تتبع
~~الوسواس
# ~~ودق بلآء الناس. خدای را آشکارا دیدم مرا گفت یابا حمزه متابعت وسواس
~~مکن
# ~~و بلای خلق بچش. و چون این سخن از او بشنودند او را رنج بسیار نمودند.
~~به
# ~~سبب این سخن بلای بسیار کشید. اگر کسی گوید خدای را در آشکاری به
# ~~حس چون توان دید در بیداری؟ گوییم بی چگونه توان دید چون بصراو صفت
# ~~بصر کسی گردد به بیداری تواند دید. چنانکه در خواب رواست دیدن. اگر
# ~~گویند موسی علیه التلام ندید این چگونه باشد ؟ گوبیم چنانکه کلام خاص
# ~~به موسی رؤیت خاص به محمد بود صلی الله ms674 علیه وسلم. آن PageV01P821
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0881.jpg)

# ~~السلام شنودند و بی او هرگزنشنیدندی. همچنین اگر کسی ازامت محمد صلی
# ~~الله علیه وسلم رؤیتی بود نه ازاو بود. آن بنور جان محمد بود علیه
~~السلام، نه
# ~~آنکه هرگزصد ولی به گرد نبی رسد. لیک اگر محمد علیه السلام ولی را
# ~~برگزیند تا به نور او چیزی ببیند دلیل آن نکند که آن کس از نبی زیادت
~~بود
# ~~اما نبی را دست آن بود که از آنچه او می خورد لقمه ای امت را دهد.
~~چنانکه
# ~~موسی علیه السلام قوم خود را کلام حق بشنوانید، وچنانکه محمد علیه
~~السلام
# ~~گفت سلام علینا وعلی عباد الله الصالحین. چون سلام خاص محمد بود. اگر
~~یکی
# ~~از امت را به سبب او آن دست دهد عجب نبود، و از جهت این سربود که موسی
# ~~علیه السلام گفت: خداوندا! مرا از امت محمد گردان و دیگر جواب آن است
# ~~که دیدی که موسی علیه السلام می خواسته است درحق خود می خواسته است،
# ~~و آن چنان در هجده هزار عالم نگنجد. پس دید بوحمزه بر قدر او بوده باشد
# ~~چنانکه مرید بوتراب نخشبی که حق را می دید و با این همه طاقت دیدار
~~بایزید
# ~~نیاورد که چون حق بر قدر بایزید متجلی گشت، مرید طاقت آن نداشت تا فرو
# ~~شد و چنانکه صدیق را یکبار متجلی می شود و جمله خلق را یک بار، پس
# ~~تفاوت در دیدار آمد. لاجرم چون دید موسی علیه السلام در عالم نتوانست
~~کشید
# ~~ندید. اگر در دید تفاوب نبودی فردا اهل بهشت نور دوال نعلین بلال را
~~سجده
# ~~نکردندی. و بوحمزه را بسی سخن است در طریق تجرید که مجردترین اهل
# ~~روزگار او بود.
# و گفت : دوستی فقرا سخت است و صبر نتوان کرد بر دوستی فقر، مگر
# ~~صدیقی.
# و گفت: هرکه طریق به حق داند سلوک آن طریق بر او سهل بود و طریق
# ~~دانستن آن بود که حق تعالی ms675 او را تعلیم داده بود بی واسطه، و هرکه طریق
~~به
# ~~استدلال داند یکبار خطا کند و یکبار صواب افتد.
# و گفت: هرکه را سه چیز روزی کردند از همه آفتها برست. شکمی PageV01P822
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0882.jpg)

# ~~خالی، با دلی قانع؛ ودرویشی دایم.
# و گفت: چون نفس تو از تو سلامت یافت حق وی بگذارد و چون خلق از
# ~~تو سلامت یافت حقهای ایشان بگذاردی.
# و گفت: علامت صوفی صادق آن است که بعد از عز خوار شود، و بعد از
# ~~توانگری درویش شود، و بعد از پیدایی نهان گردد؛ و علامت صوفی کاذب آن
# ~~است که برعکس این بود.
# و گفت: هرگاه که فاقه در رسیدی به من با خود گفتمی از که این فاقه به
# ~~تو آمده است ؟ پس اندیشه کردمی کسی را بدآن فاقه اولیتر از خود ندیدمی
~~، به
# ~~خوشی قبول کردمی وبا آن می ساختمی.
# گفت : روزی در کوه لکام بودم، به سه کس رسیدم که دو پلاس پوشیده
# ~~داشتند ویکی پراهنی پوشیده از نقره. چون مرا بدیدند گفتند: غریبی ؟
~~گفتم:
# ~~هر که را مأویگاه او خدای بود هرگز در غربت نبود.
# چون این سخن از من بشنودند با من انس گرفتند: پس یکی گفت : او را
# ~~سویق دهید.
# گفتم : من سویق نخورم تا با شکر و قند نباشد.
# درحال سویقم دادند - به شکر و قند- چنانکه خواستم پس از صاحب
# ~~قمیص پرسیدم : این پیراهن از نقره چیست ؟ گفت: شکایت کردم با خدای
# ~~تعالی از شپشی که دمار از من برآورده بود تا مرا این پیراهن در پوشید.
# نقل است که او سخنی خوش گفتی. روزی هاتفی آواز داد: بسی سخنی
# ~~نیکو گفتی. اکنون اگر خاموش باشی نیکوتر. چنین گویند که دیگر سخن
# ~~نگفت تا وقت مردن و خود پس از آن به هفتهای بیش نکشید که فرمان یافت. و
# ~~باز بعضی چنین نقل کنند که روز آدینه سخن می گفت در مجلس. چیزی بدو
# ~~درآمد، از کرسی در ms676 افتاد وجان تسلیم کرد. رحمة الله علیه.

PageV01P823

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0883.jpg)

# 7
# ذکر شیخ ابوعمرونجید رحمة الله علیه
# آن عامل جد وجهد، آن کامل نذر و عهد، آن فرد فردانیت، آن مرد
# ~~وحدانیت، آن مطلق عالم قید: شیخ ابو عمرونجید رحمة الله علیه، از کبار
# ~~مشایخ وقت بود و از بزرگان اصحاب تصوف و در ورع و معرفت و ریاضت و
# ~~کرامت شأنی عظیم داشت، و از نشابور بود، وجنید را دیده و آخر کسی از
# ~~شاگردان بوعثمان که وفات کرد او بود، و او را نظری دقیق است. چنانک نقل
# ~~کردهاند که شیخ ابو القاسم نصر آبادی با او به هم در سماع بود، بوعمرو
~~گفت:
# ~~این سماع چرا می شنوی؟ گفت: سماع شنویم بهتر از آنکه بنشینیم و غیبت
# ~~کنیم و شنویم. بوعمرو گفت: اگر در سماع یک حرکت کردهاید که توانی که
# ~~نکنی صد ساله غیبت از آن به.
# نقل است که چهل سال بود تا عهد کرده بود از خدا جز رضای او نخواهد.
# ~~دختری داشت که در حکم عبدالرحمن سلمی بود. وقتی این دختر را عارضهآ
# ~~اسهال پدید آمد جملهآ اطبا در علاج او فروماندند. شبی عبدالرحمن پوشیده
~~را
# ~~گفت: داروی این پدرت دارد. گفت: چگونه؟ گفت: چنانکه اگر گناهی
# ~~بکند حق تعالی این سهل گرداند. دختر گفت : این از همه عجبتر است. گفت:
# ~~پدرت عهد کرده است چهل سال باز که از حق تعالی جزرضای حق نخواهد.
### | 827 PageV01P824
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0884.jpg)

# ~~اگر عهد بشکند و دعا کند حق تعالی شفا دهد.
# بوشیده نیم شبی در محفه نشست و نزدیک پدر آمد. گفت : ای فرزند!
# ~~بیست سال است تا ازاینجا رفتهای، هیچ نیامدی. اکنون بدین نیم شب چرا
# ~~مدی؟
# پوشیده گفت : پدری دارم چون تو، و شوهری چون عبدالرحمن - امام وقت- و
# ~~زندگانی دوست می دارم، تا اوراد عبدالرحمن و غمخوارگی دین خدا از تو
# ~~می شنوم، و من نیز در میانه خدای را یاد می کنم. اکنون آمدهام ms677 تا عهد
~~بشکنی و
# ~~دعایی بگویی تا حق تعالی حال مرا شفا دهد.
# بوعمرو گفت: نقض عهد روا نیست و تواگر امروز نمیری فردا بمیری و
# ~~مردنی مرده به. بروای جان بدر و مرا در گناه مینداز، اگر من به جهت تو
~~عهد
# ~~بشکنم توبد فرزندی باشی.
# دختر گفت: یکدیگر را وداع کنیم که مرا یه دل چنین می آید که مگر
# ~~اجل من نزدیک است ازاین علت نرهم.
# گفت : بیایم بر جنازهآ تو نماز کنم.
# دختر وداع کرد و برفت تا به سرای خود رسید. علت به صحت بدل گشته
# ~~بود. تا بعد از وفات پدر به چهل سال دیگر بزیست.
# و او را کلماتی عالی است، از او می آید که گفت : صافی نشود قدم
# ~~هیچ کس در عبودیه تا آنگاه که همه کارهای خویش جزریا نبیند و همه
# ~~حالهای خویش جز دعوی نداند.
# و گفت : حالی که نه نتیجهآ علم باشد، اگرچه عظیم و با خطر بود ضرر آن
# ~~از منفعت آن بر خداوندش زیادت بود.
# ~~گردانند.

PageV01P825

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0885.jpg)

# ~~چشم خویش گرامی بود آسان باشد بر او گناه او.
# ~~و گفت: هرکه دیدار او تورا مهذب نگرداند به یقین دان که او مهذب
# ~~نیست وادب نیافته.
# ~~و گفت: بیشتر دعویها که تولد کند در انتها از فساد ابتدا بود که هرکه
~~را
# ~~به ابتدا اساسی درست بوده باشد انتها هم درست آید.
# ~~و گفت : هرکه قادر بود در بیش خلق به ترک گفتن جای آسانتر باشد بر او
# ~~ترک گفتن دنیا و روی از اهل دنیا بگردانیدن.
# ~~و گفت : هرکه راست باستاد بدو هیچ کس کژننگریست، و هرکه کز شود
# ~~بدو هیچ کس راست نشود.
# ~~و گفت: هرکه را فکرتی صحیح بود نطق او از صدق بود و عمل او از
# ~~اخلاص.
# ~~و گفت : هرکه خواهد که بشناسد که چند است قدر معرفت او به نزدیک
# ~~خدای گو بنگرتا چند است، قدر هیبت حق در وقت خدمت ms678 به نزدیک او؟
# ~~و گفت: انس گرفتن به غیر الله وحشت است.
# ~~و گفت : فروترین درجهآ توکل حسن ظن است به خدا.
# ~~و گفت : تصوف صبر کردن است درتحت امر و نهی . والله آعلم ، رحمة
# ~~الله علیه.

PageV01P826

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0886.jpg)

# 1
# ذکر شیخ ابوالحسن الصایغ رحمة الله علیه.
# آن مشرف خواطر و اسرار، آن مقبل اکابر وابرابر، آن سفینهآ بحرعشق، آن
# ~~سکینهآ کوه صدق، آن از کون فارغ شیخ ابوالحسن الصایغ، رحمة الله علیه؛
~~در
# ~~مصر مقیم بود و از بزرگان اهل تصوف ویگانهآ وقت بود، و بوعثمان مغربی
~~گفتی
# ~~هیچ کس را نورانی تر از بویعقوب نهرجوری ندیدم، و بزرگ همت تر از
~~ابوالحسن
# ~~الصایغ.
# ممشاد دینوری گفت: در بادیه ابوالحسن الصایغ را دیدم نمازمی کرد، و
# ~~آن کرکس بر سر او سایه می داشت.
# ابوالحسن را پرسیدند از دلیل کردن شاهد بر غایب. گفت : استدلال
# ~~چگونه توان کرد از صفات کسی که او را مثل باشد بر آنکه او را مثل
~~نباشد؟
# و از او پرسیدند از معرفت. گفت : منت دیدن است در کل احوال و عجز
# ~~گزاردن شکر نعمتها به جملهآ وجود و بیزاری است از پناه گرفتن و قوت
~~یافتن از
# ~~همه چیزها.
# و از او پرسیدند که صفت مرید چیست؟ گفت: آن است که حق تعالی
# ~~فرموده است ضاقت علیهم الازض بما رححبت وضاقت علیهم انفسهم. یعنی زمین
# ~~با بسط و فراخنایی خود تنگ است بر مریدان وتن ایشان بر ایشان تنگ گشته
### | 825 PageV01P827
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0887.jpg)

# ~~است. گرد جهانی می طلبند بیرون هر دو عالم.
# و گفت: اهل محبت بر آتش شوق که به محبوب دارند تنعم می کنند،
# ~~بیشتر و خوشتر از تنعم اهل بهشت.
# و گفت : دوست داشتن توخویش را هلاک کردن است خویش را.
# و گفت : احوال خود بدو نمی بود. چون باستاد حدیث نفس شد و ساختن
# ~~طمع گشت. و این سخن پسندیده است که هرچه نفس را در آن مدخل پدید ms679 آید
# ~~آن کدورت منی تصفیهآ آن را تباه کند.
# و گفت: تمنا و امل از فساد طبع است، رحمة الله علیه.

PageV01P828

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0888.jpg)

# - کر شیح اجوبکر واسطی رحمة الله علیه
# آن معظم مسند و آیت، آن موخد مقصد عنایت، آن خضر کنز حقایق، آن
# ~~بحر رموز دقایق، آن ورای صفت قابضی و باسطی ، قطب جهان: ابوبکر واسطی
# ~~رحمة الله علیه، کاملترین مشایخ عهد بود وشیخ الشیوخ عهد ووقت
~~وعالیترین
# ~~اصحاب و بزرگ همت تر از او کس نشان نداد در حقایق و معارف. هیچ کس
# ~~قدم از پیش او ننهاد، و در توحید و تجرید و تفویض بر همه سابق بود. و
~~از
# ~~قدمای اصحاب جنید. و گویند از فرغانه بود و به واسطه نشستی و به همهآ
~~انواع
# ~~محمود بود و بر همهآ دلها مقبول و تا صاحب نفسی نبود به عداوت او بیرون
~~نیامد.
# ~~عبارتی غامض داشت و اشاراتی مشکل و معانی بدیع و عجیب و کلماتی بلند تا
# ~~هر کسی را مجال نبودی گرد آن گشتن. و در فنون علوم به کمال بود و ریاضت
# ~~و مجاهدت که او کشید در وسع کس نیاید و توجهی که به خدا داشت در جمله
# ~~امور کس را آن نبود و سخن توحید از او زیباتر کس بیان نکرد.
# نقل است که از هفتاد شهرش بیرون کردند که در هر شهری که آمدی
# ~~زودش بدر کردندی. چون به باورد آمد آنجا قرار کرد و مردم به باورد بر
~~او جمع
# ~~آمدند، اما کلمات او را فهم نکردند تا حادثآه ای افتاد که از آنجا برفت
~~به مروو
# ~~مردم مرو را طبع او قبول کرد. پس عمر آنجا بسر برد.
### | 83 PageV01P829
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0889.jpg)

# نقل است که یک روز به اصحاب می گفت هرگزتا ابو بکر بالغ شده
# ~~است روز بر وی گواهی نتوان دادن به خوردن و شب به خفتن.
# و هم او می گوید: در باغی حاضر آمدیم به مهمی ms680 دینی. مرغکی بر سر
# ~~من همی پرید. بر طریق غفلت از راه عبث او را بگرفتم و در دست می داشتم.
# ~~مرغکی دیگر بیامد و بالای سر من بانگ می کرد. صورت بستم که مگر مادرش
# ~~است یا جفت. پشیمان شدم و او را از دست خود رها کردم. اتفاق را او خود
# ~~مرده بود. به غایت دلتنگ گشتم و بیماری آغاز کرد. مدت یک سال در آن
# ~~بیماری بماندم. یک شب مصطفی را علیه السلام به خواب دیدم. گفتم : یا
# ~~رسول الله! یک سال است تا نماز ازقیام به قعود آوردهام و ضعیف گشته و
# ~~بیماری اثری عظیم کرده است. گفت: سبب آن است که شکت عضفور منک
# ~~فی الحضرة. بنجشکی1 از تو شکایت کرد. عذر خواستن فایده نمی دارد. بعد
~~از
# ~~آن گربه ای در خانهآ ما بچه آورده بود و من در آن میان - بیماری- تکیهآ
~~زده بودم و
# ~~تفکری می کردم. ماری دیدم که بیامد و بچهآ این گربه در دهان گرفت. من
# ~~عصای خود بر سر مارانداختم. بچهآ گربه را ازدهان بینداخت تا مادرش
~~بیامد و
# ~~بچهآ خویش برگرفت. من در آن ساعت بهتر شدم و روی به صحت نهادم و نماز
# ~~به قیام باز بردم. آن شب مصطفی را علیه السلام به خواب دیدم. گفتم : یا
~~رسول
# ~~الله! امروزتمام به حال صحت باز آمدم. گفت: سبب آن بود که شکرت منک
# ~~هرة فی الحضرة. گربه ای در حضرت از تو شکر گفت.
# نقل است که روزی به اصحاب در خانه نشسته بود و در آن خانه روزنی
# ~~بود. نا گاه آفتاب درآن روزن افتاد. هزار ذره به هم بر آمده بود. شیخ
~~گفت: شما
# ~~را این حرکات ذره ها تشویش می آرد. اصحاب گفتند: نه. شیخ گفت : مرد
# ~~موخد آن است که اگر کونین وعالمین وباقی هرچه هست اگر همچنین در
~~PageV01P830
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0890.jpg)

# ~~حرکت آید که این ذره ها یک ذره درون موحد را تفرقه ms681 پدید نیاید اگر موحد
~~است.
# و گفت : الذاکرون لذ گره أکثر غفلهآ من الناسی لذکره. یاد کنندگان یاد او
~~را
# ~~غفلت زیادت بود از فراموش کنندهآ ذکر او، از آنکه چون او را یاد دارد
~~اگر
# ~~ذکرش فراموش کند زیان ندارد. زیان آن دارد که ذکرش یاد کند و او را
# ~~فراموش کند که ذکر غیر مذکور باشد. پس اعراض از مذکور با پنداشت ذکر به
# ~~غفلت نزدیکتر بود از اعراض بی پنداشت، وناسی را درنسیان وغیبت را مذکور
# ~~پنداشت، حضور نیست. پس پنداشت حضور بی حضور به غفلت نزدیکتر از غیبت
# ~~بی پنداشت از آنکه هلاک طلآب حق سزاوار در پنداشت ایشان است. آنجا که
# ~~پنداشت بیشتر معنی کمتر و آنجا که معنی بیشتر پنداشت کمتر و حقیقت
# ~~پنداشت ایشان به همت عقل باشد، وعقل از همت حاصل آید، وهمت را به
# ~~این همت هیچ مقاربت نباشد، واصل ذکریا در غیبت یا در حضور چون غائب
# ~~از خود غائب بود، وبه حق حاضر آن ذکر بود که آن مشاهده باشد، و چون از
# ~~حق غیبت بود و به خود حضور آن نه ذکر بود که غیبت بود و غیبت از غفلت
~~بود.
# نقل است که روزی به بیمارستانی شد. دیوانه ای را دید که های هویی
# ~~می کرد و نعره همی زد. گفت: آخر چنین بندی گران بر پای تو نهادهاند چه
# ~~جای نشاط است؟ گفت : ای غافل! بند برپای من است نه بر دل.
# نقل است که روزی به گورستان جهودان می رفت و می گفت : این
# ~~قومی اند همه معذور وایشان را عذر هست.
# مردمان این سخن بشنیدند. او را بگرفتند و می کشیدند تا به سرای قاضی.
# ~~قاضی بانگ بر او زد که : این چه سخن است که تو گفته ای که جهودان
# ~~معذوراند؟
# شیخ گفت: از آنجا [که] قضای تواست معذورنیند اما از آنجا که قضای
# ~~اوست معذورند.

PageV01P831

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0891.jpg)

# ~~روی به مسجد نهاد و ms682 در راه بیفتاد و رویش مجروح گشت، تا لا بدش بیامد و
# ~~بازگشت و غسل کرد. این سخن با شیخ بگفت. شیخ گفت : شاد بدآن باش که
# ~~سخت فرا گیرند؛ اگرت فرو گذارند از تو فارغند.
# نقل است که شیخ وقتی به نیشابور آمد. اصحاب بوعثمان را گفت: شما
# ~~را به چه فرمایند؟ گفت: به طاعت دایم و تقصیر در وی دیدن. شیخ گفت :
~~این
# ~~گبرگی محضر است که شما را می فرمایند. چرا رغبت نفرمایند به دیدار
~~آفریننده
# ~~و دانندهآ آن؟
# نقل است که یکبار شیخ ابو سعید بوالخیر قصد زیارت مرو کرد. بفرمود تا
# ~~کلوخ برای استنجا در توبره نهادند. گفتند: شیخا! در مرو کلوخ همی
~~یابیم. سر
# ~~این چیست؟ شیخ گفت: شیخ ابوکر واسطی گفته است - و او سر موحدان وقت
# ~~خویش بوده است- که خاک مرو خاکی زنده است. روا ندارم که من به
# ~~خاکی استنجا کنم که زنده باشد و او را ملوث گردانم.
# و از کلمات اوست که : در راه حق خلق نیست و در راه خلق حق نیست.
# ~~هرکه روی در خود دارد قفای او در دین بود و هرکه روی در دین دارد قفای
~~او در
# ~~خود بود. هرکجا که تویی ننست حظ تست وخلاف راه است، و هرکجا که
# ~~نا کامی تست مجال دین آنجاست.
# و گفت: شرع توحید است و حق توحید شرع. توحید را گذربه دریای نبوت
# ~~است وحق توحید محیط است. راه شرع بر آلت است. چون سمع و بصر و اثبات
# ~~تو نسبت به شرک دارد و وحدانیت از شرک منزه است ایمان که رود در
~~کوکبهٔ‌
# ~~شرک رود. ایمان پاک است اما غذای او ظن شرک صورت نبندد و معرفت
# ~~همچنین و علم و حال و این خلق در دریای کینونیت غرق شدهاند و اسباب
# ~~دستگیر ایشان نه بواسطهآ انبیا از دریای خلقیت و بشریت بیرون گذرند و
~~در
# ~~دریای وحدانیت غریق شوند و مستهلک شوند، کس ms683 از ایشان نشان
# ~~ندهد. شرع توحید چون چراغ است و حق توحید چون آفتاب. چون آفتاب نقاب
~~PageV01P832
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0892.jpg)

# ~~از جمال جهان آرای خود برگیرد نور چراغ به عالم عدم شود. موجودی بود در
~~عدم،
# ~~و نور چراغ را با نور آفتاب هیچ ولایت نبود. شرع توحید نسخ پذیر است و
~~حق
# ~~توحید نسخ پذیر نیست. زبان به دل نسخ شود، چون مرد به دل رسد زبان گنگ
# ~~شود و دل به جان نسخ شود. آنگاه هرچه گوید من الله بود و این سخن در
~~عین
# ~~نیست، در صفت است. صفت بگردد اما عین نگردد. آفتاب برآب تابد آب را
# ~~گرم کند، صفت آب بگردد اما عین آب نگردد. حق تعالی در صفت بیگانگان
# ~~این گفت: أفوات غیر أخیاء. در صورت زندهاند و در صفت مرده. زندگی آن
~~بود
# ~~که ذات از حیات متمتع بود و ایشان زیان زدهآ حیات خوداند. و از مؤمنان
~~خبر
# ~~می دهد بل أخیاء عند ریهم مرد باید که جان بر سر راه نهد و بی جان به
~~راه فرو
# ~~شود. این طایفه ای از معدومان موجودند و بیگانگان موجودان معدوم اند.
~~هرکه به
# ~~خود زنده است مرده است و هرکه به حق زنده است نمیرد. مرگ نه مرگ کالبد
# ~~است وعدم نه عدم کالبد. آنجا که وجود است جان نامحرم است تا خود به
# ~~کالبد چه رسد.
# و گفت : شناخت توحید وجود هیچ کس می نپذیرد و کس را زهرهآ آن
# ~~نیست که قدم به صحرای وجود نهد. چنانکه مشایخ گفته اند : اثبات التوجید
# ~~إفساد فی التؤحید. وپیری می گوید: أکثرذنبی بمعرفتی ایاه. هرکه با وجود
~~او
# ~~خطبهآ وجود خود می خواند بر کفر خود سجل می کند، و هرکه با وحود خود
~~خطبهآ
# ~~وجود او می خواند بر شرک خود گواهی می دهد. هرکه با هستی او هست خود
# ~~طلبد کافر است، وهرکه با هستی خود هستی او طلب نا شناخته است. هرکه ms684
# ~~خود را دید او را ندید و هرکه او را دید خود را ندید، و از خودش یاد
~~نیاید جان از
# ~~شادی برید و در پردهآ عزت بماند حق تعالی او را از حضرت قدس به خلیفتی
~~PageV01P833
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0893.jpg)

# ~~کفر بود و اگر اشارت کند شرک بود و اگر گوید دانستم جهل بود و اگر گوید
# ~~شناختم فزونی بود، و اگر گوید نشناختم مخدول بود، و مطرود و عدمی بود
~~در
# ~~وجود ووجودی بود در عدم، نه موجود بود در حقیقت، نه معدوم. هم موجود بر
# ~~حقیقت، هم معدوم عبارت محرم راه توحید نیست و دانست در راه توحید
~~بیگانه
# ~~است و توهم و ظن این همه گرد حدث دارد. توحید در عالم قدس خویش پاک
# ~~است و منزه از گفت و شنود و عبارت و اشارت ودید وصورت وخیال و چنین و
# ~~چنان.
# این همه لوث بشریت دارد و شناخت توحید از لوث بشریت منزه است.
# ~~وحده لا شریک له. این اقتضا می کند برقی از شواهب الهیت بتابد، با
~~بشریت آن
# ~~کند که عصای موسی با سحرهآ فرعون کرد. وآلله غالب علی أفره. نور الهی
~~همهآ
# ~~چیزها را در کنف خود بدارد. گوید شما به صحرای وجود میآید که آتش غیرت
# ~~همه را بسوزد، ما خود روزی شما را به شما رسانیم.
# اسرار مشایخ روضهآ توحید است نه عین توحید. آنجا که ثنای ذکر کبریای
# ~~اوست وجود و عدم خلق همه دویکی است.
# آنجا که عزت است افتقار و انکسار خلق یکی است.
# آنجا که قدرت است آشکارااند و آنجا که توحید است به نفی خود، انکار
# ~~نتوان کرد، که در انکار خود انکار قدرت است، و خود را اثبات نتوانند
~~کرد، که
# ~~فساد توحید بود نه روی اثبات و نه روی نفی. هم مثبت و هم منفی قدرت
~~تورا
# ~~جلوه می کند. وحدانیت معزول می گرداند.
# و گفت: در همهآ آسمانها زبان تهلیل و تسبیح هست و ms685 لیکن دل بباید. دل
# ~~معنی است که جز در آدم و فرزندان او نیست و دل آن بود که راه شهوت و
~~نعمت
# ~~و بایست و اختیار بر تو ببندد و راه بر توباشد. زبان دل باید که به خود
~~دعوت
# ~~کند. نه زبان قول مرد باید که گنگ گویا بود، نه گویای گنگ. مرد آن است
# ~~که معبودی که در پیراهن وی است قهر کند و جهد در قهر کردن خویش کند،
~~PageV01P834
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0894.jpg)

# ~~نه در لعنت کردن شیطان. ابلیس می گوید- علیه لعنه- از چهرهآ ما آینه ای
# ~~ساختند و در پیش تو نهادند و از چهرهآ تو آینه ای ساختند و در پیش ما
~~داشتند. ما
# ~~در تو نگریم و بر خود می گرییم و تو در ما می نگری و بر خود می خندی.
~~باری
# ~~راه رفتن از او بیاموز که در راه باطل سر بیفگند و ملامت عالم از او در
~~پذیرفت و
# ~~در راه خود مرد آمد. تواز دل خود فتوی در خواه که اگر هر دو گون بر تو
~~لعنت
# ~~کنند به هزیمت خواهی شد. قدم در این راه منه. اگر این حدیث به ملامت هر
# ~~دو سرای نیرزد این شربت نوش مکن. اگر در دو عالم به کاه برگی به چشم
# ~~حقارت بیرون نگری کلید عهد باز فرستاده باشی تا هر مویی که بر سر وتن
# ~~تواست از او تبرا نکنی ، واو به انکار توبیرون نیاید، تولای تو به حضرت
~~درست
# ~~نیاید. چیزی مطلب که آن چیز در طلب تواست؛ یعنی بهشت. و از چیزی
# ~~هزیمت مشو که آن هزیمت از توشود؛ یعنی دوزخ. و تواز او او را خواه چون
~~او
# ~~تورا باشد همه چیزها پیش توباشد، کمربسته.
# و گفت : هر جزوی از اجزای توباید که در حق جزوی دیگر محوباشد که
# ~~دویی در راه دین شرک است، تا نه زبان داند که دیده چه دید؛ و نه
~~نیزدیده
# ~~زبان را داند تا ms686 راز خود بگوید تا هرچه نسبت به تودارد در شواهد الهیت
~~محو
# ~~شود و حدیث محو و فقر می گویند اینت ظلمی عظیم دیگر را نفی می کنند و
# ~~خود را اثبات. نشان آنکه مرد را به صحرای حقیقت آورده یاشند آن است که
# ~~پوششها از پیشب دیدهآ او برداشته باشند که او ورای همه چیزها باشد، نه
~~چیزی
# ~~ورای او.
# و گفت: گویندهآ بر حقیقت آن بود که گفت او پرسد در او و او را سخن
# ~~نماند و از آن سخن گفتن خود آزاد بود و سخن که روی در حضرت ذارد آن بود
# ~~که مستمع را ملالت نگیرد و مخالف و موافق را میزبانی کند و گوینده را
~~مدد
# ~~زیادت شود و هر سخنی که مستمع را مفلس نکند و هر دو عالم را از دست وی
# ~~بیرون ود ای س به فوی نفس می گوید، نفسش به زبان معرفت این سخن
~~PageV01P835
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0895.jpg)

# ~~بیرون می دهد تا او در غرور خود بود و خلق در غرور وی، چنانکه حق عز و
~~علا
# ~~می فرماید ظلمات بعضها فوق بغض. هرکه سخن گوینده به حق نشنود چشمهآ
# ~~زندگانی در سینهآ وی خشک شود، چنانکه هرگز از آن چشم حکمت نزاید. هرکه
# ~~از خانهآ خود بیرون آید و راه با خانهآ خود بازنداند آن کس را سخن گفتن
~~در
# ~~طریقت مسلم نیست. درویش به نور دل باید که رود و به روزگار ما به عصا
# ~~می روند زیرا که نابینااند. هرکه داند که چه می گوید و از کجا می گوید
~~او را
# ~~سخن مسلم نیست ، چنانکه زنان را حیض است مریدان را در راه ارادت حیض
# ~~است. حیض راه مریدان از گفت افتد و کس بود که در آن بماند و هرگز پاک
# ~~نشود و کس بود که او را حیض نباشد. همه ایامش طهر باشد. اما هیچ چیز را
~~از
# ~~آن منقبت نیست که سخن را، و ms687 سخن صفتی است از صفات ذات. همهآ انبیاء
# ~~متکلم بودهاند، لیکن ما را سخن با آن کس است که دعوی می کند که او را
# ~~زبان غیب است. مرد باید که گویندهآ خاموش بود و خاموش گویا که آن
# ~~حضرت ورای گفت و خاموشی است. نخست چشمهآ زبان باید که بسته شود تا
# ~~چشمهآ دل بگشاید. هزار زبان خدا ترس با فصاحت بینی در دست زبانیة دوزخ
# ~~بینی ، یک دل خداشناس با نور نبینی. در دوزخ مرید صادق را از خاموشی
# ~~بیران فایده بیش از گفت و گویی بود.
# و گفت : خلعتی دادند با شرک بر آمیخته، چنانکه کسی را شربتی دهند
# ~~با زهرآمیخته، یکی را کرامتی ، یکی را فراستی ، یکی را حکمتی ، یکی را
# ~~شناختی. هرکه عاشق خلعت شد از آنچه مقصود است بازماند و آن مقامها در
# ~~عالم شرع است. کسانی را که به نور شرع راه روند زهد و ورع و توکل و
~~تسلیم و
# ~~تفویض واخلاص ویقین، این همه شرع است و منزل راهروان است که بر
# ~~مرکب دل سفر کنند و این همه فراشانند و بر درگاه روح بره ها برمی دارند
~~تا PageV01P836
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0896.jpg)

# ~~نه به مانند این روش بود. روش باید که به روح بود. چنانکه روح است و
# ~~نشان یذیر نیست. راه وی نیزنشان پذیر نیست. هرکه تورا از راه خبر می
~~دهد از
# ~~صفات نفس خبر می دهد که این حدیث نشان پذیر نیست. از طلب پاک است ،
# ~~از نظر باک است. هرکه را بینی که کمر طلب بر میان بسته است، هر چند
~~بیشتر
# ~~طلبد دورتر بود. به ایشان نمودند که کارما از علت پاک است و نظر از
~~علت.
# ~~است و طلب شما بر دامن وجود بستم به حکم کرم و نمود را بر دامن دیده
~~بستم.
# ~~نموده بود که شما به نظر آوردید، نه نظر علت دیده بود.
# و گفت : این خلق در عالم عبودیه فرو شدند. هیچ ms688 کس به قعر نرسید،
# ~~هیچ کس این دریای عبودیه را عبور نتوانست کردن. چون سر این بدانی آنگاه
# ~~این بندگی از تو درست آید. راه اهل حقیقت در عدم است تا عدم قبلهآ
~~ایشان
# ~~نیاید، راه نیابند و راه اهل شریعت در اثبات است. هرکه بود خود نفی کند
~~به
# ~~زندقه افتد. اما در راه حقیقت هرکه اثبات خود کند به کفرافتد، بر درگاه
# ~~شریعت اثبات باید. بر درگاه حقیقت نفی دیدهآ صورت جز صورت نبیند و
~~دیدهآ
# ~~صفت جز صفت نبیند. واین حدیث ورای عین است و ورای صفت باید که از
# ~~دریای سینهآ تو نهنگی خیزد. ذات خوار و صفات خوار و صورت خوار و هر صفت
# ~~که در عالم هست فرو خورد. آنگاه مرد روان بود ولا یبقی فی الداردیار.
~~دولت در
# ~~عدم تعبیه است وشقاوت در وجود راه عدم در قهر است و راه وجود در لطف، و
# ~~این خلق عاشق وجودند و منهزم از عدم از برای آنکه نه عدم دانند و نه
~~وجود.
# ~~آنکه خلق وجود دانند نه وجود است به حقیقت بلکه عدم است و آنچه عدم
# ~~می دانند نه عدم است. عدم این جوانمردان به محواشارت کنند که عدمی بود
# ~~عین وجود و محوی بود عین اثبات که هردو طرف او از عین اثبات پاک است و
# ~~وجودی که یک طرف او عین و رقم حیات دارد لم یکن فکان.
# و گفت: مرید در اول قدم مختار بود چون بالغ شود اختیارش نماند. علم او
# ~~در جهل خود بیند، هستی او در نیستی خود بیند، اختیار او در بی اختیاری
~~خود PageV01P837
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0897.jpg)

# ~~بیند. بیان کردن او بیش از این آفت است. اشارت و عبارت محرم این حدیث
# ~~نیت. این حدیث نه اشارت، نه عبارت، نه قال، نه حال ، نه بود، نه نابود.
# ~~اگر خواهی که به مجاهده بدانی ندانی که در دریای هند و روم مجاهده است،
# ~~در دریای اسلام مشاهده ms689 باید که مجاهدهای که در آن مشاهده نبود همچنان
# ~~باشد که کسی چیزی به بول بشوید پندارد که پاک شد. رنگش برود اما
# ~~همچنان نجس باشد. هرکه برون مرد بود درون مرد بود. آنجا که قدم این
# ~~جوانمردان است همهآ مریدان مشرکند و بنای راه ارادت مریدان بر شرک است.
# ~~ایمان را د است وآن کفر است و توحید را ضد است و آن تشبیه است و ضد
# ~~یقین شک است و این همه حجاب است که این همه درگاههایی است که
# ~~مریدان را بباید گذشت و این زنارها بباید برید.
# و گفت : در کارها که نفس تو موافق باشد با دل دل برگیرد از آن و هر
# ~~کاری که در وی خلاف نفس است آنجا دل بنه و قدم استوار کن تا تو را به
# ~~خزانهآ قبل فرستند اگرچه صورت طاعت ندارند. اولئک یبدل آلله سیاتهم
# ~~حسنات.
# و گفت: همهآ چیزهایی که در تصرف اسم آمد و در حیز وجود کمتر از
# ~~ذره یی است در قبضهآ قدرت.
# و گفت : چون حق ظاهر شود عقل معزول گردد، هر چند حق به مرد
# ~~نزدیک می شود عقل می گریزد. زیرا که عاجز است عاجزی را هم ادراک به
# ~~عاجزی بود و معرفت ربوبیت نزدیک مقربان حضرت باطل شدن عقل است از
# ~~بهر آنکه عقل آلت اقامت کردن عبودیت است نه آلت در یافتن حقیقت ربوبیت
# ~~و هرکه را مشغول کردند باقامت بندگی و از وی ادراک حقیقت خواستند
# ~~عبودیت از او فوت شد و به معرفت حقیقت نرسید.
# و گفت : فاضلترین عبادت غایب شدن است از اوقات.
# گفت: ما پدید آمد گان ازل وابدیم و در این شک نیست، و ازل نشان
~~PageV01P838
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0898.jpg)

# ~~فد ذکر شن اسکر واجحلی
# ~~ربانی است در وقت ازل الآزال آنگه خلق را به دیدن این خواند.
# و گفت : سخن در راه معاملت نیکواست ولیکن در حقایق بادی است که
# ~~از بیابان شرک و جهد ms690 و نکویی است که از عالم بشریت پدید آمد.
# و گفت : چهار چیز است که مناسبت ندارد و به حال عارف لایق نبود:
# ~~زهد، وصبر، وتوکل، ورضا. که این چهار چیز صفت قالبهاست صفت روح از
# ~~این منزه است.
# و گفت: فرزند ازل و ابد باشی بهتر از آنکه فرزند اخلاص و صفا و صدق
# ~~وحیا.
# و گفت : نیست بودن در راه حق بهتر از آنکه به تجرید و توحید نظر بود، و
# ~~آنجا منزل بود یا وقوف بود یا مشربگاه سازد.
# و گفت : هرکه دریافت وحدانیت و یگانگی واحد مقصود حق گردد،
# ~~هرکه صفت نعت جلال او دریافت، حق مقصود او شود.
# و گفت: هر جنایت که باشد رعایت اصل آن را زیر و زبر کند و هیچ
# ~~نگذارد.
# و گفت: خداوند جل جلاله تورا در مذلت افلاس و درماندگی و
# ~~شکستگی بیند بهتر از آنکه در پنداشت و جلوهآ عز و معاملت.
# و گفت : هرکه را مقصود جز ذات است آنکس مغبون و نگوسار1 است، و
# ~~مستحق یکی گفتن آن است که بی قصد و بی نیت درآید و نیست راه حق شود به
# ~~بقای آن نیست خود. آنگاه به نقطهآ یگانگی حق وی قیام کند بی نیت که
~~بود،
# ~~و وجود در این صورت نبندد.
# ~~دروغ گفتند در حقیقت حق.

PageV01P839

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0899.jpg)

# و گفت: زشت ترین اخلاق آن است که با تقدیر بر آویزی. یعنی انچه
# ~~تقدیر ازلی باشد تو خواهی که به ضد آن بیرون آیی و آنچه قسمت رفته است
# ~~خواهی که به تغلب1 و آرزو و دعا آن قاعده بگردانی.
# و گفت : این قوم بر چهار صفت اند: یکی به شناخت و طلب کرد ویافت؛
# ~~و دیگر طلب کرد و نیافت؛ و دیگری نیافت، و نیز با هیچ آرام نیافت مگر
~~با
# ~~وی؛ چهارم نشناخت و طلب نکرد زیرا که او عزیزتر از آن است که طلب در او
# ~~رسد، و آشکاراتر از آن ms691 است که طلب باید کرد.
# و گفت : چون سیر من به وفای عهد ایستاده بود هیچ باک ندارم از حوادث
# ~~که در روزگار پدید آید.
# و گفت: هرگاه تاریکی طمع به سر درآید نفس در حجاب افتد از همه
# ~~حظهای نفسانی.
# و گفت : معرفت دو است : معرفت خصوص؛ و معرفت اثبات اما معرفت
# ~~خصوص مشترک است، و شرک معرفت اسما وصفات و دلایل ونشانها و
# ~~برهانها و حجابها؛ و معرفت اثبات آن است که بدو راه نیست و از نعت قدم
~~پدید
# ~~آید و چون پدید آید معرفت تو ناچیز و نیست شود زیرا که معرفت تو مخدا2
~~است و
# ~~چون صفت ونعت قدم تجلی کن همهآ محدثات نیست شود.
# و گفت: فضل باری تعالی در مقابل کسب تونبود و مکتسب نیست، زیرا
# ~~که هرچه مکتسب بود آن را عوضی بود و عوض خارج است از فضل.
# آنگاه گفت: همهآ اندیشه ها یکی کن و بریکی باشت و همه نگرستن را با
# ~~یکی آور که نظر همه نگرندگان یکی بیش نیست : ما خلهکم ولا بفیکم الا
# ~~کنفس واحدة.
# و گفت: روح از عالم گون خود بیرون نیامده باشد که اگر بیرون آمده
~~PageV01P840
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0900.jpg)

# ~~8. ذکر شیخ ابوبکر واسطی
# ~~بودی دل به وی اندر آمدی، و این سخن هرگزبه پیمانه اندر نگنجد.
# ~~و گفت: پدید آرندهآ چیزها و متولی کارها پیداتر از کارهاست و تو
# ~~می خواهی که شریک او گردی.
# ~~و گفت : حجاب هر موجودی به وجود او است از وجود خود.
# ~~و گفت: چون ظاهر شود حق بر اسرار خوف و رجا زایل شود.
# ~~و گفت: عوام در صفات عبودیة می گردند و خواص مکرمند به صفات
# ~~ربوبیت تا مشاهده کنند از جهت آنکه عوام آن صفات احتمال نتوانند کرد به
# ~~سبب ضعف اسرار خویش، و دوری ایشان از مصادر حق.
# ~~و گفت: چون ربوبیت بر سرایر فرو آید جمله رسوم او محو گرداند و او را
# ~~خراب بگذارد. ms692
# ~~و گفت: چون نظر کنی به خدا جمع شوی و چون نفس خود نظر کنی
# ~~متفرق گردی.
# ~~و گفت: خلق را جمع گردانند در علم خویش، متفرق گردد - در حکم و
# ~~قسمت خویش - بلکه جمع در حقیقت تفرقه است و تفرقه جمع.
# ~~و گفت: ازل وابد و اعمار و دهور و اوقات جمله چون برقی است در
# ~~نعوت. قال النبی علیه التلام لی مع الله وفت لا یتقنی فیه معه شی غیر
~~الله عزوجل.
# ~~و گفت : شریفترین نسبتها آن است که نسبت جویی به خدای تعالی به
# ~~عبودیه.
# ~~و گفت : افضل طاعات حفظ اوقات است.
# ~~و گفت: مخلوق عظیم قدر بود و بزرگ خطر. چون حق او را ادب کند
# ~~متلاشی شود.
# ~~و گفت : هرکه گوید «من» با قدرت منازعت کرده است.
# ~~و گفت: هرکه خدای را پرستد برای بهشت او مزدور نفس خویش است و
# ~~هرگه خدای را پرستد برای خدای او از وی جاهل است. یعنی خدای بی نیاز
~~PageV01P841
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0901.jpg)

# ~~است از عبادت تو. پنداری که برای او کاری می کنی تو کار برای خود
# ~~می کنی.
# و گفت: دورترین مرد از خدای آن بود که خدای را بیش یاد کند. یعنی
# ~~من عرف آلله کل لسانه. او نباید که یاد کند. تا بر زبان اویاد می کند
~~ذکر
# ~~حقیقی آن بود که زبان او گنگ شده بود و غیب بر زبان گویا شده و ذکر او
~~غیر
# ~~او بود.
# و گفت: از تعظیم حرمات خداوند آن بود که بازننگری به چیزی از کونین
# ~~و نه به چیزی از طریقهای کونین.
# و گفت : صفت جمال وجلال مصادمت کردند؛ از هر دو، روح تولد
# ~~کرد.
# و گفت: اگرجان کافری آشکارا شود اهل عالم او را سجده کنند، پندارند
# ~~که حق است از غایت حسن ولطافت.
# و گفت: تن همه تاریک است و چراغ او همه سراست که کرا سر
# ~~نیست، او همیشه درتاریکی است.
# و گفت : احوال خلق ms693 قسمتی است که کردهاند و حکمتی است که
# ~~پرداخته اند. حیلت و حرکت را به دریافت آن مجال نیست.
# و گفت : بیزارم از آن خدای که به طاعت من از من خشنود شود، و به
# ~~معصیت من از من خشم گیرد. پس او خود در بند من است تا من چه کنم، نه.
# ~~بلکه دوستان در ازل دوستانند و دشمنان در ازل دشمنان.
# و گفت: هرکه خویش را از خدای بیند و جمله اشیاء را از خدای بیند،
# ~~بی نیاز شود از جملهآ اشیاء به خدا.
# گفت : حیات و بقای دلها به خدای است، بلکه غیبت از خداست به
# ~~خدا. یعنی تا توانی که توبه ان هدایی یان تیرت داری به دای های فنا از
# ~~فنا حاصل آید.

PageV01P842

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0902.jpg)

# ~~که ذکر سیخ ابویکر واسملی
# و گفت: شرک دیدن تقصیر است و عثرات1 نفس و ملامت کردن نفس
# و گفت: محبت هرگز درست نیاید تا اعراض را در سر او اثری بود و شواهد
# ~~را در دل اوخطری، بل صحت محبت نسیان جمله اشیاء است در استغراق
# ~~مشاهدهآ محبوب وفانی شدن محب از محبوب به محبوب.
# و گفت : در جمله صفتها رحمت است، مگر در محبت که در او هیچ
# ~~رحمت نیست، بکشند و از کشته دیت2 خواهند.
# و گفت: عبودیت آن است که اعتمادت بر خیزد از حرکت و سکون
# ~~خویش، که هرگاه این دو صفت از مرد ساقط شود به حق عبودیت رسید.
# و گفت : توبهآ قبول آن است که مقبول بوده باشد پیش از گناه.
# و گفت : خوف و رجا دو قهارند که از بی ادبی باز دارند.
# و گفت: توبهآ نصوح آن بود که بر صاحب او اثر معصیت پنهان و آشکارا
# ~~نماند، و هرکه را توبهآ نصوح بود بامداد و شبانگاه او از هر گونه ای که
~~بود باک
# ~~ندارد.
# و گفت: تقوی آن بود که از تقوی خویش متقی باشد.
# و گفت: اهل زهد ms694 که تکبر کنند برابناء دنیا ایشان در زهد مدعی اند برای
# ~~آنکه دنیا را در دل ایشان رونقی نبودی، برای اعراض کردن از آن بر دیگری
# ~~تکبر نکردندی.
# و گفت: چه صولت آوردی به زهد در چیزی و به اعراض از چیزی که
# ~~جملهآ آن به نزدیک خدای تعالی به پر پشهای وزن نیست.
# و گفت: صوفی آن است که سخن از اعتبار بگوید و سر او منور شده بود به
# ~~فکرت.

PageV01P843

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0903.jpg)

# ~~و گفت: بنده را معرفت درست نیاید تا صفت او آن بود که به خدای تعالی
# ~~مشغول گردد و به خدای نیازمند بود. یعنی مشغولی ونیازمندی او حجاب است.
# ~~و گفت : هرکه خدای را بشناخت منقطع گشت، بلکه گنگ شد و هرگه
# ~~به محل انس نتواند رسید، آن که او را وحشت نبود ازجملهآ گون.
# ~~و گفت : عوض چشم داشتن بر طاعت از فراموش کردن فضل بود.
# و گفت : قسمتها کرده شده است و صفتها پیدا گشته چون قسمت کرده
# ~~شد به سعی و حرکت چون توان یافت.
# و گفت : هرکه را بندگی کردن از او در بخواهند و حقیقت حق تعالی به
# ~~دانستن از هر دو مقام ضایع بماند.
# و گفت : طلب کردم معدن دلهای عارفان. در هوای روح ملکوت دیدم که
# ~~می پریدند در نزدیک خدای تعالی بدو باقی و رجوعشان با او.
# و گفت: تا مرد چنان نگردد که از آنجا که سرادقات1 عرش است تا اینجا
# ~~که منتهای ثری است، هر ذره ای آینهآ توحید وی گردد؛ و در هر ذرهای او
~~را
# ~~بیند ، توحید او درست نیاید.
# و گفت: هر چند بتوانید رضا را کار فرمایید چنان مباشید که رضا شما را
# ~~کار فرماید که محجوب گردید از لذت رؤیت و از حقیقت آنچه مطالعه کنید.
# ~~یعنی چون از رضا لذت یافت از شهود حق بازماند.
# و گفت: نگرتا به لذت طاعت و حلاوت عبادت او غره نشوی که آن زهر ms695
# ~~قاتل است.
# و گفت: شاد بودن به کرامات از غرور و جهل است و لذت یافتن به
# ~~اتصال نوعی است از غفلت.
# و گفت: مباشید از آن قوم که انعام او را مقابلت کنند به طاعات، ولیکن
~~PageV01P844
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0904.jpg)

# ~~85. ذکر شیخ ابوبکر واسطی
# ~~فرزند ازل باشید نه فرزند عمل.
# و گفت: عمل به حرکات دل شریفت است از عمل به حرکات جوارح،
# ~~که اگر فعل را به نزدیک حق قیمتی بودی چهل سال پیغامبر علیه السلام
~~خالی
# ~~نماندی از آن. نگویم عمل مکن لیکن توبا عمل مباش.
# و گفت : هرکه از قسمت یاد آرد از آنچه او را در ازل رفته از سؤال و دعا
# ~~بارغ آید.
# ~~دانسته که من دانم مرا اعتماد نیست.
# و گفت : بنده گوید الله اکبر. یعنی خدای از آن بزرگتر است که با وی از
# ~~این فعل توان پیوستن یا به ترک این فعل از اوتوان بریدن، از بهر آنکه
~~پیوستن و
# ~~بریدن با وی به حرکات نیست لیکن به قضای سابق ازلی است.
# و گفت: چنانکه طفل از رحم بیرون آید فردا دولت مرد و محبت ارباب او
# ~~از او بیرون آید.
# و گفت : مردم بر سه طبقهاند: طبقهآ اول آن قومند که خدای بر ایشان منت
# ~~نهاد به انوار هدایت، پس ایشان معصومند از کفروشرک ونفاق. وطبقهآ دوم
~~آن
# ~~قوم اند که خدا بر ایشان منت نهاد به انوار عنایت، پس ایشان معصومند از
~~صغایر
# ~~و کبایر. و طبقهآ سوم آن قوم اند که خدا بر ایشان منت نهاد به کفایت،
~~پس
# ~~ایشان معصومند از خواطر فاسد و از حرکات اهل غفلت.
# و گفت : حقیر داشتن فقر و سرعت غضب و حب منزلت ازدیدن نفس
# ~~است، واین خلع عبودیه بود و کوشیدن به الوهیت.
# و گفت: هرکه به شناخت او را غایب شد، و هرکه غرق شد در بحرشوق او
# ~~بگداخت، و هرکه عمل کرد لوجه الله به ثواب رسید، و هرکه را ms696 سخط1 دریافت
~~PageV01P845
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0905.jpg)

# ~~عذاب بدو فرو آمد.
# ~~و گفت: بلند ترین مقام خوف آن بود که ترسد که خدای در او نگرد
# ~~خشمگین، و او را به مقت1 گرفتار کند و از او اعراض نماید.
# و گفت: حقیفت خوف در وقت مرگ ظاهر شود.
# و گفت: علامت صادق آن بود که به تن با برادران پیوسته بود و به دل تنها
# ~~با خدای.
# و گفت: خلق عظیم آن است که با هیچ کس خصومت نکند و کس را با
# ~~او خصومت نباشد، ازفوت معرفت.
# و گفت: فزع اکبر برای قطعیت بود که ندا کنند که ای اهل بهشت! خلود
# ~~ولا موت، وای اهل دوزخ! خلود ولا موت. پس گویند اخسوا فیها ولا تکلمون.
# و گفت: شرمگین که عرق از وی می ریزد، آن زیادتی بود که در او بود.
# و گفت: اختیار بر آنچه در ازل رفت بهتر از معارضهآ وقت.
# و گفت: آن خلت2 که بدو نیکویها تمام شود و به نابودن او همهآ نیکویها
# ~~زشت بود استقامت است که تورا فرا ستاند از آنچه نصیب نفس است و گشاده
# ~~گرداند بدآنچه نصیب تو خواهد بود.
# و گفت: فراست تو روشنایی بود که اندر دلها بدرفشد3 و معرفتی بود
# ~~مکین4 اندر اسرار که او را از غیب به غیب می برد تا چیزها ببیند از
~~آنجا که حق
# ~~تعالی بدو نماید تا از ضمیر خلق سخن همی گوید.
# و گفت: این قوم را اشارات بود. پس حرکات اکنون نمانده است جز
# ~~حسرات.
# و گفت : بی ادبی خویشتن را اخلاص نام کردهاند، و شره5 را انبساط و
# ~~دون همتی را جلدی6. همه از راه برگشتهاند و بر راه مذموم می روند.
~~زندگانی PageV01P846
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0906.jpg)

# ~~در مشاهدهآ ایشان ناخوشی بود و نقصان روح. اگر سخن گویند به خشم گویند،
# ~~واگر خطاب کنند به تکبر کنند، ونفس ایشان خبر می دهد از ضمیرایشان، و
# ~~شرهآ ایشان در خوردن منادی می کند ms697 از آنچه در سرایشان است. قاتلهم الله
~~آنی
# ~~یوفکون.
# و گفت: ما مبتلا شدیم به روزگاری که نیست در او آداب اسلام، و نه نیز
# ~~اخلاق جاهلیت، ونه احکام خداوندی مروت.
# و گفت: جوالی فرا گرفتند و پرسگ بکردند و پارهای فریشته با آن سگ
# ~~درجوال کردند. هر چند جهد می کنم و می کوشم با این سگان بر نمی آیم تا
# ~~باری در آشنایان نیفتند.
# و او را پرسیدند از ایمان. گفت: چهل سال در گبرگی بباید گذاشت تا
# ~~مرد با ایمان رسد.
# گفتند : ایها الشیخ! معنی این چه بود؟
# گفت: آنکه تا پیغامبران را علیهم السلام چهل سال نبود ایشان را وحی
# ~~نیامد، نه آن که ایشان را در آن ساعت ایمان نبود - نعوذ بالله- لیکن آن
~~کمال
# ~~نبود به اول که بعد از نبوت ایشان را حاصل شد . اما که تو صاحب نفس
~~اماره
# ~~باشی نفس گبر است به حکم حدیث تا از گبرگی نفس خلاص نیابی به ایمان
# ~~حقیقی نرسی.
# گفتند : هیچ کس از مقام محمد علیه السلام بگذشت؟
# گفت: خود هیچ کس به مقام محمد نرسید که هر که دعوی کند که کسی
# ~~از مقام او بگذشت یا بگذرد زندیق بود که نهایت درجهآ اولیا بدایت درجهآ
~~انبیا
# ~~است.
# گفتند : کدام طعام مشتهی تر؟

PageV01P847

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0907.jpg)

# # 88 %~% تذکرة الاولیة
# در وقت وفات گفتند: ما را وصیتی کن. گفت: ارادت خدای تعالی در
# ~~خویشتن نگاه دارید.
# دیگری وصیت خواست. گفت: پاس اوقات وانفاس خویش را نخاه دار،
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P848

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0908.jpg)

# آن پروردهآ اسرار، آن خو کردهآ انوار، آن مفتی تقوی، آن مهدی معنی ، آن
# ~~ولی صفی، شیخ وقت : بوعلی ثقفی رحمة الله علیه؛ امام وقت بود وعزیز
# ~~روزگار، و صحبت بوحفص و حمدون یافته و در نشابور تصوف از او آشکارا شد.
# ~~در علوم شرعی کمال داشت و در هر فنی مقدم بود و دست از همه بداشت و به
# ~~علم اهل تصوف مشغول شد ms698 و در میان صوفیان درسخن آمد، وبیانی نیکوداشت
# ~~وخلقی عظیم.
# چنانک نقل است همسایه ای داشت کبوتریاز و همه روزاو را از آن
# ~~زحمتی عظیم بودی که کبوترانش بر بام سرای نشستندی و او سنگ انداختی.
# ~~روزی شیخ نشسته بود و قرآن همی خواند. همسایه سنگی در کبوتر انداخت.
# ~~سنگ بر پیشانی شیخ آمد و بشکست و خون بر روی او فرو دوید. اصحاب شاد
# ~~شدند و گفتند: فردا به حاکم شهر رود و شر او را دفع کند - که به نزدیک
~~امیر
# ~~شیخ مقبول القول است- وما از زحمت او بازرهیم.
# شیخ خدمتگار را بخواند و گفت: در آن بوستان برو و چوبی بازکن و
# ~~بیاور
# چون خادم چوب بیاورد گفت: اکنون ببر و به کبوتربازده و بگواین
### | 851 PageV01P849
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0909.jpg)

# ~~کبوتران را بدین چوب برانگیز.
# نقل است که گفت: روزی جنازه ای دیدم -سه مرد و زنی بر گرفته بودند و
# ~~می بردند- آن سومی جنازه که زن داشت من بر گرفتم و به گورستان بردم و
~~نماز
# ~~کردیم و دفن کردیم. گفتم : شما را هیچ همسایهآ دیگر نبود که یارمندی1
# ~~کردی ؟ گفتند: بود ولیکن این را حقیر داشتندی. گفتم: او کاری کردی؟
# ~~گفتند : مخنث2 بود. مرا بروی رحمت آمد. شب را به خواب دیدم که یکی
# ~~بیامد -و روی او چون ماه شب چهارده- لباسی فاخر پوشیده و تبسم همی کرد.
# ~~گفتم: تو کیستی ؟ گفت: آن مخنثم که بر من نماز کردی و دفن کردی. خدای
# ~~تعالی بر من رحمت کرد، در آنچه مردمان مرا حقیر داشتند.
# و سخن اوست که گفت: کسی که جملهآ علوم جمع کند و با جملهآ
# ~~طوایف صحبت دارد هرگز به جایگاه مردان نرسد، مگر ریاضت یافته باشد به
# ~~فرمان شیخی یا امامی یا مؤدبی ناصح که هرکه را ادب فرماینده نباشد که
~~او را
# ~~از هرچه مذموم بود نهی کند، و امامی فرا گرفته نباشد که عیوب اعمال او
~~بدو
# ~~نموده باشد، و رعونات ms699 نفس او در چشم او می نهاده در هیچ معامله ای
~~اقتدا بدو
# ~~روا نباشد.
# و گفت : طمع مدارراستی از آنکه راستش نکرده باشند، و امید مدار ادب
# ~~از کسی که ادبش نداده باشند.
# و گفت: هرکه با بزرگان صحبت دارد نه از طریق حرمت محروم ماند از
# ~~فواید ایشان و از برکات ایشان واز انواری که ایشان را بود هیچ بر او
~~پدید نیاید.
# و گفت: فروع صحیح نخیزد مگر از اصل صحیح. پس هرکه خواهد افعال
# ~~او صحیح بود و بر جادهآ سنت بود گو نخست در دل اخلاص درست کن که
# ~~درستی اعمال ظاهر از درستی اعمال باطن خیزد.

PageV01P850

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0910.jpg)

# و گفت: هیچ کار مکنید برای خدای مگر آنکه صواب بود و هیچ صواب
# ~~را به جای میارید مگر آنکه خالص بود و به هیچ خالص قیام منمایید مگر آن
~~به
# ~~موافقت ستت بود.
# و گفت : مرد چنان باید که از این چهار خصلت غافل نماند: یکی صدق
# ~~قول؛ دوم صدق عمل؛ سوم صدق مودت؛ چهارم صدق امانت.
# و گفت : علم حیات دل است ونور چشم از ظلمت جهل.
# و گفت: آفت آفت است. اشتغال دنیا چون به کسی روی نهد، و آفت
# ~~است حسرتهای دنیا چون روی از کسی بگرداند، و عاقل آن است که هرگز فرو
# ~~نیاید به چیزی که چون روی بدو نهد همه مشغولی بود و چون از کسی روی باز
# ~~گرداند همه حسرت بود.
# و گفت : وای کسی که بفروخته باشد همه چیزها به هیچ چیز و خریده
# ~~باشد به هیچ چیز همه چیزها.
# و گفت : روزگاری درآید که زندگانی در او خوش نباشد. هیچ مؤمن را،
# ~~مگر خویشتن را بر فتراک منافقی نبندد. نعوذ بالله من شر ذلک.

PageV01P851

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0911.jpg)

# ذکر شیخ جعفر خلدی رحمة الله علیه
# آن صاحب همت، آن ثابت امت، آن کوه چلم، آن بجر علم، آن دولت باز
# ~~ازلی وابدی : شیخ جعفر خلدی رحمة الله علیه؛ ms700 عالم زمانه بود، ودر علم
# ~~طریقت یگانه بود، و از کبرای اصحاب جنید بود، و از قدمای ایشان. و در
~~انواع
# ~~علوم متبحر، ودراصناف حقایق متعین؛ واو را کلماتی عالی است. حوالهآ آن
~~با
# ~~کسی دیگر کرد.
# وقتی می گفت: صد و سی و اند دیوان اهل تصوف نزدیک من است.
# ~~گفتند: از کتب محمد ترمذی هیچ هست تورا؟ گفت : نه - که او را از شمار
# ~~صوفیان ندانم- که او آرایش مشایخ بود و مقبول بود.
# نقل است که شصت حج بکرده بود. مریدی داشت او را حمزهآ علوی
# ~~گفتند. شبی حمزه قصد کرد که به خانهآ شیخ رود. شیخ گفت : امشب اینجا
# ~~باش.   مگر حمزه طعامی به مرغ در تنور خواست نهاد تا فرزندانش بخورند.
~~گفت:
# ~~اگر امشب اینجا باشم فردا نماز بامداد اینجا بباید کرد، وبباید بود تا
~~نماز بامداد
# ~~توچاشتگاه با شیخ بگذارم -و دیر شود- و طفلان گرسنه بمانند و در بند من
# ~~باشند. پس گفت: شیخا! بروم؟
### | 8 PageV01P852
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0912.jpg)

# ~~گفت: امشب اینجا بباش.
# ~~گفت : مهمی دارم.
# ~~گفت : تودانی.
# ~~به خانه آمد و آن طعام به مرغ در تنور نهاد. پس دیگر روز کنیزک را
# ~~گفت : آن طعام بیار.
# ~~تابه بر زمین افتاد و بشکست و طعام بریخت. مرغ بر راه گذر بیفتاد. حمزه
# ~~گفت : باز رو و آن مرغ بیارتا بشوییم و به کار بریم.
# ~~در این [اندیشه] بودند که ناگاه سگی از در درآمد و مرغ را ببرد. گفت:
# ~~اکنون چون این همه از دست بشد باری برخیزم و صحبت شیخ از دست ندهم.
# ~~و به نزدیک شیخ آمد، شیخ را چون چشم بر او افتاد گفت: هرکه گوشت
# ~~پارهآ دل مشایخ گوش ندارد گوشت او به سگ دهند.
# ~~حمزه پشیمان شد و توبه کرد.
# ~~نقل است که یک روز پیغامبر را علیه التلام به خواب دید. گفت : تصوف
# ~~چیست؟ گفت : ترک دعوی و پنهان داشتن معنی.
# ~~و از او پرسیدند: تصوف چیست؟ گفت: حالتی ms701 که در او ظاهر شود عین
# ~~ربوبیت و مضمحل گردد عین عبودیت.
# ~~و گفت: تصوف طرح نفس است در عبودیت و بیرون آمدن از بشریت و
# ~~نظر کردن به خدای تعالی به کلیت.
# ~~و از او پرسیدند از تلوین1 فقر. گفت: تلوین ایشان تلوینی برای زیادتی
~~از
# ~~بهر آنکه هرکه را تلوین نبود زیادتی نبود.

PageV01P853

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0913.jpg)

# ~~نبود، یا وقتی که بر او گذشته است و نه در آن وقت چنان بوده است که
~~باید؛ یا
# ~~بعد از این خواهد بود چنانکه نه بر جاده بود؛ یا درحال موافقتی ندارد.
# او را پرسیدند از توگل. گفت: توکل آن است که اگر چیزی بود و اگر نبود
# ~~دل در هر دو حالت یکسان بود، بلکه اگر نبود طرب در او بود و اگر بود
~~طرب در
# ~~او نبود بلکه توکل استقامت است با خدای تعالی در هر دو حالت.
# و گفت: خیر دنیا و آخرت در صبر یکساعت است.
# و گفت: فتوت حقیر داشتن نفس است و بزرگ داشتن حرمت مسلمانان.
# و گفت: عقل آن است که تورا دور کند از مواضع هلاک.
# و گفت : بندهآ خاص باش خدای را تا از اغیار نگردی.
# و گفت : سعی احرار از بهر نفس خویش نبود بلکه برای برادران بود.
# و گفت : شریف همت باش که به همت شریف به مقام مردان توان رسید
# ~~ته به مجاهدات .
# و گفت: لذت معامله نیابند با لذت نفس از جهت آنکه اهل حقایق خود را
# ~~دور کردهاند از اهل علایق و قطع کردهاند آن علایق که ایشان را قاطع است
~~از
# ~~حق، پیش از آنکه آن علایق بر ایشان راه بریده گرداند.
# و گفت : هرکه جهد نکند در معرفت خویش قبول نکنند خدمت او.
# و گفت : روح صلاح به هرکه رسد لازم گیرد مطالبهآ نفس به صدق در
# ~~جملهآ احوال، وهرکه روح معرفت به وی رسد او بشناسد موارد ومصادر کارها،
~~و
# ~~هرکه روح مشاهده بدو رسد ms702 مکرم گردد به علم لدنی.
# نقل است که او دعایی داشت آزموده. وقتی او را نگینی در دجلهآ افتاد. آن
# ~~دعا برخواند، حالی نگاه کرد، نگین در میان کتاب بازیافت. شیخ ابونصر
~~سراج
# ~~گوید آن دعا این بود : یا جامع الناس لیوم لا ریب فیه آخمع ضالتی. چون
~~وفاتش
# ~~تزدیک آمد به بغداد بود و خاک به شونیزته است- آنجا که سری سقطی و
~~جنید،
# ~~رحمة الله علیه.

PageV01P854

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0914.jpg)

# ذکر شیخ علی رود باری رحمة الله علیه
# آن رنج کشیدهآ مجاهده، آن گنج گزیدهآ مشاهده، آن بحرحلم و
# ~~دوست داری : شیخ علی رودباری رحمة الله علیه رحمةآ واسعة؛ از کاملان
~~اهل
# ~~طریقت بود، وازاهل فتوت، وظریفترین پیران، وعالمترین ایشان به علم
# ~~حقیقت ، و در معامله وریاضت وکرامت وفراست بزرگوار بود ، واهل بغداد
# ~~جمله حضرت او را خاضع بودند ، وجنید قایل فضل او بود، وبه همه نوعی به
# ~~صواب بود، ودر حقایق زفافی بلیغ داشت، ودر مصر مقیم بودی ، وصحبت
# ~~جنید ونوری و ابن جلا یافته، واو را کلماتی بلیغ واشاراتی عالی است.
# نقل است که جوانی مدتی بر او بود. چون بازمی گشت گفت : شیخ
# ~~چیزی بگوید. گفت : ای جوانمرد! اجتماع این قوم به وعده نبود، و پرا
~~گندن
# ~~ایشان به مشاورت نه.
# و گفت: وقتی درویشی بر ما آمد و بمرد. او را دفن کردیم. پس خواستم
# ~~که روی او باز کنم و بر خاک نهم تا خدای تعالی بر غریبی او رحمت کند.
# ~~چشم باز کرد و گفت : مرا ذلیل می کنی، پس از آنکه مارا عزیز کرده است؟
# ~~گفتم: یا سیدی! پس از مرگ زندگانی ؟ گفت: آری. من زنده و محبان خدا
# ~~رنده باسند. نورا آی رودباری فردا یاری دهم.

PageV01P855

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0915.jpg)

# ~~نقل است که گفت: یکچند گاهی من به بلای وسواس مبتلا بودم. در
# ~~طهارت، روزی به دریا یازده بار فرو شدم و تا وقت فروشدن آفتاب آنجا
~~ماندم
# ~~که وضو درست نمی یافتم. در میانه ms703 رنجیده دل گشتم. گفتم : خدایا!
~~العافیة.
# ~~هاتفی آوازداد ازدریا که : العافیة فی العلم.
# از او پرسیدند: صوفی کیست؟ گفت: صوفی آن است که صوف پوشد بر
# ~~صفا، وبچشاند نفس را طعم جفا، و بندازد دنیا از پس قفا، و سلوک کند بر
# ~~طریق مصطفی.
# و گفت: صوفی که از پنج روزه گرسنگی بنالد او را به بازار فرستید و
# ~~کسب فرمایید.
# و گفت : صوفی تصوف صفوت قرب است بعد از کدورت بعد.
# و گفت : تصوف معتکف بودن است بر در دوست و آستانه بالین کردن
# ~~اگرچه می رانندت.
# و گفت : تصوف عطای احرار است.
# و گفت: خوف و رجا دو بال مردند مانند مرغ. چون هردو بایستد مرغ
# ~~بایستد، و چون یکی به نقصان آید دیگر ناقص شود، و چون هر دو نماند مرد
~~در
# ~~حد شرک بود.
# و گفت: حقیقت خوف آن است که با خدای از غیر از خدای نترسی.
# و گفت : محبت آن بود که خویش را جمله به محبوب خویش بخشی و تو
# ~~را هیچ باز نماند از تو. و پرسیدند از توحید. گفت : استقامت دل است به
~~اثبات
# ~~با مفارقت تعطیل و انکار.
# و گفت: نافعتر یقینی آن بود که حق را در چشم توعظیم گرداند، و
# ~~مادون حق را خرد گرداند و خوف و رجا در دل توثابت کند.
# و گفت : جمع سر توحید است و تفرقه زبان توحید.
# و گفت: آنچه بر ظاهر می گرداند از نعمتها دلیل است بر آنچه در باطن
~~PageV01P856
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0916.jpg)

# ~~88. ذکر سیح علی رودباری
# ~~می دارد از کرامتهای بی نهایت.
# و گفت: چگونه اشیاء بدو حاضر آیند وجمله به ذوات فانی از او می شوند
# ~~از خویش، یا چگونه از او غایب شوند اشیاء که جمله از او و صفات او ظهور
# ~~می گیرند؟ سبحان آنکه او را نه چیزی حاضر تواند آمد و نه از او غایب
~~تواند شد.
# و گفت : حق تعالی دوست دارد اهل همت ms704 را. از برای این اهل هتت او
# ~~را دوست دارند.
# و گفت: ما دراین کار به جایی رسیدهایم چون تیزی شمشیر. اگر
# ~~هیچ گونه بجنبیم به دوزخ درافتیم.
# و گفت : اگر دیدار او از ما زایل شود اسم عبودیه از ما ساقط گردد. یعنی
# ~~زنده نمانیم.
# و گفت : کمترین نفسی که آن نفس از اضطرار بود آن را نهایتی نبود.
# و گفت: چنانکه خداوند تعالی فریضه کرد برانبیا ظاهر کردن معجزات و
# ~~براهین همچنان فریضه کرد بر اولیا پنهان کردن احوال و مقامات تا چشم
~~اغیار
# ~~بر آن نیفتد و کس آن را نبیند و نداند.
# و گفت: هرکه را در راه توحید نظر افتد بر نهاد خود آن توحید او را از آتش
# ~~برهاند.
# و گفت: چون دل خالی گردد از چپ و راست، و نفس از چپ و راست،
# ~~و روح از چپ وراست، ازدل حکمت پدید آید، وازنفس خدمت، وازروح
# ~~مکاشفت. وبعد ازاین سه چیز: دیدن صنایع او؛ ومطالعهآ سرایر او؛ و
~~معاملهآ
# ~~حقایق او.
# و گفت : علامت این چه ؟ گفتم : چه بود آنکه ننگری از چپ و راست؟
# و پرسیدند از سماع. گفت : من راضیم بدانکه از سماع سربه سر خلاص
# ~~یابم. گفتند: چه گوبی در کسی که از سماع ملاهی چیزی بشنود. گوید مرا
~~PageV01P857
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0917.jpg)

# ~~حلال است که به درجهای رسیدم که خلاف احوال در من اثرنکند؟ گفت:
# ~~آری رسیده است ولیکن به دوزخ.
# پرسیدند از حسد . گفت: من دراین مقام نبودهام، جواب نتوانم داد، و
# ~~اما گفته اند الحابید جاجد لانه لا یزضی بقضاء الواحد.
# و گفت: آفت از سه بیماری زاید: اول بیماری طبیعت؛ دوم بیماری
# ~~ملازمت عادت ؛ سوم بیماری فساد صحبت. گفتند: ای شیخ! بیماری طبیعت
# ~~چیست؟ گفت : حرام خوردن. گفتند : ملازمت عادت چیست؟ گفت : به
# ~~حرام نگریستن و غیبت شنیدن. گفتند: فساد صحبت چیست؟ گفت : به هرچه
# ~~پدید آید در نفس متابعت آن کنی.
# و گفت : بنده خالی نیست از ms705 چهار نفس: یا نعمتی که آن موجب شکر
# ~~بود؛ یا منتی که موجب ذکر بود؛ یا محنتی که موجب صبر بود؛ یا زلتی که
# ~~موجب استغفار بود.
# و گفت: هر چیز را واعظی است و واعظ دل حیاست و فاضلترین گنج
# ~~مؤمن حیاست ازحق.
# و پرسیدند از وجد در سماع. گفت: مکاشفت اسرار است به مشاهدهآ
# ~~محبوب
# و گفت: طریقت میان صفت و موصوف است. هرکه نظر کند به صفت
# ~~محجوب بود، و هرکه نظر کند به موصوف ظفریابد.
# و گفت: قبض اول اسباب است فنا را، وبسط اول اسباب بقا را.
# و گفت: مرید آن بود که هیچ نخواهد خود را جز آنکه حق تعالی او را
# ~~خواسته باشد، و مرد آن بود که هیچ نخواهد از کونین به جز از حق تعالی.
# و گفت: تنگترین زندانها هم نشینی با نا اهل است.
# و چون وقت وفاتش رسید- خواهرش گوید: سر بر کنار من داشت. چشم
# ~~ساز کرد و گفت درهای آسمانها گشاده است و بهشت راسته و بر ما جلوه
~~PageV01P858
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0918.jpg)

### | 841
# ~~می کنند که یابا علی ما تورا به جایی رسانیدیم که هرگز در خاطر تو
~~نگذشته
# ~~ست، و حوران نثارها می کنند و اشتیاق می نمایند، و این دل ما می گوید
# ~~یحقک لا انظر لغیرک . عمری دراز در انتظار کاری به سربردیم، برگ آن
~~نیست
# ~~که باز گردیم به رشوتی . والسلام.

PageV01P859

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0919.jpg)

# ~~# ذکر شیخ ابوالحسن حصری رحمة الله علیه
# آن عالم ربانی، آن حاکم حکم روحانی ، آن قدوهآ قافلهآ عصمت، آن نقطهآ
# ~~دایرهآ حکمت، آن محرم صاحب سری : شیخ ابوالحسن حصری رحمة الله علیه؛
# ~~شیخ عراق بود ولسان وقت وخالی تمام داشت وعبارتی رفیع. بصری بود وبه
# ~~بغداد نشستی وصحبت با شبلی داشت، ومعبر1 عظیم بودی و در بغداد به
# ~~اصحاب خود سماع کردی، در پیش خلیفه او را غمز2 کردند که قومی به هم در
# ~~شده اند و سرود می گویند و پای ms706 می کوبند و حالت می کنند و در سماع
# ~~می نشینند. مگر روزی خلیفه بر نشسته بود -در صحرا- و خصری به اصحاب
# ~~شدند. کسی خلیفه را گفت: آن مرد که دست می زند و پای می کوبد این
# ~~است.
# خلیفه عنان باز کشید. خحصری را گفت: چه مذهب داری؟ گفت:
# ~~مذهب بوحنیفه داشتم، به مذهب شافعی باز آمدم، و اکنون خود به چیزی
# ~~مشغولم که از هیچ مذهبم خبر نیست. گفت آن چیست ؟ گفت : صوفی.
# ~~گفت : صوفی چه باشد؟ گفت: آنکه از دو جهان بدون او به هیچ چیز نیارامد
~~و PageV01P860
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0920.jpg)

# ~~نیاساید. گفت: آنگه دیگر؟ گفت: آنکه کار خویش بدو باز گذارد که خداوند
# ~~اوست تا خود به قضای خویش تولی می کند. گفت : دیگر؟ حصری گفت :
# ~~فما بعد آلحق الا آلضلاک. چون حق را یافتند به چیزی دیگر ننگرند.
# خلیفه گفت : ایشان را مجنبانید که ایشان قومی بزرگاند که حق تعالی را
# ~~نیابت کارایشان دارند.
# نقل است که احمد نصر شصت موقف ایستاده بود. پیشتر احرام از خراسان
# ~~بسته بود. یکبار در حرم حدیثی بکرد. پیران حرم او را از حرم بیرون
~~کردند.
# ~~گفتند : دویست و هشتاد پیر درحرم بودند، توسخن گویی؟ اندر آن ساعت
# ~~بوالحسن از خانه بیرون آمد و دربان را گفت : آن جوان خراسانی که هر سال
# ~~اینجا آمدی اگر این بار بیاید نگرتا راهش ندهی. چون احمد به بغداد آمد
~~بر
# ~~حکم آن گستاخی بدرخانهآ شیخ شد. دربان گفت : فلان وقت شیخ بیرون آمد
# ~~و گفت که او را مگذارید.
# و راست همان وقت بود که از حرمش بیرون کرده بودند. احمد نصر بیفتاد و
# ~~بیهوش شد و چند روزهم آنجا افتاده می بود. آخر روزی شیخ بوالحسن بیرون
# ~~آمد و رو بدو کرد و گفت : یا احمد! آن ترک ادب را که بر تو رفته است
~~باید که
# ~~برخیزی و به روم شوی و یک سال آنجا خوک بانی کنی. و جایگاهی ms707 بوده است
# ~~مسلمانان را در طرسوس. کفار آن را گرفتهاند و ویران کرده. پس آنجا برو
~~و به
# ~~روز خوک بانی می کن، و به شب بدان جایگاه می شو، وتا روز نماز می کن و
# ~~نگر تا یک ساعت نخسبی ؛ تا بود که دلهای عزیزان تورا قبول کنند.
# مرد کار افتاده بود. برخاست و به روم شد و جامهآ ناز بر کشید و کمر نیاز
~~بر
# ~~میان جان بست وتا یک سال خوک بانی کرد - چنانکه فرموده بود- پس بازگشت
# ~~و به بغداد باز آمد. چون به در خانقاه رسید دربان گفت : همین زودتر باش
~~که
# ~~امروز شیخ هفت نوبت بیرون آمده است - به طلب تو- بی قرار.
# شیخ ابوالحسن چون آواز او بشنید بیرون آمد و او را دربر گرفت و گفت : یا
~~PageV01P861
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0921.jpg)

# ~~احمد ولدی وقرة عینی.
# احمد از شادی لبیک بزد و روی در بادیه نهاد تا حجی دیگر بکند. چون
# ~~به حرم رسید پیران حرم پیش احمد باز آمدند و گفتند: یا ولداه وقرة
~~عینافه. جرمش
# ~~همه این بود که یک حدیث کرده بود و امروز همه بر در د کانها طامات
# ~~می گویند.
# نقل است که گفت سحرگاهی نماز گزاردم و مناجات کردم، و گفتم
# ~~الهی! راضی هستی که من از توراضی ام؟ ندا آمد: ای کذاب! که اگر تو از
~~ما
# ~~راضی بودی رضای ما طلب نکردی.
# و گفت: مردمان گویند حصری به قوافی نگرید مرا دردهاست از حال
# ~~جوانی باز که اگر ازیک رکعت دست بدارم با من عتاب کنند.
# و گفت : نظر کردم در ذل هر صاحب ذلی. ذلم بر جلمه زیادت آمد. در
# ~~آخر نگاه کرد. در عز هر صاحب عزی، عزمن بر عز همه زیادت آمد، پس این
# ~~آیت برخواند : من کان یزید آلعزة فلله العزه جمیعا.
# و گفت : اصول ما درتوحید پنج چیز است : رفع حدث؛ واثبات قدم؛ و
# ~~هجر وطن؛ ومفارقت اخوان، ونسیان آنچه آموخته ای و آنچه ms708 نمی دانی. یعنی
# ~~قراموش آنچه دانند وندانند.
# و گفت : بگذارید مرا به بلای من. نه شما از فرزندان آدمید؟ آنکه بیافرید
# ~~حق تعالی او را - بر تخصیص خلقت و به جانی بی واسطهآ غیر او را زنده
~~کرد- و
# ~~ملایکه بفرمود تا او را سجده کردند. پس به فرمانی که او را فرمود در آن
~~مخالف
# ~~شد. چون اول خم دردی بود آخرش چگونه خواهد بود. یعنی چون آدم را به خود
# ~~باز گذارند با همه مخالفت باشد و چون عتاب حق در رسد همه محبت باشد.
# و گفت : با تیغ انکار هرچه اسم و رسم بدان رسد سر بر نداری و ساحت
# ~~دل را از هرچه معلول و معلوم است خالی نگردانی، ینابیع حکمت از قعر دل
~~تو PageV01P862
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0922.jpg)

# ~~و گفت: هرکه دعوی کند اندر چیزی از حقیقت، شواهد کشف براهین او
# ~~تکذیب کنند.
# ~~و گفت : نشستن به اندیشه و تفکر درحال مشاهدهآ یکساعت بهتر است از
# ~~هزار حج مقبول.
# ~~و گفت : چنین نشستن بهتر از هزار سفر.
# ~~و گفت: بعضی را پرسیدم که زهد چیست؟ گفت: ترک آنچه در آنی
# ~~بدآنکه در آنی .
# ~~از او پرسیدند از ملامتی. نعره ای بزد و گفت : اگر در این روزگار
# ~~پیغامبری بودی از ایشان بودی.
# ~~و گفت: سماع را تشنگی دایم باید و شوق دایم که هر چند بیش خورد وی
# ~~را تشنگی بیش بود.
# ~~و گفت: چه کنم حکم سماعی را که چون قاری خاموش شود آن منقطع
# ~~گردد و سماع باید که به سماع متصل باشد پیوسته، چنانکه هرگزنگردد.
# ~~و گفت : صوفی آن است که چون از آفات فانی گشت دیگر به سر آن نشود
# ~~و چون روی فراحق آورد از حق نیفتد و حادثه را در او اثر نباشد.
# ~~و گفت : صوفی آن است که او موجود نباشد بعد از عدم خویش، و معدوم
# ~~نگردد بعد از وجود خویش.
# ~~و گفت : صوفی آن است که وجد او وجود ms709 اوست و صفات او حجاب او.
# ~~یعنی من عرف نفسه فقد عرف رته.
# ~~و گفت : تصوف صفای دل است از مخالفات.
# ~~و گفت: تا ما دام که گون موجود بود تفرقه موجود بود. پس چون گون
# ~~غایب گشت حق ظاهر شد و این حقیقت جمع بود که جز حق نبیند و جز از او
# ~~سخن نگوید. رحمة الله علیه.

PageV01P863

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0923.jpg)

# ذکر شیخ ابواسحاق شهریار کازرونی
# آن متقی مشهور، آن منتهی مذکور، آن شیخ عالم اخلاص، آن محرم حرم
# ~~خاص، آن مشتاق بی اختیار: ابو اسحاق شهریار رحمة الله علیه؛ یگانهآ عهد
~~بود،
# ~~ونفسی مؤثرداشت، وسخنی جانگیر، وصدقی به غایت، وسوزی بی نهایت،
# ~~و در ورع کمالی داشت، و در طریقت دوربین و تیزفراست بود، و از کازرون
# ~~بود، و صحبت مشایخ بسیار یافته بود؛ و تربت شیخ را تریاک اکبر می گویند
~~از
# ~~آنکه هرچه از حضرت وی طلبند حق تعالی به فضل خود آن مقصود روا گرداند.
# نقل است که آن شب که شیخ به وجود آمده بود از آن خانه نوری دیدند،
# ~~چون عمودی که به آسمان پیوسته بود و شاخه ها داشت، و به اطرافی شاخی از
# ~~آن نور می رفت و پدر و مادر شیخ مسلمان بودند، اما جدش گبر بود.
# نقل است که در کودکی پدر، شیخ را پیش معلم فرستاد تا قرآن آموزد، و
# ~~جدش مانع می شد و می گفت صنعتی آموختن او را اولیتر باشد - که به غایت
# ~~درویش بودند- و شیخ می خواست تا قرآن آموزد. شیخ با پدر و مادر و جد
# ~~ماحراها کرد تا راضی شدند، و شیخ در تحصیل علم چنان حریص بود که پیش
# ~~از همه کود کان حاضر می شد تا بر همه سابق آمد.
# و گفت: هرکه در کودکی و جوانی مطیع حق تعالی باشد و در پیری PageV01P864
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0924.jpg)

# ~~همچنان مطیع، باطن او به نور معرفت منور باشد و ینابیع حکمت از دل او ms710
~~بر
# ~~زبان او روان باشد، و هرکه در کودکی و جوانی عصیان کند و در پیری توبه
~~کند
# ~~او را مطیع خوانند، اما کمال شایستگی حکمت او را دیر دست دهد و کمتر.
# و گفت : در ابتدا که تحصیل علم می کردم خواستم تا طریقت از شیخی
# ~~بگیرم و خدمت و طریق آن شیخ را ملازم باشم. دو رکعتی استخاره کردم و
~~سربه
# ~~سجده نهادم و گفتم : خدایا! مرا آگاه گردان از سه شیخ : یکی عبد الله
~~خفیف؛
# ~~وحارث محاسبی؛ وابوعمرو بن علی رحمهم الله، که رجوع به کدام شیخ کنم
# ~~و در خواب شدم. چنان دیدم که شخصی بیامد و اشتری با وی بود و حمل آن
# ~~خرواری کتاب ومرا گفت: این کتابها از آن شیخ ابی عبد الله خفیف است و
# ~~تمام با این أشتر از بهر تو فرستاده است. چون بیدار شدم دانستم که
~~حواله به
# ~~خدمت وی است. بعد از آن شیخ حسین اکار رحمه الله بیامد و کتابهای شیخ
# ~~ابی عبدالله پیش شیخ آورد، یقین زیادت شد و طریقت او بر گزیدم و متابعت
~~او
# ~~اختیار کردم.
# نقل است که پدرش گفت : تودرویشی و استطاعت آن نداری که هر
# ~~یسافر که برسد او را مهمان کنی. مبادا که در این کار عاجز شوی.
# شیخ هیچ نگفت تا در ماه رمضان جماعتی مسافران برسیدند و هیچ موجود
# ~~نبود، و شام نزدیک. ناگاه یکی درآمد و ده خروار نان پخته و مویز و
~~انجیر
# ~~بیاورد و گفت: این را به درویشان ومسافران صرف کن.
# چون پدر شیخ آن بدید ترک ملامت کرد و قویدل شد و گفت: چندانکه
# ~~توانی خدمت خلائق میکن که حق تعالی تورا ضایع نگذارد.
# نقل است که چون خواست عمارت مسجد کند مصطفی را صلی الله علیه و
# ~~سلم به خواب دید که آمده بود و بنیاد مسجد می نهاد. روز دیگر سه صف از
# ~~مسجد بنیاد کرد. مصطفی را صلی الله علیه ms711 و سلم در خواب دید که با صحابه
# ~~آمده بود و مسجد را فراحسر ار آن عمارت می فرمود. بعد از آن شیخ از آن
~~فراختر PageV01P865
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0925.jpg)

# ~~کرد
# ~~سفره در میان آوردند- گوشت پخته در آن بود. شیخ گوشت نخورد. ایشان گمان
# ~~بردند که شیخ گوشت نمی خورد. بعد از آن شیخ گفت : چون ایشان چنین گمان
# ~~بردند گوشت نتوان خورد. با نفس گفت : چون در میان جمع نمودی که گوشت
# ~~نمی خورم چون خالی شوی به تنها خواهی خورد. و عهد کرد که تا زنده بود
# ~~گوشت نخورد و خرما نیز نذر کرده بود و نمی خورد و شکر نیز نذر کرده بود
~~و
# ~~نمی خورد. وقتی شیخ رنجور بود. طبیب شکر [تجویز] فرمود. چندانکه جهت
# ~~کردند نخورد و هرگز از جوی خورشید مجوسی که حاکم کازرون بود آب نخورد.
# نقل است که شیخ وصیت کرده بود مریدان را که هرگز هیچ چیزتنها
# ~~مخورید.
# نقل است که مریدی اجازت خواست که خویشان را پرسشی کند. شیخ او
# ~~را اجازت نداد. پس اتفاق چنان افتاد که برفت و خویشان تباهه پخته
~~بودند.
# ~~وی نیز به موافقت ایشان لقمهای چند بخورد. چون به خدمت شیخ آمد اتفاقا
~~او را
# ~~با درویشی مناظره افتاد وجرم به طرف وی شد و جامه ها که پوشیده بود به
# ~~غرامت به درویشان داد و برهنه بماند. شیخ چون او را بدید گفت : تباهه
~~بود که
# ~~کار توتباه بکرد.
# نقل است که به جهت قوت شیخ قدری غله از قدس آورده بودند و آن را
# ~~تخم ساخته و در زمینهای مباح بکشتندی و به قدر نیازقوت شیخ از آن بودی
~~و در
# ~~جامه نیز احتیاطی تمام کرده و تخم آن از حلال حاصل کرده و هر سال زرع
# ~~کردندی و جامهآ شیخ از آن بودی، و گاه بودی که صوف پوشیدی و به غایت
# ~~متورع ومتقی بوده است.
# نقل است که در ابتدا اصحاب شیخ ازغایت ms712 فقر و اضطرار گیاه PageV01P866
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0926.jpg)

# ~~کهنه برچیدندی، و نمازی کردندی، و از آن ستر عورت ساختندی. و وفات
# ~~شیخ در روز یکشنبه ثامن ذیقعده سنهآ ست و عشرین و اربعمابة بود. عمر
~~شیخ
# ~~هفتاد و دو سال بود و گویند هفتاد وسه، قدس الله سره.
# نقل است که دانشمندی در مجلس شیخ حاضر بود. چون شیخ از مجلس
# ~~پرداخت دانشمند بیامد و در دست و پای شیخ افتاد. گفت : چه بودت؟
# گفت: به وقتی که مجلس می گفتی در خاطرم آمد که علم من از او
# ~~زیادت است و من قوت به جهد می یابم و به زحمت لقمهآ به دست می آورم
~~واین
# ~~شیخ با این همه جاه و قبول و مال بسیار که بر دست او گذر می کند، آیا
~~دراین
# ~~چه حکمت است؟ چون این در خاطر من بگذشت درحال تو چشم در قندیل
# ~~افگندی و گفتی : آب و روغن در این قندیل با یکدیگر مفاخرت کردند. آب
# ~~گفت : من از توعزیزتر و فاضلتر، وحیات توو همه چیز به من است. چرا توبر
# ~~سر من نشینی ؟ روغن گفت: برای آنکه من رنجهای بسیار دیدم از کشتن و
# ~~درودن و کوفتن و فشردن که توندیدهای و با این همه در نفس خود می سوزم و
# ~~مردمان را روشنایی می دهم و توبر مراد خود روی، و اگر چیزی در
~~برتواندازند
# ~~فریاد و آشوب کنی - بدین سبب بالای تو استاده ام.
# و گفت : آنچه من می پوشم برای خدا می پوشم.
# و گفت : روزی اندیشه کردم که چرا مشغولم به ستدن صدقات، و به
# ~~درویشان مقیم و مسافر صرف کردن؟ مرا با ستدن و دادن چه کار است ؟ مبادا
# ~~که تقصیری رود و درقیامت به عتاب و حساب آن درمانم؟ خواستم که
# ~~درویشان را بگویم تا هر کس باز به وطن خود روند و به عبادت مشغول شوند.
# ~~درخواب شدم، مصطفی را صلی الله علیه وسلم دیدم که ms713 مرا گفت : یا ابراهیم
# ~~بسثان وبده ومترس.
# نقل است که دو کس به خدمت شیخ آمدند و هریک را ازدنیایی طمع
# ~~بود، و شیخ بر منبر وعظ می گفت. در میانهآ سخن فرمود: هرکه زیارت
~~ابراهیم PageV01P867
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0927.jpg)

# ~~کند باید که حسبة لله را بود و هیچ طمع دنیاوی در میان نباشد؛ و هرکه
~~به طمع
# ~~و غرض دنیایی پیش او رود هیچ ثوابی نخواهد بود.
# پس جزوی از قرآن در دست داشت. فرمود: به حق آن خدای که این
# ~~کلام وی است که آنچه در این کتاب فرموده است از اوامر و نواهی بجای
# ~~آوردهام.
# قاضی طاهر در آن مجلس حاضر بود. در خاطرش بگذشت که شیخ زن
# ~~نخواسته است. چگونه او همهآ اوامر و نواهی بجای آورده باشد. شیخ روی به
~~وی
# ~~کرد و گفت : حق تعالی این یکی ازمن عفو کرده است.
# و گفت: وقتها در صحرا عبادت می کنم چون در سجده سبحان رتی الأغلی
# ~~می گویم ازرمل و کلوخ آن زمین می شنوم که به موافقت من تسبیح می کنند.
# نقل است که جهودی به مسافری شیخ آمده بود و در پس ستون مسجد
# ~~نشسته و پنهان می داشت. شیخ هر روز سفره به وی می فرستاد. بعد از مدتی
# ~~اجازت خواست که برود. گفت: ای جهود! چرا سفر می کنی؟ جایت خوش
# ~~نیست؟
# جهود شرمزده شد و گفت: ای شیخ! چون می دانستی که جهودم این
# ~~اعزاز و اکرام چرا می کردی؟
# شیخ فرمود : هیچ سری نیست که به دونان نیرزد.
# نقل است که امیر ابوالفضل دیلمی به زیارت شیخ آمد. شیخ فرمود : از
# ~~خمر خوردن توبه کن.
# گفت: یا شیخ! من ندیم وزیرم - فخر الملک- مبادا که توبهآ من شکسته
# ~~شود.

PageV01P868

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0928.jpg)

# ~~ز2. د کر ابواسحاق شهریار
# ~~پیش وزیر الحاح می کردند تا خمر خورد. پس گفت : ای شیخ! کجایی؟
# درحال گربه در میان دوید و آن آلت خمر بشکت و بریخت و ms714 مجلس
# ~~ایشان بهم برآمد. ابوالفضل چون آن کرامات بدید بسیار یگریست. وزیر گفت:
# ~~سبب گریهآ تو چیست؟
# حال خود با وزیر بگفت. وزیر او را گفت: همچنان بر توبه میباش. و
# ~~دیگر او را زحمت نداد.
# نقل است که پدری و پسری پیش شیخ آمدند تا تویه کنند. شیخ فرمود:
# ~~هرکه پیش ما توبه کند و توبه بشکند وی را دردنیا و آخرت عذاب و عقوبت
# ~~باشد.   س ایشان توبه کردند. اتفاق چنان افتد که توبه یشکستند. روزی
~~آتشی
# ~~می افروختند.، آتش در ایشان افتاد و هر دو بسوختند.
# نقل است که روزی مرغی بیامد و بر دست شیخ تشت. شیخ فرمود : این
# ~~مرغ چون از من ایمن است بردست من نشست.
# و همچنین روزی آهویی بیامد و از میان مردم بگتشت تا به خدمت شیخ
# ~~رسید. شیخ دست مبارک بر سر آهوی بمالید و گفت : قصد ما کرده است.
# پس خادم را فرمود تا آهوبه صحرا برد و رها کرد.
# نقل است که از شیخ بوی خوش آمدی - که نه بوی مشک و عود بود - هرجا
# ~~که بگذشتی بوی آن باقی بماندی.
# نقل است که روزی می گفت عجب دارم از آنکس که جامه پاک دارد و
# ~~آن را به رنگی می کند که در آن شبهت است. یعنی رتگ نیل. و چون این
# ~~می فرمود طیلسانی به رنگ نیل داشت. پس گفت: رنگ قیل این طیلسان از نیل
# ~~حلال است که از برای من از کرمان آوردهاند.
# و گفت : هرکه حساب خود نکند - در خوردن و آشامیدن و پوشیدن- حال
# ~~وی چون حال بهائم باشد.

PageV01P869

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0929.jpg)

# ~~و گفت : ذکر حق تعالی به دل فرا گیر و دنیا را به دست. چنان مباش که
# ~~ذکر را بر زبان گیری و دنیا را به دل.
# و گفت: بینایی مؤمن به نور دل بود از آنکه آخرت غیب است و نوردل
# ~~غیب وغیب را به غیب توان دید.
# و گفت: کمترین ms715 عقوبت عارف آن است که حلاوت ذکر از وی بربایند.
# و گفت : دنیا داران بندگان را به عیب جوارح رد کنند و به ظاهر وی نگرند
# ~~و حق تعالی بندگان را به عیب دل رد کند و به باطن وی نگرد وإذا رأیتهم
# ~~تغجبک اجستامهم.
# و گفت : ای قوم! چه بوده است؟ باز گردید از هرچه هست و روی با
# ~~خداوند خود کنید که شمارا در دنیا و آخرت از وی گریزنیست.
# و گفت: امروز در کازرون بیشتر گبرند و مسلمان اند کند - چنانکه ایشان
# ~~را می توان شمرد- اما زود باشد که بیشتر مسلمان باشند و گبر اندک شوند.
# نقل است که بیست و چهار هزار گبر و جهود بر دست او مسلمان شدند.
# نقل است که مالداری از لشکری بود و بارها شیخ را می گفت تا چیزی از
# ~~دنیا بپذیرد، او نمی پذیرفت. آخر به شیخ کس فرستاد که : چندین بنده به
~~نام تو
# ~~آزاد کردم و ثواب آن به تودادم. شیخ گفت : مذهب ما نه بنده آزاد کردن
~~است،
# ~~بلکه آزاد بنده کردن است به رفق و مدارا.
# و گفت : مرد آن است که بستاند و بدهد؛ و نیم مرد آن است که بدهد و
# ~~نستاند؛ و نامرد آن است که ندهد و نستاند.
# و گفت: در خواب دیدم که از این مسجد به آسمان معراجی پیوسته بودی.
# ~~مردم می آمدند و بدان معراج به آسمان می شدند.
# و گفت: حق تعالی این بقعه را کرامتی داده است که هرکه قصد زیارت
# ~~این بقعه کند مقصودی که دارد دینی و دنیایی حق تعالی او را کرامت کند.
# گفت: در این روزی چند دردنیا اگر تورا برهنگی و گرسنگی و ذل و
~~PageV01P870
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0930.jpg)

# ~~9. ذکر ابواست فی سهرتار
# ~~فاقه برسد صبر کن که به زودی بگذرد و به نعیم آخرت رسی.
# و گفت : سه گروه فلاح نیابند: بخیلان؛ وملولان؛ وکاهلان.
# و گفت : جهد کنید که چون از سابقان ms716 نتوانید بودن، یاری از دوستان
# ~~ایشان باشید. المزء قع من أحب.
# و گفت : جهد کن در دنا تا از غفلت بیدار شوی که در آخرت پشیمانی
# ~~سود ندارد.
# و گفت : در راه که روی برادران را از خود در پیش دار تا خدا تورا در
# ~~بیش دارد.
# و گفت : هیچ گناه عظیمتر از آن نیست که کسی برادر مسلمان را حقیر
# ~~دارد.   و گفت : مؤمن تا لذات دنیا ترک نکند لذت ذکر حق تعالی نیابد.
# و گفت : حق تعالی هر بنده را عطایی داد، ومرا حلاوت مناجات داد؛ و
# ~~هرکسی را انس به چیزی داد، و مرا انس به خود داد.
# و گفت : بار خدایا همه کس تورا می خوانند و می طلبند تو که را هستی و
# ~~با کیستی ؟ پس گفت : ان الله مع ألذین أتقوا والدین هم محییون. حق
~~تعالی با
# ~~آنکس است که در خلأ و ملأ از ذکر وی غافل نشود. چون فرمان وی بشنود در
# ~~ادای آن بشتابد و چون نهی بیند از آن باز ایستد.
# و گفت : جهد آن کن که در میانهآ شب برخیزی و وضوسازی و چهار
# ~~رکعت نماز کنی، واگر نفس مطاوعت نکند دو رکعت بکن، و اگر نتوانی چون
# ~~بیدار شوی بگوی : لا إله إلا الله محمد رسول الله.
# نقل است : که روزی شیری بسته در پش رباط می گذرانیدند. شیخ چون
# ~~بدید گفت: ای شیر! تا چه گناه کردهای که بدین بند و دام گرفتار شدی؟ پس
# ~~گفت : ای قوم! بر حال خود تکیه مکنید که شیطان را دامهای بسیار است که
~~ما
# ~~آن را نمی شناسیم. بسی شیران طریقت که دردام شیطان گرفتار شدهاند.

PageV01P871

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0931.jpg)

# ~~اصحاب بگریستند.
# و گفت: خداوندا! اگر در قیامت با من نیکویی خواهی کرد مرا بر بالایی
# ~~بدار و همهآ دوستان ویاران مرا به من نمای تا خرم شوند، و به فضل و
~~رحمت تو
# ~~همه با یکدیگر در بهشت شویم. و اگر ms717 حال بگونهآ دیگر است مرا به راهی
~~فرست
# ~~-به دوزخ- که کس مرا نبیند تا دشمنان من شادمانی نکنند.
# و گفت: هر آنکس که هوای شهوت بر وی غالب است باید که زن کند تا
# ~~در فتنه نیفتد که اگر دیوار و زن پیش من یکسان نبودی زن کردمی.
# و گفت: من همچو غرقه ام در دریا که گاه گاه امید خلاص می دارم و
# ~~گاه از خوف هلاک می ترسم.
# و گفت : حق تعالی می فرماید : ای بندهآ من! از همهآ عالم اعراض کن و
# ~~روی به حضرت ما آور که تورا از من در کل حال ناگزیر است تا چند از من
# ~~گریزی و روی از من بگردانی.
# و گفت: بدبخت کسی باشد که ازدنیا برود و لذت انس و مناجات حق
# ~~تعالی نچشیده باشد و هرکه این چشید پیوسته سلم سلم می گوید.
# و گفت: چگونه نترسد بنده که او را نفس ازیک جانب و شیطان ازیک
# ~~جانب و او در میانه عاجز؟
# و گفت: هرکه او را کار دنیا با نظام باشد کار آخرتش بی نظام بود و هرگز
# ~~هردو حیاتش نیک نبود.
# و گفت : هرکه بر سلطان دنیا دلیری کند مالش برود، و هرکه با صالحان
# ~~دلیری کند و مخالفت ایشان ورزد بنیادش برود و ایمانش با خطر باشد.
# و گفت: پرهیزید از آنکه فریفته شوید بدآنکه مردم به شما تقرب کنند و
# ~~دست شما بوسه دهند که شما ندانید در آن چه آفت است.
# و گفت: سخی را سر کیسه گشاده باشد.، ودستهای وی گشاده، و
# ~~درهای بهشت گشاده بروی؛ و بخیل را سرکیه بسته باشد، و دست وی از
~~PageV01P872
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0932.jpg)

# ~~عطا دادن بسته، و درهای بهشت بسته بر وی.
# و گفت: خداوندا! نعمتهای تو بر ما بیشمار است. از جملهآ آن توفیق دادی
# ~~تا به زبان ذکرتومی کتم وبه دل شکرتومی گویم وتوخداوند قادر کریم ، وما
# ~~بندگان عاجز مسکین. سپاس تورا و شکر ms718 تورا و نعمتها همه از فضل تو است.
# و گفت : هرکه دست دراز کند تا برادری مسلمان را بزند از من نیست.
# و گفت : پیش چهار کس دست تهی مروید: پیش عیال، وبیمار، و
# ~~صوفی ، وسلطان.
# و گفت: چون دست خود بینی که به مخالفت مشغول است؛ و زبان به
# ~~کذب وغیبت؛ و دیگر جوارح به موافقت هوای نفس، الهام وکشف غطا از
# ~~کجا حاصل شود تورا؟
# و گفت: حق تعالی عقوبت کند عام را وعتاب کند خاص را وتا ما دام
# ~~که عتاب می کند هنوز محبت باقی است.
# نقل است که چون کسی به خدمت شیخ آمدی تا طریق سلوک سپرد، شیخ
# ~~او را گفتی : ای فرزند! تصوف کاری سخت است. گرسنگی باید کشید و
# ~~برهنگی و خواری؛ و با این همه روی تازه داری، اگر سر این همه داری به
# ~~طریقت درآی و اگر نه به کار خود مشغول باش.
# و گفت: پیری گفته است در اخلاص یک ساعت رستگاری جاوید است
# ~~ولیکن عزیز است.
# و گفت: بترسید و با هیچکس بد مکنید که اگر کسی با کسی بدی کند
# ~~حق تعالی کسی بگمارد تا با وی مکافات آن کند در بدی. کما قال الله
~~تعالی ان
# ~~أخسنتم أختنتم لأنفیکم وان أسائم فلها.
# و گفت: حق تعالی را شراب است در غیب که در سحر اولیا را بدهد و
# ~~چون از آن شراب بیاشامند از طعام و شراب مستغنی گردند.
# و گفت: دوست خدا هرگزدوست دنیا نبود، و دوست دنیا هرگز دوست PageV01P873
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0933.jpg)

# ~~خدای نبود.
# وشیخ این دعا گفتی : اللهم اجعلن لهذه البقعة عامرة بذکرک واولیائک و
# ~~اصفیائک إلی الأبد واجعل قوتنا وقوتهم یومأ بیوم من الحلال من حیث لا
~~یحتسب اللهم
# ~~آجعلنا من المتحابین فیک ومن المتباذلین فیک ومن المتزاورین فیک بحرمت
~~نبیک محمد
# ~~المصطفی صلوات الله وسلامه علیه وانظر الی حوائجه کما ینظر الأرباب فی
~~حوائج
# ~~العبید والی ما یعمله من الذنوب اللهم أغننا ms719 بحلالک عن حرامک وبفضلک
~~عمن سواک و
# ~~بطاعتک عن معصیتک یا من اذا دعی اجاب وإذا سئل اعطی هب لنا من لدنک
~~رحمة
# ~~وهیئ لنا من امرنا رشدأ اللهم أغننا عن باب الاطباء وعن باب الامراء
~~وعن باب الاغنیا
# ~~اللهم لا تجعلنا بثناء الناس مغرورین ولاعن خدمتک مهجورین ولا عن بابک
~~مطرودین ولا
# ~~بنعمتک مستدرجین ولا من الذین یأکلون الدینا بالدین وارحمنا یا ارحم
~~الراحمین وصلی
# ~~الله علی خیر خلقه محمد وآله اجمعین الطیبین الطاهرین وسلم تسلیما
~~دائما ابدأ کثیرا
# ~~برحمتک یا ارحم الراحمین.
# و گفت : آلهی! ابراهیم خلیل تو علیه السلام از حضرت تو درخواست که
# ~~ربنا إنی أسکنت من دریتی بواد غیرذی ززع عند بیتک المحرم رینا لیقیموا
~~الصلوة
# ~~فا جعل افیدة من الناس تهوی إلیهم وآززقهم من الثمرات لعلهم یشکرون. و
# ~~دعای وی اجابت کردی؛ واگر من ابراهیم خلیل نیستم تورب جلیل هستی.
# ~~من نیز دعا می کنم وازتو درمی خواهم اللهم ان تجعل هذا الوادی القفر
~~والمکان
# ~~الوعر اهلا عامرا بذکرک واولیائک من عبادک واصفیائک. واگر این مکان
~~مکان مکه
# ~~نیست باری از وادی قفر خالی نیست، از خیراتش خالی مگردان و اهل این
~~بقعه
# ~~را ایمن گردان در دنیا و آخرت، و از مکر شیطان نگاهدار اللهم اجعل
~~دعائی
# ~~مرفوعا وندائی تسموعا واجعل افثدة من الناس تهوی الیهم وهممهم واقفة
~~علیه حتی
# ~~یتصل فیه الخیرات ویدوم اقامة الطاعات.
# و گفت : من چگونه ازحق تعالی نترسم، وحبیب وخلیل و کلیم صلوات
# ~~الله علیهم اجمعین ترسنده بودند و روح علیه التلام ترسنده است.

PageV01P874

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0934.jpg)

# و گفت: اهل دنیا متاع دنیا دوست می دارند و من ذکر خدای و قرآن
# ~~خواندن دوست می دارم.
# و گفت: در معنی این حدیث که إن الشیطان یجری مجری الدم گفت : از
# ~~آنکه شیطان پلید است و خون پلید در پلید گذرد، اما ذکر حق تعالی پاک
~~است
# ~~و روج پاک پاک در پاک گذرد.
# و گفت: کرامت هرکسی آن است ms720 که حق تعالی بر دست او براند از
# ~~خیرات، و هرآنکس که بر دست وی چیزی رود از خیرات که بر دست دیگری
# ~~نرود، آن کرامت وی است.
# و پرسیدند دوست نجاست و پلیدی از دوست بازمی دارد چون است که
# ~~حق تعالی بندهآ مؤمن را به گناه آلوده می کند؟ چه سر است در این؟
# گفت : این از جملهآ حکمت حق تعالی است که بنده گناه کند و توبه
# ~~کند تا لطف و رحمت حق تعالی آشکارا شود و قدر طاعت بشناسد، وچون تشنه
# ~~و گرسنه شود قدر طعام و شراب بداند، و چون رنجور شود قدر صحت و عافیت
# ~~بداند.
# و گفت : عبارت حظ نفس است، واشارت حظ روح. عبارت از آن بدن
# ~~است، و اشارت از آن روح.
# و پرسیدند چون رزق مقسوم است سؤال و طلب از حق تعالی چراست؟
# ~~گفت : تا عز وشرف مؤمن ظاهر شود. کما قال لوآعطیتک من غیر مسئلة لم
~~یظهر
# ~~کمال شرفک فأمرتک بالدعاء لتدعونی فائجیبک.
# و گفت : لباس تقوی مرقع است از آنکه ازدیدن صاحب مرقع امنی و
# ~~ذوقی حاصل می شود.
# نقل است که روزی شیخ می گذشت و مردم زیارت می کردند . طفلکان
# ~~نیز زیارت می کردند. گفتند: یا شیخ! کود کان بی عقل تو را چگونه می
~~شناسند
# ~~و زیارت می کنند؟ گفت: از آنکه در شب این طفلکان در خواهند من به دعای
~~PageV01P875
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0935.jpg)

# ~~خیر وصلاح ایشان استادهام.
# و گفت: نهایت مجاهده آن است که ببخشند هر جدی که دارند بر آنکس
# ~~که هیچ جدی ندارد. یعنی حق تعالی و غایت آن بذل روح است.
# و گفت : ایمان خاص است واسلام عام است.
# و پرسیند اگر اصحاب سلاطین و متعلقان ایشان چیزی به شیخ آورند و
# ~~گویند از وجه حلال است قبول فرمایی ؟ گفت: نه. از آنکه ایشان ترک صلاح
# ~~خود کردهاند. چون در بند صلاح نیند .چگونه صلاح دیگری نگاهدارند؟
# و گفت: هرکه به ms721 غیر از حق تعالی و خدمت وی عزتی طلبد از دنیا نرود
# ~~تاهم بدآن طلب عزت خوار شود. وشیخ ان شعر بسیار خواندی :
# ~~مصاحبه الغریب مع الغریب * کمن بنی البناء علی آلثلوج
# ~~قذاب آلقلج وأنهدم آلبناء * وقد عزم الغریب علی الخروج
# کازرونی، دلی دو مهر نورزت دو دل فدلی نبوت خوش بود مهر آن فرما
# ~~گشت گوشت و پوست فبروت.
# و گفت: باید که اندر میان شب چون روی به حضرت کنی بگویی ای تو
# ~~کت لوش1 چون من هست، وای من کم کس چون تونیست.
# و گفتی بهت بود ارتویی من الست مکرم فبواد یکی ردین.
# و گفت: باید که پیوسته به تحصیل علوم شرعی مشغول باشی که اهل
# ~~طریقت و حقیقت را درهمه حال از علوم گزیر نیست. بعد از آن چون علم
# ~~آموختی از ریا و سمعت پرهیز کن و هرچه دانی پنهان مکن و پیوسته در طلب
# ~~رضای حق تعالی باش و جهد کن تا آن علم به عمل آوری و اگر نه چون
# ~~کالبدی بی روح، زینهار وصد زینهارتا به علم هیچ چیز از حطام2 دنیا طلب
# ~~نکنی و بپرهیز از آنکه عمل و علم تورا پیشه بود که بدان جذب کنی و
~~مصطفی PageV01P876
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0936.jpg)

# ~~صلی الله علیه وسلم فرمود که هرکه به عمل آخرت طلب دنیا کند آبرویش
~~برود،
# ~~و نامش به نیکی نبرند و نام وی در میان اهل دوزخ ثبت کنند؛ و هرکه به
~~کار
# ~~دنیا طلب آخرت کند او را در آخرت هیچ نصیب کم نبود و بعد از علم خواندن
# ~~هیچ چیز فاضلتر از طلب حلال کردن نیست. در طعام و لباس که عمل
# ~~حرام خوار قبول نکنند و دعای وی اجابت نکنند و باید که پیوسته در لباس
# ~~مسکنت باشی و ترک زینت و تجمل کنی و بدان که عز تو در طلب طاعت و
# ~~بندگی حق تعالی است و باید که پیوسته قناعت پیش گیری و مصطفی ms722 صلی الله
# ~~علیه و سلم فرمود که بدترین امت من آن گروهند که تنهای ایشان در نعمت
~~رسته
# ~~باشد و در بند پرورش اعضا باشند؛ و جهد کن که پیوسته صحبک با صالحان و
# ~~درویشان داری که مصطفی صلی الله علیه وسلم فرمود : حق تعالی پیوسته
# ~~نگاهدار این امت است تا ما دام که سه کار نکرده باشند. یکی نیکان به
~~زیارت
# ~~بدان نشده باشند؛ و بهتران مربدتران را بزرگ نداشته باشند؛ و از
~~اقاربان اهل
# ~~طریقت و اهل متابعت ستت با امیران و ظالمان میل نکرده باشند. و اگراین
# ~~افعالها کنند حق تعالی خواری و درویشی و رسوایی بدیشان گمارد وجباری
# ~~بدیشان مسلط کند تا پیوسته ایشان را می رنجاند و زینهارتا به زنان
~~نامحرم و
# ~~امردان نظر نکنی که آن تیری است ازتیرهای شیطان، و قطعا با اهل بدعت
# ~~صحبت مکن و پیوسته امر معروف فرومگذار و نصیحت اصحاب میکن وجهد
# ~~کن که بامداد و شبانگاه به قرآن خواندن مشغول باشی که رحمت بر خوانندهآ
# ~~قرآن و مستمع می بارد، و جهد کن که بر نماز شب مواظبت نمایی که فضیلت و
# ~~اثری عظیم دارد. بر توباد که پیوسته از مردمان عزلت گیری و در عزلت جهد
~~کن
# ~~تا شیطان تورا در بیدادیها و رسواییها نیفگند و اگر نتوانی میان دربند
~~چون
# ~~مردان، و به خدمت خلق خدای مشغول باش.
# نقل است که چون وفات شیخ نزدیک رسید اصحاب جمع شدند در خدمت
# ~~شیخ، و شیخ فرمود: به زودی از دنیا رحلت خواهم کرد. اکنون چهار چیز
~~PageV01P877
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0937.jpg)

# ~~وصیت می کنم، آن را قبول کنید و بجای آورید که اول هر آنکس که به
# ~~خلافت به جای من بنشیند او را با وقار و تمکین دارید و فرمان او برید؛
~~و در
# ~~بامداد مداومت درس قرآن کنید؛ واگر غریبی و مسافری برسد جهد کنید تا وی
# ~~را به اعزاز و تمکین فرود آرید و رها مکنید که ms723 به گوشهای دیگر نشیند؛ و
~~دل با
# ~~یکدیگر راست کنید.
# نقل است که جریده ای داشت که نام توبه کاران و مریدان و دوستان بر آن
# ~~نوشته بود. وصیت کرد تا با شیخ در قبر نهادند.
# نقل است که بعد از وفات شیخ را در خواب دیدند. گفتند : حق تعالی با تو
# ~~چه کرد؟ گفت: اول کرامتی که با من کرد آن بود که آن کسانی که نامهای
# ~~ایشان در آن تذکره نوشته بود جمله را به من بخشید. و شیخ2 گفتی :
~~خداوندا! هر
# ~~آن کس که به حاجتی نزدیک من آید وزیارت من دریابد مقصود و مطلوب وی
# ~~«وان گردان وبروی رحمت کن، قدس الله روحه العزیز.

PageV01P878

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0938.jpg)

# ذکر ابوالعباس سیاری رحمة الله علیه
# آن قبلهآ امامت، آن کعبهآ کرامت، آن مجتهد طریقت، آن منفرد حقیقت،
# ~~آن آفتاب متواری : شیخ عالم ابوالعباس سیاری رحمة الله علیه؛ ازائمهآ
~~وقت
# ~~بود، وعالم به علوم شرایع، وعارف به حقایق ومعارف، وبسی شیخ را دیده
~~بود
# ~~وادب یافته، و اظرف قوم بود، و اول کسی که در مرو سخن از حقایق گفت او
# ~~بود، وفقیه ومحدث و مرید ابوبکر واسطی بود. وابتدای حال او چنان بود که
# ~~ازخاندان علم و ریاست بود و در مرو هیچ کس را در جاه و قبول بر اهل بیت
~~او
# ~~تقدم نبود و از پدر میراث بسیار یافته - جمله را در راه خدا صرف کرد-
~~ودوتار
# ~~موی پیغامبر علیه السلام داشت، آن را باز گرفت. حق تعالی به برکات آن
~~او را
# ~~توبه داد و با ابوبکر واسطی افتاد و به درجهای رسید که امام صنفی شد از
# ~~متصوفه که ایشان را سیاریان گویند، و ریاضت اوتا حدی بود که کسی اورا
# ~~مغمزی1 می کرد. شیخ گفت: پایی را می مالی که هرگز به معصیت گامی فرا
# ~~نرفته است.
# نقل است که روزی به دکان بقال شد تا جوزخرد. سیم بداد. صاحب PageV01P879
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0939.jpg)

# ~~دکان شا گرد ms724 را گفت : جوز بهترین گزین.
# ~~شیخ گفت: هرکه رافروشی همین وصیت کنی یا نه؟
# ~~گفت: نه، لیکن از بهر علم تومی گویم.
# ~~گفت: من فضل علم خویش به تفاوت میان دو جور بندهم. و ترک جوز
# ~~گرفت.
# ~~نقل است که وقتی او را به جبر منسوب کردند. از آن جهت رنج بسیار
# ~~کشید تا عاقبت حق تعالی آن بر او سهل گردانید.
# ~~و سخن اوست که گفت: چگونه راه توان برد به ترک گناه - و آن بر لوح
# ~~محفوظ بر نبشته است- و چگونه خلاص توان یافت از چیزی که به قضا بر تو
~~نبشته
# ~~ود؟
# ~~و گفت: بعضی از حکما را گفتند: معاش تواز کجاست؟ گفت : از
# ~~نزدیک آنکه تنگ گرداند معاش بر آنکه خواهد بی علتی، و فراخ گرداند روزی
# ~~بر آنکه خواهد بی علتی.
# ~~و گفت : تاریکی طمع مانع نور مشاهده است.
# ~~و گفت: ایمان بنده هرگز راست بنه ایستد تا صبر نکند بر ذل، همچنانکه
# ~~صبر کند بر عز.
# ~~و گفت: هرکه نگاه دارد دل خویش را با خدای تعالی به صدق خدای
# ~~تعالی حکمت را روان گرداند بر زفان او.
# ~~وگفت : خطره انبیا را است و وسوسه اولیا را، وفکر عوام را، وعزم فساق1
# ~~و گفت: چون حق تعالی به نیکویی نظر کند بر بنده ای غایبش گرداند
~~PageV01P880
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0940.jpg)

# ~~از وحشت که هرکه بود از او بگریزد.
# و گفت: سخن نگفت از حق مگر کسی که محجوب بود از او.
# و از او پرسیدند: معرفت چیست؟ گفت : بیرون آمدن از معارف.
# و گفت : توحید آن است که بر دلت جزذوق حق نگذرد. یعنی چندان
# ~~توحید را غلبه بود که هرچه به خاطر می آید به توحید فرو می شود و به
~~رنگ توحید
# ~~بر می آید. چنانکه در ابتدا همه از توحید برخاست و به رنگ عدد شد،
~~اینجا همه
# ~~یه توحید باز فرو شود و به رنگ احد می گردد که کنت له سمعا ms725 وتصرا
~~الحدیث.
# و گفت : عاقل را درمشاهده لذت نباشد زیرا که مشاهده حق فناست که
# ~~اندر وی لذت نیست.
# و از او پرسیدند: تو از حق تعالی چه خواهی ؟ گفت: هرچه دهد - که گدا
# ~~را هرچه دهی جای گیر آید.
# و از او پرسیدند: مرید به چه ریاضت کند؟ گفت: به صبر کردن بر
# ~~امرهای شرع، وازمناهی بازایستادن، وصحبت با صالحان کردن.
# و گفت: عطا بر دو گونه است: کرامت و استدراج. هرچه بر توبدارد
# ~~کرامت بود، وهرچه از توزایل شود استدراج.
# و گفت: اگر نمازروا بودی بی قرآن بدین روا بودی:
# ~~أثمنی علی آلزمان مجالا * أن یری فی الخوة طلعه حر
# معنی آن است که از زمانه مجالی همی خواستم که در همه عمر خویش
# ~~آزاد مردی بینم.
# چون وفاتش نزدیک رسید وصیت کرد که : آن دو تاره موی پیغامبر را علیه
# ~~حاصل شود و مجرب است، رحمة الله علیه.

PageV01P881

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0941.jpg)

# ذکر شیخ بوعثمان مغربی رحمة الله علیه
# آن ادب خوردهآ ریاضت، آن پروردهآ عنایت، آن بینندهآ انوار طرایق، آن
# ~~دانندهآ اسرار حقایق، آن به حقیقت وارث نبی، شیخ وقت : عثمان مغربی
~~رحمة
# ~~الله علیه؛ از اکابر ارباب طریقت بود، وازجملهآ اصحاب ریاضت، ودر مقام
# ~~ذکر و فکر آیتی بود، و در انواع علم خطره1 داشت، و در تصوف صاحب تصنیف
# ~~بود، وبسی مشایخ کبار را دیده بود، و با نهرجوری و بوالحسن الصایغ صحبت
# ~~داشت، و امام بود - در حرم مدتی. و در علوحال کس مثل او نشان نداد و در
# ~~صحت حکم فراست و قوت هیبت و سیاست بی نظیر بود و صد وسی سال عمر
# ~~یافت. گفت: نگاه کردم در چنین عمری در من هیچ چیز نمانده بود که همچنان
# ~~برجای بود که وقت جوانی مگر امل.
# نقل است که در اول بیست سال عزلت گرفت در بیابانها. چنانکه در این
# ~~مدت حس آدمی نشنید تا از مشقت و ریاضت به نیت او بگذاحت و ms726 چشمهایش
# ~~به مقدار سوراخ جوال دوزی بازآمد و از صورت آدمی بگشت، و از بعد بیست
# ~~سال فرمان یافت ازحق که با خلق صحبت کن. با خود گفت: ابتدای صحبت
~~PageV01P882
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0942.jpg)

# ~~با اهل خدا و مجاوران خانهآ وی بود مبارکتر بود.
# قصد مکه کرد. مشایخ را از آمدن او به دل آگاهی بود به استقبال او بیرون
# ~~شدند. او را یافتند، به صورت مبدل شده و به حالی گشته که جزرمق خلق
# ~~چیزی نمانده گفتند: یا ابا عثمان! بیست سال بدین صفت زیستی که آدم و
# ~~آدمیان در پیش کار تو عاجز شدند. ما را بگوی تا خود چرا رفتی و چه دیدی
~~و چه
# ~~یافتی و چرا بازآمدی ؟ گفت : به سکر رفتم وآفت سکر دیدم و نومیدی
~~یافتم،
# ~~به عجز باز آمدم. رفته بودم تا اصل برم، آخر دست من جز به فرع نرسید.
# ندا آمد: یا ابا عثمان! گرد فرع میگرد و درحال مستی میباش که اصل
# ~~بریدن نه کار تواست وصحوحقیقی دراواست، اکنون باز آمدم. جملهآ مشایخ
# ~~گفتند : یا با عثمان! حرام است از پس توبر معبران که عبارت صحوو سکر
# ~~کنند که توانصاف جمله بدادی.
# نقل است که گفت: مرا در ابتدای مجاهده حال چنان بودی که وقت
# ~~بودی که مرا از آسمان به دنیا انداختندی. من دوستترداشتمی از آن که
~~طعام
# ~~بایستی خورد یا از بهر نماز فریضه طهارت بایستی کرد زیرا که ذکر من
~~غایب
# ~~شدی وآن غیبت ذکر بر من دشوارتر از همه رنجها و سخت تربودی و در حالت
~~ذکر
# ~~بر من چیزها می رفت که نزدیک دیگران کرامت بود و لکن آن بر من سخت تراز
# ~~کبیره آمدی و خواستمی که هرگز خواب نیاید تا از ذکر باز نمانم.
# نقل است که گفت : یکباربا ابو الفارس بودم و آن شب عید بود. وی
# ~~نخفت. مرا به خاطر آمد که اگر روغن گاو بودی از برای این دوستان خدای
~~عزو
# ~~جل ms727 طعامی بساختمی. ابوالفارس را دیدم که در خواب می گفت : بینداز این
# ~~روغن گاو از دست. و همچنین بر طریق تأکید سه بارمی گفت. بیدار کردم او
~~PageV01P883
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0943.jpg)

# ~~گفتمی که بینداز این روغن گاو را از دست. یعنی حجاب تو است.
# نقل است که گفت: از غایت حلاوت ذکر نخواستمی که شب به خواب
# ~~روم، حیلتی ساختمی - بر سنگ لغزان، به مقدار یک قدم در زیر آن وادی- و
# ~~اگر فرو افتادمی پاره پاره شدمی. پس بر چنین سنگی نشستمی تا خوابم
~~نبرد. از
# ~~بیم فرو افتادن وقت بودی که مرا خواب بردی. خود را خفته یافتمی -ستان1
~~بر
# ~~چنین سنگی - خرد ومعلق در هوا که به بیداری بر آن دشوارتر توان خفت.
# نقل است که یک روز کسی گفت: نزدیک ابوعثمان شدم و با خویش گفتم
# ~~که مگر ابوعثمان چیزی آرزو خواهد؟ گفت: پسندیده نیست آنکه فرا ستانم که
# ~~نیز آرزو خواهم وسؤال کنم.
# نقل است که ابو عمرو زجاجی گفت : عمری در خدمت شیخ ابوعثمان
# ~~بودم و چنان بودم در خدمت که یک لحظه بی او نتوانستم بودن. شبی در خواب
# ~~دیدم که کسی مرا گفت : ای فلان! چند با بوعثمان از ما بازمانی و چند
~~بابو
# ~~عثمان مشغول گردی؟ وپشت به حضرت ما آوردی. و یک روز بیامدم و با
# ~~مریدان شیخ بگفتم که دوش خواب عجب دیدهام. اصحاب گفتند - هریکی-
# ~~که نیز امشب خوابی دیده ایم. اما نخست تو بگوی تا چه دیده ای؟ ابوعمرو
# ~~خواب خود بگفت. همه سوگند خوردند که ما نیز بعینه همین خواب دیده ایم و
# ~~همین آواز از غیب شنیده ایم. پس همه در اندیشه بودند که چون شیخ از
~~خانه
# ~~بیرون آید این سخن به او چگونه گوییم؟
# ناگاه درخانه باز شد. شیخ از خانه شتابان بیرون آمد. از غایت شتابی که
# ~~داشت پای برهنه بود و فرصت نعلین در پای کردن نداشت. پس روی به
# ~~اصحاب کرد و گفت: چون ms728 شنیدید آنچه گفتند. اکنون روی از ابوعثمان
# ~~مگردانید و حق را باشید و مرا بیش تفرقه مدهید.

PageV01P884

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0944.jpg)

# نقل است که امام ابویکر فورک نقل کرد که از شیخ ابوعثمان شنیدم که
# ~~گفت : اعتقاد من جهت بود در حق تعالی تا آن وقت که در بغداد آمدم و
~~اعتقاد
# ~~درست کردم که او منزه است ازجهت. پس مکتوبی نوشتم به مشایخ مکه که
# ~~من در بغدادبه تازگی مسلمان شدم.
# نقل است که یک روز ابوعثمان خادم خود را گفت: اگر کسی تورا
# ~~گوید معبود تو بر چه حالت است چه گویی؟ گفت: گویم در آن حالت که در
# ~~ازل بود. گفت: اگر گوید درازل کجا بود، چه گویی؟ گفت: گویم بدان
# ~~جای که اکنون هست.
# نقل است که عبدالرحمن سلمی گفت: به نزدیک شیخ ابوعثمان بودم.
# ~~کسی از چاه آب می کشید. آواز از چرخ می آمد. می گفت یا عبدالرحمن!
# ~~می دانی که این چرخ چه می گوید؟ گفتم: چه می گوید؟ گفت : الله! الله.
# گفت : هرکه دعوی سماع کند و او را از آواز مرغان و آواز ددها و از باد او
# ~~را سماع نبود در دعوی سماع دروغ زن است.
# و سخن اوست که : بنده در مقام ذکر چون دریا شود از او جویها می رود
# ~~به هر جایی به حکم خداوند، و دروی حکم نبود جز خدای تعالی ، و همه گون
# ~~را بیند بدانکه او را بود. چنانکه هیچ چیز در گون از آسمان و زمین و
~~ملکوت بر
# ~~وی پوشیده نماند تا موری که در همه گون بجنید بداند و ببیند و حقیقت
~~توحید
# ~~آنجا تمام شود و از ذکر چندان حلاوت بود که خواهد که نیست شود، و مرگ
~~به
# ~~آرزو جوید که طاقت چشیدن آن حلاوت ندارد.
# نقل است که استاد ابو القاسم قشیری گفت: ابوعثمان چنین بود که
# ~~طاقت لذت ذکر نداشت. خویشتن را از خلوت برون انداخت و بگریخت. یکبالر ms729
# ~~گفت: کلمهآ لاإله إلا الله باید که ذاکربا علم خود بیامیزد. هرچه در
~~دلش آید از
# ~~نیک وبد او به فو وشلت این فمه ان نمه را دور سد وبدین صمصام
~~PageV01P885
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0945.jpg)

# ~~غیرت سرآن خیال برگیرد. ورای این همه است حق تعالی و تقدس.
# و گفت : هر آنکس که انس وی به معرفت و ذکر خدای تعالی بود مرگ
# ~~آن انس وی را ویران نکند بلکه چندان انس و راحت زیادت شود از آنکه
# ~~اسباب شوریده از میان برخیزد و محبت صرف بماند.
# گفت : به جناب اعظم رفیع دلیل دو چیز است : نبوت و حدیث. پس
# ~~نبوب مرتفع شد.، ختم انبیا بگذشت. اکنون حدیث بمانده است و راهش
# ~~مجاهده و ذکر است. پس این عمراندک ببهارا در عوض چنین وصال عزیز
# ~~دانند، سخت مختصر است و سخت ارزان. پس ای بیچاره! چه آورده است تو
# ~~را بدانکه این اندک بهارا اندر بهای فراق دایم کردی؟ آخر از چه افتاد
~~است
# ~~این جوانمردی بدین جایگاهی؟
# و گفت : هرکه خلوت بر صحبت اختیار کند باید که ازیاد کردن همه
# ~~چیزها خالی بود مگر ازیاد کردن خدای تعالی، و از همهآ ارادتها خالی بود
~~مگر
# ~~از رضای خدای تعالی، و از مطالبت نفس خالی بود به جمله اسباب که اگر
# ~~بدین صفت نباشد خلوت او را هلاک و بلا بود.
# و گفت : عاصی به از مدعی. زیرا که عاصی توبه کند، و مدعی درحال
# ~~دعوی خویش گرفتار آمده بود.
# و گفت : هرکه صحبت درویش از دست بدارد و صحبت توانگران اختیار
# ~~کند او را به مرگ و کوری مبتلا کند.
# و گفت: هرکه دست به طعام توانگران دراز کند بشره و شهوت هرگز فلاح
# ~~نیابد و در این عذر نیست مگر کسی را که مضطر بود.
# و گفت : هرکه به احوال خلق مشغول شد حال خویش ضایع کرد.
# گفتند : فلانی سفر می کند. گفت : سفر او چنان می باید که از هوا ms730 و
# ~~شهوت و مراد خویش کند که سفر غربت است و غربت مذلت و مؤمن را روا
# ~~نیست که خود را ذلیل گرداند.

PageV01P886

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0946.jpg)

# پرسیدند از خلق. گفت: قالبها است که احکام قدرت بر ایشان می رود و
# ~~دلهای خلایق را دو روی آفریده شده است: یکی جانب عالم ملکوت، و
# ~~دیگری جانب عالم شهادت و آن معارفی که خطوط از اوج قلوب است بر آن
# ~~روی است که مقابل ملکوت است و آنگاه عکس آن معارف مقدسه از آن روی
# ~~بدین روی دیگر زند و آن روی بدین دیگر باززند تا او را از هژده هزار
~~عالم خبر
# ~~دهد و عکس آن حقایق را که ضیاء نوراست چون فروغ بدین روی زند که عالم
# ~~شهادت است آن را نام معرفت شود.
# پرسیدند از منقطعان راه که به چه چیز منقطع شدند؟ گفت: از آنکه در
# ~~نوافل وسنن وفرایض خلل آوردند.
# پرسیدند از صحبت. گفت: نیکویی صحبت آن باشد که فراخ داری بر
# ~~برادر مسلمان آنچه بر خود می داری، و در آنچه او را بود طمع نکنی ،
~~وقبول
# ~~کنی جفای او، وانصاف اوبدهی، واز وی انصاف طلب نکنی، ومطیع او
# ~~باشی، و او را تابع خود ندانی، و هرچه از وی بر تورسد توآن را از وی
~~بزرگ و
# ~~بسیار شماری، و هرچه از توبدو رسد احقر واندک دانی.
# و گفت : فاضلترین چیزی که مردمان آن را ملازمت کنند دراین طریق
# ~~محاسبت خویش است ومراقبت ونگاه داشتن کارها به علم.
# و گفت : اعتکاف حفظ جوارح است در تحت اوامر.
# و گفت : هیچ کس چیزی نداند تا که ضد آن نداند و از برای این است که
# ~~درست نگردد مخلص را اخلاص، مگر بعد از آنکه ریا را دانسته باشد و
~~مفارقت
# ~~از ریا دانسته بود.
# و گفت: هرکه بر مرکب خوف نشیند به یکبار نومید شود، و هرکه بر مرکب
# ~~رجا نشیند کاهل شود؛ ولیکن گاه بر آن ms731 و گاه براین و گاه میان این و آن.
# و گفت : عبودیت اتباع امراست بر مشاهدهآ امر.
# و گفت : شکر شناختن عجز خود است از کمال شکر نعمت.

PageV01P887

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0947.jpg)

# ~~و گفت : تصوف قطع علایق است و رفض خلایق و اتصال به حقایق.
# ~~و گفت : علامت شوق دوست داشتن مرگ است درحال راحت.
# ~~و گفت : غیرت از صفات مریدان باشد و اهل حقایق را نبود.
# ~~و گفت : عارف از انوار علم روشن گردد تا بدان عجایب غیب بیند.
# ~~و گفت : مرد ربانی طعام به چهل روزخورد، ومرد صمدانی طعام به
# ~~هشتاد خورد.
# ~~و گفت : مثل مجاهدهآ مرد در پاک کردن دل چنان است که کسی را
# ~~فرمایند که این درخت برگن. هرچند اندیشه کند که بر کند نتواند. گوید که
# ~~صبر کنیم تا قوت یابیم. آنگاه هرچند دیرتر رها کند درخت قویتر گردد و
~~او
# ~~ضعیفتر می شود و به کندن دشوارتر.
# ~~و گفت: هرکه را ایمان بود با اولیا از اولیا است.
# ~~و گفت : اولیا مشهور بود اما مفتون نبود.
# ~~نقل است: که چون شیخ ابوعثمان بیمار شد طبیب آوردند. گفت : مثل
# ~~اطبای من، مثل برادران یوسف است که پرورش دهندهآ قدرت بود و برادران
# ~~تدبیر در کار او می کردند. یعنی تدبیر خلق نیز از تقدیر قدرت است.
# ~~نقل است که به وقت وفات سماع خواست. وصیت کرد که بر جنازهآ من
# ~~امام ابویکر فورک بر من نماز کند. این بگفت و وفات کرد، علیه الرحمة.

PageV01P888

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0948.jpg)

#
# ذکر ابوالقاسم نصر آبادی رحمه الله
# آن دانای عشق و معرفت، آن دریای شوق و مکرمت، آن پختهآ سوخته ، آن
# ~~افسردهآ افروخته، آن بندهآ عالم آزادی، قطب وقت : ابوالقاسم نصر آبادی
~~علیه
# ~~الرحمة؛ سخت بزرگوار بود. در علو حال و مرتبه ای بلند داشت وسخت شریف
# ~~بود. به نزدیک جملهآ اصحاب ویگانهآ جهان بود، و در عهد خود مشار الیه
~~بود در
# ~~انواع علوم، خاصه در روایات عالی و علم ms732 احادیث که در آن مصنف بود و در
# ~~طریقت نظری عظیم داشت، سوزی و شوقی به غایت و استاد جمیع اهل خراسان
# ~~بود -بعد از شبلی - و اوخود مرید شبلی بود، ورودباری و مرتعش را یافته
~~بود، و
# ~~بسی مشایخ کبار را دیده بود، و هیچ کس از متأخران آن وقت در تحقیق
~~عبادت
# ~~آن مرتبه نبود که او را بود، و در ورع و مجاهده و تقوی و مشاهده بی
~~همتا بود، و
# ~~در مکه مجاور بود. او را از مکه بیرون کردند -از سبب آنکه چندان شوق و
# ~~محبت و حیرت بر او غالب شده بود که یک روززناری در میان بسته بود و در
# ~~آتشگاه گبران طواف می کرد- گفتند: آخراین چه حالت است؟ گفت : در کار
# ~~خویش کالیوه1 گشتهام که بسیاری به کعبه بجستم نیافتم، اکنون به دیرش
~~PageV01P889
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0949.jpg)

# ~~می جویم. باشد که بویی یابم که چنان فروماندهام که نمی دانم چکنم؟
# نقل است که یک روز به نزدیک جهودی شد و گفت : ای خواجه! نیم
# ~~دانگ سیم بده تا از این دکان فقاعی بخورم. القصه چهل بار می آمد و نیم
~~درم
# ~~می جست و جهود به درشتی و زشتی او را می راند و یک ذره تغیر در بشرهآ
~~او
# ~~ظاهر نمی شد، و هر بار که می آمد شکفته تر و خوشوقت تر می بود، و آن
~~جهود را
# ~~از آن همه صبر بر خشونت و درشتی و زشتی او عجب آمد. گفت : ای درویش!
# ~~توچه کسی که از برای نیم درم این همه بر جفا و خشونت تحمل کردی که
# ~~ذرهای ازجا تشدی؟
# نصر آبادی گفت: درویشان را چه جای از جای شدن است که گاه باشد
# ~~که چیزها بر ایشان برآید که آن بار ایشان را کوه نتواند کشیدن.
# چون جهود آن بدید درحال مسلمان شد.
# نقل است که یک روز در طواف خلقی را دید که به کارهای دنیوی
# ~~مشغول ms733 بودند و با یکدیگر سخن می گفتند. برفت پارهای آتش و هیزم بیاورد.
~~از
# ~~وی پرسیدند: چه خواهی کرهن؟ گفت : می خواهم که کعبه را بسوزم تا خلق از
# ~~کعبه فارغ آیند و به خدای پردازند.
# نقل است که یک روز در حرم باد می جست، و شیخ در برابر کعبه نشسته
# ~~بود که جملهآ آستار1 کعبه از آن باد در رقص آمده بود. شیخ را از آن حال
~~وجود
# ~~پیدا شد. از جای برجست و گفت: ای رعنا عروس سرافراز! که در میان
# ~~نشسته ای وخود را چون عروسی جلوه می دهی، و چندین هزار خلق در زیر خار
# ~~مغیلان به تشنگی و گرسنگی در اشتیاق جمال توجان داده، این جلوه چیست
# ~~که اگر تو را یکبار بیتی گفت مرا هفتاد بار عبدی گفت.
# نقل است که شیخ چهل بارحج بجا آورده - بر توگل- مگر روزی در مکهآ
~~PageV01P890
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0950.jpg)

# ~~سگی دید گرسنه و تشنه و ضعیف گشته، و شیخ چیزی نداشته که به وی دهد.
# ~~یک تا نان و گواه بر گرفت و شیخ آن نان به سگ داد. صاحب واقعه - کار
~~دیده-
# ~~آن بدید. از گوشه ای برآمد و شیخ را مشتی بزد و گفت : ای احمق! پنداشتی
# ~~که کار کردی که چهل حج به یکتا نان بدادی و پدرم بهشت را به دو گندم
# ~~بفروخت که در این یک نان از آن هزار دانه بیش است.
# شیخ چون این بشنید از خجلت گوشه ای گرفت و سر در کشید.
# نقل است که یکبار بر جبل الرحمة تب گرفت. گرمای سخت بود - چنانکه
# ~~گرمای حجاز بود- دوستی از دوستان که در عجم او را خدمت کرده بود به
~~بالین
# ~~شیخ آمد. او را دید -در آن گرما گرفتار آمده و تبی سخت گرفته- گفت :
~~شیخا!
# ~~هیچ حاجت داری؟ گفت: شربت آب سردم می باید.
# مرد این سخن بشنود، حیران بماند. دانست که در گرمای حجاز این یافت
# ~~نخواهد شد. از آنجا ms734 باز گشت و در اندیشه بود. انایی1 در دست داشت. چون
~~بر
# ~~راه برفت میغی2 بر آمد. در حال ژاله باریدن گرفت. مرد دانست که این
~~کرامت
# ~~شیخ است. آن ژاله در پیش مرد جمع می شد و مرد در انآء می کرد تا پر شد.
~~به
# ~~نزدیک شیخ آمد. گفت: از کجا آوردی در چنین گرمایی؟
# مرد واقعه بر گفت. شیخ از آن سخن در نفس خویش تفاوتی یافت که این
# ~~کرامت است. گفت: ای نفس ! چنان که هستی هستی. آب سردت می باید با
# ~~آتش گرم نسازی. پس مرد را گفت : مقصود تو حاصل شد. بر گرد و آب را ببر
# ~~که من از آن آب نخواهم خورد. مزد آن آب را ببرد.
# نقل است که گفت: وقتی در بادیه شدم ضعیف گشتم، و از خود نا امید
# ~~سدم. روز بود. ناگاه چشمم بر ماه افتاد. بر ماه نوشته دیدم فتیکفیگهم
~~آلله ولهو PageV01P891
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0951.jpg)

# ~~السمیع العلیم. از آن قویدل گشتم.
# نقل است که گفت: وقتی در خلوت بودم به سرم ندا کردند که تورا این
# ~~دلیری که داده است که لافهای شگرف می زنی از حضرت ما و دعوی می کنی
# ~~در کوی ما ؟ چندان بلا بر تو گماریم که رسوای جهان شوی. جواب دادم که
# ~~خداوندا! اگر به کرم در این دعوی با ما مسامحت نخواهی کرد ما باری از
~~این
# ~~لاف زنی و دعوی کردن پای باز نخواهم کشید. از حضرت ندا آمد که : این
# ~~سخن از تو شنیدم و پسندیدم.
# و گفت: یکبار به زیارت موسی صلوات الله علیه شدم. از یک یک ذرهآ
# ~~خاک او می شنودم که ارنی أرنی.
# و گفت: یک روز در مکه بودم و می رفتم. مردی را دیدم بر زمین افتاده و
# ~~می تپید. خواستم که الحمدی برخوانم و بر وی دمم تا باشد که از آن زحمت
# ~~نجات یابد. ناگاه از شکم او آوازی صریح به گوش ms735 من برآمد: بگذار این سگ
# ~~را که او دشمن ابوبکراست رضی الله عنه.
# نقل است که روزی در مجلس می گفت: جوانی به مجلس او درآمد و
# ~~بنشست، زمانی بود از کمان شیخ تیری بجست و آن جوان نشانه شد. چون جوان
# ~~زخمی کاری بخورد و آواز داد که : تمام شد از آنجا برخاست و به جانب
~~خانه
# ~~روان شد. چون نزدیک والدهآ خود شد رنگ رویش زرد شد. مادرش چون آن
# ~~بدید پرسید: مگر تو را رنجی رسیده است؟ گفت: خاموش که کار از آن گذشته
# ~~است که تو نپنداری. باش تا در این خانه شوم. ساعتی حمالی دو سه بیاورتا
~~مرا
# ~~بگیرند و به گورستان برند و پیراهنم را به غسالی بده و قبایم به گورکن
~~و زخمهآ
# ~~ربابم به چشم فرو بر و بگوی: چنانکه زیستی همچنان بمردی. این بگفت و به
# ~~خانه درآمد و جان بداد.
# نقل است که شیخ را گفتند: علی قوال شب شراب می خورد و بامداد به
# ~~مجلس تو می آید. شیخ دانست که چنانست که ایشان می گویند. اما گوش به
~~PageV01P892
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0952.jpg)

# ~~سخن ایشان نکرد، تا یک روز شیخ به جایی می رفت. اتفاق در راه علی قوال
~~را
# ~~دید که از غایت مستی افتاده بود. شیخ از دور چون آن بدید خود را نادیده
~~آورد،
# ~~تا یکی . از آن قوم به شیخ گفت: اینک علی قوال! شیخ همان کس را گفت :
~~او
# ~~را بر دوش خود برگیر و به خانهآ خود ببر. چنان کرد.
# و از او می آرند که گفت: تو در میان دو نبتی : یکی نسبتی به آدم علیه
# ~~السلام؛ ونسبتی به حق. چون به آدم (ع) نسبت کردی در میان شهوتها و
~~مواضع
# ~~آفتها افتادی که نسبت طبیعت بی قیمت بود. چون نسبت به حق کردی در
# ~~مقامات کشف وبرهان و عصمت و ولایت افتادی. آن یک نبت به آفت
# ~~بشریت بود، و این یک نسبت ms736 به حق عبودیت. نسبت آدم در قیامت منقطع شود
# ~~و نسبت عبودیت همیشه قایم، تغیر بدان روا نباشد. چون بنده خود را محقق
# ~~نسبت کند محلش این بود، که ملائکه گویند آتجعل فیها وما للتراب ورب
# ~~آلازیاب. و چون بنده را به خودی خود نسبت کند محلش این بود که گویند :
~~یا
# ~~عبادی لآ خوف علیکم الیوم ولا أنتم تخزنون.
# گفت: بارهای گران حق تعالی به جز از بارگیران حق تعالی نتوانند
# ~~کشیدن. کما قال النبی صلی الله علیه وسلم إنا لله تعالی اقراسا یرکبهن
~~جمیعا.
# و گفت : هرکه نسبت خویش با حق تعالی درست گردانید نیز هرگزاثر
# ~~نکند در وی منازعت طبع و وسوسهآ شیطان.
# و گفت: هرکه مکنت آن دارد که حق تعالی را یاد کند مضطرنیست، که
# ~~مضطر آن بود که او را هیچ آلت نبود که بدان خدای تعالی یاد کند.
# و گفت: هرکه دلالت کند در این طریق به علم مریدان را فاسد گردانید
# ~~اما هرکه دلالت کند ایشان را به سر و حیات راه نمایدشان به زندگی.
# و گفت: گمراه نشد دراین راه هیچ کس، مگربه سبب فساد ابتدا که
# ~~ابتدای فاسد باشد که به انتها سرایت کند.
# و گفت: چون تورا چیزی پدید آید از حق تعالی نگر زنهارتا بهشت دوزخ
~~PageV01P893
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0953.jpg)

# ~~باز ننگری و چون از این حال باز گردی تعظیم آنچه حق تعالی تعظیم کرده
~~است
# ~~به جای آوری.
# و گفت : هرکه در عطا راغب بود او را هیچ مقداری نبود، آنکه در مغطی
# ~~راغب بود عزیز است.
# و گفت : عبادت به طلب صفح2 و عفو از تقصیرات نزدیکتر است از آنکه
# ~~برای طلب عوض وجزای آن بود.
# و گفت : موافقت امر نیکو است و موافقت حق نیکوتر و هر که را موافقت
# ~~حق یک لحظه یا یک خطره دست دهد به هیچ حال بعد از آن مخالفت بروی
# ~~نتواند رفت.
# و گفت : به صفت آدم علیه السلام خبر دادند. ms737 گفتند : وعصی آدم. وچون
# ~~به فضل خویش خبر دادند گفتند : ثم آجتباه ربه فتاب علیه.
# و گفت : اصحاب الکهف را خداوند تعالی در کلام خود به جوانمردی
# ~~ذکر فرمود که ایشان ایمان آوردند به خدای عز و جل بیواسطه.
# و گفت : حق تعالی غیور است و از غیرت اوست که به او راه نیست، مگر
# ~~بدو.
# و گفت: اشیا که دلالت می کنند از او می کنند که بر او هیچ دلیل نیست
# ~~جزاو.
# و گفت : به متابعت سنت معرفت توان یافت و به ادای فرایض قربت حق
# ~~تعالی وبه مواظبت بر نوافل محبت.
# و گفت: هرکه را ادب نفس نباشد او به ادب دل نتواند رسید، و هرکه را
# ~~ادب دل نبود چگونه به ادب روح تواند رسید، و هرکه را ادب روح نبود
~~چگونه به
# ~~محل قرب حق تعالی تواند رسیدن. بلکه او را چگونه ممکن بود که بساط حق
~~PageV01P894
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0954.jpg)

# ~~جل و علا را تواند سپردن، مگر کسی که او ادب یافته بود به فنون آداب و
~~امین
# ~~بود در سرا و علانیه.
# او را گفتند که : بعضی مردمان با زنان می نشینند و می گویند ما معصومیم
# ~~از دیدار ایشان. گفت: تا این تن بر جای بود امر و نهی بروی بود و از او
~~برنخیزد
# ~~و حلال و حرام را حساب و دلیری نکند بر سنتها إلا آنکه از حرمت او
~~اعراض
# ~~کرده باشد.
# و گفت: کار ایستادن است بر کتاب و سنت و دست بداشتن هوا و بدعت
# ~~و حرمت پیران نگاه داشتن و خلق را معذور داشتن و به روزها مداومت کردن
~~و
# ~~رخصت ناجستن وتأویل ناکردن.
# گفتند : آنکه پیران را بود تورا هست. گفت : ابوالقاسم را نیست اما درد
# ~~بازماندگی از آن هست و حسرت نایافت.
# و پرسیدند: کرامت تو چیست؟ گفت: آنکه مرا از نصرآباد به نیشابور
# ~~شوریده کردند و بر شبلی انداختند، تا هر سال دوسه هزار آدمی از ms738 سبب من،
~~و
# ~~من در میان نه، به خدای تعالی رسیدند.
# گفتند: حرمت تو چیست؟ گفت: آنکه من از منبر فرو آیم و این سخن
# ~~نگویم که خود را سزای این سخن نمی بینم.
# گفتند: تقوی چیست؟ گفت: آنکه بنده پرهیزد از ما سوی الله.
# پرسیدند از معنی لمن شکرتم لاازیدنکم. گفت: هرکه شکر نعمت حق
# ~~تعالی کند نعمتش زیادت شود، وهرکه شکرمنعم کند محبتش ومعرفتش افزون
# ~~گرداند.
# و پرسیدند: تورا از محبت چیزی هست؟ گفت: راست می گویید ولکن
# ~~در آن می سوزم.
# و گفت: محبت بیرون نیامدن است از دورویشی بر هر حالی که باشی.
# و گفت: محبتی بود که موجب اوازخون رهانیدن بود و محبتی بود که
~~PageV01P895
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0955.jpg)

# ~~موجب او خون ریختن بود.
# ~~و گفت : اهل محبت قایم اند با حق تعالی بر قدمی که اگر گامی پیش
# ~~نهند غرق شوند، و اگر قدمی باز پس نهند محجوب گردند.
# ~~و گفت : قرب بر حقیقت الله است زیرا که جمله کفایت از او است.
# ~~و گفت : راحت بنده ظرفی است پر از عتاب.
# ~~و گفت : هر چیزی را قوتی است وقوت روح سماع است.
# ~~و گفت : هرچه دل یابد برکات آن ظاهر شود بر بدن، و هرچه روح یابد
# ~~برکات آن پدید آید بردل.
# ~~و گفت : زندان توتن است چون از وی بیرون آمدی - در راحت افتادی-
# ~~هرکجا خواهی می رو.
# ~~و گفت: بسیار گرد جهان بگشتم و این حدیث در هیچ دفتری ندیدم الا در
# ~~ذل نفس.
# ~~و گفت: اول تذگربا تمیز بود و آخرش با سقوط تمیز.
# ~~و گفت: همه خلق را مقام شوق است و هیچ کس را مقام اشتیاق نیست.
# ~~و گفت: هرکه درحال ایشان بود به حالتی رسد که نه اثر ماند و نه قرار.
# ~~و گفت: هرکه خواهد به محل رضا رسد بگو آنچه رضای خدای عز و جل
# ~~در آن است بر دست گیرد و آن را ملازمت کند.
# ~~و گفت: ms739 اشارت از رعونات طبع است که به سر قادر نبود. بر آنکه آن را
# ~~ینهان دارد به اشارت ظاهر شود.
# ~~و گفت : مروت شاخی است از فتوت و آن برگشتن است از دو عالم و
# ~~هرچه در او است.
# ~~و گفت: تصوف نوری است از حق دلالت کننده برحق، و خاطری است
# ~~از او که اشارت کند بدو.
# ~~و گفت: رجا به طاعت کشد و خوف از معصیت دور کند و مراقبت به
~~PageV01P896
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0956.jpg)

# ~~طریق حق راه نماید.
# و گفت: خون زاهدان را نگه داشتند و خون عارفان بریختند.
# از پیغمبرصلی الله علیه و سلم مرویست که بعضی از گورستانها چنان است
# ~~که در روز قیامت آن را فریشتگان برگیرند و در بهشت افشانند بی حساب.
~~رسول
# ~~علیه السلام فرمود : بقیع از آنجمله است مگر به حکم این حدیث شیخ
~~ابوعثمان
# ~~مغربی رحمة الله علیه که ذکر ایشان پیش گذشته است. در بقیع از برای خود
# ~~گور کنده و طیار ساخته تا چون او را وقت به آخر رسید در اینجا بماندند
~~و مدتی
# ~~همچنان بود تا روزی ابوالقاسم نصرآبادی آنجا رسید و آن گور بدید. پرسید
~~: این
# ~~خاک از برای که کندهاند؟ گفتند : ابوعثمان مغربی برای خود کنده است.
# ~~اتفاقا در همان شب شیخ ابوالقاسم در بقیع گوری فرو برده بود برای خود
~~تا او را
# ~~آنجا دفن کنند و آن را گوش می داشت. شیخ ابوالقاسم نصرآبادی یک روز
# ~~بدید. گفت: مگر کسی خود را هم اینجا گوری فرو برده بود. شبی در خواب
# ~~دید که جنازه ها در هوا می بردند و می آوردند. پرسید: چیست؟ گفتند:
# ~~هرکه اهل این گورستان نیست که او را اینجا آرند او را از اینجا بر
~~گیرند و به
# ~~جای دیگر برند، و هرکه را جای دیگر دفن کنند که اهل این گورستان بود او
~~را
# ~~بدینجا باز آرند، و این جنازهها که می برند و می آرند آن است. ms740
# پس گفت: ابوعثمان این گور که توفرو بردهای که مرا !ینحا دفن خواهند
# ~~کرد خاک تو در نیشابور خواهد بود. ابوعثمان را از آن سخن اندک غباری
# ~~بنشست. پس چنان افتاد که او را ازخانه بدر کردند، به بغداد آمد. پس
~~سببی
# ~~افتاد که از بغداد به ری آمد و بازسبب افتاد که ازری به نیشابور آمد و
~~در
# ~~نیشابور وفات کرد و بر سری حیره در خاک کردند. و اما آن خواب که از شیخ
# ~~ابوالقاسم نقل می کنند ممکن است که آن کسی دیگر است که دیده است، نه
# ~~نصرآبادی. و روایت مختلف است.
# نقل است که استاد اسحاق زاهد مردی بود که سخن مرگ بسیار گفتی و او
~~PageV01P897
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0957.jpg)

# ~~زاهد خراسان بود، و شیخ ابوالقاسم نصرآبادی با او داوری کردی و گفتی :
~~یا
# ~~استاد! چند از حدیث مرگ کنی واز کجا بدینجا افتادهای ؟ چرا حدیث شوق و
# ~~محبت نگویی ؟ واستاد اسحاق همان می گفت. چون شیخ ابوالقاسم را وفات
# ~~نزدیک رسید در آن وقت به شهر مدینه بود. یکی از نیشابور بر سری بالین
~~او بود.
# ~~او را گفت : چون به نیشابور باز رسی استاد اسحاق را بگوی که نصرآبادی
# ~~می گوید هرچه گفتی از حدیث مرگ، همچنان که مرگ صعب کاری است و
# ~~پیوسته از مرگ می اندیش و یاد میکن.
# نقل است که چون ابوالقاسم وفات کرد او را در آن گور که شیخ ابوعثمان
# ~~مغربی کنده بود در آنجا دفن کردند.
# نقل است که بعد از وفات اویکی از مشایخ او را به خواب دید. گفتند:
# ~~ای شیخ! خدای تعالی با تو چه کرد ؟ گفت: با من عتابی نکرد چنانکه
~~جباران
# ~~کنند و بزرگواران. اما ندا کرد که یا ابا القاسم ! پس از وصال انفصال
~~گفتم:
# ~~نه، یا ذاالجلال. لاجرم مرا در لحد نهادند به احد رسیدم. رحمة الله
~~علیه.

PageV01P898

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0958.jpg)

# ذکر ابوالعباس نهاوندی رحمة الله علیه
# آن محتشم روزگار، آن محترم ms741 اخیار، آن کعبهآ مروت، آن قبلهآ فتوت، آن
# ~~اساس خردمندی : شیخ ابوالعباس نهاوندی رحمة الله علیه؛ یگانهآ عهد و
~~معتبر
# ~~اصحاب بود، ودر تمکین قدمی راسخ داشت، ودرورع ومعرفت شأنی عظیم
# ~~داشت.
# نقل است که شیخ خود گفت : در ابتدا که مرا ذوق این کارشد و درد این
# ~~طلب جان من گرفت. مرا به مراقبت اشارت شد. و از اومی آرند که گفت : در
# ~~ابتدا که مرا درد این حدیث بگرفت دوازده سال علی الدوام سربه گریبان
~~فرو
# ~~برده بودم تا گوشهآ دلم به من نمودند. تا وقتی بر زبان او می رفت که
~~عالم همه در
# ~~آرزو آیند که حق یک ساعت ایشان را بود و من در آرزوی آنم که یک ساعت
# ~~مرا با من بازدهد و مرا با من باز گذارد تا من خود چه چیزم و کجایم؟
~~واین
# ~~آرزو هرگز بر نمی آید.
# و سخن او است که گفت: با خداوند تعالی بسیار نشینید و با خلق اندک.
# و گفت : آخر دوریشی ، اول تصوف است.
# و گفت: تصنوف پنهان داشتن حال است و جاه را به ذل کردن بر برادران.
# نقل است که یکروز درویشی نزدیک او آمد و گفت : شیخا! مرا دعا
### | 9 PageV01P899
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0959.jpg)

# ~~گوی گفت: خداوند تعالی وقت خوشت بدهاد.
# گفت: شیخ کلاهدوزی دانستی و گاه گاه بدان مشغول بودی و هر کلاه
# ~~که دوختی بیش ازیک درم ویا دو درم نفروختی. و آن کس که کلاه او
# ~~بفروختی یک درم به او دادی، تا هرکه او را پیش آمدی بدادی آن به نخستین
# ~~کسی ویک درم به نان دادی تا بر سری زاویه آمدی و با درویشان بخوردی و
# ~~بعد از آن به کار کلاه پیشین باقی بودی، کلاه دیگر بدوختی.
# نقل است که شیخ را مریدی بود مالدار، و زکاتش می بایست دادن. یک
# ~~روز پیش شیخ آمد و گفت : ایها الشیخ! زکوة به که دهم ؟ گفت : با هرکسی
# ~~که دلت ms742 قرار گیرد.
# آن مرد برفت. در سری راه درویش دید، نا بینا، که تشنه بود و می پرسید و
# ~~اضطرار ظاهر داشت. دلش بروی قرار گرفت - که چشم ندارد، واستحقاق
# ~~عظیم دارد- آن زکوة و چیزی به وی بدهم. درستی زر در کیسه داشت. بیرون
# ~~آورد، به وی داد، نابینا دست زد و وزن کرد. گران نمود. دانست که زراست.
# ~~شادمان شد. مرد برفت و بامداد بدینجا گذر کرد - که راه گذارش بر وی
~~بود- دید
# ~~که آن نابینا با نابینای دیگر می گوید: دیروز خواجه ای بدینجا گذر کرد
~~و
# ~~درستی زربه من بداد. برفتم به فلان خرابات و شب تا روزبا فلان مطربه
~~دمی
# ~~عشرت کردم.
# مرید شیخ چون آن شنید مضطرب شد و پیش شیخ آمد و از حال آن نابینا
# ~~خواست که بگوید، شیخ کلاهی فروخته بود و بر همان عادت که داشت یک
# ~~درم به وی داد. گفت : برو و هرکه تو را نخست کسی پیش آمد به او بده.
# مرید آن درم بستاند و برفت. در راه، نخست کسی که او را پیش آمد علوی
# زود آن درم شیخ را به او داد و علوی آن درم بستاند و برفت. مرد گفت:
# ~~ش تا در عقب او بروم و بنگرم تا او این درم به چه صرف می کند. پس در پی
~~PageV01P900
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0960.jpg)

# ~~نکشید و بر آنجا بینداخت و بیرون آمد. و مرید گفت: ای جوانمرد! به
~~خداوند
# ~~مرتو که راست گوی تا این چه حال است، واین چه کبک مرده که بدیتجا
# ~~انداختی ؟ گفت: بدانکه آنچه بر ما رسیده است اگر بگویم از حق تعالی
# ~~شکایت کرده باشم. اما چون سوگند عظیم داری به ضرورت بباید گفتن. مردی
# ~~درویش و عیال دارم و امروزهفت روزاست که من واهل و فرزندان طعام
# ~~نیافته ایم. گفتم اگر مرا و اهل مرا صبر باشد طفلان مرا نباشد و این
~~برای ایشان
# ~~مباح شده است. ببرم تا ایشان ms743 بخورند و مرا ذل سؤال سخت می آمد که برای
# ~~نفس دست پیش غیر آورم و از وی چیزی طلب کنم و می گفتم خداوندا تو
# ~~می دانی از حال من و فرزندان من با خبری که اضطرار به کمال رسیده است.
~~و
# ~~مرا از خلق چیزی طلبا کردن خوش نمی آید. من در این گفتار بودم که تواین
# ~~درم به من دادی. چون وجه حلال یا فتم برفتم و آن مرغ بینداختم و اکنون
~~بردم و
# ~~این درم را در وجه قوتی صرف کنم.
# و آن مرد تعجب کرد و گفت: عجب حالی! پیش شیخ آمد و پیش از آنکه
# ~~با شیخ گوید، شیخ گفت: ای مرد! این روشن است که توبا عوان معامله کنی
# ~~و با ظالمان خرید وفروخت، لاجرم مالی که گرد آید از حرام بود و زکوة آن
~~به
# ~~چنین مرد رود که با شراب دهد که اصل کاردر معامله است و گوش به دخل و
# ~~خرج داشتن که هرچه بدهی به جایگاه افتد چنانکه این درم که من از کسب
# ~~خود پیدا کرده ام تا لاجرم سزاوار علوی شد و حق به مستحق رسید.
# نقل است که ترسایی در روم شنیده بود که به میان مسلمانان اهل فراست
# ~~بسیار است. از برای امتحان از آنجا به جانب دار السلام روان شد. مرقع
~~در
# ~~پوشید و خود را به رشبیه صوفیان به راه آورد - و عصا در دست- می آمد تا
~~به خانقاه
# ~~شیخ ابو العباس قصاب درآمد. چون پای به خانقاه درآورد -شیخ مردی تند
~~بود.
# ~~چون نظرش بر وی افتاد گفت : این بیگانه کیست؟ در کار آشنایان چه کار
# ~~دارد؟ ترسا گفت: یکی معلوم شد از آنجا بیرون آمد و رو به خانقاه شیخ
~~ابو PageV01P901
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0961.jpg)

# ~~العباس نهاوندی نهاد و آنجا نزول کرد. معلوم شیخ کردند و هیچ نگفت و او
~~را
# ~~التفات بسیار نمود چنانکه ترسارا از آن حسن خلق اوخوش آمد و ms744 چهار ماه
~~آنجا
# ~~بماند که با ایشان وضومی ساخت و نمازمی گذاشت و بعد از چهار ماه پای
~~افزار
# ~~در پای کرد تا برود. شیخ آهسته در گوش او گفت : جوانمردی نباشد که
~~بیایی
# ~~با درویشان نان و نمک بخوری و به ایشان صحبت داری و به آخر همچنانکه
# ~~آمده ای بروی. یعنی بیگانه آیی و بیگانه روی.
# آن ترسا در حال مسلمان شد و آنجا مقام کرد و به کار مردانه برآمد تا در
~~آن
# ~~کار به حدی رسید که چون شیخ وفات کرد اصحاب اتفاق کردند و بر جای شیخ
# ~~بنشاندند. رحمة الله علیه.

PageV01P902

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0962.jpg)

# ذکر شیخ ابوسعید ابوالخیر
# آن فانی مطلق، آن باقی بر حق، آن محبوب الهی، آن معشوق نامتناهی،
# ~~آن نازنین مملکت، آن بستانی معرفت، آن عرش فلک سیر، قطب عالم : ابو
# ~~سعید ابو الخیر قدس الله سره، پادشاه عهد بود برجملهآ اکابر ومشایخ،
~~واز هیچ
# ~~کس چندان کرامت و ریاضت نقل نیست که ازاو. و هیچ شیخ را چندان
# ~~اشراف نبود که او را در انواع علوم به کمال بود. و چنین گویند که در
~~ابتدا سی
# ~~هزار بیت عربی خوانده بود و در علم تفسیر و احادیث و فقه وعلم طریقت
~~حلی
# ~~وافر داشت، ودر عیوب نفس دیدن ومخالفت هوا کردن به اقصی الغایت بود، و
# ~~در فقر و فنا و ذل و تحمل شأنی عظیم داشت، و در لطف و سازکاری آیتی
~~بود.
# ~~خاصه در فقر از این جهت بود که گفته اند هرجا که سخن ابوسعید رود همهآ
~~دلها
# ~~را وقت خوش شود زیرا که از ابو سعید هیچ نمانده است. و او هرگز من و ما
# ~~نگفت. همه ایشان گفت. من و ما من به جای ایشان می گویم تا سخن فهم
# ~~افتد و پدر او ابوالخیر نام داشت و عطار بود.
# نقل است که پدرش دوستار سلطان محمود غزنوری بود چنانکه سرایی
# ~~ساخته بود و جمله دیوار آن ms745 را صورت محمود و لشکریان و فیلان او نگاشته.
~~شیخ
# ~~کودک بود. گفت: یا بابا ! از برای من خانهای باز گیر. ابو سعید همه آن
~~خانه
### | 10 PageV01P903
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0963.jpg)

# ~~را الله بنوشت. پدرش گفت: این چرا می نویسی ؟ گفت: تو نام سلطان خویش
# ~~می نویسی ومن نام سلطان خویش.
# پدرش را وقت خوش شد و از آنچه کرده بود پشیمان شد و آن نقشها را محو
# ~~کرد و دل بر کار شیخ نهاد.
# نقل است که شیخ گفت: آن وقت که قرآن می آموختم پدر مرا به نماز
# ~~آدینه برد. در راه شیخ ابو القاسم گرگانی که از مشایخ گبار بود پیش
~~آمد. پدرم را
# ~~گفت : ما از دنیا نمی توانستیم رفت - که ولایت خالی می دیدیم و درویشان
# ~~ضایع می ماندند- اکنون این فرزند را دیدم، ایمن گشتم که عالم را ازاین
# ~~کود ک نصیب خواهد بود. پس گفت: چون از نماز بیرون آیی این فرزند را پیش
# ~~من آور. بعد از نماز پدر مرا به نزدیک شیخ برد. بنشستیم. طاقی در
~~صومعهآ او بود
# ~~-نیک بلند- پدر مرا گفت: ابو سعید را بر کتف گیرتا قرص را فرود آرد، که
~~بر
# ~~آن طاقست پدر مرا درگرفت. پس دست بر آن طاق کردم و آن قرص را فرود
# ~~آوردم. قرص جوین بود - گرم- چنانکه دست مرا از گرمی آن خبر بود. شیخ دو
# ~~نیم کرد. نیمه ای به من داد. گفت : بخور. نیمه ای او بخورد. پدر مرا
~~هیچ نداد.
# ~~ابو القاسم چون آن قرص بستد چشم پرآب کرد. پدرم گفت: چون است که از
# ~~آن مرا هیچ نصیب نکردی تا مرا نیز تبرکی بودی؟ ابو القاسم گفت : سی سال
# ~~است تا این قرص بر آن طاق است و با ما وعدی کرده بودند که این قرص در
# ~~دست هرکس که گرم خواهد شد، این حدیث بر وی ظاهر خواهد بودن. اکنون تو
# ~~را بشارت باد که اینکس پسر تو خواهد بود. ms746 پس گفت این دو سه کلمهآ ما
~~یاد دار
# ~~دار لشن ترد همتک مع الله ظرفة عین خیرلک مما طلعت علیه الشمس. یعنی
~~اگریک
# ~~طرفة العین همت با حق دارای تورا بهتر از آنکه روی زمین مملکت توباشد.
~~و
# ~~یکبار دیگر شیخ مرا گفت: ای پسر! خواهی که سخن خدا گویی؟ خواهم.
# ~~گفت : در خلوت این میگوی:
# ~~من بی تو دمی قرار نتوانم کرد * احسان تورا شمار نتوانم کرد
~~PageV01P904
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0964.jpg)

# # گر برتن من زباد شود هر موی %~% یک شکر تو از هزار نتوانم کرد
# همه روز این بیت میگفتم تا به برکت این بیت در کودکی راه حق بر من
# ~~گشاده شد.
# و گفت: یک روز از دبیرستان می آمدم. نابینایی بود، ما را پیش خود
# ~~خواند. گفت: چه کتاب می خوانی ؟ گفتم : فلان کتاب. گفت : مشایخ
# ~~گفته اند حقیقت آلعلم ما کشف علی السرایر. من نمی دانستم حقیقت معنی
~~چیست
# ~~و کشف چه بود تا بعد از شش سال در مروپیش عبدالله حصیری تحصیل کردم.
# ~~چون وفات کرد پنج سال دیگر پیش امام قفال تحصیل کردم. چنانکه همه شب
# ~~در کار بودمی و همه روز در تکرار، تا یکبار به درس آمدم، چشمها سرخ
~~کرده.
# ~~قفال گفت: بنگیرید تا این جوان شبانه در چه کار است ؟ و گمان بد بردی.
~~پس
# ~~نشسته، گوش داشتم. خود را نگونسار کرده بودم و در چاهی ذکر می گفتم و
~~از
# ~~چشم من خون می افتاد، تا یک روز استاد از آن معنی با من کلمه بگفت. از
# ~~مرو به سرخس رفتم و با بوعلی زاهد تعلق ساختم وسی روز روزه داشتمی و در
# ~~عبادت بودمی.
# و گفت: یک روز رفتم شیخ لقمان سرخسی را دیدم -برتل خاکستر
# ~~نشسته- و پاره ای پوستین کهنه می دوخت، و چوبی و ابریشم چند بر او بسته
~~که
# ~~این رباب است و گردا گرد او نجاست انداخته، و از از عقلای مچانین بود.
~~چون
# ~~چشم او ms747 بر من افتاد پاره ای نجاست بشورید و بر من انداخت. من سینه پیش
~~او
# ~~داشتم و آن را به خوشی قبول کردم. گفتم : پارهای رباب زن. پس گفت : ای
# ~~پسر! بر این پوستینت دوزم. گفتم : حکم توراست. بخیه ای چند بزد و گفت :
# ~~اینجات دوختم.
# پس برخاستم و دست من بگرفت و می برد. در راه پیر ابوالفضل حسن که
~~PageV01P905
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0965.jpg)

# پس شیخ لقان دست من به دست او داد و گفت: بگیر که او از شما
# ~~است
# پس من بدو تعلق کردم. پیر ابو الفضل گفت: ای فرزند! صد و بیست
# ~~چهار هزار پیغمبر که آمدند مقصود همه یک سخن بود. گفتند: یا خلق!
~~بگوئید
# ~~الله یکی است، او را شناسید، او را باشید. کسانی که این معنی دادند این
# ~~کلمه می گفتند تا این کلمه گشتند. این کلمه بر ایشان پدید آمد و از آن
~~گفتن
# ~~مستغنی شدند، ودراین کلمه مستغرق گشتند، و این سخن مرا صید کرد، و آن
# ~~شب در خواب نگذاشت. دیگر روز به درس رفتم. ابوعلی تفسیر این آیت
# ~~می گفت: قل آلله ثم ذزهم. بگوی که خدا و باقی همه را دست بدار. و آن
# ~~ساعت دری در سینهآ ما گشادند و مرا از من بستدند. و امام ابوعلی آن
~~تغیر
# ~~بدید. گفت: دوش کجابوده ای ؟ گفتم : نزدیک پیر ابوالفضل. گفت: اکنون
# ~~برخیز که حرام شد تورا از آن معنی بدین سخن آمدن. پس به نزدیک پیر شدم
# ~~-واله و متحیر- همه این کلمه گشته، چون پیر مرا دید گفت : مستک شدهای
# ~~همی ندانی پس و پیش گفتم یا شیخ! چه فرمایی ؟ گفت: در آی و همنشین
# ~~این کلمه باش که این کلمه با تو کارها دارد.
# مدتی در این کلمه بودم. پیر گفت: اکنون لشکرها بر سینهآ تو تاختن آورد
# ~~و تو را بردند. برخیز و خلوت طلب کن. و به مهنه آمدم وسی سال در کنجی
# ~~بنشستم. پنبه بر گوش ms748 نهادم و می گفتم : الله، الله! هرگاه که خواب یا
~~غفلتی
# ~~درآمدی سیاهی یا حربهآ آتشین از پیش محراب پدید آمدی با هیبتی بانگ بر
~~من
# ~~زدی گفتی : قل الله. تا همه ذرههای من بانگ درگرفت که : الله، الله.
# نقل است که در این مدت یکی پیرهن داشت. هروقت که بدریدی
# ~~پارهای بر وی دوختی تا بیست من شده بود و صایم الدهر بودی. هر شب به یک
# ~~نان روره کشادی و در این مدت شب و روزنخفت و به هر نماز غسلی کردی.
# ~~رو به صحرا نهادی و کیاه می خوردی. پدرس آوراقتبیدی و به خانه آوردی و
~~او PageV01P906
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0966.jpg)

# ~~باز می گریختی و رو به صحرا می نهادی.
# نقل است که پدر شیخ گفت: من در سرای به زنجیر محکم کردمی و
# ~~گوش می داشتمی تا ابو سعید سرباز نهادی. گفتمی که در خواب شد. من نیز
# ~~بخفتمی. شبی -در نیم شب- از خواب درآمدم، ابوسعید را ندیدم. برخاستم و
# ~~طلب می کردم. در خانه نبود و زنجیر همچنان بسته بود. پس چند شب گوش
# ~~داشتم. هنگام صبح درآمدی، آهسته به جامهآ خواب رفتی ، و بروی ظاهر
# ~~نمی کردم. آخر شبی او را گوش داشتم، چندانکه می رفت من بر اثر آن
# ~~می رفتم، تا به رباطی رسید، و در مسجد شد، و در فراز کرد. چوبی در پس
~~در
# ~~نهاد. از بیرون نگاه می کردم. در گوشهآ آن مجد در نماز ایتاد. چون از
~~نماز
# ~~فارع شد - چاهی بود- رسنی بر پای خود بست و چوب بر سر چاه نهاد و
~~خویشتن
# ~~را بیاویخت و قرآن را ابتدا کرد تا سحرختم تمام کرده بود: آنگاه برآمد
~~و در
# ~~رباط به وضو کردن مشغول شد. من به خانه باز آمدم ، برقرار خود بخفتم تا
~~او
# ~~درآمد، چنانکه هر شب سرباز نهاد. پس من برخاستم و خود را از او دور
~~داشتم و
# ~~چندانکه معهود بود او را بیدار کردم ms749 و به جماعت رفتم. بعد از آن چند شب
~~گوش
# ~~داشتم. همچنان می کرد. چندانکه توانستی و خدمت درویشان قیام نمودی و در
# ~~بوزه کردی از جهت ایشان وبا ایشان صحبت داشتی.
# نقل است که اگر او را مشکل افتادی درحال به سرخس رفتی - معلق در
# ~~هوا، میان آسمان و زمین - و آن مشکل از پیر ابو الفضل پرسیدی. تا روزی
# ~~مریدی از آن پیر ابوالفضل پیر را گفت : ابو سعید در میان آسمان و زمین
~~می آید.
# ~~بیر گفت: توآن بدیدی؟ گفت: دیدم. گفت: تا نابینا نشوی نمیری. و در آخر
# ~~عمر نابینا شد.
# نقل است که پیر ابوالفضل ابوسعید را پیش ابوعبد الرحمان سلمی فرستاد
# ~~تا از دست او خرقه پوشید و نزدیک ابو الفضل باز آمد. پیر گفت : اکنون
~~حال PageV01P907
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0967.jpg)

# نقل است که ابوسعید هفت سال دیگر در بیابان گشت و گل کن
# ~~می خورد و با سباع می بود و در این مدت چنان بیخود بود که گرما و سرما
~~در او
# ~~اثر نمی کرد، تا روزی بادی و دمه ای عظیم برخاست، چنانکه بیم بود که
~~شیخ
# ~~را ضرری رساند. گفت: این از سری خالی نیست. روی به آبادانی کرد تا به
# ~~گوشهآ دهی رسید. خانه ای دید. پیرزنی و پیرمردی در آنجا آتشی کرده و
~~طعامی
# ~~ساخته بودند. شیخ سلام کرد و گفت : مهمان می خواهید ؟ گفتند : خواهیم.
# شیخ در رفت و گرم شد. چیزی بخورد و بیاسود. پشت به دیوار باز نهاد و
# ~~بیخود در خواب شد آواز شخصی شنید که می گفت : فلانکس چندین سال
# ~~است تا گل کن می خورد وهرگز هیچ کس چنین نیاسود. پس گفتند برو که ما
# ~~بی نیازیم. به میان خلق روتا از آرایشی بدلی رسد چون شیخ. به مهنه باز
~~آمد
# ~~خلق بسیار توبه کردند و همسایگان شیخ همه خمر بریختند تا کار بجایی
~~رسید
# ~~که گفت: پوست خربزه که از ما بیفتادی به ms750 بیست دینار می خریدند و یکبار
# ~~ستور ما آب بریخت بر سر خویش مالیدند.
# و گفت: ما جمله کتابها در خاک کردیم و برسر آن دگانی ساختیم که اگر
# ~~بخشیدمی یا بفروختمی دید آن منت بودی بامکان رجوع به مسئله. پس از آن
~~ما
# ~~را بماندند که آن نه ما بودیم. آوازی آمد از گوشهآ مسجد که اولم یکف
~~بریک.
# ~~نوری در سینه ما پدید آمد و حجابها برخاست تا هرکه ما را قبول کرده بود
~~دیگر
# ~~باره به انکار پدید آمد. تا کار بدانجا رسید که به قاضی رفتند و به
~~کافری بر ما
# ~~گواهی دادند و به هر زمین که ما در شادمانی گفتند بشومی . این در این
~~زمین
# ~~گیاه نروید. تا روزی در مسجد نشسته بودم. زنان بر بام آمدند و خاکستر
~~بر سر
# ~~من کردند. آوازی آمد که اولم بربک . تا جماعتیان از جماعت باز استادند
~~و
# ~~گفتند : این مرد دیوانه شذه است. تا چنان شد که هرکه در همه شهر بود -
~~یک
# ~~کف خاکرو به داشتی- صبر کردی تا ما آنجا رسیدیم، بر سر ما ریختی.
# و گفت : ما را عزیمت شیخ ابو العباس قصاب پدید آمد که نقیب مشایخ
~~PageV01P908
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0968.jpg)

# ~~بود. پیر ابو الفضل وفات کرده بود. در قبضی تمام می رفتم. در راه پیری
~~دیدم که
# ~~کشت می کرد -نام او ابوالحسن خرقانی بود- چون مرا بدید گفت: اگر حق
# ~~تعالی عالم پر ارزن کردی وآنگاه مرغی بیافریدی و سوزاین حدیث در سینهآ
~~وی
# ~~نهادی و گفتی تا این مرغ عالم از این ارزن پاک نکند توبه مقصود نخواهی
# ~~رسید و دراین سوز و درد خواهی بود، ای ابو سعید، هنوز روزگاری نبود از
~~این
# ~~سخن قبض ما برخاست و واقعه حل شد.
# نقل است که به آمل شد، پیش ابو العباس قصاب. مدتی اینجا بود. ابو
# ~~العباس او را در برابر خود خانه داد و شیخ پیوسته در آن خانه بودی و به ms751
~~مجاهده و
# ~~ذکر مشغول بودی، و چشم بر شکاف در می داشتی و مراقبت شیخ ابو العباس
# ~~می کردی. یک شب ابو العباس قصد کرده بود - رگش گشاده و جامه اش آلوده
# ~~شده- از خانه بیرون آمد. او دوید و رگ او ببست و جامهآ او بستد و جامهآ
~~خود
# ~~پیش داشت تا در پوشید و جامهآ ابوالعباس نمازی کرد و هم در شب خشک کرد
~~و
# ~~بیش ابو العباس برد. ابو العباس گفت : تورا درباید پوشید. پس جامه به
~~دست
# ~~خود داد. ابو سعید پوشید. بامداد اصحاب جامهآ شیخ در بر ابو سعید دیدند
~~و جامهآ
# ~~ابو سعید در بر شیخ. تعجب کردند. ابو العباس گفت : دوش بشارتها رفته
~~است.
# ~~حمله نضیت این جوانمرد مهنگی آمد مبارکش باد. پس ابو سعید را گفت : باز
# ~~گرد و به مهنه روتا روزی چند این علم بر در سرای تو برند. شیخ با صد
~~هزار
# ~~فتوح به حکم اشارت بازگشت.
# نقل است که ریاضت شیخ سخت بود. چنانکه آنوقت که نکاح کرده بود
# ~~و فرزندان پدید آمده هم در کار بود تا به حدی که گفت: آنچه ما را می
~~بایست
# ~~که حجاب به کلی مرتفع گردد و بت به کلی برخیزد حاصل نمیشد. شبی با
# ~~جماعت خانه شدم و مادر ابو طاهر را گفتم تا پای من به رشته ای محکم باز
# ~~بست و مرا نگون کرد و خود برفت و در ببست و من قرآن می خواندم، و گفتم،
# ~~ختم کن. همچنان نگونسار آخر خون به روی من افتاد و بیم بود که چشم مر
~~PageV01P909
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0969.jpg)

# ~~آفتی رسد. گفتم: سود نخواهد داشت. همچنین خواهم بود. ما را از این حدیث
# ~~می باید. خواه چشم باش، خواه مباش. وخون از چشم بر زمین چکید، و از
~~قرآن
# ~~به فسیکفیکهم الله رسیده بودم. درحال این حدیث فروآمد و مقصود حاصل شد.
# و گفت : کوهی بود و در زیر آن کوه غاری بود ms752 که هرکه در آن نگریستی
# ~~زهره اش برفتی. بدانجا رفتم و با نفس گفتم : اگر از آنجا فرو افتی
~~بمیری، تا
# ~~نخسپی وجمله قرآن ختم کنی ، ناگاه به سجود رفتم -خواب غلبه کرد- فرو
# ~~افتادم. بیدار شدم، خود را در هوا دیدم. زنهار خواستم، حق تعالی مرا بر
~~سر کوه
# ~~آورد.   نقل است که یکروز زیر درختی -بید- فرود آمده بود و خیمه زده و
~~کنیزکی
# ~~ترک پایش می مالید و قدحی شربت بر بالینش نهاده، ومریدی پوستینی پوشیده
# ~~بود و در آفتاب گرم استاده، و از گرما استخوان مرید شکسته می شد، و عرق
~~از
# ~~وی می ریخت، تا طاقتش برسید. بر خاطرش بگذشت که : خدایا! او بندهای،
# ~~و چنین در عز وناز؛ ومن بندهای، وچنین مضطر و بیچاره وعاجز. شیخ در حال
# ~~بدانست. گفت: ای جوانمرد! این درخت که تومی بینی؟ هشتاد ختم قرآن
# ~~کردم، سر نگونسار از این درخت درآویخته . مریدان را چنین تربیت می کرد.
# نقل است که رئیس بچه ای را به مجلس او گذرافتاد، سخن وی شنید.
# ~~درد این حدیث دامنش گرفت. توبه کرد و زر و سیم و اسباب مبلغ هر چه داشت
# ~~همه در راه شیخ نهاد، تا شیخ هم در آن روزهمه را صرف درویشان کرد. و
# ~~هرگز شیخ از برای فردا هیچ ننهادی. پس از آن جوان را روزه بر دوام و
~~ذکر بر
# ~~دوام و نماز شب فرمود، ویک سال خدمت مبرز پاک کردن فرمود و کلوخ
# ~~راست کردن، ویک سال دیگر حمام تافتن و خدمت درویشان، ویک سال
# ~~دیگر در یوزه فرمود و مردمان به رغبتی تمام زنبیل او پر می کردند از
~~آنکه معتقد
# ~~فه بود. بعد از آن بر چشم مردمان خوار شد و هیچ چیز به وی نمی دادند، و
~~شیخ
# ~~نیز اصحاب را کفه بودن ال بدوشی فرنواورا می راندند و جفاها
~~PageV01P910
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0970.jpg)

# ~~می کردند و با وی آمیزش نمی کردند، و او همه روز ms753 از ایشان می رنجید،
~~اما
# ~~شیخ با او نیک بود. بعد از آن شیخ نیز او را رنجانیدن گرفت و بر سر جمع
~~سخن
# ~~سرد با او گفت و زجر کرد و براند. او همچنان می بود. اتفاق چنان افتاد
~~که سه
# ~~روز متواتر بود. به دریوزه رفت و مویزی بدو نداد و او در این سه روز
~~هیچ نخورده
# ~~بود و روزه نگشاده بود که شیخ گفته بود در خانقاه هیچش ندهند. شب چهارم
# ~~در خانقاه سماع بود و طعامهای لطیف ساخته بودند، و شیخ خادم را گفت :
# ~~هیچش ندهید. و درویشان را گفت : چون بیاید راهش ندهید.
# پس آن جوان از دریوزه باز رسید -با زبیلی تهی و خجل- و سه شبانه روز
# ~~گرسنه بوده و ضعیف گشته، خود را در مطبخ انداخت -راهش ندادند- چون سفره
# ~~بنهادند بر سر سفره جایش ندادند. او بر پای می بود و شیخ و اصحاب در وی
# ~~ننگریستند، چون طعام بخوردند شیخ را چشم بر وی افتاد. گفت: ای ملعون
# ~~مطرود بدبخت! چرا از بی کارنروی؟
# جوان را در آن ضعف و گرسنگی بزدند و بیرون کردند و در خانقاه در
# ~~بستند. جوان امید به کلی از خلق منقطع کرده، ومال وجاه رفته، وقبول
# ~~نمانده، ودین به دست نیامده، ودنیا رفته، به هزارنیستی و عجز در مسجدی
# ~~خراب شد و روی به خاک نهاد و گفت : خداوندا! تومی دانی و می بینی که
# ~~چگونه رانده شدم و هیچ کسم نمی پذیرد و هیچ دردی دیگرندارم إلا درد تو،
~~و
# ~~هیچ پناهی ندارم إلا تو.
# از این جنس زاری می کرد و زمین مسجد را به خون چشم آغشته گردانیده،
# ~~نا گاه آن حال بدو فرود آمد و آن دولت که می طلبید روی نمود و مست و
# ~~مستغرق شد. شیخ در خانقاه اصحاب را آوازداد که : شمعی برگیرید تا
~~برویم. و
# ~~شیخ ویاران می رفتند تا بدان مسجد جوان را دید. روی بر ms754 خاک نهاده و اشک
# ~~باریدن گرفت. چون شیخ و اصحاب را دید گفت: ای شیخ! این چه تشویش
# ~~است که بر سر من آوردی و مرا از حال خود شورانیدی؟

PageV01P911

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0971.jpg)

# شیخ گفت : تنها می بایدت که بخوری. هرچه یافتی ما بدان شریکیم.
# جوان گفت : ای شیخ! از دلت می آید که مرا آن همه جفا کنی؟
# شیخ گفت : ای فرزند! تواز همه خلق امید نبریدی. حجاب میان تو و خدا
# ~~ابو سعید بود و در تو خبر از این یک بت نمانده بود. آن حجاب چنین از
~~برابر توبر
# ~~توانست گرفت و نفس تو چنین توانست شکست. اکنون برخیز که مبارکت باد.
# نقل است از حسن مؤدب که خادم خاص شیخ بود که گفت: در نشابور
# ~~بودم - بازرگانی- چون آوازهآ شیخ بشنیدم به مجلس او رفتم. چون چشم شیخ
~~بر من
# ~~افتاد گفت : «بیا که با سر زلف تو کارها دارم» و من منکر صوفیان بودم.
~~پس
# ~~در آخر مجلس از جهت درویشی جامه ای خواست و مرا در دل افتاد که دستار
# ~~خود بدهم. پس گفتم : مرا از آمل به هدیه آوردهاند و ده دینارقیمت این
~~است،
# ~~تن زدم. شیخ دیگر بار آواز داد. هم در دلم افتادی باز پشیمان شدم.
~~همچنین
# ~~سوم بار کسی در پهلوی من نشته بود. گفت: شیخا! خدای با بندهای سخن
# ~~گوید. شیخ گفت: از بهر دستاری طبری خدای تعالی سه بار به این مرد که در
# ~~پهلوی تو نشته است سخن گفت و اومی گوید ندهم که قیمت آن ده دینار
# ~~است و از آمل به هدیه آوردهاند. چون این سخن بشنیدم لرزه بر من افتاد.
~~پیش
# ~~شیخ رفتم وجامه بیرون کردم وتوبه کردم و هیچ انکاری در دلم نماند. هر
~~مال
# ~~که داشتم همه در راه شیخ نهادم و به خادمی او کمر بستم.
# نقل است که پیری گفت: در جوانی به تجارت رفتم. در راه مرو-چنانکه
# ~~عادت کاروانی باشد- از پیش ms755 برفتم و خواب بر من غلبه کرد و از راه به
~~یکسو
# ~~رفتم و بخفتم و کاروان بگذشت و من در خواب بماندم تا آفتاب برآمد،
~~ازجای
# ~~رفتم. اثر کاروان ندیدم - که همه راه ریگ بود- پاره ای بدویدم و راه گم
~~کردم و
# ~~مدهوش شدم. چون به خود باز آمدم یک طرف اختیار کردم تا آفتاب گرم شدو
# ~~تشنگی و گرسنگی بر من اثر کرد و دیگر قوت رفتن نماند. صبر کردم تا شب
# ~~شد. همه شب رفتم. چون روز شد به صحرایی رسیدم پر خارو خاشاک، و
~~PageV01P912
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0972.jpg)

# ~~گرسنگی و تشنگی به غایت رسید و گرمایی سخت شد. شکسته دل شدم و دل
# ~~بر مرگ نهادم. پس جهد کردم تا خود را بر بلندی افگنم و گرد صحرا
~~نگریستم.
# ~~از دور سبزی دیدم. دلم قوی شد. روی بدان جانب نهادم. چشمهای آب بود.
# ~~آب خوردم و وضو ساختم و نماز کردم. چون وقت زوال شد یکی پدید آمد - روی
# ~~بدین آب آورد- مردی دیدم بلند بالای، سفید پوست، محاسن کشیده و مرقعی
# ~~پوشیده. به کنار آب آمد و طهارت کرد و نماز بگزارد و برفت. من با خود
~~گفتم :
# ~~چرا به او سخن نکردی؟ پس صبر کردم تا نماز دیگر باز آمد. من پیش او
~~رفتم و
# ~~گفتم : ای شیخ ! از بهر خدا مرا فریاد رس که از نشابوری و از کاروان
~~جدا
# ~~افتاده و بدین احوال شده. دست من بگرفت. شیر را دیدم که از آن بیابان
~~برآمد و
# ~~او را خدمت کرد. شیخ دهان به گوش شیر نهاد و چیزی بگفت. پس مرا بر شیر
# ~~نشاند و گفت: چشم برهم نه. هرجا که شیربایستد تواز وی فرود آی. چشم
# ~~برهم نهادم. شیر در رفتن آمد و پارهای برفت و باستاد و من از وی فرود
~~آمدم.
# ~~چشم باز کردم، شیر برفت. قدمی چند برفتم ، خود را به بخارا دیدم. یک
~~روز به
# ~~در خانقاه می گذشتم ، خلقی ms756 بسیار دیدم. پرسیدم: چه بوده است؟ گفتند:
~~شیخ
# ~~ابو سعید آمده است. من نیز رفتم. نگاه کردم، آن مرد بود که مرا بر شیر
~~نشانده
# ~~بود. روی بهمن کرذ و گفت: سر مرا تا من زندهام به هیچ کس مگو که هرچه
# ~~در ویرانی بینند در آبادانی نگویند. چون این سخن بگفت نعره ای از من
~~برآمد و
# ~~بیهوش شدم.
# نقل است که اول که شیخ به نشابور می آمد آن شب سی تن از اصحاب
# ~~ابوالقاسم قشیری به خواب دیدن که آفتاب فرو آمدی. استاد نیز آن خواب
~~دید.

PageV01P913

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0973.jpg)

# ~~خدای را دوست می دارد و خدای تعالی ابو القاسم را دوست می دارد. پس ابو
# ~~سعید ذره ای بود و ما کوهی.
# این سخن با شیخ گفتند. شیخ گفت: ما هیچ نیستیم. آن کوه و آن ذره
# ~~همه اوست.
# به استاد رسانیدند که شیخ چنین از بهر تو گفته است. استاد را از آن سخن
# ~~انکاری پدید آمد بر سر منبر گفت: هرکه به مجلس ابو سعید رود مهجوری یا
# ~~مطرودی بود.
# همان شب مصطفی را در خواب دید که می رفت. استاد پرسید : یا رسول
# ~~الله! کجا می روی؟ گفت: به مجلس ابو سعید می روم. هرکه به مجلس او نرود
# ~~مهجوری بود یا مطرودی.
# استاد چون از خواب درآمد متحیر، عزم مجلس شیخ کرد. برخاست تا وضو
# ~~کند. در متوصا وجود را از بیرون جامه به دست گرفته بود و استبرا می کرد
~~و
# ~~وجود را از بیرون جامه به دست گرفتن سنت نیست. پس فراز شد و کنیزک را
# ~~گفت: برخیز و لگام و طرف زین بمال. پس بامداد برنشست و عزم مجلس شیخ
# ~~کرد و مشغلهآ سگان می آمد که یکدیگر را می دریدند. استاد گفت : چه بوده
# ~~اسبت؟
# گفتند: سگی غریب آمده است. سگان محله روی در وی آوردهاند. و در
# ~~وی می افتند.
# استاد با خود گفت: سگی نباید کرد و ms757 در غریب نباید افتاد و غریب نوازی
# ~~باید کرد. اینک رفتم به خدمت شیخ. از در مسجد درآمد. خلق متعجب
~~بماندند.
# ~~استاد نگاه می کرد، آن سلطنت و عظمت شیخ می دید. در خاطرش بگذشت که
# ~~این مرد به فضل وعلم از من بیشتر نیست، به معامله برابر باشیم، این
~~اعزاز از
# ~~کحا یافته است؟ شیخ به فراست بدانست. روی بدو کرد و گفت : ای استاد!
# ~~این حال آن وقت جویند که خواجه نه به سنت وجود را گرفته بود واستبرا
~~کند.

PageV01P914

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0974.jpg)

# ~~پس کنیزک را گوید برخیز و طرف زین بمال.
# استاد به یکبارگی از دست برفت و وقتش خوش گشت. شیخ چون از منبر
# ~~فرود آمد به نزدیک استاد شد. یکدیگر را در کنار گرفتند. استاد از آن
~~انکار
# ~~برخاست و میان ایشان کارها بازدید آمد تا استاد بار دیگر بر سر منبر
~~گفت :
# ~~هرکه به مجلس ابوسعید نرود مهجور و مطرود بود - که اگر آنچه اول گفتم
~~به
# ~~خلاف این بود- اکنون چنین می گویم.
# نقل است که استاد ابو القاسم سماع را معتقد نبود. یک روز به در خانقاه
# ~~شیخ می گذشت و در خانقاه سماعی بود. بر خاطر استاد بگذشت که قوم چنین
# ~~فاش سر و پای برهنه کرده بر گردند، در شرع عدالت ایشان باطل بود و
~~گواهی
# ~~ایشان نشنوند. شیخ در حال کسی از پس استاد بفرستاد که بگوما را در صف
# ~~گواهان کی دیدی که گواهی نشنوند یا نه؟
# نقل است که زن استاد ابو القاسم که دختر شیخ ابوعلی دقاق بود از استاد
# ~~دستوری خواست تا به مجلس شیخ رود. استاد گفت : چادری کهنه بر سر کن
# ~~تا کسی را ظن نبود که تو کیستی؟
# آخر بیامد و بر بام در میان زنان نشست و شیخ در سخن بود. در میان سخن
# ~~گفت: این از ابوعلی دقاق شنیدم، و اینک جزوی از اجزای او- کدبانو- که
~~این
# ~~بشنید بیهوش شد و از بام ms758 درافتاد. شیخ گفت : خدایا! بدین بام باز ببر
~~هم آنجا
# ~~که بود معلق در هوا بماند تا زنان بر بامش کشیدند.
# نقل است که در نشابور امامی بود- او را ابو الحسن تونی گفتندی- و شیخ را
# ~~سخت منکر بود - چنانکه لعنت می کرد- و تا شیخ در نشابور بود به سوی
~~خانقاه
# ~~یکبار نگذشته بود. روزی شیخ گفت : اسب را زین کنید تا به زیارت ابو
~~الحسن
# ~~تونی رویم،
# جمعی به دل انکارمی کردند که شیخ به زیارت کسی می رود که بر او
# ~~تعنت می کند. شیخ با جماعتی برفتند. در راه منکری بیرون آمد و شیخ را
~~لعنت PageV01P915
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0975.jpg)

# ~~می کرد و جماعت قصد زخم او کردند. شیخ گفت: آرام گیرید که خدای بر
# ~~این لعنت به وی رحمت کند. گفتند: چگونه؟ گفت: او پندارد که ما بر
# ~~باطل ایم . لعنت بر باطل می کند از برای خدا.
# آن منکر چون این سخن بشنید در دست و پای اسپ شیخ افتاد و توبه کرد.
# ~~گفت : دیدید که لعنت که برای خدا کنند چه اثر دارد.
# پس شیخ باز راه کسی را بفرستاد تا ابو الحسن را خبر کند که شیخ به
# ~~سلام تو می آید. درویش برفت و او را خبر کرد. ابو الحسن تونی نفرین کرد
~~و
# ~~گفت: او نزد من چه کاردارد؟ او را به کلیسیا می باید رفت - که جای او
# ~~بسم الله! چنان باید کرد که پیر فرموده است.
# روی به کلیسیا نهاد، ترسایان به کار خویش بودند. چون شیخ را دیدند
# ~~همه گرد وی درآمدند که تا به چه کار آمده است - و صورت عیسی و مریم-
# ~~قبله گاه خود کرده بودند. شیخ بدآن صورتها باز نگریست وگفت : أانت قلت
# ~~للناس اتخدونی وأمی إلهین من دون آلله. تومی گویی مرا و مادر مرا به
~~خدا
# ~~گیرید. اگر دین محمد بر حق است همین لحظه هر دو سجده کنند خدای را.
# در حال آن هر دو ms759 صورت بر زمین افتادند - چنانکه رویهای شان سوی کعبه
# ~~بود- فریاد از ترسایان برآمد و چهل تن زنار ببریدند و ایمان آوردند.
~~شیخ برو به
# ~~جمع کرد و گفت : هرکه بر اشارت پیران رود چنین باشد، از برکات آن پیر.
# این خبر به ابو الحسن تونی رسید. حالتی عظیم بدو درآمد. گفت: آن
# ~~چوب پاره بیارید. یعنی محفه مرا پیش شیخ ببرید. او را در محفه پیش شیخ
# ~~بردند. نعره می زد و در دست و پای شیخ افتاد و توبه کرد و مرید شیخ شد.
# نقل است که قاضی صاعده، که قاضی نشابور بود، ومنکر شیخ بود، و
# ~~شنیده بود که شیخ گفته : ««اگر همهآ عالم خون طلق گیرد ما جز حلال
~~نخوریم»
# ~~قاضی یک روز امتحان را دو برهآ فربه -هردو یکسان- یکی از وجه حلال ویکی
~~PageV01P916
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0976.jpg)

# ~~از حرام، بریان کرد و پیش شیخ فرستاد و خود پیش رفت. قضا را چند ترک
# ~~مست بدان غلامان رسیدند. طبقی که برهآ حرام در آنجا بود از ایشان به
~~زور
# ~~گرفتند و بخوردند. کسان قاضی از در خانقاه در آمدند ویک بریان پیش شیخ
# ~~نهادند. قاضی در ایشان می نگریست. به هم بر می آمد. شیخ گفت : ای
# ~~قاضی ! فارغ باش که مردار به سگان رسید و حلال به حلال خواران.
# قاضی شرم زده شد و از انکار بر آمد.
# نقل است که روزی شیخ مستی را دید افتاده. گفت: دست به من ده.
# ~~گفت: ای شیخ! برو که دستگیری کار تونیست. دستگیر بیچارگان خداست.
# شیخ را وقت خوش شد.
# نقل است که شیخ با مریدی به صحرا بیرون شد. در آن صحرا گرگ مردم
# ~~خوار بود. ناگاه گرگ آهنگ شیخ کرد. مرید سنگ برداشت و در گرگ
# ~~انداخت. شیخ گفت: چه می کنی ؟ از بهر جانی با جانوری مضایقه نتوان کرد.
# و گفت : اگر هشت بهشت در مقابلهآ یک ذرهای نیستی ، ابو سعید افتد،
# ~~همه محوو نا چیز گردد. ms760
# و گفت: به عدد هر ذره راهی است به حق. اما هیچ راه بهتر و نزدیکتر از
# ~~آن نیست که راحتی به دل سلطانی رسد که ما بدین راه یافتیم.
# نقل است که درویشی گفت: او را کجا جوییم؟ گفت: کجاش جستی
# ~~که نیافتی ؟ اگریک قدم به صدق در راه طلب کنی در هرچه نگری او را بینی.
# نقل است که شیخ را وفات نزدیک آمد. گفت: ما را آگاه کردند که این
# ~~مردمان که اینجا می آیند تو را می بینند. ما تورا از میان بر داریم تا
~~اینجا ما را
# ~~بینند.
# و گفت : ما رفتیم و سه چیز به شما میراث گذاشتیم: رفت وروی؛ و
# ~~شست و شوی؛ و گفت و گوی.
# و گفت: فراد صد هزار باشند بی طاعت خداوند. ایشان را بیاموزد.

PageV01P917

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0977.jpg)

# ~~گفتند: ایشان که باشند؟ گفت: قومی باشند که سر در سخن ما جنبانیده
# ~~باشند.
# نقل است که سخنی چند دیگر می گفت و سر در پیش افگند. ابروی او
# ~~فرو می شد و همه جمع می گریستند. پس بر اسپ نشست و به جملهآ موضعها که
# ~~شبها وروزها خلوتی کرده بود رسید و وداع کرد.
# نقل است که خواجه ابو طاهر پسر شیخ به مکتب رفتن سخت دشمن
# ~~داشتی، واز دبیرستان رمیدی. یک روز بر لفظ شیخ رفت که : هرکه ما را خبر
# ~~آورد که درویشان مسافر می رسند هر آرزو که خواهد بدهم.
# ابو طاهر بشنید. بر بام خانقاه رفت، دید که جمعی درویشان می ایند،
# ~~شیخ را خبر داد. گفت : چه می خواهی؟ گفت: آنکه به دبیرستان نروم.
# ~~گفت : مرو. گفت : هرگز! بروم.
# شیخ سر در پیش افگند. آنگاه گفت : مرو. اما انا فتخنا از بریاد گیر.
# ابو طاهر خوش شد و إنا فتخنا از بر کرد. چون شیخ وفات کرد و چند
# ~~سال برآمد خواجه ابوطاهر وام بسیار داشت. به اصفهان شد - که خواجه نظام
# ~~الملک آنجا حاکم بود- خواجه ms761 او را چنان اعزاز کرد که در وصف نیاید و در
~~آن
# ~~وقت علوی بود -عظیم منکر صوفیان- نظام الملک را ملامت کرد که مال خود
~~به
# ~~جمعی می دهی که ایشان وضونمی دانند و از علوم شرعی بی بهرهاند. مشتی
# ~~جاهل دست آموز شیطان شده.
# نظام الملک گفت: چه گویی که ایشان از همه چیز خبرداد باشند و
# ~~یوسته به کاردین مشغول اند.
# علوی شنیده بود که ابو طاهر قرآن نمی داند. گفت : اتفاق است که امروز
# ~~بهتر صوفیان ابو طاهر است و او قرآن نمی داند.
# نظام الملک گفت: او را بطلبیم که تو سورتی از قرآن اختیار کنی تا بر
# ~~خواند.

PageV01P918

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0978.jpg)

# پس ابو طاهر را با جمعی بزرگان و صوفیان حاضر کردند. نظام الملک
# ~~علوی را گفت : کدام سوره خواهی تا خواجه ابو طاهر برخواند؟
# گفت : سورهآ إنا فتخنا.
# پس ابو طاهر انا فتخنا آغاز کرد و می خواند و نعره می زد و می گریست.
# ~~چون تمام کرد آن علوی عظیم خجل شد و نظام الملک شاد گشت. پس پرسید:
# ~~سبب گریه و نعره زدن چه بود، خواجه؟
# ابو طاهر حکایت پدررا از اول تا آخر با نظام الملک گفت. کسی که بیش
# ~~از هفتاد سال بیند که بعد از وفات او متعرضی رخنه در کار فرزندان او
~~خواهد
# ~~کردی او آن رخنه را استوار کند. بین که درجهآ او چگونه باشد. پس اعتقاد
~~او از
# ~~آنچه بود زیادت شد.
# نقل است از شیخ ابو علی بخاری که گفت: شیخ را به خواب دیدم - بر
# ~~تختی نشسته- گفتم : یا شیخ! ما فعل الله . شیخ بخندید و سه بار سر
~~بجنبانید.
# ~~گفت: گوبی در میان افگند وخصم را چوگان شکست و می زد. از این سوبدان
# ~~سوبر مراد خویش. والتلام والاکرام.

PageV01P919

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0979.jpg)

# ذکر شیخ ابو الفضل حسن
# آن حامل امانت، آن عامل دیانت، آن عزیز بی زلل، آن خطیر بی خلل،
# ~~آن سوختهآ حب الوطن: شیخ ms762 ابو الفضل حسن رحمة الله علیه؛ یگانهآ زمان
~~بدو، و
# ~~لطیف جهان، و در تقوی ومحبت ومعنی وفتوت درجه ای بلند داشت، ودر
# ~~کرامت و فراست از اندازه بیرون بود، و در معارف وحقایق انگشت نما بود،
# ~~سرخسی بود و پیر شیخ ابوسعید ابو الخیر او بود.
# نقل است که هر وقت شیخ ابو سعید را قبضی بودی گفتی : رراسپ زین
# ~~کنید تا به حج رویم.» به مزار او آمدی و طواف کردی و آن قبض برخاستی و
# ~~نیز هر مرید شیخ ابو سعید که اندیشهآ حج تطوع کردی او را به سر خاک شیخ
~~ابو
# ~~الفضل فرستادی. گفتی : آن خاک را زیارت کن و هفت بار گرد آن طواف کن
# ~~تا مقصود تو حاصل شود.
# نقل است که کسی را شیخ ابو سعید قدس الله سره پرسید: این همه دولت
# ~~از کجا یافتی ؟ گفت : بر کنارجوی آب می رفتم، پیر شیخ ابو الفضل از آن
# ~~جانب دیگر می رفت، چشمش بر ما افتاد. این همه دولت از آنجاست.
# نقل است از امام خرامی که گفت: کودک بودم، بر درختی توت شدم،
# ~~رگ و شاخ آن می زدم. شیخ ابو الفضل می گذشت و مرا ندید و دانستم که از
~~PageV01P920
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0980.jpg)

# ~~خود غایب است و به دل با حق حاضر به حکم انبساط سر بر آورد و گفت : بار
# ~~خدایا! یک سال بیش است تا تو مرا دانگی ندادی تا موی سر باز کنم ، با
# ~~دوستان چنین کنند ؟ درحال همه اغصان و اوراق درختان زردیدم. گفت :
# ~~عجب کاری! همهآ تعریض ما به اعراض است. گشایش دل را با توسخنی
# ~~نتوان گفت :
# ~~گر من سخنی بگفتم از سر مستی * اشتر به قطار ما چرا بر بستی
# نقل است که در سرخس جوانی بود واله گشته و نماز نمی کرد. گفتند:
# ~~جرا نماز نمی کنی؟ گفت: آب کجاست؟ دستش بگرفتند و به سر چاه بردند و
# ~~دلو بدو نمودند. سیزده شبانه ms763 روز دست در وی زده بود. شیخ ابو الفضل گفت
~~: او
# ~~را در خانه باید کرد که دور کردهآ شرع است.
# نقل است که یک روز شیخ لقمان سرخسی نزدیک ابو الفضل آمد. او را
# ~~دید -جزوی در دست- گفت: در این جزوچه می جویی؟ گفت: همان چیز که
# ~~تو در ترک آن می جویی. گفت: پس این خلاف چراست؟ گفت: خلاف تو
# ~~می بینی که از من همی پرسی که چه می جویی؟ از مستی هشیار شو و از
# ~~هشیاری بیزار گرد تا خلاف برخیزد، تا بدانی که من و تو چه می طلبیم؟
# نقل است که کسی به نزدیک شیخ ابو الفضل آمد و گفت : تورا دوش به
# ~~خواب دیدم - مرده، و بر جنازه ای نهاده- پیر گفت : خاموش که آن خواب
~~خود را
# ~~دیدی که ایشان هرگز نمیرند. الا من عاش بالله لایموت ابدا.
# نقل است از شیخ ابو سعید ابوالخیر که گفت: به سرخس شدم پیر ابو
# ~~الفضل را گفتم که مرا آرزوی آن است که تفسیر یحبهم ویحبونه را از لفظ
~~تو
# ~~استماع کنم. گفت: تا شب درآید که شب پردهآ سر بود. چون شب درآمد
# ~~گفت: توقاری باش تا من مذکر باشم. گفت: من یحبهم ویحبونه بر خواندم.
# ~~هفصد تفسیر کرد که مکرر نبود و یکی به یکی مشابه نشد ، تا صبح برآمد.
~~او
# ~~کهت: شب برفت وما هنوز ازاندوه وشادی نا گفته، و حدیث ما را به پایان
~~PageV01P921
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0981.jpg)

# ~~نرسیده. گفتم: سر چیست؟ گفت: تویی. گفتم: سر سر چیست؟ گفت: هم
# ~~تویی.
# نقل است که شیخ را گفتند باران نمی بارد. دعا کن تا باران بارد. آن
# ~~شب برفی بزرگ بارید. روزی دیگر گفتند: چه کردی؟ گفت : ترینه وا
# ~~خوردم. یعنی که من قطبم. چون من خنک شدم همه جهان که بر من می گردد
# ~~خنک شد.
# نقل است که او را گفتند دعایی کن از برای این سلطان تا مگر به شود که ms764
# ~~ستمها می رود. ساعتی اندیشه کرد، آنگاه گفت : بس خوردم می آید این
# ~~گفتار. یعنی او را در میان می بینید و از ماضی یاد می کنید و مستقبل را
~~یاد
# ~~می کنید وقت را باشید.
# و گفت : حقیقت عبودیت دو چیز است: حسن افتقار به خدای، و این از
# ~~اصول عبودیت است؛ وحسن اقتدا کردن به رسول خدای، واین آن است که
# ~~نفس را در او هیچ نصیب و راحت نیست.
# نقل است که چون وفاتش نزدیک رسید گفتند : تورا فلان جای در خاک
# ~~کنیم که آنجا خاک مشایخ و بزرگان است. گفت: زنهار! من کیستم که مرا
# ~~در جوار چنان قوم در خاک کنید. بر بالای آن تل خواهم - آنجا خراباتیان
~~و
# ~~دوالک بازان در خاکند- در برابر ایشان مرا در خاک کنید که ایشان به
~~رحمت او
# ~~نزدیکتر باشند، که بیشتر آب تشنگان را دهند. رحمة الله علیه.

PageV01P922

# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0982.jpg)

# ذکرامام محمد باقر علیه الرحمة
# آن حجت اهل معاملت، آن برهان ارباب مشاهدت، آن امام اولاد نبی،
# ~~آن گزیدهآ احفاد علی ، آن صاحب باطن و ظاهر: ابوجعفر محمد باقر رضی
~~الله
# ~~عنه، به حکم آنکه ابتدای این طایفه از جعفر صادق کرده شد که از فرزندان
# ~~مصطفی است علیه الصلوة والسلام؛ ختم این طایفه همه بر ایشان کرده می
~~آید.
# ~~گویند که گنیت او ابو عبد الله بود و او را باقر خواندندی. مخصوص بود
~~به دقایق
# ~~علوم ولطایف اشارت، و او را کرامات مشهور است به آیات باهر و براهین
~~زاهر. و
# ~~می آرند در تفسیر این آیت که فمن یکهر بالظاعوت وبومن باله. فرموده است
~~که
# ~~باز دارندهآ تو از مطالعهآ حق طاغوت است. بنگرتا چه محجوبی بدان حجاب
~~از
# ~~وی باز ماندهای، به ترک آن حجاب بگوی که به کشف ابدی برسی و محجوب
# ~~ممنوع باشد و ممنوعی نباید که دعوی قربت کند.
# نقل است که ازیکی از خواص او پرسیدند او شب چون می ms765 گذراند؟
# ~~گفت: چون از شب لختی برود و او از اوراد فارغ شود به آواز بلند گوید:
~~آلهی و
# ~~سیدی! شب درآمد و ولایت تصرف ملوک بسر آمد، وستارگان ظاهر شدند، و
# ~~خلایق بخفتند، وصوت مردمان بیارامید، و مردم از در خلق رمیدند و
~~بایستهای
# ~~خود بنهفتند و به توم درها فرو بستند و پاسبانان بر گماشتند، و آنها که
~~بدیشان PageV01P923
# ![image filename](./0618FaridDinCattar.TadhkiratAwliya_0983.jpg)

# ~~حاجتی فرو گذاشتند. بارخدایا! توزندهای، و پاینده ای و بینندهای غنودن
~~بر تو
# ~~روا نیست، و آنکه تورا بدین صفت نداند هیچ نعمت را مقر نیست. تو آن
# ~~خداوندی که رد سایل بر توروا نباشد. آنکه دعا کند از مؤمنان بر درگاه
~~است،
# ~~سایل را باز نداری. بار خدایا ! چون مرگ و گور و حساب را یاد کنم چگونه
~~از
# ~~دنیا بهرهای؟ پس از تو خواهم از آنکه تورا دانم و از توجویم، از آنکه
~~تورا
# ~~می خوانم راحتی درحال مرگ بی برگ و عیشی درحال حساب بی عقاب، این
# ~~می گفتی و می گریستی تا شبی او را کسی گفت: یا سیدی ! چند گویی؟
# گفت : ای دوست ! یعقوب را یک یوسف گم شده چنان بگریست علیه
# ~~السلام که چشمهایش سفید شد . من ده کس از اجداد خود، یعنی حسین وقبیلهآ
# ~~او را در کربلا گم کردهام. کم از آن کی در فراق ایشان دیدها سفید کنم.
# و این مناجات به عربی بود و به غایت فصیح. اما ترک تطویل کرده معانی
# ~~آن را به پارسی آوردیم تا مکرر نشود و به جهت تبرک ختم کتاب را ذکر او
# ~~کردیم. این بگفت وجان به حق تسلیم کرد . رضی الله عنه وعن اسلافه و
# ~~حشرنا الله مع اجداده ومعه آمین یا رب العالمین وصلی الله علی خیر خلقه
# ~~محمد وآله اجمعین ونجنا برحمتک یا ارحم الراحمین.

PageV01P924 ms766