######OpenITI# #META# Creator: escriptorium #META# Created: 2025-02-14T21:46:44.907795+00:00 #META# LastChange: 2025-02-14T21:46:44.907815+00:00 #META# transcription layer pk: 13015 #META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts #META# avg transcription confidence: 0.9649595439516833 #META#Header#End# # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0014.png) # بسم الله الرحمن الرحیم وبه نستعین # حمد وثنا مکرمی را کی از ححلهآ شب تار حجرهآ خلوت عاشقان یرداخت ، # ~~شکر وسپاس موجدی را کی از بیاض روز روشن مرحلهآ طالبان سرای کون # ~~وفساد ساخت ؛ سپر ماه چهره گشاذهآ قلم قدرت اوست ، وتیغ آفتاب از # ~~نیام صبح بر کشیذهآ ارادت او؛ قادری کی غار زوال بر جمال کمال او # ~~ننشینذ ، وکاملی که دست نقصان دامن جلال او نگیرذ ، خطرات خواطر # ~~بساحت جبروت او بنحامذ ، وخطوات ضمابر بسیاحت مساحت ملکوت # ~~او ترسذ؛ بنای قصر مشتد آسمان ساخت وآلت وادات درمیان نبوذ ، قیای # ~~معلم سز گار روز گار دوخت بخیاطی ومقراض محتاج نگشت ، جوهر آب را # ~~بوساطت حرارت تحرم نار رسانیذ ، . وجبتم هوارا نوسیلت برودت بمرکز # ~~تری فرستاذ ، هیولی آتشرا بحکم خفت ویبوست ساکن محیط کرد، # ~~وگوهر خاک را بعلت برودت نویبوست محاور مزکز گردانیذ ، هفت بدر # ~~علوی را در دوازده منزل حرکت وسیر داذ ، چهار ماذر سفلی را در صمیم # ~~عالم علوی مقر ومفر بذیذ کرد ، وبامتزاج بخار ودخان در فضای هوا رعد # ~~وبرق وسحاب وریاح وشهاب موجود گردانیذ ، وبازدواج این دو مایهٔ‌ لطیف # ~~در دل سنگ کثیف جواهر معادن وفلزات بیافریذ ، پس از زبدهٔ‌ لطایف # ~~چهار اسطقس سه مولود در وجود آورد ، واجناس وانواع حیوان موجود ~~PageV01P002 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0015.png) # ~~کرد ، واز انواع حیوان واصناف حانواران آدمیرا برگزیذ ، وزبدهآ موجودات # ~~وفهرست مخلوقات گرداند ، چنانک فرموذ : ولقد کرمنا نی آدم وحملناهم # ~~فی البر والبحر ورزقنا هم من الطتبات وفصلناهم علی کثیر ممن خلقنا # ~~تفضیلا (70/17) ، واورا بر اطلاق متصرف ومالک مرکبات سفلی کرد ، # ~~وتنفیذ امر وتملیک بهی داذ ، واز برای مصالح معاد ومناظم معاش ورتیب # ~~بلاد وبنظیم عباد انبیا را علیهم الصلاة والسلام بعث کرد ، وبابلاغ ~~رسالت # ~~واظهار دلالت مثال داذ ، وبر زبان ایشان بطریق وحی والهام پیغام فرستاذ ~~، # ~~وبر خلاف طبایع قوانین شرایع بنهاذ ، وبعدل وسیاست بطاعت وعبادت فرموذ، # ~~حنانک گفت : و ما خلقت الجن وآلانس الا لیعبدون (56/51) ، واز برای ms001 # ~~ایشان علم وحکمت وشریعت وطریقت بیان کرد ، کما قال الله تعالی عز # ~~وجل : و لا حبة فی ظلمات الأرض ولا رطب ولا یابس الا فی کتاب مبین # ~~(59/6)، واز برای تقدم وتعریک مفسدان وقمع وتأدیب متعدیان و زجر # ~~وتشدید حاهلان عقل واجتهاد داذ ، وبا عقل واجهاد غزو وجهاد # ~~فرموذ ، وکتاب وشمشیر فرستاذ کما قال الله تعالی عن شأنه : لقد ارسلنا # ~~رسلنا بالبینات وانزلنا معهم الکتاب والمیزان لبقوم الناس بالقسنط و ~~انزلنا # ~~الحدید فیه بأس شدید ومنافع للناس (25/57) ؛ کتاب عقل است # ~~و میزان اجتهاد وحدید شمشیر تا عاقلان در اعجاز کتاب نظر کنند ، وبعقل # ~~وحکمت وقیاس ومحاهدت شواهد قدرت و دلایل صنع و حکمت بدانند ، ~~PageV01P003 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0016.png) # ~~و از سیر افعال نا محمود وصور اعمال نا مرضی امتناع نمایند ، وبا ~~حاهلان بی عاقبت # ~~نحست ححت بگویند ، پس شمشیر عرضه کنند ، چه نادان بی عقوبت # ~~عاجل از عذاب آجل نترسذ ، واز تهییج فتنه ومحریص فساد اجتناب ننمایذ 3 ### | شعر (کامل) # الظلم فی شیم آلنفوس فان تحد %~% ذا عفة فلعلة لا یظلم # ~~وچون در حکمت ازلی وعنایت سرمدی پوشیذه نبوذ کی با بوت سلطنت وبا # ~~ریاست سیاست واجب است چه عالمیان در منازل ومعارج ومراتب و مدارج # ~~متفاوت قدراند وقلم بی شمشیر وعلم بی عمل نامفید بوذ ### | شعر (متقارب) # صلاح العباد ورشد آلأمم أمن البریة من کل غم # بشیئین ما لهما ثالث %~% بخرق الحسام ورفق القلم # ~~پس دین را بملک تقویت کرد، وملک را بدین برسب داذ، و هر دورا بیک2 # ~~دیگر ثابت ومحکم وقوی ومستحکم گردانذ ، وبعد از امتثال اوامر و بواهی # ~~الهی بارتسام وانقیاد اولی الامر فرموذ وطاعت ومطاوعت ایشان با بحری # ~~رضای خویش وانبیا کی نواب مطلق اند برابر داشت ، چنانک می فرمایذ : د # ~~اطیعوا الله واطیعوا الرسو ل وأولی آلامر منکم (60/4) ، پس ازین # ~~حای روشن می شوذ کی دین بی ملک ضایع میگردذ ، وملک بی دین باطل ، # ~~وقد قال النی علیه السلام : الدین والملک توأمان ، وکشتاسف که ms002 واسطهآ ~~قلاده 18 PageV01P004 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0017.png) # ~~اکا سرهآ عجم وکبار ایران بوذه است می گویذ : الدین بالملک نقوی والملک # ~~بالدین یقی ، دین بملک قوی گردذ وملک بدین پایدار مانذ ، واگر با متانت # ~~قلم مهابت شمشیر مقارن وهم طویله نباشذ ، واگر بر اعمال خیر امیذ جزا # ~~وتواب وبر افعال شر بیم پاذاش وعقاب نوذ نظام عالم وعالمیان باطل گردذ، # ~~واز سمت راستی فتذ ، وهیچ آفریذه در تقدیم خیرات وادخار حسنات # ~~رغبت ننمایذ؛ وچون قواعد دین مختل ومراسم سیاست مبهم ومهمل مانذ، دیانت # ~~وصیانت برخیزذ ، قواعد عفاف واستعفاف اختلال وانتشار بدذیزذ ، وعقاید # ~~ضمایر علی الاطلاق تراجع گیرذ ، ومناظم عباد ومصالح بلاد از سلک نظم # ~~وایخراط منتشر ومتفرق گردذ، تنظیم وتربیب بلاد وسا کنان متلاشی شوذ ، # ~~کارها بزور وقوت وقدرت وطاقت متعلق گردذ ، من غلب سلب ظاهر شوذ ### | شعر (متقارب) # وما آلسنف الا لمن سله %~% ولم زل الملک فیمن غلب # ~~راست شوذ ، پس بموجب این مقدمات واضح وقضایای لایح ظاهر می گردذ # ~~کی تیغ وقلم ودین وملک بوأمان وملازمان اند ### | شعر (کامل) # فإذا هما آختمعا لنفس مرة بلغت من العلیاء کل مکان # وچنانک انقیاد اولو العزم از فرایض عقلست ، امتثال اولو الامر از ~~PageV01P005 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0018.png) # ~~لوازم شرعست ، وچنانک انبیا وررسلرا نتلیغ رسالت وافشاء دلالت # ~~واظهار معحزات فرموذ ، ولاة وسلاطینرا باستعمال عدل واستظهار فضل # ~~مثال داذ ، کما قال : إن الله یأمر بالعدل والاحسان (16/90)؛ وچنانک # ~~انبیارا مراتب است، ولاة وامرا را مدارج است ، وامیر المؤمنین عمر بن ~~الخطاب # ~~رضی الله عنه کی هادم بنیان شرک وبابی قواعد اسلام بوذه است، واساس دین # ~~ودولت ذو بمهید پافته ، ومراسم ملک وملت بوی تأ کید پدیرفته ، می ~~فرمایذ کی # ~~آسعد الرعاة من سعدت به رعتته ، نیکبحت ترین سلاطین آن باشذ کی رعایا # ~~از وی در ظل عنایت ورعایت وکنف عصمت وحمایت باشند ، وزیردستان # ~~در جوار امن وحمی منیع وفناء بخفیف ورفیه او قرار یابند ، وقد قال النی # ~~علیه السلام : السلطان ظل الله فی الارض یأوی الیه کل مظلوم، ms003 می فرمایذ ~~کی # ~~پاذشاه سایهآ آفتاب رحمت آفریذ گار است بر بسیط زمین، یعنی محروران ~~بحران # ~~یرقان ظلم وگرمازذگان جور وتشنگان تموز بی مرادی درسایهآ رأفت وساحهآ # ~~معدلت او قرار گیرند ، وساحان بیابان حرمان در هاجرهآ هحران از منبع # ~~عدل ومنهل فضل او زلال نوال چشند وگویند : ### | شعر (طویل) # فما یفقیر سام یرقک فاقة %~% و لا فی بلاد انت صتیبها محل ### | بیت (خفیف) # ای یمین بو مشرب حاجاتو ای یسار بو مکسب آمال PageV01P006 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0019.png) ### | خطبهآ کتاب # در بیانت یتیمهآ فضلا %~% در بنانت ولیمهآ افضال # وچون مبرهن شذ بذین مقدمات کی فاضل ترین انبیا آنست کی بوی کتاب # ~~وشریعت نازل شذه است، معین شذ بذین قضایا کی بهترین سلاطین آنست کی # ~~سورت فضل وصورت عدل بوی وجود یافته است ، وظاهر شذ کی رجاحت # ~~ومزیه جانب اولو الامر بر اصناف مردمان بذانست کی ایشانرا اشاعت عدل # ~~وافاضت امن وفضل باشذ ### | شعر (کامل) # ~~لولا آلعقول لکان ادنی ضیغم ادنی إلی شرف من الانسان # ~~ونعت اخلاق ووصف ذات او این بوذ : ### | شعر (طویل) # ~~عوارفه أغنت وأقنت فلم تذر علی آلارض بالإعدام وآلله عارفا ### | ببت (متقارب) # ~~درم از کف او بنزع اندرست شهادت از آنستش اندر دهان # ~~پس واجب کنذ کی مقبل ترین بندگان ومشفق برین هواخواهان آنست کی # ~~1 در طاعت ومطاوعت ایشان بقدر استطاعت وامکان طاقت مواظبت نمایذ، # ~~وسوابق حقوق انعام واکرامرا بلواحق مزید شکر آراسته گردانذ، وبذانیج # ~~ردر وطاء وسع واناء قوت او گنحذ از مساعی حمید وما ثر مرضی ومشکور ~~PageV01P007 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0020.png) ### | در ستایش سلطان # ~~تقدیم کنذ ، تا مترشح مزیت احماد ومتوشح مزید اعتماد پاذشاه روز گار # ~~خویش شوذ ، وباهت قدر ورجحان فضل او پیذا آیذ، وصیت سایر # ~~وذکر شایع یابذ ، از برای آنک گفته اند : ### | شعر (طویل) # # 7 علی آلعبد حق فهو لا بد فاعله %~% وإن عظم المو لی وحلت فضا ئله # (2/0) وسپاس ومنت از ایزذ تعالی کی خطهٔ‌ اسلام را تحمال عدل وکمال # ~~فضل اعدل ملوک وافضل ms004 سلاطین خاقان عالم عادل اعظم، ملک مؤید مظفر # ~~منصور معظم ، شرف ملوک الامم ، مولی الترک والعحم ، ظهیر الامام ، # ~~نصیر الانام ، ضیاء الدولة ، بهاء الملة ، ملجأ الامة جلال الملک ، تاج ~~ملوک الترک # ~~رکن الدنیا والدین ، غیاث الاسلام والمسلمین ، قامع العداة والمتمردین ~~، ظل الله # ~~فی الارضین ، سلطان ارض الشرق والغرب الب قتلغ تنکا بلکا ابوالمظفر قلج # ~~طمغاج خاقان بن قلج قراخان برهان خلیفة الله ناصر امیر المؤمنین - اعر ~~الله # ~~انصاره وضاعف اقتداره - بیاراست ، وسرادق جلال وحشمت اورا یطناب # ~~تأیید مطنب ومقوم گردانیذ وملک موروث ومکتسب بوارث اهل ومستحق # ~~رسانیذ ، واز مشارق ممالک ومطالع مسالک او شموس انصاف وبدور # ~~انتصاف را طلوع داذ ، واز منابع عدل ومشارع فضل او در جویبار # ~~ملک ودولت او فیض امن وسلامت روان گردانید ، ومثال اوامر ونواهی # ~~اورا در خطهٔ‌ گیتی واقالیم عالم نافذ ومطلق وآمر ومتصرف گردانذ ، تا ~~PageV01P008 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0021.png) ### | در ستایش لطان # ~~متعرضان ملکت ومتمردان دولت سر در گریبان عزلت کشیذند ، ومتقیان # ~~ومصلحان پای در دامن امن وعافیت مهاذند، عروس ملک ودولت دهان چون # ~~گل بخندهآ انصاف گشاذست ، ودرهای ظلم وجور بر طوائف رعایا بمسمار # ~~انتصاف بسته ، باز باکگ در یک آشیان انبازی می کنند ، وباشه با سحشک # ~~در یک منزل دمسازی می تمایند ، سرین گوران از پنچهآ شیران آسوذه است، # ~~وحلق بذروان از چنگ بازان رسته : ### | شعر (کامل ) # والعدل مد علی الآنام حناحه %~% فعلی الحمامة لا یصول آلاحندل ### | ببت (مجتث) # ~~ز انتصاف وز انصاف او شگفتی نست ذوات مخلب اگر حتهٔ‌ حمام کشذ # ~~سگان صید ورا چون قلاده نو بایذزیال شیر برون شکار خام کشذ # ~~4 عواطف او شمل رحمت بر اکناف متظلمان کشیذه است ، و لواطف او # ~~درهای رأفت ر مظلومان گشاذه ، روزنامهٔ‌ شاهی بتاریخ این پاذشاه مورخ # ~~گشتست ، وجریدهآ إنصاف بخامهآ عدل این دولت مزین شذه، واین خوذ # ~~6غیضی است از فیضی وجزبی است از کلی ، کما قال الشاعر : ### | شعر (کامل) # وعقیب هذا آلرش سنل دافع %~% ووراء هذا آلنبت روض یا نع # وکذی ms005 الکتائب تلتق لقراعها %~% ولها آمام آلالتقاء طلائع PageV01P009 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0022.png) ### | در ستایش سلطان # ~~وبفر ودولت قاهره - لازالت مضیئة المعلم راسخة العلم - مناهج عدل کی # ~~نامسلوک مانده بوذ ومححهآ انصاف کی بمواطأة آقدام ظلم مام مندرس ومحو # ~~گشته مسلوک ومعین شذ ، ونظام مملکت ورونق دولت بقرار معهود و رسم # ~~مألوف باز گشت ، وبر قواعد سداد واساس احکام استقرار واستمرار # ~~یافت ، لاجرم دلها در هوای او قدم محبت میزیند ، وجانها در ولای او کمر # ~~خدمت می بندند ، وعقاید ضمائر بندگان مخلص وشواهد سرایر ناصحان مشفق # ~~هر ساعت محکمتر وهر لحظه مستحکمتر است برآنک بنیاذ این دولت ابد الدهر # ~~باقی مانذ ، وقصر مشید این مملکت - لا زالت معمورة الاطراف والارکان ، # ~~محمتة الاکناف والبنیان - از دست حولدث فترت در جوار عصمت وسلامت 9 # ~~آیذ ، واقلیم ابران در بسیط توران افزایذ ، وخطبه وسکه ومنابر بلاد ~~افاق # ~~بالقاب وخطاب عالی آراسته گردذ : ### | شعر (کامل) # خطتک ابکار البلاد وعونها %~% فالیک من دون الملوک سکو نها # حاه القرآن وبشرت آیاته %~% بزیادة فی الملک هدا حینها # حملت ثناءک فی المهامه عبسها %~% ونوت ولاءک فی الحار سفینها # یا محیی الامم التی انصت لهم %~% بحیوبه سود الخطوب وحونها # وعلی آلمنابر کلها یدعی له %~% فی الصالحات وخلفها آمینها # لا زلت فی نعم یدوم ربیعها %~% ا یدا ویقی فی العیون معینها PageV01P010 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0023.png) ### | بت (خفیف) # # خسروا ملک بر تو خرم باذ %~% کل گیتی برا مسلم باد # # از تو آباذ ظلم ویران گشت %~% تو بنیاذ عدل محکم باذ # # خطبه تعظیم یافت از نامت %~% هم چنین سال ومه معظم باذ # ~~بیمینت چو ملک داذ یساردر یسار نو خاتم جم باذ # ~~وانبح در ملک جم بوذ برا همه زیر نگین خاتم باذ # ~~چتر میمون همت اعلات ساه دار سپهر اعظم باذ # ~~بر دلی کز بو خال عصیانست همه کارش چو زلف درهم باذ # # تا کم وبیش در شمار آیذ %~% دولتت سیش ودشمنت کم باذ # ~~وچنانک ساکنان زمین سر بر آستانهٔ‌ مقدسهٔ‌ عالیه می نهند ، روشنان # ~~عالم بالا ms006 ببشانی بر خاک جناب میمون خواهند بهاذ ، اوامر ونوا هی این ~~پاذشاه # ~~عالی نسب شریف حسب پر بر وبحر وخشک وبر وذروه وحضیض عالم بر # ~~اطلاق تنفیذ یابذ ، چنانک اگر خواهذ امر او زمین را در حرکت آرذ، # ~~وهی او زمان را از حرکت باذ دارذ: ### | شعر (کامل) # ~~ذو طلعة لو قابلت سشمس الصح سحدت لها من هنة وحلال PageV01P011 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0024.png) ### | در ستایش سلطا ### | ببت (مجتث) # ~~گر بچرخ بر از چرخ او بموبه کنند مونه ناطح انوار گردذ واجرام # ~~تنش بخابذ شاخ دو شاخهٔ‌ ناهیذ زهش بمالذ گوش دو گوشهآ بهرام # ~~زرشک اوبخمذ پشت صاحب خرچنگ زسهم او برمذ هوش راکب ضرغام # ~~حزم او که منهی عالم بالاست از مغیبات ومکنونات قدر خبر دهذ ، # ~~وعزم او که طلیعهٔ‌ لشکر قضاست روز رفته را دریابذ : ### | شعر (خفیف) # کلما سل من عزائمه صارما أرعست ید القدر ### | بیت (خفیف) # ~~زان سوی چرخ اگزت بست خبر حزم را گو برو خبر باز آر # ~~مسرع عزم او بر فلک گذر کرد ، بسرعت سیر اختصاص یافت ، # ~~جرعهٔ‌ حزم او یزمین رسیذ ، سکون وآرام گرفت ، هوا بلطف طبع او # ~~ممتزج شذ ، برقت مزاج مخصوص گشت ، چرخ اثیر از علو همت # ~~او اثر پذیرفت متحاوز محیط شذ ، آسمان شکل سدهآ رفیع اورا دعا گفت شکل # ~~گری ومستدیری یافت ، آفتاب رنگ چهرهآ ضمیر اورا بنا کرد جرم 5 # ~~او شفاف ومستنیر ازان شذ: PageV01P012 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0025.png) ### | ببت (رمل) # ~~شکل در گاه رفیعش را دعا کرد آسمان شکل او شذ افضل الاشکال وهو ~~المستدیر # ~~رنگ رخسارضمیرش را ثنا گفت آفتاب لون او شذ احسن الوان وهو المستنیر # ~~ابر در تب خجالت از بنان سحابسیرت او عرق تشویر کرد گفت : # ~~باران می بارم : ### | بنت (کامل) # لم یحک نا ئلک السحاب وانما حمت به فصبیبها الرحضاءه # ~~دل کوه از تاب سخای او خون شذ ، گفت : یاقوت احمر # ~~می کسم : ### | بیت ( مضارع) # ~~از تاب جود اوچودل کوه خون گرفت آوازه درفگند کی یاقوت احمرم ms007 # ~~وچنانک خامم انبیا وزیدهٔ‌ اصفیا محمد مصطفی علیه صلاة والسلام از دیگر # ~~پیغمبران اگرچه نفضیلت مزیت وبربت تقدم داشت ، پوجود آخر # ~~وبزمان مؤخر آمذ ، همحنین پاذشاه عالم وقدوهآ نی آدم رکن الدنیا والدین ~~PageV01P013 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0026.png) # ~~قلج طمغاج خاقان بن مسعود بن الحسین - ادام الله جلاله - هر چند بر اثر ~~ملوک # ~~ماضیه است ، از خصایل حمیده وفضایل پسندیذه بمقدمات لایح وبراهین واضح # ~~راجح است ، چون رجحان آفتاب بر سها ومزیت روز بر شب وفضیلت # ~~وجود بر عدم، واگرچه درسلسلهٔ‌ روزگار مؤخر است بر هندسهٔ‌ جهان # ~~مقدم است ### | لت (هزج) # در سلسلهآ زمان مؤخر %~% بر هندسهٔ‌ جهان مقدم # ~~وچون ایزذ تعالی این سوابق نعم را بلواحق کرم آراسته گردانیذ، وآفتاب # ~~جلال جهانداری اورا از مشارق اقبال وآفاق کمال جهان گیری شارق # ~~وطالع کرد ، تا جهان موات انصاف ومردگان معدلت باب حیوة احسان # ~~واکرام وانعام او زتده گشت ، واشجار جوی بار باغ کمال شاهنشاهی از مدد # ~~باران فضل او رونق وطراوت یافت وعالم بذین هنیت زبان بگشاذ : ### | شعر (وافر) # لقد حسنت بک الاوقات حتی کأنک فی فم الزمن انتسام PageV01P014 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0027.png) ### | بیت (هزج) # ~~جهانرا بار دیگر شذ نشان وصورت وسیا بعدل شاه نامآور جهان عدل شذ ~~سذا # ~~وهر سائل کی بدرگاه او دهان چون گل بگشاذ چون نرگس حام زر برکف # ~~هاذ وچون گل طشت زر بر سر ترد ### | شعر (وافر) # اقامت فی الرقاب له آیاد %~% هی الاطواق والناس الحمام ### | ببت (هزج) # برهر ذرهٔ‌ی که در جهانست منت دارذ هزار خروار # بی دفتر ملک او زمانه از پشت شکم کنذ چو طومار # ~~هرکجا غمام حسام برق سیرت او سیل خون روان کردهاست ، از بیخ # ~~ارغوان شاخ زعفران رستست ، وهرکحا شمشیر گندنا سکر او در سبزهزار # ~~آتش تیغ آبدار او از دریا صحرا واز جیحون هامون کرده است ، وآب سنان # ~~حانستان او از صحرا دریا ساخته ، واز هامون جیحون کرده ، وزبان # ~~روز گار باو گفته : PageV01P015 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0028.png) ### | در ستایش سلطان ### | ببت (هزج) # ~~ازین پس ms008 باذبان ابر در خون آشنا کردی ### | گر حکم شهنشاهی فرونگذاشتی لنگر # ~~شذی طشت فلک پر خون زحلق دشمنان شه ### | زمین چون گوی فصادان که در غلتذ بخون اندر # ~~وشواهد لایح ودلایل ظاهر این معانی بسیط صحرای رباط ایلک است که # ~~خصمان ملک ودولت ومتعدیان خطهآ توران در شهور سنه ست وحمسین وحوش # ~~وطیور را از کاسهای سر خوذ مهمانی ساختند بروز مصاف : ### | شعر (مجتث) # # أبصروا الطعن فی القلوب دراکا %~% قبل آن صروا الرماح خیالا ### | مت (هزج) # آنرا که درین خلاف باشذ گو رو بمصاف شاه بنگر # نا مغز مخالفانش بینی %~% خرمن خرمن بکوه و گردر # ~~محت بیذار او تا چون مشعله همه اجزا چشم کرده است چشم حوادث # ~~در شبهای فترت خیال فتنه بخواب بدبذه است ، ودولت پایدار او تا چون # ~~شمع بهمه اعضا روی شذه است چشم اقبال پشت نصرت در مضمار فتح # ~~مشاهده نکرده است ، هرکه در دولت او چون تنور دهان بمدح ونای او ~~PageV01P016 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0029.png) ### | در ستایش سلطان # ~~گشاذه است چون شمع همه تن زبان وچون شکوفه همه اعضا دهن شذه است ، # ~~وهر که چون سوسن ده زبان وچون لاله دوروی گشتست روز گارش # ~~بخنحر تیز چون بنفشه زبان از راه قفا بیرون کشیذهاست وچون لاله قباش از # ~~خون خنجر رنگین کردست ، وبزبان حال با روزگار گفته : ### | بلت (خفیف) # در مصاف قضا بخون عدوش %~% تا بشمشیریند گلگون باذ # ~~بنان او آن محاراست کی اگر بخار گنذ دست چنار بی زر بیرون نیایذ ### | بقت (مضارع) # ~~دست چنار بی زر هرگز بیرون تیایذ ابر ار ساذ دست تو بارذ زآسمان مم # ~~وچشم اکمه نرگس بی بصر بمانذ ، وزبان اخرس سوسن سخن گوی گردذ : ### | ببت (هزج) # ~~شوذ بینا بدیذار نوچشم اکمه نرگس شوذ گویا بمدح تو زبان اخرس سوسن # ~~گر در محامد اخلاق وماتر اعراق این پاذشاه میمون سیرت همایون سریرت # ~~خوض وشروع افتذ ابتدا بانتهای آن ترسذ ، وبدایت آن بهایت نبنحامذ ، # ~~واوایل آن از اواخر قاصر مانذ : PageV01P017 # ![image ms009 filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0030.png) ### | در ستایش سلطان ### | مت %~% (هزج) # در مدح و هرچه بیش کوشم %~% اندیشه می شوذ مدور # عاجز شوم وفرو گذارم %~% نیکو باشذ سخن مقشر # ~~وآن چندان مساعی حمد وما ثر مزضی که ملوک این خاندان مبارک راست # ~~در خطهٔ‌ ممالک بوران علی الخصوص در بسیط این دولت از تقدیم # ~~خیرات وادخار حسنات وآثار عدل واظهار فضل، قلم از تقریر وتحریر آن 5 # ~~عاجز آیذ وبنان بیان از تمثیل وتصویر آن قاصر گردذ : ### | شعر (طویل) # ولما رأیت الناس دون محله %~% تقنت آن الدهر للناس ناقد # ~~ودر مدی که خذاوند عالم ازین ملک بملکی دیگر نقل کرده بوذ ، # ~~وروزگاری دراز این خطه بی وارث ومستحق مانده ، ومتعدیان بحکم کثرت # ~~سواد در وی تصرفها می کردند ، وآخر الامر هر یک قفای آن خوردند ، ~~بحمدالله # ~~که حق بمستحق وملک بملک عالم عادل وسلطنت بسلطان قاهر قادر رسیذ # ~~وبر وی قرار گرفت ، وآسمان بذین تهنیت زبان گشاذ وگفت : PageV01P018 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0031.png) ### | ببت (خفیف # ~~ملک بر پاذشاه قرار گرفت روزگار آخر اعتبار گرفت # ~~بیخ اقبال باز نشو موذ شاخ انصاف باز بار گرفت # ~~مدی ملک در زلزل بوذ عاقبت بر ملک قرار گرفت # ~~ملک ملک بحش رکن الدین کز یمین ملک در یسار گرفت # ~~آنک گنی بیک سؤال بداذ وانک ملکی ک سوار گرفت # ~~عکس بزمش چو بر سپهرافتاذ خانهآ زهره زو نگار گرفت # ~~رزم اورا فلک تصور کرد ساحتش بیغ آبدار گرفت # ~~صبح بیغش چواز سام بتافت آفتاب آسمان حصار گرفت # ~~ملکا خسروا خذاوندا این سه نام ازتو افتخار گرفت # ~~همه عالم شعار عهد تو داشت ملک عالم همان شعار گرفت # ~~پای ملک استوارآکنون گشت کی رکاب بو استوار گرفت # ~~روز چند از سر خطابین ملک ازین دولت ار کنار گرفت # ~~خجل آنگه بعذر باز آمذ سر بحت بو در کنار گرفت PageV01P019 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0032.png) ### | در سبب تألیف کتاب # ~~انزذ تعالی سرادق حلال این دولت را برفعت با اوج کیوان برابر داراذ ، # ~~وبساط سریر حشمت ملک ودولت ms010 اورا از روی ماه وفرق فرقد کناذ ، # ~~وجناب میمون اورا قبلهٔ‌ حاحات ملوک عصر گرداناذ ، وآستانهآ مقدس # ~~اورا کعبهآ افاضل واماثل روزگار کناذ ، سبزهزار شمشیر گندناییکر اورا # ~~از خون معادئ دولت همیشه لاله زار داراذ ، بحق النی محمد وآله الطاهرین ### | اغاز داستان # (3/0) می گویذ مقرر این مقدمات ومحرر أین کلمات محمد بن علی بن محمدبن # ~~الحسن الظهیری الکاتب السمرقندی چون من بنده را همیشه بخدمت جناب رفیع # ~~این دولت ووسیلت نفناء منیع این حضرت نزاع وتشوق برکمال می بوذ ، ودر # ~~برجیهٔ‌ این أمنیت وتعلل بادراک این منیت روزگار می گذاشم ، ومترقب # ~~سعادنی ومترصد فرصت می نوذم کی مگر روز گار در حصول این سعادت # ~~مساعدتی نمایذ، واوقات باسعاف این حاجت مسامحتی کنذ، خوذ زمانه سرکشی2 # ~~میکرد وجمال عروس این مرادرا در حجاب تعذر می داشت ، وسور و آیات # ~~این کرامات بخامهآ غفلت بر ورق اهمال وعطلت می نگاشت ، وبطریق عتاب # ~~با من خطاب می کرد واین بیت میخواند : PageV01P020 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0033.png) ### | سبب تألیف کتاب ### | شعر ( بسیط) # ~~ما کل ما تمنی المره تدرکه تحری الریاح بما لا تستهی السفن # ~~نه تو اول کسی کی قدم طلب در بادیهٔ‌ این کعبه بهاذه است ، واحرام # ~~خدمت ابن حرم بسته وبوصال جمال او نرسیذه ### | شعر 1 متقارب) # فلسنت باول ذی همة دعته لما لیس بالنائل # ~~نخست قطع این مفاوزرا مطته جوی واقامت این معادرا زادی طلب کن ، # ~~آنگه باذوار سر بر خاک این درگاه ه وخاکوار از چهره شاذروان # ~~این حضرت ساز ، خدمتی کن کی بوسیلت آن بذین حضرت رسی وبدالت آن # ~~این سعادت را مستقبل ومهیا شوی ، ومن بنده را در اثنای این محاورت با # ~~در ظاهر احوال معین ونشان پریشانبی بر پیشانی مبین ### | ببت ( هزج) # کاریست چو خط او معما حالیست چو زلف او مشوش # دیذه همه بر خیال معشوق سینه همه بر شرار آتش PageV01P021 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0034.png) ### | سبب تألیف کتاب # ~~تا آخر روزی درمیان این گفت وگوی ووقتی در اینای این جست ms011 وجوی # ~~سعادت بر من استقبال کرد وبزبان تعظیم واجلال گفت : بحری رضای # ~~ترا کمر بسم ، وبطالع فرخنده با بو پیوسم، همه مدخر خزانهآ خرذ بربو ~~ابثار # ~~کردم، وجمله ذخایر نفایس عقل ییش و آوردم؛ من نیز بذین بشارت استبشار # ~~موذم ومقدم اورا بترحاب واهتزاز جواب داذم : ### | بیت (هزج) # ~~آن کیست که بی بو ساعتی خوش دل بوذ # بیا ای مفر ح کربت و مونس غربت ### | ببت (متقارب) # # یرآنی که غم بر دل من گماری %~% من از غم نترسم بیا تا چه داری # ~~گفت : شیستانی است پردلستان و قصوری است برحور، بهاریست پرصور ونکار # ~~وباغی است بر شکوفه وازهار : ### | شعر (منقارب) # # کلام کنور الربی فاح غضا %~% وقد غازلته شا بیب قطر # # وریخ الشمال جرت ثم حجرت %~% علی صفحة الارض اذیال عظر # وعرفالخزاءی وعرف الندامی وندوار خمر وانوار جمر # ونخم اللیالی ونظم اللالیومعبوط عمر ومضبوط آمر # ~~وزبان خرذ در وصف او این ابات انشا کرده : PageV01P022 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0035.png) ### | شعر (رمل) # ~~ویحک ای صورت منصور به باغی به سرای بل بهشتی که بدنیات فرستاذ خذای # ~~بوذه نقاش خرذ در شحرت متواری شذه فراش صما در چمنت نا بروای # گفت : آن عرایس نفایس را حلهآ بوش کی تقادم اعوام وتواتر ایام آنرا # ~~خلق نگردانذ ، واین ابکار افکاررا حلیهآ ساز کی تعاقب ادوار وبرادف لیل # ~~ونهار از انتظام حال آنرا منتشر ومتفرق بتوانذ کرد ، دساجهٔ‌ اورا ~~بترصیع # ~~وتحنیس وتشاکل ونوازن واضداد وانداد مطرز وموشح کن وتاج اورا # ~~بجواهر زواهر خطاب میمون والقاب همایون خذاوید عالم خاقان معظم رکن # ~~الدنا والدین - ادام الله ملکه - مرصع ومکلل گردان کی نو باغبان سرو # ~~پیرائی ومشاطهآ عروس آرائی ، بدیذه گرد دامن او برفتم و بزبان معذرت ~~گفت : ### | ببت (خفیف) # ای بچشمم عزیز بر گردی %~% گر زمین عطف دامن نو برفت # از تو باز آمذن که یارذ خواست %~% شکر این آمذن که دانذ گفت # (14/0 واین کتابست ملقب بسندباذ ، فراهم آوردهآ حکمای عجم ، صفحات او # ~~بر از بدایع فطرت وصنایع فکرت ms012 وعجایب عقل وغرایب فضل ونوادر خواطر # ~~ونفایس ضمایر ، آب حیات دلهای مرده وروضهآ انس جانهای پژمرده ، # ~~ما ر ومحاسن ومفاخر او از حد احصا واستیفا بیرون : PageV01P023 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0036.png) ### | نام کتاب ### | شعر (کامل) # # فأتت تجر علی السماء ذنولها %~% متاسة الاعطاف فی حاراتها # # غراء مهما أنشدت سحدت لها %~% سیارة الافلاک فی آوجاتها # ~~وتمنت الثنهب الثواقب آنها نظمت تقاصیرا علی لتاتها # # و تود آذان اللیالی انها %~% نطت مکان القرط فی اخراتها # ~~چون این اشارت بدیدم ، واین بشارت بشنیذم ، رخش فکرت را # ~~در زین کشیذم ، وبقطع مسافت این بیدا بسیچیذم ، وبا سعادت گفتم : ### | شعر (وافر) # ~~ذرابی والفلاة بلا دلیلووجهی والهحیر بلا لثام # # فانی أستریح بدی وهذدا %~% وأتعب بالاناخة والمقام # # فقد آرد المیاه بغیر هاد %~% سوی عدی لها برق الغمام # ~~ولا أمسی لأهل البخل ضنفا ولیس قری سوی مخ النعام # ~~وآن غرایب کلم وعجایب حکم کی تأسیس قواعد ریاست وتأکید مانی # ~~سیاست است متضمن مصالح دین ودولت ، ومتکفل مناجح ملک وملت ، # ~~جد او هزلمانند ، وموعظت او حکمت پیوند ، بامثال واشعار واخبار د # ~~وآثار آراسته کردم ، تا متصفحان این محموع ومتأملان این سطور هر یک بر # ~~حسب نظر ودقت خاطر نصیب گیرند ، وعالم وحاهل بر اندازهآ رأی ورویت # ~~ذخیره بر دارند ، وفواید او کاقهٔ‌ مردمان را شامل وعواند او عامهٔ‌ 18 ~~PageV01P024 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0037.png) ### | اصل کتاب # ~~جهانیانرا حاصل باشذ ، وهیچ کس بی قسطی وافر وحظی کامل تمانذ، والله # ~~ولی التطویل بایمامه انه ولی الاجابة ### | فصل # (5/0) وببایذ دانست کی این کتاب بلغت پهلوی بوذه است ، وتا بروزگار # ~~امیر اجل عالم عادل ناصرالدین ابو محمد توح بن منصور السامانی - انار ~~الله # ~~برهانه - هیچ کس ترجمه نکرده بوذ ، امیر عادل نوح بن منصور فرمان داذ # ~~خواجه عمید ابوالفوارس فناروزی را تا بزبان فارسی ترجمت کنذ، وتفاوت # ~~واختلالی کی بذو راه یافته بوذ بر دارذ ودرست وراست کنذ ، بتاریخ سنهآ # ~~تسع وثلثین وثلثمایه خواجه عمید ابوالفوارس رنبج برگرفت وخاطر در کار # ~~آورد ، واین کتاب را بعبارت دری برداخت ، لکن عبارت ms013 عظیم نازل بود # ~~واز تزین وتحلی عاری وعاطل ، وبا آنک در وی مقال را فسحت ومجال را # ~~وسعت تنوق وتصنع بوذ ، هیچ مشاطه این عروس را نیاراسته بوذ ، ودر # ~~مضمار فصاحت مرکب عبارت برانده واین کلم حکم وابکار وعذاری را حله # ~~نساخته وحلیه نپرداخته ، ویزدیک بوذ کی از صحایف ایام عمام مدروس # ~~گردذ ، واز حواشی روز گار بیکبار محو شوذ ، واکنون بفر دولت قاهره # ~~احیا بذرفت واز سر طراوت ورونق گرفت : PageV01P025 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0038.png) ### | شعر (متقارب) # عرائس غید فمن ناهدروق ومن کاعب معصر # نظام من السحر الفاطه تعص من الدر والجوهر # ~~وهر چند من بندهرا قدرت واستقلال ومکنت واستظهار آن ببوذ کی # ~~در چنین معرکه اقدام بمایم ، ودر چنین مهلکه اقتحام کنم ، وخوذرا در # ~~معرض صلف نهم ودر لباس فضل جلوء دهم ، فاما سعادت ندا میکرد وکرم # ~~عمیم پاذشاه استدعا میفرموذ ومیگفت : ### | شعر ( بسیط) # ~~فعم صباحا لقد هتجت لی شجنا وأردد تحبتنا انا محسوکا # ~~ومی فرموذ کی همای همت وسیمرغ سعادت ما ظل عنایت ترنو می گسترذ # ~~وآفتاب اقبال وکواکب سعود ما شعاع عواطف وآثار لواطف بربو شار # ~~میکنند ومیگویند : ### | شعر (بسیط) # ~~بأتی حکم زمان صرزت متحداریم الفلا بدلا من ریم اهلیکا # ~~پس بندهآ دولت قاهره - شد الله ارکانها وتبت نانها - با وسعت دل د # ~~وفسحت امل بذین مهم تلقی مموذ ، وآن خراید را کی از حلی براعت عاطل ~~PageV01P026 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0039.png) # ~~بوذند واز حلهآ بلاغت عاری لاس الفاظ در پوشانیذ ، وپیرایةآ معانی تر # ~~بست ، ورحای محکم وثقت مستحکم است نفضل پاذشاه روی زمین - اعن الله # ~~3 انصاره- کی ان مخدرةآ عقل را از تشریف ملاحظت ونظر مطالعت حظی # ~~تمام ارزانی دارذ ، وبفر قبول حضرت منظور ومقبول عالمیان شوذ ، وردای # ~~فخر وطراز عن وکسوت محد او ابد الدهر خلق وکهنه نشوذ ، ومنزلت رفیع # ~~ودرجت منیف وربت سنی او انحطاط وانحدار نذیزذ، وتا لغت پارسی متداول # ~~السنه است ومتناول افواه عالمیان باشذ آثار انوار او از حواشی ایام ~~منطمس # ~~ومندرس نگردذ ، وجلال قبول او ms014 در ظلال عزل بیفتذ ، ایزذ تعالی تاریخ # ~~این دولت را فهرست معالی ایام گرداناذ ، وصیت اورا کی چون روز بربسیط # ~~زمین رویده است ، بر بساط زمان پاینده داراذ ، فانه القادر علی ذلک ~~والموفق له # فصل در خصوصیت انسان وغرض ایشان # (670) بررأی خرذمندان بوشیذه بمانذ کی مقصود کلی و غرض اصلی در # ~~انشا وابدای اجرام علوی واجسام سفلی آفرینش آدمی است ، کی در # ~~صدف وجود وزبدهآ موجود است ، وبمرهآ شحرهآ بستان صنع پاذشاهی ومعنی # ~~خط دفتر ملکوت الهی ، وهر یکی را ازجملهٔ‌ موجودات علو وسفل در وی # ~~اثری ونشانی ودلیلی وبرهانبست : PageV01P027 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0040.png) ### | در خصوصیت انسان ### | شعر ( مجتث) # ~~وچندین هزار سال حکما وعقلا وعلما وفضلا رأیهای صایب بر گماشتند، # ~~و بدییرهای تاقب برکار داشتند تا جراحت شمشیر ملک الموت را سپری سازند # ~~کی ضربت او بذان مدفوع شوذ ، وشربت زهر قهر دهر را بریاقی کنند کی # ~~ضرر او بذان مرفوع گردذ در حیز یسیر نیامذ ودر مرکز امکان نگنجیذ ### | شعر (طویل) # علی ذا مضی الناس آجماع وفرقة ومیت ومولود وقال ووامق ### | ببت (رباعی) # ~~در شش جهت آچ گرد ما گستردند در پنچ حواس وچار طبع آوردند # ~~بس گرسنه اند وعالمی را خوردید این هفت که در دوازده می گردند # پس از یرای ذکر باقی وصیت سائر طریقی ابداع کردند ، کی مبقی ذکر # ~~ومحیی نام ایشان شذ واظهار عدل وآثار فضل ایشان بذان انقا واحیا ~~بذیرفت، # ~~وچون دانستند کی از ملک ومال وبنین وبنات باهتمام این مهم قیامی نتوانذ # ~~بوذ وبوجود ایشان تمام نگردذ ، قدم در مسلک تصنیف کتب وتألیف # ~~حکم نهاذند ، وآنرا مدارک این امانی ومدارج این معانی شناختند وگفتند : ~~PageV01P028 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0041.png) ### | بت (متقارب) # # سخن به کی مانذ زما یاذگار %~% کی ما برگذاریم واو پایدار # ~~3 از برای آنک سخن حکمت وکلمت موعظت هرگز از صحایف دفاتر # ~~واوراق جراید محو نشوذ ومدروس نگردذ وهمیشه منتقل باشد از زمانی # ~~یزمانی واز مکانی بمکانی ، نه بینی کی افلاطن وارسطاطالیس واسکندر ~~وسقراط # ~~بعالم عدم ms015 رفته اند وذکر ایشان در عالم وجود مانده ، وهمچنین ملوک # ~~غستان وآل سامان وساسان در چیز فنا مقام گرده اند واسامی ایشان ابد ~~الدهر # ~~باقی مانده است ؛ ### | شعر (کامل) # # لولا جریز والفرزدق لم یدم %~% ذکر جمیک من بی مروان # # وتری ثناء الروذکی مخلدا %~% من کل ما جمعت بنو سامان # # وغنا ء بهربد بقتة کل ما %~% ملکثه فی الذنا بنو ساسان # ~~وملوک غستان تفانوا غیر ما قد قاله حستان فی غسان ### | ببت (مضارع) # ~~آن خسران کی نام نکو کسب کرده اند رفتند ویاذ گار أز ایشان جزآن ~~نماند PageV01P029 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0042.png) ### | در خصوصیت انسان # ~~نوشین روان اگرچه فراوانش گنج بود جزنام نیک از پس وشین روان نبماند # چون این توهمات در خاطر توذ ودل بدین معالی نگرانی ممام داشت # ~~واین قیاسات ومقدمات معین ومبرهن شذ رسما وطبعا وعقلا وشرعا واجب # ~~آمذ این بکر دوشیزهرا در تتق معانی وسرادق الفاظ جلوه کردن وبی نقاب # ~~وحجاب بعالمیان نموذن وگفتن : ### | شعر (کامل) # فلقد سبقت بکل لفظ رائع %~% کالدتر فصل عقده المنسوق ### | ببت (منسرح) # در هوس مدح شاه حان منست این سخن ### | کرده بدست زبان بر سر عالم نثار # ~~پس از برای خلود ذکر وعلو قدر وسمو درجت واربفاع رببت این # ~~خریدهرا جلوه کردم وبشبستان عالی وحرم کرم خذاوند عالم فرستاذم ، 2 # ~~ایزذ تعالی مبارک ومیمون کناذ # اکنون عنان عبارت بمقصود کشیم ، واز ایزذ تعالی امداد بوفیق # ~~وتسدید خواهیم ، انه الموقق والمعین PageV01P030 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0043.png) # ابتدای کتاب سندباذ # (1/1) چنین گویند راویان حدیث وخذاوندان تاریخ کی در مواضی ایام # ~~وسوالف اعوام در اقلیم هندوستان پاذشاهی بوذه است کوردیس نام کی صحایف # ~~معالی جهانداری را بمکارم اخلاق حمیده موشح گردانیذه بوذ ، وردای مفاخر # ~~پاذشاهی را بما تر اعراق کریم مطرز کرده ، وروزگار او بحمال عدل آراسته # ~~واوصاف او بکمال فضل مشهور شذه ، دولتی مطاع وحشمتی مطیع ، مدتی # ~~طویل ومملکتی عریض ، دست تناول حاسدان وتطاول قاصدان از مملکت # ~~او بسته وکوتاه ، وچشم اطماع فاسدهآ متعدیان در دولت او بوشیذه ms016 وفراز ، # ~~همبشه متابع عدل ومطاوع عقل وذی ، و آثار واخبار رفتگان وسنن وسیر # ~~ایشان شنوذی ، وذکر حسن شیم وصیت مطاوعت خدم وحشم او بسمع # ~~سلاطین وقت رسیذه ، وزبان روات وبیان ثقات آوازهآ رفاهیت رعیت # ~~وخصب وأمن ولایت او بگوش خلایق رسانیذه، واز بدو صبی کی عمرهآ عمر # ~~غرهآ دهر است تا طلوع صباح شیب کی خبر دهندهآ وداع حیاتست جز در # ~~مهج رعایت رعایا ومسلک بخفیف وبرفیه ضعفای ولایت قدم بزذه بوذ، واز ~~PageV01P031 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0044.png) # ~~برای اکتساب اموال گامی در خطهآ وزر ووبال ننهاذه بوذ ، پیوسته اهمام # ~~بر اتمام مصالح رعایای دولت موفور می داشت ، وبر وبحر ملکت را بافاضت # ~~نصفت واشاعت معدلت معمور می گردانیذ ، دولت اور! سعد اکبر اقلیم # ~~زحل می گفتند ، وملوک آفاق مکارم اخلاق او بر حاشیهآ جریدهآ سیاست # ~~تعلیق می کردید ، واز فضایل علم وشمایل حلم او اقتباس می بموذند ودر # ~~نعت ووصف او می گفتند : ### | ببت (مجتث) # اگر شمایل حلمش ساذ برگذرذ دهذ شکوه تحلیش باذرا لنگر # وگر فضایل طبعش بکوه برشمرید سک زخاصیتش کوه را بر آیذ پر # ~~مخالطت با حکمای فاضل وبدمای کامل داشت ، واتام واوقات با عقلای عالم # ~~وفضلای بی آدم گذاشت ، شهوات وهمات را طلاق داذه بوذ، ومحظورات # ~~ومحرمات را اطلاق فرموذه ، ساعات عمر بر استیفای خبرات مقصور کرده ، # ~~واوقات ایام بر استعمال حسنات موقوف گردانیذه ، وبیقین صادق واثق # ~~شذه کی متاع دنیا غرورست ومزخرفات ومموهات او خیال ناپای دار ، وعقل # ~~حاذق در گوش هوش او گفته : ### | شعر (کامل) # خ ما صفا لک فالحیاة غروروالدهر یعدک تارة ویجور # لا تعتین علی الزمان فانه %~% فلک علی قطب اللحاج بدور # ابدا ولد ترحة من فرحة %~% ویصب غما منتهاه شرور PageV01P032 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0045.png) ### | ابتدای کتاب سندباذ ### | رباعی (اخرب) # # از حملهآ رفتگان این راه دراز %~% باز آمذهٔ‌ کو کی بما گویذ راز # ~~پس تر سر این دوراههآ آز ونیازتا هیچ مانی کی تمی آیی باز # ~~وببینات واضح ودلالات لایح بدانست کی هر معضل ومشکلی کی ms017 از زوایای # ~~مملکت در مصالح رعیت استقبال بمایذ جوانب رضای الهی را تقدیم بایذ # ~~موذ کی نهایت ظلم وخیم است وعواقب او عذاب الیم : ### | بلت ( هزج) # ~~ایمن مشو ای حکم بو از حکم سدوم از تیر سحرگاه ودعای مظلوم # ~~وزبان زمان این معنی با او تکرار کرده : ### | شعر (بسیط) # ~~علیک بالعدل إن ولیت مملکة وأحدر من الجور فیها غایة الخذر # # فالملک ینق مع الکفر البهیم ولا %~% یجق مع الجور فی بدو ولا حضر # ~~وهاتف حرکات روز وشب با او گفته : هر که در منصب پاذشاهی بمتابعت # ~~ملاعب وملاهی مشغول شوذ وبحکم نقصان عدل وخسران عقل از استعمال # ~~حلم وفضل مهحور مانذ چون برزگری بوذ کی تخم در زمین پرا کنذ ودر ~~PageV01P033 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0046.png) # ~~تعهد بازو وقوت آب داذن غفلت برزذ ، تا رنج او وتحم دهقان باطل گردذ ، # ~~وبسیب اضاعت آب جونی آب روی او ضایع شوذ ، وسبب صحت اقبال او # ~~بعلث تخمهٔ‌ ادبار فنا بدیرذ ، وخایب وخاسر ومدبر ومفلس گردذ ، وزبان ~~ا3 # ~~روزگار با او گویذ : ### | مصراع (بسیط) # من یزرع الشوک لم یحصد به العنبا ### | بلت (خفیف) # هرچه کاری برش همان دروی %~% وانچه گوئی جواب آن شنوی # وچون صاحب دولت با کتساب شهوت وارتکاب همت از بحصیل # ~~دولت وتدبیر مملکت باز مانذ ودر سکر غفلت از شکر نعمت غافل گردذ # ~~بسبب دوام مستی دولت او روی در پستی آرذ وبر خاطر او گذرذ کی ولرب # ~~شهوة ساعة اورثت خزنا طویلا ، قاصدان دولت از مملکت او طعمه2آ # ~~مقاصد سازند ، وخصمان ضعیف فرصت تسویف طلب کردن گیرند ، ونواب # ~~از برای حفظ مراسم خویش مکارم دیانت وامانت بگذارید ، ورعایای مملکترا # ~~در معرض مون وعوارض آرند ، ولایت خراب گردذ ورعایا مستأصل د # ~~شوند ، فترت در مملکت بذا آبذ واختلال وانتشار در دولت ظاهر گردذ ، # ~~آ نگاه مثل او چنان بوذ کی مردی از بن دیوار خاک بر می دارذ وبام خانه ~~PageV01P034 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0047.png) # ~~می اندایذ ، هرچه زوذ بر خانه با زمین برابر شوذ ، وگویند ms018 منل الملک ~~الذی # ~~یعمر خزانته من اموال رعیته کمثل من یطین سطح بته بما یقتلع من # ~~اساس ببنیاته ، وروز گار این بت فرو خوانذ : ### | بیت (خفیف) # از رعیت شهی کی مانه ربوذ بن دیوار کند وبام اندوذ # پس آن پاذشاه ر قضیت عدل وانصاف می رفت ورعایا را در ظل چتر # ~~رعایت از آفت وعاهت در بناه حیاطت وعنایت نگاه می داشت ، چنانک # ~~در اطراف ممالک واکناف مسالک او شاهین با کبک مسامحت می نموذ و گرگ # ~~با میش مصالحت می جست : ### | شعر (وافر) # بشامل عدله فی الارض ترعیمع الاسد السوائم فی المسام # ولا تعدو الذئاب علی نعاج %~% ولا تهوی البزاة الی حمام # ~~از شرابخانهآ احسان کأس فضل بر دست افاضل بایذ نهاذ ، واز داروخانهٔ‌ # ~~عدل سکنگبین محفیف محروران رعیت بایذ داذ ، وچون ملک موروث # ~~وخزانهٔ‌ مکتسب حاصل باشذ آن آولیتر کی در بهایت اعمار بترک اسفار # ~~گفته شوذ ، ودر ضیافت دولت طفیلیان مملکت را مرحبائی وطال بقائی # ~~شنوانیذه آیذ ، کی چون بساط دولت از شاذروان مملکت طی یدیرذ واتام # ~~بهار جوانی بخزان پیری مزاج دی گیرذ ومال دستمال وارث وحادث ~~PageV01P035 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0048.png) # ~~شوذ ، شمع زندگانی را جان بلب رسذ ، وچراغ امل ساذ اجل فرومیرذ ، # ~~وروزگار این ابیات برخوانذ : ### | شعر ( منسرح) # ما لذة المرء فی الحیواة وإن %~% عاش طویلا فالموت لاحقها # من لم یمت عبطة مت کهرما للموت کأس والمرء ذایقها ### | ببت (خفیف) # دست در روزگار می نشوذ پای عمر استوار می نشوذ # شاهدی خوب صورت است امل در دل ودیذه خوار می نشوذ # شاذ میزی کی در عروسی مرگ %~% رنگ چندین نگار می نشوذ # ~~هر روز از رقبهآ صباح تار کبهآ رواح واز خروج ظلام تا دخول شام بر مسند # ~~مظالم نشستی ، ودر مصالح ممالک سخن پیوستی ، وچون حدقهٔ‌ ایام بظلام # ~~مکحل شذی وسحنجلهای عالم بالا بصیقل کواکب مصقل گشتی با خواص 2 # ~~دولت در ححرهآ خلوت نشستی و گفتی : دامن شب وصل را بیش ازانک صبح # ~~هجر طلوع ms019 کنذ وکواکب سعود شباب در مغرب شیب غروب وافول مایذ، # ~~بدست طرب محکم بایذ داشت ، چه هر که در حالت وداع از لدت اجتماع یاذ # ~~نکنذ اورا از قرب وبعد معشوق خبر نوذ واز حال اتصال وافتراق اثر ناشذ : ~~PageV01P036 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0049.png) # مذن مخدره بیش پاذشاه ### | مصراع (کامل) # بالیعد یعرف قیمة التقریب ### | بلت (خفیف) # هر که در راه عشق صادق بست جز مرائی وجز منافق بیست # ~~واز بهر آنک در بیضهآ مرغ ملک فزخ وجودی بداشت اوقات وساعات # ~~در فکرت وحیرت می گذاشت ، وبا خوذ می گفت : دوحهآ جهانداری # ~~بی غصنی وأصل بزرگواری بی فرعی است ، اگر بساط امل دست اجل # ~~در بوردذ چهار بالش ملک عاطل وضایع مانذ # (2/1) روزی درین معنی فکربی می کرد ، ویکی از مخدرات حرم کی با # ~~حمال کاست کمال فراست داشت وبسرمایهآ شهامت وپیرایهآ حذاقت متحلی # ~~بوذ در بیش محت شاه بخدمت حاضر آمذه بوذ ، وآثار تفکر ودلایل تغیر در # ~~ناصیهٔ‌ پاذشاه مشاهدت می کرد ، فاما بمجرد تفرس بحسس جایز ممی شمرد کی # ~~لایق مروت وموافق خدمت بمی آمذ ، چه از ضمایر ملوک استخبار کردن واز # ~~سرایر ایشان استفسار بموذن بابت خرذمندان بوذ ، وچون فکرت شاه # ~~بتطویل کشیذ وآثار حزن بحد اکثار ابحامیذ مخدره بطریق تلطف تعرف # ~~احوال نموذن ساخت ، واز موجب تغیر بحث گرفت وگفت : مدت عمر شاه # ~~بامداد لطف کردگار با امتداد روزگار مقرون باذ ، محمدالله ومنه جهان # ~~بعواطف عدل شاهی معمور است وجهانیان بلواطف فضل پاذشاهی مسرور ~~PageV01P037 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0050.png) ### | آمذن مخدره پیش پاذشاه # ~~اند ، اقلیم ملک بداذ وعدل آباذست ، ورعیت از کلف ومؤن آزاذند ، ~~ودوستان # ~~بذین حضرت تقرب می کنند ودشمنان ازین دولت بحتب می بمابند ، طاوس # ~~کامرابی در ریاض امابی جلوت می کنذ ، وسیمرغ سیادت در باغ سعادت 3 # ~~می خرامد، وباطراف واکناف عالم صیت عدل او سایر است ، وببر وبحر # ~~گیتی ذکر فضل او دایر : ### | شعر (طویل) # فسار به من لا یسیر مشمرا وغنی به من لا یغنی معردا # ~~پاذشاه- کی ms020 همواره بکام نیک خواه باذ - در حرم این ارم متغیر است ، ودر # ~~غیاض این ریاض متفکر ، وآثار تغیر وتفکر در بشرزه میمون کی صحیفهٔ‌ ~~اقال 5 # ~~ودیاحهآ حلال است مشاهده می بوان کرد ، باعث ابن تغیر وموجب این # ~~تفکر چیست ، اگر بندهرا محرم دارذ اطلاع فرمایذ، تا در نحمل اعیای آن ~~حال # ~~شرایط موافقت طاعتداری ورسم مظاهرت خدمتگاری بحای آرذ ، وبر2 # ~~حسب استطاعت ومقدار طاقت طاعت ومطاوعت بمایذ ، وغبار غموم وصدای # ~~هموم از سطح آینهآ خاطر عاطر بزذایذ : ### | بیت (هزج) # فرمان برا کی هست نافذ بر حان رهی کشذ به بیشت # ~~پاذشاه چون لطف مفاوضت وحسن محاورت مخدره کی حقوق سابق PageV01P038 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0051.png) ### | آمذن مخدره پیش پاذشاه # ~~واهلیت اعتماد لاحق داشت بدیذ گفت : موجب فکرت وضحرت من مخافت # ~~اعدای مملکت وموافقت اولیای دولت بست کی حصن ملک من عدل است، # ~~وقواعد هر دولت واساس هر مملکت کی بر بنیاذ عدل ونصفت نهاذه شوذ # ~~از حسد دوستان ومکر دشمنان در بناه عصمت مانذ ، واز مداخلت خصمان # ~~ومزاحمت متعدیان در جوار سلامت آیذ : ### | ببت (خفیف) # عدل کن زانک در ولایث دل در پیغمبری زنذ عادل # ~~فاما بدان کی حد روزگار بی هزل وقبول او بی عزل بیست ، بر اثر # ~~هر سوری ماتمی دهذ واز پس هر شاذی عمی پیش آرذ ، و آدمی را از بجر ع # ~~کأس اجل وتحمل ضربت شمشیر بو بحی چاره بیست ### | شعر (کامل) # الموت آت والنفوس نفائس %~% والمستعر بما لدیه الاحمق ### | رباعی # # ای آنک نو در زیر چهار وهفتی %~% وز هفت وچهار دایم اندز تفتی # # غم خور دایم کی در ره آ گفتی %~% این مابه ندانی کی چو رفتی رفتی ~~PageV01P039 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0052.png) # ~~هرآینه روزی نبدای اجل سماع بایذ کرد ومملکت ودولت را بضرورت وداع باید # ~~بموذ ، کی بهار بی خزان ووصل بی هجران سؤذ ، ومرا عقب وخلفی ببست کی بر # ~~سریر مملکت نشینذ واین منصب پاذشاهی را از تعرض استیلای دشمنان صیانت 3 # ~~کنذ ، واز تزاحم خصمان وتوارد ms021 مزاحمان نگاه دارذ ، ورعایای این ممالک # ~~مدت ملک ما در دامن امن وفراغت وخصب ورفاهیت اعتیاد وعادت گرفته # ~~اند وبا تخفیف وترفیه الف یافته ، وآبا واجداد ایشان بغذای احسان ~~پرورده شذه کا # ~~وبنین وبنات ایشان در مهد عهد دولت ما بشیر کرم نشو وتربیت یافته ، اگر # ~~پاذشاهی حایر بر ایشان قادر گردذ وصرصر قهر بر ایشان وزذ در هاجرهآ # ~~حادته وحرارت حرور ظلم وضیم روز چگونه گذارند ، ودر شبهای یلدای # ~~ظلم کی آفتاب ملک من بمغرب زوال افول نمایذ چراغ فراغ چگونه افروزید، # (3/1) مخدره چون این کلمات ومقدمات بشنیذ قطرات عبرات از دیذه فرو # ~~بارید ونفس سرد از سینه برکشیذ و گفت: ### | ببت (هز ج) # ~~آن روز میاذ هرگز ای جان وجهان کز وصل نو محروم شوذ این دل وحان # ~~هرگز ماذ روزی کی عروس ملک از زیور عدل شاه عاطل مانذ واز # ~~لیاس فضل وکرم او عاری گردذ، وامیذ از فضل آفریذ گار آنست کی # ~~وارث اعمار واعمال ما بندگان بقای دولت ودوام سلطنت شاه باشذ ، ومباذا ~~کی PageV01P040 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0053.png) ### | تولد شاهزاذه # ~~اسماعر ما بندگان نعیب غراب فراق اسماع کنذ ، واگر پاذشاه را ارادت ~~خلفی # ~~شایسته وعقی رشید است آن ممنی بصفای طویت وخلوص بدت وعرض # ~~داذن حاجت بدرگاه اکرم الا کرمین وارحم الراحمین میسر ومهیا شوذ ، وچون # ~~خلاصهآ مقصود وزبدهآ مطلوب آسایش ضعفا وآرامش رعایا وصلاح مردمان # ~~وفراغ بال وحسن حال ایشانست از کمال لطف الهی اجابت این دعا وافادت این # ~~بمنی بدیع وغریب ناشذ ، چنانک می فرمایذ قوله عر وجل : اذغوبی أستحب ~~لکم # (4/1) شاه چون این مقدمات بشنیذ صدقات وصلات بزهاد وعباد # ~~فرستاذ ونذور خیرات ونوافل طاعات بحای آورد ، وچون خسرو ستارگان # ~~1 سیمر غوار در پس کوه قاف افق پهان شذ وبر وطای کحلی آسمان # ~~ستارگان درفشان شذند بموضعی متبرک وبقعهئی مبارک در آمذ ، ووظایف # ~~صلوات وشرایط طاعات اقامت کرد ، وبزبان تضرع وبیان تخسع قصهآ # ~~نیازمندی شرح داذ ورقعهٔ‌ حاجت بسرادق جلال عرضه داشت ms022 وگفت : ای # ~~کریمی کی متحیران بادیهآ حیرت وسرگشتگان تبه ضلالت از حرم کرم بو # ~~عنایت ورعایت طلب می کنند، مکنون ضمایر ومضمون سرایر برو پوشیذه ببست، # ~~از کرم تو سزذ کی حاجت من باحابت مقرون گردانی ! چون صبح صادق از # ~~مطلع آفاق شارق گشت اعلام خورشیذ بذا آمذ ورایات تیر وناهیذ # ~~ناسذا شذ شاه با مخدره خلوتی کرد ومضای تقدیر با صفای تدبر موافق ~~افتاذ، PageV01P041 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0054.png) # ~~وبازدواج ابوین امتزاج مائین حاصل آمذ، ومسرع نطفه مشر ع رحم رسیذ ، # ~~اسام وضع حمل در گذشت ، هنگام مهد وقاط در رسیذ ، دری شاهوار از # ~~صدف رحم بمهبط ظهور آمذ کی در حمال بوسف عهد ودر کمال مسیح مهد # ~~بوذ ، با حواس سلیم واعضای مستقیم ، مخایل نحابت بر ناصیه او معین ، ~~ودلایل # ~~شهامت برجبین او مبین ، عقل در وی آثار جهانداری مشاهدت می کرد ، # ~~وخرذ از وی انوار کرم وبزرگواری معاینه می کرد ومی گفت : ### | شعر (سریع) # بدر وشمس ولدا کوکبا %~% اقسمت بالله لقد ایخخا # ثلثه تشرق انوارها %~% لا بدلت من مشرق مغر با # (5/1) چون آن میوه از شکوفهآ وجود بیرون آمذ وآن فرخ میارک از بیضهآ # ~~رحم بصحرا رسیذ شاه بایفای بدور واتمام سرور نعمتهای فاخر ومالهای وافر # ~~بخیرات صرف کرد ، وحکما واهل بحومرا مثال داذ تا طالع مسقط نطفه ا 2 # ~~ومحط رأس وکیفتت اشکال افلاک وکمتت حرکات سیارات وماهیت اسباب # ~~واوتاد وارباب بیوتات وتسدیسات وتثلیثات ومقارنه ومقابلهآ کواکب بر # ~~طریق ایقان واتقان معلوم کردند ، تاریخ شهور وسنین باز دیذند ، وشاهرا # ~~بشارت داذنذ کی : شاذ باش وجاویذ زی! کی این فرزند شرف سار واز ملوک # ~~ماضیهٔ‌ این خانذان یاذگار خواهذ بوذ ، ونام بزرگ ایشانرا برسوم حمیده ~~PageV01P042 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0055.png) ### | تربیت شاهزاده # ~~واخلاق مرضته زنده خواهذ گردانیذ ، ودر چهار بالش مملکت ومسند سلطنت # ~~چون افریدون وجم عمر یابذ ، وجهان در ضبط آیالت وحفظ سیاست # ~~آرذ، وبر ملوک روی زمین بعلم وحکمت وسخا ومکرمت ومکارم اخلاق # ~~وما ثر اعراق ترجیح یابذ ، ودر مدت ms023 چندین سال از عمر او گذشته اورا # ~~خطری باشذ بحان ، ولکن نفضل کردگار وعنایت شهریار آن واقعه سهل # ~~گردذ ، وآن معضل ببسیر بذیرذ ، واقبال وظفر قرین وفتح ونصرت هم نشین # ~~او شوذ ، وهیچ غاری بر صفحات کمال او ننشینذ وهیچ مکروهی بینذ # (6/1) آنگاه دایهآ مستقیم بنیت معتدل هیأت لطیف طبیعت کریم حلت # ~~باوردند وشاهزاذه را بذو داذند ، تا در مهب صبا وشمال بربیت می # ~~داذ ، وشاهزاذه قوت می گرفت ، وچون عدد سال او بدوازده رسید # ~~پاذشاه اورا بمؤدب فرستاذ، تا فرهنگ وآداب ملوک بیاموزذ، ودر مدت ده # ~~سال هیچ چیز از مدارک علوم یاذ نگر فت واثری ظاهر نگشت ، شاه بدان سیب # ~~ضجر وتنگ دل شذ، ومثال داذ تا فیلسوفانرا حاضر کردند ومحفلی عقد فرموذ ~~، # ~~وبا ایشان بطریق استشارت واستخارت گفت : ملوک را از معرفت شروط # ~~ریاست وشناختن لوازم سیاست وفیض فضل وبسط عدل وفکرت صحیح ورأی ~~PageV01P043 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0056.png) ### | تربیت شاهزاذه # ~~نجیح وحل وعقد اولیای دولت وخفض ورفع اعدای مملکت وقمعر دشمنان # ~~وقهر حاسدان وربیت اولیا وتحویف اعدا وحل مشکلات ودفع معضلات # ~~وآیین جهانداری بر سنن بزرگواری وشرایع فتوت ولوازم مروت واسمالت # ~~دوستان واستقالت عثرت خدمتکاران چاره بوذ کی مناصب ملک جز نفراست # ~~کامل وسیاست شامل واحراز ازآ وافاضت آلا مضبوط نتوان کرد ، هر که # ~~از حملهٔ‌ فلاسفه باتمام این مهم اهتمام تمایذ وبمواجب این خدمت قیام ~~کنذ » # ~~وشرایط شفقت ولوازم نصیحت بجای آرذ واورا دقایق علم وحکمت تعلیم # ~~وتلقین کنذ وبعدل وفضل محتظی ومتوفر گردانذ چنانک بامداد علم وحکمت # ~~مستعد سریر مملکت وسلطنت شوذ ، از بهر آنک باز سپیذ هرچند شایسته # ~~ودرخور بوذ تا رنج تعلیم وبیذاری نکشذ وبریاضت تأدیب وهذیب بیابذ # ~~جلاجل زرین بر پای او ببندید واز دست سلاطین مرکب او نسازید ، وهمچنین # ~~زر ونقره چون از معدن بیرون آیذ باکدورت کان ممتزج ومختلط باشذ2 # ~~تا در بوتهآ امتحان ننهند وبتقویت آتش غش وکدورت از وی جذا نگردانند # ~~خالص وصافی نشوذ ومستحق خلخال عروسان وتاج شاهان ms024 نگردذ : ### | شعر (مجیث) # فما علی التبر عار %~% فی النار حین قلب PageV01P044 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0057.png) # با امیذ ماندن حکما از تربیت شهزاذه # (7/1) حکما ووزرا بر وی آفرین گفتند وباصابت رأی واجابت روییت # ~~او وثوق واعتماد زیادت کردند و گفتند : ### | شعر (هزج ) # ای رأی بو بر سپهر بدبیر %~% صورت گر آفتاب تقدیر # راز گره باز مانند %~% بیش دل بو برهنه چون شیر # ~~نهالی کی در چمن ملک شاهی رسته باشذ ودر ریاض دولت پاذشاهی بربیت # ~~یافته چون سحاب افاضت علوم صحایف اوراق اشجار وانوار وازهار # ~~اورا از غبار غفلت ونسیان بشوید ، نسیم شمیم او عالم را معطر ومبخر # ~~گردانذ . پس از حملهآ آن هزار فیلسوف هفت را اختیار کردید ، وزمام این # ~~مهم بکفایت وانامل بدبیر ایشان داذند ، واین هفت حکیم سه شانروز # ~~بنشستند ودرین معنی خوض بموذند ودر طالع ولادت شاه زاذه نظری # ~~کردند ، هریک رأیی می بهاذند ، هیچ کس شروع کردن اندرین باب صواب # ~~بدیذ و گفتند : چون در مدت ده سال هجتیز از انواع علم وحکمت # ~~نیاموخت وطبع او تعلیم وتلقین نبذیرفت ، با آنک در بدو نشو وابتدای مما # ~~بوذ ، وقریحت او بر تعلم وتأدب الف نگرفت ومؤدب ومرتاض نگشت اکنون # ~~مستحیل است کی تعلیم قبول کنذ ، چون آهن کی درخاک نمگین بمانذژنگار ~~PageV01P045 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0058.png) # قبول کردن سندباذ تعلیم شهزاذه را # ~~برآرذ واگر دیرتر بمانذ بمامی جوهر او ژنگ بخورذ، وبعد ازان با تش ~~ودارو # ~~اصلاح واخلاص نیذیرذ ، وهمچنین هالی کی کژ رسته باشذ اگر درتقویم او ~~زیادت # ~~تکلفی وتکلیفی روذ بشکنذ وباطل گردذ ، وربج تعهد او ضایع شوذ # (8/1) سندباذ کی یکی بوذ از حملهآ این هفت حکیم گفت حوستی بطالع این # ~~کوذک متصل بوذ اکنون آن مناحیس زایل میشوذ، من اورا قبول کم وجملهآ # ~~علوم در آموزم ، از بهر آنک آدمی بحیلت مرغ را از هوا در آرذ وماهی را # ~~از قعر دریا بر آرذ وبهیمهٔ‌ توسن وحشیرا آلوف ومرتاض گردانذ ، ~~فیلسوفان # ~~مستحمعتر نست کی روزگار اورا بر ms025 افادت علوم وافاضت حکمت ودانش # ~~مستغرق داشته است ، وهر مرغی را کی چینهٔ‌ تربیت او دهذ با سیمرغ هم # ~~عنانی کنذ وبا طاؤس هم آشیانی نمایذ ، وهر حمالی را کی مشاطگی عقل او ~~کنذ # ~~وحلتی پیرایه قریحت او بندذ بافتاب برابری وبا ماه هم سری توانذکرد ، # ~~نفس اورا خواص دم مسیحاست ونظر اورا تأثیر طبع کیمیا . سندباذ # ~~گفت : بلی هرچند من حکیم وعالمم ، اما بگفتار شما مغرور نشوم وبدمدمهآ ~~شما PageV01P046 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0059.png) # ~~فریفته نگردم ، چنانک آن حمدوبه بگفتار روباه در تله افتاذ ، پرسیذند ~~کی # ~~چگونه بوذ آن داستان باز گوی ! # داستان حمدوته با روباه وماهی # (1/2) سندباذ گفت : آورده اند کی روباهی در شارع راهی ماهیتی دیذ ، با ~~خوذ # ~~اندیشیذ کی این موضع دریا وروذ نیست ونه دکان صیاد وماهی فروش است # ~~کی ماهی توانذ بوذ، این بی بهانهٔ‌ وتعبیهٔ‌ نباشذ ، ماهی بگذاشت وراه ~~بر گرفت ، # ~~در راه با حمدونهآ مقابله شذ، روباه بر حمدوته سلام گفت وشرط بحست ~~ومراسم # ~~خدمت بحای آورد و گفت: مرا بخجیران ودذان بحکم اعمادی برسالت وسفارت # ~~نزدیک تو فرستاذه اند وپیغامها داذه می گویند : تا این غایت پاذشاه ~~سباع شیر # ~~بوذ وما را بظلم وخوخواری رنحها فراوان بموذ ، اکنون می خواهیم کی # ~~اورا از ملک وپاذشاهی معزول کیم ، وزمام این مهم دردست تدبیر صایب # ~~بو هیم ، اگر قبول کنی ورغبت بمائی وبه تمشیت این کار اعتناق واجب داری # ~~بفلان موضع آی ، حمدونه را طمع ملک وپاذشاهی در ربوذ ، وبر فور با ~~روباه # ~~باز گشت ، روباه چون دانست کی تزدیک ماهی رسیذند بیستاذ ودسها بمناجات ~~PageV01P047 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0060.png) ### | داستان حمدونه با روباه وماهی # ~~بگشاذ وگفت : ای پاذشاهی کی عقل وجهل در دماغها نو ترکیب کنی # ~~ودانش وسفه دردلها بو جمع آری ، قوله تعالی ؤتی الحکمة من یشا ء ومن # ~~ئؤت الحکمة فقد اوتی خنرا کثیرا (269/2). 1 گر این اشارت تحقیق # ~~دارذ مارا بچیزی بشارت دهی کی هیچ صاحب دولت مثل ومانند آن # ~~ندیذه وذ، چون ms026 گامی چند بزذند ماهییی بدیذ آمذ ، روباه گفت : الله اکبر # ~~والخلیفته جعفر ، ابنک علامت آنک دعای من باجابت مقرون گشت ، تا چنین # ~~علامتی سذا آمذ وچنین کرامتی روی بموذ ، اکنون بو بذین نعمت سزاواریری ~~. # ~~حمدوبه این عشوها چون شکر بخورد ، وبر آب کار سوی ماهی رفت ودست # ~~دراز کرد ، رسهای دام بجست وپای حمدوبه سخت بگرفت ومحکم بست ، # ~~وماهی از دام جذا شذ ، روباه بیشتر رفت ، وماهی خوردن گرفت ، حمدونه # ~~گفت : آن چیست که نو می خوری واین چیست کی مرا سخت گرفتست ، # ~~جواب داذ کی پاذشاهانرا از بند وزندان چاره بوذ ، ورعایارا از لقمه ~~وطعمه 1 # ~~گریز نباشذ # (2/2) حکما بر سندباذ تنا کردند وگفتند : ### | شعر (وافر) # لک القدح المعلی فی المعالی %~% إذا آزدحم الکرام علی القداح PageV01P048 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0061.png) # 2 داستان گرگ وروباه واشتر # ~~سندیاذ را در هر باب خصل سباق ، بر اطلاق ، معین است ، خصوصا کی بر سن # ~~وتقدم در شروع علوم برهر صنفی ، ومادرت در خوض در هر فنی، همواره # ~~حمال حال او زلف وخال فضل وحکمت آراسته بوذه است ، وگلزار الفاظ او # ~~از خار کذب وخلاف پیراسته . سندباذ گفت : من نگویم از شما دانا برم ، # ~~ونیز نگویم نادانتر ، چنانک آن اشتر گفت با گرگ وروباه . حکما پرسیذند ~~: # ~~چگونه بوذ آن داستان ؟ باز گوی ! # داستان گرگ وروباه واشتر # سندباذ گفت : آورده اندکی در مامضی شهور وسنین ، اشتری و گرگی # ~~وروباهی در راهی مرافقت نموذند ، واز روی مصاحت مسافری کردند ، # ~~وبا ایشان از وحه زاد وبوشه گردهٔ‌ بسش نوذ ، وچون زمانی برفتند ، ورنج # ~~راه وعنای سفر در ایشان اثر کرد، وحرارت عطش قوت گرفت ، ویبوست # ~~محاعت استیلا آورد ، بر لب آبی بنشستند ، ومیان ایشان از برای گرده ~~مخاصمت # ~~ومحادلتی رفت . هر کس از ایشان بر استحقاق خویش بیانی وبرهانی # ~~می بموذی ، تا آخر الامر بر آن قرار گرفت کی هر کذام ازیشان # ~~بزاذ بیشتر ، بذین گرده خوردن أولی تر . گرگ گفت : یش ازانک خذای ~~PageV01P049 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0062.png) # ~~تعالی این ms027 جهان بیافریذ ، مرا بهفت روز بشتر ماذرم بزاذ . روباه کفت : # ~~راست می گویی، من آن شب در آن موضع حاضر بوذم ، وشمارا چراغ فرامی داشم ~~، # ~~وماذرت را اعانت می کردم . اشتر چون مقالات گرگ وروباه بران گونه شنیذ # ~~گردن دراز کرد وگرده بر گرفت وبخورد ، وگفت : هر که مرا ببنذ ، بحقیقت # ~~دانذ ، کی من دوش نزاذهام از ماذر ، واز شما بسیار کلانترم ، وجهان # ~~از شما زیادت دیذهام ، وبار بیشتر کشیذه ام # (10/1) پس جمله حکما بر آن اتفاق کردند کی در این حادته را جز کفایت # ~~سندباذ کلیذ نتوانذ بوذ ، وبسمع شاه انها کردند . شاه مثال داذ تا ~~سندباذ حاضر # ~~آمذ، وشرف تقریب، وترحیب یافت ، وبمفاوضت ومحاورت مشر ف گشت . شاه # ~~گفت : این فرزند زبدهآ دولت ، وخلاصهآ مملکت ، وعنوان مسرت ، وفهرست ~~بهجت # ~~منست ، ودر مدت امتداد عمر من از دوحهآ وجود ممره سش ازین ظاهر # ~~نگشتست . بایذ کی اورا مکارم اخلاق ، ومحامد اوصاف ، ومقابس سیاست،12 # ~~وقوانین ریاست ، وآداب سلطنت ، ودقایق شریعت ، وحقایق طریقت ، تفهیم # ~~وتقدیم کنی ، تا محرب ومهذب گردذ . وبعد از فضل اکرم الاکرمین ، # ~~وفیض ارحم الراحمین ، ثقت واعتماد برکفایت وشهامت تست . وچون آتار 15 ~~PageV01P050 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0063.png) ### | تعلیم سندباذ شاهراذه را # ~~آن بر صفحات احوال ، وحواشی اعمال او ظاهر گردذ ، حقوق مناصحت # ~~در شرایط مکرمت بأدا رسانیذه آیذ . سندباذ خدمت کرد ، وگفت : هرچه # ~~در وسع بشریت ممکن شوذ ، از تقریر لوازم نصایح ، ومواجب تعلیم بغایت # ~~طاقت ، وقصارای مکنت تقدیم کرده آنذ # 11/11) پس بتعلیم شاهزاذه مشغول گشت ، وآنیح از طرف ونتف ، ونکت # ~~ودقایق علوم بوذ ، به سان وبرهان با او میگفت ، وبسمع میمون او می ~~رسانیذ . # ~~اما بحکم آنک شاهزاذه در حداثت سن، وبدایت صبا بوذ، آن غرر ودرر چون # ~~صا میشمرد ، ودل بر تحصیل علم ، وتحمل اعبای مشقت حفظ وتکرار نمی # ~~نهاذ . تا مدتی برین گذشت ودر خزینهٔ‌ سینهٔ‌ او از نقود علوم هیچیز ~~مدخر # ~~نشذ ، وسندباذ آنچ در وطای طاقت ، ووعای قدرت او گنجیذ ، از تفهیم ~~وتعلیم ms028 # ~~مجهود خویش بذل می کرد ، ودر صباح ومسا ، بلعل وعسی ، روزگاری می # ~~برد ، ومنتظر فرصتی می بوذ ، وساعات سعادترا چشم می داشت ، ومی گفت : # ~~لعل الله بحدث بعد ذلک أمرا : ### | یت (هزج) # می آموزم با بتن اندر حانست نتوان دانست تو کی بتوان دانست PageV01P051 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0064.png) # متغیر شذن شاه وحاضر کردن سندباذ را # این معنی بسمع شاه انها کردند ، بحیر بر خاطر عاطراو مستولی شذ ، وبا خوذ # ~~گفت : آخر مرد صیقل به تثبت وتأنی از جوهر آهن ظلمانی بروزی چند # ~~آینهآ میکنذ ، کی جوهر مظلم او، در صقالت وصفوت محدی می کشذ ، کی عکس ~~نمای # ~~محاسن وصور کم ، فاخسن صور کم 3/641) می گردذ ، ومحاکی لطایف # ~~هیات بشر می شوذ ، چنانک مطالعهآ آیات محد پاذشاهی ، وتماشای ریاض ~~صنایع # ~~الهی ، بواسطهٔ‌ او ممکن می گردذ . أجزای طبیعت وقریحت فرزید من از آهن # ~~صلبر ، واز جوهر او مظلم بر بست . بدایع تعلیم ، وصنایع این حکیم را # ~~اثری بایستی ، ومقاسات ربحهای اورا کی درین مدت تحمل کردست تأثیری . # ~~پس با خوذ این بیت می گفت : ### | بت (وافر) # وکل شدیدة نزلت بحی %~% سیأتی بعد شد تها رخاء ### | ت (هزج) # # زین بش عم زمانه نتوان خوردن %~% حه بوان کردن چو هیچ بتوان کردن # (12/1) شاه بذین سبب متفکر شذ ، و آثار تغیر بر صفحات وحنات او ظاهر # ~~گشت . وزرا وندما زبان استفسار بگشاذند ، کی موجب تغیر طبع کریم پاذشاه ~~15 # ~~چدست ؟ گفت : PageV01P052 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0065.png) # متغیر شذن شاه وحاضر کردن سندباذ ر ### | بت (هزج) # ~~نرا کی غمی بوذکی بتوانذ گفت غم از دل خوذ بگفت بتوانذ رفت ### | شعر (متقارب) # وقائلة لم عرتک الهموم %~% وامرک ممتثل فی الامم # فقلت دعینی علی غصتی %~% فإن الهموم بقدر الهمم # ~~آری خوش دلی عنقای مغرب ، وکبریت احمر ، وزمرد اصفر است . هر کسی را # ~~قدر همت ، ولاپق حالت ، فکربی وحیربی است : ### | بدت (هزج) # ~~آنکس کی دلی خوش بجهان آوردست از خانهآ سیمرغ نشان آوردست # ~~پس فرموذ : بدانیذ کی خاطرم را بحانب این ms029 فرزید نظری عظیم والتفابی # ~~تمام است ، وتا این غایت منتظر می بوذم ، کی در ریاض طبع او نهالی از ~~عقل # ~~بثمرهآ علم رسد ، یا در چمن دل او خضربی ونضربی ظاهر شوذ ، کی بسمت # ~~علم موسوم ومذکور گردذ ، خوذ سندباذ "تک بر آهن سرد می زذه است # ~~وبر روی آب نقش می کرده ، وراست گفته اند : ### | شعر (بسیط) # فقر الجهول بلا قلب الی ادب %~% فقر الحمار بلا ر أس الی رسن PageV01P053 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0066.png) # متغیر شذن شاه وحاضر کردن سندباذ را ### | لت ( رمل) # هست "ردن علم ودانش نزد نادان همچنانک ### | ییش کر بربطسرای وپیش کور آبنه دار # ~~آخر آوازی در کوهی دهی، صدائی باز دهد، ودر تل ریک چاهی کنی، ابی # ~~بذیذ آیذ ، افادت تعلیم ، وافاضت تلقین سندباذ را اثر کم ازان نبوذ . ~~مثال داذ # ~~تا سندباذ را حاضر کردند ، واین معانی شرح داذ . و گفت : اسب توسنی را ~~کی # ~~برایضی دهند، تعلیم رایض در دقایق ریاضت بهیمه را مرتاض می گردانذ ، ~~ومعلم # ~~ومهذب می کنذ، تا باشارات عنان ، وحرکت رکاب ، بر خفتات وجلات # ~~ارادت او مطلع ومشرف می شوذ . بوسنی را کی باعث وحشت است ، # ~~وداع میکنذ ، وطبع بهیمی را کی داعیةآ بی خویشتنی ، ومهیج خلیع العذاری # ~~است ، از خوذ دور می گردانذ ، وآن در مدبی یسیر تیسیر می پذیرذ . چرا # ~~بایذ کی قریحت وجبلت شاهزاذه ، کی از ارومهٔ‌ کرام ، ودوحهآ اشراف است ~~، # ~~با چندین مواظبت ومداومت ، ومشقت تعلم ، ومحنت تعلیم ، با ادب وحکمت ~~إلف # ~~نگیرذ ؛ ونهالی کی زینت چمن دین ودولت ، وآرایش باغ ملک وملت خواهذ # ~~بوذ ، مثمر نگردذ ؟ مگر در تربیت ورعایت جانب عزیز او غفلت وتقصیری # ~~جایز داشته ای ؟ سندباذ چون این مقدمات بشنیذ بر پای خاست ، واز شاه # ~~وحاضران دستوری خواست ، وگفت : بقای اکابر دولت ، واماثل حضرت ، در ~~PageV01P054 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0067.png) # متغیر شذن شاه وحاضر کردن سندباد ر، # ~~ظلال جلال ومزید احلال باذ ! تمهید اعذار در مقابله این خطاب اگر اجازت # ~~بوذ بگویم . فرموذند : بگوی ! سندباذ گفت ms030 : بررای شریف بزرگان کی # ~~3 ستارگان آسمان فضل ، وریاحین بوستان عدل اند، پوشیذه ممانذ کی این # ~~مداح دولت عالیه را در فنون علوم ، وصنوف حکم ، بحری ظاهر است ، ودر # ~~تحارب حوادث تفکری صایب ، ومدت عمر در تعلیم وتعلم ، وافادت # ~~واستفادت گذاشتست ، واگر صورت این حال در معرض تقصیر است ، من # ~~تقصر روا نداشته ام ، وهر مقاسات واجتهاد کی ممکن گردذ ، وتصور یذیرذ ، # ~~تقدیم نموذه ام . اما بی تأبید آسمانی، وعنایت ربانی ، بحیلت بشری، ~~سعادت مقصود # ~~4 جمال تمی نمایذ، وانواع تدابیر ، موافق انوار تقادیر می آیذ ، وچهرهآ ~~مطلوب # ~~نقاب از چهرهآ وجود خوذ برنتمی دارذ ، ما کل من طلب وحد وحجد وما # ~~کل من ذهب ورد ### | شعر (کامل) # ولربما فات المراد وما ه %~% فوت ولکن ذاک خت الطالب # ~~وچون حقیقت این حال تأمل می کنم ، کار من با شاهزاذه همان مزاج دارذ ، # ~~کی پیل وپیل بان با پاذشاه کشمیر . حاضران برسیذند : چگونه بوذ آن # ~~داستان ؟ بگوی ! PageV01P055 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0068.png) # 3 داستان شاه کشمیر با پیلبان # سندیاذ گفت : در عهود ماضی ، وسنون غابر ، در بلاد کشمیر کی فهرست # ~~سواد ربع مسکون ، ودساچهٔ‌ فاتحهٔ‌ مرکز معمور است ، پاذشاهی مستولی ~~بوذ، # ~~بعدل وداذ معروف ومذکور، وبانصاف وانتصاف معین ومشهور ، وبحکم استعلای # ~~همت، واستبلای نهمت ، واستیفای غدت ، واستکمال أهت ، از برای روز گار # ~~کارزار، سلان بی شمار داشت ، وبوقت حرکت مهد ر بل نهاذی، وهر روز ک # ~~مهیر بیلبانان جمله بیلان بر وی عرضه داذی . روزی صیادان پیلی وحشی # ~~گرفتند، ازین سبک گامی، گران انحامی، باذ پائی، رعد آوازی، برق یازی، ~~گفتی # ~~کوه یستون است ، معلق بر چهار ستون، یا سحابی کی بمجاورت شهابی 9 # ~~از اوج هوا بنشیمن خاک آیذ ، چنانک هر که اورا در فضای صحرا # ~~بدیدی گفتی : ### | ببت (هز ج) # یرآمذ پیل گون ابری زروی نیل گون دریا # چو رای عاشقان گردان چو طبع بی دلان شیذا # باذحرکت ، آتش سرعت ، کوه سکر، سحاب منظر ، شهاب مخبر ، آهن ناخن، 1 ~~PageV01P056 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0069.png) # 3 ms031 داستان شاه کشمیر باپیل بان # ~~پلارگ دندان ، ببرخوی ، شیردل، ابر نهاذ، کوه بنیاذ ، صاعقههیبت ، آتش # ~~هیأت ، کی چون آب از بالا بزیر آمذی ، واز نشیب چون آتش بر بالا رفتی : ### | بهت (رجز) # ~~هایل هیونی تیزدو اندک خور بسیاررو # از آهوان برده گرو %~% در بویه ودر تاختن # ~~هامون گذاری کوه فشدل برتحمل کرده خوش # تا روز هر شب بار کش هر روز تا شب خارکن # ~~چون باذ وچون آب رواندر دشت ودر وادی دوان # چون آتش وخاک گران %~% در کوهسار ودر عطن # ~~ساره در آهنگ اوحیران زبس نیرنگ او # در تاختن فرسنگ او %~% از حد طائف تا ختن # ~~پاذشاه چون هیکل وطلل او بدیذ ، بچشم او در آمذ ، ودر دل او موقعی # ~~بزرگ یافت . مهتر پیلبانان را مثال داذ تا اورا ریاضت دهذ ، وآداب کتر # ~~وفر ، وحرکت وسکون ، وناورد وجولان ، وعطفه وحملمه ، در وی آموزذ، ~~چنانک # ~~شایستهٔ‌ جنگ ومیدان ، ولایق رکوب پاذشاهان وذ . پیلبان خدمت کرد ، # ~~وبحکم مثال پاذشاه سه سال پیوسته در ریاضت وتعلیم او شرایط خدمت، # ~~ولوازم فرمان برداری قیام موذ . چون مدت تعلیم بانقضا رسیذ ، پاذشاه ~~PageV01P057 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0070.png) # 3 داستان شاه کشمیر با پیلبان # ~~فرموذ تا ییل بروی عرضه دهذ وپاذشاه بروی نشینذ وغایت اثر تعلیم او # ~~ببینذ. چندانک پاذشاه بر وی نشست ، بل چون شیر از جای بحست ، وچون # ~~باذ روی در صحرا نهاذ ، ومانند بخچیر وگراز ، در نشیب وفراز ، دویذن ~~گرفت ، 3 # ~~وچون صرصر ونکبا ، در سبسب و بیدا رفتن ساخت . از مطلع روز تا مقطع # ~~شب برین صفت می دویذ ، وشاه بر فراز اوچون بچهآ عنقا ، در قلال جبال ، # ~~وچون غثا ، در أفواج أمواج دریا ، متحیر ومتفکر . هر چند خواست تا 6 # ~~پیل را وقفتی فرماید در حیز سسیر سامذ ، ودر مرکز امکان نگنجیذ ، # ~~وبا تواتر سیر وتعاقب حرکات فروذ آمذن نا ممکن ومتعدر شذ . تا بماز شام # ~~کی بیل از گرسنگی فتور بدیرفت، وبعلف محتاج گشت، روی بعطن معهود # ~~ووطن مألوف بهاذ ، وچون با ms032 رام گاه خوذ رسیذ بیارامیذ . شاه با تغیری # ~~عظیم وغضبی شدید ، از بالای بیل به پست آمذ ، ومثال داذ تا بلبان را # ~~بزیر پای پیل اوگنند . پیلبان چون اثر سیاست، وحدت غضب شاه مشاهده 2 # ~~کرد ، دانست کی آتش سخط او التهابی ، وطبع ملول او اضطرابی دارذ ، # ~~باخوذ گفت: البحر لاحار له ، والسلطان لاصدیق له ### | ببت (مزج) # بسیار بگفتم ای دل بذپیوند با عشق مکوش ودل بهر عشوه مبند # ~~چون خوذرا دست وپای بسته ، وامل از حیات گسسته دیذ ، گفت : کلمتی ~~عاجزانه PageV01P058 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0071.png) # 3 داستان شاه کشمیر با پینبان # ~~بگویم ، باشذ کی آب حلم شاه آتش غضب اورا سکوبی دهذ ، وهاتف # ~~مکارم الاخلاق تدای والکاظمین الغظ والعافین عن الناس (134/3) بسمع # ~~او رسانذ ، پس بزبان تضرع وبیان بخشع گفت : ### | شعر ( بسیط) # اصبر علی القدر المختوم وآرض به %~% وإن اتاک بما لا تشهی القدر # فما صفا لا مرئی عیش به طرب %~% الا سیتبع یوما صفوه الکدر ### | ببت ( هزج) # همواره برین نهاذ بزدان عالمنکی زپس بذی وشاذی پس غم # ~~روی وموی در خاک مذلت مالیذ ، وگفت : پاذشاه اگر حقوق خدمت، وقدم # ~~عبودیت بنده را وزنی تمی دهذ ، وبر دل اطفال وعورات او کی یتیم وبیوه ~~شوند # ~~تمی محشایذ، امروز ملوک عالم بعدل وانصاف او مثل می زند، ودستور # ~~منشور انصاف ومعدلت از دیوان جلال او می برید، ومشروح اقطاع ممالک # ~~عدل از کاتب کرم او می خواهند ، لایق عدل او نبوذ کی چنین سیاستی # ~~بی موجی بر بنده جائز شمرذ ، وموی اورا کی در امتداد مدت خدمت بیاض # ~~یافته است ، بخون خنجر خضاب کنذ . شاه گفت : جرمی ازین عظیم تر کذامست؟ # ~~کی مثال داذم تا این پیل را مؤدب ومهذب گردانی ، در مدت سه سال # ~~همحنان نوسن ووحشی است ! بیلبان گفت : معلوم رای اشرف اعلی باذکی ~~PageV01P059 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0072.png) # ~~بنده در ابواب تأدیب وتعلیم تقصیر نکرده است ، وجمله آداب حرکات # ~~وسکون در وی آموختست ، واگر پاذشاه مثال دهذ تا دست وپای بنده ms033 بگشایند، # ~~رهان این دعوی بمشاهدهٔ‌ نظر پاذشاه روشن گردانذ ، ودلایل امتثال 3 # ~~اوامر ونواهی پاذشاهی بمعاینه عرض دهذ . شاه چون این مقدمات اسماع کرد ~~، # ~~فورت خشمش تسکین یافت ، مثال داذ تا قیود وسلاسل از دست وپای او # ~~بر گرفتنذ . پیلبان بر پشت بیل رفت، و گفت : دستهای گیاه وپارهای آهن ~~آتش ) # ~~گون بیارند! چون هر دو حاضرآوردند ، پیل از غایت گرسنگی واحتیاج # ~~بعلف خرطوم بعلف دراز کرد ، سلبان گفت : علف بر مگیر ، آتش # ~~بر گیر! خواست کی آتش بر گیرذ، گفت : برمگیر، دست بروی یه! خواست د # ~~کی دست بر بهذ، گفت : دست برمنه ، شاه را خدمت کن! سل شاه را خدمت # ~~کرد . پیلبان زمین بسوسیذ، وگفت : پاذشاه درکمال بسطت ، ودوام قدرت # ~~جاوید زیاذ ! من این پیل را آن نوانسم آموختن کی بسر وگردن ودست 12 # ~~وپای وخرطوم توانذ کرد ، اما آنچ بدل وطبع او تعلق داشت ، نتوانستم # ~~آموخت ، چی آن از من پوشیذه است ، ومرا بران وقوف نیست ، ومگر تقدیر # ~~آسمانی بوذ ، کی از تحت عنان تصرف شاه تمرد یموذ ، وبر خفتات اسرار ~~قضا، # ~~وخبیات تأثیر قدر عقول بشر اطلاع نیابذ ، وهر حادته کی از عالم علوی، ~~PageV01P060 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0073.png) # ~~/13 در عهده گرفتن سندباذ تعلیم شهزاذه را واعتراض کردن وزرا # ~~بعالم سفلی نازل گردذ ، دفع آن در امکان خلق نگنحذ : واذا اراد # ~~الله بقویم سوءا فلا مرد له (11/13) . شاه چون ححت پیلبان بشنیذ ، # ~~گناه او سشیذ # (13/1) ومن بنده کی بروردهآ نعمت ، ودعا گوی دولت شاهم ، وتا این # ~~غایت در ظل عواطف ، ولواطف او تحصیل اسباب سعادت دی ودنیاوی کرده # ~~ام ، ودر کنف رأفت ، وجوار رحمت ، باستناط مهمات ، واستخراجج معضلات # ~~برداخته . وچون رای انور پاذشاه بنده را شرف تعلیم فرزند ارزانی # ~~فرموذ ، هرحد وجهد کی ممکن گشت تقدیم نموذم ، فاما سری از مستودعات # ~~قضا، ومکنونات قدر ، دست رد بر ببشانی او نهاذ ، ونقش کعبتین او باز # ~~مالیذ ، وهیچ آفریذه با قضای آسمانی اسب در جولان، و گوی در ms034 میدان ~~مقاومت # ~~نتوان برد . واکنون سعود افلاک بطالع شاهزاذه ناظر میشوند ، وتا بذین ~~غایت # ~~مترصد این فرصت ، ومنتظر این ساعت بوذه ام ، وتخریج زیج وتعلیم تقویم # ~~طلوع این سعود، وادراک این مقصود را ترقب ورصد تموذه ، واکنون # ~~باقتضای قضا ونظر سعود کوکبان ، واثر لطف آفریذ گار، درعهده ام # ~~کی در مدت شش ماه حملهٔ‌ آنچ آداب ملوک، وشرایط پاذشاهان بوذ ، از ~~معالی # ~~اخلاق ، ومحامد اوصاف ، ودقایق علوم ، ونفایس شیم ، واسرار علم ~~PageV01P061 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0074.png) # درعهده گرفتن سندباذ تعلیم شهزاذه را واعتراض کردن وزرا # ~~تنجیم ، ومعرفت درج ودقایق تقویم وظرف علم طب ، ونتف خواص ادویه، # ~~وغیر آن تعلیم کم . وا گر نفاوت وتأخیری ، بلوازم آن داخل شوذ ، # ~~مستوجب سیاست وعقوبت شاه شوم . جماعت وزرا وندما ازین سخن تعجب # ~~نموذند ، وگفت : ای حکیم، دعوی عظیم کردی، وعقلا چنین گفته اند، کی ~~هرقولی # ~~کی بفعل بنجامذ ، غمامی بوذجهام ، وحسامی بوذ کهام ، وشجرهای بوذبی ~~ممره . # ~~چون در مدت دوازاده سال کمال نیافت ، در شش ماه چگونه تمام شوذ ؟ # یکی از جماعت وزرا گفت : چهار کارست کی تا تمام نشوذ، بر وی مدح وذم # ~~لازم نیایذ ، اول غذا تا منهضم نگردذ ، دیگر زن حامله تا حمل ننهذ، ~~سدیگر شجاع تا # ~~از مصاف بیرون نایذ، چهارم برزگر تا از بذر ونخم ری ونزل برنگیرذ. ~~دیگری # ~~گفت : هیچ علمی بی آلات وأدوات محصل نگردذ ، وآن صفوت طبیعت ، # ~~وکمال کیاست است وقوت حفظ ورویت ، وبا این همه بی عنایت رتبانی ، وتأسد # ~~آسمانی در امکان نیایذ ، ومعتاد ومعهود مردمان آنست ، کی چون در اول ~~نشؤ، # ~~وابتدای صبا، وحداثت سن، وعنفوان شباب، کی ذهن وخاطر در غایت حدت # ~~وصفا ، وقریحت وفطنت در کمال نشو ونما باشذ ، اگر از علوم چیزی حاصل ~~نشوذ ، # ~~در انتهای اعمار وکبر سن هم حاصل نیایذ . دیگری گفت : سندباذ درعلوم # ~~وفضایل متبحرست ، واز وفور فنون متوفر ، وحکما ریاض الفاظ ، وچمن نطق ، ~~PageV01P062 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0075.png) # ~~درعهده گرفتن سندباذ تعلیم شهزاذه را واعتراض کردن وزرا # ~~و گلشن معانی را ، از ms035 خار وخاشاک خلاف ، بوقی وتصون واجب ببنند ، وجمال # ~~صدق نطق را کی خواص انسانست ، از قبایح خلاف ، وفضایح تزویر صیانت # ~~3 کنند ، واهالی ممالکرا تحقظ وتیقظ سندباذ معلوم ومقرر است ، واعمال # ~~باوقات منوط ومعلق ، وهالی کی در عهد اعتدال فروردین ، بغرس وتنقیح # ~~بزیین نمائی ، خاکش بمهر ماذران بربیت نکنذ ، وآبش برضاع صبا اصطناع # ~~شیر عنایت بدهذ ، وده اردبهشت ، حلە بهشت پوشانذ # شاه ازین مقدمات موافق ، وکلمات رایق ، بقرار باز آمذ ، واضطراب او تسکین # ~~یافت ، وفرموذ کی الماضی لا آذکر ، بایذ کی از عهدهآ این وعده بیرون ~~آئی ، # ~~واقاویل انصاف ، از اباطیل خلاف صیانت کنی ، چه بزرگان گفته اند : خلاف # ~~الوعد کشجرة الخلاف ، له رواء خصرة ، وطراوة ونضرة ، وما له ز هره # ~~ولا ثمر : ### | شعر (طویل0) # توق الخلاف إن سمحت بموعد لتسلم من هجر الوری وتعافا # فلو اثمر الصفصاف من بعد نوره %~% وایرا قه ما لقبوه خلافا # ~~سندباذ خدمت کرد ، وگفت : چون نظر عواطف ، واکرام لواطف ، وانعام ~~PageV01P063 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0076.png) # بنا کردن سندباذ خانهآ مکعب از برای تعلیم شهزاذه # ~~پاذشاهی متواتر بوذ، ومتوالی ومتعاقب باشذ هییچ مقصود مفقود بمانذ ، ~~وهیچ # ~~مأمول نامحصول نگردذ ، وعلما چنین گفته اند، کی در شهری کی پنچ چیز # ~~موجود بوذ موضع قرار عاقل ناشذ . اول پاذشاهی عادل، ووالی سایس # ~~قادر ، دوم آبهای روان ، ومزارع برومند، وسؤم عالم عامل ، بی طمع ~~باورع، # ~~چهارم طبیب حاذق مشفق ، نحم منعم کریم رحیم . المنة لله کی هر پنچ ~~سعادت # ~~درین اقلیم بفر دولت پاذشاه عادل حاصل است ومؤجود . ومثال پاذشاه مایند # ~~آتش است ، هر که بذو زدیکبر، خطر سوخین او بیشتر، وهر که ازو دوربر ، # ~~از مرافق ومنافع او محرومتر # (14/1) پس بیرون آمذ وبفرموذ تا خانهآ مکعب مسطح بناکردید، وسطوح # ~~اورا بگج ومهره مصقل گردانذند ، وبر یک سطح صور بروج وکواکب # ~~توابت وسیارات بتصویر وتشکیل نقش کرد ، وعلامات درج ودقایق وبوانی # ~~وثوالث وروابع وخوامس وهبوط ووبال واوج وشرف وارتفاع وحضیض2 # ~~واجماع واستقبال ومقارنه ومطارحه وتثلیث وتربیع وتسدیس بنوشت ، # ~~و صور ms036 وهیئات هر یکی بنگاشت . وبر دیگر سطح گونهای معاملات داوی ~~PageV01P064 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0077.png) # ~~بنا کردن سندباذ خانهٔ‌ مکب از برای تعلیم شهزاذه # ~~ومعاشرات با اخلاق وآداب وریاضات وطاعات یوعبادات بنگاشت.. وبر دیگر # ~~سطح صور علل ، واسامی ادویه ، وخواص ومنافع ایشان ، وانواع امراض # ~~وصنوف مزاجات ومرکبات وغیر آن تبت گردانیذ؛ وبر سطح دیگر انواع نغمات، # ~~واصناف اصوات ، وابقاع نقرات، وازمنهآ متفاوته ومتناسه ، وحرکات ~~متقاریه # ~~ومتباعده ، ومراتب أوتار ، ومدارج وترا کیب اوزان والحان نشان کرد؛ وبر # ~~دیگر سطح اشکال هندسی چون مثلثات ومربعات وکثیر اضلاع ومدور # ~~ومقوس ومنحنی ومستقیم برکشیذ؛ وبر سطح دیگر تدبیر ریاست ، وتریب # ~~سیاست ، وقوانین عدل ، وقواعد انصاف وانتصاف بنوشت . پس شاهزاذهرا # ~~4در مدت شش ماه بر سبیل مواظت مطالعت فرموذ ، وشاهزانه در مقاسات # ~~آن ربحها کشذ ، ومداومتها بموذ ، ومشقتها تحمل کرد ؛ بقوت بصر أشکال # ~~وصور می دیذ، وبحاسهآ سمع دقایق علوم ولطایف حکم می شنیذ : تا درین # ~~1 مدت حمله فواید وعواید ، وعجایب وغرایب ، وبدایع ولطایف ، وغرر # ~~ودرر ، محفوظ ومضبوط او گشت . وچون مدت منقضی شذ ، ومهلت با تمام ~~PageV01P065 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0078.png) # نگاه کردن سندباذ طالع شهز ذه را پس از تعلیم # ~~وانحام رسیذ ، سندباذ تفت : فردا برا بش خدمت بذر می برم ، تا محصلات # ~~خویش عرض دهی ، ومحفوظات خویش مائی ، واستحقاق خوذ بر مناصب # ~~دولت ومراتب مملکت روشن گردانی ومقرر کنی : ### | ببت 1 خفیف) # بحهآ بط ا رچه دنه وذآب دریاش تا بسینه بوذ # ~~(15/1) آنگاه حکیم سندباذ بر پای خاست ، واز جهت این حالرا اصطرلاب ک # ~~پیش آفتاب داشت ، ودرجات طالع وقتی نگاه می کرد؛ در شکل طالع شاهزاذه # ~~تا هفت روز پیوسته نحوست وخطری اقتضا می کرد ، سندباذ ازان متحیر # ~~شذ ، وگفت : ### | ببت ( هزج) # هر روز فلک حادثهآ نو زایذ کاندیشه بجهد مثل آن بنمایذ # روشن تر از آفتاب رایی بایذ تا مشکل روز گاز وی بگشایذ # ~~پس شاهزاذه را گفت : حالی غریب ، وحادثهآ عجیب روی می مایذ ، اگر درین # ~~هفت روز با هیچ آفریذه سخن گوئی ms037 سبب خطر وموجب هلاک نو شوذ ؛ ~~PageV01P066 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0079.png) ### | رهتن شاهزاذه پیش پذر # ~~اگر ترا بحضرت برم درخطر افتی ، واگر نبرم من در معرض سیاست پاذشاه # ~~باشم ؛ علاج این مزاج بغایت مشکل است، وتدبیر این تقدیر متعذر ، وحکما # ~~کفته اند : ایاکم والملوک فانهم یستعظمون رد الجواب ، ویسنتحقرون ضرب # ~~الرقاب ، خصه پاذشاهی کی ### | شعر (منسرح) # لو قال للسنل وفو منحدر %~% فی صبب قف ولا تسل وقفا # او قال للیل وهو منسدل %~% شمر ذیول الظلام لا نکشفا # او قال للریح وهی تغصف کن %~% علی الوری سسحا لما عصفا # او أمر اللیل والنهار بأن %~% یصطلحا طائعین ما آختلفا # ~~پس کفت : مصلحت آن می بمایذ کی درین هفت روز متواری شوم تا زمان # ~~فترت ، واوقات محنت در گذرذ ، وبعون سعود ، وطالع مسعود ، بیرون # ~~آیم ، وبرهان خویش بنمایم، واعذار خوذ بمهید کنم؛ فردا چون ثرا # ~~بحضرت برند ، مهر سکوت بر لب نه ، وعنان یکران عبارت کشیذه # ~~دار ، ورکاب خاموشی گشاذه ؛ ور جواب هیچ سؤال شروع وخوض # ~~مکن ! وسندباذ آن شب متواری ومیزوی گشت # (16/1) روز دیگر کی آثار انوار خسرو اختران ، بر صحایف اطباق # ~~آسمان ، چون ذنب سرحان ، ودستهای زیحان پذیذ آمذ، شاهزاذه بحدمت حضرت # ~~رفت وخاموش بیستاذ؛ وزرا وبدما هر چند الحاح کردید ، واز وی سخن ~~پرسیذند، PageV01P067 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0080.png) # آمذن کنیرک عاشق شهزاذه پیش شاه # ~~هیچ جواب نشنیذند . شاه وحاضران گفتند : مگر ازین جماعت خحالت می # ~~پذیرذ ، ودر حضرت ما زبان مقال تمی گشانذ ، اورا بسرای حرم بایذ فرستاذ ~~، # ~~باشذ کی با اهل برده سخن گوید # (1/2) ودر حرم شاه کینزکی بوذ این جهانی ، ومدها عاشق جمال این # ~~پسر بوذه ، وچون بر کعبهٔ‌ وصال او ظفر بمی یافت ، در بادیهآ فراق او ~~متحیر # ~~مایده بوذ ، واز وصال او بحیال خرسند شذه ، ودر شبهای یلدای فراق، # ~~دفتر مسترت اشتیاق، بر طاق افتراق نهاذه، وبا طایف خیال جمال او، # ~~از لطایف وصال او شکایت می بموذ ، ومی گفت : ### | شعر (طویل) # فلولا رجاء الوصل ما عشت ساعة %~% ولولا ms038 مکان الطیف لم أتهبع ### | بلت (هزج) # گر تنگ شکر خریذ می بتوانم %~% باری مگس از تنگ شکر می رانم # ~~عشق دامن گیر گریبان ندبیر گرفت ، وبا شحنهآ شهوت گفت : اگر هچ وقت # ~~وصل را بدبیری ، واجتماع را تقدیری خواهذ بوذ ، وقتست کی این خار از ~~پای # ~~بیرون کرده شوذ ، واین درد را دارو فرموذه آیذ . پس نحضرت شاه رفت، 15 # ~~وگفت : اگر رأی اعلی شاه کی منبع جلال ، ومطلع کمال است ، صلاح ببنذ ~~PageV01P068 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0081.png) # عرض کردن کنیزک عشق خوذ بشهزاذه # ~~شاهزاذهرا بححرهآ بنده فرستذ ، کی این در یتیم چون از ماذر یتیم ماند، ~~دایگی او # ~~من کردهام ، وبمهر ماذرانش من پرورده ام ؛ باشذ کی با من سخن گویذ ، ~~واز # ~~مکنون سینه وضمیر باطن اطلاعی دهذ # (2/2) شاه فرموذ ، کی بوثاق این کینزک بایذ رفت ، تا مگر این قفل را # ~~کلیذی بوذ . مخدره دست شاهزاذه بگرفت ، وبا او در حجرهآ خلوت رفت ، # ~~ودر منزل ماسطت بنشست ، واز راه انبساط واتحاد سخن سوست، وگفت : ### | شعر (بسیط) # أمط عن الدرر الزهر الیواقیتا %~% وآجعل لحج تلاقینا مواقیتا # فتعرک اللولو المبیض کالححبر %~% المسود لاثمه یطوی السباریتا ### | ببت (رباعی) # ~~بگشای چو گل وعدهآ راست دهنور بی زتو چون لاله درم پیرآهن # ~~دعوی دلست با نوأم بانگ مزنآنک در حکم عشق واینک بو ومن # ~~مدتها است تا کمند مشکین بو ، دل مسکین مرا بسلسلهٔ‌ قهر وزنجیر زجر # ~~بستست ، ومرغ جان مرا بدانهآ حمال خوذ صید کرده ؛ وامروز کی روز گار # ~~بی انصاف این دولت میسر گردانیذ ، واین سعادت جمال موذ ، دست معاهدت # ~~در دست من ه ، کی چون این ملک ودولت ، وتاج وسلطنت بتو سپارم ، وخدم # ~~وحشم را در ربقهآ مطاوعت وانقیاد بو آرم ، نذور وعهود وشروط وحقوق ~~PageV01P069 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0082.png) # جواب رد داذن شهزاذه کنیزک را # ~~با من بوفا وأدا رسانی، وچهرهآ مروت بچنگال بذعهدی خسته ومجروح نگردانی ~~. # ~~شاه زاذه برسیذ ، کی درین مهم بچه طریق شروع ومداخلت مائی ؟ وباهتمام ~~این # ~~اقتحام عظیم چکونه قیام کنی ms039 ؟ واین معضل برا چکوبه دست دهذ؟ واین # ~~مشکل بکذام شکل روی بمایذ ؟ واین مستحیل چگوته در حد امکان آیذ ؟ گفت: # ~~شاه را محیلت زهر دهم ، وتاج مملکت بر سر بو هم : ### | بت (هزج) # # آنحا کی نباشی بو ازیهام چه سوذ %~% وابجا کی تو آمذی بذیهام چه کار # ~~(3/2) شاه زاذه گفت : تعرض حرم پذر ، والتفات نموذن بربات حجال ، لایق ~~کرم # ~~وفتوت رجال نبوذ ، وهیچ عاقل از برای نمای نهمت ، وقضای شهوت ، خوذرا # ~~مستحق عقوبت ، ومستوجب ملامت نگردانذ ، وبر ارتکاب حرام اقدام # ~~حانز نبینذ ، وپای خیانت برچهرهآ صون ودیانت نهذ، وآب روی سنت ومروت # ~~وشریعت وفتوت بریزذ ، واز برای محازی زایل حقی باطل نکنذ؛ واگر من12 # ~~درین هفت روز کلمتی گویم ، سبب هلاک وابطال من باشذ ؛ بذین سبب مرکب # ~~مقالت را در میدان حالت محال جولان نیست؛ چون ایام نحوس ، وساعات # ~~بوس ، منقضی ومنفصل شوذ ، جزای این عقوق ، وپاذاش این حقوق ،5 # ~~وباذافراه این نفاق وشقاق ، کی در میدان آوردی ، وجمال صیانت ، بخال # ~~خیانت ، ملوث گردانیذی ، تقدم افتذ : PageV01P070 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0083.png) # تدبیر اندیشیدن کنیرک از برای قتل شهز ذه ### | شعر (بسیط) # اذا رأیت نیوب اللیث بارزة فلا تطین أن اللیث مبتسم ### | ببت (هزج) # ~~هم بگذرذ این عنا ورنج وهوسم روزی بمکافات بو آخر برسم # ~~وبا غضی برکمال از ححرهٔ‌ کنیزک بیرون آمذ # ~~(4/2) کنیزک با خوذ اندیشیذ ، کی این سخن نا اندیشیذه گفتم ، واین # ~~بدبیر نا سالیذه کردم ، وهنوز از سر ضمیر او بی خبر ، واز مضمون باطن # ~~او غافل ، چندین هذیانات وترهات ، کی مردود عقل ونامقبول خرذ است # ~~ایراد کردم ، واین مقدمات کی سبب وبال ونکال من شوذ ، در صحرا نهاذم ، # ~~وراست گفته اند : ### | شعر ( بسیط) # ~~ذو الجهل یفعل ما ذو العقل یفعله فی النائات ولکن بعد ما آفتضحا ### | ست مضارع) # ~~نادان همان کنذ کی کنذ دانا آنگه کنذ کی پاک مژه رده # ~~هر بذ پسر کی نک شوذ روزی آ نگه شوذ کی نیک یدر غرده # ~~وعرض خویش را کی ms040 در زی عفاف ، وکسوت صلاح نگاه داشته بوذم ، در # ~~معرض فضیحت جلوه کردم ، وهدف تیر عقاب ، وناوک عذاب گردانیذم، وبلوث # ~~خبث باطن ، وآلوذگی خیانت شهوت ملوث وملطح کردم ؛ واگر این معنی ~~PageV01P071 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0084.png) # تدبیر اندیشیذن کنیز ک از برای قتل شهزاذه # ~~بسمع اعلی شاه رسذ ، وقیر من تحقیر ، وتعظیم بتوهین بدل گردذ ، وتعویل # ~~واعتماد ، کی برحسن عهد ، وکمال محبت ، وفرط تقوی ، ووفور دیانت ، ~~واخلاص # ~~واختصاص من داشتست ، در هواخواهی ومودت باطل گردذ؛ خاصة کی تعرض # ~~سخط پاذشاه کرده باشم ، وحکما چنین گفته اند : ثلثة لا امان لها # ~~البحر والنار والسلطان، با سه چیز امان نوذ ، با دریا کی مموج در آیذ ، ~~وآتش # ~~کی ارتفاع گیرذ ، وپاذشاه کی غضب بر وی مستولی شوذ ، از دریا و آتش ~~محرز # ~~وبحنب ممکن است ، واز خشم پاذشاه نا ممکن ومتعذر ؛ معاویه گفت : # ~~بحن الزمان من رفغناه آرتفع ومن وضغناه آتضع ، ما پاذشاهان اثر روزگار # ~~وتأثیر قدرت کردگاریم ، هرکرا برداریم بلند شوذ ، وهرکرا فرو # ~~داریم پست گردذ ؛ وهمه عاقلان از امثال این ارتکاب صیانت ذات # ~~لازم شمرده اند ، وچون حادثهٔ‌ نازل شذه است ، وداهیهٔ‌ حادث گشته ، کی ~~در # ~~امکان قدرت، ووطای وسع وطاقت نگنحذ ، برأی ثاقب ، وبدبیر صایب ، گرد # ~~آن غرض بر آمذه اند، وبلطایف حیل، وبدایع مویه ، خوذ را در جوار صون # ~~وپناه سلامت آورده ، وبا قاصد حان وحاسد سوزیان خوذ گفته : ### | بت (هزج) # قدم بر حان همی بایذ نهاذن درین راه ودلم این دل ندارذ PageV01P072 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0085.png) # ~~افترا کردن کنیزک بر شهزاذه # ~~بیش ازانک تضریب وتخلیط او ، در دل وطبع شاه حای گیرذ، ونیز تلافی # ~~وبدارک بذیرذ ، ومدت مهلت این هفت روز بگذرذ، بغرایب مویه ، وبدایع # ~~تزویر، آب روی او برخاک اهانت ومذلت ریزم ، واز مرتبت ودرجتش بیندازم؛ # ~~و پیش ازانک او خیانت من تقریر کنذ ، من اورا بترک امانت ، وتعرض خیانت # ~~متهم گردانم ، واز خوف این مقال ، ودهشت این حال ، خوذ را فارغ البال ~~کنم : ### | شعر ( وافر) # وإذا غامرت فی شرف مروم ms041 فلا تقنع ما دون النحوم # فطعم الموت فی امر حقیر %~% کطعم الموت فی امر عظیم ### | ببت (هزج) # ~~گر لا بد جان بعشق بایذ ترورد باری غم عشق چون بوی بایذ خورد. # ~~(5/2) بر فور جامه چاک زذ ، وموی برکند ، وروی بحراشیذ ، والمستغاث ای # ~~مسلمین آواز در داذ ، ومتنکروار ، متحیر کردار یش تخت شاه رفت ، ودر # ~~موقف متظلمان ، وموضع مظلومان بستاذ ، وآب حسرت از دیذه بگشاذ ، # ~~وبا تضرعی تمام ، وتخشعی بر کمال ، بزبان استغاثت گفت : ### | شعر ( کامل) # الیوم اضحی الدین منفصم العری والملک منهدم القواعد والذری # ~~ای خسرو جهاندار ، وای پاذشاه بختیار ، طاؤس عدل ، از بو در باغ # ~~فضل جلوه می کنذ ، وعنقای ظلم ، در زوایای عدم می آسایذ ، روا بوذ کی ~~در PageV01P073 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0086.png) # افترا کردن کنیزک بر شهزاذه # ~~عهد عدل، واتام انصاف بو چنین اسرافی روذ؟ [وحاشا کی ذات شریف کی # ~~مصدر افاضت وخیراتست بر حرکتی کی موجب تشنیع نوایذ بوذ اقدام ماید، # ~~چه سلاطین کامگار را هیچ خصلتی از آن مستکره بر بتوانذ بوذ کی بر امثال ~~این # ~~معانی اقدام نمایند ، چون مقتضی السلطان ظل الله فی الارض یأوی الیه کل # ~~مظلوم حضرت سلاطین کی ساحت فرقدین آسای ایشان ، مقتل شفاه ، ومعفر جباه # ~~جهانیان است، پیوسته در زعایت بندگان حضرت عزت عن شانه ناقص الغابه ، # ~~سعی فرموذه اند ، ونحسین التفات ، ژنگ عمم واندوه ، از خاطر رعایا ~~زذوذه ، # ~~ومسلمانان بذین سبب در مهاد امن واستراحت آسوذه ، بر خلاف آن اقدام # ~~بموذن حیفست .] شاه برسیذ : موجب این ظلم چیست ، ومتعرض این حیف # ~~کیست ؟ کنیزک گفت : چون شاه زاذه را وثاق خویش ردم ، وبوجه لطف # ~~وراه شفقت ماذری با او گفم : ای میوهآ شحرهٔ‌ پاذشاهی ، وای در صدف # ~~شاهنشاهی ، موجب این خاموشی چیست ؟ چرا طوطی نطقت در برنم بیان ممی # ~~آیذ ؟ واز بهر چه بلبل زبانت بر گلبن سخن نوائی بمی سرایذ ؟ خوذ چنان # ~~آمذ کی گفته اند : سکت الفا ونطق خلفا ، گفت : موجب خاموشی من درد بی # ~~درمان ، وهجر بی ms042 پایان تست، کی دست عشق قفل سکوت ومهر صموت بردهان # ~~من نهاذه است ، والخب ما منع الکلام الالسنا ، واین اتفاق حسن بوذ ، کی # ~~شاه امروز مرا بوثاق تو فرستاذ ، وقد قیل : الدولة اتفاقات حسنة ، ~~بدانک مهر # ~~بو با آب وگل من آمیخته است ، وشعلهآ عشق نو در دل وجان من آویخته : ~~PageV01P074 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0087.png) # افترا کردن کنیزک بر شهزاذه ### | ف(هزج) # رنگ گلت از دلم سرشتند چونان کی زعشق تو گل من # ~~3واز مدت مهد ، تا وصول این عهد ، مهر بو در دل من بوذه است، # ~~شب وروز نامهآ عشق بو می خوانم ، وسور وآیات مصحف وداد بو ازبر می # ~~کنم ، جانم در بند هوای تست ، ودل در عهدهٔ‌ عهد وفای نو ، عتابهای هجر # ~~نو بسیار است ، وحسابهای وصل بو بی شمار : ### | شعر (طویل) # صحائف عندی للعتاب طویت ستنشر یو ما والعتاب طویل ### | بیت (هزج) # ~~شب رفت وحدیث ما بپایان برسیذ ### | شب را چه گنه حدیث ما بوذ دراز # ~~وکاشکی بر دل بی رحم تو اعتمادی دارمی ، کی خدمت مرا در حضرت وصل # ~~تو قبولی باشذ ، وبکعبهٔ‌ جمال بو وصولی میسر گردذی ، تا یدر را بتیغ ~~از پای # ~~در آرمی ، یا بزهر از سش بر دارمی ، وچنگ محبت ، در فتراک دولت تو ~~زنمی: PageV01P075 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0088.png) # متأثر شذن شاه وفرمان داذن او بقتل شهزاذه ### | بیت (هزج) # در زین عنایت و فترا کی هست ### | تا در زنذ این بنده بفتراک تو دست # ~~چون این حرکات نامضبوط ، واین هذیانات نامربوط ، ازوی ظاهر گشت ، # ~~گمان مردم کی جنون بر دل وی مستولی شذه است ، وسودا بر مزاج او # ~~غالب گشته؛ چی هیچ صاحبمروت وفتوت از خرذ وحریت برین اقوال # ~~وافعال ذمیمه از عقل وفضل احازت ببینذ ، ودر شریعت کرم وانسانیت حایز # ~~نشمرذ ، وقدم جفا بر جمال چهرهآ دیانت ووفا ننهذ ، ودر حریم حرم پاذشاه # ~~این فاحشه روا ندارذ ، واز بهر استیلای شهوت ، واستعلای مهمت ، چنین ~~تهمت 9 # ~~بر ذیل نام خوذ بندذ ، وسورت ببدیل دولت ، وآیت ms043 تحویل مملکت ، وزوال # ~~سلطنت، وهلا ک پاذشاهی کی ظل رحمت الهی است ، وپیرایهآ اقبال ، ~~وسرمایةآ # ~~جلال ، ومواد تخفیف طوایف عالم ، وأصل عمارت ربع مسکون گیتی ، فضل 2 # ~~کامل ، وعدل شامل او از مصحف وهم وخیال برنخوانذ ، وبر صحیفهآ دل # ~~ننگارذ ؛ یس زلیخاوار گفت : ماحزاه من اراد بأهلک سوءا الا ان یسحن # ~~أو عذاب ألیم (12/25) # (6/2) شاه چون این مقدمات استماع کرد ، واین مقامات بشنیذ ، متأ ثر ~~ومتفکر # ~~شذ ، واثر غضب درناصیهآ مارک او ظاهر گشت . کنیزک خواست کی آتش ~~PageV01P076 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0089.png) # منأثر شذن شاه وفرمان داذن او بقتل شهزاذه # ~~فتنه را بالا دهذ ، وسیلاب آفت را در تموج آرذ ، وشیمشیر خشم شاه را ~~فسان # ~~زتذ، وگفت: اگر به جزع وفزع ، وتشنیع وتقریع بنده بوذی، وهیببت وسلطنت ~~، # ~~ومهابت وسیاست پاذشاه، والا قصد آن کرده بوذ کی ذیل عفاف وجیب صلاح # ~~ونفس تقی وعرض نق این بنده را کی بردای صون وصلاح متردی است ، # ~~بلوث حبث وفجور خوذ ملطخ گردانذ؛ ومن بنده راکی مخدرهآ عهد ، ومرم # ~~ایام، ورابعهآ روزگارم ، از خدر عفت ، وستر طهارت برهنه ومعرا گردانذ، # ~~وفضیحت ورسوائی کنذ . امذ دارم از عدل وعاطفت پاذشاه عادل کی انصاف # ~~من ازان ناحفاظ بی عاقبت نفرمایذ ، وتأدیب این تعدی وبی حرمتی ، وتعریک # ~~4 این خیانت وببی خویشتنی ، کی کرد ، بحد اعتبار رسانذ، چنانک دیگر ~~متعدیان # ~~ناحفاظ را عبرت وعظت باشذ : ### | شعر ( بسیط) # من لم یؤتدبه والداه أدبه اللیل والنهار # ~~شاه با خوذ گفت: عجب کاری وطرفه احوالیست ### | شعر (طویل) # ظننت به ورد المکارم والعلی ولکنه شوک یقطع أحشائی ### | لت (متقارب) # کرا سرکه دارو بوذ بر جگر شوذ زانگبین درد او بشتر PageV01P077 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0090.png) ### | اجتماع کردن هفت وزیر # ~~بوح در حق پسر خویش کنعان می گفت : رب ان آنی رمن اهلی # ~~(11/ه4) ؛ قهر جلالت وعزت جبروت پاذشاهی بدا در می داذ : یا نوح # ~~رانهآ لیس من اهلک (46/11) . خار قلع را شایدذ، ومار قتل را ، ودر3 # ~~شریعت عقل اجازت میدهذ ، چچون عضوی از ms044 اعضای مردم به بیماری معدی # ~~چون آکله وجدر ومجذام ، یا از زهر مار ، متألم ومتأثر گردذ ، از برای # ~~سلامت مهحت ، وابقای بقایای اعضا ، آن عضورا اگرچی شریف بوذ بقطع # ~~وحرق علاج فرمایند ؛ وفرزند من مرا بمنزلت عضوی بوذ بایسته ، اما آکله # ~~وبیماری در وی افتاذ ، قطع أولیتر، خصه کی از برای دفع شهوت ، رفع ملک # ~~ودولت من می طلبذ ، وگفته اند : ### | مصرع (هزج) # دستی کی ترا بخواهذ آن دست ببر # پس ساف را اشارت کرد ، کی اورا بیرون بر وهلاک کن ! # (1/3) ویاذشاه را هفت وزیر شایسته بوذ ، هر یک کامل وعاقل ، وناصح # ~~وفاضل، وملکیرور، وداذ گستر، وهر هفت بر آسمان دولت شاه چون هفت ستاره # ~~بوذند، ومدار ملک ودولت برأی صایب، وذهن ثاقب ، واصابت رای ورجحان 15 ~~PageV01P078 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0091.png) # اجتماع کردن هفت وزیر # ~~عقل ایشان ثابت ومحکم بوذ ، وبحکم طالع مسعود واختر میمون در حضرت # ~~بحدمت حاضر آمذه بوذند . چون آن معنی بدیدد ، وآن مقدمات بشنیذند ، # ~~3هر هفت اجماعی کردند ، ودر زاویه ای فرا هم شذند ، وگفتند : واجب است # ~~درین کار تأملی واجب داشتن . وزیر بزرگترین گفت : نشایذ کی پاذشاه # ~~بگفتار زنی ناقص عقل التفات نماییذ ، وفرزیدی را کی مخایل رشد ، # ~~وآثار بنحابت، وانوار کیاست وفراست ، بر جبین او مبین ولایح بوذ ، ودر ~~روا # ~~ورویت او لامح ولامع باشذ هلاک کنذ ، از بهر آنک چون حدت غضب # ~~وفورت خشم تسکین یابذ ، از امضای این عزیمت متغیر ومتأستف گردذ . # ~~وآنگه ندامت وتأسف مربح ومنجح ناشذ ، وشین آن لاند برأی رکیک # ~~وخاطر واهی پاذشاه راجع شوذ ، وما برکاکت عقل وسخافت خرذ منسوب # ~~گردیم ، دیگر : چون پاذشاه از امضای این عزیمت ، وتقدیم این سیاست ، ~~پشیمان # ~~شوذ، بران انکار نمایذ ، وگناه خویش ، واثر تعجیل ، بما حواله کنذ، ~~ومارا بکرد . # ~~خویش مأخوذ ومتهم ومعاتب ومعاقب گردانذ ، واین مثل عقل بر خوانذ : ### | 5 روا 5 : ### | این : ### | و کناه 00. PageV01P079 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0092.png) # 4 داستان زن وگوسفند وپیلان وحمدونگان ### | مصراع (هزج) # انگور شگال خورذ وینبه روباه # ~~سدیگر : چون ms045 سریر دولت از منصب شاهی خالی وعاطل مانذ ، ومملکت را # ~~وارث ومستحقی نبوذ ، کی چهار بالش دولت بوی آراسته گردذ ، دشمن قصد این # ~~دیار کنذ ، وبقلع واستیصال ما کوشذ ، ودمار از اهل این دیار برآرذ ، ~~واگر ما # ~~این حادثه را تدارک نکنیم ، وبرأی تاقب تلافی ننمائیم ، وبال ونکال آن ~~بما راجع ک # ~~شوذ . وزرا گفتند : اگر پاذشاه بی مشورت وبدبیر ما عزیمتی بامضا رسانذ، # ~~واز ما دران استخارت نفرموذه باشذ ، اذیت عواقب وبلست اواخر آن بما ~~چگونه # ~~باز گردذ ؟ وزیر بزرگترین گفت : اکر شما بر سمت بدبیر من بروید ، # ~~وسخن مرا ا مؤثر شناسید، بشما همان رسذ کی بپوزینگان رسیذ کی سخن امیر # ~~وکلانتر خوذ نشنیذند تا بغرامت آن مأخوذ شذند . پرسیذند : چگونه بوذ # ~~آن داستان ؟ باز گوی ! # 4 داستان زن وگوسفند وپیلان وحمدونگان # وزیر گفت : آورده اند کی در کوههای شهر همذان حمدونگان بسیار PageV01P080 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0093.png) # 4 داستان زن و گوسفند وپیلان وحمدونگان # ~~بوذند کی آنحا مقام داشتند ، وایشانرا مهتری بوذ روزبه نام ، کارذیده ~~وبجهان # ~~گردیذه ، وسرد وگرم چشیذه ، ونیک وبد بدو رسیذه ، همیشه روز گار # ~~بتدبیر وحکمت گذاشتی ، ورعایت رعیت بر خوذ لازم وفریضه بنداشتی . # ~~روزی بر بالای کوهی بر سنگی نشسته بوذ ودر شهر نظاره می کرد ، # ~~گوسفندی دیذ کی با زنی بسرو بازی می کرد ، روزبه یاران را آواز داذ ، # ~~وگفت : کاری شگفت می بینم . یاران بنگرستند گشنی دیدد در راهی با زنی # ~~بسرو بازی می کرد ، گفتند : گوسفندی است با زنی بازی می کنذ ، گفت : # ~~این کار بی تعبیهٔ‌ی ببست ، وهر آبنه بذین سبب آسیبی بروز گار ما رسذ ، # ~~مصلحت آنست کی زن وفرزند از این کوه بیرون بریم ، وبجائی دیگر نقل # ~~کنیم . حمدونگان گفتند : اگر گوسفندی با زنی بازی کنذ آنرا چه اثر # ~~بوذ ، وضرر آن بما چه راجع شوذ ؟ روزبه گفت : مرا بر شما حق سلطنت # ~~وامارت است ، وشمارا بر من حق دوستی ورعایت ، آنج بر من واجب است # ~~محای می آرم واگر ms046 بر قول من اعتماد بماییذ شمارا بهتر آیذ ، من باری بر # ~~گفت خوذ می روم ، وهم در وقت زن وفرزند از آن کوه برگرفت PageV01P081 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0094.png) # 4 داستان زن و گوسفند وپیلان وحمدونگان # ~~وبموضعی دیگر رفت . حمدونگان نصیحت او قبول نکردید ، وبسمع صدق # ~~نشنوذند وگفتند : او پیر وفربوت است ، وبدانستند : ### | شعر (طویل) # توق ملاحاة السیوخ وذمهم فان لهم علما بسوء العواقب ### | ببت (خفیف) # هر چه در آنه جوان سنذ پیر در خشت بخته آن بدنذ # ~~ودیگری را بر خوذ امیر کردند ، وزمام مصالح وامر وهی خوذ بذو سپردید . # ~~چون روزی چند برین حال بگذشت روزی گوسفند مرزن را سروئی زذ ، # ~~زن از آن متألم شذ ، سنگی بر سر گوسفند زذ ، گوسفند از قوت زخم از # ~~پای در آمذ وبیهوش بیفتاذ ، چون بهوش باز آمذ کینه در دل گرفت ، تا ~~روزی # ~~زن را برابر دیواری دد حمله برد ، وسروئی زذ ، چنانک با دیوار # ~~به ایستاذ، زن در دست آتش افروخته داشت بر گوسفند زذ، پشم گوسفند در 2 # ~~گرفت ، گوسفند از بیم آتش خوذ را درپیلخانه اوگند ، وخویشین را در # ~~خدهای نبی می مالیذ تا آتش کشته شوذ ، آتش در بی افتاذ وقوت گرفت # ~~وپیل خانه در گرفت، وپیلان بعضی محروح شذند و بعضی هلاک گشتند ، واین ~~خبر 1 PageV01P082 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0095.png) # تدبیر اندیشیذن وزرا بدای خلاص کردن شهزاذه # ~~بسمع پاذشاه رسیذ ، از آن سبب متألم شذ ، مهتر پیل بانان را بخواند و ~~گفت: # ~~بدبیر این سلان چیست ؟ مهتر بیلبانان گفت : ندبیر آنست کی بر آنیح # ~~سوختست صبر کنی وآنح محروح شذه اند پیوسته بیه حمدوته در مالی تا نکو ~~شوید. # ~~پاذشاه لشکریانرا مثال داذ تا هرچه در آن کوه حمدوبه یابند تیر وسنگ ~~یزنند ، # ~~وپیه ایشان بیرون کنند ودر سلان مالند . مردم حتر بیرون رفتند ، واز # ~~نشیب وبالای کوه در آمذند وتیر وسنگ روان کردید . حمدونگان از آن # ~~حال متحیر شذند ، وآواز داذند : باری بگوئیذ کی سبب کشتن وخستن ما # ~~چیست ms047 ؟ چندین سالست تا ما درین کوه متوتطنیم وهیچ آفریده را از ما رنجی # ~~نبوذه است کی بذان سبب مستوجب تعرض وسحخط شویم . مردمان حکایت # ~~گوسفند وزن وآتش وپیلان بگفتند ، وآن نادره شرح داذند . حمدونگان # ~~گفتند : ما سزاوار زیادت ازین بلائیم ، چون سخن پیر ومهتر خوذ نشنوذیم # (2/3) وزرا گفتند : اکنون بدبیر ما چیست وچگونه می بایذ با ستقبال این # ~~مهم شتافتن ؟ گفت : مصلحت آنست کی هروز از ما یکی تحدمت روذ ودر ~~PageV01P083 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0096.png) # ~~آمذن دستور اول بحضرت شاه # ~~مکر زنان وغدر ایشان حکاسی روایت کنذ ، تا بوذ کی این داهیهٔ‌ عظیم ، ~~واین # ~~واقعهٔ‌ جسیم مندفع گردذ ، وصفرای این حادثه کی عارض شذشت بسگنگبین # ~~حکمت تسکین یابذ ، واین سیاست در تأخیر ووقف افتذ ، وبحبس محرد # ~~کفایت شوذ ، وایام نحوس باوقات سعود بدل گردذ ، ولطایف ربانی ، وتأیید # ~~آسمانی نازل شوذ ، وفرزند شاه از هلاک خلاص یابذ : ### | ببت (مضارع) # تا بعد ازان زمانهٔ‌ جافی برای او ### | اندر قدح چه افگنذ از تلخ وشور خویش # چون اتفاق کلمات هر هفت وزیر بر بمهید اسباب خلاص واستخلاص # ~~شاه زاذه قرار گرفت یکی از آن هفت کی ماه فطنت وتیر فکرت بوذ ستاف را # ~~گفت : سیاست شاهزاذه را در توقف دار ، تا من بحضرت شاه روم ، ومصلحتی # ~~کی روی موذه است بیش آینهآ خاطر او بدارم ، تا مثال بر چه جمله بیرون ~~آیذ 1 # ~~وفرمان چکونه بوذ # آمذن دستور اول بحضرت شاه # (1/4) پس دستور اول بیش شاه رفت ، وشرط خدمت ، ولوازم تنا وتحبت 5 # ~~اقامت کرد ، وگفت : مدة عمر شاه کامکار ، وخسرو نامدار ، در متابعت عقل ~~PageV01P084 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0097.png) # ~~ومشایعت عدل باذ ! دولت او معمور بسداد ، وحضرت او مشهور برشاد ! # ~~چون آثار عنایت وفضل الهی صفات ذات شریف شاه را فهرست فضایل وشمایل # ~~عالمیان ، ودباجهآ مناقب وما ثر آدمیان گردانذه است ، خاطر منیر او ~~مغتبات # ~~قضا از لو ح تقدیر بر می خواند ، وعقل شریف او مکنویات قدر کی از کتم ~~عدم # ~~در حیز وجود ms048 آیند می بینذ ومی دانذ، واز آنحا کی رأی کافی ، وعقل وافی، ~~وکمال # ~~حصافت، ووفور شهامت پاذشاهست ، لایق وموافق نمی نمایذ بتر هات ناقص ~~عتلی، # ~~ومموهات ناقص عهدی ، بر چنین سیاستی هایل، کی تدارک آن در حیز امکان # ~~بشری متعدرست ، اقدام بموذن ؛ چچون آفتاب یقین از حجاب شبهت وتقاب ریبت # ~~منکشف شوذ ، وچنین رای بامضا رسیذه باشذ ، وچنین مثالی تقدیم یافته ، # ~~حسرت وبدامت دست گیر فلاح ، وپای مرد بحاح بوذ ، وحسرت وضجرت نافع # ~~وناجع نباشذ ، وعقل این معابی بر خوانذ : ### | شعر # سوف تری إذا آنحلی الغبار %~% أفرس بحتک ام حمار # وقد قال الله تعالی : یاءیها الذین آمنوا إن حاءکم فاسق بنبا فتبتنوا ان # ~~تصیبوا قوما نحهالة فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین (6/49) ، واگر شاه ~~درین معنا تأنی # ~~نفرمایذ ، وشرائط احتیاط وتثنت بحای نیارذ، وحق از باطل وزور از صدق # ~~حذا نکنذ ، همچنان مغیون شوذ ، کی آن مرد از طوطی خویش بیزویر ومحییل ~~PageV01P085 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0098.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~زن ، وچون از حقیقت حال او استکشافی رفت ، وخفایای آن ماحجری ، # ~~وخبایای آن حادثه محقق شذ ، بدامت سوذ بداشت ، وپشمانی مرح نبوذ . # ~~شاه پرسیذ : چگونه است آن داستان ؛ بگوی ! # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # دستور گفت : بقای پاذشاه عادل ، در اقال کامل ، وسعادت # ~~شامل باذ ، و ایزذ جل وعلا حافظ وناصر! چنین آورده اند کی در شهور # ~~گذشته وسنین رفته مردی زنی داشت ، کی متابعت وساوس شیطانی ، # ~~وموافقت هوا جس فسانی بموذی ، وقدم برظرق محهول شهوات ونهمات زذی ، # ~~وبا جوانان نوخط ، وامردان با حمال عشقها باختی ، واین مرد را طرطیی ~~بوذ # ~~سخن سرای وحاذق ، لغت شناس وناطق ، هرچه در خانه از خیر وشر ، ونفع # ~~وضر حادث شذی ، جمله إعلام داذی ، ووقایع وحوادث باز بموذی . شی # ~~دوستی ضیافتی ساخت ، وتکلف وبنوق ، کی لایق دوستان موافق ، واخوان # ~~صادق باشذ ، بحای آورد . مرد از عیال دستوری خواست ، وبوقت بیرون # ~~رفتن بیش قفص طوطی رفت ، وگفت : ای پاسبان بذار ، وای نگاهبان # ~~هشیار ! بایذ ms049 کی امشب در تیقظ وحراست زیادت کنی ، وسرمهآ سهر، تا وقت ~~سحر PageV01P086 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0099.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~در بصر کشی ، وبامعان نظر ، ودقت خاطر تأمل بمائی ، واز هرچه حادت # ~~شوذ ، غث وسمین ، ومعین ومهین ، وصلاح وفساد ، وخیر وشر بدانی، # ~~3 ودر حفظ آری ، وچندانک صبح سر از گریبان مشرق بر آرذ ، # ~~بخانه باز آیم ، وهمه اعتماد من بر قول تو خواهذ بوذ ، واعتداد من در # ~~حوادث بصدق گفتار تو ، کی از غرض منزه واز شوایب کدورت صافی است . # ~~طوطی بذان ابتهاج بموذ ، وگفت : ### | شعر (وافر) # ففعلک إن سئلت لنا مطی وقولک إن سألت لنا مطاغ # ~~4چندانک مرد قدم از در بیرون نهاذ ، کذبانوی خانه بمعشوق رقعه ببشت ، # ~~وبمدد مداد اشتیاق ، حکایت شکایت درد فراق شرح کرد ، وبدست معتمدی # ~~بدوست خوذ فرستاذ ، وگفت : ### | شعر (منسرح) # ففی فؤاد المحب نار هوی احر نار الجحیم ایردها ### | لت (هزج) # دارم بتو اشتیاق چندانک مپرس دردست بانفاق چندانک مپرس # دستی کی بدامن وصالت زذمی برسر زذم از فراق چندانک مپرس PageV01P087 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0100.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~چون معشوق بر مکامن حروف وقوف یافت ، کی امشب زحمتها زایل ، وسعادمها # ~~حاصل است ، باخوذ گفت : الدهر فرص والآ فغصص ، درحال بقدم # ~~اشتیاق ، روی بوثاق معشوق بهاذ ، وآن شب هر دو بشاذی وخرمی بربساط # ~~نشاط بوذند ، واز بدو رواح ، تا ظهور صباح ، در بجرع اقداح افراح # ~~بگذاشتند ، و طوطی همه شب از شبکات قفص بیرون می نگرست ، وآن # ~~احوال مطالعه می کرد ، وبر صحیفهآ ورق دل می نگاشت ، ومی گفت : ### | مصراع ( بسیط ) # العیر یضرط والمکواة فی النار ### | شعر ( بسیط) # یا راقد اللیل مسرورا بأوله إن الحوادث قد یطرقن اسحارا ### | لت (هزج) # ~~ای خفته نگوئی کی مرا بیذاریست وی شاذ نگوئی کی مرا غم خواریست # ~~چون نسیم سحر بوزیذ ، وزنگی شب سپیذه در چهره مالیذ ، مشعلهآ # ~~خورشیذ ، شعلهٔ‌ ناهیذ فرو نشاند ، وقندیل زرین آفتاب ، چراغ سیمین # ~~مهتاب فرو کشت ، عقد ترا انقطاعی پذیرفت ، وطلوع صبح ms050 صادق د # ~~ارتفاعی گرفت ، منادی صباح این ندا در داذ : ### | شعر (کامل) # لولا مزاحمة الصباح وان هدی کان الکری نا طنف قد آندی یدا PageV01P088 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0101.png) # داستان کذخذای با زن وطوطی # فالصبح ملک والنحوم رعیة بصرت بغرته فخروا سحدا ### | بنت ( هزج) # ~~چون سرد شذ از باذ سحر زیور اوبیذار شذم زخواب در بستر او # ~~عاشق ومعشوق از خواب مستی بذار وهشیار شذند ، ویکدیگررا وداع # ~~کردید ، وگفت : شب وصل چون برق گذران بوذ ، وچون کبریت احمر # ~~بی نشان ، تا نیز کی اتفاق دیذار بوذ؟ چون معشوق یای از خابه بیرون ~~نهاذ، # ~~کذخذای از در درآمذ ، وبر مستوره سلام کرد . زن بناز وکرشمه جواب # ~~داذ ، واز سر طنز گفت : ### | بدت ( سیع) # من بعذاب اندرم آری رواستمحلس عالی بشراب اندرست # دوش از رنج فرقت وجدائی ، ومحنت غیبت وتنهائی ، لحظهٔ‌ی نخفتهام ، واز # ~~خوف وهیبت ، ودهشت وحیرت ساعتی بباسوذه ؛ وعیاذا بالله اگر بی باکی # ~~مکابرەی آرذ ، ومفاجا مخاطرهآی افتذ ، دست تدارک از تلافی آن قاصر مانذ ~~، # ~~وپای وهم از ادراک آن عاجز آبیذ؛ با تا ساعتی خلوبی سازیم ، ودل از # ~~ربحهای گذشته بپردازیم ! مرد از عیال منتی وافر قبول کرد ، وباخوذ گفت ~~: # ~~الحمد لله کی عیال را با من موافقتی تمام ، ومساعدی ترکمالست ! چون ~~زمانی بهم # ~~بوذند ، وساعتی ساسوذند ، مرد باستفراغی بیرون آمذ ، واز طوطی سؤال کرد ~~: PageV01P089 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0102.png) # داستان کذخذای با زن وطوطی ### | مصراع (رجز) # فما تری فیما ذکرت ما تری # ~~طوطی گفت : ### | شعر (طویل) # ستدی لک الایأم ماکنت حاهلا ویأتیک بالاخبار من لم تزود # ~~دوش درین وثاق ، جمع وفد عشاق بوذه است ؛ بیرون رفتن تو بوذد # ~~ودر آمذن جوانی بالا سرو بوستان ، وبچهره ماه آسمان ، رشک سرو جویبار ، # ~~وخجلت لعبت قندهار ، مشک از زلف او می ریحت ، وآفتاب در دامن جمالش # ~~می آویخت ، عکس جمالش خانه روشن کرد ، چنانک شمع از وی خجل شذ ، و گل # ~~رخسارش طارم وصفه گلشن گردانیذ ، چنانک گل از شرم رویش در عرق # ~~غرق گشت ، حان می گفت ms051 : ### | ببت (هزج) # بنامیزذ بنامیزذ نگه کن تا توان بوذن # غلام آن چنان روئی کی گل رنگ آرذ از رنگش # ~~دل از خزینهٔ‌ سینه بدا می کرد : ### | شعر ( رمل) # ~~قصهآ بوسف مصریهمه درچاه کنیذ ترک خندان لب من آمذ هین راه کنیذ ~~PageV01P090 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0103.png) # ~~تا نیم شب شرابهای مروق می نوشیذند ، وچون گلاب با آب ، وچون شیر # ~~بامی برهم می آمیختند ، وچون آتش در شمع ، وچون بروانه در بور می # ~~آویختنذ : ### | شعر (طویل) # أتت زائرا ما خامر الطیب توبها وکالمسک من أردانها یتضوغ ### | ببت (هز ج # مارا بو بهر صفت کی داری دل کم نکند زدوست داری # ~~مرد چون این سخن بشنیذ ، سوداش غلبه گرد ، وصفراش بشوریذ؛ # ~~چوبی برگرفت ، ودست وپای زن درهم شکست ، وهر چند زن فریاذ بشتر # ~~کرد ، مرد چوب سختر می زذ ، ومی گفت : من أ کل القلایا صبر علی البلایا ~~. # ~~مرد از خانه بیرون رفت ، زن خاطر برگماشت ، ونفحص واستکشاف ازین # ~~حال نموذن گرفت . تا این نهانی که آشکارا کرده است ، واین مستور که # ~~مکشوف گردانذه ؟ گمان برخدمتگاری برد کی سمت اختصاص، و صفت اخلاص # ~~داشت ، وبزبان تعییر این شکایت تقریر کردن گرفت . خدمتگار بأیمان غلاظ # ~~وشداد سوگندان عرضه داشت ، واعذار بی شمار بمهید بموذ ، کی بکشف این ~~PageV01P091 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0104.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~سر راضی بوذه ام ، ومرا ایثار رضا ومحری فراغ تو بر جمله مهمات ومعضلات # ~~مقدم باشذ : ### | بدت (متقاربا # رضاک رضای آلذی أوثر وسرک سری فما اظهر ### | ببت (هزج) # ~~پنهان دارم راز تو ای دوست از آنک تنگست جهان درو نگنحذ عم تو # ~~فاما بامداذ چون کذخذای در آمذ بش قفص طوطی رفت با او سخنی گفت . # اما چندان کی گرد خاطر بر می آیم ، ومرکب وهم را در میدان ادراک جولان # ~~می دهم ، وغبار شبهت از چهرهآ آفتاب بقین دور می کنم ، گمان جز بر طوطی # ~~نمی افتذ ، وکشف این سر وهتک این ستر ، وپیذا کردن این پنهان ، وفاش ~~کردن # ~~این ms052 راز ، الآ از حانب طوطی بمی دانم ، کی کذخذای اورا در نفحص و بتم # ~~اخبار بو وصیتهای بلیغ می کرد ، ودر افشای سر وباز گفت حرکات وسکنات # ~~نو تلقیهای بوجه می کرد ، وهمه اعماد او در حفظ ونگاه داشت و، وتتبع # ~~اقوال وافعال تو ، بر حزم وشهامت ، وکاردانی وکفایت اوست ؛ بینی کی ~~بیشتر # ~~اوقات در مسارهآ طوطی می گذرانذ : بدبیری بایذ اندیشیذ ، مگر خلاصی دست # ~~دهد ، وگرته شهوات انسابی ، ولذات نفسانی را یکبارگی پشت پای بایذ زذ ، # ~~تاهر ساعت دستارچه از روی طبق بر داشته نشوذ . وازین بمط همه شب با زن # ~~سخن می گفت] PageV01P092 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0105.png) # 5 داسنانن کذخذای با زن وطوطی # ~~یمن اضافت کرده است ، ومرا در خطر ورنحها اوگنده ، وواجب است # ~~مکافات مساعی نامحمود ، ومحریضات نابرجایگاه در باب او تقدیم کردن . # ~~وچون مدی برین حادنه کذشت ، مرد بسبب مصلحت از سر این جریمه بر # ~~خاست ، ودل از آن تهمت وظنت برداشت ، وآن حادبه را نابوذه پنداشت ؛ # ~~تا وقتی دیگر دوستی میزبانی کرد ، واورا بضیافت استدعا نموذ . مرد بوقت # ~~رفتن بیش قفص رفت ، ووصاتی کی در آن باب لایق بوذ تقریر کرد ، # ~~وگفت : ای دوست مخلص ، وای رفیق مشفق! بایذ کی شرایط امانت ودیانت # ~~وحسن عهد بحای آری، واغفال واهمال اندزین باب حایز بداری ، وتا طلوع # ~~صبح صادق بیذار باشی ، وهرچه ممکن گردذ از بیقظ وبیذاری ، وتحفظ # ~~وهشیاری بحای آری ؛ وحرکات وسکنات ، وافعال واقوال مشاهده # ~~ومعاینه کنی ، کی والذی زین السماء بالکواکب وأحرق الشیاطین المردة # ~~بالشهب الثواقب اگر این کرت بر فعلی سمیج ، ومعاملتی خارج واقف شوم ، ~~PageV01P093 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0106.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~خوذ را از سین صحبت ، وعار الفت او خلاص دهم ، اگر آفتابست ، بوی # ~~التفات نکنم ، واگر آب حیاتست ، تحرع ننمایم : ### | بت (هز ج) # ~~گر آب شوی از تو نشویم رخ ودست ور خاک شوی آب کنم حای نشست # ~~واعماد من در عموم أشغال ، وخصوص أعمال ، برعمدهآ مناصحت وخلوص # ~~شفقت تست ، واگر نه آنستی ms053 کی تو مطالعهٔ‌ این اظلال ، ومحاری این احوال # ~~بنظر رأفت تکفل کردهآی ، ودر اکثر امور وظایف این جمع را تأمل # ~~بموذه ، والا من این جمعیت وزوجیت باطل کردهامی ، وحورا وعینای فردایس # ~~اعلی را از خطر تلبیس ایشان مطلقهٔ‌ ثلاث گردانیذه ، وگفته : ### | شعر (کامل) # دع ذ کرهن فما لهن وفاء رییح الصبا وعهودهن سواء ### | ببت (خفیف) # زن چو میغست ومرد چون ماهست ماه را تیرگی زمیغ بوذ # بذترین مرد اندرین عالم ه بهین زنان دریغ بوذ # طوطی التمسات اورا بلطفی جواب داذ ، وگفت : و امشب با فراغ خاطر ، # ~~بمرتع ظرافت ، ومربع اهل ضیافت رو ، واز ابتدای رواح تا انتهای صباح ، # ~~اقداح افراح ، بین الریاحین والراح نوش کن ، کی من بهیچ بوع از تبع ~~احوال ، PageV01P094 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0107.png) # ~~وتفحص آثار ابن جماعت غافل وعاطل بخواهم بوذ ؛ وامتثال اوامر ونواهی # ~~ارباب دولت ، واولیای نعمت ، از مواجب شریعت کرم است ، خصوصا در اعمالی # ~~کی تعلق بصیانت حرم، ودیانت کرم دارذ ، از لوازم خرذ ومروت ، وفرایض # ~~آزاذگی وفتوت باشذ ، وهر که در ارتسام این انواع طریق اهمال وامهال ~~سپرذ، # ~~اعماد از خلوص محبت وصفای مودت او بر حیزذ ، ومصاحبت وجالست او ر # ~~اخوان واحباب مطلع طابر شوم، ومقدم دناءت ولوم گردذ، ودردل براذران # ~~مشفق نا کنج ، ودر چشم یاران ناصح حقیر نمایذ . مرد چون این این جوابها # ~~بشنیذ، بروی آفرین پیوست ، وآثار فراست اورا در انوار کیاست ، وبحفظ ~~دقایق # ~~وفاداری، ورعایت حانب بزرگواری پسندیذه داشت، و گفت : هزار جان فدای # ~~دوستی باذ ، کی در احیای مراسم حریت این کلمات ومقدمات تقریر دانذ کرد ~~: ### | شعر (طویل) # سقی الله ارضا زینت عرصاتها أبناء فضل منشیوخ وشتان # ~~طوطی اعماد بر حصافت وشهامت خوذ کرده بوذ ، واین خبر از زبان صاحب # ~~شرع نشنیذه بوذ کی النساء حبائک الشیطان ، وبدانسته کی ### | ببت (خفیف) # دیو أز فعل زن رمیذه شوذ %~% چون بر آمیزذ او یکی تلبیس # در فریب وفسون ومکر وحیل %~% بند گیها بمایذشابلیس PageV01P095 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0108.png) # 5 داتان کذخذای با زن وطوطی ms054 # ~~مرد از خانه بیرون رفت ، وطوطی بترک خواب بگفت ، وسرمهآ سهر در # ~~بصر کشید ، واز شبکات قفص بیرون می نگرست . زن با خوذ اندیشیذ کی # ~~با این طوطی لطیف حیلتی بایذ ساخت ، کی باطلاع واستطلاع ما نیردازذ کی # ~~نظر او میان من ومعشوق حایلست ، وتحفظ وتیقظ او میان من ومعشوق مانع؛ # ~~وهرگاه سخن او از سمت استقامت مایل ومنحرف شوذ ، واز حادهآ استوا # ~~بیفتذ ، وتغیر وتفاوت بذان راه یابذ ، اعتماد از قول او برخیزذ ، وبعد ~~از آن # ~~هرچه او گویذ . آنرا خیالات جنون، وخرفات ظنون پندارید ؛ وهرچه تقریر # ~~کنذ وبگویذ، آنرا وسوسهآ خیال، وهندسهآ محال انگارذ . پس نفرموذ تا ~~آنحا کی # ~~طوطی بوذ ، چراغی در زیر طشتی نهاذند ، وحراقهٔ‌ چند از دیوارها در # ~~آویحت ، وبر بالای طارم دست آسی بحرکات مختلف می گردانیذ ، وباذبیزنی # ~~وپرویزنی بپاورد ، وآب بر باذبیزن می فشاند ، از (باذبیزن) وپرویزن ~~برمثال باذ # ~~وباران می آمذ ، وهر ساعت چراغدان از زیر طشت بیرون گرفتندی ، ودر # ~~محاذات سطوح اجرام حراقها بداشتی ، تا شعاع چراغ از صفحات حراقها # ~~منعکس می شذ بر مثال برق ودرخش، واز اصطکاک اجرام ثقیل دست آس ~~PageV01P096 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0109.png) # ~~در فضای خانه صورت رعد ظاهر می گشت . همه شب حاصل الامر آن بوذ کی: # ~~از انعکاس شعاع برق ، واز احتکاک دست آس رعد ، واز حرکت باذبیزن # ~~ویرویزن باذ وباران در پیوست . چون طوطی مشغلهآ رعد ، ومشعلهآ برق ، ~~وحرکت # ~~باذ وزحمت باران بدیذ ، گفت : امشب طوفان باذ ، عالم را از بنیاذ بر می ~~کنذ ، # ~~پا سیلاب باران جهانرا خراب می کنذ. متحیر ومتغیر بماند ، هر گاه چشم ~~باز # ~~کردی ، برق ورعد وباران وباذ دندی ، سر در میان پر کشیذی . روز دیگر # ~~چون نسیم سحر نوزیذ وگلزار صباح در افق مشرق بدمیذ ، کذخذای # ~~بخانه باز آمذ ، بش قفص طوطی رفت ، وگفت : هات ما فیه شفائی وآنف # ~~بالقهوة دائی ! بگوی تا حریفان دوشین با یاران پراندوشین همچنان باذهای # ~~نوشین خوردهاند ؟ واز آن معانی حرکتی کرده؟ طوطی گفت : دوش ms055 از زحمت # ~~باذ وابر ، ومشغلهآ ترق ورعد بصر را امکان نظر ، وبصیرت را سامان فکرت # ~~نوذ ، باخلاص وامحاض امعان نظر نپرداختم ؛ از آن لحظه کی تو قدم از ~~خانه # ~~بیرون تهاذی طوفان بوخ وصاعقهآ هود، وعذاب بمود در ایستاذ؛ درخش آتش # ~~درجهان میزذ، ورعد ولوله در آسمان ، وزلزله در زمین می افگند ؛ همه شب ~~در # ~~قفص از سرما می لرزیذم ، واز هیبت رعد می ترسیذم ، واین ایت می خواندم ~~: # ~~فسحان من یسبح الرعد محمده . (13/13) وبر خوذ می دمیذم ، ومی گفتم : ~~PageV01P097 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0110.png) # ه داستان کذخذای با زن وطوطی ### | شعر (طویل) # کأن نحوم اللیل خافت مغاره %~% فمدت علیه من عجاجته حخخا # ~~مرد گفت : ای طوطی ، مگر بو دیوانه شذهآی ، یا دماغت خلل کرده # ~~است ؟ برمن چون روز روشن شذ کی تو باذ پیموذهآی ، وکوز پوذه شکستهٔ‌ی ، # ~~واگر والعیاذ بالله از اکاذیب کلمتی چند ترکیب کردئی ، وترهاتی چند # ~~تربیب داذئی ، میان من وحلال کار بطلاق وفراق انحامیذی ، ومصالح معاش) # ~~وفراش من بتضریب وتخلیط بو متلاشی شذی ، وعیال من کی در زهد وعفت ، # ~~فاطمهآ زهرا ، وخدیحهٔ‌ کمراست ، بهذیانات وترهات تو آلوذهآ خبث خبث # ~~گشتی؛ وهرکه امثال این مقال بتزویر وافتعال تقریر بمایذ ، بفتوی شریعت ~~و # ~~اراقت خون او روا بوذ ، وبخکم مصلحت سیاست ، ورعایت جانب مروت ، # ~~افساد واهدام ذات او واجب گردذ ، تا بعد ازین هر ساعت مرا درد سری # ~~ندهی ، ودروغی ، کی طبع وسمع از قبح روایت او محروح گردذ ، بگوش2 # ~~من ترسانی : ### | ت (هزج) # باران دو صذ ساله فرو ننشانذ این گرد بلا کی بو انگیختهآی # ~~پس دست در قفص کرد ، واز سر غضب طوطی را بیرون کشیذ ، وسر وپای ~~PageV01P098 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0111.png) # هداستان کذخذای با زن وطوطی # ~~وپر وبال او از هم بگسست وجذا کرد ، وبیرون انداخت . اتفاق را # ~~دوستان او یکی بر در سرا بگذشت ، طوطی را بران گونه بدنید ، ترسیذ کی ~~این # ~~طوطی را بچه تهمت جنایت چنین تعدیب وتشدید فرموذی ؛ وخون او بچه ححت # ~~چون خون ذبایح ms056 حرم حلال داشتهٔ‌ی : کی این طوطی بغایت ملیح وفصیح # ~~وذ : خضرت اجنحةآ او بخویذ وبهار ، ومنقار او بلعل آب دار مانند بوذ . # ~~مرد ما جری رفته باز گفت . آن دوست او مردی صاحبفراست ، وخذاوند # ~~کیاست بوذ، وبا حذاقت برکمال دهائی تمام داشت . اورا بران اقتحام ~~ملامتها # ~~کرد ، وگفت : ندانستهٔ‌ی کی چون نوایب ایام وحوادث روز گار محتمع # ~~شوذ، ومشکلات ومعضلات مبهم بر آبند ، گوهر آنرا بر محک عقل # ~~بایذ زذ ، ودر معیار ومقیاس خرذ بسنجیذ ، ودر تعبیر اضغاث احلام ، # ~~وتدبیر احداث ایام مشاورت با زیرکان عالم ، وامینان ناصح بایذ ییوست ؟ # ~~ای سحان الله ! ندانی کی مرغان دروغ نگویند ، وتمویه وتزویر نسگالند ، ~~وآنچ # ~~گویند از دیذه وشنیذه گویند ؛ چرا بأول حال استفسار این اخبار ، ~~واستطلاع # ~~این اعمال نکردی ؟ وشرط تأتی واحتیاط بحای بیاوردی ؟ کی زنانرا در مکر # ~~وغدر تصنیفها ، ودر خداع وحلت تألیفهاست ، بذان درجه کی ابلیس باکمال ~~PageV01P099 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0112.png) # 5 داستان کذخذای با زن وطوطی # ~~مشعوذی وأستاذی ، در معمی مکر زنان سررشتهٔ‌ کیاست گم کنذ؛ واگر # ~~خواهی تا حقیقت این حال ترا مکشوف ومقرر شوذ ، کذبانورا ببهانهٔ‌ی از # ~~خانه بیرون فرست، وخدمتگاری را کی بطانهآ خانه ، وخاصهآ آشیانه ، ~~ومعتمد # ~~اسرار بوانذ بوذ ، زجر وتعریکی فرمای ، تا هرچه رفته است بگوید ، واین # ~~پرده از ببش بر داشته شوذ . بر قضتت استصواب او مرد بخانه در آمذ ، # ~~واین عزیمت بامضا رسانیذ ، وخدمتگاری کی انیس انس وعیبهآ اسرار زن # ~~بوذ ، هدید وتشدیدی عرضه داشت ؛ ماجرا هرچه رفته بوذ ، بر طریق # ~~تفصیل واحمال تقریر کرد ، واز مطلء تا بمقطع شرح داذ ، وجمال روی عروس # ~~بقین ، ازحجا ب شبهت وریبت ، هرچه نیکویر بیرون آمذ، ومعلوم شذ ، کی # ~~طوطی چون گرگ یوسف بی گناه بوذه است ، وچون ناقهآ صالح بی جرعی # ~~ظعمهآ شمشیر گشته ؛ وآنج در باب او تقدیم افتاذه است ، ونفاذ یافته ، ~~ظلم # ~~محض ، وحیف صرف بوذه است ، ودر تابی الحال جزای آن وبال بایذ دیذ ،2 # ~~وقفای آن بی خویشتنی سایذ خورد ، وآبچ کرده ms057 است ، از سر تعجیل بوذه # ~~است ، وسوسهآ شیطان مستول ، ونوهم نفس امارهٔ‌ مخیل . حیرت وحسرت # ~~بروی مستولی گشت ، وضجر وقلق ظاهر شذ؛ اشک ندامت از دیذه بر صفحهٔ‌ # ~~رخساره می ریحت ، واز سر تأسف وتلهف می گفت : PageV01P100 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0113.png) # کذتن دستور حکاتی دیگر ### | شعر (طویل) # تذکرت ایاما لنا ولیالا %~% مضت فحرت من ذکرهن دموع # فهل بعد تفریق الحبیب بواصل %~% وهل لنحوم قد افلن طلوع ### | مت (هزج) # ~~ای رفته زمن برا چه افسون آرذ کین فرقت تو زچشم من خون آرذ # ~~وظاهر شذ کی قدم در خطهٔ‌ خطا ، ودایرهآ حفا نهاذه است ، وروی بدبیر # ~~با بنهآ بقصیر دیذه ، پشیمای سوذ نداشت ، وندامت بافع وناجع بوذ ، واین ~~معنی # ~~پوسته با خوذ می گفت : ### | شعر (طویل) # فیا لیت ما بینی وبین أحبتی %~% من النعد ما بینی وبین المصائب # (2/4) این داستان از بهر آن گفتم ، تا پاذشاه بر سیاستی کی محض ظلم وجور # ~~است اقدام ننمایذ ،. کی فردا از تنفیذ فرمان پشیمان شوذ ، ولایم افعال ~~، وعاذل # ~~اعما ل خوذ گردذ ؛ چنانک آن مرد از کشین طوطی ؛ و آنگاه عمری از # ~~تعجیل آن سیاست در تلهف و تأستف افتذ ، کی بحقیقت داستان مکر زنان # ~~از اشراف فهم ، وادراک وهم زیادت است ، وعاقل برین مردمان در چوال # ~~محال ایشان روذ ، وبعشوه ولاوهٔ‌ ایشان مغرور گردذ . واگر شاه را از # ~~تقریر این مقالات سآمت وملالت نیاورده است تا از مقامات مکر زنان ، ~~ومقالات # ~~غدر ایشان حکایی گویم . شاه فرموذ : بگوی! PageV01P101 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0114.png) # 6 داستان مرد اشکری ومعشوقه وشاگرد # 6 داستان مرد لشکری ومعشوقه وشا گرد # وزیر گفت : زندگانی پاذشاه کامکار ، وصاحبقران روزگار ، در # ~~جهان گیری وشاهنشاهی هزار سال باذ! چنین آورده اند کی بروز گار # ~~سالف ، در حدود کالف ، مردی بوذ لشکری پیشه ، معشوقهٔ‌ی داشت موزون # ~~وکرشمه ناک ، لطیف صورت وچالاک ، در حسن چون گل نوبهار ، ودر # ~~لطف وظرف اعجوبهآ روز گار : ### | شعر ( بیط) # ~~خریدة لو رأتها الشمس ما طلعت ولو رآها قضیب البان لم بمس ms058 # ~~ملک سیرتی ، بری صوری ، متناسب خلقتی ، چون ماه ومشتری در قبای # ~~ششتری ، وچون حور وپری ، در صورت یشری ، در جمال چنانک شاعر # ~~گویذ : ### | شعر (کامل) # أوفی بکل الحسن بعض صفاته وفی یقثل الصب خلف عداتها # سحارة الألحاظ لم أر عننها الا رأیت الموت فی لحظاتها # ~~روزی مرد لشکری رقعهٔ‌ نوشت بوجه ارادت ، وگفت : PageV01P102 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0115.png) # 6 داستان مرد اشکری وممشوقه وشا گرد ### | شعر (البسیط) # علی الذین کووا قلبی بهجرهم سلام خالقنا ما اورق الشحر ### | بلت (متقارب) # ~~تودانی کی من جز تو کس را ندانم بویی یار پیذا ویار نهانم # ~~وبدست شاگرد بخانهآ معشوق فرستاذ ، وبزبان او پیغام داذ : ### | بت (هزج) # ~~سا ای راحت حانم کی تا حان بربو افشانم زمانی با تو بنشیم زدل این ~~جوش بنشالم # ~~ودر اثنای رقعه کلمات دل آویز ، وسخنان عشق آمیز درج کرد ، مشتمل # ~~بر ذکر اشتیاق ، ومهی از الم فراق ، وگفت : نوقع آنست کی نوجه # ~~دمسازی وبنده نوازی قدم رنحه کنی ، ووثتاق بنده را تشریف حضور # ~~اززانی داری ، کی فرصت وصال ، چون زمان خیال گذرنده است ، وزمان # ~~12 اتصال چون کبریت احمر نا پایدار، واگر در خارستان روز گار گلی # ~~شگفذ از نفایس اعلاق وذخایر مواهب سعادت باشذ : ### | شعر (هزج) # تعالوا نشرب الراح بکأسات واقداح PageV01P103 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0116.png) # 6 داستان مرد لشکری ومعشوقه وشاگرد ### | بت (هز ج) # ~~شب هست وشراب هست وچاکر تنهاست ر خیز وبیا بتا کی امشب شب ماست # ~~چون کوذ ک برسید ، ورقعه وپیام ودروذ وسلام برسانیذ ، زن در وی 5 # ~~نظر کرد ، جوانی دیذ سرو قد ، ماه خد ، گل عذار ، آفتاب رخسار ، آب # ~~جمال بر چهرهٔ‌ او جاری ، وزهره در بنا گوش او متواری ، گفت : ### | شعر (خفیف) # مرحا مرحبا تعال تعالا حبذا وجنهک المسارک فالا ### | ببت ( مضارع ) # ~~آب حمال جمله بحوی تو می روذ خورشیذ در جنیبت روی و می روذ9 # ~~صفای رویت ، با وفای طویت گفت : أکرمی متواه عسی ان بنفعنا (21/12) ، # ~~سوز سینه ، از شوق دیرینه آواز داذ کی ms059 أصبت فالزم ، ووجدت # ~~کاست . القصه بصذ هزار دل فتنهآ غنج ودلال ، وبسته زلف وخال او شذ ، # ~~با خوذ گفت : ### | ببت (سریع) # زلف ترا کار بذان جا رسیذ کز حم او غم بثرتا رسیذ # در ر تو صبر تعجیل باخت ر در بو عقل بسودا رسید PageV01P104 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0117.png) # 6 داستان مرد لشکری ومعشوقه وشا گرد # ~~ولشکری آشیانه تربیب می کرد ، وکاشانه می آراست کی هم اکنون # ~~معشوقه از در در آذ ، یا از حضور او خبر آیذ ، زاویه بنور جمالش روشن # ~~3 شوذ ، وحجره از بوی زلفش معطر وگلشن گردذ . خوذ شاگرد از استاذ # ~~مرزوق بر ، ومعشوق از عاشق بی وبوق بر آمذ : ### | شعر (کامل) # اهلا بسدی والرسول وحبذا وجه الرسول لحب وجه المرسل # ~~سش از آنک عامل وصل ، خراج اصل بدیوان گزاردی ، شاگرد # ~~حق حسابی ، ورسم عتابی در خواست ، زن گفت : ترا هم برین باب ترانهٔ‌ ، # ~~وهم ازین باب شاگردانهٔ‌ آرم . کوذک خدمت کرد ، وگفت : ### | شعر ( منسرح) # اکرام اهل الهوی من الکرم وأمة العشق أظرف الامم # ~~10 غایت محبت ، ونهایت مودت آنست کی هر سری کی در صحیفهآ ضمیر # ~~دوستان نقش پدیرذ ، هر یک بدیذهٔ‌ بصیرت بر خوانند ، والقلوب مرآه # ~~القلوب را معنی این بوذ ### | شعر (طویل) # اذا غست اشاخنا کان بننا رسائل صدق فی الضمیر براسل # وارواحنا فی کل شرق ومغرب تلافی باخلاص الوداد تواصل PageV01P105 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0118.png) # 6 داستان مرد لشکری ومعشوقه وشاگرد # ~~آن ستور و ذ ، کی رموز عشق ر وی مستور بوذ ، فاما آنحا کی صفوت # ~~طبیعت انسانی است شراب همرنگ أوانی است : ### | شعر (کامل) # رق الزجاج ورقت الحمر فتشابها فتشاکل الامر # فکأنها خمر ولا قدح وکأنها قدح ولا خمر # ~~عاشقانرا زبان مقال ، غماز حال است ، هرچه بوذ سترا سرر واضمارا باضمار # ~~باشذ : ### | شعر ( بسیط) # لسنک لتنک من قرب ومن بعد سرا سر واضمارا باضمار # ~~چون راح وروح درهم آمیختند ، وچون صباح وصبوح برهم آویختند، # ~~العشق او له زین وآخره سشین . مرد لشکری را چون شا گرد ms060 از معهد طرب # ~~ومرتع طلب دیر می آمذ خاطرش پریشانی گرفت ، شمشیری حمایل کرد 12 # ~~وروی ببخانهٔ‌ معشوق نهاذ ، وبا خوذ گفت : ### | مت ( هز ج) # ~~والله کی اگر شوی چوماه اندر میغ کس باز ندارذم زروی بو تیغ # ~~چون بدر خانه رسیذ ، حلقهٔ‌ در بحنبانیذ ، ومعشوقه را خبر داذ . # ~~شا گرد گفت : آه رب أمییة أدت الی منتة ، ای کذبانو ! قصد جان من وخوذ ~~PageV01P106 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0119.png) # 6 داستان مرد لشکری ومعشوقه وشا گرد # ~~کردی ، وقضای بذ بر من وخوذ آوردی ! تدبیر کار من چیست ؟ ودست گیر # ~~من درین محنت کیست ؟ زن گفت : مترس ودل از خوذ مبر، درین # ~~غرفه رو ، ودر تاریکی بنشین ! وخوذ باستقبال عاشق رفت ، ودر بگشاذ . # ~~مرد لشکری در آمذ ، وگفت : چندین تأخیر وتوقف چرا بموذی ؟ ومرا # ~~چندین انتظار بچه سبب فرموذی ؟ بامداذ بگاه قاصد در راه کرده ام ، # ~~وزقعه بذو داذه ، وچشم امیذ گشاذه ! معشوقه گفت : ای سرمایهٔ‌ زنذگانی ~~، # ~~وای پیرایهآ شاذمان : حدیث قاصد ورقعه هر چند دروغست لکن خوش # ~~خبرست؛ اگر قاصد تو رسیذه بوذی ، بندگیها موذ می ، ومن خوذ در # ~~تهیأ آن بوذم کی بی تکلف طلب وتحشم بغام بخدمت شتابم ، وسعادت # ~~اجتماع در یابم ، تو خوذ کرم برزیدی ، وبر عادت حمیده رفتی : ### | ببت (هز ج) # برعادت خوذ بزرگواری کردی مارا بوصال خویش یاری کردی # ~~در آی کی زاویه هر حند صفت تنگی آرذ ، از روی جنستت واتحاد # ~~یک رنگی دارذ ، وبر فور بطارمی بر آمذند ، وبجامهٔ‌ خواب فرو رفت . # ~~وهنوز کار ، از بوسه وکنار ، به بند ازار برسیذه بوذ ، وزمستان هجر ~~بنوبهار # ~~وصل بسنجامیذه ، کی کذخذای خانه در رسیذ ، وحلقهٔ‌ در بحنیانیذ . مرد ~~PageV01P107 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0120.png) # 6 داستان مرد نشکری ومعشوقه وشا گرد # ~~لشکری گفت : هم اکنون شوی تو در آیذ ، وبا من عربده در گیرذ ، واز # ~~میان ما بانگ ومشغله برخیزذ ، ودر دامن وگریبان من آویزذ ، واگر این ~~کلمه # ~~بسمع والی رسذ ، با من خطاب وعتاب ، وتشدید وتعنیف فرمایذ ، مگر مرا # ~~درین غرفه ms061 پهان کنی ! زن چون کوذک بر غرفه پنهان کرده بوذ متحیر # ~~شذ ، گفت : مترس وشمشیر از بیام برکش، وبا خشم وتهور در # ~~بگشای ، وبیرون رو ، ومرا وشوی مرا سدید می کن ، وبهیچ کسی التفات د # ~~منمای ، وروی براه آر! مرد لشکری همچنان کرد واز در خانه شمشیر # ~~کشیذه ، وبغل گشاذه بیرون رفت ، وبا واز بلند می گفت : هم اکنون # ~~بدبیر این کار کرده شوذ ، وجزای کردار هریک بر سبیل وجوب رسانیذه « # ~~آیذ ، کی مرا در بیش تخت سلطان بحاجب ودربان حاجت ناشذ ! وازین # ~~گونه ترهات هایل ، وکلمات موهم می گفت ، ومی رفت . مرد چون تحیر # ~~وهو ر او بدید ، وسخنهای نهدید آمیز او بشنیذ ، با خوذ گفت : مگر این ~~مرد2 # ~~خانه غلط کرده است، وبرکذام مسامان مکابرهٔ‌ شبیخون آورده است ، ونعوذ # ~~بالله من شر هذا الشیطان المرید ، الجبار العنید ! ومتحیروار بخانه در ~~آمذ ، # ~~وبا زن گفت : این چه قیل وقال ، واین چه احوال است : این مرد کیست # ~~واین بانگ ومشغله از بهر چیست ؟ زن بیش باز دوید ، وگفت : ای مرد! PageV01P108 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0121.png) # 6 داسنان مرد شکری ومعشوقه وشاگرد # ~~خذای را سحدهٔ‌ شکر وحمد آر وبدر کن کی صدقه وصلت بدرویشان # ~~ومستحقان دهی ، کی خذای تعالی چنین بلا از ما تگردانذ ! مرد گفت : # ~~بگوی سبب چیست ؟ کی این بشارت عظیم است واین اشارت وخیم ! زن گفت : # ~~درین لحظه غافل وبی خبر نشسته بوذم ، کوذکی بر شکل هزیمتیان از در # ~~خانه در آمذ ، مضطر ومدهوش ، برقان هیبت رویش زرد کرده ، وبرسام # ~~سیاست عقل وخرذ از وی برده ، سوگندان غلاظ وشداد بر من داذ ، کی # ~~مرا درین خانه پهان کن وجان مرا بصدقهٔ‌ جان خویش بخر! کی ظالمی # ~~متهور ، وقتالی متحیر ، بر عقب واثر من می آیذ ، وقصد حان من دارذ ! # ~~واز خوف وهیبت ، وحیرت ودهشت ، ب غرفه دوید ، ورختها بر خوذ # ~~بوشیذ . درین بوذم کی آن ظالم بی باک چون زبانه از در در آمذ ، # ~~شمشیر در دست ، چون پلنگ وشیر می ms062 غریذ، وچون نهنگ واژدها می دمیذ . # ~~1 گمان بردم کی ضحاک بی باک قصد حمشیذ کرده است ، یا بهرام روی بکین # ~~ناهیذ نهاذه . بانگ بر من زذ ، وگفت : این کوذک کحا رفت واورا چه کردی ~~؟ # ~~من انکار کردم ، وبران اصرار آوردم ، کی من این چنین کس بددم ، ونام # ~~وکنیت او نشنیذم . لختی الحاح ولجاج کرد ، ووعید وتهدند در میان # ~~آورد ؛ چون مغید سوذ دشنامی چند بداذ ، وروی بدر بیرون نهاذ؛ ومن ~~PageV01P109 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0122.png) ### | انتهای سخن دستور اون # ~~از وی می برسیذم وصم بکم عمی (17/2) بر وی می دمیذم ، نا حق # ~~تعالی این بلا بگردانیذ ، واورا کور وکر کرد ، والعیاذ بالله اگر بران ~~حرد # ~~وغضب ، برین کوذک قادر ومستولی گشتی ، جان این چاره در معرض تلف # ~~وتفرقه افتاذی . مرد گفت : اکنون کوذک کحاست : گفت : برین غرفه ، # ~~و آواز داذ . کوذک فرو آمذ ؛ مرد مشاهدهٔ‌ی دید بغایت لطیف ، وکوذ کی # ~~امرد بس ظریف ، تلطفها نموذ . واستمالتها کرد ، وگفت : توقف کن .ک # ~~تا از بهر تو تکلفها کنم ، وکرامهها واجب دارم ، وتو مرا ممحل پسری، # ~~واین زن مر برا بمیزلت ماذرست ، بایذ کی پیوسته می آئی ، ومرادات # ~~می بمائی ! وبچنین ولطف کوذ ک را دستوری داذ ، وزن را بران مساعی کی ~~نموذه # ~~بوذ ، وچنین چیزی اکتساب کرده ، واز بهر زاد آخرت ذخیربی نهیس # ~~وزادی هنی وسنی مدخر گودانیذه ، محمدت گفت : ### | شعر (کامل) # ان العفیف اذا آستعان بخاین کان العفیف شریکه فی المأ ثم # (3/4) این داستان از بهر آن گفم ، واین فصل جزل ، کی در # ~~صورت هزل بوذ ، بر سمع شهریار ازان گذرانیذم ، تا زور وافترا ، وزرق 15 ~~PageV01P110 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0123.png) # آمذن کنیزک روز دوم بحضرت شاه # ~~وافتعال زنان ، بر رأی اعلی روشن گردذ ، وبأقاویل وتخییل ، واباطیل ~~وتسویل # ~~ایشان التفات نفرمایذ، از بهر آنک زنان اگرچه ناقصات عقل اند ، برکمال # ~~عقول رحال خندند ، وعقلا را بحبایل گفتار ، چون کفتار، در چوال # ~~محال خوذ کنند . واگر پاذشاه را از برای تصفیهٔ‌ اذهان ، از اعیان ms063 ~~مثالی # ~~بایذ ، قصهآ آدم وحوا ، ویوسف وزلیخا ، قانون اعتبار ، ومقیاس # ~~اختبارست ؛ واگر هیچ کس را در معامله ایشان مرابحهٔ‌ی بوانستی بوذ ، ~~آدم را # ~~بوذی کی بنیت وخلقت او در مقاصیر دار النعیم ، وصورت وصفت او فهرست # ~~احسن التقویم بوذه است ؛ وچون شاه را این مقدمات لایح معلوم شذ ، # ~~دانذ کی بهیچ وقت در سرای کون وفساد ، از جلت وطبیعت ایشان رشاد # ~~وسداد التماس نتوان کردن ، وتضریب وتخلیط زنی شاه زاذه را کی قطب # ~~سپهر معالی ، ومرکز دوایر اعالی است ، بصرصر فنا واعدام نتوان داذ # شاه چون این داستان سماع کرد ، واین کلمات اسماع فرموذ ، مثال داذ # ~~تا شاه زاذه را بحبس بردید # امذن کنیزک روز دوم بحضرت شاه # (175) روز دوم کی مساح عالم بالا ، مساحت دوران گردون بنقطهآ افق # ~~مشرق رسیذ، وشرادق مزعفر ، در چهرهآ هفت طارم اخضر کشیذ ، وبساط # ~~ملون بر بسیط این کرهٔ‌ اغبر گسترد ، بسمع کنیزک رسیذ کی شاه سیاست ~~PageV01P111 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0124.png) # آمذن کنیزک روز دوم محضرت شاه # ~~پسر در تأخیر افگند ، بسبب آنک یکی از جملهٔ‌ وزرا ، بلطایف مواعظ ، # ~~ودقایق نصایح ، اورا از امضای این رای ، در بردد واشتماه افگنده است ، # ~~وحالت سخط اورا برضا وارتضا بدل گردانیذه ، واز تقدیم سیاست زجر # ~~ومنع کرده ، ودر اصناف مکر زنان ، واوصاف غدر ایشان ، حکایات نادر # ~~وغریب آورده ؛ وتقریر کرده ، کی بذم ومدح ، وحد وهزل ایشان التفات # ~~نشایذ نموذ ، ونکوهش وستایش . وابا وارادت ایشانرا لایق محو واثات نایذ ~~6 # ~~بنداشت ، و شاوروهن وخالفوهن دستور اعتبار وموذار اختبار بایذ ساخت ، # ~~چی هرکرا بتنصیص این تحصیص داذه باشذ ، کی الر حال قوامون علی النساء # ~~بکلمات ناقص ایشان ، کی از مکمن اتنهن ناقصات العقل والدین ظهور آ ر # ~~بذیرفته بوذ ، نظر نکنند # پس متنکر وار ، ومتحیر کردار بیش تخت شاه رفت ، وبعد از تقریر # ~~تحست ، واقامت وظایف خدمت ، گفت : عدل شاه مستعان ملهوفان ، مستغاث 2 # ~~مظلومان ، ومستمسک مهجوران است ، وهر مالغتی کی رأی ملک آرای # ~~شاه ، در تمهید قواعد انصاف ، وتشیید مبانی ms064 انتصاف فرمایذ ، طلیعهٔ‌ # ~~دوام دولت ، ومقدمهآ بقای سلطنت بوذ؛ واین ظلم مفرط شنیع کی برین بنده # ~~رفت ، اگر بر یکی از آحاد خدمتگاران سرای حرم رفتی ، از عدل شاه # ~~لازم آمذی کی بر قضیت استکبار وحمتت ، ومقتضای استنکاف وأنفت ، ولوازم ~~PageV01P112 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0125.png) # آمذن کنیزک روز دوم بحضرت شاه # ~~قضایای معدلت ، وشرایط شریعت ومروت ، انصاف او بداذی ، وقبح این # ~~سین ، وفضیحت این عار ، از جیب عفاف ، وذیل صلاح او محو کردی؛ # ~~فکیف در حق بندهآی کی بعقد شرعی ، وعهد دی ، خیر وشر ، ونفع # ~~وضر او حواله بنظر عاطفت واثار ورحمت پاذشاه بوذ : ### | شعر (خفیف) # واذا کان فی الانابیب خلف وقع الطیش فی صدور الصعاد ### | ببت ( رمل) # پاذزهر از شرر زهر افزون شوذ چون زاندازهٔ‌ خوذ بیرون شوذ # ~~وبنده شنیذه است کی یکی از آحاد اعداد وزرا ، در باب بنده تضریب # ~~وتخلیط تموذه است ، واقوال بنده را در معرض کذب وفضیحت جلوه کرده ، # ~~وکلمات ومقدمات اورا در لاس سماجت وتقبیح عرض داذه ، وبتغییر احوال # ~~وتعییر اقوال او سعی موذه، ومی برسم کی بسیب مقالات وزرا ، # ~~ومحالات شاهزاذه ، همان مقامات بش آیذ کی آن گازر را از پسر # ~~نا خلف ، وفرزند عاق ببش آمذ . شاه برسیذ کی چگونه بوذ آن داستان ؟ # ~~باز گوی ! PageV01P113 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0126.png) # 7 داستان گازر وپسر وخر وگرداب # گفت : چنین آورده اند ارباب عقول ، وافاضل جمهور، کی در شهر # ~~فسطور ، گازری بوذ، پسری داشت احمق وحاهل، بی مییز وغافل ،5 # ~~مذموم سیربی ، مجهول صوربی ، دیوانهساری، بریشان کاری ، از حلیهٔ‌ # ~~خرذ عاطل ، ودر قبول مصالح مماطل . واین کازر همیشه در دست # ~~ضرر ، وپای خطر او منکوب ومالیذه بوذی ؛ هر چند بذر اورا بند 6 # ~~داذی وتنبیه کردی ، البته طبیعت معکوس ، وبنیت منکوس او بمواعظ # ~~تغییر ، وزواجر تعریک استقامتیی می پذیرفت ، واصلاحی قبول بمی کرد . # ~~ز کام ادبار دماغ اورا چنان معلول کرده بوذ ، کی رواح نصایح ممشام # ~~او تمی رسیذ ، وحرص وشره ، وجنون وسفه، بر وی چنان مستولی شذه بوذ ، # ~~کی ms065 بهیچ تکلف وتلطف ، بداوی وتشفی می یدیرفت ؛ واز عادت بهیمی # ~~وطبیعت سبعی امتناع بمی موذ ، چون آهن ژنگ خورده ، وسرب سوخته ، 2 # ~~کی بهیچ حیلت صلاحیت کاری بذیرذ ، وبهیچ نزین وتأنق رونق چشم # ~~خریذاری نگیرذ ، همیشه دل بذر از صدمات خار خلاف او خسته ومحروح # ~~بوذی ، وخاطرش از خطر جهالت وضلالت او خایف ورنجور ، کی کذام # ~~روز از جنون نا موزون او آفتی زایذ ، واز قبایح اقوال ، وفضایح افعال ~~او PageV01P114 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0127.png) # 7 داستان گازر وپسر وخر وگرداب # ~~بلائی بر وی آیذ . واین گازر برلب جوی بزرگ حامه شستی ، ودرین جوی # ~~گردابهای عمیق وآب گیرهای ژرف وذ ، وپیوسته درو سیلابهای قوی # ~~رفتی . هرگاه گازر بکار مشغول شذی ، پسر دبوانه ببهانهٔ‌ ماهی خویشتن # ~~چون مار در آب افگندی ، وچون غوک شناو می کردی ؛ هرچند گازر # ~~فریاذ بشتر کردی ، او بمیانه بزدیکیر رفتی ، بذر خایف ومستشعر ، کی # ~~ناذ کی در گردابی افتذ ، یا نهنگی آهنگ او کنذ ؛ سخن او نشنیذی ، # ~~ونصیحت او، کی محض شفقت بوذ ، در سمع قبول جای نداذی : ### | شعر ( کامل) # خیر الطیور علی القصور وشرها أوی الخراب ویسکن الناؤسا ### | شعر (هزج) # مدبر نکنذ کار بگفت عاقل هرگز نشوذ بحیله مدیر مقبل # ~~تا روزی گارز بکار مشغول بوذ، پسر بر خر نشست ، ودر جوی رفت ، # ~~وبگردابی عمیق در آورد . نا گاه تلاطم امواج ، ویراکم افواج سیلاب در # ~~رسیذ ، وهر دو در غرقاب افتاذند ، وگرداب ایشانرا گاه چون صدف در # ~~قعر آب می برد ، وگاه چون خاشاک بر سرمی آورد . گازر چون پسر ~~PageV01P115 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0128.png) # تحریک کنیرک شاه را بر سیاست فرزند # ~~وخر در شرف هلاک دید ، از آنحا کی الف طبیعی، وعشق صنیعی، # ~~وشفقت اصلی ، ورأفت جبلی یوذ ، خواست کی در شوذ ، وپسر وخر را از # ~~سطوات بلات ، وغرقاب سیلاب بیرون آرذ ، واز مهالک امواج ، ومسالک # ~~افواج خلاص دهذ؛ خویشتن را در آب انداخت ، وچنگ در پسر زذ وپسر # ~~نیز از یم حان ، وخوف هلاک ، چنگ در بدر زذ ، کی ms066 الغریق بتعلق بکل # ~~شیو ، تا خوذرا از غرقاب گرداب بساحل سلامت ونجات افگنذ ، پذر را در ، # ~~خلاص دهذ، مکن نگشت ، وآخر الامر بدر وپسر حان شیرین چون شکر در آب # ~~ساذ داذند ، وعمر عزیز ، ونفس نفیس را وداع کردند : ### | شعر (وافر ) # ومن یک جار صل أفعوانفلیس بعادم سما نقیعا ### | ببت ( متقارب) # چو دشمن کی دانا بوذ به زدوست ابا دشمن ودوست دانش نیکوست # (2/5) ومن بنده از فرط اخلاص ، ووفور وفا واختصاص ، می ترسم # ~~کی شاه را ازین فرزند همان بیش آیذ کی گازر را آمذ؛ وآدمی را هیچیز # ~~از اجزا واعضا ، وجوانح وجوارح عزیزیر ست ، وبا این همه چون در # ~~جزوی بیماری مفسد ومهلک عارض می شوذ، علاج او بحرق وقطع واجب می ~~PageV01P116 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0129.png) # آمذن وزیر دوم بحضرت شاه # ~~دارند ، واز کمی ونقصان او متأسف ورنحور بمی گردند ، وفقدان او دافع # ~~ومانع بمی آیذ ، وازینجا گفته اند : ### | مصراع ( هز ج) # دستی کی برا نخواهذ آن دست بتر # ~~وخذای تعالی می فرمایذ : عسی أن تکرهوا شیا وهو خیر لکم وعسی # ~~أن تحبوا شیا وهو شر لکم (216/2) . شاه چون این کلمات ومقدمات بشنیذ # ~~مثال داذ تا پسر را سیاست کنند # چون خبر سیاست بسمع وزیر دوم رسیذ ، سیاف را فرموذ کی # ~~4 کشتن در تأخیر دار ، تا من شاه را ببینم وفواید ترک تعجیل با او ~~بگویم # امذن وزیر دوم بحضرت شاه # (1/6) وزیر ثانی ، کی در علم وحکمت وهنر وکفایت ثانی نداشت ، # ~~باقتضای رأی مشکل گشای حضرت آمذ ، وبعد از تقدیم مراسم # ~~خدمت ، وشرایط حمد وتنا وتحیت ، گفت : بحمد الله تعالی کواکب عدل # ~~یاذشاه از افق آسمان تدبیر ثاقب وطالع است ، وکافهآ خلایق اوامر # ~~ونواهی پاذشاهی را خاضع وطایع ، واقاصی وادانی در ظل عواطف این دولت ، # ~~از سموم ستم ، وحرور حوادث ، وانیاب نوایب روز گار مرفه ومنعم ~~PageV01P117 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0130.png) # ~~اند ، وسموم افاعی ظلم را بتریاق دواعی انصاف بدارک می کنند ، وتأثیر # ~~تیر حدثان ، کی از شست قصد زمان ms067 گشاذ می یابذ ، بحنهآ جلال او نا مؤثر # ~~می مانذ؛ اطراف ولایت آمن است ، واصناف رعیت ساکن ، وصنوف 5 # ~~محن ، وفنون فین آرامیذه ، رعایا در مهد رفاهیت ، وضعفا در سایهٔ‌ ~~عنایت # ~~وعاطفت قرار گرفته اند ، وملوک آفاق ، تختهآ مکارم اخلاق ، در جناب # ~~منیع ، وفنای رفیع او می خوانند ، واقتباس می کنند : ### | بدت (خفیف) # خوانده عدل تو در همه آفاقتخهای مکارم الاخلاق # وبحقیقت وجود ذات بزرگوار او اثر جود ورحمت واجب الوجودست، # ~~با سیاست او سراب از غرور منقطع است ، وبانتظام ایام عدل او شراب از # ~~خرابی عقول منحسم : ### | شعر ( وافر) # بشامل عدله فی الارض ترعی مع الاسد السوائم فی المسام # ~~وبر رأی انور ازهر ، کی مشتری بور از وی اقتباس می کنذ ، وآفتاب # ~~روشنی از وی التماس می ممایذ ، وکلیذ مصالح سلطنت ، وبرید مناهج ملک # ~~ودولت است ، به بدیههٔ‌ نظر مقرر باشذ ، کی مشاهدهآ جمال فرزند مصباح # ~~هر صبوح ، ومفتاح هر فتوح است . وگلزار مسرت آب از چشمهآ حسن ~~PageV01P118 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0131.png) # ~~او می خورذ ، وروضهٔ‌ نزهت طراوت از منبع جمال ، ومرتع کمال او # ~~می برذ ؛ خصوصا کی باشیر رشد در ناصیهٔ‌ او مبین ، ومخایل نحابت بر # ~~جبین او لایح ومعین است . در دریای شاهی ، وبلبل گلین شهنشاهی ، از # ~~عقایل سعادات ، وذخایر موهبات آفریذ گار ، بتضرع وابتهال ، از حضرت # ~~ذو الجلال خواسته ، ورب هب لی من لدنک ولتا (5/19) گفته ، واجابت # ~~یافته ، تحریک نمام ، وغمز ساعی فتان، در هلاک او تعجیل نشایذ # ~~فرموذ؛ کی بعد از امضای عزیمت، حسرت وبدامت، بر فوات ذات او # ~~نافع وناجع نیایذ . درختی هر کذام بیخ آوربر وراسخ بر بساعتی قلع نوان # ~~کرد، اما سالها بایذ کی باعتدال مزاج هوا ، وتربیت آب وخاک مثمر # ~~ومؤثر گردذ ، چنانک در سایهٔ‌ او بتوان آسوذ ، واز تمرهآ او منفعت نوان # ~~گرفت. واگر شاه درین معنی تعحیل نمایذ ، مانند آن کبگ بوذ کی جفت # ~~موافق ، وعیال مشفق خوذ را بی جرمی هلاک کرد ، وچون از حقیقت # ~~حال استکشاف رفت، وبراءت ms068 ساحت او بدر آمذ ، بران ارتجال واستعحال # ~~هر چند پشیمانی خورد ، مربح ومنجح نبوذ ، ویار کشته زنده نشذ ، # ~~وجفت رفته باز نیامذ . شاه برسید کی چگوته بوذ آن داستان ؟ باز گوی ! # 8داستان کبگ تر وحال او با ماذه # (مر دستور گفت : آورده اند کی دو کگ از میان ابنای جنس PageV01P119 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0132.png) # 8 داستان کبک نر وحال او با ماذه # ~~بسبب تفاوت وناهمواری صحبت ، وتغیر وناسازکاری ألفت مصارمت # ~~کردند از وطن بوطنی دیگر ، واز آن موضع بموضعی دیگر رفتند ، ویاران # ~~ودوستان نو گزیدد؛ ومقام در کوهی ساختند ، کی حضیض او بنزهت5 # ~~ورفعت ، برگلزار اختران ، وسبزهزار آسمان راجح آمذی ، وآشیانهٔ‌ی # ~~گرفتند ، بر شق راسخ ، وشعی راسی ، کی هوای او معتدل وخوش ، # ~~ومرغزار او نزه ودل کش بوذ . انواع اشحار بر اطراف واکناف او رسته ، ) # ~~واجناس وحوش وطیور در حضیض ویفاع او قرار گرفته ، آبهای صافی از # ~~چشمهای او روان ، ونسیم صا وشمال در صحرای او یزان ، فضای هوای او # ~~از عفونت خالی ، ومهابط ومصاعد آن از خوف صادان بی رحم منزه، و # ~~در فصل ربیع کلالهآ لاله از قلال حال ویفاع تلال او چون قندیل # ~~عقیقین ، از صوامع رهاببین تابان : ### | نلت (هز ج) # ~~در افشان لاله در وی چون چراغی ولیک از دوذ او بر جانش داغی ### | ات (هز ج) # شقایق تر یکی پا ایستاذه چو ر شاخ زمرذ حام باذه ### | شعر (طویل) # شقائق بحملن الندای فکانها دموغ التصابی فی خدود الخرائد PageV01P120 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0133.png) # 8 داستان کبگ نر وحال او با ماده # ~~آبهای منابع ومشارع چون آب چشم عاشقان ، گفتی صرح ممرد است ، # ~~با جوشن مزرد ، کا نه صرح ممرد من قواریر (27/؛4) : ### | شعر ( کامل) # وغیونه کعیون أصحانب الهوی بصفاء دمع من وفاء قلوب # واین دو کگ با یکدیگر عیشی مهنا ووصالی مهیا داشتند؛ چشم شوخ ایام # ~~ازیشان غافل، وطبع بی وفای روزگار ازیشان بی خبر، در فضای کوهسار # ~~برواز می کردید، ودر عرصهٔ‌ مراد اهیزاز می بموذند ، حسن وجمال ماذه ms069 هر ~~روز # ~~بی اندازمر ، وعشق ومهر بر هر زمان تازهتر : ### | بت (هزج) # دلی را با دلی چون در هم افتذ همی آوازهٔ‌ی در عالم افتذ # خوشا وقتا کی باشذ آن دو دل را ولیکن این چنین دل خوذ کم افتذ # ~~در ریاض وغیاض آن کوه چرا می کردید، واز انهار وحیاض او # ~~شرابهای صافی تجرع می موذند، روز مضجع ومسکن بر گل مرغزار ، وشب # ~~مسیت ومقیل بر سنل کوهسار؛ وحوش آن موضع حریف والیف ایشان شذه، # ~~وطیور آن هوا وفضا جلیس وانیس ایشان گشته ، اسبابی مهیا وعیشی مهنا : ~~PageV01P121 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0134.png) ### | بت (مضارع) # ~~در حام وصل باذهآ اسباب خرمی اوقات عیش ولذت ایام بی غمی # ~~هم از نسیم دولت واقبال خوش دلی هم با وصال دلیر خوش روی هم دمی # ~~انواع نزهت وطرب وعیش بر فزون اسباب فترت وغم آتیام در کمی # ~~اتفاق را سالی امساک بارانها بدید آمذ ، وبرق ونم از هوای خشک # ~~باز ایستاذ ، نابیع را ببوست ظاهر شذ ، ومرابیع را خشکی غالب آمذ : ### | ببت (هز ج) # ~~تا رقت چنانک فتنه را خواب از چشم این بحر هزار چشمه را آب از چشم # ~~بر عالم قحط وجدب استیلا آورد ، وبر جهان نحوس وبوس مستولی شذ ، # ~~حبوب ولبوب نضج ونما نیافت ، وانواع ارتفاعات در مراتع ومزارع بحس # ~~ونقصان بذیرفت . کبگ بر با ماذه گفت : شرط عاقل وفرزانه آن بوذ کی # ~~مایحتاج اوقات زمستان ، در ایام تابستان مهیا کنذ ، ودر هنگام رفاهت 12 # ~~وراحت ساعات حال ، از شدت اوقات مستقبل اندیشه دارذ ، وتدبیر # ~~ادخار کنذ : ### | شعر (کامل) # وآنظر لنفسک والسلامة نهزة وزمانها ضافی الحناح یطیر PageV01P122 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0135.png) ### | لت (خفیف) # کارهارا بوقت بایذ حست کار بی وقت سست باشذ سست # ~~واین کلمه را معتبر شناسذ کی خذ من یومک لغدک ! تا چون مزاج # ~~روز گار واحوال او تغیر وتبدل یذیرذ ، وشب آبستن مولود حال # ~~بر خلاف مراد از ارحام ادوار در حجر قابله سرانحام نهذ، دل # ~~وخاطر در مخالب عقاب حیرت ، ومهابط ms070 ومضایق حسرت وضجرت ، # ~~متحیر ومدهوش نمانذ . تدبیر آن نوذ کی سفری کنم وبضاعتی با خوذ همراه # ~~گردانم ، ومی گویند در فلان بلاد نرخ طعام کسادی دارذ ، بروم وذخیرهآ # ~~زمستان با خوذ بیارم ، سش ازانک تخمها در ححاب خاک متواری، ، ودر # ~~نقاب انبار مستور گودذ . پس بدین عزیمت روی بذان سمت آورد ، وچون # ~~مطلب ومقصد دوردست بوذ ، مدتی مهلت در میان آمذ ، تا آن زمان کی # ~~زمستان بر جهان تاختن آورد ، ولشکر سرما بر خیل اشحار واثمار شبیخون # ~~کرد ، قلال کوهسار ، واطراف مرغزار ، از برگ وبار ، عاری وعاطل شذ ، # ~~وجز عمامه بر فرق صنوبر ، وقبا در قد سرو بماند ، حلهآ خضرا از اکناف # ~~اشجار فرو ریخت ، وخردهآ کافور منخل سحاب بر اموات عالم فرو بیخت : ~~PageV01P123 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0136.png) # 8 داستان کبگ نر وحال او با ماذه ### | بت (هز ج) # مانند ماذران مرده فرزند %~% در دیذهآ عالم ایر کافور افگند # ~~نغمت والحان بلبل شکسته شذ ، واوتار وموسیقار صلصل گسسته # ~~گشت ، کگ نر از سفر باز رسیذ ، ماذه را از هیت وصورت خوذ متغیتر # ~~دیذ : شکم بر آمذه ، وچشمها فرو شذه ، آثار حمل ، وامارت حبل بر # ~~صورت وسیمای او بذیذ گشته . در وی بذین سبپ بذ گمان شذ ، وگفت : ک # ~~من بعفت وعصمت بو اعمادی تمام داشتم ، وبحسن عهد وموافقت تو اعتضادی # ~~برکمال ، ومواجب مصاحبت، ولوازم موافقت آن بوذی کی در غیبت من پای # ~~در ذیل عفاف وصلاح آوردتی ، ورعایت حانب مرافقت ومواصلت قدیم، و # ~~کی در میان ما مؤ کدست ، مرعی ومشکور داشتئی . و خوذ در ایام غیبت من # ~~همه سورت هزل ولهو خواندهٔ‌ی ، وآیات فسق وفجور تکرار کرده ، # ~~وقدم در عرصهٔ‌ مراد وشهوت وهمت زذهآی ، وخلیع العذار وار افسار از12 # ~~نفس أماره بر گرفته ، واستقبال مقدم مرا چنین ذخیرهآ نا محمود ، وشربی # ~~نا گوار مهیا کرده ، وبا خوذ گفته : PageV01P124 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0137.png) # 8 داستان کبگ نر وحال او با ماذه ### | شعر (متقارب) # وألق حبلی علی غارب وأسلک مسلک من قد مرج # فان لامنی ms071 القوم قلت اعذروافلیس علی أعرج من حرج # ~~برازقی کی بحهآ غراب را بر وکر اشحار ، وظیفهٔ‌ لیل ونهار ، رعایت # ~~جود او می دهذ ، وبخالق کی فرخ عقاب را بر قلال جال راتبهآ روز # ~~وشب حمایت کرم او می رسانذ ، کی این ساعت تعریک این جنایت ، # ~~وتأدیب این بی خویشتنی ، در باب و تقدیم کم ، چنانک همه نا حفاظان را # ~~فهرست عبرت ، وعنوان عظت ، وزاجر وناهی باشذ از اقدام بموذن بر # ~~امثال این اجترام . ماذه گفت : بصانعی کی مشغلهآ خروس در اسحار تسبیح # ~~حلال ، وتقدیس کمال اوست ، وبمبدعی کی جلوهآ طاؤس در مرغزار تعظیم # ~~بوال اوست ، کی در زمان غیبت نو مرا بهیچ نا محرمی الفت وصحبت ومجالست # ~~ومخالطت نبوذه است ، وبر خلاف رضانی تو قدمی ننهاذه ام . کبگ نر گفت : # ~~در روشنی آفتاب بنور چراغ حاجت بیایذ ، ولیس الخبر کالعیان : ### | بدت (مجتث) # گمان معاینه باشذ خبر چه سوذ کنذ # ~~بارتکاب حنایت کفایت بمی کنی ، وترک دیانت وامانت روا می داری ، ~~PageV01P125 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0138.png) # 8 داستان کبک نر وحال او با ماذه # ~~وبسوگند خلاف ، پرده بر چهرهآ انصاف می پوشی ! واز سر غضب وانفت # ~~واستنکاف وحمتت ماذه را زذن گرفت . هر چند ماذه می گفت : ### | مصراع (« زج) # مشتاب بکشتنم کی در دست نوأم # ~~مزن کی پیشمان شوی ازین تعجیل بموذن ، ولکن وقتی کی مربح ونافع نباشذ ! ### | شعر (وافر) # ستذکرنی اذا جربت غیری وبندم حین لا تغنی الندامه ### | ببت (متقارب) # شتابندگی کار آهرمنست پشیمانی حان ورنج تنست # برستندهآ آز وجویای کین بگیتی ز کس نسنوذ آفرین # ~~او همچنان می زذ تا ماذه از عالم حیات ، بعالم ممات نقل کرد وبا همه # ~~رقتگان برابر شذ . چون عیال موافق ، ورفیق مرافق کشته گشت، 2 # ~~وفورت خشم تسکینی بذیرفت ، کگ بر تأملیی کرد ، وبا خوذ گفت : دریغا # ~~رفیق شفیق ، ویبدیم قدیم ، ویار مساعد ، وحریف معاضد ، با چندان # ~~حقوق مرعی، واخلاق مرضی ، ورأی وحصافت، وخرذ وکفایت ، بی تهمتی # ~~ظاهر ، موجب شبهتی کشته شذ! وندانم کی در تقدیم ms072 این رای، PageV01P126 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0139.png) # ~~وامضای این عزیمت ، مصیبم یا مصاب ، صایم یا محطی وساهی ! جماعتی از # ~~طیور کی در اکناف واطراف آن موضع بوذند ، بهنیت قدوم او بزیارت # ~~حاضر آمذند ، وچون چنان دیدید از موجب حادته بحث کردند ، کبگ بر # ~~از صورت حال اعلام داذ ، وشرح آنح روی بموذه بوذ باز گفت . هرکس # ~~از مرغان زبان ملامت وتعییر در وی دراز کردند ، وگفتند : بی مشاورت] # ~~مؤعمنی بر چنین اقتحامی شگرف اقدام بموذهآی ، وبی رویتی تاقب ارتکابی # ~~بذین عظیمی روا داشتهٔ‌ی ! بدانک درین نواحی عیالان مارا بمثال این ~~عارضه # ~~بسیار حادث شوذ ، وچنان گمان افتذ کی زن حامله شده است ، وچون # ~~سه ماه بران بگذرذ ، ما فلان بیخ بیاریم وبدهیم ، تا بعد از نضج # ~~مادت ، اجابت طبیعت حاصل آنذ ، وبیماری زایل گردذ . خطا کردی ، # ~~ودر امضای این رای مخطی توذی، وا گر با ما درین باب مفاوضتی رفتی ، # ~~بش از نفاذ بدبیر ، بذین تشویر وتقصیر مأخوذ نگشتئی ، ودر ملامت # ~~عاجل ، وعقوبت آجل یفتاذئی . چون حجاب شبهت از روی کار برداشته # ~~شذ ، وبیقین بدانست کی خطا کرده است ، وجفت شایسته را بی موجبی # ~~وجرمی بدست تلف داذه ، در وی می نگریست ، وبنوحه وزاری می # ~~گریست ، ومی گفت : ### | بیریم 3 : PageV01P127 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0140.png) ### | دوام سخن دسترر دوم ### | شعر (طویل) # عجبت لصبری بعده وهو متت وکنت آمرها ابکی دما وهو غائب # علی انها الاتیام قد صرن کلها عجائب حتی لیس فیها عجائب ### | ببت (هز ج) # ~~دردا ودریغا کی ازان خاست ونشستخاکست مرا بر سر وباذست بدست # (6 27) این افسانه از بهر آن گفتم تا پاذشاه بتعجیل کاری نفرمایذ ، # ~~ودر سیاست شراییط احتیاط ، ومراسم اجتهاد بحای آرذ ، ودر حوادث # ~~روز گار تأنیی وتدبر ، وتأمل وتفکر ، شعار ودثار احوال خوذ کنذ ، # ~~وبقول زنان التفات نفرمایذ ، کی زنان مؤلف مکر وخداع . ومصنف غدر # ~~وکذاب باشند ، وطبیعت ایشان وکر مکر ، وجبلت ایشان معدن زرق # ~~وختل بوذ ، هر که بمحنت واذیت صحت ایشان مبتلا گردذ ، سات عمر اورا # ~~نشو وما ms073 ، ورونق وطراوت بمانذ ، ومعیشت او لذت وحلاوت نمایذ : ### | شعر (رمل ) # ~~رب ذئب اخذوه ومادوا فی عقابة ثم قالوا زوجوه وذروه فی عذابة # ~~خواطر ایشان کیمیای حیلت است ، وضمایر ایشان عناصر خدیعت . د ~~PageV01P128 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0141.png) # ~~واگر پاذشاه دستوری فرمایذ ، داستانی از دستان زنان بگویم ، تا حقیقت # ~~این حال مبرهن شوذ ، واسرار این دعوی مبین گردذ . شاه گفت : چگوته # ~~است آن داستان در مکر زنان ؟ باز گوی ! # 9 داستان زن صاحب جمال با مرد بقال # دستور گفت : چنین شنیذه ام از ثقات روات ، کی در مواضی ایام # ~~5دهقانی وذه است صاین ومتدین ومتورع ومتقی . زنی داشت بر عادت # ~~ابنای روز گار ، در متابعت شهوت ونهمت گام فراختر بهاذی ، واستتباع # ~~لهو ولعب از لوازم روزگار خوذ شمردی . روزی آن دهقان اورا # ~~قراضهٔ‌ی داذ ، تا پرنج خرذ . زن بازار شذ ، ونزدیک بقالی # ~~رفت ، زر سقال داذ ، بغمزه وکرشمه گفت : بدین زر برنج ده ! # ~~بقال بحرکات وسکنات او بحای آورد کی از کذام پالیزست ، وبشکل # ~~وشمایل او بدانست کی چه مزاج دارذ، وطینت او بر چه کار # ~~مجبول ومطبوع است . برنج برکشیذ ، ودر گوشهآ چاذر او کرد ، وگفت : ~~PageV01P129 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0142.png) # 2داستان زن صاحب جمال با مرد بقاک # ~~ای خاتون : مرا بستهٔ‌ بند لطافت ، وخستهآ تیر ملاحت خوذ کردی! در آی # ~~تا شکر دهم ترا ، چی پرنج بی شکر طعام نا تمام وذ ، وغذای نا معتدل # ~~باشذ . زن گفت : های شکر ندارم . بقال گفت : ### | سیت ( هزج) # از چون بو شکرلبی بها نتوان خواست # ~~وهر که لب شکربار ترا بمزذ بشکرانه هزار جان فدا کنذ ، لحظهٔ‌ی # ~~خفیف ، ولمحهٔ‌ی لطیف بدکان در آی ، تا عیش من محاورت شیرین # ~~نو شیرین شوذ ، وحان من از لب تو ذخیرهآ عمر حاوذان برگیرذ! ### | بفت (متقارب) # حدیی بگو تا شکر بر چنم بمن بر گذر تا شوم عنبری # ~~زن گفت : با چندین شکر کی تو داری، لب من چه خواهی کرد؟ # ~~بقال گفت : ### | بلت ( مجتث ) # ~~مرا لیان بو بایذ شکر چه سوذ ms074 کنذ مرا وصال بو بایذ خبر چه سوذ کنذ # ~~زن قدم دراز کرد ، وبقال قدری شکر بدو داذ . زن پرنبج وشکر # ~~برگوشهآ چاذر بست ، وبا بقال بخلوت بنشست، وراست گفته اند کی # ~~الدرهمم مزیل الهم ، والدنار مفتاح الاوطار . بقال را شا گردی وذ ~~PageV01P130 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0143.png) # ~~بغایت نا جوانمرد وبی باک . چون دیذ کی زن وبقال هر دو بعشرت مشغول # ~~شذند ، وزن از چاذر غافل ماند ، گوشهٔ‌ چاذر بگشاذ ، ویرنج وشکر # ~~برگرفت ، وپارهآ خاک در چاذر بست . چون کار بانحام رسیذ وشغل # ~~خلوت باتمام انحامیذ ، زن بتعجیل از دکان بیرون آمذ، وراه خانه بر گرفت ~~، # ~~وچاذر همچنان بسته بش دهقان نهاذ . دهقان گوشهآ چاذر بگشاذ ونگاه # ~~کرد ، قدری خاک دیذ در وی بسته . گفت : ای زن خاک می بیم . زن چون # ~~آن خاک بدیذ ، متحتر ومتفکر شذ . بر بدهه در خانه رفت ، وغربال # ~~بیرون آورد ، وخاکها در وی می نهاذ ، وآغاز خاک سختن کرد . مرد گفت : # ~~این چه خالست ؟ زن جواب داذ : ای مرد: صدقها بر من وو واجبست ، کی # ~~بلای عظیم ، ونازلهٔ‌ شگرف ، این ساعت ببرکت تو از من مدفوع شذه است . # ~~در اثنای آنک سازار می رفتم تا کرنج خرم اشتری جسته ، ومهار گسسته # ~~بر من گذشت ، ولکدی محکم بر پشت من زذ ، ومن از پای در افتاذم ، ~~PageV01P131 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0144.png) ### | انتهای سخن وزیر دوم # ~~وآن قراضه از دست سفگندم ، درین خاک افتاذم ؛ هرچند بخستم ، باز # ~~نیافتم ، کی مقر خلایق ، وممر علایق بوذ؛ خاک آن موضع جمع کردم ، # ~~وباخوذ آوردم ، تا بغربال کنم ، باشذ کی زر باز یابم ، واز بهر و پرنج ~~خرم . # ~~مرد چون این کلمات بشنید ، آب در دیذه بکردانیذ ، وگفت : لعنت بذان قدر # ~~زر باذ ! قراضهٔ‌ی دیگر برگیر ، وپرنج خر وآن خاک بیرون انداز! ### | شعر (طویل) # اذا صح منک الؤد فالمال هین وکل الذی فوق التراب تراب ### | ببت ( مجتث) # چو وصل ومهر بو بوذ چه قدر دارذ عمر # چو دوستی نو آمذ چه قدر دارذ مال # (3/6) ms075 این حکایت از بهر آن گفتم ، تا رأی عالی شاه بر مکر وغدر زنان # ~~واقف شوذ ، وبر خاطر عاطر او کی مرجع داذ ودین است ، مقر گردذ2 # ~~کی حیلت ومکر زنان را غایت ونهایت نبست . شاه چون این داستان بشنیذ ، # ~~مثال داذ تا شاهزاذه را نحبس برند ، وسیاست را در تأخیر وبوقف نهند ~~PageV01P132 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0145.png) # آمذن کنیزک روز سوم بحضرت شاه # آمذن کنیزک روز سؤم بحضزت شاه # (1/7) روز سؤم چون رایت لشکر روز از افق مشرق طلوع کرد ، # ~~وأعلام قیری لشکر شب در قیروان مغرب پنهان شذ ، کنیزک بحضرت شاه # ~~مراجعت بموذ؛ وبا چهرهٔ‌ معصفری ، وپشت از بار حوادث چنبری ، رخساره # ~~یر اشک حسرت ، وباطن بر از قلق وضجرت ، بنزدیک شاه آمذ ، ومنافق وار # ~~بزبان اضطرار تضرع وزاری بیش آورد : ### | ببت (هز ج) # رخساره چو ابر نوبهاری برثم آمیخته آفتاب وباران برهم # ~~پس گفت : عدل شاه امروز عالم را بحری محیط است ، کی عالمیان از # ~~مشرب عذب بوال او اغتراف میکنند : ### | مصراع (مضارع) # هست اغتراف خلق زبحر سخای او # ~~دیراست گفته اندکی الحر مغترف ، ومکارم اخلاق او گلزاری است # ~~کی عالمیان از وی نسیم شمیم ، وشمال ألطاف می یابند ، وریاحین انصاف از ~~باغ # ~~عدل او شگفته شذه است ، خار جور از ساحت ملک ودولت با تش # ~~قهر بسوختست ، وتا فنای همابون او مرجع مظلومان شذه است ، بنای ظلم ~~PageV01P133 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0146.png) # 10 داستان شاهزاذه با وزبر وغولان # ~~معدلت او قرار گرفته اند ، ومن بنده در حرارت آفتاب تموز ظلم ماندهام : ### | شعر (بسیط) # یا أعدل الناس إلا فی معاملت فیک الخصام وانت الخصم والحکخم # ~~حضرت شاه را بذین اسم موسوم بتوان کردن ، اما دستوران بی عاقبت ، # ~~ابر وار ییش آفتاب عدل او حجاب گشته اند ؛ وظلمی شنیع ، وجوری .5 # ~~عظیم ، کی از فرزند شاه برین بنده رفت ، موجب بذنامی اسلاف واعقاب # ~~او خواهذ بوذ . اما پاذشاه عادل تحریض وتحریک ساعی نمام ، وشریر # ~~کذاب فتان ، انصاف بنده نمی فرمایذ ، وگمان برم کی ms076 مثل شاه با وزیران # ~~او هم چنانست کی شاه کرمان را بوذ با وزیر . شاه برسیذ : چگونه # ~~یوذ ؟ باز گوی ! # 10 داستان شاه زاذه با وزیر وغولان # کنیزک گفت : چنین آورده اندکی در عهود ماضی ، وایام غابر، # ~~پاذشاهی بوذه است ، عالم وعادل ، مقل ومفضل ؛ اورا فرزندی بوذ برزانت ~~PageV01P134 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0147.png) # ~~عقل مذکور ، وبشحاعت ذات موصوف ؛ جمال او سر جملهآ حسن وخوبی، # ~~ومقال او فهرست شاذی وبی غمی . روزی کی جهان حامهٔ‌ جمال بو کرده # ~~بوذ ، وخلةهٔ‌ کمال بوشیذه، از بدر دستوری خواست ، وگفت : دلم را # ~~بتماشای صحرا نظری است ، وجانم را بمطالعهآ ربی وریاض التفاتی ، کی # ~~روز گار بهار ، وهنگام دشت ومرغزار است : ### | شعر (کامل) # فتبسم النیروز وقط بالندی ورذ الریاض من النعاس الفاتر # وکأنما ینهل عن قطر الحیا فیها صغار اللؤلؤ المتناثر # ~~هنگام صید کردن ، واتام شراب خوردن است ، کی دست نساج # ~~طبیعت ، در طرازخانهٔ‌ روزگار ، از برای عروس نوبهار ، دیای # ~~هفت رنگ می بافذ ، وختاط دهر بمقراض درخش وحیاط مطر حلهآ ملون، # ~~وردای منقش می طرازذ : ### | شعر (کامل) # فکأ نما قد دستحت أ کنافها بسببائب من کل وشی فاخر ### | ببت (هز ج) # ~~آراست بهار کوی ودروازهآ خویش افگند بباغ وراغ آوازهآ خویش # ~~کوهسار ازلاله پیالهآ ساختست ، واز ژاله در وی بیذ ریحته ؛ نسیم صبا ~~PageV01P135 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0148.png) # 10 داستان شاه زاذه با وزیر وغولان # ~~عطار گشتست ، وعرصهٔ‌ بوستان قندهار شذه ، چشم نرکس درم مانده # ~~است ، وزلف بنفشه یر حم گشته : ### | بلت ( مجتث) # ~~بباغ رفتم تا خوذ چه حال بیش آیذ کی باذ راحت پاش است وابر شاذی بار # ~~بسبزه گفتم جاوید زنده باذی ! گفت سه ماه بدش مانم ازموذم پار # ~~بلاله گفتم چون دل فگارگشتی؟ گفت دلم بسان دل نو زخانه رفت فگار # ~~بچشم نرگس گفتم چرا رآبی؟ گفت در آفتاب سمن بنگریستم بسیار # ~~سؤال کردم گل را کی بر که میخندی؟ جواب داذ کی بر عاشقان بی دینار # ~~زبان سوسن گفتم سخن نگویذ ؟ گفت ثنای خسرو بسیارمحش کم ms077 بندار # ~~هر کشتی بهشتی، وهر جویباری قندهاری ؛ وقت آنست کی بر سماع بلیل # ~~بلبله نوشیم ، وهنگام آنک بر روی گل مل آشامیم ، ونوای خسروانی # ~~از نغمت اوتار واغانی سماع کنیم ، وشراب ارغوانی از جام کامرانی # ~~وش کنیم ### | شعر (طویل) # ألم تر أنفاس النسم ضعائفا مراضا وأجفان السحاب ذوارفا # مخکن لاعطاف الربی وحیوبها غلائل وشی مبهج ومطارفا # تظن سواقیها سائک فصة تسیل وأسیافا تسل مراهفا # وتحسب لحن العندلیب مزاهرا برن وتغرید الهزار معازفا # اذا رعت العفر الشقائق خلتها اباریق بالراح الشمول رواعفا PageV01P136 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0149.png) # 10 واستان شاهزاذه با وزبر وغولان ### | بت (مجتث) # ~~نوانگری وجوانی وعشق وبوی بهار شراب وسبزه وآب روان وروی نگار # ~~دو چیز را بدو هنگام لذتی دگرست سماع را بصبوح وصبوح را ببهار # ~~خوش است خاصه کسی را کی بشنوذ بصبوح زچنگ زخمهآ زیر وزعود نالهآ زار # ~~شراب خواه و دگر باره عشرت از سر گیر کی باغ تاز گی از سر گرفت دیگر ~~بار # ~~گرفت لاله بصذ مهر سبزه را در بر گرفت سبزه بصذ ناز لاله را بکنار # شاه پسررا دستوری داذ ، ودستور خویش را در صحبت وخدمت او # ~~نفرستاذ ، تا مراقبت او بمایذ ، ومحافظت حانب عزیز اورا بواجبی رعایت # ~~کنذ . زبان ایام بتعجب میگفت : ### | هت (هز ج) # با تو چکنذ رقیب تاریکت بس بست رقیب بو ضیای بو؟ # ~~*مدتی شکار کردید ، وشراب خوردید . روزی در اثنای گر وفر، وگیر # ~~ودار ، از میان مرغزار، گورهخری بغایت نیکو ، بشکل وهیأت ، وصورت # ~~وصفت ، از ببش شاهزاذه بخاست . شاه زاذه مرکب بر انگیخت ، وگوره خر # ~~از بش او بگریخت ، روی در سابان نهاذ ، وشاهزاذه عنان مرکب PageV01P137 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0150.png) # 10 داستان شاه زاذه با وزیر وغولان # ~~داذ ، وبتعجیل می راند ، هر چند بر اثر گورهخر بشتافت ، گرد اورا # ~~دواسپه در بیافت . در اثنای آن حال بمیان بابان می راند ، بنگرست # ~~کنیزکی را دیذ با حمال ، زیا دلال ، عنبر موی ، خورشیذ دیذار ،3 # ~~کبگ رفتار ، کش خرام ، سیم اندام ، باخوذ گفت ms078 : ### | بدت (رمل) # ~~ابنک می بیم به بیذاریست یا رب یا بخواب ### | خویشتن را در چنین نعمت پس از چندان عذاب # ~~مگر زهره از آسمان بزمین آمذه است ، یا ماه از افلاک ، قصد خاک # ~~کردست : ### | شعر ( بسیط) # ~~یا مقبلا کالقمر انت جمال النشر ما الحسن إلا بصر وانت نور البصر # ~~اسپ نزدیک او راند ، وبوجه تعجب گفت : ### | بات (مضارع) # حورا مگر زروضهآ رضوان گریخت بورا مگر زخیمهٔ‌ خاقان گریختی # یا زنده گشت باز سلیمان پاذشاه وچون تری زییش سلیمان گریختی PageV01P138 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0151.png) # ~~ماه در آسمان بوذ ، وحور در جنان ، نو در بیابان چه میکنی ؟ کنیزک # ~~گفت : روزی از بالای کوشک نظر می کردم ، حسن روی ، وشکل موی # ~~نو دیذم ، کی آفتاب از بور رخسارت خجل شذ ، وماه را از غیرت حمالت # ~~پای در گل بماند ؛ بوی مویت بناف آهو رسید ، خون شذ؛ وخون دل من # ~~از راه دیذه بیرون آمذ ، عکس رویت بر وی افتاذ ، لعل گشت ؛ عشق # ~~جمال تو سایق وحاذب من شذ ، وچون جوهر مغناطیس دل مرا محوذ # ~~کشیذ ، چون کاه سوی کهربا، وچون بلبل سوی گل ، روان شذم ، # ~~وقدم در راه هاذم ، وروی بکعبهآ وصل آوردم : ### | ببت (هز ج) # ~~تا دل بیر زلف بو چون گوی هانم چون گوی قدم درتگ ودر یوی سهاذم # ~~اگر بوثاق بنده نشاط فرمائی ، دیده نعل مرکب را مفرش کنم ، وجان # ~~در شش در عشق تو چون مهره در بازم ؛ سش ازانک روزگار بذعهد را # ~~خبر شوذ ، درین هزیمت این فرصت غنیمت شمرم : ### | ببت (مضارع) # ~~1 باشذ نسیم وصل نو بر ما گذر کنذ چشمت دمی بسوی دل ما نظر کنذ # ~~شاه زاذه چون این کلمات بشنیذ ، وجمال کنیزک مشاهده کرد ، شهوت ~~PageV01P139 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0152.png) # 10 داستان شاهزاده با وزیر وغولان # ~~داعی ، وهمت باعث ، عنان سمندش بگرفت ، وعشق دلبر بدامن دل # ~~مستمندش در آویحت ، باخوذ گفت : این صیدرا قیدی بایذ کرد ، کی # ~~بر گذارست : والفرص ممر مر السحاب ؛ چون عشق را مرحبا زذی ، # ~~حوادث ms079 را طال بقا بایذ زذ : ### | ببت (هزج) # ای دل منشین کی کار افتاذ عشق به باختیار افتاذ # ~~شاهزاذه با خوذ گفت : قصد گور کردم ، حور یافتم ، تا استاذ عشق ، # ~~در مکتب ایام چه سورت تلقین کنذ ، وساقی روز گار چه تلخ وشیرین # ~~برکف بهذ ، متحیر تا از حام روزگار چه صافی ودرد می بایذ نوشیذ ، # ~~ومتفکر تا از غم دلدار چه اطلس وبرد می بایذ بوشید ، در هنگامهآ عشق # ~~چه تعویذ می بایذ نوشت ، ودر مرغزار شوق چه شنبلیذ می بایذ کشت ، # ~~حمیر این سخن فطیر است نا خاسته ، وزلف این عروس مشوش است # ~~نا پیراسته ، با چشمی منتظر ، ودلی متفکر ، عنان باسپ داذ ، وروی در # ~~راه نهاذ ، دلدار سابق قافله ، ودل عاشق سایق راحله ، بی خبر ازین خبر # ~~کی رب شهوة ساعة أورثت حزنا طویلا . درمیان راه بویرانهٔ‌ی رسیذ . # ~~کنیزک گفت : لحظهٔ‌ی توقف کن ، تا سا کنان این مزل را ، از قدوم ~~PageV01P140 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0153.png) # 10 داستان شاهزاذه با وزیر وغولان # ~~این محمل ، خبری دهم ، ومرغان این آشیانه را از حصول این دانه آگاه # ~~گردانم ، تا مقدم عزیز شاهزاذه را تکلفی بحای آرند ، وحضور مبارک # ~~اورا تلطفی واجب دارند : ### | شعر (طویل) # وإنا عین الضیف عند حلوله وعار علینا عونه حین یرحل ### | بفت (متث) # ~~بیاکی عاشق آن روی وموی جعد بوایم ثنا سرای ودعا گوی فال سعد نوایم # ~~چون شاهزاذه عنان مرکب باز کشیذ ، کنیزک بویرانه در آمذ ، # ~~وغولانی را کی مسکن ومأوی دران موضع داشتند ، آهسته گفت کی آمذم # ~~وشاهزاذهآی آوردم ؛ دانم کی لحم وشحم او بغایت نازک ونظیف ، # ~~واجزا واعضای او عظیم لذیذ ولطیف باشذ . غولانی کی دران جای بوذند ، # ~~بر وی آفرین کردند، وگفتند : مرحا بک وبما فعلت ! بتعجیل بیرون # ~~رو ، واورا اسمالت ده ، تا نگریزذ ، وسلاحهاش بستان ، تا با ما ~~بربیاویزذ ! # ~~شاه زاذه بقوت حس سمع ، مناجات ایشانرا ادراک کرد ، از بیم بر خوذ # ~~بلرزیذ ، ودر وقت عنان بگردانیذ . کنیزک از ویرانه بیرون آمذ ، # ~~شاهزاذه را دیذ ms080 کی اسپ می تاخت . بر اثر او بشتافت ، ودر پس # ~~اسپ او حست ودر فتراک او نشست ، وسخن در پیوست ، کی کحا PageV01P141 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0154.png) # 10 داستان شاه زاذه با وزیر وغولان # ~~می روی ؟ واز صحت من چرا احتراز می بمائی ؟ شاهزاذه گفت : رفیقی # ~~ستیزه گار دارم ، وبهیچ بوع از صحبت او خلاص بمی یابم ، از بیم او با ~~تو # ~~توقفی بمی بوانم کرد ، واز حمال وصال بو نصیبیی طلب کردن . مصلحت آ د # ~~آن بوذ کی بزدیک او روم ، وتحری رضای او طلب کنم . کنیزک # ~~گفت : رفیق بذ را بواسطهٔ‌ مال در جوال بوان کرد ، وخشونت طبع # ~~وسوء خلق اورا کی زهر عیش شیرین بوذ نسیم بریاق توان ساخت . د # ~~شاهزاذه گفت : بمال ومنال در بند امتثال تمی آیذ ، کی او از مال # ~~مستغنی است . کنیزک گفت : شفیعان محترم انگیز ، تا بطریق # ~~تلطف تشفع درمیان آرند ، باشذ کی خلاص واستخلاص روی # ~~نمایذ . شاهزاذه گفت : شفاعت در موقع قبول بمی افتذ . کنیزک # ~~گفت : قوت بازو ، وشوکت لشکر ، وحشمت سلطنت از خوذ دفع کن . # ~~شاهزاذه گفت : قوت بشریت ، وحیلت انسانیت مقاومت متصور2 # ~~نبست . کنیزک گفت : چون صورت واقعه چنین است ، دست در # ~~حلقهآ باب تضرع وزاری زن ، واز حضرت ربوبیت مدد خواه ، با # ~~نصرت الهی ، وعون پاذشاهی ، رعایت لطف وعنایت کرم ، شتر او مکفی # ~~ومنقطع گردانذ . شاهزاذه آب در دیده بگردانیذ ، ودر سر با عالم الاسرار # ~~گفت : یا من یجیب المضطر اذا دعاه ویکشف السوء ، ای قادری کی ~~PageV01P142 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0155.png) # ~~بواسطت لعاب عنکبوت مارزان عرب را دست طلب بر بستی ، وای # ~~قاهری کی بزحم بیش پشه دوذ از دوذمان مروذ با سمان رسانیذی ! اگر # ~~بدرقهٔ‌ عنایت وهدایت بو اعانت نکنذ، غوایت وضلالت دمار ازمن بر آرذ : ### | بت ( مجتث) # ~~نزمزم وعرفات وحطیم ورکن ومقام بعمره وحجر ومروه وصفا ومنی # ~~بسوره سورة بوریت وسطر سطر زبور بایت آیت انجیل وحرف حرف نبی # ~~بقرب موسی عمران بسجدهآ داود باختصاص محمد ا گی عیی # ~~باب دیدهٔ‌ ms081 یعقوب در عم یوسف بپیری زکریا وطاعت بحی # ~~کی مرا از- شر این شیطان مرید، کی در پس پشت من نشسته است ، # ~~ودست حول وقوت من بسته ، خلاصی ومناصی دهی ! چون این مناحات # ~~از مطلع بمقطع انحامیذ ، کنیزک ترخوذ بلرزید ، ونگونسار از اسپ # ~~در افتاذ . شاه زاذه عنان بمرکب داذ ، وروی با باذانی هاذ ؛ صبا صفت ~~منازل # ~~می برید ، وشمال شکل مراحل قطع می کرد : ### | بلت (هز ج) # همی رفت او شتابان در بیابان همی کرد او یکی منزل دو منزل PageV01P143 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0156.png) # 10 داستان شاهزاذه با وزر وغولان # ~~بیابانی چنان سرد وچنان سخت کزو خارج باشذ هیچ داخل # # زباذش خون همی نفسرد در بن %~% کی باذش داشت طبع زهر قاتل # ~~زیخ گشته سشمرها همچو سیمین طبقها ر سر زریر. مراجل # ~~بکردار سریشمهای ماهی همی بر خاست از شخسار او گل # ~~برین صفت همی رفت ، وخذایرا حمد وثنا می گفت ، تا بعد از شداید # ~~بسیار ، ومکاید بی شمار ، مدت ده روز بمملکت پذر رسیذ : ### | بدت (هزج) # از دور زمانه در تحیر وز آفت دهر در تفکر # ~~بی پایان نایدیذار شذ ، دستور گمان برد کی شاه زاذه در سابان هلاک شذ، # ~~وروی بتافت ، وبحضرت آمذ ، وچنان تقریر کرد کی فرزند شاه با شیری ~~مقابله # ~~کرد ، شیر برو ظفر یافت ، وویرا بشکست وبحورد . شاه از رنبج فرزند 2 # ~~وهلاک او جزعها کرد ، ودر مدت غیبت وفرقت او روز گار در حسرت # ~~وضجرت می گذاشت ، واز سر تحسر وتأسف می گفت : PageV01P144 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0157.png) ### | ببت ( رباعی) # ای سوسن آزاذه کحا رفتست کامسال بوقت خویش نشگفتستی # مانا کی ترا خاک ودیعت بذرفت ای خاک ندانی کی چه بذرفتستی # ~~شاه زاذه چون در ضمان سعادت ، ممقر ملک ودولت باز رسیذ ، ودیذه را # ~~بحمال مبارک بذر تکحیل داذ ، آنچ حادث شذه بوذ باز گفت ، # ~~وشکایت وزیر تقریر کرد . شاه فرموذ تا دستوررا بر دار کردند ، ومنادی # ~~فرموذ کی این جزای آنکس است ، کی در خدمت ولی نعمت خویش ms082 # ~~تقصیر وغفلت روا دارذ ، واوامر ونواهی اورا بقدر وسع وامکان بامتثال # ~~استقبال نکنذ : ### | شعر (وافر) # فان الجرح ینفر بعد حین اذا کان البناء علی فساد # ~~(2/2) واومیذ بنده بفضل پاذشاه آنست کی با دستوران خویش همان کنذ کی # ~~آن پاذشاه کرد ، تا داذ انصاف وانتصاف ، بر قضیت عدل وعفاف فرموذه # ~~باشذ ؛ واگر شاه داذ من ندهذ ، حق تعالی ظلم روا ندارذ : قوله تعالی : # ~~وإن الله لا یظلم مثقال ذرة و إن تک حسنة یصاعفها (،/39) . کنیز ک # ~~چون این مقدمات تقریر کرد ، تغیر وتأثر از سر تازه شذ ، وبا خوذ گفت : # ~~الملکث عقیم ولا أرحام بین الملوک وبین احد ، برای پیوند وفرزند بترک ~~PageV01P145 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0158.png) # آمذن وزیر سوم بحضرت شاه # ~~سیاست نتوان گفت، چه نظام ملک ودولت ، بانتظام عدل وسیاست ، # ~~متعلق است ؛ ومثال داذ تا پسررا سیاست کنند # وزیر سؤم چون خبر اسهلاک شاهزاذه شنیذ ، کسی محلاد فرستاذ ، کی # ~~درین سیاست تا خیر کن ، تا من بحضرت شاه روم ، ومذمت تعجیل در # ~~سیاست ، ومحمدت تاخیر وتأنی وتثبت باز تمایم ، ودر ابقا واحیای فرزند ~~شاه # ~~بدبیری سگالم ، وبراءت ساحت اورا ازین تهمت تقریری کنم # امذن وزیر سؤم بحضرت شاه # (1/8) وزیر ثالث ، کی بنور رأی ثاقب ضیا از کوکب رابع ربوذه بوذ، ودر # ~~تدارک وقایع وحوادث سحرهآ فرعون جهل را ید بضا ، ودم مسیحا نموذه، # ~~بیش شاه رفت وگفت : زندگانی پاذشاء عالم، وفهرست دوذهٔ‌ سی آدم ، در # ~~کامرانی وحصول امانی هزار سال باذ ! رأی اعلی شاه را کی بارگاه الهام # ~~الهی ، ومقر نصرت وتأیید پاذشاهیست ، مقرر ومعین باشذ کی از جملةآ 12 # ~~موجودات کی در بسیط زمین عالم ، وعرصهآ کرهآ اغبر ، ومیدان ربع # ~~مسکون ساکن وموجود اند ، عوض وبدل ممکن است ، مکر نفس خوذ # ~~وذات فرزند، کی خلف شایسته باشذ ، ومحیی ذکر ومبقی نام نیکوست، 15 ~~PageV01P146 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0159.png) # آمذن وزیر سوم بحضرت شاه # ~~واز نفایس اعلاق ذخایر مواهب ایزذی ، وراحت وسعادت وخوشدلی # ~~وفراغت کی از وصال حمال او حاصل آیذ ، از هیچ ms083 لدت ونعمت دنیاوی # ~~3 حاصل نشوذ ، خصوصا کی آثار نحابت در ناصیهٔ‌ او ظاهر بوذ ، ومنصب # ~~پاذشاهیرا معد ومهیا باشذ؛ در مقام مدت مهلت دنیا ، روی دولت # ~~وپشت وپناه سیاه خواهذ بوذ ، ودر حال تحویل از مملکت دنیا سبب ذکر # ~~حمید : ولا ذکر لمن لا ذ کر له ### | بلت (متقارب) # نفرزند باقیست گام بذرنفرزند زتدهست نام پذر # ~~بمجرد تضریب وتحلیطی کی طالب محالی ، ومصور خیالی سازذ ، سیاست # ~~قرموذن ، کی تدارک آن در وهم نگنحذ ، موافق عدل ولایق فضل # ~~پاذشاه نباشذ؛ واگر بر صحایف ضمایر تغیری ظاهر شذه است ، ابن مقدمات # ~~1تعحیل سیاست را نشایذ ؛ وپاذشاهان حبس وزندان از برای این حکمت # ~~نهاذه اند ، واز بهر این دقیقه ترتیب داذه ، تا در مستقبل ایام سحث ~~وتفسیر ، PageV01P147 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0160.png) # ~~11 داستان مرد لشکری وکوذکن وگربه ومار # ~~وبعث وتفکیر ، در غور حوادث سیر بمایند ، وصاف حق از درد باطل # ~~جذا کنند ؛ اگر عفورا محالی بوذ، کمال فضل خویش بر رئیس ومرؤس، # ~~وتابع ومتبوع ، ووضیع وشریف ، واقاصی وادانی ، عرض دهند ، وذات # ~~خوذرا در معرض افضال جلوه کنند ؛ وهر پاذشاهی کی در سیاست ابدان ، # ~~وراراقت دما ، واضاعت فروج خلایق تابی نفرمایذ ، در آجل وعاجل # ~~بعقوبت وندامت مأخوذ شوذ ، وبعد ازان پشیمانی وتلهف نافع وناجع ناشذ؛ # ~~چنانک آن مرد لشکری در کشتن آن گربه تعجیل بموذ ، وچون جمال # ~~حقیقت از حجاب شبهت روی مموذ ، تأسفها خورد ، وشربح ومنجح بیامذ، # ~~ودست گیر وپایمرد بوذ . شاه برسیذ : چگونه بوذ آن ؟ باز گوی ! # 11 داستان مرد لشکری وکوذک وگربه ومار # وزیر ثالث کی از حوادث ایام خبرها ، واز عجایب روز گا سمرها شنیذه # ~~بوذ ، گفت : بقای پاذشاه عالم عادل باذ بسیار سال ! # ~~چنین آورده اند خذاوتدان تارخ کی در عهود ماضیه ، وقرون سالفه ، # ~~مردی لشکری بوذ ، واورا عیالی باحمال ، چنانک در حسن صورت PageV01P148 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0161.png) # 11 داستان مرد لشکری وکوذک وگربه ومار # ~~بی مثل بوذ ، ودر لطف هیأت بی نظیر ، خلق وخلق او دساجهآ لطافت ، # ~~وشمایل ومخایل او فاتحهآ ms084 مصحف ظرافت ، گل رنگ از عذار رخسار او # ~~بردی ، وماه طلوع از مشرق حمال بی مثال او کردی : ### | شعر (کامل) # بدر علی فلک الملاحة لم یر ع بکسوفه ایدا ولا محاقه # ~~6 اتفاق را حامله شذ ، وهنگام وضع حمل از تحرع آلام طلق حیات را # ~~طلاق داذ ، وپسری ماه منظر ، خورشیذ یبیکر ، چون در یتیم از وی یتیم # ~~ماند . مرد در حجرهٔ‌ احزان رفت ، دم وخجد ونفس گرم وسرد می زذ ، # ~~وبا خوذ این بیتها می خواند : ### | شعر (وافر) # رمانی الدهر بالارزاء حتی فؤادی فی غشاء من تال # فصرت إذا اصایتنی سهام تکسرت النصال علی النصال ### | ببت ( رباعی) # ~~یکباره زمن مهر برید ست فلک آزار مرا بحان خریذست فلک # # یاول محنتست یا آخر عمر %~% زین گونه کی تنگ بر کشیذست فلک # ~~اما یمشاهدآ فرزند جراحت فراق دلبندرا مرهمی ساخت ، ومی گفت : # ~~اگر نه آنستی کی این یتیم بی مشفقی ومنفقی بمانذ ، ودر دست آس حوادث ~~PageV01P149 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0162.png) # 11 داستان مرد لشکری وکوذک وگربه ومار # ~~چون دانهٔ‌ آس کردذ ، والا فنا بر یقا ، وعدم بر وجود اختیار کردمی ، ~~واین # ~~شداید ومکاید فراق ، کی از زهر تلخ تر ، واز مرگ نا خوشتراست ، برخوذ # ~~بسر آوردمی ، وبر تربت مشعوق ممشوق ، کی چون سرو سهی در خاک آ و # ~~لحد خفته است ، وچون ماه در ظلمت نهفته ، شخص گرامی را بسمل # ~~کردمی ، کی مقاسات مرگ از زندگانی کی در فراق عزیزان گذرذ ، # ~~سهل بر بمایذ ؛ وازینجا گفته اند کی عاشقان کوتاه عمر باشند ، چه بلتت ~~ا5 # ~~هجر ، واذیت فراق ، روح لطیف ایشانرا تحلیل کنذ؛ بعضی آب صفت # ~~از راه منافذ مدامع خرج کنذ ، وبعضی را بخارشکل بطریق آه از راء # ~~نفس بیرون آرذ ، وبتدرج مضمحل گردانذ . وهر که از اعراب عاشق # ~~شذ ، هم در حداثت سن وغرهآ عمر ، حان باحداث شحنهٔ‌ عشق داذ ؛ # ~~چنانک محنون در قراق لیلی ، وکثیر در عشق عزه ، ووامق در مهر # ~~عذرا ؛ ویکی را از قبیلهٔ‌ بنو بمیم سؤال کردند ms085 : چراست کی در قبیلهٔ‌ ~~شما2 # ~~هر که عاشق شوذ بمیرذ ؟ گفت : لأن فی قلوبنا خفة ، وفی نسائنا عفة : ### | شعر (سریع) # من مات عشقا فلیمت هکذا لا خیر فی عشق بلا موت ### | بلت ( خفیف) # گفت خوبان چو برده بر گیرند عاشقان ببششان چنین میرند PageV01P150 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0163.png) # 11 داستان مرد لشکری وکوذک وگربه ومار # ~~آن مرد در مفارقت عیال روز بشب می مرد ، وشب بروز می آورد ؟ # ~~ومرضعهٔ‌ی مشفق ، وقالهآی حاذق آورده بوذ، تا طفل رضیع را کی رشک گل # ~~ربیع بوذ، چون صا تربیت می داذ، وچون نسیم شمال دا یگی می کرد؛ # ~~واو وصال پسر از فراق ماذر عوض وبدل می شمرد ، کی من منع من الاثر # ~~قنع بالخبر ، ودر فراق امانی ، وتلخی زندگانی می گفت : ### | بت (رمل) # بی نو ای حان زندگانی میکنم مایه نی بازارگانی میکنم # شرم باذ از کار خویشم تا چرا بی بو چندین زندگانی میکنم # نو نه ومن در جهان زندگان راستی بایذ گرانی میکنم # زندگانی نست بی رویت ولیک حیلهآ چونانک دانی میکنم # این لشکری گربهٔ‌ی داشت ، مدتها آستین او بالین کرده ، ومدت عمر # ~~2 در خدمت او بسر یرده ، وحقوق آنف وسالف ثابت گردانیذه ، واز مدت # ~~وفات ماذر طفل یک لحظه از حوالی مهد او جذا نبوذه ، وطلیعهآ حان # ~~وپاسبانی مال او کرده ، وهرگاه دایه مشغول بوذی ، گاهواره را # ~~بحنبانیذی . روزی بذر کوذک ودایه هر دو از خانه غائب بوذند ، وگربه ~~PageV01P151 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0164.png) # 11 داستان مرد لشکری و کوذک و گربه ومار # ~~بر عادت گذشته بیش گاهواره خفته بوذ؛ ماری سیاه از سوراخی بیرون # ~~آمذ وقصد کوذک کرد . گربه از آنحا کی شفقت او بوذ بر احوال # ~~کوذک ، وبر عادت طبیعی روی بمار آورد وبا او بکارزار ببستاذ ، # ~~گاه بزحم نحه ، وگاه نزحم دیذان ، گلوی مار می درید ، وسر وقفای # ~~او می خابذ ، تا مار هلاک شذ ، وکوذک از خطر مصون بماند ، وگربه # ~~از خون مار بوستین آهار داذ . چون مرد برسیذ، گربه ms086 قدوم اورا ک # ~~استقبال بموذ ، واز بهر آنک چنین دشمنی از پای در آورده بوذ ، وچنین # ~~نازلهٔ‌ دفع کرده ، وجان در معرض خطر نهاذه ، تصبصی می کرد ، وملقی # ~~می موذ ، وتحزیة الخیر طمع می داشت ، کی استخوانی یا لقمهٔ‌ی نان بذو د # ~~دهذ . مرد چون در گربه نگاه کرد ، دهان او خون آلوذه دید ، از # ~~غایت مهر وشفقت فرزند ، خوفی ورعبی بر دلش غالب شذ ، کی الولد # ~~مخله مجبنة محزنه ، در خاطرش گذشت کی این گربه قرزند اورا # ~~بکشتست ، از سر عجلهٔ‌ طبع ، و وسوسهٔ‌ ظن وضعف بنیت بشریت ، این # ~~خیال در دل او چنان قوی شذ ، کی چوبی بر سر گربه زذ ، وگربه را # ~~از پای در آورد ؛ وچون از دهلیز بصفه ، واز صفه بر غرفه آمذ ، ماری « # ~~سیاه دیذ کشته ، وخون ازوی پالوذه ، وفرزند در گهواره بسلامت خفته ، ~~PageV01P152 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0165.png) # 11 داستان مرد لشکری وکوذک و گربه ومار # ~~دست بزذ ، وجامه بدریذ ، واز سر تأسف وتحسر گفت : یا حسری # ~~علی ما فرطت فی حنب الله (56/39) ، واشک ندامت برصفحات # ~~وجنات از فوارهٔ‌ دیذ گان روان کرد ، وبر تعجیلی کی از تسویل شیطان ، # ~~وتحییل بهتان رفته بوذ ، تأسفها خورد ، وخوذرا ملامتها کرد ، وگفت : ~~این # ~~چه اسراف بوذ کی از طبع عجول ، ونفس ملول بی انصاف من در # ~~وجود آمذ ! واین چه نا جوانمردی وبیرحمی بوذ کی از شره نفس من برین # ~~حیوان رفت ، وچنین خصلتی نا ممود ، وظلمی مفرط از من پیذا شذ ! ### | شعر (بسیط) # الظلم نار فلا تحقر صغیرته فرب جذوة نار أحرقت بلدا # ~~این جوری وخیم ، وظلمی عظیم بوذ کی برین حیوان رفت ، وایمن بابذ # ~~بوذ کی ممکافات این کردار نا محمود بلاسی برمن وفرزید من نازل گردذ؛ ~~فرزند # ~~مرا از قصد دشمن حمایت کرد ، واز مکر معادی رعایت بموذ ، پاداش افعال # ~~او بحفوت مقابله کردم ! در شریعت مروت ، وطریقت فتوت ، تحجیل را # ~~کی ازین تعجیل رفت دافعی نخواهذ بوذ : ### | شعر (طویل) # عحبت لسعی الدهر بینی وبینها ms087 ف لما آنقضی ما بننا سکن الدهر ~~PageV01P153 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0166.png) # 12 داتان زن بازر کان ### | ببت (هزجا # ~~اینست همیشه عادت چرخ کبوذ چون بی غمی دیذ زوال آرذ زوذ # (2/8) این مقدمات از بهر آن تقریر افتاذ ، تا پاذشاه تعجیل را ، کی از # ~~نتایج تسویل شیطان ، وطلایع حرمان وخذلانست ، بسیرت مرضیه ، # ~~وعادت حمیدهٔ‌ خوذ راه بدهذ، کی عواقب شتاب زذ گی، وخوائم ترک تأنی # ~~ندامت وغرامت بوذ : التأ نی من ألله والعحلة من الشیطان ، خاصه کی ~~زنانرا # ~~مقر در وکر مکر وآشیانهآ غدر باشذ ؛ داستان ایشان از الحان هزار دستان # ~~عجب ترست ، وحیلت وخدیعت ایشان از ریگ سابان بیشتر . واگر شاه # ~~ازین معنی اجازت فرمایذ ، داستانی روایت کنم وحکایتی بگویم . شاه فرموذ ~~: 9 # ~~بگوی ! # 12 داستان زن بازرگان # دستور عدل فرمای صایب، رای گفت : در روز گار گذشته ، وایام رفته 12 # ~~بازرگانی بوذ کی بنعمت ورفاهت شهرتی داشت ، وبتمول وتروت معروف # ~~ومذکور بوذ، ودر ابواب عمارت ودهقانی ، وحراثت وبازرگانی ، حاذق ودانا # ~~بوذ؛ بر صنعت اصحاب ضیعت ماهر ، ودر مباشرت اشغال دهقانی 5 # ~~کیس وقادر . وقتی از برای مصالح معدشت ، ورعایت اساب فراغت ، ~~PageV01P154 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0167.png) ### | 12 داستان زن بازر گان # ~~وطلب تحصیل تفرج واستراحت ، بمطالعت عقار وضیعت ، واستطلاع # ~~عرس وزراعت، مسافری کرد ، ومدبی از برای اتمام واهتمام آن بماند . # ~~5زن او آن فرصت غنیمت شمرد ، وآن غیبت غنیت گمان برد ، وبا خوذ # ~~گفت : الدهر خرص وإلا فغصص : ### | شعر (بسیط) # ~~الدهر خداعة خلوب وصفوه بالقذی مشوب # ~~واکثر الناس فاعتزلهم قوالب ما لها قلوب # ~~فلا یغرتک اللیالی وبرقها الخلب الکذوب # ~~چون زن در حمال مشهور بوذ ، ودر افواه والسنه مذکور ، عاشقان # ~~جمال او طالبان وصال او گشتند، وهر یک بقدر مکنت ، وحسب استطاعت ، # ~~بدولت وصال ، وسعادت جمال او تقربی بموذ ، وگفت : ### | شعر (وافر) # ~~فخد من عمرک الفانی نصیب من اللذات ما وسع الیسار ### | (مصراع) (رمل) # باکر الصهباء فالدهر فرص # ~~واو با خوذ می گفت : ### | (مصراع) (رجز) # خلا لک الجو فسضی وأصفری PageV01P155 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0168.png) ### | بیت ms088 (هزج) # ~~امروز جهانرا چو شکر باید خورد آیذ روزی کی خوذ جگر بایذ خورد # ~~شیطان نفس أماره با او می گفت : بهار جوانی را غنیمت دار ، بیش ازانک # ~~خزان پیری گلنار رخسار پژمرده گردانذ ، انار بهی گردذ ، وارغوان # ~~شنبلیذ شوذ ، مهرهباز روزگار کهربای سوذه بر عارض گل رعنای # ~~رخسار برا گنذ ، وفصاد ضعف بور از باسلیق باصره بگشایذ ، وزعفران ک # ~~در سکنگبین تسکین زیادت کنذ ، وپیش ازانک لباس قیری ، بافلاس پیری # ~~بدل شوذ، خورشیذ جوانی در حجاب سحاب بیاض مانذ ، وجمال دولت حیوة # ~~پای در رکاب زوال آرذ ، والشیب کله عیب روی از بردهآ غیب بنمایذ : ### | شعر (خفیف) # أبیص مظلم وکل بیاض فی سوی العین والمفارق بور # ~~وهاتف هادم اللذات آواز در دهذ ، وطبل رحیل بزنذ، کی زاد 12 # ~~رحلت بر راحلهٔ‌ روز وشب نهیذ ، ودل از امتتاء دنا وخطام او بر داریذ؛ # ~~وگرد سیهمویان مگردند ، کی عشق وپیری سرمایهٔ‌ بی تدبیری است ، وشب # ~~وصال بهنگام شباب پیرایهآ روزهای امیری ، وقت آنست کی ### | شعر (کامل) # وتحر اذیال الصبی قتخالها فضبان بان بالصبا متعطف PageV01P156 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0169.png) ### | ببت (متقارب) # جوانی وأز عشق پرهیز کردن ناشذ مکر ابلهی وسفیهی # ~~پس ححاب عفت ، ونقاب عصمت ، از بیش بر گرفت ، وهر شبی از برای # ~~تحصیل لذت ، وتطییب معاشرت بخانهٔ‌ معشوقی می رفت ، وبا خوذ می گفت : ### | بت (هز ج) # ~~امروز بکام خویش دستی یزیم زان بدش کی دستها فروبندذ خاک # ~~تا مدتی برین حادته بگذشت ، وبازرگان از مطالعهٔ‌ ضیعت ومعامله # ~~وتحارت باز گشت ، ودر شهر بطرفی نا معهود فروذ آمذ ، واسباب طرب مهیا # ~~گردانیذ ، وبا خوذ گفت : ### | ببت (رباعی) # ~~چون نیست مقام ما درین دهر مقیم پس بی می ومعشوق خطائیست عظیم # ~~از محدث واز قدیم کی دارم بیم چون من رفتم جهان چه محدث چه قدیم # ~~پس گنده پیری را کی جوانان بی سامان ، در تحت تصرف وفرمان او # ~~بوذند ، طلب کرد ، تا از بهر او زنی با جمال جوید ، کی شبی چند با ms089 او ~~بروز # ~~آرذ ، وگاهی چند تماشا وعشرت بگذارذ . باتفاق گنده پیر از بطانهٔ‌ خانه ~~، # ~~وخواص آشیانهٔ‌ او بوذ ، کی اورا قیادت بربیب داذی . دهقان دبناری ~~PageV01P157 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0170.png) ### | 12 داستان زن بازرگان # ~~چند بر دست او هاذ وبطلب زن حریف فرستاذ . گنده پیر زر بستذ، # ~~وچون کسی از زن او با جمال بر ببوذ ، بخانهآ او رفت وگفت : جوانی بغایت # ~~با حمال ، وبازرگانی بسیار مال آمذه است ومی خواهذ کی روزی چند # ~~دستی برهم زنذ ، وچندنی زر داذه است وححره مهیا کرده ، زر بگیر وبیا تا # ~~ترا آنحا ترم . زن در حال برخاست وبا گنده پیر بذان موضع آمذ . # ~~چون قدم از در ححره در نهاذ شوی خویش را دیذ، بی دهشت وحیرت ک # ~~فریاذ بر آورد وچنگ در ریش مرد زذ والمستغاث ای مسلمین آواز در داذ ، # ~~وگفت : ای بی وفای نا بکار ، وای بد عهد بذکردار ! مدتها بر آمذ تا # ~~برفتهآی ، ومرا بدست عم سپرده ، وخوذ با ماهرویان تماشا وعشرتا 9 # ~~مشغول شذه : ### | لت (مجتث) # ~~دریغ عهد وفای من ای صنم کی مرا غلط فتاذ همی در وفا ومهر بو ظن 21 # ~~مرا در انتظار دیده چون نرگس شذه ، ودر ترقب قدوم بو اعضا # ~~واجزا چون سیسنبر همه گوش گشته ، حاسوسان ومنهیان نصب کرده ، تا از ~~PageV01P158 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0171.png) # ~~کحا خبر دهند ؛ بو در تنعم وراحت ، ولهو وفراغت ، ومن در رنج ومشقت ، # ~~وعنا وبلتت مانده! مرد در دست زن عاجز بماند ، خحل ومتحیر ، ومضطر # ~~ومتفکر ، چون صعوه در چنک باشه ، وپیل از نیش پسه ، خلاص # ~~ومناص می چست ، ومی گفت : ### | شعر (وافر) # أراح الله بفی من سفیه محت یده سروری بالاساءه ### | بت ( هزج) # ~~مسکین من مستمند از چندین کس در دست تو بی با ک کجا افتاذم # ~~تا آخر الامر همسایگان در آمذند ، وبا صذ هزار شفاعت وخواری صلح # ~~کردند ، کی مرد زرها نزن دهذ ، وبخانه برذ : ### | شعر (وافر) # لقد طوفت فی الآفاق حتی رضیت من الغنیمة بالایاب ### | آخر (طویل) ms090 # ~~علی أنی راض بأن أحمل الهوی وأخلص منه لا علی ولا لیا PageV01P159 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0172.png) # آمذن کنیزک روز چهارم بحضرت شاه # (3/8) این افسانه از بهر آن گفتم ، تا رأی اعلی شاه از بدیههآ # ~~فکر ، واندازهآ غدر زنان غافل بمانذ ، وبقول ایشان بر چنین سیاستی هایل # ~~اقدام جایز ببینذ، کی تدارک آن ممکن نبوذ ، ودر دنیا وعقبی ملوم د # ~~ومعاقب ، ومذموم ومخاطب گردذ. شاه چون این مقدمات بشنوذ ، مثال # ~~داذ تا شاه زاذه را بحبس بردید ، وسیاست در تأخیر نهاذند # امذن کنیز ک روز چهارم بحضرت شاه # (1/9) چون مدت این حادبه بروز چهارم کشیذ ، وسه روز متواتر وزرای # ~~پاذشاه ، کی اکابر دولت ، واماثل حضرت وذند، بلطایف حکم، وتوادر # ~~مواعظ ، در ابقای مهحت شاه زاذه چند ساذه از داستان دستان زنان برنطع # ~~سمع شاه راندد، وکنیز ک هر فرزینبند کی دانست می کرد ، وهر # ~~منصوبه کی شناخت می ساخت ، تا شاه زاذه را شهمات کنذ ، اما وزرای # ~~مملکت هریک فرزیی فرزانه ، وصاحب کفایتی یگانه بوذند ، بانوار مصابیح 4 # ~~علم وعقل ظلام آن ظلم دفع می کردند ، وشرر آتش خشم شاه را باب # ~~رأی صواب از سوختن خرمن مصالح دین ودولت اطفا می داذند ، وصفرای # ~~حادیه را کی بیرقان ابطال شخص شاه زاذه متعدی بوذ ، بسکنگبین حکمت « # ~~تسکین می کردند : ### | شعر (طویل) # اذا أشرقت آراؤهم فی ملمة فضین علی سحف الملمة بالهتک PageV01P160 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0173.png) # آمذن کنیز ک روز چهارم بحضرت شاه # ~~کنیزک روز چهارم قدحی زهر برگرفت ، وپیش بحت شاه رفت ، # ~~وگفت : چون رأی جهان آرای ، مشکل گشای ، عدل فرمای شاه را بر کلمات # ~~صالحات بنده التفاتی نیست ، وظلمی را کی در ایام همایون او برین ~~خدمتگار # ~~رفت ، از منبع عدل، ومنهل فضل او وحه محازاتی ومکافاتی نه ، # ~~بضرورت مرگ را برین زندگانی اختیار می کنم ، وباضطرار زهر قاتل ، # ~~کی برید عنای آجل ، وطلیعهٔ‌ فنای عاحلست ، بتحرع می ممایم ، وحکم # ~~این ظلم را بموقف عرصات محشر ، ومجمع میعاد نوم الفزع الاکبر می ms091 # ~~افگنم ، تا حاکم فصل ، وقاضی عدل ، انصاف من از فرزند نا حفاظ # ~~ودستوران ظالم شاه طلب کنذ، کی آنحا میل ومحابا ، وعنایت ومدارا نوذ؛ # ~~ومقاصد واغراض وزرای وزرسگال آنست کی چهار بالش مملکت # ~~نفرزند نا خلف شاه دهند ، واز بأس وسیاست شاه برهند ، وملک ودولت را # ~~قواعد واساس نو نهند ؛ آنگاه در عرصهٔ‌ مملکت هر یک بر وفق مراد # ~~خوذ باستداد رأی تصرف کنند ؛ ودر تغییر قوانین سیاست ، وبدیل # ~~رسوم ریاست ، چندانک امکان دارذ تقدیم بمایند . وواقعهٔ‌ بنده ووزرای ~~شاه # ~~برایر است با حادثهٔ‌ خوک کی طمع انجیر خوردن کرد ، وبجهدهای بسیار ، # ~~ومشقتهای بی شمار تر درخت انحیر رفت ، وخوذرا بهزار حیلت ومحنت طعمهآ ~~PageV01P161 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0174.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجیر وبوزبه # ~~مستخلص کرد ، وآخر الامر بشومی ظلم نگونسار در افتاذ ، وجان تسلیم # ~~کرد . شاه پرسیذ : چگونه بوذ آن ؟ باز گوی! # 13 داستان خوک ودرخت ایجیر وبوزنه # ~~کنیزک گفت : در روز گار ماضی وعهد گذشته بوزنهآی از دنیا اعراض # ~~کرد ، واز اصحاب ویاران تحلف گزیذ ، وتحنب اختیار کرد ، ووطن معهود # ~~ووسکن مألوف بگذاشت ، ودل از اهل وفرزندان بر داشت ، وفت : ### | شعر (وافر) # وکانت بالعراق لنا لیال سرقناهن من ریب الزمان # جعلناهن تأریخ اللیالی وعنوان التذکر هوالامانی ### | شعر ( رباعی) # ~~گرد آمذه بوذیم چو پروین یکچند آمن شذه از فراق وفارغ ز گزید # ~~مانا کی نبوذیم بوصلش خرسند کازذ چو بنات نعش مان بپرا گند # ~~یاران وپیوستگان را وداع کرد ، واز آنحا تحزیرهٔ‌ی رفت ، کی در وی # ~~امن ورفاهت ، وخصب وفراغت حاصل بوذ، خالی از مزاحمان ، وفارغ # ~~از قاصدان ؛ وورع وتقوی بیش گرفت ، وروی بمنزل غقبی نهاذ ، وفراغت 15 ~~PageV01P162 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0175.png) # 13 داسنان خوک ورخت انجیر وبوزنه # ~~دست در حبل متین طاعت زذ ، وپای قناعت بر روی شهوت ونهمت نهاذ ؛ # ~~کم آزاری اختیار کرد ، وتقوی وپرهیز گاری شعار ودثار گرفت . چون # ~~در ملک قناعت استقراری یافت ، ولذت آن بدیذ ، گفت : ### | یدت (مجتث) # کسی کی عزت عزلت نیافت هیچ نیافت ### | کسی کی روی ms092 قناعت بدیذ هیچ بدیذ # ~~ودران جزیره ابجیر بسیار بوذ ، کی تابستان وزمستان بتر وخشک # ~~آن روز گار می گذاشت . حون مدنی بر آن بذشت ، اتفاق را ابتدای # ~~فصل خزان در آمذ ، وآفتاب دینار ون از مرحلهٔ‌ سنبله درکفهٔ‌ میزان # ~~استقامت یافت ، وزر روز با سنگ شب تساوی پذیرفت ، وزبان اتام گفت : ### | ببت 1 عجتث # کنون کی خور بترازو رسیذ وآمذ تیر ### | شذند راست شب وروز چون ترازو وتیر # ~~هنگام دعت وآسایش ، وروز کار ذخیرت وغنیمت است ، فرصت را # ~~عزیز دار ، واز بهر اتام مستقبل ادخاری واجب شمر ! انجیر تمام رسیذه # ~~است ، ونضج برکمال یافته ؛ وچون زطب بر شاخ تخل ، وچون عسل PageV01P163 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0176.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجیر وبوزنه # ~~در کذوی نحل ، حلاوت ودسومت در وی مزاج پذیرفته ، وچون عقیق وبسد، # ~~ولعل وزبرجذ رنگ وگونه گرفته : ### | ببت (خفیف) # روز گار عصیرانگورست خم ازو مست وخیک محمور ست . # خیز تا سوی باغ بشتابیم کز می ومیوه اندرو سورست # ~~بوزنه گرد انحیرستان می گشت ، ویک یک را مطالعه می کرد ، بعضی # ~~بکار می برد ، وبعضی برای ذخیرهٔ‌ ایام مستقبل خشک می کرد ، تا چون # ~~حریف خریف عربده آغاز کنذ ، ودست زمستان ، ازکمان آسمان ، تیر زمهریر # ~~گشاذن گیرذ ، (و) آفتاب ازکمان قوس پنبه زذن سازذ، وطبیعت عالم از آب ~~حوضها # ~~جوشن زمرذین ساختن گیرذ ، واوراق اشجار ، کی از حدت زخم # ~~نیش عقرب در تب غب افتاذه باشند ، ودر بحران برقان عموم ، بخفقان # ~~سموم رسیذه ، وزردی بر اشجار ، ولرزه بر شاخسار پدیذ آمذه ، از # ~~آسیب صرصر زمستان ریختن گیرند ، وصحرا ومرغزار ، از برگ وبار # ~~خالی وعاطل مانذ ، مذلت محاعت ، کی قاصم ظهور شیران ، وشکنندهآ # ~~دل دلیران است : PageV01P164 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0177.png) ### | شعر (منسرح) # الجوع ترضی الاسود بالحیف # ~~اورا زبون ومغبون نگردانذ ، وکاد الفقر أن یکون کفرا برنخوانذ. # ~~این کلمات عقل مرشد در سمع او تکرار می کرد ، وأطیب ما یأ کل الرجل # ~~من کسبه تقریر می داذ . در اثنای این احوال ، خوکی از زخم تیر صتاد ms093 # ~~بهزیمت جسته ، واز آفت ومخافت بوار رسته ، مفاحا درین جزیره افتاذ ، # ~~وچون جزیره پر نعمت دید ، دل بر بوطن ومقام آن موضع نهاذ، # ~~بانجیرستان در آمذ ویک یک درخت مطالعه می کرد ، چون شرفات درخت # ~~از تمار خالی دیذ ، عجب داشت ، کی حندین اینجیر که خورده است؟ واین # ~~نعم وفواکه که در قیض وتصرف آورده است ؟ در میان این فکرت # ~~وحیرت بر درختی انجیر نگرست ، انجیر دید بخته ، وبوزنه بر وی رفته ؛ # ~~بعضی می خورد ، وبعضی جمع می کرد . خوک چون آن تنعم ورفاهت ، # ~~وخصب ورغد عیش بدیذ ، وحصول کفاف رزق بوزنه وکمال عفاف # ~~او معابنه کرد، حسد وحرد پر وی مستولی گشت ، وحقدی وغضبی در باطن # ~~دل او ظاهر شذ ، وشرار آتش کینه در دلش شعله اوگندن گرفت : PageV01P165 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0178.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجیر وبوزنه ### | شعر (کامل) ### | بت (خفیف) # حسد آنحا کی آتش افروزذ خرمن عقل وعافیت سوزذ # ~~آواز داذ کی ای براذر ، موضعی بغایت نزه وخرم ، ومتنیزهی بی رنج وغم # ~~یافتةآی ! هوای او دل را موافق ، وغذای او بنیت را ملام ولایق ، دولتی # ~~صافی ، ومملکتی مستخلص ، از آمذ وشذ مزاحمان فارغ ، واز اختلاف # ~~صادر ووارد منزه ، قدر این نعم جسیم ، وأرج این مواهب عظیم می # ~~دانی ؟ وصدقات وزکوات بدرویشان ومستحقان می رسانی ؟ ودانم کی غشر5 # ~~وحمس این غلات ، ونزل ور بع این مستغلات بدواوین سلاطین بمی دهی ! آخر # ~~زکوة این تمرات بمسا کین برسان کی شر الناس من أ کل وحده ، وبزرگان # ~~گفته اند : ### | بت (هز ج) # نیکوئی کن چون کی ترا دست رس است ### | کین عالم یاذ گار بسیار کس است # ~~اکنون کی حوادث غربت ، ودواعی هجرت ، مرا بذین ربت آورد ، # ~~از لطایف این نعمت مرا نصیبی ده کی PageV01P166 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0179.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجیر وبوزنه ### | مصراع (طویل) # وللارض من کأس الکرام نصیب # ~~وبریو محقق باشذ کی عادت کرام ایام اکرام اضیافست ، وزبان نوت # ~~از وی چنین عبارت کرده است کی الضیف اذا نزل نزل ms094 برزقه واذا ارتحل # ~~ارتحل بذلوب قومه؛ ورعایت حقوق غربا از مراسم اهل دیانت ، # ~~وخذاوندان فتوتست : ### | شعر (متقارب) # هل الدهر بوما بلیلی بجود وأتامنا باللوی هل تعود # عهود تقصت وعیش مضی نفسی والله تلک العهود # ألا قل لسکان وادی الحبیب هنیا لکم فی الجنان الخلود # أفیضوا علینا من الماء فیضا فنحن عطاش وانتم ورود # ~~بوزته چون این کلمات منظوم ومنثور سماع کرد ، با خوذ گفت : اگرچند # ~~میان من وخوک میابنتی طبیعی ، ومباعدبی صنیعی است ، کی بشکل وهیأت ، # ~~وسیرت وصورت مخالف یکدیگریم ، اما اگر در مقابلهآ این مقدمات و مقامات ~~کی او # ~~در بیان زبان آورد ، وبمراعات حنان ، ومصافات زبان عرض داذ، تکلفی نکنم ~~، PageV01P167 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0180.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجیر وبوزنه # ~~وتلطفی واجب ندارم ، سمت بخل را ارتکاب بموذه باشم ، وساحت روز گار # ~~خوذرا بوصمت بخل ، ولوث تح آلوذه گردانیذه؛ ونص تنزیل را کی # ~~بذین معنی نازلست ، خلاف روا داشته کی واما السائل فلا تنهر واما بنعمة # ~~رتک فحدث 10/931_11) ؛ بوزته هشاشتی بموذ ، وبشاشتی ظاهر کرد # ~~وخوک را بلطفی جواب داذ ، وگفت : مرحبا واهلا وناقة ورحلا ! بنشین # ~~وبیاسای ، فروذ آی وپای افزار بگشای : ### | شعر (طویل) # ونحن او الضیفان نکرم ضیفنا ألوان إکرام وانواع إنعام # ~~پس قدری انحیر از درخت فروذ اوگند ، واز برای زیادت مراعات # ~~شاخها بیفشاند . خوک راهی دراز پیموذه وذ ، وهاضمهآ معدهٔ‌ش در طرب # ~~آمذه ؛ انجیر باشتهای قوی وشره تمام خوردن گرفت . چون لذت حلاوت # ~~انجیر ، کی طعم شکر ، وذوق عسل داشت ، مذاق او رسیذ شرهش زیادت 4 # ~~گشت ، وشهوتش درکار آمذ ، الحاح ولجاج بش گرفت ، وگفت : ای # ~~براذر ، ذوق را هنوز شرهی وشوقی هست ، واین انجیر نو سلسلهآ شهوت معدهآ # ~~مرا در جنبانیذ ، تکلفی کن ، وتلطفی فرمای! کی از مایدهآ کرام بی زله # ~~اشباع بر نتوان خاست ، چی هر ضیافتی کی اطعمهٔ‌ او کوتاه مژه "وذ ، آن # ~~ضیافت سراسر وبال وبزه بوذ . نوزنه دیگر بار لطافتی بحای آورد ، وشاخها ~~PageV01P168 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0181.png) # 13 داستان خوک ودرخت انجبر وبورته # ~~در ms095 افشاند ، وخوک بکار می برد تا هیچ بماند : وزوایای معده وخبایای # ~~سینهآش هنوز خالی وخاوی بوذ . خوک دیگر باره آواز داذ کی مایدهٔ‌ ملوک # ~~ماییدهٔ‌ شرفست ، نه مایدهٔ‌ علف : أما مایدهآ دوستان ، کی از برای ~~دوستان # ~~نهند ، مابدهٔ‌ علف ، وعایدةآ تلف باشذ ؛ والثالث خیر ، یکبار دیگر این # ~~نزیل منزل خوذرا نزلی ده ، واین غریق إنعام خویش را بقلی ده ! بوزنه # ~~دانست کی خوک حرامزاذه ، وکارافتاذه است ، فصاحت را با وقاحت # ~~برآمیخته است ، وچرب زبانی را سرمایهٔ‌ لقمهای چرب گردانیذه . جواب # ~~داذ کی ای خوک ، آن قدر کی قوت دو سه روزهٔ‌ من بوذ، اثار کردم ، # ~~ومقدم ترا باهتزاز واستبشار تلق واستقبال بموذم ! وبوثرون علی أنفسهم # ~~ولو کان بهم خصاصة (9759) ورد این حالت گردانیذم، اما بو خوذ # ~~مهمان شوخ روی وقح افتاذهآی ، اگر من جملهآ اوراق واثمار بر بو # ~~نثار کنم ، نو سیر نگردی؛ واختلال ونوهین در اسماب معاش بدذ آیذ ، # ~~ووهن وفتور در اکتساب وادخار من ظاهر گردذ ؛ واین انحیرستان هر سال # ~~یکیار بار آرذ ، تؤتی أ کلها کل حین باذن رسها (25/14) ومرا سال تا # ~~سال قوام معیشت ونظام کار بذوست . خوک چون این کلمات بشنیذ ، ~~PageV01P169 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0182.png) ### | دوام سخن کنیرک # ~~گفت : این انجیرستان بریسمان ماذر نخریذهٔ‌ی ، وهنوز تختهآ وقف هیچ کس # ~~برسقف گیتی بدوخته اند؛ واگر تو برین موضع استیلا داری ، چون من # ~~انحا رسیذم ، تملک واستیلای بو باطل شذ ؛ مدتی درین زرع وضرع # ~~تفکه وتنزه موذی ، وروز گار دراز درین نشیب وفراز پرواز کردی ؛ # ~~اکنون بهیچ حال ترا با قوت وشوکت ، وعدت وأهبت من امکان وقوت # ~~مقابله ومقاومت ناشذ . بوزنه گفت : اگر بو بقوت حستی ، وشوکت 5 # ~~جسمی، بر من تهوری کنی، وضیمی رانی ، من بدرگاه پاذشاه پاذشاهان # ~~بنالم ، تا داذ من از تو طلب کنذ ، وانصاف من از بو بستانذ ، والله ~~غالب # ~~علی أمره (21/12) جتار تحقیقت ، وقهار بی شبهت اوست ، ظالمانرا دست # ~~قهر او بحبس مذلت می برذ ، وجابرانرا جبروت او در چاه محنت می ms096 اندازذ . # ~~خوک از اسماع این مقدمات در خشم شذ ، آتش غضش بیفروخت ؛ چون # ~~آتش بر بالای درخت دوید . چون بر سر درخت رسیذ شاخ بشکست 2 # ~~وخوک نگونسار در گشت ، ومهرهٔ‌ گردنش خرد بشکست ، وبدوزخ رفت : ### | شعر ( بسیط) # ولم ترل قلة الانصاف قاطعة بین الرجال وإن کانوا ذوی رحم # (2/9) این مثل از بهر آن گفتم ، تا رأی صایب ، وعزم ثاقب # ~~شاه را روشن شوذ کی حق جل جلاله ظلم نبسندذ ، وهیچ مظلوم مرحوم را ~~PageV01P170 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0183.png) # آمذن دستور چهارم بحضرت شاه # ~~محروم نگذارذ . شاه چون این حکایت بشنیذ ، وتضرع وآب چشم مستوره # ~~بدیذ ، مثال داذ تا شاه زاذه را ساست کنند # دستور چهارم چون بدانست کی شاه فرزتدرا سیاست فرموذ ، جلادرا # ~~گفت : سیاست در توقف دار ، تا من بحضرت شاه روم ، وضرر تعجیل، # ~~ومنفعت تأجیل سیاست باز ممایم ، تا فرمان بر چه جمله بیرون آیذ # امذن دستور چهارم بحضرت شاه # (1710) دستور رابع کی فضل رایع ، وصبت شایع داشت ، بش شاه رفت ، # ~~وبعد از تأ کید ثنا ، ومهید دعا زبان بکشاذ ، وگفت : حق سبحانه وتعالی # ~~کوت پاذشاهی وإسوت شهنشاهی ، حلیت احوال ، وزینت اعمال وافعال # ~~پاذشاه گردانیذه است؛ وآیات محامد ، وسور نای اورا متداول السنه وافواه # ~~ومسطور گردانیذه.، و آوازهآ اصطناع او کی در باب ارباب فضل ، واصحاب ~~عقل # ~~می فرمایذ ، باطراف عالم ، واکناف عرب وعجم رسیذه ؛ وذ کر عدل ، # ~~ونام فضل او اسماع اقاصی وادانی شنیذه ، وگلزار فیض عدل او چنان # ~~شگفته است ، کی جمله عواصف خزان ظلم ، وهبوب صرصر زمستان # ~~جور ، طراوت اوراق اورا از چمن آفاق زایل نخواهذ کرد ؛ وموسم # ~~مکارم اخلاق او چنان نفاق ورواج یافته است ، کی بصوارف حدثان ، ~~PageV01P171 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0184.png) # ~~وتوائب زمان کساد وفساد نذیرذ . پاذشاه بر همه جهان ، کی عیال # ~~جلال ، وموالی عوالی سیاست اوست ، طریق انصاف وانتصاف سپرذ؛ # ~~آنکاه نتیجهآ اقبال ، وزبدهآ جلال پاذشاهی را تحریض ناقص عقلی هدف 3 # ~~تیر تلف گردانذ در شریعت کرم ، وسنت دیانت ، موافق وملایم # ~~عقل ننمایذ ، ومفتی ms097 عقل قلم بر ساض این فتوی ننهذ؛ وآوازهآ این سیاست # ~~چون از دروازهٔ‌ دار الملک ، بواسطهٔ‌ اخبار صادر ووارد بسمع ملوک # ~~اقالیم رسذ ، طباع واسماع ملوک وسلاطین از مخالصت وموافقت این دولت # ~~متنفر گردذ ؛ وچشم اطماع فسده ، در ساحت ملک ودولت باز شوذ ، # ~~ودست تعرض خصمان دولت دراز گردذ ؛ وعقلای جهان ، وعلمای گیهان، # ~~کی ناظر امور جمهورند ، تقدیم این سیاست را هفوت محض ، وزلت # ~~صرف شمرید؛ ووزرا وندمای اورا برکا کت عقل وسخافت رآی منسوب # ~~گردانند . وبر رأی جهان آرای عدل فرمای شاه ، کی آفتاب درپیش او 2 # ~~چون سایهآ دیوار ، بر رخسار روز گار (000) ، مقرر است کی ملوک وامرارا # ~~هیچ عیبی زیادت از التفات نموذن قول زنان نست ؛ وکلمات ایشانرا # ~~کی مهیج فترت ، وباعث زلت است ، در وهم وخیال ودر ذهن # ~~وفکرت ، حای داذن از عقل وخرذ دورست ؛ وهرکه ر مهر زنان # ~~وموافقت ایشان اعتماد بمایذ ، در عواقب آن در ورطهٔ‌ غرامت وبدامت ~~PageV01P172 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0185.png) # 14 داستان مرد کرماوه بان با زن خویش وشاه راذه # ~~مأخوذ گرذذ ، ودل او طعمهٔ‌ عنا ، ولقمهٔ‌ فنا شوذ؛ چون آن مرد # ~~گرماوهبان با شاه زاذه . شاه گفت : چگونه است ؟ بکوی ! # 14 داستان مرد گرماوهبان با زن خویش وشاه زاذه # دستور گفت : در مواضی اتیام ، وسوالف دهور واعوام ، در شهر # ~~قنوج گرماوه بانی بوذ ، معروف ومذکور بالت وتروت ، وشاهزاذهآ قتوج # ~~کی در حسن وجمال اعجوبهٔ‌ روز گار ، ودر لطافت وظرافت واسطهٔ‌ قلادة # ~~اتیام بوذ ، بگرمابهآ او آمذی ، وگرماوهبان را هرچه در وسع امکان بوذی # ~~از خدمت موافق ، ومراعات لایق تقدیم بموذی . وشاه زاذه را بذر کریمهآی # ~~از اعیان شاهان ، وارکان چهان درعقد آورده بوذ ، وبمواصلت ومصاهرت # ~~او اعتضاد واعتداد گرفته ، ونزدیک آمذه کی نتکلف زفاف مشغول شوید. # ~~روزئی شاه زاذهٔ‌ قنوج بگرمایه آمذه بوذ وگرماوه بان بخدمت معهود قیام # ~~می بموذ ، واندام اورا، کی رشک گل وسمن ، وغیرت مشکوفه ویاسمن بوذ ، # ~~می خاریذ ، وبلطفی می مالیذ ؛ واز بهر آنک شخص او عظیم لحیم بوذ، ms098 # ~~آلت وقاع او در گوشت پنهان بوذی ، واز غایت فربهی ناسذا بموذی . # ~~گرماوهبان را در اثنای خاریذن دست بر آن عضو آمذ ، بغایت نا بذا وخرد ~~PageV01P173 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0186.png) # 14 داستان مرد کرماوهبان با زن خویش وشاه زاذه # ~~بموذ ، گریستن بر وی افتاذ . شاه زاذه چون اثر رقت وشفقت او بدیذ، وآب # ~~چشم او مشاهده کرد ، پرسیذ : سبب تغیر وتألم، وموجب بوحه وترتنم چیست؟ ### | ملت (هز ج) # در گریه وباذ سرد می کوش کین آب وهوات می نسازذ # ~~گفت : بحکم اعتقادی کی بنده را در اخلاص محبت ، وصفای مودت # ~~تست ، بنظر احترام ، در لطف اندام بو می نگرذ ، واین لطافت اعضا، # ~~ونظافت هیأت وناسب اجزا ، وطراوت بشره می بدنذ، وبسبب آنک آلت # ~~تناسل وبوالد بو ، کی شعبهآ شحرهآ انساتی ، ودوحهآ ثمرهآ حیوانی است ، ~~بغایت # ~~خرد ونا بذاست ، واین معنی درکمال احوال رجال ، سبب نقصان فحول،9 # ~~وفقدان اصول شمارند ؛ بذین سبب رقت وشفقت بر من غالب گشت ، # ~~خصوصا کی ایام زفاف نزدیک آمذست ، وهم اکنون ماه ومشتری ذرین # ~~عروسی ، جلوهآ طاوسی سازید ، واعدا واولیا درین زفف ، از مسرت دل 2 # ~~انصاف جویند ، وخلق عالم نظارهآ این سور ، وموسم این سرور حاضر # ~~گردند ، وزبان دور گردون ، این غزل در اوتار ارغنون اوگنذ : ### | شعر (کامل) # عرسن یعرس عنده الاقبال وینال فی حنباتها الآمال # بدر تزف الیه وسط سماته شمس علیها بهجة وجمال PageV01P174 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0187.png) # 14 داستان مرد کرماوهبان با زن خویش وشاه زاذه # سعدان ضمهما نعیم دائم قد مد فیه علی الانام ظلاک # وإذا تقارنت السعود فعندها رجی الصلاح وتحسن الاحوال # ~~می اندیشم کی نبابذ کی چون اتفاق زفاف ، کی مجمع الطاف است ، ظاهر گردذ ~~، # ~~در ازالت بکارت واقتراع دوشیزکی قصور وفتوری روذ ، وشماتت اعدا، # ~~وحجالت اولیا حاصل آیذ. شاه زاذه گفت : این کلمات از صدق اخلاص # ~~وداد ، وصفای اختصاص اتحاد گفتی؛ ومدبی است تا این معنی در باطن # ~~من اختلاجی بموذه است ، ودر ضمیر من لحجاجی کرده؛ واز بهر آنک # ~~دوستی هم دم ms099 ، ومعتمدی محرم بداشته ام ، افشای این سر ، واظهار این # ~~دقیقه حایز نشمرده ام ؛ وچون ابتدا بو کردی ، هم را درین مهم شروع # ~~بایذ بموذ ، واهتمام این کار بایذ داشت ؛ ودر کیسهآ من چند دبنار زرست ~~، # ~~بابذ کی برگیری ، ودر شهر زتی با جمال جوتی ، تا من آلت خوذرا امتحانی # ~~کنم ، ومعلوم گردانم کی از من بضاع وجماع ممکن شوذ یا نه ؛ و آلت تناسل # ~~مرا در باب مباشرت قیامی وقوامی نوانذ بوذ . گرماوه بان بیرون آمذ وزر # ~~در قبض آورد ؛ وچون چهرهآ دینار مدور ومنور ، کی چون گل در # ~~روی او می خندیذ ، وچون ماه وزهره در ظلمت شپ می درفشیذ ، # ~~با خوذ گفت : PageV01P175 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0188.png) # 14 داسنان مرد گرماوه بان با زن خویش وشاه زاذه ### | شعر (رجز) # کرم به أصفر راقت صفرتة جواب آفق برامت سفرتة # مأثورة سمعته وشهرته قد أودعت سر الغنی اسرته # وقارنت نجح المساعی خظرتة وحببت الی الا نام عرته # ~~خطام دبا وغرور متاع او در دلش عظمتی یافت ، وشیطان شهوت # ~~زمام نهمتش بگرفت ؛ با خوذ اندیشیذ کی زن مرا هم جمالست ، وهم غنج # ~~ودلال ؛ مصلحت آن بوذ که اورا بآویم تا حلیت وزینت آرایش وپیرایش # ~~بکنذ ؛ وساعتی نزدیک شاه زاذه روذ؛ واکر آلت اینست بدالت او هیچ # ~~معاملت گزارده نشوذ ، واین زرها در وجه خرجی ومصلحتی صرف کنیم . # ~~پس بوتاق خویش رفت ، وشرح حادته با زن خوذ بگفت . زن در وقت # ~~خویشتن را بر آراست ، وچنانک معشوقهٔ‌ مسرور ، بیزدیک عاشق مهحور # ~~در آمذ . شاه زاذه چون شکل وهیأت ، وخلقت وصورت او بدید ، ولطف # ~~محاورت ، وحسن مفاوضت او بشنیذ ، وآن اجزای متناسب ، واعضای # ~~متقارب مشاهده کرد ، رغبتی صادق ، وشهوی تمام، در وی ظاهر شذ؛ 5 ~~PageV01P176 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0189.png) # 14 داستان مرد گرماوهبان با زن خویش وشاهزاذه # ~~وقوت حیوانی ، آلت شهوانی را قیام وانعاظی بداذ ، اعصاب وعروق در # ~~حرکت آمذ ، وبخار نطفه از اوعیهٔ‌ منی بمصعد دماغ مترفی شذ : ### | بیت (هزج) # ~~دل گفت کی هان چگونهآی ای کافر ms100 هین یافتی ای حرام روزی در بر # ~~حاصل القصه ، بعد طول الغصه ، آلت از میان گوشت ، چون گرزه از # ~~یوست بیرون آمذ؛ ازین سرخ کلاهی ، سه قائی ، اعوری ، گلان سری ، # ~~دراز قدی، پهن خدی، ناف خاری ، سیه گذاری، خون ریزی، فتنه # ~~انگیزی : ### | شعر ( بسیط) # قد قلصت شفتاه من حفیظته فخیل من شدة التعبیس مبتسما # ~~چون مار درسله خزیذ ، وچون خارپشت در سوراخ شکم دوید ؛ # ~~گفتی این معنی در وصف او گفته است : ### | ببت ( رمل) # ~~باز باذ اندر فتاذ این سر اسقنقوزراا باز بتوان مغز کردن بر سر او ~~گوزرا # ~~ستذ وداذی بکرد ، ومعاملتی تمام از حای بر گرفت ؛ چنانک زن از خوشی در ~~PageV01P177 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0190.png) # 14 داستان مرد گرماوعباز با زن خویش وشاه زاذه # ~~زی او چون سنگر آسیا بر خوذ می گشت ، وکفه بغربال می زذ . گرماوه بان # ~~متفحص وار از شگاف در نظاره می کرد ، وآن ایلاج واخراج بمشاهدهٔ‌ # ~~معاینه می دید ، کی و العصب ، از سر غضب ، بی ادب وار کار می گزارد؛ 3 # ~~خحل وتنگدل شذ، زن را آواز داذ کی بیرون آی! خوذ زن را از عشق # ~~آن طره وزلف ، وظرافت ولطف ، پروای جواب نبوذ ؛ تا آخر بعنف # ~~وتهدید ، وزجر وتشدید آواز بلند کرد . زن از سر طنز واستهزا گفت : # ~~برو ساعتی توقف کن ! کی شاه زاذه دستوری بمی فرمایذ ، وهنوز در بند # ~~آنست کی شغلی گزارذ . وبر شکمر شاه زاذه نشست ، واز دو دست بکرد میان # ~~او کمر بست ، وبزبان حال می گفت : ### | ببت (هزج) # دل با غم تو گر بخحذ زیر آنذ زیرا چو تو دلبری بکف دیر آیذ # ~~تا شاه زاذه حند کرت علی الترادف والتوالی ، کترادف الایام واللیالی ،1 # ~~اسب طرب در گرد آخر شهوت می کشیذ ، وصوفی وار ، پای افزار می گشاذ، # ~~هرچند گرماوهبان آواز می داذ ، زن می گفت : تا شاه زاذه احازت فرمایذ # ~~تو انتظار واجب دار! گرماوهبان از غصه تنگدل شذ ، واز جهالت وحماقت 15 ~~PageV01P178 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0191.png) ms101 # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان # ~~خوذ خجل گشت ؛ در صحرای مزبله درختی بوذ ، آنحا رفت ، وخوذ را # ~~بگلو از درخت در آویخت ، وخسر الدنیا والآخره بمرد : ### | ببت (متقارب) # هران کو کنذ کار نا کردنی عمی بایذش خورد نا خوردنی # زن چون از گرمابه بیرون آمذ ، شوی را نا شناخته آورد ، وبر شاه زاذه # ~~آفرین کرد : ### | شعر # ~~إن ریا إن ریا احدثت فی الظرف شتا تفت منها وقالت المهیا المها # (2/10) این حکایت از بهر آن گفتم تا شاه بر قول وفعل زنان ثقت # ~~واعتماد ننمایذ ؛ وعهد ومیثاق ایشانرا نفاق وشقاق دانذ؛ واگر احازت ~~یابم # ~~از طلمسات ونیرنحات ایشان حکایتی بگویم . شاه فرموذ : بگوی : # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان # دستور گفت : چنین شنیذه ام کی وقتی جوانی بوذ با جمالی وافر ، # ~~ونعمتی فاخر ، جهان دیذه ، وگرم وسرد چشیذه ، خدمت ملوک وسلاطین # ~~کرده ، ومباشرت اشغال دیوانی، واعمال سلطانی بیموذه، وملوک روزگار # ~~وتفکه برممر شاهراهی طارمی دیذ مرتفع ، ورواقی متسع برکشیذه . حنانک ~~PageV01P179 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0192.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان # ~~عادت باشذ نظر کردن بأبنیهٔ‌ عالیه ، ومساکن مرتفعه ، جوان بر بالای # ~~منظر نگرست ؛ دختری دیذ چون حور در قصور ، وچون ولدان وغلمان # ~~در جنان ، تور حمالش جهان منور کرده ، وبوی زلفش عالم معطر ومبخر # ~~گردانیذه ، با حشم غزال ، وسحر حلال ، وسلاست آب زلال ، ولطافت # ~~باذ شمال ، چون آفتاب در جوزا وماه در سرطان ، بر طرف منظر تکیه # ~~زذه ، وعکس رویش عالم روشن گردانیذه . جوان چون آن حسن ولطافت ، # ~~ولطف وظرافت بدیذ ، واله ومتحر شذ ، وبا خوذ گفت : مگر زهرهآ زهرا ، # ~~از قسهآ خضرا به پست آمذه است ، یا ملک از فلک ، قصد مرکز زمین کرده ~~است : ### | شعر (کامل) # نحر کخرط العاج یضعف حسنه خصر کخوط الخیزران الانضر ### | بدت (رباعی) # ~~ماه از رخ نو شکست هنگامهآ خویش مشک از خط نو در آپ زذ نامهآ خویش # ~~بالای نو خواند سرو را خامهآ خویش گل روی بو دید چاک زذ ms102 حامهآ خویش # ~~ماهی کی حسن او رشک خورشیذ وغیرت ناهیذ بوذ ، وآفتاب از خجالت # ~~رخسارش در حجاب بواری ، ومشک وعنبر در شکنج زلف او متواری : ### | ت (هزج) # ~~نگاری کز دو رخسارش همی شمس وقمر خیزذ ### | بهاری کز دو گلزارش همی شهد وشکر خیزذ15 PageV01P180 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0193.png) # 15 داستان عاشق وگینده پیر وسگ گریان # ~~خروش از شهر بنشانذ هر آنگاهی کی بنشینذ ### | هزار آتش بر انگیزذ هرآن وقتی کی بر خیزذ # ~~هر ساعتی حور غالیه بر رویش می کشید ، ورضوان : وان یکاد (68/51) # ~~می خواند ، وبر وی می دمیذ : ### | شعر # بختال فی مشیته کالعصن فی قامته الدر فی مبسمه والمسک فی نکهته ### | بیت (هزج) # از دور بدیذم آن بری را آن رشک بتان آزری را # در مغرب زلف عرض داذهصذ قافله ماه ومشتری را # ~~عقل مرشد از سفینهآ سینه آواز می داذ کی برگذر ، ودر منگر! کی فتوی # ~~حضرت نبوت ، ومثال درگاه رسالت اینست کی لاتتبع النظرة النظرة # ~~فالنظرة الأ ولی لک والثانیة علیک : ### | بیت (هز ج) # ~~از کوی بلا پای نگهدار ای دل گر جان خواهی حای نگه دار ای دل # ~~اما عشق دلفروز ؛ ومهر دلسوز ، از محمل دل فریاذ می کرد کی عشق # ~~بحفهآ غیب است ، از غیب بی عیب آنذ : PageV01P181 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0194.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان ### | بیت (سریع ) # ~~توبهآ زهاد بایذ شکستبردهٔ‌ عساق بایذ دریذ # ~~هرچه نه حانست بایذ فروختمهر چنان روی سایذ خرید # ~~در جمله : جوان دل ساذ داذ ، از سر کوی بپای می رفت ، واز پای بسر # ~~می آمذ ، ومی گفت : ### | شعر (متقارب) # جعلت ممری علی بابه لعلی أراه فأحیا به # ردیت آشتیاقا الی قربه فمن لی بغفلة ححابه # ~~زن از بالای منظر نظر بر جوان افگند ، چون حیرت وحسرت ، وقلق # ~~وضجرت او بدید، دانست کی طرهآ طرار ، وغمزهآ خون خوارش نقد وقار از # ~~کیسهآ شکیب ربوذه است ، ودل وجانش را در موسم معاملت عشق بمن یزید # ~~بر داذه ؛ چنانک عادت بلعجبی خوبانست در ms103 طارم فراز کرد : ### | شعر (وافر) # ~~رأت کلفی بها لیلی ووجدی فملتنی کذا کان الحدیث # ~~ولی قلب نازعنی الیها وشوق بین أضلاعی حثیث ### | ببت (هز ج) # ~~افتاذ مرا زعشق کاری وچه کار زذ در دل من زمانه خاری وچه خار ~~PageV01P182 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0195.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسک گریان # ~~روز نماز شام کشیذ ، ونیز بوی گل وصل معشوق مشام او برسیذ . # ~~جوان با جگری کباب ، وچشمی پرآب بوثاق باز آمذ ؛ شی چون شب # ~~مارگزیذ گان ، وحالتی چون حالت ماتمرسیذ گان ؛ ه وجه قرار ، ونه # ~~امکان فرار ؛ این غزل تکرار می کرد : ### | ببت (خفیف) # ~~هر که او عشقت اختیار کنذ بیقراری برو قرار کنذ # ~~گل رخسار بو بدست خیال دیدهارا زخواب خار کنذ # ~~گر بخواهذ نگار چهرهآ بو کار صذ شهر چون نکار کنذ # ~~نه عجب گر مشعبذ هوست چشم أز آرزو چهار کنذ # ~~انتظارم مده کی آتش وآب نکنذ آنیح انتظار کنذ # ~~همه شب منتظر می بوذ تا صبح صادق از افق باختر شارق گردذ ، # ~~ومؤدن بدای حی علی الفلاح ، وایو الیقظان. ندای حی علی الصباح در دهذ ، # ~~وهمه شب این بیت ورد خویش ساخته بوذ ، ومی گفت : ### | شعر (طویل) # ~~خلیلی إنی قد أرقت ونما لبرق مان فاجلسا عللانیا PageV01P183 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0196.png) # 15 داستان علشق وگنده پیر وسگ گریان ### | ت (هزج # ای مستان خیزیذ کی هنگام صبوحست ### | هر دم کی درین حال زنی دام فتوحست # ~~تا آخر نسیم صباح ، ر ارواح وزیذ ؛ واشباح را باصطباح خواند . جوان # ~~با دلی بر درد ، ورخساره زرد ، از خانه بیرون آمذ ، نفحص کنان کی طبیب # ~~عشق را دکان کذامست تا تفسرهآ درد ومجسهآ وجد بذو نمایم؛ باشذ کی صفرای # ~~این واقعه را سکنگبینی سازذ کی حان بلب رسیذهٔ‌ وصال را کی در بحران # ~~هجران مانده است ، تسکینی دهذ : ### | شعر (خفیف) # حس نبضی فقال عشقا طبیبی وبحه من اخی علاج مصیب # فزجرت الطبیب سرا بعینی %~% تم ناجیته بحق الصلیب # ~~با خوذ گفت : مصلحت آن وذکی رقعه بمعشوقه ms104 فرستم ، واز حال دل 12 # ~~خسته ، وحان محروح اورا اعلامی کنم ، باشذ کی رفقی بمایذ ، ولطفی # ~~درمیان آرذ ، کی هیچ صاحب دلی دوست خوذ دشمن ندارذ؛ وخورشیذ # ~~عالم آرای ، گردون پیمای ، کی شاه ستارگان وخسرو سیارگان است ، با علو # ~~معارج ، وسمو مدارج ، از ذرهآ حقیر ننگ بمی دارذ ؛ وگل سرخ روی # ~~سبز قیا ، شوخ چشم رعنا، کی ملک ریاحین ، وزینت بساتین است ، # ~~محاورت خار ، موجب ننگ وعار بمی شمرذ؛ باشذ کی این دم سرد اثری 18 ~~PageV01P184 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0197.png) # 15 داستان عاشق وگننده پیر وسگ گریان # ~~گرم بمایذ، واین آب دیده آن چشم بی آبرا نمی دهذ ، کی گل وصل بشگفذ، # ~~وخار هجر فرو ریزذ . پس قلم بر گرفت وبمداد شوق بر بیاض کاغذ بوشت : ### | شعر ( متقارب) # تملکت یا مهحتی مهحت وأسهرت یا ناظری ناظری # لئن غیت عن مقلتی ساعة فوالله ما غبت عن خاطری # وفیک تعلمت نظم الکلام فلقینی الناس الشاعر # أیا غائا حاضرا فی فؤادی سلام علی الغائب الحاضر ### | ببت (رباعی) # ~~هم باز خورذ بتو بلائی آخر وندر تو رسذ زمن دعائی آخر # ~~درد دل من چنین ممانذ پهان سر برکنذ این درد بجائی آخر # ~~پس خردهآ عشق را درمیان نهاذ ، واز مضمون دل ، ومکنون سر خبر داذ ، # ~~وبدست معتمدی بمعشوقه فرستاذ # ~~چون رقعه بزن رسیذ ، ومطلع ومقطع آن بدذ ، گفت : این جوان را # ~~بگوئیذ ، تا نیز این سخن نهذ ونه بر دارذ ، ومارا چون زنان دیگر # ~~نبندارذ ، وبیش سخن بی فائده نگویذ ، ونابوذه نحویذ ، وگوز پوذه نشکنذ ~~، # ~~وبتک بر آهن سرد نزنذ، از بهر آنک : PageV01P185 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0198.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسک گریان ### | مصراع (هزج) # گر ماه شوذ ننگرم اندر رویش # ~~وبدانذ کی مرا با جمال صورت ، کمال عفت جمع است ؛ هر گز غبار تهمت # ~~وشبهت ، بر ذیل عفاف وعصمت من تنشینذ ، وگل طهارت من بخار معصیت # ~~خسته نگردذ . جوان چون جواب وخطاب معشوقه بشنیذ ، با خوذ گفت : ### | ببت (هزج) # ~~از یار هر ججوری بیزار نایذ شذ ms105 وز دوست بهر زخمی افگار نایذ شذ # ~~کار نیکوان تحبر وتکتر است ، وکردار عاشقان تخصع وتذلل : ### | ببت (هزج) # ~~دارم سخنان تازه وزر کهن آخر بکف آرمت بزر یا بسخن # ~~با خود گفت : از صورت نامه چیزی بدست نیامذ ؛ از نقش خامه ، بنقد # ~~وجامه نقل بایذ کرد : ### | بلت (خفیف) # ~~روز گاریست این کی دیناری ارزذ آنکس کی یک درم دارذ # ~~زر بدارذ بنفشه چون نرگس قامتش زان همیشه حم دارذ # ~~وبعد از بگ ونامه ، زر وجامه فرستاذ . # ~~معشوقه گفت : این جوان را بگوئیذ کی : PageV01P186 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0199.png) ### | مصراع (هزج) # این کار بزر چو زر نخواهذ شذ # ~~اگر وصول مقصود، وحصول مفقود ممجرد زر بوذی ، پس کان کی # ~~مانه دار گنجهاست ، معشوق دلها وذی؛ وا گر هر زیبائی ، بعلم دیبائی # ~~در کنار آمذی ، کرم پیله کی مادت هر اطلس ودیاست ، محبوب حانها # ~~بوذی ؛ ولکن حجلهآ آرایش دیگرست ، وحجرهآ آسایش دیگر، زر حلقهآ فرج # ~~استررا زیبذ ، نه حلقهآ گوش دلبررا : ### | بلت (خفیف) # زر اگر مایل خران نشذی حلقهٔ‌ فرج استران نشذی # ~~وزر وجامه ، وپیغام ونامه باز فرستاذ ، وجوابهای درشت داذ # ~~جوان با دلی پرحسرت ، ودماغی پر فکرت ، یهلوی غم ، بر بستر الم # ~~بهاذ ؛ واز سر دردی ، برنم وجدی می گفت : ### | شعر( وافر) # مراض نحن لیس لنا طبیب ومهمومون لیس لنا حبیب # ولیس لنا من اللذات إلا امانیها ورؤیتها نصیب PageV01P187 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0200.png) # ~~8. 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان # ~~جوان را عذار ارغوانی ، در تحمل مشاق فراق زعفرانی شذ ، واز حمل اعبا # ~~واثقال هجر ، کی از ارحام ماذر بوایب دهر می زاذ ، تیر قد ش کمان وار ~~خم # ~~گرفت ، وعرعر قد وصنوبر قامتش از آسیب صرصر حدثان ، وعواصف و # ~~محنت روزگار شکسته شذ ؛ از جمال وصال ، با مذ شذ خیال خرسند می بوذ، # ~~وبذین بیت تعلل می نموذ : ### | شعر (وافر) # خیالک فی الکری وهنا أتانا ومن سلسال ر یقک قد سقانا ### | بلت (هزج) # هر شب گردذ خیال او گرد دلم الحق زمراعات خیالش حجلم # ~~از ms106 رواح تا صباح ، واز فلق نا غسق ، بر سر کوی دوست معتکف # ~~ومحاور بوذی ، منتظر نسیم خلوتی ، کی از روایح ریاض وصل # ~~ممشام او رسذ؛ درد بی درمان ، ومحنت بی پایان ، بر دل وجان # ~~مستولی شذه ؛ وآتش فراق دمار از خرمن صبر برآورده ، وبزبان حال # ~~میگفت : ### | شعر (کامل) # جربت من نار الهوی ما تنطفی نار الغضا وتکل عما تحرق # وعذلت أهل العشق حتی ذقته فعحیت کیف نموت من لا یعشق PageV01P188 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0201.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان # ~~تا روزی گنده پیری ، کی دست قواس روز گار استوای قدش را بانحنا بدل # ~~کرده بوذ ، وحراث اتام بر موضع لاله زارش خردهآ زعفران ریحته ، وبر چمن # ~~سنلش گرد کافور سحته ، بر جوان گذشت ، در وی نظر کرد ، طراوت # ~~ورونق گلباغ جمال جوان پژمرده دند ، ونضرت ارغوان رخسارش # ~~بزعفران بدل شذه یافت . بنظر تفرس از احوال باطن او تفحصی کرد ، # ~~واز موجب ذبول ونحول او تحسسی بوذ ؛ در نفسرهآ صفرت او نگرست ، # ~~بدانست کی جوان در تب مطبق عشق است ، ودر حرارت مخرق هجران ، # ~~کی آثار اصفرار بر صفحات رخسار او ظاهر شذه بوذ . گفت : ای جوان ، # ~~بگوی چرا آفتاب شباب نو در بدو حال صفرت گرفتست ، وگلزار جوانیت # ~~بهنگام اعتدال بوبهار فترت یدرفته ؟ اگر بیماری عشق است ، طبیب # ~~می یابی . جوان چون این اشارت ، در ضمن این بشارت معلوم کرد ، نفس # ~~سرد بر آورد ، واشک گرم از دیده فرو ریخت . گنده پیر چون رمن # ~~عشق را تفسیر برخواند ، ومحکم ومتشابه هجران را تأویل بشناخت ، گفت : # ~~علی الخبیر بها سقطت ، وعلی ابن بحدتها حططت ، ماجری خویش باز گوی ! PageV01P189 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0202.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسک گریان # ~~کی تا نبض نمائی بیماری معلوم نشوذ ، وتا بیماری مقرر نگردذ ، علاج ~~میسر # ~~نشوذ . جوان گفت : ### | شعر (طویل) # لیالی بعد الظاعنین شکول طواک ولیل العاشقین طویل # ~~قصهآ غصهآ من دراز است ، وحادثهآ مشکل من با نشیب وفراز : ### | شعر ( رجز) # ~~پاسائلی عن قصتی دعنی آمت ms107 فی غصتی احبا بنا قد رحلوا والیأس منهم حصتی ### | ببت (رباعی) # ~~حال ستم زمانه می بین ومپرساز رنک رحم نشانه می بین ومپرس # ~~احوال درون خانه از من مطلب خون بر در وآستانه می بین ومیرس # ~~شب در قلق واضطرابم ، وروز در حرق والتهابم؛ مدبی است تا # ~~معشوقه دلم بدست غوغای عشق داذست ، وجانم در من یزید هجر نهاذه؛ # ~~بر وصالش ظفر تمی یابم ، واز گل جمالش بجز خار نمی بینم؛ بس جبار # ~~وستمکار افتاذست : ### | ببت (خفیف) # صبر با عشق بس می آیذ یار فریاذرس می آیذ # دل بکاری کی یدش می نشوذ قدعی باز پس بمی آیذ # ~~گنده پیر چون شرح حال جوان بشنید ، گفت : PageV01P190 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0203.png) # 25 داصتان عاق وگنده پیر وسک گریان ### | بت (هزج ) # بومیذ مشو اگرجه اومیذ نماند کس در غم روز گار حاویذ نماند # ~~گر رابعهٔ‌ وقتست سنگ در قندیل عصمتش اندازم؛ واگر چون # ~~زهرهٔ‌ زهرا بر قبهآ خضر است ، بدانهٔ‌ حلتش در دام آرم . پس روز دیگر # ~~بر شکل زاهدهآی تعویدها در گردن افگند ، وتسبیح رگرفت ، وعصا # ~~ورکوه بدست کرد ، وبخانهآ آن زن رفت ، وخوذ را بکرامات ومقامات برو # ~~جلوه کرد ، ودل زن را در قبضهٔ‌ امر ونهی آورد . هر ساعت بطاعت مشغول # ~~شذی ، ونافلهآی وتطوعی بر آوردی؛ بروز طعام نخوردی ، یعنی صائم # ~~الدهر ؛ واگر باتفاق شی در وثاق او بماندی ، بقرصی جوین افطار کردی ، # ~~وهم برآن اختصار بموذی ، گفتی : گندم سبب زلت آدم بوذه است ، # ~~وجو طعمهآ انبیا ولقمهٔ‌ اولیاست . برین سیرت وسنت روز گار می گذاشت ، # ~~تا اعتقاد زن در زهد وصلاح ، وعصمت وعفت او هر روز راسخ تر می # ~~گشت ؛ وإخلاص او در اعمال دی ودنیاوی هر ساعت ظاهر بر می شذ . # ~~در جمله بتزویر وشعوذه ونیرنج فقیره همگی زن در ضط آورد ، وبا خوذ # ~~گفت : PageV01P191 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0204.png) # 15 داستان عاشق و کنده پیر وسک کریان ### | مصراع ( هزج ) # گر باذ شوی ببندمت پای چو خاک # ~~پس سگ بحهآی بخانه برد ومدتی ms108 در خانه تعهد می کرد ، ومراعات می تموذ ، # ~~تا از بسیاری مراعات واهتمام الیف وحلیف وی شذ . پس روزی قرصی چند # ~~ساخت ، وپلیل وسپندان دران قرصها تعبیه کرد ، وسگ را با خوذ بحخانهآ زن # ~~برد ، وچون بنشست ازان قرصها بیرون کرد ومی شکست وبذان سگبحه ک) # ~~می داذ ، سگ قرص می خورد ، واز غایت حدت وتیزی دارو آب از # ~~چشمهای او می ریخت ، وگنده پیر بر موافقت او آب در دیده می گردانیذ ، # ~~وباذ سرد بر می کشیذ . زن چون قطرات آب چشم سگ وگنده پیر # ~~مشاهده کرد ، از وی پرسیذ : ای ماذر ، این سک بحته چرا می گریذ؟ # ~~واورا چه افتاذه است ، کی قطرات حسرات از مدامع دیذه برصفحهٔ‌ # ~~رخسار می ریزذ ؟ گنده پیر گفت : لا تسألوا عن اشیاء ان تند لکم تسؤکم # ~~(101/5) . دختر الحاح بر دست گرفت ، وگنده پیر مدافعت می مموذ ، تا ~~دختر # ~~بی صبر شذ وسوگندان بر داذ ، وگفت : بگوی ! گنده پیر گفت : ای دختر ، ~~PageV01P192 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0205.png) # 15 داستان عاشق وکندهپیر وسک گریان # ~~- دور از ساحت سعادت بو، حالی کی اورا افتاذه است بر دشمنان و باذ! - # ~~قصهآ درد او عجب است ، وحادثهٔ‌ او نادر وغریب : ### | شعر ( بسیط) # ~~عشنا الی ان رأینا فی الهوی عجبا کل الشهور وفی الامثال عثن رحیا # زن چون این سخن بشنیذ ، متفکر ومتحیر گشت ، وگفت : این # ~~کرامتی بوذ کی خق تعالی بمن بموذ ، من یهد الله فهو المهتدی # ~~17/17/18،97) ### | شعر (کامل) # کم نعمة لا تستقل بشکرها لله فی طتی المکارم کامنة # ~~پس گفت : ای ماذر ، هات الحدیث عن القدیم والحدیث : از حادثهآ # ~~او خبری گوی ، واز واقعهٔ‌ او سمری تقریر کن ! گنده پیر گفت : بدان # ~~کی این سک بحه دختر امیری است از امرای این شهر ، کی من از حملهآ # ~~خواص خانه ، وبطانهٔ‌ آشیانهآ ایشان وذم؛ وروز گار در ظل عنایت # ~~ورعایت ایشان بسر می بردم . روزی برنائی غریب بدر سرای ایشان بر گذشت؛ # ~~چشم برنا بر حمال او افتاذ ms109 ، بر اثر نظر دل ساذ داذ ؛ سلطان عشق از ~~محمل # ~~دل منزل ساخت ، وخیمهآ نار در ساحت حان بزذ . جوان در هجران او ~~PageV01P193 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0206.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسک گریان # ~~ووز وشب می گریست ، ودر رنج ومحنت می زیست ؛ ودختر بحکم نظام # ~~اسباب کامرانی ، واستظهار جمال وجوانی ، طریق بیداذ بر دست گرفت ، # ~~وراه هور وتحتر بش آورد . دختر در پرده چون گل رعنا از سر طنز # ~~بر جوان می خندید ، وجوان همه روز دراز ، از سر نیاز می گریست ، # ~~واین بیت می گفت : ### | ببث (رباعی) # ~~خورشیذرخا تو از سر خرسندی چون سابه بهر خسی همی پیودی # ~~من در غم و چو ابر می گریم وبو بر من زسر طنز چو گل میخندی # ~~البته بسوز سینهٔ‌ جوان التفات بمی کرد ، واز آه سحر گاه او عمی ~~اندیشیذ ؛ # ~~چندانک جوان در غم هجران او جان تسلیم کرد ، ودل خسته ، وتن شکسته # ~~بخاک لحد سپرد ، واین ابیات یاذگار ماند : ### | شعر (کامل) # یا عر اقسم بالذی انا عبده وله الحجیج وما حوت عرفات # لا أبتغی د لا سواک حبة فثق تقولی والکرام ثقات # ولو آن فوقی تزیة فدعوتنی لأحبت صوتک والعظام رفات # ~~حق تعالی این ظلم نبسندیذ ، واین دختررا مسخ گردانیذ ، آدمی بوذ # ~~سک شذ : PageV01P194 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0207.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسگ گریان ### | شعر (خفیف) # یا صباح الوجوه فاعتبروا وآرحموا کل عاشق ظلما # ~~دختر از شرم این حالت خویشتن در خانهٔ‌ من افگند ، وبحکم قرب # ~~محاورت ، وقدم صحیت ومحاورت پنهان می وذ، واز شرم وخحالت روی # ~~بهیچ کس نموذ ؛ مدت دو سالست تا تفقدش می کنم ، وتعهد واجب # ~~می دارم ؛ واین راز بهیچ کس آشکارا نکرده ام ؛ وعجب آنست کی هر کجا # ~~زنی صاحب جمال بینذ ، اشک حسرت باریدن گیرذ : ### | مصراع (هزج) # در قصهآ اهل عشق اسرار بسیست # زن چون این ماجری بشنوذ ، گفت : مرا از استماع این قصه عبرها # ~~وموعظتها حاصل آمذ : ### | شعر (طویل) # بذا قضت الایام ما بین اهلها ms110 مصائب قوم عند قوم فوائد # ~~بدان کی مدتی است تا برنائی برمن عاشق است ، ودر رنج عشق بذر # ~~او هلالی ، وشخص او خلالی شذه است ؛ سرکوی ما مطاف اوست ، وگرد # ~~در ودیوار ما کعبهآ طواف او . بکرات ملطفات نبشته ومرقعات فرستاذست ، # ~~مخبر از صفوت مودت ، ومنهی از کمال محبت ، ومن در مقابله این اقوال ~~PageV01P195 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0208.png) # 15 داستان عاشق وگنده پیر وسک گریان # ~~لطیف ، جوابهای عنیف داذه ام ، ودل او برنحانیذه . گندهپیر چون این # ~~سخن بشنوذ ، استحالتی عظیم مموذ ، وگفت : جان ماذر ، خطا کردهآی # ~~کی دل او ازردهٔ‌ی! زنهار از خستگان عشق مرهمی دریغ مدار ،3 # ~~وبستگان بند هجران خوار مگذار ! چه هر که افتاذ گان عشق را دست # ~~نکیرذ ، پایمال حوادث شوذ ؛ وهر که بر محرومان وصال رحمت بمایذ ، # ~~مرحوم گردذ . زن گفت : ای ماذر ، نصایح برا بر دل نگاشتم ، وبا تو 5 # ~~عقد عهد بستم کی بعد ازین قدم بر جادهآ این نصیحت نهم ، ومراعات جانب # ~~او واجب دارم : ### | ببت (خفیف) # بعد ازین دست ما ودامن دوست پس ازین گوش ما وحلقهٔ‌ یار # ~~پس گفت : ای ماذر ، چون محرم این غم سمع تست ، ومنور این # ~~حجره شمع تو، ناصحی مشفق ، ومعتمدی صاین ، واگر برکت صحت بو # ~~نوذی دمار از روزگار من برآمذه بوذی ؛ بایذ کی چون آن جوان را بینی # ~~در تمهید اعذار مبالغتها نمائی ؛ وآنچ واجب کنذ از لطف عنایت ، وحسن # ~~رعایت دل او بجای آری . پیرزن در وقت از بش دختر بیرون آمذ، 15 # ~~وجوان را بشارت داذ ، وکفت : PageV01P196 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0209.png) ### | ببت (هزج) # ~~معشوقه بسامان شذ تا باذ چنین باذ کفرش همه ایمان شذ تا باذ چنین ~~باذ # ~~جوان در وقت از بادیهٔ‌ حرمان روی بکعبهٔ‌ درمان نهاذ : چون بدر سرای # ~~زن رسیذ ، زن بفراست حالت ، وکیاست حیلت بجای آورد کی عاشق گذری # ~~می کنذ ؛ وبوی جگر سوخته ، وراییحهآ دل بریان بشناخت کی محب قصد # ~~محبوب دارذ، با تبسم واستشار ، وبشاشت واهتزاز ، باستقبال عاشق # ~~شتافت ، وبا ms111 صذ هزار ناز عاشق نیازمند را بخوذ خواند ، وگفت : ### | بلت ( محتث) # سا کی عاشق رنحور را خریذاریم فتاذگان جهانرا بلطف برداریم # ~~القصه : بدلالت گندهپیر پارسا ، وقیادت زاهدهآ عصر ، وبرکات انفاس # ~~واقدام او عاشق بمعشوق رسیذ ، وطالب بمطلوب پیوست . وهر دو # ~~روزگاری دراز از نعمت وصال بمتعها می گرفتند . ونعوذ بالله من فرح # ~~القواد وغضب الجلاد : ### | شعر (طویل) # إذا ما رداء المرء لم یک طاهر فهیهات لا بنقیه بالماء غاسلهة # (3/10) این حکایت از بهر آن گفتم تا رأی چهان آرای شاهرا مقرر # ~~گردذ ، کی مکر زنان از حد وعد بیرون است ، وحیل وعمل ایشان از حصر # ~~وحزر افزون . چون مکنون این داستان ، کی مضمون او فهرست PageV01P197 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0210.png) # آمذن کنیزک روز پنجم بحضرت شاه # ~~مکر وقانون عذر است بسمع شاه رسیذ ، بفرموذ تا شاه زاذه را بحبس بردند ~~، # ~~وسیاست در تأخیر افگندند # آمذن کنیزک روز سجم بحضرت شاه # (1/11) چون بوبت دور ایام بروز پنجم رسیذ ، مشغلهآ استغاثت زن # ~~بگوش انحم رسیذ ؛ با خوذ گفت : اگر درین حاده تأخیری وتقصیری # ~~جایز دارم ، شاهزاذه زبان بگشایذ ، ودر هتک این ستر ، وکشف این د # ~~سر سعیها بمایذ . واز بهر آنک جماعت وزرا در رعایت حانب او مبالغتی # ~~تمام می نمابند ، وعنایت بیاندازه می دارند ، بذین اعتداد واعتضاد در # ~~إهلاک وإعدام من کوشذ ، ودر سمع شاه مصالح دین ودولت تصویر # ~~وتقریر کنند ؛ امروز هر تیری کی در جعبه دارم ببندازم ، وهر لعبی کی # ~~دانم بازم . پس با ناله ونفیر، ووحه وزفیر، بحضرت شاه رفت ، # ~~وبعد از تقدیم خدمت ، وتقبیل خاک حضرت ، وتقریر بنا وتحیت # ~~گفت : آفتاب رأی شاه را از رأی وزرای ظالم تیرگی ، وچشم انصاف # ~~اورا از صدمات خار حوادث خیر گی مباذ ! اگر چند شاه بتظلم این مظلوم # ~~مرحوم نظر عاطفتی نمی فرمایذ ، وبترکیب اقوال باطل وزرا انصاف این # ~~خدمتگار قدیم ، کی در حریم این دولت نشو ومما یافته است ، تمی دهذ ، # ~~واین واقعهآ شگرف را وربی بمی بهذ ، واین حادثهٔ‌ ms112 بزرگ را خرد وحقیر ~~PageV01P198 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0211.png) # آمذن کنیزک روز نتجم بحضرت شاه # ~~می شمرذ ، وباقتضای رأی آفتابتمای ، کی مدبر مصالح امور جهان # ~~وجهانیانست ، می روذ ، وتأمل تمی فرمایذ ، ومی دانذ کی امور حقیر # ~~بمدت خطیر گردذ ، ومهمات قلیل بمهلت کثیر شوذ ، چون جمرهآ آتش کی # ~~حوسنگی جهانی را بخورذ ، وعالمی را نبست گردانذ : ### | شعر ( بسیط) # فرآب جذوة نار أحرقت بلدا # ~~وبا آن کی شرارت آتش را سبب احتکاک زند ، واصطکاک # ~~قداحه است ، چون از کتم عدم در فضای ظهور ووجود می آیذ ، آهن را # ~~موم ، وسنگ را آب می کنذ ؛ برین مقیاس ومنوال حادثهآ خرد را کی خوار # ~~داشته آیذ ، ودشمن ضعیف را کی خرد شمرده شوذ ، نتیحهآ آن بزرگ # ~~گردذ ، وبأمور معضل ومهمات مشکل آنحامذ ، چنانک تلافی آن در حیر # ~~وفم نگنجذ ، وادراک خاطر از استدراک آن عاجز آیذ : ### | ببت (مجتث) # ~~مخالفان تو موران بذند ومار شذنذ شها بر آر زموران مارگشته دمار # ~~مکن درنگ وزین بش روز گار مبر کی اژدها شوذ ار روز گار یابذ مار ~~PageV01P199 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0212.png) # 16 داستان صیاد وانگبین وسک وراسو وبقال # ~~واگر شاه درین معنی شهادت شاهدی عدل ، ودلالت قولی جزل بشنوذ ، # ~~بکویم؛ وآن داستان شهریست کی بسبب قطرهٔ‌ی انگبین خراب شذ ، وهفتاذ # ~~هزار مرد علف شمشیر گشتند . شاه پرسیذ : چکونه بوذ ؟ # 16 داستان صاد وازگین وسگ وراسو وبقال # ~~گفت : چنین خوانده ام کی در ایام ماضی ، وسوالف دهور صادی # ~~سگی معلم داشت ، ازین پهن بری ، باریکساقی ، لاغرمیانی ، فربه سریی ، # ~~افگنده گوشی ، برگرفته دنبی ، ببرسینهٔ‌ی ، عقاب کینهٔ‌ی ، شیرزوری ، # ~~پیل حملهٔ‌ ی ، گر گتازی ، نهنگ یازی، چون صرصر در صحرا ، وچون # ~~نکباه در فضا ، مرغ از هوا در آوردی ، وآهو در بیدا صید کردی : ### | شعر ( رجز) # ~~أقب ساط شرس شمردل مؤحد الفقرة رحو المفصل # ~~له اذا أدیر لحظ المقیل کأنما بنظر من سحبنحل # ~~یقعی حلوس البدوی المصطلی یعدو اذا أحزن عدو المسهل # ~~بأربع محدولة لم تحدلفثل الایادی ربدات الازجل # ~~آثارها أمثالها فی الجندل یکاد ms113 فی الوثب من التفتل # ~~بحمع بین متنه والکلکل ذی ذنب أجرد غیر أعزل PageV01P200 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0213.png) # 16 داستان صیاد وانگبین وسک وراسو وبقان # ~~واین صتاد اسباب معاش زن وفرزند ، وقوام نفقه وهزینهآ ایشان بوی # ~~کردی ، وبذان روز گار بسر ردی . روزی این صاد در کوهی # ~~بشکار رفته بوذ ، وبر اثر صیدی همی دویذ ، بدر غاری رسیذ ، شکافی # ~~دیذ ، کی عسل از وی می چکیذ . بهتر نظر کرد ، نحل بسیار دیذ ، در # ~~وی آشیانه وخانه ساخته ، وروز وشب دران کوهسار از اطراف اشجار # ~~طلی کی بر زهرات ریاض، وشحرات غیاض افتذ ، اقتباس می کردند ، # ~~وبرگل وسنبل می چریدد ؛ روز بر اوراق نرگس می غلتیذند ، وشب در # ~~سرادقات مسدس کی از موم ساخته بوذند می خفتند ؛ وامیر النحل برای # ~~سیاست بر سر ، ودربان از برای دفع آلوذ گان بر در؛ وشهدهای مختلف # ~~الالوان ، برای ذخیرهٔ‌ زمستان مهتا کرده . مرد چون آن بدیذ ، باخوذ # ~~گفت : بی هیچ رنحی ، پای بگنجی فرو شذ ، وبی هیچ کوششی تخششی بچنگ # ~~آمذ : أصبت فآلزم ووجدت فآغنم ! هیچ رنجی ازین ناجح تر ، وهیچ عملی # ~~ازین صالحتر نخواهذ بوذ . مصلحت آن بوذ کی هر روز ازین انگبین قدری # ~~بشهر می برم ، واز بهای آن مصالح معیشت می سازم . وحالی وعائی کی # ~~داشت بر کرد ، ودر شهر آورد ، وبر بقالی عرضه کرد ، وبها قرار داذ ، ~~PageV01P201 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0214.png) # 16 داستان صیاد وانگبین وسک وراسو وبقال # ~~وانگبین در ترازو نهاذ . یقال خواست کی انگبین بر سنحذ ، ووزن آن معلوم # ~~کنذ ، قطرهٔ‌ی انکین بر زمین چکیذ؛ وبقال را در دکان ، از برای دفع ~~موشان، # ~~راسوی بوذ، دست آموز وبازی گر کی ضرر وشر موذیات دفع کردی ، چون # ~~قطرهٔ‌ انگبین بدیذ، بدویذ وبزبان بلیسیذ ، سک صاد برسبیل عادت راسو ~~مشاهده # ~~کرد، تضاد طبیعی ، وخلاف صنیعی ، در وی بجنبیذ ، در حست وراسوی را # ~~بکشت . بقال چون راسورا کشته دیذ، از خشم برخوذ پچیذ ، سنگی برسر # ~~سگ زذ ، واز حان بی حان کرد . صتاد چون آن حال ms114 مشاهده کرد ، شمشیر # ~~برکشیذ ، وبر دست بقال زذ وببریذ وبیرون انداخت . بازاریان چون # ~~یقال را ران صفت دیذند ، صیادرا بزخم گرفتند ، وحندان بزذند کی # ~~هلاک شذ . این خبر بسمع والی رسیذ کی بقالی را بی موجبی دست بیرون # ~~انداختند ، وصیادی را بازاریان در غوغا بقتل مثقل بکشتند ، لشکریان را # ~~از برای دفع شر واطفای آن نایره برنشاند ، تا اوباش وغوغا را از تهیج * # ~~حرب وفتنه باز دارند . غوغا دو گروه شذند، وبا لشکریان در کارزار # ~~ایستاذند ، ومقاتلتی عظیم ، وحربی قوی بدیذ آمذ ، وآن فتنه بذان ~~انحامیذ PageV01P202 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0215.png) ### | دوام سخن کنیزک # ~~کی هفت هزار خلق کشته شذند، وشهر خراب گشت . مثل زنند کی # ~~صذ ساله جور وظلم ملوک به از دو روزه شر عوام وفتنهآ غوغاست # (2/11) این قصه بسمع اعلی شاه ، أسمعه الله المسار ، از بهر آن گذرانیذم ~~، # ~~تا معلوم ومقرر شوذ کی خار فتنه مادت تشویش ملک ودولت باشذ، # ~~واگر بقلع ودفع آن کوشیده نشوذ ، صدمت حدت ، وزحمت اذیت ، # ~~ومعرت ومشقت او بکثرت ابتلا ، وتواتر بلا ادا کنذ ، وتدارک آن میسر # ~~نشوذ : ### | شعر (طویل) # لحا الله ذی الدنیا مناخا لراکب فکل بعید الهم فیها معذب ### | ببت (متقارب) # چو پایان نه بینی سر فتنهرا بیایان زپای اندر آیذ سرت # ~~ومن چون از عدل شاه نومیذ شذم ، بتضرع وابتهال ، بدرگاه # ~~ذوالجلال یناه گیرم؛ ودر حضرت ربوبیت ، بعرض داذن حاجت مواظیت # ~~مایم ؛ کی من قرع باب الله لا بحیب # شاه را استماع این مقدمات متغیر ومتأتر کرد ؛ مثال داذ تا شاه زاذه را ~~PageV01P203 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0216.png) ### | آمذن وزیر پنجم بحضرت شاه # ~~سیاست کنند، وآنرا تاریخ قوانین عدل وعمدهآ ابواب انصاف گردانند ، # ~~تا عالمیان بدانند کی چون با جکر گوشه وقرة العین مدارا ومحابا ~~تمیفرمایذ ، # ~~با هیچ اجنبی رفق ومواسات نخواهد رفت ؛ وبزرگان چنین گفته اند : 5 # ~~السیاسة اساس الریاسة # چون این خبر بسمع وزیر پنجم رسیذ ، چلاد را بتاخیر سیاست اشارت # ~~فرموذ ، وگفت : وقف کن تا من بخدمت حضرت شاه روم ، وضرر ms115 # ~~استعحال ، در تقریب آحال ، بر رأی او عرض کنم ، وآنچ در مصالح # ~~تأنی ممکن بوذ شرح دهم ، تا حکم فرمان بر چه جمله باشذ # آمذن وزیر یجم بحضرت شاه # (1/12) وزیر پنجم کی تدبیر ثاقب او، انجم انحمن سلطنت ، ورأی # ~~صایب او ، مفاتیح مشکلات دولت وملت بوذ ، بیش مخت شاه رفت ؛ وبعد # ~~از تقریر تحت ، واقامت ثنا وخدمت ، گفت : شکر نعم الهی از برای 2 # ~~مزید نعم ، واستفاضت زواید کرم ، بر همه عالم واجب است ؛ وبر خدم # ~~وحشم کی در سایهٔ‌ عاطفت ، وظل رأ فت روز گار می گذرانند ، واجب بر # ~~کی هرچه آن نهایت امانی ، ومطلوب زندگانی است ، وخاطر بشری ،5 # ~~وفکرت آدمی ، بوی راه یابذ ، از حرمت وحشمت بوساطت میامن این حضرت ~~PageV01P204 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0217.png) # ~~یافته آیذ ؛ وزیادت از حدود استحقاق بشمول عواطف ، وافاضت عوارف # ~~این دولت رسیذه ، وهیچ شکری ازان زیادت باشذ ، کی مناصب عدل ، # ~~ومراتب فضل شاه را از عواقب مکروه ، وخواتیم ذمیم صیانت کرده شوذ؛ # ~~واگر پاذشاه بر سبیل تعجیل سیاستی فرمایذ ، مصالح توقف بر رأی اعلای # ~~او عرض دهم . واین ساعت شاه فرموذه است تا شاه زاذه را بمحرد ظنی # ~~وتهمتی ، کی تصدیق آن از قبول عقل دورست ، وخلاف آن بقریحت # ~~وطبیعت بزدیک ، بی موجبی هلاک کنند ، وقلادهآ حیات اورا، کی عقد # ~~مفاخر جید وجود عالم است ، از نظم خالی وعاطل گردانند ؛ واگر شاه # ~~درین معنی تأملی واجب بدارذ ، ودر بدایت ونهایت او نفحص واستبحاث بلیغ # ~~نفرمایذ ، همان ندامت بدنذ کی آن بازرگان لطیفطبع دید ، کی در بدو # ~~حال بحث وتنقیر نکرد ، تا در نهایت بندامت وغرامت گرفتار شذ ، # ~~وتأسف مربح نیامذ . پاذشاه فرموذ کی باز گوئیذ تا چونست این حال # ~~وحکایت ! # 17 داستان باز رگان لطیف طبع # ~~دستور گفت : آورده اند کی بازرگانی بوذه است کی در تطییب اطعمه ، # ~~وتربیب أغذیه مبالغتها بموذی ، وبیشترین عالم برای کسب مال ، ومحصیل ~~PageV01P205 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0218.png) # 17 داستان بازرگان لطیف طبع # ~~منال زیر قدم آورده بوذ ؛ ودر اطراف بر ms116 وبحر تجارتهای مربح ومنجح # ~~کرده ، وسفرهای شاق ، در ارجای آفاق تحمل بموذه ، وبذین طریق # ~~غنیتی وافر ، ونعمتی فاخر بدست آورده ؛ وهمه همت خویش بشهوت اطعمهآ و # ~~لطیف موقوف کرده ، وجملهآ نهمت خویش بالتقام اغذیهآ نظیف مقصور # ~~گردانیذه ، واز متلذذات عالم بما کولات مشتها قناعت کرده ، واز مطلوبات # ~~دنا بمشروبات هنیء خرسند شذه ؛ از کمال شره گفتی بهمه اعضا دهان شذه ک # ~~است ، واز إفراط شبق گفتی بهمه اجزا دندان گشته ؛ وبا این قوت # ~~طبیعت هوا در اضافت با او کثیف بوذی ، وآب با او لطیف نموذی . # ~~ازین نازک طبعی ، خرده گیری، عیب چوی ، ند خوی ، کی از آب # ~~کویر نفرت گرفتی ، واز نعیم خلد کراهیت داشتی ، بهر شهر کی در آمذی ، # ~~نخست برستهٔ‌ طتاخان ، وخوردبی نزان طواف کردی . روزی بر مرکب # ~~اشتها کالهیمان العطشان ، أو کالغرثان السغبان سوار شذه بوذ ، ودر ~~بازار2 # ~~طوف می کرد ، ونظر بر هر مقر وممر می افگند ، وخیار اطعمه اختیار # ~~می کرد . در اثنای نظر کنیزکی دیذ بر طرف دکانی با لباس پاکیزه ، ~~برطبقی # ~~لطیف ودستاری نظیف ، از آرد میده وروغن وانکبین کلیچه بخته ، واز # ~~بهر حریذار، بر ممر بازار نهاذه ، وچشم انتظار گشاذه ، در غایت ~~PageV01P206 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0219.png) # 17 داستان بازر گانز لطیف طبع # ~~لطافت ، ونهایت ظرافت ؛ گفتی قرص آفتاب یا دایرةآ ماهست ، یا رخسار # ~~حور ، وچهرهآ غلمان از قصور می درفشذ ، یا زهره ومشتری بور می بحشذ : ### | ببت ( هزج) # ~~اندر کف او کلیچهآ گفتی بذر است مانندهٔ‌ ماهی است درفشان أز میغ # ~~بچشم ودل بازرگان در آمذ ، ووقعی عظیم ومحلی رفیع یافت ، ودر طبع # ~~وقریحت او جای گرفت ؛ بخانه رفت وبر فور دستاری بکنیز کی داذ وبه # ~~بازار فرستاذ ، وگفت : نفلان موضع بذین هیأت وصورت کنیز کی است ، زر # ~~بده وقرصها بخر ووصت کن تا بعد ازین قرصها بکسی نفروشذ ، تا مدت # ~~مقام ما هرروز قرص می خری . کنیزک بر مقتضای رای خواجه ببازار # ~~رفت وکلیچها بحریذ ؛ ومدتی دراز بران اقتصار کرده بوذ کی ms117 جز کلیچه # ~~ممی خورذ . درمیان این احوال روزی کنیزک کلیچهفروش غایب گشت . # ~~بازرگان چون بران طعام إلف گرفته بوذ ، وطبع ومزاجش بران # ~~اعتیاد یافته ، مفارقت محبوب ، وانعدام مألوف ، متأسف وملهوف گشت . PageV01P207 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0220.png) # 17 داستان بازرگان لطیف طبع # ~~کنذ ، وچون حاصل کردذ کنیز ک را بنزدیک او آرذ . کنیزک بازرگان # ~~بموسم معهود ، ومعهد مشهود آمذ ، واز ساکنان آنجایکه ، با بفحصی # ~~بلیغ ، واستقصائی بمام ، از مرکز ومسکن کنیزک برسیذ ، وخانهآ او # ~~نشان خواست ؛ وچون معلوم شذ، نویاق او رفت ، وبلطق هرچه مامتر # ~~وشاملر ، وواضعی هرچه کاملتر ، گفت : خواجهآ من برا طلب می کنذ . # ~~کنیزک جواب داذ کی مرحبا بک وبمرسلک ، وبا او بخانهآ بازرگان آمذ . مرد # ~~بازرگان از وی برسیذ : سبب چیست کی قرص نه بحتهآی وکلیچه نیاوردهآی ؟ # ~~کنیزک گفت : تا امروز مارا بذان احتیاجی می بوذ ، اکنون آن احتیاج ~~برخاست؛ # ~~وآن ضرورت ماند . بازرگان از موجب علت ، وسبب حاجت سؤال کرد . # ~~کنیزک گفت : مارا بران کار تا اکنون بواعث ودواعی می بوذ ، وامروز # ~~آن بواعث منفی ، وآن دواعی زایل گشت . بازرگان از کیفیت علت ، # ~~وکمیت حاجت پرسیذ . گفت : خواجهٔ‌ مرا برپای علت سرطان بوذ ، وآنرا # ~~ورمی قوی ، وآماسی عظیم پدیذ آمذه یوذ ، اطتا فرموذند کی از آرد میده ~~PageV01P208 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0221.png) # 17 داستان بازرگان لطیف طبع # ~~وانگبین هرروز عجینی میساز وبر وی تکمید می کن ، تا مادها نضج # ~~می دهذ ، وبتدریج بحلیل می کنذ ، مدت دو ماه آن طلی می نهاذم ، وآن # ~~ضماد می کردم ؛ وچون برگرفتمی ، قدری آرد وروغن با آن یار کردمی # ~~وکلیچه ییختمی وبفروختمی ، اکنون آن آماس فرو نشست ، ومادها # ~~پالوذ ، ونیز بذان حاجت نبماند . بازرگان چون این کلمات بشنیذ ، صفراش # ~~بشورید ، وگفت : لعنت برو باذ ، وبر خواجهٔ‌ت ! وقرین بر من باذ وبرین # ~~سؤال نابرجایگاه! وراست گفته اند : طلب الغایة سؤم ! کاشکی هرگز ترا # ~~بدیدمی ، واز تو کلیچه نحریدمی ! واز غایت کراهت ونفرت خواست کی جملهآ # ~~آلات شکمش با احشا وأمعا از منفذ بالا بطریق قی واستفراغ بر ms118 آیذ . قی ~~واسهال # ~~بر وی افتاذ ، ومخارج اسفل واعلاش بگشاذ . ومدتها در رنج آن علت ، # ~~ومحنت آن بلتت بماند ، وهرچند می کوشیذ تا صورت این حادبه تر خاطرش # ~~پوشیذه گردذ ، ممکن بوذ ، وهر ساعت با خوذ می گفت : ### | شعر ( بسیط) # الله یعلم انی لست أذکره وکیف أذکره إذ لست أنساه PageV01P209 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0222.png) ### | ت (هزج) # نیارم از تو یاذ ایرا کی گشتست مرا بر دل فراموشی فراموش # ~~ودرین معنی آن حکیم نیکو می گویذ : ### | شعر (متقارب) # کل الیقل من حیث تؤتی به هنیا ولا تسأل المبقلة # (2/12) این افسانه از بهر آن گفتم تا بر رأی انور وخاطر اشرف اعلی # ~~معین ومقرر گردذ کی در امور معضل ، ومهمات مشنکل ، باوایل کار احتیاط # ~~بسیار می بایذ کرد ، واز خواتم وعواقب اندیشه داشت ، تا آفتاب بقین از # ~~حجاب اشتباه بیرون آیذ ، وچهرهآ مقصود چون روز عالم افروز روی مایذ ، و # ~~چه اقوال وافعال زنان بزدیک هیچ عاقل معتمد ومعتبر بست ؛ ومکرهای # ~~ایشان زیادت ازانست کی در حساب آیذ ، وخذای تعالی با عظمت وبزرگی # ~~خویش کند زنان را عظیم خوانده است ، کما قال : ان کند کن عظیم * # ~~(28/12) وازان تحنب وتحذیر فوموذه ؛ وامیر المؤمنین عمر بن الخطاب # ~~رضی الله عنه کی بانی دین ، وثانی خلفای راشدین بوذه است ، می فرمایذ : # ~~أستعیدوا بالله من شرار النساء وکونوا من خیارهن علی حذر! می گویذ : ~~بناه 15 PageV01P210 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0223.png) # ~~جوییذ بخذای تعالی از بذان زنان ، وبحذر باشیذ از نیکان ایشان ، از بهر # ~~آنک نظر شهوت ایشان چون بچیزی میل کنذ، دین ودنا فرو گذارید ؛ # ~~ومقصود ومطلوب خویش بردارند ، وبمصالح دین ودولت التفات ننماند ، # ~~در لذت عاجل نگرند واز عقوبت آجل تأمل نکنند ؛ کژی در طبیعت # ~~ایشان سرشته است ، وکذب ونفاق ، وزور وشقاق ، با طینت ایشان # ~~آمیخته ؛ واگر پاذشاه احازت فرمایذ ، از تألیف کذب ومکر ، وتصنیف # ~~حیلت وغدر ایشان داستانی بگویم . شاه فرموذ : بگوی ! # 18 داستان زن پسر با خسرو ومعشوق # دستور روشن رای ، مشکل گشای گفت : زندگانی ms119 پاذشاه روی . # ~~زمین ، وخسرو چین وماچین ، در یناه رأی متین ، وانوار عقل مبین ، # ~~اسب کامرانی در زین ، وبسیط زمین زیر نکین ، در ممامی شهور وسنین ، # ~~وایزذ تعالی ناصر ومعین ، دراز باذ ! چنین آورده اند از ثقات روات ، ~~وعدول # ~~کمفات ، کی در حدود کابل ، در بواحی آمل ، دهقانی وذ ، متدین ~~PageV01P211 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0224.png) # 18 داستان زن پسر با خرو ومشعوق # ~~ومصلح ، متعفف ومفلح ؛ ساض روز باکتساب معیشت گذاشتی ، وسواد # ~~شب تحصیل طاعت زنده داشتی ؛ برزگری کردی ، واز حراثت وزراعت # ~~تان خوردی . واورا زنی بوذ بوعده روباهیاری ، بعشوه شیرشکاری ؛ روی # ~~چون روز نیکوکاران ، وزلف چون شب گناهکاران ؛ واورا معشوقی بوذ # ~~ازین سرو بالائی ، کش خرامی ، زیبا روی . روزی دهقان از خانه غایب بوذ ~~، # ~~عاشق گرد حریم خانهآ او چون حجاج طواف می کرد ، وبکعبهآ وصال او بناه ، # ~~می حست ، تا تقبیل حجر الاسود ، وتعظیم مسحد الحرام تقدیم کنذ . معشوقه # ~~بر بام کاخ ایستاذه بوذ ؛ چون چشم بر عاشق افگند سر بحنبانیذ ، ودست # ~~بر گردن وگوش وسینه مالیذ ، واز بام بزیر آمذ . مرد بران حرکات وقوفی # ~~.نیافت ، با تحیر وتفکر بخانه آمذ ، وبا گنده پیری کی گرد آسیای حوادث # ~~آیام بر سرش نشسته نوذ ، ودست مشعبذ روزگار رخسار او باب زعفران # ~~شسته ، این معنی شرح داذ، واز رأی او استصواب واستعلامی جست . # ~~گنده پیر گفت : چنین گفته است : کنیزکی رسیذه وبر وپستان بر آمذه # ~~نزدیک من فرست ! مرد کنیز کی همچنین بزدیک او فرستاذ ، وبر زبان # ~~او بیغام داذ وسلام گفت : PageV01P212 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0225.png) ### | بهت (هز ج) # کار من یچاره بذان حای رسیذ کز یا رب من برا سابذ برسیذ # ~~آخر درد فراق را درمانی ، وشب هجران را پایانی بایذ . کنیز ک چون # ~~بیغام وسلام برسانیذ ، زن خویشتن در خشم گرفت ، وکنیزک را ذشنام # ~~داذ ، وروی او سیاه کرد ، ودست او بگرفت، واز آبراههآ رز بیرون فرستاذ، # ~~و گفت : سزای آنک سخن نا اندیشیذه گویذ این وذ ! کنیزک باز آمذ ، # ~~وشرح حال بکفت . مرد با ms120 گنده پیر بدبیر کرد . گفت : او برا چنین گفته # ~~است : چون روز عالم افروز تیره گردذ ، وچشم آفتاب از ظلام خیره شوذ ، # ~~از راه آبراههآ رز نزدیک من آی ! مرد بر قضیت این بدبیر مماز خفتن # ~~بیرون آمذ ، واز راه آبراههٔ‌ رز در کاخ معشوقه رفت . زن بیرون آمذ # ~~وبر لب آب حامه خواب سفگند؛ وهر دو بیکجای بخفتند . پدر شوی زن از # ~~جهت حراست حرث وزراعت گرد رز طواف می کرد؛ چون بذان موضع رسیذ ، # ~~زن پسر را با مرد بگانه خفته دذ؛ آهسته فراز آمذ ، وپای آورنحن از پای # ~~زن پسر بیرون کرد ، وبرفت . زن بیذار شذ ، وآن حال معلوم کرد ، ~~PageV01P213 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0226.png) # 18 داستان زن پسر با خسرو ومعشوق # ~~در وقت معشوق را باز فرستاذ ، وزدیک شوی رفت ؛ وچون زمانی مخفت ، # ~~گفت : ای مرد مرا تاسه می کنذ . مرد گفت : ترا گرم شذه است ، بیا تا ~~بصحرا # ~~رویم ! هردو بیرون آمذند ، وبر همان موضع بخفت ، چون زمانی بر آمذ ، # ~~شوی در خواب بوذ، بذار کرد ، وگفت : این ساعت بذر و بیامذ، # ~~وپایاورنحن من بدزدید ، ومن دانسم ، اما شرم داشتم چیزی گفتن . # ~~مرد با بذر در خشم شذ . چون بامداذ بدر شوی در ا مذ ، وپای ک # ~~اورنحن ننموذ ، وآنیچ دیذه بوذ باز گفت ، پسر گفت : راست گفته اند : # ~~دشمنی خسرو وزن پسر چون دشمنی موش وگربه است ، بهیچ وقت از # ~~یکدیگر آمن نتوانند نوذ ؛ دوش من بوذم بذان موضع با زن خویش خفته : ### | شعر ( طویل) # اذا کان وجه العذر لیس ببین فان اطراح العذر خیر من العذر # ~~تو غلط کردهٔ‌ی . خسرو خحل شذ ، واز بیش پسر رنجوردل بیرون آمذ . 2 # ~~مرد از زن عذر خواست : PageV01P214 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0227.png) # آمذن کنیزک روز ششم بحضرت شاه ### | شعر (وافر) # أحارتنا إن القداح کواذب واکثر اساب النحاج مع الیأس # (3/12) این داستان ، از دستان زنان ، از بهر آن گفتم ، تا بر فکرت # ~~منیر ، وخاطر خطیر شاه روشن شوذ کی زنان بی دیانت ms121 وامانت باشند ، # ~~واز خاطر معکوس ، وذهن منکوس ، بخریجات وتصنیفات کنند ، # ~~وبر موجب هوا ومراد خوذ روند وبه آمذ خویش خواهند . شاه چون # ~~این حکایت بشنیذ ، مثال داذ تا سیاست در تأخیر دارید ، وشاهزاذه را # ~~محبس رند # آمذن کننزک روز ششم بحضرت شاه # (1/13) چون این خبر بسمع کنیزک رسیذ ، کی سیاست شاه زاذه # ~~در تآخیر افتاذ ، از بهر آنک یکی از وزیران حضرت ببش شاه رفتست ، # ~~وبفنون مواعظ وصنوف زواجر اورا از سیاست در بردد اوگنده ، ودر # ~~انواع غدر واصناف مکر زنان حکایتها گفته، کی مانع زجر ، ودافع # ~~تعریک شاه زاذه شذه است ، ضجرت وحیرت بر وی استیلا آورد ، وفکرت # ~~ودهشت بر وی غالب شذ، وبا خوذ گفت : اگر درین کار تأخیر وتأنی، وتقصیر ~~PageV01P215 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0228.png) # ~~آمذن کنیزک روز ششم بحضرت شاه # ~~وبراخی روذ ، وعنان یکران ، در جولان این میدان سست گذاشته آیذ، # ~~کار از دست تدارک در گذرذ ، ودر پای اهمال وامهال افتذ ؛ وشاه زاذه # ~~روز هفتم زبان بگشایذ ، وترهات وهدیانات من تقریر کنذ ، بهیچ حال مرا5 # ~~امیذ زندگانی نمانذ ، وبر تلخی عیش دل ببایذ نهاذ ، بل دل از حان شیرین # ~~بر بایذ گرفت . حنون بر وی غالب شذ، وسودا بر وی مستولی گشت؛ # ~~خویشین را بیش تخت شاه اوگند ، واشک حسرت از دیذه می ریخت ، # ~~وخاک ندامت بر فرق سر می حت؛ دم سرد بر می آورد ، و آتش سینهرا # ~~فروغ می داذ ، ومیگفت : ### | ببت (سریع) # وعدهآ تو زان بدرنگ اندراست کین دل مسکینت بچنگ اندراست # تو رسن کار گرفتی فراخ کار من امروز تنگ اندراست # ~~وبعد از تقریر مراسم خدمت ، وتحریر شرایط دعا وتحست ، زبان # ~~تظلم بگشاذ ، ومقاسات شداید ومکاید شرح داذ ، وگفت : جاه پاذشاه # ~~جهان ، وسایهآ فر بزدان ، کی عدل او ملجأ ملهوفان ، وفضل او منحای # ~~متأسفان است ، همواره در مدارج غلو ، ومعارج سمو متصاعد ومترفی باذ !5 # ~~همیشه پاذشاه کی بکام نیک خواهست ، بحبل تقوی یقین ، وعروهآ وثقی # ~~دین متمستک ومعتصم بوذه است ؛ وبردای عدل ms122 وحلیهآ انصاف متردی ~~PageV01P216 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0229.png) # ~~آمذن کنیزک روز ششم بحضرت شاه # ~~ومتحلی ! وتا این غایت هر کار کی از عزم ماضی او بامضا رسیذه است ، # ~~وهر رای کی از عقل کامل او نفاذ یافته ، رعایت رضای ایزذ سبحانه # ~~وتعالی ، وتحری مرضات او در آن مضمون ومرعی بوذه است ، امروز # ~~تحریک ساعی وتحریض نتمام طریق سداد وصواب فرو گذاشت ، وحرمت # ~~حدود شریعت بسک سوی نهاذ ، وپشت پای بروی تصون وتدین زذ ، وخاک # ~~مذلت واهانت در چشم صلاح وصواب افگند ، واختلال وبوهین در قواعد # ~~دین وقوانین انصاف راه داذ ، وباغ ریاست ، از گلزار سیاست خالی وعاطل # ~~گردانیذ ؛ فردا کی عرض گاه محشر ، وهول وفزع اکبر باشذ ، این اهمال # ~~وامهال را حه حت آرذ ، وبکذام معدرت بش روذ؛ وجواب این کلمت کی # ~~کلکم راع وکلکم مسئوک عن رعیته چه خواهذ گفت ؛ ### | شعر ( بسیط) # ان کان سر کم ما قال حاسدنا فما لجوح اذا أرضا کم الم # کم تطلبون لنا عیبا فنغجزرکم ویکره الله ما تأتون والکرم PageV01P217 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0230.png) # 19 داستان دزد وشیر وحمدونه # ~~ومی ترسم کی شاه را از مشورت دستوران همان حالت بیش آیذ کی آن # ~~شیررا از مشاورت حمدونه ، وبر وزرای کژرای بذفرمای او همان داهیه # ~~نازل شوذ کی حمدونه را باستبداد رأی . شاه گفت : چکونه است ؟ بگوی ! # 19 داستان دزد وشیر وحمدوبه # کنیزک گفت : بقا باذ پاذشاه داذ گر ، وخسرو هفت کشخوررا در # ~~داذفرمائی وملکت آرائی ! آورده اندکی در مواضی دهور ، وسوالف # ~~سنین وشهور ، جماعتی کاروانیان بر در رباطی مقام کردند ، وهر کس بما ~~یحتاج # ~~وقت خویش مشغول شذند ؛ ومالی فاخر وتحملی وافر با آن جماعت همراه بوذ . # ~~ودران رباط صعلو کی متوطن بوذ . چون آن عدت وأهبت ومال ومنال بدیذ ، # ~~طمع بربست کی چون عالم بردای قیری متردی شوذ ، خوذ را در کاروان # ~~اوگنذ ، ودست ظفر بغنیمت رسانذ ، کی چنین فرصتی در مدبی دست بدهذ ، # ~~وچنین حالی در حولی روی ننمایذ؛ واکر غفلت وتقصیری در راه آیذ،2 # ~~فرصت فایت ms123 گردذ ، بعد از فوات اوقات ندامت دستگیر نبوذ ، وپشیمانی # ~~مربح ناشذ . چون روی زرد وموی سپیذ آفاقرا بدوذه خضاب کردند، ~~PageV01P218 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0231.png) # 19 داستان دزد وشیر وحمدونه # ~~وطناب خیام ظلام بأوتاد توابت وسیارات در کشیذند ، وسراپردهآ خسرو # ~~سیار گان از ساحت چهار ارکان فرو گشاذند : ### | شعر ( وافر) # کأن الجو حب مستزار یراعی من دجبنته رقیبا # کأن الجو قاسی ما أقاسی فصار سواده فیه شحوبا # ~~صعلوک استعداد راست کرد ، وبا سلاح تمام گام از در آن رباط # ~~بیرون نهاذ ؛ وآن شبی بوذ بغایت تیره وتاریک : ### | ببت (متقارب) # شبی چون شه روی شسته تقیرنه بهرام پیذا نه کیوان نه تیر # نه آوای مرغ ونه هرای دذ زمانه زبان بسته از نیک وبد # ~~وقصد آن کرد کی در میان کاروان روذ وچیزی بیرون آرذ . پاسبان # ~~دیذ کی گرد کاروان می گشت ، ودر تیقظ وتحفظ شرط حراست وبیذاری # ~~می بموذ ؛ صعلوک هر چند حیله کرد تا فرجه کنذ ، وبر طرفی زنذ ، ممکن # ~~نگشت . با خوذ اندیشیذ کی اگر از تگ اندر مانم ، پا زی مراغه بکنم ، # ~~اگر از صامت نصیب می شوذ ، از ناطق چیزی بچنک آرم ؛ مصلحت آن ~~PageV01P219 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0232.png) # 19 داستان دزد وشیر وحمدونه # ~~بوذ کی در طویلهٔ‌ چهارپایان روم ، وستوری نیکو بگیرم ، تا رنج من ضایع ~~، # ~~وسعی من باطل نگردذ ، وبفال فرخنده باز گردم . پس در میان ستوران # ~~رفت . وآن شب باتفاق شیری بعزم شکار بیرون آمذه نوذ ، ودر پایگاه # ~~چهارپایان ، از هول وفزع پاسبان می برسیذ ، ومنتظر ومترصد می بوذ ، # ~~تا مگر مشغله پاسبان بنشینذ ، ومشعلهٔ‌ کاروانیان فرو میرذ ، ستوری ~~بشکنذ ، # ~~وجراحت محاعت را شفا ومرهم سازذ کی : ### | شعر ( بسیط) # الجوع ترضی الاسود بالحیف # ~~صعلوک باحتیاط تمام گام ر می داشت ، ودست تر پشت ستوران می # ~~نهاذ ، تا گذام فربهتر یابذ بر نشنیذ ، واز میان بیرون آرذ . در اثنای ~~آن # ~~حست وجوی دست بر پشت شیر نهاذ ، بدست او از دیگر ستوران بهتر مموذ ، # ~~وفربهتر آمذ ؛ تر فور پای در ms124 پشت شیر آورد ، وبر وی سوار شذ؛ 2 # ~~وبتعجیل از میان ستوران بیرون راند ، وشیر از بیم شمشیر صعلوک روان # ~~گشت ، وصعلوک آن را در جر وجوی بشتاب می راند ، وشیر در نشیب # ~~وفراز از خوف حان ، سهل العنان وسلس القیاد اورا منقاد می بوذ : ~~PageV01P220 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0233.png) ### | شعر (کامل) # حتی اذا نثر التبلج ورده متدارکا فطفا علی الریحان ### | ببت (مضارع) # ~~صبح آمذ وعلامت مصقول بر کشیذ وز آسمان شمامهآ کافور ر دمیذ # ~~در شذ چتر ماه سنانهای آفتابوز حیف شخص ماه سر اندر سپر کشیذ # ~~صرصر عواصف سییذه بوزید ، وشکوفهای گلزار شام فرو ریخت ، گفتی # ~~ید بیضای کلیم از جیب افق بر آمذ ، وعصای او حبایل سحرهآ فرعون # ~~بیوبارید . مرد نگاه کرد ، خوذرا بر پشت شرزه شیری دید نشسته ، با خوذ # ~~گفت : اگر درین صحرا ساذه گردم ، شیر قصد من کنذ ، ومرا با او امکان # ~~مقاومت ناشذ . همچنان می راند ، تا بدرختی رسیذ؛ چنگ در شاخ # ~~درخت زذ ، وبر دوید ؛ وشیر از رنج او خلاص یافت ، وگفت : ### | شعر (خفیف) # وإن لله بالبریة لطفا سبق الامهات وآلاباء ### | ببت (متقارب) # بهر حال مر بنده را شکر به کی بسیار بد باشذ از بذ بتر # ~~وشیر از خوف اعادت صعلوک بتعجیل می رفت ؛ در میان راه بوزنهآی ~~PageV01P221 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0234.png) # 19 داستان دزد وشیر وحمدونه # ~~با او دوچهار شذ . چون چشم او بر شیر افتاذ ، خدمت کرد وشرط عبودیت # ~~وبندگی محای آورد ، وگفت : ملک را از وقایع وحوادث چیزی ظاهر # ~~شذه است. کی اثر تغیر درهیأت وبشرهٔ‌ همایون نوان دیذ ، وعلامت تحیر و # ~~وتفکر در ناصیهٔ‌ میمون بوان شناخت ؛ وبذین موضع نامعهود ، وطریق # ~~نامألوف آمذن بر سبیل تفرد وتحرد موجب چیست ؟ اگر خدمتی هست # ~~کی بنده بمباشرت آن اهلت دارذ ، مثال دهذ ، تا شرایط امتثال موذه آیذ.. ~~ه # ~~شیر گفت : دوش بطلب صید بفلان موضع رفته بوذم ، ودر میان ستوران # ~~ایستاذه ، تا فرصتی یابم وشکاری بگیرم ، دزدی عظیم بی باک ، وصعلوکی # ~~بغایت چست وچالاک ms125 ، در آمذ وپای در پشت من آورد ، ومرا در فراز # ~~ونشیب وجر وجوی می راند ، ومن از بیم کارد وشمشیر او می رفتم ، تا # ~~آخر الامر خذای تعالی اورا بر من رحیم گردانیذ ، ومرا از چنگال او # ~~خلاص ومناص ارزانی داشت ، بر درختی رفت ، وبترک من بگفت .2 # ~~بوزنه گفت : ملک را این تدبیر خطا افتاذه است ، کی بچنین حالی تن در ~~داذه # ~~است ، وهیچ آفریذهٔ‌ی از حیوانات قوت وقدرت آن توذ ، کی با ملک ~~PageV01P222 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0235.png) # ~~این بستاخی اندیشذ ، ودر مقاتلت با زور بازوی وی مقاومت مایذ؛ اگر # ~~به ببنذ باز گردذ ، ودرخت من نمایذ، تا بنده اورا بیش ملک آرذ ، تا ملک # ~~پاداش دلیری وجرأت وتعدی وسفاهت در باب او تقدیم بمایذ . شیر چون این # ~~سخن بشنیذ ، بدمدمهٔ‌ بوزنه مغرور شذ ، وچون کفتار بگفتار در چوال شذ؛ # ~~باز گشت وبا بوزته روی بدرخت نهاذ . صعلوک از دور شیر وبوزنه بدید ، # ~~دانست کی قصد او دارند . در میان درخت کاوا کی بوذ ، در کاواک رفت ، # ~~وخاموش بنشست . چندانک وزته بر درخت دوید ، وبسر کاوا ک بیرون # ~~رفت ، صعلوک دست از کاواک بیرون کرد ، وخایآهای بوزته استوار # ~~بگرفت ، وبقوت سفشارد ، چنانک بوزنه بیهوش از درخت بیفتاذ ، # ~~وجان محزانهآ مالک دوزخ فرستاذ . شیر چون این دستبرد مشاهده کرد # ~~پای بر گرفت ، وروی بهزیمت نهاذ ، وآن هزیمت غنیمت شمرد ، وبا خوذ # ~~گفت : الفرار فی وقته ظفره : PageV01P223 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0236.png) ### | دوام سخن کنیزک ### | شعر (وافر) # فولوا بین ذی روح مفات وذی رمق وذی عقل مطاش # ~~و گفت: هرکه ممشورت نادان حاهل، واحمق حغافل کار کنذ، هر گز # ~~بهیچ مراد برسذ ، وبر هیچ مقصود ومطلوب مظفر ومنصور ومبتهج # ~~ومسرور نگردذ ؛ وبر مرکب هیچ امانی ، صاحب عنانی نتوانذ کرد ، واز # ~~هر این گفته اند : مصاحبة الاحمق مذموم، ومحالسة الجاهل مشوم ### | شعر (کامل) # إن الجهول یضر فی أخلاقه ضرر السعال سمن به أستسقاء # (2/13) این افسانه از بهر آن گفتم تا پاذشاه همچون آن شیر از # ~~مشاورت ms126 بوزنهٔ‌ نادان متأسف ورنحور نگردذ ، واز ارتکاب این ظلم پشیمان # ~~نشوذ ؛ ورحا نفضل ایزذ عز اسمه واثقست کی بدستور او همان رسذ کی # ~~ببوزنه رسیذ ، وهمان بینذ کی او دید . این کلمات تقریر کرد ، واز پیش # ~~شاه خروشان بیرون رفت ، ومی گفت : ### | سبت (رباعی) # ~~رفتم چو بدیذم از بو برخورداری وز صحبت بو بسی کشیذم خواری # ~~گر ذ بذم برستی از محنت من ور نیک بدم بس کی مرا یاذ آری PageV01P224 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0237.png) ### | دوام سخن کتیرک # پاذشاه از استماع این مقدمات متوجع ومتألم شذ ، وبا خوذ گفت : # ~~بزرگان چنین گفته اند : الملک عقیم ولا أرحام بین الملوک وبین احد . ~~اگر # ~~صفت پاذشاه آن بوذی کی از فرزند وپیوند ، واولیا واقربا باجترامهای ~~قبیح ، # ~~وارتکابهای شنیع ، عفو واعماض فرموذی ، الملک عقیم درشأن او نیامذی ، # ~~ولا ارحام بین الملوک حشو بوذی؛ وفحوی این قضایا ، ومضمون این # ~~اشارات آنست کی سلطنت مفسدت احتال نکنذ، ورباست مرحمت وشفقت بر # ~~نگیرذ؛ وصلب ورحم دافع ومانع سیاست نکردذ ، وقرابت وخویشی حایل عدل # ~~وحاجب انصاف نشوذ؛ واگر پاذشاه در هر یک از اولیای دولت ومملکت بچشم # ~~رأفت وعاطفت نگرذ ، ومصالح ملک ودوات مهمل گذارذ ، مملکت اختلال # ~~وانتثار بذیرذ ، وحاسدان وقاصدان از اطراف ممالک سر برآرید ، ودستهای # ~~تطاول وتعدی وظلم دراز کنند ، وآن غفلت مهیج فترت گردذ ، وفترت # ~~سبب زوال وانتقال ملک ودولت شوذ . ازین وساوس وهواجس ، ومتختلات # ~~ومتوهمات ، چندان بر وی غله کرد ، کی مثال داذ تا پسررا سیاست # ~~کنند ، وآنرا تارییخ روزنامهٔ‌ عدل وانصاف گردانند # دستور ششم کی در بسیط مملکت تمکین چهار ارکان داشت ، وبر آسمان # ~~دولت تأثیر خسرو اختران ، چون این خبر بشنیذ کی شاه فرزندرا سیاست ~~PageV01P225 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0238.png) # آمذن دستور ششم بحضرت شاه # ~~فرموذ ، در وقبت مسرعی بحلاد فرستاذ ، وفرموذ کی در سیاست شاه زاذه # ~~توقف کن ، تا من پیش شاه روم ، ودر مصلحت وقف وترک تعجیل # ~~سیاست سخن گویم، واحماد ترک مسارعت در آن باز نمایم ! # امذن دستور ششم بحضرت شاه # (1/14) وزیر ms127 صاحب تدبیر شاء نشان کی صایب رای ومصلحت دان # ~~بوذ ، ش پاذشاه رفت وبعد از اقامت مراسم تحتت ، وتقریر لوازم # ~~خدمت ، گفت : از رأی منیر کشور گیر، کی منبع افاضت اجرام # ~~آسمان ، ومرجع افادت آثار اخترانست ، وبا فراست ایاس ، کیاست # ~~عمرو عاص ، وبا دهای نعمان ، ذهن لقمان مجتمع وفراهم دارذ ، وحل # ~~کنندهٔ‌ مشکلات حوادث ، وگشابندهآ معضلات وایب است، عجب دارم کی # ~~در حادثهٔ‌ی بذین روشنی ، وواقعةی بذین سهلی ، بغلط می افتذ؛ واباطیل # ~~اقوال کذاب ناقص عقلی آفتاب رأی جهان آرای اورا حجاب بوانذ کرد ؛ # ~~تا بر سیاستی بدین عظیمی ، بی وضوح دلیلی ، وظهور یقینی ، تعجیل # ~~قرمایذ ، وبر اقتحام واقعهٔ‌ی بذین شگرفی اقدام روا دارذ ؛ وفرزندی را # ~~کی از وی بدل وعوض ممکن نگردذ ، در مقیاس عقل ومعیار خرذ، 15 ~~PageV01P226 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0239.png) # 20 داستان زاهد وپری ومشورت با رل # ~~در موازنهآ کسی دارذ کی همه عالم از وی بدل ممکنست ، وارزیز مغشوش را # ~~بر زر خالص رجحان نهذ- از کمال عقل وامعان نظر پاذشاه دورست ؛ # ~~وبفترت رویت وعطلت فکرت بزدیک . واگر این مهم وخیم ، وحادثهآ # ~~جسیم بنفاذ رسذ ، وبر اسماع سلاطین روزگار گذرذ ، رأی اورا برکاکت # ~~وسخافت منسوب کنند ، واز جوانب واطراف عالم مزاخمان ومفسدان سر # ~~بر آرند ، وبا یکدیگر موافقت ومطابقت بمایند ، ودر ملک ودولت چشم # ~~طمع باز کنند ، ودست تعرض دراز گردانند ، وبتقویض اینیةآ عالیهآ # ~~دولت ، إهدام وإعدام قواعد ملک وملت کوشند . آنگاه بوجع ونفحبع # ~~وتحسر وتأسف مؤثر ومثمر ومفید ومستفید ساشذ ؛ وبه پاذشاه آن رسذ ، # ~~کی بذان زاهد نادان وعابد ابله رسید ، از استخارت زن واستشارت او . # ~~شاه ترسیذ : چگوته است ؟ بکوی ! # 20 داستان زاهد وپری ومشورت با زن # دستور گفت : بقای عمر شاه همواره بکام نیک خواه باذ ! چنین آورده اند # ~~کی در ناحیت کشمیر زاهدی وذ؛ روزها بعادت گذاشتی ، وشبها بطاعت # ~~زنده داشتی ؛ در زی تدین وصلاح زیستی ، ودر لباس تصون وعفاف رفتی؛ # ~~ویکی از مشاهیر پریان ، وجماهیر جنتان ، با او بمخالطت مصاحت ، ~~وبمجالست PageV01P227 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0240.png) # 20 ms128 داستان زاهد وپری ومشورت با زن # ~~موافقت ، وباعتقاد اتحاد می داشت ؛ وروز گار بموانست مشاهدهآ عزیز او # ~~می گذاشت . هرگاه زاهدرا داهیهٔ‌ی ونازلهٔ‌ی حادث شذی ، وواقعهٔ‌ی # ~~وعارضهٔ‌ی نازل گشتی ، جنی بامکان قدرت ، وقصارای طاقت ، اورا # ~~دران معونت ومظاهرت بموذی ، وعنایت وشفقت واجب دبذی . در جملة # ~~الامر زاهد بایتلاف واختلاط او قوت واستظهاری بمام داشت ، وبمکان # ~~او مکنت واعتدادی وافر . روزی زاهد در متکای طاعت ، ومأوی جای # ~~عبادت خوذ از طاعت برداخته وذ ، وپشت ممحراب هاذه ، کی جنی # ~~در آمذ ، ودر بیش زاهد یزانوی حرمت بنشست، وگفت : ای دوست # ~~مشفق ، وای رفیق موافق ، مرا مهمی حادث شذه است ، وسفری شاق ، # ~~بحانب عراق بش آمذه ؛ نتوان دانست کی احوالها بر چه حمله وذ ، # ~~ومدت مقام چند باشذ . نوداع آمذه ام ، واز بو احازت می خواهم.، # ~~اجابت دعاست ، ومقلاد خیرات ومفتاح ابواب حسنات ، تحفه آورده # ~~ام؛ تا اگر مهتی پیش آیذ ، یا معضلی روی ممایذ ، بدین نامها دفع ورفع # ~~آن کنی : PageV01P228 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0241.png) ### | ببت (رباعی) # ~~رفتم کی مباذ بی تو خوش یک نفسم وز گردش روز گار این داغ بسم # ~~گر مرگ نخیزذ ویایذ سپسم آخر روزی بخدمتت باز رسم # ~~زاهد ر مفارقت او تأسفها موذ ، وگفت : آری عادت روز گار # ~~غدار ، وطبیعت ایام مکار همین است ؛ دوستان مخلص را از هم جذا کنذ، # ~~ویاران مشفق را در مهامه اشتیاق درد فراق چشانذ : ### | شعر (متقارب) # کذاک اللیالی وأحدائها محددن للمرو حالا فحالا # ~~ولکن بنای عقیدت دوستان خالص بر عقاید ضمایر ، وقواعد سرایر # ~~باشذ ، ته بر شواهد ظاهر ؛ واگر چند مسافت میان ایشان بعد الخافقین # ~~باشذ ، صحایف ضمایر ، از جراید سرایر یکدیگر بنور صفوت عقل وقرب # ~~مودت واتحاد ارواح برخوانند ، ومکنونات درج ضمیر ، ومضمونات درج # ~~خاطر یکدیگر به بینند وبدانند ، وبگویند : ### | شعر (رمل) # روحه روحی وروحی روحه من رأی روحین عاشا فی بدن ### | بت (هزج) # اوهام مصافیان چو گردذ صافی به بنند بدل هر آنح بینند بچشم PageV01P229 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0242.png) # 20 داستان زاهد وپری ومشورت ms129 با زن # ~~پس آن سه نام بزرگ یاذ گرفت ، وجنیرا وداع کرد . زاهد آن روز # ~~از غرهآ صباح ، تا طرهٔ‌ رواح اشک حسرت می باریذ ، وبر بستر تأسف # ~~وندامت می غلتیذ ، وبا خوذ ی گفت : ### | شعر (وافر) # ~~بقائی شاء لیس هم آرتحالا وحسن الصبر زموا لا الجمالا ### | بیت (خفیف) # ~~در جهان چیست کز جهان بترست جز غم من کی هر زمان بترست # ~~دست بازی اخترانم کشت پای بازیآسمان بترست # ~~زان ستمها کی دهر با من کرد فرفت یار مهربان بترست # ~~زن چون دلتنگی وشکستگی او بدید ، با او در آن باب بر سبیل # ~~موافقت مشارکت ومساهمت بموذ ، وشرایط مصاحبت را مطابقت ومظاهرت # ~~لازم داشت ، واز مرد بلطفی سؤال کرد : سبب چیست کی قلق واضطراب ، # ~~وحرق والتهاب، وآثار ضجرت وحسرت ، بر جبین تو مبین است ؟ گفت : ### | شعر (وافر) # وکانت بالعراق لنا لیالسرقناهن من ریب الزمان # حعلناهن تأریخ اللیالی وعنوان التذکر والامانی PageV01P230 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0243.png) # 20 داستان زاهد وبری ومشورت با زن ### | بیت ( رباعیی) # گرد آمذه بوذیم چو پروین یکچند ایمن شذه از بلا وز بیم گزند # مانا کی بوذیم زوصلت خرسند کایزذ چو بنات نعش مان بپرا گند # ~~دوستی کی ممکان او اعمادها داشتم از جماعت جنیان ، ورفیقی کی بمحیت # ~~واخلاص او مستظهر بوذم از طوایف پریان ، زندگانی بموانست او می # ~~گذاشتم ، واتام مواصلت او از نفایس اعلاق وذخایر مواهب می داشتم ، # ~~امروز بسفری دوردست رفت ، ومرا چنین مدخری گذاشت ، کی در عوایق # ~~ایام وعلایق احداث بذان اعتضاد واعتداد بوامم گرفت . اکنون بگوی کی ~~مارا # ~~4بکذام مهم احتیاج زیادت توان بوذ ، تا این سه نام ، کی ذخیرهآ عمر ~~ماست ، بذان # ~~مراد صرف کنیم ؛ واز حضرت عزت باحابت دعوت التماس مایم ، وحوایج # ~~ومصالح بسرادقات جلال ذوالجلال عرضه داریم ، تا مارا در مستقبل ایام ~~ادخار # ~~واستظهاری حاصل آیذ ، ودر باقی عمر سبب راحت ورفاهت ما باشذ ؛ # ~~کی این موهبت از خذاوید مارا به از گنج قاروی وشایگانی است . زن # ~~گفت : ای مرد ، حاجت زنان ms130 ، وهمت وهمت ایشان بهیچ چیز ازان # ~~مایلتر وراغخبتر ناشذ ، کی آلت ماشرت مردان زیادت بوذ، وخاطر ~~PageV01P231 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0244.png) # 20 داستان زاهد وپری ومشورت با زن # ~~ودل ایشان ازان بوع آمن وساکن ومرفه وفارغ باشذ ؛ وچشم ایشان # ~~بشهوت نگران غیری نبوذ ، وضمیر ایشان مایل ومرید دیگری ساشذ . # ~~صواب آنست کی دعا کنی، ویک نام را شفیع آری ، تا خذای تعالی د # ~~آلت وقاع ، وأهبت دفاع ترا بیشتر گرداند . زاهد چون همه ابلهان این # ~~عشوهها بخریذ ، وچون همه نادانان بخورد . در وقت بر پای خاست ، # ~~وطهاری بکرد ، ودو رکعت بماز بنیاز بگزارد ؛ وقصهٔ‌ راز ، بحضرت بی # ~~نیاز رفع کرد ، ودست تضرع برگرفت ، وبابتهال وتذلل گفت : اللهم # ~~أجب دعونی انک مجیب الدعوات ، وآقض حاجتی إنک قاضی الحاحات؛ سر # ~~دل وراز من بنده می دانی ، محرمت این نام بزرگ و کی حاجت من # ~~باجابت مقرون گردانی ! هنوز این مناحات بمام نشذه بوذ کی مخایل اجابت ، # ~~وعلامات قبول ظاهر شذ ، از هر جزوی از اجزای او آلتی دیکر پدیذ آمذ . # ~~زاهد چون خوذ را بر آن صفت بدیذ بترسیذ ، روی سوی زن آورد ، و گقت: # ~~ای نفرین ولعنت بربو وبر حاجتت باذ کی مرا معیوب ومسخ گردانیذی! # ~~وزیر گان راست گفته اند کی هر که بمشورت وتدبیر حاهلان کار کنذ ، # ~~هرگز روی مطلوب نه بتنذ، وچشم او بر جمال مقصود بیفتذ : PageV01P232 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0245.png) ### | بت (هزج ، # ~~من ار از نو سخن خوردم عجب نیست نحست آدم سخن خوردست از ابلیس # ~~این چه رای بوذ کی سهاذی ، واین چه آرزوی نوذ کی خواستی ! زن # ~~گفت : انی مرد، غم مخور، ودل از حای میر! کی هنوز دو نام بزرگ # ~~کی قابد دعا واعظم اسماست با ماست . دیگر بار حاجت خواه، تا خذای # ~~تعالی جمله را باز برذ ، وبصورت خویش باز آورذ ! زاهد دیگر بار دست # ~~برداشت ، وبزبان تضرع وتخسع گفت : اللهم یا مجیب دعوة المضطرین! # ~~بار خذایا این چه داذی باز بر ، ومرا بذین دلیری معفو ومغفور گردان ms131 ! # ~~این سخن تمام نگفته بوذ ، واین قصهٔ‌ غصه شرح بداذه کی هرچه بر # ~~اعضای اوآلت مردی بوذ با آلت اصلی جمله منفی ومنعدم وناندیذ گشت ؛ # ~~وزاهد چون مجبوب ومسلوک بماند بی هیچ آلت . روی بزن آورد ، گفت : # ~~ای ناپاک بی باک! مرا در هلاک افگندی ، بموجب ارادتت یکبار چنان # ~~مسخ گشتم ، وهم بمقتضای اشارت ودلالت نو چنین بی آلت ومردی بماندم ! # ~~عضوی کی واسطهآ توالد ، وجزوی کی وسیلت بناسل بوذ ، از من برفت، ~~PageV01P233 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0246.png) # 20 داستان زاهد وپری ومشورت با زن # ~~عیب این از کیست ؟ وبدبیر وتحصیل این از چه ؟ زن گفت : ای مرد ، # ~~یک نام بزرگ دیگر می دانی بگوی ، وبیاز عرضه کن ، تا همان آلت اول # ~~بتو باز دهذ ! زاهد سدیگر بار دعا کرد ، ونام سؤم شفیع آورد، تا # ~~خذای تعالی آلت اول بذو باز داذ ، وبصورت اول باز برد . زاهد را # ~~هرسه نلم بزرگ از دست رفت ، وبهیچ حاجت وآرزو برسیذ ، گفت : # ~~سزای آنک باستصواب واستعلام زنان روذ ، وباستشارت واستخارت ، # ~~ایشان کار کنذ ، همین است : ### | بلت (متقار ب) # ازان کرده بی شک پشیمان شوی کی در وی بگفتار نادان شوی # چنین دان کی نادان برین کس بوتآی اگر بند دانندگان نشنوی # ~~وسه نام بزرگ کی ببرکات آن مرا سه کار معظم ، وسه مهم خطیر # ~~بکفایت رسیذی ، وتا دامن عمرم سر از گریبان فراغت بر آوردمی ، از 2 # ~~دست رفت ، وچشم من روی هیچ اززو تدید ؛ وهیچ داهیه بذان مدفوع ، # ~~وهیچ نازله بذان مرفوع نکشت ، کی در اتام مستقبل ذخیره نوانذ بوذ ، # ~~ودر اوقات محنت از وی راحتی نوان گرفت : ### | شعر (کامل) # لو کان هذا العلم یدرک بالمنی ما کان یبقی فی البریة حاهل PageV01P234 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0247.png) # دوام سخن دستور سشم # (2/14) این افسانه از بهر آن گفتم ، تا پاذشاه دانذ کی بدبیرهای # ~~زنان بی فایده ، ومشورتهای ایشان بی منفعت بوذ ؛ واکاذیب اقوال ، ~~واباطیل # ~~افعال ایشان ، بی ضرر وزیان نباشذ ، وهر که قدم در بادیهٔ‌ هوای ایشان ~~نهذ، ms132 # ~~هرگز بکعبهآ بجاح برسد وجمال فلاح بینذ ، وچهرهآ مطلوب در آبنهٔ‌ بجح # ~~مشاهده نکنذ ؛ وشاه دانذ کی نصایح بنده از سر اخلاص واختصاص # ~~می روذ ، ومواعظ او از کمال صفوت عقیدت روی می نمایذ ، چه مر # ~~بندگان مخلص را تقریر نصیحت از لوازم شریعت مروتست ، تا پاذشاه # ~~فرزیدی کی در صدف لطف ، وشرف قصر شرف شاه است ، بدست # ~~نهنگ تلف بدهذ ، وخوذرا در چنگ عقاب اسف نهذ : ### | شعر (بسیعط) # دع حبهن فان الحب اشراک وإنهن لقلب الصب آشراک # اذا تأملت ما فیهن من خلقفلیس بحمعها حدس وإدراک # ~~وزنانرا خدیعت وحیلت بسیارست ، کی احصا باستقصای آن برسذ ، # ~~وذرات ریگ بیابان شمردن آسان تر ازان کی مکر ایشان : ### | ببت (خفیف) # بر زنان دل منه ازانک زنان مرد را کوزهٔ‌ ففع سازند PageV01P235 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0248.png) # 21 داستان گندهپیر ومرد جوان با نون بزاز # نا توذ یر زنند بوسه بروچون تهی شذ زدست ببندازند # ~~واگر اجازت باشذ ، از مکر زنان داستای بگویم . شاه فرموذ : بگوی ! # 21 داستان گنده پیر ومرد جوان با زن زاز # ~~دستور صایبرأی ثاقب بدبیر ، کی با بخت جوان ورأی پیر بوذ ، گفت : # ~~چنین آورده اند کی بایام قدیم ، در شهر زاول جوانی بوذ، چون نگارستانی ~~، # ~~ازین جعدموئی ، سمن بویی ، ماه روئی ، مشتری عذاری ، گل رخساری، ا6 # ~~کی چهرهآ او زلف وخال عروس کمال، وقد او سرو باغ حسن وجمال بوذ : ### | شعر (کامل) # ~~وجه کضوء الفحر أظلم حوله من شعرها المفتول عشر لیال # ~~فکأ نما صبغ الدحی من صدغها او عینها او حالها أو حالی # ~~در اطراف شهر بر طریق طواف می گشت ، ومسالک طرق وزقاق ، # ~~بقدم اشتیاق می نوشت؛ ونفس مهحور وقالب رنجور را موانست واستیناسی 12 # ~~می حست ، ودل حزین وحان اندوهگین را تسلی می داذ . در اثنای آن تگ # ~~وپوی ، وحست وجوی بر در وثاق ماه روئی گذشت ؛ سروی دید خرامان ~~PageV01P236 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0249.png) # 21 داستان گنده پیر ومرد جوان با زن بزاز # ~~در بستان ، بقامت رشک چنار ، وبرخساره غیرت ms133 گلنار؛ زلفش کمند # ~~دلبند ، وغمزهش ناوک حان شکار ؛ با صد هزار رنگ چون نوبهار ، وبا صذ # ~~هزار نیرنگ چون روزگار؛ جمال او غیرت آفتاب ، وچهرهٔ‌ او رشک # ~~ماهتاب ؛ ازین کشیذه قدی ، گشاذه خدی ، لاغر میانی ، فربه سریی ، # ~~غزال چشمی : ### | شعر (مضارع) # # فی خده التلألو فی ثغرره السنب %~% فی عینه التلفت فی خصره الهیف # # رخساره ودو زلفش کالبدر والدجی %~% خط خد ودو لعلش کالتمر والسعف # ~~چون چشم جوان بر حمال او افتاذ، بیک نظر دل باذ داذ ؛ آتش حیرت # ~~در آمذ ، وخانهٔ‌ عافیت بسوخت ؛ دست غیرت دز آمذ ، وخرمن صبر باذ # ~~داذ ؛ سلطان عشق در منزل دل محمل نهاذ ، وشحنهآ هجر مایهآ صبر بأحداث # ~~سپرد ، شرارت شوق در دلش زبانه زذن گرفت ، و مادت اصطبار بحد # ~~اضطرار کشیذن ساخت ، با خوذ گفت : ### | شعر (خفیف) # قتیل کما قتلت شهید %~% ببیاض الطلی وورد الخدود ### | بلت (هز ج) # آن شذ کی دلم بهر دری شذ هر لحظه اسیر دلبری شذ # دل بر بو نهاذم وبرین قول رویم ز سرشک محضری شذ PageV01P237 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0250.png) # 21 داستان گنده پیر ومرد جوان با زن بزاز # ~~دم سرد از سینه بر می آورد ، واشک گرم از دیذه می ریخت ، وآن # ~~شب با صذ هزار آرق وقلق بروز آورد ، وبا خوذ می گفت : ### | شعر (کامل) # أرق علی ارق ومثلی یأرق %~% و حوی بزید وعبرة تترقرق # نجهد الصبابة ان تکون کما اری %~% عین مسهدة وقلب بحفق # ~~و در جوار او پیرزنی بوذ ، کی روز عمرش بشام رسیذه بوذ ، وصبح # ~~مدتش مام بر آمذه . ازین مکاری غداری ، رابعه صوربی ، زوبعه سیرکی ، # ~~کی بتلبیس دست ابلیس فرو بستی ، وبترفند پای دیو در بند کردی؛ # ~~معجون قیادت آمیختی ، وتعوید عاشق فروختی . بامداذ جوان بنزدیک # ~~او آمذ ، واز ماجری خوذ شمهٔ‌ی با او بگفت ، تفسرهٔ‌ دل بذو موذ ، # ~~ونبض عشق پیش او داشت ، وگفت : ### | ببت (هزج) # سض دل من ببین وآنگه بدلیل %~% بیماری عشق را علاجی فرمای # ~~گنده پیر مزاج او بدیذ ، وعلاج او ms134 معلوم کرد، گفت : شوی این زن # ~~بزازی است بفلان موضع ؛ فردا کی اشهب صبح پرواز کنذ ، وغراب 5 # ~~شام از نهیب او در آشیان عدم پنهان شوذ ، نو آنحا آی ، وازان بزاز تای ~~PageV01P238 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0251.png) # 21 دانان گنده پیر ومرد جوان با زن بزاز # ~~اطلس قیمتی بهر بها کی گویذ بخر ، وچنین گوی کی از برای دوستی # ~~می خرم ، پس جامه من ده وبگوی : این حامه بدوست ما رسان ، وعذر # ~~بسیار مهید کن تا بعد ازان مرا چه فراز آیذ ، تا تدبیر آن چنانک وقت # ~~اقتضا کنذ ، ومصلحت روی بمایذ ، تقدیم کم . جوان روز دیگر بر مقتضی # ~~رأی گندهپیر ومشاورت واستصواب او آن عزیمت بامضا رسانیذ ، # ~~وپارهآ حامهآ قیمتی ازان مرد برزاز بخرید ، پس بگندهپیر داذ ، ووصیتی ~~کی # ~~دران باب واجب آمذ ، تقدیم بموذ ، وگفت : این محقر بذیشان رسان # ~~وعدر تقصیر بمهید کن . پس هر دو برفتند . گندهپیر ساعتی بوقف کرد ، # ~~چندانک خسرو ستارگان از سمت رؤس مایل شذ، حامه برگرفت ، # ~~وبخانهآ خواجهآ بزاز رفت، وبرزن او سلام گفت ، وکرم # ~~بپرسیذ ، و تأسیس قواعد محبت ، و تأکید بنیان مودت محکم ومستحکم # ~~گردانیذ ، وگفت : ### | ببت (هزج) # گر خدمت ما ترا فراموش شذستمارا حق نعمت تو یاذست هنوز # ~~ودمدمه وافسون برو می دمیذ ، ودر میان آن خوردنی خواست ؛ زن یتکلف # ~~آن مشغول شذ ، وزمانی توقف در میان افتاذ . گندهپیر تای حامه در زیر ~~PageV01P239 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0252.png) # 21 داستان گندهییر ومرد جوان با زن بزاز # ~~بالش بهاذ ، وچون چیزی بحورد ، بیرون رفت . زن بزاز از مکر وغدر او ~~غافل # ~~وبی خبر بوذ . شبانگاه بزاز چون از ستذ وداذ ، وبرگرفت ونهاذ فارغ شذ ، # ~~بخانه باز آمذ ؛ چشم او بر طرف بالش افتاذ ؛ اطراف بالش بنظر متفاوت # ~~می نموذ ، نگه کرد ، حامهآ کی بامداذ فروخته بوذ شانگاه در خانهآ خوذ ~~یافت . # ~~خیالات محال در خاطرش مجال یافت ، وظنون فاسده در باطنش متداخل شذ، # ~~ووساوس وهواجس بر دماغ ودلش مستولی شذ ، با خوذ گفت : حامه از برای ms135 ه # ~~خانهآ من خریذه اند ، وآن جوان کسهای عروس من بوذه . ازین بخییلات # ~~وتوهمات بر خاطرش می گذشت، چندانک مرد را صفرا بشولیذ ، وسودا # ~~غلیه کرد ، چوبی برگرفت ، پشت وپهلوی زن در هم شگست؛ وتعریک # ~~و تأدیبی بلیغ بحای آورد؛ وزن از موجب این تأدیب بی خبر از خانه # ~~بیرون آمذ ، وبسرای بدر وماذر خویش رفت . روز دیگر گنده پیر بتقحص # ~~آن بدر سرای براز رفت ، وچون از ماجرای اعلامی یافت ، بزدیک زن2 # ~~آمذ وبوجه محبت گفت : PageV01P240 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0253.png) # 32 داستان گندهپیر ومرد جوان با زن بزاا ### | بت ( هزج) # ~~دوری به ازان روی چو مه می دارمجان نو کی بخفیف نگه می دارم # ~~پس پرسیذ : موجب این مکاوحت ، واسباب این مکا شفت چیست : واین تعذیب # ~~وتشدید از برای کیست ؟ زن برار زبان شکایت بگشاذ ، واز ماجرای گذشته # ~~شرح داذ ، وگفت : ای ماذر ! هرچند خاطر برگماشتم ، هیچ معلوم تمی # ~~گردذ ، کی باعث وداعی او درین بی خویشتنی چبوذه است کی بی جرمی ظاهر # ~~وجنای معلوم در باب من این فرموذ ، ومرا چندین رنحها موذ ، ومطالبتها # ~~کرد ؛ ومن خوذ را مقدمهآ تهمتی ، وموجب خیانتی وظنتی تمی شناسم ، کی # ~~این عتاب وعقاب وتهدید وتشدید واجب کنذ ، بر خاطرم از هر گونه # ~~تصورات وتوهمات می گذرذ ، فاما محقق ومصحح تمی شوذ . گنده پیر گفت : # ~~هرکاری را پایانی ، وهر دردی را درمانی هست ؛ بفلان حای حکیمی است ~~دانا، # ~~ومنحمیی است استاذ کی علم تنجیم ومعرفت تقویم وجر ومنج وطرابه (؟) نیکو # ~~دانذ ، واز مکنونات ضمیر ، ومضمونات باطن خبر دهذ؛ نادیذه بدانذ، ~~وناشنیذه PageV01P241 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0254.png) # 21 داستان گنده پیر ومرد جوان با زن بزاز # ~~برخوانذ ؛ در مکنونات ومغیبات سخن گویذ ، واز سرایر وضمایر نشان # ~~دهذ ؛ هرکرا درین شهر واقعهٔ‌ی مهم ، وحادثهٔ‌ی معظم بیش آیذ، بصفای # ~~رأی روشن او آن عقده بگشایذ ، وآن مشکل معضل حل کنذ ؛ ودر # ~~حب وبغض وحل وعقد وافسون ونیرنج ید ضا ودم مسیحا دارذ ، # ~~چنانک بافسون ماهی از دریا بر آرذ ، ومرغ از ms136 هوا فروذ آرذ . ازین # ~~ترهات مموه ، ومزخرفات مزور چندان ایراد کرد ، کی زن بذان راضی 5 # ~~شذ کی در وقت بروذ واو را نه بنذ . گندهپیر گفت کی تا من مطالعه # ~~بکنم ، وبه بیم کی در خانه حاضر هست یا ه، نوقف کن ! پس بنزدیک # ~~جوان رفت ، وگفت : مهیا باش ، وصول مقصود وورود مطلوب را :9 ### | شعر (رمل) # طلع الصبح علی اسعد فال فأشرب الراح علی أحسن حال ### | ببت ( رمل) # صبح بنموذ در آفاق جمال خیز پرکن قدحی مالامال # ~~آنگاه نزدیک زن بزاز رفت ، وگفت : PageV01P242 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0255.png) # 21 داستان کندهییر ومرد جوان با زن بزهر ### | ت (رمل) # شاذ شو ای منهزم در مدد نوجمله تأسد ونصرت وظفر آمذ # ~~خیز تا بطالع سعد ، وفال فرخنده ، بنزدیک حکیم رویم . پس بر # ~~میعادی کی نهاذه بوذ ، بخانهآ جوان آمذید ، وزمانی غم وشاذی گفتند ، # ~~وبساط مباسطت بگستردند ، وحجاب محانبت از میان برداشتند . وچون ساعتی # ~~بیرآمذ ، گنده پیر ببهانه از خانه بیرون آمذ ، وهر دو را در خانه بسلوت # ~~وخلوت بکذاشت . آن روز هر دو تا شانگاه بمعاشرت ومباشرت مشغول # ~~بوذند ، وبا یکدیگر بفراغت ورفاهت بیاسوذند ، ونصیب لذت ومتع # ~~برداشت ؛ وشبانگاه کی سیمرغر مشرق بنشیمن مغرب رسیذ ، زن بخانه # ~~تحویل کرد . جوان از پیرزن عذرها خواست، وکرمها کرد ، وگفت : ای # ~~ماذر ، مرا غریق انعام ، ورهین اکرام خوذ گردانیذی ، وشرایط اشفاق # ~~بر لوازم کرم الحاق کردی ، واکنون یک التماس دیگر باقی است؛ اگر # ~~باجابت مقرون گردذ ، این منت طراز منتهای گذشته شوذ . پیرزن گفت : # ~~حاجت چیست ، والتماس کذامست ؟ جوان گفت : آنک میان زن وشوی # ~~التیامی کنی ، واصلاح ذات البین واجب داری؛ چنانک مناقشت زایل ~~PageV01P243 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0256.png) # 21 داستان گندهییر ومرد جوان با زن بزاز # ~~گردذ ، ومکاشفت باطل شوذ ، طریق مصالحت معمور ، وعوارض منازعت # ~~مرفوع گردذ . پیرزن گفت : أعطیت القوس باریها وأسکنت الدار بانییها ! # ~~بامداذ بدر دکان بزاز حاضر شو ، وچون من نیایم، گوی : حامه چه # ~~کردی ، وحال چیست ؛ روز دیگر برین میعاد هردو بدر دکان بزاز ms137 حاضر # ~~شذید . جوان گفت : ای ماذر ، حامه کی بتو داذم رسانیذی ، ودل من فارغ # ~~گردانیذی ؟ گنده پیر گفت : حامه قبول نکرد ، وبمن باز داذ ، من حامه 6 # ~~برگرفتم ، وبخانهآ خواجه بزاز آوردم ، چون خواجه بخانه نبوذ، حامه هم ~~آنحا # ~~رها کردم ، تا بها باز رسانذ . مرد بزاز چون سخن برین منوال شنیذ ، ~~وآثار # ~~خطائی کی رفته بوذ، بر صفحات احوال بدیذ ، برارتکابی کی کرده بوذ ، # ~~واقدامی کی بموذه ، پشیمانی ظاهر گردانیذ ، وخوذ را ملامتها کرد ، وگفت ~~: ### | شعر (کامل ) # وکل نعیم بالفراق مکدر وأی نعیم دام غیر مکدر # ~~در وقت بهای حامه بر سنجیذ ، وبا گندهپیر عتابها کرد ، وگفت : ### | شعر (بسیط) # ان الامور اذا آنسدت مسالکها فالصبر نفتق منها کل ما آرتجا ~~PageV01P244 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0257.png) # ~~پس بخانهآ ماذر زن آمذ، واز کرده عذرها خواست ، وزن خویش را با عزاز # ~~واکرام بخانه آورد ، وگفت : ### | بیت (طویل) # ألا قبح الله الضرورة إنها تکلف اعلی الخلق أدنی الخلائق ### | ببت (متقارب) # ~~نو آن کن کی از تو سزذ ای نگار من آن کرده بوذم کی از من سزیذ # (3/14) این افسانه از بهر آن گفتم تا رأی شاه را مقرر گردذ، کی فنون # ~~مکر وصنوف غدر زنان بی اندازه است، ودر حد حزر وحصر نگنجذ؛ وعاقل # ~~روشن رای بترهات ایشان التفات ننمایذ ، وغث وسمین ، ومعین ومهین آنرا ~~وزنی # ~~ننهذ؛ وبمشاورت ومفاوضت نامفید ایشان در هیچ مهم خوض وشروع نه # ~~پیوندذ ، کی عواقب آن وخیم ، وخواتیم آن ذمیم باشذ . پس بر مقتضای این # ~~مقدمات از عقل وشرع ، ومروت وفتوت ، لایق نباشذ بنزویر وتمویه کسی # ~~کی اوصاف ذا - او نقصان عقل ، وخسران خرذ باشذ، فرزندی راکی آبار رشد # ~~از ناصیةآ او لایح ، ومخایل نحابت ، وتباشیر شهامت ، بر جبین او لامح ~~است ، # ~~واستعداد او مناصب ملک را معتن ، و استقلال او مثابت شاهی را مبتن ، # ~~سیاست فرمایذ ، ومکان دولت را از زینت وزیب او خالی وعاطل گردانذ؛ چه # ~~فردا کی شب سبهت ، از ححاب ریبت ، چون روز جهانافروز روی ms138 نمایذ ، ~~PageV01P245 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0258.png) # شنیذن کنیزک نأخیر سیاست وحال او # ~~وآفتاب یقین از پردهآ سحاب غفلت بیرون آیذ ، و صورت این حادثهآ شنیع # ~~از جلباب تعجیل چهره بگشایذ ، بدامت نافع تیایذ ، وحسرت ناجع ناشذ ، # ~~وپای تلافی از عرصهآ مراد قاصر گردذ ، ودست بدارک از ادراک مطلوب3 # ~~کوتاه مانذ ، وعقل گویذ : ترکت الرأی بالری : ### | بت (متقارب) # چو بهاذ عقل بورای صواب زرای صواب خرذ سر متاب # ~~شاه چون این مقدمات بشنیذ ، واین کلمات استماع کرد ، مثال داذ ، تا شاه ~~زاذه را # ~~محبس بردند ، وسیاست در تأخیر وتوقف داشتند # (4/14) چون این خبر بسمع کنیزک رسیذ ، همه شب چون مرغ زنده بر آتش # ~~می طپیذ ، وچون سیماب بر خوذ میلرزید ؛ خواب را وداع کرده ، وسکون # ~~وآرام را طلاق داذه ، آتش سینه افروخته ، ودیذه بر آسمان دوخته ، ومی ~~گفت : ### | شعر (طویل) # ولو حملت صم الجبال الذی بنا غداة آفترقنا آوشکت تتصدع ### | بیت (هزج) # ~~آنچ از غم هجران نو بر حان منست من دانم وآنک آفریذست مرا ~~PageV01P246 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0259.png) # آمذن کنیزک روز هفتم بحضرت شاه # ~~همه شب چون ماذر کشتگان بیذار ، وچون بذر رفتگان بی خواب وقرار؛ # ~~سر بربالین حسرت ، وپهلو بر بستر حیرت وضجرت ، سلوت از وی دور، # ~~وصبر وقرار از وی نفور ، اشک حسرت می راند ، واین غزل می خواند : ### | شعر (بسیط) # فکیف یرجون لی سلوا وعندی المقعد المقیم # ندیمی النحم طول لیلی حتی اذا غارت النحوم # اسلمنی الصبح للبلایا فلا حبیب ولا ندیم # امذن کنیزک روز هفم بحضرت شاه # ~~(1215) چون علامات چتر منور خورشیذ از افق خاور سر بر آورد ، # ~~ورایات اعلام تیر وناهیذ در افق باختر سر فرو کشیذ ، مواکب نحوم ، # ~~وکواکب رجوم ، از هیبت ضربت شمشیر آفتاب سپر بعحز سفگندید ، # ~~وانحم سپهر حاری از خجالت رخسار منور آفتاب سر در نقاب بواری # ~~کشیذند ، وطناب خیام ظلام از ساحت حدیقهآ مینارنگ فرو گشاذند : ### | شعر (طویل) # ~~وحلق باز الصبح فی الشرق صاعدا فخاب غراب اللیل فی الغرب کاسرا ### | ببت (مجتث). # ~~چو از ms139 حدیقهآ مینای چر خ سقلاطون نهفته گشت علامات چتر آینه گون ~~PageV01P247 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0260.png) # آمذن کنیز ک روز هفتم بحضرت شاه # ~~نکنیزک شیشهٔ‌ نفط رگرفت ، وبا ناله ونفیر بش تخت شاه رفت ، وبعد # ~~از تقدیم بنا ، واقامت مراسم تحیت ودعا گفت : ### | شعر (کامل) # أمن القضتة أن أخلی صادیا والحوض رجاف الغوارب مفعم # ~~اکنون کی عدل شامل ، وفضل کامل پاذشاه ، انصاف من بنده تمی # ~~دهذ ، واین واقعهآ شنیع کی بذین خدمتگار رفت وزنی تمی نهذ ، بر مظلومان # ~~نمی بخشاید ، وانصاف مرحمت متظلمان بمی فرمایذ، وفرزند شاه کی در # ~~حریم حرمت او کی چون حریم حرم محترم ومکرم است ، چنین اقتحامی # ~~بموذ ، وعدل شاه باذافره کردار نا محمود او در تأخیر می افگنذ ، وچنین # ~~سین وعار ، ووزر ووبال ، کی سبب عقاب عقبی ونکال دنیا توانذ بوذ ، روا # ~~می دارذ، خویشتن را باتش بسوزم ، واین داوری بمحشر اکبر حوالت # ~~کنم ، وقصه حال خویش ، وشرح ظلم واقدام کی از شاه وفرزند ودستوران 2 # ~~او بر من می روذ ، بسرادق جلال ذوالجلال عرضه دارم ، در روزی کی # ~~صفت این دارذ : بوم لا ینفع ماک ولا بنون إلا من اتی الله بقلب سلیم # ~~(88/22-89)؛ روزی کی حاکم عدل وقاضی فصل آن کسی است کی 15 PageV01P248 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0261.png) # آمذن کیزک روز هفتم بحضرت شاه # ~~بر وی سهو وزلت روا بست ؛ روزی کی عقوبت خشم خذای ، وزندان # ~~درک اسفل ، وزندانبان مالک دوزخ ، وباذافراه آتش دوزخ ؛ روزی # ~~کی انصاف مظلومان عاجز از ظالمان حایبر طلب کنند ، ومحازات اعمال خیر ، # ~~ومکافات افعال شر ممفسد ومصلح ، وظالم ومظلوم برسانند؛ وبر من چون # ~~روز روشن است کی وزرای وزرسگال پاذشاهرا در عقوبت ونکال می # ~~افگنند ، واز اجر وبواب حایل ومانع می شوید ؛ وآفتاب رای اورا کی از # ~~اقق عدل طالع است ، بنقاب سحاب ظلم ححاب می کنند ، وبحکم تخییلات # ~~ومظنونات گفتار ایشان ، پاذشاه بر بنده بذگمان می شوذ ، واقوال # ~~اورا ، کی از محض صدق می روذ، کذب وبهتان می بندارذ ، وجمال چهرهآ # ~~عدل ms140 ونصفت را بای ظلم وحور می سپرذ؛ وندانم کی روز قیامت چه معذرت # ~~وححت آرذ، ومی برسم کی اگر هم بذین منوال روذ ، بران انکار اصرار # ~~نمایذ ، وبر گفتار وزیران خاین اعماد وتعویل فرمایذ ، با او ووزیران او # ~~همان رسذ کی ازان پاذشاه بر وزیران او رسیذ ، کی در امور او خیانت # ~~کردید . شاه یرسیذ : چگوته است ؟ بکوی ! PageV01P249 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0262.png) # 22 داستان شاه زاذه با وزیران # کنیزک گفت : در ساعات ماضی ، واوقات سالف ، وشهور غابر ، # ~~وسنون دابر ، پاذشاهی وذه است در واهی کابل ، مسعودسیرت ، حمود # ~~سریرت ، با منظر رایق ومخبر صادق؛ سنت او عدل فرمائی ، وسیرت # ~~او مملکت آرائی ، مذکور باخلاق حمیده ، وموصوف بآثار پسندیذه ، # ~~متحلی بحلیت فتوت ، ومتدرع بلباس مروت؛ واورا در همه عالم فرزندی6 # ~~خلف سلف ، وشرف شرف ، با جمالی باهر ، وعرضی طاهر ، مسعود الحجد # ~~ومحمود الحظ ، نقی الجیب وتق العرض ، مزین ممناقب شاهی ، ومحلی بماثر # ~~پاذشاهی ؛ آثار کیاست از ناصیهآ او لامح ، وانوار فراست در عرهآ او ~~لایح . # ~~بذر از جهت او کربمهآ خاقان چین در حالهٔ‌ عقد آورده بوذ ، وکفاف زفاف # ~~رسانیذه ؛ واتیام اجتماع ، ومیعاد اتصال بانقضا رسیذه ، وبران جمله ~~اتفاق # ~~افتاذه کی شاه زاذه بولایت خاقان چین روذ . چون مهلت میعاد باستیعاد ~~رسیذ ، 12 # ~~ومواعدهآ مواصلت ومصاهرت بابحاز ابحامیذ ، پاذشاه اسباب سفر پسر راست # ~~کرد ، وگفت : ### | شعر (طویل) # علی الله اتمام المنی فیک نکلها ولکن علینا الحمد لله والشکر ~~PageV01P250 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0263.png) # ~~پس فرزند را بوزیران خوذ سپرد ، تا حانب رفیع اورا محافظت نمایند ، ودر # ~~خدمت رکاب او بمراقیت مرافقت کنند ، وبا جوقی از خواص خدم ، وفوجی # ~~3از ارکان حشم ، بطرف چین روانه شذند . ودر ممر آن سفر چشمهٔ‌ی وذ ، # ~~معروف بچشمهآ خان ، بر طرف وادتی از شارع برکران ، وآب اورا خاصیتی # ~~بوذ ، کی هر مرد کی شربی ازان آب بخوردی ، ظاهر صورت او منعکس # ~~شذی ، ذکورت بأنوثت بدل گشتی . وزیران آن معنی دانسته وذند ، وخاصیت # ~~آن چشمه معلوم کرده ؛ فاما کشف آن سر وهتک آن ms141 ستر از شاهزاذه # ~~بوشیذه داشتند ، وبرای او اعلامی نکرده . وشاهزاذه بر شکار عظیم مولع # ~~بوذ ، وبر صید کردن بغایت حریص . چون منزلی چند ازان بیدا قطع کردند ، # ~~ومرحلهآ چند ببریذ ، شاهزاذه عزم کرد کی روزی شکار کنذ ، ودر زیر ران # ~~آورد اغری محجلی عقیلی نژاذ ، از نسل اعوج ولاحق ، ماه جبهتی ، # ~~مشتری طلعتی ، صخره گذاری، صحرا بوردی ، کوه پیکری ، زمین هیکلی ، # ~~ابر رفتاری، رعد آوازی ، برق قیأتی ، صاعقه هیبتی ، گور. سریی ، غزال # ~~چشمی : PageV01P251 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0264.png) # 22 داسن شهزاذه با وزیران ### | شعر (کامل) # هو حنة للناظرین إذا مشی آما إذا ما حاش فهو سعیر # ~~آهن سم ، فولاذ رگ ، صاعقه انگیز ، صرصرتگ ، عفریت دل ، کوه # ~~محمل ؛ صرصر عنان از مسابقت او بر تافتی ، وبرق خاطف ، دو اسبه غبار # ~~اورا در بیافتی : ### | شعر (طویل) # ~~مکر مفر مقبل مدبر معا کجلمود صخر حطه السیل من عل ### | بلت ( مجتث) # ~~جهان گذاری کامروزش ار بر انگیزی بعالمیت رسانذ کی اندرو فرداست # ~~شاء زاذه برمقدمهآ لشکر همی راند ، وصید می کرد . وباتفاق از بدش # ~~ابو گوری برخاست ، براق سیرت، برق صورت، باذ رفتار ، آتش کردار، 12 # ~~آب گردش ، زمین آونش : ### | بلت (هزج) # مهره زذه پشت وگاه جستن باشذ فلکش چو مهره بر دم # کز زلزلهآ سمش ریزذ از سنبلهآ سپهرگندم PageV01P252 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0265.png) # ~~شاه زاذه اسب بر انگیخت ، وگورخر از سش او بگریخت ؛ چندان # ~~بتاخت کی از مطرح ابصار ومطمح احداق غایب شذ ، وشاه زاذه از جست # ~~وجوی ، واسب از تک وپوی فرو ماند؛ وحرارت بموز از چهرهآ هاجره # ~~شرار می انداخت ، ولهیب التهاب او زبانه می زذ . چون گورخر از مدرک # ~~بصر غایب شذ ، وشاهزاذه را عطش قوت گرفت ، وحرارت مستولی گشت ، # ~~وباتفاق آسمانی ، وقضای یزدانی بلب چشمهٔ‌ خان رسیذ ، وتأثیر آب آن # ~~چشمه نر وی پوشیده بوذ ، پای از اسب بگردانیذ ، وبلب چشمه فروذ آمذ، # ~~واسب را آسایش داذ ، وخوذ از آب چشمه شربی تحرع کرد . چندانگ # ~~آب در معده وامعای او قرار گرفت ، صورت ذکورتش ms142 بأنوثت بدل شذ . # ~~چون شاه زاذه آن حال بدید ، وآن تدل احوال وتغیر افعال مشاهده کرد، # ~~در حیرت ودهشت افتاذ ، وسر ر زانوی فکرت نهاذ . اشک حسرت از # ~~فوارهآ دیذه بگشاذ، وقطرات عبرات برصفحات وحنات فرو بارید . دستوران # ~~پاذشاه چون شاهزاذه را برآن حال دیذید ، عنان باز کشیذند ، واو را # ~~برهمان جایگه رها کردید ؛ وچون بش پاذشاه رسیذند ، چنان تقریر کردید # ~~کی شاهزاذه را شیری در ربوذ وهلاک کرد . پاذشاه برفوات فرزند توتجعها ~~PageV01P253 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0266.png) # ~~تموذ ، وتحسرها خورد ، وهفت روز متواتر برسم تعزیت بنشست ، ودامن # ~~غم برگریبان ماتم بست ، ومی گفت : ### | بیت (رباعی) # ~~رفت آن سخنان کی باز گفتیم بهم وان وصل کزو چو گل شگفتیم بهم # ~~اکنون باری زیکدیگر دور شذیم تا باز چنان کحا کی افتیم بهم # ~~شاه زاذه قصهآ نیاز بحضرت ذوالجلال عرضه کرد؛ واز سر دردی، 6 # ~~نفس وجدی بر آورد ، وگفت : ای قادری کی از سش پشهآی بیغ قهر # ~~بمرود کردی ، واز پارهآ مدر وسیلت نصرت وظفر داود ساختی ، واز حانوت # ~~سینهآ حوت مجلس یونس پرداختی ، واز گنجینهآ صخرهآ صما ناقهآ صالح بیرون # ~~آوردی ، بقدرت تو کی بر من بخشائی ، واین بند بسته بکشائی ! ومرا # ~~از مذلت این حالت برهانی ، واین کسوت انوثت کی در من پوشانیذی ، # ~~بذوکورت بدل گردانی : ### | ببت (کامل) # یا رب إنک راحم وغفور وبما فعلت من الذنوب خبیر # فلئن غفرت فان فضلک واسع ولئن أخذت فاتنی لحجدیر # ~~حق تعالی بر وی بحشوذ ، وملکی کی برآن آب موکل بوذ ، فرمان داذ # ~~تا شهیر خویش بر وی مالیذ ، وبصورت اصلی باز رفت . شاه زاذه خذایرا # ~~سحدهآ شکر وحمد آورد ، وصدقات وصلات ونذور وغبادات ونوافل طاعات 5 ~~PageV01P254 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0267.png) ### | دوام سخن کنیزک # ~~قبول کرد ؛ وپای در پشت مرکب آورد ، وروی بحضرت بدر نهاذ ، # ~~در بیابانی بیپایان : ### | شعر (مجتث) # ~~نه هیچ ساکن وخنبان درو مگر انحم نه هیچ طایر وسابر درو مگر صرصر # ~~وبعد از ده روز بش تحت یذر رسیذ ، ودیده را بخاک بارگاه ms143 او # ~~تکحیل داذ ، وماجری رفته شرح کرد ؛ وقصد واهمالی کی وزیران در جانب # ~~او حایز دیذه بوذند ، وروا داشته ، بگفت ، کی آن سر از وی مستور # ~~داشتند ، واورا در مقام مذلت وحیرت فرو گذاشتند . شاه ازان سحن متألم # ~~شذ ، وبحکم جنایت بشریعت سیاست بر ایشان اقامت فرموذ # (2/15) ومزاج کار این وزیران همانست ، واز ایزذ تعالی امیذ می دارم # ~~کی بذیشان همان رسذ : ### | شعر (کامل) # ومکاید السفهاء واقعة بهم وعداوة الکبراء بئس المقتنی # ~~این کلمات تقریر کرد ، واز پیش تخت شاه با ناله ونفیر ، وبوحه وزفیر ~~PageV01P255 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0268.png) # آمذن وزیر هفتم بحضرت شاه # ~~بیرون آمذ. شاه از سخط بزدان ، وباذافراه آن جهان اندیشه کرد ، # ~~ومثال داذ تا شاه زاذه را سیاست کنند ، وآنرا تاریخ ایام عدل ، # ~~وفهرست قانون جهان داری گردانند # وزیر هفتم کی زحلهمت ، ومشتری سعادت بوذ ، چون این خبر # ~~بشنیذ ، کس بسیاف فرستاذ ، وبتوقف اشارت فرموذ ، وگفت : # ~~تعجیل ممای ، تا من پیش تخت شاه روم ، واز مذمت استعجال ، در # ~~تقریب آحال سخن گویم # آمذن وزیر هفم بحضرت شاه # (1216) دستور عالی رای ، کی با فر همای بوذ ، سش تخت شاها # ~~رفت ، وگفت : بنیت شاه کی سرمایهآ غنیت آفریذگان ، وگوهر ذات # ~~او کی با صفات فریشتگان است ، در برفی درحات معالی ، واستجماع # ~~ما بر حمیده مؤبد ومخلد باذ ! رأی جهان آرای پاذشاه کی حام جهان تمای # ~~از خحلت او صدا یذیرفته است ، وآینهٔ‌ خورشیذ گنبذ گردان از غیرت # ~~او رنگ ژنگ گرفته ، دانذ کی در امور معضل ، وخطوب مشکل ، هیچ # ~~خصلت پسندیذهتر از تدبر وتفکر نیست ، وهیچ عادت مذمومتر از سرعت 5. PageV01P256 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0269.png) # ~~1/ آمذن وزیر هفتم بحضرت شاه # ~~وعجلت نه ؛ واز حصافت عقل ، وشهامت خرذ ؛ آن لایق تر کی بامضای # ~~عزایم در امور مبهم ، ومهمات معظم، تعجیل فرموذه نشوذ ؛ ونا ستوذه # ~~است نزدیک ارباب الباب ، واصحاب احساب ، واعیان اذهان، بدبیر زنان # ~~واستصواب ایشانرا منقاد وممتثل بوذن . ومظهر شرع ، ومفتی عقل می # ~~فرمایذ کی النساء حبائل الشیطان ، معنی آنست کی زن ms144 بخوی وعادت # ~~شیطانست ، وچون طبیعت وشهوت او بچیزی مایل شوذ، نهمت طبع، # ~~وشره نفس بش عقل وخرذ او حجاب غفلت بدارذ ، وهوای دل ونهمت # ~~تن در مقابلهآ دین ودیانت او حایل ومانع گردذ؛ شرم وآزرم فرو گذارذ ، # ~~وهوا ونهمت بر دارذ ، روی در کف پای شهوت مالذ ، وپشث پای بر روی # ~~مروت زنذ : ### | بدت (خفف) # گرچه ناهذ ورچه تروین اند از در ذم واهل نفرین اند # سبب جنگ وننگ وآزارید علت رنج وخرج کابین اند # ~~بوسیلت صحیت وألفت ایشان بوذه است کی حندین عقلای کامل ، # ~~وانبیای فاضل ، در بلا وعنا وزلت ومحنت افتاذه اند ، وصبر ووقار ، ~~وضیاع # ~~وعقار ، در معرض تضییع وتلف هاذه . حدیث هابیل وقابیل ، و هاروت ~~PageV01P257 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0270.png) # 23 داستان شهریار زن دوست # ~~وماروت ، ویوسف وداود ، در قصص وبواریخ مذکور ومشهور است ، # ~~ودر آثار واخبار مکتوب ومسطور : ### | ببت (رمل) # ~~هر که با یوسف صدیق چنان دانذ ساخت هیچ دانی چکنذ صحبت او با دگران # ~~وا گر پاذشاه تمویه صاحبغرضی ، و بزویر ناقص عرضی ، کی درعهد او جز # ~~نقض، ودر عقل او جز نقص صورت نبندذ، در یتیم صدف وجود خوذ راک # ~~بتعجیل درکام هنک اجل سهذ، لابد از امضای این عزیمت پشیمان شوذ ، # ~~چنانک آن پاذشاه زن دوست . چون مثال نفاذ یافته بوذ ، پشیمانی وتلعف # ~~دست گیر ، وبدامت پای مرد ودل پذیر بوذ . شاه پرسیذ : چگوته بوذ آن ؟ ~~بگوی !5 # 23 داستان شهریار زندوست # دستور گفت : در مواضی ایام ، وسوالف اعوام ، پاذشاهی بوذه است # ~~پیروز نام ، با مهابت تمام وسیاست بکمال؛ متدرع بلباس جلال ، ومتحلی # ~~یحلیت کمال : ### | شعر (کامل) # مرجو منفعة مخوف أذیة مغبوق کأس محامد مصبوح PageV01P258 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0271.png) # ~~و با این مهابت وسیاست ، وشهامت وکیاست ، مغرور عشوهآ زنان ، ومفتون # ~~طره وزلف ایشان . بیوسته بستهآ گل رخسارهآ ماهروئی ، وخستهآ خار هجر # ~~سلسله موئی بوذی ، وشبی بی معاشرت ومباشرت نغنوذی . روزی بر بالای # ~~کوشک شاهین نظر را برواز داذه ، وچشم بر هر بام ودر می افگند ، تا ~~غزالی # ~~صید ms145 کنذ ، یا طاوس جمالی در قید آرذ؛ ودر انتظار سایح و بارح ، ونازح # ~~وسارح مانده ، ومرکب شهوت درمیدان طلب گرم کرده ، ویکران حست وجوی # ~~در جولان آورده . در اثنای این حالات مقدمهٔ‌ نظر ، وطلیعهآ بصر او ~~برچهرهآ # ~~ماه روتی افتاذ ، کی آفتاب در شعلهآ مشعلهآ جمال او چون پروانه سوخته ~~بوذ ، # ~~ودر آتش غیرت چون شمع افروخته ؛ خوب منظر ، ماه سکر ، آفتاب # ~~مخبر ، مشتری عذاری ، زهره دیذاری ، کی آتش عشق او آب حیات # ~~جانها بوذ ، وخاک درگاه او بوسه حای دلها . ازین کش خرامی ، لطیف # ~~1اندامی ، ماه روئی ، سلسله موئی، عنبر جعدی ، سمن خدی : ### | شعر (متقارب) # کثیر الدلال قلیل النوال مفدی الجمال بحور الجنان # ~~پاذشاه چون غنج ودلال ، وحسن وجمال او بدید ، عاشق صحبت ووصلت # ~~او شذ : ودر وقت منهی فرمان داذ ، تا خانه ومسکن وآشیانه ووطن آن ~~PageV01P259 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0272.png) ### | 23داستان شهریار زن دوست # ~~حور حجوزا منظر حورا مخبر کحاست ، وکذخذای او کیست ؟ گفتذ : بازرگانی # ~~است متمول وصاحببروت ، وحالی تجاربی رفته است بسفری شاق ، در # ~~طرف عراق . پاذشاه دل بر وصال او بنهاذ ، ودر تمنی جمال او می گفت : ### | بدت (هزج) # ~~کی باشذ کی کی در بو آویزم چون در زر وسیم مرد نو کیسه # ~~چون شب شبه گون ، ردای سیمگون از کتف بنهاذ ، وجلباب قیری # ~~در سر آورد ، وآسمان قبای کحلی بعقدهای لآلی مزین گردانیذ : ### | شعر (کامل) # فکأنما الشفق المورد والدحی فوقی غراب احمر المنقار # والبدر فی کبد السماء کأنه خد یلوح علیه خط عذار # ~~پاذشاه با یکی از خواص خویش متنکروار از کوشک بیرون آمذ ، # ~~وبخانهآ بازرگان رفت . مستوره چون دذ کی پاذشاه عقد عهد او بسته # ~~است ، وبصحبت ومحبت او اتصال جسته ، قدوم او را استقبالی کرد ، # ~~وبحضور او استبشاری بموذ ، وگفت : ### | نبت (هز ج) # ~~بی رهبر وبی نشان وبی هیچ دلیل ناگاه بخانهٔ‌ عنکبوت آمذ بیل ~~PageV01P260 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0273.png) # ~~وأعذاری رایق کی لایق چنان حال باشذ بمهید مموذ ، وبتکلف بریبی # ~~مشغول شذ . ودر خانه کتابی بوذ ازان ms146 مرد بازرگان ، زن بیاورد ، وییش # ~~پاذشاه بنهاذ ، وگفت : پاذشاه در این کتاب مطالعه می کنذ ، تا بنده ~~بحدمتی # ~~بردازذ ، وما حضر خوردی سازذ . پاذشاه کتاب بر گرفت، ودر # ~~وی نگرست ، تا بحائی رسیذ کی نوشته دیذ کی هر که بانگشت در مردمان # ~~بکوبذ ، دیگران در او بمشت بکوبند : ### | ست (هزج) # ~~هرچیز کی بر حان وتن خوذ نیسندیبرهمچو خوذی کو تن وحان دارذ منسند # ~~این سخن در دل پاذشاه تأثیری تمام کرد ، وعزروس این معنی از نقاب # ~~حروف وسرادق الفاظ چهره نموذ ، دانست کی قدم در خطهٔ‌ خطا نهاذه # ~~است ، ودر وزر ووبال ، وعقوبت ونکال برخوذ گشاذه ، وارتکاب # ~~محظورات شرع ومهیات عقل از کرم ومروت دور است ، وبمنصب اصحاب # ~~فتوت لایق نست ، وطریق متابعت هوا جز بهاویه راه نبرذ ، ومرد ~~PageV01P261 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0274.png) # 23 داستان شهریار زن دوست # ~~کیس عاقل وصاحب همت کامل از ملازمت دنیا بمؤاخذت عقبی # ~~ترهیز عماید : ### | شعر (کامل) # ~~نون الهوان من الهوی مسروقة فصضریع کل هوی صریع هوان ### | لت (متقارب) # ~~چه گویم کی خوارم زعشق تو گویی هم از ماذر عشق زاذست خواری # ~~در وقت بر پای خاست ، واز مستوره عذرها خواست ، وبا خوذ بذر کرد کی # ~~بعد ازین قدم در حرم هیچ آفریذه بشهوت تهذ ، وجز بچشم حفاظ وحرمت # ~~ملاحظت ننمایذ . وبوقت بیرون آمذن از غایت تعجیل پای تابه بسهو رها کرد ~~. # ~~روز دیگر بازرگان از سفر باز رسیذ، وآن پایتابه بدند ، دانست کی ازان # ~~کیست . بر عروس بذگمان شذ ، وبذان تهمت اورا از خابه بیرون کرد ، ومدتی # ~~در خانهٔ‌ ماذر وپذر بکذاشت ، وپیرامن او نگشت ، تا براذران زن مرد را ~~12 PageV01P262 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0275.png) # 23 داستان شهریار زن دوست # ~~ببش پاذشاه آوردند ، وبر وی دعوی کردند کی زمین معمور ناکاشته بذین # ~~مرد باجارت داذیم ، ومدی مدید در وی عمارت وزراعت کرده است ،ا کنون # ~~بی احاره مانده است ومال اجاره ترسانیذه است . پاذشاه روی ببازرگان کرد ~~، واز # ~~موجب ترک اجارت وتضییع عمارت زمین بی علتی سؤال کرد ms147 . بازرگان گفت: # ~~بقای پاذشاه زمان، وشاه زمین وصاحب جهان ، در مزید رفعت ودوام سلطنت # ~~باذ ! مرا ازین زمین شکایتی بوذه است ، اما چون ازین سفر باز رسیذم ، ~~ودر وی # ~~نشان پای شیر دیدم ، بترسینم کی مرا امکان مقاومت شیر سوذ . پاذشاه ~~دانست # ~~کی شوهر آن زن است ، گفت : بلی شیر اندر وی گذار کرد، اما هیچ زیان # ~~9نکرد ، وتعرض برسانیذ ، دل ازین معنی فارغ دار ، وزمین ضایع مکذار ! # ~~بازرگان چون سخن پاذشاه بران نسق شنید ، شاذ مخانه رفت ، وعذر از # ~~عروس خواست ، واستمالت ودل گرمی داذ ، وبخانه باز آورد : ### | واز PageV01P263 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0276.png) ### | دوام سخن وزیر هفم ### | شعر (وافر) # لکل ولایة لا بد عرزل وصرف الدهر عقد ثم حل # (2/16) واین افسانه از بهر آن گفتم تا پاذشاه بر چنین سیاستی تعجیل # ~~ننمایذ ، تا در عواقب متأسف ورنحور نگردذ ، وخرذمندان- خاصه در ~~حادثهٔ‌ی # ~~کی تعلق باراقت دما دارذ، وابطال شخص وریختن خون جانوری ، واگر بامضا # ~~رسذ ، نیز تدارک ممکن ومتصور نبوذ - ، تأنی وتثبت واجب دارید ، وقدوهآ ~~ه # ~~خویش این خبر شناسند کی العجلة من الشیطان ، واقتدا بذین آیت کنند : # ~~یا أیها الذین آمنوا إن حاء کم فاسق بنبأ فتبینوا آن تصیبوا قوما ~~بحهالة # ~~فتصحوا علی ما فعلتم نادمین (6/49) ، وبزرگان گفته اند : التدبیر # ~~فی المعاش اگر عقل داری بر گفت زنان اعتماد مکن واحتیاط بکن ، کی غدر ~~ومکر # ~~زنان بی نهایت است ، وعقل وخرذ از احصا واستقصای آن عاجز وقاصر؛ # ~~واگر کسی همه عمر خویش دران صرف کنذ ، هنوز جزوی از اجزای آن # ~~حصر نکرده باشذ . واگر پاذشاه احازت فرمایذ ، حکایی از بدایع مکر # ~~وغدر ایشان روایت کنم . شاه فرموذ : بگوی ! PageV01P264 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0277.png) # 24 داستان آن مرد کی حیلتهای زتان جمع کرد # 24 داستان آن مرد کی حیلتهای زنان جمع کرد # ~~دستور گفت : در روز گار ماضی وایام سالف ، یکی از ابنای دهی # ~~3 ودهات عصر ، با خوذ عهدی کرد کی گرد عالم بگردذ ، وحیلتهای زنان # ~~وتوادر خواطر ایشان جمع کنذ ، تا ms148 اگر زنی خواهذ ، از حیلت وتلبیس او # ~~در بناه صون وامان حفظ باشذ ؛ با خوذ قرار داذ کی اگر بمامت عمر اندر ~~آن # ~~صرف شوذ ، مبذول دارذ . پس بر مطتهٔ‌ سفر نشست ، وبر بار گیر غربت # ~~سوار شذ ، ویکران سیاحت زیر ران آورد ، وخویشان وپیوستگان را # ~~وداع کرد : ### | شعر (طویل) # ~~سلام علی تلک المنازل إنها شریعة وردی او مهب الشمال # ~~لیالی لم نحدر حزون قطیعة ولم تمش إلا فی سهول وصال # ~~وچون صرصر نکبا از بیدا ببیدا می رفت ، ومسافت بقدم مساحت # ~~می رید : ### | ببت (متقارب) # زراوذ براوذ زبیدا ببیدا زوادی بوادی زگردر بگردر PageV01P265 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0278.png) # 24 داستان آن مرد کی حیلتهای زنان جمع کرد # ~~وبهر شهری کی می رسیذ ، اکیاس الناس را می دیذ ، وطلب گار آن # ~~کارمی بوذ . تا روزی در خاتمت مطاف ، وفاتحت الطاف مردی را نشان # ~~یافت ، کی اورا همین معنی دامن گیر شده ، واز عرت شباب تا وفور # ~~شیب بطلب این بضاعت سرمایهٔ‌ عمر درین صناعت بکار کرده ، وتصنیفات # ~~مکر وتألیفات وتلبیسات غدر زنان جمله بوشته . جوانمرد بزدیک او رفت . # ~~پس قصةآ حال خویش با وی بگفت ، سی وسه سال بنشست ، علی الدوام # ~~دامن شب بگریبان روز بست ، وتصانیف مکر وحیل زنان نبشت . وچون # ~~اوایل آن بعواقب انحامیذ ، ومبادی آن باواخر رسیذ ، قصد وطن خوذ # ~~کرد ، وروی بسمت مألوف ومعهود آورد . بر شارع راه بر در دیهی کی # ~~ممر کاروان بوذ مقام کرد . یکی از مقیمان آن موضع جوان مرد بخانه برد، # ~~وکمر حسن ضیافت او بر میان بست ، واهل خانه را بر رعایت جانب او # ~~وصیت کرد ، وگفت : ### | شعر (سریع) # منزئنا منزل اضیافنا ودارنا دار لآبن السبیل PageV01P266 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0279.png) # 24 داستان آن مرد کی حیلتهای زنان جمع کرد # ~~وخوذ بشغلی بیرون رفت . چوانمرد صندوق کتاب در میان آورد ، # ~~وبر طرفی نهاذ . زن میزبان از وی رسیذ کی درین صندوق چه داری ، # ~~واین بضاعتها از کجا می آری ، وچه چیزاست وبابت کحاست ؟ جوانمرد گفت : # ~~درین ms149 صندوق کتب ودفترهاست . زن گفت : در آن کتب چه علمهاست ؟ # ~~مرد گفت : حیل ومکر زنان ، ورنگ ونیرنگ ایشان . زن تعجب موذ ، # ~~وباستقصاتر برسیذ ، مرد احوال را شرح داذ . زن گفت : هر حیلتی کی # ~~در اوهام گنحذ ، ودر خاطر زنان آیذ نبشته وآموختهٔ‌ی ؟ مرد گفت : بلی . # ~~زن تبسمی کرد ، واز سر آن سخن در گذشت ، وآغاز نهاذ بدنال چشم # ~~نگرستن وکرشمه وغمزه کردن . وباتفاق زن دلالی وجمالی داشت . جوان # ~~هوس او در ربوذ ، وهر دو خرده در میان هاذتد ، وشرم وححاب ر داشتند ، # ~~وزمانی عشق باختند؛ وچون وثاق خالی ماند ، تنک خانه در ساختند ، وخلوبی # ~~کردید ؛ وچون خماع بانحام رسیذ ، وکار مباشرت تمام شذ ، زن فریاذی # ~~صعب کرد ، وگفت : ای مردمان فریاذ رسیذ مرا ازین ستمگار تن خویش! PageV01P267 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0280.png) # 24 داستان آن مرد کی حیلتهای زنان جمع کرد # ~~جوانمرد از دهشت آن حالت ، وخوف آن مقالت بی هوش سفتاذ . مردمان # ~~در آمذند ، واز وی پرسیذند کی ترا چه رسیذ ، وموجب خروش وفریاذ چه # ~~بوذ ؟ گفت : شوهر من هر روز غریبی گرسنه را مهمان آرذ ، وبر من وخوذ9 # ~~گمارذ ، تا از کمال محاعت بالتقام طعام اقتحامی نمایذ ، ولقمهٔ‌ زیادت ~~از اندازه # ~~بر گیرذ تا در گلوش مانذ ، قوله تعالی : تحرعه ولا یکاد یسیغه ویأتیه ~~الموت # ~~من کل مکان وما هو بمیت (12/14) در حق او راست شوذ؛ واین مرد را # ~~این ساعت استخوانی در محری حلق بماند ، وخواست کی هلاک شوذ، # ~~من بترسیذم کی نبایذ کی ازین غصه بمیرذ ، وما را چاکر شحنه وسلطان ~~بگیرذ ؛ # ~~بذین سبب فریاذ کردم . وجوان بهوش آمذه بوذ ، واین مقالت می شنوذ ، # ~~وصموت کالحوت می بوذ ، تا مردمان آب بر روی او زذند وباز نشاندند ، # ~~و گفتند : ای جوان نان آهستهتر خور ، ولقمه باندازه وقدر حاجت بکار بر ~~، # ~~تا بچنین خطر مبتلا نشوی، وتیر مرگ را سپر، وناوک بلارا هدف2 # ~~نگردی ، وخوذرا در بلا ، ومردم را در عنا تیفگتی : PageV01P268 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0281.png) # 24 داستان آن مرد کی ms150 حیلتهای زنان جمع کرد ### | شعر (کامل) # وما هی الا شبعة بعد جوعة وکل طعامر بین جنبیک واحد # ~~جوانمرد گفت : بعد ازین بر شارع این تدبیر بروم ، واز خطهآ امر شما قدم # ~~برنکیرم . وچون مردمان بیرون رفتند ، زن گفت : ### | شعر (طویل) # ~~اذا ما قضیت الدین بالدین لم یکن فضاء ولکن کان غرما علی الغرم # ~~این حیلت نبشتهٔ‌ی ، واین تدبیر دانستهٔ‌ی ؟ جوانمرد گفت : ### | شعر (طویل) # وما هی الا لیلة بعد لیلة ویوم الی یوم وشهر الی شهر # ~~ودانست کی دریا را بییمانه پیموذن ، وریگ بیابانرا بدانه شمردن ، ~~آسانتر # ~~از مکر زنان دانسین ، ودر حد وحصر آوردن آن ، ودر حال دفترها # ~~بیرون آورد ، وجمله بسوزانیذ ، وگفت : ### | شعر ( بسیط ) # ~~لا تستبن ابدا ما لا تقوم به ولا تهیجن فی العرینة الاسدا # ~~ان الزنابیر إن حر کتها سفها من کورها اوجعت من لسعها الحسدا ~~PageV01P269 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0282.png) ### | انتهای سخن وزیر هفتم # ~~نوبه کردم کی نیز درین دریا خوض نکنم ، ودرین گرداب غوطه نخورم ، # ~~ودانستم کی هیچ آفریده را با شما محال دعوای نبست : ### | شعر (وافر) # لقد طوفت فی الآ فاق حتی رضیت من الغنیمة بالإیاب ### | بلت (هزج) # # بسیار بگشم بجهان از پی سوذ %~% شذ مابه زدست وسوذ خود هیچ جوذ ک # (3/16) واین حکایت از بهر آن گفتم تا پاذشاه را مقرر شوذ کی زنان را # ~~مکر وحیلت بی شمار است ، چنانک دست بدارک عقل بذان برسذ، وپای خرذ از # ~~ادارک آن قاصر مانذ . ونیز برخاطر منیر پاذشاه یوشیذه نگردذ احکام ~~ولادت # ~~طالع شاهزاذه کی حکما در طالع او دیذه اند، وهفت روز پیوسته خطر # ~~گفته ، بحکم نظر تربیع زحل بطالع او ، وبعد از هفت روز سهل گشتن این # ~~حادثه بحکم انقطاع بحوس واتصال سعود ، واینک بشارت کی این هفت روز 42 # ~~گذشت ، واوقات محنت وساعات فترت منهی شذ PageV01P270 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0283.png) # زبان گشاذن شاه زاذه روز هغتم # پاذشاه چون این مقدمات بشنوذ، واین مقالات استماع کرد ، مثال داذ # ~~تا شاهزاذه را بحبس بردند ، ودستور باز گشت ms151 وسخنی بماند # زبان گشاذن شاهزاذه روز هفم # ~~(1/17) چون هفت روز کی مدت عاهات ، ومهلت آفات بوذ ، وایام بوس # ~~واوقات محوس منقضی شذ، وکواکب سعود بدرجات طالع شاهزاذه اتصال کرد ، # ~~واوتاد طالع از درجات هبوط بمرقات صعود ارتفاع گرفت واشکال طالع با ~~نجوم # ~~سعود قران کرد ، واحوال شاهزاذه با سعادت قرین گشت ، زبان بگشاذ ، # ~~وبوزیر کبیر پیغام فرستاذ : ### | بلت (هز ج ) # برخیز وبیا کی ححره آراسته ایم امروز بران نشست بر خاسته امم # ~~توبت مشقت ومحنت گذشت ، ومدت محبت ومسرت رسیذ ؛ رنج برگیر ، # ~~وحجره را حمالی ده کی گفته اند : ### | شعر (طویل) # رإذا بلغ الرأئ المشورة فآستعن محزم نصیح او نصحیة حازم # ~~چون معتمد برسیذ، ورسالت بر وجه ادا کرد ، وزیر بذان بجتح PageV01P271 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0284.png) # زبان خدن شاهزاذه روز قم # ~~وابهاج بموذ ، ودر حال بخدمت حضرت شذ . شاهزاده اورا قیام بموذ ، # ~~وشرف تقبیل بساط ارزانی داشت ، وثنا وآفرین فراوان فرموذ ، واعذار # ~~بسیار بمهید کرد ؛ واز عنایت وکفایت کی وزرای شایسته تقدیم کرده # ~~بوذند ، ولطایف بدایع ، وغرایب صنایع ، کی در اثنای مواعظ ونصایح # ~~درج افتاذه وذ ، وهریک منزلتی شریف ، ورتبتی منیف ، وموقعی عظیم ، # ~~ومحلی رفیع یافته برآن احماد فرموذ ، وشکرها پیوست ، وبمنتی هرچه ~~تمامتر 5 # ~~مقابل کرد ، وگفت : نفس نفیس وذات شریف ما در معرض تلف وفرقه # ~~بوذ ، اگر نه کفایت وشهامت وزرا دست گیر وپایمرد دولت ما بوذی؛ # ~~وچون ساعات سعادت مساعدت نمایذ ، واوقات مسرت مسامحت کنذ ، بآدای # ~~حقوق هریک چنانک لایق همت ومروت ما باشذ ، وکرم عرف ما اقتضا # ~~کنذ، انتصاب مموذه شوذ . خاصه وزیر بزرگ کی مساعی حمید ، وماثر # ~~مرضی او موقع مشکور یافت : ### | شعر ( طویل) # لعمرک ما المعروف فی غیر اهله وفی اهله الا کبعض الودائع # فمستودع قد ضاع ما کان عنده ومستودع ما عنده غیر ضائع # ~~پس گفت : یش مخت پاذشاه رو ، وخدمت بنده وبندهزاذه وجه نیابت # ~~اقامت کن ، وبکو تا اکابر حضرت ، واماثل اعیان مملکت محفلی کنند ، ~~ودرجات PageV01P272 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0285.png) # زبان گشاذن شاه زاذه روز ms152 هفم # ~~من در صنوف علم کی درین مدت محصیل کرده ام بدانند ، واز حکمت وحصول # ~~منقبت ومحصلات ومتعلمات من باخبر شوید . وزیر پیش بحت رفت ، وگفت : ### | مصرع (رجز) # ابشر بیوم قائم وأسعد بعز دامم # ~~بیغام شاهزاذه بگزارد ، و التماس کی کرده بوذ باز سموذ کی شاه محفل # ~~فرمایذ ومثال دهذ تا حکما ووزرا حاضر آبند ، ودر مناظرهٔ‌ علمی مفاصلت # ~~ومزیت من در استحماع معالی ، واستیفای معانی بدانند . شاه از اسماع این # ~~مقدمات متحح گشت ، و در باغ مشاهدت گلزار مسرتش بشگفت؛ فرموذ # ~~تا اعیان وارکان ، ومشاهیر وجماهیر حاضر آمذند ، و محفل عقد کردند . # ~~وشاهزاذه حاضر شذ ، وسندباذ نیز بیامذ ، و شاهزاذه ملک را خدمت کرد ، # ~~1 ودر موقف بارگاه بایستاذ ، وبساط زمین ببوسیذ ، وگفت : ### | شعر (طویل) # نعمت ما نهوی ونلت الذی برضی ولقیت ما ترجو و وفیت ما تحشی # ویعلم علام الخفیات اننی أعدک ذخرا للممات وللمحیا ### | بلت (مجتث) # ~~مبارک آمذ روز ومساعد آمذ یار سلاح کینه بیفگند چرخ کینه گزار # ~~6مدت عمر پاذشاء در کمال امنیت ، ومزید معالی وبسطت هزار سال ~~PageV01P273 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0286.png) # ربان لساذن شاه زاذه روز هفتم # ~~باذ ! مناشیر تقدیر بموافقت تدبیر او موقع، وامثلهآ قضا بر موجب رضای # ~~او موشح! برأی انور ملکبرور عدل گستر ، کی آفتاب در جنب او # ~~چون سایه تیره بمایذ ، وماه با عزم او چون سها خیره بوذ : ### | شعر ( کامل) # بحلو بضوء العزم داجیة المنی وله مع العزم المضیء مضاء ### | ببت (رباعی) # ~~رای تو کی روی ماه را خیره کنذ رخسارهٔ‌ آفتاب را تیره کنذ # ~~اقبال تو گر بخواهذ ای شاه جهان هم در انگور بعد ازین شیره کنذ # ~~یوشیذه نمانذ کی همیشه مقامات تقدیر ، مخالف مقامات تدبیر است ؛ # ~~وهر موجودی کی از مزاج جواهر اسطقسات ترکیب یابذ ، ودر دایرهٔ‌ # ~~حدوث وامکان در آیذ ، روزگار در محال مقادیر جولان کنذ ، وگنبذ # ~~دوار بنیک وبذ بگردذ : ### | شعر (سریع) # اف من الدنیا وایامها فانها للحزن مخلوقه # همومها لا تنقضی ساعة عن ملک فیها وعن ms153 سوقه # یا عجبا منها ومن شأنه عدوة للناس معشوقه PageV01P274 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0287.png) # زبان گشاذن شاهزاذه روز هفتم # ~~حال بنده همین مزاج داشت ، کی چند روز جوهر طینت او در بوتهآ # ~~ابتلا وامتحان نهاذند ، وباتش قهر وسطوت صفوت داذ ؛ وزمانهآ جافی در # ~~پایگاه حوادث دست بردی موذ ، وسپهر شوخ چشم غدار چشم زخمی # ~~رسانیذ . اما رأی وزرای دولت ، وخرذ وحزم پاذشاه ، بش ضرر # ~~مکیدت دشمن ، بدفع اذیت ورفع بلت ، حصنی حصین ، وجوشنی استوار # ~~بوذ ؛ لا جرم کارکر نیامذ ، جف القلم بما هو کائن الی یوم القیامه . ~~وخاتمت # ~~مرضی وعاقبت ممود روی بموذ ، وبسد حزم واحتیاط خللی راه نیافت، # ~~وبقوت رای پیر وبحت جوان ملک عزیمت دشمن بامضا ترسید، ورویی # ~~نجح طلب در سطح آینهٔ‌ مراد خوذ بدید ؛ وارادت او بنفاذ ببنجامیذ ، # ~~وضجرت وحدت بر طبع پاذشاه مستولی نگشت ، وفرصت او فوت شذ : ### | شعر (کامل) # فإن حلمک حلم لا تکلفه لیس التکحل فی العینین کالکحل ### | ببت (خفیف) # گر بسنحذ سپهر حلم را بشکنذ خرد بله وشاهین # ~~وکیفیت آنچ میان او وکنیزک رفته بوذ ، برأی بذر عرض داذ ؛ # ~~وبحجج واضح ، ودلایل لایح مبرهن گردانیذ ، چنانک غبار نفرت از صحیفهآ # ~~آینهآ خاطر عاطر شاه بصیقل محبت ومودت بر خاست : PageV01P275 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0288.png) # 2واسا دخذای با مهمان وزن وکربه ### | شعر (متقارب) # رقاب الانام وقد آصحبت مثقلة بالایادی الکبار # ~~پس گفت : مانند این واقعه ، ونظیر این حادته حکایتی است ؛ اگر رای # ~~عالم آرای ملک اشارت فرمایذ بگویم . فرموذ : بگوی ! # 25 داستان کذخذای با مهمان وزن وگربه # گفت : حاویذ باذ ذات بزرگوار ملک در همیشگی تأبید نصرت وتمکین ک # ~~قدرت ! آورده اند کی در قرون ماضیه ، وأمم سالفه مردی خواست کی # ~~حماعتی را ضیافتی کنذ، چنانک لایق دوستان موافق ، ورفیقان صادق # ~~باشذ ؛ واندر آن دعوت هر تکلف وبنوق کی مرسوم وموسومست بحای « # ~~آرذ ، چه صفت سخی آنست کی : ### | شعر ( کامل) # فطریفه نقل لاول راغب وتلیده نهب لاول راج # ~~پس کنیزک را بطلب شیر سازار فرستاذ ؛ کنیزک زر بداذ ، وشیر ms154 # ~~بخریذ ، ووعا وإنائی کی شیر در وی بوذ سر گشاذه برسر نهاذ ، وروی # ~~بخانه آورد . تقدیر ایزذی چنان اقتضا کرد ، وقضای آسمانی چنان 5 # ~~خواست کی لگلگی ماری در دهن گرفته ، در فضای هوا بر بالای انا # ~~بر سمت شیر بگذشت ، وقطرهآ چند زهر هلاهل از لعاب افعی در شیر # ~~افتاذ ، وهیچ کس بر آن اطلاع ووقوف نافت ، وراست گفته اند : ~~PageV01P276 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0289.png) # ~~مناقشهآ ندما یا شهزاذه در این کی مسبب این حادثه کیست ### | بت (مجتث) # ~~قضا قضاست قضا را نحیله نیست مرد چه برنان بسوی تیر او چه زاهن سد # ~~3 کنیزک شیر ممطبخ آورد ، وازان ریچ ساختند ؛ وچون انواع # ~~اطعمه ، واصناف اغذیه ببش مهمان بردند، واز هریک تناولی کردند ، چون # ~~بوبت بیرنح رسید ، هر که یک لقمه بکار برد ، بر حای سرد شذ # (2/17) اکنون درین کار جنایت که را وذ ، وجرم از جانب که افتاذ ، # ~~ومستحق تعنیف وتکلیف که باشذ ؟ ### | شعر (طویل) # الا ربما ضاق الفضاء بأهله وامکن من بین الأسنة مخر ج # ~~یکی گفت : گناه کنیزک را بوذ ، کی شرایط احتیاط بحای نیاورد ، # ~~وشیر سر گشاذه بر سر نهاذ ، تا لعاب افعی در وی افتاذ . دیگری گفت : # ~~این جنایت لکلگ ارتکاب کرده است ، وهلاک این جماعت را سبب او بوذه # ~~است ، کی افعی را بر سمت شیر گذرانیذ ، تا زهر در وی چگیذ ، وواسطهآ # ~~هلاک قومی گشت . دیگری گفت : مادت افنا وأصل اعدام زهر افعی # ~~است ، کی بر اماتت اشباح ، وتفرقهآ ارواح مجبول ومطبوعست ، ومضرت # ~~ومعرت خلق در وی مرکب . دیگری گفت : گناه از صاحب ضیافت # ~~است ، کی چاشنی نفرموذ ، ومیان مضر ونافع فرق نکرد . شاه زاذه گفت : ~~PageV01P277 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0290.png) # مناقشهآ ندما با شهزاذه درین کی مسبب این حادثه کیست # ~~درین واقعه هیچ . کس مخطی سست ، کی تقادیر مخالف تدابیر اسنت ، # ~~ودست تدارک آفریذگان ازان کوتاه : ### | شعر (طویل) # وفی کل بوم بوبة بعد بوبة کأنا خلقنا للنوی والنوائب # ~~وحوادث آسمانی، ووقایع فلکی را بهانهآی بس یوذ، ms155 وتعلقی کفایت باشذ ، ~~وخوذ # ~~از قضایای آسمانی چنین اقتضا کنذ ، کی عالم اجسام واعراض ، بی حوادث # ~~ووقایع صورت ببندذ ، وبی بدیل احوال وتغییر افعال ممکن نکردذ ؛ وحوادث # ~~ووقایع را اسبابست ، وآن اسباب از دو قسم خالی بوذ : یا جسمانیست یا ~~روحانی . # ~~جسمانی آنست کی مدر ک حواس ظاهر بوذ، وروحانی آنک مدرک حواش # ~~باطن باشذ ، وهر دو قسم حادث آبند ، وحادث را از محدث چارهآی بیست ، ~~چنانک # ~~متحرک را از محر ک ، تا در وجود آیذ ؛ وحادث را معلول ومسبتب خوانند ، # ~~ومفعول ومصنوع گویند ؛ ووجود این جمله را علل واسباب است متسلسل 12 # ~~بسببی کی مسبب الاسباب وواجب الوجود خوانند ، وآن باری تعالی است ، # ~~والله غالب علی آمره . وهرگاه کی چیزی را زمانه فراز آیذ ، بهانه ظاهر # ~~گردذ . وانحا بهانهٔ‌ هلاک وفنای ایشان، آن اسباب ووقایع وامور وحوادث # ~~است ؛ وقضای ایزذی را هیچ رأی روشن ، وزره وجوشن ، دافع ومانع به، # ~~اذا جاء القضاء عمی البصر : PageV01P278 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0291.png) # مسرور شذن پاذشاه از کمال علم شاه زاذه ### | شعر (رمل) # إن مفتاح الذی تطله بد المقدور فآصبر وأتکل # فرغ الله من الرزق ومن مدة العمر ومن وقت الاجل # ~~وچون مدد عمر ، ومدت حیوة منقضی نشذه وذ ، وزمانه با خر # ~~نیامذه ، اسبابی ظاهر شذ کی دافع ابطال تن وموجب ابقای حیوة بنده # ~~شذ، تا از گرداب خطر بر ساحل ظفر افتاذ، واز مهلک واخطار # ~~بنجح اوطار رسیذ ، وآن از جمله شمول خرذ وکیاست ، ووفور دانش # ~~وفراست پاذشاه ، ورزانت رأی صایب ، وفطنت وتدبیر وزرای دولت بوذ : ### | شعر ( بسیط) # صرام کلما امضی صوارمها کل السنان وفل الصارم الذکر # (3/17) شاه چون این فصول ومقدمات بشنوذ ، وجرأت حنان ، وعذوبت # ~~سان او بدیذ ، واستقلال او در درجت شریف ورتبت منیف منصب ملک # ~~ودولت را معلوم شد ، تجح وابتهاج بموذ ، وامثله بموذاری، ورموز # ~~واشارات او پسندیذه داشت ، وباری تعالی را سحدهآ حمد وشکر گزارد ، # ~~وصدقات وصلات بمستحقان فرستاذ، وبایفای ندور ووافل قیام کرد . # ~~وسندباذ بلباس اختصاص وتشریف مشرف گردانیذ ms156 ، ومساعی حمیدهآ # ~~او را ، کی در ابواب تعلیم وتلقین شاه زاذه بموذه بوذ ، بایجاب وانعام ~~مقابله # ~~کرد ؛ وتقریب وترحیب ارزانی فرموذ ، وگفت : نوزیع فکر وتقسیم ~~PageV01P279 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0292.png) # ~~بیان کردن سندباذ اسباب دیر ماندن شهزاذهرا در ا کتساب علوم 1/4 # ~~خاطر کی مارا از جهت این فرزند می بوذ ، تا این غایت، ببرکت صحبت ، # ~~ونیمن نصیحت سندباذ آن شواغل زایل ، وآن عوایق باطل گشت ؛ # ~~وفراغ خاطر هرچ مامتر دست داذ ، وسکون واستقامت هرچ زیباتر روی ا 3 # ~~بموذ ؛ وفرزند من بوساطت اکتساب علم وتحصیل حکمت ، مستقل سریر # ~~مملکت ، ومستعد تاج ودولت گشت ، ومرا بر تخت ودولت هیچ مراد # ~~وهمت بماند : ### | شعر (هزج) # فحمدا ثم حمدا ثم حمدا لمن یعطی اذا شکر المزایا # (4/17) سندباذ بر پای خاست ، وزبان بدعا وثنا بیاراست ، وگفت : هرچ # ~~بنده را در حتز امکان ببسیر بذرفت ، ودر وطای قدرت گنجیذ ، مبذول # ~~داشت ، وهیچ مدخر نگردانیذ درباب تعلیم وتفهیم ؛ وا گر پاذشاه - کی # ~~همیشه بکام نیک خواه باذ! - خواهذ کی این دعوی مصحح گردذ ، واین معنی 2 # ~~محقق شوذ ، مثال دهذ تا حکما وفضلا از نکات علمی ، ودقایق حکمی # ~~سؤال کنند ، تا معین ومهین ، وغث وسمین ، معلوم رأی عالی گردذ؛ # ~~وصبح یقین از شب شبهت روی ممایذ ، وحق از باطل بذا شوذ ، وصدق # ~~از کذب جذا گردذ؛ وبر رأی اشرف انور مصور گردذ ، کی من بنده # ~~در مراسم خدمتگاری، ولوازم حق گذاری ، تقصیر وغفلت جایز نداشته ام؛ ~~PageV01P280 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0293.png) # ~~بیان کردن سندباذ اسباب دیر ماندن شهزاذهرا در اکتساب علوم # ~~وآنح درین مدت سعی من ضایع ، واحتهاد من نامؤثر بوذ ، محکم آنک # ~~اساب را اوقات (هست) ، وممکنات ومحدثات بذان منوط ومربوط اند . # ~~مثال آن اشحار ونبات زمین است ، کی اثمار وازهار ایشان وقت # ~~اعتدال ربیعی وخریفی متعلقست ؛ زمستان ایام عطلت واوقات فترتست ؛ # ~~واگر کسی خواهذ کی در صمیم زمستان از درختان برگ وشکوفه بیرون # ~~آیذ ، هرچند بعضی از اساب موجود وممکن است ، اما چون اوقات در # ~~حیز تعذر ومقام ms157 استحالتست؛ رنج ومشقت سوذمند نبوذ ، وتصنع وتکلف # ~~مربح ومنجح باشذ ؛ واگر کسی درین باب تدبیرها سازذ ، ورنحها تحمل # ~~5 کنذ ، البته مفید نبوذ . وحالت شاه زاذه همین مزاج داشت ، کی بعضی # ~~اسباب در محل امکان ، وبعضی در حیز تعذر واستحالت توذ ، بحکم این # ~~معانی ، ادراک این امانی ، میسر ومهیا می شذ ؛ واکنون چون پقایای # ~~اساب ، وشرایط ولوازم اوقات خادم فراهم آمذ ، جمال مقصود هرچ زیباتر # ~~و آراستهثر از ححاب طلب چهره گشاذ ، واسباب تعسیر ، وسایل سیر بدل # ~~شذ ؛ قوله تعالی : فان مع العسر یسرا إن مع العسر یسرا (5/94-6) : ### | شعر (هزج) # اذا اشتدت بک العسری ففکر فی ألم نشرح ### | فعسر بین یسرین اذا فکرتها فآفرح PageV01P281 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0294.png) # ~~واین جمله خوذ بهانه ونشانه است ؛ وعمدهآ این ابواب ، وزبدهآ این اسباب ~~، # ~~صدق همت ، ونظر همایون پاذشاه میمونرأی است ؛ وفر سعادت ، وییمن # ~~اقبال ودولت او، کی دشوارها آسان می کنذ ، ونا ممکنات را در حتز امکان # ~~وتیسیر می آرذ : ### | شعر (کامل) # فالسائرات السبع فی افلاکها عادت نوابت لو قول توقفی # لو غاصب الفلک المعلی لم یدز او نابذ الایام لم تتصرف # (5/17) شاه چون این فصول استماع کرد ، اثر ارتیاح وابتهاج بر ناصیهآ ~~میمون # ~~او ظاهر شذ؛ سندباذ را تشریفهای فاخر ، وخلعتهای وافر، کی لایق همت # ~~وعاطفت چنان پاذشاه باشذ ، ارزانی فرموذ ؛ واز شاهزاذه پرسیذ : مثال آن # ~~احوال وکیفیت آن باز گوی ، در ابتدا ابای خاطر ودر انتها انفای علم ، # ~~وموجب اوایل نا مرجو، ومظهر عواقب محمود چگوته است ؟ # شاه زاذه گفت : قا باذ پاذشاه زمین ، وشهریار زمانرا ، در سرسبزی # ~~ونصرت وپیروزی ، فیض سعادات الهی متواتر ، واقبال ودولت بر مدارج # ~~معالی مترفی ! چندانک اقتضای رأی جهان آرای اوست ، بر رأی انور ، # ~~وخاطر اشرف شهنشاهی ، کی مدد دهندهآ شعلهآ شمع آفتاب ، وفروزندهآ # ~~مشعلهآ ماهتاب است ، پوشیذه نمانذ کی جوانی شعبه ایست از جنون ~~ودیوانگی؛ PageV01P282 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0295.png) # 26 داستان زن وکوذک وچاه ورسن ومعشوق # ~~واختلال احوال عقل در وی ظاهرست ، ونقصان آلات واساب ادراک # ~~بذا ms158 وروشن ؛ ومیل طبیعت در اوقات صبوت ، ملاعب وملاهی ، زیادت # ~~اسباب تأخیر درک امانی است در ابتدای جوانی ، وازینجا گفته است : ### | شعر (کامل) # ورکضت آفراس الصحی فجرت الی غایاتها شوسا بغیر عذار ### | بدت (متقارب) # جوانی کی پیوسته عاشق ناشذ دریغست ورا روزگار جوانی # ~~باز ظهور صبح صادق ، وقبول تأثیر در عواقب ، حصول استعداد وتهیؤ # ~~اسباب ، واستکمال حواس واستجماع خرذ . واین مقدمات را نظیری است ، # ~~واین واقعه را داستانی . اگر از رأی شهنشاهی اجازت باشذ تقریر کنم . ~~شاه # ~~فرموذ : بگوی ! # 26 داستان زن وکوذ ک وچاه ورسن ومعشوق # شاه زاذه گفت : در شهور دایر ، وسنین غایر، زنی بوذه است، کی متابعت # ~~شهوات شیطانی ، وموافقت لذات حیوانی نموذی ؛ وبر اسباب معاشرت حرصی # ~~غالب ، وشرهی طالب ، ونهمتی راغب داشت ؛ واوقات وساعات ، بر تحصیل # ~~لذات ، وادراک نهمات ، مقصور کرده بوذ ، واین معنی ورد خوذ ساخته : ~~PageV01P283 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0296.png) # 26 داستان زن وکوذ ک وچاه ورسن ومعشرق ### | ( رباعی # ~~بر دار ساله وسبوی ای دل جوی فارغ بنشین بو بر لب سبزه وجوی # ~~بس شخص عزیز را کی دهر ای مهروی صذ بار پیاله کرد وصذ بار سبوی # ~~روزی سبوی آب ورسن تر گرفت ، وبطلب آب بسر چاه رفت ، تا از # ~~جهت خانه آب آورذ؛ وکوذ کی طفل در بر داشت . چون بسر چاه رسیذ ، # ~~معشوق خوذ را دید ، بر لب چاه ایستاذه ، چشم انتظار گشاذه ، وبا خوذ ک # ~~می گفت : ### | ببت (خفیف) # انتظارم مده کی آتش وآب نکنذ آنچ انتظار کنذ # ~~حاصل الحال ، بعد طول المقال ، آن بوذ کی چون نظر زن بر محبوب # ~~ومطلوب افتاذ ، حالت بر وی چنان متبدل شذ ، ومتغیر گشت ، کی روز # ~~روشن بش چشم او چون شب تیره موذ ؛ مرکب شهوت لگام صبر # ~~ووقار از دست او بستذ ، واو عنان سبک ، ورکاب گران گرده ، # ~~در میدان بی خوذی جولان کردن ساخت ، ودر صحرای مغازلت ومعاشقت # ~~مبارزت بموذن گرفت : PageV01P284 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0297.png) ### | بدت (هز ج) # ~~ای عشق چه چیزی وکجا خیزی ب کز آب ms159 روان گرد بر انگیزی بو # ~~چون زمانی بر آمذ ، وخاطرش بخانه التفاتی داشت ، خواست کی رسن # ~~در گردن سبوی بندذ ، محار شهوت حاب غفلت بیش چشم او چنان # ~~بداشته بوذ ، کی سبوی را از کوذک فرق نتوانست کرد ؛ واز غایت # ~~شره ؛ ونهایت شبق ، رسن در گردن کوذک بست ، وبچاه فرو گذاشت . # ~~هرچند کوذک فریاذ می کرد ، البته سوذ نداشت ، وفایده نکرد ، کی در # ~~خواب غفلت خیال محال می دیذ ، واز پیمانهٔ‌ عطلت خرمن شهوت می پیموذ ، # ~~وبا خوذ این معنی می گفت : ### | شعر (منسرح) # یا عاذل العاشقین دع فیة اضلها الله کیف ترشدها # لیس بحیک الملام فی همم اقربها منک عنک ابعدها # ~~تا مردی برسیذ ، وکوذک بران صفت بدیذ ، رسن بر گرفت ، واز چاه # ~~یر آورد # (6/17) حال بنده همین بوذ ، کی در ساحت صبوت ، بمیدان مسابقت ، # ~~بر مرکب نهمت ، بچوگان غفلت ، گوی شهوت ربوذه بوذ ، وعنان عقل # ~~وخرذ بشیطان موسوس هوا داذه ، ودر هاویهآ هوا زمام خوذکامی بدست ~~PageV01P285 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0298.png) # ~~غول غفلت سپرده ، ومتابعت لعب ولهو برخوذ لازم شمرده ؛ وچون # ~~موسم صبوت گذشت ، وهنگام عقل وتحریب رسیذ ، از اخلاق حاهلان # ~~اعراض موذم ، وبر کسب علم، وتحصیل دانش، وادخار حکمت اقبال و # ~~کردم ؛ وبدانستم کی عالم جهل ظلمانیست ، وعالم علم بورانی؛ وعلم # ~~در وی چون آب حیات ، وجملهٔ‌ موجودات چون سنک وسفال ، وخزف # ~~وصدف اند؛ ولعل و گوهر در وی حکمت ودانش است، تا خرذمندان در # ~~ظلام ضلال آب حیات حکمت طلب کنند ، واز خزف وصدف پر جر # ~~ومدر او زر وگوهر حکمت وعلم بیرون آرند ، وبذان استکمال نفس # ~~یابند : ### | شعر (کامل) # العلم فیه جلالة ومهابة والعلم آنفع من کنوز الجوهر # نفنی الکنوز علی الزمان وعصره والعلم یبقی باقیات الاذهر # وچون همت وعقیدت ، با صحت عزیمت مقارن افتاذ ، روی بتهذیب # ~~اخلاق آوردم ؛ واز متابعت شهوات محانبت تموذم ، وهمت ونهمت برتحصیل # ~~علم وحکمت مقصور گردانیذم ، وبا خوذ گفتم : PageV01P286 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0299.png) # 27 داستان کوذک دوساله ### | شعر (هزج) # رضینا قسمة الجبار فینا لنا ms160 علم وللاعداء مال # فان المال نفنی عن قریب وإن العلم باق لا یزال # (2/12) شاه از وی برسیذ : ای قرهآ باصرة سیادت ، وای تمرهآ شحرهآ سعادت، # ~~هیچ کس از خوذ داناتر دیذهآی ، ومهذب اقول وافعالتر از خوذ شنیذهآی ؟ # ~~گفت : بلی ، سه کس از من در وجوه تحارب زیادت بوذه اند ، ودر شهامت # ~~وکیاست بر من راجح آمذه . یکی طفلی دوساله ، دوم کوذکی پنج ساله ، # ~~سوم پیری نابینا . شاه برسیذ : چگونه است داستان کوذک دوساله ، # ~~باز گوی ، تا مستمع باشم ! # 27 داستان کوذ ک دوساله # شاهزاذه گفت : در روزگار ماضی ، مردی لشکری بر زنی شهری # ~~عاشق بوذ ، ودر مودت ومحبت او بیان وبرهان همی بموذ ، روزی معشوق # ~~نزدیک او پیغام فرستاذ : PageV01P287 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0300.png) ### | 27 داستان کوذک دوساله ### | ببت ( هزج) # بیا ای راحت جانم کی تا جان بر تو افشانم ### | زمانی با تو بنشینم زدل این چوش بنشانم # ~~لشکری چون پیام وسلام معشوق برین منوال شنیذ ، آنرا از مواهب # ~~ایام ، ونفایس ذخایر روز گار شمرد ، وگفت : ### | بت ( رمل) # ~~من که باشم کی تمنای وصال تو کنم یاکیم من کی حدیث لب وخال تو کنم # ~~کس بدر گاه خیال نو تمی یابذ راه من چه بیهوذه تمنای وصال بو کم # ~~راست کرد ، وروی بوثاق او آورد . چون مقر ومطلب رسیذ، وجمال او # ~~بدید ، ساعتی غم وشاذی گفتند ، لشکری خلوتی خواست . وزن در خانه # ~~طفلی دوساله داشت ، بغایت فهیم وحاذق وزیرک وداهی ؛ زن گفت : لحظهٔ‌ی ~~12 # ~~توقف کن ، تا خوردبی سازم ، واین کوذک را بذان مشغول کم ، تا بر اسرار ~~PageV01P288 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0301.png) # 27 داستان کوذک دوساله # ~~ما وقوفی نیابذ . مرد گفت : تاتو خوردنی سازی مدت گیرذ، وتبابذ کی # ~~از چشم بذ روزگار بما آسیی رسذ ، کی این فرصت فایت شوذ ، واین غنیمت # ~~هزیمت گردذ ؛ ونیز عمر در منزل رحلت است ، وهر ساعت کی می روذ آنرا # ~~عوض وبدل ممکن نیست ؛ خاصه ساعات وصل ک بمر مر السحاب ، وتسیر # ~~سیر الشهاب : ### | شعر (بسیط) # إن اللیالی ms161 لم تحسن إلی احد الا اساءت إلیه بعد إحسان ### | بلمت (رمل) # باذه خواه وبوسه ده سستی مکن روزگار از کیسهآ ما می شوذ # ~~پارهآی نان در دست او به ، تا بذان مشغول شوذ . زن گفت : تو از شهامت # ~~وکیاست ، ودوربینی وفراست او خبر بداری ، واز حجت گوئی و بهانه جوئی # ~~او آگاه نهٔ‌ی : ### | شعر (کامل) # ان القدی نؤذی العیون قلیله ولربما جرح البعوض الفیلا ### | بلت (هز ج) # ~~از خوی بذش چنان همی برسم کز وی دل من بهحر خرسندست PageV01P289 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0302.png) ### | 27 داستان کوذک دوساله # ~~مرد گفت : اگر چنین است و بهتر دانی ، آنچ از قضت صواب ، # ~~وموجب استصواب لازم آیذ ، تقدمم می کن ، کی الامهات آعلم باینائها ، # ~~تا بر ما خوده نگیرذ ، وغرامتی لازم نکنذ . زن دیگ بر نهاذ ، واز بهر # ~~او گرنج بخت ؛ وچون ممام شذ ، پارهآی در غضارهآی کرد ، وپیش # ~~کوذک نهاذ . کوذک گفت : این اندک است، بشتر خواهم . قدری # ~~دیگر بدو داذ ، دیگر بار الحاح کرد ، کی این مقداری بس حقیر است ، ک # ~~مرا کفایت نبوذ ، وازو اشیاعی حاصل سایذ . پارهآی دیگر بداذ ، هم # ~~پسنده نمی کرد ، ولجاج وستیهیذن گرفت کی زیادت خواهم . چون گرنج # ~~مام شذ ، گفت : شکر وروغن خواهم . زن شکر وروغن بیاورد . # ~~کوذک هم بران منوال اعادت ومراحعت می نموذ ، تا لشکری از حرص وشره # ~~وفضولی کوذک ولجاج او ملول شذ ، گفت : ای بدخوی بیخرذ ، آخر # ~~چند مکاس کنی وزیادت طلبی ؟ آنچ بو داری از طعام سه مرد را تمام2 # ~~یوذ . کوذک جواب داذ کی بیخرذ وبدخوی وبیادب نوی نه من ، واگر # ~~بو علم وعقل دارتی بدانئی کی این شغل کی نو در بدش گرفتهٔ‌ی ، وقاعدهٔ‌ # ~~این کار کی و بهاذهٔ‌ی ، بنائی است علی سفا جرف هار (9/109) ~~PageV01P290 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0303.png) ### | 27 داستان کوذک دوساله # ~~آو علی شفا حفرة من النار (103/3) ، بذین جهان مستوجب مذمت # ~~مردمانی ، وبذان عالم مستحق عقوبت یزدان ؛ وبدین خوی کی بو داری ، # ~~واین تخم کی بو می کاری ، هر ms162 ساعت آسمان بر بو می خندذ ، وروزگار بربو # ~~می گریذ ، وزبان زمان با تنو می گویذ : ### | شعر (بسیعط) # یا خادم الجسم کم تسعی بخدمته أتطلب الربح فیما فیه خسران # علیک بالنفس فاستکمل فضائلها فالمرء بالنفس لا بالجشم إنسان # ~~عمر در جهل وغفلت می گذاری ، وروز گار در حماقت وضلالت بسر # ~~می بری ؛ وهر چه زوذتر ریع ونزل این کشت برداری ، وبدانی که : ### | شعر (سریع) # سوف بری اذا آنحلی الغبار أفرس تحتک ام حمار # ~~باز من اگر در گرنج خواستن الحاح کردم ، گرنج زیادت یافتم ، وشکر # ~~وروغن سشتر گرفتم ؛ واز گرسین رطوبات زحاجی وملحی ، محکم قوت # ~~حرارت غریزی ، منحل ومضمحل شذ ، دماغ صافی ، وچشم روشن گشت؛ # ~~وتا درین بوذم گرنج بیاسوذ ، وشکر وروغن بر وی کردم ، تا معتدل ~~PageV01P291 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0304.png) # 27 داستان کوذک دوساله # ~~مزاج شذ ، وسریع الهضم گشت ؛ واجزای شکر بحکم لطافت اجزا # ~~غذا را لطیف گردانذ، وحواس را صافی ، ودماغ را قوی کنذ، بتایج # ~~بذخوئی من این بوذ . باز نتایج وبمرات اندیشهآ تو ضعف حاسهآ بصر است ، # ~~ونقصان جوهر دماغ، واستیلای برودت ویبوست ، وفشی حرارت ، # ~~وتلاشی قوت ، وفتور اجزا ، وسستی اعصاب واعضا ، وکوتاهی عمر # ~~ومذمت مردمان درین جهان، وعقوبت وسخط بزدان دران جهان،ک # ~~وذخیرة عواقب وخیم ، وعذاب الیم . اکنون بذخوی ونادان توئی یا من ؟ # ~~مرد لشکری حاذق وزیرک بوذ ، چون این مقالات معقول ، ودلالات مشروع # ~~بشنیذ ، عجب داشت ، وگفت : ### | شعر (متقارب) # أخلما نری آم زمانا جدید آم الخلق فی شخص حی اعبدا # ~~وبدانست کی حق در حانب کوذک راجح است ، ودر طرف او قاصر، # ~~واو در وزر ووبال ، وحری ونکال برخوذ گشوذه است ، وبذین گناه # ~~ملوم ومعاتب ومذموم ومخاطب . بر پای خاست ، واز کوذک عذرها # ~~خواست ، وبا خوذ بذر کرد کی بر امثال این گناه دیگر اقدام ننمایذ ،5 # ~~وخوذ را در وبال آجل ، ونکال عاجل نیفگنذ ، وبامثال این حال رجوع ~~PageV01P292 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0305.png) # 28 داستان کوذک پنج ساله وگنده پیر وطراران # ~~نکنذ . پ گفت : ای کوذک ! مرا معذور دار ms163 ، وبذین دلیری کی # ~~بموذم در گذار ! چه من گمان بردم کی بخانهٔ‌ دوست ومعشوق آمذه ام ، # ~~وندانستم کی محانهٔ‌ بقراط وسقراط حکیم رفته ام ، تا چندین عواید ~~وفواید # ~~اقتباس نمامم ، وچندین مناجح ومنافع استفادت کنم . وزن را گفت : برا ~~بذین # ~~کوذک حکیم طبع بخشیذم . واز خانه بیرون رفت ، وسر خویش گرفت # (8/17) شاه فرموذ کی داستان کوذک پنج ساله چگونه است ؟ بگوی ! # 28 داستان کوذک پنج ساله وگنده پیر وطراران # شاه زاذه گفت : چنین آورده اند کی در شهور سالفه ، واعوام # ~~ماضیه ، سه کس از دهاة عالم ، وکفاة ی آدم ، بر سبیل مشارکت # ~~متاجرت می کردند ، ومرایحه فراهم می آوردند . چون دینار بهزار # ~~رسیذ ، گفتند : قسمت کنیم . یکی ازان سه کس کی داهی طبع ، وکافی # ~~رأی بوذ ، ودر حوادث تحربت یافته ، ومهدب گشته ، گفت : قسمت # ~~کردن هزار دینار متعذر ودشخوار وذ ، واز کسور وقصور خالی ناشذ؛ # ~~این کیسه نزدیک معتمدی بأمانت نهیم ، تا چون ربح آن بهزار وپانصذ # ~~رسذ ، آنگه قسمت کنیم ، هریک را نصیی کامل ، وقسطی وافر حاصل # ~~آیذ ، وازان نصاب نصیبهٔ‌ رفاهت وفراغت ، در باقی عمر ما را مدخر # ~~گردذ ، چی یافتن منال ، بی وسیلت مال ، دشخوار ونا ممکن بوذ ؛ ~~PageV01P293 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0306.png) # 28 داسنان کوذک پنج ساله وگندهپیر وطراران # ~~وهر که دران باب غفلت وخوارکاری بمایذ ، از لدت ومسرت بی بهره # ~~مانذ ، واز فراغت ورفاهت محروم گردذ . پس هر سه باتفاق یکدیگر # ~~کیسه بر گرفتند ، وبخانهٔ‌ پیرزنی رفتند ، کی بامانت وسداد موصوف ،3 # ~~وبسمت عفاف وصلاح موسوم بوذ ، واورا گفتند : این هزار دبنار تزدیک # ~~تو بامانت وودیعت می نهیم ، ووصایت می کنیم کی تا هرسه جمع نشویم ، این # ~~کبسه بکسی ندهی ، وخوذ برفتند . وروزگاری بران بگذشت تا وقتی اتفاق # ~~افتاذ ، کی بکرماوه روند ، واستحمامی کنند . یکی ازان سه کس گفت : # ~~در همسایگی آن زن گرمابه ایست ، هم آنحا رویم ، واز گنده پیر گل وشانه # ~~خواهیم . وچون آنحا رسیذند ، دو بن توتقف کردند ، وآنک بزرگتر و # ~~بوذ ، گفت : شما ms164 همین حای باشیذ تا من گل وشانه آرم . بخانهآ گنده پیر # ~~آمذ ، وگفت : کیسهآ زر من ده . پیرزن گفت : تا هرسه جمع نگردید # ~~من امانت ندهم . مرد گفت : آن دو یار من در پس خانهٔ‌ تو ایستاذه اند ، ~~2 # ~~نو بر بام خویش رو ، وبگوی : آنچ یار شما می خواهذ ، بذو دهم یانه ؟ PageV01P294 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0307.png) # 28 داستان کوذک ینج - اله وگندهپیر وطراران # ~~پیرزن بر بام خانه رفت وسؤال کرد، کی آنیج یار شما می خواهذ بوی # ~~دهم ؟ گفتند : بده کی او ما فرستاذه ایم ، وما خواسته ایم ، زن گمان # ~~برد کی ایشان کیسهٔ‌ زر می گویند ؛ بیامذ وکیسه بذین مرد داذ . مرد ~~کیسه # ~~بر گرفت وبرفت : ### | شعر (منقارب) # وعدت باموالهم ظافر کعود الخلی الی العاطل # ~~وآن دو مرد زمانی بوذند ، پس بنزدیک گنده پیر آمدند ، # ~~وگفتند : یارما کحا رفت ؛ پیرزن گفت : کیسهٔ‌ زر بستذ وبرفت . # ~~وآن دو مرد متحیر شذند ، وهر دو چنگ در پیرزن زذند ، کی دروغ # ~~می گوئی ، زرما باز ده . وجمله محاکم شهر آمذند ، وهر یک بر گنده پیر ~~زر # ~~دعوی کردند ، وگندهپیر واقعه بگفت . گندهپیر گفت کی بیار ایشان # ~~داذم . قاضی حکم کرد کی زر باز ده ، چون شرط آن وذ ، کی تا هرسه # ~~حاضر نیایند زر ندهی ، چرا داذی ؟ غرامت بر تو لازم است ، وتاوان ~~PageV01P295 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0308.png) # 28 داستان کوذک پنج ساله و گندهپیر وطراران # ~~واجب . گندهپیر هر چند اضطراب بموذ ، فایدهآی نبوذ ؛ خروشان ونفیر # ~~کنان از بیش حاکم باز گشت . ودر آن راه بر جماعتی کوذکان گذشت . # ~~کوذ کی پنج ساله سش او دوید ، واز وی ترسیذ : ای ماذر ، برا چه حادث و # ~~شذه است کی چنین مستمند ورنحوری ؟ گفت : ای کوذک ، واقعهآ من # ~~معضل است وحادثهٔ‌ من مشکل . نو چارهآ آن ندانی ، وتدبیر آن نتوانی : ### | مصراع (مزج) # رو بازی کن کی عاشقی کار و نیست # ~~تا کوذک الحاح در میان آورد ، وسوگندان غلاظ وشداد بر وی # ~~داذ . گندهپیر حادنه شرح داذ . کودک گفت ms165 : اگر من این نازله # ~~مدفوع ، واین واقعه مرفوع گردانم ، واین رنج از دل بو برگیرم ، مرا # ~~بیک درست خرما خری ؟ گنده پیر گفت : خرم . کوذک گفت : # ~~تلافی این معضل ، وبدارک این مشکل آنست ، کی این ساعت پیش حاکم * # ~~روی ، وخصمان را حاضر کنی ، وبگوئی : تا در حضور جماعتی از اعیان # ~~وعدول وثقات قصهآ حال از رقبه تا ر کنه ، واز اول تا آخر بگویند؛ ### | خروشان و 5 : PageV01P296 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0309.png) # 28 داستان کوذک پنج ساله وگندهپیر وطراران # ~~وحاضران را بران اشهاد فرمائی ، پس گوئی : زند گانی حاکم دراز باذ ! # ~~کیسهآ ایشان من دارم ، وزر با من است ؛ فاما میان ما شرط آنست کی # ~~تا هر سه جمع نگردید ، من این ودیعت بایشان تسلیم نکنم ؛ فرمای تا یان # ~~سؤم را حاضر آرند ، وامانت خوذ بگیرند . پیرزن این ححتها یاذ گرفت ، # ~~وبر بدیهه بیش حا کم رفت ، وگفت : ### | شعر (کامل) # وإنی نثرت علیک درا فآنتقد کثر المد لس فاحذر التدلیسا # ~~وهمچنان کی کوذک تلقین کرده بوذ باز گفت . حاکم چون ترکیب # ~~4الفاظ مختلف دیذ ، وححت محکم شنیذ ، متحیر شذ ، وحکم کرد وخصمان را # ~~گفت : باز گردیذ ، ویار سؤم را حاضر کنیذ ، وامانت خوذ بگیرید ، چی # ~~حق اینست ، وحکم شرع همچنین . خصمان خایب وخاسر برفتند ، وگندهپیر # ~~ازان بلا نحات یافت : ### | شعر (طویل) # وما هذه الایام الا منازل فمن منزل رحب ومن منزل ضنک PageV01P297 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0310.png) # سؤال کردن شاه از داستان پیر نابینا # ~~آنگاه حاکم روی بگنده پیر آورد ، واز وی سؤال کرد کی این # ~~چراغ از شمع که افروختی ، واین حت محکم از که آموختی ؟ گفت : # ~~از خاطر خوذ گفتم ، واز فکرت ورویت خوذ استنباط کردم . حاکم گفت : # ~~کذبت فأرجعی ، این حت بابت عقل زنان نیست ، کی طاؤس فکرت در # ~~بوکر دماغ زنان این بیضه نهذ ، واز آشیان غراب طاؤس نپرذ ، ودر # ~~سنگر سرب زر نروید ، ودر پارگین صدف در نزایذ ، واز آهوی کژوری # ~~مشک بربری نحیزذ ، راست بگوی ، این ححت متین برا که ms166 تلقین کرد ؟ # ~~پیرزن گفت : کوذ کی خرد پنج ساله . حاکم عجب داشت ، ومثال داذ # ~~تا کوذک زا حاضر کردید ، واز خرذ وخاطر او برسیذ . چون در # ~~وی آثار رشد وکیاست دند ، بنواخت وتقریب وبرحیب ارزانی داشت ، # ~~واعزاز واکرام کرد ، واشفاق وانعام فرموذ ؛ وبعد ازان در مشکلات # ~~ومبهمات با وی مشاورت می کرد ، وفانده می گرفت # (9/17) شاه فرموذ کی داستان پیر ناببنای مبتلا چگونه است ، تا بشنوم # ~~این داستان! PageV01P298 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0311.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # شاه زاذه گفت : زندگانی پاذشاه کامگار ، وصاحبقران روز گار ، # ~~در حفظ کردگار باذ ! چنین آورده اند در کتب مشهور ، وواریخ # ~~مذکور ، کی در عهود ماضیه ، وامم خالیه ، در بلاد انطا کیه ، بازرگانی # ~~بوذه است با تروت بسیار ، وتحارت بی شمار؛ در صنوف تحارت با کفایت # ~~تمام ، ودر معرفت اصناف امتعه شهامتی بر کال . پیوسته در قطع مفاوز # ~~بوذی ، ومنازل ومراحل پیموذی . روزی حماعتی از واردان برسیذند ، # ~~وبسمع او رسانیذند ، کی در فلان بواحی از سواحل محیط چوب صندل # ~~عربی دارذ ، چنانگ بقیمت با زر معدن برایر است . بازرگانرا هوس # ~~سوذ ، اندر ربوذ ؛ با خوذ گفت : سرمایهٔ‌ی کی دارم ، جمع آرم ، وصندل # ~~خرم ، وبذان شهر برم ، وبنرخ نیک وبهائی تمام بفروشم ، بذان سرمایهٔ‌ی # ~~راست شوذ ، وکفافی حاصل آیذ، کی در بقتت عمر غنائی واستغنائی # ~~بوذ، واز کسب وتحارت بی نیاز شوم ، وبفراغت ورفاهت بنشینم ، وروز گار # ~~باستقامت واستراحت بسر برم . نقودی کی داشت برین عزیمت جمع کرد ، وصذ # ~~خروار صندل خریذ ، وروی بذان نواحی آورد ، ودر راه با خوذ می گفت : ~~PageV01P299 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0312.png) # 29 داتان ییر نایینا وبازر کان وطراران ### | شعر (کامل) # ولقد تذرت لئن رأتک سالم آن لا آعود إلی فراقک ثانیة # ~~چون بنزدیک آن ولایت رسیذ ، وسواد او بدید ، روی بشهری بهاذ ، کی 5 # ~~فاتحهآ بلاد ، وفهرست سواد بوذ ؛ ومردمان آن شهر بفطنت وکیاست ، وزرق # ~~وحیلت معروف وذند . چون بدو منزلی آن شهر رسیذ، منهیان خبر ms167 داذند ، کی # ~~بازرگانی صذ خروار صندل می آورد . یکی از دهات آن شهر ، وکفات آن، # ~~حماعت ، کی در وجوه نحارت بصارت داشت ، با خوذ اندیشیذ ، کی من # ~~قدری صندل دارم ؛ هم اکنون این بازر گان برسذ ، وبرخ صندل من # ~~کساد بذیرذ ، بروم وبحیلت صندلها از وی جذا کم . پس بر شکل بیاعان ، # ~~وهیأت کیسهداران بیرون آمذ ، وقدری چوب صندل با خوذ آورد . چون # ~~بمرحله بارزگان رسیذ ، واورا بدید سخن نگفت ؛ وحالی نفرموذ تا خیمهآی # ~~زذند ودیگپایه بر مهاذند ، وبعوض هیزم چوب صندل می سوخت ، 12 # ~~ومی گفتند : PageV01P300 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0313.png) # 29 داستان پیر ناییتا وبازرگان وطراران ### | شعر (کامل) # ترکت دخان الرمث فی اوطانها طلبا لقوم وقدون العنبرا # ~~چون رایحهآ صندل بمشام بازرگان رسیذ ، بتفحص آن بر خاست، # ~~وبهر طرف وزاویه می کشت ، تا وثاق مرد شهری رسیذ؛ صندل دیذ کی # ~~در آتشدان بدل هیزم می سوخت . بازرگان چون حال بران جمله دند ، # ~~4متحیر شذ ، وخیره ماند ، وبا خوذ گفت : حائی کی هیزم ایشان صندل # ~~بوذ ، مرا در وی چه ربح نوانذ وذ ، وچه سوذ صورت بوان کرد ؟ دریغا # ~~کی مالها ضایع شذ ؛ ومشقت شش ماهه راه ومحنت اسفار ، وخوف اخطار # ~~2تحمل کردم ، وسفرمان بزیان آمذ ! ### | بیت (هزج) # ~~بسیار دویدم بحهان از پی سوذ شذ مابه زدست وسوذ خوذ هیچ نبوذ # ~~یس بیزدیک مرد شهری آمذ، وچون غمناکی مستمند نشست . مرد # ~~شهری از وی برسیذ کی از کجا می آئی ، ودرین بارها متاع چه PageV01P301 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0314.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~داری ؟ بازرگان گفت : صندل آورده ام . شهری پرسذ : بحز # ~~صندل چه دیگر آوردهٔ‌ی ؟ گفت : همه صندل است . شهری گفت : # ~~لا حول ولا قوة الا بالله! در ولایت ما خرواری صندل بدیناری است ، # ~~وبیشتر هیزم ما از وی باشذ . چرا بضاعتی کی برا بر وی ربحی بوذی ، # ~~وفراغتی حاصل آمذی بیاوردی ؟ بازرگان ازین سخن در حیرت وضجرت # ~~افتاذ ، وبدریای فکرت غوطه خوردن گرفت ، وخوذ را ملامت کردن ساخت؛ ، # ~~وبذان قانع شذ ms168 ، کی کرای خر بر وی زیان تبوذ . شهری چون واقف # ~~گشت کی بازرگان این سخن خورد ، وباندک چیزی خرسند شذ ، گفت : # ~~ای جوانمرد ، من برا ازین غم فرج آرم ، وکمزیان گردانم ، کی مردی مصلح # ~~می نمائی ، وسیمای صیانت وسداد در ناصیهٔ‌ نو بذاست ، وآیثار مردمی # ~~ومروت در عرهٔ‌ بو ظاهر ولایح . این صذ خروار صندل بگواهی این # ~~حماعت کی انحا حاضر اند ، بیک پیمانه از هر چه بو خواهی ، از نقره وزر2 # ~~وسیم ومروارید هر کذام خواهی بمن فروختی ؟ مرد بازرگان گفت : فروختم . PageV01P302 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0315.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~شهری حماعتی ثقات را بران گواه گرفت واشهاد کرد ، وصندل در قبض # ~~آورد ، وبارها برگرفت ، وروی بشهر هاذ . بازرگان گمان برد کی این # ~~مرد در باب او عناتی کرده است ، وشفقتی موذه ؛ آنرا بمنتهای بسیار # ~~مقابله کرد . وچون بشهر در آمذ ، مخانهٔ‌ پیرزنی فرو آمذ ، ودبناری # ~~بگنده پیر داذ ، تا بربیتی کنذ . وچون شب در آمذ ، ازان پیرزن # ~~پرسیذ ، کی درین شهر صندل بچه برخ است : زن گفت : برابر زر وسیم . # ~~بازرگان بجای. آورد کی طرار با او حیلت کرده است ، متفکر گشت . # ~~پیرزن گفت : موجب تفکر وتحیر چیست ؟ بازرگان قصه شرح داذ . # ~~پیرزن گفت : مردمان این شهر بغایت گربز ومحتال وزراق ومغتال اند ؛ # ~~فردا کی در شهر آئی ، زیهار با کسی سخن نگوئی ، وداذ وستذ نکنی ، # ~~وبر مال خوذ زیهار نخوری، کی بو مردی غریبی، وراه دور ودراز # ~~:قطع کردهٔ‌ی ، ومنازل ومراحل ییموذهٔ‌ی ، تا مال خوذ در ورطهٔ‌ تلف ~~PageV01P303 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0316.png) # 29 داستان پیر نابینا بازرگان وطراران # ~~وهلاک نیفگنی . بازرگان گفت : سپاس دارم ، واز خط امر بو قدم # ~~بر نگیرم . وبامداذ کی سیمرغ صبح در افق مشرق پرواز کرد ، وزاغ # ~~شام در زوایای مغرب نا پدیذ شذ ، مرد بشهر آمذ ، وطواف می کرد ، ودر # ~~رزادیق ورساتیق می گشت ، ومشارع ومناهل می نوشت ؛ بموضعی رسیذ، # ~~دو مرد را دید ، کی بر دکانی نشسته برد می باختند ، واسب مقامرت در ms169 # ~~مضمار مسابقت می تاختند . بازرگان زمانی بنظاره ببستاذ . یکی ازان دو ~~تن # ~~گفت : خواجه ، ترد می دانی ؟ بازرگان گفت : آری . نراد گفت : # ~~بنشین ، تا یک بدب برد بازیم ، پس آنگه اگر بو بری هرچه خواهی بدهیم، # ~~واگر بمانی هرچه فرمائیم بکنی . بازرگان گفت : روا نوذ . بنشست ونرد # ~~باختن گرفت . مرد شهری برادی استاذ بوذ ، چنانک نراد آسمانرا سه # ~~ضربه بدشی داذی ، ومشعبذ افلا ک را در مهره بازی چون مهره ببازی داشتی ~~: ### | بت (مضارع) # نراد آسمانرا بشی دهی سه ضربه ### | زین روی از تو ماندم منصوبهآ هزار (ان) PageV01P304 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0317.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازر گان وطراران # ~~درحال مرد از بازرگان ببرد ، گفت : خواهم کی جملهٔ‌ آب این دریا را ، # ~~کی درپیش ماست ، سک شربت بخوری . بازرگان متحیر فرو ماند # ~~3 وجواب شافی ندانست . مردمان گرد آمذند ، واین مرد بازرگان سرخ # ~~وکبوذ چشم نوذ . مردی سرخ یک چشم بیامذ وچنگ در وی زذ کی # ~~تو یک چشم من بدزدیدی ، باز ده ، یا قیمت چشم من برسان ! دیگری # ~~سامذ وپارهٔ‌ی سنگ رخام بش او انداخت ، وگفت : مرا ازین سنگ # ~~پیراهنی وازاری بدوز یا بهای آن بده ! واین خصومت ومحادلت در هم # ~~پیوست وبتطویل وشقیل ادا کرد . خبر بگندهپیر رسیذ ، بیرون دوید ، # ~~وگفت : او را بمن سپاریذ تا من ضمان کم وبامداذ بشما دهم ، کی امروز # ~~دیرست ، وحاکم بحکم بنشنذ ، ومحادلهٔ‌ شما بی فابده بوذ . آن جماعت ~~طراران # ~~بازرگانرا بگندهییر سیردید، واو را در عهدهآ ضهان آورد. بازرگان با ~~هزار # ~~یمار چون بویمار پژمان واندوهگن بخانه آمذ . اشک رنگین از فوارهٔ‌ چشم # ~~می بارید ، وانگشت حیرت بدندان ندامت می گزیذ ، وبتعجب می گفت : ~~PageV01P305 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0318.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران ### | شعر (سریع) # فکلهم آروغ من تعلب ما اشبه الیلة بالبارحه # ~~متحیر از گردش روزگار ، ومتفکر از عالم غدار . پیرزن زبان ملامت # ~~بگشاذ ، وگفت : در وصیت من اعادت می کردم ، وحقوق مصاحبت را # ~~بلوازم مناصحت وشفقت آراسته می گردانیذم ومی گفتم کی ms170 درین شهر # ~~با هیچ کس بیع وشری ومعامله نکنی ؛ موعظت مرا کی از محض اشفاق6 # ~~می رفت ، اصغا نکردی ، ونصایح مرا کی از وفاق بی نفاق وذ ، قبول # ~~نکردی واستماع نفرموذی ، تا خوذ را در چنین بلا ومحنت افگندی : ### | بلت (منرح) # چون نشنیذی نصیحت من از کردهآ خویشتن همی پیچ # ~~بازرگان گفت : راست می گوئی وآنچ بر نو بوذ ، از مواجب # ~~انسانیت وحریت ، ولوازم حق گذاری وشفقت ، بحای آوردی ، اما2 # ~~معذور دار کی گفته اند : ### | ببت (خفف) # نک خواهان دهند بند ولیک نیک بختان بوند پندپذیر PageV01P306 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0319.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~کاشک هر گز این سودا در دیگ سویدا نختمی ، وآبروی خویش # ~~از برای نان نریختمی! لکن چکم چون کار افتاذ ؟ گندهپیر گفت : دل # ~~بحای آر، وگوش هوش سمن دار! هر دردی را درمانی ، وهر محنتی را # ~~پایانی است . خذ اللؤلو من البحر والذهب من الارض والحکمة ممن قالها . # ~~ترا حیلتی آموزم ، وصنعتی سازم ، کی ازین بلا برهی ، وبمراد خوذ برسی . # ~~بازرگان ملاطفت پیرزن را بشکر ومواعید خوب مقابله کرد ، وبر وی تنا # ~~وآفرین پیوست ، وگفت : چون ازین دواهی وشداید خلاص یابم ، ونحات # ~~روی ماییذ ، حقوق مناصحت وموافقت برا بأدا رسانم ، وبقصارای امکان # ~~وطاقت ، ونهایت وسع وقدرت ، در طریق مکافات ومحازات این مساعی # ~~محمود ووسایل مشکور قدم زمم ، وقواعد این وداد را بلواحق اتحاد # ~~مؤتد گردانم : ### | شعر ( بسیط) # الخیر یبقی وإن طال الزمان به والشر اخبث ما اوعیت من زاد ### | بامت (هز ج) # ~~نیکوئی کن چون کی ترا دست رس است کین عالم یاذگار بسیار کس است ~~PageV01P307 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0320.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~پیرزن گفت : بدان کی این جماعت را مهتری است ، پیر نابنا ومبتلا ، # ~~اما عظیم داهی ودانا ، وحاذق وکافی رأی وبدیهه جواب . وهر شب این جماعت # ~~بخانهآ او روند ، ودر وقایع وحوادث سخن گویند ، وبا وی مشاورت کنند ، # ~~واز رأی او تدبیر واستخارت خواهند ؛ هرچه بمایذ وفرمایذ ، برقضتت آن # ~~روند . ومصلحت آن می ms171 مایذ کی امشب حامه برسم مردمان این شهر # ~~در پوشی ، وبخانهٔ‌ او روی ، ودر زاویهٔ‌ی بنشینی . چون نرگس همه چشم ، ~~ک # ~~چون سیسنبر همه گوش گردی ، وهوش داری تا خصمان نو چه گویند . # ~~واو جواب چه دهد ، حمله یاذ گیری ، ودر حفظ آری ، وروز دیگر بحای # ~~خوذ استعمال کنی . بازرگان حامه برسم مردمان آنحا در پوشیذ ، وبعد و # ~~ازان کی چاذر سیمابی از روی عروس عالم برکشیذند ، وجلیاب قیری در # ~~بوشیدید ، بازرگان بحانهآ مهیر طراران رفت ، وبطرفی خاموش متنکروار # ~~بنشست ، ومترصد می بوذ ، تا چه گویند ، واو چه شنوذ . پس نخست 12 # ~~طراری کی صندل خریذه بوذ ، بر پای خاست ، وگفت : زندگانی حاکم ~~PageV01P308 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0321.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~دراز باذ ، در خوش دلی بر دوام ، وکامرانی مستدام ، عالم بکام وصید در ~~دام ! # ~~بازرگانی آمذه است ، وصذ خروار صندل حمل آورده ، ومن آن جمله از وی # ~~سک سمانه هرچه او خواهذ، بخریذه ام ، وصندل در قبض آورده . مهتر گفت : # ~~خطاکردی ، وتبایذ کی آنرا کی صید خوذ گمان بردی ، در قید او شوی ، # ~~وبسا زیرک وداناکی از دوربینی در کارهای صعب افتاذه اند ، وسرمایه بر ~~باذ # ~~داذه ؛ وببایذ دانست ، کی تا کسی بر همه زیرکان جهان نفهم وکیاست وخاطر # ~~وفراست راجح بوذ ، قصد ولایت ما نکنذ ، واینجای تحارت نیایذ : ### | شعر (طویل) # وما نه البازی بغیر جناحه # ~~از بهر این گفته اند. اگر فردا تو از وی صندل خواهی ، تویذ : من یک ~~یمانه # ~~کیک خواهم ، یمی بر، ویمی ماذه ؛ جمله با زین ولگام ، وحل وستام ، # ~~چه جواب دهی ، وازین بلا بچه حیلت خلاص یابی ؟ طرار گفت : ای مهتر ، # ~~نه همانا کی او این دقیقه دانذ . مهتر گفت : اگر بدانذ چکنی ؟ گفت : ~~PageV01P309 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0322.png) # 29 داستان پیر نا بینا وبازرگان وطراران # ~~صندلها باز دهم . گفت : اگر بگیرذ ، وچیزی دیگر نحواهذ سهل بوذ . پس آن # ~~دیگر کی برد برده بوذ ، بر پای خاست ، وگفت : من با همین مرد یک بدب # ~~برد باخم ms172 ، بشرط آنک اگر او برذ، هرچه خواهذ بدهم ، واگر من # ~~ترم هرچه فرمایم بکنذ؛ وبرد من بردم ، اورا گفتم : خواهم کی حملهآ # ~~آب این دریا بیک شربت بحوری . پیرگفت : خطا کردی ، اگر او گویذ : # ~~تو جمله جیحوها کی سر درین دریا دارید بر بند ، تا من جمله سک دم ~~محورم، 5 # ~~حکنی ؟ طرار گفت : ای حاکم ، هرگز وی این دقیقه ندانذ . پیر گفت : # ~~باری جواب او ابنست کی گفم . سدیگر بر خاست ، گفت : من این # ~~مرد را گفم : مرا از سنگ رخام پیراهنی وازاری دوز . پیر گفت : # ~~اگر او پارهٔ‌ی آهن بیش تو اندازذ کی بو ازین آهن رشته کن ، تا من # ~~ازین سنگ پیراهن وازار دوزم ، چکنی ؟ گفت : ای حاکم ، خاطر او # ~~بذین دقیقه کی رسذ ؟ گفت : من جواب او گفتم . دیگری بر خاست ، 12 ~~PageV01P310 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0323.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~گفت : این مرد هم شکل وهم هیأت منست ، اورا گفتم : یک چشم من # ~~نو دزدیذهٔ‌ی ، برکن وبمن باز ده ، یا تاوان بده ! پیر گفت : کار نو ~~ازین # ~~همه بذتر ودشخوارترست . اگر او گوید : من یک چشم خوذ بر کنم ، # ~~ونو این چشم دیگر کی داری بر کن تا در ترازو بسنجیم ، اگر برایر آیذ، # ~~حشم ازان و بوذ ، واگر نایذ ناشذ ، اورا یک چشم بمانذ ، وترا هر دو # ~~رفته بوذ . گفت : عقل او بذین کمال انتقال نکرده بوذ ، وخاطر او این ~~جمال # ~~نافته ، پیر گفت : وما علی الناصح الا النصیحه ، آنچ جواب او بوذ این ~~بوذ. # ~~چون سؤالات وجوابات با خر رسیذ ، وجماعت طراران بپرا گندید ، بازرگان # ~~متبجح وشاذان بحانه آمذ ، وبر گندهپیر بنا وآفرین پیوست ، وگفت : ### | بهت # نیک آوردی کی زوذم آ گه کردی ### | ورنه زر وزور وروزگارم شذه بوذ # ~~ای ماذر مشفق ، وای دوست ناصح لوازم اشفاق بر مقدمات کرم # ~~ومروت الحاق کردی ، وآداب نصایح ، ببراهین لایح ، بمن بموذی ! PageV01P311 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0324.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~مرا زند گی از بهر بندگی بو ms173 خواهذ بوذ ، حکم برا محکوم وامر برا # ~~مأمورم : ### | شعر (طویل) # ~~لئن عجزت عن شکر ترک مدحت فاقوی الوری عن شکر برک عاحز # ~~فان بنائی وآعتقادی وطاعتی لا فلاک ما اولیتنیه مرا کز # ~~وبازرگان آن شب بخوشدلی ساسوذ ، وبفراغت ورفاهت بغنوذ . چون # ~~اعلام قیر گون شب بقیراوان مغرب رسیذ ، وچتر زرین آفتاب سر از # ~~مطلع مشرق بر آورد ، طراران بوثاق پیرزن حاضر آمذند ، وخصم خوذ # ~~طلب کردند ، وجمله ببش حا کم رفتند ، وهریک شرح واقعهٔ‌ خوذ بگفت .ا # ~~اول طراری کی صندل خریده بوذ ، برخاست ، وزبان بدعا وبنا باراست ، # ~~وگفت : اید الله الحا کم الرییس وصانه عن التلبیس ! من ازین مرد صذ # ~~خروار صندل خریذه ام ، بک پیمانه از هرچه او خواهذ ، نفرمای تا بها ~~بستانذ، # ~~وصندل تسلیم کنذ . حا کم روی ببازرگان آورد وگفت : بو این یک پیمانه چه # ~~می خواهی؟ بازرگان گفت : یک پیمانه کنک خواهم ، یمی بر ویمی ماذه ، ~~PageV01P312 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0325.png) # 29 داستان پیر نابینا وبازرگان وطراران # ~~جمله بازین ولگام وججل وستام ، مرصع نزر وگوهر ، ومخلی بلالی وجوهر . # ~~حاکم روی بطرار کرد کی برا نگفتم : ### | شعر (هز ج) # ~~مانا کی حریف خویش نشناختهآی در شش دره می باش کی بد باختهٔ‌ی # ~~طرار گفت : صندل باز دهم . بازرگان گفت : صندل ملک و است ، # ~~ومرا بحکم شرع ومعاملت بها بر نو واجب ، آبج بذرفتهٔ‌ی برسان ، # ~~وإبرام از محلس قاضی امام منقطع گردان . چون منازعت بتطویل کشیذ ، # ~~ومجادلت تثقیل انحامیذ، حاکم وجه تشفع ، باهزار تضرع ، بر هزار # ~~دنار ، صلح کرد ، کی طرار بازرگان دهذ ، ودست ازین خصومت بدارذ ، # ~~وصندل جمله بر گیرذ . هم برین منوال ، این احوال با خر رسیذ . هریک ~~سخنی # ~~می گفتند ، وجوابی می شنیذند ؛ وآخرالامر با هزاز گفتار ، برسه هزار # ~~دینار ، قرار داذند کی این حماعت بدهند ، وازین بلا برهند ، بازرگان # ~~زر بستذ ، وصندل در قبض آورد ، و ببهائی بمام بفروخت ، وگندهپیر # ~~وحاکم را هدیهای بسیار داذ ، وبا نعمتی فاخر وغنیتی وافر روی بوطن # ~~معهود ، ومقر مألوف آورد ms174 . این سه کس از من زیرکتر بوذند PageV01P313 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0326.png) # ~~مناقشهٔ‌ ندما ووزرا درین کی این منت از که بایذ داشت # ~~(1/18) پاذشاه چون بلاغت وبراعت وفصاحت وفساحت او بدید ، # ~~خذای را سحدهٔ‌ حمد آورد ، وگفت : ### | شعر (طویل) # ~~ایا رب قد اجسنت عودا وبدأة الی فلم ینهض باحسانک السکر # ~~فمن کان ذا عدر لدیک وخحة فعذری إقرار بان لیس لی عذر ### | ببت (خفیف) # بیرم ار مویها زبان گردید هر زبان صذ هزار حان گردند # تا بذان شکر حق فزون گویند شکر بوفیق شکرچون گویند # ~~پس روی بحاضران آورد ، واز ایشان برسیذ : بذین موهبت خطیر کی # ~~از جلایل مواهب ، وعقایل سعادات انزذی است ، سپاس ومنت از که بایذ # ~~داشت ، وشکر از که بایذ گفت ؟ یکی گفت : سپاس از ماذر شاه زاذه کی نه ~~ماه # ~~در قرار مکین ، وحصار حصین ، وخزانهٔ‌ رحم ، نقد وجود او را از آفت 2 # ~~وفترت نگاه داشت، وبعد از ظهور ولادت تربیت کرد، وبمثابت مردی ومردمی # ~~رسانید . دیگری گفت : منت از شاه بایذ داشت ، کی ماذر چون زمین است ، ~~PageV01P314 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0327.png) # ~~مناقشهآ ندما ووزرا درین کی ان منت از که بایذ داشت # ~~ویدر چون حراث وزراع ، ورحم مرزعه است ، ونطفه چون بحم . اگر # ~~مخم شایسته وذ ، شجر وببات ومر وشکوفه بر وفق آن آیذ . دیگری # ~~گفت : سپاس ومنت شاهزاذه راست ، کی همت بر تحفظ وتعلم جمع کرد ، # ~~وخاطر وحفظ در کار آورد ، ومشقت تأمل وتفکر کشیذ ، ورنج تذکار # ~~وتکرار تحمل کرد ، تا از مدارج سفلی ممعارج اعلی بر آمذ ، وعلم وادب # ~~6 وهنر بیاموخت ، وذات خوذ را باستعداد واستقلال بمنصب کمال مستعد ~~ومها # ~~گردانیذ . دیگری گفت : سپاس مر حندباذ راست ، کی در باب تعلیم شرایط # ~~نصایح بحای آورد ، وشاه زاذه را بپیرایهٔ‌ علم وحلیهٔ‌ حکمت مزین ومحلی # ~~گردانیذ ، وبمراتب عله ومدارج سنته رسانیذ ، ومستحق تاج وتحت واقال # ~~وبخت کرد . دیگری گفت : منت وسپاس وزرای کامل راست ، کی هر یک # ~~در باغ دانش وفضل شکوفه وازهار عدلند ، وبکمال کفایت ms175 وجمال # ~~کیاست آراسته ، کی شاه زاذه را از ورطه ومهلکه بیرون آوردید . سندباذ # ~~گفت : سپاس ومنت از خذای بایذ داشت ، کی شاه زاذه را باعضای مستقیم # ~~وحواس سلیم ، ونفس کریم ، وخلق عظیم بیافرید ، وبعقل کامل وفضل # ~~شامل آراسته گردانیذ ، ومستعد قبول حکمت کرد ، وتهیؤ حصول علم # ~~داذ ، وآلتهای حفظ وذکر ومختل وبوهم وتعقل وتذکر وتصور موجود ~~PageV01P315 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0328.png) # ~~30 داستان دختر شاه کشمیر وپری وچهار براذران # ~~کرد ، واساب تحصیل سعادت در وی فراهم آورد ، وبمثابت ومنقبت # ~~رسانیذ ، وبدرجت ومنزلت مخصوص کرد : ### | شعر (کامل) # سبطن من جمع الوری فیه کم جمع العلوم باسرها فی المصحف # ~~شاه گفت : ای فرزند ، ازین حمله بمححهآ صواب ، ومنهج استقامت کذام # ~~نزدیکتر است ، واز شارع خطا وغلط کذام دوریر؟ شاه زاذه گفت : اگر # ~~ملک اجازت فرمایذ داستانی بگویم موافق این مقدمات ، ولایق این کلمات . # ~~شاه مثال فرموذ : بگوی ! # 30 داستان دختر شاه کشمیر وبری وچهار براذران # شاهزاذه گفت : بقای عمر پاذشاه روزگار ، وسایهآ فضل کردگار ، # ~~در دولت مستدام وسعادت بردوام باذ ! آورده اندکی در اعوام گذشته ، # ~~وایام رفته ، در بواحی کشمیر پاذشاهی وذه است ، بداذ وعدل موصوف، 12 # ~~وبسداد ورشاد مذکور ، با صیت سایر وحرمت وافر ، ودولت رفیع وحشم # ~~مطیع ؛ واو را فرزیدی مستوره وعفیفه ، جمیله وشریفه بوذ ، با نسبی ~~مشهور # ~~وحسبی معمور ، عرضی طاهر ، وجمالی باهر ، چنانگ بشکل وشمایل وخلق 5. PageV01P316 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0329.png) # 30 داستان دختر شاه کشمیر ویری وچهار براذران # ~~وخصایل او ، در بسیط زمین ، وبساط زمان ، هیچ کس مثل او نشان میداذ ، # ~~وزبان روزگار میگفت : ### | ببت (هزج) # حمالش بر سر خوبی کلاهست بنامیزذ نه رویست آن کی ماهست # ~~یدر او عظیم او را دوست داشتی ، واز سایه با فتاب نگذاشتی ، وگفتی : ### | ببت (رباعی) # تنها زهمه جهان من وتنها بو یا من بمیان رسول بایم یا تو # ~~روزی با جماعتی از خدمتگاران ، در باغی بتماشا مشغول بوذ، یکی از # ~~عفاریت مردهٔ‌ شیاطین ، کی نقوت وشوکت معتضد بوذ ، وبالت وعدت # ~~مستظهر ، بران موضع گذشت ، نظر بر ms176 دختر آوگند ، بچشم او در آمذ ، # ~~ودر دل او حای گرفت ؛ از میان خدم وخول او را در ربوذ ، وبوطن # ~~خویش برد . این خبر بسمع پاذشاه رسیذ ، قرار وآرام از وی برمیذ ، # ~~در ولایت منادی فرموذ کی هر که رنج بردارذ، ودختر شاه را شاه را بسلامت ~~PageV01P317 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0330.png) # 30 داستان دختر شاه کشمیر وپری وچهار براذران # ~~بارذ ، دختر وبیمهٔ‌ی از ملک ما او را باشذ . ودر ولایت چهار براذر ~~بوذند، # ~~بچهار هنر معروف . یکی راهبر استاذ ودلیل حاذق ، مسالک ومشارع بزیر # ~~قدم آورده ، وطرق وسبل بش چشم کرده، در زمینی کی ### | شعر ( کامل) # ~~بتلون الخریت من خوف الردی فیها کما بتلون الحرباء ### | ببت (هزج) # بوذی بگه رفتن دریا وقفار در آب چو ماهی و بخاک اندر مار # ~~دیگری دلیر وبی باک ، چنانک دندان از دهان شیر شرزه ، ومهره # ~~از قفای مار گرزه بیرون کردی و گفتی : ### | شعر (طویل) # ~~سلکت ولو ما بین انیاب ارقم وخضت ولو ما بین فکتی غضنفر # ~~سهام شجاع ومبارز حربدان وسلاح شناس ، چنانک پلنگ در سش 2 # ~~او روباه لنگ بوذی ، وشیر شرزه با او شگال ماذه بموذی ، درهنگام # ~~شجاعت ومبارزت گفتی : ### | شعر (وافر) # سلی عن سیرتی فرسی ورمحی وسیفی والهملعة الدفاقا PageV01P318 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0331.png) # 30 داستان دختر شاه کشمیر وبری وچهار براذران # ~~چهارم پزشک عالم واستاذ ماهر بر اصناف علل وامراض ، وعالم بر اسباب # ~~واعراض؛ دستی در معالجت چون دم عیسی ، وقدی ذر یمن چون دست # ~~موسی : ### | بلت (هزج) # کقی چو کف موسی دستی چو دم عیسی ### | در علم دمی شافی در کار کفی کافی # ~~پس هر چهار براذر حمله شذند ، وبا یکدیگر گفتند : اگر این مهم # ~~مسر خواهذ شذ ، جز بمساعی ما تخواهذ بوذ . پس آنک راهبر بوذ ، # ~~قدم در راه نهاذ ومی رفت ، تا آنحایگه کی منزلگاه عفریت نوذ . بر سر # ~~کوهی در دهان غاری وطن گرفته وذ . چون هر چهار بدر غار رسیدند ، # ~~آنک دلیر وبیباک بوذ ، در غار رفت ، ودست دختر ms177 بگرفت ، وبصحرا # ~~بیرون آورد ؛ ودر آن ساعت عفریت از وطن ومسکن غایب بوذ . چون بخانه # ~~باز آمذ ، دختر ندیذ ، دانست کی چه افتاذه است . در حال جماعتی دیوان # ~~وپریان کی منقاد فرمان او بوذند ، بر اثر او روان کرد . چون افواج ~~PageV01P319 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0332.png) # 30 داستان دختر شاه کشمیر ویری وچهار براذران # ~~دیو وپری ترسیذند ، وبا یکدیگر ملاقی شذند ، آنک شجاع وعحرب بوذ ، # ~~دست بسلاح برد ، وبا دیو ویری کارزاری کرد ، ودست بردی موذ ، کی # ~~بشتر از ایشان کشته وخسته شذند، وبضرورت روی بتافتند ، وپشت # ~~بهزیمت بهاذند ؛ ودختر بسلامت بحانه آوردند . پس آن براذر کی طبیب # ~~ومعالج بوذ ، دختر را تعهد کرد ، وبمعالجت بقرار معهود باز برد ، وبنیت # ~~بصحت اصلی باز گشت . جمله بش پاذشاه رفتند ، وشرایط خدمت ومراسم # ~~وفاداری ، ولوازم حق گذاری شرح داذد ، وآنچ کرده بوذند ، هریک # ~~ازیشان بحضرت پاذشاه عرض داذند ، وگفتند : از کرم طینت ، ولطف # ~~جبلت ، ونسب کریم ، وحسب شریف پاذشاه آن لایقتر کی از عهدهآ میعاد # ~~بیرون آیذ ، وحسن عهد کار بندذ ، ووفا بأدا رسانذ ، چه بزرگان گفته اند ~~: # ~~الکریم إذا وعد وفا : ### | مثل (رجزة) # آنحز خر ما وعد وسح خال إذ رعد ### | لت (هز ج) # ~~از عهدهآ عهد اگر بیرون آیذ مرد از هرچه گمان بری فزون آنذ مرد ~~PageV01P320 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0333.png) # ~~پاذشاه هر چهار را بنواخت ، وهر یک را منصی ارزانی داشت ، صاحب # ~~بریدی براهبر داذ ، وحانداری بیباک را فرموذ ، ووزرات بطبیب اززانی # ~~داشت ، ودختر وسپهسالاری بشجاع داذ ، وگفت : هر یکی را از شما # ~~بوت حق ، وحسن عهای است کی دیگری را سست ، اگر راهبر # ~~ببوذی ، هیچ آفریذه بخانهٔ‌ عفریت برسیذی ، وبر وطن ومسکن او وقوف # ~~واطلاع نیافتی ؛ واگر شجاع بوذی ، هیچ کس با سپاه دیو وپری مقاومت # ~~پبیوستی ؛ واگر بی باک بوذی ، هیچ کس دختر را از خانەهآ عفریت # ~~بیرون تیاوردی؛ واگر طبیب بوذی ، این علت بصحت بننجامیذی ، وسعی # ~~باقیها ضایع بوذی # (2/18) حال بنده همین مزاج دارذ ، اگر نطفهٔ‌ پذر سوذی ، زمین رحم ms178 # ~~معظل ومهمل بوذی ؛ واگر زمین بوذی ، بخم ضایع بوذی ؛ واگر استاذ ناصح # ~~سوذی ، علم وحکمت در حیز تعلیم بیامذی؛ واگر همت من بر استحماع # ~~علوم جمع سوذی ، تعلیم وتلقین استاذ را اثری ظاهر نگشتی ؛ واگر # ~~ایزذ تعالی مرا بقدرت وصنع خوذ در وجود بیاوردی، وبقوتهای ظاهر ~~PageV01P321 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0334.png) # ~~احضار فرموذن پاذشاه کنیزک را وجواب او # ~~وباطن بنیت مرا مستحکم نکردی ، این جمله را وجود ممکن نگشتی . پس # ~~بحقیقت سپاس ومنت بزدان پاک راست ، کی بکمال قدرت صورت کرد ، # ~~ودانش وحکمت بخشیذ ، وادب وهنر ومییز داذ : ### | ببت (خفیف) # ~~ای درون پرور برون آرای وی خرذبخش بی خرذبحشای # کفر ودین هر دو در رهت پویان وحده لا شریک له گویان # ~~جمله بدما ووزرا بر وی آفرین گفتند : ### | ببت ( هز ج) # احسنت وزهی چشم بذان دور از و ### | شعر ( سریع) # لیس من الله ینمستنکر آن بحمع العالم فی واحد # (1/19) پس شاه مثال داذ تا کنیزک را کی جریمت وهمت بشاه زاذه12 # ~~اضافت کرده بوذ ، وبجنایت وبیدیانی منسوب گردانیذه ، فضیحت ورسوای # ~~خلق گرداتند؛ وهرچه مفتی عقل وسیاست فتوی دهد، در باب او اقامت # ~~کنند . چون حاضر کردند ، ودر صف نعال بداشت ، شاه گفت : ای 5 ~~PageV01P322 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0335.png) # احضار فرموذن پاذشاه کنیزک را وجواب او # ~~فاجرهٔ‌ زانیه ، وای عار شویان وننگ زنان ! از خذای وخلق هیچ شرم # ~~وآزرم نداشتی ، کی بر فرزید من چنین غدری سگالیذی ، وچنین جریمهٔ‌ی # ~~ازتکاب بموذی، ومرا در ملامت این جهان وعقوبت آن جهان می افگندی؟ ### | بلت (هز ج) # باران دو صذ ساله فرو بنشاند ابن گرد بلا را کی بر انگیختهٔ‌ی # ~~کنیزک از سر استکانت وتخسع گفت : من بذین اجترام اعتراف می ممایم ، # ~~وبدین ارتکاب اقرار میکنم؛ وچون زلتی ونادرنی ، کی موجب عقوبت وتعذیب # ~~وزجر وتشدید باشذ ، از من در وجود آمذ ، من بذان سبب مستحق عتاب # ~~وعقاب پاذشاهم ، وهرچه ازین ابواب درحق بنده تقدیم افتذ ، دون حق # ~~او باشذ ؛ واز برای آنک شاهزاذه بمن قصدی کرده بوذ ، بر ms179 من لازم آمذ ، # ~~بموجب شریعت وفتوت وسنت مروت ، بدفع آن کوشیذن ، وجان خوذ از # ~~معرض خطر بیرون آوردن : ### | شعر (طویل) # إذا لم یکن الا آلاسنة مرکب فلا رأی للمضطر إلا ر کوبها PageV01P323 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0336.png) ### | جواب کنیزک # ~~وبر خاطر انور اشرف شهنشاهی ، کی شعلهٔ‌ آفتاب جزؤی از رأی # ~~منیر اوست ، بوشیذه ناشذ کی هر حانوری را نفس او عزیز بوذ ، وجان # ~~خوذ را از غیر خوذ دوستیر دارذ ، وگفته اند : ### | ببت (هزج) # مازار دل حانوران از پی کنن کین جان عزیزست بر جانوران # ~~وچون دیگری برو قصدی پیوندذ ، از روی مروت وحمتت واجب آیذ ، # ~~آن قصد را دفع کردن ، وباندازهآ رأی ورویت ، دشمن را بدست قهر از پای # ~~در آوردن ، کی هیچ صاحبحزم صافیعزم ، بتفرقت ارواح ، وتحزیت # ~~ابدان واشباح راضی نشوذ ، وبا خصم جان بحان بکوشذ وگویذ : ### | ببت (هز ج) # قدم بر جان همی بایذ بهاذن درین راه ودلم این دل ندارذ # ~~واکنون در مقام مذلت ایستاذهام ، ودل بر عقوبت شاه نهاذه ، هر مثال 2 # ~~کی فرمایذ ، هیچ آفریذه را بذان اعتراض برسذ ؛ وهر فرمان کی از حضرت # ~~شهنشاهی صادر شوذ ، جز انقیاد ومطاوعت صورت ببندذ : ### | بت (هزج) # فرمان ترا کی باذ نافذ حایز شذه بر قضا تقدم PageV01P324 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0337.png) # ~~یریذن شاه کی جزای کنیزک چیست # (2/19) شاه از حماعت وزرا وبدما برسیذ : جزای کردار این بی با ک # ~~بذ کر دار چیست : یکی گفت : آنک چشمهای جهان بینش برگنند، کی بلای # ~~مردم از چشم اوست، وتا چشم ببیند دل میل نکنذ ، وتا دل میل نکنذ زبان # ~~بازتکاب جرایم انتصاب ننمایذ : ### | ببت (هز ج) # گر دیذه بدست رهنمون دل من در گردن دیده باذ خون دل من # ~~دیگری گفت : سنان زبانش از تیام دهان بر بایذ کشیذ ، تا در عرض # ~~مردمان سخن نگوید ، ودروغ وبهتان وزرق ودستان نسگالذ : ### | ببت (هزج) # ایزذ ززبان چو دیذ نقصان بدن کردش چو پدیذ شذ بزندان دهن # نقصان بدن اگر نخواهی مشکن زندان خذاوید ببیهوذه سخن ms180 # ~~دیگری گفت : پایهایش سایذ بریذ تا بهوای دل قدم نزند ، وخوذ را در ورطه # ~~ومهلکه نیوگنذ . دیگری کفت : دلش بیرون بایذ کشیذ ، تا بهوای دل تروذ ، # ~~کی مقر خیال ومحال ظنون محال دل است : ### | ببت (هز ج ) # ~~دردست دل از دست دلم گشته اسیر چونین کی منم اسیر دل باذ دلم # ~~زن گفت : چگوته مانذ حال من بحال آن روباه وکفشگر واهل شارستان ! # ~~شاه پرسیذ ، کی چگوته وذ : بگوی! PageV01P325 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0338.png) # 31 داستان روباه وکفشگر واهل شارستان # 31 داستان روباه وکفشگر واهل شارستان # گفت : آورده اند کی در روزگار گذشته ، روباهی هر شب بخانهآ # ~~کفشگری در آمذی ، وچرمپارها بدزدیذی وبخوردی ؛ وکفشگر در غصه # ~~می پیچیذ ، وروی رستگاری تمی دند ، کی با روباه دزد بسنده بوذ ، چه # ~~زبون شذه بوذ : ### | ببت (هز ج) # عادت چو قدیم شوذ طبیعت گردذ # ~~چون کار کفشگر بنهایت رسیذ ، شی سامذ ، ویزد رخنهٔ‌ شارستان ، کی روباه # ~~در آمذی مترصد بنشست ، چون روباه از رخنه در آمذ ، رخنه محکم کرد ، # ~~وبخانه آمذ . روباه را در خانه دیذ ، بر عادت گذشته گرد چرمها برمی آمذ ~~. # ~~کفشگر چوبی برگرفت ، وقصد روباه کرد . روباه چون صولت کفشگر ، وحدت # ~~غضب او مشاهده کرد ، با خوذ گفت : راست گفته اند کی اذا حاء آجل البعیر # ~~مخوم حول البیر ، هر که جنایت ودزدی یشه سازذ ، او را از چوب جلاد # ~~ومحنت زیدان چاره بوذ ؛ وحرص وشره مرا درین گرداب خطر ومهلکه ~~PageV01P326 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0339.png) # 31 داستان روباه و کفشگر واهل شارستان # ~~افگند ، ودر ورطهآ عذاب وعقاب انداخت ؛ ومرد دانا را چون خطری روی # ~~نمایذ ، وبلا استیلا آرذ ، خوذ را بنوعی کی ممکن گردذ ، از غرقاب خطر ، ~~بر # ~~و ساحل ظفر افگنذ ؛ واکنون وقت هزیمت وفرارست : الفرار مما لا یطاقی # ~~من سین المرسلین ، وبزرگان گفته اند : هزیمت بهنگام غنیمتی بمام است ؛ # ~~وبتک از در خانه بیرون جست ، وروی سوی رخنه نهاذ . چون برخنه # ~~رسید ، راه رخنه استوار دید ، با خوذ گفت : بلا آمذ وقضا رسیذ ms181 : ### | سبت (متقارب) # هر حال مر بنده را شکر بهکی بسیار بد باشذ از بد بتر # ~~9 درهای حوادث بازست ، ودرهای نحات فراز . اگر دهشت وحیرت # ~~بحوذ راه دهم ، بر حان خوذ ستم کرده باشم ، وبر بن عزیز زینهار خورده . # ~~وقت حیلت ومکرست ، وهنگام خداع وغدر ؛ باشذ کی بحیلت ازین مهلکت # ~~6 خطر نحات یا بم وبرهم ، کی گفته اند : الفرار فی وقته ظفر . پس ~~خویشتن را # ~~مرده ساخت ، وبر رخنه رفت وچون مردگان بخفت . کفشگر چون بوی # ~~رسیذ ، واورا مرده دید، چوبی چند ر پشت وپهلوی او زذ، وبا خوذ ~~PageV01P327 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0340.png) # ~~وضرر إقدام ، ومعرت اقتحام او تریذه شذ ، ومشقت اعمال وافعال او # ~~منقطع گشت ؛ وبا فراغ بال ، مرفه الحال بخانه رفت ، وبر بستر فتح وظفر # ~~خوش بخفت . روباه با خوذ گفت : این ساعت درهای شارستان بستست ، # ~~ورخنه استوار ؛ اگر حرکتی کنم سگان آ گه شوید ، مرا بیم حان بوذ، # ~~چه هیچ دشمن مرا از وی قویر ببست . صبر کنم تا مقدمهآ صبح کاذب # ~~در گذرذ ، وطلیعهٔ‌ صبح صادق در رسذ ، وابو البقظان رواح ، در تاشیر # ~~صباح ، بدای حی علی الفلاح در دهذ ، درهای شارستان بگشاند ، سر # ~~خویش گیرم ، وبدبیر کار کنم ، کی ازین بلا جان بکران برم . چون رایات # ~~خسرو اقالیم بالا از افق مشرق پیذا شذ ، وآعلام ظلام در افق باختر # ~~نایدیذ شذ ، خروس صباح در صیاح چون مؤذنان حی علی الفلاح در داذ ، # ~~واهل شارستان از خانها بیرون آمذند . روباهی دندند مرده برخنه افگنده . # ~~یکی گفت : چنین شنیذم کی هر که زبان روباه با خویشتن دارذ ، سگ بر # ~~وی بانگ نکنذ ؛ کارد بکشیذ ، وزبان روباه از حلق ببرید . روباه بران # ~~ضرر مصایرت بموذ ، وبران بلا وعنا جلادت برزید . دیگری سامذ وگفت : # ~~دم روباه برم روب نیک آیذ؛ وبکارد دم روباه از پشت مازو جذا کرد . 5 # ~~روباه برین عقوبت نیز دیدان بیفشرد : دیگری گفت : هر که گوش روباه ~~PageV01P328 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0341.png) # 32داان روباه وکفشگر واهل شارستان # ~~از گهوارهآ ms182 طفل در آویزذ، طفل گریان وکوذک بذخوی از گریستن باز ایستذ # ~~ونیک خوی گردذ ؛ گوش روباه از کلهآ سر حذا کرد . روباه بران مشقت # ~~وبلیت نیز صبر کرد . دیگری گفت : هر که دندان روباه با خویشتن دارذ ، # ~~درد ددانش بیارامذ وتسکین بدیرذ ؛ سنگی بر گرفت ، ودندان روباه بشکست . # ~~روباه بدین شداید ومکاید ، وبوایب ومصایب ، احمال ومدارا می کرد ، ~~وتصبر # ~~واصطبارز عی رزید ، وبر چندان تعدیب وتشدند ، صبر وجلادت می مموذ . # ~~دیگری بامذ ، وگفت : هر که را دل درد کنذ ، دل روباه بریان کنذ و بحورذ # ~~سازامذ. کارد بر کشیذ ، تا شکم روباه بشگافذ . روباه گفت : اکنون هنگام # ~~رفتن وسر خویش گرفتن است ، تاکار بدم وگوش وبدیدان وزبان بوذ ، # ~~صبر کردم ؛ اکنون کارد باستخوان ، وکار بحان رسیذ ، تأخیر ووقف را # ~~محال بماند ، ونطاق طاقت بگسست؛ واز حای بحست ، وبتگ از در # ~~(3 شارستان بیرون حیست ، ومی گفت : ### | ببت (هز ج) # چون کار بجان رسیذ بگشاذم راز # کار من امروز همین مزاج دارذ ، برهمه عقوبتها صبر بوانم کرد ، مگر # ~~بر دل شگافتن ، وباین همه فرمان خذاوید راست : PageV01P329 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0342.png) # سوآن ساه از سندباذ وجوابو ### | ببت (هزج) # گر عفو کنی بکن کی وقت اکنونست # (3/19) شاه از پسر پرسیذ ، کی پاذاش کردار نامحمود این بذ کردار بی # ~~عاقبت چیست؟ گفت : بر زنان کشتن سوذ ، خاصه کی قتل بحکم شرع وجوب # ~~ندارذ . اما تزدیک من آنست کی موی او بسترند، وروی او سیاه کنند ، # ~~وبر خری سیاه نشانند ، وگرد شهر بگردانند ، ومنادی فرمایند ، کی 5 # ~~هر که با خانهٔ‌ خذاوند خیانت کنذ ، جزای او این باشذ . پس خیانت را # ~~برین نسق انتقام کردند : ### | ببت (متقارب) # جزای نکوئی بوذ هم نکو چنان چون جزای بذی هم بدی # ~~قال الله تعالی : وجزاء سیئة ستمة مثلها (38/2،) # (1720) شاه روی بسندباذ آورد ، وگفت : این منت از بو داریم ، یا از # ~~فرزند خویش ؛ سندباذ گفت : این منت از ابزذ تعالی بایذ داشت ، کی همه # ~~کارها بحکم اوست ، قوله تعالی ms183 : بفعل الله ما یشاء (27/؛1) و تحکم ما # ~~برید (1/5) . حوادث بأمر او نازل شوذ ، ووقایع بحکم او نافذ گردذ؛ د # ~~هیچ آفریذه را از تقدیر ازذی ، وبخشش آسمانی گذر نست : ### | شعر (کامل) # إن الحوادث للخلائق مرتع شهد الصباخ بداک والد بحور PageV01P330 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0343.png) # 32 داستان شاه کشمیر وپسر وزیریش # لا النار تسلم من حوادثها ولا اسد کثیف اللبدتین هصور # ~~وبسمع پاذشاه رسیده باشذ حکایت وزیر شاه کشمیر وپسر او . شاه # ~~گفت : چگوته است ؟ بگوی ! سندباذ گفت : # 32 داستان شاه کشمیر وپسر وزیرش # یقا باذ شهریار روزگار ، وصاحبقران عهد را ، در عز شامل ، وسعادت # ~~کامل ! چنین آورده اند ثقات روات ، واصحاب روایات ، کی در حدود کشمیر # ~~پاذشاهی بوذه است ، عاقل وفاضل وحکیم طبع؛ واو را وزیری بوذ ، در # ~~دولت با حرمت وامکان ، در مملکت با حشمت وتمکین . یاتفاق آسمانی ، # ~~وتقدیر یزدانی او را فرزندی متولد شذ . چون از مهبط رحم بمحط ظهور # ~~آمذ، پاذشاه بحکم کمال عاطفت، ووفور شفقت ، مقومانرا فرموذ ، تا # ~~شکل طالع پسر وزیر بنگرند ، وبرصد نحومی وحساب زیج تقویم باز دانند؛ # ~~وکیفیت احوال وکمیت عمر وابتدا ووسط وانتهای کار او تأمل کنند . # ~~منحمان نحکم فرمان بنشستند ؛ ودر طالع واشکال کواکب ، ومزاج طبایع # ~~سخن پیوستند ؛ وارتفاع طالع باصطرلاب باز دندد ، ودرج ودقایق # ~~ارتفاع واوتاد بیوتات وهیلاج ، جمله در ضط آوردید ؛ ومنازل کواکب # ~~ثابت وسیاره ، واحکام قرانات وبثلیثات وبربیعات حفظ کردند ، وحکم # ~~کردند، کی آن پسر عمری ممام یابذ ، وباستقلال واهلیت امور خطیر رسذ، ~~PageV01P331 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0344.png) # 32 داستان شاه کشمیر وپسر وزیرش # ~~ودر سن پانزده سالگی ، چندین روز از سال فلان گذشته ، واز روز # ~~چندین ساعت مستوی برآمذه ، دلیل کنذ کی از خانهٔ‌ یدر خویش چیزی # ~~بر گیرذ بی دستوری پدر . پاذشاه از استنباط این واقعهٔ‌ نادر متعجب شذ ~~، # ~~وچشم انتظار بهاذ ، تا این لطیفهٔ‌ غریب چه وقت در وجود آیذ ، واین # ~~نادرهٔ‌ بدیع کی ظاهر شوذ : چون از حد طفولیت بحد صبوت رسیذ ، وزیر # ~~معلمی استاذ آورد ، وفرموذ ms184 تا آداب وزارت ، وشرایط منادمت ، وعلم # ~~وحکمت ، وشرع وریاست ، وعقل وسیاست ، بر وی تلقین کرد . وکوذک # ~~مستعد وذ ، فنون هنر ، وصنوف علومرا ، متحفظ ومتقتل شذ ، چنانک # ~~باندک روزگار علوم حاصل کرد . روزی کی بدان واقعه حکم کرده # ~~بوذند ، بذر گفت : برا بش پاذشاه می برم ، تا مراسم بندگی اقامت # ~~کنی، واهلیت خویش در حل مشکلات ، ودفع معضلات ، ببراهان # ~~واضح ودلایل لایح عرض دهی . پسر فرمان پذر را امتثال نموذ ، وبا خوذ15 # ~~اندیشیذ ، کی چون بش پاذشاه روم ، تحفهٔ‌ی بایذ کی برسم خدمت # ~~بیش او برم ، تا اهلیت وکفایت من در معرض تحسین واستحسان افتذ . # ~~نستارچه بیرون آورد ، وبباغبان داذ ، ودستهٔ‌ چند ریاحین بستذ . ووزیر # ~~آن حال مشاهده می کرد ، وخاموش می بوذ . چون در صحبت بذر بدش خدمت # ~~شاه رفت ، ریاحین بدش ملک بنهاذ ، وپاذشاه کیاست وفطنت او پسندیذه ~~PageV01P332 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0345.png) # 32 داستان شاه کشمیر وپسر وزیرش # ~~داشت ، وبفال گرفت ، واز شهامت وحذاقت او متعجب شذ . پسر وزیر # ~~آن را بدعای فاتح ، وتنای فایح مقابله کرد ، وگفت : ### | شعر (منسرح) # الناس ما لم یروک آشاه والدهر لفظ وانت معناه # والجود عین وانت ناظرها والناس باغ وفیک نیمناه # ~~4 پاذشاه از جریان زبان ، وعذوبت بیان او حیران بماند ، وگفت : ### | شعر (کامل) # ولقیت کل الفاضلین کأ نیما رد الاله نفوسهم والأغصرا # نسقوا لنا نسنق الحساب مقدم وأتی فذلک إذ آتنت مؤخرا # ~~شاه اورا بنواخت ، وبا خلعت فاخر ، وتشریف تمام باز گردانیذ ؛ واز وزیر # ~~سؤال کرد ، کی حکمی کی در طالع ولادت او بوذ ، ظاهر شذ یا نه ؟ وزیر # ~~گفت : قا باذ ملک را در دولت کامل ورفعت شامل وحرمت وافر ! حکما # ~~راست گفته اند کی تقدیر آسمانی باوقات متعلق است ، وباسباب منوط ، # ~~وهرچه رفته بوذ شرح داذ . پاذشاه عجب داست ، وگفت : دانایان نکو # ~~گفته اند : موجود از قضا وقدر حذر بتوانذ کرد؛ وچون آفتاب هر کا # ~~روذ ، بلا ومحنت چون سایه ملازم او بوذ ، وتقدر سابق لاحق ومتابع # ~~او باشذ : لا مرد لقضائه ms185 PageV01P333 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0346.png) # 22 داستان هدهد وپارسامرد ### | شعر (متقارب) # قضی الله امرا وجف القلم وفیما قضی رتبنا ما ظلم # (2/20) سندباذ گفت : من این داستان از بهر آن گفتم ، تا بر رأی ثاقب # ~~شاه مقرر شوذ ، کی کارها معلق است بمقادیر : اذا حلت التقادیر بطلت ~~التدابیر؛ # ~~واسباب منوطست باوقات : چون اجل فراز آیذ، ومهلت منقضی شوذ ، رسیذنی # ~~برسذ؛ وچون قضا سایذ ، بصر بروذ ؛ وچون تقدیر در ازل سابق شذ،6 # ~~کفایت سوذ ندارذ ، وشهامت مزبح نبوذ ، وعاقل غافل گردذ : ### | بلت ( منقارب) # بچیزی کی آیذ کسی را زمان بنزد دلش تیر گردذ کمان # ~~واگر چند آدمی عیب وهنر بدانذ ، وبر نیک وبذ او واقف بوذ ، # ~~غافل وبی بصر ، وحاهل وبی خبر گردذ ، تا قضای سابق بر وی لاحق # ~~شوذ ، چنانک آن هدهد . شاه برسیذ کی چگوته بوذ؟ باز گوی ! # 33 داستان هدهد وپارسامرد # سندباذ گفت : آورده اند کی در بواحی شهر کابل هدهدی بوذ ، داهی # ~~وکافی ، وروشنرأی ومشکل گشای ؛ در امور ممارست وتحربت ریاست 15 # ~~یافته ، ودر حوادث محرب ومهذب شذه؛ وبا پارسامردی دوستی داشت ، ~~PageV01P334 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0347.png) # ~~واوقات وساعات بمواصلت ومصاحبت او می گذاشت . روزی پارسا مرد # ~~بصحرا بیرون شذ ، هدهد را دیذ ، بر بالا نشسته ، ر وبال باب # ~~3 زلال شسته ؛ بال می زذ ونشاط می کرد ؛ ودر بش او کوذکان فخ می بهاذند ~~، # ~~ودام می گسترانیذند . پارسامرد گفت : ای براذر ، این نه مقام راحتست ، # ~~ونه منزل استراحت ؛ از برای تو فخ می بهند ، وو غافلوار روزگار می # ~~بری . هدهد گفت : کوز پوذه می شکنند ، ورنج بیهوذه می زیند ؛ وخوذ را # ~~رنحه می دارند ، وروزگار در تضییع می بهند . پارسامرد برفت ، وبگفت : # ~~ما علی الناصح إلا النصیحة : ### | شعر (وافر) # ستذ کرنی اذا جربت غیری وتندم حین لا تغنی الندامه # ~~از قضای آسمانی چنان اتفاق افتاذ ، کی کوذکان ناامیذ گشتند ، # ~~وصیدی را قید نتوانستند کرد ، برخاستند وبرفتند ، ودامها ببردید . ~~بنشاطی # ~~تمام هدهد از بالای دیوار بنشیب زمین آمذ ، وگستاخوار از پیش دامگاه # ~~کوذکان ms186 بریذ ، بر امیذ آنک دانهٔ‌ کی از ایشان فوت شذه باشذ بر چینذ ، # ~~6وسد رمقی سازذ کی گرسنگی بر وی نیک غالب آمذه بوذ . قضای آسمان # ~~وحکم یزدان چنان بوذ ، کی یک کوذک حلقهٔ‌ دام بسهو در خاک فراموش # ~~کرده بوذ . هدهد را نا گاه بطمع دانه حلق در حلقهٔ‌ دام سخت شذ؛ ~~PageV01P335 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0348.png) # ~~خواست کی بر پرذ ، خویشتن در قید دیذ . می طپیذ ومی غلتیذ ، سوذ می # ~~داشت ، عاقت ین اندر داذ ، وبقضا راضی شذ . آن پارسا مرد کی دوست # ~~هدهد بوذ ، بوقت باز گشتن از شغلی کی داشت ، گذر برآن موضع کرد ، # ~~تا دوست خویش را وداع کنذ . بر بالای دنوار نظر افگند ، آن موضع # ~~از وی خالی یافت ، از چپ وراست ویمین ویسار می نگرست . نظرش بدامگاه # ~~کوذکان افتاذ . هدهد را دیذ ، در دام بلا افتاذه ؛ بشتافت وحلقهآ دام # ~~ببریذ. هدهد را دید بیهوش گشته ، بعد از تأملی وبدبری هوش بوی باز آمذ ~~. # ~~پارسا مرد گفت : نصیحت دوستان خوار داشتی ، وبگفتار من التفات نموذی : ### | ببت ( خفیف) # نک خواهان دهند بند ولیک نیک بختان بوید بندیذیر # ~~هدهد معترف شذ ، وبگناه اقرار داذ ، وگفت : اذا حاء القضاء عمی البصر . # ~~بدانی کی با قضای آسمانی مقاومت نتوان کرد ، واز تقدیر حدر سوذ ندارذ # 34 (داستان زجور ومورچه) # ومثال آن چون آن زتبورست کی در صحرا مورچهٔ‌ی دیذ کی بهزار حیله # ~~دانهٔ‌ی سوی خانه می برد ، گغت : ای براذر چه مشقت است کی تو اختیار 5 # ~~کردهآی ، واین چه عذابست کی نو بر گزیذهآی ؛ با تا مطعم ومشرب من # ~~بینی ، کی تا از من باز نمانذ باذشاهان برسد . خوذ بربذن ساخت ، ومور ~~PageV01P336 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0349.png) # ~~ثنای شاه بر : خباد وسؤال او از فرزند # ~~از بیش دویذن گرفت . چون بدکان قصاب رسیذ ، بر گوشت نشست . قصاب # ~~کاردی بزذ ، وزبور را بدو یمه کرد وبر زمین انداخت . مور چون آن # ~~حال بدیذ ، در دویذ ، وپای زنبور گرفت ومی کشیذ ، ومی گفت : من کان ms187 # ~~هذا مرتعه کان هذا مصرعه ، چون قضا برسیذ ، قبا تنگ آیذ ، وکفایت # ~~ودانش سوذ نکنذ ، مرغ زیرک محلق آویزند # (3/20) شاه بر سندباذ بنا کرد ، وفرموذ کی من همیشه برخرذ وحکمت # ~~نو واقف بوذم ، وبهنرمندی وشهامت و واثق ، واعماد بیفزوذ کی فرزند # ~~مرا بحلیهٔ‌ حکمت ، وپیرایهٔ‌ دانش ، مستظهر ومزین گردانیذی ، وبمنصب # ~~6 کال برسانذی؛ ونام نیک مرا کی محیی نام بلند خاندان خویش بوذ ، زنده # ~~کردی . حتق تعالی مرا حق شناس و گرداناذ ، وبر پاذاش حقوق نو وفیق # ~~دهاذ ! پس از پسر برسنیذ کی درین مدت قلیل ، این دانش جلیل ، # ~~12 چکونه تحصیل کردی ؟ گفت : اصل همه دانشها عقل است ، ومادت عقل # ~~از فیض آسمانی . وهر که مرزوق الحظ ، ومسعود الجد باشذ ، فر یزدانی ، # ~~وسعود آسمانی ، بدو ناظر ونازل گردذ ؛ امور صعب بر وی سهل گردذ ، # ~~متعذر آسان شوذ . ونیز اوقات را در حصول مرادات اثری ممامست ؛ چون # ~~اوقات مشروط منقضی شوذ ، واام معدود منتهی گردذ ، آن مشکل سهل # ~~ومیسر شوذ، ودر حد امکان آیذ . وهمه دانشها ازین کلمات منتج کی بر ~~دیوار # ~~کاخ افریذون نبشته است . شاه برسیذ کی چگوبه است ؟ بگوی ! PageV01P337 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0350.png) # کلمات کی بر دیوار کاخ افریذون نبشته است # کلمات کی بر دیوار کاح افریدون نیشته است # ~~(4/20) اول : هرکه گوش قول سخن چین ونتمام دارذ ، وبران وفق # ~~نمایذ ، رنجها ببنذ کی دست بداوی خرذ از بدارک وتشفی آن قاصر مانذ # ~~دوم : هر که بلباب البان والباب بیان برورده باشذ ، ودر کنار ماذر # ~~خرذ وفطنت تربیت یافته باشذ ، بهیچ وقت از مکر دشمن غافل ساشد ، کی # ~~دشمن مانندهآ مارست کی هر گز دوست نگردذ # ~~سیوم : از دوستان باندک مباسطت محانبت ننمایذ ، وآزار در دل نگیرذ کی # ~~آن سرمایهآ نادانی است : ### | بدت ( هزج) # از دوست بهر زحمی افگار بایذ شذ # ~~چهارم : چون دوست دشمن شوذ ، او را عزیز دار تا درخت محتت، # ~~وشحرهآ اتحاد واعتقاد کی از احتباس شرب اشفاق واعدام انفاق ذبول 2 # ~~بذیرفته بوذ ، طراوت ms188 وتازگی پدیرذ # ~~پنجم : مشورت با مرد دانا کن ، تا از رکاکت رأی آمن باشی ، واعمال و # ~~از سمت راستی بیفتذ # ~~ششم : از دشمن خانگی حذر نمای ، ودامن در کشیذه دار ؛ چه # ~~هر تیری کی از شست قصد وکمان غدر او روان گردذ ، بر مقتل ومذبح آیذ ~~PageV01P338 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0351.png) # سؤالهای دیگر شاه از فرزند وجوابهای او # هفتم : اگر خرذ داری ، برمرد ناآزموذه اعتماد مکن ، کی زیرگان # ~~گفته اند کی دیو آزموذه بهتر است از مردم نا آزموذه # هشتم : سخن نااندیشیذه مگوی ، تا در رنج نادانسته بیفتی ، وکارها را # ~~فرحام نگر به انجام # ابنست کلمات کی بر شرفات غرفات قصر افریذون بشته است # (5/20) شاه برسیذ : ای قوت باصرهٔ‌ سیادت ، وای بمرهآ شحرهآ # ~~سعادت ، وای شکوفهآ درخت اقبال ودولت ، کیست از مردمان در دولت # ~~شایستهتر ؟ گفت : آنک مقادیر خواص وعوام دولت ، واندازهآ # ~~خدمتگاران وعیب وهنر ایشان بدانذ . گفت : کذام خصلت پسندیده بر # ~~پاذشاهرا ؟ گفت : ترک تعحیل در امضای عزایم در امور مبهم ، وتنفیذ # ~~فرمان بیرویت وفکرت ، شامل داشین شمل عاطفت ، وردای رأفت ، # ~~وعدل عام واحسان تمام واقتدا کردن بقول خذای تعالی : إن الله یأمر # ~~بالعدل والاحسان وایتاء ذی القزبی وینهی عن الفحشاء والمنکر # ~~والبعی (90/16) . برسیذ کی کذام خصلت مذموم بر؛ گفت : تعجیل # ~~بموذن در کارها ، ومتابعت شح وبخل ورزیذن ، وازینجا گفته اند : ~~PageV01P339 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0352.png) ### | را موذن شاه از دنیا ### | (شعر) (کامل) # لا خلن ما ملکت ولا تکن ما ساعد الامکان غیر جواد # فالجود بحبر کل نقص فاحش والبخل یستر کل فضل باد # ~~برسیذ کی مرگ بر که دشخواریر؟ گفت : هر که را اعمال ناپسندیذه وذ # ~~(6/20) پاذشاه چون بیان او در بدارک این مشکلات ، وبرهان او در مباحث # ~~ابن معضلات بدیذ ، بیسندیذ وبا خوذ اندیشه کرد : عمر اگر چه دراز بکشذ، ~~کا # ~~آخر بهایت رسذ ، زندگانی هر چه امتداد پذیرذ، آخر مدد اومنقطع گردذ : ### | شعر (طویل) # لقد فارقی الناس الآحة قبلنا وآعیا دواء الموت کل طبیب ### | ببت ( رباعی) # ~~رفتند یگان یگان ms189 فراز آمذگان کس می ندهذ نشان باز آمذگان # ~~شکر ومنت آن خذای را کی فرزند مرا بحلیت حکمت مزین گردانیذ،2 # ~~وبپیرایهٔ‌ خرذ ودانش آراسته کرد ، وبدرجه ومنزلت بزرگ رسانیذ! # ~~واکنون هنگام عزلت ، واوقات فراغت است ، وإعراض نموذن از دنیا ، ~~PageV01P340 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0353.png) # ~~واقبال کردن با خرت ؛ واستعداد زاد ، وهیاه اقامت معاد ، چه بزرگان # ~~گفته اند : الدنیا مزرعة الآخرة ، این جهان کشتزار آخرة است ### | خاتمت کتاب # (21) اگر کوردیس پاذشاه وسندباذ حکیم در عالم حیوة آمذندی ، خاک # ~~درگاه خذاوید جهان صاحبقران زمان قلج طوغاج خان را آب حیوة # ~~خوذ ساختندی ؛ وقلة حاجات ، وکعبهآ مرادات خویش حضرت همایون ، # ~~وفنای میمون او را دانستندی ؛ واقتدا واقتفا بآثار حمیدهٔ‌ او کردیدی ؛ # ~~واعتراف آوردندی کی هیچ کس از ملوک ماضیه ، در قرون سالفه ، # ~~بفضل وحلم وعدل خذاوند عالم آلپ قتلغ جلال الدنیا والدین برهان خلیفة ~~الله # ~~امیر المؤمنین - اعر الله انصاره - بوذست ، کی بتأبید بحت ودولت ، ~~ومهید # ~~قواعد اقبال ونصرت در یک لحظه مملکت را از اعدای دولت صافی ومستخلص # ~~گردانیذ ، واقلیم عالم را از معرت ومشقت مفسدان ومتعدیان خالی وبی غبار # ~~کرد . لا جرم خطهآ زمین ، از عدل او خلد برین شذه است ، ونسیم خصایل ~~PageV01P341 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0354.png) # ~~عدل پرور وشمیم شمایل فضل گسر او جماد وموات را چون دم مسیحا # ~~در حرکت وحیوة آورد ، وزبان زمان با او گفت : ### | شعر (کامل) # اطلعت شمس العدل فیها بعدما اطفی سراج العدل ظلم ولاتها # آمرت آیات الهدی فیها وقد کاد الدجی سمحو اسنا آیاتها # هی سنةمحمودة احییتها فی کل اهل الارض بعد مماتها # ~~واگر درین عصر پاذشاهان گذشته ، از پیرایهآ ممات در ربص دایرهآ # ~~حیوة در آبندی.، وباعادت حیوة ثانیه ، ورجوع نفس ناطقه ، بلباس # ~~پیراستهٔ‌ عمر ملبوس ومتردی شذندی ، تقبل بآخلاق مرضیه ، وعادت حمیدهآ # ~~او واجب شمردیدی ، وبا او گویندی : ### | شعر (کامل) # ولقد طبعت علی العلی فتکلفوا فیه وما المطبوغ کالمتکلف # وبقیت فی عز یدوم جلاله ابدا علی قمم الکواکب مشرف # ~~ودر ایام همایون این پاذشاه میمون عالم عادل ms190 داذ گستر دینپرور ، کی # ~~آفتاب عدل او چون چشمهآ خورشیذ ، شعاع رأفت بر بسیط زمین وبساط ، # ~~زمان گسترده است ، وعالم وعالمیانرا بحناح عاطفت ، در ظل عنایت ورعایت # ~~جای داذه ، عجب بوذ کی اختطاف خطاف از ذباب ضعیف ، وتعرض پسهآ # ~~حقیر کوتاه گردذ : PageV01P342 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0355.png) ### | خاتت کتاب ### | ببت (خفیف) # گر عنایت کنذ نگه دارذ ن پشه زخطفهآ خطاف # ور حمایت کنذ بگردانذ تف خرشیذ از تن خشاف # ~~همچنین منقار باشه از تعرض عصفور ، وضرر زهر از بش زنبور منقطع # ~~مانذ ، وچهرهٔ‌ کاهربای کی در فراق رخسارهٔ‌ کاه زرد مانده است ، سرخ # ~~شوذ ، وتضاد وبنافی از مزاج طبایع اربعه بر خیزذ؛ ودور ببوذ کی عقرب # ~~سنان نیفگنذ، وخارپشت تیر تبندازذ ، ومار گرزه از لعاب نوش دهد ، وماهی # ~~جوشن ، وکشف برگستوان بیرون کنذ : ### | کت (مضارع) # ~~اکنون کی در دیار بو ای پاذشاه دهر الظلم قد تواری والعدل قد کشف # ~~عقرب سنان بیفگنذ وخارپشت تیر ماهی زره پوشذ وبر گستوان کشف # ~~وا گر این خدمت در معرض تقصیر وتشویر جلوه کردست ، وبر سبیل # ~~تعجیل تحریر یافته ، در بار گاه اعلا - اعلاه الله - شرف ملاحظتی ~~واسماعی # ~~یابذ ، وبتشریف مطالعتی مشرف گردذ ، بنده را بذان اعتضادی واستظهاری # ~~حاصل گردذ ، ودر مناقب این خاندان بزرگ ، وماثر دولت عالیه خدمتی # ~~سازذ ، وبنائی بر افرازذ ، کی دست حدثان انام ، وکرور ومرور آعوام # ~~آنرا خلق وکهنه نگردانذ ، وصرصر عواصف ومناحس اجرام علوی ، PageV01P343 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0356.png) ### | خاتمت کتاب # ~~وطوفان باران نوایب ادوار فلکی ، قواعد آن را از جای نگرداید ، وابد ~~الدهر # ~~مخلد وباقی مانذ ، ودر صحایف اوراق والسنه وافواه متداول ومتنقل باشذ : ### | شعر (کامل) # ~~نفنی الکواکب فی السماء وإنها لکواکب بقی الی الدهر ### | ببت (متقارب) # ~~اگر روز من بر بدارذ شتاب ور اختر سر اندر بیارذ بحواب # # بگیتی مایم یکی مهرچهر %~% کز اندازهٔ‌ او کم آیذ سپهر # ~~واین بس عجب بوذ ، کی نظر همت این پاذشاه عالی نسب متعالی حسب ، کی # ~~تا بافریذون ملک وخسرو وصاحبقران بوذه اند ، اگر سانه بر ذرهآ ms191 خاک 9 # ~~افگنذ، آن ذره بر خرشیذ بور گسترذ، وبر آفتاب سایه افگنذ . واین بندهٔ‌ # ~~دولت قاهره - لازالت عالیة البنیان ، راسخة الارکان - ، سالهاست تا در # ~~تمنای آن بوذه است ، کی بثنای آن حضرت بخدمت وسیلتی جوید ، کی 4 # ~~بذان خدمت ( از ) مقیمان جناب آن حضرت شوذ : ### | بدت (خفیف) # ~~خسروا بنده را چو ده سالستتا همی آرزوی آن باشذ # ~~کز ندیمان محلس ار نشوذ از مقیمان آستان باشذ # ~~بخرش بیش ازانک بشناسی وانگهت رایگان گران باشذ # ~~چه شوذ گر ترا درین یک بیع دست نوسیذنی زیان باشذ PageV01P344 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0357.png) ### | خاتمت کتاب # ~~چون این تمنا تسیر بذیرذ ، وعروس این مراد از ححاب تعدر چهره # ~~بگشایذ ، بنده را بذان سبب شرفی حاصل شوذ ، کی تا دامن قیامت بر روی # ~~3روز گار باقی مانذ. ایزذ تعالی کسوت مفاخر شهنشاهی او را همواره بطراز # ~~عدل مطرز داراذ ؛ وسرادق جلال وحشمت او را ، کی سایهٔ‌ خرشیذ # ~~گردونست، در علو درجت ، وسمو ربت ، با آوج گیوان رابر کناذ؛ # ~~وچشمهآ سنان ، وسبزهزار یغ او را، کی حافظ ملک وملت ، وناصر # ~~دین ودولت است ، همیشه مرتع ومشرع ارواح اعادی ، واشباح معادی # ~~دولت او گرداناذ ! انه غفور شکور ### | تم الکتاب PageV01P345 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0358.png) ~~PageV01P346 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0359.png) # ~~سندبادیاما ری ### | بزبان عامی PageV01P347 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0360.png) # حکایة الملک المتوج مع امراة الملک # والحکیم السندباد وسبع الوزرا # وحکابة کل واحد مهم # بسم الله الرحمن الرحیم وبه نوفیقی # ذکروا، والله اعلم بغیبه واحکم ، واعن واکرم ، والطف بعاده وارحم ، # ~~فیما مضی وتقدم وسلف من احادیث الامم ، انه کان فی قدیم الزمان ، ~~وسالفک # ~~العصر والاوان ، ملک من ملوک العجم بقال له الملک المتوج ، وکان قد کبر # ~~سنه وما رزقه الله ولدا . فافتکر فی نفسه ذات یوم وقال : صرت فی هذا ~~العمر # ~~وکان لهذا الملک سبع وزرا حکما علما قد قروا سایر العلوم فامر باحضارهم ~~، # ~~فلما مثلوا بین بده قال لهم : اعلموا ایها الوزرا الصالحین ، الذین هم ~~لدولتی # ~~ناصحین ، ولامری طایعین ، ولما أختاره عارفین ، وفقکم الله احمعین ، ~~انه قد 12 # ~~دنا ms192 ارتحالی من هذه الدار الفانه ، الی الدار الباقیه ، ولم ارزق ولدا ~~ذکرا أذکر # ~~به بین الملوک ، ولا لی اخ بحکم بین الغنی والصعلوک ، واتتم تعلموا انه ~~قد قالت # ~~الفضلا : الانسان بلا ولد کالشجرة بلا تمر . فتقدم الوزیر الاکبر وقال ~~:15 # ~~ایها الملک ادام الله ایامک ، وانفذ احکامک ، ولا کان من لا برعی ذمامک ~~، ارسم # ~~مما تختار حتی نادر الیه ، ونعول جمعنا علیه . قال الملک : اعلم | ایها ~~الوزیر # ~~135ا ان الذی أختاره ما یصیر ، الا بامر الملک القدیر . قال : یا مولای ~~اقصد الاله 18 PageV01P348 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0361.png) # ~~العظیم وانذر لله نذور والوفا به یهون الله علیک الامور ، واشتغل ~~بالنسوان ، # ~~فنرجوا من فضله الاحسان ، ان برزقک الله ولدا ذکرا تنشرح به صدورنا، # ~~وبذهب به همومنا ، وینکبث به عدونا . قال ففعل الملک ما اشاروا به ~~الوزرا ، # ~~وکان له زوجة من بنات الملوک الاکاسرة ذات عقل وادب ، وکرم وحسب # ~~ونسب ، وحسن وجمال ، وبها وکمال ؛ فنهضت لوقتها واغتسلت وصلت # ~~رکعتین ، وقصدت الرب جل وعلا ، وسالته ان برزقها ولدا ذکرا ، وکذلک # ~~الاب . فواقعها فحملت من ساعتها ولم تمضی مده من الزمان الا وقد احست # ~~بالحمل ، ففرحت وعرفت الملک ففرح فرحا شدیدا . هم تصدق من ساعته واکسی # ~~5 الارامل والایتام والفقرآ والمساکین والمنقطعین . وما زال کذلک حتی ~~کملت # ~~ایام زوجته واخذها الطلق فولدت غلاما کأنه البدر لیلة اربعة عشر ، ~~فتباشروا # ~~به اهل مملکته ، فخلع السلطان علیهم وانعم علی الکبیر والصغیر والاسیر # ~~والفقیر . ثم جمع العلماء والمنحمین والحکما والموقتین ، فقال : انظروا ~~فی طالع # ~~ولدی ، وما یکون من امره ، وما یلقاه فی مدة عمره . فقالوا : سمعا ~~وطاعة . عم # ~~اخذوا الارتفاع وحسبوا الماضی والباقی من النهار ، والطالع والغارب وما ~~ربع 135ب # ~~وسدس الفلک الدوار ، وقالوا : ایها الملک ، نرا طالعه سعید ، وامره ~~حمید ، وفعله # ~~رشید ؛ لکن علیه قطع وعاقبته الی خیر ، ویزول عنه الضیر . فلما سمع # ~~الملک کلامهم ، وما ابدوا من نظامهم ، حصل له هم شدید ، ما علیه مزید ، ~~فقال # ~~له کبیرهم وکان اعلمهم : ایها الملک طب نفسا وقر عینا واحمد الله ms193 تعالی ~~الذی # ~~(صیر) عاقبة ولدک الی خیر . قال المؤلف فزال عنه همه ، وانکشف عن قلبه # ~~غمه ، وخلع علیهم واعطاهم الجوایز . ودفع المولود الی الحواظن والدایات ~~. # ~~2 فکبر الغلام وانتشا، ومشا علی الاقدام ، وبلغ من العمر سعة اعوام . ~~فکتب الملک # 1بذور : فی الل تدر] و ویلکبث : کذا فی الاصل (20 الحواظن الحواضن ~~PageV01P349 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0362.png) # سندبادنامهآ عربی بزبان عامی # ~~الی جمیع البلاد ، وجمع من العلماء ثلمائة عالم ، ثم اخلا لهم محلس ~~وجمعهم فیه # ~~وقدم لهم المواید ومد لهم افخر الطعامات ، ومن سایر الحلوات ، فلما ~~اکتفوا # ~~ورفع الغلمان المواید من بین ایدیهم وجلس کل واحد فی مربته فقال لهم ~~الملک : # ~~هل بدرون لای شی جمعتکم ؟ قالوا : لا ایها الملک ، فقال : ارید منکم ان # ~~تختاروا لی منکم حمسین رجلا وتختاروا من الخمسین عشرین ومن العشرین ~~عشرة # ~~ومن العشرة واحد یعلم ولدی العلوم ، فاذا رایت ولدی قد اتقن العلوم ک # ~~قاسمته نعمتی ، وحولته مملکتی . فقالوا : ایها الملک ما فینا اعلم من ~~السندباذ # ~~213 البحری الحکیم ، وهو فی بلادک وتحت کنفک ، فان اخترت فابعث الیه من ~~یحضره # ~~الیک وأعلمه بما تختار . فأرسل الملک طلیه ، فحضر بین یدیه وقربه الملک # ~~وادناه ، ورفع محلسه وحتاه . وقال له : تعرف لما ذا احضرتک ، قال : لا ~~، # ~~قال الملک : اعلم انی احضرت هذه الجماعة ، وسألتهم ان مختاروا لولدی ~~رجلا # ~~مهم یعلم ولدی ما علمه الله تعالی من العلم فاختاروک وأحمعوا رایهم ~~علیک ، فان # ~~اخترت ذلک فاجتهد فی تعلیم ولدی والله بوفقک وایاه . فقال السندباد : ~~اعلم # ~~ایها الملک ان الولد تمرة قلب الوالد ومهجة فواده . ثم احضر الملک ولده ~~وسلمه # ~~للحکیم السندباد ؛ واشهد علیه ان یعلمه فی ثلاث سنین . فاخذه الحکیم ~~ولم یزل # ~~یعلمه ویدرسه ، ویجهد علیه الی ان تعلم بعض شی . فلما انقضت المدة بعث # ~~طلیه وطلب ولده بمتحنه ، فوجده لا یعرف الا القلیل . فعظم ذلک علیه ~~وارسل # ~~ما اجتهد علیه ، فقالوا : ایها الملک أحضره واساله مالذی منعه من تعلیم ~~ولدک . # ~~فامر باحضاره ، فلما حضر بین یدیه فقالوا له العلما : ایها الحکیم ms194 ~~الفاضل مالدی # ~~منعک من تعلیم ابن الملک فی هذه المده ؟ فقال لهم السندباد : ابها ~~الحکما ان PageV01P350 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0363.png) # ~~ابن الملک صغیر علی التعلیم ، وما له شعرة قلب ولا فؤاد ، وخشیت علی ~~عقله # ~~من الفساد ، فانه لطیف الذات ؛ ولکن ان اختار الملک ان اعلم ولده باسهل ~~136ب # ~~طریق ، علی التحقیق ، یشرط لی علیه شرط یطمن به قلب ، ویرتاح له لتی # ~~واعلم ولده العلم فی سبعة اشهر ما یتعلمه من غیری فی سبع سنین . فقال ~~الملک : رضیت # ~~بهذا الشرط ، قل ما بدا لک . فقال الحکیم : ارید منک ثلاث خصال ، فقال ~~: # ~~ما هی ؟ قال : الاولی ان تحب للناس ما تحب لنفسک ، والثانیه ان لا تفعل ~~شیا # ~~وتستعجل فیه ، والثالثه اذا قدرت فاصفح عن الجانی ، واقبل معذرة القلب # ~~العانی . فقال الملک : قبلت ورضیت واشهدوا علی یا من حضری فی هذا ~~المکان # ~~من الحکما والعلما ! تم سلم الغلام للسندباد فتسلمه وانطلق به الی ~~منزله . # ~~ثم قال له : یا ولدی اجتهد غایة احتهاد ، فان مصیرک تحکم علی العباد ، ~~وما بقی # ~~لک خروج من هذا المکان ، حتی بتعلم العلم بامکان . فاقبل الغلام علی ~~الدرس # ~~والاشتغال حتی اتقن العلم وحفظه . فارسل الملک خلفه ، وقد بقی من شرط # ~~الحکیم یومین ، وقال له : ما الدی صنعت بولدی ؟ فقال الحکیم : کل شی # ~~یسترک ویفرح قلبک ، وفی غدات غدی یکون الاجتماع . ففرح الملک بدلک # ~~فرحا شدیدا . ثم عاد السندباد الی مکانه وطلب الغلام ، وقال له ارید ~~اخرجک # ~~الی والدک فی غدات غد ، وارید ان انظر فی طالعک ومولدک . فقال : افعل # ~~وفقک الله تعالی . قال فاخرج السندباد الاصطرلاب | واخد الارتفاع ونظر ~~الی 137 # ~~طالعه ، فظهر له ان تکلم هدا الغلام ابن الملک قبل ان تمضی سبعة ایام ~~هلک # ~~ومات ، وکان آخر عمره ، وان سکت حتی بمضی کان سبب سعادته ، وطول # ~~مدته . فاغتم الحکیم وحزن حزنا شدیدا ، وکذلک الغلام کره ان بمسک ابن # ~~2 الملک هده المدة فیکون قد اخلف المیعاد ویغضب الملک علیه . فقال ~~الحکیم : # ~~اخرج یا نی الی ابیک فی غدات غد ms195 وایاک ان تتکلم بکلمة ولو کان فی سکاتک ~~PageV01P351 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0364.png) # ~~حتفک ، ولا تتهم وانا ارجوا لک الفرج ، وهده وصیتی الیک والسلام ، وها ~~أنأ # ~~اختفی الی ان تنقضی المده ، ویزول هذه الشدة . فقال الغلام : والله لو ~~امرتی # ~~ان لا اتکلم الدهر کله فعلت . ثم اختفی الحکیم فلم یعرف له مکان . واما ~~الملک فانه # ~~صنع الاطعمة المفتخرة بما یلیق بمثله ، ونادا فی الخاص والعام ، وطلب ~~الحکیم ، # ~~فوجدوا این الملک ولم تحدوا الحکیم . فاحضروا ابن الملک ، فدخل ولم ~~یسلم ولم # ~~تکلم بکلمه . فکلمه الملک فلم یرد علیه جواب . فاغتم الملک وجمیع من ~~حضر . # ~~واما الملک فطار عقله ، وقال لمن حضر : ما تقول فی هدا الامر ؟ فقال ~~بعضهم # ~~لبعض : ان السندباد اسقاه حب الفهم فاخرسیه . قال وکان للملک امراة ~~بقدمها علی # ~~الصدر فسالته ، فقص علیها قصته مع ولده ، فقالت : ان رای الملک ان ~~یدفعه لی فانه # ~~کان یحتنی ویالف الی ، وانا ارجوا ان یکلمنی اذا رفقت به . فقال خدیه ! # ~~فاخدته ، ومضت الی قصرها فکلمته فلم یکلمها ، فتقدمت الیه ونظرت فی ~~وجهه 2 # ~~137ب فاعقبتها النظره الف حسره ، وحسنه لها الشیطان فاعرضت نفسها علیه ~~وضمته الی # ~~صدرها وقبلته ، وقالت : یا سیدی ان اباک شیخ کبیر ، وانت شاب ، وطفل # ~~صغیر ، وخیرک الی قدام ، وانا شابه واکون انا لک وانت لی . فعند ذلک # ~~غضب ابن الملک حتی نسی وصیة معلمه وقال لها : یا فاجره اذا انقضت ~~السبعة # ~~ایام وتکلمت سوف اقابلک ، عم ذکر الوصیة فسکت . قال فلما سمعت الجاریه # ~~منه هذا الکلام علمت انه ما یطیعها وانها ارمت نفسها فی مصیبه ، وخافت ~~8 # ~~الهلاک فقالت : ان لم اعمل علی هلا که قبل السبعة ایام الذی ذکرها والا ~~عمل # ~~علی قتلی . م کتمت امرها حتی دخل علیها الملک وسالها عن ولده ، فبکت # ~~ولهدت وقالت : یا سیدی هذا ولدک وهو اعدا الناس علیک ، وقد کلمنی کلام ~~PageV01P352 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0365.png) # ~~ان قلت لک عنه اخشی علی قلبک وان کتمته عنک مع احسانک فاکون بنت # ~~زنا . قال فلما سمع الملک ذلک شق ms196 علیه ، وقال اخبریی ولکی علی ما ~~تختاری ، # ~~3 قالت له وقد اتحست بالبکا : ان ولدک قال لی لما کلمته ووانسته : ~~تکتمی علی ؟ # ~~فقلت له : نعم ! فقال لی : ساعدنی علی قتل ابی ، فانه شیخ کبیر وقد # ~~خرف وعجز عن الملک وتمکنینی من نفسکی ، واذا صرت ملک مکان والدی # ~~اخذتکی الی عندی . وتکونی لی واکون لکی ، مم قام من وقته وساعته ~~وراودنی # ~~عن نفسی وطلبنی ، ومد یده الی لباسی وصرت انا ادافعه وامانعه وهو لا ~~برند # ~~حتی رکب صدری ، فهربت منه فقال لی : والله لاقطع راسکی واضعه فی حجرک ! # ~~وسکت ولم ینطق بعدها . واعلم ایها الملک انی الولا وافقه احد علی اخد ~~الملک 138 # ~~ما فعل هذا الفعل، وانا قد نصحتک فاختر لنفسک ما تحب والسلام # قال الراوی فلما سمع الملک هذا الکلام غضب غضبا شدیدا ، لان الملک کان # ~~کثیر الغیره، فعند دالک خرج واحضر ولده وامر بقتله ولم یشاور فیه احدا # ~~من وزرایه . فعلموا الوزرا بقضیة الملک فاجتمعوا وقال بعضهم لبعض : ~~اعلموا # ~~ان الملک فی قوة نفسه ، ما یقدر احدا منا یکلمه فیه ، وان سکتنا فیه ~~وما تکلمنا # ~~یقع الفعل فیه ، وما ممضی قلیل حتی یسکن غضبه ویندم حیث لا ینفعه الندم ~~، # ~~ویرسل خلفنا ویعتب غلینا ویقول : ما کان فیکم رجل رشید یردبی عن قتل # ~~ولدی مع علمکم ان ما لی غیره ولا من یقوم مقامی ، فکأنکم حیند اعدای ، # ~~وانکم تختاروا ان یتولی الملک من لا یکون من جهتی حتی تلعبوا بعدی ~~وتفعلوا # ~~ما تریدوا : واعلموا ان ما لنا حجه نحتج بها فیقتلنا اشر قتله ، ~~والصواب ان یدخل # ~~منا فی کل یوم علی الملک واحد ، ویحکی له حکایه تمنعه عن قتله دالک ~~الیوم ، فان PageV01P353 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0366.png) # سندبادنامهآ عربی بزبان عامی # ~~کان علی الغلام قطع فیزول وان الملک یسکن غضه ویصفح عن ولده ، ویکون # ~~لنا عنده الوجه الابیض ، وهدا هو الصواب . فدخل علیه الوزیر الاکبر ، # ~~وتمثل بین بدیه وقال : ایها الملک لا تفعل لما عزمت علیه ، لان الملوک ~~الدی # ~~کانوا قبلک لم ms197 یکن من شانهم العجله ، ومن فعل شیا قبل ان یشیر فیه ندم ~~حیث # ~~لا بنفعه الندم ### | الیوم الاول # 1 من حکایات الوزیر الاول # قال : بلغنی ایها الملک السعید ان ملکا کان محب النسوان ، فاطلع علی # ~~امراة لبعض حجابه، فامتحن بها، وحبها حبا شدیدا، فارسل زوجها الی # ~~بعض الاماکن فی شغل له حتی بخلوا له المکان . ثم ارسل الها یعلمها # ~~بمحبته لها ، فقالت له : وایش هو قدری عند الملک حتی انه بحبنی مع ما ~~عنده # ~~138ب من سایر اجناس النسا وجوار] وغیرهم ولم تزد علی هذا الکلام شی . ~~فعظم 12 # ~~ذلک علیه من جوابها ، ودخل علیها متنکرا وراودها عن نفسها ، فقالت له : # ~~اصبر ایها الملک ! ثم قامت واتت بکتاب وعظ کان زوجها یقرا فیه ، وفیه # ~~موعظه فی تحریم الزنا ، فقالت له : ایها الملک انظر فی هذا الکتاب حتی ~~اصلح # ~~شانی وآتیک . فاخذه الملک وقرا فیه فخرج له موعظه التی فیها تحریم ~~الزنا، # ~~وما فیه من الاثم لمن یزی بحلیلة جاره . فاستحی الملک وندم علی فعله ~~وخاف الله # ~~تعالی ، فوضع الکتاب من بده ، وخرج تابا مما وقع منه وعظمت منزلةه # ~~المراه عنده ، واثنا علیها خیرا ، وکان فی اصبعه خاتما منقوش فیه الاسم ~~الاعظم ، # ~~فخلعه ووضعه تحت المخده حتی قضی غرضه ویعود یلبسه . قال فلما خرج # ~~ذکر الخاتم فاستحیا ان یعود یطلبه ، وکان من التوفیق ان الحاجب قضی 21 # 2 فدخل : فی الاصل فذحل (ذ دلفعل . لعله لا تعجل || * یشیر : الصواب ~~یشاور PageV01P354 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0367.png) # ~~شغل الملک ودخل فی اثر خروج الملک ، فنظر الی خاتم الملک فعرفه وظن # ~~انه صدیق زوجته ، فسکت واعتزل عنها فی تلک اللیله . فلما اصبح الصباح # ~~3 هججها الی ببت والدها من غیر ان یعلمها وعنفها . وکان الملک بحلس کل ~~وقت # ~~بنظر فی مظالم الناس ویخلص حقوقهم ، فاتا. انوا زوجة الحاجب وحاکم صهره # ~~عند الملک ، فقال ابوها : اصلح الله الملک ! انی دفعت الی هدا الرجل ~~ارضا # ~~یعمرها ویقوم علیها ، فعطلها وترکها . فقال الملک : ما تقول فیما ادعی ~~به # ~~علیک ؟ فقال ms198 الزوج : صدق ایها الملک ، دفع لی ارضا فعمرتها واصلحتها ~~مدة ، # ~~قلما استقامت وحسنت دخلت الیها یوما فرایت اثر الاسد[فیها ، فخفت علی 9 # ~~نفسی منه فترکتها ومضیت . قال فعلم الملک مقالتهما فبکی وقال : صدقت # ~~ان الاسد دخل الارض ولم تحدث فیها حادث ، ولا اثر فیها فساد ، لان ~~الرقیب # ~~علیها جمیع افعاله شدیده ، وکان له معامله مع رب العباد ، وما بقی ~~الاسد عودة # ~~الیها، فارجع الی ارضک مطمن فنعم الارض ارضک ، فرجع الرجل الی اهله کما ~~کان # واعلم ان الخیر والشر مرکب من سایر المخلوقات ، فما بنیغی لک ان تقتل ~~ولدک # ~~یقول امراة ما تعلم هل هی صادقه او کاذبه ، وقد علمت ماکان من حرصک فی ~~طلب # ~~الولد ، ومکر النسا لا بدرک ### | 2( حکایه) # وقد بلغنی ان رجلا کان له امراء جمیله وکان بحبها حیا شدیدا ، وکانت # ~~تمنعه غیرنه ان یسافر عها . مم عرض له سفر لا بد منه ، فاشتری درة ~~وکانت # ~~تتکلم بکل شی تراه ، وجعلها برصد امربه وبنظر ما تصنع بعده ، وتحبره ~~اذا # ~~رجع . مم ان الرجل غاب . قال فلما غاب ارسلت زوجته الی صدیق لها ~~PageV01P355 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0368.png) # ~~کانت تحیه ، فلما دخل الدار راته الدره وعرفت ما صنعوا . فلما قدم ~~الرجل # ~~من سفره ودخل الی منزله جلس واحضر الدره وقال لها : اخبرینی بما دا رای ~~! # ~~فاخبرته بجمیع ما رات . فغضب الرجل من ذلک غضا شدیدا وطردها ، # ~~فظنت المراة ان الجاریه اعلمته فقالت لها عن ذلک فحلفت لها اممانا انها ~~ما # ~~قالت لاستادها شی من دلک . فقالت لها المراه : ان کنتی صادقه فما قال ~~له الا # ~~الدره . قال فلما کان فی بعض الایام سافر زوجها فی بعض اسفاره . فامرت ~~6 # ~~للجاریه ان تغطی سما الدار باریه ، ففعلت دالک . فلما کان اول اللیل ~~امرت # ~~الجاریه ان تسکب فی الدار ما من فوق الباریه وتطحن فوق السطح بطاحون . # ~~فلما سمعت الدرة حس الطاحون حسیته رعد ، وصار الما ینزل فوق القفص حتی # ~~انبل القفص ، وجعلت المراه تلوح فی وجه السراج فخیل للدره انه برق . ~~فلما ms199 قدم # ~~الرجل من سفره دخل الی منزله ، فقالت له الدره : کیف کان حالک یا سیدی ~~طول # ~~اللیل فی هذا المطر والرعد والبرق الی الصباح ما انقطع ساعة واحده ؟ ~~فشک 12 # ~~الرجل فی کلامها فی حق زوجته واعتقد ان کلامها کذب ، فاخرجها من میزله ~~، # ~~19ب وصالح |زوجته وسالها ان تحالله فیما اتهمها ووهب لها حلیا فاخرا ~~وملبوسا حسنا # واعلم ایها الملک ان مکر النسا اعظم من دلک ( فنهی الملک عن قتل ولده 15 # ~~فی ذلک الیوم) ثم فی ### | الیوم الثانی # دخلت امرات الملک علیه وقالت له : ایاک ان تغفل عن قتل ولدک فتندم 18 # ~~کما ندم القصار . فقال الملک : وکیف (کان) دلک ؟ ### | (حکایه) # قالت : زعموا انه کان قصار وکان قصر الثیاب علی سهر عظیم واسع ،21 ~~PageV01P356 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0369.png) # ~~وکان له ولد وکان بحبه حبا شدیدا ، وکان کثیر اللعب وکان لا ینهاه عن ~~لعبه . # ~~قلما کان فی بعض الابام نزل الصی یلعب فی الما فمر علیه رجل شیخ فقال ~~له : # ~~احذر علی ولدک من الغرق فانه یغر بنفسه ! فلم یسمع منه ولم یاخد کلامه ~~بقبول . # ~~فدخل الصبی فقوی علیه التیار فاخده فصرخ علی ابه : ادرکنی ! فنزل خلفه # ~~لیخلصه فتعلق به الصی فغرقا جمیعا ، وقد قال الله تعالی : انما اموالکم ~~واولادکم # ~~عدو لکم فاحذروهم # قال فلما سمع الملک ذالک امر بقتل ولده # فحاه الوزیر الثانی فی الیوم الثانی ، وقال له : ایها الملک ایاک ان ~~تستعحل # ~~فی قتل ولدک فتندم کما ندم رجل . فقال : کیف کان حکایة الرجل ؟ ### | 2 (حکابه) # فقال : ایها الملک انه کان تاجرا دو مال وسعه ونعم ظاهره وخدم وحشم ، ~~وانه # ~~خرج فی بعض اسفاره فأنفد غلامه الی السوق وقال له : اشتری لنا اطیب ادم ~~وشراب # ~~واحسن خبز! فراح الغلام الی السوق ، فوجد حاریه ببیع رغیفین ابسضین ، # ~~فاشتراهما واتاهما الی سیده . فلما راهما التاجر اعجبه نضافتهما ~~فاکلهما وطابوا له فقال # ~~للغلام : اشتری لنا من هدا الخبز کل بوم . وصار التاجر لا یدوق طعاما ~~الا بدلک # ~~الخبز الدی یاتی به الغلام . ثم ms200 افتقد الغلام الجاریه ، فلم یجدها الی ~~بوم من الایام # ~~وجد الغلام الجاریة فاتا بها الی سیده وقال له : هده الجاریة التی بقیت ~~اشتری منها # ~~الخبز . وقال لها سیده : ما شانکی یا ستی تجیی لنا من الخبز ؟ فقالت : ~~یا مولای # ~~قد بری سیدی فاستغنینا عنه . فقال لها : وما کان خبر سیدک ؟ فقالت : ~~کان # ~~فی ظهره خراج فوصف له الطبیب ان یاخد دقیقا ویعجنه بسمن ثم یضعه علی ~~1،0 # ~~ظهره حتی بمص القیح والمده والدم ، فاذا قاها عملنا غیره ، وخبزنا ~~الخبز # ~~*وبعناه ، وکان غلامک یشتریه منی کل یوم ، والان فقد بری سیدی . فلما ~~سمع PageV01P357 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0370.png) # سندبادنامهٔ‌ عربی بزبان عامی # ~~التاجر کلامها قال لها : قومی لا امن الله علی سیدکی بالعافیه ، ودعا ~~بالویل # ~~والثبور ، وعظایم الامور ، وندم حیث لا بنفعه الندم . وقد بلغنی عن مکر ~~النسا ### | 5 حکایه # قیل کان رجل من التجار وکان له امراه حسنه ، الا ان فعالها کانت قبیحه # ~~فحبت شاب طبردار ، کان بقف علی راس السلطان . فبعث الیها فی بعض # ~~الایام بدعوها الی عنده ، فحا الرسول فاعجبها فدعته الی نفسها ، فابطا ~~علی # ~~الطبردار خبر الرسول فحا فی ابره . فخافت منه المراه ان براه عندها ~~فیعرف # ~~انها قد خانته ، فادخلته الی خرستان عندها وخبته . فلما دخل استاده ~~وسال # ~~عنه انکرته وقالت : ما راته . مم عانقت استاده وقضی غرضه منها ، وادا ~~زوجها # ~~قد دخل ، فخاف صدیقها لا ینهتک عند السلطان ، فقالت : لا باس علیک ، # ~~اقف عند الباب وجرد سیفک کأنک تهددنی وبوعدبی بالقتل . فاذا دخل زوجی # ~~روح فی شغلک غیر مرتاب ولا خایف ولا تتکلم بکلمة واحده ، واذا کلمک # ~~لا تکلمه ، وان راجعک هرول علیه بالسیف . ففعل صدیقها ما قالت له . ثم ~~دخل # ~~زوجها وقال : ما شان هذا الرجل ؟ فقالت : ادخل حتی اعلمک خبره ، م انها # ~~فتحت الخرستان علی الغلام، وقالت : اخرج راح استادک! فخرج الغلام 5 # ~~کأنه هارب . فقال لها زوجها : ماهذا الغلام ؟ قالت له : ان. سیده ذاک ~~الذی # ~~رابته کان قد غضب علیه ، واراد قتله فدخل واستجار بنا ms201 مخافه من القتل ~~واذا # ~~مولاه قد اقبل کما تراه ، فلما خرج مولاه اخرجته وکسبت اجره ونحیته 8. # ~~من شره . فلما سمع زوجها هذا الکلام قال : لله درک یا ست الملاح ما ~~اکثر # ~~مروتک ولقد احسنتی فیما فعلتی PageV01P358 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0371.png) # وانظر یا ملک الی مکر هده المراه وخدیعتها التی یعجز ابلیس ان یفعل شیا # ~~مثلها ، فاستعذ بالله ممن یکون فعله کفعلها ولا تقتل ولدک تندم ! (فنهی ~~الملک # ~~عن قتل ولده فی ذلک الیوم) فلما کان ### | الیوم الثالث # حات امراة الملک ، وقالت : ایها الملک وزرایک وزرا سو کانهم بریدوا # ~~فقدک ، وانا اخشی علیک ، ان تهمل امرهم فتهلک کما هلک بعض الوزرا . ~~فقال # ~~الملک : وکیف کان حدیثه ؛ ### | 6 (حکایه ) # قالت له : کان ملک من الملوک وکان له ولد یحب الصید والقنص ، فاستادن ~~والده # ~~یوما فی الخروج الی الصید هو والوزیر ، فاذن لهم فخرحا جمعا . فعرض له ~~صید ، # ~~فقال الوزیر لابن الملک : دویک وهدا الصید ! فخرج الیه ابن الملک ، ~~فشرد الصید # ~~بین بدیه فتبعه واوغل فی اثره ، فبینما ابن الملک یسیر فی البریه اد ~~نظر الی حاریة # ~~احسن من الشمس ، وهی حالسه تکی . فقال لها ابن الملک : ما الدی یکیکی ~~یا جاربه ؟ # ~~فقالت له : انا والله ابنة الملک الفلانی وان اهلی زوجونی واخرجونی ~~عروسا ، # ~~63 وکنت راکیة بعیرا ، فنمت وقعدت ولم یعلم بی احدا مهم ، وساروا ~~وترکونی # ~~فی هدا المکان وانا قد اشرفت علی الموت . فرحمها ابن الملک واردفها ~~خلفه علی # ~~ظهر الجواد . فبینما هو سایر بها اد عبروا علی خرابه . فقالت له ~~الجاریه : ارید # ~~ان ادخل هده الخرابه اقضی حاجة لی . فانزلها ودخلت الخرابه . ووقف # ~~الغلام ینتظرها فابطت علیه ، فتطلع علیها من ورا الحایط وادا بها غوله ~~وهی # ~~تقول لاولادها : قد اتبت لکم بشی تاکلوه . فقالو لها : ادخلی الی ~~الخرابه # ~~21 الثانیه حتی نلحقک الیها . قال. فلما سمع ابن الملک ذلک طار عقله ~~وخاف PageV01P359 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0372.png) # ~~وارتعدت فرایصه ، فخرجت الیه الغوله فی الصوره الدی راها بها ، فقالت ~~له : # ~~یا سیدی ما لی اراک ترتعد ms202 ؟ فقال : ثارت علی الصفرا فزمع جسمی . فقالت # ~~له : سر معی الی هده الخرابه حتی یزول ما بک . فقال : انا ما اعبر الی ~~هذا # ~~المکان فانی خایف منه ، فقالت : آستعن بالله فهو یکفیک شر ما تخافه . ~~فقال ابن # ~~الملک : نعم ما قلتی ! ثم رفع طرفه الی السما ، وقال : اللهم بحق محمد ~~صلی الله # ~~علیه وسلم اکفنی شر هده الغوله واحفظنی منها برعانتک ! قال فلما فرغ من ~~ک # ~~دعا به ارسل الله الیه ملک فضرب الغوله بحربة فی صدرها خرجت من ظهرها ، # ~~فانصرعت الغوله میته ونجاه الله منها ورجع الی اهله بعد ان کاد ان یهلک ~~. # ~~وکل هذا من بدبیر الوزرا فانهم ما بختاروا الا انفسهم . فامر الملک ~~بقتل ولده و # ~~فدخل علیه الوزیر الثالث وقال له : انظر ایها الملک| فی امر ولدک ~~وحشاشة # ~~کبدک ، واعلم ان الامر السهل ادا صعبته عاد عظیما وانظر فی عاقیة امر ، # ~~وقد قالوا اهل الفضل : من لم ینظر فی العواقب ، ما الدهر له بصاحب . ~~وایاک # ~~ان تصغی الی قول النسوان، لانهم قد احتوا علیهم الشیطان . قد بلغنی عن ~~مکرهم # ~~ان اهل قریه اقتتلا حتی قتل اکثرهم علی قطرة عسل قطرت علی الارض . # ~~فقال الملک : وکیف کان حدیثهم ؛ ### | (حکایة) # فقال : ذکروا ایها الملک ان رجلا کان یصید الوحش من الجبال ، # ~~فبییما هو ذات بوم فی بعض الجبال وجد موضعا مملوا عسلا . فاخد ما فیه ~~وای8 # ~~الی الموضع الدی فیه حانوته . وکان لصاحب العسل کلبا ، وکان لحجاره ~~صبیا # ~~قد کبر وربا عرسا . فقطر من العسل قطره ، فحات عرسة حاره الدی رباها ~~لتاکل PageV01P360 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0373.png) # ~~القطره العسل . فوثب علیها کلب صاحب العسل فافترسها ، فرفع حاره عصاة # ~~کانت معه وضرب بها الکلب قتله . فرفع صاحب العسل عصاة کانت معه علی # ~~حاره وضربه قفخه واسال دمه . فقام الیه اهل السوق اوجعوه ضربا . فراح # ~~صاحب العسل الی قریة فیها رجال ، فجمعهم واتا بهم ووقعت الرجال علی ~~الرجال # ~~واقتتلوا والتحم الشر بیهم حتی قتلت القریتین . فهدا القتال والخراب ~~علی شی # ~~یسیر اصله علی ms203 قطرة عسل # وما ضربت لک هدا المثل الا انک لا تعظم الیسیر فیما لا تعلم حقیقته فتقتل # ~~ولدک وفی الآخر تندم علی فعلک . وقد بلغنی ایضا عن مکر النسا ### | 8 حکایه # قیل کانت امراة حسنا ، وکان لها زوج فدفع لها درهم ، وقال لها : امضی # ~~الی السوق واشتری به ارزا ، فانی جیت تعبان من الشغل . فاخدنه واتت به ~~الی # ~~12 السوق فوقفت علی صاحب دکان یبیع ارزا ، فقالت : اعطنی بهدا الدرهم ~~ارز ! # ~~فلما راها اعجته ، فقال لها : اعلمی ان الارز ما یطیب الا بالسکر ، فهل ~~لکی ان # ~~بدخلی الی الدکان واعطیک ارز وسکر وغیره ، واکون لکی علی سبیل الخدمة ؛ # ~~وکان شکاله حسنه . فنظرت الیه ووسوس لها الشیطان فدخلت الی عنده فقال : # ~~افتحی جنب ایزارک ! ففعلت فاعطاها ارز وسکر فعقدنه ثم دخلت معه . وکان # ~~عنده عبد اشطن منه ، فغمزه فحل الربطة واخد الارز والسکر وحط موضعه # ~~تراب وحصا صغار . وقضی الرجل شغله منها وخرجت واخدت الایزار وهو مربوط # ~~وتظن انه کما ربطته وبوجهت به الی بیها والقت الایزار عن رأسها ، وأتت ~~الی 141ب # ~~خزانة عندها لتأخد برمه وتحط دالک فها . فحلت دالک فوجدبه ترابا # ~~2وحصا . وکان عندها غربالا فاخدته وخرجت ، فقال لها زوجها : ما هدا ~~PageV01P361 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0374.png) # ~~التراب ؟ قالت : خرجت من عندک وفی بدی الدرهم فزاحمنی حمال وابغال ، # ~~فوقع الدرهم من بدی فی التراب فجمعته لاغربله . فاخد الرجل الغربال مها # ~~وشرع یغربل فی دالک التراب فلم یرا شیا . ثم انها اخدت الغربال منه ~~وارمت # ~~الدرهم فیها فی التراب ثم انها اخرجته منه ، واروته لزوجها فقال : ~~الحمد لله # ~~الدی رد علینا شینا # وهدا من بعض مکرهم واستحضار حیلهم ( فهی الملک عن قتل ولده 6 # ~~فی ذلک الیوم) ### | الیوم الرابع # حات امراة الملک ودخلت علیه وقالت : ایها الملک انا ارجو الله تعالی ان # ~~بنصری علی وزرایک فانهم وزرا سوء کما نصر الله ابن الملک علی وزیر ابیه ~~. فقال # ~~الملک : وکیف کان حدشه ؟ ### | ه(حکاته) # قالت : ذکر انه کان فی قدیم الزمان ، ملک عظیم الشان ، وکان ms204 له ولدا # ~~احسن اهل زمانه ، قد فاق بالجمال اقرانه . فجلس الملک فی بعض الایام ~~بین # ~~اهل مملکته ووزرابه وعشیرته ، وادا بولده قد اقبل الیه ، وقبل الارض ~~بین5 # ~~بدبه وجلس . فنظر الملک الیه وقال لوزرایه : ارید ازوج هدا ولدی فی # ~~حیاتی ، وافرح به قبل مماتی . فنهظوا الجمیع وقالوا : نعم ایها الملک ~~الرای # ~~رایک ، ونحن بین یدیک ، وفی خدمتک وخدمته . فتقدم الیه اکبر وزرایه ~~وقال : 8 # ~~یا مولای لاخوک الملک الفلانی بنت لها قد واعتدال ، وبهاء وجمال ، وحسن # ~~وخصال ، تخجل البدر فی التمام ، قد خطبها جماعه من الملوک ، والملک ~~یردهم PageV01P362 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0375.png) # ~~خایبین ، من مدة سنین . فابعث اخطبها لولدک وانا اضمن ان یجیبک الی ~~سوالک ، # ~~ویسمع اقوالک ، واکون انا السفیر ببنکم . قال ففرح الملک بقوله ، ~~واعطاه # ~~من الهدایا والتحف ما یعحز عن وصفه اللسان . قال فجد الوزیر فی المسیر # ~~لیلا وهارا الی ان قرب الی بلد دالک السلطان ، وجاته الاخبار بقدوم ~~الوزیر . # ~~فاخرج جمیع عساکره ووزراء دولته الی ملتقاء بالاقامات والمواید ~~والطعامات 142 # ~~والحلاوات . وامرهم ان بخدموه وان یکرموه غابه الاکرام . وما زال کدالک # ~~الی ان وصلوا به الی بین یدی الملک . ودخل علیه وسلم علیه باحسن سلام . # ~~وخدم باحتشام ، ودعا له ولدولته بالدوام . فترحب به الملک وساله عن ~~حاجته . # ~~فقص علیه القصه ، وناوله کتاب السلطان فتناوله وقتله ووضعه علی راسه # ~~وفک ختمه وقراه . فلما فهم معناه قال : بسم الله وعلی راسی وعینی ~~اقدمها له # ~~حاریه بشرط . فقال الوزیر : وما هو الشرط ؟ فقال السلطان : او کلک فی ~~زواج # ~~ابنتی واقیمک مقام نفسی وتکتب الکتاب فی قصر والده ثم تحضر صحبتک # ~~ویدخل علیها عندی ویقعد بها مدة عندی ثم یاخذها صحبتک ویروح الی # ~~مملکته . فقال الوزیر : احسنت ولقد انعمت ، وتفضلت وانصفت . ثم وکله فی # ~~زواجها وبعث معه هدایا وتحف اضعاف ما حاء معه . ثم ودعه فسار الوزیر # ~~اللیل والنهار الی ان وصل الی الملک ، وحدبه بالحدیث من اوله الی آخره ~~. # ~~ففرح الملک بدالک فرحا شدیدا ، وجهز ولده مع الوزیر . قال فساروا ~~مسرعین # ~~فراحا ms205 لیالی وایام، فوقعوا فی ارض مقحطه فاصاب ابن الملک عطش شدید ، # ~~حتی اشرف علی الموت . قال فبینما ابن الملک بحدث نفسه اد اشرف علی طیر # ~~بحوم فی ارض . فقصدها واذا بهر حاری صافی کأنه دموع العین ، وکان من ~~PageV01P363 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0376.png) # ~~سر هدا النهر ان من شرب منه تحول امراه ، وان کانت امراه تحولت # ~~رجل . فشرب منه ابن الملک ، وهو لا یعرف ولا کان عنده من یهاه ، فصار # ~~بنت بکر . فعظم دلک علی الوزیر وخاف من الملک فترکه ومضی الی ابیه 5 # ~~وقال له وهو سکی : ان الاسد قد افترس ولدک . فاغتم الملک لدالک عما # ~~شدیدا وحزن مدة . واما ابن الملک اقام مدة فی دالک المکان ، وهو یصلی # ~~ویدعوا الله تعالی . قال فلما کان فی بعض الایام مر علیه رجلا ، فسأله ~~عنک # ~~حاله فاخبره بخبره . فقال له : انا اتحول مکانک علی ان تعاهدنی انک # ~~143ب تعود الی بعد ما تدخل علی اهلک بشهرین . ] فعاهده علی دلک ، وفرح ~~ابن # ~~الملک ، فتحول الرجل مکانه . وعاد ابن الملک الی حاله الاول ووصل و # ~~الی عند صهره ودخل علی زوجته ، واقام شهرین ، مم ذ کر العهد الدی بینه # ~~وبین دالک الرجل . وکان الرجل الدی قعد مکانه من الجان ، فودع ابن # ~~الملک اهله ورجع حزینا باکیا لا یعرف الطریق . فلقیه بعض اصحاب فساله12 # ~~عن حاله ، فاحکی له بقصته ، فقال له : انت بعید عنه ، فامضی ودعه ، ~~فانک # ~~عند کل احد معذور ، والله یصلح عنک فان هدا العهد ما تقبله النفس . # ~~فقال ابن الملک : معاذ الله ان انکث علیه وقد عاهدیه والله سبحانه ~~وتعالی 5 # ~~یدترنی بحسن بدبیره . ثم سار حتی انتهی الی الجنی ، فاصابه قد حبل فقال # ~~له ابن الملک : انا فارقتک علی غیر هده الصفه ، انا کنت بنت بکر . قال ~~: # ~~فامضی بنا الی من تحکم ببننا . فلما توجهوا الی المدییه وجدوا القاضی ~~وهو 8 # ~~یحکم بین الناس . فتحاکموا عنده فحکم بسقوط حق الجنی وانه لا یستحق # ~~عند ابن الملک لا حق ولا عهد . فرجع ابن الملک ms206 الی اهله مسرورا ، # ~~فاخدهم وسار الی ابیه . ففرح ابوه بقدومه فرحا شدیدا وقال له : یا1 ~~PageV01P364 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0377.png) # ~~ولدی اخبرنی بقصتک ! فأخبره بما (کان ) . قال فغضب الملک علی الوزیر # ~~وامر بضرب رقبته وسلب نعمته . وکدالک یظفرک الله علی وزرایک فانهم # ~~وزرا سوء ، ما یقصدون الا مصالح انفسم . # قال فلما سمع بذالک الملک امر بقتل ولده . # فدخل علیه الوزیر الرابع وقتل ألارض بین بده وقال : ایها الملک لا تعحل # ~~علی قتل ولدک لاجل امراه لا عقل لها ولا دین ، وقد ورد فی الحدیث انهن # ~~ناقصات عقل ودین ، واعلم ایها الملک انه من عمل بغیر بیان ، یبقی فی ~~عقباه # ~~ندمان کما بدم ### | 10 صاحب الحمام # فقال الملک : وکیف کان حکایته : # قال : ذکر انه کان فی قدیم الزمان ، ملک کبیر الشان ، وکان له ولد صاحب # ~~2 هیکل عظیم سمین ، وکان من شدة سمنه ادا تعرا ما یبان احلیله . فدخل ~~فی # ~~بعض الحمامیم یغتسل فراه صاحب الحمام ونظر الی فرجه فلم ینظر له احلیلا ~~2143 # ~~فتعحب منه وقال : یا سیدی انت عجیب فی الرجال سبحان من الهمک الصبر ! ~~فقال # ~~0 له : ایش رایت منی ؟ قال له : مثلک ابن ملک وما لک احلیل ، وقد ~~احترمت # ~~لذة النسا . قال فعلم ابن الملک انه قلیل العقل ، فقال له ابن الملک ~~وهو یهزوا # ~~به : یا معلم والعحب انی ارید ان ادخل علی ابنة عمی ولا ادری کیف العمل ~~، # ~~فهل لک ان تاخد منی عشرة دنانیر ، وتاتبنی بامراه تکون جمیله اجرب نفسی # ~~فیها ؟ قال فاخد الحمامی الدنانیر وقد لحقه الطمع ، وکان له زوجه جمیله ~~، فقال # ~~فی نفسه : هدا ما له شی ینفع النسا ، فانا اولی بالذهب . فدخل علی ~~زوجته وقص # ~~6 علیها قصة ابن الملک وقال لها : نحن احق بالذهب . ففرحت امراته وقامت ~~من ساعتها PageV01P365 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0378.png) # ~~فتزینت باحسن زینه ، ودخلت الی الحمام واصلحت شانها ودخلت علی ابن ~~الملک . # ~~فلما دنا منها ظهر منه شیء عظیم ، فلما راته المراة خرجت من عقلها ~~بالفرح # ~~ومکنته من نفسها وعانقته ، واما زوجها الابلم ms207 فانه طلع فوق السطوح ~~لینظر # ~~ما یکون بیهما . فلما راه قد علا فوق امراته ، وشاهد منه ما شاهد بدم ~~بدم # ~~عظیم ، واشتعل فی قلبه نار من عظم ما تم علیه ، نادا زوجته : ویلک ~~اخرجی # ~~فانی ما ظننت ان له شی ! فقالت له امراته : کیف اخرج وقد شارطه الیک # ~~اللیل . قال فلما سمع الحمامی قول أمراته وما قد فعل بنفسه وکیف حصل # ~~غرضها مع ابن الملک عرف انه قد عجز عن منعها عنه زل الی الحمام وربط # ~~حبلا وجعله فی عنقه فاختنق ومات # وانت تعلم ایها الملک ان ما لک غیر هدا الولد وانت ترید بهلکه لاجل کلام # ~~143ب الزور ، وما حدتتک بهدا الحدیث الا اننی اخشی علیک أن تندم حیث لا ~~ینفعک # ~~الندم . وقد بلغنی عن مکرالنسا ### | 1 حکابه # قیل ان رجلاکان له زوجة حسنه ، فتعاهد هو وایاها ان بحفظ کل منهما # ~~زوجه ولا تخونه . ثم ان الرجل سافر عها واعطاها نفقة تکفیها الی وقت # ~~معلوم . ثم قال لها : اننی اجی من سفری قبل انقضای المده . م سافر # ~~واقامت زوجته حتی انقضت المده الدی شارطا علیها ، وفرغت ننقتها ، فسالت # ~~عن زوجها من بعض اصحابه ، فنظر الیها رجل فتعلق قلبه بها ، وبعث 8 # ~~یسالها مع عجوزه عنده من جیرانها وشکا الیها ما عنده من الصبیه وقال ~~لها : # ~~هل تقدری ان تحمعی بینی وبیها ، ولکی عندی کلما تختاری . فقالت له : ~~PageV01P366 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0379.png) # ~~طب نفسا وقر عینا ! ثم عمدت العحوز الی دقیق وعجنته بشحم وفلفل # ~~وعملت منه رغیف ، وکان فی دارها کله قد ربها ، وکلما راحت الی مکان # ~~تتبعها ، فاطعمتها دالک الرغیف الدی ( عجنته ) بالفلفل ، وخرجت والکلبه # ~~معها الی منزل دلک المراه الدی غاب عها زوجها وسالتها عن حاجتها . قال # ~~فلما استقر بها المجلس حتی بقیت الکلبه تبکی والدموع تساقط من عینیها ، ~~فیکت # ~~العجوز واظهرت الحزن . فقالت صاحیة البیت : یا ستی ما لی ارا هده ~~الکلیه # ~~تکی وانتی تکی ایضا : فهزت العحوزه راسها ، وقالت : یا بنیه اسال الله # ~~العافیه من بلوا هده الکلبه ms208 ! فقالت الصبته : وما بلواها ؟ قالت العحوز ~~: یا # ~~بنتی کانت هده الکلیه من احسن النسا وجها واکملهم ظرفا، فحبها رجل # ~~وتحین علیها ، ودعاها الی نفسه فامتنعت منه . وکان الرجل ساحر فسحرها # ~~فصارت کلبه کما تری ، وادا رات الصبایا تحسرت علی نفسها . فقالت الصبیه ~~: # ~~حقا تقولین : فحلفت لها الف یمین ان هذا الکلام صحیح . فقالت الصبیه : ~~یا ستی # ~~اعلمی ان هاهنا شاب قد عشقنی وقد امتنعت علیه وانا اخاف ان یسحربی # ~~فاصیر کلبه مثل هذه . فقالت العجوز : والله صدقتی یا بنتی ولا آمن ~~علیکی # ~~من هذه القضیه . فقالت لها الصبیه : تقدری تجمعی بینی وبینه علی العجل ~~؟ # ~~فقالت العحوز : نعم اعرفه وهو فلان . فقالت : نعم . - انا اتیک به . عم ~~هضت ، # ~~من ساعتها وخرجت فی طلبه . واما الصبیه فانها اصلحت نفسها ، وجلست # ~~1 لتنتظر حضور الشاب . واما العجوز طلبت الشاب فراته غایب ، ففتشت علیه # ~~فما وقعت له علی خبر . وکان بالامر المقدور ان زوج تلک الصبیة قد دخل # ~~من السفر فی تلک الساعه ، وکان زوج المراه ملیح الصفات حسن الوجه . ~~فلما # ~~21 راته العحوز اعجبها حسنه ، فقالت فی نفسها : اذا کنت ما رایت غریمی ~~فانا آخد PageV01P367 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0380.png) # ~~هدا الغریب عوضه ولا اخجل الصبیه . مم تقدمت الی زوج الصبیه ، # ~~وقالت له : یا فتی هل لک فی صبیة حسنه حمیله ظریفه صاحیة قد ونهد، قاعد # ~~وساق وساعد ، تفتن من راها ولو کان عابد ؟ قال فصغی الیها الشاب وکان # ~~فی تلک المده ما فعل شیا ، فقال لها : بسم الله ! فمشت قدامه وهو ~~تابعها من زقاق # ~~الی زقاق حتی اوقفته علی باب منزله ، وقال فی نفسه : هده والله عادها ~~کلما غت عنها # ~~وهده العحوز لا شک انها تقود علیها، فداخله امر عظم . م انه صیر نفسه ~~حتی ک # ~~سصر ما بجری من العحوز لما صبرت (؟) اعلمت الصبیة وقالت لها : یا ستی # ~~خلینی حتی انی امکنه من الدخول ، فدفعت لها شی . ثم خرجت وقالت له : # ~~ادخل ! فدخل وهو ممتزج من الغضب . قال فلما تحققته زوجته علمت انها9 # ~~قد ms209 وقعت فی بلیه عظیمه فالهمها ابلیس شیخها انها وبت ولطمت وجهه ، # ~~وخرقت ثیابه ونتفت دقنه فابهتته فعلها وقالت له : یا فاسق واین العهد ~~والامان # ~~الدی عاهدی علیه ان لا تفعل شیا ؟ وقالوا لی عنک هدا وما صدقت حتی ا2 # ~~اخبرونی فی هدا الیوم بوصولک ، فأرسلت الیک هذه العجوز ، وامرتها # ~~ان تخدعک فی هدا الیوم ، فاجبتها مسرعا ونسیت العهد والمیثاق ! فدخلت # ~~144ب حیلتها علیه وصار تخدع لها ویراضیها ویقول : والله یا مره ما ظننت ~~الا د # ~~ان هدا فعلکی کلما غبت . ولم یزل یلاطفها حتی رضیت وطابت نفسها # ~~بتمام الحیلة علیه # فانظر ایها الملک الی هدا المکر الدی یعجز عنه الابطال . فنهی الملک # ~~عن قتل ولده فی دالک الیوم # فلما کان PageV01P368 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0381.png) ### | الیوم الخامس # دخلت امرات الملک ومعها قدح ملان سم وقالت له : یا مولای ان لم # ~~9 تاخد حق والا شربت هدا السم اموت ویکون اثمی راجع الیک . وان لم تقبل # ~~وتسمع منی بندم کما ندم الخنزیر . قال : کیف کان ### | 12 حکابه الخنزر # فقالت : کان فی قدیم الزمان رجلا یضمن الکروم وکان تجر فیها ویبیع # ~~ویشتری والناس تقصده من کل مکان ، لانه کان یسهل البیع یسهل الشرا . # ~~وکان له فی بعض الکروم شحرة تین وقد خصها الله بحسن الثمر وکان # ~~بحبها دون غیرها ، وکان یاتی الیها قرد فی کل لیلة ویا کل مها مده من ~~الزمان ، # ~~الی یوم من بعض الایام ، مر علی ذالک الکرم خنزیر فدخل الیه وصار # ~~یاکل من اطرافه ولا بدخل الیه الا فی الغلس او اواخر اللیل ولا بحسر ان # ~~14توسطه الا فی السیاجات او عند شحره منقطعه ، وهو فی اهنا عیش واطیبه ~~، # ~~ویا کل من التین الدی یسقط من الشحر فج او غیر ، الا انه امن علی نفسه ~~، # ~~فاقام کذلک برهة من الزمان . فلما کان فی بعض الایام دخل الی الکرم علی # ~~6جاری العاده وکان ایضا قد انفسد علی دالک الکرم قردا . فالتقا القرد # ~~والخنزیر فترحب القرد للحیزیر . فقال له الخنزیر یوما : اراک فی ms210 هذا # ~~المکان . فقال له القرد : انا من حین کنت صغیر وانا آوی الی هدا المکان # ~~وما رایتک . فقال له الخنزیر : وانا ایضا لی زمان ، ابردد الی هدا ~~المکان ، وما # ~~رایتک الا هدا الوقت . فقال له القرد : ففی ای مکان تاوی ؟ فقال : فی ~~هدا # ~~المکان . فقال : بیس مأ کلک لانک تاکل انحس التین المدود الفج الدی ~~برمیه 145 # ~~21 الهوا . فقال له الخنزیر : وانت من این تاکل ؟ فقال : من شجرة تحمل ~~PageV01P369 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0382.png) ### | سندبادنامهآ حربی جربان عامی # ~~التین الکبار ، وما آکل الا الدی بنتهی ویحلا ، فآکل الملیح وارمی ~~الخبیث # ~~فلو صحبتنی استانست بک واطعمتک وخدمتک . فقال الخنزیر : اخاف اطمع # ~~واصحیک وادخل الی اماکن فاغرق فیها فیحسبوا حسابی ، ویقتلونی ویکون # ~~الموت جوابی ، وانت تهرب فی الاودیة والروابی . فقال له القرد : انا ما ~~اقعد # ~~الا علی اعلی الاشحار ، وانظر الی اقصی البراری والقفار ، فحین ارا احد ~~قد # ~~قصدنا وهو بحد فی طلبنا اسیر الیک ، واعلمک بمن بقصدک ، من خلفک ومن ~~بین ک # ~~یدیک ، فتهرب وتحری الی المغایر والکهوف والشقوق ، وما بنالنا مکروه من # ~~مخلوق . وما زال به حتی اخده صحبته ، وقد تمت علی الخنزیر حیلته ، ووصل ~~به # ~~الی تلک الشجره ، م صعد القرد الی اعلاها ، وصار القرد یقطف له من ~~احلاها .9 # ~~وطاب عیش الخنزیر ، وقد اکل کثیر . فلما علی النهار ، ترکه الخنزیر ~~وسار ، وسلم # ~~علیه وودعه ووعده انه یاتی الیه تانی بوم . قال وجا صاحب الکرم سریع # ~~وقد سقط اکثره بالطول والعرض . فحزن حزن شدید ، ما علیه مزید . ثم # ~~رجع الی اقاربه واصحابه ، وشکا لهم الدی جرا له ، قالوا له : هل تعرف ~~من # ~~یأدیک ؟ فقال : لا والله . فقالوا له : هدا فعل طاری ، ووحش قد اتی من ~~اقصی 5 # ~~البراری . هم نهظوا فی الحال وقالوا : ارنا المکان ! فمشی قدامهم الی ~~عند # ~~الشجره . فلما عاینوها قلعوا ثیابهم وحفروا حفره طول دراعین ، وسقفوا # ~~علیها سقف خفیف وجعلوها مصیده لدالک الخنزیر . ثم مضوا الی الاولاد ، # ~~115ب وقد ابقنوا بلوغ المراد . فلما مضی النهار واقبل اللیل اتی ms211 دلک | ~~الخنزیر علی # ~~عادته ، مسرعا فی خطوته ، الی ان وصل الی الحفره وقع (فیها و) اندقت ~~PageV01P370 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0383.png) # ~~رقبته ومات . قال فلما اصبح الصباح ، واضاء بنوره ولاح ، اقبل صاحب # ~~الکرم مع الاصحاب والقرایب ، فراوا الخنزیر فی الحفره عاطب ، فحمدوا ~~الله # ~~3 واثنوا علیه ، وذکروا محمدا وصلوا علیه ، ورجع کل مهم الی اولاده ، ~~وقد # ~~بلغ مراده ، واشفی فواده # وهدا کله من قلة التدبیر ، الدی سمع من القرد حتی وقع فی البیر . # قال فلما سمع الملک کلامها عزم علی قتل ولده # فدخل علیه الوزیر الخامس وقبل الارض بین یدیه ، وقال : ایها الملک # ~~السعید ، قد ورد فی الحدیث الصحیح ماکان الرفق فی شی الا وزانه ، واعلم ~~ان # ~~العجله لیست محموده ، وما حصل الثنا فی شی الا وکانت عاقبته الی سلامه، # ~~ولا تعحل علی ولدک تندم کما بدم صاحب الکلب . قال : وکیف کان # 13 حکابة صاحب الکلب # فقال الوزیر : قیل ان رجلا کان بحب الصید ، وکان له کلب سلاقی # ~~یصید به الوحش ، وکان بحبه حبا شدیدا ، وکان له ولد لم یکن شی احب # ~~الیه منه ، عزیز علی قلیه ، وقد شغف محبه . فلما کان فی بعض الایام مضت # ~~1 زوجته فی حاجة لها وترکت الولد عند ابوه واوصته به . وما لبث الرجل # ~~بعدها الا شی یسیر حتی اقبل الیه رسول من عند الملک یطلبه ، فقام معه # ~~وبرک الکلب عند ولده . فبیما الکلب رابض عند الصغیر اذ اقبلت حیة # ~~عظیمه نحو الصبی وهو نایم ، وفتحت فاها وقصدته ، فوثب الکلب البها # ~~وقطعها ثلاث قطع . فاقیل الرجل من دار الملک فالتقاه الکلب الی باب ~~الدار # ~~وفمه ملطخ بالدم . فظن الرجل انه قتل ولده فاضطرب اضطرابا شدیدا ، ~~PageV01P371 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0384.png) # ~~ومن شدة خلقه سحب السیف وضرب الکلب قتله . ودخل البیت مسرعا # ~~الی عند سریر ولده ، وادا به نابما والعرق قد کلل جبینه . فتعجب الرجل # ~~149آ من ذلک والتفت الرجل الی عند سریر ولده ، را حیة عظیمه مقتوله . ~~فلطم # ~~علی وجهه ومزق تابه وبدم علی استعجاله من حیث لا بنفعه الندم ms212 # فاحذر ایها الملک ولا تعحل ، فما تأ نی رجل فی استعحاله الا کان حازم # ~~ولا سیما والناقل امراة لا امانة لها ولا عقل ، وقد بلغنی عن کید النسا ~~ومکرهنک ### | 14 حکابه # ذکروا ایها الملک ان شابا ما کان یسمع بامراة ملیحة الا طلبها ، وراودها # ~~عن نفسها ، وانه فی بعض الایام سمع بامراة ملیحه ، فطلبها الی موضع ~~الدی هو # ~~فیه فلم تاتی له ، فاتی الی عجوز من جیرانها وقص علیها قصته . فقالت : ~~اذهب # ~~فلیس لاحد فها مطمع . فانصرف عنها وقلبه متعلق بالصبیه ، فاقام مده وهو # ~~لا یستطیع الصبر ، فعاد الی العجوز وشکا الیها ما یقاسی من قلة صبره ~~وعظم2 # ~~محبته ، وقبل یدیها وقال : افکری لی فی حیلة اصل بها الی مرادی ، ولکی # ~~عندی کلما بختاری . فحنت علیه العجوز وقالت له : اذهب وطیب قلیک ، # ~~ولا بد ان اتحیل علیها بحیله بلغ بها مرادک . فاثنی علیها خیرا ودعا ~~لها وغاب 5 # ~~عنها مدة ثلاثة ایام ، ورجع الیها فقالت له : طب نفسا وقر عینا ! فانی ~~احتلت # ~~لک بحیلة تبلغ بها مرادک . قال : ما هو؟ فقالت له : اذهب الی زوج ~~الصبیه # ~~فانه بزاز ، ووصفت له دکانه وقالت : ادا وصلت الیه سلم علیه واجلس علی ~~ه # ~~الدکان ، واشتری منه رداءه الدی علی رأسه واتینی به ! فمضی دالک الشلب # ~~الی دکان التاجر وسلم علیه ، فترحب به واجلسه الی جانبه ، وقال له : هل ~~PageV01P372 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0385.png) # ~~من خاجه : قال : نعم ! قال : ما هی ؟ قال : ردآ شرب اتردا به . فقام ~~التاجر # ~~علی حیله وارواه عده اردیه وهو تقول : ما یعجبنی مهم شی . فقال له : ~~6؛1ب # ~~ما یعجبک ؟ قال : الردآ الدی علی راسک . فقال الرجل : بأرویک ارفع منه # ~~واحسن منه . قال : ما حلی لی الا الدی علی راسک وقد حسنه الله فی عینی ~~. قال # ~~فیاعه ایاه التاجر ، واخذها فی کمه واتی به الی العجوز . فاخدته واحرقت # ~~بشمعه واحرقت فیه ثلاث اربع مواضع ، وقالت له : امضی فقد قضیت حاحتک . # ~~فمضی الرجل الی منزله وقد تعلق قلبه بالصبیه . مم قامت العجوز النحس ~~واخدت ms213 # ~~الردا ومضت الی بت التاجر ودخلت الی عند امراته فرحبت بها وقدمت لها # ~~شی للاکل ، فاکلت وتحدثت معها ساعة ، ثم شاغلتها بالحدیث وحطت الردا ~~تحت # ~~المخده من غیر علم الصبیه ، مم تشکرت للصبیه وخرجت الی بیتها . ولما ~~کان آخر # ~~النهار جا التاجر الی میزله وأکل شی ونام علی فراشه فرا شی عالی تحت ~~المخده # ~~فرفع المخده رای الردا الدی اباعه للشاب ، فعظم دلک علیه وظن انه صدیق # ~~زوجته ووسوس له الشیطان وقال فی نفسه : ما اخد الردا الا حتی یعلمنی # ~~انه صدیق زوجتی . ثم انه صاح لزوجته فاتت الیه وما عندها علم بما جرا # ~~1فقال لها : البسی ایزارکی وامضی الی عند اهلکی ! ففعلت ما قال لها ، # ~~م اوصلها ورجع الی داره حزینا کیبا . واما العجوز - لا ختم الله لها # ~~بخیر - قعدت خمسة ایام واتت الی دلک الشاب وقالت له : لا تخرج # ~~الیوم من ببتک فانی الیوم اجیب لک الصبیه . هم قامت من وقتها واتت الی # ~~ببت ام الصبیه ودقت الباب ففتحته لها ، فدخلت وسلمت علیهم ، فترحبوا ~~بها # ~~وسلمت علی زوجة التاجر فقالت : اتیت الی بیتک ،رابته مسکر وما فیه 2147 ~~PageV01P373 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0386.png) # ~~احد وبق خاطری عندک . فیکت الصبیه وقالت : یا ستی ان زوجی اخرجنی # ~~بغیر ذنب ، واحکت ما جرا لها معه ، وقالت : مرادی اعرف ایش ذب # ~~وخروجی ، فهل عندکی مخرج ؟ قالت : شاوری امکی وتعالی معی ، هوبی منحبم # ~~ما فی الوقت مثله ، الحمد لله الدی عرفتینی یا مسکینه ! فان اخترتی ~~خلیته یبین # ~~لک ما جرا وارجو الله ان حاجتک تقضی وضمانها علی . قال فشاورت امها # ~~وخرجت معها ولا زالت بها الی منزل الشاب . فلما راها طار عقله من الفرح ~~ا5 # ~~تم قالت له العجوز : اعلم ان هذه عندی اعز من ولدی ، واشتهی ان نجم # ~~لها وتعرفها ایش سبب خروجها من سها وحلاوتک عندی . فبقی قلب # ~~فی الدفاتر ، م ان العحوز طلبت ما تتوضا ، وخرجت وترکهم . فقام الیها # ~~الشاب وراودها فتمنعت منه ، فغلبها وقوی علیها ، ونال مراده مها . بم # ~~اقبلت العجوز فاستحت ms214 الصبیه ان تحدتها بما جرا . ثم قال الشاب فی هده # ~~اللیله اکتب ورقه وانحرها ، ما تصبح الا عند زوجها . فقامت الصبیه 12 # ~~فاخدتها العجوز واتت بها الی مکان امها . ثم جات الی الشاب وقالت : قد ~~اسانا # ~~الی الصبیه ، فقوم بنا نصالح بینها وبین زوجها ، فقال الشاب : وکیف ~~نعمل ؟ # ~~فضحکت وقالت له : ادا اصبحت امضی الی دکان التاجر زوج المراة ، واعلم # ~~انه اذا ابصرک عبس وجهه ، فلا تتوهم بل اقعد عنده ولا بروی فی العند # ~~عند بل اقعد ولا تقول ان عندک خبر ، فادا انا جزت من علی الدکان فحال ~~ما # ~~ترانی اتعلق بی ، واضربی وقول : یا عجوز النحس انا اعطیکی ردا ترفیه فی ~~8 # ~~مدة سبعه ایام ، فتاخدیه وما تعودی ترویی روحکی او کانکی طمعتی فیه ، ~~والله # ~~ما افارقک الی بیت الحاکم او تجیبی لی الردا ! وبعد هدا اسمع جوابی ! ~~قال # ~~المولف ثم خرج الرجل متوجها من منزله الی دلک التاجر فسلم علیه والتاجر ~~2 PageV01P374 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0387.png) # ~~لا یرد علیه السلام ولا بتکلم بکلمه واحده لما فی قلبه منه . فما لبث ~~غیر قلیل # ~~حتی اقبلت العجوز ، فلما راها الشاب (تعلق بها وشق انزارها ، وقال لها ~~: 147ب # ~~یا عجوز النحس اخدتی الردا منی وتروحی انکی برفیه لی وتغیبی به وما ~~تعودی # ~~برویی وجهک ! وبقی یعیط مثل ما علمته ویصرخ فیها ، فوقفت الناس # ~~وقالوا : ایش الخبر یا عجوز ؟ هدا الکلام الدی یقوله عنکی هدا الرجل ~~صحیح ؟ # ~~قالت : نعم الا یا حماعة الخیر اسمعوا کلامی ! قالو لها : قولی ! قالت ~~: اعلموا انی # ~~لما اخدت الردا منه حتی ارفیه عند ولدی ، دخلت الی دار فلان ودار فلان # ~~ودار سیدی هدا التاجر ، ونسیته وما ذکربه الی بعد ثلانه ایام ودورت ~~علیه ، # ~~وما اعلم این وقع منی ،أ فی السوق او اخده احدا منی او نسیته فی ببت من ~~البیوت ، # ~~وما لی منه خبر وانا دایره علیه ، فمن احسانه بمهل علی ثلاثة ایام اخر ~~فان وجدنه # ~~کان والا غرمت حقه ولا قوة الا بالله . فلما سمع التاجر ms215 کلام العجوز ~~زال ما # ~~12 عنده وقال : لا اله الاالله ، صدق الله العظیم ان بعض الظن اثم ~~(10/49)، # ~~الحد لله الدی کانت العاقبه الی خبر ، والله لقد ظلمت زوجتی فلا جعل ~~الله # ~~فی هدا الردا برکه . ثم قال : یا عجوز احمدی الله تعالی فان الردا عندی ~~، # ~~واتی نه وفتحه فوجد فیه حرق النار فاطمان قلبه ، واخد الفتا رداه ومضت # ~~العجوز الی منزلها ، وذهب التاجر الی عند والد زوجته وزوجته وصالحهم # ~~ورد زوجته الی منزلها # فانظر ایها الملک الی هدا المکر والخداع الدی یعحز عنه ابلیس ، ویحیر # ~~فیه کل عاقل وریس ! قال فلما سمع الملک هذا الکلام رجع عن قتل ولده # ~~فی دالک الیوم . قال فلما کان ### | الیوم السادس # دخلت امراة الملک وقالت : یا مولای الی کم توخر قتل ولدک ولی مده ~~PageV01P375 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0388.png) # ~~باسعی فی مصلحتک ومنفعتک ، وانت ما تاخد کلامی بقبول ، وان لم تسمع # ~~ما اقول تندم کما ندم الزحلف مع القرد . فقال الملک : وکیف کان حدثه ؟ # 15 (حکایة الزحلف مع القرد) # قالت : یا ملک الزمان ، قیل انه کان علی حانب الحر جزیره ، وکان فیها # ~~2148 أشجار وابهار واطیار ، یسبحوا الله الواحد القهار . وکان یاوی ~~الیها فی بعض # ~~اشجارها قرد یاکل من جمیع اثمارها ، ویشرب من انهارها . فلما کان فی # ~~بعض الایام وهو حالس فی شجره یا کل من بمرها فلقی زحلف تحت الشجره وکل # ~~ما وقع شی من دلک الشجره یا کله الزحلف . فحزن القرد علیه وقال له : # ~~کم لک تتردد الی هدا المکان ؛ فقال : مده کثیره ، فقال له القرد : ما ~~رابتک ، # ~~ولو رابتک کنت اطعمتک من احسن تمارها فانی رابتک مسکین عاجز ما # ~~تا کل الا من الدی یقع من الفج والمدود والتالف . فحزاه الزحلف خیرا ~~واثنی # ~~علیه وقال : یا سیدی انزل الی حتی اتوانس بک وتصحبنی واحدتک وتحدی ،2] # ~~فاثنی علیه خیرا ، ویزل القرد الی عنده ، وبوانسا وجلسا تحادثان ~~ویتماشیان # ~~من اول الجزیره الی آخرها ، کلما مر القرد علی شجرة ملیحه طلع الیها # ~~وارما له اطیب ما ms216 فیها واطعم لصدیقه الزحلف . وما زالوا کدالک الی آخرد # ~~النهار ، ورجعوا الی الشجرة الاولیه الدی تعارفوا تحتها ، ثم ساله ~~القرد فقال : # ~~هل لک اهل تلم الیهم ؟ قال : نعم ، زوجه واولاد . فقال له القرد : سر ~~الیهم وسلم # ~~علیهم ! فقال له الزحلف : والله انی لقد الفت یک وبصبحتک وما بقی یهون ~~علی # ~~ان افارقک . عم جلس عنده وکان لیلة مقمره ، وبقوا تحدتوا الی نصف اللیل ~~، # ~~ثم ودع الزحلف لصاحبه القرد ومضی الی اهله ، فسالوه عن ابطابه فخدتهم # ~~بحدیث القرد وکیف صاحبه واحن الیه وکیف الف به وما صدق . متی تصبح21 ~~PageV01P376 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0389.png) # ~~الصباح ودع اهله وراح الی تلک الجزیره ، فوجد صاحبه القرد له فی ~~الایتظار # ~~فاقبل علیه وسلم کل منهما علی صاحه ، وقاما تمشیا تحت تلک الشحره ~~الاشجار ، # ~~وبق القرد کلما را ثمرة ملیحة یقطفها ویطعمها نلزحلف ، وما زالوا کدالک ~~الی # ~~آخر النهار ، ثم جلسوا تحدتوا الی نصف اللیل ، طلع نحم سهیل ، فاستادن # ~~الزحلف الرواح الی اهله ، فاذن له القرد . قال فسار الزحلف ؛ باجهاد ~~حتی 148ب # ~~دخل علی اولاده . وما زال القرد والزحلف علی هده الحاله الی بعض ~~اللیالی # ~~جلست امراة الزحلف مر امها وشکت الیها ما تحده منه فقالت لها : یا اماه ~~من # ~~حین صاحب القرد ترکنا وما بقی یاوی الینا . فعظم ذلک علی امها وقالت : # ~~وحق مالک الملک لاعملن علی القرد حیله وای حیله وارمیه فی المهالک! ثم ~~قالت : # ~~یا بنیه ادا حا زوجک فی هده اللیله فاظهری له ان قلبک بتوجعک وقد تار ~~علیکی # ~~فی غیبته وابکی علیه بکا من هی متوجعه وقولی : انا لک مطاوعه وقد وقعت # ~~فی هدا الضعف الثقیل ، فما لک علی دوای من سبیل ، فادا قال لکی ما دوا ~~کی # ~~حتی اتیکی به ؟ فقولی له : قد وصفوا لی قلب قرد تمام وقالوا لی : ان ~~عجزتی # ~~عنه تکاثرت علیکی الهموم والاحزان ، ولا تزالی علیه حتی یقضی مرادک . ~~قال # ~~فحصل لها من الفرح والسرور ، ما لم بحصل لها فی سایر الدهور . قال ~~المولف # ~~فلما قدم زوجها من ms217 عند صدیقه القرد القت جنبها الی الارض وقوت الانین # ~~وبکت وتاوهت ، فتقدم الیها وبکی عندها وقال لها : ما الدی اصابکی ، وای ~~شی # ~~هابکی ؟ فقالت له : یا سیدی یا حبیب قلبی بقیت تغیب عنی ، فصرت ادا ~~سمعت # ~~اذنی شیا یزعجنی لانی وحدی قاعده وما عندی موانسه ولا من یشاغلنی فبقی # ~~قلبی کلما حس بشی بخفق خفقان فتولد فیه وجع شدید ، ما علیه مزید ، وقد # ~~عابنت البارحه الموت وما اظن الا انه قد حان حینی وقد دنت وفاتی . ~~فانجعز PageV01P377 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0390.png) # ~~لقولها وبکی واشتکی وقال : ایش تختاری یا من حبها قلی ؟ قولی لی ایش # ~~دواکی حتی آتیکی به ولو کان فی اقصی الیمن . قالت له : وصفوا لی قلب # ~~قرد وان لم آ کله اموت ، لانه دوای ، ومرادی وفیه شفای . قال فلما سمع ~~زوجها # ~~149آ دالک عظم علیه وتمنی موتها ولم یستطع ان یجیب کلامها ، وخرج من ~~عندها # ~~غضبان ، وراح قعد عند الجیران ، حزین حیران . فلما کان غیر قلیل حتی ~~حات # ~~امها ، فلما راتها اظهرت البکا والعویل ودخلت الی جیرانها ، وابدت ~~احزانها، # ~~ولما رات صهرها غلیت علیه ، وبکت بین یدیه ، وقالت : هکدا تکون نخوة ~~الرجال ، # ~~تخیر قرد علی الاهل والعیال ، اف علی من نفعل هدا الفعال ، وجمعت علیه ~~کل # ~~مرة فی الحاره وبقوا یعنفوء الدی یعرفوه والدی لا یعرفوه . وما زالوا ~~علیه بالکلام # ~~والملام ، حتی لان وقال : انا آتیکم به فی هذه الایام . فقاموا الجمیع ~~مستبشرین ، # ~~ولما وعدهم به منتظرین . قال فلما حا وقت مسیره الی صدیقه القرد قام من ~~وقته # ~~مسرعا ، وقلبه علی صدقه موجعا ، فلما قدم علیه ، وجلس بین یدیه ، فاظهر ~~له 2 # ~~محبته وحسن صحبته وقال له : یا سیدی ویا اعز الاصحاب لی ، عندک مده # ~~وانت توصلنی الاحسان ، وتورینی کل عجییة فی هذا المکان ، فلما کنت ~~البارحه # ~~نایم مکانی ، وتذکرت ما مضی من ایامی ، فد کرت انی کنت فی ایام شبوبیتی ~~آوی # ~~الی جزیره فی دالک الجانب ، وکنت انظر فیها من العحایب والغرایب الوان ~~، # ~~یجیبی کل انسان من الفوا که ms218 صنوان وغیر صنوان ، فاخترت ان اصحبک الی # ~~هذا المکان ، وتنظر الی انهار واطیار ، تسبح لله الواحد القهار . فتعجب ~~القرد 18 # ~~من حسن کلامه وقال : کیف اصل الی ذالک المکان ، بینی وبینه محر طوفان ؟ # ~~فقال له الزحلف وهو فرحان : ادا رایتنی وقد نزلت الی الما فاطلع علی ~~ظهری # ~~واجلس بامکان ، فانا اقطع البحر الزاخر ، من الاول الی الآخر ، وامر بک ~~! # ~~علی جزایر ، تحیر اهل العقول والبصایر . قال فلما سمع القرد منه هدا ~~الاخبار PageV01P378 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0391.png) # ~~صغی الیه وسمع ما اشار به ، ثم قال له : سر امامی ! فسار بین یدیه ~~والزحلف # ~~مسرورا بالقرد الدی تبمت الحیله علیه ، ثم نزل الزحلف ورکب القرد علی ~~ظهره 149ب # ~~وجعل بقطع به الموج ویسلک به الوسط حتی بوسط البحر فوقف وقد # ~~ذکر ما اردا الیه القرد من الاحسان فحار فی امره بسبب صحبته والدی اصاب # ~~القرد من صحبته والدی اصابه من ضعف زوجته . فقال الزحلف للقرد : # ~~تعرف لای شی جیتک الی هدا المکان ؟ فقال له القرد وقد خاف : لا . فقال # ~~الزحلف : والله لیس الامر کما قلت لک ، وانما زوجتی اوجعها قلبها ، ~~وزاد # ~~کربها ، فوصفوا لها قلب قرد یشفی آلمها ویعافیها من سقمها . قال فلما ~~سمع القرد # ~~هدا الکلام طار قلبه من الفزع ، ثم ضحک وقال وهو بحدع الزحلف : غاب # ~~صوابک ، وضاع حسابک ، اما تعلم ان قلبی معلق فی الشجرة الدی عرفتک # ~~تحتها ، فلو اعلمتنی قصتک ، کنت قضیت حاجتک ، وکنت جبت قلبی معی . # ~~فقال له الزحلف وقد انطلا علیه کلامه حقیق : یا اخی تقول ان قلبک غایب ~~؟ # ~~فقال القرد : ای وحق من اجرا البحار ، ورفع السما ، واوقد فیها مهرحان # ~~الفلک الدوار ، واظهر فیها علامات وتشعشع بالانوار ، ان قلبی فی الشحرة # ~~التی صحمتک عندها ، فارجع حتی اعطیک قلبی تقضی به حاجتک ، وترضی به # ~~زوجتک ! قال فرجع الزحلف وهو یعتقد ان کلام القرد صحیح ، وان فعله # ~~ملیح ، وما زال به حتی وصل الی جنب الساحل فهمز القرد من علا ظهره علی # ~~جنب البر وقد حصل له الفرح والسرور ، والغبطه ms219 والحبور ، وقال له : یا # ~~ارذل الحیوان ، وانحس من انتسب الی الاخوان ، جازیت الاحسان بالقبیح ، # ~~ارجع من حیث اتدت ، فلا حاجتک قضیت ، ولا علی صدیقک ابقیت PageV01P379 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0392.png) # وانا ارجوا ان بنصزی الله علی وزرایک کما نصر الله القرد علی الزحلف . # قال فلما سمع الملک دالک امر یقتل ولده # فحا الوزیر السادس ودخل علی الملک وقبل الارض بین یدیه وقال له : # ~~اعلم ایها الملک ان هدا ولدک ما فتح الله علیک به الا بعد جهد جهید ~~وسوال # ~~وتضرع ، وقد اهملت امره لاجل امراه لا عقل لها ولا دین ، ومتی فعلت # ~~دالک تدمت کما ندم الحمام . قال الملک : وکیف کان ### | 16 حدیث الحمام # قال : زعموا ایها الملک ان طیرین حمام انثی وذکر کانا بحمعان فی وکرهما ~~قمحا # ~~شیا حتی نتقوت به فی الشتا . فقالت له الاتی : نعم . فلما اشتد الحر ~~یبس # ~~القمح وانظم ، فاتا الذکر بوما فوجده نقص ، فقال للای : اما نهیتی ان # ~~لاتمسیه ؟ فحلفت له فلم یصدقها ولم یزل بنقرها الی ان ماتت وبقی منفردا ~~.2 # ~~فلما دخل علیه الشتا سمن الحب ، وامتلا الوکر کما کان ، فلما راه ذکر ~~الحمام # ~~علی هده الحاله علم انه قتل الاثی ظلم ، فندم حیث لا ینفعه الندم وصار ~~نوح # ~~علیها فی کل مکان # وانا اخاف ایها الملک ان بحرا علیک مثل ما جرا له فتندم کما بدم الحمام ، # ~~وقد بلغنی عن مکر النسا ### | 17 حکایه # قیل ان رجلا تزوج بامراه قصعت له فی بعض الایام طعاما بلحم دجاج وحطته # ~~فی سله وحملته الی زوجها . فلما کان فی نصف الطریق وقع علیه سبعة انفار ~~من PageV01P380 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0393.png) # ~~اطراف الناس ، وکانت ذات حسن وجمال ، فحملوها وعبروا بها الی موضع خالی ~~، # ~~ونالوا منها ما ارادوا واکلوا ما کان معها فی السله ، وکان فیهم واحد ~~یصنع الصور # ~~3 ویمثل صور مثل صورة الوحش والطیر وغیره . فاخذ حلوا وصنع فیها صورة # ~~فیل ووضعه فی السله بغیر علمها . ولما اتت الی زوجها وکشف السله وادا # ~~صفة تمثال الفیل فها ، فقال زوجها ms220 : ما هدا ؟ فقالت علی الفور من غیر # ~~6 توقف : رایت فی النوم البارحه فیلا یا کلک ، ففسریه علی المفسرین ~~فقالوا # ~~لی : اصنعی له ] فیلا من حلاوة ودعیه یا کله یزول عنه القطع . فاعجب ~~زوجها 0ه1ب # ~~دالک وظن انها صادقه واکله # فانظر ایها الملک کیف احتالت بهده الحیله وما حکت ولا ذنها (؟) ولا # ~~توهمت واعلم ان کلما تقوله النسوان ، زور وبهتان . فلما سمع الملک دالک ~~وخر # ~~عن قتل ولده . فلما کان ### | البوم السابع # اقبلت المراه وقالت : ان لم اقتل هدا الولد هدا الیوم قبل ان بتکلم والا # ~~فضحنی وعمل علی قتلی ، ثم عمدت الی کل شی کان معها فتصدقت به وامرت # ~~65 ان یشتروا لها حطب کثیر ، فاشتروا لها ووضعته فی النار ، وجات تلقی ~~نفسها # ~~فیه ، فسمع الملک فقال : ادرکوها قیل ان بحرق نفسها ! ثم امر بقتل ولده # فحا الوزیر السابع ودخل علی الملک وقال : ایها الملک تقتل ولدک من اجل # ~~امراة کاذبه ، وقد بلغنی عن مکرهن وکیدهن ### | 18 حکابه # ان رجلا قال : لا اتزوج حتی اکتب مکر النسا وحیلهن . فقالوا له # ~~21 الرجال : ما تقدر علی دالک ولا تقدر تجمع جزا من اربعة وعشرین جزا ~~PageV01P381 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0394.png) # ~~من مکرهن وحیلهن ، فان الباری جل وعلا استعظم کیدهن . فقال : # ~~اکتب طاقتی . ثم سار فی المداین والبلدان والفیافی والقفار یکتب حیل # ~~النسوان حتی سار سفرا عظیما واقبل راجعا وقد ظن انه ادرک شیا کثیرا ، # ~~فبیما هو مار فی بعض الطرقات را حتا من حی العرب فاستظافهم فاضافه # ~~امیرهم واجلسه فی محلس الضیافه وشرع یحادبه ویوانسه ویساله من این # ~~اقبل وفی ای سبپ کان . فذکر انه اقبل من بلاد کدی وکدی وان # ~~اهله سالوه فی الزواج فحلف انه ما یتزوج حتی یدور حمیع القرا والمدن # ~~والبلدان ، ویکتب حیل النسوان . ثم انه سافر جمیع البلدان ، وکتب # ~~جمیع حیل النسوان ، وهو راجع الی اهله برید الزواج وانه ما بقی بخفی # ~~علیه حیله من حیلهن . فقال له امیر دالک الحی : انک ما تدرک قیراط من # ~~حیلهن لان ms221 الله سبحانه وتعالی قال ان کیدکن عظیم (28/12) . م امر # ~~زوجته ان تکرم مثواه ، لانه قد ضاقت امعاه ، لبعد سفره . م انه ادخله # ~~الی عند زوجته ، وبوجه الامیر الی عند عشیرنه ، فتقدمت الامیره وحادثته # ~~النسا ، فتسبمت تم قالت فی نفسها : والله لاعمل علیه حیله لیست فی کتبه # ~~الدی جمعها . مم انها ببسمت فی وجهه وضحکت وقهقهت وقالت : یا حینکم (؟) # ~~یا حضریا تکتموا السر ؟ فقال لها : نعم انا اکتم سرک ولا اظهر امرک . # ~~فقالت له : ان زوجی هدا امیر هذا الحی وانه ابن عمی وهو شیخ # ~~کبیر قلیل القوا من کل جهه وانا امراة شابه کما ترانی وکثیرة الغلمة # ~~وارید ان یکون لی ولد ولا اقدر ان اسلم نفسی لاحد من قومی خوف ~~PageV01P382 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0395.png) # ~~العار ، وقد نظرک قلی وحبک فهل لک ان تکون لی صدیقا واکون لک # ~~موافقه ویرا منی ما لم رایته من نسا الحضریات من ظیقة فرج وسخونة # ~~ونعومه وصنعة غناج غیر زیکم ، عم مدت سیقانها وکشفت عنهم فتحرکت شهوة # ~~الرجل علیه لما را حسها وجمالها فقال لها : نعم . ثم مکنته من نفسها ~~حتی # ~~دخل بین ساقیها وقام ذکره قیاما جیدا وهم بها فجمعت رجلیها ورفسته ~~فالقته # ~~علی ظهره وصرخت علیه ، فنشف تحف (؟) مخه وخاف وبقی نایم وذکره # ~~مطوطر وغمی علیه من خوفه ، فسمع زوجها الصرخه فقامت مسرعه واقعدته # ~~ورشت علیه ما ، ودخل زوجها فوجدها علی تلک الحاله ، فسالها عن سبب 151ب # ~~دالک ، فقالت : یا مولای هذا ضیفنا کانه جیعان ، وقد اکل وشرهت نفسه # ~~وکبر اللقمة فغص وخفت ان بموت ، ثم انه قال لها : یا مره اطعمیه برفق ~~ولا # ~~تستعحلی وخرج من عندها متسما ، واقبلت هی علی الضیف وقالت له : انت # ~~سافرت البلاد ، وعاشرت العباد ، وابفقت مالا کثیرا حتی کتبت حیل النسا، # ~~فهل کتبت هذه الماجریه فی کتبک او اطلعت علیها ؟ فقال : لا . فقالت # ~~له : والله ما انا صاحبة غلمه ولا خیانه ولا فعلت دالک الالما رابتک ~~تحکی ما # ~~* عملت فعرفتک انک ما تدرک شیا من مکر النسا ms222 ، قال بم ان الرجل خرج من # ~~عندها راجعا الی اهله تابا عن فعله # فانظر ایها الملک اذا کان هدا فعل الخیرات فکیف فعل الخاینات؟ وما حدثتک # ~~ایها الملک بهدا الحدیث الا لتعلم ان مکر النسا عظیم . فنها الملک عن ~~قتل ولده ### | (تکلم ابن الملک) # قال فلما اصبح الصباح تکلم ابن الملک وقال : الحمد لله ! ثم قال ابن ~~الملک # ~~2لجاریه کانت تخدمه لاجل طعامه وشرابه فی تلک سبعه ایام : انطلقی الی ~~الوزیر PageV01P383 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0396.png) # ~~الکبیر وادعیه الی . قال فلما سمعت الجاریه کلامه راحت الی الوزیر ~~وقالت # ~~له : ان ابن الملک بدعوک الیه . قال فقام من فزحته ، مسرعا فی خطوته ، ~~فلما راه # ~~اعتنقه ثم قال له : با سیدی ما الدی منعک عن الکلام ، فی هذه الایام ؟ ~~فقال # ~~له : منعنی وضیة معلمی الحکیم السندباد ، اما المراة الدی کدبت علی ~~فکان # ~~من امری انها دعتنی الی نفسها اببت عنها وما طاوعتها ونسیت وصیة معلمی # ~~150آ السندباد ، وقلت : والله ادا مضت السبعة ایام لاقتلنکی اشر قتله ، ~~فلما قلت لها # ~~دالک احتالت علی قتلی والله تعالی نحانی من کیدها . قال فلما سمع ~~الوزیر # ~~دالک فرح فرحا شدیدا وبادر الی الملک ، وقال : ابشر یا ملک الزمان ، ~~فان ولدک # ~~قد تکلم وقد اعلمنی عن السبب الدی منعه عن الکلام . قال ففرح الملک # ~~وقال : اتونی به : قال فحی به ، فلما راه الملک اعتنقه وبکا وقال له : ~~یا ولدی # ~~ما الدی منعک عن الکلام ، فی هده السبعة ایام ؟ فقال : منعنی وصیة ~~معلمی # ~~السندباد ان لا اتکلم فی السبعة ایام ولو ان فیها حتفی . ثم قص علیه ~~قصته 2 # ~~مع الجاریه وانها کلمته واوعدها بالقتل ففعلت ما فعلت ، فاثنی علیه ~~الملک خیرا . # ~~ثم ان الملک جمع العلما والحکما والوزرا واخبرهم قصة ولده ، واحضر ~~السندباد # ~~فقال له الملک : ما حملک علی هدا ؟ فقال : اخذت طالع ولدک لما طلبته ان # ~~بحضر ، فظهر فی طالعه ان علیه قطع الی سبعة ایام وان تکلم فیها کان # ~~حتفه فیها ، فشق دالک علی وخشیت ان اخبرک بذالک ms223 ما تحملنی علی الصدق ، # ~~فاوصیته ان لا بتکلم حتی تنقضی السبعة ایام ، فانی علمت ان ولدک ما ~~یقتل ه # ~~فیها سما وعندک هاولای الوزرا . فقال الملک : الحمد لله الدی حفظ علی ~~ولدی . # ~~مم ان الملک خلع علی الوزوا ، وقال لولده : کمل فرحتی بک ان تسمعنی مما # ~~علمک الله ! قال : حبا وکرامه ! ثم ان ابن الملک قرا شیا من القرآن ،2 ~~PageV01P384 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0397.png) # ~~واهداه فی صحایفه وصحایف والدیه ومن علمه ومن حضره ، ثم القی دروس # ~~من العلوم والحکم حتی حیر عقل السامعین ، وابهمت الناظرین . فاقرت ~~العلما # ~~:والفقها والحکما له بذالک واجازوه وقالوا : ان ما فی زمانه اعلم منه . # ~~فقال ابن الملک : والله ما علمی بالنسه الی علوم هده السادة الحاضرین ~~الا # ~~کخردلة ، تادبا معهم ، وانی سمعت ان غلامین احدهما عمره ثلاث سنین والا ~~خر 152ب # ~~عمره حمس سنین وشیخ اعمی وهاولای الثلاته اعلم منی . فقال الملک : حدی # ~~ایحدیثهم ### | 19 ( حکایه) # قیل یا ملک انه کان رجلا لا یسمع بامراة ملیحه الا طلبها ، وانه سمع # ~~بامرة حمیله فطلبها فلم یقدر علیها ولم تطاوعه ، فلم یزل بحتال علیها ~~بالعحایز ، # ~~ونایحات الحنایز ، حتی توصل ودخل علیها فی بیتها ، فلم قدرت المراه ~~تتکلم # ~~2 وخافت الفضیحه ، وکان لها ولد عمره ثلاث سنین ، فقالت المراه : دعنی ~~اصنع # ~~لولدی طعاما ویا کله فانه جیعان . فقال الرجل : حتی نقضی شغلنا ، فقالت ~~: # ~~لا والله فان هدا الصغیر له شان ومعامله مع الله سبحانه وتعالی ، وما ~~امکنک # ~~من نفسی حتی اقضی حاجة ولدی . فترکها فقامت من وقتها وطبحت ارزا ، # ~~فلما استوا غرفته ووضعته قدام الولد الصغیر ، فقال لها : ما یکفینی # ~~فزیدی ! فزادته امه ، فبکا وقال : هدا ایضا ما یکفینی ولکن اعملی لی ~~علیه # ~~سکرا وسمن ، فعملت ما قال ، فکی وقال : ارید تکثری لی السمن والسکر ! # ~~فزادته فبکی . فقال الرجل : ویلک یا صبی ما رایت احمق منک . قال الصی : # ~~بلا والله ثم من هو احمق منی واقل عقلا ! قال : من هو یا غلام ؟ قال : ~~الدی # ~~26 خرج من ببته فی طلب ms224 الزنا وانفق ماله وعنده ما یکفیه حلالا ، وهو لا ~~یشبع PageV01P385 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0398.png) # ~~منه ویضره ولا ینفعه ، ویحک وما الدی رایت من حمق هل زادنی بکای الا ~~خیر ؟ # ~~الدموع تحرج من عینی فتصحها وتنفعها والدی یخرج من انفی یصح به راسی ، # ~~وما زادبی بکای الا ارز وسمن وسکر ، وکان قلیل فبق کثیر . قال فعلم # ~~الرجل ان کلام الصبی کلام عاقل وموعظه فقام الیه وقبل راسه وتاب عما ~~کان # ~~علیه من الزنا # قال فلما سمع الملک کلام ولده فرح فرحا شدیدا واثنی علیه خیر # ~~والحاضرین ### | (حکابه # فقال ابن الملک : واما حدیث ابن الخمس سنین ذکروا ان ثلاثة انفس اشترکوا # ~~فی بضاعه فسافروا حمیعا فقدموا علی مدنه ولم یکن لهم فیها معرفة ، # ~~2150 فنزلوا عند امراة عجوز ودفعوا الیها اموالهم وقالوا : لا تعطی ~~لاحد منا شیا # ~~من هدا المال حتی نکون ثلاثتنا حاضرین . ثم انهم دخلوا الی حمام ~~یتغسلوا12 # ~~فطلبوا مشطا کان معهم ففقدوه ، وارسلوا واحدا منهم نفتش علیه ، فدخل # ~~الی العحوز وقال : ادفعی لی المال ! فدفعته الیه فاخد المال ومضی ونسیت # ~~وصیة اصحابه . فحاوا اصحابه من الحمام الی العجوز ، وسالوا عن رفیقهم ، ~~فقالت # ~~لهم : حا الی واخد المال ومضی . فقالا لها : نحن ما قلنا لکی لا تعطی ~~لاحد # ~~منا شیا حتی نحضر حمیعنا ؟ فقالت : انا ما سمعت هدا الکلام . فرفعوها # ~~الی القاضی وادعوا علیها بالمال ، فاعترفت فالزمها القلضی به ورسم ~~علیها، 5 # ~~فخرجت وهی تکی ، فلقیها الصی فقال لها : ما بالک یا عجوز ؟ فقالت : ~~دعنی # ~~من کلامک ! فالح علیها فاخبرته القصه ، فقال الصبی : تحلینی وانا اخلصک ~~؟ # ~~قالت : نعم ، قال : ارجعی الی القاضی واعترفی بالمال انه عندکی ولکنهم ~~21 PageV01P386 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0399.png) # ~~وصونی ان لا اعطی لاحد مهم شیا الا بحضرة رفاقه ، بحضروا الثلاته حتی ~~ادفع # ~~لهم المال . قال ففعلت ما وصاها الصی فخلصت ، وهو صبی ابن حمس سنین ### | 2 (حکابه) # واما الشیخ الاعمی قیل انه کان مغفلا وکان معه بضاعه ، فسافر بها ودخل # ~~الی بعض البلاد ، وکان فیها قوما عیارین ، فجاوا الیه وقلبوا ms225 بضاعته ، ~~فاوکسوها # ~~فی عینه ثم با یعوه علیها واشتروها منه مملو صاع ان اشتهی ذهیا او ~~لولوا او معدن # ~~او ای شی اختار واشهدوا علیه بذالک . وانطلق یاتی بالصاع فلقیه بعض ~~التحار # ~~فعرفه وسلم علیه ، وساله الرجل عن بضاعته ، فاخبره بها وانه اباعها ~~بصاع # ~~جوهر او بما اختار . فعنفه الرجل علی دلک وقال له : ان بضاعتک تساوی # ~~مثل هدا امثال . فخرج سکی فلقیه رجل اعمی قد طعن فی السن وقال له : # ~~ما لک یا ولدی ؟ فذ کر له الواقعة ، فضحک الاعمی لما اخبره وقال له : ~~ابشر # ~~فان فرحک قریب ! اعمل لی علیک حقالی ، فحعل له مایة اشرفی ان خلصتنی ، # ~~فقال له الاعمی : خد معک الصاع وامضی الیهم وقل لهم : املوا لی هدا ~~براغیث 153ب # ~~سود مناقیرهم حمر واجنحتهم خضر ، فانهم یعحزوا عن دلک . فاخد الصاع ~~ومضا # ~~الیهم ، فقالوا له : ایش بختار ؟ فقال لهم : املوا لی هدا الصاع براغیث ~~سود # ~~بمناقیر حمر واجنحه خضر وارجلهم عرج ! فقالوا : خلی هذا المزاح ، واطلب # ~~مهما اردت ! فقال : ما ارید الا دالک والا بینی وبینکم الحاکم . فدخلوا # ~~علیه وسالوه الاقاله ، فلم یقبل فزادوه شیا حتی رضی واخد مثل المثل ~~امثال # قال المولف فاعجب الملک بحث ولده وقیل عینیه تم امر باحضار الجاریه # ~~الدی کذبت علی ولده . قال فلما حضرت قال لها الملک : والک ما حملک علی # ~~21 دالک ؟ فقالت : یا مولای الشیطان والهوا، وقد اظهر الله تعالی الحق ~~. فنظر الملک PageV01P387 # ![image filename](./0620ZahiriSamarqandi.SindbadNama_0400.png) # سندباد نامهآ عربی بزبان عامی # ~~الی من حوله من الحکما والعلما ، وقال : ما الدی بحب علی هده المراه ؟ ~~فاوجب # ~~کل واحد منهم علیها قصاص فعل بها وابن الملک یسمع ولا یقول شیا . فقال # ~~ابوه : ما تقول یا ولدی ؟ فقال : اقول الرای ان تصفح عنها لان هدا 3 # ~~الامر کان مقدر علی ، وکان علی قطع فدفع الله عنی بهدا الامراه ما کان # ~~اعظم . وقال بعض العلما واهل المعرفه : ادا قدرت علی عدوک فاجعل # ~~المقدره شکره ، وانا اشهدکم علی اتنی قد عفوت عنها . فقال الملک ms226 : وانا ~~ی # ~~اشهدکم علی اننی قد ولیت ولدی مکانی وتزلت نفسی . م لبسه التاج # ~~واجلسه علی سریر الملک ، فحکم فی الخلق بالعدل والانصاف الی ان حا # ~~هادم اللدات والمفرق بین الجماعات # وهدا ما انتهی الینا من حکایة الملک المتوج وولده والسندباد الحکیم # ~~وجاریة والده والوزرا السبعة وحکایات کل مهم علی التمام وکمال ، ونعود ~~بالله # ~~من الزلل والنقصان والحمد لله وحده وصلی الله علی سیدنا محمد وعلی آله ~~1 # ~~وصحبه وسلم # وکان الفراغ من نسخته فی مستهل صفر الخیر من شهور سنة اربعین وتسعمایه ~~علی ید # ~~العبد النقیر الی الله تعالی الراجی عفو ربه القدیر للقبول (9) قاثم ~~ابن عبدالله السیفی # ~~آرغون شاه الجلبابی تغمدهم بالرحمة والرضوان واسکنهم فسیح جنته آمین یا ~~رب العالمین PageV01P388 ms227