######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T22:04:13.658826+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T22:04:13.658846+00:00
#META# transcription layer pk: 13025
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9687223259106561

#META#Header#End#

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0014.png)

# بسم الله الرحمن الرحیم
# محالس سبمه- چنانکه از اسمش پیداست- از هفت خطابه یا هفت مجلس وعظ مولانا
# ~~حلال الدین رومی فراهم آمده است.
# می دانیم که سلطان العلما بهاء الدین، پدر مولانا، در بلخ وعظ می گفته و
~~تدریس می کرده، و
# ~~به نوشتهآ سپهسالار، مولانا هم در ابتدا چون پدر به تدریس و موعظه می
~~پرداخت ولی پس از دیدار
# ~~یا شمس، دست از درس ووعظ شست1. افلاکی گوید که: مولانا یک روز جمعه در
~~مسجد قلعه
# ~~وعظ می گفت. در اثنای وعظ به تفسیر سورهآ «الضحی») پرداخت2 باز همومی
~~نو یسد که: روزی
# ~~مولانا به دیدار صدرالدین رفته بود و صدرالدین حدیث می گفت - چون
~~مولانا را دید، تدریس
# ~~حدیث را بدو واگذاشت3. مولانا خود فرماید که: اگر در دیار خویش
~~میماندم، کتابها تصنیف
# ~~می کردم و وعظها می گفتم. اما چون مردم دیار روم به شعر رغبتی دارند،
~~نا گزیر به شعر روی
# ~~آورده ام4 . باز فرماید:
# زاهد کشوری بدم، واعظ منبری بدم
# کرد قضا دل مرا عاشق کف زنان تو5
# اگر چه بنا بر مندرجات «رولدنامه))، مولانا بعد از ملاقات با شمس وعظ را
~~ترک کرده ، اما از
# ~~قراین بر می آید که بعد از شمس نیز به خواهش بزرگان و در خواست صلاح
~~الدین زرکوب به منبر
# ~~می رفت. چنانکه یکبار در مسجدی که قاضی عزالدین در قونیه ساخته بود،
~~وعظ گفت7. چون PageV01P003
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0015.png)

### | مجالس سبعه
# ~~تزالدین در سال 656 ه/12/8 م به شهادت رسیده بنابراین، وعظ مزبور بعد
~~از وفات شمس رخ
# ~~داده است .
# زمان تألیف مجالس سبعه دقیقا معلوم نیست، اما ظاهرا از طرف سلطان ولدیا
~~حسام الدین
# ~~چلبی در اثنای وعظ تحریر یافته، بعدها با رعایت صورت اصلی باز خوانی
~~شده، مطالبی بدان
# ~~افزوده شده و شاید از نظر شخص مولانا نیز گذشته و احتمالا خود او نیز
~~تصحیحات و اضافاتی بر
# ~~آن داشته است. در مجالس ابیاتی از دیوان ms001 کبیر و ر باعیات مولانا راه
~~یافته است. گذشته از آن
# ~~مطالبی از((ولدنامهٔ‌)) سلطان ولد راهم درمجالس توان دید. بازخوانی
~~مجالس به دلیل وجود
# ~~اشعاری از ولد نامه، ظاهرا توسط سلطان ولد انجام گرفته است. او، ولد
~~نامه را بعد ازوفات شیخ
# ~~کریم الدین (یعنی سال 691 ه/ 1291م) وپیش از سال 712 ه/1312م که سال
~~وفات خود
# ~~اوست، به نظم در آورده است1 گویا بازخوانی و تصنیف نهائی مجالس سبعه
~~نیز بین سالهای
# ~~مز بور اتفاق افتاده است. ابیات منقول از ولد نامه در مجالس سبعه، با
~~بیت زیر آغاز می شود:
# نقل صائب شنو از آن سرور %~% در بیان صفات این دو نفر
# مثنوی ولد نامه بروزن حدیقة الحقیقهآ سنائی است. شاید منظور از ررسرور))
~~دربیت فوق،
# ~~سنائی باشد. البته امروز این ابیات را در حدیقه الحقیقه نمی توان یافت،
~~اما احتمالأ حدیقه ای که
# ~~در دسترس سلطان ولد بوده، این ابیات را داشته است و میتوان احتمال داد
~~که اییات مز بور را
# ~~مولانا شخصا در اثنای وعظ بر زبان رانده باشد.
# بنا به نوشتهآ افلاکی، سلطان العلما را عادت چنان بود که قبل از آنکه به
~~خطبه بردازد، قاریان
# ~~قرآن می خواندند و سپس او خطابه آغاز می کرد2. این شیوه در مجالس سبعه
~~هم دنبال شده است3.
# هر هفت مجلس مجالس سبعه، با خطبه ای عر بی آغاز شده است و تقریبا همهآ
~~عبارات آن
# ~~مسجع است. در تجاو یف خطبه، بر سبیل استدلال آیاتی در حکمت و قدرت و
~~عظمت الهی آمده
# ~~با درود بر چهار یار گزین رسول اکرم (ص) و مهاجران و انصار و در مجلس
~~هفتم علاوه بر آنان با
# ~~تحیت بر حسنین- علیهما السلام- به پایان می رسد.
# بعد از خطبه، مناجاتی که نوعی دعا و استغاثه با جملات مسجع فارسی است جای
~~می گیرد.
# ~~سخن اصلی با ذکر حدیثی آغازمی شود. حکایتها، قصهها، ایات و احادیث در
~~شرح آن حدیث
# ~~اول ms002 بر شنوندگان عرضه می گردد و از این راه چنانکه فهرست پایان کتاب
~~نشان می دهد، 157 آیه
# ~~و 20 حدیث از رسول اکرم وحدیثی از امیر مؤمنان علی علیه السلام در
~~مجالس سبعه امده است.
# ~~گاه مطلبی با عبارات گوناگون بیان می گردد. در اواخر مجلس اول ودوم
~~تفسیری بر PageV01P004
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0016.png)

# ~~پیشگفتار
# ~~«ربسما...)) آمده است. هر مجلس با حمد وستایش ذات باری و رسول اکرم وآل
~~واصحاب او
# ~~پایان می پذیرد. با یک نگاه سطحی به بخش توضیحات و فهرست اشعار در
~~پایان همین کتاب.
# ~~بوضوح بر می آید که قطع نظر از اشعاری که گویندهآ آنها هنوز برای
~~نگارندهآ این سطور معلوم نشده
# ~~است، مولانا در مواعظ خود از اشعار: حدیقه الحقیقهآ سنائی، دیوان عطار،
~~نظامی، مسعودی رازی و
# ~~مقالات سید برهان الدین محقق ترمذی استفاده کرده است. حتی چنانکه قبلا
~~هم گفتم، در
# ~~مجلس سوم به اشعاری از ولد نامهآ سلطان ولد، فرزند مولانا، بر می خوریم
~~.
# اکثر داستانهای منثور مندرج در مجالس را در مثنوی مولانا نیز می یابیم و
~~باید اضافه کنیم که
# ~~مقالات شمس الدین تبریزی هم در فراهم آمدن مجالس مولانا بی تأثیر نبوده
~~است:
# ((داستان زنکی و اینه)) در مقالات شمس هست و در دفتر دوم و ششم مثنوی نیز
~~جای دارد.
# ~~((قصهآ کج شدن تاج سلیمان)) در مجلس اول، با بیانی دیگر در دفتر چهارم،
~~و ((داستان نصوح))
# ~~در دفتر ینجم به قالب شیوای شعر در آمده است.
# (قصهآ روباه وطبل)) مجلس دوم را در دفتر دوم مثنوی توان یافت، ««قصهآ
~~بلقیس وسلیمان))
# ~~را در دفتر اول و ششم می بینیم.
# (ماجرای پیامبر وحارثه)) در مجلس سوم، در دفتر اول مثنوی بین پیامبر (ص)
~~وزید گذشته
# ~~است . ((قصهآ هاروت وماروت)) در دفتر سوم است.
# ((قصه جوع البقر) در دفتر پنجم مثنوی است وقصص مر بوط به انبیا به مناسبت
~~درجای جای
# ~~متنوی ذکر شده است. بنابراین مجالس سبعه در روشن ms003 تر ساختن راه پر فرار
~~و نشیب مثنوی
# ~~می تواند چراغ پر فروغی باشد.
# نویسندهآ این سطور، سالها قبل بدان منظور که با مثنوی آشنا شود، تصمیم به
~~خواندن آثار مولانا
# ~~گرفت و چون مجالس سبعه را بخش بخش یافت، بر آن شد که ابتدا آن را
~~بخواند، لذا تنها چاپ
# ~~موجود در ایران (چاپ کلالهآ خاور) را تهیه کرد وخواند. چون از مطالعهآ
~~بار اول آن، طرفی نبسته
# ~~بود به خواندن مجدد آن پرداخت و در اثنای مطالعه متوجه شد که چاپ
~~کلالهآ خاور مغلوط است.
# ~~در صدد بر آمد که از چاپهای دیگر این کتاب استفاده کند و توانست از
~~طبعهای زیر سراغ گیرد:
# 1- مجالس سبعه مولانا، به تصحیح احمد رمزی آق یورک، همراه ترجمهآ ترکی
~~محمد
# ~~خلوصی، به اهتمام دکتر فریدون نافذ اوزلوق، استانبول، مطبعهآ بوزقورت،
~~1937،
# ~~910821463126 صفحه، ییشگفتار در 9 صفحه، ترجمهآ ترکی از 146-1، متن
~~مجالس از
# ~~1126، توضیحات وتعلیقات در108 صفحه .
# 2- مجالس سبعه، به تصحیح احمد رمزی اق یورک و ولد چلبی ایز بوداق، به
~~اهتمام فریدون
# ~~صنحه ومتن در 122 صفحه.

PageV01P005

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0017.png)

### | مجالس سبعه
# 3- مجالس سبعه مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی، به انضمام هفت مکتوب از
# ~~مکتو بات مولانا، همراه مثنوی و کشف الابیات. . . . ، جاب کلا له خاور
~~، تهراک ،
# ~~19- 1315ه.ش. (کتابی که ذکرش گذشت)
# آنگاه به حستجوی کتابهایی برخاست که منتخباتی از مجالس سبعه یا مطالبی در
~~بارهآ آن
# ~~کتاب را در برداشته باشد. متأسفانه تنها به مشخصات کتابشناسی آنها دست
~~یافت که به شرح
# ~~زیر است:
# 1- مجلس دوم از مجالس سبعه:
# امبس شبعه:
# # 1n: Alila %~% 65
### | 567 %~% pmari 7eni tfitap Bastmne
# چون دسترسی به مقالات و کتابهای فوق ممکن نشد، تصمیم گرفت که در بارهآ
~~نسخ خطی
# ~~مجالس سبعه تحقیق کند. ابتدا به فهرستهایی که خود از کتب و رسالات خطی
~~فارسی موجود در
# ~~بعضی از کتابخانه های ترکیه تهیه کرده بود، مراجعه کرد. مجالس سبعه را
~~کتابی یافت که
# ~~نسخه ms004 های آن بسیار اندک است، چنانکه در فهرستهای تدو ین کردهآ خود، جز
~~در کتابخانهآ حاج
# ~~سلیم آغا مستقر در محلهآ اسکدار استانبول به نسخهآ دیگری بر نخورد. چون
~~آن نسخه از کتب قرن
# ~~هشتم هجری بود (در788 هجری استنساخ شده بود) به امید یافتن نسخهآ کهن
~~تری آن را مورد توجه
# ~~قرار نداد. بعد از تهیهآ زیرا کسی از مجالس سبعه چاپ ترکیه متوجه شد که
~~همین نسخه، اساس
# ~~کار طبع فریدون نافذ اوزلوق بوده است و پس از مراجعه به فهرستهای مختلف
~~نسخه هایی به
# ~~مشخصات زیر را یافت: PageV01P006
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0018.png)

# ~~بیشگفتار
# ~~1- نسخهآ شماره 568 کتابخانه حاج سلیم آغا مستقر در استانبول .
# ~~فیه مافیه، مکتوبات، معارف بهاء الدین، معارف سلطان ولد، معارف برهان
~~الدین ومقالات
# ~~شمس تبریزی نیز درون این کتاب 323 ورقی است. مجالس بین 981_ ب 68 نوشته
~~شده
# ~~است. نسخه به خط نسخ محمد بن حاجی سونج بک بن الحاجی ترخانی در اول
~~جمادی الاخرهٔ‌
# ~~سال 788ه/1386م استنساخ شده است. این نسخه اساس تصحیح چاپ تر کیه بوده
~~است.
# ~~2- نسخهآ شماره 1342 کتابخانهآ عمومی آنکارا.
# ~~این نسخهآ بدون تاریخ 68 برگ دارد به ابعاد 205x130 میلی متر، سطور آن
~~مختلف است.
# ~~3نسخهآ شماره 336 کتابخانهآ نافذ یاشا محفوظ در کتابخانهآ سلیمانیهآ
~~استانبول.
# ~~نسخه 44 برگ دارد و به خط نسخ است. هر صفحه 27 سطر دارد و ابعاد آن
~~2558175میلی
# ~~متراست.
# ~~4- نسخهآ شمارهآ 79 موزهآ مولانا در قونیه.
# ~~این نسخه حاوی محموعه ای از آثار مولانا و نزدیکان اوست. هفت رساله در
~~آن جای کرفته
# ~~است و چون نسخهآ اساس تصحیح ماست، ناگزیر مشخصات کتابشناسی آن را از
~~دست نویس
# ~~جلد چهارم فهرست کتب خطی موزهآ مولانا، تالیف شاد روان استاد عبدالباقی
~~گولپینارلی قید
# ~~می کنیم:
# ~~ابعاد بیرونی 255x180/ درونی 220x140 میلی متر، جلد مقوایی مشکی عطف
~~میشن،
# ~~177 برگ، همه به خط یک کاتب، خط نسخ عصر سلجوقی، کاغذ ضخیم کم آهار،
~~اکثر
# ~~صفحات ms005 32 و برخی 33 سطر، عنوانها، فصلها، آیات، احادیث و مطالب مهم با
~~مرکب سرخ.
# ~~محموعه حاوی رسالات زیر است :
# ~~1- بخشی از معارف سلطان العلما بهاء الدین ولد از ا17- ب 1:
# ~~آغاز: بسم..... یقینی بالله یقین در تفسیر بسم... بسم... دلیل آنست
~~که...
# ~~انجام: هرگاه تومزهآ خویش را حاصل کنی آتش و آب مزهآ ترا پراکنده نکند
~~جنانک ابراهیم و
# ~~موسی علیهما السلم والله اعلم.
# ~~2_ فیه مافیه؛ حلال الدین محمد مولانا، از 62_ ب18:
# ~~آغاز: بسم... یقینی بالله یقینی قال النبی علیه السلام شرالعلماء من
~~زار الامراء....
# ~~انجام: در میان این جمادات برای مصلحتی هستی و الله اعلم.
# ~~3- مکتوبات، مولانا حلال الدین، از 891_ ب 62 :
# ~~آغاز: بسم.... باری تعالی چون خواهد که عنایت و لطف و نصرت و دولت....
# ~~انجام: هر روز امداد توفیق بر شما افزونتر باد وبر محبان شما آمین یارب
~~العایمین.
# ~~4- مجالس سبعه، مولاناجلال الدین، از1071__ ب89: PageV01P007
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0019.png)

### | مجالسی بعه
# ~~آغاز: بسم. ... الحمدلله صانع العالم بغیر اله العالم بکل خطره....
# ~~انجام: جان مومن است که سیل وار می رود سوی دریای وحدت که انی ذاهب الی
~~ربی
# ~~علیه توکلی وهو حسبی والله اعلم، تمت المجالس بحمدالله المحمود بکل
~~مکان والمذکور بکل
# ~~لسان یوم الثلثافی اوایل ربیع الاخر سنه ثلث وخمسین وسبعمائه والصلوه
~~علی نبیه المرسل عن
# ~~عدن عدنان وعلی صحابته الجواد السبحان الطاهرین عن شوائب الحسبان انه
~~کریم منان)) .
# ~~5 بعضی از سخنان مولانا جلال الدین، از ا110_ ب 108:
# ~~آغاز: آن را که در اندرون نور عنایت باشد از بد گفتن چه غمگین شود....
# ~~انجام: وضل من لیس عالم پرشده
# ~~6- معارف سید برها الدین ترمذی، ازب 154_ ب110 :
# ~~آغاز: بسم... من مقالات مفخر السادات ومنبع الکرامات سید المحققین
~~برهان الحق والدین
# ~~قدسناا.... بسره المتین همه کافران گفتند که ما را مال وحسب ونسب وجمال
~~وقد وقامت
# ~~زریبا ....
# ~~7- مقالات شمس الدین تبریزی، از ب 177_ ب 155:
# ~~آغاز: بسم... من بعض اسرار حضرت مولانا سلطان الفقرا.... گفتم ms006 آن می
~~باید در همه عمر
# ~~یکبار زلة کند باقی همه عمر مستغفر آن باشد....
# ~~انجام: بدانک در سینهآ من صد مثقال .
# ~~توضیح: پایان نسخه ناقص است اما تاریخ تحریر آن درپایان مجالس - چنانکه
~~ملاحظه شد
# ~~سال 753 هجری است1.
# ~~8- برحسب تصادف در دیداری از کتابخانهآ خلق شهر مولانا -قونیه- به
~~نسخهآ دیگری برخوردم
# ~~که به شمارهآ 6671 در کتابخانهآ خلق استان قونیه در بخش کتابهای فریدون
~~نافذ اوزلوق نگهداری
# ~~می شود: PageV01P008
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0020.png)

# این نسخه در سال 1306 هجری قمری به خط رقاع خوش علی صدقی مغنیسا وی نوشته
~~شده،
# ~~91 صفحه دارد و در هرصفحه 20 سطر نوشته شده، ابعاد آن 215 200/ 1732125
~~میلی متر
# ~~است. از مقایسهآ اجمالی صفحهآ اول آن با نسخهآ شماره 79 موزهآ قونیه،
~~به نظر می رسد که از روی
# ~~همان نسخه استنساخ شده. نویسندهآ سطور درخرداد ماه 62 این نسخه را دید
~~و عکسی از صفحهآ
# ~~عنوان و سرلوحهآ آن تهیه کرد ولی چون نسخهآ کاملا جدیدی بود، از بررسی
~~دقیق آن صرفنظر کرد.
# تا آغاز تابستان 62، از مجموع مآخذ یاد شده تنها نسخهآ چاپ تهران و
~~زیراکسی از چاپ
# ~~ترکیه در دست ما بود. از مقایسهآ آن دو چاپ بر نویسندهآ این سطور معلوم
~~شد که چاپ کلالهآ
# ~~خاور بی کم و کاست از روی چاپ ترکیه تهیه شده است، با این تفاوت که چند
~~جمله را حذف
# ~~و یارهای از اغلاط آن را اصلاح کرده و خود غلطهای دیگری بر آن افزوده
~~است، چنانکه حتی در
# ~~نقل آیات و احادیث نیز خطاهایی رخ داده که اشاره به همهآ آنها شاید
~~ملال انگیز باشد، به چند
# ~~فقرهآ آن اشاره می کنیم:
# سورهآ نهم/ آیهآ 128 : فاما الذین کفروا فی قلو بهم مرض فزادتهم...
# به صورت: فاما الذین کفروا فزادتهم...
# سورهآ دهم/ آیهآ 5: وجعل الشمس ضیاء والقمر نورا...
# به صورت: وجعلنا الشمس ضیاء. ..
# سورهآ هیجدهم] 109 : بان الله لم یک مغیرا نعمة...
# به ms007 صورت : ان الله لایغیر نعمة...
# و آیات دیکر.
# اشعار گو یندگان شناخته شده نیز در مجالس سبعهآ مطبوع با ضبط دیوانهای
~~مصحح آنان
# ~~اختلاف زیاد داشت-- غلطهای مطبعی در چاپ ترکیه خارج از اغلاطی که در
~~غلط نامهآ دو
# ~~صفحه ای دو ستونی بدانها اشاره شده، بفراوانی در متن دیده می شود:
# # یا رسوالله   به جای %~% یا رسول الله %~% ص 86
# # میخود %~% می خورد %~% ((87
# # غدا %~% غذا %~% (87
# # عقل ازروی %~% عقل ازوی %~% (881 وغلطهای فراوان دیگر
# باری چون نکارنده متنهای چاپ شده را نادرست یافت، درصدد برآمد که فیلم یا
~~عکسی از
# ~~کهن ترین نسخهآ کتاب تهیه کند در این راه گامهایی برداشت ولی سرانجام
~~نومیدانه خود را در
# ~~جای اول یافت. در یکی از مسافرتها به ترکیه، ترجمه ای از مجالس سبعه
~~خریداری کرد. این PageV01P009
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0021.png)

### | مجالس سبعه
# ~~ترجمه به همت مرحوم استاد عبدالباقی گولپینارلی درسال 1965 در قونیه به
~~چاپ رسیده است1
# ~~مترجم مولوی شناس بزرگی بود و به دقت و امانت شهره. و بیش ازنیم قرن از
~~عمر پر بار خود را به
# ~~تصحیح و ترجمهآ آثار مولانا جلال الدین گذرانده بود وی ترجمهآ مجالس را
~~به استناد نسخهآ 79 موزهآ
# ~~قونیه انجام داده بود. چون نگارنده مطالعهآ کتاب را آغاز کرد، بر
~~محتوای منسجم و متسلسل آن
# ~~دست یافت. به نوشتهآ مترجم در مقدمهآ کتاب (که استفادهآ فراوان از آن
~~برده ایم)، نسخهآ یاد شده
# ~~سالم ترین و تاجایی که تحقیق نگارنده اجازه می دهد، کهن ترین نسخهآ
~~مجالس سبعه است که
# ~~چهل یا چهل و یکسال پس از وفات سلطان ولد نوشته شده است. دست خطهای
~~حسام الدین
# ~~چلبی هم به نظر کاتب رسیده است.
# چون از دسترسی به نسخه های خطی کتاب نومید شده بود، به فکر افتاد که به
~~یاری ترجمه و
# ~~دو متن چاپ شده تهران و آنکارا متنی تهیه کند، با آنکه به ناپسندیده
~~بودن این شیوه واقف بود،
# ~~متنی تهیه ms008 کرد وکار را به انجام رسانید.
# هنگام مقایسهآ متن فارسی با ترجمهآ آن به ابیاتی برخورد که مترجم به
~~استناد نسخهآ قونیه
# ~~ترجمه کرده بود ولی نسخههای چاپی تهران و آنکارا فاقد آنها بود،
~~نگارنده علیرغم کوشش
# ~~فراوان نتوانست گویندگان اصلی آنهارا از راه ترجمهآ ترکی آن بیابد،
~~ناگزیر به ترجمهآ مفهوم و
# ~~تبدیل آن به قالب شعر پرداخت. برای نمونه دو سه بیت از اشعار ترجمه شده
~~و به قالب شعر درآمدهآ
# ~~مجلس اول را قید می کنیم:
# دل تا ز کمال تو نشان یافت %~% جان عشق تورا میان جان یافت
# جان جای توجست و آرزو کرد %~% آن را به جهان لامکان یافت
# هر کس که به آستانت رو کرد %~% زان رایحه جان جاودان یافت...
# اما بر نو یسنده روشن بود که کاری که انجام می دهد، اگرنکاتی را هم
~~بتواند روشن کند،
# ~~کار درستی نیست. مقابله تمام شد، فهرستی از آیات، احادیث و اشعار عر بی
~~و فارسی استخراج
# ~~شدم گو بند گان اشعار تا حدامکان مشخص شدند و اشعاری که از گو یندگان
~~ناشناخته بود،
# ~~تعیین گردید، آنگاه فقط برای مبتدیان و شیفتگان تازه کار آثار مولانا
~~ترجمه آیات و احادیث
# ~~علاوه شد و فرهنگ لغاتی که لازم به توضیح می دید بدان افزود و کتاب را
~~آماده ساخت. آنگاه
# ~~آن را به بکی از استادان خود ارائه کرد تا نظر ایشان را در بارهآ همهآ
~~قسمتهای آن بشنود. استاد کار
# ~~را پسندیدند ولی بصراحت گفتند که: بدون دردست داشتن نسخه ای کهن، چاپ
~~کتاب کار
# ~~مفیدی نیست. این بود که نویسندهآ این سطور کتاب را به کناری نهاد و
~~درصدد برآمد که نسخهآ PageV01P010
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0022.png)

# ~~پیشگفتار
# ~~قونیه را به دست آورد، سرانجام در خرداد ماه 62 باری دیگر به زیارت
~~تربت مولانا نایل آمد و به
# ~~نسخهآ 79 موزهآ مولانا که کهن ترین نسخهآ مجالس سبعه است، دست یافت.
~~نسخه ای که
# ~~مشخصات آن را پیش ms009 از این باز نمود. وقتی نسخه را در برابر چشم قرار
~~داد، متوجه شد که کاررا
# ~~دو باره باید آغاز کند. کار را مجددا شروع کرد.
# ~~نسخهآ قونیه، کهن ترین نسخهآ مجالس سبعه است، علاوه بر قدمت، نسخهآ
~~صحیح ومقابله
# ~~شده ای است که برخلاف نسخهآ آنکارا که به استناد نسخهآ حاج سلیم آغا
~~چاپ شده و نسخهآ
# ~~تهران که با استفاده از چاپ آنکارا فراهم آمده است، خطا کمتر دارد و
~~اشعار مندرج در آن
# ~~اختلاف چندانی با صورت مندرج دردیوان گویندگان آن ندارد. اختصاصات
~~عمدهآ آن را در
# ~~سطور زیر می توان خلاصه کرد:
# ~~الف: باره ای عبارات مشکول است و کار خواندن جملات را آسان تر کرده
~~است:
# ~~ررابراهیم که به خودئ خود امت بود و فرق» گ ب 9 س1
# ~~««شرح و وسع و زین و نور ازیک قبیل اند» گ ا3 سطر16
# ~~ب: پیش از اشعار، کلماتی نظیر: بیت، شعر، قطعه، رباعی... با مرکب سرخ
~~به متن افزوده
# ~~شده است. به احتمال زیاد این کلمات را مولانا هنگام سخنرانی بر زبان
~~نیاورده است. به استناد
# ~~این احتمال و همچنین به سبب آنکه در نامگذاری قوالب شعری اشتباهاتی هم
~~رخ داده است از
# ~~قید آنها در متن خودداری گردید.
# ~~ج: «هوی») همه جا به صورت ((هوا» نوشته شده است، مادر متن آن را به
~~املای صحیح
# ~~توشتیم.
# ~~د: گاهی کلمات مضاف و مختوم به واو، بدون یای اضافه نوشته شده است:
# ~~((عدو حهرهآ چون ماه شمایند. ..)) به جای: عدوی چهرهآ شمایند
# ~~«(یکی سرو گوسفند را گرفته بود...)) :یکی سروی.. . ص 51
# ~~ه: در مواردی افعال به صورت کهن آن به کار رفته است:
# ~~افتادیت، زدیت، بودیت، گرفتئی، گریختئی
# ~~و: های مختفی در کلماتی که به «رها)) جمع بسته شده، نیامده است:
# ~~نامها= نامه ها، خانها= خانه ها،میوها= میوهها .. .
# ~~از: ادات ربط (که) هرگاه به کلمهای الحاق شده، به صورت زیر آمده است:
# ~~آنک، اینک، هرک
# ~~ح: ms010 کاف فارسی با یک کشیده نوشته شده است.
# ~~ط : در مقابله، کلمات ساقط از متن با علامت (7) در هامش کتاب افزوده
~~شده است.

PageV01P011

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0023.png)

### | مجالس سبعه
# ~~ی: در دو مورد، دو کلمهآ مقدم و مؤخر را با گذاشتن دو میم بر بالای
~~آنها، که ظاهرا اشاره به
# ~~مقدم ومؤخر بودن آنهاست مشخص کردهاند:
# ~~آن دشمن کهن آن خطاب ملعون کن آهن می خایید...» گ ا6 س 2
# ~~ترازو نهآ اینست تنهاا که برد کانها آو یخته اند...») گ ا17 س 12
# ~~ک: در یکی دو مورد خطایی به متن راه یافته است که بدون قید آن در
~~توضیحات صورت
# ~~صحیح آن را درمتن آورده ایم:
# ~~((حبیب ازخجالت کنجی رفت ومی نالید ومی گفت))... به صورت: ((می نالید و
~~گفت))
# ~~آمده است. ا15 س 18
# ~~اما این نسخه که در توضیحات آن را با (ق) نشان داده ایم، اختلاف کلی
~~وجزئی با نسخهآ
# ~~شده است، دارد. به اختلافات عمده در بخش توضیحات اشاره کرده ایم، اما
~~ازثبت اختلافاتی
# ~~که نکته ای را روشن نمی کردند، صرفنظر کرده ایم: مثلا
# ~~آوت: (چون زخم خار بینند، بدانند که راه غلط کردیم و در خار زار
~~افتادیم»)
# ~~ق: «(چون زخم خاردیدند، بدانند که راه غلط کردند و در خارزار افتادند))
# ~~آوت: ترازوی عدل آو یخته
# ~~ق: ترازوی عدل آو یخته است
# ~~آوت: خود
# ~~ق: خویش
# ~~آوت: شب و روز
# ~~ق : روز وشب و...
# ~~در یک مورد، در مجلس چهارم، بدون قید در توضیحات قالب فعلی را که سیاقا
~~می بایست به
# ~~صیغهآ غایب به کارمی رفت ولی به صیغهآ متکلم استعمال شده، تغییر داده
~~ایم.ص 66، س 11
# ~~اهمیت ومقام مجالس سبعه:
# ~~1- این کتاب یکی از کلیدهای فهم مثنوی است.
# ~~2- قطع نظر از خطبهها و مناجات مندرج در آغاز هر مجلس، روی سخن با عام
~~مردم است و
# ~~زبانی ساده دارد.
# ~~3- هر مجلس در مدتی محدود، پیامی را ابلاغ می کند.
# ~~4- کتابی است تالی ms011 فیه مافیه، سادهتر از آن ونشان دهندهآ تسلط مولانا
~~بر کلام خطابی.

PageV01P012

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0024.png)

# ~~پیشگفتار
# ~~5- و بالاخره یکی از متون قرن هفتم هجری است.
# ~~اما پیام مولانا در این کتاب - چنانکه مرحوم عبدالباقی هم اشاره کرده
~~اند- هفت نکته
# ~~است و در این هفت نکته، نکته هاست. آن نکات را در هفت جمله به ترتیب
~~زیر می توان خلاصه
# ~~کرد:
# ~~1-- اجتماع و مردم به فساد گراییدهاند، راه رستگاری آنان در چیست؟
# ~~2- چگونه می توان از گناه رها شد؟
# ~~3- قدرت ایمان
# ~~4- مقام بندگانی که خود را فدای رهایی دیگران کردند.
# ~~5- ارزش علم
# ~~6- پرتگاه غفلت
# ~~7- اهمیت عقل
# ~~در خاتمه با اعتراف بر خردی کار، از دانشمندان ارجمندی که با صرف وقت
~~این اوراق را از
# ~~دیدهآ نقاد خویش خواهند گذراند، استدعای مصحح این است که، وی را به پاس
~~مولانای کبیر بر
# ~~خطاهایش بهر نحو که صلاح بدانند واقف گردانند.
### | هو الاول والاخر و الظاهر والباطن
### | توفیق. ه. شسبحانی PageV01P013
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0025.png)

### | نشانه های اختصاری
# ~~است:   فرهنگ فارسی به انگلیسی استینگاس، چاپ 1977.
# ~~انند:   فرهنگ آنندراج، محمد پادشاه متخلص به شاد، با نظارت:
# محمد دبیرسیاقی، تهران، خیام، 1335، 7 جلد.
# ~~یرهان:   برهان قاطع، محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به برهان،
# به اهتمام دکتر محمد معین، تهران، زوار، 1330، ، جلد.
# ~~ت:   مجالس سبعه، ضمیمهآ مثنوی، چاپ کلالهآ خاور، تهران، به تصحیح و
# مقابله وهمت محمد رمضانی، 131519 ه.ش.
# ~~رائد:   الرائد، جبران مسعود، دارالعلم بیروت، 1980، 2 جلد.
# ~~رک:   رجوع کنید به
# فرهنگ غیاث اللغات، محمد غیاث الدین مصطفی آبادی، بمبئی، بدون
# تاریخ.
# ~~فرهنگ لغات واصطلاحات
# ~~مثنوی:   دکتر سید صادق گوهرین، چاپ دانشگاه تهران، 9 جلد
# ~~فرهنگ نوادرلغات:   بدیع الزمان فروزانفر، تهران، امیرکبیر، ضمیمهآ
# حلد 7 کلیات شمس.
# ~~فی:   نسخةآ شماره 79 موزهآ قونیه.
# ~~قاموس قرآن:   سیدعلی اکبر قرشی،تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1354 ،
~~لاجلد.
# ~~5:   لغت نامهآ علامه علی اکبردهخدا،مجلدات مختلف.

PageV01P014

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0026.png)

# ~~نشانههای اختصاری
# ~~لغات عرفانی :   فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر
# سیدجعفر سجادی، تهران، طهوری، 1354.
# فرهنگ فارسی ms012 معین، دکتر محمدمعین، تهران امیر کبیر،6 جلد.
# ~~مصادر:   کتاب المصادر، ابوعبدالله حسین بن احمدزوزنی، به کوشش
# تقی بینش، کتابفروشی باستان مشهد، 133940، 2 جلد.
# ~~منتهی :   منتهی الارب فی لغة العرب، عبدالرحمن بن عبدالسلام صفی پوری
# شافعی ، چاپ افست تهران، سنائی ، جلد در 2 مجلد.
# ~~متجد:   المنجد فی اللغة والادب و العلوم، الاب لویس معلوف الیسوعی،
# بیروت، 1956.
# ~~ا.   فرهنگ نفیسی، علی اکبر ناظم الاطبا، به کوشش سعید نفیسی،
# هران، خیام، 1334، 5 جلد.

PageV01P015

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0027.png)
~~PageV01P016
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0028.png)

# #  %~% 8 PageV01P017
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0029.png)
~~PageV01P018
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0030.png)

# بسم الله الرحمن الرحیم وبه نستعین
# المجلس الاول]
# الحمد لله صانع العالم بغیر آلة، العالم بکل خطرة وقطرة2 وقالة وحالة،
~~المنزه عن کل
# ~~صفة بتطرق الیها جواز واستحاله الملک، فلیس لأحد ان یخالف حکمه ومثاله،
~~اشعر
# ~~بالهیته واضح الدلاله، وشهد بوحدانیته نظر العقل اذا صادف سداده3
~~واعتداله، غلبت
# ~~قدرته قدرة کل مخلوق واحتیاله، وقضت ارادته ارادة کل مصنوع وماله4 ووفق
~~شخصا
# ~~فانجح سعیه واصلح باله وکشف حجاب الشبهة عن سره لیشاهد جلاله، وخذل
~~شخصا
# ~~فاورده موارد الحیره والجهاله وضیع وقته فاحبط اعماله، وحرمه لطفه
~~واکرامه وافضاله.
# بعث محمدأ - علیه السلام - باللواء المنشور والحسام المشهور لیخلص الخلق
~~من
# ~~ورطات الهلک والثبور واطلع شمس نبوته5 محفوفة برهط کالبدور، وانزل علی
~~قلبه کتابا
# ~~شافیا للقلوب یضئ اضاءة النورء «ریا ایها الناس قد جائتکم موعظه من
~~ربکم وشفاء لما فی
# ~~الصدور))7 ارسله الی الحق8 وهم علی الباطل مطبقون1 عمی وهم لایبصرون،
~~صم وهم
# ~~لایسمعون، بکم وهم لاینطقون10 ایعبدون11 من دون الله مالا یخلق شیئا
~~وهم یخلقون2، PageV01P019
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0031.png)

### | مجالس سبعه
# ~~فشقی بتکذیبه المکذبون وسعد بتصدیقه المصدقون - صلی الله علیه وعلی آله
~~واصحابه
# ~~خصوصا علی ابی بکر الصدیق التقی وعلی عمر الفاروق النقی وعلی عثمان ذی
~~النورین
# ~~لزکی وعلی علی المرتضی الوفی13 وعلی سائر المهاجرین والانصار وسلم
~~تسلیما کثیرا
# ~~کثیرا14.
### | مناجات:
# ملکا و پادشاها! آتشهای حرص ما را به آب رحمت خویش بنشان. جان مشتاقان را
~~شراب
# ~~وحدت بچشان. ضمیر دل ما را به انوار معرفت ms013 و اسرار وحدت، منور و روشن
~~دار. دامهای امید مارا
# ~~که در صحرای سعت رحمت تو15 باز گشادهایم به مرغان سعادت و شکارهای
~~کرامت مشرف و
# ~~مکرم گردان، آه سحرگاه سوختگان راه را به سمع قبول و عاطفت استماع کن.
~~دود دل بیدلان را
# ~~که از سوز فراق آن مجمع ارواح، هر دم آن دود بر تابخانهآ فلک برمی آید،
~~به عطر وصال معطر
# ~~کردان. قال و قیل ما را و گفت و شنود ما را که چون یاسبانان بربام
~~سلطنت عشق، چوبک
# ~~می زنند از اجرای «ویوفیهم اجور هم بغیر حساب))16 نصیب مدام بخشش فرما
~~. قال ما را
# ~~خلاصهآ حال گردان حال ما را از شرفات قال درگذران. ما را از دشمنکامی
~~هر دو جهان
# ~~نگاه دار. آنچه دشمنان می خواهند بر ما، از ما دوردار. آنچه دوستان می
~~خواهند و گمان PageV01P020
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0032.png)

# ~~مجلس اول
# ~~می برند، ما را عالیتر و بهتر17 از آن گردان. ای خزانهآ لطف توبی
~~پایانو ای دریای با پهنای
# ~~با کرم توبیکران.
# ابتدای تذکیر به خبری کنیم از اخبار مصطفوی18 -صلی الله علیه و سلم- آن
~~بشیر نذیر و آن
# ~~نذیر بی نظیر، سیدالمرسلین، چراغ آسمان وزمین. لقد جاء فی اصح الانباء
~~عن افصح الانبیاء
# ~~علیه افضل الصلوات واعلاها واکمل التحیات واسناها- انه قال: ((کساد
~~اقتی عند فساد
# ~~امتی، الآ من تمسک بسنتی عند فساد اقتی فله اجرمائة الف شهید» صدق رسول
~~الله1!
# ~~رسول کونین، پیشوای ثقلین، خاص الخاص «لعمرک»20، مشرف تشریف (لولاک)21،
# ~~فصیح22 «رانا افصح العرب والعجم»23، پیشوای ««آدم ومن دونه تحت لوائی
~~یوم القیمه و
# ~~لافخر الفقر فخری»)24 چنین می فرماید که: کساد امت من به هنگام فساد
~~امت من باشد. یعنی
# ~~هیچ نبیی25 نیست بعد از من که امت26 او تفضیل یابند27 بر امت من،
~~چنانکه امت من تفضیل
# ~~یافت بر امت عیسی وموسی1 2 و هیچ دینی نیست که دین مرا منسوخ کند و
~~کاسد کند، چنانکه
# ~~دین من، دینهای29 ما ms014 تقدم را منسوخ کرد.
# گفتند: یا رسول الله امت توبه چه کاسد شوند؟
# فرمود که چون امت من فساد آغاز کنند، این شرفی که یافتهاند و این خلعت
~~اطلس تقوی که
# ~~پوشیده اند که در کونین تابان است که: «ولباس التقوی ذلک خیر»)30 چون
~~دود معصیت برآید
# ~~آن خلعت اطلس آسمانی را، وآن تشریف دیبای زیبای محمدی را31 متغیر
~~گرداند و دود آلود
# ~~کند32 و کاسد شود33.
# گفتند: یا رسول الله! چون چنین دود آلود و کاسد شود و از دود معصیت بی
~~قیمت وقدر PageV01P021
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0033.png)

### | مجالس سبعه
# ~~گردد، 34 مشتری ««ان الله اشتری من المؤمنین انفسهم»35 خریداری نکند و
~~کالهآ اعمال
# ~~کاسد شدهآ ایشان را نخرد وبهای ««لیوفیهم اجورهم»36 ندهد، بی برگ و
~~کاسد بمانند، فریاد
# ~~کنند. 37 شعر:
# # (مثلت هست در سرای غرور %~% مثل یخ فروش نیشابور
# # در تموز آن یخک نهاده به پیش %~% کس خریدار نی و او درویش
# # یخ گدازان شده ز گرمی و مرد %~% بادل38 دردناک وبادم سرد
# # این همی گفت و اشک می بارید %~% که بسی مان نماند و کس نخرید»39
# گفتند: چون این یخ وجود ما کاسد شود، و ازتاب آفتاب20 معصیت گداختن گیرد،
~~چارهآ ما
# ~~یخ فروشان چه باشد، تا بازمتاع ما قیمت گیرد و کیسه های امید ما
~~پرشود؟41 جواب فرمود که:
# ~~««الامن تمسک بسنتی عند فساد امتی))42 فرمود:
# «هر کس که به کار خو یشتن سرگشته شود
# آن بهآ باشد که بر سر رشته شود»43
# سنت من این است که چون دوستان من راه غلط کنند و پای در خارستان معصیت
~~نهند، اثر
# ~~زخم خار بیابند، بستیزه هم در آن خارزار ندوانند44 که: ««اللجاج
~~شوم»45.
# # ««درهای گلستان زپی تو گشادهایم %~% در خار زار چند روی ای برهنه
~~یا؟»46
# # رهر که در کارها ستیزه کند %~% دور هفت آسیاش ریزه کنبد»47
# چون زخم خار دیدند، بدانند که راه غلط کردند و در خارزار افتادند پیش و
~~پس بنگرند PageV01P022
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0034.png)

# ~~مجلس ms015 اول
# ~~عامات راه ببینند که من در این راه بی فریاد بی نشان، علامتها و نشانها
~~در هوا کرده ام و در این
# ~~بیابان چوبها48 فرو بردهام و سنگها درهم نهاده تا مسافران آن نشانها را
~~بجویند و در این بیابان
# ~~سرگشته نشوند و اثر قدم من که نامش سنت است در راه بجویند، چنانکه
~~اثرقدم شگار را طلبند،
# ~~صیادان در برف و در پی صید دوند، همچنانکه در برف ضلالت و غوایت اثر
~~قدمهای هدایت و
# ~~نهایت و بدایت مرا بجویند و بکوبند49 که چون برقدم من رانند و عنان از
~~خارستان معصیت
# ~~بگردانند تا در گلستان قبول افتند و با شاهدان50 و شهیدان که معاشران
~~عشرت ابدند و پادشاهان
# ~~مملکت سرمد، همعنان وهمنشین وهمجام وهم حریف گردند که: («اولئک مع
~~الذین انعم
# ~~الله علیهم من النبیین والصدیقین والشهداء والصالحین»51 چه جای این است
~~بلکه تفضیل
# ~~یابند بر فاضلان شهدا که : «فله اجرمائة الف شهید» .
# یا رسول الله! چرا تفضیل یابند؟ چوایشان عاملند و اینها عامل و ترازوی
~~عدل آویخته است.
# ~~کدام ترازوی عدل؟ ترازوی وان لیس للانسان الآ ماسعی»،52 «ترازوی ««انما
~~اجرک
# ~~علی قدرتعبک ونصبک)53 ترازوی «رفاما من ثقلت موازینه)94
# تو که ذرهای عقل داری مزد مزدوران را به کارمی داری55 که فلان مزدور در
~~باغ ده روز بیل
# ~~زد، وفلان مزدور پنج روز، وفلان یک روز و هر یکی را برقدر کارخود اجرت
~~میدهی وغلط
# ~~نمی کنی، 56 عالم (انی اعلم مالا تعلمون»57. دانای ««وما یعزب عن ربک
~~من مثقال ذرة
# ~~فی الارض ولافی السماء»58 آن دانا خداوندی که مور سیاه را بر سنگ
~~سیاه59 بدان پای
# ~~باریک، در شب تاریک، می افتد و می خیزد و می رود، ان بینای مطلق -تعالی
~~و تقدس- PageV01P023
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0035.png)

### | هجالس سبعه
# ~~می بیندش که آن مور، در آن شب دیجور در رفتار، تیزیا آهسته می رود، یا
~~میانه60 سوی خانه
# ~~می رود، یا سوی دانه می رود61. پس آن دانا ms016 خداوند، اندازهآ رنج و کوشش
~~بندگان خویش و عدد
# ~~اشک چشم عاصیان پرحسرت و آه و عدد قطرههای خون جگرخون چکان عارفان
~~بارگاه و عدد
# ~~انفاس پاس مسبحان تسبیح سحرگاه و عدد اقدام باقدام سالکان مالکان مملکت
~~مجاهده که روز
# ~~وشب به بارگاه وپیشگاه «(مقعد صدق،»62 رقصان وترانه گویانند، شعر:
# («ما شب روان که در شب خلوت سفر کنیم
# در تاج خسروان به حقارت نظر کنیم»63
# می روند بجان64 نه سوار و نه پیاده، بی دل و دلداده، بی مرکب و زواده، بر
~~قدم توکل بر
# ~~مالک جزو و کل، پس آن دانا خداوند، شمار جان نثارتمام عیار آن بندگان
~~را در نسخهآ علم قدیم
# ~~خود، یک به یک، ذره به ذره، موی به موی، نشمرده باشد وننوشته باشد که:
~~«(ونگتب ماقدموا و
# ~~آثا رهم»65 و چون شمرده باشد و نوشته باشد قدمها و دمها و ندمهای
~~اولیان و آخریان را، پس آن
# ~~عادل خداوندی که زخم تیر عدلش بر اماج اصابت، موی را دونیم کند، چون
~~روا باشد از عدل
# ~~چنین عادلی، از انصاف چنین منصفی که این یک عامل را صد دهد و صدهزار
~~دهد و آن عامل
# ~~را66 که او همین کار کرده باشد، یکی دهد! یا رسول الله! ای مشکل گشای
~~اهل آسمان و
# ~~زمین، ای «ررحمة للعالمین»67، مشکل ما را حل فرما که مشکل گشای
~~مشکلات68 اهل آسمان
# ~~و زمین امروزتویی. شعر:
# # «راگر مرد حقیقت را دراین عالم نشانستی %~% همه رمز الهی را ز خاطر
~~ترجمانستی
# # وگر مرغان صحرا را بدان عالم رهی بودی %~% ز پر و بال هر مرغی همه مشکل
~~عیانستی
# # مسلم نیست هرکس را که در بازارعشق آید %~% و گرنه زیر هرسنگی هزاران
~~کاروانستی»69
# رسول الله - صلی الله علیه وسلم - آن ترجمان بارگاه قدم، آن افصح عرب
~~وعجم، آن معدن PageV01P024
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0036.png)

# ~~مجلس اول
# ~~علم وکرم، آن شهنشاه بی طبل وعلم، سید کائنات، سلطان موجودات، جواب
~~فرمود که:
# ای یاران صادق وای ms017 صحابهآ موافق بدانید که اگر سیل با قوت از کوهسار، غلط
~~غلطان70
# ~~عاشق وار به دریا باز رود، و به دریا پیوندد، با چندین دست و پا، که
~~آبها دست و پای یکدیگرند،
# ~~و مرکب یکدیگرند، به قوت همدیگر کوه و بیابان را ببرند و جیحونها و به
~~دریا71 که اصل ایشان
# ~~است، پیوندند و هر قطرهای نعره میزند که: ««ارجعی الی ربک راضیه)72 این
~~چه عجب
# ~~باشد73 عجیب صعب و دشوار و غریب آن باشد72 که قطرهآ تنها مانده در میان
~~کوهساری یا در
# ~~دهان غاری یا در بیابان بی زنهاری، از آرزوی دریا که معدن آن قطره
~~است75، آن قطرهآ بی دست
# ~~و پا تنها مانده بی پا و پا افزار76، بی دست و دست افزار77 از شوق دریا
~~بار بی مدد سیل و یار78
# ~~غلطان شود وبیابان را می برد، به قدم شوق سوی دریا می دواند بر مرکب
~~ذوق. ای قطرهآ بیچاره،
# ~~خاگ خصم تو، باذ خصم تو، تاب آفتاب خصم تو، مقصدت که دریاست سخت دورست،
~~ای
# ~~قطرهآ بی دست وپا، در میان چندین اعدا، جانب دریا چون خواهی رفتن؟ قطره
~~به زبان حال
# ~~می گوید که: در جان من که قطرهای ام و ضعیفم، شوقی است از تأثیر عنایت
~~دریای بی پایان
# ~~ککه: ««وحملها الانسان انه کان ظلوما جهولا»79 اندرین بیابان که سیلها
~~می لرزند از بیم
# ~~فروماندن، که : «رانا عرضنا الامانة علی السموات والارض والجبال فابین
~~ان یحملنها و
# ~~اشفقن منها»0 از هیبت خطر بیابان بی زنهار مجاهده اسمان بلرزید وبترسید
~~و کوهها فریاد
# ~~کرد که ربنا، ما این امانت برنتابیم82 زمین گفت: من خاک آن رهروانم،
~~اما طاقت آن ندارد
# ~~جانم83 جان آدمی که قطرهای است، میان به خدمت بر بست که:
# ((تو مرا دل ده و دلیری بین
# روبه خویش خوان وشیری بین»)84 PageV01P025
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0037.png)

### | مجالس سبعه
# ضعیفم، نحیفم، بیچارهام، اما چون آثار عنایت «(کرهنا بنی آده»85 به گوش
~~جانم رسید، ms018 نه
# ~~ضعیفم، نه نحیفم، نه بیچارهام، چاره گر جهانم86.
# ((چون زتیر تو پرکنم ترکش
# کمر کوه قاف گیرم و کش»87
# تا نظرم به خود است وبه قوت خود، ضعیفم، ناتوانم، از همهآ ضعیفان
~~ضعیفتر88 بیچارهام از
# ~~همهآ بیچارگان بیچارهترم، اما چون نظرم را گردانیدی تا به خود ننگرم به
~~عنایت و لطف تو نگرم
# ~~که: ««وجوه یومئذ ناضرة الی ربها ناظرة»»89 چرا ضعیف باشم، چرا بیچاره
~~باشم، چرا چاره گر
# ~~نباشم، چرا آدمی باشم، چرا آن دمی نباشم؟
# ~~««چوآمدروی مه رو یم که باشم من که من باشم؟ که من خود آن زمان هستم که
~~من بی خویشتن باشم
# # مراگرمایه ای بیی، بدان کان مایه او باشد %~% برو گر سایه ای بینی،
~~بدان کان سایه من باشم
# # چواو بامن سخن گوید، چو یوسف وقت لا باشد %~% چومن با اوسخن گویم،
~~چوموسی وقت لن باشم
# ~~سخن پیداو پنهان است اوآن دوست تر دارد که او بامن سخن گوید، من آنجا
~~چون سخن باشم
# باز آمدیم به معنی حدیث مصطفوی91 وتحقیق وبیان وسر و مغز جان آن. خنک او
~~را که
# ~~مغزی دارد97 و جانی دارد. آن مغز93 باید تا مغز را دریابد و جانی باید
~~که ازجان لذتی گیرد94
# ~~ای جان95 عزیز من! ای طالب من! چندانکه تو در طلب از یک پوست بیرون می
~~ایی عروس
# ~~معنی96 ازیک پوست بیرون می آید و چون تو از دوم پوست بیرون می آیی، او
~~از دوم پوست بیرون
# ~~می آید، می گوید که:
# ««اگر یگانه شوی با تودل یگانه کنم
# زمهر خلق وهوای کسان کرانه کنم»97 PageV01P026
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0038.png)

# ~~مجلس اول
# چون تو باز به حکم هوی و شهوت در پوست اندر98 می روی، او نیز در حجاب می
~~رود،
# ~~می گویی : عروس معنی، ای مطلوب عالم!99 ای صورت غیبی، ای کمال100 بی
~~عیبی! جمال
# ~~نمودی باز چرا در حجاب رفتی؟ او جواب می گوید: زیرا که تو در حجاب هوی
~~و شهوت ms019 رفتی.
# # «(دلدار چنان مشوش آمد که مپرس %~% هجرانش چنان پرآتش آمد که مپرس
# گفتم که: مکن. گفت: مکن تانکنم %~% زین یک سخنم چنان خوش آمد که میرس»01.
# روزی سلیمان - صلواة الله علیه- برتخت «وسخرنا له الریح»102 نشسته بود.
~~مرغان در هوا
# ~~پر در پرآورده بودند و قبه کرده تا آفتاب بر سلیمان نتابد. هم تخت پران
~~هم قبة بر هوا پران
# ~~«رغدوها شهر و رواحها شهر»103 ناگاه اندیشه ای که لایق شکر آن نعمت
~~نبود،104 در خاطر
# ~~سلیمان بگذشت. در حال تاج بر سرش کژ گشت. هر چند که راست می کرد، باز
~~کژ می شد.
# ~~گفت: ای تاج راست شو. تاج به سخن آمد، گفت: ای سلیمان! تو راست شو.105
~~سلیمان در
# ~~حال در سجود افتاد که:106 «ربنا ظلمنا»107 در حال تاج کژ شده بی آنکه
~~او راست کند، بر سر
# ~~راست ایستاد، سلیمان به امتحان تاج را کژ می کرد، راست می شد. عزیز من!
~~تاج تو، ذوق
# ~~توست، و وجد و گرمی توست. چون ذوق از تو رفت، افسرده شدی باج تو کژشد.
# ذوقی که زخلق آید زوهستی تن زاید
# ذوقی که زحق آید، زاید دل وجان ای جان]108
# ای سلیمان وقت! که پریرویان عقلانی و روحانی109 به فرمان تواند، دیو رو
~~یان نفسانی و
# ~~شیطانی پیش تخت وجود تو دوند:
# # «« گرد رخت صف زده لشکر دیو و پری %~% ملک سلیمان تو راست گم مکن
~~انگشتری
# # صلح جدا کن زجنگ، زانکه نه نیکوبود %~% کارگه شیشه گر، دستگه گازری»110
~~PageV01P027
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0039.png)

### | مجالس سیعه
# در دکان وجود توتا شیشه گر طاعت و شوق و ذوق تواند با گازرهوی و شهوات111
~~هر چه ده
# ~~روز شیشه گر در این دکان، شیشه های طاعت سازد، گازر کو به ای بزند،
~~دکان در لرزد، همهآ
# ~~شیشهها در هم شکند. «ان تحبط اعمالکم وانتم لا تشعرون»،112 اکنون ای
~~سلیمان وقت
# ~~خویش، چون تاج ذوق و نور اخلاص بر فرق سرجان خوذ نبینی، خود را ms020 افسرده
~~بینی، وتاریک و
# ~~محبوس سوداها بینی، بانگ برآری که ای ذوق کجایی؟ و ای شوق در چه حجابی؟
~~هر چند
# ~~می کوشی تا آن ذوق رفته بازآید، نیاید، و آن تاج اخلاص را هر چند بر سر
~~خود راست می کنی،
# ~~کژ می شود ندا می کند که تو راست شوتا من راست شوم. ((بان الله لم یک
~~مغیرا نعمة انعمها
# ~~علی قوم حتی یغیرواما بانفسهم»113 چنین می فرماید صانع ذوالجلال، معطی
~~بی ملال، قدیم
# ~~پیش از پیش بخشایندهآ بیش از بیش- جل جلاله- که من که خدایم، بخشندهام
~~و بخشاینده و
# ~~بخشنده و بخشاینده آفرینم، چون به بندگان نعمتی دهم، هرگز آن را
~~دیگرگون نکنم، تا ایشان
# ~~معامله و زندگانی خود دیگرگون نکنند.
# آمدیم به تمامت آن حدیث اول که این حدیث ما را پایان ونهایت نیست که: «قل
~~لوکان
# ~~البحر مدادآلکلمات ربی لنفد البحرقبل ان تنفد کلمات ربی ولوجئنا بمثله
~~مددأ»،114
# ~~«روالعاقل یکفیه الاشاره»115 می فرماید که: ««الامن تمسک بسنتی عندفساد
~~امتی»116 یعنی
# ~~آن قطرهآ حان باک مشتاق از دریای جانان دور مانده، محجوب گشته در عالم
~~آب و گل از شوق
# ~~جان ودل، چون ماهی بر خشکی می طپد و قطرههای دیگر با او یار117 نمی
~~شوند که: ««الاسلام
# ~~بدا6 غریبا و سیعود غریبا»118 بعضی قطره ها با خاک درآمیختند، بعضی
~~قطرهها بر برگها
# ~~درآو یختند، بعضی قطره ها به وسوسهآ ظلمات خود را چارمیخ کردند، بعضی
~~قطره ها به دایگی
# ~~درختان قصد بیخ کردند، هر قطرهآ جانی به چیزی مشغول شد: یکی به خیاطی،
~~یکی به کفشگری
# ~~و یکی به سودای اخیی119، یکی به سماع چنگی و یکی به بوو رنگی، از دریاش
~~فراموش شد.

PageV01P028

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0040.png)

# ~~مجلس اول
# ~~اکنون همان کار که آن سیلها که صد هزار قطره بودند، جمع شدند، راه
~~کردند و راه رفتند به قوت
# ~~همدیگر که : «السابقون السابقون»120 این یک قطرهآ ازیاران مانده، همان
~~راه و بیابان با یهنا
# ~~تنها پیش گرفت،121 ms021 بی یار و بی پیشکار122 و بی پشتدار، توکل کرده بر
~~جبار پرورد گار،3
# ~~دشتها و وادیها که آن سیلهای با صد هزار قطره بریدند، او تنها می برد
~~که: «(واحد کالألف ان
# ~~امرعنی»124 ««قلیل اذا عدوا کثیر اذا شدوا»125 پس چوآن قطره، کارصد
~~هزار قطره کرد126
# ~~که ««الآ من تمسک بسنتی»)، این قطره نباشد، سیل باشد در صورت قطره که
~~«(ان ابراهیم کان
# ~~امة»،127 پرسیدند پیغامبر را ازحال امت ابراهیم - علیه السلام- جواب
~~آمد که: چه می پرسی از
# ~~امت ابراهیم که [ابراهیم] به خودی خود امت بود و فرق128، هم پادشاه بود
~~وهم به خود لشکر
# ~~بود، هم قطره بود هم به خود سیل بود. امت هزار باشد وصد هزار باشد «ان
~~ابراهیم کان اهه))
# ~~ابراهیم، هزار بود بلکه صدهزار بود، عدد بی شمار بود121:
# «کشتی وجود مرد دانا عجب است %~% افتاده به چاه، مرد بینا عجب است
# کشتی که به دریا بود آن نیست عجب %~% دریک کشتی، هزار دریا عجب است))130
# «گر نسیم یوسفم پیدا شود %~% هر که نابینا بود131، بینا شود
# ای دل از132 دریا چرا تنها شدی %~% از چنان دریا کسی تنها شود؟
# ماهئی کز بحر در خشکی فتاد %~% می طپد تا زودتر آنجا شود133
# گر کسی گوید که بهر عشق بحر134 %~% دل چوا شوریده وشیدا شود؟
# تو جوابش ده که : اندر شوق بحر135 %~% قطره بی آرام و ناپروا شود136
# هم جوابش ده که پیش افتاب %~% ذره سرگردان و ناپیدا شود137 PageV01P029
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0041.png)

### | مجالس سبعه
# عزیز من! آن قطرهآ جانی که در فراق دریا قرار گرفته باشد و یاد دریا نمی
~~کند، گاهی در
# ~~برگی می آو یزد، گاهی در خاک می آمیزد، مگر138 بی ادبی کرده است، که او
~~را بند بر پای
# ~~نهاده اند139 بند زرین، بند سیمین، بند مجوهر. او عاشق آن بند شده است،
~~چنانکه از عشق
# ~~سیم و زر،140 آن بند را بند نمی بیند. او را پند مده که بند ms022 او از آن
~~سخت تر است، که یند راه
# ~~یابد.
# # ««ملک ومال واطلس این مرحله %~% هست بر جان سبکرو سلسله
# # سلسلهآ زرین بدید وغره گشت %~% ماند در سوراخ چاهی جان زدشت
# # صورتش جنت به معنی دورخی %~% افعئی پر زهر و نقشش گلرخی
# # الحذر ای ناقصان زین گلرخی %~% کوبه گاه صحبت آمد دوزخی141»
# چنانکه منافذ ادراکات و فهم او را عشق آن رنگ و بوو گفت و گو گرفته است
~~که سر سوزنی
# ~~از پند راه نیابد، بلکه پند دهنده را دشمن گیرد، زیرا زنگی همیشه142
~~دشمن آیینه بود. ناصحان و
# ~~واعظان آینه اند یا آینه دارند. عاشقان نفس و طالبان دنیا زشت رو
~~یانند، زنکی چهرگانند که:
# ~~««واتبعنا هم فی هذه الدنیا لعنه ویوم القیمه هم من المقبوحین»143 اما
~~در ولایت زنگبار،
# ~~زشتی زنگی کی نماید144 که آنجا مرد وزن همه زنکیند و جنس همدیگرند،145
~~باش تا از این
# ~~ولایتش بر مرکب اجل بیرون برند،146 بر خوبچهرگان ترک و روم که فرشتگان
~~نورانیند ((کرام
# ~~برره»)147 که مسکن ایشان148 هفت آسمان است، آنگه رسوایی خویش میان
~~رومیان149
# ~~روحانیان ببینند، حسرت خورند و هیچ سود ندارد. لاجرم از این سبب دشمن
~~آینه اند و آیینه دارند.
# # «زنگئی یافت آینه در راه150 %~% اندر او روی خویش کرد نگاه
# # بینیی پخش دید و رو یی زشت51 %~% چشم چون آتش و رخ از انگشت152
~~PageV01P030
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0042.png)

# ~~مجلس اول
# چون بر او عیبش آینه ننهفت %~% برزمینش زد آن زمان و بکفت:
# کانکه این زشت را خداوند است %~% بهر ننگش به راه بفکندست153
# گر چو من خود به کاری بودی این154 %~% کی در این راه خوار بودی این؟»155
# اما آن سیاهی که رنگ زنگی دارد، و زنگی نیست، از ولایت ترک است و از
~~ولایت روم
# ~~است، به طفلی به زنگبارش به اسیری بردهاند. دشمنی، سیاهئی در156 روی او
~~مالیده است.
# ~~چون آینه را بیند، حالی خال سیاه درروی سپید ببیند، 157 گوید: عجبا! چه
~~مالیدهاند در ms023 رویم،
# ~~همهآ روی158 چرا چنین سپید نیست؟ پس سپیدی با سیاهی در جنگ آید159 که
~~«رلا اقسم بیوم
# ~~القیمه ولااقسم بالنفس اللوامه»)160 یا خود چون او میان زنگیان افتاد
~~ایشان با او بیگانه
# ~~می بودند، از روی انکه تو سپیدی وما سیاه، از ما نیستی. اوتنها و بیکس
~~می ماند از ضرورت تا
# ~~با ایشان باشد و او را بیگانه ندارند، سیاهی در روی خود می مالید
~~تادختران زنگیان ازوی
# ~~نرمند161 که: ««ان من ازواجکم واولاد کم عدوا لکم»)162. این دختر چگان
~~زنگی، شاهدان و
# ~~خوبان و لذتها وشربتهای این عالم فانی است که عدوی چهرهآ چون ماه
~~شمایند، که از بهر ایشان
# ~~سیاهی در رو می مالید. هان و هان به خود آیید و این سیاهی از رو
~~بزدایید163 مبادا که چون
# ~~بسیار بماند این سیاهی بر روی شما رنگ اصلی را بخورد و همرنگ کند و آن
~~فر سپیدی و سرخی
# ~~رویتان، در زیر آن سیاهی به روزگار بپوسد، رنگ سیاه عاریتی، رنگ اصلی
~~شود. زودتر
# ~~جدایی بجویید و روی خود را از ننگ رنگ164 سیاه تباه ایشان بشویید که:
# (عادت چو کهن شود165 طبیعت گردد).
# و آنگاه که آن خال سپید که166 بر روی شما یاد گار سپیدی است، نماند،
~~سیاهی محیط
# ~~شود بر روی جان شما که: «(واحاطت به خطیئته فماولئک اصحاب النارهم
~~فیهاخالدون»)167 PageV01P031
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0043.png)

### | مجالس سبعه
# ~~.-- از آن هرگز از سیه رویی بیرون نیاید که: «(یوم تبیض وجوه و تسود
~~وجوه»168 . چون قومی
# ~~سیاهی بر رو و سیاهکاری در دل عاریتی است و بعضی را169 اصلی است، فردا
~~چون به جوی
# ~~آب طهور قیامت، سر برکنند170 و ازخواب مرگ، خواب آلود برخیزند، همه
~~رویها بشویند،
# ~~چنانکه عادت بود که چون خفته از جامهآ خواب برخیزد، روی بشوید.
~~«رفاغسلوا وجوهکم»،171
# ~~چون روها فرو شویند، آنها که ترک و رومی اند، آن آب مبارک، سیاهی را از
~~روی ایشان ببرد و
# ~~آنها که زنگی اصلیند، چندانکه172 ms024 بشویند سیاه ترشوند، چون سر از جوی
~~برآرند عیان ببینند حال
# ~~هر دوقوم را که173 : رریوم تبیض وجوه وتسود وجوه،،،17.
# عزیز من! مبادا که ترا این سیاهی و سیاهکاری عشق دنیای فانی و مکار
~~غدار175 گندم نمای
# ~~جوفروش، سیاههآ سپیده بر کرده عجوزهآ خود را جوان ساخته، رنگ زشت او بر
~~توطبیعت شود،
# ~~دشمن آینهآ الهی شوی، صفت خفاشی و آفتاب-دشمنی در تو متمکن شود، دشمن
~~آفتاب شوی.
# # ««بس روشن است روزولیک ازشعاع روز176 %~% بی روزنند از آنکه همه بسته
~~روزنند
# # از خوی زشت، دشمن آن خوی وخاطرند177 %~% وز درد چشم، دشمن خورشید
~~روشنند)178
# # «آن کرهای به مادر خود گفت: چونکه ما %~% آبی همی خوریم، صفیری همی
~~زنند
# ~~مادرچه گفت؟179 گفت: برو بیهده مگوی توکارخویش کن که همه ریش می
~~کنند»180
# آن ترگ بچه می گوید پدر را که: مرا عاجز کردی که: رو بشو، رو بشواز
~~سیاهی، اگر
# ~~سیاهرویی بد است، آن زنگیان چرا شادی می کنند و ما چون داروها بر روی
~~خود می مالیم، چرا
# ~~برما می خندند و تسخر می کنند وطعنه می زنند؟
# پدر می گوید: تو کار خویش کن و چهرهآ چوماه181 از بهر شاه ابد و ازل
~~بیارای که: «ران
# ~~الله جمیل یحب الجمال»182 که ایشان برروی زشت خود می خندند که : «ان
~~الذین اجرموا PageV01P032
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0044.png)

# ~~مجلس اول
# ~~کانوا من الذین آمنوا یضحکون)83! همه بر موافقت افضل القراء فلان الدین
~~از میان جان نام
# ~~((الرحمن)) بکوییم که: بسم الله الرحم الرحیسم.
# # «تا دل زکمال تونشان یافت %~% جان عشق تو در میان جان یافت
# # جان بارگه ترا طلب کرد %~% در مغز جسهان لامکان بافت
# # هر جان که به کوی تو فرو شد %~% از بوی تو حان حاودان بافت
# # فریاد وخروش عاشقانت %~% در کون و مکان نمی توان یافت
# # از درد تو جان ما بنالید %~% درمان زتو درد بیکران بافت
# # چون درد تو یافت، زیر هر درد %~% درمان همه جهان نهان یافت
# # هر چیز ms025 که جان ماهمی جست %~% چون در تونگاه کرد آن یافت»184
# هر که حلاوت این نام یافت از ذروهآ عرش تا پشت فرش، پیش همت او پرپشه ای
~~نسنجد و
# ~~هر که را به جمال این نام صید کردند، هیچ صوت وصیت و رنگ و بواو را
~~نتواند صید کردن و هر
# ~~کلبه ای که آفتاب سعادت این نام بر وی تافت، شرفات و کنگره185آ قصر
~~ملوک عالم را خدمت
# ~~آن186 کلبهآ او فرستند، تا او را پرستند. هر که حلقهآ بندگی این نام در
~~گوش کرد، دنیا و عقبی را
# ~~فراموش کرد. هر که از مشرب عذب این نام سیراب شد، عمرانات عالم در بصر
~~و بصیرت او
# ~~خراب شد. روزی که آفتاب سعادت از برج اقبال برآید و دوست دیرینه از
~~اقصای سینه ناگاه
# ~~بدرآید که: ««افمن شرح الله صدره للاسلام)187 یعنی آن مؤمنی را که
~~گزیدهام از خاک و
# ~~بخریدهام او را ازدست جهل وخود پرستی وپسندیدهام واوصاف پستدیده
~~بخشیدهام واورا لایق
# ~~خدمت و دقایق پسندیده188آ آداب طاعات گردانیده ام، اجتبا و اصطفا کرده
~~ام و دل او را با وفا و
# ~~صفا بسرشته ام و به شرح، نرم گردانیدهام که شرح و وسع و زین و نور ازیک
~~قبیلند در معنی
# ~~«رافمن شرح الله؟») این شرح که کرد؟ من کردهام که الله ام، بخود
~~کردهام، به جبرثآیل باز
# ~~نگذاشتم. به میکائیل حواله نکردم. صدرهآ صدر در میان تن است. صدر، سینه
~~بود که حرم کعبهآ
# ~~دل است چنانکه آن حرم در میان زمین است، این حرم سینهآ بی کینه در میان
~~تن است که ««خیر PageV01P033
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0045.png)

### | مچالآس سبعه
# ~~الامور اوسطها»189 بهترین جواهر در میان قلاده بود تا اگربه کنارها
~~آفتی رسد، آنچه خلاصه
# ~~است، در میان سلامت بماند. ایشان گرد او همچون پاسبانان باشند و سینه
~~درمیان همچون
# ~~خزینه ای. دگر چه می فرماید؟ ««للأسلام») بعضی مفسران گویند: این لام
~~تملیک است، یعنی
# ~~هرچه بیرون اسلام ms026 است از هنرها و دانشها در دل عاریت است190 و اسلام در
~~دل حقیقت است
# ~~و مقصود اوست. چنانکه در خانه مقصود عروس بود نه کنیزکان و نه گنده
~~پیران حاجبه و آینده و
# ~~رونده.
# ««بسم الله») آن نامی است که موسی بن عمران - علیه صلوات الرحمن- صد هزار
~~شمشیر و
# ~~شمشیرزن و نیزه و نیزه باز، لشکر آهن خای آتش پای فرعون را به عصایی به
~~قوت این نام زیر و
# ~~زبر کرد191. ««بسم الله»، آن نامی است که موسی بن عمران، دوازده شاهراه
~~خشک از بهر
# ~~گذشتن بنی اسرائیل پیدا کرد در دریا و گرد، از دریا برآورد112. ««بسم
~~الله») آن نامی است که
# ~~عیسی بن مریم بر مرده خواند، زنده شد. سر از گور برآورد، موی سپید گشته
~~از هیبت این نام193.
# ~~ای منکر سئوال گور از منکر و نکیر! مگرقصهآ عیسی را منکری که به آواز
~~عیسی، مرده سراز گور
# ~~برکرد؟ چرا به آواز منکر و نکیر، سراز کفن بیرون نکند و جواب نگوید؟
~~«بسم الله») آن نامی
# ~~است که هر روز چندین لنگ و مبتلا و رنجور و نابینا، بر در صومعهآ عیسی
~~- علیه السلام جمع
# ~~شدندی هر بامدادی، چون او از اوراد فارغ شدی، بیرون آمدی، این نام
~~مبارک بر ایشان خواندی،
# ~~همه بی علت، با تمام صحت و قوت به منزلهای خود روان شدندی193 ««بسم
~~الله»،،194 آن نامی
# ~~است که مصطفی -صلوات الله علیه- شب مهتاب مه چهارده، گرد کعبه طواق می
~~کردو در
# ~~مکه از غایت گرما اغلب خلق به شب گردند- ابوجهل او را دید، خشم کرد و
~~حسدش195
# ~~بجوشید. ازجوش کف کرد و گفت:
# خدا داند که این ساحر، باز در چه مکر است!
# مصطفی -صلوات الله علیه- جوابش گفت از راه شفقت که: مکر از کجا و من از
~~کجا؟ من
# ~~آمدهام که خلق را از مکر و دام همچون تو گمراهان برهانم.
# گفت: اگر ساحرنیستی، بگو که در مشت من چیست؟ و ms027 او در مشت، قاصد، سنگ ریزه
~~ها
# ~~برگرفته بود. جبرئیل امین در رسید و گفت: یا محمد! حق، ترا سلام می
~~رساند که: «السلام
# ~~علیک ایها النبی ورحمة الله وبرکاته»196 ومی گوید که: هیچ میندیش
~~اگرترا نام ساحر PageV01P034
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0046.png)

# ~~مجلس اول
# ~~کنند، ما ترا نامهای نیکو197 نهادهایم. بعضی به خلقان گفته ایم و بعضی
~~را که خلقان،198
# ~~طاقت فهم آن ندارند، با ایشان نگفته ایم که: ««کلم الناس علی قدر
~~عقولهم»199 او که باشد
# ~~که ترا نام نهد؟ خواجه را رسد که غلام را نام نهد. غلام ادبار را که از
~~در درآید، کی رسد که
# ~~خواجه را و خواجه زاده را نام نهد؟ نامی که او نهد200، هم در گردن او
~~آو یزند و به دوزخ
# ~~فرستند201 ترا امتحان می کند که بگودر مشت من چیست؟ جوابش بگو که: کدام
~~می خواهی،
# ~~آنکه بگویم که در مشت تو چیست یا آنکه آنچه در مشت توست، بگوید که من
~~کیستم؟
# چون مصطفی -علیه السلام- این نام مبارک را برزبان راند که: ««بسم الله
~~الرحمن الرحیم»
# ~~جوابش بگفت.
# ابو جهل گفت: نی، این قوی تر است که آنچه درمشت من است، بگوید که تو
~~کیستی. به
# ~~نام پاک خدا هر سنگ پارهای به آواز آمد ازمیان دست ابوجهل که: ««لااله
~~الاالله، محمد
# ~~رسول الله». طایفه ای ایمان آوردند. ابوجهل، از غایت خشم سنگریزهها را
~~بر زمین زد و سخت
# ~~پشیمان شد به گفتن و گفت: دیدی که چه کردم من به دست خویش؟ بازخویشتن
~~را بگرفت و
# ~~بستیزه گفت: که به لات و عزی که این هم جادوی است.
# بعضی ازیاران ابوجهل گفتندش که جادوی در زمین رود، و بر آسمان اثرنکند.
~~بیا تا او را
# ~~بدین امتحان کنیم. آمدند و گفتند که اگراین چه می کنی، سحرنیست و حق
~~است و از
# ~~خداست، این ماه شب چهارده را بشکاف که سخر202 در آسمان اثرنکند. در حال
~~جبرئیل امین
# ~~در رسید ms028 و گفت: میندیش و نام مبارک مطهر مقدس قدیم لم یزل ولایزال ما
~~را بخوان و بکو:
# ~~««بسم الله الرحمن الرحیم»» و آن دو انگشت مبارکت را از هم بازکن تا
~~قدرت ما را ببینند.
# ~~چنان کرد. در حال مه دو پاره شد. نیمی سوی انگشت راست پیغامبر می رفت و
~~نیمی سوی
# ~~انگشت چپش می رفت که: ((اقتربت الساعه وانشق القمر)203 و بانگ با هیبت
~~می آمد که
# ~~چندین هزار حیوان204 در شهر و صحرا بمردند و باقی حیوانات از علف باز
~~ایستادند و می لرزیدند
# ~~و چندین خلق رنجور شدند و قومی را شکم205 خون شد. جمله تضرع کردند که
~~بدان خدای که تو
# ~~از وی می گویی که زود این ماه را فراهم آور و درست کن، چنانکه بود و
~~اگرنی همین ساعت
# ~~همه جهان زیر و زبر شود. پیغامبر -صلوات الله علیه- بازاین نام مبارک
~~را اعادت کرد که: «بسم
# ~~الله الرحمن الرحیم» ودو انگشت را بهم آورد. به فرمان خدا وبه برکت این
~~نام جانفزا، هر دو PageV01P035
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0047.png)

### | مجالس سهعه
# ~~نیمه بهم آمد. قومی دیگر، بسیار، ایمان آوردند. ابوجهل را غصه زیادت شد
~~و از دست برفت. باز
# ~~بجلدی خود را بگرفت و گفت: اگر این راست باشد و چشم بندی و گوش بندی و
~~هوش بندی
# ~~نباشد، باید که شهرهای دیگر از این خبر دارند. بعد از آن وفدها و
~~کاروانها و پیکان و نامهها
# ~~می رسید از اطراف عالم تا به اطراف عالم بردوستان که این چه واقعه بود
~~که ماه اسمان بشکافت
# ~~که از آن روز که ««فاطر السموات»206 این دو شمع را در این گنبد،
~~افروخته است و پردههای
# ~~ظلمات را به. تابش تاب این دو گوهر می سوخته است207 که «روجعل الشمس
~~ضیاء والقمر
# ~~نورا،208، هرگز جنس این واقعهآ عجیب غریب209 نادر، از آبا و اجداد ما
~~هیچ کس حکایت
# ~~نکرد و در هیچ کتابی ننوشتند و از اطراف شهرها، ms029 نامه برنامه می رسید و
~~ابوجهل و امثال او هر دم
# ~~سیه روتر می شدند که : ((فاها الذین فی قلوبهم مرض فزادتهم رجسا الی
~~رجسهم»210 و آنها
# ~~که ایمان آورده بودند، هر روزقوی دل تروقوی ایمانتر که: «لیزدادوا
~~ایمانا مع ایمانهم»211
# # «مه نورمی فشاند و سگ بانگ می کند212 %~% مه را چه جرم؟ خاصیت سگ چنین
~~بود
# # از ماه نورگیرد ارکان آسمان %~% خود کیست آن سگی که بخار زمین بود»213
# بخوان، ملک القراء! از کلام ربی الاعلی، از بهر ارشاد سالکان جادهای را
~~که: «رقل یا
# ~~عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمة الله»214. ملک جلیل،
~~واهب جزیل
# ~~دارای جهان، دانای نهان، خالق جزو و کل، رازق خارو گل، پادشاه علی
~~الاطلاق، مالک
# ~~الملک باستحقاق، از بهر زنده کردن مرده دلان و تازه کردن پژمرده دلان،
~~چنین می فرماید که:
# ~~««قل یا عبادی») قل: بگوای محمد که قال ترا حلال است که قال تواز حضرت
~~جلال است:
# ««حکما را بود به خوان جلال
# لقمه ونطق وسحر هرسه حلال)215 PageV01P036
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0048.png)

# ~~مجلس اول
# ((قل)): بکو، ای قال توبهتر از حال117، ای قال توکمال کمال. ((یا عباڈی))
~~یا، ندای
# ~~بعید است، یعنی ای دور افتادگان ازجادهآ راه به وسوسهآ دیوسیاه که چون
~~کاروانی در بیابان
# ~~حیران شود، بعضی گویند: راه، این سوی است و بعضی گویند: از آن سوی است.
~~دیو گوید:
# ~~وقت خود یافتم. برود ازطرف دور217 که از راه سخت مخالف باشد، بانگ می
~~زند، اهل
# ~~کاروان را به آوازی که ماند به آواز خویشان ایشان و دوستان و معتمد
~~ایشان به بانگ بلند و سخن
# ~~فصیح مشفقانه که: بیایید بیایید که راه اینجاست. هان! ای کاروان
~~مؤمنان! هوش و گوش دارید
# ~~و غره مشوید که در آن بانگ فتنه هاست. کاروان در آن حیرانی چون آن آواز
~~مشفقانهآ
# ~~خویشانه218 بشنوند همه سوی آن دیوروان شوند. چون بسیار بیایند، گویند
~~که: آنکه ما را
# ~~می خواند، اینجا بود، ms030 کجا رفت؟ خواهند که باز گردند که این خود غول
~~بیابان بود. رهزن
# ~~کاروان بود. دیو گوید: حیف باشد که اینها را بگذارم که باز گردند. بر
~~سرراه باز از دور، ازآن
# ~~سوی219 گمراهی او را بینند که آوازمی دهد که: بیایید، بیایید، از آن
~~گرمتر که اول می گفت.
# ~~اینجا بعضی از اهل کاروان به گمان افتند که اگر او غمخوار ما بود و
~~چنان که می نمود، چرا
# ~~نایستاد و آشنائی نداد! به یک نظر به سوی آن دیومی نگرند که سوی او برو
~~یم و به یک نظر باز
# ~~پس می نگرند- آن سوی که آمده اند، باشد که از آن طرف کسی پیدا شود،
~~بعضی که از عنایت
# ~~دورند، هم در آن بیابان ضلالت و عناد و فساد درپی آن دیوبر این نسق و
~~بر این شیوه چندان بروند
# ~~که نه قوت بازگشتن ماند و نه امکان مراجعت. از گرسنگی وتشنگی همه در آن
~~بیابان ضلالت
# ~~بمیرند، علف گرگان شوند. وبعضی که اهل عنایت باشند، در میان بیابان
~~ضلالت، تضرع آغاز
# ~~کنند که: ««ربنا ظلمنا»220 ظلم کردیم، از راه، سخت دور افتادیم. عجب
~~باشد اگر ما خلاص
# ~~یابیم. حق -تعالی - فرشته ای را بفرستد، بلکه نبیی را، رسول معصوم را،
~~مصطفای مجتبی راتا
# ~~از زبان حق ندا کنند ایشان را ازطرف جادهآ راه راست که : «الذین
~~اسرفوا»»221 ای بندگان
# ~~حق که اسراف کردید و ازراه، سخت دور رفتید. تومپندار که همه اسراف آن
~~باشد که چند
# ~~درمی بگزاف خرج کنی، یا چند خروار گندم بی حساب خرج کنی، یامیراثی مال
~~بسیار بگزاف به
# ~~عشرت خرج کنی222. اسراف بزرگ آن است که عمر عزیز که یک ساعته عمر را223
~~که به صد
# ~~هزار دینار نیابند که: ««الیواقیت تشتری بالمواقیت والمواقیت لا تشتری
~~بالیواقیت»224 یعنی PageV01P037
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0049.png)

### | مجالس سبعه
# ~~چون وقت عمر مهلت دهد، یا قوتها و گوهرها توان بدست آوردن، اما به صد
~~هزار یواقیت و جوهر،
# ~~مواقیت ms031 عمرنتوان خریدن.
# «(به زر نخریدهای جان را، ازآن قدرش نمی دانی
# که هندو قدر نشناسد متاع رایگانی را »225
# ««علی انفسهم»226 این ظلم برخود کردید و پنداشتید که بر دیگران می کنید.
~~آتش در دکان
# ~~خود زدیت227 و سرمایهآ خود را سوختید و شاد می بودیت228 که دکان خصمان
~~خود را می سوزیم.
# ~~«بدمکن که بدافتی، چهآ مکن که خود افتی))229
# ررظالم که کباب از دل درویش خورد
# چون درنگری ز پهلوی خویش خورد)) 230
### | حکایت
# آوردهاند که قصابی گوشت به نسیهآ دادی و کودکی نو یسنده داشتی برد کان،
~~فرمودی که
# ~~بنویس که فلان چندین برد، پیش فلان چندین است. روزی مرغ مردار خوار از
~~هوا در پرید و
# ~~یکپاره گوشت بر بود. گفت: ای کودک بنویس چارکی231 گوشت، پیش مردار خوار
~~داریم.
# ~~روزی دیگر مردار خوار به رسم عادت قصد گوشت کرد. قصاب حیله اندیشیده
~~بود، مرغ درماند،
# ~~سرش ببرید و بر قناره درآو یخت از بهر عبرت مردار خواران. کودک گفت:
~~استاد! آنچه تراست
# ~~پیش مرغ نوشتم، که ««اسر فواعلی انفسهم» آنچه مرغ را پیش توست، چند نو
~~یسم؟232 استاد
# ~~جامه بدرید که کار گوشت سهل بود، اگر از بهر سر، سرخواهند، من چه کنم؟
~~««لا تقنطوا من
# ~~رحمة الله»»233 یعنی اگرچنین است، دراین غرقاب افتادیت234، نومید
~~مشوید.
# بعضی ائمهآ تفسیر چنین گویند که این آیت در حق (وحشی» آمده است کشندهآ
~~حمزه
# ~~رضی الله عنه-- آنکه اول لیث وغا بود و آخر شیر خدا شد. اول عم بود
~~وخویش، آخر فرزندش
# ~~شد وپیش235. بعد از اسلام این حمزه چون به غزا رفتی، زره در نپوشیدی.
~~گفتندی: ای شیر PageV01P038
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0050.png)

# ~~مجلس اول
# ~~عرب! آن وقت که جوان بودی و به کمال قدرت وتوانا بودی، زره می پوشیدی و
~~خود بر سر
# ~~می نهادی. این ساعت که به سن بزرگ شدی، هر آینه تن را ضعیفی باشد، چون
~~است که زره و
# ~~خود انداخته ای و برهنه در ms032 صف می آیی؟ گفت: آن وقت دلیری طبیعتی236
~~داشتم، چنانکه شیر
# ~~دلیری طبیعتی236 دارد، به امید حیاتی و زندگی، جان در نمی بازد، بلکه
~~طبیعت او آن است و از
# ~~حلاوت متابعت طبیعت، خوف هلاکت بر او پوشیده می شود. چنانکه پروانه
~~را237 نور ابراهیمی
# ~~نیست که توکل کند برحق، یا چنانکه مرد مستسقی می بیند دست و پا و شکم
~~آماسیده از آب
# ~~خوردن، و حلاوت آب بر او آن همه را می پوشاند و از مرگ نمی اندیشد. من
~~نیز که حمزه ام، آن
# ~~شحاعت ومردیها که می کردم، از روی طبیعت وغریزت بود، نه از ان بود که
~~من در مرگ،
# ~~زندگی می دیدم. آن نور نداشتم. اکنون که ایمان آوردم، ظلمت طبیعت از
~~پیش چشم و دلم
# ~~برخاست، دیدم که بعد از مرگ و کشته شدن چه زند گیهاست. روح را، میان
~~ارواح در آن مجلس
# ~~که ارواح مجرد شده، راح ارتیاح می نوشند، بی دست قدح می گیرند و بی لب
~~و دهان
# ~~درمی آشامند، بی سر، سراندازی می کنند و بی پای، پای می کوبند که:
~~««ولا تحسبن الذین
# ~~قتلوا فی سبیل الله امواتأ بل احیاء عندربهم»238 شرح حال ارواح می
~~فرماید که آن روحانیان
# ~~در چه راحتند: «(یرزقون فرحین))238 یعنی می خورند ومی آشامند، بی تن و
~~بی معده و بی لب و
# ~~دهان، وچون ارواح شراب راح239 نوش می کنند، از عالم غیب، های و هوی می
~~زنند که ای
# ~~نومیدان قالب خیاک که نومید شدهایت که اگر این قالب خاک بشکند، ازخوردن
~~بمانیم، از
# ~~آشامیدن ماندیم، از روز روشن ماندیم، در گور تنگ گرفتار شدیم، آخر در
~~حال ما نگرید. ای
# ~~کور! در گور چند نگری؟ آخر آن نظر، نظر کافرانه240 است، نه نظر مؤمنانه
~~که عاقبت خود، گور
# ~~بیند. شیرکی خود را کور بیند؟ آخر کافران گفتند: ««اذاهتنا و
~~کناترابا»،241 کسی که منزل
# ~~خود را گور بیند، قدم او را ms033 در راه چه قوت ماند؟ و به چه دل، منزلها
~~ببرد؟ تن به دل تواند ره رفت
# ~~و دل به نظر تواند حرکت کردن، چون قبلهآ نظر او گور باشد، او را چه قوت
~~و زور باشد؟ خاک
# ~~پای بینایان را در چشم می کنتید چندانکه دید چشم تو از دیدن خاک و گور
~~گذاره کند، بیند که
# ~~آن سو، خاک گورنیست، نورپاک است. کو گور و خاک، کونورپاک؟
# ««آدمی دیده است، باقی گوشت و پوست))242 PageV01P039
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0051.png)

### | مجالس سبعه
# پلیدست آنچه می بینی و می دانی توآنی. اگر عاقبت خود را خاک می دانی،
~~خاکی، خود
# ~~را اگرپاک می دانی، پاکی.
# پس حمزه ایشان را جواب داد که آن وقت زره می پوشیدم به وقت جنگ، زیرا سوی
~~مرگ
# ~~می رفتم و سوی زخم می رفتم. عقل نبود سوی مرگ، بی زره و بی حجاب رفتن.
~~این ساعت به نور
# ~~ایمان می بینم که چون در جنگ می آیم، سوی زندگی می روم،243. عقل نبود
~~سوی زندگی و
# ~~حیات، بازره وحجاب رفتن:
# (سوی آن حضرت نپوید هیچ دل باآرزو
# با چنین گلرخ، نخسبدهیچکس باپیرهن»242
# ((وحشی» غلام بود ازآن زنی از بزرگان عرب245 وحمزه، خویشی عزیز از خویشان
~~آن زن
# ~~کشته بود در غزا. در دل آن زن از حمزه کینه بود. وحشی را که غلام او
~~بود می گفت که: اگرتو
# ~~چاره کنی و حمزه را بکشی ترا آزاد کنم و چندین سرمایه بدهم و دیگران
~~نیز که با حمزه هم از
# ~~بهر خون، کینه ها داشتند که از خویشان ایشان در غزا کشته بود. این وحشی
~~را هم می فریفتند
# ~~که فلان اسب ترا بخشیم وفلان کنیزک ترا بخشیم، اگرتواین هنر بکنی .
# زر ومال، جادوی چشم بند است و گوش بند است. قاضی و حاکمی که موی در مومی
~~بیند
# ~~به علم وهنر، چون طمع مال ورشوت کند، چشم او ببندد، وبه روزروشن ظالم
~~را از مظلوم
# ~~نشناسد. ms034 چنانکه علی -رضی الله عنه - فرمود در خطبهآ خویش: ««وأحذرکم
~~الدنیا فانها غرارة
# ~~غدارة مکتارة سخارةآ))و)2
# از رابعه می آرند-رضی الله عنها که روزی خدمتکار او دو درم آورد و به دست
~~او داد.
# ~~یک درم به دست راست گرفت ویک درم به دست چپ و وقت نان خوردن بود.
~~گفتند: بخور.
# ~~گفت: لقمه در دهانم نهید که دستم مشغول است. گفتند: این سهل است، آن دو
~~درم را به یک
# ~~دست بگیر. گفت: معاذالله! آن درم جادوست و این درم جادوست، من این دو
~~جادو را بهمدیگر
# ~~جمع نکنم، که ایشان هر دو چون همنشین شوند، فتنه ای بیندیشند، ایشان هم
~~چون وصال یابند،
# ~~تدبیر فراق ما کنند که: («یتعلمون منهماما یفرقون به بین
~~المرءوزوجه»227: جدا کنند میان مرد PageV01P040
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0052.png)

# ~~مجلس اول
# ~~وزن، در تفسیر اهل ظاهر، وجدا کنند میان روح و پیکر، به نزدیک اهل
~~تحقیق، زیرا زوج قدیم
# ~~و جفت پاینده مر روح را ««مقعد صدق»»248 است. جفت او آن است که او را
~~ازجفتی برهاند،
# ~~طاق کند، از درد برهاند، فرد کند.
# # «(آن طاق که نیست جفتش اندر آفاق %~% با بنده بباخت جفت وطاقی بوفاق
# # پس گفت مرا که: طاق خواهی یا جفت؟ %~% گفتم: به توجفت وزهمه عالم طاق»9
# هر چیز که با چیز یار شود، او دو شود. این حقیقت جفتی است که چون با او
~~باشی، یکی
# ~~باشی وچون بی او باشی، دو دوباشی، سه سه باشی، چهار چهار250 باشی و
~~مثال این روح
# ~~است با تن که تا روح درتن است، همه اجزای متفرق یک نفس اند، چون از او
~~روح جدا شد،
# ~~این یکی صد هزار شد، چشم سویی رفت و گوش گوشه ای گرفت، استخوان طرفی
~~گزید،
# ~~گوشت را هر صاحب نیشی گرفت. چرا پراکنده شدند، نه یک نفس بودند؟ و چون
~~خاک شوند،
# ~~پارهای از آن خاک را کوزه کردند، پاره ای را کاسه کردند، پاره ای را
~~خمره ms035 کردند. هریکی به
# ~~سر خویشتن از یکدیگر بیگانه ماندند. گفتند: ما یکی بودیم، بیگانه چرا
~~شدیم، زیرا به صحبت
# ~~روح یکی شده بودیم.
# # «وثقلت زجاجات اتتنا فرغا %~% حتی اذا ملئت بصرف الراح
# # خفت و کادت آن تطیر بماحوت %~% وکذا الجسوم تخف بالارواح»251
# وحشی بدان مالها فریفته شد وبه کشتن حمزه میان در بست. فرصت می جست تا در
~~حرب
# ~~أحد، لشکر مصطفی - صلی الله علیه وسلم- باول حمله کافران را بشکستند
~~وجماعت
# ~~تیراندازان را مصطفی فرموده بود که دراین در بند بایستید و این در بند
~~را نکاه دارید و از اینجا
# ~~مرو بد. چون تیراندازان دیدند که لشکر اسلام، لشکر کفر را شکست و
~~مسلمانان در افتادند،
# ~~غنیمتها می ستدند از اشتران واسبان وغلامان ولشکر کفر منهزم شد.
# کفتتد: ما به چه ایستاده ایم؟ وقت غنیمت ستدن است.
# قومی گفتند: اشارت پیغامبرچنین است که ما در بند را نکاه داریم، چرا در
~~بند غنیمت شویم؟

PageV01P041

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0053.png)

### | مجالس سهعه
# قومی گفتند که: این اشارت از بهر آن بود که هنوز جنگ قایم بود، این ساعت
~~جنگ نماند.
# این طایفه گفتند: ما نتوانیم با این عقل سخن پیغامبر را تصرف کردن و
~~تأویل کردن.
# ~~مخالف شدند و بیشتر تیراندازان در افتادند در غنیمت و کمینگاه و در
~~بندها را رها کردند.
# ~~ابوسفیان با لشکر در کمین بود. چون دید که در بند خالی شد، حمله کرد و
~~بر مسلمانان زد و
# ~~مسلمانان مشغول به غنیمت و از صحابه یکی بود چون سلاح در پوشیدی و بر
~~نشستی، کم کسی
# ~~توانستی فرق کردن صورت او را از صورت پیغامبر- علیه السلام- در آن چشم
~~زخم او کشته شد.
# ~~هر که از اهل اسلام او را می دید، می پنداشت که آن زخم بر مصطفی است،
~~منهزم می شدند و
# ~~می گریختند و پیغامبر -- علیه السلام- در عقب ایشان بانگ می زد که
~~بایستید که من برجایم
# ~~که: ««اذ تصعدون ولا تلون علی احد والرسول یدعوکم ms036 فی اخریکم»252
# راویان گفتند: در این واقعه عمر را دیدیم به کنار لشکرگاه سلاحها افکنده
~~و نشسته. گفتیم:
# ~~چرا نمی گریزی؟ گفت: بر که گریزم؟ آن کس که مرا جان برای او بود و
~~زندگی برای او
# ~~می بایست، چنانش دیدیم. از او گذشتیم حمزه را دیدیم بر کنار لشکرگاه
~~همچون شتر مست
# ~~خاکستر رنگ، هر که از کافران با وی می رسید در وقت دوانیدن در عقب
~~مؤمنان، بدو نیمش
# ~~می کرد.
# سوگند خوردند روایان253 که یکی از مبارزان پیش او رسید. حمزه، شمشیر
~~براند. ما همه
# ~~چنان پنداشتیم که خطا کرد و از بالای سر او گذشت. نظر کردیم سر آن
~~مبارز را دیدیم در پیش
# ~~حمزه افتاده و از کلههای کافران پیش او تلها جمع شده بود.254 در این
~~حالت که او مشغول بود به
# ~~کشتن کافران، وحشی پیش حمزه امکان آمدن ندید پس پشت حمزه پس سنگی پنهان
~~شده بود و
# ~~هر ساعتی سر برون می کرد که حمزه را سخت مشغول یابد، ناگاه جوقی از
~~کافران در رسیدند.
# ~~حمزه به کشتن ایشان مشغول شد. وحشی فرصت یافت و حمزه برهنه بود. حر به
~~را راست کرد و
# ~~بینداخت بر کمرگاه حمزه رسید حمزه حر به را بگرفت و از خود بیرون کشید
~~بقوت. تا از اینها
# ~~فارغ شدن، خون بسیار رفت. خواست که پی وحشی رود255، چندان خون رفته بود
~~که رمقی مانده
# ~~بود. ازپی درآمد وسه بار گفت: «الحمدلله علی دین الاسلام»256 دنیا و
~~دینار شما را
# ~~بخشید، دین و دیدار ما را بدین قسمت شادمانیم «نحن قسمنها بینهم»257
~~آنگه از دنیا گذشت
# ~~که: ««انالله وانا الیه راجعون»258.

PageV01P042

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0054.png)

# ~~مجلس اول
# بعد از آن مصطفی - علیه السلام- چون واقف شد برشهادت و کشته شدن حمزه
~~زخمی که
# ~~بر ساق خویشتنش بود و آنچه دندان مبارکش را کافران شکسته بودند و آنکه
~~چندین یاران کشته
# ~~شده بودند،259 از درد وفات حمزه بروی همه فراموش شد. ms037 سر حمزه را به
~~کنارنهاد و به استین
# ~~مبارک رویش را پاک می کرد و سوگند می خورد که به عوض توچندان بکشم و
~~هلاک کنم که
# ~~در حصر نیاید. تا آیت آمد که: نی، ما حمزه را به دولتها رسانیدیم این
~~انتقام مکش که راه تو
# ~~لطف است وعفو.
# آورده اند که هر قومی بر کشتگان خود نوحه می کردند و می گریستند از زنان
~~و مردان و
# ~~مصطفی - صلوات اله علیه- می فرمود که: حمزهآ من وعم من! بر تو کسی نمی
~~گرید، تو
# ~~سزاوارتری بدانکه برتو گریند و نوحه کنند. گریان گریان در مسجد رفت.260
~~زنان آمدند به در
# ~~مسحد نوحه کردند بر حمزه - رضی الله عنه- پیامبر -صلوات الله علیه- بسی
~~گریست؛ بعد از
# ~~آن دستها برداشت به دعا و آن زنان را که بر حمزه نوحه کرده بودند دعا
~~کرد و بر هر شهیدی261
# ~~ایک بار نماز کرد و بر حمزه هفتاد بار نماز کرد262.
# وحشی نومید شد. گفت: اگر ابلیس لعین را با همه ذریتش توبه قبول است، مرا
~~باری قبول
# ~~نخواهد شد چون چنین کاری کردهام و آنکس که بهترین همهآ پیغامبران است و
~~پیوند جان همهآ
# ~~ملایکهآ آسمان است، از حرکت من دل مبارکش چنان خراب شد. اگر مرا عمر
~~نوح باشد و ده
# ~~عمر نوح بر همد گر بندند و در این همه عمر چوایوب صابر صبر کنم، گمان
~~ندارم که این گناه من
# ~~هرگز توبه پذیرد و آمرزیده شود. آه می کرد و دودش برآسمان می رفت بعد
~~از آن هر جا که
# ~~نوحه گری نوحه کردی بر مرده در مکه، بر سرآن گوزوحشی حاضر شدی و خاک بر
~~سرمی کردی
# ~~و باعورتان می گریستی. گفتند: ای وحشی! توهم263 خویش این مردهآ مایی؟
~~گفت: مرا تعزیتی
# ~~است بر جان خود که همهآ تعزیتهای عالم، تعزیت من است.
# بعد از آن آیتهای رحمت می آمد که: «(وان الله لایغفران یشرک به ویغفر
~~مادون ذلک ms038 لمن
# ~~یشاء»264 یعنی هر که خداوند را، آن پادشاه بی زن و فرزند را265 شریک
~~گوید و همباز گوید، او PageV01P043
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0055.png)

### | مجالس سبعه
# ~~را آمرزش نباشد باقی هرگناهی که او کرده باشد، همه را بیامرزد، آن را
~~که خواهد. به وحشی
# ~~رسانیدند آیت را که چنین وعده رسیده است.266 وحشی گفت: خداوندا تومی
~~فرمایی که: هر
# ~~که مرا شریک و انباز نگوید267 و یگانه داند، هر گناهی که کرده باشد
~~بیامرزم، آن را که
# ~~خواهم.268 دانم که وحشی را نخواهی خواستن. این بگفت و خون از چشمهاش
~~روان شد.
# دریای رحمت بجوش آمد. جویهای بهشت از شیر رحمت مالامال شد. فرشتگان هفت
# ~~آسمان پرها باز گشادند که آثار رحمت می بینیم و دریای رحمت به جوش می
~~بینیم تا موج
# ~~رحمت و مغفرت چه گوهرهای عجب به ساحل خاک خواهد انداختن. در این ولوله
~~بودند که
# ~~دستگیر ازل وابد، عطابخش عطاهای بیعدد، به محبوب خویش مصطفی - صلوات
~~الله علیه-
# ~~وحی فرستاد که: «قل یا عبادی الذین اسر فواعلی انفسهم لا تقنطوا من
~~رحمه الله ان الله
# ~~یغفر الذنوب جمیعا»269 ای بندگان من! ای بندگان سوختهآ من! ای بندگان
~~سوخته خرمن من!
# ~~ای زندانیان درد و حزن! ای سوختگان آتش پشیمانی! ای خانه و خرمن خود
~~سوخته به نادانی!
# ~~ای آتش خواران! ای خونباران که از حد برده و نومید گشته اید، نومید
~~مشوید از رحمت بی نهایت
# ~~بی پایان بنده نواز کار ساز خداوندی ما که: «ان الله یغفر الذنوب
~~جمیعا)) در آن آیت گفته بود
# ~~که غیر کفر همهآ گناهان را بیامرزم آن را که خواهم؛ در این آیت جهت
~~درمان درد وحشی فرمود
# ~~که همهآ گناهان را بیامرزم و نفرمود آن را که خواهم، زیرا آن نیش اگر
~~خواهم جگر وحشی را
# ~~خسته کرده بود و سوراخ سوراخ کرده که اگر در میان است این اگر بر جگرم
~~می زند. ای اگر که
# ~~در این راه من هفتاد ms039 خندق پرآتشی، چه امید می دارم که بر گذرم؟ خاصه
~~بدین گناه من همچو
# ~~کبریت خشک آلودهآ گوگرد چنین گناهم کبریت خشک گوگرد آلود را با270 خندق
~~آتش چه
# ~~آشنایی و چه امید امان!
# با خودی از اثیر چون گذری؟
# هیزمی از سعیر چون گذری؟)271
# امداد لطف کریم وموجهای فضل قدیم رحیم، به آب ذیدهآ وحشی خندقهای آتش را
~~که از
# ~~حروف «اگر) دود و فروغش بیرون میزد، آتش را چون آتش ابراهیم همه گل و
~~ریحان و
# ~~یاسمین وشکوفه گردانید که: «(اولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات»272 خندق
~~پر آتش سقر را PageV01P044
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0056.png)

# ~~مجلس اول
# ~~و کلمهآ اگر را از میان برداشت و زمین و آسمان را پر رحمت کرد.
# # ((معشوقه بسامان شد تا باد چنین بادا %~% کفرش همه ایمان شد، تا باد
~~چنین بادا
# # آن لب که همی زهرفشاندی زتکبر273 %~% آن لب شکرافشان شد، تاباد چنین
~~بادا»274
# وحشی چون آوازهآ آمرزش بشنید که همهآ گناهان را بیامرزم بی اگر و بی مگر،
~~جامهآ صبرش
# ~~چاک شد، دوان دوان و سجده کنان و نعره زنان به خدمت رسول آمد روی275 در
~~خاک
# ~~می مالید.
# «گر می بکشی بکش که در مذهب من
# از کشتن دوست زندگانی خیزد)276
# ای بهترین خلایق! و ای سلطان حقایق! ای شفیع اولین و آخرین! ای خلاصهآ
~~آسمان و
# ~~زمین! مدتهاست که از شوق تودست بر جگر نهاده ام، از گرمی جگر دستم می
~~سوخته است277
# ~~ولیکن به کدام روی توانستمی آمدن به حضرت تو، تا کمند حضرت لایزالی در
~~گردنم افکندی و
# ~~کشانم کردی. توبهترین خلایقی و من بدترین خلایقم.
# ««در دولت تو سیه گلیمی
# گر سود کند، زیان ندارد»278
# این چنین جرمی را جز چنان کرمی نتواند عفو کردن، این چنین جنایتی را جز
~~چنان عنایتی
# ~~نتواند تدارک کردن، مرده را نفس عیسی تواند زنده کردن، واهن را دست
~~داوود تواند نرم کردن،
# ~~دیو را امر279 سلیمان تواند مسخر کردن. ای فخر سلیمان ms040 و داوود! ای
~~روشنی جان هر موجود!
# ~~مرغ جانم پرمی زند تا قفص قالب بشکند این دم و بیرون پرد. به حرمت آن
~~خدایی که ترا بر اهل
# ~~آسمان و زمین و اولین و آخرین بگزید و اختیار کرد که کلمهآ مبارک پاک
~~پاک کننده280 را، آن
# ~~کلمهآ شریف حیات بخش دولت بخش را، عزیز عزیز کننده را، آن کلمه ای را
~~که بر زبان ازدانهآ
# ~~نبات لطیف تر است، آن کلمه را که ازعرش و کرسی شریف تر است که کلمهآ
~~شهادت است، بر
# ~~من عرضه کن281 تا پیش از آنکه جان از محنت خانهآ قالب بیرون آید، به
~~خلعت آن کلمه مشرف PageV01P045
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0057.png)

### | مجالس سیعه
# ~~گردم و از بهرصد هزار خجلت و حاجت که دارم، آن کلمه را به حجت برز بان
~~در میان جان
# ~~بدان جهان برم که: ««اشهدان لااله الاالله واشهد ان محمدا رسول الله» .
# چون مصطفی - صلوات الله علیه-- بر وی این کلمه عرضه کرد، می گفت: چنانکه
~~مرغ،
# ~~بچهآ خود را دانه در دهان نهد آن کلمه را287 دردهان وحشی یکان یکان می
~~نهاد. از شوق آن
# ~~دانه، مرغ بچهآ جانش283 گردن دراز می کرد ازحرص تا دانهآ دوم و سوم را
~~به یک لقمه بگیرد که
# ~~از غایت حرص و گردن دراز کردن سوی دانه، بیم بود که مرغ بچهآ جانش از
~~آشیانه و سقف خانهآ
# ~~وجود، به عرصه عدم فرو افتد.
# # «(چون روبه من شدی، تواز شیر مترس %~% چون دولت تومنم، زادبیر مترس
# # از چرخ چوآن ماه به تو284 همراه است %~% گر روز بگاه است و گردیر،
~~مترس»285
# خاصه آن مرغ بچگان نوزاده که در آشیانه مانده باشند و مادر پریده که
~~ایشان را نقل آرد و در
# ~~جستن چینه دیر مانده و چینه دیر به دست آمده و آنجا که چینه را دید،
~~خواسته تا برگیرد و به
# ~~فرزندان برد، ترسیده که مبادا که زیر این دانه، دام باشد و من ms041 سوی دانه
~~بروم و در کام دام بمانم.
# # «ما را همه رنج از طمع خام افتد %~% وزفتنهآ نفس وخارش کام افتد
# # مرغی که برای دانه در دام افتد %~% اندر قفص تنگ وسر بام افتد»286
# ای نفس حریص! کم از مرغی که بهر دانه نیارد رفتن و هر دانه را نیارد
~~گرفتن، با آنکه
# ~~معدهاش می سوزد از گرسنگی، عقل آن مرغک می گوید که: این سوزش بهآ از
~~آنکه در دام
# ~~بمانی. این287 دانه را رها کن. دانه را از جایی جو که خوفی نباشد و
~~دانه ای که آن را صیاد
# ~~نباشد288 و چون بر دانه ای بنشیند که آنجا خوف و خطر کمترباشد و دور از
~~شر و ضررباشد، هم
# ~~پنجه بار چپ و راست می نگرد تا مردار خواری یا گربه ای در کمین نباشد
~~که مرا غافل بیند. دزد
# ~~آن را آرزو کند که او را نبندند، هر که را احمق بینند، زیرکان را آرزو
~~کند که بر او بخندند.
# # «بر سر289 دانه مرغکی صدبار %~% بنگرد بیش وپس یمین ویسار
# # جان او بهرآن290 بداندیش است %~% کش غم جان زعشق نان بیش است»291
~~PageV01P046
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0058.png)

# ~~مجلس اول
# کو آن صدیقی که چون بردانهآ کسب خود نشیند، چپ و راست نگرد که نباید که
~~با این لقمه
# ~~که می نگرم، مردار خوار نفس در کمین باشد یا گربهآ شهوات شیطانی، قصد
~~من دارد یا دام قهر
# ~~حق به این دانه پیوسته بود؟ در رخ این زن بیگانه می نگرم، نباشد که
~~گردنم در دام بماند. به
# ~~چشم پر خمارش نظر می کنم مبادا که اندر سو یدای غیب جاسوسی باشد که
~~گلوی من بگیرد.
# # «منگر اندربتان که آخر کار %~% نگرستن، گرستن آرد بار
# # اول آن یک نظر نماید خرد %~% بعد ازآن مرغ جست، دانه ببرد»292
# در بنی اسرائیل بر صیصا نام عابدی بود که آوازهآ زهد او به مشرق و مغرب
~~رفته بود. هر جا
# ~~رنجوری بودی، آب ms042 فرستادندی تا اودم کردی، رنجور در حال که بخوردی صحت
~~یافتی، چنانکه
# ~~همه کس دانستندی که آن اثردم اوست، دیر نکشیدی که به گمان شدندی که از
~~فلان
# ~~داروست. چنان معروف شده بود که طبیبان آن روزگار بیکار شده بودند.
# شیطان لعین، آن حسود در کمین، آن دشمن کهن، آن خطاب ملعون کن293 آهن می
~~خایید و
# ~~از شما که مرا از این غصه برهاند و این مرد فرد را در دام خامی افکند؟
~~ازمیان فرزندانش294
# ~~یکی به دعوی برخاست که این برمن نویس و از من شناس، دل تو را من از او
~~خنک گردانم.
# ~~گفت: لاجرم فرزند راستین من باشی و روشنایی چشم کورمن باشی.
# آن دیوبچه در خاطر ملعون خود سفری کرد، گفت: هیچ دامی خلق را ماورای
~~صورت95
# ~~زنان حوان نیست، زیرا آرزوی زر و لقمه از یک طرف است. تو، عاشق زری.
~~زررا حیات
# ~~نیست که عاشق تو باشد. لقمه راجان نیست که296 تورا جوید با توسخن گوید،
~~اما عشق97
# ~~صورت زنان جوان از هر دو سوی است. تو، عاشق و طالب و یی واو، عاشق
~~وطالب توست. تو
# ~~حیله می کنی تا او را بدزدی و آن کاله از آن سوحیله می کند تا تو که
~~دزدی، به وی راه یابی.
# ~~دیواری را که ازیک سوبکنند، چنان زود سوراخ نشود که از هر دوسوی. یکی
~~از این سوی
# ~~ایستاده است و می کند، دیگری از آن رو هم بر این مقام می کند. تبرهای
~~تیز بر گرفتهاند. زود
# ~~سرهای دو تبر بهم دیگر رسند. اکنون حجابی که درمیان توست و میان آن زن
~~- یعنی حجاب PageV01P047
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0059.png)

### | مجالس سبعه
# ~~خوف خصمان و ملامت بیگانگان- این حجاب چون دیواری است در میان تو، از
~~این سو سوراخ
# ~~به مکر می کنی در عشق آن زن و آن زن از آن سوهمین دیوار را به حیله
~~سوراخ می کند، لاجرم
# ~~زود به هم می پیوندد. دزدی که ms043 از بیرون سوی، نیمشب حیله می کند که در
~~را بگشاید، از درون
# ~~آن دزد را حریفی هست یا کنیزکی از اندرون، در را باز می کند. این چه
~~ماند به آنکه دزدی از
# ~~برون298 طالب زر است؟ زریا تختهآ جامه برنخیزد و در را نگشاید.
# آن دیو بچه، گرد عالم می گشت و زن خوب با جمال با عقل با حسب با نسب
~~پرنمک پر
# ~~شیوه می جست و می گزید از بهرزاهد. خانه به خانه، شهر به شهر از قوت
~~حسد شیطانی ننگ
# ~~قوادگی و سیه رویی فراموش کرده بود. بسیار جست. ((جوینده یابنده بود».
~~خنک آن کس که
# ~~جویندهآ چیزی بود که آن چیز به جستنش بیرزد، همچون شکار خوک نبود که
~~اسب را خسته کند
# ~~در شکار و خود را خسته کند299 و روزگار ببرد و صیدهای لطیف را به باد
~~دهد از بهر شکار
# ~~خوک. چون آخر کارخوک را بیندازد، در نگرد300 هیچ چیز او به کار نیاید،
~~نه پوست او، و نه
# ~~گوشت او نه دندان او و نه پشم او. گوید از بهر چنین چیزی عمر به باد
~~دادم و تیرها تلف کردم.
# ««باری به کرای خر بیر زیدی بار
# باری301 به غم دلم بیرزیدی یار»302
# عاقل چیزی جوید که اگر نیابد ننگش نبود و اگر بیابد با خود جنگش نبود.
~~چشمش از آن
# ~~شکار هر روز روشن تر بود، ذوقش از آن نگار آبستن تر303 بود. چشمش را
~~گلزار حسنش مخمور
# ~~می کند، دل رنجورش را آن گنج، گنجور می کند. نسیم بوی او می زند،
~~سرمستش می کند.
# ~~دستان و شیوهآ اومی بیند، ازدست می رود. خوف مرگ نی، بیم فراق نی، غصهآ
~~پیر شدن نی،
# ~~غارت غیرت مزاحمی304 نی ««فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قره اعین جزاء
~~بما کانوا
# ~~یعملون»305 حق تعالی می فرماید که چه می داند آن نفس خوش نفس که در
~~خلوت سینه نشسته
# ~~است ms044 منتظر، بلقیس وار و هدهد خاطرش هر لحظه رقعهآ نیازی به منقار گرفته
~~است و خبر او به
# ~~حضرت سلیمان می برد و رخت او را سوی آب حیوانی می کشد. عجب صفت این
~~عشرت را چون
# ~~پایان باشد؟ کدام پای منزلهای این دارد در جهان و کدام قدوم306 مقدمی
~~این قدم دارد در عالم؟

PageV01P048

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0060.png)

# ~~مجلس اول
# ~~گوش کوتا آن شنود؟ در جهان هوش کوتا این نوش کند؟ به ذات ذوالجلال، در
~~این زمان که
# ~~من این می گویم و شما این می شنوید، بلند پران عالم غیب از سرادقات
~~آسمان به گوش تیز شنو
# ~~خود می شنوند که: «کراما کاتبین یعلمون ماتفعلون»307 و با همدیگر می
~~گویند که: ای عجب
# ~~آن وجودی که این سخن می گوید و آن آدمی که این نفس می زند، چگونه بر
~~آسمان نمی پرد؟ و
# ~~چگونه پردهآ هستی برنمی درد؟ چشم را می مالند که عجب، این آدمیی308 است
~~که این
# ~~می گوید! چه جای آدمی که اگر نسیم این سخن برکوه وزد همچو گه309آ
~~پارهها در باد شوق
# ~~پران شود. پارههای آن کوه در هوای ولاء همچون ذرهها معلق زنان شود که:
~~««لوانزلنا هذالقرآن
# ~~علی جبل لرأیته خاشعا متصدعا من خشیة الله»310. این وجود، دک و پاره
~~پاره نمی شود.
# ~~خداوندا چه چیز مانع دک است که این وجود ادمی که چنین عجایبی بر زبان و
~~دل او می رود یا
# ~~در گوش او می رود یا به قلم می نو یسد، چون می رود، چون برقرار می
~~ماند؟311، خطاب عزت
# ~~می آید که آنچه مانع دک است، حجاب شک است.
# # ««ای درمیان312 جانم وجان ازتوبی خبر %~% ازتو جهان پراست وجهان ازتوبی
~~خبر
# # چون پی برد به تودل وجانم که جمله تو313 %~% درجان ودر دلی، دل وجان
~~ازتوبی خبر
# # نقش تودرخیال وخیال ازتوبی نصیب %~% نام تو برزبان و زبان از توبی خبر
# # از تو خبر به نام ونشان است خلق ms045 را %~% وانکه همه به نام ونشان از توبی
~~خبر
# # حو پندگان گوهر دریای کنه تو %~% در وادی یقین و گمان از تو بی خبر
# # شرح وبیان توچه کنم؟ زانکه تا ابد %~% شرح از توعاجزاست و بیان ازتوبی
~~خبر
# # چون بی خبر بودمگس از پر جبرئیل %~% از توخبردهنده چنان ازتوبی
~~خبر))214
# آمدیم به تمامی قصهآ برصیصا. آن شیطان لعین و آن دشمن در کمین، بعد از
~~طلب بسیار،
# ~~دختر پادشاه آن دیار را اختیار کرد که جمال او به نهایت و غایت رسیده
~~بود. در مغز آن دختر
# ~~درآمد و او را دیوانه و مختل و رنجور کرد. پادشاه، اطبا و حکما را جمع
~~کرد. همه در علاج او
# ~~عاجز315 شدند. شیطان در لباس زاهدی بیامد و گفت: اگر خواهید که این
~~دختر از این رنج PageV01P049
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0061.png)

### | مجالس سبعه
# ~~خلاص یابد، این دختر را بر برصیصا برید تا او افسون و دعا بخواند و او
~~را از رنج برهاند. ایشان نیز
# ~~چاره ندیدند، سخن او را شنیدند. دختر را به نزد برصیصا بردند. دعا کرد،
~~دیواو را بهشت تا او
# ~~صحت یافت تا این پادشاه بر قول این دیوباری دیگر اعتماد کند، دختر را
~~به صحت بازآوردند و
# ~~شادی کردند.
# ~~بعد از مدتی بازش دیوانه کرد. ایشان عاجز شدند. دیو آمد به همان صورت
~~گفت: این را بر
# ~~برصیصا برید، اما زود باز میاورید مدتی مدید چندانکه او خبر کند که صحت
~~یافتم، نبرید316.
# ~~دختر را آوردند چوصدها هزار نگار بر برصیصا و گفتند که این پیش توباشد
~~مدتی تا تمام
# ~~صحت یابد که ما را چنین گفتهاند و چنین نمودهاند. دختر را در صومعهآ
~~زاهد بگذاشتند و
# ~~باز گشتند.
# ~~ماند در صومعه، زاهد و دختر و شیطان317 اگر آن زاهد عالم بودی، هرگز در
~~صومعهآ خلوت
# ~~دختر را قبول نکردندی، قال النبی - علیه السلام: ««لا تخلوا امرأة مع
~~رجل فی منزل الا و
# ~~ثالثهما الشیطان»318: هرگززنی جوان با مردی ms046 در موضع خالی جمع نیایند
~~الا که شیطان
# ~~میانجی ایشان باشد.
# ~~القصة بطولها، چندان کرد و زد و گرفت که برصیصا را میل تمام شد با
~~دختر، وبا دختر
# ~~صحبت کرد. دختر حامله شد. شیطان به صورت آدمی بیامد پیش برصیصا و
~~برصیصا را متفگر
# ~~ایافت319. گفت: موجب فکرت چیست؟
# ~~برصیصا، قصه با او باز گفت که دختر حامله شده است.
# ~~گفت: تدبیر آن است که دختر را بکشی و بگویی که مرد و دفنش کردم.
# ~~برصیصا چاره نیافت، چنان کرد.
# ~~شیطان بیامد به صورتی که دختر صحت بیافت، بیایید و ببرید.
# ~~خادمان پادشاه و حاجبان بیامدند و دختر را طلب کردند.
# ~~برصیصا گفت: دختر مرد و دفنش کردم. بازگشتند و تعزیت نهادند.320
# ~~شیطان به صورت دیگر رفت پیش پادشاه و گفت که: دختر کو؟
# ~~پادشاه گفت: پیش برصیصا بردیم، آنجا وفات یافت.
# ~~گفت: که می گوید؟
# ~~گفت: برصیصا می گوید.

PageV01P050

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0062.png)

# ~~مجلس اول
# گفت: دروغ می گوید. او با وی صحبت کرده است و دختر حامله شده است، دختر
~~را
# ~~کشته است و اگر باور نمی کنی، فلان جا دفن کرده است. باز کاوید تا
~~ببینید.
# پادشاه هفت بار از مقام خود برخاست و به مقام دیگر می نشست و باز به مقام
~~خود می آمد،
# ~~آشفته ومتغیر، بر سر آتش. بعد از آن پادشاه برنشست با جماعتی و سوی
~~صومعهآ برصیصا رفت.
# درآمد و او را گفت: دختر کجاست؟
# گفت: وفات یافت، دفنش کردم.
# گفت: ما را چرا خبر نکردی؟
# گفت: مشغول بودم به او راد، نرسیدم.
# پادشاه گفت: اگر خلاف این ظاهر شود، چون باشد؟ زاهد درشتی نمود، باشد که
~~پیش رود.
# پادشاه فرمود آن مقام را که نشان یافته بود، باز کاویدند. دختر را بیرون
~~آوردند، کشته.
# ~~برصیصا را دستها بستند و ریسمان در گردن او کردند و خلایقی جمع شدند.
# برصیصا با خود می گفت: ای نفس شوم! شاد می بودی به آنکه دعای ms047 تو مستجاب
~~است و
# ~~شاد می بودی که در دل و دیدهآ خلقان عزیز و عظیمی و شاد می بودی به
~~احسنت و شاباش خلق و
# ~~می ترسیدی که نباید که قبول کم شود و بحقیقت آن همه مار و کژدم بود.
~~قبول خلق321 مار پر
# ~~زهر است. با خویشتن آه می کرد و سود نبود. آوردندش زیردار بلند، نردبان
~~بنهادند، طناب فرو
# ~~آو بختند. آن ساعت که در گردن او می انداختند. همان شیطان خود را بدان
~~صورت بدو نمود و
# ~~گفت: این همه بر تو من کردهام و هنوز قادرم. چارهآ تودر دست من است.
~~مرا سجده بکن تا ترا
# ~~برهانم.
# گفت: این چه مقام سجود است، گردن من در طناب است!
# گفت: به سر اشارتی بکن به نیت سجود (والعاقل یکفیه الاشاره») برصیصا از
~~حلاوت جان
# ~~سحود کرد. طناب در گردنش سخت شد.
# شیطان گفت: «انی برئ منک») می فرماید خداوند -جل جلاله-: ای مردمان! ای
# ~~مؤمنان! چون شما را یاربدی از بیرون به بدی خواند و شما را وعده دهد که
~~از این کار منفعت
# ~~خواهد بودن ویاران بد گویند ترا، تو آن مایی، ما آن توییم در مرگ و
~~زندگانی. می فرمایداکه: به
# ~~آن غره مشوید که ایشان می خواهند تا شما را بدین دمدمه همچون خود فاسد
~~کنند و در فساد
# ~~کشند. چون شما را آلوده کنند، نه یارشما مانند و نه دوست شما، از شما
~~بیزار شوند، مثل آن
# ~~شیطان که حکایت کردیم که غمخوارگی و یاری می نمود. چندانکه او را در
~~دام افکند، بعد از
# ~~آن بیزار شد.

PageV01P051

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0063.png)

### | مجالس سبعه
# ~~«هرآنکو برتودل بندد،322 همی برخویشتن خندد    که جزهمچون تونااهلی323،
~~چو تودلدارنپسندد
# # ورازنو کیسه اعشقی رابه دست آری توازشوخی324 %~% قباها کزتو بردرد325،
~~کمرها کزتوبر بندد
# # وگر تونیستی جزجان چنان بستانم ازتودل326 %~% که یک چشمت همی گریدد گر
~~چشمت همی خندد
# # «آنکس که ترا امید بی غم داد328ست %~% هان تا نخوری، ms048 که او ترا دم
~~دادست
# # روز شادی همه جهان یارتواند %~% یار شبغم، نشان کسی کم دادست329
# «ایار شب غم، یار الهی باشد)330
# که ایشان را بود وفای الهی که: «انما المؤمنون اخوه»331 که اخوتی و
~~برادری است که
# ~~حق - تعالی - میان ایشان انداخته است و آنچه حق پیوند کند، آن گسسته
~~نشود.
# «مردم از عاقلان332 دژم نشود
# مهر کزعقل بود، کم نشود»333
# ~~مهری که به غرضی بود فانی و عارضی، همچون رسن پوسیده بود، اندر او در
~~آو یزی
# ~~بسکلد334 و اما مهری که بی عرضی بود صحیح، نی به غرضی، آن حبل الله بود
~~که هرگز گسسته
# ~~نشود که: «فمن یکفر بالطاغوت ویؤمن بالله فقد استمسک بالعروه
~~الوثقی»335 عالم وجاهل
# ~~سفیه وعاقل، مطیع وعاصی، کافر و مؤمن جمله در وقت درماندگی، دست در حبل
~~الله زنند و از
# ~~اسباب شیطانی بیزار شوند. اما اول صف برآن کسی ماند که آخر کارها
~~نکوداند که هم از اول
# ~~کار، آخر کار را نظاره کند. کدام فرعون بود که به وقت غرقاب نگفت:
~~««آمنت انه لااله الا
# ~~الذی آمنت به بنواسرائیل وانا من المسلمین»336.

PageV01P052

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0064.png)

# ~~مجالس سبعه
# پادشاهی فرمود که: سرایی بنا کنید. فصل بهار گذشت، نکردی، فصل تابستان
~~گذشت،
# ~~نکردی، فصل خریف گذشت، هم نکردی. این ساعت که عالم یخ بند شد، خواهی که
~~کاه گل
# ~~سازی؟ ندا آید: «(الان وقد عصیت قبل»337
# «مرغ را بینی که ناهنگام آوازی دهد
# سر بریدن واجب آید مرغ بیهنگام را»338
# قال النبی - علیه السلام: «من تاب قبل الغرغره تاب الله علیه»339 اما سخن
~~در آن است
# ~~که در حالت غرغره توبه تواند کردن یا نی، تا کسی را استعداد توبه در
~~حالت صحت ثابت
# ~~نباشد، اگر به ظاهر مخالف بود و به باطن موافق، به بیرون دور بود و به
~~اندرون نزدیک، آن مقدار
# ~~بیگانگی به وقت غرغره دفع شود. اما کسی که نه ظاهر و نه باطن دارد و
~~شایسته340آ تو به ms049 نبوده
# ~~باشد و از اصل و بیخ خویش کژ رسته باشد، نتوان او را به دمی341 و بادی
~~مستقیم کردن.
# «از برف توان کوزه برآورد ولیک
# کیفر برد آن کس، به گه پرکردن»342
# ایمان، تصدیق قلب است. محل ایمان دل است که: ((کتب فی قلوبهم الایمان»343
~~و
# ~~لکن میان زبان ودل تعلقی هست. چون دردل مایهآ ایمان باشد، زبان به
~~تسبیح وتهلیل مشغول
# ~~باشد، آن مایه قوت گیرد، چنانکه در گیاه آتشی ضعیف باشد، به دمیدن قوت
~~گیرد و آن آتش
# ~~چون بالا گیرد و مدد یابد، آن باد عین آتش شود. همچنین چون در دل ماده
~~ای 344 باشد از نور
# ~~هدایت و کلمهآ طیبه که بر زبان رانی، آن نور بیفزاید که: «لیزدادوا
~~ایمانا مع ایمانهم»345 اما
# ~~اگر در گیاه آتش نباشد جز خاکستر، هرچند که دردمی، جز غبار خاکستر
~~برنخیزد که: ««فویل PageV01P053
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0065.png)

### | مجالس سبعه
# ~~للمصلین الذین هم عن صلوتهم ساهون الذین هم یراؤن»346 یعنی: مینمایند
~~که ما، در-
# ~~می دمیم، هر که بیند او را پف می کند و تف347 می کند و نداند که در
~~گیاه چیست. چنین
# ~~گمان برد که او آتش می افروزد و نداند که درتنورهآ دل جز خاکستر نیست.
~~می فرماید که:
# ~~«ذلک قولهم بافواههم»348 الا این نادر باشد که داعیهآ تسبیح و تهلیل
~~باشد و در دل مایه نباشد
# ~~این نادر باشد. از بهر آنکه داعیه از دل خیزد، نی از زبان.
# ««به نزد عقل349 هر داننده ای هست
# که با گردنده، گردانندهای هست» 350
# و این که اورا داعیه خیزد ومایهآ ثابت در اندرون نبود، نادر باشد و این
~~نادر از بهر آن باشد تا
# ~~هر مطیعی در طاعت خود، خایف بود از بهر آنکه این مطبوخ بی آتش خوف،
~~پخته نشود و چنان
# ~~گفته اند بزرگان که: ««الخوف ذکر والرجاء انثی یتولد منها الباقیات
~~الصالحات»351 لفظ
# ~~تولد برای تفهیم است. خوف، تاریکی است. رجا، روشنی است به ظاهر، ms050 و به
~~معنی به عکس
# ~~آن است، از بهر آنکه در رجا تصرف بنده قایم است ودرخوف، تصرف او معطل
~~است و هر
# ~~فسادی و سستیی که هست از تصرف اوست و هر صلاحی که هست، از حق است. سوال
~~در
# ~~سخن، جواب همهآ سؤالهاست بتمام، زیرا که این سخن، صیقل آینهآ کل است و
~~چون در آینهآ کل
# ~~در نگری، کل روی خود را ببینی، هم بینی را، هم چشم را، هم پیشانی را،
~~هم گوش هم
# ~~بناگوش را. اکنون چون مشغول شوی به جزوی و از آینه کل غافل شوی، شومی
~~آنکه آن ساعت
# ~~آینه کل را ترک کرده باشی، آن جزو نیز فهم نشود. از این رومی فرماید
~~که: ««فاذا قرئ القرآن
# ~~فاستمعواله وانصتوا»352 یعنی: چون مصطفی - علیه السلام - قرآن خواند و
~~وحی گوید، شما
# ~~که صحابه اید، مشغول شنیدن باشید وهیچ سوال مکنید: ««لعلکم ترحمون»353
~~تا به برکت آن
# ~~که استماع حقیقت آینهآ کل کنید و خاموش کنید، بر شما رحمت کنند و شما
~~را از همهآ اشکالها
# ~~بیرون آرند354 که از اشکال بنده را رحمت حق بیرون آرد، نه قیل و نه
~~قال.
# بنگر که بسیار متکلمان در جواب و سوال تصنیفها کردهاند و سخن را در
~~باریکی جایی PageV01P054
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0066.png)

# ~~رسانیدهاند که از هزار طالب زیرک یکی ره نبرد ازباریکی، و هنوز ایشان
~~از ظلمت شبهت و
# ~~اشکال بیرون نیامده اند تا بدانی که رحمت خدا باید تا بنده از اشکال
~~بیرون آید که : ««وعنده
# ~~مفاتح الغیب»355 و ای بسا کسان که به قیل وقال مشغول نشدند و گوش و هوش
~~به استماع
# ~~کلام کاملان داشتند، از همهآ شبهت و اشکال خلاص یافتند، الا قومی را
~~غرض آن نیست که از
# ~~اشکال بیرون آیند، غرض آن است تا ذوق گفت و گو که به آن خو کرده اند،
~~غرض ایشان ذوق
# ~~شطرنج بازی سوأل و جواب است. چنانکه گرگینی که خود را می خارد ms051 غرض او
~~از خاریدن آن
# ~~نیست که گر، زایل شود و صحت یابد الآ غرض او خوشی گرخاریدن است، نه
~~خوشی صحت.
# ~~حکیم می گوید: از این خاریدن صحت حاصل نیاید، الا من دارومی مالم،
~~تومخارو دارو را از
# ~~جا مبر، اگر چه می خاردت تا آن خارش خارش چنان برود که هیچ بازنیاید.
~~اکنون کلام عارف
# ~~کامل داروی خارشهای سؤال و جواب و قال و قیل مشرقی و مغربی است، زیرا
~~سخن مغز مغز
# ~~است، نه سخن پوست پوست واز مغز مغز، صحت حاصل آید وهمهآ خارش سؤال
~~وجواب وشک
# ~~و شبهت وانکار وتاریکی برود و همهآ علتها و رنجوریها برود ازدل و درون
~~آدمی را صحت دینی
# ~~وایمانی حاصل آید بدین سخن که : ««وننزل من القرآن ما هوشفاء ورحمة
~~للمؤمنین»356 فرمود
# ~~که چون وحی گزارد و قرآن خواند، خاموش کنید و یقین است که صحابهآ پاک
~~به وقت قرآن
# ~~خواندن357 پیغامبر - علیه السلام- افسانه نگفتندی و حکایت نکردندی به
~~همدیگر، الا سؤال
# ~~کردندی. پس مراد از اینکه فرمود: (خاموش کنید)، معنیش آن است که سؤال
~~مکنید در میان
# ~~سخن او.
# بعد از آن صحابه گفتند: ما به وقت سخن گفتن پیغامبر- علیه السلام- چنان
~~بودیمی که
# ~~«(کأن الطیر علی رؤوسنا»358 چنانکه مرغی لطیفی بیاید، بر سر کسی بنشیند
~~و آن کس نیارد
# ~~دست جنبانیدن و سرجنبانیدن و سخن گفتن، از بیم آنکه شاید که آن مرغ
~~بپرد و خاصه که آن
# ~~مرغ، عنقای مقصودها بود، از کوه قاف عنایت پریده باشد باید که مستمع
~~خاموش کند، یک سر
# ~~مویی بر وی نجنبد تا از سایهآ او برخوردار گردد و مشکلات او بی گفت و
~~گو حل شود.
# آن شکار نیست که آن سومی دوانی، آن، خیال است و این ساعت هر چند با تو
~~حجت
# ~~گویند که آن خیال است، قبول نکنی از گوینده، و گویی خود خیال توراست که
~~از این سخن
# ~~محرومی؛ همچنانکه اول چو کودک بودی، با کود ms052 کان می دو یدی سوی بازیها
~~که نباید که PageV01P055
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0067.png)

### | مجالس سبعه
# ~~کود کان بازی کنند وتواز آن بمانی و هر چند که تورا گفتندی که آن، خیال
~~است، باطل
# ~~است، حاصلی ندارد، نه شکم سیر کند و نه تو را پوشیده گرداند،359 هرگز
~~قبول نکردی360،
# ~~بلکه آن گوینده را دشمن گرفتئی و از او بگریختیی361 تا چون بزرگ شدی، و
~~عقل در تو آمد به
# ~~نور عقل362 اندرونی دانستی و اندک اندک فهم کردی که آن باطل و خیال بود
~~که ما
# ~~می دو یدیم و آن نصیحت کنندگان راست می گفتند تا بدانی که تا کسی را در
~~اندرون اندک
# ~~روشنایی نبود، پند بیرونش سود ندارد و هر که را در اندرون او روشنایی
~~بود، روشنایی کلام
# ~~عارفان از گوش او درآید به آن روشنایی اندرونی363 بپیوندد، چنانکه در
~~چشم روشنایی نبود،
# ~~البته نور آفتاب سود ندارد، اما چون در چشم روشنایی بود، روشنایی
~~آفتاب، به روشنایی چشم
# ~~پیوندد که جنس اوست. نور سوی نور رود364.
# ((نور اگر صد هزار می بیند
# جز که براصل خویش365 ننشیند)366
# ملکا وپادشاها! دیدهآ همه را بدیدن راه راست روشن دار. سینهآ همه را به
~~اندیشهآ عاقبت کار،
# ~~آراسته چو گلشن دار. دل همه را به مهرمودت و احسان قدیم خویش و عطایای
~~باقی خویش،
# ~~الف بخش. قوت مخیله هریک را367 از دشمنان ظاهر کفر و معصیت معصوم دار و
~~از دشمنان
# ~~پنهان ریا و شک و نفاق و حسد و بغض و کینه محفوظ دار.368 پاسبانان این
~~قلعهآ دین را از خواب
# ~~و سهو و عطلت، نگاه دار تا قلعه دزدان نقاب بسته که: ««ان کثیرا من
~~الأحبار والرهبان لیأ کلون
# ~~اموال الناس بالباطل ویصدون عن سبیل الله»369 بر این قلعه ظفر نیابند.
~~تشنگان شهوت را
# ~~که شیطان، ایشان را به زهراب دنیا370 می فریباند تا ازغایت تشنگی به
~~خنکی آن شربت مغرور
# ~~شوند و از زهر آن غافل باشند، ms053 این تشنگان را از حوض رسول صادق - صلی
~~الله علیه و سلم- و از
# ~~آب کوثر و حلاوت شریعت او خنک جگر گردان تا به زهراب شیطانی مغرور
~~نشوند. عابدان ملت
# ~~را که شب و روز قصد خدمت و عبادت حضرت تودارند، از آفت خود پرستی و
~~فتنهآ اصنام نفس PageV01P056
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0068.png)

# ~~مجلس اول
# ~~نگاه دار تا همچو عبادت جهودان و ترسایان برضلالت و بطلان نباشند371.
~~مبشرات نصرت
# ~~خویش را بفرست تا لشکرقایمان وصایمان و مجاهدان را به بشارت نصرت
~~توثابت قدم دارند تا
# ~~از لشکر سیاهیوش («واجلب علیهم بخیلک ورجلک»»372 که لشکر شیطان است، که
~~هر رو:
# ~~سیصد بار حمله آرند تا لشکرطالبان حق را منهزم کنند طالبان حق را ثابت
~~قدم دار. واشارت و
# ~~بشارت فرشتگان مقرب که پیغام می آرند از حضرت که: «انی معکم فثبتوا
~~الذین آمنوا»373،
# ~~ترسی که در دل طالبان است که آن ترس هزیمت انگیزد، در دل شیاطین موسوس
~~نه، و قوتی که
# ~~در دل شیاطین است، در دل ضعفای دین نهآ تا ایشان را به قوت و تأیید تو،
~~داوود وار منهزم
# ~~گردانند به اندک جنگی یا به یک دو سنگی که: ««فهزموهم باذن الله»374 و
~~جالوت نفس
# ~~اماره را به دست داوود عقل، اسیر و شکسته و مستأصل گردان که: «وقتل
~~داود جالوت و آتاه
# ~~الله الملک))375 ملک این جهان به دست توست و ملک آن جهان هم به دست
~~توست. ای
# ~~مالک هر دو ملک! ممالیک ضعیف خود را پا کوفتهآ دشمنان دین مگردان که:
~~««السؤال وان قل
# ~~ثمن النوال وان جل»376 ما سؤال ضعیفانهآ عاجزانهآ خود به حضرت توعرض
~~کردیم، تونوال
# ~~بی زوال باقی متلاقی بی پایان بی کران رحمت خویش ارزانی دار. یا اله
~~العالمین ویا خیر
# ~~الناصرین.
# فی معنی بسم الله الرحمن الرحیم
# بسم378، اتفاق مفسران است که اینجا مضمری هست، که عرب به حرف «با» ابتدا
~~نکنند،
# ~~اما اختلاف است میان مفسران که آن مضمر چیست.
# گویند ms054 که: آن مضمر، امر است از حق- تعالی- که ای بندهآ من، چون پناه می
~~گیری از
# ~~شیطان، به نام من آغاز کن این چیزرا تا از شرآوپناه یابی. و بعضی
~~مفسران گویند که: آن
# ~~مضمر اخبار است از بنده که ای خدا! فریاد می کنم از شیطان به تو و پناه
~~می گیرم و پناه گرفتن
# ~~به تو، جز این نمی دانم که آغاز کار خود به نام تو کنم و در نام تو
~~گریزم و عمل خود را و کار خود
# ~~را درنام تو گریزانم که هر کاری که آغاز آن به نام مبارک تونبود، آن
~~کار ناقص و ابتربماند و
# ~~ثمره ای حاصل نباشد.

PageV01P057

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0069.png)

### | مجالس سهعة
# قال النبی - علیه السلام- : «کل امرذی بال لم یبدأ باسم الله فهوابتر»379
# می فرماید مصطفی علیه السلام- که: هر کاری که در اوخطری باشد و عزتی باشد
~~و
# ~~فایده ای باشد، چون به نام خدا پناه نگیرد در آغاز آن کار، هر چند که
~~جهد کنند، آن کارتمام
# ~~نشود و عاقبت سربه یشیمانی و خسارت بیرون کند، و اگر باورت نمی آید در
~~نگر در فرعون و
# ~~شداد و نمرود که با چندان هزار آلت و عدت و لشکر و ملک و باز و
~~بکوشیدند و اندیشیدند و
# ~~خزینه های عالم خرج کردند تا ایشان را از آن ملک برخورداری باشد و نام
~~نیکوبماند تا سالهای
# ~~دراز ایشان را به نیکی و بزرگی یاد کنند و دوست دارند، چون به نام خدا
~~پناه نگرفتند در آن کار
# ~~خویش آن همه کارهاشان باژگونه شد و همه امیدهاشان نگوسار شد. دوستی
~~خواستند، دشمن
# ~~روی عالم گشتند. نیکنامی خواستند، بدنام عالم شدند. در دلها عظمت وحرمت
~~خواستند، از
# ~~پشه و مگس حقیرتر و ننگین تر شدند و اگر خواهی که این سخن روشن تر شود،
~~در حال انبیا نظر
# ~~کن که ایشان هر کار که کردند، آغاز به این کردند و پناه به این نام
~~گرفتند ms055 و خدمت این نام
# ~~کردند و این نام را در میان جان و دل جا کردند و مال خود فدای این نام
~~کردند. و در بند قبول
# ~~خلق نبودند که خلق ایشان را بد گویند، یا نیک گو یند؛ در بند آن بودند
~~تا خلق را به خدمت این
# ~~نام کشند و در پناه این نام کشند و در بند آن نبودند که میان خلق، نیک
~~نام باشند و نام ایشان
# ~~بماند، بلکه در بند آن بودند تا این نام حق عزیز و معظم باشد و تعظیم
~~این نام بماند و اگرنام خود
# ~~را خواستند، هم از بهر این نام خواستند تا خلقان بشنوند که این نام
~~بزرگ نامشان را چون بزرگ
# ~~کرد و چون عزیز کرد، تا دیدههای خلق را بگشایند که راه غلط مکنید و اگر
~~نام خود را
# ~~می خواهید، نام خود را بهلید، این نام را بگیرید و اگر حرمت خود می
~~خواهید، حرمت این نام را
# ~~نگاه دارید و نام خود را فراموش کنید و این نام را یاد دارید که هر که
~~نام خود جست، نام خود را
# ~~گم کرد و هر که نام خود را در این نام گم کرد، نیکنامی یافت تا ابد و
~~ازانبیا - علیهم السلام
# ~~مصطفی - صلی الله علیه و سلم- چست تربود. در این خدمت نیکنامی او از
~~دیگران افزون تر
# ~~شد. چون دست در این نام زدند، مرغکان ضعیف ابابیل، دمار از دماغ پیلان
~~مست برآوردند.
# برخوان: ««الم ترکیف فعل ربک باصحاب الفیل»380 کوری آن کسانی که منکرند
# ~~حرمت این نام را و چون پناه به این نام گرفتند، پشه ای دمار از دماغ
~~شهنشاه381 نمرود برآورد و
# ~~لشکر زیور او را بر هم زد. چون حرمت این نام را امتحان کردند، قرص ماه
~~چهارده شبه بشکافت
# ~~از بهر خدمت این نام وچون این نام را نوح پناه خود ساخت، از مشرق
~~تامغرب موجهای طوفان PageV01P058
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0070.png)

# ~~مجلس اول ms056
# ~~پرخاست و صدهزار لشکر و قبیله را بر هم زد که می گویند که عالم هرگز
~~چنیز معمور نشده بود
# ~~که در عهد نوح بود. هرگز چنان نامدار نشده بودند در عالم که در آن عهد
~~بودند. هر کس به نام و
# ~~حرمت خود می نازیدند ومست می شدند و هر چند نوح، این نام را بر ایشان
~~عرضه می کرد، قبول
# ~~نمی کردند و در این نام به خواری نظر می کردند، زیرا صورت پرست بودند و
~~این نام، موجی است
# ~~که از دریای معنی برآمده است. چشمهای صورت پرستان را زهره نباشد که در
~~اینجا نگرند تا خود
# ~~را به هفتاد آب نشویند که : «الایمسه الاالمطهرون»382
# نوح می گفت: اگر شما این نام را نمی بینید که چه عظیم است و چه بزرگ است،
~~دیدهها را
# ~~به اشک بشویید و زار زار بگریید و بر نابینایی و محرومی خویش واقف
~~شوید383، و اگر شما
# ~~نوحه نمی کنید، من تا می توانم بر شما نوحه می کنم. خدا مرا خود نام
~~نوح کرد برای آنکه
# ~~نوحه گر شما خواهم بودن. این ساعت که حقیقتهای شما در غرقاب هلاکت است،
~~نوحه
# ~~می کنم، امیدوارانه384، چنانکه رنجور را چون مرگ نزدیک آید، نوحه ای می
~~کنند، اما هم امید
# ~~می دارند و چون این غرقاب هلاکت است، من می بینم، شما نمی بینید. پیشتر
~~آید385 و دست در
# ~~صورتهای شما زند. من بر بالای کشتی باشم هم نوحه می کنم، اما نوحهآ
~~ناامیدانه که: ««اغرقوا
# ~~فادخلوا نارأ فلم یجدوا لهم من دون الله انصارا»386 یعنی: چون این نام
~~را خوار داشتند و
# ~~تعظیم این نام نکردند و نوح را که دلآل دولت این نام بود، التفات
~~نکردند، عاقبت عزت این نام
# ~~ایشان را بگرفت و نامهای ایشان را نگوسار کرد: ««فقطع دابر القوم الذین
~~ظلموا»387 و
# ~~الحمدلله رب العالمین.

PageV01P059

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0071.png)
~~PageV01P060
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0072.png)

# المجلس الثانی
# من فوائده رزقنا الله من موائده ms057
# الحمدلله الذی الف بین عجائب الفطر، الغالب علی الکون بما قضی وقدرقسم
# ~~المواهب علی البشر نافذ مشیته وانقاد کل جبارفی زمام الذل بحسن تقدیره
~~واستکان کل
# ~~کائن فی میادین صنعه وتدبیره احمده والحمد مدعاه لزواید نعمه واشکره
~~والشکر
# ~~مستزید لغرائب کرمه، واشهد ان لا اله الاالله وحده لاشریک له واشهدان
~~محمدا رسول
# ~~الله الملک الخلاق2 المبعوث الی مکارم الاخلاق الباعث بحسن العمل،
~~الناهی عن اتباع
# ~~الهوی والزلل صلی الله علیه وعلی آله واصحابه وازواجه الطیبین الطاهرین
~~وسلم تسلیما
# ~~ثیرا3.
### | مناجات
# ملکا! این ممالیک وعبید و نیازمندان که به نیازهای صادق و نیت های خالص
~~در این موضع
# ~~جمع آمدهاند، به امید رحمت تو، همه را به سعادات و مرادات دین و دنیا
~~آراسته دار. امداد الطاف
# ~~خود را از هر یک باز مگیر. خفتگان خواب غفلت را به تنبیه لطف خود بیدار
~~گردان. شجرهآ نهاد PageV01P061
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0073.png)

### | مجالس سهعه
# ~~هر یک را به ثمرهآ طاعات آراسته گردان. یادشاه وقت، شاه معظم، که ملجاء
~~اقاصی وادانی
# ~~روی زمین است، ازتاب آفتاب نوآئبشا نگاه دار. قاعدهآ ملک مستقیمش را به
~~آمداد و حفظ و
# ~~اصناف تائید مؤسس دار. رایت دولتش را به ایت نصر وطغرای سعادت و فیروزی
~~و بهروزی
# ~~آراسته دار. اقالیم ربع مسکون را از معدلت و سلطنت او سالهای دراز خالی
~~مگردان.
# ~~انصاروارکان دولت را که کلاه جاه از خدمت اویافته اند و کمرطاعت
~~اوبرمیان دارند، همه را
# ~~سعادت و اقبال افزون دار.
# مجلس مولانا فلان المله والدین، نصیر الاسلام والمسلمین، ناصح الملوک
~~والسلاطین،
# ~~قامع البدعه، ناصر الشریعه، منشی النظر، مفتی البشر که استاد ناصح
~~ومربی مشفق این دعا گوی
# ~~است و التفات خاطر مبارک وی به هیچ جا از احوال این داعی جدا نیست،
~~خداوندا، این
# ~~آراستگی ذات که او را دادهای، سبب سعادت دین و دنیاوی5 وی گردان. آن
~~دعایی که فرض و
# ~~حتم است و افتتاح وختم سخن جزبدان دعا نشاید، دعای مادر و پدر است ms058 که
~~نشوونما دهندهآ
# ~~این نهالند. خداوندا ایشان را در پناه افضال خود آسوده دار، همچنانکه
~~این ضعیف را به زیر پر و
# ~~جناح تربیت خود بپروریدند. جناح و پراحسان خود، بر سر ایشان دار.
# «پدر و مادری که ناز آرند
# انبیا عقل وروح را دارند»6
# بزرگان و خویشان و دوستان که اینجا جمع آمده اند،7 همه را در نور حضور8
~~رحمت
# ~~خویش دار. همه را به دارالسلام جمع گردان. یا اله العالمین ویا
~~خیرالناصرین، برحمتک یا
# ~~ارحم الراحمین.
# ««هرکه ازما9 کند به نیکی یاد
# یادش اندر جهان به نیکی باد»10
# علمای ملت و واعظان امت را سنت آن است که در افتتاح اقامت این خبر به
~~حدیثی از
# ~~احادیث طیبهآ سید اولاد بنی آدم11 افتتاح کنند. اکنون این دعاگوی مخلص
~~می خواهد که بر
# ~~همان صراط المستقیم قدم زند و در همان منهاج قویم سلوک نماید.
# ««گرترا بخت یار خواهد بود %~% عشق را با تو کارخواهد بود PageV01P062
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0074.png)

# ~~مبحس دوم
# عسر بی عاشتی ماات بحساب %~% کان برون از شمار خواهد بود)1
# حدیث: روی عن عمربن الخطاب - رضی الله عنه- انه قال: قال رسول الله - صلی
# ~~الله علیه وسلم-: «من خرج من ذل المعاصی الی عز التقوی اغناه الله
~~بلامال واعزه
# ~~بلاعشیرة ومن رضی من الله بالیسیرمن الرزق رضی الله عنه بالقلیل من
~~العمل».
# ترجمهآ حدیث و پارسی خبر آن است که امیرالمومنین عمر خطاب -- رضی الله
~~عنه- آن
# ~~محتسب شهر شریعت، آن عادل مسند اصل طریقت، آن مردی که13 چون درهآ عدل
~~در دست
# ~~امضای اقتضای عقل گرفت، ابلیس را زهرهآ آن نبود که در بازار وسوسهآ
~~خویش به طراری و
# ~~دزدی، جیب دلی بشکافد،14 که: «ان الشیطان لیفر من ظل عمر15 عاشقی بود
~~بر حضرت
# ~~که هرگز نفاق، راه وفاق او نزد. صادقی بود در خدمت که هرگز16 دهر پر
~~مداهنت، به روغن
# ~~خیانت، فرق دیانت او چرب نکرده بود.
# ««زههره دارد حوادث طبعی %~% که بگردد به گرد لشکر ما ms059
# ما به پر می پریم سوی فلک %~% زانکه عرش است اصل وجوهرما))17
# ««لولم ابعث لبعثت یا عمر»18 ای مخاطب خطاب: «حسبک»19 وای معاتب عتاب:
~~«رو
# ~~من اتبعک»»20، اگر مرا- که محمدم- به پیغامبری از حجرهآ ««لولاک لما
~~خلقت
# ~~الافلاک»)21، بیرون نفرستادندی، ترا که عمری به حکم عدل، اهمیت آن بودی
~~که با منشور
# ~~«بلغ»»22 به میدان رسالت آخر زمانیان فرستادندی این عمر که شمه ای23 از
~~فضایل او شنیدی،
# ~~چنین روایت می کند از سید ممالک و خواجهآ مسالک، آن مردی که قمر در
~~خدمت او کمر بستی
# ~~که: ««اقتربت الساعه وانشق القمر»24 اول مرغی که در سحرگاه محبت، نطق
~~صدق زد او بود.
# ~~پیش از همه شراب اتحاد نوشید وقبای استعداد پوشید.

PageV01P063

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0075.png)

### | مجالس سیعه
# ««گنجینهآ اسرار الهی ماییم %~% بحر درر نامتناهی ماییم
# بنشسته به تخت پادشاهی ماییم %~% بگرفته زماه تا به ماهی ماییم»25
# ~~هنوز گذریان وجود، در بازار شهود ننشسته بودند26، هنوز نه ولولهآ ملک
~~بود، نه مشعلهآ فلک،
# ~~نه سمک در زیر زمین جنبیده، نه سماک برافلاک درخشیده، هنوزنقاشان قدر
~~این صفهآ گچ اندود
# ~~صف آسمان رایردهآ لاژوردی نکشیده بودند، هنوزفراشان قضا، فضای این
~~چارطاق عناصر
# ~~در بیدای وجود27 نزده بودند که نور وجود من که صبح شهود بود، از مشرق
~~«(انا ارسلناک»»28
# ~~لمعان نموده، به امر «کن»29 هست گشتم وبه شراب «(قل»30 مست گشتم، تا
~~نوبت نبوت
# ~~من، نوبتیان قضا، بر در سراپردهآ آدم نزده بودند،31 هیچ فرشته ای را
~~زهرهآ آن نبود که پایهآ تخت آدم
# ~~ببوسد.
# ((مقصود ز عالم آدم آمد
# مقصود ز آدم آن دم امد»32
# ~~چون به عالم وجود آمدم، مستخبران روزگار به استفسار حال من آمدند.
# ای مسند تو ورای افلاک %~% قدر تو و خاک توده ، خاشاک
# طغرای جلال تو لعمرک %~% منشور ولایت تو لولاک
# نه حقه وهفت مهره پیشت %~% دست تو و دامن توزان پاک
# نقش صفحات رایت تو %~% لولاک لما خلقت الا فلاک)33
# ~~که محمدا تویی عادل، تویی در شهر ms060 شریعت. گفتم چه جای این است! که همهآ
~~بیغامبران
# ~~منشور عمل توکیل در من یافته اند. دم آدم، فتح نوح، درس ادریس، مؤانست
~~موسی، حدیث
# ~~شیث، تبجیل اسماعیل وخلت خلیل، همه با من است.
# # کشتی وجود مرد دانا عجب است %~% افتاده به چاه مرد بینا عجب است
# # کشتی که به دریا بود آن نیست عجب %~% در یک کشتی هزاردریا عجب است))34
~~PageV01P064
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0076.png)

# ~~مجلس دوم
# ~~محمدا به حه کار آمده ای؟ آمدهام تا رندان محلت کفر را ادب کنم . مستان
~~خرابات شرک را
# ~~حد زنم.
# روزی مهتر عالم و سروربنی آدم نشسته بود، و صحابه در پیش او حلقه زده، آن
~~صدیقان
# ~~صادق، آن خموشان ناطق، راز را با حضرت بی نیاز فرستاده بودند تا آن
~~عنقای عالم غیب، به آواز
# ~~«رقل)) آید و آن هزار دستان بوستان معرفت به شاخ گل آید و نوای عاشقانه
~~بسراید و مراد دین و
# ~~دنیا برآید. مهتر عالم، سردرج در اسرار بگشاد و این لفظ بر نطع
~~بازرگانان جانباز جانان طلب
# ~~معنی نهاد وچنین فرمود که: (من خرج من ذل المعاصی الی عزالتقوی»35 هر
~~که قدم از ذل
# ~~معصیت، بی تهمت ریا و غفلت به صحرای پرهیزگاری و ترسکاری نهد و کیمیای
~~تقوی را به
# ~~دست طلب معنی بر مس نفس سحارهآ غدارهآ مکارهآ اماره افکند و به قدم
~~مجاهده سوی انوار مشاهده
# ~~رود، ««اغناه الله بلامال» 36 کمال فضل الهیت به محض لطف ربوبیت، این
~~بنده را بی مال
# ~~توانگر گرداند.
# # ((بس که شنیدی صفت روم وچین %~% خیز و بیا ملک سنایی ببین
# # تا همه دل بینی بی حرص وبخل %~% تا همه جان بینی، بی کبر و کین
# # پای نه و عرشن به زیر قدم %~% دست نه و ملک به زیر نگین
# # گاه ولی گوید: هست او چنان %~% گاه عدو گوید: هست او چنین
# # او زهمه فارغ و آزاد وخوش %~% چون گل و چون سوسن وچون یاسمین»37
# تقوی پیرایهآ او گردد، پرهیزگاری ms061 سرمایهآ او باشد. عاملان،
# ~~توانگری به کثرت مال دانند.
# «مرغی که خبر ندارد ازآب زلال
# منقار در آب شور دارد همه سال»38
# اما غلط کردهاند که می فرماید مهتر عالم : («الغنی، غنی القلب لاغنی
~~المال»39
# ~~توانگری، توانگری دل است نه توانگری مال. در می چند و دیناری چند، از
~~مکان کان فانی، به
# ~~صنع صانع و ابداع مبدع، گلغونهآ حمرت بر صفحات او کشیده، رنگی و هنگی
~~به وی داده، PageV01P065
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0077.png)

### | مجالس سبعه
# ~~ضرابان رعنام نقشی و دایرهای بروی کشیده و به کورهآ امتحان درآورده،
~~دست به دست وشهر به
# ~~شهر، گشتن پیشه کرده، چه لایق عشقبازی بندگان حضرت و شاهان با غیرت
~~باشد.
# # ((مه دوش به بالین تو آمد به سرای %~% گفتم که زغیرتش بکوبم سروپای
# # مه کیست که او با تونشیند یکجای %~% شبگرد جهاندیدهآ انگشت نمای»40
# ~~عاقلان توانگری از این دانند اما غلط کردهاند، اما عاشقان حضرت حق،
~~توانگری از آن دانند
# ~~که در دارالضرب نمازی سبیکهآ راز و سکهآ نیاز دارند.
# # (ملک تعالی در حق عالم غدار %~% ندای فاعتبروا کرد یااولی الابصار41
# # زمانه برمثل لعبت است مرد فریب %~% چونیک درنگری زنگی است مردم خوار»2)
# ~~آوردهاند که روباهی در بیشه ای رفت. آنجا طبلی دید آو یخته در پهلوی
~~درخت افکنده، و هر
# ~~باری که بادی بجستی، شاخ درخت برطبل رسیدی، آواز بلند به گوش روباه
~~آمدی. روباه چون
# ~~بزرگی طبل بدید و بلندی آواز بشنید، از حرص طمع در بست که گوشت و پوست
~~او درخور شخص
# ~~و آواز او باشد. همهآ روزتا به شب بکوشید و به هیچ کاری التفات نکرد تا
~~به حیلهآ بسیار به طبل
# ~~رسید که گرد طبل خارها بود وخصمان بودند. چون بدانجا رسید و آن را
~~بدرید، هیچ چر بویی3
# ~~نیافت. همچون عاشقان دنیا به شب هنگام مرگ، نوحه آغاز کرد که:
# # «رصیدم بشد44 ودرید دام این بتر است %~% می، درد شد وشکست جام این
~~بتراست
# # دل سوخته گشت و ms062 کارخام این بتراست %~% دین ضایع ودنیانه تمام، این
~~بتراست»45
# ~~اما روشن چشمان معرفت وسرمه کشیدگان حضرت، در این بیشهآ روباه، به آواز
~~طبل التفات
# ~~نکنند، شکار شکار باقی جویند.
# «(آن شب روان که درشب خلوت سفرکنند
# درتاج خسروان به حقارت نظر کنند»)46 PageV01P066
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0078.png)

# ~~جلس دوم
# ~~آن را که در گوش آواز وحی ««قل») است، او را چه جای پروای آواز دهل
~~است؟2
# # «سوری که در او هزار جان قربان است %~% چه جای دهل زنان بی سامان
~~است))48
# # «با همت بازباش و با کبر پلنگ %~% زیبا به گه شکار و پیروز به جنگ
# # کم کن بر عندلیب و طاووس درنگ %~% کاینجا همه آواست و آنجا همه رنگ»49
# ~~و صادقان، نقد دل را از کان حقیقت جویند، وزرخالص اخلاص از آنجا حاصل
~~کنند، و
# ~~سکهآ شهود بروی نو یسند، حسین منصوروار، سردر بازند، ابایزید وار از
~~عین عشق، سکهآ
# ~~«سبحانی ما اعظم شأنی»50 برآرند. نی هر کس این زررا تواند دید، و نه هر
~~دل این درد تواند
# ~~کشید. محمدی باید تا از چمن یمن این گل چیند که: «انی لأجد نفس الرحمن
~~من قبل
# ~~الیمن))51 . مجنون صادق باید تا این رمز بغمز آرد که: 52
# («اراد والیخفواقبرهاعن محبها
# فطیب تراب القبردل علسی القبر)3
# ~~ای دوست من ! راه بس نزدیک است، اما راهرونده بس کاهل است.
# # ««هر زمان زین سبز گلشن رخت بیرون می برم %~% عالمی ازعالم وحدت، به کف
~~می آورم
# # تخت وخاتم نی وکوس «درب هب لی) می زنم %~% طور و آتش نی ودراوج ««انا
~~الله»55 می پرم
# # هرچه آب روح می بینم، به دریا می نهم %~% هرچه نقد عقل می یابم، درآتش
~~می برم PageV01P067
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0079.png)

### | مجالس سیعه
# ~~من چون طوطی وجهان در پیش من چون آینه است لاجرم معذورم وجزخویشتن می
~~ننگرم
# # هرچه عقلم از پس آیینه تلقین می کند %~% من همان معنی به صورت درزبان
~~می آوره
# # از برون تابخانهآ طبع یابی نزهتم %~% وز ورای چارطاق ms063 چرخ بینی منظرم
# # ساختم آیینهآ دل، یافتم آب حیات %~% گرچه باورنایدت، هم خضر وهم
~~اسکندرم
# # بر زبان (ان نعبدالاصنام» 56 بودم تا کنون %~% دل به «انی لااحب
~~الآفلین»57 شدرهبرم
# # درقلادهآ سگ نژادان گرچه کمتر مهره ام %~% درطویلهآ شیرمردان، قیمتی تر
~~گوهرم»)58
# ~~ای درهمهآ کویها بیگانه، وی در همهآ نقدها نبهره، نمی دانی که این کار،
~~کردنی است
# ~~ی گفتنی و این دنیا، گذاشتنی است، نه داشتنی. ابراهیم ادهم را - رحمة
~~الله علیه-- می آرند
# ~~که چون به راه حق آشنا گشت، و دیدهآ دل او به عیب این جهان بینا گشت،
~~هر چه داشت،
# ~~در باخت. گفتند: ابراهیما! چه افتادت [که] دردق رق، تن بگداختی، حرارت
~~مرارت هجر،59
# ~~کام وجودت تلخ گردانید، ودر زلف مسلسل دین، موی شدی، در مملکت بلخ، به
~~صبوری تلخ،
# ~~شه رخ زدی؟
# # از حال گدانیست عجب، گر شود او یست %~% تیغ غم تو ازسرصدشاه، سرافکند
# # روزی پسر ادهم،اندر پی آهو %~% مانند صبا مرکب شبدیز درافکند
# # دادیش یکی شربت، کز لذت بویش %~% مستیش یه سر برشد وزاسب برافکند
# # گفتند همه کس به سرکوی تحیر: %~% «(مسکین پسر ادهم، تاج وکمر افکند»)
# # از نام توبود آنکه سلیمان به یکی مرغ %~% در ملکت بلقیس شکوه وظفر
~~افکند
# # ازیاد توبود آنکه، محمد به اشارت %~% غوغای دو نیمه شدن اندرقمر
~~افکند60
# ~~ابراهیم ادهم - رحمة الله علیه- می گوید: زندانی دیدم ومرا قوت نی،
~~قاضی عادل دیدم و
# ~~مرا حجت نی . ندایی شنیدم: اگر ملک جاو یدان خواهی، به کار درآ، و اگر
~~وصل جانان
# ~~خواهی، ازجان برآ، اگر منعم می طلبی، عاشقی کن، واگر نعمت می خواهی
~~بندگی کن.
# ~~هدهدشوتا سلیمان، نامهآ بلقیس به تو دهد. باد شوتا یعقوب خبر وصل یوسف
~~ازتوپرسد. چون
# ~~تذرو، رنگین مباش.

PageV01P068

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0080.png)

# هدهد روزی چندی از پیش سلیمان غایب شد. در اقلیم جهان سفر کرد. در دوران
~~زمان نظر
# ~~کرد. آوازهآ ملک بلقیس بیاورد. سلیمان برتخت ملک نشسته بود و لشکر
~~سلیمان مستمع61 و هر
# ~~روز ms064 بامداد که آفتاب، سر از دریچهآ عقبهآ کوه برکردی، تیغ زراندود از
~~قراب مشرق بر کشیدی،
# ~~خاکیان را خلعت نور بخشیدی، جن و انس به اطراف تخت سیلمان می آمدند.
~~شیر، شر وشور
# ~~در گذاشته، که چه می فرمایی؟ گرگ، با میش، آشنا62 گشته که چه می گویی؟
~~شاهین و تذرو
# ~~منقار نقار در باقی کرده که فرمان چیست؟ اگر موری در جوف صخرهآ صما غمی
~~و همی گفتی،
# ~~سلیمان، مضمون غم وهم وحرکاتش را بشنیدی و بدانستی .
# روزی باد، به حکم توسنی، از راه سرعت حرکت، در انبان آرد پیرزنی درآمد و
~~آن آرد پیرزن
# ~~را بریخت. پیرزن از تهور باد به تظلم به حضرت سلیمان آمد که ای ولیعهد
~~امرحق، وای فیصل
# ~~اعاجیب مقامات ومهمات خلق، زن درو یشم، باد که به حکم توست در میدان
~~رروسخرناله
# ~~الریح»63 می شد، فعل «رویرسل الریاح»64 به رسم ذات نامحسوس خود در
~~انبان آرد من آمد و
# ~~آردم بریخت. تاوان آرد من از باد بستان، یا باد را ادب کن، تا بار دیگر
~~گرد دست رست65
# ~~بیوه زنان نگردد.
# سلیمان گفت: هم باد را ادب کنم و هم ترا ضمان و غرامت بکشم. بروید از کسب
# ~~زنبیل بافی من، تاوان آرد پیرزن بدهید و باد را به زندان حبس کنید تا
~~بدانید66 که بادی را که نه
# ~~مکلف است ونه مخاطب، از بهر حق پیرزنی حبس می کنند. عدل ««لمن الملک
~~الیوم»7
# ~~ظالمانی را که دل پیر وجوان را به ظلم کباب کنند، فرو نخواهد گذاشتن
~~«رولا تحسبن الله
# ~~غافلا عما یعمل الظالمون»68
# ~~««اذاخان الامیر وکاتباهوقاضی الارض داهی فی القضاء
# # فویل ثم ویل، ثم ویل %~% لقاضی الارض من قاضی السماء»69
# ~~««فلیتک تحلووالحیاة مریرهولیتک ترضی والا نام غضاب PageV01P069
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0081.png)

### | مجالس سبعه
# ~~ولیت الآذی بینسی وبیتک عامر و بیتی و بین العانمین خراب
# ~~اذا صح منک الود فالمال هین وکل الذی فوق التراب تراب».
# # کنت یکک روز صوفئی به هشام %~% کاتی زما ms065 همچو شیر خون آشام
# # روسستا پرز بی نوایی توست %~% هر کجا مسجدی گدایی توست
# # خون ما شد زتو سیاه جو شب %~% نان تو گر سپید شد چه عجب؟
# # پیشر هشام کوفی از صجر %~% این شمی گفت های های گری
# # گرم شد زان حدیت سرد شسد %~% لیک از حلم نوش کرد آن جام
# # گفت خواهند کهتران انصف %~% لیک نز راه جهل و استخفاف
# # آن شنیدم من از تو این دیدم %~% اینت بخشودم، انت بخشیدم
# # کانکه او دانش و خطر دارد %~% مالش شاه وتاج سر دارد
# # سستم از مصلحت ندآند عام %~% انتقام از ادب نداند خام
# # آفتابی که در جهان گردد %~% بهر خفاش کی نهان گردد؟
# # آفتاب اصل چرخ و گنج آمد %~% گرچه خفاش از او به رنج آمد»71
# ~~به ذات پاک ذوالجلال که12 قدم از قدم برندارند روز حساب تا ازعهدهآ این
~~سه سئوال بیرون
# ~~نیایند. چنانکه سید عالم می فرماید: ««لایرفع المومن قدما عن قدم حتی
~~یسال عن ثلث: عن
# ~~عمره فیما افناه وعن شبابه فیما ابلاه وعن ماله من این اکتسبه وفیما
~~انفقه»13
# ~~فردای قیامت هیچ بندهای را فرو نگذارند تا از عهدهآ این سه سئوال بیرون
~~نیاید:
# ~~یکی سئوال کنند که عمر عزیز را در چه گذاشتی؟
# ~~دوم آنکه جوانی به چه چیز رسانیدی به سر؟
# ~~سوم آنکه دنیا را از کجا جمع کردی و به کجا به کار بردی؟
# ~~هر کس را در دنیا دعوی است. باش تا داغ عزل برگوش مدعیان زنند و این
~~ندا به سمع PageV01P070
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0082.png)

# ~~عالمیان در دهند که: «یوم تبلی السرائر»74 امروز روزی است که پردهها را
~~برداریم و همه را به
# ~~صحرا بیرون آریم وهمه را زبانها مهر کنیم: «هذا یوم لاینطقون»75
# # ای حریقان آتش شهوات %~% وی غریقان قلزم خطرات
# # چند از این حرص وچند از این شهوت %~% چند ازاین فسق وچند ازاین زلآت؟
# # چند ازاین هزل وچنداز این هذیان %~% چند ازاین فعل وچند ازاین طامات؟
# # چند از این مکر ms066 وچند ازاین تلبیس %~% چند ازاین رسم وچند ازاین عادات؟
# # الحذر زین سرای مرد قریب %~% الهرب زین رباط یر آفات
# # در بهار حیات بفرستید %~% نفسی خوش سوی رمیم و رفات
# # کوس دولت همی زنید امروز %~% برکشید از نیاز دل رایات
# # کیسههای امید بر دوزید %~% این دم لطف و رحمت است وصلات
# # ای خدایی که لطف تو سازد %~% سال ومه را وظیفهآ میقات76
# # زرگر صنع تو مرصع کرد %~% گوی زرین حلیهآ اوقات77
# # شه معذرت زما بیذیر %~% ای کریم از قلادهآ طاعات))78
# ~~درطلب، پوینده چون باد باش. زهر بیماریش چون شکر نوش کن. دل را بگوی تا
~~عافیت را
# ~~بدرود کند. تن را بگوی تا سلامت را تبرا دهد که هر که خانه ای برلب
~~دریا کند، موج بسیار بیند
# ~~وهر که دعوی محبت79 کند، زهر بلا و محنت بسیار چشد.
# ««تا در نزنی به هر چه داری آتش
# هرگز نشود حقیقت وقت توخوش»80
# ~~قرأ المقری. بیار ای مقری، سلاسل جلاجل اجزای عاشقان را به الحان قرآن
~~بجنبان. بگو که:
# ~~بسم الله الرحمن الرحیم.
# ربسم الا له مسبب الاسباب %~% لعباده ومفتح الابواب
# ورضیت بالرحمن ربی محسنا %~% فهوالذی یعطی بغیر حساب
# ورجوت مففره الرحیم المرتجی %~% عندالذنوب الغافرالتواب»81 PageV01P071
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0083.png)

### | مجالس سبعه
# ((ای عمربه باد داده، مستسی؟ %~% تاچند ازاین هواپرستی؟
# درهای جفا همه گشادی %~% درهای وفا همه ببستی
# عهدی که خدای با توبسته است %~% آن عهد خدای را شکستی
# پیوسته چرا کنی شکایت %~% از رنج و عنا و تنگدستی
# حسرت چه خوری ندارت سود %~% گر نیست شوی به رنج هستی»82
# بسم الله نام آن ملکی است که رستگاری بندگان در رضای اوست. هر که را عزی
~~است، از
# ~~فیض فضل اوست هر که را ذلی است، از کمال عدل اوست بقای عالمیان به مشیت
~~اوست.
# ~~فنای آدمیان به ارادت اوست هر کجا عزیزی است، آراستهآ خلعت کرم اوست83،
~~هر کجا ذلیلی
# ~~است، خستهآ قهر اوست. از زیر زنار باریک که بر میان بیگانگان بسته است، ms067
~~این آوازمی آید که:
# ~~««وهو العزیز القدیر»»84 از ریشه85آ طیلسان که بر کتف عارفان افکنده
~~است این آواز می آید که:
# ~~((وهو اللطیف الخبیر»86.
# بسم الله آن نامی است که بلقیس را در عهد سلیماتن از دست تلبیس ابلیس
~~بازستد. سیمان
# ~~چون بشنید که بلقیس در شهر سبا، خلقی را مسخر خود کرده است و از راه حق
~~به باطل می برد،
# ~~نامه ای بنوشت در دو انگشت خط که87: «انه من سلیمان وانه بسم الله
~~الرحمن الرحیم» 88.
# ~~هدهد را پیک ساخت به رسولی از حضرت خویش به ولایت آن گمراهان فرستاد تا
~~آن منقطعان
# ~~بادیهآ تهمت را به نور مشعلهآ هدایت از ظلمت ضلالت برهاند وبلقیس را
~~ازدست تلبیس ابلیس به
# ~~صحرای تحقیق وتقدیس آرد.
# آن مرغک ضعیف به پرفر، بر اوج هوا طیران کرد، در ولایت ضلالت شد. بر
~~گوشهآ کنگرهآ
# ~~ایوان بلقیس نشست. ره می جست تا به حضرت بلقیس در رود. روزنی دید، از
~~خلوت خانهآ
# ~~بلقیس به صحرا باز گشاده. بدان روزن در پرید. بلقیس را خفته دید. نامهآ
~~دعوت بر کنارش نهاد و
# ~~به منقار، زخمی بر سینهآ بلقیس زد و به نظاره در گوشهآ طاق اشتیاق
~~نشست.
# بلقیس از خواب درجست، لرزه بر وجودش افتاده که این، که تواند بود که به
~~چندین حجاب و
# ~~در بند درآید و ما را به قهر زخم خویش بیدار کند؟ خصمی عظیم باشد که به
~~چندین ایوانهای PageV01P072
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0084.png)

# ~~حصین و در بندهای آهنین در گذرد. سربر کرد و کسی را ندید. متحیر شد.
~~نامه ای در دعوت
# ~~مسلمانی دید بر کنارش افتاده. نامه را باز کرد، سطری1 دید نبشه چشمش بر
~~نقطهآ بای بسم الله
# ~~افتاد. دلش در صمیم90 سینهآ میم شعله ای زد. کبک دلش، صید باز ایمان
~~شد. گفت: آخر این
# ~~نامه را پیکی بباید و چشم را بمالید و گرد خانه نظر می کرد، ناگهان،
~~مرغ ضعیف دید بر گوشهآ
# ~~طاق سرای ms068 نشسته. با خود گفت: پیک این نامه، این مرغ باشد؟ ای عجب، پیکی
~~بدین
# ~~کوچکی و پیغامی بدین عظیمی!
# ~~ای دوستان من! مراد من از سلیمان، حضرت حق است و مراد از بلقیس، نفس
~~اماره ومراد از
# ~~هدهد، عقل است که در گوشهآ سرای بلقیس نفس هر لحظه منقار اندیشه ای در
~~سینهآ بلقیس
# ~~می زند و این بلقیس نفس را از خواب غفلت بیدار می کند و نامه بر او عرض
~~می کند.
# «اطلب ای عاشقان خوش رفتار %~% طرب ای نیکوان شیرین کار
# تاکی از خانه،هین ره صحرا %~% تاکی از کعبه، هین در خمار
# در جهان شاهدی و ما فارغ %~% در قدح جرعهای و ماهشیار
# زین سپس دست ما و دامن دوست %~% زین سپس91 گوش ما و حلقهآ یار
# خسیز تا زاب روی بنشانیم %~% گرد این خاک تودهآ غدار
# ترکتازی کنیم و در شکنیم %~% نفس زنگی مزاج را بازار»17
# ونفعنا الله ایانا وایاکم وصلی الله علی نبینا محمد وآله اجمعین.

PageV01P073

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0085.png)
~~PageV01P074
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0086.png)

### | المجلس الثالث
# من کلامه افاض الله علینا عمیم انعامة
# الحمدلله المتوحد با لکبریاء المتفرد بخلق الاشیاء، مولج الضیاء فی
~~الظلام والظلام
# ~~فی الضیاء محیی الاموات وممیت الاحیاء، تعزز بالمجد والثناء وتعالی عن
~~الزوال و
# ~~الفناء، قدمه منزه عن تقدیر الابتداء وبقاؤه مقدس عن توهم الانتهاء،
~~غرقت فی بحارسرمدیته
# ~~عقول العقلا وبرقت فی وصف صمدیته علوم العلماء ونشهد ان لااله الاالله
~~ونشهدان
# ~~محمدآ عبده ورسوله، سید الانبیاء وامام الاتقیاء وشفیع الأمة یوم
~~الجزاء وخیر من عرج به
# ~~الی السماء الی محل الکرامه والاصطفاء صلی الله علیه وعلی آله واصحابه
~~خصوصا:
# ~~علی ابی بکر الصدیق، معدن الصدق والوفاء وعلی عمربن الخطاب الفاروق بین
~~الحق و
# ~~المراء وعلی عثمان ذی النورین ذی الحلم والحیاء وعلی علی بن ابیطالب
~~صاحب
# ~~السیف والسخاء وعلی جمیع المهاجرین والانصا روالامناء وسلم تسلیما
~~وکثیرا2 PageV01P075
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0087.png)

### | مجالس سبعه
### | بناجات
# ~~ملکا و پادشاها! دراین لحظه و در این ساعت، تحف تحیات و صلات3 صلوات ms069 به
~~روان
# ~~پاک سید المرسلین، چراغ آسمان و زمین، محمد- رسول الله- در رسان. بیضه
~~های اعمال
# ~~نهاده ایم بر خاشاک از آسیب چنگال گربهآ شهوت نگاه دار. ماهرو یان عمل،
~~کاهربایی دارند
# ~~در دل ما، خداوندا! ما را هنگی و قوتی بخش تا ربوده4 نشود. تن شوره
~~گشتهآ ما را که از آب شور
# ~~حرص، شوره گشته است، به. توفیق مجاهده، پاک و طیب گردان. دل ما را که
~~از خیل خیال
# ~~وسوسه ها پای کوب5 گشته است، به باران توفیق و خضر طاعات مزین گردان.
~~تابهآ طبع ما را از
# ~~صدمهآ سنگ سنگین دلان نگاهدار. به وقت مرگ چون مرغ جان ما از قفص قالب،
~~بیرون خواهد
# ~~رفتن، شاخهای درخت سبز سعادت، مرغ روح ما را بنما تا در آرزوی آن، پر و
~~بال خوش بزند و به
# ~~نشاط بی اکراه بیرون پرد.
# # ««همتو به عنایت الهی %~% آنجا قدمم رسان که خواهی
# # از ظلمت تن رهاییم ده %~% با نور خود آشناییم ده
# # روزی که مرا ز من ستانی %~% ضایع مکن از من آنچه دانی
# # و آن دم که مرا به من دهی باز %~% یک سایهآ لطف بر من انداز
# # تا با تو قرین7 نور گردم %~% چون نور ز سایه دور گردم
# # آن سایه نه کز چراغ دور است %~% آن سایه که از8 چراغ نور است
# # من بیکس و رختها9 نهانی %~% هان ای کس بسیکسان تودانی
# # تا چند کنم ز مرگ فریاد %~% گر مرگم10 از اوست مرگ من باد
# # گر بنگرم آنچنان که رای است %~% آن مرگ نه مرگ، نقل جای است11
# # از خورد گهی به خوابگاهی %~% وز خوابگهی به بزم شاهی12
# ~~که: «(والناشطات نشطا»13.
# ~~افتتاح مقالات به حدیثی کنیم از احادیث مصطفوی- صلوات الله علیه-
~~لقدجاءفی «ادرر PageV01P076
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0088.png)

# ~~مجلس سوم
# ~~الاخبار)) عن النبی المختار علیه افضل الصلوات واعلاها واکمل التحیات
~~واسناها انه قال
# ~~الحارثه صباح یوم : (کیف اصبحت یا حارثه؟ قال: اصبحت مومنا قال: ان لکل
~~حق
# ~~حقیقه فما حقیقة ایمانک؟ ms070 قال: عزلت نفسی عن الدنیا فاظماءت نهاری
~~واسهرت لیلی
# ~~یتغاوون فقال النبی: «اصبت فالزم»، تم اقبل الی اصحابه وقال: «هذا عبدا
~~نورالله قلبه
# ~~بنور جلاله»، 14.
# سید المرسلین، چراغ آسمان و زمین - صلی الله علیه وسلم - روزی میان یاران
~~نشسته بود15
# ~~روی، به حارثه کرد وگفت: ای حارثه! امروزچون برخاستی از خواب؟
# گفت: مؤمن برخاستم. مؤمن راستی، مؤمن حقیقی، مؤمن بی گمان وتقلید16
# (آن حای که احرار نشینند، نشستیم %~% وان کار که ابرار گزیدند، گزیدیم
# دیدیم که در عهدهآ صد گونه و بالیم %~% خود را به یکی جان زهمه باز
~~خریدیم
# ما را همه مقصود به آمرزش حق بود %~% المنة لله که به مقصود رسیدیم»17
# پیغامبر- صلی الله علیه وسلم- فرمود که: هر راستی را نشانی است و هر
~~حقیقتی را
# ~~علامتی است. نشان ایمان تو چیست؟
# گفت: یا رسول الله! من از دنیا دور شدم که دنیا را دام غرور دیدم و حجاب
~~نور دیدم. به
# ~~روز، تشنه صبر کردم و شب، بیدار بودم و این ساعت معین عرش رحمان را به
~~چشم ظاهر
# ~~می بینم، چنانکه خلق، آسمان را می بینند و اهل بهشت را می بینم به این
~~چشم ظاهر، میان
# ~~بهشت یکدیگر را زیارت می کنند و کنار می گیرند و اهل دوزخ را با این
~~چشم می بینم که غریو
# ~~می کنند و فریادشان به گوش ظاهر می شنوم.
# رسول- صلی الله علیه وسلم - فرمود: ((اصبت فالزم»: یافتی، راه راست دیدی.
~~آنچه
# ~~می بینی هم براین روش محکم باش، تا آنچه دیدی مقام توشود و ملک تو شود،
~~زیرا دیدن PageV01P077
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0089.png)

### | مجالس سبعه
# ~~دیگراست و ملک شدن دیگر: بعد از آن رسول صلی الله و علیه و سلم  روبه
~~یاران کرد و
# ~~فرمود: ««هذا عبد نور الله قلبه بنور جلاله» (18): این بنده، آن بنده
~~است که خدای- عزوجل.
# ((آن سرمه کش بلند بینان
# در باز کن درون نشینان)19
# ~~چشم دل این مرد را سرمهآ معرفت کشیده است و چشم ms071 ودل او را منور
~~گردانیده است.
# (گر پردهآ هستیت بسوزی به ریاضت %~% بیرون شوی زین ورطه که این خلق درآن
~~است
# پنهان شوی ازخویش و زکونین بیکبار %~% بر دیدهآ تواین سر آنگه بعیان است
# # این عالم نفی است، دراثبات توان دید %~% سرگشته دراین واقعه این خلق
~~ازآن است»20
# ~~چون حارثه طاعت خود را پیش آورد که روز به روزه بودم و شب بیدار و از
~~دنیا دور شدم تا
# ~~اینها دیدم وشنیدم، آنچه خلق نمی بینند و نمی شنوند، رسول- صلی الله
~~علیه و سلم- به لطف
# ~~او را بیدار کرد که نماز خود را مبین، نیاز خود را مگو، آن به عنایت و
~~بخشش حق دان
# # ((ازما وخدمت ما چیزی نیاید ای جان %~% هم توبنا نهادی، هم توتمام
~~گردان
# # دارالسلام ما را، دارالملام کردی %~% دارالملام ما را، دارالسلام
~~گردان»21
# ~~باز سییدی پرید از دست شاه به دستوری بر گوشهآ بام نشست. طفلان در فر و
~~جمال آن باز
# ~~حیران شدند. تی تی و توتو22 می کنند وااز دورمی پندارند که آن باز
~~سلطان، از بهرتی تی و
# ~~توتوی22 ایشان نشسته است. ندانند که آن باز به عنایت پادشاه به گوشهآ
~~آن و یرانه نشسته است.
# ~~«نورالله قلبه بنور جلاله» یعنی مگو که روزچنین کردم و شب چنان کردم،
~~الا بگو که آن
# ~~خداوندی که روز را منور کرد و شب را مستر کرد به عنایت خویش و بخشش
~~خویش بر دل و
# ~~دیدهآ من رحمت کرد.
# «(دل کیست کوحدیث خود ودردخود کند
# بیدا بود که جنبش دل تا کجارسد!)23
# ~~«لا تکونوامن ابناء العمل وکونوا من ابناء الازل»24 زاهدان از عمل
~~اندیشند که چنین
# ~~کنیم و چنان کنیم. عارفان از ازل اندیشند که حق چنین کرد و چنان کرد و
~~ازهای و هوی عمل
# ~~خود نیندیشند.

PageV01P078

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0090.png)

# ~~جلس سوم
# # ((عارفان چون دم از قدیم زنند %~% های و هورا میان دو نیم زنند»25
# ~~««الزاهد یقول کیف اصنع والعارف یقول کیف یصنع»26
# # «زاهد ms072 از ترس گفته من چه کنم %~% در میان چنین محن چه کنم
# # عارف از عشق گفته او چه کند %~% عسجب از بهر من خدا چه تند
# # نظر آن27 بود به سوی خودی %~% که کنم نیک و نگروم به بدی
# # نظر این بود بسه سوی خدا %~% نگرد دائما به روی خدا
# # نظر الزاهد ین فی الاعمال %~% نظر العارفین فی اضمحلال
# # صحوة الزاهد من الاعمال %~% سکرة العارف من الاجلال
# # عمل البر متکا الزاهد %~% مطمح العارف لدی الواحد
# # ذابری نفسه بفعل البسر %~% ذاک للحق28 شاهد فی السر
# # ذا ک احسافه هدی ههدوذ %~% عارف الحق هادم المحدود
# # ذاک فی الارض عمره یفنی %~% عارف الحق فی البقاء سماء
# # زاهد اندرمیان خوف ورجا %~% عارف الحق طارفوق حجی
# # مسکن الزاهدین فی ذا الفرش %~% همة العارفین فی ذی العرش1
# ~~زاهد می گوید: آه آه چه کنم من؟ عارف می گوید: آه تا او چه کند؟
# # «سیر زاهد هر مهی یک روزه راه %~% سیر عارف هر دمی تا تخت شاه»30
# # «رخ چو بنمود آن جمال، تورا %~% پاک بر بود آن کمال، تورا»31
~~PageV01P079
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0091.png)

# «(هر که آید به سوی اوزحقیقت خبری32 %~% اندر او از بشریت بنماند اثری
# التفاتی نبود همت او را به علل %~% گر همه علت گیرد33 زعلی تابه ثری
# هر که ازخود34 متلاشی شود ومحوزخویش %~% به سوی او کند از عین حقیقت نظری
# جوهری بیند صافی متحلی به حلل %~% متمکن شده در کالبد جانوری
# توبه صورت چه قناعت کنی ازصحبت او %~% درود گرشود توم به تحقیق، که اوشدد
~~گری»35
# ا(زاهدی چیست؟ ترک بد گفتن %~% عاشقی چیست؟ ترک خود گفتن»36
### | حکایت
# آوردهاند که پادشاهی بود، عالمی، عادلی، 37 خدای ترسی، رعیت پرسی-
~~خداوندا! پادشاه
# ~~عهد ما را بر داد و عدل و انصاف ثابت دار- و آن پادشاه را امیران
~~بودند. بعضی اهل قلم که تدبیر
# ~~ملک را از مدبرات امر تعلیم کرده بودند. قلمشان چون قلم فرشته در دست
~~راست، نرفتی آلا به
# ~~خیرات. مکر و تزو یر و ms073 مظلوم شکنی را زهره نبودی که گرد دفتر و قلمشان
~~گشتی. دفترهای
# ~~ایشان، در دیوان روشنایی دادی، همچون نامهآ مؤمنان در دیوان قیامت و
~~بعضی بندگان، اهل
# ~~شمشیر وعلم بودند، جانباز.
# ««در رزم چواهنیم ودر بزم چوموم %~% بر دوست مبارکیم و با دشمن شوم»38
# یک غلامی بود بی دست وپا تر ازهمه. درقلم اورا هنری نی، در علم او را
~~قدرتی نی.
# ~~پادشاه او را از همه دوستتر داشتی و مقربتر از ایشان بود و39 راز ایشان
~~با او گفتی و راز او با
# ~~ایشان نگفتی وخلعتها و جامگیهای او، از ایشان افزون بودی، وسوسه، سرمهآ
~~حسد در دیدهآ ایشان
# ~~می کشید، چنانکه در قصهآ یوسف و برادران، عنایت یدر با یوسف بود. و
~~برادران، ینهان دست
# ~~می خاییدند از غضب وحمیت که «اذ قالوا لیوسف واخوه احب الی ابینامنا»40
~~. با هم به
# ~~خلوت می گفتند: آخر به چه هنر، به چه خدمت، به چه صورت او را بر ما
~~چندین فضیلت نماید؟ و
# ~~چون کسی بد کسی گوید در غیبت، بر دل و رخ او داغ عداوت بنویسند تا چون
~~بهم رسند،
# ~~بینایان ببینند و نابینایان هم گمان برند.

PageV01P080

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0092.png)

# ~~مجلس سوم
# # ««آنها که محققان وره بینانند %~% احوال41 تو رایکان یکان می دانند
# # لیکن به کرم پردهآ کس ندرانند %~% زان سان که زمانه می رود، می
~~رانند»42
# ~~پادشاه و آن غلام خاص در پیشانی امیران و در چشم ایشان و در گفت ایشان،
~~بداندیشی
# ~~بدگویی ایشان می دیدند. لابد اثر غیبت در پیشانی و در چشم ایشان و گفت
~~پیداست. چناز
# ~~خدای- تعالی - می فرماید مررسول را از بهر غیبت منافقان که: «ولتعرفنهم
~~فی لحن
# ~~القول»).43 اما می دانستند و نادانسته می کردند.
# «می دان و مگوتا نشود رسوایی
# زیبایی مرد، هست در گنجابی»)44
# ~~روز رسوائی خود در پیش است. «(یوم تبلی السرائر»45 باشد که پیش از آن
~~روز توبه کند
# ~~حالی او را رسوا نکنیم. آن امیران با ms074 یکدیگر می جوشیدند که چه کنیم
~~پادشاه است. حاکم
# ~~است. دست، دست اوست. اگر بی انصاف است که گوید که مگو؟ و اگر روز را شب
~~گوید،
# ~~که گوید که خطاست؟
# # ««گر قامت سرو را دوتا می گویی %~% ور ماه دو هفته را جفا می گویی
# ~~اندر همه عالم این دل و زهره که راست؟تا با تو بگوید که چرا می
~~گویی؟»36
# # «رجننا بلیلی وهی جنت بغیرنا %~% واخری بنا مجنونة لانریدها»7)
# # (ما عاشقیم برتو، توعاشق برآینه %~% ما را نگاه بر تو، ترا اندر آینه
# # از دود آه خویش، جهان را سیه کنم %~% تا هیچ صیقلی نکند دیگر آینه»48
# ~~روزی از آن امیران یکی که گرم دماغ تر بود و بی صبر تربود، گفت: ای
~~امیران، وای برادران PageV01P081
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0093.png)

### | معالس سبعه
# ~~اگر شما را صبر هست، مرا باری صبر نیست. امروز بروم، زانوزنم به خدمت
~~سلطان و خاک بر
# ~~سر کنم، اگر بگوید که: چیست؟ بگویم:
# # گفتی که سرشک توچرا گلگون شد؟ %~% چون پرسیدی راست بگویم چون شد:
# # خونابهآ سودای تومی ریخت دلم %~% چون جوش برآورد، ز سر بیرون شد49»)
# # ««کارم چوز غم به جان رسانیدی بس %~% دودم به همه جهان رسانیدی بس
# # از پوست برون رفت مکن بی رحمی %~% چون کارد50 به استخوان رسانیدی بس»
# ~~گفتند: ای برادرراست می گویی، الا از بهر خاطر ما روزی چند52 صبر کن که
~~«الصبر
# ~~مفتاح الفرج»53. گفت: صبر کنم تا چه شود؟ گفتند: تا فرصت نگاه داریم.
# «مرغ را بینی، که بی هنگام آوازی دهد
# سر بریدن واجب آید، مرغ بی هنگام را54
# ~~گفت: وقت کدام باشد؟ گفتند: روزی که پادشاه، خوش طبع و گشاده باشد و با
~~ما خندان
# ~~باشد آن ساعت رحمت در جوش باشد. ((اغتنموا الدعاء عندالرقه55»» رسول
~~صلی الله علیه و
# ~~سلم- می فرماید که: آن ساعت که دلهای شما تنگ شود و دیدههای شما پر آب
~~شود، سوزی و
# ~~نیازی پیدا شود، آن ساعت، وقت حاجت خواستن است، ms075 غنیمت دارید که آن ساعت
~~در رحمت
# ~~باز است، حاجتها بخواهید.
# # (ای باد سحر، به کوی آن سلسله موی %~% احوال دلم بگوی، اگر باشد روی
# # ور زانک بر آب خود نباشد مه روی %~% زنهار مرا ندیدهای، هیچ مگوی»56
# # [زین من وصبر من تورا چه شود %~% گر مرا آتش بسوزد، گوبسوز»]57
~~PageV01P082
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0094.png)

# ~~مجلس وم
# ~~تا زوزی پادشاه شکارهای عجب کرده58 بود و سخت شادمان و خندان بود.
~~پادشاه ازل و ابد
# ~~را شکار عزیز، دل عاشقان است که: «ان الله یفرح بتوبة عبده المؤمن»»59.
~~زهی تقاضای
# ~~رحمت که بندگان را بگریزاند به غیرت و بیگانه کند و باز شکار کند به
~~رحمت.
# # ««ای آنکه زخاک تیره نطعی سازی %~% هر لحظه در او صنعت دیگربازی60
# # گه مات کنی و گه بداری قایم %~% احسنت، زهی صنعت با خود بازی»61
# ~~امیران چون شاه را شادمان دیدند و درهای رحمت را بازیافتند، جمله به
~~خدمتش زانوزدند و
# ~~گفتند: ای شاه عالم! چند و چند؟ آخرما را کشتی، عادت کرم تونبود این،
~~مدتهاست که
# ~~ریسمان دل ما گره بر گره است، چون رشتهآ تب بترس62 از شب دود آلود و از
~~شفق خون آلود.
# # ««از زلف بیاموز63 کنون بنده خریدن %~% کز چشم64 بیاموخته ای پرده
~~دریدن
# # فریاد رس آن را که به دام تو در افتاد %~% یا نیست ترا مذهب فریاد
~~رسیدن؟
# # ما صبر گزیدیم به دام تو که در دام %~% بیچاره شکاری خفه گردد ز طییدن
# # زین رو که65 رضای توبه اندوه توجفت است %~% اندوه توما را چوشکر شد به
~~چشیدن
# # زین روی نیاریم غمت خورد به یکبار23 %~% زیرا که شکر هیچ نماند زمزیدن
# # بشنوسخن بنده سنایی و مکن جور67 %~% کارزد سخن بنده سنایی به شنیدن»68
# ~~پادشاه گفت: چه کردهام در حق شما؟
# ~~گفتند: ما بندگان توایم، از جان عزیزتر چه بود؟ از رضای تودریغ نمی
~~داریم، در صف
# ~~جنگ، جنگ69 وقت نفسی نفسی جانبازیهای ما را دیده ای چگونه است فلان را
~~بر ms076 سر ما بدین
# ~~حد بر گزیدهای؟ به چه هنر، به چه نیک بندگی؟ از ما چه تقصیر آمد،70
~~حاکمی و فرمان داری.
# ~~ما.
# ««آنکس که به بندگیت اقرار دهد
# با او تو چنین کنی دلت بار دهد؟»71 PageV01P083
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0095.png)

### | مجالس سهعه
# آخر او چه بندگی می کند که آن بندگی لطیف است و در نظر ما در نمی آید؟
~~پادشاهی کن
# ~~و ما را اندکی خبر کن که آن کدام بندگی است؟ تا ما هم بکوشیم و هنر خود
~~بنماییم. گفت:
# ~~چه گویم؟ آنچه او می کند، شما نتوانید کردن.
# # ««گر سخن بروفق عقل هر سخنور گویمی %~% شک نبودی کاین سخن، باخلق
~~کمترگویمی
# # کو کسی کاسرارچون بشنود، دریابد که من %~% پیش او73 هر ساعتی اسرار
~~دیگر گویمی
# # کو کسی، کز وهم پای عقل برترمی نهد؟ %~% تاسخن بااوبسی ازعرش برترگویمی
# ~~کوکسی کز73 سینه کرسی کردوازدل عرش ساخت؟تا نشان عالم صغریش در بر
~~گویمی
# # کو کسی، کزقعرظلمت پا74 نهد یک گام پیش %~% تا زسرهفت در و چارگوهرگو
~~یمی
# # کویکی، صاحب مشامی کزیمن بویی کشد %~% تا زمشک تبت و عود معنبر گو یمی6
# # کوکسی، کوعبره خواهد کردازاین دوزخ سرا؟ %~% تا من از صد نوع با او شرح
~~معبر گویمی
# # گر دل عطار پست خاک نقشین77 نیستی %~% از بلندی شعرفوق هفت
~~اخترگویمی»78
# گفتند: ای شاه عالم! آخر ما را امتحان کن، اگر از عهده بیرون نیاییم، خود
~~را بشناسیم و
# ~~فضیلت او را بدانیم واز حسد وسوسه فارغ شویم، بعد از آن جنگ با خود
~~کنیم نه با خیال شاه.
# ~~ررگر دل دهیم از سرجان برخیزمجان بازم و از جان و جهان برخیزم79
# ~~من بنده به خوی تو نمی دانم زیست مقصود توچیست؟ تاازآن برخیزم»)90
# ~~یابد و زود خلاص بیند. ««قل لمن فی ایدیکم من الاسری ان یعلم الله فی
~~قلوبکم خیرا
# ~~یؤتکم خیرا مما اخذ منکم»81: ای محمد! اسیران و بستگان غم را بگو که از
~~من در این رنج و
# ~~اسیری، اگر ms077 آن کس که شما به تقدیر نافذ او اسیرید، در این حالت در دل
~~شما اندیشهآ نیک بیند،
# ~~هرچه از شما یاوه شد، بیش از آن وبهآ از آن دهد.
# پادشاه فرمود که: یک هنر غلام من آن است که دایما مرا می نگرد و چشم از
~~رونی من بر PageV01P084
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0096.png)

# ~~مجلس سوه
# ~~نمی دارد. گفتند: ای شاه عالم! پس زودتر بگو، این سهل کاری است. ما همه
~~روز و شب بعد
# ~~از این، ترا نگریم. خاک بر سر کارهای دیگر، از این خوشتر کار چه باشد!
# آن کس که ترا بیند و شادی نکند
# سر زیر و سیه کاسه و سرگردان باد» 82
# جمله امیران از این شادی سجده کردند و سلاحها از خود گشادند و انداختند و
~~گفتند: بعد از
# ~~این سلاح ما روی تو، صلاح ما کوی تو، حجی به در خانه و فضلی بسیار83.
~~صف کشیدند و بر
# ~~روی پادشاه نظرمی کردند. با خود می گفت:
# ~~مسی از زر بپالودی و می لافی چه سود اینجا؟   که رسوا گردی ای لافی،
~~چوسنگ امتحان بینی؟8
# ~~«دعوی عشق کردن آسان است  لیک آن را دلیل و برهان است)85
# در گوش حاجب خاص گفت که: برو به طبل خانه، هر چه آنجاست از کوس و دهل
~~بگوتا
# ~~همه را بربام قصر آرند و از این روزن بیکبار در اندازند. رفتند و چنان
~~کردند. بیکبار بانگهای با
# ~~هیبت و زلزله برخاست. همه چپ و راست نگریستند که بارگاه چه می شود! و
~~چشم او در رخ
# ~~شاه ماند که سیمای شاه چه می شود: «ما زاغ البصر وماطغی86»
# ای عزیز من! مقصود از این قصه، پادشاه نیست. امیران و سپاه نیست. مقصود
~~ازاین پادشاه،
# ~~نه پادشاه است، بلکه حضرت عزت اله است تعالی وتقدس- مقصود از این
~~امیرانن نه امیرانند
# ~~بلکه فرشتگان هفت آسمانند: ««لایعصون الله ما امرهم»87
# چون فرمان آمد که شما را از مسکن زمین معزول کردیم و ms078 این ولایت را به
~~اقطاع به آدم دادیم،
# ~~همه فریاد برآوردند که: ««اتجعل فیها من یفسد فیها»88 در این زمین قومی
~~آوری که فساد کنند
# ~~و معصیت وخون ریزی کنند؟ ««ونحن نسبح بحمدک ونقدس لک»89 و ما را معزول
# ~~می کنی، روز و شب به خدمت مشغولیم و به بندگی و تسبیح و تقدیس؟
# جواب فرمود- جل جلاله- که: این هست، الا من از ایشان خدمتی می دانم که از
~~شما آن PageV01P085
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0097.png)

### | مجالس سبعه
# ~~خدمت نیاید.
# گفتند: عجب، آن چه خدمت باشد که از فرشتگان پاک نیاید و از بنی آدم آلوده
~~بیاید؟ رسول
# ~~کونین، پیشوای ثقلین، محمد مصطفی - صلی الله علیه وسلم- چون شب معراج
~~او را جلوه
# ~~کردند، عجایب و غرایب هفت آسمان را بروی عرضه کردند90، عرش و کرسی بر
~~او جلوه کردند،
# ~~البته نظر ازجمال الوهیت برنگرفت. که «ما زاغ البصر وماطغی»).
# ~~(«چون نهان و آشکارا نزد تویکسان شود  صحبتت پیوسته گردد، خدمتت آسان
~~شود
# ~~آفتابت راست گردد رو نماید بی قفا91 ذرهای سایه نماند، هرچه خواهی آن
~~شود
# ~~اینت اقبال وسعادت، اینت بخت و روزگار زندهآ با جان به نزد12 زندهآ بی
~~جان شود
# ~~فاش گویم برگشایم راز مردان را ولیکهر کسی طاقت ندارد، زانکه سرگردان
~~شود93» PageV01P086
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0098.png)

### | لمجلس الرابع
# من اسراره نورنا الله بمشرق انواره1
# ~~الحمدلله مقدر الکائنات ومافیها ومدبر الموجودات وباریها، معید الخلایق
~~علی صعید
# ~~الحشر لیوم النشر ومبدیها، مجری الفلک الدوارفی لجة الخضراء والفلک علی
~~صفحات
# ~~الماء ومزجیها، مظهر کتائب السحائب علی اکناف الهواء ومنشیها، فاذا سلت
~~البروق
# ~~سیوفها علی اعجاز العوادی وهوادیها، ارسلت سهام الاقطارالی اغراض
~~الاوطار2 ومرامیها
# ~~ونادی خطیب الرعد علی منبر الغیم، تبارک الله «مجریها ومرسیها»3 العلیم
~~الذی
# ~~لایعزب عن علمه خطرات الاقلام فی مدارجها ولا خطوات الاقدام فی
~~مجاربها4، البصیر
# ~~الذی لایخفی علی بصره اصناف الدررفی اعطاف الاصداف ومطاویها، السمیع
~~الذی
# ~~یسمع برید اصوات الانام فی غلبات الظلام ودیاجیها وترصیع الالحان من
~~الاطیار علی
# ~~اغصان الاشجار ومراقیها، المتکلم ms079 بکلام قدیمی ازلی جل عن نغمات اللغات
~~وحرکات
# ~~اللهجات وتقدس عن رسوم رفع ظروف وحروف یوالیها فی القراءة تالیها
~~ونشهدان لا اله
# ~~الا الله وحده لا شریک له ونشهدان محمدأ عبده ورسوله صلی الله علیه
~~وعلی اله
# ~~خصوصا علی ابی بکر التقی وعلی عمر النقی وعلی عثمان الزکی وعلی علی
~~الوفی و
# ~~علی جمیع المهاجرین والانصار وسلم تسلیما کثیرا5 PageV01P087
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0099.png)

### | مجالس سبعه
### | ناجات
# ملکا و بادشاها! حان مشتاقان لقای خود را که از دریای هستی به کشتی
~~اجتهاد، عبور
# ~~می جویند به سلامت و سعادت به ساحل فضل و رحمت خویش برسان. دردمندان
~~لقای فراق6
# ~~خود را به مرهم و درمان امان7 خویش صحت و عافیت ابدی روزی گردان. دیدهآ
~~دل هریکی را
# ~~به تماشای انوار و ازهار بستان غیب گشاده گردان. شبروان خلوت را در
~~ظلمات هوی و شهوات از
# ~~گمراهی و بیراهی نگاه دار. ای خدایی که به امر ««اهبطوا»»8 مرغان ارواح
~~ما را به دام و دانهآ
# ~~قالب خاکی محبوس کردی، به کمال فضل خویش ازاین دامگاه صعب به گشاد عالم
~~غیب راه
# ~~نمای9، یا اله العالمین ویا خیر الناصرین.
# ابتدای کلام وآغاز پیام به حدیثی کنیم از احادیث رسول صادق، محمد مصطفی -
~~صلی الله
# ~~علیه وسلم:
# روی فی اصح الاخبارعن افصح الاخیارانه قال: «ان لله تبارک وتعالی عبادا
~~امجادا
# ~~محلهم فی الارض کمحل المطران وقع علی البراخرج البر وان وقع علی البحر
~~اخرج
# ~~الدر»).
# چنین می فرماید مصلح هر فساد، کلید هر مراد، پناه مطیع وعاصی، رهنمای
~~دانی وقاصی
# ~~صلی الله علیه وسلم- : خدای خالق زمین وزمان را، مبدع طباق11 هفت آسمان
~~را، خداوند بی
# ~~حیف را، سلطان بی کیف12 را در جهان آب و گل بندگانند پاکتر از جان و
~~دل.
# «آنها که ربودهآ الستند %~% از عهد الست باز مستند PageV01P088
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0100.png)

# ~~جلس چهارم
# در منزل درد، بسته پایثد %~% در دادن جان کشاده دستتد
# تا شربت بیخودی چشیدند %~% از بیم و امید باز رستند
# رستند ms080 ز عین وغین، هرگز %~% دل در ازل و ابد نبستند
# چالاک شدند پس به یک گام %~% از جوی حدوث باز جستتد
# برخاسته از سر تصدر %~% بر مسند خواجگی نشستند
# فانی زخود وبه دوست باقی %~% این طرفه که نیستند و هستند
# این طایفهاند اهل توحید %~% باقی همه خویشتن پرستند»13
# حق- تعالی - چون بنده ای را شایسته مقام قرب گرداند14 و او را شراب لطف
~~ابد بچشاند،
# ~~ظاهر وباطنش را از ریا ونفاق صافی کند، محبت اغیار را درباطن او
~~گنجایی15 نماند، مشاهد
# ~~لطف خفی گردد، به چشم عبرت در حقیقت کون نظاره می کند، از مصنوع به
~~صانع می نگرد و از
# ~~مقدور به قادر می رسد. آنگه از مصنوعات ملول گردد و به محبت صانع مشغول
~~گردد. دنیا را پیش
# ~~او خطر نماند، عقبی را بر خاطر او گذرنماند16. غذای او ذکر محبوب گردد
~~و تنش در هیجان
# ~~شوق معبود می نازد و جان در محبت محبوب می گدازد، نه روی اعراض ونه
~~سامان اعتراض،
# ~~چون بمیرد و حواس ظاهرش از دور فلک بیرون آید، کل اعضاش از حرکت طبیعتش
~~ممتنع
# ~~گردد، این همه تغیر، ظاهر را بود ولیکن باطن از شوق و محبت یر بود
~~««اموات عند الخلق احیاء
# ~~عندالرب»17، با خلق مردگان و نزد حق زندگان.
# می فرماید که: این بندگان رحمت عالمند، بدیشان بلاها دفع شود، زینهار
~~خلقند، در روزی
# ~~به برکت ایشان باز شود و در بلا بسته شود. بر مثال بارانند هرجا که
~~بارند مبارک باشند و برکت
# ~~باشند، گنج روان باشند حیات بخش باشند، آب زندگانی باشند18 باران اگر
~~بر زمین بارد، گندم
# ~~و نعمت بار آرد و گر بر دریا بارد، صدفها یر در کند و در و گوهر رو
~~یاند.
# بعضی محققان گویند: مراد از این خشکی، قالب و صورت آدمیان است که به
~~برکات
# ~~صحبت اولیا آراسته گردد و عمل وزهد و نیاز19 وشفقت ومرحمت وخیرات
~~وصدقات و
# ~~مسجدها ومنارها ومعبدها وپلها ms081 ورباطها وغیر ان، این همه خیرات ظاهر در
~~عالم از صحبت آن PageV01P089
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0101.png)

### | مجالس ضهعه
# ~~بندگان حاصل شده است و ازایشان دزدیدهاند و از ایشان آموختهاند و مراد
~~از باریدن بردریا، زنده
# ~~گرداندن دلهاست و بینا شدن دلها و روشن شدن دلها از صحبت ایشان و
~~آراسته شدن نوعروس
# ~~جان به جواهر علم ومعرفت وشوق و ذوق.
# # «آن عزیزان که پردهآ غینند20 %~% در خرابات قاب قوسینثد
# # گاه در عقبه21آ مجاهدهاند %~% گاه در مجلس مشاهدهاند
# # همه هم بادهاند وهم مستند %~% همه هم نیستتد وهم هستند
# # نیست گشته همه زغیرت22 هست %~% علم بینیازی اندر دست
# # جسمشان23 تا ولایت آدم %~% اسمشان تا نهایت عالم
# # خمشانی زجان بآیین تر %~% ترشانی زقند24 شیرین[تر
# # جانفروشان بارگاه عدم %~% خرقه پوشان خانقاه قدم
# # همه از روی افتقار و وله %~% لا شده در جمال25 الا الله
# # نور دیدم درو رونده یکی %~% همچوماهی رونده بر فلکی
# # که همی کرد از آن ولایت دور26 %~% خرقه هاشان به تابش پرنور7
# # خواستم تا در آن طریق شوم %~% خواستم تا از آن رفیق شوم28
# # عاشقی زان صف21 سقیم صحیح %~% پیشم آمد خموش لیک فصیح
# # دست بر من نهاد و گفت که: بیست30 %~% هم بدین جا که جای، جای تونیست
# # باز پر سوی لایجوز و یجوز %~% رشته در دست صورت است هنوز»31
# ~~تا بر در حجرهآ دل ساکن شدند و هر چه ما سوی الله بود، از دل بیرون
~~کردند، از بهشت و
# ~~دوزخ و ارواح و اجسام وغیر آن، الا ترک طلب حق نکردند. پس سه چیز آمد:
~~طالب وطلب و
# ~~مطلوب. پس چون بدین مقام رسیدند، در نگریستند، زنار ترسایی «(ثالث
~~ثلاثه» 32 برگردن وجود
# ~~خود دیدند. از سرادقات عزت33 خطاب: «ولا تقولوا»»34 بشنیدند، چندان
~~دیده و عقل در برابر PageV01P090
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0102.png)

# ~~داشتند که طالب وطلب فانی شد، فرد مطلق باقی ماند.
# زان می خوردم که روح پیمانهآ اوست %~% زان مست شدم که عقل، دیوانهآ اوست
# دودی به من آمد، آتشی در ms082 من زد %~% زان شمع که آفتاب پروانهآ اوست)35
# ~~لمعان ینبوع اعظم جلال قدس حق ازمشرق ««افمن شرح الله»36 چون طالع شد،
~~نه حسن
# ~~ماند ته خیال نه وهم ماند ونه عقل ماند.
# (تنا37 پای این ره نداری چه پویی؟ %~% دلا جای آن بت ندانی، چه جویی؟38
# از این رهروان مخالف چه چاره %~% چو بر لافگاه سر چار سویی
# اگر عاشقی کفر وایمان یکی دان %~% که در عقل رعناست آن تنگ خویی39
# # توجانی و انگاشتستی که شخصی %~% تو آبی و پنداشتی سبویی
# # همه چیز را تا نجویی نیابی %~% جز این دوست را تانیابی نجویی
# # یقین دان که تواو نباشی ولیکن %~% چوتودر میانه نباشی، تواویی»40
# ~~آدمی اول نطفه بود، آنگه علقه آنگه مضغه، پس حق-تعالی - فرشته ای
~~رامسلط کند بررحم مادران
# ~~که اورا ملک الارحام گویند. فرمان آید که ای فرشته! نقش کن. آن فرشته
~~از لوح محفوظ، نشان
# ~~صورت برداشته بود، بیرون از رحم، برابر رحم بایستد ونقاشی کند به فرمان
~~خدای - عزوجل-
# ~~چون نقش صورت تمام گشت، فرمان آید که ای فرشته! باز رو که ما را با وی
~~سری است، بعد از
# ~~آن جاناندر وی ترکیب کند و هیچ کس نداند که جان چه چیز است. بعد از آن
~~امر آید که
# ~~بنو یس رزق او را وعمل او را وبنویس که شقی است یا سعید.
# ~~آدم را چون بیافرید، جان را فرمان داد که تا سر وی اندر آمد. سرش که از
~~گل بود، گوشت و
# ~~استخوان وپوست گشت، آن باقی همه گل. چشم باز کرد، تن خود را همه گل
~~دید، تا همهآ
# ~~فضلها از خدا بیند.41
# ~~آوردهاند از قصهآ «عازم» که - ازبنی اسرائیل بود- روزی از فساذ خانهآ
~~خویش بیرون آمد و
# ~~به سوی بیابان می رفت، تا رسید به جایی، قومی دید که کشت کرده بودند و
~~تیمار داشته تا
# ~~کشتشان تمام رسیده و بلند شده و دانه ها آکنده شد، لایق درودن42 و خرمن
~~کردن شد. ms083 آتش PageV01P091
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0103.png)

### | مجالس سبعه
# ~~وردند و آن همه کشت را سوختند.
# ~~با خود گفت: ای عجب، سوختن چنین دخل، دریغشان نمی آید؟
# ~~از آنجا در گذشت و حیران و بتعجب می رفت تا رسید به جایی . مردی دید که
~~با سنگی
# ~~می کوشید تا آن سنگ را بردارد. نمی توانست بر گرفتن و نمی توانست از جا
~~جنبانیدن سنگی دگر
# ~~آورده و پهلوی آن نهاده می کوشید تا هر دو را بهم بر گیرد. بجنبانید
~~نتوانست بر گرفتن.
# ~~گفت: ای عجب تا یکی بود، نمی توانست از جا جنبانیدن اکنون که دوشد و
~~گرانتر شد،
# ~~چون می تواند از جا جنبانیدن؟ رفت، سنگ سوم آورد، پهلوی آن دو نهاد.
~~چون سه سنگ شد،
# ~~هر سه را برداشت وروان شد.
# ~~عازم، این عجایب نیز بدید و باز در بیابان روان شد. گوسفندی دید که پنج
~~کس آن را
# ~~نگاه می داشتند. یکی بر پشت گوسفند سوار شده بود و یکی گوسفند بر او
~~سوار شده بود و یکی
# ~~پستان گوسفند را گرفته بود و می دوشید یکی سروی گوسفند را گرفته بود و
~~یکی دنبه اش را به دو
# ~~دست گرفته بود43 و عازم را دستوری پرسیدن نی. از آنجا روان شده، می
~~رفت. ماده سگی دید.
# ~~در شکم او سگ بچگان جمله به بانگ آمده.
# ~~عازم گفت: چه عجایبها44 دیدم!
# ~~چون به در شهر رسید، پیری را دید. گفت: ای شیخ! در این راه که آمدم،
~~عجایبها دیدم.
# ~~گفت، چه دیدی؟
# ~~گفت: دیدم قومی را کشت کرده بودند، چون تمام شد، آتش در زدند.
# ~~کفت: آن مثالی است که خدای، خدای تعالی- می خواست که به تو بنماید.
~~آنها
# ~~قومی اند که طاعتها کرده بودند، آخر کار به مفسدهها25 و معصیت مشغول
~~شدند. خداوند-
# ~~تعالی -عملهای ایشان را حبطه کرد. ««وقد منا الی ما عملوا من عمل
~~فجعلناه هباء منثورا»»46
# ~~گفت: دیگر چه دیدی؟
# ~~گفت: دیدم مردی سنگی را می خواست ms084 که بر گیرد، نمی توانست تاتمام قصه را
~~بگفت.
# ~~یر گفت: این مثل مردی است که یک گناه کرد. نزدیک او آن، عظیم و بزرگ
~~بود و
# ~~می ترسید، نمی توانست آن را برداشتن و از آن اندیشیدن گناهی دیگر بکرد،
~~اند کی سبکتر شد. تا
# ~~آن سنگ دو شد، دید که می جنبانید و چون سنگ اولین تنها بود، نمی توانست
~~از جای جنبانید.
# ~~بعد از آن سوم بار، گناهی و فسادی دیگر بکرد، همهآ گناهها بر او سهل شد
~~و سبک شد.
# ~~گفت: ای شیخ! دیدم که گوسفندی بدان صفت که گفته شد.

PageV01P092

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0104.png)

# ~~مجلس چهاره
# گفت: آن گوسفند، سثل دنیاست. آنکه برپشت او سوار بود، پادشاهانند و آنکه
~~گوسفند بر او
# ~~سوار بود، درو یشانند که از مردمان چیزی گدایی می کنند و آنکه دنبهاش
~~را گرفته بود، آن مثل
# ~~مردی است که کارش به پایان آمده است و اجلش نزدیک رسیده و نمانده است
~~الا اندک.
# ((چندت اندوه پیرهن باشد
# بوک47 آن پیرهن کفن باشد»48
# و آنکه دیدی که دو شاخ گوسفند را گرفته بود، مثل آن کس است که در دنیا
~~زندگانی
# ~~نکند، الا به مشقت بسیار ورنج و اما 49 آنکه پستانش را گرفته بودند و
~~می دوشیدند، بازرگانان
# ~~وخداوندان سرمایه و سود باشند و گفت: دیدم ماده سگی، سگ بچگان در
~~اندرون شکم مادر
# ~~بانگ می کردند.
# گفت: این مثل آنهاست که سخن بیوقت گویند. ایشان به مثل سگ بچگانند که
~~هنوز در
# ~~شکم مادرند و بانگ می کنند.
# «گر در سرو چشم، عقل داری و بصر %~% بفروش زبان را و سر ازتیغ بخر
# ماهی طمع اززبان گویا ببرید %~% زان می نبرند ازتن ماهی سر»50
# عازم گفت: ای شیخ فهم کردم، آنچه گفتی، اکنون خانهآ فلانه که به سیم می
~~رود،
# ~~کجاست و در کدام محله است؟ می گویند سخت شاهد51 است و من به هوس او
~~آمدم. شیخ سه
# ~~بار بر ms085 روی عازم تف کرد و گفت: ای بدبخت! پند هات دادند، به گوش نکردی،
~~مثلهات52
# ~~نمودند، التفات نکردی. من شیخ نیستم، من ملک الموتم، بدین صورت نمودم و
~~این ساعت جانت
# ~~را بستانم به امر حق و مهلت ندهم که آب خوری. در حال عازم، زرد شدن
~~آغاز کرد و گداختن
# ~~گرفت. جانش را قبض کرد در حال بفرمان رب العالمین.
# ~~ای خداوندان مال الاعتبار الاعتبارای خداوندان52 قال الاعتذار الاعتذار
# ~~پند گیرید ای سیاهیتان گرفته جای پندعذر خواهید54 ای سپیدیتان دمیده بر
~~عذار
# # پیش ازآن کاین جان عذرآور فروماند55زنطق %~% پیش ازآن کاین چشم عبرت
~~بین فروماند زکار
# ~~در جهان شاهان بسی بودند کز گردون ملک  تیرشان پروین گسل بود و سنان
~~جوزا گذار56 PageV01P093
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0105.png)

### | مجالس سیعه
# # نگرید اکنون بنات النعش وار ازدست مرگ %~% تیرهاشان شاخ شاخ و
~~نیزههاشان تارتار7-
# # در توحیوانی وشیطانی ورحمانی58 درست %~% از شمار هر که باشی، آن بوی59
~~روز شمار
# # باش تا از صدمت صور سراقیلی شود %~% صورت خوبت نهان وسیرت زشت آشکار)60
# ~~سیرتی کان در وجودت غالب است هم بر آن تصویر حشرت واجب است]61
# اما بنده ای که بحقیقت توبه کند و به سر گناه بازنگردد، خداونی تعالی--
~~همهآ
# ~~معصیتهای او را طاعت گرداند. ««فاولئک یبدل الله سیئاتهم حسنات)»62
~~کدام
# ~~بازرگان ازاین سودمندتر باشد63 گه معصیت بنده، طاعت گرند و جفا، وفا
~~شود و دوری،
# ~~نزدیکی شود و بیگانگی، آشنائی گردد، بر در بود، به پیشگاه رود. رسول -
~~صلی الله علیه و
# ~~سلم - فرمود: به هیچ چیز، فرزند آدم شادمانه تر از آن نبود که در میان
~~بیابان عظیم رسد، فرود آید
# ~~و زانوی شتر ببندد و روی زمین را نهالین سازد و دست خود را بالش خود
~~کند وساعتی بخسبد.
# ~~چون از خواب بیدار شود، در نگرد شتر رفته باشد و توشهآ راه و پای افزار
~~و قماش وی بر سر64 شتر و
# ~~شتر رفته، همه را برده. گاهی راست دود و65 گاهی چپ. هیچ ms086 جایی اثر ونشان
~~شتر نبیند. دل
# ~~بر هلاکت بنهد66. همانجا باز آید که شتر را گم کرده بود. ناگاه شتر را
~~ببیند، مهار در دست و
# ~~پای افکنده، روی به وی نهاده از شادی پیوسته می گوید: «اللهم انت ربی
~~وانا عبدک»،67.
# ~~این بار گفت: ««اللهم انت عبدی واناربک»68 از غایت شادی خطا کرد وخواست
~~گفتن تو
# ~~خدای منی، من بندهآ تو، از شادی غلط کرد، گفت: یارب، توبندهآ منی ومن
~~خدای تو.
# بعد از آن رسول- صلی الله علیه وسلم فرمود: خداوند- تعالی- به توبهآ
~~بندهآ عاصی
# ~~خویش، از آن مردی که شتر را یافت و69 به یافتن شتر شاد شد، شادتر است.
# معنی شادی خداوند به توبهآ بنده آن است که چون بنده به چیزی شاد شود، آن
~~چیز را عزیز
# ~~دارد، اکنون آن مرد تائب نیز نزد خداوند- تعالی- سخت عزیز باشد و فرمود
~~که: بنده ای بود که
# ~~گناه کند و آن گناه او را در بهشت آرد.

PageV01P094

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0106.png)

# گفتند: چون باشد یا رسول الله ؟
# گفت: آن گناه در پیش چشم وی ایستاده بود و وی هر دم پشیمانی می خورد و
~~عدر
# ~~می خواهد. این پشیمانی و عذر، او را آخر به بهشت اندر آرد. بنده ای چون
~~روز قیامت نامهآ گناه
# ~~بیند، راه دوزخ گیرد. او را گویند: روی دیگر بر خوان. بر خواند، همه
~~طاعت بیند، از بهر آنکه
# ~~توبهآ نصوح کرد و حق- تعالی- معصیتهای او را به طاعت مبدل گردانید، آن
~~خدایی که ریگ
# ~~را از بهر خلیل آرد و آهن را از بهر داوود، موم کرد، نرم و گل را از
~~بهر عیسی مرغ گردانید و خون
# ~~حیض را غذای فرزندان گردانید معصیتها را به طاعت مبدل تواند کردن به
~~روزگار.
# رسول- صلی الله علیه وسلم- گفت: شخصی بود (مقبل تمار» خرما فروختی . زنی
~~بیامد،
# ~~خرمای نیکو دید برد کان تمار، گفت: در دکان اندرون بهتر دارم. چون زن
~~به دکان در آمد، زن را
# ~~بوسه داد و ms087 در چادر او درآو یخت و آن زن او را دفع می کرد و می گفت:
~~بدکاری کردی، به
# ~~خداوند عاصی گشتی و به خواهر خود به مسلمانی خیانت کردی.
# مقصود ذکر قصهآ مقبل نیست، مقصود آن است که تودانی که درمان گناه چه می
~~باید کردن.
# مقبل چون توبهآ نصوح کرد، این آیت بیامد: ««والذین اذا فعلوا فاحشه
~~اوظلموا انفسهم
# ~~ذکروا الله فاستغفر والذ نوبهم ومن یغفر الذنوب الا الله»70 جماعتی می
~~گویند این درشأن
# ~~«بهلول نبآش» آمده است.
# جابر- رضی الله عنه- روایت می کند که جوانی بود از انصار، نام وی ثعلبه
~~بن عبدالرحمن
# ~~بود. خدمت رسول کردی. روزی بر درسرای یکی از انصار کذر کرد و در ان
~~سرای نظر کرد.
# ~~چشم وی بر روی زنی افتاد که خویشتن را می شست. بایستاد در وی بقصد می
~~نگریست. ناگاه
# ~~به دلش آمد، نباید که خدای- تعالی - وحی فرستد به رسول- علیه السلام-
~~در حق من، از آن
# ~~نظر شهوت پشیمان شد. از مدینه بیرون آمد از شرم، بدان کوه که میان مکه
~~و مدینه است، چهل
# ~~شبانه روز بدان کوه بود و زاری می کرد و رسول از وی می پرسید و آن چهل
~~روز بود که وحی
# ~~نمی آمد، تا کافران گفتند: ««ودعه ربه وقلاه»71 ناگاه جبرئیل آمد که آن
~~بنده در میان کوه،
# ~~فریاد می خواهد به من از آتش دوزخ.
# رسول - علیه السلام - عمر خطاب وسلمان فارسی را - رضی الله عنهما-بفرستاد
~~که تعلبه
# ~~را پیش من آرید. هر دو از مدینه بیرون آمدند. شبان دقاقه را پرسیدند.
# گفت: این چنین کس که شما می طلبید، چهل روزاست که هر دو دست برمیان سر
~~نهاده
# ~~است ومی نالد که کاشکی جان من از میان جانها بستدی و مرا روز قیامت
~~زنده نکردی. چون به PageV01P095
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0107.png)

### | مجالس سبعه
# ~~کوه رسیدند، بعضی از شب گذشته بود. آن جوان برون آمد و می گفت: پالیتنی
~~72 قبضت
# ~~روحی فی الاوراح وتلاشت ms088 جسدی فی الاجساد73 چون عمر او را بگرفت گفت:
~~الامان،
# ~~الامان، متی الخلاص من الاوزار74؟ یا عمر! مرا وقتی پیش رسول بر که وی
~~اندر نماز باشد یا
# ~~بلال اندر قامت بود.
# چون ثعلبه آواز قران خواندن رسول بشنود، عقل ازوی زایل شد و بر جای
~~بیفتاد. چون رسول از
# ~~نماز فارغ شد، به نزد ثعلبه آمد. از پرتورسول ثعلبه به خود آمد و دل
~~بازیافت و گفت : یا رسول الله
# ~~از تشویر گناه و خجالت گریختم. رسول- علیه السلام- گفت: آیتی آموزم ترا
~~که بنده را بدان
# ~~بیامرزند: ««ربنا آتنا فی الدنیا حسنه وفی الاخره حسنه وقنا عذاب
~~النار»)75»
# گفت: گناه من از آن عظیمتر است. رسول - علیه السلام - گفت : بل کلام
~~الله، عظیم تر
# ~~است از گناه تو: تعلیه به خانه رفت، سه شیان روز در نماز زار ونزار شد.
~~رسول - علیه السلام
# ~~بیامد بر او سروی در کنار نهاد. فرمان آمد که معصیت او را در گذرانیم76
~~ثعلبه هم در آن دم از
# ~~دنیا گذشت و بر وی نماز کردند ««انا لله وانا الیه راجعون»27
# # «(از روز قیامت جهان سوز بترس %~% وز ناوک انتقام دل دوز بترس
# # ای در شب حرص خفته در خواب دراز %~% صبح اجلت دمید، از روز بترس"7))
# # ««کتبت کتابا والفواد معذب %~% وقلبی علی جمر الرضا یتقلب
# وکتت اظن الموت اصعب فرقة %~% ففرقتکم عندی اشد واصعب»»79
# ~~وصلی الله علی محمد واله الا کرمین.

PageV01P096

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0108.png)

# المجلس الخامس
# من بیانه نورنا الله بنور عرفانه1
# ~~الحمد لله الاول الذی ماوفی حق کبریائه مجتهد ولاجاهد، الاخر الذی کل
~~موجود2 الی
# ~~عتبة جلاله قاصد، الظاهرالدی بهرت آیاته العقول فلایجحده جاحد، الباطن
~~الذی کل ذرة
# ~~فی السموات والارض علی وحدانیته علم شاهد3، السماء قبته وایوانه والارض
~~فراشه و
# ~~میدانه البسیط بساط وشاذروانه، وانه قلوب العارفین اکرته والقضاء
~~صولجانه، الجنة
# ~~رحمته وخازن الجنة رضوانه، النارسجنه ومالکها سجانه، القیامة مجمعه
~~الاکبر ومظالمه
# ~~الاعظم ودیوانه «فمن یعمل مثقال ذره خیرأ یره ومن یعمل مثقال ms089 ذره
~~شرأیره» مکیاله و
# ~~میزانه، عم العالمین رأفته واحسانه، وشمل العاصین رحمته وغفرانه، من
~~غاص فی
# ~~بحراوصافه کل لسانه ومن جال فی میدان جلاله تقاعس وان طال جولانه «کل
~~یوم هوفی
# ~~شان»ه فاحذروا مخالفة من هذا شأنه.
# بعث نبینا محمدا- صلی الله علیه وسلم- العنایة الازلیة بضاعته وانشقاق
~~القمر
# ~~اشارته، ««وان یکاد الذین کفروا»6 تعویذه وتمیمته، «(مازاغ البصر
~~وماطغی»7 همته ورتبته PageV01P097
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0109.png)

### | مجالس سبعه
# ~~الدنیا مفقوده والعقبی موجوده والرب معبوده والمعبوده مقصوده والله
~~عاصمه وجبرئیل
# ~~خادمه والبراق مرکبه والمعراج سفرته وسدره المنتهی مقامه وقاب قوسین8
~~مطلبه ومرامه
# ~~والصدیق عاشقة ومستهامه، الفاروق عدله وحسامه وذوالنورین ختنه وامامه
~~والمرتضی
# ~~شجاعه وصمصامه علیهم رضوان الله وسلامه.
### | مناجات
# ای ملکی که ذاتت باقی وقایم است و ملکی و دولتی که توبخشی دایم است، ملک
# ~~توحیدمان تو داده ای بی سابقهآ خدمت وبی لاحقهآ طاعت، تاج زرین ««ولقد
~~کرهنا»»11 برفرق ما
# ~~نهاده ای، به ناشکری ما و به تقصیر12 ما به تاراج قهر از سرما برمگیر.
~~دشمن ابلیس، به قصد ما،
# ~~گرد ما تکاپوی می کند، مکرها می اندیشد تا جامهآ آشنایی و خلعت
~~روشنائی13 از سرما بر کشد.
# ~~ای خالق دشمن و دوست! این بندگان را دشمن کام او مگردان. دوست شفیع و
~~نور رفیع پیغامبر
# ~~ماست صلوات الله علیه کمر شفاعت بر میان بسته است و بر گوشهآ صراط
~~ایستاده تا زمرهآ امت
# ~~را از دود عذاب، بسلامت گذراند. آن آفتاب عالم و رحمت بنی آدم را بر ما
~~مشفق و مهر بان
# ~~گردان و به ستاری خو پش ما را از او خجل مگردان. ای ملک تورا از ثواب
~~دادن مطیعان زیانی
# ~~نی، و از عذاب کردن مجرمان سودی نی! به حق جگرهای کباب گشته از تاب آتش
~~محبت تو PageV01P098
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0110.png)

# ~~مجلس پنجم
# ~~که جگر ما را به آتش فراق ابد سوخته مگردان. هر چه خواهی، توانی کرد، و
~~هرعتاب که
# ~~فرمایی، سزاوار آنیم و جز فضل و رحمت توحیله و چاره ms090 ندانیم، ای چاره
~~گربیچارگان وای پناه
# ~~آوارگان! سایهآ لطف ابدی بر سرما انداز و انعام عامت که دل دوستان را
~~صدف در توحید کرده
# ~~است، آلایشر ما را بدان انعام، آرایش گردان. صدف دل ما را به دست تلف،
~~عذاب مده. پیش
# ~~خلف و سلف ما را رسوا مکن. چون جهان بکام توست و فلک، غلام توست و
~~قاهران آسمان و
# ~~زمین، مقهور تواند و نیرات درخشان، گدای نورتواند و ملوک و سلاطین،
~~زکات خوار دولت منصور
# ~~تواند، از چنین دولتی که ما را واقف کردی، محروم مگردان14، ما را تمام
~~از خود، بیخود گردان.
# «ادهآ عشق در دهای ساقی
# تا شود لاف عقل در باقیه
# از آن شرابی که در روزالست، ذرات ارواح، مست وار «بلی»16 گفتند، تمام
~~برما ریز، ما
# ~~ازدست صد هزار اندیشه و وسوسه باز خر.
# ««ای ساقی از آن باده که اول دادی %~% رطلی دو در انداز و بیفزا شادی
# # یا چاشنئی از آن نبایست نمود %~% یا مست و خراب کن چو سر بگشادی»17
# آغاز و افتتاح این خبر به حدیثی کنیم از اخبار خوش آثار سرور و مهتر و
~~بهتر عالم و آدم،
# ~~رسول ثقلین، آفتاب کونین، رحمت عالم، فخربنی آدم، آنکه پیش از آن که
~~آفتاب وجودش از
# ~~مشرق آب و گل بر آید، آثار نورش چون صبح، عالم را از نور پر کرده بود.
# چنانکه می آورند که قحطی افتاده بود در مکه پیش از این، کافران به نزدیک
~~عبدالمطلب
# ~~آمدند که آخر تدبیر این چیست؟ کسی بایستی که حلقهآ در رحمت بجنبانیدی و
~~بر در قضا تقاضا
# ~~کردی که آتش قحط، دود از خلق بر آورد، هم اکنون نه حیوان ماند و نه
~~نبات، هم اکنون نفی
# ~~شود خطهآ اثبات.
# عدالمطلب گفت؛ مرا باری نه بر آسمان آب روی است و نه در زمین، اما نوری
~~بود در
# ~~پیشانی من از عدن عدنان آمده برناف عبد مناف، گذر کرده، آن را ms091 به ودیعت
~~به عبدالله دادند.
# ~~عبدالله به امانت به ایمنه سپرد. اکنون آن نور به عالم ظهور آمده است.
~~او را بیارید تا به حرمت او
# ~~از خدا باران خواهیم، باشد که به دولت او کاری برآرید.
# محمد (ص) را بیاوردند. عبدالمطلب پیش او برخاست، او را درصدر نشاند.

PageV01P099

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0111.png)

# گفعها: طفلی را بر صدرمی نشائی :
# آری اگر چه بصورت من در صدرنشستهام، اما از بارگاه معنی غلغله می شنوم که
~~او به
# ~~صدر از تو حق تراست. بعد از ان عبدالمطلب او را بنواخت، چنانکه پادشاه
~~زادگان را بندگان
# ~~می نوازند و به در خانهآ کعبه آورد. با او بازی می کرد و او را بر می
~~انداخت، چنانکه عادت است
# ~~که طفلان را به بازی به دست براندازند و گفت: ای خداوند! این بندهآ
~~توست- محمد، و گریه
# ~~بروی افتاد.
# دایهآ لطف قدیم را مهر بجنبید، دریای رحمت به جوش آمد، بخاری از جانب
~~زمین بر آمد و بر
# ~~چشم ابرزد، باران باریدن گرفت به اطراف، چاهها و گردابها پر و نباتها
~~سیراب شدند. عالم
# ~~مرده زنده شد. چون به سبب ذات مبارک او، در هنگام طفولیت، کافران بت
~~پرست از بلا خلاص
# ~~یافتند، روزی که این شفیع قیامت، کمر شفاعت بر میان بندد و شفاعت کردن
~~گیرد به ذات
# ~~خود18، آن رحمت بی پایان کی روا دارد که مومنان در عقوبت مانند؟ این
~~مهتر که شمه ای از
# ~~فضایل او شنیدی، چنین میفرماید که:
# ««العلم حیوة القلوب والعمل کفارة الذنوب. الناس رجلان: عالم رتانی
~~ومتعلم علی
# ~~سبیل النجاة وسایر الناس همج ارتعوافی رباض الجنه، قیل وما رباض الجنه
~~قال حلق
# ~~الذکرقیل وما الرتوع؟ قال: الرغبة فی الدعاء من احب العلم والعلماء لم
~~تکتب له
# ~~خطیئته قظ»، صدق رسول الله19
# رسول کاینات، مهتر و بهترموجودات -صلی الله علیه وسلم- چنین می فرماید:
~~العلم
# ~~حیات القلوب: علم زندگی دلهاست، زیرا علم آگاهی دل است. آگاهی
# ~~زندگی است، بی آگاهی مردگی ms092 است. چون دست توبی خبر شود، از سرما و گرما
~~خبر ندارد و
# ~~از زخم خبر ندارد، گویی که: دستم مرده است. اکنون اگر دل اشارت کند دست
~~را که کوزه را
# ~~بر گیر و دست، اشارت دل را فرمان نبرد، اگربه عذری و رنجی باشد، آن دست
~~را مرده نگویند
# ~~زیرا اشارت دل را فهم می کند و می خواهد که بکند، اما منتظر است که رنج
~~از او برود. اما آن
# ~~دستی که هیچ خبرندارد از اشارت دل و هیچ عمل نکند و دل را جاسوسی هم
~~نکند که نداند که
# ~~سرماست یا گرماست یا آتش است یا زخم است، آن دست مرده باشد و همچنین هر
~~آدمئی که PageV01P100
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0112.png)

# ~~نداند و حس نیابد که اثر گرمای طاعت چیست و اثر سرمای معصیت چیست و
~~اثرزخم عتاب
# ~~چیست، آن شخص همچو آن دست مرده باشد، صورت شخص هست ولی معنی نیست،
~~چنانکه
# ~~بر سر بستانها شخصی سازند از بهر مترس. شب کسی پندارد که پاسبان است که
~~باغ و بوستان را
# ~~نگاه می دارد. او خود کسی نباشد. آنها که به نور صبح بدونگرند، دانند
~~که کسی نیست: «وترا
# ~~هم ینظرون الیک وهم لایبصرون»20. اگر تو ازظلمت نفس وهوی بیرون آیی و
~~درنور صبح دل
# ~~در آیی و به نور دل بنگری، اغلب خلق را در بستان دین، همچو آن مترس
~~بستان بینی.
# # «میدان فراخ ومرد میدانی نی %~% احوال جهان چنانکه میدانی نی
# # ظاهرهاشان به اولیا ماند لیک %~% در باطنشان بوی مسلمانی نی»21
# نعوذ بالله. دیگر چه می فرماید رسول محبوب: «والعمل کفارة الذنوب» یعنی
~~عمل صالح،
# ~~عملهای بد را محو کند وپاک کند. مثلا تو اندیشیدی که فلان کس در حق من
~~چنین بد کرد و
# ~~چنین سعی و دشمناذگی22 کرد، ترا خشمی آمد که او را بزنم و در زندان
~~کنم. باز اندیشیدی که
# ~~فلان روز چنین نیکویی کرد و چنین خدمت کرد و از ms093 بهرمن به فلان کس جنگ
~~کرد، آن خشم
# ~~از تو رفت و گفتی: نشاید چنین دوستی را آزردن، آن خطا که کرده بود،
~~بقصد نبود و عذر
# ~~خواستن گرفتی. همچنین اکرم الاکرمین طاعتها فرمود و آموخت بندگان را تا
~~عذر خواه بدی و
# ~~فساد شود، چنانکه داروها آفرید تا دفع بیماریها باشد و جوشنها وزرهها و
~~سپرها آفرید تا دفع زخم
# ~~شمشیر و تیر و نیزهآ گناهان باشد شمشیرگر که شیطان است، شمشیر تیز می
~~کند و سپر گر که
# ~~عقل وعلم است، سپررا محکم می کند وتیرتراش نفس، پیکان را سرتیز می کند
~~وزره گرتوبه،
# ~~حلقه های زره را تنگ و محکم می کند. این عامل قهر است و آن عامل لطف.
~~ای برادر! سوی
# ~~تیغ می روی، بی سپر توبه وطاعت مرو.
# دیگرچه می فرماید: «الناس رجلان: عالم ومتعلم علی سبیل النجاة» عالم
~~همچون قلاوز
# ~~است مر مسافران ره روان را به کار آید. کسی را که دل سفر آخرت ندارد،
~~چه داند قدر قلاوزرا؟
# ~~عالم، طبیب است مر علتهای صعب را. بیمار زار داند قدر طبیب را، زرومال
~~فدا می کند ومنت
# ~~بر جان خود می نهد. مرده چه داند قدر طبیب را؟ دارو کسی را به کار آید
~~که دردی دارد، آن که
# ~~درد ندارد، به گوش می شنود، او چه داند قدر دارو را؟ کسی را که درد چشم
~~نیست، داروی
# ~~چشم راچه کند؟ آن را که درد چشم است، نیم درم سنگ داروی چشم، پیش او
~~صدهزاردرم می ارزد.
# ««آن شتیدی که رفت نادانی %~% به عیادت به درد دندانی PageV01P101
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0113.png)

### | مجالس سمعه
# # گفت: باد شت ازین مباش حژزین %~% گفت: آری ولی به نزد23 تواین
# # بر من این غم چو کوه پولادست %~% چون توزین فارغی، ترا باد ست»24
# ~~اکنون دانش راه دین و دانش مکرنفس و دفع مکر او و دانش راه روشنایی دل
~~ودین، آن
# ~~کس داند اکنون که روزی روشناییی دیده باشد ms094 و جان او روزی دولت چشیده
~~باشد و از آن
# ~~دولت به روز محنت افتاده باشد و از میان گلستان و سیبستان و شکرستان بی
~~نهایت درتاریکی
# ~~خارستان گرفتار شده باشد، همچوآدم وحوا، بهشت دیده و نعمت بهشت چشیده،
~~به شومی نفس
# ~~و مکر شیطان، گندم معصیت ناگاه خورده و از چنان بهشت و بوستانی، به
~~چنین زندانی و
# ~~خاکدانی افتاده که «اهبطوا منها جمیعا»25 لاجرم چندین سال گریان باشد و
~~دست بر سر
# ~~می زند و در آفتاب می گردد و می گرید تا از آب دیدهآ او زمین هندستان
~~دل، چنین داروها و
# ~~عقاقیر بروید. آب دیدهآ گناهکاران، داروست در این جهان و در آن جهان.
# ««گر نبودی سوز سینه و آب چشم عاشقان
# خود نبودی درحقیقت آب وآتش درجهان»26
# ~~تا آتش به چوب نرسد، چگونه سوزد؟ و چون یک سر چوب نسوزد، ازآن سردیگر
~~آب چون
# ~~روان شود؟
# # ««ای شمع زرد روی که با اشک دیدهای %~% سر خیل عاشقان مصیبت رسیده ای
# # فرهاد وقت خویشی، می سوز ومی گداز %~% تا خود چرا زصحبت شیرین بریده
~~ای؟»27
# ~~بعضی گویند: شمع از بهر آن گرید که آتش همخانهآ او شده است و بعضی می
~~گویند: از
# ~~بهر آن می گرید که شهد شیرین از خانهآ او رفته است، او به زبان حال می
~~گوید:
# # «(حال شبهای مرا همچومنی داندوبس %~% توچه دانی که شب سوختگان چون
~~گذرد»28
# # پرسید یکی که: عاشقی چیست؟ %~% گفتم که: چومن29 شوی بدانی»30
# ~~هر شبانآگاهی که طاس مرصع زحل بر سر پایهآ چرخ می درخشید، نسر طایر
~~گردهامون گردون
# ~~می گردید، مشتری از باغ فلکی چون لاله از دامن راغ31 می تافت، زهرهآ
~~زیبا پیش شمع جوزا، بر PageV01P102
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0114.png)

# ~~مجلس بنجلم
# ~~کارگاه ثریا، دیبای چگلی می بافت، هر شبانگاهی که چنین طناب ظلمت خود
~~بگسترانیدی،
# ~~حبیب عجمی، از عبادتگاه خود به نزد عیال باز آمدی عیال. وفرزندان32
~~همهآ روز منتظر بوده که
# ~~شبانگاه پدر در ms095 آید و ما را چیزکی آرد. راست چون حبیب نمازشام در آمدی،
~~دست تهی عرق
# ~~خجالت بر جبین او نشسته، انگشت تشویر به دندان گرفته که با زن و فرزند
~~چه عذر گویم؟
# عیال گفتی: هیچ آورده ای؟
# حبیب گفتی که: استادم و کار فرمایم، سیم، حواله به روز آدینه کرده است.
~~آن یک هفته،
# ~~عیال و فرزندان منتظر می ماندند. چون روز آدینه آمد و خورشید رخشان سر
~~از برج قیر گون خود
# ~~پرزد، حبیب از خجالت کنجی رفت و می نالید و می گفت: ای دستگیر
~~درماندگان حبیب را
# ~~خجل مگردان.
# ملک- جل جلاله- بزرگی را به خواب نمود و از واقعهآ او خبر داد که حبیب با
~~عیال،
# ~~هفتهای است که به امید کرم ما، وعده به روز آدینه می دهد. آن بزرگ
~~چندانی زرو گندم و
# ~~گوسفندان و تختهای جامه و غیر آن به خانهآ حبیب فرستاد که در خانه نمی
~~گنجید. همسایگان و
# ~~خلق حیران ماندند که این از کجاست؟
# آرندگان گفتند که: کار فرمای حبیب، عذرمی خواهد که این ماحضری را خرج می
~~کنید تا
# ~~دیگر رسیدن.
# گفتند: سبحان الله! حبیب، مزدوری و خدمت کدام کریم کرده است که چندین
~~خزینه و
# ~~نعمت می کشیدند؟ آن اندازهآ کرم آدمیان نیست، مگر خدمت حق می کرده است
~~که
# ~~اکرم الاکرمین است؟
# ««لطفت به کدام ذره پیوست دمی
# کان ذره به از هزار خورشید نشد؟»33
# شبانگاه حبیب از عبادتگاه خود به هزار شرم بازگشت که: امروزچه عذر گویم؟
~~بهانه ای
# ~~می اندیشید چون به نزدیک خانه آمد در این اندیشه، عیال و فرزندان در
~~پیش دویدند، دردست و
# ~~پای او می افتادند و همسایگان سجده می کردند، زهی کریمی که توخدمت او
~~گزیدی و
# ~~مزدوری او کردی، زهی بخشنده، زهی بخشاینده که خانهآ ما را همچوانار پر
~~گوهر کرد. خانه،
# ~~مال و نعمت را بر نمی تابد. تدبیر خانهآ دیگر می باید کرد. ایشان از
~~اینها بر می ms096 شمردند و حبیب
# ~~می پندارد که بر او افسوس می کنند و تسخر می زنند که هفته ای است که ما
~~را با آدینه وعده
# ~~می دهد چون آدینه آمد، گریختی این ساعت می آیی، خواست گفتن مرا افسوس
~~مدارید، از گوشهآ
# ~~ی گوشه آواز آمد، آوازی که آوازهای همهآ عالم از آدمی وپری و فرشته،
~~خروشانند و نعره زنانند و PageV01P103
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0115.png)

### | مجالس سبعه
# ~~ربنا گویانند. در آن آواز این بود که: ای حبیب ما! آن کرامت و عطای ملک
~~قدوس است نه
# ~~استهزا و افسوس است، آن همه زرها و گوهرها و تختهآ جامهها و گوسفندان و
~~شمع که فرستادیم
# ~~ایشان را، مزد خدمت تونیست، حاشا از کرم ما! آن استخوانی است که
~~انداختیم پیش سگان
# ~~نفس ایشان، آن نفس خصومت گربیشین طلب بدگمان ایشان انداختیم تا بدان
~~استخوان مشغول
# ~~شوند عیال وفرزندان، ترا به تقاضای سخت از نماز وحضور ما بر نیاورند.
# ای نفس! بتر از آن گاوی که در اخبار آورده اند که در ساحلی از ساحلها، حق
~~تعالی
# ~~گاوی آفریده است از مدت شش هزاز سال پیش، هر روزی که بدمد، آن گاو از
~~خواب بیدار
# ~~شود، صحرای آن ساحل را که چشم به کنار آن نرسد، سبز و پر گیاه بیند،
~~چندان بلند آن گیاه که
# ~~گاو در او گم شود و آن گاو تنها، او را مزاحمی نی. در افتد و آن گیاهها
~~را همه بخورد، جوع البقر
# ~~از این رو نام نهادهاند طبیبان رنجوری را. چون شب شود، آن همه گیاهها
~~را خورده باشد آن گاو و
# ~~فربه شده چنانکه افزون از صفت. بعد از آن نماز شام نظر کند در آن همه
~~صحرا، یک بند گیاه
# ~~نبیند
# آن گاو با خود گوید: امروز چندین گیاه ببایست تا سیر شدم. شکم پر کردم.
~~آه فردا چه
# ~~خورم؟ چندان آه کند و غم فردا بخورد که همچنان لاغرشود که بود و هیچ
~~دریادش ms097 نیاید که بارها
# ~~من چنین غم خوردهام بهرزه و حق- تعالی- به خلاف گمان من، صحرا را پر
~~گیاه سبز و ترو
# ~~تازه گردانید، چندین سال است.
# پاک آن قادری که رایت نصرت بر اولیای خود آشکارا کرد و آن قهاری که بر
~~اعدای خود
# ~~آیت حجت بیدا کرد و آن کریمیی که دوستان خود را خلعت سیادت و سعادت
~~یوشانید و آن
# ~~عادلی که بر دشمنان خود، باران خواری و نگوساری بارانید. وحی فرستاد بر
~~آن نبی با خبر
# ~~محمد رسول الله، صلی الله علیه وسلم- : ای محمد! مرا که آفرید گارم، در
~~عالم غیب در هر
# ~~کنجی صد هزار گنج است که خاطر هرناگنجی یدان نرسد.
# «احجاب دیدهآ نامحرمان زیادت باد»24
# ~~آن را که خواهیم بر گزینیم و خانهآ سینهآ وی را مفتاح خزاین غیب
~~گردانیم و انوار بی شمار
# ~~بروی نثار کنیم و مدد لطایف بی عدد بروی ایثار کنیم و تقوی را دثار وی
~~گردانیم35 تا کلام
# ~~نامخلوق از وی خبرمی دهد: ««هدییآ للمتقین الذین یؤمنون بالغیب»36 دست
~~ایشان به گنج
# ~~نعمست غیب رسد، در بحر الاء ونعما غریق شوند، در سرایردهآ قدم، قدم بر
~~بساط فضل نهند، از
# ~~کاس محبت، شراب الفت چشیده و شخص دولت ایشان سربه ثرتا کشیده وقلم
~~ولوح، این رقم PageV01P104
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0116.png)

# ~~مجلس پنجم
# ~~به روزگار ایشان زده. ««ان الابرارلفی نعیم»37، در آن برگزیدن کس را بر
~~من اعتراضی نی، آن
# ~~را که خواهم بردارم و آن را که خواهم فرو گذارم، تا نهاد یکی را عیبهآ
~~عیب گردانیم و سرمهآ
# ~~بی خبری در دیدهآ وی کشیم تا عسل کسل از شرابخانهآ ابلیس - علیه
~~اللعنه- می نوشد که: ««وان
# ~~الفجار لفی جحیم»»38
# اما فتح با بی که طالبان شریعت و سالکان طریقت را باشد، هیچ شبی از ایشان
~~گرد آن
# ~~نگردد چون فتح باب اصلی نه وصلی از عالم غیب، نه از عالم ریب، از نزد
~~عالم الغیب به سالکی
# ~~یا به عاشقی رسد از ms098 غیب، در فرع باید که راست رود تا خود را از این
~~دریای بی پایان این نفس
# ~~طرار خود پرست و این هوای غدار من گوی که او فرعون بی فر و عون است که
~~««اناربکم
# ~~الاعلی»39 می گوید و از آهنگ نهنگ نفس بگریزد و در حبل متین آو یزد که:
~~«واعتصموا
# ~~بحبل الله»40 واین کلمه را ورد خود سازد و از گفتهآ من، خود را عنوان
~~نسازد که «فذلک
# ~~حرمان»»41 برجریدهآ جریمهآ خود کشد وازآن رقم این آیت که: «فخسفنا به
~~وبداره الارض»42
# ~~اهل دنیا آرد و هوا در هاو یه زند تا جماعتی از ایشان، در هوای بعد
~~افتادند، از بی باکی و ناپاکی
# ~~حلال و پاک بگذاشتند، مشغول جام و جامه و غلام وحطام و مرکب و ستام
~~شدند، وبه چربی
# ~~لقمه وبزرگی طعمهآ لذت ساختند تا خود را در آتش دوزخ انداختند و حطب
~~جهنم شدند.
# «اولئک کالانعام بل هم اضل»3 و «1 سواء علیهم انذرتهم ام لم تنذرهم
~~لایومنون»»44
# ~~لاجرم درعالم قیامت ورد ایشان این باشد که: ««یالیتنی کنت ترابا»»25 و
~~جماعتی از معاصی
# ~~روی گردانیدند و دنیا را رد کردند، با خلق انس گرفتند نه برای خدا برای
~~آنکه ایشان را عابد و
# ~~زاهد خوانند. ایشان از صدق این حدیث بی خبرند، بانفاق آشنا گشتهاند،
~~این چنین سالوسی را از
# ~~بهر جاه دنیا چه آید؟ ««فمثله کمثل الکلب»46 تا به فروغ دروغ ایشان
~~مغرور شدند و بر هوای
# ~~نفس رفتند، نه بر درس شرع «رومن سن سنة سیئة فله وزرها ووزرمن عمل
~~بها»)47 .

PageV01P105

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0117.png)

### | مجالس سبعه
# ~~بماند، نه در دنیا کامی داشته و نه در عقبی کام داشته. این مفلسان در
~~عقب مخلصان می آیند و
# ~~همی گویند که: ««انظر ونانقتبس من نور کم»50 جواب می آید: ««قیل ارجعوا
~~ورائکم
# ~~فالتمسوانورا»51 آن قوم، خود پرستانند تا قرآن کریم برسید طریقت و مفتی
~~52 شریعت گوید:
# ~~««افرایت من اتخذالهه هواه واضله الله.... الایه»53 ms099
# یک جماعتی دیگر که عقل آن جهانی داشتند وبوی اخلاص به مشام ایشان رسیده
~~بود، قدم
# ~~بر هوای نقد نهادند و نفس شوم را قهر کردند طمع آن را، تا نفس ایشان به
~~هوای ابد رسد و فردوس
# ~~اعلی، مطلب ایشان گردد و این بشارت از قرآن کریم به سمع جمع رسیده بود:
~~«وفیها ما تشتهیه
# ~~الانفس»)54.
# این گروه از هوای نفس گذشتند، اما میراث ابلهی بردند که صدر نبوت خبر
~~کرده است که:
# ~~«اکثر اهل الجنة البله»55 باز جماعتی قدم بر هوای نفس نهادند و دنیا و
~~لذت دنیا را پشت پای
# ~~زدند و عقبی را به آنکه خلعت بقا داشت، پشت دست زدند، از صورت دعوی در
~~حقیقت معنی
# ~~آو یختند واین طایفه، سالکان طریقت وطالبان عین حقند- تعالی و تقدس- که
~~در انوار الله
# ~~افتادهاند. گاه هست از جمال احدیت شدند و گاه نیست کمال صمدیت گشتند.
~~در نیست،
# ~~هست و در هست، نیست لطف و قهر بماندند. این طایفه، انبیا اند صلوات
~~الله علیهم56 اجمعین.

PageV01P106

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0118.png)

### | المجلس السادس
# من بعض معارفه افاض الله علینا انوار لطائفه1
# الحمدلله المقدس عن الاضداد والأشکال، المنزه عن الأنداد والأمثال،
~~المتعالی
# ~~عن الفناء والزوال، القدیم الذی لم یزل ولایزال، مقلب القلوب ومصرف
~~الدهور والقضاء
# ~~ومحول الاحوال لایقال متی والی متی فاطلاق هذه العبارة علی القدیم
~~محال، ابدأ العالم
# ~~بلا اقتداء ولامثال، خلق آدم وذریته من الطین الصلصال2 فمنهم للنعیم
~~ومنهم للجحیم و
# ~~منهم للابعاد ومنهم للوصال، منهم من سقی شربة الادبارومنهم من کسی ثیاب
~~الاقبال،
# ~~قطع الالسنة عن الاعتراض فی المقال. قوله تعالی: «لا یسئل عما یفعل وهم
~~یسئلون،3
# ~~جل ربنا عن الممارات والجدال ومن این للخلق التعرض والسؤال وقد کان
~~معدوما ثم
# ~~وجد، ثم یتلاشی ویسیر سیر الجبال: (وتری الجبال تحسبها جامدة وهی تمرمر
~~السحاب
# ~~صنع الله الذی اتقن کل شیء4» . «لا اله الاهو»5 الکبیر المتعال»6
# بعث نبینا محمدأ- صلی الله علیه وسلم- عند ظهور الجهال وغلبة الکفر
~~والاضلال
# ~~فنصح لأمته بالقول والفعال ms100 واوضح لهم مناهج الحرام والحلال وجاهد فی
~~سبیل الله
# ~~علی کل حال حتی عاد بحر الباطل کالآل فاعتدل الحق سعیه7 ای اعتدال صلی
~~الله علیه PageV01P107
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0119.png)

### | مجالس سبعه
# ~~وعلی آله خیر آل وعلی صاحبه ابی بکر الصدیق المنفق علیه کثیر المال
~~وعلی عمر
# ~~الفاروق الخاض8 فی طاعته غمرات الاهوال وعلی عثمان ذی النورین المواصل
~~لتلاوة
# ~~الذکر فی الغدو والآصال وعلی علی بن ابی طالب کاسرالاصنام وقاتل
~~الابطال مارتعت
# ~~بصخصحها غفر الزال وضوء الحندس وبیض الذبال صلوة دائمه بالتضرع
~~والابتهال1.
### | مناجات
# یارب! ای پروردگار! ای پرورنده! ما را بدان نوری پرور که بندگان مقبل خود
~~را پروری از
# ~~بهر وصال دوست، بدین علف شهوت مپرور ما را که دشمنان را بدان می پروری
~~بر مثال گاو و
# ~~گوسفندان آخری و پروری که پرورند، ازجهت گوشت و پوست مرغان حواس ما را
~~به چینهآ علم و
# ~~حکمت پرور، جهت بر آسمان پریدن، نه به دانهآ شهوت جهت گلوبریدن.
# فلک بازیگر، همچون شب بازان از پس این چادر خیالات استارگان و لعبتان
~~سیارات،
# ~~بازیها بیرون می آرد و ما چون هنگامه بر گرد این بازی مستغرق شده ایم و
~~شب عمر به پایان
# ~~می بریم. صبح مرگ برسد و این هنگامهآ شب باز فلک سرد شود و ما شب عمر
~~به باد داده.
# یارب! پیش تر از آنکه صبح مرگ بدمد، این بازی را بر دل ما سرد گردان تا
~~بهنگام، از این
# ~~هنگامه بیرون آییم و از شبروان باز نمانیم. چون صبح بدمد، ما را به کوی
~~قبول تویابد.

PageV01P108

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0120.png)

# ~~مجلس ششم
# یارب! آوازهآ حیات تو به گوش جانها رسید. جانها همه روان شدند. در بیابان
~~دراز، تشنهآ اب
# ~~حیات، این جهان پیش آمد، همه در افتادند در وی. هر چند که قلاوزان و آب
~~شناسان بانگ
# ~~می زنند که اگر چه به آب حیات ماند، اما آب حیات نیست. آب حیات در پیش
~~است، ازین
# ~~گذرید.
# آب حیات، آن ms101 باشد که هر که خورد از آن، هرگز نمیرد و هر شاخ درخت که از
~~آن سبزشد،
# ~~هرگز زرد و پوسیده نشود و هر گل که از آن آب حیات خندان شد، هرگز آن گل
~~نریزد، اما این
# ~~آن حیات نیست، آب ممات است. هر که از این آب حیات فانی بیش خورد، از
~~همه زودتر
# ~~میرد. نمی بینی که ملوک و پادشاهان از بندگان کم عمرترند؟ و هر شاخ
~~درخت که از این آب
# ~~بیش کشید، او زودتر زرد شود. اینک گل را نگر که از این آب سیرابتر و
~~خندان ترشد، از همهآ
# ~~عروسان باغ لاجرم او زودتر ریزد.
# نادر کسی بود که این بانگ و نصیحت در گوش او رفت و کم کسی بود که کسی کرد
~~و این
# ~~سیاه آبه را به ناکسان بگذاشت.
# خداوندا! و پادشاها! ما را از آن نادر کسان گردان و از این سیاه آبهآ
~~شورابه خلاص ده تا
# ~~همچون دیگران شکم و رو آماسیده، بر سر این چشمه نمیریم و از طلب آب
~~حیات محروم
# ~~نمانیم.
# روی ابوذر عن النبی- علیه السلام - قال: سألت رسول الله- صلی الله علیه
~~وسلم-
# ~~ها فی صحف موسی؟ [قال: قد کان فی صحف موسیا]  عجبت لمن ایقن بالموت کیف
# ~~یفرح؟ وعجبت لمن ایقن بالنار، کیف یضحک؟ وعجبت لمن ایقن بالحساب، کیف
# ~~یعمل السیئات؟ وعجبت لمن ایقن بزوال الدنیا وتقلبها باهلها، کیف یجمعها
~~ویطمئن
# ~~یها؟
# ابوذر که از چا کران حضرت رسالت و مستفیدان عتبهآ نبوت و از خادمان حجرهآ
~~فتوت
# ~~بود، چنین می گوید که: روزی [آب] روی سپاه اهل دین، پشت و پناه اهل
~~زمین، نقطهآ دایرهآ
# ~~عالم، ثمرهآ شجرهآ بنی آدم، طغراکش «ولسوف یعطیک ربک فترضی»11، رایض
~~براق
# ~~««سبحان الذی اسری»12. برگذرنده به [افق] اعلی «ثم دنی فتدلی))13دنیا
~~وعقبی
# ~~زیر قدمش اشارت کنان ««وکان قاب قوسین اوادنی»12 PageV01P109
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0121.png)

### | مجالس سبعه
# این ابوذر گفت که: این مهتر روزی از مسجد الحرام و از حجرة المصلی یناجی ms102
~~ربه15 بیرون
# ~~آمده بود، «دعاء بعد کل صلوة مستجابه»»16 گفته وبر تخت «اناسید ولد آدم
~~ولا فخر)
# ~~نشسته، بساط «(الفقرفخری»، افکنده17، چهار بالش «آدم ومن دونه تحت
~~لوائی»18 نهاده،
# ~~بالاسحار»)20، به شکر «قائمون باللیل وصائمون بالنهار»»21، به گردش
~~حلقه زده، صدیق، در
# ~~تحقیق، ذر بر می سفت. فاروق، میان حق وباطل، فرق می اندیشید. ذی
~~النورین، تاریکی لحد
# ~~را روشنایی مهیا می کرد. مرتضی، حلقهآ در رضا میزد. بلال، بلبلوار
~~«(ارحنایا بلال»،
# ~~می گفت. صهیب، قدح صهبای وفا در می کشید. سلمان، در طریقت سلامت قدم می
~~زد و من-
# ~~که ابوذرم- در راه عظمت او ذره ذره گشته بودم، زبان انبساط بگشادم و
~~گفتم ای مهترما: ما
# ~~فی صحف موسی؟: در صحف موسی که سلوت جان عاشقان است و انیس دل مشتاقان
~~است
# ~~چه چیز است؟
# مهتر، قفل سکوت به فرمان حی لایموت ازحقهآ تحقیق برداشت، گفت: «(عجبت»)
~~عجب
# ~~دارم از آن بنده ای که قدم در میدان ایمان نهاده باشد، به دوزخ و درکات
~~جهنم ایمان آورده، آوازهآ
# ~~مالک و اعوانش بدو رسیده، در این بوتهآ بلا و زندان ابتلا، چگونه خوش
~~می خندد؟
# مهترا! فایدهآ دوم؟23
# گفت: عحب دارم از آن بنده که عمر عزیز را به کران آورده باشد، به مرگ
~~ایمان آورده باشد
# ~~و وی را برگ ناساخته، به سؤال گور اقرار می کند و جواب مهیا ناکرده،
~~چگونه شادی می کند؟
# سوم گفت: عجب دارم از بنده ای که او ایمان آورده است که ذره ذره فعل و
~~گفت او را
# ~~حساب است که: ««فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره»24 و ترازوی عدل آو یخته
~~اند، چگونه
# ~~گزاف کاری می کند؟

PageV01P110

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0122.png)

# ~~مجلس ششم
# ~~و چهارم عجب دارم از آن بنده که بیوفایی دنیا را می بیند و عزیزان خود
~~را به خاک می نهد و
# ~~از مقریان ، ((کل نفس ذائقة الموت»25 می شنود، به چندین مهر و محبت
~~وحرص ورغبت،
# ~~دنیا را چون جمع ms103 می کند و دل بر آن می نهد؟ و گور و کفن مردگان می
~~بیند، فراق دوستان
# ~~می چشد، اما آنچه دوستانش چشیدهاند از تلخی فراق، اویک شب نچشیده است،
~~قدر وصال چه
# ~~داند؟ ان درد را ندیده است، قدر مرهم چه شناسد؟
# ~~نی، نی، ای برادر! جهد کن که از این زندان بیرون آیی، قدم توبه در راه
~~ندم نهی تا در این
# ~~دنیا هر دو ترا باشد. چه جای این است! بلکه همت از این عالی تر کنی و
~~مرکب دین، تیزتر
# ~~برانی، از نظارهآ دنیا در گذری و به تماشای عقبی هم چشم نگشایی تا جمال
~~ذوالجلال ببینی . به
# ~~جاروب «لا)» همه را بروبی . هر که شاه وشاهزاده باشد، هر آینه او را
~~فراش26 باشد. «لا اله الا
# ~~الله»27 فراشان خاصان وشاهان حضرت است که از پیش دیدهآ ایشان هر دو
~~عالم را می روبد.
# ~~«به هرچ از راه دورافتی چه کفرآن حرف و چه ایمان
# به هرچ از دوست و امانی چه زشت آن نقش و چه زیبا
# ~~نیابی خار و خاشاکی در این ره جز28 به فراشی
# کمر بست و به فرق استاد در راه29 شهادت لا
# ~~چولا از صدر انسانی30 فکندت در ره حیرت
# پس از نور الوهیت به الله آی از «ل)31
# ~~جز جمال حق مبین، جز کلام حق مشنوتا خاص الخاص پادشاه باشی .
# # با یار به گلزار شدم رهگذری %~% بر گل نظری فکندم از بیخبری
# # چون دید بتم32 گفت: که شرمت بادا %~% رخسار من اینجا و تودر گل نگری؟33
# ~~والله اعلم .

PageV01P111

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0123.png)
~~PageV01P112
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0124.png)

### | المجلس السابع
# من فوائده اسبغ الله فینا نعمة موائده1
# الحمدلله الذی صیر نفوس العارفین طائرة فی مطار امتثال امره وزجرها بنهیه
# ~~عن المعاصی، فانزجرت عنها2 بزجره وسقی قلوب العاشقین محبته فما صحت من
~~سکره، و
# ~~الهمها ادامة ذکره فما تفترمن ذکره وأری المبتلی جزیل ثواب صبره علی
~~بلائه،
# ~~فاستعذب مرارة صبره ونصب للغنی علم احسانه الیه وانعامه ms104 علیه لیستدل به
~~علی وجوب
# ~~حمده وشکره، سبحان الذی جعل کل قلب من قلوب احبائه مقرا بمحبته، وصیر
~~محبته
# ~~مستقرة فی سویدائه وحبته، واطلع3 نفوس العارفین علی آیات توحیده
~~ومعرفته، وألهم
# ~~الارواح بالارتیاح الی بحبوحة جنته والاشتیاق الی نظره ورؤیته واشهد ان
~~لا اله الا الله
# ~~وحده لا شریک له شهادة تؤمن قائلها من عذابه وسطوته واشهدان محمدا عبده
~~ورسوله
# ~~الذی نسخ الشرایع المتقدمه بشریعته وختم رسالة الرسل برسالته، صلی الله
~~علیه وعلی آله
# ~~واصحابه وعترته وعلی الخلفاء الراشدین خصوصا علی ابی بکر الصدیق فی
~~قوله و
# ~~عقیدته وعمر الفاروق الذی فرق بین الحق والباطل بقضیته وعلی عثمان ذی
~~النورین
# ~~الذی نورالله قلبه بنور معرفته وعلی علی المرتضی فی خلقه وسیرته وعلی
~~الحسن و
# ~~الحسین الذی خصصهما الله علی خلقه بقربه ورحمته وعلی جمیع المهاجرین
~~والانصار
# ~~من اتباعه وصحابته وسلم تسلیما کثیرا4 PageV01P113
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0125.png)

### | مجالس سبعه
# عن الحسن البصری انه قال: حدثنی جماعة کلهم سمعوا الحدیث عن النبی- صلی
# ~~لله علیه وسلم- یقول: (ان الله تعالی لما خلق العقل فقال له: اقعد،
~~فقعد. ثم قال له:
# ~~قم فقام: ثم قال له: اقبل، فاقبل. ثم قال له: ادبر، فادبر. ثم قال له:
~~تکلم، فتکلم. ثم قال
# ~~له: انصت، فانصت. ثم قال له: انظر، فنظر5. ثم قال له: انصرف، فانصرف.
~~ثم قال له:
# ~~افهم، ففهم. ثم قال له: وعزتی وجلالی وعظمتی وکبریائی وسلطانی وجبروتی
~~وعلوی
# ~~وارتفاع مکانی واستوائی علی عرشی وقدرتی علی خلقی، ما خلقت خلقا اکرم
~~علی
# ~~منک ولا احب الی منک، بک اعرف وبک اعبد وبک اطاع وبک اعطی وبک اعاتب،
# ~~لک الثواب وعلیک العقاب، صدق الله وصدق رسول اللهء.
# رسول مجتبی، سفیر معلی، مقرب ((ثم دنی فتدلی)»7، خاص الخاص ((قاب قوسین
# ~~اوادنی))8، محمد مصطفی، خیر اولین وآخرین، خاتم النبیین، خلاصه
~~موجودات، مظهر آیات PageV01P114
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0126.png)

# ~~مجلس مفتم
# ~~بینات، دریای بی پایان بی قیاس، آفتاب ««جعلناله نورا یمشی به فی
~~الناس))،، کلید فردوس و
# ~~حدایق، کاشف رموز و اسرار حقایق، آن منور ms105 منور صاحب توقیع ««انا
~~اعطیناک الکوثر»10-
# ~~صلی الله علیه وعلی آله الطیبین الطاهرین - چنین می فرماید وبر طالبان
~~صادق ومجتهدان
# ~~عاشق، چنین املا11 می کند که: «(ان الله تعالی لما خلق العقل»، می
~~فرماید: آن صانع قدیم
# ~~و آن حاضر ناظر، و آن بصیر سمیع، آن زندهای که همهآ زندگان زندگی از او
~~یابند و آن قیومی که
# ~~همهآ محتاجان در وقت ضرورت و درماندگی به درگاه او شتابند. آن قهاری که
~~گردن قاهران را به
# ~~زنجیر وغل ««انا جعلنا فی اعناقهم اغلالا» 12 بر بستهاست ورگ جان
~~دشمنان چراغ دین13
# ~~و دیانت را به تیغ«1 لقطعنامنه الوتین))14 شکسته است -جل جلاله- چون
~~عقل را که تاج زرین
# ~~اوست، بر فرق «رولقد کرمنا بنی آدم»15 نهاد، عقل چیست؟ قندیل عالم
~~مهین، و نور ««طور
# ~~سینین»»16، و امیر داد ««وهذ االبلد الامین»17، وخلیفهآ عادل حضرت رب
~~العالمین است. عقل
# ~~چیست؟ سلطان عادل خوشخوست، وسایهآ رحمت لاهوالاهوست. عقل کیست؟ آنکه
~~فاضلان
# ~~صفهآ صفا وصفوت، ره نشین ویند وانبارداران ((الدنیا مزرعة الاخرة»18،
~~خوشه جین ویند.
# در شرح بیفزا، شرح عقل دل را مشرح کند. عقل چیست؟ گره گشای عقدههای
~~مشکلات و
# ~~مشاطهآ عروسان مضمرات معضلات، قلاوز ارواح تا به حضرت فالق الاصباح که
~~رمزی از اسرار او
# ~~اشارت رفت.19 چون از عالم لامکان و از کتم غیب20 به صحرای وجود آورد تا
~~صحرای وجود، از
# ~~این آفتاب سعود، نور و ضیا گرفت، خواست که هنرهای عقل را و عجایبها و
~~لطایفها و غرایبها که
# ~~در ضمیر عقل بود، بر موجودات پیدا کند و او را بدان فضیلت از همه ممتاز
~~و حدا کند،21 سنگ
# ~~محکی می بایست که تا صفا و خالصی و پاکی و بی عیبی این نقد ظاهر شود.
~~به گواهی آن
# ~~محک، ترازو یی می بایست که این نقد شریف و این موهبت لطیف تمام عیار را
~~بدان تراز و بر
# ~~کشند تا سنگ و هنگ او پیدا شود که هیچ چیز ms106 در هجده هزار عالم بی گواهی
~~ترازو، نه عزیز
# ~~شود و نه خوارشود.

PageV01P115

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0127.png)

### | مجالس سبعه
# تراز و تنها نه این است که بر د کانها آو یختهاند در بازارها ، ترازو آیت
~~حق است و سر
# ~~خداست و تمییز علم است که آن ترازوی روحانی است. میزان آسمانی است که
~~این همه
# ~~ترازوهای جهان را از آن تراز و بیرون آوردهاند. میوه را ترازوی دیگر،
~~سخن را تراز و یی دیگر که
# ~~بدانی که راست است یا دروغ است، حق است یا باطل است. آدمی را ترازوی
~~دیگر که بدانی
# ~~که آن آدمی چند ارزد. حیوان را ترازوی دیگر. ملایکه را ترازوی دیگر که:
~~«روما منا الاله مقام
# ~~معلوم»)22 . یریان را ترازوی دیگر که : «روانا منا الصالحون ومنا دون
~~ذلک»23. انبیا را
# ~~ترازوی دیگر که: ««تلک الرسل فضلنا بعضهم علی بعض»24. ترازو از آفتاب
~~ظاهرتر است در
# ~~عالم که حق- تعالی- با آفتاب قرین کرد و پهلوی آفتاب نشاند که آفتاب را
~~برترازو بر سنجد تا
# ~~بدانند که در کدام درجه است، مقارنه با چیست. ترازو از آسمان محیط تر
~~است. آسمان محتاج
# ~~ترازوست وتراز و محتاج آسمان نیست.
# حق- تعالی - بیان کرد که: ««السماء رفعها ووضع المیزان ان لا تطغوا فی
~~المیزان،25
# ~~آسمان بلند است، میزان از26 آسمان، بلندتر است ولیکن به تواضع
~~«روضعها)) به زمین امده
# ~~است. با خلقان می گوید که: من از عالم بلند بلند آمدهام. ای ترازو، به
~~چه کار آمده ای؟ آمده ام
# ~~تا سنکساران را و سبک عقلان را بدیشان بنمایم، تا سبک عقلی خود ببینند
~~و به تدارک و داروی
# ~~حال خود مشغول شوند، خویشتن را گوهری و گرانیی و ثباتی و تمکینی حاصل
~~کنند.
# ««گر از هر باد چون کاهی بلرزی
# اگر کوهی شوی، کاهی نیرزی»28
# ای تراز و، گرانی به چه حاصل کنیم؟
# گفت: شما چون پوستید و جسمید، آب و گلید، خویشتن را مغزنغز و جان و دلی
~~حاصل
# ~~کنید.
# ای ms107 ترازو! این مغز از کجا حاصل کنند؟
# گفت: آخر این همه گیاهها و سنبلهای گندم و جوز و باقلی و داروها و
~~گیاهها، همه اول از PageV01P116
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0128.png)

# ~~مجلس هفتم
# ~~زمین برگی می رو یند که ایشان را مغزی نیست. از هوای موافق جذب می
~~کنند، چنانکه مردم
# ~~گرما زده و سینهآ گرم سوخته، نفس را چون به خود کشد، آن برگها از هوای
~~بهار چنان به خود
# ~~می کشند و از تخت زمین، آب می کشند از میان گل آب را چون جدا می کنند و
~~به خود
# ~~می کشند. آدمی زنده از قدح آب که در او خاشاک بود، نتواند آب صاف به
~~خود کشیدن؛ زهی
# ~~قدرت که حق- تعالی - چوب را و گیاه را داده است که از میان وحل تیره،
~~آب آمیخته با صد
# ~~هزار چیز، آب صافی به خود جذب می کند و وجود خود را بدان نعمت حق، پر
~~مغز و آراسته
# ~~می کند.
# پس باد علم و آب علم از بهر نهال نهاد آدمی فرستادهاند که: ««العلم حیوة
~~القلوب والعمل
# ~~کفارة الذنوب»29 اگر سینهآ گرم داری، نسیم علم و حکمت، درخت وار بکش.
~~اگر جگر
# ~~بریان داری از آب حیات عمل تشنه واربچش. چون سلیمان بهار بر تخت عدل
~~نشست که:
# ~~«(علمنا منطق الطیر»30 بهار، حیاتی است که باد تخت اوست که «روسخرناله
# ~~الریح»31. آمده است تا عدل در جهان بگستراند و ظلمی که کافر خزان، بر
~~ساکنان باغ و بوستان
# ~~رانده است، داد آن خوبرو یان از آن زشت فعلان بستاند. از زمین و از
~~درخت، پیش این سلیمان
# ~~وقت، هر نباتی زبانی برون آورد به دعوی که من، گوهری دارم و میوهای
~~دارم و مغزی دارم و
# ~~اینک زبان سنبل من گواه است. سلیمان بهار گفت که: هر دعوی را ترازو یی
~~است.
# ((دعوی عشق کردن آسان است
# لیک آن را دلیل وبرهان است))32
# ای اصناف درخت و انواع نبات که دهانها ms108 گشادهاید و زبان دعوی جنبانیدیت،
~~اینک ترازو
# ~~بیارید تا معنوی از مدعی ظاهر شود. آن ترازو کدام است؟ یکی باد است و
~~یکی آب. هر برگی
# ~~که سنبله ای داشت و میوه ای داشت و قیمتی داشت و قامتی داشت، ترازوی
~~باد و آب آمد تا هنر
# یک مثقال ذره، از هنر هیچ درختی و گوهری پنهان نماند. ترشی، ترشی نماید
~~که: «روجوه
# ~~یومئذ باسره))34 شیرین، شیرینی بنماید که: «(وجوه یومئذ مسفره ضاحکه
~~مستبشره))35. آنچه
# ~~بیخ آن درختان، در زمین در تاریکی آب و گل هنری و معنیی داشت و حلال
~~صاف می خوردند و PageV01P117
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0129.png)

### | مجالس سبعه
# ~~از مخالف تیره پرهیز می کردند و در خود گوهری و هنری می دیدند که
~~دیگران، آن نمی دیدند،
# ~~می گفتند که: دریغ که ما، در زیر زمین چنین هنرها داریم و چنین
~~موزونیها و خوبیها داریم و از
# ~~جناب حق، چنین عنایتها داریم و بیخهای دیگر از این خبر ندارند. دریغا
~~روز بازاری بودی تا ما
# ~~جمال خود بنمودیمی، تا نغزی ما بدیدندی و زشتی دیگران بدیدندی.36
# ایشان را از عالم غیب، جواب می آمد که: ای محبوسان آب و گل، بر کار باشید
~~و هنر
# ~~حاصل کنید و دل شکسته مباشید و مترسید که هنرهای شما ینهان نماند که
~~این گوهرها و میوهها
# ~~در خزینهآ وجود شما27 نهادیم و شما را از خود خبر نبود. این در غیب علم
~~ما بود واین هنرها و
# ~~خوبیها که شما امروز در خود می بینید، پیش از آنکه اینها در وجود شما
~~درآید، در دریای
# ~~غیب این گوهرها می تافتند و به سوی خزاین خاکیان می شتافتند.
# ما چنین خاصیت نهاده ایم در هر صاحب هنری و هر پیشه وری و هر استاد کاری،
~~از زرگری
# ~~و جوهری و سیمیاگری و کیمیاگری و بیشه وران و عالمان و محققان که
~~همواره در جوش باشند و
# ~~هنر خود آشکارا کنند، آن جوش ما ms109 نهاده ایم و آن طلب ما نهادهایم که
~~ایشان بیقرار شده اند
# ~~همچون دختران نوبالغ در خانه ها چادر و جمال می آرایند، در آینه می
~~نگرند و می خواهند تا پرده
# ~~بدرانند و جمال به خاص وعام بنمایند و از میان جان می گویند:
# # «ما را به دم پیر نگه نتوان داشت %~% در عالم38 دلگیر، نگه نتوان داشت
# # و آن را که سر زلف چو زنجیر بود %~% در خانه، به زنجیر نگه نتوان
~~داشت»39
# پس تقاضای همهآ خوبان و هنرمندان که می جوشند بر خود تا جمال و کمال خود
~~بنمایند،
# ~~دکانی می طلبند تا بر آن دکان، هنر خود پیدا کنند. آخر این تقاضاها از
~~آب بی خبر40 نیست.
# ~~پوست و گوشت و استخوان را چه خبر از هنر؟
# چنانکه آن رو باه، در میان کشتزار، دنبه ای دید آو یخته. گفت: هر آینه
~~اینجا دامی است
# ~~و این فعل صیادی است که هرگزاز کشتزار دنبه نروید. دنبه در میان کشتزار
~~چه کار دارد؟
# ~~پس در عالم کشتزار نهاد آدمی که آنجا گوشت و پوست و استخوان روید ، این
~~همتها و تقاضاها
# ~~چه کاردارد؟ این تقاضای صفات پاک من است.
# موسی- علیه السلام- سؤال کرد در آن زمانی که صد هزار عجایب بر او تاختن
~~آورد و حیران
# ~~شد. او را از این عالم بدان عالم بردند. عالمی حیات درحیات، روح درروح،
~~نوردرنور، ذوق در
# ~~ذوق، موج می زد ولمعان می کرد.

PageV01P118

# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0130.png)

# ~~مجلس هفتم
# گفت: بارب؟ ما از این عالمیم. شهرما، این است. معدن ما، این است. از این
# ~~کان و معدن بی پایان نقده41آ وجود ما را بدان بازار طراران چرا بردی؟
~~چه حکمت بود، چنین
# ~~گوهر نفیس را بدان عالم خسیس بردن؟
# حق - جل جلاله- فرمود: ای موسی! «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف»2) :
~~گنجی
# ~~بودم پنهان، خواستم که مرابشناسند.
# موسی گفت: یارب! آنها که اهل گنج بودند، می شناختند و می دانستند و ماهی،
~~دریا را ms110
# ~~چون نداند؟ ودیدهآ روشن آفتاب را چون نداند؟ وطوطی ربانی، شکرستان بی
~~نهایت را چون
# ~~نشناسد؟ بلبل آسمانی، گلستان «(خلق الورد الا حمرمن عرقی»43 را چون
~~نداند؟ وبر رخسار
# ~~گل خوشعذار، بلبل چون سرمست و بیخود نشود؟ و از آن مستی، نطقش چون به
~~جوش نیاید، و
# ~~بیخود، هزار و یک نوای گوناگون نسراید، بر هزار و یک پرده که این پرده
~~به آن نماند؟ ای بلبل
# ~~عشق ابدی! این هزار پرده و یک پرده از کدام مغنی آموختی ؟ از کدام مطرب
~~تعلیم کردی؟44
# بلبل می گوید: از آن مادر که من زاییدم، همه دانا و اوستادزایند، علم
~~مادر زاد دارند. عقل
# ~~مادر زاد دارند. من از نر ومادهآ بشریت نزاییدهام، بحقیقت از مادر عشق
~~گل زاییده ام. عشق من
# ~~مادر زاد و عقل من مادرزاد. من امیم. امی را دو معنی باشد: یکی آنکه
~~نانو یسنده بود و نا
# ~~ناخواننده واغلب، از امی این فهم می کنند. اما به نزد محققان، امی آن
~~باشد که آنچه دیگران به
# ~~قلم و دست نویسند، او بی قلم و دست بنویسد و آنچه دیگران از بوده و
~~گذشته حکایت کنند، او
# ~~از غیب و آینده و نابود و ناآمده حکایت کند.
# ((بوده بیند هرآنکه جانورست
# آنکه نابوده دید، او دگرست)45
# ای محمد! توامی بودی ویتیم بودی. پدری و مادری نبود که ترا به مکتب برند
~~وخط و هنر
# ~~آموزند. این چندین هزار علم ودانش، از کجا آموختی؟ هر چه از بدو وجود و
~~آغاز هستی در عالم
# ~~آمد، قدم قدم، از سفر او حکایت کردی؟ از سعادت او و از شقاوت او
~~خبردادی؟ ازباغ بهشت،
# ~~درخت درخت، نشان دادی؟ وتا حلقه های گوش حوران، شرح کردی و اززندان
~~دوزخ، زاویه PageV01P119
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0131.png)

### | مجالس سبعه
# ~~او یه، هاو یه هاو یه حکایت کردی؟ تا منقرض عالم و آخر ابد که او را
~~آخر نیست، درس
# ~~گفتی؟ آخر این همه از که آموختی؟ و ms111 به کدام مکتب رفتی؟
# گفت: چون بیکس بودم ویتیم یودم، آن کس بیکسان، معلم من شد. مرا تعلیم کرد
~~که:
# ~~««الرحمن علم القرآن»»26 واگر از خلق بایستی این علم را آموختن، به صد
~~سال وهزار سال
# ~~نتوانستمی حاصل کردن واگر بیاموختمی، علم آموخته، تقلیدی باشد. مقالید
~~آن به دست او
# ~~نباشد. بربسته باشد، بررسته نباشد. نقش علم باشد، حقیفت علم وجان علم
~~نباشد.
# همه کس بر دیوار نقش تواند کردن، که سرش باشد، عقلش نباشد. چشمش باشد،
~~بینائیش
# ~~نباشد. دستش باشد، عطایش نباشد. سینه اش باشد، اما دل منورش نباشد.
~~شمشیریش به دست
# ~~باشد، اما شمشیر گذاریش نباشد47. در هر محرابی، صورت قندیل کنند، اما
~~چون شب در آید،
# ~~یک ذره روشنائیی ندهد. بر دیوار نقش درخت کنند، اما چون بیفشانی، میوه
~~ای فرونیاید. اما آن
# ~~نقش، دیوار را- اگر چه چنین است- بیفایده نیست، از بهر آنکه اگر کسی در
~~زندانی زاییده
# ~~شد، حمعیت خلقان ندید و روی خوبان ندید در آن زندان، بر در و دیوارهای
~~زندان اگر نقشها بیند
# ~~وصورتهای خوبان بیند وشاهان و عروسان بیند و صورت تجمل پادشاهان وتخت و
~~تاج بیند48 و
# ~~صورت بزم و مجلس صورت مغنیان و رقاصان بیند، از آنجا که الفت جنسیت
~~است، باز پرسد و
# ~~فهم کند که بیرون این زندان عالمی است و شهرهاست وچنین صورتهای زیباست
~~و چنین
# ~~درختان میوه دارند که اینجا نقش کرده اند آتشی در نهاد او افتد که چنین
~~چیزها در عالم هست و
# ~~ما زنده در گور مانده و این نعره بر آرد، و به اهل زندان گوید:
# ~~((ای قوم از این سرای حوادث حذر کنید خیزید سوی عالم علوی سفر کنید
# # جان کمال یافته در قالب49 شما %~% وانگه شما حدیث تن محتصر کنید
# # عیسی نشسته پیش شما و آنگه از سفه50 %~% دلتان دهد که بندگی سم خر
~~کنید؟
# # ای1 روحهای پا ک دراین توده های خاک %~% تا کی چوحس اهل سقر مستقر
~~کنید؟ ms112
# # دیر است تا دمامهآ دولت همی زنندا5 %~% ای زنده زاد گان سر از این خاک
~~بر کنید) 53
# ای محبوسان جهان نا دیده! چاره ای نمی کنید! آخر بنگرید در این صورتهای
~~خوب و در این
# ~~عجایبها آخر این نقشها را حقیقتها باشد که هیچ دروغی بی راست نیست. هر
~~جا دروغی گویند،
# ~~به امید آن گویند که شنونده، وقتی آن را به جای راست قبول کند که راست
~~را بداند، راستی PageV01P120
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0132.png)

# ~~مجلس هفتم
# ~~دیده باشد تا این دروغ را به جای آن قبول کند.
# درم قلب را بدان طمع خرج کردند که مشتری آن را به جای نقرهآ خالص بگیرد،
~~و وقتی گیرد
# ~~که این مشتری، خالصی دیده باشد تا این را به بوی آن قبول کند هر جا
~~دروغی بود، راستی باشد
# ~~و هر جا قلبی باشد، خالصی جنس آن باشد و هر جا خیالی بود، حقیقتی باشد.
# اکنون این صورتها و خیالها که براین دیوار زندان عالم فانی است که می
~~نمایند و محو
# ~~می شوند با چند هزار کس در عالم دوست بودی و خویش پنداشتی و رازها
~~گفتی. اینک نقش از
# ~~ایشان رفت. برو بر گورستان، سنگهای احد بر گیر، کلوخهاشان را می بین،
~~نقشها محوشده، یقین
# ~~دان که آن نفشهای خوب، عکس آن نقشهاست که بیرون زندان دوستان است که
~~((الباقیالت
# ~~الصالحات خیر»54 کجایند این صورتهای باقی؟: «(عند ربک)55 نزد آن کس اند
~~که رب
# ~~توست که دم بدم تربیتهای او به تومی رسد. شرح این دراز است، بیا تا
~~کوتاه کنیم و این زندان را
# ~~سوراخ کنیم و به آنجا رو یم که حقیقت این نقشهاست که ما بر آن عاشقیم.
~~چون آنجا باز
# ~~رویم، موسی وار در آن آب حیات غوطه می خوریم، ماهی وار، با آن دریای
~~حیات می گوییم:
# ~~چرا موج زدی و ما را به خشکی آب و گل انداختی؟ این چنین رحمت که تراست،
~~چنان بی ms113
# ~~رحمی چرا کردی؟ ای بی رحمی تو شیرین تر از رحمتهای رحیمان عالم. جواب
~~می فرماید:
# ~~«(کنت کنزا مخفیا احببت ان اعرف»56: گنجی بودم پنهان در پردهآ غیب، در
~~خلوت لامکان
# ~~از پس پرده های هستی، خواستم تا جمال و جلال مرا بدانند و ببینند که من
~~چه آب حیاتم و چه
# ~~کیمیای سعاداتم.
# گفتند که: ما که ماهیان این دریاییم، اول در این دریای حیات بوده ایم. ما
~~می دانستیم
# ~~عظمت این دریا را و لطف این دریا را که مس اکسیر پذیر این کیمیای بی
~~نهایتیم، می دانستیم
# ~~عزت این کیمیای حیات را و آنها که ماهیان این دریا نبودند، در اول
~~چندانکه بر ایشان عرضه
# ~~کردیم، نشنیدند و ندیدند و ندانستند. چون اول عارف ما بودیم و آخر عارف
~~این گنج هم ماییم.
# ~~این چندین غربت دراز، جهت ««احببت ان اعرف») خواستم که تا مرا بدانند،
~~این با که بود؟
# جواب آمد که: ای ماهیان! اگر چه ماهی قدر آب داند و عاشق باشد و چفسیده
~~باشد بر
# ~~وصال دریا، اما بدان صفت و بدان سوز و بدان گرمی و جانسپاری و ناله و
~~خونابه باریدن و جگر
# ~~بریان داشتن نباشد که آن ماهیی که موج او را به خشکی افکند و مدتهای
~~دراز بر خاک گرم و
# ~~ریگ سوزان می طپد که: «لایموت فیها ولا یحیی»57 نه فراق دریا می گذارد
~~که حلاوت PageV01P121
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0133.png)

### | مجالس سبعه
# ~~زندگانی یابد و خود با فراق دریای حیات، چگونه لذت حیات یابد کسی که آن
~~دریا را دیده
# ~~باشد؟
# ««هر که او اندر شبی یک شربت وصل تو خورد
# چون نماند آن شراب او داند از رنج خمار»)58
# امکان زیستن بی دریا و امکان مردن نی، از امید رسیدن به دریا.58
# ~~«گویی که مگر به باغ زر رشته امی یا بررخ خویش زعفران کشته امی
# ~~ومید وصال تو رها می نکند60ورنی خود را به رایگان کشته امی»1
# دریا این ms114 زدا م کند و این وحی می فرمایدکه: «ولا تقتلوا انفسکم ان الله
~~کان بکم
# ~~رحیما»،62 و حکمتی دیگر، چنانکه خواستم که گنج خود را ظاهر کنم. خواستم
~~که گنج شناسی
# ~~شما هم ظاهر کنم و چنانکه خواستم که صفا و لطف این دریا را پیدا کنم
~~خواستم که بلند همتی
# ~~این ماهیان را و لطف پروردگی این ماهیان و این خلق دریا را پیدا کنم تا
~~وفای خود را ببینند و
# ~~همتشان آشکارا شود. ««الم احسب الناس ان یترکوا ان یقولوا آمنا وهم لا
~~یفتنون»63.
# ~~صدهزار مار است که دعوی ماهیی می کند. صورت، صورتر ماهی و معنی، معنی
~~مار.
# جان پاکان غذای پاک خورد
# مار باشد که باد و خاک خورد»)"6
# باد و خاک غذای ماهی نیست. هر حیوانی را که از دور بینی، ندانی که سگ
~~است، یا
# ~~آهوست. اگرسوی استخوان رود، آهونیست.
# مسثله ای است در شریعت، که گرگ با آهو جفت شد، میان ایشان بچه ای زاییده
~~شد. این
# ~~بچه را حکم آهو گیریم، یا حکم گرگ؟ در اینجا اختلاف علماست. شرح آن
~~قولها در مدرسه PageV01P122
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0134.png)

# ~~مجلس هفتم
# ~~توان بحث کردن، الا آنچه قول درست است، آن است که پیش او بند گیاه
~~بیندازیم و مشتی
# ~~استخوان بیندازیم. اگر سر به گیاه فرود آورد، آهوست و اگر سر به
~~استخوان فرود آورد، حکم
# ~~گرگ دارد در هر آبی که او دندان اندر کند، پلید شود، زیرا گرگ هم، سگ
~~است الا صحرایی
# ~~است.
# اکنون غذای ماری باد است وخاک و غذای مارنفس اماره هم باد است و خاک. آن
# ~~خاک65 کدام است؟ چرب و شیرین دنیا که از خاک رسته است. خدا او را رنگی
~~داده است.
# ~~اگر خواهی عاقبت بنگر که خاک می شود. آن نقش از او می رود.
# اکنون چون دانستی که نان و گوشت، خاک رنگین است، اگر مارنه ای، غیز این
~~غذایی
# ~~بجوء6. دیگر غذای مار، باد است. ms115 کدام باد است؟ باد67 جاه امیری و
~~خواجگی که آدمی
# ~~همینکه ازنان سیر شد از گرسنگی، دست آرزوی باد خواجگی در سرمی کند که
~~اصل ما چنین
# ~~بوده است و ما چنین محترم بوده ایم. منصب طلب می کند آن نفس ماریاره،
~~چون این خاک و باد
# ~~فراوان یافت، اژدهایی می شود، همچون فرعون.
# ~~«مخالفان تو موران بدند ومار شدندبر آر ازسر68 موران مار گشته دمار
# # مده زمانشان زین بیش و روزگار مبر %~% که اژدها شود ار روزگاریابد
~~مار»69
# اکنون مؤمنان، مار خالص نیستند، ماهی خالص نیستند بلکه مار ماهی اندنیم
~~دست
# ~~راستشان، ماهی است و نیم دست چپ، مار. ساعتی آن نیم به باد و خاک دنیا
~~می کشد و
# ~~ساعتی این نیم، به طلب دریا می کشد.
# ~~«ما می خواهیم و دیگران می خواهندتا بخت کرا بود، کرا دارد دوست»70
# ~~««ادمی هست طرفه معجونی از عزیز عزیز وز دونی)71
# اکنون چون مجاهده کرد این نیم دست راست که عقل است که : «ان الله تعالی
~~لمآ خلق
# ~~العقل قال له اقبل فأقبل، ثم قال له ادبر فأدبر»72 خطاب کرد این عقل را
~~که رو آربه مز، رو
# ~~آورد، بدو گفت: ای عقل رو بگردان ازمن، گفت: فرمان بردارم. پشت آوردن
~~به امر، روآوردن PageV01P123
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0135.png)

### | مجالس سبعه
# ~~است. نبینی که فرشتگان را فرمود که: به جای سجود من سجود آدم کنید. این
~~از روی
# ~~ظاهر، پشت آوردن به بندگی حق و روی آوردن به غیر حق بود؛ اما چون به
~~امر بود، رو آوردن بود
# ~~به حق، بلکه عظیم تر، چراعظیم تر؟ از بهر آنکه ایشان، سالها حق را سجود
~~می کردند، از بیگانه تمییز
# ~~نمی یافتند و با ابلیس همکاسه و هم خرقه بودند. به این یک رو از حق
~~گردانیدن و به آدم رو
# ~~کردن، خلعت تمییز یافتند و از بیگانه ممتازشدند و ابلیس، گرچه بظاهر
~~پشت به حق نکرد و از
# ~~سجود حق ننگ نداشت، از ms116 سجود غیر ننگ داشت، الا چون پشت به امر کرد، در
~~نگریست روی
# ~~خود را یشت دید و پشت فرشتگان را روی دید74.
# اکنون ای بندهآ مؤمن که نیم تو، مارست و نیم توماهی، ساعتی رو به ماهی می
~~کن که رو به
# ~~حضرت ما دارد و ساعتی برای مصلحت، روی به مار می کن. آن اولین چیست؟ :
~~««ایا ک
# ~~نعبد))75: مشغولیم به عبادت تو، به امرتو. «روایاک نستعین))76: هم به
~~امرتو، پشت آوردیم به
# ~~بندگی تو و رو آوردیم به تیمار نفس اماره که پشت او سوی درگاه توست، از
~~بهر آنکه تو این
# ~~دشمن را سبب ما کرده ای. چنانکه از کافران خراج ستانند از بهر قوت
~~اسلام، او را نیز همچون
# ~~این مار وماهی که گفتیم، دو صفت است:
# یک صفت، بند اوست و یک صفت، پای اوست. آن صفت که یای اوست، شوق حنسیت
# ~~است وآن صفت که بند اوست، خویشی است که او را با خاک است. زیرا اول
~~گوهری آفرید
# ~~حق- تعالی- در وی نظر کرد. آن گوهر از شرم آب شد و دریا شد و برخود
~~بجوشید و کف کرد
# ~~و کف او خاک شد و زمین شد. از آن سبب که خاک، از آب زاییده است، این
~~خویشی و تعلق
# ~~بند اوست. بیدار باش ای قطره! وبدین بند و خویشی مغرور مشو که بسیار
~~قطره ها را این بند
# ~~مغرور کرد و از طلب دریا بازداشت. خنک آن کس که او را بند آهنین بود یا
~~چوبین بود که همواره
# ~~در آن کوشد که آن را بشکند و بیندازد. اما آن کس را که بند زرین باشد و
~~او زردوست، ویا بند
# ~~گوهرین باشد و او گوهر دوست، اکنون آن قطره که
# ~~سوی دریای وحدت، سیل وارمی رود، آن قطره، جان مؤمن است که سیل وار می
~~رود سوی
# ~~دریای وحدت که: ««اننی ذاهب الی ربی»77 ««علیه توکلی وهوحسبی، والله
~~اعلم»71.
# ««تمت المجالس بحمد ms117 الله المحمود بکل مکان والمذکور بکل لسان یوم
~~الثلثافی PageV01P124
# ![image filename](./0672JalalDinRumi.MajalisSabica_0136.png)

# ~~وائل ربیع الاخر ثل وشین وشبتمانه والمعود عی لبیة دمد المرسل عن عدن
# ~~عدنان وعلی صحابته الجواد الحسان الطاهرین عن شوائب الحسبان انه کریم
~~منان»71.
# ~~حسنده پر احسان است.

PageV01P125 ms118