######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T21:51:45.938064+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T21:51:45.938090+00:00
#META# transcription layer pk: 13018
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.961193746150685

#META#Header#End#

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0040.png)

# 4 %~% الالء جی ب
# بقول الله تعالی من ذذکرنی فی ماله ذکرته فی مالی ومن ذکرنی
# نفسه ذکرته فی نفسی .
# .1-د %~% اگر
# والحقنا نهم در بتهم وما التناهم من عملهم من شی
# ~~صد مسلمان باهم دوستی دارند بنکرید آنک ازاین صد عزیزست و مقام او
# ~~بلند تراین صد را بمقام اورسانند تا میان ایشان مفارقتی ناشد وما
~~التناهم
# ~~من عملهم من شی نه چنانک منزلت اورا فرو آرند از بهر حمعیت ابشان
# ~~بلک ایشان را ازبهراوموهت فرمایند ازخزائن بینهایت .
# ..-5
# درنی ومن خلقت وحیدا وحعلت له مالا ممدودا(2) چنانک کسی
# ~~قصد قهر کند وشمشیر برهنه کرده باشد آن شفیع بدودست دامن او بکیرد
# ~~می کوید: « بهل مراتا انتقام کشم من اورا بگانهآ قبیله کردم ومالش دادم
~~از
# ~~هر طرف بی حساب و بی قیاس و صدهزارنکوی کردم تا او با کزید کان من
# ~~جنک بیرون آید؟!» حق جل جلاله بادریاهای رحمت بی پایان قصد قهر
~~PageV01P001
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0041.png)

# ~~او کرده و آن دریاهای رحمت دامن کیر نمیشود تا این چه رحمت است
# ~~واین چه بنده است و از کدام رحمت برون اورده است اورا که دامن کبریا
# ~~را هرزمان می گیرد و حضرت دامن می کشد که بهل قوله تعالی لو انزلنا
# ~~هذاالقر آن علی جبل1) اگر لطف اخلاق انساء واولیا که درقر آن
# ~~شرح کردهایم بکوهها برسد از دل مادران مشفق رحیم ترشود ان کوهها
# ~~نه خراشد چیزیرا ونه بشکند، کوشت و بوست دوست شود،درودرشتی
# ~~نماند گرانی نماند سگانگی نماند از غایت لطف اخلاق انساء و حوشش رحمت
# ~~ایشان و شققت بی علت ایشان ازاحزای سنک و کوه شیر شففت برجوشد
# ~~و رحمت یدا شود ودرشتی و بی رحمتی و بیگانگی از کوه برود.
# سخن حق اگرچه کفتنی است الادر حالت غضب نیاید کفتن کی ان
# ~~سخن سوزان شده باشد از آتش غضت زیرا درو دیوار از فتور دل بوقت
# ~~خشم گرم میشود سخنی کچون نان و طعام ms001 گرم از تنور دل بر آری چون
# ~~دست بر آن نتوانستی نهادن از سوزانی اکنون بهل تا آن نان سرد شود
# ~~و آن خشم بگذرد زپرا که نان اگرچه مادهآحیو تست جون سوزان دردهان
# ~~یکی نهی اگرچه گرسنه باشدبیرون انداز دواز آن نان و طعام محروم ماند.
# علی رضی الله عنه درمیدان بود کافربر وحمله کرد درروی علی نف
# ~~کرد چنانک همه روی مبار کش پرشد از بزاق درحال شمشیررا ببنداخت
# ~~از اطراف غریو آمد با امیر المؤمنین این شمشیرحق نست؟ این دوالفقار
~~PageV01P002
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0042.png)

# ~~حق نست؟ این خصم عدوی خدا نست؟ کی چنین حر کت کردی آن
# ~~ساعت که او برتو حمله آورد اگرچه بیاطا کرد و بجهل اکر دفع نمی کردی
# ~~هیچ محابا کردی؟! تو چراشمشیر حق را انداختی؟! گفت: «راست می گویید
# ~~شمشیرحق است وذو الفقارست وفرمان خداست ولیکن چون اودرروی
# ~~من خو انداخت نهس حند، آلوده کشت شمشیرحق با نفس من وخشم
# ~~من» درحال کافرانگشت بر آورد کی برمن کامهآ ابمان عرضه کن و هیجده
# ~~کس از قسلهآ او مسلمان شدند ببر کات ارک آن غضت وبرین معنی ازروح
# ~~الله عسیل  ولی وسؤال کردند سخت برین چیزها وصعبترین وسهمکین ترین
# ~~چیزهایی کی خدا آفرید چیست گفت : «خانهآ غضب و آن دوزخ پراتش
# ~~است» گفتند : « یا روح الله آن آتش خشم خدا را چه نشاند و چه سرد
# ~~کند» گفت : «آنک آتش خشم خود را فرونشاند وسا کن کند درحال
# ~~آن آتش سا کن شود» بسار مردمان باشند که ایشان را برای مال خشم
# ~~نباید مال را اثار کنند وزروسیم واسب واسترولیکن درعقل خودبخیلی
# ~~کنند که اگر این سخن را فرو خوریم عقل ما ناقص شود و او پندارد
# ~~که برما خندید و باعقل ما بازی باخت و آن از آنست کی خود را بذان
# ~~عقل جزوی مشرف میدانذ وازعقل کل غافل آید.
# قال النبی کالث لا ان اکمثر اهل الحنة البله فرقست مان کسی که او ms002
# ~~ازاصل ابله باشد ومیان آنکس که اوعقلی بزرک دید عقل خرد خود را
# ~~در باخت وخود را ابله ساخت واوابله طرار ربانی باشد .

PageV01P003

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0043.png)

# شخصی صفت خوبی زن خودباهر کسی می لفت وصفت خوش خویی
# ~~او کفتندش که : «ببغامبریا نهی کرده است از ستایش کردن زن
# ~~خویش پیش سگانگان» آن را بگوش نمی کرد و کفت : «غرص پیغامیر
# ~~آن بود که تا کسی طمع نکند» بعد ازین کی طمع کرد و زن او را
# ~~فریفت گفت که : «ای خواحه من دل بزن نهاده بودم و اورا میستودم
# ~~مبارکت باد بسار ازوخوبترو نیکو ترونغزیر دیدهام ومیدانم خواستم
# ~~بتوحکایت کردن جون این حرکت کردی خدا که نشان ندهم» اکنون
# ~~حق تعالی همین میفرماید. که: «من دانشها وعقلها به ازین که دادمت
# ~~دارم اگربرین یک خلق و تقصییر برادر خود که واقف شدی و حواهی کفتن
# ~~کی مشتری یافتی که عوض شکراین سخن را از نو میستاند در دزدی
# ~~این سخن راوشاذ شدن والتفات ننمایی من ترا برخللهای دیگرواقف کنم
# ~~اما چون این را برمثال نقل درمیان نهادی و دعوی ساختی آن د کرهات
# ~~ننمایم کی دون همت آمذی وخاین» والله لا بحب الخائنین
# گربرادری را خدا بر گزیند حسد نبایذ کردن کی شعیب صلوات
# ~~الله علیه روزی برامت خود نعمتهای خدا را میشمرد کی کسی که شما
# ~~را کفشی دهد دوست دارید کسی کی شما را پا داد چرا از و سگانه
# ~~آبید کسی که شما را کله دهد محب شوید کسی که شما را سر وعقل
~~PageV01P004
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0044.png)

# ~~دهد چرا ازو روی گردانید کسی که شما را انگشتری دهد عاشق او شوید
# ~~دست سش اوبندید کسی که شما را دست وانکشتان دهد چرا نشناسیت
# ~~برمیشمرد ایشان گفتند : «مادوست میداشتیم خدا را و شکر میکردیم
# ~~این نعمتها را اما چوترا برما بر کزید با این معجزها واین قدر نها
~~دشمنش
# ~~گرفتیم» گفت : «آخرمن از شما حدا نستم مرا برای آن بر ms003 گزید تا آن
# ~~کزینش بهمه برسد همه را منت باید داشتن تنها مرا نی» چنانک درراهی
# ~~باخطر خفته باشی یکی دست بر تونهد که خیزاول دلت آ گه شود آنگه
# ~~چشمت واز شود اعضای دبکرهنوز بی خبر، بعد از ساعتی همه اعضادر جتیش
# ~~آنند از آن مقام باخطر خلاص باید هر کز آن اعضا نکویند که : « ما
# ~~نمیرویم ای دل نوبرو وای چشم نو برو که اول شما را ببذار کرد» با
# ~~از زندان مهلک زندانی دست بر آورد که اول سوراخ را فراخ کندباقی
# ~~اعضاخشم نکیرد که ای دست سوراخ را فراخ مکن ما نخواهیم که
# ~~اول تو بیرون آمذی مگر عضوی باشد [خفته] وپا مرده واگرنه همه
# ~~اعضای زنده شاد باشند وخواهان باشند که از مایای با دستی ره یافتی
# ~~بیرون تا باقی را راه کردی والله الموفق .
# همه کافران همین می کفتند2 که ما را مال ونسب وحمال وقدوقالب
# ~~وقامت ز پباتر از محمد است و پیشتر، نبوت وی را چکونه مسلم شود و ازنور
~~PageV01P005
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0045.png)

# ~~باطن بی حبر وخالی بودند اکنون نوهم تربیت ظاهرمکنی وباطن را
# ~~فرومگذاری چنانک قایل کوید:
# جان ازدرون یفاقه وطبع از برون ببر ک
### | دیو از خورش بهیضه وجمشید ناشتا
# اکنون بکن دوا که مسیح نو برزمیاست
### | جون شد مسیح سوی فلک فوتشد دوا
# جون موش صورت وطسعت وهوا در چاه دلت افتاده است نتوانی
# ~~حقابق معانی آب حبوة پاک کننده رسدن قو له تعالی انما المشر گون
# ~~نجسر(1) و قو له لا نمسه الا المطهرون(2) تا آن موش را برنکشی
# ~~واین چاه8 وحودت را یاک نکنی که لا بمسه الا المطهرون بعنی کلام
# ~~پاک را حان پاک بایذ و کمان قر آن را هم رستم9 باید که بکشد و تیغ
# ~~ذوالفقار را هم بازوی علی میباید وبکر دوشیزه را مرد باید تایکارت
# ~~او زایل کند، عورات ومخنثان وعننان کی توانند جون ترا جان
# ~~نیاشد سخنان ترا کی جان باشد فقه ms004 و وعظ و تفسیر و غیر آن که10 در کتب
~~PageV01P006
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0046.png)

# ~~است بی آنک درودمند روحا من آمرنا1) باقی همه صور نهاست ده اس
# ~~نفش کنی بردیوار هیچ نیرزدجان آنکه گیرد سخنت که توباجان شوی
# ~~س چاره آنست که نو تربیت باطن کنی بجهد جهت، تحصل روح باقیه
# ~~که غیراین روح عامست زیراا کنون در نوناقص است آن روح تا کامل
# ~~شود در توپارهآ در آمده است، اوخود کاملست اما درتو کامل نشدهاست
# ~~همچنانک آفتاب قدر سوراخ روزن واب دریا بقدر کوزه اما اگر کاملی
# ~~ناشی بینی6 کی در باطن توچیزی افتد ازین منجسات اثرنکندو بقانکند
# ~~داروی حشم فدای عسی نمی کنی فدای کور مادرزاد می کنی8 تاچهشود
# ~~سزای دنیا همین است که این مرد مکند همه درمیبازد فاعینونی نهوة
# ~~ستار اگر فضحت نکند و[آنرا] علاج کند نکوباشد اکر فضحت
# ~~نکندوان علاج نکند ان خود عین [عداوت] باشد شطرنج چوبدست
# ~~طفلان باشد اسب رجای شه نشانند وشه را بجای فرزین نشانند . ست :
# هیچ کس را نامدست ازعاشقان درراه عشق
### | بی روال ملک صورت ملک معنی در کنار PageV01P007
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0047.png)

# اقبال نفس در چیزی دیگرست خواهی که بگویم که اقبال او
# ~~درچست ان لنفسک علیک حقأ اندکی حق او مگزار دیگر برا
# ~~یا اوچکار اما اگر اوبودی ترا چه قدربودی نفس درزند گی، نبع است
# ~~باقی کار ارواح راست و سردل را ، ترا5قرار میباید دادن که این همه
# ~~متاعها1 جوارح واعضاء واصابع ومفاصل وحواس وهمه اجزاء2 از معده
# ~~وجکروغیرهما یش من ودبعت است وهر آینه از من بازخواهند ستدن
# ~~که روح حیوانی بجملگی حواس ظاهر وحواس باطن همه ودبعت دوروزه
# ~~است هرچه ترا درعالم سری است و تعلق درون دارد بامردان خدا8 کوی
# ~~که در9 وما ارسلناک الارحمة للعالمین(1) داخلند9 گفتن با ایشان
# ~~بهترست که بار اذله ، این قوم ستار باشند هرج ترا عظیم نماید با ایشان
# ~~بکوی  عجیشان نیایدابشان نصحت کنند که مشت مینداز که بردرفش
# ~~خواهی زدن اما ms005 نکویند الیته مشت مینداز از ضرر باز کویند اما اکراه
# ~~نکنند وما جعلناک علیهم وکملا2) همین است که سوختنی را مسوزد
~~PageV01P008
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0048.png)

# ~~مکوید : «آهسته تر سوز که طاقت سوختن سخت ندارم وقوت حمل
# ~~آن نست مرا» با حجام را مسگوید : «نیش آهسته ترنه و آهستهتر
# ~~فروبر، » اما هر آبنه تا مویی از کالید هست آتش را با این3 کار است
# ~~تاتمام دمار سه برنیارد ازطبیعت فابده نست بیت :
# خود گرسنایی دم زند آتش درین عالم زند
# وین عالم بی اصل را جون ذرها برهم زند
# جون محبت سدا آید با اورا سوی خویش کشد باا سوی او رود
# ~~جون وصلست فرق نود اورا بافتی او را بافته باشی قل عبارت از وقت
# ~~است که سریستان نطق خلیدن7 گیرد کسی را طلید که سماع سخن او
# ~~بعهده من الله(1 آری آزارند و بر نحند اما9 حقوق نکاه دارند حقوق نعم
~~باشد
# ~~که بتوفی الانفس حین موتها2 کهم ما کیان خوذ نول زندو بیضه رایشکند
# ~~حون چوزه نمام برسد فاعف عنهم(3) منت لعنت کردم هم منت رحمت کنم
# ~~این مرا افتاده است کنفس واحدة(4) بکی جان در دوتن شنیدهآ ببین
~~PageV01P009
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0049.png)

# ~~حبهم117 علم محبت حق را بوذ ازهر که علم محبت حق شنیدی میدان
# ~~کی حسب حق است .
# ~~هر لحظه ز عشق در سجودی د گرم
### | وز لوح وجود گرد جودی د گرم
# ~~دستی، که من از وجود خود کم شدهام
### | ثر زندهام اکنون بوجودی د گرم
# او من کان میتا فاحییناه12
# ~~در کشتن بنده گر هوای دل نست
### | بابنده بکو، هرانچ بای دل بست
# ~~مهصود من از جهان رضای دل تست
### | تا بنده همان کند که رای دل تست
# گوهر نوهم نو باش از بهر آنک جون از آن نو باشد غیر نو بود3
# ~~کوهر کر خزینهآ بادشاه است هم پادشاه گوهر باشد آنگاه این گوهر
# ~~باشد اگر کل او بمعراج باشد و معراج غیر او باشد معراج تمام ms006 نیاشد
# ~~لو لاک ، ما زاغ البصر
# # تو نو ومن من این محال بود %~% ومن ومن نو این وصال بود PageV01P010
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0050.png)

# (فخررازی رحمه الله دوانزده علم می دانست اما هنوز ان دوانزده علم را
# ~~فراموش نکرده بود1) هیچ طاعتی ماورای روزهنست الصوم لی انا اجزی
# ~~به اگر کسی همه طاعتهای نغزبکند و شکم را پر میکند و می خسد بهیچ.
# ~~حایی نرسد واگر صوم رانکاه دارد بکمال و درعیادات دیکر کماییش
# ~~تفصیر کند جایی برسد ولیکن بتدریج باید تا مزاج بزیان نیاید4 که
# ~~ما را این کالید5 آلت کار دادهاند فکر وذ کر بزیان رود و از کار بماند
# ~~(جا یکه خالی بیاید راست کردن واختبار کردن تنهایی را تا ملال نارد)2
# ~~واذاسمعوا اللغو اعرضوا عنه(1) بعنی سخن پوست شنودن1 مردل راچنان
# ~~ضعیف کند که پوست جوز خوردن مرصاحب شکم را1.
# سخن مغزباید تا قوت دل باشد حون بنده بکمال رسد و حضرث
# ~~الوهیت پیوندد و بمشاهدهآ عزت رسد بعد از آن قرشتکان از آن
# ~~مقام قاصر باشند که مامنا الا له مقام معلوم(2) بنک گویند کهراهرانهایت
# ~~نست12 آن راه منزلست بعنی  حون در شهر وصال رسی روش ان شهر
# ~~رانهایت نست آن آهوان که دردام هو نه افتاده اند نتراز انعامند که کوشت
# ~~انعام خوردن را شاید وبار کشی ازایشان اید وازینها آنهم24 ناید چنانک
~~PageV01P011
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0051.png)

# ~~فرمود اولئک کالانعام بل هم اضل(1) اما اینها همه روحند روح
# ~~سمیع بلک همه سمعند سرتاسر قر آن کلام خداوندست، درماه و ایام
# ~~چکونه فروداند،در دل مؤمن فرود آید که اولئک کتب فی قلوبهم
# ~~الا بمان(2) (ایمان همچون ماه باشد که در درون آدمی بنماید تا این کلام
# ~~همچون نور روان شود)4 وقال صادق : «المحبه افنا الحبوة فی امر
# ~~المحبوب» (وقال بعضهم : المحبة نسان ما سوی الله) قال داود للجلا:
# ~~«با رب انک خلقت لکل داء دواء فما دواء المحبین» فاوحی الله
# ~~تعالی با داود لیس للمحبین دواء سوی لقائی (وقال حکیم ms007 : الحلم
# ~~ترک العزة والرضا بالذلة) وقال اهل المعرفة : «الحلم الاقتداء7
# ~~سیرة النبی للا وسنته»
# وعن ابی سعید القرشی انه قال : «عهویة الآنساء حبس الوحی
# ~~وعقو به الاو لیاء اظهار الکرامات وعقوبه المؤمنین التقصیر فی
# ~~الطاعات » .
#
# وحکی انه سئل الجنید عن مراتب اهل الولا بة قال : «لاهل
# ~~العراق البسط والعبادة ولاهل خراسان القلب والسخاوة ولاهل PageV01P012
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0052.png)

# ~~البصرة الزهد والقناعة ولاهل الشام الحلم والسلامة ولاهل الحجاز
# ~~الصبرو الانا به».
# (رحماء بینهم17 بعنی شفقت بی علت مؤمنان را باشد که چنین دانند
# ~~از غایت شفقت که رنج آن فلان عین رنج منست در علاج او چنان میان
# ~~در بندم که در رنج خویش اکرترا درپای خار خلد همه مهمات جهان را
# ~~بکذاری وبدان مشغول شوی همچنین در حق برادرخود که انما المومنون
# ~~اخوة (2) هرنکویی که درحق مؤمن خواهد کردن آن نکویی با
# ~~خویشتن می کند قوله تعالی ان احسنتم احسنتم لا نفسکم پس لاجرم
# ~~آن علاج بحقیفت خویش را می کند اما کسی را که این ایمان واعتقاد
# ~~ناشد که ایمان دوقسم است التعظیم لآمر الله والشفقه علی خلق الله
# ~~همچنان در آن تقسیم دیگر فرمود الا بمان نصفان نصفه صبر ونصفه
# ~~شکر آن قوم را از آن سوباحق تعظیم وازین سوبا خلق شفقت)1
# حاذیه و ماسکه وهاضمه و دافعه بیاید تا تن بصلاح آبد اکنون از
# ~~غذاهای دنا امساک بابد نامعدهٔ‌ غذای دینی را اشتها وجاذیه وماسکه
# ~~وهاضمه ودافعه پدید آید و خلق این بکند مثلاپیش شمستان کسوف گرفته
~~PageV01P013
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0053.png)

# ~~است ابشان را صلات کسوف فرماید1 کزاردن لکن آن دو ر کعت نی
# ~~بلک چیزی که دفع کند آن را .
# نقل کن از بقعهٔ‌ بقعهٔ‌ واز موضعی رموضعی، تا آنوقت که بجایی
# ~~برسی که از آن زیادت ممکن نیاشد ولیکن بشرط آنک منزل دوم نه از
# ~~منزل اول باشد چنانک باید کچون منزل اول ده اندر ده باشد منزل دوم
# ~~دوازده اندر دوازده، باشد بنقل حال نه بنقل قال تا ms008 بمثابتی برسی که
# ~~مسجود ملا بک شوی اما راه وصال رانهایت نست منتهی ومفصدالله است
# ~~قو له وان الی رتک المنتهی17) مصباح نورایمان در زجاجه تن مؤمنست
# ~~تن عارف از مجاهده همچو زجاجهآ شود نورایمان ازو تافتن گیردلاجرم
# ~~نازک شود بن عارف وما تدری نفس ما اخقی لهم من فرة اعین
# ~~نوریست درعین نهاد آدم نهادهاند آن نورظاهر نشود الا محاهده هرچند
# ~~یوست غلیظتر باشد مغز ضعیفتر ومخفی بر باشد چون آن پوست تنک تر
# ~~و ضعیف ترمی شود یمجاهده ازین معنی نور فوت میکیر د(همچنانک هر چند
# ~~پوست جور ضعفتر، معزاوا کنده بر وهمچنین بادام و پسته،هرچندپوست
~~PageV01P014
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0054.png)

# ~~آن غلیظتر، مغزضعیفتر)1 با اگرنی هرچند بر کان لعل آن سنکهازیادتی
# ~~کم باشد تأثیر آفتاب آن را از صفت سنگی بلعلی بشتر و زودتر آرد
# ~~وهرچند آن سنکهای، زپادتی بر بالای کان لعل بیش باشد تأثیر آفتاب
# ~~در کان لعل کمتر اثر کند و کم عمل کند8 اکنون خلق بر بالای لعل
# ~~نور معرفت که در کوه آدمی تعسه شده است سنک انیار بش می کنند
# ~~لاجرم هر روز نور آفتاب از آن منقطع نر است گفت : «انسا را دبدار
# ~~بوده است» گفت : «نبی8 و کور وناسنا محال باشد و دیکردرقر آن8
# ~~چنین ناطق است که علی نصیرة انا ومن اتبعنبی1 اگرقر آن را مفر
# ~~باشیدخلاف قران لازممی ایدا گربگوییم کهندیدند» فلما فصل طالوت
# ~~با لجنود قال ان الله مبتلیکم بنهر(2) همچنانک قتل داود حالآوت(2
# ~~داود دل نفس اماره را بکشت لاجرم خداوند تعالی داود دل را ملک
# ~~بخشد وعلم وحکمت دهد1 وهمچنین چون طالوتعزم جالوت نفس
# ~~کردقوم را وصیت کرد13 که درین راه جوی آب است4 و آن دنیاست PageV01P015
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0055.png)

# ~~و شهوات" است اگرچه شما تشنه و مستسقی اند نقدر احتیاج خورید
# ~~قدر ضرورت بامر خورید نه شهوت و بیفرمانی فشر بوا منه الا
# ~~قلیلا1)4 از چندین هزار خلق چند کس معدودند که ازین دنا صر
# ~~کردند قوله ms009 تعالی و قلیل من عبادی الشکور(2) قال بعضهم : «التواضع
# ~~قبول الحق من الحق للحق» وعن ابی در رضی الله عنه عن النبی للاه له عله
~~ولم
### | *--5وو
# ~~انه قال : «اولیاء الله ضحکهم عبادة ومزاحهم تسبیح ونومهم صدقه
# ص -5وو -ه- --5 %~% . وه ..3
# ~~اللهم احفظهم واحفظ علیهم دینهم واقر عینی بهم یوم القیامة»
# ~~-134
# ~~نم فرا الا ان اولیاء الله لاخوف علیهم ولاهم یحز نون7 وعن ابی
# ~~و -5- -
# ~~هریرة رضی الله عنه قال1 : «خرج علینا رسول الله» فقال: «و اشوقاه
# ~~الی لقاء اخوانی» فقلنا: «السنا اخوانک» قال:« انتم اصحابی واخوانی
# ~~5و- و
# ~~فوم یاتون من بعدی شانهم شان الانبیاء وهم عند الله مثل الانبیاء»
# ~~قلنا : «صفهم لنا» قال : «هم فوم یفرون من الاباءو الامهات والاخوة
# ~~والا خوات بطلبون بد لک رضوان الله جتمعون فی بیت من بیوت PageV01P016
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0056.png)

# -
# ~~الله تراهم مهمومین محزونین لایعرف احد فدرهم الا الله لیس
# ~~-35
# ~~بینهم میراث بقتسمونه الواحد منهم اشفق علی الاخر من الام علی
# ~~ولدها والاخ علی اخیه .
# # ای دل جز از رنج نفرمابندت %~% هر لحظه بعشوهآ بر آرایندت
# # بی خویشمنی مکن دلا پند پدیر %~% سهوده دری مزن که نکشایندت
# کلمهآ حکمت همچون لقمهآ است آن را جاذیهآ باید تا حدب کند.
# # بارهآ راه دان نو اندرپیش، %~% ازدر نفس خویش تادل خویش
# # مردن خلق زند کی دینست %~% هرچه گفتند سر آن اینست
# دص. و -15
# البدن بفنی ویموت والروح لا بفنی ولا موت.
# # در حهانی که عقل وایمانست %~% مردن جسم زادن حان است
#
# قرة عینی فی الصلوة صلوة نزدیک رجال عین اوست بنظر نور الله
# ~~صلوة آنست آن د کرجهاد باشد چنانک کوید، :
# هست هریک زهست حضرت هست
### | علم %~% بی نیازی اندر دست
# احبانی حیاته وانارتی بنور ذاته.
# # همه هم نستند و هم هستند %~% همه هم باده اند وهم مستند
# # زشت باشدز روی حکمتزشت %~% بی فراق هوا وصال بهشت PageV01P017
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0057.png)

# # باتومن خوب و زشت راچه کنم %~% چون توهستی بهشت راچه کنم
# # عسی روح گرسنهاست ms010 چوزاغ %~% خر او می کند ز کنجد کاغ
# چون نو خر را پروری1 علم هم از خرباید جستن بنگر که خر را
# ~~چه علم باشد .
# دام بلاست آنچ نو میخوانش دلست
### | دیک هواست آنچ نومی خوانیش سرست
# علم علم معرفت است اگرهیچ چیز نشناسی وخود را بشناسی ودانی
# ~~عالمی وعارفی واکرخودرا نشناسی آنهمه علمها که تودانی ترا6چه سود
# ~~اضاعو الصلوة واتبعوا الشهوات(1) اصحاب صفه وعارفان و محققان چنین
# ~~1 میگویند9 که : «این مار را صفراست روغن زیان دارد با گرمی است
# ~~حلوا زیان دارد خواه گو حلوایی غصب باش خواه حلوای خریده» .
# ملک را7 پرسیدیم که این چرا میخوری بدین حاجت داری گفت:
# ~~«نه همین که خوشم می آید »1 این عین زیان وظلمت باشد . در نودو
# ~~درست بکی سوی دوز خ یکی سوی بهشت اکنون ریاضت آنست که
# ~~بیحاجت در دوز خ مکشا (چون ایمان شهرست فوی نکه بابد داشت
# ~~تا ترا از شهر ابمان نرد و در شهر کفر و معصت نکند که عین مخنثی
~~PageV01P018
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0058.png)

# ~~باشد و ننگ باشد اما)1 اگر راه دوزخ چنین دلربا و خوش بودی
# ~~چندین هزار خلق خویشتن را از بهشت مخلد محروم نکردندی (چون
# ~~بنده را خدا شایسته مقام قرب گرداند خلعت لطف اید خشاید باطن و
# ~~ظاهرش را از ریا و نفاق صافی کند محبت اغیار را در باطن او کنجایی
~~نماند
# ~~مشاهده3آ لطف خفی گردد، چشم عرت در حفیقت کون نظاره میکند
# ~~از مصنوع بصانع منگرد و از مقدور بقادر میرسد آنگاه از مصنوعات ملول
# ~~گردد و محبت صانع مشغول شود دنا را نزد او خطر نماند و عقبی را
# ~~برخاطراو گذر نماند غذای او ذکر محموب گردد تنش در هجان شوق
# ~~معبود متازد و دل در محبت محبوب مکدازد نه روی اعراض نهسامان
# ~~اعتراض چون بمیرد حواس ظاهرش از دور فلک برون آید کل اعضاش
# ~~می گدازد از حر کت طسبعش ممتنع گردد این همه بعیر بر ظاهر ms011 بودولیکن
# ~~باطن از محبت وشوق پربود اموات عند الخلق احیاء عند الرب)4 تا
# ~~موت قبل الموتنست عادت نوعید بکرست (وبعد تمام المجاهدة نوعی
# ~~دبکرست)5 واعبد ربک حتی باتیک الیقین1 مغزعمادت گداز نهس
# ~~است وباقی همه پوست عادتست ، صوم وعبادتی که در وی1 کداز نفس
# ~~نست آن عادت نست عادت که در او رنج نفس هست آن نیز شرط PageV01P019
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0059.png)

# ~~عادتست ، نفس اولیاء جمله دلست و دل اعداجمله نهس است آلمجاهدة بدل
# ~~محبة الحق بعد انقطاع اسباب تعلق الخلق فی سبیل الله .
# قال قال رسول الل و ل افضل رجال امتبی الذین یجاهدون وافضل
# ~~نساء امتبی اللاتی   لا   یخرجن من البیوت الا لا مرلا یدلهن منه3
# الشوق نور شجرة المحبة والعشق تمرنها وقال الشوق جوهر
# ~~المحبة والعشق حسمها با داود لس للمحبین دواء سوی لقائبی.
# وقال النبی جلا اقرب الناس درجه من درج النبوة اهل العلم
# ~~واهل الجهاد.
# صوم صوم الاخص ترک ما سوی الله وقال النبیل ال ولا الصلوة
# ~~بور المؤمن والصوم حنة من النار .
# ر کن بزر کترین درباب ریاضت روره است روزه ازهمه بزر گتر
# ~~است (باقی ریاضتها نسیت با این بازیچه است ودرین باب تفاصلست
# ~~بآهستگی توان ذکر کردن اما)1 از نفس می باید دزدیدن7 کی نفس را خبر
# ~~15 نباشد هر روز از معهود هرروزه در مسنکی یا سسشتر نقصان کنند8
~~تاسرمعده PageV01P020
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0060.png)

# ~~خالی میباشد وریاضت حاصل می آید حق جهاده17).
# هر کرا دردحهفت است طلب حفیقت است، مؤمن آنست که
# ~~همچوماهی بی آب فرارنگیرد اگرچه همه چیزها وهمه تعمتها1 پیش
# ~~ماهی نهی ماهی هیچ نارامدپس مؤمن نیز همچوماهی سوی آب میجهد
# ~~اکنون درجوی خردک امان نیاید ماهی که در آزحاش بکیرندونیز آب تنک
# ~~باشد در دام بماند ونیز نگوالد دریایی باید تا ماهی نهنگی شود اگر
# ~~جسمشیخ را خرد میبینی محال مدان دریا را درضمن وی بین .
# عجب مدار ز دریا وحانور که دروست
### | عجب ز حانوری دار کاندرو" دریاست
# لوح محفوظست که ms012 من میبینم در آنحا انسا و اولیا9 هریکی را
# ~~میشناسم بعد از احمد مرسل2 سار اولیا بودند هیچ کس را این مرتبه
# ~~نوده است که مولانا بهاءالدین را و درین ریایی نست که اگرریایی
# ~~بودی آخر آنها را گفتمی که درین جهانند ( که ازایشان نفعی بود ودفع
# ~~ضرری)12 علم اینست اگراین علم را ندانی علمهای دیگرراجهل گویی علم
# ~~دین اینست که آن جهان با این کس2 بماند آن علم د گر را از بهر حیوة
~~PageV01P021
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0061.png)

# ~~چند روزه کرده اند کی درین جهان مانند بآرام و ابمنی ، کتاب الله
# ~~اندرون شخ است وعترتی بیرون شیخ کتاب آن معنی است که در وپنهان
# ~~کردهاند وعترة حسم شیخ1 است ترا جون اهلیت کتاب خواندن نست
# ~~عترة باتو بگویدسر آن2 کتاب را کتاب الله که اولئک کتب فی قلو بهم
# ~~الا بمان1) کتاب بیرونیرا دزد بردپس عالم عالم نمانذ با خود نمیرد پس
# ~~عالم4 نماند پس شیخ صاحب کتاست هر کجا5 که هست و حعلنی مار کا
# ~~ابنما کنت(2) اکنون شیخ آن شجره است که تحت الشجرة(3] هر کرا
# ~~درد حقیقت است سا گو بنزد این درخت که وهزی(2) این درخت اول
# ~~طالب بود اکنون این درخت مطلوب شده است تا ازین درخت عصدهآ
# ~~نافع کنی تا بچه دینت که عسست از تو بزاید زنهار دست درین شاخ زند
# ~~که فقد استمسک(5]7 عقول جون درسرشت وفطرت خود ناقص افتاده
# ~~است8 با کتساب جایینرسد و بکمال نرسد9 عقل کامل را پارهٔ‌ تصفیل بس
# ~~باشد از خود برق زدن گیرد آینه در دست آینه دارست و اینک میبینی
# ~~آینه نست ظلمتی در روی آینه است این طایفه خواص را کسی نشناسد
~~PageV01P022
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0062.png)

# ~~مکر خدای تعالی، وخدا ایشان را در بعضی احوال از خود خبردهد
# ~~هیچ کس سادشاهی نرسد تا اول پاسانی نکند بوسفلا ازچاه جاه
# ~~رسد پاسیان شب نخسید و آنچ خسید از بهر تحصیل قوت خسد و آنچ
# ~~خود از بهرقوت پاسیانی ms013 خورد از حساب کارباشد نه حساب2 خوردن
# ~~سلطان آخر" از آن میدهد تا خورند ولکن چنین خوردنی10ا بشان
# ~~فرشتهاند نخورند10 خوردن آن باشد که بشهوت راشد فرمود که کلوا
# ~~من الطیبات(1) بعنی بخورید حلال.
# خوردن برسه قسمت است حرام ومباح و واحب آنک حرامست
# ~~و آنکمیاحست بی حاحت است وآنک واجست حاحت باشد وشهوت
# ~~میز با آن بار باشد اکنون آنک مباح است هم مخور تا چنان شود .
# ~~لی واجب شود یعنی حاجت بود وضرورت مردی میرود و در
# ~~مجاهده و جوعتا وقت حاحت چوخوردن فریضه گردد جای آرد در آن
# ~~هم اشتها بود وشهوت وهم ضرورت ودر آن دو اول اشتهای مجرد PageV01P023
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0063.png)

# ~~نه ضرور نست .
# # این را کم کن اگرتوان می طلبی %~% کاین کم شدنت دلیل ان بافتنست
# (خدای نعالی ترا بدرجه پدر برساناد درجهآ کسی از آن زیادت
# ~~نست اکرنه دعا کردمی کی خداش در گذران امامنتهی انست از آن زیادت
# ~~را راه نست وان الی ربک المنتهی11)2 حق شدن ممکن نیست
# ~~ولکن حق است که بنفسه قایم است، اما غیراین را6 مسلم نشود که قایم
# ~~خوذباشداین کی اولیاء الله لا بموتون آن قلب ایشانست کی میخواهد
# # که منظر کاه حق است اما نفس ایشان نیز بمیرد چوعام کفته است %~% کی
# ~~گل نفس ذائقه الموت(2] اما آن قلیشان9 نمیرد اکنون آنچ غیر انست
# ~~فانی است آن را ترک کن تا آن نفس شریف قوت گیرد که اوباقی است
# ~~وغنا چیزی باشد که اوباقی باشد حون باقی نیوذ آن خوذ عنا باشد نه غنا9
# ~~لی الغنی غنی القلب لاغنی النفس والمال اکنون ببیمرادیها[ء
# ~~آن نفس اماره  نفس مطمنه را در پرورشاند از ، این را نفس ملقب
# ~~کردعاد نفسک فانها انتصبت لمعاداتی - ونهی النفس عن الهوی PageV01P024
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0064.png)

# ~~اطیعوا الله (1) ترک معصیت خود محض طاعتست چنانک ازالت ژنک
# # از روی آینه محض تحصیل نورست تتجافی %~% اگر در نو جوهری
# ~~هست و مخفی است تا ازتو2 آن جوهر را ms014 نقس اماره ندزدد اکنون تو ازو
# ~~می دزد اندک اندک شهوات او چو میتدیی اندک اندک نوانی، همه شب
# ~~سدار باشی نتوانی این جایست جوهری وا کر جوهری نست یس چه
# ~~می خسبی جون چنینی جوهری میطلبی حواب چکونه حلال باشد جوهر
# ~~طلبنده را.
# کشجرة طیبة(3) درخت دین قوت گیرد بواسطه تربیت کی اکنون
# ~~خردست در خت دین و هنوزقوت نگرفته است تا چون قوت گیرد کس نتواند
# ~~کندن2 ان را از بیخ اما اکنونهر که سایدبر کند که در خت دین بیخ بحضرت
# ~~رساند آنگاه او دوطرفین شود طرفی بحق و طرفیآ خلق هر کی
# ~~دست درین شاخ [زند]10 بر ساندش مگر کشتی نوح از چوب چنین
# ~~درختی ساختهاند از بهرفرب حق مثل اولادی کمثل سفینة بوح من
# ~~تمسک بها [نجا] و من تخلف عنها غرق هر که باین حبل دست درزند
# ~~خلاص بابد واعتصموا1 حبل الله4).

PageV01P025

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0065.png)

# من از کمال علم ناشی شدهام از آنک بمعلوم رسدم د کرمرا چه خرج
# ~~شود علم، ازغایت. کمال علمست که مرا علم نیست کی ذکر رب آنگاه
# ~~کامل شود که نسان غیر او حاصل شود واذکر ربک اذ انسیت1.
# ~~حماعتی اهل ظاهر گفتند2: « کجون فراموش کردی خداوندرا3بادش کن»
# ~~اهل معنی کفتند2 کی: «این محال باشد که عاشق را از معشوق فراموشی
# ~~بلک جایی برسد که او را غیر او فراموش شود که، واذ گر ربک اذا
# ~~نسیت(1) بنست» الفقر فخری فقر آن بود فرعون علیه اللعنه انا ریکم
# ~~کفت انا کفت لعنة الله شد منصور انا الحق کفت انا کفت
# ~~رحمه الله شد .
# اغلب خلق برانند که سود خود گیرند ونمی خواهند که هیچ چیزی
# ~~بدهندوازین وعید نمیاند بشند7 که ویل للمطففین7 وباخداوند تعالی
# ~~همین نوع می کنند خلاف اهل دل واهل معرفت(کی)8 هیچ کستاخی
# ~~نکنند ونخواهند مزد کار9، بلک خرج مکنند در راه تصوم از بهر
# ~~او بی دریغ بحکم آقرضوا الله قرضا حسنا[3 تا مال بود مالمیدهند
~~PageV01P026
# ![image ms015 filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0066.png)

# ~~چون نبودتن صرف مکنند ودر کداز میدارند و جزلقای اونمی خواهند
# ~~صیام وصلوة وغیر هما من الطاعات همه خرج کردنست ازخویشتن بدر گاه
# ~~خدای تعالی
# آلق عصاک(1) مقلد چون ازراه، بفتد برنخیزد ومستدل جون بیفتد
# ~~عصای استدلال بکیرد باز بر خیزد مکر آن سنانش تیزنیوده باشد5 اکنون
# ~~سنان عصا را همواره تیزباید کردن واین عصای استدلال را از دست نیاید
# ~~نهاد تا سصیرت برسی آنکه خود ازدستت8 بفتد آلق عصاک(1).
# اکنون من ترا گفتم: «این سوبیا نورست» تو کفتی: « آن سو تنورست
# ~~وسرماست» مرد را ازین قدوسپرنیاید انداخت سپربر گیر که دوست
# ~~شجاع را دوست میدارد الذین یقاتلون فی سبله صفا کانهم بنیان .
# ~~مرصوص(12 (محمد رسول الله من خاک پای اویم واومحموب جان منست
# # جون آن گفتم این معلوم شد)12 %~% حبهم3) کفایت است بحبونه3آ
~~PageV01P027
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0067.png)

# ~~شرحست من کان لله کفایت است کان الله له شرح است اکنون من
# ~~از کان لله گذشتهام تکان الله له رسیدهام میان حق ومحقق بک موی
# ~~نمانده است اگر در میان کسی گنجیدی (یاملک مقرب گنحیدی)2 کی
# ~~نورمطلقند با نبی مرسل که مستان حضرتاند حون این دوفریق نمی کنجد
# ~~د گرچه در گنجد اکنون من نوربخشم نه نور گیر مه چهارده نورنگیرد
# ~~ولیکن نوربخشد اما این (مه اولیالا شرقیة) ولاغر بیة(1) است درنقصان
# ~~نفتد وخسوف ناشد دخترچون مه پیشم نشست اما من مه چهارده بودم
# ~~او مه دوازده در من تداخل شد اما او میخواست که من درو نداخل
# ~~شوم ولی چهارده در دوازده چون نداخلشود ازجان بیرون نامده
# ~~جانانت آرزوست
# احوال ستم برستم ازمن پرسید %~% احوال شب وصبحدم ازمن پرسید
# هرفتوی مشکل که درین راه افتد من %~% من مفتی آن ملتم از من پرسید
# هرحه جزباطن بو باطل بست %~% باطن نو حهقت دل تست
# جهد کن تا جو مر گ بشتاند %~% بوی جانت بکوی او باند PageV01P028
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0068.png)

# کامل العقل کامل العلم فی الدادین حکیم فی افعاله وأقو اله
# ~~و احواله فهو ms016 ابدا علیم حکیم، کاملان را1 سعادت اید منشورست
# ~~مطلوب نوعین بست غیر نونست مطلوب بو، مگر عیری کی منتفع نو
# ~~باشد که آن خود غیر تونیاشد نان و آب غیر تست اما چون منتفع است4
# ~~آن را غیرنشمرند .
# مرا5 اگرفقیر نیاشم خلق باشم واگر خلق باشم چگونه گویم که
# ~~من درویش باشم و او در من نگرد به باشد که نوانکر باشم و او درمن
# ~~ننکرد مرده باشم او در من نکرد به از آن زندهآ باشم که او در وی
# ~~ننکرد همه جهان خود دانند که زنده خود آن باشد که او در وینگرد0
# اکنون حق تعالی جمال یوسهی داده است (مرا) که بیهیچ
# ~~طاعتی با هزارمعصت نور رویم بیرون میزند وایشان  را چنان زنکی
# ~~آفریده است که هرچند ( که)2 خود را می آرایند زشت تراند.
# شرط ایمان چیست اندر نفس خود کافرشدن
# شرط مؤمن چیست اندر کفر امان داشتن PageV01P029
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0069.png)

# ~~گویند مرا : «که دل ز مهرش بر کن»
# خوش مکویی نکوست می نتوانم
# روی سوی آفتاب کن تا گرم وروشن شوی آفتاب قلوب نورمعرفت
# ~~حق است لا شرقیة ولا غربیة
# ~~شکر ایزدرا که ما از خود رهایی یافتیم
### | در جوار حصرت حق آشنایی بافتیم
# ~~از ره بی عقلی و بیدانشی یکسو شدیم
### | صدق صد بهی وعقل مر نضایی یافتیم
# ~~کمال عاشقی درد و نیازست
### | چه جای خواجگی و کبر و نازست
# ~~زه عشاقرا یابان نیاشد
### | که عاشق در دو گتی سرفرازست
# حد علم وایمان کلید راه وصال است از کلید آن باید2 که هر مشکل
# ~~که درین راه باشد گشاده گردد اکر در شب تاریک مشکلی افتد باید
# ~~که آن کلید آن رایگشاید وا گرنکشاید(ونیاید)3 آن کلیذنباشد(آن)3
# ~~چوپ پاره باشد و تو کلید پنداشته درحدیث میخوانند که مؤمن آن باشد
# ~~که خدای عزوجل روزی سصد واند بار دروی نکرد برحمت واشان PageV01P030
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0070.png)

# ~~را بکیار نمینگرد (و)1 می گویند : «ما مؤمنیم» کلوخ برلب بمال ایمان
# ~~دلالة2 است ms017 بدان شاهد کفتند: «دامن این دلاله راتاب ده که او بردتراو
~~بس.»
# حسد سک، نفس است که بر سر مردار دنیا4 الدنا جفه باشد
# ~~کچون سگ دیگر بیاید آن سک میغرد ومی غنکد اما غذای
# ~~روحانان غذایست که کم نخواهد شدن لاجرم در آنجا حسد نگنجد
# ~~اگرچه خورند گان بسیار باشند اکنون این سکان هر گزببهشت در نیایند
# ~~مکرسک اصحاب الکهف که بااو عقلست و دل وایمان چون در ان سک
# ~~سگی نمانده است بیع آن سک رواست که کلب معلم است دربیع آن
# ~~سک8 خلافی نیست اکنون کرد قلعهآ وجود در ا9 وجنگ کن وهیچ
# ~~محایا مکن درخرابی اوچون (شهرد کرانست هردروازهآ که استوار بر
# ~~است سوزان وچون)10 قلعه از آن توشود وملک مسلم گردد آنگاه
# ~~عمارت می کن آنگاه هر کسی را بجای خویش بنشانی وهیچ کس
# ~~را نگذاری13 کی از حد خود در گذرد( کی)14 تلک حدود الله فلا
~~PageV01P031
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0071.png)

# ~~تعتدوها1)خصوصا شاه دل را که تخت دولت خویش برنشانی وباقی
# ~~تابع است که او ملک است که الناس علی دین ملو کهم و همچنان
# ~~رخ واسب وفرزین وپیاد کان نیز ، بعنی سرانگشتان واعضا که صلاح
# ~~کجامی دارندو گوش کحا همچون استدلال طسب بواسطهآ نیض وقاروره
# ~~جنیش اعضاتقاضای اندرونست وقتی که بنورحق نرسیده بودومنورتشده
# ~~چون آن نورحاصل شداین استدلال بحاحت9 نباید هب لی ملکا لا پنبعی
# ~~لاحد من بعدی(2) این بخل نباشد واز پیغامری، خل محال باشداین
# ~~رمزست چنانست وان من شی الا سبح حمده14 بعنی سبیح اعمال
# ~~بی اختارست اگر اعمال باختبار بودی پس کفار و شیاطین هم شئیاند
# ~~همچنین که گفت کن فیکون(5) آن فرمان برداری بی اختیارست(نه)0
# ~~آنک سیب ثواب بود مردمان1 باصحاب املاک وعقار قرض دهند
# ~~آقرضوا الله6) وسلف و کالها بفروشند و کوبند : «برفلانی12 اعتمادست
~~PageV01P032
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0072.png)

# ~~املاک دارد سود کنیم از معاملهآ او» اخرخداوند حهانرا هیچ ملکندیدی
# ~~کی چنین خایفی وخطاب اقرضوا الله1 را بکوش اعتماد نمی شنوی .
# هرجه از توباقی ms018 نست دنیای تست وهرچه از توباقست آخرت تست
# ~~آن را باش بعنی پرورندهآ کان لعل باش اکنون مثال یوسف دان روح را
# ~~ذر مصر ان .
# من اول متفحص (آن)2 بودم که این جوهر من باقی هست یا باقی
# ~~نست یوسف را درمیان چاه بافتم برصفتی2 که دانستم که او باقست غیر
# ~~اورا یقا نبود (ثم لا یموت ولا حیی)22 والذین اذا فعلوا فاحشة
# ~~او ظلموا (آنفسهم)(3)4 درحق کسی ظلم یا ناشایستی باتیاهی کرده باشد
# ~~اوظلموا انفسهم با یا خویش گناهی کرده باشد که بدبگری متعدی
# ~~ناشد ویغفر مادون ذلک لمن شاء(4) این (لمن بشاء) بشرک
# ~~باز میکردد بعنی هر که را که خواهد از شرک2 خلاص دهد اورا آمرزیده
# ~~است وهر که را که خواهد که مشرک باشد اورا نامرزد.
# امروزغرق بودم در دریا در طلب گوهر( که گفتم که این بار رفتم،
# ~~همچنان باشد طالب کوهر)2 هرباری که در قعررود اگر کسی باز گشاید
~~PageV01P033
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0073.png)

# ~~اندرون مرا1 وبنکرد گوید : « این بیچاره مستحق است که اورا دیدار
# ~~باشد واورا چنین روزی باشد» .
# کلک را تا نتراشی ونشکافی وسرنزنی کاتب آنرا در دست نکیرد
# ~~مجاهده بمنزلت آنست (کی)2 اکنون چون تمام کرد وسرقلم بزد4 لایق
# ~~دست دییرشد وما الاحسان الا بالاتمام مجاهده چون تمام شود بین
# ~~اصبعین من اصا بع الرحمن گردد تا هرچه از آنجا برون2 می آید گفتهآ
# ~~دبیر بود دبیر آن قلم حضرنست
# اعوذ بفعل باشد معترهمچنانک لشکرعدو می آید وقلعهآ است که
# ~~در آن باید8 گریختا کنون اعوذ همچنان، باشد که من درقلعه پناه
# ~~می آورم10 اگر صد سال این کلمه میگوید تا درنه آید هیچ وی را این
# ~~گفتار سود ندارد واز زخم دشمن باز ندارد .
# عالم بیعمل بترست از جاهل بیعمل پیش من، اوباری بکوید2 : «اگر
# ~~بدانستمی چنین نکردمی» دوشهرست کیمنزلست یکی شهریست پرفاقه ومحنت
# ~~و شکنحه و د گر شهریست پردولت و پرعطا تو راه هر دو را آموختی
# ~~1 ولیکن راه شهر ms019 پرشکنجه میروی از در حامه ضرب کردن باشد
# ~~همچون بانک جوزست تا درستست جوز ، بانک باویست چون جوز PageV01P034
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0074.png)

# ~~شکست بانگ نماند مغز اگرناشد هیچ نماند اکنون ترا حالی باید تا
# ~~بعد از مرگ با توبماند اگر همین (که)1 نحن نحکم بالظاهر گویی
# ~~هم اکنون زرهای2 قلب را عوض خالص بکیری و کار قلابان خودهمین
# ~~است که ظاهر زرنمایند وباطن مس(باشد)2 اکنون ترا بینایی ظاهربیش
# ~~نست آنگاه کی باطن توبینا شود نحن نحکم بألباطن باشی.
# شیخ را هیبتی بیاید4 که بزند غوغایی لشکرشیاطین را و وسواس
# ~~را بیک نظر منهزم کند کره1آ تند نفس (مرید)1 را که در زیرروح مرید
# ~~شموس صفت است ومیخواهد که روح اورا در اسفل السافلین اندازد
# ~~هبت شیخ بزند بر وی و در زیر ران اولرزان شود .
# سر در پی دولت ابد نه %~% سر بر خط احمد و احد نه
# چندانک تواز غیرمی کسلی ونظر ازغیرمی بری نظر شیخ بر نوافزون
# ~~ممشود الشیخغیور شیخ را همه موی سسد شده باشد که هیچ سه
# ~~نمانده باشد اگر بعضی ساه است او هنوز کهلست واگریک تار موی سیاه
# ~~مانده باشد او کهل نیست از کهلی بیرون رفته است اما هنوز یک تار
# ~~موباقست شیخ تمام نست درچنین قدح عسل12 تاریموی که فرو رود3
# ~~درچنین حضرتی چون حق غیورست شیخ غیور ناشد14؟! چویکتارموی PageV01P035
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0075.png)

# ~~سیه نمانده است موی سیاه صفت خلق است ا کنون نظررا ازغیر بردار
# ~~تا نظر شیخ بر توافزون شود واگرنظر از غر برنداری شیخ نظررا از غیر
# ~~بردارد نظر شخ نمانده است آن نظرحقاست14 کنون شیخ را بخود حاضر
# ~~دان هر کچا کی هستی تاشیخ شناس باشی کی اگر شیخ را از خودغایب
# ~~دانی بوقت غست پس شیخ نشناخته، باشی که (نظر)7 اونمانده است نظر
# ~~حق است بنظر بنور الله8.
# ولقد خلقنا الا نسان وتعلم ما توسوس به نقسه وتحن اقرب
# ~~(شیخ را حاضردان بهمه حالها که هستی و تعظیم او نکاه ms020 دار باتعظیم تو
~~شیخ
# ~~را تعظیم بود واگرنه افسوس بود.
# سر گشته چو آسیا [ی [گردان کنمت
### | یاهرچ بسازی زود ویران کنمت
# ازحایی فرومینگرم که نتوان صفت دادن از و باو فرونگرم آخرما
# ~~ازحق حق مینکریم ولقد خلقنا الا نسان وتعلم ماتوسوس نه نفسه
# ~~ولکن و سوسهاش نگیرم که در وسع اوسست ولکن و سوسه نگذارد
# ~~آن وسوسه را پس ازین میفرمایندش اذکر والله ذکرا کثیرا(2) تا آن
# ~~مشغولی ذکرالله اورا بوسوسه نگذاردچون هیچ نیاساید از ذکر،وسوسه
~~PageV01P036
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0076.png)

# ~~چگونه گنجد در وی.
# یکی پیش شخی در آمد سوی بالاینگریست و گفت : «ای شیخ بام
# ~~شما وسقف خانهآ شما خلل دارد» شیخ فرمود که : « کفشش پیش نهمد کی
# ~~پریشان نظرست همین ساعت نشست از بام خردادن گرفت».
# تا با تو فتاد آشنایی ما را %~% در دل افتاد روشنایی ما را
# نور او در درون من آمد %~% همه تر دامنی ز من بستد
# جویی کی درو آببود حوی آنست. مردانند که حق میرسندهستند
# ~~بند گان حق تعالی اشان را از بهر خود گزیده است آدمی با گوشت
# ~~وپوست ورسدن حق! آری اما پنحاه بار کوشت و پوستش ریخته است
# ~~آنجا گوشت و بوست نست همه دوستست پنجاه سالست از پوست بیرون
# ~~آمده است اگراودر پوست ساشدی کی بدوست رسدی شیخ از خویشتن
# ~~فارغ باید] تا دردیگران تواند نگریستن.
# من حود چواسیر درغمان خویشم %~% بو نیز سامدی نشستی پیشم
# از شمشیر چوبین دو کس برسند بکی خصم
# یا نا اهل منشین کی آتش او جامهآ حان را سوزد که خبرش نیاشد
# ~~چون حصفت چیزی مشغول شده است با خود سست تا خود را از آتش
# ~~نگاه دارد اکنون چون عظمت)2 ملوک دنیا دانستی که هر کسی ایشان را
# ~~نمسند اولیارامملکت وعزت3 کم از ایشان میدانی الا(هر کسی بقدر خویشتن
~~PageV01P037
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0077.png)

# ~~سندتا قرب نیود قربت نیود قربت را که سند ؟ درخت نعمتمهای دنیا هست)
# ~~هر کسی را کی درد دنا2 باشد از ms021 آن خورد و درخت تمرات دینی هست
# ~~هر که را درد دین باشد از آن خورد گلی، واشربی وقری عینا
# ~~چشم بدین روشنی بدان ثمرات دنیا وشیرینی دنا کی شود؟ قالت
# ~~با لیتنی مت قبل هدا وکنت نسیا منسیا1) چون در آن موت حیوة
# ~~دند واگرنه ولادت عسی چه مناسب باشد با چنین حسر تی و نمنی و(بلک
# ~~از غلبات دوق گفت که : «مردن نفس چنین پرذوق بوده است من از آن
# ~~چرا می ترسیدم کاشکی پیش ازاین مرده بودمی و بیننک و خوارو یسیا
# ~~منسیا چون ر کوی آلودهآ مکروه خلق شدن این چنین پرحیوة وخوشی
# ~~بوده است کاشکی بش ازین بودی من از رفتن آب رو چرا می برسیدم
# ~~چون چنین خوشی بوده است» شمس اصفهانی وزیر رحمة الله علیه
# ~~گفت اشکالی: «کی اگر بمعنی شادی و خوشی می گفت این کاشکی
# ~~را چرا»جواش اینبود که فناداها من بحتها الا تحزبیآ بعنی دلتنکی
# ~~مکن واندوه بکذار چو او شادی می کرد چون گفتندش که : « اندوه
# ~~مخور» جواب آنک کاشکی گفتن از شادی غم خوردنست از بهرزمان گذشته
# ~~که چرا چنین خوش نبودمیفرماید کی : «این شادی از آن افزونترست
~~PageV01P038
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0078.png)

# ~~که ماضی راهم رنگ کنند وخوش و چندان غلیه کند لذت که از ماضت
# ~~باد نباید و اکریادت آید چنان پاد آید که خرمی افزاید»)1 آتیناه الحکمة
# ~~وفصل الخطاب(1) بعد از آن که وشددنا ملکه(1) تاهم رعاباء اعضا2
# ~~وجوارح وحواس وخواطر تحت امراو شدند والناله الحدبد() بیان
# ~~حکمت باجبالآی او بی معه[2) حیال بدین وظیفه است، هرک مرا تعظیم
# ~~نکرد از آنست که مرا نشناخت من علم را چه کنم علم عمل نفس ناطقه
# ~~است احمد محمد لا اله الا الله این را از مان بر گیراز پیش مادور کن
# ~~نداریم (ما را همین نفسست) نفس پیش ما عزت ندارد ، دم عشق مازنی
# ~~وبغیر مشغول شوی (نی)9 نمیشوم واکربشوم خوم بریز(بتن) بیایی
# ~~بخدمت بمال نیایی و گرمی نکنی ms022 اینهات1 مانعست خدا را ، کی خدا
# ~~خدا را کی دوست دارد خدا چون مرا غیر او هیچ میباید مرا این
# ~~مسله معلوم شدست که غیر او  هرچه هست هیچ است مردانه وار کاری خواهم
# ~~کردن نیک مردانه هان تو میکنی یاخدا می کند من علم را چه کنم ، مرا
~~PageV01P039
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0079.png)

# ~~عقیق توباید شکرچه سود کند. شطان از آن سرنگون شد که گفت:
# ~~«تواینی تو آدمییی همین ظاهری» سرنگون شد تومکو اینی سر بالاشو
# (وما الدین دون العلم الا یسیه1
### | وما العیش دون المال الا التذلل
# فکن بافتی للعلم والمال جامعا
### | فدو نهما العمر عمی ویرذل)
# ~~تاساجدست برویش میانداز تا مسجود شود آنگه دربرش گیر (توحق
# ~~می گزار)2 وپیش کش میفرست :
# آنگه که چنان شوی که بودی با من
### | آنگاه چنان شوم که بودم با نو
# و در حال وصال طمع مدار همین 3لن ترانی6 میشنووبحکم حال
# ~~ارتیآ می گوی وبتن ومال مکوی این ستان و ارنی واومیفرماید*
# ~~شرط تمام نست لن ترانی1) رخت از ظل آب دنیا بردار وزیرظل آفتاب
# ~~دل رو وظل آن آفتاب مظلم نشود جون منسوب است (آن آفتاب)2
# ~~ندل کی لا شرقیة ولا غربیة(2) سابآ آن جسم شیخ است السلطأن PageV01P040
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0080.png)

# ~~ظل الله فی الارض درسایهآ شیخ بنشین کی ظل طوبیست (که) طوبی
# ~~لمن ذلت نفسه تا از آفتاب دنیا خلاص بابی تا در زیراین درحتی ایمنی
# ~~چون از زیراین درخت سرون ایی درمانی واگربیایید و کویید که: «جزین
# ~~درخت طوبی دیکرست،» ولا تفر با هده الشجرة(1 تا دم آن درخت
# ~~دیکر نرود تا از درخت طوبی محروم نمانی یا دل شیخ خود درخت
# ~~طوبیست و تن شخ سایه درخت طوبی شاخ جسم شیخ 4 که در عالم
# ~~اجسامست دست درزنی مقصود برسی و درمحبت ره پابی فا تبعونی
# ~~بحببکم الله2) واگر دست در وی نزنید محروم مانید واین سریست کی
# ~~با شما2 کفته شد شیخ خود فردوسست سخن از حق شنوسخن حق از ms023
# ~~خلق چکونه شنوی هرچه ازخلق شنوی سخن خلق بود و اگرروح نرا
# ~~آن طهارت8 حاصل نشده است کی ازحق شنوی بی واسطه، از محقق شنو
# ~~بواسطه که روح او قابل شده است و در باطن وی چیزی دبکر تروید
# ~~جز خاطرحق  وجز کلام حق (اکردرخانه دو کس باشند واز آن خانه
~~PageV01P041
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0081.png)

# ~~آوازی می آید ترا که شهت رود که اینک مرا مخوانندا گر لئیمست
# ~~که مخواند تا نروم واگر کریمی مخواند تا بروم اما)1 در محقق
# ~~کسی دیگر متصرف نست جزحق(آنجا)3تصرف نفس وشیطان مغلوب
# ~~شده باشند هر آوازی که شنوی از اهل حققت معلوم باشد که آنست
# ~~خالص است زر است بی مست است ا کنون تا درعالم جسمی بصرورت
# ~~حرف وصوت شرط8 باشد لاجرم محفق ساید تا ازو بشنوی (حق تعالی
# ~~اسابی ساخته است وبربام رفته وتوت دردمیده که بابید . بیت :
# ~~آن لحظه که نور گیرد از حق
# مسجود %~% ملا کست %~% مطلق
# ~~زهر کسی که توعیب[و]8 هنر بخواهی جست
# بهانه ساز و بکفتارش اندر آر نخست
# ~~سفالرا شانجه همی سسانک آرند
# ز بانک او بشناسند شکسته را ز درست
# حمال حضرت ربوبیت را محرم باشم نوخود را پنهان کنی ازمن که
# ~~نا محرمی مرا خادم کرده است و همه شهوات فروبریده آنکگاه در حرم
# ~~خودم آورده مخدوم ومحرم همه عالم کرده علم وقدرت را در کارمیباید
# ~~داشتن، ببد دلی مردم در جویک خردک غرقه شود و پیر دلی از دریاهای بزرک
~~PageV01P042
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0082.png)

# ~~بگذرد اگرچه واقعهآ سخت عظیم است بد دل نیاید بود.
# گفتم که مگرصید کنم با دامم %~% صید آمد و برد مرمرا با دامم
# هر آنکوسرنهد او برسر آمد %~% خود افکن باهمه عالم بر آمد
# ازحق بیاموزید که لطفش برمثال خاتون خوش لطیف است کنیز کان
# ~~پیش کرده است هر که بکنیزک فرود آید خاتون پرده فرو کشد که ا «
# ~~همانجا باش ای دون همت همت باید کی عالی باشد و مرد هرچیزی را
# ~~چنان ms024 بیند که ویست ومی کوید که: «ار نا الاشیاء کماهی» وچون روشنی
# ~~وذوق دیدشکر کند و درطلب ونیاز بفزاید که لئن شکرتم لاز بدنکم
# ~~ولئن کفریم ان عذابی لشدبد1))1 همچنانک نعمت ستور را بهر، قوت
# ~~نفس اماره از کاهدان میفرستد نیز از بهر قوت وقوت دل نهس مطمینه
# ~~را از زعفران زار سنه اولیا می آید که اگرزعفران زارنست رخ زعفرانی
# ~~چرا دارد اکنون همچنانک از بهر مر کب بادشاه که ترا عطا داده است
# ~~واز بهرعلف وی شکر میباید چون شکر کویی در نزابد آبد( که لئن
# ~~شکرتم لاز یدنکم[1))6 وچون کفران آری بعداب درمانی7 که (ولئن
# ~~گفرتم)6 ان عدابی لشدید1) و آن فرقت بود که الفرقة عداب.
# فاغسلوا وجوهکم2) چون از دریا بکرانه افتد آفتاب8 درواثر کند PageV01P043
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0083.png)

# ~~ورجورشود از وخامت شکم ماهی کی زندان بویس روح بود و وخامت
# ~~دریای دنیا که مسکن (این ماهی)1 بود آن را زایل گرداند ازو ، ولایت
# ~~سردست چون از آن بگذری جایی برسی که لا یرون فیها شمسا
# ~~ولا زمهریرا(1) ولیک سیردرچنین سرد سیربا این چنین سروپای ممکن
# ~~نست تا نفس شیخ باثرخود که گرمست باری ندهد اما آن کرمی اندک3
# ~~بابد تا نسوزد همچنین خرمن سوخته نشود که این خرمن سوخته شده
# ~~است زهی خرمن سوخته آن گرمی تاید آنحا باید چون از آنجا گذر کنی
# ~~خورشید آن عالم که مقصودست بر تو بتاید واگرسوزانی بفس شیخ بسیار
# ~~شود نیزاز بیخ (وبن)1 بر کند همچنانک کرم پیله را گرم دارندولی چندان
# ~~گرم ندارند که هلاکش کنند (زنان برنیفه میزنند واحتیاط می کنند تا
# ~~نسوزند اکنون رها کن تا سبتایش و کرمای آن عالم پررنج می باشی
# ~~گر کوشتت را میخورند کرمان محنت تا خورند کو که : «تا برک
# ~~نخورند ابریشم حاصل نشود» عوض گوشت پارهآ گنده چندین چیز حاصل
# ~~شود آن زیان بود؟! اینت محال)7ایوب لجلا از بهراین گفت مسنی الضر
# ~~برطریق استفهام بطریق8 انکار یعنی این ضرر بودپارهآ ms025 گوشت گنده از من
# ~~فوت شود وعوض صد هزار هزار چه هزارهزار ، PageV01P044
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0084.png)

# خوبت1 از روی لفظ می کویم %~% ورنه رویت زخوب خوبترست
# چو ایوب لا رها کرد کی بر گهای نش را مخوردند (وصبر
# ~~می کرد)3 تو نیز صبر کن اگر طالب آنی مردان دین آنگه گردتو کردند
# ~~که توحایض نمانی(یعنی) مستقدرات شهوات وسوداهای وی ومعصتها
# ~~که همه آلاش و رسوایست برهوایی وشهونی حیض است که رجس
# ~~است اگرنجس ورجس، نستی بمجاورت اینها چرا از پاک دوری ان الله
# ~~نظیف بحب النظا فة.
# رحال حبون ان بتطهروا والله بحب المتطهرین(1) چون باک
# ~~شوی از حمض ، مردان خدایی را7 دستوری دهند که با تو در آمیزند اما
# ~~بعضی خلقان9 خدا یا کند که ایشان را پاک شدن حاجت نست همچنانک
# ~~ملائکه و بعضی را چنان آفریده است که ایشان نجس محض اند درایشان
# ~~هیچ جوهری پاک نست و آن دیوانند باز در جوهر ادمی این دونوع
# ~~هست از آن جوهرنور وازین ظلمت افلاک وعناصر .
# راحتی که مییابی بنکر که آن راحت نواز برونست، (آن همه
# ~~دنیاست واکر از اندرون است)11 آنست که والباقیات الصالحات2 PageV01P045
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0085.png)

# ~~که باتو و فا خواهد کردن و دکر چیزها باتونماند آن 1حساب جسمست
# ~~وازحواس درمی آید .
# ~~سود ای مان تهی زسر بیرون کن
### | وز ناز بکاه و در نیاز افزون کن
# ~~استاد نو عشقست چو آنجا برسی
### | اوخود بزبان حال گوید چون کن
# ~~دوش از سر عاشقی و از مشتاقی
### | می کردم التماس می از ساقی
# ~~چون نور جلال خویش بنمود بمن
### | من سست شدم بماند ساقی باقی)
# هر فراق کی حاصل شود از زن وغره مثال آن باشد که کسیات
# ~~بمرد روز اول زخم سخت باشد وروز دوم مصست و روز سوم سهلترک
# ~~باشد وهمچنین (میرو).
# من روغن کشیام کی از برون شکستهام بادام و پسته و جوز را
# ~~وصورت شان خراب6 کردهام ودانهآ اندرون هم خرد کوفتهام و مغزوروغن
# ~~صاف صوفی ms026 وار کرده ام پس اکرنکرده ام و روغن ندارم پلیته ام چرب چراست
# ~~و اگرپلته چرب نست در اندرون مشعله چگونه است واگردراندرون PageV01P046
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0086.png)

# ~~مشعله نیست ازاندرون پرتو شعله چراست واگر پرنونیست نور1 ازین دریچه
# ~~تابان چراست اگر کسی را نورمی باید1 تسلیم کند باشد که کنجدهاش را
# ~~بتدریج همین روغن کنی فنبدناه بالعراء وهو سفیم
# # چون فزویین زمن بکداخت %~% موج محنت مرابخشک انداخت
# دلم چون دریایی همچونیونس است (روح)1 روح درشکم ماهی
# ~~ینهان بود چون ماهی را تنک کردم روح مرا صحرا رهی شد فنبدناه
# ~~بالعراء وهو سفی
# شیخ چون آینه است چون درونکری وخود را با او دهی او تیز
# ~~بهمان" قدربتوالتفات کند.
# دریغ نبود غم خوردن و جوهردل را علف چنین آتشی خسسی کردن 1
# ~~واگر کسیرا دیوانهوار روز گاری برمی گذرد وازین علمها و تدبیرها
# ~~نمیخورد باید که جز شادی نکند زیرا که عزیزتر از عمر چیزی نست
# ~~درعالم هر کی بی دستوری خداوند ( کاله)2 این کالهآ علم رابر گیردسارقست
# ~~و سارق دست بریده باشد والسارق والسارقه فاقطعوا اید بهما2)
# ~~پس ترا که دست گیرد؟!

PageV01P047

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0087.png)

# دنیا سقف دوزخ است همه ازهار و انوار وخوشیها و ارزوها میبینی
# ~~ودراندرون صد1 هزار عذاب واگر کسی گویدترا که عاقیت این سفف
# ~~فرو درد والتفت الساق بالساق(1] زنهارتابربام بلاله وریاحین مغرور
# ~~نشوی حفت4 الجنة بالمکاره وحفت النار بالشهوات اکنون هرحظی
# ~~ازدنا که بشهوت گیری بدانک آن سقف دوزخ است اکر بحاحت باشد
# ~~حسنات8 آخرت است همچنان که اسب را ازجهت راه رفتن علف دهی
# ~~آن حلال باشد زیان نیاشد (بازر گان را)8 واگراین لقمهآ بشهوت خوری
# ~~بالله که حرام است واکر حرام بضرورت خوری حلال باشد نو ینداشتی
# ~~که همین خمر حرام است وبس شهوت مست کننده است و بو درحالت
# ~~مستی بربام گلخن دنیا بر آمده0آ
# آغاز کنند و تفسیرقران گویند11 ان همه از ظن و قباس طبع و کمان
# ~~خویش است کی میگویند (و تفسیر ms027 نام می کنند)13 هر گز ظن و کمان
# ~~مخلوق با خواست خالق راست نباید اینست معنی من فسر القر آن PageV01P048
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0088.png)

# ~~برابه فقد کفر واگرسخن از کسی دیگر نقل کنند اوعالم نباشد کسی
# ~~که اوشعر کسی دیگر گویداوشاعر نیاشد اورا راوی خوانندشاعرنخوانند1
# ~~اگر)2 مردی سخن خویش گوی.
# هرسخن کی درجهان معتبراست باقران است(یا حد شست امابعضی
# ~~معنیقران را غلط کردهاند و آن را تفسیرنام کردهاند بابلهی لاجرم دراز
# ~~کردند)3 قول باری شنو هم از باری - آخرست و آخر هر گاوی کی
# ~~آخری باشد دانک از بهر کارد قصاب است وهر کاوی که گردون کشد
# ~~بمن باشد اگر آن گاو را معلوم شدی که از آخراورا چه خواهدرسیدن
# ~~گردون کشیدن اورا سخت نیامدی ویوغ اورا راحت جان شدی اکنون
# ~~هر علف9 که در آخر گاو ریزند ان چربش دیکست نه احسانست درحق
# ~~گاو ؛ وقتکه مرا در اخربسته2 بودند مرا کسی8 گفت که : «ثرا قصایان
# ~~پیش چشم مکنند و گوشت ترا بها مکنند و گوشت ترا که مگیری
# ~~مقدار مکنند» پس هر گاه که در آخر علف سش می بینی مکوی که.
# ~~«این درحق من احسان است» که آن از بهربریدن سراست، پوز، از آخر
# ~~بردار واگر نمی نوانی دست در آخر جی بزن که نرا پاری دهد تا از ه1
~~PageV01P049
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0089.png)

# ~~آخرت یاد دهد نماز نکردهآ هر کز [از آنک] میفرماید که بیک سجده
# ~~قرب حاصل میآید واسجد واقترب1) یس چندین گاهست که درین
# ~~راه میروی تا بدان شهررسی اکرهنوز در آن شهر برسدی آخردرینراه
# ~~که میروی خود کاروانسرایی ندندی؟! و رباطی ندیدی؟ و ستانی
# ~~ندیدی2؟! هر نماز که در وی این معنی نیاید و حاصل نشود این نه آن صلوة
# ~~نست3 که فویل للمصلین .2
# اساب قربست واسباب بعد ، هرچ برا نزدیک گرداند آنرا باش هرچ
# ~~هست و آنچ ترا دور می کرداند از آن دور باش هرچ هست اکنون
# ~~هرچه خلاف نفس است آن (نزدیک گرداند و ms028 هرچه موافق نهس است)
# ~~مبعد است اکنون آن سررشتهآ مخالفت نفس را استوار میدار وازحضرت
# ~~خداوند جل جلاله قوت مخواه که قوت جز ازو نیابی که لاحول
# ~~ولاقوة الا بالله اگرچه خصم با قوت است اما چون قوت ربانی باشد
# ~~قوت اواثرنکند.
# حق تعالی فرمود که نوای نفس حهانان را نفریاد آوردی (واسیر
# ~~کردی اما) ما را بند گانند که ترا یفریاد آرند اکنون چون از نفس عنان
~~PageV01P050
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0090.png)

# ~~برتافتی ازطرف پادشاه شدی وتیغ کشیدی (بردشمن)1 اکنون از حق
# ~~(تعالی)2 ظفرخواه ، سست :
# بزر نخریدهآ جان را از آن قدرش نمیدانی
### | که هندو قدر نشناسد متاع رایکانی را
# اکنون صاحب سرپادشادهی [را] چنین3 کنند چکونه غضب فرو
# ~~نیاند (حرمت داشت واستقبال او)4 آنکاه خشنودی طلیند این چه منزل
# ~~خشنودیست لا اله الا الله لا اله الا انا(1) تاچند کویم : «انت (تا
# ~~چند گویم)2 آنت » چندان کفتم که چنان شد5 که انا انت وانت انا
# ~~نوحید حاصل شد موحد شدم اینک نمازمن چننها کرد من نمازچنین کردم
# ~~هر که مرا نشناسد شقی مطلقست هیچ شهه نست ایشان میکویند : «تو
# ~~سجود نمی کنی» من مکویم: «ای خداوند ایشانمرا سجود نمی کنند» الا
# ~~ابلیس ابی12 آنک مسجود بود ساحد نبود (تو از حساب مایی شناختهآ
# ~~اما ایشان مردودند وما ایشان را مخالف وضدیم دولشکر مخالفیم)2ابمان
# ~~ظلمانی را چکنم ایمان وظلمانی وظلمت چکونه چیزی باشد (اینجا که
# ~~منم خود ابمان چه زهره دارد که قدم نهد تا ساجدست مسجود نست 15
# ~~چنانک تا مجاهدهست مشاهده نست وچون مشاهده است مجاهدهنست PageV01P051
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0091.png)

# ~~تا زندهام مجاهده است چون بمردم مجاهده نماند اکنون ا کر تمردهام
# ~~چکونه زنده شده ام تا هستم من ساحدم چون من نماندم ساجد نماند)1.
# حکمت ولطیفه ازذات ایمان خیزد شادیی که در آن عالمش خواهد
# ~~بود اثرش درین عالم برو میزند میخنداند2 الراحة فی الوحدة والآفة
# ~~بین الا ثنین (یاران ما همه عنین می آیند بارتوهم نوی) .
# گر از هر باد ms029 چون شاخی بلرزی
### | گر کوهی بوی کاهی نیرزی
# دل آن به کز در مردی در آید
### | مراد آن به که از مردی بر آید
# ای دوست بگانگی گزین و فردی
### | تا گرد حهان چنانک خواهی گردی
# غم همه صفت روز کارست که شب وروزاست این روز کار میرود
# ~~وهم غم را می برد اگرغم مخوری مخور که روز گارش سرد واگرشادی
# ~~شاد میاش که شادی ات را روز گار با خود می برد مثل این آن را ماند
# ~~که خانهآ کسی را دزد حفره کرده باشد و رختها را می برد وخنوند
# ~~خانه در غم آن مانده که رختها را کجا نهم او را خود در خانه رخت
# ~~نمانده است .

PageV01P052

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0092.png)

# او را نیکودارید که بک موی او بهترست که هرچه درجهان نعزیست
# ~~وزشتی وجوری .
# هر که را آرزوی عداب ایدست گوبیا مرا برنجان)1 (بیا)2 تا این
# ~~شمع را از پیش این کورائن بر گیریم غایب3 کنیم چه کنیم تا این صورت
# ~~خویش (را)4 ازینها غایب کنیم . ببت :
# ~~مرغ فلکی برون شد از دام
### | در مهعد صدق بافت %~% آرام
# ~~خاکی کنار خاک پیوست
### | عرشی طناب عرش زد دست
# ~~(خا کست نفش دنیا پا کست نقش دین
### | خاکی همیفروشم پاکی همی خرم)1
# خداوند مراعزیز کرده است من نتوانم خودرا خوار کردن ظلم باشد
# ~~آن تکبرک را دشمن دارم آخر بمال چه تکبر کنی شرف ازعلم وتقوی
# ~~است یا ازمال؟ (قوله تعالی)1 ان آݣرمکم عند الله اتقیکم.
# # پیر کز جنیش ستاره بود %~% پیر نبود که شیر خواره بود
# # بگذار که تاسرش بدیوار آید %~% سر بشکند و جامه و تن آلاید PageV01P053
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0093.png)

# # ایدبر من سرده1انگشت گزان %~% و ان گفته سخنهای منش یاد آید
# فرمود که چون2 لهوولعب خواند این جهان راتا از ینجا بیرون نشده
# ~~است ازلعب بیرون نشده است حکم مرد آنکاه گیرد رجال لا تلهیهم
# ~~تجارة ولا بیع عن ذݣر الله(1) اسلام دور دورست مانیز همچنین پنداشتیم
# ~~کی ابنها ms030 می پندارند که اسلام همین رنک وبوی است این قوم را نیز
# ~~خوش نیاید از ما زیرا که جنسیت نباشد و بغیر حنس نظر کردن گفتهاند
# ~~که: «دل را کور کند» دیدن غیر حنس هرساعتی مرک بود (فلانی
# ~~یا کیزه است در وی هیچ پلیدی وحسد و کین و آنها نست واین تسیار
# ~~باشد درمیان ده هزار کس بک کس چنین نفتد)؟ .
# نفس اماره را خلاف کردی خدای تعالی با تو بصلح است با نفس
# ~~صلح کردی با خدای بحنک شدی کسیزن را امام سازد نه مسلمانیو نه8
# ~~کافر اگر گویند : «کار کن» گوید : «من کار می کنم» گویند : «پس
# ~~اثرش کو» گوید : «تا7 کار کنم» .
# نمارماهی مانی نه این تمام ونه ان %~% منافقی چه کنی مارباش باماهی
# بربنده واجب نست که خودرا نست کند و بعدم برد او بخود PageV01P054
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0094.png)

# ~~خویش را ناورده است تا برود اما این بروی واجب است که انچ ازوی
# ~~مضرست وزیان کارست تعدم برداگر ممکن گردد که از سرسهره برخیزی
# ~~وطعام2 اثار کنی خود آنکار دیگرست.
# آداب المریدین6 انست کی وقتی که شیخ غایب باشد از خودو کل
# ~~اورفته باشد زنهار اورا سلام نکنی کی اودروصال معشوقست ان ساعتش
# ~~از کنار او بیرون آری نیاید که آن آه او7 بگیرد آداب المریدین نیک
# ~~باریکست چون موی اگر (آن)8 موی را نکاه نداری درمیانه موی
# ~~پدید آید (شیخ)11 آن موی را برمیگیرد ازپیش دیده تا بینا شود آفتاب
# ~~نور الهی که از اندرون دل عارف زند عارف را خبرنشود محال باشد که
# ~~چشم اوراخبرنشود که نورحلی چشم راضعف کند وواله13 وچشم2
# ~~در آن لرزان وخراب باشد فلما تجلی ربه للجبل جعله دکا
# ~~وخرموسی   اکنون چون(تو)18 روی ان مشرق داری نورقال برتوزند
# ~~وچون نرا حالی باشد بور حال بر نوزند پس بر آشنایی ومسلمانی رو
~~PageV01P055
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0095.png)

# ~~تا احتباطی1 کند1.
# آسمانهاست در ولایت حان %~% کار فرمای آسمان جهان
# درعالم خدای چیزها آفریده است اما از ms031 روح انسانی شریفترچیزی
# ~~نیافریده است هرچند این روح حیوانی و نفس سفلی را قهرمیکنی روح
# ~~علوی [ونورانی] قوت می کند ما را دو نفس است بکی نفس تاریک
# ~~همچون شب و بکی روشن همچو آفتاب اگر بریاضت و تصفیل ازین
# ~~تفس8 کم مکنی این کم میشود آن2 روح ظاهر میشود و بجای شب
# ~~روز می گردد.
# هرجا که اعتدال می باشد9 هیچ زیان و فساد نیاشد همه [منفعت
# ~~باشد و ا2 راحت باشد انصاف با منصف بابد گفتن با بیانصاف گفتن
# ~~حکمت نیاشد تا نست نشوی علم دین بان نتوانی کردن (بحبهم
# ~~ویحبونه)11امن تو ، نومن ، حبهم بحفیفت این باشد . بت :
# تا ترا بود با تو در ذاتست %~% کعیه با طاعتت خرابات است
# ور ز ذات بو بود نو دورست %~% بتکده با توییت معمور است
# کرزصورت شوی سوی معنی %~% در بهشتت برند در دنیی PageV01P056
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0096.png)

# ~~والذین هاجروا فی الله من بعد ما ظلموا1
# ~~پرده منم پیش چو برخاستم
### | از پس این نور وصالست و بس
# ~~از بروج واختران بگذرسوی رضوان گرای
### | تانه آتش زحمت آرد مربرا نه زمهریر
# ~~مکو بر بام گردون چون نوان شد
### | توان شد ار زخود بیرون نوان شد
# ~~تا من منم از تو کی سخن نوانم گفت
### | چون من بوشدم2 تو گفته باشی یا من
# ~~ز برای صلاح دولت و دین
### | چشم عقل اولیست وآخربین
# ~~دزد در خانه....
### | رو نکه دار خانهآ دل و دین
# ~~جون نست شدی بکاه گفتار
### | گفتار تو شد کلام جبار
# ~~تانست نگردی ازین هستی،هست نکردی ازهست اوو تمیری وازو PageV01P057
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0097.png)

# ~~زنده نشوی وغرقهآ آب زند کانی و صاحب ملک حاویدان نشوی هیچقایده
# ~~نست (تا حال این چنین نشود)1 آلعالم دون ما یقول والعارف فوق ما
# ~~بقول العارف معدن علم الله تعالی . ببت :
# ~~دابهآ حان بخردان خوانش
### | دفترراز %~% ایزدی %~% جانش
# ~~نو هست و خدای هست ! زنهار
### | زین گونه سخن مکوی ، هش دار
# ~~نا تو خودی ترا خود ره ندهند
### | چون نست ms032 شدی ز دیده بیرون ننهند
# ~~چون نست شوی زهستی خود بیقین
### | آنکه ننشان فرقت4 انکشت نهند
# الأنس مع الله نور ساطع ومع ما سواه سم قاطع
# آنکس که زنده بهوست زنده است حی ناطق است مستست PageV01P058
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0098.png)

# ~~خوشی است ایدیست و آنک زنده بدون حق است گرهزارجان وعقل
# ~~دارد وعلم دارد مردهآ عدم شمارش، تا اونیاشی بااو نباشی درست شد که جان
# ~~حفیهی هریک حق است .
# ماورای جان تن هم فانست با خالق ساز بعنی با خویشتن نساز
# ~~ز همدم نشان مخواه باآخویش تن تن مساز، با خویش جان ساز خویش
# ~~جانباش
# جان ده اندر عشق و آنگه جان ستانرا جان شمر
# ~~من بندهآ آن قوم که خود را دانند
### | هر دم دل خود را ز غلط برهانند
# ~~از ذات صفات خویش ببنند همه چیز
### | وز لوح وجود خود انا الحق خوانند
# ~~عالم همه در بند صفات اویند
### | در هستی خویش خلق مات اویند PageV01P059
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0099.png)

# نها که ز   پردهآ حیات اویند
### | موقوف صفت نیند که ذات اویند
# انک حدوثسند بقدم برسد . قومی را جهت دنا افرید ودنیا راجهت
# ~~ایشان وقومی را حهت عقبی آفرید وعقبیرا جهت ایشان بعضی راخاص
# ~~جهت خود آفرید اهل دنیا بقال وحلاج را نمی خواهم قول رابعه نکویم
# ~~که نخواهیم اورا ، او از اهل دناست گفتد : « کی از دناهیچ ندارد
# ~~قال الله وقال رسول الله دارد چه میفرمایی ازدنیا نست» .
# حاهل بودن دیکرست وخودرا حاهل دانستن دگر الا پیش شیخ
# ~~مرده بابد بودن عجب این مردمان چه مجویند مکویند : «همتی بدار»
# ~~همین کیهمت داشتن گرفتم او رمید و گریخت و بچیزی دیگر مشغول
# ~~شد یکی را درخانه چهل روزباید رفت تا اوخیالی بیند او آدمی راشد ؟!
# ~~یا اورا کسی گوپند؟! دین محمد چه تعلق دارد بدان، دست دردامن قدم
# ~~اوزد تا از حدوث برهد ناگاه درخود نکرد آنک حادث میدید فانی بیند
# ~~صفات قدم بیند ، حدوث پندارد بقدم برسد، بعد از آن آغاز راه ms033 است که
# ~~مشایخ آنرا منتها مکویند که بعد ازاین مردن آدمی را حماقت است
# ~~کسیرا که خدای قدیم بودچرامیرد همنجا حیوة باقی خود بند ، سخن
# ~~خلق این دخواهیم که خلق فهم کنند وبدان خوش شوند واورا قبول کنند.
# قومی باشند که ایشان را حسد آمد که خدایا اواین سر گفت با او
# ~~گفت چرا بامن نگفت مرا حسد نمیاید من خود جهد کنم آخراوچون PageV01P060
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0100.png)

# ~~من ادمیست چه سب شد که اورا آن شد من همان سب و رزم حسد چرا
# ~~کنم این هوا که من میگویم شهوت نست آن، بلک شهوت را بشکند
# ~~آن هوا شهوت را بردل سرد کند چنانک صدهزار حور درپیش او حبه
# ~~نیرزد وهوا حایی برسد که از حاه نیز بر کند و بردل سرد کند واغلب
# ~~این مشایخ با این چنین هوا نرسده اند و ازینجا بگذرد بعالم خدا اول
# ~~حجاب نور که بیدا شود همه هوا را برهم زند اکنون فرو نکرد مقام
# ~~همه را سند و فضیحت همه را مشاهده کند واین ست می کوید :
# ای در طلب کره گشایی مرده
### | در وصل بزاده وز جدایی مرده
# بعنی که این علوم که خلق بدان تفاخرمی اورند وباین فکرهاوباین
# ~~خلوات دور ترمیشوند این علمها کره کشا نست و اشتغال بدین از مهصود
# ~~دور شدنست و از خود دورشدنست آدمی اول حال برسر مقصود است
# ~~هرچند اشتغال بدین علمها می کند و بدین فکرها وبدین خلوات دورتر
# ~~میشود عوام بنزد اواعتبار ندارد و بخار زمین که بر آید نزد اواعتبار
~~بیش
# ~~دارد که این عوام مراد ازعوام این نست کی تحصیل علوم نکرده باشند 15
# ~~بلک آنست که درو عما یاشد و تحصیل که کرده باشد با عما کرده باشد
# ~~لاجرم هرچند رفته باشد از خود دورترشده باشد از وصل بررسته باشد
# ~~باشتغال علوم واجتهادات از خود سفر کرده باشد و دور افتاده باشد اکر
# ~~سایانی کوهی کی در آن عمانست سساید او ms034 ازعوام نبود.
### | .61 - PageV01P061
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0101.png)

# ذکررا ازناف برمه ار ازمیان جان بر ار بی تو ازمیان جان بر ار، روی
# ~~بهر که آریم او روی از همه حهان بگرداند مکر که روی با اونه آریم
# ~~وماعلامة ذلک قال التجافی گوهر داریم دراندرون بهرک روی آن با
# ~~او کنیم کار اورفت، از همه باران و دوستان سگانه شد ، لطیفهآ دنگرست
# ~~که چه حای نبوت وچهحای رسالت ، ولایت ومعرفت را خودچه کویم
# ~~یاکنون ابشان گفتند که : «ماچه گوییم» گفت : «سرز گریبان محمد
# ~~بر کند» چه جای متابعت پر نو نورشان بمحمد رسید بیخود خواست
# ~~شدن مولاناء بزرک نشسته بوده است خواحکی گفت کی : «وقت نماز
# ~~شد» ماهمه برخاستیم نماز کردیم بعد از آن دیدیم که نمازرها کرده بودیم
# ~~وازقبیله روی گردانیده» گفتم : « این قدر مردی که مرا بود چون نو زن
# ~~سگانه آمدی آن ازمن رمید که از آن من نیست اگرباور نمی کنی شرم
# ~~نودی دست ساوربنکرتا سنی آخر نوجوانی ودست برم ومن جوانم اتش
# ~~ومحرور اما اگر آن من باشی نهلم که آبی خوری » آن وقت که همه
# ~~بگویند : «کی این لقمه تست» زن برادر منی چکونه قصد کنم .
# می گویی که : «من از محمد مستغنیام بحق رسده» حق از محمد
# ~~مستغنی نیست چگونه است همگی اورا پش آورده است و آنچ گویی
#
# ولو شینا لبعثنا فی کل قریة نذیرا(1) اکنون هیچ کرد؟! لوشنا
# ~~هیچ خواست؟! خودان محمد میکفت: «اگربخواهم من» این چرا کردی
~~PageV01P062
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0102.png)

# ~~نا تو بگویی: «چرا کردی» آن یکی گوهر را پیش معشوق خود بشکست
# ~~گفت: چرا شکستی» گفت : «تاتوبگویی که : «چرا شکستی»
# ~~گفت : «من پیش تو اننهمه قدر دارم اکنون که توبدان میارزی» .
# اذا کان الغراب دلیل فوم پراست ازخویش من اورا چه کنم از
# ~~حود نهینمی کند خود را خلعت بردست نهادم محمدوار پیش رفتم که
# ~~خلعت حق اوردهام دودستی ام بزد دور کرد کی نخواهم نخواهی تومخواه
# ~~من خو کردهام این تاخی کشیدن ms035 پیش آتش بازروم تف کنم لا رهبانیة
# ~~فی الاسلام هرچند باخلق اختلاط کند تجرید اوقویترشودبار توحقست
# ~~در گمان مشوچون از پاران کمال دیدی و آن حمال دیدی بکبار دیگر
# ~~هرچه در آید آن راه زن تو باشد خواه نقس و خواه شطان این باشد .
# هرچه سنی حزخدا آن بت بود درهم شکن .
# حدثنی قلبی عن دبی خوش مدرسهاست، آن را که نبینی ای صنم
# ~~چند زنی . صوفی کفت: «بزن و بکذر» نقد برنفد تو بر گمشده زن کم شو
# ~~تا ره بابی این مدرسهآ کم زنانست بالیت رب محمد لم یخلق محمدا
# ~~این معنی انست بعنی عدم خود میخواهد که محو کلی شود که وجود 5
# ~~در محوست این همان حدیث را ماند که لا سعنی فیه نبی مرسل مراد
# ~~خویشتن است وملک مقرب مراد هم خویشتن است بعنی من در انجا
# ~~نکنجم چه حای غیرست معشوقه کمال است مدرسه ما اینست این چهار
# ~~دپوار گوشتین را مدرسش بزر گست نمی گویم که کست معیدش دلست
### | 63- PageV01P063
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0103.png)

# ~~
# ~~حدثنی قلبی عن ربی با کعیه است که حق هر گز ازاین خالی نست.
# خنک انک چشمش بخسید ودلش نخسید وای برانک چشمش نخسد
# ~~ودلش خسد.
# آسا سنک زیرین را یش خرند و آن سنگ را بها زیادت دهند
# ~~از سنک زبرین از آنک بار کش است قال النبی اللهم ارزقنی
# ~~50
# ~~عینین هطا لتین.
# دل حمد تو از مان جان مکوید
### | مستغرق در هر دو جهان مکوید
# گر شکر تو از زبان نمیداند گفت
### | بک بک مویم بصد زبان می کوید
# قال النبی قلانیعطیه اذا اذنب الرحل ذنبا فقال رب انی اذنبت
# ~~ذنبا اوقال عملت سوء فاغفرلی فقال الله تعالی عبدی عمل ذنبا
# ~~وعلم ان له ربا بغقر الذنوب ویاخده فقد غفرت لعبدی .
# ذلک ذݣری للذاکرین1 %~% بعنی تو بة التائبین بعنی قبول توبه
# ~~تاسان باد گارست تا مجرمان نومید نیاشند .
# قال النبی جلا من تاب قبل الغرغرة تاب الله علیه عن ms036 سالم
# ~~القداح عن نسری جبلة PageV01P064
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0104.png)

### | -- -و---5و %~% صه و سو د*
# قال الله تعالی ویح ابن ادم یدنب فیستغفربی فاغفر له ثم یعود
# # -5 %~% -5 %~% 5-
# ~~فیستغفرنی فاغفر له ویح هولا هو بترک دنبه ولا ییاس من رحمتبی
# ~~اشهد کم ملائکتی ان قدغفرت له روت عائشة رضی الله عنها
# ~~عن النبی  الدواوین ثلثة دیوان بغفر الله ودبوان لا بغفر الله
# ~~ودیوان لا نترک منه، شیأ فاما الذی بغفر الله فظلم العبد نفسه
# 5- و- -ه - *
# ~~فیما بینه وبین ربه واما الدبوان الذی لا بغفر الله فالشرک بالله
# ~~قال الله تعالی انه من شرک بالله فقد حرم الله علیه الجنة(1 واما
# ~~الذی لا سترک منه شیا فظلم العباد بعضهم بعضا.
# ~~آنکس که علم جوید از دل برو گری
### | و آنکس که عقل جوید از جان بدو بخند
# ~~نو جوهری و هردوجهان مر نرا عرض
### | جوهر که از عرض طلیند هست نابسند
# ~~نشود جان حرف قر آن به
### | نشود بز %~% نبجمجی %~% فربه
# البهتان علی البری اثقل من السموات والحق اوسع من الارض 15 PageV01P065
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0105.png)

# ~~والجاجة الی القریب ینجح له ابرد من الزمهریر وقلب الکافر
# ~~اقسی من الحجر والنمیمه اذا استبانت لصاحبها اضعف من الیتیم
# ~~5
# ~~بعنی النمام صار ذلیلا قال کعب الاحبار1 أول کتاب کتبه الله
# ~~فی التوریة انی انا الله لا اله الا انا الرحمن الرحیم فمن لم یرض
# ~~حکمی ولم یصبرعلی بلائی حشرته مع اعدائی لا دواء لمن لاحیاء
# ~~له ولاحیاء لمن لاوفاء له .
# الذ ݣر علی نوعین ذݣر اللسان وذݣر القلب وبذکر اللسان
# ~~بصل العبدالی ذکر القلب الذکر خروج من میدان الغفلة الی فضاء
# ~~المشاهدة علی غلبة الخوف وشدة الحب .
# بغامیر گفت ایلا : «رحمت ازهیچ دل برنداشتند تا مهرشقاوت بران
# ~~دل ننهادند» الفقیر الصالح افضل من الغنی الصالح الفأ وافیا الغنی
# ~~=
# ~~بتمنی عند موته ان لو کان فقیرا ولا بتمتح الفقیر ان لو کان غنیا
# ~~قد رشدة الموت وکربه علی المؤمن لقد زثلثمایة ضریة بالسیف
# ~~دعای حاحت که روا شود ms037 سبحان القدیم الذی لم یزل سبحان الجواد
# ~~الذی لا یبخل سبحان الحلیم الذی لا بعجل سبحان العالم الذی
# ~~لا بجهل لله الامر من فبل ومن بعد ویومئذ نفرح المؤمنون PageV01P066
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0106.png)

# ~~عا یشه رضی الله عنها بعداز وفات رسول صلوات الله علیه وسلم (می کفت)
# ~~یا من لم ینم علی السریر ولم یشبع من خبز الشعیر نه از نابافت
# ~~که عالمیان هرچه بافتند سسر کت وی بافتند.
# ازاد مردان باشد که از رنجانیدن کسی نرنجد جوانمرد آن باشد که
# ~~مستحق رنجانیدن را نرتجاند .
# قال النبی للجلا من قال حین بأوی الی فراشه استغفر الله الدی
# ~~ل اله الاهو الحی القیوم واتوب الیه ثلث مرات غفر الله له ذنوبه
# ~~5
# ~~اوعدد ایام الدنیا گفت : «سر گردان چه می گردی چه میطلبی»
# ~~گفت که : «اب حیات» گفت : «این همه سر گردانی برای آب حیوة !» .
# ~~گفت : «بعنی نمی ارزد» گفت : «میارزد» گفت : «کاهلی تودرطلب
# ~~از چیست معنیش آنست کی نمی ارزد» .
# هر کاه که حق حل حلاله بندهآ را ازبند گان خود درخورد وصال
# ~~خود آفریند او را برهمهآ آفرید گان بر گزیند وصال چه باشد ناماندن، فنا
# ~~شدن، ازعین حق تعالی هستی یافتن چو تو درمانه نمانی تواویی ولیکن تا 15
# ~~نو درمانه ماندهآ فانی نشدهآ .
# # پارهٔ‌ راه تنگ داری پش %~% از در نفس خویش بادل خویش
# مولانای بزر ک رضی الله عنه فرموده است که همه قر آن را PageV01P067
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0107.png)

# ~~تتبع کردم حاصل معنی هر آبتی و هرقصه این بافتم که ای ننده از غیرمن
# ~~ببر که آنچ از غیر یابی از من بیابی بیمنت خلق و آنها که از من یابی از
# ~~هیچ کس نابی ای من پیوسته بوستهتر شو الصلوة اتصال بالله
# ~~والزکوة اتصال بالله والصوم اتصال بالله این انواع اتصالاتست
# ~~از هر اتصالی مزهآ چنانک پهلوی معشوق نشینی مزهآ ، سر در کنار اونهی
# ~~مزهٔ‌ ، خواه اول قر آن مطالعه کن خواه از آخر قر آن ، ابنست که ms038
# ~~ای از من شکسته2 بامن پیوند که ماابین من الحی فهو میت جان چو
# ~~حانان دادست ترا دل دل آرام دادست روح روح داده است برا شرمت
# ~~ناند که وی را فراموش کنی دروفای باطلان عمربباد میدهی . سست :
# ای دل بوصال مامرادش نبدست %~% وان ظالم راعادت دادش نیدست
# دردا که بیاد دادم این عمر عزیز %~% با ادمیی که اعتقادش نبدست
# دروفای خدای بنشین کی ومن اوفی بعهده من الله فاستبشروا
# ~~-5-
# ~~ببیعکم الذی با بعتم به.
# قال النبیملاالللیه قضاء حاحة الازمعه احب الی من ثلشین الف
# ~~رکعة تطوعا والجلوس ساعة عند العیال احب الی من المسحد
# ~~هذا وبر الوالدین احب الی من عبادة الفی الف سنة .
# 1- ظ : سکسته   2 - ظ . الا رملة PageV01P068
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0108.png)

# مولانای بزرک رضی الله عنه فرمود : «هرجا باریست آزاریست
# ~~هرحا سکانهاست بگانهاست سکانه در آمد لبم درخنده شد آشنایی
# ~~در آمد آن خنده برفت».
# مولانا فرمود : «از بهر آنک آشنا را تو قعهاست وهر آینه سشتر آن
# ~~وفا نشود و آن قدر وفا که بیند با آن قدرراضی نشود» و کوید : «امید
# ~~من این قدر بود این قدرنیز تا ناشد » اما سکانه نوفعی ندارد اگرنیم دره
# ~~مراعات بیند شاد شود عکس شادی اوبرین زند و عکس ناساسی آن هم
# ~~برین زند پس شاید که عرض مصطفی للجلا این بود ازین وصیت که
# ~~با سگانگان نشین ناخوش خو شوی بعنی عکس خوشها بزند تازه شوی
# ~~و سبز شوی و بهرسوی که کژت کنند زو نشکنی اگر ال(کذا) کنند
# ~~چنرشوی و نشکنی زنسلت کنند بافته شوی خلاف شاخ خشک» .
# از هر چیز کریختن اسانست و از نفس خویش گریختن سخت دشوارست
# ~~ومنبع آفات نونفس استتا نستنکردی و نمیرانی خود را و نفس خود را
# ~~از بلای خود ترهی بمیر پیش از مرک و نفس خود را در گور بیمرادی
# ~~دفن کن وخوش میباش ، فناعت بندست بربای حرص نه ، تا این کالید 5
# ~~در گور نرود از شرنفس خود ایمن ms039 ماش، خرد آنست که از طبع نا ایمن
# ~~است این نفس مدموم آدمی که اوراتن می گویند وجان وعقل این جهانی
# ~~می کویند چندانی عقل و زیر کی این جهانی دارد که درهردوازده علم
# ~~برود واین هر دوازده علم تحصیل کند بعقل این جهانی که نه اهل قرانست
~~PageV01P069
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0109.png)

# ~~ونه اهل الله است ونه نورالله است و از علم لدنی که رفتن راه خلقست تا
# ~~خالق تعالی نیز تحصیل کند سماع که عارف بسان کند و بمطالعهآ ابن
# ~~علم از کتب علم من لدن باشد و برخویشتن بنددوعالم باشد اماهیچ فایدهاش
# ~~نیود چون محجوب عن الحق باشد نه عارف باشد عارف آنست کی حان
# ~~اوسرر بانست وبررسته است ونفد الله است ومنبع علم الله است وحسب الله
# ~~است وغرقهآ آب زند گانست .
# فلانی کفت : «بدست رنج خود کار باید کرد از رنج دیگری کسی
# ~~راچه رسد همین باشد که ارشاد کند» من گفتم: «اری ارشاد کار هر سر گین
# ~~دانی نیست حانی باید از خود و از کار خود فارغ شده ، کار انساست کار
# ~~1محمد است که ارشاد کند بخدا ز برا ر بانست» .
# حانست] چو ناودانی پرتور هرحدیث کز آنجا می گذرد نورانی
# ~~ولطیفبرون می ایدوحانیست همچون ناودان نجس هرچه از آنجا ظاهر
# ~~شود پلید ونجس و زیان باشد و اینها آمدند با این درویشان در آمختند
# ~~و دریوزه مکنند بحق مردان حق شریف بای سوخته بزر گان مردان !
# التحیات لله ای الملک والحمد والثناء لله عن الحسن البصری
# ~~انه قال کانت فی الجاهلیة اصنام وکانوا یقولون لاصنامهم لک
# ~~الحیوة الباقیة فامر الله تعالی ان حعلوا التحیات لله بعنی له البقاء
# ~~والملک الدائم والصلوات ای الصلوات الخمس لله عزوجل لا ینبعی
# ~~ان بصلی الا له والطیبات یعنی شهادة ان لا اله الا الله بعنی
~~الوحندانیة PageV01P070
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0110.png)

# ~~له ثم یقول السلام علیک لانک نصحت امتک ورحمة الله ای
# ~~و رضوان الله لک واجبه وبرکاته بعنی علیک البر که ms040 وعلی اهل
# ~~بیتک السلام علینا بعنی مغقرة الله علینا وعای جمیع من مضی
# ~~من الانبیاء الی یوم القیامة ومعنی التسلیم عن الیمین وعن الیسار
# ~~بعنی انتم معاشر اخوانی المؤمنین سالمون آمنون من شری
# ~~و من حیا نتی .
# # عجبا للمحب کیف بنام %~%  %~% وم علی المحب حرام
# اه نیارم زدن، ترسم از آن یک نفس مهر نو بیرون شود، هرک او در بند
# ~~چیزیست خط بند کی دادست آن چیز را لاجرم چو آن چیز خداوند او
# ~~باشد آن چیز را بروی دست باشد خواه گوزن باش خواد گوسک باش .
# ~~خواه کونفس باش انما سلطانه علی الذین بتولونه والذین هم به
# ~~مشر کون(1) در بندخدای باش چون حقیقت ثرا ازبند وی خلاص نست
# ~~هر که او دربند مرادست اعمالش چون رمادست هر کاه که ترا آرزوی
# ~~چیزیست که هر کس را مسلم است آرزو مسری تاتو همچو آنکس باشی
# ~~اگرچه کافرست کی دست دارد بفضاء شهوت وهر که ارزوش است تاچون 1
# ~~کافربود واورا مسلم نمیشود با قضاوتقدیرخدای در حنک است ، سخرهآ
# ~~ابلس است و بدیختی بوی راه بافته است آنرا که معتقد هست مرخدای
# ~~رب العالمین را یانی اگر معتقد نست و نمیداند الوهیتش را او را با کسی
~~PageV01P071
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0111.png)

# ~~جنگ نرسدیاخودش حنک بودوا گرمؤمنست میداند که عاقیت کافر
# ~~کجاست درهم یاکلوا ویتمتعوا ویلههم الامل فسوف بعلمون
# ~~چون دعوی دوستی شاهدی، می کنی اگر بعضی کارها بمراد نمی کند
# ~~ترک دوستی نمی گویی چون بوی امید میداری آنحا که دوستی باطلست
# ~~از بی مرادی سپر نمیافکنی اینجا که دوستی بحق بود از بیمرادی چراسپر
# ~~افکنی معلوم شد که شوربختی تواست ای بسا که عاشق شدی بخیالی و از ان
# ~~بعد ترا معلوم شد آخر حففت حق کم از ضالی نیست اگرچه ترا حصهت
# ~~نیست چندین هزار دوستان که بر آستان دارد قضای درد دوستان درقران
# ~~هیچ سماعی نفتادست و الذین آمنوا اشد حبا لله127 منزل اول زدوستی
# ~~دوست باشد خود ms041 بیمراد نود هرچیزی کهترا از ورزیدن دوستی خدای
# ~~تعالی بازدارد آن اندیشهآ فاسدی چون دنلی است تا آن پخته نشود ونرم
# ~~نشود سود ندارد بفران خواندن مشغول شو و کلمات حق سرزیان میکوی
# ~~ونومید مشو ومن بقنط من رحمة ربه الا الضالون(3 آدمی بی مشغولی
# ~~نبود و اگر بود مرده نود اگر مشغول نیود برنج ظاهر و عالم ظاهر مشغول
# ~~[بود] برنج باطن وعالم باطن هر کاه که ازین دوعالم فراغتی یافتی توزنده
~~PageV01P072
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0112.png)

# ~~بوی چیزهای بینی که آن حق بود نه باطل زیرا که هرچیزی که بود
# ~~یا حق بودباباطل چواز باطل حستی حق رسدی الناس فی ثلثة اصحاب
# ~~الجحیم واصحاب الجنة واصحاب الاعراف والله اعلم بالصواب.
# تمت (کذا) نسخ هدا الکتاب من نسخة صححة معتمد علیها بعون الله
# ~~وتوفیقه کتیه العید الضعیف المحتاج الی رحمة الله تعالی ارغون بن
~~ایدمربن
# ~~عبدالله المولوی فی التاریخ الخامس محرم سنة سبع وثمانین وستمایة.
# حمدا لله ومصلیا علی نبیه وسلم PageV01P073
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0113.png)
~~PageV01P074
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0114.png)
~~PageV01P075
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0115.png)
~~PageV01P076
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0116.png)

# مه %~% عل ا %~% ر رک ب
# شخ منخز
### | و وقق به
# قوله تعالی آلذین کفروا وصدوا عن سبیل الله اضل اعمالهم
# ~~آنها که کافر شدند و دیکران را نیز ره زدند عملهای ایشان باطل کرد
# ~~خدای تعالی .
# سهل میفرماید رضی الله عنه که: «مراد ازین کافران انهااند که منکر
# ~~توحید اند بعنی خدای را شریک مکویند». وبعضی گفتند که : «مراد 5
# ~~ازین کافران منکران نستند بلک آنها اند که کافر نعمتی کردند بعنی
# ~~شکر نعمت نکردند و نعمتهای خدای را منکر شدند و بدعوی کردن
# ~~مشغول شدند ، دعوی کردند چیزها را که ازحقیقت آن واقف نودند» .
# ~~آنکس که خدای را همیاز کوید او کافر مطلق است یعنی اورا کافر
# ~~شاید گفتن بی قرینه و آنکس که ناساس بود اورا کافر مطلق نشاید گفتن .1
# ~~بلک کافرباقرینه چنانک کویی کافرنعمت چنانک آب مطلق است و آب
~~PageV01P077
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0117.png)

# ~~مقید آب مطلق همچو آب حو ms042 و چشمه و آب مقید همچو آب چشم
# ~~و آب رو، زیرا چون آب گویی مردم آب رو و آب چشم فهم نکنند
# ~~کسی که ترا خدمت کند وثنا گوید نو اورا مستحق خلعت و محبت دانی
# ~~و چون همانثنا کوید کلخن تاب را وروس را بلک کربه و سک را همان
# ~~خدمت وهمان ثنا گوید واز آن سشتر آن ثنای اوراپیش نوقدری نباشد
# ~~وباطل شود که اضل اعما لهم و آنکس نیز برقول دوم که مراد کافر
# ~~مطلق نست کافر نعمت است آنکس که شاگردی تو کند و از توفایده
# ~~گیرد موحب مهر تو باشد وچون با دیگران گوید که : «این از خود
# ~~برون می آرم و برمن منت کسی سست» آن مهر نماند نو را که اضل
# ~~اعما لهم وهر کزتو اورا برابرنکنی با آن کسانی کی گویند کی: «این
# ~~از ارشاد فلانست اکرنه ما که باشیم این سخن را گفتن» . هر کزتو آن
# ~~ناسیاس را با ابنهابننشانی وباقی اسرار که با آن مقیلان گویی با این
~~ناسیاس
# ~~نکویی که اضل اعمالهم .
# قوله تعالی ذلک بان الذین کفروا اتبعوا الباطل یعنی سبب این
# ~~گمراهی وناساسی آن بود که این ناساسان کی متابعت باطل کردند
# ~~بعنی بآرزوهای نفس مشغول شدند که ان باطل است بعنی که فانست دردین
# ~~ازان چاشنی نماند و ارزوهای نفس را می پرستند که بی پابانست چنانک اب
# ~~شوررا چندانک خوری تشنکی بپایان نرسد.

PageV01P078

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0118.png)

# جعفر مکو ید: «عمل ایشان و صدقات ابشان از بهر ان باطل شد که
# ~~نیت1 اساس و بنیاد دیوار عملست وچون ناد دیوار محکم ننهی که2 آن
# ~~دیواربتمام رسد» پس چون نیت ایشان فاسد افتاد عملهاشان مقبول نیامد
# ~~چنانک کسی درمسجدی دراید نه بنیت انک نماز کند بلک بدزدیدن کفش
# ~~کسی، اورا از در امدن این مسحد تواب طمع نشاید داشتن .
# قوله تعالی ام علی قلوب اقفالها سهل کفت که : «خداوند تعالی
# ~~خزینهای دل را سافرید وبدان قفلها زد ms043 وایمان را کلید آن ساخت بتمامت
# ~~قفلهاء دلهای هیچ طایفه بازنشد الادلهای انسا ورسل واولیا وصدیقان واما
# ~~باقی خلق ازدنیا بیرون میروند قفلها بتمامی نا گشوده از زاهدان وعایدان
# ~~وعلما زیرا که ایشان کلید را از عقل خود طلب کردند پس کلید را کم
# ~~کردند و اکر کلید را از توفیق حق طلب کردندی بافتندی و کلید قفل
# ~~دل آنست کی بدانی که حق تعالی بر نومطلع است و بردل تو و بر اعضای
# ~~نووحواس نورقب است که دم بدم چه مینگری و چون مینکری وچه
# ~~میشنوی وچون میشنوی و بچه مشغول میشوی وهمچنین باقی عوارض» .
# محمدبن حامد مگوید کی : «لغزیدن قدمهای روند گان درین راه
# ~~از سه چیز باشد یکی تقصیر در شکر بخششهای خدای تعالی ودوم نفصیر
# ~~در کار خدا از ترس ملامت غیرخدا وسیم امید داشتن درغیرخدای تعالی
# ~~وقوت قدمها درین راه از آن باشد که پیوسته فضل حق را بنگرد ونظر
~~PageV01P079
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0119.png)

# ~~درفضل خدا کند وبشکر نعمتهای او مشغول باشد ونشان آن، ان باشد
# ~~که خود را مفصربیند و از تقصیر خویش ترسان باشد ودلش سا کن باشد
# ~~بدانک خدای تعالی پایندان روزی اوست و بهرسببی از جا نرود و از
# ~~بی بوایی نترسد و دلش از بهرروزی نلرزد واگر بلرزد درغصهآ آن بود که
# ~~دلم چرا لرزید ازبرای روزی» .
# ترمذی میفرماید معنی این است که : «اگرشما خدای را باری دهید
# ~~خدا شمارایاری دهد، گفت خدا منزه است ازیاری کسی معنی این انست کی
# ~~اکریاری دهد اولیای مرا وانسای مرا شمارا باری دهم، ایشان را عزیز
~~دارید
# ~~شما را عزیز کنم چنانک حواریان را ساری عسی عزیز کرد وصحابه را
# ~~بیاری پیغامبر للثلا عزیز کرد وتا دور قیامت ثنای ایشان برمنبرها
~~ومحفلها
# ~~باقی داشت و انانک بیغامیرما را از بهرعزت نفس خود خوار داشتندهمچون
# ~~ابوجهل وابولهب لعنت ایشان را باقی داشت چنانک پادشاه، خاینی را بر دار
# ~~بلند ساویزد سالهاتاهمه اورا سنند» .
# عاقلان از بلا ms044 کران گیرند %~% عرت از کار دگران گیرند
# وچون از بلا بکریزند حصن وحصار اندشهآ خود نکریزند بلک
# ~~بحصن وحصارسابهآ اولیا گریزندتا درین داخل شوند که ان تنصروا الله
# ~~ه وه سوه - و-
# ~~نصر کم ویثبت اقدامکم.
# قوله تعالی وکاین من فریة هی اشد فوة من فریتک التی PageV01P080
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0120.png)

# ~~اخرجتک بعضی گفتند که : «پیغامبرما لجلا ازخوف جان ازمکه نکریخت
# ~~چنانک موسی گریخت بلک تابیرون کردندش بزورچنانک فرمود اخر جتک
# ~~بیرونت کردند و نکفت که : « گریختی» باخود اشارت غیبی بود که
# ~~بیرون آی زیرا که پیغامبرما از آن عزیز تر بود تو کل او بخدا بود و نظر
# ~~اودرخدا بود وزیستن اوبهرخدا بود چنانک فرمود ومحیای ومماتی لله
# ~~رب العالمین(1) دور ازو که اورا این خطاب باشد کی از خوف حان خود
# ~~گریختی که کمترین بند گان او که ازوبویی یافته بودند بسوی مرگ
# ~~چنان می دویدند که سیل از بالای کوه فرودود که و العادبات ضبحا2
# ~~ومرک را چنان میجستند که شاعر قافیه را جوید و کودک آدینه را که
# 5وه- 5   ه و.هده
# ~~فرمود فمنهم من فصی نحبه ومنهم من نتظر
# قوله تعالی افمن کان علی بینة من ربه سهل مکوید: «آنکس را که
# ~~اورا بینه وروشنی از حق باشد آن باشد که اقتدای او سنت پیغامبر باشد
# ~~چنانک کسی بکسی اقتدا کند در نمازهر حر کت که او کند اوهمان کند».
# مغربی مفرماید : «بینه معنش روشنایست که بدان روشنایی جدا
# ~~کننداندیشهر بانی را ازو سواس شطانی چنانک جو را و گندم را پاک کنند
# ~~در روشنایی از سنک نمعاینهآ چشم بی تقلید و بی قیاس و اگرازین نور که
# ~~دراندرونست سخنی زا بیده شود نام آن سخن برهان باشد» .

PageV01P081

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0121.png)

# قوله تعالی فاعلم انه لا اله الا هوچون خلق را ازبت پرستی وهوا
# ~~پرستی بخداپرستیخواندی خلق دو قسمشدند فومی تسلیم کردند و فومی
# ~~نکردندترا نیز ما مخوانیم باز خود چنانک باز را نفرستند تا شکار کند
# ~~بعضی مرغان بکریزند ms045 بعضیرا بکیرد طبل باز بزنند که توباز آ.
# قوله تعالی فاعلم انه هو اشارتست بآن خدای که نرا بر گزید
# ~~و بهرستاد ازین بر گزید کی و فرستادن باز کرد سر کزیننده و فرستندههر
~~که
# ~~این کلمه لا الة الا الله محمد رسول الله رابرعادت گوید که از کوچکی
# ~~خو کرده است احمق باشد که هم بر حالت کود کی مانده است وهر که
# ~~از تعحب بد ونیکحهان کوید محجوب است وبی خبرست ازحق وهر که
# ~~نه برطریق اخلاص گوید این کلمهآ اخلاص را چنان بود که آب پاک را
# ~~با پلیدی بیامیزد با آن آب آمیخته شود غسل کند . بت :
# سخنی کز تو گشت آلوده %~% گرچه خوبست گشت سیهوده
# و اکر آمیزش و سوسه ما سخن حق را متغیر نکردی هفتاد و دو ملت
# ~~نشدی اهل قبله زیرا همه از قر آن حجت می آرند چون با غرض خود
# ~~دیدن تمام نتوان دیدن وهر که کلمهآ اخلاص را باخلاص گوید وازحان
# ~~واز حقیقت گوید چنان باشد که آب را با کوزهآ پاک ازجوی پاک بر کیرد
# ~~وغسل کند واهل نمازومناحات گردد واهل خطاب لبیک کردد. بست :
# هر کرا جان عز لبیک است %~% نامه بر نامه پیک بر پیک است
### | 82- PageV01P082
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0122.png)

# قاسم میکوید: «علما را بر چهار قسم یافتم بعضی مترو کندهمچون اسب
# ~~افسار گسسته دربیابان سر گردان میدود هر کرا درچشم غیاری بودپندارد
# ~~که بر آن اسب سواریست که مبدواند در پیمقصودی درعقب او روان
# ~~شود در بیایان وهر کرا دیده از غیارو ظلمت پاک شد داند که ان اسب افسار
# ~~گسسته است پی اونرود ونشان پای او نکیرد و فسم دوم از علما انهااند که
# ~~در بند آنند که افسار بکسلد طبع را تیز می کنند و دانش میورزند تبنیت
# ~~آنک سرخویش کیرند وسر کشی کنند وفسم سیم آنهااند که همچو
# ~~اشترمست خرندارند از افسار وافسار کسستن مستند درلدت عادت خدا
# ~~ایشان را حدب کرده وربوده شدند ms046 و خود مشغول کردانید فسم چهارم
# ~~سخت غریبند و اقفند براحوال عالم که افسار کسسته کست و مست کست .
# ~~و هشیار کست و آن مصطفی است  و آنها که ایشانرا برادر خواند
# ~~که واشوقاه الی لقاء اخوانی» س لاجرم فرمود که : «فاعلم» نو
# ~~بدان پکانگی مرا کی این دانستن غیر نرا نست و این دانش بتحصل حاصل
# ~~نشود بلک بسبب خلعتهاء ما و کرامات ما پس چنانک خلعتهای ما دریایی
# ~~می پایانست این علم نوهم دریای بی پایانست حارت محاسبی میکوید :
# ~~«اول علم توحید گفتن لا اله الا الله بزبان باشد ودوم آن باشد که چون
# ~~بیرسند که خالق چون غیراونست پس بدی را و کفر را او آفریده باشد
# ~~واز او باشد چون ینبت اومیرود می کوش تا بفزایی» جعفر گفت که:
# ~~«فاعلم انه لا اله الا الله قطع علتهاست واساب از سوی ما هست واز
~~PageV01P083
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0123.png)

# ~~سوی حق تعالی هیچ سببی نه» یعنی قادرست که بینان سیر کند وبی اب
# ~~زمین را زنده کند و اگر خواهد بنان سیری ندهد و همچنین باقی سببها
# ~~که فاعلم انه لا اله الا الله وبعضی کویند که : «لا،نفی ادراکست که
# ~~هیچ عقلی وهیچ فهمی محیط نشود خدای تعالی زیرا انچ محط شوند
# ~~نهایت دارد حند فرمود : « علم از معرفت بلند برست و اکرنه فرمودی
# ~~فاعرف انه لا اله الا هو وخدا[را| عالم گویند وعارف نکویندوابراهیم
# ~~را خطاب کرد که اسیم(1) بعنی گردن بنه فرمان مرا گردن نهادن صفت
# ~~یند گست لاجرم متلا کردند ابراهیم را] بذبح فرزند و در آتش افتادن
# ~~تادعوی او که اسلمت 1 بر عالمیان محقق شود که مجازی نست و مصطفی
# ~~را فرمود فاعلم بدان ودانش صفت خداییست س بهضیل مصطفیلا
# ~~باشد این آیت» بعضی گفتند که : «علم حجت است پس بهمه کس برسد
# ~~یکافر ومؤمن که اگر حجت بدو نرسد او کافر ناشد کافر آن باشد که
# ~~ازحجت رو بگرداند و امامعرفت حالیست که عارف ms047 را فرو گیردمغلوب کند
# ~~نتوان نشان ان دادن الااند کی بامحرمی» حسین میگوید کی: «مصطفی لجلا
# ~~معدن علم بود چنین نکویند چنین دانایی را که بدان الا معنیش ابنست
# ~~که آنچ میدانی بگفت آر که ایشان نا گفته فهم نمی کنند» و گویند :
# ~~«این بیست [و [نه حرف درلام الف پنهانست والف درلام الف پنهانست
# ~~ونقطه درالف پنهانست و معرفت دل نهانست همچنین میروتا بعلم اول انک
~~PageV01P084
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0124.png)

# ~~معرفت دل فهم کرد نقطه حاحت نیست آنک نقطه فهم کرد الف حاحت
# ~~نست انک الف فهم کرد لام الف حاجت نست و آنک حرف لا فهم کرد
# ~~که چیست نفی کردن باقی حروف حاحت بست هرچند مستمع عجمیر
# ~~سخن شترمیافزابد چنانک حکیم فرمود : (هان که آمد خام1 دیکر
# ~~دیک دنکر برنهید).
# قاسم گفت که : « استغفر لذ نبک دلیل میکند که مراد ازین فاعلم
# ~~علمست که استغفار بار آورد وبند کی وزاری نه علمی که تکبر آورد
# ~~وسر کشی» گویی مهرماید که : «هیچ دیدی غیر من که هست کند
# ~~و نست کند و فانی کند و باقی کند و زیان کند و سود کند و باد دهد
# ~~و بیدار کند چون ندیدی غیرمن بدانک منم که اینها می کنم زیرا هیچ چیز
# ~~بخود فانی وباقی نشود» و گوید : «معنش اینست که آنچ میدانی بخیر
# ~~کردن و تقلید بدان بیقین ومعاینه» بعضی کویند : «میدانی چیزها رابعلم
# ~~خود ، ازخود وازعلم خود فانی شو بعلم من بدان واستغفر لذببک بعنی
# ~~از علم خود استغفار کن واز آثارعیودیت که نشان فناست استغفار کن محو
# ~~شدن و معنی محوشدن از خود و ازبند گر خود آن باشد که دریابی
# ~~که اگربند گی من میخواهی سفر کن با من با و درمن درای ان شخص
# ~~از ان مقام روان شود می آید ، آن آمدن بند گست چون آمد بلب دریا
~~PageV01P085
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0125.png)

# ~~کوید : «دیگر چکنم» گوید : «قدم درنه، قدم درنهاد تا آنجا که بای
# ~~اودرزمین است هم ms048 بند کیست زیرایفعل حود میرود و بفوت خودوچون
# ~~در یااورا برداشت اومحوشد وفعل او محوشد وفدرت اومحوشد چه معنی
# ~~محوشد بعنی کشتن اوبعد ازین خود نست بفعل خود وبهوت خود نست
# ~~این تحقیق لاحول ولا قوة الا بالله [است [الحول ازحالی حالی کشتن
# ~~و تحویل کردن، ازفانی هست شدن بساقی و از گفتن این کلمهآ توحید استغفار
# ~~کن زیراتا اکنون خود میگفتی اکنون منت در گفت می اورم» و گویند:
# ~~«قوله فاعلم یعنی بمیرازحیوة حهل ظلمانی زنده شوبحیوة علم نورانی».
# علم نور است ودلهای علما همچو قند بلهاست افروخته ونشان آن
# ~~علم که الهی باشد ترسکاری باشد وتواضع باشد اول درعلم باز شود بوک
# ~~بعد از آن که شکر آن بگوید در توحید بازشود زیرا اول فاعلم کفت
# ~~آنکه لا اله الا الله علم را بر توحید مقدم داشت توحید آنست که صد
# ~~کس در در با افتادهاند دریا ایشان را مکرداند و برموج میآ ورد وقرو
# ~~میاورد وچب می برد وراست می برد ووقتی کرد می گرداند این حرکات
# ~~صد کس یک چیز می کند و آن و احدست وچون بیرون بودند هریکی
# ~~را کردانندهآ حدا بود صد کردنده را صد کرداننده بود اما در دریا اگر
# ~~موافقت کنند همه بسوی راست رو ند ان موافقت از ایشان نسست از توحمدست
# ~~واگر مخالفت کنند هم از ایشان نست شر ح این در ازست ان شاء الله خدای
~~PageV01P086
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0126.png)

# ~~راه نماید وچون در آید درمقام نوحد غرقه شود در روشنابیها بعنی بزند
# ~~ان روشنایی براندرون دل او واثر کند برتن اوتاچنانک تن اواز طعام و
~~شراب
# ~~لذت می بافت از آن نور نیز ساید و ازین بوده است کی چهل روزو پنجاه
# ~~روزنخوردهاند وسستو بیقوت وخشک دماغ نشدهاند تابعضی حکیمان
# ~~گویند کی: «رنجور باشد آنکس که چهل روزو پنجاه روز چیزی نخورد
# ~~واگرتن درست بودی هلاک شدی» .
# سیب انست کی عوانی که تقاضای طعام میکرد مشغول شدبکداختن
# ~~مادهآ غلیظ ms049 بتقاضا نمی پردازد الا چون مشغولی او مکروهست حالت او
# ~~رجوریست ومشغولی طسعت ، مرد ریاضت را چون غذای او عشقست
# ~~حالتش عشقست این خود نظر حکماء دنیاست و اکرایشان را تمامی نظر
# ~~بودیووفوف بودی برحالت دوق عشاق کی در ان ظلمات صبر کردندی؟!
# ~~درظلمات علم فاسی.
# مرغی کی خر ندارد از آب زلال
### | منقار در آب شور دارد همه سال
# تا منقار او در آب شورست ومی بسنی میدان که این کار باقی است
# ~~بعضی کویند : «فاعلم بدان دانش سه نوعست دانش احکام بکن و مکن
# ~~و دانش ابقان بعنی دل را بقین شود چنانک از بیرون خانه سخنی شنود
# ~~داند که اندرین خانه مردیست بیقین واگربانک حیوان شنود داند که
~~PageV01P087
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0127.png)

# ~~حیوانست بفین واگر دود بر آید داند که آتش است بفین ا درچه بعان
# ~~ندیده است آن مرد را و آن آتش را پس دانستیم که علم یقین دیگرست
# ~~وعلم تقلید دیگر ، تقلید آن بود که بکوید کسی ترا که : «درین خانه
# ~~مردی هست باقومی برین درخانه ایستادهاند حرمت چنینی بدست کرفته»
# ~~بدانی کی اینحا درخانه کسی هست اما تتقلید بنابر فعل بیرونیان با کفت
# ~~ایشان ولیکن یقین نیاشد چون عطسهآ شنوی با سلفهٔ‌ با خندهآ با گریهآ از
# ~~اندرون هین شود واز تقلید بیرون آیی چنانک گفت :
# یک چشمهآ آب از درون خانه
### | به زان جویی که از برون میاید
# اگرهزار گفت از بیرون با تو بکویند کی درین خانه مردی هست
# ~~باشیری هست چنان نیاشد که از درون یک نفسی بشنوی اکنون علم تقلید
# ~~در گفت آورد آدمی را زیرا که این علم او بکفت حاصل شده است که
# ~~از گویند گان شنیده است و بگفت سفزاید آن علم و اگربگویندش کی
# ~~نست کم شود و آن علم دوم کی یقین است از اندرون آوازی شنیده
# ~~است اورا اشتیاق وغم افزاید کی باری دیگر اثری شنود و آن علم سیم
# ~~که عانست نزد یکی افزاید ms050 وفربت ودولت بیپایان بیغم و بیاندوه ،
# ~~بی حسرت و آن از آن انساست فاعلم انه لا اله الا الله کی ای از علم
# ~~تقلید گذشته و[از]علم یقین نذشته بعلم عیان بدان».

PageV01P088

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0128.png)

# شیخ ابوسعید خراز مکوید: « فاعلم یعنی علم خودرا صاف کن ازیاد
# ~~غیر من وازانس گرفتن بغیرمن» .
# قوله تعالی افلا بتدبرون القران دلهاست که بر ان دلها قفلهاست
# ~~نتواند تفکر کردن و زبانهاست که بر آن زبانها قفلست نتواند خواندن
# ~~کلام حق را افلا بتدبرون ندبر آن باشد که بدانی که پس این حال
# ~~چنین حالتی آید وپس این فعل چنین اثری خواهد زا بیدن چنانک باغ بان
# ~~درشاخ درخت نگرد بدان علمی که او را داده اند در رنک درخت
# ~~و تاز گی او بداند که از و چه زاید و بعد ازین رنک و شکوفه چه برون
# ~~آبد ودیگران در آرایش شاخ مینگرند و از آنچ بعد از آن آید خر
# ~~ندارند و این قفلها دردلها وزبانها از بهر آن نهادند که ایشان خانت
~~کردند،.
# ~~اند کی ایشان را برحق واقف کردند ایشان از حسد آن را پوشاندند
# ~~و خلاف آن گواهی دادند و آن روشنابی را شکر نگفتند شکر آن
# ~~گواهی حق دادن بود و ترک حسد کردن سود از آنک قفل دیدند
# ~~تو به نکردند و مستغفر نشدند قفا سختر باید که نوبه کنند و باز گردند
# ~~که اگر توبه قول نخواست کردن دگر قفا نکردی و بند کان را 5
# ~~تنیه نکردی.
# قؤله تعالی ولو نشاء لا ربناگهم اگر خواستیمی ترا ای محمد
# ~~مطلع کردیمی برنهانیهای اشان بعنی از بهر آنک بر نو ظاهر نکردیم
~~PageV01P089
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0129.png)

# ~~تاتوانی پند دادن کی اگر مطلع شدی برناقابلیایشان از نصحت بازماندی
# ~~وحکمتی هست درین صحت که تعضی را شاد کنیم و بعضی را غمکین
# ~~کنیم که آن غم هم سودشان داردتا رحمت همه عالم باشی اگرچه مطلع
# ~~نگرداندیم برسمایی ایشان ترا الا. لتعر فنهم فی لحن ms051 القول بدان برلحن
# ~~قول وسخن گفتن چنانک لحن مردان ازلحن مخنثان اسان توان فرق کردن
# ~~والله بعلم اسرارهم یعنی آنچ خدا نوشت در ازل شقاوت ، سعادت ، آن
# ~~را خدای میداند که هریک را چه نوشتهست در سانق ازل بعضی مشایخ
# ~~گویند که : «درین آیت اشارت است که شیخ بداند حال مرید را در
# ~~سؤال وحواب مرید ودرسخن گفتن مرید» وبعضی کویند : «بعنی بدانی
# ~~که قراءت هر کسی بریاست با باخلاص بلحن قراءتش وبدانی درلحن
# ~~وعظ واعظ که غرضش نصحتست تا خلق از بند ودام شیطان برهند با
# ~~غرضش آنست که بدام خود خلق را بند کند .
# 5 و. سده...ه..
# قو له تعالی ولنبلو نگم حتی نعلم المجاهدین منکم والصابرین
# ~~بعنی از بهر آن لازم کردم بر متعبدان اخلاص بند کی را تا بقدر اخلاص
# ~~بزر گ دارم بند گی کردن ایشان را و عزیز دارم عبادت ایشان را بعنی
# ~~اعتبار بسیاری عیادت رانست اخلاص عیادت راست چنانک فرمود: «مافضل
# ~~ابو بکر یکثرة صیام ولا کثرة صلوة ولکن بشی وقر فبی صدره»
# ~~گفت: «ابو بکر را تفضیل نکردم بردیکریاران برای سیاری روزهاش ونه
~~PageV01P090
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0130.png)

# ~~برای بساری صدقهاش ولیکن سب آن چیزی و روشنی واخلاصی که
# ~~دردل او نهاده شده است بدان اخلاص او فضل یافت بر پاران دیکر وطاعت
# ~~اوفضل یافت برطاعتهای ایشان» .
# قو له تعالی یا ابها الذین آمنوا اطیعو الله واطیعوا الرسول
# ~~ولا تبطلوا اعمالکم فرمان خدای کنید درحرمت داشت رسول البلا
# ~~و اورا نایب حق دانستن و فرمان برید بیغام بر را در آنچ مقرماید شما را
# ~~از تعظیم خدا و باطل مکنید عملهای خود را بدیدن آن و اعتماد کردن
# ~~برآن.
# فارس مکو ید: «عاقل طاعت کند و خودراتارک طاعت داند و حاهل
# ~~طاعت کند وخود را مطیع داند» بعضی گویند: «باطل کردن عملهابریا
# ~~وخویشتن سنی بود» .
# حسین گوید : «باطل کردن عملها آن نود که برخلق بزر کی کند
# ~~که من طاعت کردم زیرا طاعت برای ms052 ترک تکبر و بزر کی است چون
# ~~سب تکبرشد پس باطل شد بعنی طاعت اوصورت بی معنی شد صور بش
# ~~سود ومعنش زیان» .
# قوله تعالی انما الحیوة الدنیا لعب ولهو بعضی گفتهاند که :
# ~~«مااهل دنیا را بر چهار قسم یافتیم یک بغفلت مزهاء دنیا میجویند و می
~~کیرند
# ~~وقوم دیکرازاهل دنیا ازصحت در علت و سماری درمی ایند از غایت جهل
# ~~وبعضی خود از بستر مرگ و رجوری در گور میروند قسم چهارم از
### | 91- PageV01P091
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0131.png)

# ~~گور بعذاب نقل می کنند ازین چهار حالت خالی نیاشند اهل دنیا مکر
# کی عنایت در رسد» .
# قسم اول را تا چندانک مزه را می بینند زیان را هم بینند چنانک مزهآ
# ~~دنیا می جستند خلاص حویند ازمزهآ دنیا وطلب مزهآ آخرت که نردعشق
# ~~را جزعشق دبکر . و آنها که از صحت برنجوری میروند چون عنایت
# ~~دررسد توفیق پابند بکاری که ازرنجوری خلاص باید بادرر تجوری راحتش
# ~~دهند که رنجوریش راحت نماید وباقی همچنین میدان .
# قو له تعالی والله الغنی وانتم الفقراء سهل می گوید : «سرخدای
# ~~نعالی همه در درویشی است» پس خدای تعالی داند فقر را و آنکس که
# ~~خدای تعالی بنمایدش نه آنکس که نفسیر و احوال ففر را از کتب فقرا
# ~~مطالعه کند زیرا اومحتاج کتاب بود و فقیر از غیر خدا مستغنی است در
~~ادراک
# ~~علم دین نه از کسش حاجت آید بآموختن از مطالعهآ کتب که الرحمن
# ~~علم القران
# مرد عاقل اگر بیا بانیست %~% حان او لوح سر ر بانیست
# بعضی گویند : «فقیر محتاج بود بعنی اگر آن غنی که اوبدومحتاح
# ~~است غنی راستین بود فقیرغنی راستین را فقیرراستین بود و اکر محتاجست
# ~~بغنی فانی دروغی آن ففیر نیز هم دروغین است» .

PageV01P092

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0132.png)

# حسین بن سمعون کوید : «هرچیزی را فقریست بعنی که هرچیزی
# ~~را محتاحست و نیازمند بدان چیزی که بایست اوست» از همه حاجتهای
# ~~عالم و درویشی های عالم زیان کارتر و مضرتر حاجتهای نفس اماره است ms053
# ~~و از همه فقرها وحاحتها شریفتر وعزیزتر فقر وحاحت عقل است که او
# ~~در آن حاحت جزبخدای تعالی محتاح نست زیرا چون نفس من فقیرشود
# ~~ومحتاج درحال طلب دنیا] کند] که میغوض خداست زیراخدا اورااین خاصت
# ~~داده است که دوری طلید از خدا چنانک خفاش را و کرمهای شبرو را
# ~~این خاصت دادست که ازضعف دیده نخواهند الاشب را هرچند هستی
# ~~ایشان از آفتاست که آفتاب قوام همه ارواح [انسا]نی است و چون دلمن
# ~~محتاح شود ملکی طلید که ححاب [شود] مرا ازملک باقی وچون عقل
# ~~من فقیرشود و محتاج، طلب نکندالاغذای خویشتن وان علمست و حکمت
# ~~زیرا حق تعالی عقل را از نور عقل وحکمت آفریده است وگل شی
# ~~برجع الی اصله وحنسه وچون محتاج شود همت من که شاخست
# ~~از شاخهای درخت عقل وجد خواهد بعنی بافتن دردی خواهد زیرا درد
# ~~درد قالبی بود سلیم تا آنچ می خواهد تآلت نن بحا آورد و اگر آنش یاد
# ~~نست کی چون طالب قالب بود این ساعت درهرپیشه که هست اول درد
# ~~طلب آن پیشه بود و هرهم نفسش کی هست اول در طلب اوبود آنکه PageV01P093
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0133.png)

# ~~بافتن او وشرح این درازاست وچون وحد بافت بعنی درد بافت صرت
# ~~حرا آزاد شدم از دردهای دیگر چنانک حکیم فرمود :
# آن جهان واین حهانت را بیکدم در کشد
### | گر نهنک درد دین نا کاه بکشاید دهن
# و اگر از آن درد بزرک غافل شوم باز این دردهای کوچک همچو
# ~~شب روان در حنیش آیند حس یابند کی آفتاب و جد رفت از خانهآ دل .
# فوله تعالی والله الغنی وانتم الفقراء زیر احاجت لایق بند کانست
# ~~هر کرا لیاس حاجت پوشیده دیدی دانک وی غلامانه پوشیده است رخدا
# ~~مگیرش اکر آفتاب است محتاجست بآسمان و بمشرق و بمغرب و دروقت
# ~~کسوف محتاجست نصیقل که روی اورا بزداید وصدهزار حاحت دیکر
# ~~آفتاب را درهر دمی هست که ان احتیاج از ینجاپدا نیاشد چنانک ms054 یادشاهی
# ~~دنا ابلهان اورا مستغنی تردانند از دیکران و عاقلان دانند که از همه
~~محتاج تر
# ~~اوست همچو شخصی دست شکسته و پای شکسته ومیان شکسته و صد پاره
# ~~تختهآ رنگین آورده و بهر عضوی پیچیده کودک خرد میکوید:« کاشکی
# ~~مرا نیزازین تختهای رنگین سستندی» بعضی گویند که : «غنی آن بود که
# ~~قایم بنفس خود بود برزمین سوار نبود وبر اب سوارنود وبرنفس محتاج
# ~~نبود وبرغذا محتاج نبود و غیر آن و اورا اول نود زیرا پیش از آن اول
# ~~فنا بود پس محتاج بود بهست کننده» .
# قو له تعالی وان تولوا ستبدل قوما غیر کم.
### | 94- PageV01P094
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0134.png)

# شر عدل سی کوکا) کورک
### | ر تو نکنی آنک %~% لمک آو کمک
# ~~بعضی گفتهاند: «بسیاران بر بساط عبودیت آیند ولیکن شات نکنند
# ~~وصبر نکنندیاز بسوی هوا و ازاد باشی گریزندالا قومی که ایشان را سبق
# ~~عنایت بود ایشان را شروع دگر بود وثبات دیگر» .

PageV01P095

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0135.png)

# تنمالله %~% برکرق ی و
# قو له تعالی انا فتحنا لک فتحا مبینا1) فروشمرد نعمتها ووعدها
# ~~برمصطفیجلا اول انک دری که می کوی باز کردیم که دعای تو مستجایست
# ~~ودوم لیغفر لک آمرزش که ازنشانهای دوستی است که هر که رادوست
# ~~داری کناه اوترا گناه ننماید وعب اوعیب ننماید وابنست سرمغفرت وسیم
# ~~و*   5-
# ~~و یتم نعمته تمامی نعمت سان خصوصیت اوست زیرا دلیل کند که بعضی
# ~~نعمتها تمام نافتهاند پس اوازایشان خاصتر باشد وراه بافته تروبحهفت حق
# ~~رسده بر و حق قایم بر چهارم و ینصرک الله تصرا نصرت دلیل سلطنت
# ~~و ولایت کند واین ولابت کدامست فوت نظرست که همه چیزها را
# ~~از حق بسند چنانک ابراهیم قدم در آتش نهاد وچون موسی قدم بر دریا
# ~~نهاد وچون سلمان حکم بر آفتاب کند و چون نوح حکم برطوفان
# ~~کند وچون داود آهن خمیر کند و کوه را مغنی ساختن گیرد و عسیرا
~~PageV01P096
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0136.png)

# ~~بر ارواح حوانی حکم کردن گیرد وچون محمد طیقات اسمان را
# ~~بمعراج ms055 دریدن کیرد و گذشتن و امثال این را شمارنست چون همه را
# ~~مأمو روبندهآ حق دانستند و امر کل حق را دیدند همه مسخرایشان بودند
# ~~وابشان مسخرحق .
# قو له تعالی لیغفر لک الله ماتقدم من ذنیک ابن عطاکوید : «چون
# ~~برسد مصطفی الالبلا بدرحت سدرة المنتهی که بالای عرش است ومهام
# ~~و آشیانهآ جبرئیل است [آ]نجاش بکذرانید جرئیل که همراه او بود
# ~~قدم باز کشید گفت : « بااخی حیرئیل مرا رها کردی درین موضع باهست
# ~~تنها» حق تعالی عتاب فرمود وندا آمد که: «درین دوسه گام با او چنین
~~الفت
# ~~گرفتی که بی او زاریدن گرفتی ؟» مراد ازین کناه که لیغفر لک الله
# ~~آن کناهست بعنی از تو آن الفت را یاک گردیم و ازغیر نومستغنی کردیم.
# ابن عطا سکوید : «اولما وانسا را بکناه با زلت مبتلا کرد بحضرت
# ~~نالید بدانک ایشان را سامرزید وعفو کرد اما مصطفی راالا بغطایی
# ~~از آن حالت مستور داشت که لابه کند برای گناهی کرده بلک پیشین
# ~~و پسین را عفو کرد نام نابرده که آن گناه چیست» غرض ازین مرتیت 5
# ~~محبتست که بالای دیکران بود.
# ابن عطا گفت که : « خشدیم بتو گناه مقدم را بعنی زلت آدم را
# ~~ومؤر را بعنی گناهان امتت را که امید بتودارند که رهبرایشانی مفصود
~~PageV01P097
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0137.png)

# ~~این که اولیان و آخریان را وصولنست الایتو» و گویند کی: «استغفار
# ~~بیغامبر للجلا درهشاری بود از حالت مستی استغفار کرد از حالت هشاری»
# ~~وبعضی کویند : «درهردوحال مستعقر بود زیرا که نظر او درحق بود
# ~~و سکر و صحو نسبت با بند کان است که قابل تلون اند نسیت حضرت
# ~~نه سکرست وته صحو پس چون ناظرحق بود از هردو مستعفر بود» زیرا
# ~~که این دورنکند مستی وهشیاری چواودربیرنک محوشدی از هردو
# ~~مستغفر بودی درفبضه بودی وشرح این را لوح وقلم نتواند کردن مکر
# ~~ان لوح که صفت خداست نامش لوحست او در حففت صفتست بی نهایت.
# # خلق را زیر کنید دوار ms056 %~% چشمها درد و دیدتی سیار
# مکر عنایت دررسد و گل عسیر عند الله سیر این چندین چیزها
# ~~ای دیدیم اگربوقت طفولیت گفتندی امکان فهم کردن نیودی.
# # رضیت بما فسم الله لی %~% وفوضت امری الی خالقی
# لقد احسن الله فیما مضی %~% کذ لک حسن فیما بفی
# این چندین هزار چیز که نمود از آثار پاکان شکر این مکزاریم
# ~~که شکرسبب مزیدست ان شاء الله تعالی.
# قوله تعالی ویتم نعمته علیک نعمت ملک محبت است اول نعمت
# ~~توفیق طلب محبت محب بودی محوب شدی تابع رسل بودی متبوع
# ~~شدی محتاج بودی معراح شدی ازساه وسیید خلاص یافتی سلطان سباه
# ~~وسییه متندقداکربودی مذ کورشدی برمنارها ومحرابها وسکها ومنبرها
~~PageV01P098
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0138.png)

# ~~.
# ~~نصرا عزیزا هم برشاطین انس که کفارند منصور شدی وهم برشاطین
# ~~جن منصور شدی نصرا عزیزا چنان منصورنی که خوف باشد از
# ~~گشتن دولت .
# قوله تعالی هو الذی انزل السکینة، سکینه آن باشد که ازو
# ~~بصیرت ظاهر شود و سکینه آن بود که آنچ ندارد از اساب چنان داند که
# ~~دارد از غابت اعتماد .
# بعضی کو بند : «سکینه آن باشد که چنانک ظاهر چیزها را فرق
# ~~مکند باطن چیزها را هم فرق کند» .
# قوله تعالی لیزدادوا ابمانا بعنی در دلشان نور یهین روز بروز
# ~~بفزاببد همچون ماه نو .
# قوله تعالی ولله حنود السموات والارض . حنود السموات
# ~~ملا بکه اند و از آن زمین غازیان ومجاهدان نفس اند . بعضی گویند :
# ~~«لشکرهای آسمان دلها اند واز آن زمین قالبهااند» وبعضی گویند :
# ~~«شطان هم لشکراوست خواهد آنرا غالب کند خواهد این را» .
# قو له تعالی انا ارسلناک شاهدا کواه توحید بقول وبفعل وبحال
# ~~شاهد بقو له وشاهد بفعله وشاهد حاله ومبشرا بعنی با مرزش PageV01P099
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0139.png)

# ~~و ندیرا ترساننده از بدعت وضلالت بدستوری حق بشبرست وندیر نه
# ~~بهواء خود.
# قو له تعالی لتؤمنوا بالله تا راست کو را راست گردانند و تعز روه
# ~~آن را که من حرمت کردم وحرمت داشتم شما هم حرمت دارید هم ms057 بدل
# ~~هم بخدمت هم بزبان باخلق صفت کردن بزر کی او.
# قوله تعالی ان الذین ببا بعونک انها که باتودست پیمان میکردند
# ~~باخدای دست پیمان می کردند بعنی بشریت در تو عاریتیست واسطهآ عاریتی
# ~~را بی واسطه باید دیدن.
# قوله تعالی بدالله فوق اید بهم یعنی درین ببعت منت خدایراست
# ~~برایشان نه ایشان را برخدای بعضی گویند : «یعنی ببعت ایشان وفوت
# ~~ایشان زیر فوت حقست اگر در کارشان نیاوردی در کار نیامدندی که
# ~~لا حول ولا قوة.
# قوله تعالی شغلتنا امو النا واهلونا هرچه ترا مشغول مکند
# ~~از خدای تعالی همچون زن وفرزند ومال بدانک آن برتو نامیار کست
# ~~و درینجا اشارتست بترک محبت دنا تا ازسعت بازنمانی و [از] رضی الله
# ~~عنهم نمانی واز سکینه نمانی و از نوری که مسکن این دلست نمانی که
# ~~اوزا سکمنه برای آن گویند که مسکن او دلست.
# قو له تعالی ولو لا رجال مؤمنون سهل گفت رضی الله عنه :
# ~~«مومن راستی آنکس است که زنفس و دل خود غافل سست و جست وجو PageV01P100
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0140.png)

# ~~مکند احوال خودرا که فلان وقت چه کردم و چون شدم و چون تغیری
# ~~سند زاری آغاز کند» چنانک بلایی درزمین سیاید ازماه گرفتن و کسوف
# ~~افتاب وزلزلهآ زمین ومنع باران وظهوروغوغای ملخ ووباو کرانی وقحط
# ~~و غیر آن که آثارسخط وخشم خداست واهل زمین حفعت دانند که آن
# ~~از گناه ایشانست بزاری آیند مؤمن نیز چون نور نقین را کم بیند و آب
# ~~چشم را خشک بیندووبایی دل بند که اوقات اومرده است درزاری آید
# ~~بلک آن بلاهای دنیانشان فراق حق نست واین تغیرات واین بلاها در دل
# ~~نشان فراق حق است پس درنهصان زیادت ببند و در زیادت تهصان بیند
# ~~چنانک دبکران از نقصان دنا ترسان باشند او از زیادت دنا ترسان باشد
# ~~و ازاند کی بغیردل ونفرت دل از طاعت و بی فایده دیدن طاعت راترسان باشد
# ~~و نالان باشد که اندک بسبار را ms058 بکشد .
# قو له تعالی اذ حعل الذین کفروا فی قلوبهم الحمیة یعنی
# ~~متابعت نفس کنند در آزار مؤمنان از حسد ابمان ایشان که ما را مکنند
# ~~از عیش خویش ومارا باد میدهنداز عاقیت وندانند کی ایشان منغص نمیکنند
# ~~عش را بلک میخواهندتا این عش را باان عش پیوسته کنند چنانک شخصی
# ~~از کسی جاهل گندم بستاند ستم و بکارداز بهر او تا منقطع نشود قوت
# ~~یعرف الکفر الکفر صفه من الله جاء لو عرف الکافر اش الکفر PageV01P101
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0141.png)

# ~~لکان وحیدا وحیدا موحدا ما کان الکافر.
# حلاوت در قال نست حلاوت در حالست هر که در قال ماند صحیت
# ~~خلق طلید وبطریفی وسیرتی کوشد که خلقان گرد شوند . بردار ز کام
# ~~خویش یکیار دو گام. عاقل آنست که بش از آنک بر سر رسد و بسند
# ~~بداند واحمق انست که تابر سرنرسد نداند اگرپس و پیش را بدیدی بایستی
# ی بلاهاازشش حهت بتومی آمد بدبدیی واحتراز کردیی.
# صنع صانع در مصنوع یا منفصل بود از صانع یا متصل . منفصل
# ~~خود محالست که هیچ کاتب بنویسد و منفصل بود از مکتوب متصل
# ~~درحق باری محالست وطریق حزاین دونست عقلا ومع هذامفری بخالقی
# ~~او،پس مفر شو برویت او اگرچه در عقل نگنحد ای سر تودبگ هو سها
# ~~وای دل نو دام سوداها ایمان عاریتی آنست که آدمی غم آن نخورد
# ~~و کاردرخور آن نکند چو برا بمان مهرش نبود معلوم شد که ایمان
# ~~او عاریتی است که ادمی را برعاریت مهر نبود مهمان چوعز یزبود و خواهی
# ~~تا از تو آزرده نرود بار شایسته بدو همراه کن وان بارشایسته عمل صالح
# ~~است که خدای عزو جل میفرماید ان الذین امنوا وعملوا الصالحات1
# ~~ابمان را همچون حان میدان و بقای جان را احتراز اززهر شرطست بهایم
# ~~را رغبت نداد بچیزی که ایشان را زیانی دارد از انک ایشان را عقل احتراز
~~PageV01P102
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0142.png)

# ~~نداد اما ادمیان را شهوت داد چیزی که ایشان را ms059 زیان دارد ابمان لا یزید
# ~~ولا بنقص چنانک حان لا یزید ولا ینقص بعضی زنده وبعضی مرده نبود
# ~~ولیکن یکی بمارویکی تن درست ایمان باطاعت بن درست است وایمان
# ~~می طاعت بمار وهرابنه بمار بمرک نزدیکتر بود که بن درست نست
# ~~افتاب را عکس برد بوار میزند اکنون چه مکویی افتاب انست بی پر نو
# ~~اوست نمی بینی که بکدم هست و بکدم نست پس افتاب اصل باقی است فردا
# ~~کو بند: «بار ددزدیدهارا باز دهید» اولیا گویند که: «ماراچیزی نست
~~ماپیش
# ~~ازین کی خواهند، دادیم» اگردر آب ستارهبسنی چگویی عکس ستاره
# ~~اکر عاشق دیگر بود وعشق دیگر ومعشوق دیگرپس هر کسی عاشق
# ~~خویش باشد اگراندرون من انست که من دیدم از هیچ بزرک از اولیاوانسا
# ~~کم نست ایشان بیروناند چه دانند ازین روح حیوانی طسب حبر دارد
# ~~وازروح انسا واولیا حسب حردارد من امروز هیچ مدهب شافعی نکفتم
# ~~وقول ابوحنیفه بیان نکردم حق تعالی ابوحنیفه راصاحب مدهب کرده بود
# ~~دراحکام یجوز و لا بجوزواصحاب مذهب کردهاست دراحکام عشق اکنون
# ~~کدام قوی ثرباشد بجوز ولا یجوز خلق با عشق حق دا تا بازر کانی کنیم
# ~~خاکی میدهیم و پاکی میستانیم چون وقت آید پاک باک رود و خاک
# ~~خاک تو از هوا احتراز کن که همچنانک هوای دنیاتن را مضرست هوای
# ~~نفس دین را مضرست هرچند از دنیا وهوا احتراز می کنی و نهی می کنی
~~PageV01P103
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0143.png)

# ~~از آن عالم نوربیش یابی وابنست تحفیق معنی لا اله الا الله هرچند که
# ~~عیررالا کنی اثبات حاصلتر شود چنانک طاعت ومعصیت دروسع وقدرت
# ~~آدمست همچنان خود را شاددان2 وغمکین داشتن هم در وسع ادمست
# ~~که غم را اساست وشادی را اساب الضرورات تبیح المحظورات2
# ~~گوشت خوک بضرورت مباح باشد وشیر مادر بی ضرورت محظور2اگر
# ~~بش از مجاهده دوقی در آید چون درخت کدو باشد زود برسر شاخ
# ~~بردود و سبز ماید ولیکن باندک باد وسوسه خشک شود فومی اسیر موج
# ~~هوا ms060 و فومی اسیر موج صفا درماهیت حیوة نظر کن او معلوم نمی شود
# ~~الابمثال ادراکات خوش وناخوش کی اثربهشت ودوزخ اند .
### | والله ولی التوفیق PageV01P104
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0144.png)

# حواشی وتعلیث
# ~~ص1، س2 ، من ذ کرنی فی ماله الخ : ظاهر ا تحریهی است از حدیث
# ~~سوی که صور ذیل روایت شده است :
# ~~فان ذکرنی فی نفسه ذکرته فی نفسی وان ذکرنی فی ملا ذکرته
# ~~فی ملا خیر منهم وان تقرب الی شبرا تهربت الیه ذراعأ و ان
# ~~نقرب الی ذراعا تقربت الیه باعا ومن اتانی بمشی اتیته هرولة.
# ~~صحیح بخاری ، طبع مصرج8، ص68 وبا مختصر تفاوت جامع صغیر،
# ~~طبع مصر (دارالعربیة الکبری) ج2 ، ص83.
# ~~قال الله تعالی لا یذکرنی عبد فی نفسه الا ذکرته فی ملا
# ~~من ملائکتی ولا یذکرنی فی ملا الا ذکرته فی الرفیق الاعلی.
# ~~قال الله تعالی عبدی اذا ذکرتنی خالیا ذکریک خالیا و ان
### | وه- - سره
# ~~ذکرتنی فی ملا ذکزتک فی ملا خیر منهم واگبر.
# ~~جامع صغیر ، ج2 ، ص83 .
# ~~ص2 ، س17 ، علی رضی الله عنه در مبدان بود : این قصه را مولانا
### | 195 - PageV01P105
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0145.png)

# ~~در دفتر اول مثنوی، طبع طهران 1307 قمری ص 103_ 96 با بانی غریب
# ~~و دل انکیز وسخت مؤتر بنظم آورده است و نگارنده مقدم بر متن حاضر
# ~~آنرا بدین صورت درهیچ یک از مرویات عامه و خاصه نیافته و مأخذاحتمالی
# ~~این قصه را درمآخذ قصص و تمثیلات مثنوی، انتشارات دانشکاه طهران،
# ~~ص 37 نقل کرده است و اکنون احتمال می دهد که مأخذ آن داستان
# ~~حنک عمروبن العاص با بسربن ارطاة با حضرت امیر المؤمنین علی جلا
# ~~باشد که هریک بچاره جویی و حیلتی رسوا و فضیحت آمیز از چنگ
# ~~شیر خدا روباهانه جان بدر بردند وبرهان الدین و مولانا با کسان دیکر
# ~~ازجماعت رواة وفصاص باتصرفی درصدر وذیل روایت حکایتی بد بنگونه
# ~~عبرت انگیز و پند آموز تر سب دادهاند .
# داستان جنگ عمر وبن العاص و بسربن ارطاة را که هردواز سرداران
# ~~معاویه ms061 بودند در مجلدسوم از کتاب دوم از ناسخ التواریخ طبع طهران1324
# ~~(ص385_ 383 و404 - 403) توان دبد .
# ص3،س7، و برین معنی از روح الله عسی لا سؤال کردند الخ :
# ~~این قصه را مولانا در دفتر چهارم مثنوی بنظم آورده و مستند آنرا در
~~مآخذ
# ~~قصص و تمشلات مثنوی، انتشارات دانشگاه طهران ، ص129 نقل کردهایم.
# ،س 15 ، بازی باخت : بمعنی : بازی کرد - تر کیبی است از نوع
# ~~سر نگونسار و نکونسارسر که دربیست مورد از شاهنامهآ فردو سی استعمال
# ~~شده است ، ازقبیل :
### | -196 - PageV01P106
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0146.png)

# # نکی باد برخاستی پر ز گرد %~% درفش مرا سر نگونسار کرد
# # زاست اندر آمد نکونسارسر %~% شد آن شیر دل پیر سالار فر
# و چنانکه شیخ عطار در خسرونامه گوید :
# # دگراین کشورتر کست و چین است %~% سر سرحد تر کستان زمین است
# که «سر سرحد» نظیر «نگونسارسر» گفته است و نظامی گنجوی
# ~~«جان داروی جان» بکاربردهاست ، دربیت ذیل :
# # سخن حانست وجانداروی جانست %~% مگرچون حان عزیز از بهر آنست
# و تصور میرود که استادان پیشین در کلمات مر کب از معنیتر کیبی
# ~~صرف نظر کرده و لفظ مرکب را با قطع نظرازتر کیب و بمعنی یکی
# ~~از اجزا یکاربرده و برین قیاس استعمال انرا باجزود بگرثاناروا
~~میداشتهاند، 10
# ~~مانند آنکه نظامی گفته است :
# # سخن در تندرسی تندرست است %~% که درسستی همهتد بیر سستاست
# که بی هیچ گمان «تندرست» معنی مطلق صحیح و درست بکار
# ~~رفته والا اسناد آن سخن ممکن نمی کردید و این امرنظیر عملی است که
# ~~علماء عربیت آنرا تجرید (یعنی تجرید لغوی نه تجرید مصطلح درعلم بیان 15
# ~~که از انواع ووحوه تشیه بشمار میرود) خوانند و آن عبار تست ازمجرد
# ~~ساختن لفظ از بعض اجزاء معنی ومدلول چنانکه در آیهآ شریفه : سبحان
# ~~الذی اسری بعبده لیلا (سورهآ بنیاسرائیل، آبه1آ). که اسراء بردن
# ~~درشب است ومعنی لیل را دربردارد و با اینهمه بلفظ لیل مقید شده است
~~PageV01P107
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0147.png)

# ~~کشاف اصطلاحات الفنون، کلیات ابوالیقا، محیط المحط ms062 درمادهآ: تجرید)
# ~~وتفاوتی که «بازی باخت» با تعبیرات باد کرده دارد از جهت آنست که
# ~~آنها همه تر کمب وصفی است و ان فعل مر کب است ولی دراصل ومناط
# ~~بر کیب، میان آنها اختلافی موجود نست .
# ~~،س17 ، ان اکش اهل الحنة البله: حدیت نبوی است. احادیث
# ~~مثنوی ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص103
# -، س19 ، و او ابله الخ : ضمیر «او» درین عبارت ظاهرا جای «آن»
# ~~وبمعنیادات واسم اشاره آمده است، چنانکه درابیات دیل از گفتهآ مولانا:
# ~~چون ترا اوشاه ازشاهان عالم بر گزید
### | نو زقر آن گزینش ، بر گزیدستی دلا
# کلیات شمس ، انتشارات دانشگاه طهران ، ج1 بست1670
# او را چه خبر بود ز عالم %~% کز با خبران خبر ندارد
# او صد شود بتیر غمزه %~% کز عشق سر سیر ندارد
### | همان کتاب ، ج2 ، ست7579،7578
# و در دومورد ازنامههای رشدالدین وطواط نظیراین استعمال و جود
# ~~دارد (نامههای رشیدالدین و طواط بامقدمه بقلم د کتر قاسم توسر کانی،
~~انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص94)
# ص4 ، س2 ، پیغامیر وافعله نهی کرده است الخ : مأخذ آن روایت
# ~~ذیل است: «قال النبیزااقیه من وصف امراة لرجل فافتتن بها الرجل
~~PageV01P108
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0148.png)

# ~~و اصاب منها فاحشة لم یخرج من الدنیا الا مغضوبا علیه و من
# ~~غضب الله علیه غضب علیه السماوات السبع و الارضون السبع
# ~~و کان علیه من الوزر مثل الذی اصابها » ، وسائل الشعة ، طبع ایران،
# ~~ج3، باب عدم جواز انکشافالمرأة بینیدی البهودیة والنصرانیة وتحریم
# ~~وصف الاجنیة للرحال ، فصل الخطاب ، طبع طهران ، ص1297.
# صه ، س6، گزینش : اسم مصدراست از کزیدن بمعنی اختیار و انتخاب.
# ، س13 ، ما نخواهیم که اول توبیرون آمدی : فعل ماضی(امدی)
# ~~بمضی مضارع است است و قدما ابنکونه استعمال را روا داشتهاند، مانند:
# ~~« گفت نذر کردم با خدای عز و جل که این فرزند که اندرشکم منست
# ~~محرر کردم وهر کز ازین مسجد بیرون نبرم» ، ترجمهآ تفسیر طبری،طبع 10
# ~~طهران نتصحیح فاضل محترم آقای حسب یغمایی ، ج1 ، ص205 .
# « و پیش از آنکه صمصام بمکه رسید عاتکه عمهآ ms063 پیغامبرلا خوابی
# ~~دید باسهم» ، همان کتاب ، ص247 .
# و چنانکه درین یت ازمثنوی :
# جنشی بایست اندر اجتهاد %~% تا که دوغ ان روغن از دل بازداد
### | مثنوی ، طبع طهران 1307 ، ص405
# ص6،س3، جان از درون بفاقه الخ: از خاقانی است در قصیده یی بدین مطلع:
# # طفلی هنوز ستهآ گهوارهآ فنا %~% مردان زمان شوی که شوی ازهمه جدا
### | دیوان خاقانی، طبع طهران1338،ص5
### | 109- PageV01P109
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0149.png)

# ص7، س3، روح باقه : صفت روح را از آن جهت مؤنث آورده
# ~~است که در زبان عربی آنرا مؤنث نیز استعمال می کنند هرچند که اصل
# ~~مذکر آوردن آن کلمه است : لسان العرب وتاج العروس ، طبع مصر
# ~~و معیار اللغة ، طبع ایران، محبط المحط ، طبع بیروت ، در ذیل : روح .
# - ، س13، هیچ کس رانامدست الخ: از حکیم سنایی است درقصدهیی
# ~~یدین مطلع :
# نست عشق لایزالی را در آن دل هیچ کار
### | کوهنوزاندرصفات خویش ماندست استوار
### | دیوان سنایی،طبع طهران 1320،ص 192
# ص8 ، س2 ، ان لنفسک علیک حقا : حدیثی است که بدینگونه
# ~~روایت شده است : «با عثمان ارغبت عن سنتی فانی انام واصلی
# ~~و اصوم و افطر و آنکح النساء فاتق الله با عثمان فان لا هلک علیک
# ~~حقا و ان لضیفک علیک حقا و ان لنفسک علیک حقا فصم وافطر
# ~~و صل و نم» . کنزالعمال، طبع دوم ، حدر آیاد، ج3، ص20 وبا تفاوت
# ~~1 مختصرحلیة الاولیاء، طبع مصر، ج1، ص188 کنزالعمال ، ج3، ص 28،20
# -، س10 ، اراذله : سهو است از کاتب با مصنف وصحیح «اراذل »
# ~~است، چنانکه درقر آن کریم آمده است : الا الذین هم اراذلنا بادی
# ~~الرأی (هود/27)، زیرا جمع افعل تفضیل ازقبیل: افضل واکرم بروزنافعل
# ~~می ایدمانند: افاضل و اکارم - والحاق تاجمع منتهی المجموع درصورتست
~~PageV01P110
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0150.png)

# ~~که غیر عربی الاصل باشد مثل : جواربه وموازجه - در جمع جورب
# ~~وموزج ویا آنکه مفرد آن اسم منسوب باشد چنانکه : اشاعثه ومشاهده -
# ~~درجمع اشعثی ومشهدی - ودرغیر این موارد متو قف است برسماع مثل :
# ~~ملائکه وصاقله - ودرهیچ یک از کتب لغت « اراذله » درجمع «ارذل» ms064
# ~~ضیط نشده است وتصور آنکه مصنف آنرا برفرض نسبت «ارذلی» بر
# ~~« اراذله * جمع بسته احتمالست سیار دور وضعیف که بر آن تکیه
# ~~نتوان کرد.
# رجوع کنیدبه : شر ح شافهآ ابن حاجب از نجم الائمهرضی استرایادی
# ~~طبع مصر، ج2 ، ص172- 168 وص192-185 ولسان العرب، تاج العروس،
# ~~محبط المحبط ، معیار اللغه درمادهآ : وذل وفرهنک آنندراج ، غیاثاللغات
# ~~درذیل : ارا ذل.
# ص9 ، س، ، دمار سه : ظاهرا بمعنی هلاک سخت و از ریشه کندن
# ~~واستبصال مر کب است از «دمار* بفتح اول که درعربی بمعنی هلاک وهلاک
# ~~کردن است و مسیهه مخفف مسیاه» که در پارسی افادهآ شدت و هول
# ~~و هست می کند در بعضی تر کسات مثل : « ساهمست ، زمستان ساه »
# ~~و می توان گفت که «دمار» معنی مغز است هرچند مؤلف آنندراج انرا
# ~~انکار کرده است .
# - ،س5، خود گرسنایی الخ ، در دیوان سنایی بدین صورت آمده
# ~~ست :
### | 111- PageV01P111
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0151.png)

# ~~گرسنایی دم زند آتش درین عالم زند
### | این جهان بیوفا چون ذرهیی برهم زند
# ~~- ، س12، نول : منقار مرغان . مولاناراست :
# ~~هرچه جز عشق است شد مأ کول عشق
### | دو جهان بک دانه پیش نول عشق
### | مثنوی ، طبع طهران1307،ص505
# ~~- ،س13 ، چوژه : لغتی است در «جوجه» که دربشرویه «چوژک»
# ~~تلفظ میشودو «چوزه» بزاءاخت الراءنیز امده است. برهان قاطع، فرهنک
# ~~آنندرا ج.
# ~~ص10 ، س 3، هرلحظه ز عشق الخ : از فریدالدین عطار است .
# ~~مختارنامه ، نسخهآ خطی مکتوب سنهآ 888 متعلق بنکارنده .
# ~~- ،س8، در کشتن بنده الخ : ظاهرا این رباعی بابدچنین باشد :
# # در کشتن بنده گرهوای دل تست %~% مقصود من از جهان رضای دل تست
# # باینده بکو هر انچه بای دل تست %~% تابنده همان کند که رای دل تست
# ~~-،س9، بای : اسم مصدراست از «بایستن ، بابدن» بمعنی نا کزیر
# ~~و ناگزران و مالاید که مجازا بمعنی میل وخواهش درین رباعی یکاررفته
# ~~است ومنوچهری نیز درهمین معنی استعمال کرده است :
# # آنکس که نیاید برما زودتر آید %~% تو دیرتر آیی ببر ما که بایی
# دیوان منوچهری بکوشش دبیرساقی، طبع طهران،ص81 PageV01P112
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0152.png)

# - ،س ms065 12، گوهر توهم تو باش : نظیر آن گفتهآ مولاناست :
# # گر تونیکو ختی وسلطان زفت %~% بخت غیر نست ، روزی بخت رفت
# # نو مانی چون گدایی بی نوا %~% دولت خود هم توباش ای مجتبی
# # چون توباشی بخت خود ای معنوی %~% پس تو که بختی زخود کی گم شوی
### | مثنوی ، طبع طهران 1307، ص 353
# -، س13 ، آنگاه این گوهرباشد : ظاهرا مفصود اینست که پادشاه
# ~~گوهراصلی است واینکه در خزینهآ اوست شعیت و براثرعنایت او گوهر
# ~~است بعنی اوصاف و معانی فرع وجود مرد کامل است و بدو تحقق دارد
# ~~هرچند که حسب ظاهر وی را بدین اوصاف و کمالات میشناسیم .
# -، س14، اگر کل او بمعراج باشد الخ: یعنی کمال در تحقق باوصاف
# ~~ومعانی است ومادام که آنها غیرمتحقق وبصورت احوال باشند وسالک کاه
# ~~بدانها متصف و کاه ازاتصاف بدانها عاطل باشد راهرو بدرجهآ کمال حصهی
# ~~نائل نیامده و دستخوش تلوین است نه صاحب تمکین .
# ،س15، لولاک : اشاره است به : لو لاک لمأ خلقت الا فلاک.
# ~~که بدین تعبیر ظاهرا درحدیث نیامده وبدین صورت روایت شده است : 1
# ~~لولاک ما خلقت الجنة ولولاک ما خلقت النار . ونیر : لولاک
# ~~ما خلقت الدنیا . وهمچنین : لولا محمد ما خلقت الدنیا والاخرة
# ~~و لا السموات والآرض ولا العرش ولا الکرسی ولا اللوح
### | 113- PageV01P113
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0153.png)

# ~~و لا القلم ولا الجنة ولا النار و لولا حمد ما خلقتک با آدم .
# احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران، ص172
# ص11، س1 ، فخررازی : فخرالدین محمدبن عمرالرازی(606-544)
# ~~ازمشاهیر علماء قرن ششم مقیول سلطان العلما بهاء ولد و فرزند وی مولانا
# ~~جلال الدین محمد نبوده است و گفتهآ برهان الدین محقق نیز نشانهآ همین
# ~~اختلاف وسوء نظراست .
# رجوع کنید به : رساله در تحفق احوال وزند کانی مولانا جلالالدین
# ~~محمد مشهور بمولوی طبع دوم ، طهران1333،ص14-9 معارف بهاءولد،
# ~~طبع طهران 1333، ص84-82 .
# ،-، دوانزده علم : ظاهرا مقصود علوم ادب است که آنها رابعضی
# ~~دوازده علم شمردهاند بدین ترتیب : نحو، صرف ، عروض ، لغت ، اشتقاق،
# ~~قرظ الشعر ، انشاء ، معانی ، بان، خط ، قافه . واین تفسیم ms066 مطایق عقدهآ
# ~~محمود بن عمرزمخشری و ابویعهوب پوسف سکا کی و میرسید شریف
# ~~جرجانی است و بعضی عدهآ آنهارابچهارده رسانیده و بعضی هشت علم کفتهاند
# کشف الظنون، حاپ استانه ، ج1، ص71 کشاف اصطلاحات الفنون،
# ~~طبع مصر، ص17-26 .
# -، س2 ، الصوم لی: حدیث نیوی است که بد بنگونه نقل شدهاست:
# ~~کل حسنة بعشر امثالها الی سبعمائة ضعف الا الصیام فانه لی
# ~~و انا اجزی به، احباء علوم الدین ، طبع مصر، ج1، ص237 .
### | 114- PageV01P114
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0154.png)

# ، س9 ، صاحب شکم : کنابه از کسکه بمرض معده و روده
# ~~متلی باشد.
# : س12، اینک گویند که راه را نهایت نست : سان تفاوتی است
# ~~که صوفیان مابین «سیر البی الله» و «سیرفی الله» اعتقاد دارند ونخستین
~~(سیر
# ~~الی الله) عبارتست ازسلوک بنده دراحوال ومقامات وازمرتیهآ تبتل وانقطاع
# ~~از ما سوی الله تا فناء و زوال اوصاف بشری و آن سلوک بحفیفت شامل سیر
# ~~آفاقی وانفسی است و پس ازفناء اوصاف و نعوت بشری سیر دوم آغاز
# ~~می کردد و آن نحقق واتصاف سالک است باوصاف ونعوت ربوبی وچون
# ~~صفات وسعهآ وجود بنده محدود است سیر الی الله متناهی است وهمچنین
# ~~است اگر سیر الی الله را عبارت از عبور بر افاق وانفس شماریم زیرامراتب
# ~~آفاق وانفس نیز متناهی است ولی اوصاف ونعوت حق تعالی کما و کیفا
# ~~غیرمتناهی است وبنا براین هسیرفی الله» نهایت ندارد و صوفان در تعریف
# ~~آندو ، سخنان مختلف گفته اند که ماحاصل آنها را درین بحث مختصر
# ~~ناز گفتهایم.
# رجوع کنید به : اصطلاحات الصوفیه عبدالرزاق کاشانی درجاشه 5
# ~~شرح منازل السائرین، طبع طهران ، ص134 کشاف اصطلاحات الفنون،
# ~~طبع کلکته در ذیل : سیر .
# و عبارت متن مشوش است زیرا مصنف راهی را که متناهی استبه
# ~~« راه منزل » تفسیر کرده که آن بی کمان سیر الی الله است و پس از آن
### | 115- PageV01P115
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0155.png)

# ~~شرح سیر فی الله وروش شهر وصال می پودازد و درصفحهآ (14، م7)
# ~~می گوید: «اما راه وصالرا نهایت نست» ولفظ «اما» که مقبدنوعی ms067
# ~~استدراک و استثناست دلالت دارد که پیش از آن سخن دریارهآ «راهمنزل»
# ~~و با « سیر الی الله» است و نصور میرود که پاورقی «نسخهآ سل» درین
# ~~مورد ارجح و سیاق حث انسب باشد.
# ص12، س6، قال داود الخ : مأخد این روایت را که ناچار از احادیث
# ~~قدسی است تا کنون بدست نباوردهام .
# -، س11 ، ابوسعید قرشی : عدالله بن محمد بن عبدالوهاب از مردم
# ~~ری که مدتی در نیشابور اقامت داشت و از ابو عبدالله محمد بن ایوب بن
# ~~بحیی بن الضریس بجلی رازی (متوفی 294) روایت حدیث می کرد
# ~~و در اواخر عمر بخارا رفت و آنجا بسال 382 وفات بافت و چون مدت
# ~~عمر وی را نود وچهارسال گفتهاند پس باید ولادت او درسال 288 اتفاق
# ~~افتاده باشد و این منافاتی ندارد با آنچه گفتهاند که وی از محمد بن
~~ایوب
# ~~روایت حدیث مینمود زیرا محدثین باطفال و گاهی نیز بطفل نازاده اجازهآ
# ~~روایت میدادهاند، ابوسعید قرشی مشرب تصوف نیزداشته وابوعیدالرحمان
# ~~سلمی در تفسیر خود موسوم بحقائق باقوال او استناد نموده است . النجوم
# ~~الزاهره ، طبع مصر، دارالکتب المصریة ، ج4 ، ص163 شدرات الذهب
# ~~طبع مصر ، ج2 ، ص216، ج3، ص 1.3.
# س، وحکی انه سئل الجنید الخ : جنبدبن محمد نهاوندی PageV01P116
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0156.png)

# ~~قواریری مشهور سغدادی (متوفی 298) معروف تر از آنست که ذکر
# ~~ترجمهآ حال او مورد حاجت باشد .
# این قول که مصنف از وی می آورد در مناقب الابرار لابن خمیس
# ~~الکعبی نیزنقل شده است (مناقب الابرار ، نسخهآ عکسی متعلق به آقای
# ~~د کتر حسن منوچهر ورق166).
# ص13، س10 ، التعظیم لا مر الله والشفقة علی خلق الله : تمامت
# ~~این حدیث را هنوز پیدا نکردهام و محمدبن حسن صغانی انرالزموضوعات
# ~~شمرده است . رساله صغانی بهمراه اللؤلؤ المرصوع ، طبع مصر، ص8.
# -، س11 ، آلا یمان نصفان الخ : حدیث نبوی است که با مختصر
# ~~تفاوت درجامع صغیر ، (طبع مصر، ج1 ، ص132) می توان بافت .
# ص14، س1، لیکن آندو ر کعت نی: نماز کسوف دو ر کعتاست
# ~~که ms068 مصلی درهر ر کعت بک بار بر کوع میرود مانند نمازهای نافله
# ~~بنابر مدهب امام اعظم ابوحنیفه نعمان بن ثابت و برمدهب امام مطلبی محمد
# ~~ابن ادر یس شافعی ومالک واحمدین حنل دور کعت است که درهرر کعت
# ~~مصلی دو رکوع بجا می آورد و بنابراین دو ر کعت است مشتمل برچهار
# ~~ر کوع و برمذهب جعفری هم دو ر کعت است هر ر کعت مشتمل بر پنج
# ~~ر کوع که مجموعا در دو رکعت ده ر کوع باشد . فتح القدیر (شرح
# ~~هدا بهآمرغینانی) ، طبع مصر، ج1، ص432. جامع عباسی، طبع اصفهان1312
# ~~هجری قمری ، ص57 .
### | 117- PageV01P117
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0157.png)

# -، ص6، بنقل حال: بعنی بتحقق نفسی وسیر روحانی و تبدل اوصاف
# ~~ومقابل آن «نقل قال* اورده است یعنی ادعای بیاصل ودعوی وصول و گفتن
# ~~الفاظی بتقلید ، حاکی ازسیرمعنوی بی آنکه قدم در راه سلوکنهاده باشند.
# ص 15 ، س 1 هرچند بر کان لعل الخ : مبتنی است بر آنچه بعضی
# ~~معتقد بودهاند که افتاب در تکمیل ورنگ آمیزی کان لعل وسائر گوهرها
# ~~وجواهرات مؤثراست و سید جلال الدین بن عضد بنا برهمین عقیده کوید:
# ~~چار چیز است که در سنگ اگر جمع شود
# لعل و باقوت شود سنگ بدان خارایی
# ~~اکی طبنت و اصل گهر و استعداد
# بربیت کردن مهر از فلک مینایی
# ~~درمن این هرسه صفت هست ولی میباید
### | تربیت از تو که خورشید جهان آرایی
# تذ کرهآ دولتشاه ، طبع لیدن، ص295. نیز: جع، مثنوی ، طبع طهران
# ~~1307، ص484.
# -، س6 ، انسا را دیدار بوده است : سؤال است از امکان رؤیت حق
# ~~تعالی در این جهان برای پیغمبران زیرا بعقدهآ صوفیه گذشته از آنکه
# ~~حق تعالی را مؤمنان در روز قامت دبدار خواهند کرد چنانکه اشعریه
# ~~و ماتریدیه واصحاب حدیث معتقدند رؤیت حق تعالی برای اهل دل دراین
# ~~عالم نیز میسر است .
### | 118- PageV01P118
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0158.png)

# و ظاهرا گفتهآ مصنف میتنی است براین حدیث : قال ابو ذر سألت
# ~~رسول الله (ص) هل رایت ربک فقال نور انی ms069 اراه (یا نورانی اراه)
# ~~مسند ابی داود ، طبع حیدر آیاد ، ص64 .
# ص16،سه ، عن ابی ذر الخ : این حدیث را تا کنون در تفاسیر
# ~~ازقبیل : تفسیر سهل بن عبدالله تستری وحقائق سلمی وتفسیر طبری وتسان
# ~~شیخ طوسی و کشاف زمخشری و تفسیر ابوالفتوح وامام فخررازی و بیضاوی
# ~~ونشابوری وبیان السعادة درذیل آیهآ : الا ان اولیاء الله - ونیزدر کتب
# ~~حدیث از قبیل خاری ومسلم ومسند ابی داود وحلیة الاولیاء وجامع صغیر
# ~~و وافی فیض نافتهام . و در ناسخ التواریخ جلد دویم از کتاب اول (ص
# ~~772- 770) این حدیث وحدیث بعد از آن بتفصیل تمام نقل شده است
# ~~(هردو درخطاب به ابوذر)
# -05
# -، س8، وعن ابی هریرة الخ : جع : احادیث مثنوی ، انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص34 .
# ص17، س7، پارهیی راه الخ: حدیقه سنایی، بتصحیح مدرس رضوی،
# ~~طبع طهران، ص339 وبیت دوم بترتیبی که درمتن حاضراست درفهرستی
# ~~که جناب اقای مدرس رضوی برای اسسات حدبقه مرتب فرمودهاندموجود
# ~~نست ولی احتمال قوی میرود که باتفاوتی درمصراع اول که مینای فهرست
# ~~آقای مدرس است درحدیقه بدست ا ید .
# - ، س10، درجهانی که عقل الخ : حدیقه سناییآ طبع طهران،ص425.

PageV01P119

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0159.png)

# - ، س11، قرة عینی فی الصلاة : حدیث نبوی است. احادیث مثنوی،
# ~~انتشارات دانشکاه طهران، ص68 .
# 5
# -، - ، بنظر ینورالله : تمام حدیث چنیناست: اتقوا فراسة المؤمن فانه
# ~~5وو
# ~~بنظر بنور الله عزوجل . احادیث مثنوی، انتشارات دانشکاه طهران،ص14.
# -، س15 ، احیانی بحیاته و انارنی بنور ذاته : از کلمات بایزید
# ~~سطامی است با تفاوتی مختصر در تعبیر . شطحات الصوفیه ، طبع مصر ،
# ~~ص140،139 تذ کرة الاولیاء، طبع لیدن ، ج1 ، ص173.
# ص18، س2 ، عسی روح الخ : با مختصرتفاوت، حد یقه سنایی، طبع
# ~~طهران ، ص376.
# - ، سه ، دام بلاست الخ : از قصدمیی است از سعد الدین شرف
# ~~الحکماء کافی البخاری بدین مطلع :
# ~~سدار شو دلا که چهان پر مزور است
### | برنخل روز گار نه بر کست و نه براست
# لباب الالباب ، طبع لیدن، ج2 ، ص382 - 379
# - ، س9، اصحاب صفه : گروهی از فقراء صحابه که خاطرشان از تعلق
# ~~دنا آزاد ms070 بود و کسبی و جارتی نداشتند و حضرت رسول و پاران وی
# ~~متکفل معاش ایشان بودند و تمام وقتشان بذکر وعادت مصروف میشد
# ~~و بمناسیت آنکه ترصقه مسجد پیغمر با مسجد قیا می زیستند به «اصحاب
# ~~صفه» یا «اهل صفه» مشهور شده اند و عدهآ ایشان محسب اوقات مختلف
~~PageV01P120
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0160.png)

# ~~و گاه تا هفتاد بن رسیده است و امام فخر رازی کوید که نزدیک بچهار
# ~~صدتن بودهاند .
# حلیة الاولیاء طبع مصر، ج1، ص385 - 337 ج2 ، ص34-3 وابی
# ~~نعیم مجموعا نام هشتاد و پنج تن را از صحاب صفه درین کتاب آورده و مأخذ
# ~~وی درین باره کتابی بوده است که ابوعبدالرحمان سلمی در تراجم احوال
# ~~ایشان تألیف کرده وحافظ ابی نعیم نام چند تن را بر آن عده افزده است .
# شرح تعرف ، طبع لکنهو، ج1، ص335 کشف المحجوب هجویری
# ~~طبع لنبنگراد ص99 - 97 تفسیر امام فخر ، طبع آستانه ، ج1 ، ص524 .
# ص19، س1 ، اما اکر راه دوزخ الخ : شرح و بوضیح حدیث ذیل
# ~~است : حفت الجنة بالمکاره وحفت النار بالشهوات . احادیت مثنوی، 10
# ~~انتشارات دانشگاه طهران ، ص59 .
# - ، س 12 ، اموات عند الخلق احیاء عند الرب : تفسیر کونه سست
# ~~ازا به شریفه : ولا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء
# -
# ~~عند رنهیم یرزفون (آل عمران 1699) .
# ص20، س1 ، آلمجاهدة بذل النفس فی رضاء الحق : منسوبست 15
# ~~بحضرت صادق صلوات الله علیه . کشاف اصطلاحات الفنون در ذیل: مجاهده
# ~~و بعریف دوم را ندانستم از کست .
# - ،س، ، افضل رجال امتی الخ: ماخذ آنرا بدست نباوردم .
# - ، س6 ، الشوق نور الخ : شوق نزد صوفیان از احوال است و آن
### | -121 - PageV01P121
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0161.png)

# ~~حر کت و هیجان قلب است بدبدار محبوب غائب برخلاف اشتیاق که
# ~~نست بمحبوب حاضر است و از این حهت شوق ممکنست آرام کیرد
# ~~ونفادپدیر دولی دراشتیاق آرامش متصورنست و چون شوق مبتنی برمحبت
# ~~است آنرا « نور شجرة المحبة» خواندهاند .
# وعبارت متن نزد بک است بکفتهآ ابو عثمان حیری : «الشوق ثمرة
# ~~المحبة ms071 من احب الله اشتاق الی لقائه. کشاف اصطلاحات الفنون
# ~~در ذیل : شوق، اللمع ازابونصرسراج ، طبع لیدن ، ص63 فتوحات مکیه،
# ~~طبع بولاق ، ج 2، ص 481 - 480 شرح منازل السائرین طبع طهران ،
# ~~ص179 -176 .
# -، -، الشوق جوهر المحبة و العشق حسمها : در کشاف
# ~~اصطلاحات الفنون (در دیل : شوق) بدینکونه نقل شده است قال عالم
# ~~الشوق الخ.
# -س8، اقرب الناس الخ : مأخد این روابت را بدست ناوردم .
# - س10 ، صوم الاخص الخ : روزه بعقیدهآ صوفان سه درجه دارد
# ~~1 یکی روزهآ عوام که عبارتست از نخوردن و ننوشیدن و ترک میاشرت زنان
# ~~دوم روزهآ خواص بعنی باز داشتن کوش وچشم ودست وپای و سائراعضا
# ~~ازار تکاب گناهان تا ازهیچ عضوی گناهی نیاید وسوم روزهآ اخص الخواص
# ~~(خصوص الخصوص) که ترک ما سوی الله است . جع : کشاف اصطلاحات
# ~~الفنون در ذیل : صوم ، احاء علوم الدین ، طبع مصر، ج1 ، ص168 .
### | 122- PageV01P122
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0162.png)

# - ،س10 ، الصلاة نور المؤمن : حدیث نبوی است . جامع صغیر .
# ~~طبع مصر (دارالعربیة الکبری) ج2 ، ص50 .
# ، س11، الصوم جنة من النار: حدیث نیوی است وبصورمختلف
# ~~روایت شده است . اتحاف السادة المتقین ، طبع مصر، ج4، ص195 جامع
# ~~صغیر ، ج2، ص50،49.
# - ، س12، ر کن بزر کترین الخ : بحث است دربارهآ ترجیح روره
# ~~برسائر عیادات که بعضی آنرا از نماز هم فاضل تردانستهاند . جع : کشاف
# ~~اصطلاحات الفنون درذیل : صوم ، احباء علوم الدین ، طبع مصر ،
# ~~ج1، ص166.
# ص21، س6، نگوالد : فعل مضارع منفی از گوالیدن معنی بالیدن 10
# ~~و نمو کردن. برهان قاطع ، آنندراج در دیل : گوال.
# - ،س12 ، مولانا بهاء الدین : مقصود مولانای بزر ک سلطان العلماء
# ~~محمدبن الحسین الخطیی است متولد بسال45 5ومتوفی سنە628آ پدرمولانا
# ~~جلال الدین محمد مشهور بمولوی .
# ص22 ، س1، کتاب الله الخ : تأویلی است ازحدیث معروف : انی
# ~~تارک فیکم خلیفتین کتاب الله حبل ممدود ما بین السماء والارض
#
# ~~وعتربی اهل بیتی وانهما لن بتفرقا حتی یردا علی الحوض .
# ~~که با تعبیر : انی تارک فیکم الثقلین . وتعبیر : خلفت فیکم الثقلین.
# ~~نیز روایت شده است . فائق زمخشری ، طبع ms072 حیدر آباد ، ج1 ، ص 80،
~~PageV01P123
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0163.png)

# ~~نهایهآ ابن اثیر ، طبع مصر، ج1، ص131 جامع صغیر، طبع مصر (دارالعربیه
# ~~الکیری) ج 1، ص103 سفینة البحار ، طبع نجف ، ج1 ، ص132 .
# -، س9 ، عصده : نوعی از حلواست و از شرح قاموس(تاج العروس)
# ~~ولسان العرب و تعریف حوهری درصحاح مستفاد میشود که شیه بوده
# ~~است بدانچه ما امروزبرشتوک می نامیم و آن آرد گندم است که در روغن
# ~~بو میدهند و سرخ می کنند با کمی شکر و بخم کشنیز و این نزدیک
# ~~میشود باانچه در تعریف عصده گفتهاند : «دقیق بلت بالسمن و طبخ»
# ~~و از کتاب الطبیخ چنان برمی آید که حلوایی بوده است مر کب از آرد
# ~~گندم وبرنج که با روغن کنجد با روغن حیوانی مییختهاند وزیرهو مغز
# ~~حوزویسته کوفته بدان امیخته وعسل ویا شربت قند برروی ان میریختهاند
# ~~و پارسی آن «تابه» است و بعربی «کبولاء» هم گفتهاند و چنانکه می بینید
# ~~این کلمه «عصده» درمتن مناست ندارد زیر اعصده را از درخت نمی کیرند
# ~~و شاید در اصل «عضد» ضاد معجمه بوده است بعنی آنچه از درخت جدا
# ~~کنند ما «عصیر» براء مهمله بوده است بعنی افشره .
# مراجع واسناد : لسان العرب ، تاج العروس ، منتهی الارب، صراح
# ~~اللغه، محط المحیط درذیل: عصد. حرالجواهر، طبعهند، درذیل عصده،
# ~~الطبیخ ، طبع موصل ، ص82 نهائه ابن اثیر ، طبع مصر ، ج3، ص101.
# ص،2 ، س7 ، او لیاء الله لا بموتون : بعضی آنرا حدیث پنداشتهاند.
# ~~احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص،10 .
### | 124- PageV01P124
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0164.png)

# -، س 12، آلغنی غنی القلب : حدیث نبوی است و بدینگونه
# ~~روایت شده است : الغنی غنی النفس والفقر فقر النفس . کنوزالحقائق،
# ~~درحاشه جامع صغیر ، طبع مصر(دارالعربیة الکبری) ج2 ، ص22 .
# -،س14 ، عاد نفسک فانها انتصبت لمعاداتی : ظاهرا حدیث
# ~~قدسی است ولی مأخدش را نافتم.
# صن25 ، س13 ، مثل اولادی الخ : حدیث نبوی است واصلش چنین
# ~~است : مثل اهل بیتی مثل سفینة نوح من ر کبها نجا ومن نخلف
# ~~عنها غرق . احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص111 .
# ص26 ، سه ، اهل ممنی ms073 گفتند که الخ : ظاهرا مقصود ابوبکرشلی
# ~~است که این سخن از او نقل کردهاند : قال الشبلی فی هده الآیة
# ~~ما هدا خطاب اهل الحقیقة وانی بنسی المحق الحق (حقائق سلمی
# ~~در تفسیر سورهآ کهف) و آنچه مصنف در نفسیر این آبه می گوید مقتس
# ~~است از گفتهآ ابن عطاء : اذا نسیت نهسک والخلق فاذکزنی . ویاسخن
# ~~حعفرحذاء : اذا نسیت الاغیار فتقرب الی بالآذکار(حقائق سلمی).
# -، س7، آلفقر فخری : حدیث است . احادیث مثنوی ، انتشارات 5
# ~~دانشکاه طهران ، ص23.
# -، - ، فرعون علیه اللعنته انا ربکم گفت الخ : مناسب آن گفتهآ
# ~~مو لاناست .
# # آن انا بی وقت گفتن لعنت است %~% واین انا دروقت گفتن رحمت است
### | 125- PageV01P125
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0165.png)

# # آن اتا منصور رحمت شد یقین %~% وآن انا فرعون لعنت شد ببین
### | مثنوی ، چاپ طهران 1307 ، ص 160 .
# # گفت فرعونی اناالحق کشت پست %~% گفت منصوری انا الحق وبرست
# # آن انا رالعنة الله در عقب %~% واین انا را رحمة الله ای محب
### | همان کتاب، ص484
# ص28 ، س1 ، من کان لله : جزو یست از حدیث ذیل : من کان لله
# ~~کان الله له. که صوفیه روابت کردهاند (کشف الاسرار ، انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص 93، 371، 518، 563) وتا کنون در کتب ومتون
# ~~احادیث آنرا نیافتهام و مولانا فرموده است :
# # کان لله بودهیی در مامضی %~% تا که کان الله له آمد جزا
### | مثنوی ، چاپ طهران1307 ، ص323
# # کان لله دادن آن حیه است %~% تا که کان الله له آید بدست
### | همان کتاب، ص393
# ~~و نظیر آن عبارت ذیل است : کن لی اکن لک . که در مرصاد
# ~~العباد (طبع طهران 1312 ص 55) آمده وظاهرا حدیث قدسی است .
# ~~- ، س9، ازجان برون نبامده الخ : مصراعی است از مطلع غزل ذیل
# ~~که از شیخ بزر گوار سعدی شیرازی است :
# ~~از جان برون نیامده جانانت آرزوست
### | زنار نا بریده و ابمانت آرزوست
### | 126- PageV01P126
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0166.png)

# کلیات سعدی بتصحیح مرحوم فروغی ، مواعظ سعدی ، ص119)
# ~~و بیهیچ شک از اضافات کاتب است چنانکه دو بست از مثنوی مولانا
# ~~در معارف بهاء ولد (طبع طهران ، ص223) ms074 دیده میشود که انهم بی گمان
# ~~دستکاری کتاب است واین فرض بدان جهت است که در روز کار تألیف
# ~~متن حاضر (638- 629) معلوم نیست که سعدی چندان شهرت بافته واشعارش
# ~~منتشرشده باشد تا برهان محقق بدان استناد کند و درسخن خود باورد.
# - س13 ، هرچه جز باطن والخ : با تقدیم وتأخیرمصراع دوم واول
# ~~درحدیقهآ سنایی موجود است . حدیقه ، طبع طهران تتصحیح آقای مدرس
# ~~رضوی ، ص339.
# -، س14 ، جهد کن تا چو الخ : ازحدیقهآ سنایی است . حد یقه،طبع 0
# ~~طهران ص115.
# - ، س13 ، شرط ابمان چیست الخ : باتفاوتی مختصردر دیوان سنایی
# ~~موجود است . دیوان سنایی ، طبع طهران1320 ، ص359 .
# ص30 ، س16 ، درحدیث میخوانند الخ : مأخذ این حدیث را نیافتم
# ~~ولی بی هیچ کمان چنین حدیثی روایت کردهاند زیرا در کشف الاسرار
# ~~(انتشارات دانشگاه طهران، ص365) نیزمخوانیم که : «پس بندهآ مؤمن
# ~~که بشیانروزی سصد و شصت نظر از حق جل جلاله نصب وی آید
# ~~شرف وامن ویرا خود چه نهند وچه اندازه پدید کنند» و در تفسیرسورهآ
# ~~بوسف موسوم به حرالمحبة فی اسرار المودة منسوب باحمد غزالی (طبع
### | 127- PageV01P127
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0167.png)

# ~~بمبی، ص83) آمده است : «کذلک العبد اذا احبه الباری حل جلاله
# ~~نظر الیه فی کل بوم ثلثمائة وستین نظرة فینبت منها الخصائل
# ~~مثل الکرامة والمحبة والألفة والخشیة والمشاهدة والقربة
# ~~والوصلة والتسلیم والمعرفة» ودرحد شی مروی ازابن عباس نصریح
# ~~شده است با نکه خدا را سصد و شصت نظر است . ابنک آن حدیث :
# ~~ان مما خلق الله لوحا محفوظا من درة بیضاء دفتاه من باقوتة
# ~~
# ~~حمراء قلمه نوروکتائه نور بنظر فیه کل یوم ثلاث مائة وستین
# # -5-4-55 %~% ه و و- -ه و و- وه %~% د و
# ~~نظرة او مرة ففی کل نظرة منها خلق ویرزق و بحیی ویمیت
# ~~-و5-
# ~~و بعز و بذل و فعل ما شاء» . مستدرک حا کم ، طبع حبدر آباد ،
# ~~ج2 ، ص474 ، 519 و سیوطی این حدیث را از موضوعات میشمارد .
# ~~اللالی المصنوعة ، طبع مصر ، ج1 ، ص20 .
# ص31، س3 ، الدنیا حیفة : حد شی است که تمام آن چنین ms075 است :
# ~~الدنیا جیفة و طلا بها کلاب . احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه
# ~~طهران ، ص216 .
# -، س، ، می غنگد : فعل مضارع استمراری است از «غنک» بمعنی
# ~~آواز قوی و بلند . برهان قاطع در ذیل : غنگ .
# - ،س8 کلب معلم است الخ : فروش سک تربیت شده حائزاست
# ~~شرعا بلاخلاف . جع : فتاوی قاضی خان، چاپ لکنهو ، ج2 ، ص335 .
### | 28- PageV01P128
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0168.png)

# -، س9، ا کنون گرد قلعهآ وجود الخ : نظیر آن گفتهآ مولاناست :
# ~~قلعه ویران کرد و از کافر ستد
### | بعد از آن برساختش صد برج وسد
### | مثنوی ، چاپ طهران 1307 ، ص8
# و این مضمون در مقالات شمس تیریزی نیز آمده است بد بنکونه:
# ~~«تا قلعه ازان باغی بوده باشد ویران کردن اوواجب بود وموجب
# ~~از باغی ستدند و علمهای پادشاه بر آوردند بلک بادشاه در آمد درقلعه
# ~~بعد ازان ویران کردن و خراب کردن قلعه غدر باشد و خیانت و آبادان
# ~~کردن آن فرض عین وطاعت وخدمت» مقالات شمس تبریزی ، نسخهآ.
# ~~خطی متعلق بنگارنده .
# ص32، س2 ، الناس علی دین ملوکهم : حدثی است که بعضی
# ~~آنرا در عداد مو ضوعات آوردهاند . احادیث مثنوی، انتشارات دانشگاه
# ~~طهران ، ص28.
# - ، س5 ، نبض : هو فی اصل اللغة حرکة العرق وفی اصطلاح ه
# ~~الا طباء حر کة فی اوعیة الروح مؤلفة من انقباض وانساط لتبرید
# ~~الروح بالنسیم واخراج فضلاته و بطلق علی الموضع الذی باخد
# ~~الطبیب من الید . بحر الجواهر ، طبع هند، در ذیل : نیض .
# -،- ، قاروره : نزدیک اطبا عبارت است ازشیشهآ مدوریکه برشکل PageV01P129
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0169.png)

# ~~مثانه ساخته باشند و در آن بول کنند تا طبیب نکاه کند در وی و چون
# ~~بول را بدین نام خوانند سمه حال باشد باسم محل. حرالجواهر، آنندراج
# ~~درذیل : قاروره .
# ص34، سه ، و ما الاحسان الا بالا تمام : نظیرمثل معروف است:
# ~~الا کرام بالا تمام . نسخهآ (سل) وما الاحسان الا بالتمام . مصراعی
# ~~است ازبیت ذیل :
# اذا ابدات بالاحسان فاتمم %~% فما الاحسان الا بالتمام
# امتال وحکم دهخدا ، چاپ طهران ، ج1 ، ص234 وظاهرا مصراع
# ~~اول غلط است و باید چنین ms076 باشد : اذا بدات الخ.
# - ، س6، بین اصبعین من اصابع الرحمن : جزویست ازحدیث
# ~~نبوی : قلب المؤمن بین اصبعین من اصابع الرحمن ان شاء لآثبتة
# ~~و ان شاء لآزاغه . که بصورمختلف روایت شده است . احادیثمثنوی ،
# ~~انتشارات دانشگاه طهران ، ص6 .
# - س15 ، حامه ضرب کردن : دریدن وشکافتن حامه . جع : معارف
# ~~بهاء ولد ، طبع طهران ، جزو چهارم ص214 - 213 .
# ص35، س2، نحن نحکم بالظاهر : تمامش چنین است : نحن
# ~~5م
# ~~نحکم بالظاهر والله بتولی السرائر. که غزالی آنرا حدیث شمرده
# ~~و بعضی درصحت آن شک کردهاند . جع : فیه مافیه، انتشارات دانشگاه
# ~~طهران ، ص303 .
### | 130 PageV01P130
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0170.png)

# -، س3، قلابان : جمع فارسی قلاب است که ظاهرا صورت فارسی
# ~~کلمهآ: «قلب» است باشباعفتحهآ لام که در عربی بمعنی چاره ساز و حیله گر
### | و3 و* و** - و* و
# ~~می آید نقال رجل حول قلب وحولی قلبی وحولی قلب ای
# ~~محتال بصیر بتقلیب الامور . (محیط المحبط ، در ذیل : قلب) ودر
# ~~یارسی کسی را گویند که سکهآ قلب زند چنانکه خاقانی گوید:
# ~~خلاص بود کنون قلب شد ز سکه بگشت
# مزور آمد و خائن چو سکهآ قلاب
# ای مرد سلامت چه شناسد روش دهر
# دیوان خاقانی ، طبع طهران ،1338 ص 50،57
# و ابن نکته مستفاد است از حثی که در بکی از محالس مرحوم
# ~~علامه محمد قزوینی (متوفی خرداد1328) بمیان آمدو وی این مطلب را تقریر
# ~~فرمود (رحمةالله علیه) ودر غیاث اللغات و آنندراج قلاب (بفتح اول
# ~~و تشد بدلام) گرداننده از سره بناسره بعنی دغا باز نفسیر شده و ظاهر
# ~~منتهی الارب برمز (1) نقل شده در صورتیکه این کلمه با ضط ومعنی
# ~~مذ کور در آن کتاب نیامده است .
# ،س 12 ، شیخ را همه موی الخ : در بیان این معنی از مولانا
# ~~تتویل : PageV01P131
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0171.png)

# شیخ کبود پیر بعنی مو سسد
### | معنی این مو بدان ای نا امید
# هست آن موی سه هستی او
### | تا ز هستیش نماند بار مو
# چونکه هستیش نماند پیر اوست
### | گرسیه موباشد او یاخود دوموست ms077
# هست آن موی سه وصف بشر
### | نست آن موموی ریش وموی سر
### | مثنوی، چاپ طهران 1307 ، ص 240
# ~~ص36، س6 ، بنظر بنور الله : جزوی است از حدیث نبوی : اتقوا
# ~~فراسة المؤمر. فانه بنظر بنور الله . احادیت مثنوی ، انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص14 .
# ~~ص 38، س 5، چون در آن موت حات دید الخ : طری و
# ~~ابو عیدالرحمان سلمی وشیخ طوسی وابوالفتوح رازی وامام فخر در
# ~~تأویل آیهآ : با لیتنی مت الخ. وجوه مختلف نقل کردهاند و نشابوری در
# ~~تفسیر خود موسوم بغرائب القر آن سخنی نظیر گفتهآ برهان محقق آورده
# ~~است . تفسیر نیشابوری، طبع ایران، ج 2، ص 510
# ~~-،س 9، چون ر کوی آلودهآ مکروه خلق شدن الخ : این تعبیر
# ~~بدان مناست است که بعضی از مفسرین کلمهآ «نسی» را خرقهآ حائض
### | -132 PageV01P132
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0172.png)

# ~~نفسیر کردهاند. تفسیر طبری ، طبع مصو ، ج 16، ص 44 ، تسان، طبع
# ~~اصفهان ، ج 2 ،ص 253 نفسیر امام فخر، طبع استانه ، ج 5،ص 785.
# -11 ، شمس اصفهانی وزیر : مفصود صاحب شمس الدین محمد
# ~~اصفهانی است از شعرا و دبیران نامور در دربار سلاجقهآ روم که در آغاز
# ~~کار اشراف مطبخ عزالدین کیکاوس بن کخسرو (617 - 607) بوی
# ~~مفوض بود و سب انشاء بک رباعی که مطبوع خاطرسلطان واقع گردید
# ~~دبیری خاص با اشراف مطبخ مضاف گشت و در عهد سلطنت علاء الدین
# ~~کقیاد (634 - 617) صاحب دیوان اشراف و طغرا بود و بعلت آنکه
# ~~پس از شکست جلالالدین خوارزمشاه از علاءالدین کیقیاد بسال (627)
# ~~فتحنامهیی که در قلم آورده بود مورد اعتراض آن سلطان نکته دان قراو
# ~~گرفت منصب طغرا را از وی فرو گشودند و برنظام الدین احمد عارض
# ~~زنجانی معروف سسر محمود وزیر که فتحنامهاش مقبول افتاد یستند و در
# ~~روز گار پادشاهی غیاثالدین کخسرو دوم (644 - 634) پس از چندی
# ~~عطلت ومعزولی بمقام وزارت ونایت سلطنت رسد و شغلهای مهم
# ~~کفایت کرد و همچنان در این مرتبت باقی بود تا ابنکه درزمان سلطنت ه1
# ~~عز الدین کمکاوس دوم (655-644) بتاویخ8 ذ ms078 حجه646 یقتل رسد . وی
# ~~یموجب روایات افلا کی از مریدان و معتقدان برهان الدین محقق بوده است .
# برای اطلاع بیشتر از احوال وی رجوع کنید: به تاریخ السلاجقهأبن بیبی،
# ~~چاپ عکسی،تر کیه میانهآ صفحات587 - 202 مناقب افلا کی، طبع انقره ص60.
### | 133 - PageV01P133
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0173.png)

# ص 40 ،س 1 ، مرا عقیق تو باید الخ : با مختصری تفاوت از حکیم
# ~~سنایی است بد بنگونه:
# مرا لیان تو باید شکر چه سود کند
### | بجای مهر نو مهر د گر چه سود کند
# رجوع کنید بمقالهآ دانشمند سخن سنج استاد خلیل الله خلیلی از فضلاء
# ~~نامور کشور افغانستان تحت عنوان: «در بارهٔ‌ بک نسخهآ قدیم کلیات
# ~~حکیم ابوالمجد مجدود سنایی» طبع کابل ، ص 32 و این مصراع را
# ~~مولانا در غزلیات آورده و اسساتی دلاویز و دلکش بر آن افزوده ومتن
# ~~حاضر مطابق است با روایت کلیات شمس (کلیات شمس ، انتشارات
# ~~دانشگاه طهران، ج 2، ص 224 ، ست 9865) .
# -، س 15 ، السلطان الخ . حدیث نبوی است که باشکال وصور
# ~~گونا گونروایت شده است . جامع صغیر، طبع مصر(دار العربیة الکبری)
# ~~ج2، ص 37.
# ص41 ، س1 ، طوبی لمن ذلت نهسه : حدیث نبوی است و نمامش
### | د-هم %~% -
# ~~چنین است : طوبی لمن ذل نفسه وطاب کسبه وحسنت سریرته
# ~~ح.
# ~~و کرمت علانیته وعزل عن الناس شره . احادیت مثنوی ، انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص97 .
# -، س5، با دل شیخ الخ ، ظاهرا این مضمون را برهان محقق از
# ~~حدیث ذیل کرفته است : السخاء شجرة من اشجار الجنة اغصانها PageV01P134
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0174.png)

# ~~متدلیات فی الدنیا فمن اخد بغصن منها قاده ذلک الغصن الی
# ~~الحنة . احادیث مثنوی . انتشارات دانشگاه طهران، ص53 .
# ~~ص 42 ، ج 5، مست : تلفظی است از کلمهآ «مس » مادهآ معدنی
# ~~معروف که از آن ظرف می سازند و بدین صورت در فرهنگها
# ~~نبامده است .
# ~~،س 7، توت : ظاهرا شییور و سرناست که « نوتک» نوعی از
# ~~که شانان نوازند مصغر آنست و بدین معنی در فرهنگهای فارسی
# ~~ضیط تشده است .
# ~~-، س 10 ، زهر کسی که توعب وهنر خواهی ms079 جست : مناسیست
# ~~با این مضمون گفتهآ مولانا :
# آن بکی پرسید صاحب درد را
### | گفت در چندی شناسی مرد را
# گفت دانم مر ورا در حین رپوز
### | ور نگوید دانمش اندر سه رور
# و آن د گر گفت ار بگوید دانمش
### | ور نکوید بدر سخن پیچانمش
### | مثنوی ، طبع طهران 1307، ص 69
# ~~ومضمون ست دوم «سفال را تبانجه، الخ» مأخوذ است از گفتهآ امیر
~~PageV01P135
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0175.png)

# ~~الصحیح منها من المکسور کذلک متحن الا نسان بمنطقه فیعرف
# ~~ما عنده . احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص76 .
# ~~و مولانا دربیان این معنی فرموده است :
# ~~کفت یزدان مر نبی را در مساق
### | بک نشان سهل تر ز اهل نفاق
# ~~کر منافق زفت باشد نغز و هول
### | واشناسی مر ورا در لحن قول
# ~~چون سفالین کوزها را می خری
### | امتحانی می کنی ای مشتری
# ~~میزنی دستی بر آن کوزه چرا
### | تا شناسی از طنین اشکسته را
# ~~بانگ اشکسته دگر گون می بود
### | بانک چاووشی است پیشش میرود
# ~~بانگ می آید که تعریفش کند
### | همچو مصدر فعل تصرپفش کند
### | مثنوی ، چاپ طهران 1307 ، ص11.
# ~~و نیز کوید:
# ~~دست بر دیک، نوی چون زد فتی
### | وقتی خریدن بدید اشکسته را
### | ب136- PageV01P136
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0176.png)

# واین قطعه را مؤلف مجمع الفصحا برشدی سمرقندینست میدهد
# ~~مجمع الفصحا درذیل : ارشدی سمرقندی .
# - مس15، خادم: دراین مورد بمعنی خصی و اخته(اخته) است و بدین معنی
# ~~درقرن سوم هجری نیز در عربی مستعمل بوده است چنانکه درقصهیی منقول
# ~~ازابی العبناء محمد بن قاسم (283 -191) بمعنی مذ کور بکار رفته و آن
# ~~قصه اننست : وقل له لم اتخدت خادمین اسودین قال اما اسودان فلئلا
# ~~اتهم بهماو اما خادمان فلئلا بتهمابی. ارشادالاریب ، طبع مصر، ج188،
# ~~ص 298.
# ص43 ، س7 ، ار نا الا شاء کماهی : بعضی آنرا حدیث شمردهاند.
# احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران، ص 45
# -، س15 ، آلفرقة عذاب : حدیث نبوی است واصلش چنین است :
# ~~الجماعة رحمة و الفرقة عذاب . احادیث مثنوی ، انتشارات دانشگاه
# ~~طهران ، ص31.
# ص44، س 10 ، همچنانک کرم ms080 پیله را : اشاره است برسم معمول در
# ~~بر آوردن و برون آوردن کرم ابریشم از تخم خودوا کنون متداولست که 15
# ~~بجای نفه شلواردر زیر بغل و بحرارت بدن آنرا برون می آورند .
# -، س15 ، برطریق استفهام بطریق انکار : گفتهٔ‌ مصنف مفتبس
# ~~است ازسحن ابن عطاء (احمد وان ابنست : قال ابن عطاء لما ارادالله
# ~~تعالی کشف ضر نبیه ایوب علیه السلام احب ان بکون فیه حرکة
### | 137- PageV01P137
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0177.png)

# ~~لاقامة العبودبه ابلاه بماالصبر فیه مدموم و هوالغیرة فخاف ان یکون
# ~~جعل للعدو علی اهله سلا فقال مسنی الشیطان بنصبوعداب فنودی
# ~~فی سره مسک الضریا ایوب فقال معتدرا عما قال علی معنی الاستفهام
# ~~ابمسنی الضروانت ارحم الراحمین. حقائق سلمی، نسخهآ عکسی متعلق
# ~~بکتایخانهآ ملی . ونظیر این قول ازجنید نهاوندی معروف بغدادی نیزدر
# ~~آن کتاب روابت شده است .
# ص 45 ، س 6 ، ان الله نظف الخ : حدیث نیوی است که در جامع
# ~~صغیر بدین صورت آمده است : ان الله تعالی طیب حب الطیب نظیف
# ~~بحب النظافة کریم یحب الکرم جوادیحب الجود فنظفواافنیتکم ولا
# ~~تشبهوا بالیهود . جامع صغیر ، طبع مصر (دار العربیة الکبری) ج
# ~~1، ص 699
# - ،س 10، همچنانک ملائکه وبعضی را الخ : این مضمون مستفاد
# ~~است ازحدیث ذیل : ان الله رکب فی الملائکة عقلا بلا شهوة ورکب
### | -و.
# ~~فی بنی آدم کلیهما فمن غلب عقله شهو ته فهو خیر من الملائکة
# 3وو-ه- و- و
# ~~ومن غلب شهوته عقله فهو شر من البهائم : احادیث مثنوی ، انتشارات
# ~~دانشکاه طهران ، ص119 - 118
# ص46، س3 ، سودایمیان تهی الخ : این رباعی را راثیرالدین اخسکتی
# ~~نست می دهند . دیوان اثبر اخسکتی، طبع طهران 1337 ، ص 480 ،
# ص 48 ، س 4 ، حفت الجنة الخ : حدیث نبوی است . احادیث PageV01P138
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0178.png)

# ~~مثنوی ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 59
# -*-5وه--
# -، س 13، من فسرالقر آن برابه فقد کفر : حدشی است که بدین
# 5-*ه وه %~% - %~% ---*5-*--
# ~~صورتروابت شدهاست : من فسرالقر آن برایه فلیتبوء مقعده من النار .
# ~~5-*-
# ~~من فسر القر آن برا به فلیعدوضوءه . کنوز الحقائق ، طبعهند، ص131،
# ~~القر آن، طبع اصفهان ms081 ، ج1 ، ص 3 و با تفاوتی در تعبیر : هسیرطبری ،
# ~~طبع مصر ، ج 1، ص26
# ص 49، س، 10 ، چربش : چربی
# -، س 15 ، آخرجی : صفت مرکب از« آخر » فارسی و «چی،
# ~~جی» که درتر کی ادات اتصاف است ومعنی عمل ومراقیت را افاده می
# ~~کند مانند : آخته چی ، غما چی ، پروانه چی ، نماشا چی ونظائر آن .
# ص 50،سه، این نه آن صلاتنیست : ظاهر ا بابد عیارت چنین باشد :
# ~~این نه آن صلاتست . ویا مطایق نسخهآ سل : ان آن صلات نست.
# ص 51، س 3، بزر نخریدهیی الخ : از حکیم نظامی است. گنحینهآ
# ~~گنجوی ، طبع طهران ، ص 210 با تفاوتی مختصر .
# ، س 16 ، مجاهده : کوشش باطنی درقمع هوی وبهذیب نفس و
# ~~باطن چنانکه از تعبیرات صوفیان مستفاد است و نزدیک بدین معنی
# ~~عمارات ذیل است :
# کارزار کردن با نفس و شطان ، صدق الا فتقار الی الله تعالی
### | 139- PageV01P139
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0179.png)

# ~~بالا نقطاع عن کل ماسواه، تدل النفس فی رضاء الحق ، فطام النفس
# ~~عن الشهوات ونزع القلب عن الامانیی والشبهات . کشاف اصطلاحات
# ~~الفنون درذیل : محاهده.
# -، -، مشاهده : سعوط حجاب بتمامت وبوجه کلی و آن فناء نعت
# ~~ووصف را اقتضا کند برخلاف مکاشفه که بقاء رسم ونعت در آن حالت
# ~~ممکن است و صوفیه را درتعریف مشاهده اقوال بسیاراست ازقبیل :
# ~~حضور الحق من غیر بقاء تهمة ، وحود الحق مع فقدانک ، رؤیة
# ~~الحق ببصر القلب من غیر شبهة کأنه رآه بالعین ، رسالهٔ‌ قشیر به،
# ~~طبع مصر، ص 40. شرح منازل السائرین ، طبع طهران ، ص 224. کشاف
# ~~اصطلاحات الفنون درذیل : مشاهده
# اکنون گوییم که مجاهده مقتضی وحود نفص وبقاء بعوت و
# ~~اوصاف صید است در صورتکه مشاهده فناء وصف را اقتضا می کند و
# ~~بنابرین تا سالک درحال مجاهده باشد بدرجت مشاهدت برسیده است و
# ~~چون بدان درحت رسمد مجاهدت برمیخیزد که طلب الدلیل بعد
# ~~1 الوصول الی المطلوب قبیح و کفتهآ برهان محقق بدین معنی
# ~~ناظر است .
# 52،س 4 ، الراحة فی الوحدة والآ فةه بین الا ثنین :
# ظاهرا از کلمات مشایخ است ونظیر ms082 آن کفتهآ ابوبکروراق است :
# وجدت خیرالدنیا و الاخرة فی الخلوة والقلة وشرهما فی
### | -140 - PageV01P140
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0180.png)

# ~~الکثرة والا ختلاط . رسالهآ قشیر به ، طبع مصر ،ص 51
# ~~-، س 15 ، خنوند : صورت دیکراست از کلمهآ «خداوند» مانند : خاوند،
# ~~خوند - که از فرهنگها فوت شده و بفتح یا ضم اول با بدخوانده شود..
# ص 53، س 2 ، جوری : ظاهرا باید با حاء(مهمله) خوانده شوداز
# ~~کلمهآ حور باضافهآ باء وحدت که درینجا مجازا معنی مطلق زیبا بکار
# ~~رفته است درمقابل زشت.
# - ، س 6، مر غ فلکی الخ : این دوبیت از للی ومجتون نظامی
# ~~گنجوی است . خمسهآ نظامی، طبع طهران ،1316 قمری ص 265
# -،س 10 ، خا کست نفش دنا الخ : بامختصر تفاوت دردیوان سید
# ~~حسن غزنوی توان یافت- دیوان سد حسن غزنوی، انتشارات دانشگاه 10
# ~~طهران،ص 113
# -،س 15 ، پیر کز جنش الخ : از سنایی غزنوی است . حدیقهآ
# ~~سنایی ، طبع طهران بتصحیح آقای مدرس رضوی ،ص 721
# ص 54،س 10 ، نفس اماره را الخ : نزدیک است بدان، سخن مولانا :
# نفس کشتی بازرستی زاعتدار %~% کس ترا دشمن نماند دردیار
### | مثنوی ، طبع طهران 1307، ص 122
# 4س 11، کسی زن را امام سازد : این جمله را بطریق استفهام
# ~~انکاری خواندتا معنی مستقیم باشد زیرا جایزنست که زن پیشنمازی
# ~~مردان کند وبیشک مقصود برهان محقق از « کسی» مرد است نه زن
### | 1410- PageV01P141
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0181.png)

# ~~برای انکه جایزاست که زن پیشنمازی زنان کندومیتوان «کسی» وا اعم
# ~~از زن ومرد گرفت بنابر آنکه د مدهب امام اعظم ابوحنیفه پیشنمازی زن
# ~~هرچند برای زنان باشد مکروهست ولی در آن صورت انکاری که از
# ~~استفهام استفاده می شود چندان قوی نخواهد بود . فتح القدیر ، طبع مصر،
# ~~ج1، ص 249 تذ کرهآ علامه ، طبع ایران، کتاب الصلاة ، المقصدالرابع
# ~~أی التوابع.
# - ،س 11 ، بمار ماهی مانی الخ : از حکیم سنایی است درغزلی
# ~~بدین مطلع :
# چرا چو روز بهار ای نگار خر گاهی
### | براین غریب نه بریک نهاد ویک راهی
### | دیوان سنایی ، طبع طهران 1320 ، ص 531
# -، س15، بر بنده ms083 واجب نیست الخ : بیان طریق محمد باناست در سلوک
# ~~و ریاضت که متنی است براقتصاد در عمل و ترک ریاضات سخت و
# ~~دشواروابفاء حق نفس وبدن که مینای فقرمحمدی است واستفاده میشود
# ~~ازسیرهآ حضرت رسول اکرم (ص) واحادیث وروایات بی شمار از قبیل
# ~~حدیث : اݣلفوا من العمل ماتطیقون فان الله لا مل حتی تملوا . جامع
# ~~صغیر، طبع مصر (دارالعربیة الکبری) ج 1،ص 54
# وحدیت ابوذر : نفسی هذه مطیتی ان لم آرفق بها لم تبلغنی . حلیة
# ~~الاولیاء، طبع مصر، ج 1 ،ص 165
### | 142- PageV01P142
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0182.png)

# ~~ص 55، س 4 ، آدابالمریدین : معصود وظائف مرید است نسمت
# ~~بشخ ومرشد وسنن صوفیه در کیفیت معاملهآ طالب بامطلوب وپیر حودو
# ~~این اصول را صوفیان بدقت رعایت می کردهاند ودر کتب خود باد
# ~~نمودهاند وابوالنجیب عبدالقاهربن عبدالله بن محمد بن عمویهآ سهروردی
# ~~(563_490) کتابی دارد بنام «آداب المریدین» که بارسی ترجمه شده 5
# ~~ونسخهآ آن بشمارهآ (1331) در کتاخانهآ مجلس شورای ملی موجوداست.
# ~~ص 56،س 13، تاترا بود الخ : این بیت وست تعد از آن را در
# ~~حدیقه سنایی (طبع طهران تصحیح آقای مدرس رضوی ص 112)
# ~~توان بافت .
# ~~ص 57، س 2، پرده منم الخ : با مختصر تفاوت از حکیم سنایی است 10
# ~~درغزلی که مطلعش اینست :
# # دلبر من عین کمالست وبس %~% چهرهٔ‌ اواصل جمالست وبس
### | دیوان سنایی، طبع طهران 1320 ، ص955
# س 3، از بروج واختران الخ : ازحکیم سنایی است درقصیدهیی
# ~~تمطلع ذیل؛
# ~~ای سنایی جهد کن تا پیش سلطان ضمیر
### | از گرییان تا ج سازی و زبن دامن سریر
### | دیوان سنایی، ص 240
# -،س 8، تا من منم از تو الخ : بنا باظهار دوست فاضل آقاید کتر
### | 143- PageV01P143
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0183.png)

# ~~محمد امین ریاحی ، انز افضل الدین کلشی است و درمجموعه رباعیات او
# ~~محفموظ در کتانخانهآ مجلس شورای ملی توان بافت.
# ~~-،س 10 ، از برای صلاح الخ : درحدیقهآ سنایی بدبنصورت که
# ~~صحیح تر می نماید مذ کور است :
# # ازبرای صلاح دولت ودین %~% چشم عقل اولست آخر بین
### | حدیقهآ سنایی، طبع طهران ،ص 295 ms084
# ~~- ،س 12، دزد در خلنه الخ : درحدیقهآ سنایی بد بنکونه آمدهاست :
# # دزد خانه است نفس حالی بین %~% زو نکه دارخاتهآ دل و دین
### | حدیقهآ سنایی، طبع طهران ، ص 471
# ~~ص 58،س 2، آلعللم دون الخ : این عارت با تقدیم وتأخیرو بدون
# ~~-، س 4 ، دایهآ جان الخ : با اندک تفاوت مذ کور است در حد یقهآ
# ~~سنایی (طبع طهران ، ص 206) و بنظرمی رسد که بدانصورت که در حدیقه
# ~~آمده درست تراست .
# ~~ص 59، س 4، باخویشتن ساز الخ : ازخاقانی است درقصدهآذیل :
# ~~در ساحت زمانه ز راحت نشان مخواه
### | تر کیب عافیت زمزاج جهان مخواه
# ~~دردا غ دل بسوز وز مرهم اثر مجوی
### | با خویشتن بساز وزهمدم نشان مخواه PageV01P144
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0184.png)

### | دیوان خاقانی ، طبع طهران 1338، ص375
# - . س 7، جان ده اندر عشق الخ : از حکیم سنایی است و تمام آن
# ~~چنین است :
# ~~ای سنایی کفرو دین در عاشقی یکسان شمر
# جان ده اندرعشق و آنگه حان ستان راجان شمر
### | دیوان سنایی، طبع طهران 1320،ص 652
# ص 60، س 3، آنک حدوث سسند بقدم برسد : ظاهرا مقصود آنست
# ~~که نظر در حدوث منتهی میشود باثات قدیم از آنجهت که و جودحادت
# ~~محتاج علت است و آن علت باید قدیم باشد والا لازم می آید دور با
# ~~تسلسل که هردوبعقیدهٔ‌ حکما ومتکلمین باطلست ودرا ینصورت عبارت .
# ~~مذ کور اشارتست بگفتهآ متکلمین که از طریق حدوث عالم وجود
# ~~صانع قدیم را تعالی جده اثبات می کنند (جع : شرح مواقف، طبع
# ~~آستانه ، ج 3،ص 5 - 2 کشف الفوائد ، طبع طهران 1305 قمری ،ص
# ~~36_ 31 کشف المراد ، طبع صیدا ، ص 172)
# ومی نوان این حمله را ندینگونه هسیر تمود که : هر کس نظر
# ~~برحدوث افکند وفقر واحتیاج حادثات وزوال ودثور وفنای آنها
# ~~را سند دل از علاقهآ بدانها بر می کند وطالب معشوق قدیم ولایزال
# ~~می گردد وبسوی او می پوید وبوسلهآ مجاهدات و ریاضات قدم ازمرتبه
# ~~حادثات بالاترمی گذارد تا بوصال جانان برسد وبذات قدیم اتصال
### | 145- PageV01P145
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0185.png)

# ~~باید واین راه ابراهیم خلیل ms085 است که از زوال وناپایداری حهان مادی
# ~~دلش بکرفت ولااحب الا فلین گویان، روی درحضرت الهی آورد و
# ~~از سر همه چیز بر خاست وتعلق از مال وجان و فرزند بکسست نا
# ~~بمقام خلت ودوستی حق نائل آمد.
# -،س 5، رابعه : ام الخیر رابعهآ عدو به بنت اسماعل درعداد بزر گان
# ~~صوفیه و زاهدان بشمار می رودو او معاصر بوده است با حسن صری
# ~~(متوفی 110) وسفیان توری (متوفی 161) وچون چهارمین دختر
# ~~پدرش بود او را بدین سبب رابعه نامدهاند . وفاتش بنابر مشهور درسال
# ~~(135) اتفاق افتاد و بعضی گفتهاند که در سال (185) وفات کرد و بافعی
# ~~وفات او را بک نوبت در حوادث (135) ا قید آنکه بعضی
# ~~هم وفات او را بسال (185) دانستهاند و بار دیکر در حوادت سال
# ~~(180) ضط نموده است وبی کمان قول اول اصح است واین سخن
# ~~که برهان محقق نقل می کند مناست دارد با این روایت شیخ عطار
# ~~در احوال رابعه : «پس سفیان گفت در کار توچون سخن بمی نوان کفت در
# ~~کار من سخنی بکوی گفت تو نیک مردی اکر نه آنست که دنا
# ~~را دوست داری و کفت روایت حدیث دوست داری بعنی این
# ~~حاهست) .
# مراجع واسناد : صفةالصفوة ، طبع حیدر آیاد ، ج 4 ، ص 19 -17
# ~~تذ کرة الاولیاء، طبع لیدن ، ج1، ص73-9 هابن خلکان، طبع طهران ، ج
# ~~2 1،ص 201 - النجوم الزاهرة ، طبع مصر ، ج 1،ص 330 مر اة الجنان،
### | -146- PageV01P146
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0186.png)

# ~~طبع حدر آیاد ، ج 1، ص 283 - 281 شذرات الذهب ، طبع مصر ،
# ~~ج 1،ص 193 طرائق الحقائق، طبع طهران، ج 2، ص 96 نفحات الانس،
# ~~نسخهآ خطی متعلق بنکارنده.
# - ، س 14، بعد از آن آغاز راه است : بعنی پس از وصول بفدیم سیر
# ~~الی الله بنهایت می رسد وسیر فی الله شروع می شود و بدین جهت برهان
# ~~محقق آنرا «آغاز راه» ومشایخ «منتهی » خواندهاند .
# ص 61، س 8، ای در طلب گره گشایی الخ : تمامت این رباعی
# ~~سار شیوا وفصیح را عطا ملک جوینی بدبنگونه نقل ms086 کرده است :
# ~~« و وقت وفات او (محمد خوارزمشاه) بکی در نظم آورده است :
# ای در طلب کره کشایی مرده
### | در وصل بزاده در جدایی مرده
# ای بر لب حر بشنه با خاک شده
### | وی بر سر گنج از گدایی مرده»
# جهانکشای جوینی ، طبع لیدن، ج 2 ،ص 117
# و در مختار نامهآ عطارمکتوب (888) متعلق بنکارنده باب سیزدهم
# ~~این رباعی موجود است واحتمال می رود که ست آن بعطار
# ~~صیحح و عطا ملک بواسطهآ عدم اطلاع از قائل نام عطار را
# ~~نیاورده باشد .
# و در حاشهآ بک نسخه ازفیه ما فیه مکتوب 701 که رباعیات مولانا
~~PageV01P147
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0187.png)

# ~~نوشته شده هم بخط متن این رباعی در ضمن سائر رباعیات مولانا امده
# ~~و آن بیشک سهو است از کاتب زیرا ذکر آن رباعی در جهانگشا و
# ~~مختار نامه دلیل عدم انتساب آن بمولاناست .
# ،س19 ، کوهی : کنایه ازساده دل وابله نظیر: دهاتی، روستایی .
# ~~در معارف بهاء ولد (جزو چهارم ، طبع طهران ص 1114) می خوانیم :
# ~~« و در کوه پابهها که مردمان کم عقل باشند بریشان کار کنند » نیز
# ~~جع : حواشی نگارنده برجزو چهارم معارف بهاء ولد، طبع طهران،
# ~~ص 275
# ص 62، س 1، ذ کر را از ناف بر مه آر : نقد و اعتراض است بر
# ~~روش بعضی از صوفیان مانند قادر به وچشتیه وشاذلیه در ذ کر جهر و
# ~~انواع آن مانند : ذکرمحوالجهات ، ذکر معیت ، ذ کر معلا ؛ وبالاخص
# ~~« ذ کر پاس انفاس » که سالک باید دهن را یسته لااله را بادم بیرون
# ~~گذارد و الا الله را یادم درون کشد و بدم ذا کر باشد ودر ست و
# ~~گشاد ، نظر بر ناف دارد و نیز «ذ کراره با منشاری» که سالک باید
# ~~دو زانو نشیند وهر دو دست بر هردو زانو بهد و «ها» کویان از دل
# ~~بر سر ناف ضرب دهد و «هی» کویان دم را از حت ناف بمد و شد
# ~~جانب صدر بر آرد چنانکه سر و کمروپشت برابر شوند ms087 . جع :جواهر
# ~~غیبی تألف ابوالحسن بن محمد حسن قادری ، طبع لکنهو، ص 277 - 269
# ~~جامع الاصول تألیف شیخ احمد نقشندی ، طبع مصر ، ص 25 - 22 وص
~~PageV01P148
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0188.png)

# ~~200 - 203 که محثی مفد در انواع ذ کر آورده است .
# -،س 3، وما علامة ذلک الخ : جزویست از حدبث ذیل : اذادخل
# ~~النور القلب انشرح وانفسح قیل وما علامة ذلک قال التجافی عن
# ~~دارالغرور والانایة الی دار الخلود والاستعداد للموت قبل نزوله.
# ~~احادیث مثنوی ، انتشارات دانشگاه طهران، ص 130
# -،س 7 ، مولاناء بزر گ : در تعبیرات مولویان سلطان العلماء
# ~~بهاءالدین محمد بن حسین خطیبی بلخی است (628 - 545) پدر مولانا
# ~~حلال الدین محمد صاحب مثنوی .
# -،-، خواجگی : بی کمان مقصود خواجگی کهواره گر است
# ~~که افلا کی نام ویرا جزو مریدان بهاء الدین ولد می آورد (مناقب .
# ~~شمس الدین افلا کی ، طبع انقره تتصحیح تحسین بازیجی، ص 48) و این
# ~~حکایت که برهان محقق نقل می کند بتفصیل سشتر مذ کور است در فه
# ~~ما فیه ( انتشارات دانشکاه طهران، ص12)
# ص 63 مس 4 ، اذا کان الغراب دلیل قوم : تمامت این بیت که
# ~~حکم مثل دارد در جهانکشای حوینی چنین است :
# # اذا کان الغراب دلیل فوم %~% فناووس المجوس لهم مقبل
# ~~رجهانکشای جوینی، طبع لیدن ، ج 2،ص 112) و این مضمون موافق
# ~~است نا گفتهآ عنصری :
# هر کرا رهبری کلاغ کند %~% بی گمان دل بدخمهداغ کند
### | 149 - PageV01P149
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0189.png)

# ~~واین بیت از ویس و رامین فخرالدین اسعد گر گانی :
# ~~هر آنکو زاغ باشد رهنمایش
# بکورستان بود پیوسته جایش
# امثال وحکم دهخدا ، طبع طهران، ج1،ص 94
# ~~وفرمودهآ مولانا در مثنوی :
# ~~جان که او دنیالهآ زاغان پرد
### | زا غ او را سوی گورستان برد
### | مثنوی، طبع طهران 1307، ص358
# ~~و بعضی آن بیت را بدینگونه روایت کردهاند:
# ~~اذا کان الغراب دلیل قوم
### | فبشرهم  سبیل الها لکینا
### | امثال وحکم دهخدا ، ج 1، ص 93
# ~~، س 7، لا رهبا نیة فی الاسلام : حدیث نوی است وتمامش
# ~~چنین است : لازمام ولا خزام ولا رهبانیة فی الا ms088 سلام ولا تبتل ولا
# ~~سباحة فی الا سلام . فیه ما فیه، انتشارات دانشکاه طهران،ص 283
# ~~-، س 11 ، هر چه سنی الخ: از حکیم سنایی است ودر دیوان
# ~~وی (طبع طهران 1320 ، ص 376) بدین صورت آمده است :
# ~~هر چه بینی جز هوا آن دین بود بر جان نشان
# هر چه بابی جز خدا آن بت بود درهم شکن
### | 155- PageV01P150
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0190.png)

# -، س 12، حد ثنی قلبی عن ربی : این عبارت را ابوالفرج بن
# ~~الحوزی در کتاب نقدالعلم و العلماء معروف نتلیس ابلس بی آنکه
# ~~گویندهاش را معین کند بصوفیه نست می دهد ، نقد العلم والعلماء، طبع
# ~~مصر، ص 321) و ابوطالب مکی نیز آنرا از سخنان متداول در مبان
# ~~صوفیه شمرده است . (شفاء السائل لتهدیب المسائل تألیف ابن خلدون
# ~~با مقدمه وحواشی د کترمحمد طنجی استاد دانشکدهآ الهیات انقره ، طبع
# ~~استانیول، صف) و نظیر آن گفتهآ ابویزید بسطامی است در صفت علماءظاهر :
# ~~مساکین اخذو اعلمهم میتأعن میت واخد ناعلمنا عن الحی الذی لا یموت.
# ~~(همان کتاب وصفحه) وصوفیان گفتهاند: ان علومنا بلا واسطة (نقدالعلم
~~والعلماء،
# ~~ص320) و درتذ کرة الاولیاء(لیدن ، ص121) منسوبست به ابوبکر کتانی
# ،ص 14، بالیت رب محمد الخ : در فه ما فه بعنوان حدیث نقل
# ~~شده ( فیه ما فیه انتشارات دانشگاه طهران ،ص 203) وشیخ عطار هم
# ~~در مصست نامه گفته است :
# در میان جمع بک صاحب کمال
### | کرد محیی الدین یحیی را سؤال
# کان همه منصب که پیدا و نهاب
### | مصطفی را بود در هر دو جهان
# از چه گفت او کاشکی از بحر جود
### | حق نیاوردی مرا اندر وجود
### | 151- PageV01P151
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0191.png)

# آنکه جمله از رای او بود
### | هر دو عالم خاک پای او بود
# ~~این چرا گوید چه حکمت دانی این
### | شرح ده چندان که میبتوانی این
### | مصست نامه ، طبع طهران ، ص 318
# ~~-،س 16، لا بسعنی فیه الخ : متن ابن روایت چنین است :
# ~~لی مع الله وفت لا سعنی فیه ملک مقرب ولا نبی مرسل (احادیث مثنوی،
# ~~انتشارات دانشکاه طهران ، ص ms089 39)
# ~~- ، س 19 ، معید : نضم اول کسی که درس مدرس را برایشا گردان
# ~~تکرار می کرده است.
# ~~ص 64،س5، اللهم ارزقنی عینین هطا لتین : حدیث است (احادیث
# ~~مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص 206)
# ~~-،س 11، قال النبی (ص) اذا اذنب الرجل الخ : حدیث است و
# ~~تتفصل بیشتر در صحیح بخاری آمده است :
# ~~ان عبدا اصاب ذنبا و ربما قال اذنب ذنبا فقال رب اذنبت وربما
# ~~قال اصبت فاغفره فقال ربه اعلم عبدی ان له ربا بغفر الذنب و باخذ
# ~~به غفرت لعبدی ثم مکث ماشاء الله ثم اصاب ذنبا او اذنب ذنبا فقال
# ~~-   3-ه-ه -5 --ه ر
### | --ه
# ~~رب اذنبت او اصبت آخر فاغفره فقال اعلم عبدی أن له رنا بغفر
# ~~الذلب ویاخد نه غفرت لعبدی ثم مکث ماشاء الله ثم آذنب ذنبا آخر
~~PageV01P152
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0192.png)

### | -5-5-5 و3
# ~~ور بماقال اصاب ذنبا قالی رب اصبت او اذنیت آخر فاغفره لی فقال
# ~~--5   - و-3
# ~~اعلم عبدی ان له ربا بغفر الذنب ویأخد به غفرت لعبدی ثلاثا فلیعمل
# ~~ماشاء . صحیح بخاری ، طبع مصرج 8، ص 178
# -، س 115 ، یاد گار : بمعنی پاد آور و مذکر است و از کتب لغت
# ~~فارسی این معنی فوت شده است .
# -، س16 ، من تاب الخ : حدیثی است که در حامع صغیر بد ینگونه
# ~~نقل شده است : من تاب الی الله قبل ان یغرغر قبل الله منه . جامع صغیر،
# ~~طبع مصر ، ج 2، ص 167 و نا تفاوت مختصر ، کنوز الحقائق در حاشهآ
# ~~همان کتاب، ص 100
# -، - ، عن سالم القداح : ظاهرا در عبارت تغییر وحذفی واقع شده
# ~~و اصل چنین بوده است : سعید بن سالم - زیرا در طیقات رواة و در ذیل
# ~~کلمهآ «قداح » نه درانساب سمعانی ونه درلیاب الانساب شخصی بدین
# ~~نام ونسب ذ کر نشده است ولی ابو عثمان سعید بن سالم قداح از رواة
# ~~حدیث است که بروایت سمعانی از اهل کوفه بود و از ابن جریج و
# ~~سفان توری روایت حدیث می کرد وشافعی ویحیی بن آدم ازاوحدیث
# ~~روایت ms090 مینمودهاند ولی بکفته سمعانی در روایت اخیار متهم بوده است
# ~~وچون وی از رواة سفان توری (متوفی 161) است و محمد بن ادریس
# ~~شافعی [200 - 150) ازو روایت حدیث می نموده است، پس مسلم
# می گردد که اودر اواسط قرن دوم هجریمیزیسته است . انسابسمعانی
### | -153- PageV01P153
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0193.png)

# ~~نسخهآ خطی متعلق بنکارنده و لباب الانساب طبع مصر در ذیل : قداح.
# -، س 17، سری جمله : بتحقیق معلوم نشد اصل کلمه چه بوده است
# ~~زیرا شخصی بنام سر یا نسر با سر با شر با بشیر که پدرش جله نام
# ~~داشته باشد در ممانهآ حفاظ و رواة از تابعین وصحابه مذ کور نیست و
# ~~ممکن است اصل «بشیر بن طلحه» بوده که درلسان المیزان جزو تابعین
# ~~ذ کر شده است . لسان المیزان ، طبع حدر آیاد ، ج 2 ،ص 39
# اما اصل حدیث : ویح ابن آدم الخ : هم تا کنون بدست نبامد.
# ص 65،س 4 ، الدو اوین ثلاثة الخ : این حدیث با تفاوت مختصر
# ~~مذ کور است در جامع صغیر (طبع مصر، دارالعربیة الکبری ج 2،
# ~~ص 17).
# - ، س 9، آنکس که علم حوید الخ: این قطعه صورنی که در
# ~~متن حاضر است بعینها در فیه ما فیه نیز آمده است و چنانکه درحواشی
# ~~آن کتاب گفته آمده گمان میرود که مصراع اخیر از ست دوم با بدچنین
# ~~باشد : «جوهر که او عرض طلید هست نا پسند» فه ما فیه ، انتشارات
# ~~12 دانشکاه طهران ، ص 280
# - ،س 13 : نشود جان الخ : از حکیم سنایست . حدیقهآ سنایی ،
# ~~طبع طهران1ص 177
# ج بج : لفظی است که شانان بزرا بدان نوازش کنند وپیش خود
# ~~خوانند، برهان قاطع .
### | 154- PageV01P154
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0194.png)

# -،س15 ، البهتان علی البریءالخ : این روایت دراحباء علوم الدین
# ~~بدبنکونه نقل شده است : ویقال اتبع رحل حکما سبعمائة فرسخ
# ~~فی سبع کلمات فلما قدم علیه قال انی حئتک للذی آتاک الله تعالی
# ~~من العلم اخبر نی عن السماء وما اثقل منها وعن الارص وما او سع
# ~~منها وعن الصخر وما اقسی منه وعن النار وما ms091 احر منها وعن الزمهریر
# ~~و ما ابر دمنه وعن البحر وما اغنی منه وعن الیتیم وما اذل منه فقال له
# ~~الحکیم البهتان علی البریء اثقل من السماوات والحق اوسع من الارص
# ~~والقلب القانع اغنی من البحر والحرص والحسد احر من النار والحاجة
# ~~لی القرییب اذا لم تنجح ابردمن الزمهریرو قلب الکافر اقسی من الحجر
# ~~والنمام اذابان امره اذل من الیتیم . احیاء علوم الدین، طبع مصر ، ج3،
# ~~ص 152 و نظیر آن در پرسشهای داود از سلمان نقل شده است .
# ~~ترحمه تفسیر طبری ، طبع طهران ،ص 39 - 38
# ص 66، س 3، کعب الاحبار : کعب بن ماتع حمیری از علماء یهود
# ~~که در زمان خلافت عمر بن الخطاب اسلام آورد و بسال 32 هجری در
# ~~روز گار خلافت عثمان حمص در گذشت . اسدالغابه لابن الاثیر ، طبع ه
# ~~مصر ، ج 4 ،ص 247 تاج العروس دردیل : حبر .
# -، س 4 ، انی انا الله الخ : با تفاوت مختصر جزو احادیث آمده
# ~~است . احادیث مثنوی ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص 77
# - ، س 5، لا دواء الخ : مثل است وجزو حدیث سابق نست .
### | 155 - PageV01P155
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0195.png)

# -، س 7، الذ ݣر علی نوعین الخ : با تفاوت اندک مذ کور است
# ~~دررسالهآ قشیر به وکفتهآ ابوالقاسم قشیری است . رسالهآ قشیر به ، طبع
~~مصر،
# ~~س 101
# -،س 8، الذ کر خروج الخ : این سخن از ابوبکر واسطی است
# ~~رسالهآ قشیر به ، طبع مصر ، ص 101
# - ،س 10، بغامبر کفت الخ : مقصود حدیث ذیل است : لا تنزع
# ~~الرحمة الا من شقی . جامع صغیر ، طبع مصر( دارالعربیة الکبری) ج2،
# ~~ص 201
# - ، س 11 ، الفقیر الصالح الخ : معلوم می شود که برهان محقق
# ~~1 مانند جنید وا کثرصوفیه فقر را برغنی برجیح می نهادهاست برخلاف ابن
# ~~عطاء که قائل بتفضل غنی برففربوده است بدلیل آنکه غنی صفت حق وفقر
# ~~صفت عد است وامام محمد غزالی درین باره بحثیشیوا ودقیق داردوداوری
# ~~او ما بین این دو دسته از صوفیه حاکی از احاطهٔ‌ فکر و اصابت نظر
# ~~ویست در اصول تصوف ms092 وفهم میانی وروایات مدهبی . احباء علوم الدین،
# ~~طبع مصر ، ج 4، ص 201 -196
# ، س 13 ، قدر شدة الموت الخ : حدیث نبوی است که در احباء
# ~~علوم الدین بدینکونه نقل شده است : ان رسول الله ذکرالموت وغصته
# ~~و المه فقال هو قدر ثلاثمائة ضریة بالسیف . احاء علومالدین، طبع
# ~~مصر ، ج4 ص 447 - 446
### | 156- PageV01P156
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0196.png)

# ص 67،س 1، عایشه رضی الله عنها الخ : در ناسخ التواریخ جلد
### | 1
# ~~اول از کتاب دوم ص 564 بدین صورت دیده می شود : با من لم یشبع
# ~~من خبز الشعیر یامن اختار الحصیر علی السریر یامن لم ینم اللیل کله
# ~~من خوف السعیر . اما حملهآ «لم یشبع من خبز الشعبر» ازقول ابوهریره
# ~~نیزنقل شده است صفةالصفوة ، طبع حبدر آیاد ، ج 1، ص 77
# - ، س 6، من قال حین باوی الخ : حدیث نبوی وبا تفاوت اندک
# ~~منقولست در احیاء علوم الدین ، طبع مصر ، ج 1،ص 320
# -،س 17، پارهیی راه تنگ الخ : از حکیم سنابست ، حد نقه، طبع
# ~~طهران ، ص 339
# -،س 18 ، مولانای بزر گ الخ : این سخنان که از قول مولانای
# ~~بزرک بعنی بهاء الدین ولد نقل می کند بی کم و کاست در معارف
# ~~بهاء ولد از جملهآ : «همه قر آن را » تا حدیث : «ما ارین من الحی
# ~~دو
# ~~فهو میت» موجود است ، معارف بهاء ولد ، طبع طهران ، جزو دوم ،
# ~~س219
# ص 68، س 7، ما ابین من الحی فهو میت : حدیث نموی است و 5
# ~~بصور مختلف روابت شده است . احادبث مثنوی ، انتشارات دانشکاه
# ~~طهران، ص 84
# ص 69، س 4 ، مولانا : ظاهرا مقصود خود برهان محقق است هر
# ~~چند احتمال میرود که مراد مولانا جلال الدین محمد باشد بهرینهآ شهرت
### | 157- PageV01P157
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0197.png)

# ~~ین تعبیر «مولانا» بطور مطلق در وی علی الخصوص در ساق عارات
# ~~مولویه وچون مولانا گفتههای پدرخود را برای مریدان نهریرمی کرده
# ~~است تصور می رود که سخن وی را جهت ایضاح وا کمال مطلب در
# ~~ابنجا آورده اند.
# -،س8، که غرض مصطفی علیه السلام این ms093 بود ازین وصیت : کدام
# ~~وصیت در کتاب حاضرذ کر نشده است .
# - ، س 418 دوازده علم : جع : ص 114 از همین کتاب
# ص 70،س 1، علم لدنی: علمی است که بی واسطهآ تعلیم ودرنتیجهآ
# ~~نهذیب نفس از حق برسالک منکشف کردد و بعضی در تعریف آن
# ~~گفتهاند «هو العلم الدذی تعلمه العبد من الله تعالی من غیر واسطة ملک و
# ~~نبی بالمشافهة والمشاهدة کماکان لخضر علیه السلام قال تعالی و
# ~~آتیناه من لدنا علما وقیل هو معرفة ذات الله تعالی وصفاته علما بقینا
~~من
# ~~مشاهدة وذوق ببصائر القلوب : کشاف اصطلاحات الفنون . طبع
# ~~کلکته ، در ذیل : العلم اللدنی
# و تعریف «علم لدنی » به : «رفتن راه خلق تا خالق تعالی» ازباب
# ~~تعریف مسبب است بسمب زیرا از خلق گذشتن و نرک ما سوی الله سبب
# ~~علم لدنی است وعلم لدنی نتیجهآ آنست .
# ،س 5، بر رسته: کسی که کارش از روی ابمان وشوق وصمیم
# ~~قلب باشد نه تکلف، کسی که ذاتا فقر پیوسته باشد نه از روی ظاهر
~~PageV01P158
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0198.png)

# ~~بعدادفقردر آید . مقابل : بربسته
# « و از عهد صغر در باب فقرای ربانی مال چه باشد که جان بذل
# ~~کرده است زیرا در بند گی فقرا بر رسته بوده است نه بر سته»
# ~~مکتوبات مولانا ، طبعتر کیه ص 27
# -، س 15 ، التحیات لله ای الملک الخ : تفسبر وبان حدیث ذیل
# ~~است : التحیات لله والصلوات والطیبات السلام علیک ابها النبی و
# ~~-5
# ~~رحمة الله و بر کاته السلام علینا وعلی عباد الله الصالحین فانکم اذا
# ~~قلتموها اصابت کل عبد لله صالح فی السماءوالارض . احادیث مثنوی،
# ~~انتشارات دانشگاه طهران،ص 85 و در تفسیراین حدیث اقوال دیگر نیزهست
# ~~که علامهآ حلی در کتاب تذ کرة الفقهاء (کتاب الصلاة) نقل نموده است.
# ص 71،س 7، عجبا للمحب الخ : بیتی است معروف ودر رسالهآ
# ~~قشیر به (طبع مصر ، ص 176) نقل شده ودر مقالات شمس نیز دبده
# ~~میشود وشیخ سعدی درین بست آورده است :
# شب دراز نخسبم که دوستان گویند
### | بسرزنش عجبا للمحب ms094 کیف بنام
# ،س 8، آه نارم زدن : مصراع ناقصی است که تمامت آنرا
# ~~بدست نیاوردم .
# ص 77، س 4 ، سهل : مقصود ابومحمد سهل بن عبدالله تستریاست
# ~~ازا کابر طریقت و بزر گان تصوف متوفی، بنابراصح اقوال درسال283.
### | 159 - PageV01P159
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0199.png)

# ~~طیقات الصوفیه ، طبع مصر ، ص 211 - 206 رسالهآ قشیر به ، طبع مصر
# ~~ص 15-14 کشفالمحجوب هجویری ، طبع لننگراد ، ص 177 - 170
# این قول که در متن حاضر سهل بن عبدالله نسبت داده شده در
# ~~تفسیر منسوب بدو (طبع مصر ، ص 135) وجود بدارد ولی درحقائق
# ~~سلمی ازقول وی نقل شده است .
# -س 5، بعضی کفتند که الخ : این سخن با تعبیر : «قال بعضهم »
# ~~درحقائق سلمی مذ کور است.
# ص78،س14 بعنی سسب این گمراهی الخ: ببان این سخنست که در حقائق
# ~~سلمی از قول ابن عطاء (ابوعیدالله احمد رودیاری متوفی 369) نقل شده
~~بدین
# ~~صورت : قال ابن عطاءاتبا ع الاباطیل ار تکاب الشهوات وما فی النفس و
# ~~اتباع الحقالا و امروالسنن. حقائق سلمی، نسخهآ عکسی متعلق بکتابخانهآ
~~ملی
# ص 79، س 1، جعفر : ابو محمد جعفر حذاء ازمشایخ فارس ویکی
# ~~از پیران ابو عدالله محمد بن خفیف است که او را بمناسبت آنکه نعلین
# ~~میدوخت «حذاء» کویند وفاتش 341 . شدالازار، طبع طهران نتصحیح
# ~~علامهآ فقید محمد قزوینی ص 226 - 225
# وظاهرا آنچه در متن حاضر از قول وی میخوانیم قریر این سخن
# ~~است که در حقائق سلمی روایت شده است : قال جعفر لایوفق
### | - 5- ه-
# ~~لسلوک طریق من لم یحکم مبادی احواله مع الحق ومن اهمل
# ~~ممادی الا حوال (اصل : بادی الاحوال) کیف یرجی له التناهی فیها.
### | 160- PageV01P160
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0200.png)

# -، س6، سهل گفت الخ : این سخن نتمام و کمال درحقائق سلمی
# ~~وجود دارد وعیارت متن برحمهآ حرف بحرف است .
# -، س15، محمدین حامد : ابو بکر محمد بن حامد برمذی از شاکردان
# ~~احمدین خضرویه وازمشایخ خراسانست درقرن چهارم . طیقات الصوفیه،
# ~~طبع مصر، ص283 - 280 .
# و روابت متن منقولست در حقائق سلمی در ذیل آیهآ : ان تنصرو الله
# ~~الخ که ظاهرا درمتن حاضر میبایست ms095 بعد ازسطر14 نقل شده باشد .
# ص 80 ، س3، پایندان : ضامن و کفیل ومیانجی ، آنندراج .
# -، س6 ، ترمدی : ابوعدالله محمد بن علی بن حسن بن بشرمعروف
# ~~حکیم از شیوخ صوفیه و دارای نصانیف مهم است درحدیث وعلوم
# ~~طریقت و ازشا کردان ابوبراب عسکربن الحصین نخشبی ویحی بن جلاء
# ~~یشمار است و تاریخ وفاتش معلوم نکردید ولی بیهیچ شک تا سال 285
# ~~زنده بوده و در همین سال بحیی بن منصور قاضی در نشابور از وی سماع
# ~~حدیث کرده است .
# طیقات الصوفیه، طبع مصر،ص220 - 217 طبقات الشافعیه، طبع مصر، 15
# ~~ج2، ص 20.
# و آنچه در متن حاضر مخوانیم نفریر کفتهآ اوست درحقائق سلمی :
# ~~قال الترمدی ان اݣرمتم اولیائی اݣرمتکم.
# ص81،س1 ، بعضی کفتند که الخ : این عارت بعینها از حقائق سلمی PageV01P161
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0201.png)

# ~~مقتبس است ودرانجا با تعبیر : قال بعضهم - آمده ومهصود بیشک سهل
# ~~بن عبدالله تستری است زیرا این بان را در ذیل آیهآ : وکاین من فریة
# ~~الخ از تفسیر وی می نوان دید . تفسیر سهل بن عبدالله ، طبع مصر، ص 136
# -، س 10 ، سهل می کوید : این سخن مأخوذ است از نفسیرسهل بن
# ~~عدالله (طبع مصر، ص136) وحقائق سلمی.
# -،س14 ، مغربی : ابوعثمان سعد بن سلام معربی از اهل قیروان
# ~~واز مشایخ حرم(مکه) بود وابوعیدالرحمان سلممی اورا دیدهاست واز قول
# ~~او روایت می کند . وفاتش بسال 373 درنیشابور اتفاق افتاد .
# وچون عین انچه درمتن میخوانیم درحقائق سلمی موجود است
# ~~جای شبهه باقی نمیماند که مهصود از «مغربی» ابوعثمان مذ کوراست نه کس
# ~~دیکر . اینک روابت سلمی :
# سمعت ابا عثمان المغربی تقول البینة النور الذی بفرق به
# ~~المرء بین الا نهام والوساوس ولا یکون البینة الا لاهل الحقائق
# ~~والبینة نور والمترجم عنها البرهان .
# ص82، س1 ، چون خلق را از مت پرستی الخ : مطایقست با آنچه
# ~~در حقائق سلمی از قول حند می بینیم: قال الجنید امر الله تعالی نبیه(ص)
# ~~ان بدعوا الخلق من الاصنام والاوثان فدعاهم فمن بین محیب
# ~~ومنکر فدعاه الیه من نفسه ms096 ومن الخلق ومن الاکوان فقال فاعلم
# ~~انه لا اله الا الله هو وهو الذی ستحق الالهیة دون غیره .

PageV01P162

# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0202.png)

# و نظر آن کفتهآ ان عطاست : امر نبیه (ص) ان یدعوا الخلق
# ~~الیه ثم قال فاعلم انک الداعی للخلق الی وانا ادعوک منک الی
# ~~لئلا تلاحظ شبئا من افعالک و اقوالک .
# -، س4 ، طل باز : طملی که وقتی باز را سوی مرغان پرواز دهند
# ~~آن طبل را ننوازند تا مرغان برمند و پرواز گیرند. آنندراج .
# -، س6 ، هر که این کلمه الخ : سان سخن ابوبکر واسطی است
# ~~(متوفی بعد از 320) که درحقائق سلمی نقل شده است : قال الواسطی
# ~~من قال لا اله الا الله علی العادة فهو احمق ومن قالها تعجبا فهو
# ~~مصروف من الحق ومن قالها [لا] علی الاخلاص فالشرک وطنه لا نه
# ~~با باه (کذا والظاهر بآیاته) خلص حتی صبر مخلصا ومن قالها
# ~~علی الحقفه فقد تبتل عن الشواهد.
# ص83، س1، قاسم : ظاهرا مقصود ابوالعباس قاسم بن قاسم بن مهدی
# ~~سیاری است که شاگرد ابوبکر واسطی بودوعلوم طریفت ازوی اموخت
# ~~و مردی فقه وعالم وراوی حدث بود . وفاتش 342 طبقات الصوفیه
# ~~ص447 -44.
# و این سخن که در متن حاضر بدو منسوبست در حقائق سلمی نقل
# ~~شده است بدبنکونه : قال القاسم العلماء اربعه عالم متروک وعالم
# ~~موصول وعالم مجدوب وعالم متمکن فالعالم المتروک هم العامة
# ~~و العالم الموصول هم الذین بطلبون المقالة والعالم المجدوب PageV01P163
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0203.png)

# ~~هم الذین حدب سرائرهم إلی سره والعالم المتمکن محمد(ص)
# ~~وجد القران فی محل المشاهدة والخطاب لذلک خوطب بقوله
# ~~فاعلم انه لا اله الا الله .
# -، س12 ، و اشوقاه الی لقاء اخوانی : حدیث نبوی است . جع:
# ~~ص 119 از متن حاضر .
# -، س15 ، حارت محاسبی : ابوعدالله حارت بن اسد محاسبی از
# ~~مشایخ بزرک تصوف است و بخصوس در ابواب وساوس وخطرات
# ~~و دقائق مکاید نفس خیرت و بصیرت تنمام داشت و سخنان او درین معنی
# ~~مستند صوفانست و تصانیف او از مراجع مهم طریفت بشمار میرود. وفاتش
# ~~2431 ms097 طیقات الصوفه ، ص60-56.
# وعبارت متن اختصار سخن حارثست که درحقائق سلمی آمده است:
# ~~قال حارث المحاسبی آول علم التوحید قوله تعالی فاعلم انه لا اله
# ~~الا الله والثانی ان لا یضیف الا ما اضاف الی نفسه والثالث علم
# ~~-5   --
# ~~امره و نهیه ووعده ووعده والرابع علم ما عرف من علم التوحید
# ~~فلم (ظ : فلا) بخالف علمه معرفته .
# - ، س18 ، جعفر : سانق احتمال دادیم که مقصود حعفر حذأ است
# ~~و اکنون گوییم که جعقر خلدی نیز مراد نواند بود.
# ابو محمد حعفر بن محمد بن نتصیر خلدی ازیاران جنید و ابوالحسین
# ~~نوری است واز علما و اکابر صوفیانست . وفاتش 348 ، درحقائق سلمی
### | 164- PageV01P164
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0204.png)

# ~~چنین نقل شده است : قال حعفر فی فوله فاعلم انه لا اله الا الله قال
# ~~ازال العلل عن الربوبیة و نزه الحق عن الدرک.
# ص84 ، س4، زیرا آنچه محط شوند : ظاهرا کلمهیی افتاده واصل
# ~~چنین بوده است : زیرا آنچه بدان محط شوند .
# - ،سه ، جنید فرمود : خلاصهآ این سخن است . قال الجنید العلم
# ~~ه.
# ~~ارفع من المعرفة واتم و اشمل واکمل لذلک بسمی الله تعالی
# ~~با لعلم و لم یتسم بالمعرفة وقال والدین اوتوالعلم درجات تم
# ~~خاطب النبی (ص) باتم الاوصاف و اکملها واشملها للخیرات
# ~~فقال فاعلم انه لا اله الا الله ولم یقل فاعرف لان الا نسان قد عرف
# ~~الشیء ولا بحط به علما. حقائق سلمی .
# - س6، و ابراهیم را خطاب کرد الخ : ظاهرا دراینجا چند حمله
# ~~افتاده با آنکه مصنف کفتهٔ‌ حند را سخن ابوبکر واسطی درهم
# ~~آمیخته زیرا در حقائق سلمی پس از ختام گفتار جنید و نقل قولی از ابن
# ~~عطا چنین می بینیم : قال الواسطی هما دعوتان دعا ابراهیم لا الی قوله
# ~~اسلم ودعا محمدا الی قوله فاعلم دعا احدهما الی العلم والاخر 5
# ~~الی الاسلام و اعلاهما العلم وهو مرتبة الاحلة والاسلام هو الانقیاد
# ~~والانقیاد اظهار العبودیة والعلم اظهار الربانیة لا حرم ابتلی حین
# ~~قال اسلمت بالنار وذبح الولد وغیرهما.
# -، س11 ، بعضی کفتند ms098 که علم حجت است الخ : این سخن از
### | 165- PageV01P165
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0205.png)

# ~~ابوبکر واسطی منقولست : قال الواسطی آلعلم حجة والمعرفة غلبة
# ~~والغلبة غیر محکوم بها . حةائق سلمی
# -،س 14 ، حسین : بی شک مفصود ابوالمغث حسین بن منصور
# ~~حلاج است از مشاهیر صوفیه . مقتول سه شنبه 24 ذی القعده 3099 - طیقات
# ~~الصوفیه ،ص 307311
# ولی بی شکمصنف رادر اینجاسهوی افتاده است چه ابو عیدالرحمان
# ~~سلمی این مطلب را بدینکونه روایت می کند : سمعت عبد الله الرازی
# ~~بقول سمعت [ابا] عثمان بقول فی هذه الا بة قال اذا قیل للعالم اعلم
# ~~یراد به ادذ کر لان کل مؤمن عالم ان لااله الا هو و رسول الله (ص)
# ~~سید العلما ء فانما یراد به اذکرانه لا اله الا الله و ازدد ذݣر ان
~~لااله آلاهو.
# ~~حقائق سلمی .
# -، س 16 ، و گویند این سست و نه حرف الخ : این سخن از حسین
# ~~بن منصور است و بنابر روایت متن که مطلب سابق بدو نست داده
# ~~شده است باحتمال قوی اصل چنین بوده است : و گوید این پیست
# ~~ونه حرف .
# و ابنک کفتهآ حسین بن منصور مطایق نقل سلمی : قال الحسین العلم
# ~~الذی دعا الیه المصطفی (ص) هوعلم الحروف وعلم الحروف فی لام
# ~~الف وعلم لام الف فی الا لف وعلم الالف فی النقطة وعلم النقطة فی
# ~~المعرفة الا صلیة وعلم المعرفة الاصلیة فی علم الا زل وعلم الازل فی
~~المشیة PageV01P166
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0206.png)

# ~~ای المعلوم وعلم المشیة فی غیب الهو وهو الذی دعا الله تعالی الیه بقو
~~له
# ~~فاعلم انه والهاراجع الی غیب الهویة . حقائق سلمی.
# ص 85 ، س 4 ، چنانک حکیم فرمود : مهصود سنایی غزنوی است
# ~~چنانک در مثنوی شریف و تعبیرات مولویه متداول است و تمامت
# ~~ست در دیوان حکیم سنایی (طبع طهران 1420 ص 168)
# ~~چنین است :
# ~~مجلس آزاد گانرا از گرانان چاره نست
### | هین که آمد خام طبعی دیک دیگر برنهید
# ~~با نسخه بدل : «خام دیکر »
# -، س 6، قاسم کفت که الخ : در حقائق سلمی ms099 بدین صورت می
# ~~خوانیم : قال القاسم فی قوله فاعلم ان بیانه فیما اردت من الاستغفار
~~فقال
# ~~واستغفر لذنیک هل رایت من دونی باقی بشی (کذا) او یوجد او
# ~~بفقد او یفنی او یبهی او بضر او ینفع کأنه بقول فاعلم انه لااله یوجد
# ~~المکونات ویفقدها الا الله تعالی .
# ، س 11، وکوید معنیش الخ : مصنف در ابنحا دو قول مختلف
# ~~را بهم آممخته است و اصل آن در حقائق سلمی بدینکونه است : و قال
# ~~بعضهم ما علمت خبرا فاعلمه بقینا قال تبعضهم فاعلم انه لا اله الا الله
~~و
# ~~استغفر لذنبک من علمک لان کل حقیقة لاتمحو آثار العبد
# ~~فلیس حهیقة .
### | 167- PageV01P167
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0207.png)

# ص 86،س 6، واز کفتن این کلمه الخ : اصل آن چنین است :
# ~~وقیل معنی قوله فاعلم ای اعلم ان الحقیقة انطقتک . حقائق سلمی.
# - ، س 7، و گویند قوله فاعلم : مأخوذ است از گفتهآ سهل بنعبدالله
# ~~تستری : قال سهل خلق الخلق تم احیاهم باسم الحیاة تم اماتهم
# ~~ه--
# ~~بجهلهم فمن حیی بالعلم فهوالحی والا فهم الموتی جهلهم کذلک
# ~~دعا نبیه (ص) الی محل الحیاة بالعلم بقو له تعالی فاعلم انه لااله الا
~~الله.
# ~~حقائق سلمی، تفسیر سهل بن عبداللهص 136 که در آنجا قدری مختصر بر
# ~~از روابت سلمی است .
# - ،س9 ، علم نور است الخ : مقتبس است از این سخن : قال بعضهم
# ~~العلم نورو ضیاء وقلوب العلماء له وعاء فکلما ازداد علما ازداد
# ~~خشوعا و تواضعا وخشیة فاذا تحقق فی العلم فتح علیه ابواب التوحید
# ~~کما خاطب الله نبیه علیه السلام بقو له فاعلم انه لااله الا الله فاذا
~~دخل
# ~~مقام التوحید استغرق فی الا نوار فاضاءت الانوار علی شاهده واثرت
# ~~علی جوارحه منه مزینة بزینة من انوار العلوم وهذا من المقامات
# ~~الشریفة . حقائق سلمی
# ص 87، س 16، بعضی کویند فاعلم بدان الخ : این قول از ابوعثمان
# ~~سعید بن اسماعیل حیری نشابوری است از دست پرورد کان او حفص
# ~~حداد (متوفی 270) که نصوف را در نشابور منتشر ساخت وفانش
# ~~290 و ابوعدالرحمان سلمی این ms100 قول را از اودر حقائق فی التفسیر آورده
### | .168- PageV01P168
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0208.png)

# 5 و-ه-
# ~~است بدین صورت : سمعت عبد الله بن محمد الرازی بقولآ سمعت اباعثمان
# ~~نقول العلم ثلاث علم الاحکام وعلم الابقان وعلم العبان فعلم الاحکام
# ~~بورث البیان للعلماء وعلم الابقان یورت الا حزان للاولیاء وعلم
# ~~العیان یورث القربة وذ لک قو له فاعلم انه لا اله الا الله
# وعداللهبن محمدرازی که راوی این قول ازابوعثمان حیری است وابو
# ~~عیدالرحمان سلمی اقوال بسیاراز اودر کتب خودنقل میکند یکی از مریدان
# ~~ابوعثمان حیری بوده وبسال353در کذشته است . طیقات الصوفیه ، طبع مصر ،
# ~~س170،9
# ص 88 ، س 6 ، سلفه : شکل دیگر است از سرفه که در لهجهآ
# ~~عام همچنان متداول است .
# ،س 8 ، بک چشمهآ آب الخ : نیتی است از رباعی ذیل :
# کاری ز درون جان نو می باید
### | کز عاریها ترا دری نگشاید
# بک چشمهآ آب از درون خانه
### | به زان حویی که ازبرون می آید
# ~~که در عنوان بکر از قسمتهای دفتر ششم مثنوی نقل شده و ما آنرا
# ~~مطایق مثنوی ، طبع لیدن، دفتر ششم ، ص478 در ابنجا آوردیم وظاهرا
# ~~بابد در مصراع اول ( کاریز] باشد بدنل گفتهآ مولانا در ذیل :
# # حبدا کاریز اصل چیزها %~% فارغت آرد ازین کاریزها
### | -169- PageV01P169
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0209.png)

# ص 89، س 1 ، ابوسعد خراز : احمد بن عسی بغدادی از بزر کان
# ~~صوفیه و اولین کسی است که در مسألهآ بقا وفنا سخن گفت و از باران
# ~~ذوالنون مصری و سری سقطی و بشر بن حارت حافی بود وفاتش 279 .
# ~~طیقات الصوفیه ، طبع مصر،ص 232 - 228
# و آنچه در متن حاضر از قول وی نقل شده خلاصه روابت سلمی
# ~~است : قال ابوسعید الخراز فی قوله تعالی فاعلم انه لااله الا الله قال
~~دله
# ~~بهداعلی صفاءالتو حید لیعلمه علما بعد القول فیسکن الیه و ینسی
# ~~مادونه . حقائق سلمی.
# - ، س 3، دلهاست که بر آن دلها الخ : ملخصی است از سخن ابن
# ~~عطاء : قلوب أقفلت عن التدبر وألسن منعت عن التلاوةو اسما ع صمت
# ~~عن ms101 الاستماع ومن آلقلوب قلوب کشف عنها الغطاء فلا کون له راحة الا
# ~~فی تلاوة القر آن واستماعه والتدبر فیها فشتان بین الحالتین حقائق
~~سلمی.
# -، س 5، تد بر آن باشد الخ : ظاهرا تفصل وشرح گفتهآ ابن
# ~~عطاست : آلمتدبر الناظر فی دبر الآشیاء و عواقبها واو اخرها (اصل :
# ~~آخرها) حقائق سلمی.
# -، س 17 ، اگر خواستمی ترا الخ : مأخوذ است از قول ابوالعباس
# ~~قاسم بن قاسم سیاری که در حقائق سلمی آمده است : قال القاسم
# -5 %~% -6
# ~~اطلعناکعلی سرائرهم فلتعر فنهم (اصل : فلعرفتهم) بسماهم فطنه
# ~~-5-1
# ~~ولتعر فنهم فی لحن القول ظاهرأ والله بعلم اسرارهم ولا یقف علی مالهم
~~PageV01P170
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0210.png)

# ~~عند الله من الشقاوةوالسعادة احدغیر الله تعالی .
# ص 90، س 7، بعضی مشایخ الخ : مفصود ابوالعباس سیاری است
# ~~که این سخن را از قول وی روابت می کنند : قال القاسم ان الا کابرو
# ~~السادة یعر فون صدق المرید وکذبه بسؤاله وکلامه لان الله تعالی
# ~~یقول و لتعر فنهم فی لحن القول . حقائق سلمی.
# -،س 9، و عضی کویند بعنی بدانی الخ : مقصود ابوبکر محمدبن
# ~~حامد ترمدی است از مریدان احمدبن خضرویه (متوفی 240) که در قرن
# ~~سوم می زیسته است (طبقات الصوفیه 283 - 280) واین سخن که درمتن
### | 5
# ~~حاضر است در حقائق سلمی بدین صورت نقل شده است : قال محمد بن
# ~~حامد تعرف من کان قراءته لنا ومن کان قراء ته لریاء اوسمعة و قال .
# ~~ابضا تعرف النصحة من الکلام و الموعظة منه ممن یرید استجلاب
# ~~قلوب العوام الیه.
# -، س 14، بعنی از بهر آن لازم کردم الخ : مأخوذ است از گفتهآ
# ~~عمرو بن عثمان مکی : البلوی انما وقعت علی المتعبدین لیعظم الله
# ~~بذلک قدر معاملتهو بعز بذلک قدر عبادته ویرفع بذلک درجة 15
# ~~موالاته . حقائق سلمی .
# ابوعبدالله عمرو بن عثمان مکی از مشایخ صوفیه ورواة حدیث
# ~~است . وفاتش بسال 291 در بغداد اتفاق افتاد . طیقات الصوفیه 205 - 200
# -،س 16، ما فضل ابو بکر الخ : منسوبست ببکر بن عبدالله مزنی PageV01P171
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0211.png)

# ~~از اکابر زهاد (متوفی108) و ms102 بعضی آنرا حدیث پنداشته اند جع : فیه
# ~~ما فیه ، انتشارات دانشکاه طهران ، ص 342.
# ص 91،س 5، فرمان خدای کنید الخ : مستفاد است از سخن ابوبکر
# ~~واسطی : اطعوا الله فی حرمة الرسول واطبعوا الرسول فی تعظیم الله
# ~~ولا تبطلوا اعمالکم برؤیتها وطلب النجاة بها . حقائق سلمی.
# -،س 9، فارس : ابوالقاسم یا ابوالطیب فارس بن عسی دینوری از
# ~~خلفاء حسین بن منصوراست وحلولیان عقدهٔ‌ خود را یدو نسیت می دهند
# ~~وفاتش بعد از 340 و درحدود 345 واقع شده است . تاریخ بغداد ، طبع
# ~~مصر ، ج 12 ، ص 390، طیقات الصوفیه دیل ص 317، نفحات الانس ،
# ~~کشفالمحجوب ، چاپ لنین گراد ، ص 334
# و این قول از فارس در حقائق سلمی نقل نشده وبجای آن عبارت
# ~~ذیل آمده است : قال فارس استحلاء الطاعة والشرک سواء. وممکنست
# ~~که همین عارت را مصنف تفصیل داده باشد
# -س 10 ، بعضی کویند باطل کردن الخ : ببان این سخنست :
# ~~و قیل بالر با والعجب . حقائق سلمی (ای لاتبطلوا اعمالکم بالریا
# ~~و العجب) .
# -،س 12، حسین گوید الخ : ظاهرا سهو است از مصنف با ناسخ
# ~~زیر این مطلب در حقائق سلمی بابوالحسین وراق نسبت دادهشده است :
# ~~قال ابو الحسین الو راق بالتکبر علی الخلق بها . و باحتمال قوی باید
~~PageV01P172
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0212.png)

# ~~ابوالحسن الوراق باشد یعنی ابوالحسن علی بن احمد وراق واعظ معروف
# ~~بغلام المصری متوفی 361. تاریخ بغداد، طبع مصر ، ج 11ص 324
# -،س 17، ما اهل دنیا را بر چهار فسم یافتیم الخ : اصل این روابت
# ~~در حقائق سلمی بدینکونه آمده است : قال بعضهم اهل الدنیا علی
# ~~اربعة (اصل : الدنیا اربعة) احوال متمتع بها بعمله وداخل من صحة
# ~~فی علة ومحمول من فراش الی فبره ومعدب فی فبره للعبرة فمن یلهو
# ~~فیها فلغهلة ومن یعیش فیها فیتعب الا من بنبهه الله من غفلته ویوفهه
# ~~لرشده .
# ص 92 ،س 8 ، سهل می کوید : این مطلب در فسیر سهل بن
# ~~کله فی الفقر وهو سر الله تعالی وعلم الفقر الی الله هو تصحیح علم
# ~~الغنی بالله.
# ،س 15 ms103 ، بعضی کویند الخ : بان این سخن است : سئل بعضهم
# ~~من الفقیر قال الفقیر الی الله فان الفقیر فی الحقفه من فتقر الی غنی
~~لا
# ~~من بفتقر الی دنی مثله وففیر مثله . حقائق سلمی
# ص 93، س 1 ، حسین بن سمعون : بی کمان سهو است از ناسخ یا
# ~~مصنف وصحیح ابوالحسین بن سمعون است بعتی ابوالحسین محمدین
# ~~احمد بن اسماعل واعظ بغدادی معروف بابن سمعون از مشایخ مشهور
# ~~بغداد متوفی 387 زیرا در حقائق سلمی این قول بنام ابوالحسین مذ کور
### | 173- PageV01P173
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0213.png)

# ~~نقل شده منتهی نام پدرش شمعون (بشین معجمه) نوشته شده و آن سهو
# ~~است ومطایق تحفیق علامه مرحوم محمد قزوینی این کلمه (سمعون)
# ~~سین مهمله ومغیر ومیدل اسماعیل نام حد صاحب ترحمه است .
# ~~شد الازار ، طبع طهران ، ذیل صفحهآ 23 وابنک روابت سلمی : فال
# ~~ابوالحسین بن شمعون (الصحیح : سمعون) لکل شیی، ففر فاضرها
# ~~کذا) فقر النفس والقلب واشرفها فهر الهم و العقل لان النفس
# ~~اذا افتقرت طلبت دنیا فاسر نی العدوفی اول فدم و اذا افتقر قلبی
# ~~طلبت ملکا فحجبنی و اذا افتقر عقلی طلبت علما وحکما ان وجدتهما
# ~~سرت فی الملک وحدی و اذا افتقر همی طلبت وجدا اووردا ان
# ~~-   و   و
# ~~وجدت صرب حرا .
# -، س 12، و کل شیء یرجع الی اصله وحنسه : مثل است .
# ص 94،س 3، آن حهان واین جهانت را الخ : از حکیم سنایی است
# ~~دیوان سنایی، طبع طهران 1360 ص 378
# - ، س 7، زیرا حاجت لابق بند گانست الخ : نفریر گفتهآ حنید
# ~~است : قال الجنید فی قوله تقالی والله الغنی و انتم الفقراء ان
# ~~الفقر بلیق بالعبودیة والغنی بلیق بالربوبیة . حقائق سلمی.
# ص 95، س 3، بعضی کفتهاند سیاران الخ : مأخوذ است از ایر.
# ~~روابت : قال بعضهم لا ستفر علی حقیقة بساط العبودیة الا اهل
# ~~السعادة وقدیطأ البساط المترسمون بالعبادة اوقاتها ثم لایستقرون
~~PageV01P174
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0214.png)

#
# ~~عله و یبدل الله مکانهم فیه من اوجب له ااسعادة الا براه قولو
# ~~ان تتو لوا ستبدل قوما غیر کم ثم لایکونوا امثالکم ms104 .
# ~~حقائق سلمی
# -،س 4 ، آزاد باشی : حریت ، آزاد بودن
# ص 96، س 1 ، فرو شمرد نعمتها الخ : ترجمه و نسان این قول
# ~~است که در حقائق سامی میخوانیم : قال ابن عطاء فی قوله انافتحنالک
# ~~فتحا مبینا جمع للنیی (ص) فی هده الا یة بین نعم مختلفة وبین
# ~~الفتح المبین وهو من اعلام الاحایة والمغفرة وهی من اعلام المحبة
# ~~و تمام النعمة من اعلام الاختصاص والهدابة وهی من التحقیق بالحق و
# ~~النصرة وهی من اعلام الولایة والمغفرة تنریه من العیوب وتمام النعمة
# ~~ابلا غ الدرجة الکاملة من الغنی والهدا بة وهی الدعوة الی المشاهدة
# ~~والنصرة وهی رؤیة الکل من الحق من غیر ان یرجع الی سواه .
# ص 97 ،س 5، ابن عطا گر بد چون الخ : مأخوذ است از حقائق
# ~~سلمی : قال ابن عطاء لما بلغ الی سدرة المنتهی تقدم (اصل : قدم)
# ~~النبی (ص) وتاخر (اصل : اخر) جبرئل علیه السلام فهال النیی
# ~~لجبریل یا جبرئیل تر کتنی فی هذا الموضع وحدی فعاتبه الله تعالی
# ~~حین سکن الی جبرئیل فقال لیغفر لک الله ما تقدم من ذنک
# ~~و ما تاخر .
# ،س 12 ، ابن عطا می گوید اولیا الخ : اصل روایت چنین است :
### | 17- PageV01P175
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0215.png)

# ~~انفسهم ونودی علیهم بالذنب والتوبة وستردنب محمد (ص) بقوله
# ~~لیغفر لک الله ماتقدم من ذنبک وما تاخر . حقائق سلمی.
# -،س 17، ابن عطا کفت که خشدیم الخ : در حقائق سلمی
# ~~بدین گونه دیده مشود : قال ابن عطاء ماکان من دنب اسک
# ~~اذ کنت فی صلبه حتی باشر الخطیئة وما تاخر من دنوب امتک
# ~~اذ نت قائدهم و دللهم فالخلق کلهم موفون (ظ : موقوفون) لیس
# ~~لهم وصول الی الله تعالی الامعه (ظ : نه) و در تفسیر سهل بن عدالله
# ~~نیز این تعبیر موجود است (ص 136)
# ص 98.س 1، و گویند که استغفار الخ : این سخن نیز از ابن
# ~~عطاست : وقال (ای ابن عطاء) معنی استغفار النبی(ص) فی الاغانة یستغفر
# ~~فی حال صحوه من حالالسکر بل یستغفرفی حال السکر من الصحو بل یستعهر
# ~~من ms105 الحالین جمیعا ااذلاصحو ولا سکر فی الحققة له لا نه فی الحضرة
# ~~والقبضة لا یفارقها بحال . حقائق سلمی . وچنانکه میبینم مصنف این فول
# ~~را تجزیه نموده و مثل ابنکه بدو ن ست داده است .
# -،س9 خلق را زیر الخ : در حدیقهآ سنایی بد بنصورت می بینیم :
# خلق را زیر گنید دوار %~% دیدهها کورودیدنی بسار
### | حدبقه ، طبع طهرانص 675
# -،س 12، رضیت بما قسم الخ : از قاضی تنوخی است بشهادت PageV01P176
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0216.png)

# ~~افضل الدین خاقانی در قطعهآ ذیل که ترجمهآ ابیات متن است :
# ~~یک مشت خا کی از چه دربند کاخ و کوحی
# برگاز خداطلب کن بگذارشاخ شوخی
# ~~نکوت داشت اول و نیکوت دارد آخر
# آن بست معتقد ساز از گفتهآ تنوخی
### | دیوان حاقانی، طبع طهران 1338ص 937
# وظاهرأ مقصود ابوالقاسم علی بن محمد قاضی تنوخی است متوفی342
# ~~و با محسن بن علی پسر وی که او نیز شغل قضاء داشته است والفرج
# ~~بعدالشدة ونشوارالمحاضره از مصنفات وی مشهور است وفاتش 384.
# ~~جع : تیمةالدهر طبع دمشق ، ص 116 - 105 ابن خلکان ، طبع ایران، .
# ~~ص 388 معجم الادباء ، طبع مصر ، ج 4اص 116 - 92
# -، س 16 ، نعمت ملک محبت است الخ : مستفاد است از انچه
# ~~ابوعیدالرحمان سلمی جعفرحذاء باجعفر خلدی نسبت می دهد بد بنکونه:
# ~~قال حفر من تمام النعمة علی نیه (ص) ان حعله حبیبه واقسم بحیاته
# ~~ونسخ به شرائع الرسل اجمع وعرج به الی المحل الادنی وحفظه 5
# ~~فی المعراج حتی ما زا غ وماطغی و بعثه الی الا سود والا بیض واحل
# ~~له ولأمته الغنائم وحعل له (ظ : حعله) شفیعا مشفعأو جعله سید ولد
# ~~آدم وفرن ذ ݣره بذ ݣره ورضاه برضائه وجعل احد رکنی التوحید PageV01P177
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0217.png)

# ~~بمکانه . حقائق سلمی .
# ص 99،س 8، بعضی گویند سکینه الخ : گمان میرود که از این
# ~~روایت مستفاد باشد در شرح وتعریف سکسنه : بعنی الطما نینة فاول ما
# ~~کاشف الله به عباده المعارف ثم الوسائل ثم السکینة تم البصائر فمن
# ~~کاشفه الحق بالبصائر عرف الاشیاء ms106 مافیها من الجوهر . نفسیرسهل
# ~~بن عبدالله ص 136 و باتفاوت مختصر حقائق سلمی
# -،س 17، حنودالسماوات ملا بکهاند : قول سهل بن عبدالله است
# ~~بنقل سلمی : قال سهل جنوده مختلفة فجنوده فی السماء الملائکة
# ~~وجنوده فی الارض الغزاة . حقائق سلمی .
# -، س14 ، لشکرهای آسمان الخ : این قول نیز از سهل بن عبدالله
# ~~است هم بروایت سلمی : وقال (ای سهل) اضا جنوده فی السماوات
# ~~القلوب وجنوده فی الارض النفوس . حقائق سلمی . وهیچ یک ازین
# ~~دو قول در هسیرسهل بن عبدالله وجود ندارد .
# -، س16، گواه توحد الخ : مأخود است از گفتهآ سهل بن عبدالله :
# ~~قال سهل شاهدا علیهم بالتوحید ومبشرا لهم بالمغفرة والتأیید
# ~~و ندیرا ومحذرا اباهم آلبدع والضلالات . حقائق سلمی و تفسیر
# ~~سهل بن عبدالله با اندک اختلاف (ص137) .
# ص100، س 6 ، دست پیمان : بیعت بعنی عهد وپیمان مخصوص
# ~~با پیغمبر و امام و یا خلیفه و بدین معنی در فرهنگها نیامده است .
### | 16- PageV01P178
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0218.png)

# - ، س7، عنی بشریت الخ : مستفاد است از گفتهآ ابوبکر واسطی :
# ~~قال الواسطی اخبر الله تعالی ان الذین پیا بعونک انما یبابعون الله
# ~~ان البشریة فی نبیه لالبلاعاربه واضافة دون الحق . حقائق سلمی .
# -، س9 ، عنی درین بعت الخ : اصلش کفته سهل بن عبدالله است :
# ~~بدالله فوق ابدبهم ای منة الله علیهم فی الهدایة لبیعتهم وثوابه
# ~~لهم فوق بیعتهم وطاعتهم لک . تفسیر سهل بن عدالله ، ص 137 و با
# ~~عنوان «قال بعضهم» حقائق سلمی .
# -، س10 ، بعضی گویند الخ : مستند آن روایت ذیل است : قال
# ~~5وو
# ~~بعضهم حول الله وقوته فوق قونهم وحرکتهم. حقائق سلمی .
# - ، س13، هرچهترا مشغول می کند الخ : مستفاد است ازین سخن: .
# ~~قال بعض السلف ما شغلک من الله من اهل ومال وولد فهو علیک
# ~~مشوم . حقائق سلمی .
# - ، س18 ، سهل کفت الخ : مقصود این سخن است : المؤمن علی
# ~~الحقیقة من لا بغفل عن فلبه و نفسه بان بفتش احواله ویراقب
# ~~اوقاته ویری زیادته من نقصانه فیشکر عند الزیادة ویبضرع عند
# ~~النقصان هؤلاء الذین بهم یرفع الله البلاء عن اهل ms107 الارض والمؤمن
# ~~من لابکون متها ونا بادنی التقصیر فان التهاون بالقلیل بستجلب
# ~~الکثیر حقائق سلمی، نفسیر سهل بن عدالله ، ص137 .
# ص103، س1 ، ابمان لایزید و لاینقص : بحثی است کلامی که
### | 179 PageV01P179
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0219.png)

# ~~متفرع است برتعریف ایمان و بنابراین کسانیکه ابمان را تنها تصدیق
# ~~و گرویدن نقلب گرفتهاند بر آن عقیده بودهاند که ایمان قابل
# ~~زیادت و نقصان نست زیرا در آنصورت عبارت است از تصدیقی که رحد
# ~~جزم و قطع رسیده باشد و درچنین حالی تفاضل و زیادت ونفصان متصور
# ~~نمیشود و این عقیدهآ اکثر متکلمین است و تعضی از فرق جهمیه بدین
# ~~اصل معتقد بوده اند وامام اعظم ابوحنیفه نعمان بن ثابت نیز براین عهیده
# ~~بوده است .
# اما کسانکه ایمان را عارت از تصدیق و اقرار و عمل میشمردهاند
# ~~قائل بودهاند که ایمان زیادت و نقصان می پدیرد و تفاضل درحات ایمان
# ~~ممکن ومتصور است وعامهآ اهل حدیث براین عقیده بودهاند و بعضی
# ~~گفتهاند که چون مراتب یقین متفاوتست هر کاه ایمان را عبارت از تصدیق
# ~~تنها فرض کنیم هم قابل زیادت و نقصان است و آبات قر آن را از قبیل :
# ~~ولکن لیطمئن قلبی وآیهآ واذا تلیت علیهم آیاتنا زادتهم ایمانا
# ~~ناظر بدین معنی کرفتهاند . جع : مقالات الاسلامیین، طبع مصر ، ج 1،
# ~~ص205 - 197 - 322 ، الارشاد لامام الحرمین الجوینی، طبع مصر، ص 399
# ~~شرح عقائد نسفه ، طبع مصر، ص183 - 181 شرح مواقف ، طبع آستانه
# ~~ج، ص 252.
# -، س16 خاکی میدهیم و پاکی میستانیم : مقتس است از گفتهآ
# ~~سد حسن غزنوی .
### | -180 - PageV01P180
# ![image filename](./0642BurhanMuhaqqiqTirmidhi.Macarif_0220.png)

# ~~خاکست نقش دنیا پا کست نقش دین
### | خاکی همی فروشم پاکی همی خرم
# ~~که درص(53) ازهمین کتاب آمده است .
# ~~وحدیث نست . اللؤلؤ المرصوع، طبع مصر ، ص48 .
# ~~تمام شد حواشی و تعلیقات کتاب معارف برهان الدین محقق ترمدی بخامهآ
# ~~این بندهآ ضعیف بدیع الزمان فروزانفر اقال الله عثراته روز جمعه
# ~~یست وهفتم ابان ماه هزاروسصد وسی ونه هجری شمسی مطابق
# ~~سست وهشتم جمادی الاولی هزاروسیصد وهشتادهجری قمری ms108
# در منزل شخصی واقع در خیابان بهار از محلات شمالی طهران
# و الحمد لله اولا وآخرا PageV01P181 ms109