######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T21:49:25.724526+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T21:49:25.724547+00:00
#META# transcription layer pk: 12764
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9495399806956066

#META#Header#End#

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0010.png)

# ~~کتاب اعلام الملوک المسی براحة الصدور وآیة السرور
# ~~تالیف عالم فاضل کامل ذو فنون الدهر افتخار العلماء والفضلاء نجم
# ~~الدین نور الاسلام والمسلمین ابی بکر محمد بن علی بن سلیمان بن محمد بن
# ~~احمد بن الحسین بن همة الزاوندی نور الله قبره و حفرته و بیض وجهه
# ~~و غرته بحمد و آله (1)
# بسم الله الرحمن الرحیم
# ~~سپاس از جهان آفرین کردگار ، خذاوند نیسان و فصل بهار
# ~~خذاوند فصل تموز و خزان * خذاوند هر چیزی اندر جهان
# ~~خرذرا و جانرا نخست آفریذ . که هستند مر بندهارا کلیذ
# ~~همو آفرینند مور و پیل » پدیذ اوریذست دریای نیل
# ~~ز بعد شب تیره روز اورذ . هان هور گیتی فروز اورذ
# ~~هی دارذ او گوی خاکی بر آب . پدیذ آرذ از آب در خوشاب
# ~~بر از خاک چرخ بلند آفریذ « بیاراست اورا چنان چون سزیذ
# ~~ستاره کزو چرخرا روشنیست * همان رجم دیوی که تخم بذیست
# ~~ازیشان سه و چار سیاره اند . دگر ساکنان اند و غمخواره اند
# ~~مه و مهر شاهند و دیگر سپاه * همه سر نهاذه بفرمان شاه
# ~~یکی شاه روز و دگر شاه شب * که بی این دو هرگز نباشذ طرب
# ~~خذابی که کوه و زمین آفریذ . ز سبزه بساطی بذو در کشیذ
# ~~ازین چار گوهر زمینرا نگاشت . همان چرخرا پای بر جا بداشت
# ~~چو آب و چوآتش چو باذ ومغاک . کزیشان چو دیبا شوذ روی خاک 2
~~PageV01P001
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0011.png)

# و شکر بسیار خذایرا جل جلاله و ثنآوه (1) که توفیق شکر هم از جلیات
# ~~نعم اوست، وثنا و آفرین بی شمار آفریذگاررا تعالی کماله وکبریآثه (1)
~~که
# ~~زبان. ثناگوی هم از خبیات کرم اوست، بیت:
# گیرم ار شکر حق فزون گویم . شکر توفیق شکر چون گویم1
# وصذ هزار چندین هچنین ثنا و آفرین آن پاذشاهی را که اطناب
# ~~سراپرده کبربایش را تند باذ عزل نگسلذ باق لا یعزل(1)، و ستایشهای
# ~~بیقین جهانداری را که بر درگاه جلالش پردهدار ننشینذ تا جویندگان
# ~~فضلرا ms001 در نهلذ یعدل و یفضل (1)، بیت :
# هی تا بوذ در جهان افرین . کنم افرین بر جهان آفرین
# قادری که دست زوال بدامن کبریای او نرسذ، رازقی که فهم وکمال
# ~~در حصر آلای او برسذ(2) . قادر پرکمال وصانع ذوالجلال اوست، در
# ~~زمستان کره خاکی را توذه خاکستر کنذ بازش بتابستان بوقلمون بستر کنذ ،
# ~~صحن صحرا ز لطف و رحمت او چو بهشتست و روی خاک ز لطف و رافت
# ~~او چو زمین عدن مشک سرشتست، بیاض روزرا فاتحهآ گشایش ادمیان
# ~~15کرد و سواد شبرا مظنهآ آسایش ایشان گردانیذ ، پس عبارت ازین
# ~~حالت چنان کرد که ایت:
# هو الذی جعل لکم الیل لتسکنوا فیه و النهار مبصرا (14، بیشتر
# ~~موجودات نام اوست ذکر آلله آعلی (1) و بیشتر مخلوقات پیام اوست و
# ~~بألتقدیم آولی(1)، شعر :
# کردم آغاز این بنام خذای . هم عطا بخش وهم خطا بخشاای]
# ملکی کز نی جهان ارذ « وز دمی صذ هزار جان ارذ
# قادری کو ز نیست هست کنذ * سرکشانرا بقهر پست کنذ
# نه جلالش بوهم در گجذ * نه کمالش بفهم در گنجذ PageV01P002
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0012.png)

# ~~وهم را سوی درگهش ره نیست * فهم از ادراک وصفش اگه نیست
# ~~اوست معبود و کارساز همه * اوست مقصود و دلنواز همه
# ~~مبدع نفع وضر و نیک و بذست * صانع عقل و جان و کالبذست
# ~~نه جلالش خیال بر تابذ * نه کلامش محال بر تابذ «1.
# ~~گل باغ قدم شگفته اوست . آنج در مصحفست گفتهآ اوست 5
# ~~دانای همیشه، گویای بی اندیشه، خالق لا یزال، رازق پرکمال، صفت
# ~~خالقیش نه بایجاد مخلوقانست، نعت رازقیش نه بابداع مرزوقانست، گما
# ~~کان بصفاته ازلیا کذلک لا یزال علیها ابدیا (1) و هو علی کل شیی
~~قدیر(1)
# ~~وگل شیئ علیه یسیر(2)، بر هرچ رقم ارادت زنذ بدو وشاق زنگی گلهآ
# ~~کن آنرا در زمان عنان از جهان عدم سوی میدان قدم گردانذ ما .1
# ~~شاء الله کان، و هر کرا در کخج ناخواست بنشانذ داد افنا و اعدام ازو
# ~~بستانذ ما ms002 لم بشا لم یکن، یکی را جامهآ گازرشست ایمان در پوشانذ و
# ~~بلای کفر ازو بگردانذ فضلا منه، و یکیرا بر چارسوی خذلان بدکان
# ~~حرمان بنشانذ و بکار او بندانذ عدلا منه، ناز همه ازوست نیاز همه
# ~~بذوست ، شعر:
# ~~بی نیاز او و اوست جویند * حاجت از ما و اوست گوینده
# ~~آنک حکمش ز هیح عالم کرد « حکمت او ز خاک ادم کرد
# ~~دست بر آسمان لطفش خاک * روی بر خاک خدمتش افلاک
# ~~روح را از شرف سلیمان کرد « توسن باذ مرکبش ران کرد
# ~~قطره ای در دل صدف برده . بدر آورده دری افسرده
# ~~اشک ابر از نوال او خندان ، همچنان کز شکر لبان دندان
# ~~ناف آهو برحمتش آن شذ * کزخوشی زلف اهو(2) چشمان شذ
# حدوث ورقدم و وجود و عدم بند قدرت و چاکر عزت او اند ، 24 PageV01P003
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0013.png)

# ~~رحمت میر بار جلال اوست و عزت پرده دار کمال او، عزیز رحیم (1)،
# ~~30. ذات منزهش زکجا و کی بیرونسمت و فعل مقدسش پاک از چرا
# ~~و چونست نه بقایش را زمان پیموذ ونه ذاتش را مکان فرسوذ، قادری که
# ~~قهرش کوه قاف را بکاهی بر نسنجذ، نیسترا هست کنذ هسترا نیست
# ~~5 گردانذ ، زهستی فارغ زنیستی مستغنی ، قدرتش چابک دستیست که هزار
# ~~مهره زرین (2) بصنع بلعجب از هفت حقه مینا (2) بنموذ ، اوج کیوان(8)
~~هفتم
# ~~اسمان کرد تا بهفتم کشور زمین(15 هنود ازو مسعود شوند ، هفت کشوررا
# ~~بر سعادت مسند نشین صدر ششم () گواه کرد تا قضاة بلاد رشاد ازو
# ~~طلبند ، جلأد12) سرخ لقای صف پنجم را از سیاه دلی چنان گردانیذ که
# ~~10 چون مرغ نظررا بر کنگرهآ کشوری نشانذ بر نپرانذ تا جوی خون در آن
# ~~کشور نرانذ (8)، و سلطان یک سواره(9) را پنج نوبت بر طارم چارم بزذ تا
# ~~یاوگیان جهان بذان طرف رانند و اقطاع ازو ستانند، و چار بالش طرب
# ~~در بزمگاه سوم بر افراخت تا مطرب (1) خوش نوا الحان بساخت و کار
# ~~طرب ازو ms003 پپرداخت، وسه نوبت بوزیر دوم(11) داذ تا بقلم ضبط کار عالم
# ~~15 بکنذ ، و مشعله دار(14) را بر رواق ازرق که اول ورق رق دفتر افلاکست
# ~~بنشاند تا ز نور او کار عالم بنوا شوذ، پس جلال وکبریای خودرا خطبه
# ~~17 ثنا بر خواند فتبارک الله احسن الخا لقین (12) شعر: PageV01P004
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0014.png)

# ~~که بر افراخت قبه خضرا * که درو ساخت کله غبرا
# ~~که زخور کرد طرف اشهب ماه ه که ز زر ساخت طوق ادهم شاه
# ~~آن خذابی که ذات او یکتاست * در صفت بی نظیر و بی همتاست
# ~~بر خط بندگی او سرها * مجتمع گشته طوعا او گرها(1)
# ~~مدح انبیا وستایش پیغمبر ما محمد مصطفی صلوات الله
### | علیه و علیم
# ~~صذ و بیست و چهار هزار نقطهآ نبوترا میان دوایر افلاک بر مرکز خاک
# ~~پرگار وجود بر ایشان بگردانیذ تا سرگشتگان ضلالت در تیه جهال سر 11]
# ~~رشتهٔ‌ نجات در دایره حیات بذیشان باز جویند ، شعر:
# ~~خذاوند گردند چرخ کبوذ . ازو باذ بر مصطفی صذ دروذ
# ~~فرستاذه حق رسول درست * کزو معجزت یافت هرکس که جست
# ~~دو داماذ وخسرو که یارش بذند . بروز و بشب غمگسارش بذند
# ~~دو سبط دلاور که اندر بهشت * سرافراز باشند بر خوب و زشت
# ~~بجز دوستیشان ز بهر معاد * نداریم با خویشتن هیچ زاد
# ~~از آن سر فرازان و آن سروران « نماندست اندر جهان یک نشان
# ~~سخن ماند ازیشان هی یاذگار . سخنرا هی خوار مایه مدار(2
# ~~که گر جوهری از(2) سخن مه بذی . و یا پیش جان آفرین به بذی
# ~~به بهتر کسی آن فروذ امذی . چو هدیه ز چرخ کبوذ آمذ
# ~~چنین گفت آن سرفراز عرب * که کم باذ میراث گیر از نسب
# ~~که از معشر انبیا تا بمن * که هستم سر افراز هر انجمن
# ~~نه میراث گیر [ست] از کس نه کس . ز میراث ما بر خورذ یک نفس
# و صذ هزار دروذ و افرین بعدد قطرهای باران و ریگ بیابان بر22 PageV01P005
# ![image ms004 filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0015.png)

# ~~روان سید المرسلین و رسول رب العالمین بر مهتر وبهتر محمد بن عبد الله
# ~~بن عبد المطلب علیه آفضل الصلوات و اکرم التحیات (11) باذ که حق
# ~~عز و علا اورا از زمره انبیا بمزید کرامت و مزیت فضیلت مخصوص
# ~~گردانیذ، تاج اصطفا بر سر او نهاذ و اورا شحنهآ شش جهات عالم گردانیذ
# ~~ه که زویت لی الارض فاریت مشارقها و مغاربها (2)، و اهل اقالیم عالم را
# ~~مطاوع فرمان او گردانیذ کی بعثت إلی الاحمر والاصفر (2)، شمشیر سیاست
# ~~13، اورا که بعثت بألسیف بر اعدای دولت کشینه فرموذ داشتن که واغلظ
# ~~علیهم (4) و ما کان الله لیعذ بهم و آنت فیهم (5)، شعر(6]
# ~~ای شحنە شش جهات عالم » بر چار دری هشت(7) طارم
# ~~طفلی و طنیل تست ادم . خردی و زبون تست عالم
# ~~پژمرده (8) جزع تست موسی . و ابستن لعل نست مریم
# ~~رای تو بآسمان ندا کرد ه تای طفل معاملت تعلم
# ~~داذست قدر بهای قدرت * نه گلشن و هشت طاق درهم
# ~~و انصاف بد که هست ارزان . یوسف صفتی بهفد درهم
# ~~بالای مدیح تو سخن نیست « کس زخمه نساخت برتر از بم
# ~~سرکشان جهان سر بر آستان خدمتش نهاذند و آستین دولتشرا
# ~~بوسه داذند و شکرانها واجب دیذند ، شعر:
# مژده که شذ مقام من صحن سرای مصطفی
# مژده که دیذ چشم من منبر و جای مصطفی PageV01P006
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0016.png)

# لم جگری بخوردمی پش کشی بکردم
# گرد جهان (1) بگردمی بهر لقای(1) مصطفی
# ناقهٔ‌ ره گذار من باذ فداش جان و تن
# نیک کشیذ رخت من سوی سرای مصطفی
# عجمت() ما و آنگهی حضرت افصح العرب
# لکنت(2) ما و آنگهی مدح و ثنای مصطفی
# ~~شیرین زبان آنا آفصح (2) کوچک دهان آنا آملح، شاهد انا آرسلناک
# ~~شاهدا (0) ترک تنگ چشم لا تمدن عینیک (8) ، عجمی که در شب معراج الکن
# ~~نماند نطق بزد لا اخصی ثناء عایک (6)، بترکان می مانذ تابنغارتذ نخورذ
# ~~آرزاقنا تحت ظلال السیوف(7)، ترکی تازی چنان عجمی که درهمه عمر دو سه ms005
~~10
# ~~کلمهآ پارسی شکسته بسته گقت یا سلمان ترا شکم درد العنب دو دو، از
# ~~ترکستان حرا در آمذ با کیش قران نه با کیش و قربان، زلف وآلیل (18
# ~~بر روی والضحی (9) تاب داذه، تیر ادع إلی سبیل ربک(10) پرتاب داذه،
# ~~چاوش بارگاه کبریا در پیش و لشکر قبه خضرا پیرامن، یمدکم (11) ربکم 17.
# ~~بثلثة آلآف ن الملا یکة مغز لین (12) شعر (14)
# ~~طاوس ملایکه بریدت . سرخیل مقربان مریدت
# ~~خواب تو و لا پنام قلبی (14) » خوان تو آبیت عند ربی (18) PageV01P007
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0017.png)

# ای کرده بزیر پای کونین « بگذشته زحد قاب قوسین (1)
# ایزد که رقیب جان خرذ کرد . نام تو ردیف نام خوذ کرد
# آنجا که ز تو نواله پیچند . هفت وشش و پنج و چارهیچند
# فلج ندب بقیث وحدی و قفل در لا نی بعدی (2)
# چون نیست بضاعتی زطاعت « از ما گنه و ز تو شقاعت
# مدح صحابه وتابعین وعلمای دین رضوان الله علیهم
# و صذ هزار آفرین برآن شیران شریعت و دلیران طریقت جان سپاران
# ~~و شیر شکاران و دین داران، خویشان ییگانه و دوران از خانه که سلمان
# ~~منا آهل الییت (77، سر و زر فدا کردند تا دیگ مسلمانی پختند و
# ~~1 خوردی خوش گوار اسلام بکاسه سر بخورد ما داذند، خصوصا مهتران
# ~~و بهتران خیر الناس بعد رسول الله صلی الله علیه ابو بکر و عمر و
# ~~علمان و حیدر رضی الله عنهم و عن سایر الصحابة و التابعین و آزواج
# ~~النبی امهات المومنین ، اول کسی که شربت اسلام نوش کرد و
# ~~با عروس ایمان دست در آغوش کرد ابوبکر صدیق بوذ ررضی الله عنه
# ~~15 کذخذای سرای خلافت پیشوای جای بی افت، منبر نشین نخستین از
# ~~خلفا اول نایب مصطفی، یار غار مونس و غمگسار، محل اسرار ما صب الله
# ~~شیئا فی صدری الا و صببته فی صدر ابی بکر الصدیق، دانای راز نهانی
# ~~مفسر سوره سبع المثانی ، خواجه تاش و سرخیل عشره مبشره رضی الله
# ~~19 ms006 عنهم آتاش (1) عبادله () مغتفره رضوان الله علیهم، سرور اهل تحقیق
~~PageV01P008
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0018.png)

# مدح ابوبکر الصدیق رضه
# ~~ابوبکر الصدیق ررضی الله عنه و آرضاه و جعل الجنة منقلبه و مثواه17) که
# ~~صدر خلافت بذو اراسته شذ، وبا درجه علم وعمل منزلت شجاعت و
# ~~خلافت داشت که چون آفتاب سرور انبیا محمد مصطفی صلوات الله
# ~~علیه در مغرب پثرب افول کرد منافقان و بذ دینان هریکی سخنی پلیذ
# ~~آغاز کردند و صحابة پاک شکسته دل شذند ، ابو بکر صدیق رضی آلله »5.
# ~~عنه بیقین مسلمانی و عنایت رحمانی ندا درداذ و زبان بر گشاذ و گفت(17
# ~~من کان یعبد محمدا فان محمدا قد مات و من کان یعبد الله فانآه  لا
# ~~یموت (2) الا و ان السبوف التی اظهر الله بها (2) الایلام علی عمانقنا
# ~~فمن شآء منهم أن یبرز فلیبرز، معنی آنست که هرکرا معبود و مسجود محمد
# ~~محمود بود محمد مرد، و هرکرا سجده گاه حضرت الله بوذ او زندایست که .1
# ~~هرگز بنمیرذ، شمشیرهابی که حق عز و علا دین ما بذان ظاهر کرد در گردنها
# ~~حمایلست هرک میخواهذ تا بر ما بیرون ایذ گوییرون ای ، امیر المؤ منین
~~عمر بن
# ~~الخطاب رضی الله عنه گفت من روباهی بوذم شیری شذم، و صحابهرا
# ~~دل قوت گرفت و فتنة منافقان بنشست و جمهور صحابه رضی الله
# ~~عنهم بیخ رده و منافق بر کند و تخم دین در روی زمین بپراگند ، شعر: 15
# شیخ اسلام آنک صدیق وعتیق القاب اوست
# سبق اسلام وامامت مفخر اعقاب اوست
# پیشوای عالمش گرچه محمد کرده بوذ
# او بسیرت پیشوا و سرور اصحاب اوست
# بر سریر سلطنت در ملک جنت آن نشست
# کز یقین و اعتقاد نیکو از احباب اوست
# آنک ام المؤمنین است اهل بیت مصطفی
# بی گمان صدیق اکبر منشأ انساب اوست PageV01P009
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0019.png)

# بذل کرد او مال و دختررا برای مصطفی
# فرخ و خرم کسی کش قبله هم محراب اوست
# و چون یمن و شام وعرب ms007 تمام از اهل رده بپرداخت و منافقانرا
# ~~بر انداخت وعده حق برسیذ و مقدمهآ الحمی رائد الموت(1) بدیذ امیر
~~المؤمنین
# ~~ه عمر بن الخطاب رضی الله عنه را بر گزیذ و نیابت نبوت بذو
# ~~سپرد، عدل عمری در جهان افتاذ و باستعداد خبر لو لم أبعث لبعثت
# ~~یا عمر(2) سیرت نبوت پیش گرفت، و قاعد ما بزع السلطان اکثر مما
# ~~5 ب، یزع الرحمن (2) ممهد کرد، عجمرا در عرب پوست و بیخ شرک از زمین
# ~~بگسست، گسر طاق کسری کرد، قصر قیصر بستذ وخان خاقان و ملک
# ~~10 خان ببخشیذ ، ملوک عجمرا بشمشیر بران و ناوک پزان و گرزگران از جهان
# ~~برکند، و جهانیانرا در زیر سایه ان الشیطان لیفر من ظل عمر
# ~~گرفت وبجای تخت منبر نهاذ، و پنج نوبه بدعه شیطانی بپنج نوبة
# ~~رحمانی بدل کرد، ناموس ناقوس بشکست و خوراسان در عراق پیوست،
# ~~در روم و روس و آذربیجان و عراق و خوراسان تا سرحد ترکستان
# ~~15 منبرهای اسلام نهاذ، جزاه الله عنا خیر الدنیا و الآخرة، اللهم نور
# ~~قبره کما نور مساجدنا، شعر:
# میر عمر کاندر اسلام اول او منبر نهاذ
# منت لی عد و حد بر دین پیغمبر نهاذ
# قصر قیصر بستذ و خیلش مسلمان زو شذند
# داغ دینرا بر جبین نسل اسکندر نهاد PageV01P010
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0020.png)

# ~~دشمنان شرع احمدرا بخنجر دوست کرد
# دوستان احمدیرا بر سر او افسر نهاذ
# ~~دختری درویش جامی شیررا در خاک ریخت
# دره او خال را حالی شکنجه بر نهاذ
# ~~خاک زوذ از قطرها آن جامرا پر شیر کرد
# و آنگهی پیش عمر بر دست آن دختر نهاذ
# ~~بعد از آن عثمان عفان کو سوم سالار بوذ
# افسر ملک خلافت بر سرش عمر نهاذ
# ~~آن یگانهآ جهان وجامع قرآن زوج الکریمتین والخاتم فی الرکعتین ذو
# ~~النورین الطاهرین که از بارگاه رسالت در حقش این نشریف داذند 10
# ~~کیف لا آستحیی ممن یستحیی منه الملائکة (1)، شعر:
# ~~در دو رکعت ختم قرآن جز ms008 که عثمان کس نکرد
# به ز عثمان از صحابه جمع قرآن کس نکرد
# ~~آن امام پیشوا و آن مقتدای رهنمای
# کز(2) برای دین جز او انعام و احسان کس نکرد
# ~~نعمتش خوردند وز کفران چو غوغایی شذند
# سوذ بر ادبار و ناپاکی و کفران کس نکرد
# ~~از پس او جز علی کاندر معالی فرد بوذ
# حکم بر ذی و ترسا و مسلمان کس نکرد
# ~~ان شیر بیشهآ شریعت سرور جهان طریقت حیدر حیه در بابای شبیر »0
# ~~و شبر، الضارب بالسیفین والطاعن بالرمحین والمصلی الی القبلتین ابی
~~الحسن
# ~~و الحسین، آن شجاعی که نخست دست که بخون ریختن بر اورد دشمن بوبکر 22
~~PageV01P011
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0021.png)

# ~~صدیقرا کشت، ماررا بدو نیم کرد و رافضیرا بیم کرد که من از
# ~~دشمنان صدیق بیزارم، همه ایشانرا آزارم، لیث لؤی بن غالب علی بن ابی
# ~~طالب رضی الله عنه و آرضاه، شعر:
# آنک داماد نی وابن عم مهترست
# جفت زهرای نبی باب شبیر و شبرست
# در نسب یا در حسب در کل عالم باز گوی
# تا کجا کو کیست کز وی برترست (1)
# بخ دین اندر زمین زو محکم آمذ و آنگهی
# بر کنند اهنین دررا ز حصن خیبرست
# پور بو طالب علی شیر خدا کندر(2) مصاف
# قاتل کقار بذ دینست و عمرو عنترست
# آفتاب از شرم آن کورا نمازی فوت شذ
# پر زخون هرشب دودیذه در حجاب خاورست
# ~~و صذ هزار جان و سر ما و از آن ماذر و پذر ما فدای آن چشها که
# ~~15 جمال مصطفی دیذه بوذند و آن گوشها که لفظ او شنیذ بوذند، تولای
# ~~ما بدوستی صحابهآ پاکست و دشمن ایشان پیش ما کمتر از خاکست، شعر:
# ~~دینی لاصحاب النبی المصطفی . انی کفرت برتی ان لو افتری
# ~~یا رب إن عغلبت ذنوبی طاعتی * فابو حنیفة شارفعی فی المحشر
# ~~وثنا و افرین بسیار و دروذ و تحیت بی شمار در آنمآء اللیل و اطراف
# ~~2 النهار(8) از ما بر ms009 روان ایمه دین و مجتهدان شریعت امام اعظم
~~بوحنیفهآ کوفی(9) PageV01P012
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0022.png)

# ~~و امام معظم شافعی مطلبی(1) وابو یوسف قاضی (2) ومحمد حسن شیبانی (2،
# ~~و سفیان ثوری (4) و مالک(3) و زفر () و احمد حنبل (7) و علمای تفسیر و
# ~~مشایخ اصحاب حدیث ررضی آلله عنهم وعن والدیهم اجمعین باذ که همه
# ~~سالکان راه خذا ومجتهدان شریعت مصطفی بوذند ، وسخت بذ بخت کسی
# ~~بوذ که زبان طعن در یکی ازیشان دراز کنذ ، ازآنک همه بر حق اند ، 50 م
# ~~راه همه بخذاست و دین جمله شرع مصطفاست، تعصب بیش ازین نبایذ
# ~~کی آنکس که مذهب امام اعظم بوحنیفهآ کوفی ررضی الله عنه دارذ گویذ
# ~~راه بوحنیفه روشن تر وبخذا نزدیکترست، و آنک مذهب امام معظم
# ~~شافعی مطلی رضی الله عنه دارذ اعتقاد بندذ که راه شافعی (8) سهلتر
# ~~و ایمن ترست، اما آنک گویذ بوحنیفه یا شافعی نه بر حق بوذند کافر بیقین
~~10
# ~~وبذ دین باشذ ، وچه بذبخت وشقی و دوزخی و نامنصف ادمی باشذ که
# ~~هزاریک علم شافعی ندارذ گویذ شافعی درین مسئله مخطیست، و در جهان
# ~~غبنهاء بسیار و حیفهاء بی شمارست اما هیچ غبنی بذان نمیرسذ که مردی سی
# ~~سال تحصیل کنذ علم شریعت و انواع لغت و احادیث و توارخ و سیر سلف
# ~~تازی و پارسی ییاموزذ چون ببالای منبر بر ایذ کمتر دشمنی جاهل یاپیر
~~زنی 15
# ~~غافل گویذ هیچ ندانذ ، و فقیهی بیست سال تکرار کنذ علم خلاف و جدل
# ~~خوانذ تا بدانجا رسذ که ذر محفلی مسئلهٔ‌ توانذ گفت، یکی که ماهی بوذ
~~تا 17 PageV01P013
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0023.png)

# ~~بمدرسه آمذه بوذ گویذ مسئله (1) بذ گفت، و ازین عجبتر آنست که در ایمه
# ~~دین کبار زبان گفتار دراز ف کنند و در امام اعظم بوحنیفهآ کوفی ررضی
# ~~آلله عنه سخن میگویند که اگر نه (2) او راه اجتهاد بنموذی در همه جهان
# ~~که مسئله بگشوذی، و خوان مسلمانی او نهاذ و مسایل او گشاذ دبگران
# ~~5 تصرف کردند ، شعر: ms010
# نیستی اسلام اگر فتو نعمان نیستی
# گر نه ای انگشتری ملک سلیمان نیستی
# کیستی مفتی اگر نعمان نبوذی رهنمای
# خوشه چین چون کردی ار انبار دهقان نیستی
# و هزار جان گرامی فدای شافعی مطلبی باذ که انصاف داذ وگفت آلناس
# ~~کلهم عیال آبی حنیفة فی الفقه و خوذ کرا خاطر بیوحنیفه رسذ که مسایلی
# ~~که او بگشوذ نتایج وحی بوذ، وچنانک عمر سراج اهل جنت بوذ() بوحنینه
# ~~068 سراج امت بوذ، در آن وقت که ستارگان اصحابی گالنجوم در مغرب
# ~~خاک افول کردند چراغی از مشکوة کوفه بر افروخت که بنور او عراق
# ~~10 و خوراسان و روم و ترکستان روشن شذ که سراج امتی آبوحنیفة (1)
# ~~دین من اینست ومذهب من چنین است، و این بیتها درین معنیست،
# ~~شعر
# ~~یا رب نعلم آن زادی حبهم . ها فأعلموا یا ایها الثقلان
# ~~هذی عقیدة والدی و مذهبی « و طویتی رغما لائف الشانی
# ~~دینی لاصحاب النبی و مذهبی . و الله یعلم مدذهب النعمان PageV01P014
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0024.png)

# مدح امام اعظم ابو حنیفهآ کوفی
# ~~فسقینة االاسلام بعد وقوعها . فی ورطة الشبهات و الطغیان
# ~~وقفت علی الجودی رأی امامنا . حتی استوت فنجت من الطوفان(1
# ~~الناس کلهم عیال إمامنا . فی الفقه و الفتوی و فی الاثقان
# ~~اعطاه رب العالمین فضایلا . اربت برفعتها علی الانان
# ~~یا من یوازنه بمن هو دونه . هل مثله فی حیز آلامکان
# ~~فاغنر الهی للایمة کلهم . و جمیع اهل الصدق و الایقان
# ~~واخصص الهی والدی برحمة « محفوفة بالروح و الریحان
# ~~از لب در بار و لفظ شکر نثار صاحب شریعت این تشریف یافت که
# ~~هو سراج امتی هو سراج امتی، اهل ظلمات آخر زمان چراغ خواستند ،
# ~~چراغرا نور از روغن باشذ روغن می بایست، مهر انبیا محمد مصطفی 0!
# ~~گفت که من لعاب زبان بفرستم، نه از لعاب مگس انگبین که چربست
# ~~شمعی می کنند اگر از لعاب محمد مصطفی چراغی کنند چه عجب ، آن نیم
# ~~خرمارا تعبیە لعاب ساخت و بعبد الله مسعود (2) داذ، او ms011 بعلقمه (2)
~~علقمه
# ~~بنخعی(8) داذ، نخعی بحماد(5) ، حماد در درج قبالها نهاذ تا روزگاری بر
~~امذ ،
# ~~پیر زنی بحماد آمذ که قبالهٔ‌ من بده، بوحنیفه را گفت درج بگشا و قباله
~~60.
# ~~بزن ده ، بوحنیفه درج بگشوذ نیم خرما در کرشمه آمذ، شریعت گفت
# ~~ملک نیست چون بر گیرم، هنتاذ بار برگرفت و باز جا نهاذ ، شریعت گفت 17
~~PageV01P015
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0025.png)

# ~~قیمتی ندارذ، دست معجز نبوت عروس نیم خرمارا با داماذ بوحنیفه زفاف
# ~~داذ بیک ساعت صذ هزار نور در دل بوحنیفه وادیذ امذ، چندان شعله
# ~~بکشیذ که مشرق و مغرب بگشوذ، دو امام اند اعظم ومعظم، بوحنیفه
# ~~چشم راست شافعی چشم چپ ، مقرر شرع نی امام مطلبی ، طاوس چمن
# ~~5 تقدیس محمد بن ادریس، مذهب دو حق یکی، آبنوس یکی رنگ دو،
# ~~شعر(1
# ~~همه نیکند بذ توی تو مکن 5 نیست در دین دوبی تو دین دو مکن
# ~~همه نیکند بی زهومت تو ، بذ توی و آن سگ خصومت تو
# ~~در افتاذه می پنداری که خذای تعالی ترا بنقادی فرستاذه است، هریکیرا
# ~~10 درجتی است رفیع الدرجات بلند کرده، والذین اوتوا العلم درجات(2)
# ~~یکی رایت رای دارذ یکی سپر خبر، ررضی الله عنهما و عن محبیهما و
# ~~اجنهاد چیزیست که آگر خطا و افتذ از ثواب حرمان نی دهذ ، ان آصاب
# ~~فله اجران و ن اخطا فله اجر واحد، و الا بی(2) مدد لعاب حقیقی نبوی
# ~~چنین مسئلها(1) نتوان گشاذ ، وکی لعاب در خواب برابر بیذاری بوذ که
# ~~15 روزی زنی در مجد امام اعظم بوحنیفه امذ سیبی در دست نیی سرخ و
# ~~نیی زرد، بویوسف قاضیرا گفت این سیب ببوحنیفه ده، بویوسف تندیی
# ~~بکرد گفت ای زن برو حریفان دوشینه را طلب کن تو غلطی، زن گفت
# ~~ای بویوسف مصراع : اندیشه غلط کردی و دور افتاذی ، کوذکی مکن
# ~~درینجا سری و تعبیه سخنیست ، بیت :
# چون ندیذی شبی سلیمانرا « تو چه (3) دانی نوای مرغانرا
# بویوسف سیب بستذ و پیش امام اعظم ms012 برد ، گفت زنی ایستاذه است
# ~~23 و میگویذ این سیب بامام بوحنیفه ده ، امام اعظم سیب بستذ و بشکافت و
# ~~23 باز جا داذ، جماعت حاضران سوال کردند که درین سیب چه تعبیه است،
~~PageV01P016
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0026.png)

# ~~بوحنیفه رضی الله عنه گفت این زن استفتا فرستاذه بوذ که مرا حیض
# ~~می باشذ وقتی چنین سرخست وقتی زرد نماز گی کنم، من جواب داذم
# ~~کچون سپیذ شوذ نماز کن، روزی دیگر روستایی بیامذ و گفت دراز گوشی
# ~~کم کرده ام کلیذ قفل این مشکل الا رای تو نتوانذ بوذ امام مسلمانی
~~عاقله
# ~~جهانیانی مرا راهی بنای، بوحنیفه گفت برو حجامت کن، مرد حجامت یه
# ~~کرد، چون زخم ی خورد بنگریذ دراز گوش را دیذ ، بدویذ و حجامرا
# ~~گفت تمام شد، و بدراز گوش رسیذ و در گردنش دوسیذ و پیش بوحنیفه
# ~~اورد گفت این در کدام خبر یافتی، بوحنیفه گفت خذا ی گویذ ان مع
# ~~آلعسر یسرا (11) ازپس هر رنجی راحتی هست، من خواستم که رنجی بر تو
# ~~نهم ، حجامت امری مباح بوذ بفرمونم تا آن زخم را این مرهم آمذ ، و ازین
~~10
# ~~جنس وقایع بسیارست و مسایل بی شمار کی رای رزین و قوت متین و علم
# ~~مبین او کلیذ آن قفل شذ وبگشوذ، وپذر ماذرم امام سعید و مرحوم
# ~~شهید مولانا الامام ولی الانعام سدید الدین جمال الاسلام سید الایمة
# ~~والعلماء سند الاصحاب محمد بن علی بن احمد الراوندی رضی الله عنه
# ~~وآرضاه وجعل الجنة منقلبه و مثواه روایت کرد از امام کبیر اقضی القضاة
~~15
# ~~ظهیر الدین الاستراباذی رحمه الله که او گفت باسنادی درست از
# ~~ایمه دین ثقة عن ثقة حماع دارم کچون امام اعظم ابوحنیفهآ کوفی رضی
# ~~الله عنه بحجة الوداع بوذ حلقه درکعبه بگرفت و گفت خذاوندا آگر
# ~~اجتهاد درستست و مذهب من حقست نصرتش کن که از برای تو خذا
# ~~تقریر شرع مصطفی کردم، هاتفی از خانه [کعبه :]21) آواز داذ و گفت .2
# ~~حفا ms013 قلت لا زال مذهبک مادام السیف فی ید الآتراک، حق گفتی و
# ~~رایت مذهب تو افراشته و صفه اعتقاد تو نگاشته خواهذ بوذ مادام که شمشیر
~~«5 .
# ~~در دست ترکان حنیفی مذهب باشذ ، وبحمد الله نعالی پشت اسلام قویست
# ~~و بوحنیفه شاذان و نازان اند و چشم روشن، و در عرب وعجم 24 PageV01P017
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0027.png)

# ~~و روم و روس شمشیر در دست ترکانست وسهم شمشیر ایشان در دلها راسخ،
# ~~وسلاطین آل سلجوق رحم الله الماضین منهم وابقی الباقین (1) چندان تربیت
# ~~علمای اصحاب بوحنیفه کرده اند که اثر محبت ایشان در دل پیر و جوان
# ~~مانده است، وسلطان اعظم سنجر برد الله مضجعه (1) در حوراسان و ماورآء
# ~~5 النهر و غزنین چندان تربیت صدور جهان(2) و خواجه امام برهان(1) کرد
# ~~که خطا خان (4) کافر چون بر آن ملک مستولی شذ بی ایشان ملک نتوانست
# ~~داشتن، هنوز اعقاب ایشانرا حاکم و ممکن دارذ و اگر در همه جهان منصی
# ~~از مناصب جز اصحاب بوحنیفه کسی داشتی بزخم شمشیر ییرون کردندی
# ~~و بر اصحاب امام اعظم مقرر داشتندی، چنانک سلطان محمد ماضی قدس
# ~~10 الله روحه العزیز چون مسجد جامع اصفهان نظام الملک (8) بسبب تعصب
# ~~بر اصحاب شافعی مقرر داشت سرها بفرموذ بریذن و لشکر فرستاذ تا قاضی
# ~~القضاة صدر صدور جهان رکن الدین اقر الله عین الدین و الاسلام
# ~~بمکانه(1) در ان مسجد خطبه کرد، و چون بشارت بدان حضرت رسیذ که
# ~~نماز کردند کلاه بر انداخت و نشاط کرد و صلات و صدقات داذ، و در
# ~~15 جامع همذان هچنان کرد، و چون رایت دولت و چتر سلطنت و رکاب میمون
# ~~و بارگاه هایون و لشکر منصور و جند مظفر کخسرولی](6) بهمذان رسذ همان
~~PageV01P018
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0028.png)

# ~~کنذ ، و شکرانهآ بسیار و صدقهآ بی شمار واجبست بر سلطان روزگار و
# ~~شهریار کامگار و سایهآ افریذگار و صاحب قران هر دیار که ملک تعالی
# ~~اورا اعتقاد درست و مذهب امام اعظم بوحنیفهآ کوفی ms014 رضی الله عنه
# ~~کرامت کرده است، و بر اهل روم جمله شکرانها واجبست که دین مردان »9 .
# ~~و مذهب عظیم الدهر سلطان قاهر دارند ، القاب سلاطین (1)
# خذاونذ عالم پاذشاه بنی آدم مولی ملوک العرب و العجم مالک رقاب
# ~~الام سیف الاسلام ظهر الامام مجیر الآنام فخر الآیام یمین الدولة و
# ~~امین الملة شرف الأمة ملیک بلاد الله حافظ عباد الله سلطان ارض الله
# ~~ناصر خلیفة الله غیاث الدنیا و الدین کهف الاسلام و المسلبین قاهر
# ~~آلملوک سید السلاطین الصادع بأمر الله القایم حجة الله قامع الکفرة .1
# ~~و المشرکین قاصم الملحدبن کهف النقلین ظل اللو فی الخا فقین الموید
# ~~علی الاعدآه و المنصور من السمآء شهاب سمآء انخلافة نصاب العدل
# ~~و الرافة باسط الامن فی الآرضین ناشر الاحسان فی العالمین سلطان
# ~~االحلق برهان الحق محرز ممالک الدنیا مظهر کلمة الله العلیا ولی النعم
~~ابو
# ~~الفتح کیخسرو بن السلطان الکریم ضیآء الملة علآء الدولة و سنآء
~~آلأمة(2)15
# ~~گفف الاسلام و المسلمین رعز الدین قلج ارسلان ابن السلطان السعید
# ~~معین خلیفة الله مسعود بن آلسلطان العادل عضد خلیفة الله فی الآرض
# ~~الج ارسلان بن سلیمان بن غازی(2) بن قتلمش بن اسرائیل بن سلجوق لا
# ~~زال جید الزمان محلی بعلایه و عین الدهر باصرة بضیآئه و لا یزال
# ~~ممتعا بشبابه ذخرا لاحبا به و ما رایت اجل منه (1) فی القلوب خطرا و 20
# ~~الطف منه () فی الصدور محلاا [وا] آحری منه (1) با لشکر [و]) آحق منه
~~() PageV01P019
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0029.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان
# ~~بآلمدح که ماذر دهر از زاذن مثلش عقیم است، تخت داری که تاج ملکشاه
# ~~و سنجر بذو یاذگار ماند، شهریاری که نام او ناموس قیاصره روم بشکست
# ~~و بنامهآ ملک فغفور برهم زذ، جهانداری که آب روی جهان از شمشیر
# ~~آبدار اوست و وقار کوه و قرار زمین از دل و دست شه شکار
# ~~5 اوست، اقبال هم عنان این پاذشاهست و دولت مقیم آستان این
# ~~بارگاهست، ms015 شعر(1)
# ~~می روذ اقبال ایزدی بشب وروز « بختی بخت ترا مهار گرفته(2)
# ~~5.، دور سپهرت ز بهر عدل وعمارت * از جم و کسریست(2) یاذگار گرفته
# آگر ستاره روشنی نمایذ از عکس رای اوست و اگر ماه مشکلی گشایذ
# ~~10 از جام خاطر جهان نمای اوست، اسمان بیسار او یمین خورده و آرزو از
# ~~یمینش یسار برده، شعر (4)
# ~~ای خورده آسمان بیسارت بسی یمین . وی برده آرزو ز یمینت بسی یسار
# زمانه مترصد تا رای جهان آرای او چه فرمایذ آن کنذ، و سعادت
# ~~مترقب تا روی زیبای اورا چه بایذ آن دهذ، شعر(8)
# ~~لجلال قدرک نخضع الآقدار . و بیمن جدک () یحکم (2) المندار PageV01P020
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0030.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بل ج رمو
# ~~و الدهر کیف امرته لک طیع . و الله حیث حللته (1) لک جار
# ~~عر(2.
# خه ای برنا جوان بختی که در صذ قرن تا زین پس
# نظیرت در جهان کهل چرخ پیر ننمایذ
# سعادت چشم بگشاذه که تا رویت کجا یینذ
# زمانه گوش بنهاذه که تا رایت چه فرمایذ
# ~~از سعادت ایام اوست که مشتری صاحب قرانی پیشه دارذ وز لطافت
# ~~طبع خوذ کام اوست که زهره تصنیف اغانی اندیشه دارذ، شعر:
# ~~از سعادتها که در ایام اوست . مشتری صاحب قرانی میکنذ
# ~~وز لطافتها که اندرطبع اوست 5 زهره تصنیف اغانی میکنذ
# ~~آب چشمه سار بر روی کهسار از روی تمایل خطش روان شذ ونآی
# ~~شکر در مرغزار میان شگوفه و ازهار از روی تشاکل قلمش شیرین زبان
# ~~شذ، بیت:
# ~~انی شکر تا چون زبان کلک اوست * دعوی شیرین زبانی میکنذ
# ~~چهره روزگار بنور رویش روشن است و اطراف مرغزار ز رنگ و15
# ~~بویش گلشن است، شعر:
# ~~سعدت(2) بغرة وجهک ألایام . و تزینت ببقائک الآعوام
# ~~طیر و وحوش فتنة الطاف روح آویز او آمذه و دیو و پری سغبه (5)
# ~~اخلاق مشک آمیز او شذ، هرکه با لقای مبارک او پیوندذ غم ازو بگسلذ،
~~شعر: 19 PageV01P021
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0031.png)

# مدح سلطان ابو ms016 الفتح کیخسرو بنج ارمون
# ~~والله که مبارک بوذ آنکس را روز . کز اول بامداذ رویت بینذ
# ~~بعر(
# ~~لقیاک من غیر الزمان امان . من این یعرف جارک الحدثان
# ~~إن الأولی طلبوا مداک تاخروا . عن غایة فیها السباق رهان
# ~~ثاجرتهم فربحت اثمان العلی . ان المحامد للعلی اثمان
# ~~اصلحت لی زمنی و رضت صعابه . وآلناس ناس و الزمان زمان
# ~~فکفلت لی بألنجح حین وعدتنی . وکذاک میعاد الکرام ضمان
# ~~وآریت حظی آبن مطرح رحله « فاناخ بی و تحول الحرمان
# ~~الفاظ گهر آمیز او رشک سبع مثانیست و سخنهای دلاویز او گوبیا وحی
# ~~10 آسمانیست، آن قره باصره سیادت و نور دیذهآ سعادت که آفتاب از خجلت
# ~~رای روشنش از نقاب سحاب در حجاب می شوذ و ماه در ظلمات شب
# ~~سیاه از خجلت ان رسم و راه در غرق آب می شوذ، ذات عاطرش خیرات را
# ~~قابل وفهم و خاطرش بانواع علوم مایل ، بیت :
# ~~لوح محفوظ غیب سینه اوست « که برو نقش گشت جمله علوم
# ~~هیج مشکلی نیست که نه فلک بر اقبال او آسان کرده است، او سکندر
# ~~صفتیست که آب حیوان مدد از دریای دست گهربخش او برذ، شور بخت
# ~~دوجهان انست که سر از فرمان او پیچذ، و تا در خذای عاصی نشوذ با
# ~~سایه خذا عصیان که کنذ ، ورکنذ سرش در سرعصیان شوذ، شعر(2)
# شاه خوارزم گر از حکم تو سر پچانذ
# خویشتن جز هدف ناوک خذ لان نکنذ PageV01P022
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0032.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان
# آنلی سگ دار غلامانت کنذ در صف جنگ
# لشکر ایلک(1) و لشکرکش خاقان نکنذ
# ~~روان ملکشاه و مسعود از چون تو خلفی نازان اند ، بر درگاه تو فلک
# ~~آستان بوس است و ملک آستین پوش(2) اند ، زنجیر خصمان دیو(2) سار
# ~~عنان این شهریارست چون زنجیر بجنبانذ جانشان از تن بجهانذ و سرشان 5
# ~~از گردن بیفشانذ، جهانگیریست خذا ترس که اورا با لطف یزدان
# ~~سرهاست پنهان، شعر(9)
# ~~جهانگیر و خذا ترسی ms017 و مقبل بس روا باشذ
# اگر گویم که هم جم هم سکندر هم سلیمانی
# ~~سلامت روی وا گیرذ اگر تو سعی وا گیری
# جهان از پیش برخیزذ اگر تو فتنة ننشانی
# ~~جهان بخش وجهانگیری زی قدر و زی قدرت
# که در یک روز اگر خواهی جهان بدهی و بستانی
# ~~جهانت باذ محکوم و سپهرت باذ در فرمان
# سلیمان وار حکمت را متابع انسی و جانی
# ~~رفیقت طالع میمون بهر کاری که روی آری
# مغیثت ایزد بیچون بهر جایی که درمافی
# ~~تو آن شاهی که آئینه روی ظفر خنجر تست و رونق سلطنت ز تیغ دین 18
~~PageV01P023
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0033.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان
# ~~پرور تست ، این بام بی در کش فلک میخوانند منزل پاسبان بام و در
# ~~تست و این بوم بیران کش جهان ی دانند تنگنابی بر لشکر تست، تا
# ~~کلاه انصاف بر سر تست فتنه دیگر کله کز ننهذ ، بیت (1)
# ~~سایهآ پرهای از چه سعادت اثرست « زآنک از فرملک خاصیتی در بر اوست
# پرچم شب رنگ شاه گیسوی عروسان ظفرست و خون شفق از آتش
# ~~تیغ او یک شررست ، توسن چرخ در سر ایذ آگر بر خلاف او گام نهذ
# ~~و دور این نه دایره از بهر دشمن او دام مادام نهذ ، بیت(1)
# ~~گوش میدار که شمشیر زحل کینه او  باج بر گردن ناچخ زن بهرام نهذ
# ذات عاطرش درختیست که برگش تابید و ظفرست و بارش فتح و
# ~~115 نصرتست، هر انک در کین او روذ در آتش دوزخ رفت، و هر انک
# ~~بزنهار او ایذ بزنهار حق بوذ ، (2) سرای جهان که سقفش آسمانست بمعماری
# ~~رای او معمورست(2)، و سیه روبی آنک عصیان برین آستان کنذ بر صفای
# ~~آصفه ش مسطورست، شعر (4)
# بنامیزد تعالی الله دو صذ کیخسرو ار خواهی
# به بینی در قبای شه نشسته در صف بارش
# وگر میدان شه ینی بیابی (4) وقت جولانش
# هزاران رستم دستان بزین رخش رهوارش PageV01P024
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0034.png) ms018

# جهان بشاهی او اقرار کردست وملک و دین گواهست و اقبال و دولت
# ~~در پناه حضرت او اند که سایهآ الله است، جهان نصرت از فر او
# ~~آباذانست و در خطهآ روم از عدل او عهد نوشروان است، اگر موسی کلیم
# ~~از عصا تعبان کرد این پاذشاه کریم در آتش حمله از رمح اژدرها م
# ~~سازذ، وگر ابراهیم خلیل از آتش ریحان (1) کرد این سلطان رحیم از آتش 5
# ~~غضب شگوفە رحمت و نرگس عفو ی رویانذ ، و اگر نوح از بهر طوفان
# ~~کشتی ساخت این شهریار کامگار بوقت رحمت کشتیست و بوقت هیبت
# ~~طوفان، شعر(2)
# ترا ایزذ ز خاک و آب بسرشنست پنداری
# که کردست از تو هر عضوی ز فر و فضل دیگر سان
# زبان از شکر و طبع از آب و روی از نور و لفظ از در
# سر از رحمت دل از شفقت تن از عصمت کف از برهان
# بزخم تیغ آبدار فتنه از روی روزگار بستردی، و بنوک نیزهآ سنان گذار
# ~~آفت عصیان از جهان برداشتی، و چون از بهر کین دین میان بستی و
# ~~ران بر یکران گشاذی صرصر تازی در زین(2) وشمشیر هندی در دست تو 15
# ~~چون شیر با شمشیر و رمحت بسان اژدرها، و از گرد سوارانت زمین با
# ~~آسمان یکسان و از نیزه غلامان هوا مقابل نی استان، فغان و بانگ کوس
# ~~غلغل در صحن زمین فگنده و خروش نای روبین بر طاق سپهر رسیذ ، و
# ~~[از] خون فرعونان دریا و جیحون براندی و چون موسی عمران خصمانرا در
# ~~دریا بماندی ، بتیغ تیز..0..(9) که حیدر در صفین و رستم در توران نکرد
~~، 110:
# ~~گوبیا کمان در دست بندگانت ابر نیسانی بوذ که ازو باران یغلق و21
~~PageV01P025
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0035.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بن مج ازخون
# ~~یاسج می باریذ ، پیوسته این شهریار جهاندار از بهر کسان خوان ی نهاذ،
# ~~شیران لشکرش از سگان ابخازی برای کرگسان خوان نهاذند، اگر
# ~~بذخواه این ms019 درگاه بغی اورد کیفر برد وگر دشمن بذ اندیدیشیذ خذلان
# ~~دیذ ، کسی که با دولت پهلوی زنذ جزای او این بوذ و کسی که بر نعمت
# ~~ه کفران کنذ عاقبتش چنین بوذ، شعر(1)
# زهی شاه بلند اختر زهی خورشیذ روز افزون
# که از جان آفرین باذت هزاران افرین بر جان
# زمین مأمور حکم تست ازو یخ بذان برگن
# جهان شش گو شه حکم نست در وی شاخ نو بنشان
# ملکا و پاذشاها تا طاق ازرق معلق بوذ اطناب سراپرده این پانشاه
# ~~باوتاد دوام محکم دار، اقبال را چنان وقف استانهآ اوکن که هرگز در خاطر
# ~~انتقال نکنذ ، دولت را چنان همنشین این خانه کن که دیگر اندیشه زوال
# ~~نکنذ، چنانکش سردار و شهریار دنیا کردی پیشوا و نامدار اخرت گردان
# ~~از اهل بهشت و همنشین و نازنین حور العینش کن، چندانک این سقف
# ~~15 فیروزه برین طفل دو روزه خلق الآرض فی یؤمین (2) میگردذ، و تا سما
# ~~و سمک و زمین و فلک بجا باشذ یزک لشکر اورا مظفر و منصور دار،
# ~~هرچ مقصود و مراد و منتهای مرام عبادست در کنارش نه، با محمد
# ~~مصطفی و یاران و اهل بیت و تابعینش حشر کن بمحمد و آله ، شعر:
# همواره بکام تو جهان باذ * اقبال تو تا بجاوذان باذ
# خورشیذ سپهر تا جهانست . در خدمت تو بسر دوان باذ
# تا بر نگرذ بر آستانست ، همواره زمین چنین ستان باذ
# بذخواه دوام دولت تو . جاویذ بکام دشمنان باذ
# اقبال ترا کرانه خوذ نیست * عمر تو همیشه بیکران باذ PageV01P026
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0036.png)

# تأبید خذا بروز و شبها ه بر بام و در تو پاسبان باذ
# و اگرچه این قطعه و بسیار شعرها و ییشتر نظمهای تازی و پارسی که
# ~~درین کتاب مسمط است فرا بافتهآ خاطر و باهم آورده این ضعیف باشذ
# ~~اما قصیده که فال دولت پاذشاهست(1) بنور خاطر روشن صحیفة ملک
# ~~اورا بر خوانده ام وانقوا فراسة المومن فانه ینظر بنور ms020 الله درکاره
# ~~اورده و انج این شهریار دولت یاررا بزخم خنجر ابدار میسر خواهذ شذ
# ~~دعاگوی دولت محمد بن علی بن سلیمن الزاوندی بزخم زبان در بیان
# ~~اورده است وطوطی وار ترنمی وعندلیب وار تنسمی کرده ، و چون درین
# ~~کتاب درر شعر و غرر فکر هر کسی هست چشم زخم را شبهی هم ی بایست
# ~~این قصیده بیاوردم، آگرچه بسخن همسری نکنذ از روی مدح شاه بر 10
# ~~همگنان رجحان دارذ، شعر:
# ~~آراستم بشکر تو گوش زماندی . کش مدح شهریار هی طوق و افسرست
# ~~و قصیده اینست :
# زی عشق تو ملک جان گرفته « جهانرا در خط فرمان گرفته
# زهی شمع رخت از شاهد چرخ * هزاران خرده بر دندان گرفته ه
# بران سدره که جزعت دیذ بانست . نشیمن روح با رضوان گرفته
# ز دریای لبت دری کمینه . دو ساله سرگزیت از(2) کان گرفته
# ~~رخت از نور بخشی ماه و خوررا « رهین منت و احسان گرفته
# ~~ترا شاذی نهاذه پای بر سر ، مرا دست غمت دامان گرفته
# ~~سر سلجوقیان سلطان عادل ، که تا سالی بوذ همیان گرفته (2)
# رکابش جنبشی شاهانه کرده . سپاهش گنجه و اران گرفته 1.

PageV01P027

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0037.png)

# ~~ز حد روم تا سرحد زنگان 5 بزخم خنجر بران گرفته
# ~~وزانجا ملک ری تا حد شیراز ه سپاهت در سم یکران گرفته
# ~~بوذ مازندران باگردگه نیز » بفرت تا حد گرگان گرفته
# ~~مسخر گشته ایرانت سراسر . ز حد پارس تا کرمان گرفته
# ~~ز زابل تا بکابل کیح و سقلاب « سراسر ملک هندستان گرفته
# ~~عربرا با عجم چون جمع کردی » بیینی ملک ترکستان گرفته
# ~~بزخم تیغ داذه دشمنانرا * وزیشان زوذ خان و مان گرفته
# ~~چو خورشیذست روشن پیشمای شه « که بینم در خوراسان خان گرفته
# ~~بوذ فغفور [و] خاقان شاه خوارزم « ز درگاه شهنشه نان گرفته
# ~~خرذ قول ترا در فال ملکت * یقین و صدق چون قرآن گرفته
# ~~بکمتر بند دانن جهانرا . پیش جود تست آسان گرفته
# ~~ز زخم(1) بازوت تشویر وخجلت « روان رستم دستان ms021 گرفته
# ~~کمان گشته ز سهم یغلقت چرخ « دوان گرد جهان افغان گرفته
# ~~ببام قصر جاهت پاسبان وار * زحل طبل خور تابان گرفته
# ~~عطارد سعد آکبر(2) را همیشه . ببزم شاه مدحت خوان گرفته
# ~~خجسته باز جتر او هابیست * خور اندر سایهآش امکان گرفته
# ~~چو میدان بر حسودان اسپ راند . عدورا در خم چوگان گرفته
# ~~همیشه باذ ملک جاوذانت . بقا انر جنبش دوران گرفته
# ~~1»سرت سبز و دلت خوش باذ جاویذ * حسودان ترا خذلان گرفته
# ~~مباذا چشم بذرا ره بجاهته . تنت در عصمت یزدان گرفته
# ~~حسودت کشته باذ ار صذ هزارند * تو باذی عمر جاویذان گرفته
# و سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو ابن
# ~~23 السلطان السعید قلیح ارسلان بن مسعود بن قلیج ارسلان بن سلیمان بن
~~PageV01P028
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0038.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان
# ~~غازی (1) بن قتلمش بن اسرائیل بن سلجوق خلد الله دولته ثمره شجره
# ~~سلجوق است، درختی که بیخش تقویت و ترییت دین و ثمرهش بنای
# ~~خیرات از مدارس و خانقاهها و مساجد و رباطها و پولها و آبگیرهای راه
# ~~حجاز و ترییت علما و مجالست زهاد و ابدال و بذل کردن مال و ایین
# ~~عدل را تازه گردانیذن و رسم سیاست زند داشتن، شعر:
# ~~درختی بکشتم بخرم بهشت * کچونان درخت آفریذون نکشت (2)
# ~~(پالیز چون بر کشذ سرو شاخ « سرشاخ سبزش برآ[ید ب] کاخ(2)
# ~~ببالای او شاذ باشذ درخت * که بینذش بینا دل و نیک بخت
# ~~سزذ گر گمانی برذ بر سه چیز « کزین سه گزشتی چه چیز8) ست نیز
# ~~هنر با نزادست و با کوهرست * سه چیزست وهرسه ببند اندرست
# ~~هنرکی بوذ تا نباشذ گهر . نژاذه بسی (5) دیذ بی هنر
# ~~گهر آنک از فر یزدان بوذ * نیازذ ببذ دست و بذ نشنوذ
# ~~نژاذ انک باشذ زتخم پذر * سزذ کایذ از تخم پاکیزه بر
# ~~ازین هرسه گوهر بوذ مایه دار . که زیبا بوذ خلقت کردگار
# ~~چو هر سه بیابی خرذ بایذت . شناسنده نیک ms022 و بذ بایذت
# ~~چو این چار با یکتن آیذ بهم * بر آسایذ از آز وز رنج وغم)(6) 13
# ~~کسیرا که یزدان کنذ پاذشا . بنازذ بذو مردم پارسا(7)
# و برکت پرورش علما و علم دوستی و حرمت داشت سلاطین آل
# ~~سلجوق بوذ که در روی زمین خاصه مالک عراقین و بلاد خوراسان علما
# ~~خاستند وکتب فقه تصنیف کردند و اخبار و احادیث جمع کردند ، و20
# ~~چندان کتب در محکم و متشابه قرآن و تفاسیر و صحیح اخبار باهم اوردند که
# ~~بیخ دین در دلها راسح و ثابت گشت چنانک طمعهای بذ دینان منقطع شذ 23
~~PageV01P029
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0039.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کخسرو بن فلج ارسلان
# ~~و طوعا او کرها فلاسفه واهل ملل منسوخ و تناسخیان و دهریان بکلی سر
# ~~بر فرمان شریعت و مفتیان امت محمد نهاذند، وجمله اقرار داذند که
# ~~الطرق کلها مسدودة الأطریق محمد(1) وهر بزرگی از علما بتربیت سلطانی
# ~~سلجوقی منظور جهانیان شذ، چنانک خواجه امام فخر الدین کوفی وخواجه
# ~~5 امام برهان و ابو الفضل کرمانی و خواجه امام حسام بخاری و محمد منصور
# ~~سرخسی و ناطفی و ناصحی و مسعودی، و ببرکات قلم فتوی و قدم تقوی
# ~~ایشان و نگاه داشت رعیت بر راه شریعت مملکت سلاطین ال سلجوق
# ~~مستقیم شذ، وچون پاذشاه و زیردست وامیر و وزیر و جمله لشکر در
# ~~املاک و اقطاعات بوجه شرع و مقتضای فتوی ایمه دین تصرف میکردند
# ~~10 بلاد معمور و ولایات مسکون ماند که اثار : من صاحب العلماء وقر و
# ~~من صاحب السفها ء حقر(2)، هرکه با علما مصاحبت کنذ وقار یابذ و هرکه
# ~~با سنها مجالست دارذ حقیر شوذ، ودر هر ولایتی امرا بعدل و سیاست
# ~~پاذشاهی مشغول بوذند و آنج مواجب دیوان ایشان بود بمساهلت و
# ~~مسامحت از رعیت حاصل وی کردند ، هم رعیت مرفه می بوذند و هم آمرا می
# ~~15 آسوذند ، لشکری مسلمان می مرد و عوان و غماز و بذ دین دران دولت ms023 بر
# ~~28 هیچ کار نبوذند ، و آنج از شهری درین وقت بجور و ظلم حاصل می کنند
# ~~در آن روزگار از اقلیی بر نخاستی، لشکر آن وقت آراسته تر و پاذشاهان
# ~~آسوذه و باخواسته تر بوذند ، شعر:
# از رعیت شهی که مایه ربوذ . بن دیوار کند و بام اندوذ
# و خرابی جهان از آن خاست که عوانان و غمازان و بذ دینان ظالم
# ~~زبان در ایمه دین دراز کردند و ایشانرا متهم کردند و تعصب و حسد
# ~~در میان ایمه ظاهر شذ و عوانان بذ ذین از قم و کاشان و آبه و طبرش
# ~~و ری و فراهان و نواحی قزوین و ابهر و زنگان جمله رافضی یا اشعری
# ~~28 در لشکر سلطان افتاذند و فرا امرا و سلاطین نموذند که ما از بهر شما
~~PageV01P030
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0040.png)

# ذکر جور وظلی که در عهد مصنف در عراق می رفت
# ~~توفیر ی اوریم، ظلم را نام توفیر بر نهاذند و خون و مال مسلمانانرا
# ~~بناواجب ریختن وستذن منفعت خواندند وبدین [بهانه :]) (1) ملک با دست
# ~~گرفتند وقلم ظلم در مساجد و مدارس کشیذند واب علما ببردند ، مثل :
# ~~من خانه الو زیر فاته التد بیر(2، شعر:
# ز دستور بذ گوهر و جفت بذ ه تباهی بدیهیم شاهی رسذ
# و سرهنگان نا مسلمانان کی بفتوی قرآن(2) خون ایشان مباحست بر
# ~~سر مسلمانان داشتند تا بی رحم بزخم چوب از مسلمانان زر  ستذند ، و
# ~~بهانها و مصادرات و تقریر فاش شذ و در هر شهری بهانه گیری بوذ که
# ~~مسلمانان را رنج می نموذ، وخون و مال مسلمانان ی برد که این منفعت
# ~~دیوانست وخرابات و خمرخانهارا بناکردند و بفاش لواطه و زنا و مناهی 10
# ~~شرع را تمکین داذند، و بر هر چیزی ضانی نهاذند و قرار مالی بداذند که
# ~~این توفیر پاذشاهست، و آب علما ببردند ، مثل : من تعری عن لباس
# ~~التقوی لم یستتر بشیی من الدنیا()، هرکه از لباس تقوی برهنه شوذ هیج ms024
# ~~از دنیا بنپوشذ، و هر سرهنگی ده جا قواد خانه نهاذه است، در هر شهری
# ~~از شهرهای عراق ....(5) زنان نشانده، آن خورند که در شرع حرام و آن 10
# ~~کنند که بیرون از دین اسلام بوذ، پلیذ زبان باشند ، بهر سنحنی دشنای
~~140.
# ~~بدهند ، اول سخن دشنام و دوم چماق و سوم زر بد هرسه بناواجب، و
# ~~خذای عز و جل در قرآن مجید و فرمایذ ایة : انما جزآء الذین یحاربون
# ~~االله و رسوله و یسعون فی الآرض فسادا آن یفتلوا (1) او یصلبوا او نقطع
# ~~آیدیهم و آرجلهم من خلاف آو ینفوا من الآرض ذلک لهم خزی فی .3
# ~~الدنیا ولهم فی الارخرة عذاب عظیم7)، گفت جزای ایشان که با خذای
# ~~تعالی حرب کنند یعنی فرمان خذا و رسول بگذارند وبجا نیارند و22
~~PageV01P031
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0041.png)

# مدح سلطان ابو الفتح کخسرو بن قلج ارسلان
# ~~خلافش کنند و سعی فساد زمین کنند آنست کشان بکشند یا ییاویزند
# ~~یا دست و پاهاشان مخالف ببرند یا از جهان و میان مسلمانانشان بدر
# ~~کنند ، و کذام فساد ازین بذترست که دبیری رافضی یا اشعری کچندانک
# ~~باشند دییران بذ دین ازین دو مذهب باشند قلم در املاک مسلمانان
# ~~5 کشند و ی نویسند بناواجب که صذ دینار از دیه فلان و پنجاه دینار
# ~~قصابان وصذ بقالان و پانصذ بزازان و چندین فلان و چندین فلان
# ~~بدهذ، و این خطها دبیران بدست سرهنگان می دهند که بزخم چوب
# ~~بستان، و فرع دییران و پامزد سرهنگان بر سر که تحصیل این ناواجب
# ~~می کنند ، و نزد عقلا ایشان که در شهرها بناواجب مال مسلمانان می
# ~~10 ستانند و دزدان که ره زند هر دو یکسان باشند، خون هر دو مباح
# ~~بوذ، و هرگز هی پاذشاه عادل بذین رضا نداذ و این در بر نگشاذ که نه
# ~~اگر این نستانند لشکررا نان نبوذ، کچون عدل و عمارت جهان و قهر و
# ~~فمع بذ دینان و مفسدان کنند از مال بی ms025 وارث و املاک مهمله که درخور
# ~~اقطاع بوذ و زجر عاصیان و عمارت املاک موروث هزار چندان حاصل
# ~~15کنند ، وخراج املاک ومالهای بیت المال در شریعت همه بر لشکر اسلام
# ~~حلال ترست از شیر ماذر، و غزو کفار هم سبب غنیمت دنیاست وهم
# ~~وسیلت ثواب آخرت، و جزیة الیهود و سر گزیت بذ دینان بر پاذشاهان
# ~~015 از گوشت قربان مباح ترست که اگر دییران بذ دین بگذاشتندی پاذشاهان
# ~~همه آن خوردندی ، مثل : من آشد الحال مصاحبة الجهال، شعر(1)
# عن المره لاتسآل و ابصر قرینه . فان القرین بالمقارن یقتدی
# کحالی چون ولایتی بامیری دهند وزیری ناکس دبیرگان خس را بخوانذ
# ~~22 و حال ولایت باز خواهذ ، ایشان هیح قانون خراج وجزیة الیهود و
~~PageV01P032
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0042.png)

# قصید جمال الدین اصفهانی در آشوب روزگار
# ~~ارتفاع اقطاعات پیش نیارند، آن کتب که از زند و استا و کتب دهریان
# ~~پلیذ ترست پیش آرند که فلان ظالم چندین دستارچه و نزوله و شراب
# ~~بها و مال السلاح و نعل بها بستذ تفصیل کند و بستانند ، واین ترکرا
# ~~چنان نمایند که این حقی واجبست، و علمارا چندان افتاذ ازین بنیاذ که
# ~~فیح را زبان گفتار نماند، وچون علمارا حرمت نماند کس بعلم خواندن ه
# ~~رغبت نی نمایذ، و در شهور سنە ثمان و تسعین [وخمسمایة] در جمله عراق
# ~~کتب علمی و اخبار و قرآن بترازو و کشیذند و یک من بنیم دانگ
# ~~میفروختند ، و قلم ظلم و مصادرات بر علما و مساجد و مدارس نهاذند ،
# ~~و هچون از جهوذان سر گزیت ستانند در مدارس از علما زری خواستند،
# ~~لاجرم ملک سر نگون شذ ، وجمال الدین محمد بن عبد الرزاق الاصفهانی(1)
~~10
# ~~رحمه الله در وصف جهان واهل این روزگار خوش قصیدهآ گفته
# ~~است ، قصیده ()
# الحذار ای غافلان زین وحشت آباذ الحذار
# الفرار ای عاقلان زین دیو مردم(2) الفرار
# ای عجب دلتان بنگرفت و نشذ جانتان ملول
# زین هواهای عفن وین ابهای ناگوار
# عرصةی نادلگشای و ms026 بقعه ی ناسوذمند
# فرضهی نادلیذیر و تربتی ناسازگار
# مرگ در وی حاکم و آفات در وی پاذشا
# ظلم در وی قهرمان و فتنه در وی آشکار(4) PageV01P033
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0043.png)

# ~~قصید جمال الدین اصفهی راوب رورر
# ~~امن در وی مستخیل و عقل در وی نا امیذ
# ~~کام در وی نادر و صحت درو ناپایدار
# ~~سر درو ظرف صذاع ودل درو نطع(1) بلا
# ~~گل درو اصل زکام وف(2) درو تخم خمار
# ~~ماهرا ننگ محاق و مهررا نقص کسوف
# ~~خالرا عیب زلازل چرخرا رنح دوامر
# ~~مهررا خفاش دشمن شمعرا پروانه خصم
# ~~جهلرا در دست تیغ [و] عقلرا در پای خار
# ~~بازرا با این هنرها دیذها بر دوخته
# ~~کرگس خس طبع را بین از تتعم دیذه خوار
# ~~شیررا از مور صذ زخم اینت انصاف جهان
# ~~پیل را از پشه صذ رنج اینت عدل روزگار
# ~~شمع را هر روز مرگ و لالهرا هر شب ذبول
# ~~باغرا هر سال عزل و ماهرا هر مه سرار
# ~~از بچ قصد من و تو موش هم دست پلنگ
# ~~وز بی قتل من و تو چوب و آهن گشته یار
# ~~چند سخحتی با براذر ای براذر نرم شو
# ~~تا گی آزار مسلمان ای مسلمان شرم دار
# ~~قوت پشه نداری جنگ با پیلان مکن
# دل موری نهای پیشانی شیران مخار
# ~~بوذه یک قطره اب و پس شوی یک مشت خاک
# ~~در میانه چیست این آشوب و چندین کار و بار
# ~~تو بچشم خویشتن بس خوب رویی لیک باش
# ~~تاشوذ در پش زویت دست مرگ ائینهدار PageV01P034
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0044.png)

# ~~از درون زیفی وبیرون سرخ رو لیکن چسوذ
# ~~بوته دوزخ هی یرونت آرذ ان عیار
# ~~دست دست تست انا الحق میزن ای خواجه و لیک
# چون پای دارت آرذ مرگ آنگه پای دار
# ~~لطمة ی از شیر مرگ و زین پلنگان یک جهان
# ~~قطرهآ [ی] از بجر قهر و زین نهنگان صذ هزار
# ~~از تو میگویند هر روزی دریغا جور دی
# وز تو میگونید هر ms027 سالی دریغا ظلم پار
# ~~رویها گشتست بلعباس (1) ودلها بولهب
# زآنک سرها ذو الخمارست(2) و زبانها ذو الفقار
# ~~ظلم صورت می نبندذ در قیامت گرنه من
# گفتمی اینک قیامت نقد و دوزخ آشکار
# ~~آخر اندر عهد تو این قاعدت شذ مستمر
# در مساجد زخم چوب و در مدارس گیر و دار
# ~~دین چو رای تو ضعیف و ظلم چون دستت قوی
# امن چون نانت عزیز و عدل چون عرض تو خوار
# ~~وه که سیاف قدر چون می کشذ پیش تو تیغ
# وه که جلاد اجل چون می زنذ بهر تو دار
# ~~جهد آن کن تا درین ده روزه عمر از بهر نام
# صذ هزاران لعنت از تو باز مانذ یاذگار PageV01P035
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0045.png)

# ~~قصید جمال الدین اصفهانی در آشوب روزگار
# ~~گه ز مال طفل ف زن لوتهای معتبر
# ~~گه ز سم بیوه می خر جامهای نامدار
# ~~تاکی از توحشو(1) های نرم سازذ دلق خاک
# ~~تاکی از تو لقمهای چرب یابذ حلق نار
# ~~روز سگ ی باش و شب مردار تا از خوذ خوری
# ~~هیچو آتش کو خوذ از خوذ خورد وقت اضطرار
# ~~دین بدنیا می فروشی نیست بس سوذی هرین
# ~~باش تا تو در قیامت باز گیری این شمار
# ~~تو همی سوز این ضعیفانرا که هین جامه بکش
# ~~تو هی زن این یتیمانرا که هان التوت بیار
# ~~بیخ ابو یحیی(2) چگونه دانذت زذ هچو زر
# ~~خواجه مالک() چونت دانذ سوخت چون عود قمار
# ~~وجه محنوری تو بر بوریای مجدست
# ~~وز مسلمان خویش آنگه نگردی شرمسار
# ~~اطلس معلم خری از ریسمان بیوه زن
# ~~و آنگهی نایذ ترا از خواجگی خویش عار
# ~~گر بدیباهای رنگین آدمی گردذ کسی
# ~~پس در اطلس چیست گرگ و در عتابی سوسمار (1)
# ~~باش تا چون باز دارذ صدمت یک نفخ صور
# م زمین را از قرار و هم فلکرا از مدامر
# ~~روشنان چرخرا بینی فرو کشته چراغ
# ~~بختیان کوهرا بینی فرو کرده مهار PageV01P036
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0046.png)

# ~~نفسها اماره با لوامه ms028 اندر گفتگو
# روحها حیوانی و نفسانی اندر کارزار
# ~~خویشتن در صورت سگ باز یابی آن زمان
# کز سر تو بر کشذ مرگ این لباس مستعار
# ~~شذ دراز این ترهات ای خواجه کوته باز کن
# کز سخن آن به کباشذ در لباس اختصار
# ~~ای خذا پیوسته دار امداد لطفت وز کرم
# تازه دار ارواح مارا هجو گل در نو بهار
# ~~جوشن حفظت ز سفت غفلت ما بر مکش
# پرده عفوت ز روی کرده ما بر مدار
# ~~زآنج دیذم در مپرس و زآنچ خوردم وا مجوی
# زآنج کردم در گذر وز هرچ گفتم در گذار
# ~~و صذ هزار-رحمت بر زبانی باذ که چنین سخن دانذ گفت و خاطری
# ~~که چنین در دانذ سفت، و او خوذ در ایام امن و عدل بوذ ایام دولت
# ~~ایلدکزیان(1)، چه آگر سر برداشتی و بدیذی که بهیچ مسجدی در عراق 100.
# ~~بوریا نماند است که ظالمان بمحفوری بدهند و پنبه نیست که ییوه زنان
# ~~بریسمان کنند تا (2) از آن اطلس خرند ، و خلاف در مردمست که از جور
# ~~و ظلم آواره شذند واز فحط بمردند ، و اغراض نفسانی بر مردم چنان
# ~~استیلا آورد که دمار از همه بر آورد، و نه که ظالم نی میرذ یا خانهای
# ~~ایشان خراب نی شوذ یا معمورست که هیح خانه سالی نی مانذ و ظالی 20
# ~~مالی نمی دارذ، شعر:
# ~~برین و بر آن بگذرذ روزگار . خنک مردم نیک و پرهیزگار 22 PageV01P037
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0047.png)

# ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~دلترا چرا بندی اندر فریب ه هی از بلندی نبینی نشیب (1]
# ز شب روشنایی نبینذ کسی « کجا بهره دارذ ز دانش بسی(2
# (که گیتی سپنجست جاویذ نیست  فری برتر از فر جمشیذ نیست
# ~~سپهر بلندش پپای آوریذ * جهانرا جز او کذخذای اوریذ) (2)
# ~~ه معارف عراق در آفاق اواره اند و اهل اسواق بخوذ درماند و بیچاره
# ~~اند، و چون حال بذین رسیذ وکار بذین انجامیذ بر جهانیان واجبست ms029
# ~~که بتضرع و ابتهال از ملک ذو الجلال در میخواهند تا از آنجا که اطف
# ~~اوست احیای دولت آل سلجوق بکنذ و بیخ ظلم از جهان بر گنذ، و بر پاذشاه
# ~~اسلام واجبست سلطان قاهر عظیم الدهر کیخسرو بن قلج ارسلان خلد الله
# ~~10 رایات دولته و آیات سلطنته (1) که نیت عدل کنذ و با خذای عز و جل
# ~~نذر کنذ که احیای مراسم عدل کنذ از تربیت علما و تقویت اسلام و
# ~~نصرت شریعت داذن و قواعد معدلت نهاذن که مثل : من عمر دنیاه
# ~~ضیع ماله و من عمر اخرته بلغ آماله (5)، هرک عمارت دنیا کنذ اضاعت
# ~~مال بوذ و هرک عمارت اخرت کنذ مستجمع امال بوذ، و بنیاذی که
# ~~3یم اسلاف سلاطین آل سلجوق نهاذند بر آن بروذ و تیمار داشت رعیتان
# ~~و عمارت جهان پیشه گیرذ تا ملک تعالی این ملک بوارث مستحق باز
# ~~رسانذ و پاذشاهرا بر تخت سنجر و ملکشاه و برکیارق بنشانذ واین
# ~~دولت تا قیامت بمانذ ، ملک تعالی رایت دولت و چتر سلطنت او مظفر
# ~~و منصور داراذ و افتاب سعادت و سایه حشمت او تا قیامت تابند و
# ~~20 پاینده باذ بمحمد و آرله،
# و چون دعا گوی دولت محمد بن علی بن سلیمان بن محمد بن احمد PageV01P038
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0048.png)

# ~~ابن الحسین بن همة الملقب بنجم الدین والمکنی بابی بکر متعه آلله
~~بالعلم
# ~~و الشباب (1) از مکتب اهب و تحصیل لغت عرب فارغ گشت و روزگار
# ~~غدار چنانک عادت اوست با وی زنهار خورد و اورا از لذت جمال
# ~~پذر بر آورد [مصراع] : و آی نعیم لا یکدره الدهر اندیشةآ تصیل
# ~~علوم بر خاطر مستولی بوذ ودنیاوی مالی ومنالی نمانده بوذ، وقحطی که از
~~ه
# ~~بدایت سنهآ سبعین [وخمسمایة] تا غایت وقت در اصفهان و نواحی آن
# ~~بوذه بوذ دمار از روزگار صغار و کبار بر اورده بوذ، و اهل بیوتات
# ~~شریفه و خاندانهای قدیم خوار و خاکسار شذه، طلب علم و ms030 تحصیل دانش
# ~~دستگییر دعاگوی شذ که مثل : من طلب العلم تکقل الله برزقه، ملک
# ~~ذو الجلال بکمال افضال از خاصان بندگان خویش یکیرا بر گاشت و10
# ~~بزرگیرا بداشت که شیر تربیت از پستان دولت او خوردم، جوان بختی
# ~~که چرخ پیر از رای و تدبیر او در عرق تشویر ماند است، خاطر خطیر
# ~~او در انواع علوم دستگیر من شذ ، کمر خدمت او بر بستم و در حضرت
# ~~او می نشستم و اقتباس مواید فواید از دهان چون شکر و لفظ چون
# ~~گهر او می کردم، و آگرچه بحکم من علمک حرفا صیرک عبدا من بنه 15
# ~~او ام از روی نسب او خال منست واز روی تربیت و شفقت پذرست،
# ~~مولانا ولی الانعام صدر امام کبیر عالم عامل مقبل تاج الدین ظهیر
~~الاسلام
# ~~ملک العلما ناصح الملوک و السلاطین نعمان الزمان ابوحنیفة الدوران ابو
# ~~الفضل احمد بن محمد بن علی الراوندی دام ظله و متع الله المسلمین
# ~~بطول بقائه و [حسن 4](2) لقائه (1)، شعر:
# ای بهمت گذشته از فرقد * مفخر دهر تاج دین احمد
# رهروان محرکات فلک « همهرا طبع پاک تو مقصد
# در کتاب بلاغت تو کنذ . کاتب چرخ مشق بر ابجد
# هست در شان شبه تومنزل « ایت لم یلد و لم بولد (2) PageV01P039
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0049.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استاداق
# از ازل دامن بقایت باذ « بسته در آستین عمر ابد
# که مجموع خلال کمال وخصال پسندیذه است، و قلم فتوای و قدم
# ~~تقوی او معمار جهانست و در جملة عراق استاذ همگنانست، منصب
# ~~تدریس ازو اراسته است و بدار الملک همذانش پاذشاه عادل ملک
# ~~5 الامرا جمال الدین ای ابه الاعظم اتابکی عز نصره فرا خواسته است
# ~~و مدرسه خویش وچند مدرسه دیگر وخانقاهها بذو بیاراسته، و شکوه
# ~~علمای آن شهر بذوست و در انواع علوم مقدم همه اوست چه فنون دانش
# ~~بغایت کمال رسانیذه است، و اگر عبادی و علاء خواری در قید حیوة ms031
# ~~بوذندی انشای سخن ازو اموختندی و دقائق علم وعظ ازو
# ~~10 اندوختندی، و اورا درین معنی تصانیف و در فقه و خلاف و تفسیر و
# ~~حدیث و لغت وشعر پارسی و تازی استاذست، و در خط ولغت اظهر
# ~~من الشمس است که مانندش نه کس دیذ و نه شنیذ، جزاه الله عنی
# ~~خیر الدنیا و الآخرة (1) و آنخ از احسان در حق این دعاگوی فرموذ و
# ~~سعیی که نموذ ملکا و پاذشاها در دو جهان دستگیر او کن و فرزندان
# ~~15 اورا بهمان نظر عنابت ملحوظ دار و بهمان درج کفایت برسان، و
# ~~بهر کلمهآ علی که در حق بنده انعام فرموذ هزار کلمه بروزی فرزندان و
# ~~خلفان نجیب رشید وی کن، و چنانک در دنیاش منبردار و میراث خوار
# ~~العلمآه ورثة الآنبیآء (2) کردی در آن جهان همنشین و نازنین حور
# ~~العینش کن و با سید المرسلین و رسول رب العالمین قرینش گردان بجاه
# ~~13، عبادک الصالحین و آنبیائک و المرسلین (1)، مدت ده سال در خدمت
# ~~او بوذم و عیون شهرهای عراق بپیمونم، در علم خط چنان شذم که
# ~~23 نموذارش علی درین کتاب شمه روشن شوذ، هفتاذ گونه خطرا ضبط
~~PageV01P040
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0050.png)

# ~~کردم و از نسخ مصحف و تذهیب و جلد که بغایت آموخته بوذم کسبی می
# ~~کردم و بذان کتب علی بدست آوردم و بر مشایخ کبار و علما[ی] روزگار
# ~~و اساتذه بزگوار بخواندم و اجازت روایت ازیشان بستنم ، و چون
# ~~عمل کسل نورزیذم بعسل آمل رسیذم، مثل : من دام کسله خاب امله (1)،
# ~~همت بلندم کمند توسن نعم گشت که مثل : بعد آلهمم بدذر آلنعم، وه
# ~~درین ده سال که مدت تحصیل دعاگوی بوذ عراق بر بهشت عدن سبق
# ~~می برد، ملکی مستقیم و پاذشاهانی کریم و وزرای کامل و علمای فاضل
# ~~در عراق جمع بوذند ، و شهر اصفهان بر جملهآ جهان رجحان داشت،
# ~~چنانک روزی در خدمت مولانا سلطان العلماء ملک قضاة الشرق
# ~~و الغرب رکن الدین صاعد ms032 بن مسعود آقر الله عین الفضل بمکانه (2)10
# ~~فضلای اصفهان حاضر بوذند و هر کس از خوشی اصفهان حکایتی می
# ~~گفتند کمال زیاد که سرامذ بلاد بوذ، گفت اگر بهشت عدن در زمین
# ~~خواهذ بوذ بزمین اصفهان باشذ وگر بر اسمانست برابر اصفهانست، بهر
# ~~حال اصفهان نموذار بهشتست، و همذان خوذ درین وقت دار الملک و
# ~~مقر سریر پاذشاه عالم سلطان بنی آدم رکن الدنیا والدین غیاث الاسلام 15
# ~~والمسلمین طغرل بن ارسلان بن طغرل قسیم امیر المؤمنین برد الله
# ~~مضجعه (2) بوذ، و امرای عراق آنجا وثاق داشتند و عمارتهای چون
# ~~بهشت کرده ، بیت (2)
# ز گیتی ستایش بمانذ بس است ، که تاج و کمر بهر دیگر کس است (1)
# ملکی اسوذه از مزاحم وسلطان شهید و پاذشاه سعید بفراغت برتخت .2
# ~~سلطنت نشسته، بندگان در رزم و سلطان در بزم، اتابک جهان م
# ~~گشوذ و او بدار الملک و بوذ، همه روز بمراد دل مشغول بوذی و شب
# ~~می آسوذی ، هنرها ورزیذی و مردم را دیذی و گفتی، شعر: PageV01P041
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0051.png)

# ~~4
# ~~منه رنج بر تن تو از بهر گنج ه همه گنج دنیا نیرزذ برج
# ~~نبایذ کزین گردش روزگار . ترا بهره کین آیذ و کارزار
# ~~نما نی هی در سرای سپنج « چه یازی برنج و چه نازی بگنج(1)
# ~~ندانی که چون پیش داور شوی 5 هر آن بر که کاری هان بدروی
# ~~(همه نیکوبی بایذ و مردمی * جوا[ن] مردی و خوردن و خری
# ~~جز اینت نبینم هی بهرهی « اگر کهتر آیی اگر شهرهآی)(2)
# ~~پرستنده آز و جویای کین « بگیتی ز کس نشنوذ آفرین(2
# ~~(اگر خوذ بمانی بگیتی دراز . ز رنج تن آیذ برفتن. نیاز
# ~~یکی سبز(4) دریاست بن ناپدیذ ه در گنج رازش ندارذ کلیذ
# ~~ازو چند [مانی](5) فزون بایذت  همان خورده یکروز بگزایذت
# ~~سه چیزت ببایذ کزآن چاره نیست ه وزآن بر سرت نیز. پیغاره نیست
# ~~خوری یا پبوشی و یا گسترای] . بذین سه فزونتر نگر ننگری (1)
# ~~چو زین سه ms033 گنشتی همه رنج واز * چه در از پیچی چه اندر نیاز)(7)
# و آن سلطان کامگار و صاحب قران روزگار با علما و حکما و
# ~~15 فصحا و زهاد و عباد موانست تمام داشتی و با شعرا و ندما روزی
# ~~گذاشتی، روز بتحصیل هنر مشغول بوذی و شب زیارتگاهها پیموذی،
# ~~بکمتر عالی تقرب نموذی و دست در هر زاهدی سوذی، مثل : من تحلی
# ~~باألعلم لم توحشه خلوة و من نسلی بالکتب لم نفته سلوة (4) هرکه پیرابهآ
# ~~علم متحلیست در خلوات بشاذی متردیست() و هر که را با کتب تسلیست
# ~~135؟ قرین خوش دلیست که علم بهترین اساسیست و تقوی زیبا ترین لباسی،
# ~~21 مثل : العلم اقوی اسلس و التقوی افضل لباس (8)، و انواع هنر آن
~~PageV01P042
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0052.png)

# ~~پاذشاه در افواه مذکورست و در بلاد و سواد مشهور، و چون بتاریخ
# ~~سنهٔ‌ سبع و سبعین و خمس مایة سلطان سعید شهیدرا هوس خط افتاذ
# ~~مولانا صدر امام کبیر مقبل زین الدین مجد الاسلام سید الایمة والعلماء
# ~~استاذ الملوک و السلاطین محمود بن محمد بن علی الراوندی را که خال
# ~~دعاگوست تفقد فرموذ و اورا تشریف استاذی ارزانی داشت و خواست 5
# ~~که از انوار علوم او استفادتی کنذ تا بر کنوز علوم او نور علی نور
# ~~شوذ، (2) و فوایدی که آن امام علی الاطلاق بتحمل مشاق در عیون شهرهای
# ~~عراق از استاذان اقتباس کرده بوذ سلطان شهید بمدد بخت و فر تاج و
# ~~تخت رغبت نموذ که طبع وقاد و خاطر نقاد او پذیرای آن جواهر درر
# ~~و زواهر غرر و نکت و ظرف و سخنهای عجب از علم خط و ادب حه 10
# ~~بسالها از استاذان فاخر شنیذه بوذ یاذ گیرذ(2) ، مثل : من آم یعلم لم
~~یسلم (2)،
# ~~هرک نیاموزذ از جهل سلامت نیابذ ، خال دعآگو کمر ان خدمت بر
# ~~بست و بجان بکوشیذ و حلاوت حرفهای سیاه کوتاه خط چون شیرینی
# ~~شب وصال در کام او می نهاذ و معانی بزرگ در ms034 حرفهای خرد بر سفت،
# ~~قطار مورچهآ بیست و نه حرف بست و در جادهآ نظر صایب او روانه 5
# ~~گردانیذ تا باندک مدنی بمنزل مراد رسیذ و منتهای مرام عباد بدیذ،
# ~~سواد حروف معنیدار از سویدای دل او سودا می زدوذ و بیاض روز
# ~~و سواد شب بتعلیم آن مشغول می بوذ، شعر:
# برد سودای [هردلی؟](4) هشیار . چه سواد حروف معنی دار
# غیرت نقش مانی اند حروف . زلف مفتول معنی [اند] حروف
# زلف معنی خرذ سوارانرا . زلف داذه ...... ......(5)
# تنگ چشمان حرف در تگ و تاز . بگرفتند صحن عالم باز
# گرچه از شکل صف موران اند . در جهان بیان سلیمان اند 100.

PageV01P043

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0053.png)

# و چون خط منسوب شذ تبرک کرد بکلام رب العالمین وتمسک بحدیث
# ~~سید المرسلین که خبر : من کتب بسم الله الرحمن الرحیم فاحسن خطه
# ~~غفر له مصحفی سی پاره مبدا کرد و می نوشت و نقاشان و مذهبان را بیاورد
# ~~تا هرچ او می نوشت ایشانش بزر حل تکحیل می کردند ، بر هر جزوی سی
# ~~5 پاره صذ دینار مغر بی خرج می شذ، وآن مصحف بعضی پیش پاذشاه
# ~~عادل علاء الدین خذاوند مراغ ماند است و بعضی پیش بکتمر پاذشاه
# ~~اخلاط و بعضی پیش نقاشان، و این دعا گوی بذان سبب از آن حضرت
# ~~تقریب و ترحیب یافت، و تکحیل نوشته او بیشتر مرا فرموذی که بسبب
# ~~معرفت خط آنچ دعاگوی کردی بهتر نموذی، وهمه امرای عراق بقصیل
# ~~10 هنر و خواندن کتب پارسی مشغول بوذند چه حکما گفته اند ، مصراع :
# ~~از خانه بکذخذای مانذ همه چیز، و نیز گفته اند آفضل مامن الله به
# ~~علی عباده علم و عقل و ملک و عدل(1) بهترین عطیات ایزدی عقل و
# ~~دانش است و عدل در ملک تا لاجرم بعهد آن پاذشاه بزرگ زاذگان همه
# ~~بمکتب می نشستند و هنررا واخر بوذ و هنرمند ی اسوذ، هر خطاطی
# ~~15 ده جا مکسب داشت و هر ادیی دو سه مکتب داشت، ms035 و تاریخ آن دولت
# ~~و عجایبهای آن مملکت اگر نوشته شوذ ده شاه نامه و اسکندر نامه ییش
# ~~بوذ از باز و شکار و رزم و بزم و فتح بلاد و شکست خصمان و صلت
# ~~دوستان، واگر این دعا گوی در دولت و نعمت پاذشاه عمر یابذ ناریخ
# ~~دولت طغرلی بنویسذ و از آن کتابی سازذ نظما او نثرا، اما درین مجموعه
# ~~2 ملتزم چند چیز شذه ام که اگر درین وقایع که بدور دولت سلطان شهید
# ~~و اتابک سعید محمد و پاذشاه کریم قزل ارسلان و بعد ازیشان تا بذین
# ~~. تاریخ افتاذ شروع روذ مقصود این مجموع مفقود شوذ، قصیرة عن
# ~~طویلة(2) بعضی گفته می شوذ، وآنچ از شعرهاء شعرا در مدح ایشان و
# ~~25 امرا خواهم آوردن خوذ دلیلی قاطع و برهانی ساطع است بر بزرگی و
~~PageV01P044
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0054.png)

# ~~مرتبت و پاذشاهی و سلطنت ایشان، وتا ملکی مستقیم وصلات جسیم
# ~~نیابند شعرا در مدح شروع نکنند ، شعر(1)
# ~~آلناس اکیس من آن یمدحوا رجلا * و لم یروا فیه من آثار احسان
# ~~و هر امیری جهانگیری بوذ و در هر شهری مقتدابی و پشوای از علما بوذ،
# ~~و رئیسان قاهر در عیون(2) شهرها حاکم چنانک در دار الملک همذان5
# ~~خاندان علویان و دوذمان سادات که تا قیامت بماناذ سر و سرور امیر
# ~~سید مرتضی کبیر فخر الدین علآء الدوله عربشاه رحمه الله که عظمت او
# ~~چندان بوذ و تمکین او چنان که بچون سلطان سلیمان پاذشاهی که تا خون
# ~~او بناحق بر زمین چکیذ و کشنده چشم مرده او بدیذ در عراق و خوراسان
# ~~کس بخرمی نرسیذ و لب کس تمام نخندیذ تا حق عز و علا برتخت او خذاوند .
# ~~عالم سلطان بنی آدم سلیمانشاه بن قلج ارسلانرا بنشاند و این قصیدهآ آن
# ~~شاعر ذو(2) معنیین گشت که بیت:
# ملک سلیمان بسلیمان رسیذ * مژده بایران و بتوران رسیذ
# ~~این دولت تا قیامت بماناذ بمحمد و آله، علاء الدوله این بیت ms036 بسلطان
# ~~سلیمن نبشت، فهلویه (4)
# بواذ اروند کوه اج یا بنشی « اروندا روند بی واذا یذ وشی
# ~~و پسرانش امیر سید مجد الدین هایون و امیر سید فخر الدین خسروشاه که
# ~~درین حالت رثآیس و پیشواست و جوانمرد مطلق اورا توان خواندن چه
# ~~هم ائین ریاست دارذ وهم رسم سیاست دانذ، روزگارش بمراسم پاذشاهی ؟1
~~PageV01P045
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0055.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~آراسته بوذ، چون تلاطم امواج فتنه در عراق افتاذ اورا چشم زخمی برسیذ
# ~~و بغدر جمعی در بند افتاذ از قلعه سرجهان بفرستاذ این وصف الحال
# ~~بزبان فهلوی، فهلویه()
# خویش و بییانه و ازاذ وبنده » و انکشان (2) و انها کیایی بتند
# ~~او جمن خو نشان باهت سمشیر . وز بتنگ دریم اسبر بوند
# اژان رو واکه بؤ روم ما نم . نه اج خویشان نه اج بییانه آنم
# کی نواکز باین بسانه (2) بومان « داله زیوند مانم با(8) نمانم
# و براذرش امیر سید عماد الدین مردانشاه که قران و خط و مایحتاج
# ~~عبادت وطاعت و فرایض وسنن عبادت ولوازم تعلیم امر ریاست از
# ~~.1 دعاگوی گرفتند و پنج شش سال دعاگوی در خانهآ ایشان بوذ و بنعمتشان
# ~~می آسوذ و با بزرگان همذان مجالست و موانست داشت و آن عمر در
# ~~شادی و لذت گذاشت بافادت و استفادت انواع علوم مشغول می بوذ و
# ~~بفواید تحصیل می آسوذ، در طینت پاک خوذ می دیذ که باندک مدتی
# ~~جواهر کنوز علوم را نقادی توانذ کرد، خاطر بر گاشت و سواد حروف را
# ~~15 برابر دیذه بداشت، درر خط از آن می نموذ و جواهر معنی ازین می گشوذ
# ~~چه سخن در درج خزانهآ غیبست و مفرح داروخانهآ لاریب، شعر(8)
# چو خواهی که رنج تو آیذ ببار ، سرت را مبرتاب از آموزگار
# ~~دبیری یاموز فرزندرا * همان خویش و نزدیک و پیوندرا
# چو با آلت و رای باشذ دبیر * هان بردبار و سخن یاذ گیر(7)
# ~~دبیری رسانذ جوانرا به بخت * هان ms037 ناسزارا سزاوار تخت PageV01P046
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0056.png)

# ~~دییریست از پیشها ارجمند « وزو مرد افگند گردذ بلند
# ~~هشیوار و سازند(1) پاذشا . زبان خامش وتن ز بذ پارسا(7)
# ~~شکیبا و با دانش و راست گوی 5 وفادار و پاکیزه و تازه روی
# ~~چو با این هنرها شوذ نزد شاه ه نباشذ نشستنش جز پیشگاه(2)
# وقتی در سماعی که فتوح روح و آسایش عاشقان مجروح بوذ صوفیانرا 5
# ~~صفاای] درو[ن] ظاهر شذ و عارفانرا حالت آمذ مطربی بلحنی خوش و214.
# ~~آوازی دلکش بر نوای نی نه بر آوای نای این ترانه بساخته بوذ واین
# ~~بیت در انداخته، بیت:
# دارم سخنان تازه و زر کهن « آخر بکف آرمت بزر یا بسحن
# ~~امام غزالی رحمة الله علیه حاضر بوذ از سر وجدی گفت زررا چه محل.
# ~~سخن، سخن سخن زیراکه سخن خازن اسرار جبروتست و مایه اسحار
# ~~هاروت و ماروت (1) که ران من البیان لسحرا(8) سخنست که در محرابها
# ~~امام اوست و در آتش کذها موبذ تمام بذوست، جان معنی بین در لطافت
# ~~سخن اویزذ و نفس بهیمی با حلاوت او نیامیزذ، شعر:
# سخن از گنبذ کبوذ امذ ه زاسمانها سخن فروذ آمذ
# گر بذی گوهری ورای سخن . آن فروذ آمذی بجای سخن
# سخن از هرچ در جهان بیشست * آدمی ز آن ز همگنان بیشست
# کذخذای همه جهان سخنست * جان تن جان جان جان سخنست
# و مرا دوستی بوذ یگانه که خاطرش پذیرای سخن چنان بوذ که
# ~~محسود همگنان بوذ، و اگرچه سالش در نیک نامی از دو هفته ییشتر نبوذ 20
# ~~بعقل و دوستکامی بر هفتاذ سالگان می افزوذ، و آگرچه در زمره صبیان
~~PageV01P047
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0057.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~بوذ یگانه جهان بوذ، صدر عالم محترم مقبل شهاب الدین جمال الإسلام
# ~~ملک الکفاة و الافاضل سید الأقران و الامایل تاج الصدور و الاکابر
# ~~عطارد الزمان و العناصر احمد بن ابی منصور بن محمد بن منصور البزاز
# ~~القاسانی اطال ألله فی ms038 العز الدایم بقآءه (1) و ادام الی المعالی
~~أرتقآءه (1)
# ~~ه وکبت حسدته و اعدآءه (1)، مدح :
# ~~حسد چرخ و رشک علیین « آفتاب شرف شهاب الدین
# ~~گشته از فضل او و از دانش * آسمان آستان ایوانش
# ~~او شهابیست رجم دیو لعین . شعلهش داذ روشنی زمین
# ~~1851و زمینراست آفتاب دگر ه در کف او قلم شهاب دگر
# ~~10 تیزرو چون شهاب شیطان سوز * کش دعاگوست خلق در شب و روز
# ~~زبان روزگار از بهر لفظ گهر بار او گفته، شعر:
# ~~ای شهابب که نور اسلامی ، سرور عصر و پشت ایامی
# یخ وهی بفهم تو نرسذ ، ز آنک در وصف ییش از افهامی
# حسد ارذ بخاک بر خورشیذ * چون تو بر خاک تیره بخرامی
# ~~صورت تو مصورست از روح ، نه چو ما مبتلای اجسای
# ~~و زبان هنر خط چون در و گهر اورا گفته، شعر:
# ~~ای ز رای تو کرده استمداد * روح بواب(2) و صاحب عباد (4)
# ~~لب و دندان و چشم حور العین ، گه ز سین تو زاذه گاه ز صاد PageV01P048
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0058.png)

# ~~مراقبت عهد دوستان سیرت وفای او وحسن عهد رفیقان روشن رای
# ~~او، شعر(1)
# ~~لنا شیمة لا ترتضی(2) الغدر صاحبا « و رای علی الایام لا یقبل الوهنا
# ~~إذا ما انخذنا صاحبا لم نجازه . بسوه و احسنا بافعاله الظنا
# ~~فمن تنقض(2) الایام مرة عهده . فانا علی العهد القدیم کما کناه
# ~~و آکد اسباب القطیعة ظنة . تدوم و دعوی لا یطا بقها معنا
# ~~فان عدتم عدنا وان تظهروا الغنی * عن الود کنا عن ودادکم اغنا
# ~~مدت دوسال داعی دولت انحضرت روزگار در کنف حمایت وظل رعایت
# ~~او می گذاشت، هر روز فتوحی و اسایش روحی از ان می گشوذ، و این
# ~~فرسوذه محنت آسوذه منحت او گشت، در آن وقت این تصنیف در 14
# ~~خاطر بوذ، از وی قبول کردم که نام شریف او در کتاب راحة الصدور224.
# ~~و آیة السرور آرم وازو یاذگاری در روی زمین بگذارم و شکر نعمت
# ~~او بگزارم که درین ms039 دو سال هر ارزو که مرا بوذ از انواع رنعم او حاصل
# ~~کرد، با من خوردی و خفتی وهیچ راز از من ننهفتی، شعر(2)
# ~~گر من عواطف تو فراموش می کنم * باذا غمان من چو ایادیت بی شمار 18
# ~~والله که در هوای تو ییشی نیایذم: * گر صذ هزار دل بوذم هیچو کوکنار
# ~~و چنانک من حق استاذی وی فرو نگذاشتم او نیز حق شاگردی من نگاه
# ~~داشت و بدانست که عالم جهل ظلمانیست و عالم علم نورانی ، و علم آب
# ~~حیوة ظلماتست، اگر خضروار آب حیوة علم در مزرعه دل برانذ و
# ~~نهال دانش بنشانذ نام او ابد الدهر باقی مانذ ، شعر:
# العلم فیو جلالة و مهابة . و العلم آنفع من کنوز الجوهر PageV01P049
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0059.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# تفنی الکنوز علی الزمان و عصره » و العلم یبفی باقیات الادهر
# ~~باز آنک میل طبیعت در ایام کوذکی بملاعب و ملاهی زیادت باشذ
# ~~طلوع صبح صادق سعادت آن ثمره شجره سیادت را روشن رابی که مدد
# ~~دهند شعلهآ آفتاب و نور مهتابست در تزاید داشت و اورا برآن گماشت
# ~~« تا درر و غرر علم خط بر دل نگاشت واهال و غفلت روا نداشت، و
# ~~نکات علی و دقایق حکی معلوم رای انور او گشت، وصبح یقین از
# ~~شب شبهت او بیرون آمذ، و بوقت اعتدال رییع جوانی اشجار دانش در
# ~~جویبار دل بنشاند تا بوقت خریف پیری میوه راحت و لذت ازو
# ~~چینذ ولطف و اسایش ازو بینذ، و چنانک کار عالم باوقات و ساعات
# ~~10 جهان منوط و مربوطست اسباب جهان علم باعوام وایام جوانی
# ~~مضبوطست ، چه اگر کسی خواهذ تا در زمستان در بستان درختی نشانذ
# ~~و میوه رویانذ روی مراد نبینذ و آن میوه نچینذ، و اگر ایام جوانی ببازی
# ~~گذرانذ پیری هیچ ندانذ و تحصیل نتوانذ، مثل : من لم یتعلم فی صغره
# یتقدم فی کبره (1) هر که بکوذکی رنج تعلیم نبرذ ms040 ببزرگی مرغزار تقدیم
# ~~22، نحرذ ، بحکم این مقدمات صدر شهاب الدین احمد کسب مال بگذاشت
# ~~و از تحصیل منال دست بداشت و گفت، شعر(2)
# رضینا قسمة الجبار فینا * لنا علم و للاعدآء مال
# فان المال یفنی عن قریب . و إن العلم باق لا یزاال (1)
# ~~بدام آیذش نا سگالیذه میش * پلنگ از پس پشت و صیاد پیش)(1)
# چو کاهل شوذ مرد هنگام کار . از آن پس نیایذ چنان روزگار(2)
# چنان شذ شهاب از بس آموختن « که مثلش نیابی تو در هیچ فن PageV01P050
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0060.png)

# برای و بدانش بجایی رسیذ « که چون خویشتن در زمانه ندیذ
# ~~ملک تعالی اورا از جوانی و هنر برخورداری دهاذ و از شباب و
# ~~احباب متع داراذ، اطناب سراپرده جاهشرا باوتاد دوام محکم کناذ
# ~~و دست اسیب دهر بدامن عصر او مرساناذ، باغ شاذیش را گل مراد
# ~~شگته و چشم غم در ساحت راحت او خفته بمحمد و اله، و هچنین ه
# ~~بیشتر معارف و پاذشاهان و ارکان دولت پسرانرا اسم شآگردی دعآگوی
# ~~وخالان وی حاصل کردندی، و کسانی که ببلاغت معروف بوذندی در
# ~~. جمله خطه عراق و صوب خوراسان بخط و هنر تفاخر بشاگردی ما
# ~~کردندی ، و بسبب آنک اصحاب مناصب وزیر و [مستوفی](1) و بیشتر
# ~~دبیران دولت سلطان کاشی بوذند و منشأ ما و مسقط الراس ولایت .1
# ~~کاشان بوذه بوذ ایشان گفتندی زین الدین هم شهری ماست، اسم کاشی
# ~~برو علم شذ و چنان شذ که در عراق هرجا که خطی نیکو بینند گویند
# ~~خط کاشیانست با از کاشیان اموخته است، و در جملهآ خطه عراق و
# ~~لشکر خوراسان که بعراق آمذ ولشکر بغداذ و شامیان و لشکر آذرییجان 33،
# ~~و رسولان اطراف که بخدمت سلطان عالم طغرل بن ارسلان امذندی و15
# ~~خال دعاگورا دیذندی من تحت القرط و فرط العلم اقرار داذندی که
# ~~مثل زین الدین مجموعی نیست در روی زمین که خط بیشتر با جهل بوذ
# ~~او بحمد الله تعالی در انواع هنر سمرست، ادب ms041 بغایت کمال دانذ، چنانک
# ~~در سنهآ سبع و خمسین و خمسمایة در کاشان که منشأ ادب و محل
# ~~فضلای لغت عرب بوذ بر بساط معین ساوی مستوفی سلطان قصیک بر 20
# ~~خواند تازی که جمله فضلا اقرار کردند که بسن وی در هژزده سالگی
# ~~علی وجه الارض کس دیگر نبوذه است که در خط و شعر نذان مثابت
# ~~رسیذ است، و تا الی بؤمنا هذا آن صدر بزرگوار و یگانهآ روزگار که
# ~~جاویذ عمر باذ بحضرت هر صاحب منصبی قصیده یا قطعه بتازی یا 24
~~PageV01P051
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0061.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~پارسی فرستاذه است، و اورا در محاوره عبارت ترسل چنان ایذ که هیچ
# ~~مترسلی آنرا در قلم نتوانذ آورد، و هیچ استاذی بزرگ از علمای فقه و
# ~~خلاف نبوذه است در کل بلاد عراق که نه او سالها بر وی تحصیل کرده
# ~~است، و در محافل مناظر آن بجریان (1) عبارت و بیان او دیگری نبوذ،
# ~~* مثل : خیر المواهب العقل و شر المصایب الجهل (2)، بیت:
# ~~بهترین بخششی ز حق خرذست « جهل دایم مصیبت است و بذست
# ~~و حکما گفته اند بهترین مواهب عقل ودانش است و بذترین مصایب
# ~~جهل و نکوهش است، و بحمد الله زین الدینرا تقدیم در دانش
# ~~چندانست که حرکات او متبوع فضلای عراقین و خوراسانست، چنانک
# ~~10 وقتی یک دو بیتی گفت وفارغ باش» ردیف، چند هزار دو بیتی
# ~~بر آن منوال بگفتند ، شعر :
# من جزغم تو نی خورم فارغ باش * من مهر تو باگور برم فارغ باش
# جانا بسرت که تا زیم خواهذ بوذ * خاک قدمت تاج سرم فارغ باش
# ~~و در شهور سنه سبع و سبعین وخمس مایة قصیده بتازی بر خواجه عزیز
# ~~15 الدین مستوفی خواند لزوم ما لا یلزم بهر دو بیت مخلصی که لم یسیق به
# ~~55. احد ، فضلای وی(2) از قم وکاشان و ری با عداوت مخالفت مذهب که
# ~~او حنیفی بوذ و ایشانرا بیرون از ms042 حسد فضل با او دشمنی بوذی با این
# ~~همه اقرار داذند که درین دور کس مثل این قصیده نتوانذ گفت، و الفضل
# ~~ما شهدت به الاعداء،
# قصیده اینست()
# ~~ذهب الشتآء فمرحبا بذهابه . و آنی الو بیع یمیس فی جلبابه PageV01P052
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0062.png)

# ~~و الثلج ذاب من الشتاء(1) کآنه . حساد مولانا الوزیر ببابه
# ~~و آنساب من آروند آزرق مایه . مثل انسیاب الایم حول شعابه
# ~~تحیی (2) نداوته القفار کأنها ، رشحات سیبک اذ تجود لنا به
# ~~والشمس حلت فی العلاء بمثرل . تزبو(1) علی الإحرام (8) فوق قبابه
# ~~بهرت عیون آلناظرین کآنها . عزمات رأیک جد فی الهابه
# ~~و تری الصبا طیبا کایام الصی « فوق الربی یجتد فضل ثیابه
# ~~طابت و رقت فی الغداة کآنها « اخلاق مولانا لدی اصحابه
# ~~و النرجس الغض الطرئ مجمش . طرر البنفسج فی متون هضابه
# ~~و تبسمت زهر الاقای غدوة (5) * کولیه یفتر مله اهابه
# ~~و العندلیب کانه فی احنه « مداح مؤلانا بصدر جنابه
# ~~ملک الصدور عزیز دین محمد « مردی العداة و مرتجی احبابه
# ~~ذو همة علت السماء(1) فذللت . برزین وطاتها سنم شهابه
# ~~مولی تسنم فی المعالی شابخا ء یعی النواظر حسرا لطلابه
# ~~کم رایة نکست بثاقب رأیه . و کتیبة فلت بسطر کتابه »21.
# ~~رأی انا هجم الخعلوب کانه . یوحی إلیه من وراء حجابه
# ~~یا طالب الاقبال جرت عن الهدی . امعن تری ألاقبال تحت رکابه
# ~~بحر یموج من العطابا کفه « شرقا و غربا من زخور() عبابه
# ~~ایها و قصر لا نشبه کفه . بألبحر این البحر من اضرابه
# ~~فی گقه قلم یداوی جریه . نکا الحوادث من فضول لعابه .2 PageV01P053
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0063.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~پارسی فرستاذه است، و اورا در محاوره عبارت ترسل چنان ایذ که هیچ
# ~~مترسلی آنرا در قلم نتوانذ آورد، و هیح استاذی بزرگ از علمای فقه و
# ~~خلاف نبوذه است در کل بلاد عراق که نه او سالها بر وی تحصیل کرده
# ~~است، و در محافل مناظر آن بجریان (1) عبارت و بیان او دیگری نبوذ ،
# ~~* مثل ms043 : خیر المواهب العقل و شر المصایب الجهل(2)، بیت:
# ~~بهترین بخششی ز حق خرذست * جهل دایم مصیبت است و بذست
# ~~و حکما گفته اند بهترین مواهب عقل و دانش است و بذترین مصایب
# ~~جهل ونکوهش است، و بحمد الله زین الدینرا تقدیم در دانش
# ~~چندانست که حرکات او متبوع فضلای عراقین و خوراسانست، چنانک
# ~~10 وقتی یک دو بیتی گفت ووفارغ باش» ردیف ، چند هزار دو بیتی
# ~~بر آن منوال بگفتند ، شعر :
# من جزغم تو فی خورم فارغ باش * من مهر تو باگور برم فارغ باش
# جانا بسرت که تا زیم خواهذ بوذ * خاک قدمت تاج سرم فارغ باش
# ~~و در شهور سنه سبع و سبعین وخمس مایة قصیده بتازی بر خواجه عزیز
# ~~15 الدین مستوفی خواند لزوم ما لا یلزم بهر دو بیت مخلصی که لم یسیق به
# ~~(23. احد، فضلای وی(2) از قم وکاشان و ری با عداوت مخالفت مذهب که
# ~~او حنیفی بوذ و ایشانرا بیرون از حسد فضل با او دشمنی بوذی با این
# ~~همه اقرار داذند که درین دور کس مثل این قصیده نتوانذ گفت، و الفضل
# ~~ما شهدت به الاعداء،
# قصیده اینست(1)
# ~~ذهب الشتآه فمرحبا بذهابه . و انی الر ییع یمیس فی جلبابه PageV01P054
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0064.png)

# ~~و الثلج ذاب من الشتآء(1) کآنه ، حساد مولانا الوزیر ببابه
# ~~و انساب من اروند ازرق مایه « مثل آنسیاب الأیم حول شعابه
# ~~تحبی(2) نداونه القفار کانها . رشحات سیبک اذ تجود لنا به
# ~~وألشمس حلت فی العلاء بمنزل . تربو(2) علی الإحرام(5) فوق قبابه
# ~~بهرت عیون الناظرین کأنها . عزمات رأیک جد فی الهابه
# ~~وتری الصبا طیبا کایام الصی . فوق الربی یجتر فضل ثیابه
# ~~طابت و رقت فی الغداة کآنها . اخلاق مولانا لدی اصحابه
# ~~و النرجس الغض الطرئ مجمش . طرر البنفسج فی متون هضابه
# ~~و تبسمت زهر الاقاحی غدوة (8) . کولیه یفتر مله اهابه
# ~~وتری الطیور علی الغصون ترنمت . فی مؤضع نزو عقیب سحابه .
# ~~و العندلیب کأنه فی لحنه . مداح مولاانا بصدر جنابه
# ~~ملک الصدور عزیر ms044 دبن محمد » مردی العداة و مرتجی احبابه
# ~~ذو همة علت السمآء(1) فذللت . برزین وطأتها سنام شهابه
# ~~مولی تسنم فی المعالی شامخا . یعیی النوا ظر حسرا لطلابه
# ~~کم رایة نکست بثاقب رأیه . و کتیبة فلت بسطر کتابه »21،
# ~~رأی انا هجم الخطوب کآنه . یوحی الیه من ورآء حجابه
# ~~باطالب الافبال جزت عن الهدی . آمعن تری الاقبال تحت رکابه
# ~~بحر یموج من العطایا کفه . شرقا و غربا من زخور(2) عبابه
# ~~ایها و قصر لا نشبه کفه . بالبحر این البحر من اضرابه
# ~~فی کفه قلم یداوی جریه . نکا الحوادث من فضول لعابه .

PageV01P055

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0065.png)

# ~~ذکر احوال مصنف کتاب و ثنای دوستان و استادانش
# ~~یکفی صروف الحادثات صریفه . و اللیث معتمد علی انیابه
# ~~لو کان حاتم طبیء حیا لما * واراه الا الفضل من آثوابه
# ~~سحبان یسحب فی الخجالة ذیله . لو کان اصغی عند فصل خطابه
# ~~هذی بدیهة خاطر قد کده . غیر الزمان بمولمات عذابه
# ~~نحاه عن احبابه و دیاره . قدما غراب البین یا لغرابه(1)
# ~~ما نال من باب جدی و لطالما ، قد کان عفر وجهه بترابه
# ~~و الله آودع رزقه فی کقه . فلما یضیق العبثر من اسبابه
# ~~فلزمت بیتی و انخدت قناعت . سورا وراء المال من آربابه
# ~~لولا مواهبک السنیة هدنی « نوب الزمان بخلبیه و نابه(2)
# ~~لاا زال سیفک فوق اعناق العدی . متذللین رقابهم کقرابه
# ~~کم فی العلی ما لاح فی بحر الدجی . زهر الکواکب طافیا کحبابه
# ~~و نحل(8) عزا دائما لا تنقض . آیام دولته مدی احقابه
# ~~51. این قصید در یک شب گفت، نماز دیگر خواجه عزیز اورا تفقد فرموذه
# ~~بوذ بامداذ در حضرتش بر خواند و تشریف خاص یافت و بلباس فاخر
# ~~15 وزیرانه متردی شذ، یکی از حاضران مؤاخذت کرد که «مرحبا» ایندرا
# ~~گویند، خواجه ظهیر الدین کرجی که واحد عصر و یگانهآ فضلای دهر بوذ
# ~~گفت مرحبا چیزیرا گویند که خوششان آیذ زمستان همذان چون بروذ
# ~~صذ مرحبا ببایذ گفت زین الدین بذین محمودست، هزار رحمت بر
# ~~چنان خواجگان باذ که این ms045 نکته بهتر از قصیده ایست، مثل : ذهب
# ~~2 آلناس و بقی النسناس، شر بذتر ازین روزگار بگرداذ(1)، و دعاگوی دولت
# ~~العبد محمد بن علی بن سلیمن الراوندی اناله الله مناه فی دنیاه و عقباه
~~PageV01P056
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0066.png)

# ~~خواست که پی روی زین الدین کنذ، جزوی از کلی در یافته است و
# ~~اگر بسبب فتور و تشویش و باران محنت در عراق از بعضی مقاصد و
# ~~مراد باز مانذ در دولت خذاوند عالم سلطان بنی آدم غیاث الدنیا و
# ~~الدین ابو الفتح کیخسرو بن السلطان قلج ارسلان خلد الله رظل دولته
# ~~بهمه مرادها برسذ و بیمن اقبال او در سایة دولتش پرورش یابذ، و5
# ~~در خطهآ روم نشر فضایلی که اهل خوراسان و عراق از خویشان کسب
# ~~کرده اند بکنذ ، و بدولت پاذشاه عادل احیای دانش درین دیار
# ~~بباشذ، و چنان سازذ که آثار دانش اهل روم چنانک در ماتقدم بوذه
# ~~است بجمله جهان برسذ، شعر:
# إن آثارنا تدل علینا « فأنظروا بعدنا لی الآثار
# ~~و علم فقه وخلاف و لغت عرب وخط وادب و شعر پارسی وتازی
# ~~درین طرف متداول آلسنه ایشان شوذ، و چنانک مشایخ و استاذان
# ~~دعاگوی در همذان چون خواجه امام شیخ الاسلام فخر الدین البلخی و
# ~~خواجه امام قطب الاسلام صفی الدین الاصفهانی وبهاء الدین الیزدی و
# ~~غیرهم رحمهم آلله و دیگر ایمهآ کبار در ممالک عراقین و طرف خوراسان 15
# ~~از تربیت سلاطین آل سلجوق و بندگانشان مذکور و منظور جهانیان
# ~~شذند این داعی نیز غرس دولت سلطان قاهر شوذ ومدت این دولت
# ~~که بتایید و تایید متصل باذ دعاگوی باشذ، و برکات تعلیم و تعلم و
# ~~افادت و استفادت او بروزگار دولت پاذشاه برسذ، و آنچ اسلاف ماضیه
# ~~و اخلاف باقیە دعاگوی دم و قدم زذه اند در دولت سلاطین آل»ت3م
# ~~سلجوق رحم الله الماضین منهم و ابقی الباقین و ثمره نعمت و حرمت
# ~~حاصل کرده اعقاب این دعاگوی از دولت سلطان قاهر عقبا بعد عقب ms046
# ~~حاصل کنند، و اگرچه تا این غایت داعیرا داعیه هنر ورزیدن و شعر
# ~~بغایت گفتن نبوذ از فر چنین شهریاری و جهانداری ابکار افکاررا جلوه
# ~~توان داذ که هم لطافت صورت دارذ وهم کثافت صلت که مهیج داعیه 25
~~PageV01P057
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0067.png)

# ر او ن  کتاب و سا دوسن کی اهتبنس
# ~~باشند ، وهنر مطلوب عالمیانست، وبا کساد بازار دانش از تصرف خاین
# ~~مصون نبوذه است، شعر(1)
# قالوا ترکت الشعر قلت ضرورة(2 . باب الدواعی و البواعث مغلق
# خلت الدیار فلا مدیح یرتجی . منه النوال و لا ملیح یعشق
# و من العجایب انه (2) لا یشتری * و مع الکساد یخان فیه و یسرق
# ~~ملک تعالی این پاذشاه هنر پرور عدل گستر دین دار کامگاررا توفیق
# ~~زیادت جستن در مکارم اخلاق که اورا در تزاید است ارزانی داراذ،
# ~~چه اگر پاذشاهان گذشته از ییر..(5) ممات در ربض دایره حیوة ایندی
# ~~و باعادت حیوة ثانیه ورجوع نفس ناطقه بلباس عمر ملبوس و متردی
# ~~10 شوندی اقتدا و تقیل باخلاق مرضیه و عادات جمیلهٔ‌ او واجب شمرندی،
# ~~و در ایام همایون این پاذشاه میمون داذ گستر دین پرور که افتاب عدل
# ~~او چون چشمه خورشیذ شعاع رافت بر بسیط زمین و بساط زمان گسترده
# ~~است و عالمیانرا در ظل عنایت و جناح عاطفت و رعایت جای داذه
# ~~غاشیت گیر و جزیت پذیر شوندی، ایزد تعالی ردای مفاخر شهنشاهی [اوآرا
# ~~15 همواره بطراز عدل و فضل مطرز داراذ، و سرادق جلال وحشمت اورا
# ~~که سایهدار خورشیذ گردونست در علو درجت و سمؤ مرتبت با اوج
# ~~کیوان برابر کناذ و چشمهآ سنان سبزه زار تیغ اورا که حافظ ملک و ملت
# ~~20.، و ناصر دین و دولت است همیشه مرتع و مشرع ارواح اعادی و اشباح
# ~~19 معادی دولت او گرداناذ بحمد و آله، PageV01P058
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0068.png)

# سبب تالیف این کتاب و کیفیت حال آن کچون بوذ
# و سبب تالیف این کتاب آن بوذ که در شهور سنه ثمانین و خمس ms047
# ~~مایة خذاوند عالم رکن الدنیا والدین طغرل بن ارسلان را هوای مجموعهی
# ~~بوذ از اشعار، خال دعاگوی زین الدین می نوشت وجمال نقاش اصفهانی
# ~~آن را صورت می کرد، صورت هر شاعری می کردند و در عقبش شعر می ه
# ~~اوردند و مضاحکی چند می نوشتند و آن حکایترا صورت رقم ی زذند ،
# ~~و خذاوند عالم مجلس بذان و اراست و بلطف طبع مضاحکی چندها ساختی
# ~~انرا وغیی» خواندی و بعضی مسموعات را «جیبی»، در آن حال امیر
# ~~الشعرا وسفیر الکبرا شمس الدین احمد بن منوچهر شصت کله که قصید
# ~~تتماج گفته است حکایت کرد که سید اشرف بهمذان رسیذ در مکتبها ی 10
# ~~گردیذ و م دیذ تا کرا طبع شعرست، مصراعی بمن داذ تا بر آن وزن
# ~~دو سه بیت گفتم، بسمع رضا اصغا فرموذ ومرا بذان بستوذ وحت و تحریض
# ~~واجب داشب و گفت از اشعار متاخران چون عمادی(1) و انوری(2) و
# ~~سید اشرف(9) و بلفرج رونی(8) و امثال عرب و اشعار تازی و حکم 14
~~PageV01P059
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0069.png)

# سبب تالیف این کتاب وکیفیت حال آن
# ~~یاذگیر و بر خواندن شاه نامه مواظبت نمای تا شعر بغایت رسذ، و از
# ~~شعر سنابی (1) و عنصری(2) و معزی (2) و روذکی (8) اجتناب کن هرگز
# ~~نشنوی و نخوانی که آن طبعهای بلندست طبع تو ببندذ و از مقصود باز
# ~~ه دارذ، شمس الدین شصت کله گفت من و چند کس دیگر این وصیترا
# ~~بجای اوردیم، بمقصود رسیذیم و غایت مطاوب بدیذیم، بیت اینست :
# صح بی روی تو نفس نزنذ ، نفس عشق بی تو کس نزنذ
# و صل تو(5) نگذرذ بکوی امیذ(5) « تا در خانه هوس نزنذ
# بنده گر با تو یک نفس بنشست * جز بر آن یاذ یک نفس نزنذ
# ~~205، مؤلف این مجموع محمد بن علی بن سلیمن الزاوندی بلغه الله مناه فی
# ~~اولاه و اخراه (2) خواست که اختیار چند شعر و نثر بکنذ و در مجموعی
# ~~ارذ تا یاذ گیرند، این ms048 امنیت در حجاب تعذر می بوذ چه در مدت محنت
# ~~عراق رنج نفس بغایت بوذ و درد دل بی نهایت، فراق احباب دل
# ~~کباب کرده، از بس تجرع کأس اشتیاق و تحمل مشاق فراق بیم بوذ که
# ~~15 جان شیرین که جنت تن غمگین بوذ طاق شوذ، از میان این بوس و
# ~~مطلع این نحوس طالع منکوس و بخت معکوس را از خواب غفلت بیذاری
~~PageV01P060
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0070.png)

# ~~نی بوذ، کبار ملوک منکوب بوذند و بزرگان صدور بانواع معذب و
# ~~مطلوب، ازیشان چیزی نی گشوذ و راحتی نی بوذ، من نیز سر در کنج
# ~~عزلت کشینم و زاویة فراغت بر گزیذم، دست از کسب و منال بداشتم
# ~~و جاه و مال بگذاشتم، مثل : الرضا بألکفاف یؤدی إلی العناف (1) بساط
# ~~قناعت بگستردم و روی در روی فراغت اوردم، بیاض روز مستغرق5
# ~~استفادت علوم می داشتم و در سواد شب مستفاد روزرا بردل می نگاشتم ،
# ~~علم فقه وشریعت میخواندم و ذکر حق و قرآن بر زبان می راندم و بمطالعهآ
# ~~لغت وشعرهای عرب وعجم موانست می جستم ، مثل : من سآء آدبه ضاع
# ~~نسبه()، شعر:
# ادب از مال و همنشینان به ، خوی خوش از همه قرینان به
# ~~از سنهآ تسعین و خمس مایة که واقعهآ سلطان بوذ تا این غایت روزگار
# ~~می گذاشتم و این حال پیش می داشتم ، نه مالی نه منالی نه اهلی نه
~~عیالی،
# ~~با خوذ اندیشینم که عقلای عالم چو در تحصیل علوم قدم نهاذند اگرچه
# ~~مطمح همت ثواب آخرت بوذ نام دنیا یشتر باعث ایشان شذ، و نام
# ~~نیک مطلوب جهانیان است، و در شاه نامه که شاه نامها و سردفتر 15
# ~~کتابهاست مگر بیشتر از هزار بیت مدح نیکو نامی و دوستکای هست، شعر :
# ز خورشیذ وز باذ وز آب و خاک « نگردذ تبه نام و گفتار پاک
# هان نام کوشم که مانذ [نه ننگ](7) . بذین مرکز خشک و پرگار تنگ (1)
# پس از مرگ نفرین بوذ بر کسی ms049 . کزو نام زشتی بمانذ بسی(2)
# اگر مانذ ایذر ز تو نام زشت * نه خوش روز یابی نه خرم بهشت اناذ.
# ز گیتی ستایش بمانذ بس است . که تاج وکمر بهر دیگر کس است (7)
# ترا نام بایذ که مانذ دراز . نمانی هی کار چندین مساز(1) 22 PageV01P061
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0071.png)

# چنین گفت موبذ که مردن بنام « به از زند دشمن بذو شاذ کام (1)
# ز تو نام بایذ که مانذ بلند * نگر دل نداری ز غم درد مند
# ~~و ابراهیم پیغمبر صلوات الرحمن علیه(2) که حبر ملت و پذر امث و خلیل
# ~~جلیل ومعمار دیوار کعبه بوذ از خذا بدعا در خواست که و اجعل لی
# ~~ه لسان صدق فی الاخرین(2)، پاذشاها نام من بنیکی در زبان بندگان
# ~~آخر زمان افگن، و چندانک عقلا خاطر بر گماشتند وصول بذین مراد
# ~~از مال و فرزند بحصول نیامذ واز خویش و پیوند ظاهر نگشت، و الاا
# ~~از تصیف کتب و شعرهای ابدار این ذکر پایدار نمانذ و یاذگار از مردم
# ~~الاا فایدتی علی بنمانذ، و از خزاین و دفاین وجواهر زواهر که ملوک
# ~~10 جمع کنند الا خیری باقی نمانذ که از وجهی حلال بکنند ، صدقه سبب
# ~~ثواب اخرت بوذ، یکی [را ده] عوض نهاذه بوذ که من جآء بألحسنه فله
# ~~عشر آمثالها (1)، و اوقاف مدارس وخانقاههارا هم نام درس هست وهم
# ~~ثواب اخرت که خزانه وارث بردارذ و زن شوهری دیگر بیارذ و اسپرا
# ~~دیگری داغ نهذ، همه تاراج کنند، آن مدرسه یا خانقاه اگر از برای
# ~~15 خذا نه بروی و ریا کرده بوذ تا قیامت نام نیکو زند دارذ و ثواب
# ~~اخرت آرذ، و پغمبر ما محمد مصطفی علیه الصلوة و السلم گفته است لیس
# ~~لک من مالک الاا ما اکلت فافتیت آو لبست فابلیت او تصدقت
# ~~فابقیت، در معرض خوردن افنا نهاذ و در مقابلهآ پوشیذن ابلا و صدقه را
# ~~باقی خواند، و همچنین گفته است [انا] مات ابن آدم انقطع عمله ms050 لاا
# ~~2 عن ثلث صدقة جاریة و علم ینتفع به و ولد صایلح یدعو له بالغیر()،
# ~~5.صدقهآ جاریه آنست که پاذشاهان مدرسها سازند و وقفها کنند و مساجد
# ~~و خانیها و چشمهسارها و کهریزها اورند که سال بسال از آنجا منال
# ~~23 بوذ ، و ریع و ارتفاعش هر سال بجمعی رسذ که بذان علم شریعت
~~PageV01P062
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0072.png)

# ~~خوانند و نیک و بذ بدانند، و روز بروز ثواب آن بروان ان پاذشاه می
# ~~رسذ، وهچنین مال بذل کنند تا شعرا قصاید در حق ایشان انشاد
# ~~کنند دیگران یاذ گیرند ، و همچنان از برای خلفان ایشان شعرها گویند
# ~~هان صلت یابند ، مکارم اخلاق پذران زند مانذ، و جهانیان بکمال
# ~~علم رسند ، وتا جهان بوذ بی کذخذای و جهانداری نبوذست، شعر: 5
# ~~جهانرا نمانند لی کذخذای ، یکی بگذرذ دیگر آیذ بجای
# ~~چو دانی که ایذر نمانی دراز ه بتارک چرا بر نهی تاج از(1)
# ~~(گر ایوان ما سر بکیوان بر ست  ازو بهره ما یکی چاذر ست
# ~~که پوشند بر روی و بر سرش خاک (2) « همه جای ترسست و تیمار و باک)(2)
# ~~نگیرذ ترا دست جز نیکوی . گر از پیر دانا سخن بشنوی (1)].
# ~~هر آنکس که زایذ ببایذش مرد  اگر شهریارست اگر مرد خرد (8)
# ~~(کجا شذ فریدون وهوشنگ وجم « ز باذ آمذه باز گردذ بدم
# ~~برفتند و مارا سپردند جای * نمانذ کس اندر سپنجی سرای)(6)
# ~~(سفر کرد همراه و ما ماند ایم . ز کار گذشته بسی خواند ایم
# ~~بخور هر چه داری پسررا مکوش . بمرد خرذمند بسیار هوش) (1) 5
# ~~ترا داذ فرزندرا هم دهذ . درختی که از بیخ [تو بر جهذ] (8)
# ~~و بهر دوری نام نیک از آنکس باز مانذ که عدل ورزیذ و مجالست و
# ~~موانست و مخالطت نیکان گزیذ و با شعرا و ندمای فاضل نشست که
# ~~ذکر باقی وصیت سایر ازیشان باز مانذ ، [شعر] (9) PageV01P063
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0073.png)

# سبب تالیف این کتاب وکیفیت حال آن
# لو لا جریر و الفررکق لم یدم ms051 . ذکر جمیل من بنی مروان
# و نری ثنآء الروذکی مخلدا . من کل ما جمعت بنو سامان
# و ملوک غسان تفانوا(1) غیرما . قد قاله حسان فی غسان
# آن خسروان که نام نکو کسب کرده اند
# رفتند و یاذگار ازیشان جز آن نماند
# نوشین روان اگرچه فراوانش گج بوذ
# جز نام نیک از پس نوشین روان نماند (2)
# پس بحکم این مقدمات در سنه تسع و تسعین و خمس مایة مصنف و
# ~~مؤلف این کتاب محمد بن علی بن سلیمن الراوندی عمره آلله اندیشه
# ~~10 کرد که چون خلود ذکر از تصنیف کتب است من نیز تصنیفی سازم و
# ~~بقدر قوت خویش کتابی پردازم که امتداد مدت روزگار انرا خلق
# ~~نگردانذ و مسوده آن تا قیامت بمانذ، و چون روزگار چنانک عادت
# ~~اوست نعیب غراب بسمع احباب رسانذ و کأس مالامال مرگ بچشانذ
# ~~از من یاذگاری مانذ، و چون تحصیل علوم در دولت آل سلجوق کرده
# ~~15 بوذم و مشایخ و استاذان دعاگوی داعیان و هواخواهان ایشان بوذند و
# ~~مدارس عراق و خیرات در افاق ازیشان و بندگان ظاهر شذ خواستم که
# ~~این گتاب بنام سلطانی سلجوقی باشذ ، این مراد در قبضه نعذر می بوذ و
# ~~این امنیت روی نی نموذ تا خذاوند عالم سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث
# ~~الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان خلد الله ملکه فتح
~~انطالیه
# ~~20 کرد (2)، و آنج هیچ پانشاهرا میسر نشذ از مصاف داذن وکشتن اورا
~~PageV01P064
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0074.png)

# ~~میسر ببوذ ، واجب دینم این کتاب بنام شریف او ساختن و این دفتر
# ~~از بهر او پرداختن،
# ~~فهرست کتاب راحة الصدوروایة السرور وترتیب مستودعات
### | آن از فنون علم
# اول بمدح و ثنای کبریا مبدا کردم و نام خذا و دروذ بر مصطفی 5
# ~~یاوردم و ذکر اهل بیت و یاران و ایمه دین از صحابه و تابعین و علمای
~~»5.
# ~~اسلام بر زبان راندم، پس مدح و ثنای این پاذشاه و قصیدآ که انشای
# ~~خاطر این ضعیف ms052 است، و بعد از آن احوال خویش و سبب تالیف
# ~~کتاب پس ذکر عدل که سیرت پاذشاه عادل کیخسرو است، بعد از آن
# ~~تاریخ پاذشاهی وآئین سلطنت آل سلجوق بر سبیل اختصار بگویم، وذکر .1
# ~~شعرای متاخر و شعرهائی که در حضرت ایشان خواند اند بیارم و در اخر
# ~~ذکر هرسلطانی دعای پاذشاه کیخسرو بگویم و قصید مدح او، پس فصلی
# ~~در آداب ندمت و شراب و باختن شطرنج و نرد بیارم، و فصلی در تیر
# ~~انداختن واسپ تاختن واداب شکار وبار و رزم و بزم بیارم ، و در علم
# ~~خط اسراری چند که تا این غایت کس اظهار آن نکرده است فصلی 15
# ~~مشبع بگویم نظما و نثرا ، و فصلی غالب مغلوب و فصلی چند در ادویه
# ~~و اشربه که باهرا قوت دهذ، وآخر ختم بر مضاحکی چند و هزلیات
# ~~کنم تا متصنحان این کتابرا چون از [جد آن](1) و حکایت بزرگان
# ~~ملال گیرذ بذان تفرجی کنند ، وکوته نظران که از روح سخن محروم باشند
# ~~بسبب آن مضاحک این کتابرا مطالعه کنند، و ذکر محامد اخلاق این .2
# ~~پاذشاه خوب سیرت و این تخت دار جوان بخت همه کس بخوانذ و بر
~~PageV01P065
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0075.png)

# فهرست کتاب راحة الصدور و ترنیب مستودعات آن
# ~~روی روزگار مخلد مانذ و باقی ببقای دهر شوذ، و این کتاب شریف را
# ~~نام راحة الصدور وایة السرور بر نهاذه ام، توقع از کرم بزرگان آنست
# ~~که بعین الرضا لگرند و بر هفوات اغضا نمایند که فعین الرضا عن کل
# ~~عیب کلیلة (1) واگر بر جریمه یا سهوی یا خلل و زللی اطلاع یابند دامن
# ~~5 عنو برو پوشند و در قدح و اظهار معایب نکوشند ، شعر(2)
# إنا احسست فی لفظی فتورا * و خطی و البراعة و البیان
# قلا ترتب بفهمی بان رصی . علی مقدار إیقاع الزمان
# ~~30.و غرض ازین مجموعه ذکر القاب و نام و نسب شریف پاذشاه عادل
# ~~سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ms053 ابو الفتح کیخسرو بن فلج
# ~~10 ارسلان بن مسعود بن قلج ارسلان بن سلیمان بن [قرا ارسلان](") غازی
~~بن
# ~~است، و بقای سیرت و سریرت او و اسلاف ماضیە سلاطین آل
# ~~سلجوق ررحم الله الماضین منهم و آبقی الباقین (1)، و ملک آل سلجوق
# ~~ابتدایش از اسرائیل بن سلجوق بوذ که هفتم جد سلطان قاهر غیاث
# ~~15 الدنیا والدین است ، و دعاگوی دولت ابو بکر محمد بن علی بن سلیمان
# ~~الراوندی تاریخهای دولت سلاطین آل سلجوق م نویسذ بر سبیل
# ~~اختصار وصذ هزار لعنت بجان وخان و مان و زن و فرزندان انکس ی
# ~~فرستذ که ازین کتاب حرفی یا کلمةآ[ی] حذف کنذ یا زیادت و نقصانی نویسذ
# ~~یا طعنی زنذ و تصرفی کنذ ، چه این کتاب در نظر قطب عالم آمذه است
# ~~20 و پسندیذه، و الحر تکفیه الاشارة، وهمین تاریخها بعهد خذاوند عالم
# ~~طغرل بن ارسلان بن طغرل رحمه الله ظهیر الدین نیشابوری (5) که استاذ
~~PageV01P066
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0076.png)

# ~~سلطان ارسلان و مسعود بوذ و خویش دعاگوی دولت نبشته بوذ نا
# ~~سلطان قاهر عظم الدهر کیخسرو خلد الله دولته مطالعت فرمایذ و بدانذ
# ~~که حلیت ملائکه تسیح و تهلیل است و حلیت انبیا علم و عبادت و
# ~~حلیت ملوک عدل وسیاست ، [شعر](1)
# تن خویشرا شاه یداذگر * جز از گور و نفرین نیارذ بسر
# اگر پیشه دارذ دلت راستی « چنان دان که گیتی تو اراستی
# ~~و علی که ملوکرا بایذ که بعد از علم شریعت و ما یحتاج طاعت و
# ~~توحید و ارکان دین بدانند سیر ملوک و اخبار و تاریخ پاذشاهانست،
# ~~و چون بر آن واقف شوند و سیرت و طریقت هر یک بخوانند و بدانند
# ~~آنچ خلاصة مکارم اخلاق گذشتگان و سبب نام نیک در دنیا و ثواب 10
# ~~و مغفرت در عقبی بوذ از بهر خوذ بر گزینند و پشوا و مقتدا سازند ،
# ~~و درین معنی باشباع و اختصار کتب ساخته اند و مجلدات پرداخته،
# ~~و در ملت اسلام بعد ms054 از خلفای راشدین در دولت بنی العباس
# ~~پاذشاهانی دین دارتر و بزرگوارتر از آل سلجوق نبوذند، وقتی از دار»3
# ~~الخلافه عظمها الله رسولی بحضرت سلطان سعید رکن الدنیا والدین 15
# ~~ابو طالب طغرلبک فرستاذند و مثالی مصحوب او که سلطنت عالم و
# ~~شحنگی بنی ادم بتو داذیم، سلطان مثال را بوسه داذ و باز پس فرستاذ،
# ~~و بهر شهری که رسیذ بوذ مقربان خواند بوذند قل الهم مالک الملک
# ~~تؤتی الملک من تشآء الآیة، سلطان دبیررا پیش تخت خواند و بفرموذ
# ~~تا بقلی خوب بر کاغذی نیکو بنویسذ بسم الله الرحمن الرحیم قل اللهم .
# ~~آن با دار الخلافه فرستاذ، و الله یوتی ملمکه من یشآه(2) و یختار ما
~~کان 2] PageV01P067
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0077.png)

# ~~فهرست کتاب راحة الصدور و ترتیب مستودعات ان
# ~~لهم الخیرة (1)، و چندان خیرات که در دولت سلاطین آل سلجوق و
# ~~ایام همایون ایشان ظاهر شذ از احیای معالم دین و تشیید قواعد مسلمانی
# ~~و بناهای مساجد و انشای مدارس و رباطات و قناطر و ادرار و انظار
# ~~و اوقاف بر علما وسادات و زهاد و ابرار در هیچ روزگار نبوذ، و اثار
# ~~5 آن در ممالک اسلام ظاهرست، مصراع : ان آثارنا تدل علینا، یت:
# (اگر شهریاری وگر زیر دست . جز از خاک تیره نیابی نشست
# ~~کجا آن بزرگان با تاج و تخت * کجا آن سواران پیروز بخت)(2)
# (کجا آن خرذ مند گند اوران * کجا آن بزرگان و جنگی سران
# ~~همه خاک دارند بالین وخشت وخنک آنک جزتخم نیکی نکشت) (2)
# ~~پمیرذ هر آنکو ز ماذر بزاذ * بداذ ملک دل ببایذ نهاذ
# هی بسترذ مرگ دیوانها . بپای اورذ کاخ و ایوانها (4)
# ~~و ملوک روزگاررا بآثار وسیرت پسندیذه ایشان اقتدا کردن سبب
# ~~تآکید دین و دولت و تاسیس قواعد مملکت باشذ، و دعاگوی دولت
# ~~محمد بن علی بن سلیمن الراوندی اگرچه از دولت سلطان طغرل بسبب
# ~~، قصر عمر او محروم بوذ و از نعمت او نیاسوذ اما مشایخ واستاذان او
~~علمای
# ~~کبار ms055 از نعمت آل سلجوق اسوذه بوذند ، شعر:
# ~~ننهاذ مرا بخت من از شاه نصیبی . اری چتوان کرد چو ننهاذ نباشذ
# ~~وتحصیل علم که بهترین منالی و زیبا ترین مالی بوذ در آن دولت کردم،
# ~~19 و چون از حطام دنیاوی حاصلی نبوذ نیازردم، شعر(2) PageV01P068
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0078.png)

# ~~و قد سرنی آنی من المال مقتر . ولا الوجه مبذول ولا العرض منهوب
# ~~کما سرنی آنی من الفضل موسر . و لو آنه فضل من الرزق محسوب
# ~~ای آنک ز بهر جاه در تدبیری ه وز بهر حصول مال در تشویری
# ~~عالم همه کشته گیر سبحان الله ، چیزی که نهاذه نیست چون بر گیری
# ~~بعد ازین حال عدل و پانشاهی و تاریخ انساب آل سلجوق وذکره
# ~~ابتدای نهضت و حرکت در طلب ملک و مدت عمر و پاذشاهی هریک
# ~~وقایع غریب که در دولت هایون ایشان افتاذ [چندانک] (1) این مجموع
# ~~تحمل کنذ ایراد خواهم کرد، و اسای وزرا و حجاب و اتابکان ایشان و
# ~~هیئت صورت هریک بیارم تا سلطان قاهر غیاث الدین بخوانذ و بنظر
# ~~اشرف او ملحوظ شوذ ومشرف گردذ وبموقع احماد ومحل ارتضا افتذ، 10
# ~~و اندیشه کنذ تا از آن سعیهای جمیل و مال و منال و خزاین و دفاین
# ~~و درر جواهر واسپ و سلاح هچ باقی ماند الاآ خیری که بکردند و
# ~~مدارس و مساکن علما که روز بروز در آنجا تحصیل علم شریعت می روذ و
# ~~ثواب بروان ایشان می رسذ، وتا مدت امتداد بقای عالم بوذ ملکشاه و
# ~~محمود و برکیارق و محمد و طغرل و مسعودرا بذان مدارس که در داره1
# ~~الملک اصفهان و همذان ساخته اند نام نیکو مدخرخواهذ بوذ واز تحصیل
# ~~ثواب جمیل و ثنای جزیل حاصل، و اگر رقبهٔ‌ خلل یابذ از اوقاف
# ~~جبر آن بکنند و اگر ظالی در تخریب آن جد نمایذ ایشانرا ثواب مضاعف
# ~~شوذ یکی ثواب خیر دوم ثواب مظلومی، مثل : اعتبر بمن مضی قبلک، 0
# ~~و لاا تکن ms056 عبرة لمن یکون خلفک (، بیت:
# عاقل از کارها کران گیرذ * عبرت از کار دیگران گیرذ
# ~~و غرض این دعاگوی بعد الحت علی الخیر آنست که خوانندگان حق 22
~~PageV01P069
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0079.png)

# ~~لا ابتدای کتاب راحة الصدور وذکر عدل وستایش انصاف
# ~~ایشان بر اهل اسلام بدانند و در دعای گذشتگان و امرزش روان
# ~~ایشان زیادت کنند و بقای دولت و فسحت مملکت و اعلای کلمهآ
# ~~پاذشاهی و امداد نصرت الهی وظفر رایت منصور وارایش تاج وتخت
# ~~خلف ایشان سلطان قاهر غیاث الدنیا والدین عز نصره بنماز شب و
# ~~5 صدقات و صلات وطاعات از خذای عز وجل در خواهند ، ملک تعالی
# ~~این امنیت کرامت کناذ بمحمد و آله ،
# ابتدای کتاب راحة الصدور وآیة السرور وذکر
# عدل وستایش انصاف
# افتتاح بعدل کردم که سیرت پاذشاه عادل غیاث الدین است، و
# ~~1 در هر دوری عمارت جهان و امن عالمیان از عدل بوذه است، ایة : قال
# ~~الله تعالی : إن الله یأمر بالعدل و الاحسان و إیتآء ذی القربی و
# ~~ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی یعظکم لعلکم تذکرون (1)، و قال
# ~~رسول الله صلی الله علیه و علی آله و سلم عدل ساعة خیر من عبادة
# ~~سبعین سنة ، صدق الله و صدق رسوله، بهترین سخنها سخن خذاست وز آن
# ~~15 گذشتهتر سخن مصطفاست، خذا بعدل می فرمایذ پیغمبر از عدل ی
# ~~دهذ، هرچ نیک خواستن بمردمانست داخل «یأمر بالعدل» است، و
# ~~هرچ نیکوی کردنست در «و آلاحسان» مدرجست ، و هرچ رافت و
# ~~شفقت و رحمت و صلت رحمست داخل کلمه «دو ایتآء ذی القربی»
# ~~است، و هرچ زنا و فسق و فجورست باز داشتن از آن بذین لفظست که
# ~~و ینهی عن الفحشآه، وهرچ ربا و اکل حرام وظلمست در ضمن
# ~~«و المنکر» موجودست، و هرچ اخلاق بذست از حسد و بغض و
# ~~24 عجب و کبر «و البغی » متضمن آنست، ملک تعالی پاذشاه اسلام[را](2)
~~PageV01P070
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0080.png)

# ~~سلطان قاهر ابو الفتح کیخسرو خلد الله ملکه ms057 بر محاسن مواظب داراذ ال3.،
# ~~و از مساوی مجتنب، و مهتر و بهتر انبیا محمد مصطفی علیه الصلوة و
# ~~ألسلم گفت عدل یک ساعته بهترست از عبادت هفتاذ ساله کچون
# ~~پاذشاه عدل کنذ رعیت در امن بطاعت حق مشغول شوند در هر
# ~~ساعتی هفتاذ ساله عبادت در ملکت پاذشاه ظاهر گردذ و چون سبب و5
# ~~وسیلت آن عبادت عدل پاذشاه بوذه باشذ در ثواب مشارک باشند، و
# ~~در عمر و مال و نعمت و فرزند و خانهآ او برکت پیذا آیذ، مثل : العدل
# ~~آقوی جیش و الامن آهنی عیش(1)، عدل بنیروتر سپاهیست وامن
# ~~نیکوتر دستگاهیست ، شعر:
# ~~رإن فریذون لم یکن ملکا « ولا من آلمسک کان معجونا .
# بالعدل و الجود نال مکرمة . فاعدل وجد کی نکن(2) فریذونا
# ~~(فریذون فرخ فرشته نبوذ . ز مشک و ز عنبر سرشته نبوذ
# ~~بداذ و دهش یافت این فرهی * توداذ و دهش کن فریذون تویی)(2)
# ~~جهان چون بذو بر نماند ای پسر * تو نیز از مپرست و انده مخور(5)
# ز بیداذگر شاه بایذ گریز کزو خیزذ اندر جهان رستخیز(5)
# ~~جهانرا چو آباذ داری بداذ . بوذ تخت آباذ و بخت از تو(1) شاذ (1)
# ~~بمانذ بتو تاج شاهی وتخت « شوی شاذ و روشن دل و نیکبخت
# ~~و اگر نعوذ بألله و عیاذا به من سخطه پاذشاه ظلم کنذ رعیت از عبادت
~~PageV01P071
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0081.png)

# ابتدای کتاب راحة الصدور و ذکر عدل وستایش انصاف
# ~~باز مانند ، رعیترا خذای عز و جل از کرم خویش ثواب مضاعف
# ~~کنذ، یکی ثواب آنک نیت عبادت داشتند و از ظلم پاذشاه نتوانستند و
# ~~دوم ثواب مظلومی، وشوی آن ظلم بجان وخان و مان و فرزندان آن
# ~~51ب ظالم برسذ وبرکات از مملکتش برخیزذ، [مثل] : من استعمل العدل
# ~~5 حصن الله ملکه و من استعمل الظلم عجل الله هلکه (1)، هرکه عدل بکار
# ~~دارذ حصار ملکش شوذ و هر که ظلم پیش ارذ شتاب هلکش بوذ، و
# ~~پیغمیر علیه السلم گفت اگرچه رعیت ظالم باشند هلاک ms058 نشوند تا پاذشاه
# ~~عادل بوذ، و در روزگار پاذشاه عادل نشو و نما در اشیا زیادت باشذ،
# ~~و محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم گفت من در روزگار ملک عادل
# ~~10 زاذم، آورده اند که روزی سلیمن پیغمبر علیه السلم بر بساط نشسته
# ~~بوذ یکی بنگریذ و اورا در هوا بدیذ، گفت آنج خذا بسلیمن داذ بدیگر
# ~~کس نداذ، سلیمن علیه السلم بشنیذ در جواب او گفت آنج خذا از
# ~~سلیمن پرسذ از دیگر کس نپرسذ، وحکما گفته اند ، حکمت : ان العدل
# ~~میزان الله الذی وضعه للخلق و نصببه للحق فلا تخالفه فی میزانه و لاا
# ~~15 تعارضه فی سلطانه، فاستعن علی العدل بخصلتین قلة الطمع و شدة
# ~~ألورع (2)، عدل ترازویست که خذاای] تعالی محق از بهر خلق ظاهر
# ~~کرد، بذان خلاف مسنجیذ که از بخس و کیل طفیف برنجیذ ، واین جوهر
# ~~ثمین بقلت طمع وشدت ورع در کف آیذ، و رسول خذا صلوات
# ~~الرحمن علیه روزی خطبه مخواند این آیه بر زبان راند که اعملوا
# ~~2 آل داود شکرا(2)، آنه گفت من اوتی ثلثا فقد أوتی مثل ما اوتی
# ~~داود، فقالوا یا رسول الله ما هی، فقال العدل فی الرضا و الغضب
# ~~و القصد فی الغنی و الفقر و خشیة الله فی السر و العلانیة، کرا سه چیز
# ~~بدهند آنچ داودرا داذند اورا داذه بوند ، عدل و راستی نگاه داشتن
# ~~21 در حال رضا وخشم، [بیت] : PageV01P072
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0082.png)

# داذکن ای نگار مردم چشم * در نسیم رضا و آنش خشم
# ~~و بایذ که چون نتایج رضای کسی بر صفحات وجنات خوذ بینذ میل بوی
# ~~نکنذ ، و اگر هیجان اتش خشم از کسی یابذ جور در حق او نکنذ، چی امیر
# ~~المؤمنین عمر بن الخطاب ررضی الله عنه و ارضاه یکی را حدی از
# ~~حدهای شریعت می زذ او دشنای بعمر داذ عمر بن الخطاب دره 5
# ~~بدیگری داذ و گفت این حد تمام بزن، گفتند ای امیر المؤمنین چرا ms059 دره
# ~~بوی داذی، گفت زیراکه او دشنام بمنداذ و مرا بخشم اورد ترسیذم که 310.
# ~~از آن غضب دره سخت تر زذه شوذ پس حد نه از بهر خذا زذه باشم،
# ~~و دوم القصد فی الغنی و الفقر، بیت :
# گر توانگر بوی و گر درویش « نه کم از کم ده و نه بیش از بیش %~% 2
# ~~بایذ که در فراخی و تنگ دستی راستی نگاه دارذ و حق مردم گزاردن،
# ~~نه در وقت دست تنگی از حق کم کنذ و نه در فراخ دستی زیادت
# ~~دهذ، و از آنکس ستانذکه ستذن روا بوذ، و بذانکس دهذ که داذن
# ~~روا بوذ، و بهر حال منقاد و مسخر امر خذا بوذ، نه بهوای دل کنذ و
# ~~نه بر مراد نفس روذ، حکمت : صیر الدین حصن دولتک و الشکر ه1
# ~~حوز نعمتک، فکل دولة یحوطها الدین لا یغلب وکل نعمة یحوزها
# ~~الشکر لا یسلب(1)، دولت بدین حصین بایذ کرد و نعمت بشکر دفین،
# ~~کچون دین پاسبان دولت بوذ از تغلب در امان باشذ و چون شکر
# ~~نگهبان نعمت بوذ از سلب فارغ، گویند وقتی مامون خلیفه چهار رسول
# ~~باطراف می فرستاذ چهار اسپ هر یکیرا بداذ که هزار دینار ارزیذ 20
# ~~هریک و سه هزار دینار صلت آنگه بفرموذ نا موبذ گبران(4) را حاضر
# ~~کردند ، گفت همه جهان مملکت نوشروان بوذ عطای او چند بوذی،
# ~~موبذ گفت چهار هزار درهم، مامون گفت من امروز دوازده هزار دینار 23
~~PageV01P073
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0083.png)

# ~~ابتدای کتاب راحة الصدور و ذکر عدل وستایش انصاف
# ~~بچهار رسول داذم، موبذ گفت نوشروان از مال خوذ داذی و بقدر حق
# ~~داذی وجز از گناهگار از وی کسرا بیم نبوذی، مثل : من سآءت سیرته
# ~~زالت قدرته، قدرت با سیرت بذ پایذار نبوذ، مامون خاموش شذ و
# ~~بفرموذ تا [صورت7](1) نوشروان عادل بوی نموذند، روبی دیذ چو ماه
# ~~5 چهره تازه و انگشتری از یاقوت سرخ در انگشت داشث که هرگز چشم
# ~~مامون مثل آن ms060 ندیذ بوذ، بر آن نوشته «به مه نه مه به»(2) سوم گفت
# ~~خشیة الله فی السر و العلانیة، [شعر]:
# گوش م دار جانب یزدان . در همه حال آشکار و نهان
# ~~بایذ که مرد در سر و علانیه از خذای تعالی بترسذ، هرچ کنذ از بهر
# ~~10 خذای کنذ و یقین دانذ که آنچ می گویذ خذای می بینذ و آنچ می اندیشذ
# ~~320 خذای می دانذ ، چون این سه معنی بهمه حال یاذ دارذ حق خشیة
# ~~الله فی السر و العلانیة گزارده بوذ، و بهترین عدلی آنست که بمسلمانان
# ~~آن خواهذ که بخوذ پسندذ، و هرچ نپسندذ که دیگری با وی کنذ بایذ که
# ~~او با دیگران نکنذ ، بیت:
# تو بجای کسی مکن آن کار * گر کنذ با تو باشذت ازار
# ~~مثل : بالراع تصلح الرعیة و بالعدل تملک البریة (2)، بعدل ملک
# ~~و حکم درکف آیذ وصلاح رعیت بصلاح راعی روی نمایذ ، و امیر المؤمنین
# ~~عمر بن الخطاب ررضی الله عنه در موسم حاج ندا فرموذی که ای
# ~~مسلمانان من عمال بشما می فرستم تا ظلم شما از یکدیگر دفع کنند، اگر
# ~~20 ایشان ظلم کنند شما نیز بمن برداریذ تا دفع آن بکنم، و هچنین عمر بن
# ~~الخطاب رضی الله عنه روزی در مردی نگریست بگمان مجرمی دره بر
# ~~22 وی زذ، مرد گفت یا عمر اگر من نیکو کارم بر من ظلم کردی و اگر بذ
~~PageV01P074
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0084.png)

# ~~کردارم هم نیک نکردی که اول بنکوهش زجر نکردی، عمر گفت راست
# ~~گفتی برخیز و از من قصاص بستان، وامیر المؤمنین عمر بوموسی الاشعری را
# ~~ولایت عراق داذه بوذ، بکوفه مردی [با وی دراز](1) گفت، او بفرموذ
# ~~تا ویرا دره زذند وسر بتراشیذند ، او موی در کیسه نهاذ و پیش امیر
# ~~المؤمنین عمر رفت و قصه باز گفت عمر شفاعت کرد که پاذشاه شماست ه
# ~~اورا عفوکن، مرد گفت نکنم، عمر نامهآ نبشت با بوموسی کچون این مرد
# ~~بتو رسذ اورا ms061 اجازت ده تا از تو قصاص بستانذ و با تو همان کنذ که نو
# ~~با وی کردی ، چون برسیذ بوموسی و یارانش شفاعت کردند مرد قبول
# ~~نکرد، بوموسی اورا تمکین داذ و تازیانه و استره اورد تا قصاص کنذ،
# ~~مرد گفت هانجا بدر جامع کنم که تو با من کردی، بوموسی بدر جامع آمذ 10
# ~~و جامه بیرون کرد و خلق جمع شذند، مرد استره و تازیانه بر گرفت
# ~~و گفت السلام علیک یا آمیر المومنین عمر بن الخطاب ابوموسی را
# ~~عفو کردم و بتو بخشیذم، لکن خواستم تا خلق بذانند که خذای عز و جل
# ~~دین اسلام بعمر بن الخطاب عزیزکرد از عدل وی، مثل : کن بعید آلهمة 32،
# ~~إنا ظهرت (2)، در طلب همت بلند بایذ وکرم بوقت ظفر بکار ایذ و
# ~~عفو با قدرت نیکو نمایذ و نعمترا شکر بیارایذ، و علی بن عیسی که
# ~~وزیر امیر المؤمنین المقتدر بالله بوذ یکی را از بنی امیة پرسیذ که
~~زوال
# ~~ملک شما بچه بوذ، گفت ما بلذتها مشغول شذیم واعتماد بر وزیران کردیم،
# ~~و ایشان منفعت خویش بر ما و رعیت اختیار کردند وکارها از ما پنهان 20
# ~~داشتند و بر رعیت ظلم کردند وایشانرا از انصاف ما نا امیذ کردند ،
# ~~مثل : من طال عدوانه زال سلطانه (2)، طول معدلت از زوال سلطنت
# ~~امان دهذ، خراج سنگی بر دیهها نهاذند تا روستای دیه بگذاشت و
# ~~ضیاعها خراب شذ و خزانه کم گشت و لشکر باز افتاذ و دلشان از ما برمیذ
~~28 PageV01P075
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0085.png)

# ~~ابتدای کتات راحة الصدور وذکر عدل وستایش انصاف
# ~~و دشمن ایشانرا بنواخت با وی گشتند، و سبب این همه غفلت ما بوذ که
# ~~تجسس احوال نمی کردیم، قال آنوشروان (1) ما عدل(1) من جار وزیره
# ~~صلاح نمانذ چو فساد مشیر بپوشذ(2)، و امیر المؤمنین عمر بن الخطاب
# ~~ه رضی الله عنه گفت هرگز کاری کوچک نگذاشتم که بزرگ شوذ بل
# ~~بکوچکی در یافتم و مادتش منقطع کردم، لاجرم ms062 بجهت بیذاری تا قیامت از
# ~~عدل عمر باز می گویند، و پاذشاه بایذ که مهیب بوذ بر دل ظالمان و
# ~~ستمگاران تا از سهم او ظلم و ستم نروذ ، و متواضع بوذ تا مظلومان راه
# ~~داذ خواستن یابند کما قال عز و جل اذلة علی المومنین آعزة علی
# ~~10 الکافرین (8)، و از نیت نیکو و عدل پاذشاه و امانت و دیانت رعیت
# ~~جهان معمور مانذ، مثل : من عدل فی سلطانه استغنی عن اعوانه (2)،
# ~~سلطان عادل از اعوان مستغنی بوذ و از لشکر بی نیاز، و هرک (6) دست
# ~~ظلم بر گشوذ و تیغ ستم بر کشیذ خون خوذ ریخت و اول بجان و خان و
# ~~مان و فرزندان خود زیان کرد، بیت :
# ظالم که کباب از دل درویش خورذ
# چون در نگری ز پهلوای] خویش خورذ
# دنیا عسلست هرک ازو بیش خورذ
# خون افزایذ تب اورذ نیش خورذ7
# ~~و در روزگار دیالم بکرمان نشان گجی پافتند پاذشاهرا حاضر کردند
# ~~20 صندوقی بوذ بر گشوذند دو حقه در وی نهاذه بوذند دو دانه جو
# ~~درو بر سنجیذند هریک مثقالی بوذ ، پاذشاهرا عجب آمذ گفت این چه
# ~~22 حالت توانذ بوذ مردی پیررا طلب کنیذ که ازو پیرتر نباشذ تا این
~~PageV01P076
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0086.png)

# ~~حال ازو پبرسیم، بهمه ولایت طلب کردند پیریرا بیافتند پشت دو تا
# ~~شذه و سربر زمین نهاذه، اورا گفتند ای بابا حالی چنین ظاهر شذه است
# ~~هیچ دانی که این. چه شایذ بوذ، پیر جواب داذ که من ندانم از پذرم
# ~~ببایذ پرسیذ باشذ که دانذ، گفتند ترا پذر هست گفت بفلان محلت
# ~~کهلی دو موی فلان نام پذر منست، چو اورا بیافتند گفتند تو در فلان ه
# ~~محلت پسری داری حال از وی پرسیذند گفت من ندانم ممکن که پذرم
# ~~دانذ [تو هیح دانی که این چه شایذ بوذ گفت من ندانم ممکن که پذرم
# ~~دانذ] گفتند تو پذر داری گفت در فلان محلت پذری دارم مردی
# ~~جوان ، هرسهرا ms063 پش پاذشاه حاضر کردند ، ملک فرموذ که این حالت
# ~~ازو(1) عجترست که پیر [پسر کهلست](2) و کهل پسر جوان ازیشان 10
# ~~پرسیذ که حال خوذ گویبذ، جوان گفت پاذشاهرا زندگانی باذ این
# ~~حال از زنان افتاذه است مرا زنی نیکست نگذارذ که رنجی بخاطر من
# ~~رسذ و اگر در روزی هزار کارش فرمایم روی ترش نکنذ لاجرم چنین
# ~~تازه مانده ام، و پسر من زنی دارذ که ببعضی احوال با وی سازذ و ببعضی
# ~~نسازذ لاجرم نیمه پیر شذه است، و پسر پسرم زنی سلیطه دارذ که بفیح ه1
# ~~حال نسازذ و فرمان نبرذ ازین سبب عاجز و پیر شذه است، پاذشاه
# ~~گفت از حال جو خبر داری گفت دارم در فلان روزگار پاذشاهی
# ~~عادل بوذ بعهد وی یکی زمینی بدیگری فروخت مشتری گجی در وی
# ~~بیافت داوری بتزد پاذشاه بردند ، مشتری گفت من زمین خریذم گنج
# ~~نخریذم بفرما تا گنج باز ستانذ، بایع گفت من زمین با گنج فروختم 20
# ~~آن من نیست باز نستانم، پاذشاه گفت دختر یکی بزنی به پسر این اللا
# ~~اگر از آن مشتری از میان هردو بدر نروذ، چنین کردند و این زمین آن
# ~~سال بجو بکشتند این جو بر آمذ ، پاذشاه فرموذ که در جهان ببریذ 24
~~PageV01P077
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0087.png)

# ابتدای کتاب راحة الصدور وذکر عدل وستایش انصاف
# ~~و بنهیذ تا بعد از ما بذانند که اثر عدل و همت پاذشاه چگونه اثر کنذ(1)
# ~~مثل : من اسآء اجتلب البلآء و من احسن اکتسب الثنآء (2)، شعر:
# هر که نیکی کنذ ثنا یابذ * بذ کنش میوه بلا یابذ
# ~~در کتب آمذه است که پیش از آنک قابیل هایل را بکشت خوشهای
# ~~5 انگور صذ من بوذی و پوست اناریرا کاروانی در میان رفتی، چون
# ~~خون بناحق بر زمین افتاذ جمله بازین حال امذ، ونیت پاذشاه بایذ
# ~~که نیکو بوذ تا در همه چیزها اثر کنذ در چهارپایان و درختان و
# ~~میوها و غلها، و حکایتی معروفست ms064 درین باب که روزی نوشروان
# ~~از اشکر تنها ماند ، بمزرعە رسیذ، دختریرا دیذ اب خواست، دختر از
# ~~10 نی شکر قدحی اب بگرفت و نزد نوشروان آورد و با وی تلطف کرد ،
# ~~نوشروان تجرع م نموذ خاشاکی در قدح بوذ [از] آن اب اهسته [نوشیذن](7)
# ~~گرفت، پس دختررا گفت خوش اب آوردی آگر این خاشاک نبوذی،
# ~~دختر گفت ای سرهنگ بعمد در قدح افگندم که تو نشنه بوذی تا آب
# ~~خوش خوری بآهستگ ترا زیانی ندارذ، نوشروانرا از زیرکی دختر عجب
# ~~15 آمذ، مثل : إذا اذنبت فاعتذر و إذا اذنب (1) الیک فآغتفر، فالمعذرة
# ~~بیان العقل و المغفرة برهان الفضل(5)، چون گناه کنی عذر خواه و چون
# ~~عذر خواهند ببخش گناه را که عذر بیان عقلست و مغفرت برهان فضل،
# ~~نوشروان پرسیذ که این اب از چند نی شکر گرفتی، دخترا گفت از
# ~~یکی ، نوشروان بتعجب ماند و خراج دیه در جرید باز دیذ، اندک بوذ،
# ~~2 گفت جای که دخل بذین بسیاری بوذ خراج زیادت بایذ، پس وقتی
# ~~دیگر بهمان مکان رسیذ و آب خواست، دخترک بیرون امذ و برفت تا
# ~~22 آب آرذ، دیرترک ماند ، نوشروانرا شتاب گرفت، دخترکرا گفت چرا
~~PageV01P078
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0088.png)

# ~~دیر آمذی، دختر جواب داذ که از نی شکر اب بدشخواری می آمذ سه314.
# ~~نی شکر بکوفتم، نوشروان گفت چرا چنین است، دختر گفت مگر
# ~~پاذشاه نیت بگردانیذه است چه من شنیذه ام کچون پاذشاه نیت بر رعیت
# ~~تباه کنذ برکت از همه چیزها بروذ، نوشروان را عجب امذ با سر نیت
# ~~نیکو کرد(1) و عهد کرد که ایشانرا نرنجانذ، پس دخترک را گفت یکباره
# ~~دیگر اب توانی داذ، دختر برفت چو باز آمذ گفت ای سرهنگ
# ~~پاذشاه با ما نیت نیکو کرد که برکت باز آمذ، نو شروانرا عجب امذ
# ~~دخترک را بزنی خواست (2) ، مثل : خیر الملوک من احسن فی فعله و
# ~~تنیته و عدل فی جنده و رعیته، بهترین ملوک انست که نیکو کنذ نیت ms065 و
# ~~عدل با رعیت،(2) و امام جهان ومفتی اصفهان جمال الدین الیزدی گفت 10
# ~~در شهر یزد مردیرا دیذم علی علام نام پیر و ضعیف شذه عصابی در
# ~~دست، و جماعت پیران یزدرا هنوز حکایت او معلوم باشذ که دوازده
# ~~سال پای علی علام خوشیذه و در میان بازار چو کوذکان بر زمین
# ~~خیزیذی ، مثل : من رام السلامة لزم الاستقامة (1)، هرک سلامت جویذ
# ~~راه استقامت پویذ، سه شب پیابی در خواب دیذ که مصطفی صلوات 15
# ~~الرحمن علیه اورا گفتی ای علی پیش سلطان محمد بن ملکشاه رو تا
# ~~همت نیکو کنذ و نیت خیر در آورذ و دست در پای تو مالذ تا ازین
# ~~بند بری و پای تو نیکو شوذ، او خواب خویشانرا باز گفت، توزیعی
# ~~فرموذند و اورا چهارپای ترتیب کردند و اورا باصفهان آوردند و
# ~~بر در سرای سلطان ملازم شذ، و هرگاه که سلطان بر نشستی قصهآ نوشتی 20
# ~~که مرا بخلوت با خذاوند عالم سخنی هست لله را مرا بگذار تا سخن خوذ
# ~~بگویم که مردی درویشم و از شصت فرسنگ بذین کار امذهام، سلطان
# ~~سعید بفرموذ که اورا بجویند تا هیچ کار دارذ، گفتند ای خذاوند او 24
~~PageV01P079
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0089.png)

# بدای کتاب راحة الصدور و ذکر عدل وستایش انصاف
# ~~مردی پیرست پایها خوشیذ میگویذ خوابی دیذه ام میخواهم تا بگویم ، سلطان
# ~~فرموذ تا اورا بخلوت بیا[ورد]اند، مثل : الصبر علی الغصة یؤدی إلی
# ~~الفرصة(1)، مصراع : صبر بر غصه فرصت ارذ بار، علی علأم در حضرت
# ~~387.، اعلی خواب خوذ باز گفت، سلطان را خاطر افتاذ که مگر حیلتی است
# ~~ه تا چیزی بستانذ، پیررا گفت آگر مقصود چیزیست هزار دینار بستان و
# ~~باز گرد، علی علام گفت من نه بطلب زر امذهام مرا رسول خذا نزد
# ~~پاذشاه فرستاذ تاهمت عالی کنذ و نیت با رعیت نیکو گردانذ و دست
# ~~در پای این عاجز مالذ تا علت بصتحت بدل شوذ از همت نیکو و اثر نیت ms066
# ~~پاذشاه، یکبار سلطان محمد برد الله بضجعه دست در پای او مالیذ هیچ
# ~~10 اثر نکرد، مرد گفت رسول دروغ نگویذ نیت نیکو کن ، سلطان آب
# ~~خواست و طهارت کرد و دو رکعت بگزارد و سر بسجد نهاذ و از خذای
# ~~قبول کرد که با خلق نیکو کار باشذ، پس سر از سجده برداشت و دست
# ~~در پای علی مالیذ، اوازی از پای او بیرون امذ و این علی از جای
# ~~بجست و لبیک زذ و پیاذه بحج رفت و باز امذ و از سلطان هیچ قبول نکرد،
# ~~15 مثل : ان اقرب الدعوات من الاجابة دعوة السلطان الصاللح و اولی
# ~~الناس بالاثابة آمره و نهیه فی المصایلح (2)، دعای پاذشاه صالح باجابت
# ~~نزدیکتر بوذ و امر و نهی او در مصالح با اثابت رفیق و شریکتر، واز
# ~~حکایات عمر بن الخطاب وعمر بن عبد العزیز رضی الله عنهما خاطرها
# ~~بذان روذ که از سیرت ایشان اثر کرد، این حکایت از آن اوردم تا یقین
# ~~20 شوذ که همت پاذشاه و نیت نیکوی او اثر کنذ در ادی و چهارپای و
# ~~غلها ومیوها وآبها وغیر آن، و سلطان قاهر عظیم الدهر ابو الفتح
# ~~کیخسرو بن قلج ارسلان خلد الله ملککه از اسلاف خویش اعتبار گیرذ
# ~~و از خذای عز و جل عدل و انصاف فرا پذیرذ تا از میامن عدل او
# ~~24 اختطاف خطاف از ذباب ضعیف و تعرض پشه حقیر کوتاه گردذ، و
~~PageV01P080
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0090.png)

# ~~منقار باشه از تهدم عصفور وضرر زهر از نیش زنبور منقطع مانذ و
# ~~چهره کاه ربای که در فراق رخسار کاه زرد ماند است سرخ شوذ و
# ~~تضاد و تنافی از مزاج طبایع اربعه برخیزذ و مار گرزه از لعاب نوش
# ~~دهذ، و آنخ اسلاف سلاطین آل سلجوق عدل فرموذه اند و در انصاف »5،
# ~~فزوذه و راحت خلق نموذه پیش عدل و انصاف این پاذشاهی کاهی ازه
# ~~کوهی نمایذ، در حکایت اورده اند که سلطان محمد ms067 بن ملکشاه مهیب
# ~~بوذی و براذرش برکیارق لطیف بوذی و با همه کس مزاح کردی،
# ~~روزی سلطان محمد مرواریذ اکه را گفت تو مرا دوستر داری یا
# ~~برکیارق را، مرواریذ گفت ای خذاوند بالله که ترا دوستر دارم اما
# ~~براذرت را چیزی هست که ترا نیست او خوش خوی ترست خلقی نیکو 10
# ~~دارذ و پیشانی تو سهمناکست، سلطان گفت ای مرواریذ از ترس
# ~~پیشانی منست که هزار فرسنگ در هزار فرسنگ درویشگان خوش می
# ~~توانند خفت، چه اگر من با همه کس مزاح کنم ازار پای از پای مردم بدر
# ~~کنند ، مثل : من حسنت سیاسته دامت ریاسته ، هرکرا سیاست نیکو بوذ
# ~~ریاست بمانذ، و پاذشاه که با سهم و سیاست نبوذ جهان ارام نگیرذ و15
# ~~ظالمان دست کوتاه نگردانند و رعیت اسوذه نمانذ، مثل : من ضعفت
# ~~سیاسته بطلت رباسته (1)، و از رسول علیه السلم روایت کرده اند که
# ~~گفت انا جار السلطان قحطت السنة، چو پاذشاه جور نمایذ و در ظلم
# ~~فزایذ قحط بر ایذ، و اورده اند در تفسیر این ایت که خذا ی فرمایذ ،
# ~~ایة : قالت نملة [یا آبها النمل آدخلوا مسارکنکم لا یحطمنکم سایمن.
# ~~و جنوده و هم لا یشعرون (2، گفتند سلیمان ازین نمله پرسیذ که تو ازین
# ~~جمله چه باشی، گفت پاذشاه ایشانم، سلیمان گفت ترا لشکر چندست،
# ~~نمله گفت هفتاذ هزار هزار سروران دارم هر یکی هفتاذ هزار هزار قایدان
# ~~دارند هر یکی ازین قایدان چندان لشکر دارذ که عدد ایشان خذای ،2
~~PageV01P081
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0091.png)

# ~~ابتدای کتاب راحة الصدور وذکر عدل وستایش انصاف
# ~~تعالی دانذ ، و هفت طبقة زمین جمله لشکر من دارند و مرا خبر باشذ
# ~~که تو که سلیمانی گذر ی کنی، ترسیذم که یکی از لشکریان تو پای بر
# ~~موری نهذ فردای قیامت مرا بذان بگیرند، آمنم از هفتم طبق زمین
# ~~تا ایشانرا با جای خوذ برم و مرا گرفتاری نباشذ(1)، مثل و حکمت :
# ~~ه من کان مرتبته علی الناس بمرتبة ms068 الریاسة و مزیة السیاسة فحتیق علیه
# ~~35.) ان یحفظ بحسن الریاسة مرتبته و یستدیم بحسن السیرة مزیته لتدوم
# ~~له النعمی و یسعد فی الدین و الدنیا(2)، هر که بمربتت ریاست و مزیت
# ~~سیاست بر مردم تقدم یابذ بایذ که ریاست نیکو کنذ و حسن سیرت
# ~~شعار خوذ سازذ تا نیکبخت دنیا و اخرت شوذ، ومحمد بن الحسن
# ~~10 الشببانی(2) رحمه الله گفته است که اگر در مشرق یک درم بناحق از
# ~~جهوذی بستانند بر پاذشاه مغرب و مسلمانان آنجا واجب باشذ رفتن
# ~~و آن درم باز ستذن و با وی داذن و اگر نکند گرفتار شوند زیرا که
# ~~زیردست او شذند ، و هشام بن عبد الملک روزی پیش عمر عبد العزیز
# ~~شذ با قوم خویش، گبری بیامذ وگفت یا عمر مرا با وی حکومتیست، عمر
# ~~10 هشام را گفت او بر تو دعوی دارذ برخیز و با خصم برابر نشین بجای
# ~~خصمان، هشام گفت وکیل من با وی بنشینذ، عمر گفت مرد از تو نه
# ~~از وکیل تو طلب می کنذ برخیز و با وی بنشین، هشام برخاست وبا گبر
# ~~بنشست، هر وقت که گبر سخن گفتی هشام از سر سلطنت غلبه کردی،
# ~~عمر هشام را گفت در پیش من این تهدید می کنی، گبر چون عدل عمر دیذ
# ~~20 گفت یا امیر المؤمنین این زمین از آبا و اجداد میراث یافتهام از من
~~نی
# ~~ستانذ، هر دو سجل عرضه کردند حت گبر قوی تر بوذ حجت هشام پاره
# ~~کرد و گبررا گفت ارجع الی زرعک بر سر ملک خوذ رو، مثل : من
# ~~28 اضعف الحق و خذله اهلکه الباطل و قتله (5)، هرکه حق را ضعیف
~~PageV01P082
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0092.png)

# حکایت سیاست کردن هرمز خسرورا
# ~~دارذ باطل اورا نحیف دارذ (1)، گبر چون آن انصاف بدیذ گفت دینی
# ~~که در وی چنین انصاف باشذ الاا حق نبوذ، دست بر نهاذ و زنار ببرید
# ~~و در حال مسلمان شذ ببرکت آن عدل، مثل : من آشتد ms069 تدبیره حسن
# ~~تأثیره، چون تدبیر نیک بوذ تاثیر نیک. آیذ ، خبر : و عن النیی صلی
# ~~آلله علیه و سم انه قال اشد الناس عذابا بوم القیامة امام جابر غیره
# ~~عادل، و عن ابن عباس رضی الله عنه عن النی علیه السلام انه قال
# ~~من ولی(2) والیا فبلغه عنه ظلم علی رعیته و هو یقدر علی عزله و لم
# ~~یعزله فقد خان الله و رسوله، در خبر اول گفت ظلم نبایذ کردن که،31،
# ~~روز قیامت عذاب ظالمان از همه مجرمان سخت تر بوذ، و در خبر دوم
# ~~بیان کرد که نبایذ گذاشت تا دیگری ظلم کنذ و ظلم گاشتگان از .1
# ~~رعیقان باز بایذ داشت، و با این همه اخبار و احادیث چه بذ بخت و
# ~~دوزخی ظالی باشذ که بر جور اقدام نمایذ و در ظلم بر(2) گشایذ چه
# ~~کافران در جاهلیت عدل ورزیذه اند و ظلم بر نگزیذ اند و وخامت
# ~~عاقبت آن بدیذند چنانک شاه هرمز با پسر خویش پرویز چه خطاب
# ~~فرموذ، و چون پسر بحق خشنوذ بوذ نیایش نوشروان در خواب مکافات 15
# ~~بنموذ، شعر()
# ~~چو شه در عدل خوذ ننموذ سستی « پدیذ آمذ جهانرا تن درستی
# ~~خرابی داشت از کار جهان دست « جهان از دست کار این جهان رست
# ~~قضارا از قضا یک روز شاذان « بصحرا رفت خسرو بامداذان
# ~~تماشا کرد و صید افگند بسیار . دهی خرم ز دور امذ پدیذار 20
# ~~بگرداگرد ان ده سبزه نو  بر ان سبزه بساط افگند خسرو
# ~~می سرخ از (5) بساط سبز() می خورد * چنین تا پشت بنموذ این کل زرد 22
~~PageV01P083
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0093.png)

# ~~8 ابتدای کتاب راحة الصدور و ذکر عدل و ستایش انصاف
# ~~چو خورشیذ(1) از بساط لاجوردی * علم زذ بر سر دیوار زردی
# ~~چوسلطان در هزیمت عود می سوخت * علم را می دریذ و چتر می دوخت
# ~~عنان (2) یک رکابی زیر می زذ « دو دستی با فلک شمشیر ف زذ
# ~~چو عاجز گشت ازین خاک جگر ms070 تاب * چو نیلوفر سپر بفگند بر آب
# ~~5 ملک زاذه در آن ده خانهآ خواست * ز سرمستی درو مجلس بیاراست
# ~~نشست آن شب بنوشانوش یاران « صبوحی کرد با شب زند داران
# ~~36، سماع ارغنونی گوش می کرد . شراب ارغوانی نوش می کرد
# ~~صراحی را زی پرخنده می داشت . بمی جان و چهانرا زند ی داشت
# ~~مگر کز(9) توسنانش بذ لگای * دهن بر کشتهآی (1) زذ صبح بامی(2)
# ~~10 و زین غوری غلامی نیز چون قند * ز غوره کرد غارت خوشهآ چند
# ~~سجر گه کآفتاب عالم افروز  سر شبرا جذا کرد از تن روز
# ~~نهاذ از(1) حوصله زاغ سیه پر ه بزیر پر طوطی خایه زر
# ~~تنی چند ز نادان(7) که دانی * خبر بردند نزد شه نهانی
# ~~که خسرو دوش بی شری(8) نموذست . ز شاهنشه نی ترسذ چسوذست(1)
# ~~15 ملک گفتا نی دانم گناهش ه بگفتند آنک یداذست راهش
# ~~سمندش کشت زار سبزرا خورد « غلامش غوره دهقان بیازرد(10)
# ~~شب از درویش بستذ جای تنگش ه بنامحرم رسیذ آواز چنگش
# ~~گرین بیگانهآ بوذی نه فرزند ه ببردی خان و مانشرا خذاوند
# ~~زنذ بر هر کسی فصاد صذ نیش . ولی دستش بلرزذ بر رگ خویش
# ~~20 ملک فرموذ تا خنجر کشیذند . تگاور مرکبشرا پی بریذنذ
# ~~غلامشرا بصاحب غوره داذند ، گلابیرا بآب شوره داذند PageV01P084
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0094.png)

# ~~در آن خانه که بوذ آن روز تختش 5 بصاحب خانه بخشیذند رختش
# ~~پس آنگه ناخن چنگی شکستند « ز روی چنگش ابریشم گستند
# ~~سیاست یین که می کردند ازین پیش 5 نه با ییگانه با در دانهآ خویش
# ~~کجا آن عدل و آن انصاف سازی * که با فرزند از آن سان رفت بازی
# ~~کنون گر خون صذ مسکین بریزند * ز بند یک قراضه بر نخیزند»37.
# ~~جهان ز آتش پرستی شذ چنان گرم * که باذا زین مسلمانی ترا شرم
# ~~مسلمانیم ما و او گبر نامست « گر این گبری مسلمانی کذامست
# ~~چو خسرو دیذ کان خواری برورفت « بکار خویشتن لختی فرو رفت ms071
# ~~درستش شذ که هرچ او کرد یذ کرد « پذر پاداش او بر جای خوذ کرد
# ~~بسر بر زذ ز دست خویشتن دست * و ز آن غم ساعتی از پای بنشست .1
# ~~شفیع انگیخت پیران کهن را . که نزد شه برند ان سرو بنرا
# ~~مگر شاه ان شفاعت در پذیرذ . گناه رفتهرا بر وی نگیرذ
# ~~کقن پوشیذ و تیغ تیز برداشت . جهان فریاذ و رستاخیز برداشت
# ~~پوزش پیش ی رفتند پیران « پس اندر شاه زاذه چون اسیران
# ~~چو پیش تخت شذ نالیذ غمناک * برسم مجرمان غلتید بر خاک 15
# ~~که شاها یش ازینم رنج منمای « بزرگی کن بخردان بر بیخشای
# ~~عنایت کن که این سر گشته فرزند ، ندارذ طاقت خشم خذاوند
# ~~اگر جرمیست اینک تیغ و گردن ، ز تو کشتن ز من تسلیم کردن
# ~~که برگ هر غی دارم درین راه 5 ندارم برگ ناخوشنودی شاه
# ~~بگفت این و دگر ره بر سر خاک 5 بگریه سر نهاذ آن گوهر پاک .2
# ~~چو دیذند آن گروه(1) ان برد باری * همه بگریستند الحق بزاری
# ~~و ز ان گریه که زاری بر مه افتاذ * بگریه های های بر شه افتاذ
# ~~که طفلی خرد با این نازنینی * کنذ در کار این سان خرد بینی
# ~~بفرزندی که دولت بذ نخواهذ « جز اقبال پذر با خوذ نخواهذب7ذم
~~PageV01P085
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0095.png)

# ~~ابتدای کتاب راحة الصدور و ذکر عدل و ستایش انصاف
# ~~چه سازذ با تو فرزندت بیندیش ه هان بینذ ز فرزندان پس خویش
# ~~بنیک و بذ مشو در بند فرزند ه نیابت خوذ کنذ فرزند فرزند
# ~~چو هرمز دیذ کان فرزند مقبل ه مداوای روان و میوه دل
# ~~بذان فرزانگی و آهسته راییست(1) * بدانست او که آن فر خذاییست
# ~~5 سرش بوسیذ و شفقت یش کردش « ولی عهد سپاه خویش کردش
# ~~توقع از لطف ربانی آنست که وارث دولت آل سلجوق خذاوند عالم
# ~~پاذشاه بنی آدم غیاث الدنیا و الدین ابو الفتح کیخسرو بن السلطان
# ~~العادل قلج ms072 ارسلان خلد الله دولته (2) احیای ان مراسم بکنذ، و(2) از
# ~~تعصب (4) که میان اصحاب امام ابو حنیفه (3) و اصحاب امام شافعی واقع
# ~~10 شوذ دفع کنذ کی عاقبت تعصب بدشمنی انجامذ و دشمنی مسلمانان شوم
# ~~باشذ، و عمارت اوقاف ومدارس اسلاف [کنذ] چه ایشان دولت
# ~~اسلام(1) از تعصب دین و تربیت علما یافتند ، و دعاگوی دولت محمد
# ~~بن علی بن سلیمن الراوندی چنانک در فهرست کتاب راحة الصدور
# ~~متقبل شذه است ذکر سلطنت و دولت و شجره انساب هر سلطانی بر
# ~~15 سبیل اختصار ی آرذ تا پاذشاه عادل سیر حمیدهآ اسلاف [خوذ](7) بخوانذ
# ~~و نهضت ایشان در طلب ملک از ابتدا تا انتها ببینذ و آنخ محامد
# ~~اخلاق و مکارم اعراق هریک بوذه است و محاسن عدل وانصاف از
# ~~18 بهرخوذ اختیار کنذ انشاء الله تعاد ، .

PageV01P086

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0102.png)

# [فهرست اسماءآ السلاطین]
# ~~الملک چغری بک ابو سلیمن داود بن میکائیل بن سلجوق (1)
# ~~(1) [السلطان رکن الدین ابو طالب طغرلبک محمد بن میکائیل بن
# ~~سلجوق یمین امیر المؤمنین](2)
# ~~(2) السلطان عضد الدولة ابو شجاع، الب ارسلان محمد [برهان امیره
# ~~المؤمنین](2)
# ~~(2) السلطان معز الدنیا والدین ملکشاه بن محمد [الب ارسلان] قسیم (4)
# ~~امیر المؤمنین (5)
# ~~(4) السلطان رکن الدنیا والدین ابو المظفر برکیارق بن ملکشاه یمین (2)
# ~~امیر المؤمنین
# ~~(5) السلطان غیاث الدنیا والدین ابو شجاع محمد بن ملکشاه قسیم (7)
# ~~امیر المؤمنین
# ~~(6) السلطان معز الدنیا و الدین ابو الخرث (8) سنجر بن ملکشاه برهان
~~()267
# ~~امیر المؤمنین
# ~~(7) السلطان مغیث الدنیا و الدین محمود بن محمد بن ملکشاه یمین 15
# ~~امیر المؤمنین (10).
# ~~یمین امیر المؤمنین PageV01P093
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0103.png)

# ~~ذکر ابتدای کار سلجوقیان
# ~~(9) السلطان غیاث الدنیا والدین ابو الفتح مسعود بن محمد بن ملکشاه
# قسیم امیر المؤمنین
# ~~(10) السلطان مغیث الدنیا و الدین ملکشاه بن محمود بن محمد یمین
# امیر المؤمنین
# ~~30.(11) السلطان غیاث الدنیا والدین ابو شجاع محمد بن محمود بن محمد
# قسیم امیر المؤمنین
# ~~(12) السلطان معز الدنیا والدین ابو الخرث (1) سلیمن بن محمد بن
# ملکشاه برهان امیر المؤمنین
# ~~(13) السلطان رکن الدنیا والدین ارسلان ms073 بن طغرل [بن محمد] قسیم
# امیر المؤمنین
# ~~(14) السلطان رکن الدنیا والدین ابو طالب طغرل بن ارسلان [بن
# طغرل] قسیم امیر المؤمنین
# [ذکر ابتدای کار سلجوقیان]
# ~~5.. چنانک در شجره نموذه آمذ ذکر سلاطین آل سلجوق کرده می شوذ که
# ~~15 [در] ابتدا آل سلجوق سپاهی کامگار و عددی بی شمار بوذند و مال بسیار
# ~~داشتند و خیل و حشی بانظام و عدت و شوکت تمام و نعمت وحرمت
# ~~بکام(2)، مردمانی دین دار بیذار، مثل : من دلایل الاقبال رقلة الاغفال،
# ~~نشان آفتاب اقبال ایشان از غفلت دور بوذن بوذ و اجتناب از دار کفر
# ~~و میل بجاورت دار اسلام نموذن وزیارت خانهآ کعبه و تقرب بایمه
# ~~20 دین پیشه گرفتن چنانک پیغمبر صلی الله علیه فرموذه است، خبر:
# ~~آلنظر إلی الکعبة بعبادة و االنظر بالی العلمآء احب إلی الله تعالی من
# ~~النظر إلی الکعبة، آن بزرگان از ترکستان بحکم انبوهی خانه و تنگی
# ~~23 چراخوار بولایت ماوراء النهر امذند (2)، بزمستان متزلگاههاشان نور
~~بخارا PageV01P094
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0104.png)

### | ذکر پسران سلجوق
# ~~بوذ و بتابستان سغد سمرقند (1) ، و سلجوق را چهار پسر بوذند ، اسرائیل
~~(2)
# ~~که هفتم جد سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو
# ~~بن السلطان قلج ارسلان خلد الله ملکه() بوذ بزرگتر و از همه داناتر
# ~~بوذ، و چون برو ظلم رفت و بسبب غدر محمود سبکتگین با او براذران
# ~~برخاستند وخویشان کین خواستند ملک بگرفتند و اعقاب ایشان ملکتی 5
# ~~نسیح و دولتی عریض بیافتند و جهان ازیشان باسوذ و معمور بوذ
# ~~تا بذین حال که چشم زخم رسیذ و بیشتر اولاد ایشان منکوب شذند و
# ~~در قلاع محبوس ماندند ملک تعالی از نسل اسرائیل سلیمانیرا بفرستاذ که
# ~~ملک موروث او نموذار عهد نوشروانست و سلیمان وار ادی و دیو و
# ~~پری و وحش و طیر [در] حضرتش سماطین خدمت خواهند کشیذ و 10
# ~~رکاب او در جهان گیری سیر غدوها شهر و رواحها شهر(8) پیشه خواهذ
# ~~گرفت، ملکا و پروردگارا ms074 اطناب سراپرده دولت او با دامن قیامت پیوسته
# ~~دار، و بعد از اسرائیل میکائیل بوذ و یونس (5) و موسی بیغو(1) ، شعر :
~~»10.
# چنان چون سزذ پاذشاهان داذ . بزرگ و خرذمند و نیکو نزاذ
# ~~و چون سلطان محمود سبکتگین با ایلک خان صلح کرد و محمود بکنار15
# ~~جیحون آمذ (7) و بهم رسیذند و یکدیگررا بدیذند و بمواثیق و عهود
~~PageV01P095
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0105.png)

# ~~مستظهر شذند و نواحی و حدود ممالک هریک معین شذ ایلک زبان
# ~~برگشوذ و فرا محمود نموذ که قوی سالهاست تا در ولایت من امذه اند از
# ~~ترکستان و مراعی و مرغزارهای نور بخارا و سغد سمرقند بدست فرو
# ~~گرفته، ولشکری بسیار و سپاهی بی شمارند ، مقدم ایشان سلجوق بن
# ~~5 لقمان (1) بوذ چهار پسر ازو برخاسته اند و در میان خیل مقدم و محترم
# ~~شذه و اهبت و آلت لشکری ساخته و عدت و ساز پاذشاهی راست
# ~~کرده خیلی با نیرو و عددی فراوان، ایمن نتوان بوذ آگر ترا وقتی
# ~~بطرف هند[وا]ستان نهضتی باشذ که ازیشان فسادی ایذ بطلب ولایتی
# ~~یا قصد ناحیتی و طمع ملکی ، با ایشان استظهاری واجبست و نوایی در
# ~~10 خواستن متعین ، مثل : من طال امله ساء عمله (2) امل دراز عمل ناساز
# ~~آورذ ، سلطان محمود رسولی چرب زبان بذیشان فرستاذ و پیغام داذ(2)
# ~~که عجب داشتم از کاردانی و عقل شما که بحکم همسایگی تا این غایت از
# ~~جانب ما التماسی نکردیذ و آرزویی نخواستیذ ، و مارا بدوستی شما رغبتی
# ~~تمامست و نیز بمددی، و از معاونتی مستغنی نیستم از جانب شما، آگر
# ~~15 چنانک جمله براذران نتوانند آمذن یکی را اختیار کنند که بحضرت ما
# ~~ایذ ، و ما بر کنار اب مقام ساخته ایم تا مسافت نزدیکتر بوذ که با او
# ~~عهدی بسته آیذ و استظهاری کرده شوذ، این کید بیندیشیذ و این مثل
# ~~نشنیذ ، مثل : لا تفتح بابا یعبیک سده و لا ترسل سهما یعجزک رده(4)،
# ~~19 دری بر مگشای که در بستن آن ms075 متعذر بوذ و تیری مینداز که دفع آن
~~PageV01P096
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0106.png)

# ~~ناممکن باشذ ، چو پیغام سلطان محمود بسمع مبارک ایشان رسیذ از سر
# ~~وفای مسلمانی و صفای ظاهر و باطن اسرائیل(1 را که مقدم و محترم
~~ایشان100 :
# ~~بوذ اختیار کردند و در خدمت رکاب میمون او لشکری گران روی بمحمود
# ~~نهاذ ، محمودرا خبر شذ مسرعیرا پیغام داذ و پذیره اسرائیل فرستاذ که
# ~~درین ساعت بمدد لشکر حاجت نیست مقصود دیذاری و استظهاری ه
# ~~است، لشکر هانجا یمان و تو با خاصگیان و اعیان جریده بیای، برین موجب
# ~~بیامذ ، مثل : من اقتحم اللجة انلف المهجة (2) شعر (2)
# هر که در شذ ببحر بی پایاب * تشنه میرذ چو اتش اندر اب
# ~~چو اسرائیل برسیذ محمود اورا اکرام تمام کرد و با خویشتن بر تخت
# ~~نشاند و تقریب و ترحیب و پرسش نیکو کرد و در اثنای سخن گفت 10
# ~~مارا هر وقت بهند[و]ستان بغزو کافران لشکری گران می بایذ بلاد
# ~~خراسان معطل و مهمل می مانذ ، آرزو چنانست که میثاقی و استظهاری
# ~~تمام باشذ تا اگر از طرفی خصی برخیزذ و فتنة انگیزذ که یمددی محتاج
# ~~شویم استعانت بخیل شما کنیم، اسرائیل در معرض جواب گفت از جانب
# ~~ما در بندگی تقصیر نباشذ ، محمود گفت آگر حاجت افتذ بچه نشان مارا 15
# ~~مدد رسذ وچه قدر بوذ، اسرائیل کمانی در بازو افگند بوذ و [دو](4)
# ~~چوبه تیر ببند قبا فرو زذه از آن یک چوبه بمحمود داذ و گفت بوقت
# ~~احتیاج این بخیل ما فرست ترا صذ هزار سوار مدد رسذ ، محمود گفت
# ~~اگر بسند نیایذ ، تیر دیگر پیش او نهاذ و گفت اینرا ببلخان کوه(2)
# ~~فرست ترا پنجاه هزار سوار مدد آیذ ، گفت [اگر] بسند نیایذ ، کمان بداذ
~~20
# ~~گفت بنشان بترکستان فرست اگر دویست هزار سوار خواهی بیایذ، PageV01P097
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0107.png)

# ذکر ابتدای کاز جولیان
# ~~محمود ازین سخن بیندیشیذ و اورا فرا گرفت (1)، مثل : من سآءت سیرکه
# ~~*یأمن ابدا و من حسنت سیرته ام ms076 یخف آحدا (2)، شعر:
# بذ کتشرا امان نخواهذ بوذ * نیک سیرت نترسذ از دذ و دوذ
# ~~آنگه نان خواست و مجلس بیاراست، نان خوردند و دست بشراب آوردند،
# ~~5 سه شبانروز صبوحی کردند ، محمود خلعتهای خوب باسرائیل و خیل او
# ~~. داذ، بعد از آن هر امیری را از لشکر خوذ فرموذ تا سرخیلی و مقدمی را
# ~~بوثاق خوذ مهمان بردند و شرابهای گران در داذند و چون مست
# ~~شذند بندهای گران بر نهاذند و او با(2) اسرائیل همان کرد وهم در شب
# ~~بهندوستان بقلعة کالنجر فرستاذ، مثل : من آطاع هواه باع دینه بدنیاه
~~(1)
# ~~10 هر که پیآ روی هوا کنذ هر آینه ترک دین و دنیا کنذ، چون اسرائیل از
# ~~خواب مستی در آمذ خویشتنرا خسته و بسته دیذ، تن در قضا داذ،
# ~~شعر: ای تن ار چند بسته دامی « در کف دشمنان بناکامی
# بقضای خذای راضی شو . تا شوی ساکن و بیارامی
# ~~و جماعت مقدمان دیگررا که گرفته بوذند بقلاع دیگر فرستاذ و بجان
# ~~15 امان داذ، شعر:
# ~~(یکی داستان زذ برین بر پلنگ * چو با شیر جنگ آورش خاست جنگ
# ~~بنام ار بریزی ز من گفت خون « به از زندگانی بننگ اندرون) (2)
# ~~(ز دشمن مکن دوستی خواستار . آگر چند خوانذ ترا شهریار
# ~~درختی بوذ سبز بارش کبست . اگر پای گیری سر آیذ بدست)(2)
# ~~20 و اسرائیل هفت سال در قلعهٔ‌ کالنجر بماند() دو ترکمان از خیل او
~~PageV01P098
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0108.png)

# کیفیت حبس و وفات اسرائیل در قلعهآ کالنجر
# ~~بیامذند و مدتها بر آن قلعه آب کشی کردند، روزی در فرصتی اورا
# ~~بدیذند وطریقی سگالیذند که اورا درشب بدزدیذند، در راه بیشهآ پیش
# ~~امذ راه گم کردند ، شعر:
# جهان بذ سگالذ نگویذ بکس * نباشذ بهر کار فریاذ رس
# ~~دگر روز کوتوال بر اثر ییامذ و اورا بگرفت، چو لشکر تنگ رسیذ اوه
# ~~ترکمانانرا گفت از من طمع ببریذ و براذرانم را بگوبیذ که در طلب
# ~~ملک بکوشیذ و اگر ده بارتان ms077 بشکنند نومیذ مشویذ و بر مگردیذ که
# ~~این پاذشاه مؤلی زاذه است نسبی ندارذ و غدارست ملک بر وی نمانذ
# ~~و بدست شما افتذ (1) مثل : لا تثق بالدولة فانها رظل زایل و لا نعتمد
# ~~علی النعمة فانها ضیف راحل (2)، دولت سایهٔ‌یست که هر لحظه بگردذ .1
# ~~ونعمت چو مهمان بهرکس پیوندذ، و اسرائیل را با قلعه بردند و بند
# ~~سختتر کردند وهانجا وفات یافت و بجوار رحمت حق رسیذ، شعر: 118.
# ~~بخواهذ بذن بی گمان بوذنی * نکاهذ بپرهیز افزوذف (2)
# ~~هنرمند با مردم ب هنر * بفرجام هم خاک دارذ بسر
# ~~(برین داستان زذ یکی مهر نوش . پرستار با هوش [و] پشمینه پوش
# ~~که هرکو بمرگ کسی گشت شاذ « ورا رامش و زندگانی مباذ)(4)
# ~~نزایذ جز از مرگرا جانور . اگر مرد خواهی غم من مخور(3)
# ~~اگر خوذ گذر یابی از روز بذ * بمرگ کسی شاذ باشی سزذ(1)
# ~~چنین داستان زذ یکی مرد پیر * که گر شاذی از مرگ من تو ممیر(7)
# ~~(که جز مرگرا کس ز ماذر نزاذ * زکسری از آغاز تا نوش زاذ
# ~~سرپشه و پیل با مور و کرگ « رها نیست از چنگ و منقار مرگ
# ~~زمین گر گشاذه کنذ راز خویش . پپیمایذ اندازه کاز خویش (8) PageV01P099
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0109.png)

# ذکر ابتدای کار سلجوقیان
# کنارش پر از شهریاران بوذ * برش پر ز خون سواران بوذ
# پر از مرد دانا بوذ دامنش * پر از خون رخ و چاک پیراهنش
# چه افسر نهی برسرت بر چه ترگ * برو بگذرذ پر و پیکان مرگ
# و دیگر که از مرگ شاهان داذ « نگیرذ کسی یاذ جز بذ نزاذ)(1)
# ~~ه و پسر اسرائیل قتلمش بنشناس در حوالی قلعه می گشت، چون خبر وفات
# ~~پذر بذو رسیذ براه بیابان سرخ کلاهان از هند وستان بسیستان امذ و
# ~~از آنجا ببخارا پیش عمان و احوال بگفت، ایشان خوذ در طلب ملک
# ~~و فرصت انتقام بوذند و منتظر وقت خروج ، مثل : من تعزز بالله لم
# ~~یذله (2) سلطان و من توکل عایه ms078 له یضره انساب (7)، کرا خذای عز و
# ~~83. جل عزیز کنذ هیچ سلطان اورا ذلیل نکنذ و هر کرا توکل بر خذای
# ~~بوذ کس اورا نرنجانذ، آنگاه کس بمحمود فرستاذند که مارا این مقام
# ~~تنگست و این مراعی بمواشی ما وفا فی کنذ دستوری ده که ما از آب
# ~~بگذریم و میان نسا و باورد مقام سازیم(1) ارسلان جاذب (3) که والی
# ~~14 طوس بوذ و رباط سنگ بست کردست و آنجا مدفونست(6) سلطانرا
~~PageV01P100
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0110.png)

### | پسران میکائیل بن سلجوق
# ~~گفت صواب نباشذ ایشانرا بخراسان راه داذن که خیلی بسیارند و ساز
# ~~و عدت دارند نبایذ که ازیشان فسادی آیذ که انرا در نتوان یافت و
# ~~تلافی و تدارک ممکن نبوذ(1) شعر (2)
# ~~بهرکار اندیشه کردن نکوست « زذن رای با مرد هشیار و دوست
# ~~سلطان بسخن او التفات نکرد وفرموذ که من ایشانرا نظر ندهم که مرا 5
# ~~از امثال ایشان اندیشةآ توانذ بوذ، رخصت داذ تا از آب بگذشتند (2)
# ~~و ایشان تا محمود زند بوذ حرکتی نکردند (1) در ان میان میکائیل بن
# ~~سلجوق را دو(5) پسر خاستند چغری بک ابو سلیمن داود و ابو طالب88
~~PageV01P101
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0119.png)

# ذکر ابتدای کار سلجوقیان
# ~~طغرلبک محمد و در میان خیل مقدم ومحترم شذند ، و چون سلطان
# ~~محمود سبکتگین از دنیا رحیل کرد در سنه ثمان عشرة و اربع مایة(1) کس
# ~~بعمید نیشابور فرستاذند سوری بن المعتز که قبه رضا رضی الله عنه کرده
# ~~است(2) و در خواستند تا در ان نواحی مقام گاه ایشان معین کنذ ، عمید
# ~~5 سوری نامه فرستاذ(2) بسلطان مسعود بن محبود و او بجرجان برابر شرف
# ~~المعالی نوشروان بن فلک المعالی منوچهر بن شمس المعالی قابوس بن
# ~~وشمگیر فروذ امذه بوذ(1) بطمع مواضعه که میخواست و انتظار حمل ری
# ~~که عمید ابو سهل(8) حمدوبی خواست فرستاذ می کرد، مثل : من رغب
# ~~فی هدایا العمال رخص فی إضاعة الاموال، هر پانشاه که راه هدایای
# ~~10 عمال بخوذ دهذ رخصت اضاعت اموال داذه ms079 بوذ، مسعود چو نامهآ
# ~~سوری بخواند بنیشابور [رفت](6) تا تدییر کار سلجوقیان کنذ ، لشکر او از
# ~~سفر مازند ران کوفته بوذند و سلاحها بنم تباه شذه و چهارپای بهار نا
# ~~خورده، بذات خوذ نهضت آن مهم نتوانست چند امیر سپاه سلار(7) را
# ~~ه بماز لشکر اختیار کرد و با عدتی تمام بجنگ ایشان فرستاذ، شعر:
# ~~15 چه سازی چو چاره بدست تو نیست . اگر سازی ار نه جهانرا یکیست
# ~~آن لشکر براند ، سلجوقیان ناساخته بوذند این قوم ناگاه بریشان زذند
~~PageV01P110
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0120.png)

# ذکر مصاف و مصالحت در میان سلطان مسعود و سلجوقیان 95
# ~~و بغارت مشغول شذند (1) الجاهل یطلب المال و العارقل یطلب
# ~~الکمال (2)، جاهل مال طلبذ وعاقل کمال جویذ ، سلجوقیان رجعتی کردند
# ~~و مصافی سخت رفت میان ایشان، عاقبت لشکر مسعود بحالی زشت
# ~~شکسته شذند و سلجوقیان صذ بار صذ هزار دینار تجمل و سلاحها و اسباب
# ~~و چهارپای ایشان برداشتند(2) شعر (8)
# و عدت باموالهم(5) ظافرا . کعود الحلی إلی العاطل
# ~~و این مصاف در بیابانی بوذ میان فراواه] و شهرستانه(6)، و باتفاق از
# ~~دولت ایشان که مثل : الدولة تفاقات حسنه سلطان مسعودرا دل مشغولی
# ~~بیش آمذ بجانب هندوستان ی بایست رفتن با سلجوقیان از سر ضرورت
# ~~مصالحتی بکرد و برفت(1) وکار ایشان هر روز در تزاید بوذ و نیرو.
# ~~می فزوذ وقوت می نموذ و امارات پاذشاهی بتایید الهی وعلامات
# ~~جهانداری بر وفق کامگاری و مخایل شهریاری از صفحات احوال ایشان
~~PageV01P111
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0121.png)

# ~~می تافت و شعاع آفتاب اقبال از ناصیە دولت ایشان می درخشیذ و
# ~~صبح دولت از مطلع رایات ایشان می دمیذ ، شعر:
# ~~چو خواهذ بوذ روزی برف و باران * پدیذ آیذ نشان از بامداذان
# ~~مثل : من استعمل العدل حصن الله ملکه و من استعمل الظلم عجل الله
# ~~5 هلکه (1)، هرکه() عدل ورزذ حصن ملکش شوذ و هرکه راه ظلم سپرذ
# ~~نشان هلکش بوذ، چو سلطان مسعود از هندوستان با غزنین آمذ (9) و
# ~~از استیلای سلجوقیان و شوکت ms080 ایشان خبر یافت کس بامیر خوراسان
# ~~فرستاذ که بایذ که بجنگ سلجوقیان روی و ایشانرا از ولایت خوراسان
# ~~دورکنی، امیر خوراسان جواب داذ که کار ایشان بیش از آنست که من
# ~~10 و امثال من با ایشان مقاومت توان(4)، شعر(5)
# منه پیش از کشش تیمار بر من ه بقدر برد (1) من نه بار بر من
# ~~3» ،م سلطان فرموذ که از کار و گریزذ یا قاعده خویش می نهذ تا چون کاری
# ~~بر ایذ بازار تیز کنذ، جزما بفرموذ که این مهم ترا کفایت می بایذ
~~کردن(7)
# ~~از امتثال چاره نبوذ، شعر:
# ~~5چنان بایذ که در نابوذ و در بوذ « ز تو پیوسته باشذ شاه خشنوذ
# ~~امیر خوراسان برخاست ولشکر بیاراست، مصاف کشیذن همان بوذ و PageV01P112
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0122.png)

### | اغاز سلطنت طغرلبک
# ~~هزیمت شذن همان (1)، سلجوقیان چون این مصاف بشکستند جراتی تمام
# ~~یافتند و عظمتی عظیم و در خوراسان بپرآگندند ، وطغرلبک بنشابور
# ~~امذ و بشاذیاخ بر تخت مسعود نشست (2)، مردم مضطرب شذند منادی
# ~~فرموذ که کسرا نرنجانند ،
# السلطان المعظم رکن الدنیا والدین ابوطالب طغرلبک
# محمد بن میکائیل بن سلجوق
### | مد الله ظله (2)
# در شهور سنه اربع(8) و عشرین و اربع مایة سلطنت آغاز کرد و سیر
# ~~حمید ملوک ییش گرفت و ایین جهانداری و رسوم شهریاری ظاهر
# ~~کرد، حکمت: قال آزدشیر(5) بن بابک حقیق علی کل ملک آن یتفقد .1
# ~~وزیره و ندیمه و کاتبه و حارجبه فإن وزیره قوام ملکه و ندیمه بیان
# ~~عقله و کاتبه برهان فض له و حاجبه دلیل سیاسته (1) اردشیر بابک گفت
# ~~پاذشاه بایذ که وزیریرا بدست ارذ و حاجبیرا بگمارذ و ندیمیرا بدارذ
# ~~و دییری بیارذ که وزیر قوام مملکت بوذ و ندیم نشان عقل شوذ و دبیر
# ~~زبان دانش او باشذ و حاجب سیاست افزایذ ، بر قضیت این اثر و ترجمت 15
~~PageV01P113
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0123.png)

# ~~این خبر سلطان طغرلبک و جملە سلاطین وزرا و حجاب و اصحاب
# ~~مناصب داشتند ، وزرای او سالار بوژکان(1) ابو القاسم الکوبانی ms081 و ابا
# ~~احمد الدهستانی عمروک؛ و عمید الملک ابو نصر الکندری (2)، حجاب
# ~~او الحاجب عبد الرحمن الب زن الآغاجی(2)، توقیع اوه شکل چماتی،
# ~~5 مدت ملکش ببست [و] شش سال، چون ملک تعالی بندرا سعادت ابدی
# ~~کرامت خواهذ کرد و در دنیا و عقبی منزلت اخیار و ابرار ارزانی داشتن
# ~~النه.، اورا بر اعلای معالم شریعت حریص گردانذ ودر جوهر مطهر و سینه
# ~~پاک او حرصی نهذ بر تقدیم آنچ از برکات آن ملک عالم در قبضة اقتدار
# ~~او ایذ و عالمیان غریق و رهین احسان او گردند و مثنی و شاکر عدل
# ~~10 و انصاف او شوند و رایات ملک اسلام از رای صایب او نصرت
# ~~یابذ و آفتاب جاه و حشمت او بر کافه خلایق مشرق ومغرب تابذ ،
# ~~و هرچند ربع مسکونست از بسیط زمین بامارات و ابنیه خیرات سلاطین
# ~~آل سلجوق آراسته است و هیچ شهری از شهرهای اسلام از آن زینت
# ~~وحلیت خالی و عاطل نماند است و تقدیم ان بر أمهات مهمات واجب
# ~~5! دانسته اند ، شنیذم که چون سلطان طغرلبک بهذان امذ از اولیا سه
# ~~پیر بوذند بابا طاهر و بابا جعفر و شیخ حمشا(4)، کوهکیست بر در همذان
# ~~آنرا خضر خوانند برآنجا ایستاذه بوذند ، نظر سلطان بریشان امذ،
~~PageV01P114
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0124.png)

# ~~کوکبه لشکر بداشت و پیاذه شذ و با وزیر ابو نصر الکندری پیش ایشان
# ~~آمذ و دستهاشان ببوسیذ ، بابا طاهر پاره شیفته گونه بوذی اورا گفت
# ~~ای ترک با خلق خذا چه خواهی کرد ، سلطان گفت آنچ تو فرمایی ، بابا
# ~~گفت ان کن که خذا می فرمایذ ، آیة: إن الله یامر بالعدل والاحسان(1)،
# ~~سلطان بگریست و گفت چنین کنم، بابا دستش بستذ و گفت از من 5
# ~~پذیرفتی، سلطان گفت اری، بابا سر ابریقی شکسته که سالها از آن وضو
# ~~کرده بوذ در انگشت داشت بیرون کرد و در انگشت سلطان کرد و
# ~~گفت مملکت عالم چنین در دست تو کردم بر عدل باش، ms082 سلطان پیوست
# ~~آن در میان تعویذها داشتی و چون مصافی پیش آمذی ان در انگشت
# ~~کردی(2) ، اعتقاد پاک وصفای عقیدت او چنین بوذ و در دین محمدی 10
# ~~صلعم ازو دین دار تر و بیذار تر نبوذ، شعر(2)
# ~~در ان بخشش که رحمت عام کردند * دو صاحبرا محمد نام کردند
# ~~یکی ختم تبوت گشت ذاتش . یکی ختم ممالک در حیاتش
# ~~یکی برج عربرا تا ابد ماه * یکی ملک عجمرا جاوذان شاه»11،
# ~~یکی دینرا ز ظلم آزاذ کرده . یکی دنیا بعدل اباذ کرده 15
# ~~زهی نامی که کرد از چشمه نوش « دو عالم را دو میمش حلقه در گوش
# ~~ز رشک نام او عالم دو نیم است ، که عالمرا یکی اورا دو میم است
# ~~بترکان قلم (4) از نسخ() تاراج . یکی میمش قلم (5) بخشذ یکی تاج
# ~~چون سلطنت او مقرر شذ و عظمت او هر روز در زیادت بوذ خبر بمسعود
# ~~رسیذ ، بتن خویش از غزنین بیامذ با لشکری و عدتی تمام و براه بست 2
~~PageV01P115
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0125.png)

# ~~و تکیناباذ بخراسان آمذ تا انتقام لشکر کشذ (1) مثل : لیس من عادة
# ~~الکرام سرعة الانتقام و لا من شرط الکرم ازالة النعم (2)، سرعت انتقام
# ~~از عادت کرام نیست و ازالت نعم از شرط کرم دورست، و درین حال
# ~~طغرلبک بطوس بوذ از براذر جذا، سلطان مسعود خواست که تاختن
# ~~5 برذ و نگذارذ که براذران بهم پیوندند ، چون شب امذ بر ماذه پیلی
# ~~سبک رو و با لشکری جریده روی بطوس نهاذ(2) بیست و پنج فرسنگ
# ~~مسافت بوذ بر پشت پیل در خواب شذ(9) مصراع : ترسم چو تو بیذار
# ~~شوی روز بوذ (5) کس نیارست اورا بیذار کردن و پل را تند راندن،
# ~~چون روز شذ خبر رسیذ که طغرل بک بگذشت و پبراذر چغری بک
# ~~بیوست، سلطان پلبانرا سیاست فرموذ، مثل : و الفایت لا یستدرک،
# ~~مسعود از آنجا باز گشت و جنگرا بساخت و در بیابانی که میان سرخس
# ~~و مرو است با سلجوقیان ms083 مصاف داذ(6) و در ان بیابان چند جااب بوذ
# ~~سلجوقیان اب برداشته بوذند و چاه انپاشته(7) مثل : نظر العاقل بقلبه
# ~~و خاطره و نظر الجاهل بعینه و ناظره(8) دانا بدل و خاطر نگرذ ونادان
# ~~5به. ظاهر بینذ ، لشکر مسعود و ستوران از نشنگی بستوه امذند و با زخم
~~شمشیر
# ~~16 ایشان نی شکیفتند عاقبت پشت بداذند ، مثل : من ررضی بالمقدور قنع
~~PageV01P116
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0126.png)

# ~~وبالمیسور(1) و مسعود چون خوذرا تنها دیذ عنان بگردانیذ و با پیل نشست
# ~~که اسپ اورا بدشخواری کشیذی و روی بهزیمت نهاذ و خزانه و بنه
# ~~و ثقل و اسباب و تجمل بجای ماند و خوذ براند (7) شعر:
# ~~(که دانذ که چندین نشیب و فراز ه پدیذ ارذ این روزگار دراز
# ~~تک روزگار از درازی که هست ، هی بگذرانذ سخنها ز دست)()
# ~~بکندیم دل زین سرای سپنج . ز بس درد وسختی و اندوه و رنج()
# ~~(سزذ گر بگویم یکی داستان . کباشذ خرذمند همداستان
# ~~مسا ایچ با آز و با کینه دست * ز منزل مکن جایگاه نشست
# ~~سرای سپنجست پرآی و رو . یکی شذ کهن دیگر آرند نو
# ~~یکی اندر آیذ دگر بگذرذ * زمانی بمنزل چمذ یا چرذ)(2
# ~~جهانرا چنین است ساز و نهاذ . ازین دست بستذ بدیگر بداذ ()
# ~~چون سلطان مسعود بهزیمت میرفت ترکمانی چند بر اثر او ی راند ،
# ~~مسعود از پیل براسپ نشست و حمله برد و گرز بر سر سواری زذ و اورا
# ~~و اسپش را برجای خرد بشکست، هر فوج لشکر که بذانجا می رسیذ و آن
# ~~زخم م دیذ از آنجانمی گذشت(7) مثل : آلفضل بالعقل و الادب لاه
# ~~بالاصل و النسب (8) کرا با فضل و ادب اصل و نسب جمع باشذ دهان
# ~~روزگار ازو خندذ و دور فلکش پسندذ، شخصی در آن حال مسعودرا
# ~~گفت ای خذاوند کسیرا که این زخم بوذ هزیمت روذ، مسعود گفت
# ~~زخم اینست اما اقبال نیست، مثل : عداوة العاقل خیر من صداقة
# ~~الجا هل (4)، شعر (9)
# ~~چوقمن که ms084 دانا بوذ به ز دوست . ابا دشمن و دوست دانش نکوست11:
~~PageV01P117
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0127.png)

### | سلطان طغرلبک
# ~~و سلجوقیان چون این مصاف بشکستند بیکبارگی قوت گرفتند و
# ~~لشکرهای پراگند در اطراف خوراسان بذیشان پوست و در دلها وقعی
# ~~تمام پدیذ آمذ وملک مقرر و جهان مسخر شذ و سزاواری جهانداری
# ~~داشتند ، شعر :
# قضی الله آمرا و جف القلم (1) * و فیما قضی ربنا ما ظلم
# ~~پس هردو براذر چغری بک و طغرلبک وعم ایشان موسی بن سلجوق
# ~~که اورا یبغو کلان گفتندی و عم زاذگان و بزرگان خویشان و مبارزان
# ~~لشکر بهم بنشستند و عهدی بستند در موافقت با یکدیگر، و شنیذم که
# ~~طغرلبک تیری ببراذر داذ وگفت بشکن، او بذان چه مبالات نموذ
# ~~10 خرد کرد، دو برهم نهاذ همچنان کرد ، سه بداذ دشخوار ف شکست،
# ~~چون بچهار رسیذ شکستن متعذر شذ، طغرلبک گفت مثل ما هبچنین
# ~~است تا جذاگانه باشیم هرکمتری قصد شکستن ما کنذ و بجمعیت کس
# ~~بر ما ظفر نیابذ و اگر در میان خلافی پدیذ ایذ جهان نگشایذ وخصم
# ~~چیره شوذ و ملک از دست ما بروذ، شعر:
# ~~اگر دو براذر نهذ پشت پشت « تن کوهرا سنگ مانذ بمشت (2)
# دلی کو ز درد براذر شخوذ . علاج پزشکان ندارذش سوذ(2)
# ~~مثل : لا سایس مثل العقل و لا حارس مثل العدل و لا سیف مثل
# ~~الحق و لاا قول مثل الصدق (8)، چو عقل سایسی و بهتر از عدل حارسی
# ~~نیست وحق شمشیری قاطعست و صدق برهانی ساطع، آنگه باتفاق بر
# ~~20 مقتضای عقل وکفایت نامة نبشتند (5) بامیر المؤمنین القایم بامر الله
~~که ما PageV01P118
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0128.png)

# ~~بندگان آل سلجوق گروهی بوذیم همواره مطیع و هواخواه دولت و حضرت
# ~~مقدس نبوی و پوسته بغزو و جهاد کوشیذ ایم و بر زیارت کعبه معظم
# ~~مداومت نموذه، و مارا عمی بوذ در میان ما مقدم ومحترم اسرائیل بن
# ~~سلجوق ، یمین الدولة محمود بن سبکتگین اورا بی جری و جنایتی بگرفت
~~و150.
# ~~جهند وستان بقلعهآ ms085 کالنجر فرستاذ و هفت سال در بند داشت تا آنجایگه ه
# ~~سپری شذ، و بسیاری پوستگان وخویشان مارا بقلاع باز داشت، و
# ~~چون محمود در گذشت و پسرش مسعود بجای او بنشست (1) بمصالح ملک
# ~~قیام نی نموذ و بلهو و تماشا مشغول و بوذ، مثل : من آثر الهو ضاعت
# ~~ررعیته و من آثر الشرب فسدت رویته (2) هرک لهو بر گزینذ رعیترا
# ~~نبینذ وهرک مداومت شرب کنذ رویتش تباه شوذ ، لاجرم اعیان ومشاهیر .1
# ~~خوراسان از ما در خواستند تا بحمایت ایشان قیام نماییم ، لشکر او روی
~~بما
# ~~نهاذند میان ما کرو فر و هزیمت و ظفر و بوذ (2) تا عاقبت بخت نیک
# ~~روی نموذ و دست بازپسین مسعود بنفس خویش با لشکری گران روی
# ~~بما نهاذ، بیاری خذای عز و جل و باقبال حضرت مقدس مطهر نبوی
# ~~دست ما غالب امذ و مسعود شکسته و خاکسار و علم نگوسار پشت 115
# ~~برگاشت و اقبال و دولت بما گذاشت، مثل : من اطاع الله ملک و من
# ~~آطاع هواه هلک (1)، مطیع خذا مالک گردذ ومطیع هوا هالک شوذ، شکر
# ~~این موهبت و سپاس این نصرترا عدل و انصاف گستردیم و از راه
# ~~بیداذ و جور کرانه کردیم و میخواهیم که این کار بر نهج دین و فرمان
# ~~امیر المؤمنین باشذ ، مثل : من جعل ملکه خادما لدینه انقاد له کل سلطان
~~20
# ~~و من جعل دینه خادما لملکه طمع فیه کل انسان(2) هرکه ملک از برای
~~PageV01P119
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0129.png)

# ~~دین جویذ سلاطین منقاد او شوند و هرکه دین فدای ملک کنذ هرکس
# ~~بذو طمع کنذ ، واین نوشته بر دست معتمد ابو اسحق الفقای(1) بفرستاذند ،
# ~~و در ان وقت وزیر و پیشکار و دستور و کار گزار سالار بوژکان
# ~~بوذ (2) چون این نامه روانه شذ ولایت قسمت کردند و هر یکی از مقدمان
# ~~5 بطرفی نامزذ شذ، چغری بک که براذر مهتر بوذ مرورا دار الملک ساخت
# ~~و خوراسان بیشتر خاص کرد و موسی یبغو ms086 کلان بولایت بست و هراة
# ~~و سیستان و نواحی آن چندانک توانذ گشوذ نامزذ شذ و قاورد پسر مهین
# ~~چغری بک بولایت طبسین و نواحی کرمان و طغرلبک بسوی عراق
# ~~، آمذه و ابراهیم ینال(2) که براذرش بوذ از ماذر و پسر براذر امیر
# ~~10 یاقوتی (8) [بن چغری بک داود] و پسر عمش قتلمش [بن اسرائیلا در
# ~~خدمت او بوذند چون ری مستخلص کرد [و] آنجا دار الملک ساخت ابراهیم
# ~~ینال را بهمذان فرستاذ و امیر یاقوتی را بابهر و زنگان و نواحی
~~اذربیجان
# ~~و قتلمش را بولایت گرگان و دامغان فرستاذ (2) حکمت : آیآ ملک احسن
# ~~إلی کفاته و اعوانه استظهر بملکه و سلطانه(2)، هر ملک که نیکی کنذ با
# ~~15 دانایان و اعوان لشکرش مستظهر شوذ بملک و سلطنت کشورش ، و الب
# ~~ارسلان محمد بن چغری بک داود براذر زاده او در خدمت بوذ و در
~~PageV01P120
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0130.png)

# ~~مهمات و معضلات ایثار رضا و تحری فراغ او جستی و گفتی، شعر(1
# رضاک رضای(2) الذی اوثر . و سرک سری فما اظهر
# ~~چو نامه ایشان بدار الخلافة رسیذ امیر المؤمنین القایم بامر الله هبة
~~الله
# ~~ین محمد المامونی (9) را با رسول پیش طغرلبک فرستاذ بری و پیغامهای
# ~~خوب داذ، وهبة اللهرا که سمت اختصاص و صفت اخلاص داشت ه
# ~~فرموذ که نزدیک او باشذ تا اورا به بغداذ ارذ و بغداذرا تشریف حضور
# ~~او حاصل کنذ که فرصت وصال چون زمان خیال گذرنده است، هبة
# ~~الله مدت سه سال آنجا بماند بحکم آنک طغرلبکرا از ناحیتها و گرفتن
# ~~ولایتها فراغت بغداذ نبوذ، ودر سنه سبع و ثلثین(1) واربع مایة امیر
# ~~المؤمنین بفرموذ تا بر منابر بغداذ بنام طغرلبک خطبه کردند (5) و نام
~~او 10
# ~~بر سکه نقش کردند و القاب بگفتند السلطان رکن الدولة ابو طالب
# ~~طغرلبک محمد بن میکائیل یمین امیر المؤمنین، مثل : من شرف ذاته کثر
# ~~حسناته (، ذات نیک حسنات افزایذ ، و بعد از نام او نام والقاب
# ~~ملک رحیم ms087 ابو نصر بن ابی الهیجا (7) سلطان الدولة، و هم درین. سال (8)
# ~~ماه رمضان طغرلبک ببغداذ رفت و امیر المؤمنین اورا بسیار نثارها و15
# ~~نزلها فرستاذ، و ملک رحیم(9) بنهروان آمذ باستقبال، اورا بگرفت و بند
# ~~کرد و بطبرک ری فرستاذ (10) مثل : من عفا عمن یستوجب العقوبة کان 17
~~PageV01P121
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0131.png)

# ~~گمن عاقب من یستوجب المثوبة (1) هرک عفو کند انرا که مستوجب عقوبت
# ~~باشذ همچنان باشذ که عقوبت کنذ ان را که مستوجب مثوبت باشذ،
# ~~نل، بذین حرکت رعیت بیاسوذند ودر دعا بیفزوذند ، مثل : من صار لرعیته
# ~~آبا صار لجنده ربا(2)، و چون بشهر برسیذ نخست بدر حرم و سده شریفه
# ~~5 نبوی امذ و شرط تعظیم و خدمت بجای آورد، و چون باز گشت و
# ~~بنوبتی فروذ امذ امیر المؤمنین بسیار تکلفها کرد و نثارها و نعمنهای
~~فراوان
# ~~فرستاذ (2) شعر (4)
# ~~خلیفه چون از ان مقدم خبر یافت(5) . بخدمت کردن شاهانه بشتافت
# ~~باستقبال شه فرموذ پرواز  سپاهی ساخته با برگ و با ساز
# ~~1 گراف نزلها خسروانه . فرستاذ از ادب سوی خزانه
# ~~مر اورا در حرم (6) کرسی نهاذند « نشست او و دگر قوم ایستاذند
# ~~خلیفه() باز پرسیذش کچونی . که باذت نوبنو عیشی فزونی
# ~~بمهمان خواندمت تا نیک دانی (8) « مباذت درد سر زین میهمانی
# ~~15 هوای گرم سیرست این طرفرا . فراخیها بوذ اب و علفرا
# ~~وطن خوش جست(1) رخت آنجا نهاذند * ملک را تاج و تخت آنجا نهاذند
# ~~خلیفه از برای ان (10) جهانگیر . نکرد از هیج خدمت هیح تقصیر
# ~~و کار ولایت عالم برو تقریر کرد و سلطنت او بر ممالک عراقین و کهستان
# ~~15 مقرر گشت، حکمت : انا ولیت فول الوفی آلملی الذی تحسن (11) کفایته
~~PageV01P122
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0132.png)

# ~~و غناوه و تجمل (1) رعایته و وفاوه و یعلم بواطن الامور و ظوا هرها
# ~~فآنرک الرعایة و اطلب الکنایة فالرعایة توجب العنایة و الکفایة توجب
# ~~الولابة فالولاه ازکان الملک و حصون الدولة و عیون الدعوة بهم
# ~~تستقیم (2) الاعمال و تجتمع(1) الاموال و یقوی السلطان ms088 و نعمر (1)
~~البلدان،
# ~~فان استقاموا استقامت (4 الأمور و إن اضطر بوا أضطربت(2) الجمهور(7)
~~شعر: »12.
# چون ولایت دهی کسیرا ده « که وفا و کفایتش باشذ
# ~~و حسن رعایت و غنا دارذ و باطن وظاهر امور بدانذ، و چون کفایت
# ~~باشذ عنایت و رعایت از لوازم آن باشذ ، کقایت ولایت اورذ وولات
# ~~حصون دولت باشذ(8) اعمال بذیشان استقامت پذیرذ و اموال جمعیت
# ~~پذیرذ، و چون طغرلبک از بغداذ باز گشت بساسیری که اسفهسلار لشکر 10
# ~~بغلاذ بوذ در سنه نسع و اربعین و اربع مایة بر خلیفه بیرون امذ(1)
# ~~امیر المؤمنین رسول فرستاذ بطغرلبک و اورا بتعجیل ببغداذ خواند ، چون
# ~~طغرلبک روی ببغداذ نهاذ بساسیری و آن لشکر مخالف سوی شام گریختند ،
# ~~در راه ابراهیم اینال از سلطان باز گشت و بهمذان رفت بقصد ملک،
# ~~سلطان بر اثر او باز گشت تا اورا بکشت(10) مثل : من علاملت الدولة 15
# ~~قله الغقلة (1)، قلت غفلت نشان دولتست، و چون خبر باز گشتن سلطان
# ~~ببساسیری رسیذ بیغداذ باز آمذ ، مثل : من آشد الوازل دولة الاراذل(14)،
# ~~سخترین نوازل و مصایب دولت اراذل پر معایب باشذ، و قرواش
# ~~بن المقلد پاذشاه موصل (14) و پسر مزید(14) جد دبیس(115 و قریش بن 19
~~PageV01P123
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0133.png)

### | سلطان طغرلبک
# ~~کمن عاقب من یستوجب المثوبة (1) هرک عفو کند انرا که مستوجب عقوبت
# ~~باشذ هچنان باشذ که عقوبت کنذ انرا که مستوجب مثوبت باشذ،
# ~~16 بذین حرکت رعیت بیاسوذند و در دعا بیفزوذند ، مثل : من صار لرعیته
# ~~آبا صار لجنده ربا(3)، و چون بشهر برسیذ نخست بدر حرم و سده شریفهآ
# ~~5 نبوی امذ و شرط تعظیم و خدمت بجای آورد، و چون باز گشت و
# ~~بنوبتی فروذ امذ امیر المؤمنین بسیار تکلفها کرد و نثارها و نعمتهای
~~فراوان
# ~~فرستاذ (2) شعر (4)
# ~~خلیفه چون از آن مقدم خبر یافت(5) . بخدمت کردن شاهانه بشتافت
# ~~باستقبال شه فرموذ پرواز . سپاهی ساخته با برگ و با ساز
# ~~1گرای نزلها خسروانه . فرستاذ از ادب سوی خزانه
# ~~ز ms089 دیبا و غلام و گوهر و گنج . دبیرانرا قلم در خط شذ از رنج
# ~~مر اورا در حرم (6) کرسی نهاذند * نشست او و دگر قوم ایستاذند
# ~~خلیفه () باز پرسیذش کچونی . که باذت نوبنو عیشی فزونی
# ~~بمهمان خواندمت تا نیک دانی(8) . مباذت درد سر زین میهمانی
# ~~1 هوای گرم سیرست این طرفرا . فراخیها بوذ اب و علفرا
# ~~وطن خوش جست(9) رخت آنجا نهاذند « ملک را تاج و تخت آنجا نهاذند
# ~~خلیفه از برای ان(10) جهانگیر . نکرد از هیچ خدمت هیح تقصیر
# ~~وکار ولایت عالم برو تقریر کرد و سلطنت او بر مالک عراقین و کهستان
# ~~16 مقرر گشت ، حکمت : انا ولیت فول الوفی البلی الذی نحسن (11) کفایته
~~PageV01P124
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0134.png)

# ~~و غناوه و تجمل (11) رعایته و وفاوه و یعلم بواطن الأمور و ظوا هرها
# ~~فآ ترک الرعایة و اطلب الکفایة فالرعایه توجب العنایة و الکفایة تورجب
# ~~الولایة فالولة ازکان الملک و حصون الدولة و عیون الدعوة بهم
# ~~نستقیم (2) الاعمال و تجتمع(2) الاموال و یقوی ألسلطان و تعمر(1)
~~البلدان،
# ~~فان أستقا موا أستقامت(9) الأمور و إن أضطربوا أضطربت(6) الجمهور(7)
~~شعر: »12.
# چون ولایت دهی کسیرا ده « که وفا و کفایتش باشذ
# ~~و حسن رعایت وغنا دارذ و باطن وظاهر امور بدانذ، و چون کنایت
# ~~باشذ عنایت و رعایت از لوازم آن باشذ ، کقایت ولایت اورذ و ولات
# ~~حصون دولت باشذ(8) اعمال بذیشان استقامت پذیرذ و اموال جمعیت
# ~~پذیرذ، و چون طغرلبک از بغداذ باز گشت بساسیری که اسفهسلار لشکر 10
# ~~بغداذ بوذ در سنه نسع و اربعین و اربع مایة بر خلیفه بیرون امذ (7)
# ~~امیر المؤمنین رسول فرستاذ بطغرلبک واورا بتعجیل ببغداذ خواند ، چون
# ~~طغرلبک روی ببغداذ نهاذ بساسیری و آن لشکر مخالف سوی شام گریختند ،
# ~~در راه ابراهیم اینال از سلطان باز گشت و بهمذان رفت بقصد ملک ،
# ~~سلطان بر اثر او باز گشت تا اورا بکشت (10) مثل : من علاملت الدولة 15
# ~~قلة الغفلة (11)، قلت غفلت نشان دولتست، و چون خبر باز گشتن ms090 سلطان
# ~~ببساسیری رسیذ ببغداذ باز آمذ ، مثل : من آشد النوازل دولة
~~الآراذل(14)،
# ~~سخترین نوازل و مصایب دولت اراذل پر معایب باشذ، و قرواش
# ~~بن المقلد پاذشاه موصل (12) و پسر مزآید (14) جد دییس(15) وقریش بن 19
~~PageV01P125
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0135.png)

# ~~بدران با او ضم شذند و خلیفهرا بحرم در حصار گرفتند و اسیر کردند
# ~~و رئیس الرؤسا(1) راکه پیشکار بوذ وشخصی بکمال فضل و نبل وکرم
# ~~و کفایت اراسته بوذ بزاریی زار بکشتند و خلیفهرا بعانه فرستاذند(2) و
# ~~بعربی مهارش (2) نام بسپردند، ویک سال در بغداذ خطبة مصریان
# ~~ه کردند، مثل : من شر الإختیار مودة الآشرار و من خیر الإختیار صحبة
# ~~الآخیار، دوستی بذان از اتفاقات بذ بوذ و صحبت نیکان از اختیارات
# ~~نیک باشذ ، و چون این واقعه افتاذ دشمنی بساسیری در دلها راسخ بوذ ،
# ~~مثل : من طال تعدیه کثر آعادیه (4)، مصراع51) هرکرا ظلم بیش دشمن
# ~~بیش ، ایتگین سلیمانی کی شحنه بغداذ بوذ بگریخت و بجلوان آمذ و از
~~خلیفه
# ~~10 ملطفه بذو رسیذ فرموذه که انرا سلطان رسانذ ، نبشته بوذ که الله
~~الله
# ~~مسلمانی را در یاب که دشمن لعین مستولی شذ و شعار قرمطیان ظاهر
~~گردانیذ،
# ~~چون این ملطفه با نوشته ایتگین بسلطان رسیذ برنجیذ و فرموذ که چنین
# ~~ته» حرکات نشان حرام زاذگی باشذ ، مثل : من ررضی من نفسه بالاسآءة
# ~~شهد علی اصله بالدنآءة (1) هرکه ببذ کردن رضا دهذ بر بذگوهری خوذ
# ~~15گماه بوذ، سلهلان عمید الملک ابونصر الکندری را فرموذ که جوابی مختصر
# ~~بایتگین نویس نا راهها نگاه دارذ و مترصد وصول ما باشذ که ما اینک
# ~~آمذیم بر اثر، و فرموذ که ایتگین بایذ که جواب نامه بخلیفه فرستذ تا
~~اورا
# ~~سکونی حاصل بوذ، عمید الملک صفی ابو العلا حسول را که بقیت کتاب
# ~~19 فاضل بوذ بخواند و نامهٔ‌ ایتگین بذو داذ و صورت حال بگفت و فرموذ
~~PageV01P126
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0136.png)

# ~~که اینرا جوابی مختصر مفید می بایذ چنانک اگر بر خلیفه عرض افتذ
# ~~بوصول ما بر ms091 اثر با لشکر واثق باشذ، مثل : قوة الیقین من رصحة ألدین و
# ~~حسن التقی من افضل النهی (1)، صفی ابو العلا نامهآ ایتگین بستذ و این
# ~~ایت بر پشت نامه نبشت، آیة : ارجع إلیهم فلنأ تینهم بجنود لا قبل
# ~~لهم بها و لنخرجنهم منها اذآة و هم صاغرون(4) چون عمید الملک این ه
# ~~جواب بر سلطان عرض کرد و معنی باز گفت سلطان را سفت خوش امذ
# ~~وگفت فالی خوبست ان شآء الله کار چنین بر ایذ، و صفی ابو العلارا
# ~~استری از بار گیران خاص بفرموذ و دستی(2) جامه، مثل : خیر الآموال
# ~~ما استرق حرا و خیر الاعمال ما استحق شکرا (1)، بهترین مالها انست که
# ~~حری را بنده گیرذ و نیکوترین کارها آنست که استحقاق شکر پذیرذ، شعر: 10
# (خرذمند بایذ که باشذ دبیر ، چو باشذ بر پاذشه نا گزیر
# بلاغت چو با خط گرد آیذش * باندیشه معنی بیفزایذش) (5)
# به پیش مهان ارجمند آن بوذ * که با او لب شاه خندان بوذ(6)
# ~~پس سلطان روی بعراق نهاذ با لشکری که از وطأت ایشان زمین می
# ~~لرزیذ وکوه و شکوهیذ ، مثل : من نصر الحق قهر الخلق()، هرکه 5
# ~~نصرت حق کنذ قهر خلق بدستش اسان بوذ، چون ببغداذ رسیذ آن
# ~~حادثه را در یافت و بساسیریرا بگرفت و سر او بر جانبی بغداذ اشهار
# ~~کرد (4) مثل : من عدل زاد قدره و من ظلم نقص عمره(7)، هرک عدل
# ~~کنذ قدرش یفزایذ و هرک ظلم کنذ عمرش بکاهذ، مثل : من زرع
# ~~آلعدوان حصد الخسران(7)، هرک عدوان کارذ خسران دروذ چه از تخم 20
~~PageV01P127
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0137.png)

# ~~ظلم زیان رویذ ، طغرلبک امیر المؤمنین را از عانه در ذو الحجة سنه احدی
# ~~88. و خمسین و اربع مایة بمقر خلافت و منزل امامت باز آورد(1) و چون
# ~~بدر بغداذ رسیذ پیاذه شذ و در پیش مهد برقت امیر المؤمنین فرموذ
# ~~که ارکب یا رکن الدین و برو ثنای جمیل گفت، لقبش از دولت بدین
# ~~هبدل شذ ، مثل ms092 : من حسنت سیرته وجبت طاعته و من سآءت سیرته
# ~~زالت قدرته ، هرکرا سیرت نیک بوذ طاعت او واجب آیذ و سیرت بذ
# ~~ازالت قدرت کنذ ، سلطان را نیت نیکو بر افراشت و اعدارا فعل بذ
# ~~در گنج ادبار بذاشت و فرا هیچ خیر نگذاشت، و بعد از چند روز عمید
# ~~الملک را بخواند و بخلیفه پیغام می داذ که مرا هر وقت از برای مصالح
~~دین
# ~~10 و ملک بیغداذ حرکت ی بایذ کردن و با من عددی بسیار و لشکری بی
# ~~شمارست در نواحی بغداذ از جهت من نانی تعیین فرمای که اخراجات
# ~~مارا از آن مددی باشذ ، عمید الملک گفت دور نه بوذ که خلیفه خوذ این
# ~~التماس از توکنذ اما محکم فرمان من بروم، حکمت : آنصح الوزراء من
# ~~یحفظلک من المآ ثم و ییعتک علی المکارم و یعد ملکک امواله و یجمل
# ~~15 فیک آماله (2)، بهترین وزرا آنست که پاذشاهرا از وزر و وبال نگاه
~~دارذ
# ~~و بر سر مکارم اخلاق ارذ ومال پانشاه جمع آرذ و بذو امیذ نیکو
# ~~دارذ ، چون عمید الملک روی بسرای خلیفه نهاذ در راه وزیر خلیفه می
# ~~امذ وگفت پپیغامی پش سلطان می روم، عمید الملک با او باز گشت و
# ~~نموذ که من بچه ی امذم، مثل : من کتم سره آحکم آمره (2)، هرک راز
# ~~20 نهان دارذ کار آن دارذ، و پیشتر بحضرت سلطان امذ و گفت وزیر
# ~~خلیفه پپیغامی امذه است و ظن بند چنانست که از جهت خلیفه نان پاره
# ~~میخواهذ آگر ازین معنی سخنی گویذ جواب ده که منت دارم و من خوذ
~~PageV01P128
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0138.png)

# ~~درین اندیشه بونم خواجهرا بگویم تا این ترتیب بکنذ ، مثل : من آمارة
# ~~الدول نشآه الحیل(1)، زیرکی و حیلت نشان دولتست، چون وزیر
# ~~بحضرت سلطان امذ همین پیغام آورد سلطان چنانک ملقن بوذ جواب
# ~~داذ ، بعد از آن عمید الملک کتاب قانون بغداذ بخواست و سلطانیات
# ~~با قلم دیوان گرفت و نان خلیفه ms093 معین کرد(2)، و سلطان بجانب اذربیجان 5
# ~~کوچ فرموذ و بتبریز آمذ و عمید الملک را ببغداذ گذاشت و وکیل 7ه1.
# ~~کرد تا سیدة النساء خواهر خلیفه(2) را در حبالهآ نکاح او اورذ، خلیفه
~~در
# ~~آن مضایقتی می کرد عمید الملک دست نواب دیوان خلیفه بر بست
# ~~و معایش موقوف کرد تا خلیفه باجابت کردن مضطر شذ (1)، مثل : من
# ~~علامة الاقبال اصطناع الرجال (1)، از علامت اقبال پاذشاه بوذ کار .1
# ~~داران نیکو داشتن، انگه خلیفه قاضی القضاة بغداذرا در خدمت مهد
# ~~سیدة بفرستاذ تا بتبریز خطبه خوانند، مثل(5) : من عمل بالرأی غنم و من
# ~~نظر فی العواقب سم (1)، شعر:
# هرکه تدبیر کرد پیش از کار . گلش از خارجست [و] ی ز خمار
# ~~و ماذون بوذنذ بر مهر چهار صذ درم نقره و یک دینار زر مهر سیدة 15
# ~~النساء فاطمه زهرا عایها السلم، و چون مهد سیدة بتبریز رسیذ شهر اذین
# ~~بستند و نثارها فراوان کردند و قاضی القضاة بغداذ خطبهٔ‌ نکاح
# ~~بخواند () آیة : ذلک یوم مجموع له الناس و ذلک یوم مشهود (7) آنگاه
# ~~سلطان از تبریز سوی ری رفت تا زفاف بدار الملک باشذ، اندک مایه 19
~~PageV01P129
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0139.png)

# ~~رنج بر وی مستولی شذ بقصران بیرونی بدر ری بدیه طجرشت از جهت
# ~~خنکی هوا نزول فرموذ چه حرارت هوا بغایت بوذ، رعاف برو مستولی
# ~~شذ و بهیچ دارو امساک نپذیرفت تا قوت ساقط شذ واز دنیا برفت در
# ~~رمضان سنه خمس و خمسین واربع مایة(1) و سیدةرا هچنان با مهر
# ~~ه با بغداذ بردند (2) مثل : کل یجری من عمره الی غایة تتهی الیها مدة
# ~~آجله و تنطوی علیها صحیفة عمله فزد فی حسناتک و آنقص من سیئاتک
# ~~قبل ان تستوفی (1) مدة الآجل و تقصر عن الزیادة فی آلسعی و
# ~~العمل()، شعر:
# همه را قوت هست در عالم . قوت مرگست بچه آدم
# ~~10 هر بنی آدمیرا غایت عمریست که بذان اجل کشذ و صحیفه عملش در ان
# ~~برسذ، بایذ که ms094 در حسنات افزایذ و از سیثات بکاهذ پیش از آنک
# ~~مدت اجل برسذ واز سعی در عمل باز مانذ، شعر:
# ~~(چنین است رسم سرای فریب . فرازش بلندست و پستش نشیب
# ~~چه بندی دل اندر سرای فسوس ، که ناگه بگوش ایذ اوای کوس
# ~~1. خروشی بر آور(5) که بر بند رخت * نبینی جز از تختبهٔ‌ گور تخت)(6)
# ~~(بکس بر نمانذ جهان جاوذان . نه بر تاج دار و نه بر موبذان
# ~~روانت گر از آز فرتوت نیست « ترا جای جز تنگ تابوت نیست) (2)
# ~~18 (ز هفتاذ بر نگذرذ بس کسی . ز دوران چرخ ازموذم بسم PageV01P130
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0140.png)

# ~~و گر بگذرذ آن همه بتریست . بر آن زندگانی ببایذ گریست) (1)
# ~~روان تو دارند روشن کناذ « خرذ پیش چشم تو جوشن کناذ(2)
# ~~ملک تعالی مملکت عراق و خوراسان و جملگی بسیط جهان از در روم
# ~~تا اقصی حدود ترکستان و هند و سیستان و سر تا سر اقالیم عالم و جملگی
# ~~رعایای بنی ادم را در تحت فرمان و ضبط بندگان خذاوند عالم سلطان 5
# ~~اعظم کناذ، و مثال پاذشاه بنی ادم شاهنشاه (2) معظم مالک رقاب الأمم
# ~~مولی العرب والعجم سلطان السلا طین الموید بتابید رب العالمین الوایثق
# ~~الرعیة و نوره الساطع بین البریة مطیع الحق مطاع الخلق ملاذ الثقلین
# ~~وارث ملک ذی القرنین مولی الخا فقین غیاث الدنیا و الدین کیفف .1
# ~~الاسلام  و المسلمین ابو الفتح کیخسرو بن السلطان قلج ارسلان اعلی الله
# ~~کلمته . نصر جنده و الویته و بسط ملکه و دولته (5) در اقطار آفاق
# ~~خصوصا مملکت خراسان و عراق نافذ و سایر باذ، و دولت ملکشاه و
# ~~برکیارق و محمد ومحمود وطغرل ومسعود نموذار این دولت و از
# ~~حجاب این سلطنت باذ، و آن ایشانرا در عمر روی نموذ و بواسطهآ 15
# ~~مرور ایام بگشوذ از نفاذ فرمان و گرفتن جهان این پاذشاه نیکوخواه
# ~~کیخسرو شاهرا هر لمحه میسر و هرلحظه مقرر باذ، و جهان در قبضة اقتدار
# ~~این جهاندار کامگار و ms095 شهریار روزگار رام تر از کبک در چنگل باز و
# ~~روبه در پیش گراز باذ، و هر روز فتح اقلیی و گسر عظیمی از ملوک جهان
# ~~و پاذشاهان این زمان پیشهآ شنمشیر بران و گرز گران این پاذشاه فیروز»،1
# ~~کیخسرو بهروز باذ، واین دولت تا قیامت بماناذ، وتا چرخ دواررا مانع از
# ~~مدار نباشذ و لشکر اختر منیر بر چرخ مسیر یابذ آسمانرا در بذ و نیک
# ~~مشاز درگاهت باذ و اخترانرا در کم و بیش مشیز فرمانت باذ، و اشک 22
~~PageV01P131
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0141.png)

# ~~بذخواهان و حاسدان از دور آسمان بر سان بقم و روی دشمنان از جور
# ~~اختران بر سان زریر، شعر:
# ~~چشمشان از آب حسرت هچو قار . رویشان از گزد محنت هیچو قیر
# ~~قد شان از بس حوادث هجو چنگ . ناله شان از بس نوایب هچو زیر
# ~~5 و تا آیین زمین آرامست و تا طبیعت زمان و دور آسمان گردش از
# ~~دور زمان و آسمان سلطان جهانرا دعای بخیر باذ و از طبع زمین نصیبهٔ‌
# ~~شاه امین، یمن و یسری که زمین و زمان دارذ بر یسار و یمین پاذشاه
# ~~غیاث الدین بند وار فرمان بردار باذ، و جهانیانرا دعای آن پاذشاه که
# ~~سایة اللهست از مهد تا لحد بهترین غذا و نیکوترین کاری باذ، و چنانک
# ~~1 دعاگوی دولت از ایام طفلی تا مدت کهلی بذین درگاه نارسیذ و این
# ~~بارگاه نادیذه با زلف وطره پرچم و صباحت غره شیر علم شهنشاه غیاث
# ~~الدین عشقها ورزیذ و وظایف دعا و ثنا گزیذ شعر:
# عشق ابن خدمت مرا تا حشر شذ همراه جان
# ز آنک امذ ز ابتدا در گوهرم همراه شیر
# ~~15 سجد گاه ملوک بارگاه این پاذشاه باذ و طاعت رهابین بوسیذن استین
# ~~وخاک زمین شهرییار باذ بمحمد و آله،
# ~~این قصییده مؤلف کتاب در مدح شاه خلد الله ملکه گفت
# زهی صاحب قران هفت کشوره کمینه بندهت خورشیذ انور
# چو رایت رایت افرازذ بوذ ms096 مهر . بسان ذره در دریای اخضر
# نه کافی (1) بوذ مثلت در کفایت ه نه شذ جود تو حاتمرا میسر
# نه ز آن طومار عهد آل سلجوق * محقق ثلث جاهت نه مقرر PageV01P132
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0142.png)

# قصیده مصنف در مدح سلطان کیخسرو بن فلج ارسلان 115
# ~~تو آن شاهی که چون تو کامگاری * بدوران در نبینذ چشم اختر
# ~~کمینه بنده فرمانیست شاها ه ترا بر چرخ گردان سعد اکبر(50a (1
# ~~ندایت کرد خورشیذ ای شهنشاه « که جاویذان بمان تا روز محشر
# سر افرازی هنرمندی جوادی
# که از دوران گرفت او هر مرادی
# ~~بتو نازذ جهان الحمد لله « توبی صاحب قران الحمد لله
# ~~ندایت جبرئیل از سدره کردست * که جاویذان بمان آلحمد لله
# ~~از آن غم نیستت تا عالی را . بداری شادمان آلحمد لله
# ~~گمانم بوذ بگذشتن زگردون . ز شه دیذم عیان الحمد لله
# ~~چو در ایام ساطان شاذمانست « دل پیر و جوان الحمد لله .
# ~~نمردم تا بدیذم زنده بر دار . عدویترا مکان آلحمد لله
# ~~چوشذ آنکس که بذخواه تو باشذ . بکام دشمنان الحمد لله
# بزرگی و جلالت از هنر یافت
# که رایش روشنی ماه و خور یافت
# ~~زهی شاه جهان سلطان آفاق * بدست تو کلیذ بند ارزاق
# ~~غیاث الدین سلطان جوان بخت 5 که آمذ جفت شاذی وزغمان طاق
# ~~خذاوند جهان سلطان مقبل . که دولت با جنابت بست میثاق
# ~~در امن از دولتت فغفور و خاقان * بخصب از نعمتت طمغاج و قفجاق
# ~~بروزی دخل بحر و کان بداذن « بر جودت نباشذ آن چنان شاق
# ~~ببجر و کان در آب زر و گوهر ، هی غواص جودت راست تا ساق
# ~~جهانت باذ دایم بند فرمان . ترا اقبال طایع در عدو عاق »
# ندیذه چشم دوران در صذ واند
# که مثلت ماذری را زاذ فرزند
# ~~همیذون جاوذانه شاذمان باذ * مطیع رای او دور جهان باذا 24 PageV01P133
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0143.png)

# ~~فلک با طبلک خورشیذ جاویذ * ببام قصر جاهت پاسبان باذ
# ~~بپیشت نصرت و تایید و اقبال * یکایک چاکری بسته ms097 میان باذ
# ~~ز صذ پایه که هست از رفعت تو * نخستین پایه هفتم آسمان باذ
# ~~غیاث الدین عادل تا جهانست * بهنت اقلیم در سلطان نشان باذ
# ~~همیشه سبحه کروبیانست « که سلطان تا ابد فرمان روان باذ
# ~~هرآنکو حاسد و بذخواه شاهست . قرین غصه وزغم ناتوان باذ
# بمان تا جاوذان سلطان عالم
# هایون طلعت و پیروز و خرم
# ~~السلطان الاعظم عضد الدولة ابو شجاع  الب ارسلان1 محمد
# بن داود بن میکایل بن سلجوق
# ~~بتاریخ ذی الحجة سنه خمس وخمسین واربع مایة الب ارسلان محمد
# ~~بن ابی سلیمن پسر طغرلبک سلیمن (2ارا که کوذک بوذ بر کنار گرفت و
# ~~بر تخت نشست و پاذشاهی عراق وخوراسان برو مقرر شذ، مدت
# ~~ملکش دوازده(2) سال بوذ بعد از وفات عمش طغرلبک و دو سال پیش
# ~~15 از آن بخراسان بعد از وفات پذرش چغری بک(4)، مدت عمرش سی و
~~PageV01P134
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0144.png)

# ~~چهار سال بوذ ولادت شب آذینه دوم محرم سنه احدی و ثلثین و اربع
# ~~مایة(1)، وزرای او الوزیر نظام الملک الحسن بن علی بن اسحق، حجاب
# ~~او الحاجب بکرک ، الحاجب عبد الرحمن الاغاجی(2)، توقیع او ینصر الله ،
# ~~سلطان الب ارسلان پاذشاهی بوذ با هیبت و سیاست تازند و کامگار51a.،
# ~~و بیذار، دشمن شکن خصم افگن، بی نظیر و جهانگیر، تخت ارای ول
# ~~گیتی گشای، قدی عظم داشت و محاسنی دراز چنانک بوقت تیر انداختن
# ~~گره زذی و هرگز تیر خطا نکردی و کلاه دراز داشتی و برتخت روز بار
# ~~سخت مهیب بوذی و با شکوه، و از سرمحاسن تا سر کلاه او گویند دو گز
# ~~بوذی(2) و هر رسول که پش تخت او امذی بهراسیذی، ملکی اسوذه
# ~~داشت، مثل : من حسنت مسارعیه طابت مرارعیه()، شعر:
# هرکه نیکو روش بوذ درکار « مرغزارش نکو بوذ بشکار
# ~~بعد از وفات عمش طغرلبک همید الملک را که وزیر عمش بوذ بگرفت
# ~~و وزارت بنظام الملک داذ(8) و او پیش از سلطنت در خدمت الب
# ~~ارسلان بوذی و ms098 بونصر کندری [را] یک سال با خوذ گردانیذ ، مثل : من
# ~~آعظم الفجایع إضاعة الصنایع(6)، اضاعت جقوق از مصایب وعقوق 15
# ~~است، در سنهآ ست وخمسین واربع مایة بشهر نسا(1) عمید الملک را بفرموذ
# ~~کشتن و نظام الملک در آن ساعی و راضی بوذ، مثل : إذا استشرت
# ~~آلجایهل آختار لک الباطل (8)، چون مشورت با جاهل بری از بهر تو
# ~~باطل گزینذ، شنیذم که چون گشند در پیش او شذ مهلت خواست و12
~~PageV01P135
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0145.png)

# ~~وضو ساخت و دو رکعت نماز گزارد و اورا سوگند داذ که چون فرمان
# ~~پاذشاه بجا آری از من پیغامی بسلطان گزاری ویکی بخواجه، سلطان را
# ~~بگوی اینت خجسته خدمتی که بر من خدمت شما بوذ عمث این جهان بمن
# ~~داذ تا بر آن حکم کردم و تو آن جهانم داذی و شهادتم روزی کردی
# ~~ه پس از خدمت شما دنیا و آخرت یافتم، و وزیررا بگوی که بذ بدعتی و
# ~~زشت قاعدتی در جهان آوردی بوزیر کشتن آرجو که این سنت در
# ~~و من أحب ولده ررحم الایتام (3)، هرک تن خوذرا دوست دارذ آثام
# ~~بگذارذ وهرک فرزندرا دوست دارذ بر ایتام رحمت ارذ، شعر:
# ~~چنین بوذ تا بوذ گردان سپهر 5 گهی پر ز کینست گه پر ز مهر(2
# ~~5، تو گر با هشی مشمر اورا بدوست * کچون دست یابذ بدرذت پوست
# سپهر بلند ار فراوان کشذ « هماب پرده رازها بر درذ
# ~~(جهان تا تواف بشاذی گذار . نگه کن بذین گردش روزگار
# ~~یکیرا بر ارذ بچرخ بلند . ز تیمار و دردش کنذ بی گزند
# ~~و ز آنجاش گردان برذ سوی خاک « همه جای ترسست و تیمار و باک
# م آنرا که پرورد بر بر بناز ه یفگند خیره بچاه درازر(4)
# یکیرا ز چاه آورذ سوی گاه « نهذ بر سرش پرز گوهر کلاه)(2)
# ~~سرنجام هر دو بخاک اندرند ، ز تارک بچنگ مغاک اندرند(7)
# ~~و سلطان الب ارسلان بهمه عالم تاختن کرد و پارس بگرفت (7) و بر
# ~~20 شبانکاره ms099 تاخت و خلقی بسیار ازیشان بکشت (8) مثل : من حسنت سیاسته
# ~~دامت ریاسته، هرک سیاست نیکو رانذ ریاستش بمانذ، وعمارت جهان
~~PageV01P136
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0146.png)

# جنگ الب ارسلان با ارمانوس و گرفتاری او
# ~~فرموذ، حکمت : فضیلة السلطان عماره البلدان(1)، و سلطان بغزای ملک
# ~~الروم ارمانوس شذ(2) او با ششصد(2) هزار سوار از روم بدر آمذ و
# ~~قصد اسلام کرد، الب ارسلان بملازکرد (4) بذو رسید بدوازده هزار مرد
# ~~ایشانرا بشکست و ارمانوس بدست غلامی گرفتار شذ، شعر:
# زمانه بزهراب داذست چنگ « بدرذ دل شیر و چنگ(2) پلنگ 5
# بپیش زمانه چه تازی سرت . ربایذ چو داذ از سرت افسرت
# ~~آورده اند که در آن وقت که سلطان الب ارسلان بغزای ملک الروم
# ~~ارمانوس می رفت در بغداذ لشکر پیش خویش عرض خواست و امیر سعد
# ~~الدولة گهر ابین در خدمت بوذ و عرض می کرد، از حاشیة او غلای
# ~~روی سخت حقیر در عرض آمذ ، عارض نام او نی نبشت سعد الدولة 10
# ~~گفت مضایقت مکن باشذ که ملک الروم را خوذ او گیرذ(7) مثل : من
# ~~آستکفی الکفاة کف العداة(7) هرک دانایانرا بکارها فرا خواهذ از
~~دشمنان53:
# ~~برهذ ، اتفاق را این غلام ملک الرومرا در هزیمت باز شناخت که اورا
# ~~دیذه بوذ بگرفتش و پیش سلطان آورد، مثل : من وثق باحسانک اشفق
# ~~علی سلطانک() هرک باحسان تو واثق بوذ بر سلطنت تو مشفق شوذ، 15
# ~~سلطان اورا چند روز اسیر داشت بعد از آن حلقه در هر دو گوش او
# ~~کرد وبجان او امان داذ، مثل : آحسن یحسن إلیک و آبق یبق علیک(8)
# ~~نیکی کن تا با تو نیکی کنند و مدارا کن تا با تو مداراکنند ، آنگه ملک
~~18 PageV01P137
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0147.png)

# ~~الروم ارمانوس هزار دینار قرار داذ که هروز(1) بجزیت بفرستذ(2) حکمت:
# ~~خیر المال ما اخذته من الحلاال و صرفته فی النوال و شر المال ما
# ~~آخذته من الحرام و صرفته فی الآثام 8) بهترین مال انست که از حلال
# ~~ستانی و از بهر ms100 نام نیک بذل کنی و بذترین مال انست که از حرام جمع
# ~~5اری و بآثام بگزاری، و سلطان در آخر عهد روی بماورآء النهر نهاذ
# ~~بجنگ خان(4) و ماذر او از خانیان بوذ، چون بجیحون عبره کرد در سنهآ
# ~~خمس و ستین واربع مایة قلعة مختصر بوذ بر لب اب برزم (2) ، غلامی
# ~~چند اوباش لشکر ان قلعهرا بستذند وکوتوال قلعهرا یوسف برزی (1)
# ~~گفتندی اسیرش پیش تخت اوردند ، سلطان ازو احوالی می پرسیذ
# ~~1 راست نی گفت، شعر(1)
# هر آنکس که بسیار گویذ دروغ ، بنزدیک شاهان نگیرذ فروغ
# سخن کان نه اندر خورذ با خرذ * بکوشذ که بر پاذشه نشمرذ
# و گر پرسذت هرچ دانی بگوی « ببسیار گفتن مجوی اب روی
# ~~سلطان فرموذ تا اورا سیاست کنند ، یوسف چون طمع از جان برداشت
# ~~15 کاردی از ساق موزه پیرون آورد و آهنگ سلطان کرد، مثل : من خاف
# ~~شرک آفسد امرک (4)، هرک از بذ تو ترسذ فساد کار تو طلبذ ، غلامان
# ~~خاص و سلاح داران خواستند که اورا بگیرند ، سلطان بانگ بر زذ و
# ~~18 بر گشاذ تیر واثق بوذ تیری بذو انداخت خطا شذ، مرد برسیذ وسلطانرا
~~PageV01P138
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0148.png)

# ~~زخم زذ(1) مثل : کل رإنسان طالب أمنیة و مطلوب منیة(2)، هرکس
# ~~ارزویی میجویذ و مرگ در پیش ی پویذ ، شعر:
# چیست این طاس ساعت گردان  کاهش زندگانی مردان
# ~~سعد الدولة گهر آبین شحنة بغداذ در خدمت سلطان ایستاذه بوذ
# ~~خویشتن بر سلطان افگند اورا نیز زخم زذ اما سعد الدولة بزیست، وانة.
# ~~نزدیک دو هزار غلام در خدمت سلطان صف کشیذه بوذند ازیشان
# ~~کس نه ایستاذ، یوسف برزمی (2) کارد بدست ی رفت جامع نیسابوری(1)
# ~~که مهتر فراشان بوذ میخ کوبی بدست داشت از پس او در امذ و بر
# ~~سرش زذ وبجا بکشت، مثل : من سآء عزمه رجع الیه سهمه (2)،
# ~~مصراع(1)
### | تیر بذ هم برای آیذ باز
# ~~از قضا و قدر بعقل و بصر حذر نتوان کرد، و آدی چو آفتاب هر ms101 کجا
# ~~که روذ بلا و محنت چو سایه ملازم او بوذ و تقدیر سابق لاحق ، لا مرد
# ~~لفضائه و لا مارنع لحکبه و بلائه، [شعر](1)
# سر الب ارسلان دیذی ز رفعت رفته بر گردون
# بمرو ای (8) تا بخاک اندر تن الب ارسلان بینی PageV01P139
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0149.png)

# ~~چون اجل فراز آیذ مهلت منقضی شوذ رسیذنی برسذ و چون قضا
# ~~بیایذ بصر بروذ، شعر:
# ~~اگر شهریارست اگر مرد خرد * هر آنکس که زایذ ببایذش مرد (1)
# ~~نگر تاکه بینی بگرد جهان * که او نیست از مرگ خسته روان (2)
# ~~بریزی بخاک ار همه ز آهنی . اگر دین پرستی گر اهرمنی(2
# ز خاکیم و هم خاکرا زاذه ایم * ببیچارگی دل بذو داذه ایم ()
# ~~همه مرگرا ایم پیر و جوان * برفتن خرذ باذمان قهرمان
# ~~همه کارهارا بگیتی در ست . مگر مرگ کآنرا دری دیگرست
# ~~گویند بعد از مدتی در عهد سلطان ملکشاه پسر این جامع فراشرا
# ~~10 غلامی از غلامان خلیفه بگشت در بغداذ، جامع در طلب قصاص چون
# ~~پلنگ و شیر می غریذ و چون نهنگ و ازدرها می ذمیذ و چون ضحاک
# ~~بی باک که قصد جمشیذ کرد یا بهرام روی بکین ناهیذ نهاذ جامع از پس
# ~~غلام می دویذ ، غلام در حرم خلیفه گریخت جامع بدر حرم شذ و فریاذ
# ~~و اه بچرخ و ماه برداشت، خلیفه اورا در حرم نگذاشت ، چون سلطان
# ~~15 رنشست جامع عنان سلطان بگرفت که با او گستاخ بوذی گفت ای
# ~~535: خذاوند با کشند پسر بنده هان کن که من با کشند پذرت کردم، شعر:
# ~~جزای نکوبی نکویی بوذ * چنان چون جزای بذی هم بذیست
# ~~سلطان گفت راست می گویذ ، امیر حاجب قاج را بفرستاذ تا غلامرا از
# ~~حرم بدر اورذ، و خلیفه مقتدی بوذ ده هزار دینار ی داذ تا ناموس
# ~~20 نشکنذ، نپذیرفت و غلامرا قصاص کرد (2) مثل : کم من عزیز اذله
# ~~جهله و کم من ذلیل اعزه عقله(2)، و سلطان الب ارسلان مردی PageV01P140
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0150.png)

# ~~سهم گن ms102 و مردانه بوذ، چون اورا این کار افتاذ خوراسان و عراق و جمله
# ~~اطراف مستخلص کرده بوذ و از ده پسر که داشت ملکشاه ولی عهد
# ~~کرده بوذ تا مملکت می داشت و بمیراث گذاشت بخذاوند عالم پاذشاه بنی
# ~~آدم سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو بن
# ~~السلطان قلج ارسلان خالد الله معالم دولته که اساس دولت و قاعد ه
# ~~مملکت بر مراقبت جانب ایزذی و اعلای اعلام دین و احیای مراسم
# ~~شرع و اعزاز ایمه اسلام که خزنه علوم دین و حفظه قواعد شرعند نهاذه
# ~~است، و هر روز الطاف ایزذی بر صفحات احوال دولت او ظاهر و
# ~~لایح است و امداد فضل او تبارک وتعالی در باره او متوالی ومتواصل ،
# ~~و رایات دولت او که بتایید و نصرت ایزذ سبحانه و تعالی همیشه مؤید .1
# ~~و منصورست و امارات فضل الهی کی بر اطراف و حواشی روزگار
# ~~هایون او ظاهرست و امداد آلا و نعما که در اعزاز و اذلال اولیا و اعدا
# ~~متواترست آز انست که همواره همت بر ابتغای مرضات ایزذ عز آسمه
# ~~مقصور دارذ و اعتصام در حال حرکت و مقام و طلب هر مقصود و
# ~~مرام بجول و قوت ملک علام کنذ و در استنجاح آمال و امانی دوجهانی 15
# ~~مدد از فضل عمیم وصنع عظیم او خواهذ و معطی و منعم و مکافی و
# ~~مجازی بر خسنات و سیئات اورا دانذ و استیفاء دولت و استدامت
# ~~نعمت از نتایج وثمرات مواظبت بر شکر وحمد او تبارک و تقدس شناسذ،
# ~~ملک تعالی در تزاید داراذ و رایت دولت افراشته و صفه مملکت نگاشته
# ~~بمحمد و آله،
# ای ملک جهان ترا مسلم ، سلطان زمانه شاه عالم
# ای آنک تراست ملک اتاش 5 با دیو و پری بزیر خاتم
# شاهی که بخدمتت همیشه . این گنبذ نیلگون شوذ خم PageV01P141
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0151.png)

# ~~والله که نبوذه اند هرگز . مانند شاه خسرو و جم
# ~~اندر الفاظ ms103 عذب شهراست ه الطاف دم مسیح مریم
# ~~گشتست ز هیبت مدیجت . طوط سخن سرای ابکم
# ~~در بدو وجود جود سلطان « بر جملهآ کون و کان مقدم
# ~~می گفت قدر بشاه هر دم * کای سرور اهل دین تقدم
# ~~در مکتب آسمان هی گفت ، رای تو بعقل گل تعلم
# ~~ذات خرذی و اصل دانش * هر چند خرذ نشذ مجسم
# ~~کز لطف رعایتت در آفاق . محروم نماند هیح محرم
# ~~گر زآنک خلاف رایت ای شاه . بذ گردش این بلند طارم
# ~~زین پس همه کام شاه جویذ * سر پای کنذ درین مخیم
# ~~بر بندگیت قرارش افتاذ ، وین عزم شذ از فلک مصمم
# ~~برصوب عراق نیک راییست(1  گردانیذن عنان ادهم
# ~~تا گرد سم سمند شهرا . در دیذ کشند نسل آدم
# ~~خورشیذ عراق در محاقست . باشذ که شوذ نحوستش کم
# ~~این حال عراقیان عاجز ، مشکل شذ بوذ سخت و درهم
# ~~باشذ که ز غصها و غمها . گردند بمقدم تو خرم
# ~~یا رب که ز فر متدم شاه ه باذ اهل عراق شاذ و بی غم
# ~~تا عرض کنند حاجت خویش * در خدمت کعبة معظم
# ~~تا هست منا و موقف و رکن » بر ره گذر حطیم و زمزم
# ~~تا هست ذبایح حرمرا ، بر محرم صید او محرم
# ~~عمر تو بکام باذ جاویذ . تا هست بسال در محرم
# ~~باذات بکام دوست در خلد  دشمنت در آتش جهنم
# ~~بذخواه تو جاوذان دژم باذ * نوشش همه باذ شربت سم PageV01P142
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0152.png)

# السلطان معز الدنیا والدین ملکشاه بن محمد
### | قسیم() امیر(2) المؤمنین
# سلطان ملکشاه صورتی خوب داشت و قدی تمام، بالی افراشته و
# ~~بازوی قوی ، بضخمی مایل بوذ ، محاسنی گرد، رنگ چهره سرخ سپیذ، یک
# ~~چشم اندک مایه شکسته داشتی از عادت نه از خلقت، جمله سلاحها کاره
# ~~فرموذی، در سواری و گوی باختن بغایت چالاک بوذ، ولادت او در
# ~~جمادی الاولی سنة خمس (2) و اربعین واربع مایة بوذ ، مدت عمرش سی
# ~~وهشت سال، مدت ملکش بیست سال، وزیر او نظام ms104 الملک الحسن بن
# ~~علی بن اسحق، حجاب او الحاجب قماج، و سلطان ملکشاه پاذشاهی جبار
# ~~و کامگار بوذ مساعد بخت موافق روزگار مهیا اسباب میسر اغراض مؤید .1
# ~~بتأبید آسمانی و موفق بتوفیق ربانی، حکمت : ان السلطان خلیفة الله فی
# ~~ارضه و الحاکم فی حدود دینه و فرضه قد خصه الله باحسانه و اشرکه
# ~~ف سلطانه و بذله لرعایة خلقه و ندبه لنصرة حقه، فان اطاعه فی
# ~~اوامره و نوارهیه تکفل بنصره وان عصاه فیهما وکله الی نفسه(4)،
# ~~سلطان سایة خذاست و حاکم در دین مصطفی، باحسان حق اختصاص 610.
# ~~دارذ و بر گزیذ حق عز و علا باشذ از بهر پاذشاهی و رعایت حقوق
# ~~خلق وخواند با نصرت حق، اگر در اوامر و نواهی منقاد فرمان الهی
# ~~باشذ حق تکفل نصرتش کنذ و آگر خلاف امر و نهی خذا کنذ با نفس
# ~~خوذش گذارذ تا فساد و مناهی و فسق و تباهی آرذ و بدوزخش سپارذ، 16
~~PageV01P143
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0153.png)

# سلطان ملکشاه بن الب ارسلان
# ~~بایذ که عدل گزینذ تا خرمی بینذ، پذران سلطان ملکشاه جهانگیری کردند
# ~~و او جهانداری ، درخت دولت نشاندند و او بر خورد و تخت سلطنت
# ~~نهاذند و او بار داذ، پنداری عهد او جوانی دولت و بهار ایام ملک و
# ~~طراز کسوت پاذشاهی بوذ، عالم مسلم و رایت منصور و رعیت خشنوذ و
# ~~ه بلاد معمور، مثل : إلزم الورع فانه یوید الملک واحذر الطمع فانه
# ~~یولد الهلک(1)، ملازم ورع باش که تابید ملک دهذ و مفارق طمع باش
# ~~که تولید هلک کنذ، با ورع و بی طمع پاذشاهی بوذ، یکچندی در میدان
# ~~جهان گوی مراد باخت و اسپ کامرانی تاخت و روی بهیچ طرف و
# ~~مهم ننهاذ الاکه ذلول گشت، مثل : فضل السادة یحسن العادة و فضل
# ~~10 الریاسة یحسن السیاسة (2)، عادات نیکو فضل ساداتست و حسن سیاست
# ~~فضل ریاستست، و چون بعد از واقعهآ پذرش از خوراسان بعراق امذ
# ~~خصی چون قاورد که عمش بوذ ms105 از کرمان با لشکری گران بقصد ملک
# ~~روی بعراق نهاذه بوذ و جهان خویشتن را مسلم دانسته، بدر گرج میان
# ~~هردو ملاقات افتاذ و سه شبانروز مصاف بوذ، عاقبت قاورد پشت
# ~~15 بداذ() ، گویند مبارزی از لشکر او پیش صف لشکر ملکشاه بچالش آمذ
# ~~بوذ سواری با او مبارزت نموذ واورا زخمی زذ که نیمهٔ‌ بالا از کرگاه
# ~~بگزارد و جذا شذ، اسپ او با کفل و دو ران باز گشت، چوقاورد آن
# ~~زخم بدیذ گفت جای ایستاذن نیست، پشت بداذ و روی بهزیمت نهاذ و
# ~~عاقبت گرفتار شذ، و چندان خزانه و سلاح خانه وآلت و عدت ومتاع
# ~~20 وکراع بدست لشکر ملکشاه افتاذ که در حد وعد نیامذ و در فهم و وهم
# ~~نگنجیذ ، شعر :
# ~~22 چنان دان که اندر سرای سپنج « کسی کو نهذ گج بادست و رنج(4)
~~PageV01P144
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0154.png)

# کیفیت مرگ قاورد عم سلطان ملکشاهآ
# ~~بدار و بپوش و بیارای مهر . نگه کن بذین گرد گردان سپهر
# ~~بکوشیذ و بخشند باشیذ نیز ، ز خوردن بفردا مانیذ چیز
# ~~برنجذ یکی دیگری بر خورذ . بداذ و ببخشش کسی ننگرذ(1)
# ~~دو چشم تو اندر سرای سپنج . چنین خیره گشت از پی تاج و گج
# ~~جهانی کجا شربتی آب سرد . نیرزذ تو زو دل چداری بدرد *
# ~~خرذ نیست با گرد گردان سپهر » نه پیذا بوذ رنجش از خشم و مهر(2)
# ~~اگر هیچ گنجست ای نیک رای . بیاراه و دلرا بفردا مپای
# ~~در خوردنت حیره کن بر نهاذ(2) « اگر خوذ بمانی دهذت آنک داذ
# ~~و چون از ان مصافگاه با در همذان آمذ لشکر تطاولی می نموذند و
# ~~تدللی می کردند یعنی که چنین فتی کرده ایم و لشکری شکسته نان پاره 10
# ~~زیادتی خواهیم، و در پیش خواجه لفظی بر زبان راندند منبی از آنک اگر
# ~~اقطاع ونان پاره و جامگی زیادتی نخواهذ بوذ قاوردرا سعادت باذ ()
# ~~نظام الملک زبان داذ و گفت امشب با سلطان بگویم و مقصود شما ms106
# ~~حاصل گردانم، و هم در شب بفرموذ تا قاوردرا شربت داذند و هر
# ~~دو پسرش را میل کشیذند(5) دیگر روز چون لشکر باز آمذند بتقاضا گفت 5!
# ~~دوش ازین معنی با سلطان چیزی نشایست گفت که بسبب عمش دلتنگ
# ~~بوذ مگر دوش در حبس از سر ضجرت و قهر زهر از نگین بر مکیذ و
# ~~جان بداذ ، لشکر چون این سخن بشنوذند بیارامیذند و دم در کشیذند
# ~~و کس دیگر حدیث نان پاره نکرد(8) حکمت : اعتمد فی آعمالک علی
# ~~آهل المروة و فی قتالک علی اهل الحمیة لان المروة تمنع من الخیاة .2
~~PageV01P145
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0155.png)

# ~~و الغدر و الحمیة تمنع من الهزیمة و الفر و ایاک و مباشرة الحرب
# ~~(055 بنفسک فانک لا تخلو من ملک تخاطر به آو هلک تبادر به(1)، اعتماد
~~در
# ~~اعمال بر اهل مروت کن و در قتال بر اهل حمیت که مروت از غدر و
# ~~خیانت باز دارذ و حمیت فرا هزیمت بگزارذ، و بتن خوذ مباشرت جنگ
# ~~ه مکن که یا مخاطره ملک بوذ و یا مبادره هلک، ودر سنه احدی و
# ~~سبعین و اربع مایة ان ملکشاه لشکر بخوراسان کشیذ و اطراف مالک
# ~~خویش بدیذ و فوجیرا بر گزیذ که مصاف داذن را بشایذ و حصار
# ~~سمرقند داذ وعراده ومنجنیق نهاذ و بستذ، و خانرا پیاذه اپیش] (2) اسپ
# ~~او کشیذند ، زمین بوسه داذ و اورا اسیر باصفهان اورد و امیر بار()
# ~~16 فرستاذ و تشریف داذ (1) شعر:
# میازار هرگز دل راذ (5) مرد . ز بهر جهان تا نباشی بدرد
# جهانرا نمایش چو کردار نیست . بذو دل سپردن سزاوار نیست(1)
# بیکسان نگردذ سپهر بلند « گهی شاذ دارذ گهی مستمند (7)
# گهی بر کثذ تا بخورشیذ بر . گهی اندر ارذ ز خورشیذ سر
# ~~15 و چون لشکر سلطان بجیحون بگذشت نظام الملک رسم اجرت ملاحان بر
# ~~انطاکیه نبشت، چون سلطان بر نشست ملآحان فریاذ کردند که ما
# ~~قومی درویشانیم معیشت ما ازین آبست و اگر جوانی ازینجا بانطاکیه ms107
# ~~روذ پیر باز ایذ ، سلطان نظام را گفت ای پذر این چه سردیست مارا
# ~~درین ولایت چندان دسترس نیست که حواله بانطاکیه می بایذ کرد ،
# ~~20 وزیر گفت ای خذاوند ایشانرا بجابی (8) رفتن حاجت نباشذ حواشی ما
# ~~برات ایشان بزر نقد باز خرند ، بند اینرا از جهت تعظیم ملک و
~~PageV01P146
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0156.png)

# سفر کردن ملکشاه در ممالک خویش از مشرق تا مغرب 189
# ~~بسطت پاذشاهی فرموذ تا جهانیان بدانند ته فسحت مملکت ما و نفاذ
# ~~حکم پاذشاه از کجا تا کجاست1)، و ناقلان در تاریخ بنویسند، دریغا آن
~~روزگار
# ~~که وزرا چنان فاضل و دانا و عاقل و توانا بوذند ، وکار وزارت این
# ~~ساعت بشاگرد غلای آمذست، هرچ عوان تر و وجوه انگیز ترست
# ~~بازار او تیز ترست، حکمت : اعلم آن الایدی باصابعها و الملوک بصنا
~~یعها[»،
# ~~و آن وزیر الملک عینه و ارمینه أذنه وکاتبه نطقه و حارجبه خلقه و
# ~~رسوله عقله و ندیمه مثله (2) بدانک چنانک قوام دست باصابع بوذ قوام
# ~~ملک بصنایع باشذ و صنایع بر کشیذگان و گزیذگان پاذشاه باشند،
# ~~وزیر نظیر چشم است و مستوفی شبه گوش و منشی و کاتب زبان و وکیلدر
# ~~و حاجب نشان و رسول برهان عقل و ندیم بیان فضل، و سلطان ملکشاه 10
# ~~در مدت پاذشاهی دو بار از انطاکیه باوزکند شذه بوذ(2) نوبت آخرین در
# ~~سنه احدی و ثمانین و اربع مایة بانطاکیه شذ و از آنجا بلاذقیه شذ
# ~~بکنار دریا و اسپانرا از دریا آب داذند ، سلطان سجاده خواست و آنجا
# ~~دو رکعت نماز گزارد شکرانهآ آنک ملک او از اقصای مشرق تا بکنار
# ~~دریای مغرب رسیذست، مثل : شکر الصنا یع من اقوی الذرایع(1) و115
# ~~شکر نعمت ایزذی را طرایقست و نیکوترین آن رعایت حقوقست که اساس
# ~~دولت بذان ممهد مانذ و عرصه دولت انساع گیرذ و اسباب پاذشاهی
# ~~و ارباب جهانداری بذان ساخته و افراخته باشذ، و بندگان خاص
# ~~خویش را سلطان از اقصای ولایت شام ms108 وساحل محیط اقطاع داذ،
# ~~شهر حلب بقسیم الدولة اقسنقر داذ ورها(3) بعماد الدولة بوژان(6) و موصل
~~.»
# ~~بجکرمش داذ، و از آنجا باز گشت و بسمرقند شذ ، مثل : من انعم قضی
# ~~حق السیادة و من شکر استحق الزیادة ()، هرک صلت دهذ حق مهتری 23
~~PageV01P147
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0157.png)

# ~~گزارد و هرکه شکر کنذ نعمت زیادت یافت، و چون سمرقند بستذ
# ~~سلییمان خان() را اسیر کرد و از آنجا باوزکند شذ و تا حدود خطا و
# ~~ختن در هر شهری والیی و مقطعی گماشت و رسوم محدث و قوانین
# ~~نایسندیذع بر داشت، شعر :
# ~~(اگر شاه با داذ وبخشایش است ، جهان پر زخوبی و ارایش است
# ~~وگر کژی ارذ بداذ اندرون . کبستش بوذ خوردن و آب خون)(2)
# ~~2 بهر کار با هرکسی داذ کن . ز یزدان نیکی دهش یاذ کن
# ~~بتاز و بناز و همه کام جوی . وگر کام دل یافتی نام جوی(2
# ~~کجا بوذنی باشذ از کردگار * نبایذش نیز از کس آموزگار(4)
# ~~شگفتی تر انک از پی از مرد * همیشه دل خویش دارذ بدرد3
# ~~(نگه کن که تا تاج با سر چگفت * که با مغزت ای سر خرذ باذ جفت
# ~~چو خواهی که تاج تو مانذ بجای « مباذی جز اهسته و پاک رای
# ~~مکن بذ چو دانی که از کار بذ * بفرجام بر بذکنش بذ رسذ
# ~~ز کردار بذ بر تنش بذ رسیذ « جوی ای پسر بند بذرا کلیذ)(1)
# ~~نبایذ که مانذ ز تو نام بذ * هان پش یزدان سرنجام بذ(2)
# ~~(هرآنکس که دارذ روانش خرذ ه بدانذ که این نیک و بذ بگذرذ
# ~~همه رفتنی ایم وگیتی سپنج . چرا بایذت درد و اندوه و رنج)(1
# ~~ز هر دست چوبی فراز آوریم . بدشمن بمانیم و خوذ بگذریم
# ~~(ز هوشنگ رو تا بکاوس شاه * که بوذند با تخت و فر و کلاه
# ~~جز از نام ازیشان بگیتی نماند * کسی نامهٔ‌ رفتگان بر نخواند)(9)
~~PageV01P148
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0158.png)

# برکات امن در عهد ملکشاه و آثار او در شکارگاهها ms109
# ~~و لشکری که همواره ملازم رکاب بوذند و اسامی ایشان در جراید دیوانی
# ~~مثبت بوذ چهل و شش هزار سوار بوذند و اقطاعات ایشان در
# ~~بلاد مالک پراگنده بوذی تا بهر طرف که رسیذندی ایشانرا علوفه و
# ~~نفقات معد بوذی(1، و عدل و سیاست سلطان ملکشاه تا حدی بوذ که
# ~~در عهد او هیچ متظلم نبوذی و اگر متظلم بیامذی اورا حجاب نبوذی با 5
# ~~سلطان مشافهه سخن گفتی و داذ خواستی(2)، مثل: من شرفت همته عظمت»7 5:
# ~~رقیمته ، هرکه همت بلند دارذ قیمتش بیفزایذ ، و از خیرات سلطان ملکشاه
# ~~آبگیرهای راه حجازست که فرموذ(2) و مکس و خفارت از راه حاج
# ~~برداشت(8) و امیر حرمین را اقطاع و رسم داذ که پیش از آن از هر حاجیی
# ~~هفت دینار سرخ بستذندی، و عرب بادیهرا و مجاوران خانهآ معظمهرا 10
# ~~همچنان انعامها فرموذ، و هنوز بعضی از آن رسوم باقیست، حکمت:
# ~~إجعل لدینک من دنیاک نصیبا و کن من نفسک علی نفسک رقیبا و صیر
# ~~لکل جارحة من جوارحک زماما من العقل و النهی و لجاما من الورع
# ~~و التفی (5)، از دنیا برای دین نصیی کامل و قسطی وافر بدست ار و
# ~~از تن خوذ رقیبی بر نفس خوذ گمار و بر جوارح و اعضا هر یک جذا مهاری 15
# ~~از عقل و فساری از ورع برکن، و سلطان از لهو و تماشا شکار دوست
# ~~داشتی وبخط ابو طاهر خاتونی(6) شکار نامهآ او دیذم اورده بوذ که
# ~~سلطان یکروز هفتاذ اهو بتیر بزذ، و قاعده او چنان بوذ که بهر شکاری
# ~~که بزذی دیناری مغربی بدرویش داذی(1) و بهر شکارگاهی از عراق و
# ~~خوراسان منارها فرموذ از سم اهو وگور، و بولایت ماوراء النهر و.2
# ~~ببادیه عرب وبمرج(1) و خوزستان و ولایت اصفهان هر جا که شکار
~~PageV01P149
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0159.png)

# سلطان ملکشاه بن الب ارسلان
# ~~فراوان یافتست آثاری گذاشتست (1)، و از جهت دار الملک و نشست خویش
# ~~از همه ممالک اصفهان اختیار ms110 کرد و آنجا عمارتهای بسیار فرموذ در شهر و
# ~~بیرون شهر از کوشکها و باغها چون باغ کاران و بیت المآء (4) و باغ
# ~~احمد سیاه و باغ دشت کور و غیر آن، و قلعه شهر و قلعة دزکوه(2) او
# ~~5 بنا فرموذ وخزانه برآنجا داشتی، و در مملکت او وزیر نظام الملک عظیم
# ~~محترم و همکن و مستولی بوذ، دوانزده پسرداشت بهر یکی شغلی و ولایتی
# ~~داذه بوذ ، حکمت : ان عمال الولاة بمنزلة سلا حهم فی القتال و سهامهم
# ~~فی النضال، و من ولی الملک بلا کفاة کان کمن لقی الحرب بلا حماة، و
# ~~مما یدیم لک نصحهم و ولاء هم و یحفظ علیک ودهم و وفاءهم قلة الطمع
# ~~10 فیهم وحسن المقابلة بمساعیهم، وأعلم آنک إن طمعت منهم فی ذرة
# ~~521. طمعوا منک فی بدرة و إن ارتجعت من رزقهم دینارا اقتطعوا من
# ~~مالک قنطار، ثم اساءوا القول فیک و آنکروا بیض صنایعک و
# ~~ایادیک، إنا اصطنعت فاصطنع من یرجع إلی اصل و أبوة و عقل و
# ~~مروة فان الاصل و الابوة یمنعانه من الغدر و الخیانة و العقل(4)
# ~~15 و المروة ببعثانه علی الوفآء و الآمانة، و ان کل فرع یرجع إلی اصله
~~و
# ~~کل شبیء بعود لی طبعه ، ثم یستدل بالصنیعة علی قدر المصطنع و یحکم
# ~~بالزراعة علی عقل(5) المزدرع لان الحر لا یصطنع الا حرا وفیا و العاقل
# ~~لا یزرع الاا زرعا زکیا (8)، بزرگان گفته اند عمال ولاة بمثابت سلاح
# ~~19 اند در کارزار، هرکه پاذشاهی بی عمال کنذ چنان بوذ که بی لشکر
~~PageV01P150
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0160.png)

# متغیر شدن ملکشاه بر خواجه نظام الملک
# ~~قتال کنذ و وفا وشفقت ایشان و ولا و مودت بقلت طمع پاذشاه
# ~~بذیشان بمانذ و بهر نیکی که کنند و مساعی جمیل که فرمایند حسن مقابلت
# ~~فرموذن، و آگر پاذشاه بذره طمع بخاص ایشان کنذ ایشان ببدره بذو
# ~~طمع کنند و اگر از مواجب ایشان دیناری بکاهذ ایشان از ممالک او
# ~~خرواری باز ms111 برند و زبان قدح دراز کنند و در محاسن فراز کنند، پس 5
# ~~پاذشاه بایذ که کسیرا پرورذ و بزرگیرا بر کشذ که اصل و مروت و عقل
# ~~و ابوت دارذ که اصل و ابوت از غدر و خیانت باز دارذ و عقل و
# ~~مروت اورا بر سر وفا وامانت دارذ که هر فرع با اصل خویش روذ
# ~~و هر شاخ سر با درخت خوذ زنذ، و استدلال از سیرت پاذشاه بگاشتگان
# ~~توان کرد و عقل دهقان از دخل بستان توان شناخت که حر و جوانمرد 10
# ~~الا ازاذ مردی را نپرورذ و دهقان عاقل الا دخل نیکو نکارذ، و چون
# ~~این مقدمات در نظام الملک و پسران بوذ سلطان اورا تربیت می فرموذ،
# ~~و ترکان خاتون دختر طمغاج خان(1) در حکم سلطان بوذ و بر سلطان
# ~~استیلا داشت(2) اورا وزیری بوذ تاج الملک ابو الغنایم پارسی(2) مردی
# ~~با منظر ومخبر وکفایت وفضل و همت و نیز کذخذای جامه خانه بوذ، 15
# ~~ترکان خاتون ی خواست کی اورا بروی نظام الملک بر کشذ، شعر:
# ~~هرکه بهر براذران [در] راه (8) . چاه سازذ همو فتذ در چاه(2)
# ~~سلطان را بر آن می داشت کی وزارت بذ و دهذ و تقبیح صورت نظام الملک
# ~~می کرد و تتبع عثرات او ی فرموذ تا سلطانرا برو متغیر گردانیذ از
~~بس،»5:
# ~~مساوی که بشنیذ ، شعر: PageV01P151
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0161.png)

# هرک راهی روذ که بذ باشذ ، دشمن نام نیک خوذ باشذ
# چون نباشذ بجرم خوذ نگران . سهمش ایذ ز کرده دگران
# ~~و سبب این عداوت آن بوذ که سلطان ملکشاه پسری داشت از ترکان
# ~~5 خاتون نام او محمود، ماذر میخواست که سلطان اورا ولی عهد کنذ و او
# ~~سخت خرد بوذ(1) و برکیارق که از زبید خانون بوذ دختر امیر یاقوتی
# ~~خواهر امیر اسمعیل بزرگتر فرزندان سلطان بوذ نظام الملک میل او میکرد
~~(2)
# ~~و سلطان را بر آن می داشت که ولایت عهد برو تفویض کنذ و ms112 سلطانرا
# ~~نیز برکیارق موافقتر ی آمذ، مثل : من احسن آلاختیار الاحسان
# ~~10 الی الآخیار، نیکی کردن با اخیار از نیکوترین اختیارست و بهتران را
# ~~بر گزیذن عادت ابرارست، با این همه چون سمع سلطان از عثرات نظام
# ~~الملک پرشذ یکروز کس فرستاذ و بنظام الملک پیغام داذ که تو با من در
# ~~ملک شریکی و بی مشورت من هر تصرف که میخواهی و کنی و ولایت
# ~~و اقطاع بفرزندان خوذ میدی ببینی که بفرمایم تا دستار از سرت
# ~~15 بردارند ، او جواب داذ که آنک ترا تاج داذ دستار بر سر من نهاذ
# ~~هر دو درهم بسته اند و باهم پیوسته()، ناقلان بر ان زیادت کردند این
# ~~سخن در خشم سلطان بیفزوذ ، اورا بتاج الملک باز داذ، شعر(4)
# جوانان دانا و دانش پذیر * سزذ گر نشینند بر جای پیر
# ~~و در ان نزدیکی از اصفاهان ببغداذ نهضت افتاذ، [شعر] :
# ~~(تو بر شاه بسیار گشی مکن (2) . اگرچه پرستنده باشی کهن PageV01P152
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0162.png)

# مقتول شدن خواجه نظام الملک و وفات ملکشاه
# ~~که هر چند گردذ پرستش دراز . چنان دان که هست او ز تو بی نیاز
# ~~و گر با تو گردذ ز چیزی دژم . پوزش گرای و مزن هی دم
# ~~اگر نیست آگاهیت ز ان گناه * برهنه دلترا ببر نزد شاه)(1)
# ~~ز کسهای شه پیش او بذ مگوی « که کمترکنی نزد او اب روی(2
# ~~چو لشکر بنهاوند رسیذ باغرای خواجه تاج الملک ملاحد مخاذیل نظام 50:
# ~~الملک را کارد زذند (2) چه هیج مسلمان بر قتل چنان شخصی اقدام نکردی
# ~~و او در ان حالت پیر بوذ سال از هشتاذ گذشته (4) و پنداری آن
# ~~سخن او فالی شذ کچون سلطان بیغداذ رسیذ بعد از هجده روز در گذشت،
# ~~و میان ایشان کمتر از یک ماه بوذ(5) و امیر معزی در قصیده مرثیت
# ~~سلطان دو بیت درین حسب حال میگویذ ، شعر امیر معزی (6)
# رفت در یک مه بفردوس برین دستور پیر
# شاه برنا از پس ms113 او رفت در ماه دگر
# کرد ناگه قهر یزدان عجز سلطان آشکار
# عجز سلطانی ببین و قهر یزدانی نگر
# ~~و در آخر عهد سلطان جمله اصحاب دیوان که قدیمی بوذند تبدیل ه
# ~~فرموذ ان نیز بر وی مبارک نبوذ، نظام الملک را بتاج الملک بدل کرد
### | (6) رک به
# ~~این مرثیه اینست : PageV01P153
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0163.png)

# ~~سلطان ملکشاه بن الب ارسلان
# ~~و شرف الملک ابو سعد المستوفیرا که منعم ومتنعم جهان بوذ بمجد الملک
# ~~ابو الفضل القمی (1) که بو طاهر خاتونی (7) - در هجو او میگویذ ،
~~شعر(4)
# ~~می بنازذ بیخل مجد الملک . چو بگاورس گرسنه قمری
# ~~گرهمه قمیان چنین باشند * قم رفیقا و بر همه ثم ری
# ~~ه وکمال الدین(4) ابو الرضا العارض را بسدید الملک ابو المعالی، و
~~بلمعالی
# ~~نخاس (8) درین معنی قطعه می گویذ والقاب و اسامی ایشان در نظم برین
# ~~نسق نیکو نگاه داشت، شعر(1)
# ز بو علی بذ و از بو رضا واز بو سعد
# شها که شیر بپیش تو هیچو میش امذ
# در ان زمانه ز هر کآمذی بدرگه تو
# مبشر ظفر و فتح نامه ییش امذ
# ز بلغنایم(1) و بلفضل (8) و بلمعالی باز
# زمین مملکتترا نبات نیش آمذ
# گر از نظام وکمال و شرف تو سیر شذی
# ز تاج ومجد وسدیدت نگر چه پیش امذ
# ~~بحمد الله تعالی وارث ملک و تاج وتخت ملکشاه سلطان قاهر عظیم الدهر
~~PageV01P154
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0164.png)

# ~~ابو الفتح کیخسرورا رعایت حقوق سیرتست و استخدام کفاة و تفویض
# ~~اعمال بمشاهیر ثقات از واجبات شناسذ ، و اسباب جهانداری و ابین »71:
# ~~شهریاری و کامگاری از نیکو کاری و مردم داری یافته است، و چون
# ~~دیو فتنه در سر انطالیه جای داذ و سلطان قاهر قرن الله رایات دولته
# ~~بألنصر برسوم لشکر کشی و اسباب سپاهداری تدارک و تلافی آن ازه
# ~~شکلی فرموذ و بنوعی ییش گرفت که روزنامهآ دولت و کارنامة سعادت
# ~~او بذکر محاسن وصیت مناقب او مؤرخ گشت و جمال گرفت(1) و با
# ~~تمامی ممالک ms114 مسلمانی استمرار و استقامت پذیرفت و مفسدان اطراف سر بر
# ~~خط بندگی نهاذند و حشمت و هیبت پاذشاهی و عدت و آهبت ملک در
# ~~اقطار و آفاق عالم سایر گشت، و اقتدا و تقیل این پاذشاه بمکارم اخلاق
~~10
# ~~ومعالی خصال ملوک اسلافست و اثار مرضیه سلاطین ماضیه پیشوا و
# ~~مقدم ساخته است ، و سوابق افاضت عدل و تقدیم اسباب سیاست
# ~~سلاطین آل سلجوق را بلواحق رسوم ستوذه خویش تازه و زند گردانیذ ،
# ~~و سنتهای بذ که در جهان متهوران نهاذند محو فرموذ تا خلایق آسوذه
# ~~و مرفه پشت بدیوار امن و فراغ باز نهاذند، و جباران کامگار در حرم 6!
# ~~روزگار او امان طلبیذند، و همت پاذشاهانه بر اعلای کلمه حق
# ~~مقصور کرد و ذات بی هال خویش بر نصرت دین و مصالح مسلمین
# ~~وقف کرد، و آفتاب دین محمدی در همه عالم از ماچچهآ لوای این شهریار
# ~~کامگار درخشان و تافته است و بجای بتکذها مدارس و مساجد
# ~~ساختند و بدولت سلاطین آل سلجوق قیاصره روم مسلمان شذند و پایه 20
# ~~قدر پاذشاه کیخسرو از چرخ ماه بگذشت و رسوم بذدینان در نوشت،
# ~~شعر(2 PageV01P155
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0165.png)

# سلطان برکیارق بن منکساه
# ~~سپاه رومرا کز ترک شذ بیش . بهندی تیغ کردی هندو[ی] خویش
# ~~سریر سنگرا بر تارک روم . بدندان ظفر خائیذ چون موم
# ~~سمندش در شتاب آهنگ پیشی . فلکرا هفت میدان داذه بیشی
# ~~همه عالم گرفت ازر نیک رابی . چنین باشذ چنین ظل خذابی
# ~~5 سیاهی و سپیذی هرچ هستند . گذشت از کردگار اورا پرستند
# ~~نشذ غافل ز خصم آگاهی اینست . نخسپذ شرط شاهنشاهی اینست
# ~~کس از ماذر بذین دولت نزایذ . حبش تا چین بذین دولت گشایذ
# ~~شکارستان او اخاز و دربند ، شبیخونش. بخوارزم و سمرقند
# ~~06 هان رسم پذر بر جای دارذ * دهش در دست و دین بر پای دارذ
# ~~10 مبراذ این فروغ از روی این ماه . میفتاذ این کلاه از فرق این شاه
# ~~سلیمان حقیقی شهریارست . که اورا ms115 ملک ودین زو یاذگارست
# ~~سلیمانرا نگین بوذ و ترا زین (1) . سکندر داشت آیینه تو ایین
# ~~بدیذند آنج ف بینی تو ز ایام . سکندر ز اینه کیخسرو از جام
# السلطان المعظم رکن الدنیا والدین ابو المظفر برکیارق
# بن ملکشاه یمییومومین
# سلطان برکیارق خوب چهره بغایت بوذ معتدل قامت خط و محاسن
# ~~بهم پیوسته ابرو گشاذه، اول پاذشاهی در سنه ست و ثمانین و اربع
# ~~مایة، مدت ملکش دوازده سال، مدت عمرش بیست و پنج سال،
# ~~ولادت سلطان برکیارق بدار الملک اصفهان بوذ در محرم سنه اربع و
~~PageV01P156
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0166.png)

# وزرا و حجاب برکیارق، نزاع او با برادرش محمود در باره سلطنت 149
# ~~عز الملک الحسین بن نظام الملک، الوزیر مؤید الملک ابو بکر بن نظام
# ~~الملک (1)، الوزیر فخر الملک بن نظامه(2)، الوزیر اعز الملک عبد الجلیل
# ~~الدهستانی، الوزیر مجد الملک ابو الفضل القمی، الحجاب الامیر الحاجب
# ~~قماج ، الحاجب طغان یرک(2)، الحاجب عبد الملک، وسلطان برکیارق
# ~~پاذشاهی بوذ خوش خوی خوب روی تازنده وبخشنده(4) مثل : من گرم 5
# ~~حلم و من شرف لطف (5) کریم بردبار بوذ و شریف لطیف باشذ،
# ~~و در روزگار او حوادث بسیار و شیب و فرازها بی شمار بوذ ()، و
# ~~چون ملکشاه از دنیا برفت او سیزده ساله بوذ و بزرگترین فرزندان
# ~~بوذ و پذر اورا بولایت عهد تعیین فرموذه بوذ(1) و او در آن حالت
# ~~باصفهان بوذ ، ترکان خاتون ببغداذ از امیر المؤمنین در خواست تا محمود
~~»130.
# ~~بن ملکشاهرا سلطنت دهذ و بنام او خطبه کنذ ، امیر المؤمنین اجابت
# ~~نی کرد و گفت پسر تو طفلست پاذشاهیرا نشایذ (8) ، شعر :
# (سزذ گر بگویم یکی داستان . کباشذ خرذمند همداستان
# مسای ایچ با آز و با کینه دست . ز منزل مکن جایگاه نشست
# سرای سپنج است پر آی و رو . یکی شذ کهن دیگر آرند نو
# یکی اندر ایذ دگر بگذرذ . زمانی بمنزل چمذ یا چرذ)(9) PageV01P157
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0167.png)

# جهانرا چنینست ساز و نهاذ . ازین دست بستذ بدیگر بداذ(1)
# تو هنگام ms116 شاذی درختی مکار . که زهر آورذ بار او روزگار
# درختی بوذ این نشاند بدست « که بارش بوذ زهر و برگش کبست(2)
# بپای اندر آتش نشایذ شذن ، بپیش بلا داستانها زذن
# ~~ه مثل : من هان علیه المال توجهت الیه الآمال (2)، هرکه مال خوار دارذ
# ~~آمال بوی روی آرذ، ترکان خاتون مال بسیار بذل کرد و امیر جعفر
# ~~پسر خلیفه را که ماذرش مهملک خاتون بوذ خواهر ملکشاه ترکان خاتون
# ~~اورا می پرورد(4) و با وجود پذرش مقتدی ترکان اورا امیر المؤمنین
# ~~میخواند، و پیش از وفات ملکشاه بر آن عزم بوذند که در اصفهان ببازار
# ~~10 لشکر اینجا که امروز مدرسةآ ملکه خاتونست دار الخلافة و حری بسازند
# ~~و اورا آنجا بنشانند (5) ، و خلیفه ازین معنی مستشعر بوذ و جای ان
# ~~داشت، ترکان اورا بخلیفه فرستاذ تا اجابت کرد و بنام پسرش خطبه
# ~~فرموذ(6)، و ترکان خاتون حالی امیر کربوغارا بر نشاند تا بهفته از
# ~~بغداذ باصفهان راند بگرفتن برکیارق (7) مثل : من بذل ماله أستحمد و
# ~~15 من بذل جاهه استعبد(8)، از بذل مال حمد افزایذ واز بذل جاه بنده
# ~~000 آیذ ، غلامان نظای برکیارق را در اصفهان حمایت کردند و در شب از
# ~~شهر بیرون بردند بجانب ساوه و ابه پیش اتابک کمشتگین جاندار که
# ~~18 اتابکی او کرده بوذ تا اورا بری برد و بر تخت نشاند (1) و ابو مسلم
~~رئیس PageV01P158
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0168.png)

# ~~ری (1) تاج مرصع بالای سر او بیاویخت و بدر ری نزدیک بیست هزار
# ~~مرد بر ایشان گرد آمذ ، مثل : خیر المال ما قضی اللوازم و(2) بنی
# ~~آلمکارم، بهترین مال انست که قضای لوازم کنذ و بنای مکارم نهذ ،
# ~~ترکان خاتون با پسر از بغداذ باصفهان امذ و شهر بر خویشتن حصار
# ~~ساخت(2)، مثل : آئ ملک عدل فی حکمه و قضیته استغنی من جنده وه
# ~~رعیته (1)، پاذشاه که در حکم و قضیت عادل بوذ از لشکر و رعیت مستغنی
# ~~شوذ، برکیارق بدر اصفهان امذ ترکان خاتون خزانه ms117 و پرداخت و دفع
# ~~او ی ساخت و امیران و غلامانرا زر بی دریغ ف بخشیذ ، مثل : إنا
# ~~ساد السفل خاب الامل ()، [شعر]:
# هرکه آمیخت با فرو مایه و خوار گردذ چو بر زمین سایه
# ~~مجد الملک قمی و تاج الملک ابو الغنایم مدبر و پیشکار بوذند ، و امیر
# ~~اسفهسلار أنر و بلکابک(6) بر پانصذ هزار دینار قرار داذند که ببرکیارق
# ~~دهند از میراث پذرش تا از در شهر برخیزذ(7)، چو مال بگزاردند
# ~~و برکیارق بدر همذان آمذ ترکان خاتون ملک اسمعیل را خال برکیارق
# ~~وعده داذ که بزن او باشذ اگر برکیارق را بشکنذ و آلت واسباب و15
~~PageV01P159
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0169.png)

# سکان برکیارق بن ملکشاة
# ~~خزانه فرستاذ و زراد خانه تا با سلطان بنواحی گرج مصاف داذ در
# ~~اول سنهآ ست و ثمانین و اربع مایة و شکسته شذ(1) و با پیش خواهر
# ~~امذ زبیده خاتون ماذر برکیارق در رجب این سال و در رمضان سلطان
# ~~اورا بفرموذ کشتن(2)، آنگه تتش عم برکیارق پسر سلطان الب ارسلان
# ~~ه خروج کرد و بکهستان آمذ، سلطان برکیارق تعجیل کرد و با اندک
# ~~مایه لشکر باصفهان شذ(2)، مثل من رکب العجل ادرک الزلل (5)، [شعر]:
# شتابندگی کار اهرمنست « غم ورنج واندوه و کرم تنست
# ~~ترکان خاتون در رمضان سنه سبع وثمانین [و اربع مایة] فرمان یافته
# ~~615).) بوذ (5) ، برکیارق قوت مقاومت تتش نداشت تن با براذر محمود داذ
~~(7)
# ~~10 باصفهان محمود باستقبال آمذ و از اسپ یکدیگررا در کنار گرفتند ، هم
# ~~در روز انر و بلکابک که در خدمت بوذند برکیارق را در کوشک میدان
# ~~باز داشتند ، مثل : آی ملک استبد بتدییره و رأیه ملکته سیوف
# ~~آضداده و اعدایه (7)، هر پاذشاه که مستبد باشذ برای خوذ کشیذ بر خوذ
# ~~شمشیر اعدای خوذ، در آن اتفاق بوذند که برکیارق را میل کشند ، نآگاه
# ~~15 محمودرا آبله بر امذ توقف کردند تا حال بچه رسذ، محمود در هفته
# ~~فرمان یافت برکیارقرا بیرون اوردند و بر تخت نشاندند ms118 (2)، شعر:
# ~~که دانذ که چندین نشیب و فراز * پدیذ آرذ این روزگار دراز11
# چنین است گیهان اسیب وسیب « پس هر فرازی نهاذه نشیب
# (یکیرا بدارذ ببر بر بناز . بر آیذ برو روزگاری دراز
# ~~شبیخون کنذ گاه شاذی برو ، بذان سوکه خواهذ بتابذش رو(9)
# ز باذ اندر ارذ دهذمان بدم * هیی داذ خوانیم و پیذا ستم) (10)
~~PageV01P160
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0170.png)

# ~~مجروح شدن برکیارق بدست ملاحده، جنگ او با عم خویش ارسلان 143
# ~~درین حال مؤید الملک بن نظامه از خوراسان در رسیذ و بوقت کار
# ~~وزیر شذ (1)، و برکیارقرا نیز چندان ابله بر امذ که ازو مایوس
# ~~شذند ، چون شفا پافت لشکر گرد کرد و بهمذان امذند و با تتش مصاف
# ~~داذند در صفر سنة ثمان وثمانین و اربع مایة(4) ، پس فخر الملک بن
# ~~نظامه از خوراسان بیامذ و راه اورد و پیش کش بسیار آلت و تجمل ه
# ~~اورد از سراپرده جهری و نوبتی اطلس و سلاحهای نیکو و ساختهای
# ~~مرصع بجواهر و اسپان تازی تنگ بسته و شکره و زراد خانه و وزارت
# ~~بستذ(7)، و بغد از آن ملاحد مخاذیل برکیارقرا زخم زذند (4)، چون
# ~~از آن شفا یافت روی بخوراسان نهاذ بجنگ عم خویش ارسلان ارغون و
# ~~براذررا سنجر با اتابک قاج بمقدمه بفرستاذ واو بر اثر با لشکری تمام
~~برفق 10
# ~~می رفت، مثل : الرفق منتاح الرزق ()، کلیذ همه روزی اهستگیست،
# ~~و این حرکت در سنه تسع و ثمانین و اربع مایة بوذ، و سلطان از ارسلان
~~210.
# ~~ارغون اندیشناک بوذ که سخت متهور و بی باک بوذ و لشکری بی شمار
# ~~داشت، مثل : من استعان بالرأی ملک و من کابد الأمور هلک(2)،
# ~~شعر] :
# هر که بی رای در میانه شوذ . تیر احداثرا نشانه شوذ
# ~~چو کار برای کنذ بملک رسذ و چون در کارها جهذ بهلک شوذ، قضا
# ~~چنان بوذ که پیش از آنک برکیارق بذو رسیذ ارسلان ارغون را در مرو
# ~~غلامچهآ کارد زذ و بکشت(1) و برکیارق مصراع ms119 : من غیر سیف و دم 19
~~PageV01P161
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0171.png)

# سلطان برکیارق بن ملکشاه
# ~~مهراق(1) بسر پاذشاهی و خزانه و اموال رسیذ، شعر :
# ~~چنین است کردار چرخ بلند * دل اندر سرای سپنجی مبند (12
# ~~(یکیرا هی تاج شاهی دهذ. یکیرا بدریا بماهی دهذ
# ~~یکیرا برهنه سر و پای و سفت ه نه ارام وخورد و نه جای نهفت
# ~~یکیرا دهذ نوشه و شهد و شیر . پپوشذ بدیبا و خز و حریر
# ~~سرنجام هر دو بخاک اندرند » بتارک بدام(2) هلاک اندرند
# ~~اگر خوذ نزاذی خرذمند مرد « نبوذی ورا نام و ننگ (4) نبرد
# ~~ندیذی جهان از بنه به بذی « اگر که بذی مرد اگر مه بذی) (3)
# ~~اگر مایه اینست سوذش مجوی . که جستن بسی رنجت آرذ بروی(2
# ~~(مباش از بذ چرخ تیره روان . که اینست کردار چرخ دوان
# ~~که گاهی پناهست و گاهی گزند ، گهی با زیانیم گه سوذمند)11)
# ~~سلطان برکیارق از آنجا بترمذ آمذ و مالی که آنجا مدخر بوذ برداشت و
# ~~ملک سنجررا بخوراسان بملکی نشاند و روی بعراق نهاذ(8)، و در ان وقت
# ~~که برکیارق بخوراسان رفت و مؤید الملک معزول گشت پیش انر بنده
# ~~15 سلطان شذ و گفت تو از محمود پسر ترکان خاتون چه کمتری سلطان
# ~~ملکشاه ترا از همه فرزندان عزیز تر داشتی و پسر خواندی و وقع و شکوه
# ~~21. تو در دلها بیش از ملکانست و بهنر بیش ازیشانی و سپاه و رعیت
# ~~دوستدار و هواخواهان توند بسلطنت بنشین چندانک یک فتح بکنی
# ~~جهان ترا مسلم شوذ، انر این دم بخورد و غرور ملک در سر آورد و
# ~~20 نوبتی و سراپرده سرخ بالقاب خوذ و سلطان برکیارق هنوز بخراسان
~~PageV01P162
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0172.png)

# کشته شدن مجد الملک قمی %~% 5
# ~~بوذ، انر از اصفهان بر عزم عصیان روی بری نهاذ، مثل : من استوزر
# ~~غیر کاف خاطر بملکه و من اتتمن غیر امین اعان علی هلکه (1)، هرکه
# ~~نادانرا وزارت دهذ ملک خوذ بزیان برذ و هرکه بر خاین اعتماد ms120 کنذ
# ~~هلاک شوذ، انر از ان قدر ملک که داشت بر آمذ بمرحلهٔ‌ انجیلاوند
# ~~در نواحی ساوه باطنیانش کارد زذند (12، و مؤید الملک با چنین گناهی 5
# ~~و چون مجد الملک خصی بعراق و خوراسان جای نداشت، بگنجه رفت
# ~~پیش سلطان سعید محمد انار الله برهانه و اورا بر طلب سلطنت داشت
# ~~و با اندکی لشکر در شوال سنة اثنتین(2) و نسعین(4) و اربع مایة از گنجه
# ~~بیامذند(5)، و سلطان برکیارق از خوراسان بکهستان امذه بوذ و مجد
# ~~الملک ابو الفضل قمی(11 مستوفی بوذ در خدمت و کار ممالک بذو 10
# ~~مفوض ، آمرای وقت چون اینانج یبغو اخربک و پسران امیر اسفهسلار
# ~~برسق بر سلطان بیرون آمذند و الا بسر مجد الملک واضی نمی شذنذ،
# ~~سلطان اجابت نی کرد، لشکر قصد خیمهٔ‌ مجد الملک کردند او بگریخت
# ~~و در نوبتی سلطان آمذ، خیل خانهآ او بغارتیذند و بسلطان پیغام
# ~~داذند که اورا بدست ما باز ده، سلطان تن در فی داذ، مجد الملک و 15
# ~~گفت ای خذاوند چون میدانی که مصلحت ملک تو درین است بگذار
# ~~تا بنده بیرون شوذ تا ایشان را آنچ مرادست بکنند ، سلطان رخصت نی
# ~~داذ ، مثل : من اعرض عن نصیحة النارصح احترق بمکیدة الکارشح (1)،
# ~~هرک از نصیحت ناصح بیرون شوذ بمکیدت کاشح سوخته گردذ، لشکر گرد
# ~~سراپرده صف کشیذه بوذند پایگاه و خزانه بغارتیذند و حشمت برداشتند 20
# ~~و در نوبتی شذند و مجد الملکرا بریش بیرون کشیذند و پاره پاره
~~PageV01P163
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0173.png)

# ~~کردند(1) ، سلطان چون این حالت دیذ برنجیذ و از شرج سراپرده بیرون
# ~~دویذ تا بخیمة اخربک رسیذ، اخربک بیش باز امذ و زمین ببوسیذ ،
# ~~سلطان گفت این چه بی رسمی است حرمت حرم برداشتند و ناموس
# ~~62، سلطنت برفت، برنشین و بانگی برین ناکسان زن و بگو التماسات چیست،
# ~~ه مثل : سوه التدبیر سبب آلتدمیر(2)، تدبیر بذ تدمیر و فساد ارذ،
# ~~آخربک سلطانرا در خیمه بنشاند و خوذ بر نشست و با ms121 ایشان همداستان
# ~~بوذ، اصلاح نفرموذ، مثل : لا تفسد آمرا یعییک اصلااحه و لا تغلق بابا
# ~~یعجزک افتتاحه (2)، کار چنان تباه مکنیذ که اصلاح نتوانیذ و در چنان
# ~~مبندیذ که گشوذن ندانیذ ، اخربک حاجبرا بسلطان فرستاذ که این
# ~~10 قوم سخن من فی شنوند و سر بی رسی دارند و برین کار نی کنند که
# ~~مثل : ایاک و البغی فانه یزیل النعم و یطیل الندم (5) ، بغی مکنیذ که
# ~~زوال نعمت و مجال ندامت ارذ، بنده تدبیر آن می دانذ که سر خویش
# ~~گیری و از جانبی بدر روی، شعر:
# زمانه چنینست ناسازگار ، نترسی ازین چرخ ناپایدار
# بمردی و دانش نیابذ گذر ، خرذمند ازو نیز و پرخاش خر(5)
# بباشذ همه بوذنی بی گمان * نتابیم با گردش اسمان
# چنین است کردار چرخ بلند » تو دلرا بگستاخی او مبند
# دروغ آزماییست چرخ بلند ، گهی شاذ دارذ گهی مستمند (7)
# گهی بر فراز و گهی در نشیب « گهی شاذمان و گهی با نهیب(1
# ندانذ کسی راز گردان سپهر . کزین گونه بر گشت بر ما بمهر
# نه روشن کنذ از بر ما سپهر * نه هرگز نمایذ بما نیز چهر PageV01P164
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0174.png)

# هزیمت محمد از برادرش برکیارق و باعث قتل موید امتک 147
# ازو شاذمانیم و زو با نهیب * زمانی فراز و زمانی نشیب(1)
# ~~سلطان در خواست که چندانی تسکین کن تا من با چند وشاق این بیرون
# ~~روم، پس با ده پانزده خاصگی از لشکرگاه بیرون رفت و بجانب ری
# ~~شذ(2)، حکمت : تجرع فی عدوک الغصة إلی آن تجد الفرصة فاذا
# ~~وجدتما فأنتهرها قبل ان یفوتک الدرک آو یعینه الفلک فان الدنیا تثتها ه
# ~~الاقدار و یهدمها(2) اللیل و النهار، از دشمن غصه فرو خور تا فرصت »11.
# ~~یابی چویافتی فرو مگذار که چرخ دوار و گردش لیل و نهار یا دشمن را
# ~~یاری دهذ یا ترا بانتقام نگذارذ، و سلطان محمد بدر همذان امذ و پنج
# ~~نوبت زذ و مؤید الملک وزیر بوذ، سلطان برکیارق بعد از ms122 مدتی لشکر
# ~~از خوراسان و گرگان و ری فراهم اورد و روی بسلطان محمد نهاذ و10
# ~~با وی مصاف داذ (1)، سلطان محمد هزیمت شذ و مؤید الملک گرفتار آمذ
# ~~و چند روز در بند بوذ، عاقبت پیغام بسلطان فرستاذ که آگر خذاونذ
# ~~گناه بنده ببخشذ صذ هزار دینار بدهم تا خدمت وزارت بمن ارزانی داری،
# ~~سلطان اجابت کرد و او بقرض گرفتن مشغول شذ و بیک هفته این
# ~~مال ترتیب کرد و قرار بوذ کچون مال بگزارذ دیگر روز دوات وزارت 15
# ~~پیش او نهند ، میان او و اصحاب خزانه در تفاوت نقد و جنس خلافی
# ~~بی رفت واو در ان استقصایی می کرد و اصحاب خزانه را بیازرد، مثل:
# ~~إتق عثرة لسانک تأمن سطوة سلطانک(5)، زبان نگاه دار تا از قهر
# ~~سلطان امان یابی ، وقت ان خلاف و ماکست نبوذ تا ان روز تاخیر
# ~~افتاذ، روز دیگر گرمگاه سلطان در خرگاه خویش اسایش داذه بوذ .2
# ~~طشت داری بامیذ آنک سلطان خفتست با قوی می گفت چه بی PageV01P165
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0175.png)

# سلطان برکیارقی ب منتشاه
# ~~حمیت قوی اند این سلجوقیان مردی این همه سختی بروی سلطان اورد
# ~~یکبار بند پذرش(1) را بر آن داشت که پاذشاهی طلبذ و آلت سلطنت از
# ~~سراپرده و چتر و غیر ان جهت وی راست کرد و دیگر باره بگنجه
# ~~رفت و براذرش را بیاورد و یکچند اورا آواره داشت و بیچاره در جهان
# ~~ه گردانیذ اکنون دیگر اورا وزارت و دهذ و برو اعتماد و کنذ ، مثل:
# ~~طعن اللسان اشد من طعن السنان(2)، زخم زبان از طعن سنان سختتر
# ~~باشذ ، سلطآن با نیمچه از خرگاه بیرون آمذ ومؤید الملکرا بخواند و
# ~~بفرموذ تا چشمش ببستند و بر کرسی نشاندند و زخمی چنان زذ که گردن
# ~~بگزارد و سر هنوز بر دوش بوذ که بجنبیذ سر بر زمین افتیذ ، سلطان
# ~~10 با طشتدار نگریذ وگفت حمیت سلجوقیان می یینی، و ان وزیر در
# ~~((2 سر ms123 ان مماکست و سخن طشتدار رفت(2)، پس طشتدار بگریخت و
# ~~دگر روی سلطان نیارست دیذ ، و میان سلطان محمد و برکیارق پنج
# ~~بار مصاف افتاذ() چهار بار دست برکیارقرا بوذ و عاقبت محمدرا
# ~~برکیارق گرفتار امذ ، شعر:
# ~~چنین آمذ این چرخ ناپایدار . ندانذ هی لشکر از شهریار(6)
# هی بدروذ پیر و برنا بهم 5 ازو داذ بینیم وهم زو ستم (
# (ایا آزمونرا نهاذه دو چشم * گهی شاذمانی گه پر ز خشم
# چنین بوذ تا بوذ دور زمان . بنوی تو اندر شگتی مان
# ~~شگفت اندرین گنبذ تیز گرد . بماندی چنین دل پر از داغ و درد
~~PageV01P166
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0176.png)

# بکیرا همه بهره شهدست و قند . تن آسانی و ناز و تخت بلند
# یکی را همه رفتن اندر وریب(1) . گهی بر فراز و گهی در نشیب
# چنین پرورانذ هی روزگار « فزون آمذ از رنگ گل رنج خار
# نیابیم بر چرخ گردند راه . نه بر دامن دام خورشیذ و ماه
# جهاندار اگر چند کوشذ برن . نیازذ بکین و بنازذ(2) بگنج
# همش رفت بایذ بدیگر سرای * همه کوشش ماند بایذ بجای(2)
# چنینست رسم سرای سپنج * بذان کوش تا دور مانی ز رنج)(1)
# ~~و اگر برکیارق و محمد در قید حیوة آیندی پاذشاه وقترا ستایندی و
# ~~بذو تقرب نمایندی و روان هر دو زبان ثنا و دعا گشاذه اند بر تاج و
# ~~تخت خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم سلطان قاهر عظیم الدهر کیخسرو بن 10
# ~~ألساطان قلم ارسلان خلد الله رایات ملکه که اساس مملکت و بنیاذ
# ~~سلطنت او بر رضای ایزذ تعالی است و اعلام دولت و معالم اقبال او
# ~~که در جهان منصور و معمورست و از نوایب و حوادث ایام مصون و»i1).
# ~~محروس بمراقبت جانب ایزذ تعالی است که همیشه چنین باذ و تشیید
# ~~قواعد امور دینی و تمهید مصالح شرعی و هرچ درین باب تقدیم افتذ از 15
# ~~دلایل اقبال ومخایل مزید دولت و بسطت مملکت باشذ ، و همت این
# ~~پاذشاه همواره ms124 بر سلوک این طریقت و نیل این غنیمت که متضمن سعادت
# ~~دو جهانیست مقصور باشذ ، ملک تعالی هر روز در زیادت داراذ و این
# ~~اقبال تا قیامت بماناذ، و همچنانک جانب روم وارمن واطراف شام و
# ~~یمن و نواحی دیار بکر بعدل او با روضهٔ‌ خلد محاکی و مفاخرست و آثار 20
# ~~خصب وانواع رفاهیت بر صفحات وجنات قوم آن اقالیم ظاهر اهل
# ~~عراقین و ممالک خوراسان و سرتاسر جهانرا از عدل این سلطان حظ
~~PageV01P167
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0177.png)

# سلصن بریاری بن ملساه
# ~~اکبر و نصیب آؤفر باذ، و چتر سلطنت و رایت دولت او سایهدار
# ~~این دیار باذ و بذین بلاد رساذ بمحمد و آله،
# ~~آبن قصیده مصنف کتاب در مدخ کت
# ~~وقت آنست که شه تخت بهمیان ارذ
# لشکرش روی سوی ملک خراسان ارذ
# ~~تخت طغرل بتو صذ نامە دلبند نبشت
# تا بتو تاج سلاطین جهانبان ارذ
# ~~ملکت سنجر و مسعود خراسان و عراق
# هر دو در ضبط جهاندار سلیمان ارذ
# ~~با تو تفویض شوذ ملک جهان از پی آنک
# عدل تو کار جهان نیک بسامان آرذ
# ~~نام تو گرچه سعادترا توقیع شذست
# سعد اکبر شوذ ار روی بکیوان آرذ
# ~~بند درگه تو کسری و فغفور سزذ
# سجد بارگهت قیصر و خاقان ارذ
# ~~تولی ان شاه سکندر صفت خضر نشان
# که حیوة ابدت شربت حیوان ارذ
# ~~فتح واقبال و ظفر هر سه مقیم درت اند
# گوش بگرفتهشان پیش تو یزدان ارذ
# ~~منصب جاه ترا روز بروز و دم دم(1.
# تازه منشوری از گنبذ گردان آرذ
# ~~یاذ باذ ان دم کین شاه مبارک پیکر
# از پی رزم عدو جوشن و خفتان ارذ
# ~~22 ن1. بدم ، و اینطور وزن خراب باشد PageV01P168
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0178.png)

# ~~قصیده مصنف در مدح سلطان کیخسرو بن قلج ارسلان151
# ~~ک چنان ریزد مر دسمن دوترامون
# که یکی حاسدرا در خط نسیان آرد
# ~~چونکه بر رخش بمیدان هنر گوی زنذ
# کله (1) بر رخ این مهر درخشان آرذ
# ~~باذت آراسته درگاه ms125 بتایید خذا
# هر زمانت مدد و نصرت رحمان ارذ
# ~~شهریارا رهیت(2) هست هنرمند جهان
# چرخ از آن بر سر او واقعةآ(2) بران آرذ
# ~~حملی از بهر غیاث الدین سلطان دارذ
# ز آن گهرها که ز راوند و زکاشان آرذ
# ~~نه از آنهاست خذاوند که شعری منخول
# به چو تو شاه هنرمند سخن دان ارذ
# ~~خاطر بند بانشا ثناهای لطیف
# دعوی حسن کنذ معنی حسان ارذ
# ~~کلک میمونم بر معجز این نظم نظیف
# از سر علم دو صذ حجت و برهان ارذ
# ~~بقراضانت گدایانه کجا یازذ دست
# آنک اکسیر کنذ مایة صذ کان ارذ
# ~~گر بگویند ازین شیوه نظم بیتی
# یا کسی با رهیت گوی بمیدان آرذ
# ~~نکنذ بنده دگر دعوی شاهی سخن
# نه ییدان هنر اسپ مجولان ارذ PageV01P169
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0179.png)

# سلطان محمد بن ملکشاه
# ~~جاوذان شاه جهان عمر تو باذا بنشاط
# تا بنوروز چمن لاله نعمان ارذ
# ~~تا صبا از نفسی حله بستان پوشذ
# بلبلانرا دم دم تازه گلفشان ارذ
# ~~تا جهان از پی اظهار جهانبان ضریم
# گه ربیع ارذ وگه موسم نیسان آرذ
# ~~ظفر و نصرت و اقبال بتأیید خذا
# دم بدم سوی درت نوبت دوران ارذ
# ~~حاسدت گرچه ادب نیست بر اویخته باذ
# هم بذان رشته که از چاه زنخدان ارذ
# ~~السلطان غیاث الدنیا والدین ابو شجاع محمد(1) بن ملکشاه
# قسیم امیر المؤمنین
# ~~سلطان محمد تمام بالا بوذ کشیذ ابرو چهره باندک مایه زردی مایل
# ~~محاسن سیاه وانبوه بطول مایل، ولادتش در شعبان(2) سنة اربع و
# ~~15 سبعین و اربع مایة ، مدت پاذشای سیزده سال، مدت عمر سی و هفت
# ~~سال (2)، اول پاذشاهی او بعد از وفات سلطان سعید برکیارق سنة
# ~~»6ن0» ثمان و تسعین و اربع مایة، توقیع او استعنت بالله ، وزرای او
~~الوزیر
# ~~مؤید الملک بن نظامه ابو بکر، الوزیر خطیر الملک ابو منصور المیذنی(4)،
# ~~19 الوزیر سعد الملک(5) الآبی ، الوزیر نظام الملک(1) احمد بن نظامه،
~~الوزیر PageV01P170
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0180.png)

# ~~ربیب الدولة ابو منصور القیراطی، الحجاب الحاجب ms126 عبد الملک ، الحاجب
# ~~عمر قراتگین (1)، الحاجب علی بار(2)، و سلطان محمد پانشاهی بوذ بدین و
# ~~دیانت اراسته و بعدل و عفت موصوف، مثل : اذا طلبت العز فاطلبه
# ~~با لطاعة و إذا طلبت الغنی فا طلبه بالقناعة (2)، شعر:
# عز ز طاعت بوذ بروی زمین . طاعت حق برای خویش گزین
# وز قناعت خزانه ساز که آن * هست گنجی که نیستش پایان
# ~~صایب رای و ثابت عهد و صادق وعد بوذ، در اعزاز دین و قهر و فمع
# ~~ملاحند ملاعین مجد ومجاهد ، در حفظ بیضة اسلام ید بیضا نموذه و بداس
# ~~قهر خارکفر و بدعت دروذه، وهرک دژکوه بر در اصفهان دیذ دانذ که
# ~~آن پاذشاه در فتح آن قلعه وتمع آن طایفه چه رنج دیذ باشذ و چه سختی 17
# ~~کشیذه، و بحقیقت اگر آن فتح بدست او بر نیامذی از دین رمقی ماند
# ~~بوذی و از اسلام شفقی، مدت هفت سال آن پاذشاه نیکو خصال در آن
# ~~مجاهدت بوذ ولمحة نیاسوذ تا آن سد منکر از راه مسلمانی برداشت، مثل :
# ~~الطاعة آقوی اساس وألتقوی احسن لباس (8)، بطاعت کوشیذ که قویتر
# ~~اساسیست ولباس تقوی پوشیذ که نیکوتر لباسیست، و در هر شخص 15
# ~~که از آن بدعت شمهی یافت یا بذیشان نسبتی و پیوندی داشت کذوی
# ~~سرش از بار بیفگد و جرثومهآ کفرش از بیخ بکند ، جزاه الله عن الاسلام
# ~~خیرا، در اول پاذشاهی ببغداذ رفت بجنگ صدقه و ایاز که بند زاذهآ
# ~~براذرش بوذ و عاصی و عاتی گشته بوذ، لشکری بی قیاس بروجمع امذه،
# ~~شعر
# هرآنکس که بذ باشذ و بذ سگال . چو خواهذ خذاوند خوذرا همال(7)
# ~~نخستین پپندش تونگر کنیذ . چو نپذیرذ از خونش افسر کنیذ PageV01P171
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0181.png)

# سلطان عند بن ملکشاه
# ~~عدد و شوکت ایشان بر سلطان زیادت بوذ، سلطان را مددی آسمانی و
# ~~نصرتی ربانی ظاهر شذ ، شعر:
# ندانی که دانا چه گویذ هی . دلترا ز کژی بشویذ هی(1
# ~~1. که هر شاه کورا ستایش بوذ . همه کارش ms127 اندر فزایش بوذ
# ~~نکوهیذه باشذ جناپیشه مرد ، بگرد در آزداران مگرد (1)
# ~~گویند در اسمان بالای سر خصمان ابری سیاه و علاماتی چند بادیذ آمذ
# ~~شکل اژدرهای عیان آنشی از دهان دمان که از هیبت آن بیشتر سلاح
# ~~بینداختند و مرگرا بساختند و هول قیامت معاینه بدیذند و خذلانی
# ~~بریشان افتاذ که یک با یک نیستاذ، وصدقه در مصاف کشته شذ و ایاز
# ~~10 گرفتار امذ ، سلطان ایازرا سیاست فرموذ و صدقه را در میان کشتگان
# ~~باز پافتند بنشانی چند که بر تن داشت و سلطان سر او بخوراسان فرستاذ
# ~~13 پیش براذرش سنجر(2)، مثل : من آحسن الکفایة استوجب الولایة (1)،
# ~~مذکور است و اینجا جای اعادهٔ‌ آن نیت، و گویا مصافی که مقصود مصنف است
# ~~بر در بغداد واقع شد، صدقه درین مصاف بر دست غلامی ترکی بزغش نام مقنول
~~PageV01P172
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0182.png)

# ~~هرکرا کفایت نیکو بوذ سزامند ولایت شوذ و مهتری یابذ و از کفایت
# ~~و دانش سرور شوذ، شعر:
# ~~(جهاندار شاهی ز داذ آفریذ . گر از گوهر و از نژاذ آفریذ
# ~~بذانکس دهذ کو سزاوارتر ه خرذدارتر هم بی ازارتر)(1
# ~~خرذ چون یکی خلعت ایزذیست « ازاندیشه دورست و دور از بذیست (2) 5
# ~~(ایا مرد بذ بخت بیداذگر * بنابوذنیها گمانی مبر
# ~~که خرچنگرا نیست پر عقاب 5 نپرذ عقاب از بر آفتاب)(4)
# ~~که گویذ که کژی به از راستی ، چرا دل بکژی بیاراستی (4)
# ~~(تو بیماری و پند دارو تست * بکوشم هی تا شوی تن درست
# ~~پزشک تو پندست و دارو خرذ « مگر از تاج از دلت بسترذ)(5)
# ~~(خنک آنکسی کو بوذ پاذشا . دلی راذ دارذ تنی(1) پارسا
# ~~بدانذ که گیتی بذو بگذرذ * نگردذ بگرد در بی خرذ)(7)
# ~~و در آن فتور که میان سلطان محمد و برکیارق می بوذ کار ملاحده
# ~~خذلهم الله نیرو گرفت و بهر شهری داعیان پرآگنده شذند ، مثل : کل»»،
# ~~یعرف بقوله و یوصف بفعله فقل سدیدا و أفعل حمیدا (8)، هرکس بگفتار 15
# ~~شناخته شوذ و بکردار افراخته ms128 گردذ سخن گزیذه گوی و براه کردار ستوذه
# ~~پوی، باصفهان ادیی بوذ اورا عبد الملک عطاش گفتندی، در ابتدا
# ~~خویشتن بتشیع منسوب می کرد بعد از آن متهم شذ و ایمه اصفهان تتبع
# ~~او می کردند وتعرض خواستند نموذ ، بگریخت و بری شذ و از آنجا بحسن 10
~~PageV01P173
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0183.png)

# سللان محمد بن ملکشاه
# ~~صباح پیوست، مثل : من استهدی الآعمی عمی عن آلهدی(، شعر:
# کرا کور رهبر بوذ در سفر . بوذ متزلش بی گمان در سقر
# ~~و بخط او پس از آن نامه یافتند بدوستی نوشته و در اثنای آن یاذ که
# ~~وقعت باالباز الاشهب فکان عوضا لی عما خلفته، بباز اشهب رسیذم و
# ~~5 اورا بر همه جهان بگزیذم و دل از آنج بگذاشتم بر داشتم، وخط او معروف
# ~~است و در اصفهان بسیار کتب بخط او موجودست(1) ، و این عبد الملک
# ~~عطاش را پسری بوذ احمد نام(2)، در عهد پذر کرباس فروشی کردی و
# ~~چنان نموذی که بر مذهب و عقیدت پذر منکرست و ازو تبرا کردی،
# ~~چون پذر بگریخت اورا ازین جهت تعرض نرسانیذند ، مثل : آلکفایة
# ~~10 بذر الولایة()، دانش تخم مهتریست، قلعهآ دژکوه که سلطان ملکشاه بنا
# ~~فرموذه بوذ و شاه دژ نام نهاذه ودر وقت غیبت سلاطین خزانه و سلاح
# ~~خانه و وشاقان خرد و دختران سرای آنجا بوذندی و جماعتی از دیالم
# ~~حافظان قلعه بوذند این احمد عبد الملک خویشتن را بمعلمی وشاقان
# ~~برآنجا جای کرد و هر وقت بشهر آمذی و از جهت دختران جامه و مقنع
# ~~15 و متاع زنان خریذی وبا آن دیالم خلوتها می ساخت و دوستی ی نموذ،
# ~~ایشان خوذ بکار نزدیک بوذند ، شعر:
# ~~دل منه تا نیازمایی دوست ، مغزگر نیست خاک بر سر پوست
# ~~همه دعوت قبول کردند ، آنگاه او حاکم قلعه شذ و جمله تبع گشتند ،
# ~~مثل : دولة () الاشرار محنة الابرار (6)، دولت بذان محنت نیکان بوذ،
~~شعر:
# وای بر مدبری که از خذلان * کوس حرمان زذ و ms129 در عصیان
# بتفاخر برای خوذ بگزیذ و آنچ اورا خذای نیسندیذ PageV01P174
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0184.png)

# ملاحده در اصفهان مردمان را چگونه هلاک م کردند
# ~~بعد از آن بر در شهر بنزدیکی دشت گور دعوت خانه ساخت و هر شب
# ~~از شهر جماعتی بیامذندی و دعوت پذیرفتندی و تقریر کردندی تا هر110
# ~~قومی در محله خویش جمعی را برین بدعت راست نهاذندی و پس بدعوت
# ~~خانه آوردندی تا سی هزار مرد دعوت قبول کردند ، و مسلمانانرا
# ~~دزدیذندی و هلاک کردندی، شعر:
# کفررا هرک زینتی دانذ . حق نعالیش خوار گردانذ
# پایه نیست گر هی دانی * برتر از قبه مسلمانی
# ~~ودر آن عهد نابینابی ظاهر شذ اورا علوی مدنی گفتندی، آخر روز بر
# ~~در کوچهآ خوذ ایستاذ عصابی در دست دعا کرد که خذایش
# ~~بیامرزاذ که دست این نابینا گیرذ و درین کوچه بدر خانه رسانذ ، و آن 10
# ~~کوچه دراز و تاریک بوذ و سرای کور در آخر و بدهلیز سرای چاهی
# ~~بوذ، چو علوی را بدر سرای بردندی قومی آن شخص را در سرای کشیذندی
# ~~و در آن چاه نگون کردندی، و از آن چاه منفذها با سردابها بوذ،
# ~~مدت چهار پنج ماه برین بگذشت و خلقی بسیار از جوانان شهر منقود
# ~~شذند کس بیرون نی برد و از مرده و زند خبری نمی یافتند ، شعر(1) 15
# اگر چند نرمست آواز تو . گشاذه کنذ روز هم راز تو
# ~~روزی زنی گدای ازین سرای چیزی میخواست نالهآ شنیذ گفت خذا
# ~~بیمارتانرا شفا دهاذ، شعر(2)
# برین داستان زذ یکی مهرنوش . که دیوار دارذ بگفتار گوش .
# ~~مردم آن خانه اندیشیذند که او بر آن حال وقوف یابذ، خواستند که .2
# ~~اورا ببهانهآ نان داذن در سرای کشند، زن بترسیذ و بگریخت و بدر
# ~~کوچه قویرا گفت از فلان سرای نالهٔ‌ منکر شنیذم و قوی قصد من
~~PageV01P175
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0185.png)

# ~~کردند ، حکمت : من استعان بصغار رجاله علی کبار اعما له ضبع العمل
# ~~و اوقع الخلل (1)، هرک کمتران را ms130 کارهای بزرگ فرمایذ عملش بزیان آیذ
# ~~و خلل روی نمایذ ، آن کاری بزرگ بوذ و واقعهآ عظیم و مردم خوذ
# ~~در جست وجوی غایبان بوذند، فغانی برخاست و جهانی مردم بدر خانه
# ~~ه جمع شذند و ناگاه در سرای رفتند و پیغولها و زوایای خانه جستن
# ~~گرفتند ، راه سردابه بیافتند پیشتر از چهارصذ پانصذ مردرا در انجا
# ~~دیذند بعضی گشته و بعضی بچهار میخ بدیوار باز دوخته و دو سه تنرا
# ~~هنوز رمقی ماند بوذ، اوازه در شهر افتاذ و خلایق روی نهاذند و
# ~~هرکسی دوستی و خویشی باز ی یافتند و نفیری و غریوی در اصفهان
# ~~5ن» افتاذ که مثل آن کس نشان نداذ و علوی مدنی و زنش را بگرفتند و
# ~~یاران اورا بجستند و اورا و زنشرا در بازار لشکر بسوختند (2)، شعر:
# اکنون چو قصد رفت محابا مکن بجان
# ورنه ز جان خویش بیندیش هان و هان
# بردم مار پای نهاذی سرش بکوب
# ورنی تهی کنذ بدمی قالبت ز جان
# ~~و چون سلطان محمد مصاف صدقه بشکست و ایازرا بکشت و با اصفهان
# ~~آمذ کار آن ملاعین نیرو گرفته بوذ و ذخایر بسیار و سلاح بی شمار
# ~~بر قلعه برده، هفت سال در ان شذ با جد و بخت سلطان و آلت و
# ~~عدت سپاهیان ومدد عوام اصفهان تا آن قلعه بستذند (4)، و سعد الملک
# ~~20 آبی که وزیر بوذ جماعت بزرگان و ایمه اصفهان چون قاضی القضاة
# ~~عبید الله (8! خطیبی وصدر الدین خجندی(5) اورا متهم دانستند (6) و چند
~~PageV01P176
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0186.png)

# ~~بار حال او بر رای سلطان عرض کردند باور نی داشت و برو اعتماد
# ~~تمام کرده بوذ، و مؤید الملک را حاجبی بوذ که بر خفایای اسرار او
# ~~اطلاع داشت و ازو هیچ پوشیذ نبوذ ، و مفتاح اسرار کتمان غرضست و
# ~~هر راز که ثالثی در آن محرم نشوذ هراینه از اشاعت مصون و محروس
# ~~مانذ و آنخ بگوش شوق(1) رسذ بی شبهت در افواه افتذ ms131 و پیش انکار5
# ~~صورت نبندذ، شعر(2)
# سخن هیچ مسرای با رازدار . که اورا بوذ نیز انباز و یار
# ~~مثل : و سر الثلاثة غیر الخنی(1)، احمد عطاش کس بسعد الملک فرستاذ
# ~~که مارا ذخیره برسیذ (8) و مردان از کارزار بماندند قلعه بخواهیم
~~سپردن،
# ~~سعد الملک جواب داذ که یک هفته صبر کنیذ و قلعه از دست مدهیذ .
# ~~چندانک ما این سگ را از پای بر گیریم یعنی سلطان را، و سلطان بغایت
# ~~محرور مزاج بوذ و هر ماه فصد کردی سعد الملک با فصاد راست کرده
# ~~بص اخ PageV01P177
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0187.png)

# ~~کردند ، حکمت : من استعان بصغار رجاله علی کبار اعما له ضیع العمل
# ~~و آوقع الخلل(1)، هرک کمتران را کارهای بزرگ فرمایذ عملش بزیان آیذ
# ~~و خلل روی نمایذ ، آن کاری بزرگ بوذ و واقعهٔ‌ عظیم و مردم خوذ
# ~~در جست وجوی غایبان بوذند، فغانی برخاست و جهانی مردم بدر خانه
# ~~ه جمع شذند و ناگاه در سرای رفتند و پبغولها و زوایای خانه جستن
# ~~گرفتند ، راه سردابه بیافتند یشتر از چهارصذ پانصذ مردرا در آنجا
# ~~دیذند بعضی گشته و بعضی بچهار میخ بدیوار باز دوخته و دو سه تن را
# ~~هنوز رمقی ماند بوذ، آوازه در شهر افتاذ و خلایق روی نهاذند و
# ~~هرکسی دوستی و خویشی باز ی یافتند و نفیری و غریوی در اصفهان
# ~~22، افتاذ که مثل آن کس نشان نداذ و علوی مدنی و زنش را بگرفتند و
# ~~یاران اورا بجستند و اورا و زنش را در بازار لشکر بسوختند (2)، شعر :
# اکنون چو قصد رفت محابا مکن بجان
# ورنه ز جان خویش بیندیش هان و هان
# برکم مار پای نهاذی سرش بکوب
# ورنی تهی کنذ بدمی قالبت ز جان
# ~~و چون سلطان محمد مصاف صدقه بشکست و ایازرا بکشت و با اصفهان
# ~~امذ کار آن ملاعین نیرو گرفته بوذ و ذخایر بسیار و سلاح بی شمار
# ~~بر قلعه برده، هفت سال در ان شذ با جد و بخت ms132 سلطان و آلت و
# ~~عدت سپاهیان و مدد عوام اصفهان تا ان قلعه بستذند(2) ، وسعد الملک
# ~~20 آبی که وزیر بوذ جماعت بزرگان و ایمه اصفهان چون قاضی القضاة
# ~~عبید الله () خطیی و صدر الدین خجندی (5) اورا متهم دانستند (6) وچند
~~PageV01P178
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0188.png)

# ~~بار حال او بر رای سلطان عرض کردند باور نی داشت و برو اعتماد
# ~~تمام کرده بوذ، ومؤید الملکرا حاجبی بوذ که بر خفایای اسرار او
# ~~اطلاع داشت و ازو هیج پوشیذ نبوذ، و مفتاح اسراز کتمان غرضست و
# ~~هر راز که ثالثی در آن محرم نشوذ هراینه از اشاعت مصون و محروس
# ~~مانذ و آنچ بگوش شوی(1) رسذ بی شبهت در افواه افتذ و پیش انکار 5
# ~~صورت نبندذ، شعر(2)
# سخن هیچ مسرای با رازدار . که اورا بوذ نیز انباز و یار
# ~~مثل : و سر الثلاثة غیر الخنی(2)، احمد عطاش کس بسعد الملک فرستاذ
# ~~که مارا ذخیره برسیذ (8) و مردان از کارزار بماندند قلعه بخواهیم
~~سپردن،
# ~~سعد الملک جواب داذ که یک هفته صبر کنیذ و قلعه از دست مدهیذ .
# ~~چندانک ما این سگرا از پای برگیریم یعنی سلطان را، و سلطان بغایت
# ~~محرور مزاج بوذ و هر ماه فصد کردی سعد الملک با فصاد راست کرده
### | (4) برسیذ بعنیم شد ، رک PageV01P179
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0189.png)

# ~~بوذ و هزار دینار و نیشی بداذه زهر آلوذ تا سلطانرا بذان فصد کنذ ،
# ~~ازین سگالش وزیر و پیغام عطاش وجواب سعد الملک حاجب خواجه(1)
# ~~باخبر بوذ، و حاجب زنی داشت بغایت جمال و ازوش هیچ پوشیذه
# ~~نبوذ این راز هم با او در میان بوذ، زن مولی داشت شب خلوت در
# ~~ه میان معاشرت و اثنای مفاوضت این حال با او گفته شذ، مول دوست
# ~~567، کامل لقی بوذ از وکلای شرف الاسلام (2) این ماجرا باستفاضت بذو
# ~~رسیذ ، شرف الاسلام41) توقف روا نداشت وهم در شب بسرای سلطان
# ~~آمذ و بخلوت حال باز نموذ ، سلطان دیگر روز بعمد خوذرا رنجور ساخت
# ~~و فصادرا خواند ms133 ، چون بازوی سلطان ببست و نیش بیرون آورد رنگ
# ~~10 نیش بذ بوذ، سخن راست باز خواند ، مثل : من استشار العا لم فیما
# ~~ینویه و استرشد العاقل فیما یأتیه وصح له الأمور و صلح یه الجمهور
# ~~و استنار منه القلب و سهل علیه الصعب (2)، هرکه با علما مشورت کنذ
# ~~و با عقلا رای زنذ کارهاش بروشنی رسذ و دشخوارهاش بآسانی پیوندذ،
# ~~سلطان از سر هیبتی و انکاری درو نگریست فصاد گفت ای خذاوند
# ~~15 بجان زینهار و راستی در میان اورد، سلطان فرموذ تا هم بذان مبضع
# ~~فصادرا رگ زذند در حال سیاه شذ و جان بداذ، سلطانرا در الحاد سعد
# ~~الملک شک نماند ، دیگر روز اورا بگرفت و ابو العلای مفضل(8 را
# ~~18 و بیاویخت ، شعر:
### | وبا تب صدر الدبن احجندی سابق الذکر PageV01P180
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0190.png)

# هرآنجا که روشن شوذ راستی » فروغ دروغ آورذ کاستی(1)
# چو بذ خواه پیش ایذت کشته به * گر اواره از خانه بر گشته به
# چگفت آن هنرمند بسیار هوش * که با اختر بذ بمردی مکوش
# و دیگر بجایی که گردان سپهر . شوذ تند و چین اندر آرذ بچهر(1)
# ~~خرذمندرا کرد بایذ فسون «که از چنبرش سر جهانذ برون(1)
# ~~بعد از ان بدو روز قلعه بسپردند و احمد عطاش را بزیر اوردند و
# ~~دست بسته بر اشتری نشاندند و در اصفهان بردند و بخزی و نکال
# ~~رسیذ و جزای آن وزر و وبال بدیذ ، و افزون از صذ هزار مرد و زن
# ~~و کودک بیرون امذه بوذند با انواع نثار از خاشاک و سرگین و پشکل
# ~~و خاکستر و مختثان حراره کنان در پیش با طبل و دهل و دف و10
# ~~میگفتند حراره : عطاش عالی جان من عطاش عالی ، میان سر هلالی ترا
# ~~بدز چکارو، و اورا بذین عظمت و جلالت و حرمت در شهر بردند
# ~~هفت روز اویخته بوذ وتیر بارانش می کردند و بعاقبت بسوختندش(2)،
# ~~شخصی در آن حالت از وی پرسیذه بوذ که ms134 تو علم نجوم دعوی کنی در طالع
~~»51؟
# ~~خویش این روز نیافتی، جواب داذ که در احکام طالع خویش دیذه بونم 15
# ~~که بعظمتی و جلالتی در اصفهان روم که هیچ پاذشاه مثل آن ندیذه بوذ
# ~~اما بذین صفت ندانستم ، مثل : من سره الفساد سآءه المعاد(2)، هر که
# ~~ببذ کردن خرم بوذ اخرتش دژم بوذ و عاقبت بغم ، شعر :
# هرک راهی روذ که بذ باشذ . دشمن نام نیک خوذ باشذ
# ~~سلطان آن قلعه خراب فرموذ و خذایرا شکرها فزوذ و بیاری ذا و20
# ~~فتح آن قلعه قؤت آن مخاذیل بشکست، شعر :
# هست الحق شفیع کار گشای . باز گشتن زکارها بخذای PageV01P181
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0191.png)

# سلطان محمد بن ملکشاه
# ~~مثل : من استعان بالله استغنی عن عباده و من وثق به استظهر لمعاشه
# ~~و معاده(1)، هرکه یاری از خذا خواهذ از خلق مستغنی شوذ، بعد از
# ~~آن شیرگیر(2 را با لشکری گران بپایان آلموت فرستاذ و مدتی آنجا حصار
# ~~سخت داذ و کار بر آن ملاعین تنگ رسانیذ و یقین بسته که بستانذ (2)،
# ~~5 مثل : من صح دینه طح یقینه ()، یقین درست از دین سست نباشذ ، جهان
# ~~غدار آن کار در دست او شکست، مثل : من عرف الدنیا و طلبها فقد
# ~~آخطا الطریق و حرم التوفیق(5)، هرکه دنیارا بشناخت و بطلب آن
# ~~تاخت راه گم کرد و خوذرا آزرد و توفیق رفیق او نشذ، شعر:
# ~~تو چندین بگرد زمانه مپوی ، که او خوذ سوه ما نهاذست روی (6)
# ~~10 (چنین است کردار گردان سپهر ، ببرذ ز پرورده خویش مهر
# ~~چو سر جوبیش پای یابی نخست 5 وگر پای جوبی سرش پش تست)(7)
# ~~خرذمندرا دل ز کردار او . بمانذ هی خیره در کار او(8)
# ~~در آن میان خبر وفات سلطان برسیذ امرای حضرت شیرگیررا باز
# ~~خواندند، و آگر آن باذشاه بماندی استیصال ان مخاذیل بکردی و دمار
# ~~15 ازیشان بر آوردی که سلطان محمد پاذشاهی خذای ترس و عادل و
# ~~سایس وعالم دوست بوذ اما بادخار مال ms135 میلی عظیم داشت، مثل : من
# ~~آغتر بألدنیا اغتص بالمنی(2)، شعر:
# هر که گردذ بذین جهان مغرور ه شوذ آگند ز ارزو و سرور
# ~~58،گرد کاری که بیشتر گردی * هم بذان در جهان سمر گردی
# ~~0 خواجه (1) احمد بن نظام الملک در آن وقت که وزیر او بوذ قصد سید
~~PageV01P182
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0192.png)

# ~~ابو هاشم (1) کرد که رئیس همذان بوذ جد علاء الدولة و از سلطان قبول
# ~~کرد که پانصذ هزار دینار ازو حاصل کنذ بشرط آنک سیدرا بدست او
# ~~باز دهذ ، حکمت : آلنبیمة دناءة و السعایة رداءة و هما رأس الغدر و
# ~~آساس الشر نجنب سبلهما و اجتنب اهلهما (2)، سخن چینی از دونی باشذ
# ~~و سعایت از بذ اصلی واین هردو راس شر و اساس غدرند درین دو راه 5
# ~~مرویذ واز آن این هردو کنذ بگریزیذ ، شعر:
# عیب اهل هنر که نیست مجوی « بذ نیکان که در تو هست مگوی
# ~~پیش از آنک کس بهمذان رفت بگرفتن او سیدرا خبر شذ ، در نشست
# ~~با سه پسر و براهی مجهول بیک هفته باصفهان رسیذ و از خواص سلطان
# ~~خادیرا طلبیذ که اورا بشب در پیش سلطان برذ، لالا قراتگین را تعیین 10
# ~~کردند اورا بخواند و ده هزار دینار در ده صره حاضر کرد و گفت این
# ~~خدمت تست امشب مرا بخلوت بخدمت سلطان بر، خواجه لالا هرگز
# ~~چندین مال ندیذه بوذ متحیر شذ و گفت این مال بسلطان می بایذ رسانیذ،
# ~~سید گفت این خاص تست، خواجه خدمت اورا کمر بست وهمان شب
# ~~اورا بحضرت برد، وسید پیری چشم پوشیذ بوذ و نورانی فتلغ خاتون زن 15
# ~~سلطان خاضر بوذ، سید ابوهاشم سلطانرا دعا گفت و دری یتیم آورده بوذ
# ~~که سلطان مثل آن نداشت، سید بگریست و گفت خواجه احمد مدتهاست
# ~~که قصد خانهٔ‌ بند ی کنذ شنیذم که بندرا بپانصد هزار خریذ است
# ~~خذاوند عالم روا ندارذ که فرزند زاده پیغمبر علیه السلامرا فروشذ ، مثل
~~:
# ~~لا تقبل ما ms136 یشینک عاجله و یضرک آجله، چیزی مکن که بدنیا عار ارذ و(2
# ~~بآخرت زیان دارذ، این پانصذ هزار دینار بند بهشتصذ هزار می کنذ
# ~~بشرط آنک اورا بدست بنده باز دهی، مثل : الکریم من کف اذاه و القوی
# ~~من غلب هواه(2)، کریم آنست که رنج خوذ باز دارذ و شجاع آنست که 24
~~PageV01P183
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0193.png)

# ~~465 هوارا زیر آرذ، سلطانرا حب مال بر حفظ وزیر غالب آمذ ازو قبول
# ~~کرد ، سید ابو هاشم باز گشت و شحنهآ خزانه با او بیامذ تا مال بستانذ ،
# ~~چو بهمذان رسیذ نزل خواست و مقای که فروذ آیذ سید گفت منزل
# ~~کاروانسراء و نفقات از کیسه بایذ ساخت که ترا اینجا چندان مقام بوذ
# ~~5 که وزن و نقد این مال کرده شوذ، غلام تندی بکرد سید گفت اگر
# ~~بادب نباشی بفرمایم تا ازین در سرات بیاویزند و صذهزار دگر باضافت
# ~~این مال برم که بهای هزار غلام بهتر از تو باشند ، مثل : آلشرف بالهمم
# ~~العالیة لا بألرمم البالیة(1)، شعر:
# شرف از خویشتن کنم چو گهر . نه چو خاکسترم کز آتش زاذ
# ~~10 و یک هفته بیش روزگار نشذ چندانک وزان نقد کرد، نه قرضی کرد
# ~~و نه ملکی فروخت، مثل : من حفظ ماله حسنت آماله و من رکب جده
# ~~غلب ضده(2)، هرکه مال نگه دارذ بآمال رسذ و هرک جدرا مرکب سازذ
# ~~ضدرا بیندازذ، آنگه بفرموذ تا درختها بیاوردند و هر پاره بر مقدار سه
# ~~بدست ببریذند و میان تهی کردند هشتاذ پاره چوب و کیسهای بخاری (2)
# ~~15 دوختند ، در هر کیسهآ ده هزار تعبیه ساختند درین چوبها و تخته بر سر
# ~~آن می دوختند و کمرهای آهن برآن می زذند و هردو چوب بر استری ی
# ~~نهاذند ، چهل استر بار هشتصذ هزار دینار در صحبت غلام روانه کرد و یک
# ~~دینار بغلام داذ، مثل : من جلت أبوته تمت مروته، جلال ابوت کمال
# ~~مروت ارذ، غلام بیکماه با این حمل پیش سلطان رسیذ ms137 ، از غلام پرسیذ
# ~~20 که این مال بذین تعجیل از کجا حاصل کرد گفت جمله از خزانه بدر
# ~~آورد روزگار در وزن و نقد و تعبیه رفت اگرنه هم در روز بندرا باز
# ~~گردانیذی، سلطانرا از آن حال ومال تعجب امذ (1) ، شعر(8) PageV01P184
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0194.png)

# نگه کن بذین کار گردند دهر ، هر آنرا که از خویشتن کرد بهر
# بر ارذ گل تازه از خار خشک 5 شوذ خال با بخت بیذار مشک
# ~~سلطان محمد خواجه احمدرا بدست سید باز داذ تا انتقام ازو بخواست،
# ~~مثل : من حفر بیرا لآخیه وقع فیه، شعر:
# هرک بهر براذران بر راه « چاه سازذ همو فتذ در چاه
# ~~هرچ در حق امیر سید اندیشه بوذ بذان گرفتار شذ ، مثل : لا تطمع
# ~~وفی مثل ما تمنع(2)، مصراع : برکس مپسند آنچ بخوذ نپسندی، وسید
# ~~بوسیلت آن مال بذان حال رسیذ و گفته اند مثل : بالمال بهان اعناق
# ~~ألرجال، بحمد الله تعالی خذاوند عالم سلطان بنی آدم غیاث الدنیا و
# ~~الدین ابو الفتح کیخسرو بن السلطان قلح ارسلان خلد الله ملکهرا هر روز
~~10
# ~~صذحمل چنین می رسذ و بهتر ازین دشمنان ی شکنذ و هر روز بامداذ که
# ~~سیمرغ صبح صادق در افق مشرق پرواز کنذ و زاغ شام در زوایای مغرب
# ~~ناپدیذ شوذ اورا فتی نو و آوازه تازه از ظفرهای بی اندازه بگوش می
# ~~رسذ ، و تا باذ چنین باذ و این دولت تا دامن قیامت بماناذ و این
# ~~پاذشاه نیکو خواه بجمله امانی و مراد دو جهانی برساذ بمحمد و اله، 15
# ~~دعای دولت :
# ~~تا جهانست شاه صفدر باذ . تخت او با فلک برابر باذ
# ~~آستانش که کعبه گرمست . از لب سر کشان مجدر باذ
# ~~شاه اقبال یار دولت بخش . که عدو بند و دوست پرور باذ 19 PageV01P185
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0195.png)

# ~~ابن یامین ملک تا جاویذ ، عدت یوسف براذر باذ
# ~~ذات پاکش که عالم معنیست 5 روی اقبال و پشت لشکر باذ
# ~~گرد سم سمند موکب ms138 شاه « سرمه چشم هفت اختر باذ
# ~~آسمانش کمینه خرگاهست ، افتابش کمینه افسر باذ
# ~~هر زمان کار دولت و ملت « از سر تیغ او قوی تر باذ
# ~~چرخ آگر جز بحکم او گردذ * بسته راه و شکسته چنبر باذ
# ~~دولت اباذ پنج نوبت ملک * چار دیوار هفت کشور باذ
# ~~با دلش باذ در کف کانست ه با کفش خاک بر سر زر باذ
# ~~4060 شاه در مردی و در مردی * در جهان یاذگار حیدر باذ
# ~~دایم از خون دشمنان ملک .صفحه تیغ او معصفر باذ
# ~~کمترین پایه از مراتب شاه * سقف این طارم مدور باذ
# ~~هر کجا نام ملکشاه (1) امذ ه ننگ بر دولت سکندر باذ
# ~~هرکه سر بر خطش نهاذ بطبع . راست چون دایره همه سر باذ
# ~~هندو چرخ(2) را ز خادم شاه . لقب خاص سعد اکبر باذ
# ~~یک دلی در ولای این سلطان * کار این پردل دلاور باذ
# ~~گوش گردون ز لفظ در بارش . صدف در و درج گوهر باذ
# ~~اشک بذ خواه او ز هیبت او* مدد آب بحر اخضر باذ
# ~~روز رزمش ظفر دعا کرده . که شهنشاه دین مظفر باذ
# ~~گفته نصرت که افرین خذای . بردل شاه و دست و خنجر باذ
# ~~بهترین جوشنی بوقت گریز * بر تن خصم شاه چاذر باذ
# ~~بحر قلزم که ساحل کف اوست « از زهاب دلش توانگر باذ
# ~~ناصحش را بدست بر زنجیر و گر بوذ پیج زلف دلبر باذ PageV01P186
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0196.png)

# هیئت سلطان سنجر و وزرا و حجاب او
# ~~تاکه پرخاش خاک و آب بوذ 5 تاکه خصمی باذ و آذر باذ
# ~~تر و خشک عدوی شاه جهان ، از لب خشک و دبده تر باذ
# ~~آب در چشم و آتش اندر دل « باذ در دست و خاک بر سر باذ
# ~~السلطان الاعظم معزالدنیا والدین ابو الحارث سنجر
# بن ملکشاه برهان(1) امیر المؤمنین
# سلطان سنجر گندم گون آبله نشان(2) بوذ محاسنی تمام در طول و
# ~~عرض و بعضی از موی شارب بآبله ms139 رفته پشت و یال افراشته بالانلا.
# ~~تمام وسینه پهن، توقیع او توکلت علی الله()، وزرای او الوزیر
# ~~معین الدین مختص(1) الکاشی، الوزیر شهاب الدین(3) ابو المحاسن بن
# ~~الفقیه الاجل اخی نظام الملک، الوزیر شرف الدین ابو طاهر(6) 14
# ~~مامیسا(7) القمی، الوزیر یغان (8) بک الکاشغری، الوزیر قوام الدین ابو
# ~~القسم (9)، الوزیر ناصر الدین طاهر بن فخر الملک ، الحجاب الامیر
~~الحاجب
### | در تاریخ الحکماء شهرزوری مستفور است که وفتیکه PageV01P187
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0197.png)

# ~~غزغلی (1) ، الحاجب حسین (2)، الحاجب نظام الدین محمود الکاسانی (2)،
# ~~الحاجب فلک الدین علی الجتری، و سلطان سنجر پاذشاهی بوذ که از آل
# ~~سلجوق بطول عمر ازو ممتع ترکس نبوذ و نشر ذکر وطیب عیش و
# ~~تحصیل مال وظفر برمراد وقمع اضداد وفتح بلاد کرد، هیبت خسروان
# ~~5 و فر کیان داشت، ابین جهانداری و قوانین شهریاری و قواعد پاذشاهی
# ~~و ناموس ملک نیکو دانستی، حکمت : من آصلح نفسه آرغم اعادیه و من
# ~~آعمل جده بلغ امانیه ()، هرک تن باصلاح آرذ دشمن بردارذ و هرک جد
# ~~بکار دارذ بمراد رسذ، اگرچه در جزویات امور ساذه دل و پاستانی طبع
# ~~بوذ رابی صایب و عزیمتی صادق داشت در وقت لشکر کشیذن و
# ~~10 با خصی مصاف داذن، و عدل وانصاف و تقوی و عفاف داشت،
# ~~[حکمت]) : تاج الملک عفافه و حصنه إنصافه و سلاحه کفافه و ماله
# ~~رعیته (5)، عفاف تاج پانشاهست و انصاف اورا پناه گاهست و کفاف
# ~~سلاح و رعیت مال، و از ابتدای عهد که بخوراسان ملک شذ از قبل
# ~~براذر برکیارق تا چهل سال نوزده فتح بکرد که در هیح وقتی اورا وهنی
# ~~15 نبوذ و شکستی نیفتاذ ، مثل : من ررکب الجد غلب ألضد (6)، مصراع (1)
~~:
# ~~جد در کار ضد کنذ بر دار، ملک غزنین بگرفت که از آل سلجوق هیح
# ~~کس قصد آن نکرد و هم از فرزندان محمودیان بهرامشاه بملک بنشاند (8)
# ~~و هر روز قرار افتاذ که هزار دینار از فرضه شهر بخزانهآ او رسذ و عاملی
# ~~از دیوان خویش ms140 جهت تحصیل این مال آنجا بنشاند ، حکمت : اصطناع
# ~~2 العاقل احسن فضیلة و اصطناع الجاهل اقبح رذیلة لأن اصطناع العاقل
# ~~یدل علی تمام العقل و اصطناع الجاهل یدل علی استحکام الجهل(5)،
~~PageV01P188
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0198.png)

# فراخی مملکت سنجر و نفاذ حکم او
# ~~پرورش دانا نیکوترین کاریست و پرورش نادان زشت کرداریست که
# ~~دانارا پروردن دلیل تمامت دانش است و جاهل را برگزیذن نشان جهل،»21.
# ~~و ملک سمرقند همچنین بگرفت که بعد از وفات برکیارق احمذ (1) خان
# ~~عاصی شذه بوذ، سلطان سنجر چهار ماه حصار داذ و بستذ در سنه اربع
# ~~و عشرین و خمس مایة(4)، و احمد خانرا بگرفت و چندان ولایت که 5
# ~~پذرش ملکشاه داشته بوذ مستخلص کرد و هچنن ملک سیستان و خوارزم
# ~~در ضبط آورد و انسز بن محمد بن نوشتگین غزجه(2ارا خوارزمشاهی او
# ~~داذ، و تاج الدین امیر ابو الفضل را ملک نیم روز بداذ بزابلستان و در
# ~~مصافهای معظم پهلوان لشکر او بوذی و اورا در مصاف غزنین و جنگ
# ~~بیلان(1) مقاماتست ، و بعد از وفات براذرش سلطان محمد در ابتدای .1
# ~~سال احدی عشر[ة] و خمس مایة بعراق امذ، سلطان محمود بن محمد
# ~~بسلطنت نشسته بوذ امرای حضرت اورا بر آن داشتند که با عم مصاف
# ~~داذ شکسته شذ و بهزیمت باصفهان رفت(5)، سلطان سنجر ولایت می
# ~~بخشیذ وعدل ی ورزیذ ، شعر:
# بتخت مهی بر هر آنکس که داذ « کنذ در دل او باشذ از داذ شاذ (6) 15
# (کنذ آفرین تاج بر شهریار* بوذ تخت شاهی بذو پایدار
# بنازذ بذو تاج شاهی وتخت * بذ اندیش نومیذ ازو شاذ بخت PageV01P189
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0199.png)

# چو بر گردذ این چرخ ناپایدار . ازو نام نیکی بوذ یاذگار)(1)
# (کسی را که دانش بوذ توشه برد . بمیرذ تنش نام هرگز نمرد
# همه تن بتن دست نیکی بریذ ه جهان جهانرا ببذ مسپریذ)(2)
# (هر آنکس که اندیشهٔ‌ بذ کنذ . بفرجام بذ با تن خوذ کنذ
# ~~از اندیشهآ دل کس آگاه نیست . بذین پرده ms141 در خلق را راه نیست
# اگر پاذشهرا بوذ پیشه داذ * کنذ بی گمان هرکس از داذ یاذ)(2)
# ~~علی بار که حاکم ملک محمود بوذ کذخذای خویش ابو القسم آنساباذی() را
# ~~پنش سلطان سنجر فرستاذ و از زبان محمود عذر خواست که این
# ~~حرکت از سر کوذکی رفت و قرار افتاذ که بخدمت عم روذ بری و
# ~~61. یکماه در خدمت باشذ و بوقت بر نشستن و فروذ آمذن بوق ترکی
# ~~نزنذ و سراپرده سرخ جهری ندارذ و بوقت بر نشستن و فروذ امذن
# ~~عم پاذه در رکاب بروذ و آنج شعار و ابین سلطنتست بگذارذ(2)
# ~~برین جملت یکماه در خدمت عم ببوذ ، مثل : من آحکم آلتجارب آحمد
# ~~العوا قب(1)، هرک تجربت دیذه بوذ عاقبنش ستوذه بوذ، سلطان اورا
# ~~15 نیابت و سلطنت عراق بداذ و آنج از ابینها بگذاشته بوذ بذو ارزانی
# ~~داشت و کسوت خاص بیرون از قبای بجواهر واسپ نوبت و ساخت
# ~~لعل و پیل با مهد مرصع بذو داذ، وامرای اورا هچنین بر قدر مراتب
# ~~تشریفها بداذ و اورا بعظمتی تمام باز گردانیذ (7)، شعر(8)
# ~~ل تطمحب الی المرا تب قبل آن « تعکامل الآدوات و الاسباب PageV01P190
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0200.png)

# إن الثمار تمر قبل بلوغها . طعما و هن إنا بلعن عذاب
# کارهارا بوقت بایذ جست ، کار بی وقت سست باشذ سست
# ~~و در هر شهری از شهرهای عراق و امهات بلاد ضیاع وضریبه با خاص
# ~~گرفت و از آن عهد باز سنجر سلطان اعظم شذ و خطبهآ او از حد کاشغر
# ~~تا اقصی بلاد یمن ومکه و طایف و مکران و عمان و اذربیجان تا حد 5
# ~~روم برسیذ (1)، و بعد از وفاتش زیادت از یک سال خطبة اطراف
# ~~بنام او می کردند (2)، پاذشاهی مبارک سابه بوذ خذای ترس خجسته لقا،
# ~~در عهد او خطه خوراسان مقصد جهانیان شذ و منشأ علوم و منبع
# ~~فضایل و معدن هنر، علمای دینرا نیکو احترام فرموذی و تقرب تمام
# ~~نموذی و با زهاد و ms142 ابدال نفسی تمام داشتی و با ایشان خلوتها کردی، و10
# ~~در ملبوس تکلفی نفرموذی بیشتر اوقات قبای زندنیجی پوشیذی یا عتابی
# ~~ساذه و نیچه پوستین بره داشتی، اما پبوسته بر تخت نشستی و انج
# ~~خصایص سلطنت باشذ بنگذاشتی، و چون جمله جهان اورا مسلم شذ و
# ~~ملوک اطراف مسخر گشتند و فرمان او در شرق و غرب نفاذ یافت آمرای
# ~~دولت و حشم او در مهلت ایام دولت و فسحت اسباب نعمت طاغی و باغی 15
# ~~شذند و چون دستی بالای دست خوذ ندیذند دست تطاول از استین »73
# ~~بیرون کشیذند و بر رعایا ستم آغاز نهاذند (2)، مثل : آغنی الاغنیآء من
# ~~مهتر توانگر آن کسی بوذ که اسیر حرص نباشذ و بزرگتر امرا آنکس شایذ
# ~~که هوا(5) برو امیر نبوذ، شعر(6)
# ~~بذانگه که یابی تنت زورمند  ز بیماری اندیش و درد و گزند PageV01P191
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0201.png)

# سلطان سنجر بن ملکشاه
# ~~بی رسمیها در ماورآء النهر آغاز کردند، در شهور سنه خمس و ثلثین [و
# ~~خمس مایة] که سلطان از دار الملک مرو بسمرقند شذ بمطالعة ولایت که
# ~~بذان طرف بعید العهد شذ بوذ وکارها از نسق بیفتاذه ونیز اوازه
# ~~کافر خطای بوذ که قصد بلاد اسلام می کنذ ولایت ماوراء النهر از
# ~~5 وطأت لشکر خوراسان و ناهمواری حشم و اتهاع ایشان بستوه امذند ، و
# ~~خیل خرلق (1) که بارها منهزم و منکوب شذ بوذند ازیشان مقدمان آن
# ~~نواحی در سر کس فرستاذند باستدعای کافر(2)، مثل : کفی بک داء آن
# ~~تری الموت شا فیا (2)، مصراع (1) : بخشای برآنک راحتش مرگ بوذ، و این
# ~~لشکر هچنان بر سر بغی و غلوای خویش و در دماغ مصور که در جهان
# ~~10 کس قوت مقاومت ما ندارذ صذ هزار سوار عرض داذند ولاف مایی
# ~~و منی زذند ، مثل : القلیل مع التد بیر آبقی من الکثیر مع التبذیر(8)،
# ~~اندک با تدییر پای دارتر از بسیار با تبذیر بوذ، الخان(1) کافر خطابی
# ~~روی بذیشان نهاذ با عدد رمل ms143 و نمل و خیل خرلق سی چهل هزار سوار
# ~~14 از پس در امذند و لشکر خوراسان را وهنی بر افتاذ که قرب سی هزار
~~PageV01P192
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0202.png)

# ~~ادوی از آن جملت سه چهار هزار معروفان امرا و اصحاب مناصب و
# ~~ارباب دولت گشته شذند و آن قرن در نوشته شذ(1)، و سلطان را نه
# ~~از پس راه بوذ نه از پیش، تاج الدین ابو الفضل گفت ای خذاوند جای
# ~~ایستاذن نیست و ثبات و توقف نا مخمودست، سلطان با سیصذ سوار
# ~~مغرق در آهن بر میان لشکر کافر زذ و چون بیرون آمذ از آن فوج 5
# ~~پانزده مرد با وی مانده بوذند هیچنان روی در بیابان نهاذ و قلاوزی
# ~~ترکمان بدست اورد و سوی بلخ آمذ وبر حصار ترمذ شذ (2)، شعر:
# ~~که دانا زذ این داستان بزرگ * که شیری که بگریزذ از جنگ گرگ
# ~~نبایذ که گرگ از پسش در رسذ « که از بخت بذ این چنینها سزذ
# ~~که بخت بذست ازدها دژم * بدام آورذ شیر شرزه بدم ) 729.
# ~~(چو برکس نمانذ هی روز بخت . نه گنج و نه دیهیم شاهی نه تخت
# ~~هی نام جاویذ بایذ نه کام « بینداز کام و بر افراز نام)(4)
# ~~بعد از آن بقایای لشکر از زوایا و متشردان از اطراف م رسیذند و
# ~~تهنیت ماندگان و تعزیت گذشتگان می کردند، و فرید دبیر() در آن
# ~~واقعه این دو بیتی می گویذ ، شعر:
# ~~شاها ز سنان تو جهانی شذ راست « تیغ توچهل سال از اعداکین خواست
# ~~گر چشم بذی رسیذ آن هم ز قضاست « آنکس که بیک حال بماندست خذاست
# ~~حکمت : انا اشکل علیک الأمور و تغیر لک الجمهور فأرجع إلی رأی
# ~~العقلاء وافزع إلی أسترشاد النصحآء و لا تأنف من الاستزشاد و لاا
# ~~تستنکف من الاستمداد فلان تسل و تسلم خیر من آن تستبد و تندم (1)، 20
~~PageV01P193
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0203.png)

# سلطان سنجر بن ملکشاه
# ~~چون کارها بر تو دشخوار شوذ و مردم از تو بیزار ms144 گردند با رای عقلا
# ~~رجوع کن و با نصحا گرد و از اموختن و مدد خواستن عیب مدار که
# ~~اگر مدد خواهی و سلامت یابی بهتر که بخوذ رایی پشیمان باشی، چو سلطان
# ~~بجست تاج الدین ملک نیم روز بجای سلطان در قلب بیستاذ و جنگهای
# ~~5 سخت کرد و مبارزتی بغایت نموذ چنانک لشکرخطا ازو در تعجب ماندند
# ~~و اورا پیش الخان(1) بردند ومدت یکسال پیش او بماند، الخان(1) اورا
# ~~نیکو داشت(2) و ترکان خاتون(2) همانجا مانده بوذ، بعد از یک سال هردورا
# ~~باپش سلطان فرستاذ (4)، [مثل] : عادة الإحسان مادة الإمکان (5)، نیکوبی
# ~~عادت داشتن مادت گردن افراشتن باشذ ، و الخان (1) ملک ماوراء آلنهر
# ~~10 بگرفت و تا بذین تاریخ دختر او خان خانان(6) داشت، و در نکبت لشکر
# ~~خوراسان خوارزمشاه آتسز عاصی شذ و مرو و نشابور بغارتیذ و بسیار
# ~~خزاین و ذخایر بر گرفت(7)، و چون سلطان اورا سهم فرستاذ بذین
# ~~بیتها که در افواه معروفست جواب داذ، شعر(4)
# ~~اگر باذ پایست رخش ملک * کمیت مرا پای هم لنگ نیست
# ~~تو اینجا بیای من آنجا روم ه خذای جهانرا جهان تنگ نیست
# ~~23. و سلطانرا بعد از یک سال جمع شتات و احیای مواتی ببوذ و از اطراف
# ~~رسل رسیذند با حمل و هدایا وکار ملک استقامت از سرگرفت و بعد از
# ~~ان بمدت هفت سال در سنه ثلث و اربعین و خمس مایة بری آمذ و
# ~~19 سلطان مسعود از راه بغداذ باز گشت و بخدمت او رفت، و رسولان
~~PageV01P194
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0204.png)

# رسیدن سر سوری از غزنین بری بخدمت سلطان سجر 175
# ~~اطراف خوراسان در خدمت سلطان اعظم بری امذند و در حضور
# ~~سلطان مسعود بار داذ(1)، شعر:
# ~~چنین گویذ آن شاه بیذار بخت ه که از داذ گشت او سزاوار تخت
# ~~مرا کبج داذست دهقان سپاه * نخواهم بدینار کردن نگاه(2)
# ~~(که ما بی نیازیم از آن خواسته « که گردذ بنفرین روان کاسته
# ~~کراگوشت درویش باشذ خورش « ز ms145 چرمش بوذ بی گمان پرورش)(2)
# ~~(بگیتی نبایذ که از شهریار ه بمانذ جز از راستی یاذگار
# ~~چرا بایذ این گج و این درد و رنج . روان بستن اندر سرای سپنج
# ~~چو ایذر نخواهی هی آرمیذ * ببایذ چریذ و ببایذ چمیذ)(4)
# ~~هزینه باندازهآ کج کن 5 دل از بیشی گج بی رنج کن (2
# ~~که جاویذ هرکس کنذ آفرین * بران شاه کآباذ شذ زو زمین(1)
# ~~در روز بار سلطان [بهرامشاه بن]() مسعود از غزنین سر سوری (8) ملک
# ~~غور با هدایا فرستاذه بوذ عرض کردند و فرید کاتب این دو بیتی
# ~~بکگفیت، ییت (9)
# ~~آنها که بخدمتت نفاق آوردند * سر جملهآ عمر خویش طاق آوردند 15
# ~~دور از سر تو سام بسرسام بمرد ه وایک سر سوری بعراق اوردند
# ~~سام براذر سوری ملک غور بوذ، چون سنجر عهد با مسعود تازه کرد
# ~~شانزده روز بری بوذ سلطان مسعود و جملهآ امرای عراق را خلعتهای
# ~~گرانمایه داذ و در رمضان ازین سال باز گشت: و بعد از یک سال ملک 11
~~PageV01P195
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0205.png)

# سلطان سنجر بن ملکشاه
# ~~غور الحسین(1) بن الحسین خروج کرد بکین توختن براذر(2)، و علی چتری
# ~~230 که امیر حاجب سلطان بوذ و مقطع هراه عاص شذ ، مثل : الجهل بزل
# ~~القدم و البغی یزیل النعم (2)، نادانی پای بلغزانذ و بغی و پریشانی
~~نعمت
# ~~بگردانذ ، علی چتری بمدد ملک حسین(1) شذ وبر سلطان آن عصیان
# ~~ه سخت بوذ که علی چتری اصطناع وی بوذ از درجه مسخرگی بمنزلت
# ~~حاجبی رسانیذه(5)، سلطان از مرو بنواحی هراه آمذ و با ملک غور لشکری
# ~~تمام سوار و پیاذه بوذ ، در مصاف کوششی سخت رفت عاقبت شکسته
# ~~شذند وملک حسین(4) وعلی چتری گرفتار امذند ، سلطان فرموذ تا علی
# ~~چتری را زیر علم بدو نیم زذند و ملک حسین(1) را اسیر با خوذ داشت:
# ~~10 و بذین فتح که بر آمذ هیبتی وحشمتی تمام بیفتاذ که بعد از واقعه خطا
# ~~فتحی نرفته بوذ وکار ملک از سرطراوتی ms146 نو گرفت، شعر:
# ~~(سپهر روانرا چنین است رای ه تو با رای او سخت بفشار پای (2)
# ~~دلیرا پر از مهر دارذ سپهر * دلی پر ز کین و پر آژنگ چهر
# جهاندار گیتی چنین افریذ « چنان چون چمانذ ببایذ چمیذ (7))1)
# ~~(بذین سان روذ آفتاب سپهر . بیک دست شمشیر و یک دست مهر
# ~~نه بخشایش آرذ بهنگام خشم « نه خشم آیذش روز بخشش بچشم)(9) PageV01P196
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0206.png)

# ~~نه اسانئ دیذ بی رنج کس « نه روشن زمانه برینست و بس(1)
# ~~تمانذ برین خاک جاویذ کس ه ز هر بذ ییزدان پناهیذ و بس(2
# ~~و در اخر سنة ثمان واربعین [وخمس مایة] حادثه غز بوذ (2)، و غزان
# ~~خیلی بوذند از ترکمانان مقام و چراخوارشان بختلان بوذ از اعمال
# ~~بلخ، وهر سال بیست [و] چهار هزار گوسفند وظیفه بوذ که بمطبخ سلطان 5
# ~~داذندی و این در مجموع خوانسلار بوذی و کس او باستیفا آن
# ~~رفتی، و چنانک تسلط و تجبر حاشیه سلطان بوذ این شخص که از قبل
# ~~خوانسلار می رفت بریشان تعدی میکرد و در رد و بدل گوسفند
# ~~مماکست و مبالغت بیش از حد می نموذ، شعر()
# چو بیداذگر پاذشاهی کنذ * جهان پر زکرم و تباهی کنذ
# ~~او بزبان سفاهت می کرد و در میان ایشان امرای بزرگ بوذند و مردمان
# ~~با تجمل. و نعمت او ازیشان طمع رشوت ی داشت، مثل : آلرشوة تشین
# ~~الاعمال و تفسد العمال (5)، رشوت عیب در کارها آرذ و عمالرا
# ~~زیان دارذ، ایشان رشوت غی داذند وتحمل مذلت نی توانستند ، این
# ~~شخصرا در خفیه هلاک کردند ، چون بموسم خویش باز نرسیذ و خوانسلار 15
# ~~حال شنیذ معلوم سلطان نیارست کردن، خوانسلار خوذ غرامت می کشیذ
# ~~و راتب مطبخ راست می داشت تا امیر اسفهسلار قماج که والی بلخ بوذ
# ~~بخدمت تخت اعلی رسیذ بدار الملک مرو، حاشیه سلطان و خوانسلار این
# ~~بوی گفتند ، قاج سطانرا گفت غزان مستولی شذه اند و بولایت بند
# ~~نزدیک اند اگر شحنگی ms147 ایشان خذاوند عالم ببند ارزانی دارذ ایشان 20
# ~~سرزذه و مالیذه شوند و راتب مطبخ سی هزار گوسفند بسپارم ، سلطان
# ~~ایشانرا اجابت کرد، قماج شحنه بذیشان فرستاذ و رسم جنایت خواست ،
~~PageV01P197
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0207.png)

# ~~ایشان تن در نداذند و تمکین شحنه نکردند و گفتند ما رعیت خاص
# ~~سلطانیم در حکم کسی دیگر نیاییم، و شحنهرا باستخفاف براندند ، مثل:
# ~~إعص الجاهل تسلم و آطع العاقل تغن (1)، از نادان رخ بگردان
# ~~تا سلامت یابی و منقاد دانا شو تا بغنیمت شتابی، امیر قماج وپسرش علاء
# ~~ه الدین ملک المشرق (2) با لشکری تمام بتاختن غزان رفتند ، غزان قلب
# ~~کشیذ بیامذند ودر مصاف قماج و پسرشرا بکشتند ، شعر(2)
# ~~چگفت آن خرذمند پاکیزه مغز ه کجا داستان زذ ز گفتار نغز
# ~~که شیرین تر از جان و فرزند و چیز ه هانا که دیگر نباشند نیز(1
# ~~چون خبر این حادثه بسلطان رسیذ آمرای دولت بجوشیذند و گفتند بر
# ~~10 مثل این اقدام اغضا نتوان کردن و اگر ایشان را با حد خویش ننشانند
# ~~تعدی زیادت شوذ خذاوند عالم رکاب ببایذ جنبانیذ و کار ایشان خرد
# ~~نبایذ گرفت، شعر:
# ~~69، گر از کس دل شاه کین آورذ . همه رخنه در داذ ودین آورذ(8)
# گنهگار باشذ تن زیر دست ، مگر مردم نیک و یزدان پرست(1)
# ~~15 غران چون از حرکت سلطان خبر یافتند اند یشناک شذند و رسولان
# ~~فرستاذند که ما بندگان پیوسته مطیع بوذهایم و بر حکم فرمان رفته،
# ~~و چون قاج قصد خانه ما کرد ضرورت جهت اطفال و عیال بکوشیذیم
# ~~و نه بقصد ما او و پسر [او] کشته شذند صذ هزار دینار و(7) هزار غلام
# ~~ترک می دهم تا پاذشاه از سر گناه ما در گذرذ و هر بندرا که پاذشاه بر
# ~~20 کشذ قاجی باشذ ، سلطان راضی بوذ بقبول خدمت امرا در آن مبالغت
# ~~کردند و اورا باجبار بر آن داشتند که روی بدیار ایشان نهاذ و در
~~PageV01P198
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0208.png)

# ~~راههای ناهموار هفت آب ms148 بگذاشتند و آن مشقت برداشتند ، مثل : آیآ
# ~~ملک ملکته حاشیته و اصحابه أضطربت عایه اموره و آسبابه، هر پاذشاه
# ~~که حاشیت و اصحاب و امرای دولت و ارباب برو حاکم باشند برو
# ~~جمله امور و اسباب خراب و یباب شوذ، چو سلطان نزدیک ایشان رسیذ
# ~~زنان واطفال خردرا در پش داشتند و تضرع کنان پیش آمذند و5
# ~~زنهار خواستند و از هر خانهآ هفت من نفره قبول می کردند که بدهند ،
# ~~سلطانرا بریشان رحمت آمذ عنان باز خواست گردانیذ ، امیرمؤید بزرگ (1)
# ~~و یرنقش (2) و عمر عجمی عنان سلطان بگرفتند و گفتند باز گشتن هیچ
# ~~مصلحت نیست ، شعر:
# (تو گر بر گزینی بگیتی هوا * بمانی بچنگ هوا بی نوا
# چو اندر جهان داذ بپیراگنی ، از آن به که بیداذ و جنگ افگنی)(2)
# دلی کز خرذ گردذ آراسته . یکی گنج باشذ پر از خواسته (1)
# بذیها بصبر از مهان بگذرذ * سر مرد بایذ که دارذ خرذ (2)
# ~~مؤید نگذاشت که سلطان باز گردذ و بیشتر لشکررا با مؤید بذ بوذ در
# ~~مصاف تهاون کردند ؛ و چون غزان از رحمت پاذشاه نومیذ شذند 15
# ~~جانرا و حفظ خان ومانرا بکوشیذند و یک لحظه روزگار نشذ نا لشکر6.
# ~~سلطان شکسته شذ و هزیمت برافتاذ و غزان بر اثر براندند و در آن ابها
# ~~بسیار خلایق غرق و کشته شذند ، و سلطانرا در میان گرفتند و حشمت
# ~~برداشتند و اورا بدار الملک مرو اوردند و حاشیه و خدمتگاران از
# ~~خوذ ترتیب کردند و هر هفته تغییر و تبدیل می کردند ، مثل : من قلت .2
# ~~فکرته اشتدت عثرته (1)، شعر :
# هرکه بی رای در میانه شوذ * تیر احداث را نشانه شوذ PageV01P199
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0209.png)

# ~~و بذان فساد مؤید ملک تباه شذ، مثل : آئ ملک خفت وطآته علی
# ~~اهل الفساد تقلت علیه وطاة الاعدآء و الآضداد (1)، هر پاذشاه که
# ~~وطات او بر اهل فساد سبک ایذ وطأت اعدا برو گران بوذ، بذان غدر
# ~~که با آن رعیت رفت بعد از زنهار ms149 و اعتراف بجنایت و استغفار زوأل
# ~~ه ملک حاصل آمذ ، مثل : آی ملک جار علی اولیآئه و رعیته اعان علی
# ~~زوال ملکه ودولته(1)، هر ملک که بر رعیت و اولیا ظلم کنذ یاری
# ~~میدهذ بر زوال ملک و دولت؛ غزان مرورا که دار الملک بوذه بوذ از
# ~~روزگار چغری بک و چندین گاه بذخایر و دفاین و خزاین ملوک و
# ~~امرای دولت آگند بوذ سه روز متواتر می غارتیذند ، اول روز زرینه و
# ~~10 سیمینه و ابریشمینه ، دوم روز برنجینه و رویینه و.اهنینه ، سوم روز
~~افکندنی
# ~~و حشو بالشها ونهالیها وخم وخمره و در و چوب ببردند و اغلب مردم
# ~~شهررا اسیر کردند، و بعد از غارتها عذاب م کردند تا نهانیها و نموذند
# ~~و بر روی زمین و زیر زمین هی نگناشتند ، پس روی بنشابور نهاذند و
# ~~چندانک عدد ایشان بوذ سه چندان اتباع لشکر بذیشان پیوست، مردم
# ~~15 نشابور اول کوششی بکردند و قومی را ازیشان در شهر کشتند ، چون
# ~~ایشانرا خبر شذ حشر اوردند و اغلب خلق زن ومرد واطفال در
# ~~مسجد جامع منیعی گریختند ، غزان تیغ در نهاذند و چندان خلقرا در مسجد
# ~~کشتند که کشتگان در میان خون ناپیذا شذند ، مثل : إنا ملک الآراذل
# ~~هلک الافاضل(2)، مملکت اراذل هلاک افاضل بوذ، چو شب در آمذی
# ~~252. مسجدی بر طرف بازار بوذ انرا مسجد مطرز گفتندی مسجدی بزرگ که
# ~~دو هزار مرد در آنجا نماز کردی و قبه عالی داشت (2) منقش از(2) چوب
# ~~مدهون کرده و جمله ستونها مدهون () آتش در آن مسجد زذند و شعلها
# ~~23 چندان ارتفاع گرفت که جمله شهر روشن شذ تا روز بذان روشنی غارت
~~PageV01P200
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0210.png)

# ~~می کردند و اسیر می بردند ، چند روز بر در شهر بماندند و هر روز
# ~~بامداذ باز آمذندی، و چون ظاهر چیزی نمانده بوذ نهان خانها و دیوار می
# ~~سفتند و سرایها خراب می کردند و اسیرانرا شکجه می کردند وخاک در
# ~~دهان می آگندند ms150 تا اگر چیزی دفین کرده بوذند می نموذند اگر نه می
# ~~مردند ، مردم بروز در چاهها واهونها و کاریزهای کهن می گریختند ،
# ~~مثل : استفساد الصدیق من عدم آلتوفیق(1)، دوسترا دشمن کردن از
# ~~بی توفیقی بوذ، از نتایج حرکت مؤید تا ابد لعنت برو خواهذ باریذ، و
# ~~چون نماز شام غزان از شهر بیرون رفتندی مردم بیامذندی تا غزان چه
# ~~کرده اند و چه برده، و در شمار نیایذ که درین چند روز چند هزار آدمی
# ~~بقتل امذ ، وجای که شیخ محمد اکاف (2) که مقتدا و پیشوای مشایخ عالم
~~و100
# ~~خلف سلف صالحین بوذ و مثل محمد یحیی که سرور ایمه عراق و خوراسان
# ~~بوذ و پیشوای علما ایشانرا بشکجه بکشتند و بدهانی که چندین سال مطلع
# ~~علوم شرعی و منبع احکام دینی بوذه باشذ چنین کند بر کسی دیگر چه ابقا
# ~~روذ، آیة : و انقوا فتنة لا تصیبن الذین ظلموا منکم خاصة (7)، گفت
# ~~بترسیذ از محنتی و پاداشتی و فتنتی که خوذ نه بگناه گاران رسذ بل ه1
# ~~چون اتش تر و خشک سوزانذ، و خاقانی در مرثیه میگویذ ، قصیده(4)
# ~~در دولت محمد مرسل نداشت کس * فاضلتر از محمد یحیی قبای (5) خاک
# ~~آن کرد روز تهلکه دندان فدای سنگ * وین کرد روز قتل دهانرا فدای خاک
# ~~مثل : إنا ارتفع الورضیع انضع الرفیع()، بلندی فرومایه پستی بلند پایه
# ~~آورذ، خوراسان از آن ناکسان خراب شذ و تابش با عراق داذ، شعر(7) .2
~~PageV01P201
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0211.png)

# سلطان سنجر بن ملکشاه
# خاقانیا بسوگ خوراسان سیاه پوش . کایام فتنه گرد سوادش سیاه برد
# عیسی بحکم رنگرزی بر مصیبتش . نزدیک آفتاب لباس سیاه برد
# چرخ از سر محمد یحیی ردا ربوذ ، دهر از سر سعادت سنجر کلاه برد
# ~~ن6. و چون غزان برفتند مردم شهررا بسبب اختلاف مذاهب حقاید قدیم
# ~~5 بوذ، هر شب فرقتی از محلتی حشر و کردند و اتش در محلت مخالفان می
# ~~زذند تا خرابها که از آثار غز ماند بوذ اطلال ms151 شذ، و فقحط و وبا
# ~~بذیشان پیوست تا هرکه از تیغ و شکنجه جسته بوذ بنیاز بمرد، و قوی
# ~~علویان و سران غوغا شهرستان کهندز آباذان کرده بوذند و بر برجها
# ~~منجنیقها نهاذه بقیتی که از ضعفا ماند بوذند پناه با ایشان داذند (1)،
# ~~10 و مؤید ای ابه شاذیاخ که سرای سلطان بوذ و سرای امرا و باره قدیم
# ~~داشت اباذان کرد و آلاتی که در شهر از اجر و چوب مانده بوذ باز
# ~~آنجا نقل کردند ، وبعد از دو سه سال نشابوری بذان مجموعی و
# ~~آراستگی چنان شذ که هیچ کس محلت خوذ باز نشناخت، حکمت :
# ~~السلطان السوه یجمع السفل و یکثر العلل و الولد السوه یشین السلف
# ~~15 و یهد الشرف و یشغل الفکر و یطوی الذکر و الجار السوه یفشی السر
# ~~و یهتک الستر(2)، پاذشاه بذ لشکر بذ انگیزذ و در بهانه آویزذ و
# ~~فرزند بذ عیب سلف و شکست شرف آرذ و خاطر مشغول دارذ و
# ~~همسایهآ بذ پرده درذ و راز بدر برذ، و در شهری چون نشابور آنجا
# ~~که مجامع انس و مدارس علم و محافل صدور بوذ مراعی اغنام و مکامن
# ~~2 وحوش و هوام شذ ، و پنداری امیر معزی21) این حال را مشاهد بوذ که
# ~~می گویذ ، شعر:
# آنجا که بوذ آن دلستان با دوستان در بوستان
# شذ کوف و کرگس را مکان شذ گرگ و روبه را وطن PageV01P202
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0212.png)

# بر جای رطل و جام می گوران نهاذستند پی
# بر جای نقل و نای و نی آوای زاغست و زغن
# زین سان که چرخ نیلگون کرد آن نهانهارا نگون
# دیار کی گردذ کنون گرد دیار یار من
# ~~و با جمله بلاد خوراسان غزان همین معامله کردند مگر شهر هراه که ه
# ~~بارهی محکم داشت نتوانستند ستذ (1)، و سلطان سنجر دو سال در میان
# ~~ایشان(2) ببوذ، اتفاق افتاذ که بدر بلخ شذند و بعضی از بندگان
# ~~خاص چون مؤید ای ابه و ms152 جماعتی دیگر با خدمت آمذه بوذند اما بی
# ~~حضور امرای غز قرقود(2، و طوطی (8) بک در خدمت سلطان نیارستندی 705.
# ~~رفت، مؤید ای ابه فوجیرا از غزان بفریفت و بنانپاره از سلطان .1
# ~~موعود کرد و یک روز در خدمت سلطان این فوج را نوبت بوذ بر نشستند
# ~~بتماشای شکره و راست براندند تا لب جیحون برابر ترمذ و از پیش
# ~~کشتی ترتیب داذه بوذند ، چون از وقت فروذ امذن سلطان در
# ~~گذشت أمرای غز بر اثر بیامذند چون بکنار آب رسیذند ایشانرا از
# ~~اب بگذشته دیذند نومیذ شذند و سلطان بر قلعهٔ‌ ترمذ شذ (5)، وه1
# ~~چون خبر باطراف رسیذ امرا و لشکر خوراسان یگان و دوگان م
# ~~آمذند ثا بلشکر مستظهر شذ روی بدار الملک مرو نهاذ و بکوشک
# ~~آندرابه(6) قروذ آمذ و برم شعث و جمع شتات مشغول شذ ، مصراع:
# ~~هیهات و قد انسع الخرق علی الراقع، دو سه ماه بر آمذ فکرت بی
# ~~نوایی برو مستولی شذه بوذ که خزاین خالی و دیذ و ممالک خراب و20
~~PageV01P203
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0213.png)

# سلطان سنجر بن ملکشاه
# ~~رعیت متشرد و لشکر متمرد، آیة : و بدلناهم بجنتیهم جنتین (1)، فکر و
# ~~اندیشهآ نفسانی و ضعف انسانی بهم پیوست و بمرضی انجامیذ که اخر
# ~~امراض و منغص اغراض بوذ ، سنة احدی وخمسین و خمس مایة
# ~~از دنیا برفت(2) و بدولت خانه که بمرو ساخته است اورا دفن
# ~~*کردند ()، شعر :
# ~~بترسذ هی سنگ و آهن ز مرگ « چنانیم با مرگ چون باذ و برگ (5)
# ~~(اگر سذ(5) بمانی اگر یست و پنج . ببایذت رفتن ز جای سپنج
# ~~هر آن چیز کآیذ هی در شمار « سزذ گر نخوانی هی پایدار)(6)
# (غم مرگ هرکس بخواهذ چشیذ . تن آسانی و نام بایذ گزیذ
# ~~ز باذ آمذه باز گردذ بدم « یکی داذ خوانذش دیگر ستم)(1)
# ~~(بهفتاذ شذ سالیان قباذ * نبذ روز پیری هم از مرگ شاذ
# ~~بمرد او وشذ مردری زو جهان - همه رنج و آسانیش شذ نهان) (4)
# ~~پس از زندگی ms153 یاذ کن روز مرگ ، که ما مرگرا هچو باذیم و برگ (1)
# ~~364 حکمت : إن الدنیا تقبل إقبال الطالب و تدبر إذبار الهارب و
# ~~15 تصل وصال العجول و تفارق فراق الملول ، فخیرها یسیر و عیشها قصیر
# ~~و إقبالها خدیعة و ادبارها فجیعة و لذانها فانیة و تبعانها با قیة
# ~~فأغتیم غفوة الزمان و انتهز فرصة الامکان فخذ من نفسک لنفسک و
# ~~اتزود](10) من یومک لغدک قبل نفاذ المدة و زوال القدرة فلکلت
~~PageV01P204
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0214.png)

# ~~أمریء من دنیاه ما ینفقه علی عمارة عقباه فمن نکد الدنیا ان ل تبقی (1
# ~~علی حالة و لا تخلو(1) من استحالة(22)، دنیا چو جوینده روی ارذ و چون
# ~~گریزند یگذارذ و چون شتابند پیوندذ و چون سیر شذه رخت بر بندذ،
# ~~خیرش اندک بوذ و عیش کوچک، روی آوردنش فریبست و پشت بر
# ~~کردنش مصیبت، لذتش فانیست و بزه باقی، بغنیمت دار که یکچند5
# ~~ازو امان یابی و فرصت امکان هم از تن خوذ برای تن زادی بر گیر و
# ~~از امروز برای فردا چیزی بنه پیش از آنک مدت نمانذ و قدرت زایل
# ~~شوذ، و هرکس را نصیب از دنیا آنست که بعمارت عقنی کنذ، عادت دنیا
# ~~آنست که بر یکحال بنمانذ ، شعر :
# این جهانی پر ز عیب و کس بعیبش ننگرذ
# یک هنر دارذ چنانکش بگذرانی بگذرذ
# ~~ولادت سلطان سنجر بشام در شهر سنجار(2) بوذ سنة نسع و سبعین و اربع
# ~~مایة، مدت عمر هفتاذودو سال واند ماه، مدت یاذشاهی شصت و یک
# ~~سال، بیست سال ملکی خوراسان و چهل و یک سال سلطنت جهان،
# ~~دو توقیع از آن او دیذند یکی در سنه احدی و تسعین و اربع مایة 15
# ~~بادراری از آن امام شیبانی و یکی توقیع در سنه احدی و خمسین و خمس
# ~~مایة بیغداذ فرستاذ بولایت عهد سلطان محمد بن محمود در آن سال که
# ~~بغداذرا حصار می داذند ، میان این دو توقیع شصت سال بوذ، خذاوند
# ~~عالم پاذشاه ms154 بنی آدم سلطان قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو
# ~~لفتح کیخسرو بن السلطان قلج ارسلان خلد الله ملکه وارث عمر و ملک .2
~~PageV01P205
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0215.png)

# ~~او باذ و فرمانهای او باطراف نواحی مملکتش رساذ اندیشه فرمایذ و این
# ~~چندین نشیب و فراز و وقایع و حوادث بنظر مبارک مطالعه فرمایذ که
# ~~220.اسلاف جهانگیری چون کردند و جهانداری بذو گذاشتند ، و بر خاطر
# ~~انور اشرف پاذشاه که شعلهآ آفتاب جزوی از رای منیر اوست پوشیذه
# ~~ه نباشذ که واقعهآ غز باعتبار عالمیان می شایذ چه اگر آن ناکسان بعد از
# ~~فتحی چنان و اموال جهان که حاصل کردند تهید قواعد عدل کردندی
# ~~کجا کسی مقابلگی ایشان نموذی که اسباب جهانگیری و جهانداری داشتند
# ~~چو عدل نبوذ همه هرزه نموذ، و اردشیر بن بابک گفته است لا ملک
# ~~الا بالرجال و لا رجال الا بالمال و لا مال الا بألعمارة و لا عمارة
# ~~الا بآلعدل و السیاسة، معنی انست که ملک بی مرد مضبوط نباشذ ومرد
# ~~بی مال بدست نیایذ و مال بی عمارت حاصل نشوذ و عمارت بی عدل
# ~~و سیاست ممکن نگردذ، و از مقتضای این کلمات بنتیجه عقل معلوم می
# ~~شوذ که آلت جهانگیری مالست و اکسیر مال عدل و سیاست و نتایج
# ~~این دو صفت و منافع این دو خصلت خاص و عام را شاملست و دور
# ~~10 و نزدیک را حاصل که مزید دخلها. و تواثر ارتفاعات و احیای موات و
# ~~تهیأ اسباب معیشت خواص و تمهید کسب ارباب حرفت از عوام و
# ~~عمارت نواحی عالم بعدل مخصوصست و حفظ مسالک وضبط ممالک و
# ~~زجر متعدیان و قهر مفسدان وامن اطراف بسیاست منصوص، و خوذ
# ~~کذام منفعت ازین عظیم ترست که اولیا منصور باشند و اعدا مقهور،
# ~~20 دوستان اسوذه و دشمنان فرسوذه(1)، و هر پاذشاه که بواجبی رعایت این
# ~~دو طرف کنذ کمال کامگاری بیابذ و دوست و دشمن را در ضمیر ازاری
# ~~صورت نبندذ، ms155 و دهای خاص و عام و ضعیف و قوی در ربقه خدمت
# ~~و رشتهآ طاعت ارذ، و گردن کشانرا مجال تمرد نمانذ و کسوت پاذشاهی
# ~~24 مطرز شوذ و دوام دولت متضمن آن باشذ ، ونحمد الله تعالی سیرت این
~~PageV01P206
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0216.png)

# ~~پاذشاه چنین است و اسلاف سلاطین آل سلجوق همه برین بوذه اند ، شعر:
# ~~إن الخیار من القبایل واحد . و بنو حنیفة کلهم اخیار
# ~~ملکا و پروردگارا این دولت تا قیامت بماناذ و رایت سلطنت غیاث
# ~~الدینی چون طلوع صبح صادق پرتو بهر طرف رساناذ، و تیغ ابدار جان
# ~~شکارش چو تیغ افتاب جهان گشا باذ و این دولت تا قیامت بماناذ، قصید: ه
# ~~خسروا تخت تو بر گردون باذ * چاکر قدر تو افرید ون باذ
# ~~ازشب چتر تو چوان] روزبهار . دولت ملک تو روز افزون باذ
# ~~هر دلی کز تو درو غایلهآیست « چون دل ساغر می پرخون باذ
# ~~رایت ملک تو چون همت تو * از خم هفت فلک بیرون باذ
# ~~هر نوای که عدویت سازذ . ضرب تیغ تو درو موزون باذ
# ~~صفحة تیغ چو نیلوفر تو . دایم از خون عدو گلگون باذ
# ~~فتح انطالیه(1) با ملک عجم . بر تو چون طالع تو میمون باذ
# ~~بمحمد و آله و اصحابه و آزواجه و التا بعین اجمعین، و سید امام اشرف
# ~~ذو الشهادتین الحسن بن محمد الحسینی رحمه الله چون دور دولت سلطان
# ~~کیخسرو خلد الله رایات دولته و آیات سلطنته در نیافت این دعا اسلاف 15
# ~~ملوک را می گفت تا بمیراث بذو رسذ، و چنین مدح این پاذشاه نیکوخواه را
# ~~سزذ اگرچه سنجررا گفت، [قصید] (2)
# توقیع خذاوند جهان نقش ظفر باذ
# هردم که زنذ مایه صذ عمر دگر باذ
# چون بخشش تو آیت احسان علی گشت
# بخشایش تو غایت انصاف عمر باذ PageV01P207
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0217.png)

# ~~چون عقل همه گرد معانیش (1) طوافست
# چون روح همه سوی معالیش سفر(2) باذ
# ~~طغرای هلالیش دریغست بکاغذ
# آن ابروای پیروازی بر روی قمر باذ
# ~~آن ms156 رایت عالیش که زلفین فتوحست
# نقش گل رخسار عروسان ظفر باذ
# ~~سلطان سلاطین همه مشرق ومغرب
# کز همت او فرق زحل پای سپر(2) باذ
# ~~مخشند تاج ملکان سنیر عادل
# کان تخت بذ و هر نفس آراسته تر باذ
# ~~شاها ز نسیم گل فتح تو که بشگفت
# جانهای سلاطین ر[ا] در خلد اثر باذ
# ~~هر تاج که دارند شهان گرچه تو داذی
# در خدمت درگاه تو آن تاج کمر باذ
# ~~تا دامن ابر از عرق چشمه خورشیذ
# از خجلت بحر(4 کف دربار تو تر باذ
# ~~این لشکر منصور ترا حاطهم الله
# ر شهره پیروزی پیوسته گذر باذ
# ~~آنگاه که از آتش دل سوخته گردذ
# بذخواه ترا دیذه پر از آب جگر باذ
# ~~چشمش ز نم دیذه و جانش ز تف دل
# سوزان و گدازند چو شمع و چو شکر باذ
# ~~بسیار ز تیرت سپرش مچو زره شد
# این بار ز گرزت زرهش هچو سپر باذ PageV01P208
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0218.png)

# ~~زین سان که بزیر قلم نظم گهرهاست
# همواره بزیر قدمت نثر گهر باذ
# ~~ای از نظرت رنج غریبان شذه راحت
# در حق غریب چو منت نیز نظر باذ
# ~~این گنبذ گردند که زیر و زبرش نیست
# ~~گر جز بمراد تو روذ زیر و زبر باذ
# ~~در جمله عالم ز نسیم کرم تو(1)
# تا صبح قیامت خوشی وقت سحر باذ
# ~~این قصید ببغداذ گفت و بخدمت تخت اعلی فرستاذ که آن حت قدمگاه
# ~~یخسرو باذ بمحمد وآله ، [قصیده](2)
# ~~هر نسیمی که بمن بوی خراسان ارذ
# چون دم عیسی در کالبذم جان ارذ
# ~~دل مجروح مرا مرهم راحت سازذ
# جان پر درد مرا مایه درمان آرذ
# ~~گویی از مجمر دل اه اویس قرنی
# بمحمد نفس حضرت رحمان ارذ
# ~~بوی پیراهن یوسف که کنذ روشن چشم
# باذ گوبی که بر پر غم کنعان آرذ
# ~~یا سوی آدم سر گشته رفته ز بهشت
# روح قدی مدد روضه رضوان آرذ
# ~~در نوا ایم چون بلبل مستی که صباش
# خبر ازر ms157 ساغر میگون گلستان آرذ(4) PageV01P209
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0219.png)

# ~~جان بر افشانم صذ ره چو یکی پروانه
# که شی پیش رخ شمع پیایان ارذ
# ~~شاذمان گردم چون دل شذه(1) کز زاریش(1)
# هم ملامتگر او وعده جانان ارذ
# ~~هرچ گویم چه عجب از دم. ان باذ که او
# عنبر از خاک ره مرکب سلطان ارذ
# ~~خسرو اعظم سلطان سلاطیث سنجر
# کآنج گویذ(2) بضرورت فلکش آن آرذ
# ~~عکس رایش(2) خوان هر نور که انجم بخشذ
# فیض جودش دان هر نقد که آن کان آرذ
# ~~جام زر بارذ چون دست بعشرت یازذ
# تیغ سر پاشذ چون روی بمیدان ارذ
# ~~خاصگانش را بس هدیه که قیصر سازذ
# بندگانشرا بس تحفه که خاقان ارذ
# ~~زه زه ای شاه که از بهر کمان وتیرت
# فلک از تیر وکمان ترکش و قربان ارذ
# ~~لاجوردیست حسامت که چو دشمن از ابر(8)
# کهربا گون (5) شذ ازو بسذ و(5) مرجان ارذ
# ~~ز استین چون ید بیضا بنمایی گردون
# دامن صبح ز غیرت بگریبان آرذ
# ~~4ر تعویذ تو نشگفت که پیل سر مست
# ناخن شیر ژیان از بن دندان آرذ PageV01P210
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0220.png)

# ~~چون سر خصم تو کوبذ فلک بافته(1) گر
# پای خایسک بسی بر سر سندان ارذ
# ~~شاه سنجر بخط نور نویسذ خورشیذ
# چون زر از صلب عدم در رحم کان آرذ
# ~~خسروا حاجتم اینست که یزدان بکرم
# بازم اندر کنف سایه یزدان آرذ
# ~~بجلال تو که گردوان] همه عالم بر من
# بی جمال تو هی تنگ چو زندان آرذ
# ~~هیچ ابری نجهذ از طرف نیشابور(2)
# که ازین دیذه ببغداذ نه باران آرذ
# ~~من ندارم طمع انک بجویذ شاهم
# یا حدیثم بزبان شکر(7) افشان آرذ
# ~~لیک در خاطرم ایذ که دبیر خاصه
# نام این گم شد در اول فرمان آرذ
# ~~در ببارم آگرم شاه ز پستی عراق
# ابر کردار ببالا خوراسان ارذ
# ~~لا آری الهدهد (1) اگر رنجه شوذ هدهد پیر
# مژده خت و عرو بسلیمان ارذ
# ~~چرخ دولابی چندانک سوء چاه زمین
# رشته.نور ز ms158 مهر و مه تابان ارذ
# ~~بی مه و مهر و چه و رشته چنان باذ ای شه (5)
# که خضر آب تو از چشمهآ حیوان آرذ PageV01P211
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0221.png)

# حاسدت گرچه ادب نیست بر آویخته باذ
# بهمان رشته که از چاه زنخدان آرذ
# این قصیده از مکه بحضرت اعلی فرستاذ:
# ~~هرگز بوذ که باز ببینم لقای شاه « شکرانه در دو دیذ کشم خاک پای شاه
# ~~5 هرگز بوذ که بر من سر گشتهآ غریب « چون روی شاه خوب شوذ باز رای شاه
# ~~هرگز بوذ که باز چو بلبل نوا زنم(1) ه بر گلبن مدیح ببستان سرای شاه
# ~~هرگز بوذ که باز بخندذ گل دلم . در نوبهار بزم ز ابر سخای شاه
# ~~هرگز بوذ که بر سر من سایه افگنذ « پر کلاه بخت بفر همای شاه
# ~~گاهی چو سایه روی نهم بر زمین ملک « گاهی چو ذره رقص کنم در هوای شاه
# ~~10 فخر ملوک صد ر سلاطین که چرخ گفت * بر چرخ(2) دولتست کلاه و قبای
~~شاه
# ~~سیارگان چرخ در افتند چون شهاب «پای ار برون نهند ز خط وفای شاه
# ~~گوی زمین چو قبه خورشیذ زر شوذ * گر ذره برو فتذ از کیمیای شاه
# ~~شاها بکعبه رفتم دانی چرا از انک ، گفتند خانةیست معظم چو جای شاه
# ~~لبیکها بنام مبارک زذم چنانک ، گنبذ کنان رسیذ بگردون صدای شاه
# ~~15 موقف نبوذ جز ره صدر رفیع ملک . زمزم نبوذ جز ره مجر عطای شاه
# ~~در مروه جز مروت خسرو نیافتم ، وندر21) صنا ندیذم الا صفای شاه
# ~~بگشاذ کارها حجر اسود و سزذ * کآمذ برنگ رایت عان گشای شاه
# ~~گفتم که خویشتنرا قربان کنم خرذ * گفت ای ضعیف هی تو نشابی قدای شاه
# ~~امروز سرکشان همه گردن نهاذه اند * تا جان فد کنند برای بقای شاه
# ~~13- در خانهآ خذ و ببالین مصصفی . گفتم دعای منک و نموذم ولای شاه
# ~~و اکنون عزیمت سفر قنس کردهام « هم کرده دان بهمت بی منتهای شاه
# ~~پذرفتم ms159 از خذی که از بهر شاهرا « خواهم مزید دولت و عمر از خذی شاه
# ~~- بر خ هر بکی ز بزرگان انبیا . یک حاجت بزرگ بخواه برای شاه
# ر:   ر. د : تحت %~% ک PageV01P212
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0222.png)

# ~~گر بر فلک چو عیسی بر بایذم شذن * هم بر شوم بجان و بجویم رضای شاه
# ~~منت خذای را که گرفتم همه جهان « باری پپرس کزچه ز مدح و ثنای شاه
# ~~وین قلعهٔ‌ فلکرا هم حلقه کردهام « در عهده ام که فتح کنم از دعای شاه
# ~~چندانک ملک رانذ بر چتر اسمان * خورشیذ تاجور که نه زیبذ گدای شاه
# ~~باذا مرصع از گهر اختران سعد « چتر سپیذ پیکر خورشیذ سای شاه ه
# ~~شرط رفته است در فهرست کتاب راحة الصدور که اگرچه مادحان
# ~~سلاطین آل سلجوق بسیارند شعر متاخران آورده شوذ، واز هر شعری
# ~~قدر صذ یا دویست بیت بیش نباشذ تا خاطر منور خذاوند سآمت نگیرذ
# ~~وملالت نپذیرذ واز آن تماشا جویذ وراه تفرج پویذ ، و مدح هر
# ~~سلطانی در تاریخ دولت او آورده شوذ، و سید اشرف در حضرت سنجر 10
# ~~و سلیمن شعر خواند و مرثیت مسعود گفت، [قصیده] (1)
# ~~این منم یا رب که چرخم سوی اختر م کشذ
# چشمهآ روشن ز چاه تیرهام بر م کشذ
# ~~این منم یا رب که از خاکم سوه بالا چو اب
# دور این گردند دولاب مدور می کشذ
# ~~این منم کاختر بصذ خواری مرا بر در نهاذ
# بازم اکنون با هزاران ناز در بر می کشذ
# ~~در زمین هر لحظه چون قارون فرو تر می شذم
# چون مسیحم هر دم اکنون باز(2) بر تر می کشذ
# ~~این همایون حضرت سلطان و این چشم منست
# کآن مبارک خاکرا چون توتیا در می کشذ
# ~~یا ربم توفیق خدمت ده که بختم بند وار
# سوی سلطان سلاطین شاه سنجر می کشذ PageV01P213
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0223.png)

# ~~آنک از طبعش بمنت بحر مایه می برذ
# [و آنک از جودش بدامن ابر گوهر می ms160 کشذ](1)
# ~~[در تاجش را فلک در عقد انجم می برذ](1)
# باز چترش را ملک در زیر شهپر می کشذ
# ~~بانگ کوسش حلقهآ در گوش نصرت می کنذ
# گرد خیلش سرمه در چشم اختر می کشذ
# ~~روز چون خورشیذ و ذره شب چو ماه و اختران
# می روذ در ملک وبی اندازه لشکر می کشذ
# ~~خورد بر تخت سلیمن اب حیوان هچو خضر
# چیست مطلوبش که لشکر چون سکندر می کشذ
# ~~ای که موکب همتت بر چرخ اعظم می زنذ
# وی که دامن طلعتت بر سعد اکبر می کشذ
# ~~خان ترکستان ز خوان تو ذخیره می نهذ
# رای هندستان برای تو نفس بر می کشذ
# ~~خدمتی سوی در بار تو خاقان می برذ
# غاشیه پیش سر اسپ تو قیصر می کشذ
# ~~ماه موسی دست شذ هارون لشکر گاه تو
# ز آن جلاجلها گردان (2) منور ی کشذ
# ~~راست پنداری عطارد نامه فتحت نبشت
# ز آن کمر شمشیر در پیشش (2) دو پیکر می کشذ
# ~~دوست گانی یافت از تو زهره بربط نواز
# لا جرم اب حیوة آنک بساغر می کشذ PageV01P214
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0224.png)

# ~~آفتاب کیمیاگر تا ببخشی کوه کوه
# ~~ذره ذره سوی کانها از عدم زری کشذ
# ~~تا مگر مریخ خونیرا سلح داری دفی
# گرچه گوبی یا نه بر خصمانت خنجر ی کشذ
# ~~حکم وفتوی سعادترا قلم در دست تست
# مشتری [ز] آن طیلسان از شرم در سر می کشذ
# ~~خرقه پوشیذ کیوان بس کبوذ و هر زمان
# روی زرد حاسدان(1) را نیل دیگر می کشذ
# ~~وین عجایب تر که تا خطبه بنامت بشنوذ
# ~~آسمان این هفت پایه(2) پیش منبر ی کشذ
# ~~صدق بو بکریت بر عدل عمر دارذ هی
# شرم عثمانیت سوی علم حیدر ی کشذ
# ~~خسروا بند حسنرا دولت جاویذ تو
# سوی درگاه تو شاه بند پرور می کشذ
# ~~بلبل فضلست لیک از بهر داغ بندگیت
# هر زمانش دل سوی طوق کبوتر می کشذ
# ~~بهر تو کانی اگرچه هست(1) خاطر می گنذ ms161
# پیش تو جانی اگرچه نیست در خور می کشذ
# ~~در ثنا شیرین زبان و در دعا روشن دلست
# هم بذین جرمش فلک در آب و آذر می کشذ
# ~~گر زبانش شکر و دل شمع شذ او هم کشیذ
# آن عنا کز اب و آذر شمع و شکر می کشذ
# ~~تا فلک هر شب نمایذ حقه آبینه گون
# و اندر(4) آن حقه هزاران زر و زیور می کشذ PageV01P215
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0225.png)

# زیور تاج و سریر و حلیت چتر تو باذ
# هر گهرکین حقه آبینه پکر می کشذ
# ابن قصیده(1) انوری در مدح سلطان سنجر گفت:
# ~~گردل و دست بحر وکان باشذ « دل و دست خذایگان باشذ
# ~~پاذشاه جهان که فرمانش . بر جهان چون قضا روان باشذ
# ~~آنک با داغ طاعتش زایذ « هرک از ابنای انس و جان باشذ
# ~~و آنک با مهر خازنش رویذ * هرچ از اجناس بحر وکان باشذ
# ~~عدلش ار با زمین بخشم شوذ * امن بیرون از اسمان باشذ
# ~~قهرش ار سایه بر زمین فگنذ * زندگانی در آن جهان باشذ
# ~~مرگرا دایم ازر سیاست او . تب مرگ(2) اندر استخوان باشذ
# ~~هر کجا سکه شذ بنام ثناش(7) 5 بخل بی نام و بی نشان باشذ
# ~~هر کجا خطبه شذ بنام ملک(4) * نطقرا دست بر دهان باشذ
# ~~ای قضا قدرتی که با حزمت(8) * کوه بی تاب و بی توان باشذ
# ~~رایتت ایتی که در حرفش ه فتح تفسیر و ترجمان باشذ
# ~~من نگویم که جز خذای کسی * حال گردان و غیب دان باشذ
# ~~گویم از رای و رایتت شب و روز * دو اثر در جهان عیان باشذ
# ~~4 رای تو رازها کنذ پیذا * که ز تقدیر در نهان باشذ
# ~~رایتت فتنها کنذ پنهان ه که چو اندیشه بی کران باشذ
# ~~لطفت ار والی(1) وجود شوذ « جسمرا صورت روان باشذ
# ~~باست ار بانگ بر زمانه زنذ * گرگرا سیرت شبان باشذ
# ~~نبوذ خط روزیی مجری « که نه دست تو در() ضمان باشذ
# ~~نبوذ() کار ms162 عالمی بنظام . که نه پای تو در میان باشذ PageV01P216
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0226.png)

# ~~در جهانی و از جهان بیشی . هچو معنی که در بیان باشذ
# ~~آفرین بر تو کآفرینشرا * هرچ گوی چنین چنان باشذ
# ~~روز هیجا که از درخش سنان . گردرا کسوت دخان باشذ
# ~~در تن اژدهای رایتها . باذرا اعتدال جان باشذ
# ~~شیر گردون چو عکس شیر دراب ه پیش شیر علم ستان باشذ - 5
# ~~هر کمین کز قضا گشاذه شوذ « از پس قبضهٔ‌ کمان باشذ
# ~~اشک بر درعهای سیمابی * نسخت راه که کشان باشذ
# ~~هر سبو کز اجل شکسته شوذ . بر لب چشمه سنان باشذ
# ~~چون بجنبذ رکاب منصورت « آن قیامت که آن زمان باشذ
# ~~هرکرا شذ یقین که حملهآ نست * پای هستیش بر گان باشذ
# ~~روح روح الامین در آن حالت . نه هانا که در امان باشذ
# ~~نبوذ هیح کس جز از نصرت « که دی با تو هم عنان باشذ
# ~~هر مصافی که اندر آن دو نفس * تیغرا با کفت قران باشذ »8.
# ~~صذ قران وحش وطیررا پس ازین « فلک از گشته میزبان باشذ
# ~~خسروا بندرا دو سه سال است * که هی ارزوی ان باشذ
# ~~کز ندیمان حضرت ار نشوذ ، ازر مقیمان آستان باشذ
# ~~بخرش پیش از آنکه بشناسی(2) . کآنگهی رایگان گران باشذ
# ~~چه شوذ گر ترا درین (2) یک بیع(2) . دست بوسیذنی زیان(4) باشذ
# ~~یا چباشذ که در ممالک تو « شاعری خام قلتبان باشذ
# ~~لکن اندر میان(5) مدح و غزل . موی مویش زفان زفان باشذ
# ~~تا شوذ پیر هیچو بخت عدوت » هم درین دولت جوان باشذ
# ~~تا هوای خزان ببهن و دی * زرگر باغ و بوستان باشذ PageV01P217
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0227.png)

# ~~باغ عمر ترا بهاری باذ . نه چنان کز پیش خزان باشذ
# ~~خطبهارا زبان بذکر تو تر. تا ممر سخن زبان باشذ
# ~~مدتت لازم زمان و مکان * تا زمان لازم مکان باشذ
# ~~سکهارا دهان بنام تو باز . تا ز زر در جهان نشان باشذ
# ~~در جهان ملک جاوذانت باذ ه خوذ چنین ملک ms163 جاوذان باشذ
# ~~انوری این قصید در حضرت سلطان سنجر بر خواند بوذ این دعا در
# ~~عقب بر ملک سلیمن خواند (1)
# ~~ملکا مملکتا شلام تو باذ * ملک همنام تو بنام تو باذ
# ~~ساحت اسمان زمین تو گشت * خواجه اختران غلام تو باذ
# ~~حشمت از حشمت تو محتشم است ، همه حشمت ز احتشام تو باذ
# ~~هر چه قایم بذات جز اول * همهرا قوت از قوام تو باذ
# ~~200 روز می خوردن تو بدر و هلال * خوان(7) نقل تو باذ وجام تو باذ
# ~~اشهب روز و ادهمر شبرا . پیشه لیسیذن لگام تو باذ
# ~~گرهی کان قضا بنگشایذ . سخره دست اهتمام تو باذ
# ~~زرفی کان قدر نفرسایذ *خرقه تیر انتقام تو باذ
# ~~هرچ در تختهٔ‌ اجل سریست ، همه در دفتر کلام تو باذ
# ~~ای چو عنقا ز دام دهر برون . شیر گردون شکار دام تو باذ
# ~~ای چو کیوان ز کام خصم بری . اوج کیوان بزبر گام تو باذ
# ~~از پی انک تا نگیرذ زنگ « تیغ مریخ در نیام تو باذ
# ~~چشم ایام بر اشارت تست * گوش افلاک بر پیام تو باذ
# ~~در جهان گر مقام نیست مقیم « ذروه قدر تو مقام تو باذ
# ~~ور حطام زمانه باقی نیست . نعمت فضل تو حطام تو باذ
# ~~تاکه فرجام صبح شام بوذ . صبح بذ خواه تو چو شام تو باذ
# ~~همه کاریت از وقار و ثبات . پختهآ(2) روزگار خام تو باذ PageV01P218
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0228.png)

# این قصیده انوری در مدح حضرت کفت1]
# ~~مملکت بر ملک قرار گرفت * روزگار آخر اعتبار گرفت
# ~~بیخ اقبال باز نشو نموذ . شاخ اقبال(2) باز بار گرفت
# ~~مدنی ملک در تزلزل بوذ . عاقبت بر ملک قرار گرفت
# ~~ملک ملک بخش تاج ملوک « کزیمین ملک در یسار گرفت
# ~~آنک ملکی (4 بیک سوار بداذ و و آنک ملکی بیک سوار گرفت
# ~~صبح تیغت چو از نیام بتافت . آفتاب آسمان حصار گرفت »53
# ~~عکس بزمش چو بر سپهر افتاذ . خانهآ زهره زو نگار گرفت
# ~~رزم اورا ms164 فلک تصور کرد * ساحتش تیغ آبدار گرفت
# ~~بزم اورا زمانه یاذ آورد 5 فکرتش نقش نوبهار گرفت
# ~~سایهآ حلم بر زمین افگند « گوهر خاک ازو قرار گرفت
# ~~شعلهٔ‌ باس بر اثیر کشید * گنبذ چرخ ازو شرار گرفت
# ~~ملکا خسروا خذاوندا . این سه نام از تو افتخار گرفت
# ~~نه بانگشت حد (8) و قصر قضا . چرخ جود ترا شمار گرفت
# ~~نه بمعیار کل و جزو قدر . بار حلم ترا عیار گرفت
# ~~همه عالم شعار عدل تو داشت . ملک عالم همان شعار گرفت
# ~~پای ملک استوار اکنون گشت . که رکاب تو استوار گرفت
# ~~چند روز از سر خطا بینی * ملک ازین خطه(5) گر کنار گرفت
# ~~خجل آنک بعذر باز آمذ 5 سر بخت تو در کنار گرفت
# ~~سایه بر کار خصم نفگندی . گرچه ز اندازه بیش کار گرفت
# ~~همتت بی ضرورتی دو سه روز ه انفرادی باختیار گرفت
# ~~گوشه از جهان بذو بگذاشت . گوشه تخت شهریار گرفت PageV01P219
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0229.png)

# ~~تا بپایش زمانه(1) خار سپرد . تا بدستش زمانه مار گرفت
# ~~روز هیجا که از طراده لعل . موکبت شکل لاله زار گرفت
# ~~کارزار انر هزاهز سپهت * صورت قهر کردگار گرفت
# ~~ان نهیب تو شیر گردونرا *اب ناخورده بیش نارگرفت
# ~~فتنه را ز ارزوی(2) خواب امان 5 هوس کوک و کوکنار گرفت
# ~~ای بخواری فتاذه هر خصمی . (2) تاکه تیغ تو کار خوار(2) گرفت
# ~~خصم اگر غره شذ بمستی ملک * چون دماغش ز می بخار گرفت
# ~~پای در دامن امل پنداشت(1) « دامن ملک پایدار گرفت
# ~~ملک در خواب غفلتش بگذاشت * ملکی چون تو هوشیار گرفت
# ~~خیز [و] رای صبوح دولت کن * هین که خصانت را خمار گرفت
# ~~تا در امثال مردمان گویند . دی چو بگذشت حکم پار گرفت
# ~~روزگار تو باذ در ملکی « که نه گیتی نه روزگار گرفت
# قطعة فی المدح للأنوری(2)
# ~~ای خذایت پپاذشاهی خلق . از ازل تا ابذ پسندیذه
# ~~ابد از کشت زارمدت تو 5 خوشهآ عمر(6) جاوذان چیذه
# ~~آب روی خذایگانی تو ، خاک ms165 ز ادم ببیع بخریذه
# ~~ابر عدلت که عافیت قطرست * سایه بر کاینات پوشیذه
# ~~فتنه از بیم بخت بیذارت . شب فترت(7) بخواب نا دیذه
# ~~گوش چرخ از صدای نوبت تو * جز نوای نفاذ نشنیذه
# ~~افرینش بچشم همت تو * التفات نظر نیرزیذه PageV01P220
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0230.png)

# قطعات انوری در حضور سنجر
# ~~رایت از هرچ نام هستی یافت * داذن و دیذ (1) و داذ بگزیذ(4)
# ~~بسر تیغ ملک بگرفته . بسر تازیانه بخشیذه
# ~~بدیهه از انوری در خواستند از مستی نتوانست گفتن عذر ان خواهذ (2) :91.
# ~~خسروا گوهر ثنای ترا * جز بالماس عقل نتوان سفت
# ~~کردی از عقل داشت صحن دماغ 5 جان بجاروب هیبت تو برفت
# ~~نطقم اندر حجاب عجز بماند ه خرم اندر خلاب شرم بخفت
# ~~حیرتم بر بدیهه خار نهاذ « تا بباغ بدیهه گل نشگفت
# ~~خوذ تو انصاف من بد چومنی * چون توبی را ثنا توانذ گفت
# قطعة أخری فی المدح (1)
# ~~تابش رای سایه یزدان * منت آفتاب باطل کرد
# ~~آنخ با من ز لطف کرد امروز « در بهار آفتاب با گل کرد
# ~~کرمش پایمرد گشت مرا . شرف دست بوس حاصل کرد
# ~~خدمت خاک درگهش همه عمر . جان من بند در همه (5) دل کرد
# ~~سلطان سنجررا در بزم با انوری خوش شذ و تلطفها کرد این قطعه بشکر
# ~~ن گویذ ، [قطعه] (6):
# ~~انوریرا خذایگان جهان . پیش خوذ خواند و دست داذ و نشاند
# ~~باذه فرموذ و شعر خواست ازو * وندر آن سحرکرد و در افشاند
# ~~چون بمستی برفت بار دگر ، کس فرستاذ و پیش تختش خواند
# ~~همه بگذار این نه بس که ملک « نام او(7) بر زبان اعلی راند
# ~~بیش ازین در زمانه دولت نیست * هیح باقیش بر(8) زمانه نماند 20
~~PageV01P221
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0231.png)

# م در مدح و ثنا گویذ
# ~~ای زمان فرع زندگانی تو 5 زندگانیت جاوذانی باذ
# ~~وی جهان شاذمان بصحبت تو . همه عمرت بشاذمانی باذ
# ~~امر ونهی تو بر زمان و زمین * چون قضاهای اسمانی باذ
# ~~بر در و بام حضرت عالیت « که بهشتش بنای ms166 ثانی باذ
# ~~روز و شب خدمت قضا و قدر » پرده داری و پاسبانی باذ
# ~~با فلک مرکب دوامترا . هم رکابی وهم عنانی باذ
# ~~خضر واسکندری بدانش و داذ * شربتت آب زندگانی باذ
# ~~تو توانا و نا توانیرا * با مزاج تو ناتوانی باذ
# ~~تا بیایان رسذ جوانةآ(2) پیر * جاه و بخت ترا جوانی باذ
# ~~هست فرمانش بر زمانه روان * دایش همچنین روانی باذ
# ~~ملک واقبال ودولت وشرفش * این جهانی وآن جهانی باذ
# ابن دو بیتیها انوری در مدح گفت
# ~~15 ای گوهر تو خلاصة عالم گل « باذ از تو دو قوم را دو معنی حاصل
# ~~چون آب نکوخواه ترا حکم روان « چون لاله بذاندیش ترا سوخته دل(2.
# ~~شاها بخذایی که ترا بگزیذست ، گر ملک چو تو خذایگانی دیذست
# ~~الاا تو که بوذست که صذ باره جهان « روزان بگرفتست و شبان بخشیذست(2)
# ~~با چرخ همیشه هم عنان راند . بر ماه غبار موکب افشاند
# ~~آدم پذر منست و زو فخرم نیست . ز آنست که تو براذرم خواند PageV01P222
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0232.png)

# هیئت سلطان محمود و وززا وبابو
# ~~اندیشه انتقام چون جزم (1) کنیم  وهن(2) همه دشمنان بیک حزم(2) کن
# ~~با چرخ چو با اتسز اگر رزم کنیم . گردون بسم اسپ چو خوارزم کنیم1
### | 25
# ~~آخر غم غور از دل ما دور شوذ * وین ماتم هجر دوستان سور(2) شوذ »85.
# ~~لشکر کش گردون چو در آیذ بحمل « فرمان ده گیتی بنشابور شوذ(2)
# ~~السلطان مغیث الدنیا والدین محمود بن محمد بن ملکشاه
### | یمین امیر المؤمنین
# سلطان محمود پاذشاهی بوذ گرد روی بچهره سرخ و سپیذ گرد محاسن
# ~~ربع القامة قوی بازو متناسب اعضا، مدت عمرش بیست و هفت سال، .
# ~~مدت پاذشاهی چهارده سال(7)، و در پاذشاهی نیکو سیرت بوذ، [مثل]:
# ~~البشر آول البر(8)، گشاذه و تازه روبی اول نکوییست، زیبا صورت
# ~~لطیف طبع خوش سخن شیرین بذله موزون حرکات نیکو خط و نیکو
# ~~عبارت بوذ (9)، توقیع او اعتصمت بالله، وزرای او الوزیر ربیب
# ~~الدولة ابو منصور(10) القیراطی، الوزیر کمال ms167 الدین السمیری(11)، الوزیر
~~ه
# ~~شمس الملک عثمان بن نظامه، الوزیر قوام الدین ابو القسم (13) ، الوزیر
# ~~نوشروان بن خالد (12) ، الحاجب محمد بن علی بار، الحاجب طغان یرک،
~~PageV01P223
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0233.png)

# سلعطان تحمود بن محمد بن منکساه
# ~~الحاجب ارغان، از سلطان محمود در آل سلجوق با معنی و دراک تر نبوذ
# ~~و بر دقایق امور هیح پاذشاه چون او وقوف نداشت، مثل : یستدل علی
# ~~عقل الرجل بقوله و علی اصله بفعله فما افحش حکیم و لا اوحش کریم(1)،
# ~~سخن بیان عقلست و کردار اثار اصل، کریم از ازار دور بوذ و حکیم از
# ~~هفحش گفتار نفور، صورة و معنی مجموع خلال کمال وخصال پسندیذ بوذ،
# ~~عمرش وفا نکرد وایام مساعدت ننموذ و از مکر دهر نرست و از نیش قهر
# ~~نجست، وفاتش در یازدهم شوال سنة خمس و عشرین و خمس مایة، شعر:
# ~~(چنین آمذ این چرخ ناپایدار . ندانذ هی لشکر از شهریار
# ~~هی بدروذ بیر و برنا بهم * ازو داذ بینیم و هم زو ستم)(2)
# ~~(جهانرا چنین است آیین ودین * بماندست(2) همواره در(4) به گزین
# ~~یکیرا ز خاک سیه بر کشذ * یکیرا ز تخت کیان در کشذ
# ~~2 نه زین شاذ باشذ نه زآن مستمند * چنین است رسم سرای گزند)(5)
# ~~جهانرا چنین است ابین و سان « بگردذ هی زان بذین زین بذان(1)
# ~~چنین دان که یکسر برینست و بس * بلندی و پستی نمانذ بکس
# ~~(اگر مرد برخیزذ از تخت بزم . نهذ بر کف دست جان را برزم
# ~~زمین را پیردازذ از دشمنان . شوذ آمن از رنج اهرمنان
# ~~شوذ پاذشا بر جهان سربسر * بیابذ سخنها همه در بدر
# ~~شوذ کارگر دست یابذ فراخ . کنذ گلشن و باغ ومیدان و کاخ
# ~~نهذ گنج و فرزند رگرد اورذ * بسی روز بر ارزو بشمرذ)()
# ~~(شوذ خاک و بی بر شوذ رنج او . بدشمن بمانذ همه گنج او
# ~~نه فرزند مانذ نه تخت و کلاه * نه ایوان شاهی نه گنج و سپاه)(8)
# ~~مثل : آلذ االاشیآء العافیة و ms168 افضل الدارین الباقیة، عافیت خوشتر
~~PageV01P224
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0234.png)

# ~~چیزهاست و آخرت بهتر هر دو سراست، از بسیاری مباشرت علتهای
# ~~مزمن بر آن سلطان مستولی شذ، و شغفی عظیم بشکره [و] یوز وسگ
# ~~شکاری و باز و کبوتر داشت جمله بقلاده زر، بعد از وفات پذر سنة
# ~~احدی عشر[ة] و خمس مایة بر تخت نشست و چون عمش سلطان سجر
# ~~بعراق آمذ بعد از هشت ماه با او مصاف داذ و شکسته شذ عم اوراه
# ~~باز خواند و بنواخت و بسلطنت عراق نشاند(1) و مهملک خاتونرا
# ~~دختر خوذ بذو داذ و از خوراسان با اهبتی تمام و مهدهای مرصضع و
# ~~بیلان بعراق فرستاذ، مثل : من تصرف علی حکم المروة دل علی شرف
# ~~الأبوة(2)، کارها بر مقتضای مروت کردن دلیل شرف ابوت باشذ ،
# ~~بزرگ زاذگان چنین کنند ، و چون مهملک نماند امیر ستی خاتون 10
# ~~ماذر گوهر نسبرا بفرستاذ(2)، و سلطنت محمود ممکن شذ و اغلب مقام
# ~~او اصفهان بوذ و بغداذ ، یک نوبت میان او وامیر المؤمنین المسترشد »90.
# ~~بالله وحشتی پدیذ آمذ وکار بذان انجامیذ که بغداذرا حصار داذ و
# ~~بستذ و با خلیفه مصالحت رفت(4)، مبارک سایه پاذشاهی بوذ و خادمان
# ~~بسیار داشت بحکم آنک در سرای زنان بسیار نشستی، خادمان او همه 15
# ~~بدولت رسیذند و بزرگ شذند ، و سلطان بر احوال دیوان و اقطاعات
# ~~امرا وقوف داشتی و هر وقت از وزیر و مستوفی عرض باز خواستی و
# ~~فیح احوال برو پوشیذه نبوذی(5)، و وارث ملک و تخت او و دارند
# ~~فر وبخت او سلطان قاهر عظیم الدهر ابو الفتح کیخسرو بن السلطان قلج
# ~~ارسلان خلد الله ملکه ازو بیذار تر و جهاندار ترست، و مبارک سایه 20
# ~~او از در بغداذ بهمذان کار می کنذ و بندگانرا بدولت ی رسانذ و
~~PageV01P225
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0235.png)

# ~~دعاگویانرا در پیش تخت او و نشانذ، و چنین دعا گوی که با دعای
# ~~این دولت قرب هزار فرسنگ پیموذ و تقرب بذین حضرت نموذ ms169 و سر
# ~~بر عتبه مکارم ومعالی نهاذ و از آنجا تتبع رزق مفقود و کنذ تا بمواهب
# ~~صنایع نا محصور نا محدود مسعود و مجدود گردذ، از کرم فیاض
# ~~5 خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم غیاث الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو عز
~~نصره
# ~~سزذ که در تقریب داعی تقرب بحق تعالی نمایذ و حق هجرت و رحلت
# ~~او رعایت کنذ که ملتجی و مرتجی است، و محافظت. چنین حقوق در
# ~~ذمت کرم لازم ایذ، و رای اعلی در اصغای سخن او [و] اجابت ملتمس
# ~~او و ایراد در زمره ثقات خدم و کفات اهل قلم و دعاگویان دیگر از
# ~~10 علما و همنشینان از صلحا موفق و مؤید باذ و بند بذبن ابرام معذور و
# ~~مغفور، و شهریار کامگار تیسیر آنچ دیگران را عسیر نمایذ بیک لحظه
~~فرمایذ
# ~~و تقریب آنج از قصورشان(1) بعید آیذ بیک لمحه فرمایذ ، شعر :
# و إنا لم یکن من الرزق بد . فلیتبع مطالع الاقبال
# ~~و چون سایه الله پاذشاهست و جهانیانرا پناه این بارگاهست درین
# ~~15 عالم اسباب وسیلت منال وسبب تحصیل مال بحوالت ملک ذو الجلال
# ~~نه. ازین معدن اقبال کنم که آنج محمود بقلاده سگان می کرد غیاث الدین
# ~~کیخسرو بدوستان و بندگان می بخشذ و آن خوذ چیست هر روز هزار
# ~~چندان و مایهٔ‌ ده کان می بخشذ ، ودرین قصیده ذکر(7) پاذشاهی وسلطنت
# ~~و کرم و مروت و بخشش وصلت او شمه بگویم، [قصید] :
# گر کسی فیض جان هی بخشذ . شاه گیتی ستان هی بخشذ
# پاذشاه جهان غیاث الدین « که روان را روان هی بخشذ
# شاه غازی خذایگان ملوک « کآشکار و نهان هی بخشذ
# ~~2ان قدر قدرت قضا قوت . که فلکرا توان هی بخشذ PageV01P226
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0236.png)

# ~~کف او ابر شکل می بارذ . دل او بحر سان هی بخشذ
# ~~حکم اورا قدر ز روی نفاذ * سرعت کن فکان هی بخشذ
# ~~قلم اوست لوح محفوظ انک « روزی انس و جان هی بخشذ
# ~~زهره بحر ms170 وکان هی بچکذ 5 زآن عطا کان بنان هی بخشذ
# ~~فضله خوان اوست اینک فلک « بر ملوک جهان هی بخشذ5
# ~~سایه ایزذست در بخشش . لاجرم هچنان هی بخشذ
# ~~آنچ بخشذ بعمرها گردون . در کم از یک زمان هی بخشذ
# ~~ملک بخش است بر عبید وخدم  ملک خاقان وخان همی بخشذ
# ~~تیغ و کلکش همین دو کارکنذ « این هی گیرذ آن هی بخشذ
# ~~باج طمغاج خان هی خواهذ « حمل هندوستان هی بخشذ .1
# ~~قطره از لعاب حلم و است . آنج منج آشیان هی بخشذ
# ~~ذره از خیال خشم وی است * فتنه کآخر زمان هی بخشذ
# ~~تبغ نیلوفریش دشمنرا . کسوت ارغوان هی بخشذ
# ~~سگ از اندام خصم سگ صفتش . استخوان استخوان هی بخشذ »6،.
# ~~همه بخش است می نشایذ گفت « که فلان یا فلان هی بخشذ 15
# ~~آنچ از انگشت او فرو افتذ ، اسمان صذ قران هی بخشذ
# ~~ادم را دعا او فرضست * زان خذایش زبان هی بخشذ
# ~~تیغ او آخته عدو زند 5 تا بدانی که جان هی بخشذ
# ~~زوذ ینیم از تواتر فتح ، که ملک سیستان هی بخشذ
# ~~دست جودش نگر که از سر فضل . زر براوندیان هی بخشذ
# ~~اطلس آنشی هی برذ * قصب و پرنیان هی بخشذ
# ~~باذپایان اسمان هیکل « هچو کوه روان هی بخشذ
# ~~نیست از سیم بیوه بخشش شاه . گنج نوشین روان هی بخشذ
# ~~با خرذ گفتم از ملوک جهان . کیست کو دخل کان هی بخشذ ،2 PageV01P227
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0237.png)

# سلطان طغرل بن محمد بن ملکشاة
# ~~گفت کین بردل تو(1) شیذ ترست « شاه سلطان نشان هی بخشذ
# ~~گفتش تاکی این توان بخشیذ * گفت تا می توان هی بخشذ
# ~~در چو ابر بهار ی بارذ . زر چو باذ خزان هی بخشذ
# ~~آنخ کان ذره ذره بخشذ شاه ، کاروان کاروان هی بخشذ
# ~~جاوذان باذ زندگانی شاه . تا چنین جاوذان هی بخشذ
# ~~عمرش از عمر نوح افزون باذ . تا ز طوفان امان هی بخشذ
# ~~السلطان المعظم رکن الدنیا والدین ابو طالب طغرل ms171
# بن محمد بن ملکشاه یمین امیر المؤمنین
# ~~سلطان طغرل بن محمد پاذشاهی سرخ چهره محاسن تمام تنک ذوابه
# ~~82. دراز قامت باعتدال پشت و یال بسته بر و سینه پهن، مدت عمرش
# ~~مایة (2)، مدت پاذشاهی سه سال،(2) عدل وسیاست وحیا و حمیت و
# ~~کرم و شجاعت(4) بر اخلاق او غالب بوذ و از هزل و فواهش دور،
# ~~مثل : من اعود الغنایم دولة الاکارم(5)، دولت کریمان از غنیمتهای
# ~~15 جهانست، و در مدت ایالت محمود او در خدمت عم سلطان اعظم بوذ
# ~~بعد از وفات محمود سلطان سنجر ولایت عهد بذو تفویض کرد(1) و چون
# ~~17 بعراق. امذ میان او و براذرش مسعود چند بار مصاف بوذ و از جانبین
~~PageV01P228
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0238.png)

# ~~ظفر و هزیمت روی می نموذ(1)، یک نوبت در هزیمت بجانب خوزستان می
# ~~رفت خواجه قوام را بر در لیشتر بیاویخت که سر گردانی خوذرا سبب او
# ~~ی دانست(2) ، مثل : آئ ملک اسآء لی جیشه و جنده آحسن الی عدوه
# ~~وضده(2)، هر ملک که با لشکر و حشم بذ کنذ احسان در حق دشمن
# ~~خوذ کنذ ، وعظمت سلطنت از نیکوداشت رعیت باشذ و چنان پاذشاهان ه
# ~~دیندار از علمای بیذار و رعایای بی ازار بوذند ، شنیذم که عمادی (2) که
# ~~از شاعران او بوذ بر عبادی قصیدهآ می خواند که شعر (8)
# ~~ره می رویم و دیذ برهبر نی رسذ « کان ی کنیم و تیشه بگوهر نی رسذ
# ~~عبادی بر سر منبر بوذ عمادی بذین بیت رسیذ که :
# ~~بر استان جاه تو چرخ ار نداذ بوس * عذرش قبول کن که مگر بر نمی رسذ 110
# ~~عبادی گفت امیر عمادی هر ارزو که دارذ بخواهذ، عمادی ملازم قاضیرا
# ~~با خوذ داشت گفت بهزار دینار سرخ قرض محبوسم و موکل اینست وجوه
# ~~قرض می بایذ ، عبادی سر فرو برد یکی از مریدان گفت ببوذ، عبادی سر
# ~~بر اورد گفت امیر عمادی چو هزار دینار با قرض دهذ فردا دیگر قرضش
# ~~بایذ که بخورذ، مریدی ms172 دیگر گفت هزار دیگر ببوذ و عمادی بیاسوذ ، 15
# ~~مدح شاعر گویم یا همت عالم یا ارادت مجلسی، و این همه از افاضت عدل
# ~~و نشر فضل پاذشاه و سلطان وقت باشذ و تربیت علما که اساس دین
# ~~و دولت و اسلام و ملت بذیشان راسی و راسخ است و تقویت و تربیت»»8
# ~~ایشان از لوازم واجبات و توابع مفترضات، و این مقدمات سیرت سلطان
# ~~طغرل بوذ که در همذان مدرسه فرموذ و یار دعاگوی صدر امام و حبر 20
# ~~هام علآء الدین مجد الاسلام ملک العلماء استاذ الملوک و السلاطین هنوز
# ~~امروز در آنجا بدرس علم و تعلیم انواع فضل مشغولست، و آگر PageV01P229
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0239.png)

# ~~اوقاف بسبب استیلای ظلمه در عراق خللی یافته است خذاوند عالم
# ~~پاذشاه بنی ادم غیاث الدین خلد الله ملکه رعایت حقوق اسلاف کنذ
# ~~و عمارت ان اوقاف کنذ و احیای خیر ایشان و نشر ذکر فرمایذ ان
# ~~شاء الله ، وامیر عمادی اگرچه بملک مازندران اختصاصی داشت و لقب
# ~~5او از عماد الدولة فرامرز شاه مازندران منبی است عظمت از شاعری
# ~~حضرت سلطان یافت و اول دیوانش مدح سلطانست چند شعر او
# ~~اورده می شوذ، قصید1 :
# ~~کار خرذ ساختست کام هنر حاصلست
# هیخ بهانه نماند شاه جهان طغرلست
# ~~نیست زمانه ز نقص خشک لب و تر مژه
# ز آنک تر وخشک او ملک شه کاملست
# ~~خاک نجنبذ ز باذ ملک چنان ثابتست
# آب نکاهذ ز نار شاه چنان عادلست
# ~~خسرو گردون کمند طغرل عرش استان
# کز تبش خشم او نوش چو سم قاتلست
# ~~مدحت اورا چه حد کز شرف و قدر او
# عقل شریعت پذیر(2) صیقل اب و گلست
# ~~کار فلک یکدلیست در صف پیمان او
# روز بر ان مذهبست از پی آن یکدلست
# ~~گنج و سپاهش بسیست نز قبل روز عجز
# زوست تماف او گنج و سپه فاضلست
# ~~انک بدرگاه او بنده بند(7) بوذ(1)
# آرزوء تخت شاه در دل او چون سلست PageV01P230
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0240.png) ms173

# ~~حجت خسرو بذو تیغ بگویذ ازر آنک
# (1) حق که بی حجتست(1) مشتبه وباطلست
# ~~در سر او فضله یست کز هوس ملک خاست
# ماده ان فضلهرا گرز گران مسهلست
# ~~گرچه فرو اوفتاذ چرخ ز پرگار عقل
# در خط فرمان شاه خارج او داخلست
# ~~رای متینش بدان تا بتوانی شناخت
# کآنک درین دولتست تا بچه حد مقبلست
# ~~عفو درین عملکت باژ پذیرذ ز جرم
# ز آنک دل شهریار با کرم شاملست
# ~~ظلم سیاه استین دست ز سپیذ اختست (
# نیست پذیدار از آنک خنجر او حایلست
# ~~چرخ حوادث سگال از(2) ستذ و داذ عشق(8)
# بر سر کوی قضا از کف او سایلست
# ~~حر نمانذ بذو زآنک بیحر کفش
# گنیذ اخضر چوکف در طلب ساحلست
# ~~تا ز سر خصم ساخت اتش تیغش سپند
# 5از روش روزگار چشم بذان (5) زایلست
# ~~خسرو کسری غلام دانذ کز شرق و غرب
# بند عمادی بشعر خوبترین قابلست
# ~~شعر بلند اورذ لیک درین بارگاه
# عذر صعود شهست زان سخنش نازاست PageV01P231
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0241.png)

# سلطان طغرل بن محمد بن مللساه
# ~~سرخی مغرب خبر داذ بهنگام شام
# کز سر شمشیر شاه خلف زحل بسملست
# ~~نا گذران شذ زمین تا(1) بدر او رسیذ
# ز انک ز بس نام و بانگ ره گذرش مشکلست
# ~~زاذه چرخش بخوان(2) زاذه (2) او دان خرذ
# تا شنوند از تو آنک فعل کم از فاعلست
# ~~مدحت شاه جهان هست فزون زین و لیک
# در ره وهم این سخن باز پسین منزلست
### | قصیده (4)
# ~~ای زلف و رخت سپهر واختر » وی روی و لبت بهشت و کوثر
# ~~گویان ز پی تو ما دل و دل . جویان ز تو نزد ما زر و زر(5)
# ~~طوطی سیاه کاسه در لب . طاوس سپیذ کار در بر(ا)
# ~~عشقت بره دو ماذر() امذ « هرگز نشوذ نزار و لاغر
# ~~ای دوستی رخ تو مارا ، آیذ ز غم تو بوی ماذر
# ~~بر یک ذره ز خاک پایت . شذ دار الملک جان مقرر PageV01P232
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0242.png)

# ~~از ما بپذیر جان اگرچه ms174 * در خورد تو نیست این محقر
# ~~جز روح امین مگس نباشذ * آنجا که لب توگشت شکر
# ~~از خشک لب عمادی آخر * بشنو غزلی چو چشم او تر
# ~~تا تازه کنذ حکایت تو * در بارگه شه مظفر
# ~~سلطان سپهر قدر طغرل کز قبه دانش است برتر
# ~~خاک در اوست چرخ اعظم . عشر کف اوست بحر اخضر
# ~~جزوست زمانه ملک او کل * ماذهست ستاره قهر او نر
# ~~ای طبع ترا وفا مجاهز * وه دست ترا سنحا مجاور
# ~~هر چند شوذ ز ننگ تضمین . رخساره طبع من مزعنر
# ~~پرسم ز عدوت نیم بیتی * انجیر(1) فروشرا چه بهتر
# ~~تو امذ از برای ملکی * هرکس ز برای کار دیگر
# ~~در سنگ ز آنش ار بپرسی « مدح تو چو اب خوانذ از بر
# ~~روزی که جهان باذ پیشه « در سر گیرذ ز خاک چاذر(2)
# ~~بر هم کوبند گرد گیران * مانند جبال روز محشر(؟)
# ~~از دوذ چنان شوذ که گوی « شیر علمست شیر مجمر (4)
# ~~بگدازذ (8) گوسفند گردون (6) . از شعلهآ گرز گاو یکر PageV01P233
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0243.png)

# ~~بر منبر معرکه بخوانذ « منشور اجل زبان خنجر
# ~~جان از تف تیر موش دندان ه چون گربه برون جهذ ز چنبر
# ~~شمشیر ز خون تازه سازذ . بیماره ملکرا مزور
# ~~جوشن بینی گسسته در خون * هیچون ماهی بسرکه اندر
# ~~از اتش تیغ پای کوبان(1) « می ایذ مرگ چون سمندر
# ~~بندذ رمحت بدست نصرت (2) . بر گردن کارزار زیور
# ~~گردذ ز هزیتی تیغت . در هاویه تنگ جای آذر
# ~~بر خوان هلاک دشمنانت * سازند ز لقمه عنا خور
# ~~یک قوم چو کاسه داغ بر دل . یک قوم چو کوزه دست بر سر
# ~~آنرا که درین خلاف باشذ * گو رو بمصاف شاه بنگر
# ~~تا مغز مخالفانش بینذ . خرمن خرمن بکوه و گردر
# ~~ای غمگینان ز تو بشاذی . وی درویشان ز تو توانگر
# ~~کاری کردی که هیچ دانا . در دولت تو نداشت باور
# ~~کار دگرست از بی آن : ان شاء الله شوذ میسر
# ~~در مدح تو هرچ بیش کوشم ms175 . اندیشه نی شوذ مدور()
# ~~عاجز شوم و فرو گذارم « نیکو باشذ سخن مقشر(4)
# ~~از سخن کهتران بدعای مهتران باز آییم و از ستاره بآفتاب پیوندیم و ذکر
# ~~شمشیر جان سپر این شیر جان شکر پاذشاه مقبل غیاث الدین عادل علم
# ~~مایه حلم پیرایه سمند تاز کمند انداز مهرتاب سپهر شتاب قضا شکنجه قدر
~~پنجه
# ~~20 خورشیذ رنگ جمشیذ جنگ پش گیریم، سلطانی که پنج نوبه ملکش بر
# ~~هفت گردون می زنند و ملک جهانرا بذو فال افریذون می زنند و از
# ~~عهد هایون او پاذشاهان روی زمین لاف داذ و دین م زنند، شعر:
# ~~زهی در حل و عقد پاذشاهی . ترا فر ایزدی نصرت الهی PageV01P234
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0244.png)

# مرتب داری از تایید یزدان « همه مقصودها مالی و جافی
# مقرر باذت اندر دست اومیذ * مراد و کام دل چندانک خواهی
# پناه دین و دولت درگه تست « که دین پرور شه و دولت پناهی
# عطایترا تناهی نیست باذا . بقایت چون عطایت بی تناهی
# ~~و از احکام طالع این شهریار در جهانگیری این مبدا نبموذاریست و از د
# ~~گشوذن او فاتحه فارس و شیراز و خوراسان و عراق و بر اطلاق جمله
# ~~آفاقست، شعر:
# بر ظاهر ار بظاهر ارمن بتاختی . در سر سیاستی بخارا نموذه
# منت خذایرا که تجشم بذان دیار ه از نصرت خذای تعالی نموذه
# ~~و خاطر عاطر این پاذشاه مقبل غیاث الدین عادل که مرجع وملاذ .
# ~~دین و داذست چون بر آن واقفست که مردم بنده درم و دینارند که
# ~~الانسان عبید (1) ألاحسان قاعده اجع کلبک یتبعک (2) سگ را گرسنه دار تا
# ~~از پی تو دوذ منسوخ کردست و کان کان زر می بخشذ و جهان جهان
# ~~بلشکر می دهذ، و اگرچه باذشاه بایذ که عنان احسان کشیذ دارذ تا لشکر
# ~~خدمت کنند و نعمت بریشان فراخ ندارذ که ازو بی نیاز شوند (2) و تنگ 15
# ~~نیز ندارذ که برمند عرصهٔ‌ اومیذ فراخ و عنان عطا تنگ می دارذ و بر ms176
# ~~وجه اقتصاد می روذ این شهریار کامگار درم و دینار خوار گرفته است
# ~~و لشکررا بلطف گفتار و حسن دیذار خدمتگار ساخته و چندان احسان
# ~~در حق ایشان می فرمایذ که از بن سی و دو دندان بشکر آن خدمت این
# ~~استان واجب می دانند که این دولت جاوذان بماناذ، شعر:
# توبی که دولت تو جاوذان بخواهذ ماند
# که جاوذان بتو ملک جهان بخواهذ ماند PageV01P235
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0245.png)

# سلطان طغرل بن محمد بن ملکشاه
# اگرچه در همه درگه چنان شوذ دولت
# که روزکی دو سه چون میهمان بخواهذ ماند
# در استان تو خسرو چنان نهاذ قدم
# که سر نهاذه برین آستان بخواهذ ماند
# نگین و تاج بالب ارسلان اگر بنماند
# کنون بخسرو سلطان ران بخواهذ ماند
# جهان پیر بشاذه گذار و دیر بمان
# که عز و دولت و بختت جوان بخواهذ ماند
# بخاندان تو بسیار خاندان زندست
# که تا قیامتت این خاندان بخواهذ ماند
# ~~و از غایت اقبال این پاذشاه روی زمین و پشت و پناه اهل دین جمع
# ~~شمل دوستان و وفاق و وصل خویشانست و نیش الاقارب عقارب (1)
# ~~بدولت او نوش شذ است و بهانهآ دشمن خانه از میانه بدر رفته است ،
# ~~خویشان جان فدای بندگان او می کنند و چنانک قاعد هر دیار و
# ~~15 ملازمان خدمت هر شهریارست بازار خویش جستن و همکاررا شکستن و
# ~~اخلاص خویش نموذن و در اظهار معایب دیگران فزوذن جمعی اصحاب
# ~~اغراض فاسده انهای رای اعلی سلطانی شهریار جهانی شاهانشاهی دین پنافی
# ~~لا زال بمزید من العلاء فوق الآرآء می کردند که نیش خویش ریش
# ~~بیش کنذ و ارزوی ملک براذررا با براذر و فرزندرا با پذر بذ اندیش
# ~~20 کنذ ، مثل : الملک عقیم و لاا ارحام بین الملوک و بین احد، نبایذ که
# ~~ازین سرو آزاذ که سلطان را داماذست(2) شاخ فتنهآ بیرون جهذ یا فرخ
# ~~آفتی زایذ که از روی حسد پای از حد بندگی بیرون نهذ لشکری ارایذ
~~PageV01P236
# ![image ms177 filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0246.png)

# ~~و عصیانی نمایذ، و بر مثل من یسمع یخل(1) کار می کردند، این شهریار
# ~~کامگار که سایهآ آفریذگارست عز و علا سخن حاسد نی شنیذ و بفر دولت
# ~~و دیذ بصیرت می دیذ، یگانگی و نیک خواهی داماذ تا جان سپاری امیر
# ~~اسفهسلار کبیر عالم عادل مؤید مظفر مقبل فخر الدین ناصر الاسلام ملک
# ~~الامرا بهرامشاه غازی (2) در مصافگاه اخازی ظاهر شذ که جان فدا کرد 5
# ~~و در اخلاص بندگان کوشیذ و خوذرا در میانه ندیذ و ببهانه در دست
# ~~ایشان افتاذ و جان در میان نهاذ تا گشاذ خصم بدانذ و دست و زخم
# ~~ایشان بشناسذ و بر احوال ایشان واقف شوذ و کنش و روش ایشان914،
# ~~ببینذ و از رسم و راه لشکر بر رسذ (7) و اندر نشست و خاست کافر
# ~~بنگرذ و بر وزن یگانگی من القلب الی القلب روزنة انهای صفای خاطر .1
# ~~و دل شاهانشاه کنذ کچون پاذشاه از کار دشمن آگاه نبوذ تدبیر او نتوانذ
# ~~و چنانک حال خوذ مضبوط می دارذ از حال دشمن با خبر بایذ بوذ که
# ~~شطرنج باز چندانک بازی خویش بینذ بازی خصمرا هم نگرذ، و اسباب ظفر
# ~~و پیروزی دشمن بسیارست یکی امیذ غنیمت که در دل سپاه افتذ دوم
# ~~کینه که در سینهٔ‌ لشکر بغایت رسذ سوم ترس و بیم که در دل سپاه دشمن 15
# ~~افتذ و چهارم امیذ صلح که نیتهای ایشان سست کنذ و کینها کم گردانذ
# ~~پنجم که رسولی عاقل وسخن دان بروذ آگر روی اشتی بینذ بنهان لشکر
# ~~جانبین از دشمن اشتی خواهذ تا او بذ نیت شوذ و از کارها تغافل زنذ 18
~~PageV01P237
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0247.png)

# ~~و نهانش خلاف آشکارا شوذ، و رسول نبایذ که سلیم طبع و شرمگین بوذ
# ~~یا می دوست یا خواسته دوست، پارسا و سخن گوی و دوست دار پاذشاه
# ~~بایذ تا از شمار لشکر دشمن و نیک و بذ و دخل و خرج او بر ms178 رسذ و
# ~~معلوم گردانذ و دشمن را بترسانذ و بر زبان برانذ که پاذشاه و گویذ من
# ~~5نی خواهم که سبب فتنه و خون ریختن من باشم و کس را در جهان محل
# ~~آن نی دانم که ازو رو بگردانم، و از گوهر ما کس دست بدشمن نداذه
# ~~است و نیز نی دانم که ترا که اموخت که مرا دشمن گیری چه بزرگان
# ~~گفته اند دانا آن بوذ که دشمنرا دوست کنذ نه دوسترا دشمن، و من
# ~~نه از آنها ام که مرا دشمن خویش بایذ کردن که مرا سپاه کامگار و
# ~~10 خواستهآ بسیارست و دستوران دانا و مبارزان توانا دارم، آگر دشمن
~~ازین
# ~~سخن خشم گیرذ و آثار غضب بر ناصیه او لایح ولامع شوذ بحجتی واضح
# ~~از هنر و دانش او امن باش که خشم اندیشه ببرذ و کارها باندیشه باز
# ~~توان یافت و از بسیاری عدد باک مدار چه بزرگان گفته اند از دشمن
# ~~هم پشت ترس نه از دشمن بسیار، و لشکر بدل خذاوندگار و استظهار شهریار
# ~~1) نگرذ اگر اورا قوی دل یابند و نترسذ اگرچه لشکر اندک بوذ غلبه اورا
# ~~باشذ ، و خذای عز و جل پیروزی آن را دهذ که امیذ بخذای دارذ و در
# ~~سختی پای افشارذ و عادل بوذ و نیت راست دارذ و لشکرش یکدل و
# ~~یکدست و رزم آزموده بوذ و از شهریار و سردار خشنوذ، و پانشاه
# ~~هوشیار و دل بجای و بیذار بایذ و حرب شناس و جنگ دیذ بوذ و
# ~~20 دانذ که صفهای مصاف در روز خلاف چند گونه بایذ و با هر دشمنی
# ~~در هر جای و مقای صف چون بایذ ساختن زیراکه صف بر دو گونه بوذ
# ~~بیوسته و گسسته، پوسته بر سه گونه بوذ راست و خفته و مثلث، و
# ~~جمله را از میمنه و میسره و قلب و جناح چاره نبوذ، و صف گسسته آن
# ~~زمان بایذ که سپاه تو همه ms179 سوار و سلاح دار بوذ در جای فراخ تا همه جوق
# ~~25 جوق توانند ایستاذن و آن بهتر که هر جوی بر سه سوی بوذ که این
~~PageV01P238
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0248.png)

# ~~یک سوی پسین رکنی بوذ آن دو سوی پیشینرا، و مصافگاه و رزم جای
# ~~جنان بایذ که لشکر یکدیگررا بینند و کارکرد و هنر بیکدیگر نمایند و
# ~~بمردی نام خوذ فزایند و رزم ارایند چه. هرگاه که سپاه مطیع پاذشاه بوذ
# ~~یک دل و رزم ازموده از حرب دشمن نبایذ ترسیذ و بایذ که از جانبین
# ~~بسپاه خوذ و لشکر دشمن نگرذ و بدانذ که دشمن بچه سلاح کار م کنذ وه
# ~~بکذام سلاح دفع او م بایذکردن، و سلاحهای لشکر چنان بایذ که از
# ~~آن دشمن پیش ایشان ناچیز نمایذ و بایذ که لشکر بکار فرموذن سلاح ماهر
# ~~باشند و پیش از جنگ بهمه سلاحها کار کردن اموزند و ادمان کنند،
# ~~و حربگاه آلت سپاهرا موافق بایذ بر ضد آن دشمن چنانک اگر لشکر
# ~~دشمن بیشتر پیاذه بوذ و سپاه شاه سوار حربگاه پهن و فراخ گزینذ و0
# ~~صف سپاه خویش مقوس کنذ و بهر دو کناره صف دو جوق بدارذ
# ~~ییرون صف تا رکن آن صف باشند و در راست و چپ پیاذگان بایستند
# ~~تا پیاذه لشکر دشمن از صف بیرون نتوانند آمذن یکی در وقت کر و فر
# ~~که لشکر تو بر گردذ و باز جای خویش شوذ و دیگر بوقت آنک ایشان
# ~~بجمله حمله کنند و پیاذگان در یک جای بدارذ و نگذارذ که پیرآگنند ،
~~و،15،
# ~~اگر در لشکر دشمن سوار بیشتر باشذ و لشکر شاه پیاذه حربگاه تنگ گزینذ
# ~~و استوار و چپ و راست خویش بپیاذگان سپارذ و سوارانرا از پس
# ~~پشت ایشان بدارذ و صف خویش راست کنذ و پیاذگانرا نهلذ که از
# ~~پس سوار دشمن بروند و از پس پشت پیاذگانرا بنشانذ تا سپاهرا از
# ~~کمین دشمن نگاه دارند و یاری گر میمنه ms180 و میسره باشند ، و چون خواهذ .3
# ~~که بجملگی حمله برذ سواران را سوی راست و چپ دشمن در ارذ و پیاذهرا
# ~~هم بر آن تعبیه می برذ طلب طلب تا جایگاه از دشمن بستانذ، واگر
# ~~حربگاه استوار نیابذ و صحرا بوذ صف خویش مدور کنذ و مبارزان را بر
# ~~روی لشکر کنذ و رزم نیازموذه را در میان دارذ و درین مقام ظفر باتفاق
# ~~آسمانی بوذ بصلح راضی بایذ بود، و آگر سپاه پاذشاه همه سوار بوند و آن
~~25 PageV01P239
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0249.png)

# ~~دشمن همه پیاذه سپاه خویش را جوق جوق بپراگنذ و مبارزان سالارشان
# ~~کنذ و لشکرگاه خویش دور از دشمن دارذ و از شییخون خصم خوذرا
# ~~نگاه دارذ و چون با دشمن بر آویزذ بفرمایذ تا حملها پیوسته برابر برند
# ~~چنانک هیچچ نیاسایند و سستی ننمایند تا پیاذگان دشمن همه رنجه شوند و
# ~~5 رعب و ترس از بسیاری حمله در دلهاشان افتذ، و اگر هر دو سپاه پیاذه
# ~~بوند یا هردو سوار حربگاه در خور جایگاه کنذ صفها از یک سو چنان
# ~~کنذکه حملهٔ‌ دشمن را پای توانند داشتن و بر دشمن ریمن غلبه جویند و
# ~~دیگر سو چنان سازذ که بر دشمن غلبه توانند کردن و قلب چنان سازذ
# ~~که یاری جانبین توانند داذ و بعضی مبارزان را که روی لشکر باشند بر
# ~~10 گزینذ و بر کنارهای صف بدارذ تا هر جای که سست شوذ بذانجا دوانند
# ~~و استوار کنند و از هزیمت امان دهند و اگر در سپاه دشمن مبارزی بوذ
# ~~از لشکر خوذ جمعی را بر گزینذ که در مقابل وی دوانند و هر کجا روذ
# ~~دانند و شوکت او از لشکر باز دارند و صف بذین وقت مقوس بایذ
# ~~52، چون کمانی بزه، و دیذه و آموذه اند کچون شاه در حرب صبور و بینا
~~باشذ
# ~~15 و سپاه هواخواه و مشفق و خشنوذ و جایگاه موافق و مخالف سپاه دشمن
# ~~بوذ اگرچه ms181 عدد دشمن بیش بوذ پیروزی و ظفر از خذای داذگر متوقع
# ~~بوذ و گوش بایذ داشت، و اگر پیل در لشکر دشمن بوذ گردونها و
# ~~آلنهای سهمگن بایذ داشت که پیلان از آن ترسند و برمند و در حرب
# ~~کمینها سازذ که ایشان از پس پشت در نتوانند امذن و پیلبانانرا بفریبذ
# ~~20 تا پبلان را در کار نیارذ که پیل بی پیلبان در هیح کاری نیفتذ، یا
~~در کارزار
# ~~قصد پبلبانان کنذ تا هلاکشان کنذ آنگه پیلانرا هیچ شوکت بنمانذ و
# ~~در پیش مصاف کندهای کوچک کنذ که پیل بوی گل تازه شنوذ نیارذ
# ~~رفتن و بیشتر بر پیلان تیر باران کنذ و سپاهرا نگذارذ که آهنگ پیلان
# ~~کنند بل آهنگ آنان کنند که بر راست و چپ پیلان باشند کچون ایشان
# ~~25 هزیمت شوند پیلان خوذ کار نکنند ، و در جهان بیان مقاتلت دشمنان
~~بهتر PageV01P240
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0250.png)

# ~~از خذاوند جهان پشت و پناه آدمیان سلطان قاهر اعظم السلاطین غیاث
# ~~الدنیا و الدین ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان لا زالت رایات دولته
# ~~محفوفة بالنصر (1) کس ندانذ و چنو لشکر کشی نتوانذ، ابخازی سگ کیست
# ~~و ان دشمن خوذ چیست که نام خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم غیاث الدین
# ~~در حساب غالب مغلوب با اسکندر برابرست و فتح اقالیم عالم را فاتحه 5
# ~~ابخازست وبخت با تخت سلطان برازست که هر آنچ شاهرا نیازست در
# ~~کنارش نهم و پاذشاهی سپیذی و سیاهی از آدمی و حیوانات تا مرغ و ماهی
# ~~در ضبط رایت جهان گشای او آرم و این مدحش بر زبان دارم، شعر(2)
# ~~ای رای تو آفتاب وی کلک تو تیر * وی چون تو جوان ندیذ این عالم پیر
# ~~دانی همه علمها مگر علم خذای « داری همه چیزها مگر عیب و نظیر 110
# ~~ملک تعالی عواید صنع خنی ومناجح مختفی در اعلای کلمه پاذشاه
# ~~نامتناهی و نامحصور داراذ و رایات و اعلام شاهنشاهی مؤید و مظفر و
# ~~منصور ms182 و مقالید جهانگیری و جهانداری در قبضه قهر شهریاری مهد و
# ~~مستحکم باذ و روزگار سلطنت در شاذکامی مشمول و محفوف و دیذهآ نوایب
# ~~از تطرید آن مطروف و امداد سعادت متواصل و اقسام مسرات متکامل *21
# ~~و انواع مراد دل حاصل و هرچ مطمح همت پاذشاه عادلست در
# ~~قبضه اقتدارش متواصل، و آگرچه در معرض فحش تقریر افتاذست این
# ~~دو بیتک عجب وصف الحالی نیکوست دشمن دولت وحسود سلطنت
# ~~غیاث الدین مد الله ظلهرا ، شعر :
# خسروا بندرا اجازت ده « تا بگویم که دشمنت چون باذ
# سیخ در چشم و میخ در ناخن  تیز در ریش و کیر در کون باذ
# ~~و ان مدبر خاکسار علم نگوسار بزار و وار زنده بر دار باذ و بسطت
# ~~ملکش از وطأت لشکر و سطوت حشم و حشر غیاث الدین خراب و24 PageV01P241
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0251.png)

# ~~یباب ودل و جگرش بر آتش محنت کباب و در تاب، دلش چو دامن
# ~~و گریبان غنچه چاک و جگرش از زخم شکنجه چو لاله پرخون باذ،
# ~~روزگار همایون پاذشاه چو ذات میمون ان سایهآ الله بشاذی مقرون باذ،
# ~~و هر سعادت که ازو باز توان گفت برای جهان آرای او پیوسته باذ،
# ~~5 و چنانک بنده خلق گل بوی اوست همچو سوسن از جهان و غمان ازاذ
# ~~باذ و گلبن دولت اورا سبزه زار گردون چمن باذ و خاک درگاه و گرد
# ~~سپاه او همنفس مشک تبت وختن و نسیم شگوفهآ سمن ولاله و سوسن
# ~~باذ، و عزم اورا که مضای تیغ دارذ چون تیغ سخن در جهانگیری باقطار
# ~~و آفاق عالم گذر باذ و بندگان درگاه و خاصگیان بارگاه پاذشاه چو
# ~~10 من بند صذ هزار دگر، شعر:
# هر چند چو من چرخ نیاورد و نیارذ
# در خدمت اخلاص تو هر بند چو من باذ
# ~~که این بارگاه نادیذه و بذین درگاه نارسیذه یک سال خدمت دعا و ثنای
# ~~کردم و فال ملک ی گرفتم و مشحون ms183 باشعار مدح و اخبار و آثار دولت
# ~~15 اسلاف کبار او این کتاب بخدمتش آوردم و این قصید در مدح او
# ~~گفتم، شعر، قصید :
# ای ز رایت روشف خورشیذ رخشان یافته
# رایتت امداد فتح انر لطف یزدان یافته
# شذ غیاث الدین عادل بلمظفر شهریار
# قرص خوررا روز جولان گوی میدان یافته
# چرخ اطلس را ز قدرت زیب و فر افزون شذه
# کره (1) خاکی ز خلقت بوی رضوان یافته
# ز افتاب قدر تو گر چرخ همت تافتست (2)
# رنگ سرخی لعل کان اندر بدخشان یافته PageV01P242
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0252.png)

# ~~هست بر قهر عدویت خنجر سیمابکون
# با تن خصمان تو جان سست پیمان یافته
# ~~میزبان همتت امر بهر مهمان کرم
# سبزه فردوس اعلی تره خوان یافته
# ~~قدر تو بر چرخ هفتم منزل خوذ ساخته
# همتت هر هفت کشور زیر فرمان یافته
# ~~بوذه شه اجداد مر سلطان عادلرا و باز
# ملک و خلق وسروری میراث ازیشان یافته
# ~~گرز تو روضر وغا چون سخت گردذ کارزار
# با تن خصمان تو جان سست پیمان یافته (1)
# ~~هست از امداد نسیم خلق تو فصل بهار
# خاک مرده هر زمانی جان ریحان یافته
# ~~زر نمی خسپذ بکان از بیم دستت زانک هست
# گاه بخشش خاک و زررا هر دو یکسان یافته
# ~~دست تو گاه سخا از ابر بهتر آمذه
# بحر از جود کفت لولو و مرجان یافته
# ~~آنک دی بر یک درم قادر نبوذ امروز هست
# از کف زر بخش تو سرمایهآ کان یافته
# ~~گوهر مثقالی (2) ای شه چون تو بر گیری قلم
# از شکاف شق کلکت بحر عمان یافته
# ~~حاسدانرا هچو میدان اسپ بر سر راند
# دشمنان را همجو گو در زخم چوگان یافته PageV01P243
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0253.png)

# ~~دست تعمت دست تو بر بحر و بر کان داشته
# پای همت قدر تو بر اوج کیوان یافته
# ~~یار ملکترا زمین پیوسته خندان داشته
# خصم جاهترا فلک جاویذ گریان یافته
# ~~سعد آکبررا فلک هر شب بدرگاه تو بر
# در عداد شاعران شه ثنا خوان ms184 یافته
# ~~بیتهای شاعران کان نز ثنا و مدح نست
# عقل دور اندیش انرا بیت احزان یافته
# ~~در جناب حضرت مدح و ثنایت ضعف من
# این قصید هدیه مور و سلیمان یافته
# ~~باذ ازین گردون گردند که کحلی جامه است
# تا ترا اقبال باشذ خصم خذلان یافته
# ~~جمله عالم ماند در فرمان تو بند صفت
# در مناصبها سراسر قدرت امکان یافته
# ~~در جهان جاویذ باذی حاکم و فرمان روا
# هرچ خواهذ رای تو از چرخ گردان یافته
# ~~السلطان غیاث الدنیا والدبن ابو الفتح مسعود بن محمد
# بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین
# ~~سلطان مسعود اسمر بوذ، بتنهایی شیر افگندی، بقامت و بسطت از
# ~~20 جمله لشکر فزون بوذ دراز رکاب قوی یال فراخ بر وسینه خفیف العارض،
# ~~توقیع او اعتمادی علی الله، وزرای او الوزیر شرف الدین انوشروان بن
~~PageV01P244
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0254.png)

# ~~محمد(1) الخازن، الوزیر عز الملک(2) البروجردی ، الوزیر مؤید الدین (2)
# ~~الطغرانی، الوزیر تاج الدین(1) الشیرازی، الوزیر شمس الدین ابو
~~النجیب(5)،
# ~~الحجاب امیر حاجب منکسر(1)، امیر حاجب تتار، امیر حاجب عبد
# ~~الرحمن()، امیر حاجب خاصبک(8)، مدت عمرش چهل و پنج سال()،
# ~~مدت ملکش هژزده سال(10)، تهمتن دل حیدر تن رحیم و عادل، در آل 5
# ~~سلجوق بقد و قوت او پاذشای نبوذ، ارایش تخت بوذ و زینت میدان،
# ~~بحملة سپاهی شکستی و بزخی شیری کشتی، فراخ پی و مبارک سایه و
# ~~خوش خوی و طروب و هزل دوست بوذ (11)، در عهد مبارک او خلایق
# ~~اسوذه بوذند و در نعمت بر جهان گشوذه ، سپاهی با(14) ساز و عدت و
# ~~رعیت در امن و راحت ، و تصدیق این حال وتحقیق این مقال [بر] 10
# ~~کسانی که اورا دیذه بوذند چو افتاب روشن است، مثل : لیس الوهم
# ~~کالفهم و لا الخبر کالنظر (11)، شعر:
# (کسی کو بجویذ هی تاج و گاه . خرذ بایذش گج و رای و سپاه
# هر آنکس که بر تخت شاهی نشست * میان بسته بایذ گشاذه دو دست
# نگه داشتن جان پاک از بذی ms185 . بدانش سپردن ره ایزذی 15
# ز داذ و ز بیداذ شهر و سپاه ه بپرسذ خذاوند خورشیذ و ماه
# اگر پشه از شاه یابذ ستم * روانش بمانذ بدوزخ دژم)(11) 7 PageV01P245
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0255.png)

# ~~0 که گیتی سپنجست پر ای و رو . کهن شذ یکی دیگر آرند نو(1)
# چنان دان که برکس نمانذ جهان ه یکی دان هی آشکار و نهان
# برین بند بر باش و مگریز ازین ه بجز بر ره راست مسپر زمین
# که این تخت شاهی فسونست و باذ « برو جاوذان دل نبایذ نهاذ(2)
# ~~(نشانی که مانذ هی از تو باز * بر آیذ برو روزگاری دراز
# نبایذ که باشذ جز از آفرین ، که پاکی نزاذ آورذ پاک دین
# ~~سلطانی عالم دوست درویش بخشای عدل فرمای بوذ از بزه دور و از
# ~~جهل نفور، [مثل] : ما غنم من اثم و لا نبه من سفه، از تنعم وتکلف
# ~~10 محترز بوذی و با دیوانگان و مرغان انسی داشتی، از شکار سیری نداشتی
# ~~و بتنها شیر گشتن ماهر و دلیر بوذ و اسپی آزموذه خاص این کاررا
# ~~داشت، و تا بتاریخ سنه سبع و سبعین [و خمس مایة] مؤلف این کتاب
# ~~دیذ که ان اسپ بنوبت بسر تربه سلطان اوردندی، و در مصافها
# ~~بذات مبارک خوذ حمله بردی (4)، ذخیره ننهاذی و خزانهآش اغلب اوقات
# ~~15 فارغ بوذی و حملها که از اطراف رسیذی هم در بارگاه ببخشیذی، شعر(2)
# ~~ماییم درین جهان چمانیم و چران * بخشیم و خوریم و یاذ ناریم غمان
# ~~نه مال () رها کنیم() ونه خان و نه مان * چون عمر نی مانذ گو هیح ممان
# ~~و چون براذرش سلطان طغرل بهمذان در سرای علاء الدولة فرمان
# ~~یافت او ببغداذ بوذ، امرای عراق مسرعی فرستاذند و پیغام داذند که
# ~~20 چه نشینی براذرت طغرل از دنیا کرانه کرد و ما بندگان نگران و منتظر
# ~~وصول رکاب هایون و رایت میمون ایم، سلطان داود بتبریز بوذ اتابک
~~PageV01P246
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0256.png)

# مصاف مسعود با ms186 خلیفه مسترشد و کرفتاری حلیقه
# ~~قراسنقر در خدمت [بعضی از أمرا](1) بذو نیز هم قاصد فرستاذند،
# ~~سلطان مسعود مبادرت نموذ و داودرا فرصت فایت ببوذ، مثل : اشد»93،
# ~~الغصص فوت الفرص(2)، سخت غصهیست فوت فرصت، وچون سلطان
# ~~از حلوان بگذشت راهها ببرف آگند بوذ و دمه و سرما بغایت، شتران
# ~~فرا پیش داشتند تا راه ی کوفتند و سواران بر اثر و آمذند تا ناگاهی 5
# ~~بهمذان رسیذ وامرا دست بوس کردند، شعر(2)
# گرامی تر از دیذ آنرا شناس ، که دیذه بدیدنش دارذ سپاس
# ~~سلطان مسعود بر تخت نشست و بکام دل پیوست و داودرا ولی عهد
# ~~کرد و گوهر خاتون دختر خوذرا بذو داذ (4)، مثل : لا تقطع قریبا و ران
# ~~کفر و لا تأمن عدوا و إن صغر2)، شعر:
# ~~از خویش مبر آگرچه دشمن باشذ « و امن مشو ارچه خوار و ریمن باشذ
# ~~و بر اثر سلطان خلیفه المسترشد بالله از بغداذ بیرون امذ بقصد کهستان
# ~~و عراق و خوراسان، مثل : لا خیر فی عزم بلا حزم(2)، خیر نیست
# ~~در عزم نه بحزم ، سلطان داود و انابک قراسنقر موعود بوذند که بذو(3)
# ~~پوندند ، چون خلیفه از دینور بگذشت بپنج انگشت سلطان مسعود بذو18
# ~~رسیذ ملاقات افتاذ امرای بغداذ جمله هزیمت شذند (1)، امیر المؤمنین بر
# ~~سر تلی ایستاذ سلطان امیر حاجب تتاررا بفرستاذ تا اورا زمین بوس
# ~~کرد و نگاه داشت، مثل : زلة الرأی تأتی علی الملک و نودی إلی 18
~~PageV01P247
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0257.png)

# سلطان مسعود بن محمد بن ملکشاه
# ~~الهلک(1)، رای بذ زوال ملک و خطر هلک آورذ، سلطان بفرموذ تا از
# ~~جهت او سراپرده و نوبتی زذند و باحترام [و] بحرمت فرو اوردند
# ~~و اسباب مطبخ و شرابخانه همه ترتیب کردند ، پس سلطان رو
# ~~بآذربیجان نهاذ بمراغه جمعی ملاحده مخاذیل در نوبتی خلیفه شذند و درجه
# ~~ه شهادت یافت(2)، شعر :
# ~~(ایا دانشی مرد بسیار هوش * دگر چاذر ازمندی مپوش
# ~~که تخت و کله چون تو بسیار دیذ * ازین داستان چند ms187 خواهی شنیذ
# ~~رسیذی بجایی که بشتافتی ه سر امذ مراد ارزو یافتی)(2)
# ~~تو گیتی چه سازی که خوذ ساختست * جهاندار ازین کار پرداختست(4)
# ~~0 تو ای پیر پردخت کن سر ز باذ * که جز مرگراکس ز ماذر نزاذ(5)
# ~~(جهاندار پیش از تو بسیار بوذ . که تخت مهیرا سزاوار بوذ
# ~~فراوان غم و شاذمانی شمرد . برفت و جهان دیگریرا سپرد
# ~~آگر باره اهنینی بپا . سپهرت بسایذ نمانی بجای)(1)
# ~~(ترا تنگ نابوت بهرست [و] بس * خورذ گنج تو ناسزاوار کس
# ~~نگیرذ ز تو یاذ فرزند تو * نه نزدیک خویشان و پوند تو
# ~~ز میراث دشنام یابی تو بهر همه زهر شذ پاسخ پای زهر)(7)
# ~~چنین بوذ تا بوذ چرخ دوان . باندیشه رنجه چداری روان
# ~~و سلطان از آذربجان با همذان آمذ و لشکری گران ببغداذ کشیذ که
# ~~راشد پسر مسترشد سر لشکر کشی داشت میخواست که بانتقام پذر بیرون
# ~~2ایذ (8)، مثل : الحقد صدأ القلوب و اللجاج سبب الحروب (1)، کینه زنگار
~~PageV01P248
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0258.png)

# ~~سینهست و ستیزه سبب شمشیر و نیزه است ، در عراق و کهستان قحط
# ~~سالی عظیم بوذ(1) لشکری برنجی تمام بیبغداذ رسیذ ، و چون راشد آوازه
# ~~شنیذ بگریخت و باصفهان امذ و حصار داذ(2)، مردم مردم میخوردند و
# ~~سعد الدولة(2) والی بوذ، یکی از ملاحده مدتی خدمت او(4) کرده بوذ
# ~~فرصت یافت او(4)را کارد زذ(5)، بیت :
# چو تخم جفا کاری ای هوشیار « جز از کشتن وکینه نارذت بار
# ~~سلطان مسعود امیر المؤمنین المقتفی را براذر مسترشد بیرون آورد وبخلافت
# ~~برو یبعت کرد(6) و از بغداذ باز گشت و بهمذان آمذ ، جماعتی از امرا
# ~~با برسق (2) خذاوند لیشتر(4) بر مخالفت سلطان هم عهد شذ بوذند و
# ~~درخواستها و استدعاهای ناواجب می کردند و بدر لیشتر بمرغزاری بوذند ،
~~10
# ~~سلطان از همذان اول شب بر نشست و نماز پیشین وقت قیلوله بذیشان
# ~~پیوست همه خفته کسرا نیازرد و در میان لشکرگاه خیمهٔ‌ ایشان فروذ
# ~~آمذ ، چو أمرارا خبر شذ یگان و دوگان ی ms188 آمذند و زمین ی بوسیذند ، »50.
# ~~همهرا قبول کرد و از سر گناهشان در گذشت، مثل : استصلاح العدو
# ~~بحسن المقال اسهل من استیصاله بطول القتال، دشمن را باستمالت بدست 1
# ~~1وردن خوارتر که بمقاتلت از بیخ بر کندن که استیصال دوگمانی بوذ و
# ~~پیوستن و وصال تن اسانی، شعر:
# زمانه ز ما نیست چون بنگری . ندارذ کسی آلت داوری(1) 18 PageV01P249
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0259.png)

# ~~رهی کز خذاوند سر برکشیذ * از اندازه بر تر نبایذ بریذ
# چه ناخوش بوذ دوستی با کسی . که مایه ندارذ ز دانش بسی
# ~~هر آنکس که اوگم کنذ راه خویش * بذ آیذ بذاندیش را کار پیش(1)
# وفا چون درختی بوذ میوهدار  کجا هر زمانی نو آیذ ببار(2)
# ~~ه و زمستان دیگر بجانب بغداذ رفت و آنجا محمد خزانه داررا وزارت
# ~~داذ(2)، و او مردی متهور و قوی بازو بوذ با کفایت و شهامت امرارا
# ~~فرونی گذاشت و حرمت نمی داشت(1) و بقدر و اندازه لشکر نانپاره می
# ~~داذ، امرای حضرت نامه باتابک قراسنقر نبشتند که این وزیر بر ما
# ~~استخفاف ی کنذ و سلطانرا بر تو مثغیر کرده است و اگر بوقت خویش
# ~~10 تدییر او کرده نیایذ استیلا زیادت یابذ ، شعر:
# چو کاری که امروز بایذت کرد * بفردا رسذ زو بر ارند گرد
# ~~گلستان که امروز باشذ ببار * تو فردا چنی گل نیایذ بکار(8)
# هر آنکس که با تو نگویذ درست * چنان دان که او دشمن جان تست(2)
# ~~جمله لشکر بر خصی او یک کلمه بوذند ، حکمت : من لبث ثیاب الکبر
# ~~1 احب الناس دوام ذلته و من ررکب مطیة الظلم کرهوا ایام دولته 8)،
~~[شعر]:
# هر که بر مردمان سر اندازذ * جان سرش را ز تن در اندازذ
# ور پریشان کنذ تنک خرذی . زو نیارند یاذ جز ببذی
# ~~نd.» اتابک قراسنقر در خدمت سلجوقشاه از آذربیجان بیامذ و بر اعلم
~~بگذشت
# ~~بمرغزار سگ فروذ آمذ که سلطان اورا نامزذ کرده بوذ که پپارس روذ
# ~~2 و براذرش سلجوقشاه ms189 را بملکی بنشانذ ، قراسنقر از مرغزار سگ پیغام
~~فرستاذ PageV01P250
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0260.png)

# مقتول شدن محمد خازن، تغلب بوزدر پارس
# ~~که من بذین بیگار نروم تا خذاوند سر و دست راست محمد خازن یمن
# ~~فرستذ وجمله امرا درین با او یار بوذند (1)، مثل : ظن العاقل آصح من
# ~~یقین الجاهل ()، بیت:
# ظن دانا ز دانش نادان « بهتر آمذ در آشکار و نهان
# ~~تا بحدی در آن مبالغت کرد که سلطان مضطر شذ و محمد خازنرا بزیره
# ~~علم دست وسر جذا کرد و بقراسنقر فرستاذ (2)، شعر:
# ز دانا تو نشنیذی آن داستان * که بر گویذ از گفتهآ پاستان
# ~~عنان بزرگی هر آنکسن که جست ، نخستش ببایذ بخون دست شست
# ~~قراسنقر پبارس رفت ومنکوبرس(1ارا بشکست و سلجوقشاهرا بنشاند (8)،
# ~~وزارت سلطان بعز الملک داذند که کذخذای قراسنقر بوذ(7)، چون .1
# ~~قراسنقر پبارس نتوانست بوذن منکوبرس (7) باز امذ، سلجوقشاه رنجور در
# ~~محفه ی گریخت او پیش محفه آمذ زمینرا بوسه داذ و گفت من بندام
# ~~ولایت از آن تست چرا ی بایذ رفتن، مثل : من قصر عن السیاسة صغر
# ~~عن الریاسة(2)، سلجوقشاه را با شهر برد و بقلعة سپیذ (8) فرستاذ تا
~~آنجا
# ~~فرمان یافت، و چون قراسنقر بهمذان بخدمت تخت اعلی رسیذ از سلطان 15
~~PageV01P251
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0261.png)

# ~~تشریف ملکانه یافت و بآذربیجان شتافت و برحمت خذا رسیذ (1)، و بعد
# ~~از وفات او جاولی جاندار بزرگ شذ (2)، و سلطان مسعود از همذان بری
# ~~شذکه سلطان اعظم سنجر بر عباس [والی ری] متغیر بوذ مسعودرا فرموذ
# ~~که اورا بگیرذ و ری بستانذ(1)، حکمت : استعن بالصبر علی اعمالک و
# ~~ه آستظهر بالزجر علی عمالک تبلغ مرادک و تعمر بلادک (4)، شعر:
# صبر کن دیر گاه بر اعمال * زجر کن گاه گاه بر عمال
# تا بکام و مراد دل برسی « شهرت اباذ گردذ از اموال
# ~~d75. چون سلطان مسعود بری رسیذ عباس پیش کشهای غریب آورد و
# ~~استقبال کرد و خدمتهای پسندیذه واجب دیذ، اورا سلطان نرنجانیذ و
# ~~10 گرفتن مصلحت ندیذ ms190 چه مردی غازی بوذ(8) بذنامی حاصل ی آمذ،
# ~~حکمت : ن حاجة السلطان إلی إصلاح نفسه اشد من حاجته لی اصلاح
# ~~ررعیته لانه إذا آصلح نفسه صلحت رعیته و إذا احسن سیرته ثبتت
# ~~وطانه تم بنقی له جمیل الاحدوثة والذکر و یتوفر علیه جزیل المثوبة
# ~~وألآجر (6)، شعر:
# پاذشه چون صلاح خوذ جویذ * بهتر آیذش از صلاح حشم
# سیرت نیک نام نیک آرذ * بقیامت ثواب باشذ هم
# ~~پس سلطان با همذان امذ و از آنجا باصفهان شذ، عبد الرحمن امیر
# ~~حاجب بوذ سران امرا با او یکی شذند در قصد خواجه عز الملک و
# ~~سلطانرا بر آن داشتند تا باصفهان اورا بگرفت و بامیر حاجب تتار سپرد
# ~~20 چون بدر همذان رسیذ در گذشت(7)، و عبد الرحمن سلطان را مهمانی کرد
~~PageV01P252
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0262.png)

# رحلت مسعود بطرف آذربیجان، حسد امرا با خاصبک، 243
# ~~که در هیچ عهد مثل آن نشان نداذه بوذند از تکلفها و پیش کشها و
# ~~بخششها ، و بوز ابه وعبد الرحمن و عباس در مخالفت سلطان یکی شد
# ~~بوذند و عبد الرحمن ایشانرا خوانده ناگاهی بوز ابه محمد و ملکشاهرا بدر
# ~~اصفهان اورد(1) و در خدمت سلطان لشکری نبوذ اتابک ایلدکزرا(7)
# ~~فرموذ که مطواع ترین بندگان بوذ تا از اذربیجان بذو پیوندذ ، و هنوزه
# ~~سه مرحله رفته بوذ در راه بغداذ که بوز ابه بهمذان نزول کرد و
# ~~اتابک ایلدکز(2) با لشکری گران و امرا و فرزندان بکرمانشاهان بخدمت
# ~~رسیذ و بحلوان برفی امذ که در سردسیرها بزمستان مثل آن کس ندیذ
# ~~بوذ (2) ، سلطان چهار ماه زمستان ببغداذ مقام کرد پس براه دربند قرابلی
# ~~بآذربجان رفت و ملک ارسلان و ملکشاه بن سلجوق را که ملازم خدمت .1
# ~~بوذند بقلعة تکریت بامیر مسعود (4) شحنه بغداذ سپرد ، و سلطان بمراغه
~~امذ
# ~~و امرای اذربیجان در خدمت جاولی جمله بخدمت آمذند (8) و مقام بوذ
# ~~تا بعد از چند روز در خدمت سلطان بمیانه آمذند ، مثل : من اصلع نفسه
# ~~لله صلحت رعیته و ms191 من آطاعه فی آمره و نهیه وجبت محبته و طاعته (8)،
~~52.،
# ~~سلطان در آنوقت خاصبک بک ارسلان بن بلنکری را بر کشیذ بوذ و10
# ~~امرای حضرترا سخت می آمذ و قصد او می کردند و شکایت با جاولی
# ~~بردند تا اورا نیز بذ کردند و در قصد گرفتن او بوذ، یک روز سلطانرا
# ~~خبر شذ بجاولی پیغام داذ که من ترا از بهر دفع خصم خواندم تو اول
# ~~قصد خاصگی من کردی، شعر (7)
# اعلمه الرمایة کل حین . فلما اشتد ساعده رمانی PageV01P253
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0263.png)

# ~~جاولی عذرها خواست و خویشتنرا ازین قصد بری کرد، و سلطان
# ~~خاصبکرا فرموذ تا بمیدان روذ و چابک سواری خوذ بجاولی نمایذ تا
# ~~سلطان در اعزاز و تقریب و افراز و ترحیب و نواخت او معذور باشذ،
# ~~جاولی چون گوی باختن و اسپ تاختن او بدیذ انگشت تعجب بگزیذ و
# ~~5 مقر شذ که چنین سواری نامدار در هیچ دیار نیست، مثل : من اسهر عین
# ~~همته بلغ کنة فکرته، هر که چشم همت یذار دارذ پای در گردن مراد
# ~~رذ، جاولی خاصبک را تشریف نکو فرموذ از اسپ و طوق و سرافسار
# ~~مرصع وکسوتهای گرانمایه و با خدمت سلطان فرستاذ (1) ، شعر (2)
# کاری که صلاح دولت تست « در کردن آن مکن عنان سست
# ~~و از میانه بزنگان آمذند، و ملک سلیمن با عباس از ناحیت اعلم بإنبط (2)
# ~~نزول کرده بوذ با لشکری بسیار و بوز ابه با دو ملک محمد و ملکشاه
# ~~پسران سلطان محمود هم آنجا بوذ و لشکر سلطان ازیشان می شکوهیذند ،
# ~~سلطان پناه با حضرت رحمن برد و ایشانرا بکس نی شمرد، شعر:
# هست الحق شفیع کار گشای . باز گشتن ز کارها بخذای
# شربتی نیست بی گلو گیری « هیچ گوزینه نیست بی سیری
# راحت و رنج روشن و تاریک  هچو هفده بهژده دان نزدیک
# ~~چو سلطان مسعود تنگاتنگ ایشان رسیذ چنانک بامداذ وعده مصاف بوذ
# ~~در شب ملک سلیمن بری شذ، عباس از آن مستشعر گشت ms192 در ساعت
# ~~505، بر اثر برفت ، چون بوز ابه برین خبر وقوف یافت اند یشناک شذ و گفت
# ~~20 در زیر این حرکت ناگاهانی هراینه انداختهٔ‌ باشذ، روز دیگر در خدمت
# ~~ملکان براه اصفهان بدر شذ، سلطان امیر جاولیرا با لشکری گران بر اثر
# ~~ایشان بفرستاذ، نرسیذ باز گشت (1)، شعر : PageV01P254
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0264.png)

# بر دیری کام خویش منگر * کاقبال خوذش در آرذ از در
# ~~سلطان از انبط برفت و بدر ری بآخر رستم فروذ امذ، عباس باردهن
# ~~گریخت ، ملک سلیمن باستقبال امذ و زمین ببوسیذ سلطان(1) اورا بنواخت
# ~~و بری در خدمت می بوذ وبمجلس و میدان حاضر م امذ، امیر حاجب
# ~~عبد الرحمن و دیگر امیران با سلطان گفتند این ملک براذر تست و5
# ~~براذر پاذشاه خصم ملک باشذ آمن نتوان بوذ که جماعتی اورا بفریبند و
# ~~بر سر عصیان دارند تا بطرفی روذ و دل مشغولی آرذ، این سخن در
# ~~سلطان اثر کرد بعد از یکماه سلیمان را در آن حجره که بوذ موقوف
~~فرموذ(2)
# ~~و این مشورت با عباس نموذ او در ترغیب فزوذ، و عباس از اردهن
# ~~بخدمت آمذ ، و چون جاولی از تاختن بوز ابه باز گشت از سلطان موعود 10
# ~~بوذ باتابکی پسر خویش ملکشاه که از عرب خانون بوذ اورا از قلعهٔ‌
# ~~برجین(2) بیاوردند و بجاولی سپردند، و سلیمانرا بحروسهآ فرحین (4)
# ~~فرستاذند ، و سلطان و امرا با در همذان آمذند و جاولی بجانب اذرییجان
# ~~رفت سلطان اورا تشریف داذ و بخلعت گرانمایه که لایق چنان فرزانه و
# ~~یگانه زمانه باشذ و آکفای اورا از اعیان مثل آن مبذول مامول نبوذ 15
# ~~مخصوص گردانیذ ، شعر(8)
# ~~بدان ای براذر که از شهریار  بجویذ خرذمند هر گونه کار
# ~~یکی آنک پیروز گر باشذ اوی * ز دشمن نتابذگه جنگ روی
# ~~دگر آنک با زیردستان خویش « همان با کهن(1) در پرستان خویش 19
~~PageV01P255
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0265.png)

# ~~ندارذ در گنجرا بسته سخت * هی بارذ از شاخ بار درخت
# ~~جاولی چون بزنگان رسیذ ms193 فصد کرد بعد از آن تیر انداخت رگش بگسیخت
# ~~و جان بداذ(1)، بیت:
# ~~455 از افراز چون کژ گردذ سیهره نه تندی بکار آیذ از بن نه مهر
# ~~5 شعر(2)
# ز تندی پشیمانی آرذت بار . تو در بوستان تخم تندی مکار
# هنر با خرذ در دل مرد تند * چو تیغی که گردذ ز زنگار کند
# ~~سلطان اتابکی پسر با امیر عبد الرحمن داذ و ولایت گنجه و اران بذو
# ~~ارزانی داشت(2)، مثل : من نظر فی العواقب سلم من النوایب (4)، شعر:
# هر که فرجام کارها نگرذ « از غم روزگار جان ببرذ
# ~~عبد الرحمن چند امیررا در خدمت پسر سلطان باران فرستاذ وخوذ در
# ~~حضرت می بوذ و همواره سلطانرا می گفت بوز ابه بند شایسته است نی
# ~~بایذ که از حضرت و خدمت تو نفور باشذ بند بروذ و اورا بخدمت
# ~~آرذ، مثل : من آستصلح الاضداد بلغ المراد، شعر:
# روی در روی هر مراد ارذ ه چون صلاح عدو نگه دارذ
# ~~سلطان اجازت داذ عبد الرحمن بپارس رفت و سلطان با همذان آمذ و
# ~~از آنجا بجرباذقان رفت بملک محمد، و بوز ابه و عبد الرحمن بدر
# ~~جرباذقان دست بوس کردند و در خدمت دو سه روز شراب خوردند ،
# ~~بعد از آن ملک و بوز ابه براه کابله بدر همذان امذند و سلطان براهی
# ~~20 دیگر، چون بهمذان رسیذند سلطان دختر خویش را گوهر خاتون که بحکم
# ~~ملک داود بوذه بوذ بملک محمد داذ و ولی عهدش کرد(5) و برضای
~~PageV01P256
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0266.png)

# رفتن عبد الرحمن بجانب کنجه و مقتول شدن آو
# ~~امیر حاجب عبد الرحمن حاجبی خوذ و اتابکی ملک محمد ببوز ابه داذ
# ~~و تشریفی چنانک لایق او بوذ بفرموذ (1)، اتابک بوز ابه21) نیابت حجابت
# ~~بعباس داذ تا در حضرت باشذ و وزارت بتاج الدین بارس داذ و او(2)
# ~~در خدمت ملک محمد پپارس شذ، مثل : من کثر آعتباره قل عناره (8)، شعر:
# هر که پند از زمانه بر گیرذ * دولت ms194 او زوال نپذیرذ
# ~~عبد الرحمن میخواست که بجانب گنجه و ارزان روذ از سلطان در
# ~~خواست تا شمس الدین اتابک ایلدکزرا و خاصبک وبهاء الدین قیصررا
# ~~با او بفرستذ که ازیشان ایمن نبوذ که در حضرت باشند ، مثل : من
# ~~ترک حزمه آعان خصمه، شعر:
# ~~یاری خصم خوذ دهذ بدرست * هر که در حزم وعزم باشذ سست 514.
# ~~سلطان سوی بغداذ رفت عباس در خدمت و تاج الدین وزیر و امرایی
# ~~که با عبد الرحمن رفته بوذند همه بندگان یکدل و جان سپار و از
# ~~سگالش عبد الرحمن و بوز ابه آگاه و [با] سلطان گفته که هرگاه که
# ~~دست یابیم بر دشمن ملک ابقا نکنیم ، مثل : من لم یستشر لم یستظهر،
# ~~شعر:
# هر که بی مشورت روذ درکار * بحقیقت نیابذ استظهار
# ~~تا یک چند خبر ببغداذ رسیذ که عبد الرحمنرا بر آن سوی گنجه که
# ~~لشکر بشمکور می فرستاذ بکشتند (2) و خاصبک اتابکی پسر بگرفت، مثل :
# ~~من احک التجارب احمد العوا قب (4) ، شعر:
# عاقبت نیک باشذ آنکس را « که بهر ازمایش ایذ نیک
# ~~سلطان فخر الدین پسر عبد الرحمن را نرنجانیذ اما از شحنگی بغداذ معزول
~~PageV01P257
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0267.png)

# سلطان مسعود بن حمد بن منکشاه
# ~~کرد و خلخال بداذ، حکمت : آفض علی جندک سیب عطائک واصرف
# ~~والیهم حسن عنایتک و ارعائک فانهم اهل الآنفة (1) و الحمیة و حفظة
# ~~ألسدة و الرعیة و سیوف الملک و السلطان و حصون الممالک و البلدان
# ~~بهم تدفع (2) الغوادی و تقهر (2) الاعدی و یترک الخلل و یضبط العمل
# ~~5 فتو ضعیفهم یقو (11) امرک و اعن فقیرهم یشتد ازرک و امتحنهم قبل
# ~~الفرض و اختبرهم عند العرض و لا تثبت منهم الاا الوفی الکمی
# ~~الذی لا یعدل عن الوفاء و لا ینکل عن الهیجاء فإن المراد بهم قوة
# ~~العدة لا کثرة العدة، و إن اصاب (9) احد فی وقعة تعدبه لها فلا تمح
~~أسمه
# ~~و لا تمنعه رسمه و إن قتل فی طاعتک و استشهد تحت رایتک فأکقل
# ~~10 ms195 بنیه و احفظه فی اهله و ذویه فان ذلک مما یزیدهم رغبة فی خدمتک
# ~~و یسهل علیهم بدل الآرواح و المهج فی نصرة دولیک و طاعیک()،
# ~~بزرگان گفته اند که لشکررا ببخش وعطا و حسن عنایت و ارعا هرچ
# ~~نیکوتر داریذ تا حمیت درگاه و ملازمت بارگاه و حنظ رعیت کنند که
# ~~ایشان شمشیر ملک و حصار ولایت باشند بذیشان قهر دشمنان کرده شوذ
# ~~15 و بایذ که ازمایش ایشان پیش از کار کنند و وفادار و در کارزار
# ~~5n، پایداررا بر گزینند و در عدت و استظهار کوشند نه در عدد بسیار، و
# ~~اگر در مصافی یکی کشته آیذ نامش از جریده بندگان مستریذ و فرزندش را
# ~~نیکو داریذ تا رغبت دیگران در سپارش جان زیادت شوذ و جان فدای
# ~~دولت و طاعت شما کنند ، و چون خبر کشتن عبد الرحمن ببغداذ رسیذ
# ~~20 عباس با خلیفه مقتفی متفق بوذ که روز عید چو سلطان بنماز آیذ بصحرا
# ~~اورا بگیرند، اتفاقرا روز عید بارانی عظیم آمذ چنانک از خانه بیرون
# ~~نشایست امذن، حق تعالی دفع ان شر از سلطان بکرد، بعد از یک هفته
~~PageV01P258
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0268.png)

# معزول شدن تاج الدین و وزارت گرفتن شمس الدین
# ~~معلوم شذ که عباس مستشعر شذ بوذ و قصد گریختن داشت، اورا بسرا
# ~~خواندند و فرو گرفتند و سرش از تن جذا کردند و جثه از دیوار باغ
# ~~بکنار دجله انداختند(1) ، مثل : من کثر ظلمه و اعتدآوة قرب هلکه
# ~~و فنآوه، شعر:
# تو تخم بذی تا توانی مکار » چو کاری ترا بر دهذ روزگار 5
# کسیرا کجا کور بذ رهنمون * بمانذ براه دراز اندرون(2)
# ~~کسی را که خون ریختن پیشه گشت « دل دشمن از وی پر اندیشه گشت
# ~~بریزند خونش بذان هم نشان * که او ریخت خون سر سرکشان
# ~~میان کشتن عبد الرحمن و عباس یکماه بوذ، سلطان تاج الدین را معزول
# ~~کرد و با پارس فرستاذ و پیغام ببوز ابه داذ که دیذی ms196 که با هم عهدان
# ~~تو چه رفت آگر ترا نیز آرزوست که بذیشان در رسی بسم الله، مثل :
# ~~من لم یعتبر بألایام لم ینزجر بالملام (1)، شعر:
# هرکرا روزگار پند نداذ * بملامت ز بذ نگشت آزاذ
# ~~وزارت بمؤید الدین طغرابی داذ(1) که کمال فضل وجمال عدل و غزارت
# ~~دانش داشت و بعظمتی تمام دوات پیش او نهاذ و اورا از دانش و 15
# ~~ادب و شعر و لغت عرب حلی وافر و قسطی کامل بوذ، زینت تاج و
# ~~تخت سلطان بوذ و در عظمت او افزوذ ، واین قصیدهآ هشتاذ بیت PageV01P259
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0269.png)

# ~~تازی بر سلطان خواند روز بار و مطلع و مقطع و مخلصش نبشته می
# ~~ایذ، مختارات (1) :
# ~~ما کنت اعلم قبل نازلة الحمی و ان الحبابل و السهام عیون
# ~~1، ولقد سلبت مراحهن الی حمی . ملک له رب السماء معین
# ~~مسعود المیمون طایره الذ . جد المنیج ببابه میمون
# ~~ملک الملولة ابن السلا طین الاولی . ملکوا رقاب العالمین و دینوا
# ~~رکزوا بیرقة و الصعید رماحهم « و الهند مربط خیلهم و الصین
# ~~ملکوا الأعنة و الأسنة و الظبی * تحت العجاج بوارق و [داجون
# ~~مجد توورث(2) کابرا عن گابر * و الدهر مقتبل و آکم طین
# ~~للملک مأوی فی ظلال لوائه . یأوی إلیه النصر و التمکین
# ~~تسشی(1) الملوک الصید تحت رکابه . و یظله بجناحه جبرین(8)
# ~~باخیه(6) شد الله ازر جلاله . و وزبره من اهله هرون (2)
# ~~یا آیفا الملک الذی جلاله . قضی القضاء وکون التکوین
# ~~مرضاته تحی (4) و یری سخطه و فهما حیوة للوری و منون
# ~~أشلد یدیک محبل عمک() إنه . مولاک و هو بما تحب ضمین
# ~~وأطلع علیه (10) برایة منصورة(10) . إقباله بطلوعها مقرون PageV01P260
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0270.png)

# ~~آبنی الموک الصید إن ورآء کم . خطبا رذا دبرتموه (1) یهون
# ~~غلب العبید علی مقر سریرکم . و آلعبد خوار القناة مهین
# ~~هی جولة الضحاک عم بلاوها . کل الانام فأین افریذون
# ~~آبنی نهایات العلی و سجیتی . تاب التوسط و التوسط هون
# و اسلم (2) لأدرک فیک ما أملته . ظنا و ظر.5 الالمع یقین ms197
# ~~دریغ آن روزگار که وزرا چنین شعر گفتندی که بعهد ما بر نی توانند
# ~~خواندن، کار خواجگی باعوانی افتاذ هرکه وجوه انگیزتر و درویش
~~اویزتر100:
# ~~و خون ریزتر وزیر و شوذ، حکمت : آفة الملوک سوه السبرة و آفة
# ~~الوزراء خبث السریرة و آفة الجند مخالفة القادة و افة الرعیة مفارقة
# ~~ألطاعة (2)، شعر(4)
# ~~هر آن شاه کو گشت بیداذگر . جهان زو شوذ پاک زیر و زبر
# ~~برو بر پس از مرگ نفرین بوذ ه همان نام او شاه بی دین بوذ
# ~~هر آن پاذشه کو ببذ راه جست « ز نیکیش بایذ دل و دست شست
# ز کشورش بپراگنذ زیر دست . همان از درش مرد خسرو پرست
# ~~دریغ عهد سلطان مسعود که آن همه مصافها و خلافها ببوذی کس 15
# ~~درویشی را رنجی ننموذی ، و چون تاج الدین بپارس رسیذ وبوز ابه ان
# ~~خبر شنیذ لشکر جمع کرد و ملکشاه و محمدرا باصفهان آورد و غلبک شحنهآ
# ~~اصفهان بخدمت او امذ وملک محمدرا بر تخت نشاند و پنج نوبت بزذ(5)،
# ~~سلطان با در همذان رسیذ بوذ از بغداذ و لشکرش اندک بوذ، کس پیاپی
# ~~بخاصبک بلنکری می فرستاذ که تعجیل نما با جملهٔ‌ لشکر ازان و باتابک 20
# ~~ایلدکز و امیر شیر گیر براذر [اتابک] ارسلان ابه تا لشکر اذربیجان جمع
# ~~کنند و بزوذی بمدد سلطان رسند (5) ، و بانفاق خوب بوز ابه چو از
~~PageV01P261
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0271.png)

# سلطان مسعود بن محمد بن ملکشاه
# ~~اصفهان بیامذ بآهستگی می جنبیذ و هر جا که می رسیذ مقام می ساخت ،
# ~~چون بکوراب (1) امذ لشکر اران و اذربیجان بهمذان رسیذند و سلطان
# ~~فرموذ تا بمیدان دیه بیار نزول کردند ، روز دوم از آنجا سلطان با جمله
# ~~لشکر روی بمرغزار قراتگین(7) نهاذ و چون بمبارکی بمرغزار رسیذ بوز ابه
# ~~5 بدیه کهران در مقابله امذ و در ساعت مصاف داذ، جنگی سخت رفت
# ~~عاقبت کوششی عظیم کردند و میسره سلطانرا زشت بکردند ، عاقبت بوز
# ~~ابه را در میان ms198 مصاف پیاذه یافتند خدمتگاری از آن حسن جاندار سیاهی
# ~~رستم نام بوذ و خدمت بوز ابه هم کرده بوذ اورا بشناخت، سیاهرا گفت
# ~~نیی ملک پارس بتو دهم اسپی بمن ده، سیاه اورا بحسن جاندا[ر] برد تا
# ~~151.م اسیرش پیش سلطان آوردند (2) ، مثل : من جحد النعمی فقد
~~الحسنی(8)،
# ~~شعر :
# هر که کفران نعمت آرذ زوذ . هرگز اورا نکو(2) نخواهذ بوذ
# ~~سلطان شمشیر خاص بخاصبک داذ تا اورا بدو نیم زذ و سرش ببغداذ
# ~~فرستاذ تا بدر سرای امیر المؤمنین المقتفی بیاویختند (7) ، مثل : من
~~جارت
# ~~15 قضیته دنت منیته (1)، شعر:
# ~~هر آن دیو کآیذ زمانش فراز * بگفتار گردذ زبانش دراز(7)
# چراغ خرذ پیش چشمش بمرد * ز جان و دلش روشنایی ببرد (8)
# ~~بشاخی هی یازذ امروز دست « که برگش بوذ زهر و بارش کبست
# ~~نخواهذ هی ماند ایذر کسی . بخوانند اگرچه بمانذ بس
# ~~(اگر داذگر باشی و پاک دین * ز هر کس بیابی بداذ آفرین
# وگر بذگمان باشی و بذکنش . ز چرخ بلند ایذت سرزنش)(1) PageV01P262
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0272.png)

# ورود سلطان سنجر در ری و ملاقات او با مسعود
# غم و کام دل بی گمان بگذرذ . زمانه دم ما هی بشمرذ(1
# ~~یکی گنج ازینسان هی پرورذ . کسی دیگر آیذ کزو بر خورذ(2)
# ~~بیک دم زذن رستی از جان و تن * هی بس بزرگ ایذت خویشتن
# ~~و هر دو ملک باز گشتند و بپارس رفتند و سلطان با در همذان امذ
# ~~بکوشک کهن، و این مصاف در سنه احدی و اربعین [و خمس مایة](7) 5
# ~~بوذ، سلطان آن زمستان بساوه رفت و از ساوه بآذربیجان آمذ و در آخر
# ~~تابستان با همذان معاودت فرموذ و بآخر خریف سنه ثلث و اربعین آو
# ~~خمس مایة] در ماه شعبان قصد بغداذ کرد، اتابک خاصبک سلطانرا بر
# ~~آن ق داشت که عم را نبینذ و ببغداذ روذ که ی گفتند سلطان اعظم
# ~~بقصد سر خاصبک و آیذ و با سلطان عتاب می کنذ بر تربیت خاصبک 10
# ~~وعراق ms199 واران بذو تفویض کردن (4)، اگرچه خاصبک مستشعر بوذ قرار
# ~~بر آن افتاذ که سلطان مسعود جریده با امراء حبش بخدمت عم روذ
# ~~و خاصبک و امرای دیگر و بنه و لشکر باسد آباذ مقام سازند تا وقت«7]1.
# ~~عود رایت سلطنت، مثل : من غرس شجرة الحلم اجتنی ثمرة السلم (5)،
# ~~سلطان برین قرار برفت و اتابک خاصبک حملی و نزلی عظیم فرستاذ و15
# ~~خدمتها کرد و سلطان اعظم ازو راضی گشت(6)، مثل : جود الرجل
# ~~یحبب(7) الی اضداده و بخله یبغضه (8) إلی اولده(5)، شعر:
# ~~هرکرا هست بخشش اندر دست * دشمنش هچو دوست پیش نشست
# ~~بخل فرزندرا کنذ دشمن . خوار باشذ بخیل و دون پیوست
# ~~و سلطان مسعود هژزده روز بر در ری بوذ در خدمت عم و نواخت و.2
# ~~تشریف یافت و امرای خوراسان بذو مستظهر شذند و همگنان تشریف
~~PageV01P263
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0273.png)

# شتل مسعود بن محمد بن ملکشآه
# ~~او پوشیذند ، مثل : المواساة افضل الاعمال و المداراة اجمل الخصال(1)،
# ~~شعر:
# بهترین کارها مؤاساتست و خوبتر خصلتی مداراتست
# ~~در منتصف رمضان از ری باز گشت و بجانب بغداذ شذ ، و سلطان اعظم
# ~~5 با خوراسان گشت، و در صفر سنه اربع و اربعین [و خمس مایة] سلطان
# ~~از بغداذ با در همذان امذ و در رجب این سال بساوه رفت و در اخر
# ~~شوال بآذربیجان(2) شذ وبیک متزلی تبریز بمرحلهآ دول مقام ساخت مدت
# ~~دو ماه، و ملک محمد بن محمود بآومی(2) بوذ و دختر سلطان گهر خاتون
# ~~در حکم او و میان ایشان وحشتی ی بوذ ، سلطان رشید جامهدار و موفق
# ~~.1 گرد بازورا بفرستاذ تا گهر خاتونرا بیاوردند و ملک محمد نیز بخدمت
# ~~حضرت امذ ، مثل : احسن الآداب ما کقک عن المحارم و حثک علی
# ~~المکارم(1)، شعر:
# ادب از مال و همنشینان به * خوی خوش از همه قرینان به
# هر که گفتار خویش نرم کنذ * دل برو سنگ خاره گرم کنذ
# ~~15 و سلطان بفصل تابستان در صفر سنهآ خمس [و اربعین و ms200 خمس مایة] با
# ~~در همذان امذ و زمستان بساوه رفت در رجب سنه خمس [و اربعین و
# ~~خمس مایة]41)، شعر(8) :
# چو برخیزذ از خواب شاه از نخست . ز دشمن بوذ ایمن و تن درست
# خرذمند و از خوردنی بی نیاز » فزونی برین درد و رنجست و آز
# ~~412 و در آخر شؤال ازین سال دیگر بآذربیجان رفت و مراغهرا حصار داذ
# ~~و بستذ بدو روز و باره شهر خراب فرموذ، و میان خاصبک بلنک اری
# ~~22 و انابک ارسلان ابه وحشتی بوذ امرا در میان ایستاذند و آن وحشت
~~PageV01P264
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0274.png)

# ~~برداشتند و ایشان با یکدیگر دیذار کردند بدر قلعهآ روئین (1)، و سلطان
# ~~باز گشت و بهمذان امذ ، و در سنه ست [و اربعین و خمس مایة](2)
# ~~بفصل پاذیز(7) قصد بغداذ کرد و آنجا تماشای شکار و نشاط بسیار فرموذ
# ~~و ملکشاه در خدمت بوذ اورا تشریفها داذ و امرارا بخششها کرد (4)،
# ~~مثل : عادة الکرام الجود و عادة اللثام الجعود (2)، شعر:
# هرکش از جود و شرم نیست خبر * مرگش از زندگانی اول تر
# ~~و روی بهار بهمذان امذ بکوشک ، جهان مسلم شذه و امرای اطراف
# ~~مطیع و منقاد و خصمان مقهور و لشکری با برگ و ساز و عدت و رعیت
# ~~اسوذه ، شعر:
# دل پاذشه چون گرایذ بمهر . برو کارها تازه دارذ سپهر
# (خنک شاه با داذ و یزدان پرست « کزو شاذ باشذ دل زیردست
# ببایذ خرذ شاهرا ناگزیر * هم اموزش مرد برنا و پیر)(7)
# ~~در جمادی الآخرة سنه ست [و اربعین وخمس مایة] (7) سلطانرا اندک
# ~~مایه رنجی ظاهر شذ بو البرکات طبیب از بغداذ رسیذ بوذ واطباء دیگر
# ~~که در خدمت بوذند معالجه بشرط می فرموذند ، یک هفته آن رنج برداشت 15
# ~~و شب غره رجب برحمت خذای نعالی انتقال کرد(2) در کوشکی نو که
# ~~میان میدان ساخته بوذ و هم در آن شب اورا بهمذان بردند و بمدرسهٔ‌
# ~~سربرزه (8) دفن کردند ، وسید اشرف این مرثیه بگفت و بحضور ms201 امرای 18
~~PageV01P265
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0275.png)

# ~~دولت بر خواند : [مرثیه] (1)
# ~~شاه جهان گذشته و ما هچنین خموش
# کو صذ هزار نعره و کو صذ هزار جوش
# ~~ای سکه بی عیار بماندی در آن مپیچ(2)
# وی خطبه از خطاب فتاذی در آن مکوش
# ~~ای تیغ بهر قبضهٔ‌ مسعود خون ببار
# وی کوس بهر رایت بوالفتح بر خروش
# ~~ای سلطنت چو صبح بدر جامه تا بناف
# وی مملکت چو شام ببر موی تا بگوش
# و آن ترکش مکوکب شه باز کن ز دوش
# ~~ای تاج عقد ملک چو بگسست خاک خور
# وی ثخت جام شاه چو بشکست زهر نوش
# ~~ای چتر کسوت سیه اکنون سپیذ گشت
# چون تیغ شه تو نیز کبوذی طلب پبوش
# شاه فرشته سیرت مسعود در گذشت
# همجون فرشته از سر افلاک بر گذشت
# ~~شاها مگر بعرصهٔ‌ میدان شتافتی ، یا از برای انس ببستان شتافتی
# ~~یا چون نظام داذی ملک عراق را . بهر قرار ملک خراسان شتافتی
# ~~دست ستم ملوک جهان بر گشاذه اند . ناگه مگر ببستن ایشان شتافتی
# ~~ی بایذت که گنج زمین را دهی بباذ « ای شاه زیر خاک مگر زان شتافتی
# ~~ای شیر مرد مطلق بر عادت قدیم ، مانا که سوی بیشه شیران شتافتی
~~PageV01P266
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0276.png)

# ~~یا بر نشاط گوی ربوذن بمرغزاز * با قامت خمیذ چوگان شتافتی
# ~~نه نه بخواند نآگه سلطان محمدت « هم در زمان بروضهآ رضوان شتافتی
# شاه فرشته سیرت مسعود در گذشت
# همجون فرشته از سر افلاک بر گذشت
# ~~ای بوذه خسروانرا همچون پیامبری
# پرورده بندگانرا همچون براذری
# ~~هر دیذه از وفات تو گریان چو چشمه
# هر سینه از فراق تو سوزان چو مجمری
# ~~از حسرت تو چیست جهان پای در گلی
# در ماتم تو کیست فلک خاک بر سری
# ~~دی از تو سور بوذ بهر جا و مجلسی
# ومنروز ماتمبست بهر شهر و کشوری
# ~~گوهر اگر ز خاک بر آرند ای عجب
# در خاک چون نهاذ فلک چون تو گوهری
# ~~دردا که دهر اشکر ms202 عمر تو بر شکست
# ای بارها شکسته بیک حمله لشکری
# ~~این طرفه کز وفات پسر شذ پذر یتیم
# اندر فراق خسرو چون شاه سنجری
# شاه فرشته سیرت مسعود در گذشت
# هیچون فرشته از سر افلاک بر گذشت
# ~~ای پاذشاه(1) رفتی و ماهی گذاشتی . وی پاذشه گذشتی و شاهی گذاشتی
# ~~ای نوش کرده زهر گیاهی ز باغ عمر . الحق خجسته مهر گیاهی گذاشتی
# ~~ای رفته همچو یوسف برتخت مملکت . اقبالرا ز هجر بچاهی گذاشتی ؟2
~~PageV01P267
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0277.png)

# ~~رفتی وبهر شاه ملکشاه روز به * الحق ستوذه سنت و راهی گذاشتی
# ~~تابنده(1) بر زمانه شهی بر گماشتی . افزونتر از ستاره سپای گذاشتی
# ~~ونگه چو رکن دولت ودین خاصبک برای . بهر سپاه و شاه پناهی گذاشتی
# ~~بر دعویی کچون تو نبوذست هیچ شاه . چون امت رسول گواهی گذاشتی
# شاه فرشته سیرت مسعود در گذشت
# همچون فرشته از سر افلاک بر گذشت
# ~~شاه جهان ملکشه محمودرا شناس . صاحب قران ملکشه محمودرا شناس
# ~~شاهان و خسروان همه کان بوذهاند و پس * یاقوت کان ملکشه محمودرا شناس
# ~~سلطان غیاث دنی و دین جان پاک بوذ «ارام جان ملکشه محمودرا شناس (2)
# ~~10 شاه جهان و صاحب قران و آرام جان بحقیقت غیاث الدین کیخسرو بن
# ~~قلج ارسلان که پشت و پناه عالمیانست و اسایش جهانیان و راحت
# ~~رعیتانست و از فر وبخت وتاج وتخت جهان با جنان یکسانست جناح
# ~~عدل واحسان بر عالم و عالمیان گسترانیذ و نوبت جهانداری باستحقاق
# ~~1. ارث و طریق اکتساب بذو رسیذ واهل اقالیم عالم در کنف حمایت و
# ~~رعایت او آمذند و ضعفای دولت و ملت در سایهآ عدل و سامهآ رافت
# ~~او ارام گرفتند ، تا باذ چنین باذ و این دولت تا قیامت سردار و نموذار
# ~~دولتها باذ و جاوذان بماناذ، قطعة فی دعائه:
# ای که در ملک تو هرگز نرسذ دست زوال
# دور باذ از تو و از دولت تو عین کمال
# مردم چشم خرذ واسطة عقد ملوک
# شه غیاث الدین ms203 بی مثل پسندیذه خصال PageV01P268
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0278.png)

# ~~هیئت سلطان ملکشاه ومدت عمر و پاذشاهی آو
# ~~باز اقبال ترا هفت فلک زیر دوچر
# مرغ انصاف ترا هشت(1) زمین زیر دو بال
# ~~همه چیزیت توان خواند مگر فرد و قدیم
# همه چیزیت توان گفت مگر عیب و مثال
# ~~پیش از آن کآدم منشور خلافت بستذ
# تو در آن عهد ملک بوذی و آدم صلصال
# ~~اولین روز عطارد چو بدیوان بنشست
# بجهانداری انر بهر تو بنبشت مثال
# ~~تا هی چهره گشایذ مه روف صورت
# تا هی طره طرازذ شب (2) زنگی تمثال
# ~~باذ در قبضه حکم تو عنان گردون
# باذ بر درگه جود تو مجال آمال
# ~~مرغ انصاف ترا گوی زمین در منقار
# شیر اقبال ترا جان عدو در چنگال
# ~~الستطان مغیث الدنیا و اتدبن ملکساه بن حمود(7)
# یمین امیر المؤمنین
# ~~سلطان ملکشاه بر شکار و شراب مولع بوذی، آبله رو بوذ چهره
# ~~بزردی مایل محاسن گرد قوی بازو و یال معتدل قامت، توقیع [او] استعنت
# ~~بالله، وزیر او شمس الدین ابو النجیب ، حاجب خاصبک ، مدت عمرش
# ~~سی [و] دو سال و دو ماه بوذ ، مدت پاذشای بعد از سلطان مسعود .
# ~~چهار ماه و یکبار(4) باصفهان شانزده روز، و سلطان ملکشاه پاذشاهی با
~~PageV01P269
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0279.png)

# ~~قوت وشوکت قوی بازو و سخت کمان بوذ، سخی و خوش خوی، هزل
# ~~دوست و دون پرور، مولع بر مباشرت و معاشرت، ارایش تاج و تخت
# ~~موزون حرکات ستوذه خصال، شعر (1)
# ~~سکندر موکبی دارا سواری . ز دارا و سکندر یاذگاری
# ~~بخوبیش آسمان خورشیذ خواند . زمینرا تخمی از جمشیذ ماند
# ~~شگرفی چابکی چستی دلیری . بهر اهو بکینه تند شیری
# ~~گلی بی افت از باذ خزانی . بهاری تازه بر شاخ جوان
# ~~هنوزش پر یغلق در عقابست(2) » هنوزش برگ نیلوفر در آبست
# ~~هنوزش گرد گل نارسته شمشاذ « زسوسن سرواو چون سرو ازاذ
# ~~بیک بو از ارم صذ در گشاذه . بدو رخ ماهرا دو رخ نهاذه
# ~~جهان با موکبش ره تنگ دارذ * علم بالای ms204 هفت اورنگ دارذ
# ~~چو زر بخشذ شتر بایذ بفرسنگ . چو وقت آهن آیذ وای برسنگ
# ~~چو باشذ نوبت شمشیر بازی . خطیبانرا دهذ شمشیر غازی
# ~~چو دارذ دشنه پولاذرا باس * پشیمانی زره پوشذ چو الماس
# ~~قدمگاهش زمینرا خسته دارذ . شتابش چرخ را آهسته دارذ
# ~~فلک با وی بمیدان کند شمشیر . بکشتی نیز گه بالا و گه زیر
# ~~جمالش را که بزم افروز عیدست ه هنر اصلی و نیکویی مزیدست
# ~~باقبالش دل استقبال دارذ * چو هست اقبال کار اقبال دارذ
# ~~اول ملکش در رجب سنه سبع و اربعین وخمس مایة بعد از وفات
# ~~20 عمش مسعود، عزلش در شوال ازین سال، و سبب عزلش آن بوذ [که]
# ~~با دو سه مجهول بشراب و لهو مشغول ی بوذ (2)، مثل : آی ملک مال إلی
# ~~کثرة السخف و الهزل نسب (8) إلی قل العلم و السفل (5)، شعر:
~~PageV01P270
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0280.png)

# ~~هزل حاشا که گرد آن گردی . که بجد سخره جهان گردی
# ~~گرد کاری که بیشتر(1) گردی . هم بذان در جهان سمر گردی
# ~~زنی جمال نام معاشرش بوذ وبرو حاکمه (2)، مثل : آئ ملک نفذ فی رایه
~~1510.
# ~~حکم النساء نفذ فی ملکه حکم الآعدآه (1)، شعر:
# # اگر زن بذی در جهان رای زن » مزن نام بوذی زنانرا نه زن %~%
# ~~اسایشی و آرایشی عظیم داشت و بلهو و طرب عمر ی گذاشت پباذشاهی
# ~~مغرور و مملکتی از مزاحم دور، و سید اشرف این قصید بتهنیت ملک
# ~~در حق او گفت و بروز بار بر خواند ، [قصید] (8)
# ~~صبج ملک از مشرق اقبال سر بر می زنذ
# نور خورشیذش علم بر چرخ اخضر می زنذ
# ~~هر نفس گردون غرامتهای دیگر می کشذ
# هر زمان دولت بشارتهای دیگر می زنذ
# ~~سمان روی زمینرا حسن چنت ی دهذ
# مشتری صحن جهانرا اب کوثر می زنذ
# ~~چرخ(5) گر بر(5) چتر مرواریذ می سازذ بشب
# پس بروز از ماه و زهره زر و زیور می زنذ
# ~~زرگر قدرت ز سیم ماه و زر آفتاب
# از پی سلطان ms205 ملکشه تخت و افسر می زنذ
# ~~دست ضراب طبیعت بر نشاط نام او
# بر کم طاوس پنداری که هم زر می زنذ
# ~~ای جهان از فتنه تا صذ سال دیگر ایمنی
# ز آنک از رنگ ملکشه بوی سنجر می زنذ PageV01P271
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0281.png)

# ~~منت ایزذرا جهان فر ملکشاهی گرفت
# ~~نام و بانگ دولتش از ماه تا ماهی گرفت
# ~~نقش دولت بین که ناگه از نقاب آمذ یدیذ
# آب حیوان بین کی باری از سراب امذ پدیذ
# ~~ازغم(1) سلطان جگرها خون شذ آنگه ملک را
# از ملکشه خون تازه مشکناب آمذ پدیذ
# ~~آن گل بستان شاهی گر نهان شذ زیر خاک
# ~~منت ایزذرا که باری این گلاب آمذ پدیذ
# ~~مصطفی گر کرد هجرت مرتضی جایش گرفت
# مشتری گر گشت پنهان آفتاب آمذ پدیذ
# ~~نور خورشیذ ار سحابی برد ناشکری مکن
# کآخر این باران رحمت زان سحاب امذ پدیذ
# ~~آتش فتنه جهان بگرفته [بوذ] اقبال بین
# ~~کز میان قهر اتش لطف آب آمذ پدیذ
# ~~در شب غم دیذه بوذ این روز دولترا بخواب
# هم شذ او بیذار و هم تعبیر خواب آمذ پدیذ
# ~~منت ایزذرا جهان فر ملکشاهی گرفت
# ~~نام و بانگ دولتش از ماه تا ماهی گرفت
# ~~منت ایزذرا کی عالر خسرو اعظم گرفت
# ~~جن و انسش طاعت اوردند وملک جم گرفت
# ~~منت ایزذرا که تیغ او چو تیغ صبحدم
# بی زمان و هیح اندیشه همه عالم گرفت PageV01P272
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0282.png)

# ~~منت ایزذرا که هچون خسرو سیارگان
# ~~گرچه از مشرق بر امذ ملک مغرب هم گرفت
# ~~قهر او در رزم سار موسی عمران نهاذ
# ~~لطف او در بزم خوی عیسی مریم گرفت
# ~~جرم را بگذاشت عفو(1) او و بس مهمل گذاشت
# ~~ظلمرا بگرفت عدل او و بس محکم گرفت
# ~~منت ایزذرا جهان فر ملکشاهی گرفت
# ~~نام و بانگ دولتش از ماه تا ماهی گرفت 1
# ~~خسروا گفتم سپهر امکان شوی اینک شذی
# پاذشاه جملهآ گیهان شوی اینک شذی
# ~~در ممالک کوس اسکندر زنی ms206 آخر زذی
# در مظالم جان نوشروان شوی اینک شذی
# ~~از رخ دنیا گل دولت چنی شاها چذی
# بر تن امکان سر احسان شوی اینک شذی
# ~~طالع میمون تو حکم هایون کرده بوذ
# کآفتاب سایهآ یزدان شوی اینک شذی
# ~~بر در بغداذ گفتا(4) خواجهام برهان دین (2)
# ~~کای ملک تا پنج مه سلطان شوی اینک شذی
# ~~از ملکشه جد خوذ چون یاذ کردی بخت گفت
# ~~خسروا والله که صذ چندان شوی اینک شذی
# ~~منت ایزذرا جهان (4) فر ملکشاهی(8) گرفت
# ~~نام و بانگ دولتش از ماه تا ماهی گرفت PageV01P273
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0283.png)

# ~~خسروا ملک مبارک بر تو میمون باذ و هست
# روزگار عالم آرایت هایون باذ و هست
# ~~تا زمین و اسمان پر ذره و انجم بوذ
# لشکرت از ذره و از انجم افزون باذ و هست
# ~~مهر رویت چو روی مهر پر نورست و باذ
# صبح تیغت هچو تیغ صبح گلگون(1 باذ وهست
# ~~رایت عالم گشایت جفت نصرت هست و باذ
# منزل خورشیذ سایت طاق گردون باذ و هست
# ~~فی المثل گرآب حیوان باز یابذ حاسدت
# آب حیوان در دهانش زهر برخون باذ و هست
# ~~از سعادت هرچ گنجذ در خم هفت اسمان
# مقتضای طالع سعد[ت] هم اکنون باذ و هست
# ~~در ناموزون تو بخشی در موزون خادمت
# زر4) ناموزون نثار در موزون باذ و هست
# [منت ایزذرا جهان فر ملکشاهی گرفت
# نام و بانگ دولتش از ماه تا ماهی گرفت]
# ~~سلطان ملکشاه امرارا بار کمتر داذی و خاصبک درو بذ گمان بوذ و ازو
# ~~احتراز می نموذ که سگالش کرده که اورا بخلوت بخوانذ و بگیرذ (2)،
# ~~خاصبک اورا از پشت اسپ دیذی، مثل : آی ملک اشتغل بطیب
# ~~20 الذات و الملا هی غفل عن مکاید الاضداد و الاعادی ()، شعر:
# ~~چونک بر ملک شاه لهو گزیذ * دشمن پاذشه بکام رسیذ
# ~~خاصبک پیش از آنک او شام خوردی برو چاشت خورد و با حسن
# ~~م جاندار تقریر کرد تا ملکشاهرا بسرای خویش مهمان آورد ms207 سه روز، پس
~~PageV01P274
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0284.png)

# معزول شدن ملکشاه وگریز او بجانب خوزستان
# ~~هم در آن خانه که خفته بوذ اورا با آن زن و دو سه خدمتگار موقوف.
# ~~کردند و کس بسلطان محمد فرستاذند براذرش تا از خوزستان بیامذ و
# ~~بکوشک همذان بر تخت نشست(1)، مثل : آئ ملک ضیع الحزم فی آمره
# ~~مکن عدوه من ملکه و بحره(2)، شعر:
# هرک او حزمرا ز دست نهاذ « دشمنانرا بملک تمکین داذ %~%
# ~~سلطان محمد ملکشاه را از شهر بکوشک برد و بکوشکی مفرد باز داشت،
# ~~مدت پانزده روز آنجا بوذ . شبی از راه آبریز که بر صحرا داشت بریسمان
# ~~بزیر آمذ و اسپی معد کرده بوذ بر نشست و بگریخت و بخوزستان
# ~~شذ (1)، شعر:
# شب رو ته بشب راه عجب شایذ کرد
# اسباب طرب راست [بشب] شایذ کرد
# ~~حکمت: لتکن(4) مشاورتک بالیل فانه اجمع اللفکر و اعون للذ کر (15
# ~~شاور فی امرک من تثق منه(26) بعقل صیح و ودی صریح فألعارقل لأ ینصح
# ~~ما لم یصف وده و الودود لا یصیب ما(1) لم یصح(8) عقله (9)، بزرگان
# ~~دانشق بشب کرده اند و رای در شب زذه اند که در شب فکر مجموع 15
# ~~باشذ و با دانای دوست مشورت کرده اند که دانا تا صفای مودت
# ~~ندارذ نصیحت نکنذ ، شعر(10)
# از ناصح نصرت الهی . بشنو دو سه حرف صبحگاهی
# آنروز که خوشتری در آن روز . بر چشم بذان سپند می سوز
# و آن شب که شوی بطبع خرم * باذی ز دعا بخوذ فرو دم PageV01P275
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0285.png)

# ~~ملکشاه در مدت ملک براذر بخوزستان بوذ کی قوت مقاومت نداشت و
# ~~گوهر نسب خواهرش میل بذو داشتی از اصفهان بخوزستان ی شذ و زر
# ~~بخروار می برد تا ملکشاه لشکر بر براذر کشذ ، سلطان محمدرا خبر شذ
# ~~اتابک ایازرا بفرستاذ با لشکری تا آن مال و خزانه بغارتیذند ، و بعد
# ~~5 از وفات براذرش محمد چون سلیمانشاه بهمذان بر تخت نشست او اصفهان
# ~~بگرفت و پنج ms208 نوبت زذ ملک سلیمان مشوش خواست کردن، بعد از
# ~~پانزده روز در اصفهان فرمان یافت و برحمت خذا پیوست(1) ، شعر:
# ~~همه کار گردند چرخ این بوذ « ز پرورده خویش پر کین بوذ(2
# (ستانذ ز تو دیگریرا دهذ * جهان خوانیش بی گمان بر جهذ
# ~~چنینست کردار گردند دهر ، نگه کن کزو چند یابی تو بهر
# بخور هرچ داری بفردا مپای . که فردا مگر دیگر آیذش رای) (2)
# تو راز جهان (4) تا توانی(1) مجوی * گلش زهر نابست خیره مبوی
# نبایذ که گستاخ باشی بدهر ، که زهرش فزون آمذ از پای زهر(5]
# چنینست رسم سرای جنا * نبایذ کزو چشم داری وفاا]
# ~~چو بر خیزذ اواز طبل رحیل * بخاک اندر ایذ سر شیر و پیل(7
# ~~ملک تعالی وارث ملک ملکشاه ومحمدرا سلطان قاهر عظیم الدهر اعظم
# ~~السلاطین غیاث الدنیا و الدین ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان خلد
# ~~501 الله ملیکه از ملک و عمر برخورداری دهاذ و این اقبال تا قیامت
~~بماناذ
# ~~و رایت سلطنت و توقیع همایون و چتر میمون او بجمله ربع مسکون برساذ
# ~~20 تا عدل و انصاف می فرمایذ و بداذ و دین جهان می آرایذ چه بنای آن
# ~~پاذشاهی که بر عدل و احسان قرار یابذ و جوانب آن بنصرت دین حق
~~PageV01P276
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0286.png)

# ~~و قیام بمصاح خلق آراسته باشذ اگر تقلب چرخ دوار و گردش روزگار
# ~~در آن اثر نکنذ و دست حوادث از ذیل سعادت او کوتاه بوذ عجب
# ~~نیایذ و غریب و بدیع ننمایذ ، و چون ملوک سوالف روزگار نام نیک
# ~~یاذگار گذاشتند و علما و حکما و شعرارا تیار داشتند تا خلود ذکر جمیل
# ~~بر روی روزگار باتی شذ و ثواب ذات هایون ایشانرا مدخر ماند امروزه
# ~~که عنان کامگاری و زمام جهانداری و شهریاری بدست خذاوند عالم
# ~~سلطان اعظم ابو الفتح کیخسرو بن قلج ارسلان اعلی الله رایته و رویته و
# ~~نصر جنده و الویته و زمانه در مشایعت و فلک در متابعت رای ms209 و رایت
# ~~اوست و فضایل ذات بی نظیر و مزیت رجحان خاندان مبارا بر
# ~~سلاطین عصر و ملوک دهر ماضی و بافی ظاهرست و صیت نوبت میمون 10
# ~~که روز بازار فضل و براعتست بر امتداد روزگار مخلد و مؤبد (1)
# ~~خواهذ ماند هان نشر احسان در باره اهل فضل و هنرمندان روز بروز
# ~~در زیادت ی دارذ، وصیت این پاذشاه هنر پرور داعی و چاکررا چند
# ~~سال ملازم دعا گفتن وکتاب ساختن داشت و یکسال دیگر نبشتن و
# ~~چون بسده میمون و بارگاه همایون که بوسه جای قیصر و افلاطون است 15
# ~~رسیذم علم الیقین عین الیقین شذ و ظنی که در بزرگواری و مردم داری
# ~~او بوذ هزار چندین گشت، ایزذ تعالی نهایت همت ملوک را مطلع دولت
# ~~و سعادت این پاذشاه کناذ و انواع برخورداری از ثمرات ملک و
# ~~پاذشای ارزانی داراذ و این دولت تا قیامت بماناذ، از برای تشریف
# ~~پاذشاه این قصیده گفته آمذ ، [قصیده] :
# ای ز تو روشنی گرفته قمر . دهنت هچو شهد و لب چو شکر
# رشک بر می صفت لبت برده * لعل کانی و نیز زمرذ تر
# و آن چو عاج سپیذ دندانت . رشک کافور گشته و گوهر
# نرگ پر خمار تو یا رب . چون کشیذست در رخم خنجر ،116.

PageV01P277

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0287.png)

# ~~مشک و قیرست زلف شب رنگت * که شکستست رونق عنبر
# ~~هستی از فرق تا بناخن پای « جمله از یکدگر تو نیکوتر
# ~~نیست در زیر گنبذ گردون ، چون رخ خوب تو یکی دیگر
# ~~ای فدای تو صذ هزار چو من ه مردم از فرقتت غمیم بخور
# ~~جانم آمذ بلب بیک بوسه . از لب گور بندرا وا خر
# ~~داذ ده ارنه داذ خواهم من * از تو در بارگاه ففر بشر
# ~~پشت دین بلمظفر آن شاهی 5 کآمذ آتاش شاه پیغامبر(1)
# ~~آنک از جاه و مال وحشمت شذ . بر سر چرخ ابگون افسر
# ~~توی آنکس که زیر چرخ کبوذ « چون توی نیست در فنون هنر ms210
# ~~هرک در ماند با زمانە دون . یا ز چرخ کبوذ شذ مضطر
# ~~نبوذ جز در تو ملجأ او * نیستش جز نو دستگیر دگر
# ~~چون توی نیست در محوط خاک ه نه برین چرخ گنبذ اخضر
# ~~هرکرا پرورش دهی باشذ . سرش از چرخ هفتمین برتر
# ~~صدق بو بکر تست و زور عمر ه شرم عثمان و صولت حیدر
# ~~باذ جاویذ چرخ بنده شاه « ماه و مهر و ستارگانش حشر
# ~~عمر و اقبال هم عنانش باذ . بر درش چرخ هچو بسته کمر
# ~~السلطان غیاث الدنیا والدبن ابو شجاع محمد بن محمود بن
# محمد بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین
# ~~سلطان محمد خوب روی بوذ بچهره سرخ و سپیذ فراخ چشم دراز
# ~~20 موی محاسن اندک و تنک متناسب قد لطیف اندام چابک سوار در گوی
# ~~باختن و تیر انداختن، لشکردار و کامگار وکم آزار، وزرای او الوزیر
# ~~جلال الدین ابو الفضل()، الوزیر شمس الدین ابو النجیب(2) ، حجاب او
~~PageV01P278
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0288.png)

# امدن سلطان محمد از خوزستان و پادشاهی گرفتن
# ~~الامیر الحاجب ایلقفشت بن قیماز(1)، الحاجب ناصز الدین انابک ایاز،
# ~~مدت پاذشای او هفت سال، مدت عمرش سی [و] دو سال، و سلطان
# ~~محمد لطیف خلق زیبا خلق [بوذ]، مثل : من کرم خلقه وجب حقه و
# ~~من سآء خلقه ضاق رزقه(2، شعر:
# ~~هرک خوش خوست بر تو حق دارذ ه بذ خوی تنگ روزک آرذ ق
# ~~و کامل عقل صایب رای سایس طبع نیکو سیرت ثابت عهد و قدم راست
# ~~گوی، مثل : من صدق فی مقاله زاد فی جماله، [شعر] :
# راست گفتن جمال بفزایذ * سیرث مرد راستی بایذ
# ~~دین دار بیذار محب و مکرم علما نیکو لفظ دقیق نظر معانی شناس دشخوار
# ~~پسند ، اول ملکش در سنه ثمان واربعین [و خمس مایة]، چون براذرش 1071.
# ~~ملکشاه را بهمذان بنشاندند امیر حاجب جمال الدین ایلقفشت بن قایماز
# ~~بخواندن او رفت بخوزستان باجازت اتابک خاصبک و با سلطان بپرورد
# ~~که اول روز که بهمذان رسذ خاصبک بگیرذ و ms211 سلطان را چنان نموذ که او
# ~~با تو همان خطاب خواهذ کرد که با براذرت، و با خلیفه قرار داذه
# ~~است که پاذشاهی بذو دهذ و این جانداران را بردارذ (4)، مثل : آلغیبة 15
# ~~وم و الإفترآء مدموم، شعر:
# غمز وغیبت ز ناکسی وخسیست « افترا و دروغ بذ نفسیست
# ~~سلطان محمدرا این سخن پذیر آمذ، چون بدر همذان رسیذ در محرم سنة
# ~~ثمان و اربعین [و خمس مایة] امرا جمله استقبال کردند(2)، اینانج و
# ~~خاصبک وجمله مسعودیان آن روز بمرغزار قراتگین شراب خوردند ، روزا.
# ~~دیگر بکوشک فروذ امذ و در کوشک مسعودی بار داذ، امرا پیش کش
# ~~کردند و خاصبک پیش کشی کرد که در هیچ عهد مثل آن کس ندیذ PageV01P279
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0289.png)

# ~~بوذ، چون فارغ شذند خلوت خواستند و زحمت باز گردیذ ، خاصبک
# ~~بماند و جمال الدین ایلقفشت و براذرش و خاصگیان سلطان و زنگی جاندار
# ~~و شومله (1) با خاصبک بوذند، امرا ایستاذه بوذند و خاصبک در خدمت
# ~~نشسته ، آغاز سخن کرد که ترتیب قواعد پاذشاهی چون ی بایذ نهاذ،
# ~~ه مثل : إذا جالست الملوک فالزم الصمت و استعمل الوقار و احفظ
# ~~الآسرار (2)، در مجالست ملوک خاموشی شعار بایذ گرفت و وقار یار و
# ~~اسرار نگاه داشتن، شعر(2)
# سخنرا ببایذ شنیذ از نخست « چو دانا شذی پاسخ آور درست
# چو دانند مردم بوذ آزور 5 همی دانش او نیایذ بسر(4)
# ~~10 خاصبک در سخن افزوذ وراه جهانداری بسلطان ی نموذ، جمال الدین
# ~~قفشت از پس پشتش در آمذ وگریبان قباش بگرفت و گفت برخیز چه
# ~~وقت سخنست، و صارم محمد بن یونس سلطانی(5) با وی یار شذ اورا بر
# ~~گرفتند و در خانه بردند ، زنگی جاندار دست بقبضة تیغ برد اورا نیز
# ~~بگرفتند (1) ، شعر:
# ~~15 (بدان ای پسر کین جهان بی وفاست . پر از رنج و تیمار و درد و بلاست
# ~~هر آنگه که باشی بذو شاذ تر . ز رنج زمانه دل ازاذ تر
# ~~همان شاذمانی نمانذ بجا « ببایذ شذن ms212 زین سپنجی سرای)(7)
# ~~تو از افریذون فزونتر نهای « چو پرویز با تخت و اقسر نهای (8)
# ~~یکایک بنوبت همی بگذریم . سزذ گر جهانرا ببذ نسپریم(1)
# ~~20 (چنین آمذ ابن چرخ ناپایذار * چه با زیر دست و چه با شهریار
~~PageV01P280
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0290.png)

# قتول شدن خاصبک و ذکر اسبابی که گذاشت،
# ~~بتاج گرانمایگان (1) نگرذ . شکاری که پیش آیذش بشکرذ) (]10am
# ~~نبندم دل اندر سرای سپنج(1) . نیازم برنح و ننازم بگنج()
# ~~شومله از پیش این نقش باز خواند از کوشک بزیر امذ و انگشتری بنشان
# ~~برکابداری خاصبک برد که امیر از جهت سلطان چیزی ی خواهذ بارگیر
# ~~خاص بد تا بشهر دوانم، و اسپ خاص با سرافسار مرصع بستذ وبره
# ~~نشست و راه خوزستان بر گرفت و هرگز تا او بوذ دیگر بحضرت هیچ
# ~~سلطان نیامذ (5)، مثل : لا یلدغ المو من من جحر مرتین (1)، چو اضطراب
# ~~در کوشک افتاذ لشکر خاصبک آهنگ کوشک کردند و ییش از شمار
# ~~بوذند ، سر خاصبک و زنگی جاندار از بام کوشک بزیر انداختند جمله
# ~~برمیذند و پرآگند شذند (7) ، مثل : من ظلم عق آولاده و من بغی نصر 17
# ~~آضداده ()، شعر:
# چو خونریز گردذ سر سرفراز * بتخت(9) کثآی(10) بر نمانذ دراز(11)
# اگر گنج داری اگر درد و رنج . بمانذ همی در سرا سپنج
# جهان را مدان جز دلاور نهنگ « بخایذ بدندان چو گیرذ بچنگ
# چنینست ایین چرخ روان « توانا بهر کار و ما ناتوان1
# ~~لشکر سلطان در زمان بسر خزانه و پایگاه و اسپان خاصبک دوانیذند ،
# ~~از جملهآ چیزهای که در خزانهآ او یافتند سیزده هزار اطلس سرخ بوذ، و
# ~~در شرابخانه ییرون از آلاتی که معهود بوذ از زرین و سیمین هفت خم
# ~~سیمین یافتند که از جهت شراب خاص کرده بوذ و پایگاهرا خوذ قیاسی 19
~~PageV01P281
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0291.png)

# ~~نبوذ ، هزار و چهار صذ تا استر همه اختیار بر بند بوذ بیرون از آنک
# ~~. بهر شهری و نواحیی بسته بوذ، فی الجمله از مال وتجمل و نقد و ms213 جنس
# ~~که از خزانهآ او بخزانه سلطان رسیذ هیچ سلطانی را جمع نبوذ ، و آنچ
~~ودایع
# ~~و دفاین و ذخایر بوذ که بسر آن نیفتاذند خذای دانذ که چند بوذ(1)،
# ~~5شعر:
# قد یجمع المال غیر آکله « و یأکل المال غیر من جمعه(12
# (بخور هرچ دار فزونی بد * تو رنجین بهر دشمن منه
# هر آنگه که روز تو اندر گذشت « نهاذه همه باذ گردذ بدشت)(؟)
# بنیک و ببذ روز تو بگذرذ * کسی دیگر ایذ کزو بر خورذ(4)
# ~~10 و در آن وقت که سلطان مسعود از دنیا برفت و ملکشاه پپاذشاهی بنشست
# ~~سلیمانشاه که هفت سال از دست براذر بقلعهٔ‌ فرزین(5) محبوس بوذه بوذ
# ~~800، بتد ییر کوتوال قلعه امین الدین مختص از قلعه بزیر آمذ و
~~بآذربیجان رفت
# ~~و امرای اطراف را بدست آورد چون انابک ایلدکز و اتابک ارسلان ابه
# ~~و البغوش کون خر و فخر الدین زنگی و مظفر الدین الب ارغون پسر یرنقش
# ~~15 بازدار و خوارزمشاه یوسف که براذر زنش بوذ (6) ، [چون] سلطان محمد
# ~~خاصبک را برداشت سلطان سلیمن با آن لشکر گران روی بهمذان نهاذ،
# ~~و با سلطان محمد لشکری اندک بوذ که خاصگیان چنانک قاعد لشکر
# ~~باشذ دوهوابی می کردند و پراگند شذه بوذند ، سلطان محمد از بهر
# ~~تسکین ایشان بکلاه زر ی بخشیذ وبجوال جامه، لشکر می ستذند ومی
# ~~20 گریختند تا خزاین خاصبکی بیشتر سپری شذ ، شعر : PageV01P282
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0292.png)

# پراگنده شدن لشکر محمد و هزیمت او از سلیمان
# ز باذ آمذه باز گردذ بدم * چه بایذ ستم کرد بهر درم
# ~~لشکر اندک ماند و خصم نزدیک رسیذ، سلطان با حسن جاندار و رشید
# ~~جامدار و موفق گردبازو و یمین الدین امیر بار و پسران قایماز و جماعتی
# ~~دیگر از امرا که با او از خوزستان آمذه بوذند از همذان سوی اصفهان
# ~~شذند ، و بعد از سه روز سلیمان با لشکری گران بدر همذان رسیذ و کوه 5
# ~~و صحرا از لشکر پوشیذ و ms214 بمرغزار همذان دو فرسنگ بر طول و عرض
# ~~لشکرگاه زذند و هیبتی و حشمتی عظیم بیفتاذ، و قوی از لشکریان که نان و
# ~~خان ومان بهمذان داشتند باز می گریختند تا حشر و لشکر سلطان محمد
# ~~عظیم تنگ شذ و بر آن بوذند که اگر سلیمان عزم اصفهان کنذ ایشان
# ~~بخوزستان روند که بهی حال روی مقاومت نبوذ، شعر:
# کسی کو نبینذ بجز کام و ناز * بخشای بر وی بگاه نیاز
# نه روز بزرگی نه روز نیاز . نمانذ بکس در زمانه دراز(1)
# جز از نیک نامی نبایذ گزیذ « ببایذ چریذ و ببایذ چمیذ (2)
# ~~و همه جهان دل بر پاذشاهی سلمان (2) نهاذند ، بیت :
# جهان روشن و پاذشه داذگر « ز گردون نیایذ فزون زین هنر(8
# چو با داذ بگشایذ از گج بند « بمانذ پس از مرگ نامش بلند
# بگیتی بهی بهتر از گاه نیست « بذی بذتر از عمر کوتاه نیست(2)
# (اگر توشه مان نیک نامی بوذ * روانمان بذان سر گرامی بوذ
# اگر آز ورزیم پیچان شویم . پدیذ آیذ آنگه که بی جان شویم) (6)
# ~~مملکت سلیمان عظمتی یافت و در خاطر که گنشت که اساسی چنان محکم 20
~~PageV01P283
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0293.png)

# ~~و جمعی چنان انبوه سست و پراگند شوذ، فخر الدین کاشی(1) وزیر بوذ(2.
# ~~(:10. و خوارزمشاه امیر حاجب ، امرای دولت میخواستند کی این دو منصب
# ~~تغییر کنند و وزارت بشمس الدین ابو النجیب دهند کی وزیر سلطان
# ~~مسعود بوذ و امیر حاجبی بمظفر الدین الب ارغو، خوارزمشاه ازین سگالش
# ~~ه خبر یافت با خواهرش که در حکم سلطان بوذ تقریر کرد تا شبی که
# ~~موعود کرده بوذ با سلطان گویذ که لشکر جمله بر تو خروج خواهذ کرد
# ~~و سلطان محمدرا باز میخوانند و امشب بر می نشینند بگرفتن تو، و
# ~~خوارزمشاه در آن شب لشکر خویش را بر نشانده بوذ و از دور گرد
# ~~سراپرده بداشته یعنی که حفظ سلطان می کنم، سلیمانشاه چنانک عادت او
# ~~10 بوذ در بی ثباتی اسپ نوبت ms215 بخواست و نقدی که از خزانه بر توانست
# ~~گرفتن برداشت و شب بخروس گذاشت و خویشتنرا چون موی از میان
# ~~خمیر از ملک بدر اورد و خزانه و بارگاه و پایگاه و اسباب هیچنان بر
# ~~جای بماند و خوذ براند (2)، شعر :
# (ستوذه نباشذ دل باذسار * برین داستان زذ یکی هوشیار
# که گر باذ خیره نجستی ز جای ، مگر یافتی چهره و دست و پای
# سبکسار مردم نه والا بوذ » وگرچه گوی سرو بالا بوذ)(8)
# مکن خیره بر خویشتن بر ستم * که گیتی سپنجست بر باذ و دم
# ~~امرا ازین حال بی خبر بوذند ، دیگر روز لشکرگاه سلطان همچنان بر قرار
# ~~دیذند لا داعی فیه و لا مجیب لشکر در افتاذند و بغارتیذند و از
# ~~20 یکدیگر اندیشناک شذند هر یکی بجانبی بیک دو فرسنگ فروذ آمذند و
# ~~پیغامها بیکدیگر می رفت که این چه حالتست، چو استکشاف حال برفت
# ~~هر یک بولایت خوذ برفتند ، چون این خبر بسلطان محمد رسیذ اول باور
~~PageV01P284
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0294.png)

# ~~نداشت و پنداشت که این مکیدیست که امرا پراگنده شذه اند تا او
# ~~بدر همذان باز آیذ ایشان از جوانب در ایند ، استشعار سلطان زیادت
# ~~گشت تا خبر متواتر شذ روی بدار الملک همذان نهاذ بمبارکی (1) و کفی
# ~~الله المومنین القتال(2) بر خواند، شعر:
# بدان ای پسر کین سرای فریب . ندارذ ترا شاذمان بی نهیب (2)
# چه سازی هی زین سرای سپنج . چه یازی بنام و چه تازی برنج
# متاز و منامر و میام و مرنج . چه تازی بکین و چه نازی بگنج
# ترا(4) بهره اینست ازین تیره کوی « هنر جوی و راز جهان را مجوی
# که گر باز یابی بپیچی ز درد . پژوهش مکن گرد رازش مگرد
# ~~و سلطان محمد بدر شهر همذان کوشکی بنا فرموذ و امرا آلات کوشکهای 10
# ~~قدیم بذان موضع نقل کردند و لشکرگاهی (5) ساختند و کوشکهای بسیار»100،
# ~~بنا نهاذند و ملک مقرر شذ و جمال الدین فقشت (6) امیر حاجب بوذ و ms216
# ~~جلال الدین وزیررا بشمس الدین ابو النجیب صرف کردند ()، مثل : من
# ~~رضی بألقضآء صبر بالبلآ ه(8)، و سلطان سلیمان چون از در همذان
# ~~بگریخت سوی مازندران شذ و از آنجا بخوراسان کشیذ کس اورا بجو نخریذ ،
~~15
# ~~مثل : السعید من وعظ بامسه و استظهر لنفسه و الشقی من جمع لغیره
# ~~و ضن علی نفسه بخیره (9)، و در سنه خمسین [وخمس مایة] از راه بیابان
# ~~بدر اصفهان امذ با سواری پانصذ و در اصفهان رشید جامدار والی بوذ
# ~~اورا موعود بخیرات کرد و امیذهای خوب داذ اگر اورا در اصفهان
# ~~برذ و رشید اجابت نکرد (10)، مثل : من جهل قدره عدا طوره(11)، شعر: 20
~~PageV01P285
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0295.png)

# پایه خوذ هر آنک نشناسذ . پای بیش از گلیم خوذ بکشذ
# ~~جواب داذ که من این امانت از براذر زاذهات دارم و مرا قاعده نباشذ
# ~~که در امانت خیانت کنم و جهان از آن شماست برو و اورا جواب باز
# ~~ده آنگه اصفهان و جمله ولایت خوذ ترا مسلم باشذ ، چون ازین در نومیذ
# ~~5 شذ سوی بغداذ رفت و استجارت بخلیفه کرد(1) اورا در بغداذ الملک
# ~~المستجیر ی گفتند ، بعد از مدتی خلیفه المقتفی بامر الله اورا ترتیب
~~کرد و
# ~~برگ بساخت و بسلطنت نامزذ کرد(2)، و از بغداذ بجانب آذربجان رفت
# ~~و از در خیمهٔ‌ اتابک ایلدکز باز شذ ، و اقسنقر پیروز کوهی از اینانج
# ~~مستوحش شذ بوذ هم با ایشان بوذ، اتابک ایلدکزرا ضرورت افتاذ
# ~~10 معاونت کردن، مثل : عداوة العا قل خیر من صداقة الجاهل، شعر:
# (نگه کن که دانای پیشین چگفت « بذانگه که بگشاذ راز از نهفت
# که دشمن که دانا بوذ به ز دوست « ابا دشمن و دوست دانش نکوست
# بر اندیشذ آنکس که دانا بوذ « زکاری که بر وی توانا بوذ
# ز چیزی که باشذ برو ناتوان 5 بجستنش خسته ندارذ روان)(7)
# ~~هر آنکس که دارذ روانش خرذ * سر مایهآ کارها بنگرذ(4)
# ~~لشکری بسیار انبوه شذ، چون خبر بسلطان ms217 محمد رسیذ از در همذان با
# ~~لشکری گران روی بذیشان نهاذ و اینانج در خدمت بوذ بکنار ارس
# ~~مصاف داذند ، اینانج در مقدمه بآب بگذشت سلطان محمد بر اثر، ایشان
# ~~هزیمت شذند و دست از یکدیگر بداذند سلیمان بموصل افتاذ (5)، و اتابک
# ~~20 ایلدکز از کرده عذرها خواست سلطان محمد اورا استمالت کرد و بنواخت
# ~~08105 تا پسررا انابک پهلوان در خدمت سلطان بعراق فرستاذ، و سلطان
~~PageV01P286
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0296.png)

# ~~چون از آذریجان ایمن شذ در آخر سنه خمسین [و خمس مایة] روی
# ~~ببغداذ نهاذ و بقصر قضاعة مدت یکماه توقف کرد چه موفق گردبازو
# ~~قبول کرده بوذ که زین الدین علی کوچک را از موصل بمدد آرذ، و بعد
# ~~از آن بناحیت بت و راذان در امذ و جای خاص(1) یافتند بر اب دجله
# ~~بگنشتند و زین الدین علی با لشکری آراسته وانبوه برسیذ وبدره
# ~~بغداذ امذند، و سلطان و خواص او و زین الدین علی بجانب غربی
# ~~فروذ آمذند و پسران قایماز و اتابک ایاز و شرف الدین گردبازو
# ~~جانب شرقی، و لشکر سلطان و زین الدین برابر نهر معلی(2) مخجنیقها
# ~~نهاذند و از عراق پسران مظفر الدین حماد (2) برسیذند با چهار(4) صذ
# ~~کشتی پر مرد و سلاح و از حله پسران دبیس دو سه هزار رجاله بیاوردند، 10
# ~~و لشکری انبوه و حشر(5) بسیار جمع شذ و هر روز چالشی می کردند و
# ~~سنگی چند بر یکدیگر می انداختند و کشتیها[ی] یکدیگر می راندند ، و
# ~~پیاذگان از شهر بدر می آمذند و با پیاذگان لشکر می کوشیذند و هیچ
# ~~روز لشکر جمله بر ننشست و جنگی نکردند که سلطانرا از اندرون شهر
# ~~عشوها ی داذند قوی از امرای خلیفه که فلان روز فلان دروازه ی 15
# ~~گشاییم وبخدمت ق اییم، مثل : من طالت غفلته زالت دولته (1)، و موفق
# ~~گردبازورا [با پسران قیماز](7) نقاری بوذ بذین سبب در جنگ تهاونی
# ~~و رفت، و کار بر شهر تنگ شذه بوذ ms218 چه ارتفاعات نواحی سلطانیان بر
# ~~می داشتند یک من بار در شهر نمی شایست بردن، ناگاه خبر رسیذ که
# ~~ملکشاه با انابک ایلدکز بدر همذان فروذ آمذ و این خبر زوذتر در شهر 20
# ~~بوذ چه این کار باستدتای ایشان بوذه بوذ، اشکر از جهت نان و خان
# ~~و مان دهگان و بیستگان در گریختن آمذند و چون دانستند که ضبط
~~PageV01P287
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0297.png)

# ~~نپذیرذ سلطان فرموذ که فردا عبر کنیم و روی بجانب همذان نهیم، شعر:
# ~~مگر بهرهمان زین سرای سپنج 5 همه کین و نفرین و دردست و رنج (1)
# بجز رنج و سختی نبینم(2) ز دهر . پرآگند بر جای تریاک زهر
# کتا چون روذ بر سرم بر سپهر ه بتندی گرایذ جهان یا بمهر
# ~~چنینست گیهان ناپایدار ، درو تخم بذ تا توانی مکار(2)
# ~~48 بدیذم که این گنبذ دیرساز(4) . نخواهذ گشاذن هی لب براز
# ~~لشکر و حاشیه اندیشیذند که فردا زحمت باشذ هر قوی قصد کردند که
# ~~هم در روز خالی بگذرند ، اضطرابی در افتاذ وجسر بگسیخت(3) و
# ~~ملاحان کشتیهای لشکر سلطان بگذاشتند و بگریختند، هرکه کشتی یافت
# ~~11 ی گذشت، مثل : افضل الناس من عصی هواه و افضل منه من آبغض
# ~~دنیاه ()، شعر،
# نفس دونرا خلاف پیرایذ . تیغ کژرا نیام کژ بایذ
# روی در روی نعمتی ناری « تا از آن بهتری بنگذاری
# ~~هزاهزی در افتاذ چون روز رستخیز و از محال جانب غربی رجاله بجوشیذ[ند]
# ~~15 وعجمرا می غارتیذند، و از شهر لشکر بدر آمذند و کشتیهای مقاتله
# ~~بنزدیک لشکر سلطان رسیذ و در سرای سلطان بجانب شرقی متاع تجار
# ~~و رخت لشکریان بوذ جمله رجالهآ بغداذ بغارتیذند، و لشکری که بر جانب
# ~~-غربی بوذند جمله در سلاح رفتند و صف کشیذند و خیل خانه نگاه می
# ~~داشتند ، و سلطان در سرای سعد الدولة (7) با ده پانزده جاندار مانده
~~بوذ
# ~~2 و سراپرده و بنه و پایگاه و خزانه و چوب(8) خانها و دختران سرای و
# ~~جمله آلات ms219 سلطان بر جانب غربی بماند ، زین الدین علی با جمله لشکر
~~PageV01P288
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0298.png)

# بر گشتن سلطان محمد از بغداد بناکای
# ~~بر نشسته بوذند و با مقاتلهٔ‌ کشتی جنگ می کردند و نگذاشتند که بر
# ~~جانب غربی آیند و بفرموذ تا منجنیقها آتش زدند و چوب خانه سلطان و
# ~~بازار لشکر و هر آلت که نقل نی شایست کردن بسوختند ، و همجنان
# ~~صف کشیذه ایستاذند تا جمله بنگاه و خزانه و دخترانرا براه کرد و بر
# ~~اثر ایشان ی امذ، و سلطان با لشکر آن شب تا بروز بر جانب شرقی ه
# ~~بر پشت اسپ ایتاذ تا بامداذ بنها بر نهاذ و با کینی تمام بیک فرسنگی
# ~~بغداذ فروذ آمذند ، و اگرچه زشت برخاستنی بوذ لشکر بغداذرا چندانی
# ~~قوت نبوذ که بر اثر بیامذندی، مثل : الظلم مسلبة للنعم و البغی مجلبة
# ~~اللنقم (1)، شعر:
# بغی کین آورذ بهر منزل ه ظلم نعمت ز بذ کنذ حاصل
# ~~سلطانرا از اسباب دهلیزی [مانده] بوذ و یکباره زیلو و پنج بارگیر، امرا
# ~~از مطبخ خویش خوانچه ی اوردند تا آنگه که محلوان رسیذند ، مثل :
# ~~من اکتفی بالیسیر استغنی عن الکثیر (2)، شعر(7)
# ~~گر از دنیا وجوهی نیست در دست * فراغت با قناعت باذگان هست»111،
# ~~زین الدین علی کوچک بنگاه و اسباب پایگاه سلطان و خزانه و دختران 15
# ~~سرای را جمله باز رسانیذ چنانک رشته تابی ضایع نشذه بوذ (4) ، مثل : من
# ~~تمام الکرم انمام النعم ()، شعر:
# خوی تو گر افاضت نعمست * ای پسر از نمامت کرمست
# ~~و چون سلطان پینج منزلی همذان رسیذ اتابک ایلدکز باز گردیذ ملکشاه 19
~~PageV01P289
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0299.png)

# ~~تنها بماند بخوزستان راند و سلطان بکوشک همذان فروذ آمذ ، مثل : نحن
# ~~کما کنا و العنآء زیادة، سعی ضایع و رنج حاصل وخزانه تهی، بعد از
# ~~آن نهضتی نکرد ، زمستان بساوه رفتی و تابستان بهمذان و رنج برو مستولی
# ~~شذ افتان خیزان ی بوذ تا در ذو الحجة سنة اربع وخمسین و خمس مایة
# ~~« از ms220 کوشک در محنه با شهر آمذ یک هفته بزیست، و پیش از آنک سلطان
# ~~یبغداذ رسیذ شهاب الدین مثقال بزرگ وامام شیبانی را (1) فرستاذه بوذ
# ~~بخطبه خاتون کرمانی(7) تا مهد او از کرمان بهمذان ارند در رجب سنة
# ~~اربع و خمسین [وخمس مایة] برسیذ شهر همذان اذین بستند و زیادت(2)
# ~~کوشک زذه بوذند و مطربان نشاند، سلطان در محفه باستقبال شذ بحکم
# ~~10 آنک رنجور بوذ وآن خاتون مدت پنج ماه در حبالهآ سلطان بوذ و سلطان
# ~~بحکم رنجوری بذو نتوانست رسیذ (8)، و بذی الحجة ازین سال در گذشت(5)
# ~~و عمر جاوذان و ملک جهان بشهریار کامران و جهاندار جوان سلطان
# ~~قاهر عظیم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو الفتح کیخسرو ابن السلطان قلج
# ~~ارسلان خلد آلله ملکه گذاشت که هر روز چون مقدمهآ صبح کاذب در
# ~~15 گذرذ و طلیعةآ صبح صادق برسذ وابو الیقظان(6) رواح در تباشیر صباح
# ~~ندای حی علی الفلاح در دهذ و رایات عالیة خسرو اقالیم بالای افق سما
# ~~پیذا شوذ اورا فتح نامهآ اقلیی بحضرت همایون می رسذ و رکاب میمون او
~~بهر
# ~~شهری که رسذ شکوه جنان و آرایش روضە رضوان می دهذ، واین
# ~~پاذشاه که سایه اللهست منقبت علم و منزلت علا و منصب حکما که
# ~~20 شریف ترین مناقب و رفیع ترین. مناصب و نفیس ترین منازلست حاصل
# ~~کرده است و بدست آورده، و از شرف و فضیلت علمست که ملک
# ~~1110. تعالی علمارا رتبت روحانیان داذه است و ایشانرا در شهادت وحدانیت
~~PageV01P290
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0300.png)

# ~~خویش بمرتبه ملایکه رسانیذ و مقارنت و مشارکت خوذ و ایشان کرامت
# ~~کرده چنانک درکتاب قدیم می گویذ آیة : شهد الله آنه لا له الا هو
# ~~والملایکة و اولو العلم (1) و خشیت و مراقبت جانب آفریذگار که موجب
# ~~فوز ونجات و سعادت ابدیست هم از ثمرات نتایج علمست کما قال تعالی
# ~~ایة : إنما یخشی الله من عباده العلماه(2)، و چون شخصی از بنی ادم 5
# ~~بحلیت علم و ms221 تقوی اراسته شذ واز عوارف و لطایف صنع ایزذی بذین
# ~~دو موهبت سنی محظوظ و مخصوص گشت برتبت اعلی رسیذ و درجه کمال
# ~~بیافت، وخذاوند عالم سلطان قاهر ابو الفتح کیخسرو با عظمت سلطنت و
# ~~عدت پاذشاهی و شوکت و بسطت قواعد معدلت باقصی درجه علم و اعلی
# ~~منزلهآ دانش زسیذه است و بوفور عدل و فضل وکمال علم و غایت دانش 10
# ~~او از جملهآ سلاطین آل سلجوق کس نرسیذه است و روان علمای که آبای
# ~~سلاطین بوذه اند از چنین خلفی در روضهآ جنان با حوران و رضوان
# ~~مباهات می نمایذ ومفاخرت می کنذ ، در تزاید باذ وتا قیامت بماناذ، بیت
~~:
# اقبال تو جاوذان بماناذ * دانی که بدست ما دعابیست
# ~~و چون دولت این شهریار جوان بخت اشجار آل سلجوقرا بعد از ذبول 15
# ~~خزان انوار و ازهار فصل بهار ظاهر کرد و طراوت و تازگی و خضرت
# ~~و نضرت ریاحین پدیذ آورد داعی مخلص و هواخواه متخصص در وصف
# ~~بهار از زبان شگوفه و ازهار در مدح این شهریار کامگار و صاحب قران
# ~~روزگار این قصیده آبدارگفت و این در بکر بالماس فکر بسفت، [قصید]:
# باذ صبا بر گشاذ چهرهآ گل ناگهان
# خیل ریاحین رسذ از طرف کن فکان
# بلبل دستان سرای بر سر هر گلبنی
# از ورق مدح شاه خواند یکی داستان PageV01P291
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0301.png)

# ~~تمری بر شاخ سرو در طرف جویبار
# گشت ثناگوی شاه از دل و جان مدح خوان
# ~~سوسن آزاذ ماند گرچه بذش ده زبان
# گنگ چو بند که نیست(1) گفتن مدحش توان
# ~~نرگس با جام جم امذ کز بزم شاه
# بهر ریاحین برذ باذه چون ارغوان
# ~~دست بر آرذ چنار تا بدعا خواهذ او
# از ملک ذو الجلال دولت شاه جوان
# ~~بر لب هر جویبار گویذ هر سبزهآ
# یا رب سرسبز باذ عادل شاه جوان
# ~~شاه جهاندار کوست خسرو جمشیذ فر
# تاج ده خسروان باج ستان شهان
# ~~خسرو بهرام قدر شاه فریذون سیر ms222
# رستم دستان برزم حاتم طی بی گمان
# ~~صاحب تیغ و قلم کز سر این دو گهر
# مشرق و مغرب گرفت در کف گوهر فشان
# ~~هست جهان شهریار سایه حق خلقرا
# مالک روی زمین صاحب هفتم قران
# ~~چاکر و منقاد اوست ماه مبارک لقا
# طایع فرمان اوست مهر غزاله(2) نشان
# ~~ملک سلیمان وراست ورنه ببین بر درش
# چاکر او وحش و طیر طایع او انس و جان
# ~~در دل دریا و کان گر گهر و گر زرست
# آفت جمله ببذل دست و دل شاه دان PageV01P292
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0302.png)

# ~~مایه فغفور چین خلعت آین پادشا
# پایه قیصر کجاست خدمت این استانل
# ~~هست درین روزگار گشته ز انصاف شاه
# باز قرین تذرو گرگ عدیل شبان
# ~~بر تو که کیخسروی ماند بمیراث حق
# ملک زکسری و جم عدل ز نوشین روان
# ~~جنگ چو رستم که کرد چونک کنذ کارزار
# خسرو رستم صفت جنگ گنذ به از آن
# ~~رزمگه شهریار هست قیامت بنقد
# بزمگه خسروی هست حقیقت جنان
# ~~خشم تو بر دشمنان کرد جهنم پدیذ
# لطف تو با دوستان خلد نمایذ عیان
# ~~زیر فلک هر کجا مهر کنذ روشنش
# شاه نشان و شهم هست خذاوند آن
# ~~کرد عدورا بتیغ قهر و ستذ ملک ازو
# پس بسر کلک کرد تفرقه بر دوستان
# ~~از گل هندوستان تیغ برون امذست
# کلک چرا می کنذ میل بهند وستان
# ~~شاه جوانا توبی خلق جهانرا پناه
# ظل تو به خلقرا از پذر مهربان
# ~~هرک ترا بندوار سر ننهذ چون فلک
# دان کی حقیقت شذست بخت برو سرگران
# ~~باذ سپهر برین طایع فرمان شاه
# باذ بکام دلت دور زمین و زمان PageV01P293
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0303.png)

# سلطان سلیمان بن محمد بن ملکشاه
# در کنف عافیت تا دم محشر بپای
# در حرم خسروی تا بقیامت بمان
# ~~السلطان معز الدنیا والدین(1) ابو الحرت سلیمان بن محمد
# بن ملکشاه قسیم(2) امیر المؤمنین
# ~~سلطان سلیمن اسمری بوذ بسرخی مایل محاسن متوسط کوتاه گردن
# ~~ربع القامة، مدت ملکش شش ماه و ms223 کسری، ولادت او در رجب سنه
# ~~احدی عشر[ة] و خمس مایة، مدت عمرش چهل [و] پنج سال، وزیر
# ~~شهاب الدین ثقه(2)، حاجب مظفر الدین الب ارغون (1)، [توقیع او
# ~~استعنت بالله] (8)، سلطان سلیمن پاذشاهی بوذ خوش خوی خوب روی
# ~~10 بذله گوی، مثل : إذا شرف الخلق حسن النطق (1)، شعر:
# ~~سخن خوب از نتایج خوست * هرکرا خوی خوش سخن نیکوست
# ~~معاشر طبع بوذ اما ثبات نداشت و اقبال مساعد نبوذ، چند نوبت بر
# ~~تخت نشست وبخت یاری نداذ، هر چند بیش کوشیذ روی ندیذ، شعر(7)
# ~~تو با چرخ گردان مکن دوستی * که گه مغز اویبی و گه پوستی
# ~~بذانگه بوذ بیم رنج و گزند 5 که گردون گردان بر ارذ بلند
# ~~ز هر بذنگر دل نداری برنج . که اینست رسم سرای سپنج
# ~~مرا بهره اینست ازین تیره روز ه دلم چون بوذ [شاذ] وگیتی فروز
~~PageV01P294
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0304.png)

# بر نخت نشستن سلیان و قصید سید اشرف در نهنیت 275
# ~~چو سلطان محمد از دنیا برفت موفق گردبازو از جملهآ امرا قویتر بوذ
# ~~و ناصر الدین آقش و عز الدین صتماز(1) و اتابک ایاز از مهتران
# ~~بوذند در کار سلطنت باهم مشورت کردند و دانشق ساختند ، قرار افتاذ
# ~~که اینانج را از ری بخوانند و باستصواب رای او کار کنند ، چون بیامذ
# ~~رای بر سلطان سلیمن قرار گرفت، کس بخواندن او بموصل رفت، 5
# ~~اتابک قطب الدین مودود اورا با اهبتی و سازی تمام گسیل کرد(2)،
# ~~مثل : شکر الإله بطول الثنآء و شکر الولاة بصدق الولآه(2)، شعر:
# شکر حق از ثنا بوذ پیوست . شکر سلطان ز دوستی وی است
# ~~سلطان سلیمن دوازدهم ربیع الاول سنة خمس وخمسین و خمس مایة بدار
# ~~الملک همذان رسیذ وبرتخت سلطنت نشست وبپاذشاهی پیوست، و سید *113:
# ~~اشرف بتهنیت در حضرت این قصید روز بار بر خواند بحضور امرای
# ~~دولت، قصید(1)
# شاه شاهان جهان بر تخت سلطانی نشست
# مردم چشم سلاطین در جهانبانی نشست
# منت ایزذرا که از نامش نشان ms224 خسروی
# بر طراز جامه رفت و در زر کانی نشست
# منت ابزذرا که در صدر خراسان و عراق
# هم خذاوند عراقی(8) هم خوراسانی نشست
# منت ایزذرا جهان چون روضهآ فردوس گشت
# وین ملک قدر فلک قدرت برضوانی نشست PageV01P295
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0305.png)

# ~~مردم و دیو و پری اکنون بخدمت ایستند
# چون سلیمانشاه بر تخت سلمانی نشست
# ~~چشم رعنایی بدوزند اختران روز کور
# خسرو سیاره چون بر اوج کیوانی نشست
# ~~پای قدرش از سر افلاک جسمانی گذشت
# مهر مهرش بر دل پاکان روحانی نشست
# ~~پیش عزمش باذ در بالا بواجب ایستاذ
# پیش حزمش کوه در پستی بنادانی نشست
# ~~دور نبوذ گر پپزانذ (1) ز میدان(1) وجود
# گوی گردون را(2) چو بر یکران(2) چوگانی نشست
# ~~بوی عدلش چون دم عیسی جهانرا زند کرد
# لاجرم زان بر جهانش منت جانی نشست
# ~~فتنه شبرو بروز بذ نشست از تیغ او
# م بدشخوار نخیزذ چون بآسانی نشست
# ~~کار او ثابت بمعنی امذ و گردان بنام
# راست چون گردون () که بر وی(1) رسم گردانی نشست
# ~~رسم باطل زوذ برخیزذ چو رای پاذشاه
# نوبت حق پنج فرموذ و بسلطانی نشست
# ~~ای بر ایوانت شذ کیوان هندو پاسبان
# ماه روی بر در بارت بدربانی نشست
# ~~بخت چون بر تخت دیذت تهنیتها کرد و گفت
# ای که بر تخت جهانداری تو میدانی نشست PageV01P296
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0306.png)

# چون جهانداران کمر بربند و عالم و گشای
# وقت کار آمذ کنون بی کار نتوانی نشست
# ز ابر کف پاران رحمت بر مسلمانان ببار
# هین که گرد کفر بر روی مسلمانی نشست
# ~~شهاب الدین ثقه بوزارت مقرر شذ و مظفر الدین الب ارغو بامیر حاجی(1)
~~1130.
# ~~و سلطان بسطت عدل و افاضت فضل ق نموذ، مثل : آعظم الملوک من
# ~~ملک نفسه و بسط عدله (2، و از جهت استمالت جانب اتابک ایلدکز
# ~~ملک ارسلانرا که پیش او بوذ ولی عهد کردند (2) وبخطبه و سکه نام
# ~~او در اوردند ، اینانج بجانب ری باز گشت و میان موفق گردبازو و عز ms225
# ~~الدین صتماز و ناصر الدین اقش پیوسته در اندرون نقاری بوذی و10
# ~~گردبازورا آن نفاذ حکم بناند که در روزگار سلطان محمد بحکم آنک سلطان
# ~~سلیمن همه روز بنشاط و عشرت مشغول می بوذ و عز الدین و ناصر الدین
# ~~بذو بیشتر ی رسیذند هرگه اورا ی دیذند م سگالیذند که گردبازو
# ~~بگیرند و یک روز سلطان را بهمان او بردند تا مگر برین اندیشه دست
# ~~یابند، و از انواع تکلف هیج فرو نگذاشت اما خوذرا نگه داشت(1) ، 15
# ~~مثل : من جاد بماله عز و من جاد بعرضه ذل(5)، اندیشه میسر نی شذ که
# ~~گردبازو لشکر بسیار داشت و احتیاطی تمام میکرد و هر شب لشکری با
# ~~سلاح گرد سرای او م خفتند ، درین میانه گردبازو کس باتابک ایلدکز
# ~~فرستاذ و اورا بر امذن وآوردن ملک ارسلان تحریض کرد، و سلطان
# ~~سلیمن از مداومت بر شراب چنان شذ که از مردم نفور گشت و (6) تگ 20
# ~~بار(6) شذ ، مثل : من جانب الاخیار اسآء الاختیار (2)، شعر:
# چو با نیکان نشستن واگذاری . بذا کارا که تو بر دست داری PageV01P297
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0307.png)

# ~~امرا بذو راه نمی یافتند ازو نومیذ شذند که او خوذ نی دیذند و چون
# ~~م دیذند  رنجیذند که احترام کس نی کرد و بزبانشان می آزرد ،
# ~~مثل : احفظ رأسک عن عثرة لسانک(1)، شعر:
# نگه دار سررا ز زخم زبان * که باشذ زبانت سرت را زیان
# ~~5 جمله با گردبازو متفق شذند بر خواندن ارسلان، شعر:
# ~~ندانذ کسی آرزو جهان * نخواهذ گشاذن بما بر نهان (2)
# ~~چه بندی دل اندر سرای سپنج « چو دانی که ایذر نمانی مرنج(2)
# ~~ازین بر شذ تیز چنگ اژدها ه بمرد و دانش نیابذ رها(4)
# بدریا نهنگ و بهامون پلنگ * همان شیر جنگ اور تیز چنگ (2)
# ~~(ز باذ اندر آرذ برذ سوی دم * نه داذست پذا نه خوانم ستم
# ~~نیابی بچون و چرا نیز راه « نه کهتر بذین دست گیرذ نه شاه) ()
# ~~81، اگر ز اهنی چرخ بگذازذت ms226 5 چو گشتی کهن نیز ننوازذت(1)
# چنینست کرد[ار] گردان سپهر . گهی کینه پیش ارذت گاه مهر(8)
# ~~سلطان سلیمنرا خبر شذ که امرا ازو مستوحش اند و ارسلانرا خواند
# ~~15 اند ، کس فرستاذ که آگر چنانک مرا نی خواهیذ از من بشما رنجی نرسیذ
# ~~بگذاریذ تا چندان اهبت و برگ که از موصل آوردهام بر گیرم و بروم
# ~~باقی حکم شماراست، خواستند این اجابت کردن باز گفتند بی مشورت
# ~~اینانج نشایذ ، مثل : من حق آلعاقل ان یضیف إلی رأیه رأی العلماء و
# ~~مجمع إلی عقله عقول الحکمآ ء(9)، [شعر] :
# رای خوذرا بعالمان برسان « جمع کن عقل را تو با دگران PageV01P298
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0308.png)

# ~~کس باینانج رفت پیغام داذ الله الله اگر شمارا از و کراهیتی هست و
~~پاذشاهی
# ~~دیگر اختیار ی کنیذ اورا از دست بگذاشتن مصلحت نیست چه اگر
# ~~بخوراسان روذ آمن نتوان بوذ که لشکر آورذ و اول درد سر من دهذ
# ~~اورا موقوف بایذ داشتن تا سلطان دیگر برسذ آنگه حکم اورا باشذ ، مثل :
# ~~حسن العفو ما کان عن قدرة و احسن الجود ما کان من عسرة(1)، امرا ه
# ~~اندیشیذند که سلیمن چون نومیذ شوذ بگریزذ، بشب از هر خیل خانهٔ‌
# ~~سواران با سلاح گرد بر گرد کوشک پاس ی داشتند تا اتابک ایلدکز و
# ~~سلطان ارسلان بیامذ در آخر رمضان سنة خمس وخمسین [و خمس
# ~~مایة] و سلطان ارسلان بر تخت نشست و سلیمنرا در میان باغ بکوشکی
# ~~موقوف کردند و موکلان برو گماشتند (2)، بعد از یک ماه سلطان ارسلان 10
# ~~و اتابک ایلدکزرا بجانب اصفهان کوچ بوذ سلیمانرا با قلعة علاء الدولة
# ~~نقل فرموذند (2) و او خوذ پاذشاهی محبوس پیشه بوذ و قلعه فرسوذ لکن
# ~~این بار سبوی از آب درست نیامذ و هم درین قلعه دوازدهم ربیع الآخر
# ~~سنهآ ست و خمسین و خمس مایة در گذشت(8) و بتربة براذرش مسعود
# ~~اورا دفن کردند رحمه الله و برد مضجعه، و هر حکم که او نکرد5
# ~~بری ms227 که نخورد و اقبالی که نبوذ و دولتی که روی ننموذ روانش از روضهٔ‌
# ~~رضوان و فرضه جنان نتماشای ان می کنذ که آتاش او بشاذکأمی حکم می
# ~~رانذ و بنیک نامی اسپ اقبال و دولت می دوانذ ، هر روز خصیرا ی
# ~~شکنذ و اقلیی در ضبط می آورذ، لهو و تماشا بر وفق رای عقلا کنذ و
# ~~هر مثال که از رای اعلی صادر شوذ بر محجه صواب و منهج استقامت 1117.
# ~~باشذ واز شارع خطا و خلل دور، و در اقطار آفاق علی الاطلاق نفاذ
# ~~یابذ و آنچ اسلاف اورا از سلاطین و ملوک روی زمینرا بجمله بوذ از 23
~~PageV01P299
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0309.png)

# ~~محاسن او مجموعست، شعر:
# سبحان من جمع الوری فیه کما * جمع العلوم باسرها فی المصحف
# ~~و میامن نیتهای نیکو و عقیدتهای صافی پاذشاهان و جهانداران خاندان
# ~~سلجوق و سیرت سلاطین آن دولت طراز مجلس عالم و جمال و مفخر بنی
# ~~ه آدم شذه است و محاسن آن بخامهٔ‌ عطارد بر چهره خورشیذ نبشته است،
# ~~و سپاس و منت افریذگاررا که مخایل و مآثر این خاندان بزرگ دایم و
# ~~مؤبد و مخلدست واعلام دولت شاهانشاهی از فر دولت اسلاف افراشته و
# ~~مالک عالم واطراف عرب وعجم بمحامد این پاذشاه نگاشته، شعر:
# إنا لنحرز با لاسیاف مصلتة * ممالک الروم و الآثراک و العرب
# ~~حتی تکون لنا الدنیا باجمعها . محمیة بین مؤروث و مکتسب
# ~~ملک تعالی روی زمینرا بجمال عدل پاذشاه غیاث الدین آراسته داراذ و
# ~~در دین و دولت و دنیا و آخرت باقصای همت و قصارای امنیت و
# ~~مطح نظر مبارک و منتهای امانی خاطر اعلی آعلی الله شأنه برساناذ(1) [و
# ~~خطبه](2) و سکه ممالک عالم بالقاب میمون و نام مبارک شاهانشهی مزین
# ~~15 گرداناذ و خاک آستان دولت [و](2) درگاه سلطنت این پاذشاه سجدهگاه
# ~~اکاسرة عالم و قیاصره بنی ادم باذ و یرحم الله عبدا قال آمینا()
# ابن عجاله وقت مدح شاه کخسرو خلد الله ملکه است
# ای ms228 ز رایت روشنی برده زمین . هچو از خورشیذ چرخ چارمین
# پایه جاهت نبینذ اسمان « ورستان صذ ره بیفتذ چون زمین
# شاه کیخسرو ز جود و معدلت « گوش هنتم چرخ کر کرد از طنین
# پشت دین شه بلمظفر باذ و هست . بارگاهت ملجا دنیا و دین
# چون تو گوهر بخش امذ بحر لیک . باشذش از موج چین اندر جبین PageV01P300
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0310.png)

# هیئت سلطان ارسلان و مدت عمر و پاذشالی آو
# ~~جست وکم دیذ اندر اقران دورها « چون تو شاهی چشم عقل دور بین
# ~~در گمان بوذم ببگذشتن ز چرخ « تا نمونم قدر تو عین الیقین
# ~~سر نهذ بر آستانت آفتاب 5 تا ببوسذ روز بارت استین
# ~~تا بوذ شاها بمیدان مر ترا . از جنیبتها یکی چرخ برین
# ~~از مجره طوق کردست و ستام « پشت توسن داذ مهرا بهر زین
# ~~زاهد اسا زرد و باریک آمذست . متزوی در کوه منج انگیین »115.
# ~~چون دعایت ورد او شذ لاجرم * در لعاب او شفا آمذ دفین
# ~~لرزه بر اندام خورشیذ اوفتاذ * کو درابروی تو دیذ از خشم چین
# ~~کوشش خصم تو با تو همچنان « کآب حیوان پیش آب بارگین
# ~~گی بر آیذ با تو خصم خاکسار ، خوذ بوذ رابی چو رای تو متین
# ~~تا بر آرذ از عدوی تو دمار * می نشینذ شیر گردون در کمین
# ~~چون تلطفها نمایذ شهریار . در عرق غرقه شوذ مای(1) معین
# ~~بشکنذ مر نافهارا قدر باذ * گر برذ از خلق تو بوبی بچین
# ~~. تا جهان باقیست باقی باذ و شاذ * کز(2) جهانداران بدولت شذ گزین
# ~~با اجابت چون دعا مقرون شذست ، زحمت حضرت نیارم بیش ازین
# ~~السلطان رکن الدنیا والدین ارسلان بن طغرل بن محمد
### | قسیم امیر المؤمنین
# ~~سلطان ارسلان پاذشاهی بوذ سرخ چهره، خوب روی ، کشیذه محاسن
# ~~تنک موی، دراز ذوابه، ربع القامة، تمام گوشت، مدت پاذشاهیش پانزده
# ~~سال و هفت ماه(2) ، مدت عمرش چهل وسه سال، توقیع او راعتضدت (1) 30
# ~~بالله، وزرای او الوزیر شهاب الدین(2) ابن ثقة ms229 الدین عبد العزیز،
~~PageV01P301
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0311.png)

# ~~الوزیر فخر الدین ابن معین الدین (1)، الوزیر جلال الدین ابن قوام
# ~~الدین(2) ، حجاب او الامیر الحاجب مظفر الدین باز دار(9)، الامیر
~~الحاجب
# ~~اتابک (1) ایاز، الامیر الحاجب نصرة الدین اتابک پهلوان(8)، [سلطان
# ~~ارسلان خوب](6) طلعت نیکو سیرت با حیا و حمیت بوذ، دیر خشم زوذ
# ~~5 رضا، کرم و مروت بر اخلاق او غالب وحلم و سکون در احوال او
# ~~ظاهر، مثل : من قرب بره بعد ذکره، [شعر] :
# هرک او بخشش وعطا بگزیذ * نام نیکوی او بچرخ رسیذ
# ~~هیچ خواهنده از لفظ او نه نا شنیذه و هیح خدمتگار ازو جفا و خواری
# ~~نا دیذه، مثل : اکرم الشیم ارعاها للذمم ، شعر:
# حق گزاری نکوترین کرمیست * نام بایذ گزیذ عمر دمیست
# ~~از کار دخل و خرج و ضبط احوال خزانه و پایگاه و غیر آن متغافل و
# ~~در تفتیش و تفحص آن مسامح و مساهل ، تنعم دوست و ترفه جوی بوذ و
# ~~در پوشش و خورش تکلف و تنوق بغایت رسانیذ ، لباسهای فاخر و
# ~~کسوتهای ملون و جامهای خطایی و زرکشیذهای مثقل بعهد او قیمت
# ~~15 گرفت، در جمله آن لباسها که او پوشیذ و بخشیذ هیح کس نپوشیذ و
# ~~نبخشیذ و نه بذان لطف دیذ، ملاطفت او در مجلس معاشرت بغایت کمال
# ~~بوذ و هرگز در بزم او فحش و لغو وجفا و دشنام بر لفظ کس نرفتی و
# ~~185، ازکس حرکت خارج در وجود نیامذی، مثل : إنا کرمت السجیة حسنت
# ~~ألطویة (8) ، شعر (9) PageV01P302
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0312.png)

# ~~چو بر سلطان(1) مقدر گشت شاهی * فروغ ملک بر مه شذ ز ماهی
# ~~بانصافش ولایت شاذ گشتند * همه زندانیان آزاذ گشتند
# ~~ز هر دروازه برداشت باجی * نجست انر هیچ دهقانی خراجی
# ~~ز مظلومان عالم جور برداشت * هی آیین ظلم از دور برداشت
# ~~مسلم کرد شهر و روستارا . که بهتر داشت از دنیا دعارا
# ~~ز عدلش(4) باز با تیهو شذه خویش * بیک جاآب خورده گرگ با میش
# ~~رعیت هرچ [بوذ] از دور و ms230 پیوند . بعدل و داذ او خوردند سوگند
# ~~فراخی در جهان چندان اثر کرد * که غله دانة صذ ییشتر کرد
# ~~نیت() چون نیک باشذ پاذشارا « گهر خیزذ بجای گل گیارا
# ~~درخت بذ نیت خوشیذه شاخست * شه نیکو نیترا بی فراخست .
# ~~فراخیها و تنگیهای اطراف * ز رای(4) پاذشای خوذ زنذ لاف
# ~~و چون پذر او سلطان طغرل بن محمد ررحمه الله فرمان یافت اورا کم
# ~~از یک سال بوذ وعم زاذه او ملکشاه بن سلجوق بن محمد هم درین حد
# ~~بوذ، سلطان مسعود ایشانرا تربیت فرموذ و بمکتب نشاند ، مثل : من
# ~~آدام الشکر أستدام البر(5)، هرک او شکر کرد نیکی یافت، و سلطان 15
# ~~ملکشاه و ارسلان را با خوذ گردانیذی تا در سال اربعین و خمس مایة
# ~~که از بغداذ براه دربند قرابلی برای دفع بوز ابه و جمع لشکر براه
# ~~آذربیجان حرکت فرموذ از دار الملک ایشانرا بقلعهآ تکریت فرستاذ و بامیر
# ~~حاج مسعود بلال که والی بغداذ بوذ کوتوال قلعه بسپرد()، و ایشان
# ~~مدت بضع سنین(7) در تکریت بماندند تا روزگار بتقلب خویش تغیر احوال 20
# ~~پدیذ آورد و سلطان مسعود از دنیا کرانه کرد، بعد ازو ملکشاه بن
~~PageV01P303
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0313.png)

# سلطان ارسلان بن رن
# ~~محمود مدت چهار ماه بر تخت نشست، آنگاه سلطان سعید محمد بن
# ~~محمود که داماذ و ولی عهد مسعود بوذ باستدعای خاصبک بلنکری از
# ~~خوزستان بیامذ و بملک پیوست در آخر شوال سنة سبع و اربعین [و خمس
# ~~مایة](1)، و در سنه ثمان واربعین [و خمس مایة] امیر حاج مسعود بلال
# ~~ه که از بغداذ گریخته و ایالت بنواب دار الخلافة باز گذاشته بحکم
~~استشعاری
# ~~که ازیشان می یافت از سلطان در خواست که ببغداذ روذ با حسام الدین
# ~~البغوش (2) السلاحی که صاحب دژ ماهکی(2) و ولایت بندنیجان(1) بوذ
# ~~100 باستخلاص بغداذ و دفع جیوش امیر المؤمنین، سلطان محمدرا گفت مارا
# ~~از خذاوند چیزی چاره نباشذ که اگر امیر المؤمنین بنفس خویش نهضت
# ~~10 ms231 کنذ امرا در مقابلهآ او نیایستند ازین دو ملک که در تکریت اند یکیرا
# ~~رخصت بایذ داذ تا در مقابلهٔ‌ مهد خلیفه بدارند (5) ، سلطان محمد رخصت
# ~~داذ و بعد از رحلت مسعود بلال پشیمان شذ و نامه فرستاذ بموقوف داشتن
# ~~ملک ، مثل : من اسرع فی الجواب أبطا فی الصواب ()، شعر:
# سخن هرچ بر گفتنش روی نیست « درختی بوذ کش برو بوی نیست(7)
# ~~(کماندار دلرا زبانرا چو تیر * تو این داستان من اسان مگیر PageV01P304
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0314.png)

# گشاذت بزه بایذ و دست راست * نشانه بنه زان نشان کت هواست)(1)
# زبان و دلت با خرذ دار راست * هی ران از آن سان سخن کت هواست
# ~~سلطان با البغوش چیزی دیگر ی اندیشیذ و یأبی الله إلا ما یشآء
# ~~قضا کار خوذ می کرد ارسلانرا بیرون اوردند ، امیر المؤمنین المقتفی
# ~~بایشان مصاف داذ اول شکست بر لشکر امیر المؤمنین افتاذ اینها بنهب ه
# ~~مشغول شذند ، سپاه امیر المؤمنین رجعت کردند و هزیمت بر البغوش
# ~~افتاذ پناه با ولایت ماهکی داذند و ملکرا البغوش با خوذ می داشت تا
# ~~فرمان یافت(2)، شعر(2)
# اگر خوذ بمانی بگیتی دراز . ز رنج تن ایذ برفتن نیاز
# یکی سبز دریاست بن ناپدیذ * در گنج رازش ندارذ کلیذ
# ~~چو البغوش نماند سنقر.همذانی(1) در خدمت ملک بنزدیک اتابک ایلدکز
# ~~آمذ که والد ملک در حباله او بوذ و تقربی دانست این خدمت والحق
# ~~تقربی بوذ عظیم بزرگ و ذخیره[ی] مغتنم ، و ملک ارسلان باعزاز و
# ~~اکرام بنزدیک اتابک ایلدکز که بمحل پذر بوذ و والده بماند (8)، شعر:
# ~~(نگه کن بذین کار گردنده دهر * هر آن را که از خویشتن کرد بهر
# ~~بر آرذ گل تازه از خار خشک * شوذ [خاک] با بخت بیذار مشک) (6)
# ~~بخواهذ بذن بی گمان بوذنی * نکاهذ پیرهیز افزونف (7)
# ~~و چون سلطان محمد از دنیا رحیل کرد سلطان سلیمن نوبت خویش
# ~~بداشت چنانک یاذ کرده امذ، و چون اتابک ایلدکز رکن معظم ترین
# ~~بوذ در تاسیس ملک خطبهٔ‌ ms232 سلطان مردف بوذ بولایت عهد ملک ارسلان 2
~~PageV01P305
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0315.png)

# ~~جهت تالف جانب اتابکی و تعطف رای اورا، وچون روزگار در تمهید
# ~~کار ولی عهد تعجیل می نموذ بخت صاحب تخت روی بنشیب و پای در
# ~~110، رکاب آورد تا بمدت هشت ماه اورا از هفت فلک منشور عزلت و مثال
# ~~عطلت در رسیذ و رایات جهان ارای ارسلان بهمذان خرامیذ و جهان
# ~~5 بفر دولت و سیاست تیغ او و اصابت رای انابک اعظم(1) رونق گرفت
# ~~و نوری دیگر یافت و امرای اطراف سر بر خط بندگی نهاذند و رعایا
# ~~در سایه عدل و عاطفت بیاسوذند و تخت سلطتت بارسلان مزین گشت،
# ~~بداذ و دهش جهان می داشت و بنام نیکو و بخشش عمر می گذاشت، شعر (2)
# ~~بزرگی بایذت دل در سخا بند ه سر کیسه ببند گندنا بند
# ~~بشاذی شغل عالم درج ی کن « خراجش می ستان و خرج ی کن
# جهانداری بتنها کرد نتوان * بتنهایی جهانرا خورد نتوان
# ~~بیین قارون چه دیذ از گنج دنیا . نیرزذ گنج دنیا رنج دنیا
# ~~و زینت مسند وزارت را خواجه شهاب الدین ثقه معین گشت و مهد رفیع
# ~~خاتون کرمانی (2) بعقد عقد سلطانی مکلل گشت، و امور ملکت از همه
# ~~و اول سنه ست و خمسین [و خمس مایة] از ساوه باصفهان رفتند در
# ~~فصل زمستان، وامیر عز الدین صتماز والی بوذ وحسام الدین [اینانج]
# ~~تن با ملک محمد(1) می داذ، درین میانه امیر عز الدینرا دل ماندگی
# ~~پدیذ امذ با حسام الدین اینانج یکی شذ وکس بپارس فرستاذ بخواندن
# ~~20 ملک محمد و خوذ عصیان ظاهر کرد، انابک بدر همذان بوذ سلطان و
# ~~شرف الدین گردبازو و ناصر الدین اقش با در همذان امذند ، ملک
~~PageV01P306
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0316.png)

# غزای سلطان ارسلان با ملک ابخاز
# ~~محمد از پارس باصفهان آمذ ، اینانج و صتماز در خدمت او و براه کابله
# ~~قصد همذان کردند، سلطان و اتابک و امیران از پیش باز شذند و
# ~~بکابله ms233 نزدیکی محروسهٔ‌ فرحین (1) ملاقات افتاذ و مصافی سخت برفت(2)،
# ~~عاقبت هزیمت بر ملک محمد افتاذ و منهزم بخوزستان رفت و عز الدین
# ~~بجانب ق شذ و اینانج بری(2) ، مثل : من طلب الریاسة احسن السیاسة (4)،
~~5
# ~~سلطان عالم و اتابک اعظم بر اثر اینانج بری شذند ، اینانج از سهم ایشان
# ~~بگرگان کشیذ ، مثل : من عمی عن العبر عثر بالاجل (8)، شعر:
# گر نه عبرت ز دیگران گیری . مرگرا در میان جان گیری
# ~~و چون غیبت اتابک از اران و آذربیجان بسبب ترتیب ملک دیرتر شذ
# ~~ملک ابخازرا در استطراف اطراف بلاد اسلام طمع افتاذ، در دسته]1
# ~~بجنبیذ وجرس هوس بجنبانیذ ، مثل : من جهل قدره عدا طوره(1) ، شعر:
# هرک او قدر خویشتن بندیذ(6) * پای بیش از گلیم خوذ بکشیذ 11
# ~~لشکر اسلام در ظل رایات سلطانی و استظهار رای و رویت اتابکی روی
# ~~بدیار کثار نهاذند و بنیت مجاهدت و ادراک درجهآ شهادت میان چست در
# ~~بستند (7)، مثل : من ضعف رایه قوی ضده و من سآء تد بیره اهلکه 18
# ~~جده (8) ، [شعر] :
# خصم بذرای پرورش یابذ . بخت ازو نیز روی بر تابذ
# ~~از هر سوی لشکر باهم اوردند و بر فور بریشان تاختن کردند، شعر(1) :
# ~~زبس لشکر که بر سلطان(10) شذ انبوه * روان شذ روی هامون کوه تا کوه 18
~~PageV01P307
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0317.png)

# ~~چو کوه آهنین از جای جنبیذ * زمین گفتی ز سر تا پای جنبیذ
# ~~دو لشکر رو برو خجر کشیذه « جناح و قلبرا صف بر کشیذ
# ~~ترنگ تیر و چاکاچاک شمشیر ه دریذه مغز پیل و زهره شیر
# ~~غریو کوس داذه مردهرا گوش ، دماغ زندگانرا برده از هوش
# ~~صهیل تازیان آنشین جوش ، زمینرا ریخته سیماب در گوش
# ~~سواران تیغ برق افشان کشیذه . هزبران سو بسو دندان کشیذه
# ~~اجل بر جان کمین سازی نموذه . قیامت در یکی بازی نموذه
# ~~سنان بر سینها سر تیز کرده * جهان را روز رستاخیز کرده
# ~~ز بس نیزه که بر سر بیشه بسته 5 هزیمت راه بر اندیشه ms234 بسته
# ~~در آن بیشه نه گور از شیر می رست * نه شیر از خوردن شمشیر می جست
# ~~چنان می شذ بزیر درعها تیر ، که زهر پردهآ گل باذ شبگیر
# ~~عقابانی (1) خدنگ خون سرشته . برات کرگسان بر پر نبشته
# ~~ز موج خون که بر می شذ بعیوق * پر از خون گشته طاسکها[ی] منجوق
# ~~بنوک نیزهای سر فتاذه * صبا گیسوی پرچمها(2) گشاذه
# ~~بمرگ سروران سر بریذه ، زمین جیب آسمان دامن دریذه
# ~~حمایلها فگنده هر کسی زیر . یکی شمشیر و دیگر زخم شمشیر
# ~~فرو بسته در آن غوغای ترکان * ز بانگ نای ترکی نای ترکان
# ~~حریر سرخ بیرقها گشاذه . نی استانی بذ آتش در فتاذه
# ~~نه چندان تیغ شذ بر خون شتابان * که باشذ سنگ و ریگ اندر بیابان
# ~~نه چندان تیر شذ بر ترگ ریزان . که ریزذ برگ وقت برگ ریزان
# ~~و اگر نه عاقبت اندیشی و احتیاط اتابک اعظم بوذی که لشکر اسلامرا
# ~~از هجوم مانع شذ یک تن ازیشان جان نبردی و ملک ابخاز اسیر گرفتار
# ~~23 شذی ، و با این همه علمهای سپیذ و خاج زرین و خم سیمین و بیشتر
~~PageV01P308
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0318.png)

# ~~آلات خزانه و شرایخانه بغارت بیاوردند (1) ، و او بحشاشه (4) بی موزه
~~بر
# ~~نشست و بجست، [شعر):
# ~~بجست با رخ زرد از نهیب تیغ کبوذ » چنان کی برگ بهاری ز بیم باذ خزان
# ~~و در آن یکچند که لشکر اسلام عز نصرهم و شد (2) ازرهم بذین جهاد
# ~~مشغول شذند ملاحده مخاذیل فرصت یافتند و تا اهل قزوین آگاه شذند 1160.
# ~~بر سه فرسنگی سه باره قلعة محکم بر اورده بوذند(8) بر سر کوههای حصین
# ~~از اجر و کچ مقدار گزی در گزی دیوارها کرده و بشب بر پشت چهارپا
# ~~نقل فرموذه و برهم نهاذه و استوار کرده بگچ چنانک بمدتی اندک دیوارها
# ~~بلند کردند و منجنیق و عراده نهاذند و ذخیره می کشیذند و احکام و
# ~~ساختند، و اهل قزوین خروشان و جوشان بدرگاه شذند و نفیر وعویل ms235 10
# ~~بآسمان رسانیذند ، سلطان عالم و اتابک اعظم و امرای دولت روی از
# ~~جهاد اصغر بجهاد اکبر نهاذند چه این حادثه در میان ملک اسلام بوذ
# ~~و بمدت چهار ماه کم یا ییش آن قلاع بستذند و خراب کردند و بیشتر
# ~~آن ملاعین کشته شذند و بر آن موضع دیذگاهها ساختند که پیوسته
# ~~دیذبان مسلمان آن طرف نگاه می دارذ، و از در قزوین بولایت قهاب 15
# ~~آمذند و آن قلعه را که در عهد سلطان سعید مسعود رحمه الله آن
# ~~مخاذیل بنا نهاذه بوذند و جهان گشای نام کرده بر سر کوهی بلند
# ~~[بستذند]، و در ابتدای انشای آن قلعه سلطان مسعود با جمله امرا و
# ~~لشکر در زیر آن کوه فروذ امذند و مدت دو سه ماه مقام ساختند و
# ~~منجنیقها بر حوالی ان قلعه نهاذند و حصار سخت می داذند () چنانک در .2
# ~~ان دو سه روز فتح شذی میان امرا خلافی پدیذ امذ و از زیر قلعه
# ~~برخاستند و آن همه آلات و اسباب حصارگیری بگذاشتند و الحق غبنی
# ~~عظیم و وهنی تمام بوذ، و آن مخاذیل نیرو گرفتند و در احکام و عمارت 23
~~PageV01P309
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0319.png)

# سلطان ارسلان بن طغرل
# ~~آن قلعه فزوذند و آن را بفال داشتند که چون سلطان مسعود پاذشاهی
# ~~و امرا ولشکر عراق از فتح آن عاجز گشتند ، سلطان سعید ارسلان بعد
# ~~از فراغ قلاع در قزوین [آن قلعه را] بستذ و ارسلان گشای(1) نام کرد
# ~~وکوتوالی مسلمان با جماعتی مبارزان آنجا بنشاند و تا الی یؤمنا هذا در
# ~~ه دست مسلمانانست، و در ابتدای عهد دولت سلطان ارسلان این دو
# ~~فتح با نام(2)  آمذ که پشت اسلام قوی گشت و اعلام دین افراخته(7]
# ~~شذ و خبر آن باطراف واقطار [برسیذ](1)، سلطان عالم و اتابک اعظم
# ~~و امرای دولت باصفهان امذند چه زنگی پارس(5) بخدمت سلطان ی
# ~~آمذ ، در جمادی الاولی سنة ستین [و خمس مایة] بمرغزار هزار ثانی(6)
# ~~119 آمذند، و ms236 خواجه شهاب الدین ثقه رنجور بوذ در اصفهان توقف کرد در
# ~~سرای خویش بمحلث تیماورد(7)، بیست وهشتم این ماه در گذشت و
# ~~مرقد او بهمذان بردند بخانقاهی که ساخته (8) است، و نوزدهم ماه شعبان
# ~~زنگی پارس(9) بخدمت سلطان وسیذ و یک هفته در خدمت بوذ و تشریف
# ~~پوشیذ (10) و باز گشت، و سلطان عالم وانابک اعظم عزم همذان کردند ،
# ~~شعر(11
# ~~بفالی فرخ و روزی همایون  شهنشه سوی صحرا رفت ییرون
# ~~خروش(14) کوس و بانگ نای برخاست « جهان(14) چون اسمان از جای برخاست.
# ~~سپه داران عام (14) بالا کشیذند * دلیران رخت بر صحرا کشیذند
~~PageV01P310
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0320.png)

# ~~برون آمذ مهین شه سواران . پاذه در رکابش تاج داران
# ~~ز یکسو دست در زین بسته فغنور . ز دیگر سو سپه سالار قیصون
# ~~کمر در بسته و ابرو گشاذه(1) . کلاه کیقباذی بر نهاذه
# ~~نهاذه غاشیهش خورشیذ بر دوش ، رکابش(2) کرده مهرا حلقه در گوش
# ~~درفش(2) کاویانی بر سر شاه « چو لختی ابر کافتذ بر سر ماه5
# ~~گر افتاذی مگر یک سوزن از میغ . نبوذی جای سوزن جز سر تیغ
# ~~نفیر چاوشان از دور شو دور . زگیتی چشم بذرا کرده مهجور
# ~~زمین از بار آهن خم گرفته * هوارا از روارو دم گرفته
# ~~نبوذ از تیغها . پیرامن شاه . بیک میدان یکیرا پیش و پس راه
# ~~کمر شمشیرهای زر نگارش ، بگرد اندر شذ زرین حصارش 10
# ~~دهان دور باش از خنده می سفت * فلکرا دور باش از دور می گفت
# ~~غریو کوسها بر کوهه پیل . گرفته کوه و صحرا میل بر میل
# ~~یازدهم شوال [سنة 560] بمرغزار قراتگین رسیذند(9) و بعد از پنج روز
# ~~بکوشک معمور بدر همذان فروذ آمذند ، و بیست و یکم ذی القعدة ازین
# ~~سال وفات امیر ناصر الدین آقش بوذ بدر همذان، روز یکشنبه آخر ماه ه1
# ~~ذی الحجة از سنهٔ‌ ستین [و خمس مایة] خذاوند عالم و اتابک اعظم و
# ~~امرای دولت از همذان حرکت کردند بجانب ری و بمرحلهآ کوشک باغ
# ~~فروذ امذند ، و ms237 در یکشنبه چهاردهم محرم سنة احدی و ستین [و خمس
# ~~مایة] وفات امیر عز الدین صتماز بوذ بدیهی بر یک مرحله از در
# ~~هذان، و روز دو شنبه هفتم صفر وزیر فخر الدین ابن معین الدین(3) از 20
# ~~در همذان بجانب ساوه رفت بخدمت سلطان و وزارت برو مقرر شذ،
# ~~روز چهار شنبه نهم صفر خذاوند عالم و امرای دولت از ساوه بجانب ری
# ~~حرکت فرموذند و پش ازین بپنج شش روز در ساوه باذی عظیم خاست 23
~~PageV01P311
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0321.png)

# سلطان ارسلان بن طغرل
# ~~چنانک سر منارها بینداخت و خیمها بر کند و ستوران مشمر شذند و
# ~~بسیار خرابی کرد، روز آذینه هژدهم صفر سلطان عالم در شهر ری آمذ
# ~~13د و بسرای امیر اینانج نزول کرد بباغ شوربا و هم درین روز فخر الدین
# ~~کاشی در دست وزارت نشست و توقیع کرد بر منشور امیر حاجبی نصرة
# ~~5 الدنیا والدین جهان پهلوان، و روز چهار شنبه چهارم ماه جمادی الاولی
# ~~سنة احدی و ستین [و خمس مایة] وفات پافت شرف الدین گردبازو
# ~~بوذ بر ظاهر ری بزیر گنبذ شاهنشاه و تابوت او بهذان بردند بمدرسه
# ~~که بنا نهاذه است، و خذاوند اتابک در بارگاه او سه روز تعزیت داشت
# ~~و امرا و اعیان دولت همه حاضر شذند و غمگین بوذند ، شعر:
# ~~همه نیک و بذ خاکرا زاذه ایم * ببیچاره تن مرگرا داذه ایم
# ~~اگر تخت یابی اگر تاج و گنج . و گر چند بوینده باشی برج
# سرنجام جای تو خاکست و خشت * جز از نام نیکی نبایذت کشت
# چباشذ همه نیکویها ستوذ ه چومرگ آمذ و نیک و بذرا دروذ(1)
# یقینست مارا که خاکست جای . ندانم چگونست دیگر سرای
# ~~(نزایذ جز از مرگرا جانور * سرای سپنجست و ما بر گذر
# ~~اگر تاج ساییم اگر خوذ وترگ * نباشذ رهابی ز چنگال مرگ)(2)
# ~~(نشانی نداریم از آن رفتگان . که بیذار و شاذند اگر خفتگان
# ~~بذان گیتی ار چند شان برگ نیست ms238 « هان به که اویزش مرگ نیست
# ~~اگر سال صذ باشذ ار سی و پتج * یکی شذ چویاذ آمذ از درد ورنج)(2)
# ~~20 و اینانج پناه با شاه مازندران(4) داذه بوذ، روز چهار شنبه یازدهم
~~جمادی
# ~~الاولی [سنة 561] سلطان عالم از شهر ری بیرون امذ و بسر دولاب
# ~~فروذ آمذ و هم درین روز رسول شاه مازندران و رسول اینانج بدرگاه
~~PageV01P312
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0322.png)

# ~~رسیذند ، و پیش ازین اینانج ساوه و جرباذقان و نانی که بیرون از ری
# ~~داشت باز ی گذاشت تا سلطان برو دلخوش کنذ و ری تنها برو مقرر
# ~~باشذ، چون خبر وفات گردبازو بذو رسیذ از قول باز آمذ و ساوه و
# ~~جرباذقان و نانهای افزونی خواست، و رسول اورا مستخفت باز گردانیذند
# ~~و هیچ التماسی باجابت مقرون نکردند(1) ، و جواب این بوذ که اگر بخدمت 5
# ~~سلطان ایذ بنانی که سلطان دهذ قناعت بایذ کرد اگر نه سزا بیابذ، شعر:
# گر از کس دل شاه کین آورذ * همه رخنه در داذ و دین آورذ(7)
# گنه گار باشذ تن زیردست « مگر مردم نیک و یزدان پرست(2)
# کسی باشذ از بخت پیروز و شاذ * که باشذ همیشه دلش پر ز داذ
# ندانی که مردان پیمان شکن * ستوذه نباشند بر انجمن %~%
# (بزرگ آنکسی کو بگفتار راست . زبانرا ییاراست و کزی نخواست
# نهذ نخت خشنوذی اندر جهان . بیابذ بداذ آفرین از مهان) (5)
# ~~و روز سه شنبه هفتم ماه رجب [سنة 561] والد سلطان و امیر سپاه سلار
# ~~کبیر مظفر الدولة والدین قزل ارسلان(5) از لشکرگاه حرکت فرموذند بر
# ~~عزیمت نخجوان و ببالای طهران فروذ آمذند ، و روز سه شنبه پانزدهم 1114.
# ~~ماه رجب سنة احدی وستین [وخمس مایة] اتابک اعظم وامرای دولت
# ~~بجانب فیروزکوه رفتند وسلطان بر سر دولاب هیچنان مقیم و بوذ، اینانج
# ~~ناامیذ و مستوحش گشت و بمدد خواستن پیش خوارزمشاه رفت ، سلطان
# ~~عالم با در همذان آمذ و اتابک اعظم سوی آذربیجان رفت(1) و ایالت ری
# ~~بعمر علی بار(1) داذند ms239 واو قلعهآ طبرکرا عمارت فرموذ وآلات وذخایر 20
# ~~بسیار بنهاذ و احکامهاء عظیم کرد که از هجوم اینانج ایمن نبوذ، و در
~~سنهآ PageV01P313
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0323.png)

# ~~اثنتین(1) وستین [وخمس مایة] سلطان بمرغزار شرویاز(2) بدر زنجان امذ ،
# ~~اینانج از خوارزمشاه مدد گرفته بوذ روی بعراق نهاذ و با لشکری گران
# ~~بری آمذ : مثل : آفة الجتد مخالفه القادة و آفة الرعیة مفارقة الطاعة
~~(2)،
# ~~شعر:
# آفت لشکر از خلاف شهست ه و آفت زیردست از گنهست
# ~~چند روز ابنانج حصار طبرک داذ امیذ فتحش نبوذ و پیش از وصول او
# ~~عمر علی بار استغاثت نامه می فرستاذ باتابک بآذربیجان و اورا بر امذن
# ~~تحریض می کرد و تعجیل می نموذ، اینانج حصار طبرک بگذاشت و روی
# ~~بابهر و زنگان نهاذ که لشکر خوارزم می خواستند تا غارتی بکنند و باز
# ~~10 گردند ، اتابک نزدیک رسیذ سلطان یک دو مرحله استقبال کرد، و چون
# ~~خبر وصول اتابک بایناج رسیذ از ابهر و زنگان باز گشت، لشکر خوارزم
# ~~در ولایت ابهر و قزوین بی رسی بسیار کردند و فرزندان مسلمانان بغارت
# ~~و بردگی ببردند و قرب دو هزار شتر رنگ(8) از در قزوین براندند و
# ~~بخوارزم باز گشتند ، شعر(2)
# ~~مباشیذ گستاخ بر پاذشا ، بویژه کسی کو بوذ پارسا
# که اوگاه زهرست گه پای زهر . مجویید از زهر تریاک بهر
# ز گیتی تو خشنوذی شاه جوی ، مشو پیش تختش مگر تازه روی
# چو خشم آورذ شاه پوزش گزین * هی خوان ببیداذ و داذ آفرین PageV01P314
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0324.png)

# اگر حتار بندیذ پند مرا « سخن گفتن سوذمند مرا
# ز شاهان داننده یابیذ گنج . کسیرا ندیذم مر دانش برنج
# ~~سلطان و اتابک و امرا بر عقب ایشان بری آمذند ، اینانج سوی گرگان
# ~~شذ که جای صلح نگذاشته بوذ، و سلطان آن زمستان بری مقام کرد و
# ~~بفصل بهار در سنه ثلث وستین [و خمس مایة] بنعل بندان آمذ بنزدیک ه
# ~~مشهد و اتابک بآذربیجان رفت، و در زمستان این سال بساوه ms240 امذ و
# ~~عمر علی بار بحکم احکام قلعه و ایالت ری باذ طغیان بذو راه برد و هوس
~~1100.
# ~~عصیان در سر گرفت و در امضای امثلهٔ‌ اتابکی تهاون می کرد و محالات
# ~~و گفت، حکمت : لاا تحاج سلطانک و لا تلاج خوانک فمن حاج سلطانه
# ~~قهر و من لاج إخوانه هجر(1)، شعر:
# هرک با شاه حجت آغازذ * یا لجاج براذر اندازذ
# قهر و خذلان برای خوذ طلبذ . هجر و حرمان نصیب خوذ سازذ
# ~~سلطان عالم بنوعی که او بذان مغرور شذ اورا بفریفت و بحضرت خواند ،
# ~~چون بساوه رسیذ روز دیگر در حضرت سلطان بسرای دیلمان خلوت
# ~~ساخت در کوشک که بسلطان معروفست، مثل : اذا قلت العقول کثرت 15
# ~~الفضول(2)، شعر(2)
# دل و مغز مردم دو میر تن اند * دگر آلت تن ورا جوشن اند (1)
# چو مغز و دل مردم آلوذه شذ « بنومیذی آن رای پالوذه شذ
# بذان تن در آلوذه گردذ روان . سپه چون بوذ شاذ بی پهلوان
# چو روشن نباشذش بپراگنذ « تن بی روانرا بخاک افگنذ %~% .
# ~~سلطان اورا و معین ساوی را که مستوفی بوذ هم در آن کوشک بفرموذ
# ~~گرفتن، و چون هر دورا موقوف کردند بنه و خزانه و خیل خانه بغارتیذند
# ~~و استیفا بخواجه عزیز الدین داذند و او در ان وقت نایب بوذ، و22
~~PageV01P315
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0325.png)

# ~~سلطان عالم تابستان سنهآ ثلت و ستین [و خمس مایة] با در همذان آمذ و
# ~~زمستان بساوه، و چون اینانج خبر گرفتن عمر علی بار شنیذ قصد ری کرد
# ~~و از شاه مازندران مدد خواست ولشکری بسیار بیاورد، امیر حاجب
# ~~کبیر نصرة الدین پهلوان و امرایی که در خدمت سلطان بوذند بری رفتند
# ~~5 اینانج و ایشانرا بدر ری مقابله افتاذ ، ابتدا شکست بر اینانج بوذ
~~اما بسبب
# ~~بی سری لشکر سلطان وهنی بر افتاذ و امرا باز گشتند ، وسلطان از ساوه
# ~~روی بهمذان نهاذ و بسیار خلق از سرما بحال(1) داود آباذ هلاک شذند ،
# ~~و امیر حاجب ms241 پهلوان و امرا بر اثر سلطان بهمذان امذند ، و اینانج تا
# ~~ساوه و مزدقان بیامذ و در ولایت بسیار خرابی کرد اما قصد همذان
# ~~10 نیارست کرد باز گشت و بری شذ ، و چون اتابک خبر واقعه شنیذ در
# ~~سنهآ اربع وستین [و خمس مایة] روی بعراق نهاذ و بدر رئ شذ با
# ~~1308. لشکری گران در فصل تابستان، و سلطان عالم بخرقان امذ و اینانج
~~احکام
# ~~دیوار شهر می کرد و منجنیق و عراده ی ساختند ، اتابک ولایت خرج کرد
# ~~و کار بر اینانج تنگ شذ و دانست که شهر بحصار نتوانذ داشت، امان
# ~~15 خواست و رسولان در میان داشت تا بعد از عهد و سوگند با یدیگر
# ~~دیذار کنند وبخدمت سلطان ایذ ، در شهر باز فرموذ کردن و قرار بوذ
# ~~که روز دیگر میان ایشان ملاقات باشذ، روز دیگر اینانج را در خیمهآ که
# ~~بدروازه شهر زذه بوذ کشته یافتند و غلامی چند که آن شب بنوبت بوذند
# ~~گریخته (2)، شعر:
# ~~سپهبذ کی ارذ جهانرا بزیر 5 نبایذ که باشذ بیزدان دلیر
# چو بنشینذ آن جستن باذ او . برفتن نگیرذ کسی یاذ او PageV01P316
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0326.png)

# ~~نگر تا ننازی ببخت بلند * چو ایمن شوی دور باش از گزند
# ~~(که این روزگار خوشی بگذرذ « زمانه نفسرا همی بشمرذ
# ~~چنینست گیهان پر از درد و رنج « چه نازی بتاج و چه یازی بگنج)(1)
# ~~کچون بگذرذ بر سرت روزگار ه ز تو نام نیکو بوذ یاذگار
# ~~چه پیچن فی خیره در بند از * چو دانی که ایذر نمانی دراز() 5
# ~~هنر جوی و تیمار ییشی مخور * که گیتی سپنجست و ما بر گذر(2)
# ~~شهر ری و ولایت مسلم شذ و سلطان عالم از خرقان سوی ری آمذ و قلعه
# ~~خراب فرموذ و ری بر امیر حاجب کبیر نصرة الدین پهلوان نامزذ [کرد]
# ~~و کارها استقامت گرفت و سلطان چند روز بری بر تخت نشست، شعر(8)
# ~~بفرختر زمان شاه جوان بخت * بدار الملک ری ms242 بنشست بر تخت (8)
# ~~جهانرا از عمارت داذ یاره ه ولایترا ز فتنه رستگاری
# ~~چو از شغل ولایت باز پیوست 5 دگر باره بنوش و ناز پوست
# ~~شکار و عیش کردی شام و شبگیر * نبوذی بک زمان بی جام و نخچیر
# ~~و عمر علی بار در دست موکلان ببند بماند سه سال تا آنگه که وفات
# ~~یافت و معین ساوی خلاص جست اما بر عقب در گذشت، و در اخره1
# ~~سنة خمس وستین [و خمس مایة] سلطان از ساوه باصفهان امذ و اتابک
# ~~اعظم و امیر حاجب کبیر پهلوان و امیر اسفهسلار مظفر الدین قزل ارسلان
# ~~و والد سلطان جمله با اصفهان امذند و خواجه جلال الدین قوام الدین (6)
# ~~باصفهان وزیر شذ و دوات پیش او نهاذند و بمحلت تیماورد(1) در سرای
# ~~پذر و بوذ، حکمت : لیکن غرضک فی آیتخاذ الوزرآء و أصطناع النصحآء 7
~~PageV01P317
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0327.png)

# سلطان ارسلان بن طغرل
# ~~تکییر (1) االعدة لا تکثیر (1) العدة و تحصیل (1) النفع لا تحصیل (1)
~~الجمع
# ~~فواحد یحصل المراد خیر من الف بکثر الاعداد و لاا یغرنک کبر الجسم
# ~~للم ممن صغر فی المعرفة و العلم و لا طول القامة ممن قصر فی الکمایة و
# ~~الاستقامة فان الدرة فی صغرها آنفع من الصخرة علی کبرها(2)، بزرگان
# ~~ه گفته اند که بایذ که غرض از اتخاذ وزرا و پرورش کفات عدت بسیار
# ~~و اسنظهار نه کثرت شمار باشذ و استفادت نفع مقصود بوذ نه تحصیل جمع
# ~~که یکی مراد بر آور به از هزار نه یاور و بجثه و قالب و منظر بی مخبر
# ~~مغرور نبایذ شذ که دری خرد و صغیر بهای کوهی کبیر باشذ ، شعر(2)
# رإن القذی یوذی العیون قلیله . و لربما جرح البعوض الفیلا
# ~~10 در فصل بهار سلطان از اصفهان بکندمان و مرغزار بلاسان شذ و
# ~~تابستان با در همذان امذ وکار ملک نسق و نظام تمام یافت، و سلطان
# ~~زمستان بساوه و گاهی بهمذان و گاهی بهار بمرغزار نعل بندان و ms243 مرغزار
# ~~چرخ و بوذ، و در سنهآ ثمان و ستین [و خمس مایة] بمرحلهٔ‌ سعید آباذ
# ~~بدر تبریز مقام ساخت (1) و آن سال عبد العزیز قلعه رویین دژ بدزدیذ (4)
# ~~115 و سلطان بهمذان امذ، و در آخر سنه تسع [و ستین وخمس مایة] والد
# ~~سلطان در میان زمستان از اذربیجان بهمذان امذ بخواندن سلطان که
# ~~ملک ابخاز حرکتی می کرد، چون هوا خوش شذ سلطان روی بجانب
# ~~آذربیجان نهاذ (5) و هیچ جای مقام نساخت زیادتی (5) ، عید اضحی بنخجوان
# ~~19 بکردند و از آنجا بمرغزار پارسی بازار شذند، و اتابک اعظم و امیر
~~حاجب PageV01P318
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0328.png)

# ~~کبیر نصرة الدنیا و الدین وامیر اسفهسلار مظفر الدین قزل ارسلان هانجا
# ~~بوذند و ترتیب آن می کردند که دیگر روز سلطان با جمله لشکر بولایت
# ~~ابخازی روذ که سه منزل بوذ تا بولایت او، سلطان رنجور شذ و سه روز
# ~~توقف کردند تماثلی پدیذ نی آمذ و توقف بر نی تافت، سلطانرا بجانب
# ~~قلعة کیلیا ترتیب کردند با والدش، و خواجه و جماعت اصحاب بلشکره
# ~~جمله (1) بتاختن ابخازی رفتند ، رنجوری سلطان دراز کشیذ و از قلعهآ
~~کیلیا
# ~~با دون(2) امذ. و همچنان رنجور بوذ، و بعد از مدت چهل روز بکنار
# ~~ارس امذ و وبای در لشکر افتاذ کی از صذ تن یکی درست نماند و
# ~~بسیار خلایق در آن وبای هلاک شذند ، و سلطان رنجور از کنار ارس
# ~~بنخجوان آمذ و بقایای رنجوران در راه ونخجوان فرو شذند، و انابک 10
# ~~اعظم در مقابل ملک ابخاز با لشکری بی قیاس و شاه ارمن (7) در خدمت1214.
# ~~فروذ آمذ ، ابخازی پناه با بیشه و کوه داذه بوذ و قوت مقاومت نداشت
# ~~و لشکر اسلامرا در آن مضیق راه نبوذ عاقبت آق شهر که ابخازی بنا
# ~~نهاذه بوذ شهری معظم بغارتیذند و بسوزانیذند و ولایت خراب کردند و
# ~~بنخجوان آمذند ، سلطان مدت پتجاه روز بنخچوان بوذ با شاه ارمن و15
# ~~امرای دیگر خلعت پوشیذند آنگاه بجانب ms244 همذان حرکت فرموذ، چون
# ~~بتبریز رسیذ خبر وفات والد سلطان آوردند از نخجوان، سلطانرا اعلام
# ~~نکردند تا بهمذان آمذ آنگاه تعزیت سخت بداشت، و پنداری نظام آن
# ~~دولت و قوام آن مملکت بذان خاتون سعیده بوذ کی دیندار و نیکوکار و
# ~~ترسگار بوذ و تربیت علما و صدقات و صلات بزهاد فرستاذن پیشه و20
# ~~سیرت او بوذ، و از جمله حرکات پسندیذه کی کرد ان بوذ کی چون
# ~~سلطان را بآذربیجان می برد خواجه امام شیخ الاسلام ظهیر الدین البلخی
~~را
# ~~که مقدم و محترم و مقتدا و پیشوای همه همذان بوذ فرموذ که مارا
~~رغبتست24 PageV01P319
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0329.png)

# ~~که برکات قدم ایمه دین و علمای اسلام مصحوب خذاوند عالم باشنذ
# ~~چند کس از ایمهآ کباررا تعیین کن تا در خدمت تو بیایند و ثواب غزاة
# ~~بیابند ، خواجه امام شیخ اسلام ده کسرا معین کرد، این خاتون دیندار
# ~~دهتا استر تنگ بسته جهت بارگیر ایشان و ده استر رخت کش و آلت مطبخ
# ~~5 و شرابخانه و زیلو(1) و مفرش بفرستاذ و چندان نزل کی اخراجات ایشان
# ~~بوذی بفرستاذ، و هزار(2) اقچه بداذ گفت حالی خرج کنند و ما خوذ بهر
# ~~مقام ما یحتاج ایشان فرمابیم، چون آنجا رسیذند و لشکر ابخازی در مقابله
# ~~آمذ وهنی بر لشکر اسلام افتاذ، همت آن خاتون سعیده کارگر آمذ خواجه
# ~~امام ظهیر(2) الدین البلنی بانگ بر زذ و حملهآ برد کی اگر رستم دستان
~~زنده
# ~~10 بوذی آن نکردی، و اتابک اعظم با جمله امرا(4) متابعت کردند و شکست
# ~~بر ابخازیان امذ و فتحی بوذ که در خاطر کس نیامذ ، و این خاتون سعید
# ~~در ترییت علما و صدقات و صلات بذیشان فرستاذن امثال این بسیار
# ~~121، کرده بوذ، و بعد از وفات او بیک ماه خبر وفات اتابک سعید ایلدکز
# ~~تغمده الله برحمته برسیذ هم بنخجوان(9)، و مرقد ایشان بهمذان تحویل
# ~~15 کردند بمدارسی که ساخته اند، وچون آن مدارس پرداختند و خواجه
# ~~امام ms245 صفی الدین اصفهانیرا بدرس گفتن می نشاندند دعوتی شگرف ساختند
# ~~و ایمه شهر حاضر شذند و انواع اطعمه و حلاوی اوردند و خوانی نهاذند
# ~~از کاسهای سیمین، یکی از احاد ایمه خواست که زله و نوالهآ کنذ کاسهآ با
# ~~خوردنی در استین نهاذ خوانسلار خواست که نگذارذ نظر مبارک آن خاتون
# ~~20 سعید بر آن آمذ فرموذ که همه کاسها بر ایمه ایثارست قسمت کنند و
# ~~کارگهای ایمه بذان ساخته شذ ، مصراع (2) PageV01P320
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0330.png)

# وفات سلطان ارسلان، شعراء حضرت آو
# کاروانی زذه شذ کارگروهی سره شذ
# ~~ایشانرا در آن مدارس دفن کردند و سلطان عالم هپچنان در عقابیل رنجوری
# ~~بماند ، و در جمادی الاولی از سنه احدی و سبعین [و خمس مایة] خطبه
# ~~ستی فاطمه خواهر امیر سید فخر الدین علاء الدولة (1) با سلطان بخواندند
# ~~و اول جمادی الآخرة سلطان با سرای او تحویل کرد، و بعد از آن در5
# ~~منتصف این ماه برحمت خذای رسیذ و آن عظمت و سلطنت بآخر
# ~~کشیذ ، وآن ارایش و عظمت و پاذشاهی و سلطنت و آبین بار و رسوم
# ~~شکار و زینت بزم از مطربان و شعرا و تجمل رزم از ترکان امرا و
# ~~کسوتهای فاخر که سلطان ارسلانرا بوذ از آل سلجوق کس را نبوذ، و
# ~~شعرای حضرت او چون مجیر بیلقانی و اثیر اخسیکتی بوذند که بر شعرای .
# ~~متقدم بسخن بیفزوذند ، وما مدح او و انابک محمد و قزل ارسلان که
# ~~ایشان گفته اند بعضی می آوریم،
# ~~ب فضید جیز بیققاکی در مدح سلطان ارسلان گفت()
# طارم زر بین که درج در مکنون کردهاند
# طاق ازرق بین که جفت گنج قارون کردهاند
# (2) پیشکارانش شب(2) بام مقرنس شکلرا
# باز بی سعی قلم نقش دگرگون کردهاند
# سبز خنگ چرخرا از بهر خاتون هلال
# این سر افسار مرصع بر سر اکنون کردهاند PageV01P321
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0331.png)

# ~~علم طشت و خایه از زاغان ظلمت بین که باز
# صذ هزاران خایه در نه (1) پشت مدهون(1) کردهاند
# ~~ازر برا ms246 قدسیان سی پاره افلاکرا
# این ده آیتهای زر یا رب چه موزون کردهاند
# ~~خردکاری بین که در مشرق تتق بافان شب
# دق مصریرا نورد ذیل اکسون کردهاند
# ~~پرچم شب شایذ ار بر رمح ثاقب بستهاند
# طاسک پرچم ز طاس اسمان چون کردهاند
# ~~باز در مغرب یک(42 اندازان ز خون آفتاب
# پروز دراعه افلاک گلگون(2) کردهاند
# ~~یا رب این شام دوالک باز و صبح زوذ خیز
# چند بر خون دل خاصان شبیخون کردهاند
# ~~چرخ پنگانست ومی مانذ بذان شکل شفق
# کز دل روحانیان پنگان پر از خون کردهاند
# ~~صذ هزاران چشم و یک ابروست بر رخسار چرخ
# تا ز میم ماه نقاشان شب نون کردهاند
# ~~زهره سر تا پای همچون ذره(8) در رقصست(5) از آنک
# کم زنان آسمانش باذه افزون کردهاند
# ~~نسر طایررا چو باز چتر سلطان جهان
# ذر گریز(6) طارم پیروزه میمون کردهاند
# ~~رکن دین الحق ظل(7) الله مولی الخافقین
# کز وجودش عقل را بنیاذ و قانون(8) کردهاند PageV01P322
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0332.png)

# قصیده مجیر بیلقانی در مدح سلطان ارسلان
# ~~بو المظفر ارسلان سلطان حق پرور که خلق
# ~~دل بعشق دولت باقیش(1) مرهون کردهاند
# ~~وجه خرجش نیمهی ز افلاک و انجم داذهاند
# ~~ملک موروثش دو ثلث از ربع مسکون کردهاند
# ~~نه فلکرا از براه خواندن ورد ثنا
# ~~بر در سلطان موسی دست هارون کردهاند
# ~~افتاب محض گشت(2) این سایه و نادر(2) ترآنک
# ~~آفتاب از سایه بی نیرنگ(8) و افسون کردهاند
# ~~باز چترش(5) را که طاوس ملایک صید اوست
# در یکی پر صذ هزاران فتح (1) مضمون کردهاند
# ~~هرکه با او باذ در سر داشت() چون شیر علم
# لم سگان خونش بخاک (8) تیره معجون کردهاند
# ~~تر شذ از شرم کفش جیحون و بی شرمیست آنک
# ~~خشک(1) مغزان نسبت(1) دستش بجیحون(11) کردهاند
# ~~سایه او ای خذا این سایهرا پایند دار
# ~~بر سر عالم همای اسا همایون کردهاند
# ~~رغم مشتی کند بی حمیت (14) چو شمشیر(12) خطیب (14)
# ~~منبر نه چرخرا با قدر او دون کردهاند
# ~~خنجر هندیش چون ms247 هندو در اتش می جهذ
# ~~اری آن انش ز خون خصم وارون کردهاند PageV01P323
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0333.png)

# سلطان ارسلاس بن صعرن
# ~~ای شهنشاهی که از شش(1) حرف نامت ثابتات (2)
# ~~حرز هفت اندام این پیروزه طاحون کردهاند
# ~~این همه (2) گردون و گردون(2) هیچ(8) ی دانی که چیست
# ~~چون ندانی کز دلت وهم فلاطون کردهاند
# ~~گرد میدانت ورای کوی خالی (8) کله بست
# ~~نام آن گرد اختران در حال گردون کردهاند
# ~~پاسبانانت بسیلی ظلم باطل پیشهرا
# ~~بارها زین تنگنای خاک بیرون کردهاند
# ~~ساکنان عالم شش(1) روزه روزی پنج بار
# ~~لحن کوسترا نوای طبع محزون کردهاند
# ~~هر کجا بر سقف شمع افروز گردون شاهدیست
# ~~خویشتن (7) بر طره چتر تو مفتون کردهاند
# ~~نام نه چرخ سذابی چون فقع بر یخ8) نویس
# ~~گر بیخشش نام دستش نیل و جیحون کردهاند
# ~~بحر دون القاتین از بدست دستت خون گریست
# ~~در صدف آنک ز اشکش(1) در مکنون کردهاند
# ~~بغ(10) زن چون افتابی راست و آنکت کژ نهاذ
# ~~حادثاتش (11) در زمین چون سایه مدفون کردهاند
# ~~ازرا دست و دلت کز هر دو دریا نسختیست
# ~~در درم داری نه (12) از ماهیت ذو النون کردهاند
# ~~کاوه شذ تیغ تو ضحاکان ظلم اندیشرا
# ~~کز سر بی حسی از گاوی فریذون کردهاند PageV01P324
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0334.png)

# ~~بهر احاد وشاقان تو از شکل هلال
# نقره خنگ چرخرا زین زر اندون کردهاند
# ~~زبد فطرت توی وین حشوها ما دون تست
# وز برای خدمتت ابداع ما دون کردهاند
# ~~خسزوا این بلعجب کاران چرخ مهره باز
# حقه جانم (1) بخون ناب(1) مشحون کردهاند
# ~~گاهم از بزم تو هم چون جرعه دور انداختند
# گاه بی صدر توم چون باذه مطعون کردهاند
# ~~کوه غم حاشاک بر دل بسته(2) اندم لاجرم
# پای(2) مال و خاک بر فرقم چو هامون کردهاند
# ~~باز خر(4) خون مجیر از دلو و حوت چرخ از آنک
# یوسف بخت ورا در چاه مسجون کردهاند
# ~~با(8) خرذ دانذ که زیر هفت(6) سقف آبگون
# چار دیوار حیوة از طین مسنون کردهاند
# ~~سرمه چشم ms248 ملایک خاک درگاه تو باذ
# ای که از نام تو رجم دیو ملعون کردهاند
# ~~فارغم ز آمین چو م دانم که طوافان عرش
# استجابت با دعای بنده مقرون کردهاند
# در مدح سلطان و اتابک گویذ(4)
# ~~ای رخ تو رنگ نوبهار گرفته(8) . بر رخ تو نیکوی قرار گرفته.
# ~~لره تو عقل را بطیره ببرده . غمزه تو فتنهرا شکار گرفته PageV01P325
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0335.png)

# ~~عقل مرا کو ز جام عشق تو مستست « بی لب میگون(1) تو خمار گرفته
# ~~تو نهای اندر میان و من ز غم تو « خون دل و دیذ در کنار گرفته
# ~~داذه مرا روزگار غصه و با من * فرقت تو رنگ روزگار گرفته
# ~~جور مکن زینهار بر دل آنکوست 5 دامن عشقت بزینهار گرفته
# ~~5 ای گل صذ برگ تو بیک شکن مشک * چون من شوریذ دل هزار گرفته
# ~~من چو نشار اوفتاذه زیر پی غم « وز نم چشمم جهان نثار گرفته
# ~~دیذه من دایما ز اشک فشانی * قاعد ابر نوبهار گرفته
# ~~روی تو در دلبری و دیذه گشایی * عادت انصاف شهریار گرفته
# ~~سایة حق بلمظفر آنک ز تیغش * هست جهان صذ ره اعتبار گرفته
# ~~10 شاه جهان ارسلان که در چمن ملک 5 آمذ ازو شاخ(2) فتح بار گرفته
# ~~آنک زتأثیر(2) عدل اوست درین دور . مور مکان در دهان مار گرفته
# ~~سایه چترش(1) که حاملست بصذ فتح . ملک جهان آفتابوار گرفته
# ~~گنبذ گردون لقب شکوه و لطافت * از دل او روز بزم و بار گرفته
# ~~امذه چترش محک و عالم صراف . نقد ظفررا ازو عیار گرفته
# ~~«15. کرده شمار جهان زمانه پس اول * دشمن اورا در آن شمار(2) گرفته
# ~~موج کف زر فشان او گه بخشش « شه ره این سقف زر نگار گرفته
# ~~فتنهٔ‌ مدبر ز بیم سلطنت اوست * گوشه عزلت باضطرار گرفته
# ~~خطبه وسکه ز نام وکنیت عالیش ه مایه و قانون افتخار گرفته
# ~~دولت او تاج وتخت طغرل ومحمود « در کنف شاه کامگار گرفته
# ~~20 بسته گشای جهان سکندر ms249 ثانی * کوست جهان جمله آشکار گرفته
# ~~اعظم اتابک که شش جهات جهانرا ، همت او هست در جوار گرفته
# ~~آنک ز یک نفحه نسیم جلالش 5 هست خزان شیوهآ بهار گرفته
# ~~خدمت قیصر قبول کرده باکراه « باج خطا خان باختیار گرفته
# ~~24 دشمن او گرچه در جهان فراخست ، هست اجلش تنگ در حصار گرفته
~~PageV01P326
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0336.png)

# ~~از سر تیغش که هست شعلهآ خورشیذ * سینهٔ‌ بذخواه او شرار گرفته
# ~~ای بتو بازوی شرع گشته قوی حال ، وی بتو بنیاذ دین قرار گرفته
# ~~نام تو ناموس اهل شرک شکسته . نامه تو ملک قندهار گرفته
# ~~هرچ فلکرا نموذه مشکل و اسان . تیغ فلک صولت تو خوار گرفته
# ~~خسرو کرمان ز تو بکام رسیذه * ملک بی اندوه و انتظار گرفته ه
# ~~وز نظر رحمتت ملوک زمانه « ملک خوذ و خانه تبار گرفته
# ~~شرع ز تو فربهست و دین ز تو برپای « ای ز تو شخص ستم نهار گرفته
# ~~اب جهان روشن از توگشت کی داری * ملک بشمشیر ابدار گرفته
# ~~حاکم عالم توی و هرکه جز از تست « نیست بجز ملک مستعار گرفته (1)
# ~~هست درت کعبهآ که هرکه ازو رفت * منبر بگذاشتست و دار گرفته 10
# ~~و انک گرفت او رکابت از همه عالم * هست گل تربجای خار گرفته
# ~~گرسگ ابخاز سر ز حکم تو بر تافت . هست برو راه اعتذار گرفته
# ~~آن ز خری میکنذ نه از ره دانش « ای تو کم خصم نابکار گرفته
# ~~گر نه خرست او چراست سم خریرا . در گهر و در شاهوار گرفته
# ~~هست امیذم بفضل حق که ببینم . لشکر منصورت آن دیار گرفته 15
# ~~نعره الله اکبر از در ایخاز * تا بدر روم و زنگبار گرفته
# ~~چشم تو روشن بپهلوان جهان کوست . رتبت چرخ سبک مدار گرفته
# ~~آن شه دریا سخا که از دل او هست . کوه احد مایه وقار گرفته
# ~~رایت او با ظفر وفاق نموذه  نسبت او بر فلک فخار گرفته
# ~~یاذ کقش بر سپهر زهره مطرب ms250 . باذه نوشین هزار بار گرفته .2
# ~~ملک عراق از سر بلارک تیزش . سیرت ارثنگ و نوبهار گرفته
# ~~از فزع تاختنش بر در شبدیز . روز بذاندیش رنگ قار گرفته
# ~~اینت عجب زان زمان که در صف هیجا . بوذ عدو ساز کارزار گرفته
# ~~خسرو گردون ز عجز مانده پیاذه . عرصة روی زمین سوار گرفته 24
~~PageV01P327
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0337.png)

# ~~از سر تیغ بنفشه رنگ سواران . خاک همه شکل لالهزار گرفته
# ~~صدمه سم سمند وقت دویذن * چشمهآ خورشیذ در غبار گرفته
# ~~شاه بقلب اندر ایستاذه چو حیدر ه تیغ بکف همچو ذو الفقار گرفته
# ~~فتح وظفر در رکاب شاه مظفر ، رفته و فتراکش استوار گرفته
# ~~5خنجر او لالهای سرخ نموذه 5 دشمن او نالهای زار گرفته
# ~~1240. بوذ دل بیستون ز هیبت تیغش * خون(1) چو دل دانهای نار گرفته
# ~~پیش بارثنگ بوذ و قلزم خون خوار * راه بذو شاه ره گذار گرفته
# ~~بر در کرمانشهان کباب ددان بوذ * از جگر خصم دل فگار گرفته
# ~~کاسه پر خون میان معرکه کرگس « از سر شاهان نامدار گرفته
# ~~10 از در شبدیز تا بحد بخارا ، از سر خون عدو بخار گرفته
# ~~خصم بکوشیذ تا بجان و پس از عجز * هم دلش از جان سوگوار گرفته
# ~~حاصل کارش همان که تیغ غلامی « هست ز خون دلش نگار گرفته
# ~~او شذه تا دوزخ و براذر ناکس * ماند و لکن اسیر و خوار گرفته
# ~~دیر زی ای خسروی که نطفهآ پاکت « هست ز فتح و ظفر شعار گرفته
# ~~15 این همه ز اقبال و فرنست که اوراست 5 دایهآ اقبال در کنار گرفته
# ~~ای که گل تازه رستت از چمن جان * نه چوگل از طرف جویبار گرفته
# ~~یافته محمود جای(7) سجر و محمود . ملک دو شاه بزرگوار گرفته
# ~~شاه ابوبکررا سعادبت کلی . همچو ابوبکر یار غار گرفته
# ~~باز صعود فلک مظفر دینرا . در کنف بخت سازگار گرفته
# ~~20 شاه قزل ارسلان که از دل او هست * هشت فلک لطف و کان یسار ms251 گرفته
# ~~آنک سر تیغ اوست در صف مردی ، قاعده برق سیل بار گرفته
# ~~تافته چون افتاب ذات تو وز تو « پرتو اقبال هر چهار گرفته
# ~~نو چو محمد نشسته در حرم ملک . و آنگه ازین چار چار یار گرفته
# ~~24 تاکه بوذ آب و نار عمر تو باذا  چشم و دل خصمت آب و نار گرفته
~~PageV01P328
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0338.png)

# ~~جان تو و جان آنکسی که تو خواهی * در حرم لطف کردگار گرفته
# ~~بند مجیر از خزانه صلت امسال * بیشتر و زوذتر ز پار گرفته
# ~~مجبز این ففصیده طرمدم ستقان ارسلان گفت(1)
# ~~باذ صبحست که مشاطه جعد چمتست
# یا دم عیی پیوند نسیم سهنست
# ~~نکهت نافه مشکست نه نافست و نه مشک
# اثر آه جگر سوختة همچو منست
# ~~نفس سرد سحر گرم رو از بهر چراست
# یاذم آمذ ز پی آنک رسول چمنست
# ~~یا رب این شیوه نو چیست(2) که از جنبش باذ
# طره لاله یر انر نافهآ مشک ختنست
# ~~باذ با دست تهی بر سر خس تاج نهست
# ابر با دامن پر(2) بر در گل نوبه زنست
# ~~خرقه مجروح کنند از سر حالت گل و صبح
# کین بر آن عاشق و آن بر دم این مفتتنست
# ~~دیذ مرده نرگس همه بی جان نگرذ
# بسوی لاله که او زند اندر کفنست
# ~~بیذ یاسج زن باغست و صبا حلقه ربا
# ابر ناورد کن و صاعقه زویین فگنست
# ~~لاله و گلرا ز اندیشهآ آن عمر که نیست
# گر دلی هست همه روزه بغم ممتحنست
# ~~گنبذ گل چو زهم رفت بباذی گروست
# خحف لاله چو تهی شذ بدی مرتهنست PageV01P329
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0339.png)

# ~~گل اگر بوسف عهدست عجب نیست از آنک
# روذ نیلش قدح و ملکت مصرش چمنست
# ~~گل چو یوسف نبوذ من غلطم نیک نرفت
# آنچنان غرقه بخون کوست مگر پیرهنست
# ~~قنص خاک پر از زمزمه فاخته است
# مجمر باغ پر ان لخلخه نسترنست
# ~~بوی شیر از دهن سوسن از آن می ایذ
# که هنوزش سر ms252 یستان صبا در دهنست
# ~~ده زبانست و نگویذ سخن و حق با اوست
# با چنین عمر که اوراست چه جای سخنست
# ~~سبزه گر نیمچه بر آب کشذ باکی نیست
# کآبرا روز و شب از باذ زره در بدنست
# ~~آنک در باغ هی غنچه کله کز ننهذ
# نیک بشنو ز من از هیبت شاه زمنست
# ~~طاس زر بر سر نرگس همه شب بر صحراست
# آن مگیر این (2) نه ز(2) عدل شه عالی سننست
# ~~شاه گردون حشر و خسرو خورشیذ رکاب
# که چو خورشیذ(2) وفلک صفدر و لشکر(4) شکنست
# ~~مالک شش جهت و عاقلهآ (5) هفت اقلیم
# که چو عقل امن و فارغ ز فساد و فتنست
# ~~ارسلان شاه(6) جهانبخش که خاک قدمش(11
# حرز جان ملک و سرمه (8) چشم پرنست (8) PageV01P330
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0340.png)

# ~~اینت نو باوه اقبال که (1) با خلق(1) خوشش
# دامن و دست جهان پر(2) گل و پر(2) یاسمنست
# ~~غصة خصمش از آن هیچو فلک توبرتوست
# ه سعادات فلله را ببر او شکنست
# ~~ور بگردن زذن آسوذه شوذ جایش هست
# چکنذ راحت شمع از ره گردن زذنست
# ~~تیغ سر مستش در عربد گردذ چو عقیق
# وین عجب نبوذ چون مولد اصلش یمنست
# ~~آن یمانی گهر روم ستان کز فزعش
# پشت افلاک چو زلف حبشی پر شکنست
# ~~چشم بذ دور ز شاهی که بذاندیش ازو
# کاینا من کان هر کس که بوذ در محنست
# ~~تا بذو آ سعادت دهذ از چشمه خضر
# دلو خورشیذ گهر چنبر [و] زرین رسنست
# ~~بوی اقبال بهر بقعه که هست از در اوست
# گر بیثرب اثر اه اویس قرنست
# ~~آن محمد صفت و نام که اصلش عمریست
# و آن علی مرتبت و علم که خلقش حسنست
# ~~جرعه جام جلالش مثلا موج زنیست
# که فلک رخنه کن از قوت وقلزم فگنست
# ~~بجر(2) تر دامن و کان خشک لبست از چه از آن
# که حدیثش حسد گوهر و در عدنست
# ~~دشمن از گوهر تیغش که چو پر مگسست
# عنکبوت آسا پیرامن ms253 خوذ پرده تنست PageV01P331
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0341.png)

# ~~ور نشینذ پس ان پرده نه بی خردگیست
# که زنست او و زنانرا پس پرده وطنست
# ~~صدر اورا بضرورت کره خاکی جاست
# یوسفرا ز حسد هند نبهره تمنست
# ~~شاذ باش ای شه قایم کش غازی که ترا
# قاعده(1) لطف وکرم از کرم ذو المننست
# ~~مشتری هر سحر از منبر شش پایه خویش
# در ثنا تو زحل خشم و ملایک وطنست
# ~~تو اگر جهد کنی ور نکنی تاج دهی
# رستم ار تیغ زنذ ور نزنذ تهمتنست
# ~~سایه در دزدذ از بیم تو خورشیذ فلک
# که بمعنی همه تن تیغ و بصورت مجنست (2)
# ~~آخر از پوست برون آمذ و بی زرق بزیست
# با(2) تو این چرخ تهی مغز که پر زرق و فنست
# ~~مرد و زنرا ز زمانه کرمت داذ خلاص
# هم علی رغم زمانه که نه مرد و نه زنست
# ~~خسروا باذه ده امروز که در سایه سرو
# باذه بر کار طرب داشت(4) تر از تار زنست
# ~~زطل دلوست پر از آب طرب لیک از که
# آز کف یوسف روبی که خمش در ذقنست
# ~~مست برخاسته ترکی که سپهرش هندوست
# خواب ناکرده بتی کش دل خاصان شمنست
# ~~روز نو باذه کهن خواه که در مذهب عیش
# رونق روم نو ازر جام شراب کهنست PageV01P332
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0342.png)

# ~~تا برای مدد نور درین صفه خال
# شمع انجمرا انر طارم نیلی لگنست
# ~~قوت فیض آلهی مدد جان تو باذ
# که وجود تو برحمت مدد جان و تنست
# ~~باذ ان دوس فلکه قسم کله گرشه تو
# هر سعادت که بدوران فلک مقترنست
# ~~این دعا از سر صدقست برغبت بشنو
# ز آنک حرز در تو ورد دعاهای منست
# ~~وقت آنست کی مستان طرب از سر گیرند
# تاج زرین مه از تارک شب بر گیرند
# ~~شاهدان شمع ز کاشانه برون اندازند
# قدسیان مشعله هفت فلک در گیرند
# ~~نیکوان پرده بر انداخته در رقص آیند
# مطربان هر نفسی پرده دیگر گیرند
# ~~نقل خشک از ms254 لب چون شکر معشوق برند
# می روشن بسماع غزل تر گیرند
# ~~زهرهرا تا بسوی مجلس عشاق کشند
# گه سر زلف و گهی گوشه چاذر گیرند
# ~~هندو آسا همه هنگام شکر خند صبح
# با لب یار کم طوطی و شکر گیرند PageV01P333
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0343.png)

# ~~سنگ در ساغر نیک و بذ ایام زنند
# وزکف سنگ دلان نصفی و ساغر گیرند
# ~~طوق گردن ز سر گیسوی مشکین سازند
# ~~صید گردون بخم زلف معتبر گیرند
# ~~زیر سقف گهر آگین فلک چون دم صبح
# ~~خوش بخندند و جهان در زر و گوهر گیرند
# ~~کمزنان نرد دغا باختن آغاز کنند
# مهره خصم بر اومیذ مششدر گیرند
# ~~نعره نوش وشاقان و سماع خوش چنگ
# جان فزایند گه صبح و جهان بر گیرند
# ~~ان خمیذه قد لاغر تن مو ریختهرا
# بزنند و بنوازند و ببر در گیرند
# ~~و آن تهی معده نه چشم سیه سوختهرا
# ناله دل بد انگشت فروتر گیرند
# ~~و آن کشف پشت خزفرا که همه تن شکمست
# گردن و گوش بمالند چو بر بر گیرند
# ~~وز خروش خوش آن دایره کردار دو روی
# یای چون دایره خواهند که بر سر گیرند
# ~~گردنان همچو گریبان همه سر در بازند
# تا یکی دم سر آن زلف معطر گیرند
# ~~اسمان برخی بزمی که درو ازرمی و جام
# آذر از اب دهند آب در آذر گیرند
# ~~مشتی اوباش و قلندر بهم ایند همه
# برده نیستی و راه قلندر گیرند PageV01P334
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0344.png)

# ~~چون بذ و نیک جهان جمله فراموش کنند
# باذه بر یاذ کف شاه مظفر گرند
# ~~نصرة الدین عضد الدولة محمد که ازو
# ساکنان فلکی مرتبه(1) و فر گیرند
# ~~بهلوان خسرو منصور که با قدرت او
# اسمانرا سزذ ار عاجز و مضطر گیرند
# ~~آنک با حشمت او کم ز کم ایذ که عقد
# هر حسابی که ز کیخسرو و نوذر گیرند
# ~~قطره را ز کفش قلزم و جیحون سازند
# گوشه را ز دلش گنبذ اخضر گیرند
# ~~درگه دولت و سرچشمه ms255 اقبال ورا
# عاقلان پاک تر از طوبی و کوثر گیرند
# ~~چاکر لفظ خوش و بنده طبع گش اوست
# هرچ نام از طرف ششتر و عسکر گیرند
# ~~با کف دست وی از نار سمن رویانند
# با تف تیغ وی ازر آب سمندر گیرند
# ~~خسروان نام شریفش همه بر دیذه نهند
# قدسیان نامه فتحش همه در بر گیرند
# ~~پرچم خنگ وی از طره حورا سازند
# بیرق رمح وی انر کله قیصر گیرند
# ~~نه فلک ز آرزؤ طوق سمندش (2) همه شب
# خویشتن تا بسحر در زر و زیور گیرند
# ~~بر فلک انجم از آن چون ورق و زر شذه اند
# تا ورقهای مدیحش همه در زر گیرند PageV01P335
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0345.png)

# ~~دست شمشیر ورا از قبل نصزت حق
# ذو الفقار دگر و حیدر دیگر(1) گیرند
# ~~بیضه شرع مسلم بوذ از فتنه چرخ
# تا ورا روز وغا نایب حیدر گیرند
# ~~پیش آن دست که خورشیذ فلک ذره اوست
# هستی عالم شش گوشه(2) محقر گیرند
# ~~می سگالند دو دستش کی بیک بخشش گرم
# تر و خشک همه افاق ز ره بر گیرند
# ~~جود مرده ز دلش زند شذ و شایذ اگر
# دم عیسی و دل شاه برابر گیرند
# ~~نفحه عدل ورا بوه بغزنین یابند
# صدمه تیغ ورا راه بکشمر گیرند
# ~~سلطنترا جز ازو واسطة العقد کجاست
# که بذو مملکت و افسر سنجر گیرند
# ~~پذر اسکندر ثانی و براذر سلطان
# اصل شاهان ز پذر یا ز براذر گیرند
# ~~خسروا عدل تو جاییست که در خطه ملک
# طغرل و باز بدراج و کبوتر گیرند
# ~~گر کمندی کنذ از رای رفیع تو فلک
# بخم او همه خورشیذ منور گیرند
# ~~عقل کل ذات تو آمذ که برتبت بر او
# نه فللرا همه اجزا مبتر گیرند
# ~~اندر آن روز که گردان وغا در صف کین
# ناله کوس به از ناله مزهر گیرند PageV01P336
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0346.png)

# ~~ساحت چرخ بر ارواح مطفر گیرند
# ~~بتف تیغ همه گردهآ گردون سوزند
# ~~بخم خام همه زهره ازهر گیرند ms256
# ~~باذپایان ز تف خنجر عادی صفتان
# ~~طبع دور فلکو عادت صرصر گیرند
# ~~ارغنون وار همه کوس اجل بنوازند
# ~~ارغوان شکل رخ تیغ بخون در گیرند
# ~~تیرها خوابگه از سینهآ گردون(1) طلبند
# حربها جایگه اندر سر و افسر گیرند
# ~~سرکشان هم بسر رمح چو نیلوفر تر
# ~~عرصهٔ‌ معرکه(2) در لاله احمر گیرند
# ~~عقل و روح از فزع خنجر آبینه مثال
# ه این دایره اینه پیکر گیرند
# ~~از طرب صف شکنان اون طبرخون یابند
# ~~وز فزع تیغ زنان رنگ معصفر گیرند
# ~~گه رکاب از کمر کوه گرانتر سازند
# ~~گه عنان از ورق کاه سبکتر گیرند
# ~~آن زمان تیغ ترا مایهآ نصرت دانند
# ~~و آن نفس تیر ترا مرگ مصور گیرند
# ~~نامهآ فتح تو بر طارم گردون خوانند
# ~~خیمه جاه تو بر تارک اختر گیرند
# ~~سعد گردون ببقای ابد و نصرت حق
# ~~فال اقبال بنام تو ز دفتر گیرند PageV01P337
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0347.png)

# ~~حمله را ز تو صذ لشکر دارا شمرند
# وقفهرا ز تو صذ سد سکندر گیرند
# ~~رایت سرخ ترا کافسر فتح و ظفرست
# مایه نصرت و پیرایه لشکر گیرند
# ~~فضلا در صفت مدح تو اشعار مجیر
# به11) ز درج گهر و درج مسطر گیرند
# ~~رقمش طرفهتر از صورت مانی دانند
# سخنش خوبتر از صنعت آزر گیرند
# ~~پیش طبع وی و دست تو بزرگان عراق
# م سخا هم سخن خاق مزور گیرند
# ~~شعر(2) او نسبت و نام از تو و مدح تو گرفت
# گرچه نام از پذر خویش و ز ماذر گیرند
# ~~خسروا تاجدها موکب نوروز رسیذ
# که جهانرا همه در لاله و عبهر گیرند
# ~~بس نماندست که بر دامن کشت و لب جوی
# سبزه و بیذ بکف ناوک و خنجر گیرند
# ~~رطلها از م اسوذه لبالب خواهند
# جامها در زر و فیروزه سراسر گیرند
# ~~بزمر نوروز بسان و می اسوذه بخواه
# تا ببزم تو همه باذه(2) مقطر گیرند
# ~~بر خور از بخت جوان روز نو و دولت نو
# آن به امروز که جام ms257 فی و ساغر گیرند
# ~~تا بتان گرد سمن(4) دام ز عنبر سازند
# تا مهان روز طرب زلف چو عنبر گیرند PageV01P338
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0348.png)

# ~~. تا خط و عارض خوبان ختنرا بصفت
# چون دل مؤمن و چون سینهآ کافر گیرند
# ~~عز و اقبال تو و اعظم اتابک بجهان
# باذ چندان که دم صور بدم در گیرند
# ~~امر و نهی تو چنان باذ که بر روی زمین
# خسروانرا همه مأمور و مسخر گیرند
# ~~در تو کعبة اومیذ خلایق باذا
# تا همه خلق جهان حلقهٔ‌ آن در گیرند
# ~~ابن قصیده در مدح آنابک پهتون کنقت
# ~~دور بس خرم و موسم ز همه خوبترس
# عید فطرست که عالم همه با زیب و فرست
# ~~باز در مهد شرف کوکبهآ عید رسیذ
# مرکب عشرت وشاذی وطرب بر اثرست
# ~~شاهد عید که آنرا مه نو میخوانند
# کرده هر هفت بذین طارم شش روزه درست
# ~~ختلی چرخ کهن یا رب نو نعل چراست
# گر مه روزه نه اندر تک و تاز سفرست
# ~~یا رب این عید چه با راحت و شاذی روزیست
# خه خه این فصل چه میمون(1) و مبارک نظرست
# ~~عید و گل هردو رسیذند بهم از ره دور
# در جهان ز امذن عید و گل اکنون خبرست
# ~~موسی سخت خوش است الحق و عیشی بنواست
# که گل و جام میش(2) پیش کشی ما حضرست PageV01P339
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0349.png)

# ~~جام هم رنگ سحر به بوذ اکنون کی بباغ
# بیک گلن بر همه آفاق نسیم سحرست
# ~~گرچه من می نخورم هر شبی از خون دلم
# پر ز می ساغر سر زیر فلک تا بسرست
# ~~بر دلم هر دف از عشق گره بر گرهست
# بر درم هر شبی از فتنه حشر در حشرست
# ~~گفت با یار دلم جان ببر و بوسه(1) بیار
# خوش بخندیذ لبش گفت کنون از که درست
# ~~خون نکردم که بخون جگرش داشتهام
# پس چرا بی سببی خونم ازو در جگرست
# ~~نام کردم لب اورا شکر این نیک نرفت
# حقه ms258 مرهمر دلهاست چه جای شکرست
# ~~گل قبا چاک زنذ هر سحری در غم او
# گرچه در حسن کلهداری گل معتبرست
# ~~دست ییداذ بر اورد و من اینجا که منم
# فارغم زین همه چون شاه جهان داذگرست
# ~~ملک المشرق و المغرب شاهی که ازو
# فتنه خوش خفته و بیداذ ز عالم بدرست
# ~~اوست آن شاه که از معتکفان در او
# اول اقبال ودوم فتح و سدیگر ظفرست
# ~~قرة العین اتابک ملکی شیر دل
# کآنش هاویه از هیبت او یک شررست
# ~~پهلوانیست که پهلوی ستم لاغر ازوست
# تاج بخشیست که در تاج معالی گهرست PageV01P340
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0350.png)

# ~~تا قضا و قدر از عزمش یک ناخن نیست(1)
# عزم بین [عزم] که هم دست قضا و قدرست
# ~~در جهان همت او تنگ نشست از پی انک
# همتش سخت بزرگست و جهان مختصرست
# ~~صاعقه گر حذری می کنذ از هیبت او
# بد انصاف درین باب که جای حذرست
# ~~فر او بین و مشو شیفته پر همای
# کان کله گوشه بسایه به از آن بال و پرست
# ~~هر مثالی که نه القوة لله بر اوست
# حکم ان در همه آفاق هبا و هدرست
# ~~گرد میدان ورا(2) خاصیتی خاست چنانک
# در هر آن دیذه که بنشست (2) شفای بصرست
# ~~زه زهی شاه جهان بخش که در نوبت تو
# عدلرا چاشنی و سکه عهد عمرست
# ~~پیش آن دست که دایم فلکش بوسه دهذ
# ابر معزول وخزان مفلس وکان کم خطرست
# ~~هر سری کان مثلا بر خط فرمان تو نیست
# قلم اسا ببر آن سر ته درو درد سرست
# ~~سگ بهست از من اگر خصم ترا سگ خوانم
# از آنک در مذهب من خصم تو از سگ بترست
# ~~شه و شهزاذه بسی اند درین عهد و لیک
# خسروا تو دگری کار تو چیزی دگرست
# ~~چرخ در کار تو چون تیز نظر کرد چگفت
# کی بوذ غم پذری را کش ازین سان پسرست PageV01P341
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0351.png)

# سلطان ارسلان بن طغرل
# ~~فتح زایذ ز ms259 سر تیغ تو و جان عدوت
# از پی آنک عدو ماذه و تیغ تو نرست
# ~~بد انصاف که انصاف جهان از تو برند
# کیست جز تو که سزاوار کلاه و کمرست
# ~~اینت معجز که ترا سی و سه سالست و ز قدر
# از بن سی و دو دندان فلکت پی سپرست
# ~~کامران کام که ملک از سر کلک تو پپاست
# دیر زی دیر که شمشیر تو دین را سپرست
# ~~عاجزم از تو و مدح تو همین ف گویم
# توی آن خضرکت اسکندر ثانی پذرست
# ~~تا قرار کره خاک بوذ بر سر آب
# تا مدار فلک آینه گون بر مدرست
# ~~دولتترا شرف و مرتبتی باذ چنان
# که برون ماند ز اندیشه و وهم بشرست
# ~~باذ در بندگی و طاعت تو هر ملکی
# که درین دایره نامش ببزرگی سمرست
# ~~بشنو از بند مجیر این سخن باز پسین
# ای که لفظ شکرین تو سراسر غررست
# ~~بر زمین عدل عمر کن کی زمین دار فناست
# وز جهان نام نکو بر که جهان بر گذرست
# ~~ب فصیدد مجیر در مدح پاذشاه شهیدفرن آرسلان کفت
# ~~دل که تحفه تو جان مختصر(2) سازذ
# بسا که قوت خوذ از گوشه جگر سازذ PageV01P342
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0352.png)

# ~~در آشیان دو عالم نگنجذ آن مرغی
# که او ز شیوه عشق تو بال و پر سازذ
# ~~بر آن گری تو که از صبر همجو تیغ خطیب
# بپیش صاعقه هجر تو سپر سازذ
# ~~غرامتست بر آن کس که خاک پای تو یافت
# اگر ز قرصه خورشیذ تاج سر سازذ
# ~~بخون ما به ازین دستی از میانه بر آر
# که بی تو سوختگان را ازین بتر سازذ
# ~~بعاشقان رخ چون لاله در سحر منما
# که عاشقان ترا لالهآ سحر سازذ
# ~~فلک حریف تو شذ در چفا و این بترست
# که با دو حادثه یکدل چگونه در سازذ
# ~~چو صبح طره شب رنگ تو جهان ببرذ
# ز غمزهای تو روزی اگر حشر سازذ
# ~~رخم ز بهر ms260 تو زر ساختست شرمش باذ
# که ککار وصل چو تو نقره بزر سازذ
# ~~دلی که نیست بشکرانه در میانه نهم
# گرم زمانه ز بازوی تو کمر سازذ
# ~~بسوخت خشک و ترم ز آه آتشین و هنوز
# بر آن نهام که مرا بی تو خشک و تر سازذ
# ~~ز پخ بیچو و شیرینیت تجب نبوذ
# که روزگار ز تو شکل نی شکر سازذ
# ~~بروی تو نظر آنکس کنذ که سرمه چشم
# ز خاک بارگه شاه داذگر سازذ PageV01P343
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0353.png)

# ~~قرار شش جهت و شحنه چهار ارکان
# که قدر او مقر از تارک قمر سازذ
# ~~سپهر عرش جناب آفتاب بحر سخا
# که محر ازکف او گنج پر گهر سازذ
# ~~جهان پناه قزل ارسلان کی تعظیمش
# ز دخل و خرج جهان خوذ(1) ماحضر سازذ
# ~~سپهر گر گسراب بقیعه(2) خاک شوذ
# ز دل سپهر و ز رای اختری دگر سازذ
# ~~بترک تاز حوادث جهان مباذ خراب
# وگرنه او چو جهان صذ بیک نظر سازذ
# ~~شکست طنطنه چرخ و بیشتر شکنذ
# مگر ز خاک درش حرز ماه و خور سازذ
# ~~شوذ بصورت کفگیر چرخ پنگانی
# چو نیم چرخ برین چرخ عشوهگر سازذ
# ~~بجست و جوی نظیرش همی دوذ گردون
# که جای خویش گهی زیر و گه زبر سازذ
# ~~ز بهر سقف عدو سپیذ دستش دان
# که شب ز چهره گلیم سیاه بر سازذ
# ~~بدور چشم ببندذ سپهر سرمه مثال
# که از غبار رهش سرمه بصر سازذ
# ~~کفش چو دست تهی یافت در سخا پیچذ
# دلش چو دشمن بذ دیذ با خطر سازذ
# ~~چو صبح نور کنذ عرضه دانک تزویرست
# که بر دلش همه شب صبح پرده در سازذ PageV01P344
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0354.png)

# ~~دقیقه دانی رایش کنون بذان درج است
# که او بر آب روان نقش شوشتر سازذ
# ~~ز چرب دستی انصافش اولین پایهست
# که صعوه در هوس باز مستقر سازذ
# ~~کرم چو زال یتیمست و اوست ان سیمرغ
# حته از سر شفقت کار زال زر سازذ
# ~~بذات ms261 آنک بیک امر در سه تاریکی (1)
# ز نیم قطره منی مایه صور سازذ
# ~~هدایتش ز بصر دیذبان روح کنذ
# عنایتش ز زبان منهی خبر سازذ
# ~~بموسم گل رعنا ز ابر تر دامن
# قضاش نوبه زن ملک بحر و بر سازذ
# ~~عمود نور بصبج سپیذ دست دهذ
# نقاب قیر ز شام سیاه گر سازذ
# ~~که دست اوست (2) درین روزگار نا اهلان
# که کار اهل هنر درخور هنر سازذ
# ~~کرم پناها گردون دلا توی که فلک
# ز کلک و تیغ تو قانون نفع و ضر سازذ
# ~~ارادت تو امل در دل قضا شکنذ
# سیاست تو کمین بر ره قدر سازذ
# ~~دهان بشست بهنت اب چون تنای تو خواند
# دبیر چرخ که اشکال طرفه بر سازذ
# ~~جهان ز دست تو پیرایهٔ‌ امل بندذ
# فلک ز تیغ تو سرمایه ظفر سازذ PageV01P345
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0355.png)

# ~~هی سگالذ این طاقدیس آینه گون
# ~~که جفت ساز جلال تو تیزتر سازذ
# ~~غلام بخشش یکروزه نو خواجگی ایست
# ~~که خرج تا حد خاور [ز] باختر سازذ
# ~~برنج می طلبی نام نیک و این بذ نیست
# ~~که گنج نور مه از سختی سنر سازذ
# ~~عدوت چون تو توانذ شذ ایمه او سگ کیست
# ~~که حیله جویذ و از گربه شیر نر سازذ
# ~~دو دست تو ز فلک ناخنی نی گردذ
# ~~چو در سخا مدد روزی بشر سازذ
# ~~کنذ بمدح تو کلکم طلسم بند سحر
# ~~چنانک تیغ تو اسباب فتح و فر سازذ
# ~~درین زمانه بذین سکه هیح کس سخنی
# ~~خذای خصمم اگر ساختست وگر سازذ
# ~~سیاه روی نیم چون محک بدعوی سحر.
# ~~ز هرکه او محک نقد خیر و شر سازذ
# ~~هر آنکه جست ز غیر من این طریقت نو
# ~~چنان بوذ که کسی از گیا تبر سازذ
# ~~که طبعت از دو سخن صذ لطیفه بر سازذ
# ~~همیشه تا فلک آبگون دولابی
# ~~مدار در حرکت گرد این مدر سازذ
# ~~مدام تا زنذ آنش کمان گروهه چنان
# ~~که زه ز شعله کنذ ms262 مهره از شرر سازذ PageV01P346
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0356.png)

# درین زمانهآ بی حاصل آن پسر باذی
# که کار خویش نه از حاصل پذر سازذ
# شذه مسخر تو هفت چرخ و هفت اقلیم
# خذنگ حکم تو بر هر یکی گذر سازذ
# ~~شرم باذ اثیر اخسیکی را که در مقابل این سخن گفت
# از برانی خذای خواجه مجیر ، کاروانهای شعر من چه زنی
# ~~آن حقیقت سخت نامنصفی کرد و اگرجه شعر او و مجیر در مدح بسیارست
# ~~از ملالت می اند یشم اختصار اولیترست و شعر اثیر بتعصب مجیر بیش
# ~~از یک قصید نی ارم، و اگرچه در فهرست شرط رفت که در آخر ذکر
# ~~هر سلطانی شعر خوذ بیارم درین مقام حماقت بوذی آوردن نیاوردم ، این 10
# ~~یک قصید اثیر اخسیکتی در مدح سلطان ارسلان ییارم و بذکر سلطنت
# ~~طغرل مشغول شوم، قصیده اخسیکتی (1)
# ~~ای کمین گاه فلک ابروی تو «اب روی آفتاب از روی تو
# ~~جای جانها گوشه شپوش تو . دام دلها حلقهآ گیسوی تو
# ~~کرد خلقیرا چو غنجه چشم بند ه یک فسون از نرگش جاذوی تو 5
# ~~کس ندانذ تا چه ترکی می روذ ، با(2) جهان از طره هندوی تو
# ~~ز اتش دل پیه چشم آب گشت * چربشم اینست در پهلوی تو
# ~~رنگکی دارذ بهشت اما دماغ . بر نتابذ یاذ(7) او بی بوی تو 13
# ~~چون برابر گونه باشذ بجهد * ملک هر دو عالم و یک موی تو
# ~~سوی خوذ می خوانیم یک ره بگوی * تا کذامین سوست آخر سوی تو
# ~~بر سر کوی غمت بر تا اثیر ، های و هویی ی زنذ بر بوی تو
# ~~کم نگردذ رونق حسن نو هیح . گر بینزایذ سگی در کوی تو
# ~~نیستم نومیذ کآخر عدل شاه 5 بر کشذ گوش دل بذ گوی تو
# شهرپاری کآسمانش بند گشت PageV01P347
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0357.png)

# حنان ارسلان بن طغرل
# روز خت از روی او فرخند گشت
# ~~ذیلف بوگیر از پس گوش ای پسر . کژ منه مارا چو شپوش ای ms263 پسر
# ~~از ره چشم چو در جان امذ . پیش کش بستان دل و هوش ای پسر
# ~~هیین پیشم کمر بسته چو جام . یک زمان بنشین وی نوش ای پسر
# ~~« شاهد حالست حالت111 کز رهی . بوسهآ[ی] پذرفتهای دوش ای پسر
# ~~بوسه بخشیذ121 وفت امذ بد * بیش ازینم عشوه مفروش ای پسر
# ~~هچو بحر از باذ ماشوب ای غلام . همچو ابر از آب مخروش ای پسر
# ~~یا چو روز فننه بیرون شو ز چشم * یا در آی امشب بآغوش ای پسر
# ~~از پی من نه ز بهر مدح شاه * در رضای طبع من کوش ای پسر
# خسروی کافاق زیر رای اوست
# افسر خورشیذ خاک پای اوست
# ~~روی در روی جنا آوردهی ، هرچ بتوان کرد با من کردهی
# ~~21 از بن و بارم چو گل بر کنده. در پی جورم چو گل بسپردهی
# ~~چانم اوردی بلب رحمی بیار * این نه بس رسمیست جان کاوردهی
# ~~هر کرا زنهاری خوذ خوانهای] . تا نه بس زنهار در وی خوردهی
# ~~شذ دربذ پرده من در جهان ، تا تو از من هچو گل در پردهی
# ~~یا مکن با من درشتی ورکنی . نرم شو چون گویمت بی(2) خوردهی
# ~~یر سرم چون کیک بر گگیری رواست . نامم از دیوان چرا بستردهی
# ~~یان در انیانم منه شرمی بدار . پس تو می دان کآب رویم بردهی
# ~~می پارری چو گوبذ خسروت * کان فلانی را چرا آزردهی
# زک عدنش هر کجا لشکر کشذ
# صح  ترذ که خنجر بر کنذ
# ~~جرح بار رسل صغرست . کر کار ازلان ضغرلست
# در بحنر تا ح شذم * تیر و دررلزن صغرنت PageV01P348
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0358.png)

# ~~هر دلی کز داغ خذلان فارغست * دوستدار ارسلان طغرلست
# ~~این همه ناموس عقل خواجه فش ه پیشکار ارسلان طغرلست
# ~~چرخ گردان با کمر شمشیر نعش . چتردار ارسلان طغرلست
# ~~بارگاه فتح و ایوان ظفر . در جوار ارسلان طغرلست
# ~~قصه بگذار ارزوی هر دو کون . در کنار ارسلان طغرلست
# ~~شعر من سربر نهم گردون کشیذ * کاختیار ارسلان ms264 طغرلست
# نه سپهر از اختر مسعود اوست
# هفت دریا جرعه یک جود اوست
# ~~ای برتبت ز آسمان بیش آمذه . نوبت تو با بقا خویش آمذه
# ~~چون سپاه کاینات افتاذه عرض . رایت قدر تو در پیش امذه
# ~~دره قهر تو در بازار عدل . بر قفای چرخ بذ کیش آمذه
# ~~سینهآ خصم تو چون روی نشان « زین کمان چرخ نگون ریش آمذه
# ~~در بر غارتگریهای کفت * کان فربه کیسه درویش آمذه
# ~~گفته با دشمن زبان تیغ تو « آنخ از مه(1) بر سر خویش امده
# ~~هرچ منقوشست بر لوج وجود * ایتی بوذه تو معنیش امذه
# صیقل ایینه دل روی نست
# نافه جان خلق عنبر بوی تست
# ~~ای جنابت چون سپهر افراشته ، چرخ ارکان چون توی ناداشته
# ~~در وغا روز هزیمت شیر چرخ . ز اژدهایی رایتت برگاشته
# ~~هرچ در بن سفره ابست وخاک ه تیغ ناهار ترا یک چاشته
# ~~بر جبین استانت معتکف * ابرو این فتنهٔ‌ افراشته
# ~~نوبری نه چون تو در بستان طبع * ز آنج دهقانان گردون کاشته
# ~~فکرت تو در نه اقلیم سپهر * منهیانی معتبر بگماشته
# ~~پیش تو لاشهآ اوهامرا(2) . در گل بیچارگی بگذاشته PageV01P349
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0359.png)

# ~~قدر تو از راه استقلال خوذ . هردو عالمرا بهییح انگاشته
# ~~بر نگین خاتم پیروزه رنگ ه نیست الا نام تو بنگاشته
# خصم کو یک قطره از دریای نست
# لقمه تیغ نهنگ آسای نست
# ~~داذ قربت خسرو اعظم مرا . بر کشیذ از جمله عالم مرا
# ~~چون ملک بر چرخ گردان کردجای « رای سلطان بنی ادم مرا
# ~~عقل کل در ماجرای غیب داشت ه بر طفیل مدح او محرم مرا
# ~~آفتاب رای او برجی گزیذ « از ورا گنبذ اعظم مرا
# ~~بخت مهماندار از صدر بقا * مرحباها می زنذ هرهم مرا
# ~~تا قیامت پرده احسان او . کرد متواری ز چشم غم مرا
# ~~دفتر من چون بمدحش ابلقست ه کم نیایذ اشهب و ادهم مرا
# ~~گرچه با مهر قبول شهریار . حلقه در گوشست ملک جم مرا
# ~~فتنهآ انم که پیش ms265 تخت شاه « چون بر آرم(1) اطلس معلم مرا
# تا مرا سودای مدحش در سرست
# همجو تیغم یک زبان پر گوهرست
# ~~خسروا دولت قرین باذا ترا . بارگه چرخ برین باذا ترا
# ~~هرچ در نه حلقه افلاک هست  تا ابد زیر نگین باذا ترا
# ~~عقل کلی در میان حل و عقد . قهرمانی پش یین باذا ترا
# ~~پاسبان و نوبتی بر بام و در ه رای هند و خان چین باذا ترا
# ~~سایه بان فتج یعنی باز چتر . شهیر روح الامین باذا ترا
# ~~1 گرچه آبی نیست در مغز عدوت . مشرب شمشیر کین باذا ترا
# ~~تا بحشر آن خنجر هند و نسب « پاسبان ملک و دین باذا ترا
# ~~تا بوذ گرد آخر گردون بپای . رخش دولت زیر زین باذا ترا
# ~~کمترین ملکی که در فرمان بوذ . عرصهٔ‌ روی زمین باذا ترا PageV01P350
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0360.png)

# ~~السلطان رکن الدنیا والدبن کهف الاسلام والمسفین ابو
# طالب طغرل بن ارسلان قسیم امیر المؤمنین
# سلطان طغرل خوب چهرهآ بغایت بوذ مویها بسه باره بر پشت افگند
# ~~داشتی ومحاسنش بانبوه بوذ ، سبلت تا بن گوش مالیذه تمام قد فراخ بر
# ~~و سینه افراشته یال، عمود او کس بر نگرفتی و کمانش نکشیذی، توقیع اوه
# ~~اعتضدت بألله وحده، وزرای او الوزیر جلال الدین(1)، الوزیر کمال
# ~~الدین الزنجانی(2)، الوزیر صدر الدین المراغی (7)، الوزیر عزیز الدین
~~(4)
# ~~المستوفی ، الوزیر معین الدین الکاشی، الوزیر فخر الدین بن صفی الدین
# ~~الورامینی، حجاب او الحاجب الخاص، الامیر الحاجب قراکز السلطانی،
# ~~ملک الامرا جمال الدین ای ابه الاعظم اتابکی (5)، سلطان طغرل پانشاهی
~~.1
# ~~بوذ در آشیان دولت زاذه و در خاندان اقبال نشو یافته، ملکی نابیوسیذه
# ~~بذو رسیذه وکسوت ناکوشیذه پوشیذه، از مهد بتخت تحویل کرده (6) و
# ~~از مکتب ادب بی تعب طلب بر مرکب ملک سوار شذه، در بند وعده
# ~~ایام وعشوه اعوام و تأثیر طالع و احکام نابوذه، مرغ دولتش بی دانه
# ~~بدام آمذه و توسن فلکش بی فسار و لگام رام شذه، رنج یاوگی نابرده ms266 و15
# ~~بان تاوگی ناخورده بر سر خوان آراسته و مجلس پیراسته و خزانه پر
# ~~خواسته نشسته، و این همه اقبال در اول عهد بفر دولت ویمن تربیت
# ~~و رای و رویت و نیغ جهان گیر و رایت کشورگشای پاذشاه اسلام ملک
# ~~معظم اتابک اعظم خاقان عجم شمس الدنیا والدین نصرة الاسلام والمسلمین
~~»21
# ~~ابو جعفر محمد بن ایلدکز رحمه آلله روی نموذ که ملکی از دست رفته 20
# ~~و ملکی بدر اصفهان در میان ولایت مقام ساخته و اصحاب اطراف عنان
~~PageV01P351
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0361.png)

# ~~معاونت با خوذ گرفته منتظر تقلب روزگار نشسته بی مدد و یاری ایشان
# ~~اعتماد بر یاری خذای جبار و بازوی کامگار کرد و بمدت یکماه دو تاختن
# ~~فرموذ یکی پارس و یکی باصفهان (1) که ملک دو اقلیم مستخلص کرد و
# ~~دو ملک طامع(2) را در ملک بملازمت قلاع قانع گردانیذ، و دولت متابع
# ~~5 تیغ چو اب و اقبال ملازم میمون رکاب او بوذ، جهان مسخر فرمان بفر
# ~~و دولت سلطان و ظفر بر مراد وقهر و قمع اضداد، شعار استشعار از
# ~~روی کار دهقان و رعیت برداشته و جمله در مشرع عذب و مرتع خصب
# ~~ایمن و آسوذه، دوام دولت و شمول نعمت او از خذای عز و جل میخواستند
# ~~و فرط معدلت و فیض عاطفت اقتضا می کرد که تا نه بس روزگار
# ~~10 تمای اقالعم جهان در تحت فرمان و ضبط بندگان سلطان اعظم آیذ ، و
# ~~آن سلطان جمشیذ فر حیدر دل تهمتن تن حاتم کفرا هر روز اثری
# ~~پدیذ می آمذ از خصایص پاذشاهی و امارات جهانداری، شعر:
# ~~(بآیین جهانداری همه روز ، بمجلس بوذ شاه مجلس افروز
# بعزم دست بوسش قاف تا قاف . کمر بسته کلهداران اطراف
# ~~نشسته پش تختش جمله شاهان « ز چین تا غور وز ری تا سپاهان
# ز سالار ختن تا خسرو زنگ . همه بر یاذ سلطان باذه در چنگ)(4)
# (بذان طالع کزو پیروز شذ بخت « نشسته شاه بر پیروزه ms267 گون تخت
# بر آورد از سپیذی و سیاهی « ز مشرق تا بمغرب نام شای
# چو شذ کار ممالک بر قرارش « قوی ترگشت روز از روزگارش PageV01P352
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0362.png)

# کشیذ از خاک تختی بر ثریا « درو گوهر بکشتی در بدریا
# بذو فرخ شذه هم تاج و هم تخت * جهان خرم بذو او خرم از بخت(2
# ~~امیذ پاذشاه ملک معظم اتابک اعظم و از آن دیگر امرا که بندگان دولت
~~21320
# ~~بوذند در ایام او بمزید غبطت ی پیوست و هیچ پانشاهرا از پذران وه
# ~~جدان او آنار الله برهانهم این خصایص جمع نبوذ از کمال عقل و0
# ~~افاضت عدل و وفور علم وشمول حلم وتحفظ و تیقظ و عاام دوستی و
# ~~عفت و خط و بلاغت و چابک سواری و نیزهداری و جمله سلاحهارا
# ~~بغایت کمال کار فرموذن که اورا از مطلع زندگانی و عنفوان جوانی حق
# ~~تعالی ارزانی داشته بوذ وعمرش ودولت  فزوذ و بفرق و قدم تاج 10
# ~~و تخت می پیموذ و زبان زمان بسلطان ی گفت، شعر(2)
# ~~بوی تو نکردست جهان فاش هنوز . تا باذ صبا بر تو بزذ باش هنوز
# ~~این خصال خوب وخصایص محبوب بکمالی برسیذ که وهم عقلا از ادراک
# ~~آن قاصر امذ ، در بزم بر فضلا نکتها بگرفتی و بر شعرا بر سخن بیفزوذی
# ~~و شعرهاء او در زبان عوام مشهور و مذکورتر از آنست که با شرح 15
# ~~حاجت افتذ ، و دوبیتهاء خوش افتاذی یکی() اینست : شعر(5)
# ~~آنکس که جهان پشت پای می زذ « دوش آمذه بذ در گدایی ی زذ
# ~~از وقت نماز شام تا گاه سحر * صذ نعره برای ناشتابی (1) می زذ
# ~~و این دوبیتی دیگر در تاریخ سنه خمس و ثمانین [و خمس مایة] بنوشت
# ~~و بدست مبارک خوذ بزر حل تکحیل کرد و باتابک شهید و پاذشاه کریم 20
~~PageV01P353
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0363.png)

# ~~مظفر الدنیا والدین قزل ارسلان فرستاذ بکوشک نو بدر همذان، او
# ~~بشکرانه خلعتی خوب بکمال مزدقانی (1) داذ، شعر: ms268
# ~~شاهان جهان و خسروان بند من « در مشرق و مغرب همگان بند من
# ~~با این همه ملک و پاذشاهی که مراست . من بند تو همه جهان بند من
# ~~5 و این سلطان نیک بخت زینت تاج و تخت بوذ کار او طرب فزای بوذ
# ~~و ملک ارای، مدت ده سال در دولت ملک معظم انابک اعظم شمس (7)
# ~~الدنیا والدین محمد بن ایلدکز رحمه الله رفاهیت وامن و نشاط
# ~~داشت کاری ساخته و اسبابی پرداخته از مؤنت و مواشی فارغ و از
# ~~جرأت حواشی اسوذه، ناموس سلطنت او چندان بوذی که سرا و علانیة
# ~~10 اتابک جملگی خاطر بذان متعلق داشتی که آنچ سنجر و ملکشاه را نبوذ
~~این
# ~~1، سلطانرا جمع می بایذ ، و رسولان باطراف روانه می داشت و خطبه و
# ~~سکه بلاد بنام و القاب او ی نگاشت، و هر وقت اوازهآ ملک بغداذ
# ~~داذی و کس فرستاذی و سرای سلطان را عمارت خواستی ، و این جنس
# ~~که درین حال نؤاب دار الخلافة پیش گرفتهاند که امرای اطراف را
# ~~15 عشوها ی دهند و تشویش مالک می جویند تا امن ولایت ایشان واظهار
# ~~حککم بر دیگران باشذ در دولت اتابک محمد مسلمشان نی شذ و اتابک
# ~~علی ملا من آلناس ی گفتی که امام را بخطبه و پیش نمازی که شاهان
# ~~مجازی در حمایت آنند(2 و بهترین کارها و معظمترین کردارهاست مشغول
# ~~می بایذ بوذن و پاذشاهی با سلاطین مفوض داشتن و جهانداری بذین
# ~~2 سلطان بگذاشتن، و انابک کارها برای و آهستگی کردی ، شعر:
# ستون بزرگیست آهستگی . هان بخشش و داذ و شایستگی(4)
# خنک مرد با دانش و یاذگیر . چه نیکوتر از مرد برنا و پیر PageV01P354
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0364.png)

# اگر دل توان داشتن شاذمان * نداری همه رنجت آیذ زیان(1)
# بجوی و بیاب و پوش و بخور * ترا بهره اینست ازین ره گذر(2)
# ~~و بفر و بخت چنین اتابکی سلطان مغبوط عالمیان شذ ، او در بزم وطرب
# ~~و اتابک در ms269 رزم و تعب، و چون بابتدای جهانگیری اتابک دو تاختن
# ~~کرده بوذ یکی بجانب آذربیجان و دیگر بطرف اصفاهان و دو ملکرا از 5
# ~~طمع ملک بمثر هلک رسانینه(3) امرابی را که در درج سرکشی بوذند
# ~~باستمالت بدست اورد و برای رشید برداشت و بندگان خویش را بجای
# ~~ایشان بگاشت، شست هفتاذ علم از بندگان خویش در مملکت نصب
# ~~فرموذ و هر یکیرا بشهری و ناحیتی نامزذ کرد بامیذ آنک چون بندگان
# ~~باشند فرزندان مرا از خصمان امان دهند ، خوذ سرهای فرزندان در سر 10
# ~~ایشان شذ و هان بندگان ملک بر فرزندان او و سلطان منغص کردند
# ~~و حکم ایشان بسبب اقطاع داری از(4) ولایت و شهرها زایل کردند ، و هر
# ~~بنده بر طرفی فرمان روان شذ و از اطراف نظر بیگانگان در ملک افتاذ
# ~~و نتایج آن بعد از وفات اتابک ظاهر شذ ، و اتابک این بندگانرا از
# ~~نهب وغارت پارس و اموال آن نواحی ممکن و محتشم ومحترم کرد، و15
# ~~چند بار بنفس نفیس خوذ بذان صوب حرکت فرموذ و دو سه بار رکاب
# ~~هایون خذاوند عالم سلطان اعظم برنجانیذ ، شعر:
# ~~(منه رنج بر تن تو از بهر گنج . همه گنج دنیا نیرزذ برنج
# ~~نبایذ کزین گردش روزگار . ترا بهره کین آیذ و کارزار
# ~~ندانی که چون پیش داور شوی . هرآن بر که کاری هان بدروی)(5)
# ~~(درختی که کاری [چو] ایذ ببار ، ببینی بویژه برش بر کنار
# گرش بار خارست خوذ کشته . وگر پرنیانست خوذ رشتهٔ‌)(7) PageV01P355
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0365.png)

# از اندیشه گردون مگر نگذرذ . ز رنج تو دیگر کسی بر خورذ(1
# ~~و آن شوم حرکتی بوذ که استیصال خانهای مسلمانان در آن نواحی ببوذ
# ~~و بتراجع با عراق گردیذ و ببهانهآ خوارزمیان همین بندگان با عراق همان
# ~~ه شنیذم که در میان نهبها و آنچ از غارت پارس (2) اورده بوذند جامهآ
# ~~خوابی باصفهان از بار بر گرفتند کوذکی دو سه ماهه مرده از میان جامهٔ‌
# ~~خواب بدر افتاذ، ms270 و هچنین دیذم که مصاحف وکتب وقنی که از
# ~~مدارس و دار الکتبها غارت کرده بوذند در همذان بنقاشان و فرستاذند
# ~~و ذکر وقف محو می کردند و نام و القاب آن ظالمان بر آن نقش و زذند
# ~~10 و بیکدیگر تحنه می ساختند ، و فساد آشکارا بر عراق از آن شذ که از
# ~~ترکان هر وشاقی که بر ولایتی استیلا م یافت قانونی از سیر آبا و اسلاف
# ~~نی دانست در پاذشاهی که بر آن بروذ هرچ میخواست و ی رفت ی کرد
# ~~تا کار بذان رسیذ ، و آن اتابک سعید ملکی معمور از مزاحم دور و دیذ
# ~~نی اندیشیذ که کار بذین رسذ (2)، ارایش مملکت در حال میجست و و
# ~~15 گفت در مآل همچنین بمانذ ، و بزن و فرزند پیوندی عظیم داشت و هر
# ~~دختری و پسری را میخواست که پانشاه و حاکم و ممکن گردانذ ، دختران را
# ~~بملوک اطراف داذ و پسرانرا آیین جهانداری می نهاذ، و اینانج خاتون
# ~~که زن او بوذ برو حاکمه بوذ فرزندان خوذرا میخواست که پاذشاه کنذ ،
# ~~شعر:
# ~~20 (برین داستان زذ یکی رهنمون « که مهرای] فزون نیست از مهر خون
# ~~چو فرزند شایسته امذ پدیذ ه ز مهر زنان دل ببایذ بریذ)()
# ~~بکاره مکن نیز فرمان زن « که هرگز نبینی زنی رای زن
# ~~24 بپیش زنان راز هرگز مگوی . چو گوبی سخن باز یابی بکوی PageV01P356
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0366.png)

# ~~کسی کو بوذ مهتر انجمن * کتن بهتر اورا ز فرمان زن(
# ~~کرا از پس پرده دختر بوذ » اگر تاج دارذ بذ اختر بوذ(2)
# ~~هر آنکو بوذ مردم و سر فراز . نزیبذ که با زن نشینذ براز11314
# ~~وگر کوذکانرا بکاری بزرگ « فرستی نباشی دلیر و سترگ
# ~~بزرگی که فرجام او کهتریست ، بر آن زندگانی ببایذ گریست(7) 5
# ~~مثل : من استعان بصغار رجاله علی کبار اعماله ضیع العمل و اوقع الخل
~~(4)،
# ~~و در شهور سنه احدی وتمانین [و خمس مایة] صلاح الدین [از] شام بدر ms271
# ~~موصل امذ(5) و بوسیلت غزا که بذان مشهور و مذکور بوذ از انابک
# ~~استجازت کرد که در مملکت بگذرذ و قلاع ملاحده مخاذیل لعنهم الله از
# ~~در قزوین و بسطام و دامغان بردارذ و بحصار بستانذ و خراب کنذ و10
# ~~آن فاتحة ملک عراق خواست کردن، اتابک آن را بدیذ و از آن
# ~~بیندیشیذ و بضرورت دفع آنرا نهضت فرموذ و با او مقابله کرد، و
# ~~از بسیاری تدبیر در دفع علت زحیر برو مستولی شذ ، چون صلاح الدین
# ~~باز گشت آن رنج بر وی دراز شذ، فرزندانش بری بوذند بر قلعه طبرک
# ~~که او معمور کرد رنجور پیش فرزندان امذ و اطبای مملکت عراق جمع 15
# ~~شذند و از معالجت عاجز گشتند و آن پاذشاه در گذشت(6)، اورا دو
# ~~سه ماه در جامهآ خواب داشتند و رای ی زذند و ترتیب میکردند ،
# ~~بندگان و جمله صدوررا فرزندان موافق تر می امذند تا حکم ایشان همچنین
# ~~بمانذ و روز بروز در تزاید باشذ ، و چون دو پاذشاه جهانداری چون
# ~~سلطان طغرل واتابک قزل مدتها این فرصترا انتهاز نموذه بوذند امرا 20
# ~~و وزرا و صدوران دولت دانستند که این اندیشهرا بسر نتوانند بردن،
~~PageV01P357
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0367.png)

# ~~اینانج خاتون و خواجه عزیز و بعضی امرا رای زذند که جمله می بایذ شذ
# ~~و با سلطان عهد کردن و اتابک قزلرا هچنان اران و اذربیجان مسلم
# ~~گذاشتن و امیر سلاح سلطان می باشذ چنانک می بوذ و اورا ندیذن،
# ~~و اینانج خاتون میل بسلطان داشتی میخواست که بعقد عقد سلطانی محلی
# ~~5 گردذ تصدیق م کرد، شعر:
# ~~هر چند بندگانرا تدییر دیگرست ، تدبیر سوذ نیست چو تقدیر دیگرست
# ~~امیر بار و قرآن خوان (1) و قرا(2) و سران امرا میل اتابک قزل ارسلان
# ~~می کردند که او پاذشاهی مطاع بوذ و حشی مطیع داشت و صلات جسیم
# ~~10 طوعا او کرها اگر خواست اگر نه ملاطفها بدو روانه ی کردند و آن
# ~~روی خویش ms272 پیش او بذین م جستند و می نموذند که مملکت. مهمل و
# ~~اقطاع معطل و داریم تا رکاب هایون بدار الملک همذان رسذ ، وسلطان
# ~~دانست که دلها بذو میل دارذ اگر اورا نخوانذ بر خلاف بیرون آیذ و
# ~~لشکر عراق تبع او شوند و از ملکان که در قلاع محبوس داشت(2) یکیرا
# ~~15 بیرون آرذ و بسلطنت نشانذ ، رای زذ با موافقان خویش که باتفاق اورا
# ~~بخوانند و باتابکی نشانند و در میان کار آرزوی دل خویش پروردن
# ~~گیرند، آنگه مثال داذ و شرف الدین الب ارغون پسر امیر باررا با قبای
# ~~و کلاه خاص و تشریفهای نواخت از اسپ و ساخت(4) بآذربیجان (8)
# ~~19 فرستاذ(1) و عهد بست بر اتابکی(7) قزل ارسلان و او با لشکری گران از
~~PageV01P358
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0368.png)

# ~~یردان (1) اذربیجان(2) بدار الملک همذان آمذ و بکوشک دست(2) بوس
# ~~سلطان کرد، قراکز سلطانی خواست که او[را] زخم زنذ سلطان بچشم(8
# ~~منع کرد او نیارست و آن حرکتی (2) کردنی بوذ، شعر (2)
# ~~از امروز گاری بفردا ممان * که دانذ که فردا چه گردذ زمان
# چو امذ گل امروز تازه ببار . بچیذن نیایذت فردا بکار
# ~~قزل ارسلانرا اطلاع افتاذ() بر سلطان واثق(4) شذ اما خاصگیان و
# ~~بندگانرا ازو () باز بریذ(9) و قرآکز سلطانی را میل فرموذ کشیذن،
~~شعر(10)
# ~~دو لعبت بازرا بی پرده(11) کردند . ره سرمه بمیل(14) آزرده کردند
# ~~دو مرواریذش از دنیا(14) بریذند * بجا رشته در سوزن کشیذند
# ~~و کار قزل ارسلان ممکن شذ (14) و لشکر همه چشم بذو داشته (15) بوذند 10
# ~~دل نیز(16) بذو نهاذند و تمکین پاذشاهی او بیش (17) از آن بوذ کی باندک
# ~~مایه مدتی قهر و قمع او میسر شذی (18) ، سلطان عاجز شذ (18) و در غرقاب
# ~~تحیر افتاذ و در ششدرهآ [ی] ناخوش گرفتار شذ(118، وجمال الدین خجندی
# ~~این دو بیتی در ملاطفهٔ‌ بذو فرستاذ، شعر:
# ~~شاها فلک از دولت تو می نازذ * و ایام رضای طبع تو اندازذ 1
~~PageV01P359
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0369.png)

# سلطان طغرل بن ارسلان
# در ms273 ششد ره[ی] بمانده سخت و لیک * آخر تو بری که خصم بذ می بازذ
# ~~و در ان ملطفه نوشت که خصمترا هوس شاهیست (1) و شاه مجازی در
# ~~15 سرای بازی (2) یکجندی (2) گوی مراد در میدان امانی بزنذ (8) عاقبت
~~طاقت
# ~~زخم چوگان(5) قضا ندارذ بزخمی (6) از تخت بتخته رسذ روزی چند (7)
# ~~5 دیگ سودا بیزذ عاقبت قضا بر خوان فنا(8) بکاسه سرش مهمانی حشرات
# ~~کنذ ازو نه نام مانذ نه نشان(1) خذاوند عالم خاطر عاطر اسوذه دارذ
# ~~که بنده سر خصان بر دار و نگوسار می بینذ (10) ، آن سخن او فالی شذ
~~(11)،
# ~~چون سلطان و انابک قزل ارسلان بری رسیذند ای ابه(12) و روس (
# ~~برسم یاوگی(12) بیرون شذه(19) بوذند و بر حوالی بسطام و دامغان و
# ~~10 اطراف مازندران ی گشتند (15)، و اتابک را روی از پس رفتن ایشان (16)
# ~~نبوذ چه دانست که بی مواضعة از امرای مملکت و سلطان نتوانذ (17) بوذ
# ~~یکچندی (18) بر سر دولاب مقام کرد تا ازین حال چه بر آیذ (19) و کذام
# ~~حادثه روی نمایذ ، شعر:
# ~~هزبر جهانسوز و نر اژدها . ز راه قضا هم نیابذ رها(.7)
# ~~15 دلاور که نند یشذ(21) از پیل(24) و شیر * تو دیوانه خوانش(22)
~~مخوانش دلیر(29)
# ~~بجای زبونی(25) و جای فریب * نبایذ که یابذ دلاور شکیب
# ~~(یکی(26) داستان کیان یاذکن . ز وام خرذ گردن ازاذ کن
# ~~1 که هر کو بجنگ(27) اندر آیذ نخست 5 ره باز گشتن ببایذش جست)(28)
~~PageV01P360
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0370.png)

# منافقی ملک مازندرا با سلعان فرن
# بپیروزی اندر بترس از گزند « که یکسان نگردذ سپهر بلند (1)
# (سنان ار بدندان نخایذ(2) دلیر . بدرذ ز اواز او چرم شیر
# گرفتار فرمان یزدان بوذ . وگر هیچو سندانش دندان بوذ)(2)
# ~~سلطان عالم را هر وقت درد پای (4) بوذی خویشتن(5) را بذان اسم صاحب
# ~~فراش(6) کرد و اطبا بمعالجت قیام(7) می نموذند و بذان سبب گماشتگان ه
# ~~ازو غافل م شذند تا یک شب فرصت یافت(8) و جنیبتها معد بوذ و
# ~~در شب بآی ابه ms274 و روس رسیذ (1)، و ملک مازندران خذله الله و
# ~~لعنه که مبنای عقیدت او و جمله رافضیان علیهم اللعنة بر تقیه و نفاق
# ~~است منافقی که از عقیدت پلیذ(10) و ذات خبیث(11) او سزیذ بجای آورد
# ~~و نه از دل سلطانرا نزلی فرستاذ و در دربند زرینکمر بگشاذ و بر10
# ~~کنار روذبار سلطانرا مهمان کرد و شرف دست بوس در یافت، و
# ~~چون سلطان بر خبث عقیدت او واقف(12) شذ بر آن اعتماد نکرد و شاه
# ~~مازندران بسبب انک دانست که اصحاب مناصب عراق غلات رفض
# ~~علیهم العنة چون خواجه عزیز(19) و پسران [او](18) و موفق(15) وکیلدر و
# ~~نیت(188) اهل رفضست بر سلطان غدر نی کرد اما منافقی فرو نی گذاشت
# ~~و خدمتی لایق نی کرد و حال ضعف سلطان هر لحظه باتابک (1) ی r1350
# ~~نموذ و مدتی انابکرا بدم ی داشت(20) که من سلطانرا م گیرم، و
# ~~سلطان بر اطراف ولایت ملاحد خذلهم الله و زذ و نهب و غارت و 19
~~PageV01P361
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0371.png)

# سلطان طغرل بن ارسلان
# ~~اورد، اتابک(1) ملول شذ() و بسبب تعلق(2) دل بطرف آذربیجان از
# ~~سر دولاب برخاست و بدار الملک همذان امذ (8)، فصل پاذیز بوذ امیر
# ~~سید فخر الدین علاء الدولة عربشاه یک شب از بام خانه آتشی(8) عظیم
# ~~بر افروخت اتابک(1) را گمان بوذ که سلطان بهمذان رسیذ و از اتفاق (1)
# ~~ه لشکر با او خبیر بوذ شب بخروس (7) گذاشت و راه آذریجات بر
# ~~داشت (8) ، شعر :
# ~~گریز(9) بهنگام با سر بجای ، به از رزم جستن بنام و برای
# ~~هر آنکو بییداذ جویذ نبرد « جگر خسته باز آیذ و روی زرد
# ~~(جوان گرچه دانا بوذ نامور . اب ازمایش(1) نگیرذ هنر
# ~~10 بذ و نیک هر گونه بایذ شنیذ » ز هر شور و تلخی ببایذ چشیذ)(11)
# ~~(همیشه خرنمند اومیذ وار . نبینذ بجز(12) شادی از روزگار
# ~~نپندیشذ از راه بذ یک زمان * ره تیر گیرذ نه راه کمان)(14)
# ~~هر آنگه که بخت اندر ایذ(14) بخواب . بگوشش نباشذ ms275 سخنها بذاب
# ~~بمردی نبایذ شذن در گمان . که بر ما درازست دست زمان (15)
# ~~15 کس از گردش اسمان نگذرذ . وگر بر زمین پل(16) را بشکرذ(17)
# ~~(شنیذم (18) همه پوزش (119 روزگار  چه گفت آن هنرمند پرهیزگار(20
# ~~که هر کس که تخم(21) جفارا بکشت 5 نه خوش روز یابذ نه خرم بهشت(22)
# ~~هر آنکس که دارذ روانش خرذ ه گناه آن سگالذ که پوزش برذ)(22)
# ~~19 اتابک قزل ارسلان با خاصگیان برفت و صدور و امرای عراق جمله ازو
~~PageV01P362
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0372.png)

# ~~باز ایستاذند، سلطان هنوز بری بوذ خاتون (1) با وی موافقت ظاهر بکرد
# ~~تا سلطان بدار الملک همذان آمذ و خواجه عزیز بوزارت دست بوس
# ~~کرد(2) ، و امیر اسفهسلار عز الدین صتماز و شرف الدولة ابهری دست
# ~~بوس کردند و امرای دیگر بخدمت آمذند ، شعر(2)
# ز هر سو لشکری نو می رسیذند . بگرد شاه(4) صف بر می کشیذند
# چو لشکر جمع شذ در پره کوه « زمین تا گاو می نالیذ از انبوه
# ~~اهل شهر همذان از میان جان دعا می کردند و نشاط آوردند ، برفی
# ~~عظیم می بریذ (2) سلطان روی بشهر اورد وامیر سید فغر الدین علاء
# ~~الدولة زمین بوسیذ و نزولرا سرای ریاست پیش (1) کشیذ، شعر() 1n.
# ~~بسلطان گفت کای شاه ای خذاوند(7) * نه من چوان](8) من هزارت بنده در
~~بند 12
# ~~ز تاجت(9) اسمانرا بهرمندی * زمینرا زیر تختت10) سربلندی
# ~~اگر تشریف شه مارا نوازذ . کمر بندذ رهی گردن فرازذ
# ~~وگر بر فرش(11) موری بگذرذ پیل(12) . فتاذ (12) افتاذه(18) را جامه در
~~نیل
# ~~بذو گفتا چو مهمان می پذیری . بجان آیم اگر جان می پذیری
# ~~فروذ آورد سلطانرا بکاخی . که گویی بوذ از فردوس شاخی 5
# ~~سرایی بر سپهرش(15) سر فرازی . دو میدانش (11) فراخی و درازی
# ~~فرستاذش بدست عذر خواهان * چنان نزلی(17) که باشذ رسم شاهان
# ~~نه چندانش خزانه18) پیش کش19) کرده که بتوان20) در حسابش دست خوش کرد
~~18 PageV01P363
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0373.png)

# ~~و آن زمستان(1) بهمذان مقام بوذ و روس و ای ms276 ابه تسلط و کردند
# ~~بعنی که خدمت پسندیذه کردهایم و امرا قهر هر دو می داشتند (2)، ای
# ~~ابه خواست که روس را بردارذ تا در مملکت(2) سلطان او بزرگتر بوذ،
# ~~با سلطان تقریر کرد و روسرا در خانه مست خفته(4) بگرفتند(5) و
# ~~5 اسباب او تاراج کردند و یک محلت از همذان در صدمه امذ که حاشیهٔ‌
# ~~سلطان بغارتیذند ککآن لم تغن باألامس(2)، و عوام همذان چنان هواخواه
# ~~سلطان بوذند که نجم الدین لقبی براذر زاذه امین الدین ابو عبد الله
~~امیر
# ~~بار(7) بوذ و خانهاش بغارتیذ بوذند(4) و اندوختة عمر برده و بدست
# ~~فقر سپرده ، مؤلف این کتاب () محمد بن علی بن سلیمان الزاوندی اورا
# ~~10 گفت در حق(10) سلطان نامعتقد شذی که خانهات بغارتیذند ، جواب
# ~~داذ که سلطان را بفعل اوباش حاشیت مؤاخذت نتوان نه که او فرموذ
# ~~یا خبرش بوذ من ارادت سلطان بجان بنسپارم، این(11) حال بر رای
# ~~اعلی عرض کردم تفصیل اقمشة او بخواست و آنچ ظاهر شذ رد فرموذ و
# ~~عوض گمشدها از خزانه (12) بها مضاعف بداذ، و این مردرا نجم دوییتی
# ~~15 خواندندی اسبابی نیکو داشت (12) صرف کردی بر اهل هنر و با دوات
# ~~و قلم طوف می کردی تا کجا دوبیتی (18) یافتی بنوشتی، بعد ازو املاک
# ~~و اسباب هیچ بنماند و زن و فرزند (15) نیندوخت، وارثان و براذران
# ~~پنجاه من کاغذهای دوبیتی قسمت کردند، و چون روس را بگرفتند (1)
# ~~بقلعة علاء الدولة محبوس ماند دیگر کس نقش او نخواند (17)، و سراج
# ~~20 الدین قماز(18) وجمال الدین ای ابه فرحینی(19) و بدر الدین قراقز
~~اتابکی و
# ~~نور الدین قرآن خوان در خدمت نصرة الدنیا و الدین اتابک بوبکر
~~PageV01P364
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0374.png)

# ~~باصفهان بوذند (1)، اصفهانیان بریشان غوغا کردند و ایشانرا بجهانیذند ،
~~1300
# ~~سلطان فوجی لشکررا براه ایشان فرستاذ کمین کردند و امرای سلطان را
# ~~در میان گرفتند و یکی را نگذاشتند که بجهذ ، امیر علم را دست گیر کردند
# ~~و باقیرا بکشتند (2) تا رکابدار و ms277 خربند جان نبردند چنانک در همذان
# ~~سه چهار روز خبر زنده و مرده ایشان نبوذ، بعد از آن بگردون کشتگان را ه
# ~~بهمذان اوردند و امرای بزرگ چون نجم الدین لاجین والی همذان و
# ~~پسران غزلجه شهابی وغیرهم را تعزیت داشتند و آن وهنی زشت بوذ و فالی
# ~~نه خوب بر دولت سلطان، واز اطراف امرا ناامیذ شذند و تا وقت
# ~~بهار ببرف و زمستان تعللی می کردند ، فصل بهار از دار الخلافة اتابک
# ~~قزل ارسلانرا خلعت فرستاذند و نوبت نیم روز بداذند و مواضعت 10
# ~~رفت که لشکر منصور دار الخلافة بکرمانشاهان و دینور توقف کنذ و
# ~~اتابک قزل ارسلان بخدمت مهد وزیر(2) پیوندذ وبهمذان روند و جواب
# ~~سلطان بکنند و همذان نؤاب دار الخلافة را باشذ ، و منهیان از همذان
# ~~ضعف سلطان انها می کردند ایشان باطمینان تمام ساز و عدت و ارایش
# ~~و تجمل اورده بوذند و لشکری آراسته امذه و قاروره اندازان و ناچخ 15
# ~~و چرخ و عدتهای مصاف با ایشان همه بوذ، سلطان پیش از آنک اتابک
# ~~قزل ارسلان بذیشان رسیذی قصد ایشان کرد و امرای دولت سلطان
# ~~چون عز الدین صتماز و شرف الدولة ابهری وشرفیان و جملهٔ‌ اتابکیان
# ~~موافق شذند و سلطان با لشکر دار الخلافة مقابله کرد و مصافی داذند
# ~~که لشکر عراق مثل آن ندیذ بوذند ()، و ای ابه با اتابکیان بر میمنهآ 20
# ~~سلطان بوذند شکسته شذند و هزیمت ایشان دو فرسنگ برسیذ ، لشکر
~~PageV01P365
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0375.png)

# ~~ایوه(41 بر پی ایشان براند و بنهای ایشان در پیش کردند و سر خویش
# ~~گرفتند ، و بغداذیان جوال دوز می انداختند و اسپ و مردرا ی زذند و
# ~~(2) کس نشانی نی دیذ که دفعی کنذ(2)، و نفط اندازان آتش در هوا پران
# ~~ی کردند و سوار و اسپ بر جای می سوخت، و تیر باران بر چتر سلطان
# ~~چندان شذ که چتر از تیر پیوشیذ، و سلطان بر سان رستم دستان گرز
# ~~»132،گران ms278 برداشت و قفشدیان(1) را بانگ زذ و بریشان حمله برد ، مهد
~~وزیررا
# ~~بینداخت وزیر گرفتار شذ و شکست بر افتاذ (8)، اگرچه اول وهن بر
# ~~سلطانیان بوذ لشکر سلطان غنیمتهاء بسیار و زر بخروار و اسپ و سلاح
# ~~بی شمار بیاوردند و در همذان هیچ کس اسپی تازی بیک دینار نی خریذند
# ~~10 حرمت داشت دار الخلافةرا، و مجروحان در جامع همذان نان مخواستند و
# ~~خلافتی بوذ که کس مثل آن نشنوذ، و سلطان وصف الحال آن فتح
# ~~این دوییتی بگفت، بیت :
# ~~زین فتنه که دست چرخ انگیخته بوذ « جانم یکی موی در آویخته بوذ
# ~~اقبال مرا دست گرفت ار نه فلک « بی هیچ بهانه خون من ریخته بوذ
# ~~15 و آن لشکر بی ظفر از آن اعتبار نگرفتند و تا این غایت ده (2) بار
~~دیگر با
# ~~عراق آمذند و از نیت بذ شکسته و غارتیذه باز گشتند ، خبر: ولا
# ~~یلدغ المومن [من] جحر مرتین(1را کار نی بندند ، شعر(7) PageV01P366
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0376.png)

# مشوش کردن قزل ارسلان سلطان طغرل را
# ابا آهوان گفت غرم زیان . که گر دشت گردذ همه پرنیان
# ز دای که پای من ازاذ گشت « نپویم بر آن سو بر آباذ دشت
# ~~و چون آن مصاف شکسته شذ علاء الدین خذاوند مراغه بخدمت سلطان
# ~~رسیذ و بهمذان دست بوس کرد و سلطان اورا اعزاز تمام و اکرام نموذ
# ~~و پسر خوذرا برکیارق بذو سپرد، و لشکر سلطان نشاط می کردند که با ه
# ~~اتابک نیز مصاف دهند ، وغرس(1) الدین پسر شومله بخدمت تخت اعلی
# ~~رسیذ و بر در همذان لشکری وافر جمع شذ ، اتابک قزل ارسلان با لشکری
# ~~گران روی بدار الملک همذان نهاذ و سلطان طرغان بست و کندهای آب
# ~~بداشتند و بندگان چالش می کردند و هر لحظه اوازه مصاف ی بوذ،
# ~~ناگاهی اتابک از میان برخاست سلطان از پس او نرفت که بر ای ابه و10
# ~~از ابه(2) اعتماد نداشت، پانزده روز کس ندانست که چه بوذ ms279 و اتابک
# ~~کجا رفت ، شعر:
# (چو کاهل شوذ مرد هنگام کار * ازو سیر گردذ دل روزگار
# نمانذ هی تن درست و جوان « مباذش توان و مباذش روان)(4)
# ز تو نام بایذ که مانذ بلند * نگر دل نداری ز غم مستمند
# اگر بخشش روزگار بلند * چنانست کآیذ بما بر گزند
# بیرهیز و اندیشه نابکار * نه برگردذ از ما بذ روزگار
# ~~اتابک حرکتی چنین کرده سلطان مشوش شذ و از ای ابه تحکمها دیذه
# ~~بوذ و رنجیذه، چون بدانست که بذو کاری بر نی ایذ و دفع اتابکرا
# ~~لشکری دیگر می بایذ سلطان بفرموذ تا ای ابه و از ابه را در سرای بار 2
# ~~پسر ازدمر(1) و پسران سراج الدین قتلغ ابە شرفی(5) بکشتند(2) ، و
~~قتلغ/137» PageV01P367
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0377.png)

# ~~اینانج بیرون آمذ و بری پیش ماذر رفت، روز دیگر(1) انابک علاء
# ~~الدین با مراغه رفت و سلطان روی بجانب اذربیجان نهاذ و اتابک
# ~~قزل ارسلان بطرف کرمانشاهان رفته بوذ که شهاب الدین بن الحدید(2)
# ~~با خادی از خواص لشکر دار الخلافة (2) آنجا بوذند ایشانرا(4) بدر همذان
# ~~5آورد و در شهر مال مخالف ی جستند و بذین بهانه (2) خانهای مسلمانان
# ~~می غارتیذند ، و عوامرا هوابلای سلطان طغرل نی نشست ، و سلطان
# ~~بدر تبریز رفته بوذ و اذربیجانرا تشویش می داذ اتابکرا ضرورت شذ
# ~~بطرف اذربیجان(6) شذن (7)، اتابک را رفتن همان بوذ و سلطان را آمذن
# ~~همان و این مسئله دؤر شذ امرا و صذور بر آن نهاذند که هر بار که
# ~~10 اتابک (8) می آیذ سلطان می روذ، آن زمستان سلطان بدار الملک همذان
# ~~بوذ و عراق مسلم و بسبب برف و سرما کس نمی جنبیذ ، شعر()
# ~~اگر چند باشذ شبی (10) دیر باز * برو تیرگی(11) هم نمانذ دراز
# ~~شوذ روز چون چشمه رخشان(12) شوذ « زمین چون نگین بدخشان(14) شوذ
# ~~و سلطان شهید بجهت اعتقاد نیکو و عالم دوستی با ظهیر الدین بلخی
# ~~10 ارادت داشت(18) هر شب بخانهآ وی رفتی و با او ms280 رای زذی و خواجگان
# ~~وامرای عراق عقل وی دانستند مستشعر می بوذند، وظهیر بلخی با سلطان
# ~~می ساخت (15) که اینها که با تو اند مخالفان دولتند همهرا ی بایذ (16)
# ~~گرفتن و اسباب ایشان دیگر بندگانرا داذن تا با خذاوند عالم یکدل
# ~~باشند (17)، و آن خواجگان که ارکان دولت بوذند ملاطفها نوشتندی (18)
# ~~20 بری پیش قتلغ اینانج که سلطان بشب(19) بخانهٔ‌ ظهیر بلخی(20) و روذ
~~و PageV01P368
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0378.png)

# سگالش کردن امرا بر مخالفت سلطان و فاش شدن راز ایشان
# ~~سگالش (1) با وی می کنذ مارا بر وی هیح وثوق نمانده است آگر با ما
# ~~عهدی باشذ بمواضعت با علاء الدولة و استظهار() وی سلطانرا بگیریم،
# ~~این ملاطفها در میان چوبی(؟) نهاذند و سالیخ وار توز() کمان بر
# ~~پوشیذند(5) و بدست سرهنگی بری فرستاذند، و در شب کسانرا براه
# ~~سلطان می فرستاذند سلطان دو سه کسرا بدیذ بفرموذ گرفتن و بسرای ه
# ~~ظهیر بلخی بردن، ایشان ماجرا باز گفتنذ (1)، سلطان ایشانرا امان داذ
# ~~و مستظهر گردانیذ و سوگند داذ که این راز بیرون نبرند و نگویند که
# ~~سلطان ایشانرا() دیذ تا کار بچه رسذ ، روز دیگر سرهنگ بیزک لشکر
# ~~سلطان رسیذه بوذ که (8) بهفتاذ بولان(8) با(9) در مزدقان می بوذند ،
~~پسر r1384
# ~~سراج الدین قتلغ(10) ابه شرفی از آن سرهبگ احوالی و پرسیذ سرهنگ از 10
# ~~سر ملالت صدمە سرما با وی تندیی (11) بکرد، شعر:
# ~~زبانی که اندر سرش مغز نیست « اگر در ببارذ(14) بحد نغز نیست (14)
# ~~دلترا ز مهر کسی بر گسل « کجا نیستش(18) با زبان راست دل(15)
# ~~کسی کو بوذ سوذهآ روزگار * نبایذ (16) بهر کارش آموزگار19
# ~~چگفتند (18) دانندگان خرذ ، که آنکس که بذکرد کیفر برذ(19) 5
# ~~پسر(40) سراج الدین طیره شذ گرزی براند تا بر سر سرهنگ زنذ او هم
# ~~جانرا بسالیخ(21) دفع کرد سالیخ(1) شکسته(24) شذ ملاطفها بیرون
~~افتاذ(22)، PageV01P369
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0379.png)

# سلطان طغرل بل ارسلان
# ~~واو جوانی هنرمند بوذ و مردانه، شعر گفتی(1) وخوش(2) خط نوشتی (2)
# ~~آن ملاطفها بر ms281 خواند و سرهنگرا بسپرد و دو اسپه هم در روز بحضرت
# ~~سلطان رسیذ(4) و این حال مشافهه بر رای انور او عرض داذ، سلطان
# ~~انروز توقف فرموذ و در شب ترتیب کرد که بامداذ چون اصحاب مناصب
# ~~5 بدیوان حاضر شوند (5) وزیررا بخلوت (2) خوانذ و جمله امرارا حاضر کنذ
# ~~و علی رؤس الاشهاد همهرا رسوا کنذ، و بسرای هر مهتری سروریرا
# ~~معین کرده بوذ که خزانه و اصطبل و اسباب لشکری و تجمل() محفوظ
# ~~دارند و بسرای سلطان نقل کند آلات مطبخ و امثال آن تاراج دهند ،
# ~~چون روز شذ (8) همه بزرگان بر عادت روی بخدمت نهاذند و خواجگان
# ~~1 بدیوان (1) بنشستند ، سلطان امیر سید علاء الدولةرا بخلوت () خواند و
# ~~اورا امان داذ و این حال با وی در میان نهاذ و فرموذ که همهرا میخوانم
# ~~تا استکشاف این معضل کرده شوذ، وزیر وقت خواجه عزیز(10) و
# ~~پسرانش (11) و موفق وکیلدر(14) و ظهیر منشی و شهاب حجت نویس و
# ~~قتلغ تشت(12) دار و آنان که در آن سقیفه بوذند (18) همه حاضر شذند ،
# ~~15 سلطان خلوت کرد و یکی(15) یکی(15) را میخواند ، چون جمله در سرای
~~علاء
# ~~الدولة که سلطان آنجا می بوذ جمع شذند سلطان خطها پیش(1) ایشان
# ~~انداخت زینهار خواستند ، سلطان خواجهرا پشت پای زذ و بمیان سرای
# ~~انداخت و جملهرا بفرموذ گرفتن، شعر:
# نکوهیذه باشذ دل آن درخت ، که تیره کنذ بار بر تاج و تخت
# پشیمانی آنگه ندارذت سوذ 5 که تیغ زمانه سرترا دروذ «1) PageV01P370
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0380.png)

# ~~و کسانی که بهر سرای نامزذ بوذند بدوانیذند و فرمان بجای آوردند
# ~~و اموال ایشان صامت و ناطق بسرای سلطان نقل (1) کردند ، سلطان 10.
# ~~کلیذ قلعهآ (2) علاء الدولة بخواست و آن قومرا در آنجا حبس فرموذ و
# ~~بنفس نفیس و ذات شریف خویش حرکت کرد تا محکمشان بنشاند(2)،
# ~~ایشان ملتزم اموال می شذند () و بجان امان ی جستند و از برای تحصیل 5
# ~~مال از سلطان موعود می شذند که هر ms282 یک چون چندین(5) نقد(1) بدهذ
# ~~و اقرار املاک بکنذ (7) اورا بجان امان باشذ (8) و بترک (9) شغل (10) و
# ~~عمل بگویذ (11) ، ایشان قرضها می گرفتند (12) و بدیوان (12)  گزاردند ،
~~و
# ~~کس بظهیر بلخی می فرستاذند که ما (19) خرقه پوشیم(14) و در خدمت
# ~~رکاب چون دیگر مریدان برویم (14)، قرب یکماه(16) درین می رفت، 10
# ~~روزی سلطان بتماشای(17) قلعه (18) بوذ و ایشانرا زجری می فرموذ قتلخ
~~(19)
# ~~تشت (2) داررا اجل شتاب کرد و سفاهت آغازیذ و با سلطان مواجهه
# ~~ناسزا گفتن پیش (21) گرفت که این سرها ببر و در فلان نه که من سر تو
# ~~چون سر پذرت در فلان خواستم نهاذن دولت ترا یارتر بوذ، سلطان
# ~~گفت ترا با پذرم چه بوذ که ترا بخریذ (22) و پاذشاهی داذ، او زبان بر
~~15
# ~~گشاذ(22) و گفت باستصواب اتابک محمد ده هزار دینار سرخ علاء الدولة
# ~~بکینە خواهر که زن پذرت بوذ بمن داذ تا شربت در حمام بردم و
# ~~پذرت را دانم و با تو همین خواست رفتن(28)، سلطان را ازین حال غضبی
# ~~عظیم مستولی شذ و حالی جملهرا کشتن (25) فرموذ و آن سرها همه بذین 9.

PageV01P371

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0381.png)

# ستشن حرل بن ارسلان
# ~~سخن بریذه گشت (1)، شعر:
# ~~کسی را که خون ریختن(2) پیشه گشت(2) . دل دشمن از وی پراند یشه گشت (2)
# ~~بریزند خونش بذان همنشان * که او ریخت (8) خون سر سرکشان
# ~~میازار کسرا که ازاذ مرد 5 سر اندر نیارذ بآزار و درد
# ~~ه چو گیتی سه روزست چون بنگری * مکن از پی این قدر داوری
# ~~که دی رفت فردا نیامذ هنوز * نباشم از اندیشه امروز کوز
# ~~از امروز شاذی ترا مایه بس * بفردا نگویذ(8) خرذمند کس
# ~~ترا نام بایذ(6) که مانذ دراز * نمانی هی کار چندین(7) مساز(8)
# ~~r1300 جهان بذ سگالذ نگویذ (9) بکس « نباشذ بهر کار فریاذ رس
# ~~10 و اگرچه علاء الدولةرا امان داذه بوذ وگناه(10) ملاطفه بخشیذه(11)
~~این
# ~~حرکت تجدید گناهی بزرگ بکرد و سلطان اظهار آن ننرموذ (14) تا عزیمت
~~(12)
# ~~کوچ و علفخوار مرغزار ms283 سگ پیش (16) آمذ و علاء الدولةرا الزام
# ~~قرموذ بملازمت رکاب هایون (14)، علاء الدولة خویشتن(18) را رنجور ساخت،
# ~~سلطان گفت از آمذن گزیر نیست(16) اطبارا با خوذ بر گیر(17) کی در
# ~~15 تبدیل اب و هوا صحت مامولترست، و چون دو منزل از همذان حرکت
# ~~افتاذ(18) علاه الدولةرا زه فرموذ نهاذن و مرقدش با همذان نقل کردند
# ~~با تربةآ اسلاف سادات رحمهم الله ، و مؤلف این کتاب (19) محمد بن
# ~~علی بن سلمان(20) الراوندی رعایت حقوق اورا این مرثیت در تعزیة او
# ~~2 بر خواند (21)، مرثیه : PageV01P372
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0382.png)

# ~~آه این چه محنتست که اندر جهان فتاد
# ~~آه این چه (1) واقعست که از ناگهان فتاذ(2)
# ~~این دیذ چیست گوبی کز دیذه خون بریخت(2)
# ~~وین غصه از چه در دل پیر و جوان فتاذ
# ~~خورشیذ (4) تیره گشت همش (8) محنتی رسیذ
# ~~مه زرد روی گشت و چنین ناتوان فتاذ
# ~~بر جان مصیبتیست که دلرا کباب کرد
# ~~در دل هم از غمیست (6) که چندین فغان (7) فتاذ
# ~~داف ز چیست این هه ز اوازه بذست
# ~~کز رفتن (8) عربشه شاه زمان فتاذ
# ~~ای دیذه خون گری که شه فخر دین نماند
# ~~آن سرور زمانه و شاه زمین نماند ()
# ~~گیتی ندانم از چه بخونت(10) شتاب (11) کرد
# ~~از چه دل جهانی زین غم کباب کرد
# ~~اشکی که رشک گوهر و در ثمین بذی
# ~~از چه چو لعل کرد مگر خون ناب کرد
# ~~لایق (17) نبوذ(12) این که فلک بهر چون توی
# ~~در زیر خاک تیره چنان جامه خواب کرد
# ~~وین هم نه عقل بوذ که مرگ از ربوذنت
# ~~صذ خاندان آل پیمبر خراب کرد
# ~~دریا و کوه بین ز مصیبت رسیذگی
# ~~کین سنگ دل شذ از غم و آن دیذه آب کرد PageV01P373
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0383.png)

# سلطان طغرل ب ارسلان
# ~~و آن زمستان(1) بهمذان مقام بوذ و روس و ای ابه تسلط م کردند
# ~~بعنی که خدمت پسندیذه کردهایم و امرا قهر هر دو ی داشتند (2)، ای
# ~~ابه خواست که روس را بردارذ ms284 تا در مملکت(1) سلطان او بزرگتر بوذ،
# ~~با سلطان تقریر کرد و روس را در خانه مست خفته(1) بگرفتند(5) و
# ~~5 اسباب او تاراج کردند و یک محلت از همذان در صدمه آمذ که حاشیهٔ‌
# ~~سلطان بغارتیذند کان لم تغن بالآمس(6)، و عوام همذان چنان هواخواه
# ~~سلطان بوذند که نجم الدین لقی براذر زاذه امین الدیین ابو عبد الله
~~امیر
# ~~بار(1) بوذ و خانهاش بغارتیذ بوذند(4) و اندوخته عمر برده و بدست
# ~~فقر سپرده، مؤلف این کتاب (9) محمد بن علی بن سلیمان الزاوندی اورا
# ~~10 گفت در حق (10) سلطان نامعتقد شذی که خانهات بغارتیذند ، جواب
# ~~داذ که سلطان را بفعل اوباش حاشیت مؤاخذت نتوان نه که او فرموذ
# ~~یا خبرش بوذ من ارادت سلطان بجان بنسپارم، این(11) حال بر رای
# ~~اعلی عرض کردم تفصیل اقمشة او بخواست و آنج ظاهر شذ رد فرموذ و
# ~~عوض گمشدها از خزانه(14) بها مضاعف بداذ، و این مردرا نجم دوییتی
# ~~15 خواندندی اسبابی نیکو داشت (14) صرف کردی بر اهل هنر و با دوات
# ~~و قلم طوف می کردی تا کجا دوبیتی (1؛ یافتی بنوشتی، بعد ازو املاک
# ~~و اسباب هیچ بنماند و زن و فرزند (15) نیندوخت، وارثان و براذران
# ~~پنجاه من کاغذهای دویتی قسمت کردند، و چون روسرا بگرفتند (16)
# ~~بقلعة علاء الدولة محبوس ماند دیگر کس نقش او نخواند (17)، و سراج
# ~~20 الدین قیماز(18) وجمال الدین ای ابه فرحینی(1) و بدر الدین قراقز
~~اتابکی و
# ~~نور الدین قرآن خوان در خدمت نصرة الدنیا والدین اتابک بوبکر
~~PageV01P374
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0384.png)

# ~~باصفهان بوذند (1) ، اصفهانیان بریشان غوغا کردند و ایشانرا بجهانیدند
~~،
# ~~سلطان فوجی لشکررا براه ایشان فرستاذ کمین کردند و امرای سلطانرا
# ~~در میان گرفتند و یکیرا نگذاشتند که بجهذ ، امیر علم را دست گیر کردند
# ~~و بافیرا بکشتند() تا رکابدار و خربنده جان نبردند چنانک در همذان
# ~~سه چهار روز خبر زند و مرده ایشان نبوذ، بعد از آن بگردون کشتگان را ه
# ~~بهمذان اوردند و امرای بزرگ ms285 چون نجم الدین لاجین والی همذان و
# ~~پسران غزلجه شهابی وغیرهم را تعزیت داشتند وآن وهنی زشت بوذ و فالی
# ~~نه خوب بر دولت سلطان، واز اطراف امرا ناامیذ شذند و تا وقت
# ~~بهار ببرف و زمستان تعللی می کردند ، فصل بهار از دار الخلافة اتابک
# ~~قزل ارسلانرا خلعت فرستاذند و نوبت نیم روز بداذند و مواضعت 10
# ~~رفت که لشکر منصور دار الخلافة بکرمانشاهان و دینور توقف کنذ و
# ~~اتابک قزل ارسلان بخدمت مهد وزیر(2) پیوندذ و بهمذان روند و جواب
# ~~سلطان بکنند و همذان نواب دار الخلافةرا باشذ، ومنهیان از همذان
# ~~ضعف سلطان انها می کردند ایشان باطمینان تمام ساز و عدت و آرایش
# ~~و تجمل آورده بوذند و لشکری آراسته امذه و قاروره اندازان و ناچخ 15
# ~~و چرخ وعدنهای مصاف با ایشان همه بوذ ، سلطان پیش از آنک اتابک
# ~~قزل ارسلان بذیشان رسیذی قصد ایشان کرد و امرای دولت ساطان
# ~~چون عز الدین صتماز و شرف الدولة ابهری و شرفیان و جملهآ اتابکیان
# ~~موافق شذند و سلطان با لشکر دار الخلافة مقابله کرد و مصافی داذند
# ~~که لشکر عراق مثل آن ندیذ بوذند (1)، و ای ابه با اتابکیان بر میمنه 20
# ~~سلطان بوذند شکسته شذند و هزیمت ایشان دو فرسنگ برسیذ ، لشکر
~~PageV01P375
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0385.png)

# ~~ایوه (1) بر پی ایشان براند و بنهای ایشان در پیش کردند و سر خویش
# ~~گرفتند ، و بغداذیان جوال دوز م انداختند و اسپ و مردرا و زذند و
# ~~(2) کس نشانی نی دیذ که دفعی کنذ (2)، و نفط اندازان آتش در هوا پزان
# ~~می کردند و سوار و اسپ بر جای می سوخت، و تیر باران بر چتر سلطان
# ~~ه چندان شذ که چتر از تیر بپوشیذ، و سلطان بر سان رستم دستان گرز
# ~~1360) گران برداشت و قفشدیان(1) را بانگ زذ و بریشان حمله برد ، مهد
~~وزیررا
# ~~بینداخت وزیر گرفتار شذ و شکست بر افتاذ(8)، اگرچه اول وهن بر
# ~~سلطانیان بوذ لشکر سلطان ms286 غنیمتهاء بسیار و زر بخروار و اسپ و سلاح
# ~~بی شمار بیاوردند و در همذان هیچ کس اسپی تازی بیک دینار نی خریذند
# ~~10 حرمت داشت دار الخلافةرا، و مجروحان در جامع همذان نان میخواستند و
# ~~خلافتی بوذ که کس مثل آن نشنوذ، وسلطان وصف الحال آن فتح
# ~~این دویتی بگفت، بیت :
# ~~زین فتنه که دست چرخ انگیخته بوذ « جانم بیکی موی در آویخته بوذ
# ~~اقبال مرا دست گرفت ار نه فلک « بی هیح بهانه خون من ریخته بوذ
# ~~15 و آن لشکر بی ظفر از آن اعتبار نگرفتند و تا این غایت ده(5) بار
~~دیگر با
# ~~عراق امذند و از نیت بذ شکسته و غارتیذه باز گشتند ، خبر: ولا
# ~~یلدغ المومن [من] جحر مرتین(1) را کار نی بندند ، شعر(7) PageV01P376
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0386.png)

# مشوش کردن قزل ارسلان ان ضعرنرا
# ~~ابا آهوان گفت غرم ژیان . که گر دشت گردذ همه پرنیان
# ز دامی که پای من ازاذ گشت « نپویم بر آن سو بر آباذ دشت
# ~~و چون آن مصاف شکسته شذ علاء الدین خذاوند مراغه بخدمت سلطان
# ~~رسیذ و بهمذان دست بوس کرد و سلطان اورا اعزاز تمام و اکرام نموذ
# ~~و پسر خوذرا برکیارق بذو سپرد، و لشکر سلطان نشاط می کردند که با ه
# ~~اتابک نیز مصاف دهند ، و غرس (1) الدین پسر شومله بخدمت تخت اعلی
# ~~رسیذ و بر در همذان لشکری وافر جمع شذ، اتابک قزل ارسلان با لشکری
# ~~گران روی بدار الملک همذان نهاذ و سلطان طرغان بست و کندهای آب
# ~~بداشتند و بندگان چالش می کردند و هر لحظه آوازه مصاف م بوذ،
# ~~ناگاهی اتابک از میان برخاست سلطان از پس او نرفت که بر ای ابه و10
# ~~از ابه(2) اعتماد نداشت، پانزده روز کس ندانست که چه بوذ و اتابک
# ~~کجا رفت ، شعر:
# (چو کاهل شوذ مرد هنگام کار * ازو سیر گردذ دل روزگار
# نمانذ هی تن درست و جوان « مباذش توان ومباذش روان)2)
# ز تو ms287 نام بایذ که مانذ بلند  نگر دل نداری ز غم مستمند
# اگر بخشش روزگار بلند ه چنانست کآیذ بما بر گزند
# بپرهیز و اندیشه نابکار * نه برگردذ از ما بذ روزگار
# ~~اتابک حرکتی چنین کرده سلطان مشوش شذ و از ای ابه تحکمها دیذ
# ~~بوذ و رنجیذه ، چون بدانست که بذو کاری بر نی آیذ و دفع اتابک را
# ~~لشکری دیگر می بایذ سلطان بفرموذ تا ای ابه و از ابه را در سرای بار 20
# ~~پسر ازدمر() و پسران سراج الدین قتلغ ابه شرفی (5) بکشتند(6) ، و
~~قتلغ»137، PageV01P377
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0387.png)

# ~~اینانج پیرون آمذ و بری پیش ماذر رفت، روز دیگر(1) اتابک علاء
# ~~الدین با مراغه رفت و سلطان روی بجانب آذربیجان نهاذ و اتابک
# ~~قزل ارسلان بطرف کرمانشاهان رفته بوذ که شهاب الدین بن الحدیه (2)
# ~~با خادی از خواص لشکر دار الخلافة (7) آنجا بوذند ایشانرا(4) بدر همذان
# ~~آورد و در شهر مال مخالف و جستند و بذین بهانه (5) خانهای مسلمانان
# ~~و غارتیذند ، و عوامرا هوابلای سلطان طغرل نی نشست، و سلطان
# ~~بدر تبریز رفته بوذ و آذربیجانرا تشویش می داذ اتابک را ضرورت شذ
# ~~بطرف اذربیجان(6) شذن()، اتابکرا رفتن هان بوذ و سلطان را آمذن
# ~~همان و این مسئله دور شذ امرا و صذور بر آن نهاذند که هر بار که
# ~~10 اتابک (4) می آیذ سلطان می روذ، آن زمستان سلطان بدار الملک همذان
# ~~بوذ و عراق مسلم و بسبب برف و سرما کس نمی جنبیذ ، شعر(9)
# ~~اگر چند باشذ شبی (10) دیر باز « برو تیرگی(11) هم نمانذ دراز
# ~~شوذ روز چون چشمه رخشان(12) شوذ * زمین چون نگین بدخشان (12) شوذ
# ~~و سلطان شهید بجهت اعتقاد نیکو و عالم دوستی با ظهیر الدین بلخی
# ~~15 ارادت داشت(14) هر شب بخانهآ وی رفتی و با او رای زذی و خواجگان
# ~~وامرای عراق عقل وی دانستند مستشعر می بوذند ، و ظهیر بلخی با سلطان
# ~~می ساخت(15) که اینها که با تو اند مخالفان دولتند ms288 همهرا ی بایذ (16)
# ~~گرفتن و اسباب ایشان دیگر بندگانرا داذن تا با خذاوند عالم یکدل
# ~~باشند(117)، و آن خواجگان که ارکان دولت بوذند ملاطفها نوشتندی (18)
# ~~20 بری پیش قتلغ اینانج که سلطان بشب(19) بخانه ظهیر بلخی(2) ی روذ و
~~PageV01P378
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0388.png)

# سگالش کردن امرا بر مخالفت سلطان و فاش شدن راز ایشان 449
# ~~سگالش (1) با وی می کنذ مارا بر وی هیح وثوق نمانده است اگر با ما
# ~~عهدی باشذ بمواضعت با علاء الدولة و استظهار(7) وی سلطانرا بگیریم،
# ~~پوشیذند (5) و بدست سرهنگی بری فرستاذند، و در شب کسانرا براه
# ~~سلطان می فرستاذند سلطان دو سه کس را بدیذ بفرموذ گرفتن و بسرای ه
# ~~ظهیر بلخی بردن، ایشان ماجرا باز گفتنذ (6)، سلطان ایشانرا امان داذ
# ~~و مستظهر گردانیذ و سوگند داذ که این راز ییرون نبرند و نگویند که
# ~~سلطان ایشانرا9) دیذ تا کار بچه رسذ، روز دیگر سرهنگ بیزک لشکر
# ~~سلطان رسیذ بوذ که (8) بهفتاذ بولان (8) با(1) در مزدقان ی بوذند ، پسر
~~1384.
# ~~سراج الدین قتلغ(10) ابة شرفی از آن سرهبگ احوالی  پرسیذ سرهنگ از 10
# ~~سر ملالت صدمه سرما با وی تندیی(11) بکرد، شعر:
# ~~زبانی که اندر سرش مغز نیست 5 اگر در ببارذ(12) بحد نغز نیست (14)
# ~~دلترا ز مهر کسی بر گسل * کجا نیستش(14) با زبان راست دل(15)
# ~~کسی کو بوذ سوذه روزگار . نبایذ (11) بهر کارش آموزگار(11)
# ~~چگفتند (18) دانندگان خرذ * که آنکس که بذ کرد کیفر برذ(11) 15
# ~~پسر(20) سراج الدین طیره شذ گرزی براند تا بر سر سرهنگ زنذ او هم
# ~~جانرا بسالیخ(31) دفع کرد سالیخ(21) شکسته(22) شذ ملاطفها بیرون
~~افتاذ(22)، PageV01P379
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0389.png)

# سلطان طغرلبن آزمون
# ~~و او جوانی هنرمند بوذ و مردانه، شعر گفتی (1) وخوش(2) خط نوشتی (7)
# ~~آن ملاطفها بر خواند و سرهنگرا بسپرد و دو اسپه هم در روز بحضرت
# ~~سلطان رسیذ(4) واین حال مشافهه بر رای انور او عرض داذ، سلطان
# ~~آنروز توقف فرموذ و در شب ترتیب کرد که بامداذ چون اصحاب مناصب ms289
# ~~5 بدیوان حاضر شوند (5) وزیررا بخلوت() خوانذ و جمله امرارا حاضر کنذ
# ~~و علی رؤس الاشهاد همهرا رسوا کنذ، و بسرای هر مهتری سروری را
# ~~معین کرده بوذ که خزانه و اصطبل و اسباب لشکری و تجمل() محفوظ
# ~~دارند و بسرای سلطان نقل کنند آلات مطبخ و امثال آن تاراج دهند ،
# ~~چون روز شذ (8) همه بزرگان بر عادت روی بخدمت نهاذند و خواجگان
# ~~1 بدیوان () بنشستند ، سلطان امیر سید علاء الدولةرا بخلوت (1) خواند و
# ~~اورا امان داذ و این حال با وی در میان نهاذ و فرموذ که همه را میخوانم
# ~~تا استکشاف این معضل کرده شوذ، وزیر وقت خواجه عزیز(10) و
# ~~پسرانش (11) و موقق وکیلدر(12) و ظهیر منشی و شهاب حجت نویس و
# ~~قتلغ تشت(12) دار و آنان که در آن سقیفه بوذند (18) همه حاضر شذند ،
# ~~15 سلطان خلوت کرد و یکی(15) یکی(15) را میخواند ، چون جمله در سرای
~~علاء
# ~~الدولة که سلطان آنجا می بوذ جمع شذند سلطان خطها پیش(16) ایشان
# ~~انداخت زینهار خواستند ، سلطان خواجهرا پشت پای زذ و بمیان سرای
# ~~انداخت و جملهرا بفرموذ گرفتن، شعر:
# نکوهیذه باشذ دل ان درخت . که تیره کنذ بار بر تاج و تخت
# پشیمانی آنگه ندارذت سوذ . که تیغ زمانه سرت را دروذ(11) PageV01P380
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0390.png)

# ~~و کسانی که بهر سرای نامزذ بوذند بدوانیذند و فرمان بجای آوردند
# ~~و اموال ایشان صامت و ناطق بسرای سلطان نقل (1) کردند ، سلطان 1380
# ~~کلیذ قلعة (2 علاء الدولة بخواست و آن قوم را در آنجا حبس فرموذ و
# ~~بنفس نفیس و ذات شریف خویش حرکت کرد تا محکمشان بنشاند(2)،
# ~~ایشان ملتزم اموال می شذند (4) و بجان امان می جستند و از برای تحصیل ه
# ~~مال از سلطان موعود می شذند که هر یک چون چندین (5) نقد () بدهذ
# ~~و اقرار املاک بکنذ (7) اورا بجان امان باشذ (8) و بترک (1) شغل (10) و
# ~~عمل بگویذ (11) ، ایشان قرضها می گرفتند (12) و بدیوان (14) و گزاردند
~~، و
# ~~کس بظهیر بلغی ق ms290 فرستاذند که ما (14) خرقه پوشیم(14) و در خدمت
# ~~رکاب چون دیگر مریدان برویم(14)، قرب یکماه (16) درین می رفت، .1
# ~~روزی سلطان بتماشای (17) قلعه (18) بوذ و ایشانرا زجری می فرموذ قتلغ
~~(19)
# ~~تشت(20) داررا اجل شتاب کرد و سفاهت اغازیذ و با سلطان مواجهه
# ~~ناسزا گفتن پیش (21) گرفت که این سرها ببر و در فلان نه که من سر تو
# ~~چون سر پذرت در فلان خواستم نهاذن دولت ترا یارتر بوذ، سلطان
# ~~گفت ترا با پذرم چه بوذ که ترا بخریذ (22) و پاذشاهی داذ، او زبان بره1
# ~~گشاذ(22) و گفت باستصواب انابک محمد ده هزار دینار سرخ علاء الدولة
# ~~بکینه خواهر که زن پذرت بوذ بمن داذ تا شربت در حمام بردم و
# ~~پذرت را دانم و با تو همین خواست رفتن (28)، سلطان را ازین حال غضبی
# ~~عظیم مستولی شذ وحالی جمله را کشتن (25) فرموذ و آن سرها همه بذین 9
~~PageV01P381
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0393.png)

# ~~سخن بریذه گشت(1)، شعر:
# ~~کسیرا که خون ریختن() پیشه گشت(2) ، دل دشمن از وی پراندیشه گشت(؟)
# ~~بریزند خونش بذان همنشان ه که او ریخت(4) خون سر سرکشان
# ~~مپازار کسرا که آزاذ مرد * سر اندر نیارذ بآزار و درد
# ~~5 چو گیتی سه روزست چون بنگری * مکن از پی این قدر داوری
# ~~که دی رفت فردا نیامذ هنوز ، نباشم از اندیشه امروز کوز
# ~~از امروز شاذی ترا مایه بس . بفردا نگویذ(8) خرذمند کس
# ~~ترا نام بایذ(1) که مانذ دراز * نمانی هی کار چندین(7) مساز(8
# ~~1350، جهان بذ سگالذ نگویذ (1) بکس * نباشذ بهر کار فریاذ رس
# ~~10 و اگرچه علاء الدولةرا امان داذه بوذ وگناه(10) ملاطفه بخشیذه(11)
~~این
# ~~حرکت تجدید گناهی بزرگ بکرد و سلطان اظهار آن نفرموذ (12) تا عزیمت (12
# ~~کوچ و علفخوار مرغزار سگ پیش (13) آمذ و علاء الدولةرا الزام
# ~~قرموذ بملازمت رکاب هایون (14)، علاء الدولة خویشتن(3) را رنجور ساخت،
# ~~سلطان گفت از آمذن گزیر نیست (16) اطبارا با خوذ بر گیر(11) کی در
# ~~15 تبدیل اب و هوا صحت مأمولترست، ms291 و چون دو منزل از همذان حرکت
# ~~افتاذ (118) علا الدولة را زه فرموذ نهاذن و مرقدش با همذان نقل کردند
# ~~با تربةآ اسلاف سادات رحمهم الله، و مؤلف این کتاب (1) محمد بن
# ~~علی بن سلیمان(2) الراوندی رعایت حقوق اورا این مرثیت در تعزیه او
# ~~1 بر خوالد1)، مرثیه، PageV01P384
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0394.png)

# مرثیهٔ‌ علاء الدولة عربشاه از مصنف
# ~~اه این چه محنتست که اندر جهان فتاد
# ~~اه این چه (1) واقعست که از ناگهان فتاذ(4
# ~~این دیذه چیست گویی کز دیذه خون بریخت (2)
# ~~وین غصه از چه در دل پیر و جوان فتاذ
# ~~خورشیذ (5) تیره گشت همش (5) محنتی رسیذ
# ~~مه زرد روی گشت و چنین ناتوان فتاذ
# ~~بر جان مصیبتیست که دلرا کباب کرد
# ~~در دل هم از غمیست(6) که چندین فغان(1) فتاذ
# ~~دانی ز چیست این همه ز آوازه بذست
# ~~کز رفتن (8) عربشه شاه زمان فتاذ
# ~~ای دیذه خون گری که شه فخردین نماند
# ~~ان سرور زمانه وشاه زمین نماند ()
# ~~گیتی ندانم از چه بخونت(10) شتاب(11) کرد
# ~~از چه دل جهانی زین غم کباب کرد
# ~~اشکی که رشک گوهر و در ثمین بذی
# ~~از چه چو لعل کرد مگر خون ناب کرد
# ~~لایق (17) نبوذ(16) این که فلک بهر چون توی
# ~~در زیر خاک تیره چنان جامه خواب کرد
# ~~وین هم نه عقل بوذ که مرگ از ربوذنت
# ~~صذ خاندان آل پمبر خراب کرد
# ~~دریا و کوه بین ز مصیبت رسیذگ
# ~~کین سنگ دل شذ از غم و آن دیذه آب کرد PageV01P385
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0395.png)

# سلطان طغرل جن مرمون
# ~~نور چثم مصطف و فخر آل مرتض
# ~~آنک اهل البیت را آبین ازو بوذ و بها (1)
# ~~ای خال دور شو بسلامت ز(2) راه او
# بر گیر زوذ پرده ز روی چو ماه او
# ~~شرسم که نیست درخور خسرو سریر نو
# ترسم که نیست لایق او پیشگاه او
# ~~گویی چگونه افسر و تختش نهانهی
# یا رب چه شکل ساختهآ[ی] خوابگاه او
# ~~دل بر سفر نهاذ و ms292 در ایوان طالعش
# می داشت زهره ماتم کار تباه او
# ~~تقویم درد شاه بسرخی نبشته بوذ
# کین عزم وین سفر نبوذ نیکخواه او
# ~~نور دو چشم حیدر و سردار اهل یت
# ~~خورشیذ فاطمه سر و سالار اهل بیت
# ~~ای چرخ دون ز آل پیمبر چه خواستی
# ~~از. خاندان حیدر صفدر چه خواست
# ~~در کربلا کمین بگشوذی تو بر حسین
# ~~اورا گرفته بوذی دیگر چه خواستی
# ~~بر خون شهریار قهستان شتاب تو
# ~~لایق نبوذ از آن سر لشکر چه خواستی
# ~~ای چرخ روز کور نگویی چه کینت بوذ
# ~~وز شهریار تخمة حیدر چه خواست
# ~~زه چون نهاذه [ی] تو در آن حلق بی گناه
# ان سید مطهر انور چه خواستی PageV01P386
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0396.png)

# گر مه نماند این سه ستاره(1) بجای باذ
# اورا نشستگاه بهشت خذای باذ
# ~~رب تو مجد دینرا پایه بلند کن
# بر عمر عز دین(2) برکت پای بند کن
# ~~گر شذ پذر بخلد و مقامی گزیذ خوب
# این نور دیذهرا تو خذای ارجمند کن
# ~~بر دوستانش هیچ گزند از زمین منه
# دشمنش را بر آتش قهرش سپند کن
# ~~دارذ ز فضل و عقل و هنر مایه تمام
# بر وی تو ای خذا همهرا سوذمند کن
# ~~بر خاک فخر دین بکرم رحمتی فرست
# نقدی که دارذ از کرم خوذ پسند کن
# ~~منت خذایرا که ثمر ز آن شجر(7) بجاست
# ~~مردانشه (8) جواد فرشته(5) سیر بجاست
# ~~بعد از آن سلطان عالم بر حوالی همذان طوافی و کرد و کز و فری می اه
# ~~کرد و ملک مستقیم نی شذ تا(6) اتابک قزل ارسلان از آذربیجان (7،
# ~~حرکت کرد (8) و سلطان را قوت (1) مقاومت او نبوذ بضرورت تختگاه(10)
# ~~سلطنت بگذاشت(11) و بسبب شوریذه شذن عم(12) و عم زاذگان بر وی و
~~PageV01P387
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0397.png)

# سلطان طغرل بن ارسلان
# ~~بر اثر تاختن (1) کرد و ثقل و بنه و اسباب تاراج فرموذ، و سلطان
# ~~جریده(3) بجست و بقفچاق پیوست(2) و در همذان واطراف عراق(4) بزدان(8)
# ~~آذربیجان و(1) اتابک ms293 هر جا که نشان(1) مال مخالف بوذ برداشت() و
# ~~از ولایت مال قرار قانونی و دخل اقطاعات(8) و کندوهای لشکری بر
# ~~گرفت(9) و در همذان بردان (2) آذربیجان استیلا(10) ی کردند و خلق را ی
# ~~ازردند در دل دوستان نی گنجیذ ، جماعت رعیت صدقات و صلات
# ~~بارباب طاعات و عبادات می فرستاذند و در زوایای عباد و مساجد
# ~~بلاد جمع زهاد بدعا عود رایت سلطنت میخواستند ، و در اطراف عراق (11)
# ~~اهل خیر(14) و مردم باهنر ده هزار ییشتر(14) بوذند (14) که هرگز
~~سلطانرا
# ~~1 نادیذه(19) و بر وی سلام ناکرده اورا از جان خوذ دوستر داشتند و
# ~~بمقتضای تفاء لوا فان الآراجیف من مقدمات الکون هر لحظه گفتندی(16)
# ~~سلطان امذ و بعبادت خانها (17) می رفتند (188) و طاعات می آوردند تا
~~(19)
# ~~سلطان هرچ زوذتر باز آیذ، و لشکر منصور دار الخلافة تشریف از برای
# ~~پاذشاه کریم وجهاندار رحیم ملک معظم قزل ارسلان برد الله مضجعه
# ~~1 اورده بوذند و از اطراف بلادآ رسولان روی بذان حضرت علیا و
# ~~بارگاه بر ثریا(20) نهلذه بوذند (21) جوانی خوب سیرت نیکو(24) روی
# ~~تمام (22) موی با عقل و دها و دانش (28) و ذکا شهاب الدین الاستراباذی
~~PageV01P388
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0398.png)

# ~~که منشی (1) حضرت و استاذ سرای دولت ملک مازندران بوذ برسالت
# ~~امذ بوذ و بسبب هنر وطلب دفتر اورا با مؤلف کتاب راحة الصدور
# ~~محمد بن علی بن سلیمن الراوندی مجالست وموانست افتاذ(2) و با استاذ
~~1100.
# ~~سلطان که خال دعا گوی باشذ صدر امام کبیر زین الدین مجد الاسلام
# ~~ملک العلما محمود بن محمد بن (2) علی الراوندی صفاء ولا داشت(8) و5
# ~~اورا بر آن گماشت که دار الملک همذان بگذاشت و روی بمازندران (2)
# ~~نهاذ و باسم رسالت سلطان مشافهه عزم آن حدود کرد و ملاطفە [ی]
# ~~بخط مبارک سلطان داشت و مصحفی حمایلی بخط اشرف سلطان که ابن
# ~~بواب (6) و ابن مقلة (2) در حال حیوة (8) از نوشتن(1) هزار یک ان عاجز
# ~~بوذند از برای ملک مازندران بتحفه برد و بحکم ms294 استاذی الحاح کرد و10
# ~~اقتراح فرموذ که ترا(10) حق استاذی می بایذ گزارد و کمر بندی بر می
# ~~بایذ (11) بست که مرق علمک حرفا صیرک عبدا و در خدمت رکاب من
# ~~دوان می بایذ شذن و خوذ چه جای این سخن (14) است مرا تو فرزندی
# ~~عزیز(13) و دلبندی یگانه و همگی اعتاد(14) در حفظ مصالح برأی رشید (15)
# ~~و عقل سدید تست و اگر چنانک در آن ولایت از عفونت هوا خطری 15
# ~~بخاطر رسذ و رنجی روی نمایذ الاا بمدد شفقت چون تو فرزندی (11) زایل
# ~~نشوذ ، از روی حق گزاری امتثأل امر او واجب امذ و تماشای آن دیار
# ~~باعث و محرض گشت (17)، و در شاه نامه که شاه نامها و سر دفتر
# ~~کتابهاست وصف مازندران خواند بوذم، شعر(18) PageV01P389
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0399.png)

# ~~که مازندران شاهرا یاذ باذ * همیشه(1) برو بومش اباذ باذ
# ~~که در بوستانش(2) همیشه(1) گل است « زمینش پر از لاله و سنبل است
# ~~هوا خوش گوار و زمین(2) پر نگار . نه سرد و نه گرم و همیشه بهار
# ~~نوازنده(4) بلبل(8) بباغ(6) اندرون * گرازنده() اهو براغ اندرون
# ~~5 همیشه(1) نیاسایذ از جست و جوی * همه ساله هر جای رنگست و بوی
# ~~گلابست گویی بجویش (8) روان . هی شاذ گردذ ببویش (1) روان
# ~~دی و بهمن و آذر و فرودین(1) . همیشه پر از لاله بینی زمین
# ~~همه ساله خندان لب جویبار . بهر جای باز شکاری بکار
# ~~چون بذان دیار رسیذم انواع نعم آنجا جمع دیذم، میوهابی که بلطف آب
# ~~1 حیوة بوذ و خیرهای (11) که فواتح (12) حسنات بوذ، مشی اقدام بر انواع
# ~~ریاحین بوذ و هر جای خضرت بساتین ولاله و نسرین بوذ، ترتج(12) که
# ~~ارواح را در بزم راح افراح ازو بوذ آنجا ملازمت مستراح م کرد و
# ~~نارنج (18) که شاهزاذگان از برای رنگ و بوی دارند گدا بچگان (18)
# ~~آنجاش در رخم گوی ف داشتند، اما چون آن دربند احراررا پای بند
# ~~15 بوذ گوثیا ترنج و نارنج مظنهآ عنا و رنج ms295 بوذ و نرگس و خیری چو ایام
# ~~115» پیری بی مژه ، الحان هزاردستان چو مطربی بوذ که بر بالین مستان
# ~~سرایذ (11) مستان خفتهرا آن نوا چه در یابذ و مطربرا ازیشان(17) چه
# ~~گشایذ (18)، صحرای او بیشه و مرغزارست و خانهای درخت و جویبار،
# ~~اما آب جویبار از بیشه و مرغزار آب روی ببرده بوذ و از فواکه و
# ~~2 ایثمار تزاحم (19) انهار طعم و لذت سترده ، شیر مرغ ناسازگار بوذ
~~تا(2) PageV01P390
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0400.png)

# رنجور شدن مصنف در سفر مازندران
# ~~بگوشتش چه رسذ و گوشت گوسفند نه بکار بوذ چنانک هرچ بخورذ
# ~~اجلش برسذ ، مدت شش ماه در آن موضع شوم و مبیت(1) بوم شداید
# ~~و مکاید کشیذم و یک ملحظه روی فواید (2) ندیذم، اگر قصد نزهت جا
# ~~و عزم تماشا کردی غصه جرب وقصه تعب چندان بوس بر تن محبوس
# ~~نهاذی که خضرت صحرا آب سیاه پنداشتی(2) و فریاذ و آه بچرخ ماه ه
# ~~برداشتی آن تماشا بگذاشتی و آن نزهتجا نادیذه انگاشتی(1) تا لطف
# ~~ربانی وعنایت رحمانی بخت خفته(5) را بیذاربی کرامت کرد طلوع سعود
# ~~طالع را مسعود گردانیذ بابیم (6) مرادی مارا جوازی داذند و در دربند
# ~~زرینکمر بگشاذند ، چون هیروزی به پیروزکوه رسیذم دیذه می دیذ و در
# ~~دل نی گنجیذ (7)، شعر(4)
# اینک می یینم ببیذاریست یا رب یا بخواب
# خویشتن را در چنین() نعمت پس از چندان عذاب
# ~~و بزرگان گفته اند دلیرا چو شاذی از اعتدال بگذرذ زحیرش بگیرذ(10)
# ~~و بسیار بوذ که غی بکسی رسذ چندان بخندذ که بمیرذ، غذاهای ناموافق (11)
# ~~و هواهای نه لایق اثر کرده بوذ هر روز وهن و فتور(2) در تن رنجور
# ~~ظاهر ی شذ (12) تا براوند که منشأ (19) اصلی بوذ رسیذم و روی عزیزان
# ~~که غرض کلی بوذ بدیذم (15)، تماسن(11) آن حرارت بدل و جان رسیذه
# ~~بوذ هر روز ضعفی روی می نموذ وهر ساعت رنجی ی بوذ ، فراق احباب
# ~~بغایت کمال و دل کباب در نهایت عذاب نه روی شذن ms296 نه برگ اندر(11)
# ~~بوذن همه روز این قطعه ورد درد خوذ ساخته بونم، شعر: PageV01P391
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0401.png)

# سلطان طغرل بن ارسلان
# ~~گیتی چه خواهذ از من مسکین مستمند
# عالم چه جویذ از من دل خستهآ نژند
# ~~دردا که حلقه (1) گشت جهان پیش چشم(1) من
# من ماند در میانهٔ‌ این حلقه پای بند
# ~~ای دوستان چرا نکنذ یاذ من کسی
# گویذ محمد از چه سبب گشت مستمند
# ~~ای مهتران و یاران ای بی عنایتان
# رحمت کنیذ بر من دل خسته نژند
# ~~ای چاگران مخلص حقم گذاشتیذ
# دانیذ کز خذای نباشذ چنین بسند
# ~~پندم دهند هر کس گویند صبر کن
# بی دل چگونه صبر کنم پس چسوذ پند
# ~~بسیار صبر کردم و سوذم نی کنذ
# ای دوستان نگوییذ کآخر() ز صبر چند
# ~~چون تن ضعیف از مشاق سفر بیاسوذ لطف هوا آن علتها بنموذ که
# ~~بضدها تتبین الآشیآه ()، مدت یکسال و نم رنجهابی کشیذم که وهم بنی
# ~~آدم ادراک چگونگیش نکنذ و از کیفیت و کمیت او قاصر مانذ، در
# ~~فصل تابستان بحران یرقان بر دل و جان مستولی شذی و من نگران
# ~~تا بخت منکوس سکنگبین تسکین پزذ بخت از آن دور بوذ و بوقت
# ~~زمستان درد کمرگاه و ران قصد جان کردی و من جویان که طبع
# ~~معکوس شربت دوابی سازذ طبع از ان نفور بوذ، روزی رنج و محنت
# ~~چنان شدت گرفته بوذ که مرغ جان قصد پرواز م کرد و طوطی دل PageV01P392
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0402.png)

# ~~در قفص تن با مرگ راز می کرد، شعر:
# إنا تم آمر دنا نقصه . نوقع زوالا انا قیل تا
# ~~ناگاه دوستی حلقه بر در زذ و سعدی در خانه من آوازه ظهور اسایش
# ~~و ابدای گشایش افگند ، سعادت مرا استقبال کرد و گفت تحری رضای
# ~~ترا کمر بستم و بفال فرخنده باتو پیوستم ازین پس مجال اخلال را با ظاهر
~~5
# ~~احوال تو کار نیست، مقدم این مجاب باهتزاز و ترحاب تلقی نمونم از
# ~~کنج ms297 ادبار بیرون دویذم بشارت مقدم سلطان عالم رکن الدنیا والدین
# ~~طغرل بن ارسلان شنیذم که از اذربیجان بدار الملک همذان رسیذه بوذ
# ~~و از خصمان ناهموار و بندگان نابکار شداید بسیار و مکاید بی شمار دیذه
# ~~و شکستها و ازارها کشیذه، تخت سلطنت وداع کرده و روی بآخرت »1.
# ~~آورده، اسباب پانشای بگذشته ودل از خدم و حشم برداشته. فرزند
# ~~دلبندرا یدار الخلافة فرستاذه وخوذ بسر تربة اسلاف رفته و بنشته111.
# ~~این معنی مرا ناموافق افتاذ و این سخن نه لایق امذ، آنج مرهم می پندشتم
# ~~زخم بوذ و آنج راحت انکاشتم غم بوذ . گفتم ای سبحان الله جفان چون
# ~~با جهانبان چنین کذ با دیکران خوذ چه کذ . مصراع21: باز این چه .1
# ~~محنتست که از ن گفان فتاذ: . کاشکی خوذ نبوذی نا این سخن نشنوذی.
# ~~[شعر] :
# من خوذ از غم شکسته دل بونم  عنفت امذ تمامتر بشکت
# ~~وقتی گفتمی دوثت افتان خیزان بهتر بوذ جفان ی جیانبان نماذ و
# ~~چراغ دولت ل سجوقرا پرماه فمث پف کذ این مسث . منحق 0:
# ~~قرار گیرذ. وقتی گننمی چین بدکان متمزد خانکیانرا منخزد کردد و
# ~~دوذ از خ و مانها : وردد این خخت ی  با قبب نذ نبن چه
# ~~محنتست که بوذ ون چه فنت که رمت ثمیذ . بت :
### | .

PageV01P393

# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0403.png)

# ~~آهم ز دل تنگ برون می آیذ « چون ناله که از چنگ برون می آیذ
# ~~زین محنتها بیا نفس باز رهم « و آن یک نفس از سنگ برون ی آیذ
# ~~نفحص این حال و استکشاف این مقال کردم گفتند اتابک روی بآذربیجان
# ~~نهاذ وخیل قفجاق را بشکست و لشکر ایشانرا ترت و مرت کرد، اطفال را
# ~~5 ببرده بفروختند و کباررا اسیر کردند و سلطان از دولت خوذ ناامیذ
# ~~شذ و بسر تربة اسلاف آمذ و بنشست ، بعد از آن جمع امرای عراق
# ~~بمواضعه اتابک قزل ارسلان بر پی سلطان بدار الملک همذان امذند و
# ~~سلطان چنان نموذند که ما از اتابک ms298 گریخته آمذیم و برسم یاوگی روی
# ~~بخدمت نهاذیم اگر سلطان گناه ما بیخشذ و مارا قبول کنذ ما در خدمت
# ~~10 باشیم اگر نه در اطراف پراگند خواهیم شذ ، سلطان در جوال زرق و
# ~~افتعال ایشان شذ و چون همه نادانان سخن دشمنان بخورد و کس فرستاذ
# ~~و ایشان را سوگندان غلاظ بداذ نیز ایشان آیمان مغلظه بر سلطان عرضه
# ~~(12» کردند و چون (1) عهد کرد تعیین مقام دست بوس میدان شورین(2) بوذ ،
# ~~سلطان بیرون شذ و ایشان بیامذند و گرد چتر همایون حلقه کردند و
# ~~15 گفتند اتابک فرموذه است که بدزمار(3) و بایذ شذ ، فخر الدین قتلغ
# ~~قراقزی شمشیری بر چتر سلطان زذ و سلطان اسیروار گرفته شذ (1)، شعر:
# ~~چو دل بر نهی بر سرای کهن * کنذ ناز وز تو بپوشذ سخن (8)
# ~~(جهاندار بر چرج چونین نبشت « بفرمان او بدروذ هرچ کشت
# ~~چه بندی دل اندر سرای سپنج . چه یازی برنج و چه نازی بگنج
# ~~20کت از گنج(2) دیگر کسی بر خورذ . خرذمند دشمن چرا پرورذ)(7)
# ~~چه سازی چو چاره بدست تو نیست . اگر سازی ار نه جهانرا یکیست
~~PageV01P394
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0404.png)

# ~~میا تا بشاذی دهم و خوریم . چو وقت گذشتن بوذ بگذریم(1)
# ~~چرا کشت بایذ درختی بدست 5 که بارش بوذ زهر و بیخش کبست(2
# ~~چه با رنج باشی چه با تاج و تخت « ببایذت بستن بفرجام رخت(2)
# ~~و اتابک قزل ارسلان بر اثر بدر همذان امذ و ملک مقرر شذ و ملک
# ~~سنجر بن سلیین را از قلعه بیاورد تا بر تخت نشانذ و امرارا بر اقطاعات
~~5
# ~~منشور داذ و روی باصفهان اورد و با اینانج خاتون زفاف کرد و عظمتی
# ~~تمام و پانشاهی بکام بیافت، و از دار الخلافة اورا عشوه داذند که بر
# ~~تخت سلطنت می بایذ نشست، سنجررا با قلعه فرستاذ و خوذ بر تخت
# ~~سلطنت نشست و ایینی نو نهاذ و کقران نعمت خذاوندگار و غدر مبارک
# ~~نیامذ ، وآن حرکتی شوم بوذ که ms299 دولت و سلطنت طغرلی در نوشت، اینانج 1
# ~~خاتون و امرای عراق که مقرر دولت او بوذند مخرب قامت او شذند،
# ~~اتفاقی کردند و دمار از خانها بر اوردند همه بدست خوذ خانهای خوذ
# ~~ببردند، اول اندیشه کردند که چون ما بر سلطان طغرل بیرون امذیم
# ~~و با وی غدر کردیم چگونه کسی بر ما اعتماد کنذ پیش از آنک سلطان
# ~~جهان قزل ارسلان از ما انتقام کشذ ما اورا بکشیم چه نبایذ که اورا 16
# ~~اندیشه باشذ که مارا بر دارذ و بندگان خوذرا بگمارذ، اتفاق کردند و
# ~~اورا مست خفته در خیمه بکشتند (1) و ملک با دست گرفتند و بر یکدیگر
# ~~قسمت کردند، و اتابک ابوبکر هم در آن شب انگشتری و نشانهای عم
# ~~برداشت و بآذربیجان رفت و قلاع آن طرف و مملکت و خزاین و ذخایر
# ~~در ضبط آورد و امرای اران و اذربیجان سر بر خط فرمان او نهاذند 20
# ~~وکمر بندگی او در بستند ، قتلغ اینانج و عراقیان ملک عراق قسمت کردند
~~»11،
# ~~و اذریجان باتابک بوبکر باز گذاشتند، و هم در آن سال جهان بلعجب
# ~~شعبذه [ی] انگیخت و رنگی بر امیخت، عراقیان در مملکت فارغ نشسته امیر
~~24 PageV01P395
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0405.png)

# سلطان طغرل بن ارسلان
# ~~اسفهسلار حسام الدین دزماری وامیر بار اناسوغ لی(1) سلطانرا از قلعه
# ~~بیرون آوردند و با لشکری حقیر کاری خطیر پیش گرفتند(2) و روی
# ~~بلشکر عراق آوردند، و هر امیری عراقیرا صذ چندان شوکت بوذ
# ~~عراقیانرا این حرکت بازی امذ جنگی حجازی(2) بساختند و بدر قزوین
# ~~5 جمل و صفینی نهاذند(8)، دولت سلطان هم بذیشان جوابشان بکرد
# ~~بعضی رهو کردند و بعضی اسپانشان گندم خورده بوذند قوت مصاف
# ~~نداشتند سقط شذند ، سواران پیاذه ماندند سران امرا بجانی جان بجستند
# ~~و اسباب بگذاشتند ، و سلطانیان با غنیمتهای بسیار و اسپ و سلاح بی
# ~~شمار روی بدار الملک همذان نهاذند ، ملک مقرر شذ و سلطان موقر گشت
# ~~10 و بندگان از اطراف ms300 روی بخدمت تخت اعلی نهاذند ، شعر(8)
# ~~دگر باره شهنشاه جوانبخت * که او با تاج بوذ آرایش تخت
# ~~بسلطانی بتاج و تخت پیوست . بجای ارسلان بر تخت بنشست.
# ~~پناه ملک شاهنشاه طغرل * خذاوند جهان سلطان مقبل
# ~~سریر افروز اقلیم معانی 5 ولایت گیر ملک زندگاف
# ~~ملک طغرل که بذ دارای عالم ، سپهر دولت و دریای عالم
# ~~بفتح هفت کشور سر بر آورد * سر نه چرخرا در چنبر آورد
# ~~حبش را زلف در طمغاج پیوست ه طراز شوشتر در جاج پیوست
# ~~بباز چتر عنقارا گرفته ، بتاج ز ثریارا گرفته
# ~~شکوهش چتر بر گردون رسانیذ * سمندش کزه بر جیحون جهانیذ
# ~~گهش خاقان خراج چین فرستاذ * گهش قیصر گزیت دین فرستاذ PageV01P396
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0406.png)

# باز یافتن طغرل مملکت خویش را و گرفتن امرای مخالف را 265
# ~~و سلطان شهید و جهاندار سعید بر تخت سلطنت نشست و بحکم مملکت
# ~~پیوست و امرای عراق منکوب و خاکسار علمها نگوسار یچاره و در
# ~~جهان اواره شذند ، و فخر الدین قتلغ قراقزی که شمشیر بر چتر سلطان
# ~~زذه بوذ بدست افتاذ سلطانش بدو نیم زذ و بمالک دوزخ سپرد، و
# ~~خواجه معین کاشیرا سلطان بنواخت ودوات وزارت فرستاذ و صذ هزاره
# ~~دینار بیش کش بخدمت سلطان اورد در سنه تسع و ثمانین و خمس مایة
# ~~وزارت خانه ایشان باز رونق از سر گرفت، و چون سلطان بدار الملک
# ~~همذان رسیذ ملک الامرا جمال الدین ای ابه عز نصره بخدمت سلطان
# ~~امذ و عهدی ی بست تا امرای عراق را از سلطان امنی حاصل گردذ ، «13»
# ~~هنوز سخنی ناگفته و دیگی ناپخته پسر امیر بار شرف الدین الب ارغون بر
~~10
# ~~اثر از ق بیامذ و دست بوس کرد، سلطانرا با وی قدیما کینها بوذ صبر
# ~~اسباب ایشانرا تاراج فرموذ ، شعر:
# چو چشمه بر سبز دریا بری 5 بدیوانگ مانذ آن داوری
# (بکردار دریا بوذ کار شاه « بفرمان او تابذ از چرخ ماه
# ز دریا یکی ریگ دارذ بکف « یکی ms301 در و گوهر میان صدف)1)
# ~~سلطان انتقام سالها از پسر امیر بار بخواست و اسباب باربکی با خاص.
# ~~گرفت و پسر امیر بار از زخم شکنجه و قهر بسیار مال بی شمار بموکلان
# ~~پذیرفت تا اورا بگریزانیذند و پای اروند در جالوسکرد بخانهٔ‌[ی] پنهان
# ~~کردند ، کسی نشانی بسلطان اورد مفردانرا بدوانیذ و ناگاه بجوالی خانه
~~20
# ~~حلقه کردند ، پسر امیر بار دست نی داذ وتیر ی انداخت زخمی بر
# ~~سرش کردند جان بداذ سرش بر گرفتند و بحضرت اعلی بردند و دولت
# ~~باربکی نوشته شذ و بندگان و سرای بسلطان بماند، و جمال الدین ای
# ~~ابه بجان امان داذ تا کس فرستاذ و فرزندان را از قلعه فرزین بزیر آورد
~~:2 PageV01P397
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0407.png)

# ~~و کلیذ بشمس الدین مبارک سپرد که خاصگی و محل اعتماد سلطان بوذ:
# ~~و سلطان خزاین و ذخایر و دفاین و اسیرانرا بذانجا ی فرستاذ، و عز
# ~~الدین فرح (1) از اصفهان ونواحی آن هفتاذ خروار خزانه بفرزین فرستاذ
# ~~و قراقز سلطانی وحاجب خاص ملک الامرا جمال الدین ای ابه را حمایت
# ~~5 کردند و تریت نموذند تا سلطان بازش اقطاع فرموذ و در خدمت می
# ~~بوذ، خوارزمشاه بری امذ بوذ و قلعە طبرک در ضبط اورد، و اینانج
# ~~خانون بسرجاهان(2) شده و دختر سلطانرا از بهر یونس خان(2) بخواسته و
# ~~باز گشته، بفصل بهار در شهور سنه تسع و ثمانین [و خمس مایة] سلطان
# ~~عالم بری رفت و قلعه طبرکرا حصار داذ و بستذ وخراب کرد و مادهآ
# ~~.1 آن فتنه از ری برداشت و طمغاج خوارزیرا که کوتوال بوذ گشته با
# ~~خوارزم بردند و سران امرای خوارزمرا دستگیر کردند و اسیر بقلعهٔ‌
# ~~فرزین فرستاذند ، و سلطان با همذان امذ و خواجه معین بری بوذ جمعی
# ~~خوارزمیان بنواحی گرگان و بسطام و دامغان بوذند تاختن کردند ، خواجه
# ~~معین (4) بخدمت تخت اعلی پوست سلطان [رکاب] هایون برنجانیذ و
# ~~084 خوارزمیان را بجهانیذ و بدره خوار ری مصافی سخت ms302 رفت(8) و بیست و
# ~~پنج کس از امرای خوارزم اسیروار گرفتار شذند چون میاجق و صوتاش
# ~~و محمد خان و غیر ایشان و قتلی عظیم رفت، و شاغری خوارزمی این
# ~~دوبیتی بحضرت سلطان [فرستاذ] صذ دینارش [انعام فرموذ]، شعر:
# ~~ای پیش عزیزان تو خوارزی خوار ه وی خنجر بران تو خوارزم خوار
# ~~20 زین بیش نیارذ که بیینذ در خواب « از حملهآ سمنان (1) تو خوارزمی
~~خوار
# ~~و سلطان مخلص سعد(7را بفرستاذ تا اینانج خاتون را از قلعة سرجهان بدار
~~PageV01P398
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0408.png)

# قتل نمودن طغرل اینانج خاتونرا و اسیر کردن مجد الدین را6 36
# ~~الملک همذان اوردند و خطبه خواندند و اموال بسیار وتجمل بی شمار
# ~~مصحوب او بوذ، در ماه رمضان(1) بدار الملک همذان سلطانرا با وی
# ~~زفاف رفت و مدتی در سرای باربک خدمت سلطان کرد و سلطانرا چنان
# ~~نموذند که او با تو هان حرکت قزل ارسلان خواهذ کرد، سلطان بفرموذ
# ~~تا اورا زه نهاذند ، [شعر]:
# چنینست باذافره داذگر * همه بذکنش را بذ آیذ بسر(7)
# اگر بذکتش زور دارذ چو شیر * نبایذ کباشذ ییزدان دلیر(2)
# (ندارذ هی راز مردم جهان ه هان به که نیکی کنی در نهان
# چو بی رنج باشی و پاکیزهرای « از آن بهره یابی بهر دو سرای)(8)
# اگر چرخ گردان کشذ زین تو * سرنجام خاکست بالین تو(8)
# ~~و مجد الدین علآء الدولة در غیبت سلطان با مطربی زلیخا(6) نام که از
# ~~معشوقگان سلطان بوذ عشرت کرده بوذ، شعر:
# کسی کو بوذ بر خرذ پاذشا . روانرا نرانذ براه هوا
# ~~سلطان اورا بگرفت و پانصذ هزار دینار زر سرخ یک نقد دو دو سبیکه
# ~~بر هم پیخته هریک هزار دینار بدیوان سلطان گزارد، سلطان اورا با زر 15
# ~~اسیر بقلعة قزوین() فرستاذ، شعر:
# ~~چنین گفت دانا که مردن بنام . به از زند دشمن بذو شاذ کام (8)
# ~~تو با دشمنت رخ پر آژنگ دار » بذ اندیش را چهره بی رنگ دار(9)
~~PageV01P399
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0409.png)

# ~~سر مردمی بردباری بوذ ms303 « چو تیزی کنی تن بخواری بوذ(1)
# ~~اگر بذ بوذ گردش آسمان . بپرهیز بیشی نگردذ زمان
# ~~(اگر پاذشه کوه آتش بذی 5 پرستندرا زیستن خوش بذی
# ~~که آتش که با خشم سوزان بوذ ، چو خوشنوذ باشذ فروزان بوذ
# ~~ازو یک زمان شیر و شهدست بهر * بدیگر زمان چون گزایند زهر)(2)
# ~~و آن پاذشاه جهاندار که سایهآ افریذگار عز اسمه بوذ روی زمین بنور
# ~~عدل او جمال می گرفت و بهیبت و شکوه او عمارت جهان و تعلق تألف
# ~~آهوا می بوذ و دولتش هر روزت افزوذ و بخت روی ی نموذ، شعر(11
# ~~خوشا ملکا که ملک زندگانیست . خوشا روزا که آن روز جوانیست
# ~~نه هست از زندگی خوشتر شماری * نه از روز جوانی روزگاری
# ~~214 شه طغرل(4) که سالار جهان بوذ * جوان بوذ وعجب دلکش جوان بوذ
# ~~نبوذ از عهد او تا عهد آدم * بفر او جوان بر روی عالم
# ~~نخوردی بی غنا یک جرعه باذه ه نه بی مطرب شذی طبعش گشاذه
# ~~مغنیرا که پارنجی بداذی ه بیک دستان کم از گنجی نداذی
# ~~15 بزور بازو مغرور بوذی گرز او سی من بوذ چنانک یک زخم مرد و
# ~~اسپرا بکوفتی و حمایل هفت منیرا کار فرموذی، شعر(8)
# ببارش تیغ او چون آهنین میغ « کلیذ هفت کشور نام آن تیغ
# ~~و پوستیرا باذ در دمیذندی و هفت زره در پوشیذندی بیک زخم
# ~~بگزاردی و هر وقت این دوبیتی کی خوذ گفته بوذ بر زبان براندی و
# ~~20 خواندی ، بیت : PageV01P400
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0410.png)

# من میوه شاخ سایه پرورد نیم . در دیذه خورشیذ جهان گرد نیم
# گر بر سر خصمان که نه مردان منند * مقناع زنان بر نکنم مرد نیم
# ~~او مقناع بر سر خصمان نکرد اما خصمان سر نازنین او بر دار کردند و
# ~~علم دولتش نگوسار کردند ، خذای عز و جل قهر و هلاک بر جان ناپاک
# ~~ایشان گماشت دمار از روزگار ایشان بر آمذ، آنها که سر او بر گرفتند
# ~~سال ms304 بسر نبردند و بمردند، و در آن وقت که سلطان از مصاف در
# ~~قزوین با همذان آمذ این دویتی گفته بوذ وصف الحال قلعه و فتح
# ~~عراق بیت:
# ~~تا ظن نبری که کس مرا یاری کرد * شمشیر گشوذ و بخت بیذاری کرد
# از جملهٔ‌ بندگان در اطراف وفا * محمود اناسوغلی و دزماری کرد
# ~~خال دعاگوی مولانا صدر کبیر تاج الدین محمد بن علی الراوندی مجابات
# ~~آن بگفت و بحضرت اعلی فرستاذ، بیت:
# ~~شاها فلک ارچه با تو غداری کرد * خم شذ بر تو بخدمت و زاری کرد
# ~~این کار نه محمود نه دزماری کرد * اقبال تو بوذ و لطف حق یاری کرد
# ~~بموقع احماد و محل ارتضا پیوست و بر لفظ بزرگوار چنین راند که حقیقت «1
# ~~اینست که تاج الدین گفت و مرا باز مالیذ کی هزیمت و نصرت و قهر و
# ~~ظفر از ملک تعالی و بایذ دیذ وصذ هزار شکر و سپاس از ملک تعالی
# ~~کی های دولت سایه بر سرم افگند و باز مملکت با دستم امذ و اورا
# ~~بنواختم و نشیمن ساختم، شعر(1)
# ~~من این محنت بذم در خواب دیذه * که بوذی بازی از دستم پریذه
# ~~بقصد دست سنجر بر پریذی  سزای خوذ نشستن گه ندیذی PageV01P401
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0411.png)

# سلطان طغرل بن ازمدن
# پس آنگه با سر دستم نشستی . سر انگشتم بمنقارش بخستی
# ~~011 کنون آن خواب را تعبیر دیذم . همان شه بازرا نخچیر دیذم
# ~~و در محرم سنه تسعین و خمس مایة سلطان بر سبیل مطالعت مملکت و
# ~~سهم آنک جمعی خوارزمیان بخوارزم و مازندران تشبث ساخته بوذند که
# ~~5مباذا که قصد ری کنند لشکر بری کشیذ ، و سلطانرا چنان نموذند که
# ~~خواجه معین کاشی ملاطفه بسراج الدین قیماز می نویسذ که کذخدای او
# ~~بوذه بوذ سلطان اورا بفرموذ گرفتن و اسباب و مملکت او تاراج داذ
# ~~و وزارت بصاحب کبیر فخر الدین پسر صفی الدین ورامینی داذ و بعظمتی
# ~~و ارایشی هرچ تمامتر دست ms305 بوس کرد و برونق او بعد از نظام الملک
# ~~10 کس بوزارت ننشست، و سلطان بنشاط و طرب مشغول ی بوذ و از
# ~~اطراف فراغت ف نموذ ، خوارزمشاه را کفران نعت خذاوندگار میراث
# ~~بوذ از اتسز که بر سلطان سنجر عصیان کرد و این بینها گفت، شعر (1)
# آگر باذ پایست رخش ملک * کمیت مرا پای هم لنگ نیست
# تو اینجا بیابی من آنجا روم * خذای جهان را جهان تنگ نیست
# ~~15 او نیز حق بندگی فرو گذاشت و چتر برداشت و نام سلطنت بر خوذ
# ~~نهاذ باستدعای دو سه ملک(2) روی بملک عراق نهاذ، سلطان بری
# ~~بزور بازو مغرور کس از امرا با وی موافق و یک دل نه هر وقت
# ~~ملاطفها ق نوشتند بقتلغ اینانج و بزرگانی که در خدمت او بوذند کچون
# ~~بدر [ری](1) در مقابله اییم سلطانرا در دست تو نهیم وهمان مسثآلهآ در
# ~~20 همذان باشذ ، شعر(5
# ~~چو مشکین جعد شبرا شانه کردند . چراغ روزرا پروانه کردند
# ~~بزیر تخت نرد ابنوسی . نهان شذ کعبتین سندروسی PageV01P402
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0412.png)

# مصاف کردن طغرل با خوارزمیان و گشته شدن آو
# ~~خبر آمذ که خوارزمشاه بسمنان رسیذ ، سلطان بامداذ چو کوتوال قلعهآ
# ~~قلعی بر سپیذ کوشک افق نشست بزیارت ایمه رفت: ناگاه قتلغ اینانج
# ~~از رباط قوطهٔ‌ سر روذ بدوانیذ ولشکر مضطرب شذند و هر کس می
# ~~گفت شعر:
# ~~نزاذی مرا کاشکی ماذرم « نگشتی سپهر برین از برم
# ~~نبوذی مرا رنج و تیمار ودرد * غم کشتن و کرم دشت نبرد
# (اگر خوذ نزاذی خرذمند مرد  ندیذی بگیتی چنین گرم و سرد
# ~~بزاذ و بکوری و ناکام زیست * برین زیستن زار بایذ گریست
# ~~سرنجام خشتست بالین او . دریغ آن دل و راه و آبین او)(1
# ~~بیست [و] چهارم جمادی الاخرة(2) [سنة 590] بوذ سلطان از شهر(2) 10
# ~~بیرون امذ و جنگرا بساخت و میمنه و میسره راست کرد و قلب 1137»
# ~~بیاراست، یک حمله از جانبین برفت بدوم حمله بذات مبارک خویش
# ~~بتاخت و خوذرا ms306 در میان انداخت، مثل : انا جآء آجل البعیر یحوم
# ~~حول البیر، لشکر بیکبار از سلطان باز گشتند در میان ایشان سلطان با
# ~~چتردار بماند دست بذیشان نمی داذ و ایشان نیز قصد کشتن سلطان می 15
# ~~کردند که ازو رنجیذه بوذند و محنتها دیذ، یک سواره چنان آسان بدست
# ~~خصان نیفتذ که چنان پاذشاهی بدست ایشان افتاذ، از اسپش بیفگدند
# ~~و سرش بر داشتند (1) و حرمت سلطنت فرو گذاشتند ، شعر (5) PageV01P403
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0413.png)

# ~~چون مدارا نکرد با او مرگ « اسمان بی مدار بایستی
# ~~از پی آنک زیر خاکش کرد * چرخرا سنگسار بایستی
# ~~مشتریرا برای کینه او. با زحل کارزار بایستی
# ~~پس ازو بزم ساختن(1) افسوس * جام را مایه نار بایست
# ~~پس ازو رزم کردهاند اوخ ، تیغرا شرم و عار بایستی
# ~~تا بگریم فزون ز حد ز غمش ه دیذ من چهار بایستی
# ~~چون بذو نیست چشم من روشن * چشم خورشیذ تار بایست
# ~~تا بخوردی مرا ز هجرانش * بر تنم موی مار بایستی
# ~~از پس هرک داشت سیرت او * چون منی یاذگار بایستی
# ~~1 از پی کینه آن شهریار مشتری را با زحل کارزارست و روی مریخ ازین
# ~~ماتم چون قارست، زهره خون دل پیش عطارد حاصل می کنذ تا بر
# ~~روی ماه مراثی آن پاذشاه می نویسذ ، حال اقبال در مضیق فراق او(2)
# ~~چون زیر زارست و تن دولت در تیه هجران او نزارست، ناقصان جهان
# ~~و جایران دورانرا بقهر آن عادل و عجز آن کامل چاره اعتذار و دیذهآ
# ~~15 اعتبار بایستی که زری که در بوتهٔ‌ بقا پایدارست طرف کمر بشر نگشته
# ~~است و بجز چشم کبریا جمله چشمها از خستگی مرگ ترست ، شعر:
# ~~عمرت شذنیست جمله نیکی کن * هم سوذ کنی اگر نخواهذ شذ
# ~~امروز بذست کار فردارا * مندیش کزین بتر نخواهذ شذ
# ~~دریغ چنان پاذشای پرهنر و شهریاری سرور که چشم ابر در دهر برو
# ~~20 ماتم او می گریذ ، شعر(2) PageV01P404
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0414.png)

# ~~دریغ عالم معنی خراب ms307 ی یینم * دریغ ماه کرم در سحاب می بینم
# ~~دریغ چون تو جوانی که زیر خاک شذی * که همچو گنجت تحت التراب می بینم
# ~~فتاذ در دل آهن ز مرگ تو اتش . زچشم سنگ روان گشته اب می بینم
# ~~چو ذره گردند اهل هنر پراگند. ز بعد مرگ تو چون افتاب می بینم»110
# ~~بدست مردمک دیذه پرز خون دو چشم « ییاذ روی تو جام شراب ی بینم 5
# ~~ز خون دیذه دل سنگ لعل می یابم ، ز آه دل جگر شب کباب می بینم
# ~~چرا بمرگ تو شاذست دشمنت که زعمر * فذلک همه هم زین حساب می بینم
# ~~کاشکی روزگار بی معنی را هزاریک او کسی بوذی که هنرمندی ازو بر
# ~~آسوذی یا دل دانای بذو خوش بوذی، مصراع : چتوان کردن چو هیچ
# ~~نتوان کردن، شعر(1)
# ~~مرا باری درین حالت زبان نیست * دل اندیشه و طبع بیان نیست
# ~~چگونه مرثیت گویم شهیرا . که مثلش زیر چرخ آسمان نیست(2)
# ~~دریغا لطف آن شکل و شمایل *که سروی چون قدش در بوستان نیست
# ~~دریغا آن همه سهم و مهابت * که بی او بازوء دین را توان نیست
# ~~دریغا شخص او کز وی اثر نه 5 دریغا نام او کز وی نشان نیست 15
# ~~کجا شذ آن همه مردی که گفتی . سپهر پیر مرد این جوان نیست
# ~~دریغا آن چنان چابک سواری . که یکران حیانش زیر ران نیست 17
~~PageV01P405
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0415.png)

# سلطان طغرل برهرسان
# ~~از آن پشت جهانی(1) شذ شکسته * که بر روی زمین شاه جهان نیست(2)
# ~~رعیت خسته اند اری سبب هست ه رمه پرگند اند اری شبان نیست
# ~~چرا دشمن هی شادی فزایذ * که دشمنرا ازین ضربت امان نیست
# ~~بدشمن گو مشو غره بگردون . که گردون نیز یاری مهربان نیست
# ~~هفلک را هیچ روزی نیست تا شب .کزینش گونه تیری در کمان نیست
# ~~بکام کس نخواهذ گشت گردون 5 که گردون را بدست کس عنان نیست
# ~~چه چاره جز رضا داذن ms308 بتقدیر * چو دستی با قضای آسمان نیست
# ~~بیوه گان(2) بر شوهران چندان نی گریند که جهان بر سلطان، شعر (1)
# ~~بر هر دلی رسیذ ز مرگش جراحتی . در زندگی بی تو نبینیم (2) راحتی
# ~~10 مرگ ارفدی قبول کنذ ما هی خریم . هر موی بر تن تو بصذ جان نازنین
# ~~تا ماذر زمانه بزایذ چو تو خلف * ای بس که دور چرخ شهور ارذ و سنین
# ~~دردا و حسرتا که تو رفتی بزیر خاک ه ما چند بیت گفتیم این بوذ و خوذ
~~همین
# ~~14 کوتاه کن از آنک وفات چنان کسی * هایل ترست از آنک کسش مرثیت کنذ
~~PageV01P406
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0416.png)

# مستولی شذن خوارزمشاه بر مملکت عراق و ذکر همها
# و شرح غارت کردن او ولشکرش
# خوارزمشاه چهارم ماه رجب سنة تسعین و خمس مایة با عراقیان
# ~~بدار الملک همذان رسیذ و بر تخت نشست و عراقیانرا خوار و خاکسار11:
# ~~داشت و شمشیرهاشان باز گشوذ و مالهای عراق بکلی برداشت و اثر ه
# ~~آباذانی نگذاشت و لشکر از دیهها خاک بر گرفتند و در میان دزج و
# ~~قاسماباذ کوشکی بنا فرموذ و بیک ماه بپرداخت و امرا نقل عمارت کوشکها
# ~~کردند و هرکس کوشکی ساختند ، او بعظمتی عظیم در آن کوشک بار داذ
# ~~و ایمه همذانرا تشریف جبه و دستار فرستاذ و نان عراق قسمت کرد،
# ~~اصفهان بقتلغ اینانج داذ سربست و ایالت همذان بقراقز اتابکی داذ و ری
~~10
# ~~بملک یونس خان ، چون او بخوارزم رسیذ خذاوند ملک الامرا الغ باربک
# ~~ای ابه عز نصره خواست که قلعهآ فرزین با دست گیرذ قراقزرا فرموذ تا
# ~~عصیان با یونس خان ظاهر کرد و او بذات مبارک خوذ بر سر قلعه
# ~~دوانیذ ، شعر:
# ~~(دلیری ز هشیار بوذن بوذ . دلاور مجا ستوذن بوذ 15
# ~~هان کاهلی تو از بذدلیست * هم اواز با بذدلی کاهلیست)(1)
# ~~همان نیست با مرد بذخواه رای . اگر پند گیری بنیکی گرای
# ~~بذ و نیک بر ما هی بگذرذ . چنین دانذ ms309 آنکس که دارذ خرذ21)
# ~~مردم قلعه در حال شمس الدین مبارکرا از قلعه بزیر کردند و قلعه بیک
# ~~الحظه مسلم شذ ، و آن پاذشاه رحیم شمس الدین مبارکرا امان داذ تا .2
# ~~بخوارزم رفت و خوارزمشاهرا بر سر آن داشت که چون بهمذان رسذ
# ~~بقلعه فرزین گذر کنذ و قلعه با قبض گیرذ، چون بیامذ این مراد در
~~PageV01P407
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0417.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~قبضه تعذر ماند و بعجز از قلعە فرزین باز گشت و نتوانست ستذن، و
# ~~ملک الامرا جمال الدین ای ابه قلعهرا عمارتها کرد و احکامهای زیادتی
# ~~فرموذ واورا مستخلص ببوذ(1) و استظهار خان و مان و اسایش فرزندان
# ~~او که تا قیامت بماناذ بذان قلعه است و خانه بذان ماند، شعر :
# ~~گرامیتر از خون دل چیز نیست . خرذمند فرزند با دل یکیست(2)
# چنین گفت مر بچهرا نر شیر * که فرزند ما گر نباشذ دلیر
# ببزیم ازو مهر و پیوند پاک * پذرش آب دریا بوذ مام خاک
# ~~(بفرزند باشذ پذر شاذ دل * ز غمها بذو دارذ ازاذ دل
# اگر مهربان باشذ او بر پذر * بنیکی گرایند و داذگر)(7)
# ~~همه بالت پوشذ همه پاک خوره کنذ کار بر پندهاه پذر
# تو خوردن بیارای و بیشی بخش * مکن روزرا بر دل خویش رخش(3
# بجوی و بیاب و پپوش و بخور. ترا بهره اینست ازین ره گذر(9)
# (ترا داذ فرزندرا هم دهذه درختی که از بیخ تو بر جهذ
# کی نیست در بخشش داذگره فزونی بخور درد واند مخور)(1)
# ~~15 و قتلغ اینانج و لشکر عراق روزی مسعود وطالعی میمون اختیار کردند و
# ~~11 ملشکر بر ان اختیار روانه شذ و بدار الملک آمذند و آنج در سرشت
~~ایشان
# ~~بوذ از عصیان ظاهر کردند، پسر خوارزمشاه بونس خان از رنی روی
# ~~بذیشان نهاذ با تجملی تمام و ارایشی بکام وحشی بنظام، عراقیان از
# ~~پیش برخاستند و روی بجانب بغداذ نهاذند ، یونس خان دنبال ایشان
# ~~20 داشت میان دیه ms310 محمدی و سامین مقابله کردند و مصاف یاراستند و
# ~~مقاتلت کردند در شهور سنه احدی و تسعین [و خمس مایة]، عراقیان
# ~~بیک لحظه تجمل و اسباب بگذاشتند و راه بغداذ برداشتند، و خوارزمیان
~~PageV01P408
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0418.png)

# غارت کردن خوارزمیان عراقرا
# ~~چیره شذند و قرا غلامان عراق یک سواره و دو سواره با خوارزمیان
# ~~ایستاذند و راه ظلم و خرابی کردن بذیشان نموذند ، و هرجا که دیهی
# ~~مانده بوذ چهارپاش می راندند و روستایی گلیم زاری در دوش از پس
# ~~می شذ تا پیش او گاو می کشتند و کباب می کردند و روستابی جگری
# ~~خورد اما آن خوذ بذین طریق خروس خوان از ولایت عراق برداشتند ه
# ~~و گاو بندرا بیکبار(1) گذاشتند ، شعر(2)
# ~~هر آن پاذشه کوست بیداذگر . جهان زو شوذ پاک زیر و زبر
# ~~برو بر پس از مرگ نفرین بوذ « هان نام او شاه بی دین بوذ
# ~~هر ان یاذشه کو بیذ راه جست * ز نیکیش بایذ دل و دست شست
# ~~مر کشورش پبرآگنذ زیردست ه همان از درش مرد خسرو پرست 10
# ~~و عراقیان بملک الایوه(2) پیوستند و در حضرت او بنشستند و رای زذند
# ~~تا امیر حاجب کبیر شمس الدین محمد بن محمود کنجهآ(8) و چند کس از
# ~~اعیان بزرگان عراق در خدمت وی بدار الخلافة رفتند و از آنجا با مؤید
# ~~الدین(2) وزیر عهد رفت وبا پنج هزار عنان بدار الملک همذان آمذند (6)
# ~~و عراق بقیتی که ماند بوذ بغارتیذند و اسباب بساختند از نو و بدره!
# ~~ری رفتند ، یونس خان در مقابله نیامذ بدر گرگان رفت و حال بر پذر
# ~~عرض داذ ، عراقیان با مؤید الدین نیز نساختند و بر وی عصیان کردند
# ~~و بشهر ری در حصار شذند و جنگ می بوذ(7)، شعر:
# ~~(کجا پاذشاهیست بی جنگ نیست * و گر چند روی زمین تنگ نیست
# # اگر پیل با پشه کین آورذ . همه رخنه در داذ و دین اورذ)(1) %~% .
# ~~ز هر گوهری گوهر استوار . تن ms311 خشنذی دیذم از روزگار PageV01P409
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0419.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر م کرای
# چو اندر جهان کام دل یافتی . رسیذی بجای که بشتافتی (1)
# مکن آزرا بر خرذ پاذشا . که دانا نخوانذ ترا پارسا(2)
# ~~روافضه علیهم اللعنة وعز الدین نقیب که سر وسالار رافضیان بوذ
# ~~محلها[ی] ایشانرا دروازها بگشوذ و لشکر بغداذ در ری رفتند و ییشتر
# ~~115، لشکریانرا بکشتند و غریب و شهریرا بغارتیذند(7)، و آن بی رحمی
# ~~در بلاد اسلام کس نکرده بوذ که بر خون و مال مسلمانان هیچ ابقا
# ~~نکنند ، شعر :
# مباذا که بیداذی آیذ ز شاه  که گردذ زمانه سراسر تباه
# چو بیداذگر شذ جهاندار شاه « نتابذ ببایست خورشیذ و ماه(4)
# همه خوبی و داذ جوییذ بس « که گیتی نمانذ همیشه بکس (3)
# نمانذ هاننده جاویذ کس « ترا توشه راستی باذ و بس(7)
# ~~قتلغ اینانج و سران امرای عراق جریده بجستند بدر شهر آبه خلجی قشطه
# ~~نام شحنه بوذ با دو سه کرد بذیشان باز خوردند بیم بوذ که جملهآ امرای
# ~~عراق را بکشند چه هر یک با دو سه خاصگی بر گوشهٔ‌[ی] ایستاذه بوذند،
# ~~15 سراج الدین قیماز و نور الدین قرا در صدمه امذند وکشته شذند و
# ~~دیگران جان ببردند ، شعر:
# ~~اگر جان تو بسپرذ راه آنر . شوذ راه بی سوذ بر تو دراز(
# ~~پشیمانی افزون خوری ز آنک مست * بشب زیر اتش کنذ هر دو دست
# ~~(چه مان گتج وتخت و چه مان رنج سخت . بیندیم ناکام هر گونه رخت
# ~~20 نه این پایدارذ بگردش نه آن 5 سر ایذ همه نیک و بذ بی گگمان)(8)
# ~~سرای سپنجست هر چون کی هست . بذو اندرون شاذ نتوان نشست PageV01P410
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0420.png)

# ~~چو تو بگذری زین سپنجی سرای « جهانرا ببایذ یکی کذخذای
# ~~قتلغ اینانج و جمال الدین ای ابه بدر همذان [آمذند] و اسباب از نو
# ~~بساختند ، و ملک الامرا جمال الدین ای ابه عز نصره در مدرسهآ که
# ~~بهمذان بنا فرموذست بمحلت سابقاباذ و خال دعاگوی صدر تاج ms312 الدین
# ~~مدرس آنجاست بزیارت بوذ و تبرک بدیذار عالمان و دانشمندان نموذ ، وه
# ~~از اعتقاد نیکو و سیرت خوب آن پاذشاه یکی آن بوذ که چون بدار
# ~~الملک همذان رسیذی اگرچه دانشمندان استقبال او در یافته بوذندی اول
# ~~که بر نشستی بدیذن ایشان آمذی و بحرمت نشستی و اداب بجای(1)
# ~~اوردی و با تضرع و نیاز استماع کلام خذای و رسول کردی، در میانه
# ~~فالی از قرآن بر گرفت این ایت بر امذ که آیة : الحمد لله الذی نجانا 10
# ~~من القوم الظالمین، رب آنزلنی منزلا21) مبارکا و آنت خیر المنزلین (2)،
# ~~معنیش بشنیذ در حال بقتلغ اینانج رسیذ و از حال فال او خبر داذ و
# ~~گفت منزل مبارک من فرزین و گرجست بذانجا می روم و هم آن روز کوچ
# ~~سیف الدین تکز غلام جمال الدین ایبه دربند کرج نگاه می داشت مؤید 15
# ~~الدین آنجا رسیذ بلحظهٔ‌ [ی] اسباب بگذاشتند و راه ری برداشتند ، و
~~مؤیدم8»«.
# ~~الدین(8) خواجگان و قضات و ندمارا سلاح بداذ و گفت همه کس از
# ~~روی آدمیت بایذ که بقهر خصم اقدام کنذ و چون کار تنگ رسذ بجان
# ~~بکوشذ واین بیت میخوانذ ، شعر(6)
# ~~تاخرت(1) عن سبق الحیوة(1) فلم اجد . لنفسی حیوة مثل آن انقدما 20
# ~~قتلغ ابنانج قصد ری کرد جمال الدین بر قلعه رفت و موافقت نکرد و
# ~~تصدیق ننموذ و ملامت فرموذ که وقت نکبتست اضطراب سوذ ندارذ تا
~~PageV01P411
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0421.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~ایام بوس و نحوس در گذرذ بگوشه[ی] می بایذ رفتن و بنشستن، رای
# ~~این بوذ قتلغ اینانج نشنیذ و بری رفت، شعر(1)
# کلیذ فتح رای امذ پدیذست * که رای اهنین زرین کلیذست
# ز صذ شمشیر زن رای قوی به . ز صذ قالب کلاه خسروی به
# برایی لشکریرا بشکنی پشت * بشمشیری یکی یا ده توان کشت
# ~~چون بری رسیذ از مخلفات سراج الدین قیماز صذ و شصت هزار دینار بر
# ~~گرفت و اسباب و تجمل ms313 ساخت و طمع ملکی که قسمت او نبوذ ی کرد،
# ~~شعر:
# دل مرد طامع بوذ پر ز درد . بگرد طمع تا توانی مگرد(2)
# کرا ارزو یش تیمار بیش ه بکوش و بپوش و منه آز پیش
# بچیزی ندارذ خرذمند چشم * کزو باز مانذ پیچذ ز خشم
# بدل نیز اندیشة بذ مدار * بذ اندیش بذدل بوذ روزکار
# ~~محمد خان و میاجق و چند کس از خوارزمیان بسمنان و دامغان
# ~~بوذند از قتلغ اینانج عهد خواستند که بخدمت پیوندند ، مواثیق بستند و
# ~~15 بیامذند و چنان نموذند که ما با تو یکدلیم و از خوارزمشاه مستشعر، و
# ~~دوستی و تودد می نموذند و زبان نگه می داشتند، مثل : قوم لسانک تسلم
# ~~و قدم حسانک تغنه (1) ، شعر (5)
# ز دشمن مکن دوستی خواستار ، وگر چند خوانذ نرا شهریار
# درختی بوذ سبز و بارش کبست * اگر پای گیری سر آیذ بدست
# ~~.2 و دختر سلطان زن یونس خان با ایشان این مکید ساخته بود که قصاص
# ~~پذر از قتلغ اینانج باز خواهذ، خوارزمیان با قتلغ ایناج رای زذند که
~~PageV01P412
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0422.png)

# ~~یزکی بساوه ی بایذ فرستاذ سواران جنگی را از بیش ها(1) داشتند و قتلغ
# ~~اینانج را بسان گوسنند سر ببریذند ، فخر الدین سرور(2) سر و تن اورا
~~باز
# ~~خریذ و بهمذان بتربهٔ‌ پذرش فرستاذ، شعر:
# مرا گر برزم اندر آیذ زمان . نمیرم ببزم اندرون بی گمان
# دریغ ان همه رسم و آبین و داذ * که مرگ آمذ و جمله برباذ داذ »1،
# ~~در ماه جمادی الآخر[ة] سنة اثنتین و تسعین وخمس مایة اورا دفن کردند،
# ~~و مجد الدین(2) علآء الدولة بری(1) در دست میاجق بماند محبوس ومؤید
# ~~الدین بعظمتی هرچ تمامتر روز دو شنبه دوازدهم جمادی الآخره سنة اثنتین
# ~~و تسعین [و خمس مایة] بدر همذان بکوشک خوارزمشاه نزول کرد و عماد
# ~~الدین طغلوا(5) را والی کرد، وسنقر طویل(6) با دو هزار مرد باصفهان 10
# ~~رفت وصدر خجندی(7) را از دار الخلافة عظمتی نهاذه بوذند ms314 و باصفهان
# ~~استیلا می کرد سنقر طویل سرش بر گرفت (8)، و مؤید الدین بکوشک
# ~~خوارزمشاه بوذ نظرش بر القاب او امذ کهف الثقلین نپسندیذ وگفت
# ~~او کباشذ که این نویسذ، حالی چندانک جای این دو کلمات بوذ فرو
# ~~افتاذ و پاره پاره شذ و مردم متعجب ماندند ، مؤید الدین از ری رنجور15
# ~~امذه بوذ عارضه بر وی دراز شذ و بفراوار همذان غره ماه شعبان [سنة
# ~~592] از دنیا رحیل کرد، و مرگ وی راحت و اسایش مسلمانان بوذ که
# ~~اهل عراق از قوانین ظلم که در خوزستان منتشر کرده بوذ و اند یشیذند
# ~~و دهنانان بر املاک ایمن نبوذند که قبالها بمی خواست و م گفت زمین 8
~~PageV01P413
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0423.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~از آن امیر المؤمنین است کسی کباشذ که ملک دارذ، بضربت عزراییل
# ~~جهانیان بیاسوذند وکفی الله المومنین القتال() بر خواندند، و مال
# ~~مصالح بدور او قانونی شذ ، و چه دون همت پاذشاهی بوذ که بمال ایتام و
# ~~سیم بیوه زغبت نمایذ که چون پهاذشاهی عالم سیر نشذ بغصب اموال و
# ~~5 ضیاع ایتام هم سیر نشوذ، شعر:
# (بهر کار فرمان مکن جز بداذ . که از داذ باشذ روان تو شاذ
# ~~اگر زیردستی شوذ گنجدار . تو اورا از ان گنج بی رنج دار)
# ~~(هر آنگه کت آیذ ببذ دست رس « ز یزدان بترس و مکن بذ بکس
# که تاج و کمر چون تو بینذ بسی . نخواهذ شذن رام با هر کسی) (2)
# ~~هر انکو جهانرا بنام بلند * بکوبذ نباشذ برفتن نژند(1)
# ~~و قواعد آن مملکت واهی باشذ و خال باوساط و اذناب و حواشی آن راه
# ~~یابذ چون بافاضت عدل و ثبات عزم و نفاذ حزم مستحکم و استوار نبوذ،
# ~~آن ماده فتنهرا در شب بدروازه شورین دفن کردند و پنهان می داشتند ،
# ~~چون میاجق را ازین حال خبر شذ ألاقی بدوانیذ و خوارزمشاه را بیاگاهانیذ
# ~~15 تا بتعجیل با دو سه هزار سوار بدر ری ms315 راند و میاجق بدر همذان امذ،
# ~~014 لشکر بغداذ مرگ ویرا(5) ظاهر نی کردند و بر مصاف مصر بوذند ،
~~شعر(2)
# اگرچند نرمست آواز تو ، گشاذه کنذ روز هم راز تو
# ~~لشکر بغداذ از کوشک خوارزمشاه نی جنبیذند ، میاجق با پس نشست
# ~~تا لشکر بر اثرش براند ، او رجعتی کرد و مصافی سخت رفت، چند بار
# ~~20 میاجق شکسته شذ و لشکر ایوه(7) ثقل و بنه از جانبین در پیش کردند
# ~~و برفتند ، بغداذیان تنگ(8) شذند میاجق چیره گشت و هزیمت بغداذیان
~~PageV01P414
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0424.png)

# ~~بدینور رسیذ و میاجق بساوه و اموال از میانه عوام و روستای و کرد
# ~~تاراج ی بردند ، ناگاهی میاجق بکوشک خوارزمشاه نزول کرد و مؤید
# ~~الدینرا از گور بر اورد و سر جذا کرد و بخوارزمشاه فرستاذ(1، و امیری
# ~~در شهر امذ تا از رکن الدین حافظ استکشاف حالی کنذ عوام گفتند
# ~~بگرفتن او امذست خیل تاشان اورا بکشتند و آن امیر بجست و بمیاجقه
# ~~پیوست، شعر()
# نگر تا نداری دلت مستمند * که نا بذ چنین بوذ چرخ بلند
# یکی را بجنگ اندر آیذ زمان . یکی با کلاه کیی شاذمان
# تن مرده با کشته یکسان بوذ « زمانی طپذ بازش اسان بوذ
# نیرزذ هی زندگانی بمرگ . درختی که زهر اورذ بار و برگ
# ~~میاجق رسولان را بشهر فرستاذ و گفت بر سلطان عصیان مکنیذ و از
# ~~شهر و ولایت بترسیذ که بسوزانذ ، مردم گفتند ما تا سلطانرا نبینیم
~~شمارا
# ~~در شهر راه ندهیم، میاجق شهررا در حصار گرفت و مردم جنگ می
# ~~کردند جمله چهارپای روستا بغارت داذ و حال معلوم گردانیذ بخوارزمشاه،
# ~~بسه روز بدر همذان راند و بکوشک خوذ فروذ آمذ، روز دو شنبه 15
# ~~نوزدهم ماه شعبان سنة اثنتین و نسعین [وخمس مایة] بار داذ و رسولان را
# ~~بهمذان قرستاذ و گفت که اگر باور نی داریذ معتمدانرا فرستیذ تا مرا
# ~~ببینند و شهر بدهند آگرنه بستانم و خاکش بردارم، [شعر] :
# چو دریا بموج اندر ms316 ایذ ز جای . ندارذ دم آتش تیزپای(2)
# درخشیذن ماه چندان بوذ * که خورشیذ رخشند پنهان بوذ(9)
# سر تیرگی اندر ایذ بخواب « چو تیغ از میان بر کشذ افتاب
# ~~از شهر کس نمی یارست رفتن، جوانی با دانش و دها و فضل و ذکا از
~~PageV01P415
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0425.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر ملکت عراق
# ~~اهل هنر بزرگ زاذه و سرور عماد الدین عکرمه کذخذای حسام الدین
# ~~تزمش گفت من بروم و احوال بدانم، برفت و پسر صالح را با فرمانی
# ~~بیاورد مردم باور نی داشتند و عوام قصد کشتن او کردند که تو زن و
# ~~مال مسلمانان در دست میاجق می نهی، رکن الدین حافظ بر سر منبر
# ~~11.رفت و سوگند خورد که خوارزمشاه بکوشکست، پسر علم الدین خطیب
# ~~همذان و براذر دعاگوی و چند مفرد از ان سلطان و پسر قاضی وجیه
# ~~و صلاج معرف و صدر الدین کرمانی بلشکرگاه رفتند و خوارزمشاه را
# ~~دست بوس کردند ، صدر الدین کرمانی را شناخت گفت الحمد لله که مرا
# ~~زند بدیذی، او خدمت کرد و از زبان مردم عذرها خواست و زبانرا
# ~~10 بثنا بیاراست و گفت شهریان را گمانست که میاجق عاصی است، خوارزمشاه
~~را
# ~~خوش امذ و دخوشیها داذ و گفت ما مراعات ایمه بهتر از عراقیان
# ~~کنیم و منادی فرموذ که کس را با کس کار نیست و اگر از لشکر ما کسی
# ~~ناواجبی کنذ از جانب ما بکشتن او مأذون اند ، مردم بشارت زذند و
# ~~خرمی کردند و خوارزمشاه اسیرانیرا که از بغداذ گرفته بوذند خلعت
# ~~15 داذ و گفت ما نیز بند امیر المؤمنین ایم اگر خواهند اینجا باشند
~~اگرنه
# ~~برویذ(2)، و جمال الدین علی براذر زاذه امیر بار ظلی وغارتی بیش از حد
# ~~در ولایت کرده بوذ بر درختش فرموذ بستن و صذ چوب زذن، و غلات
# ~~رد فرموذ و او بلعجب بوقلمونی و طرفه معجونی بوذ هرجا کبوذی از
# ~~غایت کفایت بسر یفتاذی کارها بپروردی اما ms317 بزیان بردی، شعر(1)
# ~~چنین گفت دانای با داذ و مهر * که یکسر شگفتست کار سپهر
# یکی مرد بینیم با دستگاه ، کلاهش رسیذه بابر سیاه
# ~~که او دست چپرا ندانذ ز راست « ببخشش فزونی ندانذ ز کاست
# یکی گردش آسمان بلند ه ستاره بگویذ که چونست و چند
# ~~فلک رهنمونش بسختی بوذ . همه بخش او شور بختی بوذ PageV01P416
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0426.png)

# رفین پیغامها در میان خوارزمشاه و خلیفه
# ~~و خوارزمشاه فرموذ که اگر عراقیی کلاه خوارزی دارذ سرش بر گیرند
# ~~چه ایشان ببهانهآ خوارزمی غارت می کنند ، او عدل می فرموذ اما کس نی
# ~~شنوذ ، و تا خوارزمشاه بهذان بوذ مجیر بغداذی(1) برسالت از دار الخلافة
# ~~بیامذ او چند تا اطلس در پای اسپش افگند و طبقی زر نثار کرد و
# ~~احترامی نیکو فرموذ و قیام نموذ، وچون مجیر گفت امیر المؤمنین م پرسذ ه
# ~~خوارزمشاه برخاست و خدمت کرد و شرایط تعظیم و تبجیل بجای ف
# ~~اورد، و چون مجیر الدین پیغام بگزارد که امیر المؤمنین می گویذ معیشتی
# ~~پذر و جدت از ما داشتند ترا مسلم داشتهایم در سابقه بذان قانع باش
# ~~و گرد فضول مگرد اگرنه بخروج تو محضری کنم و در بلاد بغزا برخیزند
# ~~و خونها بریزند ، خوارزمشاه جواب داذ که حکم امیر المؤمنینزا باشذ و10
# ~~من شحنهام از قبل او و دشمن بسیار دارم واز همه بیشم و بی لشکری »150:
# ~~فی توانم بوذ صذ و هفتاذ هزار عنان صاحب دیوان عرض در قلم آورده
# ~~است از حواشی ما این لشکررا بذان نان پاره کار بر نمی ایذ انعام کنذ
# ~~و خوزستان بمن ارزانی دارذ تا حواشی مارا کفافی تمام بوذ، مجیر باز
# ~~گشت دوم روز بوثاق از دنیا رحیل کرد، مردی فصیح زبان با وی بوذ 15
# ~~شهاب خوارزیرا با وی روانه کرد(7)، مثل : من آعان ظالما سلطه الله
# ~~علیه، شعر(
# ز دانا تو نشنیذی آن داستان . که دانا زذ از گفتهآ باستان
# که گر بر برت ms318 بچه نر شیر * شوذ تیز دندان و گردذ دلیر
# چو سر بر کشذ زوذ جویذ شکار * نخست اندر ایذ ز پروردگار
# ~~آن دلیری که امیر المؤمنین اورا داذ وبال او شذ اول جرأت با وی
~~PageV01P417
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0427.png)

# ~~کرد و اورا ازرد و الشر قدیم، شعر(1)
# أعلمه الرمایة کل حین « فلما اشتد ساعده رمانی
# ~~چو خوارزمشاه رسولانرا بطالعی میمون و اختری هایون بفرستاذ دار الملک
# ~~همذان بیونس خان داذ و ملک چغررا در خدمت بداشت و صدر
# ~~5 وزان(2) را قضا داذ و بمطالعت مملکت اصفهان حرکت کرد، صدر وزانرا
# ~~یونس خان استقبال کرد و بسرای صتماز فروذ اورد، و مجد الدین علآء
# ~~الدولة از میان ایوه بهمذان آمذ در خفیه ی بوذ یونس خان بمواعید
# ~~خوب اورا بدست آورد و بگرفت و باصفهان فرستاذ پذر بمواضعة صدر
# ~~وزان که از وی مخوف(2) بوذ تا ممکن شذ وقضای بعظمت کرد، و روز
# ~~10 عید اضی جملهآ اسفهسلاران و ایمه شهررا با خوذ بر نشاند وبمصلی رفت
# ~~و مردم را با وثاق خوذ برد و خوان ملوکانه نهاذ و قندیلی نقره گین از
# ~~آن جامع همذان بر گرفت و بهزار دینار برهن کرد و خرج خوانش رفت
# ~~و خزی و نکال و وزر و وبال عاجلا و آجلا بگردن بدوزخ برد، آن
# ~~خوردنی رنود بغارت کردند و او دبوس مالک میخورد قندیل جامع غل
# ~~15 آتشین شذ و در گردن آن اشعری ملعون بماند ، شعر:
# ز تو نام بایذ که مانذ نه ننگ . بذین مرکز خشک و پرگار تنگ (1)
# ~~از اندیشه گردون مگر نگذرذ . ز رنج تو دیگر کسی بر خورذ(8)
# ~~عراق بایمه بذدین و ظالمان ترکان بذین رسیذ که بیرون از آنک اعمال
# ~~2 نظر اوقاف هم باقطاع کردند و در هر شهری چنین بی دیانتان را مستولی
# ~~150. کردند ، و چون فتح بلاد اسلام بر دست لشکر دین ببوذ و صبح ملت
~~PageV01P418
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0428.png)

# ~~حق طلوع کرد استقامت مملکت بچهار کس ms319 جستند و کار ملک و دولت
# ~~بذیشان مضبوط داشتند چنانک تخت بچهار پایه قایم شوذ، اول قاضی
# ~~عادل که در امضای احکام شرغ رعایت جانب حق کنذ و بمحمدت و
# ~~مذمت خلق مایل نباشذ و ستایش خواص و نکوهش اعوام اورا دامن گیر
# ~~نبوذ، دوم صاحب دیوانی که داذ مظلوم از ظالم و انصاف ضعیف ازه
# ~~قوی بستانذ ، و سوم دستوری ناصح که قانون بیت المال از حقوق خراج
# ~~و جزیة الیهود بوجه استقصا بستانذ وظلم روا ندارذ، چهارم وکلایی و
# ~~حجابی که اخبار درست و راست انها کنند و از صدق نگذرند، و تقوی
# ~~کسی را دست دهذ و میسر و ممکن گردذ که یا دین داری بوذ که از عذاب
# ~~بترسذ یا کریمی که از عار اندیشذ یا عاقلی که از عواقب پرهیزذ وگفته 10
# ~~أند، شعر:
# بذ مکن که بذ أفتی . چه مکن که خوذ أفتی
# چگفت آن خرذمند مرد دلیر * چو از گردش روز برگشت سیر
# چو خواهی ستایش پس مرگ تو ه خرذ باذ ا تاجور ترگ تو
# هرآن مغز کو از خرذ روشنست . ز دانش هی بر تنش جوشنست %~% 5
# کس انرا نبرذ مگر تیغ مرگ ، شوذ موم از آن زخم پولاذ ترگ
# ~~بعد از آن خوارزمشاهرا بضرورت سفر خوارزم بایست کردن و پسرش
# ~~یونس خانرا چشمها خلل کرده بوذ شنیذم که هان روز که پسر ملک
# ~~مؤید(1) را میل کشیذ یونس خانرا اب سیاه در چشم بگردیذ و پسر
# ~~بزرگترش بترکیذ برند(2) تن پوست بر تنش پاره و می پچیذ(2) تا بد وزخ 20
# ~~رسیذ، شعر: PageV01P419
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0429.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# هر آنکس که بذ کرد کیفر برذ * چنین دانذ آنکس که دارذ خرذ (1)
# (درختی حته پروردی ایذ ببار . بینی بویژه برش بر کنار
# گرش بار خارست خوذ کشتهٔ‌ 5 وگر پرنیانست خوذ رشتهآ)(2)
# ~~خوارزمشاهرا انتباه گونه ببوذ بدر زنجان آمذ و رسول فرستاذ باتابک
# ~~، بوبکر و بخط خوذ چند ms320 سطر نوشت که فرزند بوبکر پرسش بخوانذ و
# ~~بدانذ که مارا بخوارزم مهماتست می بایذ که همذان بنظر عنایت آن فرزند
# ~~ملحوظ باشذ، او جواب نبشت که من در ثغر کافرم(2) بذات خوذ بذین
# ~~مهم قیام نموذن متعذرست براذر ازبک را فرستانم، چون خوارزمشاه بری
# ~~151برسیذ أزبک بهمذان آمذ وعز الدین صتماز از بند کافر(2) جسته بوذ در
# ~~10 خدمت ازبک بیامذ، و نور الدین گکجه (4) غلامی متهور و ظالم بوذ
~~ایالت
# ~~همذان بستذ و نه چندان ظلم و بی رسی کرد که در وهم ایذ و تنور شنقصه
# ~~چنان گرم شذ که همذان و نواحی آن بسوخت تا عز الدین صتماز با ملک
# ~~بساخت که اورا بگیرذ بدانست و بگریخت و ولایت همذان بغارتیذ و
# ~~کاروان اصفهان بزذ، شعر:
# ز بیداذی پاذشه در جهان * همه نیکویها شوذ در نهان
# نگر تا چه کاری همان بدروی « سخن هرچ گویی همان بشنوی(5)
# ~~و خذاوند پاذشاه ملک الامرا جمال الدین ای ابه الاعظم اتابکی که یگانهآ
# ~~این زمان و نیکو سیرت جهان بوذ و سالار و سرور عراقیان خیر در
# ~~ناصیهٔ‌ مبارک او بوذ و بقیت عمارت در عراق ازو بوذ که تا قیامت آن
# ~~20 دولت بماناذ و خاندان او پایند باذ و از ملک و عمر و فرزندان
# ~~برخوردار باذ بخدمت ملک ازبک امذ و اورا اتابکی کرد و احوال او
# ~~مضبوط داشت و مملکت با دست گرفت و احترامی تمام و حکی بکام PageV01P420
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0430.png)

# ~~بیافت، و عز الدین صتماز بخشم بزنجان شذ که رجوع همه ملک با ای
# ~~ابه بوذ، و در ششم ربیع الاول سنة ثلاث و تسعین [و خمس مایة] پسران
# ~~قرآن خوان و پسر [نور الدین] قرا که داماذان جمال الدین ای ابه بوذند
# ~~هر یکی با هزار عنان بخدمت آزبک آمذند و در همذان حاکم بوذند،
# ~~ایالت پسر قرآن خوان را بوذ و عدل ی فرموذ و همه بحکم خذاوند ملک ه
# ~~الامرا جمال ms321 الدین ای ابه بوذ وهمذان و ولایت می اسوذ ، شعر(1)
# فلک بند کمر شمشیر باذش  تن پیل و شکوه شیر باذش
# سری کز خدمتش جویذ جذایی ه مباذ از زخم شمشیرش رهابی
# همیشه در جهان فرمان روان باذ . خذایش یاور هردو جهان باذ
# ~~و در آن وقت امیر علم با حسام جاندار و نور الدین حسن به بغداذ بوذ
# ~~و معین کاشی نایب وزیر بوذ، ابو الهیج (2) السمین را از خلیفه در
~~خواستند
# ~~تا بهمذان ایند (1)، خلیفه ملاطفة[ی] نوشت بابو الهیج که پرسش بخوانذ
# ~~و بدر همذان روذ و جمعیرا که آنجااند برانذ، چون بهمذان آمذند ملک
# ~~ازبک در حصار شذ بیک لحظه همذان بستذند و پسر قرآن خوانرا از اسپ 15
# ~~ییفگندند، او خواست که بگریزذ کزدیش بشناخت و بر اسپ خوذ نشاند
# ~~و عنان بگرفت تا ببرذ غلای بوی رسیذ دست کرد بشمشیر بیفگند و پسر»1:1.
# ~~قران خوان بجست، واین مصاف روز سه شبه نهم جمادی الآخر[ة] سنة
# ~~ثلاث و تسعین و خمس مایة بوذ، امیر علم در خدمت ملک رسیذ زمین
# ~~ببوسیذ و پرسش خلیفه برسانیذ وحمایلی بذو داذ گفت امیر المؤمنین .2
~~PageV01P421
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0431.png)

# ~~بتو فرستاذ (1)، شعر(
# مفرست پیامر داذ جویان « الا بزبان راست گویان
# تا. کار بنه قدم بر ایذ * گر ده نکنی بخرج شایذ
# هر جا که قدم نهی فرا پیش * باز امذن قدم ییندیش
# در قول چنان کن استواری * کایمن شوذ از تو زینهاری
# ~~امیر علم پیاذه در رکاب ملک تا بخانه برفت و جمله بندگان و امرا
# ~~روی بسرای اتابک اوردند ، و چون فتنه بنشست در شب دوم ملک
# ~~الامرا الغ باربک ای ابه رحمه الله رفت که بر عهد بغداذیان اعتماد
# ~~نداشت، شعر(2)
# ~~بر عهد کس اعنماد منمای ه تا در دل خوذ نیایش جای
# کس را بخوذ از رخی گشوذه . گستاخ مکن نیازموذه
# ~~مشمار عدو خویشرا خرد . خار از ره خوذ چنین توان برد
# ~~در گوش کسی میفگن آن راز ms322 . کآزرده شو ز گفتنش باز
# ~~انرا که زنی ز بیخ برکن . و انرا که تو بر کشی مینگن
# ~~1انر صحبت آنکسی بپرهیز ه کو باشذ گاه نرم گه تیز
# ~~هیچست بلی که هیچ برزیست * آنکس که درون او دو درزیست(2)
# ~~و میاجق درین حال با ملاحده خذلهم الله مکیدة [ی] ی ساخت ایشانرا
# ~~چنان نموذ که مرا بخوارزم راه نیست و ازبک بلشکرگاه بغداذ پیوست
# ~~ازیشان نیز مخوف(4) می باشم میخواهم که با شما عهدی باشذ که در میان
~~شما
# ~~20 امان یابم، ایشان این سخن بخوردند و دیهی با او پرداختند و جمعی از
# ~~سران امرای ایشان پیش وی و بوذند ، چو گستاخ شذ ایشانرا غافل
# ~~کرد و بکشت و دیگر خلقیرا در آن ولایت بکشت و غنیمت بسیار بیاورد
~~PageV01P422
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0432.png)

# ~~و بهمذان تاختن کرد و بمیدان شورین با امیر علم و ابو الهیج سمین
~~مقابله
# ~~کرد، دو روز بوذند و اوازه مصاف می داذند ، یک شب امیر علم و
# ~~ابو الهیج بگریختند و ببروجرد رفتند و میاجق طوفی بکرد و باز گشت که
# ~~ککجه و ناصر الدین اغوش بری رفته بوذند وخزانة میاجق بر گرفته و
# ~~کسانش را که بری بوذند بکشته، چون میاجق با ری شذ ایشان بجستند ، 5
# ~~و در رجب سنة ثلاث وتسعین [و خمس مایة] ملک آزبک با همذان
# ~~امذ واتابک بوبکر بهاء الدین سنباط وشیشقاط و ناصر الدین اغوش
# ~~و ککجهرا بهمذان بخدمت ملک ازبک فرستاذ، ایالت بککجه داذند r1534
# ~~ظلمهایی کرد که در ادراک وهم و اشراف فهم نیایذ، خواستند که اورا
# ~~معزول کنند ککجه گفت من بشمشیر دارم از دست بنگذارم، و توقیعش 10
# ~~الله و شمشیر بوذ، و اتابک بوبکر استکشاف اسرار و استفسار اخبار
# ~~عراق می کرد، از بطانهآ خانه و خاصه استانهٔ‌ ملک کسی که مقر اسرار
# ~~و عیبة هر کار بوذ از مطلع تا مقطع بگفت اتابک خشم گرفت، بهاء
# ~~الدین سنباط خویشتنرا معزول کرد و ms323 بخدمت اتابک رفت و حال معلوم
# ~~گردانیذ ، اتابک پسر قاضی زینرا بفرستاذ تا نیابت اتابک و وزارت 15
# ~~ملک أزبک کنذ، چون بهمذان رسیذ ده هزار دینار پیشکش کرد و
# ~~هر روز امیری بهمان وی میرفت خرجی عظیمش بیفتاذ ملک الامرا سید
# ~~الوزراش می نوشتند ، شعر(1)
# پرستنده گر یابذ از شاه رنج . نگه کن که با رنج نازست و گنج
# چو از نعمتش بهره یابی بکوش . کی داری همیشه بفرمانش گوش
# بفرمان شاهان نبایذ درنگ . نبایذ کی گردذ دل شاه تنگ
# چگفت آن هنرجوی با ترس و هوش . چو مهتر شذی بندگی را بکوش
# ~~اورا از آن عمل بیش از اسمی و رسی حاصل نشذ که پاذشاهی و شریعت
# ~~دنیا و اخرتست ضدان لاا یجتمعان هرک دنیا بگذارذ و آخرت بدست 24
~~PageV01P423
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0433.png)

# ~~آرذ محمود عقلاست، و دربن روزگار ملک و دین کافری و مسلمانیست
# ~~تا از مسلمانی اعراض نی کنند بپاذشاهی نمیرسند لاجرم نه ملک ی مانذ و
# ~~نه جهان، مثل : الملک بنقی مع الکفر و لا ییفی مع الظلم، و نور الدین
# ~~گکجه بسر ایوه دوانیذ بگمان آنک ایشان از پش برخیزند، کار بر
# ~~5 خلاف پندار آمذ، ملک الایوه فخر الدین ابرهیم که چون سلیمن
# ~~دیوان دزدرا ببند آورده بوذ صدر الدین دونی را برسالت بازبک فرستاذ که
# ~~این بند() بر سر معیشتی که خلیفه و خوارزمشاه بمن داذه اند دوانیذ
# ~~است اگر بفرمان شماست تا دانم آگرنه جواب او سهلست، ملک فرموذ که
# ~~دفعش بکنذ چه ما نفرموذهایم، ککجه بدانست که مصاف می بایذ داذ
# ~~10 غارتی چند بکرد و با همذان آمذ، شعر(2)
# ~~منادیرا ندا فرموذ در شهر ، که وای آنک او بر کس کنذ قهر
# اگر اسپی روذ در کشتزاری ، و گر غصبی روذ بر میوهداری
# ~~153.، و گر کس روی نامحرم ببینذ * و گر در خانه ترکی نشینذ
# سیاسترا ز من گردذ سزاوار * برین سوگندهابی [خورد](2) بسیار
# ~~15 مردم را غافل می کرد و ms324 بذین طریق اموال حاصل می کرد، و این همه ظلم
# ~~بارشاد قاضی زنجانی بوذ آن روباه سیاه دین تباه پر گناه ابلیس در صورت
# ~~ادریس سر تا پای تلبیس که بسبب قضا بر املاک و اموال مردم اطلاع
# ~~داشت خاطر برگاشت و هرکسی را سر رشته بدست عوانان می داذ تا عصمت
# ~~از اموال و املاک مسلمانان برخاست که چون ظالمان را نظر در افتاذ و
# ~~2 رحیل() قضاة در صورت شرع بدانستند (5) بخانهای مسلمانان بردن(5)
# ~~مبالات نی(6) نموذند ، مصراع(7) چو دزدی با چراغ آیذ گزیذتر برذ کالا،
~~PageV01P424
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0434.png)

# ~~و آن عوان(1) بذدین از مردم کتب میخواست و ببهانهآ کتب اموال حاصل
# ~~می کرد چه کس دفتر بی اضافت مالی نمی فرستاذ و اگر امتناعی میرفت
# ~~راه غمز متعین بوذ اما سال بسر نبرد و آن مال نخورد و جان بمالک
# ~~دوزخ سپرد، شعر:
# ~~دهن گر بمانذ ز خوردن تهی * از آن به که ناساز خوانی نهی()
# (چو درویش نادان کنذ مهتری . بدیوانگی مانذ آن داوری
# ~~توانگر کجا سخت باشذ بچیز * فرو مایهتر شذ ز درویش نیز
# چو خرسند باشی بداذ خذا ه توانگر شذی یک دل و پاک رای)(4)
# کسی کو برنج درم ننگرذ « همه روز او بر خوشی بگذرذ(4)
# ~~و در محرم سنة اربع و تسعین [و خمس مایة] ملک ازبک را از دختر 10
# ~~سلطان پسری آمذ اورا طغرل نام کردند و شهر آذین بستند و محلها
# ~~بیاراستند ، اما آن ظلم که به پی اورد او در همذان بسنه اربع و سنه خمس
# ~~رفت از همه سالها گذشته بوذ، و درین تاریخ میاجق باصفهان رفت و
# ~~لشکر خوارزمشاهرا بجهانیذ و بکاشان رفت وحصار داذ، و کاشیان
# ~~حقیقت ملحدی و عصیان بجای آوردند چهار ماه شهر بوی نداذند و با 15
# ~~وی بی رسمیهابی کردند که شرح ممکن نباشذ و الانسان حریص علی ما
# ~~منع میاجق هرچند ایشان منع بیش می کردند معتقدتر ی شذ و می ms325 گفت
# ~~این شهر پناهرا بشایذ، عهدهای بسیار و مواثیق بی شمار بکرد تا ایشانرا
# ~~بدست آورد و در شهر شذ، و ولایت که اورا خدمت کرده بوذند
# ~~بغارتیذ و چون بر روی زمین چیزی نماند خانها ی شکافتند و زیر زمین 20
# ~~می کندند و خبایای زمین و کنوز دفین بر می آوردند چنانک مردم متعجب
# ~~ماندند که ایشان در سرایی می رفتند و چاهی می کندند و بر سر گنجی r1535
# ~~راه و بردند ، و در راوند که مسقط الزاس مؤلف این مجموعست بزرگی 23
~~PageV01P425
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0435.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~یگانه و پیشوابی درین زمانه بوذ بهاء الدین ابو العلا که حسب و نسب
# ~~و اموال موروث و مکتسب داشت از خانة او بخروارها زر و نقره
# ~~بیرون بردند و جای بشکافتند اموال عادی ظاهر شذ نردبانی نقرگین و
# ~~امثال این ، او مردی لطیف بوذ و ظریف یکی را گفت ای جوان سوالی
# ~~5 دارم جواب ده تا این مالها بر شما حلال کنم از هند پذر این سرا
~~بمیراث
# ~~بمن رسیذ و ده بار عمارت فرمونم و به بدست پیمونم ازین نشانی ندیذم
# ~~و بذین نهانی نرسیذم تو این چه ی دانی و چون می توانی ، خوارزی گفت
# ~~ای دانشمند با تو راست بگویم این دنیا مردارست آلدنیا جیفة و سگ
# ~~بوی بمردار نیکو برذ، این سخن شفای آن بزرگ شذ و دل خوش کرد،
# ~~10 و خوارزمیان چهارپای آن ولایت و مالها بخوارزم فرستاذند ، و غزان در
# ~~خراسان آن بی رسی نکردند و آن بی رحمی ننموذند که خوارزمیان با
# ~~عراقیان از خون بناحق و ظلم و نهب و خرابی، و اگر بشرح نوشته ایذ
# ~~ده کتاب چنین باشذ ، و رافضیان کاشان علیهم اللعنة ان ظالمانرا بر آن
# ~~می داشتند که ولایت می کندند و بشهر می اوردند و بذیشان می فروختند ،
# ~~15 و هفتاذ ودو فرقه طوایف اسلام هیچرا ملحد نشایذ خواند و ms326 لعنت نشایذ
# ~~کرد الا رافضی را که ایشان اهل قبلهٔ‌ ما نیستند و اجتهاد مجنهدان باطل
# ~~دانند و نماز پنج گانه را با سه اوردهاند و زکوة برداشته یعنی که
~~ابوبکر
# ~~صدیق در آن غلو کرد و از اهل رده بستذ و بحج بطوس روند هزار
# ~~مرد کاشیرا حاجی خوانند که نه کعبه دیذ و نه ببغداذ رسیذ بطوس رفته
# ~~20 باشذ، و خبری از عایشهآ صدیقه رضی الله عنها روایت کنند تا کس نگویذ
# ~~که دروغست که هرچ بزیارت طوس رسذ بهفتاذ حج مقبول باشذ، و
# ~~دعا گوی را خویشی بوذ گفته است هپچنانک مار کهن شوذ ازدرها گردذ رافضی
# ~~که کهن شوذ ملحد و باطنی گردذ، و شرح فضایح و قبایح رافضیان و خبث
# ~~عقیدت ایشان در کتابی مفرد اورده ام ، و شمس الدین لاغری این بیتها
# ~~25 خوش گفت ، شعر: PageV01P426
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0436.png)

# خسروا هست جای باطنیان « قم وکاشان و ابه و طبرش
# اب روی چهار یار بدار ، و اندرین چار جای زن آتش
# پس فراهان بسوز و مصلحگاه(1) . تا چهارت ثواب گردذ شش
# ~~از کاشان میاجق بدر ری رفت و آوازه در همذان می داذ، ملک أزبک 131b،
# ~~و گکجه و ناصر الدین آغوش و امیر علم عزم در قزوین کردند تا باه
# ~~میاجق مصاف دهند ، ملک الامرا جمال الدین ای ابهرا بخواندند او
# ~~نیامذ وگفت شمارا ظلم ی گیرذ هر که بشما پیوندذ در صدمه آیذ و ظفر
# ~~نیابذ البته من نیایم، ملک ازبک گفت من از ظلم خبر فی دارم شکایت
# ~~ظلم از ککجه می بایذ کرد، گکجه گفت ظلم ایتغمش (2) ف کرد که در
# ~~همذان بارشاد قاضی زنجان هر کجا منعمی بوذ مصادره فرموذ و چون از .1
# ~~شهر ییرون امذ بهر دیه که رسیذ بفرموذ تا روستابی بیچاره را از خانه
# ~~آواره کردند و هرچ در خانه بوذ غارت فرموذ و همچنین دیه دیه بری
# ~~داشت و عمارت نگذاشت، شعر :
# ~~بتزدیک او شرم ms327 و رای اندکیست . بچشمش بذ و نیک هر دو یکیست
# ~~قدم در خطهآ این خطا و دایره این جفا او نهاذ و درین حال روی 15
# ~~تدبیر در اینهٔ‌ تقصیر م بینذ اما عاقلتر ازو در جوال افتعال غماز و
# ~~نمام شذهاند و بمحال عشوه ولاوه ایشان مغرور گشته لاجرم لایم اعمال
# ~~و عاذل افعال خوذ شذاند ایتغمش سمت اختصاص و صفت اخلاص
# ~~خذاوند ملک دارذ هرچ رای انور اقتضا کنذ در باب او تقدیم فرمایذ،
# ~~معر(
# از هرچ شکوه تو برنجست . بردارش اگرچه کان گنجست PageV01P427
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0437.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# مولم مپسند نارواک « در رونق کار پاذشای
# بر هرچ عمارت خرابست * بشتاب که مصلحت شتابست
# بنمای پیام() عام شیری * تاکس نزنذ دم دلیری
# ~~ملک فرموذ کچون این مهم کفایت شوذ و رایت ظفر بدر همذان رسذ
# ~~5 عروس این حال از شب شبهت پیرون ایذ و نقاب بگشایذ قاضی و
# ~~مقضی را با جای خوذ داشته شوذ، روز دو شنبه بیست [و] یکم ربیع الاخر
# ~~سنة اربع وتسعین [و خمس مایة] میاجق قلب بیاراست و زنان خوارزی
# ~~زره پوشیذند هر زنی پنجاه مرد عراقیرا می راند، عراقیان قلب میاجق
# ~~بشکستند و بغارت مشغول شذند ، زن میاجق پشت ایشان بگرفت و
# ~~10 میاجق رجعت کرد، عراقیان هزیمت شذند و زنان قتلی کردند که در
# ~~وم نبوذ ، وملک ازبک وککجه و ناصر الدین آغوش بزنجان تاختند و
# ~~1510 میاجق بدر همذان تاختن کرد(2) و از دار الخلافة اغرای میاجق برین
# ~~فتنه کرده بوذند و نوشته که سلطان خوارزمشاه حاکمست و ملک معظم
# ~~اسکندر زمان خسرو آفاق جهان پهلوان رستم ثانی کشورگشای پیروز جنگ
# ~~15 قیر(2) اسفهسلار شمس الدین میاجق نایب امیر المؤمنین است علی
~~الاطلاق،
# ~~و ملک میاجق روز پنج شنبه نوزدهم رجب [سنة 594] بصحرای تیر بنجرد
# ~~نزول کرد و ایمه همذان بدیذن او رفتند ، در پش آیمه نشست و
# ~~احوال همذان پرسیذ و چون خبر ظلمها شنیذ ms328 لعنتها کرد و گفت هرچ
# ~~دیگران ظلم و خرابی کرد (8) ما عدل و عمارت فرماییم و آنچ قانون
~~پاذشاهان
# ~~20 عادل مانقدم بوذه است ما از آن نیز تخفیف کنیم رعیترا ایمه از زبان
# ~~ما دلخوشی دهند و استمالت کنند ، شعر (5) PageV01P428
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0438.png)

# فلک چون کارسازیها نمایذ * نخست انر پرده بازیها نمایذ
# بدهقانی چو گنجی داذ خواهذ و نخست از رنج بردش یاذ خواهذ
# اگر خار و حسک در ره نمانذ * گل و شمشاذرا قیمت که دانذ
# ~~روز آذینه [20 رجب سنة 594] فرمان خوارزمشاه بر خواندند بحضور
# ~~علآء الدولة(1) وایمه همذان ، نوشته بوذ که ملک عادل کشورگشای پیروزه
# ~~جنگ حاجب کییر ملک امراء الشرق والغرب شمس الدین ظهیر الاسلام
# ~~والمسلمین الغ حاجب غازی قیر() اسفهسلار میاجق ظهیر امیر المؤمنین بند
# ~~ماست ومارا معدلت او معلوم است رای چنان(2) اقتضا کرد که در جملهآ
# ~~عراق نایب ما باشذ و آنج در سابقه فرموذهایم پش گیرذ و رؤسا و
# ~~قضاة و دیگر عمالرا رجوع با وی است، وهم در آن روز مثال ایالت 10
# ~~حسام (4) جاندار بر خواندند و آن ناکس نا جوانمرد ظلمهایی کرد که ملحد
# ~~و کافر روا ندارذ بر خون و مال مسلمانان هیچ ابقا نی کرد، و میاجق
# ~~با وی حیلتی کرد گفت من دختر پپسر تو میدهم قضاة و ایمهرا حاضر کرد
# ~~و اورا خوذ دختر نبوذ مجهول خطبه [ی] بخواندند، ده هزار دینار حسام را
# ~~خرج افتاذ و صذ خروار از انواع نعم ملبوس و ماکول، روز دوم حملی 15
# ~~حسام باسم شیر بها بفرستاذ وآن وصلت محال بوذ و باذ، وهر ظلم که
# ~~حسام کرد بذین خرج بر نیامذ بناحق قضاة و ایمهرا مصادره کرده و
# ~~بناواجب بداذه و خزی و نکال عاجل و وزر و وبال اجل بگردن
# ~~بدوزخ برد، مثل : آخسر الناس من آخذ من غیر حق و اعطی غیر
# ~~مستحق (8)، خوارزمشاه اورا بنکالی کشت که عبرت عالمیانرا ی شایست151u.
# ~~و زنش از ms329 غصه بمرد و پسرش باسبی در نمیرسذ ، شعر:
# بر ظلمر نکرد هیج کس سوذ . تا هست جهان همیشه این بوذ PageV01P429
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0439.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~لشکر میاجق نهب و غارت آغاز کردند و خاک ولایت همذان بر گرفتند
# ~~و تا در کرمانشاهان و حدود ابهر و زنگان طوف کردند و خروس خوان
# ~~بر داشتند و گاوبندرا بیکار(1) گذاشتند ظلم از حد ببردند و مردم را بغم
# ~~سپردند و این بیت بر خواندند، شعر
# ~~(اگر نیستت چیز لختی بورز * که بی چیزرا کس ندارذ بآرز
# توانگر بوذ آنک دل راذ داشت * درم گرد کردن بدل یاذ داشت)(2)
# هی خورد بایذ کسیرا که هست . منم تنگ دل تا شذم تنگ دست
# ببخش و بیارای و فردا مگوی . که فردا مگر تنگی ارذ بروی
# ~~شمس الدین میاجق نان عراق ببخشیذ و دعوی سلطنت کرد و اطراف
# ~~1 عراق بپیموذ و چون بروی زمین چیزی نماند بوذ زیر زمین ی شکافتند
# ~~و نهانها م گرفتند و بذین طریق اسبابی عظیم حاصل کرد و باندک
# ~~مدت بر جمله عراق مستولی شذ ، و ظلمهایی که او وحشم او کردند بر
# ~~کافر ابخازی و ترک خطایی و فرنگ شای نه گذشته بوذ، و رحمت
# ~~مسلمانی در دل ایشان نبوذ خون آدی چو آب می ریختند و بر مدارس
# ~~10 مصادره ی نوشتند که گبر و ترسا و جهوذ و بت پرست روا نی دارذ که
# ~~آتش کذه و کلیسیا وکنشته و بت خانه را رنجی رسانذ آن ظالمان در عراق
# ~~قانونی نهاذند و بر مدارس و مساجد وعلما مصادرات نبشتند و این
# ~~بدعت وبال جان ایشان شذ که مثل : لحوم العلمآء مسمومة، ملک
# ~~الامرا جمال الدین ای ابه و امیر علم با دو سه امیر چهار هزار عنان
# ~~20 جمع کردند و اتابک بوبکررا بیاوردند و میاجقرا در نواحی رقها
~~بشکستند
# ~~عراق مضبوط شذ، و آن زمستان اتابک بری بوذ صدر وزان(2) غدری
# ~~کرد ms330 و اتابک را لشکر اندک بوذ که بسر نان پراگنده شذه بوذند فرا اتابک
# ~~23 نموذ که خوارزمشاه شبیخون م کنذ بیک شبانروز از دهسنان بدامغان
~~PageV01P430
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0440.png)

# اسیر کردن خوارزمشاه میاجق و قتل نمودن اورا
# ~~رانده است فردا اینجا باشذ مسئلهٔ‌ سلطان(1) خواهذ بوذ احتیاطی ی بایذ
~~،
# ~~لشکر مضطرب شذ و زمستان بوذ از خانها می گریختند و شبرا غریوی
# ~~در شهر افتاذ، اتابک بر نشست و بجانب آذربیجان رفت و دیگر باره
# ~~خوارزمییان بر عراق مستولی شذند ، و لشکر میاجق با ری آمذند و
~~همان»155،
# ~~ظلم آغاز نهاذند ، خوارزمشاهرا ازین حال خبر شذ بعراق راند، چون ،
# ~~میاجق قوت مقاومت نداشت یاوگی آغازیذ و براه دینور و لیشتر بیرون
# ~~رفت و خوارزمشاه بر اثر، چو تنگ رسیذ میاجق جمله چهارپایرا پی
# ~~زذ و اسباب بآب داذ وجرید بری رفت و بر قلعهٔ‌ اردهن شذ،
# ~~خوارزمشاه همچنان بر پی میرفت تا او بعجز بزیر امذ و گرفتار شذ و
# ~~ماده آن فتنه و ظلم منقطع شذ (2) و انصار واعوان او همهرا بکشت، و.1
# ~~لشکر خوارزمشاه هر بار از عراق غنیمنها برده بوذند ازین بار مسلمانانرا
# ~~هیچ نمانده بوذ بدر قزوین رفتند واز ولایات ملاحده مخاذیل نعتی تمام
# ~~حاصل کردند (2) و عراق خراب و یباب بگذاشتند و طمع از آن مملکت
# ~~برداشتند ، و چون خوارزمشاه با خوارزم رفت بر وزیر(8) متغیر شذ که
# ~~میاجق حمایتی او بوذه بوذ، ملاحدرا فرموذ تا وزیررا زخم زذند (2) وه1
# ~~میاجقرا نگوسار بر دار کردند، و چند روز در شهر می فرموذ(1) که هر
# ~~که کفران نعمت خذاوندگار کنذ چنین گرفتار شوذ، او نیز بکفران نعمت
# ~~خذاوندگار(7) گرفتار شذ و میان مرگ او و مرگ ایشان دو ماه نبوذ (8)،
# ~~عراقیان بیاسوذند و از خصمان ایمن ببوذند وشاذی نموذند ، ملک أزبک
# ~~و ککجه(9) خوارزمیی چندرا که در عراق بوذند زخم شمشیری چند .2
~~PageV01P431
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0441.png)

# مستولی شدن  زرکابررنن
# ~~بنموذند و بجهانیذند وکر و فزی م کردند ، اتابک ms331 بوبکر از آذربیجان
# ~~بیامذ و باصفهان رفت و ملک قسمت کرد، همذان بملک ازبک داذ ککجه
# ~~بری بوذ و اتابک اورا یکبار گرفته بوذ می گفت من اتابک را نبینم و
# ~~بقوت و شوکت مستظهر بوذ و بآلت و عدت معتضد دلیر و بی باک متهور
# ~~5 و ماهر چنانک مهره از قفای مار گرزه و شیر شرزه بیرون گرفتی ، شعر:
# ~~سلکت و لو ما بین آنیاب ارقم . و خضت و لو ما بین کفی غضفر
# ~~شجاع و مبارز حربدان و سلاح شناس چنانک پلنگ پش او روباه
# ~~لگ آیذی، لشکریان منقاد و فرمان بردار و بر اثر او دوان و با هر
# ~~کسش نشان، شعر:
# ~~از عهده عهد اگر برون آیذ مرد » از هرچ گمان بری فزون آیذ مرد
# ~~همه روز بر زبان می راند که پاذشاهی بر آل سلجوق طغرل و سنجر وقف
# ~~1558 نشذ و بریشان نماند و خوارزمشاهرا فلک در خاک نشاند اگر بر
# ~~ایلدکزیان نمانذ چه عجب، اگر نان حته بشمشیر دارم بمن گذاشتند فهو
# ~~المراد اگرنه دستی بزنیم هرچ باذا باذ، مثل : الآیل حبلی لیس یدری ما
# ~~15 یلد (1)، مصراع (2) تا خوذ بچه زایذ این شب آبستن، من نیت عدل کردم
# ~~و روی بحق آوردم باشذ که خذا کلاه از بهر من دوخته است، شعر(2)
# ~~بسا فالا که از بازیچه برخاست . چو اخترمی گذشت آن فال شذ راست
# ~~چه نیکو فال زذ صاحب معانی . که خوذرا فال نیکو زن چدانی
# ~~بذ آیذ فال چون باشی بذ اندیش « چو گفتی نیک نیک آیذ همه پیش
# ~~20 جهان نیی ز بهر نیکنامیست . دگر نیمه ز بهر شاذ کامیست
# ~~هرگز جهان بکس وفا نکرد، حکمت: الدنیا ظل الغمام و حلم النیام
~~PageV01P432
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0442.png)

# ~~و العسل آلمشوب بالسم و الفرج الموصول بالغم(1)، اتابک در اصفهان
# ~~چنانک از غفلت او معهودست بشراب وعشرت مشغول می بوذ و تفحص
# ~~فیج احوال نی فرموذ، وملک الامرا جمال الدین ای ابه کار ms332 او راست
# ~~می داشت حاکم ملک و اتابک و همگی آن دولت او بوذ با اسباب و
# ~~نعمت نشسته و ککجه داماذ او بوذ از کارش فراغتی م نموذ و این حال 5
# ~~که پش امذ در خاطرکس نبوذ، حکمت : تفقد امر عدوک قبل ان
# ~~یمتد باعه و یطول ذراعه و نشتد (2) شوکته و (7) تحتد شکیمته (7) و
~~حالجه
# ~~قبل آن یعضل داوه و یعجز (8) دواوه(8)، بزرگان گفتهاند بکار دشمن
# ~~بدانیذ و مهمل ممانیذ پیش از آنک دست دراز کشیذ و پای بیش از
# ~~کار نهیذ (6) و شوکت(7) یابذ وبمعالجة درد او قیام نمابیذ پیش از آنک
~~10
# ~~درد مخالفت بی درمان شوذ، فی الجمله کار ککجه عظمت می یافت و
# ~~اتابک را لشکری نبوذ و علی ملا من الناس می گفت ما با ککجه مصاف
# ~~ندهیم بهمذان رویم و اگر ملک ازبک با وی راستست آنگه حساب می
# ~~کنیم اگرنه او خوذ کیست، این معنی مردم در گوش گرفتند و هرکس
# ~~تقربی میجویند و معلوم ککجه می کنند که اتابک را قوت مقاومت تو نیست 15
# ~~ملکرا بدست آر که دست بردی و عراق خوردی، شعر(8)
# ~~مگو ناگفتنی در پیش اغیار . نه با اغیار با محرم ترین یار
# ~~چنان گو راز خوذ با بهترین دوست 5 که پنداری که دشمن تر کسی اوست
# ~~وگر بتوان(9) که پنهان داری [از] خویش . مده خاطر بذان معنی میندیش 20
# ~~میندیش آنچ نتوان گفتنش باز . که نندیشیذ به ناگنتنی راز PageV01P433
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0443.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~گر دانا وگر نادان بوذ یار * بضاعترا بکس بی مهر مسپار
# ~~درختی کار در هرگل که کاری * کزو آن بر که کشتی طمع داری
# ~~سخن در فرجهٔ‌ پرور که فرجام 5 ز واگفتن ترا نکو شوذ نام
# ~~چون انابک از اصفهان کوچ کرد بیشتر لشکر با ککجه گردیذ و چون
# ~~5 بهمذان رسیذ ککجه نی ارمیذ سر آن داشت که شبیخونی کنذ ، اتابک
# ~~روی بآذربیجان نهاذ ms333 و لشکر ازو باز ایستاذ، و از آن عقل و کفایت و
# ~~رای و دانش وصلت و بخشش و جهان گیری و کوشش هرچ کمتر گویم
# ~~بهتر، بیت :
# خر مقبل ندیذهآ هرگز * شاهرا بین که راست چونانست
# ~~10 دخلی بدر دهان رسیذ و ملکی آرمیذ بکمتر کسانی باز گذاشت و منگلی(1)
# ~~ویواش و چغان وفلان وبهمان بر تختگاه سلاطین ظفر یافتند ، و شرح
# ~~ظلم این جماعت چه دهم سخن ایشان گفتن بر طبع عارست و اندک خیری
# ~~که در عراق ماند است از ایتغمش است که بانگی بر ی زنذ و سری باز
# ~~و دهذ و سیرت عدل فرمایی و جهان آرایی در ناصیهآ او هست اما
# ~~15 با این فرعونان نعیم جنان مشوش باشذ ، و در درج وزرا و منصب
# ~~امرا آنها اند که چه گویم و نامشان چگونه برم، شعر:
# کار ملک عراق چونان شذ 5 که برو هیچ آب روی نماند
# سروران عراقرا جمله « نام ننگست بر زبانها راند
# دیر سالست تا که چرخ کبوذ * سگ بجای هریسه گر بنشاند
# ~~20 چند دخل بر گرفتند و هنوزشان باور نی کنذ که پاذشاهند، و
# ~~دخل چیست تر و خشک بذیشان باز ی خورذ تر از صحرا می چرند و
# ~~خشک در سر درویشان  جهند و میخورند ، وقتی اسپاهی مسلمان بوذی
~~PageV01P434
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0444.png)

# ~~و صوفیان را سرزنش کردندی که مباحی اند هرچ بابند بخورند این
# ~~ساعت بحقیقت مباحی ترکان و اسپاهیانند در عراق که بر هیچ ابقا نی
# ~~کنند و خون و مال مسلمانان میخورند و حلال می دارند و آب از سر
# ~~درویش گذشت، شعر:
# روزگاریست که جز دیذ بآب 5 هیچ کس انش دردی ننشاند
# مردم دیذ در ابند و لیک  اب در دیذ مردم بنماند 15i1
# ~~ملک تعالی شهریار کامگار و صاحب قران روزگار و سایهآ کردگار که
# ~~خوذرا باستقلال بمنصب کمال رسانیذ و پپیرایهآ عدل و حلیهآ حکمت محلی و
# ~~مزین گشت و بمراتب علیه ms334 و مدارج سنیه رسیذ مستحق تاج وتخت
# ~~و اقبال وبخت شذ و در باغ دانش و فضل شگوفه و ازهار عدل .1
# ~~ظاهر کرد و بکمال کفایت و جمال کیاست اراسته گشت خذاوند عالم
# ~~سلطان اعظم شاهنشاه معظم مالک رقاب الامم مولی العرب والعجم سلطان
# ~~السلاطین المؤید بتأبید رب العالمین الواثق بنصر الله الحاکم بامر الله
~~ملاذ
# ~~الثقلین وارث ملک ذی القرنین ابو الفتح کیخسرو غیاث الدین را وارث
# ~~این ملک گرداناذ و رایت دولت او بذین طرف رساناذ که عراق را از15
# ~~طغرل و ارسلان وسنجر وسلیمان و ملکشاه والب ارسلان یاذگارست
# ~~تا بفر این بخت جوان بهار جهان بادیذ ایذ و زنگ خزان بزدایذ ،
# این قصیده شرف مداحی پاذشاه گفتم
# ای زمین را داشته تیمارها . داذه بر فضل تو چرخ اقرارها
# ای بدست تو زمام امرها . وی برای تو نفاذ کارها
# استانت را ز روی بندگی . بوسه داذه شاه گردون بارها
# پاک ذات عاطرت از عیبها . دور عرض طاهرت از عارها
# اسمارا بند کیزذ ان زمین . کاسپ نو بر وی کند رفتارها PageV01P435
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0445.png)

# مستولی شدن خوارزمشاه بر مملکت عراق
# ~~رخ نهذ مه بر نشان نعلها * مهر بوسذ صورت مسمارها
# ~~شذ مقر بر معجز اقبال تو * عاجز آسا آنک کرد انکارها
# ~~خاروار افتاذ بر خاک درت « دشمنانترا نر سر دستارها
# ~~تا نبری از زمین بیخش(1) بقهر * حاسدت خواهذ ز تو زنهارها
# ~~از ورقهای کرم آیات مدح * بلبلان خوانند در گلزارها
# ~~راست کرده زیر و بم مرغان همه . مدج تو در پرده منقارها
# ~~نیستت اندیشه در خور حزم تو . پی برذ خوذ بر سر کردارها
# ~~سعی گی(2) حاجت بوذ کاقبال تو * بر تو خوذ آسان کنذ دشوارها
# ~~برغیاث الدین عادل وقف گشت * ملک گیتی تا بدریا بارها
# ~~چشم زخمی چند روزی گر رسیذ « چرخ را بوذ اندر آن اسرارها(7)
# ~~تا دهذ هر دم ترا اقبالها . تا کنذ بر تو ز لطف ایثارها
# ~~بلعجب برهم زذی ناموسها * نیک بشکستی همه ms335 بازارها
# ~~شهر می کرد آرزوی دیذنت « تا شوذ خرم در و دیوارها
# ~~شهر قونیه دگر ره تازه کرد . از مکان عالی استظهارها
# ~~امن را گو خانه روشن کن بتو * عدلرا گو ی ستان ادرارها
# ~~525د تخت طغرل نیز مشتاق توگشت . ز آن نویسذ سوی تو طومارها
# ~~چون توی نآورد شاهی عادلی . اندر اقران دور استمرارها
# ~~خسروا شاها دعاگو بندیست ، کرده بر ورد دعا تکرارها
# ~~خواسته جاه تو در محرابها * جسته اقبال تو در افطارها
# ~~باز شعری گفتهام کز شرم او « سرخ گردذ چهره گلنارها
# ~~گی شوذ پوشیذه بر تو سرورا * کاین دو خدمترا بوذ مقدارها
# ~~تا نر ابر ایذ زمینرا آبها « تا نمایذ سبزه بر کهسارها PageV01P436
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0446.png)

# تا که با نرگس نشینذ خس بباغ « تا بوذ هم جامهآ گل خارها
# تا خلذ مر دشمنانترا فلک « در دل و جان ناوک سوفارها
# عمر تو جاویذ باذا در نشاط * تا زدایذ از جهان زنگارها
# دشمنت اینک مر دنیا میروذ « انده وغم ی برذ خروارها
# فصل در ذکر آداب ندمت و شرح باختن شطرنج و نرد(1) 5
# و بر رای اعلی انور سلطان قاهر عظیم الدهر ابو الفتح کیخسرو بن قلج
# ~~ارسلان خلد الله ملکه که شعلهآ آفتاب شمه[ی] از نور اوست پوشیذ نمانذ
# ~~و از جهانیان بهتر دانذ که منادمت و مجالست پاذشاه امری عظیمست و
# ~~کاری خطیر و ندیم بیان عقل و برهان فضل پاذشاه باشذ و آدمی بالف
# ~~طبیعی خوی پذیر همنشین شوذ و گفته اند شعر(2)
# عن المره لا تسآل وآبصر قرینه . فان القرین بالمقارن یقتد
# ~~و آدمیرا چه عجب که بکمال عقل و جمال فضل محلی و مزین است که
# ~~از محاسن و مساوی همنشین و نیک و بذ قرین اثر پذیر شوذ که حیوانات
# ~~بهمین خاصیت ممتع اند چه هر دو حیوان که جفت پذیرذ خوی یکدیگر
# ~~گیرذ اسپ کرهدار(؟) شوذ و شتر در رفتار آیذ ، و اثر صحبت و خاصیت 15
# ~~آن معروفتر از انست ms336 که اطناب در بیان حاجت افتذ، و بحکم این
# ~~مقدمات ملوک سلف مردان گزیذه و همنشینان نیک و بذ دین داشتهاند و
# ~~ندیمان گزیذه ، حکمت : إذا نادمت الملوک فتوخ جمیل الاحترام و توق
# ~~سبیل الاتتحام و لاا تبتدی بالمقال و لا تتبسط فی السوال فمن انبسط فی
# ~~مجالس الملوک حط من محله و رنبه و استخف محقه و حرمته فاذا تکلموا 2.0
# ~~فأقبل علیم بوجهک و آصغ إلیم بسمعک د وکل بشفاههم ناظرک و
# ~~أشغل بحدمتهم خاطرک و استمعه استماع مستبشر به مستطرف له (4)،
~~PageV01P437
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0447.png)

# دکر آذاب ندمت و شرح باختن شطرج
# ~~بزرگان گفتهاند منادمت ملوک [را] احترام تمام بایذ و بر اقتحام اقدام
~~ننمایذ
# ~~ملوک حط رتبت و هتک حرمت آورذ، و رخ بپاذشاه بایذ داشت و
# ~~گوش بر اشارت او گاشت و بهرچه گویذ چشم بر لب او نهاذن و خاطر
# ~~5 باز آن سخن داذن و تازه روی بوذن بهر تلخ و شیرین که شنوذ ، و ندیم
# ~~نیکوروی خوش(1) خوی بایذ تا(2) از دیذنش(2) ملال نیفزایذ ، مثل : حسن
# ~~اللقآء یزید فی الاخآء، و گفتهاند ندییرا کسی بایذ که وزارترا بشایذ
# ~~بزرگی مهذب الاخلاق آراسته بانواع علوم و از هر فن اورا معلوم تاریخ(1)
# ~~ملوک خواند و شعرها یاذ گرفته و آداب پاذشاهی() از بزم و رزم و
# ~~10 بار و شکار(6) دانسته تا(7) هر وقت (8) نکتها با یاذ(8) پاذشاه دهذ
~~و اورا
# ~~رسم و راه آموزذ، و بایذ که تمالک (9) و تماسک در میان قومی که لا
# ~~یعرف و لا یعرف بتوانذ و بر اخلاق هرچ وقوف ندارذ بکمال عقل و
# ~~وفور فضل بذان رسذ ، و معرفت عقل مردم و اندازهآ کیاست بهشت (10)
# ~~خصلت (11) حاصل آیذ (12) نخست (14) رفق و حلم دوم صیانت ذات و
# ~~15 خویشتن(18) شناسی(15) سوم طاعت پاذشاهان در تحری(16) رضا وطلب فراغ
# ~~چهارم محرمیت (17) دوست بشناختن(18) و جای راز انداختن (19) پنجم در
# ~~کتمان(20) راز خوذ و مردم بغایت برسذ(121 ششم رضای مردم جستن ms337 و چاپلوسی
# ~~نموذن بر درگاه سلاطین و اصحاب مناصبرا بدست اوردن هفتم قدرت
# ~~بر زبان و حفظ لسان و سخن بقدر حاجت گفتن هشتم در محافل خاموشی
# ~~20 شعار خوذ ساختن، هر که بذین هشت خصلت متحلی شوذ بر حاجتها پیروز
~~PageV01P438
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0448.png)

# ~~گردذ و بر معظمات امور ظفر [یابذ]، شعر:
# بقدر الکد نکتسب المعالی * و من طلب العلی سهر اللیالی
# ~~و ندیم بایذ که از انواع علوم با خبر باشذ و مونس جان او دفتر،
# ~~مصراع : و خیر جلیس فی الزمان کتاب(1)، چه آدمی متهدی از کتب
# ~~است و تنزه و تفرج بذان توان جست که مثل : نعم المحدث الدفتر، و5
# ~~از جد و هزل کتب حظ اوفر بایذ جست چه گفتهاند شعر:
# هزل همه ساله اب مردم ببرذ * جد همه ساله جان مردم بخورذ
# ~~و در مدت امتداد عمر عالم از جملهآ بنی ادم هر سخن که ملفوظ گشت
# ~~از هزل و جد و هر کلمه که ملحوظ شذ چون بنظر صایب ببینی از حکمتی
# ~~خالی نباشذ تا خواص و عوام بخوانند و نتایج حکم بتدریج در دلها
~~راسخ150a.
# ~~و ثابت شوذ، و گفتهاند در کوههای هند داروهاست که مرده زند کنذ
# ~~و رمز این اشارت عبارت از کوهها علما کرده است و دارو سخن و مرده
# ~~جاهل که از استماع آن زنده شوذ و حیوة ابد علم یابذ، بعضی بزرگان
# ~~کلمات حکم بواسطه قلم از زبان حیوانات و بهایم بأسماع رسانیذهاند و
# ~~بعضی بواسطه عاشق ومعشوق چون لیلی و مجنون و مردم موزون سخنهای 15
# ~~ابدار در سلک گفتار کشیذه، و کار ملک که مدار عالم بر انست و مطلوب
# ~~کبار بنی ادم در روش چوبی چند تعبیه کرده تا خواص تعبیهٔ‌ حکمت آن
# ~~بدانند و عوام از روی لهو بذان روز گذرانند و آن شطرج و نردست
# ~~که بنهاذند تا ندیمان با پاذشاهان ببازند و تلقین ایشان کنند که قلب و
# ~~جناح و میمنه و میسره ms338 لشکر چون می بایذ و چنانک از جانبی خصی عدت 20
# ~~و ساز راست کردهاست از جانب دیگر آن خصم هم غافل نیست هر دو
# ~~در رزم بجزم باشند ، و این شطرنج حکمای هند نهاذند و بنوشروان عادل
# ~~فرستاذند و بزرجمهر آن را بگشاذ و بر آن یک باب بیفزوذ، نوشروان 22
# (1) صذره : اعز مکمن ی آندی سرج شایح، و البیت للمتنبی ادبوان طمع بیروت
~~PageV01P439
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0449.png)

# ~~ذکر آداب ندمت و شرح باختن شضرخح
# ~~آنرا بقیصر روم فرستاذ خکمای روم خاطر بر کمشتند و ایشان نیز دو
# ~~باب زیادت کردند . ما هر چفار باب بر سییل اختصار ییان کنیم که
# ~~چون ی بایذ باختن تا بخلوت پاذشاه عالم سلطان بنی ادم غیاث الدنیا و
# ~~الدین ابو الفخ کیخسرو بن قلج ارسلان خند الله منکه بذان تفرج جویذ ،
# باب اول که حکمای هند نهاذند (11
# رقعة ای! ساختند هشت در هشت که شصت و چهار خانه باشذ و هشت
# ~~پاره آلت و هشت پیاذه حاصل کردند و بدو لون از دو طرف تعبیه
# ~~کردند ، شاه و فرزینرا که وزیرست در قلب بنشاندند و بر میمنه و
# ~~میسره دو فیل بداشتند و در پهلوی فیلها از جانبین دو اسپ بنهاذند و
# ~~10 دو رخ را در زوایا نشاندند و در پیش صف پیاذه بکشیذند بذین طریق
# ~~از جانبین خصمان تعبیة مصاف بکردند، و سیر این آلات چنانست که
# ~~رخها که در زوایا اند راست روند و هرچ توانند همجنان ضرب کنند ،
# ~~1.و فرسها بدو خانه سیر کنند بر بالای پیاذه رخ یا بجای پیاذه شاه و
# ~~فرزین ، برین شکل می دوانند و ضرب می کند ، و فیلها کژ سیر می کنند
# ~~15 یک خانه بگذارند و در دوم نشینند وضرب آنج توانند کنند ، و فرزین
# ~~بر زوایا روذ و از هر چهار جانب کز ضرب کنذ ، وشاه یک یک خانه
# ~~هر جانب که خواهذ روذ و ضرب کنذ و پیاذگان راست روند ms339 و در
# ~~دو خابه بر بالا بسیر فرزین کژ ضرب کنند ، و نشایذ که شاه در خانهآ[ی]
# ~~روذ که آلتی از آن اورا ضرب توانذ کردن و خصم را رسذ که چون رخ
# ~~10 در مقابل شاه آیذ الزام کنذ که شاه بازذ1) و آگر شاه شطرنج را خانه
# ~~نباشذ منل همه خانها مستغرق باشذ یا اگر خانهأی] خالی باشذ التی از آن
# ~~خصم بر وی بوذ حکم مات بوذ گرچه آنت جمته مانده بوذ یا بعضی دیگر
~~PageV01P440
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0450.png)

# ~~نتوانند باختن، و خصم بر همه آلتها که بر شاه بوذ شاه توانذ خواست، و
# ~~اگر میانهآ شاه و رخ آلتی بوذ که چون خصم آن آلت ببازذ شاه خواهذ از
### | لج
### | ب
### | ج
# پیاذه   باذه | بباذه [ پاذه | یاذه %~% پباذه %~% پیاذه  پیاذه
# رخ %~% فرس
# شلنررینا ما
### | ک
# ~~رعرا اورا دو بازی بوذ، و بسیار افتذ(1) که خصم بفرس شاه خواهذ و
# ~~فرس بر رخ نیز باشذ ضرورت شاه بایذ باختن خصم رخرا ضرب کنذ
# ~~این را شاه رخ خوانند، و بهر آلت که شاه خواهند اگر بر آلتی دیگر بوذ 5
# ~~و ضرب کنی رایگان بوذ، و هر پیاذه که بسیر بنهایت خانهای آلت خصم
# ~~رسذ از جانبین فرزین شوذ ، PageV01P441
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0451.png)

# باب دوم که بزرجمهر نهاذ(7)
# رقعة[ی] مستطیل کرد چهار عرض و شانزده طول همان شصت و چهار
# ~~خانه باشذ و آلتها همان شانزده است ولون و سیر و ضرب هچنان اما
# ~~تعبیه از جانبین بشکلی دیگرست، رخها در زوایاست و شاه و فرزین در
# ~~5 میان و دو فرس دز پیش شاه و فرزین و دو فیل در پش فرسها و در
# ~~پیش فیدن ب وهگ پیاده بنسالک و بر ناسن سرجدیم سیر و ضرب
# ~~می کنند ، و اگر خواهذ که برین رقعهآ بعبین بارد اول بازی آنست که
# ~~کعبتین اکثار کنذ کرا نقش ییشتر آیذ اول کعبتین بزنذ و محکوم نقش
# ~~کعبتین بایذ بوذ اگر زخم کعبتین ms340 شش بر ایذ بشاه بایذ باختن و اگر
# ~~10 پنج بر آیذ بفرزین بازذ و چون کعبتین چهار بر ایذ بفیل بایذ باختن و
# ~~چون سه بر آیذ باسپ و اگر نقش کعبتین دو بر ایذ برخ بایذ باختن
# ~~واگر یک بر آیذ پپیاذگان، و چون نقش شش زنذ ناچار بشاه بایذ باختن
# ~~اگر شاه شطرنج را خانه نبوذ حکم مات نباشذ مثالش چون مششدر نرد
# ~~باشذ، و هر آلترا که خانه نبوذ نبازذ، و اگرچه کالای خصم جمله بجای
# ~~15 ضرب باشذ نتوان زذ تا نقش بر ایذ چنانک اگررخ خصم در خانهیست و
# ~~پیاذه انرا برمی توانذ گرفتن ضرب نکنذ تا نقش یک برایذ، وهیچنین
# ~~هر پیاذه که بسیر بخانهآ شانزدهمین رسذ فرزین شوذ ، PageV01P442
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0452.png)

# ~~باب حکمای(1) روم(2
# ~~شاه را آندیشه[ی) بود بسیر خویشین را خریی حضن آندازذ تا از خصم ایمن
# ~~شوذ بدر ایذ وکار کنذ، و چهار دایره بر بالای حصن کشیذند و
### | )بت
### | حصن
# #  %~% فیل %~% فیل
### | خفرزین کرن PageV01P443
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0453.png)

# ذکر اداب ندمت وشرح باختن شطرنج
# ~~پیاذگانرا چهار بر میمنه و چهار بر میسره در طول بداشتند از جانبین و
# ~~درین تعبیه قلب و جناح و میمنه و میسره ظریفترست و سیر و ضرب بر
# ~~قاعد شطرنج قدیمست و هر پیاذه که بسیر بنهایت خانهای خصم رسذ از
# ~~جانبین فرزین شوذ در مقابل خانهآ خویش مثلا هرگه که پیاذه شاه پنهایت
# ~~5خانه شاه خصم رسذ فرزین شوذ و جملهرا هم برین نسق(1) است، و فیلها
# ~~هر چهار(2) برهم م باشند (2) و یکدیگررا ضرب کنند (1)، و چون شاه در
# ~~حصن بوذ نه او کسرا ضرب کنذ و نه کس اورا بر انگیزانذ ،
# باب دوم که رومیان نهاذند (8)
# هشت عدد آلت بر شطرنج(2) قدیم زیادت کردند چهار اسد و چهار
# ~~10 پیاذه و اسدرا بعضی شتر کنند و رقعە [ی] ساختند(7) ده در ده چنانک
# ~~صذ خانه باشذ و در زوایا چهار حصن ساختند بیرون از ms341 صذ خانه، و
# ~~تعبیه هم بر قاعد شطرنج قدیمست و سیر و ضرب هچنان، و اسدهارا در
# ~~زوایا نشاندند(8) و سیر و ضرب اسدها بر زوایاست چون سیر فیل الا
# ~~انست که فیل بکخانه بگذارذ(9) و بدوم روذ و اسد دو بگذارذ و بسوم
# ~~15 روذ، و فیلها بهم نرسند و اسدها ملاقیند بهم رسند و یکدیگررا ضرب
# ~~کنند، و این چهار خانهآ حصن که بر زوایاست چون شاهرا اندیشهآ[ی]
# ~~باشذ (10) بسیر درین خانه (11) روذ و اگرچه شاه خصم بسیر محاذی وی
# ~~شوذ باک ندارذ، و اگر آلتی (12) دیگر از آن خصم در پهلوی (14) وی
# ~~افتذ اورا ضرب نتوانذ کرد تا آنگاه که آمن شوذ(18) و بدر ایذ نه او
# ~~20 کس را ضرب کنذ و نه کس اورا بر انگیزانذ که این خانهای حصن خوذ
# ~~05ز1.» خارج بساط و رقعه اند ، و درین دو باب که رومیان نهاذند حکمت
~~PageV01P444
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0454.png)

# حکمت شطرنجهای رومیان
# ~~بسیارست و تعبیة بساط دایره معرکه گاهی سخت (1) است چنانک
# ~~چون در آنجا تامل کنذ قلب و جناح و میمنه و میسره همه معلوم شوذ، و
# دده ید ددهه
# اسد رخ افرسفبل رد ین مرش دخ
#
# ~~درین خانهاء حصون حکمت آنست که ملوک را از مقامی حصین ناگزیرست
# ~~خاصه بوقتی که دشمن چیره شوذ که آنجا روند و بباشند تا کار بمراد شوذ
# ~~باز بیرون ایند و نیز تا کار بر آمذن ملوک را نیست که بنفس خوذ
~~PageV01P445
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0455.png)

# ذکر آداب ندمت و شرح باختن شطرج
# ~~حرکت کنند که چون پاذشاه بر جای باشذ لشکر خوذ بر جای مانذ چه
# ~~گفتهاند مصراع(1) : هزار کبک ندارذ دل یکی شاهین، پس بر ملوک
# ~~روزگار واجبست احتیاط کردن هم مصلحت خویش و هم مصلحت رعایا[را]
# ~~که ثبات ملوک ثبات وکون عالم و عالمیانست، و حکمای ماضی قدس الله
# ~~ه ارواحهم گفتهاند که مثال ملوک چون مرکزست و لشکر و رعایا (2) چون
# ~~محیط دایره پس دایرهرا چون مرکز ms342 بر جای باشذ محیط بر جای مانذ ، و
# ~~اهل روم که این خانهای حصون نهاذند این را نهاذند تا ملوک احتیاط
# ~~واجب دانند ، وشطرنج قدیم مردی حکیم نهاذ اورا () صصبه بن باهر(2)
# ~~الهندی گفتندی و قصه آن درازست مقصود دانستن است و آنک چه
# ~~10 حکمت نهاذند ، و آگرچه درو فواید بسیارست و مصالح بی شمار غرض
# ~~کلی نهاذ حربست، پیاذگانرا از آن در پیش ذاشت که پاذشاه در میان
# ~~یایذ بلشکر استوار و فرزین از بهر آنک وزیرست هم پهلوی وی نشست
# ~~0. و فیلان در پهلوی ایشان از آنند تا استظهار ایشان باشند و اسپان در
# ~~پهلوی فیلان بجای سواران تا دوانند و حرب کنند بجای مبارزان و رخها
# ~~10 بر کناره از آنند تا مبارزان را جای فراخ باشذ و کار توانند کرد و
~~پیاذه
# ~~از بهر آن یک خانه روذ تا از سوار دور نمانذ و شاه از آن یک خانه
# ~~روذ که روا نیست اورا حرب کردن و دور رفتن و فرزینرا هچنین و
# ~~قوت او از شاه از بهر آنست که شاه بتدبیر او کار کنذ و ملک بتدبیر
# ~~وزیر بکارست، و پیلان بدو خانه بر زوایا از آن روند که استواری
# ~~20 ازیشانست تا از دور بایستند و آلات نگاه دارند، و رفتار اسپ بدو
~~خانه
# ~~از بهر آنست که سواران بایذ که بهر جای توانند رسیذ ، و پیاذه که
~~PageV01P446
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0456.png)

# ~~فرزین ی گردذ از آنست کچون پیاذهرا در حرب چندان قوت بوذ و
# ~~عقل دارذ که پیش لشکر روذ و خویشتن را حفظ کنذ تا از. همه بگذرذ
# ~~و هلاک نشوذ وزارترا سزاوار باشذ، و آنکس که شطرنج بازذ بایذ که
# ~~قصد شاهمات کنذ و هر دست که بازذ جد کنذ تا بهتر بازذ و همه بازیها
# ~~ببینذ و بهمه خانها نگاه کنذ و منصوبها یاذ گیرذ، و شطرنج بازی از بهره
# ~~حکیمان و خذاوندان فهم و خاطرهای تیزست جهد بایذ کردن ms343 تا نیکو
# ~~بازذ چه هر انک بذ بازذ هیچ بهانه نباشذ الا عجز و انک گویذ بذ باختم
# ~~جنانک بحکایت اوردهاند که مامون خلیفه نرد باختی گفتی اگر بمانم گویم
# ~~کعبتین بذ امذ اما اگر شطرنج بذ بازم چه گویم جز آنک بذ باختم، آگرچه
# ~~عقل و سروری و پاذشاهی و مهتری آنست که خسرو پرویز گزیذ که او10
# ~~هرگز نرد نباختی و بشطرج مشغول بوذی اورا گفتند چرا نرد نبازی
# ~~گفت همه جهان بایذ که حاجت از من خواهند من چون حاجت از
# ~~استخوانی مردار خواهم شطرنج بقوت خاطرست و نموذار پاذشاهی، وابن
# ~~الرومی(1) خوش گویذ در وصف شطرنج، شعر:
# آرض مربعة حمرآء من آدم . ما بین شخصین مؤصوفین بالکرم ه
# تذکرا الحرب فاحتالا لها شبها . من غیر أن یعبثا فیها بسفک دم
# هذا یغیر علی هذا و ذاک علی . هذا یغیر و عین الحرب ل تنم [2
# ~~فأنظر الی خیل(2) جاشت بها همم * من عسکرین بلا طبل و لاا علم »11
# ~~ملک تعالی افتاب اقبال وسایة دولت سلطان عالم پاذشاه بنی آدم
# ~~شهنشاه اعظم ملک معظم کیخسرو بن السلطان قلج ارسلان خلد الله ملکه .2
# ~~تابند و پایند داراذ و اسیب چرخ پیر بذین بخت جوان مرساناذ و چشم
# ~~بذ بدور باذ تا از شطرنج نشاط جویذ ، و بوصیت دعاگوی هرگز بگرو
# ~~نبازذ تا تمار نشوذ و کراهیت شرع لازم نیایذ و در آن کوشذ تا بسبب 23
~~PageV01P447
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0457.png)

### | فصل فی السراب
# ~~شطرنج نماز فوت نشوذ که آنگاه مفسدت بر مصلحت بچربذ و اثمهما
# ~~اکبر من نفعهما(1) مقرر شوذ،
# فصل فی الشراب
# ودعاگوی دولت محمد بن علی بن سلیمن الزاوندی چون قصد
# ~~ه خدمت کرد و شرف جوار حضرت خذاوند عالم پاذشاه بنی آدم سلطان
# ~~قاهر عظیم الدهر غیاث الدین خلد الله ملکه جست و در تحصیل تقبیل
# ~~سده میمون و ملازمت و متابعت رکاب هایون کوشیذ مصلحت چنان
# ~~دیذ کجون پاذشاهرا اقتدا و نقیل بمحاسن اخلاق ms344 سلاطین عراق و
# ~~خوراسان واجبست و از بزم و رزم ناگزیر تدبیر آن کردم که شرابخانهآ
# ~~10 او نامشروع نباشذ ومتبوع کبار عالم شوذ و ساختن و پرداختن آن بوجه
# ~~شرع بوذ و خادمان استانه و چاکران شرابخانه در تحت مقتضای عقوبت
# ~~این خبر نیایند که خبر : لعن الله فی الخمر عشرة بابعها و مشتربها و
# ~~عاصرها و معتصرها و شاربها و ساقیها و حاملها و (2 المحهولة الیه (2)
# ~~والمدمن علیها و آکل ثمنها(2)، و عمال شراب خاص از لعنت دور مانند
# ~~15 و چون منفعت حاصل باشذ و مقصود آرایش بزم ضایع نمانذ (4) هان
# ~~جمعیت و نشاط و منافع که از خوردن خمر بسیار حرام حاصل می ایذ
# ~~از خوردن مثلث حلال پیذا شوذ ونبیذ عسلی و تمری و حنطی و شعیری
# ~~و زبیبی و غیر آن کچون همه اطعمه حلال و مباحند اگرچه مستی کنند
# ~~که در مازندران نان هم مستی کنذ و تخم بنج و غیر آن از ادویه همر
# ~~20 مستی کنذ ، و در ذخیرهآ خوارزمشاهی(5) و کتب طب دیگر منافع و مضار
# ~~شراب بر شمرده است آگر کسی بدیذ بصیرت ببینذ بقطع نظر از تحریم
~~PageV01P448
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0458.png)

# ~~و مخافت عقوبت آجل عاجلا بتوقم تولد آن مضار از خوردن خمر بسیار1212؟
# ~~اجتناب نمایذ، و در اندک حلال خوردن هیچ مضرت نیست و مصالح
# ~~حاصل، و ابو الحسن الکرخی (1) و حسن بن زیاد (2) ررضی الله عنهما
# ~~گفتهاند که چون پیش امام اعظم بوحنیفهآ کوفی از کبار صحابه چون عمر
# ~~بن الخطاب و عبد الله بن مسعود وعلی بن ابی طالب و عبد الله بن 5
# ~~عباس وعطا(2) و ابرهیم(1) وعلقمه(8) ررضی الله عنهم اخبار صحاح و
# ~~روایات درست در تحلیل چیزی درست شذ هرچ بتحریم آن فتوی دهذ
# ~~کافر شوذ، و گمان بذ و اساءت ظن بصحابه و تابعین الا بذدین نکنذ
# ~~فان محرم ما أحل کمحلل ما حرم، حرام کنده حلال چون حلال کنده
# ~~حرامست، قال ms345 عبد الله بن مسعود رضی الله عنه للصحابة شهدت تحریم 10
# ~~آلخمر کما شهدتم و شهدت باحته و غبتم (2) و الاباحة بعد الحظر من
# ~~صاحب الشرع یکون و فیه اجماع الصحابة قولا و فعلا، عبد الله بن
# ~~مسعود ررضی الله عنه صحابه را گفت من بتحریم خمر با شما حاضر بونم
# ~~و اباحت در غیبت [شما] شنونم و صاحب شرع را صلوات الرحمن علیه
# ~~باجماع صحابه نفاذ حکم بتأخیر و تقدیم اباحت وتحریم باشذ از بهر مصلحتی
~~15
# ~~چیزی حرام کنذ و چون آن زمان بگذرذ مباح گردانذ ، و در حجة الوداع
# ~~رسول خذا صلوات الرحمن علیه تشنه شذ نبیذ تمر آوردند ببوبیذ تیز
~~PageV01P449
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0459.png)

# ~~بوذ آب خواست و بر آن نهاذ و باز خورد، حاضری سوال کرد که یا
# ~~رسول الله این حرامست یا نه رسول گفت نه، و این حدیث در جملهآ
# ~~کتب اصحاب بو حنیفه اورده است از شرح جامع الکبیر وجامع الصغیر
# ~~و شرح طحاوی و مختصر کرخی و مسعودی و شرحهای قدوری و موجز
# ~~5 فرغانی و غیره و این مسایل و اخبار ازین کتب نبشته آمذ قال و العصیر
# ~~إذا طبخ حتی یذهب اقل من تلثیه یحل لأن عمر رضی الله عنه لما رأی
# ~~المقلت قال ذهب شیطانه و ریح جنونه و بیی حلاله (1)، شیره انگور چون
# ~~بجوشانند تا کمتر از دو ثلث بسورذ آنج بمانذ حلال بوذ که امیر المؤمنین
# ~~عمر بن الخطاب چون مثلث بدیذ پسندیذ گفت دیوش بگذشت و باذ
# ~~10 دیوانگیش بنشست آنچ بماند حلالست، و چون خمر نیست تحریم و حد
# ~~102. نباشذ ، و نبیذ خرما و میویز چون اندک طبخی ییابذ حلال شوذ اگرچه
# ~~جوشیذه و سخت شوذ چون نه از بهر مستی خورند ، عبد الله عباس
# ~~رضی الله عنه را پرسیذند از نقیع تمر و زبیب مطبوخ و نبیذ عسلی و
# ~~حنطی و شعیری گفت اشرب الواحد والثنین و الثلث فانا خفت السکر
# ~~15 فدع لآنه لیس ms346 مخمر فلا یحرم شربه، یکی و دو [و] سه باز خور چون
# ~~بمستی خواهذ رسیذ بگذار که آن خمر نیست خوردن حرام نباشذ، و اصل
# ~~در همه شرابها حلالی و مباحی است تا نضی بتحریم آن بنیایذ، و آورده اند
# ~~که اعراببی از کوزه عمر نبیذ باز خورد مست شذ عمر ررضی الله عنه اورا
# ~~حد زذ اعرابی گفت از اداوه تو خوردم امیر المؤمنین گفت من حد بر
# ~~20 مستی زنم نه بر خوردن، و عن عمر رضی الله عنه آنه قال انا نأکل
# ~~تحم الجزور و نشرب علیه البیذ لیقطعه فی بطوننا(1)، امیر المؤمنین عمر
# ~~گفت ما گوشت شتر میخوریم و نبیذ در سر آن میخوریم تا در شکم ما ببرذ،
# ~~و عن علی بن آبی طالب رضی الله عنه آنه قال قال رسول الله صلی الله
# ~~29 علیه نی کنت نهیتکم عن الاوعیة فاشربوا بما بدا لکم و ریاکم و کل
~~PageV01P450
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0460.png)

# ~~مسکر11)، امیر المؤمنین علی ررضی الله عنه روایت می کنذ که پبغامبر
# ~~گفت صلعم من شمارا از نبیذها نهی و کردم اکنون دستوری دانم میخوریذ
# ~~واز مسکر احتراز کنیذ، و عنه رضی الله عنه رإن القوم لیجلسون علی
# ~~الشراب و هو لهم حلال فلا یزالون حتی یحرم علیهم، گنت این نبیذها
# ~~که قوم میخورند بریشان حلالست بر مجلس وی نشینند و مستی می کنند تا 5
# ~~حرام شوذ، وعن الشعبی (2) آنه قال لقد کنت ادرکت اصحاب عبد الله (2)
# ~~و اصحاب علی ررضی الله عنهم یشربون نبیذ الخوابی، شعبی اصحاب علی
# ~~و عبد اللهرا دیذ که نبیذ خوابی خوردند ، و پیش بوحنینه اگر مای بنمک
# ~~در خمر نهند از بهر گوارش حلال بوذ خوردن اجماعست و کس خلاف
# ~~نکردست و مذهب سفیان(4) بابو حنیفه یکسانست درین مسایل، و عند 10
# ~~آنی حنیفة لا یجوز شرب المنصف لان امیر المومنین عمر کان یکتب
# ~~الی أمرآء الآجناد آن أمروا الناس حتی یطبخوا العصیر کی یذهب ثلثاه 8،
# ~~و ms347 یبقی ثلثه فاذا لم یذهب ثلثاه لا یحک و یجوز ییعه و لا یحد شاربه، و
# ~~بمذهب بو حنیفه منصف نشایذ خورد که امیر المؤمنین عمر ررضی الله عنه
# ~~بامرای لشکر و ولاة شهرها نوشتی تا مردمرا بفرمایند که شیره انگور
~~بیزند 15
# ~~تا دو ثلث بروذ و ثلثی بمانذ کچون دو ثلث بنروذ نشایذ خوردن، و
# ~~منصف شایذ فروختن بمذهب بوحنیفه که بر شاربش حد نیست ، وبمذهب
# ~~بویوسف و محمد(8) چون نشایذ خوردن نشایذ فروختن، قال و خلیط
# ~~التمر و الزبیب و الشعیر إذا ذهب ثلثاه و بفیی تکثه حل کحال الانفراد
# ~~فی المثلث لقوله تعالی و من ثمرات النخیل و االاعناب تتخذون منه سکرا .
# ~~و رزقا حسنا(1)، چون عصیر خرما و میویز و انگور بهم بیامیزند و
~~PageV01P451
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0461.png)

# ~~بجوشانند تا ثلثی بمانذ حلال باشذ چون مثلث تنها بقول خذا که گفت میوه
# ~~انگور و خرما آفریذم تا شما نبیذ مست کنده از آن بگیریذ و دوشاب
# ~~نیکو پزیذ، و محمد حسن گفت نه حلال کنم نه حرام، و قوله کل مسکر
# ~~حراه(1) المراد ما یحدث عنه السکر کا لمولم ما یحدت الام عنه و ما لا
# ~~ه یحدت السکر منه لا یسمی مسکرا و ن کان یحدث من کثیره کما لا یقال
# ~~للطعام مشبح و إن کان یحدث الشبع من کثیره هذا إنا شرب لیقوی علی
# ~~آلطاعة آو لبسمری الطمام أما نا قصد به السکر و التلهی فانه لا یحل
# ~~وبالاجماع لان اللهو و الطرب حرام و کذا ما یتوسل به إلیه، در مختصر
# ~~فرغانی اورده است که مراد از کل مسکر حرام انست که مستی آرذ
# ~~10 یعنی بسیار خوردن چنانک درد کنده آنست که درد آرذ چوبرا مولم
# ~~نخوانند اگرچه بیسیار زذن درد کنذ و طعام را مشبع نخوانند اگرچه بسیار
# ~~خوردنش سیری آرذ مثلث هم مسکر نباشذ اگرچه بسیارش مستی ارذ، و
# ~~این همه آنگه شایذ که از بهر قوت طاعت خورذ یا غزای ms348 گقار کنذ و
# ~~غزو اکبر با شیطان در نماز و عبادات دیگر یا از بهر آنک طعامش بهتر
# ~~113 هضم شوذ و بوجه بگذرذ، اما آگر از بهر لهو و طرب و تشهی و مستی
# ~~خورذ باجماع حرامست، و قال آبو یوسف المسکر عندنا القدح الآخیر
# ~~روی ذلک عن أبن عباس و عطاء و إبرهیم رضی الله عنهم ، بو یوسف
# ~~قاضی رضی الله عنه گفت مسکر قدح اخیرست و این از ابن عباس و
# ~~عطا و ابرهیم روایت ککرد، و عن علقمة قال سآلت ابن مسعود عن قول
# ~~20 رسول الله صلی الله علیه کل مسکر حرام فقال ی الشربة الآخیرة، علقمه
# ~~گفت از عبد الله بن مسعود تفسیر کل مسکر حرام پرسیذم گفت شربت
# ~~اخرست، و هم ابو یوسف درین تأویل گفته است اذا طلب السکر من
# ~~آلشراب و جلس لذلک فالکل حرام لانه قصد بالشرب معصیة، چون از
# ~~24 شراب مستی جویذ و از بهر آن خورذ مسکر حرام انست، و مثلث
~~PageV01P452
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0462.png)

# ~~در تحت نصوص تحریم نیست و مباح و حلالست و نقیع تمر و زیب آگر
# ~~اندکی بجوشانند و چند سیب یا بهی در وی افگند یا برگ گل اسم خمر
# ~~از وی بیفتذ شرابی خوش بوی نیکو گوارند و حلال باشذ، و دعاگوی
# ~~دولت را تجربت تحلیل مثلث در همذان افتاذ که صدر علی الاطلاق و بقیت
# ~~کبار عراق و سرور و بهتر خواجگان آفاق یگانهآ زمانه و مقصد حاجات ه
# ~~خلایق را نشانه که اصحاب بوحنیفه بچنان وزیری مستظهرند و بوزارت
# ~~نشستن اورا در پیش تخت سلطان وقت منتظر جوانی لطیف صورت
# ~~خوب سیرت انواع علوم ضبط کرده و فنون دانش در تحت قدرت و
# ~~قوت خاطر آورده وزبر ابن الوزیر الصاحب الصدر الکبیر العالم العادل
# ~~النحریر شهاب الدین ثقة الاسلام والمسلمین ملک الامرا و الاکابر ذو.1
# ~~المناقب و المآثر ابو المناقب مبارک ابن الصاحب العادل شهاب الدین
# ~~محمود ابن ثقة الدین عبد ms349 العزیز اعز الله آنصاره و ضاعف اقتداره که
# ~~قصب سبق ربوذه است و بفضل بر عالمیان بیفزوذه دانا و دین دار یگانهآ
# ~~روزگار، و از دینداری و تعصب و حمیت او یک حکایت می گویم که
# ~~در روزگار دولت طغرلی که او طغرای بوذ غلات رفض علیهم اللعنة 15b»
# ~~چون خواجه عزیز و همکاران و اعوان و یارانش تقریر قضای اصفهان بر
# ~~اشعریان می کردند و سلطانرا می نموذند که استقامت مملکت درینست،
# ~~مثال ریاست وخطابت وقضا از بهر خجندیان(1) بنوشتند چون بطغرا
# ~~رسیذ بنظر مبارک بدیذ آن مثال ببزیذ و گفت ملکی که دین در سر آن
# ~~روذ سلطانرا فی بایذ چه اگر سلطانرا اصفهان نباشذ بهتر که مسلمان نباشذ
~~20
# ~~که بی حمیتی از مسلمانی نیست چیزی که سلاطین اجداد و اسلاف او از
# ~~اشعریان بشمشیر بستذند من نگذارم که او برایگان در دست ایشان نهذ،
# ~~کس دیگر این سخن نیارست گفتن و اشاعره و روافضهرا خایه در مشت
# ~~شکست، این یگانه زمانهرا بعد از واقعهٔ‌ سلطان انتباهی ببوذ و عزلت
~~نموذ 24 PageV01P453
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0463.png)

# ~~و از همکاری و ناهمواری و بذکرداری و ظلم عراقیان بیاسوذ، اعراض
# ~~نفسانی اورا ضعفی جسمانی حاصل کرد و اطبا یک کلمه بوذند که بشرب
# ~~خمر ماده این رنج منقطع شوذ و آن معنی ترا خلاص دهذ، چنانک از
# ~~فضل او سزیذ ابا می نموذ و بر خوردن اقدام فی کرد و روی بتجرع آن
# ~~5نی آورد، اطبا دست از معالجات دیگر بداشتند و مصر شذند که
# ~~جز ازین مداوا نیست از خوردن نی گزیرذ و این رنج جز بشراب تداوی
# ~~نپذیرذ، بر لفظ مبارک راند که اگر مثلثرا این خاصیت هست باز
# ~~خورم اگرنه نه، (1) اطبا گفتند این بهتر و نیکوترست، بفرموذ تا شیره
# ~~انگور صذ من بیاوردند و دویست من اب بر نهاذند و می جوشانیذند
# ~~10 تا دو ثلث بسوزانیذند بنهاذند بدو سه روز برسیذ و شرابی سخت خوش
# ~~بوی ms350 نافع مست کنند شاذی اورند گشت، او بذان تعلل می کرد و
# ~~دانشمندان شهررا و اورد تا اجازت استحلال آن می کردند و جمعی که
# ~~راغب بوذند ، آن بزرگ باندک مدتی از آن رنح شفا یافت بعد از آنک
# ~~از حیوة مایوس شذه بوذ و خیراترا قبالهای مسجل نبشته، دعاگویرا
# ~~15 تحقیق حلالی آن حاصل شذ کی پیغامبر صلوات الرحمن علیه گفته است
# ~~إن الله تعالی لم یجعل فیما حرم شفآء خذای عز و جل در حرامها شفا
# ~~ننهاذ ، و در اثار یافته ام که لا راحة فی معصیة الله، و در شراب منافع
# ~~بسیار و مصالح بی شمارست وکتاب الشراب ساختهاند پنجاه باب در منافع
# ~~1i8، و مضار آن وکلام خالق بمنفعت آن ناطق که و منافع للناس (2)، و
~~ملوک
# ~~20 روزگار و صدور کبار در مجلس بزم و روز بار بخوردن آن مردار مشغولند
# ~~و با تحقیق ایت تحریم ارتکاب جنایتی عظیم می کنند و جان و خان و
# ~~مان در سر آن ی روذ خسر الدنیا و الآخرة (2)، اگر معاشرت بطریق
# ~~23 روذ که مستوجب عقوبت نشوند اولیتر و اگر آن شراب خورند که حلال
~~PageV01P454
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0464.png)

# ~~بوذ بهتر، و خمر خوردن اگرچه بر خلاف شریعتست و اخبار و آثار
# ~~بسیار در عقوبت آن مردار امذه است اما در ملل متقدمه حلال بوذه
# ~~است و در آن زمان کس از آن اجتناب ننموذه و ملوک عجم عظمت و
# ~~آرایش مجلس بزم بذان ساختهاند ، و اوردهاند (1) که بدور کیقباذ(2)
# ~~جشنی عظیم بوذ و کبار در حضرت بار سماطین خدمت کشیذ 5
# ~~لکلکی بیامذ ماری در گردن اویخته و محکم شذه و بر شکل داذ خواهان
# ~~و فریاذ خوانان در مقابل تخت ملک بر زمین نشست و بزبان مرغان
# ~~از دست مار فغان در گرفت، یکی از حجاب گفت این بی زبان از
# ~~دست این حیوان جان ستان در ماند است و استغائت بحضرت ملک
# ~~آورده وبا او استظهار ms351 وثوقی نتوان که از ما ایمن باشذ تا اورا برهانیم،
~~10
# ~~کیقباذ بر گشاذ تیر قادر و واثق بوذی فرموذ که من بتیر سر مار در
# ~~زمین دوزم تا مرع راه هوا بر دارذ و ماررا بزار و وار بگذارذ، گفتند
# ~~رای اعلی برترست ملک رای بامضا رسانیذ و مرغ بفراغ خلاص یافته
# ~~از چشمها غایب گشت، بعد از زمانی چون مستبشری و مستظهری گرازان
# ~~و نازان حلقه کنان بهمان موضع فروذ آمذ پنج دانه در دهان خدمت 15
# ~~کنان سر بر زمین نهاذ و بغیبت تشریف داذ، ملک فرموذ که مکافات
# ~~خوذ چیست ، چون بکنار تخت نقل کردند ملک فرموذ که این چه شایذ
# ~~بوذ گفتند این از نوادر دهر و غرایب عصرست چشم ما چنین چیزی
# ~~ندیذه است و گوش جنس این واقعه نشنیذه ، اصناف مردم را از علما و20
# ~~حکما و اطبا و دهاقین و رهابین و فیلسوفان[و] عطاران و بقالان و مردم
# ~~کشاورزرا حاضر کردند و بخدمت تخت اعلی اوردند ، هر کسی سخنی می
# ~~گفت و دری می سفت انفاق بر آن نهاذند که این دانه هرچرا بشایذ 24
~~PageV01P455
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0465.png)

# ~~10110 از ین قدر کاری نگشایذ در زمین دفین بایذ کرد تا ازو چه زایذ، در
# ~~جایی حصین روذباری جستند و بر طرف مرغزاری بکشتند و در تعهد
# ~~افزوذند تا بمدت نبت از هریکی شاخی جست که خضرت او ناموس
# ~~اجخه طاووس بشکست، خبر بکیقباذ رسیذ تجثم کرد و بدیذ و وصیتی
# ~~5 کی لایق بوذ تقدیم فرموذ و در تعهد فزوذ تا بانگور بوذ و لطف خوذ
# ~~بنموذ، گفتند این نبات در خضرت نضرتی داشت و بمیوه سر بفراشت
# ~~ازو دیگر دانها ببایذ کاشت تا زیب باغها و آرایش راغها ازو حاصل
# ~~شوذ، چو بسیار شذ نی یارستند خوردن چه بر منافع و مضار واقف
# ~~نبوذند ، ملک فرموذ که منفعت این در اب وشراب توانذ بوذ، چو
# ~~10اب بگرفتند و در خنب کردند بجوش ms352 امذ فیلسوفان از آن در تعجب
# ~~ماندند بر آن نهاذند که جمعی مباح الدمرا حاضر بایذ کردن تا تجربت
# ~~حاصل آیذ ، سه کس مختلف المزاجرا بیاوردند و باکراهی عظم با صذ
# ~~هزار بیم شربتی هر یکی باز خوردند بدوم شربت گستاخ شذند و بسوم
# ~~شربت فریاذ کردند نا چهارم بیاوردند چون پنج رسیذ نشاط دریشان
# ~~15 امذ و رقص و کچول آغازیذند و لور و سمسول ورزیذند و کس را بالای
# ~~خوذ ندیذند ، زبان بدشنام بکیقباذ کشیذند چون بغایت مستی رسیذند ،
# ~~روز دیگر صبر نی توانستند و بزرگان در آن شروع نی یارستند ، گفتند
# ~~تا چهار فصل بریشان نگذرذ ایمن نشایذ بوذ که این نشاط غی آرذ و
# ~~مرگی بریشان گمارد، در چهار فصل چند کس را این شراب بداذند تا
# ~~2 فواید شراب روی نموذ و همهرا نشاط افزوذ گفتند منفعت آن دانه این
# ~~بوذ، بعد از آن زینت مجلس و جمع احباب بذان ی جستند و انواع
# ~~دیگر حلاوی و حموضات بتجربت از آن حاصل کردند و بواسطهآ جریان
# ~~بر اتش دوشابی شیرین و خوش بدست اوردند و بانواع حلواها و
# ~~ادویه شرابها ساختند و از سرکهآ ترش ریچارها پرداختند و تحفهها و هدیها
# ~~25 در خواستن و فرستاذن پیذا آمذ و دست نعمت بذان بر یکدیگر حاصل
~~PageV01P456
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0466.png)

# ~~کردند و شعرهای ابدار بتازی و پارسی در وصف آن بگفتند و با ترشی
# ~~سرکه بسبب منافع مطلوب و موزون شذه است و در خواستن ان ترش
# ~~دوبیت شیرین گفتهاند ، [شعر]:
# ~~صدرا آبی بطبع کافورم ده * مردی عزم دختر انگورم ده
# ز آن دختر قحبه نه که گلغونه کنذ * ز آن دیگر سرخ روی مستورم ده
# ~~و در وصف شراب هیچ باقی نگذاشتند تا بذانجا که در وصف ظرفهای»105،
# ~~آن بتازی و پارسی شعرها گفتهاند ، شعر(1)
# رق الزجاج و رقت الخمر . فتشابها فتشاکل الامر
# فکانها حمر و لا قدح . و کأنها قدح و لا خمر
# ~~بیت :
# ~~برخیزم و ms353 فرمان تو هرگز نبرم « می باز خورم تن ز بلا باز خرم
# ~~زآن رشک که لب نهذ قدح برلب تو ، ننشینم تا خون قدح باز خوزم
# ~~یت
# ~~یک شیشه می کهن ز ملکی نو به . وز هرچ نه ی طریق ییرون شو به
# ~~چرخشت به از ملک فریذ ون صذ باره خشت سر خم ز تاج کخسرو به (2) 15
~~PageV01P457
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0467.png)

# ~~(1) و غرض خرذمندان از شراب شاذی روان و منفعت تن و حنظ صحت
# ~~است و تن(2) را سه قوتست یکی شهوانی و کار او حاصل کردن لذت و
# ~~گزاردن شهوت باشذ و معدنش جگرست، (2) و دوم قوت نفسانی که آن را
# ~~ناطقه گویند(2) و طلب حکمت و علم و صواب فرموذن کنذ و از کارهای
# ~~زشت باز داشتن و این قوت خاصه مزدم است و معدن او دماغ است
# ~~و شریفترین همه است، و خسیس ترین قوت شهوانی است ، و هر قوتی
# ~~کاری مخالف یکدیگر [کنذ] و هر که خواهذ تا یکیرا از کار باز دارذ
# ~~بقهر باز توانذ داشت، و خرذمند از بذی پرهیزذ و در صوابی که خرذ
# ~~فرمایذ آویزذ و کار وی قهر کردن قوت شهوانی و کارهای صواب
# ~~10 کردنست و از اخرت اندیشیذن و ازین معنی بر وی رنجی عظیم بوذ
# ~~حکیمان چیزی جستند که اورا آسایشی دهذ و ازین رنج برهذ، از هیچ
# ~~طعای و شرابی این غرض حاصل نیامذ الا از شراب انگوری که هر یکی
# ~~از قؤتهارا بر آن وجه که صواب باشذ و چندانک صواب باشذ بشکنذ
# ~~از آن که نظام عالم و قوام بنی آدم از انست که هر قوتی چنانک صواب
# ~~15 باشذ حاصل آیذ و اگر این قوتهارا قهرکنذ و هیچ بهره ندهذ عن قریب
# ~~عمارت عالم و نسل بنی ادم منقطع و باطل گردذ، و چون شراب باندازه
# ~~خورذ بمقدار انک قوت هاضمه دفع آن بوجه بکنذ و قوت غاذیه انرا
# ~~18 بکار برذ روفس(8) گویذ ms354 حرارت غریزی بیفزایذ و طعام را هضم نیکو کنذ
~~PageV01P458
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0468.png)

# ~~و خلطهای نامعتدلرا در تن معتدل کنذ و خونرا پاکیزه کنذ و رنگ
# ~~روی مردم نیکو کنذ و ناقهانرا فربه کنذ و صفرارا که با خون امیخته باشذ
# ~~بادرار(1) بیارذ و بلغم خام و فسرده بگذازذ و قوت روح مردم را زیادت
# ~~کنذ و خون را در تن گوشت گردانذ و تن درستی را نگاه دارذ و رگهارا
# ~~از خلطهای بذ بشورذ(2) و شهوت کلبی ببرذ و قولنج باذی بگشایذ وه
# ~~غذا زوذ باطراف رسانذ، جالینوس گویذ باذ معدهرا بشکنذ و رگهارا 1750،
# ~~فراخ کنذ و غذا بهمه تن رسانذ و سدها بگشایذ و بخارهاء غلیظرا
# ~~لطیف گردانذ و بعرق بیرون آرذ و خواب خوش ارذ، بقراط گویذ
# ~~شراب هیچ خلطی خام (2) فسردهرا در تن دست(1) باز ندارذ تا نگشایذ
# ~~و یرون بیارذ() و نفسرا شاذی آرذ و روح را تازه کنذ و دل قوی 10
# ~~کنذ و در آخر بیماریها وتبهاه گرم بدهذ، دیسقوریدس(1) گویذ با این
# ~~طبیبان خذاوند مالیخولیا و غشیرا بفرمایند، و () اسقلبیاذس () استاذ
# ~~طبیبان گویذ که از شراب بذ خوردن و بسیار خوردن وسواس و
# ~~اندیشهای بذ و دیوانگی و کند فهمی و رای ناصواب و فراموش کاری 15
# ~~و نقصان خرذ و تیرگی چشم و تباه شذن حواس و ترسیذن اندر خواب
# ~~و بیذاری بی سبب و سراسیمگی پدیذ آیذ این همه بماریهای دماغست که
# ~~از افراط شراب پدیذ آیذ و اما بیماریهای تن چون سکته و خناق و
# ~~لرزیذن و نفرس و فالج و برسام و تباهی مزاج وضعف جگر واستسقا
# ~~و درد سر ودرد دندان و اماسهای گرم و تبهای گرم و مرگ مفاجا .2
# ~~بدیذ ایذ ، پس عاقل ازین همه مضار بقطع نظر از عقاب اخرت بدلیل
~~PageV01P459
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0469.png)

# ~~حس اجتناب نمایذ واندک مثلث حلال خورذ عصیر انگوررا اب بر نهذ
# ~~و بجوشانذ تا ثلثی بمانذ و در خنب(1) کنذ تا برسذ ms355 و باندازه خورذ و
# ~~از مستی احتراز کنذ منافع همه حاصل باشذ و از عقاب آخرت ایمن بود
# ~~و آرایش بزم و الف دوستان و جمعیت همنشینان پیذا آیذ، و اگر شراب
# ~~ه میویزی بگیرند چنانک میویز پاک بگزینند و بشویند و با آب گرم در
# ~~خنبی کنند وبمالند و پپالایند بعد از ان بجوشانند با دو سه سیب با بهی
# ~~شرابی قوی و گرم مزاج گردذ و عظیم نافع و غذا دهند باشذ و حلال
# ~~بوذ، و() شراب خرما گرم و نرم بوذ طبع را نرم گردانذ و ثفل از معد
# ~~بیرون ارذ وبر(2) و سینه را نیک باشذ و تنرا غذا دهذ و فربه کنذ و
# ~~1 قولنج را سوذ دارذ و شرابهای دیگر حنطی و شعیری و عسلی و سکری و
# ~~غیر آن چون غذاهاست بر قدر مزاجها منفعت و مضرت حاصل کنذ،
# ~~ملک تعالی خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم خسرو عرب وعجم سلطان قاهررا
# ~~از ارایش بزم و مجلس ملوکانه حاصل کناذ و نصیبه ذات هایون اعلی
# ~~منافع آن باذ،
# فصل در مسابقت و تیر انداختن
# ~~16،رای اعلی سلطانی قاهری عظم الدهر غیاث الدنیا والدین ابو الفتح
# ~~کیخسرو بن قلج ارسلان خلد الله رایات دولته مصور و مقرر باذ که
# ~~آدمیرا از بهر عبادت افریذهاند گما قال الله تعالی ایة : و ما خلقت
~~الجن
# ~~و الانس الاا لیعبدون())، و چون عبادت را مخلوق بوذ هرچ لعب ولهو
# ~~20 بوذ نشایذ که کنند علی ما قال علیه السلام خبر : ما آنا من دد و لا
# ~~الدد منی(5)، نه بازیرا ام و نه بازی از منست: و هچنین کوذکان بدر
~~PageV01P460
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0470.png)

# کیزالنان و اسپ دوانیدن بنیت جهاد موبب کو کهاست 949
# ~~خانه یحیی بن زکریا علیهما السلاام رفتند و او هنوز سه ساله بوذ گفتند
# ~~بیرون خرام تا بازی کنیم گفت مارا نه از بهر بازی آفریذهاند ما
# ~~خلقنا لعب، خذای تعالی انرا ازو پسندیذ و برو ms356 ثنا گفت و آتیناه الحکم
# ~~صبیا(1)، یعنی اورا حکمت داذیم بکوذکی، پس هیچ بازی نشایذ که کنند
# ~~الا چیزی که مصلحتی را بوذ چون تیر انداختن و اسپ دوانیذن واز5
# ~~آن سبب حلالست که سبب غزو کافرانست و جهاد پس رسول علیه السلم
# ~~انرا روا داشت و گفت (2) خذای تعالی بیک تیر سه کس را در بهشت
# ~~برذ اول آنکس که تیر از بهر خذا بنیت غزا تراشیذ و آنکس که بینداخت
# ~~و آنکس که موافقت کرد، و مصطفی فرموذ که تیر اندازیذ و بر اسپ
# ~~نشینیذ و تیر انداختن بگذاریذ (2) دوستر دارم، و اسپرا ادب کردن و با
~~10
# ~~زن ملاعبت کردن حقست و رواست، و هرک تیر انداختن بگذارذ پس از
# ~~آنک آموخته بوذ نعمتی از آن خذای پنهان کرد کفران نعمت بوذ(2)، و بایذ
# ~~که اگر تیر انداختن اموزذ یا سواری کنذ نیت کنذ که از بهر آن می آموزم
# ~~تا با کافران و دشمنان خذای عز و جل جنگ کنم بذین نیت ثواب یابذ ،
# ~~و آگر بر تیر انداختن یا اسپ دوانیذن گرو نهذ بشرع روا بوذ چنانک 15
# ~~هر یک ده تیر بیرون کنذ نا بیندازذ و یکی اسپی معین کنذ گویذ که اگر
# ~~تو که خصم منی این ده تیر بر هدف زنی این مال تراست و آگر من
# ~~بزنم مراست این روا باشذ هر کذام که بشرط وفاکنذ مال اورا باشذ،
# ~~و آگر هر دو بر زنند یا هیح دو نزنند مال خذاوندرا باشذ، و بایذ که :1
~~PageV01P461
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0471.png)

# ~~عدد تیز و مسافت بیان کنند تا درست ایذ، و اگر گویند اگر تو بر
# ~~هدف زنی چندین دینار من بدهم و آگر من بر زنم چندین دینار تو بدهی
# ~~این قار بوذ روا نباشذ الا اگر محللی در میان دارند که اگر او بر زنذ
# ~~فیچ ندهیم و آگر من برم تو بدی اگر تو بری من بدهم این روا بوذ
# ~~8، آنگه ms357 اگر محلل بر زنذ هیچ دورا نبایذ داذن و اگر ازیشان یکی ببرذ
~~خصم
# ~~مال بوی دهذ، و همچنین اگر گویند اگر محلل ببرذ هر دو مال بردارذ
# ~~و آگر از ما یکی بر زند مال صاحب بر گیرذ هم درست بوذ، و بایذ که
# ~~محلل را هیچ شرط نکنند که بدهذ و بایذ که محلل در تیر انداختن برابر
# ~~ایشان بوذ اگرنه محللیرا نشایذ، و هچنین در اسپ دواویذن اگر گرو
# ~~10 از یک جانب بوذ روا بوذ و اگر از هر دو جانب بوذ روا نبوذ الآ اگر
# ~~محلی در میان ایذ که در سواری مانند ایشان بوذ، و بایذ کی مسافت
# ~~و میدان معین کنند ، اما اگر گویند می اندازیم تا که بیشتر پر هدف
# ~~زنذ یا بنگریم تا که دورتر اندازذ روا نبوذ، و اگر ده تیر بنهند گویند
# ~~ازین تیر آگر پنج من بر هدف زثم برده من باشذ و اگر سه تو بر زنی
# ~~15 بردهآ تو باشذ روا بوذ، اگر گویند هر کذام از ما که بمانذ ده دینار
# ~~بفلان کس دهذ اگر آن فلان با ایشان تیر نیندازذ روا نبوذ، و هرگه کی
# ~~تیر بر هدف ایذ یا بالای آن یا چپ هدف یا راست هدف و بگذرذ
# ~~یا آنجا بمانذ آن تیر محسوب بوذ و از جملهآ آن شمرند که بر هدف آمذه
# ~~بوذ . و آنچ بر زمین آیذ و از زمین بر جهذ و بر هدف ایذ بر حساب
# ~~20 نگیرند الاا اگر شرط کرده باشند آنگه بر حساب گیرند ، اگر گویند
# ~~هر یک ده تیر بیندازیم [من ده] و تو ده هر کذام از ما که پنج بر هدف
# ~~زنذ برده وی باشذ روا بوذ، (1) و اگر شرط کنند که هر یک ازین ده تیر
# ~~که می اندازیم هرچ پنج زوذتر بر هدف زنذ بردهآ وی باشذ روا بوذ(1)،
# ~~2 و چون عقدی بستند بوجهی که درست ایذ و ms358 یکی خواهذ که باطل کنذ
~~PageV01P462
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0472.png)

# ~~نتوانذ بی غذری و حاکم الزامش کنذ و همچنین در اسپ دوانیذن، و آگر
# ~~یکی بیمار شوذ چنانک نه اسپ توانذ دوانیذن نه تیر انداختن روا بوذ که
# ~~ان عقد باطل کنند ، آگر در بیماری فسخ نکنند بعد از آن چون تن
# ~~درست شوذ. باطل نثوانذ و حاکم بفرمایذ تا تیر بیندازذ، و آگر تن
# ~~درست گویذ من صبر نکنم تا بیمار تن درست شوذ یا بیمار گویذ من ضبره
# ~~کنم تا درست شوم خیار تن درست را باشذ ، و اگر خلاف کنند که ابتدا
# ~~که کنذ آنکس ابتدا کنذ که جعل از جانب وی باشذ ، اگر خلاف در
# ~~مسافت هدف یا بزرگی و کوچکی هدف افتذ بنگرند تا. عرف اهل آن
# ~~صنعت چونست، و اگر شرط کنند که ازین کمان اندازی شرط درست
# ~~نیایذ از هر کمان که اندازذ شایذ، و اگر گویند بمیان جمعی اندازیم تا
~~10
# ~~انکار در میان نیایذ روا بوذ، و اگر امام جمعی را گویذ هر [که] صذ
~~تیر»7»1»
# ~~بر فلان هدف زنذ اورا صذ دینارست روا باشذ چون بر زنذ از خراج
# ~~پاذشاه این قدر بایذ که دارذ نه از مال صدقه و نه از مال خوذ، و
# ~~اگر این سخن نه امام وقت گویذ امیری باشذ هیح نبایذ داذن، و اگر
# ~~گویذ این مرغرا بزن که اگر بزنی ترا دیناریست درست نیایذ، و اگر 15
# ~~گویذ ده تیر بینداز اگر صواب ییشتر بوذ چندین بدهم درست نیایذ، و
# ~~گرو در مسابقت درست آیذ و در شطرنج و نرد درست نیایذ ،
# فصل در شکار کردن
# و شکار صید از بهر تماشا بر ملوک حلال شذ، ملک تعالی اوقات
# ~~پاذشاه عادل سلطان قاهر عظیم الدهررا بنشاط و آسایش مقرون داراذ 20
# ~~و از آفات مصون و محزوس تا از تماشای شکار نشاط میجویذ و طلب
# ~~لفمه حلال را بذان مشغول می باشذ چه اسلاف ماضیة او شکاری ms359 باسپی
# ~~تازی خریذهاند تا حلال خورند، و هر دذی که معلم شوذ هر ضید که
# ~~بگیرذ حلال بوذ و اموختن دذان برای اهل آن صنعت مفوض بوذ که 24
~~PageV01P463
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0473.png)

# ~~گویند آموخته شذ و بمذهب بو یوسف و محمد چون سه بار بگیرذ و
# ~~بنخورذ اموخته شذ، واموختن شکره آن باشذ که چون بخوانندش باز
# ~~ایذ اما شرط حلالی آنست که اول بخوانند و رها کنند و آنکس که بر
# ~~صید آغالذ و رها کنذ از کسانی بوذ که کشتارش حلال بوذ خوردن، و
# ~~5 بایذ که صیاد و اشکره از دنبال صید یاز نه ایستذ و صیدرا مجروح
# ~~کنذ و اگر پیش از انک صیاد بذو رسذ صید جان بدهذ و صیاد بچیزی
# ~~دیگر مشغول نشذه باشذ و آن صید از بالایآ در زیر نیفتاذه بوذ و در
# ~~اب نیفتاذه باشذ آنگه حلال بوذ الا اگر دذی بوذ یا اشکره[ی] که
# ~~گوشت او بخورذ نشایذ ، و اگر نام خذا بعمد بگذارذ یا سگی که نام
# ~~10 خذای بر وی نبرده بوذ با وی یار شوذ آن صید نشایذ خوردن، وهچنین
# ~~اگر تیر اندازذ و نام خذا بعمد نبرذ یا کسی دیگر بر آن صید تیر اندازذ
# ~~که نام خذا نبرده باشذ آن صید نشایذ خوردن، اگر سگ باول از صید
# ~~بر گردذ و بچیزی دیگر مشغول شوذ آنگه بصید باز گردذ و بگیرذ یا تیر
# ~~بجانب چپ یا راست کز شوذ و صید بذان جانب باز گردذ و تیر بر
# ~~10 وی ایذ یا باذ تیررا بگردانذ تا بر صید آیذ آنرا نتوان خوردن، و اگر
# ~~صیدرا زند در یابذ و ذبح توانذ کرد و نکنذ تا بمیرذ یا از جراحت سگ
# ~~یا تیر بمیرذ حلال نبوذ، و اگر سگ تخنیق کرده بوذ بی جراحت یا
# ~~2532) جابیش شکسته شوذ یا بزبطانه بی جراحت بمیرذ حلال نبوذ، و اگر
# ~~ساعتی توقف کنذ پس برشسذ صیدرا مرده یابذ نتوان خوردن، ms360 و آگر در
# ~~20 میان آب افتذ و بمیرذ نتوان خوردن، و آگر از هوا بر درختی یا سطحی
# ~~افتذ و باز بر زمین افتذ وبمیرذ نتوان خوردن، و آگر صیدرا زند در
# ~~یابذ و یوزش هنوز در دندان دارذ ذبحش کنذ حلال بوذ، و اگر از
# ~~دهان یوز یا سگ بیرون ارذ و ذبح کنذ و جان ناداذه شکمش برگنذ
# ~~و پاره[ی] بخورد یوز یا سگ دهذ باقی حلال بوذ، و آگر پس از ذبح در
# ~~25 اب افتذ وبمیرذ توان خوردن بخلاف جراحت تیر یا صید، وآگر
~~PageV01P464
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0474.png)

# ~~بشمشیر پاره [ی] از صید جذا کنذ آگر از قفا بوذ نشایذ خوردن و آگر از
# ~~جانب گردن بوذ حلال باشذ، و اگر دو کس تیر اندازند و تیر هر دو
# ~~برصید آیذ اگر هر دو بهم بر آن صید ایذ و از آن بمیرذ حلال بوذ و
# ~~صید هر دورا باشذ، و اگر یکی پیشتر بر آیذ آنگه دیگر بر آیذ اگر
# ~~تیر اول صیدرا خسته کرده بوذ چنانک از صیدی بیرون شذه باشذ آنگه 5
# ~~تیر دوم بر آیذ حلال نبوذ، اگر تیر اول اورا از صیدی ییرون(1) شذ
# ~~خذاوند تیر از رای دوم تاوان بستانذ و صید مردار بوذ، و اگر سگ
# ~~یا یوز بعد از آنک صید بسیار گرفته بوذ صیدی را بخورذ جمله که از پیش
# ~~گرفته بوذ حرام بوذ الا آنج ذح یافته بوذ وبمذهب [بو] یوسف ومحمد
# ~~آن یکی مردار بوذ و باقی حلال بوذ و علمای متاخر گفتهاند این مسئله 10
# ~~بتفصیلست اگر مدتی بگذرذ و صید نگیرذ و احتمال فراموش کردن باشذ
# ~~و صید بخورذ این یکی مردار بوذ و آن پیشین حلال بوذ و اگر مدت
# ~~نگذشت جمله حرام بوذ و این وجهی نیکوست، و آگر صیدی وحشی
# ~~اهلی شوذ جنانک ظی انس گیرذ و دست آموز شوذ الاا بذکوة() و ذبح
# ~~حلال نشوذ و همچنین اهلی چون گاو ms361 و شتر آگر عاصی شوذ و نشایذه1
# ~~بگرفتن یا در چاهی افتذ یا مقای باشذ که بمذمح آن نتوان رسیذ
# ~~روا باشذ که چون صید اورا بتیر بزنند یا بجراحتی بکشند، واصل کشتن
# ~~صید و غیر آن ذبحست و عروق چهارگانه بریذن حلقوم و مری و
# ~~ودجین الا آنگه که متعذر باشذ عقر وجراحت روا بوذ، و عقر وجراحت
# ~~خلفند حکم بخلف آنگه شایذ کرد که بر اصل قادر نباشند، و وحشی .2
# ~~یا اهلی تا قدرت ذج بر نخیزذ جراحت نشایذ و بذین سبب چون ذبح
# ~~کند اگر شکمش بر گنند [بعد] از مردن روا باشذ زیراکه آنچ اصل ذبحست
# ~~بجای اورد اما کراهیت بوذ، و اگر جراحت بتیر کنذ و در یابذ هنوز
# ~~زنده و شکمش بر گنذ حلال نبوذ زیراکچون بذبح اصلی قادر شذ حکم ذکوة»21i
~~PageV01P465
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0475.png)

# فصل در شکار گردن
# ~~ضرورتی برخاست پس چنان باشذ که گوسفندی را شکم بر گنذ حلال نبوذ
# ~~و اگر گوسفندرا ذبح کنذ و سگ در جهذ و بعضی بخورذ یا از ابتدا
# ~~سگ خون صید بخورذ و پس ذبح کنذ حلال بوذ، و آگر مسلمانی سگ
# ~~یا یوز بصید فرستذ و مغی بانگ برو زنذ تا تیزتر بشوذ و سگ تیزتر
# ~~5 شوذ و صید بگیرذ حلال بوذ، و اگر سگ خوذ بصید روذ و مغی بانگ
# ~~برو زنذ و صید بگیرذ و بکشذ نتوان خوردن، و اگر مسلمانی بانگ بر
# ~~زنذ و نام خذای برذ و سگ از اواز مسلمان تیز بروذ و صید بگیرذ
# ~~حلال بوذ اگرچه او سگ را بر نیاغالیذ، و اگر بآواز مسلمان هیچ قوت
# ~~نگیرذ حلال نبوذ الا اگر زند در یابذ و ذبح کنذ، و اگر این سگ یا
# ~~10 یوز عادت دارذ که کمین کنذ پس ناگاه بصید جهذ روا. باشذ کشتار
# ~~او خوردن اما آگر عادت ندارذ یا بچیزی مشغول شوذ چون صید نزدیک
# ~~ایذ بجهذ و بگیرذ نشایذ خوردن ms362 تا ذبح نکنند ، و آگر صیدیرا بگیرذ و
# ~~مجروح کنذ و بروذ و بر فور دیگریرا بگیرذ هر دو حلال بوذ اما اگر
# ~~ساعتی برین یکی بنشینذ و پس بروذ و دیگری را گیرذ حلال نبوذ، و
# ~~15 اگر نیری بیندازذ و از صید بگذرذ و بر یکی دیگر آیذ هر دو حلال
# ~~بوذ : همیشه اوقات خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم سلطان قاهر طرب فزایی
# ~~و مجلس ارایی و نشاط فرمای باذ و بار و شکار کار روزگار این جهاندار
# ~~باذ و تیر انداختن و گوی باختن و اسپ تاختن که بر پهلوانان جهان
# ~~بذان سبق برده است تفرج خاطر مبارک، و دعاگوی دولترا توفیق باذ
# ~~20 که متنزه اورا هر روز داستانی و نادره زمانی موشح بمدح و القاب
~~همایون
# ~~او بخدمت ی ارذ تا سلطان اوقات بذان می گذارذ و بخدمتگاری پس
# ~~ازین دعاگوی نام زند می دارذ، ملک تعالی دامن دولت این پانشاه در
# ~~گریبان ابد دوخته داراذ و چشم زخم چرخ غدار ازین روزگار بدور باذ
# ~~بمحمد و عتریه الطاهرین و اصحابه الغر الزاهرین، مؤلف کتاب راست :
# دوش کز گنبذ کره سیما . مهر پنهان ببوذ و مه پیذا PageV01P466
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0476.png)

# ~~پاسبان در تو هندو چرخ . این هی کرد گاه زخمه ادا
# ~~که جهان از تو ای غیاث الدین . روشنی یابذ و زمانه ضیا
# ~~قاضی سقف ششمین که ازو* همه کسرا سعادتست الا
# ~~حکم می کرد بر جهان که همه . زیر فرمان بوذ ترا بسزا
# ~~شحنة پنجمیت فلک مریخ ه خورد سوگندها بپاک خذا
# ~~که هر آنکو ز حکم و فرمانت « سر پیچذ کنم ز تنش جذا
# ~~شاه چارم فلک منور روز ه که همی بوسذ استان ترا
# ~~گفت جاویذ بر جهان ای شه . حکم و فرمان روانت باذ و روا
# ~~مطرب خوش نوا که صف سوم « هست از الحان او بهشت اسا
# ~~می زذ ای شه که جاوذان باذی * در سماع و نشاط روح افزا
# ~~کاتب ms363 گنبذ دور ز فلک * کرد منشور این چنین شاها
# ~~که ندیذند در هزاران دور * مثل تو سروری زمین و سما
# ~~ماه کز رشک یار من باشذ * تنگ دل زرد روی و پشت دوتا
# ~~گفت کآنجا که نیست فرمانت ، نرسذ روشنی من آنجا
# ~~مادح تو که مثل خویش ندیذ * در هنرهای گونه گون اما
# ~~چونک طالع ندارذ از دنیا . بینذ اندر جهان همیشه عنا
# ~~خورد سوگندها بذانک دهذ . روحهارا بکالبذ ماوا
# ~~آنک از دوذکرد درشش روز » هفت سقف کبوذ بر سر ما(1)
# ~~و آنک بنهاذ هفت توذه خاک . بر لب اب از کف دریا
# ~~و آنگهی چار طبع پیذا کرد ، خاک و اتش چو اب و باذ هوا
# ~~نرگ شوخ دیذرا می داذ . تا کنذ عربد بفصل شتا
# ~~لطف در گل نهاذ تا بلبل * باشذ از عشق او چو من شیدا
# ~~سوسن ده زبان گنگ صفت * چونک عاشق نبذ نشذ گویا
# ~~وین دگر میوهاء گوناگون . که ازیشان بهارراست بها PageV01P467
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0477.png)

# فصل در شر کردن
# ~~کرد پیذا بصنع تا باشذ . خالق خلق و صانع اشیا
# ~~برسولان که هادیان بوذند  بندگانرا ز شرک سوی هدا
# ~~بمحمد رسول باز پسین * آنک او یافت قرب آو آدنا (1)
# ~~بدو صهر وبد و ختن بدو سبط * که پر از مهرشان دلست مرا
# ~~که تو باشی همیشه فرمان ده  همچو کیخسرو ای شه و دارا
# ~~کس نبینم که باشذش بجهان . از تو و نعمت تو استغنا
# ~~گر نه لازم شذی ازین کفری ، گفتمی دست تست دست قضا
# ~~گه دهذ روزی و گه استانذ « گه کنذ مرده گه کنذ احیا
# ~~گر کنی حکم بر فلک که مگرد * بنجنبذ ز جای چرخ دوتا
# ~~شاذ باش ای شهی که هفت اقلم * بتو نازند در صباح و مسا
# ~~کف راذ تو گاه بخشش زر . نخورذ ذره غم فردا
# ~~حاکم خوذ ندیذ کره خاک * مثل تو قاهری بعقل و ذکا
# ~~هرچ از دور گنبذ گردون ه هست با ترس و بیم و ms364 خوف و رجا
# ~~تا نگیرذ در ترا ملجا * نرهذ ذرهی ز دست بلا
# ~~دردمندان فقررا بجهان . کف راذ تو مرهمست و دوا
# ~~ابر و بجر ارچه در سخا سمرند * هم نباشند شاهرا همتا
# ~~شه بخروار زر هی بخشذ « ابر گی این چنین کنذ حاشا
# ~~ابر از ان اب می شوذ شب وروز ، پیش زر بخش دست تو ز حیا
# ~~کآنخ دستت بلحظه ی بخشذ * ندهذ محر سالها گسرا
# ~~همه کامی بیابی از عالم . فتح و اقبال ضامنند و گوا
# ~~مهر مهر تو دارذ اندر دل * مه بنام تو می زیذ حقا
# ~~هر کجا در وجود ادمیی است . مرد و زن پیر و کوذک و برنا
# ~~حاکم خوذ ترا هی خواهند * خصمرا گو ز دیذ خون پالا
# ~~سرورا نو عروس شعر رهی ، که به امذ ز زهره زهرا PageV01P468
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0478.png)

# ~~بهمان مهر کز عدم آمذ ه بعدم خواست رفت چون عنقا
# ~~عاشق مدح شاه گشت و ز آن * جمع کرد این کتاب از درها
# ~~تا چو بکرست و زیورش باشذ . نشوذ نزد شوهرش رسوا
# ~~یا ربت کامرانی افزون باذ * تا بجایست گبذ خضرا
# ~~باذ چشم جهان بتو روشن ه ز آنک ظل اللهی تو در دنیا
# ~~تا ترا سلطنت بوذ بجهان * باذ حظ از توامن وعدل اورا
# ~~خسروا بند سالهمای دراز . زهد ورزیذ نه ز روی و ریا
# ~~در مدارس بسی که جان دانم « شبها روز کرده چون یلدا
# ~~علم فقه و خلاف خواند بسی * نزد همسن خوذ شذ دانا
# ~~تازی و پارح بدانسته ه شعرهای چو لولوه لالا
# ~~خط و تذهیب وجلد مصحفرا * کرده چونانک نیستش همتا
# ~~هرچ چون من کسی بدانذ کرد . از صنایع من آن کنم انشا
# ~~وین از آن جمله به بدانستم *کز تو جمع اورم بسی زرها
# ~~با شهان کام راند این بنده . و اخر خوان رسیذ بر حلوا
# ~~خسروا عاجز امذ این بنده * اخر این قصید گاه دعا
# ~~می ندانذ که چیست در عالم . که ms365 ترا نیست یا نبذ بنوا
# ~~که بخواهذ از ایزذ ییچون . تا دهذ آن ترا شها بعطا
# ~~کم ازین نیست کت هی خواهذ . ملک و اقبال و عمر بیش بها
# فصل فی معرفة اصول الخط من الدایرة والنقط
# ~~و بر رای اعلی قاهری سلطانی عظیم الدهر غیاث الدین خلد آلله »
# ~~رایات دولته و آیات سلطته عرض ق شوذ که رقوم هندسی و اشکال
# ~~کروی و مثلثات و مسدسات و مربعهای متساوی الاضلاع جمله از دایره
# ~~و خط استوا بر گرفتهاند و آنج منتهای همت هر صاحب فنی بوذه است
# ~~در فن خویش ازینجا بدر اورده چنانک مستوفیان هند رقوم استیفا وضع 28
~~PageV01P469
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0479.png)

# ~~کردند صفر از دایره بر گرفتند و رقم یک از خط استوا و بمقام آحاد و
# ~~عشرات ومآت و الوف از آن حساب کردند ، این نه رقم اصول اند :
# 6542 987، از یکی تا نه بترتیب هر یکی جذاگانه در آحاد
# ~~یکی باشذ و چون صفری بذان پیوندذ بعشرات رسذ رقم چهار چهل
# ~~5گردذ و رقم هفت هفتاذ شوذ وچون دو صفر در پیش ایذ در درج
# ~~مات افتذ رقم چهار چهار صذ شوذ و بمقارنت سه صفر بدرج الوف
# ~~10d رسذ یکی هزار شوذ و نه نه هزار، و عشرات الوف و مآت الوف و
# ~~الوف الوف هیچنین ی روذ، وهر چند عدد که بنهذ بذین حساب بر
# ~~خواند 4951 این چهار رقم چهار هزار و نهصذ و پنجاه و یک اند،
# ~~10 و بعضی محاسبان از حروف جمل که اصول خط اند حسابی بر گرفتند
# ~~الفرا یکی نهاذند و تا حرف ی که دهست هر یکیرا بر تواتر یکی
# ~~گرفتند بعد از آن در درج عشرات هر حرفی بر تواتر ده و در مقام
# ~~مآت صذ تا هزار، و همچنین مستوفیان رقوم هندرا با حروف جمل حساب
# ~~کنند و بذان نامها و نامها نویسند چنانک محمد میم چهل است نقطهآ[ی]
# ~~15 در زیر رقم چهار نهند ms366 و رقم هشت بر زنند و چهلی دیگر با چهاری بکنند
# ~~و بحمد بر خوانند بذین شکل ؟8؟4، و بذین حساب هرچ خواهند
# ~~نویسند، و مستوفیان عراق و خوراسان هچنین اختصاری کردند و بعضی
# ~~از نوشته حذف کردند و خیر الکلام ما قل و دل بر خواندند چنانک از
# ~~ربع حرف ب و سر عین بیفگندند و از دنانیر دال و نون اسقاط کردند
# ~~2 و همه شعب علم خط اند، و در علم خط باشباع و اختصار کتب ساختهاند
# ~~و هر بزرگی در آن نفسی زذه لکن اظهار این اسرار نکردهاند و درین مقام
# ~~از اطناب احتراز و بایذ کردن و مختصری مفید ذکر کردن، دعاگوی
# ~~دولت محمد بن علی بن سلیمان الراوندی در هر حرفی اصلی مختصر گفته است
# ~~و دویت بنظم اورده تا یاذ گیرند و آنرا در پیش خاطر بدارند تا دست
# ~~25 از پس آن می روذ وده روزه تعلییم با یک روزه ایذ ان شآء الله ،
~~PageV01P470
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0480.png)

### | (1) حرف الف(1)
# در آن سخن بسیارست و بزرگان گفتهاند قد آن چو مردی بایذ که
# ~~راست بایستذ و اندک مایه در پشت پای خوذ می نگرذ، و گفتهاند که
# ~~خطی مستوی می بایذ که بالای آن ده نقطه باشذ از هر قلی که ده
# ~~عقدی کاملست بتلک عشرة کاملة(2)، و در ثلث و محقق نقطهآ [ی] بره
# ~~پهلوی وحشی الف پیوستند محاذی متصل و نقطةآ[ی] دنبال و هشت میان،
# ~~هر شیوه که خاطرت محیط آنست ، از علم خط این نکته درو یکسانست
# ~~از هر قلی ده نقط ار بر کاغذ . بنهی الف همه خطی چندانست
### | (2) حرف ب
# هان ده نقطهآ الفست خط استوای الف در طول وآن ب در عرض 10
# ~~و نقطهآ یکی بر جانب وحشی است و نقطهآ ب هر دو بر وحشی اند ،
# ~~و سر و دنبال ب هر یکی نقطهٔ‌یست اما در کتبت حرکتی بر آن افزوذند1r04
# ~~تا منحنی شذ و بر ms367 نظر خوبتر امذ بشکل چوگانی ،
# ~~برا هم از آن ده نقط قط قلم * کردند دو سر هشت تن ای نیکو دم
# ~~لکن الف استواش می بایذ و ب * خنته سر و دنبال مقابل باهم 15
### | (2) حرف تا وثا
# هان نسبت دارذ که ب ال آنست کی خطاط چون خواهذ که جای
# ~~کششی کنذ یا(2) مقای باز افتذ که کلمه در نگنجذ دنبال ب و ت درازتر
# ~~کشذ یا بریذه بگذارذ و ابن حرکت بریذه بگذاشتن در اخر خط و دیگر19
~~PageV01P471
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0481.png)

# ~~جایها بکار ایذ ، و همچنین از برای فرق میان ب وت تارا یک نقطه
# ~~در زیر نهاذند بذش باز گردیذه و اندک حرکتی بذان افزوذه،
# ت هم بحد ب و الف می بایذ * یک نقطه سرش بزیر در افزایذ
# ور زانک بآخرافتذ این ب یات * گر قطع کنی یا بکشی ی شایذ
### | (4) حرف جیم
# سرش از نیمة ب بر گرفتهاند و تنش نیمه دایره و ضبط فراخی و تنگی
# ~~دایره بحد الف بگرفتهاند چنانک بیاض دایره چند قامت الف ییش
# ~~نبوذ و سینهآ دایره و سر ب محاذی بایذ مقابل چنانک اگر خطی مستوی
# ~~بر آن کشند سینه دایره و سر ب در آن خط ا یذ، و دنبال جیم هم
# ~~1 بریذه کنند هم از دست بیفگد ،
# ~~سری که بجیم در ز خطها با ماست « یک نیمه ز دایرهست و نیی از باست
# ~~بایذ کز الف دایره افزون نبوذ « با سینه دایره سر ب شذ راست
### | (5) حرف دال
# دایره که بیاضش چند قامت الف بیش نبوذ بر هشت قسمت می
# ~~15 بایذ کرد و از دوم رقم خط استوا قد الف بر کشیذن از جانب انسی و
# ~~از جانب وحشی از دوم رقم خط استوا قد ب بنهاذن و از دو نیمة الف
# ~~و ب که بهم پیوندذ اول الف و آخر با دال بر بایذ گرفتن، و در
# ~~نسخ دنبال دال راست بایذ بریذه و آگر ms368 در حرفی بندند از دست
# ~~بینداخته،
# ~~20 بر هشت ببخش دایره در یک حال « و آنگه بدو خط ب و الف زن تمثال
# ~~اول ز الف نیمی و آخر. از ب ه باهم پیوند تا بوذ صورت دال
### | (6) حرف رام
# ربعی از دایره سر جیمرا اول نقطه در زیر بایذ نهاذن و آخر دو PageV01P472
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0482.png)

# ~~سه نقطه بر سر، در قلم ثلث و رقاغ راء بذین شکل است و در قلم نسخ
# ~~و نحقق ربع دایره مقابل سر جیم را یک نقطه در پش نهاذند و دنبالش
# ~~از دست بینداختند و آنرا هم حرف راء میخوانند ، و دنبال حرف واو
# ~~ازین راء می کنند و بعضی همین حرف را بذین شکل راء دنبال گرد
# ~~کنند و واو ثلث از آن کنند ،
# رربع ز دایرهست و سه نقطه دگر » و آن ربع دگر دو ر بوذ نیکوتر
# درثلث و رقاع هرسه از هم خوشتر . ر دنب کشیذه در محقق بهتر
### | (7) حرف سین
# اول دندانهآش سر حرف ب است و دوم حرف ت و سوم ربعی
# ~~الف و باقی حرف ب تمام و دنبالش ییشترک بر کشند تا مقابل دندانهائ .1
# ~~سین شوذ، و بعضی گفتهاند که سین چون دندانهای اره دروذگر می
# ~~بایذ و خطاست که خط منسوب از آن گفتهاند که هر حرفی بذان دیگر
# ~~نسبتی دارذ بنسبت خطوط استاذان متقدم چون ابن البواب و ابن مقله،
# ~~و نسبت سین از سر ب وت و الف بر گرفتن اولیترست که از اره
# ~~دروذگر، وسین وشینرا تفاوت بیش از نقطه نیست اما جماعتی واضعان 15
# ~~خط از بهر کلمات اندک حکمت که فواید بسیار دارذ خواستند که آنرا
# ~~سطری کنند از کششی ناگزیر بوذ سه ب بهم پیوستند و منحنی رقی کشیذند
# ~~سر و دنبال مقابل و از اول چندا راست بیامدتد چون مقابل آن
# ~~ربا بهادد نسس هین و اخر ب که دلبلش بوذ چون باندک مایه
# ~~انحراف بهم ms369 پیوستند مقابل امذ،
# سینرا ز سر ب و ز ت سر بر گیر
# وز ثلث الف آن کشش دیگر گیر
# تا سین گردذ باش در آخر پیوند
# وین گفته من ز جان خوش خوشتر گیر PageV01P473
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0483.png)

### | (8) حرف ضاد
# سرش نیمه آخر ب است ربعی دایره بذان پیوسته و ربعی آلک و
# ~~حرف ب، وضادرا تفاوت نقطه است،
# از نیمه ب و ربعی از دایره راست
# صادی بتوان لطیف و نیکو آراست
# وین اخر سین وصاد و نون هر سه بهام
# ربعی ز الفند و بافی هر سه از(1) باست
# # 1 %~% (9) حرف ط
# نیمه اول باست ربعی دایره بذان پیوسته و الفی در آخر نیمة ب و
# ~~10 ربع دایره بسته، وظا هانست نقطه افزون،
# ~~تو صورت ط از الف واز با کن * یک ربع ز دایره درو انشا کن
# ~~برا الفی میان نویس و زان ربع * اخرش بصاد و اولش با طا کن
### | (10) حرف عین
# از بسیار گونه نبشتهاند اما اصلش عین صادی است که سر صادی
# ~~15 بر نیمة دایره پیوندی کی بیاضش چند الفی بوذ اعنی ده نقطه ، آن عین
# ~~صادی است، و عین نعلی صورت نعل بایذ چنانک دو طرفش مقابل
# ~~یکدیگر بوذ پس سر راست، و این عین الا جابی ننویسند که الف یا
# ~~لام یا دال از پس آن بوذ که از عین نعلی کشش ناخوش بوذ از صادی
# ~~خوب آیذ ، و عین فم الاسدی چنانست کچون یا علی خواهی نبشت یا هر
# ~~20 عینی که از پس الف بیایذ از سر الف فرو ابی و بهمان حرکت از نیمهٔ‌
# ~~الف قد عین نعلی بنویسی زیر() عین محاذی الف چنانک اگر بر سرش
# ~~صورت شیر کنند عین تو بدهنش شایذ ، PageV01P474
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0484.png)

# جرف قا وکات ولام و میم
# ~~از نیمه صاد و نیی از دایره راست ه عینی صادی لطیف و نیکو برخاست
# ~~نطی و دهان شیر از صورت نعل * در پیش و پس ms370 الف ببایذ اراست (1)
### | (11) حرف فاء
# یک ب تمامست معکوس سر ب در پیوسته، و قاف چون فاست
# ~~دو سر ب معکوس و ربعی ز الف و یک با تمام،
# ~~فا صورت یک باست نکو بنوشته * یک با معکوس از سر او بنوشته
# ~~تا قاف شوذ ز من شنو می بایذ . ربعی ز الف نیز درو بنوشته
### | (12) حرف کاف
# در ثلث و رقاع از الف و ب بر گرفتند و در نسخ و محقق یک
# ~~حرف ب دنبال بریذهرا معکوس ب دیگر بر سر نوشتهاند و بیاض راست 10
# ~~داشته چنانک چون الفی در میان آن نویسند بیاض بسیار نمانذ ،
# ~~بشنو ز من این نکته که جانها ارزذ . از گوهر و لعل سرخ کانها ارزذ
# ~~بنویس الف و باش در آخر پیوند ه کافی باشذ قوت روانها ارزذ
### | (13) حرف لام
# از الف و حرف ت بر گرفتهاند تا اندک مایه حرکت فرق باشذ 15
# ~~و دنبال لام نسخ بریذه بگذاشتند،
# ~~کاف ولامند هر دو از یک ماذر 5 آورده ز سه حرف برون از یکدر 171b»
# ~~هر دو ز الفند وز دو بای دیگر * بای حرکت دار بلام اولیتر
### | (14) حرف میم
# در نسخ و محقق سر ف است حرف اراء در دنبال بسته چنانک .،
# ~~سرف بنویسی و از ربع آخر دایره اگر خواهی بواو کنی اگر خواهی بمیم
# ~~و چون سر الف بر رای رقاع نهی میمست، PageV01P475
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0485.png)

# ~~ربعی ز الف چون تو مثنی بکنی . وان بر سر را نهی بوذ میم سنی
# ~~و آنکه ز سر ف ور وربع الف . چند01 گونه دگر میم نکو نقش زنی
### | (15) حرف نون
# ربع الف و حرف بای تمام است دنبالش گرد بر گردیذه، و نویسند
# ~~ه که شکل ت را اندک مایه تقوسی دهند و دنبال گرد بر گردند و این را
# ~~هم نونی نهند، و در نسخ و محقق ربع الف وت را دنبال از دست
# ~~بیندازند نونست،
# ~~نون ربع الف ms371 باشذ ویک با ز اصول . و آنگاه کنند چند گونه بفضول
# ~~مانند سین کنند نونی معلول . بی اصل بوذ عقل ندارذ مقبول
### | (16) حرف واو
# دو سر ب معکوس است و نیمة آخر ب، در قلم ثلث و نسخ و محقق
# ~~سرب معکوس بر ر افزوذهاند واو کرده،
# ~~معکوس چو پیوند کنی دو سر بی * و آنگاه ز گوشةش فروذ آی ری
# ~~میمست و گر دو سر ب بر گیری  با آخر ب بندی باشذ واوی
### | (17) حرف هاه
# سر الف منخنیرا معکوس سر ب در پیوندی هاست، وها از بسیار
# ~~کونه کنند های دو چشمه که دو صفر متصاعد بر سر هم باشند آنرا گوش
# ~~پیل خوانند ، و مثلثی از صورت دال بر گرفتهاند و خطی بر میان کشیذه
# ~~هم حرف هاست، و چند گونه ها بوذ که الاا پیوسته ننویسند و از صفری
# ~~20 بر روند و بسر ب باز گردند هاست ،
# ~~بنویس سر ب و الف پیوسته ه معکوس سر ب بالف در بسته
# ~~وبن های دو چشمه از دو صفر امذ و پس . بر هم متصاعد و میان بگسسته
~~PageV01P476
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0486.png)

### | (18) حرف لام الف
# اصلی انست که صورت الف و با باشذ انحنای قامت الف چون
# ~~الف دال و ب معکوس از دنبال باز گردید، و همجنین دو الف منخنی »173
# ~~بهم پیوستند گشاذگی سر الفها چند نیمه ب، الفیرا دنبال بر گردانیذه و
# ~~الفی بقاعدت و این را هم لام الف میخوانند و در ثلث و رقاع بیشتره
# ~~نویسند ، و در حرفهای پوسته همه این نویسند و در قلم نسخ دو الف
# ~~محرف بر سر نیمة ب بنوشتند لام الف شذ،
# ~~این لام الف از ب والف م بایذ * معکوس ب از بن الف باز ایذ
# ~~وین خفتگی الف چو دالست دراصل * ور راستترک از آن نهی ی شایذ
### | (19) حرف یاء
# گفتهاند که اصلش دو دال در هم ی بایذ و نیمه اخر ب و گفتهاند
# ~~دالی ms372 معکوس تمام ی بایذ وحرف با تمام،
# ~~دالی معکوس ب در آخر بسته . خطاط بشکل ی نهذ پیوسته
# ~~ور زانک دو دال در هم و آخر ب * در هم بندی ز سر یایی رسته
# ~~داعی معرفت اصول خطرا مفرد کتابی ساخته است اما بحکم اقتضاء لکل 15
# ~~عمل رجال و لکل مکان مقال هر پیشهرا کسانیاند و هر کاریرا مردمانی
# ~~و هر مکانیرا زبانی وسخنانی در خط بیش ازین اطناب درین کتاب
# ~~شرط نیست(1)، و غرض داعی از اوردن خط که پیشه اوست درین کتاب
# ~~زیادتی رغبت مردم در طلب کتاب بوذ تا هر کسی از طالبان ببهانهآ[ی] 19
~~PageV01P477
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0487.png)

# ف ی مفرفه اقول الخط
# ~~القاب و انساب و سیرت و سریرت و ذکر دولت و بسطت مملکت و
# ~~عظمت سلطنت آل سلجوق ببینند و بدانند و چنین خافی را بشناسند که از
# ~~(1) هنر پروری و مهتری و صیت صلت و آوازه بخشش او که در اقطار
# ~~آفاق خصوصا ملکت خوراسان و عراق سایر و دایرست(2) نام اسلاف
# ~~« بذ و تازه گشته و بآوازه دین داری و صیت شهریاری او خلد الله دولته
# ~~بحضرت پاذشاه غیاث الدین دام ظله نارسیذه و بارگاه او نادیذه دعاگوی
# ~~دولت محمد بن علی بن سلیمن الراوندی این عروس فکر و بکررا از درر
# ~~شعر و حلل خاطر بجواهر لآلی مزین و حالی کرد و اراسته و پیراسته
# ~~بحضرت اعلی آورد وذکر القاب خذاوند عالم پاذشاه بنی ادم سلطان قاهر
# ~~10 عظیم الدهر غیاث الدین کهف الاسلام والمسلمین ابو الفتح کیخسرو مد
~~الله
# ~~ظلهرا طراز کسوت تاریخ سلطنت آل سلجوق کرد و کتابی از آن بیان کرد
# ~~r2»، و در جهان یاذگار گذاشت که انواع آدمیان همگنان در طلب آن بکوشند
# ~~و هر کم و ییشی و ییگانه و خویشی بسبب فاید[ی] و طلب ماید[ی]
# ~~از فواید و مواید این کتاب مطالعت کنند وبخوانند و بدانند و بطفیل
# ~~15 [آن] نام این دعاگوی نیز ms373 بهنر طلبی و دانش دوستی زنده مانذ و دیگران
~~را
# ~~باعث ومحرض گردذ در هنر پروردن و دانش بدست آوردن تا قربت
# ~~و جوار ملوک وصلات جسیم و بخششهای عظیم یابند چه از ابنای جنس
# ~~هیچ کس آن راحت و لذت و بخشش و صلت که دعاگو یافت از هنر و
# ~~ساختن و پرداختن دفتر نیافت، و اخر خوان بوذ که بجلوا رسیذم و
# ~~20 بارگاه خذاوند عالم غیاث الدین متعه الله بدیذم و خوذ گفتهاند
~~مصراع:
# ~~آخر خوان بو که بجلوا رسه، شیرین مدحش می چشم و بار منت و طوق
# ~~نعمتش بر گردن می کشم که این دولت تا قیامت اول و اخر دولتها باذ
# ~~و هیچنین در عظمت و سلطنت تا نفخ صور و روز بعث و نشور بماناذ
# ~~24 و بندرا توفیق خدمت بارزانی داراذ و بقیت عمر در حضرت بسر برذ
~~PageV01P478
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0488.png)

# ~~و تا وقت انقضای اجل هر وقت آرایش ومونس خلوت و موجب
# ~~سلوت پاذشاهرا داستانی و اعجوبة جهانی جمع می کنذ وبحضرت می رسانذ ،
# ~~و در مدح پاذشاه و فسحت میدان او خاطر بهزار مجلد عشر عشیر تقریر
# ~~نتوانذ و این مجلد کتاب باطناب می رسذ، و ذکر مجلس بزم و تهیأ اسباب
# ~~معاشرت و منادمت و ذکر باز و شکار رفت اکنون دانستن ظفر در رزم ه
# ~~و سبب موجب هزیمت خصمرا از غالب مغلوب معلوم می گردانم تا از
# ~~آن نیز حظی بردارند وختم کنم انشاء الله،
# فصل فی الغالب والمغلوب
# در آن وقت که اسکندر طلب دانش کرد و ارسطاطالیس را بیاوردند
# ~~پذرش نیقوماخس(1) این دفتر هزیمت پپسر داذ و بخدمت اسکندر فرستاذ .
# ~~نام اسکندر بر سر جدول نبشت و نام ملوک در زیر ثبت کرد تا اسکند ررا
# ~~معلوم شذ که بر همه جهان فرمان روان خواهذ شذ و بر ملوک عالم قهر
# ~~و غلبه خواهذ کرد و نام سلیمانشاه همین نسبت دارذ، واین جدول اورا
# ~~دستوری بزرگ ms374 بوذی چون با کسی مجادلت و مخاصمت نموطی درین حساب
# ~~مطالعت فرموذی اگر بموجب این جدول غلبه اسکندررا بوذی خلاف 15
# ~~جستی و حرب بیاراستی و آگر غلبه خصم را بوذی خلاف بگذاشتی و با153
# ~~وی صلح جستی و اگر بضرورت جنگ بایستی کردن از بزرگان لشکر
# ~~یکی را اختیار کردی کی بحکم این حساب بر آن مخالف غلبه داشتی اورا
# ~~بر سپاه پاذشاه کردی و بجنگ آن دشمن فرستاذی تا مصاف کردی و
# ~~مخالف را زیر اوردی و نامه فتح نبشته و پشت خصم شکسته باز امذی
# ~~و کارها پیوسته بمراد اسکندر برفتی، و همچنین هر دو پاذشاهرا که با
# ~~یکدیگر خلاف باشذ درین حساب و.جدول نگاه کنذ و بدانذ که غلبه
# ~~کرا خواهذ بوذ، و این سری عظیم و دانشی شریف است و خاصیت 22
~~PageV01P479
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0489.png)

# ~~فصل فی الغالب والمغلوب
# ~~و عظمت این اعداد و حروف چندانست که حکیمان یونان در قدیم
# ~~سوگندان عظیم بذین حروف خوردهاند، ودرستی این عمل در نگاه
# ~~داشتن شرایط اوست و آن چنانست که هم سر یکدیگرند و جنس با جنس
# ~~و همتا با همتا چنانک پاذشاه بپانشاه و وزیر با وزیر و امیر بامیر و
# ~~ه اسفهسلار باسفهسلار و خاتون بخاتون و سرهنگ با سرهنگ و گشتی گیر
# ~~با کشتی گیر و دبیر با دبیر و صانع با صانع و مرد با مرد و زن با زن
# ~~ومانند این، و آنچ نه جنس باشند چون بند و خذاوند و چاکر و مهتر
# ~~و رهی و استاذ و درویش و توانگر و ضعیف و قوی واقعه ایشان بر
# ~~موجب این حساب با یکدیگر هم درست ایذ و لکن نگاه داشتن این
# ~~10 طریق دشخوارست زیرا(1) که مردمان بزرگ بزیردستان و کهتران و
# ~~ضعیفا[ن] و فرومایگان اندیشه بذ کمتر برند و از شر ایشان غافل باشند
# ~~بذین سبب پوشیذه مانذ و درستی حادثه ازین آنگاه معلوم شوذ که آن
# ~~حال رفته باشذ وکار ms375 از دست شذه،
# فصل در باز نموذن مثال(2)
# امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه بر دست بولولوه کشته شذ و امیر
# ~~المؤمنین علی ررضی ألله عنه بر دست عبد الرحمن ملجم کشته [شذ] و نظیر
# ~~این بسیارست، و این همه خطاها از آن افتاذ که احتیاط تمام نکنند و
# ~~از بذ و کید فرومایگان غافل باشند و خصم ضعیف خوار دارند بهیج
# ~~وقت از حزم و احتیاط خالی نبایذ بوذن و بر قوی و ضعیف ی بایذ
# ~~20 ازموذ و خصم اگرچه ضعیف باشذ خوار نبایذ داشت تا آفتها کمتر راه
# ~~یابذ که فرق بسیارست میان دانا و نادان، PageV01P480
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0490.png)

# فصل در نگاه داشتن نام و کنیت و لقب
# اگر کسی بکنیت و لقب معروفتر باشذ از نام روا بوذ که آن کنیت
# ~~و لقب گیرند که بر زبان مردمانرا روانتر باشذ و عادت شذه باشذ تا 1750.
# ~~این عمل درست ایذ مثال چنانک ابو مسلم وابوجعفر و ابو الفضل
# ~~گویند روا باشذ که الف از بهر درستی در حساب آورند و روا باشذ کی 5
# ~~از بهر معروفی در حساب نیاورند (1)، و همچنین نام هست که اغلب مردمان
# ~~بگفتار الف و لام از ان بیفگند و اگر نیز نیفگنند روا باشذ از بهر آنک
# ~~باشذ که این شخص میان قوم بحسن و حسین و عباس و مظفر خواندن
# ~~معروفتر باشذ، و حدیث لقب هجنین ارکان دولت وملکت چون یمین
# ~~الدولة وجلال الدولة وشهاب الدولة ومانند این، وبزرگان دیوان .
# ~~چون صفی و کامل و کافی و مؤتمن ومختص و مهذب و رشید و مانند
# ~~این ، و وزیران چون نظام الملک و عمید الملک ومجد الملک وامثال
# ~~این، و هرچ بیرون از نام وکنیت مردم بذان معروف شوذ آن بایذ
# ~~گرفتن چون زنگه و گسته و غریبک، و نبایذ کی کنیت با نام گیرند یا
# ~~نام با کنیت نام با نام بایذ گرفتن و کنیت با کنیت تا درست ایذ،
# فصل ms376 در نکاه داشتن حساب جمل
# بدانک عدد غالب و مغلوب بی حساب جمل نتوان دانستن و باشذ
# ~~که کسی حساب جمل ندانذ و اگر نیز دانذ حفظ ندارذ این جدول(4
# ~~از بهر حساب جمل نهاذه شذ بچهار قسمت بر ترتیب، خانه نخستین احاد
# ~~و دوم عشرات وسؤم مات و چهارم الوف و اصل حساب همین است .
# ~~اما عملی دیگر درین جدول فزوذهایم برای اسانی حساب اگرچه حساب
# ~~جمل دانند بوقت شمار نه نه افگندن دشخوار بوذ هم درین جدول از ده
~~PageV01P481
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0491.png)

# ~~فصل فی الغالب والمغلوب
# ~~تا صذ و از صذ تا هزار نه نه افگد است و در پیش حرف برقوم هندی
# ~~نبشته تا رنج بر شمردن نبوذ و اسان باشذ
# ~~فصل در داحن م بجصول غالب مغلوب
# بدانک عمل بذین شکل و جدول آنست که جون برابر یکدیگر
# ~~ه شوند اگر پاذشاه باشند و اگر جز آن نام یکی از دو خصم بحروف جمل
# ~~برگیرند و مبلغ آن ببیند و نه نه بیفگند آنچ بمانذ در جدول عدد آنرا
# ~~بجویند و انگشت برو نهند و نام خصم دیکر بحروف جمل برگیرند و
# ~~همجنان نه نه از آن فرو شوند و بافیرا در برابر انگشت نهاذه بجویند
# ~~9 اگر سرخ بوذ خصم دوم غالب بوذ بر خصم اول و آگر سیاه بوذ خصم
~~PageV01P482
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0492.png)

# دانستن عمل بجدول غالب مغلوب %~% 451
# ~~اول بر دؤم غالب آیذ و اگر سبز بوذ(1) میان ایشان صلح بوذ و آگر صلح
# ~~نیفتذ آنکس که بسال کمتر بوذ غالب آیذ و آگرچه حرب و خصومت
# ~~ما
# ل %~% د %~%  %~%
# ~~ی   ور
# ~~ت
### | الی
# 3
# 3 %~% ف
# # طاح %~% اف
# # قلول %~% کر
# (عکن از روی نسخهآ اصلی)
# ~~پیابی شوذ لابدست که بعاقبت ظفر آنکس را بوذ که بسال کمتر بوذ و
~~PageV01P483
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0493.png)

# ~~فصل فی الغالب والغلوب
# ~~اگر چنانک در جدول هر دو حساب برابر آیذ چون الف و الف و
# ~~ب وب و ز و ms377 ز دلیل صلح باشذ میان ایشان،
### | فصل
# برهان و درستی این اعداد آنست که از گاه آدم علیه السلم تا بذین
# ~~ه روزگار از پیغامبران علیهم السلام و از پاذشاهان و مبارزان آنان که
# ~~معروف و مشهورند یاذ کنیم که غالب که بوذهاست و مغلوب که و نامها
# ~~مقابل کرده شذ از بهر تجربت همه راست امذ چنانک هیچ خطا نیفتاذ
# ~~چون بروزگار گذشته خطا نیفتاذ بروزگار اینده م خطا نیفتذ ، و ما همه
# ~~نامهارا حساب کردیم و آنج بافی ماند در زیر هر حرفی بجدول غالب
# ~~.1 مغلوب باز گردذ تا حقیقت شوذ و شک از دل برخیزذ،
# فصل در نامها[ی] بزرگان و پانشاهان قدیم(1
# ~~آدم علیه السلام ابلیس را غلبه کرد، و ابلیس پیش از آدم جان بن
# ~~جان(2) را غلبه کرد، و3 قابیل(2) 3 هابیل(7) را غلبه کرد، وضحاک
~~جمشیذرا،
### | طه
# ~~و افریذون بیورسب(1) را که ضحاک بوذ، و تور ایرجرا، و افراسیاب
~~PageV01P484
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0494.png)

### | ط*
# ~~گرویزرهرا، و فریبرز گلباذرا، و 3 رهام + بارمانرا، وگراز سیامک را،
### | 
# ~~و گرگین اندریمانرا، و بیژن هومانرا، و اخواست زنگهآ شاورانرا، و
# ~~3 برته کفرمرا، و فروهل * زنگوله(1 را، و * گوذرز کشواذگان پیران
# ~~ویسهرا غلبه کرد، و ارجاسب لهراسبرا، و گشتاسب و + اسفندیاره
### | ط* %~% ده
# ~~ارجاسبرا، و رستم زال پسرش + سهرابرا، و هم رستم زال + اسفندیاررا،
# ~~و شغاذ براذر رستم رستمرا ، و بهمن فرامرز پسر رستم را، و اسکندر
# ~~دارارا، و اردشیر اردوانرا، و شیروی  پرویزرا غلبه کرد،
# فصل، ذکر پیغامبران وصحابه و خلفای راشدین
# ابرهیم علیه السلم نمروذ را غلبه کرد ، و موسی علیه السلم فرعونرا و.
# ~~عوجرا ، و + داود علیه السلم جالوت [را]، ومحمد مصطفی 4 بوجهل(4 را،
~~PageV01P485
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0495.png)

# ~~و [ا] بولولوه عمررا، ومحمد بن ابی بکر امیر المؤمنین + عنمانرا ، وعبد
#
# ~~الرحمن ملجم امیر المؤمنین علی را، و یزید 3 حسینرا ، و سعد وقاص
# طه
# ~~یزدجردرا ، و ابومسلم نصر بن سیاررا، وعبدالله السفاح مروان حمار(1ارا،
# ~~و مامون امینرا(2)، ms378
# ب
# فصل، ذکر سلاطین و امرا
# سلطان محمود قدرخانرا غلبه کرد، و هم سلطان محمود امیر عراق را
# ~~رستم بن علی الدیلی بری، و امیر چغری سلطان مسعودرا بدندانقان
### | ط*
# ~~شکست، و سلطان طغرل ابرهم ینالرا بهمذان بشکست، و سلطان الب
# ~~ارسلان محمد(2) مر قتلمشرا، و هم سلطان الب ارسلان ملک الروم
#
# ~~10 دیوجن قیصررا ، و سلطان سعید + ملکشاه قاوردرا، وامیر + تتش (4)
# ~~3سلمان بن قتلمش را بدر حلب، و امیر تکش سلیمان بن چغریرا
### | ط*ب* PageV01P486
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0496.png)

# ~~بولوالج(1)، و امیر آخر ملکشاهی التونتاش امیر مسعود (2) بیجزرا وپسر
### | ط4 %~% ط*
# ~~مسعود محمودرا بدر سرخس، و سلطان برکیارق و سلطان محمد با یکدیگر
### | ب
# ~~صلح کردند ، و امیر اسمعیل ملک تتش را بشکست و بریشان(؟) ظفر یافت،
# ~~و سلطان سعید محمد بن ملکشاه  ملکشاه پسر برکیارق و ایاز و صدقه را
# ب*
# ~~غلبه کرد، وسلطان مسعود طغرل وسلیمانشاهرا، این مقدار نبشته امذ ه
### | 5 %~% و1 %~% ب*
# ~~دیگرها هم برین قیاس ی کنذ ،
### | فصل،
# چون شهری یا حصاری گشایند نام گشایند بحروف جمل بر گیرند
# ~~و نه نه فرو روذ و آنچ [بمانذ] در جدول عدد بجویذ و انگشت بر نهذ
# ~~و هچنین نام [شهر] یا حصار بر گیرذ و نه نه فرو روذ وباقیرا در برابر
~~.1
# ~~آن انگشت نهاذه بجویذ اگر سرخ بوذ نتوانذ گرفتن و آگر سیاه بوذ شهر
# ~~بگیرذ و آگر سبز بوذ میان ایشان صلح بوذ، و ما چند نام از نامهای
# ~~کسانی که حصارها و شهرهائ گشوذند یاذ کنیم،
### | فصل،
# خیبر امیر المؤمنین علی رضی الله عنه گشوذ، اسکندریه + عمرو بن 15
# ب PageV01P487
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0497.png)

# ~~العاص گشان، طبرستان سعید بن العاص گشاذ، دارابکرد عبدالله بن
# طد %~% ط5
# ~~عامر گشاذ ، بلخ هم عبدالله بن عامر گشاذ(1)، باورد عبدالله بن خازم(2
# ~~گشاذ، + مرو * حاتم بن نعمان گشاذ، پوشنگ ریع بن زیاد گشاذ، سیستان
# ~~هم ربیع بن زیاد گشاذ، + مروروذ(2) هم عبدالله بن عامر گشاذ، هراه هم
# ~~5 عبد الله ms379 بن عامر گشاذ، سمرقند + قتیبه بن مسلم گشاذ، 3 ری ابوموسی
# ~~الاشعری گشاذ ، بافی هم برین جملت حساب کنذ، و اگر حروف حصار
# ~~یا شهر با حروف گشاینده برابر ایذ آگر پیش از ولادت گیرند کرده باشذ
# ~~بگیرذ و آگر پس از ولادت کرده بوذ گرفتن ممکن نیست،
### | فصل،
# ~~و توان این شکل غالب مغلوب بی جدول بدانستن که این عدد از
# ~~یکی تا نه پنج فردند و چهار زوج ما بیان کنیم که کذام فرد بر فرد
# ~~غالبست وکذام زوج بر زوج و کذ ام فرد بر زوج و کذام زوج بر فرد
# ~~بروشنتر طریقی،
### | فصل ()،
# عدد موافق چون فرد و فرد و زوج و زوج چون هردو عدد فرد PageV01P488
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0498.png)

# ~~باشند عدد کمتر بر عدد بیشتر غالب بوذ چنانک یکی بر سه و پنج و
# ~~هفت و نه غالبست، و چون هردو عدد زوج باشند هچنین عدد کمتر بر
# ~~عدد ییشتر غالب ایذ مثالش چنانک دو بر
### | غالبه مغلوب،
# ~~چهار و بر شش و بر هشت غالبست ، مثال
# # عدد مخالف چون فرد و زوج یا زوج و فرد %~% 10ج %~% 5 %~% د]نا
# ~~و اگر هردو عدد مخالف باشذ بیشتر بر عدد به د
# # کمتر غالب باشذ چنانک عدد بیشتر نه نهی (ج.  ه %~% ز ط: ب
# # که فردست بر همه فردهای زوج که کمتر %~% د. %~% و %~% ج
# # از وی بوذ غالب باشذ بر هشت و بر شش %~% 55 %~% ز[ ط ب | د
# # و بر چهار و بر دو، ومچنین پنج بر چهار %~% ج1.
# # و بر دو غالبست و هچنین هفت بر چهار و %~% و15 ط  ب اد %~%
# ~~بر شش و بر دو غالبست و هچنین سه بر
# ~~دو غالبست، و آگر عدد بیشتر زوج باشذ
### | ب
# ~~هچنان بر همه فردها که کمتر از وی است لل
# ~~غالب باشذ چنانک چو عدد یشتر هشت نهی بر هفت و بر پنج و بر 5
# ~~سه و بر یکی غالبست و ms380 هچنین شش کی زوج است بر پنج و سه( و
# ~~یکی غالبست، و هچنین چهار بر سه و یکی که فردند غالبست و دو بر
# ~~یکی، چون این جملت دانسته شذ غالب مغلوب روشن مفهوم گشت،
### | خاتمت کتاب
# و اگرچه در فهرست کتاب شرط رفته بوذ که ختم بر مضاحک کرده .2 PageV01P489
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0499.png)

# ~~شوذ جمعی از بزرگان و دوستان الحاح و اقتراح فرموذند که دامن از
# ~~آن کشیذه و برچیذ و بایذ داشت چه شغلی بی ادبانه است و از بهر
# ~~تفرج خواص و تنزه عوام آنرا جذاگانه کتابی ساختن و این کتاب بر
# ~~دعای دولت پاذشاه ختم کردن و این خدمت بهزل مشوب نکردن و بر
# ~~5 فواید علی و دعای دولت سلطان عالم بآخر آوردن، ملک تعالی آفتاب
# ~~دولت و سایهآ اقبال خذایگانی سلطان جهانی ذو القرنین الثانی قیصر
# ~~الزمانی اسکندر الدورانی غیاث الدنیا والدینی کهف الاسلام والمسلمینی
# ~~ابو الفتح کیخسرو بن السلطان العادل قلج ارسلان تا قیام الساعة تابنده
# ~~و پایند داراذ و وارث ملک و تاج و تخت سلاطین آل سلجوق باذ و
# ~~10 اقالیم عالم و زمام حل وعقد بنی ادم واعمال جهان و مصالح عالمیان
# ~~بدست اقتدار او دهاذ و رقاب ملوک وجبابره عالم مذلل و مسخر اوامر
# ~~و نوای او باذ تا بندگان از اطراف روی بحضرت اعلی اعلاه الله می
# ~~آرند و منازل و مراحل م گذارند و چنین مدحها م گویند، شعر(1)
# ~~نظی که ز جهد آدمی بیرونست . اینست که مدح خسرو میمونست
# ~~15 یک نیمه نبشته خوان که آن نیمه دگر . از نام صور معنوی و موزونست
# ~~پیش سلطانند در فرمان بری * ادف و بحری و دیو و پری
# ~~شه غیاث الدین کیخسرو که یافت(2) « تاج و تخت و رایت و انگشتری
# ~~12b0 مطرب و طباخ و نعل و کاتبش » زهره و خورشیذ و ماه و مشتری
# ~~باذ و خاک و اب و آتش بر درش * خازن و صراف ms381 و پیک و جوهری
# ~~20 در پناه عدل او باهم براز « شیر و گور و گرگ و میش [و] کبک و باز
# ~~در کف غلمان و احبابش بهم * نیزه و شمشیر و زوپن و قلم
# ~~باذ فراش اسمانش تا زنذ* بارگاه و خرگه و کوس و علم PageV01P490
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0500.png)

# ~~جمله بریانی بخوانش بر مدام « گاو و مای اشتر و اسپ و غنم
# ~~بحر و کان کرده نثار حضرتش « لولو و یاقوت و دینار و درم
# ~~مطربان در بزمگاه او بکف « بربط و چنگ و رباب و نای و دف
# ~~کرده در بستان عیش او وطن . گلبن و شمشاذ و سرو و نارون
# ~~صید باز و صید یوز او شذ 5 کرگس و سیمرغ و پیل و کرگدن ه
# ~~مهر و ماه و زهره و تیرش ببزم * طبل باز و ساغر و تشت ولگن
# ~~بر تن بذخواه او چیره شذ * خارپشت ولقلق و زاغ و زغن
# ~~روذها در بوستانش ساخته * بلبل و قمر و کبک و فاخته
# ~~باذ در باغ مرادش جلوهگر . عندلیب و طوط و طاوس نر
# ~~کرده از نعل سمندش خسروان ، گوشوار و یاره و طوق و کمر.1
# ~~پاره پاره بر تن بذخواه او 5 جوشن و خوذ و کج آگند و سپر
# ~~کارگر بر پیکر خصمان او « گرز و خشت و ناچخ [و] تیر و تبر
# ~~بارور در صذ هزارش باغ و ده « سیب و نارنج و ترنج و نار و به
### | ذکر خواب
# در آن وقت که من در گلبهآ اندهان و کاشانهآ غمان و بیت الاحزان 15
# ~~نشسته بونم سر در کنج عزلت کشیذه و تجرد و وحدت برگزیذ و فراغت 1708.
# ~~و انزوا اختیار کرده و روی در روی ریاضت و قناعت اورده و بعد
# ~~از واقعه سلطان سعید وجهاندار شهید طغرل بن ارسلان قدس الله
# ~~روحه العزیز و ابقی المولی وارث عمره و دولته کس را رتبت و منزلت
# ~~مخدومی نشناخته و با خوذ بساخته ms382 شبی که ماذر جهان ردای قیر در سر 20
# ~~گرفته بوذ و چاذر سیمابی بر روی چرخ دولابی بسته، شعر:
# شبی چون شبهآ روی شسته بقیر * نه بهرام پیذا نه کیوان نه تیر
# ~~لعبت حدقه برتاب کرده بوذ و لشکر تفکر تاختن اورده چندان تراگم غم
# ~~برهم امذه که روح مجروخ بیم بوذ که از عالم طبیعت غایب شوذ، از هر
# ~~وارد که در حس ق آمذ بی خبر هر رنگ که در چشم می امذ لعبت 25
~~PageV01P491
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0501.png)

# ~~حدقه قبول نی کرد ، مزامیر داود بر دروازه سمع می گذشت مسبب درد
# ~~یکیرا در درون گوش نی گذاشت، حواس خمسه از کار بشذه و اعضای
# ~~سبعه از پرگار بیفتاذه گاهی با خوذ ی گفتم بی مخدوی و مدوحی کریمی
# ~~باغ دانش بی بر و مهمل و معطل مانذ و بی صلات جسیم از شبیخون
# ~~ه فقر ایمن نتوانم بوذ و من که خدمت چنان پاذشاهان جهاندار و بزرگان
# ~~نامدار کرده باشم با خسیسان ناکس و دونان بی هوس چگونه در سازم و
# ~~با خدمت ایشان چون پردازم، مصراع : پاذشاهی کرده باشم پاسبانی چون
# ~~کنم، مثل : و اللیث لا یخضع للارنب، فهلوته(1)
# من که بو سسته بی لوباره جانان . جه هرکی لو بدندان ها نکیرام
# ~~1 و گاهی می اند یشیذم که کاشکی ماهی از برج سلاطین یا پاذشاهی از
# ~~پاذشاهان روی زمین سلجوقی نزاذ ظاهر شذی که دل بر خدمت او
# ~~مطمین بوذی، درین میان سلطان عقل بر سپیذ کوشک دماغ با عروس
# ~~انسان العین دست در آغوش آورد و قصد شکر خواب کرد پرده اجفان
# ~~بر لعبت حدقه فرو گذاشت و پردهدار مژهرا بیرون بداشت و روی
# ~~15 بعالم بالا اورد بی زحمت مرتقی و سلم براه انفاس بر دویذ و اشیان
# ~~قدسیان بدیذ و آواز کزوبیان بشنیذ واردی از غیب اورا آواز داذ و
# ~~866 گفت ترا بشارت باذ که در هفت فلک پنج نوبت سلطنت آل ms383 سلجوق
# ~~می زنند و جهان پناهی شاهی چون ماهی از برج آل سلجوق م تابذ و
# ~~بقصد ملک می شتابذ ومتزلت و مرتبت اسلاف بیابذ و دولت آل سلجوق
# ~~20 از اسرائیل که هفتم جد سلطانست برخاست و او مهتر و سرور براذران
# ~~بداشت براذران بکین توختن برخاستند ملک بذان سبب بذیشان رسیذ
# ~~باز چون بسبب استیلای جمعی از بندگان طاغی شکستی بر آن دولت
# ~~21 آمذ هم از نسل اسرائیل سلطانی برخاست سلیمان سیرت نوشروان سریرت
~~PageV01P492
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0510.png)

# ولی عهد حقیقی کیخسرو بود و برادرش رکن الدین غاصب ملک بود 46
# ~~عمر عدل کیخسرو فضل که آدی و پری در ربقهٔ‌ فرمان او ایند ، من از
# ~~آن خواب نوشین بجستم و بطرب پیوستم کمر این خدمت در بستم یک
# ~~سال دیگر نخفتم تا این در بسفتم و این اشعار بگفتم و این بکر فکر بهم
# ~~اوردم پای فکر ذکر هر طرف و سپردم و پی هر ولایت م گرفتم هی
# ~~جا نشانی نی یافتم، صیت بخشش و مروت و جهانگیری سلطان سعید 5
# ~~رکن الدنیا و الدین قدس الله روحه العزیز و لاا زال المولی السلطان
# ~~الآعظم وارثا لتخته و بخته شنیذم و قصد او بذین طرف بدیذم اندیشه
# ~~غلط رفت وگفت مگر او باشذ این کتاب بنام او خواستم پرداختن چون
# ~~احوال بشرح دانسته شذ او غاصب ملک بوذ و بغدر بدست فرو گرفته
# ~~و پذر پاذشاه جوانبخت را خلد الله ملکه ولی عهد کرده بوذ(1)، مثل : 10
# ~~رجع الحق الی اهله، این دولت که اطناب سراپرده عظمتش با دامن
# ~~قیامت متصل باذ سر دولتها و سرور مملکتهاست پاذشاهی آبا عن جد
# ~~بذو می رسذ و جهانگیری خلفا عن سلف اورا ی سزذ و خوذ چنین می
# ~~بایذ، شعر:
# گر زآنک بر خلاف تو ای پاذشاه عصر
# یکچند ملک و دولت در دست خصم بوذ
# چندان نفیر کرد بدرگاه ذو الجلال
# تا مملکت ز حاسد جاهت فرو گشوذ ms384
# و امروز در کف تو نهاذست و تا ابد
# خواهذ بذین بشارت شاذی فلک فزوذ
# ~~داعی دولت در تحیر و تفکر بوذ تا قدوم خواجة اجل عالم محترم مقبل
# ~~جمال الدین کمال الاسلام شرف التجار ابی بکر بن ای العلا الروی طول
# ~~الله عمره و طیب دهره و عیشه بدار الملک همذان حماها(1) الله رسیذ و24
~~PageV01P501
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0511.png)

# ~~-: : دع گویر1  وی تحت تذ دوتد ری و هوخونی خن ب حجوق
# ~~انو دیذم همه رو:، بشر معدت و ذکر منقت سصن عم غیث سیت
# ~~عز حره متغول بوذ و در خدمت مرنتی عرق و صدور و بزرگان
# ~~شرح سیرت و عذل فرموذن و نتکر رنتن و کفر کلتن و مصاف
# ~~. داذن و بلاد کنر کناذن ی داذ و امری عراق را دوستذر خذوند عالم
# ~~کردهاست و بمدارس و علما و زهاد بر می گشت و حکایات مصاف با
# ~~کافر و گشوذن شهر انالیه که از دست هیچ لضان و پانشاه مسلمان
# ~~بر نخاسته است می کفت و چندین هزار ملمانانرا که ساها ایر و ذلیل
# ~~در دست کافر بوذند خلاص داذ و برهانیذ . در مدرسها دانشمندان و
# ~~10 در صومعها زاهدان دعای دولت پاذشاه اسلام وزد خوذ ساختهاند و
# ~~فرض عین شناخته و استمداد فتح و نصرت و اقبال و دولت او از
# ~~ملک ذو الجلال ی کنند ، شعر:
# چون عدل جست شاه جهان با جهانیان
# یکسر کنند خواهش اقبال و دولتش
# ~~10 و چون خواجه اجل جمال الدین دامت سعادتهرا هواخواه و دوستدار
# ~~بافتم راز این کتاب با وی گفتم و در میان نهاذم این کتابرا خواستار
# ~~و خربذار گشت وگفت این اعجوبه جهانرا من بذان حضرت رسانم و
# ~~این نادره زمان را بمحل و منزل خوذ دوانم چه نغمهآ بلبل از گلزار خوش
# ~~ایذ و این مدح در آن کارگاه دولت و ولایت نعمت بایذ تا که و مه
# ~~20 و خرد و بزرک بخوانند و عظمت سلاطین خوذ ms385 بدانند که صیت ایشان
# ~~در ااراف جهان چندانست که از دو ماهه راه مداح ایشان این همه
# ~~نزنم می کنذ ، و دعاگوی دولت چون ذکر عظمت و سلطنت خذاوند عالم
# ~~سلطان اعظم مالک رقاب الام مولی ملوک العرب و العجم سلطان ارض
# ~~الله حافظ بلاد الله ناصر عباد الله معین خلیفة الله غیاث الدنیا
~~والدین
# ~~25 کیف الاسلام والمسلمین ظل الله فی الأرضین مطیع الحق مطاع الخلف
~~PageV01P502
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0512.png)

# ~~وارث ملک ذی القرنین اسکندر زمان دارای جهان کشورگیر تاج بخش
# ~~ابو الفتح کیخسرو ابن السطان السعید قلج ارسلان اعلی الله شأنه و
# ~~آبد سلطانه و شید قواعد ملکه و دولته بشنیذ بذیین کتاب اختصار نکنذ
# ~~تازه کتابی سازذ و نو دفتری پردارذ و از دور آدم تا منقرض عالم تواریخ
~~16،
# ~~انبیا و اولیا و ملوک وجهانداران و نام و نسب وسیرت و سریرت 5
# ~~ایشان همه بنویسذ و سیر مرضیە هر یک علی حده باذ کنذ تا پانشاه اسلام
# ~~کیخسرو جوانبخت غیاث الدنیا و الدین مد الله ظلال دولته و اعلی الله
# ~~رایات سلطنته در آن مطالعه می فرمایذ و آنج احسن و اجود باشذ از بهر
# ~~خوذ اختیار می کنذ چه اورا بحمد الله تعالی بهار دولتست و اول جهان
# ~~ستانی وعنفوان کامرانی و مطلع شباب عز و دولت، و فتح ارمن ومنکوب 10
# ~~کردن لیفون لعین خذله الله ولعنه و دمر علیه و اخراه و حصار داذن
# ~~وی و ستذن قلعها و ولایات او با دیگر بلاد اسلام ضم کردن مقدور
# ~~یچ پاذشاه مسلمان نبوذه است و آگر چند روزی اورا خلاص داذ در
# ~~ان تعبهآ یست فمهل الکارفرین امهلمم رویدا(1) تا خزاین بنگارذ و دفاین
# ~~بر ارذ و بدوم نوبت بمسلمانان سپارذ، شعر:
# گاورا بهر کشتن آرایند ، ابلها خصمت ار نگیرذ پند
# ~~و آن ملعون خوذ در غصه می میرذ و زحیرش می گیرذ و لشکر شهریار
# ~~برو دندان تیز کرده و سعادت و ظفر شهریاری برو ms386 رستاخیز آورده و
# ~~درد بی درمان اورا شمشیر جان ستان خذاوند عالم دوا دانذ؛ شعر()
# غصة خصمت از آن همچو فلک تو بر توست
# تز سعادات فلل را ببر او شکنست
# ور بگردن زذن آسوذه شوذ جایش هست
# چکنذ راحت شمع از ره گردن زذنست PageV01P503
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0513.png)

# ~~و بذین فتح که رفت [در] دار اسلام هر کجا خبر می رسذ بدعا و نماز شب
# ~~مددش می کنند تا خذای عز و جل نصرت بر زیادت دارذ و تمای بلاد
# ~~کفر و قلعهاء ایشان در ضبط وقبض خذاوند عالم کیخسرو جوانبخت ارذ
# ~~و روان پبغمبر ما محمد مصطفی علیه افضل الصلوات و التحیات بذین
# ~~ه بشارت آسایشها یافت و در حضرت کبریا از ملک تعالی و تقدس امداد
# ~~فتح و ظفر و نصرت پاذشاه میخواهذ تا جمله جهان بستانذ و پاذشاهی
# ~~بذو بمانذ ، لیفون لعین خوذ چه سگست آن خصم خوذ کیست و او خوذ
# ~~چیست شمشیر شاه بچنان خون دست نیالایذ و مبالات ننمایذ ، مصراع :
# ~~پای پیلانه بر مگ نزنند، رایات منصور کیخسرو دوم غیاث الدنیا و
# ~~10 الدین باقصای بلاد ترک و خطا و ختن بخواهذ رسیذ و آن بلاد ببندگان
# ~~173) خواهذ بخشیذ ، شعر (1)
# ملکی کی سزای رایت تست « خوذ در حرم ولایت تست
# و آنخ آن تو نیست نیز اقصاش * آنگار کز آن تست خوش باش (2)
# ~~ملک تعالی تا فلکرا جنبش و انقلابست و زمینرا آرام(2) از فتنه و
# ~~15 اضطراب رایات دولت پاذشاهرا هر روز افراشتهتر دار[اذ] و چشم بذ
# ~~ازین دولت بدور باذ و رسیذن این کتاب بذان حضرت خجسته و
# ~~مبارک گرداناذ و بنده را نیز دریافت مثول در خدمت روزی کناذ بمحمد
# ~~و آله، قصید:
# تا بوذ دور جهان کیخسرو باداذ باذ
# پاذشاه انس و جان کیخسرو باداد باذ
# ملک گیر و کامران کیخسرو باداذ باذ PageV01P504
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0514.png)

# ~~باج کیر آز دشمنان و تاج جش دوسا
# در جهان تا جاوذان کیخسرو باداذ باد
# ~~عدل ms387 فرما داذ ده کشور گشای اقلیم بخش
# بر رعیت مهربان کیخسرو باداذ باذ
# ~~در ممالکهای هفت اقلیم و بر شاهان عصر
# سرور و صاحب قران کیخسرو باداذ باذ
# ~~ملک هفت اقلیم بستذ تاج وتخت آمذ بکف
# شاذ و برخوردار از ان کیخسرو باداذ باذ
# ~~تخت اقبالش بروم و خطبة مدحش بچین
# بر ممالک قهرمان کیخسرو باداذ باذ
# ~~هر کجا شاهیست تا فغفور و خاقان شاه چین
# ~~از همه رشوت ستان کیخسرو باداذ باذ
# ~~تا زمین باشذ فلک گردذ شب و روز اورذ
# در زمان فرمان روان کیخسرو باداذ باذ
# ~~باغ عالمرا کز انواع ریاحین گلشنست
# ~~میوه چین زان گلستان گیخسرو باداذ باذ
# ~~تا طبایع را اثر باشذ بوذ منحوس و سعد
# با سعادت هم عنان کیخسرو باداذ باذ
# ~~بی غم از اطراف عالم شاذمان بر تخت ملک
# از حوادث در امان کیخسرو باداذ باذ
# ~~پاذشاه روم و روس و ترک وچین و مصر و شام
# تا حد هندوستان کیخسرو باداذ باذ
# ~~ملکت از دشمن بتیغ استان و آنگاهی بکلک
# بخش کن بر دوستان کیخسرو باداذ باذ PageV01P505
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0515.png)

# ~~همت چ و وکش . کوت خث و جوهرش
# م دء ی نیحر سدذ بذ
# ~~خف. چوذ- و خینتت - تحت مث
# غم زدنتی وشنمن کیخرو بد ذ بذ
# ~~شیی شد و کوه پی بر ج در معف
# این معمار ین کیخرو بدذ بذ
# ~~اعور دجل فذهر شذ درین طوفت غم
# مهدی اخر زمان کیخسرو بادذ باذ
# ~~بیشه رزم عدورا روض هیجا شیروار
# اوفتاذه در میان کیخسرو باداذ باذ
# ~~شهر بار کآستانشرا بوند انر منقبت
# سر نهاذه گردنان کیخسرو باداذ باذ
# ~~پیش هر شاهی و از هر عهد و قولی تا ابد
# سرخ رو چون ارغوان کیخسرو باداذ باذ
# ~~شهریار و کامران فرمان ده و سلطان نشان
# در زمین و اسمان کیخسرو باداذ باذ
# ~~شذ عقم این اشیان سلطنت باز ای خذای
# فرخ اقبال اشیان کیخسرو باداذ باذ
# ~~در هزیمنهای دشمن از پس او روز ms388 رزم
# همجو ازدرها دمان کیخسرو باداذ باذ
# ~~باذ بستان جیان ز انصاف شه اباذ و پس
# با طرب در بوستان کیخسرو باداذ باذ
# ~~مادحایش را کز اطراف ممالک می رسند
# مایه بخش بحر و نان کیخسرو باداذ باذ PageV01P506
# ![image filename](./0625NajmDinRawandi.RahatSudur_0516.png)

# ~~قصیده مصنف در مدح سلطان کیخسرو
# ~~وین رهیرا کز دو ماهه راه مداح آمذست
# ~~بر سر او زر فشان کیخسرو باداذ باذ
# ~~هر شکستی کین ضعیف از جور دونان برد و دیذ
# ~~جبر آنرا در ضمان کیخسرو باداذ باذ
# ~~مرحبا گو جای ده انعام کن بر این ضعیف
# ~~سیم بخش و میزبان کیخسرو باداذ باذ
# ~~یا ربش دنیا بداذی همچنین اندر بهشت
# ~~همنشین با حوریان کیخسرو باداذ باذ
# ~~تمت فی غرة رمضان سنة خمس [وا] ثلثین [و] ستمایة(1) فی یدی الضعیف
# ~~المحتاج(2) الی عفو(2) رب الناس الحاج الیاس (4) بن عبد
# ~~الله الحافظ القونوی(2) حامدا لله علی نعمه و
# مصلیا علی نبیه محمد و آله و
### | اصحابه اجمعین
# ~~(تمام شد کتاب راحة الصدور بعون الله تعالی وتوفیقه) PageV01P507 ms389