######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:32:14.097738+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:32:14.097760+00:00
#META# transcription layer pk: 12768
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9484520372176879


#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:35:23.405184+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:35:23.405207+00:00
#META# transcription layer pk: 12769
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9618662910480588


#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:37:42.732794+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:37:42.732815+00:00
#META# transcription layer pk: 12772
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9676078102581231

#META#Header#End#

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0037.png)

# بسم الله الرحمن الرحیم
# حمد وثنا قیومی را که عجز عقول ذریات آدم از ادراک کنه ذات
# ~~ی چون اوچون آیات صنعش در ایجاد عالم ظاهر است و شکر وسپاس
# ~~آن قدیمی1 را که بر2وجوب3 ازلیت او4 آثار قدرت در تکوین مکونات
# ~~برهانی5 شاهر6 ودلیلی باهراست. آن حکیمی که ارواح مقدس را با اشبا ح7
# ~~مؤسس بر کون وفساد امتزاج داد آن خالقی که بهیک امر(کن)5 نور وظلمت
# ~~را در درترتیب ترکیب کن8 روح انسانی ازدواج پذیرانید وابنای آدم را به
# ~~خلعت کرامت و لقد کرمنا بنی آدم ** مشرف گردانید و کمال ایشان9 را در
# ~~معرفت ربوبیت ووحدانیتخود- جلت عظمته وعلت کلمته -پیوستوتوفیق
~~PageV01P003
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0038.png)

# ~~توجه به کمال1رفیق طایفهای گردانید که مستعدان حال و طالبان اقبال2
~~بودند، و
# ~~از برای ارشاد ابنای انسان3 انبیای مرسل فرستاد تا خلق از ظلمت4 [جهل
# ~~وتنگنای طبیعت به بسطت انوارعلوم وفسحت عالم ملکوت هدایت کردند
# ~~ودلهای عالمیان را به صیقل یقین]2 اززنگ شبهت و کدورت شرک5 بزدودند
# ~~وسرور ایشان در رسالت وخاتم ایشان درنبوت سیدالمرسلین وامام المتقین
# ~~وقاید الغرالمحجلین ابوالقاسم محمدبن عبد المطلب بن هاشم بن عبدمناف-
# ~~العربی را- صلواتالله وسلامه علیه- ازبرای زیورنبوت وتاج رسالت از
# ~~میان خلق6 بر گزید و معجزات قاهره7 و دلالات ظاهره8 کرامت فرمود و
# ~~صحن گیتی را به وجود او که مقصود آفرینش بود وتشریف لولاک9 درشأن
# ~~اودرست10 وبربالای او چست می آمدمنور گردانیدو به نورعلم وو فورحلم او
# ~~که (وا نک11 لعلی خلق عظیم55) آفاق12 را موشح کرد13 تابدانسبب ظاهرو
# ~~باطن عالمیان را به خصالحمیده ونورایمان بیاراست وازضلالت شرک14 و
~~PageV01P004
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0039.png)

# ~~غرور شیطانی1 به ضوه توحید وسرور تأیید ربانی دلالت کرد و مجادله با
# ~~دشمنان دین و منکران اصحاب یقین به تیغ بران حجت وبرهان فرمود که
# ~~(وجاد لهم با لتیهیا حسن)5 وجهت دفع2 مرض کفرو بدعت بندگان و شفای3 دل
# ~~محبان قر آن مجید را که ظاهروباطنش محض صدق ویقین است - لقوله4
# ~~عزاسمه-(ذلکا دحتاب لاریب فیه هدی ms001 للمتقین) 55 وجایی دیگر فرموده
# ~~است که (وشفاء لمافی الصدور وهدی ورحمه دلمؤمنین) 555 ومبانی الفاظو
# ~~معانی این سبع مثانی بر انو اراسرار حکمت رب العالمین است چنانکه
~~فرموده
# ~~است(واذه لتنزیل ربا لعالمین نزل بها لروح الامین علی قلبک لتکون من
# ~~المننرین بلسان عربی مبین) 5555 برزبانو بیان اوبه خلق فرستاداز5
~~بحورعلمی
# ~~که به نزدیک حضرت او بودوادییی6به بندگان خودارزانی داشت تا نهال شجرهآ
# ~~ایمان ایشان7 را درخشک سال طبیعت به آبحیات علم، زندگیی8 وطراوتی
# ~~پدید آید وثمرهآ دوحهآ عمل ایشان9 درشورستان دنیا که سورستان10 می
~~نماید
# ~~و به حقیقت شورستانست حلاوتی گیرد. وچون به واسطهآ ظلمات شب جهل
# ~~شبه11شبهات12 اهل بدعترا از دررنکات13 مبینان14 حقیقتفرق کردن متعذربود
# ~~انوار بینات15 آیات قرآن را که معین حلال وحرام و مبین براهین حکمت16
~~PageV01P005
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0040.png)

# ~~و قوانین احکام است برای هدایت انام وحل1 مشکلات اوهام2 بدیشان
# ~~فرستاد کماقال جل ذکره : هدی للناسوبینات من الهدی وا لفرقان2 و
# ~~جای دیگر فرمود: قدجا عکم برهان من ربعم وانزینا الیکم نورا مبینا)25.
# و بندگان حضرت3 اورا چون4 درتیه حیرت5 نامتناهی بیم تباهی بود
# ~~از [عنایت بی تناهی خود6] تتبع قر آن مجید فرمود تابه سبب هدایت آن
# ~~ازمناهی دورباشند وبدین توفیق مباهی گردند چنانکه میفرماید: (وان هذا
# ~~صراطی مستقیما فاتسبعوه)555 . وسیاحان عالم معرفت و غواصان دریای
# ~~اصحاب کرام سیدالانبیا7 وعلمای اسلام و اتقیا را ازمتابعت شیاطین به
# ~~حکمت تقویتیقینایشان8 وتربیت دین خود صیانت کردچنانکه می گویم9:
# ~~العربیة)10
# فحمدا11 للذی من البرایا %~% بخلقهم و انواع العطایا
# واعطی12 لابن آدم اختصاصا %~% بانوارالد رایة والمزایا
# وشرفهم بوصف النطق لطفا %~% وکرمهم بحسان13 السجایا14
# وزین بعضهم لرشاد15 بعض %~% با کلیل الرسالة و السنایا16
### | 2- .ب حیرت
### | *- مج: حبرت میان
### | -فسان PageV01P006
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0041.png)

# # وارسلهم لهدی1 الخلق فضلا %~% وتفریجا2 لهم نصب3 البلایا
# # وصلی الله افضلهم کمالا %~% محمدا الذی ارق العشایا
# # واظهر دینه ایذا2 و عزآ %~% باصحاب الکرایم والصفایاء
# ~~الفارسیهه
# ~~منت ایزد را که ازصنعش وجود ممکنات
# ~~وز برای اختصاص نور علم و معرفت ms002
### | برگزید ابنای آدم را زکل کاینات
# ~~از سرلطف وکرامت دادشان نطق و بیان
### | وزعنایت نورعلم وحکمت وحسن صفات
# ~~نبیا را از برای رشد7 ابنای بشر
### | کرد اظهار و دلیل صدق ایشان معجزات
# ~~صد درود از حضرتش براختیار مرسلین
### | خاتم دعوت محمد آنکه بود اصل نجات
# ~~باز8 براصحاب9 او آنها که از تأییدشان
### | . رایت اسلام ایمن شد زنکس وانفتات10 PageV01P007
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0042.png)

# ~~حصن دین دایم مزین باد از ارباب علم
### | زانکه نبودجزبدیشان حل وعقد مشکلات5
# و ذات جان پرور دین را از ملک وجهانداری اساسی1 متین و
# ~~تقویتی مبین ارزانی داشت و هرد و را با یکدیگر به منزلت2 روح و بدن
# ~~گردانید و حیات ملک و زینت3 اورا بدین بیرتبت4 و تقویت آن متصل
# ~~کرد که مقصودمعبود از آفریدن مهنات معرفت ذات اوبود کماقال النبی-
# ~~علیه السلام روایة عن ربه : (  نت کنزا مخفیا فاردت ان اعرف ، فخلقت
# ~~الخلق لکمیاعرف )5 . و حکم حکیم 6واقتضای قضای او ملک بارفعت
# ~~را به صیانت دین از موت7 جهل ومرض سستی به یقین خلاص داد و علت
# ~~کفران به صحت ایمان مبدل کرد تا بندگانی که به زیور ملک محلی8 باشند
# ~~و ایشان را درمیان خلایق محلی رفیع باشد نورلایح دین را به تقویتیقین
# ~~در آفاق عالم شایع ومستفیض گردانند9 و نهال و شجرهآ علم را تربیت10
# ~~دهند و به هروقت از روزگار توفیق این کرامت بهبندهای دیگر از بندگان
# ~~خود ارزانی داشت11تا دراین عصر ابناء این عهد و حاضران این زمانه را
# ~~بهسایهآ دولت و پیرایهآ تربیت خداوند دستور اعظم صاحب السیف والقلم،
~~PageV01P008
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0043.png)

# ~~منبع الجود و الکرم ، مالک رقاب الامم ، مدرک1 اسراردقایق العلوم ،
# ~~مهلک اشرار الخلایق والاثوم، راکب مرکب2 ترکیب مرکبات3 جواهر
# ~~البیان3 ، راتب مرتبهآ ترتیب مرتبات5 مراتب الاحسان، معدن العلم
~~والعطا،
# ~~مرکز العز والعلی6 ، عزالدنیا والدین7 ، المخصوص بعنایة رب العالمین
# ~~طاهربن زنگی الفریو مدی اعلی الله8 - تعالی - رفعة درجة جلاله و نصر
# ~~احباءه وکبت اعداءه مشرف ومفتخرومزین و مستظهر گردانید وضعفای
# ~~ابنای ms003 این عهدرا که روز گار غدار ازایشان بیزارگشته بود ودرمزرعهآ
~~معیشت
# ~~ایشان تخم صبر کشته وزیب وبهای10 ایشان را به کم بهایی بدل11 کرده
# ~~وعزت نفوس ایشان را به فلوس نبهره مصحف غین 12دربها نهاده وایشان
# ~~ازاین فعال13 بازاری12 شده بواسطهآ سعادت بنده نوازی و آفتاب نظر تربیت
# ~~وعنایت آن سپهرمعالی15 ایشان را از نحوستمریخ ستم وزحل قبیح16شیم17
# ~~صیانت کرد وذات مطهراورا که مربی ذریات18 است مجمع صفات حمیده
# ~~ومنبع خصال گزیده گردانید تا از اهل زمانه به کمال دانش وعلو درجه و
# ~~حزم19مؤید20 وعزم مؤکد ورای ثاقب وقضای صائب21 ممتاز گشت چنانکه
~~PageV01P009
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0044.png)

# ~~می گویم1 : شعر:2
# جهاندار دستور با داد وفر %~% کریم جهان بخش خیر3 بشر
# ملکسیرت وملکران2 عزدین %~% سپهر5 اقتضا حاکم خیروشر
# فلک احترامی که درحضرتش %~% ببستندشاهان6 به خدمت کمر
# به جاییست قدر بلندش کههست %~% زنعل سمندش بر افلاک اثر
# بقا باد ذات ورا تا بود %~% زمان7 را دوام ومکان را مقر
# و چون متفق جمهور خلایق ومصدق ارباب حقایق گشت که دست
# ~~قضا رأس سبع ظلم را که چون نقطهآ ذنب محض نحوست است حمل-
# ~~صفت وثور آسا درایام دولت او که عیداهل دین و وعید بد کیشان است چون
# ~~سرقربانی ازتن9 مملکت جداکرده است وملوک10وحکام دهرجوزا صفت
# ~~کمرخدمت او برمیان جان بستهاند وچون سرطان بی آب حیات11 الطاف او
# ~~زندگی12 متعذرمی شمرند و از بد13 ابنای روزگار که چوناسد درعرین
~~نایاک14
# ~~در کمیناند- به ید15حمایت او پناه گرفتهاند و به باران16 عطای اودر
~~کشتزار
# ~~دنیا (سنبلهآ معیشت ایشان تربیت یافته است با آنکه در کفهآ قبول
~~میزانهمت
# ~~او گنجهای دنیا)17 - که بحقیقتهریک عقربیست- بهیک برگ کاهویک شاخ
~~PageV01P010
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0045.png)

# ~~گیاه وزن ندارد1 ، وخاطرعقده گشای معجزه نمای2 او را بدین هیچ التفات
# ~~نباشد، ابلق توسن ایام که هلال قوس آساگوشآ نعل زرین ویست، درزیرزین3
# ~~حکم وفرمان آن حارس4 مملکت چون جدی معلم رام وبا آرام5 است خزانهآ
# ~~امنیت* اهل هنر را که پیش ازاین از تصحیف7 جاه چون دلوتهی ms004 جزباد
# ~~پیمودن نصیب ایشان نیفتاده8 بود9 و چون حوت برخشکی درتیه نامرادی
# ~~مضطرب گشته بودند به یک اشارت از10جوهر مقصود ومراد ممتلی گردانیده
# ~~است ویمین11ایشانرا ازمال ومکنت12 یسار13 داده
# ذکرسبب تصنیف این کتاب
# رای14 ارباب معنی و اصحاب هنر15 چنان اقتضا کرد درین معنی
# ~~که ایزد- سبحانه وتعالی - اهل این زمانه را بعد از آنکه به شدت وبلا و
# ~~محنت وعنامبتلابودند وبه سبب سعادت16عنایت وتربیت آن دستورصاحب-
# ~~قران به دولت فراغت17 و رفاهیت رسیدند و از آن شدت فرج یافتند 18
# ~~تاریخی بر روی روزگار باقی ماند واز شرح احوال کسانی که درقدیم الایام
# ~~به بلائی مبتلا بودهاند وبه محنتی درمانده شده وبعد از آن خفی الالطاف
~~به PageV01P011
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0046.png)

# ~~لطیفه ای از لطایف خود ایشان را از آن بلا فرج واز آن مضیق مخرج ارزانی
# ~~داشته است مجموعهای1 ازنظم و نثر پرداخته گردد تا در مستقبل روزگار
# ~~کسانی که به محنتی وشدتی فرومانده2 باشند وبه ظلم ظالمی گرفتارگشته،
# ~~چون مضمون این مجموعه را مطالعه کنند و براحوال گذشته و قوف یابند
# ~~وثوق ایشان به کرم ایزد- سبحانه وتعالی- درامید گشایش آنشدت مضاعف
# ~~شود و به اتفاق تألیف این تاریخ و تصنیف این مجموعه را به منشی این
# ~~کلمات حسین بن اسعد بن3 حسین4 المؤیدی5 الرهبانی6 حوالت کردند. هر
# ~~چند خود را درین7 مقصرمی شمردم و از قبول چنین مهمی نازک8 بنابر آنکه
# ~~گفته اند: من صنف فقداستهدف9 احترازمی کردم، چون اشارت ودرخواست
# ~~اهل هنر10 برین جملهبود اجابت آن دعوت ازفرایض دانستم وبدان مقدار
# ~~که توانستم11 درشرح این احوال وجمع این تاریخ شروع کردم (والحمد
# ~~لله حق حمده والصلوة علی نبیه 12) .
### | شوح آغاز کتاب13
# چون14 به یک اشارت ودو کلمه که ازاهل هنر15 و اقران16 عهد17 PageV01P012
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0047.png)

# ~~صادرگشت بنابرسه عادت1 خود که آن2 موافقتاخوان3 وملازمت4 احسان
# ~~ومرافقت اقران است5 پنج حس وشش جهت خود رادرهفت ستاره وقت6
# ~~به معاونت هشت چرخ ونه فلک دوار وتوفیق کردگار درابدام7 کیفیت (و)
# ~~ابتدای جمع کردن این ms005 کتاب وشرح دادن این معنی8 وانشا9 وتألیف این
# ~~مجموعه صرف کردم و از جوانب 10، طریق آن می جستم وکتب تواریخ
# ~~میدیدم واز اقران وامثال خود میپرسیدم تا اساس این تألیف برچه طریق
# ~~نهم ودرین تصنیف اقتباس از نورسخن کدام صاحب طریقت کنم، صبح مقصود
# ~~ازهیچ طرف روی نمینمود وتیر سؤال بر هدف جواب11 نمی آمد، وهر
# ~~چند کتب متقدمان مطالعه می کردم و طریقت هریک میدیدم و بعضی از آن
# ~~می گزیدم چون بر نقاد خاطر عرضه می کردم اکثر آن قلب می آمد و در
# ~~شهرستان قلب هیچ رواج نمییافت تا دراثنای این حالت دروقتی که طاقت
# ~~طاق گشته بود و ایوب صبریعقوب وار آوای12 وا اسفاه بر کشیده و ندای
# ~~(مسنیالضر) در داده وقوف یافتم بر مجموعهای به لغت عرب تصنیف
# ~~ابوالحسن علی بن محمدالمدائنی، عدد اوراق آن مجموعه پنج13 ورق بیش
# ~~نبود، احوال کسانی که به شدت و بلامبتلابودهاند وبعداز آن غم به
~~شادمانی PageV01P013
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0048.png)

# ~~وآن سختی به آسانی بدل گشته است شرح داده و آن مجموعهرا (الفرج
# ~~بعدالشدة والضیقة) نام نهاده ودربعضی ازتواریخ متفرق وکتبی که تصدیق
# ~~مضمون آن کتب1 متحقق2 بود حکایات جماعتی که در اول عهد در رنج
# ~~ومحنت بودهاند و به آخربهرفاهیت و دولت رسیده بودند معلوم گشت، بعل
# ~~ازاین حالت که دراین مقالت شرح داده آمدبه توفیق کردگار روی به جمع
# ~~کردن این اخبار وتواریخ آوردم وآنچه ابوالحسن علی بن محمدالمدائنی
# ~~درمجموعهآ خود ازحکایات آورده بود، و آنچه از کتب متفرق3 در تواریخ
# ~~یافتم ترجمهآ آن حکایات4 به پارسی درعبارت خود شرح دادم ودر بعضی
# ~~از حکایات که از اشعارعربی اند کی بوده است ترجمهآ آن به پارسی نظم
~~کردم
# ~~واکثر اشعارعربی و پارسی که درمتن حکایات اشارت به خود کردهام از گفتهآ
# ~~من است ودرر5 آن منظومات سفتهآ الماس فکرت من6، ودر آخر هرحکایت
# ~~فصلی چنانکه لایق وموافق آن حکایت ومبین اعتباربدان روایت7 باشدبیان
# ~~کردهام و دراشعار عربی و پارسی ms006 از گفتههای خودملایم آن فصل ثبت کرده،
# ~~واین مجموعه را(ترجمةآ الفرج بعدالشدة والضیقة) نام نهاده8 ومجموع این
# ~~ترجمه چندین باب است9 : PageV01P014
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0049.png)

### | «فهرست الابواب*
# ~~اب اول :
# در1 ذکر فرج بعد الشدة در آیات2قرآنی3 و کلام ربانی که به بر کات
# ~~آن از ورطههای خطرناک خلاص یافتهاند وبه یمن آن ازمعرض خوف و
# ~~هلاکت به مقاصد و امانی رسیده ومقصود بهحصول پیوسته4 .
# ~~باب دوم :
# دربیان آثار5 و شر ح اخبار که مشتمل است برذکر جماعتی که محنت
# ~~وبلا کشیدندوعاقبت به نعمت و آسانی رسیدند وحکایت سهمرد6 از حضرت
# ~~مصطفوی که درغاری بماندند7 درعهد بنی اسرائیل، وبه بر کات آنکه هریک
# ~~راستی بگفتند خلاص یافتند.
# ~~باب سوم :
# در حکایات حال جماعتی که به فال نیک یا به دعای خوب یا به سخن
# ~~خوش شدت ایشان به فرج انجامید ومحنت ایشان به نعمت بدل گشت8 و
# ~~این باب مشتمل است برچهل وسه حکایت .
# ~~باب چهارم :
# در حکایت حال کسانی که پادشاهانرا با ایشان غضب بودو بهسخن
# ~~راست که گفتند پادشاهانرا با سرعاطفت وشفقت آوردند وبلیت ومکروهی
~~PageV01P015
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0050.png)

# ~~که بدیشان خواست رسیدن به نصیحت و وعظ ازخویشتن دفع1 کردند و
# ~~این باب مشتمل است بربیست ویک حکایت.
# باب پنجم:
# در حال جماعتی که به حبس وزندان گرفتار بودندخدای تعالی حبس
# ~~و اعتقال ایشان2 به حسن حال بدل گردانید و از آن ورطه رهایش و از آن
~~قید
# ~~گشایش یافتند و این باب مشتمل است بربیست وهشت حکایت4 .
# باب ششم :
# دراحوال کسانی که به شدت ومحنت مبتلابودند وازروح وراحت
# ~~جدا5 به رؤیای صادق وخواب نیک آن غم به شادی و آن بندگی6 به آزادی
# ~~بدل گشت واین باب مشتمل است بر هژده حکایت.
# باب هفتم:
# درحکایت حال جماعتی که در حادثهای سخت و واقعهای سهمناک
# ~~گرفتارشدند یا به درویشی وفقرمبتلاگشتند وخدای- تعالی- بردست کسی که
# ~~ازو بترسیدند7 و ازجایی که چشم نداشتند ایشان را از آن ورطه خلاص و
# ~~از آن مضیق8 مناص ارزانی داشت ms007 ودراین باب چهل وهشت حکایت است.
# باب هشتم:
# در حال کسانی که به کشتن نزدیک شده بودند نجات یافتند ومرگ
# ~~با خود مقرر کرده حیات دیدند و این باب مشتمل است بر پانزده حکایت.

PageV01P016

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0051.png)

# باب نهم :
# درحکایات حال1جماعتی که به ملاقات حیوانی مهلک امیداز حیات
# ~~ببریدند وبه سببی از اسباب نجات یافتند وبه مراد ومقصود2 رسیدند واین
# ~~باب مشتمل است بر دوازده حکایت.
# باب دهم :
# درحکایت جماعتی که به علت عسرو بیماری سخت مبتلاشدند و بعد-
# ~~از آنکه ازحیات نومید4 گشتند4 به لطیفهای از لطایف صنع باری تعالی
~~ناگاه
# ~~شفا ییافتند و این باب مشتمل است برهشت حکایت.
# باب یازدهم :
# در حکایت حال جماعتی که به استیلای لصوص و سراق و قطاع الطریق مغلوب
# ~~گشتند و آموال و مواشی ایشان منهوب ومسلوب5 شد وبعد از آن به لطف
# ~~وصنع باری- تعالی - و کمال رحمت6 اوخلاص7 یافتندو این باب مشتمل است
# ~~برده حکایت.
# باب دوازدهم :
# درحکایت حال جماعتی که به خوف و استتار8 مبتلاشدند وعاقبت
# ~~آن9 خوف و استتاربه امن ومسار10 مبدل گشت11 واین باب مشتمل است
# ~~بر دوازده12 حکایت.

PageV01P017

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0052.png)

# باب سیزدهم:
# درحکایت1حال جماعتی که مدتی رنج ومحنت وشدت عشق کشیدند
# ~~وعاقبت در کامرانی وشادمانی به مراد2 دل رسیدند واین باب مشتمل است
# ~~ردوازده حکایت.

PageV01P018

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0053.png)

### | الباب الاول
# فی ذکر الفرج بعد البؤس [والامتحان1]
# در آنچه باری2- تعالی و تقدس- در مصحف مجید و کلام مقدس3
# ~~حود4 اخبار فرموده است از طایفهای که به بلا مبتلا بودهاند و به محنتی
# ~~درماندهشده5 و بعد از آن از رحمت بکمال ولطف بی زوال او از آن ورطه
# ~~مخرج واز آن اندوه فرج یافتهاند و سختی به آسانی و غم به شادمانی بدل
# ~~گشته6 ووثوق تمام و یقین بی شبهت حاصل است که چون ابتدا و افتتاح
# ~~بهنام مقدس ومعظم وکلام مبین7 بیزلل ومحککم8 آن گویندهآ بی کام وزبان،
# ~~که زبان موحدان در کام جز به کام او نجنبیده باشد به همه حال ms008 در اتمام
# ~~آنچه مرا مست توفیق رفیق گرداند چنانکه می گویم: العربیة9.
### | 4- مج،
### | 8_ر: بیزلال محکم PageV01P019
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0054.png)

# # خیر الکلام کلام الله ذی منن %~% قد جاء نا هادیأ خیرالانام به
# # کلامه عوذتی فی کل مهلکة %~% اصون نفسی عن جرحا لکلام به
# # به افتتحت کلامی رب وفقنی %~% علی اختتام مقالی و الختام به1
# ~~وکماقال تعالی وهواصدق القائلین و قوله الحق الیقین2: بسم الله الرحمن
~~الرحیم
# ~~لم نشرح لکصدرک، الی آخره3. این سوره از اولتا آخر منبی4 است ومفصح5
# ~~که خدای تعالی مصطفای6 معلی رافرموده است که از حضرت عزت بدان مخصوص
# ~~و ممتاز است که دل و صدر آن صدر آفرینش بعد از دلتنگی2چنانکه مذکور است
# ~~فی قوله تعالی: (ولقد نعلم انک یضیق صدرک بما یقو لون44)، وفرج8
# ~~وسبکباری9 اواز بارگناه که بهانقاض10 مفضی11 بودورفع ذکر واعلاء درجهأو
# ~~بدان حد که بعد از آن ازمرتبهآ ادنی12 چنانکه بهیتیمی ابوطالب
~~ومزدوری13
# ~~خدیجه معروف و مشهور بود ودرزبان خلایق بدان مذکور، بلندی نام و
# ~~رفعت ذکرش بدان درجه رسید که بانام خدای هم طویله14 وبا ذکرحق هم
# ~~سلک گشت تا اگر هزار بار کلمهآلااله الاالله برزبان رانند تامحمد رسول
~~الله(ص)
# ~~باوی نباشد نام گوینده درجریدهآ ایمانثبت نیفتد ودر آخراین سوره بشارت
# ~~داده است امت محمد(ص) را که هیچدشواری نباشد که دو آسانی باوی نبود
~~PageV01P020
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0055.png)

# ~~اگر بهعبادت خدای رغبت نمایند و عمل خود را به اخلاص بیارایند، و
# ~~علی بن ابی طالب و عبدالله بن مسعود رضی الله عنهما چنین گفتند: که
~~هرگز
# ~~یک دشواری بردو آسانی غالب نیاید و بدین آن خواستند که درین آیت1
# ~~(فان مع العسر یسرأ، ان مع العسر یسر ا) عسردوم وعسر اول یکیست ویسر
# ~~دوم دیگرست و یسر اول دیگر، برای آنکه عسر اول چون به الف و لام
# ~~است معرفه باشد وچون ذکر معرفه اعادت کنند به ذکردوم مراد هم اول باشد
# ~~چنانکه گویی: (جاءنی الرجل الذی تعرفه * فاخبرنی الرجل بکذا3) پارسیش
# ~~آن باشد که ms009 (آن مرد آمد که میشناسی و آن مرد چنین گفت)، پس آن مرد دوم
# ~~هم مرداول باشد چون به لفظ معرفه یاد کرد. اما اگر به نکره یاد کند
~~گوید:
# ~~(جاءنی رجل فاخبرنی رجل بکذا ، وجاعنی رجل فاخبر نی بکذا 4) پارسیش
# ~~آن باشد که (مردی آمد وچنین گفت و مردی آمد و چنین گفت). از اینجا این
# ~~فهم میشود که مرد دوم غیر مرد اول است، پس عسر را با الف ولامیاد کرد
# ~~به طریق معرفه ویسررابه طریق نکره چنانکه گفت: (فان مع العسریسرا، ان
# ~~مع العسر یسرا *4). پس برمقتضای این مقدمه که تقریررفت لازم آید که
# ~~عسردوم همان عسراول بودو یسردوم غیر یسراول باشد، پس یک عسر بردو
# ~~یسرهر گزغالب نگردد. قال الله تعالی: (سیجعل الله بعدشسریسر5557) وعده
~~داد
# ~~جمعی را که بر بلیت ودرویشی ورنجی مبتلا باشند یعنی زود باشد که خدای
# ~~تعالی بعد از رنج، آسانی و بعداز غم شادی ارزانی دارد (و من یتق اله
~~PageV01P021
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0056.png)

# ~~دجعل له مخرجا ویرزقه من حیث لایحتسب ومن یتو کل علی الله فهو حسبه *)1
# ~~هر که از خدای بترسد و تقوی را شعار و دثار خود سازد2 زود باشد که
# ~~خدای-تعالی اورااز آن بلافرجی و از آن مضیق مخرجی ارزانی دارد و
# ~~از آنجا که درحسابندارد و نبیوسد3 روزی4 برساند وهر که تو کل برخدای
# ~~کند خدای اورا بس باشد. العربیة :
# # هوالله مغنی العالمین بفضله %~% ولم یغن عبدا قط بالجهد کسبه
# # ففی کل ما ابغی علیه تو کلی %~% ومن یتخذه موئلا فهو حسبه
# و قال عزوجهه5: (اوکالذی مرعلی قریة وهی خاویة علی عروشهاقالانی
# ~~یحیی هذه الله بعد موتها فاماته الله مائة عام ثم بعثه قال کم لبثت قال
~~لبثت یوما او بعض یوم
# ~~قال بل لبثت مایة عام فانظر الی طعامک وشرابک لم یتسنهوانظر الی حمارک
~~ولنجعلک
# ~~آیة للناس وانظرالی العظام کیف ننشزها ثم نکسوها لحما فلماتبین له قال
~~اعلم ان الله
# ~~علی کل شیءقدیر444).
# حکایت می کند ms010 حق6- جل وعلا7- از استبعادی که گذرنده8 برآن
# ~~دیه9 خراب وموضع بی آب که اهل آن به کلی هلاک شده بودند، و دست-
# ~~فرسودهآ فنا و پایمال بلاگشته مینمود10 که جمع اشتات این رمیم11 و
~~PageV01P022
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0057.png)

# ~~رفات و احیاء این اموات چگونه خواهد بود؟ این عظام و رفات لباس
# ~~حیات چون1 پوشند و این کالبد های بی جان شربت زندگانی چگونه
# ~~نوشند؟ که (اذتی یحیی هذه الله بعدموتهافاماته الله مائتة عام42)
~~الآیة. خدای
# ~~- عزوجل در حال جان از آن زنده باز گرفت وصد سال کالبدش بی جان
# ~~بگذاشت، بعد از صد سال بهقدرت کمال خود جان با کالبد وی فرستاد و
# ~~چنانکه2 خفتهای بیدار گردد3 ومستی هشیارشود، سر از خواب بر آورد و[و
# ~~بعد از آن پرسندهای4 از وی پرسید که (کم لبشت قال لبثت یوماا وبعضیوم)
# ~~و این قصه درکتب تفاسیر و تواریخ معروفست**] الی آخر القصه5.
# حاصل آنکه هیچ شدت سختتر از موت وخراب6 وهیچ فرج با
# ~~فرح تراز حیات وعمارت نخواهد بود، واین به لطف شامل وفضل7 کامل8
# ~~عزاسمه بیان فرمود تا هیچ صاحب بلیت ازخفایای لطف باری- تعالی - در
# ~~کشف بلیات نومید نباشدو دستگیری زمرهای که پایمال حوادث باشنددراعادت
# ~~نعمت وازالت شدت مستبعد وغریب ونادره9 وعجیب نشناسند10 ودرموضعی
# ~~دیگر فرمود که (ا لیس الله بعاف عبده ویخو فونک بالذین من دونه*4*)
# ~~ومعنی آنست کهای کسی که ترابه غیر خدای میترسانند11 آخر خدای بسنده
# ~~تیست ترا وبازدارنده نیستاز تومضارخلایق. ودرین معنی میگویم. شعر12:
~~PageV01P023
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0058.png)

# # تمسک بحبل الله و اقرأ کلامة %~% الیس بکاف عبدهالله وحده
# # اذا کنت تخشی محنة فاعتصم به %~% هو الله بالافضال یعصم عبده
# ~~الترجمه1:
# # از کسی همچو خود چرا ترسد %~% هر که او را خدای کس یاشد
# # گر جهان جمله پر ز فتنه شود %~% عصمت ایزدیت یس باشد
# ~~و هیچ دلیل براغاثت 2 فریاد خواهان و دستگیری پرگناهان3 و رهانیدن
# ~~درماندگان بیش از آن نیست که در آیات کریم خود اعلام میکند از حال
# ~~جمعی که بهضرورت ms011 و بهنصرت او اعتصام4 نمودند و علم او بدان شامل
# ~~بود که چون آن5بلیت مکشوف واین شدت مرفوع گردد ایشان جزبه کفران
# ~~نعمت و ناسپاسی و ناحق شناسی مشغول نباشند ومع هذا چون استغاثآت6
# ~~بدو کردند دستگیری نمود و چون استعانت7 ازو خواستند نصرت فرمود
# ~~چنان که چند جایگاه در تنزیل بیان فرموده است 8 کما قالالله تعالی
# ~~واذامس الانسان الضردعا نالجنبه اوقاعدأاوقائما، فلماکشفناعنه ضرممرکان
~~لم یدعنا
# ~~الیضر مسه کذلکزین للمسرفین ماکانوایعلمون*) وجای دیگر گفت:
# (هوالذی یسیر کم فی البر والبحرحتی اذاکنتم فی الفلک وجرین بهم بریح
# ~~لیبة وفرحوبها جاء تهاریح عاصف وجاء هم الموج من کل مکان وظنوا انهم
~~احیط
# ~~بهم دعوالله مخلصین له الدین لثآن انجیتنا من هذه لنکونن من الشاکرین
~~فلماانجیهم اذاهم
# ~~یبفون فی الارض بفیر الحق، یاایها الناس انما بفیکم علی انفسکم متاع
~~الحیوة الدنیا الینا
# ~~مرجعکم فینبئکهم بما کنتم تعملون ) ودرموضیی دیکرفرمود (قل من ینجیکم
~~من ظلمات البر PageV01P024
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0059.png)

# ~~والبحر تدعونه تضرعا وخفیة لین انجینا من هذه لنکونن من ابشاکرین. قل
~~الله ینجیکم منها
# ~~ومن کل کربثم انتم تشرکون). وچندین جای دیگروعده فرمودهاست صریحأو
# ~~مرموزااجابت1جمعی که پناه بادر گاه او آرندو دستگیری طایفه ایکه پای در
~~حریم
# ~~استعصام واستعانت او نهند2 چنانکه میفرماید: (وقال الذین کفروالرسلهم
~~لنخر-
# ~~جتکم من ارضنا اولتعودنفی ملتناء فاوحی الیهم وبهم لنهلکنالظانمین
~~ولنسکننکم
# ~~الارض من بعدهم ذلک لمن خاف مقامی وخاف وعید52) .
# وچنانکه بیان3 میکند، قال الله تعالی (ونریدان نمن علی الذین استضعفوا
# ~~فی الارض ونجعلهم ائمة ونجعلهم الوارثین، ونمکن لهم فی الارض ونری
~~فرعون و-
# ~~هامان و جنود همامنهم ماکا نوایحذرون53) چنانکه درموضعی دیگر تقریر می
~~فرماید:
# ~~(امن یجیب المضطر اذا دعاه ویکشف السوء و یجعلکم خلفاء الارض ءاله مع
~~الله
# ~~قلیلاما تذکرون54) و جانی دیگر میفرماید:
# (وقالر بکم ادعونی استجب لکم ه5) (واذا سالک عبادی عنی فانی قریب اچیب
# ~~دعوة اذادعان فلیستجیبوا لی ولیؤمنوابی لعلهم یرشدون6ث) ومی فرماید:
~~(وانبلو-
# ~~تکم بشیء من الخوف والجوع ونقص من الاموال والانفس والثمرات
~~وبشرالصابرین
# ~~الذین ms012 اذا اصابتهم مصیبة قالوا انالله وانا الیه راجعون، اولئک علیهم
~~صاوات
# ~~من و بهم ورحمة واوفئک هم المهتدوقن51)
### | 2- ک: بدو نهنگ. چ، چب: نهادند.
# ~~میقرماید. چا، چب.دچنامکه بیان میفرماید.

PageV01P025

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0060.png)

# ~~وهمچنین بیان می کند ، آنجا که می فرماید : (الذین قال لهم الناس قد
# ~~جمعوالکم فاخشوهم فزادهم ایمانا. و قالواحسبنا الله ونعم الوکیل.
~~فانقلبو بنعمة
# ~~منالله وفضل لم یمسسهمسوء و اتبعوا رضوان الله واللهذوفضل عظیم1ه)
# ~~و از حسن بصری - قدس الله روحه العزیز1- روایت کردهاند که گفت :
# ~~عجب دارم از کسی که بهواقعهایدرماند و به بلائی گرفتار شود که در طلب
# ~~فرج و دفع حرج2 از خواندن این آیات 3 یا به آنچه 4 حق - عزاسمه -
# ~~خوانندگان این آیات را چون درمانده شوند وعده فرموده است، غافل
# ~~ماند9 . یکی این آیت 56: (ولنبلونکم بشیء الی- قوله - هم المهتدون 52)
~~و
# ~~دوم این آیت: (الذین قال لهم الناس ان الناس قدجمعوا23) وسوم این
~~آیت57:
# ~~(وافوض امری الی الله ان اللله بصیر بالعباد24) . و چهارم (فوقیه الله
~~سیئاتما
# ~~مکرواآلایة 2) .و پنجم (وذاالنوناذ ذهب مغاضبا فظن ان لن نقدر علیه
# ~~فتادی فی الظلمات ان لااله الاانت سبحانک انی کنت من الظالمین فاستجبنا
~~له
# ~~ونجیناه من الغم و کذلک ننجی المؤمنین 56) وهم از حسن بصری - رحمه
~~الله8
# ~~روایت کردهاند که هر کهخواندن9 این آیات10 در بلیات و شداید عادت کند
# 1- مج: قدس الله روحه. م، ر، چا، چب: واز حسن بصری روایت کردهاند.
# # 2- چا، چب. مگری   3- مج: آیت %~% 2-ک. یما آکهه چچاه پب: از
# # خواندن این آیات با آلکه حق عر آسمه. %~% ک9ب: عافلمد %~% 6- ت:
# ~~این آیت کی   4نس ی PageV01P026
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0061.png)

# ~~خدای - تعالی - وی را خلاصی 1 و مناصی و نجاحی و فلاحی2 ارزانی
# ~~دارد بهسبب آنکه درین آیات وعده فرموده است3 وحکم کرده به ثواب آن
# ~~کس که این4 بخواند و بههمه حال حکم او از بطلان مبرا باشد و وعدهآ او
# ~~از خلف معری5، و باری - تعالی - در کلام بیزلل و قول بیخلل خود
# ~~قصص ms013 اکابر انبیا واکارم رسل وبلیات وشداید و مهالک و مضایق که ایشان
# ~~را بود وکشف و رفع6 آن چگونه افتادبیان فرموده است و شرح داده که
# ~~فرج وتخفیف7 ایشان به صنع لطیف8 چگونه فرموده.
# واول ممتحنی ازانبیا که به قضای خدای - تعالی - رضا داد و بلا
# ~~را عطا شمردآدم صفی بود9. اول الناس وجودا ابوالبشر- صلی الله علیه -
~~تا
# ~~باری- تعالی - اغاثت او بهصنع10 خفی و اعانت او بهفرج قوی ارزانی
# ~~داشت وذکرمقامات11 ورفع درجات و کشف بلیات او درچندین موضع از
# ~~مصحف مجید مذکورگردانید. وچون او12 ازمادر (کن) متولدگشت در
# ~~مکتب وجودش به تعلم (وعلم آدم الاسماء کلها) مشغول13 گردانید ومسجود
# ~~مقربان حضرتش کرد وجنت عدن را بستان سرای تماشای اوساخت14، بعد
# ~~از آن به افعالش مؤاخذ گردانیدند15 و انگشت16 بر حرف17 نهادند که
~~PageV01P027
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0062.png)

# ~~(الم انهکما عن تلکما الشجرة9)، پس از آنکه بههشت بهشت1 آسوده بود به
~~غرامت
# ~~آن ترک بهضرورت بهشت، بهشت2 و بهخاک3 دنیا هبوط کرد و به فراق
# ~~جنت4 و هجرحوا مبتلاگشت و به خجالت گناهکاری درمانده شد و دویست
# ~~سال به نوحه و زاری (ربنا ظلمنا انفنا) روز گار گذاشتو هر لحظه دلش
# ~~پرخونتر[و غمش افزونتر]5 بود تا ارحم الراحمین بر تضرع و دموع و
# ~~استکانت وخشوع6او بخشودوخلعت (فتاب علیه انه هو التواب الرحیم*4*)
# ~~درگردن اوانداخت ومحنتش به نعمت بدل گردانید و حوا را با او رسانید.
# ~~پس آدم - علیه السلام - اول کسی بود که دعاکرد واجابت افتاد و استعانت7
# ~~خواست واعانت یافت وغمش بهشادمانی ومحنتش به آسانی بدل گشت و
# ~~تجدید نعم و ازالت نقم از حضرت قدم مخصوص و ممتاز شد، رحیمی8
# ~~پادشاهی که چون از وی رحمت طلبند بخشایش فرماید و چون نعمت
# ~~خواهند بخشش ارزانی دارد ودرقر آن شرح احوال وبیان9 او بیش از آنست
# ~~که این مکان تحمل10 ذکر آن تواند کرد11.
# پس از آن شیخ الانبیاء نوح - علیه السلام - که12 مقاسات صحبت PageV01P028
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0063.png)

# ~~آن منکران کشید و بهخلاف ms014 خویش و پیوند وفرزندش1 ممتحن گردید2 و
# ~~نهصد و پنجاه سال ایذای آن گمراهان کشید ومدتی سختی رکوب سفینه و
# ~~مشقتی که از لوازم آن باشد مشاهده کرد تا عاقبت از آن ورطه خلاص و از
# ~~آن مشقت3 مناص یافت و در بیشتر 4 معانی آدم ثانی شد تا امروز هیچ
# ~~فرزند از فرزندان آدم نباشد5 الاکه6 فرزند نوح بود وخدای- تعالی7- در
# ~~حق او فرمود:
# (ولقد ناد ینا نوح فلنعم المجیبون ونجیناه واهله من العرب
~~ابعظیموجعلناذریته
# ~~هم الباقین. وترکنا علیه فی الاخرین*)
# و قصه8آ ابراهیم خلیل - صلواتالله و سلامه علیه9- و ابتلای او
# ~~به مجادله و حجت گرفتن با قوم و خویش وکسر10 اصنام11 واجماع12 آن
# ~~زمره بر احراق او بدل گردانیدن باری - عزاسمه- آتش به گل و ریحان و
# ~~جمره بهضیمران در کتاب مجید و کلام پاک مذکور است، آنجا که
# ~~می فرماید13 : (ولقدآتینا ابراهیم رشده من قبل وکنا به عالمین**) و
~~تمامت
# ~~این قصه مشروحست دراین آیت، قوله تعالی: (قالوا حرقوه وانصروا آلهتکم
~~آن
# ~~کنتم فاعلین. قلنایا نارعونی بردا و سلاماعلی ابراهیم و ارادوابهکیدأ
~~فجعلنا
# ~~هم الاخسرین و نجیناه ولوطا الی الارض التی بارکنافیها لاعالمین و
~~وهبنا PageV01P029
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0064.png)

### | فرج به دازشدت
# ~~له اسحق ویعقوب نافلةوکلاجعلنا صالحین وجعلناهم ائمة یهدون بامر فا21)
# بعد از آن شغل اضرام به برد وسلام2 مبدل گشت و او رابه مفارقت
# ~~وطن و مهاجرت3 مسکن مکلف گردانیدند4 وبه5 بنای کعبه واسکان6 اهل و
# ~~ولد (بواد غیرذی زرع128) مأمورگشت و بعداز آن به قربان کردن و سر بریدن
# ~~جگر گوشه و دلبندش7 امتحان کردند و بعد از آنکه تسلیم کرده بود، بهفدا
# ~~و خلاص و نجاح و نجاتش8 از آن ورطه برهانیدند9 چنانکه تمامت این
# ~~قصه در این آیت مذکوراست. قوله تعالنی: فلما بلغ معهالسعی قال یا بنی
~~انیاری
# ~~فی المنام انی اذ بحک فانظرماذاتری قالیا ابت افعل ماتؤمرستجدانی ان
~~شاءالله
# ~~من الصا برین، فلما اسلما وتله للجبین، ونادیناه ان یا ابراهیم قد صدقت
~~الرویا انا
# ~~کذ ms015 لک نجزی المحسنین، ان هذالهوالبلاءالمبین، وفدیناه بذبح عظیم وترکنا
~~علیه
# ~~فی الآخرین 422).
# پس هیچ بلاسختتر از این باشد 10 که شخص را مقید کنند در
# ~~موضعی وچندین11 هزارخروار هیمه بسوزند12 و او را در آن آتش افکنند
# ~~وبعداز آن بهغربت وهجرت13 که اشدالبلایا14 آنست و قایم مقام عذاب عظیم
# ~~است چنانکه این آیت منبی15 است از این که (ولولا ان کتبالله علیهم
~~PageV01P030
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0065.png)

# ~~الجلاء لعذبهم فی الدنیا21) امتحان کنندوپس از آن به ذبح فرزندش مأمور
# ~~گردانند1 و اسماعیل را در آن مقام به تسلیم و صبر امر باشد2 و خدای-
# ~~تعالی - برشدت آن بلاگواهی میدهد چنانکه می گوید : ( ان هذالهو-
# ~~البلاءالمبین42) بی هیچ فریادرسی ودستگیری، ورخای بعد ازشدت3 وعطای
# ~~بعد از بلیت بیش از آن باشد4 که آتش بر وی گل و ریحان گردانند و سرد
# ~~با سلامت کنند که (یانارکونیبردا و سلاما علی ابراهیم53) و پسر را
~~ازقتل
# ~~و ذبح بهفدای عظیم نجات ارزانی دارند که5 (وفدیناه بدبح عظیم54) واز
# ~~این جمله قصهٔ‌ لوط پیغامبراست - صلوات الله وسلامه علیه6- ونهی اوقوم
# ~~را7 از فاحشه ومدارا8 نمودن با ایشان و تعدی که در طبع ایشان لازم بود
# ~~و انهماک9 وغروری که درعصیان داشتند وهلاک و حتف10 ایشان ونجات11
# ~~لوط چنانکه در چند موضع کلام عظیم و ذکرحکیم بدان ناطق است واز
# ~~آن جمله یکی این است قوله تعالی: ( ولوطأ آتیناه حکماوعلما ونجیناه من
~~القریة
# ~~التی کانت تعمل الخبائث انهم کانوا قوم سوء فاسقین، وادخلناه فی رحمتنا
~~انه
# ~~من الصالحین 35).
### | شک %~% 2..ورو
# ~~تهی از وفوزرا PageV01P031
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0066.png)

# و محن1 یعقوب و یوسف،فراق او و امتحان یوسف به حسد
# ~~برادران و صبر او در بلیات چون (والقوه2 فی غیابتالجب) و مذلت
# ~~بندگی وتکلیف3 سجن4 وخلاص از این جمله و ابیضاض5 عین یعقوب و
# ~~رد بصر ورسیدن یوسف به پادشاهی وعفو از برادران خود درسورتی6 تمام
# ~~و بزرگ در کلام مجید مذکور است7.
# ونهایت8 بلای ایوب - صلوات الله و سلامه علیه - و کشف آن بلا ms016
# ~~و بخشایشی ورحمتی9 که حق - عزوعلا- درحق او مبذول داشت در چند
# ~~موضع ازقرآن مجید خصوصا در این آیت، قوله تعالی : (وایوب اذنادی
# ~~ربهانی مسنیالضر و انت ارحم الراحمین، فاستجبناله فکشفناما به من ضر
# ~~وآتیناه اهله ومثلهم معهم رحمة من عندنا وذکری للعابدین 55) مشروح است
~~.
# واستجابت دعای یونس - صلوات الله وسلامه علیه - و نجات از
# ~~ظلمات و خلاص او به لطف الهی از بطن10 ماهی در چندین موضع11 من
# ~~کلام الله12 لاسیما13 در این دوآیت مبین است ، قوله تعالی: (وانیونس
# ~~لمن المرسلین ، اذا بق الی الفلک المشحون فساهم فکان من المدحضین،
# ~~فالتقمه الحوت و هوملیم، فلولا انه کان من المسبحین، للبث فی بطنه الی
~~یوم PageV01P032
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0067.png)

# ~~یبعثون، فنبذناه باالعر آءوهوسقیم، وانبتنا علیه شجرة من یقطین
~~وارسلناه الی مائة
# ~~الف اویزیدون5) وفی قوله:
# (وذاالثون افذهب مغاضبا فنظن ان ین نقدر علیه فنادی فی الظلمات ان
# ~~لاالهالاانت سبحا نک انی کنت من الظالمین، فاستجبنا له ونجیناه من الغم
~~وکذلک ننجی
# ~~المؤمنین 55) و مرویست 1 که هر که برخواندناین آیت مداومت نماید
# ~~در نماز و غیر نماز ، خدای - تعالی - او را در هرواقعهای که باشد فرج
# ~~بخشد2.
# وقصهآ موسی وولادت او ومحن و ابتلاثآی که بنی اسرائیل را از
# ~~فرعون بود و الطاف باری - تعالی - به کرات و مرات در حق موسی
# ~~-صلواتالله علیه - ونگاه داشتن3 از سوختن در تنور آتش وحفظ از غرق
# ~~دونوبت، اول در طفولیت4 و به آخرروشن گردانیدن چشم مادر هم در روز
# ~~بهدیدار او و نجات بنی اسرائیل از دست فرعون و غرق او و اتباع او و
# ~~مقامات5 دیگر چنانکه مذکور و مشهور است و بیش از آنکه دراین موضع
# ~~ایراد توان کرد آیات بینات6به ذکر آن ناطق، منها قوله تعالی: (واوحینا
~~الی
# ~~ام موسی ان ارضعیه کاذا خفت علیه قالقیه فی الیم ولاتخافی ولاتحزنی انا
~~رادوه
# ~~الیک وجاعلوه من المرسلین فالتقطه آل فرعون لیکون لهم عدوا وحز نأان
~~فرعون
# ~~وهامان وجنودهماکانوا خاطئین، وقالت امرات فرعون قرة ms017 عین لی ولک
~~لاتقتلوه
# ~~عسی ان ینفعنا اونتخذه ولدأ وهم لایشعرون، و اصبح قؤاد ام موسی فارنخا
~~ان کادت
# لا زد0، ا  ادله %~% 3- مجا: PageV01P033
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0068.png)

# ~~لتبدی به لولاان ربطنا علی قلبها لتتون من المؤمنین، وقالت لاخته قصیه
~~فبصرت به عن
# ~~جنب وهم لایشعرون وحرمنا علیه المراضع من قبل فقالت هل ادنگم علی اهل
~~بیت
# ~~یکفلونه لکم وهم له ناصحون، فرددناه الی امه کی تقرعینها ولاتحزن
~~ولتعلم ان
# ~~وعدالله حق ولکن اکثرهم لایعلمون5).
# و] مقاسات1 سید کاینات وزبدهآ موجودات ، محمد مصطفی
# ~~-صلی الله علیه [و آله]وسلم-وابتدای احالت3 اوو ایذائی4 که منکران درحق
# ~~او 5 کردند، چنانکه فرمود، قوله - علیه السلام 6- : (ما اوذی نبی مثل
~~ما
# ~~اوذیت) ومقاسات شداید7 بی شمار و تحمل عنای8 بسیار که درصدد9 آن بود
# ~~و انتها10 بهفتح ونصرت واتمام نعمت واعلای کلمهآ حق11 حق وظهوردین
# ~~او برجملهآ دینها 12 و اتمام نور او. کما قال الله تعالی: (یریدون
~~لیطفوا
# ~~نورالله با فواههم والله متمم نوره**)، از آن معروفتر ومشهورتر است که
# ~~بهاستشهادی حاجت افتد. و ابوذر غفاری روایت می کند که مصطفی -
# ~~صلوات الله علیه - این آیت برمن خواند که ( ومن یتق الله یجعل له مخرجا
~~و
# ~~یرزقه من حیث لایحتسب، ومن یتوکل علی الله فهوحسبه 4) : پس فرمود یا
# ~~اباذر13 اگرجملهآ آدمیان بهقرائت این آیت14 کفایت کنند و بدین کار کنند
~~PageV01P034
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0069.png)

# ~~در شداید و بلیات1 دنیا وآخرت ایشان را بس باشد.
# وسعید بن عنبسه2 روایت کرد و گفت: روزی نشسته بودم ومردی با
# ~~من نشسته بود و با سنگریزه 3 بازی میکرد، ناگاه سنگریزهای در گوشش
# ~~افتاد و به بسیار کوشش 4 از گوشش بیرون نتوانستند آورد5 و دردی الیم و
# ~~محنتی عظیم6 بهسبب آن بهوی رسید و از زحمت آن سنگ بی سنگ7 شد
# ~~وازدردگوش بیهوش8، ومدتها آن محنت می کشید وندای فرجی به گوشش
# ~~نمیرسید تا روزی که رنج سخت بود وامید نجات سست9، ودل شکسته و
# ~~یقین بههلاک درست10، ناگاه شنید ms018 که خوانتدهای11 این آیت میخواند12:
# ~~(ا من یجیب المضطر اذادعاه ویکشف السوء و یجعلکم خلفاء الارضء اله
# ~~مع الله قلیلاما تذ کرون3). گفت: «خدایا مجیبتوئی13 ومضطر من، اگروقت
# ~~آمد رحمت آر 14 برمن». این سخن هنوزدردهانش15 بود که آن سنگ
# ~~بی کوشش از گوشش16 بیفتاد و آن در بسته بی گشایندهای 17 بگشاد18 و آن
# ~~درد و کلفت بی دوایی19 زایل گشت. بیت20.

PageV01P035

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0070.png)

# # چون تو در محنتی فرومانی %~% جز به فضل خدا دوا مطلب
# # مرهم درد ها خدا بخشد %~% مرهم خود جز از خدا مطلب
# # درد دل را ز غایت اخلاص %~% هیچ شافی بهجز2 دعا مطلب
# وعمر بن الخطاب3 به امین امت ابوعبیدهآ جراح گفت، در بلیتی که
# ~~بود: (مهما ینزل4 بامرء من شدة یجعل الله بعدها فرجاوانه لن یغلب عسر
~~یسرین5)
# ~~و انه یقول: (اصبروا وصابر واورابطوا واتهواالله لعلکم تفلحون*)
# ~~ترجمه آنست که هرگاه که شدتی و بلیتی.6 بهمردی نازل شود بههمه حال
# ~~آن بلارانهایتی و آن محنت7راغایتی باشد وخدای- تعالی- فرج و مخرج
~~ارزانی
# ~~دارد وهرگز یک دشواری بردو آسانی غالب نگردد. و به درستی که خدای
# ~~تعالی در مصحف8 مجید فرمود که در کارها صبر و شکیبایی سرمایهآ خود
# ~~سازید وتقوی و ور عشعار ودثارخود9، تا باشد که رستگاری یابید10 . شعر11
~~.
# ~~راست کاری 12 اگر کنی عادت
# # دستگیرت شود خدا به فرج %~% گر تو در صبر پایدار شوی3
# حکایت کرد14 از بزرگان بغداد شخصی که در سخن مصدق بود
# ~~و راستگویی او محقق،15 که16 در بعضی از کتب خواندم که چون کسی را
~~PageV01P036
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0071.png)

# ~~واقعهای سهمناک برسد1 و بیم هلاک باشد باید که جامهآ پاک بپوشد2 و بر
# ~~فراش پاک بخسبد وچون بخواهد خفت سورة (والضحی) وسورهآ
# ~~(واللیل) هفت بار بخواند وپس بگوید : (اللهم اجعل لی فرجا ومخرجا
# ~~من امری) بههمه حال در شب اول یا دوم یا سوم، همچنین غایت تا شب
# ~~هفتم3 در فرج وخلاص بروی4 بگشایند و آنچه صلاح5 او باشد بدو نمایند. ms019
# ~~پس از آن به سالها مرا واقعهای افتاد6 که محبوس2 کردند و آن حبس برمن
# ~~دراز شد8 و این خبر برخاطرمن پوشیده گشته بود9 تا روزی مرا این خبر10
# ~~یاد آمد، شاد گشتم و آن شب این سورتها 11 بخواندم؛ همچنین تا شب
# ~~چهارم11 بهخواب دیدم که گویندهای با من گفت: خلاص تو بردست علی بن
# ~~ابراهیم است. بعد از دو روز جوانی نزدیک12 من آمد 14 که من او را
# ~~نمیشناختم وگفت: ترا کفالت کرده ام15 وضامن شده16 ودست من گرفت17
# ~~و ازحبس بیرون آورد. از اقربای خود پرسیدم که او کیست وسبب احسان
# ~~او درحق من چیست؟ گفتند: جوانی است بزاز18 از اهل19 اهواز و او را
# 1- مجا: رسد سهمناک. ت، مش، چا، چتب. صلمت. پیس آید
# ک PageV01P037
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0072.png)

# ~~وعلی بن ابراهیم گویند و او را]1 با آن شخص که ترا محبوس کرده بود
# ~~حق صحبت و ممالحت 2 بود از وی التماس کردیم تاشفیع باشد3. چون
# ~~دست در وی زدیم پای4 در میان نهاد و از سر فتوت و مروت5 واسطه شد
# ~~تا این کار به اتمام رسانید6.
# و هم در این معنی به روایتی دیگر:
# حکایت کرد امینی معتمد القول 7 مقبول الشهادة ، گفت که:
# ~~وقتی به دردی سخت گرفتار 8 گشتم و بیم آن بود که به هلاک 9 انجامد.
# ~~این سورت ها 10 هفت بار بدین ترتیب 11 بخواندم و هم درشب اول دو
# ~~شخص را به خواب دیدم 12 که به سر بالین من آمدند. یکی آن هیگری را
# ~~فرمود که دست براعضای او نه و ببین که مادهٔ‌ علت کجاست و موجب
# ~~الم ازچه خاست13؟ این شخص بهملامسه14 سرتاپای من برسید15 و به حس
~~PageV01P038
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0073.png)

# ~~ومس1 اعضای من ببساوید2، چون به سر آمد2 گفتی الم من به سر آمد4. از
~~سرم
# ~~انگشت5 برموضعی نهاد و گفت: بر این موضع حجامت سلامت است اینجا
# ~~را6حجامت فرمای وخون کم کن7 و به ms020 خطمی بشوی تا ازین8 صحت یابی.
# ~~و بعد از آن گفت9: این نیکوتر باشد که باخواندن این دوسوره10، سورهآ
# ~~والتین11 ضم کنی. چون بامداد شد آنچه فرموده بود بهجای آوردم و
# ~~صحت12 یافتم- و پس از آن هیچکس نبود که براین قانون معالجه فرمود که
# ~~سبب شفای اونگشت واین حدیث مرا ذخیرهآ ایام بلا و روزگار عناگشت.
# ~~(ومن درین باب میگویم13: العربیة.
# # وللرحمن فی کشف البلایا %~% خفیات العواطف و اللطایف
# # یزول بذکره همی وکربی %~% لذاک جعلته خیر الوظایف
### | شعر:14
# ~~زلطف ایزد وزفضل او طلب درمان  به هربلا و به هررنج اگر تودرمانی
# ~~اگرچه لطف خدا هست ظاهر وپیدا  هزارچندان بیش است لطف پنهانی
# ~~مشوزرحمت او ناامید و خوشدل باش اگرچه جانی باشی وحادثه جانی15)
~~PageV01P039
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0074.png)

# و امیر المؤمنین معتصم روایت کند از معتمدی1 که پیش اوحکایت
# ~~کرد که جماعتی از تجارارتکاب محظور (الراکب فی السفینة کالساعی فی
~~حتفه)3
# ~~کرده بودند و خود را عرضهآ 4 هلاک (العرص توقعالمرء فی المهلکة5)
# ~~گردانیده و در میان دریا در وقتی که چون مؤمن محق6 میان خوف و رجا
# ~~بودند وچون متو کل مخلص همه اعتماد7 برخدا داشتند ناگاه آوازی شنیدند
# ~~که کیست که ده هزار8 دینار9 زر دهد تااو را کلماتی10 بیاموزم که درهرغم
# ~~که برخواند11 بهشادی بدل گرد و از هر رنج که بدان مبتلا باشد آسانی
# ~~یابد واگر بیم مرگ باشد حیات واگر برشرف هلاک باشد12 نجات بیند؟.
# از جملهآ اهل کشتی مردی بود که ده هزار 13 دینار نقد داشت؛
# ~~برخاست14 وگفت: یا هاتف15 من این سرمایه را که تو می گویی بدین بها
# ~~خریدارم16 و اینک ثمن با خود دارم. آن هاتف آواز داد که اگرراست
# ~~می گویی دل از غم بپرداز و آن نقد را در آب انداز. آن مرد بدرهای از
# ~~آن زر به ذرهیی17 نیندیشید و بهنیم جواز آن ده هزاردینارحساب بر نگرفت
~~PageV01P040
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0075.png)

# ~~و آن زرهای چون آتش در آب انداخت و دل از ms021 باد هوس آن خاک رنگین
# ~~بپرداخت. آوازی1 شنید که (چون از سرزر برخاستی این جواهر رانگاه دار
# ~~وچون نعمت بذل کردی2 این حکمت راگوش کن3): هرگاه که درحادثهای
# ~~کارت بهجان و کارد بهاستخوان رسد این آیت برخوان از سر صدق و
# ~~صفا4: (ومن یتق الله یجعل له مخرجا ویرزقه من حیث لا یحتسب ومن یتوکل
~~علی الله فهو
# ~~حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شیء قدرا *) . هر که در کشتی
# ~~بودند 5 گفتند: ای فلان به نادانی سرمایه از دست دادی و خود را از پای
# ~~در افکندی و بهجهل نقدی که عمر در تحصیل آن برباد دادهای در آب
# ~~انداختی و بهخاکساری6 جان خود را در آتشه ندامت بگداختی. آن مرد
# ~~گفت7: کلا وحاشا من این تجارت را غنیمت بارد میشناسم8 واین آیت را
# ~~برسعادت خود حجتی وارد9. چون چند روز براین سخن بگذشت ناگاه
# ~~باد مخالف برخاست وهوس10 همه بنشست ودریا در اضطراب آمد وهیجان
# ~~حرص11 هریک ساکن گشت و بحرمواج شد و هریک بهحرز12 و عوذه13
# ~~محتاج گشتندوچون کشتی بشکست جز آن شخص که آن درستها14 بذل کرده
# ~~کرده بود.

PageV01P041

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0076.png)

# ~~بود هیچ کس نرست که خدای - تعالی - این آیت را سبب نجات اوساخت
# ~~و از دریا او را بر تختهای بهساحل انداخت1. وی چنین حکایت کرد که
# ~~موج دریا مرا بهجزیرهای افکند2 که (برهرطرف ازوی روضهای وغدیری
# ~~و درهرناحیت خورنقی و سدیری بود؛ خاک او دلگیرتر3 ازهوای عاشقان
# ~~و آب آن گوارندهتر4 از ناز معشوقان، صحن او همچون جنت خوش وچون
# ~~جوانی نزه وچوجان دلکش.5 درمیان آن جزیره کوشکی دیدم چون همت
# ~~پادشاهان بلند وچون دل کریمان فراخ، وچون روی دلبران6 آراسته. در آن
# ~~کوشک رفتم، انواع جواهر یافتم7 که مثل آن هر گزندیده بودم ونشنیده8)،
# ~~و زنی دیدم در غایت جمال ونهایت کمال، ازماه درست9 منیرتر و از آفتاب
# ~~درخشان10 بی نظیرتر، صباحتی که یوسف درمصرجمال او11 عزیزننمودی12
# ~~و ملاحتی که ms022 لیلی را اگر نظر بروی افتادی مجنون گشتی، (ونرد13 حسن
~~PageV01P042
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0077.png)

# ~~گرباعذرا باختی1 عذرا بردی وبا اوعذرا خود را وامق شمردی. از کمال
# ~~خوبی او عجب بماندم 2، (ما هذا بثرآ!ن هذا الأملک کریم) برخواندم
# ~~و گفتم: ای در دلبری3 از پری زیباتر پری از دیده مخفی باشد تو چنین
# ~~ظاهر چرا شدهای4 و ای آفتاب نورانی تو بر آسمان زیبندهتری5 برزمین
# ~~چه می کنی وای حور بهشت آرای ترا درفردوس وعده دادهاند اینجا چون
# ~~افتادی؟ چنانکه می گویم7:
# # ای حور ز فردوس برین آمدهای %~% یا ترک خطائی که ز چین8 آمدهای
# # چون ماه ز آسمان فرو افتادی %~% یا چون پریاز زیر زمین آمدهای؟
# از آن پستهآ تنگ شکر ریزی9 آغاز نهادواز آن درج لعل درفشان
# ~~گشت. وگفت: پدر من بازرگانی بزرگ بود از اهل بصره، با بصارتی10
# ~~تمام وشهامتی کامل، ومال بسیار ونعمت بیشمار داشتی و پیوسته سفرهای
# ~~دراز کردی وطریقهای مخوف سهمناک مسلوک داشتی، ومرا از غایت دوستی
# ~~یک لحظه ازخود جدا نداشتی11. وقتی سفر دریا اختیارکرده بود و من با
# ~~وی بودم. ناگاه 12 کشتی در دریا غرق شد و من بدین جزیره افتادم. و
~~PageV01P043
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0078.png)

# ~~شخصی مانند1 دیویازاین دریابیرون می آید2 و هفتهای3 با من بازی میکند
# ~~وبرمن طنازی می نماید و بههر بازی که مردان با زنان کنند از قبله و لمس
# ~~وملاعبه4 مرا ایذا می کند الاه به وطی و مباشرت6 مرا زحمت نمیدهدا. و
# ~~هفت روز8 به دریافرو9 میرود وامروز وقت آمدن اوست. ازخدای - تعالی-
# ~~بترس وبرتن خود10 رحمت نمایو پیش از آنکه اوبرسد ازین موضع بیرون
# ~~شو ودرخون خود سعی مکن11 و برجان خود زنهار مخور12 که اگرنظراو
# ~~برتوافتد ازجان بی جان گردی13 و برخود پیچان شوی14. و آن سخن هنوز
# ~~در دهان داشت که عالم از ظلمت او تاریک شد و چون کوهی بزرگ آن
# ~~ملعون به من نزدیک گشت . من حالی برجانخود15 بترسیدم16 و
~~(منیتقالله17*)
# ~~برخواندم و برخود دمیدم. هنوز ms023 آیت تمام نکرده بودم که چون کوهپارهای
# ~~برزمین افتاد، اگرچه از آتش فتنهآ اوعالم پردود بود تلی خاکسترش یافتم
~~و
# ~~از آن شادی کلاه بر آسمان انداختم و سربهسجدهآ شکر برزمین نهادم18، و
# ~~و آن مستوره خدای را شکرها گزارد 19 و گفت : ای شخص 20 همانا
~~PageV01P044
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0079.png)

# ~~فرشتهای1 که چنان دیوی بردست توهلاک شد و به وجود تو خدا برمن منت
# ~~نهاد ومرا از بلای او رهایی داد. پس برخاستم 2 و همه روز هرچه از آن
# ~~جواهر 3 آبدارتر بودواز آن لآلی شاهوارتر 4 مینمود بهساحل دریا نقل
# ~~می کردم5 وبهشب6 با قصرمیرفتم7، و در آن قصر از میودهایی که در آن
# ~~جزیره میخاست8 و ذخیره نهاده بود میخوردیم و به روزهم بر آن عادت
# ~~با سرکار میشدیم، تا یک روز ازدور دردریا9 کشتیی بدیدیم10، جامهای
# ~~برسر چوبی کردیم تا ایشان مارابدیدندو کشتی به کناردریا براندند11 وما
~~را با
# ~~آن جواهرها 12 در کشتی نشاندند و به سلامت بهشهر بصره رسیدیم و با
# ~~نعمتی13 که کس اندازهآ آن ندانست 14 و ثروتی که هیچ آفریده حد آن
# ~~نشناسد15، ومر161 بهخانهآ خود نشان داد. بهدر خانهآ او رفتم و در بزدم
~~و
# ~~گفتم: رسول فلانهام17. هنوز نام فلانه به گوش ایشان نرسیده بود که
~~فریاد
# ~~واویلاه18 ووامصیبتاه از آن خانه بر آمد19 بر آمد وگفتند: این کیست که
# ~~مصیبت ما تازه میگرداند و برمصیبت زدگان20 استهزا مینماید و
# ~~دردمندان را افسوس میدارد؟امن گفتم، «حاش لله عن الکذب، این سخن را21
~~PageV01P045
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0080.png)

# ~~مصدق دانید و این معنی محقق شمرید» و ایشان را با خود به نزدیک آن
# ~~مستوره آوردم و وی را بدیشان نمودم؛ خواستند که ازشادی هلاک شوند و
# ~~آن فرح بهترح انجامد1 که (الفرح السفرط مهلک)، این2 حکایت به نقیر و
# ~~قطمیر باایشان تقریر کردم3 واورا به نکاح درست وعقد شرعی بهمن دادند
# ~~وآن جواهر را سرمایهآ خود ساختم ودل از غم و محنت بپرداختم، وامروز ms024
# ~~توانگرترین اهل بصره منم و چند فرزند شایسته و خلف بایسته مرا از آن
# ~~زن حاصل آمد.
### | شعر4):
# # با خدا کن تجارت ای خواجه %~% که کسی ازخدا5 زیان نکند
# # دفع محنت به جمله روی زمین %~% جز خداوند آسمان نکند
# # التجا، گر کسی بود عاقل %~% جسز به جبار غیب دان نکند
# # انس جان سازذکر6 او که دوات %~% او کند، هیچ انس وجان نکند
# حکایت - معلی بن ایوب که در کتابت قدح معلی داشت چنین
# ~~حکایت می کند 7 که در بعضی اسفار در صحبت فضل بن مروان بودم، در
# ~~خدمت المعتصم بالله، وفضل بن مروان رابا من اندک غباری8 بود وبههروقت
# ~~تکلیفهای متعب9 و باز خواستهای معتب10 می فرمود ومن پیوسته از شر او
# ~~احتراز می کردم و نجات را انتهاز مینمودم11 تا یک روز تکلیف فرمود
# ~~مرا به نوشتن محاسبت هایی 12 گه در مدت مدید از آن فراغ حاصل
~~PageV01P046
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0081.png)

# ~~آیدا، و روشن کردن معاملهای که تقریر آن را عهدی بعید باید، و از زبان
# ~~معتصم جمعی را برمن موکل کرد که مگذارید که از جای برخیزد تا آن
# ~~محاسبه و معامله محرر و مقررگرداند2. از هیبت این واقعه مدهوش و از
# ~~صعوبت این حادثه بیهوش گشتم و گفتم: جسارت اوبرین تکلیف مالایطاق
# ~~وتعنیف3 برین میثاق4 جز آن نیست که هلاک مرا بهانهای و از پای در آوردن
# ~~مرادست آویزی می طلبد واین کاربا معتصم تدبیر کرده است و آنچه مغیر5
# ~~رای او باشد درحق من تقریر6 کرده. متیقن به فنا7 درفنای خود نزول کردم
# ~~وچون شب تاریک شد بفرمودم 8 تا مشاعل9 برافروختند وهمه شب آتش
# ~~همی سوختند ومن چون آستانهآ خانه10 سر برگردن11 افتاده و چون گرد ران
# ~~در پس زانونشسته ودر کارخود متفگر ودراحوان خود 12 متدبرمانده؛ز نخ
# ~~را از دست ستونی ساخته13 و سراز ضجرت درپیش انداخته14، خواب برچشم من
# ~~غلبه کرد، در خوابدیدم که شخصی در پیش من بایستادیواین آیت برخواندی.
# ~~قوله تعالی: ms025 (قل من ینجییم من ظلمات البروالبحرقدعونه تضرعا وخفیه لئن
# ~~آنجینامن هذه لنعو فن ین الشا کرین قل الله ینجیکم منها و من کل کرب
# ~~متم آنتم تشرکون3) چون آن بشارت به گوش من آمد15 چشم باز کردم، روشنائی
~~PageV01P047
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0082.png)

# ~~دیدم که از دور سوی من می آمد. چون نزدیک شد صاحب الحرس1 در پس
# ~~آن روشنایی بود، از درگاه خلیفه می آمد تا تفحص کند که موجب آن
# ~~روشنایی و مشاعل که من افروخته بودم چیست؟ حال خود وی را معلوم
# ~~گردانیدم. درحال بازگشت وهمان قدروقفه افتاد که او به خدمت امیر
~~المؤمنین2
# ~~رسید. رسولان امیرالمؤمغین3 به طلب من متواتر گشتند وهم در حال مرا
# ~~به خدمت او بردند 4 و حال خود با وی مشروح و مبین تقریر کردم5.
# ~~امیرالمؤمنین ازآن حال تعجب نمود وگفت: او را برتوچه دست6؟ تو کاتب
# ~~منی همچنانکه او هست، باز گرد7 و در سایهآ همای تربیت ما میباش و از
# ~~آن بوم شوم بنجشکی حساب برمگیر8 و زبان بدین ذکر9 باکس مجنبان
# ~~که زود باشد که به کام خویش10 [اورا] در دهان کر گسان بینی. از آنجا
~~ایمن
# ~~با خانه11 آمدم و بامداد پگاه بهخدمت12 فضل رفتم و ازرسم خدمت هیچ
# ~~کم نگردانیدم13 تا آنگاه که حق - تعالی - فرج بخشید14.
### | شعر:
# # کار چون سخت گشت بربنده %~% فضل 15 حق زود دستگیر شود PageV01P048
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0083.png)

# # چون ببرد طمع ز نصرت خلق %~% ایزدش بیگمان نصیر شود
# # چون کمان گرچه کژنماید1 کار %~% هم ز لطف خدا چو تیر شود
# # گر چه باشد عسیر روز بلا %~% زود بار دگر 2 یسیر شود
# # هر که گردداسیر3 گوخوش باش %~% که همو عاقبت امیر شود*
# حکایت - آوردهاند که میان دوشخص عداوتی سخت افتاده بود
# ~~ومخاصمتی شدید رفته4، ویکی از ناجوانمردی و ناپاکی5 آن دیگر 6می ترسید
# ~~و پیوسته7 ازین سبب حزین و درین حادثه غمگین میبود؛ تا یک شب در
# ~~خواب دید که گویندهای با اوگفت: هرروز در یک ms026 رکعت از دو رکعت8
# ~~بامداد سوره9 (ا لم در فعل ربک الی آخرالسوره**) برخوان. آن شخص
# ~~حکایت کرد10 که برخواندن این سورت11 مواظبت نمودم، هنوز یک ماه
# ~~نگذشته بود که آفتاب سعادت از برج طالع من مشرق گشت و آن دشمن
# ~~چون سایه صورت بیجان12 شد13 و یک ذره از آن غم بردل من نماند و
# ~~تا امروز همچنان بدان وظیفه مداومت14 مینماید.
### | شعر15 :
# # هرکه امروز(نیزاز)16 لخلاص %~% به دل و جان بدان قیام کند PageV01P049
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0084.png)

# # بیشک و شبهتی مراد دلش %~% حق به احسان خود تمام1 کند
# حکابت - یکی از نیکمردان که به بد ایام مبتلا بود و از جور
# ~~روزگار در عنا، روزی میرفت، به طریق تمثل2 این بیت3 از سرضجرت و
# ~~غایت حیرت برزبان میراند.
### | شعر4:
# # آ ری الموت لمن آمسی %~% علی الذل له اروح
# ~~ترجمه:
# # چون رود بر مراد دشمن کار %~% مرگ بهتر ز زیشتن باشد
# # هر که چون جامهآ خثق شد خوار5 %~% بهترین جامهاش کفن باشد
# چون این سخن6 برزبان7 راند آواز هاتفی شنید که می گفت8.
### | شعر:
# # الایا ایها المر* %~% الذی الهم به یبرح
# # اذا ضاق بک الامر10 %~% ففتر فسیا ثم نشرح
# # فعسربین 11 یسر ین %~% اذا فکرقه تفرح *
# ~~الترجمه12:
# # مشو زلطف خدا وخلاص اونومید %~% به هیچ وجه اگرچند سخت درمانی
### | 3- مجا: این بیت
### | 2-آء م تصراع
### | 8-م: هاتفی PageV01P050
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0085.png)

# # اگر شوی متفکر تو در الم نشرح %~% ترا ز درد والم کی بود پریشانی؟
# # چو درمیان دو آسانیست1 دشواری %~% عجببود که شودچیره بردو آسانی
# واین ابیات نیز درین معانی نظم افتاد واین باب برین ختم کرده
# ~~شد2. بتوفیق الله.
# ~~ای آنکه گشتهای به غم و رنج مبتلا
### | اندر فرج میاش تو نومید از خدا
# ~~غم گرچه بی شمار بود شادی از پس است
### | شدت اگر چه دیر بماند شود رخا2
# ~~شب گرچه دیر یاز4 بود هم رسد بهصبح5
### | روز ارچه میغ ناک6 بود هم دهد ضیا
# ~~آید 7 شفا و صحت 8 اندر پس ms027 مرض
### | باشد بهار خرم اندر پس شتا
# ~~بر هرصفت که هست، جهان را ثبات نیست
### | هر حال را که هست، بود در عقب فنا
# ~~شاذی و غم، عطا و بلا، صحت و مرض
### | إقبال ومدبری و کراهیت و رضا
# ~~هریک به ضد9 خویش شود عاقبت بدل
### | هرحال را که هست بود بر پی 10 انتها 11 PageV01P051
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0086.png)

# ~~هر چیز را چو عاقبتش ضد آن شود
### | غم به ز شادمانی و درویشی از غنا
# ~~از رنج وغم حذرکن در دولت 1 و نشاط
### | امید خرمی دار از 2 محنت و بلا2
# ~~آدم فراق جنت و حوا کشید، از آن 4
### | مخصوص گشت زود به تشریف اجتبا 5
# ~~هرچند نوح نوحه گری کرد مدتی
### | وز 6 قوم خویش دید بسی رنج وابتلا،
# ~~هم عاقبت به کام دل خویششان بدید
### | در آب غرقه گشته به آتش شده سزا
# ~~نه 7 بر خلیل آتش سوزان بهشت گشت
### | بهر ذبیح نه  ز بهشت آمد آن فدا؟
# ~~یونس به بطن ماهی گر ماند مدتی
### | شد مستجاب دعوت و شد9 حاجتش روا
# ~~یوسف به چاه و زندان گر خواریی کشید
### | آخر عزیز مصر شد و گشت پادشا * PageV01P052
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0087.png)

# ~~موسی اگر گریخت ز فرعون، عاقبت
### | و را به آب تیره فرو داد1 با سبا 2
# ~~عیسی اگر ز جور خران 2 محنتی کشید
### | هم ساخت عاقبت ز بر سدره متکا
# ~~هم سر بریده یافتش آخر به کام خویش
### | هر چند رنج دید ز بوجهل، مصطفا 4
# ~~هر کس که رنج برد جزا باز یافت گنج5
### | هرکس که صبر کرد بلا شد برو عطا
# ~~با خود گمان مبر که شود کوششت هدر
### | زنهار ظن مدار که رنجت شود هبا6
# ~~چشم از خدای دار، گرت درد چشم داد
### | از پیش درد چشم معد کرد 7 توتیا
# ~~عاقبت رضای تو گردد قضای او8
### | گر زانکه باشدت به قضای خدا رضا PageV01P053
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0088.png)

### | الباب الثانی
### | ها1 جاء هن الا2هار
# ~~من ms028 ذکر الفرج بعد اللاواء3 وما یتوصل4 به الی الکشف من البلاءه
# ~~باب دوم - در بیان آثار و شرح اخباری که مشتمل6 است بر ذکر
# ~~جماعتی که محنت و بلا کشیدند وعاقبت به نعمت و آسانی رسیدند:
# ~~عبدالله بن مسعود - رضی الله عنه - از پیغامیر صلواتالله وسلامه
# ~~علیه- روایت کرد که اوگفت7: «سلواالله8 - عزوجل- من فضله فانه یحب ان
# ~~یسال وافضل العبادة انتظار الفرج من الله، تعالی.»
# ~~الترجمه9:
# ~~حاجت از حضرت خدای خواهید10 و تیاز بربی نیازی او
# ~~عرضه11 کنید و ملتمس کرم از فضل او باشید12 که او خواسته ناخواسته
~~PageV01P054
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0089.png)

# ~~دهدا، خواسته رد نکند، خواهش خواهندگان دوست دارد و نیازدرماندگان
# ~~را خریدار باشد. وفاضلترین عبادات انتظار فرج2 است و امید دفع حرج
# ~~از3 دستگیری فضل پایدارش4 و دشتکاری 5 لطف بیپایانش6، انه ونی
# ~~التوفیق7 وباجابة اسئلة المحتاجین حقیق . العربیة8:
# لاترم 9 ماترید من احد %~% غیر رب الوری ولاتسأل
# واسأل الله غیر مختبر %~% انه قد بحب ان یسال
# ~~الترجمه10
# # خلق اگر حاجت توکم شنوند %~% یا از آن دعوی ملال کنند
# # از خدا خواه حاجتت که خدا %~% دوست دارد کزو سؤال کنند*
# و از امیر المؤمنین علی بن ابی طالب - رضی الله عنه11 - هم درین
# ~~معنی مرویست مرفوعا الی النبی - صلی الله علیه وآله وسلم 12 - انه قال:
# ~~افضل اعمال امتی انتظار فرج الله13، تعالی. وبعضی ازعلما گفتند14 که
~~خدای -
# ~~عزوجل - بنده را به بلائی مبتلا گرداند با آنکه 15 او را دوست دارد تا
~~PageV01P055
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0090.png)

# ~~تضرع اوبشنود واستکانت1 اوببیند. وقال رسول الله - صلی الله علیه وآله
# ~~وسلم - لعبد الله2 بن عباس - رضی الله عنه - الااعلمک بکلمات تنتفع3
~~بهن؟
# ~~قال: بلی یا رسول الله. قال احفظ الله یحفظک4، احفظالله تجده ه امامک،
# ~~تعرف الی6الله قی اثرخاو یعرفک فی الشدة اذاسألت فاسثل 7الله واذا
~~استعنت فاسععن
# ~~بالله، جف القلم بما هوکائن، فلو جهدالعباد ان ینفعوک بمالم یکتبه الله
~~- عزوجل-
# ~~لک لم یقدروا9 علیه، فان10 استطعت ان تعمل لله 11- عزوجلح بالصدق
~~والیقین12
# ~~فافعل و ms029 ان13 لم تستطع14 فاصیر، فان فی الصبرعلی ماتکرهها خیرأ کثیرا،
~~واعلم ان
# ~~النصرمع الصبر، وان الفرج مع الکرب ، وان مع العسریسرا زبدهآ خلایق
~~ومنبع
# ~~حقایق محمد 16 رسول الله - صلی الله علیه وآله وسلم - حبر17 امت وبحر
# ~~حکمت، عبد الله بن عباس18- رضی الله عنه- راچنین گفت: الااعلمک
~~بکلمات19
# ~~تنتفع20 بهن: ای21 بیاموزانم ترا کلماتی که ترا در نعمت نافع و در بلیت
# ~~دافع بود؟ گفت: بلی یارسول الله. گفت22 : ( احفظ الله یحفظلک): خدای
~~رانگاه
# ~~دار تا خدای ترا نگاه داری. نگاه دارندهآ زمن و آسمان در نگه داشت
# ~~بندهای از بندگان نگنجد، معنی آن باشد23 که بهانقیاد وامتثال
~~اوامرونواهی
# ~~او را محافظت کن و درنگاهداشت جانب دوستان و بندگان اومبالغت نمای24
# ~~. اصفکاکه. مجا: اصمتاکت وی PageV01P056
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0091.png)

# ~~تابه نگاه داشتاو از زوال نعمت (او و وقوع بلیت او)1 محفوظ مانی و
# ~~به نظر عنایت و عاطفت اوملحوظ گردی2. ودرین معنی می گویم :
# ~~العربیة4.
# حافظ علی الله فی اوامره %~% یحفظک الله من بلیات
### | یحفظک الله حفظ طاعاته
# ~~الترجمه 6:
# # جانب حق نگاه دار بهصدق %~% تا ترا از بلا نگه دارد
# # پا7 چو از معصیت کشیده کنی %~% او به دست بلات نسپارد
# احففالله تجده امامک8، خدای رانگاه دارتا در پیش خویش یابی،
# ~~نگاه داشت خدا همانست که تقریر رفت و در محافظت عبودیت به تحریر
# ~~پیوست. اما گفتهاند که در پیش خویش بابی9، پیشی نه ازراه جهت است10
# ~~(و درین معنی می گویم):1
# ~~مپندار حق را تو اندر جهت جهت آفرین در جهت کی بود؟
# ~~نه در12شی بود گرچه13 خوانیش شیقدیمی که او مبدع شی بود
# معنی آن بود که چونپس امراو روی 14هر کجا روی به رحمت و
# ~~عصمت درپیش15 تو بود که (آینما تولوا فشموجهابله). بیشی وپیشی
~~PageV01P057
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0092.png)

# ~~برحقیقت او راست، به قدمت بر1 همه پیش است و به رحمت ازهمه بیش:
# ~~سبقت رحمتی غضبی2. در موقف طاعت باز پس مایست3 تا پیشش آیی4 و
# ~~درمقام مجاهدت5 کم مباش تا بیشش6 ms030 بابی. ودرین معنی می گویم: 2
# ~~العربیة8
# سل الله و احفظه فی امبره %~% تنل ماترید و تدرک مرامک
# اذا صرت مقتدیا حکمه %~% و صیرت عقلک فیه امامک
# ونحومراضیه وجهت قلبک %~% تجده بحیث مشیت امامک
# ~~الترجمة9:
# # هر که او را غنا نه10 فضل خداست %~% به حقیقت ز عقل درویش است
# # کم ز هیچند جمله مخلوقان11 %~% لطف ایزد ز هستها12 بیش است
# # چون رضای خدا نگه داری %~% رخ به هرجا که آوری پیش است
# تعرف الی الله فی الرخاء یعرفک فی الشدة14، خدای را در سرا
# ~~بشناس تا خدا ترا در ضرا، بشناسد ، آن نیست 15 که شناختن خدای
# ~~ترا برشناختن تو خدا را موقوفست، تعالی الله عنه که هرچه از ازل16 تا
# ~~ابد خواهد بود و هست و آنچه بخواهد17 بود اگر نبودی چون بودی18؟

PageV01P058

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0093.png)

# ~~علم شامل او به کیفیت و کمیت آن محیط است ودرعلم او زیادت و نقصان1
# ~~وکم و بیش تصور2 نتوان کرد، اما معنی آنست که چون دو کس بایکدیگر
# ~~معرفت جویند، معروف3 ازهم4 دریغ ندارندو نگه داشت دوستان ومتعلقان
# ~~و پیوستگان یکدیگر کنند و بهنفایس و ظرایف5 و تحف ولطایف دلداری
# ~~یکدیگر به جای آرند و در نعمت با هم مساهمت و مشارکت6 نمایند تا در
# ~~بلیت از یکدیگرمعاونت بینند7. معرفت جستن تو باخدا در سرا آنست که
# ~~شکر نعمت حق بگزاری8 و با بندگان و آفریدگان و دوستان او حسن
# ~~معاشرت و مواسا9 به جای آری، و نعمتی که خدای - تعالی - ترا بدان
# ~~مخصوص وممتازگردانیده است در مبرات و خیرات وصدقات10 مصروف
# ~~کنی11 ، در حالت مسرت و شادمانی، اخلاص در دعا و تهجد در عبادت
# ~~به جای آری تا در حالت شدت، خدای - تعالی - حافظ 12 وناصر و یار و
# ~~دستگیر تو باشد13. ودرین معنی می گویم:
# ~~شعر14
# تعرف الی الله فی نعمة %~% تنل فیه15 معروفه فی البلا
# ولاتنهرن 16 بلا سائلا %~% اذا انت لم ترض منه بلا17
# وبالحسن لاتفتخر معجبا %~% وکنذاکرآحالة فی ms031 البلا18 PageV01P059
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0094.png)

# ~~قرجمه1:
# ~~به وقت نعمت با حق تو آشنائی جوی
### | هتا نباشی ازو وقت2 رنج بیگانه
# ~~یه مال و نعمت غره مشو که زود کنند3
### | نگون، چو پر شود از روزگار پیمانه 4
# ~~به روز محنت دخلی تمام برگیری
### | به وقت نعمت اگر کاشته 5 شود دانه6
# (اذاسانت فاسئلالله7): چون سؤال خواهی کرد8 از خداکن که هیچ
# ~~سائلی از درگاه اوخایب9 باز نگردد وهیچ ملتمس از حضرت اوبی نصیب
# ~~نماند. و (اذا استعنت فاستعن بالله10): وچون یاری خواهی ازخدا خواه که
# ~~هر که نصرت ازوخواست منصورگشت و هر که مستنصر ازو نبود مقهور
# ~~شود11، بیعون او فرعون را فروعون نماند و بینصرت او بخت نصر 12
# ~~را بخت ونصر13 نبود14. (ودراین معنی می گویم15):
# ~~شعر6
# فان کنت لابد مستنصرا %~% من الله بالصدق فاستنصر
# 2- مبا: آلمرتجمه. مل. معة 2- ملر. در وفت %~% 3- مجا،
### | 5-ک. کاسته
### | 9- مل:
### | 11 - چا، چب:
### | 13- ر: PageV01P060
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0095.png)

# و لاتسألن معطیا غیره %~% وسله تفز 1 غیر مستنکر
# ~~الترجمة2:
# # از خدا چوی نصرت و یاری %~% تا شوی بر مراد دل منصور
# # ور بود حاجتی هم ازوی خواه %~% تا به ادراک آن شوی مسرور
# (جف القلم بما هوکائن 3): قلم خشک شد بر آنچه4 بودنی است
# ~~یعنی آنچه در ازل تقریره رفت از اعمار وارزاق وآجال واخلاق وفقر و
# ~~غنا وراحت وعنا، تغییر وتبدیل ونقل وتحویل از آن ممکن نیست، ودرین
# ~~معنی می گویم:
# ~~شعر
# کن راضیا فیما قضی ربنا %~% یعروک منه راحة او الم
# لم یکن الامرعلی ماترید %~% قد کتب الله وجف القلم
# ~~الترجمة7:
# ~~ز سرنوشت خلایق قلم چو خشک8 شدست
### | از آنچه پیش برفت و از آنچه پس ماندست
# ~~اگر به سر بروی چون قلم، نیفزائی
### | بر آنکه ایزد در9 لوح بر10 قلم راندست
# (فلنو جهد العباد 11 ان ینفعوک بما لم یکتبه الله - عزوجل - لم
# ~~یقدروا علیه12): اگرجملهآ عباد و اصناف خلایق هرجد وجهد13 که درحیز
~~PageV01P061
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0096.png)

# ~~امکان گنجد به جای آرند و به اجتماع ms032 با یکدیگر 1 مطابق شوند و به
~~اتفاق2
# ~~باهم موافق3 گردند و خواهند که مانع خیری 4 شوند که درعلم خدا برتو
# ~~مقرر5 است،6 یا دافع شری شوند 7 که در ازل8 بهجهت تو مقدر9 است،
# ~~نتوانند و در این معنی می گویم:
# ~~شعر:
# اذا کتب الله خیرا لنا %~% و یدفعه الخلقلا 11 یدفع
# ولو ان ضرا اراد بنا %~% و کلهم النفع لاینفع
# ~~الترجمه12 :
# ~~خدای - عزوجل - گر بهما نکویی خواست
### | چه باک باشد اگر جمله خلق بد خواهند؟
# ~~و گر چنانکه 13 بدی خواست، جملهٔ‌ عالم
### | از آنکه نیک رسانند 14 دست کوتاهند
# ~~همه به قبضهٔ‌ تقدیر ایزدند اسیر
### | اگر کمینه غلام ضعیف و گر شاهند
# ~~(فان استطعت ان تعمل لله15 - عزوجل - بالصدق والیقین فافعل 16):
~~اگرمیتوانی
# ~~که معبود بسزا و پادشاه روز جزا17 را عبادتی کنی که بهصدق معلی و از
~~PageV01P062
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0097.png)

# ~~کذب معری باشد1 و به بندگی اقدام نمایی که به یقین از2 شک و شبهت3
# ~~خالی باشد و پرستشی آری که منبی4 ازاخلاص5 و وفاق ومبنی6 برتجرید
# ~~از ریا ونفاق تمام شود، فیالها2 من نعمة سنیة وعطیة هنیئة وان لم
~~تستطع8 فان
# ~~فی الصبر علی ما تکرهخیرأ کثیرآ واعلم ان النصرمع الصبروان الفرج مع
~~الکرب وان
# ~~مع العسریسرا9آ .
# و اگر این توفیق رفیق نمی گردد و این نوع طاعت را استطاعت میسر
# ~~نمیشود، صبوری رادرشداید پیرایه ساز10 وشکیبایی رادرنامرادی سرمایه
# ~~گردان11؛ که صابر بههمه 12 حال برمراد قادر گردد و صبور به نصرت
# ~~ایزدی منصور شود 13. و هر که در نامرادی شکیبایی کند عاقبت بر مراد
# ~~پادشاهی یابد14؛ که شادی در پیغمست و داد براثر15 ستم ونشاط برعقب
# ~~اندوه ومحبوب برساقة16آ مکروه وفرج پسرو17 حرج و یسر ردیف عسر
# ~~و آسانی مزیل18 دشواری19 وشادمانی تابع غمخواری. ودرین معنی میگویم:
# ~~شعر
# # فی الصبر نصرو بعدالعسر میسرة %~% اذا تعسرت فاصبروارتقب یسرا
~~PageV01P063
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0098.png)

### | فرج بعد از شدت
# # فلو اهمک هم فانتظر فرجأ %~% وثق به انه لابدان یسرا1
# ~~الترجمة2:
# ~~صبور ms033 باش که در کارها صبوری به
### | به صبر، هرچه شود بسته، زود بگشاید
# ~~غم ارچه دیر بماند به عاقبت برود
### | نشاط اگرچه برفتست زود باز آید
# ~~چو حال عالم، گردان و منقلب 3 باشد
### | نه آن 4 بماند دیر و نه این5 بسی پاید
# ~~به جهد وجد نبود نه غم و نه آسانی6
### | همان به است که عاقل ز کوشش آساید7
# ~~مجو نشاط که رنجیش بر اثر باشد
### | ز غم مترس که شادیش زود بزداید
# وعن انس بن مالک - رضی الله عنه - عن النبی - صلی الله علیه
# ~~وسلم - انه قال: (ان المعونةه من الله وان الصبریاتی علی قدرشدة
~~البلاء)، معنی
# ~~آنست که عون و نصرت و تأیید و قوت1 درهمه احوال ازباری - جلت
# ~~قدرته - باشد، و صبر و شکیبائی براندازهآ شدت ومحنت وکرب10 و
# ~~بلیت11 دهد هرشخصی12 را.
# وقال النبی- صلی الله علیه وسلم13 - : (و من ستر مسلما ستره الله
~~PageV01P064
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0099.png)

# ~~فی الدنیا وآلاخرة ومن فک عن مکروب اکربة فکالله عنه کربة من کرب پوم
~~القیامة
# ~~و من کان فی حاجة اخیه کان الله فی حاجته). معنی آنست که هر که از
~~معایب و
# ~~مثالب2 برادر مسلمان اغماض نماید واز کشف فضایح مسلمانان اعراض کند
# ~~و ذیل ستر برعورت3 یاران مسدول4 گرداند5، خدای - عزوجل - او را
# ~~ازفضیحت روزقیامت سلامت کرامت کند وبهعطای عفو، معرت ومعاصی6
# ~~او را مستور دارد؛ و دردنیاش در پردهآ عصمت خود از رسوایی فضایح و
# ~~و بینوایی قبایح به ستر جمیل خویش مشمول گرداند. وهر که بردلداری
# ~~دردمندان و دلجویی مستمندان اقدام نماید وغمی از دل اندوهگنی7بردارد8
# ~~و اندوهی از سینهآ محنت زدهای بر گیرد9، فردای قیامت در مجازات10 و
# ~~مکافات آن، باری - تعالی11- سختترین اندوهی ازاندوههای قیامت12 بروی
# ~~بهشادی بدل گرداند. (وه که در معاونت13 ونصرت برادر مسلمان باشد و
# ~~وسعی کند که حاجتی ازحاجات14 مؤمنی به اسعاف مقرون گرداند15)، ایزد -
# ~~تعالی - حوائج او 16 مقضی17 گرداند ومرادات18 او مبذول دارد وعون و
# ~~نصرتوتأییدوعاطفتخود رادرحوادث وملمات19 ms034 ووقایع ومهمات حافظ و
~~PageV01P065
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0100.png)

# ~~نصیر وکارساز و دستگیر اوگرداند. و درین معنی می گویم:
### | شعر
# # استراخاک ولاتفضح معایبه1 %~% تکن جزاء لذا فی الحشر مستورا
# # وفرج الکرب عن ذی آمحنة و تعش %~% بنعمة الله فی الایام مسرورا
# # وانصر حبیبک اذ تعروه 3 حادثة %~% علی المراد تفز فی العز منصورا
# ~~الترجمة4 :
# # هر که چون صبح پرده در باشد %~% عیش او تیره همچو شام شود
# # وانکه اوعیب پوش چون شامشت %~% روز او ما حی ظلام شود5
# # وانکه غم از دل کسی بزدود %~% به مکافات شادکام شود
# # وانکه در عون عاجزان باشد %~% کارش از عون حق تمام شود
# و هم درین معنی که مقرر و محرر6گشت 7، ابوهریره-
# ~~رضی الله عنه - روایت می کند که سید8 - صلی الله علیه وسلم - فرمود:
# ~~(من ستر اخاه المسلم ستره الله یوم القیامة و من نفس عن اخیه کربة من
~~کرب الدنیا،
# ~~نفس الله - تعالی - عنه کربة من کرب یوم القیامة والله تعالی فیعون
~~العبد ماکان العبد
# ~~فیعون اخیه) . وچون در9 الفاظ و معانی این حدیث را با حدیثی که
# ~~ماقبل آن محرر ومقرر10 گشت11 مساوات حاصل است [و] تکرار12
# ~~این معانی ومثنی گردانیدن شرح و بیان آن وجهی ندارد اختصار کرده شد.

PageV01P066

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0101.png)

# وعنه - علیه السلام- انه قال: «( لاحول ولا قوة الابالله) دواء من تسعة
# ~~و تسعین داء ایسرها الهم ». معنی آنست که گفت لاحول ولاقوة الا بالله
# ~~داروی نود ونه درداست که آسانترین آن اندوه باشد1، پس اندوه نباید
# ~~داشت و اگرهمی روی نماید هم بدین دوا فرمود2.
# الحکابة - وازسید ثقلین وسرورخافقین3 محمدرسول الله- صلی الله
# ~~علیه وآله وسلم - چنین حکایت 4 کردهاند که او فرمود از نوادر اخبار
# ~~بنی اسرائیل وعجایب حوادث امم سالفه5 که به الهام ربانی ووحی آسمانی
# ~~بر آن مطلع بود چنین تقریر 6 فرمود که سه شخص از بنی اسرائیل در
# ~~طریقی7 با یکدیگر رفیق بودند، و به مرافقت8 و موافقت یکدیگر مستظهر
# ~~و مفتخر ، و راهی سخت و مقصدی دور فرا ms035 پیش گرفته بودند و به
# ~~مسامرت9 و مکالمت یکدیگو اعبای10 مشاق11 سفر را تخفیفی می نمودند
# ~~و حصول مرادات و مقاصد12 را به لعل و عسی تسویفی 13 میفرمود، 14
# ~~و فایدهآ ( الرفیق ثم الطریق) را تحقیق 15 می گردانیدند که ناگاه ابری
# ~~چون روز عاشقان سیاه و بادی چون دم مفلسان سرد برخاست 16، PageV01P067
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0102.png)

# ~~سحاب1 چون دست کریمان، عالم را مستغرق احسان خود گردانید2، اما
# ~~بر آن مسافران چون سینهآ لئیمان تنگ و تاریک گشت، پناه با3 غاری دادند4
# ~~(تا ازغارت باد)  که دستار ربایی می کرد ایشان را حمایت کند، والتجا
# ~~به کهفی کردند7 تا از ورطهآ (پای لغزان)8 و وحل9 کفش دزدان 10 دستگیر
# ~~ایشان شود و نمیدانستند که بهسبک پایی11 از قضا نتوان12 گریخت 13 و
# ~~به گران دستی14 با قدر در15 نتوان آویخت و پناه جز به درگاه خدا مصحف
# ~~پناه باشد16. و مرد زیرک اگر از قضا گریزد17 و گریر18 جوید خود را
# ~~باشگونه 19 خواسته باشد ( لامرد لقضاء الله ولامفر .2من قدره21).
~~هنوزدر آن
# ~~غارننشسته بودند که قیامت برخاست22 وهنوزاز حرکت ساکن نشده بودند
# ~~و از باران ایمن 22 نگشته که کوه ثابت قدم که از 23 اوتاد راسخات و
# ~~رواسی شامخات بود اززلزله چون دل خائنان24 در اضطراب آمد و ایشان25
# ~~ازتیرباران محترز بودند، بارانی بود که کوه26 از بار آن27 چون دریا
~~مواج
# ~~گشت28 وایشان چون غریق به سفینه محتاج شدند، نینی29 ایشان بهعصمت
~~PageV01P068
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0103.png)

# ~~ایزدی محصن بودند1، چون از ظل واسع حفظ حق به ظل زناء جبل2 التجا
# ~~کردند چون هریک به صفت زناءالجبل3 ازراه فعل موصوف گشتند آن زنا
# ~~صورت4 زنی نمود5 [بهمرد] محصن6 که زنابروی محقق شود[و]مستحقرجم
# ~~گردد، لاجرم کوه 7 از آن بی ادبی در اضطراب آمد به دست زلزله8 به رجم
~~ایشان
# ~~برخاست، از آن سنگها یکی بردرغار9 نشست و مخرج غار برایشان بسته
# ~~شد و در محنت گشاده گشت10 . عجب حالتی11 بود، کوه ms036 را تب لرزه گرفته
# ~~بود وایشان از مرگ میترسیدند. چون خود را به چشم12 در گور13 بدیدند
# ~~ازمرگشان یاد آمد14، خرسنگی در راه افتاد 15 که پای از زیر16 آن بیرون
# ~~نهادن در وسع ایشان نبود، جزسروسنگ17 هیچ چارهای ندانستند18 (واز
# ~~گران سنگی آن کوه در اضطراب سبک سنگ گشتند، جزبه فضل حق دست
# ~~آویزی و جز رحمت ایزدی جان گریزی نداشتند)19 گفتند: یارب20 آن21
# ~~ساعت است که جز اخلاص در دعا22 موجب خلاص23 نشود و جز صدق
# ~~نیت وخلوص طویت24 ازین ورطه نرهاند. فقالوا: (یسال الله 25 - عزوجل-
~~PageV01P069
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0104.png)

# ~~کل رجل منا بافضل عمله1). جمله بیایید تاهریک خدای را به تضرع واستکانت
# ~~و خضوع وخشوع2 بخوانیم وفاضلترین طاعتی3 و باخلاص ترین4 عملی
# ~~زاکه درمدت عمر بر آن اقدام5 نمودهایم ذریعت6 اسعاف حاجت وو سیلت7
# ~~استجابت خود سازیم. پس یکی گفت ازیشان8: خداوندا! تومیدانی که مرا
# ~~دخترعمی9 بوددرغایت صباحت وملاحت ونهایت10 لطافت وظرافت11 ومدتها
# ~~عاشق جمال وشیفتهآ حسن وکمال12 او بودم وسالها13 در طلب اوبه لطایف
# ~~حیل14 ومکارم15 عمل ریاضتها می کشیدم و مجاهدتها مینمودم16 تا بعد از
# ~~آنکه مال بسیار بر آن صرف کردم و روزگار دراز17 در آن مشقت18 بردم
# ~~روزی بر19 مراد خود قادر گشتم و او را تنها در موضعی بی زحمت اغیار
# ~~بیافتم20.
### | بیت21:
# # وصل دلدار وخانهآ خالی 22 %~% گل بی خار وگنج بی مارست
# # هر کرا دست داد آن 23 دولت %~% به نشاط و24 طرب سزاوارست PageV01P070
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0105.png)

# خواستم که از آن گنج روان بهرهای بر گیرم و از آن چشمهآ حیوان
# ~~که شکرستان لبش معدن نبات بود شربتی1 نوش کنم و مرادی که در چنان
# ~~حالی 2 مطلوب واز چنان محبوبی مرغوب باشد حاصل گردانم: خانهآ
# ~~بسته را در بگشایم وکیسهآ مختوم را ختم بیندازم. آن دختر گفت: «اتق
~~الله
# ~~یا ابن عم ولاتفض3 الخاتم»، گفت:4 ای پسرعم5 بد مهری مکن ومهر خدا
# ~~بی مهر برمگیر6، چون گفت: از خدای بترس از سر ms037 آن مراد برخاستم و
# ~~پای برهوای نفس نهادم ودست از آن معصیت کوتاه گردانیدم، خدایا اگر
# ~~میدانی که7 ترک آن معصیت (خشیة منک8 و ابتغاء لمرضاتک) بود9 ما راازین
# ~~درماندگی فرج وازین ورطه مخرج کرامت10 کن11. هنوزاین سخن دردهان
# ~~داشت12 که سیکی13 از آن سنگ بیفتاد و منفذی در آن سد14 پدید آمد.
# دوم15 گفت: خداوند اعلم شامل تو بدان محیط است که مادر و
# ~~و پدری داشتم بهحد شیخوخت16 رسیده و پیری قامت چون تیر ایشان را
# ~~کمان گردانیده و مشک عارضشان به کافور بدل گشته، آبی که در حسرت
# ~~جوانی از دیده میباریدند17 شعلهآ آتش غریزی18 را انطفا داده و اشتعال14
~~PageV01P071
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0106.png)

# ~~آتش (و اشتعل الرأس شیبا) آبداری و طراوت شباب از ایشان باز گرفته واز
# ~~کسب باز مانده گشته1 ، من امتثال امر (بالوالدین احسانا*) را شب و روز
# ~~به خدمتایشان مشغول بودمی ودایما از آن خایف که2 برکات وجود ایشان را
# ~~زوالی باشد3 (طعمهآ شام وچاشت ایشان به دستخود بهخدمتایشان بردمی4).
# ~~یک شب وظیفهآ شام بیگاهتر5 مرتب شد6. چون بدان خدمت قیام نمودم
# ~~ایشان را ازجملهآ نیام یافتم، بربیدار کردن ایشان جرأت نیارستم نمود7
~~مبادا
# ~~که خواب بریشان8 مشوش9 شود  ازمن آن بیادبی نپسندند و از جملهآعقوق
# ~~شمرند و دل نمیداد که باز گردم که نباید10 که از خواب بیدارشوند. تا
~~روز11
# ~~آن غذای ایشان بردست12 گرفته برپای ایستادم تا آنگه13 که بیدار گشتند؛
# ~~خداوندا اگر میدانی که این خدمت خاص برای14 رضای تو15 کردم و
# ~~راست می گویم16 این دربسته بر ماگشاده گردان. درحال ثلثی دیگراز آن
# ~~سنگ بیفتاد.
# سوم17 گفت18 : من وقتی اجیری19 داشتم چون مدت اجرت
# ~~منقضی گشت اجرت بدو رسانیدم20، گفت اجرت21 عمل منبیش از این
~~PageV01P072
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0107.png)

# ~~است1 و آنچه میدادم قبول نکردو گفت: «بینی و بینکیوم یؤخذ فیه حق
~~المظلوم
# ~~من الظالم»2 . گفت: میان من وتوروزی خواهدبود که حق مظلومان از ظالمان
# ~~بستانند و برفت و آن اجرت به من ms038 بگذاشت. من از آن سخن متأثر گشتم و
# ~~ازتوخداوند بترسیدم وبدان2 اجرت اوگوسفند خریدم و رعایت4 کردن5
# ~~(آن به جای می آوردم)6 تادرمدت اندک بسیارگشت و بعد ازمدتی آن شخص
# ~~باز آمد وگفت: ازخدای بترس و آن حق من به من ده7. اشارت بدان گلهآ
# ~~گوسفند کردم و گفتم: حق تواینست فراپیش گیر. آن مزدور8 آن را9 استهزا10
# ~~وافسوس دانست وگفت: ازحق من امتناع مینمائی11 ، کفایت نیست که
# ~~استهزا وسخریت نیزباآن یارمی کنی تا (ضفث الابالة 12) باشدو(تکسر113
~~النصال
# ~~علی النصال14) حاصل شود. گفتم: ظن بد مکن15 ویقین دان که تمامت آن
# ~~گوسفند ملکتست وآن اجرت تو که دردست16 من بود به استنما واستثمار17
# ~~بدینجارسانیدم وبدوتسلیم کردم، اگرمیدانی که این سحن صدقست18 ونیت
# ~~مندر19 این عمل خالص وعقیدت دراقتنای20 این حسنه ازریا پاک بوده است ما
# ~~را ازاین شدت فرجی وازاین مضیق مخرجی ارزانی دار. درحال تمامت
~~PageV01P073
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0108.png)

# ~~آن سنگ از مدخل آن غار برخاست وایشان را ازآن ورطه مخرجی حاصل
# ~~آمدتا بدانی که هیچ دستگیری و پایمردی دروقت شدت وبلیت بهترازنیت
# # خالص وعمل صالح نیست1 ودراین معنی می گویم: %~% شعر2:
# # داوم خلیلی اذا اخلصت فی عمل %~% واخلص السر تخلص یوم تضطر
# # کم عابدنال بالاخلاص فی عمله3 %~% من الهموم خلاصا وهو مضطر
# ~~الغارسیه4:
# # نیست، چون در بلاشوی مضطر %~% دستگیریت بهتر از اخلاص
# # هست اخلاص پایمرد نجات %~% هست اخلاص دستیار خلاص
# # در اخلاص جوی از سر صدق %~% چو به بحر عمل شوی غواص
# # فضل حق گرچه هست عام ازاو %~% دل به اخلاص یافت رتبتخاص
# # هست اخلاص را خواص حیات %~% که بدوزنده گشت جان خواص*
# و از سعدبن عباده5 روایت کردهاند که گفت: رسول - صلی الله
# ~~علیه وسلم- گفت ما را: «الاء اخبر کم واحدثکم بشیء اذا نزل برجل منکم
~~کرب او بلاء
# ~~من الدنیا دعا به ففرج7 عنه» گفت: «خبردهم شما را بهچیزی که چون به
~~حادثه -
# ~~ای درمانید، دعاکنید، خدای - تعالی- آن بلاازشمابگرداند و فرج یابید8؟»
# ~~فقلنا: یارسول الله بلی، گفتیم: آری9 ms039 یا رسول الله. فقال: دعاه ذی
~~النون10 :
# ~~(لااله الاا نت سبحا نک انی کنت من الظالمین) و از پیغامبر- علیه
~~السلام- روایت
# ~~است که گفت: دعای کسی که بهدردی درمانده باشد وبه رنجی گرفتار شده
~~PageV01P074
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0109.png)

# ~~این است تا خدای تعالی - فرج بخشد1: (اللهم رحمتک2 ارجو فلاتکلنی الی
# ~~نفسی طر فة عین واصلح لی شأنی کله لااله الاانت). و ازعبدالله بن جعفر
~~روابت3
# ~~است که گفت: ما درمن اسماء بنت عمیس مراکلماتی بیاموخت که رسول
# ~~- صلی الله علیه وسلم - او را فرموده بود که در وقت اندوه بگوید4 و آن
# ~~کلمات اینست: (الله ربی لااشرک بربی شیئا) . واز علی5- رضی الله
~~عنه6-روایت
# ~~کردند که اوگفت7: رسول- علیهالسلام8- مرابیاموخت9 که چون نازلهای
# ~~حادث شودیا بهواقعهای درمانده شوم بگویم10 : (لااله الاالله العلی
~~الکریم تبارک
# ~~اللمه رب العرش العظیم11 والحمد لله رب العالمین).
# و پیغامبر12 فرمود علیه السلام: هر که درغمی وهمی وذلی و شدتی13
# ~~وبلائی14 گرفتار شود بگوید: «الله ربیلااشرکه1» از آن اندوه خلاص یابد.
~~وهم
# ~~اوفرمود که هیچ مسلمان نبود که اورا اندوهی و حزنی رسدواین دعا بخواند
# ~~که: اللهم انی عبدک (وابن عبدک16) وابنامتک (ناصیتی فی یدک 17) ماض فی
# ~~حکمک ، عدل فی قضاؤک و اسألک بکل اسم هواک 18 سمیت) (به نفسک و انزلته
# ~~فی کتا بک اوعلمته احدا من خلقک 19) او20 استأثرت به فی علم 21 الغیب
~~عندک ان
# %~% 2-مچا، چنب: منقوک
# ا: مرخو که PageV01P075
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0110.png)

# ~~تجعل القر آن ربیع قلبی و جلاء حزنی وذهاب همی1) الاکهخدای-
~~تعالی2-اندوه
# ~~او به کامرانی وغم او بهشادمانی بدل3 گرداند، گفتم: یارسول الله4 این
~~دعامردم
# ~~را تعلیم کنم5 ؟ گفت6: باید که هر که این دعا7 بشنود مردمان راحکایت
~~کند
# ~~ومسلمانان را بیاموزد. وچون رسول را-صلی الله علیهوسلم8-اندوهی و غمی و
# ~~محنتی و همی بودی بکفتی: «حسبی الرب من العباد احسیی الخالق من
~~المخاوق،
# ~~حسبی الرازق11من المرزوق12، حسبی من هوحسبی، حسبی الله و نعم الوکیل
~~حسبی الله
# ~~19لهالاهو2 (علیه توکلت14) وهوربالعرشالعغظیم». رسول  صلوات الله علیه
# ~~چنین فرمود که ms040 هیچ کار برمن دشوار نشد الا آنکه جبرئیل15 در دیده
# ~~متمثل16گشت گفت: یامحمد قل: (توکلت علی الحیالذی لایموت ، والحمدلله
# ~~الذی لم یتخذولد أو لم یکن له شریک فی الملک ولم یکن له ولی من الذل
~~وکبره تکبیرا).
# ~~وهرگاه17 که سید را- (صلواتالله و سلامهعلیه)18- غمی و اندیشهای بودی،
~~گفتی:
# ~~(یاحی ویا قیوم برحمتک استغیث19). وروزحنین20 بیم آنبود که هزیمت بر
~~لشکر
# ~~اسلام افتد ورجوع به خفی حنین باشد ، مصطفی21 این دعا بفرمود واین
### | 7-ک: دعارا
# # 0ج، چچب: المر بوبین %~% 22- چ،چبمتن PageV01P076
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0111.png)

# ~~دعا آنست1 که موسی - علیه السلام2-چون متوجه فرعون شد گفت، وهوهذا:
# ~~(رب گنت وتکون حیالاتموت3 ، تنام العیون وتنگدره النجوم وانت حیقیوم5
# ~~لاتأخذک6 سنة ولانوم)
# ودعای فرجی که اسماعیل بن ابراهیم بن الحسن بن الحسین2 بن علی
# ~~ابن ابی طالب-رضی الله عنهم- گفته است و اهل بیت و فرزندان او این دعا
~~رامیراث
# ~~دارند وروایت کردهاند کههر که بهوقت8 شدت9 این دعاخوانده است10 فرج
# ~~یافته است10 ودعا اینست:11
# (یامن تحل 12 به عقد المکاره ، ویامن یفثابه حمی13 الشدائد ، ویامن
# ~~یلتمس به14 المخرج الی محل5 الفرج ، انت المدعوفی المهمات16 ، والمفزع
~~17
# ~~فی الملمات، لایندفع منا188 الامادفعت18 ولاینکشف20 منا الاماکشفت،
~~قدنزل بی یارب
# ~~ماعملت21 وقدیکاد22 بی23 ثقله والم بیما بهظه24 حمله، وبقدرتک اوردته
~~علی و
# ~~بسلطانک وجهتهالی، ولامصدرثمااوردت ولاکاشف25 بماوجهت، ولافاتح
~~لمااغلقت
# ~~ولامیسر لماعسرت ولامعسر لما یسرت فصل اللهم علی محمد و علی آل محمد ،
~~وافتح
# ~~لی باب الفرج بطولک واحبس26 عنی سلطان الهم،وانلنی حسن النظر فیماسألت،
~~واذقنی
# ~~حلاوة الصنع فیماشکوت، وهب لی من لدنک فرجا27 ومخرجآفی28 جمیع امری
~~سنیا29
# 1_ ت،م: واین آن دعاست %~% 2- مجا: صلوات الله وسلامه علیه %~% 3-م:
# # لایموت 4_ت: تنکر %~% 5-ت: الحی القیوم %~% کب ل باحتده %~% 78-م،
# # چا: الحسین بن الحسن   8- مجا: بقوت %~% 9-ت: شدة %~% 10-مل: یخواند
# ~~10 - مل: البته فرج یابد   21_ چا: آن دعااینست. مجاوت: ندارد. چاوچب
~~افزوده
# # و هذاالدعا من ادعیة الصحیفة السجادیه %~% 12_ ت: یحل %~% 13-م، چا،
~~متن
# # عر بی: حلق   14_ چا: منه %~% 15-م، چا: ms041 روح %~% 16- عربی، چا: للممات
# # 17- عربی، چا: وانت المفزع %~% 18 - مجا، عربی، چا: منها 19 - مجا:
# # رقعت   20 - مج: تنکشف %~% 21__ ت: علمت.م: ندارد. %~% 22- ت: تکاد
# # 25- چا: صارف   26- چا: اکسر %~% 27_ ت: افزوده: هنیئا واجعل لی من
# # لدنک فرجا قریبا . مجا: هنیظا %~% 28- ت افزوده: رحیبا وصلاحا
# ~~28- مل: سببا سلاما PageV01P077
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0112.png)

# ~~شاهلا ولاتشغلنی بالاهتمام عن تعهدفرضک واستعمالسنتک وقدضقت 2 ذرعا بما
# ~~عرانی وتخیرت فیما نزل بی ودها نی وضعفت عن حمل ماقداثقلنی هما وتیلدت
~~فیما
# ~~انافیه قلقا 3 غماوانت القادر علی کشف ماوقعت فیه قافعل ذلک یاسیدی
~~ومولائی وان
# ~~لم استحقه واجنبی الیه وان لم استوجبه، یا ذاالعرش العظیم، یاذاالعرش4
~~العظیم
# ~~یاذا العرشهالعظیم). واهل بیت رادعائیست که آن رافرج 6خوانند، متوارث
~~ایشان
# ~~رااز آبای کرامواکا بر اسلاف و آن دعااینست: (لااله الاالله حقاحقاء
~~لااله الاالله ته بدا
# ~~ورقا، لااله الاالله ایما ناوصدقا،* یامنزل الرحمة من معاد
~~نهاومنشیءالبرکة من مکامنهاو
# ~~اماکنها، اسالک آن تصلی علی محمدعبدک و نبیک وخیر تک وصفیک وعلی آله
~~مصابیح
# ~~الدجی وائمة الهدی وان تفرج عنی فرجا عاجلا وتفعل بیفیدینی ودنیای ما
~~انت
# ~~اهله وتنیلنیه صلاحا لجمیع امری شاملا یا کاشف کل کرب و یا غافرکل
~~ذنب10)
# واعرابی شکایت کرد11، با امیر المؤمنین علی12-رضی الله عنه13-
# ~~ازشدتی که برونازل بود14 وکربتی15 که بدولاحق، وضیق حال وکثرت
# ~~عیال، امیرالمؤمنین فرمود که ( علیک بالاستغفار) برتو بادا به
~~استغفار،16 که
# ~~خدای - عزوجل17 - چنین می فرماید، قو له تعالی:
# (استففروار بکم انه کان غفارآیرسل السماء علیکم مدرارا ویمددکم باموال
# ~~و بنین ویجعل لکم جنات ویجعل لکم انهارا) له. چون18 چندروزشد19 اعرابی
~~باز آمد
# ~~وگفت: یا امیر المؤمنین آنچه فرمودی کردم و کاربستهآ خود راگشایشی20
# 1_ ت، چا، چب: فروضک %~% 2- مجا: صفت. ت: صقت %~% 3- تت :
# # ندارد   4- ت: ذی العرش %~% 5- ت: ذی العرش %~% وی فرج
# # 7- چا: تصدیقا   8 - م : یفعل %~% 9- چا، چب: تلبسنی مل: تثینی %~%
~~70-ت
### | 12- ت : علی .
### | 13- مل:
# ~~17-ک: مدازد:
# ~~20_ مجا: گشایش PageV01P078
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0113.png)

# ~~نمی بینم واز آنچه در آن گرفتارم فرجی حاصل ms042 نمی آید. گفت: نمیدانی1 که
# ~~چگونه استغفار میباید کرد؟ اعرابی گفت: یا امیر المؤمنین مرا بیاموز.
# ~~امیرالمؤمنین فرمود که روی به طاعت وعبادت خدای - تعالی - آور2ونیت
# ~~خود خالص کن واین دعا بخوان3 : (اللهمانی استغفرک من کل ذنب قوی علمه
# ~~بدنی4 بعا فیتکاوه نالته قدرتی بفضل نعمتک او بسطت الیه یدی بسابغ رزقک
~~اواتکلت
# ~~عنلع خوفی7 منه علی اما نک8 اووثقت فیه بحلمک اوعولت فیه علی کرم عفوک،
~~اللهم
# ~~استففرک من کل ذنب خفته فیه امانتی او بخست10 فیه نفسی اوقدمت فیه لذتی
~~او
# ~~آثرت فیه شهوتی اوسعیت فیه لعثرتی 11 او استغویت الیه من تبعنی اوغلبت
~~الیه
# ~~بفضل حیلتی اواحلت فیه علیک مولایی12 فلم تقلبی13 علی14 اذا5ا کنت سبحا
~~نک کارها
# ~~لمعصیتی16 لکن سبق علمک فی باختیاری و استعمالی ومرادی وایثاری لم
~~تدخلنی
# ~~فیه جبرا ولم تحملنی علیه قهرا ولم تظلمثی شیئا یا ارحم الراحمین، یا
~~صاحبی عند
# ~~شدتی، یا مو نسی فی وحشتی، یا حافظی فی غربتی17، یا و لیی فی نعمتی یا
~~کاشف کر بتی
# ~~یا مجیب18 دعوتی، یاراحم عبرتی، یا مقیل عثرتی، یا الهی بالتحقیق، یا
~~رکنی الوثیق،
# ~~یا جاری19 اللصیق20، یا مولای الشفیق یارب البیت العتیق اخر جنی من
~~حلق21 المضیق
# ~~الی سعة22 الطریق وفرج23 من عندک قریب وثیق واکشف عنی کل شدة وضیق
~~واکفنی
# ~~ما اطیق24 (ومالا اطیق25)، اللهم فرج عنی کل هم وغم واخرجنی من کل حزن
~~وکرب
# ~~یافارج الضر26 وکاشف الفم ومنزل القطر و یامجیب دعوة المضطر یار حمن
~~الدنیاورحیم
# ~~الاخرة صل علی محمد النبی وعلی آله الطیبین الطاهرین وفرج عنی ماقدضاق
~~به صدری
# 1 - ت: مگر نمی دانی. مل: چگونه نمیدانی که.م، چا، چب: فرمود که مگر...
# # 2- مجاءت: آر   3_ ت: ندارد %~% 4- نسخهآ اساس: یدنی %~% 8- ت: و
# # 6-چزت : فیه 7- مجا: جوفی %~% 8- مج : اناثک مجا: بی نقطه. ت: اناتک
~~(از
# # عر بی)   9- مجا: حنت چا: خفت. چب: حنث.م: خبث %~% 1 - چب: تحفث
# ~~11_ ت: لغیری   12- متن عر بی: علی مولای فلم یعاجلنی علی ms043 فعلی
# # 13- ت: تغلبنی   14_ ت افزوده: قعلی %~% 18-ت : اذ. %~% 16 - مج، مجا
# # بمعصیتی (ازمتن عر بیوت نقلشد). عر بی وچاافزوده: غیر مریدها منی %~%
~~17مجا:
# # عزتی   18 - متن عر بی: مستمع %~% 19 - عربی: یا رجای. م، چا: یا رجائی
# # مجا: یا حاوی   20 - م، چا: للضیق %~% 21_ ت: خلق %~% 22- م : سفر
# # 23- متن عربی: بفرج   24_ مجا: یطیق %~% 25_ ت: ندارد. مجا: ومالایطیق
# ~~26- ت، مجا: (الهم.) PageV01P079
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0114.png)

# ~~وعیل معه1 صبری و قلت منه2 حیلتی وضعفت له قوتی، یا کاشف کل ضروبلیة،
~~یا عالم
# ~~کل سروخفیة،یا ارحم ابر احمین، افوض امری الی الله، ان الله بصیر
~~بالعباد وما توفیقی
# ~~الابالله، علیه توکلت وهورب العرش العظیم.)
# بعداز آن اعرابی حکایت کرد3 که چندباربراین دعا استغفار کردم،
# ~~خدای - عزوجل - روزی برمن فراخ گردانید واز آن تنگدستی وفقرنجات
# ~~یافتم، وآن محنت زایلشد وغم وشدت مکشوف گشت.
### | شعر10:
# # کسی کوازخدا خواهد به اخلاص %~% مرادی، بی گمان کارش بر آید
# # هر آن بنده که اندر خدمت او %~% نماید پایداری بر سر آید
# وامیر المؤمنین عمر4- رضی الله عنه- می فرماید5: (ما ابالی علیای
# ~~حال اصبحت علی مااحب اوعلی ما اکره وذلک انی لاادری الخیر فیمااحب ام
~~فیما اکره).
# ~~معنی آنست که باک ندارم ومتأثرنشوم از آنچه بامداد(برخیزم و)6 کارمن
# ~~بروفق مراد7 وحسب مشیت من باشدیا برخلاف مراد وطبیعت من، بهجهت
# ~~آنکه من ندانم که مصلحت و به افتاد8 من در آنست که من آن را کارهمیا در
# ~~آنکه من بدان مایل، چنانکه قر آن مجید9 به ذکر آن ناطق است.
# قوله تعالی: (عسی ان تکرهوا شیئا وهوخیر لکم وعسی ان تحبوا شیئا و
# ~~هوشرلکم)5 . و دراین معنی می گویم.
### | شعر10 :
# ~~ز روزگار به شادی و رنج راضی باش
### | چو گشته ای به به افتاد خویشتن نادان PageV01P080
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0115.png)

# ~~اگر خلاف مرادت کند شوی رنجه1
### | وگر به کام تو گردد جهان مشو شادان
# ~~چو در حقیقت علم خدا نمیدانی
### | که چیست موجب سودو کدام اصل زیان؟
# ~~به اختیار خدا کار ms044 خود حوالت کن
### | که جز رضا به قضا نیست درد را درمان
# و دراین معنی این عربیه2 هم از3 گفتهآ منست.
# # المرء یختار ما یهوی ویطلبه %~% ولیس ینفعه ما کان یهواه
# # و ربما فیه محض النفع یکرهه %~% و ما یضر به بالجهل یرضاه
# # فلاتکن5 بصروف الدهر ذاحزن %~% وایقن6 الخیر فیما اختاره اللهه
# و قال ابن عینیه : (مایکرهه العبد خیر له مما یحبهه ، لان مایکره یهیجه
# ~~علی الدعاء ومایحبه یلهیه) ، معنی آن باشد10 که آنچه بنده11 آن را
~~نخواهدو
# ~~مکروه شمرد او را با منفعتتر از آنکه12 طلب کند ومحبوب داند که چون
# ~~کراهیتی13 وشدتی روی نماید آن مکروه مهیج تضرع و دعا باشد وچون
# ~~به تضرع واستکانت به حضرت حق رجوع کند بههمه حال خدای- تعالی -
# ~~مقصود اوحاصل گرداند اما اگربدانچه محبوبست مشغول شود14 آن طرب
# 1 هل: آکر خلاف هراد ود حو رنه %~% 2- مجا: عربی %~% 3- ت؟
# ~~قدارد
# ی مه %~% 7- م، مل:
# # عتبه   79-): سره %~% 11_ ت: بندهای
### | 23-امای. امااگر
# ~~الچه بدان محبو بست مشفوت شود.م، چا، چب: آماا کر آنچه بدان محبوب ویست
~~مشغولی PageV01P081
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0116.png)

# ~~ونشاطاورا ازخدا مشغول گرداند1 وسبب خسارت دنیا2 و آخرت شود3 که
# ~~(ان الانسان لیطغیان راه استغنی*) (و درقصیدهای که4از5 انشای خود6 در
~~آخر
# ~~باب اول نبشتهام اشارت است7 بدین معنی ، آنجا که می گویم.
### | شعر:4
# # هرچیزرا که9 عاقبتش ضد آن شود  غم به زشادمانی و درویشی از غنا: %~% )
# وداوود- علیه السلام11 - اشارت بدین معنی کرده است دردعوات
# ~~خود آنجا که می گوید: (سبحان مستخرج الدعاء بالبلاءه سبحان مستخرج
~~الشکر
# ~~بالرخاء12). و آخرین کلمهای که مالک بن دینار درمرض موت گفت آن بود:
# ~~(ما اقرب النعم منالبؤس یعقبان13 ویوشکان زوالا) معنی14 آنست که چه5ا
# ~~نزدیک است نعمت به شدت وبلیت چون هردورا زوال در16 عقب است.
# وازطاووس یمانی17 روایتست که شبی درحجر18 کعبه بودم که
# ~~علی بن الحسین19 زین العابدین در آمد، گفتم: مردی صالح است وازخاندان
# ~~نبوت و طهارت20 ،گوش دارم تا چه21 دعاگوید و به ms045 الفاظ اوتبرک نمایم و
# ~~یادگیرم، چون نماز بگزارد23 وسربه23سجده نهاد24 شنیدم25 که می گفت26:
~~PageV01P082
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0117.png)

# (یارب عبیدک بفنائک یوجوثوا بک ویخشی عقابک).
# طاووس گفت: درهیچ اندوه این دعا نگفتم الاکه حق- تعالی1 -
# ~~فرج کرامتفرمود2. ومرویست که پیغامبری از پیغامبران3یا صدیقی از صدیقان
# ~~گوسالهای4 را درپیش مادر5 بکشت، عقل برو مختل گشت، ومخبل6 بماند
# ~~تا روزی در زیر درختی ایستاده بود که آشیانهآ مرغی بر آنجا بود7 ناگاه
~~بچه
# ~~مرغ8 از آشیانه برزمین9 افتاد10 و آن مرغ از شفقت11 که بربچه12آخودداشت
# ~~گرد اومی پرید13 وخود را برزمین میزد.
# آن صدیق آن بچه14 را ازخاک بر گرفت و بر15 آشیانه نهاد. درحال
# ~~خدای- تعالی- عقل با او داد16.
# وعمربن الخطاب - رضی الله عنه - روزی جلیسان خود را17گفت
# ~~وعمروبن عاص18 درمیان آن قوم19 بود که (مااحسن شیء4) نیکوترین چیزی
# ~~کذام است؟ هر کسی بدانچه20 رای ایشان اقتضاکرد21جوابی گفتندوعمروبن
# ~~عاص22 خاموش بود.
# عمر- رضی الله عنه- گفت: یاعمروتوچه می گویی؟ گفت:«الغمرات
# ~~ثم ینجلینا23»، معنی آن باشد که بهترین چیزها بلاست 24 چون مکشوف25
~~PageV01P083
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0118.png)

# ~~شود؛ و محنت است چون به پایان رسد و شدت است چون به فرج
# ~~انجامد .
# وسعید بن حمید به1 عبدالله2 بن طاهرنوشت3 در وقتی که درواقعهای
# ~~مستورومتواری بود(واناارجو ان یکثف الله بالامیر هذه الغمة الطویل
~~مداها البعید
# ~~منتهاها فان طولها قداطمع فی انقضائها وتراخی ایامها قدسهل سبلء الامل
~~لفنالهاه)
# ~~معنی آن باشد که امید6 میدارم که بواسطهآ امیرخدای این محنت را که مدت
# ~~اوتطویل پذیرفت و این بلیت را که امد7 و منتهای آن بعدی8 تمام یافت
# ~~مکشوف گرداند، چه9 درازی مدت محنت درانقضای آن مرا طامع می گرداند
# ~~وتراخی ایام بلیت وثوق من به فنای اومؤکد می گرداند. و رسالتی است10
# ~~تازی دراین معنی که ابوالفرج ببغابه قاضی تنوخی نویسد11 دروقتی که او
# ~~دربلیت12 بود، آن رساله من اولها الی آخرها اینجا ایراد کردم13 وترجمهآ
# ~~آن رسالت14 اینست:
# مدت ایام نعمت که در غفلت اشتغال به مسرات15 گذرد اگر چه 16
# ~~دراز ms046 باشد به غایت کوتاه نماید وساعت محنت وبلیت هرچند نیک17 کوتاه
# ~~بودبا شهور و اعوام برابری کند. با بهرهترین کسی از مواهب نعم ایزدی
# ~~آن کس باشد که شوارد18 نعم را به روابط شکر مرتبط19 گرداند و قویتر کسی
### | 3- مجا:
### | 4- ن: سیل. م: PageV01P084
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0119.png)

# ~~در تحمل اعبای1 مشقت آن کس است که بابلا به صبرمقاومت نماید، چون
# ~~اول بلا مواعظ وزواجر را مذکر2 است وآخر3 به فرج وفرح مبشر،
# ~~و ازجادهآ صبر4 در ورطهآ بلا انحراف نمودن وفایدهآ حکمت وموعنلت به
# ~~عجز وتقصیر ازدست دادن کار کسی بودکه درغمرات غفلات مغمور و به
# ~~ضعف رای وفتورقوت مقهورباشد وبه وقت5 حزم6 انتهاز فرص7 ضایع
# ~~گذارد8 وبدانچه پسندیده ومختارحق- عزاسمه9 - راضی10 نشود11 و بحمدالله
# ~~که قاضی- اطال الله یقاءه-12 از آن روشن بصیرت تروپاک سریرتتر13 و کامل
# ~~حزمتر وثابت عزمتر است که گرد شک بر آئینه14آ یقین اونشیند ومشر ع15
# ~~مروت و دین16 اوبه کدورت17 شبهات تیرگی یابد تا18 قضای خدای را به
# ~~رضا تلقی نکند وحکم حق را به تسلیم تعظیم واجب ندارد19 وبا این همه
# ~~عظمت ومحنت وغایت بلیت آن باشد که ازحد تنبیه (ربانی20 متجاوز شود
# ~~تا به حد1 عقوبت22 که ازلوازم جرایم انسانی باشد رسد و زبانها در23
# ~~تعزیت دادن)24 و دلداری نمودن بسته25 و درمذمت26 وملامت و ایجاب
# ~~غرامت بر این کس گشاده گردد. و اما اگربلیت از شوایب مذمت و تعییر27
~~PageV01P085
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0120.png)

# ~~را نعم3 دانند4 و سزاوارتر آن باشد که آن محن را منح5 شمرند وهرگه که
# ~~عاقل به فهم ثاقب وفکرصائب وکمال عقل و وفورفضل در مواهب دنیا و
# ~~عطای6 ایام که ظاهر بینان آن را نعمت دانند7تأمل وتدبرنمایدو به
~~نظرراست
# ~~وفکرت8 تمام به غور آن فروشود وحال ایام در استرداد مواهب ومنایح9
# ~~وتبدل مرادات10 ولذات به فضایع وقبایح مشاهده کند بداند که نزدیکترین
# ~~کسی با تغیر11 احوال وانتقال نعمه، وزوال دولت آن کس است که حال او
# ~~به مساعدت اقبال بی خللتر می بینند12 ms047 وحظ او در حصول آمال کاملتر
# ~~میشناسند و نصیب او از مال ومنال وافرترمیدانند وصافیترین شربتی که
# ~~ساقی روزگار بردست کسی نهد به کدر13 مشوبتربود و ایمنتر14 موضع
# ~~که مغرور در وی به خواب غرور استراحت جوید به مخاوف ومهالک
# ~~نزدیکتر15، برای آنکه رسیدن هرچیزی به حد کمال بههمه حال مفضی باشد
# ~~بهزوال ومنذربود به تقلب16 احوال وچون صورت این حال عاقلی17 برتختهآ
# ~~مخیله مصور گرداند اورایقین شود که چون بلابهنهایت رسد ومحنت بهغایت
# ~~انجامد آن حالت به نام18 دولت وراحت اولیتر از کمال نعمت ونهایت
# ~~دولت باشد، چونلابد هردوحالت19 درمدت نزدیک به ضد20 خود متبدل21
~~PageV01P086
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0121.png)

# ~~گردد و به حقیقت هرچه ازحضرت ربانی به تقدیر آسمانی بربنده نازل شود
# ~~اگر حه1 صورت بلیت داشته باشد و دقایق حکمت و حقایق مصلحت در
# ~~ظاهر آن حادثه مجهول نماید ازمصلحتی راجع باحال بنده در عاجل و
# ~~آجل خالی نبود. واین صورت آن حالتست که قاضی - ایدهالله - درعین
# ~~آنست ومستجلب3 چندین نوع فواید4 است ومتضمن افادت5 ثواب6 آجل
# ~~وبشارت به فرج عاجل، منبی7آ از آنکه در نزدیکترین وقت8 به مسرت9
# ~~مفضی10 خواهد بود وبه شاد کامی ادا11 خواهد کرد و با آنچه او اختیار12
# ~~کرده است از کمال فضل باری درحق خویش معاودت خواهدنمود و زود
# ~~باشد که بواسطه13آ صبر و وقار و وجاهت14 دعا واستغفار و وسایل یقین15
# ~~وتو کل آن حال معاینه مشاهده کند وعجب نباشد اگروصول فرج وحصول
# ~~مخرج ازاین ضیق وبلیت نزدیکتر ازرسیدن این رقعه باشدبه قدرتایزدی
# ~~ومشیت16 خدای17 واگرنه از آن احتراز نمودمی که اطاعت به اضجار18
# ~~وملالت انجامد وازشیوهآ مترسلان وطریقە19آ بلغا20 بیرون باشد بعضی از
# ~~آنچه کتاب21 به ذکر آن ناطق است (از22ضمان یسر برعقب عسر و آنچه از
# ~~امثال در این باب سایر22 وازاشعار دراین نوع مرویست دراین رسالت)24
~~PageV01P087
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0122.png)

# ~~ایراد کردمی اما چون قاضی به وفور عقل ومآثر1 نباهت و کمال شهامت و
# ~~ح2 اوفر3 که درعلوم اورا حاصل است از ms048 آن مستغنی4است براین5 اختصار
# ~~نموده شد. ایزد- تعالی- اورا وما رادرحق به6 نهایت آمال7 برساناد،
~~ودرازی
# ~~مدت عمراو را ازمواد8 سعادت9 وامداد اقبال وکرامات خالی مگرداناد ،
# ~~(ان شاءالله تعالی10)
# و بعضی از نیکمردان چنین گفتند 11 که در هربلیت که باشی
# ~~حسن12 ظن به باری- تعالی - در کشف آن13 بلیت به کاردار که نزدیکترین
# ~~فرج در بلیت حسن ظن باشد.
# وگفته اند: (العاقل لایذل لاول تکبة ولایفرح باول نعمة فربما14 اقلع
~~المحبوب
# ~~عمایضره واجلی15 المکروه عمایسره) . معنی آن باشد که به اول نکبتی
~~وشدتی
# ~~که بدورسد16 اندوهگن وخوار17 نشود وبه اول دولتی که روی نمایدشادی
# ~~و نشاط ننماید کهنتوان دانست باشد که18 دولتی درزیر آن محنت19 پوشیده
# ~~باشد یا مضرتی درآن مسرت مندرج بود.
# وعبدالله بن طاهرشکایت کرد20 با سلیمان بن یحیی بن معاذ21 که کاتب
# ~~اوبود از بلائی که ازوقوع آن مستشعر بود و از طروق آن خایف. سلیمان
~~گفت: PageV01P088
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0123.png)

# ایها الامیر به بلای نیامده1 اندوهگن2 مباش و به واقعهآ حادث
# ~~ناگشته3 خود را به نقد3 غمناک مدار، باشد که آن واقعه حادث نشود وتو
# ~~چون این ساعت به سبب آن5 اندوهگن6 شوی7 چنان باشد که عین8 آن بلا
# ~~به جرثقیل9 به خود کشیده باشی و دو اسبه پیش اندوه بازرفته ممکن10 که
# ~~عاقبت کاربرمرادتوبود به نقد نامرادی به اختیار به خودمکش11. عبدالله
~~بن-
# ~~طاهرگفت: والله که بدین سخن غم ازدل من بیرون12 بردی.
# واز نوشیر وان13 عادل روایت کنند که گفت: جمله مکاره ونیاوشداید
# ~~روزگاربردو نو ع باشد: یک نوع آنکه14 حیله15 در او مفید بود اضطراب
# ~~دوای آنست و یک نوع16 آن بود که حیله آنجا مفید نباشد17 صبرشفای18
# ~~آنست19
# وقال بعض الحکماء: (انحیلة فیما لا حیلة فیه انصبرحیلة) درموضعی
# ~~که حیله مفید نباشد صبر باید20 . واز21 امثال سایرمعروف ومشهوراست:
# ~~(الصبرمفتاح الفرج) شکیبائی کلید گشایش22 است. ( من صبرقدر )هر که صبر
# ~~کندبرمراد13 قادرشود. (ثمرة الصبر الظفر)، میوهآصبر ظفر باشد.
~~(عنداشتداد PageV01P089
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0124.png)

# ~~البلایاتی الرخاء) : چون بلا سخت شود آسانی1 ms049 روی نماید. و گفتهاند:
# ~~(ضیقی تتفرجی)2. وگفتهاند: (اذااشتد الخناق انقطع) 3:هر کار که سخت گشت
# ~~زود گشاده شود.
# واعرابی گفت: بترس از بدی درجایگاهی کهاز4 موضع خیرباشد
# ~~وامید دار نیکی از مقامی5 که موضع شرباشد. بساکس که مرگ طلبید6 و
# ~~سبب حیات اوشد7 و بساکس که زندگانی خویش8 خواست و سببمرگاو
# ~~گشت وبیشترامن که باشد9 ازجایی باشد10 که خائفباشند. وعرب گوید11:
# ~~(ان فی الشر خیارا) : دربدی، نیکی نیزباشد12. اصعمی گفت: معنی آنست که
# ~~(بعض الثراهون من بعض) :(برخی ازبدی13) (بتر14 از برخی15) باشد.
# ابوعبیده گفت: چون مصیبتی به تورسد بدانکه بزر گتراز آن مصیبت
# ~~(بسیاربود تا آن مصیبت16) بردل تو آسان شود.
# واز امیر المؤمنین علی - رضی الله عنه17 - روایت کردهاند که او
# ~~فرمود18 : (یا ابن آدم لاتحمل هم یومک الدی لمیات علی یومک الذی قد اتی
~~فانهان
# ~~یکن من عمرکه: یاتک الله سبحانه فیه لمحبتک واعلم انک لم تکسب شیئا سوی
~~قوتک
# ~~الاکنت فیه خازنا لغیرک بعدموتک) : معنی آنست که ای فرزند آدم غم روز
~~PageV01P090
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0125.png)

# ~~نیامده بر سراین روز آمده منه و راحت وقتی را به اندوه روزی محتمل که
# ~~درنیابی1 منغص1 مگردان که اگر درعمرتأخیری باشد و در اجل تو قفی
# ~~هم روزی بر آنچه مرادت بودبرسی ویقین دان که هرچه کسب کنی زیادت
# ~~ازقوت روز که بدان محتاج باشی و آن رانگاهداری در آن خازن و امانتدار
# ~~دیگران باشی. وشریح گوید: چون مرامصیبتی رسد3 بر آن مصیبت خدای
# ~~را چهارشکر4 بگزارم5 :
# یکی- آنکه شکر کنم که آن مصیبت ازاین بزرگترنبود. هیچ6 بد2
# ~~نباشد که از آن بدتر صورت8 نتوان کرد.
# دوم - آنکه شکر کنم که مرا براین9 مصیبت صبر داد.
# سوم10 - آنکه توفیق داد تا (انالله وانا الیه راجعون ) بگفتم و
# ~~بدانستم که این مصیبت موجب ثواب خواهدبود.
# وچهارم- آنکه شکر گزارم11 که آن مصیبت بر نفس ومال منبود و
# ~~بر دین من12 نبود. و13 از بزرجمهر14 که وزیر انوشروان15 بود روایت16
# ~~کردهاند که چون17 نوشروان بر ms050 وی خشم گرفت18 اورا محبوس کرد19 در
~~PageV01P091
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0126.png)

# ~~موضعی تنگ وتاریک با وحشت1 وبفرمود تا دست وپای او به آهن ببستند
# ~~وجامههای2 خشن در وی پوشانیدند3 وهرروز4 دوقرص جو5 و کوزە6آ آب
# ~~وظیفهآ او ساختند وموکلان را فرمود که منتظر ومترصد باشید7 وهر کلمه
# ~~که اوبرزبان راندگوش دارید8 تا حرفا بحرف9 تقریر کنید10 ومبادا که از
# ~~گفتههای او کلمهای ضایع شود.
# ماهها بزرجمهر11 در آن حبس بماند و (من صمتنجا) برخواند12
# ~~ویک کلمه از زبان اونشنودند. نوشروان فرمود. تا13جماعتی را که ندمای14
# ~~کلام مفتتح18 باشند وآنچه میان ایشان رود اصغا کنند19 وبه نقیر وقطمیر
# ~~با من تقریر کنند20. چون آن جماعت در رفتند گفتند: ایها الحکیم. درچنین
# ~~واقعهای سخت وشدت بر کمال21 که ترا می بینیم ومع هذاسحنه22 وجه23
# ~~ورنگ وروی وقوت جسم24 تو برقرار25 است وهیچ ضعفی و تغیری26 در
~~PageV01P092
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0127.png)

# ~~ذات توپدیدنیامدهاست سبب چیست؟ جواب داد که من گوارشی1 ساختهام
# ~~مرکب ازشش اخلاط2 هرروزاز آن گوارش شربتی میخورم اعتدال مزاج
# ~~من به سبب آن برقرار میماند. گفتند: یا حکیم صفت3 آنگوارش4 با ما
# ~~بگوی5 باشد که ما وقتی6 بدین نو ع2 گرفتار شویم یا یاری ازیاران8 را9
# ~~بدان احتیاج افتد. گفت:
# خلط اول وثوق10 به فضل باری-تعالی- که به همه حالدستگیری
# ~~درماندگان کند، و11 خلط دوم علم12 بدانکهلابد هرچه مقدوراست واقع و
# ~~کاین خواهد بود و اضطراب وجزع مفید نباشد.
# وخلط سوم دانستن آنکه13 صبر بهترین دوائیست14 که ممتحن آن
# ~~را وسیلت15 شفا سازد، خلط چهارم آنکه اگر صبرنکنم چون دست به
# ~~حیلهای که از این ورطه مخلص باشد درنشود ومرا16 کسی یاری نکند
# ~~چه کنم؟
# وخلط پنجم آنکه از آن میاندیشم که بلایی تواند بود سختتراز
# ~~این که من در آنم، وخلط ششم آنکه امیدمیدارم که ساعة فساعة فرج باشد.
# واسحاق عابد گفت: بسیار باشد که خدای -تعالی - بنده را به
# ~~محنتی17 مبتلاگرداند وآن محنت (را سبب خلاص اوسازد ازمهالک18
~~PageV01P093
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0128.png)

# ~~چون بنگری آن محنت)1 ms051 بزرگترین نعمتی باشد بر وی.
# وسمعان2 زاهدگفت: هر که محنتی بر وی نازل شود تحمل3 کند
# ~~وبه تدبیروتقدیرخدا درخلاص4 خودرضا دهد ودر آن شدت صبوری پیشه
# ~~سازدمنفعت آن بلیت بروی مکشوف گردانیده شود5 تا[بر] آنچه از مصالح
# ~~او در آن محنت مستورباشد واقف گردد.
# و گفتهاند که محن7 ادبست8 ازخدای - تعالی - خلقان را وتأدیب9
# ~~خدای - تعالی- دلها و دیدهها و گوشها10گشاده گرداند11 بدین حکمت
# ~~شنودن12 وتفکر کردن در آن13 .
# حکابت14 - حسن بن سهل رنجور بوه، چون شفا یافت مردمان
# ~~به تهنیت به نزدیک اوشدند15 . چون هریک ازسخن خود فارغ شدند
# ~~حسن گفت:
# (ان فی العلل لنعمالاینبغی للعقلاء ان یجهلوها تمحیض للذنب16 وتعرض-
# ~~لثواب الصبر وایقاظ من الغفلة واذکار من النعمة فی حال الصحة واستدعاء
~~للتوبة17
# ~~ومعض18 علی الصدقة وفی قخاءالله - تعالی = وقدره بعده1 الخیار20).
# (معنی آن باشد که)21 در علل و بیماری نعمتهاست نباید که عاقل از
# ~~آن غافل باشد وبه مکامن و اسرار آن جاهل22 . وازجمله23 پاک گردانیدن
~~PageV01P094
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0129.png)

# ~~تن است1 از دنس گناه ومتصدی گشتن در احراز ثواب صبر وبیداری اورا
# ~~از غفلاتی که ازلوازم نعمت باشد و بیشتر مردمان بدان مغرور گردند ویاد-
# ~~دادن نعمت صحت وشناخت قدر2 آن وباعث شدن برتوبه و تحریض3 نمودن
# ~~برصدقه. وپس از آن که چندین فواید ازبیماری حاصل آید آنچه درقضبا و
# ~~قدرباری - تعالی - محکوم ومقدر4 باشد ازموت5 وحیات خودنباشد6 .
# ومحمدبن الحنفیه7 به8 عبدالله بن عباس - رضی الله عنهما9- نویشد10
# ~~آزگاه که این الزییر او را تکلیف کرد تا ازمکه به طایف رفت و او آن را
# ~~کاره بود : «اما بعد، فانه بلغنی ان ابن الزبیرسیرک الی الطائف فاحدث
~~الله لک بذلک
# ~~ذخرآحه به عنک وزرا یابن عم انمایبتلی الصابحون وتعدا1 العرامة
~~للاخیار12
# ~~ولولم تجر13 الافیما تحب14 لطال15 الاجر، وقدقال الله - تعالی- (عسی ان
~~تحبواشیئأ
# ~~وهوشرلکم 5)، عزم الله لنا ولک الصبر16، علی البلاء والشگر علی اثنعماء
~~ولابهع7
# ~~بناعدوا والسلام».
# (معنی آن باشد که18) به من رسید که پسر زبیر ترا به طایف روان
# ~~کرده است ms052 و آن ذخیرهای19 است از ثواب که خدای - تعالی - به جهتتو
# ~~احداث فرموده است وسبب حط25 او زار21 تو گردانیده، ای پسرعم یقین
# ~~دان که ابتلادردنیا نیکمردان را باشد22 وکرامت ثواب"1 دراین باب برای
~~PageV01P095
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0130.png)

# ~~بهترینان1 معد کردهاند و اگراجرنخواهند2 داد3 ترا الا درآنچه محبوب4
# ~~توباشد در ازاکهآن5 ثواب خواهدبود وخدای - تعالی - فرموده باشد6 که
# ~~تو چیزی را کاره شوی2 وبه افتادتودر آن باشد وتوچیزی را دوست دارنی
# ~~و8 مایل باشی وشرتو در آن بود9 ، توفیق دهاد خدای ما را وترا برصبردر
# ~~بلا وشکربرنعمت10 و دشمن کام مگرداناد11 .
# ویکی12 ازکتاب به دوستی ازدوستان خویش نوشت13 درمحنتی
# ~~که بدان دوست14 رسیده بود که خدای- تعالی- بندهای15 رابه بلائی ممتحن
# ~~گرداند16 ومراد17- آن باشدتا آن بنده تواضع از خودفرا نماید و به حضرت
# ~~او استغاثت18 کند و از وی استعانت19 طلبد وچون در کفایت آن محنت
# ~~خدای معین ونصیر25 ویار ودستگیراوشود عهد شکر وسپاس مجدد گرداند
# ~~وحق آن نعمت بشناسد به جهت آنکه دوام نعمت و درازی مدت عافیت21
# ~~مردم را دربطر22 افکند وبه خویشتن معجب کند و از ذکرحق بازدارد.
# وحسن بصری - رضی الله عنه23 - فرمود24 : خیری25 که دراو
# ~~هیچ شر6نیست شکراست دروقت27 عافیت وصبراست به هنگام محنت.

PageV01P096

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0131.png)

# ~~بسا خداوند1 نعمت که حق2 آن به شکر نگزارد3 وبسا صاحب بلیت که صبر
# ~~در آن مقام به کارندارد وجزع سود نگند تا ازمدت بلیت لحصای واز ایام
# ~~شدت ساعتی مانده باشد.
# و مدائنی درکتاب الفرج بعدالشدة والضیقه آورده است که ابن
# ~~شبرمه4چون شدتیروینمودی، گفتی5 : ابریاست که پیوسته شد،6 زودباشد
# ~~که بازشود و گشاده گردد. و بعضی از حکما گفتهاند که نهایت محنت واندوه
# ~~اول فرج باشد.
# وعن ابی هریره7 - رضی الله عنه - قال: (سمعت النبی- صلی اللهعلیه
# ~~وسلم -یقول: انیلان اکون فی شدة اتوقع بعدها رخاء احب الی من ان اکون
~~فی رخاء
# ~~اتوقع بعدعشدة) : معنی آن باشد9 که اگر درسختی10 باشم که بعد از آن
~~امید
# ~~آسانی11 باشد دوستر از آن دارم ms053 که در آسانی12 باشم که بعد از آن بیم
# ~~سختی بود.
# وهم رسول - صلوات الله علیه - فرمود13 : (لوکان العسرفی کوة لجاء
# ~~یسران فاخوجاه14): یعنی اگردشواری15 فی المثل16 درروزنی رود17 دو آسانی
# ~~برعقب اوبیایند18، و او را از آن روزن بیرون کنند19.
### | چا چ PageV01P097
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0132.png)

# ~~و قاضی تنوخی1 این معنی را نظم داده است2:
# ~~انا روینا عن النبی رسول الله فیما افید من ادبه
# لودخل العسر کوةلاتیی یسران واستخرجاه3 من ثقبه
# ~~واین را ترجمه می گویم4 :
# ~~روایت است ز صدد رسل که یسرانند
### | روان شده ز پی عسر دایما بستاخ5
# ~~اگر چنانکه6 به سوراخ در شود سختی
### | برون کنند دو آسانیش از آن سوراخ
# ~~واین خبر7 بروجهی8 دیگرروایت کردهاند9 که سید- علیه السلام10_
# ~~فرمود11 : (لودخل العسرفی جحر لجاءالیسرحتی یدخل معه): (اگر دشواری12
~~در
# ~~سوراخی شودآسانی بیاید و با او درآنجاشود13) . پس این آیت14 برخواند:
# ~~(ان مع العسر یسرا، ان مع العسر یسرا*1)
# و در روایتی دیگر چنانست که سیدنشسته بود و دربرابر اوسنگی
# ~~بود فرمود که (لوجائتالعسرة حتی تدخل هذاالحجر لجائت الیسرة حتی تخرجها
# ~~2- هل. بتطم اورده. مجا وک افروده: آنجا که
# ~~می کوید
### | 7-مجا: و PageV01P098
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0133.png)

# ~~فا نزل الله- تعالی - ان مع العسریسرا)
# وعلی بن ابی طالب - کرم الله وجهه1 - فرمود: (عند تناهی الشدة
# ~~تگون الفرجة وعند تضایق البلاء یکون الرخاء ومع العسریکون الیسر).
# معنی آنست2 که چون سختی ورنج به نهایت رسد، فرج و
# ~~آسانی3 نزدیک بود4 وچون بلاکار برمرد تنگ گرداند رخا5 برعقب بود
# ~~و با6 دشواری به همه حال آسانی بود7. وهم از او8 روایت است9 که باک
# ~~ندارم که اطلس محبت10 درمن پوشانند یاگلیم محنت برمن11 افکنند، اگر
# ~~بلاباشد صبرورضا سرمایه سازم واگرعطابودبراوشکرپیرایه کنم. واعرابی
# ~~به نزدیک12 امیر المؤمنین علی - رضی الله عنه13 - آمد و گفت: مردی صاحب
# ~~واقعه ومحنت زدهام مرا چیزی بیاموز که در14 محنت مرا سودمند بود.
# ~~امیر المؤمنین گفت15 : یا اعرابی بلیات را اوقات است وشداید را غایات
# ~~و کوشش بنده دردفع ms054 محنت16 پیش از گذشتن17 مدت آنزیادت18 کردن باشد
# ~~درمحنت. وخدای- تعالی- می فرماید: (ان ارادنی الله بضرهل هن کاشفات ضره
# ~~اوارادنی برحمة هل هن ممسکات رحمته، قل حسبی الله علیه یتو کل المتو
~~کلون*42).

PageV01P099

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0134.png)

# لیکن1 یاری از خدای2 خواه و برصبوری مداومت کن و پیوسته
# ~~مستغفر باش3 که خدای -تعالی- صابران را4 وعدههای خیر5 داده است و
# ~~به استغفار6 فرموده آنجا که گفت7: (وم استغفروا ربکم انه کان غفارا،
~~یرسل السماء
# ~~علیکم مدرارآ ویمددکم باموال وبنین ویجعل لگم جنات و یبعل کم انهارأ *)
# چون مرد ازخدمت او9 بازگردید امیرالمؤمنین10 این بیت بر-
# ~~زبان11 راند12 :
# # اذا لم یکن عون من الله للفتی %~% فاکثر ما یجنی علیه اجتهاده
# الترجمه:93
# و دراین معنی می گویم14:
# ~~چو با شدت ز خدا عون15 بر مراد دلت
### | اگر چه جهد نباشد ز تو ظفر باشد
# ~~و گر خدای نباشد به کارها یارت
### | ترا ز کوشش تو16 بیشتر ضرر17 باشد PageV01P100
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0135.png)

### | البابالثالث
# من بشر بفرج من نطق فال1 ونجامن محنه2 بقول3 اودعاء اوابتهال»
# بابسوم- حکایت حال جماعتی که به فال نیک یا به دعای5 خوب
# ~~یا سخنخوش شدت ایشان به فرج انجامید ومحنت ایشان7به نعمت بدل9
# ~~گشت واین باب چهل وسه حکایت است:
# الحکایة الاولی10- قاضی مزنی11 حکایت کرد12 که زنی را دیدم
# ~~در بادیه13 وسرما آمده بود و زراعت آن عورت را باطل گردانیده و سبب
# ~~معاش ومایهآ انتعاش او از آن بود ومردمان او را درآن14 مصیبت تعزیت
# ~~میدادند وتصبر15 میفرمودند، او16 درمیان17 دست به قبلهآ دعا برداشت و
# 1-م: تفال. چا، چب: بفال. متن عریی: ندارد %~% 2- مجا: محنة. ت:
# # محبه. م محنته2- مجا: تهون: ت،م: یقول %~% 4- مل: غنوان عر بیرا ندارد
# # 5- م: دعایی %~% 8-3 و
### | 14- مج: ازان. ت: PageV01P101
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0136.png)

# ~~روی1 به آسمان کرد و دعایی2بگفت3 که ترجمهآ آن4 این است: که خداوندا
# ~~امیدواربه رحمت توام، قادری در5 عوض دادن آنچه تلف شد به بهترین
# ~~خلفی6 که از نعمت خود ارزانی آنچه تولایق دانی7 از دستگیری درماندگان
# ~~وپایمردی ms055 بیچارگان بکن که روزی ما برتست8 وامیدما به تست9. هنوزاز
# ~~آنموضع فراتر نشده بودم10 کهمردت بزرگ ازاصحابدنیا11 بدان موضع
# ~~رسید. آن حال با او12 حکایت کردند، درحال پانصد دینار زربدان عورت
# ~~بخشید، خدای - تعالی - درنزدیکترین حالتی دعای او را اجابت کرد و فرج
# ~~قریب13 ارزانی داشت.
# الحکایة الثانیه 14 - ابن حمدون15 ندیم16روایت کرد17 که (امیر-
# ~~المؤمنین المعتضد بالله با من حکایت کرد که18) چون اسماعیل بن بلبل
~~میان
# ~~من19 وپدرم امیر المؤمنین20 الموفق21 تضریب کرد23 و رای اوبر23 من به
# ~~اکاذیب وتخلیط24 متغیر گردانیدتا برمن ساخط گشت ومرا حبس فرمود. و
# ~~بامداد وشبانگاه خائف بودمی که به قتل من فرمان دهد واسماعیل چیزی
~~PageV01P102
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0137.png)

# ~~دیگر که خشم او زیادت شود از من نقل کند هم براین1 حالت بودم2 تا
# ~~موفق به تابستان به کوهستان رفت، خوف من زیادت شد3 وبه غایت مستشعر
# ~~گشتم وترسیدم که اسماعیل غیبت اورا4 فرصتی شمارد5 وبه مکاتبت خیانتی
# ~~به6 من منسوب7 کند و براوعرضه دارد که غضب برموفق8 غالب شود9 وبه
# ~~سبب بعدمسافت براعت10 ساحت من بروی مکشوف نگرددوناگاهی بر11
# ~~هلاک من12 فرمان دهد. ازاین خوف به غایت مضطرب واندیشه13 مند شدم
# ~~و به دعا وتضرع14 و ابتهال وخشوع15 روی به حضرت حق16 آوردم. و
# ~~اسماعیل هرروز به نزدیک من در آمدی وچنان ظاهر کردی که رسم خدمتی17
# ~~به جای می آرم18 اما غرض او مراقبت احوال ومراعات افعال من بودیتا
# ~~به چه نوع مرا به جریمهای متهم تواند کرد که آن را ذریعت هلاک من سازد.
# ~~یک روز به نزدیک من آمد و من مصحف در21 دست داشتم وبه قرائت
# ~~کلام الله22 مشغول بودم، ازدست بنهادم وبه محادثت23 اومشغول گشتم24 .
# ~~گفت: ایهاالامیر آن25 مصحف به من دهتا به جهت تو تفألی کنم. هیچ جواب
~~PageV01P103
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0138.png)

# ~~ندادم. اوامصحف برگرفت وباز گشاد، اول سطر2 این3 بود که (عسی ربکم ان
# ~~یهلک عدوکم ولیستخلفنگم فی الارض)* ، چون برخواند رویش سیاه شد و
# ~~تغیری فاحش در بشرهآ ms056 او ظاهر گشت4 ومصحف5 فراز کرد6 . چون دیگربار
# ~~بگشاد این2 برخواند8: (ونریدان نمن علی الذین استضعفوا فیالارض ونجعلهم
# ~~ائمة ونجعلهم الوارثین).
# قلق و اضطراب او زیادت9 شد10. وبار سوم مصحف باز کرد،11
# ~~(این آیت بر آمد12) که13 : (وعدالله الذین آمنوا وعملوا الصالحات
~~لیستخلفنهم
# ~~فی الارض کما استخلف الذین من قبلهم)222*.
# پس مصحف بنهاد وگفت: ایهاالامیرحق بشارت بده14 که بی شک
# ~~وشبهت15 توخلیفه خواهی بود16 . گفتم: الله الله، درخون من سعی مکن واز
# ~~خدای - تعالی - بترس17، ازایزد - عزاسمه - به دعا و تضرع بقای
# ~~امیر المؤمنین18موفق میخواهم وسلامت19ذات شریف او، مرا با خلافت20
# ~~چه کار ومثل تو در عقل و کفایت وشهامت21 روا ندارد22 که چنین سخن23
# ~~برزبان راند24. بعداز آن با من به حدیث25 در آمد26 و (الحدیث شجون27)
~~PageV01P104
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0139.png)

# ~~ازاین شاخ بدان شاخ میرفت، تا سخن بدانجا1 رسانید که این عتاب که
# ~~امیر المؤمنین2 درحق امیر3فرمود4 من بدان راضی نبودهام5 وسعایت نکرده6
# ~~وهیچ تضریب7 و تخلیط8 ازمن حادث نشده است. وبه ایمان مغلظهاین معنی
# ~~مؤکد می گردانید ومن تصدیق می کردم وبه هرچه دل او9 قرار گیرد و ازمن
# ~~خوشدل باشد درخطاب بااومسامحت مینمودم، محترز از آنکه نباید که
# ~~وحشت اوزیادت شود و درتدبیر هلاک من مسارعت نماید. وبعد از آن هر
# ~~نوبت که به نزدیک من در10 آمدی عذرها خواستی و براعت11 ساحت خود
# ~~در کار من فرا نمودی12 ومن دراظهارتصدیق وتحقیق بی گناهی اومبالغت
# ~~نمودمی تا اورا ظن افتاد که (من اخلاص)13 او را معتقدم. وپس از آن به
# ~~مدت نزدیک موفق از کوهستان14 بازرسید و بیمارشد وهم در آن مرض داعی
# ~~حق15 را اجابت کرد16 وازدارفنا به داربقا رحلت کرد، وغلامان مرا از حبس
# ~~بیرون آوردند17 وبرجای او بنشاندند18 وخدای- عزوجل - مرا از آن شدت
# ~~فرج داد19 ودرصدر20 خلافت ممکن21 گردانید و بردشمن خویش و[دشمن
# ~~خدای22 -تعالی -23) اسماعیل24 دست یافتم و آنچه مراد من بود درحق او
# ~~تنفیذ کردم25.

PageV01P105

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0140.png)

# الحکایة الثالثة - عبد الله بن1سلیمان بن ms057 وهب دروقت وزارت خویش
# ~~حکایت کرد که2 پدرم سلیمان گفت: در آن وقت که در حبس محمد بن عبد الملک
# ~~الزیات3 بودم درایام خلافت الواثآق بالله یک روز بامداد برخاستم غمنا
~~کتر
# ~~ازهروقتی ونومیدترازهرروزی که رقعهای به من دادند که برادرم [حسن بن
# ~~وهب4] نوشته بود واین قطعه در وی مکتوب5 :
### | قطعه
# # خطب6 1با2 ایوب حل محله8 %~% فاذا چزعت من الخطوب فمن لها
# # ان الذی عقدالذیه انعقدت به %~% عقدالمکاره فیک یحسن حلها
# # فاصبر فان الله یعقب راحة10 %~% فلعلها11 ان ینجلی12 ولعلها
# # وعسی تکون قریبة من حیث لا %~% ترجو ویمحو13 عزجدک14 ذلهاه1
# و ترجمهآ آن می گویم16:
# # به گاه حادثه هر چند سهمناک بود %~% اگر صبورنباشیتواز که صبر آید؟
# # اگرچه بسته شود کار ناامیدمشو %~% که آنکه بست هموزود باز بگشاید
# ~~به صبر بوک و مگر شاد باش و آه مکن
### | مگر ز آینهآ سینه زنگ بزداید
# ~~به ذل و محنت17 کار تو آنکه ببشولید
### | به عز و دولت بار دگر بیاراید PageV01P106
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0141.png)

### | 10
# سلیمان بن وهب1 می گوید من آن رقعه را به فال2 گرفتم3 وقوتی
# ~~درمن پدید آمد4 وامیدوار گشتم واین دوبیت بدونوشتم:
### | معر5
# # صبرتنی و وعظتنی و انالها %~% وستنجلی6 بکه لا اقول لعلها
# # و یحلها من کان صاحب عقدها %~% ئقة به اذه کان یملک حلها
# الفارسیه10:
# ~~اگر چه محنت من دیر11 در کشید، فرج
### | عجب مدار که هر چند زودتر برسد
# ~~مگر نگویم آنچ12 از خدا امید منست
### | وثوق هست که بی بوک و بی مگربرسد
# و13 خدای14چنان ساخت که آن شب نمازخفتن درخانهآ خویش15
# ~~گزاردم16 وخدای - تعالی- هم در روزمرا (از آن محنت17) فرج ارزانی
# ~~داشت18. وسبب آنکه رقعه19 به برادر20 نوشته بودم صاحبخبران بروائق
# ~~بالله عرضه داشتند، درحال به اطلاق من فرمان داد و گفت: روا ندارم که
# ~~درحبس من برامید21 فرج کسی بمیرد22لاسیما آنکه مرا خدمت کرده باشد.
# الحکایة الرابعة - صالح بن مسمار روایت کرد که حسن بصری PageV01P107
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0142.png)

# ~~- رضی الله عنه- به نزدیک حجاج در ms058 آمد به واسط در کوشک نو که1 او بنا
# ~~فرموده بود ودرتشیید وتزیین وتحصین2 اوبه اقصی الغایة والامکان کوشیده3
# ~~وانواع فرشها و بساطها در وی4 گسترده. حسن بصری گفت : این ملوک دنیا
# ~~بریکدیگر5 غیرت میبرندوما به عبرت درایشان مینگریم.
# یکی ازایشان بیاید و کوشکی مشید می گرداند وفرش متجذ6 می-
# ~~گستراند وجماعتی خرمگسان که برنجاسات7 جمع شوند وفراش صفتان که
# ~~خود را8 به گمان حطام9 طعمهآ آتش گردانند و گرد اودر آیند واو بدان سقف
# ~~بر کشیدهو بساط گستریده10 مینازد و11سرتفاخر برفلک میانداز دومی گوید:
# ~~ببینید12 که آن قصررفیع با آن فرش بدیع چگونه مناسب وزیبا آمده است؟
# ~~وآن فاسقترین فاسقان نمیداند که به نزدیک اهل سماوات ممقوت13 وبه
# ~~نزدیک اهل زمین ملعون است14. این بگفت وازپیش حجاج بیرون آمد15
# ~~وکفت: «انما اخذالله علی العلماء لیبیننه16 للناس ولایکتمونه». خدای
~~برعلما
# ~~حجت گرفته است که مواعظ و زواجر و نسایح17 بیان کنند17 خلایق را و
# ~~بنهان ندارند19 .
# حجاج از این سخن به غایت خشمناک شد و گفت20 : یا اهل21 PageV01P108
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0143.png)

# ~~مولائی ازموالیان1 اهل بصره به نزدیک من در آید1 ودرمواجهه من چندین
# ~~کلمات که شتم صریح است بگوید وشما به همه3 انکاری ظاهر نکنید4 و
# ~~زجری واجب ندانید (والله لا قتلنه) به خدای که اورا بکشم.
# اهل شام بدویدند وحسن را بازگردانیدند وحسن دانست که اورا
# ~~ازبرای چه بازمیخوانند؟ لب میجنبانید وبه5 زیرزبان چیزی میخواند.
# ~~چون به نزدیک حجاج در آمد نطع افکنده بود وتیغ مجرد6 وسیاف7
# ~~ایستاده. چون حجاج اورا بدید8 درشتی آغاز9 نهاد وحسن به رفق ونرمی
# ~~برنصیحت ووعظ اقدام نموددرحال غضب حجاج سکون پذیرفت وفرمود
# ~~تا نطع درنوردیدند وحسام انتقال در10 نیام کردند وحسن را بنشاند وازسر
# ~~آن فعل قبیح که درخیال داشت برخاست واکرام تمام درضیافت از احضار
# ~~مأکول وتقدیم طشت وغسول11 واستعمال غالیه وطیب وآنچه از رسوم
# ~~کرم12 باشددراین نوع به جای آورد وحسن عزیزومکرم بنشست و مبجل13
# ~~کن مرا ازخواندن آن14 دعا که بدین زودی15 ms059 به بر کات آنخدای - تعالی-
# ~~ترا از بلای حجاج نگاه داشت وعنف او به لطف مبدل16 گردانید. حسن
# ~~گفت17 : این دعا می خواندم: الدعا18 : PageV01P109
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0144.png)

# (یا غایتی عند دعوتی ویاعدتی فیملمتی ویا ربی عندکر بتی ویاصاحبی
# ~~فی شدتی ویا ولیی فی نعمتی ویا الهی وآله ابراهیم واسماعیل واسحق
~~ویعقوب
# ~~والاسباط وموسی وعیسی ویارب النبیین کلهم اجمعیین ویارب کهیعص وطهویس
# ~~والقر آن الحکیم - صلی الله علی محمدو آله الطاهرین وارزقنی مودة عبدک
~~الحجاج
# ~~وخیره ومعروفه ورحمته واصرف عنی اذاه وسوعه ومکروهه ومعرته) صالح
# ~~گفت: در1 هیچ شدت وبلانبود که این دعا برخواند الا2 خدای - تعالی3-
# ~~فرج روی4 نمود وآن بلا5 به نعمت6 مبدل7گردانید.
# بحکایة بخامسة - آوردهاند که چون ابوجعفر منصور اسماعیل بن
# ~~امیه را بگرفت و فرمود که اورا محبوس کنند8 درراه سجن9 بردیواری10
# ~~بگذشت برآنجا دیدنوشته11 : (یا ولیی فی نعسمتی وصاحبی فی وحدتی وعدتی
# ~~فی کربتی). یادگرفت ومیخواند. درمدت نزدیک از آن حبس خلاص یافت.
# ~~(وحکایت کرد که باردیگربر آن موضع میگذشتم وآن مکتوب را ندیدم و
# ~~اثرحک ظاهرنبود)12 . معلوم شد که آن تلقین ربانی بوده است که سبب13
# ~~فرج وواسطهآ رهایش14 من15 شد.
# 1بحکایة السادسة - و لیدبن عبدالملک در روزگار خلافت خویش
# ~~به صالح بن عبدالله المزنی164 - که عامل مدینه بودازقبل17 او- بتوشت18
~~که
# ~~حسن بن حسن19 بن علی بن ابی طالب2آ که محبوس است ازحبس بیرون
~~PageV01P110
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0145.png)

# ~~آرد1 ودرمسجد رسول - صلی الله علیه وسلم2 - بفرماید3 تا پانصد تازیانه
# ~~بزنند. صالح فرمود تا حسن را ازحبس بیرون بردند وبه مسجد رسول4
# ~~حاضر کردند ومردمان جمع شدند وصالح برمنبرشد تا فرمان ولیدبن
# ~~عبدالملک برخواند بعداز آن فرود5 آید وبفرمایدتا آن حکم برسلالهآ نبوت
# ~~در آمد ومردمان اورا راه گشاده کردند تابه نزدیک حسن الحسن7 رسید، گفت:
# ~~(یا بن عم چه بوده استترا، خدا رابه دعای کرب بخوان تا فرج بخشد8.
# ~~حسن گفت: ای پسرعم9 دعای کرب کدام است). گفت بگوی: (لاالهالاالله
# ~~افحلیه10 الکریم، لااله الاالله العلی العیم، سبحان الله رب
~~انسمواتالسبع ms060 ورب
# ~~العرش العظیم، الحمد لله رب العالمین) . واوبازگشت وحسن بن الحسن11 این
~~دعا
# ~~تکرارمی کرد. صالح12 از منبرفرودآمدو اورا باز گردانید13 که سیمای مردی
# ~~مظلوم می بینم تا در کاراوبا امیر المؤمنین رجوع کنم، وحال اوعرضهداشت
# ~~ودرمدتنزدیک جواب آمد وفرمود14 که اورا اطلاق کنند15 وحق -تعالی -
# ~~فرج بخشید16.
# الحکایة السابعة - درروزگارعبدالملک بن مروان جنایتی17 ازمردی
# ~~صادرگشت که بدان مستحق قتل شد وعبدالملک خون اورا هدرگردانید و
~~PageV01P111
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0146.png)

### | قرج بعدارشدت
# ~~فرمان داد که هر کجا یابند1 بکشند2، وفرمود که او را طلب دارند3 وهر که
# ~~وی4 را به خویشتن راه دهد ومخفی دارد5 خون آن کس نیزهدربود. اواز
# ~~ترس حیران وخائف گرد کوه و کمرومفاوزوبوادی می گشت و درهر موضع
# ~~یک روزیا دو روزبیش مقام ننمودی ونام خود باکس نیارستی6 گفت، گاه2
# ~~چون نخجیر بر کمر و کوه8 بودی وگاه چون آهودرمیان بیابان، و گاهچون
# ~~ابر در9 صعودقطرات عبرات میباریدی، وگاه چون سیل در انحدار10 سنگ
# ~~برسرزنان11می غلتیدی17 گاه چون سایه درپس هر13 درودیواری14 مینشستی
# ~~وگاه چون آفتاب15 برهرخس وخاری16 افتادی17 وبا خود می گفتی:
### | شعر18
# ~~نا کی از حادثه دلتنگ و پریشان بودن
### | چند ازین جور19 فلک بی سروسامان بودن.
# ~~گاه چون سیل نهادن به ره دریا سر
### | گاه چون ابر شدن بر که وگریان بودن20
# ~~گه چو نخجیر ازین کوه بدان کوه شدن
### | گاه چون آهو در دشت وبیابان بودن21 PageV01P112
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0147.png)

# ~~گاه چون سایه نشستن زپس هرخس وخار
### | گه چو خورشید1 به تنهائی2 پویان3 بودن
# ~~گاه از آوازی چون طفلان ترسنده4 شدن
### | چون زنان گه به دروغی دوسه شادان بودن
# ~~حزم به دیدن5 و در ساعت غافل گشتن
### | عزم نوکردن و در حال پشیمان بودن
# روزی درمیان بیابانی بر6 این حالت میرفت ، شخصی7 زا دید
# ~~محاسن8 سپید9 و10 جامههای سپید11 پوشیده نماز می گزارد12، درموافقت
# ~~اوبه13 نمازمشغول گشت14 چون شیخ سلام نمازبازداد15 پرسید که تواز
# ~~کجایی واینجا چه می کنی؟اگفت: گریختهام و16 متواری، از17 جورسلطان
# ~~خائف18 شده19 ms061 وبر20 جانخود21 نا ایمن22 گشته14، در24 این25، بوادی وادی
# ~~یه وادیمی گردم و بر امیدمفازه26 از این مفازه بدانمیروم27 وساعة
~~فساعة284
# ~~هلاک را مترقب وقتل را مترصدمی باشم. شیخ29 گفت: (فاینانت عن.3 السبع)
# ~~کجایی تو31 از آن هفتگانه؟ گفتم: «کدام هفت که شش جهت32 و پنج حس
~~PageV01P113
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0148.png)

# ~~وچهارطبع من چنان1 مستغرق خوف وخشیت2 گشته است که اگرسه بنهی
# ~~میانکی3 ندانم و دوساعت دریک4 موضع نتوانم بود، چهدانم5 کدام هفت
# ~~می گویی؟ من ازاندوه نه هفت میدانم ونه هشت6». گفت: (گوش دلسوی
# ~~من7) دارتا اززبان من بشنوی وبه برکات آن8 چشم فرج داری و این دعا
# ~~برخواند9 : (سبحان10الواحد، سبحان الذی لایدری11 لهغیره، سبحان القائم
~~القدیم
# ~~الذی لا منتهی له)، (سبحان الذی یحیی ویمیت12)، سبحان الذی هوکل13 یوم
~~فی14
# ~~شان، سبحانالذی خلق مایری ومالایری ، سبحان الذی علم کل شیء من غیر
~~تعلیم،
# ~~اللهم انی اسألک بحق هذهالکلمات وحرمتهن ان تفعله1 بی کذا وهذا).
~~وچندبار
# ~~اعادت16 کرد یاد17 گرفتم و(درحال این شیخ ناپدیدشد و)18 امنی وسکونی
# ~~در دل من پدید آمد واز آن خوف ورعب19 هیچ درخاطرمن نماند، وهم از
# ~~آن موضع به امل فسیح25 وامیدواری21 هرچه تمامترروی به عبدالملک آوردم
# ~~وبه درسرای اورفتم و دستوری خواستم. مرا دستوری دادند، دررفتم22 .
# ~~عبدالملک گفت: تعلمت السحر، جادویی که بدان استظهار جرأت23 نمودی؟
# ~~گفتم: نی یا امیرالمؤمنین24 وحال با اوحکایت کردم ودعا برخواندم، مرا
# ~~امان داد ونکوییهای بسیارفرمود25 واز آن محنت وبلا26 فرج یافتم.

PageV01P114

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0149.png)

# الحکایة الثامنة - عببدالله1 بن سلیمان بن وهب2 حکایت کرد که
# ~~ایتاخ3 امیر الامراء بود در روزگار المعتضد بالله4، و مدارخلافت براو5
~~بود
# ~~وپدرم کاتب اوبود ومتو کل بر6 ایتاخ7 به غایت خشمناک بودوازوی کینه در
# ~~دلداشت. چون خلافت به متو کل رسید وایتاخ و پسرش را بگرفت پدرم
# ~~سلیمان بن وهب را که وزیر8 اوبود هم9 بگرفت و به اسحاق بن ابراهیم بن-
# ~~مصعب که قاصد ایتاخ وساعی در ابطال مال وجاه و نفس ایتاخ بود سپرد
# ~~و ms062 گفت: می باید که هرمال که دارد ازاو بستانی و بعداز آن اعضاش بند از
~~بند
# ~~بگشایی10 که او آنست که درایام معتضد چون با منش ملاقات افتادی ابتدا
# ~~به سلام11 نکردی برمن12 تا من ابتداکردمی که بدومحتاج بودم وازشر او
# ~~می ترسیدم واگرمن افتتاح سلام کردمی بر وی13، رد14 سلام چنان کردی که
# ~~خواجهای بربنده15آ خود کند وهرچه ازایتاخ حادث شدسرمایهآ رای وتد بیر
# ~~او بود. بعد از آن پدرم سلیمان حکایت کرد که اسحاق مرابگرفت و به
~~بندهای
# ~~گران مقید کرد چنانکه سامان حرکت کردن نبود و جامهآ درشت16 پوشانید17
# ~~و در مبرزی محبوس کرد وپنج دربرمن18 ببستند19 چنانکه از20 تنگی1
# ~~وتاریکی موضع شب از روز ندانستمی، قرب بیست روز براین حالت
# ~~بودم، هر22 شبانروزی یک بار دربگشادندی نانی دوخشک وقدری نمک
# ~~وکوزهای آب گرم بدادندی و وظیفهآ من آن بودی، وانس من باخنافس و
~~PageV01P115
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0150.png)

# ~~هوام ودیگر امثال اوبودی وازسختی این1 حالت وشدت آن بلیت به نزدیک
# ~~من، مرگ مرغوب وهلاک محبوب گشته بود، یک شب از شبها3 نماز بیشتر4
# ~~گزاردم وتا روز به تضرع وزاری وادعیهآ مأثوره وخضوع وخشوع6 مشغول
# ~~بودم7 وازخدای -تعالی - به اخلاص ونیت8 پاک و وثوق تمام از آنچه در
# ~~آن بودم فرج خواستم. هنوزدعا تمام نکرده بودم که9 آواز قفل شنیدم10 که
# ~~می گشادند، چون نه به عادت هرروز بودگمان افتاد که (نیست این قفل گشادن
# ~~به ناوقتالاآنکه)11 به قتل من اشارت کردهاند. چون در بگشادند وروشنائی
# ~~بیاوردند وازگرانی اثقال12 رفتن متعذربود فراشان مرا بر گرفتند وحاجب
# ~~اسحاق ابراهیم با ایشان13 بودسوگند14 به وی15 دادم که راستی حال برمن
# ~~پوشیده نداری ومرا اعلام کنی که سبب بیرون بردن16 من چیست وفرمان
# ~~درحق من برچه نوع17 صادرشده است؟ گفت: (اولا18 مصلحت تو آنست
# ~~که هرسخن که امیربا توگوید یک کلمه بروی19ردنکنی و هرحکم که فرماید
# ~~درقبول20 هیچ تعلل ننمایی که21 امروزازغایت ضجرت ودلتنگی به سبب22
# ~~توغذا نخورده است وامیر المؤمنین وی را ms063 توبیخ بسیار کرده است بهجهت
# ~~تو وفرموده23 که24 سلیمان را به توتسلیم کرده25 تا اورا فربه کنی
~~ودرخانه
# ~~بنشانی و آب و نان میدهی26 وبه هیچ نو ع27 تعرض نرسانی28 ، یا خود
~~PageV01P116
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0151.png)

# ~~فرمودهام1 که اموال او تمامت استخراج کنی و آنچه بروی متوجه شود به
# ~~زودی2 حاصل کنی2 . امیر4 جواب داده است که من خداوند تیغم5، وجوه
# ~~مناظره6 استخراج اموال محاسبهآ عمال7 و مقررگردانیدن وجهی (به نوع
# ~~معامله)8 کارمن نباشد؛ آنچه از اوامیر المؤمنین خواهد گرفت مقرر شودمن
# ~~مطالبه9 کنم. امیرالمؤمنین کتاب و اصحاب دواوین10 را فرموده است تا
# ~~در سرای امیرجمع شوند وهراستقصا که ممکن است در الزام مال با توبه
# ~~جای آرند وخط توبدان11 موجه12 باشد بستانند13 وامیر آن مال مطالبه14
# ~~فرماید، جمع15 شدهاند وترا به جهت16 آن استدعا کرده17. پس مرا به
# ~~مجلس اسحاق آوردند. موسی بن عبدالملک صاحب دیوان خراج18 وحسن
# ~~بن مخلد19 صاحب دیوان ضیا ع20 و احمدبن اسرائیل الکاتب وعیسی بن-
# ~~ابراهیم کاتب فتح بن خاقان و داودبن الجراح21 صاحب الزمام22 را دیدم
# ~~آنجا نشسته، مرا بیاوردند و درصف نعال بینداختند و اسحق بن ابراهیم در
# ~~مواجههآمن بسی شتمهای23 صریح بکرد ودرایذاء مبالغتی24 هرچه تمامتر25
# ~~به جای آوردو گفت: مرا عرضهآسخط و آزار امیرالمؤمنین26 گردانیدهای27
~~PageV01P117
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0152.png)

# ~~وبه سببتوبه غفلت و تکاسل منسوب گشتهام، والله که میان گوشت واستخوان
# ~~توجداگردانم وشکم زمین برتودوست1 ترا زروی زمین2 گردانم کجاست
# ~~آن3 اموالی که به ظلم وتعدی4 ازمردمان ستدهای5 و درزیرزمین مدفون کرده؟
# ~~به نکبت6 ومصادرهای7 که ازابن الزیات8 دیده بودم احتجاج نمودم و گفتم:
# ~~آنچه که مرا بود9 ابن الزیات10 تمامت11 ازمن قبض کرد. من12 هنوزاین
# ~~سخن13 دردهان داشتم که حسن بن خلد14 گفت: اضعاف آن از آن وقت باز
# ~~از مردمان15گرفتهای وهریک از آن جماعت (که آنجا حاضربودند16) هرچه
# ~~زشتر نمود17 به من حوالت18 می کردند19 و به هرچه شنیعتر مرا منسوب
# ~~می گردانیدند، و مناقشه و استقصای هرچه زیادت20 می کردند21 تا نفس ms064 و
# ~~مال مرا عرضه22 هلاک وطعمهآ تلف سازند مگرموسی بن عبدالملک که میان
# ~~من و اوصداقتی23 بود که سخن نمی گفت. چون هریک دررنجانیدن من به
# ~~غایت رسیدند موسی بن عبدالملک روی به اسحق آورد وگفت: اجازت24
# ~~میدهی تا25 با او خلوتی سازم و کار او را با فیصلی26 آرم؟ اسحق گفت:
# ~~آنچه مصلحت دانی27 بفرمای. پس مرا بر گرفتند وبه نزدیک اونشاندند.

PageV01P118

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0153.png)

# ~~پس به سربا من گفت: دشواراست ای برادربرمن1 ترا در این حالت دیدن،
# ~~واگرخلاص توبه یک نیم آنچه درملک منست میسرشدی بذل کردمی2 و غنیمت
# ~~شمردمی. لکن صورت حال توقبحی2 هرچه تمامتر دارد وامیر المؤمنین بر
# ~~سر آن است که در ایذاء تو هرچه ممکن شود بفر مایدتا تقدیم کنند، اگراز
~~مصلحت
# ~~دیدن6 تجاوزنمایی ومخالفت کنی7 در آنچه من صواب دانم (انالله وانا الیه
# ~~راجعون) * درخون خودسعی کرده باشی و به دستخویش خودرا درتهلکه8
# ~~افکنده. گفتم: کلا وحاشا که خلاف رای تو9 خصوصا در آنچه مصلحت
# ~~نفس من باشدروادارم گفت: رای آنست که به ده هزارهزاردرم حجتی بنویسی
# ~~والتزام کنی که درمدت ده ماه11 هرماهی12 هزار هزار13 درم14 به دیوان
# ~~امیر المؤمنین15 رسانی وحالی16 از مطالبه17 وعذاب و شکنجه خلاص یابی.
# ~~چون این سخن بشنودم ازهیبت آن حال مدهوش گشتم وازجواب خاموش
# ~~ماندم، و او آن تغیر دربشرهآ من مشاهده کرد وگفت:چه بوده است؟ ایمان
# ~~مغلظه یادکردم که ربعی ازاین مال جزبه فروختن املاک واسباب وتمامت
# ~~آنچه ذات ید منست میسرنشود، و در چنین حالی که من بدان مبتلاام آن را
# ~~خریداری نباشد واگر کسی خردبه نقصان تمام خرد. گفت: من برصدق این
# ~~سخن گواهی میدهم وحقیقت حال اینست که شرح دادی اما ایشان راغرض
# ~~هلاک18 تست19 تا بی شبهت20 حجتی نباشد، واگرنه چنین کنی که21گفتم در
~~PageV01P119
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0154.png)

# ~~حال بهزشتترین وجهی در1 هلاک تو کوشند2 باشد که به طمع این3 مال
# ~~عظیم که متقبل شده باشی درابقای نفس توحالا4 مسامحتی5 کنند6 و به نقد ms065
# ~~ازشکنجه وتعذیب وقتل خلاص یابی، ومن خود بعد ازآن به لطایف حیل2
# ~~و دقایق تدبیر درنجات توجد و جهد نمایم وباشد که رای امیر المؤمنین را
# ~~درحق توبه اصلاح توانم آورد، وخدای8 - عزوجل - ساعة فساعة9- فرجی
# ~~ارزانی دارد،و اگر ازاین تدبیرفایده همان باشد که ازاین رنج که تودر
~~آنی
# ~~یک روز راحت یابی بسیاراست. گفتم که رای ترا و دوستی ترا متهم ندارم
# ~~و آنچه مصلحت دانی بکنم. پس روی به قوم آورد و گفت: عرضه داشتم
# ~~براوچیزی که اورا طاقت آن نیست10 و رضای امیرالمؤمنین به کم از آن
# ~~حاصل نیست11، بر آن قرار که به مال وجاه او رامعاون وممد12 باشیم13، و
# ~~مقرر14 کردم که ده هزار درم15 درمدت ده ماه بگزارد16 به قسطشهور17،
# ~~به خط خود حجتی بنویسد18 و بهادا19 مشغول گردد.همه گفتند: صواب او
# ~~در آنست که چنین کند. ودوات و کاغذ خواستند و براین موجب خطی
# ~~بنوشتم. موسی عبدالملک خط بستد و برخاست[و] اسحق راگفت که این مردی
# ~~است که امیرالمؤمنین را مالی بدین عظیمی بروی متوجه گشت، واگرحال
# ~~اوهم براین نسق باشد که هست عشر عشیر آن حاصل نتواند کرد. طریق
# ~~آنست که با اواحسان واکرام نمایند و او را مرفه ومحترم دارند و زی20
~~PageV01P120
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0155.png)

# ~~او ازاین بگردانند و درسرای بزرگلایق منصب1 او آراسته به فرش و آلتی
# ~~ندارند، وازطبقاتالناس هر که بهدیدن او آید یا او کسی را که خواند منع3
# ~~نباشد تا این مال که بدان مخاطب است مرتب تواند کرد ومردمان او را
# ~~معونت ومدد به جای توانند4 آورد، وبربیع املاک واسترداد ودایع و
# ~~استقراض ازمعارف و اهل وداد5 خود ممکن باشد، الاآنکه نفس او را به
# ~~وجه حرمت از دورمحافظت کنند6 ومو کلان خود را با او در درجه ومقام
# ~~خدمت به مردم7 نمایند تا مال امیر المؤمنین شکسته نشود. اسحق گفت:
# ~~بفرماییم8 تا چنین کنند و فردااین همه که فرمودی9 مرتب باشد10. و درحال
# ~~بفرمود تا بند ازپای ms066 من برگرفتند وبه11 حمام بردند وخلعت2الایق حال و
# ~~منصبی که درروزگار دولت داشتم بیاوردند و بخور وطیب13 مقدم داشتند.
# ~~بعد از آن مرا به نزدیک خود خواند، وچون نزدیکاو رفتم14 قیام کرد و
# ~~آنچه شرایط احترام15 باشد16 به جای آورد و از مخاطبهای که آن روز
~~فرموده
# ~~بود وایذائی که ازاو17 صادرشده بود اعتذار18 نمود واستغفار کرد و گفت:
# ~~«ترا معلوم است که من امیرالمؤمنین را منقادومأمورم والمأمور معذور، و
# ~~امروز ازبرای توبسیارمکاره شنودم19 و آب رفتگی20دیده21، وازاین رنج
~~PageV01P121
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0156.png)

# ~~که به اقدام برقتل تومبتلااگردم امروز آب ونان نخوردهام، واگر سخنی نه
# ~~لایق جاه وفراخورمنصبتوبرزبان راندم جهت آن بودتا معذور باشم واین2
# ~~جماعت که حاضر بودند این سخن به خلیفه رسانند3، و این کلمات4 وقایه5آ
# ~~نفس توساختم ازضرب وتعذیب وحامی روح توگردانیدم ازقتل وهلاک» .
# ~~من نیزاورا بسیار شکر گفتم بر آن6 لطفی که فرمود7 .
# دیگرروزمرا بهسرای بزرگ8 فرمود تانقل کردند و هرچه موسی-
# ~~بن عبدالملک فرموده بودجمله مهیا کردند و به جای آوردند. ومردمان از
~~حال
# ~~من خبریافتند، وضیع وشریف به تهنیت آمدند و از آن مضیق وشدت فرج
# ~~یافتم. وبیست وهفتروز بگذشتهزارهزاردرممعد9 کرده بودم و منتظرتا سرماه
# ~~در آید و (آن یک نجم10 باری)11 اداکنم که موسی عبدالملک به نزدیک
# ~~من در آمد، جهت حق قدوم او قیام نمودم و استقبال کردم، چون نظرش بر
# ~~من افتاد گفت: ابشر گفتم : موجب چیست؟ گفت: نامهای- که عامل مصردراو
# ~~محصول معاملةآ مصر علی طریق الاجمال در قلم آورده ومبلغ اخراجات ونفقات
# ~~نیز مجملأ نوشته تابعد از آنتفصیلی مشروح بفرستدرسیده12 . عبیدالله بن
# ~~یحیی13 آن نامه بر امیرالمؤمنین خواند وبه توقیع او موقع گشت که من
# ~~تمامت قوانین معاملات ولایتمصر که بر آن وقوفی تمام دارم، در قلم آرم14
~~و
# ~~ابواب المال وسایروجوهات آن ولایت ازارتفاعی وقانونی وطیارات وغیر آن
~~PageV01P122
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0157.png)

# ~~مبوب1 ومفصل گردانم و اخراجات ضروری و آنچه مجری باید داشت از
# ~~آن جمله حط2 کنم تا اثرنقص وتوفیر وکفایت وغفلت عامل3 ms067 [درسالهای
# ~~گذشته که]4 متصرف آن بوده است5 ظاهرشود6 ونیزمدخلی باشد و بهانهای
# ~~ذکر ترا نزدیک امیر المؤمنین7 آن سال را که توعامل ومتصرف مصربوده-
# ~~ای8 [و]ارتفاع بیش ازحدبود، و9 توفیرات بسیاردر معاملات10 آن ولایت
# ~~اصل ساختم ودر صدر جریده مثبت کرد که محصول ولایت در مصر در
# ~~سنهآ فلان چندین و سالهای دیگربعد از آن که درتصرف دیگران بودهاست،
# ~~و درهرسال نقصانی دیگر11 فاحش12 ظاهر میشده13 ، وبعد ازاین تحریر
# ~~می کردم و درهرسالی مینوشت14 که نقصان دراین سال از آنچه در آن سال
# ~~بوده است که در صدر جریده مثبت است چندین،هم بر این15 ترتیب تا
# ~~این16 که درآنیم.
# چونعبیدالله17 براین ترتیب برامیرعرضه میداشت18 امیر المؤمنین19
# ~~فرمود آنسال که چندین توفیردر آن سال بوده است20 ولایت مصررا که داشته
# ~~است که عظیم باکفایت وشهامت بوده است؟ من حالی مبادرت21 ومسابقت
~~PageV01P123
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0158.png)

# ~~نمودم1 وگفتم: «بندهآ تو سلیمان بن وهب». متو کل فرمود: «چرا این عمل
# ~~همورا نفرمایند2 که چنین کافیی 3 را ضایع نباید 4 گذاشت»؟ . گفتم : یا
# ~~امیر المؤمنین اوبرحالتی است که دشمنان شما باشند5، وعجب باشد اگر6
# ~~ازسختی مطالبه7 وتشددی8 که بر او میرود هلاکنشده باشد، واز استظهار
# ~~دنیاوی9 هیچ نمانده است. فرمود که پروانه دهند10 تا او را اطلاق کنند و
# ~~ازاوهیچ نطلبند و صد هزاردرم از خزانه11 بدودهند تا در استعداد رفتن به
# ~~مصر صرف کند وحکم12 مصربنویسند13 و او را به تعجیل14 روانه کنند15.
# ~~من گفتم: «یا امیر المؤمنین ضیاع او16 نیز بر وی مسلم17 دارند تا جاه
~~او
# ~~به نزدیک خلایق بیش باشد واثرعنایت و عاطفت امیر المؤمتین18 ظاهرتر
# ~~شود19». [فرمود که آن نیز بکنند. ومن دستوری خواستم که مبشر آن بشارت
# ~~می باشم واطلاق می کنم پس مرا]20 فرمود بشتاب تا به نزدیک وزیر رویم
# ~~و استعداد خروج کن به مصر. درحال خدای را شکر21 گزاردم و آن مال که
# ~~برای ادا22 معد گردانیده 23 بودم با من بماند و یک درم از آنچه ms068 مقرر
# ~~گردانیده بودند ندادم و صد هزار درم و تشریف و مثال به تولیت ولایت
# ~~مصر به من دادند، وچنین24 محنتی به چنین دولتی سرایت کرد25 .

PageV01P124

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0159.png)

# الحکایة التاسعة - عبدالله بن احمدبن داسها البصری گفت، : وقتی
# ~~به علتی صعب معلول گشتم3 ومرضی مخوف مزمن برمن مستولی شد واز
# ~~حیات وتندرستی نا امیدی تمام حاصل آمد وتن مرگ4 را نهادم5 و به قضا
# ~~رضا دادم،تا یکی ازیاران ابی محمدسهل بن عبدالله التستری به عیادت6 من
# ~~آمد7 ومرا گفت: «ابو محمد را دعایی است که درعلل وامراض به آن دعا
# ~~وسیلت جوید، هیچکس نباشد که آن دعا بخواند در بیماری الاکه حق -
# ~~تعالی8 - فرج9 وصحت کرامت کند». گفتم9: «دعاکدام است؟» گفت: دعا
# ~~اینست : «اللهم اشفنی بشفالک و داونی بدوائک و عافنی من بلائک». این
~~دعا
# ~~چندبار بخواندم : خدای - تعالی - شفا فرستاد و از آن بیماری خلاص10
# ~~یافتم .
# الحکایة العاشرة - ابوالحسن11 المقری حکایت کند12 که از-
# ~~یاران ما که درتدبیر13 علم قر آن وتحصیل وجوه قراءت [مهارتی داشتند]14
# ~~مردی صالح ومستور بود که او را ابواحمد خواندندی وتعویذ مهربانی15
# ~~نوشتی و در آن شیوه معتقد فیه بودی وبه واسطهآ عوذهآ او تألیف قلوب و
# ~~محبت میان دلها حاصل شدی و قوت و طعمه و لباس او16 از17 وجوه18
~~PageV01P125
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0160.png)

# ~~هدیه ای بودی که مردمان از این جهت1 به وی آوردندی. او حکایت کرد
# ~~بامن که یک روز وجه اخراجات نداشتم وتا شب منتظر بودم2 دری برمن
# ~~گشاده نشد3 و روزبیگاه گشت4 . من در دکان نشسته بودم، به اخلاص با
# ~~خداگشتم5 تا دری6 از درهای روزی برمن گشاده گرداند. هنوز7 دعا تمام
# ~~نکرده بودم که شخصی در آمد8 . نظرکردم9، غلامی املرد بود [در غایت
# ~~صباحت وملاحت که خدای در آفرینش او از دقایق حسن و کمال10 وزیب
# ~~و جمال هیچ دقیقه فرونگذاشته بود]11 و به قدرت کمال خود12 صورت
# ~~بدیع او را بقلم فطرت چنانکه میباید13 نگاشته14 ، چنانکه شاعر گوید:
### | معر5
# شخصی که ms069 نثارش تن16 وجان میبایست
### | نن در صفتش جمله زبان میبایست
# سبحان الله ز فرق سر تا قدمش 17
### | یک موی نبد کان نه چنان18 میبایست
# رسم تهنیت و سلام به ادبی19 [هرچه تمامتر به]20 جای آورد PageV01P126
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0161.png)

# ~~و چون در سخن آمد شیرینی سخن1 وفصاحت لهجهآ او برصباحت چهره
# ~~و زیبایی روی او3 بیفزود. در حال (وانیگاد) * برخواندم و از کمال
# ~~صنع باری - تعالی - متعجب4 بماندم وگفتم : به چه حاجت قدم رنجه
# ~~فرمودهای و به چه مهم تشریف حضور ارزانی داشتهای؟ گفت: «بندهای5ام
# ~~مملوک6 مخلوقان7 وخواجهام8 برمن خشم گرفته است9 ومرا از پیش خویش10
# ~~برانده11 و گفته: هر کجا که خواهی رو12 . ومن هیچکس دیگر را نمی-
# ~~شناسم و هیچ جای13 دیگر نمیدانم و هرگز درخاطرمن نبود که14 محتاج
# ~~درگاه15 دیگری گردم تا خود را پناهگاهی 16 دیگر17 معد18 کرده بودمی و
# ~~مرجعی معین کرده19 .
### | شعر 20 :
# یاریست که همنفس ندارم جز او
### | در سینه و دل هوس ندارم جز او
### | 8-ت:
### | 19مجا PageV01P127
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0162.png)

# ~~آسایش و مرهم1 ز که باشد طمعم
# چون او راندم 2 که3 کس ندارم جزاو
# و مبادا که این نام برمن نشیند که مرا در خدمت دیگری باید
# ~~ایستاد تا4 آن در برمن گشاده شود که مرا میاند دربندگی 6 دیگری 7 باید
~~8
# ~~لبسته
### | شعر9 :
# ~~حاشا که زخدمتش به در باید رفت
# یا از بر او جای دگر10 باید رفت
# ~~سر برخط او دوان شوم همچو قلم
# گر چون قلمم همه به سر باید رفت
# چون در این واقعه متردد و متحیر بماندم مرا به تونشان دادند که
# ~~کتاب عطف وتعویذمحبت مینویسی ومیان دلهای رمیده12 الفت می کنی،
# ~~به جهت من تمیمهای در قلم آر تا خداوند من برمن مهربان شود ومرا در
# ~~خدمت خودبا مقام اول برد. من آنچه رسم13 بود درتعویذ محبت بنوشتم
# ~~وآن تعویذ اینست : سورهآ فاتحه و معوذتین5 و آیة الکرسی55 و (لوانزلنا
# ~~هذ القرآن علی جبل لرایته خاشعا متصدعا ms070 من خشیة الله و تلک الامثال
~~نضربها PageV01P128
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0163.png)

# ~~للثاس1) تا آخر سورت ! ، و (لوانفقت ما فی الارض جمیعأ ما الفت بین
~~قلوبها
# ~~ولکن الله الف بینهم انه عزیز حکیم)2 . (ومن آیاته ان خلق لکم و من
~~انفسکا
# ~~ازواجا لتسکنوا و جعل بینکم مودة و رحمة ان فی ذلک لآیات لقوم
~~یتفکرون)3،
# ~~(و اذکروا تعمة الله علیکم اذکنتم اعداء فالف بین قلوبکم فاصبحتم
~~بنعمته اخوانا
# ~~وکنتم علی شفا حفرة من النار فانقذکم منها)4 وگفتم: رقعه بگیر و
~~بربازوی
# ~~خود بند وبرو2 اگر طهارت حاصلاست، ودل در رحمت خدای3 بند تا
# ~~در لطف خود بر تو بگشاید4 . این رقعه را از من بستد 5 [ویک دینار زر
# ~~پیش من بنهاد6 و ازمن عذر خواست وبرفت7 82، و رقتی و رحمتی از-
# ~~حالت اوبر دل من پیدا9 آمد. برخاستم و دو رکعت نماز بگزاردم و از
# ~~خدای - تعالی10 - به تضرع واخلاص درخواست کردم تا11 کار اوبر آرد
# ~~و مقصود اوحاصل گرداند وظنی و امیدی که دارد خطا نکند ودل خداوند
# ~~او بر او مهربان گرداند. وچون از نماز فارغ شدم12 مقدار دو ساعت
# ~~هنوز 13 نگذشته بود که ابوالجود که خلیفهآ عجیف14 بود غلام نازوکه1
# ~~بر16 سپهسلاری سرهنگان17 بیامد و گفت: «فرمان امیرنازوک اجابت کن که
# ~~ترا می خواند» من از این سخن بترسیدم . مرا18 گفت: مترس و مرا یر-
### | ک حدا %~% 3- ت:
### | *6
### | 77- ت: PageV01P129
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0164.png)

# ~~استری1 نشاند وبه2 سرای امیر3 نازوک برد و مرا4 در دهلیز بگذاشت5 و
# ~~در رفت6 . ساعتی7 شده8 ، مرا9 در10 پیش او بردند و او را دیدم دردست
# ~~بزرگ نشسته و قرب سیصد غلام بر پای ایستاده و کاتب ابوالقاسم در
# ~~پیش او نشسته و مردی دیگر که نمیشناختم. از هیبت و دهشت لرزه بر
# ~~من افتاد و11 قصد کردم که زمین بوسم12 . گفت: مکن، عفاک13 الله، این14
# ~~سنن جباران است ما آن نخواهیم و سجده جز خدای را - عزوجل 15 -
# ~~جایز16، نباشد. بنشین ومترس17 .و18 چون اثرسکون19 در ms071 من پدید آمد20
# ~~پرسید که امروز غلامی امرد21 به نزدیک22 تو آمده است و تو به جهت
# ~~او کتاب عطف نوشتهای ؟ گفتم: آری. گفت: (اصدقنی عما23 جری بینکما
# ~~حرفا حرفا24) : راست بگوی25 آنچه میان شمارفت26 حر فا بحرف27. آنچه
# ~~رفته بود تمامت با او بگفتم و هیچ فرو نگذاشتم، وآیتی28 کهدر29 تعویذ
# ~~نوشته بودم براوا وچون آنجا رسیدم31 که غلام گفت: بندهآ مملوکم32 که
~~PageV01P130
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0165.png)

# ~~هیچکس1 را نمیشناسم و هیچ پناهگاهی 2 نمیدانم، و خداوند مرا
# ~~از پیش3 برانده4 است و باهیچکس 5 آشنایی نکردهام6 و ندانستهام که
# ~~مرا جز درگاه او مقصدی دیگر باید تاساخته کردمی و متحیر و بیچاره
# ~~ماندهام. ازرحمت و رهتی که مرا برحال آن جوان در دل بود7 ومراعاتی
# ~~که مرا کرده بود بگریستم. نازوک را نیز آب درچشم آمد و چون حدیث
# ~~تمام گفتهشد گفت: برخیز یا شیخ عزیز8 - بارک الله علیکم9 - و هرگاه ترا
# ~~حادثهای پیش آید یا دوستی یا همسایهای10 از آنترا 11، عرضهدار تا آن
# ~~حاجت مقضی و آنمهم مکفی گردانم، و دراین سرای12 گستاخ13 در آی و
# ~~بیرون رو وانبساط نمای که در هیچ حالت ترا 14 به نزدیک من حجاب و
# ~~منع15 نخواهد بود. مندعا گفتم و بیرون رفتم . در حال غلامی براثر من
# ~~بیامد و براتی به مبلغ سیصد16 درم 17 بهمن داد؛ وچون به دهلیز رسیدم
# ~~آن جوان را دیدم که جهت18 او تعویذ نوشته بودم. مرا به 19 حجرهای
# ~~برد وبنشاند. گفتم: حال خود بگوی20 . گفت: من غلام امیرم، برمن خشم
# ~~فرموده 21 بود و مرا ازپیش خودبرانده22، چنانکه 23 باتو شرح دادهام ،
# ~~ودر آنساعت که به تقریر آن حادثه از درگاه24 غایب بودم تفقد فرموده بود
~~PageV01P131
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0166.png)

# ~~و (چون حاضر نبودم) 1 تفحص آنکه کجا بودی2 حال خود و موجب
# ~~غیبت و کیفیت ماجری بی تفاوت و نقصانی شرح دادم، مرا مصدق نداشت
# ~~و به طلب توفرستاد؛ چون آنچه تقریر کردی با آنچه3 من ms072 گفته بودم تفاوتی
# ~~نبود وحرفا بعد حرف4 مصدق ومؤید سخن من گشت و چون 5 توباز گشتی
# ~~مرا به نزدیک خودخواند وبه فرزند 6 خطاب کرد7 و گفت تو بعدازاین
# ~~بزرگترین بندگان و مقربترین خواصمنی، دوستی تو در دل من مسکن9-
# ~~تر و محل توبه نزدیکمن رفیعتر از آن همگنانست، چون طرد وعنف من
# ~~با تووتعریک وتوبیخی که کردم مشرب دوستی من دردل تومعدر نگردانید
# ~~واز جادهآ اخلاص انحراف ننمودی ورغبت تو درخدمت من فتوری نگرفت
# ~~و درطلب رضای من به لطایف حیل 10 مبالغت11 نمودی وبرمن 12 مکشوف
# ~~شد13 که بعد از14خدای - عز وجل - جزمن پناهگاهی و ملجائی15 معد
# ~~نگردانیده بودی ودر دنیا بهغیراز من16 کسیرا 17 دستگیر و پایمرد خود
# ~~ندانستی 18 بعد این از من جز احسان و اجمال نبینی و پس از این جز
# ~~دولت و اقبال نباشد، و زود19 باشد که مرتبهآ توعالی ودرجهآ توبلند
~~گردانم
# ~~و (ترا به اعلی درجات نظر از امثال 20 تو برسانم بل که از میان همه
~~مترم PageV01P132
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0167.png)

# ~~و برهمه مقدم گردانم)1 مگر که خدای - عزوجل - دعای آن شیخ درحق
# ~~تو مستجاب گردانید و آیاتی که تمیمهآ توساخت2 نافع آمد ، او را به
# ~~چه چیزمکافات کردی؟ گفتم: «جز آن یکدینار هیچ مکافات نکردم.» گفت:
# ~~«برخیز وبه خزینه3 رو وآنچه باید 4 بیاره ومکافات6 آن نیکویی که با تو
# ~~کرده بود7 بدو ده.» به8 خزانه رفتم و اینک این آوردهام9. بگرفتم
~~پانصددرم
# ~~بود. و گفت: بعدازاین باید که مرا ملازمت نمایی که باتو نیکویی0اخواهم
# ~~کرد . بعد از مدتی به نزدیک او رفتم ، اورا دیدم سرخیل بزرگ شده و
# ~~مرتبهٔ‌ عالییافته. مراصلهٔ‌ بزرگ و بخشش بسیار فرمود 11، و بعد از آن
# ~~استظهار من گشت درحوادث روزگار، و عدت و آلتمن شد درنوایب 12
# ~~یام13 .
# الحکایة الحادی عشر - ابومروان حامدی گفت14 : چون ابوعبدالله15
# ~~کوفی به واسط در آن روزگار که ناصرالدوله امیر بغداد بود و واسط اقطاع
# ~~أو وابوعبدالله متقلد عمل واسط ms073 بودازجهت ناصر الدوله، برمردمان ظلمهای
# ~~شنیع کرد16 وضیاع و عقار 17 واسباب مردمان با دیوان میگرفت. مناز
# ~~جملهآ آنمظلومان بودم که ضیعهآ من در حامده 18 باز گرفت و ارتفاع وقت
~~PageV01P133
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0168.png)

# ~~که جمع بود زیادت1 از چهل کر2 برنج بود3 ، که یک کر 4 قرب سه-
# ~~هزار5 من باشد، در آن باب با او تظلم داشتم ونافع نیامد؛ و در آن وقت
# ~~کری برنج به مبلغسی دینار بود6. بااو گفتم: «ارتفاع ضیاع من تمامت بر-
# ~~گرفتی و من خود را و متعلقان7 را جز این معیشتی 8 دیگر نمیدانم که
# ~~باقی سال بدان بگذرانیم9 وضیاع را عمارتی کنم 10 که در سال مستقبل
# ~~امید ارتفاعی باشد، دلخوشم به آنکه11 ده کر از این مبلغ13 به من باز
~~گذاری
# ~~وباقی حلالا طیبا 13 برداری». البته اجابت نکرد ومسامحت نفرمود. به
# ~~پنج قانع شدم هم مبذول نداشت. گفتم: «سه کر مرا مسلم 14دار15 وباقی
# ~~به دل خوش ترا حلال کردم». وبگریستم ودست او بوسه دادم و گفتم: «به
# ~~وجه تصدق این قدر در حق من16 انعام کن» . سوگندها یاد کرد که یک
# ~~برنج بهتو نگذارم. از صعوبت آن حال به طریق استهزا می گفت: «برو به
# ~~خدا تظلم کن17 و بارها باز می گفت18 ومعرر می کرد.19 خایب20 وخاسر
# ~~و سوختهدل ونومید از بر21 اوباز گشتم و عیالان خود را جمع کردم و
# ~~روی به حضرت خدای12 - تعالی 23 - آوردم و روز و شب 24 به دعا و
# ~~تضرع وخضوع و خشوع 25 حالخود به26 حضرت ربانی عرضه میداشتم.

PageV01P134

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0169.png)

# ~~روز یازدهم1 واقعهای حادث شد که آن ظالم به شب از واسط بگربخت.
# ~~وتمامت برنج2 در خرمن گاه بود، برگرفتم و با3 خانه بردم ودیگر هرگز
# ~~وی را ندیدم.
### | شعر:4
# # ای که از فرط جهل و نادانی %~% ظلم کردی به جای5 مظلومان
# # فم6 یکی روز داد بستانآد %~% از تو ظالم، خدای مظلومان
# # سپر جاه8 تو کند رخنه %~% تیرهای دعای  مظلومان
# الحکایة ms074 الثانیة عشر 9 - ابوعلی ین مقله چون منصب وزارت براو
# ~~مقرر گشت واز فارس باحضرت آمد حکایت کرد که 10 از عجایب آنچه
# ~~دراین نکبت که به وزارت اداکرد 12 و از این محنت که به چنین دولتی
# ~~بزرگ10 مفضی گشت 13 دیدم یگی آن بود که یکروز بامداد بر خاستم14
# ~~و محبوس و مقید بودم در حجرهای از حجرههای سرای یاقوت امیر
# ~~فارس، مدت نکبت امتداد پذیرفته 15 و طمع از خلاص منقطع گشته و
# ~~امید فرج نمانده. از 16 غایت دلتنگی و ناامیدی بیم آن بود که وسوسه17
# ~~و جنونی18 برمن غالبشود. ومردی دیگر نیز ازمتصرهان دراین موضع
# ~~بامن محبوس ومقید بود در یک حجره، الا آنکه حبسی بود که ما را در
# ~~آن حبس عزیز ومعرم و مرفه ومحترم میداشتند و کاتب یاقوت به نزدیک19
~~PageV01P135
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0170.png)

# ~~ما بسیاری در آمدی و رسالت یاقوت برسانیدی ودلداری فرانمودی. یک
# ~~روز آمد وگفت: امیر سلام میزساند و (التماس می کند که)1 اگرحاجتی
# ~~ودرخواستی باشد انبساط فرمایند2. گفتم: «امیر را سلام برسان و بگو به
# ~~غایت تنگدل 3 و کوفته خاطر گشتهام4، آرزو می کند که شرابی چند بر
# ~~سماع5 لطیف نوش کنم 6 باشد که لحظهای اندوه فراموش کنم. اگر این7
# ~~تفضل بفرماید 8 و ما را رهین منت گرداند شاید . آن محبوس9 بامن
# ~~مخاصمت نمود که چه جای این سخن است و چه وقت این آرزو 10؟
### | شعر:11
# با آب دو دیده نیست پروای شراب
### | خون میخورم ونمی کنم رایشراب
# چون ساغر سینه تابه لب خون دلست
### | اندر دل تنگم نبود جای شراب
# به سخن او التفات نکردم و کاتب را گفتم: رسالتی که گفتم برسان
# ~~و سفارتی 12 که13 فرمودم14 بهجای آر. گفت: سمعا وطاعتة فرمانبردارم.
# ~~و برفت و هم 15 در حال بازگشت و گفت: «امیر میفرماید 16 که خدمت
# ~~کنم و منت دارم هروقت که اشارت فرمایی.* گفتم : «این ساعت میباید
# ~~واگر زودتر باشد 17 شاید.18» ms075 لحظهای بگذشت طعام و شراب19 و فواکه
~~PageV01P136
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0171.png)

# ~~و ریاحین و مجلس آرای 1 و آنچه از لوازم آن باشد بیاوردند و مجلس
# ~~بیاراستند، ومن وآن محبوس بنشستیم2 و گفتم: بیا تا ساعتی خویشتن را
# ~~از غوغای غم بایک گوشه بریم و راه اندوه بردل بزنیم3 وخودرا از محنت
# ~~لحظهای بازخریم 4 و دراین ناخوشی ساعتی خوش باشیم.
### | شعر:5
# ~~خوش باش دلا که شادی و غم برود
### | رنج ایوب و ملکت جم برود
# ~~میخور نفسی تا ز دلت هم برود
### | هرچند که غم دیر رود هم برود
# واول صوتی که مغنی گفت6 ونخست بیتی که برزبان راند7 در
# ~~سرعت فرج و قرب مخرج از این8 تفأل نمودم9 و از این نوع کلمات
# ~~می گفتم چندانکه او نیز با ما مساعدت نمود و مرافقت کرد10. ومطر بهای
# ~~بیاوردند و اول سرودی که گفت این بود11 :
### | شعر12
# ~~فواعد للبین الخلیل 13 فبیتوا
### | وقالو الداعی الزور14 موعدک 15 السبت PageV01P137
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0172.png)

# ~~ولکنهم بانوا ولم  ادر بغتتة
### | وافظع شی *حین یفجؤک البغت1
### | الترجمه:
# ~~مرا به هجران2 انذار کرد و پس فرمود
### | که وقت رفتن تو 3 روز شنبه است پگاه
# ~~ولیک ناگه رفت و خبر نکرد مرا4
### | عذاب سختترین هست فرقت ناگاه
# چون یارمن این سرود بشنود گفت: «دراینجا هیچ نیست که بدان
# ~~فال توان گرفت و چه معنی است در این بیت که دلیل فرج ما باشد؟».
# ~~گفتم: «فالی به غایت مبارک و بشارتی5 نیک امیدوار است ، باشد که خدای
# ~~-تعالی- روز شنبه جدایی اندازد میانما و این حالت که در آنیم بهفرج6
# ~~وصلاح 7». و آنروز به 8 نشاط و شادمانی برما بگذشت. روز 9 شنبه10
# ~~هنوز دوساعت از روز نگذشته 11 بود که ناگاه یاقوت12 امیر فارس13 به
# ~~نزدیک ما در آمد 14، به پای15 برخاستیم. گفت: «الله الله ایها الوزیر
~~16».
# ~~وبه شتاب بدوید و مرا معانقه کرد 17 وبنشاند وتهنیت18 وزارت آغاز کرد،
~~PageV01P138
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0173.png)

# ~~و من از قلیل وکثیر آن 1 ms076 حال خبر 2 نداشتم، و مثالی بیرون کرد 3 که 4
# ~~القاهر بالله 5 به وی نوشته بود واورا از وزارت 6 من اعلام کرده
~~وفرموده
# ~~که فرمانبردار و منقاد من باشد، ومثالی دیگر بهمن تسلیم کرد کههم قاهر2
# ~~به من نوشته 8 در این9 معنی و مرا فرموده که در امور فارس و نواحی
# ~~آن و ابواب المال و وجوهات دیوان نظر کنم و آنچه از اموال محصول
# ~~و10 مجتمع شودباخود به حضرت برم و تدبیر بلادی که بر11 حوالیست12
# ~~و نظر در مصالح آن ولایت به اتمام رسانم و به زودتر 13 مدتی که فراغ
# ~~از این امور حاصل شود14 متوجه حضرت گردم. و در حال بند از پای من
# ~~و (از آن)15 آن مرد نیز 16 برگرفتند و در دست17 سروری پشت به مسند
# ~~وزارت باز گذاشتم18 و حمد باری- تعالی- برزبان راندم19 و خدای را
# ~~سجدهآ شکرگزاردم ودر اموال واعمال نظر 20 تمام وتفعر21 کامل به جای
# ~~آوردم و در مدت نزدیک مال عظیم جمع شد و امور بلاد و عمال و
# ~~متصرفان 22 را مقرر کردم23 وآن مرد را در صحبت خود معرم ومحترم
# ~~ببردم . خدای 24 - تعالی - آن فال که25 گرفته بودم در حق ما تحقیق26
# ~~گردانید و از چنان محنتی به چنین دولتی رسیدیم.27 PageV01P139
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0174.png)

# الحکایة الثالتة عنر 1 - احمد بن ابی الاصبع گفت : « عبدلله2
# ~~بنیحیی در آن ایام که وزیر ابوصالح عبیدالله بن محمد بن حسین بودو
# ~~قصد ابوایوب بن اخت 4 ابی الوزیر می کرد وابوایوب ازصالح برجان و
# ~~مال خود خائف بودمرا به نزدیک ابوایوب فرستاد و گفت: اورا ببین و
# ~~دلداریش بکن5 باشد که خدای- تعالی- شز لو از تو کفایت کند. به نزدیک6
# ~~اورفتم7، اورا8 دیدم برجای نماز بر مصلی نشسته و قصهای دراز درمحراب
# ~~آویخته. مرا از آن حال عجب آمد و باخود9 بر آن 10 فعل انکار کردم. و
# ~~چون رسالت اداکردم 11 جواب داد که از این کار ms077 اندوهگین نیستم که
# ~~چون از خلایق نومید گشتم قحه 12 برحضرت خداوند - تعالی- از دست
# ~~ظالمان عرضهداشتهام ورفع کرده13 ، زود باشد که شر او از سرخلایق4
# ~~دفع کند15. مرا از اینسخن خنده آمد وخویشتن به تکلف16 نگاه داشتم
# ~~وباز گشتم و باعبدالله 12 آنچه دیدم وشنیدم18 حکایت کردم. او نیز ازاین
# ~~سخن تعجب نمودو بخندید. ومدت19همان قدر بیش نگذشت که قصهها20 را
# ~~رسم بودی که از 21 حضرت خلفا جواب 22 کردندی که ظالم را عزل23
# ~~کردند ووی خلاص یافت.

PageV01P140

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0175.png)

### | شعر1:
# قصه برحضرت خداکن رفع %~% تابه زودی ترا جواب دهد
# زرع امید 2 را که می کاری %~% از سحاب کرامت آب دهد
# الحکایة الرابعة عشر - ابراهیم بن العباس حکایت کرد وگفت :
# ~~من کاتب احمدبن ابی خالد3 بودم، روزی به نزدیک اورفتم4؛ او را دیدم
# ~~به غایت متفخر و دلتنگ 5 و غمناک، سؤال کردم6، رقعهای به من نمود و
# ~~در آنجا نوشته 7 که خطبه 8 که دوسترین9 جواری وسریتان تست با تو
# ~~خیانت می کند و بیگانهای 10 در فراش 11 خانه12 راه میدهد، واگر این
# ~~سخن را تصدیق نمی فرمایی فلان خادم و فلان که امینان 13 تواند براین14
# ~~حال وقوف دارند، بحث15 این حال از ایشان بفرمای16. وگفت ازخادمان
# ~~این حالت17 پرسیدم، انکار کردند؛ تهدید و وعید فرمودم18 معترفنشدند19.
# ~~فرمودم20 تا هردورا بزدند21، اعتراف کردند و به هرچه در رقعه مسطور
# ~~است تصدیق22 آوردند، وازدی23 باز ذوق هیچ طعام وشراب24 ندانستهام.25
# ~~و همین لحظه به کشتن او فرمان دادم 26. و در پیش او مصحفی دیدم
# ~~نهاده، مصحف باز کردم،27 آن28 خط که چشم من بروی افتاد این آیت بود:
~~PageV01P141
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0176.png)

# ~~یا ایها الذین آمنوا ان جاءکم فاسق بنباء فتبینوا ان تصیبوا قوما
~~بجهالة فتصبحوا
# ~~علی مافعلتم نادمین)*
# چون این آیت برخواندم در صورت این حادثه بهشک افتادم و
# ~~این آیت بدو نمودم و گفتم: بگذار تا من در این حال 1 تأمل و تفتر به ms078
# ~~جای آرم ودر بحث و2 استکشاف این ماجری3 مبالغهای4 به تمام باشده
# ~~که حقیقت برخلاف آن ظاهر گردد. پس با یکی از آن دو خادم خلوت
# ~~ساختم و به رفق و تلطف 6 مباحثهآ آن واقعه به جای آوردم . خادم گفت :
# ~~النار ولاالعار2 . راستی حال8 آنست که زن9 احمد ابی خالد کیسهای
# ~~هزار دینار زر به من فرستاده است تا بر آن کنیزک این گواهی بدهم و
~~کیسهآ زر
# ~~همچنان به مهر10 بهمن نمود، و از آن خادم11 دیگر نیز تفحص کردم همچنین
# ~~معلوم شد. وایشان را فرموده بود12 تا رنجی بشما نرساند13 وایذا وضرب
# ~~صادر نشود براین جمله گواهی مدهید و اعتراف مکنید تا از تهمت دورتر
# ~~نماید 14 ودردل جایگیوتر آید. چون این حال محقق15گشت مبادرت نمودم
# ~~تا احمد را اعلام کنم . مقارن وصول من رقعهای رسید از سرای حرم
# ~~مشتمل بر آنکه آنچه در آن رقعهآ اول بود وی فرموده بود از غایت غیرت،
# ~~ومضمون آن رقعه کذب و باطل است و آن کنیزک از آن بی گناه و پاکست16،
# ~~و خادمان را من بر آن داشته بودم تا بر آنجمله گواهی دهند و من این
~~PageV01P142
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0177.png)

# ~~ساعت توبه کردم و با خدای - تعالی1- گشتم و بیزارم از خون این 2 بی-
# ~~گناه، باید که هیچ مکروه بدو3 نرسانند واورا نرنجانند. احمد بن ابی
~~خالد
# ~~شادگشت و اندوه از سینهآ او زایل گشت 4 و با آن کنیزک احسان فرمود 5
# ~~و از من منت بسیار6 داشت.
### | شعر7 :
# به گفت حاسد و بد گوی بیتفحص و بحث
### | دریغ باشد اگر دوست را برنجانی
# مکن تهور و در کارها صبوری کن
### | که از تهور خیزد همه پشیمانی
# به یک زمان 8 بتوان صد هزار دل آزرد
### | ولی9 به دست نیاید دلی 10 به آسانی
# الحکایة الخامسة عشر - احمد بن محمد المنذر 11 حکایت کرد 12
# ~~و گفت: ابتدای رفتن من به شام و سبب عدو 13 درجه ورفعت 14 ms079 من بدان
# ~~طرف آن بود که متوکل به تماشای 15 متنزهی 16 که آن را محمدیه
# ~~میخوانند رفته بود و کتاب غیبت مرا فرصتی شمرده بودند و با متوکل
# ~~خلوت ساختند و مقرر گردانیدند بر آن جمله 17 که مرا به رقهفرستد 18،
# ~~وغرض ایشان آنکه من از حضرت دورافتم و چون تدبیر محکم کردند
~~PageV01P143
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0178.png)

# ~~ومرا معلوم نبود فرستادند و مرا حاضر کردند وموسی بن عبدالملک گفت
# ~~که1 امیرالمؤمنین 2 فرموده است که3 به رقته روی و نفقهآ راه واستعداد
# ~~واخراجات 4 آن چندمی باید تا از خزینه برسانند. گفتم: «سی هزاردینار5».
# ~~در حال بفرمودند تانقد حاضر کردند و گفتند: همین لحظه بیرون میباید
# ~~رفت. گفتم: امیرالمؤمنین را وداع کنم؟ گفتند: نه، البته اجازت نیست که
# ~~هیچ توقف کنی و سامان مراجعت وداع نه6 . و موسی به تعریض فرا 2
# ~~مینمود که امیرالمؤمنین بر تو ساخط است و صواب 8 تو آنست که
# ~~هیچ مراجعتنکنی ودر حال بیرون روی، ومیگفت که چون پادشاهبر کسی
# ~~ساخط شود9 مصلحت 10 آن بود که هرچه 11 فرماید در حال امتثالنماید
# ~~و هیچ توقف نکند و از مراجعت با او احتراز کند و دوری از حضرت
# ~~او مغتنم شمرد12 . گفتم: خدای - عزوجل - لطف فرماید و کفایت کند. و
# ~~موکلان برمن گماشتند تا در حال بیرون رفتم و من تقلید آن عمل وغیبت
# ~~خویش را از حضرت بلیتی تمام و محنتی کامل شمردم، و در حالتی بودم
# ~~که اسر و حبس بردل من از آن حالت خوشتر بود. وچون به رقه رسیدم
# ~~نماز شام شده بود، آواز اعرابی شنیدم که شتر 13 میراند14 و این بیت
# ~~می خواند: PageV01P144
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0179.png)

### | شعر1:
# کم مرة2 حفت3 بک4 المعاره %~% خار لک5الله و انت کاره
# معنی آن باشد که بسا و قتها که مکاره و نامرادی جوانب و
# ~~اطراف تو فرو گرفته باشد6 و تو آنراکاره باشی 7 وخدای - عزوجل- به-
# ~~افتاد تو درعین8 بلاتعبیه کرده بود و آن مکاره ms080 را سبب دولت و موجب
# ~~نعمت9 ساخته؛ و من10 درمعنی آن11 این بیت 12 میگویم:
### | بیت13
# # دل تنگ مکن اگرچه محنت باشد %~% محنت ز خدا موجب نعمت باشد
# # هرحال که آن را تو بلا پنداری %~% چون درنگری غایت دولت باشد
# (عسی آن تکرهوا شیئا و هو خیر لکم وعسی ان تحبوا شیثا و
# ~~هو شر لکم)* درتقریر15 این حال بینهٔ‌ باهر وآیت16 ظاهر17 است. چون
# ~~ازاعرابی این بیت18 استماع کردم فال نیکو گرفتم و مستظهر گشتم و
~~پریشانی
# ~~که در خاطر بود زایل گشت19. واعرابی این بیت چندنوبت 20 معرر
# ~~گردانید21، وثوق من زیادت میشد. و چون به رقه نزول کردم روزی چند
# ~~بیش نگذشته بود که مثال امیرالمؤمنین رسید و مرا تعدیل شام 22 فرموده
~~PageV01P145
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0180.png)

# ~~بود و دویستهزاردرم جهت اخراجات من مجری داشته، و آن عملی بود
# ~~بدان قیام نموده بود و متوکل مرا اهل3 آن دانست وفرمود.
# و چون بیرون رفتم هر مراد و کامرانی و دولت و شادمانی که
# ~~بر تختهآ مخیله تصور4 توان 5 کرد در آن عمل مرا حاصل شد 6 و درجهآ
# ~~من در شام عالی گشت و مرتبهآ من بزرگ شد وبدان منصب چنان خوشدل
# ~~گشتم که اگر7 عراق با سرها بهاقطاع یا به ملکیت به من دادندی مفارقت
# ~~شام بر9 دل من خوش نشدی.
# الحکایة السادسة عشر - روایت9 کردهاند که معاویة بن ابی -
# ~~سفیان10 به حسن11 بن علی12 - رضی الله عنهما 13 - کس فرستاد تا حاضر
# ~~کنتد و دستهآ 14 چوب 15 و تازیانهای بفرمود تا بیاوردند بدان عزم که او
# ~~را به چوب بزند و چوبها پیشخود بنهاد. چون آن سلالهآ نبوت16 در آمد
# ~~و چشم معاویه بروی افتاد بفرمود تا آن چوبها بر گرفتند و گفت: مرحبا
~~سید
# ~~شبابقریش. وبفرمود تادههزار دینار بیاوردند و به خدمتکاران او تسلیم
# ~~کردند و ازوی بسی عذر خواست. چون او بازگشت حاجب 17 معاویه بر
# ~~عقب اوبرفت وگفت18: (ای سلالهآ خاندان نبوت ms081 تا من)19 خدمت 20 این
~~PageV01P146
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0181.png)

# ~~پادشاه میکنم1 ازشر او ایمن نیستم 2، و دیدم 3 در آن ساعت که در آمدی
# ~~لب مبارک میجنبانیدی اگر لطف فرمایی و مارا 4 بیاموزی تا 5 دروقتی که
# ~~از خشم سلطان ترسان باشیم 6 آن کلمات را عوذه و تمیمهآ خود 7 سازیم.
# ~~آن زبدهآ دودهآ  رسالت فرمود که باتو بگویم بشرطی که از آل9 معاویه
# ~~هیچکس10 را نیاموزی. قبول کردم که نیاموزم. گفت: چون درورطهای
# ~~افتی واز شر سلطان خائف شوی11 بگوی 12 : (لاالهالاالله الحلیم الکریم،
~~لااله
# ~~الاالله الکبیر المتعال، سبحان الله رب السموات 13 ورب العرش العظیم ،
~~و الحمدلله
# ~~رب العالمین، اللهم جل ثناء ک وعزجارک ولااله غیرک، اللهم انی اعوذ بک
~~من فلان14
# ~~واتباعه واشیاعه من الجن والانس ان یفرطوا علی اوان یبغوا)15.
# الحکایة السابعة عشر- روایت کنند که عباس بن جعفر دختر6اخود
# ~~را به خانهآ شوهر میفرستاد، او را تنها 17 پیش خودخواند وگفت: اگر
# ~~ترا مکروهی پیش آید یا کاری از کارهای دنیابرتو سخت18 شود و درمانده
# ~~گردی 19 بگو72 : (لا اله الا الله الحلیم الکریم،) [لا اله الاالله
~~العلی العظیم21،
# ~~سبحان الله رب العرش العظیم، (الحمدلله رب العالمین.)
# حسن بصری- رضی اللهعنه-گوید 22 چون 23 حجاج بنیوسف24
# ~~مرا به نزدیک خود خواند وخواست که خشمی بر من براند25 ، چون26
### | 3- مجا،ت:
### | کا ، ت. تامانیز
### | 9- مجا: آن
### | 42_م: این دعا بسیار میگوی
### | 15- این حکایت در
### | 2- مجا: ندارد 25- م: راند PageV01P147
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0182.png)

# ~~در پیش او رفتم1 این کلمات بخواندم2 ، خشم او ساکن شد 3 و مرا
# ~~گفت: «این لحظه که به طلب تو فرستادم بر آن بودم که گردن تو بزنم و
# ~~و این ساعت هیچکس به نزدیک من دوستتر از تو نیست4.»
# الحکایة الثامنة عشر- یحیی بن سلیم گوید: چنین به من رسید که
# ~~ملک الموت علیه السلام 5- از حق- تعالی 6- درخواست کرد تا به 7
# ~~زیارت یعقوب النبی- علیه السلام- رود. چون دستوری8 یافت بر9 یعقوب
# ~~سلام کرد. یعقوب- علیه السلام10 - گفت: بدان خدای ms082 11 کهترا آفرید که
# ~~روح 12 یوسف 13 قبض کردهای یا نه؟ گفت: نی14. بعداز آن ملک الموت
# ~~گفت : بیاموزم ترا کلماتی که چون بخوانی هر چه از خدای- تعالی- 15
# ~~بخواهی 16 بدهد 17 وکلمات این است:
# ~~(یا ذا المعروف الذی لاینقطع ابدا و لایحصیه غیره). چون الین بگفت آنشب
# ~~بهروزنرسیده18 که پیراهن یوسف بیاوردند . و از ازدی 19 روایت است
# ~~که 20 جبرئیل - علیه السلام - به نزدیک یعقوب آمد . یعقوب از آن حالت
# ~~که در آن بود شکایت کرد . جبرئیل گفت: ترا دعایی بیاموزم که چون
~~PageV01P148
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0183.png)

# ~~بخوانی خدای - تعالی - فرج آرد؟ یعقوب گفت : بلی . گفت: بگو
# ~~(یامن لایعلم کیف هوالاهو ویامن لایبلغ قدرته الواصفون فرج عنی). بگفت.
~~هم
# ~~دروقت بشیربیامد وبشارت آورد. واز یعقوب پیغامبر، مردی که در بلائی1
# ~~مانده بود دعائی خواست که وسیلت فرج باشد. یعقوب فرمود بگوی2:
# ~~(اللهماجعل بی من کل مااهمنی وکربنی 2 من امر دنیای فرجا ومخرجا، و
~~اغفرلی
# ~~ذنوبی وثبت رجاء ک فی قلبی واقطع ممن سواک حتی لایکون لی رجاء
~~الاایاک).
# الحکایة التاسعة عشر- روایت کردهاند که جبرئیل پیش 4 یعقوب
# ~~-علیه السلام- آمد وگفت5: خدای را بخوان ودر دعا6 تملق نمای. یعقوب
# ~~گفت: چه گویم؟ چبرئیل گفت : بگو: (یاکثیر الخیر ویادائم المعروف)، پس
# ~~خدای - تعالی- 2 وحی فرستاد بدو 8 به دعایی که خواندی9 مرا 10 اگر
# ~~هر دو11 پسر تو مرده بودندی 12 زنده کردمی 1 به برکت این دعا . 14
# ~~روایت 15 است از پیغامبر16- صلی الله علیه و سلم 17 - که یعقوب را
~~دوستی
# ~~بود، از یعقوب پرسید که سبب زایل شدن نورچشم و دوتا گشتن قامت
# ~~مستوی 18 تو چ: بود؟ گفت: سبب تاریکی چشم من از 19 آن بود کهچون
# ~~مردم دیدهآ من یوسف20 دوحجاب 21 شد جهان برچشم من تاریک گشت22،
~~PageV01P149
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0184.png)

# # 5 %~% فرج بعدازشدت
# حسسعع
# ~~و چون ابن یامین مانند تیر1 پرتاب از نزدیک من روان گشت2 پشتمن
# ~~از بار اندوه او کمان صفت مقوس گشت. ms083 پس از خدای - تعالی- وحی
# ~~آمد که ای یعقوب از دوستان شکایت نکنند و سری که با ایشان 3 باشد
# ~~بااغیار حکایت 4 روا ندارند شرم نداری که از من با5 دیگران گله کنی؟
# ~~یعقوب گفت: (انما آشکو بشی وحزنی ا لی الله)* پس این مناجات بر
# ~~زبان راند که (یارب ارحمالشیخ الکبیر اذهبتء بصری وقوست« ظهریاردد علی
# ~~ریحانتی 8 اسمهیوسفه ثم افعل بیما اردت) . چون یعقوب این دعا بخواند
# ~~جبرئیل بیامد و گفت: خدای- عز وجل - سلام 10 میرساند و می گوید:
# ~~بشارت ترا11 ومیباید12 که شادمان باشی، که 3. به عزت وجلال 14 من که
# ~~اگر 15 دوپسر16 تو مردهبودندی17 بدین مناجات ایشان را احیا فرمودمی،
# ~~شکرانهآ آن را طعامی از برای 18 مساکین ساخته گردان که دوسترین
# ~~بندگان به نزدیک من 19 انبیا ومساکین اند. و یقین بدان که سبب 20 زوال
# ~~روشنایی دیده و دوتایی پشت 21 و جفایی که برادران یوسف با یوسف
# ~~کردند از آن 22 بود که روزه داری را وقتی 23 که گوسفندی در سرای
# ~~تو24 ذبح کرده بودند به در شما آمد وطعام خواست25 ، محروم PageV01P150
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0185.png)

# ~~گردید1. بعداز آن یعقوب - علیه السلام چون خواستی که چاشت خورد
# ~~بفرمودی تامنادی بانگ زدی که 2 هر که مسکین 3 است باید که چاشت
# ~~بایعقوبخورد4 وهر که روزه دار است افطار با وی کند. و دعایی که جبرئیل
# ~~یوسف را درسجن تلقین کرد وسبب خلاص او5 گشت این بود 6: (اللهمیا-
# ~~شاهدا غیرغایب و یاقریبا غیر بعید و یاعالبا غیرمغلوب اجعل لی من امری
~~فرجا
# ~~ومخرجا وارزقنی من حیث لایحتسب)» وبه روایتی دیگر این دعا در مجلس
# ~~حبس8 جبرئیل یوسف را تعلیم 9 کرد: (اللهم اجعل لی من کل مااهمنی و
# ~~یحزننی من امردنیای و آخرتی فرجا ومخرجا وارزقنی من حیث لایحتسب
~~واغفرلی
# ~~ذنو بی و ثبت رجلهلفیقلبی واقطعه ممن سواک حتی لاارجواحدا غیرک) .
# ~~وبه روایت غالب 10 آنست که چون11 درسجن کار بر یوسف- علیه السلام-
# ~~سخت شد این ms084 دعا بگفت و سبب خلاص او گشت: (اللهم انی اشکوالیک
# ~~ما لقیت من اهل ودق13 وعدوی. اما اهل ودی فباعدنی، و امام، عدوی
~~فحبستی15،
# ~~اللهم اجعل لی فرجا ومخرجا).
# الحکایة العشرون- ابراهیم تیمی 16 حکایت کرد 17 که چون
# ~~حجاج مرا محبوس گردانید موضعی دیدم تنگتر از دل عاشقان و دیدهآ
# ~~معشوقان . 18 از تنگی موضع، مردم چون درد دل محنتزدگان برهم 19
# ~~افتاده بودند و هردوکس 20 را یک بند برنهاده، و هر کسی را بیش از آن
# ~~جایگاه نبود 21 که نشسته بودند. مجلس ومصلی و مسجد ومرقد ومنبر
~~PageV01P151
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0186.png)

# ~~ومبرز1 یکی بود و ما ازتنگی موضع و وحشت منزل بر این حالت بودیم
# ~~که مردیرا2 از اهل بحرین در آوردند، جایگاه نشستن نیافت وهیچ کدام3
# ~~او را راه باز 4 نمیدادند5 و با 6 یکدیگر میانداختند . آن مرد گفت :
# ~~صبر کنید که من امشب بیش در اینجا نخواهم بود . چون شب در آمد
# ~~برخاست7 و نماز آغاز می کرد8 و می گزارد9 و می گفت : (یارب مننت
# ~~علی بدینک و علمتنی کتابک ثم سلطت علی شر خلقک یارب اللیلة الا اصبح
~~فیه).
# ~~هنوز صبح از10 گریبان مشرقسر 11 برنیاورده بود که در زندان بگشادند
# ~~و آن مرد را آواز دادند. گفتیم12 : مگر برای سیاستو قتل بیرون 13
~~میبرند.
# ~~در حال قید از او 14 بر گرفتند و خلاص دادند . بیامد وبردر زندان
~~بایستاد
# ~~وبرما سلام کرد و گفت (اطیعواالله لایعصیکم). امر خدای به جای آرید [تا
# ~~خدای- تعالی- التماس شما به جای آورد]15 .
### | شعر16 :
# هر که نکند خلاف امر خدای 17 %~% حق خلاف مراد او نکند
# و انکه جوید عناد با امرش %~% قهر حق جز عناد او نکند
# ابحکایة اثحادیة و18 العشرون- ابوسعید بقال19 حکایت کند که
# ~~من وابراهیم التیمی 20 در حبس حجاج بودیم، یکشب به وقت 21 نماز
~~PageV01P152
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0187.png)

# ~~شام 1 باهم سخن می گفتیم که شخصی را در آوردند.
# گفتیم: (یاعبدالله ماقصتک2 ؟) از حال و سبب ms085 حبس او سؤال
# ~~کردیم. گفت : «هیچ موجب دیگر نمیدانم الا آنکه عریف محده رفته
# ~~است وازمن برائت کرده و گفته: او نماز بسیارمی کند وروزه بسیارمیدارد،
# ~~همانا که مذهب خوارج3 دارد. و بدین تهمت مرا بگرفتهاند و محبوس
# ~~کرده، وبه خدا 4 که این مذهبی است5 که هر گز نپسندیدهام و هوای آن
# ~~بردل من نگذشته است و دوست نداشتهام آن مذهبرا 6 وبعد از آن گفت:
# ~~بفرمایید تا مرا آبوضو بدهند، التماس کردیم تااو را آب وضو آوردند.
# ~~وضو بساخت و برخاست و چهار رکعت نماز بگزارد 2 وبعد از آن گفت :
# ~~(اللهم انک تعلم علی اسائتی، وظلمی واسرافی انی لم اجعل لک و لدا
~~ولاندآولا
# ~~صاحبة ولاکفوأ (فان تعذب فبعدل) 9 وان تعف.1 فانک انت الففور الرحیم
~~11،
# ~~اللهم انی اسألک یامن لایغلطه المسائل ویامن لایشغله سمع عن سمع و یامن
~~لایبرمه
# ~~الحاح الملحین ان تجعل لی فی ساعتی 12 فرجا و مخرجا من حیث ارجو ومن
~~حیث
# ~~لاارجو وخذیی 13 بقلب عید4 الحجاج وسمعه وبصره وثسانه و یده ورجلهفان
# ~~قلبه و ناصیته بیدک ایربایرب). چند بار چنین بگفت بدان خدای که جز
# ~~او خدای نیست، که هنوز دعا تمام نکرده بود که درزندان بگشادند واو
# ~~را 5 آواز دادند. برخاست وگفت: «اگر عافیت باشد به خدای که شما16
# ~~را فراموش نکنم و اگر حالی دیگر بود خدای - تعالی- میانما17 در دار
~~PageV01P153
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0188.png)

# ~~رحمت وثواب در آخرت جمع گرداناد»1 . روز دیگر شنیدیم2 که دست
# ~~تعرض از او کوتاه کردند و او را مطلق العنان گردانیدند.3
# الحکایة الثانیة والعشرون - آوردهاند که مردی را به نزدیک
# ~~حجاج آوردند و سوگند خورده بود که چون بروی ظفر یابد4 (خون او
# ~~بریزد5). چون نظر حجاج بروی افتاد باخویشتن کلمهای 6 می گفت و لب
# ~~میجنبانید. حجاج بفرمود7 تا اورا اطلاق کردند. اورا8 پرسیدند که در آن
# ~~ساعت چه خواندی 9؟ گفت، گفتم: «یاعزیز یاحمید یاذا10 العرش المجیداصرف
# ~~عنی کل11 شئیء اکره وشرکل جبارعنید». وهم ms086 حجاج فرموده بود که 12 مردی
# ~~را بیارند ودیواری بروی بناکنند چون اساس آن بنهادند آنمرد راندیدند13
~~و
# ~~ازمیان آن قوم همچنان مقید پنهانوناپدیدشد14. حجا ج پرسید که هیچ
~~شنیدید15
# ~~که دعایی خواند؟ گفتند: شنیدیم که میگفت: «اللهم لااله لی غیرک فادعوه
~~ولارب
# ~~لی سواک فارجوه اغثنی ». حجاج گفت : خدای خود را بخواند16 و اجابت
# ~~یافت. روایت کردهاند که مصطفی- صلوات الله وسلامهعلیه17 - علی را
# ~~-رضی الله عنه18 - فرمود19 چون ترا مهمی پیش آید20 این دعا بگو:
~~یاکاینة
# ~~قبل کل شیءیامکون کل شیء یا کاینا بعد کل شیء افعل بی کذا) . و امیر
~~المؤمنین
# ~~علی 21- رضی الله عنه - فرزندان خود را این دعا 22 تعلیم کرد اگر
### | 13- ت: ندید
### | مجا: کقت چون PageV01P154
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0189.png)

# ~~از سرا اخلاص 2 بخواند 3 به همهحال 4 مستجاب گردده.
# الحکایة الثالثة والعشرون - ابوالبرایا حکایت کرد که عادت من
# ~~آن بود 6 که تنها در ولایت روم رفتمی و بر هر چه ظفر یافتمی غارت
# ~~کردمی. یک نوبت رفته بودم و درموضعی از مواضع آن ولایت خفته بودم
# ~~ودرخواب مانده. ناگاه شخصی را دیدم که مرا بیدار می کرد . چون
# ~~برخاستم کافری بود از کافرانروم،مراگفت: یااعرابی اختیارتراست اگر7
# ~~به نیزه  بایکدیگر مطاعنه کنیم در قتال 9 و اگر نه 10 به شمشیر بازی و
# ~~مسابقه باهم محاربه آغاز نهیم 11 واگر باید کشتی گیریم . من مصارعه
# ~~یعنی کشتی گرفتن 12 اختیار کردم. ازاسب فرود13 آمد و بامن بر آویختن14
# ~~همان بود ومرا برزمین افکندن 15 همان. چون 16 بیفتادم برسینهآ من نشست
# ~~و گفت: کشتن خود چگونه اختیار می کنی؟ من درآن حالت خدای را یاد
# ~~کردم و نظر بر آسمان افکندم و گفتم : «اشهدان کل معبود من دون عرشک
# ~~الی قرارالارضین باطل غیر وجهک الکریم قدتری ما انافیة ففرج عنی».
# چون این سخن بگفتم بیهوش گشتم از صعوبت آن حالت 17 .چون
# ~~باخویشتن 18 آمدم چشم19 باز کردم 20 ، رومی را دیدم کشته در پهلوی ms087
~~PageV01P155
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0190.png)

# ~~من افتاده، برخاستم واسباو بگرفتم وخدای1 مرا فرجداد2 و بسلامت
# ~~خلاص یافتم
### | شعر:
# ~~هر که 5 ز اخلاص خواند ایزد را6
### | بی گمان حاجتش بر آمد از او
# ~~وانکه گردن نهاد حکمش را 7
### | پایگه کرد و بر سر آمد از او،
# ~~وانکه در خور نمود خدمت او
### | از مرادات بر خور9 آمد از او
# ~~بر خوری از نهال اخلاصش
### | که کرم نیک در خور آمد از او
# اسحق بن داوودگفت10 : این دعارا بیازمودم ومردمان را بیاموختم11،
# ~~نافع یافتم.
# الحکایة الرابعة والعشرون- عامر شعبی 12 حکایت می کند 13 که
# ~~نزدیک14 زیاد15 بن سفیان نشسته بودم16 که17مردی رامقید18 بیاوردندتا
~~بکشند
# ~~ودر کشتن او هیچ شک19 نمانده بود. آنمرد لب می جنبانید و نمیدانستم20
~~PageV01P156
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0191.png)

# له1 چه می گفت تاناگاه بی موجبی 2 اورا رها کردند. بعد از آن پرسیدم
# ~~از آن مرد2 که چه می گفتی؟ گفت: می گفتم: « الهم رت ابراهیمو اسماعیل
# ~~و اسحاق و یقوب و رب جبرثیل و هیگالیل واسرافیل ومنرلاثتوراة والانجیل
# ~~و الربور و اللرقان الفیم اهره عنی* هو زیاهمه.
# بکایة ادنامة وابعفروته آوردهاند کههارون الرشیدروزی یکی
# ~~از خدمتکاران خودرا بفرمود2 که چون شب در آید به فلان حجره رو8
# ~~ودویگشای9 وآن کسرا که درآن . حجره باشد11 بگیر و به فلان صحرا
# ~~و به فلان موضع بر، آنجا 12 چاهیاست محفور13 ،او را زنده در آن چاه
# ~~افکن 14 وجاه را به خاک انباشته کن 15 و باید که فلان حاجب باتو باشد.
~~آن
# ~~شخص برموجب16 فرماذورحجره 17 بگشاد. امردی19 [دید] درغایت کمال 19
# ~~ولیاقت 20 ولطافت و ظرافت که آفتاب ازنور روی او خجل شدی ، او را
# ~~بگرفت21 و به عنفی 22 هرچه تمامتر بکشید.22 آن جوان گفت از خدای 24
# ~~-هزوجل25 - بترس26 که من فرزند رسول خداام27، الله الله که28 فردای
~~قیامت
# ~~جد29 مرا بینی وخونمن درگردن توباشد. آن شخص به سخن او هیچ التفات
# ~~نکرد و آن جوان را گشان کشان ms088 بدان موضع 30 که نامزد21 بود آورد وچون
### | 2- : کدازد. مجا: بعداز
### | 8- م اقزوه. بفضلک PageV01P157
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0192.png)

# ~~جوان هلاک خود معاینه کرد از جان نومید شد . گفت : ای فلان! در
# ~~هلاک من تعجیل2 مکن (که هر گاه که خواهی توانی)3 ومرا چندان امان
# ~~ده که دو رکعت نماز بگزارم؛ بعد از آن تودانی بدانچهآ ترا فرمردهاند.
# ~~پس برخاست ودو ر کعت نماز یگزارد ، و آن مو کلان شنیدند9 که در
# ~~نماز می گفت : «یاخفی اللطف اغثنی فی وقتی هذا والطف لی بلطفک الخفی،.
# ~~گفتند : هنوزدعا تمام نکرده بود که بادی سخت بر خاست و غباری تیره پدید
# ~~آمد چنایکه یکدیکر را تتوانستیم دید و از صعوبت آن حالت در روی
# ~~بعد از آن غبار بنشست و باد ساکن گشت  ، جوان را طلب کردیم
# ~~گفتیم، : نباید که امیرالمؤمنین را گمان افتدد که ما اورا اطلاق کردیم.
~~اگر
# ~~با او دروغ گوییم نواند بود که خبر آن جوان بعد از این به وی رسد و اکر
# ~~راست گوییم شاید که باور بدارد و ما را هلاک گرداند. و بعد از آن با
# ~~یکدیکر گفتیم : اگر دروغ ما را از بلا بخواهد رهانید راست بهتر
# ~~رهاند . چون به نزدیک17هارونالرشید در آمدیم صورت حال راست PageV01P158
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0193.png)

# ~~با او تقریر کردیم . هارون الرشید1 گفت : خفی اللطف او را از علاک
# ~~برهانید و به خدای که من این لفظ را مقدمهآ دعای خود سازم ، بروید
# ~~به سلامت و این سخن با هیچ آفریده مکویید .
# «الحکایعة السادسة والعشرون حه معتمدان و ثقات چنین حکایت
# ~~کردهاند که مردی را کاری سخت و واقعهای سهمناک و حادثهای هایل پیش
# ~~آمد . شبی در عین آن شدت در دعا و تضرع مبالغتی نمود و الحاحی
# ~~تمامبه جای آورد. آواز هاتفی شنید12 که گفت : ای فلان بکو:
# ~~دیا سامع کلصوت ویا بارئی النفوس بعد الموت و یا من لاتغشاه 14 الظلمات
~~و یامن
# ~~لایشغله شیعن شی ، . آن مرد این دعا بگفت وخدای ms089 - تعالی - او را از
# ~~آن بلیت خلاص داد و آن شب هیچ حاجت19 از حاجات نخواست الا که
# ~~حق - تعالی - روا کرد
# «الحکایة ابسابعة والعشرون-ه اسحاق عدوانی روایت کند که
# ~~لشکری آمد به نزدیک، ما به شهر کرج نام یادشاه ایشان آذرمهر
# ~~و هشتاد فیل با خود آورده بود . محمد بن القاسم22 که امیر ما بود از آن
# ~~حال نیک اندوهگین و پریشان خاطر گشت . وعمران بن نعمان امیر
~~PageV01P159
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0194.png)

# ~~اهل1 حمص را آواز داد و لشکرها جمع 2 کردند و چون در مقابله3آ
# ~~ایشان 4 آمدند اسبان تازی5 فیل  ندیده بودند رمنده 7 میشدند و بیم
# ~~آن بود که صف8 مسلمانان شکسته گردد9 و منهزم شوند 10. محمدبن-
# ~~القاسم چون از لشکر نومید گشت به آواز بلند چند نوبت 11 بگفت12:
# ~~« لاحول ولا قوة الابالله العلی العظیم». در حال فیلان 13 باز گشتند
~~وحق14
# ~~-تعالی 15 - تبش وحرارت گرما برایشانمستولی 16 گردانید تاخویشتن12
# ~~در آب انداختندوپیلبانان هرچند خواستند 18 باز نتوانستند گردانید. 19
# ~~زواسبان20 روی 21 بدان سپاه نهادند و آن لشکر پیاده در آب افتادند22
# ~~ولشکر 23 هزیمت شدو]24 از25 برکات این ذکرحق - تعالی26- شر ایشان27
# ~~کفایت کرد.
# وحبیب مسلمه 28 چون به حرب دشمنی رفتی یا محاصره حصنی
# ~~کردی «لاحول ولاقوة الابالله العلی العظیم» بسیار گفتی. یک نوبت به
~~حصنی
# ~~رسید، او وجمله مسلمانان به یکبار بگفتند29: «لاحول ولاقوة الابالله
~~العلی PageV01P160
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0195.png)

# ~~الظیم»10 دیوار2 حصن به یکبار بیفتاد از برکات این ذکر، وحصن مفتوح
# ~~گشت
# ~~الحکایة الثامنة والعشرون حکایت کردهاند 4 که پادشاهی بریکی ازوزیران
# ~~خویش خشم گرفت و آن وزیر را از مملکت خویش 5 نفی کرد و جلا
# ~~فرمود از وطن6 . آن 7 وزیر بدین سبب به غایت8 اندوهگن9 و غمناک
# ~~گشت 10 وبیم آن بود11 که از غلبهآ اندوه و وسوسه، جنون بروی غالب
# ~~گردد تا 12 روزی در راهی شنید که مردی این بیت میخواند13:
### | شعر14
# احسن الظن برب عودک %~% کل احسان وسوی 15 ms090 ودد16
# ان ربا کان یعفیک الدی %~% کان بالامس سیکفیک غدد17
### | ترجمه
# ~~به لطف18 ایزد بیچون گمان نیکو بر
### | چو کارهای تو دایم به لطف او شد راست
# ~~کند کفایت اندوه و محنت 19 فردا
### | همان خدای که دیروز نعمتت آراست
# این بیت بشنبد و در حال آن اندوه از دل او2 زایل شد و PageV01P161
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0196.png)

# ~~امیدواری و تسلی تمام حاصل گشت ودرمدت نزدیک 1 از آن شدت فرج
# ~~یافت2
# ~~الحکایة التاسعة والعشرون محمدبن. رجامولای هاشمی 3 گفت: «مرا وقتی
# ~~اندوه 4 بسیار رسید وبه غایت غمناک گشتم 5 و تنگدل 6 شدم و در غلوای
# ~~آن محنت کنار نهالیچهای7 که در آنجا نشسته بودم بر گرفتم8 . رقعهای9
# ~~دیدم بر آنجا مکتوب.
### | شعر 10:
# # یاصاحی الهم ان الهم منقطع %~% لاتیأ سنکان قدفرج الله12
### | الترجمه:
# ای آنکه از اندوه و بلا غمگینی
### | جزصبر سزد که شیوه ای 13 نگزینی
# ~~دلتنگ مشو اگر فروبندد کار
### | بگشایی دیده گشایش بینی
# چون برخواندم آن اندوه ازدل من برفت و شکیبا وصبور گشتم،
# ~~وبه لطف باری- تعالی14-هرچه تمامترامیدواری15 بحاصل آمد16، و بعد
# ~~از آن درمدت نزدیک از آن محنت فرج واز آن بلا خلاص یافتم.

PageV01P162

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0197.png)

# الحکایة الثلنون - ابوبکر نفعی 1 گوید که وقتی مرا اندوهی3
# ~~سخترسید و به غایت دلتنگ واندوهگن4 گشتمو5 بیقرارو مضطربشدم6،
# ~~ودر آن غم بخفتم. به خواب دیدم که گویندهای می گفت:
### | العربیه7:
# # کن للمحاره با لعز اء مسلیا %~% فلعل یوما لاتری ماقکره
# # و دربما ابتسم الوقورمنالاذی %~% و فؤاده 10 من حره یتأوه
### | الترجمه11 :
# # از مکاره به صبر سلوت جوی %~% که نماند غم اربود چون کوه
# # بس که خندد حلیم12 ومی گرید %~% دل پردردش از غم واندوه
# آنغم بردل من سهل شد 13 و صبور گشتم تاخدای - تعالی- بعد
# ~~از آن فرج ارزانی فرمود14.
# الحکایة الحادیة والثلثون- حکایت کرد ابوالحسن 15 ابی طاهر 14
# ~~صاحب الجیش، گفت17 : ابوجعفر محمد بن القاسم 18 بن عبیدالله 19 در
# ~~وقتی 20 که وزیر التاهر بالله بود خواست ms091 که پدر مرا ومرا قهر کند، و
~~PageV01P163
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0198.png)

# ~~بفرمود تا مارا محبوس ومقید 1 کردند در جایگاهی به غایت تنگ و بر
# ~~خاک نشاندند2، وکاربرماتنگشد3، وهرروزمارا بیرون می آوردند4 و پدر5
# ~~را بهمال مطالبه ومصادره کردندی6 ومرا درپیش پدر شکنجه می کردند7
# ~~واو را نمیزدند اماتهدید و وعید به جای می آوردند تا شداید و مشقتهای
# ~~بسیار8 مشاهده کردیم وچندروز در حبس9 بودیهم. یکروز پدر مراگفت:
# ~~مارا بااین مو کلان معرفتی حاصل شد وچند روز درصحبت یکدیگر بودیم،
# ~~ایشانرا مراعاتی10 بباید11 کرد12و فرمود13 که14 فلانصیرفی که دوست من
~~است
# ~~بنویس 15 تاسههزار درم بفرستد 16وبرایشان17 مؤزع18کن. من آنچه فرمود
# ~~به جای آوردم وچون درم برسید،19 وخواستم که برایشان 20 تسلیم 21 کنم
# ~~امتناع نمودند، هرچند کوشیدم البته 22 قبول نکردند. از سبب ابا وامتناع
# ~~ایشان تفحص کردم ودر استکشاف آن 23 بکوشیدم . بعداز استقصا24 و
# ~~مبالغت 25 تمام گفتند: وزیر برقتل شما عزم26 کرده است 27 و حکم جزم
# ~~فرموده، نشاید که در چنین حالتی ما از شما28 قبول کنیم. من از شنیدن29
# ~~این سخن بی آرام شدم 30 واضطرابی هرچه تمامتر در من پدید آمد ولون
~~PageV01P164
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0199.png)

# ~~من1 متغیرگشت. وچون پدر را از آن حال اعلام کردم فرمود که دراهم2
# ~~باصراف 3 فرست. چنان کردم. پدرم4 در آن ایام که درحبس بود5 پیوسته6
# ~~صائم بودی. شب 7 چون وقت افطار آمد8 غسلی فرمود و نماز شام بگزارد9
# ~~وافطارنکرد10 وبرنماز11 ودعا وخشوع12 مداومت نمود ومن13 بااوموافقت
# ~~کردم تا آن گاه که نماز 14خفتن نیز بگزارد15. پس به دوزانو16 در آمد
# ~~و مراگفت: تونیزهمچنین بنشین. چنان کردم 17 . (روی18 به آسمان آورد
# ~~که قبلهآ دعاست ودست برداشت که)19 : (یاربامحمدبن القاسم20 برمن ظلم
# ~~کرد و مرا حبس کرد21 چنین که22 میبینی و قصدجان من 23 کرده است.
# ~~قانا بین یدیک قداستعنت24 الیک وانت احکم الحاکمین فاحکم بیننا 25).
~~(بعداز آن
# ~~همین می گفت که فاحکم بیننا) 26. حکم کن میانما. وبراین هیچ ms092 زیادت27
# ~~نمی کرد. بعد از آن آواز نیک بلند برداشت28 و این لفظ 29 معرر می-
# ~~گردانید30 که 31 فاحکم بیننا، به جهر 32 وغلبهآ هرچه تمامتر،
~~تاچهاریکی23
# ~~ازشب بگذشت، والله که هنوز گفتن فاحکم بیننا قطع نکرده بود 34 آواز
~~PageV01P165
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0200.png)

# ~~درشنودم و شک نکردم که بهقتل ما می آیند، و1 از غایت خوف وصعوبت
# ~~آن حالت2 بیهوش3 گشتم. چون نیک بنگریدم4 شاپوررا دیدم خادم القاهر-
# ~~بالله باشموع ومشاعل5 وقومی بااو، آواز داد وگفت: این ابوطاهر کدام
# ~~است6 ؟ پدرم برخاست و گفت : منم 7 گفت 8: کجاست پسرت؟ گفتم9
# ~~اینک. گفت: بسم الله بازگردید10 بهسلامت و عافیت، ومکرم 11 ومحترم12
# ~~با منزل خود روید13. چون بیرون آمدیم معلوم شد که محمد بن القاسم14
# ~~راگرفته بودندوقاهر15 اوراقهر کرده بود (والله لطیف بعباده) درحق
~~ما[لطف]
# ~~مبذول 16 داشته12. بعداز آن 18 او سهروز در آن قید بزیست و جان به حق
# ~~تسلیم کرد وکار ما 19 هرروز نیکوتزشد20.
### | شعر21:
# بر توگر ظالمی کند ظلمی %~% داد تو زوخدای بستاند
# رنجه گردد ز انتقام22 خدای %~% هر که ازخود دلی برنجاند
# از خری23 هرکه بد کند باخلق %~% همچوخردروحل فروماند
# الحکایة الثانیة والثلاثون طاهربن الحسین چون به محاربهآ علی-
# ~~بن عیسی بنماهان 24 بیرونرفت روزی آستین پردرم کرده بود تابردرویشان
~~PageV01P166
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0201.png)

# ~~نفقه کند و پراکنده بدیشان1 دهد . ناگاه آستین فروگذاشت ، در مها 2
# ~~بریخت 3 و متفرق شد. ریختن آن درم و پراکنده شدن 4 به فال نداشت 5 و
# ~~حزین وغمناک شد، وبدینسبب متغیر بود- شاعری این شعر بخواند:
### | شعر7:
# # هذا الفراق لجمعهم لاغیره؟ %~% و ذهابه منه ذهاپ الغم
# # شیء یکون الهم بعض حروفه %~% لاخیر فی امساکه فی الکم
# ترجمه اینست 10 :
# ~~چیزی که یکی نیمهآ 11 او هم باشد
### | آن به که ز آستین 12 تو کم باشد
# ~~گر ریخته شد خون حسود تو بود
### | ور از تو برفت رفتن غم باشد
# چون این شعر بشنید از آن اندوه سلوت یافت وشاعر را صله
# ~~فرمود13.
# الحکایة ms093 اثثالثة و الثلاثون - روزی یحیی بن خالد برمکی از پیش
# ~~هادی بیرون آمد، با14 هادی (مناظره کرده، و سخنهای سخت استماع کرده
# ~~و15) تهدید ووعیدشنیده، و برجان ناامید شده، که هادی ویرا تکلیف می کرد
~~PageV01P167
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0202.png)

# ~~که هارون را بر آندار که خود را از ولیعهدی خلع کند تا پسر خود را
# ~~ولیعهد گردانم. ویحیی سوگند میخورد که من جهد می کنم ورای میزنم،
# ~~هارون امتناع مینماید. وهادی وی1را دراین معنی تصدیق نمی کرد و گمان
# ~~میبرد که او بهخلاف آن میفرماید هارون را، بدین سبب یحیی برجان
# ~~خود خائفبود2 . چون به خانه آمد در میان آن3 پریشانی4، باغلامی سخن
# ~~می گفت : از 5 غلام به کلمهای برنجید و تپنجهای 6 بر روی غلامزد، حلقهآ
# ~~انگشتری یحیی بشکست ونگین او7 بیرون افتاد وضایع گشت، ویحیی
# ~~بدان سبب اندوهگن و غمناک و پریشانگشت9 واز صورت آن حال مستشعر
# ~~گشت 10 . بشاری11 شاعر در آمد وبرصورت حال وقوفداشت،12 این شعر
# ~~بگفت: شعر13:
# ~~اخلاک من کل الهعوم سقوطه
### | و اتاک14 بالفرج انفراج الخاتم
# ~~قدکان ضاق ففک 15 حلقته ضیقه 16
### | فاصبر فما ضیق 17 الزمان بدادآم
### | الترجمه18 :
# ~~انگشتری ار شکست و بفتاد 19 نگین
### | زنهار بدین سبب نباشی غمگین PageV01P168
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0203.png)

# آن حلقه گشاوه گشت و آن بند شکست
### | فالیست نکو نیک بیندیش درین1
# (ودر مدتی نزدیک هادی را وفات آمد وخلافت برهارون مقرر
# ~~گشت ویحیی در صدر 2 وزارت بنشست3)4.
# الحکایة الرابعة والثلاثون - قنائی5 حکایت کرد6 که روزی بامداد
# ~~یگاه به سرای موسی بن عبدالملک رفتم وداودبن الجراح 7 نیز8 حاضر شد
# ~~وبه نزدیک من بایستادو گفت: چون دیروز9 از نزدیک10 ابی الحسین11 موسی-
# ~~بن عبدالملک باز گشتم شریفهای مستوره ازخاندان بزرگ درخانه12 بود،با
# ~~من شکایت کرد از موسی بن عبدالملک و بامن 13 گفت که14 میخواهد که15
# ~~فلان ضیعتمن 16 بخرد، وتو میدانی که اطفال خرد وایتام صغار 17 دارم
# ~~وعهدهآ معیشت وتمامت 18 وجوه19 اخراجات من از ارتفاع آن ضیعت ms094 20
# ~~است، آمدم21 تاباتو مشورت کنم، دراین معنی چه صوابمی بیتی؟ گفتم:
# ~~در پسپرده باتو کیست؟ گفتهیچکس. گفتم 22: تدبیر کارتو 23 نمیدانم
# ~~اما24 مشورت آنست که نبطی گوید 25 : (لاتبع ارضک من قدام 66 الرجل 27
~~PageV01P169
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0204.png)

# ~~فان 1 المرء یموت والارض تبقی) . یعنی زمین را پیش ازمرد 2 مفروش که
# ~~مرد بمیرد وزمین باقی ماند. آنزن چون این سخن بشنید مرا دعا کرد و
# ~~وبرفت. قنائی 3 می گوید: ماهم بر آن 4 حالت بودیم که موسی بیرون آمد
# ~~و داو و دراگفت: (یا باسلیمانهلاتبع ارضک من قدام اثرجل الشریر فانه
~~یموت والارض
# ~~تبقی) وبرنشست تابه دیوان رود. بااوبرنشستیم6. داوودچون این 7 سخن8
# ~~بشنید گفت: شنیدی که 9 چه افتاد؟ وبهغایت بترسید10 وگفت: هلاک شدم
# ~~وبیشک این مردبه خون ومالمن سعی کند کجا روم 11، کجا روم12، کجا
# ~~گریزم13، پناه با که برم14، در کار من تدبیری بکن پیش از آنکه این راه
# ~~تمام شود وبه دیوان نزول کند. گفتم: هیچ حیلهای 15 نمیدانم و او از16
# ~~خوف بی صبرو آرام شد ودست به آسمان 17 برداشت و گفت: «الهم اکفنی
# ~~شره وضرهوامره فانک عالم بقصنی ومااردت بقولی18 الاالخیر». می گفت :
# ~~«خداونداشراو وضراو ازمن کفایت کن، خداوندا میدانی18 که نیت من20
# ~~خیر بود. ونصیحت» 21 و گریستن وتضرع وبی آرامی 22 از حد گذشت13
# ~~وهمهآ راه همچنان زاری می کرد و به خدای می نالید تابه نزدیک دیوان24
# ~~رسیدیم. موسی گفت: این 25 ریسمان 26 سیاه در این راه ما 27 که 28 بسته
~~PageV01P170
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0205.png)

# ~~است1 ؟ واززین بجتبیدو بیفتاد 2 و سکتهاش بگرفت وبه مفاجاة 3 بمرد و
# ~~دعای او 4 اجابتشد 5 واز او ایمن گشت6.
### | شعر2:
# دعا چو از سر اخلاص و صدق گوید مرد
### | خدای. عزوجل - زود مستجاب کند
# سؤال از سر درد و نیاز کن تا 8 حق
### | به فیض وفضل وکرم در زمان9 جواب کند
# الحکایة الخامسة والثلاثون- اصمعی حکایت کرد که در قبیلهآ ms095 بنی
# ~~کلب بودم در سالی که قحط مستولی بود، و چند سال بود که باران کمتر
# ~~می باریدواز زمیننباتنمیرست، 10 وهرچند میغ سیاه 11 از جهت 12 قبله
# ~~بر آمدی ومردمان 13 را امیدوار گردانیدی14 چون15 وعدهآ لئیمان عشوهآ 16
# ~~میان تهی بودی وچون لمعان سرابموجب التهاب آتش حسرت، وحیوان
# ~~را از نبات و آدمیرا از حیات 17 یأس18 تمام حاصل شده بود . چون19
# ~~شدت بی یارانی به نهایترسید و بلیت بی نانی21 بهغایت کشید عجوزی22
~~PageV01P171
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0206.png)

# ~~دیدم که از 1 قبیله بیرون آمدوبر بلندترین موضعیرفت. و به آواز بلند
~~گفت:
# ~~«یاذا العرش اصنع کیف شئت فا رزاقنا علیک». هنوزاز آن موضع فرو
# ~~نیامده بود که چندان3 باران ببارید 4 که بیم بود که در آبغرقه گردند،
# ~~(وتمامت سیراب شدند) 5
# الحکایة السادسة والثلاثون - ثقات ومعتمدان چنین حکایت کردند6
# ~~که سلیمان بن عبدالملک درایام ولایتخویش، عراق7 به حکم محمدیزید8
# ~~کرد، و چون محمد یزید9 بهعراق آمد هرمال که دربیت المال بود به مصارف
# ~~اهل استحقاق10 رسانید 11 ومحبوس و مقید12 که در محابس وسجون
# ~~بودند13 همهرا 14 اطلاق کرد و اعزاز و اکرام15 فرمودالا یزید بن ابی
~~مسلم16
# ~~کاتب حجاج را که 17 کاربروی 18 سخت تر 19 فرو 20 گرفت به سبب21
# ~~عداوتی که میان22 ایشان بود. بعداز مدتی 23 مدید که 24 از تقلبادوار
# ~~وانقلاب روزگارمحمدبنیزید به افریقیه افتاد وهم در آن نزدیکی 25 امیری
# ~~افریقیه به یزید ابی مسلم 26 دادند و درافریقیه 27 برمحمد یزید28
~~ظفریافت، PageV01P172
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0207.png)

# ~~ونماز شامی بود1 از شبهای رمضان که محمدبن 2 یزید را به نزدیک 3
# ~~یزید4 ابی مسلم آوردند (ویزیدبن ابیمسلم خوشهای انگور دردستداشت،
# ~~محمدبن یزید)5 باخدای6 مناجات کرد و گفت: «خداوندا اگر میدانی که7
# ~~اسرارا8 که اطلاق کردم و آن فقرا را که عطا دادم به جهت رضای تو
# ~~خدای9 بود مرا ازدست این ظالم خلاصده و شر او0اکفایت کن». و 11
# ~~چون یزید زا نظر برمحمد ms096 افتاد گفت: «اما والله لطال 12 ماسأنتالله -
~~تعالی
# ~~ان یمکننی 13 منک بغیرعقد ولا عهد». دیر است 14 تا ازخدای- تعالی - می-
# ~~خواستم که 15 مرا بی سابقهآ عقدی ووسیلتعهدی16 برتو دست دهد. محمد
# ~~گفت: «وانی سألت 17 الله ان یجیرنی منک ویعیذنی 18»: من نیز از خدای 19
# ~~می خواستهام20 که مزا به زنهار 21 خود در آرد 22 ودر حرم عصمتخود
# ~~پناه دهد واز تونگاهدارد. یزید گفت: «پس چرا ترا در پناه نیاورد
~~ونگاه23
# ~~نداشت و زنهار 24 نداد؟ به خدای 25 که پیش از آنکه این خوشهآ انگور
# ~~بخورم ترا قتل کنم». و در روایتی گفتهاند26: به خدای که اگرملک الموت
# ~~درگرفتن 27 جان تو 28 با من مسابقت و مبادرت نماید بر 29 ملکالموت
~~PageV01P173
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0208.png)

# ~~بیشی گیرم وترا بکشم. این سخن دردهان داشت که قامت1 نماز شام2
# ~~بگفتند. خوشهآ انگور از دست بنهاد وبه نماز برخاست و فرا پیش شد تا
# ~~امامت کند. در3 محراب، عمودی بر سرش زدند و هلا کش 4 کردند5 ومحمد
# ~~را رها کردند تا به سلامت برفت 6.
### | شعر7:
# # قصد مردم مکن به سیرت بد %~% زود باشد که کار بر گردد
# # بیشتر آن بود که حاسد را %~% سرسینه قضای سرگردد 8
# الحکایة السابعة والثلاثون -حکایت کرد ابوعبدالله بن ابی عوف 1
# ~~الزوزنی 10 که به نزدیک ابوالعباس بن نواله11 رفتم12 و او محبوس بود،
# ~~این دوبیت13 املاکرد14:
### | شعر15:
# # عواقیب معروه الامور خیار %~% وایام شر لاتدوم162 قصاب
# # و لی بباق بؤسها ونعیمها17 %~% اذاعر لیل هم گرنهار
### | الترجمه18 :
# # برعقب انده وغم شادی است %~% براثر محنت ورنجست ناز 19 PageV01P174
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0209.png)

# # چون نبود دائم کوته شمر %~% روز بلا گر چه نماید دراز
# # دولت و محنت بنپایند دیر %~% تا ز1 شب و روز بود ترک تاز2
# نگذشت از این سخن بس روزگاری 3 که کار 4 ابوالعباس نیکو
# ~~شد وباطراوت5 اول رفت6.
# الحکایة الثامنة والثلاثون- یکی از بازرگانان مدینه حکایت کرد
# ~~کهدر وقتی 7 از اوقات روزگاربامن ناسازگاری کرد8 ms097 وبعداز آن که شمول
# ~~نعم وعموم9 کرم ایزدی بود 10 به فقر ودرویشی مبتلا گشتم وبه نزدیک11
# ~~جعفر بن محمد صادق 12 - رضی الله عنه و عن آبائه الکرام -12 بسیار
# ~~رفتمی. روزی دربدترین حالتی14 به نزدیک15 او در رفتم واثر 16 پریشانی
# ~~برظاهر وباطن من مطالعه17 کرد ودلش برمن رقت آورد و اینابیات
# ~~برخواند18:
### | شعر 19:
# # فلا تجزع وان اعسرت 20 یومأ %~% فقدایسرت21 هی الزمن23 الطویل
# # فانالعسر یتبعه 23 یسار %~% و قول الله اصدقکل قیل PageV01P175
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0210.png)

# # هلا تیأس فان الیأس کفر %~% لعلالله یفنی عن قلیل
# # ولا تظنن بربکظن سوء %~% فان اللهاولی2 بالجمیل
# # فلو ان العقول تسوق3 رزقا %~% لحانالمال عند ذویالعقول
### | الترجمه:
# ~~اگر به رنج فتادی جزع مکن چندین
### | بسا که بودی در خرمی و آسانی
# ~~چو گفت ایزد: آسانی است با سختی
### | کلام حق را تکذیب کرد نتوانی
# ~~ز فضل ایزد کفر است ناامید شدن
### | مبر امید که زایل کند پریشانی
# ~~گمان خویش نکو کن که او نکو کار است
### | اگر چنانکه شوی بدگمان تو درمانی
# ~~غنا و فقر به تقدیر اوست از وی دان
### | مگو که هست اثر زیرکی و نادانی
# چون این ابیات بشنیدم خدای4 مرا چندان تسلی وخرسندی5 داد
# ~~که از آنجا بیرون آمدم، گمان بردم که توانگر ترین مردمان منم و خدای
# ~~-تعالی - بعد از آن مرا از آن محنت خلاص داد6 .
# الحکایة التاسعة والثلاثون - آوردهاند که مردی را از اهل قر آن
# ~~و زهاد 7 به نزدیک عبیدالله بنزیاد 8 آوردند. عبیدالله 9 آن 10 مرد را
~~به- PageV01P176
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0211.png)

# ~~شتم1 و فحش ایذا 2 کرد و گفت: تو حروریی. آن مرد ایمان غلاظ و
# ~~شداد برزفان راند 3 که من حروری نیستم، وعبیدالله درحق اوبسی تهدید4
# ~~ووعید راند 5 واشارت کرد 6 که محبوس گردانید7 تا آنچه اورا سزاباشد8
# ~~درحقاو 9 تقدیم کنم10. چون ویرا باز گردانیدند باخود سخنی آهسته
# ~~گفت11: عبیدالله فرمود 12 تاویراباز گردانیدند 13. پرسید که چه می
~~گفتی؟
# ~~گفت: بیتی 14 ms098 از شعر 15 برخاطر 16 گذشت به 17 طریق تمثل برزبان18
# ~~میراندم19. گفت: پس 20 توعظیم دل فارغی کهپروای آن داری21. حال22
# ~~تو گفتی این شعر 23 یاگفتهآ دیگران است 24 . گفت من گفتهام . عبیدالله
# ~~فرمود که برخوان، برخواند:
### | شعر 25:
# # عسی فرج یأتی به الله انه %~% له کل یوم فی خلیقته امر
# # اذااشتد26 عسر فارج27 یسرأفانما %~% قضی الله ان العسریتبعه الیسر
### | الترجمه:
# بود که کار گشاده شود ، مشو نومید
### | که کار ایزد پیوسته حال گردانیست PageV01P177
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0212.png)

# چو سخت گردد کارت امید راحت دار
### | خدای گفت که از بعد سختی آسانیست
# پسر زیاد چون این سخن راست1 بشنید رشتهآ سهتای2 اوصاف
# ~~ذمیمه که (ثلاث مهلکات: شح مطاع وهوی متبع واعجاب المرء بنفسه)
# ~~تا ازوی در گذشت5 وفرمود تاوی را اطلاق کردند وبعد از آن مدتتی 3
# ~~طویل در خصب 7 عیش و سلامت8 و رفع منزلت و درجت روزگار
# ~~گذرانید.9
# الحکایة الاربعون- محمد بن موسی بن الفرات حکایت کند که
# ~~علی بنیزید 10 صاحب البرید گفت که من مدتی 11 کتابتعباس مأمون12
# ~~می گردم ودر وقتی12 عباس برمن خشم گرفت ومرامصادرهآ سخت فرمود-14
# ~~وهرچه درمال وملک من بود ازمن بستد15 وبیرون16 از جامهای و اسبی7.
# ~~هیچ دیگر 18 نداشتم19. در اول روز برنشستمی وبه سلام هر کس رفتمی و
# ~~چون به آخر روز فرود آمد می اسب را به کرا بدادمی تا بار برنهادندی
~~PageV01P178
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0213.png)

# ~~ووجوه معشیت من از اجرهآ 1 آن اسب بودی . در روزی، از روزها
# ~~چنان اتفاق افتاد که کسی چهارپای2 به اجرت نگرفت و آن کسبمیسر
# ~~نشد4، ومن5 وغلام واسب آن شب گرسنه خفتیم6 وآن روز 7 دیگر اتفاق8
# ~~افتاد که کسبی میسر نشد9. غلام گفت: ما هرگونه10 که باشد صبر کنیم
# ~~امامیترسم که این چهارپا از گرسنگی هلاکشود. گفتم: ایپسر 11 چه
# ~~حیله12 سازم12؟ اگر زین ولگام وجامه بفروشم 14 آمد شد وطلبکاری متعذر
# ~~شود. دراثاث خانهنظر کردم، حصیری 15 خلق16 بود و بالش خشتی ms099 که به
# ~~خرقه آن خشترا بپوشید می17وسربراو 18 نهادمی ومطهرهای سفالین که
# ~~در او19 آب خوردمی و ووضو ساختمی و دستاری دبیقی کهنه که ازوی
# ~~جزرسمی نمانده بود. غلام را گفتم: آندستار ببر 20 و بفروش ویک 21 درم
~~گوشت
# ~~بخر وبریان کن که نیک 22 آرزومند گوشتم 23. غلام برفت و من تنها در
# ~~خانه بماندم 24. شاه مرغی بود 25 به هزار 26 بار از ما گرسنهتر ، ناگاه
~~PageV01P179
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0214.png)

# ~~بنجشکی 1 بیامد 2 و خواست که از مطهره آب خورد . شاهمرغ به
# ~~حمیت بجست وآن بنجشک 3 را بگرفت وفروبرد و چون بنجشک4 به
# ~~حوصلهآ شاه مرغ رسید نشاطیوقوتی5 دروی پدید آمد و بال وپربیفشاند6
# ~~وبه نشاط آواز بر کشید وحرکت وهزتی دروی پدید آمد، مرا از حالت2
# ~~خود وشدت 8 جوعی که درآن بودم گریستن9 آمد، روی به آسمان کردم
# ~~و گفتم: خداونداهمچنانکه این شاهمرغ را روزی رسانیدی10 مرا از این ضیق
# ~~وشدت برهان واز آنجا که نیندیشم11 روزی برسان. هنوز چشم از آسمان
# ~~برنگرفته بودم که در بزدند. گفتم کیستی تو؟ گفت ابراهیم بن نوح و کیل
# ~~عباس بن مأمون. گفتم: درآی12. چون 13 در آمددرحال وهیأت من نظر کرد،
# ~~چون مرا متغیر وپریشان دید از کیفیت حال من استفسار فرمود، بروی 14
# ~~پنهان داشتم وآشکارا نکردم15 . بعداز آن گفت: «امیر سلام میرساند و
# ~~امروز بامداد ازتو یاد کرد واین پانصد دینار زر 16 فرستاده است17 تا در
# ~~مصالح خود 18 صرف کنی»؛ وکیسه در 19 پیش من بنهاد. من 20 اول 21
# ~~شکر باری 22 بگزاردم 23 وامیر را دعا کردم24 و بعد از آن حکایت حال
# ~~خود ازگرسنگی دوروزه وفروختن مندیل25 وسخن 26 شاه مرغ ومناجاتی
~~PageV01P180
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0215.png)

# ~~که آن لحظه کردم همه با او تقریر کردم و اورا گرد سرای خویش بر آوردم1
# ~~تاپدید که در2همه سرای چیزی 2 که یک2 درم ارزد نبود. او بازگشت و
# ~~هم درحال معاودت کرد و گفت: حالتو ms100 باامیر شرح دادم، پانصد دینار دیگر
# ~~فرستاده است؛ فرمود5 که آن 6 پانصد دینار دروجه 7اثاث بیت8 ومایحتاج-
# ~~الیه9 صرف کن10 واین11 پانصد دینار دروجه نفقه صرف کن 12 تا آنگاه13
# ~~که خدای - تعالی- کار را 14 ساخته گرداند. و غلام باز آمد و حکایت
# ~~تمام15 با او بگفتم وزر16 پیش اوبنهادم. اونیز خدای 17 را شکرها 18
~~کرد،
# ~~وبعداز آن هرروز از الطاف باری- تعالی- لطفی دیگر 19 مشاهده کردم20
# ~~ونعمتی دیگر دیدم21 وبه مرادی دیگر رسیدم 22.
### | شعر:
# ببین بهدیدهآ عبرت که ایزد بیچون
### | چه لطفهاست که در حق هر کسی کردست
# به یکزمان کند اندوه توبدل بهنشاط
### | خدای- عز وجل- اینچنین بسی کردست
# الحکایة ابحادیةآ والاربعون - حکایت23 کردهاند که زنی اعرابیه
~~PageV01P181
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0216.png)

# ~~بود که خدمت حجرات سید کاینات- صلوات الله وسلامهعلیه1 - کردی و
# ~~به طریق تمثل 2 این بسیار گفتی:
### | شعر3:
# ~~ودوم الوشاح من تعاجیب 4 ربنا
### | الا5 اذه من ظلمته الکفر نجاذی6
### | الترجمة:
# ~~هرچند ز کفرم برهانید خدای
### | ذوق سخن خودم چشانید خدای
# ~~اکنون منت ز روز گردن بند است:
### | کز ننگ فضیحتم جهانید خدای
# اورا گفتند: توبدین بیت مثل9 بسیار میزنی، به همه حال این را
# ~~قصهای9 وسری10 باشد. گفت: بلی، من خدمت جماعتی می کردم به بادیه ،
# ~~از دختران ایشان یکی گردنبندی11 از آن خود بنهاد. عقابی آن گردنبند
# ~~در ربود چنانکه هیچکس ندیدیم 12 ومرا بدان متهم گردانیدند ، وهرچند
# ~~سوگند خوردم باور نداشتند وبه مردان استعانت کردند، ومردان بیامدند
# ~~و هرمبالغه12 که 14 ممکن بود در 5 تهدید و وعید و بحث و تفتیش به
~~PageV01P182
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0217.png)

# ~~جای آوردند، چون ظاهر نشد پیر زنی در میان ایشان بود که از خدای1
# ~~خبرنداشت و ازشفقتدردلش اثرنبود، آواز داد (فتشوا فلها2 ای فرجها)،
# ~~یعنی 3 در فرجش طلب کنید که در آنجا پنهان کرده باشد، و قصد آن کردند
# ~~که آنچه او گفته بود 4 به جای آرند 5 واز آن فضیحت عالم برمن سیاه
# ~~گشت6، وسرسوی 7 آسمان برداشتم8 و گفتم: ms101 «یارباه اغثنی و یا غیاث-
# ~~المستغیثین اغثنی». هنوز (این سخن9) تمام نکرده10 بودم که عقاب برسر
# ~~ما پروازکرد وآن وشاح در میان11 ما انداخت وایشان خجل شدند (واز
# ~~من12) عذر خواستند، و این معنیرا من 13 دراین بیت 14 نظم دادم 15 و ورد
# ~~خود گردانیدم تانعمت خدای - تعالی - در 16 دل من فراموش نشود و
# ~~شکر آن ترک نکنم.
### | شعر 17:
# ترا خدای چو از ورطهای رهایی داد
### | همان بهست که پیوسته شکر آن گویی
# به کام خود چورسیدی یهشکر لب جنبان
### | که او سزاست که شکرش به صد زبان گویی
# الحکایة الثانیة والاربعون- فضل بن الربیع روزی به نزدیک فضل-
# ~~بنیحیی بن خالد البرمکی در آمد. فضل بن یحیی قدر فضل 18 ندانست و
~~PageV01P183
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0218.png)

# ~~چون سلام کرد سرازپیش برنیاورد، وچنانکه جماعتی1 که به دولت 2
# ~~(مغرور شده باشند و3 به) نعمت مستظهر گشته 4، به سخن5 او هیچ التفات
# ~~نکرد وهیچ حاجت ازحاجتهای او روا نگردانید6 وچون دلتنگ و خشمناک
# ~~برپای خاست بدان نیز التفاتی نکرد7 ، ویحییین خالد در آن مجلس بود.
# ~~چونفضل ربیع از آنمجلس8 بیرون رفت یکی از خاصگان خود رافرمود
# ~~که برعقب 9 بیرون رو بنگر10 که آن ساعت که برپشت اسب سوارشود
# ~~چه گوید؟ که مرد در سهحالت آنچه درضمیر دارد ظاهر گرداند: چون پهلو
# ~~بربسترنهد، وچون بامنکوحهآ خود خالی بنشیند، وچون برپشت اسبسوار
# ~~شود. آنشخص از11 عقب فضل بیامد. فضل براسب 12 نشست و این دو
# ~~بیت بگفت 13:
### | شعر14:
# # عسی وعسی یشنی القضاء عنانه13 %~% بدور زمان و الزمان یدور 6
# # فیعقب17 روعات سرورا وغبطتة %~% و یحدث من بعد الامور امور
# ودر روایتی18 چنین گفت:
# ~~عسی و عسی یشنی القضاء 19 عنانه بعثرة دهر و الزمان عثور PageV01P184
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0219.png)

# # فیدرک آمال ویجری رغائب1 %~% و یحدث من آبعدالامور امور
### | الترجمه:
# # قضا عجب نبود گرعنان بگرداند %~% صفات اهل زمان در زمان بگرداند
# ~~سرورو غبطت3 بخشدتراپس ازاندوه  چو حال گردانحال جهان بگرداند
# میان این سخن ومیان آنکه هارون الرشیدبر برامکه ms102 ساخط گشت
# ~~روزی چند معدود بیش نبود4.
# الحکایة الثالثة والاربعون- عبدالله بن جعفر- رضی الله عنهما-روایت
# ~~کند 5 که مردی را رنجوری سخت رسید چنانکه طعام وشراب و آرام و
# ~~خواب بروی متعذر گشت. شبی بیدار بود، آواز سخن گفتنی 6 شنود 7 ،
# ~~در8 حجرهآ خویش استماع کرد شخصی9 ایندعا میخواند: «اللهم انی
# ~~عبدک وانت 10 ولی املی فاجعل الشفاء فی جسدی والیقین فی قلبی و التور
# ~~فی بصری والشکرفی صدری وذکرک مابقیت انلیل والنهار11 فی لسانی و
# ~~ارزقنی بنک رزقا غیر محظور ولاممنوع».
# او این دعا یاد گرفت ویکبار بخواند 12 (هم برجایگاه)13 در حال
# ~~صحت یافت (واز آن علت ومرض برست. شعر :
# # چون دعا باشد از سر اخلاص %~% گر اجابت شود مدار عجب
# # دستگیری هر که او را خواند %~% نبود از لطف کردگار عجب14) PageV01P185
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0220.png)

### | الباب الرابع
# فی1 من استعطف بصادق» لفظ اواستدفع3 مکروهه بموقظ بیان ووعظ
# بابچهاره- درحکایت 4 کسانی که به سخن راست پادشاهان را
# ~~باسر5 عاطفت آوردند و بلیت و مکروه را 6 به نصیحت و وعظ از خود دفع
# ~~کردند.
# الحکایة الاولی- عمروبن مسعده 7 از جمله مقربان مأمون خلیفه8
# ~~وارکان دولت او بود وپیوسته کارهای بزرگ ومهمات نازک از مصالح
# ~~ملک ودولت بدو حواله بودی. روزی امیر المؤمنین 9 درپیش احمد بن ابی-
# ~~خالد که وزیر ومشیراو بودازوی استزادتی 10 فرا نمود واورا به تقصیر11
# ~~در مهماتی که بدو تعلق داشت منسوب کرد و شکایت گونهای ظاهر
# ~~گردانید.

PageV01P186

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0221.png)

# احمدبن ابی خالد، عمروبن مسعده1 را از این حال اعلام کرد .
# ~~عمرو بن مسعده از غایت انبساطی که درحضرت مأمون و وثوقی که بر
# ~~خدمتکاری 2 وکفایتخود داشت برفور علی سبیل التهور به خدمت مأمون
# ~~در آمد وتیغ ازدست بینداخت و گفت:
# پناه می گیرم به خدای - تعالی3 - از خشم امیرالمؤمنین4 ، ومن
# ~~درجهآ خود از آن کمتر میدانم که امیر المؤمنین را آزاری در دل و غباری
# ~~برخاطر باشدواستزادتی5 بر زبان 6 راند. مأمون گفت: این خبر ms103 چیست که
# ~~که ترا اینچنین بی آرام گردانیده است 7 واضطراب در خاطرتو آورده 8؟.
# ~~او آن ماجری که مأمون بااحمدبن ابی خالد9 گفته بود بعینه حکایت کرد .
# ~~امیر المؤمنین مأمون به وجه احسن آن سخن را عذری بگفت ومحملی
# ~~بنهاد 10 . وچون سخن راست بود از بحث آن شرمسار میشد و سخن خود
# ~~راتزیینی11 وترس12 عمرو را تسکینی میداد تا آنگاه 13 که ابن ابی خالد14
# ~~در آمد. مأمون با اوگفت: ازاهل15 مجلس وندما وجلسا وحواشی 16 خود
# ~~باتو شکایتی17 می کنم: سخنی که18 در این مجلس رود19 بیرون می برند
# ~~و درافشا واشاعت آن می کوشند وحرمت مجلس20 ما رعایت نمی کنند ،
# ~~تااین کلمه که درباب عمرو باتو گفتم ازعمرو بازشنودم و گمان بردم که
~~PageV01P187
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0222.png)

# ~~هتک اینستر وافشای این شرفلان هاشمی کردهاست، و من بدین سبب در
# ~~تألیف عذری که مبین1 باشد ازثبوت خیانت مضطر گشتم وسخن در اعتذار
# ~~مستقیم نمیشد2 وبه لطف وتخلص ازمظنهآ ریب منهج قویم نمی پذیرفت
# ~~که گفتهاند: (ان لسان الباطل لفی الباطن والظاهر3). احمد گفتیا امیر
~~المؤمنین
# ~~هیچکسرا بدین تهمت متهم مفرمای 4 که این شخن5 من به گوش عمرو
# ~~رشانیدم. مأمون گفت: ترا چه براین داشت؟ گفت: شکر امیر المؤمنین و
# ~~نصیحت و محبت 6 اولیای دولت واعدای 7 نعمت که8 از حسن خلق و
# ~~کمال مرحمت امیرالمؤمنین معلوم من بود، که پیوستهدراستدناء9 اباعد و
# ~~تألیفاعداء واجانب 10 می کوشد[و] استصلاح اولیا واقربا 11 اولیترداند،
# ~~خصوصا چون مثل عمرو که رکن وثیق دولتوعمدهأکیدمملکت 12[است] و
# ~~مقامات ومرافقت 13 اودرخدمت آنحضرت و مآثر ومفاخر او در نصرت
# ~~این دولت معروف ومشهور14 ، واگر من استزادتی که امیر المؤمنین فرمود
# ~~ویرا اعلام نکردمی او از آن غفلت 15 متنبه نگشتی و براصلاح کار خود
# ~~و16 استعطاف امیرالمؤمنین اقدام ننمودی 17 ، اندک غباری که بر خاطر
# ~~امیر المؤمنین بودبه سخط او-نعوذبالله منهسرایت کردی و بر پوشیدگی 18
~~PageV01P188
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0223.png)

# ~~عمرو1 بهخطائی مخاطب گشتی که تدارک ms104 آنبر امیرالمؤمنین بعداز آن
# ~~که براهت ساحت اومعلوم شدی دشوار بودی، پس اعلام او دراین2 حادثآه
# ~~لازم دانستم تااگر تقصیری کرده است بعداز این به کفایت و محافظت3 مراسم
# ~~جد کاری4 عذر آن بخواهد، واگرنه سلامت جانب خویش5 برامیر المؤمنین
# ~~مکشوف6 گرداند. وموضع عتاب ومحل بازخواست جایی باشد که افشای
# ~~سری رود7 که مصلحتی از مصالح ملک و ملت بدان سبب مختل گردد
# ~~ویا به نقص تدبیری سرایت کند. مأمون گفت: سخت نیکو کردی که مرا
# ~~از مخاطرهٔ‌ 8 ظن ومهلکهآ گمان بیرون آوردی، واز هردو عفو کرد.
### | شعر:
# از خصالی که در کرام بود
### | هیچ بهتر ز راستگوئی نیست
# و ز فعالی که با لئام بود
### | بتر از کذب و از دورویی9 نیست
# چون شعار تور استگویی گشت
### | در دوگیتی جز آنچه گویی10 نیست11
# العکایة الثانیة - جعفرین محمدبن علی بن الحسین بن علی بن-
# ~~ابی طالب 12 - رضی الله عنهم13 که چون صبح صادق بود و چون آفتاب
~~PageV01P189
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0224.png)

# ~~منیر، چنین حکایت کرد 1 که ابوجعفر منصور چون ابراهیم عبدالله2
# ~~را قتل کردند فرمودتامرا وجملهآ 3 آل ابی طالبرا ازمدینه به کوفه برند4
# ~~ویک محتلم را از ما آنجا رها نکردند، وچون به کوفه رسیدیم مدت یکماه
# ~~در کوفه بودیم وساعة بعد ساعة منتظر قتل وتعذیب و آنچه از توابع 5
# ~~آن باشد میبودیم . بعداز یکماه ربیع حاجب از پیش ابوجعفر برسید 6
# ~~و گفت: آن علویان کجااند؟ ایشان رابگویید تا دومرد از (بزرگان وافاضل
# ~~خویش)7 که عاقلتر وتماستر8 باشند به 9 نزدیک امیر المؤمنین فرستند .
# ~~من وحسنزید 10 به نزدیک او رفتیم. چون 11 مرا بدید، گفت: انت الذی
# ~~تعلم 12 الغیب؟ تویی که غیبمیدانی؟ گفتم که13 (غیب جزخدای14-تعالی15-
# ~~کسی نداند)16 . گفت: تویی که این خراجهابه نردیک تو میآرند؟ گفتم:
# ~~به نزدیک 17 امیر المؤمنین آرند. گفت : هیچ میدانی 18 که شمارا چرا
# ~~خواندهام؟ گفتم: نه19. گفت: میخواهم که منازل شما خراب کنم و چاهها
# ~~بینبارم 20 ودرختهای شما ms105 از بیخ بر کنم وشمارا در بیشههایی21 که
~~ازعمارت
# ~~دور واز مردم مهجور باشد جای دهم تا اهل عراق و حجاز به نزدیک شما
# ~~نیایند که مفسدت شما در زیارت 22 کردن و23 اعتقاد وتقرب24 نمودن
~~PageV01P190
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0225.png)

# ~~ایشان است. گفتم: یاامیر المؤمنین: (ان سلیمان علیه السلام اعطی فشکر ،
# ~~وانایوب - علیه السلام - ابتلی قصبرو ان یوسف - علیه السلام - ظلم
~~فغفرو
# ~~انت من ذلک النسل). معنی آنست که سلیمان را - علیه السلام - پادشاهی
# ~~دادند شکر کرد وایوب را - علیه السلام- محنت وبلیت دادند 1 صبر کرد و
# ~~بریوسف2 - علیه السلام - ظلم کردند عفو کرد وتو فرع آن اصل3 وزبدهآ
# ~~آن نسل وغصن4 آندوحه ومیوهآ آن شجرهای. ابوجعفر چون این سخن
# ~~بشنید تبسم کرد وگفت: اعادت کن، دیگر بار بگفتم. گفت:
# (مثلک فلیکن زعیم القوم)، باید که پیشوای قوم چون تویی باشد.
# وروایت5 ربیع بن حاجب 6 چنانست که چون ابوجعفر منصوررا
# ~~گفتند که جعفر بردرسراست گفت که اورا در آرید8. چون در آمد گفت :
# ~~(السلام علیک یاامیر المؤمنین ورحمة الله وبرکاته). أبوجعفرگفت :
~~(لاسدم
# ~~الله علیک یاعدو10 الله)، تویی که درسلطنت وخلافت مرا11 طعن می کنی
# ~~وملک مرا متزلزل ونامستقیم میخواهی؟ (خدای مرا بکشاد) 12 اگر من
# ~~قرا نکشم.13 جعفر آن کلمات کهپیش ازاین مسطور گشت بگفت. ابوجعفر
# ~~لحظهای سر124 در پیش افکند، پس سربر آورد و گفت: به نزدیکمن آییا
# ~~اباعبدالله که برائت ساحت وسلامت ناحیتو کثرت 15 فضایل وقلت غوایل
# ~~تومعلوم و محقق شد، خدای جزا دهادترا بهترین جزائی که ذوی الارحام
# ~~را به صلهآرحم دهد، پس دست او بگرفتو اورا باخود برنهالی16 نشاند و
~~PageV01P191
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0226.png)

### | فرج بعد از شدت
# ~~غالیه خواست وبه دست خود محاسن او مطیب گردانید1 وانگاه گفت :
# ~~بازگرد و در حفظ 2باری- تعالی -باش3 . و چون باز گشتمرا 4 فرمود که
# ~~جایزه و کسوت لایق5 بزرگی او بر 6 . من فرمانبرداری کردم و آنچه
# ~~فرموده بود 7 به جای آوردم وچون به ابوعبدالله جعفر رسیدم گفتم: یا ms106
# ~~فرزند رسول خدای پیش از آنکه تو در آمدی8 عزیمت9 آن مرد برقتل تو
# ~~واهل بیت تو میدیدم10، و بعضیاز آن امارات11 تو مشاهده کردی12، ودیدم
# ~~که چون در آمدی لب میجنبانیدی آنچه بود که میخواندی13 که 14به
# ~~برکات آن خدای- تعالی 15_شر او کفایت کرد؟ جعفرصادق گفت : تومردی
# ~~(هستی هم ازماو)16 دوستی و محبت تواهل بیت17 راظاهراست، دعائیست که آن
# ~~را دعای فرج خوانند18 که رسول- علیه السلام19- را چون کاری سخت
# ~~فرا پیش آمدی این دعاخواندی ودعا اینست :
# (اللهم احرسنی بعینک التی لاتنام واکنفنی بر کنک20 الدی لایرام وارحمنی
# ~~بقدرتک علی واکنفاهلی21 وانترجائی فعم نعمتا نعمت بهاعلی22 قل لک
~~PageV01P192
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0227.png)

# ~~بها شکری (وکممن بلیة ابتلیتنی بها قل لک بهاصبری فیامن قل عند نعمته
# ~~شکری 1) فلم تحرمنی، ویامن قل عند بلیته صبری فلم یخذلنی 2، (ویا
# ~~منرآنی علی الخطایا فلم تفضحنی 3، اسألک ان تصدی علی محمد وعلی آل
# ~~محمد وبارک علی محمد وعلی آل محمد و ترحم محمدا و آل محمد 4)
# ~~کما صلیت وبارکت وترحمت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم، انک حمید
# ~~مجید، اللهم اعنی علی دینی بالدنیا وعلی آخرتی بالتقوی واحفظنی فیما
# ~~غبت عنه ولاتکلنی الی نفسی فیما حضرته یامن لایضره الذنب ولاینقصهه
# ~~المغفرة، هب لی مالاینقصک و اغفرلی مالا یضرک انک وهاب، اللهم انی
# ~~اسألک فرجأقریبا وصبر أجمیلا ورزقأواسعاو اسألک العافیة من کل بلیة
~~واسألک
# ~~تمام العافیته واسأنک دوام العافیة، واسألک الشکر علی العافیة واسألک
~~الغنی
# ~~عن الناس ، ولاحول ولا قوة الأبابله العلی العظیم).
# الحکایة الثالثة- مذکور است که موسی الهادی بریکی 6 از کتتاب
# ~~وندمای7 خویش ساخطشد واوراتقریع8 وتعریک9 می کرد وتهدید وتوبیخ
# ~~میفرمود. آن مردگفت: یاامیر المؤمنین این جریمه که امیر المؤمنین 10 به
# ~~من منسوب می فرماید11 واین گناه که مرا بدان موسوم 12 ومعاتب13 می-
# ~~گرداند 14 اگر گویم که 15 نکردهام وبربرائت ساحت خود حجت گویمرد
# ~~سخن امیر المؤمنین باشدومرا زهرهآ آن نبود، واگر16 اقرار واعتراف نمایم
~~گناه PageV01P193
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0228.png)

# ~~ناکرده برخود بسته باشم ونشایدامامی گویم: ms107
### | شعر
# ~~اذا کنت ترجو فی العقاب تشفیا
### | فلا تزهدن عند التجاوز فی الاجر
### | الترجمه1 :
# ~~اگر چنانکه 2 عذابم ترا مراد دلست
### | ثواب وقت تجاوز به از عذاب بود
# ~~مکن عذاب وبه عفوم ثواب جوی ازحق
### | که هر که عفو کند در خور ثواب بود
# موسی چون این 3 معذرت استماع فرمود درصفح واحسان یدبیضا
# ~~نمود و آن جرم ازاو درگذاشت.
# الحکایة الرابعة- ابوعبدالله الزنجی 4 الکاتب گوید که چون
# ~~ابوالحسن5 بن الفرات درسوم نوبت که 6 وزیر شدابوعلی بن مقله رامنکوب
# ~~گردانید، با آنکه 7 میان من وابن مقلهدوستی دیرینه ومحبت قدیم بود
~~دراین
# ~~مدت که محبوس بود هیچ بهنزدیک اونرفتم 8 وبدورقعه ننوشتم و دلداری
# ~~ننمودم به سبب9 آنکه میترسیدم که این الفرات بدان 10 وقوف یابد و
# ~~مضرتی بهمن رساند11. چون مدتنکبتاو 12 امتدادی گرفت وایام حبس
# ~~دیر در کشید روزی به من رقعهای 13 نوشت 14 که اول آن رقعه این اییات
~~PageV01P194
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0229.png)

# ~~بودهآ
### | شعر
# # تری حرمت کتب الاخلاء بینهم 2 %~% ابن لی ام القرطاس اصبح غالیا
# # هما کان لوساء نتنا کیف حالنا %~% وقد دهمتنا نکبه وهی ماهیا
# # صدیقک منراعاک عند شدیدة %~% و کل تراه فی الرخاء مراعیا
# # فهبک عدوی لا صدیقی فربما %~% یساد3 الاعادی یرحمون الاعادیا
### | الترجمه*
# ~~نامه نوشتن میان اهل مودت
### | نیست روا یا شدست کاغذ نایاب؟
# ~~گرتو بپرسی زحال دوست چه باشد
### | دوست نباشد که او نپرسد از احباب
# ~~دوست مرا روز رنج باید و محنت
### | خود گه اقبال کم نیاید 5 اصحاب
# ~~گیر که خود دشمنی، نماید دشمن
### | وحم بر آن دشمنی که دید به گرداب
# وبعداز آن عتابی کرده 6 وبازخواستی فرموده 7 هرتقصیری که
# ~~در مکاتبات 8 و تفقد حال او9 کرده بودم، و التماس نموده 10 که رقعهای
# ~~نوشتهام 11 به وزیر و درطی12 این رقعه است بروی 13 عرضه 14 دار 15 و
### | 3-عربی : تکاد PageV01P195
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0230.png)

# ~~وقتی1 که پسروزیرابواحمدالمحسن 2 حاضر نباشد3 ، که محسن در آن
# ~~وقت بااومسی؟ ms108 بود، ورقعهای که به وزیر نوشته بود مطالعه کردم: این
# ~~بود کهاگر تا کنونزبان اعتذاره و استعطاف از حضرتوزیر- که زندگانی
# ~~دراز باد- کوتاه داشتهام تاتباهی کار من به تناهی رسید ومحنت6 و شدت7
# ~~به غایت کشید وبه نفس ومال وحشم * وجمال سرایت کرد و بدان حد رسید که
# ~~دشمن برمن ببخشاید،8 ومن حیران وشوریده واهل وعیال بی برگ وپرده-
# ~~دریده شدند. ومی گویم که تعریک و توبیخی که وزیر درحق من فرمود 9
# ~~وتأدیبی که مرا نمود 10 حقی واجب وادبی11 باستحقاق بود ومن مجرم
# ~~ومعترفم به گناه کاری 12، اماگفتهاند: «القدرة تذهب 13 الحفیظة
~~والاعتراف
# ~~یزیل14 الاقتراف15» : هر کجاقدرت آمدخشم نماند و16هر کجا اعتراف بود17
# ~~اقتراف را عبرت18 نباشد. وبدیرا به نیکی مکافات کردن واساءت را به
# ~~احسان جواب گفتن از افعال متقیان وخصال کریمانست. وحقوق خدمت
# ~~دیرینه وذمام معرفت قدیم اگر من به اساءت وبدخدمتی 19 ضایع گذاشتم
# ~~از کمال کرم وغایت لطف وزیر - ایدهالله - آنزیبد که به حسن عهد و
# ~~حفظ ذمام 20 رعایت فرماید، اگر مصلحتداند که براین بیچاره ببخشاید
~~PageV01P196
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0231.png)

# ~~واین درماندهرا به عین رأفت ملحو ظگرداند واز عاطفت و مرحمت محفوظ
# ~~دارد وبه احیاعبهجت وابقای مهجت1 او منت نهد و از این 2 عذاب
# ~~شدید 4 خلاص ارزانی دارد از 5 کرامت و انعام وموهبت و اکرام غریب
# ~~وعجیب نباشد6. زنجی کاتب گفت: من مدتها آنرقعه 7 در آستین داشتم
# ~~ومنتهز فرصتی میبودم وخلوتی می جستم که رقعه8 عرضهدارم، میسرنمی شد
# ~~تاروزی خدمت اورا تنها 9 بیافتم و گفتم : ایهاالوزیر حقوق صحبت و
# ~~ممالحت10 که میان من و ابن مقله ثابت است بررای منیر پوشیده نباشد و
# ~~سوگندها یاد کردم که تا وزیر بروی ساخط گشته است 11 میان من و او
# ~~مکاتبه ومراسله نبوده است وهیچ 12 نوعیازانواع به قضای 13 حقی از آن
# ~~او قیام ننمودهام و اینک رقعهآ اوواستزادتی که از بی التفاتی که 14 در
~~باباو
# ~~نمودهام 15 دلیل است برصدق سخن ms109 من، ورقعهبدو نمودم و گفتم: اگر
# ~~اجازت باشد 16 رقعهآ 17 او عرضهدارم . گفت بیار. آن 18 نیز بدو دادم،
# ~~و19 چون برخواند گفت: یاباعبدالله این مردقصد جان ومال واهل وولدان
# ~~من بههمه غایت کوشیده است20 وهر21 سعایت وغمز که ممکن بودهاست
# ~~در حق من به جای آوردهاست 22، ودر آن وقت که من محبوس بودم از
~~PageV01P197
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0232.png)

# ~~خدای - تعالی- آن میخواستم1 که مرا بروی وبرباقطائی 2 دستندهد
# ~~وبرایشان 3 قدرت نباشد 4. اما بروی5 به جهت آنکه مرا در حق اواحسان
# ~~بسیار ومبرتهای بی شمار است تا آن احسان را به انتقامی که باوی کنم
# ~~باطل نگردانم، و اما برباقطائی جهت آنکه او ازمشایخ دبیرانست، ازخود
# ~~نپسندیدم که جزایاو 6 به بدی کنم، دعای من در حق با قطائی 2 اجابت
# ~~آمد8 ودرحق او نیامد. اما چون بدینجا رسید نذرکردم که بعداز این از
# ~~فرمود10.
### | شعر11:
# # گر کسی بدکند تو نیکی کن %~% کزبدی جز بدی نیفزاید
# # از بدان بدرسد ز نیکان نیک12 %~% هرکسی آن کند کزو آید
# الحکایة الخامسة- روزی طریح13 بن اسماعیل الثقضی 13 به نزدیک
# ~~ابوجعفر منصور در آمد 15 درمیان 16 شاعران، و سلام کرد، منصور گفت :
# ~~لاحیاک الله ولا بارک17 فیک. توآن18 نیستی که از خدای نترسیدی19 ودر
# ~~حق ولید عبدالملک 25 گفتی: PageV01P198
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0233.png)

### | شعر1 :
# # لوقلت للسیل دع طریقک وال %~% و %~% علیه الهضاب تعتلج 2
# # الغاروارتد اولکان   له %~% الی %~% طریق سواک منعرج
### | دترجمه4
# ~~اگر به سیل بگویی که رو بگردان زود
### | در آن زمان که بود موج او چو کوه روان
# ~~فرو رود به زمین یا ز راه برگردد
### | نیارد و نرود5 بر خلاف آن فرمان
# طریح 6 گفت: یاامیرالمومنین خدای میداند که من این می گفتم
# ~~وهردو دست برداشثه بودم بهخدای عزوجل - وبدین، خدا 7 رامی خواستم.
# ~~ابوجعفر گفت: یاربیع دیدی که چگونه خودرا از این ورطه خلاصداد؟
# الحکایة السادسة- اسحاق بن ابراهیم الموصلی حکایت کرد وگفت:
# ~~پیش امیر المؤمنین مأمون8 ایستاده 9 بودم، ابن البواب حاجب ms110 10 در آمد
# ~~رقعهای دردست، وچندبیت براو 11 نبشته12 . گفت: اگررای امیر المؤمنین
# ~~اقتضا کند و اجازت 13 فرماید این ابیات برخوانم. مأمون پنداشت که او
# ~~انشا کرده است ، گفت: برخوان. (برخواند 14 وابیات این است)15 :
### | العربیته PageV01P199
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0234.png)

# ~~اجرنی فانی هدظمئت ا الی الوعد
### | متی کنجز 2 الوعد المؤکد بالعهد
# ~~اعیذک من خلف الملوک وقدتری
### | کقطع انفاسی علیک من الوجد
# ~~رای الله عبدالله خیر عباده
### | فملیکه %~% والله اعرف %~% بالعبد
# ~~لا 11 ما المامؤن للناس عصمته
### | ممیزة بین الضلا لته والرشد3
### | الترجمه:
# ~~وفا نمای به وعده که نیک مشتاقم 4
### | اگر به وعده و ایمان وفا کنند کرام
# ~~مکن خلاف که از بیم خلف وعدهآ تو
### | گسسته میشود از غم مرا نفس در کام
# ~~خدای داد ترا5 ملک و نیک داند اوی
### | که کیست لایق ملک وسزای جاه6، کدام
# ~~و جود تست ممیز میان رشد وضلال
### | خدای - عزوجل - کرد باتو این اکرام
# ~~مأمون چون این ابیات بشنید گفت: احسنتای اعبدالله بن البواب.
# ~~گفت: یا8 امیرالمؤمنین9 آن کسرا فرمای که انشا کرده است. گفت :
# ~~کیست آن کس10 ؟ گفت: بندهآ تو الحسین11 بن الضحاک. مأمون چون نام
### | 3- عرنی : بهجة PageV01P200
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0235.png)

# ~~او بشنید1 روی ترش کرد پس گفت: «لاحیا الله من ذکرت و. بیتاه»،2
# ~~هیچ چشم به دیدار او روشن مباد. 3 نه او گفته است ؟
# # أعینی جودا  وابکیالی محمدا %~% ولاتذخرا4 دمعا علیه واسعدا
# # فلاقمت الاشیاء بعد محمد %~% ولازال ثمل الملک فیه مبددا
# # ولا فرح المامون بالملک بعده %~% ولازال فی الدنیا طریدا مثردا
### | الترجمه :
# ~~چو بر محمد گریید 5 ای دو دیدهٔ‌من
### | ذخیره منهید اشک و6 شوید 7 باهم یار
# ~~نه هیچ کار پس از مرگ او تمام شود
### | نه ملک یابد بی هیبتش8 نظام وقرار
# ~~چنان شود به جهان رانده 9 زمان مأمون
### | که شاد نبود هر گز ز ملک برخوردار 10
# این تمدح با آن ذم مقابله کردیم اورا به نزدیک ما هیچ حقی نماند.
# ~~ابن البواب11 گفت: «پس کجاست ms111 کمال فضل واحسان 12 امیر المؤمنین
# ~~وسعت حلم وهادتی که اورا درعفو جرائم معتاد است؟ مأمون گفت: اورا
~~PageV01P201
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0236.png)

# ~~حاضر کن. چون حاضر آمدسلام کرد، جوابش داد سلامی بس 1 آهسته.
# ~~پس روی بدو آورد وگفت: مرا خبر کن تا آنروز که برادرم محمدامین را
# ~~بکشتند هیچ زن را از بنیهاشم کشتند یا 2 پرده دریده کردند؟ جواب داد
# ~~که نه3؟ پس فرمود 4 که چرا این گفتهای؟
### | العربیته:5
# # ومما شجا6 قلبی7 وکفکف عبرتی %~% محارم من آل النبی استحلت
# # ومهتوکته8 بالخدراعنها سجوها10 %~% کعاب کقرن الشمس حین قبدت
# # اذا حضرتها روعته من منازع %~% لهاالهرطعادت بالخضوع ورنت
# # وسرب ظباء من ذؤابته هاشم %~% هتفن بدعوی خیر حی وهیت
# # ودیدا11آ منی اذا ماذکرته %~% علی کبد حری وقلب مفتت12
# # ولایأت لیل الشامتین   بغبطته %~% ولا بلغت آمالها ماقمنت 13
### | الترجمه14:
# دلم حزین شد و اشکم فسردهشد ازغم
### | زهتک سترکه دیسدند آل پیغمبر
# بساکه پرده دریده شدند مستوران 15
### | چوخوربهخوبی ونادیدهروی ایشان خور
# زدست پرده دران وز ترس رسوایی
### | پناه خود 16 به خدا نوحهساز ونفرین گر PageV01P202
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0237.png)

# وزان1 غزالان مهجور گشته از شیران
### | ز آل 2 هاشم فریاد خوان زنان برسر
# مراست دست از این غصه بردل پرخون3
### | مراست آتش از این رنج 4 در میان جگر
# ~~مباد شادی آن را که او بدین 5 شاداست
### | مباد هیچ مرادیش در جهان دیگر
# ~~حسین بن الضحاک گفت: یاامیرالمؤمنین دلسوزی و لوعت هواخواهان
# ~~و ترس وروعت ناگهان 6 و فقدان نعمتی که بدان مشمول بودم وحرمان
# ~~احسانی که با آنانس داشتم مرا در سخن آورد. آب درچشم مأمون آمد و
# ~~گفت: گناه تو عفو کردم وادرار وارزاق 7 وعطایائی که 8 ترا معتاد بوده
# ~~است در روزگار محمدامین مجری گردانیدم و آنچه تااینغایت فوت شده
# ~~است فرمودم 9 تابرسانند، و عقوبت جنایت تو اینست10 که ترا خدمت
# ~~نفرمایم.
# الحکایة السابعة- همین حسین بن ضحاک گوید که معتصم برمن خشم
# ~~گرفت به سبب کلمهای که در مجلس شراب ms112 برزبان 11 من رفت و سوگند
# ~~خورد که مرا ایذا فرماید وفرمود 12 تا 13از حضرت او ممنوع ومحجوب14
# ~~گردانیدند. این ابیات بدونوشتم:
### | شعر PageV01P203
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0238.png)

# # غضب الامام 1 اشدمن ادبه %~% فقد أستجرت و علت من غضبه
# # اصحت معتصما بمعتصم %~% اکحنی %~% الالیه عایه فی کتبه
# # لاوالذی لمیبق لی سببا2 %~% ارجو النجاه به سوی سببه
# # ماان 4 شفیع غیر رحمته %~% وذلک 5 من اشفی 6 علی عطبه
### | الترجمه7
# ~~خشم امام8 سختتر است از عذاباو
### | از خشم او به لطفش آوردهام9 پناه
# ~~جویم زرنج ومحنت10 عصمت به معتصم
### | آنکس که گفت مدح وثنای یکی آله1
# ~~والله که گر رهی را از جرم وبیخودی12
# امروز هست 13 چز کرمش هیچ عذرخواه
# ~~جز لطف او شفیع ندارم بلی بود
### | لطفش شفیع هرکه شود کار او تباه
# چون این نظم برمعتصم خواندند روی به وائق آورد وگفت :
# ~~حقیقت این کلام که بدو وامثال اومتعنر14 ومستعطف شوند 15 از کرام، به
# ~~شنودن این ابیات از آنچه در دل من بود باحسین جز ظن حسن هیچ چیز
# ~~نماند. واثق گفت سزاوار استاورا بدانکه 16 امیرالمؤمنین جرم او ببخشد
~~PageV01P204
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0239.png)

# ~~واز گناه او تجاوز نماید. درحال از من راضیشد ومرا به نزدیک1 خود
# ~~خواند .
### | شعر:
# سخن خوش زسینه کین ببرد %~% ز ابروی خشمناک چین ببرد
# چین ابرو چه وزن دارد، مرد %~% به سخن ملک روم وچین ببرد
# آفرین برسخن که زنگ از دل %~% خاطر  نکته آفرین ببرد
# الحکایة الثامنة- عامر 3 شعبی گوید: من ازجمله آن مردان 4 بودم
# ~~که درموافقت ابن الاشعث5 برحجاج خروج کردند. 6 بعد از آنکه ابن-
# ~~الاشعث را حجاج هزیمت کرد من بگریختم و مدتیمتواری بودم و درمانده
# ~~شدم، عاقبت به نزدیک یزیدبن ابی مسلم8 رفتم گه کاتب حجاج بود، ومیان
# ~~من واو دوستی دیرینه بود، وازاودر کارخویش تدبیر ومشورت خواستم.
# ~~یزید گفت: عنایت من ترا به حجاج لایزید المنفعه9، وهیچ بهتر از آن
# ~~نمی بینم که بیایی و پیش او بایستی 10 و ms113 به گناه اعتراف آری11 وراستی
~~تقریر12
# ~~کنی ودراستعطاف واسترضای او اگر حاجت باشد در آنچه ترا نافع بود
# ~~بر حجاج سلام کردم . حجاج گفت : عامر، گفتم : نعم اصلح الله الامیر .
# ~~گفت: یاعامر من به عراق آمدم تو خامل الذکربودی، تراشریف ومعروف
# ~~بکردم 13 وبه وفادت14 به نزدیک امیر المؤمنین فرستادم وعریف قوم خویش
~~PageV01P205
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0240.png)

# ~~ساختم ودرمحافل ومجالس سخن ترا استماع کردم گفتم: بلی. گفت: چه
# ~~ترا بر آن1 داشت که برمن خروج کردی و بادشمن منیارشدی و جنس ترا2
# ~~با چنین فتنهها چه کار؟ گفتم : خدای - تعالی3- امیر را به تائیدخود
~~مؤید
# ~~گرداناد، جایگاه برماوحش گشت وبودن دشوارشد وازهیبت امیر وسخط
# ~~او مستشعر گشتیم * وخواب وقرار وصبر و آرام ازما برفت وباتلخی عیش
# ~~مراین بلا4 در5 ذوق ماشیرین آمد وبه فراق برادران شایسته مبتلاگشتیم، و
# ~~فتنه برماشامل گشت که در آن فتنه نه ازبرره و اتقیا بودیم ونه از فجره
~~و
# ~~اشقیا، وامروز. به گناه خود معترفم وازحضرت امیرمتعذر6، واینک ابن ابی-
# ~~مسلم میداند، وبارها درعین این واقعه اعذار نوشتهام بدو واضطرار خود
# ~~عرضه کرده7. یزید ابی مسلم گفت: دراین8 موضع راست می گوید ایها
# ~~الامیر. حجاج گفت: این ابن9 عامر است 10 که دیروز11 تیغ جفابر کشیده
# ~~بود وروی به ما آورده وامروززبان12 به 13 اعتذار اباطیل 14 چون 15 تیغ
# ~~بر کشیده است، عطای او برقرار ومجری 16 دارند، ازوی عفو کردم. و
# ~~سبب (آن این)17 شهادت ابن ابی مسلم بود اگر چه 18 من در این صادق
# ~~ببودم19.
### | شعرة
# 1-ت: برآن راه %~% 2- ت: وجنس تو مردمرا %~% 3- مجا: ندارد
# 5- مجا: دو %~% (- چاپی: مسمعدر %~% 7_ ت: داشته
### | 25- هب: ک: کیلت بدآن آب تهامراست.
### | 62- مجا: ت:
### | - اساس: ندارد
### | *- ادمل وچاپی. یر مح. کشتم PageV01P206
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0241.png)

# ~~هر دروغی که موجب صلحست
### | بهتر از راستی که کین آرد
# ~~راست باشد که مال و جان ببرد
### | کذب باشد که ملک و دین آرد
# ~~صدق نمام عین نفرین است
### | کذب اصلاح آفرین آرد
# ~~مرد باید ms114 که در دو حال 1 به خلق
### | نیک خواهد، گر آن، گر این آرد2
# الحکایة التاسعة- از پسر خرداد به روایت کنند که ملک پرویز
# ~~یکیرا از خدمتکاران خود به جرمی3 عظیم که موجب قتل بود بگرفت
# ~~ومحبوس گردانید. بعداز مدتی حال او 4 از زندانبان5 پرسید که دراین
# ~~مدت هیچکس تعمد او کرده6 است (و اورا مراعاتی به جای آورده 7)8
# ~~یانه 9؟ سجان 10 گفت: بیروناز1 باربد که مطرب خاص ملک است هیچکس
# ~~اورا تفقدی 12 تنموده است13؛ هرروزاو14 را سلهآ 15 طعام فرستد16. پرویز
# ~~فرمود که باربدراجاضر گردانید،17 بدان18 عزم که اورا تعریکی 19 فرماید.
# ~~چون حاضر آمد فرمود که من شخصی را محبوس کنم ومخاطب و معاقب
~~PageV01P207
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0242.png)

# ~~گردانم وبراو ساخط باشم وتو اورا دلداری ومراعات کنی خلاف رای
# ~~من کرده باشی. باربد گفت : ای پادشاه عنایت پادشاهدرحق او بیش از
~~رعایتی
# ~~است که من کردهام که1 بدین جرم مستحق قتل بود2، خداوند به جان
~~بااو3مسامحت
# ~~کرد من نیز 4بهنان5 مواسا6 نمودم، و آنچه ملک را برابقای جان او باعث
# ~~آمد مرا برارسال نان بدو مرخص 7 گردانید. ملک چون این سخن8 بشنید
# ~~گفت: احسنت، گناه او به توبخشیدم. وفرمود که9 اورا اطلاق کردند.
### | شعر10:
# # هیچکس در جهان نکرد زیان %~% به11 کم آزاری و نکوکاری
# # دربلا یار باش یاران را %~% تاکند فضل ایزدت یاری
# # به همه حال بدروی روزی %~% تخم نیکی که این زمان کاری
# الحکایة العاشره- آوردهاند که دومرد را به نزدیک والی ولایت12
# ~~آوردند یکیرا به زندقه منسوب کردند ودیگر را حد خمر براو 13 ثابت
# ~~شد. امیر فرمود که زندیقرابکشید وشارب الخمر را حد بزنید. وموکلان
# ~~خواستند کههردو را ازپیش امیر14 بیرونبرند. آن شخص را که حد فرموده
# ~~بودند بازگشت و گفت: ایهاالامیر مرا به دست شخصی دیگر حد فرمای .
# ~~امیر گفت: چه تفاوت می کند؟ گفت می ترسم که آن مرد غلط کند که 15
# ~~اورا 16 حد بزند ومرا بکشد، بعداز آن تدارک ms115 آن سهو نتوان کرد . امیر
~~PageV01P208
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0243.png)

# ~~را ازاین سخن خنده آمد وبفرمود1 تااورا اطلاق کردند.
### | شعر:
# از بلا چون خلاصخواهد داد
### | بندهای را به لطف خویش خدا
# نکتهای بر زبال او برود2
### | که بدان گردد از مضیق رها2
# الحکایة الحادی عشر- حسن بن طالب کاتب عیسی بن فرخانشاه
# ~~گفت: چون مرا به ولایت مصر 4 فرستادند، وازدیوان امیر المؤمنین اعمال
# ~~مشاهیر ووجوه قبایل مصربامن صفت فضل وکرم و شمایل محمد بن یزید
# ~~الاموی الحصنی حکایت می کردند، وقصیدهای که او در جواب قصیدهآ
# ~~عبدالله بن الطاهر5 انشا فرموده است 6 برمن خواندند. وخوفی که محمد
# ~~یزید 7 را بوده بهوقت در آمدن عبدالله بن طاهر بهشام، ولطفی که عبدالله
~~در
# ~~حق اومبذول داشته بود شنیدم. و بهسبب اصالت خاندان وفضایلی 8که
# ~~محمدبن یزید را بود پیوسته من رعایت جانب او کردمی. وسخن9
# ~~اومشتمل برنظمو10 ونثر ومنهی 11 از بلاغت وفصاحت دایما به من رسیدی،
# ~~تا آنگاه که عزیمتمن بر آن تصمیم یافت که [در] بلاد وقرائی 12 که در
# ~~تحت ولایت 13 منست طوفی بکنم وازاحوال رعیت و عمال تفحصی 13
~~PageV01P209
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0244.png)

# ~~فرمایم. دراثنای آن طوف به حوالی حصن محمدبنیزید1 رسیدم. لورسم
# ~~استقبال به جای آورد واستدعاکرد 2 که نزدیک2 اونزول کنم. اجابت
# ~~کردم، وچون به محاوره ومفاوضهآ او 2 مستأنس شدم عیان بیش ازخبربود،
# ~~و درهرفن که شروع کردنصیب و نصابی تمام داشت. وچون بهوثاق اونزول
# ~~کردم در حال ماحضر فرا پیش آورد خالی از اظهار تکلفی،5 و بعد از آن
~~آنچه
# ~~شوط ضیافت بود به جای آورد. ومدار کاراو بر کنیزکی سیاه بود6 ،دیدم
# ~~که محل اعتماد[و]خزینهآ اسرار اوبود، ویرانزدیک اوقربتی هرچه
~~تمامتریافتم
# ~~وظاهر اورا استحقاق آن نمی دانستم وجای آن نمی دیدم. وتعجب از آن حال
# ~~مرا بر آن باعث آمد که ازسبب قربت واحترام او بپرسیدم. گفت اوراحق
# ~~خدمت قدیم است وطلیعهآ من آنروز که عبدالله بن الطاهر قصد این حصن
# ~~کرد اوبود. من کیفیت ms116 آن قصه 7 ازاو درخواستم. گفت: خبر8 به من
# ~~رسید که عبدالله بن طاهر9 مستعد شده است تابه طلب نعربن15 شبیب 11 به
# ~~نفس خود 12 حرکت فرماید به جانب شام، وبه همهجال گذربرحصن من
# ~~خواهد کرد. دل برهلاک بنهادم وهیچ 12شک نکردم نه از وی مضرتی 14
# ~~یه من رسد. اگر نفس سلامتماند15 درذهاب16 نعمت وازالت دولث شبهتی
# ~~نباشد ، جهت آن جواب 17 که من قصیدهآ او راگفته بودم. چون18 بدان
~~PageV01P210
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0245.png)

# ~~مفاخرت نموده بود وقصیدهآ او اینست:
### | العربیه1
# # مدمن الاغضاء 2 موصول %~% و مدیم العتب3 مملول
# # واخو الو جهین حیث رمی %~% بهواه4 فهو %~% مدخول
# # و قلیل من یبرزه5 %~% فی سری 6 التهدیب تحصیل
# # فاتئد تلق 7 النجاح به %~% واعتساف المرء تضلیل
# # واعم عن عیب اخیک یدم %~% لک حبل فیه 9 موصول
# # من درد حوض10 الردی صدیا11 %~% لایسغه 12 الریق13 تغلیل
# # فی 14 بنات15 الروم لی سکن %~% وجهه للشمس اکلیل
# # عتبت والعتب من سکن %~% فیه تعثیر وذقلیل 16
# # اقصری عما لهجت به %~% ففراغی عنک مشغول
# # انأ من تعروین 17 نسبته 18 %~% سلفی الغر البهالیل
# # مصعب جدی نقیب 19 بنی %~% هاشم 20 والامر مجهول
# # و حسین رأس دعوتهم %~% بعده 21 و الحق 22 مقبول
# # سل بهم تنبی بحد قهااآ %~% مشرفیات مصاقیل
# 1= او ماوف   س ه: 1*ع %~% 3- ت: العتاب2- ت:
# # یهواء   - عر بی : ییزه %~% 6- ت: بری. عربی ید 7- اساس: تلحق
# ~~8- اساس ومجا: یدم. ت: یدیم: متن عربی بهصورت مدرج یدوملک. ..9- مجا،
# 2-ااش: خوص %~% 22 - عربی: آلرداصردا 12- مجا:
### | 23-ت: آلرس. عریی: الری
### | مجا: بکثیر وقلیل .

PageV01P211

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0246.png)

# # کل عضب مشرب عللا %~% وجراز الحد مغلول 1
# # وابی2 من لاکفاء له %~% من یسامی3 مجده قولوا
# # سل به والخیل شاهمه] %~% حوله جرد ابابیل 5
# # وبربات 7 الخدور وقد %~% جعلت تبد والخلاخیل
# # من ثنی* عنه الخیول8 %~% باکنافها الخطیه الشول
# # ابطن10 المخلوع کلکله %~% و حوالیه المقاویل
# # فثوی11 والترب13مضجعه %~% غال13 غنه ملعه 14غول
# # قاد15 جیشانحومایله16 %~% ضاق17عنه العرض والطول
# # من خراسان مضممهم8 %~% کلیوث19 ضمتها25 غیل21
# # و هبوا الله انفسهم ms117 %~% لا معاذیل %~% ولامیل
# # ملک یحتاج صولته %~% ونداه23 الدهرمبذول 24
# # قطعت عنه تمائمه %~% و هومرهوب و مأمول
# 1- عربی: کل غضب مسرف عللا - وحرار الحر مغلول %~% 2-مجا:
# # وانی   3- عربی: یساوی %~% 4- عرتی. شاهمه %~% 5- - عر بی: حوله
# ~~جرداء نأبیل6- مجا: وبروات. ت: ورنان. عربی، وربات7- الحلایل
# # مجا: الجلاجیل   8- مجا: الجهول %~% 2-مج، مب: اللون1- عربی:
# ~~انظر   11- اساس: فتوی (توی به معنی هلک وثوی بهمعنی مات آمده است)
# ~~12- مجا: والقرب . عربی: والتراب 13- مجا: عالی. ت: عال 14_ت:
# # ملکی   15- مجا: فلا   17- ر بی: تآتله %~% 17- مچا: ضلق. کلمهآ
# # ضاق درنسخهآ (ت) درآخر مصراع اول آمده است %~% 18- مجا: ت: هسمم .
# # 19_ ت: کلعون 20- مجا: فیها %~% 22- مچا. خیل. عربی: عثیل
# ~~22- مجا: معادیک. ت: معاویل24_ این کلمه درسخهرت) کر آخر مصراع
~~PageV01P212
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0247.png)

# ترجمهآ آن قصیده اینست که من گفتهام1 :
# ~~کسی که عفوکند بیش باشد اورا یار
### | عتاب کردن دایم ملالت آرد بار
# ~~محک 2 تجربه3 داری به نیم جو بمخر
### | کسی که با تو دورویی نمود چون دینار
# ~~کمند4 آنکه مهنب شدند از تحصیل
### | اگر چه مدعیانند در هنر بسیار
# ~~ثبات کن که نجاح از پی ثبات رود5
### | که گمشوی6 زره ارکج 7 کنی دراورفتار
# ~~یبند دیده ز عیب برادران پیوست
### | و گر ببینی عیبی همه هنر انگار 8
# ~~خیوی9 خشم فروبر10 که گرچه11 تشنهشوی
### | زبان 12 نیابی وقت هلاک آن مقدار
# ~~مراز جملهآ خوبان روم یاری هست 13
### | که روی او زرخ آفتاب دارد عار
# ~~عتاب می کند واز عتاب دلدوزش 14
### | دل سلیم مرا بیش میشود تیمار
# 2ب ح جان جینریایس که هن کوشتهام. ت: قرجمهاش به
# # پارسی ایتت که من کهتها24- مجا: محل %~% 3 این کله در فسحهآ ت
# ~~خوانانیست   4_ اساس ومجا: فکند. غلط امت ودرترجمهآ (قلیل) آمده
# ~~5- ت: بود PageV01P213
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0248.png)

# ~~عتاب کم کن و فارغ نشین که فارغ نیست
### | دل حزین من از عشق آن رخ چونگار
# ~~من آن کسم که تو دانی مرا واصل مرا
### | که فاضلان جهانند و سروران دیار
# ~~مراست مصعب1 جد، آن نقیب آل ms118 نبی
### | که نقد فضلش2 پیوسته بدتمام عیار
# ~~حسین نیز که او بود سرور ایشان3
### | در آن زمان که نبد ملک را ثبات و قرار
# ~~به مدح دودهآ من گر کسی 4 سؤال کند5
### | زبان تیغ گهربار گشته گوهر دار6
# ~~نداشت کفوی در رفعت و شرف پدرم 7
### | کسی که داند همتاش گو بیاو بیار
# ~~گواه مجد و معالیش نیزه و تیغند
### | که هر یکی به بزرگیش می کنند اقرار
# ~~بپرس از شرفش آن زمان که در گردش
### | دونده شیران برباد پای گشته سوار
# ~~و گر بپرسی گویند در پس پرده
### | سمر زمردی و از 8 مردمی او ابکار PageV01P214
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0249.png)

# ~~عنان زدست شهان و مبارزان 1 ستدی
### | چو بر رکاب 2 نهادی قدم گه پیکار
# ~~لباس ملک برآورد از سر مخلوع
### | به نوک نیزهآ خطی و بخت دولتیار
# ~~هلاکه کرد چنان لشکری و شاهی را
### | بر آن صفت که بر آمد ز جان جمله دمار
# ~~ز طول و عرض سپاهش زمین فرا پوشید3
### | چو او کشید به بغداد لشکری جرار
# ~~چو آفتاب بر آورد از خراسان او
### | هزار شیر سوار 4 دلیر 5 خنجر دار
# ~~برای ایزد کرده فدا 6تن و جان را
### | نه از شرار2 و اراذل همه کرام و خیار
# ~~حسود را گه صولت به نیزه کرد هلاک8
### | حبیبرا گه کوشش به تیغ9 بود حصار
### | در آن زمان که بداز کود کیش بازی کار10
# ~~محمدبنیزید الاموی گفت: این قصیده بخواندم حمیت عربیت PageV01P215
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0250.png)

# ~~مرا به خشم آورد واز انفت که نسبت1 عبدالمنافی بر آنباعث بود از آن
# ~~ننگ داشتم که مردی از عجم برعرب تفاخر کند بدانکه2 پادشاهی را از
# ~~پادشاهان عرب به تیغ برادر آن پادشاه وفرمان او قتل کنند. در جواب آن
# ~~قصیدهای3 بگفتم وسخن را براو ردکردم وندانستم که روزگار بابعد4
# ~~مسافتی که میان من واو هست مارا وقتی در یک موضع جمع کند ومرااز
# ~~او خائف ومستشعر باید بود وقصیده اینست:
### | العربیه
# # لایرعک5 ms119 العال والقیل %~% کلما بلغت تهویل6
# # ماهوی لی لیس7 اعرفه8 %~% بهوی غیرک موصول9
# # این10بی11 عنک الی بدل %~% ابدیل12 بک13 مقبول؟
# # اذ14 عذرت15 العذر 16 فیکواذ17 %~% انافیک الدهر معذول18
# # حملتنی 19 کل لائمته %~% کل ماحملت محمول
# # واحتمی20 ماشئت واحتکمی %~% فحرامی لک تحلیل
# # والذی منه ارجو النجاة21 %~% مالقلبی عنک تحویل
# # ایخون العهد ذوثقته %~% لایخون العهد مسئول
# # واخوحبک 22 فیتعب 23 %~% مطلق مرا و مغلول PageV01P216
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0251.png)

# # ما1 فراغی عنک مشتغل2 %~% بل فراغی بک مشغول
# # وبدت یوم الوداع لنا %~% غادة عیطاء3 عطبول
# # حاسرا 4 او ذات مقنعته %~% ذات تاج فیه اکلیل
# # ای عطفیهابه انصرفت %~% ارج 5 بالمسک معلول
# # تتعاطی6 شد معجرها7 %~% ونطاق الخصر محلول8
# # با کالیل بها قبل %~% حیدا تلک الا کاثیل
# # فبنفسی دمج مشطتها %~% ومثانیها المراسیل
# # سبقت بالد مع مقلته %~% فلها بالدمع تفضیل10
# # ورمت بالسحر من کثب %~% فدفین الداء مقتول
# # مثلها العذال مجتمع 11 %~% وجناح البین مشعول12
# # لاقخاف13 الدهر طایره13 %~% فاذاه 15 عنک16 معقول
# # ایها الباری17 ببطشته 18 %~% الاغالیط وتخفیل19
# # قد کاوثت 20 علی جهه %~% ولتاویک تأویل
# # قاقل المخلوع مقتول21 %~% دم المقعول مطلول
# ب.ب %~% 2_ مجا: مشغل %~% 3- عری : بیضاء
# 5- اساس: ادج. مجا: اوج %~% 6- ریی: تتعاطی
### | 8- عریی: منحول %~% 9- ت: فسفی رمح.
# ~~15_ آساس؟ سبفت بالدمع من کتب فدفین الداء مقتول (بابیت بعد خلط شده
~~است)
# ~~11_ ت: سلهااوراکمجتمع. عربی: شملنا اذذاک مجتمع  12_ اساس: وجناح-
# ~~البیض مسکوک. ت: وجناح البین مسکول 13 - مجا: لامحان. عربی: لایخاف.
### | 15- ت: فادا 16- عربی: عنه
# 28-ت: سطنته. عربی: بنطقته %~% 19- مطابق متن PageV01P217
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0252.png)

# # سار اوححل فمتبع %~% با یتی بکبوا بها2ا لفیل
# # لاتنجیه   مذاهبه %~% نهر بوشنج3 ولاالنیل
# # ومدین القتل4 مرتهن %~% بدماء القوم مقتول
# # بیدالمغلوع طلت5 یدا %~% لم یکن فی باعها طول
# # و بنعماه التی شلفت %~% فعلت تلک الافاعیل
# # و براع 6 غیر ذیشفق %~% جالت7 الخیل الابابیل7
# # یابنبیت النار موقدها %~% مالحاذیه 9 سراویل
# # ای مجد لک تعرفه %~% اونسیب لک بهلول
# # نسب عمرک مؤتشب %~% ابوات 10 اواذیل
# # من حسین11 ومن ابوک ومن %~% مصعب خالتهم2 غول
# # وزریق 13 اذتختفه 14 %~% تسب15 عمرک مجهول
# # تلک ms120 دعویلاینافسها 16 %~% وابوات مباذیل 17
# # اسر ة غیر مبارکته %~% غیر ها الشم البها ثیل
# # ماجری فیعود اکلتکم %~% ماء مجد فهو مدخول
# # قدحت18 فیه اسافله %~% اعابیه مهازیل
# # ان خیر القول اصدقه %~% حین تصطک الاقاویل
# # کن علی منهاج معرفته %~% لایغرنک الا باطیل
### | 3- مجا. کو خری، PageV01P218
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0253.png)

# # ن للا صعاد منحدا رآ %~% فیه نلهاوی2 اهاویل
# # ولریب الدهر عن عرض %~% بادردی3علی 4 وتنهیل
# # یعسف 5 الصعبته رایضها %~% ولها بالعسف6 تنیل
# # وتخون 7 الرمح عامله %~% وسنان  اثرمح مصقول
# # وینال الوتر طالبه %~% بعد مایشکوالمثاکیل8
# # مضمر حقدا ومنصله 9 %~% مفمد فی الجفن مسلول
### | الترجمه:10
# ~~ز قیل"1 و قال مترس وز خشم باک مدار
### | که آنچنانکه حکایت کنند نبود کار
# ~~بجز هوای تو هرگز مرا هوی نبود
### | نظیرت - ارچه نداری - نجویم ای دلدار12
# ~~بدل کجا بودت درجهان چو 13 جان منی
### | وگر بود  برمن نبود آن بدل مختار
# ~~مراست عذری روشن زروی چون ماهت
### | چو ذر هوای تو گردد ملامتم بسیار
# ~~کشم برای تو بار ملامت14 وشاید
# توان کشید ملامت چو خوب باشد یار 15 PageV01P219
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0254.png)

# ~~اگر چه ریختن خون حرام باشد لیک
### | 1 حلال بود کشتنم به زاری زار
# ~~بدان خدا که امید نجات از او دارم
### | که از غمت نشود یکزمان دلم بیزار
# ~~دلم پراست ز تو، خانهام چراست تهی؟
### | چو درمیان دلی از کنار چیست کنار ؟
# ~~خلاف عهد وخیانت ز دوست نیست روا
### | خلاف عهد توهرگز رهی کند زنهار
# ~~چو دوستان تو در رنج و تلخی عیشند
### | تو نیز درحق ایشان مباش بدکردار
# ~~اگر چه فارغی از من دل حزینم هست
### | به دوستی تو مشغول و فارغ از اغیار
# ~~خوش آنزمان که به من رخ نمودروزوداع
### | تمام ماهی کامد زآفتابش عار
# ~~شه بتان و سر از تاج و مقنعه خالی
### | که آفتاب سزد1 تاج او وماه سوار
# ~~کشان دوموی که یک تاراز او چوجنبانشد
### | ز بوی مشک چهان کرد کلبهآ عطار
# ~~خمار برسر وبرقع بهروی بر مین بست
### | میان گرفته وبگشاده 2 هر ms121 دو چشم خمار PageV01P220
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0255.png)

# ~~همی نهاد ز خوبی به جبهه برا کلیل
### | کلیل گشتهز وصفش زبان گوهربار
# ~~فدای قد چو سرو و دوزلف پیچانش
### | هزار جان گرامی به ساعتی صد بار
# ~~مرا بهجادوی غمزه بکشت بی شمشیر
### | که هست نرگس دلدوز تر1 ز تیر تتار
# ~~هنوز دیدهآ بختم نرفته بد در خواب
### | هنوز فتنهآ هجرش نگشته بد بیدار
# ~~ز ظلم دهر نبودم هنوز ترسنده 2
### | ز جور چرخ دلم را نبد هنوز آزار
# ~~تو آن کسی که ز شیری خود جهنده شدی
### | مباش غره که ناگه غلط شود پندار
# ~~به کام خویش کنی کار چرخ را تأویل
### | تجا رود به مراد تو   گنبد دوار
# ~~تویی کشندهآ 3 مخلوع زود کشته شوی
### | که خون مرد کشنده هدر شود ناچار
# ~~به هرکجا که رود برتنش رود رنجی
### | که در سر آید پیل ار نهی براوآن 4 بار
# ~~نه نیل باشد حایل نه نهر بوشنجش5
### | چو ابر منتقمان برسرش شود مدرار PageV01P221
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0256.png)

# ~~چو تیغ وام دهی جانت مرتهن1 باشد
### | به خون خصم پساز تو بر آورند دمار
# ~~دراز دستی توهم ز دست مخلوعست
### | وگرنه دست ترا نیست این همه مقدار
# ~~ز گنج او بد اگر رنج گشت حاصل او
### | ز زند 2 او بد اگر دروی او فتاد شرار
# ~~مدار رعیت بدخوی وراعی بی مهر
### | اگر خلاف نمودند لشکر جرار
# ~~تو آن کسی که بد آتش فروز آتشگاه
### | پدرت آنکه نبد در دوران او شلوار 3
# ~~بزرگی تو که میداند از وضیع وشریف
### | که بود در نسب تو که بد ز اصل کبار
# ~~چه فخر باشدت ازدودهای که گشت مشوب
### | به سفلگان خبیث از اراذل و اشرار
# ~~که بدحسین 4و که بدمصعبو که بودزریق1
### | بهغول حرص زره 6 رفته زمرهآ فجار
# ~~بدین گروه تفاخر کنی ز مجهولی
### | تراز نسبتشان عار 2 بیشتر ز فخار
# ~~مناقشت نکنم باتو در دعاوی تو
### | که هرچه گفتی زان واجبست استغفار PageV01P222
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0257.png)

# ~~نیافرید در اسلاف ms122 تو خدا برکت
### | نخاستتد ز اعقاب آن گروه خیار
# ~~نیافت عرق نهال تو آب مجد و شرف
### | که بود منبت او شوره زار برمردار
# ~~نه بیخ دوحهآ تو یافت طیبت طاهر
### | نه شاخ اصل ترا میوهآ کرم شد بار
# ~~دروغ محض چه گویی چهفخر باشد این
### | ازاین گذرکن صد قست بهترین گفتار
# ~~سخن که گویی برسخته و شناخته گوی
### | غرور و باطل ودعوی و کذب 1را بگذار
# ~~یقین بدان که فراز ترا نشیب بود
### | بترس ازانکه درافتی به حفره از دیوار
# ~~چو دور چرخ نهد برکف تو جام بلا
### | خراب گردی زود از تواتر ادوار
# ~~کند ریاضت ایام توسنان را رام
### | چنانکه سربکند از حکام حکم مهار 2
# ~~زمانه بشکند آخر سنان جوشن 3 تو
### | چنانکه رخنه کند چرخ تیغ 4 گوهربار
# ~~زنان شوند زنوحه حزین5 ولی مردان
### | نریخته زعد وخون کجا کنند اقرار6؟

PageV01P223

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0258.png)

# کنند تیغ برهنه زحقد پوشیله
### | کنند خاک ره از خون خصم چون گلزار
# وچون عبدالله بن طاهر نزدیک حصن رسید1 صبر و آرام از من
# ~~دورشد و وحشتی هرچه تمامتر به خاطر من راه یافت وبه غایت مستشعرو
# ~~خایف شدم گریختن بااهل بیت وحرم ومتعلقان ناممکن بود و خود رفتن و
# ~~اهل2 خویش را به دست دشمن باز دادن عاری تمام ، که ابدالد هر ذکر
# ~~آن باقی باشد، متحیر ومتردد بماندم چنانکه گفتهام:
### | شعر:3
# حیران چو عاشقان بهسر کوی دوست بر 4
### | نه قوت گذشتن ونه رخصت5 مقام
# عاقبت با آن پریشانی وترس که حاصل بود از جای نرفتم و به
# ~~قضای خدای -6 تعالی- اراضی شدم وحکم حق را گردن نهادم 8 وتقدیر
# ~~ایزدی را به تدبیر معارض نگشتم و گفتم: (المقدور کائن والهم فضل). و
# ~~منتظر بلا ومترصد هلاک بنشستم تا آن روز که گفتند9 او به نواحی حصن
# ~~نزول فرمود. درحصن دربستم واین کنیزک سیاه را 10 به دیدهبانی11 بر
# ~~بام کردم و فرمودم که مرا اعلام می کند بههرموضع که ایشان ms123 میرسندپیش
# ~~از آنگه ناگاه به نزدیک من در آیند وآن خوف سختر باشد 12 ، و کفن
# ~~درپوشیدم وحنوط کردم13 وتن مرگ را بنهادم ودل از زندگانی بر گرفته
~~PageV01P224
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0259.png)

# ~~بنشستم. چون کنیزک دید که لشکر روی بهحصن من آورد فرو آمد و مرا
# ~~خبر 1 دادوهم در عقباودرحصار بزدند. درحصار بگشادم 2 و بیرون3
# ~~رفتم ودل درحق - تعالی4- بستم5. عبدالله بن طاهر را دیدم تنها بر درحصن
# ~~ایستاده، بروی سلام کردم6 و او 7 جواب خوش بازداد، قصد کردم که
# ~~بوسه برپایش دهم به لطفی هرچه کاملتر و اعتذاری هرچه لطیفتر، از آن
# ~~امتناع فرمود و نگذاشت 8 ونزول فرمود و برد کانی که بر در حصن هست
# ~~بنشست. پس گفت : ایمن باش وخوف10 ازدل خود بیرون برو در حق
# ~~ما بد گمان مشو؛11 واگرمن دانستمی که از زیارت من ترا چندین استیحاش
# ~~وترس خواهد بود این زحمت ندادمی. وهرلحظه دلداری مینمود ولطفی
# ~~دیگرمی فرمود 12 چندانکه اضطراب منزایل شد وخوف وروعت13 کمتر
# ~~گشت واثر اطمینان وسکون 14 درمن پدید آمد. پس بپرسید از سبب مقام
# ~~من در بیابان15واز حال صنعت 16 ومعاملت وسبب 12 معیشت من. هریکی
# ~~را18 جوابی که در خاطر می آمد می گفتم و چون انس19 تمام حاصل شد
# ~~در سخن نصربن شیث و تدبیر ظفریافتن براو شروع فرمود و
# ~~آنچه مرا صواب تمود (در آن باب)30 تقریر کردم و چون گستاخی 21
~~PageV01P225
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0260.png)

# ~~تمام پدید آمد گفت: مرا آرزوست که قصیدهای که این بیت در آنجاست1
# ~~(یابنبیت 6 النار موقدها...) برمن خوانی. گفتم: ایها الامیر مشرب
# ~~نعمتی 3 که از مقدار همت من 4 بر گذشته است چون ارزانی داشتی به
# ~~ذگراین وحشت برمن منغص 5 ومکدر مگردان. گفت: بدین زیادت تأنیس6
# ~~واطمینان تو می خواهم تابدانی که من از آنچه توترسانی کینه دردل نگرفتم
# ~~وانتقام نخواهم کرد وسوگندها 7 به من8 داد که برخوان. باخود گفتم:9
# ~~میخواهد 10 که اسائت11 بر گوشش بگذردوخشمش ms124 برانگیزد (وغضبش
# ~~را درکار 12 آورد)13 تابعداز آن به انتقام مشغولشود. چون جزفرمانبرداری
# ~~چارهای 14ندیدم بروی خواندم وچون اینجا رسیدم که:
# (یابن بیت 15 النار موقسها %~% مالحاذیه 16 سراویل)
### | ترجمه اینست:17
### | شعر 18
# تویی کسی که بد19 آتش فروز آتشگاه20
### | پدرت آنکه نبد در دوران او شلوار
# گفت: والله ای پسر مسلمه که بعد ازوفات ذی الیمینین در خزاین اوهزار
~~PageV01P226
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0261.png)

# ~~وسیصد1 شلوار بشمردیم از انواع ثیاب، که یکی رابند 2 دروی3 نکشیده
# ~~بودند3 ، با آنکه نوع جامه ذخیره نهادن ملوک را5 معتاد نبوده است .
# ~~چنانکه درخاطر آمد ازاین سخن عذر خواستم. چون ازخواندن6 قصیده
# ~~فارغ شد 7 عتابی اندک وبازخواستی سهل بکرد وگفت: ایفلان چه بر آن
# ~~داشت ترا 8 که برتکلف جواب گفتن من خودرا تکلیف کردی؟ گفتم :
# ~~امیر - ایدهالله - مرا بر آن داشت. گفت 10 : به چه چیز؟ گفتم : بدانچه
# ~~فرمود:
# وابی 11 من لاکفاء له %~% من یسا می12 مجده وولوا
### | ترجمه اینست:
# نداشت کفوی در رفعت وشرف پدرم
### | کسی که داند همتاش 13 گو بگو14 و بیار
# چون امیر فرمود که بگویند15 گفتم، چنانکه عرب را عادت باشد
# ~~در16 تفاخر. و رعیت باملوک، وفرودستان باپادشاهان مفاخرت نمایند. واز
# ~~این 17 نوع بسیار عذر خواستم و به گناه خود اعتراف کردم و او عذر18
# ~~قبول کرد وعفو مبذول داشت و آنمسامحت 19 را به احسان و اجمال مؤکد
# ~~گردانید و گفت: مارا در کار نصربن شیث تدبیرهای خوب ارشاد کردی
~~PageV01P227
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0262.png)

# ~~میپسندی از خویش همچنانکه به رای1 نصرت و معونت2 فرمودی به
# ~~تن موافقت کنی واثر سعی خودرا درظفر یافتن براو ظاهر گردانی3 1
# ~~ومن عادت خودرا در 4 ملازمت خانه وقلت استعداد سفر رابهانه ساختم.
# ~~گفت: اگر به قبول برما منت نهی هرچه عدت و آلت سفر است کفایت
# ~~زین ولگام وساخت و ستامو آلت تمام خاصهآ من بیاوردند، و سه اسب دیگر
# ~~جهت 9 خدمتکاران وپنج استربه قوت خوشرفتاربه جهت اثقال 10 وبنه، ms125 و
# ~~سه تخته 11جامه ازاصناف جامههای فاخروپنج بدره درم و یک بدره دینار، و
# ~~جمله 12 بردکانی که بر درحصار است نهادند 13 و گفت: ترا کدام روز
# ~~انتظار کنیم ومدت موقف14 چند خواهد15 بود؟ وعدهآ نزدیک بدادم و
# ~~برخاست تابرنشیند16 . خواستم که17 دستش بوسه کنم نگذاشت 18. وجملهآ
# ~~لشکر بر 19 عقب او برفتند وهیچکس در نواحی حصن نزول نکردند ، و
# ~~کنیزک سیاه بیرونرفت وجامهها وبدرهها 20 در آورد، وغلامان چهارپایان21
# ~~به اصطبل بردند. ومن دیگر عبدالله بن طاهر را ندیدم. وعیسی بن
~~فرخانشاه22
# ~~که راوی این حکایتاست گفت: من یکروز ویکشب مهمان محمد بن یزید
# ~~بودم واز شرایط کرم ومهمانداری هیچ دقیقه فرو نگذاشت وحسن محاوره
~~PageV01P228
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0263.png)

# ~~ولطف مذاکره وغزارت 1 او درفنون ادب ومهارت او در انواع فضایل
# ~~بهنزدیک من محلی مرضی یافت، تمامت خراج آن سالینه 2 براو3 اسقاط کردم
# ~~وبازگشتم. ومحمدبن فضل الخراسانی که از وجوهقواد واکابر سپهسالاران4
# ~~طاهر بن حسین وپسرش عبد الله بن طاهر بود این حکایت را بروجهی دیگر
# ~~روایت کرد وچنین گفت5: چون محمدبن یزید الاموی جواب قصیدهآعبد الله_
# ~~بن طاهر گفت-چنانکه پیش از این تقریر رفت6 -و7 سبوشتم و قبح از8
# ~~اعتدال درگذشت، وبعداز آن ولایت مصر به عبدالله بن طاهر دادند وتدبیر
# ~~شام بدو باز گذاشتند، محمدبن یزید دانست که ازوی نتواند گریخت و هم
# ~~درموضع ثبات نمود وحرم را پنهان کرد وهرچه درملک ومال داشتهم در9
# ~~موضع بگذاشت ودر حصن بگشاد ومنتظر آن بنشست که سطوهآ 10 عبدالله
# ~~واثر خشم او بدو رسد. ودر آن شب که بامداد به حصن او خواستم رسید
# ~~عبدالله مرا بخواند وگفت: امشب به نزدیکمن باش واسب را بگوی تابا
# ~~اسب خاص بر آخر بندند. چنان کردم ، و چون وقت سحر بود برنشست
# ~~او11 وپنج سواردیگر ازخواص وغلمانش12، وباقی لشکررا فرمود که13 تا
# ~~آفتاب طلوع کند 14 برنشینند15. وبراند 16 تا 17 به حصن محمد بنیزید
~~PageV01P229
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0264.png)

# ~~رسید، در حصن دید گشاده ms126 1 ومحمدبنیزید  دست فروگذاشته و نشسته و
# ~~هیچ احتیاطی واستعدادی نکرده. عبدالله بن طاهر بروی سلام کرد و به
# ~~نزدیک او نزول فرمود وگفت: چگونه است که چنین فارغ نشستهای ودر
# ~~حصار گشاده، وهیچ احتیاط3 نفرموده از این لشکر که میرسد ، واز راه
# ~~بایکسو نشدهای4 ومیدانی که عبدالله بن طاهر 5 برتو خشمناک است و از
# ~~تو کینه دردل دارد؟ محمد بنیزیدگفت: اینچه تومی فرمایی برمن پوشیده
# ~~نیست و ازاین غافل نبودهام، ولیکن در کار خود تأمل کردم دانستم کهخطا
# ~~کردهام که 6 سخن او را معارض گشتم، و عنفوان شباب وغرهآ حداثت و
# ~~سبکساری که از لوازم جوانی باشد مرا بر آن داشت، میدانم که اگر از او
# ~~بگریزم او 7 از بهدست آوردن 8 من9 عاجز نشود . حرم10 را ازاین راه 11
# ~~بایکسو فرستادم وخویشتن 12 وهرچه 13 درمال وملک 14 منست تسلیم
# ~~کردم ، من از خاندانیام که اکابر و اشراف آن خاندان را 15 بیشتر به
# ~~ظلم کشتهاند 16 واگر مرا نیز قتل کنند اقتدا به خاندان خود کرده باشم
# ~~وبراثر ایشان رفته ، ومیدانم که چون این مرد مرا بکشد وهر مال وملک
# ~~که مرا هست برگیرد خشم اوبنشیند وبه هتک پرده 17 وبه رسوائی18حرم
# ~~تجاوز 19 نکند 20 که اورا باایشان کینهای نیست، و این جرم 21 که من
~~PageV01P230
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0265.png)

# ~~کردهام جنایت بیش ازین نباشد که نفس و مال 1 تسلیم کنم. چون عبدالله
# ~~این سخن بشنید او را رقت آمد 2 وآب ازدیدهآ او2 روان شد . پس گفت:
# ~~مرا شناسی؟ گفتم4: نه. گفت: من عبدالله بن طاهرم5 وخدای - تعالی 6 -
# ~~ترا ایمن گردانید و خون ترا از ریختن صیانت فرمود و اهل حرم 7 ترا
# ~~از پردهدریدگی نگاه داشت ونعمت وجاه از تو زایل نگردانید ، و منترا
# ~~عفو کردم وگناه تو در گذاشتم ودر آمدن به نزدیکتو پیش از لشکر خود
# ~~تعجیل کردم به جهت آنکه 8 تا زودتر ایمن شوی، وعفوی که از ms127 تو کردهام
# ~~به ترسی 9 که از لشکر من به تو لاحق شود آمیخته نشود. محمدبنیزید
# ~~ازشادی بگریست وبرخاست وسرعبدالله بن طاهر 10 بوسه داد وعبدالله او
# ~~را در کنار گرفت وبهخود نزدیک گردانید. بعداز آن گفت: از 11 اندک عتابی
# ~~چاره نباشد ای برادر، خدای مرا فدای تو گرداناد، من شعری که گفتم در
# ~~مناقب ومآثر قوم خویش و بدیشان مفاخرت نمودم وطعن و قدحی نکردم
# ~~درنسب 12 تو،وبرتو 13 خویشتن 14 را فضلی دعوی 15 نکردم، و تفاخر
# ~~کردم به کشتن مردی که اگرچه از قبیلهآ تست خون اهل بیت تو در گردن اوو
# ~~اهل بیت اوست ، ودشمن توواهل16 توروا بودی که خاموشی نمودی واگر
# ~~خاموش نبودی درذموشتم17 وسب18 اسراف ننمودی و ازحد اعتدال تجاوز
# ~~نکردی. گفت19. ایها الامیرچون عفوفرمودی زلال عفورا به تثریب20 مکدر
~~PageV01P231
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0266.png)

# ~~مگردان ومنهل مرحمت را به خاک سرزنش تیره مکن. عبدالله گفت : ترک
# ~~سخن کردم، برخیزتا بهمنزل1 تورویم تاحق ضیافتی برما2 ثابت گردانی .
# ~~(وشادمان)3 مارا بهخانه برد وطعام وشراب و آنچه از لوازم ضیافت وعادت
# ~~کرام باشد حاضر گردانید 4 وبرمنظری بلند ازمناظر آن حصن بنشستیم ،
# ~~وچون لشکر نزدیک رسید 5 امیرعبدالله مرا فرمود که لشکر را استقبال
# ~~کردم6 وفرمود تاسه فرسنگ از حصن7 بگذرند و نزول نکنند. (وامیر
# ~~عبدالله) 8 آن روز تانماز دیگرآنجا ببود9 ، وبعد از نماز دیگر 10 چون
# ~~خواست که برنشیند 11 دوات خواست و به سه ساله تسویغ خراج او
# ~~مثالی 12 نوشت وهرساله خراج اوصدوبیست هزار درم بود، وفرمود که
# ~~بعد از این اختیار تراست اگر بایدت13 در این سفر با ماموافقت کن واگر
# ~~بایدت 14 هم در مقام 15 فارغ و مرفه 16 و ساکن باش . وی 17 صحبت
# ~~او18 اختیار کرد وباما به مصر19 آمد[و] مادام 20 که عبد الله درشام بود
~~ملازم
# ~~بود. 21 و من می گویم22 : عاقل را درخواندن وشنیدن23 این حکایت چند
# ~~فایده است: PageV01P232
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0267.png)

# یکی - آنکه بداند که ms128 عاقل باید که تاتواندخویشتن ستا ولافزن
# ~~نباشد، و اگر1 محلی 2 رفیع و فضلی 3 کامل حاصل دارد بدان تفاخر
# ~~ومباهات ننماید وبرخود ثنا نگوید وامتثال امر: (فلا 4 تزکوا انفسکم *)
# ~~به جای آرد، واز معرت5 (من مدح نفسه فقد ادی زکات حمقه) عرض
# ~~خود را صیانت کند، واگر می خواهد که عالمیان او راء ثنا گویند به مکارم
# ~~اخلاق خودرا مستحق آن گرداند وزبان دعوی بسته دارد، که اگر عبدالله
# ~~طاهر باعلو مرتبت 7 وکمال فضل آن چند بیت 8 انشانگردی چندان شتم9
# ~~صریح وردقبیح نبایستی شنید10 و به12 تبعت 12 آن ثنا هجوی چنان بر
# ~~روی روزگار بافی نماندی13 ، چنانکه می گویم:
### | العربیه
# ~~یا مادح 14 النفس اقصر15 رست معتسبا 16
### | فضلا لنفسک بلاعبحت تهجوها
# ~~حصل لنفسک بالآداب منقبته
### | واعط الرغائب من یأتیک یرجوها
# ~~تمدح وتنشأ 17 ابعار المدیح اذا
### | بندی کریم 18 بکاس البر بعجوها19 PageV01P233
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0268.png)

### | الترجمه :
# ~~استایش دگران گوی1، خود ستای مباش
### | که خود ستایی نبود طریق دانائی
# ~~چو خود ستایی عیب است نزد اهل خرد
### | هجا بودنه مدیح آنکه خویش بستایی
# ~~اگر فضایل ذات و مکارم اخلاق
### | بحاصل آری ممدوح عالمی شایی
# ~~به قول خوب ستایش کنند خلقانت
### | به فعل نیک تو چون خویشتن بیارایی
# ودوم- آنکه بداند که خردمند وزیرک آن کس است که (من حسن
# ~~اسلام المرء ترکه مالا یعنیه) را کار فرماید، وازهرچه2 بگزیرد بگذراند
~~و
# ~~مخاصمت ومنازعت هیچکس از3 ابتدا اختیار نکند؛ و چون ذکرپادشاهان
# ~~وبزرگان رود اگرچه میان (اوومیان4) ایشان مسافت دور ودراز باشد زبان
# ~~نگاه دارد و(من صمت نجا) برخواند و بعد مسافت5 حایل ومانع ایذای آن
# ~~کس نشناسدباشد که روزی بهدست ایشان گرفتار آید 6، اگر بر قضیت غضب
# ~~وسخط بر انتصاف ازاو مبادرت نمایند هلاک شود و اگر عفو کنند دائما
# ~~رهین منت وبندهآ احسان آن کس باشد ودرمقام خجلت 7، چنانکه محمدبن-
# ~~یزید الاموی 8 اگر زبان از محابات9 عبدالله بن طاهر 10 نگاه داشتی و از
~~PageV01P234
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0269.png) ms129

# ~~هجووسب او که از آن چاره1 داشت اغماض نمودی چندان استشعار و
# ~~خوف 2 وبیم هلاک 3 نبودی (وآن همه مذنت نبایستی کشید)4. و در این
# ~~معنی می گویم:
# ~~زبان زهر چه گزیرد نگاه باید داشت
### | که هر بلا که به مرد آورد زبان آرد
# ~~یساکسا که زبانش به کام 5 خصم کند
### | وگرچه گه گه کامیش در 6 در دهان آرد
# ~~زبان زمردم بسیار گوی دین ببرد
### | زبانبه مرد هنرمند بیم جان آرد
# ~~کسی که داشت زبانرا نگاه ، سود کند
### | که چون مصحف خود 7 او همه زیان آرد
# سوم- آنکه بداند که کمال حسن سیرت و غایت مکارم اخلاق
# ~~آنست که بد کرداران را جز به نیکی مکافات ومجازات8 نکند، و آنچه9
# ~~به خود نپسندد در حق دیگران به جای نیارد ، وچون فعل بداز بد کرداران
# ~~مرضی نمیداند 10 خود بدان 11 اقدام ننماید 12 .
# قوله تعالی 13 : (خذالعفو وأمر بالعرف واعرض عن الجاهلین*)
# ~~اشارت بدین است، و آنچه جبرئیل- علیه اللام14 - بامصطفی - صلوات الله
~~PageV01P235
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0270.png)

# ~~و سلامه علیه1- گفت : (اتیتک بمکارم الاخلاق کنها فی الدنیا و الاخره و
# ~~هوان2 تصل من قطعک وتعطی 3 من حرمک وتعفو عمن4 ظلمک). شرح 5
# ~~این معنی. وقدرت بیشاز آن نمیبایست که عبداللهطاهر6 داشت و جرم
# ~~زیادت از آنکه محمدبنیزید ، معهذا دانست (که عفو)7 محمود تر از
# ~~انتقام، احراز8 کمال مکارم وذکرخیر و حسن احدوثه که ملتمس و متوقع
~~اکابر
# ~~رسل است که (واجعل لی لسان صدق فی آلاخرین *) بدین خصلت خود
# ~~را حاصل گردانید. و در این باب من گفتهام:9
# # گربدی باتو بد کند زنهار %~% جز به نیکی جزای آن نکنی
# # ازبد ار بد پسند نیست ترا %~% پس تو باید که همچنان نکنی
# # بربدی گربدی کند سودی %~% برنکویی تو هم زیان نکنی
# وگویی که مطلع هردو قصیده که برزبان هردو رفته است عین10
# ~~کرامات بوده است که در حق هردو محقق گشت. مطلع قصیدهآ عبدالله-
# ~~بن طاهر این بود:
# مدمن 11 الاغضاء موصول ms130 %~% مدیم العتب مملول17
### | الترجمه: 13 PageV01P236
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0271.png)

# ~~کسی که عفوکند جرم1، باشد او را یار
### | عتاب کردن دایم ملالت آرد بار
# در2 اغضا وعفو برمقتضای3 قول خود برفت . ومطلع قصیدهٔ‌
# ~~محمدبن یزید این بود:
# لایرعک 4 القال والقیل %~% کلما بلغت تهویل
### | الفارسیه:5
# ~~زقیل و قال مترس و زخصم باک مدار
### | که آنچنانکه حکایت کنند نبود کار
# با اونیز به قول او کار کردند واز آن خوف وروع6 که داشت
# ~~ایمن گردانیدند وهرقیل وقال وتخویف وتهویل که از عبدالله بدورسانیده
# ~~بودند خلاف آنیافت 7.
# الحکایة الثانیة عثر - آوردهاند که 8 در آن عهد9 که ولید بن عبدالملک
# ~~ولیعهد بود طریح 10 بن اسماعیل الثقفی را اعزاز واکرام نمودی و به
# ~~خویشتن نزدیک داشتی. واول کسی که به نزدیک اودر آمدی و آخر کسی
# ~~که بیرون رفتی اوبودی. واهل بیت وموالی 12 ونزدیکان و مقربان ولیدرا
# ~~از علو مرتبت طریح 13 (به نزدیک ولید14) وحسن اعتقاد ولید در حق او
# ~~وتقریب وتعظیمی که میفرمود حسدی تمام دراندرون ایشان متمعن گشته
~~PageV01P237
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0272.png)

# ~~بود وظاهر نمی کردند تا آنگاه1 که حمادالراویه 2 به شام آمد، ومقربان
# ~~واهل بیت ولید از طریح 3 با حماد شکایت کردند و گفتند: امیر را صید
# ~~خود کردمطاست و چنان مشغول خود گردانیده که بیاد و نهارا، سرا وجهارا
~~یک
# ~~لحظه به هیچکس دیگر نمیپردازد. حماد گفت: کسی راست کنید که دو
# ~~بیت شعر برامیر خواند 5 تامن اورا از چشم امیر بیندازم و به خشم امیر
# ~~مبتلا گردانم . ایشان خادمی که شب وروز در خدمت 6 اوبودی 7 و در
# ~~اوقات خلوات وحالت نوم واستراحت از امیر جدا نبودی راست کردند
# ~~ومالی از او قبول کردند وحماد این دوبیت انشا کرد واورا تعلیم داد :
### | العربیه
# سیری رکابی الی من تسعدین به8
### | فقداقمت بدار الهون ماصلحا
# سیری الی سید سمح خلایقه
### | ضخم اللسیعته9 قرم یحمل 10 المدحا
# و گفت : هرگه که امیر خالی باشد با خود به طریق تمثل ms131
# ~~این دوبیت 11 بخوان، و اگرپرسد که قایل ومنشی این کیست بگو طریح12.
# ~~خادم چنان کرد، ویکروز چون طریح 13 از مجلس ولید بیرون رفتخادم
# ~~ولید را خالی یافت، این دوبیت برخواند . ولید گفت: این که انشا کرده
~~PageV01P238
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0273.png)

# ~~است؟ گفت: طریح. وترجمهآ این بیتها اینست که من گفتهام1:
# سوی سعادت پوی ای حمیده مر کبمن
### | درین مذلت از این بیشتر چه میپائی؟
# سوی کسی که کریمست وراد و نیکو خلق2
### | بزرگ بذل و سزاوار آنکه بستائی
# ولید ازشنیدن 4 این بیتها به غایت خشمناک گشت 5 وگفت: با این
# ~~همه اعزاز واکرام وتعظیم وانعام6 که من با او کردهام ومی کنم واورا بر
# ~~جملهآ اهل بیت وتمامت اولیا وارکان دولت خویش مقدم و مختار گردانیدم
# ~~تا اول7 کسی که به نزدیک من در آید و آخر کسی که بیرون شود 8 اوباشد،
# ~~او هنوز هشام را از من به مدح 9 سزاوارتر میداند و می گوید به نزدیک10
# ~~کسی روم که شایستهآ مدح باشد. ودرحال فرمود که حاجب را آوازدهید11.
# ~~وچون 12 حاجب بیامد گفت: نخواهم که بعد از این هرگز 13 طریح 14 به
# ~~نزدیک15 من راه یافته باشد16 ومبادا که هر گز در بسیط زمین درنظر من
~~آید.
# ~~اگر بیاید 17 وبه جهت18 در آمدن باتو مجادله کند سرش را19 بینداز .
# ~~وچون طریح برعادت بیامد 20 تابهنزدیک ولید21 در آید حاجب منع کرد
# ~~طریح گفت: چه حادث شده است وتامن بیرون آمدهام 22 هیچکس به PageV01P239
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0274.png)

# ~~تمامت بااوشرح داد و گفت: دههزاردرم بستان ومرادستوری ده تادرروم.
# ~~گفت : لاوالله1 و اگر خراج عراق تمامت2 به من دهی . گفت : پس
# ~~مرا اعلام کن که سبب تغیر خاطراو بامن چیست؟ گفت: والله که توبیرون
# ~~آمدی، من به نزدیک او دررفتم و هیچکس پیش او نبود 3 ولیکن خدای4
# ~~حال گردان ومقلب القلوبست، زمام دلهابهدست اوست، ساعته فساعتة حوادث
# ~~فرماید 5 وتغییر وتبدیل درکارها پدید آورد. وبعداز آن سالی6 ms132 طریح بر
# ~~در آن سرای املازمت مینمود وراه نمییافت8. خواست که با9 ولایت
# ~~خود رود. باز گفت: تمامترین عجزی باشد که بعداز آن10 که در این بلیت
# ~~بودم باز گردم ومعلوم ناکرده 11 که سبب تغیر رای اوبرمن چه بوده
# ~~است؟ وجماعتی را که حاسد اوبودند میدید که شماتت مینمودند (و
# ~~شادی می کردند)12؛ وشماتت اعدا را اثر بردل ازجفای اولیا بیش باشد.
### | شعر13:
# جفای دوست توان کرد بردل خود خوش
### | اگر نباشد رنج شماتت اعدا
# پس همچنان گرد دل حاجب برمی آمد 14 وبا او تلطف می کرد
# ~~تا یکروز گفت15: چون چندین در مذدت مقام نمودی وبرمحنت صابر
# ~~بودی16 روا ندارم که بیمقصود بازگردی و گفت: فلان روز امیر بارعام
~~PageV01P240
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0275.png)

# ~~خواهد فرمود وحجاب1 منع2 از پیش برخواهد3 گرفت، اگر در
# ~~اثنای4 آن انبوهی در روی من معذور باشم ومقصود تو حاصل گردد . پس
# ~~طریح مترصد آذروز بود وآن بارعام درحق خود کرامت خاص شمرد و
# ~~به نزدیک ولید دررفت، وچون ولید را نظر5 برطریح افتادروی از او6
# ~~بگردانید وشرم داشت که 7 از8 میان چندان مردم اورا تنها 9 (فرماید
~~که0)1
# ~~باز گردانند.11 وچون طریح نزدیک شد سلام گفت، جوابش نداد وطریح
# ~~به تضرع واستکانت 12 وخشوع وزاری این قصیده 13 بخواند:
### | العربیة :
# # نام الخلی من الهموم و باتلی %~% لیل أکابده وهم مغیلمع
# # وسهرت لاأسری ولا فی لده %~% أرقی و اغهل مالقیت المجع
# # آبغی وجوة مخارجی منبهمته %~% ازمت14 علی وسد منها المطلع15
# # جزعا بفعتبة الولید ولم اکن %~% من قبل ذاک من الحوادث أجرع
# # یابن الخلائف ان سخطک لامری %~% أمسیت عصمته بلاه مفظع
# # فاعطف فداک 16 أبی علی توسعا %~% وفضیلة فعلی الفضیلت تتبع
# # قلقد کفاک وزاد ماهدناننی 18 %~% إن کنت لی19 ببلاء ضر کقنع20
# # سمة لیداک علی جسم  شاحب21 %~% باد تحتره ولون اسفع PageV01P241
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0276.png)

### | فرج بعدازشدت
# # ان کنت لی ذنب عتبت1 فیاننی %~% عما کرهت فنا2 زع متضرع3
# # وییبت منک وکل علر باسط %~% کفا الی وکل یسر ms133 اقطع
# # من بعد اخدی من حبالک با للی %~% قدکنت احسب انه لایقطع4
# # فاربب صنیعک بیفان باعین %~% للحاشحین و سمعهم ماتصنع5
# # أدفعتنی6 حین7القطعت وسددت 8 %~% عنی9 الوجوه ولم یکن لی مدفع
# # ودخلت فیحرم10الدمام وحاطنی %~% خفر اخنت به 11 وعهد موثع
# # افهادم ماقد بنیت و خافض %~% شرفی وانت لغیر ذلک اوسع
# # افلز خشیت شمات قوم فیتهم %~% شنف واففسهم علی ققطع
# # وفصلت فی الحسب الاشم علیهم %~% وصنعت فی الاقوام مالم یصنعوا 12
# # فحان انفسهم   بکل صنیعته %~% اسدیعها 13 وجمیل فعل تجدع14
# # اوتسعلیم  فیجعلوفک اسوة %~% وابی العلام للف الندی والمصنع
# # ودوالو انهم ینال 16 اکفهم %~% شللا وافکعن صنیعک تنزع 17
### | الفارشیه :18
# ~~خوش آنکه نیست غمش تا به شب شود در خواب
# چگونه خفتم؟ دل پرزرنج و دیده پرآب
# ~~کسی که خفته بود غافلست از آن بیدار
### | که شب نخسبد بی لذت سماع وشراب PageV01P242
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0277.png)

# ~~به تهمتی شده منسوب و بسته گشت براو
### | در خلاص و گشاده در بلا و عذاب
# ~~جزع کنم زعتاب ولید اگر چه مرا
### | به گاه حادثه صبر است کار در هر باب
# ~~بلای خشم تو ای تو سلالهآ خلفا
### | برآنکه1عصمتش از تستسختشد در یاب2
# ~~براو ببخشای 3 از روی فضل وراه کرم
### | روا مدار از این بیش رنج بر احباب
# ~~نشان رنج دل منبساست گونهآ روی
### | اگر چه کردهام اورا بهخون دیده خضاب
# ~~به هیچ وقت نکردم خلاف رای تو من
### | گناه چیست چه رنجانیم چنین به عقاب؟
# ~~نماند امیدم وشد بسته راه عذراز آنک
### | قبول را برتو نیست هیچ فتح الباب
# ~~از آن سپس که تمسک به حبل خدمت تو
### | چنان بدم که نبد قطع در خیال و حساب
# ~~بپروران چو نشاندی نهال تربیتم
### | به رغم دشمن از دوست رویخود بمتاب
# ~~چه کردهام که ز لطفت گسست پیوندم
### | چرا شدم زجناب تو منقطع اسباب؟

PageV01P243

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0278.png)

# ~~ذمام بنده نگه دارو زینهار مخور
### | که حفظ عهد بود سیرت اولوالالباب
# ~~بنای مجد مرا چون تو بودهای بانی
# ~~چنان مکن ms134 که شماتت کنند بر حالم
# جماعتی که زتو بود سینهشان پرتاب1
# ~~خجل بدند ز بذلت که وعدهآ ایشان
# سراب 2 بود وسخای تو بحر بی پایاب3
# ~~شدند مثله زقهرت چو مثل تو نبدند
# تفاوتست زبحر محیط تا دولاب
# ~~اگر به تشنه4 بمیرند دوستر دارند
### | که زرع مکرمت از دست تو شودسیراب
# ~~را زلوم همی مثل خویشتن خواهد
### | به رغم جمله در احیاء مکرمت بشتاب
# ولید چون این قطعه بشنید اورا به خویشتن5 نزدیک گردانید. 6
# ~~ودر روی او بخندید واز او 7 عفو کرد و بامرتبه ودرجهآ اونش رسانید8.
# فصل - ودر این حکایتیک فایده آنست که مردم عاقل بدانند9
# ~~که بر قربت10 پادشاهان ودوستی ایشان اعتماد ننمایند واز صحبت ایشان
# ~~دائمأمحترز باشند که گفتهاند: (ایاکم و الملوک فانهم یستعظمون ردا
~~لجواب PageV01P244
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0279.png)

# ~~ودستحقرون ضربالرقاب)1 ، به وقت لطفرد جوابراموهبت 2 بزرگ
# ~~شمرند وبه هنگام عنف ضرب رقابرا مالشاندک دانندهآ اگر چه نان دهند
# ~~آبروی برندوا گرچه مال بخشند جان ستانند. و آن کس که در خدمت پادشاهان
# ~~مقرب باشد اگرچه بی گناه باشد باید که 3 چون مجرمان خائف و چون
# ~~گناهکاران مستشعر باشد واز آنکه صاحب غرضی دروغی به سمع پادشاه
# ~~رساندورای پادشاه بواسطهآ کذب آن صاحب غرض از جادهآ تربیت ومجاملت
# ~~بااو اتحراف نماید ایمن باشد و در این معنی میگویم4 :
### | العربیه5
# # لادرکنن الی2 ادملوک فانهم %~% کالدهر ینقلبون فی احوالهم
# # لاوشبتون علی الوفاه دواحد %~% و ینهصون7 وصالهم دملانهم
# # لایتنعون بدون روحک فی السخط %~% عندالرضا لویسمحون بمالهم
### | الفارسیه:
# باتو هرچند خسروان باشند
### | لطفها کرده رازها   گفته
# هان وهان تانگرددتیک دم
### | ترس ایشان ز دل برون رفته
# گنج لطفند  و خشمشان دایم8
### | هست مارسیه بر او خفته PageV01P245
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0280.png)

# ~~بحر جودند لیک ترسان باش
### | که به بادی شوند آشفته
# وحرمان طریج از خدمت ولید به واسطهآ این دوبیت که براوافترا
# ~~کودند پراین معنی حجت روشن شناسد.
# ودوه_ آنکه سخن دشمنان درخق دوستان برکار نگیرد ، واگر
# ~~مضربی ونمامی از دوستی سخنی ms135 به گوش او برساند1 بی تفحص خاطر با
# ~~(یاایها الذین آمنوان جاء کم فاسق بنباء فتبینواان تصیبواقومأ بجهالة
~~فتصبحوا
# ~~علی ملفعلتم ناومین*).
# ودراین معنی می گویم:
# ~~به دروغی که بگذرد بر گوش
### | کوش تا دوست را نیازاری
# ~~کذب باشد حکایت نمام
### | شاید ار در ضمیر نگذاری
# ~~دانم2 از دست، دوست زود رود 3
### | دیر باید که تابه دست آری
# الحکایة الثالثة عشر - چنین گویند که چون جاحظ را بعد از
# ~~نکبت محمدبن عبدالملک الزیات به نزدیک احمدبنابی دواد در آوردند
# ~~مقید با4 یکتو پیراهنه،احمد گفت : یا عمرو نیافتم ترا الا6 فراموش-
~~PageV01P246
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0281.png)

# ~~کنندهآ نعمت و کرامت، وجحودنمایندهآ صنایع ونیکوییها، واضافت کنندهآ
# ~~مثالب ومعایب به کسانی که با تو انعامها و اکرامها کردند وسزای آن
# ~~بودند که مناقب ومفاخر ومحاسن ومآثر ایشان شرح دهی. وعجب باشد
# ~~اگر دور 1 روزگار وتعریک اورا دراصلاح فساد طویت وخبث تو اثری
# ~~تواند بود. جاحظ گفت: این2 برخود آسانتر3 فرا گیر که اگر ترا منت4
# ~~برمن باشد5 به 6 که مرا برتو7، اگر من بد کردار باشم وتو نیکو کار ذکر
# ~~خیر و حسن احد وثه درمیان خلایق از تو بیشتر باشد واگر درحال قدرت
# ~~عفو فرمایی از تو نیکوتراز آن که اندکی انتقام کنی. احمد گفت: نمیبینم
# ~~از تو الا فصاحت 8 ورونق کلام. نقد خالص سخن9 راپردهآ خبث درون15
# ~~ساخته وغلوغش ونفاق ومداهنت درصمیم سینه گداخته ، این را از پیش
# ~~من بیرون برید. اوراهمچنانبابند برگرفتند وچون به دهلیزرسید 11 غلامی
# ~~را فرمود که برعقب او برو وبند ازپای او برگیر وبعداز آنکه به حمام
~~رفته
# ~~باشد دستی جامه که گرانمایه تر باشد در وی پوشان12 و سرایی با جمله
# ~~فرش و آلات واثاث 13 وخدمتکاران برای او مرتب گردان ودههزار درم به
# ~~نزدیک او برتا در اخراجات خودصرف کند تا بعد از این درکار اواندیشه
# ~~کنم14 وخللی که درکار او راه یافته است به اصلاح مقید گردانم 15 .

PageV01P247

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0282.png)

# ~~دیگر روز جاحظ ms136 را 1 دیدند درمجلس احمد بر 2 صدر نشسته وخلعت3
# ~~پوشیده واحمدبنابیدواد  روی بدو آورده . هرلحظه می گفت: (هات
# ~~ییا باعثمان)، بیار تا چه 5 میفرمایی6؟
# فصل - ودراین حکایت موضع اتعاظ واعتبار دوجای است:
# یکی - آنکه اگر گناهی از تو در وجود آید در حق دوستی یا
# ~~یامخدومی 7 به عذرهای باطل تمسکنسازی وبه گناهکاری 8 خود اعتراف
# ~~کنی وبه استعطاف واستغفار9 رضای آن دوست به دست آری همچنانکه
# ~~جاحظ کرد15 بااحمد. ودر این معنی میگویم11:
# # به گناه اعتراف باید کرد %~% پس از آنعذر خواه گشتن زود
# # نشود جز به اعتراف و بهعذر %~% دل ساخط 12 زمجرمان خشنود
# # هر که انکار کردوعذرنخواست %~% دو 13 گنه برگناه خویش افزود
# دوم- آنکه اگر به سهو یاعمد 14 از دوستی 15 از دوستان تو یا
# ~~(از 16 خدمتکاری از17) خدمتکاران تو گناهی حادث شود وبه استغفار و
# ~~معذرت فراپیش آید و به گناه(خوداقرار و18) اعتراف آورد و بها نابت19
# ~~واستعطاف 20 باتو رجوع کند باید که اگر چه21 جرم بزرگ باشد آن22
~~PageV01P248
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0283.png)

# ~~اعتذار1 قبول کنی وبه عفوو تجاوز بروی منت نهی چنانکه احمد باجاحظ 2
# ~~کرد ودراین معنی میگویم:
### | العربیه3
# ~~کف العتاب من الاخوان مکرمه
### | واعف الذنوب تجد فیالخلد رضوانا
# ~~و اقبل معاذیر من یأتیک معتذرا
### | ان کنت ترجو من الرحمن غفرانأ
### | الفارسیه5:
# ~~چون گناهی زدوست صادر گشت
### | شاید ار معذرت پذیرشوی
# ~~هر که در پای اعتذار افتاد
### | آن به آید که دستگیر شوی
# ~~الحکایة الرابعة عشر - اسحاق بن ابراهیم الموصلی گفت: هرگز من
# ~~مثل جعفر بنیحیی البرمکی ندیدم در کرم ومروت وادب وفتوت ولطافت7
# ~~وظرافت8 وحسن خلق،9 و آنچه در منادمت و مجلس10 انس به کار باید
# ~~ازغنا ورقص وحکایات مضاحک ومطایبهها، چنانکه11 روزی به درسرای
# ~~هارون الرشید حاضر آمدم، گفتند: امیرالمؤمنین به آسایش مشغول است .
# ~~چون باز گشتم جعفر را درراه دیدم که به درگاه 12 می آمد، واورا 13 خبر
~~PageV01P249
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0284.png)

# ~~دادم که امیرالمؤمنین (به آسایش مشغول است)1. ms137
# مرا فرمود که اینجاباش 2 وخود برفت ورسم خدمت به جای
# ~~آورد وچون باز گشت مراگفت: برو تا به سرای مارویم وباقی روز به خلوت
# ~~وعشرت ونشاط 3 یگذرانیم 4 واین 5 فرصت ازدست ندهیم وهردوامروز
# ~~مطرب یکدیگرباشیم. گفتم: نعم وکرامة6 . بهسرای او رفتیم و جامهها از
# ~~سربر کشیدیم وطعام بیاوردند. چون ازطعام فار غشدیم فرمود کنیز کان را
# ~~که بیرون آیید که بیگانه حاضر نیست که ازوی احتشام باید کرد و شراب
# ~~حاضر کردند وجامههای حریر بیاوردند، بپوشیدیم، و خلوق 7وطیب و آنچه
# ~~رسم مجلس شراب باشد به جای آوردند ویک نوبت او به جهتمن سماع
# ~~می کرد ویکنوبت من به جهتاو، وحاجب8را آواز داد و گفت9: امروز10
# ~~هیچ آفریده را (کاینا من کان) به نزدیک من راهندهی واگر رسول امیر
~~المؤمنین
# ~~آید11 اعلام کنی که مشغول است بهمهمی،12 و در این معنی 13 مبالغت
# ~~تمام بکرد وفرمود تاجملهآ حجاب وخدمرا این وصیت بکنند. پس گفت :
# ~~اگر عبدالملک بیاید اورا دستوری دهیدو بدین عبدالملک شخصی راخواست
# ~~که ازجملهآ ندمای او بودوجعفررا بااو15 انسی تمام، ودرمجالس وخلوات16
# ~~حاضرشدی ومطایبهها17 کردی. وحاجب برفت وما به کارخود 18 مشغول
~~PageV01P250
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0285.png)

# ~~شدیم 1 ودرغلوای نشاط در حالتی2 بودیم که ناگاه پرده برداشتند، نگاه
~~کردیم
# ~~که جعفر ابن عبد الملک 7 راخواسته است. واین عبدالملک از اکابرهاشمیان8
# ~~بود9 و از جلالت قدر و کمال رفعت محلی10 عالی داشت، و بارها
# ~~امیر المؤمنین التماس کرده بود واو 11 از منادمت او به دفعات 12 امتناع
# ~~نموده، وبغایت زهد وتقوی معروف بود ورشید به کرات ومرات (خواسته
# ~~بود و)13 کوشیده14 تایک قدح شراب بخورد اجابت15 نیافته بود. وچون
# ~~اورا بدیدیم هردو حیران بماندیم و در یکدیگر می نگریستیم و از غایت
# ~~دهشت وحیرت عیش برما منغص 16 گشت وپوست برتن جعفر خواست که
# ~~بطرقد.17 وعبدالملک برحالما وپریشانی که درطبیعت 18 حادث گشت
# ~~مطلع شد19، روی:20 به ما آورد وچون بهرواقی رسید، خانهای 21 را که ms138
# ~~مادر 22 آنجا بودیم در درون 23 این 24 رواق بود، طیلسان و جامهها به 25
~~PageV01P251
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0286.png)

# ~~یکسو انداخت وطعام خواست . جعفر فرمود تا طعام آوردند و او از
# ~~خشم1 مضطرب 2 شده بود3 . وچون عبدالملک طعام بخورد رطل
# ~~شراب خواست ودر کشید. بعداز آن به 4 در آن خانه آمد که مادر آنجا
# ~~بودیم 5 ودست به هردو جانب دربازنهاد و گفت: (اشر کونا فیما انتم فیه):
# ~~دراین کار که هستید مارا6انباز کنید(ودراین سرهمراز)7. جعفر گفتدر آی8.
# ~~بعداز آن پیراهنی ازحریر بیاوردند، درپوشیدوطیب وخلوق9 به کاربرد
# ~~وچند کاس شراب پیاپی 10 بخوردعوض آنکه بروی سبقت داشتیم. بعد از
# ~~آن11 غنا آغاز کرد 12 ودستی سماع خوش به اتمام رسانید و از ماهردو
# ~~خوشتر ودراصولتر13 گفت . ودرهرفن از آداب 14 منادمت ومراسم مجلس
# ~~انس شروع کرد وبرما بچربید وخشم جعفر به رضا واندوه به شادی بدل
# ~~گشت وگفت: مهمات ومرادات که داری عرض کن15 تابه اسعاف وانجاح
# ~~مقرون گردد. عبدالملک گفت: وقت رفع حوایج نیست. جعفر الحاح
# ~~کرد. گفت: رای امیرالمؤمنین برمن متغیر است میباید که با سرعنایت و
# ~~شفقت ومرحمت 16 آید. جعفر گفت : امیر المؤمنین ازتوراضی شد و بر
# ~~خاطر اشرفش17 هیچ غبار نماند، مرادی که داری التماس نمای. 18 گفت:
# ~~مراد من همینبود که گفتم. گفت: میگویم: حاجت بخواه. 19 گفت : وام
~~PageV01P252
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0287.png)

# ~~بسیار برمن جمع شدهاست. گفت : وام چندباشد1 ؟ گفت. چهل هزاردرم،
# ~~گفت3: (اینک چهل4 هزاردرم)5، اگر میخواهی همین لحظه بفرمایم تا6
# ~~به تو تسلیم کنند 7 واز مسارعت در این معنی مرا مانع نمی آید 8 الا
~~آنکه
# ~~قدرتو از آن بزرگتر است که مثل من9 تراعطادهد، اما قبول کردم که فردا
# ~~از خزیتهآ امیر المؤمنین به خدمت تو آرند . عبدالملک گفت میباید که
# ~~امیر المؤمنین نام پسر من10 بزرگ گرداند و درجه ومرتبهآ اوعالی کند .
# ~~جعفر گفت: امیرالمؤمنین ولایت مصر بدو داد ودختر خود عالیه 11 را با
# ~~او 12 عقد کرد ms139 ودوهزار هزار13 درم از مال خود کابین 14 دختر به وی
# ~~داد. اسحاق بن ابراهیم الموصلی گوید: من باخود گفتم: این مرد مستشده
# ~~است ونمیداند 15 که چه می گوید؟چون بامداد بهحضرت امیر المؤمنین16
# ~~رفتم17 جعفر بن یحیی پیشازمن رفته بود و درسرای امیرالمؤمنین جمعیت
# ~~وانبوهی بسیار18 دیدم وابویوسف القاضی وامثال اوازائمهآ کبار ومعارف
# ~~واکابر بغدادرا دیدم کهخوانده بودند، وعبدالملک بن صالح الهاشمی و پسرش
# ~~را بخواندند19 وبه نزدیکهارون الرشید در آوردند . بعداز آن گفت20 : تا
~~PageV01P253
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0288.png)

# ~~غایت1 برتو ساخط بودم2 ، راضی گشتم2 و چهل هزار دینار4 عطا
# ~~فرمودم5. همین لحظه 6 ازجعفر 7 قبض کن8. وپسرش9 رابخواند و گفت:
# ~~گواه باشید که دختر خود عالیه را بهزنی بدو10 دادم واز مال خویش11
# ~~دوهزارهزار درم مهراو گردانیدم و ولایتمصربدودادم. چون جعفریحیی2
# ~~بیرون رفت اسحاق گوید: کیفیت حال 13 از او14 پرسیدم. گفت: بامداد
# ~~پگاه15 به نزدیک 16 امیرالمؤمنین آمدم 17و آنچه دوش در آن بودیم حرفا
# ~~بعدحرف.18 بااو شرح دادم وحکایت آمدن 19 عبذالملک و غلطی که حاجب
# ~~کرده بود و آنچه عبدالملک باماکرد 20 از رفع حشمت 21 و موافقت در
# ~~حالتی که در آنبودیم. تعجب نمود وخوشش آمد. بعداز آن گفتم که 22 از
# ~~امیرالمؤمنین 23 چندچیز را ضمانی 24 کردهام. گفت چیست (آن ضمانی
# ~~که کردهای؟) 25 تمامت بااو شرح دادم. گفت: بهضمانی 26 خویش وفا
# ~~کن. وفرمود تا اورا27 حاضر کردم28 ورفت آنچه دیدی29 .

PageV01P254

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0289.png)

# فصل- ودراین حکایت مردم 1 عاقل را برسه خصلت از مکارم
# ~~اخلاق ومحاسن شیم اطلاع میافتد که این سه بزرگ بر آن اقدام نمودند و
# ~~می شاید که خردمند اینسه خصلت درامثال این مواضع دستور و پیشوا و
# ~~امام ومقتدای خود سازد:
# اول- آنچه عبدالملک بن صالح کردچون اتفاق [را] به چنان موضعی2
# ~~رسید وچنان 3 طایفه 4 را، وجنس 5 آن حالتی بدید که خلاف طبیعت و
# ~~ضد مذهب و روش 6 او بود ، چون رضای آن جماعت اورا مطلوب ms140
# ~~بود خلاف ظاهر نکرد وبرای دل ایشانوازالت وحشتی که ایشانرا به سبب
# ~~اطلاع او برآن 7 حالت بود خلاف مراد ورای8 خود کرد و آن لحظه
# ~~باایشان موافقت نمود 9 وبعداز آن به استغفار مشغول گشت. وشین وعار
# ~~به خویشتن 10 روا داشت وهتک حجاب وتنغیص وقت11 بردیگران جایز
# ~~ندید. وهرکه بامردمان اختلاط12خواهد 13 (در مواضع)14 این مسامحتها15
# ~~بباید کردتازندگانی کردن میسر شودو مصالحی که بدیشان منوط باشدمختل16
# ~~نگردد، والا ازمردمان عزلت 17 باید کرد (وبا وحدت)18 وانفرادساخت.
# ~~ودراین معنی می گویم:
### | العربیه PageV01P255
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0290.png)

# ~~ذار الاخلاء1 و احذر عن خلافهم
### | ان الخلاف یدیم الضغن فی الخلد
# ~~وان تکن عاجزأعن وفق نعیتهم
### | فکن وحیدأ عدیم الاهل والولد
### | الفارسیه3:
# ~~اگر مراد تو با خلق زیستن باشد
### | مکن خلاف وهمه وفق رای ایشان کن
# ~~کمال نیست که بارای خویشتن سازی
### | خلاف عادت خویش ووفاق یاران کن
# ~~وگر خلاف مرادت نمیتوانی کرد
### | کرانه گیر 4 زخلقان و روی پنهان کن
# ودوم - آنچه جعفربن یحیی کرد چون دانست که عبدالملک در آن
# ~~حالت موافقت نمود خلاف مرادخویش کرد، وتتبع 5 مراد جعفر وتطییب
# ~~دل وصیانت خاطر او از تشویش بررعایت جانب خود مرجح داشت
# ~~لاجرم جعفر از خود نپسندید که در اسعاف مرادات وانجازملتمسات او به،
# ~~اقصی الغایة والامکان نرسد. پس کریم آن کس باشد که چون کسی برای
# ~~رعایت جانب او خلاف رای ومذهبخود بردست گیرد او ازپای ننشیند
# ~~تا هر مراد ودرخواست که اورا باشد به اجابت مقرون گرداند6.
### | الفارسیة : PageV01P256
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0291.png)

# ~~کسی که کرد خلاف مراد و مذهب خود
# برای وفق مراد تو حقگزاری 1 کن
# ~~مراد خویش رهاکن پساز سر اخلاص
### | در اینچه2 هست مرادش بهصدق2 یاری کن
# ~~و گرچه بیش کنی لطف از او چوسابق اوست
### | منه سپاس بر او وسپاس داری کن
# ~~وسوم - آنچه امیر المؤمنین رشید کرد که چون جعفر چندان کار
# ~~بزرگ به اعتماد4 بر کرم5 امیر المؤمنین از عبدالملک متقبل شدوبی
~~استطلاع6
# ~~رای امیر المؤمنین7 ms141 ومشورت او دراتمام این8 مهمات بزرگ پروانهداد9
# ~~امیر المؤمنین اورا در آن دعوی خجل وشرمسار نگردانید وبه مواعیدی
# ~~که او فرموده بود وفانمود. پس تحقیق دعاوی مخلصان و هواداران 10 و
# ~~صیانت جانب ایشان از خجالت وشرمساری درلافی که از پس کسی زنند
# ~~غایت کرم ونهایت حسن خلق باشد. و در این معنی می گویم:
### | الفارسیه11
# ~~اگر زند ز تو لافی یکی ز یارانت
### | چنان مکن که در آن گفته شرمسار شود12
# ~~به فعل خوب بیان کن تو13 صدق گفتهٔ‌او
### | که تا مکارم خلقت یکی هزار شود14
### | 3- ت
### | 6- : اصطلاع.
### | 9- جا:
### | 15- مجا:
### | 13- چاپی: PageV01P257
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0292.png)

# الحکایة الخامسة عشر - وهم اسحاق ابراهیم 1 الموصلی حکایت
# ~~کرد وگفت: میان محمدامین 2 وابراهیم بن المهدی که عم او بود (درمیان
# ~~نبیذ3 خوردن ماجرائی افتاد4) که محمدامین را خاطر بر5 ابراهیم
# ~~متغیر گشت وابراهیم اثر آن وحشت در روی محمد امین مشاهده کرد و
# ~~باز گشت بامنزل خویش. ومحمد امین حجابرا فرمود که ابراهیم را از
# ~~درآمدن به نزدیکما 6 مانع باشید 7 و این8 سخن به ابراهیم رسید ؛
# ~~به امین9 رقعهای نوشت وهرگونه لطف10 وطرف 11 وهدایا وتحف با آن
# ~~یار بود12. و امینهدایا قبول نکرد ورقعهرا جواب 13 ننوشت. ابراهیم
# ~~کنیز کی داشت 14 درغایت جمال ونهایت کمال ، ابراهیم اورا پروردهبود
# ~~وغنا وبربط15 وآداب 16 خدمت ملوک آموخته، 17 وهنوز به حد بلوغ
# ~~نرسیده بود، اورا بفرمود تا به 18 جامههای فاخر 19 بیاراستند و حلی و
# ~~پیرایهآ تمام بروی کردند وبربطی مرصع به جواهر ترتیب داد20 و این
# ~~سه بیت در معذرت انشاء کرد:
### | العربیه
# # هتکت الضمیر برد اللعطف %~% وکشفت هجرک لی فافکشف PageV01P258
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0293.png)

# # فان کنت تنکر 1 شیئأ جری %~% فهب للخلافته2 ماقدسلف
# # وجدلی3 بصفحک عنزلتی %~% فبا لفضل یأخذ اهل الشرف
### | قرجمه4:
# ~~به رد تحفه دریدی تو پرده بر5 کارم
### | برهنه کردی رازی که بود پوشیده
# ~~خلافت6 تو سزد عذر گو خلاف مرا
### | ز ناپسند 7 بود عفو بس پسندیده8
# ~~به ms142 عفو کوش که چون (دیده برسر آید آنک)9
# به فضل ولطف کند جرم دوست نادیده
# و این ابیاترا صوتی بساخت و(ابیات وصوت)10 آن کنیزکرا
# ~~تعلیم داد (تا یادگرفت واورا)11 به نزدیک 12 محمد امین فرستاد . کنیزک
# ~~بربط ساخته کرد وبه نزدیک محمد امین دررفت وخدمت کرد و بایستاد و
# ~~گفت: بندهآ تو وعم تو ابراهیم می گوید، وشعر آغاز کرد درصوت، وبر بط
# ~~نواختن گرفت . چون تمام کرد امین 13 گفت : احسنت ای دخترک نام
# ~~تو چیست؟ گفت: هدیه. گفت: تو همچو نام خویش هستی، (یعنی هدیه
# ~~هستی)14. گفت: هست، ومراهدیه این ساعت 15 نام کرد که به خدمت
# ~~امیر المؤمنین فرستاد. محمد شاد گشت 16 و آن تغیر خاطر زایل شد17
~~PageV01P259
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0294.png)

# ~~وبفرمود تا ابراهیم حاضر آمد و از او راضی گشت وویرا1 (مالی
# ~~وافر)2 ببخشید .
# فصل - ودراین حکایت فایده آنست کهمرد باید که 3 چونخاطر
# ~~دوستی یامخدومی 4 باوی 5 متغیر گشت هراعتذار و استغفار و استعطاف
# ~~که ممکن باشد بهجای آورد 6 تا آن غبار از خاطر اوبرگیرد، واگر یک
# ~~دونوبتدر قبول7 معذرت ورد تحف و لطف8 اویاری9وخویشتن داری نکند
# ~~ترک 10 عذر خواستن نگیرد وبه لطایف معاذیر 11 دلپذیر دل او بادست آرد
# ~~حنانکه ابراهیم12 بامحمد امین کرد ودرین معنی می گویم:3
### | الفارسیه14
# ~~به اعتذار و تلطف به دست باز آور
### | اگر چنانکه دل دوستی بیازاری
# ~~به آن بود که نیازاری و چو آزاری15
### | اگر چه ناز کند زاری و نیازآری16
# ~~به پای باشی 17 بازازی و لطایف18عذر
### | بود که آن دل رفته به دست باز آری PageV01P260
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0295.png)

# الحکایة السادسة عشر - روایت کردهاند که عامل ابوجعفر منصور
# ~~از1 فلسطین بدونوشت که یکی ازاهل فلسطین مردمان2 را اغرا 3 می کند
# ~~وپریشان میدارد وبراحکام واوامر من اعتراض می کند وتدبیری که در 4
# ~~مصالح5 وتوجیه اموال می کنم مشوش میگرداند6. ابوجعفر بدونوشت که
# ~~خون7 توضایع است اگر آنشخصرا نگیری8 وبه نزدیک من نفرستی.
# ~~عامل آن ms143 شخصرا9 به دست آورد وبه نزدیک جعفر فرستاد . چون اورا
# ~~پیش10 امیرالمؤمنین بردند 11 فرمود تویی که 12 برعامل من اعتراض
# ~~می کنی وکار بروی مشوش 13 میداری؟ بفرمایم تاگوشت 14 از استخوان
# ~~تو15 جدا می کنند16. و این مردی 17 پیر بود18 و آوازی19 ضعیف داشت .
# ~~گفت20:
### | العربیه
# # اقروض عرسک بعد ماهرمت %~% و من العناء 21 ریاضته الهرم
### | الترجمه:
# اگر تو خواهی تاپیر ادب پذیر شود
### | محال باشد تغییر عادت پیران
# ابوجعفر از ضعف آواز او نشنید 22 که چه میگوید. گفت: یا PageV01P261
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0296.png)

# ~~ربیع چه می گوید؟ گفت می گوید:
# ~~الامرامرکم1
### | العربیه:
# # العبد عبدکم والمال مالکم %~% فهل عذابک عنی الیوم مصروف
### | الترجمه:
# مال مال تست و چاکر چاکرت
### | هست ممکن آنکه بخشایی براو
# ابوجعفر گفت: یاربیع عفو کردم از او. اورا بگوی2 تا باز گردد
# ~~وباوی احسان کن3.
# فصل- وفایده در این آنست که کسی که او4 به نزدیک5 پادشاهان
# ~~مقرب باشد وکار افتادهای را بدان حضرت آرند وبر زبان آن صاحب
# ~~واقعه سخنی رود که 6 اگر چنانکه اوگفت به گوش پادشاه 7 رسد8 سبب
# ~~هلاک او بود، آن مقرب سخنی که (مصلحت داند به گوش پادشاهرساند)9
# ~~ودر بند آن باشد که آن شخص خلاص یابد وبردست پادشاه چیزی10 ناحق
# ~~نرود که بدان11 در دنیا و آخرت 12 معذب گردد؛ 13 چنانکه ربیع
# ~~کرد14 در حق آنشخص 15، که کذب درهمه مواضع مذموم است الا PageV01P262
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0297.png)

# ~~در اصلاح ذات البین، وصدق درهمه احوال پسندیده است الادر نمامی
# ~~و نقل کلماتی که (موجب عداوت)2 باشد، چنانکه (پیش از این)
# ~~گفتهام 4.
### | شعر5:
# ~~هر دروغی که موجب صلح است
### | بهتر از راستی که کین دارد6
# ~~صدق نمام عین نفرینست
### | کذب اصلاح آفرین دارد7
# الحکایة السابعة عثر - فضل بن الربیع حکایت کرد که مروان بن-
# ~~ابی حفصه را دیدم که به نزدیک مهدی در آمد بعداز وفات معن بنزائده،1
# ~~درمیان جماعت شعرا ، واشغری برخواند که درمدح او انشا کرده بود.
# ~~مهدی گفت: ms144 چه کسی تو10؟ گفت: بنده 11 ومداح تو12مروان بن ابی حفصه.
# ~~مهدی 13 گفت : نه این 14 (دوبیت)15 تو گفتهای؟
### | العربیه:
# # اهمنا با لمدینه بعدمعن %~% مقاما . لانرید 16 بهزوالا17
# # وقبنااین ننهب18 بعدمعن %~% وقد ذهب النوال فلانوالا19 PageV01P263
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0298.png)

### | فرج بعد ازشدت.
### | الفارسیه:1
# ~~به شهرخویش پس از معن گرشوم ساکن
### | روا بود که در ایام همچو معنی نیست
# کجا روم، زکه خواهم عطا؟ که در عالم
### | چو معن هیچ کریمی به بذل ومعنی نیست
# چون گفتهای عطا ونوال وکرم وبذل مال بامعن برفت ودر آن
# ~~معنی چون امعنیدر عالم موجود نه3، پس چرا آمدهای از4مانوال و بخشش
# ~~میطلبی؟ پای او گیریدوبیرون کشید. پس پای مروان گرفتند 5 و از سرای6
# ~~بیرون کشیدند. چون سال دیگر بود 7 دیگر باره 8 درمیان شاعران در آمد،
# ~~ودر آن وقت رسم بودی که هرسال یک نوبت9 به نزدیک خلفادر آمدندی و اشعار
# ~~برخواندندی10. بعداز آنکه چهار پنج کس بخواندند11 مروان بنابی حفصه12
# ~~برخاست واین قصیده برخواند 13 (که مطلعش این است14):
### | العربیه
# # طرقتک15 زائرة فحی خیالها %~% بیضاء تخلط 16 بالحیاء دلابها
# # قادت17افؤادکفاستقاد18 ومثلها %~% قاد18 القلوب الی الصبی:2 فامالها
~~PageV01P264
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0299.png)

### | الفارسیه1:
# ~~برمن آمد ناگه زروی دوست خیال
### | حیا وغنج در آمیخته به حسن وجمال
# ~~دلم ببرد زمن، نی که دل دوید به پیش
### | دل اردود پس آن ماهروی نیست محال
# او میخواند و مهدی استماع میفرمود تا اینجا که گفته است
# ~~در این قصیده 2:
# # هل قطمسون من السماء نجومها %~% باکفعم 3 اوتسترونهلالها
# # اوتجحدون مقالهعن4 ربکم %~% چبریل بلغها النبی فقالها5
# # شهدت من الانفال آخر آیته %~% بترادهم 6 واردتم ابطالها
### | الترجمه:
# ~~از آسمان نتوانید 8 کرد اگر خواهید 9
### | که بستریدو بپوشید 10 ازاو نجوم وهلال
# ~~چگونه منکر گردید 11 این مقالت 12را
### | که کرد ایزد برلفظ جبرئیل انزال؟
# ~~خلافت 13ارث(ویستوبرین)14حدیثمرا
### | گواه باز پسین آیتست 15 از انفال PageV01P265
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0300.png)

# مهدیرا دیدم که1 ازغایت اعجاب براین نظم و کمال اهتزازی
# ~~که اورابه استماع آن حاصل آمددر ms145 حرکت آمد چنانکه از مصلی تابه بساط
# ~~بر سید: پس گفت: (این قصیده چندبیتاست)2؟ گفت: صدبیت3. فرمود4 تاصد
# ~~هزار درم بدودادند. واول صدهزار درمی 5 آن مال بود که در روزگار
# ~~بنی عباس به شاعر 6 دادند. بعد 7 از آن روزگاری براین سخن گذشت و
# ~~نوبت خلافت به هارون الرشید رسید. مروان را دیدم 8 باشعرا نزدیک9
# ~~هارون در آمدوچوننوبت بدورسید قصیدهای کهانشا کردهبود10 برخواند.
# ~~(هارون پرسید که کیستی تو)11؟ گفت: بنده و شاعر تو مروان بنابی حفصه.12
# ~~گفت: تو آن نیستی که درحق معن گفتهای ؟ و همان دوبیت که پیش از
# ~~این13 مکتوب شد برخواند وفرمود که دستش گیرید 14 و از این سرای15
# ~~بیرون برید که اورا به نزدیکما هیچخیر ومنفعت 16 نیست. تا سال دیگر
# ~~با جماعت شعرا در آمد 17 و این قصیده برخواند:
### | العربیته
# # لعمرک ماانسی غداة المحصب %~% اشارة سلمی دالبنان المخضب
# # وقد صدر الحجاج الا اقلهم %~% مصادر شتی مو کبا بعدهو کب
### | الفارسیه:19 PageV01P266
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0301.png)

# ~~زیادکی شودم آنکه با مداد محصب1
# نمود اشارت سلمی برآن بنان مخفب 2
# ~~در آن زمان که زحجاج گشت عرصه وصحنش3
# به جمع وحدان پرداخت 4 موکبومرکب5
# رشید را خوش آمد پرسید این قصیده چند بیت است ؟ گفت :
# ~~هفتادبیت. بفرمودتا6 هفتادهزار درم بهوی دادند 2و در ازای هربیتی هزار
# ~~درم. وبعداز آن (تازنده بود8) رسم مروان به نزدیک آل عباس آن بود که
# ~~بیتیرا هزاردرم بدادندی.
# فصل - ودر این حکایت فایده آنست که اگر کسی از عدو
# ~~همت و درجتی9 که براحراز نام نیکووحسن احد وثه داشته باشد راضی
# ~~نباشد که کسیرادر مکارم اخلاق براو مقدم دانند و بهمدح و ثنا سزاوارتر
# ~~شمرند باید که دربذل وعطا وجود وسخا وتمامت شیم مرضیه و خصال
# ~~حمیده به هرغایت که امکان داردبرسد چنانکه مهدی وهارون کردند، بعد
# ~~از آن10 مدحی که مروان در حق معن گفته بود انکار کردند11و(بعد از
# ~~آن)12 برهان آنکه ایشان را استحقاق آن 13 بود فرا ms146 نمودند14. ودر این
# ~~عنی می گویم: PageV01P267
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0302.png)

### | العربیه1
# # اذاکنت تهوی ان تکون مرجحا %~% علی کل منعوت بخیر وتمدح
# # فجاوزمداهم فی المعارم والندی %~% وجانب من الدعویفافتمرجح
### | الفارسیة3:
# ~~اگر پسند نمی آیدت که وقت ثنا
# نهند برتو کسی را زمکرمت تفضیل
# ~~کرم نمای 4 و عطا بخش بیشتر ز همه
### | که هست باعث مدح جمیل5 بذل جزیل
# ~~گر از سخا بنمایی به فعل یک برهان
### | بهستاز آنکه بگویی به قول بیست6 دلیل
# الحکایة الثامنةعشر- هارون الرشید بر عتابی خشم گرفت وبفرمود
# ~~تا ویرا 7 از حضرت او محجوب کردند و مدتی از آن حضرت مردود و
# ~~مطرود بود. پس روزی در میان جماعتی 8 متظدمان بی اجازت در رفت
# ~~وگفت: روزگار مرا به حرمان وخدمت تو ادب فرمود و به شکر نعمت
# ~~مشغول گردانید تا به ذکر الطاف9 وانعام که دایما در حق من فرمودهای15
# ~~طاقت صبر نماند (واین ابیات برخواند)11:
### | العربیه
# ~~اخضنی 12 المقام الغمران کان غرنی 3
### | سنا خلب14 %~% اوز لةالقدمان
### | 2- هجه. الترجمه
### | 6- مجا، ت: نیست PageV01P268
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0303.png)

# ~~اتتر کنی جدب 1 المعیشته مقترا
### | کفاکمن ماء اتندی دکفان 2
# ~~وتجعلنی سهم  المطامع بعدما
### | بللت یدی بالندی4 ولسانی5
### | الترجمه:
# ~~مرا به بحر 6 عطاهای7 خود در آر کههست
# مواعد دگران ابرهای بی باران
# ~~روا بود که بود خشکسال، عیشم را
# در این زمانه که هست از کفت9 عطا باران
# ~~نواله خورده وزان عطات برگردن
### | فتادهام که (دهد داد) 10 گردنم باران
# ~~زبان و دستم شکر نوال تو برداشت
### | اگر چنانکه شود خشک باشدم باران
# امیر المؤمنین درحالازوی11 عفو کرد(وخلعت وصلهآ گرانمایه)12
# ~~فرمود و عتابی بانشاط تمام و بشاشت کامل از پیش او بیرونشد.13
# الحکایة التاسعة عشر - دعبل شاعر چون مأمون خلیفه را هجو
# ~~کرد، مأمون گفت: برمن خوانید (آنچه او14 گفته است)15. بروی خواندند.
# ~~از جملهآ آن هجو دوبیت این 16 بود: PageV01P269
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0304.png)

### | العربیته1
# ~~اذی من القوم الدین سیوفهم
### | فتلت اخاک و شترفوک، بمقعد
# ~~شادوا 2 بذکرک بعد طول خموله3 ms147
### | واستنقنوک 4 من الحضیض الاوهد 5
### | الترجمة:
# ~~از آن گروهم کایشان به تیغ گوهردار
### | برادرت را کشتند و مملکت به تو داد
# ~~ترا به اوج رسانید از حضیض خمول
### | سرای مجد ترا بد ز6تیغشان بنیاد
# مأمون گفت7: قبخه الله8، چگونه بهتان گویی است1؟ کدام روز
# ~~بود که منخامل بودم، در 10 چهار بالش خلافت بالیده11 وبه شیر 12
# ~~پادشاهی پرورده شده 13؟ من خلیفه و برادرم و دوجدم خلیفه14. بعداز آن
# ~~بفرمود تا اورا به جد طلب کردند ، چون براو ظفر یافتند دعبل با خود
# ~~گفت: بیشک مرا بخواهند کشت15. (چون به نزدیک خلیفه آمد) 16 گفت:
# ~~یا دعبل - «واستنقذوک17 من الحضیض الاوهد». دعبل گفت:
### | 2-کاجو
### | 22- مجا: PageV01P270
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0305.png)

# یا امیرالمؤمنین! عفو کردهای 1از آن کس که گناهاو بزرگتراز
# ~~گناه من بودهاست2 . مأمون گفت: راست می گویی، هیچ باک مدار بخوان :
# ~~(مدارس آیات خلت من تلاوة). واین قصیده قصیدهای 2 است معروف که
# ~~دعبل به مرثیهآ اهل بیت رسول4 و مناقب ایشان انشا کرده بود. دعبل از
# ~~بیم جان وهیبت امیر المؤمنین ننییارست.
# مأمون گفت: بخوان، ترا 5 امان است. اواین قصیده میخواند
# ~~ومأمون می گریست وچون 6 اینجا رسید که گفته است:
### | العربیه7
# # بناتزیادفی الخدور مصونته %~% وبنت رسول الله فی الفلوات
# # وآلرسول الله هلب9 رقابهم %~% وآلزیاد غلظ القصرات10
### | الترجمه11 :
# ~~به پردهها در پوشیده دختران زیاد
### | نبیرگان نبی سر برهنه در صحرا
# ~~نحیف ولاغر آل نبی غریب12 و اسیر
### | ستبر 13 گردن آل زیاد و کامروا
# مأمون بگریستو گفت: والله که14همه را خوار و ذلیل گردانم15، PageV01P271
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0306.png)

# ~~و دعبل را صله بخشید و ایمن1 گردانید وهجوی که او را گفته بود به
# ~~سبب مدحی که در حق خاندان ییغمبر انشا کرده بود از وی عفو کرد .
# ~~ودرین معنی می گویم2:
### | شعر3:
# با تو گر بدکند کسی وبود %~% باخدا و رسول نیکو کار
# به خدا بخشش ونکویی کن %~% گرچه او باتو بود بد کردار
# الحکایة العشرون - مأمون خلیفه احمد بن [ابی] ms148 خالدرا4 که وزیرش
# ~~بود و محمدبن یزداد5 را بفرمود تابا عمروبن مسعده مناظره کنند6 در
# ~~محاسبهآ مال، اهواز وآنچه بروی باقی باشد7 اورا بازنمایند. ایشان آنچه
# ~~اوفرمودبه جای آوردند، شانزدههزارهزاردرم بروی متوجه شد8 ومأمون را
# ~~اعلام کردند . مأمون9 احمدبن ابی خالد را فرمود هردعوی که اورا باشد
# ~~مجری دارند وهر حجت که او 10 گوید قبول کنند. احمد گفت: کردیم
# ~~گفت: دیگربار اعادت کنید وهردعوی که کند 11 مقبول دارید 12. عمرو13
# ~~بعداز آن بسی دعاوی 14 ناموجه 15 کرد 16 واخراجاتی که در معامله مجری
# ~~نمیبایست داشت عرضه داشت وهمه قبول کردند، دههزارهزار درم17 از
# ~~آن مال ساقط شد وخط عمروبه شش هزارهزار درم بستدند و پیش مأمون
~~PageV01P272
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0307.png)

# ~~آوردند. مأمون خطبستد و چون عمروبن مسعده در آمد مأمون گفت: این
# ~~رقعهآ تست1 به ششهزارهزاردرم2 ، این مال به تو بخشیدم. عمرو گفت:
# ~~چون امیر المؤمنین این تفضل فرموداین مال واجب است براحمد بن عروه
# ~~عامل اهواز، واو بدان مقر. اگر امیرالمؤمنین از من بستدی من از او
# ~~بستدمی، تراگواه گرفتم 3 بدان که 4 این مال5 بدو بخشیدم. مأمون (ازاین
# ~~سخن درخشم شد) 6 وعمرو بیرون رفت وبدانست که خطا کردهاست، به
# ~~به نزدیک احمد بن ابیخالد 7 رفت  وحال با او تقریر کرد واز او
# ~~استعانت خواست در تحصیل رضای مأمون. احمد گفت: (هیچ باک نیست
# ~~برو تو ازاین دل فارغ دار. وبه نزدیک مأمون در رفت. مأمون فرمود:)9
# ~~تعجب نمی کنی از عمرو یا احمدشش هزارهزاردرم10 بدو بخشیدم بعداز آنکه
# ~~اضعاف آن بدو11 بگذ اشتم درمجاملهای که ذر معامله12آ اورفت. او شش هزار
# ~~هزاردرم13 یه احمدعروه 14 بخشید گویی که بامن مبارات 15 و برابری
# ~~می کند و یا بخشش ونیکویی مرا حقیر16 میشمارد17. احمد گفت. (این
# ~~کرد یا امیر المؤمنین)18 ؟ گفت. آری. احمد گفت. اگر نه چنین 19 کردی
# ~~نیکو نبودی و واجب بودی که درجهآ او 20 به نزدیک امیر المؤمنین از
~~PageV01P273
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0308.png)

# ~~آنچه ms149 هست کمتر گشتی. مأمون گفت: چگونه؟ گفت: چون امیر المؤمنین
# ~~درحق او چنین لطفی فرمود و او را1 به چنین کرامتی مخصوص گردانید
# ~~اگر او آن مال ازاحمدبنعروه بگرفتی احمد را ازمعروف امیر المؤمنین
# ~~بی نصیب گردانیده بودی. ایشان2 هردوخدمتکاران3 تواند (ونیکو تر آن
# ~~بود) 4 که لطف وفضل وکرم ومروت امیرالمؤمنین مضاعف شد که احمد
# ~~آن نیکویی هم از امیرالمؤمنین داند وچنان باشد که امیر المؤمنین چنین
# ~~کرامتی یکنوبت باعمرو فرموده است5 ویکنوبت بااحمد. ودیگر آنکه
# ~~عمرو خدمتکار امیر المؤمنین است واحمد خدمتکارعمرو، اقتدا به لطف
# ~~وکرم امیرالمؤمنین وتخلق به اخلاق اوکرد وآنچه از مخدوم خوددید
# ~~باخادم خودهمان کرد. و نیزخواست که درملوک6 امم و پادشاهان اقالیم
~~منتشر
# ~~شود که خدمتکاری از خدمتکاران تراچندین همت ومروت و جوانمردی بود که
# ~~چنین مالی7 بزر گ به یکبارببخشید8، از کثرت نعمتی که در حق او فرموده
# ~~بودی؛ وعظمت مملکت امیر المؤمنین و جلالت قدر او در چشم ودل ایشان
# ~~زیادت شود و کسانی را که باتو دعوی تکاثر وتفاخر مینمایند شکستگی
# ~~هرچه تمامتر باشد . چون مأمون این سخن بشنید خشم او ساکن شد9 و با
# ~~عمرو دل خوش کرد.
# فصل - و فایده دراین آنست که مرد باید که اگراز مخدوم خود
# ~~ظلمی وایذائی بیند (و10مقاسات و شدت)11 مظلومی12 مشاهده کند جانب
~~PageV01P274
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0309.png)

# ~~خدمتکاران خود از جنس آن صیانت کند واگر عدلی و انعامی بیند با
# ~~دوستان 1 خود همان شیوه بردست گیرد و این طریق مسلوک دارد تاشکر
# ~~آن موهبت گزارده باشد چنانکه عمرو کرد . و در این معنی
# ~~می گویم:
# اگر ز ظلم ز بردست خویش میرنجی
### | سزا بود که تو با عاجزان چنان نکنی
# و گر ز مکرمت وعدل او شوی شادان 2
### | به شکر باید با دیگران جز آن نکنی
# الحکایة الحادیة والعشرون- در روزگار خلافت 3 متوکل موسی-
# ~~بن عبدالملک که صاحب دیوان خراج بود ازبیت المال خاصهآ متو کل مالی
# ~~جلیل قرض کرد تادرمدت نزدیک بازرساند ، و4روزگاری ms150 دراز 5 بر این
# ~~بگذشت واین مال6 با بیتالمال نفرستاد. یکروز متو کل عبید الله7 بن
~~یحیی-
# ~~بنخاقان را فرمود که 8 توقیعی از 9 من بنویس به موسی عبدالملک تا آن
# ~~مال همین لحظه بابیت المال فرستد وباوی10 در مطالبهآ آن تضییق وتشدید
# ~~کن. عبیدالله 11 بر12 آن موجب توقیعی بنوشت و عتاب بن عتاب را به
# ~~مطالبهآ آنمال بفرستاد، وفرمود که اگردرادای آن13 مالتأخیر14 کند او را
# ~~علی رؤس الناس در دیوان خراج (به تازیانه)15 بزند، وتا آنگاه 16 که17
~~PageV01P275
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0310.png)

# ~~تمامت (مال به)1 بیتالمالنرساند برتازیانه زدن او مداومت نماید . بعضی
# ~~از خدمتکاران پیشاز آنکه عتاب به نزدیک موسی رسد این خبر بدو
# ~~رسانیدند، وموسی بهغایت اندوهناک 2 شد وبنشست و در توجیه3 آن مال
# ~~تفکر مینمود که عتاب در آمد و این توقیع سربمهربیاورد3. و آن روز
# ~~(روزی به غایت گرم بود)5 وموسی دردیوان 4 درحجرهای7 (نشسته بود
# ~~که) 8 دروی مروحهای ازخیش آویخته بودند و دو فراش به نوبت آن
# ~~مروحه می کشیدند وجایگاه خنک بود. چون عتاب در رفت نامهای دراز9
# ~~در دست موسی بود ووی به مطالعهآ آن مشغول. عتاب بنشست و آنتوقیع
# ~~بردوات موسی بنهاد 10 تاچون او از قرائت آن کتاب که بدان اشتغال
# ~~داشت فراغت یابد مطالعه کند. وعتاب همچنان نشسته، از خوشی آن
# ~~جایگاه و استراحتی که یافت، و به ترویحی 11 که از آن مروحه حاصل بود
# ~~در خوابشد. موسی بفرمود تا آنرقعه بر گرفتندو غایب کردندو عتاب همچنان
# ~~درخواب بماند، تاوقت گرمگاه بگذشتوموسی بعضی 12 از آن مال نقد
# ~~کرد، وچون عتاب ازخواب در آمد گفت: بدان کار که من آمدهام نظر در
# ~~آنجاکن 13 . موسی گفت: بگوی تابه چه مصلحت آمدهای؟ گفت: بدان
# ~~مصلحت که در آن کتاب است. گفت: کدام کتاب؟ گفت: کتابی که از
# ~~امیرالمؤمنین بهتو رسانیدم. گفت: کی؟ گفت همین ساعت بردواتتنهادم.

PageV01P276

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0311.png)

# ~~گفت: دیر است تاخفتهای ، همانا این حکایت به خواب دیده ms151 ای. عتاب
# ~~کتاب طلب کرد نیافت. عتاب گفت: توقیع ازمن بدزدیدند1 و باصاحب
# ~~خبرانی 2 که حاضر بودند گفت: بنویسید این خبر به خدمتامیر المؤمنین.
# ~~موسی گفت: دروغی است که می گوید3 (وافترائی که می کند)4 و هیچ
# ~~توقیع به من نرسانیده است5 وهیچ مثال ایصال6نکرده است. عتاب برخاست
# ~~وباعبیدالله بگفت وعبیدالله برمتوکل عرضه داشت. متوکل بخندید و
# ~~فرمود تاموسیرا حاضر کردند. چون حاضر گشت 7 گفت: کتاب ازعتاب
# ~~بدزدیدی؟ گفت: آری، به تخمین8 گفتم که9 (به همهحال)10 این کتاب 11
# ~~متضمن مکروهی 12 تواند بود وحضور عتاب جهت عتابی بود و عتاب
# ~~پیش از آنکه خطاب 13 به من رساند 14 درخواب شد؛ من خفتن او را
# ~~دلیل بخت بیدارخود شناختم15 وفرصتی مغتنم 16 دانستم17 وفرمودم تا آن
# ~~رقعه از او 18 بدزدیدند، و اینکیک نیمه از مال 19 که مرا به بیت المال
~~20
# ~~میباید رسانید نقد 21 کردهام 22 وباقی در مدت پنج روز تسلیم کنم. و
~~PageV01P277
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0312.png)

# ~~س از آن تضرع1 و استعطاف بسیار نمود. متوکل بفرستاد تا آن مال
# ~~که حاصل شده بود) 2 از او قبض کردند و باقی را مهلت داد و از او
# ~~وراضی شد.
### | شعر:
# ~~خدای - جل جلاله - چو دفع 2 خواهد کرد
### | لا زبندهآ خود، وقفهای در اندازد
# ~~لطیفههاست خدارا ز چشم خلق نهان
### | مید دار که ناگه لطیفهای سازد PageV01P278
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0313.png)

### | الباب الخامس
# ~~فی] من خر ج من حبس اواسراواعتقال الی سراح وسلامة وحسن حال1
# باب پنجم - درحال2 جماعتی که3 به حبس وزندان گرفتار بودند،
# ~~خدای - تعالی- حبس و اعتقال ایشان به حسن حال بدل 4 گردانید (واز
# ~~آنورطه خلاص یافتند)5.
# الحکایة الاولی - حکایت کردابو القاسم سلیمان بن الحسن بن مخلد6
# ~~گفت: چون پدر مرا ازیغداد نفی کردند وبه مصر فرستادند، ومن در بغداد
# ~~تنها وبیشغل بماندم، انس من شب وروز با بحتری شاعر وابومعشر منجم
# ~~بودی7 وبیشتر اوقات ملازم من بودندی8. یکروز بامن حکایت کردند که
~~PageV01P279
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0314.png) ms152

# ~~مارا وقتی دست تنگی وعسرتی رسید وما بایکدیگر صحبتمیداشتیم1 ودر
# ~~آنوقت المعتز بالله محبوس بود ما باهم اقفاق کردیم که به نزدیک معتز
# ~~رویم 2 به حبس ودوستی وهواداری فرا نماییم وحقی براو ثابت گردانیم
# ~~باشد که وقتی مارا مفید باشد وبهنزدیک اورفتیم. بحتری گفت: چندبیت3
# ~~گفته بودم درحق محمدبن یوسف الثعری4 درآن وقت که محبوس بود .
# ~~آن بیتها بر معتز خواندم وچنان (فرا نمودم)5 که (این ابیات)6 درحقتو
# ~~نظم دادهام و ابیات اینست:
### | شعر:
# ~~جعلت فداک الدهر لیس بمنفک
### | من اثحادث انمشحو واثنازل المنعی
# # و ماهذه الایام %~% الامنازل
### | فمن هنزل وحب ومن منزل ضنک
# ~~وقد هد بتک 8 الحادمات وانما
### | صفا 9 الدهب الابریزهبلک10 بانسبک11
# # ما   فی تبی الله %~% فوسف اسوه
### | دمثلک محبوسا علی الظلم والافک
# ~~اقام جمیل الصبر فی السجن برهت
### | وفآل 12 به الصبر الجمیل الی الملک PageV01P280
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0315.png)

# ~~علی انه هدضیم فیحبسک العلی
### | واصبح عز الدین فی قبضه الشرک1
### | الترجمه :
# ~~فدات باد تنم روزگار نیست جدا
### | ز واقعات و نوازل 2 ز حادثات وبلا
# ~~منازلند شب و روز و2 منزلی باشد
### | که تنگ باشد و4 منزل بود فراخ فضا
# ~~به حادثات مهذب شدی از آن گونه
### | که زر زبوته پذیرفت وقت سبک صفا 5
# ~~بسست 6 پیش روتیوسف اندرینزندان
### | که دید7 چون توبه ناحق زدهر8 رنج وعنا
# ~~چوصبر کرددر آن خواری وبلا یک چند
### | عزیز مصر برونشد زسجن9 و کامروا
# ~~ز حبس تست ستم بر معالی اسلام 10
### | که عزدین شد در جور وظلم11 ناپیدا
# ~~چون این ابیات برخواندم 12رقعهای 13 که ابیات بر آنجا14 بود
# ~~ازمن بستد و به خادمیداد که ملازم او بود 15 و گفت: این راز پنهاندار16
~~PageV01P281
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0316.png)

# ~~اگر خدای مرا ازاین ورطه برهاند با یادمن ده  تا در حق این آزادمرد
# ~~نیکویی می کنم2 . (وابومعشر) 3 گفت: درطالع4 مولود او نظر کردم و
# ~~در آن روز که عقد ولیعهدی او بستند و آنطالع بنگر ستم وطالع آنروز
# ~~که 5 مستعین ms153 را به خلافت بیعت کردند بدیدم و دراتصالات کواکب وسعود6
# ~~ونحوس و مواضع 7 سیارات وثوابت تأملی8 شافی و تدبری9 کافی
# ~~به جای آوردم، حکم کردم بر آن جمله که خلافت برمعتز10 مقرر گردد،
# ~~بعد از آن 11 فتنهای 12 انگیخته شود وحربها برود و13 مستعین را بکشند.
# ~~و آن احکام بنوشتم 14 وبه معتز دادم و ماهردو باز گشتیم. وروزگاری 15
# ~~بر آمد و آن حکمها که کرده بودم تمامت راست شد ومعتز به خلافت
# ~~بنشست، ومنوبحتری هردوبرفتیم16 و تهنیت خلافت بگفتیم. معتز گفت :
# ~~مرا حکمهای تو 17 فراموش نشده است وتمامت آنرا ست آمدو ترادر18
# ~~هرماه صددینار رزق مجری19 گردانیدموسی دینار نزل و ریاست منجمان به تو
# ~~دادم و به نقدهزاردینارصله فرمودم20. (آننقد)21 در حال قبض کردم و آن
# ~~رزقونزل را بروات بستدم . وبحتری گفت: من بعداز آن فرا پیش رفتم22
# ~~وقصیدهای گفته بودم در تهنیت خلافتومدح اووهجو مستعین ، برخواندم
~~PageV01P282
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0317.png)

# ~~ومطلع قصیده این بود:
### | العربیه:
# # یجانبنا فی1 الحب من لانجانبه %~% ویبعد عنا فی الهوی ومن نقار به2
### | الترجمه:3
# ~~(ز من جدا شود آنکس کزو نگردم دور
### | وصال جویم از او ومرا کند مهجور
# ~~این قصیده بخواندم تابدین ابیات رسیدم که گفته بودم:
### | العربیه
# # فعیف رایت الحق قر2 قمراره %~% وکیف رایت الظلم آلت عواقبه
# # ولمیکن المغتربالته اذ سری %~% لیعجز و المعتزبالله5 طالبه
# # رمی با لقضیب عنوة وهوصاغر %~% وعری منبرد النبی مناکبه)6
### | الفارسیه7:
# ~~چگونه دیدی (احوال کونیافت قرار) 8
### | چگونه دیدی ظلم وستم که شد مقهور ؟
# ~~اگر چنانکه ز معتز گمان برد مغتر9
### | که جان تواند بردن بدانکه هست غرور
# ~~قضیب 10 ملک بیفکندزود و خوار برفت
### | تنش به برد پیمبر نشد دگر مستور
### | ت: PageV01P283
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0318.png)

# چون اینجا رسیدم چند نوبتاین ابیات را استعادت فرمود ، بعد
# ~~ز آن خادم را که آن روز درحبس بااو بود طلب فرمود و آن رقعه از
# ~~و1 طلب کرد 2 که آن شعر در آنجا مکتوب بود.
# چون حاضر کرد 3 ms154 گفت: به هربیت که در آن رقعه است فرمودم
# ~~تا هزار دینار بهتو رسانند و در آن رقعه شش بیت بود. شش هزار دیناردر
# ~~حال به من رسانیدند، (بعداز آن فرمود که)4 درتو می بینم5 که بیرونروی
# ~~واین زرها 6 در بهای 7 کنیزک وغلام و اسب وفروش و اوانی صرف
# ~~کنی و تلف کنی،9 چنانمکن10که ترا11 بعدازاین12 ازمن13 و وزرای من و
# ~~ارکان دولت من14 و اولیای15 مملکت 16 من چون محل تو 17 به نزدیکا
# ~~من بشناسند عنایتی هرچه تمامتر بود. بدین مال ضیعتی بخر که ترا واولاد
# ~~ترا بدان استظهاری باشد. گفتم (السمع والطاعة )19، (بیرون آمدم)20 و
# ~~ضیعهای 21 بخریدم به منبج 22 وبعد از آن هرروز کار من بااو 23 نیکوتر
# ~~بود 24 ونعمت هر سال زیادت وحرمت 25 هرلحظه 24 بیشتر27.

PageV01P284

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0319.png)

# فصل - ودر این حکایت آنچه اعتبار را میشاید و ازاو (فایده
# ~~توان گرفت)1 دو خصلت است که ازجملهآ مکارم اخلاق ومحاسن صفات
# ~~است:
# یکی - آنکه1 عاقل باید که چون پادشاهی یاوزیری یا یکی از
# ~~اکابر و صدور را به زوال دولت وحرمان نعمت مبتلا3 بیند دروی به چشم
# ~~استخفاف نظر نکند ودر آن حالت حرمت 4 او بیش از آن به جای
# ~~آرد که دراوان دولت. و هر5 تقرب و تودد6 که بااو تواند نمود بنماید،
# ~~که اگر کار وی رونق وطراوت گیرد و بدانچه مستحق آنست برسد به
# ~~نزدیک او آن خدمت که درحالت محنت 7 کرده باشد وسیلتی اکید و
# ~~ذریعتی8 وثیق باشد وفایدهآ تمام بر گیردوثمرهآ نیک بدو رسد؛ واگر
~~برخلاف
# ~~آن باشداعانت (اصحاب وقایع)9 ودلداری ارباب بلیات از عادات کرام
# ~~است، وبههمهحال نام نیکو در دنیا وثواب در عقبی حاصل شود و دراین
# ~~معنی می گویم:
### | شعر:
# پادشاهی که او به حبس بود
### | قیغ در غمد 11 و شیر در بنداست
# آن زمانجوی معرفت با او
### | فرض کن کو جهان خداوندست PageV01P285
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0320.png)

# ~~یافتی فرصتی در او پیوند ms155
### | که برومند شاخ پیوند است
# و دوم- آنکه هر کهاورا 1 عرق طاهر واصل کریم بود ودر وقت
# ~~بلیت کسی ویراخدمت کرده باشد و به قربت او وسیلتی جسته در روز گار
# ~~دولت باید که حقگزاری2 به جای آرد و هراحسان واکرام که ممکن
# ~~باشد در حق آن شخص مبذولدارد. و دراین معنی می گویم:
### | شعر4:
# ~~به وقت محنت هر کس که کرد خدمتتو
# به وقت دولت باید که با نصیب بود
# ~~چو وقت ضیقوعنا5 خدمتت به جای6 آورد
# به روز عز وغنا صدر او رحیب بود
# ~~حبیب روز بلا را شناس حرمت و حق
### | هروز ملک همه عالمت حبیب بود7
# الحعایته الثانیته - ابو بگر بن عبدالله بن محمد بن ابی سیره 8 عامل
# ~~ریاح9 بن عثمان بود بر10 قبایل اسد وطی ، چون محمدبن (عبدالله
# ~~الحسن)11 خروج کرد بر12 ابوجعفر منصور، ابو بکر بن عبدالله آنچه از
~~PageV01P286
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0321.png)

# ~~قبایل اسد و طی جمع کرده بودمبلغ بیست و چهار هزاردینار به نزدیک محمد-
# ~~بن عبدالله برد و بدود داد، وآن مال محمدرا مددی وووتی تمام بود بر آن
# ~~خروج. وچون عیسی بن موسی محمد را در مدینه قتل کرد ابوبکر را
# ~~گفتند: بگریز. گفت: مثل من کسی2 نگریزد3، وبرجای ثبات نمود تا
# ~~اورا بگرفتند4 ودرمدینه 5 محبوس گردانیدند. وعیسی بنموسی بیرون از
# ~~آنکه 6 اورا 7 حبس فرمود 8 هیچ تعرض دیگرنرسانید9. ومنصور فرمود
# ~~تا اهل مدینه بیعت او 10 تازه گردانیدند. وعیسی بن موسی چون از مدینه
# ~~برفتعبدالله بن ربیع11 الحارثی رابالشکری به مدینه بگذاشت، و در مدینه
~~فسادها
# ~~می کردند و ظلمها از ایشان حادث می گشت، اراذل و رعاع الناس و سودان12
~~مدینه
# ~~برایشان خروج کردندو بیشتراز آن لشکر بکشتندوما لهای ایشان13 غارت
~~کردند،
# ~~وعبدالله بن الربیع بن المطلب به هزیمت به دیر العطلحبرفت،وآن غوغا14در
# ~~ز ندان بشکستندوابو بکر بن عبدالله را اززندان بیرون آوردندو بر منبر
~~رسول-
# ~~صلوات الله علیه15- بنشاندند. ابو بکر خطبه کردو آن عوام را نصیحت
~~فرمودو ms156 به
# ~~اطاعت امیرالمؤمنین خواند وازعصیان نهی16 کرد . اورا17 گفتند: امامت
# ~~کن ونماز بگزار . گفت: اسیر را امامت18 و نماز جمعه 19 روا نباشد و
~~PageV01P287
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0322.png)

# ~~بازگشت وباحبس1 برفت وبند برپای خود نهاد. و آن خبر به ابوجعفر
# ~~منصور رسیدومنصور 2 جعفربن ابی سلیمان را به امیری مدینه فرستاد و او
# ~~را گفت: میان من و ابوبکر بن عبدالله رحم و قرابت است و اگر بدی
# ~~کرد نیکویی نیز کرد، چون بهمدینه رسی اورا اطلاق کن و بااوزندگانی
# ~~خوب وحسن جوار ومجاملترا کاربند. جعفربن سلیمان چون 4 به مدینه
# ~~آمد اورا5 ازحبس اطلاق کرد، وابو بکربن عبدالله بهنزدیک جعفربن سلیمان
# ~~آمد وازاو درخواست مرا عنایت نامهای فرمای* به معن بنزایده به یمن
# ~~تادرحق من احسانی کند. جعفربنسلیمان به معن نوشت 7 و وصیت کرد
# ~~تادرحق او نیکویی کند. وچون ابوبکرازمدینه بیرون آمد رایحی8 شاعر
# ~~را دید، گفت: رغبت می کنی 9 بامن که عمرهیی بیاریم؟10 رایحی گفت:
# ~~از خانه بیرون نیامدهام الأ به طلب قوت اهل و عیال که قوت امروزی 1
# ~~درخانه معد نیست. ابوبکر گفت: من اخراجات ایشان کفایت کنم. و آنچه
# ~~در آن مدت محتاج بودند12 بفرمود تابدو دادند، و رایحی بااو به عمره
# ~~بیرون رفت13. چون ازعمره وزیارت خانه وطواف فارغ شدند ابوبکر
# ~~گفت: اقفاقت 14 میافتد که بامن موافقت کنی تابه نزدیک معن بن زائده
# ~~رویم او 15 احتیاج عیالرا مانع16 ساخت و امتناع نمود . ابن ایی سیره17
~~PageV01P288
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0323.png)

# ~~اخراجات عیالش1 کفایت کرد و به موافقت2 یکدیگر به نزدیک معن
# ~~رفتندوابن ابی سیره 3 که نامهآجعفربن ابی صلیمان به معن داد برخواندو
~~گفت :
# ~~جعفر براحسان کردن باتو ازمن قادرتر است باز گرد که ترا به نزدیک من
# ~~هیچ نیست. ابو بکر مغموم ودلتنگ وناامید باز گشت و چون نماز پیشین شد
# ~~معن به طلب ابوبکر فرستاد و اورا بخواند و گفت: تراچه بر آن داشت4
# ~~که به نزدیک من آمدی و امیرالمؤمنین برتوخشمناک است ms157 ؟ ابوبکر گفت:
# ~~فضل معروف وگرم مشهور تو گفت: دینت چند است ؟ گفت : چهار
# ~~هزار دینار.
# درجال بفرمود تاچهارهزار دینار بیاوردند وبدو دادند و بفرمود تا
# ~~دوهزار دینار دیگر بیاوردند و گفت: قرض به آن زربگزار 5 و این دوهزار
# ~~دینار در مصالح خویش صرف کن، شش هزاردینار (قبض کرد) 6 وبه منزل
# ~~بازگشت وبارایحی حکایت کرد ورایحی به نزدیک معن آمد و این ابیات
# ~~برخواند:
### | العربیه
# الرایحی یقول فی مدح %~% لابیالولید السید الغمر
# هلک بصنعاء الملوک له %~% مابین بیتالله والشجر
# لوجاودقه الریح مرسلته %~% قجری بجود فوق ماقجری
# حمالت   بهام   مبلرکته %~% وکانها با لحمل لمتدر PageV01P289
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0324.png)

### | الترجمه1:
# ~~بوالولید به مدح تو رایحی گوید2
# #  %~% که ای ز بخشش از اهل3 مکرمت بهتر
# ~~تویی به صنعا جمله ملوک گشته ترا
# #  %~% ز شجر تا در معه به جان و دل چاکر4
# ~~اگر چنانکه رود باد در سخا باتو
# #  %~% از او به دشت چو دریا کنی به جود گذر5
# ~~تو روح 6 محضی ومادربهتو چو حامله شد
# #  %~% ز لطف ذات تو او را نبد زثقل خبر7 *
# ~~معن گفت: بعداز آن چه بود ؟ گفت:8
### | العربیه
# # حتی اذا ماتم تاسعها %~% ولدته اول نیله القدر
### | الترجمه :
# ~~چو بود غایت 9نه مهمهی چهارده زاد 100
# ~~در اول شب قدر وبه قدر بیش ازخور11 PageV01P290
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0325.png)

# معن گفت: پس از آن چه بود؟آ گفت:
### | العربیه
# # واقت 2 به بیضاه اسرکه %~% یرجی لحمل3 نوائب التهر
# # مسح التوابل وجهه فبدا %~% کالبدراوابهی من البدر4
# # فعلیرنحین راین غرته %~% ان عاشان سیفین6باثننر7
# # لله شکرأ هدر نعمته %~% والله اهل الحمد و الشکز
### | الترجمه :
# ~~مآل اسره و(پشت کرام وروی ظفر)8
### | ملاذ زایر وسایل ، پناه هر مضطر
# ~~به دست قابله همچون هلال روزافزون9
### | هزار باره 10 ز ماه تمام نیکوتر
# ~~مخدوات در آن روز نذرها کردند
### | که این نهال مکارم مگر شود برور11 PageV01P291
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0326.png)

# ~~هزار شکر خدارا که در کریم رحم
### | شدست سدرهٔ‌ عالی و دوحهآ بابر
# معن گفت: دیگر چه؟ گفت:
### | العربیه
# # فنشا بحمداللهحین نشا ms158 %~% حسق %~% المروةنابه الذکر
# # حتی اذا ماطر   شاربه %~% خضع الملود لسید قهر
# # فاذا وهی ثغر یقال4 نه %~% یامعنانت سداد ذاالشغر5
### | الترجمه:
# ~~به آب لطف ببالید ویافت آن شهرت 6
### | که نیست در چمن جود همچو او دیگر
# ~~هنوز سبزنبد 7 شاربش(که جمله ملوک)8
### | شدند زرد زبیم و نهاده پیشش سر8
# ~~چو رخنه گردد بندی10 وبد شود کاری
### | ندا کنند که یامعن باصلاح آور11
# معن گفت: منم ابوالولید12. فرمود13 کههزاردینار بدودهید. رایحی
# ~~هزار دینار قبض کرد و بانزدیک ابوبکر بن ابیسیره 14 آمد و هر دو
~~PageV01P292
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0327.png)

# ~~بهجانب مغه باز گشتند، وچون به معه رسیدند ابنابی سیره1 رایحی را گفت:
# ~~آن چهارهزار دینار که معن جهت 2 قضای دین بهمن داده است در وجه
# ~~قرض است 3 ودرآن تصرف نمی کنم ، اما این دوهزار دینار که برای
# ~~اخراجات من4 داده است میانمن وتو مشترکاست: هزار دینارترا وهزار
# ~~دینار مرا. (وهزار دینار)5 به رایحی داد وهریک بااهل خویش 6 لاحق
# ~~شدند وخبر به ابوجعفر منصور رسید، بدو نوشت که چه 7 بر آن داشت
# ~~ترا که باابن ابی سیره8 این نیکویی کردی و ندانستی9 که او چه کرده
# ~~است10 . معن جواب نوشت 11 که جعفر بن سلیمان عنایتنامهای (نوشت
# ~~ودرباب او به احسان درحق اومرا 12 وصیت، کرد ،13 پنداشتم که جعفر
# ~~این عنایت نامه 14) ننوشتی اگر 15 امیرالمؤمنین راضی نبودی . منصوربه
# ~~جعفر نامهای16 (نوشت که چرا چنین کردی) 17 ؟ جعفر گفت: امیر المؤمنین
# ~~مرا وصیت کرد که باوی نیکوئی کن، نیکوئی کم از آن نباشد که ویرا
# ~~عنایت نامهای نویسم 18 به یکی از بندگان تو.

PageV01P293

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0328.png)

# ~~فصل - و این حکایتدلیل است بر کرم فیاض و احسان بی دریغ
# ~~معن بنزائده1 با آنکه 2 دانست که خلیفه (از این)3 بازخواست خواهد
# ~~کرد 3، ایشانر ا (از نزدیک خود) 5 نومید باز نگردانید (و در این معنی
# ~~می گویم)6 :
### | الفارسیتته7
# ~~بگو به اهل کرم تا زمعن آموزند
### | که چون نمود دعاوی خویش8 ms159 را معنی
# ~~که دستگیر بود اهل فضل و معنی را
### | که نیست در همهروی زمین چو اومعنی9
# ~~(وهده العربیته ایضا10:
# ~~طلبت لمعنی الجود معنا ولم اجد
### | وضیعت عمری فیهوی الزهد والعمرو
# ~~فلما اجد فی البذل والجود مثله
### | وکیف یکون العمرو کالسید الغمر)11
# ~~احکایة ایثالثة- حکایت کرد محمد بن الفضل، در آن وقت که
# ~~وزیر معتصم بود، که ضیاع عجیف در عسکر1 در تصرف من بود و
# 8- ت. جود %~% - مجا؟ آزین ممی.ت:
### | 22- ت وم: عبارت PageV01P294
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0329.png)

# ~~بروی رفع کردند که من درمال1 او خیانت کردهام و ضیاع او خراب
# ~~کرده. بفرستاد تامرا یگرفتند وبند برنهادند وهمچنان 2 بابند به نزدیک
~~او
# ~~در آوردند، بهسرای او به سر من رأی که به نوی اساس نهاده بودند3 .
# ~~وصناعان در آنجا کار می کردند، واو طوف می کرد . چون نظر برمن
# ~~انداخت دشنام داد وگفت: در مال من خیانت کردی و ضیاع من در دست
# ~~تو خراب شد، والله که ترا بکشم . وفرمود 4 که تازیانه بیاوردند و مرا
# ~~بگرفتند ثا بزنند. از خوف آن حال مدهوش گشتم، چنانکه امساک بول
# ~~نتوانستم کردوبول برساقم روان شدو (کاتب اودرمن نگرست و آن حال 5
# ~~مشاهده کرد، (باعجیف) 6 گفت: اعزالله الامیرتوامروز مشغولی به مطالعةآ
# ~~این بنا و مصالح عمارت او که کفایت میباید کرد، و این مرد در دست
# ~~مااست وفوت نخواهد شد و کشتن وزدن او برامیر هرگاه 7 که خواهد
# ~~آسان است، بفرمای تا اورا حبس کنند تا در کارهای او نظر فرمایی، اگر
# ~~آنچه از او حکایت کردهاند راست باشد سیاست وتعذیب توانی فرمود ،
# ~~واگر دروغ باشد حالرا 9 بر کسب اثم اقدام نفرموده باشی و بدین سبب
# ~~از این کار که مهم است باز نمانده10. چون این سخن بشنید بفرمود تامرا
# ~~محبوس کردند ومدتی در حبس بماندم ، و معتصم به غزوعموریه شد و
~~PageV01P295
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0330.png)

# ~~عجیف درخدمت او، وآنجا برعجیف ساخط شد وبفرمود تا بکشتندش1 ،
# ~~و چون2 خبر به کاتب او3 ms160 رسید بفرمود تامرا (از حبس)4 اطلاق
# ~~کردند. چون 5 ازحبس بیرون آمدم جامه6 نداشتم ، به نزدیک صاحب -
# ~~دیوان 7 رفتم8 ومیان من واو دوستی بود. چون مرا بدید شاد گشت که
# ~~مرا اطلاق کردند9 وبهسبب (دست تنگی من)10 غمناک شد، مالی برمن
# ~~عرضه کرد. گفتم:11 مال قبول نکنم، مرا عملی فرمای که از آنجا نفعی 12
# ~~به منرسدوخدمتی کرده باشم و از خاصهآ توچیزی بخش13 نبود. مراعملی
# ~~فرمود به نواحی دیار ربیعه و مضر. من14 از تجار قرضی کردم و در تجمل
# ~~خود صرف کرده بدانطرف رفتم. وازجملهآ عمل گاه من ضیعهای15 بود
# ~~نکو آثار 16. دروقتی طوف 17 می کردم، آنجا نزول کردم، ودراین سرای
# ~~که فرو آمده بودم مستراحی 18 تنگ داشت19 و پاکیزه نبود. درشب چون
# ~~به حاجتی برخاستم از سرای 20 بیرون رفتم، تلی 21 خاک دیدم، به بول
# ~~کردن بر آن تل نشستم22؛ خداوند سرا بیرون آمد وگفت : میدانی که 23
# ~~چه موضع است که بر او بول می کنی؟ گفتم: تلی 24 خاک است. بخندید
~~PageV01P296
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0331.png)

# ~~وگفت : این گور مردی است از کسان1 خلیفه نام او عجیفآ. چون بر او
# ~~خشم گرفت اورا مقید بدین طرف آوردند. چون بدین موضع رسیدند
# ~~بازگشت ماآن دیوار کهنه برسروی6 افکندیم تاسگانش پاره نکنند، و
# ~~امروز در زیر این 7 تل خاک است. چون حال بشنیدم8 ، (ازبول کردن بر
# ~~ترس او آن روز وبول کردن برگور او امروز تعجب نمودم)9 . (فسبحان
# ~~الذی بیده ملکوت کل شیء الیه ترجعون). *
# فصل - دراین حکایت فایده آنست که هرچند کسی را در دنیا
# ~~مرتبه ای عالی و درجهای بلند و حکمی نافذ ومالی بسیارباشد باید که بر
~~آن10
# ~~اعتمادنکند، و زود بود که از آن درجه که از ترس او بول کنند11 بدان
# ~~درجه رسد که بر گوراوبول کنند12، چنانکه عجیفوا بود. (ونیکلایق است
# ~~این اشارت 13 از گفتهآ من دراین 14 موضع)15 : PageV01P297
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0332.png)

### | العربیه
# لا ایها اثمغرور بالعز و العلی ms161
### | ممراک لایبقی %~% و تدهن بالشری
# کری ان   مایثریک یبقی مخلدا
### | تری تحت ارض من قلیل و ماقری1
### | الفارسیه 2:
# # ای شده غره به جوانی و مال %~% ترس از آن دم که شوی پایمال
# # مال و منالت بنماند بسی %~% درطلب مال تو چندین منال 3
# # بال وپرت بر کند ایام از آنک %~% هست پروبال تو و زر و وبال
# # دهر خلال ار چه ستونی کند %~% گردد ازو باز 5 ستونها خلال
# # گرچه چوخورشیدرسیدی به اوج %~% یاد کن از محنت روز زوال6
# الحکایة الرابعه - حکایت کرد 7 مردی از اهل کوفه که8 من با
# ~~مسلمة9 بن عبدالملک بهغزای روم بودم واسیران روم بسیار گرفتند ،و10
# ~~چون به بعضی از منازل نزول11 کرد فرمود تا اسیرانرا بیاوردند وخلق
# ~~بسیار را 12 بکشت. درمیان آن اسیران پیری ضعیف را بیاوردند و مسلمه
# ~~به قتل اوفرمان داد. آن پیر گفت: از کشتن (چون من ضعیفی)13 شمارا چه
# ~~فایده باشد؟12 مرا مکشید تا از اسیران مسلمانان 15 که ما داریم دو جوان
~~PageV01P298
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0333.png)

# ~~جلد1 بیارم وبه عوض خود رها کنم. مسلمه گفت : ضمان تو ؟ کیست
# ~~(بدین سخن که می گویی) 3 تا ترا رها کنم؟ آن مرد گفت: چون 4 وعده
# ~~کنم البته وفا کنم5. مسلمه گفت : مرا برسخن تو اعتماد نباشد ، پیر
# ~~گفت: مرا بگذار تا در لشکر توطوفی بکنم باشد که کسی6 بیابم 7 که 8
# ~~ضمان من شود9 وتر اعتماد افتد . مسلمه موکلان را فرمود (که او را
# ~~بگذارند 10 تاگرد لشکرگاه 11 طوفی بکند 12 و) 13 هر کجا رود 14 با او
# ~~بروند. 15 پس آن پیر 16 گرد لشکرگاه 17 می گردید و در روی هر کسی
# ~~مینگرید تا به جوانی رسید18 از بنی کلاب. اوراگفت: ای جوان مراضمان
# ~~کن از امیر، وقصهآ خود بااو شرح داد. گفت:19 چنان کنم، ییامد20 و او
# ~~را ضمان شد؛ 21 ومسلمه22 بفرمود تااو را رها کردند. و چون او برفت 23
# ~~از جوان ms162 پرسید که تو اورا میشناسی؟ گفت: نه 24. گفت: پس به چه
# ~~اعتماد (ضمان اوشدی)25 وخودراعرضه26آ تلف وهلاک27 گردانیدی؟

PageV01P299

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0334.png)

# ~~گفت: (اوزادیدم روی به روی می گذشت و درهر کس مینگریست)1 و از
# ~~جملهآ 2 این لشکر مرااختیارکرد وحاجت خود 3 برمن رفع کرد ، روا
# ~~نداشتم که ظن اورا باطل کنم وامید او را وفانگردانم. چون روزدیگرشد4
# ~~آن پیر را دیدم که می آمد و دو جوان مسلمان از اسیرانی که داشتند
# ~~می آوردو آن هردو اسیررا به مسلمه داد و گفت:
# امیر 5 آن جوان را که در حق من نیکویی کرد بفرماید 6تا بامن
# ~~به حصار 2 آید تامکافات این احسان و مجازات این لطف به جای8 آرم9.
# ~~مسلمه آن جوان را گفت : اگر ترا میباید برو . آن جوان با او برفت.
# ~~چون به حصن او رسید آن پیر او را گفت: یا جوان هیچ میدانی که تو
# ~~فرزند منی؟ جوان گفت : من چگونه فرزند تو باشم ، مردی مسلمانم 10
# ~~از عرب وتو مردی نصرانی از روم . گفت با من بگوی که مادر تو از
# ~~کجاست؟ گفت مادر من از روم11است .
# گفت: باتو صفت مادر تو بخواهم گفت به خدای برتو ، که
# ~~چون 12 راست گویم مرا تصدیق کننی. جوان گفت چنان کنم . رومی
# ~~آغاز کرد وصفت ما در او می کرد که 13 : یک موی 14 خطا نگفت و یک
# ~~وصف غلط نکرد. بعد از آن گفت: مادر تو دختر من است و تو15 فرزند
~~PageV01P300
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0335.png)

# ~~منی. جوان گفت: چه دانستی گه من فرزند توام؟ گفت : به دلالت شبه
# ~~اشباح وتعارف ارواح وصدق فراست وفرط کیاست. بعد از آن 1 زنی
# ~~را از پرده بیرون خواند، شک نکردم که مادر من است وپیرزنی نیز با
# ~~او2 بیرون آمد، بههمان شکل 3 الا آنکه او پیربود، وروی به من آوردند 4
# ~~وسرو وروی من5 بوسه دادند6. پیر گفت7: این هردو جده و خالهآ تواند.
# ~~بعد از آنشیخ ms163 بربام حصن رفت وبهرومیسخنی8 گفت9 : جماعتی جوانان
# ~~از صحرا بیامدند 10 وسر و روی من 11 بوسیدند 12. شیخ گفت : اینها13
# ~~خالان تواند وپسران خالتان 14 تو و پسران عم مادرتو15 . پس از آن بسی
# ~~پیرایه وجواهر 16 وانواع ثیاب فاخر بیرون آورد 17 و گفت: این جمله از
# ~~آنمادرتست که18 پیش19 مابوده استاز آنوقت که20 اورا به بندگی بردند.
# ~~بگیراین را و به نزدیک او بر که21 این جمله را خود باز شناسد. و بعداز
~~آن
# ~~جوان 22 را جداگانه 23 مال 24 بسیارو جامههای رومی و چندین اسب و استر
# ~~خوب بداد واورا به سلامت به 25 لشکرگاه 26 مسلمه رسانید 27 ، وجوان
~~PageV01P301
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0336.png)

# ~~چون با 1 خانهآ خودرسید یکیک (از آن) 2جواهر و پیرایه واقمشه (که آن
# ~~پیر بااو گفته بود) 3 که از آن مادرتست بروی عرضه میداشت ومی گفت:
# ~~به تو بخشیدم ومادرچون4 آن میدید می گریست تاچون5 بسیار شدسو گند
# ~~داد 6 که بامن بگوی 7 که این اقمشه 8 از کجا آوردهای9 و اهل این10
# ~~حصار را حال 11 چگونه است 12 ، و از آن جماعت که کشته شد 14 و که
# ~~زیست؟ جوان 14 صفت آن حصار ونعمت آن دیار با او بگفت وهیأت و
# ~~صورت آن پیر وعجوز 15 و آن زن جوان و آن جوانان بااو می گفت و او
# ~~می گریست و بیقراری می کرد. جوان 16 گفت: ترا چه بوده است؟ گفت :
# ~~آن پیر پدر من است وآن پیرزن 17 مادر و آن زن جوان خواهر . (چون
# ~~کیفیت 18 واقعه وتمامت حادثآه)19 با او شرح داد باقی 20 آنچه بدو داده
# ~~بود 21 پیش او نهاد22.
# فصل - ودراین محل 23 فایده وموضع انتباه سه جایگاه است:
# یکی - آنکه مرد باید که چون درماندهای را بیند که صاحب واقعه و
# ~~کار افتاده باشد (ودربدر وروی بروی گردد)24، و از میان جماعتی اورا
~~PageV01P302
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0337.png)

# ~~اختیار کند و حاجت خودرا ms164 برو رفع کند در اسعاف حاجت او به اقصی-
# ~~الغایة والامکان برسد وظن خوب و گمان نیک او1 در حق خود یقین
# ~~گرداند که ثمرهآ آن در عاجل وآجل بدورسد ، چنانکه بدان جوان رسید،
# ~~چون2 ملتمس آن پیر را رد نکرد. ودراین معنی می گویم:3
# ~~کسی که خواست زتوحاجتی غنیمت دان
### | اگر بر آید اورا به سعی تو کاری
# ~~خدا بود به یقین کارساز لیک4 بکوشه
### | که در میان سبب نیکویی شوی باری
# دوم- آنکه کسی6 که 7 باتوطریق احسان ومجامله 8 مسلوکداشت
# ~~وبرتو حقی ثابت گردانید دائما وفادارو حقگزار9 او باشی و به قراری10
~~که11
# ~~باوی داده باشی وشرطی که بدان اقدام نموده12 وفا نمایی چنانکه آن پیر
# ~~فرمود درمکافات لطفی که آن جوان در حق او 13 کرد . و در این معنی
# ~~ای گویم14:»
# گر کسی کرد نیکویی باتو
### | هان و هان تا به بد جزا نکنی
# ~~چون سزا دید او به احسانت
### | کوش %~% خویش ناسزا نکنی PageV01P303
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0338.png)

# کرد با تو وفا به لطف1 و کرم
### | از تو زیبد اگر جفا نکنی
# منهل عیش تیره گردد زود
### | گروداد 2 از %~% سرصفا نکنی
# در جهان هیچ زشت ترزان نیست
### | که دهی وعده ای ، وفا3 نکنی
# سوم آنکه بدانی که رحم وقرابت وپیوند نسب ، اصلی اکید
# ~~وسببی معتبر است وآن شفقت 4 و مهربانی 5 که ذوی الارحام و قرابت
# ~~را بایکدیگر بود 7 هیچ بیگانه را نباشد؟9 و آن حمیت و عصبیت که
# ~~ایشان را براعانت وحمایت یکدیگر ( باعث بود)9 دراجانب نتوان یافت.
# ~~و اینک صورت حال آن جوان و پیر که مشروح گشت 10 بدین11 معنی
# ~~حجتی روشن وبرهانی 12 قاطعاست، با آنکه 13 آن جوان از وصلت و
# ~~قرابت بیخبر بود، (وبر آن حال وقوفی نداشت)14 . اما چون درحقیقت
# ~~آن پیوند مؤکد بود شفقتی که از لوازم خویشی باشد 15 او را بدان
# ~~باعث آمد که ملتمس آن پیر را با آنکه کاری مخوف بود اجابت کرده.
# ~~ودر ms165 این معنی می گویم16: PageV01P304
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0339.png)

# ~~مطلب   حاجتتز بیگانه
### | و ترا در زمانه یک خویش است
# ~~هرکه در کار خویش عاجز شد
### | آن دمش خویش بهتر از خویش است
# ~~شد عزیز و غنی به خویش وتبار
### | هرکه از مال و عقل 3 درویش است
# ~~چون 2 ترا کار باز پس آید
### | عویش و مشفق ز همگنان بیشاست
# الحکایة الخامیة - منارة خادم که از مقربان وخواص 5 خلفابود
# ~~ونزدیک ایشان محلی 6 بزرگ ودرجهای7 عالی داشت چنان 8 حکایت
# ~~کرد که برهارون الرشیدعرضه داشتند که در دمشق ازبقایای بنیامیه مردی
# ~~مانده است باجاهی رفیع وسدهای منیع ونعمتی بسیار و ثروتی بی شمار
# ~~واملاک واسباب9 بی حدومواشی وحواشی 10 بیعد 11،وفرزندان وممالیک
# ~~بسیار دارد، همه 12 مردان میدان و کارفرمایندهآ 13 سیف وسنان، ومع هذا
# ~~در شهر مطاع ونافذ فرمان باشد ودرچشم ودل مردمان آن شهر اورا وقع
# ~~ومهابتی هرچه تمامتر، وممالیک واولاد وحواشی وخدم راهمواره به غزوات
# ~~روم می فرستد، وبااین همه اسباب وادواتمهتری 14 که او را حاصل است
# ~~دلی دارد چون دریافسیح 15 و دستی دارد 16 چون ابر بخشنده و همواره
~~PageV01P305
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0340.png)

# ~~بزرگ بخشش وبسیار بذل و دائم الضیافة باشد ، و نیک لایق است ازگفتهآ
# ~~من درحق او این ابیات:
### | العربیه
# ~~واخرز اسباب الکمال بأسرها
### | دأ ولسانا اکتسابا و محتدأ
### | الفارسیه1:
# ~~بودش اسباب مهتری حاصل
### | نسب و فضل وجاه ومال 2 وجمال
# ~~دست بخشنده و زبان فصیح
### | هیبت و هیأت و غزارت 3 مال
# باچندین استعداد که اورا حاصل است ایمن نتوان4 بود مبادا5
# ~~که ازوی فتنهای 6خیزد که تسکین آن دشوار دست دهد وفتقی 2 حاصل
# ~~آید که رتق آن دیر میسر گردد. ودر این وقت که این سخن با هارون-
# ~~الرشید8 عرضه داشتند وی9 در کوفه بود، که10 حج اسلام کرده 11 بود12
# ~~و زیارت مشهد مقدس مصطفی - صلوات الله وسلامه 13 علیه14 - بهنجای
# ~~آورده ومراجعت نموده وهنوز با بغداد 15 نرفته.. وامین ومأمون ومؤتمن
# ~~را ms166 به ولایتعهد بیعت کرده بود 16 ودر مصالح ملک و اسباب استقامت
### | کا- مجا
### | 10- مجا: و PageV01P306
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0341.png)

# ~~آن پیشتر نظر 1 می کرد.مرا پیش خود خواند وگفت: ترا برای کاری
# ~~مهم خواندهام که اندیشهآ 3 آن خواب از من ربوده است؛ هشیار باش تا
# ~~در آن هیچ تهاون و تغافل از تو در راه نیاید . وبعداز آن سخن آن مرد4
# ~~چنانکه محرر 5 شد بامن تقریر کرد وگفت: اشتران6 جمازه وآلات7 سفر
# ~~جمله معد کردهاند  وصد غلام ازخواص مرتب ، تادر صحبت تو باسلاح
# ~~تمام برجمازهها تشینند و باتو بیایند . همین لحظه برنشین و به راه1
~~بیابان
# ~~به دمشق رو. (این نامهآ من است به امیر دمشق)10 . و این بندها است ،
# ~~باخود برگیر. اول که دردمشق روی به سرای آن مرد رو که ترا 11 گفتم؛
# ~~اگر فرمان مرا مطاوعت نماید وفرمان برد این بندها بروی نه و اورا بیار
# ~~واگر مطاوعت ننماید تو واین صدغلام بروی موکل باشید تانگریزد. ومثال
# ~~به امیردمشق بر(تابرنشیند باجملهآ لشکر) 12 واورا بگیرد و به تو تسلیم
~~کند.
# ~~وششروز ترا در رفتن مهلت دادم وششروز در آمدن ویکروز آنجا بودن
# ~~ومحملی برشتری13 نهادن14. چون اورا مقید کردی دریک طرف محمل
# ~~تو بنشین15 وبریک طرف اورا بنشان 16 ودر محافظت برهیچ کس دیگر
# ~~اعتمادمکن، ومی باید که17 روز سیزدهم18 بامن رسیده باشی. وچون19 به
~~سرای PageV01P307
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0342.png)

# ~~آن مرد روی1 [در] آنچه2 دروی باشد تأمل وتفعری تمام بکن چنانکه هیچ
# ~~چیز از کیفیت وکمیت آن برتوپوشیده نشود3 . ودر اولاد وممالیک واندازهآ
# ~~نعمت او ومقدار حشمت و استظهار او نظری تمام بکن و آنچه گویند و
# ~~آنچه در وقترسیدن وقید کردن (او ازاو واز ایشان)4 حادث شود وهرچه
# ~~برزبان 5 گذرد از آن روز که یدورسی (تا آنروز که اورا پیش منرسانی)6
# ~~حرفا بعد حرف (باید که) 7 نگاهداری تابامن حکایت کنی چنانکه یک
# ~~کلمه از تو فوت نشود . هرچه فرمود قبول کردم واورا وداع کردم، ودر ms167
# ~~حال راکب شدم وشب وروز میراندم، وهردو منزلیکی می کردم و جز
# ~~مقدار 8 آنکه طعامی تناول افتادی9 یامیان 10 هر11 دونماز12 جمع کردمی
# ~~نزول نکردمی، 13تا اول شب هفتم به دمشقرسیدم ودروازهها بسته بودند.
# ~~(نزول کردم وآن شب بیرون شهر مقام ساختم)14 . چون بامداد پگاه 15
# ~~دروازهها 16 بگشادند 17 در رفتم8 (وبرآن هیأت)19 براندم 20 تادر 21
# ~~سرای آن مرد. درگاهی 22 عالی دیدم 23 وانبوهی24 بسیار بر آن در سرای15
# ~~جمع شده. وهمچنان برجمازه 26 بیدستوری در سرای 27 راندم و جماعتی
~~PageV01P308
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0343.png)

# ~~که بردرآن سرای1 بودند ازاصحاب 2 احوال من 3 بپرسیدند 4. گفتند:
# ~~این مناره5 است رسول امیر المؤمنین رشید * به نزدیک صاحب شما. چون
# ~~بدانستند مرا منع نکردند. وچون به صحن سرا رسیدم فرو آمدم7 قومی
# ~~را دیدم درمجلسی نشسته، گمان بردم که اودرمیان8 باشد. چون مرابدیدند
# ~~برخاستند واکرام9 وترحیب10 به جای آوردند . گفتم: فلان در میان
# ~~شما هست11 ؟ گفتند12 : ما فرزندان اوییم و او در حمام است. گفتم: اورا
# ~~خبر کنید (تا تعجیل کند)13 وزود بیرون آید 14 . بعضی از ایشان برفتند
# ~~واورا اعلام دادند15. ومن دراحوال خدم14 او17 واهل دارمطالعه می کردم.
# ~~سرای 18 به یک لحظهچنان پرشد که گفتی19 موج میزند ، با آنکه صحنی
# ~~عریض وطویل داشت. ومن هم بر آن حالت بودم تا آن مرد از حمام بیرون
# ~~آید 20 . بعد از آن دیر در کشید ومن درشک21 افتادم وقلق22 و اضطرابی
# ~~هرچه تمامتر درمن پدید آمد وترسیدم که متواری شود. وچون بیرون آمد
# ~~شیخی دیدم بامهابت وجمال، وجماعتی کهول و جوانان و کود کان برعقب
# ~~او میرفتند که فرزندان اوبودند، وغلامان بشیار، وبرمن 23 سلام گفت24
~~PageV01P309
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0344.png)

# ~~و از امیرالمؤمنین و استقامت امور حضرت او سؤال کرد ومن چنانکه
# ~~واجب کرد جواب گفتم. هنوز سخن تمام نکرده بود که طبقهای میوه
# ~~بیاوردند. مراگفت: فرا پیش آی یامناره و باماموافقت کن. گفتم: مرابدان
# ~~حاجتنیست. آنسخن1 را دیگر 2 اعادت ms168 نکرد واو وحاضران بخوردند.
# ~~بعد از آن دست بشست وطعام خواست. مایدهآ بزرگ خوب آراسته به
# ~~الوان اطعمه 3 وانواع اباها چنانکه مثل آن جزخلیفهرا ندیده بودم،
~~بیاوردند.
# ~~دیگر بارگفت: فرا پیش آی یامناره (ودرخوردن طعام باما مساعدت نمای)4،
# ~~ومرا به نام خطاب می کرد یامناره5 ، چنانکه خلیفه کردی . من امتناع
~~نمودم
# ~~واجابت نکردم. اونیز زیادت 6 نکرد و او و فرزندان 2 او8 آن طعام
# ~~بخوردند. وفرزندانش را بشمردم نهتن بودند. وجماعتی ازیاران و حاشیه9آ
# ~~(اونیز)10 با ایشان برآن مائده بنشستند. (وتأمل کردم درطعام خوردن
~~او)11،
# ~~طعام خوردن 12 ملوک بود. واورادیدم13 نیک فارغ13 واز حضور من هیچ
# ~~اضطراب وتفتری 15 درنهاد او ظاهر 16 نشده بود وبه من التفات زیادت17
# ~~نمی کرد؛18 و آن اضطرابی 19 که درسرای 20 او21 بود ساکن شد وهرچه
~~PageV01P310
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0345.png)

# ~~شتران 4 وتمامت غلامان ه که بامن بودند بگرفتند و به سرای بردند و
# ~~ایشان6 امتناع نتوانستند کرد ومن تنها باپنجشش غلام که برسر 7 ایستاده
# ~~بودند بماندم. باخویشتن 8 گفتم: این پادشاهی بزرگ وجباری9 عنیداست،
# ~~اگر مرا طاعت ندارد من باوی چیزی نتوانم کرد10 و نه نیز محافظت
# ~~توانم نمود چندانکه امیرشهر بیاید. جزعی 11 تمام درمن ظاهر شد و از
# ~~استخفافی 12 و تهاونی که در حق من می کرد شکنکردم که او مرا
# ~~تمکین 13 نکند تامقیدش گردانم. واو ازمن نپرسید که چرا آمدهای و از
# ~~(نان ناخوردن)14 من هیچ تفکری 15 نکرد 16 وبه سکون وآرام تمام نان
# ~~بخورد . من دراین تفعر بمانده ، وچون فارغشد دست بشست و بخور
# ~~خواست17 وبوی خوش به کار داشت و برخاست و نماز پیشین بگزارد18
# ~~باارکان 18 تمام وخضوع وخشوع 20 شایسته، 21 وبسیار ادعیه بخواند
# ~~و بسی تضرع و ابتهال کرد 22 ، و چون ازنمازفارغ شد روی به من آورد
# ~~وگفت: به چه مهم آمدهای یامناره ؟ گفتم: به حکمی که امیر المؤمنین
# ~~کرده است به سرتو،23 (و نامهآ امیر المؤمنین بیرون ms169 کردم وبدو دادم) 24
~~.

PageV01P311

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0346.png)

# ~~مهر برگرفت ومطالعه کرد . چون تمام بخواند فرزندان وحواشی و خدم
# ~~وبندگان 1 را آواز داد وخلقی بسیار2 جمع شدند ویقین شد3 که 4 همین
# ~~لحظه مکروهی به من رساند، 5 وطمع من از طاعت او وحیات خویش
# ~~منقطع شد7. وچون تمامت جمع شدند ، گفت: میباید که همین لحظه
# ~~جمله پراکنده شوید وهریک به موضع ومسکن (وباخانهآ مخود) 1روید،10
# ~~و به ایمان غلاظ وشداد وعتاق وطلاق وحج وصدقه ووقف مؤحد گردانید
# ~~(که اگر دوتن از ایشان) 11 در موضعی جمعشوند 12 تا آنگاه که 13 او
# ~~اجازت فرماید 14 ، وگفت: این فرمان 15 امیرالمؤمنین است که 16 مرا به
# ~~درگاه خود 17 خوانده است (وبعد از آنکه18) مرانظر بر توقیع او19
# ~~افتاد یک لحظه توقف ننمایم. وبه حرم واهل پرده وصیت به نیکویی کرد20
# ~~وگفت: مرادر رفتن21 به درگاه امیرالمؤمنین به صحبت 23هیچ کس حاجت
# ~~نیست- بعداز آن گفت: بندها بیار یامناره . بفرستادم تابندها بیاوردند و
# ~~و آهنگری حاضر گردانیدم وبندبروی برنهادم23 وغلامان را فرمودم 24 تااو
# ~~رابگرفتند ودر محمل نهادند ومن دردیگرنیمهآ محمل 25 نشستم ودرحالروان
~~PageV01P312
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0347.png)

# ~~شدم، وامیر شهررا ندیدم وآن مردرا تنها1 باخودبیاوردم. وچون به ظاهر
# ~~دمشق بیرون آمدیم به انبساط تمام بامن سخن می گفت وهیچ پریشانی (و
# ~~دلتنگی)3 درخاطر او نبود تابه غوطهآ دمشق به باغی رسیدیم که در خوشی
# ~~با با غارم برابری4 می نمود واز نزهت ازصحن جنت 5 حکایت می کرد:
# ~~اشجاربسیار6 وچمنهای بیشمار7 ، صحنی 8 عریض وعرصهای9 فراخ10 .
# ~~مرا گفت این باغ میبینی؟ گفتم: آری. گفت : ملک من است و مرا از
# ~~غرایب اشجار وعجایب ازهاروانوار درو11 چندین12 نوع غریب و جنس
# ~~عجیب13 ، وبعضی از نزهت وطراوت وخوشی اساس 14 و خوبی نهاد
# ~~او 15 حکایت کرد . وهمچنین تابه باغی دیگر رسمیدیم هم به ذکر اوصاف
# ~~ونزهت 14 وطراوت آن مشغولشد وبههر مزرعهآ خوب ودیه خوش 17 که
# ~~برسیدی گفتی از آن من است وبه ms170 وصافی 18 آن مشغول گشتی تا من از
# ~~او سخت19 در خشم شدم و گفتم: هیچ میدانی که من ازتو تعجب می کنم؟
# ~~گفت: چرا؟ گفتم : برتو پوشیده نباشد که تا امیرالمؤمنین را (سخنی .
# ~~از تو) 21 نقل نکرده باشند واز کار تو اندوهمند نشده باشد حکم نفرماید
# ~~تا ترا از میان اهل وولد 22 وچندان فرزندان بیرون آرند ومقید گردانند،
~~PageV01P313
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0348.png)

### | فرج بعدازشدت
# ~~ونمیدانی که آخر توچون خواهدگشت1 (وبرچه مقرر خواهد شد 2) 3؟
# ~~در آن 4 تفتر نمی کنی واندیشهمند 5 نمیشوی 6 (و از خوف جانومال
# ~~وفراق اهل وفرزند وخویش وپیوند متأمر نمیشوی )، ومن ترا مردی
# ~~عاقل وفاضلمی دانستم. چوناین سخن بشنید درجواب گفت: (انایلهوان
# ~~الیه راجعون). * فراست من درحق خودخطا کزدی که من ترا مردی عاقل9
# ~~و کامل بصیرت و صافی سیرت10 میدانستم وگمان بردم که این قربت و
# ~~منزلت تو 11 به نزدیک خلفا از کمال 12 عقل و وفور خرد است،12 چنین
# ~~که من نگاه می کنم سخن توسخن عوام و عقل تو وعقل عوام برابر است
# ~~اما آنکه گفتی از خوف امیرالمؤمنین و آنکه مرااز اهل و ولد 14 ازعاج
# ~~کرده است وثوق تمام حاصل است مرا به خدای - عزوجل - که نواصی
# ~~عباد به دست قدرت ومشیت15 اوست وامیر المؤمنین مالک نباشد کهنفس
# ~~خود را یاغیری 14 ضری ونفعی رساند الا بمشیة الله 11 - تعالی - ومن هیچ
# ~~گناه ندارم به نزدیک 18 امیرالمؤمنین که به سبب آن بترسم19 که از من20
~~PageV01P314
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0349.png)

# ~~انتقام کند. ونیز میدانم که چون1 سلامت جانب وبرائت ساحت من و آنکه
# ~~دشمنان وحاسدان ب من حسد بردهاند وبه اباطیل واکاذیب رای اورا برمن
# ~~متغیر گردانیده معلوم او گردد وبداند که هرچه ایشان گفتهاند نتیجهآ حقد
# ~~وحسد بوده است ودروغ2 ومفتریات است3 ، خون من حلال ندارد واز
# ~~ازعاج وایذاء من احتراز 4 نماید، یامرا 5 مکرم باز گرداند یامعظم
~~ومحترم
# ~~بردرگاه خود بدارد . واگر چنانکه درعلم وتقدیر سابق 6 باری- تعالی ms171 -
# ~~مقدر است 7 که ازوی بادرةآ 8 شری9 وعادیهآ 10 مضرتی 11 به من رسیده
# ~~باشد 12 وریختن خون من بردست وی وقت آمده، جملهآ 13 ملایکه وانبیا
# ~~واهل زمین (وسما)13 اتفاق و اجناع کنند (وخواهند) 15 که از من
# ~~بگردانند 16 نتوانند. پس به نقد اندوه کاری که ساخته شده است و غم
# ~~تدبیری که پرداخته گشته است17 به خویشتن کشیدن وبیفایده 98 عیش بر
# ~~خویشتن 19 منغص25 گردانیدن و وقت برخود پریشان داشتن از قضیهٔ‌
# ~~عقل ومقتضایخرد دور افتد، ومعهذا واثقم به حسن ظن به کمال21 مرحمت
# ~~و غایت 22 عاطفت آنکه بیافریند وروزی دهد23 وزنده گرداند که کار
# ~~من برنیکوترین وجهی ساخته گرداند وبرخوبترین 24 نوعی بسازد . واگر
~~PageV01P315
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0350.png)

# ~~نیز در تقدیر او خلاف این است رضا به قضا و صبر در بلا و تسلیم و
# ~~تفویض بهرأی او1 باید2 . من پنداشتم که تو این میدانی، اکنون حد عقل
# ~~و نهایت  خرد تو بدانستم. بعد از این باتو سخن نگویم تا 2 حضرت
# ~~امیرالمؤمنین میان من وتو جدا گرداند . وبعد از آن روی ازمن بگردانید
# ~~و ازوی یک کلمه نشنیدم5 بیرون ازقرآن6 و تسبیح الا آنکه ضرورتی بودی
# ~~از آب خواستن وغیر آن که مردم را بدان 7احتیاج باشد. تا آنگاه که روز
# ~~سیزدهم بعد از نماز پیشین به کوفه رسیدیم ومجمزان چند فرسنگ به
# ~~تعرف احوال وتفعص کار من استقبال کرده بودند ، وآخر روز به درگاه
# ~~امیرالمؤمنین رسیدیم 8 وزمین بوسه دادم. گفت: بیار تاچه داری و نیز9
# ~~بیرهیز از آنکه یک لفظ از تو 10 فوت شود. 11 من جملهآ احوال از اول
# ~~تا به آخر حرفا بعد حرف بااوحکایت کردم تا آنجا که ذکر فاکهه و طعام و
# ~~بخور 12 تا آخر قصه ؛ وروی رشید افروخته میشد از آن 13 حکایت و تا
# ~~آنجا که در محمل من 14 اورا توبیخ کردم وخطابی که او بامن کرد و
# ~~جوابی که مرا گفت15 . رشید ms172 16 گفت: و الله که این مرد 17 راست می-
# ~~گوید؛ این مردی است که خدای 18 - اورا 19 عزیز و مغرم گردانیده
~~PageV01P316
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0351.png)

# ~~است وبه سعت نعمت وکثرت اولاد ورفعت جاه ممتاز 1 کرده ، ازحسد
# ~~بروی افتراها کردهاند ودروغهابروی بافته تاباشد که این نعمت از وی زایل
# ~~توانند کرد، وما اورا به قول اصحاباغراض برنجانیدیم واولاد و اصحابش
# ~~را بترسانید2، وبه ازعاج از اهل وولد واخراج از خانه وبلد فرمان
# ~~داده3. بشتاب و بند از او برگیر و اورا مرفه ومعرم به نزدیکمن آر. در
# ~~حال 4 بیرون رفتم وبند از پای او برگرفتم. به نزدیک 5 امیرالمؤمنین در
# ~~آمد 6 وبه خلافت 7 بروی سلام کرد وامیر المؤمنین جواب خوب بازداد،
# ~~ومیدیدم که آب حیا دربشرهآ امیرالمؤمنین می گردید واز آن تکلیف که
# ~~اورا فرموده بود خجل میشد. وفرمود تابنشست وامیرالمؤمنین روی بدو
# ~~آورد وازاحوال او میپرسید. 8 بعد از آن گفت : آوازهآ کمال9 عقل و
# ~~وفور خرد وغایت 10 فضل 11 وحسن هیأت12 وفصاحت لهجهآ توبه مارسیده
# ~~بود خواستم که ترا ببینم وسخن تو بشنوم و باتو نیکویی کنم . حاجتی
# ~~که داری رفع کن ومرادی که هست به التماس آن انبساطنمای . آن
# ~~مرد 13 امیرالمؤمنین را دعا گفت و آن الطاف را 14 به شکر مقابل 15
# ~~کرد و گفت: حاجت به خدمت امیرالمؤمنین یکی بیش نیست. امیرالمومنین
# ~~فرمود 16 هرچه هست مقضی است وهرمرادی که هست مبذول. آن مرد17
~~PageV01P317
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0352.png)

# ~~گفت: حاجت آنست که 1 اجازت فرمایی تا باشهر و بلد2 و اهل وولد 2
# ~~روم. امیر المؤمنین گفت: چنان کنم اما آنچه از مصالح 4 جاه و معاش و
# ~~اسباب واملاک خود که بدان محتاج باشی- ومثلتو مردی ازجنس چنین5
# ~~مصلحتی مستغنی نباشد- درخواست کن. گفت: عمال و کارداران امیر المؤمنین
# ~~باداد وانصافاند 6 وعدل امیر المؤمنین مرا از آنکه مال 7 از او خواهم8
# ~~مستغنی گردانیده است وامور9 من مستقیم واحوال من منتظم است و ms173 از آن
# ~~اهل10 شهرمن همچنین، به عدل شامل امیرالمؤمنین وسایهآ دولت او 11 ،
# ~~نیکو نباشد کهمالاو 12 غنیمت شمرم. رشید گفت: باز گرد در حفظوعصمت
# ~~باری- تعالی-13 واگر حاجتی سانح ومهمی عارض شود عرضهدار و به
# ~~ملتمسات 14 و مرادات انبساطنمای ودرمکاتبه ومراسله 15 گشاده دار. 16
# ~~اموی 17 اورا وداع کرد. وچون باز گشت رشید فرمود 18 یامناره19 همین
# ~~ساعت اورا برنشان وهمچنین که 20 آوردهای به تعجیل او را21 به مرکز
# ~~عر ومقر دولت او رسان وهم در آن مجلس2 از آنجا که23 اورا بر گرفتی
# ~~بنشان 24 وباز گرد . وچنان 25 کردم که فرمود.

PageV01P318

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0353.png)

# فصل - ودراین حکایت فایده آنست که سخن حاسدانو بدخواهان
# ~~برجماعتی که بهنعم ایزدی وفضایل ذات از 1 ابنای جنس خودمخصوص
# ~~وممتاز باشند2 نباید شنید که هر کرا (نعمت وفضل خدای3 - تعالی4- در
# ~~حق او)5 بیشتر 6 باشد اورا حاسدان وبدخواهان زیادت7 باشند چنانکه
# ~~گفتهام:
### | شعر
# # هرکرا فضل و جاه ومال بود %~% در جهان حاسدش بسی باشد
# # ناکسان را حسد بود بسیار %~% خاصه بر آنکه9 او کسی باشد
# وهذه العربیه ایضا فی هذا المعنی:
# ~~من حاز10 منفضل الاله فضائاة
### | کثرت له %~% الحساد و الامحداء
# ~~ماضره ویضرهم عدوانهم
### | و لربه فی نصرة %~% الاعدا*
# و مصداق این سخن صورت حال اموی وهارون الرشید است که
# ~~اگر او 12 در استماع قول حاسدان تأمل وتفتر به جای آورده بودی و آن
# ~~بیگناه را تکلیف قید وجلای از وطن13 نفرمودی به آخر خجل PageV01P319
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0354.png)

# ~~وشرمسار نگشتی واعتذار نبایستی نمود، و این ابیاتهم 1 در این معنی
# ~~گفتهآ 2 من است:
### | شعر:3
# ~~بر اهل فضل ونعم قول 4 حاسدان مشنو
# که آن زغایت حرص است وفرط بدخواهی
# ~~همیشه بردل حاسد غمحسد باشد
### | چو کوه، چهرهآ اوزان سبب بود 5 کاهی
# ~~خدای - جل جلاله - علیم و آگاهست
### | که حاسدان را نبود از ایزد 6 آگاهی
# ~~به قول حاسد وبد گوی رنج کس مطلب
### | چو برخلایق باشی تو آمر وناهی7 ms174
# ~~برادران ز حسد 8 قصد یکدگر کردند
### | بدین دلیل بود حال یوسف چاهی
# ودوم - آنکه چون از پادشاهی فرمانی صادر شود در حال انقیاد
# ~~باید نمود9، که توقف در فرمانبرداری پادشاهان موجب هلاک10 گرددو
# ~~در دینودنیا اورا زیان دارد. وفرمان باری - تعالی - درمصحف 11 مجید
# ~~بدین 12معنی 13 ناطق است14. قوله تعالی : PageV01P320
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0355.png)

# (واطیعوا الله واطیعواالرسول واولی الامر1 منکم)(*). ومعنی حدیث
# ~~سید 2 کائنات این حکمت را شامل است که (اسمعوا واطیعوا و لو امر
# ~~علیکم عبد حبشی 3 اجد 6). ومن دراین معنی نیز 4 می گویم:
### | العربیه5
# # اذا یأقیک امر منملیک %~% فقل مستسلمأ سمعا وطاعتة6
# # اطع قومأ یلیک7 ولاتخالف %~% فاحراز السلامته فی الاطاعه
# وسوم8- آن که چون حادثهای نازل9 شد 10 و به بلایی 11 گرفتار
# ~~شدی صبر وتسلیم را در رضا 12 به قضا پیرایهسازی و اضطراب وحیله13
# ~~بایک سونهی و به حسن ظن و فسحت رجا به الطاف باری - تعالی 12 -
# ~~مستظهر باشی، تا آن اندوه بهشادمانی و آن مشقت 15 به آسانی بدل گردد.
# ~~و من 16 دراین معنی می گویم:
### | لعربیه 17
# ~~اذا رضیت 18 بحکم الله فی الازل
### | خلصت 19 قلبی منهمی ومن وجلی: PageV01P321
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0356.png)

# وجدت 1 ربی یتضی مایوید ولا
### | یخفی علیه خفی فی الوری وجلی
### | الفارسیه:
# چوظاهراست که بربندگان نخواهد رفت
### | خلاف آنکه خدا کرد در ازل تقدیر
# خلاص ندهد از رنج جز رضا به قضا
### | مفید نبود اگر چه بسی کنی تدبیر
# الحکایة السادسة - ابوالحسن بن الفرات حکایت کرد، درنوبت دوم
# ~~که وزارت المقتدر بانله براو مقرر شده بود، در آن وقت 3 که من درسرای
# ~~مقتدر محبوس بودم، ابوالهیثم ابوالعباس 4 بن محمد بن ثوابه الانصاریه
# ~~به نزدیک من در آمد ومرا تکلیف کرد[ که] به سیزدههزارهزار6 دینار حجتی
# ~~بنویس که به دیوان المقتدر بابله رسانی . گفتم : درمدت وزارت من
# ~~چندین مال از آن 7 بیتالمال وخزاین خلفا بردست من نگذشته 8 تابدان
# ~~چه رسد که مرا از خاصهآ ms175 خود توجیه باید کرد . گفت: به طلاق سوگند
# ~~خوردهام که این خط بدین مبلغ از تو بستانم . خطی نبشتم 9 به سیزده
# ~~هزار هزار، درمودینار معین نکردم10 و ننوشتم11 که کرا 12می
~~بایدرسانید13
# ~~گفت: دینار بنویس 14 تاسو گند من راست کرده باشی . دینار بنوشتم ودر
~~PageV01P322
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0357.png)

# ~~حال رقعه پاره کردم ودر دهان نهادم وبخاییدم وفروبردم و گفتم: سوگند
# ~~توراست کردم ودیگر آن 1 تکلیف2 که تو می کنی اجابت 3 به هیچ
# ~~وجه ممکن نیست. وبسیار4 جهد کرد، البته اجابت نکردم . باز گشت و
# ~~روز دیگر در آمد 5 و مادر موسی باا و بود و هم برقرار اول6 حجتی به
# ~~سیزدههزارهزار دینار از من مطالبه7 می کرد وهمچنان8 (برمنع) 9 ثبات10
# ~~نمودم تابدان حد11 رسید 12 که مرا (سبوشتم)13 بسیار بکرد 14 ودرایذاء
# ~~من (بههرچه ممکن بود مبالغت)15 به جای آورد (واسراف هرچه تمامتر
# ~~بنمود) 16 و مرا به زنا قذف کرد. چون درشتم 17 من بدین حد برسید18
# ~~سوگند خوردم به طلاق وعتاق وایمان نغلطه 19 که زیادت از سی سال
# ~~باشد که من برحرامی از این جنس اقدام نکردهام و گفتم: تو نیز همچنین
# ~~سوگند بخور که بااین غلام که بالای سرتو 20 ایستاده است دوش لواط21
# ~~نکرده ای .مادر موسی براین سخن انکار کرد واز حیا روی بیوشید . ابن
# ~~ثوابه گفت: این سخن از بطر 24 مال واستظهار نعمت25 میتواند گفت و
~~PageV01P323
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0358.png)

# ~~جرأت مزین1 است2 باکسری3 که غلبه4 آن بود که پای برسر گنج
# ~~داشت و ازمادر موسی درخواست کرد و گفت: از ساده 5 اجازت خواه
# ~~در تعذیب و ایذاء او تا مال6 ظاهر گرداند. وبه ساده مقتدر ووالدهآ او2
# ~~وخالهآ او حاطف8 ومادر فرزند معتصم دستبویه را خواست که تدبیر
# ~~در مهمات ملک ونظر در مصالح دولت ایشان می کردند و بهاتفاق اوامر و
# ~~نواهی اصدار میفرمودند که مقتدر10 کودک بود . ومادرموسی11 برفت
# ~~ودر حال باز آمد و گفت12: میفرمایند ms176 که راست می گویی ، فرمان تو بر
# ~~او نافذ ودستتو بر او مطلق گردانیدیم 13 هرچه ترا میباید و مصلحت
# ~~میدانی درحق او بفرمای. بفرمود تامرا بندی گران بنهادند و درمیان راه
~~14
# ~~در آفتاب گرم بداشتند وجبهآ صوف گوسفند15 در من پوشانیدند وغلی
# ~~برگردن 16 نهادند. ونزدیک بود که از سختی آن حالت هلاک شوم ودر
# ~~ذنوب خویش 17 ومعاملهای که با مردمان کرده بودم در روز گار دولت
# ~~خود تأمل کردم، هرچه 18 بامن می کردند ازنهب مال و قبض ضیاع و به
~~PageV01P324
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0359.png)

# ~~دست 1 دشمنانباز دادن 2 ومحبوس ومقید گردانیدن 3 وجامههای درشت
# ~~و پشمین پوشیدن وهتک ستر حرم کردن ودر آفتاب بهپای کردن . من نیز در
# ~~روزگار دولتخود 4 بامردمان کرده بودم اما هیچ کس را 5 غل بر گردن
# ~~ننهاده 6 بودم . پس یادم آمد که 7 موسی8 کاتبطائی را که عبدالله بن-
# ~~سلیمان اورا به دست من باز داده بود به جهت استخراج مالی 9 که فرموده
# ~~بودم تااورا غل بنهادند مقدار دوساعت، بعداز آن فرمودم که 10 بر
~~گرفتند.
# ~~وچون 11 دوساعت ازغل برنهادن 12 من بگذشت بایادم آمد که یکنوبت
# ~~دیگر ازعمال مشرقیکی رافرموده بودم در 13 مصادره 14 تا15 غل بنهند6 .
# ~~بنوشتند وبفرستادندومن طعام می خوردم]1 چون از طعام خوردن فارغ
# ~~شدم پشیمان 18 گشتم19 وفرمودم تابراثر آن 20 مکتوبی دیگر ارسال کردند
# ~~تاغلازوی21 برگیرند. ومیان رسیدن 22مکتوب23 [تا آنکه فرموده بودم]4
# ~~دوساعت بود. باخود گفتم: خداوندا فرمودهای:25
# (فوله تعالی 26)(من جاء بالحسنته فله عشرامشاثهاومن جاء بالسیئته
~~PageV01P325
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0360.png)

# ~~فلایجری الا مشلها). (*) ومن در ایام1 دولت خود2 هریکی را 3 دو
# ~~ساعت فرمودم 4 که 5 غل نهادند6 و چهار ساعت بگذشت7 که مرا
# ~~مغلول کردهاند.
# من در8 مناجات بودم که جماعتی9 غلامان بر این حجره
# ~~گذشتن گرفتند چنانکه من آوازایشان میشنودم موکلان بامن گفتند نذیر
# ~~حرمی است10می گذرد11و اواز12 جملهآ صنایع13 وبر کشیدگان تست14 بدو
# ~~استغاثت 15 کن و ms177 از او استعانت 16 فرمای. آواز دادم که ابوالخیر 17
# ~~مرا برتو حقها است وحال من می بینی که مردن برمن آسانتر از زندگانی
# ~~است ودرچنین حالتی برساده عرضه 18 فرمای وایشان را بایاد ده مساعی
# ~~مشکور ومقامات مذکور که مرا در نصرت دولت واستقامت مملکت ایشان
# ~~هست، دروقتی که دیگران روی از ایشان بگردانیده 19 بودند، و گشادن
# ~~شهرهای 20 منغلق21 وتوجیه وتحصیل مالهای منکسر که به کفایت وشهامت
# ~~من میسر شده است بیان گن وبگوی اگر گناه من کشتن واجب می کند
# ~~فرمان دهند 22 تابه تیغ خون 24 بریزند25 و این نوع تعذیب رواندارند.
### | 2- مجا:
### | 3- مچاء ت: فرمودهام.
### | 
### | 2- اساس برحرمی. ت:
### | 11- ت: می گندند
### | 2 - مجا: تواست
### | 66_ از مجا وچابی
### | 66_ت: گردانیدهآ PageV01P326
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0361.png)

# ~~نذیر در رفت1 وبشیر بیرون آمد وحال برساده عرضه داشت 2 واجازت
# ~~یافته به خلاص من از آن ورطه. ودرحال3 بفرمود تابندها از من بر گرفتند
# ~~و در حمام بردند وجامههای لایق بیاوردند تا در پوشیدم. وبعد از آن کار
# ~~من هرروز نیکوترشد4 تا آنگاه که5 مرا یا آن 6مقام رسانیدند. وابو
~~الحسن-
# ~~بن جعفر بن ثوابه7 را که صاحب دیوان انشا بود بفرمودم تا از زبان مقتدر
# ~~به اصحاب اطراف بنویسد 8 (وایشان را از آنکه9) منصب وزارت بامن
# ~~دادهاند ومرا باحالت اول رسانیده10 اعلام کند. واونسخهای 11 بکرد و به
# ~~همه یک نسخه نبشت12. و گفتهاند که در آن معنی هیچکس به از آن ننوشت13.
# ~~وترجمهآ یک فصل ازآن نامه این است: «وچون امیرالمؤمنین مستغنی نبود
# ~~از او ومملکت بدو محتاج و دولت بدو مفتقر، وکفایت او دراثارت مال
# ~~ناگزیر وشهامت او در استقامت مملکتدستگیر، این تیغ بران14از غمد15
# ~~بر کشید وحدت وصرامت 16 در تدبیر امور برقرار اول یافت بل زیادت و
# ~~او در تدبیر مصالح ملک وامضای اوامر دولت برقاعدهٔ‌ اول به کار خویش
# ~~مشغول گشت . گفتی 17 هرگز آن کار را فرو نگشاده بودند و آن زیور
# ~~بردیگری ms178 نبسته ، چه او حول 18 قلب ومحنک19 مدریست که میداند 20
~~PageV01P327
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0362.png)

# ~~که شیر 1 از کدام پستان میباید دو شیدن 2 ولباس عمل در کدام میباید
# ~~پوشید. وبلغاو کتاب واصحاب کفایت3 وارباب درایت4 درحلبهآ 5 فضل
# ~~وفضایل چون بریکدیگر مسابقت نمایند 6 ومبادرت جویند کمال و غایت
# ~~حال ایشان درجهآ اول بود ازشهامت ودرایت او، واین اسم حقی 7 بود از
# ~~حقوق او که ازاوعاریت گرفتند وباز8 بااو رسانید .9
# فصل-ودراین حکایت فایده آناست که چون کسی حاکم و نافذالامر10
# ~~باشد وبر زیردستی وصاحب واقعهای حکمی خواهد 11 فرمود یقین داند
# ~~که جنس آن جملگی 12 بروی در دنیا بفرمایند، بادیگران معامله چنان کند
# ~~که پسندد که باوی همان کنند. ودراین معنی 13 می گویم:
### | العربیته14
# ~~احسن الی محسن اولاک معرفتة 15
### | ان المسی* سیجزی مین اساء تبه
### | الفارسیته 16
# ~~ای که با صید آرزو دایم
### | دل خود را چو باز خواهی دید
# # خویشتن   با عجوزهٔ‌ %~% دنیا
### |  %~% به کی. عشقباز خواهی دید
### | سفایست
### | 2- مجا: PageV01P328
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0363.png)

# در محنت که بر تو بسته شدست
### | زود باشد که باز خواهی دید
# هر که بدکرد باز بیند زود
### | نیکویی کن چو باز خواهی دید1
# الحکایة السابعة - ابوقیراط الکاتب حکایت کرد که چون مدت
# ~~حبس علی بن عیسی درسرای مقتدر آ تطاول پدیرفت و از حد اعتدال در
# ~~گذشت ومردمان از خلاص او نومید گشتند، ابوالهیجا ونازوک 3 وطبقە4آ
# ~~ار کان دولت وقواد لشکر وامرای حشم مقتدر که ازاو آزرده بودنداجماع
# ~~واتفاق کردندبر آنکه مقتدر راخلع کنند وقاهر را درمسند خلافت بنشانند.
# ~~وچنان5 کردند که 6 در2 زندانها بشکنند 5 و بعضی از1 سراهای مقتدر
# ~~غارت فرمودند10، وعلی ینعیسی 11 از آن موضع ککه محبوس بود بیرون
# ~~آمد وسهروز دردیگر جای 12 متواری بود. ومدت خلافت قاهر سه روز
# ~~پیش برنداشت و پیادگان بی مواعده و مراسلهای از مقتدر وحیله وتدبیری
# ~~که از او صادر شد خروج کردند وابوالهیجا ونازوک 13 را ms179 بکشتند 14
# ~~وسرای مونس15 را سوراخ کردند ومقتدر را از آنجا بیرون آوردند و
~~PageV01P329
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0364.png)

# ~~درچهار بالش خلافتنشاندند 1 وقاهر را در سرای ابن طاهر محبوس کردند.
# ~~ابوعلی بن مقله که وزیر مقتدر بود ودر آن سهروز متواری شده بود ظاهر
# ~~شد ومردمان اورا تهنیت می گفتند.2 ناگاه علی بن عیسی را دید که نزدیک3
# ~~او در آمد ومدتها بود که محبوس بود، چنانکه ذکررفت ، ودراین سهروز
# ~~که غوغا کردند اورا خلاص کرده بودند وپنهان بود. وچون مقتدر بامسند
# ~~خلافت رسید باخود گفت4 که اگراستتار 5 کند 6 یمکن که 7 برویدست
# ~~یابند وپندارند که او این حادثه را فرصتی شمرده است خلاص خودرا و8
# ~~کار بروی سختتر شود. باخود مقرر کرد که بروم و نفس تسلیم کنم،
# ~~اکثر 10 مافی الباب آن بیش نباشد که مرا11 باحبس فرستند ، وبه نزدیک
# ~~ابن مقله در آمد. مونس که مدار کار مقتدر بروی بود از وی بدین ظهور
# ~~منت داشت و اورا به لطف وبشاشت تلقی2 کرد ورای اورا براین که13
# ~~التجا باحضرت مقتدر آورد صایب شمرد. ودر حال مقتدر را از این اعلام
# ~~کردند وحال عرضه داشتند . وجواب مقتدر بر نیکوترین وجهی باز رسید
# ~~وعلی بن عیسی را اشراف فرمود برابن مقله 14 واجتماع بااو درسایر امور
# ~~مملکت چنانکه ابن مقله درهیچ تدبیر از مصالح ملک بی مشورت او انفراد
# ~~ننماید15 وعلی بن عیسی دردیوان مظالم بی استطلا ع ابن مقله حکم و نظر
~~نکند16.
# ~~ودرحال لباس علی بن عیسی 17 بگردانیدند. ودیگر روز بیامد و در سرای
~~PageV01P330
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0365.png)

# ~~مونس که دیوان آنجا داشتندی بنشست منتظر ، تاابن مقله که وزیر بود
# ~~بیامد وهردو به اتفاق درامور اموال واعمال به تدبیر مشغول شدند وابن-
# ~~مقله علی بن عیسی را گفت: ابو بکر محمد بن علی والی المصر از جملهآ
~~صنایع و
# ~~بر کشیدگان1 تست وهراشارت که فرمائی فرمان برد وایمن نیستم که
# ~~چون دراین حادثه خبر به مصر رسد فتنهای2 آنجا ms180 نائر شود از کثرت اهل
# ~~جند وسپاهیان3 که آنجا هستند، مصلحت4 آنست که بنویسی واز کیفیت
# ~~در مسند خلافت وشرکت «(مادر تدبیر مملکت)8 اعلام کنی. علی بن عیسی9
# ~~گفت: نیکوتر آن باشد که وزیر بهخطمبارک بنویسد که اعتماد بر آن بیش10
# ~~باشد . مونس ابن مقله را گفت: آنچه ابوالحسن یعنی علی بنعیسی 1
# ~~اشارت کرد 12 به جای آر . ابن مقله گفت : نیکو نیاید در پیش او که شیخ
# ~~کتاب واستاد مترسهاناست دراین نوع که 13 من چیزی نویسم. ابوالحسن
# ~~گفت: من بنویسم به خط خویش اما از زبان تو، که 14 وزیر تویی و ما
# ~~جمله اصحاب واعوان 15 توییم 16. ابن مقله بدین سخن شاد شد وعلی بن-
# ~~عیسی بفرمود تا کاغذ بیاوردندودر حال (بی آنکه نسخهای کند)17 نامهای
# ~~درقلم آورد که این ترجمهآ آناست: «بعدازدعا18، اما بعد آنچه خداوند19
~~PageV01P331
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0366.png)

# ~~امیرالمؤمنین را1 معتاد گردانیدهاست 2 درتصاریف 2 احوال ومعقبات4
# ~~اعمال کارهای بزرگ که واقع شود وحوادث ودواهی5 هایل که نازل
# ~~گردد از معاونتی درحال ومضرتی برطریق استعجال و تجدید نعم و اقبال
# ~~وتضاعف کرم وافضال ظاهرتر 6 از آنستکه محتاج تحریر 7 ومفتقرتعبیر8
# ~~باشد، و آن9 کرامت ثمرهآ صفای نیت وخلوص طویت و بقایای سریرت
# ~~اوست در حق سایر رعیت 10 وخدم و جمهور حاشیه وحشم ، و خدای
# ~~-عزوجل- آن نعمت هرلحظه تمامتر11 می گرداند و موقع شکروسپاس و محل
# ~~حمد وستایش زیادت میگردد. 12 وقواد حشم و اصفیاء مملکت را غایت
# ~~احسان واکرام امیرالمؤمنین موجب بطر وکفران گشت وطغیان که ازلوازم
# ~~استغنا باشد ایشان را بر آن داشت تا آن کرامت را به ناسپاسی و آن دولت
# ~~را به ناحق شناسی مقابله کردند واز طریق سلامت وجادهآ استقامت عدول
# ~~نمودند، واجل 13 قریب 14 وهلاک [که]15 بدیشان 16 مقدر بود ایشان را
# ~~بر آن باعث شد که سراز ربقهآ طاعت وپای از حد بندگی بیرون نهادند و
# ~~اقتراحاتی 17 نه به وجه18 والتماسی19 نه به طریق ازراه سطوت ms181 واقتدار
# ~~آغاز نهادند، ودر آن فعل ذمیم از عاقبت 20 وخیم اندیشه نکردند ، ودر
~~PageV01P332
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0367.png)

# ~~میدان بغی جولان نمودند ودر تیه جهالت سر گردان گشتند. وامیر المؤ منین
# ~~به مواعیدی که خلف بدان 1 راه نیابد وعطایی که تأخیر در آن متصور
# ~~نباشد استمالت ایشان میفرمود ومواعظ 2 حسان3 ونصایح خوب او4
# ~~وقبایح افعال ومنکرات اعمال نهی می کرد. ایشان از آنچه مصلحتایشان
# ~~بود ابا می کردند5 و از بهافتاد خود امتناع مینمود 6 تا از جهل وطغیان
# ~~وتمرد وعصیان بدان سرایت کرد که یک روز نام خلافت بردیگری نهادند
# ~~[واسم7 خلافت8 برخود 9 ]10 . امیر المؤمنین فکرت صائب ورویت ثاقب
# ~~را درحل11 نظام اجتماع وحسم12 مواد امتنا ع وبهسبب13 حکمت 14 وتفریق
# ~~جماعت ایشان کار فرمود و آن زمره را که سراز ربقهآ طاعت گردانیده 15
# ~~به پای 16 قهر کوفته گردانید وبه دست قدرت شکسته کرد ، بعضی را
# ~~قصاص فرمود واز طایفهای که عفو ممکن بود ارزانی داشت ، و اشتعال
# ~~آن نایره یک لحظه بود باز 17 منطفی گشت وهیجان آن فتنه یک روز بود
# ~~دیگر بارساکن شد، وخدای - تعالی - آمال ایشان مخیب واطماع ایشان
# ~~مکلب گردانید، وبیخ آن فتنه کنده واصل آن جمعیت پراکنده شد ،
# ~~وهم بدان تیغ که بر کشیده بودند کشته گشتندوهم بدان آتش که افروخته
# ~~بودند سوخته شدند. وامیر المؤمنین در حق ایشان صفح شامل وانعام کامل
# ~~را کار فرمود وهفوات18 ایشانرا بهعفو و عثرات ایشان را به اقالت19
~~PageV01P333
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0368.png)

# ~~مقابل گردانید ، وکارها به استقامت اول وقرارمقدم معاودت کرد ودلهای
# ~~عصاة به طاعت امیرالمؤمنین مایل وفتنه زایل گشت و لشکریان ساکن و
# ~~رعایا ایمن شدند ، وحق- تعالی - به نصر عزیز خود ارکان1 عزامیر -
# ~~المؤمنین مشید وقوایم سریر دولت او به تأیید وعصمت مؤید 2 گردانید.
# ~~(لیحق الحق ویبطل الباطل ولو کره المجرمون3) (*). باید که کارها بر
# ~~قانون اول برنیکوترین وجهی میراند3 ودراتمام مهمات دین ودولت جدبلیغ
# ~~وتشمیر 5 به جای می آرند * ومحترز ms182 باشند 7 از تأخیر درفرستادن 8 اموال
# ~~که مستوجب تانیب 9 وعذل 10 گردد و برجواب کتاب تعجیل نمایند11 تا
# ~~بررای امیر المؤمنین عرضه افتد وبه مطالعهآ او مشرف گردد . و کتب یوم
# ~~الاثنین الثالث عشر من محرم لسنة سبع عشر وثلثمایة 12
# 1- مجا: ازگار %~% 2- مجا: مؤکد %~% 3- اصاس: والله
# ~~یحق الباحل ونوکرء المشرکون. مجا: ویحق الحق ویبطل الباطل ولوکره
~~المجرمون.
# ~~ت: والله یحق الحق ویبطل الباطل ولوکره المشرکون. م: لیحق الحق ویبطل
~~الباطل
# # ولوکره المشرکون. %~% 4_ اساس ندارد %~% 5- مجا: ندارد:
# # 4: بشص   6- مجا: ت: می آرد. م: آرد %~% -هجا: می باشد. ت،
# # : باشد   8- مجا، ت: از تأخیر فرستادن %~% 9- م: تأذیب. چابی:
# ~~تأدیب   10_ اساس وت : عدل. مجا: عنب. موچاپی: عزل (تصحیح قیاسی
# # است) %~% 2-مجا: وکتب یوم الاثنین
# ~~عشر خلت من محرم سنة سبع عشر واربمائه.

PageV01P334

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0369.png)

# فصل - در این حکایتمحل اعتبار بسیار است ودوموضع از آن
# ~~جمله مختار1:
# یکی- آنکه اگر کسی به خشم پادشاهی 2 مخاطب باشد و به
# ~~عذاب او معاقب ومحبوس3 ومقید، اگر چشم زخمی به کار آن پادشاه
# ~~راه یابد وفتنهای نایر 4 شود وروزی چند ناکامی سانح گردد ، چون او
# ~~درحال حیات باشد آن چشم زخم را انتهاز فرصت 5 نشمرد ودر آن کوشد
# ~~که ازوی شماتتی وحرکتی که دلیل باشد بر آن صادر نشود. چون آنفتنه
# ~~زایل شود6 از آن پادشاه نگریزد ودر روی گریزد، چنانکه علی بن عیسی
# ~~کرد تاسبب زیادتی جاه ومنصب او گشت [ودر این معنی گفتهام]8:
### | شعر9
# ~~باحاکم خود گر نستیزی بهتر
### | آب رخ خویشتننریزی بهتر
# ~~زان کس که گریز از او ندارد سودت
### | گر نگریزی، در او گریزی بهتر:
# دوم- آنکه چونقادرباشی ومجرمی11 از تو خایف است وفرصت
# ~~هرچند بزرگ باشد از وی در گذرانی وجرم وی اگر چه عظیم بود به
~~PageV01P335
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0370.png)

# ~~عفو از سرآن در گذری وروعت 1 او را به امن وخوف او2 به رجامبدل
# ~~گردانی.
### | العربیه:4
# ~~لاتنهرن * علی  من جاء معتذرا
### | وقلبه خافقمن کثره الوجل
# ~~ولا ms183 قثرب 6 علیه بعد قوبته
### | الیس بکفیه ذلاحیرة الغجل
### | الفارسیة:
# ~~مجرم7 که طلبکار صفای عفو است
### | چون عذرگنه خواست سزای عفو است
# ~~آنکس که زتو گریخت8 چون درتو گریخت
### | ذکر گنهش مکن که جای عفو است
# الحکایة الثامنة- سلیمان بن وهب حکایت کرد گفت: من وابن الخصیب
# ~~وخلقی بسیاراز عمال ومتصرفان درحبس محمدبن عبد الملک الزیات1محبوس
# ~~ومقید بودیم، و در آخرزین نوبت که او وزیر واثق بود و از 10 بقایای
# ~~مصادرات مطالبه کرد واز فرج نومیدی واز خلاص یأس تمام حاصل بود،
# ~~و واثقرا در آن ایام عقد صحت واهی شده و بیماری11 سخت گشته بود
~~PageV01P336
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0371.png)

# ~~چنانکه مردمان را بار نمیدادا، دراین ایام احمدابن ابی دؤاد القاظی به
# ~~نزدیک اورفت، و واثق اورابه کنیت یادکردی، گفت: یا عبدالله ذهب3 منی
# ~~الدنیا وآلاخرة: دنیا وآخرت هردو ازمن برفت، آخرت از دست دادم و
# ~~دنیا بامن وفانکرد.
### | شعر:
# دنیابه دین خریدم و کردم زیان بدین
### | دنیا وفا نکرد ، زدستم برفته دین4
# ~~احمدبنابی دؤاد5 گفت : کلا ، یاامیرالمومنین ، مبادا که چنین باشد .
# ~~گفت: بلی چنین است دنیا اینک برفت که اجل نزدیک رسید ، و آخرت به
# ~~کردارهای بد وعملهای قبیح که پیشاز این کردهام از دست دادم . هیچ
# ~~دوائی میدانی که مرااین لحظه نافع باشد. احمدبن ابیدواد 6 گفت گفتم7:
# ~~یاامیرالمؤمنین محمدبن عبدالملک بسیارمردمان بزرگرا از کتاب وعمال
# ~~ومتصرفان واهل دواوین (معزول کرد)8 ومحبوس گردانید9 . وزیادت10
# ~~چیزی از مصادرهآ ایشان حاصل نشده است وایشان خلقی بسیارند و چندین
# ~~هزار دست از اتباع واشیاع وخویشان11 و متعلقان 12 ودوستان ایشان به
~~PageV01P337
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0372.png)

# ~~خدا برداشتهاند وبرتو دعای بدمی کنند، بفرمای تاایشانرا اطلاق کنند تا
# ~~آن دستها که به دعای بدبرداشتهاند به دعای خیر بردارند وازحق1تعالی
# ~~بقای2 امیرالمؤمنین خواهند؛ باشد که خدای عافیت بخشد وصحتارزانی
# ~~دارد، وبه همه حال 3 هرچند دردنیا و آخرت4 ترا خصم کمتر باشدبهتر
# ~~بود. گفت: نیکو گفتی ، از زبان من بنویس تا ایشان را اطلاق کند. گفتم:
# ~~اگر محمد ms184 بن عبدالملکخط من بیند5 عناد ولجاج کند ومطاوعتننماید،
# ~~اگر امیرالمؤمنین احراز 6 این ثواب را 7 غنیمت شمرد، به خط مبارک
# ~~خویش8 توقیع عالی را9 ارزانی دارد. [وایق بفرمود تااورا اسناد10 کردند
# ~~وبه خط پریشان ومضطرب بنوشت ]11 به ابن الزیات وبه اطلاق تمامت12
# ~~محبوسان فرمان داد بی آنکه استطلاع رای واستئمار13 ریا مراجعت کند14
# ~~با امیرالمؤمنین، وبفرستاد15 تا ایتاخ 16 را بخواندند 17 و توقیع بدو
~~داد
# ~~وگفت: برابن الزیات رو ومگذار که هیچ کاری18 دیگر کند پیش از آنکه
# ~~محبوسان را رها کند، واگر خواهد که19 پیش از آنکه ایشان را رهاکند
### | 1ب لاه : ب دها بهاکه0..

PageV01P338

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0373.png)

# ~~به نزدیک1 من آید یارقعهای نویسد مانع باش و مگذار که 2 به هیچمهم3
# ~~دیگر مشغول شود پیش از اطلاق، واگر در راه بینی 4 که می آید 5
# ~~نجا 6 (که بدورسی) 2 الزام کن تا از اسب نزول کند 8 ودر راه ؟
# ~~بنشیند و این مهم به اتمام رساند. ایتاخ در حال متوجه ابن الزیات شد و
# ~~اورا درمیان10 راه یافت11 که به خدمتامیرالمؤمنین 12 میرفت . گفت:
# ~~قرود آی از اسب 13 وبر14 غاشیه بنشین 15 . ابن الزیات خائف ومستشعر
# ~~گشت که 16 چه حادثه است که باوی این خطاب میرود. فرود آمد 17 و(در
# ~~راه)18 برغاشیه نشست. (ایتاخ توقیع بدو رسانید . ابن الزیات امتناع
# ~~کرد وگفت:)19 اگر من ایشان را رها کنم مال از کجا نفقه کنم واخراخات
# ~~را 20 توجیه از کجاسازم؟ ایتاخ 21 گفت: البته ازاین 22 چاره نیست .
# ~~گفت: برنشینم وباخدمت امیرالمؤمنین مراجعت کنم (واز وی دستوری
# ~~خواهم23) . گفت: اجازت نیست، ونگذاشت تا از جایگاه برخاستی24
# ~~تا آنگه 25 که پروانه بنوشت تاجملهآ محبوسانرا آزاد کنند. سلیمان بن
~~وهب
# ~~گوید: ایتاخ بیامد (ومادر آن حالت نومید وشکسته دل تراز روزهای دیگر
~~PageV01P339
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0374.png)

# ~~بودیم)1 که خبر بیماری واثق شنیده 2 بودیم و از آنکه 3 پسرش را به
# ~~خلافت اجلاس می کنندمحترز4 ، که ms185 چون این پسر کوچک5 باشد 6 ابن-
# ~~الزیات برملک مستولی شود 7 ودرایذاء ما وقتل وتعذیب مستبدگردد و در
# ~~اتلاف نفس ومالما سعی کند وبدین سبب هلاک شویم . چون ایتاخ در آمد
# ~~شک نکردیم9 که او برایبلیتی 10 آمده است. وچون مارا اطلاق کرد و
# ~~صورت حال باماشر ح داد خلیفه11 و ابن [ابی ادؤاد را دعاگفتیم و بامنازل
~~خود
# ~~رفتیم. وبعد از آن بیرون آمدیم و برراه ایستادیم 12 و انتظار می کردیم
# ~~بیرون آمدن ابن ابیداود 13 را از سرای خلیفه. وچون اورا بدیدیم پیاده
# ~~شدیم وبر وی14 دعا گفتیم وشکر کردیم 15 آن نیکویی را که در حق ما
# ~~فرمود. و16 او پیاده شدن 17 مارا بزرگ داشت وفرمود که فرومیایید 18.
# ~~چون18 فرو آمدیم توقف نمود تاباز سوار گشتیم ودر رکاب اوبراندیم
# ~~و از 20 کیفیت آن21 ماجرا باماحکایت می کرد. ماشکرمی گفتیم و اولطف
# ~~می کرد که این کمتر 22 حقی است از حقوق شما وببینید 23 که بعداز این
~~PageV01P340
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0375.png)

# ~~چه کنم. 1 ونماز شام باسرای خلیفه رفت. واثق گفت: (یاباعبدالله به رای
# ~~مبارک تو امروز از این رنج خفتی2 یافتم) 3 و نشاط اکل و اشتها ظاهر
# ~~شد و مقدار پنج درم سنک نان با سینهآ دراجی بخوردم احمد گفت: یا امیر-
# ~~المؤمنین آن دستها که برداشته بودند وبرتو 5 دعای بد می گفتند اکنون6
# ~~دعای خیر7 می گویند8 وبه سبب ایشان خلقی بسیارهم بردعای امیر المؤمنین
# ~~مواظبت می نمایند. اما آن جماعترا که اطلاق فرمود 9 باخانههای 0 اخراب
# ~~رفتهاند، نه فرش واثاث و آلت ونه چهارپای دارند ونه جامه ونه11 قوت
# ~~روز، در 12 چنین زندگانی چه لذت باشد؟ و اثق گفت: چه مصلحت می بینی؟
# ~~گفت: آنکه هنوز دراصطبلات وخزاین بقایای آنچه از ایشان گرفتهاند
# ~~باشد، اگر بفرمایی تا بنگرند [و] هرچه (از آن)13 ایشان14 بعینه باقی
~~باشد
# ~~با ایشاندهندوضیاع ایشان برایشانمسلم دارند، ایشان دررفاهیت وفراغت 15
# ~~روزگار گذرانند 16 واثم ووبال ms186 امیر المؤمنینرا کمتر باشد وسبب تضاعف17
# ~~دعا ومدد 18 عافیت شود19 . واثق فرمود 20 که از زبان من مثالی1 بنویس2
~~PageV01P341
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0376.png)

# ~~براین جمله. احمد (درحال) 1 مثال 2 بنوشت (وبامداد را2 نعمت ما
# ~~تمامت به ما رسیده بود)4 . و واثق بعداز آن به سه روزه وفات کرد و
# ~~باری تعالی - مارا بهواسطهآ ابن ابی دؤاد6 از آن شدت فرج و از آن محنت
# ~~مخرج ارزانی داشت و آنمکرمت عظیم وموهبت جسیم طوق منتی گشت
# ~~وابدالدهر در ذمت ماباقی ماند7.
# فصل - دراین حکایت موضع اعتبار 8 سه چیز است:
# یکی- آنکه اگرچه کسی پادشاه9 بزرگ و خلیفهآ روی زمین باشدباید
# ~~که درهیچ حال از اجل 10 غافل نباشد وازمرگ ایمن نبود ، (اکثرواذکر
# ~~هادم اللدات) را کار فرماید و (اینما تکودوا یدرکثم الموت ولوکنتم
# ~~هیبروج مشیدة) (*) رافراموش نکند11، و یقینداند که همچنانکه اودر
# ~~طلب لذات زندگانی است مرگ درطلب اوست، ودر حصول مطلوب او
# ~~شک است. اث آنکه 12 طالب به همه حال مدرک او خواهد بود هیچ شک
# ~~نیست چنانکه گفتهاند:
# مثل13- (المره طالب امنیته ومطلوب منیته14). ودر این معنی
# ~~ای گویم :15 PageV01P342
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0377.png)

# ~~یبغی الحریص   بجهله امنیه
### | لم یحوها %~% و ستحتویه منیته
# # گم من هوی   یهوی %~% به فیهوه
### | و منیتههادت %~% الیه امنیته
# ودرحال صعت ونفاذ امر از انقضای مدت عمروزوال ملکاندیشه
# ~~کند وذخیرهآ ووز قیامت را مدخر گرداند تادر آنحال3، ندامت وتأسفش
# ~~قیاشد چنانکه واثق را بود.
# ودوم - آنکه [اگر]4 درحال5 عافیت و تندرستی این تنبیهش حاصل
# ~~نیامد که زاد راه 6 آخرت به اعمال خیر ساخته گرداند 7 در آن حالت که
# ~~مزاج ازحد اعتدال انحراف نماید آن قدرتدارک که ممکن باشد از اقدام
# ~~برخیراتواغاثت8 مظلومان9 واعانت محرومان10 به جای آرد چنانکه واثق
# ~~آورد. [ومن درین معنی می گویم]11 :
### | شعر
# ~~به تندرستی اگر کردهای بدی باخلق
### | به نیکویی بدلش کن به وقت بیماری
# ~~اگر بمانی گردی 12 به ذکر خیر سزا
### | وگر بمیری 13 فضل حقت کند یاری
### | 3- مجا، ms187 ت و
### | ی. وعایت PageV01P343
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0378.png)

# ~~یقین بدانتو که [از]1 پای مردودست آویز2
### | به مرگوزندگیتنیست چون نکو کاری
# وسوم - آنکه اگر ترا به پادشاهی3 قربتی 4 باشد ویابا بزرگی
# ~~اختلاطی و یا بادوستی مخالصتی، در همهحال وبه همهوقت باید که اورابه
# ~~اعمال خیر هدایت کنی وبرمبرات وحسنات مدد5 باشی تاثنا و ثواب آن
# ~~در آجل وعاجل 6 به تو راجع گردد.
# و از احراز [ثواب]7 (الدال علی الخیر کفاعله) بی نصیبنباشی،
# ~~وذکرخیر وحسن احد وثه چنانکه ازاحمدبن ابیدواد8 باقی مانداز توباقی
# ~~ماند [ودراین معنی می گویم9]:
### | شعر
# # هرکرا با تو اختلاط بود %~% تا توانی به نیکویی فرمای
# # گربه قولت کند ثنا وثواب %~% حاصل آید به نزد خلق وخدای
# # ورکند او خلاف گفته11آ تو %~% آن خود باشی آوریده به جای
# الحکایة التاسعة- عبیدالله12 بن سلیمان بن وهب حکایت کرد، (گفت:
# ~~من) 13 درخدمت پدر خود بودم در دیوان خراج14، در آن وقت که15 او
~~PageV01P344
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0379.png)

# ~~صاحب دیوان خراج یود ، احمدبن امی خالدالصریفینی الکاتب به تزدیک
# ~~او 2 در آمد. پدرماز بهر او4 برپای خاست و اورا در صدر دیوان بنشاند ،
# ~~و از جملهآ کار ها اعراض کرد5 وخود6 را بدو مشغول داشت 7، وچون
# ~~برخاست بااو برخاست وغلامان را فرمود تادر پیش او برفتند. من وهر که
# ~~بامن بود درآن مجلس 8 آن تعظیم را ازوی عظیم شمردند و از وی
# ~~نپسندیدند 9 ، چه رسم اصحاب دو اوین آن بودی 10 که 11 در دیوانی
# ~~هیچکس 12 را(کاینا من کان) قیام نکردندی، وپدرم اثر آن انکار درروی
# ~~من بدید وبدانست13. مراگفت که 14 چون خالی باشم سبب15 این16 تعظیم
# ~~وتبجیل که اورا 17 کردم از من سؤال کن تا ترا اعلام کنم. چون 18 انبوهی
# ~~کمتر شد وبه طعام خوردن مشغول شدیم پدرم مرا گفت: طعام ترا از ذکر
# ~~آن حال شاغل شد. این19 سخن آغاز کرد و گفت20 : نه تو وحاضرانبر
# ~~من انکار کردید 21 اکرامی و اعزازی که احمدبن خالد ms188 را فرمودم و مبالغتی
# ~~که در آن بابرفت؟ گفتم: آری. گفت: او 22 مدتهای مدیدمتوتی23 اعمال
# ~~مصر بود،24 اورا 25 معزول کردند ومرامتقلد آن عمل گردانیدند، وچون
~~PageV01P345
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0380.png)

# ~~به مصر رسیدیم 1 تفحص احوال او و بحث اموال کردم 3، او را در آن
# ~~دیار آثارجمیل وسعی مشکور [یافتم3)، زبانها بر ثنای او متفق ودلها در
# ~~ولای اومتحد. سیاهی واشکری از اوشاکروهمگنان اورا به خیرذاکر، ودر
# ~~میان 4 توفیرمال دیوان وترفیه رعایا جمع کرده چنانکه تازی5 و پارسی از
# ~~لفشای6 مترجم این حکایت برقداوچست ودر شان او درست می آید.
### | شعر7:
# ~~فصاد فته خیرالوری واکفهم
### | عن الناس عدوافا وامنعهم قذلا
# ~~واحسنهم خلقا  وابسطهم یدا
### | واعدلهم حالأ واکثرهم بذلا
# ~~وانفعهم مالأ واو سعهم ندی
### | و اطولهم باعا واقصرهم عذلا
### | الغارسیتته:
# ~~فتنه را ز آسیب تیغ عدل او
### | چون وفا از خلق پنهان یافتم
# ~~اندر ایامش بجز زلف بتان
### | والله ار چیزی پریشان یافتم
# ~~مدح او همچون زبان مدح خوان
### | دردهان خلق گردان یافتم PageV01P346
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0381.png)

# حب او همچون هوای جاه1 ومال
### | لازم اخلاق ایشان  یافتم
# هرچه بشنیدم ز نوشروان اثر
### | من عیان از عدل 2 او آن یافتم
# تا سخن کوته شود از خلق 2 او
### | ازمکارم هر چه بتوان یافتم
# و بااین اخلاق حمیده وشمایل مرضیه عرقالموت خادم که
# ~~صاحب برید بود به مصر، وبااو صداقتی هرچه تمامتر و اتحادی هرچه
# ~~کاملتر داشت، با آنکه بهغایت5 بغیض 6 ومضطرب رای بودی و قظاظت بر
# ~~اخلاق او غالب ، من هرچند که خواستم تا برو نکتهای گیرم و اورا به
# ~~تقصیری منسوب گردانم وعتاب را مأخذی ومواخذت 7 را مدخلی یابم و
# ~~بهانهای سازم که بدان وسیلت مالی از وی مطالبه 8 کنم واورا مقهور
# ~~گردانم وخودرانفعی انگیزم، نتوانستم ال آنکه او (حساب سال گذشتههنوز
# ~~به دیوانامیرالمؤمنین رفع نکرده بود)9، (واز آن)10این سال که در آخر
# ~~آن اورا11 معزول کردند، تمام نشده بود. اورا بر آن داشتم که از دخل
# ~~آن دوساله ms189 که رفع خواهد کرد چیزی حط 12کند ودراخراجات وارزاق
# ~~وتفقات افزاید، واز بقایای دوساله که به من حواله است 13 آن مبلغ فرو
~~PageV01P347
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0382.png)

# ~~شکند 1 چنانکه هرسالهمرا صدهزار دینارتوفیر باشد 2 . او ازاین امتناع
# ~~تمود وابا کرد. من پارهای بااو درشتی کردم 2 و به تهدید و وعید اورا
# ~~بترسانیدم ، فایده نبود. در دوسال 4 به صدهزار دینار راضی شدم، هرسال
# ~~پنجاههزار دینار، هم اجابت نکرد. به ایمان غلاظ و شداد سو گند خوردم که
# ~~به کم ازاین راضی نشوم. اوهم بر آن 5 امتناع ثبات نمود وگفت: من از
# ~~جهت خود خیانت نکردم، برای دیگریرا چه کنم 6 وسیرت خود را از
# ~~راستی2 وعفاف نگردانم . من بفرمودم تا اورا محبوس ومقید کردند8.
# ~~چندماه در حبس بودواجابت نکرد، وصاحب برید بهمتو کل نامهها مینوشت
# ~~و میان من و او تضریب می کرد و سوگند میخورد که مال مصر به نفقات
# ~~ومؤنات او وفا نکند، واحمد خالد رابه کوتاه دستی وعفت میستودند و
# ~~میلی که رعیت9 را براو 10 بود عرضه میداشت؛ تایکروز از روزها من
# ~~برسرمائده بودم که رقعهآ احمدبن خالد به من آوردند، التماس کرده بود
# ~~که اورا پیش خود خوانم ، ونبشته که 11 مهمی هست 12 میخواهم عرضه
# ~~دارم13. هیچ شک نکردم که او از آن حبس و قید ملول 14 گشته است و
# ~~بر استجابت آنچه من میخواهم عازم گشته15. چون از طعام فارغ شدم
# ~~اوراپیش خود خواندم همچنان مقید16 . چون بهمن رسید خلوت خواست.

PageV01P348

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0383.png)

# ~~بفرمودم تا جایگاه خالی کردند. گفت : ای مهتر من وقت نیامد که دلت
# ~~پرمنرقت آرد ودرحق من شفقتنمایی، وچون هرگز میان مادشمنی نبوده
# ~~است وکینهای1 نیست وحقدی دیزینه در میان نیفتاده است بی جرمی 2 و
# ~~گناهی روا نداری ونپسندی؟
### | رباعیة3 :
# ای بی سببی دل تو آزردهآ من
### | چندین به عتاب خود مدر پردهآ من
# ای کردهآ تو همه نکویی وقتست4
### | گر5 در گذری ز جرم ناکردهآ من ms190
# گفتم: این حالت خودراتواختیار کردهای، و سوگند منشنیدهای6.
# ~~آنچه از تو التماس می کنم اجابت کن و از زندان بیرون آی. و اوهمچنان
# ~~استعطاف (می نمود)7 و در8خلاص خودورضای من می کوشید9، وچونسخن
# ~~او ضد آن بود که من درخیال داشتم (وجز آنکه من باخود مصور کرده
# ~~بودم10)، در خشم شدم و اورا دشنام دادم وناسزاگفتم. و گفتم: آن کارمهم
# ~~که نبشتهای 11 این است وبرمن 12 سخریت می کنی؟ گفت: یاسیدی البته
# ~~التماس مرا به نزدیک تو اسعاف نخواهد بود واز اینچه 13 میفرمایی چاره
~~PageV01P349
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0384.png)

# ~~نیستأ گفتم: نه، وبه ضرورت1 آنچه ترا میفرمایم میباید2 کرد .
# ~~گفت: اکنون که چنین است 3 این رقعه بخوان، ونامهای خرد برربع کاغذی
# ~~نبشته 3 بهمن داد سربمهر . چون مهر ازوی بر گرفتم خط متوکل بود ،
# ~~می شناختم5 که مرا به انصراف فرموده بود و تسلیم اعمال بااحمد بن خالد
# ~~و بیرون آمدن از عهدهآ هرچه برمن لازم گرداند، وفرموده که حساب این
# ~~مدت که در تصرف من بوده است بااحمدبن خالد دهم و آنچه برمن ثابت
# ~~شود باوی سپارم. اززشتی این حال وسختی این واقعه بیم آن بود که
# ~~(مدهوش و)6 بیهوش 7 گردم . مردی 8 که هنوز9 این لحظه از شتم او
# ~~خاموش گشته ام 10 و بندی که به ظلم واقتراحی نه11 (برجاده بروی)2
# ~~نهادهام هنوز بروی است، بر من حاکم و نافذالامر گشت. (ومن در آن
# ~~حیرت بودم)13 که امیر شهر واصحاب اودر آمدند ومرا وجملگی اصحاب
# ~~و کتاب وحواشی وخدم را موگل برسر کردند وخزاین و بیوتات را جمله
# ~~مهر برنهادند14، و من از آنخجالت پاره پاره از صدر فرو میخزیدم تا
# ~~آنگاه 15 که پیش احمد بهزانو درآمدم . وامیر شهر آهنگران را بیاورد
# ~~و بند از احمد برگرفتند و خواست 16 که برمن نهند . احمد
# ~~نگذاشت 17 وبرپای خاست و گفت: یا با ایوب تو قریبالعهدی به عمل
~~PageV01P350
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0385.png)

# ~~این شهر، ترا سرایا ومنزلی نیست ms191 وصدیقی  که به خانهآ او روی وبا
# ~~قو حواشی وخدم وانبوهی بسیار است ودر هرموضعی نگنجی، هم دراین
# ~~سرای 2 باش ومرا مشغلهآ زیادتی نبود، من 4 جایگاه یابم. و بیرون رفت و
# ~~بفرموه تامویلان ازسرمن واز جملهآ خدمتکاران من باز کردند ومهر 5 از
# ~~خانه ها6 بر گرفتند وکتاب و نواب 7 ومجاسبان مرا باخود ببرد. وچون
# ~~ایشان برفتند ومن خانه از موکلان خالی دیدم گفتم: (آنچه من به خواب
# ~~می بینم). واصحاب خودرا گفتم: بنگرید تا کرابرما9 موکل کردهاست؟
# ~~گفتند: هبچکس. تعجب10 نمودم از آنحالت. وهنوز نماز دیگر نگزارده
# ~~بودم11 که 16 جملةآ کتاب (وجهابذهوفواب)13 باپیش من آمدند بیهیچ
# ~~موتلی وگفتند: خطی از ما هریک بگرفت 14 که حساب با او دهیم ، و
# ~~فرمودتا مارا اطلاق کردند . تعجب من زیادت شد. وچون بامداد شدهنوز
# ~~پگاه بود به سلام من آمد ومن نماز دیگر آن روز پیش 15 او رفتم ، و
# ~~هم براین قاعده میتیکماه بگذشت، اگر 16 او بامداد به نزدیک من آمدی
# ~~من هبانگگاه به نزدیک اورفتمی و اگر او شبانگاه تجشم فرمودی بامداد من
# ~~آنجا رفتمی، وهرروز هدایا والطاف او 17 از برف18 ومیوه و مرغ وماهی
### | 8- مجا، ت: من به خواب
### | 20-مجا:
### | 12- ک: نداودآ PageV01P351
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0386.png)

# ~~وبره متوالی ومتواتر1 میرسیدی. وچون یکماه براین منوال بگذشت
# ~~یکروز مرا گفت: یا باایوب برمصر عاشق شدی، نه هوای خوش دارد
# ~~ونه صحن دلکش ونه آب خوشگوار و نه خاکی بی مضار، و از بودن
# ~~مصر غرضرفعت وجلال وکسب جاه2 ومال باشد وبواسطهآ ولایت وحکم،
# ~~ناخوشی هوای اوبردل 3 خوش توان کردن3، واگر تو 5 در حضرت باشی6
# ~~بزر گترین منصبی وجلیل ترین عملی در مدت نزدیک به توحوالت 7 کنند.
# ~~گفتم: مقام ورفتن من برمقتضای فرمان وحکم تست، منتظرم 8 تاهرگاه 9
# ~~که اجازت باشد انصراف نمایم. گفت : بفرمای تا کاتب تو خطی بنویسد
# ~~که رفع حساب این شهور برمن است ودر حفظ خدای- تعالی- وعصمت
# ~~او10روی بدان جانب که ms192 خواهی آر11. کاتب را بفرمودم 12 تا چنانکه
# ~~گفت 13 خطی بنوشت وبدو تسلیم کردم و دیگر روز 14 از شهر بیرون
# ~~آمدم، و او و امیر شهر وقاضی و وجوه واعیان مصربه تشییع 15 (ازشهر)16
# ~~بیرون آمدند. احمد بنخالد 17 مرا گفت در نخستین منزل، که برپنج
# ~~فرسنگی شهر است، توقف کن تا قایدی وچند مردمرتب کنم تا درخدمت
~~PageV01P352
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0387.png)

# ~~سخن به غایت 4 مستوحش وپریشان خاطر گشتم وباخود گفتم : مرا به
# ~~تملق مغرور کرد تابیرون آیم وهرچه دارم (باخود)5 بیرون آرم ، (و او
# ~~جمله بفرماید تا) 6 از من بستانند ومرا دیگربار به دست موکلان باز دهد7
# ~~ومحبوس گرداند8، وبرمعاملهای9 که من بااو کرده بودم10 قیاس می کردم11.
# ~~وراست گفتهاند که بد کردار 12 بداندیش باشد. واز قبح افعال وسوه اعمال
# ~~خود پیوسته از مکافات ترسان بودم13، وبدان مرحله که او فرمود مقام کردم
# ~~و کار خود به خدا تفویض 14 کردم، وقضارا به تسلیم تلقی نمودم ومنتظر
# ~~بلا بنشستم، (تا آنگاه که)15 اوایل لشکری دیدم که 16 از مصر به سوی 17
# ~~ما آمد. گفتم: تواند بود که 18 آن قاید باشد که به گرفتن من19 می آید .
# ~~غلامان را گفتم 20 تا از این حال 21 متفحص گشتند . گفتند: احمد بن خالد
# ~~است. من از خیمه بیرون آمدمواورا استقبال کردم 22 وبروی سلام گفتم23،
# ~~و چون فرو آمد بنشست 24 وگفت: بفرمای تاخالی کنند. هیچ شک نکردم
~~PageV01P353
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0388.png)

# ~~که برای قبض آن خلوت میطلبد، وعقل از من زایل شد وحیران بماندم.
# ~~وچون جماعتی 1 که در آن مجلس بودند بیرون رفتند (ومن و او تنها
# ~~بماندیم)2 گفت: بدانکه روزگار ولایت تو بهمصر دیر نکشید 3 و زیادت4
# ~~حظی و بیشتر فایدهای نیافتی ، و آنچه در ایام ولایت خود برمن تکلیف
# ~~می کردی ومرا بدان میفرمودی 5 ومن اجابت نمیکردم، در این مدتاذن
# ~~تو6 به بیرون آمدن از مصر درتأخیر 7 جهت آن میداشتم که ms193 از روز اول
# ~~تابه امروز بدان مشغول بودم چنانکه فرمودی، بعضی از ارتفاع فرونهادم
# ~~وچیزی دراخراجاتافزودم، در هرسالی پانزدههزار دینار تفاوت  ظاهر
# ~~شد ، در 9 دوسال سیهزار دینار، واین به کار نزدیک باشد وچندان تفاوتی
# ~~بادید 10 نیاید و آسانتر از آن دستدهد که تو میفرمودی (در آن وقت)11،
# ~~وآن سیهزار دینار جمع کردهام12 و آورده، 13 براستران 14 است بفرمای
# ~~تاقبض کنند . فرمودم قبض کردند، ودست او بوسه دادم و گفتم : والله
# ~~که تو 15 آن کردی 16 که هرگز برامکه17 نکردند. دست از من در کشید
# ~~وبرآن انکار کرد ودست وپای من ببوسید و گفت : چیزی دیگر هست
# ~~طمع میدارم که قبول کنی. گفتم: چیست آن 18؟ گفت: پنجهزار19 دینار
~~PageV01P354
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0389.png)

# ~~است ازرزق ومرسوم1. میباید که2 اجازت فرمایی3 تاتسلیم کنم. من امتناع
# ~~نمودم4 وخواستم که قبول نکنم. به طلاق سوگند خورد که قبول کنی. قبول
# ~~کردم. پس گفت: توبه حضرت میروی و کتاب دواوین ورؤسای حضرت
# ~~از تو راه آورد 5خواهند وگویند: عمل ولایت مصر داشتهای، نصیب مااز
# ~~ازتحف وهدایاوطرایف ولطایف6 کو؟ وایام تو به مصر اندک بودومیدانم
# ~~که از این نوع چیزی معد نکرده باشی. درجی کاغذ بیاورد و تفاصیل
# ~~هدایا وتحف وانواع لطایف وطرف 7 ثبت کرد8 واز اجناس جامهها
# ~~وچهارپایان وبندگان وفرش وطیب وجواهر چندانکه قیمت جمله زیادت
# ~~از دههزار دینار بود. فرمودم تا بگرفتند9 واو را بسیار ثنا وشکر10
~~گفتم.
# ~~بعد از آن گفت: یاسیدی مرا ولوعی باشدبر بدایع فرش وغرایب بساطها،
# ~~وفرمودهام تامرایک11 خانهوار جامه12 [بافتهاند]13 در ارمنیه، و آن ده
# ~~مصلی است14 که 15 هریک باتمامت دست از چهار بالش16 ونهالی و
# ~~مطارح و بساطها جمله 17 (مذهب ومسطور است)18 به زر کشیده19؛ پنج
# ~~هزار دینار بر آنجا صرف شده است اما [مثل آن ]20 بهده هزار دینار21
# ~~نتوان یافت 22، اگربه وزیربری بندهآ توبشود واگر هدیهآخلیفهسازی بروی
~~PageV01P355
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0390.png)

# ~~مالک شوی 1 واگر برای خود نگاه2 داری و بدان متجمل3 شوی،
# ~~مرا ms194 خوشتر آید ودوستتردارم. وبفرمود تا تسلیم کردند. وچون بدیدم
# ~~هر گز مثل آنندیده بودم وهیچکس رابرخویشتن بدان ایثار نتوانستم کرد5،
# ~~ودر روز تطهیر تویکنوبت ، خانه بدان بیاراستهام و تاکنون همچنان نو
# ~~نهاده است وهیچ پادشاه وخلیفه ندارد و نداشته است6. پس مرا ملامت
# ~~می کنی 2 که چنین مردی را برپای خیزم و تواضع نمایم؟ گفتم8: لاوالله که
# ~~به همه (تبجیلو)9 تعظیم سزاوار است. وبعد از آن پدرم هر که را از عملی
# ~~معزول کردی10 باوی طریق احسانواجمال 11 سپردی12 وچه 13 نیکوییها
# ~~درحقاو14 به جای 15 آوردی و گفتی: احمدبن خالد 16 مارا حسن الصرف17
# ~~در آموخت.
# فصل- فایده دراین حکایت آن است که مرد باید که 18 چون
# ~~بر کسی قادر شود و اورا عاجزومأمورخود بیند، در آن حالت از آن بیندیشد،
# ~~که اگر آن کار برغکس آن 19 شود و آنکه من براو غالب وقادرم او برمن
# ~~باشد 20 چگونه بود21؟ و با او معامله چنان کند که دوست دارد که باوی
# ~~کنند، ودرشتم وسب وایذ امبالغت ننماید تا آن خجالت وخوف که سلیمان-
~~PageV01P356
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0391.png)

# ~~ابن وهبرا بود نباشد، و ممکن1 همچنانکه در ساعت کار او بر عکسشد
# ~~از آن تو همچنان گردد. (ودر این معنی میگویم2):
### | شعر3
# ~~مشو به قدرت خود غرهچون شوی قادر
### | چو ممکن است که هرحال ضد آن گردد
# ~~وگرچه عاجز باشی ز حق امید مبر
### | که لطف او سبب قدرت و توان گردد
# ~~جهان بگردد و ناگه شود جهان دولت
### | زمان نیاید 2 و حالات در زمان گردد
# ~~به هردو حال چنان زی که کمترک رنجی
### | ز حالتی که از آن خصم شادمان گردد
# و اگر کسی بااو بد کرد چون قدرت یافت مکافات (به نکویی)5
# ~~کند تا آن دشمنی به دوستی بدل شود، چنانکه قر آن مجید بدان ناطق است.
# ~~قوله تعالی:
# (ا دفع بالتی هی احسن فا ذا الذی بینک وبینه عداوة کانه
# ~~ولی حمیم ) (*)
# چنانکه احمدبن خالد کرد ( ودرین معنی ms195 می گویم6): PageV01P357
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0392.png)

### | رباعیه1
# بادشمن و دوست فعل نیکو نیکوست
### | بد کی کند آنکه نیکیش عادتوخوست
# بادوست چوبد کنی شود دشمن تو
### | بادشمن اگر نیک کنی گردد دوست
# الحکایة العاشرة - یکی ازشیوخ کتاب چنین حکایت کرد کهچون
# ~~نوبت وزارت به قاسم بن عبدالله2 رسید بعداز وفات سلیمان، اواز3 حدائت
~~سن
# ~~وخفت4 شباب ، شرب5 ولعب ونشاط وطربدوست داشتی6 وبر آن ولوع
# ~~تمام داشتی، اماازمعتضد خایف بودی که نباید که اورا بهتقصیر 7 منسوب
# ~~کند[و گوید: اورا صبابت8 از اعمال شاغل میشود و بهانهماک از لذات مشغول
# ~~می گرداند]9 و از این بیم شراب جز به اجازت نخوردی و10 مخفی و
# ~~مستور داشتی وهراحتراز که ممکن بودی در اخفا و استتار11 به جای
# ~~آوردی. یکروز خلوت ساخت با کنیز کان مطرب (ومغنیه، و)12 جامههای
# ~~رنگین بپوشید13 وفواکه 14 بسیار والوان جمع کرد، و آنروز به لهو
~~PageV01P358
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0393.png)

# ~~و (شراب و1) نشاط وطرب از نیمروز تانیم شبمشغول بود، وهراحتیاط2
# ~~که ممکن باشد 3 در اختفا واستتار به جای آورد، وبیرون جواری خواص
# ~~ویکدوکس که محل اعتماد تمام بودند (بر آن)4 حال 5 وقوف نداشتند6.
# ~~وبامداد پگاه علی الرسم برخاست و به سرای معتضد رفت؛ و چون چشم
# ~~معتضد بروی افتاد گفت: یاقاسم چه بودی اگر مارا محرم خلوت و شریک
# ~~سلوت خود دانستی و در پوشیدن جامههایرنگین ونوشیدن جامهای سنگین
# ~~یار وهمکار 7 ساختی ؟ قاسم زمین بندگی ببوسید(وصدق در صورتحال
# ~~ازوی بپرسید8)9 و برتشریف انبساط 10 که ارزانی داشتشکر بسیار بگفت11
# ~~وچنان فرا نمود که منت بسیار داشتم، و12 بیم آن بودکه از اندوه هلاک
# ~~(واز غم تلف)13 شود که معتضد بر آنحال وقوف یافت. وگفت: این قدر
# ~~از احوال من که احتیاط 14 تمام کردهام 15 بروی پوشیده نماند ، مرافق
# ~~ومنافع کهمراحاصل است 16 چگونه مخفیماند؟ به خانه آمد17 اندوهگن18
# ~~وتافته، وپریشانی به خاطر19 (راه یافته)20 . واو را درسرای21 صاحبخبری
# ~~جلد بود که امور سراها 22 وحجرهها23 وبیوتات مطالعه کردی ms196 و محافظت
~~PageV01P359
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0394.png)

# ~~نمودی وبروی عرضه داشتی، اورا حاضر کرد و آنچه میان او و معتضد
# ~~رفت بااوشرح داد و گفت: دراین کار1 تأمل و تفکر کن واستکشافی تمام به
# ~~جای آور 2 ودر بحث و تفحص3 به اقصی الغایة و ابلغ النهایه
# ~~برس، و4 معلوم کن که این اسرار به معتضد چگونه5 میرسد و که
# ~~بر او رفع میکند؟، اگر حقیقت حال مکشوف گردانی ومرا معلوم
# ~~کنی ارزاق وعطایات 6 زیادت گردانم ودرحال به نقد خلعت1 و جایزه 8
# ~~بدهم، وبعداز آن هرروز ازمن اعزاز وتقریب واکرام وترحیب دیگر بینی؛
# ~~واگر این حال همچتین مجهول9 بماند ترا از خدمت خود دور کنم.
# ~~(وبفرمایم تا 11 نفی کنند)12، و بدین 13 هردو 14 شرط کرد 15. ( قاسم
# ~~انشای 16قسم تقدیم نمود17 وبه ایمانمؤگدگردانید )19. صاحب خبرچون
# ~~از کیفیت آن حال بیخبر بود اندوهگن 19 وحزین ودلتنگ وغمگین از
# ~~خدمت قاسم بیرون آمد وهمه روز تفکر میکرد و تأمل مینمود تا به چه
# ~~نوع برحقیقت آن حال وقوف یابد. رایش برهیچ تدبیر قرار نمی گرفت
# ~~وقلق واضطر ابش هر لحظه زیادت بود. صاحب خبر گفت: دیگرروز برخلاف
# ~~عادت پگاهتر به در گاه قاسم آمدم ؛ که همه شب از آن حال آشفته ودر
~~PageV01P360
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0395.png)

# ~~آن اندیشه نخفته بودم1 و از غضب اومی ترسیدم و ازهر کس حال می پرسیدم.
# ~~وهنوز صبح پردهدری و آفتاب جلوهگری آغاز ننهاده بود ودربانان در
# ~~نگشاده بودندوحجاب کمر نبسته که شخصی برمن بگذشت، چون مستان2،
# ~~وبادم3 سرد خزان میرفتو درلباس گدائی وزی بینوایی بر 4 در سرای5
# ~~بنشست. چون 6 دریگشادنددررفتپیش از من7، و دربانان گرد اودر آمدند
# ~~و به دیدن او بشاشت نمودند واز احوال پرسیدن گرفتند وبه صفعوشتم
# ~~وممازحت ومطایبت9 بااو انبساط بنمودند 15، واو دردهلیز بنشست و
# ~~پرسید که وزیر برخاستهاست و برخواهد نشست؟ گفتند: آری. گفت: دوش
# ~~کی خفت؟ گفتند: فلان وقت. چون دیدم که احوال وزیر میپرسید و در آن
# ~~استقصا 11 می ms197 کرد، به تخمین گفتم : صاحبخبر این تواند بود که حالها
# ~~رفع12 می کند. وخودرا به چیزی دیگر مشغول کردم و مراقبت 13 احوال
# ~~واصغای کلمات اومی کردم، چنانکه اورا معلوم نبود، تا هیچ خبر 14 نماند
# ~~که ممکن باشد که بوابانرا بر آن وقوف باشد از رفتن 15 کسی به نزدیک
# ~~وزیر وبیرون آمدن و آنچه مانند آن باشد که آنرا استکشاف واستخبارتمام
# ~~نکرد وبسیار بود که ایشان مبتدیا ازراه فضول میگفتند و لومعلوممی کرد.
# ~~بعداز آن از ایشان در گذشت و به پردهدار انرسید وهمان پردهسراییدن
~~وهمان PageV01P361
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0396.png)

# ~~ژاژخائیدن گرفت و ایشان (ازاو پرده نکردند و) 1 اورا درپردهآ اسرار
# ~~جای 2 میدادند ومحرم میدانستند و بااوپرده از روی مخدرات احوال بر-
# ~~می گرفتند. (واز ایشان نیز در گذشت. من ازپردهداران وغلمان وحواشی و
# ~~خدم ومتصرفان و وکلا) 2 پرسیدم که این چه کس است؟ گفتند : مردی
# ~~زمن 4 ودرویش و ابله5 است، هرروز بیاید وبه سرای6 در رود و با او
# ~~مطایبه کنند و اورا صدقه دهند وسبب معاش او این باشد. برپی 7 برفتمتا
# ~~آنگاه 8 که به مطبخ رفت و هم (بر آن)9 قاعده پرسیدن گرفت که دوش
# ~~چند10 ابایختند 11 وچهوقت خوردند 12 و باکه13 ، و وزیر از کدام بیشتر
# ~~خورد (وبعد از آن) 14 در چه 15 خوض کردند16 ؟ مطبخیان (وغلامان)17
# ~~وحواشی مطبخ واصحاب 18 خوان سالار بااو همان مطایبه می کردند (و
# ~~مباسطت مینمودند ، و از تمامت مجاری احوال وکیفیت امور که ایشان
# ~~را وقوف بود معلوم می کرد. وچون تمامت آن احوال19 ضبط کرد)20
# ~~روی به شرابخانهنهاد و باشرابداران 21 و اتباع ایشان 22 نیز 23 آن
~~قاعده PageV01P362
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0397.png)

# ~~به جای آورد وهمان طریق مسلوک داشت وایشان نیز بر آنچه وقوف
# ~~داشتند (اورا) 1 اعلام 2 کردند3 . و از آنجا به دارالخزاین رفت و
# ~~غلامان 4 وتلامذهآ صاحبالمخزن5 باوی نیز 6 همان مفاوضه وتساخر2
# ~~آغاز نهادند 8، و از ایشان معلوم 9 ms198 می کرد که دیروز 10 وزیر چه پوشید
# ~~وچه بخشید وچه به خزینه آوردند11 وچه ییرون بردند. واز آنجابهسرای
# ~~دیوان ومجلس 12 کتاب 13 آمد وصدقه خواستن گرفت و استراق سمع
# ~~می کرد تا کتاب چه کار میسازند وچه میگویند. وباغلامان و جوانان و
# ~~کود کان 14 که برپای ایستاده بودند همان معاشره ومطایبه آغاز نهاد و
# ~~هریک اورا صدقهای 15 میداد 14 (وبازی می کرد 17) . در میان مزاح 18
# ~~وملاعبه از هریک حالی دیگر می پرسید. وچون به همهآ مواضع برسید و
# ~~از همه حالها اورا علم 19 حاصل گشت بازگشت. چون به در سرای 20
# ~~رسید وخواست که بیرون رود من اورابگرفتم ودر خانه پکردم و درببستم
# ~~(وقفل برنهادم)21 وبردر نشستم . چون وزیر خالی شد حال با او نمامت
# ~~شرح دادم، (من اوله الی آخره22). مرا فرمود که او را حاضر کن. چون
~~PageV01P363
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0398.png)

# ~~حاضر کردم تهدید و وعید تمام بکرد (اورا) * وگفت: حال راست بامن
# ~~بگوی1 واگر نه هرگز روشنایی دنیا نبینی واز این حجره بیرون نشوی2.
# ~~گفت: به شرط آنکه مرا به جان امان دهی. گفت: دادم 3. در حال برپای
# ~~خاست، مردی تمام خلقت صحیح مزاج مستوی قد4، وهیچ از زمانت و
# ~~عرج دروی اثرینه 5. و گفت: من فلان بنفلان بن فلان هاشمی ام6، مردی
# ~~متجمل و صاحب مروت، چندین گاه است که از اخبار تو متفحص 7
# ~~می باشم وبر معتضد رفع می کنم8، وسرای من در دار یعقوب است9 در
# ~~جوار دار ابن طاهر10، ومعتضد هرماه مرا پنجاه دینار میدهد، ومن هرروز
# ~~در آن لباس که مرا معتاد است ومردمان مرا11 در آن بینند، از سرایخود
# ~~بیرون آیم. ودرمحلهآخلد 12 کاروانسرایی است، (در آن کاروانسرای13)14
# ~~خانهای به اجرت دارم 15 ودر آن کاروانسرای متکدیان و فقرا باشند16 و
### | 3- مجا، ت:
### | 10_ ت: ابن
### | 22- وچا: خالد
### | 25- مابا: هست
# ~~متکدیان وفقرا باشند PageV01P364
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0399.png)

# ~~ابشان 1 مرا2 از جنس خود گمان برند وبرمن انکار نکنند ms199 3، اگر زی
# ~~خود بگردانم، 4 و از آنجا لمین جامه که پوشیدهام درپوشم5 وخویشتن
# ~~را 6 زمن و مبتلا سازم و موی روی خلافلون 7 موی روی خویش8
# ~~برزنخدان 9 بندم (چنانکه میبینی) 10، که کسی مرا 11 در زی وهیأت12
# ~~اول دیدهباشد بازنشناسد؛13 وبرعادت زمنان14 رفتن15 گیرم تابدین سرای16
# ~~آیم و آنچه صاحب خبر باتوحکایت کرد 17 تمامت بهجای آرم و احوال18
# ~~ازغلمان وحواشی (وخدم تو)19 معلوم کنم20 و ایشان غرض من ندانند و
# ~~(سرهایی که اگر کسی مال بسیار 21 خرج کند حاصل ننواند کرد) 22،
# ~~برمن پوشیدهندارند23 . (بعداز آن)24 باخانهای25 روم که در آن
~~کاروانسرای26
# ~~دارم وجامه بگردانم و آنچه از این سرای برده 27 باشم به درویشان دهم
# ~~وجامهای که همسایگان مرا با آن جامه دیده باشند28 درپوشم و با وثاق
~~PageV01P365
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0400.png)

# ~~خود روم وباقیروز به لهو وطرب (ونشاطوشراب وسماع)1 فراسربرم2.
# ~~وچون نماز شام باشد 3 خادمی از خادمان سرای طاهر بیاید ومن از دریچهآ
# ~~حجره رقعهای که اخبار آورده 4 در آن5 مکتوب باشد به زیر اندازم و
# ~~چون سرماه باشد مرسوم آن ماهه 6 پنجاه دینار ، همان 7 خادم بیلرد8.
# ~~واگر امروز یک نظر از من بر9 صاحب خبر افتاده بودی هرگز اورا بر
# ~~حال من وقوف نیفتادی . وبعد از آن در زمین افتاد وگفت: الله الله 10 از
# ~~خدای بترس از خون من 11 . قاسم گفت: راست بامن بگوی12، از حالها
# ~~واخبار 13 بر معتضد از من چه 14 رفع کردهای؟ [آن] جمله بشرح بگفت
# ~~و از آن جمله 15 سخن خلوت آن روزینه و جامه های رنگین پوشیدن16.
# ~~قاسم 17 بفرمودتااورا محبوس کردند ومراگفت: هرروزی میرو واحوال
# ~~سرای ومتعلقان او رعایت می کن و وقت آمدن آن خادم به طلب رقعه
# ~~مراقبت مینمای وهرچه گویند وشنوی 18 وآنچه 19 حادث شود با من 20
# ~~حکایت می کن. من برفتم ودر مقابل آنسرای21 که 22 نشان داده بودند23
# ~~بنشستم تا نماز شام شد. خادم24 ms200 بیامد و اورا آواز داد. کنیزکی 25 جواب
~~PageV01P366
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0401.png)

# ~~داد1 که او امروز مراجعت نکرده است وهر گز این عادت او نبودهاست
# ~~وما از این واقعه اندوهگینیم2. خادم بازگشت و دیگر روز 3 همان وقت
# ~~باز آمد 4 وهمان جواب گفتند وقلق واضطراب فرا نمود 5 بدو. چون6
# ~~چندین روز بر این 7 بگذشت از اونومیدشدند و درهلاک او شک نکردند
# ~~ودرخانه 8 پدر وعمانش بهماتم ومصیبت قیام نمودند. و من باز9 به نزدیک10
# ~~قاسم آمدم واحوال بااو حکایت کردم. وچون 11 روز دیگر 12 شد 13
# ~~قاسم برنشست و به سرای معتضد رفت، وچوننظر معتضد بروی افتاداورا
# ~~به خویش 14 خواند وبه مساره گفت15 : آنهاشمی را 16 که خویشتن17
# ~~زمن ساخته بودبه جان وسرمن که 18 اورااطلاق کنی و با او طریق احسان19
# ~~سپری ، (و تو این ساعت)20 ایمنی کههیچ صاحبخبر برتونگمارم؛ والله
# ~~که 21 اگر مویی درسر 22 او کژ 23 شود به خون او جزترا قصاص نکنم.
# ~~قاسم زمین 24 بوسه داد ودر حال بازگشت وشکرها گزارد که به قتل آن
# ~~هاشمی تعجیل نکردم25. وهاشمیرا بفرمود تابیاوردند 26 وخلعت خوب27
~~PageV01P367
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0402.png)

# ~~وصله فرمود 1 وهاشمی به سلامت2 و شادمان بازگشت وبعد از آن اخبار
# ~~او از معتضد منقطع گشت.
# فصل- ودر این حکایت الفرج بعد الثدة در حق دوکس متحقق
# ~~است:
# یکی- درحق قاسم بن عبدالله3 که از سعایت صاحب خبران وقصد
# ~~معتضد ایمنشد، ویکی درحق هاشمی که از بند وزندان وبیم جان خلاص
# ~~یافت. ومحل اعتبارواتتعاظ دوجای است:
# یکی - آنکه مرد باید کهاگر چه تنها باشد درخلوت ، وهیچکس
# ~~را برکار 4 خود واقف 5 نداند، برعملی اقدام ننماید که 6 اگر مکشوف
# ~~گردد خجل و شرمسار گردد 7 که گفتهاند: دیوار را گوش بود 8 درحساب،
# ~~که سخن باز گوید 9 ودر این معنی می گویم:
# ~~به وقت خلوت آن کن که پیش خلق خدای10
### | خجل نگردی اگر سر تو شود معلوم
# ~~به جزخدای که ستاروعیبپوش ms201 ویاست
### | گمان مبر که کسی سر تو کند مکتوم
# ~~مباش غره به تنهایی و چنان پندار
### | که باز گوید دیوار و در هوا و نجوم PageV01P368
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0403.png)

# واگر قاسم بن عبدالله 1 در خلوت از چیزی که موجب خجالت
# ~~باشد احتراز کرده بودی از معتضد شرمساری2 ندیدی وچندان رنج به
# ~~دل او نرسیده بودی3.
# ودوم - آنکه مرد باید که 4 چون دوستی و خدمتکاری به جهت5
# ~~او در 6کاری که (خطر جان) 7 باشد (یاکمتر از آن)8 قیام نمود و به
# ~~سبب رضای او مصلحت آجل وعاجل9 فرو گذاشت ودر واقعهای10 گرفتار
# ~~آمد در خلاص او بههر وجه 11 که امکان دارد بکوشد وسست حمایت
# ~~نباشد، چنانکه معتضد در خلاص آن 12 هاشمی کوشید . و دراین معنی
# ~~می گویم:
### | العربیته13
# ~~اجین الی محسن یأتیک ملتجثا
### | 1 لیک من نائبات الدهر و المحن
# ~~وکیف یکشف قوم بالعلی شرفا
### | دو تم تحامی آخا من نعبته الزمن
### | الفارسیه:14
# # هر که در انقیاد فرمانت %~% خطر جان ومال خویش کند
# # باش حامی زنکبت دهرش %~% تا در آن کار جهد بیش کند PageV01P369
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0404.png)

# # هر که نیکوحمایتست از لطف1 %~% بس که بیگانهیار خویش کند
# الحکایة الجاهی عثر»- محمدبن داود الجراح گوید : یکروز
# ~~عبیدالله بن سلیمان بن وهب درایام وزارت خویش درسرای معتضد در دیوان
# ~~مظالم3 نشسته بود که عمربن عبدالملک الزیات در آمد واز (ابن احمد
# ~~بن اسرائیل)4 تظلم داشت ، به جهت ضیعت5. عبید الله در کار او نظر کرد
# ~~وگفت: تو عمربنمحمدی؟ گفت: آری. گفت : ابن السکران6؟ گفت:
# ~~آری. و آن شب چون خالی شد7 (ومن وهردو پسر پیش او نشسته بودیم)8
# ~~وسخن می گفت وبدان می آسودیم. درمیانسخن گفت: سبحان الله مااعجب9
# ~~ماکنت فیه الیوم. چگونه عجب بود آنچه من امروز در آن بودم . از غایت
# ~~اجلال وتعظیم او (ازاو)10 نپرسیدم 11 که آن چه بود ، تا 12 خودفرمود
# ~~که پدرم ابوایوب سلیمان حکایت کرد که 13 در ایام واثق - که 14در آن
# ~~ضرب وقید ms202 وبلا وشدت بودم که معروف است - یک روز مراهمچنان مقید
# ~~به نزدیک محمدبن عبدالملک الزیات در آوردند15 (وهم بر آن حال)16 در
# ~~پیش 17 او بنهادند18 وبامن مناظرهمی کرد 19 تا مالی برمن متوجه گرداند
~~PageV01P370
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0405.png)

# ~~وبرادرم الحسن بن1 وهب آن وقت کاتب او 2 بود- (واو درپیش او
# ~~بود)3 ، وقت بودی که 4 کلمهای بگفتی مرق5 تاباشد که او را برحال
# ~~من رقت آید، وبسیار6 بودی که خاموش بودی. و محمد بدان 7 درشتی8
# ~~کردن بامن وسخن سخت گفتن مواظبت مینمود که 9 در میان سراییکی
# ~~از خخدمتکاران محمد بگذشت کود کیرا بر گرفته و آن، کودک را حنابسته
# ~~بودند وبه زیور وجامه چنانکهرسم فرزندان10 باشد (از آن پادشاهان)11
# ~~بیاراسته12. و چون محمد بدید آواز داد که بیار اورا. چون 13 بیاوردند
# ~~اورا بر 12 کنار گرفت وملاعبه وملاطفه15 که باکود کان کنند آغاز نهاد.
# ~~درمیان آن16 به من التفات کرد، مرا دید که آب از چشم روان شده بود و
# ~~با آن همه بی آبی 17 آبروئی 18 پدید آمده، وبه آستین آن جبهآ صوف
# ~~(اشک از روی خود)19 میستردم20 . گفت: سبب گریستن چیست و باعث
# ~~براین جزع کیست؟ گفتم: خیر است، اصلحک الله. او21 الحاح ولجاج22
# ~~پیش گرفت و گفت: تا حقیقت حال 23 و کیفیت واقعه بامن تقریر24 نکنی
~~PageV01P371
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0406.png)

# ~~فایده1 نیاشد. برادرم ابوعلی الحسن گفت: منصورت حال باتو بگویم 2:
# ~~چون اوابن محمد عمر را - متعک الله به وجعلنااجمیعا فداه - بدید که
# ~~پسرکی دارد 6 هم درسن او، اورا (از او)7 یاد آمد، موجب گریستن این
# ~~بود. گفت9: چه نام است؟ گفتم : عبیدالله10. بدو باز نگریست11. گفت:
# ~~می بینی اوباخود مقررمی کندو آرزو میپزد12 که پسراو وزیرباشد. حسن-
# ~~ابن وهب گفت: بفرمود 13 تا اورابر گرفتند 14و باحبس بردند. (بعد از
~~آن)15
# ~~روی به من16 کردو گفت: این از جملهآ 17 کارهای پادشاهان است که تقصیر
# ~~در آن رخصت ومصلحت نیست واگر نه چنین بودی دل ms203 تو به سبب ایذای
# ~~او آزرده نکردمی18 واگر بامنیارومرا فرمانبردار بودی درخلاص خویش،
# ~~دیر19 بودی تا 20 خلاص بافته بودی. حسن می گوید من گفتم: ایها 21
# ~~الوزیر از آن وقت 22 که اورا محبوس 23 کردهاند من او را ندیدهام24؛
# ~~اگرفرماندهند 25 تا اورا بابعضی ازاین محابس 26 برند27 ومرادستوری
# ~~باشد تابه نزدیک 28 او درروم29، اورا30 برامتثالامر وزیر 31 هدایت
~~نمایم PageV01P372
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0407.png)

# ~~وتحریض کنم وملامتی 1 که واجب کند2 (ولایق باشد)3 به جای آرم .
# ~~مرادشتوریداد و به نزدیک اباایوب در رفتم ودست در گردن یکدیگر کردیم
# ~~وساعتی4 بگریستیم. و پیش5 ازهمه سخنها، ابوایوب سلیمان بامن گفت :
# ~~دیدی که چه بغی کرد وبه طریق سخریت وطنزگمان می برد و (باخودسودا)6
# ~~میپزد که پسر من وزیر 7 باشد؛از خدای - تعالی - 8 امید میدارم که او
# ~~را به منصب وزارترساند واین9 عمر به نزدیک او آید 10 متظلم. وچون
# ~~امروز (عمر به نزدیک من آمد متظلم)11 - (تاامروز)12 هرگز من اورا13
# ~~ندیده بودم - وچون امروز بدیدم از آن ماجرائی 14 که میان پدر من و
# ~~پدر او رفت تعجب نمودم که چگونه آنچه برزبانهردو گذشت راست آمد.
# ~~واین حکایت ابوعبدالله زنجی 15 الکاتب به روایتی دیگر یاد کند وچنین
# ~~گوید که 16 در مجلس عبیدالله 17 بن سلیمان بودم - در آن وقت که وزیر
# ~~معتضد بود 18 وبدو19 حال او واول ایام وزارت - که مردی جامهآ سبز20
# ~~پوشیده وهیأتی21 پریشان بشولیده به نزدیک او در آمد ورقعهای بر او
# ~~عرضه داشت واو دردیوان مظالم بود، آنرقعه برمیخواند چون مساهلی،
# ~~و تأنی می کرد وتفکروتعجب می نمود. بعداز آن گفت: نعم و کرامته، آن
~~PageV01P373
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0408.png)

# ~~کنم که پدرم گفت1 نه 2 آنکه پدر تو، وچند نوبت این سخن مکرر کرد.
# ~~بعداز آن گفت: نماز دیگر بانزدیک من آی تادر کارتو نظرکنم . وبدر 3
# ~~قدامی را که حاجب4 او بود گفت: هرگه که حاضر شود اورا پیش5
# ~~من رسان . و مرا 6گفت7: ms204 هرگه که خالی باشم 8 مرا از این حال سؤال
# ~~کنید تاعجبی از عجایب باشما حکایت کنم. وچون آنروز کاری که
# ~~می گزارد 9 تمام کرد و10 چون فارغ شد، استراحت 11 طلبید و طعام
# ~~خواست. چون حاضرشدیم وبه طعام خوردن مشقول گشتیم12 گفت: حال آن
# ~~خداوند13 رقعه نمیپرسید؟ وخود ابتدا کرد وگفت: پدرم ابوایوب سلیمان
# ~~گفت: من درمجلس محمدبن عبدالملک الزیات بودم درایام واثق ، در آن
# ~~وقت که مرا مصادره میفرمود14 برای کتابت ایتاخ ، و بر چهار صدهزار
# ~~دیتار مقرر کرده بودند، واز آن جمله دویستهزار 15 وچهل هزار گزارده16
# ~~بودم. یکروز مرا حاضر گردانیدند و به باقی مال مطالبت 17 می کردند.18
# ~~و راضی نشد تا آنگاه که 19 پنجاههزار دینار دیگر 20 قبول کردم ، بدان
# ~~شرط که ضیاع من برمن مسلم دارد21. و ما دراین بودیم22 و بدین مبلغ
# ~~هنوز خط ننوشته که خادمی از آن او از سرای حرم بیرون آمد ورقعهای
~~PageV01P374
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0409.png)

# ~~بدو داد . چون رقعه برخواند1 برخاست و برادرم ابوعلی الحسن 2 -
# ~~ابن وهب3 حاضر بود و 4 به نزدیک او مقرب و گستاخ 5 بود الا آنکه می-
# ~~ترسید که در بابمن سخنی بگوید 6، وبامن (سخن نمییارست گفت).7
# ~~چون وزیر برخاست رقعهآ خود بهنزدیک من انداخت ، دروی نگاه کردم،
# ~~نوشته8 بود که همین لحظه از سرای تو خبر آوردند که ترا خدای پسری
# ~~داد خلقتی9 تمام وصورتی زیباوهیاتی مستوی واو هنوز جسمی است بی-
# ~~اسم ، چهنام میفرمایی و به کدام گنیت می خوانی؟ گفتم : عییدالله ابو
~~القاسم.10
# ~~و او در حال بنوشت وبه سرای من فرستاد. وبدان سبب نشاطی در دل و
# ~~قوتی درتن من پدید آمد ودر خاطر من، که 11 به همه حال این فرزند بزید
# ~~وبه درجهآ بزرگ برسد ومن (ازاو) 12 بسیار منفعت ببینم13. و محمد بن-
# ~~عبدالملک بامجلس آمد و باسر آن مخاطبه ومذاکره شد که در آن بودیم.4
# ~~این نوبت هرچهمی گفت مدافعت می کردم 15. گفت: یا باایوب چه ms205 حادث
# ~~شده است؟ در این ساعت که من برخاستم؟ درتوقوتی وبشاشتی وجرأتی
# ~~و جسارتی 17 میبینم که پیش از این نبود و تفاوت فاحش در بشره و
# ~~وچشمهای توظاهر است . گفتم: به تازگی هیچ حادث نشده است . گفت:
~~PageV01P375
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0410.png)

# ~~والله اگر راست1 نگویی چنین وچنین 2 کنم. بسیارتهدید و وعید بکرد.
# ~~گفتم: نزدیک من هیچ نیست که باتو بگویم. روی به برادرم کرد و گفت:
# ~~راست بامن بگوی که چه وارد شده است براو بعد از من3؟ برادرم (ازاو)4
# ~~بترسید وصورت حال راست بااو تقریر کرد وخشم او بنشت و اورا
# ~~گفت: هیچ میدانی که چرا برخاستم از اینجا؟ گفت: نه. 5 گفت: نبشته
# ~~بودند که خدای 6 مرا 7 این لحظه فرزندی8 پسرینه9 تمام خلقت نیکو
# ~~هیأت( روزی کرد10). در رفتم، (دیدمش ونام بنهادم)11 وابومروانش کنیت
# ~~دادم. سلیمان بن وهب گفت: برخاستم 12 و دست و پای او 13 ببوسیدم 14
# ~~وبدان مولود تهنیتش گفتم 15 وگفتم : ایها الوزیرامروز روزی مبارک است
# ~~وخدای ترا پسری ومراپسری روزی کرد، بر من رحمت کن و حقوق سالفهای16
# ~~که مرا در خدمت تو هست رعایت فرمای وپسر مرا به خدمت پسر خود
# ~~موسوم گردان تا درخدمت او بزرگ شود و بایکدیگر هم مکتب وهم تعلیم
# ~~باشند ودر دولت تو نشو ونمایابند، و چون بهحد بلوغ 17 رسند پسرمن
# ~~خدمتکار وکاتب پسرتوباشد. وتملق 18 می کردم واستعطاف 19 می نمودم.
# ~~آن غلظت وفظاظت و (قسوتدل) 20 که دروی بود اورا بر آن داشت که
~~PageV01P376
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0411.png)

# ~~گفت: یابا ایوببامن خداع می کنی وفریبمی آری ؛ نفس تو این ساعت
# ~~ترا غرور میدهد که پسر تو درجهای بزرگ ومحلی عالی یابد و به منصب
# ~~وزارت رسد ونوایب روز گار را درحق من مترصد ومترقب میبنشی و
# ~~می گوئی امید میدارم که پسر تو به پسر من محتاج شود ویا1 به نزدیک او
# ~~آید و از 2 فضل واحسان او 3 توقع کند. پس 4 ms206 گفت: سو گند میدهم ترا
# ~~(به خدای)5 که اگر پسر تو (برسد بدان 6 درجه )7 که8 امید میداری او
# ~~را وصیت کنی که اگر پسر من به حاجتی به9 نزدیک او آید 10 در حق او
# ~~هیچ احسان11 نکند. ابوایوب 12 گفت: من از این سخن سخت 13 متحیر
# ~~شدم که مردی در مسند وزارت 14 نشسته و من اسیر و محبوس او ، این
# ~~چه سخن است که میگوید. اوبدان استهزا می کرد وافسوس میداشت.
# ~~من خجل گشتم واز وی عذر خواستم ودردلم افتاد که غایت بغی ونهایت
# ~~استخفاف 15 است که بامن کرد و خدای آن فالرا که برزبان او رفت
# ~~راست گرداند و پسر او محتاج پسر من شود (وظن او در حق من)16 محقق
# ~~گردد. واندک مدتی بگذشت خدای مرا فرج بخشید. 17 عبدالله 18 گفت:
~~PageV01P377
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0412.png)

# ~~چون پدر من1 بامن این حکایت می گفت: مرا وصیت کرد و گفت ای پسر
# ~~اگر تو بدرجهآ وزارت رسی وروزگار ترا رفیع و پسر اوراوضیع2 گرداند
# ~~ومحتاج توشود به خدای برتو که با اواحسان کنی و شکر نعمت بگزاری4.
# ~~وروزگار کرد آنچه کرد . وتا امروز من ذکر مروان از هیچکس نشنیده5
# ~~بودم . پس بفرمود تا ابومروان را بخواندند 6 (ومال7 بسیار بخشید8 و
# ~~خلعت 9 خوب داد)10 و11 مرکب خاص ودیوان برید 12 وخرایط 13 بدو
# ~~مفوض کرد واز آن وقت تا آخر وزارت ابن الفرات آن عمل ابومروان14
# ~~داشت، وهم در آن کار اورا وفات رسید وسیسال آنمنصب داشت15.
# فصل - ودر این حکایت چند فایده است:
# یکی - آنکه (باید که) 16 ( کشیرا چون) 17 منصبی 18 بزرگ
# ~~ودرجهای (باشد عالی )19 بر فرودستان خود چون مقهور او 21 باشند
# ~~استهزا نکند و افسوس ندارد و تا تواند در 22 حق خود وفرزندان خود
# ~~فال نیک زند، که بیشتر آن باشد که فالی23 که 24 بر زبان 25 بزرگی و
# ~~صاحب دولتی رود روزگار آن را محقق ms207 گرداند چنانکه از آن سلیمان-
~~PageV01P378
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0413.png)

# ~~بن وهب ومحمد بن عبدالملک گردانید.
# و دیگر1 آنکه2 (خدای - تعالی- چون)3 اورا مرتبهای بزرگ و
# ~~جاهی عریض ارزانی داشت کسی که از اهل بیوتات وخاندان قدیم باشد
# ~~جانب اورا رعایت کند وشکر خدای 4 را5 (به احسانی 6 که در حق او
# ~~کرد)7 بگزارد8. (ودر این معنی این نظم انشاء افتاد9).
# ~~نا توانی مکن زنخوت ملک
### | بر فرودست خویشتن افسوس
# ~~از کفایت مدان و10 طعنه مزن
### | گر تو مسمود گشتی او منحوس
# ~~سعد و نحساز تو واز او برود
### | کار هریک (کند فلک)11 معکوس
# ~~فال نیکو زن و بترس از آن
### | که فراز سعود هست نحوس
# ~~گرچه کارت نکوست از بد ترس
### | ورچه حالت بداست نیک بیوس2
# ~~هر دو بگذشتاگرچهدیر بماند13
### | رنج ایوب و ملکت کاووس
### | 5- مجا، PageV01P379
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0414.png)

# ~~هست1 یکسان به چنگ باز فنا2
### | بوم و سیمرغ و صعوه و طاووس
# ~~ای برادر ره حقیقت رو)3
### | ترک کن زرق وحیله وسالوس *
# ~~مپرست آتش غضب کان هست
# ~~علم کن کسبومال بذل، که هست
### | کرم و فضل بهترین ناموس
# ~~اصل معنیست رو4 نظر برگیر
### | از سیاهی هند و سرخی روس
# ~~شو6 به ایزد پناه جوی که نیست
### | جزدر آن پرده هیچکس محروس**
# العکایة الثانیة عشر - حکایت کرد عباس بن (عمرو العنوی7) که
# ~~چون ابوسعید قرمطی مرا اسیر کرد و لشکری را که معتضد با من فرستاده
# ~~بود 8 بشکست، از حیات9 نومید شدم ومدتی در آن حالت بماندم . پس
# ~~یکروز بفرستاد 10 و11 مرا12 بند برگرفتند 13 وجامه بگردانیدند و به
~~PageV01P380
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0415.png)

# ~~نزدیک او بردند. سلام کردم و بنشستم . گفت : میدانی که ترا چرا
# ~~خواندهام1؟ گفتم: نه 2. گفت: تو مرد عربی 3 ومحال باشد که در امانت
# ~~خیانت کنی وسخنی که برزبان تو پیغام دهند در آن کما بیش گویی خاصه
# ~~چون من برتو منت نهاده باشم بدین که جان بهتو بخشم وازحبس اطلاق
# ~~کنم. گفتم: چنین است که تومیفرمایی4. گفت: من تفکر کردم ms208 در کشتن
# ~~تو چندان 5 فایدهای نمی بینم که 6 قوتی 7 وشوکتی مرا بدان حاصل شود
# ~~وبدینسبب وهنی8 وفتوری در کار معتضد (پدید)9 نخواهد آمد10. و مرا
# ~~پیغامی است به معتضد که جز تو11 کسیادای رسالت12 راشایسته نیست،
# ~~ترا اطلاق خواهم کرد وچهارپای بدهم تابرنشینی و به نزدیک اوروی، اگر
# ~~سو گند بخوری که هیچ خیانت نکنی در ادای آنچه باتو گفته باشم و حرفا
# ~~بعد حرف بی تغییری 13 بااو بگویی. سو گندان 14 غلاظ 15 وشداد بخوردم
# ~~که چنان کنم. پس گفت: معتضد را بگوی ایفلان چرا هیبت خود باطل
# ~~می گردانی ومردان خویش را عرضهآ 16 هلاک وعلف تیغ وسنان می کنی17
# ~~(ودشمنان را در ملک خود)18 طمع میافکنی بدان که بههروقت لشکری به
# ~~طلب من میفرستی، ومن مردیام دربیابانی مقیم شده به نزدیک من نهزرع
# ~~است ونه ضرع ونه غله و نه ثمار ونه قریی ونه امصار، وخشونت عیش و
~~PageV01P381
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0416.png)

# ~~زندگانی به سختی اختیار کردهام تا به جان ایمن1 باشم و عزت خود
# ~~را بنابر سنان نیزه وزبان شمشیر نهاده وفراغت دل را بررفاغت 3 عیش
# ~~برگزیده. وشهری از شهرهای تو غصب نکردهام و حکم و سلطنت تو از عمل-
# ~~گاه4 جلیل زایل نگردانیدهام 5 ومع هذا اگرجملهآ لشکرخودرا باسرهم و-
# ~~جملتهم بفرستی ممکن نباشد که برمن ظفر توانند 6 یافت تا 7 مرا بهدست
# ~~توانند 8 آورد ؛ به جهت9 آنکه من ومردان 10 من به 11 شدت و سختی
# ~~عیش وتعسف خو کردهایم وحرارت هوای بادیه و مشقت مقام در فلوات
# ~~مارا معتاد گشته 12 وبرما این انواع تعب دشوار نیاید 13 وما با این
~~همهدر
# ~~خانههای خود ساکنیم آسوده ومطمین. تو لشکری بفرستی از میان خیش
# ~~وثلج وریحان و تنعمات 14 و الوان نعمت 15 بیرون آمده ، مسافتهای
# ~~بعید 16 قطع کنند17 ومشقت سفرهای شاق بکشند وبیشتری از سختیراه
# ~~وشدت گرما هلاک شوند پیش از آنکه باماجنگ کنند، وغرض ایشان بیش
# ~~از آن ms209 نباشد که خویشتن 18 به ما نمایند و بگریزند تا به نزدیک تو معذور
# ~~باشند. اگر آنچهظن ایشان باشدمحقق شود و به من رسند باشد که ازعنای19
~~PageV01P382
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0417.png)

# ~~سفر که کشیده یکحملهآ مرا پای نیارند2 ودست از جنگ بدارند و سر
# ~~خویش گیرند. واگر لشکری بیعد 2 وسپاهی بسیار بیایند ومهلت آن
# ~~یابند که مدتی بیاسایند واز کثرت ایشان (من مقاومت)3 نتوانم کرد 4
# ~~اکثر مافی الباب واشد مافی الحساب آن بیش نباشد که از ایشان هزیمت
# ~~کنم 5 وشصت 6 فرسنگ از پیش ایشان فراتر شوم ودر بوادی و فلوات و
# ~~مواضعی 7 که میدانم 8 در بادیه میگردم، یکماه و دوماه ایشان را غافل
# ~~می کنم وناگاه برایشانمیزنم وهمهرا هلاک می کنم9 . واگر ایشان بهغایت
# ~~محترز ومتیقظ باشند وشبیخون وغدر 10 باایشان راست نیاید 11 (باری12
# ~~ظاهر است)13 که 14 نتوانند که در صحاری 15 وبوادی 16 ومفازات 17 و
# ~~فلوات براثر18 من طوف کنند ومرا بدست آرند. واین موضع که من
# ~~نشستهام مقام ایشان برنیاید 19 وبه علوفهآ چهارپایان 20 فرومانند اگر
~~بسیار
# ~~باشند21، و اگر اندکی 22 فراخورآن موضع آنجا مقام کنند درنخستین
# ~~روز به تیغ من کشته شوند و اگرنهاز ناسازگاری آب وهوا (ووبا)23هلاک
# ~~شوند، چون (اعتیاد24 نکرده باشند)25 ودر آب وهوای 26 بضد آن نشو
~~PageV01P383
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0418.png)

# ~~ونمایافته . در این معنی تفتر نمای و تأمل فرمای: تابااین که لشکر
~~خودرا
# ~~به مشاق1 ومتاعب مکلف گردانی واموال بسیار واسلحه ودواب بی شمار
# ~~در تجهیز واستعداد ایشان نفقه کنی و عرضهآ تلف وهلاکسازی مقصودی
# ~~که از قهرمن حاصل شد وفا خواهد کرد؟1 ومن با این همه خالی الدرع 3
# ~~فارغ النفس رابط الجأش4 بایاران خود درخانهٔ‌ خود 5 نشستهام وهیبت
# ~~تو بدین سبب دراطراف جهان به نزدیک 6 پادشاهان منخرق 7 میشود .
# ~~وبرتقدیری 8 که مظفر ومنصور باز گردند ومستأصل9 ومقهور باشم در
# ~~آن ظفر، نه بر مالی قادر خواهی شد ونه حالی درجاه ومال ms210 تو زیادت
# ~~خواهد شد. (بعد ازاین اگر)10 محاربت من اختیار می کنی ومنازعتمن
# ~~ترا مصلحت می نماید(هر کهترا )11 میباید بفرست و اگر ترک این مخاصمت
# ~~فرمایی 12 فرمان تراست.
### | شعر13 :
# من باری جنگ و صلح را ساختهام
### | بر راه دو چشم تاچه فرمایی تو؟
# بعد از آن مرا به جهت استعداد سفر 14 معد گردانید وده کسرا
# ~~از یاران خود با من بفرستاد تابه کوفه. من از آتجا به حضرت رفتم و
# ~~وچون 15 به نزدیک معتضد رفتم 16 از سلامتی نفسمن تعجب نمود و از
~~PageV01P384
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0419.png)

# ~~احوال سؤال کرد. گفتم: سببی هست که در خلوت1 به حضرت2 امیر -
# ~~المؤمنین عرضه دارم. فرمودتاخالی کردند وقصه بااو شرح دادم. دیدمش3
# ~~که 4 از خشم (چون غنچه)5 در پوست نمی گنجید وبیم بود که چوگل
# ~~جامه برخود بدرد. وچون شیری6 میغرید وچون مار برخود میپیچید تا
# ~~گمان بردم (که بعد از این او) 7 بهنفس8 خود برود9. واز پیش اوبیرون
# ~~آمدم ومعتضد 10 بعد از آن (هرگز ذکر او11) نکرد.
# فصل - در این حکایت دوفایده است:
# یکی - آنکه مرد عاقل آن باشد که تاتواند باهیچکس خصومت
# ~~(ومنازعت اختیار)15 نکند وتا به صلح ولطف کاری میسر گردد به قهر و
# ~~عنف 13 اقدام ننماید وبه قوت وشوکت غره نگردد، و به استعداد و آلت
# ~~فریفته نشود، وباخویشتن همه ظفر دز کالبد نکند که هزیمت نیز در حساب
# ~~باشد14 . و هر گز با کمتر از خودی دستدر کمر نکند و تکیه برقوت خود
# # وضعف او نسازد که اگر قوی 15 %~% برضعیف 16 غالب شود اورا 17 در
# ~~آن زیادتی.18 شرفی صورت (نتوان کرد)19، و اگر آن قوی را پای 20
# ~~بلغزد یا درحرکات او سهوی افتد یا سقطه21 ای حادث شود آن ضعیف22
~~PageV01P385
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0420.png)

# ~~بر قوت خود حمل کند و آن قوی را عاری هرچه تمامتر حاصل بود. (ودر
# ~~این معنی می گویم)1:
### | شعر
# ~~مکن لجاج وعناد و منازعت باکس
### | که ms211 آن خصال شمارند عاقلان ز عیوب
# ~~علی الخصوص مکن باکم از خودی خصمی
### | که باشغال3 بود رزم شیر بس ناخوب
# ~~براو چو غالب گردی نباشدت آن فخر
### | تمام عاری باشد اگر شوی مغلوب
# ~~کمال خویش و هنر راهمی 4 صیانت کن
### | که در مقابلت آیند ناقص و معیوب 5
# دوم - آنکه چون بر کاری اقدام خواهد کرد ودرعملی6 شروع
# ~~خواهد نمود در آن تأمل وتفکری تمام به جای آرد و منافع ومضار 7 آنرا
# ~~بایکدیگر مقابله 8 گرداند وسود وزیان آنرا9 باهم موازنه10 کند ، و به
# ~~وقت درشدن در آن کار از بیرون آمدن بیندیشد ( چنانکه می گویم)11:
### | الفارسیه 12
# ~~به کاری در شدن چون عزم کردی
### | زبیرون آمدن اول بیندیش PageV01P386
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0421.png)

# اگر باشد مضرت کمتر از نفع
### | پس آن رو1 که آرد خوبیت پیش
# و گر باشد زیانش بیش از سود
### | رها کن تا نگردد زود درویش
# همه شادی مبین از غم حذر کن
### | که گل باخار باشد ، نوش بانیش2
# الحکایة الثالثة عشر - آوردهاند که فاطمه بنتاحمدبن علی الکردی-
# ~~که زن ناصرالدوله ومادر پسر او ابوثعلب3بود - غلامی را از آن خویش-
# ~~که آن غلام معروف بود 4 به ابن ابی قبیصه5- متهم کرده بود به خیانتی
# ~~درمال، 6وفرموده 7 تابه قلعهای محبوس ومقید کرده بودند. (بعد از آن)8
# ~~خواست که اورا قتل کند، فرمود تابه کوتوال آن9 قلعه بنویسند 10 تا11
# ~~اورا قتل کند12 . وچون این تامه به کوتوال آوردند آنروز در قلعه هیچ
# ~~خوانندهای 13 نبود بیرون ابن 14 ابی قبیصه. آن نامه بدو15 داد که بر
# ~~من خوان16. ابن ابی قبیصه 17 آن نامه را 18 برخواند و آنجا که (فرموده
# ~~بود به قتل او )19 برنخواند و نامه بااو 2 داد . ابنابی قبیصه 21 چنین
~~PageV01P387
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0422.png)

# ~~حکایت کرد که من چون نامه 1 برخواندم و2 از حیات خود 3 ناامید 4
# ~~شدم گفتم : ایمن نتوان بود که نامهرا کسی دیگر بخواند 5 واورا از این
# ~~حال اعلام ms212 کند وبرقتل من اقدام نماید 6یا 7 دیگر بار8 (از آنجا بدین
~~مهم
# ~~کسی)9 بیاید؛ (مصلحت من 10 آنست)11 کههرتدبیر و حیله 12 که ممکن
# ~~باشد درخلاص خود بکنم وهرمشقت وخطر 13 که تحمل باید کرد به جای
# ~~آرم، اگر راست آید 14 وخلاص یابم (زندگانی نو یافته باشم)15 واگر
# ~~میسر نشود 16 سختتر از کشتن چیزی 17 نخواهد بود . پس دردیوارهای
# ~~قلعه تأمل کردم: یکموضع رخنهای بود که اگر کسی خودرا از آن رخنه
# ~~فرواندازد تواند ، اما میان آن رخنه وزمین سههزار 18 گز بیش بود و در
# ~~زیر آن سنگ بسیار 19 بود که20 ممکن نبودی21 که اگر کسی بر آنجا22
# ~~افتادی البته خلاص یافتی . آن جسارت نتوانستم کرد23 .باز (تأمل
# ~~کردم)24 : چندین روز برف باریده بود (ودرزیر آن رخنه برسر آن
# ~~سنگها )25 تلی بزرگ از 26 برف جمع شده . گفتم: ممکن باشد که
~~PageV01P388
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0423.png)

# ~~خویشتن1 برآن برفاندازم و خلاص یابم . توکل2 برخدای - تعالی3-
# ~~کردم وهمچنان (بند برپای)4 از آنجا فرو جستم، و چون به میان هوا
# ~~رسیدم پشیمان شدم وترسیدم5 وبه استغفار مشغول گشتم 6 وکلمهآ شهادت
# ~~می گفتم7، وهردوپای باخویشتن 8 آوردم واز سرجان برخاستم 9 و10 چشم
# ~~(برهم نهادم)11 تاصعوبت آن حال12 نبینم . وچون بر زمین13 افتادم14
~~بیهوش
# ~~گشتم وعقل از من زایل شد. چون باخود 15 آمدم هیچ 16 دردی و المی
# ~~(در اعضای خویش ندیدم17). (جوارح واعضا18 را مجیدن)19 گرفتم20،
# ~~هیچ تفاوتی ندیدم. برخاستم وبنشستم وبرفتم. حرکات برقرار ونفس به
# ~~سلامت بود. خدایرا شکر گزاردم21 وسنگی برگرفتم، و آن آهن که22
# ~~برپای من بود چون آبگینه شده بود از 2 شدت سرما، سنگ بروی زدم
# ~~وبشکستم و24 طنین آن سنگ در کوه افتاد. من بترسیدم، (درحال برخاستم
# ~~وبندها بر ساق بستم ودر میان برف میرفتم تا به کنار آب رود 25 رسیدم
# ~~که در میان آن وادی میرفت. وترسیدم)26 که به آثار اقدام من در آن27
~~PageV01P389
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0424.png)

# ~~برف استدلال کنند1 و2 ms213 برعقب من بیایند. بعد از آن پای در آبنهادم
# ~~ودر میان آب میرفتم، که آب تاساق بیش نبود. وهرگه که از شدت سرما
# ~~بی طاقت شدمی با کنار آب رفتمی وپای درزیر کشیدمی تا 3 بدین طریق
# ~~به خیمههای جماعت کردان رسیدم 4، و بدیشان پناه جستم و زنهار 5
# ~~خواستم وحال خود تقریر کردم. برمن رحمت کردند و برای من آتش بر-
# ~~افروختند وسرمائی 6 که7 از (آب برمن مستولی شده بود به حرارت آن
# ~~آتش دفع کردم)8 وخوفی که برمن غالب بود (در جوار ایشان) 9 به امن
# ~~بدل 10 گشت. بامداد (به طلب من ازقلعه )11 آنجا12 آمدند ، ایشان مرا
# ~~مخفی داشتند و چون چندروزی بر آمد (درشب از آنجا)13 به موصل رفتم14
# ~~و از آنجا به بغداد 15 به نزدیک ناصوالدوله، وحال خود بروی 16 عرضه
# ~~داشتم 17. مرا امان داد وبامن احسان کرد واز آن بلا خلاص یافتم.
# فصل - ودر اینجا محل اعتبار آن است که چون کسی را متیقن
# ~~شد که او را هلاک خواهند گرد و امید حیات نماند مردی نباشد نفس
# ~~به دست دشمن 18 تسلیم کردن ودر (حتفو)19 هلاک خود ساعی بودن(وترک
# ~~تدبیر وحیله کردن، چه هرجهد)20 که ممکن باشد به جای باید آورد21 وهر
~~PageV01P390
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0425.png)

# ~~تعب ووصب1 ومشقت که در تصور 2 آید تحمل باید 3 کرد وخلاص
# ~~خود طلبید، چنانکه آن مرد کرد، که اگر آن تدبیر راست نشیند 4 و خیال
# ~~کژ نباشد خود رست، واگر ضد آن بود بیشترازمرگ چیزی5 نخواهد
# ~~بود 6 وآن خود در این صورت نقد است.
### | شعر 7:
# # بس بکس که هلاک خویش خواهد %~% وآن 8 واسطهآ حیات گردد
# # بس ورطهآ زشت ومحنتسخت9 %~% کاخر سبب نجات گردد
# # آن به که کنی تحمل رنج %~% تا دافعهآ ممات گردد
# # با ملح اجاج 10 اگرکنی صبر %~% هم عذب خوش فرات گردد
# # شه اسب ورخ اربهخصم بخشد %~% به زان باشد که مات گردد 11
# العکایة الرابعة عشر - حکایت کرد ابن ms214 الجصاص12 الجواهری گفت:
# ~~در آن وقت که مقتدر مرا منکوب گردانید و آن 13 اموال عظام و خزاین
# ~~بزرگ از من فرا گرفت ومرا محبوس گردانید، یک 14 روز که از خلاص
# ~~نومیدتر و به هلاک متیقنتر بودم 15 خادمی بیامد و مرا گفت : مژدگانی 6
# ~~می باید، برخیز که ترا اطلاق کردند. (برخاستم و) 17 مرا ازحبس بیرون
# ~~آورد وبربعضی از سراهای خلیفه بگذرانید تابه دار سیده رسانید،18تا او
~~PageV01P391
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0426.png)

# ~~مرا اطلاق کند، که او شفاعت کرده بود. ودر این ممر سراها 1 چشم من
# ~~برتنگهای خیش 2 افتاد که ( ازسرای من آورده بودند، در وقتمصادره3)
# ~~و آن صد تنگ خیش بود که مرا از مصر آورده بودند، وبه جهت آنکه
# ~~راه نا ایمن بود وخیش را قاصد کمتر باشد، صدهزار دینار زر در آن
# ~~خیشها تعبیه کرده بودند ، ودرهرتنگی هزاردینار محکم 4 بسته ، و مهرها
# ~~بروی وعلامتها کرده (ومن از جهت 5 آنکه درآن 6 وقت محتاج نبودم2
# ~~واستغنای تمام حاصل بود)8 آن خیشها همچنان (بر آن حالت)9 بماند 10،
# ~~(وآنروز)11 چون آن خیشها بدیدم12 از آن 13 خادم پرسیدم که آن 14
# ~~خیشها آن نیست که از سرای15 من آوردهاند16؟ گفت: بلی. در بندها
~~وعلامتها
# ~~نگاه کردم برقرار خویش بود، (وایشان)17 ازخست آن 18 خیش19 نزدیک20
# ~~ایشان21 ،در زاویهای 22 انداخته بودند 13 وندانستند که در آنجا چه
~~تعبیه
# ~~است؟ و24 چون بدانستم که بندها همه25 برقرار خویش است مراطمع
# ~~افتاد که باشد که 26 آن مال بادست آید ومن برپای خیزم . و چون (مرا
~~PageV01P392
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0427.png)

# ~~(از حبس1 اطلاق کردند و)2 چند روز برآمد 3 کسیرا به سیده
# ~~فرستادم واز او درخواست کردم که (بفرمایدتا) 4 آن خیشها بامن دهند که
# ~~(آنرا )5 به نزدیک ایشان قدری تیست 6 ومن (به بهای آن) 7 منفعت گیرم.
# ~~مرا گفت)8 : احمق مردی است، این9 چه درخواست است که می کند و
# ~~خیش 10 چهقدر دارد باوی دهید. بامن ms215 دادند تمامت آن 11 صد 12 تنگ13.
# ~~باز گشادم 14 وصدهزاردینار از آن میان بیرون کردم 15 وخیش را نیز به
# ~~مبلغی فروختم وحال من باردیگر 16 نیکو شد (و آن مال مرا سرمایه ای تمام
# ~~شد و) 17 باخود گفتم هنوز بقیهآ دولت واقبال مانده است.
# فصل- ودر این 18 حکایت موضع فایده آن است که 19مرد باید که
# ~~پیوسته به لطف باری- تعالی- امیدوار وبه کرم اوواثق باشد که 20 چون
# ~~خواهد که 21 نعمت برکسی پاینده باشد (وجملهآ )22 ملوک عالم وسلاطین
# ~~روی زمین در ازالت آن کوشند اوبه خفایای الطاف ولطایف اسباب ، آن
# ~~نعمت را از 22 انتقال وآن دولت را 24 از زوال صیانت کند و از تغییر و
# ~~تبدیل مصون (ومحروس)25 گرداند. (ودر این معنی می گویم)26 : PageV01P393
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0428.png)

### | شعر
# از جور زمانه باامانست %~% هر کو به خدا پناه دارد
# هر گزنشود اسیر خواری %~% آنرا که خدای شاه دارد
# کی عرضهٔ‌حادثات گردد2 %~% مالی که خدا نگاه دارد
# الحکایة الخامسة عشر - حامدبن العباس2 حکایت کند که اسماعیل
# ~~بن بلبل چونمرامحبوس گردانید، بهدست دربانی از آنخویش - که اورا4
# ~~در خدمت او حرمت قدیم وثباتقدم بود - بازداد ، ومن اعتماد بر 5
# ~~عنایت ابوالعباس ابن الفرات کرده بودم، واین بواب (که) 6موکل من بود
# ~~به وسیلت حقوق خدمت قدیم به مجالس خاصهآ 7 اسماعیل در رفتی ودرپیش
# ~~او یایستادی وبروی انکار نکردندی8. در بعضی از ایام به نزدیک من در آمد
# ~~وگفت: وزیر برابن الفرات تیزی نمود وخشم گرفت به سبب تو و گفت :
# ~~مال برحامد به سبب توشکسته میشود (ولابد)9 بفرمایم تااورا شکنجه کنند.
# ~~ومرا گفت: زود باشد که وزیر ترا بخواند و تهدید ووعید فرماید 10 وبه11
# ~~باقی مال مصادره و مطالبه کند12. به غایت دل مشغول گشتم و این بوابرا
# ~~گفتم که هیچ رایی 13 میدانی در این باب (و حیلهای) 14 که ایذای اورا
# ~~دافع باشد وبلای اورا مانع آید؟ گفت: رای آن است که رقعهای بنویسی ms216
# ~~به یکی ازاهل معرفت ومعامله15 کهشح مطاع وبخل مفرط او را شناسی و
~~PageV01P394
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0429.png)

# ~~دانی که نفس او به اسعاف ملتمس 1 مسامحت ننماید، وازوی هزاردرم
# ~~برای نفقهآ عیال خود 3 قرض خواهی 4 و از او درخواست کنی تا هم بر
# ~~ظهر آن رقعه جواب نویسد 5،(وبه همه حال آن کس از غایت شح و بخل
# ~~آن توقعرا رد کند وبرظهر به عذری 6 جواب نویسد 7)، و8 تو آن رقعه
# ~~را9 نگاهدار وچون وزیر از تو مال 10 مطالبه کند11 بی 12 تو قفی آن
# ~~رقعه بیرون کن وبگوی که حال من بدانجا 13 رسیده (است و فقر واحتیاج
# ~~بدان حد کشیده) 14 که برای نفقهٔ‌ عیال 15 قرض 16 می طلبم ونمی یابم .
~~و
# ~~رقعه عرضهداری، باشد که باور دارد واین تدبیر ترا 17 منفعت کند. چنان18
# ~~کردم که او گفت: وهمچنانکه تخمین کرده بود جواب آمد. و رقعه را
# ~~(باخود)19 نگاه داشتم . چون روزدیگر شد 20 وزیر مرا بخواند و مطالبهآ
# ~~آن مال فرمود. من رقعه 21 در حال (بیرون کردمو)22 براو عرضهداشتم،
# ~~وبعد از آن در استعطاف (وبروفق) 23 خاطر او سخن گفتم. آن سخن در
# ~~دلش مؤثر آمد و از آنچه بود پارهای نرمتر شد و از من شرم داشت. و
# ~~بعد از آن هرروز کار 44 برمن آسانتر گرفتند تا آنگاه که خلاص یافتم و
~~PageV01P395
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0430.png)

# ~~موجب، آن تدبیر بود که این بواب کرد.
# فصل - در این حکایت فایده آن است که چون مردم2 صاحب
# ~~واقعه و کارافتاده گردد باید که (در حادثهآخود) 3 باخرد 4 وبزرگمشورت
# ~~کند و از صغیر وکبیررای وتدبیرطلبد، (که)5 وقت باشد که منفعت دررای
# ~~اصاغر بیش (از آن یابد) 6 که در 7 مصلحت دید 8 اکابر.9
### | شعر :10
# اذا کنت فینکبته عاجزا 11 %~% فشاورذوی الرأی والاختبار
# وکن مستمدا13 بر أی الصغیر %~% کماتستمد 14 برأی الکبار
# ولا تک مستنکفا ربما %~% تری النفع 15 فیمایشیر الصغار
### | لفارسیة: 16 ms217
# # باخردو بزرگ مشورت کن %~% در حادثهای که گشت نازل
# # بشنو سخن صبی و مجنون %~% بنیوش حدیث غمر17 و جاهل
# # باشد که بود به فکر بیدار %~% آنرا که شماریش تو غافل
# # افتدکه صلاح 18 خود نیوشد9 %~% ازکودک خرد مرد عاقل
# # نفعی که ز برتران نبیند %~% گرددز فرو تریش حاصل PageV01P396
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0431.png)

# الحکایة السادسة عشر - ابوالعتاهیه شاعر حکایت کرد که چون از
# ~~گفتن شعر امتناع نمودم و از انشاء وابداع ابا کردم مهدی بفرمود 1 تا
~~مرا
# ~~در سجن جرایم که به مکاره مشحون بود مسجون گردانیدند2 و چوندر
# ~~زندان رفتم از آن موضع وحش مرا استیحاش ودهشت آورد و از آن جایگاه3
# ~~هایل عقل از من زایل شد. نظر برچپ وراست افکندم4 تاموضعی پسندم
# ~~که آنجا بنشینم5 و مردی یابم که به مجالست او مستأنس شوم . ودر آن
# ~~میان نظرم 6 بر کهلی افتاد نیکو صورت پاکیزهجامه، سیمایخیر در بشرهآ او
# ~~ظاهر ، قصد او کردم و (به نزدیک او بنشستم بی آنکه بروی سلام کردم)7،
# ~~تا8 از حال او سؤال کنم. از9 صعوبت آن حال جزع برمن غالب شد10
# ~~وحیرت ودهشت مستولی، وساعتی دیرهم بر آن حالت بودم سر در پیش
# ~~افکنده در حال خود11 تفکری می کردم و وجوه خلاصرا تدبر می نمودم
# ~~که آن 12 مرد این دوبیت برخواند:
### | شعر3
# ~~تعودت مس الضر حتی الفته 14
### | واسلمنی حسن العزاء 15 الی الصبر
# ~~وصیرنی 16 یأسی من النار  واثقا
### | بحسن صنیع الله من حیث لاادری
### | الفارسیه: PageV01P397
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0432.png)

# دل کرد رنج عادت و غم شد انیس او
### | ترک جزع گرفت و به صبر التجا نمود
# نومیدیش ز خلق به حق داداین وثوق 1
### | کورا به حسن صنع رهاند زرنج2 زود
# مرا این دوبیت سخت3 خوش آمد وبدان (تبرک نمودم و)4 تفأل
# ~~کردم 5 وعقل به من باز آمد وروی بدان 6 مرد آوردم وگفتم: تفضلی
# ~~نمای واین هردو8 بیت را اعادت فرمای9 .مرا گفت: ای اسماعیل چگونه
# ~~بیادب وقلیل عقل10 ms218 واندک مروت11 در آمدی و تسلیمی که سنت 12 داخل
# ~~باشد به جای نیاوردی و پرسش 13 که عادت وارد باشد تقدیم نکردی و
# ~~توجعی 14 که دردمندان 15 و کارافتادگان بایکدیگر کنند فرا ننمودی؟
# ~~و چون دوبیت شعر - که خدا در تو خیری 16 ننهاده است 17 و ادبی8
# ~~نیافریده 19 جز آن، وسبب معاش تو گردانیده است - بشنودی 20 ، در
# ~~سالفهآ بی حرمتی که از تو صادر شد تأمل ننمودی و تلافی آن به اعتذار
# ~~نفرمودی، وبی سابقهآ معرفتی وسالفهآ حرمتی 21 انشاد 22 اشعار توقع 23
~~می-
# ~~کنی؟24 گفتم متفضلا  معذور فرمای که به کمتر از این که 25 من در آنم
~~PageV01P398
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0433.png)

# ~~مرد بیهوش گردد وعقل مدهوش شود. گفت:
# درچه چیزی تو از شعرگفتن؟ که جاهتو به نزدیک ایشان آناست
# ~~ونسبت تو بدیشان بدان امتناع نموده و بدین سبب ترا حبس کردهاند تا
# ~~شعر گویی،وبه همه حال بگویی واطلاقت1 کنند. واقعهآسخت وداهیهآ دشوار
# ~~این باشد که من در آنم ، که مرا همین لحظه بخواهند خواند وعیسی بنزید
# ~~فرزندزادهٔ‌ رسول الله را از من طلب داشت 2، اگربروی دلیل باشم شقاوت
# ~~من باشد ودر دنیا وآخرت ذلیل گردم 3 وچون اورا بکشند خون او در
# ~~گردن من 4 باشد وجد او فردای قیامت خصم من گردد، و اگر از دلالت
# ~~بر او امتناع نمایم مرا در حال بکشند؛ پس بهحیرت من سزاوارتر و به
# ~~دهشت من لایقترم، و می بینی که چون ثابت و صبور وبی اضظراب 5 و
# ~~وقورم6. گفتم: خدا این بلا کفایت گرداناد وخلاصی ارزانی داراد. وسر
# ~~از خجالت در پیشافکندم. پس گفت: چون توبیخ نمودم از انشادامتناع
# ~~روا نباشد، وچون سرزنش کردم مدافعترا مجالی 7 نماند، منع وتوبیخ
# ~~در این حالت برتو جمع نگردانم. وبیتهارا چندبار باز گردانید 8 تا من
# ~~یادگرفتم وهم در آن ساعت مرا واورا از زندان بیرون خواندند. وچون
# ~~بیرون رفتم پرسیدم9 تو10 کیستی ؟ گقت: من حاضرم10 یار عیسی بن ms219 زید.
# ~~وچون مرا و اورا11 به نزدیک مهدی در آوردند و در پیش او بایستادم 12
# ~~اورا گفت: بامن راست بگوی 13 که عیسی بنزید کجاست ؟ گفت : من
~~PageV01P399
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0434.png)

# ~~چه دانم؟1 اورا بترسانیدی تا2 بگریخت ومرا بگرفتی ومحبوس و مقید 3
# ~~گردانیدی، مرا برحال اوچهوقوف، باشد؟ ( من حاضرم و او غایب ومن
# ~~محبوسم واو هارب. حاضر از غایب چگونه خبر دهد و زندانیرا برحال
# ~~گریخته کی وقوف باشد؟)4 مهدی گفت: در آن ساعت که ترا بگرفتند او
# ~~به نزدیک که متواری بود و آخرین نوبت اورا کجا دیدی؟ گفت5: (ندیدم
# ~~اورا از آن وقت باز که متواری شد)6 وهیچ خبر (ازاو)7 ندارم8 . گفت :
# ~~او را بر سر آور9 و الا 10 گردنت بزنم .گفت : هرچه ترا می باید بکن
# ~~که من هرگز فرزند 11 رسول12 خدای 13 را به تو ننمایم تا اورا بکشی و
# ~~خون او در گردن من باشد، والله که اگر درمیان جامهٔ‌ من باشد جامه باز
# ~~نبرم،تا اورانبینی14. گفت: دستش گیرید(وسراز گریبانش 15 بیندازید16)17
# ~~اورافرا پیش آوردند18 وگردن19 بزدند. بعد از آن 20 مرا آواز داد که
# ~~شعر می گویی یانه؟ گفتم: گویم ( و معجزی 21 با آن) 22 . بفرمود 23 تا
~~24 PageV01P400
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0435.png)

# ~~مرارها کردند و آن هردوبیت که 1 از انشای حاضربود در اشعار نبشت 2
# ~~و آن یک بیت دیگر با آن ضم3.
### | العربیته :
# ~~اذا انأ لم اقنع من الدهر بالذی
### | تکرهت عنه 4 طال عتبی علی الدهر
### | الفارسیه:
# ~~خرسند5 اگر نباشم در غم چه فایده ؟
### | بادهر اگر عتاب نمایم از آن چه سود؟
# فصل - ودر این حکایت فایده آن است که مردم چون درواقعهای6
# ~~افتاد 2 و اورا محبوس کردند یابه قیدی مقید گردانیدند، و فالی نیک بر
# ~~زبان کسی رفت (واو به استماع آن تفأل کرد)8، بیشتر آن است که راست
# ~~می آید چنانکه ابو العتاهیه را چون تفأل نمود9 (درآن 10 دوبیت حاضر
# ~~خلاص خود حاضر دید11) .
# ودوم ms220 - آنکه چون باکسی حقوق صحبت و مخالطت 12 مؤد
# ~~گشت وبرسری 13 از اسرار او14 وقوف یافتی 15 باید که اگر خوف جان
# ~~وبیم هلاک نفس16 باشد سر او شایع وحق اوضایع نگردانی 17 (و در این
~~PageV01P401
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0436.png)

# ~~معنی می گویم»1 :
# قبیح اشاعته2 سر العلام %~% ومن کرم العهدحفظ 3 الذمام
# فلاتفش سرا وذو تقتتل %~% فان النمیمته فعل اللثام
### | اذفارسیه :
# # همچو شبرازدار باش ومکن 5 %~% تا توانی چو صبح غمازی
# # خفظ عهد کرام بازی 6 نیست %~% شاید آنجا که روح در بازی
# # همچو سیمرغ بگذر از بومی %~% که کند جغد با هما بازی
# # جان فداکن مساز قصد مجاز7 %~% مردجد باش نیستاین بازی8
# الحکایة السابعة عشر - (داود کاتب امیرجعفر9 وکیلی را از آن
# ~~و)10 حبس کرد که در حسابی دویستهزاردرم بروی باقی گشته بود.11
# ~~آن وکیل به عیسی بن فلان و سهل بن الصباح 12 که دوستان او یودند 3
# ~~بنوشت تابرنشینندو به جهت کار او به نزدیک داود روند و شفیع باشند تاوی
# ~~را اطلاق کنند. و14 ایشان اجابت کردند و 15 در راه که میرفتند فیض-
# ~~ابی صالح 16 را بدیدند . از حال ایشان استخبار کرد ، او را از مقصد و
# ~~مقصود خود اعلام کردند 17 . گفت: باید که در این خیر 18 با شما
~~PageV01P402
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0437.png)

# ~~موافقت 1 کنم2؟ گفتند. آری. با 3 ایشان موافقت 4 کردوبه نزدیک داود
# ~~رفتند ودر خلاص آن مرد باوی 5 سخن گفتند . گفت : به 6 امیر جعفر7
# ~~نویسم8 واستطلاع رای او کنم . وبنوشت و اعلام کرد به حضور آن
# ~~جماعت، و التماس که9 می کنند. جواب نبشت که ایشان را معلوم کن که
# ~~چندین مال بروی مقرر است وتا ادا نکند اطلاق ممکن نیست10 . توقیع
# ~~برایشان خواند واز ایشان عذرخواست. عیسی وسهل 11 گفتند12 : حق آن
# ~~مرد بگزاردیم13 و آنچه برما بود کرد یم 14، چون امیر جعفر 15 اجابت
# ~~نمی کند خیزید 16 تابرویم. فیض گفت: مگر ما آمده بودیم تا 17 حبس ms221 آن
# ~~مرد مؤکدتر گردانیم . گفتند18 : چه کنیم 19؟ گفت 20 : اکنون که21
# ~~شفاعت ما قبول نیست این مال از خامهآ خود اداکنیم و اورا خلاص دهیم.
# ~~وبعد از آن به وکیل خود نوشت 22 که (ازمال)23 دویستهزاردینار 24 به
# ~~دیوان جعفر 25 رسان 26 برای آن مرد . وگفت : چون مال ادا کردیم
# ~~گفتیم 27 : مرد ما را با ما رسانید28. گفتند 29: نتوانیم30 تا آنگاه 31
~~که PageV01P403
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0438.png)

# ~~امیر جعفر1 را اعلام کنیم واجازت 3 اوباشد. (بعداز آن )2 صورت 5حال
# ~~پیش 6 اورفع کردند 7 .جوابنبشت 8 که من (احراز9 آن مکرمت 10
# ~~را سزاوارتر از فیضایی صالحم)11 ،خطی که به مال نوشته است بااو 12ده
# ~~ومردرا بدو13 تسلیم کن وبگوی تادیگرپای ازحد بندگی 14 بیرونننهدو
# ~~باسرعمل رود. وفیض آن مردرا نمیشناخت وباعیسی و سهل مساعدت
# ~~کرده بود، اگرچهسهل وعیسی فرا 15 گرفتند اما کرم 16 فیض آن مرد را
# ~~خلاص داد.
# فصل - ودر این حکایت فایده آن است که مرد باید که 17 چون در
# ~~کاری شروع18 ودرتربیت کسیخوض نمود19 به هرطریق که تواند 20
# ~~آنرا(به اتمامرساند)21 چنانکه آن 22 صاحب واقعه (به مقصودرسید23)24.
# ~~ودراین معنی می گویم:
### | لعربیا
# اذا ماخضت فیامر فتمم %~% ولاتک واقفا دون التمام
### | 13- هجا: تدارد.
### | 1ت: PageV01P404
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0439.png)

# فکل الناس یشرع هی المعارم %~% ولیس یتمها غیر العرام
### | الفارسیه:
# # چون درکاری شروع کردی2 %~% مگذار که ناتمام باشد
# # ار2 سست حمایتی نمایی %~% دل سوخته کار خام باشد
# # هرچند که توسن است ایام %~% گر جهدکنی تو رام باشد
# # باخاصه وعامه 2 باسا می 5( %~% خاصیت لطف عام باشد
# # آنرا که زباندهی در آن کوش %~% تا کارک او به کام باشد6
# # خوشدل شوی7 ار8 شراب لطفت %~% در جام کرم مدام باشد
# # چون نیست دوام عمر، خیرات %~% آن به که علی الدوام باشد9
# الحعایة الثامنة عشر - حماد الراویه حکایت کرد که ابوالمصبح10
# ~~اعشی همدانی را 11 حجاج به غزو دیلم فرستاد ودیالمه اورااسیر کردند،
# ~~ومدتها در دست ایشان اسیر بود. پس ms222 دختر آن دیلم که او اسیر (او)12 بود
# ~~براعشی عشق آورد وبه شب نزدیک 13 اورفت واوراتمکین کرد و آن شب
# ~~با او هشتیار 14 مباشرت کرد . آن 15 دختر او را گفت 16 که 17 شما
# ~~مسلمانان بازنان خویش هرشب چندین بار 18 مباشرت کنید وهمه همچنین
~~PageV01P405
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0440.png)

# ~~باشید1؟ گفت 2: آری همچنین 3 باشیم. آندختر گفت: بدینعمل صالح
# ~~است که خدای شمارا برجملهآ امم نصرت داد وملت شما برجملهآ ملل غالب
# ~~گشت؛ اگر ترا ازاین قید خلاص دهم و باتوبیایم بامن عهدمی کنی که (مرا
# ~~نیکوداری وبه قول وفا کنی؟4 ) گفت بکنم 5 وباوی عهد ومیثاق بست و
# ~~به ایمان وعهود 6 مؤکد7 گردانید و بند از او برگرفت و به راهی که
# ~~میدانست اورا دلالت کرد و بدین سبب از آنورطه خلاص یافت. وشاعری
# ~~از شعرای8 مسلمانان درحق او این بیت گفت9
### | العربیة10
# ~~فمن کان یفدیه من الاسر ماله
### | فهمدان یفد یها انعداة 11 ایورها12
### | الفارسیة13:
# ~~مردمان چون 14 به بلا در مانند
### | مال بخشند که سر باز خرند
# ~~همدانعادت دیگر دارند
### | خویشتن را به ذکر 15 باز خرند PageV01P406
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0441.png)

# واعشی قصیدهای دراز بگوید در ذکر مشقتی که دراسر دیلم وقید
# ~~ایشان کشید واز آنجا این چندبیت که دروی1 ذکر الفرج بعدالشدة است
# ~~اینجا ایرله کرده شد . وهی هذه العربیة:
# ~~اصبحت رهنا دلعداة2 مکبلا
### | امسی واصبح فی الاداهم ارسف
# ~~ولقد ارانی قبل ذلک ناعمأ
### | جذلان 3 %~% آبی اناضام وآنف
# ~~واستنکرت ساقی ادوثاق وساعدی4
### | انا 5 امر* بادی 6 الاشاجع 7 اعجف
# ~~واصابنی قوم وکنت اصبتهم8
### | والان 9 اصبر للزمان و اعرف
# ~~واذا تصبک من الحوادث نکبته
### | فاصیر لها فلعلها قتکشف:
### | الترجمه11:
# ~~به بند دشمنان گشتم مقید
### | همی جستم جهان 12 چون شیر دربند13 PageV01P407
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0442.png)

# ~~از اینم ننگ بد1 زین پیشو بودم
### | به کام دوستان 2 دلشاد یکچند
# ~~شد از سختی بندم ساعد وساق
### | چنان لاغر که ییدا گشت پیوند
# ~~به من بودند خلقان شاد ومن ms223 شاد
### | صبورم این زمان در رنج خرسند
# ~~خدا در بند غم کس را بنگذاشت
### | گشایشخواه از او 3 ودل در او بند4
# فصل - ودر این حکایت فایده آناست که چون کسی به واقعهای
# ~~مبتلا شود وبه حادثهای درماند وراه خلاص براو بسته و درمحنت براو5
# ~~گشاده گردد وسبب6 دست آویزش7 (وپای گریزش)8 نباشد باید که نومید
# ~~نبا شد 9 ، که اگر دولت مساعدت کند و بخت روی10 نماید دشمن
# ~~دوست گردد واز آنجا که گمان نبرد (واز آن کس که امید ندارد11)12
# ~~از آن ورطه خلاص یابد، چنانکه اعشی یافت به وجهی که درخیالش نبود13.
### | الفارسیه 14:
# ~~چو کاربسته شود از خدا گشایش جوی15
### | که بی کلید خدا بند بسته بگشاید
### | 3- ت وچاپی:
### | -ت: PageV01P408
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0443.png)

# زمانه گرچه کند زنگ خورده جانیرا
### | به دستخویش کند صیقلیش و بزداید
# چوبخت دوست شود دولتت کندیاری
### | زنفس دشمن یاری ترا پدید آید1
# الحکایة التاسعة عثر- فضل بنمروان حکایت کند که محمد بن یزداد2
# ~~عمرو بن3 بهتوی 4 را5 سعایت کرد پیش 6 مأمون تابروی ساخط گشت و
# ~~(امرمطلق)2 فرمود که عمرو را مقید کن ومحبوس دار8 و کار بروی تنگ
# ~~فراگیر ونعمت بروی فراخ مدار تا راست بگوید که درمال غنیمت چه9
# ~~کژی 10 کرده است ودراموال 11 فیء 12 که نزدیک13 او امانت بوده 14
# ~~است 15 چه خیانت نموده است16 ،مالی جلیل ونعمتی بسیار اورا ازخیانتی
# ~~که در غنایم کرده است جمع شده است، و آن مال از او طلبدار. گفتم:
# ~~چنان کنم، وبفرمودم تاعمرورا حاضر کردند و (حجرهای درسرای من)17
# ~~به جهتاو خالی کردند 18 وآنچه اورا در آن حجره به کار بایست مهیا
# ~~گردانیدند 19 ومن خود 20 را به کارهای دیگر مشغول کردم21 و11 هیچ
~~PageV01P409
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0444.png)

# ~~تعرض1 او2 نکردم. روز سوم کسیرا به 3 من فرستاد و4 در خواست کرد
# ~~که به نزدیک او روم5 .چون دررفتم رقعهای بیرون آورد، هرچه درملک و
# ~~مال اوبود ازضیا ع وعقار، ناطق ms224 6 وصامت وفرش وآلت وقماش و کسوت7
# ~~وجواهر ومواشی وبندگان وسایر آنچه درتحت ملکاو داخل بود بر آنجا
# ~~ثبت کرده، که قیمت آن جمله بیستهزارهزاردرم بود، وازمن درخواست
# ~~که رقعه 8 برمأمون عرضه دارم و بگویم این جملهترا حلال کردم. گفتم:
# ~~آهسته باش که عدل امیرالمؤمنین از آن بیشتر است وهمت او از آن
# ~~بزرگتر که تمامت مال از تو بستاند و به زوال کلی نعمت از تو راضی شود.
# ~~عمرو گفت: امیرالمؤمنین در کرم همچنین است9 که تومی گویی و لیکن
# ~~ساعی ونمام ومضرب وغماز از کار من وتو غافل نباشند10 و از پیشهٔ‌خود
# ~~باز نایستند11 .مرا معلوم است که امیرالمؤمنین ترا در کار من غلظت و
# ~~شدت ومبالغت در تضییق وایذاه چه فرموده است و توضد آن کردهای .
# ~~مرا دلخوش است بدانکه عدل 12 امیرالمؤمنین13 مصروف گردانم و
# ~~رضای او (خود را)14 حاصل کنم و از سر هرچه درملک و تصرف دارم
# ~~برخیزم. من بسیار بکوشیدم تا از آن درجه در بذل که 15 او به من نموده
# ~~بود فروتر 16 آوردمش واز اینچه 17 نسخه کرده بودبرنیمی 18 مقرر کردم،
~~PageV01P410
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0445.png)

# ~~واز آن دههزارهزاردرم بود گفتم1: این بضلاح نزدیکتر 2 باشد وازفساد
~~دورتر،
# ~~هم رضای امیر المؤمنین حاصل شود وهم کلی نعمت ازتو زایل نشده باشد
# ~~وهردوجانب 3 مرعی بود. وخطی از او به التزام 4 دههزارهزاردرم بگرفتم
# ~~و به نزدیک5 مأمون رفتم تابراو عرضه دارم. محمدبنیزدادپیش از من رفته
# ~~بود ودرغضب6 امیرالمؤمنین کوشیده ومرا به تقصیرمنسوب کرده، و در
# ~~میان سخن بود که من در رفتم. چون مرا بدید سخن قطع کرد و مأمون
# ~~روی به من آورد و گفت: یافضل این چه دلیری است که باما 7 می کنی و
# ~~این چه تهاوناست که در اوامر ونواهیما8 به جای می آری9؟ گفتم: الله
~~الله
# ~~من بندهآمطیع10 توام وغرس 11 نعمت ونهال تربیت تو. گفت: ترا فرمودم
# ~~که کاربر نبطی 12 یعنی عمروبن بهتوی 13 ms225 سخت فراگیر وهرمبالغت که
# ~~ممکن باشد در تعذیب14 وتضییق او 15 به جای آر 16، به ضد آن کردی
# ~~ونعمت بروی فراخ داشتی (ومرفهومحترم اورا درخانهآ خود)17 بنشاندی.
# ~~گفتم: یاامیرالمؤمنین از عمرو مالی 18 مطالبه می باید کرد، ایمن نبودم
# ~~که 19 اورا جایی دیگر محبوس کنم، مالی بذل کند وموکلان در آن مال
# ~~رغبت کنند20 و او فرصتی یابد وبگریزد، (اورا درسرای خویش محبوس
~~PageV01P411
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0446.png)

# ~~کردم)1 وبرطعام وشراب (او)2 مشرف3 بر4 کردم5. بسیار6 باشد کهاچون
# ~~کسیرا مال8 بسیارجمع شود و آن به ودیعت به نزدیک هر کسی9 باشد10
# ~~واو درحبس این11 مطالبه 12 درماند و13 بعضی از نزدیکان او ترسند که
# ~~آن مال بذل کندوخلاص نفسخود طلبد، حیلهای 14 سازند و اورا زهر15
# ~~دهند تا هلاک شودو آنمال (به دست)16ایشان17 ماند 18. ومن بدین تقریر19
# ~~و20 عذر21 می خواستم که آن 22 غضب (را تسکین دهم)23. ورقعه بدو
# ~~عرضه نکردم که به غایت در خشم بود. وهم در میان آن غضب فرمود که
# ~~عمزورا به محمدبنیزداد بسپار. من درحال کسیرا24 فرستادم 25 و اورا26
# ~~به محمدبنیزدادسپردند27 . و(محمدبنیزداد)28 اورا بهانواع عذاب تعذیب
# ~~کرد ودر ایذای او به اقصی الغایة والامکان برسید 29 تا 30 از وی چیزی
# ~~حاصل کند والبته عمرو اجایت نکرد، تابعداز آنکه 21 اصحاب و عمال
# ~~عمرو جمع شدند وسههزارهزاردرم از خاصهآ خود ترتیب کردند و از
~~PageV01P412
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0447.png)

# ~~عمرو التماس کردند تا اجازتداد که به محمدبنیزداد تسلیم کنند . و
# ~~محمدبن یزداد (به نزدیک مأمون)1 آمد شادمان که چنین خدمتی کردهام و
# ~~رقعهای به سه هزارهزاردرم برمأمون2 عرضه3 داشتومن در پیش مأمون
~~ایستاده4
# ~~بودم. گفت: یافضل نه باتو می گویم که دیگران به مهمات مابه از توقیام
# ~~مینمایند ودر5 آنچه میفرمائیم 4 فرمانبردارترند7 . گفتم: امید میدارم
~~که
# ~~من به انات ورفق به خدمت امیرالمؤمنین وتوفیر خزانهآ اوبه 9 اصلاح10
# ~~بندگانش قیام بهتر نموده باشم ازدیگران. گفت: اینک رقعهآ عمرو بهتوی
# ~~به سههزارهزاردرم. (من چون آن بدیدم 11 )12 ms226 گفتم: والله که امیر
~~المؤمنین
# ~~را معلوم گردانم که من به رفق و نرمی بلیغترم در حیاطت 13 اموال
# ~~امیرالمؤمنین از دیگران 14 درغلظت 15 . وحالی (به تعجیل)16خریطهآ کاغذ
# ~~خواستم ورقعهآ عمرو که به بیستهزارهزاردرم نبشته 17 بود وآن رقعه که
# ~~به دههزارهزار درم نبشته 18 بود هردوعرضه داشتم وصورت حال از اول
# ~~تاآخر 19 بااو 20 تقریر 21 کردم. چون هردو خط بدید و معلومش شد که22
# ~~خط عمرواست گفت : نمیدانم از23 شما هردو کدام24 تعجب نمایم ، ازتو
# ~~که جانب اهل نعمت و جاه (که عزیز ومکرم 25 بود ) 26 در چنین 27
### | 8- مج ومجا:
### | 24_ت،م: از PageV01P413
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0448.png)

# ~~حادثهای1 محافظت کردی وطریق مجاملت 2 سپردی یا 3 عمرو (راکه)6
# ~~حق لطف ومبرت5 تو یشناخت 6 وشکر نیکویی وعنایت تو بگزارد
# ~~که به دلخوشی8 از اتمامت هر چه10 در ملک او بود برخاست و
# ~~ما لی11 بدین عظیمی بی عنفی و تکلیفی بذل کرد؟ والله نگذارم12
# ~~که 13 شما (دونبطی)14 در میدان کرم گوی از من بربایید ودر حلبهٔ‌ 15
# ~~فتوت بر16 من سبقت گیرید. رقعهها بدرید و گفت: آن مال بهعمرو بخشیدم
# ~~وفرمود که درحال اطلاق کنند.
# فصل 17- ودراین حکایت چندفایده است:
# یکی- آنکه چون کسی 18 اهل نعمت وحرمت بوده باشد وصاحب
# ~~واقعه گردد وترا بروی مستولی گردانند (باید که)19 تاتوانی باوی 20 طریق
# ~~مجاملت ولطف سپری واز فظاظت وغلظت وایذا اجتنابنمایی، و هرکار
# ~~که به لطف ونیکویی به مقصود پیوندد به عنف وتشدید در آن کار فراپیش
# ~~نیایی، چنانکه فضل بنمروان کرد21.
### | العربیه:
# ذا احد بالخرق حاز 22 مراده
### | أری الرفق اجدی 23 بالمراد وابلغا PageV01P414
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0449.png)

# ~~هرب مرام بالتلطفقدحصل
### | ورب مراد %~% بالفظاظته قدلغا
### | الفارسیه :
# ~~از عنف حذرکن ای برادر
### | چون کار %~% به لطف در بر آید
# # ز صدمهآ عنف بر 1 %~% بریزد
### | شاخی که به لطف در بر آید
# ~~گرعنف کنی (ز بر رود باز)2
### | ور لطف کنی3 تو 4 در 5 بر6 آید 7
# ودوم ms227 - آنکه چون کسیرا فرمودند که ترا ایذاء کند و تعذیب
# ~~نماید واوضد آن کند وخودرا عرضهآ 8 ملامت و9 سخط پادشاه گرداند
# ~~برای تو، (شکر آن موهبت 10 باید که به جای آری)11 وقدر نعمت بشناسی
# ~~و ناسپاسی وناحق شناسی نکنی، و آنچه بهعنف به دیگران ندادی12 بهلطف
# ~~بااو ازسر آن برخیزی، چنانکه عمرو 13 بهتوی کرد در مقابلهآ 14 مبرتی
# ~~که فضل بن مروان بااو به جای آورد. ودر این معنی می گویم:
### | شعر15
### | ج و PageV01P415
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0450.png)

# ~~گرچه مردنای و نوش و کاسی
### | بههوب2 حقشناسی گرد کاسی
# ~~قو کاسی ا ز لباس مردمی بهاش4
### | وگر تا5 لب زخون دل چو کاسی
# ~~سیاس نیک کرداران به جای آر
### | که باشد خصلت بد فاسپاسی
# ~~کسی کز6 ناست7 ایدمن داشت یکپاس
### | سزد گر در (دعایش)  شسبسه پاسی
# ~~زفاس ارچند نسیاذی 10 عجب نیست
### | مثو حق  کریمان را تو ناسی 1
# ~~شناسی آنکه زاخلاق کریمان
### | بود خلق %~% گزیده حقشناسی
# ~~چوراسی باشی اندر حقگزاری12
### | کنیبراهل %~% معنیجمله راسی
# # 1-ک: ها    %~% 3- کلیه نسخ: کرد
# 0 هجا: با %~% گ_ کلیه کصح: کر
# # 7- اساس : باست   4 ا ان که ا کا %~% 9- بیت چهارم
# ~~در مجاچنین است: زناس ار چند نسیانی عجب نیست  سزدگر در دعا از شبسه
~~پاسی
### | 11- بیت پنجم درمجا چنین آست: کسی کزناست
# ~~آوردهاست :
### | ولر دیوی PageV01P416
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0451.png)

# ~~ذفب درطالعت راسی کند گر
### | دم ا مر وفا باشدت راسی
# ~~مکن ده فعل بدرا یک جزا انک 1
### | به آید 2 گر کنی یک لطف را سی
# و این ابیات اگر چه در این معنی نیست اما چونهم براین قافیه
# ~~منظوم گشته بود ثبت افتاد :3
# ~~مجو منفذ در این گنبد که در4وی
### | چو مرغی مانده اندر زیر طاسی
# ~~نه طاسی شد فلک کز وی رهد 5 کس
### | هتدبیر %~% منجم %~% یانطاسی
# ~~نحاسو زر یکی باشد کسی را
### | که نه آکل بود آنرا نه حاسی
# ~~نحاس اندر کف مقبل شود زر
### | کند زر در کف مدبر نحاسی1 ms228
# دیگر-باید که کریم مکا رم اخلاق ومحاسن شیم ازهر که حکایت
# ~~کنند 9 و درهر که بیندپسندیده 10دارد ودر آن کوشد که در آن میدان
~~برهمگنان PageV01P417
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0452.png)

# ~~سبقت یابد ودر احراز آنشرف برهمه مباهات ومبادرت نماید 1 ، چنانکه
# ~~مأمون کرد (ودر این معنی می گویم):2
# ~~ان کنت تانف ان قکون آ مؤخرا
### | جاوزمدی الغایات فی کسب الشرف
# ~~ان الشریف 4 یزل5 شرفه 6 ماله
### | ویقوم من قصر العلو علی الشرف
### | الفارسیه7 :
# ~~گر مملکت 4 قیصر9 و دارا ببری
### | در بخشش دست همچو دریا 10 ببری
# ~~بر سر آیی قصب صفت گر در بذل
### | ناگه قصب سبق زاکفا ببری1؟
# الحکایة العشرون - ابوالعمرو12 القاضی حکایت کرد که درخروجی
# ~~که برعبدالله بن 13 المعتز کردند مردمان رامتهم می کردند و قتل
~~میفرمودند.
# ~~مرا وقاضی ابوالمثنی ومحمد بن داودبن14 الجراح15را در یک سرای 16
# ~~محبوس کردند در سهخانهآ بههم پیوستههر یکی را درخانهای دیگر، وخانهآ
# ~~من درمیان بود. ازپس در بایکدیگر سخن می گفتیم و(یکدیگر را) 17
~~PageV01P418
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0453.png)

# ~~وصیت می کردیم، وخوف آن بود که ساعته فساعته مارا هلاک کنند . و من
# ~~جوان بودم چنانکه پارهای1 موی در سرو محاسن من سپید 2 نبود . یک
# ~~شب هرسه باهم سخن می گفتیم که 3 نا گه 4 آواز قفل گشادن شنیدیم 5
# ~~وبترسیدیم، وچون نظر کردیم 6 در خانهآ محمدبن داود بگشادند و او را
# ~~بیرون آوردند و بخوابانیدند 7 تاسرش ببرند 8 . گفت: نفس خویش8
# ~~به صدهزار دینار باز میخرم. به سخن اوهیچ10 التفات نکردند و سرش11
# ~~چون سر 12 گو سفند ببریدند وباخود ببردند وتنش را 13 در چاهی انداختند
# ~~(که در آن موضع بود)14 ودرها ببستند و باز گشتند، ومن یقین کردم 15 که
# ~~مرا بکشند 16؛وازراه یقین روی به نماز ودعا آوردم و پناه باحضرت (حق
# ~~تعالی17) دادم. هنوز یک دوساعت بیش نگذشته بود که دیگر بار آوازقفل
# ~~گشادن شنیدم 18 و از خوف 19 به بند خرسند20 گشتم ms229 و از گشایش نومید
# ~~گشتم 21 . وچون معاودت مثنی شد22 ابوالمثنی را بیرون آوردند و گفتند23
# ~~که 24 امیر المؤمنین می گوید : یاعدوالله 25 نکث 26 بیعت وخلع طاعت من
~~PageV01P419
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0454.png)

# ~~به چه حجت روا داشتی؟ گفت : برای آنکه اورا سزاوار (خلافت و
# ~~امامت)1 ندانستم. گفتند: امیرالمؤمنین فرموده است که اگر از این قول
# ~~برگردی و از این کفر توبه کنی ترا باجای خود بریم و الا قتل کنیم .
# ~~گفت: نعوذ بالله من الکفر (من چیزی نکردهام )3 که کفر 4 واجب شود5
# ~~تا 6 مرا از آن توبه 2باید کرد. وهرچند که 8 گفتند(از آن سخن)9رجوع
# ~~نکرد. چون (از او)10 نومید شدند یکی از ایشان برفت وباز آمد و اورا
# ~~جان به کلی 12 بشستم وجامه از آنهول پلید کردم وروی به دعا13 آوردم .
# ~~وچون وقتسحر بوددیگربار آواز قفل شنیدم14 . گفتم: جز من کسی5
# ~~نماند. تن 16 مرگ را بنهادم و دل از جان بر گرفتم 17. و چون در خانه
# ~~بگشادند ومرا درصحن 18 سرای19 بداشتند. گفتند: امیر المؤمنین می فرماید
# ~~ای فلان وفلان (ترا چه براین داشت)20 که بیعت من خلع کردی 21 و
# ~~پای ازحد 22 بندگی بیروننهادی23 وسر از ربقهآ طاعت ( بیرون بردی24؟)
# ~~گفتم: سهو وخطا وبخت بد وسبق قضا، و من توبه کردهام و باخدا 25
# ~~گشته 26 .(واز این نوع زاری)27 واعتذار و اعتراف به گناه آغاز نهادم.

PageV01P420

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0455.png)

# ~~ویکی از ایشان برفت و باز آمد ومرا گفت : بیا1 . وچون بااو 2 روان
# ~~شدم گفت: خوشدل ومطمئنباش که ترا هیچ باکی 3 نیست و وزیریعنی4
# ~~ابن الفرات5 در حق تو سخن گفت (وترا بدو تسلیم کردند 6). و طیلسان
# ~~وموزه وعمامهام 7 بیاوردند. بپوشیدم8 ومرا بهسرای ابن الفرات9 بردند که
# ~~(در دار الخلافه)10 بدو موسوم بود. چون11 مرا بدید روی به من آورد
# ~~وعظم 12 جنایت وبزرگی 13 گناه من14 بامن تقریر کردن گرفت و من بدان
# ~~اعتراف واقرار می کردم واعتذار و ms230 استقالت 15 می نمودم . بعد
# ~~از آن گفت: امیر المؤمنین خون تو به من بخشیدو گناه ترا به صدهزاردینار
# ~~از او بخریدم. گفتم: ایهاالوزیر والله که هرگز بعضی از این خود راجمع
# ~~ندیدهام. مرا به چشم اشارت کرد که 16 خاموش باش، وهر کس نیز 7
# ~~که حاضر بودند به اشارت 18 مرا معلوم گردانیدند که مصلحت من در19
# ~~قبول آن مال است وخلاص من در آن صبر است . گفتم: هر چه وزیر
# ~~فرماید خدمت کنم ومتت دارم . گفت: اوراباسرای من برید. وچونمرابه20
# ~~سرای او بردند، فرمود21 که21 به حمامش23 ببرید24 . ومطعم وملبس و
# ~~مجلس برمن فراخ گردانیدند ومرفه و آسوده گشتم. و 25 چون در آینه نگاه
~~PageV01P421
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0456.png)

# ~~کرده بیشتر موی من در آن یکشب سپید گشته بود از خوف بسیار و غم
# ~~مفرط. و ازاین مال زیادت ازسی هزار دینار1 بگزاردم2 وباقی ابن الفرات
# ~~نظر 3 فرمود ومرا بامنزل من 4 فرستاد، و (به جان)5 از آن ورطه خلاص
# ~~بافتم .
# فصل - ودر این حکایت فایده آناست که مرد باید که6 چون به
# ~~حادثهای مبتلا شد و به خشم سلطان و قهر پادشاه مأخوذگشت و فرصت
# ~~رخصت آن پافت که عذر تواند خواست لجاج وعناد نکند، چنانکه قاضی
# ~~ابوالمثنی کرد. وبهاعتذار واعتراف به گناه مشغول باید بود چنانکه ابو-
# ~~عمرو القاضی کرد وسبب خلاص او شد .
# [ودر این معنی می گویم: شعر]
# ~~گر به تقصیر خدمتی گردد
### | رای %~% مخدوم بر تو آشفته
# ~~معترف شو به جرم و عدر بخواه
### | نا %~% شود %~% فتنهآ بلا %~% خفته
# ~~تانگردی8 تو معترف به گناه
### | نبود عذر %~% تو %~% پذیرفته
# ودیگر چون بیم جان وهلاک تن باشد باید که مال را سپرجان9 PageV01P422
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0457.png)

# ~~سازد (وهرچه دارد بذل کند) 1 تانفس او برقرار بماند چنانکه ( درین
# ~~حادثه)2 قاضی ابوعمرو کرد. ومی گویم3:
### | العربیه4
# ~~ان اللبیب اذا اصیب بنکبت
### | فیصون 5 مهجته و یبذل ماله
# ~~لونم یکن دالمال عاصم نفسه
### | فهما جمیعا ینهبان فماله
### | الفارسیه6:
# # مال از ms231 بهر آن به کار آید %~% تا تو خودرابه مال بازخری
# # سپر مال ساختن (خودرا)7 %~% باشد از جاهلی وکونخری
# انحکایة الحادیة8 و العشرون - حکایت کردند که در سرای مقتدر
# ~~هر (زمرهایرا)9 از فراشان 10 عریفی ومهتری بود. یک 11 طایفه را از
# ~~ایشان عریفی بود که خدمت صافی حرمی12 کردی 13 .صافی حکایت کرد
# ~~که آن عریفرا چند گاه درسرای خلیفه ندیدم، گمان بردم که مگر رنجور
# ~~است، تادر بعضی14 راهها بعداز ماهها15 اورا دیدم درزی بازرگانان، و
# ~~موی رو تمامت سپید 16 شده، ومن او را جوان وتازه دیده بودم . گفتم:
~~PageV01P423
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0458.png)

# ~~فلان 1 نیستی 2؟ گفت: بندةآ(توام ای خداوند) 2 . گفتم : سبب 4چیست
# ~~که در 5 مدت نزدیک پیرشدهای وقیر مویرا شیر 6 گردانیدهای 7 و مشک
# ~~عارض به کافوربدل کرده، واین چه لباسی8 است که پوشیدهای و چه قاعده-
# ~~ای است که نهادهای؟ گفت: به جان امان فرمای تا در انبساط آن مفتوح
# ~~گردانم9 به شرطی که چون معلوم شود مکتوم ماند 10 و کتمان و اماندر
# ~~اینصورت توأمان باشند11 .او راامان دادم 12 وکتمان شرط کردم. گفت:
# ~~رسم آن باشد در سرای خلیفه که 13 هرروز مهتری از فراشان و جماعتی
# ~~که درعرافت14 او باشند به نوبت درسراهای حرم روند و مشکهای آب
# ~~ببرند وخیشها تر15 کنند . یکروز نوبت بهمن رسید ومن مخمور بودمو
# ~~بدان سبب رنجور. درسرای فلان حظیه 16 از حظیههای 17 امیر المؤمنین
# ~~رفتم بایاران خویش ، ومشکهای آب درآوردند ؛ و من از سختی آن 18
# ~~خمار مشک خویش بر19 خیش بردم 20 ودر خون خویش سعی کردم و
# ~~در باد آهنجی21 در پس خیشی بخفتم و ایشان را گفتم : چون شما این
# ~~آبها برخیشها(زنیدبیرون رویدویکبار دیگر بیارید و چون کار تمام شود)22
# ~~مرا بیدار کنید تا با یکدیگر 23 بیرون رویم 24 .(ودر پس آن خیش در
~~PageV01P424
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0459.png)

# ~~باد آهنج1 بخفتم2 و)3 چون فراشان فار غشدند4 مرابیدار نکردند (وبیرون
# ~~رفتند) 5 ، ومن همچنانخفته بماندم ms232 تاشب وبحرکت خیش که بجنبانیدند
# ~~بیدارشدم و آواز زنان شنودم ویقین کردم 6 که اگر مرا ببینند بکشند .
# ~~پس به باد آهنج 7 بررفتم ودر میان خیش پنهان شدم ومعلق به1 میانزمین
# ~~و آسمان9 بایستادم. وباد آهنج تنگ10 بود، پای بهدیوار باز نهادم وساعت
# ~~تاساعت چشم میداشتم که نظرشان برمن افتد ودر حال به کشتن من فرمان
# ~~دهند. وهمان ساعت در صفهای که 11 باد آهنج (در آنجا 12 بود مجلس
# ~~شراب بیاراستند و مقتدر باکنیز کان خاص بیامد و آنجا13 بنشست ، و
# ~~کنیز کانسرود وغنا 14 آغاز نهادند ومن سماعی بدان خوشی میشنیدم15،
# ~~ومجلسی بدان آراستگی مطالعه می کردم 16 ،ونظر بر رویهای بدانزیبائی
# ~~می انداختم.وبا 17 مشاهدة آن حالت که بابهشت برین بر8 میزد و باریاض
# ~~خلد برابری می کرد برصفتی19 بودم که بر دوزخیان حسد میبردم و
# ~~عذاب الیم درمقابل آن حالت 20 جنت ونعیم مینمود. و چون از معلق
# ~~ایستادن طاقت طاقشدی وقوت مفارقت21 نمودی فرو 23 آمد می و PageV01P425
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0460.png)

# ~~جفت 1 هزار محنت بر گوشهآ طاق  نشستمی، وچون لحظهای بیاسودمی
# ~~باز بررفتمی وهمهشب چون فقها تکرار تعلیق3 می کردم و درس نومیدی
# ~~میخواندم،تا(آنگه که4) نصفی ازشب بگذشت ومقتدر یکی از آنجواری
# ~~را به نزدیک5 خود خواند وباقی با زگشتند وموضع خالی کردند.
# ~~وایشان هردودرخواب شدند، هم6 بر آن 7 حالت بودم تا آنگاه 8 کهوقت
# ~~سحر بود 9 مقتدر بیدار شد و از آن موضع بیرون رفت . ودیگر روز10
# ~~نماز پیشین مهتریدیگر با11 فراشان و یاران 12 خود برای تر کردن خیش13
# ~~در آمدند 14 و15 من بیرون آمدم وخودرا در میان 16 افکندم . مرا گفتند:
# ~~چگونه است که مویت سپید (شده است) 17 و رویت زرد شده؟ گفتم :
# ~~نمیدانم، وقدری از آب مشکدیگری 18 گرفتم 19 و مشک خود تر کردم
# ~~(ودر میان ایشان جان به کران آوردم) 20 و با اندرونی خراب از آنجا
# ~~بیرون آمدم . چون باجای خود آمدم عقلم ms233 از صعوبت آن حالت که در
# ~~آن بودم از جای برفت و از پای در آمدم و ساعتی مدهوش و بیهوش :
# ~~بماندم و باخود گفتم:
### | شعر 22 PageV01P426
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0461.png)

# یارب منم این کزان 1 غمان رسته شدم
### | وز حادثهآ چنین به جان رسته شدم
# زین بیش در این رسته نبینند مرا
### | شکر ایزد را کزین میان رسته شدم
# ودر آن باد آهنج که آتش مشتعل 2 گشته بود و آب حسرت
# ~~از دیده گشاده شده 3 ونزدیک بود که خاکسار تمام گردم نذر کرده بودم
# ~~که اگر خالق مرا از این ورطه خلاصی4 دهد (هرگز5 خدمت هیچ مخلوق
# ~~نکنم)6 و هر گز شراب عقل دزد خرد 7 ربای فتنه انگیز غفلت افزای1
# ~~ننوشم و دیگر لباس خدمتکاری9 نپوشم . وچون (خدای - تعالی)10 -
# ~~از آن ورطه خلاص داد به نذر وفا کردم واز درگاه خلیفه روی به خدمت
# ~~خدا 11 آوردم، وتا از آن بلارستهام در رسته دکانی گرفتهام12 وسودای
# ~~محالحرص از دماغ بیرون کرده ومتاع کاسد عافیت را کهدر این روزگار
# ~~(کس نمیخرد)13 خریدار گشته.
# فصل 14 - ودر این حکایت موضع اعتبار چند جای است:
# یکی - آنکه(مرد باید5) که دایماخاطرخویش16را ازاندیشههای PageV01P427
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0462.png)

# ~~باطل وسودای فاسد نگاه دارد و تاتواند (غم و اندیشه به دل و خاطر)
# ~~راه ندهد و از مواضع بیمناک وورطههای مخوف محترز باشد که بیم 2
# ~~واندوه رنج افزای وجانکاه باشد: تن چون کوهرا کاه گرداند وروز روشن
# ~~برمردسیاه گرداند وجوان درخوف ومحنت پیر وهلاک گردد ویکشبه ترس
# ~~وبیم3 صورت این حال را 4معرفی نیک است. و (در این معنی5) می گویم6 :
# ~~غم مفرط هلاک پیر گردد 2
### | جوان از رنج و انده پیر گردد
# ~~چو تیره گشت روز مرد از رنج
### | ه زودی رنگ قیرش شیر گردد
# ~~شود مویش چو شیر اندر سپیدی
### | چو رویش از سیاهی قیر گردد
# ~~کمان گردد قد چون تیرش از غم
### | کمان در سینهآ او تیر گردد
# ~~اگرلوزینهای9 را طعمه سازد ms234
### | شکر اندر میانش سیر گردد
# ~~وگر زلف بتی بر دست گیرد
### | (زپیچش آن) 10 بر او زنجیر گردد PageV01P428
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0463.png)

# ~~چو از تدبیر کردن عاجز آید
### | ز روی عجز %~% باتقدیرگردد
# و دیگر2- آنکه مرد باید که جای هر کار بداند وموضع هر عمل
# ~~بشناسد و(لکل عمل مستقر3)(*) برخواند وخوردن وخفتن وخاموشی و
# ~~گفتن چنان سازد 4 که هریک در محل خویش ومقام خود باشد، که اگر
# ~~از آن فراش آن خفتن نه برجایگاه صادر نشدی آنهمه ترس وبیم ندیدی
# ~~و آن همه رنج ومحنت نکشیدی.(ودر این معنی می گویم5 ):
# ~~خورش و خفتن وقیام و قعود
### | هر یکی را مقام معلومست
# ~~هرچه باشد به نفس خود میمون
### | چوننه بر چای خود بود شومست
# ~~روز خوب آید از هما پرواز6
### | شب روی کار جغد یا بوم است
# سوم- آنکه چون کسی به نادانی در ورطهای افتاد و به غفلت در
# ~~بلائی گرفتار شد وبه دستگیری فضل ایزدی و پایمردی کرم او از آن
# ~~مضیق خلاص یافت بعداز آن از جنس آن محترز باشد و به توبه وانابت
# ~~مستغفر آن جرأت گردد ، چنانکه آن فراش چون از خدمت مخلوق PageV01P429
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0464.png)

# ~~وخوردن نبید آن1 چنان محنتی بدید وجنس آن بلیتی بکشید از آن گناه
# ~~تایب وآن شیوهرا 2 غایب گشت . (ودر این معنی می گویم3):
### | العربیه4
# # ربک اذنجاک من لجته %~% فار تخض فی موجها کرتین
# # لایلدغ المؤمن من جحرة %~% آن کان ذاتجربته - مرتین
### | الفارسیه5:
# ~~هر که دارد به کرد گار وثوق
### | دور باشد ز خدمت مخلوق
# ~~هست مقسوم رزق6 ، حجت آن
### | جلد محروم و کاهل مرزوق
# ~~باشی از خدمت ملوک ، ارچه
### | چو علم بر فلک بری منجوق
# ~~باد پیمای سخت دل چو علم
### | هرزه لای7 میان تهی چون بوق
# الحکایة الثانیة والعشرون- ابوعلی ناقد8 حکایت کرد که در ایام
# ~~مقتدر به مدینهآ منصوریان9 زندانبانمن بودمی 10 وبه حوایج 11 ایشان
~~قیام PageV01P430
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0465.png)

# ~~مینمودم 1. مردیرا دیدم غل 2 برگردن و خشتی آهنین مقدار شصت2
# ~~من4 برپشت، ms235 از حالاو پرسیدم 5 که موجب این محنت چیست و ترا در
# ~~این بلیت ساعی کیست؟ گفت: والله که مظلومم واز جملهآراحات و لذات محروم
# ~~وجزتقدیر این 6 بلارا سببی نمیدانم وجز شقاوت7 این مشقت را موجبی
# ~~نمیشناسم. گفتم: کیفیت واقعه وعلت حادثه بیان کن. گفت: شبی ازشبها
# ~~از ضیافت9 دوستی ( از دوستانخود10 )11 باز گشته بودم (به بازار
~~یحیی12)،
# ~~و13 شب بیگاه بود ومن ندانستم، وچون به شارع 14 عام رسیدم مشاعل و
# ~~شموع دیدم وجماعت عسس واهل حرس 15 که می آمدند، ندانستم که چه
# ~~کنم و کجا گریزم؟ نگاه کردم در آن نزدیکی نی بستی دیدم قدریشوریده
# ~~کرده، چنانکه در آنجا توان 16 رفت . در آنجا رفتم و آن شوریدگی 17
# ~~(آن مقدار 18 که ممکن بود19 راست کردم و)20در آن بس 21 بایستادم
# ~~که 22 چون ایشان بگذرند بیرون آیم. وچون آن جماعت برسیدند و آن
# ~~نی بست23 شوریده دیدند 24 گفتند : بنگرید تاسبب آن چیست؟ جمعی
# ~~پیادگان در آن نیبست آمدندوروشنائی در آوردند. از آن روشنایی عالم
# ~~برمن تاریک شد،و کشتهای 25 دیدم آنجا افتاده و کاردی برسینهآ او 26
~~نهاده.

PageV01P431

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0466.png)

# ~~چون آن 1 پیادگان مرا بدیدند (در آن زاویه ایستاده 2) و کشتهای 3
# ~~برآن 4 صفت افتاده شک نکردند که قاتل آن 5 مقتول ومباشر این6 فضول
# ~~منم. مرا 7 بگرفتند وحبس کردند ودیگر روز پیش8 امیر شهر بردند واز
# ~~آن حال پرسیدند9. من آنچه راستی بودعرضه داشتم و برائت نفسخود10
# ~~از آن جریمه فرا نمودم، البته باور نداشتند و مرا به انواع تعذیب معذب
# ~~وبه اصناف عقوبات معاقب گردانیدند ومن همچنان برانکار اصرارمی نمودم
# ~~وایشان گمان میبردند که از 11 تجلد است که مینمایم ودرایذا وضرب
# ~~می افزودند. واهل بیت وخویشان جمع شدند و اهل صلاح و وجوه بلدرا
# ~~برمستوری عفتمن گواه آوردند وبسیار بکوشیدند تامرا از قتل معاف
# ~~داشتند، وبراین صفت که میبینی محبوس و مغلول و مثقل گردانیدند وامروز ms236
# ~~شانزدهسال است تابااین 12 غل وبندم وبدین محنت خرسندم13 .
### | شعر:
# بارنج گرفتم انس و باغم %~% در ساختم و صبور گشتم
# واثق گشتم 14 به فضل ایزد %~% وز 15 خلق جهان نفور گشتم
# مرا16 بروی رحمت آمد ومحنت اورا عظیم شمردم و از شدت
# ~~آن حالت 17 (مبهوت) 18 ومتحیر گشتم و اواثر آن در19 من مشاهده کرد.
### | 2- مجا: وآن PageV01P432
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0467.png)

# ~~گفت: (ترا چه بود؟)1 والله که بااین همه از صنع2 خدا نومید نیستم که
# ~~ساعت تاساعت فرج آرد. هنوز آن سخن تمام از دهن او 3 بیرون نیامده
# ~~بود که غلبهای 4 شنودم بلند، و غوغا5 به در زندان آمدند و در زندان 6
# ~~بگشادند7 ومحبوسانرا خلاص دادندو آنمرد نیزخلاص یافت ومن بیرون
# ~~رفتم8 ، نازوک9 را کشته بودند وفتنهآ عظیم ثایر گشته 10 .
# فصل - ودر این حکایت آنچه محل عبرت است آنست که مردم
# ~~می باید که اگر چه بی گناه وبریءالساحة وسلیم الراحة باشد 11 از موضع
# ~~تهمت وموقف ریب دور باشد 12 وهر احتراز که ممکن باشد در این باب
# ~~به جای آورد 13 تا برحکم اشارت نبوی که (اتقوا مواضع 14 التهم) رفته
# ~~بود15، وچون این بی گناه به سبب آنکه در محل تهمت 16 ایستاده بود به
# ~~چنان بلای 17 هایل گرفتار نگردد18 ودر این باب19 می گویم :
### | لعربیه20
# # کن حاذرا من معرة التهم %~% تقاةمن یتقی من البهم
# # اما سمعت النبی قال لنا %~% اجتنبوا مین مواضع التهم
### | الفارسیه21: PageV01P433
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0468.png)

# دور باش از مواضع تهمت
### | گر نخواهی که متهم گردی
# زان مواضع چو محترز باشی
### | سالم از وصمت تهم گردی
# گر از این متهم شود دگری
### | نبود نادر ار تو هم گردی
# الحکایة الثالثة والعشرون- یکی از اهل کوثا1 حکایت کرد 2 که
# ~~وقتی مارا ابن الفرات3 در روزگار وزارت خود عاملی فرستاد به کوثا 4،
# ~~وچون افتتاح معامله بود کار برمؤدیان 5 سخت فرا گرفت و مطالبتی به عنف
# ~~آغاز نهاد ، ودر اطراف شهر قومی بودند ms237 از عرب که زراعت بسیار
# ~~کردندی ومستولی بودند وعمال باایشان مسامحت نمودندی به بعضی از
# ~~آنچه برایشان واجب بودی. آن عامل تمامت 6 خراج از 7 ایشان ، چنانکه
# ~~از اکره 8 طلب می کرد، طلب داشت ویکیرا9 از ایشان حاضر کسرد و
# ~~مالی بروی 10 جمع نهاد وفرمود تا طلب دارند و وی امتناع نمود 11 وبه
# ~~مدافعت ومماطلت 12 مشغول گشت، و13 عامل بفرمود تااورا صفعات 14
# ~~متواتر بزدند و مال از او حاصل کردند. او 15 بازگشت وبابنی 16 اعمام
~~PageV01P434
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0469.png)

# خود شکایت کرد و انفتعربیت ایشان را بر آنداشت1 که بایکدیگر
# ~~وچون [آن] روز [شد]3 که شب میعاد ایشان بود4 ، آن5 (ناحیت را 6)
# ~~عاملی دیگر آمد7 وعامل اولین را بگرفت وبفرمود تابه سیلی و تازیانه
# ~~بزدند، وخط او8 به مالی که بروی مقرربود9 ، فراگرفت، وبفرمود تااورا
# ~~مقید کردند ویکفرسنگی شهر دیهی بود، آنجا فرستاد10 وده مرد بروی
# ~~موکل کردند . واورا غلامی بود که به نزدیک 11 او قربتی 12 تمام داشت
# ~~واز خواص اوبود. آنروز که عامل اورابگرفت متواری شده بودواحتراز
# ~~کرده. چون 13 این 14 روز که15 اورا در آن 16 دیه محبوس کردند ،روز
# ~~دیگر ناگاه غلام به نزدیک17 او در آمد و گفت: پای بیار12 تا بند بشکنیم
# ~~وبرویم . گفت: موکلان کجااند؟ گفت: خدای ترا فرج آورد و موکلان
# ~~بگریختند. گفت: سبب آنچه بود؟ گفت: «آن اعراب 18 که تو (یکیر!
# ~~از ایشان)19 صفع70 فرمودی دوش سرای21 فرو گرفتند واورا پنداشتند
# ~~که تویی ، قتل 22 کردند(واصحاباو)23 جمله بگریختند؛ برخیز تابرویم
~~PageV01P435
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0470.png)

# ~~پیش از آنکه بدانند که تو دراین موضعی و قصد تو کنند». ودرحال بند
# ~~بشکست وبهراه وبیراه 1 به بغداد رفت . وزیر رابدید و گناه به عامل
~~مقتول
# ~~حوالت 2 کرد وگفت: «فتنهای انگیخت و ولایت را خراب کرده . وزیر
# ~~باردیگر عمل براومقررداشت، و شحنهای 3 بفرستاد تامقوی ومعاوناو4
# ~~باشد . و بعد از آن آنچه میان او واعراب بود به اصلاح ms238 آورد، وادراری5
# ~~که ایشان را معهود بود 6 مجری 7 داشت و کار او (بعد از آن)8 مستقیم
# ~~شد9 .
# فصل - ودر این حکایت فایده آن است که چون مرد 10 به بلائی
# ~~مبتلا شد11 باید که در آن بلا صابر باشد و (نعمت حقرا مترصد وبه حسن
# ~~ظن امیدوار باشد)12 که بسیار محنت بود13 که عین دولت باشد 14 ومردمان
# ~~آنرا بلیت شمرند، چنانکه از آن این مرد، که سبب حیات 15 وثبات دولت
# ~~واستقامت اموراو آن حبس (وقید وصفع)16 بود، وبه معزولی ، از آنکه
# ~~مقتول باشد 17 نجات یافت. و (دراین معنی)18 می گویم:
### | العربیه]19 PageV01P436
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0471.png)

# ~~فلاتک مهموما بهم و کربته
### | فسوف تری 1 عقد الشدائد واهیا
# ~~فرب بلاء فاد نحوک دوله
### | رب * لاء فلت منه الدواهیا
# #  %~% الفارسیه:
# ~~دید در عین بلا غایت لطف
# #  %~% هر کراچشم حقایق بین است
# ~~دارو2 ار چه به مذاقت تلخ است
# #  %~% اثر صحت 3 او4 شیرین است 5
# ~~زدن نیش ز دست مادر
# #  %~% بر تن طفل %~% هبهرکین است
# ~~نوش او مهلک و نیشش منجیست7
# #  %~% گرچه زان شاد و بدین غمگین است
# ~~بس ملین8 که شود موجب قبض
# #  %~% بس مهیج که در او تسکین است
# ~~بس بلاکان به حقیقت نعم است
# #  %~% بس عطا کافت جان و دین است PageV01P437
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0472.png)

# حق   نکردست خطا و نکند
### | گرچه در ابروی توزان چین است
# آن و1 این هر دو بدو باز گذار
### | چو ندانی که به آن یا این است 2
# الحکایة الرابعة والعشرون- عبدالله بن الطاهر محمد بن اسلم الطوسی
# ~~را حبس فرمود. یکی از احباب واخوان محمدین اسلم بدورقعهای نوشت
# ~~واورا در آنحادثه 3 به حبس وقید تعزیت 4 دادو تصبر5 فرمود، چنانکهرسم
# ~~باشد که به اصحاب بلیات نویسند. واو جواب نوشت6 : بدین سعادت
# ~~که مرا روی نموده است جای 7 تهنیت است 8 نه9 تعزیت، که 10 خدای
# ~~با آنکه اورا ایذا کند نیکویی می کند ، با آنکه 11 برای او با او ایذا
~~کنند ms239
# ~~به طریق اولی باشد، نزول من دراین خانه برمن مبارک گشت12 وبودنمن
# ~~در این حبس لطف است 13 (از خدا در حق من هرچه تمامتر )14، که بدین
# ~~سبب چندین فرض از من برگرفتهاند و چندین حق از ذمهٔ‌ 15 من ساقط
# ~~شده است که در غیر این موضع بدان مکلف وبه ترک آن معذبخواستم
# ~~بود16: از آن جمله نماز جمعه، وحضور جماعت وامرمعروف و نهی منکر
# ~~وعیادت بیماران وقضای حقوق پاراناست، وهیچ منزل دین مرا 17 شایسته
~~PageV01P438
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0473.png)

# ~~تر ودیانتمرا بایستهتر ازاین منزلنبوده است. این سخن باعبد اللهطاهر 1
# ~~حکایت کردند گفت: ماخود برای [ابن] اسلم کاری کردهایم2 واین در
# ~~حق او عنایتی است3 نه قصدی4. بفرمود 5 تا درحالاورا 6 اطلاق کردند7.
# فصل- ودر این حکایت فایده آناست که چون دشمنی بر مرد
# ~~دست یا بدو اورا مقهور ومقید گرداند باید که او خرسند وصبور8 باشدو
# ~~از جزع واضطراب دور ، ودفع شماتت اعدا راتجلد نماید و (آن محنت
# ~~وبلیترا (نعمتو)9 عطیت شمرد)10، تاحرص دشمن برایذای او کم گردد
# ~~چنانکه ابن اسلم کردو11 (بدان سبب خلاص یافت) 12
### | شعر13 :
# کن صابرا فیما عراک من البلا
### | وابدر 14 الی حن الثواب ورائه
# ~~الخصم  یفرح ان جزعت 15 بینعبته
### | فاسرر به فسرور قلبک ساءه
### | الفارسیه16: PageV01P439
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0474.png)

# ~~چو از تو دربلا بیند جزع 1 خصم
### | برایذای تو گردد حرص او بیش
# ~~و گرنیکی شماری آن بدی را
### | خجل گردد   زبدکرداری خویش
# ~~منافع در بلا   بسیار باشد
### | چو خرسندیت باید ، آن بیندیش
# الحکایة الخامسة والعشرون مأمون خلیفه برفرج رخجی 2 خشم
# ~~گرفت واورا محبوس کرد. فرج گفت: شبی در حبس خفته بودم، درخواب3
# ~~دیدم که گویندهای گفت:
### | العربیه4
# ~~لما اتی فرجأ من ربه درج
### | جئنا الی فرج نبغی به الفرجا
### | الفارسیه6:
# # فرج را چون فرج %~% آمد زایزد
### | شدم نزد فرج از وی فرج خواه
# بامداد برخاستم عبدالله بن طاهر 2 ومسرور خادم مرا شفاعت کرده
# ~~بودند8 وامیر المؤمنین به اطلاق من فرمان داده9 ms240 و ولایت فارس واهوازرا
# ~~عهد نوشته بودند برنام من، و پانصدهزار درم برای مؤنت ومعونت من
~~فرموده.

PageV01P440

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0475.png)

# ~~شبانه محبوسی1 بودم و بامدادپادشاهی 2 برخاستم. ورقعهای از دردر آوردند
# ~~که ابوالهنیعی3 شاعر نوشته بود واین بیت که مکتوب گشت 4 بر آتجا .
# ~~گفتم (که کی گفتهای؟)5 گفت6: همین لحظه که ترا اطلاق کردند. از آن
# ~~تعجب نمودم که (دوش بعینه من این درخواب دیده بودم)7. واورا مالی
# ~~وافر بخشیدم (وآن از جملهآ عجایب اتفاقات است ونوادر رؤیا)8.
### | الفارسیه9:
# مشو منکر کزین سان اتفاقات
### | به تقدیر %~% خدا %~% بسیار %~% باشد
# به خواب نیک گردد مژده خواهت10
### | چوچشم بخت تو بیدار باشد
# الحکایة السادسة و العشرون- علی بن الحسن 11 الاسکافی12 حکایت
# ~~کرد، گفت: من کتابت ابوموسی الببغاء13 الکبیرمی کردم مرا معزول کرد
# ~~ومنکوب گردانید واسباب وضیاع ومواشی ومتاع از من فرا گرفت و بعد
# ~~از آن حبس وقید فرمود وتهدید و وعید بسیار بکردو بسی 14 مکاره و
# ~~بلیات از اوبهمن رسید، وهنوز درحبس او بودم و منتظر ومتوقع که ساعته
~~PageV01P441
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0476.png)

# ~~فساعة مکروهی دیگررساند، که ناگاه آوازپای مردمان و گفت و گوی تر کان
# ~~شنیدم1، ترسیدم. گفتند: اسحاق بن ابراهیم الطاهری آمد2 ،و(اودر آنوقت)3
# ~~صاحب شرط بود، تصور کردم 4 که برای تعذیب وشکنجهآ من می آید ، و
# ~~از غایت جزع عقل ازمن برفت، وهنوز در آن تحیر بودم که مرا (دربند
# ~~با آن)5 (جامههای شوخگن)6 بر گرفتند وبه نزدیک اوبردند. من از کمال7
# ~~خوف واستشعار [ی]8 که داشتم مدهوش گشته بودم9 ، وچون10 مردهای
# ~~بودم11 . چون چشم اسحاق برمن افتاد تبسمی بکرد (و
# ~~خوف من کمتر12 شد . بعد از آن روی به من کرد) 13 و گفت: بغا مرا14
# ~~فرستاده است و15می گوید: برادرم ابوالعباس -یعنی ابن طاهر- به من چیزی
# ~~نوشته 16 است وترا شفاعت کرده 17؛ شفاعت اورا 18 (قبول کردم) 19 و
# ~~ترا اطلاق کردم وضیاع واسباب باتو فرمودم. گفت20 : (برو به سلامت با
# ~~خانهآ خویش)21. (وبفرمود تا)22 بند ms241 از من بر گرفتند. ومن از غایت فرح
# ~~بگریستم وآن شب باخانهآ خود 23 رفتم وبامداد به نزدیک اسحاق وفتم تا
~~PageV01P442
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0477.png)

# ~~حق سعی اوبگزارم1 وسبب این 2 ماجری 3 معلوم کنم، که این اعانتی
# ~~بود (از جهتی) 4 که مرا در خیال نبود . اسحاق بامن حکایت کرد [و]
# ~~گفت: سبب خلاص تو آن بود که امیرابوالعباس نوشته 5 بود که پیش از-
# ~~این نامهها (ی)6 ابوموسی(بغا می آمد)7 مشتمل برخطخوبوعبارت شریف
# ~~ومعنی لطیف ، ومخاطباتی لایق وکلماتی جزل ورایق ، ومارابه ورود آن
# ~~استیناس می بود وسلوت می افزود وسبب زیادتی محبت وصفا (ی) مودت
# ~~میگشت میان جانبین، واکنون چندگاه است که مکاتبات برضد گذشته
# ~~و آن مخاطبات برخلاف رفته می آید، بحث آن فرمودیم واز سبب آن
# ~~مستخبر گشت، چنان معلوم شد که آن کاتب را مصروف گردانیده است
# ~~و آن دبیر را معزول کرده، سزاوار است آن کس که قاعدهآ مخالصت میان
# ~~مامؤکد می گردانید واسباب مودت ممهد میداشت تا به سبب غیبت او
# ~~خللی8 تمام1 ظاهر گشت وتفاوت فاحش پدید آمد، که حق اورا رعایت
# ~~کنیم10 ودرباب اوعنایت فرماییم11، به نزدیک 12 ابوموسی رووحال آن
# ~~کاتب که مصروف کرده است تفحص فرمای واز جانب ما اورا شفیع
# ~~باش تااگر جرمی دارد ازوی عفو فرماید واگر ترکی13 ازوی 14 حادث
# ~~شده است به صفح جمیل مقابل کند، ودرخواست کن 15 تامنصب کتابت
# ~~خود بااو فرماید ، واگر ازوی مالی مطالبه می قرماید 16 واو (قادر نیست
~~PageV01P443
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0478.png)

# ~~برادای آن)1 وامیرابوموسی 2 به ترک مال 3 مسامحت نمی فرماید 4
# ~~از خاصهآما آن مال بگزار. من امیرالمؤمنین 5 ابوموسی را دیدم وپیغام
# ~~امیرابوالعباس بگزاردم، (وکرد آنچه دیدی، و)6 سبب این بود ، و اینک
# ~~دههزار دینار فرموده است از مالخود. آنمال قبض کردم واسحاق را
# ~~شکر گفتم 7 وهردوامیر را دعا کردم 8 وهم در آن هفته بامنصب9 خود
# ~~رسیدم 10 وسبب آن شفاعت امیرابو العباس بود بی واسطهآ معرفتی و ms242 سابقهآ
# ~~خدمتی،
# فصل - ودراین حکایت فایده آن است که مردمی باید که در کسب
# ~~هنر وتعلم ادب وفضل، تکاسل نکند و تغافل روا ندارد که در سرا وضرا
# ~~فایدهآ آن ظاهر واثر آن پیدا 11 بیند وحکایت علی بن الحسن 12 الاسکافی
# ~~دراین صورتحجتی کافی است که مجرد13 فضل وادب بی پایمردی دیگری14
# ~~در آن حالت دستگیر او شد15. ودر این معنی می گویم:
### | (العربیه)16
# میلی الی کسب علم زادنی شرفا
### | ولست ممن الی 17 اموالهم مالوا PageV01P444
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0479.png)

# ~~هوالجمال اذا اصبحت ذانعم
### | وان اکن معدما1 فالفضل لیمال
### | الفارسیة 2:
# ~~خط بیاموز وادب حاصل کن
### | که شرف لازم خط و ادب است
# ~~در جهان نیست به از خط و هنر
# #  %~% هیچ سرمایه که آن مکتسب است
# ~~بی ادب را نبود قدر و محل
# #  %~% در گهر 4 گر چه که عالی نسب است5
# ~~حسب مردم فاضل هنر است
# #  %~% نسب مرد هنرور حسب است
# ~~فضل مستجلب 6 شادی و رضاست
# #  %~% هنرت معدم 2 حقد و غضباست
# ~~شب مرد هنری چون روز است
# #  %~% روز بر بیهنران همچو شب است
# ~~آبرویت زهنر جو که هنر
# #  %~% بهتر از خال وعم وام واب است
# ~~فضل اصل شرف سلمان است
# #  %~% جهل عیب 8 نسب بولهب است PageV01P445
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0480.png)

# الحکایة السابعة و العشرون- آوردهاند که چون محمد بن القاسم بن-
# ~~(علی بن)1 عمربن علی بن الحسین2 بن علی بن3 ابیطالب - رضی الله عنهم 4-
# ~~برمعتصم 5 خروج کرد به جوز جانان، عبدالله بن طاهر اورا بگرفت ومقید
# ~~(کردو) 6 به معتصم فرستاد، وبفرمود7 تا اورادر بوستان موسی(در خانهای)8
# ~~محبوس کردند. وبه زبر آن خانه 9 غرفهای بود و (برزیر آن خانه)10،
# ~~گشادگی بود مقدار یک گزدریک گز ودر برابر آن در زیر همچنین، 11 آن
# ~~قدر که آن 12 روشنائی در آن افتد13. و (آن روز که اورا در آن خانه
# ~~آوردند نمدی بیاوردند)14 تا بر آنجا نشیند و او در غرجستان 15 دیده بود
# ~~که از نمد ریسمانها میساختند و به ms243 غایت محکم می آمد و اورا در دل
# ~~افتاد که از آن نمد ریسمانی 16 تابد باشد که طریقی بتواند 17 کرد که
# ~~بدان18 منفذها بیرون رود. وبر آن در خانه جمعی را موکل کرده بودند،
# ~~اما اجازت نبود که کسی بدان 19 خانه در آید 20 وهم21 از بیرون بااو22
# ~~سخن می گفتند 23 وطعام وشراب 24 از شکاف در بدو دادندی . یک 25
~~PageV01P446
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0481.png)

# ~~روزی یکی از موکلان را گفت1 : ناخنهای من بالیده 2 است مقراضی
# ~~میباید 3 تاناخن (باز کنم)4 . مقراضی 5 بدو 6 دادند، آن نمد را ببرید
# ~~وریسمانی 7 بتافت8 . بعد از آن گفت: در اینجا 9 هوام 10 از موشان11
# ~~وغیر آنمرا12 زحمت میدارند12 ، چوبکی به من دهید تا ایشانرا (از
# ~~خود)14 دفع کنم. چوبی بدو دادند15، چند روز هرساعت آن چوب16
# ~~برزمین میزد 17 تاایشانرا گمان افتاد 18 که موش میراند . بعداز آن
# ~~چوب را 19 راست کرد چنانکه اگر برروزن افکند برهردوجانب روزن20
# ~~افتد واعتماد بر آن 21 تواند کرد، (چنانکه تصور کرده بود چنان آمد)22
# ~~ومنتهز فرصت بود تاشبعید که مردمان به تهنیت 23 عید اشتغال 24 نمودند
# ~~وموکلان پراکندهشدند (ویک شخص بیش)25 بر26 در21 خانه نبود28. او29
# ~~بدان30 ناخن پیر311 یکحلقه بند راست کرد وپای از او 32 بیرون آورد
# ~~وبند بردیگرساق23 بست و24 نیم شب بر آن 35 بام آمد36 و به بوستان 37
~~PageV01P447
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0482.png)

# فرو آمد. وحکایت کرد که دربوستان1 سپاهسالاری 2 دیدم باجماعتی
# ~~که در خیل او بودند، حس منیافتند . گفتند 4: کیست ؟ گفتم مدنی-
# ~~ایست 5 از اصحاب حمام. ودر آن قصر 6 وباغ جماعتی مدنیان بودند که
# ~~به مهمات حمام و2 گلخن تافتن8 و آب کشیدن9 وعلف آوردن10 قیام نمودندی.
# ~~گفتند: این ساعت کجا میروی؟ صبر کن تاصبح بر آید (و شب باربر
# ~~بندد11)12 ودر باغ بگشایند. من هیچ نگفتم 13 و14 چون روز نزدیک15
# ~~شد وهنوز تاریک بود، مردمان به جهت وضو ساختن در ms244 حرکت آمدند .
# ~~من از آن جایگاه16 که ساکن بودم برخاستم وفتح الباب17 بستان را فتح-
# ~~الباب احسان ساختم در حق خود ، و18 بیرون رفتم19 و به کنار (دجله
# ~~رفتم) 20 تاعبور کنم. ملاح از من چیزی توقع کرد ، نداشتم 21، عذر 22
# ~~می گفتم وغربت وفقررا حجت 23 می آوردم. پیری از آن جماعت کههو کلان
# ~~من بودند برسید24 ، امتناع ملاح وتضر ع من بشنید. ملاحرا گفت: اجرت
~~PageV01P448
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0483.png)

# ~~(به جهت) 1 او من بدهم وبداد 2 و از 3 دجله بگذشتم ودر خانهٔ‌ یکی
# ~~از شیعه 4 رفتم و (بعداز آن )5 خدای6 مرا نگاه داشت و بدین سبب
# ~~از 7 قید وحبس خلاص یافتم.
# فصل- ودر این حکایت فایده آنست که مردچون در بلائی گرفتار
# ~~شد و به دست خصمی مأخوذ گشت باید که خودرا مدهوش (وبیهوش)
# ~~نگرداند ودست وپای از کار نبرد9 واز جستن خلاص و نجات10 فرو
# ~~نایستد 11 وهرجد وجهد وتفکر وتدبر که ممکن باشد در آن کار به جای
# ~~آورد 12، اگر تدبیر او موافق تقدیر آمد و آنچه در خیال بود چناننشست
# ~~ومقصود حاصل گشت فبها والا خود معذور باشد و از سرزنش (وسست
# ~~رایی وتقصیردور)13 (ودر این معنی می گویم)14
### | العربیه15:
# اذا دهمتک 16 النائبات فلا تکن 12
### | من الرأی والتدبیر فی الحبس عاجزا
# ستروق بالتدبیر منه تخلصا
### | ا لم یسن تقدیر ربک حاجزا
### | (الفارسیه 18): PageV01P449
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0484.png)

# ~~مباش عاجز ووجهخلاص خویش بجوی
### | به فکروحیله چو گردی به دسترنج اسیر
# ~~به قدر وسع بکوش وبه جهد درعمل آر
### | هر آنچه آید در خاطرت قلیل وکثیر
# ~~خلاص یابی وبر رای تو ثنا گویند
### | اگر موافق تقدیر باشدت تدبیر1
# ~~و گر چنانکه نرستی ز رنج وغم، رستی
### | از آن مظنه که گویند کرد او تقصیر
# ~~الحکایة الثامنة و العشرون- حکایت کردند که ابوجفر منصور 2 یک
# ~~روز خطبه می کرد ولآلی وجواهر مواعظ ( وزواجر به الماس معانی)3
# ~~می سفت. در اثنای آن ناگاه مگسی برلبش نشست و لبش را ms245 سخت بگزید
# ~~چنانکه خون از او بچکید وچندانکه منصور او را ذب 4 وطرد می کرد
# ~~متطرد 5 نمیشد منصور بدان سبب ، به دل)6 مهموم ورنجور 7 شد ودر
# ~~خطبه ایجاز نمود واز منبر نزول فرمود وسلیمان اعمش را به نزدیک خود
# ~~خواند وماجری8 (بااو)9 باز راند . سلیمان گفت: یاامیر المؤمنین تنبیهی
# ~~است از حضرتربانی وایقاظی است آسمانی، باید که امیر المؤمنین متنبه10
# ~~باشد ودر کارها تیقط نماید و از حال مظلومان تفحص فرماید. منصوربر
# ~~نشست و به دروازهآ خراسان بیرون رفت وتر قب اخبار11 و بحث حال
~~PageV01P450
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0485.png)

# ~~اشرار (واخیار) 1 می کرد کهناگاه تیری پیش اودر زمین نشستوندانست
# ~~که رامی (کدام دستاست)2 ونفاذ آن از کدام شست است 3 . (وبریک پر
# ~~آن این بیت مکتوب بود)4:
# # احسنت ظنک بالایام اذحسنت %~% ولم تخف سوء مایادی به القدر
# وبر پر دیگر این بیت مرقوم بود5:
# وسادمتک اللیالی فاغتررت6 بها
### | وعند صفو اللیالی پحدثالعدر
# وبرپر سوم 7 نوشته بود 8 که همدانی من همدانی. وترجمهآ این
# ~~دوبیت این است:
### | الفارسیه9
# ~~به حسن ظن شدی غره چودیدی از جهان احسان
### | نمیترسی که فعل بد نماید 10 باتو ناگاهان
# ~~سلامت داد 11 ایامت مشو مغرور از غفلت
### | که جام صافی عیش تو گردد تیره از دوران
# منصور باقصر خویش رفت به غایت مستشعر12 ، و کس فرستاد
# ~~واعمشرا بخواند وحال13 شرح داد. اعمش14 گفت: بنگر یاامیر المؤمنین
~~PageV01P451
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0486.png)

# ~~تا در زندانهای تو 1 هیچکس هست از اهل 2 همدان؟ منصور حاجب
# ~~خودرا به جملهآ سجون3 ومحابس 4 فرستاد وهیچ همدانیرا نیافت . واز5
# ~~آخرین سجن 6 چون بیرونخواست آمد 7 از غرفهای که برزبر زندان بود
# ~~آوازی شنید8 که یکی9 می گفت: یاناصر المظلومین، یامجیب المضطرین.
# ~~برآن 10 غرفه رفت 11، مردیرا دید بندهای گران براو نهاده و از شدت
# ~~آن حال 12 نحیف ونزار گشته. گفت: تو13 از کجایی؟ گفت: از همدان.
# ~~گفت: برخیز که امیرالمؤمنین ترا میخواند14. برخاست وگفت: لعل الله
# ~~احدث15 ms246 لیذکرا . وچون پیشمنصوربایستاد ازاوپرسید که از کجایی16؟
# ~~گفت: از همدان. گفت: سبب حبس تو چیست ؟ گفت: من حبس خود را
# ~~سببدیگر نمیدانم جز آن که عاملی 17 را بهنزدیک ما فرستادی ، و من18
# ~~در همدان خداوندنعمت وثروت 19 بودم 20 وضیعهای 21 داشتم نیکو که22
# ~~در آن ضیعث امر ونهی واخذ واعطا وتنعم داشتم ، همچنانکه تو در
# ~~خلافت خودداری. مرا تکلیف کرد که این ضیعت به سیصدهزاردینار 24
# ~~به من فروش . نفروختم ، از من درخشم شدومرامقید کرد و اینجا فرستاد
# ~~وضیعهآ من به غصب باتصرف 25 گرفت. منصور حاجب را فرمود که اورا
~~PageV01P452
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0487.png)

# ~~نگاهدار و بااو احسان کن و بگوی1 تاعامل را حاضر گردانند. و بفرمود
# ~~تابند2 از همدانی بر گرفتند 3 وخلعتی خوب در او 4 پوشیدند5 . و چون
# ~~عاملرا حاضر کردند گفت: ضیعت باتو فرمودم و ولایت همدان به اقطاع
# ~~تودادم وحکم تو6 برعامل نافذ گردانیدم تاهرچه تراباید با او بکنی، و
~~حانی7
# ~~را ازخزانه 8 برای اخراجات9 فرمودیم 10 تاسی هزاردرم 11 به تورسانند.
# ~~آن مرد گفت : ضیعت خود 12 قبول کردم ومنت داشتم 13 ، اما 14 همدان
# ~~(را نخواهم وحاجت بدانعمل ندارم) 15 واز 16 عامل 17 عفو کردم و آن18
# ~~سی هزاردرم19 به عامل بخشیدم. منصورچون این سخن بشنید (تکیه کرده
# ~~بود)20 راست بنشست وگفت: به هرلطف که باتو بکنند21 سزاواری (و
# ~~جای آنداری)22 که مور ومگس وجن وانس برای تو برچومن 23 کسی
# ~~گمارند وترا درهیچ مضیق و بلیت نگذارند که هرگز نیکسیرتتر از تو24
# ~~ندیدهام 25 وکریمتر 26 از تو نشنیدهام270
### | 18- ت: ندارد PageV01P453
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0488.png)

# فصل - ودرین حکایت (فایده آن است که1) اگردردست ظالمی
# ~~مظلوم گردی واز اعانت ونصرت خلق محروم، به لطف ایزد واثق و به کرم
# ~~اوامیدوار باشی 2 که او ناصر مظلومان وقاهر ظالمان است (و3) بهوقت،
# ~~سزا وجزای 4 هریک بفرماید5.
### | الفارسیه6:
# ~~اگر چه باشد 7 اعوان8 ظالمان بسیار
### | خدای هست معین کسی که مظلوم است
# ~~رسد ms247 به آخر اگر رنج وضرایوب است
### | زوال بیند اگر ملک شام9 یاروم است10
# دوم- بداند 11 کهغایت کرم آناست که باید کرداران نیکو کاری
# ~~کند که 12 حقگزاری 13 نیک کرداران از لوازم باشد چنانکه همدانی 14
# ~~کرد. (ودراین معنی می گویم. العربیه 15)16
# # جزاء الکرام 17 باحسانهم %~% اداء ذماکان درضا علیک
# # اذاتدعی غایته فی الکرم %~% فأحسن الی من اساء الیک
### | [الفارسیه]18: PageV01P454
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0489.png)

# ~~هست واجب جزای نیک به نیک
### | در در آن وقفهای کنی ستم است 1
# # بدان   بدنکردن %~% و پس از آن
### | کردن لطف غایت 2 کرم است 3
# ~~مر که آن 4 کرد فضل او بیش است
### | وین 5 چنین کس در این زمانه کم است
# 1- معراع در چاپی چنین است: که جزای نکوبدی ستم است
# ~~1- مجا: غایة   3- بیت در چاپی چنین است : بابدان نیز نیکوئی کردن
~~PageV01P455
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0490.png)

### | الباب السادس
# فی من فارق شدة الی رخاء بعد بشری1منام
# (لم یشب2 صدق) 2 تأویله4 کذب اوخرم
### | بابششم
# ~~در احوال کسانی که به شدت محنت 5 مبتلا بودند و از روح
# ~~(وراحت)6 جدا وبه رؤیای صادق 7 آن غم به شادی و آن بند به آزادی
# ~~بدل گشت.
# ~~الحکایة الاولی من الباب السادس - (احمدبن)8 حمدون9 گوید که
# ~~المعتضد بالله (در ایام خلافت خویش حکایت کرد که پدرم الموفق بالله)10
~~PageV01P456
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0491.png)

# ~~درمرض موت از سفر راجع گشت و کار اسماعیل بن بلبل در خدمت او
# ~~مستقیم بود ، وچون بلبل هزاردستان می ساخت تامرا چون اسماعیل قربان
# ~~کند وآن بد کیش را عید باشد، ومن بهغایت خائف ومستشعر1 و رنجور
# ~~گشتم که نباید که 2 در این بیماری مکری از (آن او)3 برکار4 افتد و
# ~~حیلهای جایگیر آید وبههلاک من رخصتی حاصل کند، تا در آن وقت که از
# ~~موفق نومید گردد 5 وداند که به هلاک نزدیک است و از شدت علت به
# ~~کسش 6 پروا نباشد، از زبان7 او به8 دروغ9 پروانه دهد تا چون شمع
# ~~سرم برگیرند، ms248 واز این خوف چون شمع برخود می گریستم و میسوختم
# ~~ومیساخت10. درشبی از این شبها نماز بسیاربگزاردم11 وادعیهآ ماثوره به
# ~~اخلاص بخواندم . به خواب 13 دیدم که به کنار دجله بیرون 13 رفتمی،
# ~~بر 14 ساحل 15 مردی دیدمی نشسته ، هرباری 16 که 17 دست در آب 18
# ~~دجله کردی نجه به کلی بستهشدی وچون دست از آب19 بیرون آوردی
# ~~دیگر بار جریان دجله بادید آمدی20. (مادام که اودست در آبداشتی)21
# ~~یک 22 قطره آباز زیر 23 دست او بیرون نرفتیو دجله 24 خشک 25 و آب
~~PageV01P457
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0492.png)

# ~~برزیر یکدیگرمترکب 1 می گشتی 2 تاکوهی بلند شدی 2 من از عظمت
# ~~آن حال وهیبت آن مرد تعجب نمودم وبترسیدم وبرفتم 4 و بروی سلام
# ~~کردم و گفتم «چه کسی 5 ای6بندهآ صالح ، خدای را ؟ گفت : من علی-
# ~~بن ابی طالبم. گفتم : یا امیرالمؤمنین دستی به دعای خیر برای من بردار
~~و
# ~~درحضرت (حق- تعالی 7)5 - پایمرد9 این ضعیف شو . گفت : آن کار
# ~~ترا خود 10 خواهد بود وخلافت بر تو11 مقرر است 12 فاعتضد بالله و
# ~~احفظنی فی ولدی، به خدای، معتضدباش وجانب(من به محافظت جانب)13
# ~~فرزندان من رعایت کن . چون از خواب درآمدم آواز 14 او هنوز در
# ~~گوشم15 بود از سرعت بیداری 16، وبه تقلد 17 خلافت واثق وبه حیات18
# ~~خویش متیقن گشتم وخوف هلاک وبیم قتل زایل شد . وبه امل فصیح ودل
# ~~قوی غلامیرا که بامن در حبس بود بفرمودم که چون بامداد باشد برو
# ~~ونگینی بخر وبفرمایتابر آنجا نقش کنند: احمد المعتضد بالله، و19
~~انگشتری
# ~~بسازند و آن نگین در او نشانند وبیار20. چون بیاورد در انگشت کردم و
# ~~گفتم: چون خلافت بهمن رسد خودرا المعتضدبالله لقب نهم. و بعد از آن
# ~~شب وروزدر تدبیرامور خلافت 21 وعمارت خراب 22 مملکت و تعیین23
~~PageV01P458
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0493.png)

# ~~امرای بلاد وعمال وتقلید مناصب وترتیب مراتب متفکر بودمی. و رقعهای
# ~~برگرفتم وبر آنجا نوشتم1 : الوزیرعبدالله بن سلیمان الحاجب بدرالفلانی2
# ~~تابه 3 آخر ms249 جملگی مناصب وولایات 4 واعمال5 به هر کسی مفوض کردم.
# ~~ونامهها بر آنجا نوشتم6 وبه غلام دادم وگفتم 7: این رقعه 8 نگاه دار که
# ~~خون من وتو ریخته شود اگر کسی بر این اطلاع یابد. واندک مدتی بیش
# ~~نگذشته بود از این سخن که موفقرا غشیهای افتاد9 و گمان بردند که وفاتش
# ~~رسید وغلامان بیامدندومرااز حبس بیرون بردند 10 وبه سر بالین او
~~آوردند11.
# ~~چون بدیدمش دانستم که زنده است. نزدیک 12 او بنشستم ودست وپایش
# ~~میبوسیدم 13 . چون چشم باز کرد ومرا بدید اشارت به غلامان کرد که
# ~~نیکو کردید که اوراحاضر کردید14. وهم در آنروز داعی حق را اجابت
# ~~کرد ومرا برجای او بنشاندند وخلافت (بیخلاف) 15 برمن مقررگشت .
# ~~(بعد از ) 16 آن رقعه خواستم وجملهآ امور بر آن 17 نسق که بر آن رقعه
# ~~ثبت کرده بودم به امضا رسانیدم، ودر ایام خلافت خویش18 متعرض هیچ
# ~~علوی نگشتم وبا ایشان طریق اجمال واحسان19 مسلوک داشتم.
# فصل - ودر این حکایت دوفایده است: PageV01P459
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0494.png)

# یکی- آنکههرخواب (نیک وبدکه بینند آنرا معتبر 2 دارند 3
# وبشارتی 4 که بدورسانند)5 بی معنی نداند . از 6 سید خافقین-2
# ~~صلوات الله علیه8- روایت کردهاند9 که: الرویاء الصادق 10 جزء من سبعین
# ~~جزءا من اجزاء 11 النبوة 12 :
### | شعر 13:
# ~~مشو منکر خواب چون  گفتهاند
### | که جزویست ز 14 اجزای پیغمبری
# ~~چو دانی که کار 15جهان داوریست 16
### | گسسته شود یا همه داوری
# ~~بشارت بود خواب نیک از خدا
### | تو زنهار آنرا مدان سرسری
# دوم- آن که بداند که با اهل [بیت]17 نبوت و سادات عترت18 پیغامبر19
# ~~زندگانی به 20 تعظیم وتبجیل میباید کرد و هر احترام (واکرام)21 که 22
# ~~ممکن است درحق ایشان تقدیم مییاید23 فرمود. 24 ودر این معنی می گویم25:
~~PageV01P460
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0495.png)

# # در حق اهل بیت پیغمبز1 %~% تابود قدرتت عنایت 2 کن
# # تاشود جانبت زحق مرعی %~% جانب مصطفی رعایت کن
# # حامی اهل بیت باش و به صدق3 %~% خویشتن را ز بد حمایت کن
# # حجت ms250 فضل اهل بیت نبی 4 %~% هم زاخبار و هم ز آیت کن5
# # اهل بیتش سفینهآ نوحاند %~% از نبی این خبر روایت کن
# # ور از آن عاجزی ونتوانی %~% اعتباری بدین حکایت کن 7
# الحکایة الثانیة من الباب السادس- عبدالله8 بناسلیمان بن وهب که
# ~~وزیر المعتضد بالله بود گوید10:
# اول کسی که مرا تربیت فرمود وسبب رفعت درجه و علو مرتبت11 و
# ~~سمو منزلت من گشت حسن 12 بن مخلدبود که (مرا از دست ضیاع خلاص
# ~~داد و)13 دیوان ضیاع به من حوالت فرمود، تا آنگاه 14 که شجاع بن قاسم15
# ~~را که دراصطناع اهل بیوتات16 چنان افتاد که وزارت المستعین بالله و
~~کتابت PageV01P461
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0496.png)

# ~~اوتامش که مدار خلافت بروی بود مفوض 1 کردند وحسن از  فعل
# ~~قبیح شجاع (به غایت خایف ومستشعر گشت) 3 ومترقب نوایب شد ،
# ~~وسبب آن 4 استشعار5 از او استفسار کردم . گفت: او6 مردی است
# ~~به غایت جاهل وازخبث نیت و فساد طویت به قهر کرام وتسلیط لئام 7
# ~~مایل، ومعهذا بردقایق حیل ومکر و فریب وغدر8 مطلع، وکرم9 اصل
# ~~ونفاست عرض وشرف ذات وعلو درجهآ من 10 میداند واز آن خود برضد
# ~~آن. ومردم فرومایه وخسیس چون به درجهآ عالی برسند 11 قصد کرام و
# ~~اشراف (واکابر)12 و اصحاب بیوتات بردست گیرند 13 وسرفرازی 14
# ~~خود در آنشناسند15 که (آنجماعترا) 16 از پای درآرند17 (وازدست
# ~~برگیرند 18)19 .
# و اینک احمدبن 20 اسرافیل 21 را که از مشاهیر متصرفان 22
# ~~و کباراصحاب مناصب بودمصروف ومعزول ومطرود ومنکوب 23 گردانید
# ~~وایمن نیستم 24 که بعد از این درنکبت 25 من که مکنت خوزرا 26 در آن
~~PageV01P462
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0497.png)

# ~~میشناسد کوشد. وهم در آن نزدیکی عیسی بن فرخانشاه1 را که ازصنایع 2
# ~~وبر کشید گان حسن بود بیاورد و منصب حسن بدوداد 3 (ومفوض گردانید)4
# ~~وحسن را معزول کرد5. و خوف وضجرت وجزع حسنزیادت شد واز
# ~~سرجاه ومنصب وعمل برخاست ودرخانهآ خودمترصد بلابنشست . ومناو
# ~~را5 ملازمت می کردم تاشبی ms251 از شبها رقعهٔ‌ شجاع برسید 7 و به استحضار 8
# ~~او9 مبالغهآ هرچه تمامتر نموده که در آمدن 10 مبادرت ومسارعت 11 نماید.
# ~~حسن خائف 12 برخاست وبه خانهآ شجاع رفت ومن منتطر بودم تاباز آمد،
# ~~به غایت مهموم واندوهگن 13 . من ازصورتحال 14 وسبب استدعای او15
# ~~پرسیدم. گفت: شجاع از تدبیر استهلاک واستیصال من فارغ شد ( ومرا
# ~~معلوم است)16 که دوش اوتامش باخواص خود می گفته است که 17 شجاع
# ~~راگرانبار گردانیدهایم 18 و کارها زیادت از آنچه طاقت19 واستطاعت اوست
# ~~اورا تقلید کردهایم 20 از وزارت خلافت و کتابت من ، واو به شرایط
# ~~چنانکه باید قیام نمیتواند نمود و این سبع درندهوشیر غرئده ومرد(حول
# ~~وقلب)21 کاردان کارران22 حسن مخلد 23 را ضایع گذاشته ، شجاع را
~~PageV01P463
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0498.png)

# ~~یا وزارت خلافت یا 1 کتابت من بااو 2 باید گذاشت . چون این سخن
# ~~به شجاع رسیده است در حال مرا طلب فرمود 3 وچون (مرا دید)4 گفت:
# ~~یابا 5 محمدا استاد ومقتدا ورئیس من توئی واصطناع6 وتربیت تو درحق
# ~~من بسیار بوده است ومن به حقوق سالفهای 7 که ترا برذمهآ 8 (من است)
# ~~معترفم، وآخرین (مکرمتی از آنتو)10 در حق من آن بود که مرا عمل
# ~~همدان فرمودی تابدان 11 وسیلت بدین مرتبت رسیدم و رعایت جانب تو
# ~~برمن واجب باشد ، بدان که امیر از تو برحذراست وبر آن که ترانکبت
# ~~رساند، واموال وضیاع از توبستاند. من برمقتضای 12 اتحاد وموالات که
# ~~میان جانبین هست بسی درمدافعت آن بکوشیدم تاعاقبت بر آن 13 قراردادم
# ~~که تعرض به 14 تو نرساند، اما بیش15 در این شهر مقام نکنی وبه بغداد
# ~~نقل کنی؛ وبدین انتقال اورا 16 راضی گردانیدم ونکبت وتعرض او از تو
# ~~بازداشتم17 . و مرا فرمود که همین ساعت باید که بفرمائی تابیرون شود.18
# ~~من سهروز مهلت خواستم. (فرمود اکنون باید)19 که امروز وفردا مستعد
# ~~شوی20 وپس21 فردابیرونروی22 . من بشاشت اظهار کردم و چنان فرانمودم
~~که23
# ~~بدین منتداشتم ( و ms252 شکرها گفتم)24، وقبول کردم که پس فردا (ازاین شهر
~~PageV01P464
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0499.png)

# ~~رحلت کنم)1 واکنون2 خایفم که ازوی مکیدتی 3 باشد4 وبگذارده
# ~~تامن (هرتجملوآلت ومال ومتاع وحرم)6 که دارم بیرون برم، او7 مرا
# ~~بگیرد و نکبت رساند واین8 جمله بر گیرد. عبیدالله9 بن سلیمان می
~~گوید10:
# ~~من اورا گفتم: مصلحت آن است که نفایس ذخایر 11 و کرایم اموال ازحرم
# ~~وامتعه ودواب 12 به نزدیک ثقات ودوستانواهل مودت خود متفرق گردانی
# ~~برسبیل ودیعت، واثقالی که کم قیمت13 باشد از خیش وخیمه وسراپرده
# ~~واقمشهآ 14 مطبخ15 وفراشخانه در زورقها نهی واز اهل حرم، عجایز 16
# ~~و جمعی را که هیچ کسلا رابدیشان التفاتی نباشد درزورقی دیگرنشان1
~~تاگمان
# ~~برند کهسریتان 0آودخترانسرایاند21 . وظاهر 22 بیرون روی امامحترز23
# ~~باشی ، وچون به بغداد رسیدی 24 روزی25 چندمتواری باشی تا آن وقت26
# ~~که ایمن 27 شوی. حسنبنم خلد رای مرا بپسندید و گفت: مصلحت این
# ~~است، وبه استعداد راه وتفرقهٔ‌ اموالهم بر آن28 نسق که تقریر رفت
~~PageV01P465
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0500.png)

# ~~مشغول گشت . وچونشبروز سوم بود که بامداد ویرا1 رحلت میبایست
# ~~کرد من همهشب در کار او متفکربودم ودرخواب نمیشدم 2 . وقت سحر
# ~~لحظهای در خواب رفتم 3 پنداشتم که گویندهای میگوید 4 غمناک مباش
# ~~که ترکان از اصحاب وصیف وبغا براوتامش و کاتب او شجاع شبیخون
# ~~آوردند 5 وهردوراقتل کردند6 وشما خلاص یافتید7. ازخواب بیدارشدم،
# ~~ترس برمن غلبه گرفت8. وقت نماز 9 بود، نماز بگزاردم وبرنشستم و به
# ~~نزدیک حسن10 بنمخلد 11 در رفتم 12 ، ازدری که درسرای او در کوچهای
# ~~مجهول بود، که هیچ کس از بیگانگانندانستی؛ بهجهت آن که اودرهای
# ~~معروف فروبسته بود. وچون به نزدیک 13 او دررفتم 14 اورا به غایت
# ~~مشوش 15 وپریشان 16 یافتم وساعته فساعت بلارا منتظر نشسته بود. خوابی
# ~~که دیده بودم با او حکایت کردم و اورا امیدوار می گردانیدم 17. بخندیدو
# ~~گفت: من به کمالفطنت ودها18 وعقل وکیاست تو این گمان نبردم؛ مادر
# ~~(بیداری درچنین 19)20 بلا که مشاهدهمی ms253 کنی وتو به خوابی که آنراخواب
# ~~همت خوانند [و] برحسب21 تمنی و آرزو دیدهای مرا مغرورمی گردانی.
# ~~من برخاستم واز پیش او بیرون آمدم تا به 22 سرای خود روم ، درراه
~~PageV01P466
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0501.png)

# ~~جماعتی انبوه دیدم وتشویشی وغوغائی . گفتم: چه بوده است؟ گفتند :
# ~~تر کان باسلاح برنشستهاند ومعلوم نیست که چه فتنه حادث شده است ؟
# ~~باز گشتم وحسن بن مخلد رااعلام کردم. فرمود تاحقیقت حال10 وزبدهآ آن
# ~~قیل وقال بدانند واورا معلوم گردانند. هم 2 درساعت معلوم شد که ایام
# ~~خط نسخ در آیت عمر وولایت او تامش وشجاع3 کشیده است. و4 تیغ
# ~~ترکان چون5 مدت حیاتشان 6 به سر رسید 7 در حال 8 ( سرمن رای را
# ~~باسرها9) به دست نهب وتاراج بازدادند وچونحسن بن مخلد معطل10 بود
# ~~هیچکس قصد سرای او نکردند 11 (واموال او12 که به ودیعت کتاب
# ~~ترکان)13 متفرق بود (ازغارت)14مصون ماند. و آنشب در شهر15 هیچکس
# ~~مهموم و محزون16 تر از مانبود وآنروز هیچکس را مسرت وبهجت بیش
# ~~از ما حاصل نگشت.
# فصل - ودر این حکایت فایده واعتبار آن است که بداند 17 که
# ~~بسیار رؤیای صادق 18 متضمن بشارتی یا انذاری 19 مانند افتد که بعینها
# ~~در اقرب اوقات معاینه (شود20).

PageV01P467

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0502.png)

# و دیگر- آن که اگرصاحب دولتی را اسبابدولت دست دریکدیگر
# ~~داده باشد وبه ذروهآ کمال رسیده، خائف ومستشعر باشد 1 که زوال به
# ~~کمال قربی هرچه تمامتردارد. اگر خداوند بلیتی را محنت وابتلا از
# ~~حداعتدال در گذشته (باشد) از فرج نومید نباشد که ساعته 3 بعد ساعة
# ~~انتهای آن بلیت 4 ممکن است (چنانکه در این معنی می گویم5) :
### | العربیة6)
# # لاتیأسن 7 من الفکاک وثیق به %~% اذکنت فی ایدی الخطوبا سیرا
# # کم من اسیر. بات فی قید العدی %~% وغدا 8 علیرغم الحسود امیرا
# # تقدیر زبک قلب بعباده %~% تدبیرهم لن9یغلب التقدیرا10
### | الفارسیة:
# ای به دست بلا اسیرشده %~% مبرا ومید از آنکه میرشوی
# ورامیریشدی بترس از آن11 %~% کز بلا ناگهان اسیر شوی
# (چون نشدپایدار ms254 دولت کس %~% آن به آید که دست گیرشوی)12
# الحکایة الثالثة من الباب السادس - ابوحسان زیادی 13 حکایت کرد
# ~~که دروقتی ازاوقات درویشی14 روی به من آورد وپشت من از بارقروض
# ~~گرانبار ومنحنی 15 گشت ومبالغی 16 دین از اخراجات خباز و(بقال 17 و
~~PageV01P468
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0503.png)

# ~~قصاب 1) 2 برمن جمعشد و3 بدان سبب به غایت پراکنده ضمیر و
# ~~مشوش خاطر گشتم. دوستان پای ازمن باز گرفتند ومعاملان بیش دستگیری
# ~~ننمودند ومتقاضیان برسرمن گماشتند و بهراتبه روز فروماندم. روزی متفکر
# ~~نشسته بودم در این حالت 4 تاچه [حیله]5 سازم وچه تدبیر آغازم، که
# ~~غلام 6 ازدر در آمد و گفت: شخصی بردراست اجازت میخواهد تادر آید.
# ~~اجازت دادم ومردی (در آمد از اهل خراسان)7 وبرمن سلام کرد و گفت:
# ~~ابوحسان تویی ؟ گفتم: آری. گفت: مردی غریبم وعزیمت 8 کعبهآ معظم9
# ~~مصمم گردانیدهام وجملهآ مال من دههزاردرم است (که حاضر است)10،
# ~~محتاج آنم که به امانت قبول کنی 11 وبه وجه دیانت آنرا12 محافظت و
# ~~صیانت نمایی13. ومال بیرون کرد و (وزن وتسلیم به جای آورد)14 . وچون
# ~~او بیرون رفتمنهم برموضع، مهراز آن بدره بر گرفتم ومعاملان واصحاب
# ~~دیوان را آواز دادم وحقوق جمله اداکردم و آنچه باقی ماند15 نفقه برخود
# ~~وعیالان فراخ گردانیدم و باخود گفتم : آنگاه 16 که او باز گردد باشد که
# ~~دری از درهای رزق برمن گشاده شود 17 ومال او باز جای نهم . و آنشب
# ~~به 18 فراغ دل بخفتم . روز دیگر بامداد غلام در آمد و گفت: خراسانی
# ~~بردراست، به دخول اجازت دادم. چون19 در آمد گفت20 : من بر آن عزیمت
~~PageV01P469
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0504.png)

# ~~بودم که دیروز(روانه گردم)1 اماامروز بهوفات پدرم خبر رسیدو بهضرورت
# ~~به جانب 2 خراسان مراجعت خواهم نمود، بفرمای تا آن امانت به من
# ~~تسلیم کنند. من از استماع آن سخن حالتی مشاهده کردم که هر گز ندیده
# ~~بودم وعالم برمن تاریکشد. ازخجالت حیران ومدهوش فروماندم. ندانستم
# ~~که چه جواب گویم. اگر انکار کنم به ms255 نزدیک قاضی برد وسوگند دهد و
# ~~فضیحت دنیاو آخرت بحاصل 3 آید. واگر مدافعت ومماطلت نمایم تشنیع
# ~~وغلبه کند وپرده برمن بدرد. گفتم: عافاک 4 الله این موضع چنان 5 حصین6
# ~~نبود، آن مالرا به جهت (احتیاط و)7 احکام به جائی8 دیگر فرستادم، امروز
# ~~به سعادت بازگرد9 وفردا باز آی 10 . او بازگشت ومن چون بنجشک در
# ~~مخلب باز (مذعور ومرتاع) 11 بماندم وراه پس وپیش ندانستم و چنان
# ~~ازیروزبرشدم 12 که فوق از تحت ویمین از یسار فرق نتوانستم کرد ، (و
# ~~عالم برمن تاریک شد وروز سیاه گشت) 13 . وچون شب در آمد خواب و
# ~~آرام وصبر وقرار از من برفت وچند نوبت غلام رافرمودم 14 که استر15را
# ~~زین کن ، واو 16 می گفت هنوز شب است، تا آخر وقت سحرزین براستر
# ~~نهاد، برنشستم 17 وندانستم که 18 کجا میروم . وچون عنان اختیار از
# ~~دست رفته بود عنان بر19 گردن استر افکندم وپای در رکاب تسلیم نهادم
~~PageV01P470
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0505.png)

# ~~وتو کل برفضل باری عزاسمه - کردم. واسترمی رفت تا به کنارجسررسیدواز
# ~~جسر بگذشت 1وبه سوی دست راست به جانبسرای مأمونرسید ، ومن میل
# ~~اورا به یمین که اسببحصول بسیار باشد3 حمل کردم(؟) ومقصدمأمون
# ~~را مأمن خود دانستم. چون به نزدیک سرای 4 مأمون 5 رسیدم 6شب
# ~~هنوز چون روز من تاریک بود و طلوع فجر7 چون فرج من نزدیک ،
# ~~سواری دیدم که برمن بگذشتتیز 8 درمن (نگاه9 کرد)10 و بازگشت و
# ~~گفت: توابوحسان 11 زیادی12 نیستی؟ گفتم: بلی. گفت: مرا به
~~توفرستادهاند.
# ~~گفتم: که فرستاده است وچه میخواهی؟ گفت امیرحسن 13 سهل 14 . باخود
# ~~گفتم: امیر 15 از من چه میخواهد و بااو گفتم : اینک من16 برامیر7
# ~~میروم18. چون19 به درسرای رسید در رفت ومرا دستوری خواست. چون
# ~~در رفتم حسن بن سهل گفت: یاباحسان 20 (خبرتوچیستو)21 حال توچگونه
# ~~است (وپای ازمابه چه سبب باز گرفتهای؟)22 خواستم که تخلف و تقاعد
# ~~را اعتذاری نمایم. گفت دست از من بدار وراست بگوی ms256 23 تا ترا چه24
# ~~افتاده است وبه چه حادثه گرفتار شدهای 25 که من ترا خوابهای شوریده
# ~~وپریشان دیدم 26. من 27 آغاز کردم28 وقصه 29 ازاول تا آخر با اوشرح
~~PageV01P471
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0506.png)

# ~~دادم. درحال فرمود تادوبدره هریکی ده هزار درم بیاوردند . گفت: یکی
# ~~به خراسانیده ویکی دیگر در مؤونت1 خود صرف کن وچون به 2 دیگر
# ~~احتیا ج افتد اعلام فرمای. ابوحسان3 گفت: کارزشت4 وصعب من از حسن
# ~~بن سهل حسن وسهل گشت. ودرحال بازگشتم ومال خراسانی بدو تسلیم کردم
# ~~و بعد از آن حالمن هرروز نیکوتربود 5 وخدای- جل جلاله - فرج آورد.
# فصل - ودر این حکایت فایده آناست که مرد6 درواقعهای7چون
# ~~متحیر ودرمانده گردد باید که تقویرا شعار ودثار خود سازد و ترک حیله8
# ~~واضطراب کند وتسلیم9 وتوکل کار خود به تقدیر بازگذارد ، چنانکه
# ~~ابوحسان 10 زیادی 11 کرد. (ودراین معنی می گویم:)12
### | (العربیه)133
# اذا اشتد14 حالک کن واثقا %~% بربک واتقه واحتسب
# و من یتق الله یغفرله %~% (ویرزقه من حیث لایحتسب)*
### | الفارسیة:
# بنده در ورطهآ بلا وعنا %~% چون ببرد امید از اسباب
# ایزد ازموضعی که نبیوسد15 %~% بنماید هزار فتح الباب PageV01P472
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0507.png)

# الحکایة الرابعة- آوردهاند در 1 تواریخ خلفا که شبی از شبها
# ~~مهدی خلیفه چون [فتنه]2 در ایام عادی3 خفته بود، ناگاه [چون ]4 بخت
# ~~دولتیان5 بیدار شد، مذعور و بافزع،6 وصاحب شرط را 7 فرمان داد و
# ~~گفت: دست برسرمن نه و بدانچه ترا سوگند دهم سوگند خور که آنچه
# ~~فرمایم در حال دراتمام آن مسارعت(ومبادرت)8 نمایی و از تأخیر وتوقف
# ~~مجتنب و محترز 9 باشی. صاحبشرط گفت: مرا یارای 10 آن نباشد که
# ~~دست برسر 11 امیر المؤمنین که سروران روی زمین سربر آستانهآ اومینهند
# ~~نهم، اماسو گندان مغلظه (وایمان بیعت)12 برزبان راند که هرچه فرماید در
# ~~حال امتثال نماید. پس گفت: به زندان رو 13 و فلان علوی حسنی 14 را
# ~~طلب دار و چون بیابی بند ازوی15 برگیر و اورا ازحبس بیرون آر ، و
# ~~اورا اختیار ms257 ده میان آنکه نزدیک 16 ما اقامت کند ومقرب و محترم (و
# ~~مرفه 17 ومکرم) 18 باشد یا بهمدینه به نزدیکاهل بیت واقارب خویش رود.
# ~~اگر 19 لحوق بااهل و وطن اختیار کند چندین مرکب وغلامان 20 و جامه
# ~~وزر واستعدادو آلت راه بدو تسلیم کن 21 واگر جوار 22 وقربت مااختیار
~~PageV01P473
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0508.png)

# ~~کند آنچه اسباب اقامت باشد آز ترتیب سرایها 1 وامتعه وخدم ومالابد
# ~~واخراجات ومستغلات مرتب2 کن وبدورسان. وبفرمود تا بروات (مزین
# ~~به توقیعات)3 مشتمل برمایحتاج4 هردوحالت بدو دادند5 . صاحبشرط
# ~~گوید: بروات قبض کردم وبهخزاین 6 واصطبلات رفتم و آنچه در بروات
# ~~بود حاصل کردم وبه مطبق7 رفتم، وآن چاهی8 بود سرپوشیده و آن
# ~~جوان علویرا طلب کردم. جوانی درغایت جمال و کمال9 بیرون آوردند،
# ~~اما نیک نحیف ونزارگشته، سلام امیرالمؤمنین بدورسانیدم واورا میاناین
# ~~دوحالت اختیار دادم . او10 رفتن بهمدینه اختیار کرد و دروقت چهارپایان
# ~~وادوات وآلات سفر وصلات وثیاب بدو دادم. چون11 خواست که برود
# ~~گفتم: بدانخدای که تراازاین بلاوازاین مضیق مخرج ارزانی داشت که اگر
# ~~میدانی که امیر المؤمنین رابر اطلاق توواحسان باتوچه باعث بودمرااعلام
~~کنی.
# ~~گفت: امشبمن درخواب بودم، جدخویش را پیغامبر12 - صلواتالله علیه13-
# ~~در خواب دیدم، چنان پنداشتم که مرا از خواب بیدار کردی و گفتی: ای
# ~~پسرک [من]14 برتو ظلم کردند15؟ گفتم: آری یارسول الله . گفت: برخیز
# ~~ودورکعت نماز بکن 16 وچون از نماز فارغ شوی (این دعا بخوان) 17 :
~~PageV01P474
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0509.png)

# ~~(یاسابق الفوت وسامع الصوت ویاکاسی  العظام 2 بعد الموت صل علی
# ~~محمدوعلی آل محمد واجعل لی من امری فرجا و مخرجا انک تعلم ولا
# ~~اعلم وتقدر ولا اقدروانت علام الغیوب یاارحم الراحمین). چون ازخواب
# ~~برخاستم وضو ساختم ودو رکعت 3 نماز چنانکه سید- علیه السلام 4-
# ~~فرمود 5 بگزاردم 6واین دعا میخواندم. چون چندبار مکرر کردم آواز
# ~~تو شنیدم 7 که مرا بخواندی ، موجب همیندانم8. صاحب شرط گفت :
# ~~خدای را شکر گزاردم که مرا توفیق رفیق گردانید تا از او9 این سؤال
# ~~بکردم ms258 و این دعا مرا حفظ شد. وچون باز گشتم بامهدی حکایت کردم.
# ~~گفت: والله 10 راست گفت. من برفراش خفته بودم ودوش 11 درخواب
# ~~دیدم که زنگیی باعمودی از آهن 12 قصد من کردی وبه هیبتی 13 هرچه
# ~~تمامتر با نگی 14 برمن زدی که فلان علوی حسنی 15 را که 16 در زندان
# ~~(تو محبوس است وازخلاص مأیوس)17 اطلاق کن تا کلهآ 18 اوبه آزادی
# ~~وغم19 به شادی بدل شود20، والا به یک عمود که برسرت زنم از پایت
# ~~در آرم و ازدست 21 بر گیرم وهیچ معذوریت و بهانه نپذیرم. از خواب بیدار
# ~~شدم مذعور22 وترسیده 23 وقوت وآرام از من رمیده، ودیگر نیارستم24
~~PageV01P475
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0510.png)

# ~~که به فراش معاودت کنم تااکنون که 1 تو باز رسیدی32.
# ~~فصل - ودر ایراد این حکایت دوفایده است:
# ~~یکی - آن که مرد این دعا یادگیرد وچون ابتلا و نامرادی بدو 3 آید
# ~~نماز4 ودعارا وسلیت خلاص و واسطهآ مناص خودشناسد وبه الفاظ5نبوی
# ~~تبرک نماید وبه اهل بیت 6 او اقتداکند.
# ودوم - آنکه در تحصیل رضا ورعایت جانب سادات7 و کرام8
# ~~آل یاسین به اقصی الغایة والامکان بکوشد ودر تعظیم وتبجیل ایشان از
# ~~تقصیر واهمال دور باشد ودرقضای حقوق حوایج آن اشراف تأخیر و
# ~~امهال9 روا ندارد و از ایذا وتشویشخاطر10 ایشان توقی واجتناب نماید.
# ~~(ودر این معنی می گویم)11:
### | (العربیه)12
# الالنبی سراة اصناف الوری
### | ولمن نلوذ بهم اعز 13 مآل
# ~~فهم انسفینته والحوادث لجته
### | وحیاتکالدنیا کلمعته آل
# ~~وکانما قال النبی مخاطبا
### | لکفاتتعظ بنصیحتی ومقالی PageV01P476
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0511.png)

# ~~یاایها المغرور لاتک 1 راغبأ
# #  %~% بغرور آلک %~% عن محبته آلی
### | الفارسیة:
# ~~جهان طوفان ظلم و موج فتنهاست
# #  %~% بدو در آل پیغمبر 3 چو کشتی
# ~~در این کشتی نشین تارسته گردی4
# #  %~% چه5 اندر بند مال وباغ و کشتی 6
# ~~اگرچه نیست کشتی جای کشتن
# #  %~% در این کشتی برآید هر چه کشتی 7
# ~~نباشد روی اخلاصت از آن موج
# #  %~% چوزین کشتی نداری گرم پشتی
# ~~چو پیغمبر نکویی کرد ms259 باتو
# #  %~% مکن با آل و فرزندانش 8 زشتی
# ~~به نرمی او هدایت کرد مارا
# #  %~% تو بااولاد او %~% منما درشتی
# ~~فرو   مگذار حق اهل بیتش
# #  %~% که گردی دوزخی چون آن بهشتی
# # بهشتی   نصرت %~% آل محمد
# #  %~% بدین حجت (نه از)، اهل بهشتی PageV01P477
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0512.png)

# الحکایة الخامسة من الباب السامس- ابن حمدون الندیم گوید که
# ~~که امیر المؤمنین 1 المعتمدعلی الله2 باسماحت اخلاق وغزارت کرم وجود
# ~~وفسحت دل 3 (که اورا بود)4 چون سورت شراب دراواثر نمودی باندما
# ~~و همنشینان عربده بسیار کردی ، وکم مجلسی از عربدهٔ‌ او5 به سلامتی6
# ~~گذشتی. یکروز (براین نوع)7 صبوح فرموده بود، از صباح تا مسابهعشرت
# ~~وخرمی8 گذرانیده وجلسارا ازصلات وعطایا ومراکب وخلع محظوظ و
# ~~بهرهمندساخته ، ومرا از9میان به حظی اوفرونصیبی اکمل ممتاز10 گردانیده،
# ~~وعادت او آن بودی که درمجلس اوسریری لطیف نهاده بودند واو استناد11
# ~~بدان سریر کرده ، وچون خواستی که همنشینان برخیزند بدان سریر
# ~~نگرستی12 چنانکه (تصور افتادی که میخواهد که بر آن)13 سریررود14 ،
# ~~وچون ایشان آنرسم شناختندی برخاستندی ومجلس خالی کردندی . وقت
# ~~بودی که به آسایش مشغول شدی و گاه بودی که باز بنشستی و جمعی دیگر15
# ~~از خواص خدم 16 یا از جواری و غلمان بنشاندی . آن شب چون آن
# ~~رسم به جای آورد جلساوندما (به حجرهای که از سرای) 17 خلیفه به
# ~~من مخصوص بود نقل کردند ، چون نصفی 18 از شب بگذشت آواز PageV01P478
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0513.png)

# ~~درشنیدم که به تعجیل میزدند. ترسیده1 ازخواب در آمدمه خادمان بودند
# ~~گفتند : امیرالمؤمنین را اجابت کن . برخاستم ورعب وهیبت در مناثر
# ~~کردوگفتم: (ا نابله واناا لیه راجعون) * تمامت روز وبعضی ازشبدر
# ~~عشرت 2 وتماشافرا 3 سرآوردیم ، گمان بردم که مگراز عربدهآ او خلاص
# ~~یافتم؛ خود آن گمان چون کمان کژ خواهد آمد وتیر تمنی برنشانهآ مقصود
# ~~نخواهد نشست . چون درپیش او 4 برپای بایستادم سربر نیاورد وبهمن
# ~~التفات ننمود وبرعادت مرا ننشاند . قیامتاز نهاد من برخاست و همچنان
# ~~ایستاده 5 متفکر بماندم6. پس بفرمود 7 که8 صاحب شرط ms260 را آوازدهید.
# ~~چون ذکرصاحب شرط شنیدم9 خوف واضطراب من زیادت شد ، گفتم:
# ~~عادت اونبود که درعربده صاحب شرطرا حاضر فرماید ، تاقتل وصلب
# ~~وضربت 10 وحبس وقید 11نباشد حضورصاحبشرط نباید. مگر صاحب-
# ~~غرضان بهتانی برمن نهادهاند و تضریب وسعایتی کرده وبه نزدیک او مقبول
# ~~ومؤثر افتاده است، وایقاع بلیتی وایصال 12 نکبتی به من درضمیر دارد.
# ~~ونظر براو 13 گماشتم تاباشد که درمن نگرد و 14 یا15 افتتاح کلام کند و
# ~~من 16 به مداومت 17 واعتذار و استعطاف اورا باسر رضا توانم آورد. او
~~PageV01P479
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0514.png)

# ~~خود سرازپیش برنیاورد تا آنگاه که صاحب شرط را بیاوردند . پس سر
# ~~برآورد ومرا ازهیبتنفس 1 فروشد تا خود چه حکم خواهد کرد 2.
# ~~صاحب شرط راگفت: درحبس تومردی است نام او منصور جمال ، همین
# ~~ساعت باید که اورا حاضر کنی . اندکی خوف من 3 سهلتر 4 گشت 5 و
# ~~بار اندوه که از جبل6 قاف ثقیلتر بود قدری 7 خفت یلفت. و8 همچنان
# ~~برسر حال وقوف نیافته در آن مقام واقف می بودیم9 واو بامن هیچ سخن
# ~~نگفت تا آنگاه 10 که آنمرد را بیاوردند . معتمد گفت: چه کسی تو؟ گفت:
# ~~منصور جمال. گفت: حال تو چیست ؟ گفت: (سهسال است که محبوس و
# ~~مظلومم) 11 وسبب آن است که 12 شتری 13 چند داشتم 14 و15 سفرها
# ~~کردمی (وبه اجارت بهتجاردادمی) 16 وعیش[من] 17 (از آن کرایهٔ‌شتران)18
# ~~بودی ، ولایت ما19 فلان امیر داشت که 20 اورا به حضرت استدعا کردند،
# ~~چون مقبل حضرت گشت من مدبر را که منصورنامم مخذول گردانید و
# ~~شتران 21 مرا 22 غصب کرد تا اثقال خود به حضرت نقل کند 23 ، و24
~~PageV01P480
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0515.png)

# ~~چندانکه تظلم داشتم وفریاد خوانده اجابت نکرد وانصاف نداد و گفت :
# ~~چون به حضرت رسم شتران 1 باتو دهم. من بااشتران خود بیرون آمدم
# ~~وخدمت او می کردم وبه آبوعلف شتران2 قیام می نمودم تابه قرب حلوان
# ~~کردان 3 گرد آن کاروان در آمدند4 واز اشتران5 ms261 یکشتر 6 (باباز که امیر
# ~~بار برنهاده بود بربودند) 7، چون8 خبر به امیررسیدمرا حاضر کرد وگفت:
# ~~آن شتر9 با بار 10 تو دزدیدهای، (فرمان داد)11 تا مرا بسیار 12 بزدند و
# ~~(حکم کردتا) 13 مرا مقید گردانیدند 14 و برشتری 15 افکندند 16، و 17
# ~~چون به حضرت رسید مرا به حبس فرستاد و شتران 18 را به ملکیت
# ~~متصرف گشت ،و مرا متظلم وبا یاد دهندهاینبود19 و تا این غایت محبوس.
# ~~بماندم. چون[این]سخن21 بشنید درحال (بفرمود بعضی ازخادمانرا)22 که
# ~~برو23 و بر دماغ 24 آن امیر میزن 25 تا آن وقت که 26 (شتران او
~~PageV01P481
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0516.png)

# ~~یاقیمت)1 چندانکه خواهد 2 با اورساند وچون (از آن) 3 فارغشوی
# ~~اورا به خزانه برو خلعتی گرانمایه در 4 پوشان و پانصد دینار زربده 5
# ~~تاهر کجاکه 6 (اورا باید)7 برود8 . پس صاحبشرط را گفت: درزندان
# ~~تومردی است 9 نام اواحمد حداد10 ؟ گفت: آری . ( فرمود که)11 همین
# ~~لحظه حاضرکن12. چون حاضر آمد گفت: جرم تو چیست، و ظلم تو 12
# ~~از کیست؟ گفت: مردی صاحب نعمت بودم از اهل شام، صبح تا شام
# ~~مستغرق شادمانی وکامرانی. چون آن نعمت برمن زوال آمد از شام
# ~~بگریختم وروی بهحضرت آوردم تاکاری التماس کنم وعملی طلبم، چون
# ~~(میسر نشد و کسی تربیت نفرمود) 14 بیم آن بود که ازبی برگی و گرسنگی
# ~~هلاک شوم. کاری طلب می کردم که به شب بدان قیام نمایم و بهای قوتی
# ~~از آن حاصل کنم وبه روز طلب عملی و کاری کنم. مرا به حدادینشان
# ~~دادند، بااو 15 قرار دادم هرشبی به درمی ، ومن به شب آهن گرم می کوفتم
# ~~وبه روزدرطلب16 عمل واختلاف 17 وتردد به درسرای عمال و متصرفان آهن
# ~~سرد18، تایکشب از شبها من وغلامی دیگر خایسک میزدیم، مگر غلامی
# ~~خایسکی19 نه20 برجایگاه (بزد و آن)21 نعل22 که 23 مطرقه (برویمیزد)24
~~PageV01P482
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0517.png)

# ~~بشکست. حداد خشمناک گشت ونعل گرم بر1 غلامزد، (برسینهآ غلام آمد)2
# ~~وبارامی (؟)3 قدر ms262 ومدت اجل موافق افتادوغلام درحال جان تسلیم کرد.
# ~~حراس وزمرهای که باعسس میگشتند برسیدند4 ، حداد فرصتی یافت و
# ~~بگریخت ومن چون غریببودم نمیدانستم 5 که (چه تدبیر کنم)6. عسسان
# ~~مرا بگرفتند وچون غلام را 7 مرده دیدند شک نکردند که کشنده 8 منم .
# ~~مرا9 چون دیوانهای 10 در 11 زنجیر کشیدندوچون دزد به زندان فرستادند
# ~~واکنون سهسال ودهماه است که12 مظلوم ومحبوسم . معتمد خادمی 13
# ~~دیگر را 14 فرمود15: اورا به حمام بر تاسروتن بشویدو به خزانه بر
~~تاخلعتی
# ~~فاخر دریوشد، ویانصددینار زر بدو ده . وبعداز آن صاحب شرط راگفت:
# ~~باز گرد. پس سربر آورد ودرمن نگریست و 16 گفت: ای پسر حمدون حمد
# ~~امیر المؤمنین چگونه بود که در چنینوقتیبه نفس خویش18 قیام19 نمودی،
# ~~وازحال ایشان امیرالمؤمنین را که اعلام کرد وبایاد داد؟ گفت: همین لحظه
# ~~درخواب دیدم 20 که شخصی مرا گفت21: درزندان تو دومرد مظلومند:
# ~~یکی منصور جمال 22 ویکی احمد حداد ، همین لحظه بفرمای تا ایشانرا
~~PageV01P483
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0518.png)

# ~~اطلاق کنند وانصاف ایشان از خصمان ایشان 1 بستان و باایشان نیکویی
# ~~کن. از خواب (بیدارشدم)2 رعب وترس 3 برمن غالب شده، باردیگرسر
# ~~(بازنهادم)4 (ودرخواب شدم)5 همان شخص را بعینه 6 دیدم 7 که بانگ
# ~~بر من زد و گفت : وای بر تو8 ، میفرمایم8 که آن دو مرد (مظلوم
# ~~ر1)10 از زندان (خلاص ده) 11 و با ایشان نیکویی کن در آن توقف
# ~~می کنی ، ترا بزنم چنانکه دردمند گردانم ، و دست بر آورد تا برمن زند.
# ~~گفتم : [ای فلان]12 با من بگوی 13 ( تا چه کسی؟) 14 گفت. من (محمدم،
# ~~رسول خدای 15) 16. من دست او بوسه دادم و در پای اوافتادم و گفتم :
# ~~با رسول الله ندانستم وترا نشناختم ، اگر نه 17 در توقف وتأخیر آن
# ~~جرأت وجسارت نکردمی. گفت: برخیز و (همین ساعت)18 آنچه می فرمایم
~~PageV01P484
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0519.png)

# ~~به جای آر. چون1 در خواب این بیداری مرا 2 کرامت کرد و بهوجهین
# ~~انتباه حاصل گشت، به ms263 استحضار تو اشارت کردم تاصورتحال مشاهده
# ~~کنی. گفتم: این عنایتی است از رسول (-صلی الله علیه وسلم-)3 در حق
# ~~امیر المؤمنین (واهتمام بدانچه صلاح 4 وثبات ملک او در آن است ومنتی
# ~~عظیم است بروی خدای را -جل جلاله- ورسول را -علیه السلام «5)،6
# ~~باید 7 شکرنعمت 8 حق - عزاسمه-9 بگزارد10 ، و درزکات و صدقه
# ~~بیفزاید11 . پس گفت12: خواب 13 برتوشوریده گردانیدم . من به حجرهآ
# ~~خود معاودت کردم. وچون شب دیگر بود به نزدیک او رفتم14 واوعلی
# ~~الرسم به مجلس شراب نشسته بود ، خواستم که باجلساوند ما ماجرای
# ~~دوشین حکایت کنم تااورا مسرت افزاید، که 15 دانستم 16 (مدح وحمد و
# ~~ثنا واطرا) 17دوستدارد 18 واگر19 بر مکرمتی توفیق یافتی نشر آن خواستی.
# ~~گفتم: چگونه است که امیر المؤمنین مخلصان وخدم 20 و مقربان وخواص
# ~~را اعلام نمیفرماید از معجزه و کرامتی که حق - سبحانه 21 و تعالی-
# ~~امیرالمؤمنینراارزانی داشت22 تامصطفیرا -صلواتاللهعلیه23- درخواب
~~PageV01P485
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0520.png)

# ~~دیدوبا آن جمال وحداد چنان1 مبرتواحسان فرمود، وحکایتوماجری 2
# ~~من اوله الی آخره تقریر کردم . گفت: والله 3 از آنچه 4 تومی گویی
# ~~اندک و بسیار هیچ5 خبر ندارم ومن دوش همهشب نائم و سکران بودهام6
# ~~وهیچ بیدار نشدهام. من برقول خود اصرار نمودم ، او در خشم شد [و]
# ~~گفت: یا ابن حمدون مرا مغالطه میدهی ومیخواهی که7 (مرا به دروغ
# ~~بفریبی؟)8 گفتم پناه میگیرم به خدای9 از سخط امیرالمؤمنین ، این کار
# ~~به نزدیک [خدم]10 خاصه وصاحب شرط مشهورتر از آن است که به
# ~~اقامت حجتی احتیاج افتد. [گفت: حاضران که بودند؟11] گفتم: فلان و
# ~~وفلان وصاحب شرط. جمله را حاضر کردند 12 ، و13 چون حال معلوم
# ~~شد بسیار تعجب نمود و ایمان غلاظ و شداد یاد کرد که مرا کم وبیش از
# ~~این 14 حال هیچ یادنیست. و ما تعجب نمودیم که نه عجبتر از آن خوابی
# ~~شنیده 15 بودیم ونه ظریفتراز این 16 نسیانی 17 که او حکایت فرمود.
# فصل - ودر این حکایت محل 18 اعتبار ms264 دو موضع19 است:
# یکی - آنکه هرکرا باری20 - تعالی - از میان خلایق بر گزید
# ~~و به رتبت 21 عالی ودرجهٔ‌ بلند22 ومحل 23 رفیع رسانید وزمام 24حل
~~PageV01P486
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0521.png)

# ~~وعقد وقبض وبسط وامر ونهی ورفع و خفض بندگانخود به دست ارادت
# ~~و قبضهآ مشیت او باز داد باید که ازکار رعایا وزیردستان غافل نباشد و
# ~~ضعفا و بیچارگان را به استیلای ظلمه و فسقه مبتلا نگرداند و تا از کسی
# ~~امارت خیر وعدل مشاهده نکند امارت وایالت نفرماید ، وبه هروقت از
# ~~حال محبوسان وزندانیان به نفس خود 1 بحث وتفتیش تمام به جای آرد
# ~~تا به غرض دیگران او2 غرض3 سهام سخط آفریدگار - جلت کلمته
# ~~وعلت قدرته- نگردد 4 و از سهام کرامت که عادلان را موعود 5 است
# ~~محروم نماند چنانکه معتمد را 6 [از7] خیانت8 معتمدان به تعریک و تنبیه
# ~~احتیاج افتاد نیفتد9. ودر این معنی10 می گویم:
### | العربیه]11
# ایا من تولی الفاسقین امارة
### | تبیع بدنیا غیرک الدین فانتبه
# کفاک خسارا انتری الغیر نافعا
### | بما هوتبغی12 و المؤاخذ انتبه
### | [الفارسیه]13:
# غاقل مشو ای شه زرعیت نفسی
### | کس را به ستم رها مکن دسترسی PageV01P487
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0522.png)

# ~~انصاف بده که با شدت غصه بسی
### | چون دین برود برای دنیای کسی
# خری1:
# ~~چون حشرنه روز 2 مکرودستان باشد
### | شه باید3 یار زیردستان باشد
# ~~نتواند رست دشمن 4 از چنگ اجل
### | ور خود به مثل رستم دستان باشد
# دوم - آنست که هر صاحبقذرت و خداوند مکنت که برسر
# ~~خلایق مستولی ومتغلب گردد و ضعیفی را بی نصیر و ظهیر و بیپایمرد و
# ~~دستگیریابدبدان غره نشود و بر بییاری 5 او فریفته نگردد 6 وبربی کسی7
# ~~او مغرور نشود 8 ویقین داند که خدای - جل جلاله 9 - یاربی کسان و
# ~~دست گیر درماندگاناست،[و] به همه حال داد آن [ضعیف]10 دردنیا و آخرت
# ~~از او بستاند11.
### | شعر 12:
# # لاتقهرن ضعیفا ماله وزر %~% الا الی الله انالله ینتصف13
# # هوالنی تفهرالاملاک قدرته %~% وذانه[بالتعالی)14فوقانتصفوا
# # یقول یومالتنادی وهومنتقم %~% انی من الظالمین ms265 الیوم اقنتصف15
~~PageV01P488
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0523.png)

# #  %~% الفارسیه]:1
# ~~نیکویی کن اگر ترا امروز
# #  %~% هست بر زیردست خود دستی
# ~~نبود پایدار دست به کس
### | گرچه دهرت نشاند بردستی
# ~~بافرو دست اگر سگالی بد
### | بد سگالتشود زبر دستی
# ~~به بلندی جاه 2 غره مشو
### | که بود هرفراز را پستی
# ~~هست مست غرور و سغبهآ جاه
### | میدهندت) 4 خمار هرمستی
# ~~چه 5 کنی هستونیست هستخداست6
### | که جز او نیست جاودان هستی
# ~~زود خالی شود ز صیدت دام
### | ورچه پنجه زنی به هر شستی
# ~~خوش بدی نای و چنگ و حسب امل
### | گر زچنگ اجل کسی جستی
# ~~ورنبودی حساب روز جزا
### | هرکه رستی چوداد جان رستی(؟) PageV01P489
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0524.png)

# الحکایة السادسة من الباب السادس- حکایت کند محمدبن علی-
# ~~المادرانی 1 که ازاکابر عمال واصحاب دواوین بود وبه کفایت وشهامت
# ~~معروف وبه علو قدر2 ورفعت 3 منزلت وکثرت مال مشهور، که درغلوای
# ~~جوانی مباشر اشغال کثیر4 بودم وسدهآ من قبلهآ آمال [و] ( اقبال، و
~~کعبە5آ)6
# ~~ارباب 7 حوایج گشته وپیوسته جماعتی از اصحاب قلم و کار کنان دو اوین
# ~~وکتاب ومحاسبان متعطل8 به درگاه من تردد می کردند9 به 10 امید تقلد
# ~~عملی ، و من از کثرت 11 اشغال به تصفح 12 احوال ایشان نمیپرداختم. و
# ~~از آن جمله شیخی بود از مشایخ کتاب که ایام عطالت او امتدادی یافته
# ~~بود ومن ازحال او غافل بودم ، شبی پدر خویش13 را به خواب دیدم که14
# ~~گفتی: ویحک از خدای15 شرم نمیداری 16 که خویشتن 17 را به اعمال
# ~~ومناصب مشغول می گردانی ودر تنعم وناز روزگار می گذرانی و مردمان
# ~~بردر سرای تورنج و مضرت می کشند وفقر وفاقه میبینند؟ اینک فلان که
# ~~از بزرگان اهل قلم ومشایخ کتاب 18 است کارش بدان رسیده است19 که
# ~~(ایزارپایش20)21 خلقشده است ودست آنندارد که دیگری خرد، میباید
~~PageV01P490
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0525.png)

# ~~که در کاراو بیشاز این 1 غفلت ننمایی. چون از خواب بیدار شدم از
# ~~آن حالت تعجب نمودم وباخود اندیشیدم که فردا ( احسان وانعام) 2 ms266 کنم
# ~~(ودرحق او تعظیم واحترام نمایم) 3 وباز بخفتم. (چون روز دیگر شد4)5
# ~~آن خواب برمن پوشیده گشت تابرنشستم، (در میان راهشیخ)6 فراپیش
# ~~من 7 آمد برچهارپای لاغر نشسته، و8 چون مرا بدید پای بگردانید تاپیاده
# ~~شود9، دامن قبا از او10 باز افتاد،ران 11 او برهنه بدیدم که موزهای 12
~~بی-
# ~~شلوار پوشیده بود. چون آن حال مشاهده کردم آن خواب بایادم آمد
# ~~برموضع 13 بایستادم 14 واورا به خویشتن 15 نزدیک گردانیدم و ایالت
# ~~ولایتی عریض وبسیطبا منفعت 16 بهاو 17 حوالت 18 کردم وهرماهدویست
# ~~دینار 19 مرسوم 20 معین گردانیدم و21 بفرمودم تاهزار دینار نقد از
~~خزانه
# ~~بدو 22 دادند وثیاب ودواب و آنچه مالا بد بود همه (بیاوردند و)23 بدو
# ~~تسلیم کردند. و گفتم: اگر (درقیام)24 بدین عمل آثار کفایت و شهامت25
# ~~ظاهر گردانی در احسان واجمال ومرسومات وصلات 26 بیفزایم.

PageV01P491

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0526.png)

# فصل- دراین حکایت خردمند را تنبیهاست ازغفلت ، و تحریض
# ~~بر آنکه1 چون کسی به جاه ومکنت ازمیان خلایق ممتاز باشد وبه تأیید
# ~~ربانی و اقبال جاودانی 2 مخصوص، باید که دایما از کار مستحقان که
# ~~حرمان ملازم ایشان است متفحص وباخبر 2 باشد، و4 اگر کارافتادهای که
# ~~به زیور هنر حالی 5 باشد (از کرم اومستمیح 6 گردد)7 حالی به اصلاح
# ~~حال او قیام نماید واز تسویف وتأخیر وتغافل وتقصیر اجتناب کند چنانکه
# ~~این منظومات (از انشای این ضعیف منبی است در این معنی)8:
### | العربیه
# # اذا کری ذامودة 9 ومقه %~% بادر واسعف بکل ماومقه
# # ولاکسوف بمایرید :1 فذا %~% ییدل11المقت12 بالو13 دوهمقه
### | والفارسیه 213:
# ~~گر 14 همچو ملوک صاحب تاج شوی
### | 151 همچو پیمبران به معراج شوی
# ~~در حاجت محتاج مکن تقصیری
### | باشد روزی تو نیز محتاج شوی16
# الحکایة السابعة من الباب السادس - ابومحمد بن الاززق الانباری
~~PageV01P492
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0527.png)

# ~~حکایت کند که برادرم ابویعقوب الازرق را به عمل مصر فرستادند . من
# ~~خواستم که به نزدیکاو روم واهل حرم را آنجا برم، از راه سماوه1 قصد
# ~~دمشق کردم در ms267 2 کاروانی بزرگ . چون 3 به میان بیابان رسیدیم جمعی
# ~~که بدرقه بودند 4 بااعراب میعاد کرده 5 بودند وموافقت6 نموده. چون7
# ~~ایشان برسیدند 8 کاروان را فرو گذاشتند و گفتند : قطاع طریق در غایت
# ~~کثرت وآلت وعدتاند و9 مارا باایشان طاقت مقاومت نیست ، و دزدان
# ~~استیلا یافتند وهرچه داشتیم از مواشی وامتعه (وناطق وصامت وزاد) 10
# ~~وراحله 11 ببردند 12 ومارا (عاری وضایع ومخذول) 13 در آن منزل 14
# ~~بگذاشتند، و 15 به هلاک متیقن گشتیم (وامید ازحیات) 16 منقطع
~~گردانیدیم.
# ~~یارانرا گفتم به همه حال از مرگ گزیر نیست، اگر(در این همین جایگاه)17
# ~~مقام کنیم هلاک شویم و اگرچندانکه18 حرکتوقوت برقرار باشد برویم
# ~~یمکن 19 که 20 به موضعی 21 رسیم 22 که سبب نجات 23 و خلاص ما
# ~~گردد واگر دست ندهد بیرون از هلاک چیزی نخواهد بود و آن خود
~~PageV01P493
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0528.png)

# ~~گر1 هم در این منزل  صبر3 کنیم خود4 واقع خواهد شد . پس8
# ~~کودکی را که از آن برادر بامن بود برگردن نهادم ، آن عورت را فرا
# ~~پیش کردم وآن روز و آن شب 6 میرفتیم، ومن قرآن حفظ داشتمی ،
# ~~ختمی بکردم وبسیار دعا وتضرع وزاری به جای7 آوردم تا آخر روز به
# ~~حلهای 8 ازحلههای9 اعراب 10 رسیدیم. ایشانخواستند که تعرض رسانند،
# ~~من شنیده11 بودم اگر 12 کسی به حلهای13 (از آن)14 ایشان افتد15 و
# ~~خائف باشد (که از ایشان ضرری بهویرسد)16 دست در دامن زنی یا17
# ~~مردی 18 از 19 ایشان زند 20 تا 21 از شر ایشان ایمن 22 گردد23 . در حال
# ~~خود 24 را25 به 26 خیمهای از 27 خیمههای ایشان در افکندم 28 ودست در
# ~~دامن زنی زدم ودیگران نیز پراکنده شدند29 ، وچون خداوند خانه بدید که
# ~~چون عطف از دامن (آن زن) 30 در آویختم 31 آستین عاطفت 32 بر33 من
# ~~انداخت وسر از گریبان امن ورفاهیت بر آوردم. وچون در هیأت34 من
~~PageV01P494
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0529.png)

# ~~نظر کرد ومحافظت من ms268 بر1 اوقات صلوات2 ومواظبت برقرائت کلام الله
# ~~بدید درحق من لطفهانمود و پرسید2 که درخواست تو چیست؟ گفتم:[آنکه2
# ~~مرا 4 (واین عورت واین کودک را)5 بر راحله[ای]2 نشانی و به دمشق بری7
# ~~تایهای راحله به تورسانم 8 وراحله9 به تو بخشم وجز این 10 باتو
~~نیکوئیها
# ~~کنم. آن اعرابی اجابت کرد11. ومن باخویشتن تقدیر کردم که به همه حال
# ~~در دمشق از احباب واهل معرفت برادرم کسی باشد که12 آنچه مالابدباشد
# ~~ازوی بستانم 13. (ومرا و آن عورت وطفل را) 14 بپوشانید 15 وزاد وراحله
# ~~راست کرد وخودبرراحلهای دیگر نشست و بیشتراهل کاروان16 [را] که بدان
# ~~حله افتاده بودند همیننوع میسر شدهبود. وجمعی انبوه همراه شدیم وبعد
# ~~از چندروزوقت طلوع آفتاب به حوالی 17 دمشق رسیدیم، و اهل دمشق خبر
# ~~قطع کاروان ورسیدن آن جماعت شنیده 18 بودند وهرکسی (از دوستان
# ~~و آشنایان خویش)19 می پرسیدند. درمیان آن زمره ( مردیرا)20 دیدم که
# ~~از من (پرسید21 ونام ونسب وکنیت من می گفت) 22 گفتم23 اینک من24
~~PageV01P495
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0530.png)

# ~~اینجاام. به نزدیک1 من آمد وگفت : ابومحمد بن الازرق الانباری تویی؟
# ~~گفتم: آری . زمام شتر 2 من 3 گرفت 4 واعرابی را 5 فراپی من داشت
# ~~تا به شهردررفتیم،6 ومارا در7 سرای معمورو آراسته فرود آورد که منبی
# ~~بود از غزارت 8 نعمت وفرط مروت ، وشک نکردم9 [که او دوستی از
# ~~دوستان برادر من است، ما رابه حمام فرستاد وخلعتی لطیف درمن پوشانید
# ~~و کودک ومادرشراهمچنان، و آن شبو]10 آنروز را در خفض عیش و رفاهیتی11
# ~~تمام 12 بگذرانیدم13 ونه او ازحال من پرسیدونه من ازحال او. چونروز
# ~~سوم بود گفت: این اعرابی از کجاست؟ من مصدوقهآ حال بااو بگفتم و
# ~~آنچه اعرابی را متقبل شده بودم. گفت: چند میباید ؟ چندانکه 14 گفتم
# ~~بیاورد واعرابی را بهای شتر15 بدادم و16 (بر آن جمله که)17 وعده(کرده
# ~~بودم) 18 شتران را19 بدو بخشیدم و20 اعرابی به خشنودی برفت . پس
# ~~آن مرد از من پرسید که عزم ms269 کجا داری اکنون و نفقه چند خواهد
# ~~بایست 21 (؟) من در شک افتادم و گفتم : اگر از آن جمله بودی ، که
# ~~برادرم بدو22 نوشته بودی به تفقد 23 من ، دانستی که مقصد من کجاست
~~PageV01P496
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0531.png)

# ~~ومقصودمن چیست؟ گفتم: برادرم چندفرمودهاست (که به من رسانآی 1)2؟
# ~~گفت: برادرت کپست؟ گفتم: ابویعقوب الازرق الانباری الکاتب که به مصر
# ~~مقیم است. گفت: والله که من این نام هر گز3 نشنیدهام 4 (و این 5 مردرا
# ~~در عمر خودندیده6)7. مناز این8 (سخن درتعجب بماندم)9 واز آنمرد10
# ~~عذر خواستم و11 گفتم12 : (ایفلان)13 من گمان بردم که این لطف که بامن
# ~~نمودی و این احسان که در حقمن فرمودی سبب محبت ومعرفتی14 بود
# ~~که بابرادرم15 داشتی و الامن چندین انبساط ننمودمی(و گستاخی16
~~نکردمی)؛17
# ~~اکنون تقریر فرمای که بی مقدمهآ معرفتی و سابقهآ وسیلتی موجب چندین
~~اکرام
# ~~وانعام وتعظیم (واحترام)18 که درحق من به جای19 آوردی (چه بود)20؟
# ~~گفت: سبب این (خدمت که بدان قیام نمودم)21 وسیلتی است مؤ کدتر22
# ~~ومستحکمتر از معرفت ومحبت 23 برادرت 24 وسزاوار است که بدان 25
# ~~استظهار صدچندین انبساط فرمایی26. گفتم: آن 27 وسیلت کدام است ؟
# ~~گفت: چونخبر قطع قافله [ای] که تودر ویبودی به دمشق رسید باکثرت
# ~~خلایق که در دمشقاند کم کسی بود که 28 غمگین29 و مصیبتزده نگشت
~~PageV01P497
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0532.png)

# ~~به سبب1 مالی یا 2 بضاعتی یا خویشی و 3 ودوستی که در میان ایشان
# ~~داشت، جزمن که از ایننوع 4 فارغ بودم و مردمان مستعدمی شدند تابة
# ~~استقبال خویشان ودوستان وشرکا5 (واهل معرفت)6 خود روند . چون شب
# ~~در آمد مصطفی را - صلواتالله و سلامه علیه 2 در 8 خوابدیدم که مرا
# ~~فرمودی9 ابومحمدالازرق- الانباریرا دریاب و دراصلاح [شان]10 ونظم
# ~~کار پریشان او ممدومعاون باش واورا بامقصود به مقصد رسان. در اسعاف
# ~~ملتمسات وانجاح مقترحات 11 تو وسیلتی از این وثیقتر وسببی از این
# ~~اکیدتر نمی باید.
### | شعر:
# ~~(حکم کن تاهرچه گویی آن کنم
### | خدمت تو از میان ms270 جان کنم
# ~~تازنی انگشت بامن برنمک
### | گر قبول افتد جگر بریان کنم
# ~~بأشد اندرکیش من عیدی دگر
### | خویشتن پیش تو گر قربان کنم
# ~~هرچه جنبانی زبان یا12 لب بدان
### | من به کامت ازبن دندان کنم)13 PageV01P498
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0533.png)

# ابومحمد 1 گوید:چون این2 سخن بشنیدم 3 گریه برمن غالب
# ~~شد و از آن روی که خود 4 را آن5 قدر ندانستم مدهوش شدم 6 وحالی
# ~~سجدةآشکر گزاردم7، وخدا8 را - جل جلاله - حمد9 وثناگفتم وبرمصطفی-
# ~~صلواتالله وسلامه علیه 10 - درود فرستادم و آنچه مالابد ومایحتاج بود
# ~~تارسیدن به مصر ازوی قبول کردم وروی بهمصر نهادم11.
# فصل - ودو موضع از این حکایت اتعاظ 12 و اهتبار و تادب و
# ~~اقتدا 13 را 14 می شاید:
# یکی - آن که 15 زفهار 16 داری وحمایت، از آن اعرابی که آن
# ~~مرد التجا بدوکردودست در دامن یکی از اتباع اوزد (در آموزی)17 ؛
# ~~واگر18 از دست روزگار کسی چون آستین سرگشتهشده باشد و چوندامن
# ~~درپای تو افتد دربند آن باش که 19 چون گریبان بر گردن خودش جای
# ~~کنی. وچه لایق است (از گفتههای من)20 این تازی وپارسی:
### | العربیه
# ذا تشبث 21 ممنو بدیلک22 کن
### | له 23 خفیرا24 ، من لایحقر 25 النمما
### | 3- مجا: PageV01P499
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0534.png)

# ~~مارممن شأن برمته
### | جزاک منه ملیک تنشیء 2 الرمما
### | الفارسیه 3:
# ~~هرخسته که افتد چو رکابت در پای
### | مانند عنان تو دست گیریش نمای
# ~~وانرا که زدت 4 چوعطف5 دردامن چنگ
### | برگردن خود کن چو گریبانش جای
# ~~ودوم- آن که در هرحال که باشی اعتماد برحول وقوت باری -
# ~~تعالی- داری و امید به کرم ولطف او. وگرچه بسی نعمت وجاه واموال
# ~~معد و اسباب مثمر بامنفعت باشد تکیه بر آن نکنی که نتوان دانست که
# ~~روزی باشد 6 و7 هرچند درویش وبیسرمایه باشی ازرزق او نومیدنباشی
# ~~[که]8 از آنجا که طمع نداری و ترا درحساب نباشد به تو رساند . (و
# ~~مناسب است)9 با این معنی از گفتههای من این 10 دوقطعه:
### | العربیه
# ~~توکل علی الرحمن واجعله مویلا ms271
### | ا ذا جئت منقد 11 کان عندک 12 مرتجی
# # وکن   وافقا ان ابآبه %~% بفضله
### | سیفتح بابا کان منقبل مرتجا
### | 6- مجا : که
### | 5-ک: و PageV01P500
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0535.png)

### | الفارسیه1 :
# ~~مشو رنج کش بهر روزی خویش
### | که این کار رزاق پرداختست2
# ~~کی رانشاندست برخوان لطف
### | برای یکی تیغ قهر آختست
# ~~بس انداخته کو شود سرفراز
### | بسا3 سرفرازا %~% که %~% انداختست
# ~~پس   اومیدوارا که محروم ماند
### | و گر چند اسب طلب تاختست
# ~~سا   ناامیدا که چون بنگری
### | همه کار او یخته و ساختست
# ~~چه داری تو مشغول خود را بدین
### | چوایزد ازاین کار %~% پرداختست
# الحکایة الثامنة [من الباب السادس ]4 - حکایت کرد 5 الحسن بن-
# ~~محمدالسمری که محمد 6 مهلبی دروقت وزارت خویش2 مرا بگرفت و
# ~~مصادره فرمود (ومدتی طویل محبوس کرد)(تا از خلاص طمع ببریدم)9
# ~~واز فرج نومید گشتم ؛ تا10 شبی درخواب دیدم که : فلان11 دوست از
~~PageV01P501
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0536.png)

# ~~دوستان تو 1 دفتری (دارد خلق)2 وبرپشت آن دفتر دعائی مکتوب است ،
# ~~بستان3 وبدان دعا خدای 4 را بخوان5 (تا6 ترا فرج بخشد7)8 . چون روز
# ~~شد آن دوست را بخواندم و گفتم: در خانهآ تو چنین دفتری بدین صفت
# ~~هست وبرپشت آن دفتر دعایی9 مکتوب است 10؟ گفت : آری. التماس
# ~~کردم تابه من فرستاد ، این11 دعا (برپشت آن دفتر تبشته) 12 یافتم.
# الدعا: (اللهم انت الذی13 انقطع الرجاء الا منک وخابت 14 الآمال15
# ~~الافیک، صل 16 علی محمدولاتقطع اللهم منکرجائی ولا 17 رجاه من یرجوک
# ~~فی شرق الارض وغربها . یاقریبأ غیربعید ویا شاهدا غیر غایب ویا غالبا
# ~~غیر مغلوب اجعل لی من 18 امری فرجاومخرجا، وارز قنی من حیث لایحتسب19،
# ~~انک علی کل شیء قدیر)، ویادگرفتم وبرخواندن آن مواظبتنمودم.
# اندکمدتی برنیامد 20 که مقصود من برآمد وبند از پای من
# ~~بر گرفتند وایام محنت برمن بهسر آمد. و ز کریا بن یحیی النصرانی گفت:
# ~~مرا نیز محبوس کردند، این 21 دعا بخواندم (در روز خلاص یافتم)22.
# فصل- ودر این حکایت اربابخرد وتجربه را تنبیه است که چون
# ~~به بلیتی ms272 گرفتار 23 گردند ، فریادرس جز خدای- تعالی- ندانند و وسیلت
~~PageV01P502
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0537.png)

# ~~الا دعانسازند. ودر این معنی این ابیات محرر 1 است از 2 انشای این
# ~~ضعیف3 :
### | العربیه]?
# ~~اذا منیت بامر ضاق مخرجه
### | فادع الاله باخلاص دجد فرجأ
# ~~هو المغیث الذی فی کل مهلعه
### | یزیل6 عمن 7 دعاه مخلصا حرجا
### | الفارسیة:
# ~~درمان غم خود از خدا باید خواست
### | دردی که بود از او دوا باید خواست
# ~~ناخواسته گرچه میدهد خواستهام
### | نصرت به تضرع و دعا باید خواست
# الحکایة التاسعة- هم او حکایت کرد که درجوار ابوعمر والقاضی
# ~~مردی بود که اورا عسرت وتنگدستی پیش آمده بود ، ناگاه مالی جلیل و
# ~~نعمتی کثیر بردست اوظاهرشد وسلطان خواست که اورا نکبتی رساند و
# ~~آن اموال ازاوبستاند. ابوعمرو القاضی برای حق جوار اورا حمایت کرد
# ~~از سلطان، ونگذاشت که متعرض اوشوند8. ومیان من وآن مرد صداقتی
# ~~افتاد وحقوق اتحاد ومودت مؤقد گشت . صورت آن حال ازوی سؤال
# ~~کردم. بعد از آن که مدتی مدافعت نمود حکایت کرد که مال 9 بسیار و
~~PageV01P503
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0538.png)

# ~~نعمت 1 بی شمار از پدر میراث یافتم ودر اتلاف و خرج آن بشتافتم تا در
# ~~مدتی نزدیک آن نعمت از من دور گشت وبه بیع دروچوب (حجرات و
# ~~دور)2 محتاج گشتم 3، وبدان مفضی 4 شد که به قوت روز5 فروماندم و
# ~~قوت کسب 6 فوت7 شد، وفقر وفاقه بدان حد رسید که طعمهٔ‌ 8 من از
# ~~بهای ریسمانی که مادرم میرشتی9 ومیفروختی بود10 . یکشب درخواب11
# ~~دیدم که شخصی مرا گفتی 12 توانگری تو 13 درمصر خواهی یافت . به
# ~~تعجیل (بدان جانب شتاب)14. بامداد به نزدیک 15 ابوعمروالقاضی رفتم و
# ~~حق جوار وخدمتی که اسلاف اورا کرده بودم وسیلت ساختم و از او
# ~~عنایت نامهای16 التماس کردم به مصر تا از17 آنجا عملی به من 18 حوالت
# ~~کنندیا شغلی فرمایند که مرا در آن فایده19 ای باشد. وخدای- تعالی و
~~تقدس-
# ~~به هروجه20 کهروی می آوردم 21 (وجهمعاش برمن)22 متعذر 23 گردانید
# ~~و ازهیچ ms273 نوع آسایشی و (از هیچ باب)24 گشایشی ندیدم، (و بقیهای 25
# ~~نماند)26 ومحتاج صدقه گشتم وننگ داشتم 27 که 28 گدائی کنم ( وحیا
### | 2- مجا وت: ودور وحجرات
### | 9- مب. میرستی %~% 10- مجا:
### | 19 - مجا،ات، چا: رفقی. م: نفعی
### | 21- مجا،
### | 21: ممتذر PageV01P504
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0539.png)

# ~~مانع آمد)1 ، (ومیان [نماز] شام وخفتن) 2 بیرون رفتم- تا 3 در آن
~~تاریکی
# ~~باشد (که روشنائی روی نماید )4 وبه پردهداری ظلمت ، پردهاز روی کار
# ~~من برنخیزد . وچون در آن تردد بیشتر بماندم طایفهای 5 مرا بگرفتند و
# ~~چون غریب دیدندبرمن انکار کردند و گفتند : اعتراف کن که تو چه کسی
# ~~واینجا چه میکنی ؟ گفتم: غریب وضعیف و فقیر وگرسنهام؛ میروم تا 6 بر
# ~~در سرایها8 سؤال کنم. باور نداشتند 9 و مرا 10 چند تازیانه بزدند11.
# ~~فریاد کردم 12 وگفتم: والله که 13 راست تقریر کنم . مرا رها کردند و
# ~~گفتند: هات من 14عندک. من مصدوقهآحال (خود)15 چنانکه بود شرح دادم.
# ~~آن سرهنگ مراگفت: از تو احمقترهیچکس ندیدهام 16 (وابلهتر نشنیده17)18،
# ~~چندین سال است که (من درخواب دیدم)19 که 20 گویندهای مرا گفت21:
# ~~در بغداد در فلان 22 محله، ومحلهآ مرا نام برد. من2 چون (نام کوی و
# ~~محلهآ خود) 24 شنیدم همهتن گوش 25 و همهدلهوش26 گشتم و آن سرهنگ
# ~~سخن تمام کردونام من (وسرای من27)28 نیز برزبان راندو گفت: [در آن]29
~~PageV01P505
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0540.png)

# ~~صرا بستانی است ودر آن بستان برفلان موضع درختی است، در1 زیز آن
# ~~درخت سیهزاردینارزر 2 استمدفون3، من چنین خوابی دیدم 4 و هر گزه
# ~~بدان التفات 6 نکردم، تواحمق 7 به خوایی که ببینی 8 مفارقت اهل ووطن
# ~~اختیار کنی 9 وسفری 10 دراز11 درپیش گیری12 . من چون آن سخن بشنیدم13
# ~~قوی دلشدم و آنشب در مسجدی بخفتم و دیگر روز14 روی به بغداد نهادم.
# ~~چمون به بغدادرسیدم آن درخت از آن موضع بر کندم وسی هزاردینار بر
~~گرفتم15
# ~~وخدایرا (سجدهآ 16 شکر گزاردم 17 واز آن روز باز 18 در خفض عیش ms274
# ~~ورفاغت 19 نعمت و (رفاهیت و)20 دولت روز 21 می گذاشتم.
# فصل- هرچند بعضی مردمان22 که دعوی عقل کنند جنس این
# ~~حکایتها 23 محال دانند 24 و ازراه ضعف یقین در تصدیق و تحمقیق 25 این
# ~~انواع به 26 شک باشتد 27 اما محققان معتقد ومؤمنان صادقرا جنس این
# ~~(اتفاقات از)28 نیکو کاری [های خدا]29 وخفیات الطاف اودرحق بندگان
# ~~عجب (نباید داشت)30 چنانکه گفتهام: PageV01P506
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0541.png)

### | العر بیه
# ~~ان الوسائل والاسباب اختلفت
### | للناسفی حالتی رزق وحمرمان
# ~~لاتنعرن   من التقدیر نادره
### | وکن مقرا %~% بها من حسن ایمان1
### | الفارسیه):
# ~~خدای- عزوجل- را لطیفههاست بسی
### | چوخواهد او که کسیرا کند به حقیاری
# ~~عجایبست در احکام او واسرار است3
### | نه آن چنان که ز روی گمان تو پنداری
# ~~عجب مدار نوادر ازاو و چون4 دیدی
### | به صدق وایمان شاید که اعتراف آری5
# ~~ز خواب غفلت بیدار گرد تابینی
### | دقایق کرم او به خواب و بیداری
# ~~الحکایة العاشرة - آوردهاند که خزیمة بن الحازم را که همگی خلیفه
# ~~اوبود (ومدار خلافت در بغداد)6 بروی، (چنان عادت بودی)7 که هر روز
# ~~سه شنبهی 8 بارعام دادی وهیچکس را حجاب9 نکردی.
# ~~معارف و بزرگان سلام می کردندی و بازمی گشت10 واصحاب حوایج PageV01P507
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0542.png)

# ~~وارباب مهمات رقاع وقصهها که نسخ کرده بودندی به حاجب1 تسلیم
# ~~می کردندی2 وبرای 3 مطالعهآ قصص ورقاع خداوندان وقایع کاتبی علی-
# ~~الانفراد نصب فرموده 4 بود تا هر چه بروی رفع کردندی تفحص 5 آن
# ~~بفرمودی؛ هرچه از آن جمله بودی که شایستی که 6 بی استطلاع رای او
# ~~جواب نویسد به نیابت 7 جواب نوشتی وهرچه به وقوف او برمضمون
# ~~آن حاجت افتادی بروی 8 عرضهداشتی (وهرچه از اصحاب التماس وعطا
# ~~ورفد)9 بودندی همه را10 به اسعاف و انجاح مقرون گردانیدی و جمله
# ~~مسرور11 وخوشدل باز گشتندی. واز جملهآ جماعتی که در کارهای دیوانی
# ~~تصرف 12 کردندی ومتقلداعمال 13 بودندی14 مردی بود باجمال وفصاحت
# ~~وکمال وسماحت نام او حامدبنعمروالحرانی 15 و هرگه 16 متعطل 17 و ms275
# ~~بیکار بودی (درطلب عمل وشغل)18 الحاح بسیارنمودی وپیوسته برالتماس
# ~~ملازمت ومداومت کردی وروزهای سه شنبه از خزیمه درخواست19 کردی،
# ~~واگر 20 مقصود(به حصول)21 نپیوستی [بدان قناعت ننمودی و]22 بردر
# ~~سرا ملازم بودی تاچون برنشستی [در راه]23 بااو سخن گفتی و درسرای
~~PageV01P508
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0543.png)

# ~~خلیفه الحاح نمودی1 . [و درطبع خزیمه هیچ احتمال نبودی و حلم کار
# ~~نفرمودی]2 .یکروز 3 خزیمه بهحادثهای که درمملکت افتاده بود متفکر
# ~~ومتقسم] خاطر 4 بود وهم در آن روز حامد اورا بسیار ابرام داده 5 بود
# ~~ولجاج نموده6 وملول کرده7. ناگاه حامد در آمد و آغاز کرد که با اوسخن8
# ~~گوید. خزیمه بانگی سهمناک براوزد و بفرمود تابه عنف اورا9 از سرای10
# ~~بیرون کردند ومرا آوازداد وسوگندان11 غلاظ وشداد 12 (برزبانراند)13
# ~~که اگربعد از این، این مردرا در سرای خویش بینم یادر موضعی دیگر
# ~~چشم من بر وی 14 افتد بفرمایم تا گردنش بزنند (یاسرش از تن
# ~~برکنند)15 . اورا 16 از این سوگند 17 خبر کن تابعد از این درخون خود
# ~~سعی تکند. وخزیمهرا عادت18 بودی که چون وعدهای دادی یا وعیدی
# ~~فرمودی 19 البته بدان وفا نمودی. من درحال حجاب وحراس20 ودربانان
# ~~را21 بخواندم وبه مبالغتی 22 هرچه تمامتر این سخن باایشان تقریر کردم
# ~~ودر تهدید 23 به اقصی الغایة (والامکان)24 بکوشیدم، که اگر چشم امیر
# ~~بروی افتدخون شما واز آن اوهدرخواهد بود. و چون بیرون رفتم آن مرد رابر
~~PageV01P509
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0544.png)

# ~~در سرای یافتم، صورت حال بااو تقریر کردم 1 وتحذیری2 چنانکه شنیده3
# ~~بودم به جای آوردم و او مرا شکرها گفت و به غایت نومیدودلتنگ باز گشت.
# ~~وچون روزدیگر 4 به سرای خزیمه رفتم آن مردرا یافتم پیش از من آنجا
# ~~رسیده5 وعلی الرسم 6 منتطر خروج خزیمه ایستاده7 . مرا از او 8 سخت
# ~~آمد و گفتم: ای فلان از خدای نمیترسی وخویشتن را به دست خود در9
# ~~ورطهآ هلاک میافکنی؟ گفت: به خدای که من این جرأت از سر جهل 10
# ~~ننمودهام. ms276 من11 به وسیلتی اکیدو سببی و ثیق[و] دلقوی آمدهام12، زود13
~~باشد
# ~~که آثارلطف باری -تعالی- بدانچه شاد شوی ومتعجب بمانی در حقمن
# ~~ببینی. حسن بن سلمه گوید: تعجب من از او بیفزود. به سرای در رفتم ؛
# ~~خزیمه را درصحن سرای دیدم ایستاده 14 ومستعد رکوب گشته . چون در
# ~~من نگریست15 گفت: حامدبن عمروچه کرد؟ گفتم: اینک بردرسرای 16
# ~~ایستاده است 17 و از جهل وجسارتاو متحیر بماندهام که دیروز18 آنهمه
# ~~مذلت کشیدهاست و آنتهدید بدورسانیدهام19 امروز پگاهتر آمده است.
# ~~وگفتمش20 تاباز گردد،مرا جواب داد که به املی21 فسیح و سببی محکم
# ~~و اعتمادی تمام آمدهام . خزیمه خاموش شد وبرنشست و بیرون رفت 22
# ~~وچون حامد اورا بدید پیادهشد وخزیمه آواز داد که قرومیا 23 وبامن تا
~~PageV01P510
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0545.png)

# ~~به سرای امیر المؤمنین موافقت کن. وبراند تایه سرای امیر المؤمنین، وما
# ~~نیز هرمو کب براندیم (واوبه سرای امیر المؤمنین در رفت وما تا1 مقامی
~~که
# ~~حد مابود در رفتیم2 (وبرعادت)3 بنشستیم)4. حلمد بیامد و به نزدیک من
# ~~بنشست. گفتم: از کیفیت ماجری و سبب جرأت تو با آن تهدید و وعید که
# ~~دیروز5 شنیدی و نرمی و تملق او باتوبعد از آن غلظت وفظاظت مرا اعلام
# ~~کن. گفت: خوشدل 6باش، این 7حال باتو شرح نخواهم داد الا آخر
# ~~کار وماهنوز در این مقال8 بودیم که حامد را بخواندند9، و10 زود 11
# ~~بیرون آمدخلعت خلیفه پوشیده 12 ولوائی بااو براثر 13 می آوردند وایالت
# ~~کنار فرات 14 باسرها 15 بدو مفوض کرده. برخاستم و تهنیت کردم 16 و
# ~~گفتم: اکنونهم وقت نیست؟ گفت: تابا خدمت رسم وبرفت. ومن منتظر
# ~~خزیمه بودم تا بیرون آمد و17 باسرای خود رفت و18 چون بنشست
# ~~روی به من آورد وگفت: همانا که 19 براین تربیت که امروز حامدبن-
# ~~عمرورا کردم برمن انکار می گنی و می گویی که 20 حال امروز با مقال
# ~~دیروز21 موافق نیست و از گفتار تاکردار بعد مسافتی 22 هرچه تمامتر
# ~~است. گفتم: بلی ms277 ایهاالامیر. گفت: بدان که در آن وقت که من 23 بااو آن
~~PageV01P511
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0546.png)

# ~~خطاب فرمودم درغایت 1 غیظ3 ونهایت3 غضببودم، وچون شب در آمد
# ~~در4 خواب دیدم که5 حامد در نماز (ایستاده است)6 و هردودست برداشته
# ~~وبه تضرع 7 وابتهال و خشوع هرچه تمامتر دعا می گفت . مرا در دل افتاد
# ~~که 8 مرا دعای بد می کند9، آواز دادم که مکن مکن و به نزدیک من آی .
# ~~از نماز بازگشت 10 وپیش من بایستاد11. گفتم: تراچه بر آن باعث بود که
# ~~پیش خدای داد گر میان تظلم در بستی وزبان به دعای بدمن بگشادی12؟
# ~~گفت: از برای آنکه ازتو اعانت خو استم اعانت نکردی13 و استحقاق عرضه
# ~~داشتم استخفاف فرمودی وعزت امید داشتم خوارم کردی 14 وشادی طمع
# ~~کردم غمخوارم گردانیدی؛ غنا15 توقع کردم نبخشیدی 16 و فقر ظاهر
# ~~کردم 17 نبخشودی 18، خوار 19 و بزهمندم20 از خانه 21 بیرون کردی (تا
# ~~به شماتتاعدا وخجالت اولیا گرفتار شدم، (وبه آن نیز بسنده نگردی)22
# ~~وبه قتلم تهدید کردی )23 وبه هلاکوعید فرمودی، وامل مناز طلب24 منقطع
# ~~گردانیدی؛ تاجان از تن بیزاری نستاند25 لحظهای بیزاری 26 نخواهم بود
~~PageV01P512
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0547.png)

# ~~وازبیداد تو فریادخواهم خواند1 (واز دست جور تو داد می خواهم
# ~~تا آنگه که جبارقهار منتقم منتصف4 یعنی خدای- جل جلاله5 - مرابه مقصود
# ~~رساند وداد من بدهدو 6 انصافازتو بستاند. چون آن بشنیدم چنان پنداشتم
# ~~که اورا می گویم که مرا بعد از این دعای بد مکن تا بامداد به 7 لطفو
# ~~احسان کار تو نیکو گردانم وایالت ولایتی 8 عریض وبسیط به تو دهم . و9
# ~~چون بیدار شدم از این خواب شگفت بماندم وباخود گفتم: بر آن مرد10
# ~~ظلم کردم وحق شیخوخت وتقدم او11 رعایت نفرمودم ودر مذلت و اهانت
# ~~او(بی) جرمی بکوشیدم؛ اگراو در طلب رزق خویش 12 الحاحی کرد یا
# ~~مداومتی نمود ویرا بدینچه سرزنش توان کرد؟ ودانستم که آن خواب
# ~~موعظتی است و تنبیهی که حق13- تعالی-ارزانی داشت. ms278 و باخودمقرر کردم
# ~~که 14 بامداد وعدهای 15 که درخواب دادهام وفا کنم ورضای او به ابتغای
# ~~مرضات الله - تعالی- حاصل گردانم. ورؤیت درگاه 16 ثمرهآ آن رؤیا بود و
# ~~آن بیداری نتیجهآ آنخواب. حسن بن سلمه گوید: من رای اورا به محمدت
# ~~تقویت وتصویب کردم وبروی در بذل آن 17 مکرمت دعا گفتم وچون به
# ~~خانه مراجعت کردم آن مرد [حامدا کاسمه]18 به نزدیک من آمد و گفت:
# ~~یاجهینة الاخبار 19 از مصدوقهآ حال وکاراخبار فرمای. گفت: آن روز که
~~PageV01P513
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0548.png)

# ~~از در 1 خزیمه باز گشتم [با]2 دلی پردرد وچهرهٔ‌ زرد و امید منقطع
# ~~گشته وخوف غالب شده 3، از اعانت دوستان محروم مانده و به شماتت
# ~~دشمنان 4 مرجوم گشته، چنانکه میفرماید:
### | رباعیة6
# کار دل من  جمله دگرگون گشته
### | امید نمانده تزس افزون گشته
# [ز] افسردگی و گدازش و خوف وطمع
### | خون همچو جگر شده جگر خون گشته
# مستمند وحزین ونومید وغمگین روی به وثاق خود آوردم وچون
# ~~آن حالت8 بااهل وعیال شرح دادم غمی چون کوه بردل هویکی9 نشست
# ~~وماتم در 10 در خانهآ من برخاست11 ، وآن شب در آن سرای هیچکس
# ~~از اندوه طعام نخورد 12 وچون خواب در چشمها قرار گرفت و همگنان
# ~~بخفتند 13 برخاستم و وضو ساختم و به اخلاص طویت وصدق نیت و
# ~~تضرع تمام وخشوع وخضوع14 کامل روی به قبله آوردم وچند رکعمت
# ~~نماز بیریا ونفلق بگزاردم15 ودمست به آستان برداشتم وسربرزمین نهادم
# ~~واز خدای - تعالی16 - در آن [ظلم]17 که برمن رفت استغاثت 18 کردم و
~~PageV01P514
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0549.png)

# ~~از آن ستم که کشیدم استعانت1 خواستم، وچون درسجده دیر بماندم خواب
# ~~بر چشم2 من غلبه کرد، در خواب دیدم که هم بر آن حالت در نماز ایستاده3
# ~~بودمیودست بهدعا برداشته، خزیمهمرا بدیدی [و] آواز دادی که لاتفعل 4
# ~~لاتفعل، مرا دعای بدمکن، فردا5 پگاه به نزدیک من آی تاباتو نیکویی کنم
# ~~وترا ایالت دهم6. چون از خواب در آمدم آن خوف از ms279 دل من رفته 7 بود
# ~~وقوتی در نهادم8 ظاهر گشته و(امیدی در سینهآ من جای گرفته، [گفتم]:
~~بامداد9
# ~~به نزدیک او روم باشد که)10 رقتیدر دل اوافکنده باشند11 وبر من ببخشاید
# ~~ودری از تربیت بگشاید. وچون بیامدم بعد از آن خود صورت12 حال
# ~~مشاهده فرمودی . حسن گفت: مرا ازاتفاق هردو خواب عجب آمدو آنچه
# ~~از امیر شنیده13 بودم بااو حکایت کردم وچون به نزدیک خزیمه رفتم 14
# ~~و آنچه از حامد شنیده 15 بودم تقریر کردم تعجب نمود و بعداز آن پیوسته
# ~~جانب او متعهدا16 رعایت فرمودی و در (اکرام وعزیز داشت17)18 او
# ~~مبالغت نمود[ی]1
# فصل -ودر این حکایت به دوپند بهرهمند می بایدشد:
# یکی- آنکه هر که از فضل خدای- تعالی-20 امیدوار مرحمت PageV01P515
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0550.png)

# ~~است واز کرم او متوقع مغفرت، باید که هیچ امیدوار را از درگاه خود
# ~~خایب1 بازنگرداند وهیچ نیازمندرا ازلطف خود بی بهره نگذارد و این
# ~~ابیات مناسب (این معنی است2):
### | العربیه
# ~~ان کنت ترجو من الرحمن مغفرة
### | کن باذلا3 واجتنب من خیبته الراجی
# ~~وناجربک بالاسحار مبتهلا4
### | تفزبه یوم یلقی5 فوزة الناجی
### | الفارسیه6:
# ~~چون هست ترا یقین که جاوید نهای
### | لرزنده چرا زمرگ چون بید نهای
# ~~کس را ز عطای خویش محروم7 مکن
### | از نعمت8 ایزد ار تو نومید نهای
# ودوم - آنکه مرد عاقل باید که به بسطت جاه وکثرت مال و
# ~~صباحت 9 جمال وغزارت علم وقوتعمل مغرور نگردد وبرهیچ مستمند و
# ~~ضعیف 10 استخفاف 11 واستهزا نفرماید، واز آنکه مظلومان به12 حضرت
# ~~الهیت بنالند [و چبروت و کبریای اورا به دست قهرقهار علی الاطلاق
# ~~گوش مالند14213 محترز باشد، ویقین شناسد که خدای انصاف مظلومان
~~PageV01P516
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0551.png)

# ~~از ظالمان بستاند ودادضعفا از بیداد گران1 بخواهد [واین ابیات مببیاست
# ~~برین2 معانی]3:
### | العربیه]4
# ~~غرتک دنیاک یامغرور بالجاه
### | لاانت تسقی ولاهی 5 ایها اللاهی
# ~~انصف رعایاک فی کل الأمور وخف
### | عن استغائته مظلوم الی الله
### | [الفارسیه]6:
# ~~ای بنده تو از گنه7)8 ز الله بترس
### | زان روز که سودت نکند ms280 جاه یترس
# ~~وی شه تو به جوشن وسپر غره مشو
### | از تیر جگردوز سحرگاه بترس
# الحکایة الحادیة عشر9 [من الباب انسادس]10 - در کتب تواریخ
# ~~مسطور11 است که از اهل کرخ عطاری بود به غایت متقی و [مستور]12
# ~~وبه صلاح وسداد معروف ومشهور وبه امانت ودیانت موسوم و مذکور ،
# ~~قرض بسیار بروی جمعشد ووجوه ادا به دستنمی آمد . از ملازمت PageV01P517
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0552.png)

# ~~متقاصی و وکیل قاضی (به ضرورت)1 مستتر ومتواری گشت وروی بهدعا
# ~~ونماز واظهارتضرع ونیاز آورد وروز صایم و شب قایم میبود تا شب
# ~~آدینه 2 نماز ودعای بسیار و خضوع وخشوع3 بی شمار نمودهبود4 درخواب
# ~~دید پیغامبر 5 را 6- صلوات اللهعلیه 7 - که8 اوراگفتی به نزدیک علی بن
~~عیسی
# ~~رو-و(این علی بن عیسی در آنوقت)9 وزیرخلیفه بود- فرمودهام تاچهارصد
# ~~دینار به تودهد، از 10 اوبستان. عطار11 گوید: ازخواب در آمدم وباخود
# ~~گفتم: رسول- علیه السلام 12- فرموده است13: (من رآنی فی النوم فقد
# ~~رآنی14 فان الشیطان لایتمثل بی): معنی آن است که هر که مرا در خواب
# ~~بیند مرا دیده باشد، شیطان نتواند که خویشتن15 به من ماننده کند. بههمه
# ~~حال آن خواب صدق16 باشد. بامداد 17 پگاه برخاستم و روی بهخانهٔ‌
# ~~وزیر آوردم، وچونبه درسرای 18 رسیدم حجاب ونواب19 مرا (ازدخول
# ~~منع کردند)20. بردرگاه بنشستم 21 و22 دلتنگ شدم 23 واز آن بارنایافتن
# ~~بار عظیم بردل من نشست، وگفتم: (من 24 بار این مذلت 25)26 نتوانم
# ~~کشیدن 27 وعزم مراجعت کردم، ودراین تفکر بودم که (امام اعظم)28 شافعی-
~~PageV01P518
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0553.png)

# ~~رضی الله عنه1- از آنجابیرون آمد -ومرا باوی اندک معرفتی بود . صورت
# ~~حال براو2 عرضه داشتم، گفت: یافلان! وزیر ازوقتسحر3 در طلب تست
# ~~وچندین طالبان ومتفحصان فرستاده است تا ترا بجویند، وذکر تو برخاطر
# ~~من پوشیده 4 بود، برجای خودبنشین. وبازگشت و5 درحال مرا درسرای
# ~~خواندند. چون در رفتم علی بنعیسی پرسید 6 که نام تو چیست و پدر تو7
# ~~کیست ؟ من نامونسبوحرفت ومقام8 خود تعریف9 کردم. گفت: ای فلان
# ~~خدای15 جزای توبه ms281 خیر کناد ومرابرقضای حق توفیق دهاد. نیکو کردی
# ~~که به نزدیک من آمدی. والله که از دوش باز آرام وقرار11 نگرفتهام که
# ~~پیغمبر12را -صلوات اللهعلیه 13- به خواب دیدم که مرا فرمودی 14 چهارصد
# ~~دینارزر به فلان بن فلان العطار (الکرخی)15 ده ، و امروز همه روز در
# ~~طلب توام وهیچ کس مرانشان [تو]16 نداد. من نیز (چنانکه دیده بودم بااو
# ~~حکایت کردم)17 وعلی بن عیسی بگریست و گفت: باشد که عنایتی باشد (از
# ~~مصطفی - علیه السلام- در حق من )18. پس گفت: تا(ازخزینه هزار دینار)19
# ~~بیاوردند. گفت20: بستان، چهارصد دیناربرای امتثال فرمان رسول- علیه
# ~~السلام21 - وششصد دینار هبه شکرانهآ آنکه 22 این کرامت در حق من
~~PageV01P519
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0554.png)

# ~~فرمود. گفتم 1: دوستندارم 2 زیادت از آنچه رسول - علیه السلام 3 -
# ~~فرموده است بستانم4 وبر5 صلهآ او مستزید باشم و امیدمی دارم که بر کات
# ~~در آن مقدار 6 باشد. من 7 [ششصد 8 دینار قرض داشتم]9، دویست دینار به
# ~~اصحاب قرض 10 دادم وباقی مهلت دادند تادردوسال بگزارم11 . ودردکان
# ~~باز کردم وخرید وفروخت آغاز نهادم، وهنوز یکسال برنیامده بود 12 که
# ~~سرمایهآ من بههزاردینار رسید13. دین بگزاردم14 و مال هرروز در زیادت
# ~~بود15 تا از 16 دههزار دینار بگذشت17.
# فصل- ودر این حکایت 18 فایده آن است که مردرا چون احتیاجی
# ~~فرادید19 آید وعسرتی روی نماید باید کهدل (وجان)20 در خدا بندد و راز
# ~~خود برهیچ مخلوق نگشاید ودرمان خوداز21 فضل باری- تعالی- خواهد22
# ~~که هر که اورا خواند اجابت یابد وهر که امیدبدو23 دارد به همه حال به
# ~~مقصود رسد. [ودر این معنی گفتهام.
### | العربیه]24:
# من الله استعن فی کل امر %~% فان الله للداعی 5 هجیب
# هوالمولی یجیبلمن دعاه %~% ومنیرجوسوی26 المولی یخیب27 PageV01P520
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0555.png)

### | لفارسیه:
# حاجت خویش پیش هر مخلوق
### | عرضه کم کن از آن که خوار شوی
# گو غم دلت که از او
### | بیگمان زود شاد خوار شوی
# الحکایة الثانیة 2عشر3 - حکایت کرد ابوالقاسم المنجم که مردی4
# ~~متمول از تجار خراسان هرسال حج گزاردی5 وچون به ms282 مدینه رسیدی
# ~~به طاهر رسانیدی وطاهررا آن 7 مال همچون مرسومی گشته بود. یکسال
# ~~هم برعادت میرفت تا آن ادرار به طاهر رساند. مردی از اهل مدینه از آن
# ~~جمله که (مرد واعلی النفاق8)9 در راه خراسانی10 فرا پیش آمد و گفت :
# ~~هرسال مال خود را 11 ضایع می گردانی واین مرد هرچه از تو و12 دیگران
# ~~وخصال بد برشمرد . خراسانی گوید منخود 14 را ملامت کردم از تقرب
# ~~نمودن بدو واعتقاد در حق او فاسد گردانیدم 15 و آن 16 دویستدینار بر
~~PageV01P521
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0556.png)

# ~~مساکین وفقرا 1 صرف کردم واز مدینه بیرون آمدم وطاهر را ندیدم. ودر
# ~~سال دیگر همین سنتنگاه داشتم (و آنچهدادنی بودبر فقرا صرف کردم2)3
# ~~وبه 4 طاهر التفات ننمودم. وچون سال سوم در آمد واستعداد حج گزاردن5
# ~~کردم عمصطفیرا - صلوات الله وسلامه علیه7- در خواب دیدم که گفتی
# ~~سخن دشمناندر حق فرزند من قبول کردی و به قول آن پلید مبرت خودرا8
# ~~از طاهرباز گرفتی وفرمان باری- تعالی- که (میفرماید)9:
# (یاایها الذین آمنوا ان جاءکمم فاسق بنباء فتبینوا ان تصیبوا
# ~~وومأبجهالته فتصبحوا علی مافعلتم نادمین*) امتثال نکردی 10 بعد از
# ~~این چنین مکن وبه نزدیک 11 او روواز گذشته اعتذار نمای و از کرده
# ~~استغفار کن و آنچه در این مدت (فوت شده است سهساله)12 بدو رسان و
# ~~بعد ازاین تا ترا قدرت وامکان واستطاعتوتوان باشداین مبرت باز مگیو13
# ~~و آن14 احسان منقطع مگردان15 . چون از خواب (منتبه گشتم)16 رعبی 7
# ~~وروعتی دراندرون من بود برخاستم ونیت زیارت طاهر18 کردم و سخنی
~~PageV01P522
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0557.png)

# ~~که از آن پلید شنیده 1 بودم از خاطر بیرون بردم 2 و ششصد دینار  به
# ~~نیت او درصره [ای]4 کردم وباخود برگرفتم 5. و 6 چون [به مدینهرسیدم
# ~~ابتدا بهسرای طاهر کردم وچون] 7 چشم او برمن افتاد گفت: ای فلان تا
# ~~نفرستادندتنیامدی. باخود گفتم8: کلمهای استاتفاقی که برزبان او برفت،
# ~~خواستم تاحقیقت آن بدانم گفتم: این چه سخن است که میفرمایی؟ گفت:
# ~~قولدشمن ms283 خدا9و(دشمن)10 رسول (ودشمن من)11 [درحقما]12 قبول کردی
# ~~وعادت خویش 13 درمعاونتما بگردانیدی تا آنگاه 14 که رسول - علیه
# ~~السلام15- ترافرمود که برو وعذرخواه (وششصددینار سهساله)16 (به نزدیک
# ~~او)17 بر آنگه بیامدی ودست فراز18 کرد وگفت: بیار آن ششصددینار که
# ~~باتست19 من از غایت20 دهشتو خجالت وعظمت شگفتی21 این حالت مدهوش22
# ~~(وحیران بماندم)23، گفتم: حقیقت حال وزبدهآ مقال این است اما (این سخن
# ~~ترا)24 از که معلوم گشت وناگفته چگونه مفهوم شد؟ گفت: چون سالاول
# ~~شنیدم که بهمدینه رسیدی 25 ومرا ندیده26 باز گشتی از آن سبب بردل من
# ~~اثرودر کار27 من خلل بادید آمد و سبب آن تفحص کردم، معلوم شد که دشمنی
~~PageV01P523
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0558.png)

### | فرج بعداز شدت
# ~~از دشمنان سعایت کرده است وتو بدانسبب سعی1 از من بازگرفته ای2
# ~~وچون دوم سال3 نیامدی4(و آن بدعت راست5 گردانیدی)6 و بدان بی التفاتی
# ~~مواظبت7 نمودی (غم من بدانسبب)8 افزون شد ودل از غصه پرخون ، و
# ~~چون چندگاه بر آمد ودست تنگی واحتیاج زیادتشد روی به نماز و دعا
# ~~آوردم والتجابه حضرت خداکردم و در محراب سر به9 سجده نهادم، مصطفی10
# ~~-صلوات الله وسلامه علیه11- را به12 خواب دیدم که مراگفت: غمنالمباش
# ~~که من با آن خراسانی به جهتتو عتابها کردم وفرمودمی تا 13 آنچه (در
# ~~این مدت)14 فوت شده است به یکباربه نزدیک تو آرد و بعداز این آن وظیفه
# ~~منقطع نگردد. من خدایرا- عزوجل-15 حمد و ثنا گفتم16 (وشکر کردم17)18
# ~~وچون ترادیدم دانستم که سبب آمدن تومعاتبهآ 19 جدم بوده است. خراسانی
# ~~گوید: آن صرة (ششصددینار20) پیش او نهادم21 ودست او 22 بوسیدم23
# ~~و24 عذرها خواستم.
# فصل - مردخردمند باید که بههیچ حال قول 25 نمام و (بدگوی و PageV01P524
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0559.png)

# ~~منافق 1)  وعیبجوی 3 (درحق اهل صلاح قبول نکند3) (و5 اعتقاد در
# ~~حق ایشان فاسد نگرداند وبازار قبول ایشان 6 را 7 کاسد نشمارد8)1 که
# ~~هرکرا خدای- عزوجل10- از میان خلایق به فضل و11 علم وزهدو تقوی
# ~~وحسب ونسب وفضایل دیگر ممتاز گرداند اورا حاسدان وصاحبغرضان ms284
# ~~بسیار باشند و (براین معنی)12 این ابیات دلیل است13 :
### | العربیه
# # لاتسمعن کلام   شریر %~% عدا
### | بین الاحبتهمفسدا بعلامه
# ~~ان اللئیم یظن مکر مته الفتی
### | من لومه13 عین الهوان 15 کلامه
# ~~ویلومه فی المعرمات سفاهة
### | لوم 16 النئیم 17 ملائم بملامه 18
# ~~زدفی المکارم والندی رغمأله
### | ان اللئیم یزید %~% فی آلامه 19
### | الفارسیه: PageV01P525
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0560.png)

# # زنهار مکن به قول بدگوی %~% در حق کس اعتقاد فاسد
# # زیرا که کرام واولیا1 را %~% بسیار بود عدو و حاسد2
# # (بدگوید نیک سیرتان را %~% نمام پلید شوم3 مفسد
# # باز آربه خویش4هوش ومشناس %~% بازار نفاق جز که کاسد)5
# الحکایة الثالثه عشر 6- زنی بود علویه زمن7 شدهو بر8 جای مانده9
# ~~پانزدهسال افتاده بود چنانکه کسی بایستی که از این پهلو (بر آنپهلو).
# ~~گرداند 11 و خادمهای داشت که به حاجت او قیام نمودی. بعداز پانزدهسال
# ~~شبیهم بر آن حال12 افتاده بودبامداد برخاست، صحت تمام یافته و عتلها
~~زایل
# ~~گشته ودست وپای واعضای دیگر به حال13 سلامت بازرفته. مشی و قبض
# ~~وقعود وقیام بی نقصان شد14 و15 همسایگان واهل معرفت او از آن حال
# ~~تعجب نمودند وسبب آن کرامتوحصول 16 سلامت از وی پرسیدند 17.
# ~~گفت: این18 خادمه[ای]19 که دارم بیادبی کرد و از خدمت من استنکاف و
# ~~(تبرم فرا نمود)20 وکلماتی که خاطرمن کوفته شد21 ودل من شکسته گشت
# ~~برزبانراند 22 چنانکه23 اززندگانی خود سیرشدم[و] بسیار 24 بگریستم واز
~~PageV01P526
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0561.png)

# ~~سر درماندگی و بیچارگی خدایرا بخواندم ومرگ به آرزو خواستم و
# ~~از حیات ملولشدم وآن شب همهشب قلق وضجارت1 برمن غالب شده
# ~~بود2. چون با آندرماندگی 3 و4 نومیدی لحظهای درخواب شدم مردی را
# ~~به خواب دیدم بهنزدیکمن در آمد وهم بر آذحال برهنه افتاده بودم. من
# ~~ترسیدم5 و گفتم: (ای فلان)6 از خدای نمیترسی واز پیغمبر 7 شرم نمیداری
# ~~چگونه حلال میدانی8 که مرا ببینی؟ گفت: من پدرتوام. (گمانبردم که
# ~~امیر المؤمنین علی (بن ابیطالب)9 است. گفتم: یا امیر المؤمنین می بینی
~~که من بر
# ~~چه صفت ودرچه ms285 بلیتام)؟10 گفت: من پدر توام محمد مصبطفی- صلی الله علیه
# ~~(وسلم)11 -من بگریستم و گفتم: یارسول الله مرا ازخدای-تعالی 12- عافیت
# ~~خواه. او لب بجنباند وندانستم که چه گفت. بعداز آن گفت: دست به منده.
# ~~دست بدو دادم، دستم بکشید و مرا بنشاند ، بعد از آن گفت : برخیز به
# ~~نام خدای-تعالی. گفتم: چگونه برخیزم؟ گفت: هردودست به منده . هردو
# ~~دست بدودادم، ومیرفت ومن بااو میرفتم . بعد از آن مرا بتشاند وسهبار
# ~~همچنین کرد. بارسوم گفت: خدای- تعالی13 - ترا عافیت بخشید و برتو
# ~~بخشود14 حمد وثنا شعار خودکن و تقوی و ورع دثارخودساز. ازخواب
# ~~بیدار شدم وآوازش همچنان در گوش من بود. پنداشتم15 که هنوز اینجا
# ~~ایستاده 16 است. خادمهرا آواز دادم، پنداشت که برای قضای حاجتی آواز
~~PageV01P527
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0562.png)

# ~~میدهم تکاسل می کرد وتغافل مینمود. گفتم: چراغ درگیر1 . بهزودی 2
# ~~چراغ برافروخت و آن رؤیا که دیده بودم بااوحکایت کردم. گفت : باشد
# ~~که خدای- تعالی تراعافیت کرامت کندواین بلارا که به غایت کشیده است
# ~~وبه نهایت انجامیده برتوبرسر آرد. ودست من بگرفت3 وگفت : برپای
# ~~خیز. (برپای خاستم)4 وتکیه برخادمه 5 کردم وبرفتم وباز بنشستم و سه بار
# ~~همچنین کردم. بار6 چهارم تنها برخاستم و برفتم واز آن روز باز قوت و
# ~~صحت7 (در8زیادت بود)9.
# فصل- وهرچند این جنس کرامتها از آنجا که وهم باطل ذست
# ~~که تو آنرا عقل میشماری محال مینماید اماچون دستگیر خدا 10 وپایمرد
# ~~مصطفی باشد شگفت نباید داشت(وبه ایمان و تصدیق تلقی 11 باید کرد)12
# ~~چنانکه گفتهام:
### | العربیه
# ن قیل قد 13 دفع المولی آذی مرض
### | عن هایم %~% دمعه فیضره هامی
# فکن به مؤمنا بالصدق معترفا
### | ولاتقل فصرت عن ذاک اوهامی PageV01P528
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0563.png)

### | الفارسر %~% 1
# ~~عجب مدارز لطف خدای - عزوجل
# #  %~% اگر چنانکه شود دستگیر محزونی 2
# ~~ذخیره کرم او هزار علت را
# #  %~% شفا فرستد بی اختیار و قانونی
# ~~طبیب لطفش سازد برای بیماران
# #  %~% دوای شافی بی شربتی ومعجونی
# ~~نه به زفضلش هست ای سلیم تریاکی
# #  %~% نه سودمندتر از عصمت وی افسونی ms286
# ~~(فزونمخورغم و کم کوش چونکه می نشود4
# #  %~% کم وفزون چو ازاو هرکمی و افزونی
# ~~چو هست رازقت او گومباش مدخری
# #  %~% چو هست واهبتاورو 5 مدار محزونی
# ~~بر آورد کرم او به جنت ادریسی
# #  %~% فروبرد 6 سخط او به خاک قارونی)7
# ~~مبار کست8 عبودیتش که برناید
# #  %~% بجز بههندویش نام هیچ میمونی
### | کسی که نیست در این رسته هست مغبونی10- PageV01P529
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0564.png)

# الحکایة الرابعة عشر1 -ابن الفرات درایام وزارت خویر ب سته
# ~~ابوجعفر بسطام راقصد می کردی ودر مضایق و ورطهها می افکندی و بر عزم
# ~~آن بود که اورااستیصال3 کند ومادرابوجعفر را از وقت صغراو 4 عادت
# ~~آن بود که 5 هرشبی6 یک7 ناندرزیر بألین8 اونهادی9 وبامداد به درویش
# ~~دادی. روزی ابوجعفر بعداز آنکه چندین نوبت از ابن الفرات م(تأذی شده
# ~~بود ورنجها کشیده به نزدیک ابن الفرات)10 در آمد. ابن الفرات گفت :
# ~~حکایت گردهآ نان11 تو ومادرتو چگونه است؟ گفتم: نمیدانم. (الحاح کرد
# ~~که البته)12 بباید13 گفت. ابوجعفر صورت حال باز گفت. ابن الفرات گفت:
# ~~دوش درتدبیر کاریبودم که 14 اگر تمامشدیهلاکتو در آن خواست بود.15
# ~~در خواب دیدم که تیغی برهنه دردستداشتم وقصد تومی کردم تا تراهلاک
# ~~کنم16. مادرتو باگردهٔ‌نان 17 دردست فراپیش آمدی و آن نان 18 سپر تو19
# ~~ساختی، هرچند20 (سعی کردمی)21 برتو نتوانستمی22زد و به تونرسیدی23.
# ~~از خواب در آمدم ابوجعفر چون این24 بشنید باابن الفرات ماجری25 کرد
# ~~ودر استعطاف واعتذار بکوشید 26 (و استزادت به دوستی 27 که داشت به جای
~~PageV01P530
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0565.png)

# ~~آورد)1 ومیان ایشان غباری که نشسته بودبرخاست وفتنهای 2 که برخاسته
# ~~بود بنشست و سبب آن خواب بود ومایه آنصدقه که مادرابوجعفر3 میداد.
# فصل- واین حکایت منبیاست 4 از فایدهای که5 در صدقه دادن
# ~~هست ومحرض بر آنکه هرکه خواهد که از بلاها ایمن باشد و خدای-
# ~~تعالی6- اورا از آفات وبلیات نگاهداردبرصدقهدادن مواظبت7نماید و اگر
# ~~چه اندک باشد که مصطفی - صلواتالله وسلامهعلیه8- فرمودهاست9 که10
# ~~(تصدقوا ولو بشق تمرة): صدقه دهید واگرچه نیم خرما باشد11 . وهم او ms287
# ~~می فرماید12 که13: (الصدقتقرد البلاء). ومن می گویم:
### | العربیه
# # تصدق اذا رمت ود البلاء %~% ولاتخب المستمیح 14 بلا
# # وکن موقنا   ان ما جتت به %~% تجدد15 جدکایوم البلی
### | الفارسیته16:
# ~~نیست چون اعتماد بر فردا
### | بده امروز آنچه ما حضرست
# # صدقه   دافع   بلا %~% باشد
### | وندرین هم حدیث وهمخیر 17 است PageV01P531
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0566.png)

# ~~صدقه قوت دل و جانست
### | صدقه نور %~% دیده و بصرست1
# ~~صدقه پیش تیغ و رنج2 و بلا
### | به حقیقت چو جوشن و سپرست
# ~~یکدرم کان   دهی به درویشی
### | بهتر از گنجهای مدخرست
# ~~هرچه   دادی نصیب تو آنست
### | وان دگر روزی کسی دگرست
# الحکایة الخامسة عشر3- آوردهاند که ابن ابی عون را که صاحب-
# ~~شرط بوددر روزگارالموفق بالله دوستی بود4 باابوجعفر الکاتب، یکروز
# ~~ابوجعفر را وعده داده بود که درشب به نزدیک او آید و آن شب در مجلس
# ~~نس بایکدیگر5 درشرب6 موافقتنمایند و بامدادصبوح رافتوح شمرند.
# ~~از میقات ومیعاد چندساعت در گذشت ونیامد. ابوجعفر غلامی را فرستاد7
# ~~تا سبب دیر آمدن معلوم گرداند8. باز آمد وگفت: اورا در مجلس سیاست
# ~~یافتم وفرموده بودتاشخصی را به تازیانه میزدند. گفت: همین لحظه بیایم9
# ~~وآن سعادت کهمنتظر است10 دریابم و چون ساعتی بود 11 اوبر12 عقب
# ~~غلام بیامد. ابوجعفر گفت: بیگاه آمدی و صبوح برما تباه گردانیدی، سبب
~~PageV01P532
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0567.png)

# ~~این توقف چه بود وموجب این تأخیر از کجاست 1 ؟ گفت : دوش در
# ~~خواب دیدم2 . که بر نشسته بودم3 تا به نزدیک تو آیم و بامن (ا لایک
~~غلام
# ~~نبود)4. چون به خرابه5آ اسحاق بن ابراهیم المصعبی رسیدم پیری را دیدم
# ~~بازیبوبها وور ومهابت و6 عصایی لطیف در دست گرفته و جامهآ نظیف2
# ~~پوشیده، برمن سلام کرد وگفت: ارشاد می کنم ترا به کاری که در قیام
# ~~بدان مثوبت بیشمار است ومکرمت بسیار بدان که در حبس توپیکی8
# ~~است که امروز از مداین رسیده است وبیگاه بود که به شهر در آمد9 اورا
# ~~به قتل متهم گردانیدهاند وبه ظلم بعد از ضرب بسیار محبوس کرده، ms288 وقاتل
# ~~این10 قتیل11 کسی دیگر است واو این لحطه درغرفهای خفته است که آن
# ~~غرفه مبنی است در میان سه12 غرفه به کرخ بر بالای طاقی که آن راطاق
# ~~تکل13 خوانند و نام اوفلان بن فلان است بفرست کسی14 تااورا بگیرند15
# ~~که همین لحظه اورا خفته یابند15 مست وکارد خون آلود در دست، آنچه
# ~~مصلحت بود16 در حق او بفرمای و در زندان بر آن17 بی گناه بگشای. و
# ~~چون از خواب بیدار شدم برنشستم (وتابه رخنهآ جسر براندم)18 و عسس
# ~~وحراس را بخواندم وگفتم : امشب چهواقعه (حادث گشته)19 و چه حادثه
~~PageV01P533
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0568.png)

# ~~کشته گرفتیم وبسیار بزدیم، به کشتن 5 اقرارنکرد وبرانکار اصرار نمود .
# ~~کیفیت ماجری وصورت حال از اوسؤال کردم. گفت: من مردیام ازمداین
# ~~ودر مدینهآ خود به صلاح وسداد معروف وبه امانتوصیانت موصوف، و
# ~~حرفت من پیکی باشد و سبب معاش اجرتی که از آن حاصل آید وفلان بن-
# ~~فلان مرا بدین شهر به فلان کس فرستادهاست وخریطهٔ‌نامه بیرون کرد و به
# ~~من نمود و وقت نماز خفتن بود6 که به اوایل بغداد رسیدم، کشتهای دیدم
# ~~برطریق افتاده. چون بدورسیدم به غایت بترسیدم و جزع برمن غالب شد
# ~~وفزع مستولی گشت، ندانستم که کجاروم. هنوزدر این تفثر بودم که
# ~~عوانان فرا رسیدند وگمان بردند که کشندهمنم. مرا بگرفتند و بسیار بزدند
# ~~ومحبوس کردند. اللهالله فریادرس وخون من بی گناه را (از ریختن)7
# ~~صیانت فرمای. گفتم: خدای8- تعالی9- ترافرج داد، برو به کار10 خود .
# ~~(وبفرمودمتا)11 اورا رها کردند12، وپیادگان را 13 فرا4 پیش کردم15 و
# ~~به16 کرخ رفتم وبرطاق تکل17 بر آن غرفه شدم که [آن]18 پیر در خواب
# ~~بامن گفته بود. در 19 آنجا مردی یافتم مست، کارد خون آلود 20 دردست
# ~~ومی گفت: آناخوا لقحبه21 را مجروح کردهام و اگر مردهاست من کشتهام.

PageV01P534

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0569.png)

# ~~بفرمودم تا دستهایش1 باز پس بستند و به حبس فرستادم، و به نزدیک
# ~~امیر المؤمنین موفق2 رفتم واز آن توفیق که خدای3 ارزانی داشت ms289 اورا
# ~~اعلام کردم. فرمود4 که اوراهم بدان5 موضع که آن جنایت6 از اوصادر
# ~~شده است برند7 وچندان بزنند8 که (درزیر 9 چوب جان10)11 تسلیم کند
# ~~(وهم در آن مقام بردار کنند12)13 وتااین ساعت به امتثال [امر]14 امیر
~~المؤمنین
# ~~وقیام به تنفیذ آن سیاست مشغول بودم و سبب تأخیر، [تقدیم ]15 این 6
# ~~مصلحت 17 بود.
# فصل- و در این حکایت تنبیه است بر آنکه18 پیوسته مظلوم و
# ~~بی گناه را اگرچه19 درورطهآ (هلاک ودجهآ)20 بلا باشد امیدوار باید بود
~~که
# ~~به همهحال خدای-تعالی21 (نصیراو)22 باشد، و براءت ساحت و سلامت
# ~~طریق بیشک پایمرد ودستگیر او شود، وظالم گناهکار23 را اگر چه در
# ~~کنف صحت وسلامت وپناه امن وفراغت باشد خائف وترس کار 24 باید
# ~~بود که عاقبت روزی شومی ظلم اورا مؤاخذ ومبتلا گرداند وقهارمنتقم
# ~~انصاف مظلومان (بستاند از او)25 . واین ابیات ازانشای من لایق این
~~(مقام PageV01P535
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0570.png)

# ~~و)1 مقال است:
### | العربیة2
# ~~ستنتصف داظالم  فقل اجل
### | وکل امر ینتهی  لی اجل
# ~~وایها المظلوم بالله استعن
### | وکیق به ولاتکن 3 علی 4 وجل
# ~~سیأخد (کذا) الظالم لاتحسه 5
### | یفلت 6عن رب الوری - عز وجل
# #  %~% الفارسیة7:
# ~~به عذاب خدا شود مأخوذ
# #  %~% هرکه او ظالم وگنهکارست
# ~~بی گنه را خدای= عزوچل
### | ازقضاهای %~% بد نگهدارست
# ~~دار خلد است جای بی گنهان
### | وان هر با %~% گنه سر دارست
# ~~عاری از عار   بی گناه بود
### | چو گنهکار را بسی عارست
# ~~زود گردد حزین و بازاری
### | ظالم ارچند تیز بازارست PageV01P536
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0571.png)

# ~~بدرد روز حشر پرده برو
### | ایزد، امروز اگرچه ستارست)1
# الحکایة السادسة عشر2- ابوالفرج الکاتب که به ببغا 3 معروف است
# ~~حکایت4 کرد که وقتی در حلب معلول و رنجور5 گشتم وعلتی برمن
# ~~مستولیشد که هفتاندام من خشکشد6 چنانکه نه من حرکتی توانستم7
# ~~کرد8 ونه هیچکس اندامی از اندامهای مرا از غایت خشکی9 توانستی که
# ~~بجنباند، وچون چوب پارهای10 افتادهبودم و به غایتضعیف و نحیف گشته
# ~~وعلل11 متصل متضاد برمن جمع شده. سهسال براین12 حالت بماندم وجملهآ ms290
# ~~اطباء وحکما از مداوات ومعالجت 13 من عاجزشدند ومرا ازحیات وصحت
# ~~نومید گردانیدندودرعلاج ودوای من بیش تفتر نکردند ونطر نفرمودند14،
# ~~ومن از زندگانی طمع ببریدم و به چشم زنده درشخص مرده مینگریدم15.
### | رباعیه16 :
# ~~افتادهبدم چو استخوان 17 مرده
### | آزرده تنی و نیم جان 18 مرده
# ~~در زند گیی که مرگ از او بهتر بود
### | من بودم زندهای بسان 19 مرده PageV01P537
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0572.png)

# ومرا دوستی بود که اورا ابوالفرج بن ابیدارم گفتندی ، از اهل
# ~~حلب1، وپیوسته برعیادت من مواظبت نمودی2، واز غایت اهتمام و فرط
# ~~اشفاق چون مرا بدیدی جزع بسیار نمودی چنانکه درد دل3 من زیادت
# ~~شدی4 ونومیدی من افزون گشتی، و آن5 جزع وفزع او بدان اداکردی که
# ~~که صریح به موتمن6 مرا تعزیت دادی7 وچون چشمش برمن افتاذی8
# ~~آب ازچشم او9 روان شدی10 وعنان تمالک از دست او بیوون رفتی11 .دل
# ~~من ضعیف شد12 ومحنت زیادت 13 گشت14 و15 از غایت ضعف قوت تحمل
# ~~نماند وباخود اندیشیدم که باغلام بگویم تا این نوبت که به عیادت آید
# ~~با او بگوید (که ادب16 نباشد که از تو حجاب کنم یا بهوقت در آمدن
# ~~عذری گویم، اما مرض 17 من به شنودن18 حکایت موت و فنا زیادت
# ~~میشود)19 ومشاهدهآ آن (گریستن وجزع وفزع) 20 نمیتوانم کرد، اگر
# ~~تجشم (خواهد فرمود)21 باید که ترک نحیب وبکا وتضرع وزاری کنی22
# ~~ومرا بیش از این از حیات نومید نگردانیو الا به تکدف 23 عیادت
# ~~خویشتن24 را کمتر زحمت 25 نمایی. این سخن هنوز باغلام نگفته بودم
~~PageV01P538
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0573.png)

# ~~که ابنابی دارم (برعادت)1 به نزدیک 2 من در آمد وچون چشم من بروی
# ~~افتاد برنجیدم، از ترس 3 آنکه 4 همان طریقه5 مسلوک دارد وخواستم که
# ~~در خطاب بروی مبادرت نمایم و آنچه اندیشیدهام بااو بگویم . او سیقت
# ~~نمود و گفت: به بشارت 6 آمدهام. گفتم: به چه بشارت ؟ گفت: (دوش در
# ~~خواب دیدم)2 که (من به رقه بودمی)8 به گورستان شهدائی9 که با ms291 امیر
~~المؤمنین
# ~~علی به صفین شهادت یافتند، باجماعتی گرد مقابر10 طواف می کردمتا به
# ~~جمعی رسیدم که گرد قبهای طواف می کردند. پرسیدم که این چه قبه
# ~~است؟گفتند: قبر11 عمار12 یاسر. من بدان گنبد13 دررفتم14، گوری دیدم15
# ~~سرباز کرده16 ودروی پیری باجامههایسپید، وبرسروتن17 اوجراحتهای
# ~~تازه وموی روی او 18 بهخون آلوده، ومردمان می گفتند که 19 عمار بن یاسر
# ~~این است. بروی سلام کردم جواب بازداد، و مردمان 20 از او 21 سؤالها22
# ~~می کردندواوجواب می گفت، ومن متحیر مانده بودم23، ندانستم که 24 چه
# ~~پرسم. پس گفتم : یاسیدی ابوالفرج عبدا لواحد بن نصر المخزومی25
~~PageV01P539
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0574.png)

# ~~معروف به ببغا1 را شناسی2 ؟ گفت: آری. گفتم: آنچه او بدان مبتلاست
# ~~ازبلا ومشقت وبیماری3 میدانی؟ گفت: آری . گفتم : بخواهد زیست
# ~~یانه؟ گفت: بلی بخواهد زیست واز این مرض صحت خواهد یافت، ولیکن
# ~~توپسری داری بروی بترس4 از بیماریی که 5 بدو خواهد رسید. و چون
# ~~این بشنیدم (از خواب)6 بیدار شدم (وبه تهنیت صحت تو دل خوش 7
# ~~گشتم8) وبه واقعهآ پسر رنجور9 شدم، وان شاءالله که صحت میسر شود
# ~~واین 10 مرض خدای- تعالی11- کفایت کند. واورا پسری بود سی ساله،
# ~~سلامت12 وتن درست، پس از پنجروز اورا تبگرفت و هرروز علت 13
# ~~ومرضش14 در زیادت بود وروز چهاردهم15 را16 به جوار رحمت17 حق
# ~~رسید، (وبه صحت آن خواب قویدل گشتم)18 و بیماری19 روی درنقصان20
# ~~نهاد ودرمدت نزدیک صحت تمام یافتم.
# فصل- واین حکایت متضمن بشارت21 وانذار است اهل مرض و
# ~~صحترا، تا22 اگرچه23 کسی صحیح البدن وسلیم النفس و معتدل المزاج
# ~~وقوی الترکیب24 باشد برصحت نفس وسلامت ذات اعتماد نکند ، و از
~~PageV01P540
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0575.png)

# ~~مرگ مفاجا1 وبیماری ناگهان محترز باشد، اگر 2 کسی3 به بیماری دراز
# ~~زمن شده باشد4 وعلت عسیر5 گشته ودوا متعذر6، امید از صحت منقطع
# ~~نگرداند وطمع از حیات برندارد واز رحمت خدای7 نومید نشود[ که]8
# ~~آن کس که براحیاء اموات وایجاد معدومات9 قادر باشد10 برازالت مرض
# ~~واماطت11 علت قادرتر ms292 بود. ومحیی و ممیت بی12 علت و آلت قعال
# ~~لمایرید راشناسد وسبب موت وحیات وصحت ومرض، مشیت وارادت13
# ~~او داند، چنانکه گفتهام:
### | العربیة
# ~~فدیتک لاتأمن من السموت ساعته
### | ولا تحسب الدنیا بعهدک وافیته
# ~~تخاف عن الندنیا بحد فانها
### | علی رغم اهل العدل بالجور 14 جافیته
# ~~وآیقن- وان آصفیت 15 عیشک 16 انه
### | یبدل بالتکدیر دهرک صافیته
# ~~فما احد ینجو17 من الموت اننی
### | آری الموت وردأ والخلایق عافیته
### | 9- اساس ومجا: معدمات PageV01P541
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0576.png)

# ~~درب سلیم مات من غیر علته
### | ورب علیل نال برءأ 1 و عافیته
# ~~یمیت ویحیی بالمشیته 2 ربنا
### | فو الله لایخفی %~% علی الله خافیته
# ~~وایضأ فی هذا المعنی بالفارسیة:
# ~~مرگ از پیری و جوانی نیست
### | سببش رنج و ناتوانسی نیست
# ~~برزمین هیچ محنت و دولت4
### | جزبه تقدیر آسمانی نیست
# ~~تندرستی   مرد و بیماری
### | علت مرگ و زندگانی نیست
# ~~جز به حکم خدای - عز و جل
### | هیچ اندوه و شادمانی نیست
# ~~(بی امانی ز5 مرگ معلوم است
### | دل از آن طالب امانی نیست
# ~~بی امانیست 6 مرد دروی از آنک
### | دهر جز جای بی امانی نیست
# ~~جانی میوهآ   بقا و دوام
### | یک کس از بی گناه و جانی نیست 7
### | 3- مجا: ندارد.

PageV01P542

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0577.png)

# ~~غم دل هست از آنکه نیست کسی
# ~~فانی است ار جوانی ارپیری است
### | زین غمم چهره ار جوانی2 نیست
# # جاودانیست   محنتم %~% شاید3
### | زندگبانی چو جاودانی %~% نیست
# ~~خوش زبانی چه سود زانکه 4 سخن
### | دافع دوزخ و زبانی نیست
# ~~سزد ار خایفم ز مرگ، چو کس
### | ایمن از مرگ ناگهانی نیست
# ~~زود گردیم زیر خاک نهان
### | آشکارست این نهانی %~% نیست
# ~~زیورم 5 اشک چشم وخون دلست
### | در بحری و لعل کانی نیست
# ~~کشتیعمر غرقه گردد چون
### | لنگرروح را گرانی نیست]6
# ~~باد نخوت زبادبان دماغ
### | کمترک کن چو زوروانی7 نیست (؟)
# ~~کشتیات را شکست موج فنا
### | پس از این وقت بادبانی نیست PageV01P543
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0578.png)

# هر که برعمر تکیه سازد او
### | جز که برروی باد بانی نیست
# رو اطمع از ms293 بقا 2 ببر کین وصف
### | آن جهانی است این جهانی نیست)3
# الحکایة انسابعة عشر من الباب السادس:
# از ابراهیم [بن]المهدی4روایت است5-واو پسر امیر المؤمنین مهدی
# ~~بود، برادر هارونالرشید- که گفت6: برادرم هارون چون برمسند خلافت
# ~~بنشست به هیچوجه7 رعایت جانب من نمیفرمود ودرحق من اعزاز و
# ~~اکرام نمی نمود، وبی الثفاتی وجفای اورا بر8 حال وجاه9 ومال من اثر
# ~~فاحش ظاهر شد واسباب وضیاع روی به خرابی آورد واز مدت 10 اندک
# ~~وام11 بسیار برمن جمعشد وارزاق و صلات وادراراتی که مرا [معهود]12
# ~~بود13 انقطاع پذیرفت. یکشب من از ظهور اختلال در جاه ومال وتفتر
# ~~در آن حال14 بهغایت دلتنگ وپریشان شدم وقلق واضطراب برمن غالب
# ~~شد (وهم در آن اندیشه لحظهای)15 درخوابشدم، پدرخویش16 امیر المؤمنین
# ~~مهدیرا به17 خجواب دیدم بردست نشسته ومن پیش18 او برپای ایستاده و
# ~~اخختلال حال ونقصان جاه ومال خود حکایت می کردم، وازرشید شکایت
~~PageV01P544
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0579.png)

# ~~می کردم1 ودر آن میان گفتم 2: یا امیر المؤمنین دعاکن تاخدای- تعالی3 -
# ~~انصاف من ازاو4 بستاند ومکافات او بدو رساند. گفت5: (اللهم اصلح ابنی
# ~~هارون) این دعا سه بار بگفت. من گفتم6: یاامیر المؤمنین از ظلم او7
~~باتو
# ~~شکایت می کنم ومیخواهم که برویدعای بدکنی8، اورا دعای نیکومی کنی.
# ~~گفت: ترا چهزیان دارد اگر خدای اورا باصلاح آرد وعمل او درحق تو
# ~~صالح گرداند ؟ واینک به نزدیک او میروم تا بفرمایم که9 باتو طریق
# ~~مجاملت واحسان سپرد ودر اکرام واعزاز تومبالغت نماید و وامهای10 تو
# ~~بگزارد و ولایت دمشق به تو ارزانی دارد. پنداشتم من به انگشت سبابه
# ~~(اشارت به جانب دمشق)11 می کردم12 ومی عفتمی13 دمشق14 از راه انکار
# ~~واستقلال15 واستحقار. او گفتی انشت مسبحه می جنبانی و دمشق را اندک
# ~~میشماری16؟ این دنیاستهرچند از دنیا نصیب تو کمتر باشد در آخرت
# ~~ترا بهتر باشد. چون (این بگفت)17، بیدار شدم18 و ندانستم که مسبحه
# ~~چه باشد. مردی را که مؤدب19 من بود20 بفرمودم تا21 حاضر کردند واز
# ~~او سوال کردم ms294 که مسبحه چه باشد؟ گفت: عبدالله بن العباس انگشت سبابه
# ~~را مسبحهخواندی وسبب سؤالامیر از این سخن چیست؟ آن خواب که22
# ~~دیده بودم بااو حکایت کردم و بعداز آن درخوابنشدم وهمچنان برسر23
~~PageV01P545
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0580.png)

# ~~فراش نشسته بودم [و] با او سخن می گفتم که رسول امیرالمؤمنین رشید
# ~~رسید وپیغام او به استحضار واستدعای من برسانید. من از آن خوابهیچ
# ~~حساب بر نگرفتم1 وخوفوارتیا ع برمن غالبشد و مستشعر گشتم کهشاید2
# ~~که مکروهی به من رساند. تکاسل و تغاهل3 می نمودم [ومدافعت می کردم]4
# ~~تا حیا مانع آید [و] اگر مکری وغدری اندیشیده باشد تمام نگردد . و
# ~~رسولان ومستحثان6 اومتواتر گشتندو به ضرورت7 والحاح مرابدان آوردند8
# ~~که برنشستم9و به سرای اورفتم و باجزعی وروعتی 10هرچه تمامتر به نزدیک11
# ~~او رفتم و او برروی فراش نشسته بود ومی گریست. چون مرا بدید گفت:
# ~~سوگندمیدهم ترا بهخدای12 که امشبهیچ خواب دیدهای؟ گفتم: آری ،
# ~~امیرالمؤمنین مهدیرا همینزمان13 به خواب دیدم. چون من این بگفتم
# ~~گریستن وزاری او زیادت شد14. بعد از آن گفت: بااو از من شکایت
# ~~کردی تا مرا دعای بد کند؟ گفتم: آری، اما اودعای نیک گفت و چنانکه
# ~~رفته بود تمامت رؤیا براوعرضه داشتم. هارون گفت: همین لحظه درخواب
# ~~به نزدیک من آمد وهرچه تو گفته بودی[و] 16 او جواب داد بامن تقریر کرد
# ~~وبه وعدهای که تراداده بود وفانمود ، به خدای که امر اورا امتثال نمایم
~~PageV01P546
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0581.png)

# ~~وصلهآ رحم بهجای آرم. پس پرسید که چندوام داری؟ گفتم: هفتادهزار
# ~~دینار. بفرمود1 بگزاردند، وگفت: باخانهمرو تامن نماز بگزارم و بیرون
~~آیم
# ~~وبرنام تولوایی3 به4 ایالتدمشق بربندم ودردولت وسعادت برتو بگشایم.
# ~~من بر آنموجب که فرمود انقیاد نمودم وچون فرض حق بگزارد5 برسنت
# ~~معهود مرا استدعافرمود وعهد دمشق ولوا بهمن تسلیم کرد و دراکرام و
# ~~احترام6 من باقصی الغایة والامکان برسید7 وارکان مملکت واعیان دولت
# ~~را بفرموده که9 در رکاب من تابه سرا10 بیامدند، وحال من نیکو شد و
# ~~جاه من رفیع ms295 گشت.
# فصل- واین حکایت منبی است از آنکه رعایت جانب اقارب
# ~~واولوالارحامز بدهآمکارم ومآثر11وعمدة12آ مناقب ومفاخر است و کلام
~~ربانی
# ~~محرض براین معانی که (قوله تعالی)13 : (اولوالارحام بعضهما ولی بیبعض)*
# ~~[و] حدیث نبوی بر این دعوی 14 حجت15 قوی که (صلته الرحم یزید
# ~~فی العمر). واز 16 گفتهآ من این هردو قطعهآ (تازی و پارسی)17 به ایسن18
# ~~معنی19 مناسب وملایم20 است21.
### | 2- مجا: احترامو
### | 13- مجا
### | 1- مجا: د PageV01P547
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0582.png)

# #  %~% العربیه:
# ~~آویصلته الارحام فی العمر للفتی
### | بزید قزد1 فیها یزه بک7 فی العمر
# ~~وجاقب عقوق الاقرباه و دارهم
### | مزل ذاک محن حیزومهم غمرة القمر
# ~~وغامر غمار الناس فیالنب عنهم
# #  %~% کن واصلا  وحم المحنک والغمر
# #  %~% الفارسیة:3
# ~~با خویش نیکویی کن و بیگانگی مکن
# #  %~% بیخویشی از معایب دیگر فزونترست
# ~~هرنیکویی و لطف که باخویش خود کنی
# #  %~% باخویش کرده باشی، وین خودمقررست
# ~~پیوند رحم باشد4 پیوند عمر، پس5
# #  %~% پیوستهدار پیوندار  عمر درخورست
# ~~جانت بر آذر7 استاز ایزد به روزحشر
# #  %~% گردر دل تو عزم جفای برادرست
# ~~درروی او بجز نفس خوش مزن چوعود
# #  %~% ورهمچوعود مسکنت ازوی بر آذرست)8
# ~~الحکایة الثامنة عشر- واقدی9 گوید مرا وقتی15 دست تنگی روی PageV01P548
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0583.png)

# ~~نمود ونعمت وثروت پشت به1 من آورد وفقر به غایت کشید و فاقه به
# ~~نهایت انجامید وماهرمضان از افق سال طالع شد و از تأثیر طالع [بد]2
# ~~اخراجات رمضان برمن متعلر گشت. دوستی3 علوی داشتم4، رقعهای
# ~~بدو5 نوشتم وهزاردرم قرض 6 خواستم،هزاردرم7 در کیسهای مهر بر نهاده
# ~~بهمن فرستاد،وهم در آن لحظه رقعهای از آن دوستی دیگر به من آوردند
# ~~[که]8 از من بهجهت اخراجات رمضان (هزاردرم)9 التماس کرده بود10،
# ~~همچنان به مهر11 بدو فرستادم و جانب اورا برجانب خود ترجیح نهادم .
# ~~وچون12 روزدیگر شد13 آن دوست که ازمن قرض گرفته14 بود و آنعلوی
# ~~که من از او15 قرض خواسته16 بودم هردو به نزدیکمن آمدند17، و18
# ~~علوی از من پرسید آن19 دراهم که بامن انبساط نمودی20 و به استقراض
# ~~آن21 مرا رهین منت گردانیدی چه کردی؟ گفتم: درمهمی ms296 صرف کردم ،
# ~~او بخندید22 وکیسه همچنانسربمهر بیرون کرد ودرپیش من بنهادو گفت:
# ~~من بیرون این23 درمها هیچ نداشتم وبه جهت24 اخراجات ماه25 رمضان
# ~~نهاده بودم، چون رقعهآتو به التماس آن محقر برسید همچنان26 ایثار کردم،
# ~~وچون محتاج اخراجات رمضانی27 گشتم به نزدیک این دوست رقعهای
~~PageV01P549
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0584.png)

# ~~نبشتم وقرضی خواستم. اواین کیسه بعینها مختوم به نزدیک من2 فوستاد.
# ~~من چون مهر خود بروی بدیدم3 تعجب داشتم و کیفیت این حال از آن
# ~~دوست بپرسیدم، اوبامن حکایت کرد وماجری چنانکه بود شرح داد .
# ~~اینک هردو به نزدیک تو آمدهایم4 وکیسه آورده5، تابایکدیگر مقاسمت
# ~~گنیم وبا آن6 نفقه (کرده باشیم)7. باشد که خدای8 -تعالی9- دری از درهای
# ~~روزی بوماگشاده گرداند. واقدی10 گوید: نمیدانم در انشای11 [این]2
# ~~مکرمت ازماهرسه کدام کریمتراست 13 ؟ وبایکدیگر14 آن درم15تخصیص
# ~~کردیم وماهرمضان در آمدو بیشتراز آندرم خرج کردیم16 وچون17 اندکی18
# ~~مانددلتنگ و پریشان خاطر شدم و درترتیب وجوه اخراجات متفعر گشتم ودراین
# ~~اندیشه بودم که یحیی بن خالدالبرمکی بامدادی19 پگاهمرابخواند و گفت:
~~ترا
# ~~دوش به خوابدیدم در حالتی که ازراه تعبیر دلیل می کند که در محنتی سخت
# ~~واندوهی بسیار بودهباشی20، حال خود بامن تقریر کن و از حقیقت آن و
# ~~سبب تشویش مرا باخبرگردان21 . من آن سرمکتوم22 اورا معلوم گردانیدم
# ~~وصورت ماجرائی که میان من وعلوی23 وآن دوست رفته بودباوی شرح
# ~~دادم . او24 از آن تعجب نمود [و] گفت: نمیدانم از شما کدام25 کاملتر
~~است PageV01P550
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0585.png)

# ~~ومروت که1 تمامتر2 و 3 فرمود تاسی هزاردرم 4 بهمن دادند و ایشان 5
# ~~هریکی6 را7 دههزار8 درم بفرستاد وحال مانیکوشد واز آن9 ضیق و شدت
# ~~فرج یافتیم10 .
# فصل- واین حکایت دلیل است برعدو درجهآ کرم ورفعت منزلت
# ~~فتوت وسمومرتبهآمروت وحسن عاقبت ایثار، واگر حجت وبدرهان بر کثرت
# ~~مکارم و مآثرایثار کنندگان این11 آیت است، قوله تعالی: (ویؤثرون علی2:
~~نحسهم
# ~~ولوکان بیهم خصاصه12 ومن یوق شح نفسه فاولئکهم المفلحون) * بسنده
# ~~و کفایت است، واین منظومات از گفتآهآمن (ملایم وموافق این معنی است)13: ms297
### | العربیه
# ~~آمر علی نتفسک الامحوان محتسبا
### | ممند الاله ممواباغیر ممنون
# ~~وهم بحاجته  من وافلک فیا مل
### | وقال مسترقدأ فومی اعینونی
# [عربییته اخری]14:
### | 91 یی %~% 2- مب.چل
### | 5-مجا: ایشانرا %~% 6- مجا: هریک
# # *   دوهزار %~% 9- ت: در آن10- مجا:
### |  %~% 13- مجا: PageV01P551
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0586.png)

# ~~نهایته الجود یاةا اللب 1 ایثار
### | عاه فیذاک امبار %~% وآممار
# ~~آمر علی ففک الزوار ان سادوا2
### | وان یعن لک هیهم یا فعی مار
# ~~وهم خیرک اصناف الوری کرمأ
### | ولو عدیک بشر کلهم مماروا2
# ~~ینطق بمدحک کل الناس قاطبه
### | وبسثر الشکر سعیت ومکثار
### | الفارسیه5
# ~~گمان مبر[تو]7 که وصف کرم رسد به کسی
# که [او]2 به جهد و تکنف مععری بخشد
# ~~برخزد نه چنان خوارگشت تاج کرم
# که همچنین به گزافش به هرسری بخشد
# ~~کریم نبود دریا [که]8 بعداز آن که خورد
# ~~هزار غوطه به غواص گوهری بخشد9
# ~~کریم نبودشاهی که گنجها  دارد
# ~~وگر چه هردم تختی و افسری بخشد 10
### | ام- اشاس: PageV01P552
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V01_0587.png)

# ~~آن کس که مال جمع کند
# کات آن به تنقم به غمخوری بخشد
# ~~ریم آن کس1 باشد که قوت کسب کند
# عونیک گرسنه گردد به دیگری بخشد PageV01P553
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0013.png)

### | الباب السابع
# در حکایت چمأعتی که به حادثهآ سخت و واقعه1آ سهمناک گرفتار شدند یا
# ~~نه درویشی و فقر مبتلا گشتند و خدای - تعالی - بر دست 3 کسی که از او
# ~~ی ترسیدند4 و از جائی که چشم نداشتند ایشان را از آن ورطه خلاص و از آن
# ~~مضیق مناص ارزانیداشت .
# الحکایة الاودی من الباب السابع - در تواریخ معتبر مذکور است و در
# ~~دفاتر معتمد مسطور ، که عادت محمد بن زید العلوی المعروف بالداعی که
~~پادشاه
# ~~طبرستان بود چنان بودی که هر گه 5 سال نو در آمدی و وقت افتتاح معامله
~~بودی
# ~~وعمال به تحصیل خراج مشغول خواستندی شد ، در بیت المال نظر فرمودی ،
# ~~هرچه از خراج سال گذشته باقی بودی6 بر جماعتی از قبایل قریش که در آن
# ~~ولایت (حسب ونسب و اهلیت ایشان معلوم بودی قسمت فرمودی)2 و آنچه باقی ms298
# ~~ماندی بر اولاد انصار و فقها و اهل علم و قرآن تخصیص فرمودی . یک سال
~~در PageV02P567
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0014.png)

# ~~این موسم نشسته بود برعادت ، تا آن ادرارات ومرسومات وارزاق به اهل
~~استحقاق
# ~~رساند ، اول بنیهاشم را نصیب فرمود و چون از تمامت ایشان فارغ شد فرمود
~~تا
# ~~بنی عبد مناف را آواز دادند؛ مردی1 برخاست ، گفت : من از بنی عبد منافم
~~.
# ~~داعی گفت : از کدام قبیلهای از ایشان2؟ گفت : از بنی امیه . گفت : از
~~کدام
# ~~بطن؟ آن مرد خاموش شد. داعی گفت : مگر ازفرزندان معاویهای؟ ( آن مرد3)
# ~~گفت : آری (داعی گفت : از فرزندان معاویه از کدام فرزندی؟ خاموش شد .
# ~~داعی گفت : مگراز فرزندان یزیدی ؟ گفت : آری) 4 . گفت : بد اندیشهای
~~بوده
# ~~است ترا و خطا تدبیری افتاده است که قصد ولایتی کردهای که 5 ولات آن
~~ولایت
# ~~آل ابی طالب اند و ایشان را به نزدیک شما طلب خون و قصاص است به جهت
# ~~سید ایشان حسین بن6 علی - رضی الله عنه7 - و ترا از این هزار چاره بود
~~، اگر
# ~~غرض استمداد واستعانت بود در شام وعراق جمعی توانستی یافت که تو لا به
~~جد
# ~~تو کردندی و اسلاف ترا دوست داشتندی و با تو مبرت و احسان کردن جایز
# ~~داشتندی ، که اگر این اختیار از سر جهل و نادانی کردهای تمامتر از این
~~جهلی
# ~~نمی باید و اگر دانستهای و متعمتدا ارتکاب این مخاطره کردهای خود را به
~~دست
# ~~خویش در ورطهآ هلاک انداختهای8 وبه پای خود به گورستان آمده9 . علویان
~~چون
# ~~این بشنیدند هریک به نظر عداوت و چشم حقارت در وی نگریستند10 و خواستند
# ~~که قصد او کنند . محمد بن زید الداعی11 بانگ بر اییشان زد و گفت : ساکن
# ~~باشید ، میپندارید 12 که در کشتن او قصاص حسین بن علی خواهد بود ، و
~~اورا
# ~~چه جرم دراین؟ خدای - تعالی - حرام کرده که کسی را به جرم کسی
~~دیگرمؤاخذت
# ~~کنند13 وفرموده : قوله تعالی : ( ولا تزر وازرة وزر اخری) ، والله ms299 که
~~اگر کسی PageV02P568
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0015.png)

# ~~تعرض او کند آن کس را قصاص کنم . پس گفت : بشنوید حکایتی و آنرا در
~~گارها
# ~~قدوه ودستور خویش سازید . پس گفت : پدر من با من حکایت کرد و اواز پدر
# ~~خود روایت کرد که بر منصور خلیفه آن سال که به حج رفته بود جوهری قیمتی
# ~~عرضه داشتند که مثل آن ندیده بود واز آن تعجب نمود . بعد از آن با او
~~گفتند که
# ~~محمد1 بن هشام2 بن عبد الملک جوهری بسیار4 از این قیمتی تر و
~~فاخرتردارد
# ~~امیر المؤمنین منصور ربیع حاجب را بفرمود تا محمد بن هشام (بن
~~عبدالملک)5
# ~~را طلب دارد وآن جوهر را از او بستاند ، وگفت : فردا که در مسجد حرام
~~من
# ~~نماز جمعه بگزارم7 توبفرمای8 تا همه درها فرو بندند [ وقفل برنهند ]9
~~ومعتمدان
# ~~و ثقات10 را بر آن درها11 موکل گردان وایک در بگشای و خود بر آن
~~درنشین2
# ~~و باید که هیچ کس 13 از آن در بیرون نشود 14 الا که تو او را بشناسی ،
~~وبه همه
# ~~حال چون محمد بن هشام در این مسجد باشد بدین طریق ظاهرشود . چون روز
# ~~دیگر شد 15 ربیع آنچه فرموده بود به جای آورد و چون درهای مسجد فرو
~~بستند
# ~~ومحمد بن هشام قضیه شنیده 16 بود بدانست که (مطلوب و مقصود) 17 اوست18
# ~~و به همه حال مأخوذ خواهد بود ، از خوف جان و بیم هلاک حیران ومدهوش
# ~~بماند واثر آن حیرت"2 بروی ظاهر گشت ، در آن حالت چشم محمدبن [زیدبن].
# ~~علی بن حسین1 (بن علی بن ابی طالب)12 - رضی الله عنه 23 - بروی24 افتاد
# ~~و را 25 به غایت اندوهگن و غمناک و متفکر یافت ، با خود گفت : آن مرد
# ~~کار افتاده وصاحب واقعه مینماید 26 اعانت واغائت او از لوازم طهارت27
~~PageV02P569
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0016.png)

# ~~نسب1 باشد. پسروی بدو آورد و گفت: ای مرد بس پریشان ومتفکتر و پراکنده
~~-
# ~~خاطرت2 میبینم ، چه کسی تو و واقعهآ تو ms300 چیست وخوف تو ازکیست ؟ بامن
# ~~بگو4 ودرامان خدای وضمان سلامت میباش5 ؛ و6 پذیرفتم که هرسعی که امکان7
# ~~دارد به جای آرم تا از آنچه8 موجب استشعار9 تست و از آنچه10 خایفی ترا
~~ایمن
# ~~گردانم . گفت : منم 11 محمد بن هشام [بن عبدالملک . اکنون بفرمای تا
~~نام تو
# ~~چیست و انتمای تو به کیست ؟ وی گفت من محمد بن زید بن علی الحسین ام و
# ~~هشام ]12 گفت : (انتا لله و انتا الیه راجعون*) اگر 13 مکافات آنکه پدر
~~من با
# ~~پدر تو کرده است خواهی کرد مرا دل از جان بر باید گرفت وطمع اززندگانی4
# ~~بباید برید . محمد بن زید گفت : اندیشه مدار ای پسر عم که کشندهٔ‌ زید
~~تو
# ~~نیستی . به کشتن تو جبر آن کسر و سد 16 آن ثلمه و قصاص آن خون وانتقام
~~آن
# ~~ظلم حاصل نخواهد شد و امروز بدان 17 سزاوارم که دستت گیرم نه بدان که
~~به -
# ~~دستت باز دهم (وآن به من لایق است) 18 که پایمردت19 باشم نه آنکه
~~پایمالت
# ~~گردانم . اما مرا معذور دار اگربرای مصلحتی مکروهی به تو رسانم
~~یاناسزائی
# ~~در روی تو بر2 زبان2 رانم . چون آن" ایذا متضمن خلاص و آن جفیا
# ~~مفضی [ به] 24 مناص باشد ( تفاوت نکند)25 . گفت : (آلأمر الیک و
~~اناممتثل
# ~~دین یدیک) هیچ توقتف و تأخیر منمای و آنچه مصلحت است بفرمای . محمد بن
~~PageV02P570
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0017.png)

# ~~زید ردای خود بر سر و گردن او انداخت و درهم پیچید و گریبان او با آن
~~به
# ~~هم1 بگرفت و به جر ثقیل می کشید . چون2 چشم ربیع بر وی افتاد لطمهای
# ~~سخت وطیانچهای استوار برروی او زد و اورا همچنان پیش ربیع آورد و گفت:
# ~~با ابا الفضل این خبیث جمتالی 4 است از شتربانان5 کوفه شتران 6 ( به
~~کرابه من
# ~~داده است) بدان شرط که مرا8 با کوفه برد و از من بگریخته است و شتران9
# ~~به بعضی10 اسفهسلاران11 خراسانی داده است به کرا ms301 . دو مرد را موکل با
~~من
# ~~بفرست تا این خبیث را با من پیش قاضی برند12 و اگر خراسانیان 13 (در
~~راه
# ~~قصدی کنند) 14 مانع باشند 15 . ربیع گفت : سمعا وطاعة یا ابن رسول
~~الله،
# ~~و دو سرهنگ را یا او بفرستاد و چون از پیش ربیع چندان برفتند که ایمن
~~شدند
# ~~محمد بن زید گفت : یا خبیث حق من می گزاری (اقرار کرد که می گزارم)16 .
# ~~بعد از آن محمد بن زید) 17 سرهنگان را گفت : اکنون چون18 اقرار می کند
# ~~شما باز گردید . ایشان باز گشتند و او ردا از گردن محمد بن هشام18
~~بیرون
# ~~کرد و گفت : (هر کجا میخواهی برو)2 . محمد بن هشام دست1 محمد بن
# ~~زید ببوسید وگفت : مادر و پدر من فدای تو باد یاابن رسول الله 22 (الله
~~یعلم
# ~~حیث یجعل رسالاته) 23 ، خدای میداند که نور 24 نبوت را کدام تن میشاید
# ~~و مهبط وحی را کدام دل میباید . پس گوهری نفیس و دری گرانمایه بیرون
~~PageV02P571
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0018.png)

# ~~کرد و گفت : طمع میدارم که به قبول این1 (برمن منت نهی) و به پذیرفتن
# ~~آن 4 هدیه مرا مشرف گردانی . محمد بن زید قبول نکرد و گفت : [ما اهل
# ~~آن خاندانیم5 که نیکوئی به کسیرسانیم وازوی مکافات نستانیم و من بزر
~~گترازین
# ~~ه تو بگذاشتهام6 و آن خون زید بن علی 2 است ]8 برو به عافیت وسلامت و
# ~~هرچند 10 زود11 متواری شوی12(ترا بهتر که)13 این مرد14 در طلب تو مجد5
# ~~است . و محمد بن هشام برفت و متواری شد و به واسطهآ محمد بن زید از آن
~~بلا
# ~~بجست و از آن ورطه برسث . و چون داعی این حکایت به آخر رسانید بفرمود
# ~~تا آن اموی را هم چندانکه دیگران را از بنی عبد مناف میدادند16 نصیب17
~~کردند
# ~~و در حال جمعی از بند گان و موالی18 خود را به اسم بدرقه با اوضم
~~گردانید و
# ~~ه19 محافظت او نصب20 ms302 کرد تا او را در خفص 21 رأفت 22 و امن و سلامت به
# ~~ری رسانند "1 و نبشتهآ او 24 باز آورند 1 .
# فصل - در 26 این حکایت فواید بسیار است و از آن جمله دو مختار :
# یکی - آنکه مرد چون27 یکی ازحساد و اعدای خویش را صاحب واقعه
# ~~و کار افتاده بیند و آن بیچاره از راه عجز و اضطرار به ذیل احترام28
~~او29 تشبتث
# ~~نماید و به آستین کرم اوتعلق سازد دست اعانت از سر او برنگیرد وپای
~~اغاثآت
# ~~ازکوی او باز نکشد و زبون گیر و عاجز کش نباشد و جرایم گذشته را به عفو
~~PageV02P572
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0019.png)

# ~~للقتی1 کند وبر مقتضای1 فرمان باری - تعالی - که (خد العغو وامر بالعرف
# ~~و آعرض عن الجاهلین) * کار بندد وبر سنت پیغامبر که (مکارم الاخلاق ان
# ~~تصل من قطعک و تعطی من حرمک و تعفو عمن ظلمک) برود و چون او را درپناه
# ~~و امان 2 خود آورد از غدر 5 و مکر و نقض 6عهد دور باشد چنانکه محمد بن
# ~~زید با محمذ هشام (وداعی با اموی کرد)7 . العربیتة8 :
# آجر من یلتجی بک مستجیرا %~% و إن یک کاشحا صعب السخیمه
# ولا تحقر ذمام الجار غدرا10 %~% فللغدار1 عاقبه وخیمت
# الفارسیة 124 :
# # عزت جویی سزد که خواری نکنی %~% با کار فتاده جز که یاری نکنی
# # دشمن بر تو چو زینهاری گردد %~% زنهار که زینهار خواری نکنی
# [ و دوم - آنکه چون باری - سبحانه13 وتعالی - شخصی را توفیق اقتنای14
# ~~اصطناع واکرام ومبرت و انعام اقدام نماید باید که مشرب 17 این احسان را
~~به
# ~~کدورت ( من و اذی)18مکدرنگرداند وبداند که عاقبت فتوت ونهایت مروت
# ~~آن است که در سخا جزا ، و بر مواهب ، عوض توقع نکند ؛ و چون با اهل
# ~~معرفت خود به معروفی قیام نماید مکافات و مجازات طمع ندارد چنانکه این
# ~~ابیات مبین این حالت ومقرر19 این مقالت است . العربیتة :
# علی المعروف لا تأخد جزاء %~% جزاک الله فی دار السلام
# وله ms303 قطمع علیه الشکر ایضا %~% ولا دمنن فتلحق باللثام
### | 7- مجیا: ندارد PageV02P573
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0020.png)

# وانک لوسمحت یکی دجازی %~% فبیع ذاک لاشیم الحرام
# الفارسیة :
# کرم و لطف بیعوض1 باید %~% تا در آن مرد متهم نبود
# ر سخا و عطا کریمان را %~% طمع شکر نیز هم نبود
# بر کرم چون جزا طمع داری %~% آن تجارت بود کرم نبود]2
# الحکایة الشانیة من الباب السابع - آوردهاند که چون ذوالقرنین به ولایت3
# ~~چین رسید ودرنواحی آن ولایت نزول قرمود یک نیم ازشب گذشته حاجب در آمد
# ~~و گفت : رسول 4 ملک چین آمده است، بارمیخواهد . سکندر فرمودتاباردادند.
# ~~چون در آمد5 سلام گفت6 و در مقام خدمت و موقف طاعت بایستاد و7 گفت :
# ~~گر پادشاه صواب داند اشارت فرماید تا مجلس خالی کنند8 ، کلمهای که9
# ~~عرضه 10 میباید داشت 11 خلوت را شاید 12 . فرمود تا (هرکه حاضربودند)2
# ~~بیرون رفتند ، حاجب بماند . گفت : ایتها الملک این کلمه می باید که جز
~~ملک
# ~~کسی دیگر) 14 نشنود . سکندر فرمود تا او را تفتیش کردند و احتیاط به
~~جای
# ~~آوردند با وی هیچ سلاح نیافتند ؛ و بفرمود تا تیغی برهنه بیاوردند و در
~~دست
# ~~گرفت وحاجب را نیز بفرمود 15 تا بیرون رفت 16و او را گفت : در همان17
~~مقام
# ~~که هستی بایست و سخنی که داری عرضه کن . گفت18: پادشاه روی زمین حقیقت
# ~~داند ویقین شناسد که من ملک چینم که به خدمت آمدهام . نه19 رسول او،
~~و10 از
# ~~توسؤال می کنم که مراد تو ازمن چیست و مقصود تو کدام و رضای تو به
~~چهنوع
# ~~حاصل میشود تا اگرممکن باشد در تحصیل آن کوشم هرچند بر من سخت آید،
# ~~و ترا و خود را از حرب ومقاتله بینیاز گردانم . سکندر گفت : به چه ایمن
~~شدی
# ~~بر من که نفس خود2 را عرضهآ تیغ تلف وهدف تیر بلا ساختی و خودرابه
~~اختیار PageV02P574
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0021.png)

# ~~در ورطهآ اسیری انداختی؟ گفت : بدانکه دانستم که تو مردی عاقلی (و میان
~~ما)1
# ~~عداوتی ms304 قدیمی و حقدی2 دیرینه نیست وطلب قصاصی (وکینهای که انتقام آن) 3
# ~~واجب کند در میان نیفتاده است ، و تو دانی که به کشتن من (ملک چین)4
~~مسلتم5
# ~~نشود از آنکه اگرمرا قتل6 کنی اهل چین پادشاهی دیگر را بیعت کنند و
~~برتخت
# ~~ملک 7 بنشانند وترا مقصود (به دست)8 نیاید و بد نامی حاصل شود .
~~اسکندر1
# ~~سر کر پیش افکند و دانست که مردی عاقل است . گفت : (از تو آن)10می
~~خواهم
# ~~که 11 سه ساله ارتفاع مملکت خود امسال 12 بدهی و بعد از آن هرسال
~~یکنیمه13آ
# ~~محصول ولایت به من میرسانی . ملک چین گفت : جز این هیچ دیگر
# ~~اسکندر گفت : حال بعد از آن چگونه باشد؟ گفت : چنانکه21 هردشمن که قصد
# ~~من کند بر من ظفر یابد و هر دوست که به من التجا کند محروم ماند 22 .
~~گفت :
# ~~آن باشد که تقریر کردم . گفت : اگر بر یک ساله قناعت کنم ؟ گفت 12 : در
~~کار
# ~~ملک و لشکر نقصانی نباشد اما بر 25 استیفای مرادات و لذات قاصر پاشم26.
# ~~گفت : اگر به27 ثلثی از ارتفاع راضی شوم28 ؟ [ گفت ثلثی18 از آن جملهآ
~~فقراو
# ~~مساکین و محتاجانرا باشد ]20 و باقی در وجه مصالح 31 لشکر و مؤنات ملک
~~PageV02P575
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0022.png)

# ~~صرف شود . گفت : برثلث 1 اقتصار2 کردم3 . ملک چین شکرها گفت وباز کشت
# ~~و چون بامداد شد مقارن طلوع آفتاب لشکر چین در رسیدند به عدد مور و ملخ
# ~~و گرداگرد لشکر سکندر5 فرو گرفتند و لشکر سکندر6 برخود ازهلاک بترسیدند
# ~~و حیزان بماندند و به ضرورت بر مرکبان سوار شدند و حرب را ساخته گشتند
# ~~و اسکندر برنشست و8 ملک چین چون اسکندر را بدید (از اسب)1 فرو آمد و
# ~~خدمت کرد . اسکندر گفت : غدری10 کردی وما را11 به صلح بفریفتی و جنگ
# ~~را مستعد12 گشتی. گفت : معاذ الله که از من مکر وغدرآید ، من برهمان
~~قولم که
# ~~درخدمت پادشاه روی زمین مقر رگردانیدهام12، اما بامداد12 این ms305 لشکررا15
~~برای
# ~~آن برنشاندم16 تا ملک فرمانبزداری و طاعت داری17 من برضعف و قلت18 حمل
# ~~نفرماید وعد ت وشوکت (واستعداد وآلت)19 من ببیند 2 وآنچه21 در نظرملک
# ~~آمدند از لشکرمن اندکی اند از بسیاری 22 ، ته2 از روی عجز و بیچار کی
# ~~فرمانبردارشدم امادیدم که حق - عز اسمه - ترانصرت می کند و تأیید (می
~~فرماید)25
# ~~وبربسیاری26 کسان که (از توبه عدت)27 وشوکت وقوت و آلت بیشترند مظفر
# ~~ومنصورمی گرداند ، دانستم که باتقدیر آسمانی مدافعت فایده نکند و با
~~تأییدربتانی
# ~~مقاومت سودندارد، به انقیاد وامتثال تلقی کردم و درطاعت داری تو28 طاعت
~~خدای
# ~~را29 داشتم واین تواضع وتذلل30 به31 فرمان ایزدی32 کردم . اسکندر گفت:
~~دریغ PageV02P576
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0023.png)

# ~~باشد که ازچون تو کسی چیزی توقع کنم که از توعاقلتر و کاملتر پادشاهی
~~ندیدهام
# ~~نرا از1 آنچه میخواستم معاف داشتم وهمین لحظه بفرمایم تا تمامت لشکرمن
~~از
# ~~ولایت توبیرون شوند . ملک چین گفت : آنگاه جهانیان مرا چه گویند که جنس
# ~~تو پادشاهی به ولایت من رسد4 و5 اورا خدمتی شایسته نکنم . و6 سکندر 7
~~همان
# ~~الحظه باز گشت وملک چین اضعاف آنکه با اومقرر فرموده8 بود( به خدمت او)
# ~~قرستاد10.
# فصل - و در این حکایت به چند وجه فایده میتوان گرفت :
# یکنی - آنکه بداند که عقلا و ارباب خرد اگر چه دشمن باشند اختلاط و
# ~~اختلاف زیان ندارد که به11 کمال عقل آن12 دشمنرا و تفکر درعواقب اموراز
~~ایذای
# ~~جانی13 مانع ووازع14 آید چنانکه اسکندررا آمد ازرنجانیدن ملک چین،
~~بعداز آن
# ~~که قدرت بافت . و ازمجالست ومؤانست دوست نادان برحذرباید بود که بسیار
# ~~باشد که به جهل ونادانی (ازوی فعلی)15 صادرشود که درزعم او آن نیک
~~نماید و
# ~~سبب هلاک مال وجاه 16 این کس گردد ودراین معنی می گویم"1 :
# # جانب مجالسته الغبی درفعا %~% واخفض جناحک لللبیب العاقل
# # قود قیل قدما کم عدو عاقل %~% یلمر* آنفع من   صدیق جاهل
# الفارسیة :
# # زان دوست بیر که ازجهالت بدخوست %~% بادشمن زیر کت برون آی از18 پوست ms306
# # (هست این مثل قدیمی وسخت نکوست %~% دانا دشمن به پود ازنادان دوست)19
~~PageV02P577
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0024.png)

# و دوم - آنکه هرچند کسیرا اعوان و انصار بسیار باشد و قو ت و قدرتی
# ~~تمام و خصمی قصد او (بر دست گیرد)1 و به ایذای2 او3 پای فراپیش نهد
~~باید که
# ~~تا تواند و ممکن گردد از سر لطف جنید و از در صلح در آید (و ادفع بالتی
# ~~هی احسن) * را کار فرماید و تکیه بر آلت و عدت و شوکت نسازد که عاقبت
# ~~جنگ وخیم است و آخر وحشت ذمیم و از آنکه اگر مغلوب و مقهور [شود5]
# ~~هلاک جان ومال وذهاب6 منصب ومنال باشد ، و دشمن کامی رود2 ، اگر منصور
# ~~و مظفر باشد در ثانی الحال از انتقامی (از جهت) آن خصم یا1 از وجهی
# ~~دیگر ایمن10 نتواند11 بود و در این نوع حال ملک چین و ساز گاری و
~~کارسازی
# ~~که12 با اسکندر کرده13 نموداری نیکو و دستوری شایسته است واین ابیات
~~مقرر
# ~~شمهای است در این معنی . العربیة :
# # الفتح بالجد لا بالجد و المدد %~% والنصر14 فی الحزم لافی کثرة15ا
~~بعدد16
# # قلا   یغرنک الادام مقیلته %~% سینتهی  کل اقبال الی آمد
# # ولا7اتکن بهبوب" الریح ذا بطر9 %~% فکل10 ریح لها لاید مین رکد
# 1و ایضأ فی هذا المعنی21)22.
# # بادر مخادعتة الاعداء بالمال %~% و دارهم و اوتقب فوزأ بآمال
# # من حسن قالی22اصح ماقلت منعطقا %~% فادفع24 به قبح مایأدی به القالی
# # ولا دوکل علی الاکثار فی عدد %~% فالنصر نیس باکثار و اقلال
~~PageV02P578
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0025.png)

# الفارسیتة »1 .
# تا بتوانی به عنف کم کوش %~% چون کار به لطف می بر آپد
# بر قوت خود مساز تکیه %~% رهوار بسی به سر در آید
# در پای فتد ز یاد روزی %~% همچون کله آنکه بر سر آید
# از حنظل و زهرکی توان یافت %~% نوشی که ز شهد و شکر آید
# وهذه الریاعیة ایضا فی هذا المعنی :
# # با دشمن و دوست ساز گاری2 بهتر %~% وز سر سبکیت پایداری بهتر
# # از هر ms307 بادی چو بحر آشفته مشو %~% چون کوه ثیات و بردباری بهتر
# الحکایة الثالثة من الباب السابع - اسحاق بن ابراهیم الموصلی که از اکابر
# ~~بغداد و مقربان دارالخلافه بود وجمعی در حمایت او در خفض عیش روز گار
# ~~می گذرانیدند غلامی داشت فتح نام که به آب کشیدن نصب کرده بود . روزی
# ~~اسحاق آن4 غلام را گفت (خبر تو چیست و)5 حال تو چگونه است ؟ گفت :
# ~~چگونه باشد کهاز چندین مردم کهدر این سراهااند هیچ کس از منو تو
~~بدبختتر
# ~~و رنج کشتر نیست ، تو هر روز6 ترتیبنان ایشانمی کنی و من رنج7 آبایشان
# ~~می کشم . اسحاق بخندید (و این سخن او را)8 از آن غلام خوش آمد . گفت :
# ~~حاجتی بخواه . گفت : حاجت من آن است که مرا دلشاد گردانی1 و از مال خود
# ~~آزاد کنی10 و این هر دو استر که بدان آب(این جماعت ترتیب می کردم)11 به
~~من
# ~~بخشی تا بعد ازاین نان خود ترتیب می کنم12 . اسحاق در حال او را آزاد
~~کرد
# ~~و آن13 هر دو استر14 بدو بخشید .
# فصل - ودر این حکایت فایده آن است که چون (بزرگی را ایزد - عز -
# ~~اسمه - او را)15 غزارت مال وجلالت16 حال و بسطت جاه17 ارزانی داشته
~~باشد18 PageV02P579
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0026.png)

# ~~چون ]1 از فرودستی خدمتی پسندیده آید یا بر مدح مداحی تحسین گوید یا
# ~~هنر هنرمندی مرضی شمرد یا برنکتهآ معاشری بخندد باید کهدر حال او را
~~صلهای
# ~~بخشد و انعامی فرماید 2 و اکرامی ارزانی دارد تا همچنانکه بواسطهآ آن
~~شخص
# ~~گشایشی و نشاطی در ضمیر او پیدا آمد به سبب آن اعزاز و اکرام وموهیت
# ~~و انعام کهاز او بدانشخص رسید4 شادمان و خوشدل گردد و در این باب
~~گفتهام :
# ~~لعربیة
# ذ1 استحسنت من احد کلاما %~% قا حسن حاله وانله مالأ
# لان ایمرء لا درضی بذل %~% اذا قلب الکریم ا لیه مالا
# الفارسیة 5 :
# # نکتهای چون خوش آیدت ز کسی %~% روز گارش، به لطف خود خوش کن
# # بهر ms308 یک نکته در سرای سپتج %~% همه نقش مراد او شش کن
# # سخنش چون ترا دلارامست %~% خاطر دشمنش مشو ش کمن
# # ید بیضا نما چو کرد او“ سحر %~% خلق را نعل از این در آتش کن
# # خوش عنان باش9 زیر ران10 کرم %~% ادهم روزگار ابرش کن
# الحکایة الرابعة [ من الباب السابع ]12 - عبدالاعلی بن عبدالله13 الجمحی
# ~~گوید که من در15 لشکر مهدی بودم و وام16 بسیار بز من جمع شده بود و
~~اندیشهآ
# ~~آن خواب و قرار و صبر و آرام از12 من ربوده18 . روزی مهدی برنشسته بود
# ~~و از افاضل19 ندما و کتاب20، جمعی در موکب او میراندند ومن بر اسبی
# ~~لاغر   (بطیء السیر)13 نشسته بودم ، و24 در آن موکب میراندم چنانکه
~~PageV02P580
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0027.png)

# ~~مفاوضات ایشان 1 میشنودم . امیرالمؤمنین مهدیاز ایشان پرسید که از1
~~ابیاتی
# ~~که عرب در نسیب و غزل گفتهاند کدام بیت خوشتر و دلاویزتر4 است و در
~~بیان
# ~~هشق وصفت5 عاشق6 (کاملتر؟ یکی)7 از ایشان8 گفت : قول امرؤ القیس :
# # و ماذ رفت عیناک الأ لتضربی %~% بسهمیک ادی اعشار قلب مقتل
# ترجمة10آ بیت11 ایناست .
# # از گریهآ تو جنون ما می آید %~% کز12 چشم تو بوی13 خونما می آید
# # هرقطره که از غمزهآ خونریزتوریخت %~% تیریست که بر درون ما می آید
# امیرالمؤمنین فرمود14 گویندهآ این بیت اعرابی قح15 بوده است و چندان
# ~~آبدار و خوش16 نیست . دیگری گفت : یا امیرالمؤمنین از ابیاتی17 که در
~~نسیب
# ~~گفتهاند قول کثیر خوشتر است آنجا18 که گفته است : العربیة9
# ارید لانسی ذکرها و تانما %~% کمثل فی لیلی:1 بکل سبیل
# الفارسیة21 :
# # خواهم که فراموش کنم یاد وی، آید %~% هرجا که روم در نظرم صورت لیلی
# گفت : این نیز چیزینیست و چهعشق22 باشد که میخواهد23 که24 معشوقرا
# ~~فراموش کند ؟ من از دور آواز دادم که یا امیر المؤمنین آنچه تومی طلبی
~~به نزدیک
# ~~من است25 . گفت : بران تا به ما لاحق شوی وبگویی26 . گفتم : یا
~~امیرالمؤمنین
# ~~اسبم از لاغری و کاهلی نمیتواند رفت . گفت او ms309 را بر اسبی نشانید27 و به
~~مادر PageV02P581
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0028.png)

# ~~رسانید . حالی2 از جنیبت3 خاص مرکبی4 بیاوردند ، برنشستم و گفتم : این
~~اول5
# ~~فتوحی 6 است ، و چون بدو رسیدم گفت : بیار تا چه داری؟ گفتم :7 خوشترین
# ~~سخنی8 در نسیب قول احوص9 است آنجا که می گوید :
# # ذا قلت انی مشتف بلقائیها %~% و حم التلاقی بیننا زادذی سقما
# معناه بالفارسیة)10 :
# # گفتم چو نمود یار دلداری دل %~% کمتر گردد محنت و غمخواری دل
# # کی دانستم که این فزون خواهد شد %~% از گرمی وصل یار بیماری دل
# گفت : احسنت ، نیک آوردی و من این میطلبیدم حاجت تو چیست؟
# ~~گفتم : وام بسیار بر من جمع شده است فرمان داد که وامش بگزارید11 در
~~حال
# ~~فرمان او را امتثال کردند و من از تقاضاهای12 غریمان وسرزنش لئیمان
~~برستم .
# فصل - و این حکایت منبی13 است از آن14 که تتبع نکت و [غرر]15 سخن
# ~~بلغا و یادداشتن غرائب و لطایف16 منشآت شعرا از فضایل ذات ومحاسن نسب،
# ~~ونیل مساعی و امانی وحصول کامرانی و شادمانی را هیچ وسیلت شایستهتر
~~وهیچ
# ~~ذریعت بایستهتر ازفضل و هنر و علم و ادب نیست چنانکه می گویم17 :
~~العربیة :
# # انی اری انفع الاشیاء لی ادبا %~% من گل ما کان موروثا و مکتسبا
# # تأدب المرء خیر من مآدبه %~% یؤ دب الدهو من بد یقتخی الادبا
# # العقل بالجدب یرضی عند ذی ادب %~% و خصب من حازه بالجهل قد جدب19
# # محل ذی الفضل عند الله مرتفع %~% و ان یکن صبیا مئواه او حدبا
~~PageV02P582
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0029.png)

# الفارسیة :
# # چه کنی بهر سود عمر زیان %~% هیچ سرمایه به ز دانش نیست
# # دانش ار1 دارد آنکه آن یابد %~% سزد ار برگ این و آفش نیست
# # هر که با دانش است آنش هست %~% هر که بیدانش است آنش نیست
# # هر که او سود عقل و2 دانش یافت %~% مالش ار نیست زان زیانش نیست
# # هر که بیدانش است و با مالست3 %~% شخص دارد ولیک جانش نیست
# # مال آید به دست از ms310 دانش %~% دانش از مال باتوانش نیست
# # مالش جاهل است مالش از آنک %~% صحت وهم ناتوانش4 نیست
# و یک فایدهآ دیگر در این حکایت آن است که هر که ذات خود را به زیور
# ~~خرسندی آراسته نخواهدداشت و از خو استه بدانیه ناخو استه بدو
~~رسیده5قناعت2
# ~~نخواهد نمود باید که مجاورت7 ملوک و ملازمت پادشاهان اختیار کند و حصول
# ~~توانگری را مترقتب و مترصد باشد که به همه حال هر که پناه با صاحب
~~دولتی
# ~~دهد والتجا به در گاه مقبلی کند از آفتاب (دولت آن)8 دولتیار9 نوری بر
~~وی
# ~~افتد ودر سایهٔ‌ جاه آن مقبل استراحتی بیابد چنانکه عبد الاعلی از مهدی
~~یافت
# ~~ومثل سایر است که (جاور ملعا او بحرا) و در این معنی (می گویم)10: شعرا
# الفقر اذا اضاق منک النحرا %~% لازم قووما تراه بالجود احری
# الفارسیتة :   قد قیل و هذا مثل ممتثل %~% جاور ملکا ذاکرم او بحرا
# وانگری به قناعت بود چو آنت12 نیست
### | بروز دست شه و از کنار13 دریا جوی
# مجوی حاجت خود جز ز پادشاه کریم
### | که هست پیش کف شاه قعر دریا جوی، PageV02P583
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0030.png)

# الحکایة الخامسة من الباب السابع - مأمون خلیفه حکایت کرد در آن وقت
# ~~که1 در خراسان بودم و برادرم محمد امین در بغداد به خلافت نشستهبود
~~وعلی-
# ~~بن عیسی بن ماهان با لشکری قصد من داشت ومن طاهر بن الحسینرا به حرب
# ~~علی بن عیسی فرستاده بودم3 با آنکه علی عدت و شوکت و قوت و آلت بسیار
# ~~داشت و طاهر با جمعی ضعیف و بی استعداد بود و آنچه در لشکر گاه من
~~مانده
# ~~بودند4 از قواد و متجنده همه را گمان چنان5 بود (وقیاس آنکه7)8 طاهر و
~~جمعی
# ~~که با اوانداز پیش علی بن عیسی (به سلامت1) باز نیایند و به همه حال
~~اسیر
# ~~ومقهور گردند . ومرا در خزینه هیچ مال نمانده بود و لشکریان
~~واسفهسلاران
# ~~که با من بودند دست تنگ شده بودند و اختلال به حال ms311 ایشان راه یافته (و
~~نفقه
# ~~نمانده و)11 احتیاج پدید12 آمده، و آنچه بامن بود صرف گشته بود و اندک
~~و بسیار
# ~~هیچ نمانده . ولشکریان ارزاق ومواجب طلبیدند13 وحال به جایی کشید14
# # و ضرورت به حدی انجامید15 که بهترش6 %~% آن بود که از میان ایشان
~~بگریزم
# ~~و(الفرار مما لا یطاق من سنن المرسلین2) برخوانم وخویشتن را از این
# ~~مضیق برهانم اما نمیدانستم که پناه با که آرم وبه کدام طرفروم ومن در
~~کوشکی
# ~~بودم محکم19 و درهای آهنین بر آنجا نهاده و در آن کوشک منظرها بود و
~~رواقها
# ~~که20 وقت وقت بر آنجا نشستمی و لشکر گاه و صحرا در نظر بودی و تمامت21
# ~~آن 22 غلامان 23 و خواص 24 شانزده تن بیش نبودند . نا گاه اسفهسلاران 5
# ~~و لشکریان26 غوغا به در کوشک آوردند وشغب12 و فتنه برخاست و فضل بن سهل
# ~~در28 پیش من بود ، بفرمود که درهای کوشک در بستند29 و اوباش لشکر آواز
~~PageV02P584
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0031.png)

# ~~بر آوردند و هرچه زشتتر بر زبان1 میراندند ومرا دشنام میدادند و قصد
~~کردند
# ~~تا در2 بشکنند ودیوار خراب کنند . و فضل مرا گفت : برخیز تا4 بربالا
~~رویم و5
# ~~بر منظری بنشینیم6 . گفتم : بر بالارفتن چه فایده کند که همین ساعتاین
~~قوم در آیند
# ~~و مرا بگیرند . باری برجای خویش باشم . فضل الحاح کرد تا بر بالا رویم
# ~~و غرض او آن بود تا دیرتر بر من رسند و توقفی افتد ومن می خواستم که
~~بهدری
# ~~از9 درهای10 کوشک بیرون روم و بگریزم و متواری شوم11 . فرصت نیافتم
~~که12
# ~~جوانب و اطراف فرو گرفته بودند13 . به ضرورت بر بام رفتم و فضل سو گند
# ~~می خورد که فرو نیایی الا که خلیفه باشی . من بروی بدین سخن افسوس
~~میداشتم
# ~~و او را میرنجانیدم و14 گمانمی بردم که برای آنمی گوید تا مرا15 دلیر
~~گرداند16.
# ~~و آن جماعت چون بدانستند که من بر بام رفتم17 در کار سختتر شدند
~~(و[به]18
# ~~تهدید ms312 ووعید )19 وشتمهای10 صریح (آواز برآوردتد)21 . و من فضل (بن
# ~~سهل)22 را سخنهای درشت می گفتم که مرا بنگذاشتی22 تا برای خود کار کنم
# ~~و آنچه صواب باشد به جای آرم . و او همچنان اصطرلاب در دست گرفته بود
# ~~ومن از آن مبالغه" و سو گند خوردن او" میرنجیدم، [که]29 در چنان حالی
# ~~که من بودم چنین سخنی30 می گفت تا آنگاه31 که غوغائیان32 هیزم و خار
~~بسیار
# ~~بیاوردند و دیوارها سوراخ کردن گرفتند و عزم آن کردند که آتش برافروزند
~~PageV02P585
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0032.png)

# ~~و کوشک را وما را)1 در آنجا2 بسوزند و1 بیم آن بود که از هول و جزع
# ~~بر من دست یابند و بکشند و2 یا 10 به آتش بسوزم12 ؛ و12 قصد کردم که
~~خود3
# ~~را از بالا به زیر اندازم ، وگفتم : باشد که مرا ببینند از14 من حیا
~~کنند . و فضل
# ~~در پای من میافتاد و بوسه بر دستم میداد15 و سو گندها16 میخورد که
~~خلیفه از
# ~~این بام فرو آیی17 ، و(مرا سوگند میداد)18 که حلم و صبر10 را کارفرمای
# ~~و هرلحظه در اصطرلاب می نگرست ودر این سخن مبالغت12 می کرد . وچون
# ~~کار22 برمن سخت گشت و امید از23 خلاص18 منقطع شد25 فضل گفت : بهخدای
# ~~که خدای26 فضل کرد و اینک فرج آمد: در صحرا سیاهیئی میبینم و27 هرلحظه
# ~~نزدیکتر است و روشنایی و گشایش ما آن خواهد بود . از سخن او خشم من
# ~~زیادت شد و غلامان را گفتم : بنگرید . گفتند : هیچ نمیبینیم و آن غوغا
~~در
# ~~هدم و حرق مسارعت مینمودند . من خواستم که فضل را به زیر18 اندازم .
~~یکی
# ~~از غلامان گفت : در صحرا سوادی29 میبینم و حیوانی را30 ماند که روی به
~~ما
# ~~دارد . و چون یک31 لحظه32 بر آمد گفتند : مردی"1 است بر شتری24 نشسته35
~~PageV02P586
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0033.png)

# ~~ای آید ، و چون نزدیک رسید1 جامهای بر سر چوب2 کرده بود 3 و می گفت :
# ~~البشری4 : وچون لشکر آن بدیدند متفرق شدند5 و ms313 آن شخص بدیشان رسید
# ~~گفت : بشارت شما را که عیسی بن ماهان6 را کشتند و لشکر7 متفرق شد وخدای
~~،
# ~~امیرالمؤمنین را نصرت وظفر8 ارزانی داشت و اینک سر او در توبره می آرم
# ~~و چون غوغائیان10 آن11 سخن بشنیدند12 دعا گفتن گرفتند13 و بدان ظفر14
~~شادی
# ~~آغاز نهادند)15 و آن محنت بر ما به دولت بدل گشت ، و فضل چند کس را از
# ~~قو اد و لشکریان16 در آورد تا دست بوس کرده17 به خلافت بر من سلام
~~کردند18
# ~~و نایرة19آ فتنه انطفا پذیرفت و کار ملک و خلافت استقامت یافت20 .
# فصل - و در این حکایت چند موضع اعتبار را میشاید :
# یکی - آنکه چون کسی در مضیقی گرفتار شود و کار بر وی سخت گردد
# ~~باید که تا تواند شکیبایی و تجلد را کار فرماید و ثبات و صبوری بر دست
~~گیرد
# ~~و پیش بلا بازنشود وبه اضطراب و سبکساری1 پیشاز هجوم بلیت خویشرا2
# ~~در ورطه23 نیندازد که بیشتر آن بود که خدای فرج بخشد24، و اگر مأمون25
# ~~خلیفه ( آن جرأت نکردی26)27 و در بیرون آمدن از آن28 کوشک تعجیل نمودی
# ~~و به قول فضل (التفات نفرمودی)29 از وصول آن فرج بی بهره ماندی (و به
# ~~سبکی30 در حرج گران افتادی)31 و رنج بی کران دیدی و در بابصبر این
~~ابیات PageV02P587
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0034.png)

# ~~منظوم گشت : العربیة
# # للصبر عاقبة احلی من العسل %~% و إن یکن فی اختبار الدوق کالصبر
# # بأتی المسرة بعد الحرن مسرعة %~% فلا تزد حرجا فی الهم واصطبر
# الفارسیة)2 :
# در بلا هر که هست بازاری %~% شود از اضطراب سودائی
# از جزع رنج دل فزون گردد %~% ور صبوری کنی بیاسائی
# نیست در واقعه چو حادث شد %~% چارهای بهتر از شکیبائی
# و دیگر چون دو گروه را بایکدیگر محاربه وقتال افتد و یکزمره را کثرت
# ~~و عد ت و شوکت و قوت و آلت باشد و آن دیگر ضعیف و بی استعداد باشد
# ~~نه4 قوی را به کثرت5 عدد و استظهار ms314 مدد مغرور باید شد ونه6 ضعیف را از
~~قلت
# ~~آلت و تشویش حالتاز نصرت خدای نومید باید7 بودن ، کهفتح وظفر آن کسرا
# ~~باشد که به تأیید ایزدی مؤید8 و به نصرت حق منصور است9 چنانکه گفتهام :
# ~~العربیة
# العصمة مین ربک لا من زرد %~% والنصرة منه:1 لا بعون المدد
# کم من فئة قلیلة قد غلبت %~% فی الحوب عرمرما کثیر العدد
# الفارسیتة)11 :
# # هر که را لطف ایزدی یاراست12 %~% کار او بر مراد دل جاریست
# # بر همه دشمنان ظفر یابد %~% هر که را از خدا به حق یاریست13
# # تو مبر این گمان که قوت و عجز %~% اثر اندکی و بسیاریست14
# الحکایة الساهسة - محمد بن عبدالحمید الحسمی15 حکایت کرد که در سال
~~PageV02P588
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0035.png)

# ~~دویست وسی وسه از هجرت حج اسلام بگزاردم و بهوقت باز گشتن فقرا و
~~مساکین
# ~~مدینه به خیمههای ما می آمدند وهر کسی در حق ایشان انعامی میفرمودند
# ~~و اکرامی می نمودند، در میان ایشان دختری دیدم خدی چون آفتاب رخشان
~~منیز
# ~~و روئی1 چون ماه شب چهارده مستدیر4 . الرباعیة :
# # گفتی که مهیست از طراز آورده %~% یا حور ز فردوس به ناز5 آورده
# # خورشید نموده پیش رویش سجده %~% با6 قامت او سرو نماز آورده
# مویی سیاهتر از نامهآ فاسقان7 و پریشانتر از حال عاشقان و شکستهتر از دل
# ~~نیازمندان و سر گشتهتر از زمرهآ مستمندان و دورتر8 ازشب مشتاقان
~~وشبوریدهتر9
# ~~از اندیشهآ وراقان 10 ، و رویی22 چون نام 12 نیکو کاران خوب وچون سیرت
# ~~مخلصان محبوب ، پیشانی چون تختهآ سیم و دل14 کریم روشن و صافی
~~ومستغنیاز
# ~~تکلف وصافی ، کمان ابرویش15 چون کمان بد اندیشان کژ مینمود ، آب روی
# ~~خوبان میریخت و آتش عشق عاشقان میانگیخت ، و چشم آهویش عالمیرا
# ~~خواب خر گوش میداد و هرروباه بازی17 که بر کار می کرد شیردلی دیگر به
~~تیر
# ~~غمزه شکار می کرد 18 ، لب ودندانش عاشقان را مراد در کام میشکست و جان
# ~~بر لب می آورد ، دلها در سر زلف پریشان ms315 منظوم میداشت و جانها را از در
# ~~منظوم دندان پریشان می گردانید . روی گلگونش دلهارا خارمی نهاد
~~ولبمیگونش
# ~~سرها پر خمار می کرد ، طایفهای همه19 از هوس زلفش چون20 زلفش21 بر گردن
# ~~می افتادندو زمرهای در طلبمویش چونمویش22 در23 روی می آمدند24 ، و
~~هرکرا PageV02P589
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0036.png)

# ~~چشم بروی افتاد1 برای دفع چشمها را (و ان یحاد) * میخواند واز راه حیرت
# ~~این ابیات بر زبان میراند : شعر
# آوردة ما هواه القلب آم خد %~% سروة ما تراه العین آم قد
# آظبیته من یصید الاسد آم بطل %~% فهج الخلاص علیتا منه ینسد
# عین الغزالة هذا آم سنا قمر %~% آم شادن حبه فی القلب یشتد
# هواه دینی ویرتاد2 الفؤاد له %~% ولست ممن دری فی الدین یرقد
# القارسیة :
# # این نه رویست ماه تابانست %~% این نه قدست سرو بستانست
# # پیش رویش بر آفتاب منیر %~% گر زند لاف حسن نادانست4
# # هر که بیند جمال او گوید %~% کاین نه جسم است صورت جانست
# # نظری از رخش به جان و جهان %~% گر فروشند سخت ارزانست
# # برجمالش نثار کردن جان %~% گرچه سخت است نیک آسانست
# # با دو رخسار او چه وقت گل است %~% با لب او چه جای مرجانست
# # روی او رشک لعبت چین است %~% لب او غیرت بدخشانست
# # غارت دل کند به روز سپید5 %~% آشکار است این نه پنهانست
# # چشم آهوی تست شیرافکن %~% که همه غدر و مکر و دستانست
# # نیرد جان ز دست دستانش %~% گر همه6 رستم است و دستانست
# # گردد آنگاه7 چشمها چون ابر %~% زان گل رخ که نیک خندانست
# # رشتهآ در بود کم از شبهی4 %~% هر کجا آن دو رسته9 دندانست10
# # وصف آن بت که در همه عالم %~% کم بود همچو او)11 فراوانست PageV02P590
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0037.png)

# # برسی از من که دام دل زان بت %~% غمزه یا1 طرةآ پریشانست
# # این و آنرا نه جای تخصیص است %~% کز قدم تا به فرق او آنست
# چون چشم من بر وی افتاد از نیکویی جمال و روشنی حال حیران2 بماندم
# ~~و ms316 روی از وی بگردانیدم و چشم فروخوابانیدم3 و به خدای4 پناه گرفتم از
~~آنکه
# ~~در فتنهای افتم و به بلایی مبتلا گردم . و چون گرد قافله5 بر آمد
~~باردیگر به مرحلهٔ‌
# ~~من آمد و در مقام استماحت6 و استمداد بایستاد7 . چون دیگربار روی او
~~بدیدم
# ~~گفتم : ازخدای بترس و شرمدار (پیشخلایق)1 ، رویی*1 بدینزیبایی وچهرهای
# ~~بدین دلارایی11 ، از پرده بیرون میا12 و پرده بر خود و برخلایق دریده
~~مگردان .
# ~~شعر13 :
# # رخ زیبا بپوش کز نورش %~% رونق آفتاب می برود
# # زلف چندین مده به باد ای دوست %~% که از او14 پیچ و تاب می برود
# # نه که از ناب هر دم افزون است (؟) %~% قیمت مشک ناب می برود
# # دل هشیار چشم مست تو دید %~% بر پی تو خراب می برود
# # هرکرا بر تو میفتد نظری15 %~% از وی آرام و خواب می برود
# # آتش فتنه بیش از این مفروز %~% که ز کار دل آب می برود
# چون [این]16 سخن بشنید روی چون ماه را به لطمه سیاه گردانید و ( این
# ~~ابیات)17 به رقت18 هر چه تمامترخواندن گرفت : شعر9
# # لم -ابتدا 20 حتی تقضت حیلتی %~% فبدأقه و هو الاعز آلاکرم
# # یعز   ذاک علی الا انه %~% نم یبق لی طمع ومات الهیثم PageV02P591
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0038.png)

# # آدرزتنه من حجره مقهورة %~% والله یشهد لی بذداک و یعلم
# # کشف النزمان قناعه فی بلدة %~% قل الصدیق بیها و عز الدرهم
# # أصبحت فی ارض الحجاز غریبة %~% و ابو ربیعة اسرتی و محلم
# و ترجمه اینست)2 :
# ~~برده ز روی برنگرفتم مگر ز عجز
### | زین غصهام دو دیده شبو روز پرغم است
# ~~برداشتم به ناکام از روی خود نقاب
### | داند خدا که بر دل من زین سبب غم است
# ~~این پرده روزگار درید و در این مقام
### | خواری من چنین و4 عزیزی5 درهم6 است
# ~~سختاست برمن این و ز غم سستشد دلم
### | وین زیستن به سختیم از مرگ هیثم است
# ~~اندر حجاز خوار و غریبم ولی به شام
### | پیوند ابوربیعه و خویشم محلم ms317 است
# وچون این7 ابیات بشنیدم مرا فصاحت مقال او از صباحت جمالش8 مشغول
# ~~گردانید و خدای را بسیار حمد و ثنا گفتم که از غایت لطف چندان کمال و
~~جمال9
# ~~و صباحت و فصاحت در یک شخص جمع گردانید . و با او نیکویی کردم و این
# ~~ابیات بنوشتم و (از او)10 پرسیدم که نام تو چیست و انتمای توبه کیست؟
~~گفتا11:
# ~~منم مهناة12 بنت13 الهیثم14 الشیبانی، پدرم جاربنیفزاره15 بود، مدتی
~~مدید بیمار
# ~~شد و به سبب بیماری مال و منال16 (و مواشی17 وحواشی)0 نماند و او داعی
~~PageV02P592
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0039.png)

# ~~عق را اجابت کرد1 و(به جوار ایزد رسید)2 ومن بی کس وتنها و درویش
# ~~بماندم و محتاج گشتم ( بدین نوع)3 که میبینی . وچون از آنجا4 رحلت
~~کردیم
# ~~و به رحبه5 رسیدیم به نزدیک مالک بن طوق که حاکم آن خطته بود رفتم و
~~مرا
# ~~ز احوال 7 راه و(عجایب وغرایبی 8) 9 که در آن سفر دیدم میپرسید ، من
# ~~حکایت آن دختر چنانکه بود با او بگفتم و این ابیات بر او خواندم . از
~~آن حال10
# ~~تعجب نمود و شگفت داشت و این11 ابیات را مستحسن شمرد و بر سفینه ثبت
# ~~کرد و من از آنجا وقت12 صبح به جانب شام رفتم و بعد از مدتی رسول مالک-
# ~~بن طوق آمد ومکتوبی رسانید مشتمل بر دلداری و تلطتف" بسیار والتماس
# ~~کرده بود که به زیارت او روم و روزی چند آنجا باشم . بر وفق اشارتاو
~~برفتم
# ~~د (بعد از آنکه)16 چند روز آنجا ساکن بودم یک شب درمقام خلوت با او
~~نشسته
# ~~بودم12 و مجلس ازبیگانگان خالی18 ، خادمان19 دیدم که بیامدند و تختههای
~~جامه
# ~~وکیسههای مهربرنهاده بیاوردند و در20 پیشمن بنهادند21 . ازمالک پرسیدم
~~که این
# ~~چه چیزاست ؟ گفت : حق 22 دلالت تست بر مهناة بنت الهیثآم23 الشیبانی
~~که24 به
# ~~برکت هدایت تو (خدای - تعالی)5-- مرا بر وی ظفر داد و آنچه همت من
# ~~از آن قاصربود و26 در خیال نیامد و برخاطر نگذشت کههر ms318 گز مثلاین12
~~سعادتی
# ~~روی نماید28 میسر شد29 و این هدیه او (فرستاده است به نزدیک تو)30 از
~~مال PageV02P593
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0040.png)

# ~~خویش وضعف این نیز1 ترا2 از مال من 3 خواهد بود4 ، از حقیقت5 حال
# ~~و مصدوقهآ آن مقال پرسیدم6 گفت7 : چون از تو آن حکایت بشنیدم8 و تو به
# ~~سعادت حرکت فرمودی عشق جمال اوبر9 قضیهآ : (الأذن10 تعشق11 قبل العین
# ~~احیادا) در صمیم سینه12 متمکن گشت ، جماعتی را13 که بر کمال دیانت و
~~فرط
# ~~امانت و وفور عقل ایشان وثوق تمام داشتم در طلباو بفرستادم و بعد از
~~آنکه در
# ~~بوادی ومراحل اعرابمد تها بگشتند بیامدند12 و او را وولی15 او را
~~بیاوردند ،
# ~~در چشم من هزار چندان آمد که از تو شنیده بودم . از ولی او ، او را
~~خطبه کردم
# # و به عقد1 شرعی در نکاح آوردم و هم چندان که17 از جمال او (دل18 را %~%
~~)
# ~~بهره بود از مالخود او را نصیب کردم وبدان20 مقدار که عشق او بر دل من
~~استیلا
# ~~داشت او را براملاک واسباب و فرودستان خود مستولی گردانیدم و او از من
~~سببی
# ~~که باعث بود برطلب او بپرسید . من کیفیت آن21 حال وحکایتی کهاز تو
~~شنیده22
# ~~بودم با او2 بگفتم و به طلب تو فرستادم تا این حال ترا معلوم گردد وحق
~~تعریف
# ~~و دلالت تو بگزاریم" و چون از قدوم تو خبر یافته است این تحفه به نزدیک
~~تو
# ~~فرستاده است پس بفرمودتا ازخاصهآ او بیست هزار درم و ده تخته24 جامه
~~بپاوردند
# ~~و به من تسلیم کردند و(او را)25 ازمهناة26 چندین پسر (حاصل شد)27 .
# فصل - واز فوایدی28 که براین حکایت اختصاص داردیکی آنست که معلوم
# ~~میشود که حسن صورت و صباحت وچه وملاحت هیأت تمامتر29 نعمتی است از
### | 15ت9
### | 132-
### | 1- مجا : PageV02P594
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0041.png)

# ~~باری- تعالی- درحق1 بند گان خویش و هر کرا بدین کرامت مخصوص گردانیدند
# ~~به شرف جمال از اقران و اکفا ممتاز باشد و به استظهار حسن از عدت و آلت
# ~~بینیاز ms319 گشت[چه]3 مهناة بنت2 الهیثم را اگرنه6 به واسطهآ جمال بودی آن
~~اختلال
# ~~فاحش که در حااش ظاهر بود به چندان مال و کمال مبدل نگشتی. و در این
# ~~عنی گفتهام : [العربیة)
# # صباحة الوجنه للاقبال عنوان %~% و للصبیح جمیع الناس آعوان
# # قملک الناس من فی صحن  وجنته %~% للحن بالبشر10 متشور و دیوان
# # و حسن وجه الفتی فی کل مهلعته %~% له علی نیل ما درجوه معوان
# # فحسته حسبه11 ردهأ و مدخرا %~% ولو کناویه آدوار و آیوان
# # یلو الصبیح وبهتم القطوببه %~% و لیس ینفعها صبر و سلوان
# # حلو الحدیث کفاه فی مآربه %~% و إن یفته من الاأیام حلوان
# الفارسیة 142 :
# از خدا بهترین کرامت و لطف %~% در حق بنده صورت خوبست
# صورت خوب هر کجا باشد %~% در دل جمله خلق محبوبست15
# از جمال نکو بیاساید %~% هر دلی کز بلا لگد کوبست
# راحت روح از رخ نیکوست %~% نهزمطعوم خوب ومشروبست16
# روی نیکو دلیل اقبال است %~% زان سبب نزد عقل مرغوبست
# نیکوان را سزد دلارامی %~% گرچه زیشان جهان پر آشوبست
# زشتی از روزگار کم بیند %~% به نکویی17 کسی که منسوبست
### | 8-ت * PageV02P595
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0042.png)

# و دوم: - آنکه [ چون13 به سبب ارشاد و هدایت و تعریف و دلالت کسی
# ~~به مرتبهآ عالی و درجهآ بلند رسیدی و بر آرزو ظفریافتی و کام دلت2 بر
~~آمد وبر
# ~~مجازات و مکافات او قدرت ومکنت میسر گشت4 ، مکارم اخلاق و محاسن شیمرا
# ~~کارفرمایی و قضای5 حق  خدمت او که شکر نعمت حق را بهترین ادای آن است
# ~~بر خود فریضه دانی و در این باب به قصارای جد و جهد برسی ، چنانکه
~~مهناة
# ~~بنت7 الهیثم)8 ومالک طوق در حق محمد بن عبدالحمیدکردند ، و این ابیات
# ~~از گفتهآ من محرض است بر احراز این مکرمت : (العربیة)9 :
# # ذا نلت فی الآیام عزا ومنصبا %~% و %~% والفتقک التقدیر بالملوان
# # هنالک فاحفظ حق من کان قبل ذا %~% حقوفک راعی عن ید و لسان
# # وراع ذمام الأصدهاء و عهدهم %~% وکن صارفأ عنهم آذی الحدهان
# الفارسییة 102 ms320 :
# # چو کارت به ارشاد یاری برآید %~% که کام دلت از نگاری بر آید
# # در آن کوشاز11 راه لطف و مروت %~% که او را ز تو تیز کاری برآید
# # علی رغم دشمن چنان ساز کز تو %~% مراد دل دوستداری بر آید
# # نظر بر11 مرادات یاران چنان کن %~% که بیزحمت انتظاری برآید
# # چو گل برگ دربار18 مگذار هر گز %~% که از گلبن وعده خاری برآید
# الحکایة السابعة من الباب السابع - ابوالحسن بن14 ابی البغل15 متقلد عمل
# ~~اصفهان بود. ازبغداد ، شیخی از شیوخ کتاب و مترسلان بی کار مانده بود و
~~از
# ~~عطلت ، اختلال به حال او سرایت کرده16، برامیدعملی وطلب کاری عنایت
~~نامهها17
# ~~از اصحاب دواوین به حضرت واهل معرفت و اصدقای ابوالحسن حاصل کرد
# ~~و به اصفهان آمد وچون به نزدیک ابوالحسن آمد18 بر وی سلام کرد19 و
~~بنشست
### | مججا : گشته PageV02P596
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0043.png)

# ~~و دستهای نامه بیرون کرد و پیش او بنهاد1 و در مزاج2 ابوالحسن حدت و
~~ضجرت
# ~~و سبکساری بودی . روی ترش کرد از بسیاری نامهها چون) 4 یک نامه بگشاد
# ~~و برخواند از دست بنهاد و با (سر) 5 کار خود رفت و به دیگر نامهها
~~التفات
# ~~نکرد . چون ساعتی بر آمد آن مرد گفت خدای بر عمر تو برکت6 کناد . (دیگر
# ~~نامهها را) 8 نیز مطالعه فرمای . او در خشم شد وگفت : نههمه یک معنی
~~است .
# ~~من باری از) این ابرام و تصدیع شما10 به جان11 آمدم و بیش از این طاقت
# ~~نماند هر روز یکی از شما بیاید که عملی میباید و شغلی التماس می کند2
~~وعطائی
# ~~توقع دارد و اگر خزینههای روی زمین مرا باشد به طمع شما وفا نکند13 ،
~~ای
# ~~فلان ترا به نزدیک14 من هیچخیر و احساننیست15 ( نه مال)16 زیادتاز
~~مایحتاج
# ~~خود دارم که 17 به تودهم و نه کاری مهمل هست تا ترافرمایم ، همین لحظه
~~تدبیر
# ~~کار خود بکن18 و مرا زحمت مده . وآن مرد خاموش بود19 تا او سخن (خود)
# ~~تمام ms321 کرد . آن مرد برخاست و گفت: احسن الله جزاک و یؤتی21 مکافاتک
~~بالخیر22 .
# ~~گفت : خدایترا نیکی جزادهاد ومکافات تو به خیر و خوبی کناد ، وشکر
~~وثنای
# ~~بسیار بگفت ودر دعای خیر مبالغت نمود . ابن ابی البغل بفرمود تا او را
# ~~باز گردانیدند و گفت : ایفلان برمن سخریت می کنی و افسوس میداری چه جای
# ~~شکر است و چه وقت ثنا نمیدانم که شکر بر کدام مکرمت21 می گویی، بر رد
# ~~قبیح که کردم و یا سرزنش شنیع که فرمودم یا بر سخنهای سخت که در روی تو
# ~~گفتم و از خویشتن نومید گردانیدم23 یا خود با من مکر و فریب وخداع و
~~دستان PageV02P597
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0044.png)

# ~~میآری ؟ . آن مرد گفت : معاذ الله که از من مکر و خداع. آید و من بر رد
~~قبیح
# ~~انکار نمی کنم و معذور میدارم (کهتواند بود که1)2 چنانکه فرمودی
~~(خواهند گان
# ~~و آیند گان) 3 ترا ضجر و ملول گردانیده باشند و حق به دست تو باشد ؛ و
~~من
# ~~این شکر که می گویم ( به موقع خود) 5 است و آن 6 ثنا در محل ثنا و بر
~~من
# ~~بدین سبب دست منت باشد7 تراکههم در مجلس اول آنچه در دل داشتی راست
# ~~بامن بگفتی8 و رقبهآ مرا از ذل طمع آزاد گردانیدی ومرا از رنج وتعب
~~اختلاف9
# ~~و آمد شد)10 بامداد11 و شبانگاه12 به نزدیک تو13 و جماعتی که (پیش تو)4
# ~~شفیع و وسیلت باشند خلاص دادی ومرا تنبیه کردی تا وجهمعیشت خود را
~~تدبیری
# ~~دیگر15 اندیشم و دوای کار خود به نوعی دیگر کنم و پیش از آنکه کسوت6
~~خلق
# ~~گردد و نفقات برسد روی به جانب دیگر آرم . ابن ابی الیغل چون این سخن
# ~~بشنید سر در پیشافکند و از وی بسیار عذر خواست ودرحال بفرمود تا
~~صلهای17
# ~~بدو رسانیدند و گفت : جای آن داری که در حق تو تربیت و اصطناع فرمایند
# ~~و بعد از آن شغلی خطیر بدو حوالت18 فرمود ms322 و حال19 نیکو گشت .
# فصل - و از فوایداین حکایت به دو20 خلق تخلق میباید کرد و به دوادب1
# ~~تأدب نمود :
# یکی- آنکه اگرخداوندثروت و نعمت و صاحب جاه و مکنت باشی و حاجتمندی
# ~~حاجتی بر تو)22عرضه دارد تا توانی در اسعاف و انجاح آن حاجت مسارعت
~~PageV02P598
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0045.png)

# ~~و مبادرت نمایی و او را ازخویشتن1 نومید و بی مقصود بازنگردانی و اگر
~~چنانکه
# ~~به مانعی از قیام به حاجت او بازخواهی ماند باری (از)3 انتظار بر دل او
~~ننهی
# ~~و به زودی مصدوقهآ حال او را مقرر گردانی تا به طمع خام از 2 تحصیل
~~مقصود
# ~~و مرام باز نماند ، چنانکه ابن ابی البغل کرد و بدین سبب مستحق شکر گشت
~~.
# ~~و در این معنی می گویم : (العربیة)5 :
# # ان التلؤم هی وقت الندی لؤم %~% و من تسؤهه دی البذل مظدوم
# # الشح شؤم وهی التسویف مایمة %~% لوموا علیه ومطل6 المجتدی7 لوم
# # ولا تضیح لؤم ذی لؤم علی کرم %~% ظفر الملامته عن ذی الجود مقلوم
# [الفارسیة 82 :
# # چون عزیزی ز تو شود سایل %~% زینهارش به منع خوار مکن
# # ور نخواهد شد ازتو کارش راست %~% به دروغش امیدوار مکن
# # از تو چون نیست9 مرهم10 دل او %~% خسته از رنج11 انتظار مکن
# لرباعیة12 (فی هذا المعنی)3:
# # سائل چو رسد14 پیش بنه15 خوانعطا %~% یا زود خبر دهش ز حرمان عطا
# # برهان ز بلای انتظارش به جواب %~% ور نه بنمای زود برهان عطا
# هم در این معنی گفتهام)16 :
# # اللزائرین ابن ما فی الضمیر ولا %~% تلبس نداک علیهم کل الباس7
# # ان لم تزل شدة عنهم بمکرمة %~% فلا تخیبهم مین راحه الییاس
# و دوم - آنکه اگر کسی در حق تو احسان و لطف فرماید به شکر آن قیام
# ~~نمودن از جملهآ واجبات باشد18 اما کمال در آن است که بر اساءث وحرمان
~~شکر
### | 4- مجا : به PageV02P599
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0046.png)

# ~~گویی چنانکه (آن مرد)1 ابن ابی الیغل را گفت تا لاجرم اسامت او به
~~احسان
# ~~مبدل2 گشت . شعر3 :
# # دار الانام4 بحسن الخلق ms323 والذگر %~% وکن شکورا تنهم فی العرف والنخر
# # سهما شکرت مسیئأ فی اساءله %~% قحف عنها و تستحیی مین الشکر
# الفارسیتة5 :
### | وز همه نیک و بد کن آزادی
# طمعت بنده کرده است ترا %~% چون بریدی طمع کن7 آزادی
# غم و شادی چوهردوبر گذراست %~% بهر رفتن غمت به از شادی
# شکر گو8 تا به شکر بربندی %~% دست بیداد گر ز بیدادی
# بدهد روز گار انصافت %~% چون تو انصاف دیگران دادی
# بحکایة الثامنة من الباب ابسابع - حکایت کرد یکی از بازرگانان کرخ
# ~~بغداد (که من در بغداد)9 سمساری و دلاای10 کردمی و یکی از تجار خراسان
# ~~با من معاملهای داشت و بر دکان من نشستی و مال11 بسیار (ومنال بیشمار)2
# ~~داشت ، چنانکه (هرسال از او2 )14 بهوجه سمساری هزار1 درم16 بهمن رسیدی
# ~~و وجه معاش و سبب انتعاش من از او بودی . یکسال بهوقت موسم او نیامد
~~وبه
# ~~سبب تأخیر17 او آن منفعت ازمن باز افتاد و(آن خلل را)18 درحال مناثر2
~~فاحش
# ~~بدید آمد و بعد از آن محنت بر من متوالی و متواقر20 گشت و وام بسیار
~~برمن
# ~~جمع شد، و بدان ادا کرد که مدت چهار سال در دکان دربستم و از بیم
~~PageV02P600
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0047.png)

# ~~وامخواهان متواری بنشستم1 . سال چهارم چون وقت موسم در آمد گفتم : از
# ~~حال خراسانی استخباری کنم4 ، باشد که آمده باشد و حال من به سبب او
~~نیکو
# ~~شود . چون به سوق یحیی آمدم و بحث و تفحص به جای آوردم هیچ کس
# ~~مرا از او)5 خبری 6 نداد . به وقت باز گشتن چون به کنار دجله رسیدم روز
# ~~گرم شده بود و ایام تابستان بود ، من لحظهای در آب دجله7 رفتم8 تا
~~سورت9
# ~~آتش اندوه و تبش10 آفتاب بدان کمتر11 گردد . وچون از دجله بر آمدم و12
# ~~پایتر برخاک نهادم قدری گل به پایم باز13 گرفت و از زیر آن14 دوالی
~~برهنه شد .
# ~~من جامه بپوشیدم15 و آن دوال بکشیدم همیانی از زیر آن گل بیرون آمد ms324
~~بنگرستم
# ~~بر بود؛ بر گرفتم و در زیر جامه پنهان کردم و به خانه آوردم7 (هزار
~~دینار در
# ~~وی)17 بود18 ، بهسبب آن زر قو تی در نفس من ظاهر شد وبا خدای -
~~تعالی19-
# ~~عهد کردم که20 چون حالمن نیکو شود خداوند این همیان را طلب کنم
~~و21تمامت22
# ~~زر بدو رسانم . و کار خویش22 را با غریمان قراری بدادم و در دکان
~~بگشادم و
# ~~خدای در رزق و ربح24 برمن بگشاد15 و در مدت دو سال (سرمایهآ من)26
~~چندین
# ~~هزار دینار شد و چون موسم حج در آمد من تعریف همیان و تعر ف27خداوند آن
# ~~به جای آوردم . از هیچ کس نشان آن28 نیافتم . یک روز بر در دکان نشسته
~~بودم
# ~~مردی بیامد (با)موی بالیده21 وحالی بشولیده وجامههای خلق پوشیده1 و
~~اثرفقرو
### | PageV02P601
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0048.png)

# ~~اضطرار بروی ظاهر1 گمان بردم که مگر از این سایلان خراسانی است قصد آن
# ~~کردم که درمی2 بدهم2 او بدانست پشت بگر:انید و به سرعت هرچه تمامتر
~~برفت.
# ~~من در شک افتادم و در 3 عقب او بدویدم (و چون نگاه کردم)5 آن بازرگان
# ~~خراسانی بود که مرا هر سال از او چندانی 6 منفعت بودی [من] 7 از آن حال
# ~~متعجب شدم و گفتم : ای فلان این چه زی (و هیأت است) 8 و ترا چه رسید9
# ~~و آن مال و منال و خوبی و جمال10 کجا شد؟ او بگریست و گفت : حدیث
# ~~من دراز است و حادثهآ من با نشیب12 و فراز . من او را به منزل خود بردم
~~و به
# ~~حمام فرستادم ودستار12 ودراعهآ لطیف"1 در او پوشانیدم و چون ازطعام
~~وشراب
# ~~و ضیافت و آنچه از لوازم آن باب14 باشد فارغ شدیم15 التماس کردم که سبب
# ~~تغیر حال وموجب زوال مالخود تقریر کند . گفت : حال من در ثروت ونعمت
# ~~بر تو پوشیده نبود . یک سال بر عادت استعداد آمدن بدین طرف می کردم
~~امیر
# ~~شهرما مرا گفت : جوهری قیمتی دارم که جز خلیفه را ms325 نشاید مقدار کف دستی
~~،
# ~~آن جوهر به وجه بضاعت با خود ببر وآنجا به خلیفه فروش و نسخهآ قماش از
# ~~هرنوع به من داد که به بعضی از بهای آن این قماشات بخر و باقی با نزدیک
~~من
# ~~آر. بفرمودم تا از پوست همیانی بدوختند و صفت آن همیان که من باز17
~~یافته
# ~~بودم گفتن گرفت و آن جوهر را در میان18 آن همیان دوختم وهزار دینار (از
~~آن)9
# ~~خود20 در آن همیان کردم ودر21 میان بستم و چون به بغداد رسیدم به
~~جزیرهآ سوق
# ~~یحیی به دجله فوورفتم و در آب نشستم22 وچون (از آب بیرون آمدم)13
~~(همیان PageV02P602
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0049.png)

# ~~در آن موضع)1 فراموش کردم و (تا دیگرروز) 2 مرا یاد نیامد چون باخاطرم3
# ~~آمد به طلب همیان ( بدان موضع)4 رفتم بازنیافتم و من آن مصیبت برنفس
~~خود
# ~~آسان گردانیدم (و با خود اندیشیدم)5 که قیمت آن جوهر سه هزار دینار
~~(بیش
# ~~نباشد من سه هزار دینار) 6 (از آن خود) 2 به امیر شهر دهم . و برفتم
~~وحج
# ~~گزاردم و چون به شهر خود رسیدم سه هزار دینار (پیش امیر بردم)8 و کیفیت
# ~~واقعه با او شرح دادم . امیر طمع9 در تمامت مال من10 کرد و گفت : قیمت
~~آن
# ~~جوهر پنجاه هزار دینار است و بفرمود تا مرا بگرفتند و هر مال که در
~~تصرف
# ~~داشتم) از ناطق وصامت از من بستد و مرا به انواع ضرب وقید وشکنجه
# ~~تعذیبها کردند تا برعقار وضیاع و اسباب نیز اشهاد12 کردم و بدو تسلیم
~~کردم و
# ~~واصناف محن تحمل15 کردم تا امسال مردمان شفاعت کردند ومرا اطلاق
~~کردند16،
# ~~وچون خلاص یافتم از شماتت اعدا درشهر17 خود مقام18 نتوانستم کرد19،
~~روی.
# ~~بدین شهر آوردم22 (و به22 نزدیک تو آمدم)23 تا با تومشورت کنم که در
~~کدام کار
# ~~خوض24 کنم25 که26 مالا بدی به من رسد و محتاج سؤال نشوم . گفتم : ای
~~فلان
# ~~خدای بعضی ازآن 27 مال28 با 29 تورسانید و ms326 ترا از خلقان بی نیاز
~~گردانید 30 .

PageV02P603

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0050.png)

# ~~آن همیان که تو وصف آن گفتی به نزدیک من است و هزار دینار بر گرفتهام و
~~با
# ~~خدای عهد کرده که هر که وصف همیان بگوید1 با2 اورسانم. وبرخاستم و
~~کیسهای
# ~~که در وی هزار دینار بود بیاوردم و در پیش او بنهادم . گفت : آن همیان
~~بعینه
# ~~بر جای هست ؟ گفتم : هست . او نعرهای بزد و ساعتی بی هوش بیفتاد و بعد
~~از
# ~~آن برخاست و خدای را سجدهآ شکر بیاورد 3 و گفت : اکنون 4 بفرمای تا آن
# ~~همیان بیاورند . من (برفتم و)5 همیان به نزدیک او آوردم . کاردی بیاورد
~~و
# ~~آستر همیان بشکافت و پارهای یاقوت سرخ مقدار کف دستی از آنجا بیرون
~~کرد،
# ~~چنانکه خانه از شعاع آن روشن گشت8 و آن خواجه که9 بدان قانع بود که
# ~~ججامه10 یاقوت یابد11 چون آن یاقوت بازیافت12 مرا بسیارشکر گفت13 و دعا
~~کرد و
# ~~ه زر هیچ التفات نکرد . گفتم : زر بر گیر . سوگندان خورد که بر نگیرم
~~%~% الا
# ~~مقدار15 بهای شتری6ونفقهآ ای1 بسیار جهد کردم تاسیصد دینار بر گرفت و
~~باقی مرا
# ~~حلال کرد واستعداد رجوع با خانه، تاکارش انتعاشی18 یابد. ساختن گرفت و
~~چون
# ~~رفیقان یافت به سرعت تمام برفت. وچون سال دیگربود19 باز آمد و حال اودر
~~ثروت
# ~~ونعمت چون20 سالهای دیگر21 (شده بود)22 حکایت کرد که23 چون از اینجا24
# ~~باز گشتم صورت حادثه با وجوه و اعیان شهر25 بگفتم و آن یاقوت پاره (
~~بدیشان
# ~~نمودم)24 و صورت ماجری (باامیرشهر)27 عرضه داشتم وازاودر خواست کردم8
### | - مجا :
### | - مجا : ،ورد . ت :
### | 2- مجا:
### | مجا ، وجوه
### | 1- مجا :
### | 25- مجا: PageV02P604
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0051.png)

# ~~تا در حق من شفقت1 فرماید . او2 (لطف نمود 3 وآن)4 یاقوت پاره (از من
# ~~باز گرفت و فرمود تا هرچه از من گرفته بودند (با من )6 دادند و [ (
~~برسر آن)1
# ~~از خاصهآ خود نیز 28 انعامها فرمود و از من بحلی خواست ومن با او دل
# ~~خوش کردم ms327 و حال من باقرار اول شد و با سر 10 تجارت و حرفت خود رفتم و
# ~~آن همه به برکت امانت و دیانت تو11 بود .
# فصل - و عاقل در این حکایت متعظ 12 گردد بدانکه تا تواند گرد ظالمان
# ~~نگردد و امانت ایشان قبول نکند وهم در اول که13 تکلیف قبول امانت کنند
~~به
# ~~لطایف ومحاسن عمل در دفع آن بکوشد چه اگر بسیار مشقتت تحمل کند ودر
# ~~تثمیر آن بکوشد و وافر و وافی باز بسپارد 14 منت پذیر آن15 نباشد 16
~~و(قیام
# ~~بدان شرعا ورسمأ) 17 از جملهآ واجبات شمرند و اگر خللی بدان راه یابد و
~~از
# ~~گردش ایتام عرضه18آ تلف (و هلاک)19 گردد او را در آن باب خائن و متتهم.
# ~~شمرند و به غرامت و ملامت21مؤاخذ و معاتب22 گردانند چنانکه
~~(بامالخراسانی
# ~~امیر شهر او کرد)23 و(این نظم از گفتهآ من موافق این معنی است)24 :
### | ه
# # لا دهبلن 26 من الاداس ودیعة %~% لا سیما من ظالم متسلط
# # ان ادودیعته ربما قوذی وکد %~% قدةی الفواد خلیط هم مفرط
# # ان صدفوک22 علی الضیاع فلااقل28 %~% من الحیاء وانت غیر مضرط
~~PageV02P605
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0052.png)

# # و ان اکمهمت و عزموک فقد کری %~% من بعد اعجز من فقیر مبلط
# # و لئن   کؤدیها سلیما والیا %~% لم یشکروا شکر الحریم المقسط
# # قدع الودیعة واتعظ بنصیحتی %~% قنل4 اللامتة من تعتب5 ممخط
# الفارسیتة 6 :
# # زنهار مکن ز هیچ ظالم %~% نا بتوانی قبول امانت 7
# # نا متهم و خجل نگردی %~% ا فرط شهامت و رزانت
# # گرباز دهی مصون ومحروس %~% اعزاز نبینی و اعانت
# # منت نبود به نزد او هیچ %~% از راستی تو و دیانت
# # ور کم گردد نعوذ بالله %~% گوید که تو کردهای خیانت
# # نجا نبود امید اعزاز %~% وینجا بینی از او اهانت8
# # دراول اگر قبول نکنی %~% خود را ز بدش کنی صیانت
# دوم - آنکه اگر لقطهای بیابد و گم کردهآ کسی به دست ( او افتد)دندان
# ~~طمع بدان 10 فرو ثبرد و بدان نیت بر گیرد که با ms328 خداوند رساند و مال
~~کسان بر
# ~~دل خود شیرین نکند22 و روی برخداوند مال چون بازطلبد11 ترش نکند12
~~ویقین
# ~~داند که حفظ14 امانت و صیانت ودایع از15 خصال کرام و شیم اشراف 16 است
~~و
# ~~گم شده با خداوند رسانیدن ثواب بیشتر است و از سر آن برخاستن برحریصان
# ~~دشوارتر لاجرم تاکسی را کمال17 عقل ووفور خردو علو همت نباشد بدین خصلت
# ~~فیام ننماید (چنانکه گفتهام)18 :
### | معر
# # رد الودیعة سنه محمودة %~% و اثبر عندی ان درد اثملعقط
### | 3-ت : فا تعغظ
### | 7 مهمر %~% 6
### | 6- مجا
### | 12- مجا: خواهد PageV02P606
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0053.png)

# # مالی سداد طول عمرک یافتی %~% ان کنت من فهج الامادت ملت قط
# الفارسیتة)3 :
# ~~روزی چو باز یابی گم کردهآ کسی
### | از راه گم مشو به سلامت بدورسان
# ~~از ره فتاده باشی و گم کرده عقل خویش
### | گر گم شوی ز راه به گم کردهآ کسان
# ~~تأویل کژ مکن که مگر روزی من است
### | کان رفتن است سوی جحیم از ره پسان4
# ~~بر شاهراه شرع رود شاه عقل وعلم5
### | راه پسان 6 روند خسیسان و ناکسان
# ~~گم کردهآ تو حکمت وعقل است باز جوی
### | ازان سان که مال گم شده جویند این خسان
# الحکایة التاسعة من الباب السابع : مردی از اکابر تجار حکایت کند که سالی
# ~~از سالها عزیمت زیارت کعبهآ معظم وحرم محترم کرده بودم و ثروت بسیار
~~ونعمت
# ~~بی شمار داشتم، واز آن جمله همیانی داشتم  مقدار سه هزار دینار زر8
~~وجواهر
# ~~دروی10 برمیان بسته بودم، در مرحلهای11 از مراحل بادیه برای قضای حاجت
~~12
# ~~بنشستم و همیان گشاده شد و بیفتاد و (مرا بعد از آن) 12 با یاد آمد که
~~چند
# ~~فرسنگ (از منزل)14 رفته بودیم ومراجعت ممکن نبود من آنرا (نزدیک خدای-
# ~~تعالی)15 - ودیعت شمردم 16 وگفتم : چون در طریقی ضایع شد 17 که مقصد 18
~~PageV02P607
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0054.png)

# ~~مسجد حرام ومشاعر عظام است و مقصود رضای1 خدای و زیارت رسول
# ~~-علیه السلام 3 - حق تعالی 4 به وقت افتقار ms329 وحالت اضطرار عوض بدهد5 و
# ~~فوات 6 آن مال (چندان اثر بر دل من) 7 نکرد و از کثرت ثروت در حال من
# ~~هیچ خلل با دید8 نیامد وچون حج9 اسلام2 بگزاردم و با وطن رجوع کردم
# ~~روز گار بر عادت خود بیوفایی آغاز نهاد و درهای حوادث و بلیتات برمن
~~بگشاد
# ~~و محن (متواتر ومتتابع)11 گشت و وقایع متراکم و متوالی 12 شد و از آن
~~همه
# ~~مال ومنال و جاه و جمال هیچ نماند و آن ثروت به قلت وآن عزت به مذلت13
# ~~بدل گشت و از خجالت اولیا و شماتت اعدا وزوال مال و ظهور اختلال ازوطن
# # آواره و در سفر عاجز و بیچاره14 شدم15 %~%  %~% و بیت ]16 :
# # در دور چو پر گار به سر می گشتم %~% دلتنگ چو نقطه در سفر می گشتم
# # چون دولت و اقبال ز بی اقبالی %~% در محنت و رنج در بدر می گشتم
# در آن سر گشتگی شبی به دیهی رسیدم و عورتی که داشتم با من بود و از
# ~~مال17 دنیا18 دانگی ونیم نقره بیش19 نداشتم و شبی تاریک بودوبارانی سخت
~~می بارید
# ~~کاروانسرایی خراب در آن دیه بود در آنجا رفتم و آن عورت10 حامله بود در
~~آن
# ~~خرابه بار بنهاد و هزار خروار بار از آن بار نهادن [ او ]21 بر دل0 من
~~نشست و
# ~~را گفت 13 : ای فلان همین ساعت جان ازتن من2 بیرون شود15 (بیرون رو)6
# ~~و چیزی طلب کن که"1 من (اندکی بدان قوت)28 بابم29 (و اگر نه همین لحظه
~~PageV02P608
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0055.png)

# ~~ملاک شوم)1 . من 2 در آن تاریکی و باران 3 افتان و خیزان چون انگشت وقت
# ~~حساب و خردرخلاب به در دکان بقالی 4 رفتم و بسیار تضرع و زاری نمودم تا
# ~~در بگشاید 5 و بدان دانگی، و نیم نقره قدری روغن2 و حلبه بجوشانید و در
# ~~غضارهای9 کرد و به من داد . من باز گشتم و (چون نزدیک)10 کاروانسرای
# ~~رسیدم11 ms330 پایم بلغزید و بیفتادم وغضاره2 بشکست وآنچه13 در وی"1 بودبریخت
# ~~و چندان رنج به15 دل7 من رسید که با آن همه محنتها در همه عمر نرسیده
~~بود و
# ~~(من)17 اززند گانی لحود8 سیرشدم وازغایت ضجرت واندوه19 بایستادم20
~~وطپانچه
# ~~بر روی میزدم و می گریستم و فریاد می کردم. در آن نزدیکی سرایی
~~بوددیوارهای
# ~~بلند بر کشیده ومنظرههای خوب افراشته ، مردی سرازدریچهای21 (از آن)22
~~فرو3
# ~~کرد و بانگ بر من زد که24 این چه فریاد و غلبه است خواب بر ما 25 منغص
# ~~کردی و عیش برما27 بشورانیدی28 . من قصهآ خود با اوشرح دادم. گفت : این
# ~~همه شغب29 وبکا برای دانگی30 ونیم نقره است ومرا سخن سرد21 گفت . محنت
# ~~مناگرچه32 درجهآ کمال داشت از آن سرزنش او زیادت گشت و اندوه مناگرچه
# ~~از حدود وغایات تجاوز پذیرفته بود به واسطهٔ‌ توبیخ او افزون شد . گفتم
~~: ای PageV02P609
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0056.png)

# ~~فلان خدای میداند که این قدر مال را1 نزدیک من وزنی نیست اما مرا
~~برخود2
# ~~وزن وفرزاند (رحم میآید)5 که از گرسنگی بخواهند مرد 6 و سو گندان
# ~~یاد کردم که درفلان سال به حج رفته بودم ونعمتی بسیار داشتم و در فلان
~~موضع7
# ~~همیانی که مقدار سه هزار دینار زر و جواهر (ویواقیت)8 (در آنجا بود)
# ~~از من گم شد . در آن هیچ10 تفکر نکردم و فوت آنرا بر دل من هیچ اثر
~~نبود
# ~~وامروز ضرورت و درویشی و درماندگی مرا بدین پایه11 رسانیده است که
~~برای2
# ~~دانگی1 و نیم نقره این همه نوحه و زاری می کنم . از خدای - تعالی -
~~یترس
# ~~و15 عافیت و سلامت 16 خواه ومرا چندین سرزنش مکن و محترز (باش) 17 ،
# ~~(به چنین)18 بلا19 گرفتار نشوی . آن مرد چون این سخن بشنید گفت : چگونه
# ~~همیانی بود که از تو گم شد . من دیگر بار با سر گریستن (شدم)20 و گفتم
~~:
# ~~آن بسنده21 نبود22 که چندین سخن سرد گفتی (و سرزنش کردی)23!ا کنون
~~افسوس
# ~~میداری واستهزامی کنی 24 ms331 ، چه فایده باشد مرا از صفت همیان گفتن و
~~چندین
# ~~سال است که ضایع شده است25 . برخاستم و برفتم و چون گامی چند برفتم آن
# ~~مرد از سرا بیرون آمده بود و مرا آواز می کرد26 که بیا27 بستان باز
~~گشتم. گفتم:
# ~~مگر صدقهای28 میدهد29 . مرا بگرفت و گفت : البتته رها نکنم که30 بروی
~~تا PageV02P610
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0057.png)

# ~~نگاه1 که2 صفت همیان با من شرح دهی . (به جهت) 3 خلاص خود6
# ~~از او) 5 صفت همیان بگفتم و چون فارغ شدم به سرای 2 در رفت ومرا گفت :
# ~~در آی و پرسید که زن وفرزند تو کجاست؟ گفتم : به فلان کاروانسرای .
~~غلامان
# ~~بفرستاد تا ایشانرا بیاوردند و در سرای حرم بردند وبفرمود تا اهل حرم
~~به تعهد
# ~~ایشان قیام نمایند و آنچه آن 8 طفل و مادر (او را در آن حالت)9 به کار
~~آید .
# ~~قرتیب کنند11، وپیراهن وایزار پائی12 سپید13 و جبهآ برد بیاورد و درمن
~~پوشانید
# ~~و مرا به حمام فرستاد. و" چون 15 بامداد برخاستم خود را در رفاهیتی هر
~~چه
# ~~تمامتر و آسایشی هرچه16 کاملتر یافتم و گفت : روزی چند اینجا باش
~~تاعورت2
# ~~روی به صحت نهد18 . مدت1 ده روز آنجا بودم ، هرروز ده دینار0 (و بیست
# ~~دینار)21 به من دادی و من از بسیاری لطف او با آن همه22 سرزنش و
~~استهزاکه23
# ~~اول کرد متحیر بماندم . بعد از آن گفت : چه کار توانی کرد و چه
~~پیشهداری؟
# ~~گفتم : مردی بازرگان بودهام24 و درخرید و فروخت مرا بصارتی25 باشد. گفت
~~:
# ~~ترا سرمایهای6 بدهم تا به شرکت من خرید و فروخت می کنی27 . گفتم :
~~فرمان
# ~~تراست. دویست دینار زر بیاورد و به من داد و گفت : همین جای28 بیع و
~~شراا
# ~~کن30 از آن31 خوشدل شدم و زر32 بستدم و بر آن تجارت می کردم و بعد از
~~چند
# ~~روز سودی که حاصل بود بیاوردم و پیش او بنهادم و چون تمامت حال من او
~~را PageV02P611
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0058.png) ms332

# ~~معلوم شد در خانه رفت1 و همیانی (بیاورد و) پیش من بنهاد . نگاه کردم
# ~~آن همیان بود که (در راه حج)4 از من بیفتاده 5 بود . از 6 غایت شادی
# ~~صفرا 8 کردم9 چون با هوش آمدم گفتم : ای فلان تو فرشتهای از فریشتگان
# ~~خدای10 - تعالی11 - یا پیغمبری12 از پیغمبران13 او . گفت12 : من آدمیام
~~که5
# ~~چندین سال است تا به محنت نگه داشت 16 این 17 مبتلا ام . همان شب که
~~نشان
# ~~همیان با من شرح دادی خواستم که در حال همیان با تو رسانم ترسیدم که
~~ازشادی
# ~~زهره ات بطرقد و هلاک شوی پراکنده هر روز ده دینار و بیست دینار به تو
# ~~میدادم وهمچنین دویست دینار ازمال خود به19 وجه قرض دادم20 اکنون
~~همیان21
# ~~بر گیر1 و مرا بحل کن . من مهر از همیان بر گرفتم و زر او با او23 دادم
~~و اورا
# ~~شکر24 کردم25 (ودعا گفتم)26 و استعداد راه بساختم27 و با ولایت خود
~~رفتم و
# ~~حال من بعد از آن هر روز28 نیکوتر شد29 .
# فصل - مرد باید که در میان ثروت و نعمت30 وحال جاه ومکنت پیوسته از
# ~~زوال وانتقال خائف و محترز باشد و31 ممکن بود 32 که آن روز که ایمن تر
~~باشد
# ~~و آن ساعت که خود را ممکنتر شمارد و آن لحظه که دولت کاملتر بیند دولت
# ~~به محنت و شادی به غم وغنا به فقر مبدل گردد چنانکه آن بازرگان را،
~~واین ابیات
# ~~از گفتهآ من ملایم این معنی است . العربیة :
### | 2- مجا : ندارد %~% 3- مجا : نهاد PageV02P612
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0059.png)

# # المال ینفیه1 عاهات وآفات %~% و بین دینک  و الدنیا منافات
# # کم زمره حصل الدهر المنی لهم %~% و اثهم بهد کحصیل المنی فادوا
# # کهال النبی ذروالدنیا و نعمتها3 %~% کلک النصیحته منه من وعی، هاتوا
# # تدرک3 ان لم تنیرها خدبها6 عجلا %~% من قبل آن سلبتها منک عاهات
# # وسابق الموت فی الاففاق مبتدرا %~% ولا توخر ففی التاخیر آفات)8
# الفارسیة:
# # هر که مغرور جاه و مال بود ms333 %~% بی شک از حرص پایمال بود
# # (خرد9 از دهر گربه درانبان)10 %~% سگ چو با نفس درجوال بود
# # هر که در زیر چیزکی2 دارد %~% همچونی12 پشت1 خم چودال بود
# # وانکه همچون الف ندارد هیچ %~% چون الف لازم کمال بود
# # تو ز دولت ثبات امید مدار %~% که از او این طمع محال بود
# # ممه14 ز افات پایمال شود %~% گرچه بسیار جاه و مال بود
# # هر بنا را15 که هست محکمتر16 %~% پس از احکام اختلال بود
# # باحضیض17 است اوج18 وهرشرفی %~% که بود در پیش زوال" بود
# # هم برومی شود و بال وعقاب %~% با عقاب ارچه پر وبال بود
# # صبح را شام در عقب باشد %~% روز را از شب انتقال بود
# # ماه را گرچه دیدهای شب بدر %~% در محاقش نگر چه حال بود
# # آفتاب منیر را در اوج %~% هم پس از استوا زوال بود
# # سبزه از یک سموم زرد شود %~% گرچه سر سبز و با جمال بود PageV02P613
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0060.png)

# # زندگی راست مرگ اندر پی %~% ور چه عمری هزار سال بود
# # رو جلال از بقا امید ببر %~% که بقا وصف ذوالجلال بود
# و دوم - آنکه اگرچه مرد در بلیتی باشد که ورای آن محنتی تصو رنتوان
# ~~کرد و اسباب فقر و اختلال چنان دست در یکدیگر داده باشد 3 که کوه با آن
# ~~پایدار نتواند بود در 4 فرج و خلاص 5 امید منقطع نگرداند که مر که
~~حادثهآ او
# ~~سخت تر باشد و او از نجات نا امیدتر خدای لطیفهای7 سازد که شب8 محنت او
# ~~به روز دولت بدل گردد چنانکه آن بازر گان را ودر اینابیات شمتهای ازاین
~~معنی
# ~~هست . العربیة :
# # الدهر یجرح لکن بعده یاسوا %~% و حال ایوب فیما قیلت مقیاس
# # لاد بتئس فی الدواهی وانتظردرجا %~% الله دنجیک لا خضر و الیاس
# # ولا تکن آیسا9 شف الثداید قد %~% یزید قی الهم یوم المحنة الیهاس:
# الفارسیة :
# # صبر کن در بلا که صابر را %~% صبر مستجلب ظفر باشد
# # اول صبر گرچه چون صبر است ms334 %~% شکر کن کاخرش شکر باشد
# # شب غم گرچه دیر یاز بود %~% صبح شادیش بر اثر باشد
# # سود پیش آورد چو در نگری %~% سفری کاندروخطر باشرد
# # بدر کی گردد آن هلال ضعیف %~% چند گه گرنه در سفرا باشد
# # زخم خایسک وتاب آتش تیز %~% تیغ را قوت گهر باشد
# # باز را گرچه چشم بردوزند %~% مدتی، زان کیش12 ضرر باشد PageV02P614
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0061.png)

# # پای بر دست شه نهد ز شرف1 %~% پس از آن چون عدوشکر باشد
# # بهر صحت دوای بیماران %~% شربت تلخ (ونیشتر) 2 باشد
# # باغبان چون به دهره پیراید %~% شاخ را زو امید بر باشد34
# # خوشتر آید4 بهار اندر پی %~% هر زمستان که سختتر باشد
# # دردی ار چه در خت بی بر گاست5 %~% در خزانش بسی ثمر باشد
# # کوزه بر دست جای کی یابد %~% گل او گرنه پی سپر6 باشد 72
# # سخت دل همچو آهن8 است فلک %~% زان گهی تیغ و گه سپر باشد
# # سخته9 و پاک کی شود هر گز %~% گرنه در بوته سیم و زر باشد
# # گر کله رفت از سرت خوش باش %~% کم نیاید کله چو سر باشد
# # هاقبت بیشتر به خیر بود %~% گرچه میل20 بشر به شر باشد
# الحکایة العاشرة من الباب انسابع : عبقسی1 حکایت کند 12 که در بغداد در
# ~~همسایگی13 من جوانی بود از خاندان مجد و شرف ودودمان فضل و کرم ، و آبا
# ~~و اجداذ او از افاضل کتاب واشراف واصحاب دواوین بودند و نعمتی فاخر و
# ~~مالی وافر او را از پدر میراث ماند . او آن مال را با زنان مطرب 14 و
~~مردان 5
# ~~شاطر وحریفان ظریف و ندیمان کریم به (سماع وشراب)16 و آنچه از لوازم آن
# ~~باشد صرف کرد چنانکه از آن مال موروث قلیل و کثیر هیچ نماند و احتیاج و
# ~~افتقار بدان ادا کرد که میفرمود تا سرای اونقض12 می کردند19 و1 چوب و
~~در10 و
# ~~آجر میفروختند21 و بیرون22 از23 یک 24 خانه که در25 آن نشسته بود هیچ ms335
~~نماند
### | 4_ت : آرد
### | مجا:
### | 22_ش. فیقی . مجا:
### | 12
### | 15 -
### | 18 -ت :
### | اآ-: می فروخت PageV02P615
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0062.png)

# ~~و دوستان وحریفان وهمنشینان ترک مجالست وموافقت1 او کردند. از جملهآ آن
# ~~جماعت که حریف شراب او بودند یکی حکایت کرد (که) 3 بعد از آن که مدتی
# ~~بود تا2 از صحبت او اعراض کرده بودم و از معاشرت او 5 انقباض نموده به
# ~~نزدیک6 او رفتم 7 و وسط 8 شتا و غایت قوت سرما بود او را یافتم تنها9
~~در
# ~~خانهآ خراب خفته و پارهآ پنبه کهنه که حشونهالی21 بود بی غلافی12 درزیر
~~افکنده
# ~~و همچنین13 پارهای14 بر زبر15 پوشیده. مرا آن 17 حالت او در" رقت آورد
~~و
# ~~بروی شفقت آمد. گفتم : چگونهای ؟ گفت : چنین که (مشاهده می کنی)
# ~~گفتم : هیچ حاجت 19 داری؟ گفت 10 : به اسعاف آن قیام خواهی نمود؟ گفتم:
# ~~آری، وپنداشتم که به جهت اخراجات و نفقه چیزی21 خواهد طلبید 22 . گفت:
# ~~حاجت من23 آنست که مرا به نزدیک24 فلان زن مطربه25 بری تا
~~اورا(بازبینم)26،
# ~~و گریستن آغاز نهاد. و این زنی بود که آن جوان بروی عشق آورده بود و
~~تمامت
# ~~مال و منال و ثروت و نعمت 27 بروی خرج کرده . من بروی ببخشودم و در حال
# ~~به خانهآ خود رفتم و دستی جامه بیاوردم و در او پوشانیدم28 و29 به حمام
~~بردم
# ~~نا 30 سر و تن بشست و31 طعام و شراب و بخور پیش اونهادم 32؛ و چون از
~~آن
# ~~فارغ شد33 او را به نزدیک 24 این مغنیه بردم و چون مغنیه او را بدان25
~~حالت PageV02P616
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0063.png)

# ~~بدید شک نکرد که حال او قوامی پذیرفته است و کار او نظامی یافته و به
~~همه حال
# ~~او را تحفهای1 و هدیهای2 آورده باشد. اورا بنشاند3 و به3 انبساط تمام5
~~استقبال
# ~~نمود و از حال او پرسیدن گرفت . من مصدوقهآ حال او چنانکه بود با
~~او7تقریر
# ~~فردم تا آنجا رسیدم که جامه ها (از ms336 آن اونیست)8 که پوشیده است9. چون
# ~~بر کیفیت ماجری وقوف1 یافت (در حال او را)11 گفت برخیز و بیرون رو2
# ~~پیش از آنکه خواجهآ من بیاید و(ترا ببیند و) 2 چون چیزی نیاوردهای با
~~من
# ~~خصومت کتد و گوید او را چرا راه دادی12 ، برخیز و بیرون رو تا من بربام
~~آیم
# ~~و15 با تو سخن17 گویم2 . بیرون آمد و منتظر بنشست تا او بر بام آمد18 .
~~نا گاه
# ~~آن (خبر داشت)19 که کاسهآ سکبای سرد شده بر سر او ریختند . آن جوان از
# ~~سردی آن حرکت چون یخ بفسرد10 و از زشتی آن حالت به دست و پای بمرد
# ~~و خوار و خچل وحیران برخاست و به های های بر خود بگریست و گفت :
# ~~ای فلان محنت من بدان حد22 رسید که بدین صفت مذلتی نیز کشیدم13 وچنین
~~4.
# ~~خواری بدیدم ترا25 گواه می کنم که از صحبت نابکاران و فریب بد کاران
~~توبه
# ~~کردم وتا مرا زندگانی باشد بیش 26 گرد این طایفه نگردم . من بر او12
~~طنز و
# ~~افسوس28 کردم29 و گفتم اکنون توبه30 می کنی که بر هیچ معصیت قدرتنداری
# ~~وتوبه چه سوددارد دراین حالت که تویی؟ و او را با خانه بردم وجامهآ
~~خود31 از او22 PageV02P617
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0064.png)

# ~~بیرون کردم و او دیگر بار در آن میان پنبه شد. و مدت سه سال بر آمد که
# ~~از او 3 هیچ خبر نداشتم 4 تا یک روز به3 باب اللطف6 ایستاده بودم غلامی
# ~~طرقوا طرقوا میزد وسواری در پی او می آمد8 . نگاه کردم آن جوان را دیدم
# ~~بر مرکبی را هوار نشسته وزین و لگامی10 پاکیزه بر وی نهاده و جامههای
~~نیکو
# ~~بوشیده . من حالی بروی سلام کردم و رکاب11 او ببوسیدم وخدای را
~~براصلاح12
# ~~حال او شکر گفتم 13 و سبب آن از او پرسیدم. گفت : حمد و ثنا 14 خدای را
# ~~- جل جلاله15- بر کرامت و لطفی که ارزانی داشت [و]مرا بفرمود16 که
~~موافقت
# ~~کن ms337 و به وثاق 17 ما آی18. چون به سرای19 او رسیدم20 همان سرای او لین
~~را
# ~~دیدم مرمتفرموده و عمارت کرده ودیوارها به گچ و صاروج بیندوده و دومجلس
# ~~در مقابل یکدیگر12 معمور گردانیده و خزاین ومستراحات ومطابخرا عمارت
# ~~فرموده و باقی خانهها را صحن فراخ2 راست کرده و سرای پاکیزه و خوش
# ~~گشته الا آنکه چندان متکلف24 نبود که بار اول ، و مرا درحجرهای
~~بردفرشهای
# ~~خوب انداخته و (در آن سرای 25) 26 سه 27 غلام دیدم که هر غلامی را بدو
# ~~خدمت28 از خدمتهای سرای29 منصوب 30 کرده بود 31، و خادمی را 22 که از
~~آن
# ~~پدرش بود برحرم قیم گردانیده و پیری دیگر23 صالح و شایسته را دربانی
~~فرموده، PageV02P618
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0065.png)

# ~~و دو سرهنگ بر در سرامرتتب کرده و وکیلی برای خرید و فروخت معین
# ~~گردانیده. پس درآن حجره بنشستم 3 . اول میوه بیاوردند نه اندک (ونه)3
~~بسیار
# ~~بر طبقهای میانهآ پا کیزه اما کم تکلتف . بعد از آن خوانی5 نظیف6
~~بیاوردند و
# ~~آشهای لطیف بر وی نهاده چنانکه7 اسراف و تبذیر8 نباشد9 و چنانکه0 به
~~بخل
# ~~وتقصیر منسوب نکنند. وچون طعام بخوردیم لحظهی به آسایش و خواب مشغول
# ~~شد و پرده ببستند و مشمومات وریاحین بیاوردند و بنهادند. چون ازخواب
~~بیدار
# ~~شد وضوساخت وفرض وقت بگزارد، و عود سوز بیاوردند و (برای اوپارهای)1
# ~~عود مجمری12 بر آتش نهادند ( و برای ما پارهای عود مطری )13 وطبق
~~پیاوردندو
# ~~صراحی شراب مطبوخ انگوری بروی بهغایت نیکو و به جهت مانبید
~~تمربیاوردند.
# ~~گفتم : این چه ترتیبها است که پیش از اینعادت نداشتی ؟ گفت: ترک سخن
~~گذشته
# ~~کن و بدان مشغول باش که امروز در آنیم. و به سماع و شراب و لهو و تماشا
# ~~مشغول شد و من با او مساعدت نمودم و از پس پرده سه کنیزک در غایت جمال
~~و
# ~~نهایت کمال که هریک از ایشان از آن مغنیه که با او 14 اتلاف کرده بود
~~(واز
# ~~و15 ms338 آن استخفاق دیده) 16 بهتر بودند12 و سماعی در غایت خوشی و نهایت
# ~~دلکشی با ایقاع واوزان18 اصول و نقرات و نغمات متناسب آغاز نهادند
~~چنانکه
# ~~من هر گز بیرون پرده سماعی دلگشاتر و در پردهتر از آن نشنوده بودم و
~~بیم آن
# ~~بود که پرده بر من بدردو چون آواز سماع از پرده بیرون افتم و چون آهنگ
~~او
# ~~درپرده. شوم. وچون سورت19 شراب و لذت سماع در ما اثرکرد گفت : ای فلان
# ~~آن ایام گذشتهآ ما با آن ثروت و نعمت و مکنت و حشمت و آن تبذیر واسراف
~~PageV02P619
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0066.png)

# ~~و بی انصافی و اتلاف که من می کردم یاد داری؟ گفتم : آری هر گز بود که
~~من
# ~~فراموش کنم آنچه از کرم و لطف تو بر یاد من است . گفت : اکنون من در
# ~~نعمتی ام میانه وحالی متوستط و آنچه از عقل وعلم وتجربت1 امور
~~دنیاواحوال
# ~~مردمان و عادت 2 ایشان و آنکه3 با هر یکی زند گانی (به چه وجه 4) 5
~~میباید
# ~~کرد مرا حاصل شده است، خرسندی است از آن مالهای بسیار و این قدر فرش و
# ~~ثیاب وآلت و اسباب اگرچه در غایت6 کمال نیست کفایت و جمال من7 است8.
# ~~و دیدی که آن روز آن زن مطربه8 - که لعنتها بروی باد - بامن چه معامله
~~کرد؟
# ~~گفتم : آری و شکر خدای را که آن محنت 10 و بلیت به سر آمد وشجرهآ دولت
# ~~وعروس مقصود در بر آمد و متقاضی اقبال بر در. و2 پرسیدم که سبب وصولاین
# ~~نعمت چه بود؟ گفت : در آن روز که تو از من باز گشتی در یک روز12
~~پسرعمتی
# ~~و خادمی که مولای پدرم بود در مصرفرمان یافتند و چهل هزار دینار
~~ازایشانتر که
# ~~ماند 13 ، بیشتری به من رسید و من هنوز (درمیان آن )14 پغبه خفته بودم
~~، خدای
# ~~را شکر گزاردم و از تبذیر و اسراف توبه کردم و در ترتیب اسباب معاش
~~تأمل
# ~~و ms339 تفکر15 پیش گرفتم . هزار دینار در عمارت این سرای صرف کردم و به هفت
# ~~هزار دینار فرش و آلت و کنیز کان و غلامان16 و آنچه دیدی بخریدم و دو
~~هزار
# ~~دبنار به شخصی که 17 امین و معتمد18 بود و بر عفت و دیانت او وقوف19
~~تمام
# ~~داشتم دادم تا به شرکت تجارتی می کند، و ده هزار دینار در زمین مدفون
~~کردم تا
# ~~وقت20 احتیاج را21 ذخیره باشد22 و باقی23 آنچه ماند اسباب و ضیاع
~~خریدم4
### | 1- اصاس :
### | م PageV02P620
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0067.png)

# ~~که از غلهآ آن هرسال آن قدر که اخراجات مرا کفایت باشد حاصل شود ، و
# ~~زندگانی در رفاهیت و خوشدلی می گذرانم چنین که1 میبینی . و تمامترین
# ~~نعمتی آن است که بعد از این با تو و کسانی که جنس تو باشند اختلاط
~~ندارم و
# ~~معاشرت نکنم، و بفرمود تا مرا از خانه بیرون کردند و دیگر نزدیک1 خویش
# ~~راه نداد .
# فصل - در 2 این حکایت چند فایده است :
# ~~ندهد و به صحبت 6 زنان و دلداری ایشان فریفته نگردد 7 و بر وفای ایشان
~~اعتماد
# ~~نکند ودل درپیوند و وصال ایشان نبندد و شیفتهآ زلف و خال ایشان نشود
~~کهایشان
# ~~مال جویندنه کمال، وزرطلبند نه هنر، وسیم خواهند نه نسیم . اگرمال
~~نماند(باتو)8
# ~~دوستی1 پایمال کنند و اگر سیم برسد دل از مهر تو چون سیم بپردازند و
~~اگر زر
# # لا ترجون وفاء الخرد العون %~% فان هذا مخال غیر منون
# # حسن الوفاء وحسن الوجه فی آحد %~% لایرتجی کا لبقاء الضب والنون
# الفارسیة :
# # دلبران با کسی وفا نکنند %~% تا توانند جز جفا نکنند
# # به وفاشان که کرد دل یکتا %~% که زغم پشت او دو تا نکنند
# # شرط خوبی همین بود کایشان %~% جزبد ونیک راجزا11 نکنند)12
# # گرچه سیمین برند ، بیزروسیم %~% حاجت هیچ کس روا نکنند
# # ور کنی ز اشک دیده چون دریا %~% خویشتن با تو آشنا نکنند
# # به وفا وعده میدهند و چهسود %~% چون به وعده همی وفا نکنند PageV02P621
# ![image ms340
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0068.png)

# بک جهان ار1 همه سزا بینند %~% میل جز سوی ناسزا نکنند2
# طمع خام را رها کن ورو %~% کاین گره رسم خودرهانکنند)3
# ~~وندیم کاس باشند احتراز کند6 و از موافقت2 ایشان حساب برنگیرد8 و
~~(برمرافقت
# ~~ایشان)ادل ننهد که آن جماعت چون خوان براینانی برسرپای20 ایستند11 وچون
# ~~کاسه برای شور با12 در بردیگ13 نشینند و چون کاس برای جرعهای روی
~~بهروی4
# ~~گردند وچون سگ برای لقمهای کوی به کوی پویند15؛ نفس خسیسهآ ایشان رامیل
# ~~به کاسهآ هریسه بیش از آن باشد که به بقاء رئیسه، و رعایت کاسه و کاس و
~~کیسه16
# ~~بیش از آن کنند که صیانت اعراض نفیسه، چنانکه گفتهام : شعر12
# تو مپندار کاین جماعت را %~% از تو خلق نفیسه میباید
# بامدادان اگر بگاه آیند %~% یا سر و یا هریسه میباید
# تا شوند این همه18 زتو راضی %~% کاسه و کاس و کیسه می باید
# هر دوستی که به1 واسطهآ 20 کاس و کاسه باشد از آن کیسه برمدوز و هر
# ~~مودت که علت آن نان و خوان بود آنرا موذت مخوان . آن زمره که برای
# ~~طعمهای21 با تو برخوانند آیت وداع زود برخوانند که اخوان این روز بیشتر
# ~~فدارو خوانند : چنانکه این ابیات تازی و پارسی وصف حال ایشان می کند ،
# ~~العربیته22 :
# # إخواننا فی الاذی للمدهر اخوان %~% و کلما خاتت الایام قد خاذوا
# # آخلصت فی الود صدفا غیر مختلط %~% و هنت جملتهم لکنهم مانوا
# - ماة ار   ای بی در عه (ک) به مبای بیت سس آمده است.

PageV02P622

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0069.png)

# # اذا آلین لهم فی عرکی خشنوا %~% ولو تخشنت فیهم مرة لانوا
# # دینی عنایتهم و الحقد دینهم %~% و ان ادن لهم بالشر لی دانوا
# # الحرص ران علیهم فی مطالبه %~% یا لیت دوما علی اهوائهیم رانوا
# # الهنر شأن به شانوا مودتهم %~% غیر المدا جاة ما یدری لهم شان
# # و لست ادری وصار الامر ملتبسا %~% و شانهم شأنهم آم شأنهم شانوا]
# الفارسیة :
# ~~زمرهای افسوس خوار ناسپاسند5 این خران
# کز برای لقمهای پویند چون ms341 سگ سوی تو
# ~~دل کنند6 از مهرت این قوم جگر خواران تهی
# گر شکمشان پر نگردد یک دم از پهلوی تو
# ~~پشتهآ 2 خارند در غیبت درشت و پرده در
# ور چهخندانند وخوش همچون گل اندر روی تو
# ~~گرد انگیزند چون باد و چو آتش سر کشند
# گر بیفتد آب دولت یک زمان از جوی تو
# ~~گر نگردی اصل شادیشان چو زر و زعفران
# همچو غم یکدم نباشند این خسان8 دلجوی تو
# ~~ور نه اندر شهر حاکم باشی و فرمانروا
# خانه کی گیرند این تردامنان در کوی تو
# ~~چون تتاری مشک از آنپس دم به غمازی زنند
# از خطا گر هیچ چین بینند در ابروی تو PageV02P623
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0070.png)

# ~~رنگ و بویند آن گروه رنگ جوی1 تیز بوی
# هان وهان تا تیره نکند گند1 ایشان بوی تو
# ~~عیب پوشانند شیران پلنگ افکن ز دوست
# سگ3بود آن کس که جویدروز و شب آهوی تو
# ~~طفل عقل و پیر حرصتد وجوان شهوت شدند4
# گر نباشد گنده پیر دهر کدبانوی تو
# ~~مردهلیو هویو نای و نوش باشند این خسان
# چونکه محنت اندر آید کر شوند از هوی تو
# ~~ز گوی بربایند از اقران چو چو گان در کژی
### | گرچه در چو گان فرومانند5 همچون گوی تو
# ~~گشته یکسر عاشق این پیر زال شوی کش
# خودبرین حجت نخواهد عقل شبهت شویتو6]
# ~~رومی و زنگی روز وشب چو کردندت خلاف
# ترکتازی آن کند کامروز شد هندوی تو
# ~~خود نگیرد7 دست وبر هر حرفت انگشتی نهد
# گر ببیند سستئی در پنجه و بازوی تو
# ~~از حسد نیک تو بد بیند ندیده از تو بد
# تا بدان بد8 نیک نادیده شود بد گوی تو
# ~~دوست آن باشد که از غم راست گرددهمچوموی
# فی المثل گر کژ شود دور از سرت یکموی تو
# ~~تو فرشته خوئی و این قوم تر دامن چو دیو
# خشک کن خوئی که کمتر9 کس نگردد خوی تو PageV02P624
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0071.png)

# توی1 خرسندی گزین و خانهآ ms342 یکتا طلب
# چون دل یکتا ندارد هیچکس در توی تو]
# سوم 3 - آنکه چون وبرا 4 ارثأ او 5 اکتسابا نعمتی و ثروتی حاصل آید
# ~~در خرج وانفاق آن6 از تبذیر و اسراف وهرزه کاری و اتلاف محترز باشد.
# ~~و همچنانکه نفقه بر عیال تنگ داشتن و در مروات و واجبات تقصیر کردن
~~ازجملهآ
# ~~خصال ذمیمه و افعال نکوهیده است اسراف و تبذیر  نیز8 همچنان داند و
~~(محیر-
# ~~الامور آوسطها) را کار فرماید و در آن کوشد که از جملهآ (واتدین اذا
~~آنفتوا
# ~~لم یسرووا و لم یقتروا وکان بین ذلک قواما) * [باشد) ، وفرمان (قوله
# ~~تعالی) 10 : (لاتجعل یدک مغلولة الی عنقک ولا تبسطها کل البسط):
# ~~را ممتثل11 باشد چه اگر[آن]12جوان در آن مال موروث این سنت مسلوک داشتی
# ~~چندان مذلت نبایستی کشید 13 و ( آن همه محنت نبایستی دید)14 . العربیته
~~15 :
# # إن المبلر من حزب الشیاطین %~% والله قد حرم التبدیر فی الدین
# # هلا تبدر ولا تقتر" وکن وسطأ %~% بدین الآمور جوادأ غیر ضنین
# الفارسیة :
# چه کنی هرزه مال خود اتلاف17 %~% نیست اسراف عادت اشراف
# گرچه اسراف نیست اندر خیر %~% خیر هم نیست هیچ در اسراف
# دورباش از تهتک و تبذیر %~% تا شوی از بلای فقر18 معاف
### | 12- از PageV02P625
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0072.png)

# دست بیداد فقر بربندی %~% وقتخرج ار روی ره انصاف1
# عتدال مزاج مردم را %~% برهاند ز عار حقنه و شاق
# الحکایة الحادیة عثر من الباب السابع : آوردهاند که در روز گار خلافت
# ~~امیر المؤمنین2 المعتضد بالله مردیرا از بازرگانان مال2 بسیار بر
~~امیری، از امرای
# ~~لشکر معتضد جمعشد و آن امیر در ادای آنمال5 تقصیر و تأخیر می کرد ومطل
# ~~و دفع میداد وبر آن صاحب حق استخفاف مینمود9 . چند نوبت آن
# ~~بازر گان به جهت استیفای حق خویش بر در سرای خلیفه تظلتم کرد0 و با
~~وزیر
# ~~عبیدالله11 بن سلیمان و تمامت ارکان مملکت و قو اد و حجاب و مقر بان
~~حضرت
# ~~رجوع12 کرد و مقصود او به حصول نپیوست ms343 . بعد از آن بازرگان چنین حکایت
# ~~کرد که چون از جواب نومید گشتم وطمع در استخلاص آن مال از جملهآ وسایل
# ~~و ذرایع بر گرفتم دوستی از دوستان مرا 13 گفت 14 ترا هدایت کنم به شخصی
~~که
# ~~مالتو بتمامت15 حاصل کند و تو محتاج آن نگردی که به کسی دیگر استعانت
~~کنی .
# ~~مرا16 فراپیش کرد17 و با خود به سوق الثلاثا برد به نزدیک خیاطی که در
~~مسجدی
# ~~نشسته بود وخیاطت می کرد و قرآن میخواند، و با آن خیاط ماجرای من شر ح
# ~~داد . خیاط چون سخن او تمام18 بشنید در حال بر پای19 خاست و با ما روی
~~به
# ~~سرای امیر آورد20 . وچون به نزدیک رسیدیم منپای بازپس نهادم21 و با آن
~~دوست
# ~~گفتم نیکو نکردی22 که مرا و خود را و این شیخ را همین لحظه عرصهآ
~~استخفاف
# ~~واستهزا وضرب وشتم22 وصفع24 خواهی کرد، جمله ارکان مملکت - و وزیر
~~PageV02P626
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0073.png)

# ~~شفاعت کردند با او مفید نبود شفاعت این شیخرا چهاثر باشد ؟ آندوست
~~بخندید
# ~~و گفت : باک نیست تو خاموش باش ومنتظر میباش تا لطف خدای - تعالی - در
# ~~حق خود (به سبب1 این شیخ) 2 مطالعه 2 کنی. وچون (به در سرای آن امیر)
# ~~رسیدیم غلامان وخدمتکاران او5 چون آن شیخ6 را بدیدند تعظیم و احترام
# ~~نمودند و قصد آن کردند که دست او بوسه دهند و گفتند : موجب تجشم شیخ
# ~~چه بوده است و مراد 7 چیست؟ اگر مهمی است که8 به کفایت آن قیام توان9
# ~~نمود اشارت فرماید 10 و اگر به حضور امیر احتیاج است شیخ به سعادت در
~~رود
# ~~و بنشیند چندانکه امیر فرو آید که برنشسته است . بازر گان می گوید که
~~من
# ~~چون13 تبجیل واکرام14 (ایشان درحق شیخ)15 بدیدم16 امیدوار گشتم، و
~~دررفتیم7
# ~~وبنشستیم18 وچون امیر باز آمد وخیاط را بدید اعزاز19 واکرام
~~نمود20(وبزر گ-
# ~~داشت هر چه تمامتر به جای آورد)21 و گفت جامه بیرون نکنم تا آنگه که
~~اشارت ms344
# ~~فرمایی که مراد چیست (و مقصود کدام)22 تا در حال امتثال وانقیاد نمایم
~~. او
# ~~سخن23 من با او بگفت و گفت24 : همین لحظه (خواهم که)25 مال "1 بگزاری
# ~~و او را از این قبض22 بیرون آری . گفت : والله جز از28 پنج هزار دینار
~~نقد ندارم
# ~~این29 زر همین لحظه تسلیم کنم و به30 باقی رهنها1 بیارم و اقرار 32 کنم
~~PageV02P627
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0074.png)

# ~~که اگر به یک ماه 1 نگزارم او 2 و کیل من 3 باشد به فروختن. و درحال
~~پنج هزار
# ~~دینار یگزارد و به4 باقی رهنهای زیادت از آنچه (وجه من بود) 5 بیاورد و
~~تسلیم
# ~~کرد وخوشدل و با مقصود باز گشتم6 . چون خیاط را با مسجد او رسانیدم 2
# ~~تمامت آن مال در پیش او بنهادم8 و گفتم : من از حصول این مبلغ نومید
~~شده
# ~~بودم به بر کات10 قدم و دم11 تو با من رسید مرا چنان میباید که هر چند
~~که
# ~~دل تو خواهد2 از اینزر برگیری . گفت : ایفلان نیکوییرا 13 که با تو
~~کردم4
# ~~مکافات می کنی و به من گمان بد میبری مال خود بر گیر15 ، خدای ترا
~~برکت6
# ~~دهاد (و باز گرد) 17 . گفتم : مرا یک حاجت دیگربمانده18 است19. گفت 20
~~:
# ~~وبگوی . گفتم : آنکه با من حکایت کنی که از)21 چه 22 سبب23 بود که آن
~~24
# ~~امیرسخن ( هیچ کس را)25 در باب من (قبول نکرد)26 (نهاز27 آن وزیر و
~~نه28
# ~~از آن ارکان دولت)29وترا طاعت داشت (و فرمانبردار شد)30. گفت : ای فلان
# ~~به مراد خویش31 رسیدی مرا بیش از این از کار باز مدار من (در"2
~~التماس)4
# ~~الحاح کردم (و بر درخواست لجاج نمودم)34 . گفت : (من مردیام) 35 چهل
~~سال
### | ات:
### | 5- مجا،
### | 8-
### | 188-
### | 25 PageV02P628
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0075.png)

# ~~است تا در این مسجد امامت و مؤذنی می کنم ومعاش من از خیاطت باشد یکروز
# ~~نماز شام نماز بگزاردم و از مسجد بیرون رفتم تا به خانه روم در راه3
~~ترکی
# ~~را دیدم)4 که ms345 (در این محله)5 وثاق داشت، مست بر در سرای6 ایستاده
# ~~بود و دست درعورتی صاحب جمال زده ، و میخواست که او را در سرای
# ~~خویش11 برد و آن عورت امتناع مینمود و فریاد می کرد که شوهر من (طلاق
# ~~خورده است12)13 که از خانه غایب نباشم و زاری وخواهش می کرد. من بیامدم
# ~~و از آن ترک درخواست کردم تا ترک آن عورت کند. او دبوسی در دست14 داشت
# ~~بر سرمن زد و سرمن بشکست ومرا بینداخت و عورت15 را به جبر16 در سرای7
# ~~برد. و من به منزل خود رفتم و خون از سرو جامه بشستم18 و(دیگربار)19 با
~~آن20
# ~~مسجد آمدم و نماز خفتن بگزاردم وجماعتیان21 را (با خود22 به در سرای
~~آن23
# ~~ترک بردم24 تا باشد که آن عورت را از دست آن ظالم خلاص توانم داد . و
~~چون
# ~~آواز ما بشنید با جمعی از 25 غلامان واعوان خود 26 بیرون آمد وبانگ بر
# ~~جماعتیان27 زدند28 وخوف29 در ایشان نشست30 و از31 میان (آن گروه)32 مرا
~~3 PageV02P629
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0076.png)

# ~~به ضربات متواتر و صفعات متوالی مخصوص گردانید وچندان بزدند که بیهوش
# ~~بیفتادم و همسایگان مرا بر گرفتند و با خانه بردند . نیم شب را 2 باهوش
~~آمدم و3
# ~~از حمیت دین و صلابت دیانت وظلم شنیع که (از آن ترک مشاهده کرده بودم)4
# ~~خواب و آرام از من برمید و با خود گفتم که ترک مست باشد و اوقات نشناسد
# ~~برخیزم و بانگ نماز بگویم 5 ، شک نکند که روز است ، آن 6 عورت را اطلاق
# ~~کند و7 باشد که (اذان من)8 سبب9 اذن او شود10 . با آن کوفتگی و خستگی1
# ~~به هزار حیله ( بیرون رفتم و)12 بر مناره شدم13 و بانگ نماز بگفتم و
~~مترقتب
# ~~و مترصد بنشستم، چشم بر راه نهاده (که اگر)14 آنعورت از15 سرا بیرون
~~آید،
# ~~و الا قامت نیز بگویم تا به صباح متیقن گردد و آن مظلومه16 را خلاص
~~دهد.
# ~~و چون17 ms346 یک لحظه از بانگ گفتن18 (من بگذشت)19 شارع دیدم پر از20 سوار
# ~~و پیاده شده11 ومشاعل وشموع می آوردند22 که که بود که (این ساعت)23
~~بانگ
# ~~تماز گفت و کجاستاین کس؟ مناز مناره آواز دادم که من گفتم و اینک
~~اینجاام .
# ~~گفتند : فرو24 آی و فرمان امیرالمؤمنینرا امتثال نمای. با خود گفتم :
~~خدای فرج
# ~~بخشید25 . فرو26 آمدم، ( بدر را دیدم که)27 حاجب خاص بود و مدار مملکت
~~بر
# ~~وی"1 وجمعی غلامان باوی. مرا به نزدیک امیرالمؤمنین المعتضد29 بردند
~~وچون PageV02P630
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0077.png)

# ~~به نزدیک او رفتم 1) 2 مرا 3 گفت : ترا 4 چه بر آن باعث آمد که مردمان
~~را
# ~~مغرور می گردانی به گفتن بانگ نماز بی5 وقت تا خداوتدان حاجت بیرون
# ~~آیند و روزه داران از اکل و شرب در وقتی که مباح است امساک کنند و
~~عسسان
# ~~ترک طواف7 گیرند و پاسبانان نه به وقت8 به خواب مشغول شوند؟ گفتم : اگر
# ~~امیرالمؤمنین مرا از بأس وهیبت خود ایمن گرداند (وبهجان زنهاردهد)9
~~صورت.
# ~~حال (چنانکه هست بر رأی او)11 عرضه دارم گفت. ترا امان دادم. من قصه
~~(ازاول
# ~~تا آخر12)13 با او تقریر کردم (واثرجراحات14 که براعضای من بود بدو
~~نمودم)15.
# ~~بدر16 را بفرمود17 که برو و آن زن و18 غلام را همین لحظه حاضر کن ( و
~~مرا با
# ~~گوشهای بردند)19 و بدر برفت20 و آن21 غلام22 و آن زن را حاضر
~~گردانید23.
# ~~اول معتضد از زن سؤال کرد24 ، همچنانکه25 من گفته بودم تقریر کرد26 .
~~بدر را
# ~~گفت17 : او را28 با29 پیش20 شوهر فرست (با معتمدی)31 و بگوی تا از زبان
# ~~من (شوهر اورا بگوید تا او را)32 نرنجاند وبا او احسان کند که او در
~~این صورث
# ~~مجرم نیحت ، وبفرمای23 تا از بیت المال هزار دینار به وی دهند . بعد از
~~آن مرا
# ~~آوازداد وچون درخدمتاوبایستادم ، روی به غلام کرد و گفت: اجرا وجامگی
~~تو
# ~~چند است و عطیته و ارزاق تو چه مقدار23 ؟ او مبالغ برشمرد[و] گفت35 ms347 :
~~ترا26 PageV02P631
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0078.png)

# ~~چندین نعمتو ثروت واطف خدای - تعالی - کفایت نبود که بر معاصی اقدام
# ~~نمایی وقصد حرم 3 و اهل پردهآ ایشان کنی4 و حرمت شریعت نگاه نداری
# ~~و هیبت من حذف6 کنی و بدین نیز بسنده نباشی و آن کس را که بر تو 8 امر
# ~~معروف کند بزنی و برنجانی؟ این غلام1 سر در پیش بمانده و هیچ11 جواب
# ~~نتوانحت گفت. پس بفرمود تا جوالی بیاوردند و چند گچ کوب2 و آن غلام را
# ~~غل13 برنهادند و"1 دست و پای او1 (به زنجیر) ببستند17 و فراشان را
~~بفرمود
# ~~نا18 بدان گچ کوبها (او را)19(خرد و مرد کردند)20( چنانکه ریزه ریزه شد
~~پس
# ~~بفرمود که در)21 دجله انداختند و مرا گفت : ای شیخ بعد از این از اجناس
~~منکر
# ~~هر چه بینی امر معروف به جای آر22 و در تغییر آن بکوش و اگر همه این
~~بدر
# ~~باشد که23 مقر بتر از او (نزدیک11 من کسی15 )26 نیست و اگر کسی (فرمان
~~تو
# ~~نبرد یا عنادی کند )27 نشان من و تو آن است که همین وقت28 امشب که29
~~بانگ
# ~~نماز گفتی بگویی من خود ترا آواز دهم. او را دعا گفتم و باز گشتم و این
~~خبر در
# ~~میان موالی و غلمان و قواد وتمامت حشم و متجنده شایع و منتشر گشت20.
# ~~و بعد از آن هیچ کس را خطابی نکردم در طلب انصافی31 که اجابت نکرد و تا
~~PageV02P632
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0079.png)

# ~~امروز1 حاجت نیفتاد که به ناوقت2 بانگ نماز گویم .
# فصل - و از جمله فوایدی3 (که در) 4 این حکایت است 5 :
# یکی - آن است که مرد باید که 6 در همه احوال شکر باری - تعالی - به
# ~~اقامت وظایف طاعت بگزارد2 و از وخامت عاقبت8 معصیت در دین و دنیا محترز
# ~~باشد و برهتک استار مسلمانان اقدام ننماید و از خیانت وبد اندیشی به
~~حرم
# ~~اخوان دور باشد تا در دین و دنیا سبب زوال ایمان و ms348 هلاک جان نگردد
~~(چناتکه
# ~~آن ترک را ، و ( در این معنی)10 می گویم11 :
# العربیة :
# # آلفق شؤم وهتک الستر مین سفه %~% فلا تکن فاسقأ دلستر هتاکا
# # اولاک مولاک مین احسانه دعمأ %~% فلا تحارب بما اولاک مولاکا
# الفارسیة :
# # ای چو شامت سیه گلیم آخر %~% چند از این همچو صبح پرده دری
# # چو کمانت گمان کژست12 از آن %~% در خور زخم تیر چون سپری
# # سپری می کند ترا ایام %~% هم از او عاقبت شوی سپری
# # سپری گردی از فلک روزی %~% ور چه پایت کند فلک سپری )13
# # سرسری در کسی نگاه مکن %~% گرچه هستی سری و این14 سپری
# # بر صر آیی چو موی زود ولیک %~% هم تو بر گردن آوفتی ز سری
# # امر معروف و نهی منکر را %~% منکری منکری ز کون خری
# # در- خری کم کن ای پسر کز تو %~% نکند روز گار عشوه خری
# # مثل جوزت ز سر18 فرو کوبد %~% ور چو فندق همه دل و جگری PageV02P633
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0080.png)

### | رج بقد ار شدت
# دوم - آنکه هر که دیندار و متدین و محقق و مؤمن2 بود باید که چون
# ~~بر منکری اطتلا ع یابد در تغییر آن به قصارای امکان 3 برسد و در اعانت
~~مظلومان
# ~~واهانت ظالمان به حد وسع و4 طاقت بکوشد تا شریعت محمدی منصور
# ~~و (رنود و) 5 فسقه مقهور گردند، و از کثرت عدد فساق وقوت و شوکت ایشان
# ~~محترز نباشد6 ، و اگر نیز تحمل ایذائی یا مقاسات مشقتی بباید کرد از 7
~~قاعدهٔ‌
# ~~مصطفوی که (ما اوذی نبی مثل ما اوذیت8) قدم بازپس نگیرد ویقین شناسد
# ~~که عاقبت انصار حق منصور باشند9 و احزاب شیطان10 مقهور ، و آن مجاهدت
# ~~سبب جاه (ورفعت)11 دنیا و آخرت گردد چنانکه آن مؤذتن را گشت که امتثال
~~امر12
# ~~ربانی و انقیاد حکم یزدانی که (ولتکن منکم طائفه یدعون إلی الخیر
# ~~در ربار سید کاینات که (قال النبی - علیهالسلام)15 : (آفضل الجهاد
~~کلمته
# ~~حق17 عند سلطان جائر وان قتیل صاحب ذلک فهو شهید) ms349 به افضل جهاد قیام
# ~~نمود ، و در این معنی17 می گویم : [ العربیة
# آمرک بالعرف آفضل الشییم %~% وذهیک النکر غایة الکرم
# قد فضلت منهما و دمنهما19 %~% امة صدر الوری علی الامم)
# هم بهها1آ لا عدمت خیرهما %~% دصر إذا جالآ علی القمم
# الفارسیة22 :
# # بهترین خصلت اهل دین را جز %~% امر معروف. و نهی منکر نیست
# # هر که او نیست اندرین حلقه %~% ز اهل دین چز چوحلقه بر در نیست
### | ت : PageV02P634
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0081.png)

# # در بهار صفا ز دوحهآ صدق %~% شاخ دین را از این دو به بر2 نیست
# # اجرم نیست عزت ایمان را %~% چون3 در این عهداین4 میسر نیست
# # اندرین خشکسال دین و خرد %~% چارهای جز که دیدهآ تر نیست
# # چون بدین دسترس نمی یابم %~% دستم از رنج جزکه بر سر نیست)5
# # سر هر خر سزای افسار است %~% لیکن این دم بر او جز افسر نیست
# # [دست بر سر چگونه دارم پای %~% دست چون زاهل ظلم برسرنیست]6
# # ننیوشند7 این خران سخنم %~% دم عیسی نصیب هر خر نیست
# # میوة باغ عقل ضایع شد %~% چون در این دور هیچ بر خر نیست
# سوم - آنکه پادشاه باید که چون بر ظلمی وقوف یابد و بر ستمی مطلع
# ~~کردد داد مظلومان بدهد و انصاف از ظالمان بستاند و در عدل بگشاید و دست
# ~~ظلم بربندد تا مثال ربانی را که (ان الله یأمر بالعدل والاحسان)* کار
# ~~فرموده باشد و ازفایدهآ (عدل ساعة خیر من عبادة ستین1 سنة) محروم
~~نماند.
# ~~وپیوسته مصلحان را دست گیرد ومفسدانرا سر کوفته دارد تا دولتش پایدار
~~بود9،
# ~~چنانکه معتضد کرد10 . العربیة11 :
# # العدل فی ملک الملوک ضیاء %~% زینت به الوزراءآ و الأمراء2
# # با لعدل یعتدل المزاج بیملکهم3 %~% و مع اعتدال لد دزول بقاء
# الفارسیة :
# # ایزد آن را که خسروی داد ست %~% بهترین خصلتی از او داد ست
# # ملک اگر فی المثل سرایی شد %~% داد آن را اساس و بنیاد ست
# # هر که در بند داد دارد دل %~% از ستم در دو گیتی آزاد ms350 ست PageV02P635
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0082.png)

# # لم شد رنج ظالم و مظلوم %~% دادگر در دو گون دلشاد ست
# # تنگ راهی است ظلم نیک مخوف %~% عدل صحرای امن و آباد ست
# # ظلم آباد را کند ویران %~% باز ویران1 ز عدل آباد ست
# # ملکت ار ملکت سلیمان است %~% نیست ثابت از آنکه برباد ست
# الحکایة الثانیة عثر من الباب السابع : ابومسکین صدقه از جملهآ مغنیان
~~بود
# ~~و بهمجالسهارون الرشید حاضرشدی2 . (گاه بودی) 3 که نوبت4 سرود و سماع
# ~~به وی رسیدی و5 وقت بودی6 که محروم باز گشتی، به جهت آنکه از آحاد
~~مغنیان
# ~~و اتباع ایشان بود . او حکایت کرد 7 که شبی ما را آواز داد" و چون در
~~رفتیم
# ~~پرده9 آویخته بودند و او از پس پرده نشسته [ بود ]10، ما را بیرون پرده
~~بنشاندند
# ~~و خادمی بیرون آمد و اسماعیل بن جامع را که مقدم و استاد مغنیان بود
~~فرمود
# ~~تا نوبتی سماع بکند . او این شعر11 در"1 صوتی خوش و آهنگی دلکش گفتن
# ~~گرفت . العربیه 13 :
# # وف دالمنازل ساعته فتأمل %~% هل بالدیار الزائیر مین منزل
# # اولا قغیم 15 توقتقی 16 وتلدذی %~% وسط الدیار کاننی ذم آعقل
# # ما بالدیار مین البلی ولقد اری %~% آن سوف2 یحملنی الهوی فیمحمل
# # احق من یبکی بکل محلته %~% عرضت له فی منزل للمعول
# # محان 18 بعل حمامة 19 سجعت له %~% و غمامة برقت بنوء الآعزل
# # ببکی فیفضحه الدموع وعینه 20 %~% ما عاش مخضلة1 کفیض الجدول
~~PageV02P636
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0083.png)

# الفارسیتة1 :
# ~~آنجا توقتف کن دمی بنگر که یابی محرمی
### | کز دل فرو شوید غمی سازد سرایش منزلم
# ~~ور نی ستاده بر گذر تا کی کنی هر سو نظر
### | زین سان که من2 هستم مگر دیوانهام نی 4 عاقلم
# ~~در جانم آید این خلل کامروز دیدم این5 طلل
### | ینجا بمیرم بی اجل تا (تونهی) دلا محملم
# ~~چشمم به گریه شد سزا چون دید بییاران مرا
### | شاید که بفزایم بکا چون در فراقت معولم7
# ~~مرفی کند گر نالهای یا ریزد ابری ژالهای ms351
### | یا بشکفد9 خوش لالهای غم بیش گردد حاصلم
# ~~گرچه بسی کوشیدهام تا عشق را پوشیدهام
### | این اشک بر جوشیدهام پیدا کند راز دلسم
# خادم بیرون آمد و گفت : هرکه از شما این صوت میداند بگوید . از
# ~~آن زمره هر که این صوت10 یادداشت بگفت . همانا که او را طرب نیاورد1
# ~~و نپسندید . خادم بیرون آمد و روی بهمن کرد و گفت : یاصدقه اگر تو این
~~صوت
# ~~میدانی13 بگوی13. من آغاز کردم و آن جماعت تعجب نمودند از اقدام من بر
# ~~گفتن صوتی که از جملهآ استادان ومقدمان نپسندید14، وچون تمام کردم خادم
~~گفت:
# ~~احسنت اعادت کن . من اعادت می کردم و ایشان در تحسین میافزودند تا
~~آنگاه
# ~~که هفتبار بگفتم . (بعد از آن)15 خادم بیرون آمد، گفت : برخیز و به
~~نزدیک
# ~~امیرالمؤمنین درآی (تا سماع کنی)16 در موضعی که نظر او برتو باشد .
~~برخاستم PageV02P637
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0084.png)

# ~~و در رفتم و جملهآ مغنیان بیرون پرده بماندند و من سه نوبت دیگر آن صوت
~~را
# ~~اعادت کردم وهر نوبت امیر المؤمنین بر لفظ میراند که احسنت یا صدقه. و
~~چون
# ~~لطف خدای1 - تعالی2 - در حق خویش3 به واسطهٔ‌ تحسین امیر المؤمنین
# ~~و کرامت اصغائی که از سر رضا ارزانی میداشت مطالعه می کردم گفتم : یا
# ~~امیرالمؤمنین این صوت را حدیثی 4 شگفت است وحادثهای* عجب، اگر
# ~~امیرالمؤمنین اجازت قرماید بر رای جهان آرایش عرضه دارم تا اعجاب
# ~~و استحسان7 او8 زیادت گردد. گفت : بیار تا چه داری ؟ گفتم : من بندهای
~~بودم
# ~~از آن یکی از آل زبیر و خیاطی نیکو دانستمی20 پیراهنی به دو درم دو
~~ختمی
# ~~و ایزار پایی بهدرمی و هر روز دودرم ضریبهآ (من بود که)11 به خواجه
~~رسانیدمی.
# ~~یک روز آن دو درم ضریبه12 نقد کردم و چون از کار فارغ شدم قصد آن کردم
~~که
# ~~به موضعی روم که آنجا مجمع12 مغنیان بودی تا صوتی بشنوم14 که مرا (بر
# ~~اصوات وسماع)15 مغنیان و اقتباس ازایشان شعفی بود. ms352 چون نزدیک بر کهآ
~~مهدی
# ~~رسیدم کنیزکی را دیدم در غایت سیاهی، سبوئی بر گردن به آب میرفت و این
# ~~صوت (به آواز خوش)16 در پردهآ راست (و آهنگ بلند)17 و نغمات متناسب
# ~~و اصول مستوی می گفت ، چنانکه من از لذت استماع آن مدهوش گشتم و (از
# ~~پی او میرفتم)11 و استراق سمع می کردم تا دزدیده آن صوت از او یاد
~~گیرم19.
# ~~مینماید20 که مدهوش سماع این صوت دلاویز و شیفتە21آ نغمات این سرود طرب
~~- PageV02P638
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0085.png)

# ~~انگیز شدهای . گفتم : ای والله . گفت : به حق این1 تربت2 و آنکه در وی
~~خفته
# ~~است - واشارت به روضهٔ‌ مطهتر 3 مصطفی4، (صلوات الله وسلامه5 علیه)
# ~~کرد7 - که8 تا دو درم ندهیاین صوت نیاموزی . من در حال آن دو درم ضریبه
# ~~بدو تسلیم کردم . او سبوی از گردن فرو گرفت و10 بنهاد و بنشست ومرا
~~تعلیم
# ~~میداد و تلقین می کرد تا آنگاه11 که یاد گرفتم . و"1 برخاست و آب بر
~~کشید و
# ~~برفت . و چون او از چشم من غایب شد13 ندانستم که به کدام طرف رفت و
# ~~صوت نیز فراموش شد ، هم لحن وهم شعر ، چنانکه گفتی هر گزنشنوده بودم13،
# ~~و متحیر یماندم ودر بدترین حالتی به نزدیک خداوند گار رفتم .
# او ضریبه طلب کرد و من ندانستم که چه جواب گویم . چون15 لجاج 4
# ~~در سخن من مشامده کرد در خشم شد و مرا صد تازیانه بزد و بفرمود تا سر"
~~و
# ~~ریش من بتراشیدند وراتبهآ طعام من - و آن18 چهار گرده نان بود1 - ازمن
~~باز
# ~~گرفتند . و آن 20 همه رنجها که تحمتل21 کردم بر دل من هیچ صعبتر
~~ومؤثرتر
# ~~از فراموش کردن آن صوت نبود و آن شب در سخت ترین محنتی و صعبتر 2
# ~~بلیتی به روز رسانیدم و چون بامداد شد ندانستم که آن کنیزک را کجا طلب
~~کنم.
# ~~بدان موضع رفتم 23 و منتظربایستادم24 تا وقت نماز دیگر آن کنیزک را
~~دیدم25
# ~~می ms353 آمد و26 چون مراواله و متحیر بدید گفت : مینماید که آن صوت فراموش
# ~~کردهای 27 . گفتم: آری وصد تازیانه28 خوردهام و ( سر و ریش به باد
~~دادهام)29 PageV02P639
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0086.png)

# ~~و دوش گرسنه خفتهام . گفت : ترک این سخنها کن ، والله که تا دو درم
~~دیگر1
# ~~ندهی ( از من آن صوت تشنوی) 2 . گفتم : الله الله از خدای بترس و روا
~~مدار
# ~~که با من همان رود که دیروز 2 رفت . گفت : تودانی ، سو گند شنیدی ،
~~وبرفت.
# ~~من گفتم : لحظهای صبرکن . و برفتم و ناخن پیرای2 به نزدیک بقالی به
~~دودرم
# ~~رهن کردم  و بدو دادم . و چون آغاز گفتن صوت کرد مرا صوت با یاد آمد .
# ~~گفتم : دو 6 درم با من ده . نداد و گفت : تا صد بار نشنوی ترا به 7 یاد
~~نماند .
# ~~بنشست و صد بار این صوت با من اعادت کرد (و من بغایت ماهر)8 شدم . و
# ~~چون از ( آن فارغ شدم و کنیزک برفت)9 و آن 10 ضریبه و ضرب با یادم آمد
# ~~پشیمان شدم ودلتنگن وپریشان به نزدیک خواجه رفتم . وچون نظر خواجه بر
# ~~من افتاد ( گفت : ضریبه بیار)11 گفتم : بشنو 12، و13 آواز بر کشیدم و
~~آن 4
# ~~صوت چناتکه یاد گرفته بودم بگفتم . خواجه را بغایت خوش آمد . گفت :
~~والله
# ~~من ندانستم که تو بدین خوشی و دلکشی سرود توانی گفت ، اما آنچه رفت از
# ~~ضرب و تحلیق باز پس نیاید و ندامت در آن (فایده ندهد )15 ، اما وظیفهآ
~~قوت
# ~~تو فرمودم تا علی الدوام به تو میرسانند وضریبههٔ‌ هر روزه از تو اسقاط
~~کردم
# ~~(ودیگر از تونطلیم) 16 ، اگر من و عیال من 17 از گرسنگی هلاک خواهند شد
~~.
# ~~و چون حکایت تمام کردم جماعت رؤسا و اکابر مغنیان را که حاضر بودندچون
# ~~اسحاق بن ابراهیم الموصلی و پدرش ابراهیم وابن جامع وسلیمان بن سلام
~~فرمود PageV02P640
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0087.png)

# ~~تا هر یک را هزار دینار بدادند ومرا پنج هزاردینار [بداد و]1 گفت :
~~چهارهزار ms354
# ~~دینار عوض آن چهار درم ویکهزار دینار عوض آن صد تازیانه ، و آن شب
# ~~محسود جملهآ استادان (از آن) 3 حضرت باز گشتم .
# فصل - و این حکایت مهیج4 است5 جماعتی را که در کسب هنری واحراز
# ~~منقبتی 6 متحمل مشقتی 7 ومضرتی شوند و در علمی8 شریف و فضلی مقبول
# ~~رنج9 برند که به همه حال ثمرهآ (آن در)10 دین ودنیا بدیشان رسد
~~وبرخورداری
# ~~رنج پیش از وفات بینند11، چنانکه12 ابو مسکین در تعلیم آن صوت کشید و
~~اگر
# ~~چه حرفتی خسیس بود ضایع نشد . و ( در این معنی)13 گفتهام : العربیة
# # من ضاعه 1 طلب فی کسب منقیته %~% فلا تظنن ان السعی هد ضاعا
# # العلم مسک یزید النشر15 طالیه %~% اذا امتسعت16به لدغرو ان ضاعا
# الفارسیه]17 :
# # نیک آموز هرچه آموزی %~% ورچه بد خواندش بد آموزی
# # دانش اندوزشو که18 در دوجهان %~% نیست بی بهره دانش اندوزی
# # شاه با جهل کیست19 بدبختی %~% بنده با علم کیست بهروزی
# # چون که10 امروز راست فردایی %~% غم دانش بخور تو امروزی
# # بفروز آتش طلب چون نیست %~% بهتر از علم عالم افروزی
# # کی شودنانت پخته گر چوتنور %~% از طلب ثیست در دلت سوزی
# # نشنودست گوش عقل و خرد %~% به ز دانش صریح و مرموزی
### | 4- مجا:
### | 11- PageV02P641
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0088.png)

# # نکند کس کمان تو در1 زه %~% گر ز دانش بر وزنی تو زی
# # هر که در علم رنج برد شبی %~% هم از آن رنج برخورد روزی
# گرهمه مطربی و مسخر گی است %~% هم ببایدا به عید و نوروزی
# الحکایة الثالثة عشر من الباب السابع : اسماعیل بن جامع السهمی که در علم
# ~~موسیقی استادی ماهر بود و تقد م او درآن شیوه بر اهل آن حرفت ظاهر،
~~حکایت
# ~~کرد3 که وقتی در مکه مرا اعساری4 تمام روی نمود ویمین من از یسار خالی
~~شد
# ~~و راه (پیش وپس) 5 و یمین و یسار ندانستم ، با اهل و عیال از آنجا به
~~مدینه
# ~~نقل 6کردم . یک روز بامداد در مدینه میرفتم و در ms355 ملکمن بیروناز سه درم
~~نیود
# ~~که در آستین داشتم، کنیز کی را دیدم در پیش من میرفت سبویی2 بر گردن و
~~( به
# ~~صوتی)1 حزین ودلکش ترنم می کرد20 ومی گفت . العربیة 11 :
# # شکودا الی آحبابنا طول لیلنا %~% وقادوا لنا ما اقصر الدیل عنذنا
# # و ذاک لان الیوم یفشی عیونهم %~% سراعا وما یغشی لنا الیوم اعینا
# # اذادادقا البثیل المضر بدیالهوی %~% جزعناوهم یتبشرون اذا دنا
# # ولو اذهم کادوا یلاقون مثل ما %~% تلاقی لکاذوا وی المضاجع مشلنا
# الفارسیتة 16:
# نا دوستان کنم ز درازی شب گله
### | ایشان کنند نیز شکایت ز کو تهی
# ~~بیدار را بود  ز درازی شب خبر
### | خفته از آن درازی کی دارد آگهی
### | 1- PageV02P642
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0089.png)

# شادان شوند1 چونکه شب آید برای خواب
### | من در غمم که باشد ازو چشم من تهی
# گر در طریق عشق مرا همرهی کنند
### | باشند هر شب از غم بیدار چون رهی
# و چون بشنیدم خوشی آن صماع همگی2 دل 3 من فرا گرفت 4 و یک حرف
# ~~بر یاد من نماند، گفتم : ای کنیزک نمیدانم که رویت تیکوتراست یا آوازت
~~خوشتر؟
# ~~اگر لطف کنی و افادت 5 فرمایی (و آن صوترا اعادت کنی)6 . گفت7 : منت
# ~~دارم و خدمت کنم . و آغاز کرد هزاربار از آن خوشتر و دلکش تر وچون
~~خاموش
# ~~شد از کمال حیرت ، آن صوتمرا دیگربار فراموششد . من در ستایش و تحسین
# ~~او بیفزودم و گفتم : چه باشد اگر از روی تفضل یکبار دیگر مترنم این صوت
# ~~دلاویز و این ترانهآ طربانگیز شوی؟ او روی ترش کرد و چین در ابروی8
~~افکند
# ~~و گفت : (عجب از آن) میدارم که یکی از شما بیاید وکنیزک مردمان را که
# ~~وظیفهآ 10 ضریبه موظف باشد از کار بازدارد و از شغل مانع آید . من دست
~~در
# ~~آستین کردم و آن سه درم در دامن او افکندم و گفتم : ضریبهآ امروزینه 11
~~از اینجا
# ~~بگزار12 و این صوتمرا تلقین کن تا یاد گیرم، و اوبه گرانی و ms356 کراهت13 آن
~~درمها
# ~~از من بستد14 و گفت : تو میخواهی که15 به سه درم ازمن16صوتی یاد گیری
~~که
# ~~بدان صوت سه هزار دینار17 بستانی؟و چندبار دیگر بگفت تامن (یاد گرفتم
~~و)
# ~~شادان و خوشدل باز گشتم و با خود چند نوبت تکرار کردم تا مقرر و مخمتر1
# ~~گشت. و از آنجا قصد بغداد کردم و مکاری مرا بر دروازهآ بغداد فرود آورد
~~وخود PageV02P643
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0090.png)

# ~~برفت ومن ندانستم که2 به 4 کجاروم5 و به که التجا سازم و به6 کدام موضع
# ~~نزول کنم؟ وچون از جسر بگذشتم وبه شارع7 ومیدان رسیدم به نزدیکی 8 سرای
# ~~فضل بن ربیع مسجدی دیدم ، بنائی مرتفع وعمارتی خوب9 به فرش و زینت
# ~~آراسته با خود گفتم به همه حال اهل این مسجد جماعت بزرگان ومعارف10
~~توانند
# ~~بود. ودرمسجد رفتم وچون11 نماز دیگر12 بگزاردم (تا نمازخفتن
~~همانجابودم)13.
# ~~و (چون نمازخفتن بگزاردند وجماعتیان14 باز گشتند)15 بهغایت (ملول
~~وپراکنده -
# ~~خاطر گشتم)16. مردی بماند 17 که نماز می گزارد و جمعی18 در انتظار او
~~برپای
# ~~ایستاده19 او چند رکعت نماز زیادت از دیگران بگزارد20 و چون سلام داد
~~روی
# ~~به من آورد و گفت : پندارم21 که غریبی . گفتم: آری. گفت22 : بدین شهر23
~~کی
# ~~رسیدی24 ؟ گفتم : امروز نماز دیگر و مرا در این شهر منزلی15 و مسکنی
~~نیست
# ~~و آشنایی ندارم که به نزدیک26 او روم و نیز صنعت من از27 آن صنعتها28
~~نیست که
# ~~با اهل صلاح وعفاف وارباب زهد و تقوی تمسک توانم نمود . گفت : صنعت
# ~~قو چیست ؟ گفتم : من مردی29 مغنی و مطربم و در آن شیوه مهارتی تمام و
~~در
# ~~آن باب بصارتی کامل دارم30 . چون31 بشنید به تعجیل32 برخاست و برفت و
~~از PageV02P644
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0091.png)

# ~~آن کسان که با او بودند یکی را فرمود (که ملازم من باشد) 1 . (چون او
~~برفت
# ~~از آن شخص)2 پرسیدم که این (بزرگ که بود)3 ؟ گفت : این سلام [بن]
# ~~الابرس 5 است ازجملهآ خواص و مقر بان امیر ms357 المؤمنین. و این شخص که
~~ملازم
# ~~من بود مرا به کوشکی برد از کوشکهای خلافت 7 و از مقصورهای بگذرانید و
~~به
# ~~مقصورهآ دیگر رسانید ومائدهآ آراسته به الوان اطعمه وانواع اباها که بر
~~مواید
# ~~پادشاهان باشد بیاوردند. وچون از اکل فارغ شدم 8 غحول وطیب و خلعتی
~~لطیف
# ~~و قیمتی بیاوردند و مرا برمر کبی نشاندند و به سرای خلیفه بردند و بدان
~~دافستم که
# ~~سرای خلیفه است که آواز باسبانان و تکبیر میشنودم و بر چند سرای و حجره
# ~~بگذرانیدند تا مرا11 بهسرایی12 رسانیدند13 که بیشتر آن14 از15 آیگیته
~~بود. مردی
# ~~دیدم نشسته بود6 و بربطی بر کنار نهاده و سه کنیزک بر دست راست او
~~نشسته ،
# ~~هر یکی بربطی بر کنار . آن مرد چون مرا بدید ترحیب کرد و بر پهلوی خود
# ~~جای داد و چون بنشستم در17 برابر آنمجلس مجلسیدیدم آراسته و معلوم میشد
# ~~که جمعی آنجا نشسته بودهاند اکنون برخاستهاند، و پردهای دیدم آویخته .
~~من
# ~~بنشستم و با خود گفتم : «تا خود فلک از برده چه آرد بیرون؟» . وهم در
~~حال
# ~~خادمی از پس آن پرده پیرون آمد و آن18 مرد را فرمود تا غنا آغاز کند .
~~آنمرد
# ~~آغاز کرد وصوتی و لحنی19 گفتن گرفت که من ساخته بودم برین 20 :
~~العربیتة21.
# # لم دمش میلا ولم ترکب علو قبب %~% ولم کر27ا لشمس الد دونها العدل
# # تمشی الهوینا کان الشمس دوحشها %~% مشی الیعافیر فیحتانها اذوهل23
~~PageV02P645
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0092.png)

# الترجمه)1 :
# ~~میلی نرفته2 هر گز و ننشسته بر ستور
### | فی جز درون پرده رخش دیده آفتاب
# ~~چون آهوان رمیده و ترسان همی4 دود
### | در آفتاب و صحرا با وحشت و شتاب5
# این صوت را (بر بربط) بی اصابت و اصول بر او تار مختلف
# ~~و دستانهای8 پریشان بزد وچون فار غشد همان خادم (بیرون آمد)1 و کنیز کی
~~را.
# ~~که بر پهلوی او نشسته بود (اشارت کرد)11 تا نوبتی سماع کند و او نیز
~~صوتی
# ~~که12 من ساخته بودم ms358 (آغاز کرد )13 قدری راستتر14 و بقانونتر15 از آنکه
~~آن
# ~~مرد می گفت16
# # یا دار آصبحت خلا لا انیس بها %~% إلا العظباء وإلا الناشط الفرد 7
# # این الدین إذا ما زرتهم18 ورحوا %~% وطار عن قلبی التشواق19 والعمد .
# معنیش این باشد21 :
# # ای سرایی که نیست در وی جز %~% گاو وحشی و آهو و نخجیر
# # آن جماعت کجا شدند که برد %~% رخشان از دلم هنا و زحیر 22؟
# و آن خادم باز آمد و کنیزک دوم را اشارت کرد . او صوتی که حکم الوادی
# ~~ساخته بود آغاز گرد برین [شعر ]23 :
# 1- اساس : تداود . ت : ترجمهاش این باشد %~% -ت :
### | 13 PageV02P646
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0093.png)

# # ووالله ما آدری آیغلیینی الهوی %~% إذا جد و شک البین أم انا غالبه
# # فان استطع اغلب وان تغلب الهوی %~% فمئل الذی لاقیت کغلب1 صاحبه
# ومعنیش1 این باشد]2 :
# ~~والله که تمی دانم تا صبر من اندر هجر
### | از عشق قزون آید یا عشق فزون گردد
# ~~گر صبر کنم نیکو ور نه چه عجب باشد
### | گر ز آنکه دل عاشق در عشق زبون گردد
# و چون این صوت تمام کرد 5 خادم دیگر باره 6 (بیرون آمد) 7 و کنیزک
# ~~سوم را فرمود تا8 سماع کند . (آن کنیزک) 9 صوتی که چنین ساخته بود (
~~گفتن
# ~~گرفت)10 . العربیه11 :
# # جرینا1 علی قیسیته عامریته %~% لها بشر صادی الادیم هجان
# # وقالت والقتجانب الستر دونها %~% من ایته1 ارض او من الرجلن 114
# # (فقلت ذها آما تمیم فا سرتی %~% هدیت و اما صاحیی فیماذی
# # رفیقان ضم الفر بینی و بینه %~% وفسد دجمع الشتی فیلتقیان)15
# معنیش اینست)16 :
# ~~گذر بر آن بت قیسی 17 عامری کردم8
### | که از صفا رخ او رشک برگ یاسمن است
# ~~درید پردهآ ما ، پرده چون ز رخ برداشت
### | به غنج19 گفت: شمارا بگو کجا وطن است؟
### | 4- مجا :
### | 7- مجا : بیامد PageV02P647
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0094.png)

# ~~جواب دادم و گفتم : خدات توبه دهاد
### | من از تمیم ولیکن رفیقم از یمن است
# ~~سفر میان من و او مرافقت1 افکند
### | که همرهی سبب اجتما ms359 ع او و من است
# بعد از آنخادم بیرون آمد [ و آن2 مرد را گفت تا نوبتی دیگر سماع کند .
# ~~او صوتی از آن من که بر شعر عمر بن ابی ربیعه (ساخته بودم گفتن گرفت)2
~~.
# ~~شعر 4 :
# # مسی باسماء هذا القلب معمورا %~% اذا آوول صحا یعتاده عیدا
# # کان احور من غزلان ذی بقر %~% اعارها شیة العینین و الجیدا
# # و مشرقا کشعاع الشمس بهجته %~% و مسطرا علی لبانته سودا)
# الترجمه :
# ~~دل شکستهآ من یر ز انده اسماست
### | که گر ازو برود باز سوی او تازد
# ~~به چشم و6 گردن کز7 آهوانش عاریتست8
### | ز شیر مردان دایم شکار اندازد
# ~~قلادهآ سیه او و روی نورانی
### | چو آفتاب که از شب حمایلی9 سازد
# بعد از آن کنیزک او لین را فرمود10 و او این شعر و صوت گفتن گرفت که
# ~~حکم وادی راست . شعر11 :
# # تعیرذا انا قلیل عدیلنا12 %~% فهطت لها ان العرام قلیل
# # و ماضرنا انا قلیل و حازنا %~% عزیز و حاز الاکرمین دلیل PageV02P648
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0095.png)

# # (وانالقوم مائری القتل سنته %~% اذا ما وآیه عامر و سلول
# # یقرب حب الموت آجالنا لنا %~% و یکرهه آجالهم فیطول)1
# الترجمه :
# ~~ما را نگار ما به کمی کرد سرزنش
### | گفتم : کرام باشند اندر زمانه کم
# ~~خوارست2 زینهاری خصم ار چه بیمرند3
### | ما گر کمیم جای به ما هست محترم
# ~~ما شاد میشویم زمردی به قتل و موت
### | گر عامر و سلول شوند از فنا4 دژم
# ~~هستیم مرگ دوست به ما زود از آن رسد
### | و ایشان نیند دوست از آن میخورند غم 5
# ~~و کنیزک دومین این شعر و صوت را بگفت : شعر
# # وددتک لما کان ودک خالصأ %~% و اعوضت لما صرت2 دهبا مقسما
# # دنی یلبث الحوض الجدید بناؤه %~% اذا کثر 10 الوهاد11 ان یتهد ما
# ~~الترجمه :
# ~~دوستی گردم چو خالص بودی اندر دوستی
# باز بر گشتم چو با هر کس شدی آمیخته
# ~~حوض اگرچه (نو بود)12 چون آب (خوارعام شد)13
# نیست نادر گر شود ویران و ms360 آبش ریخته
# ~~و کنیزک سوم14 صوتی آغاز کرد و بگفت برین شعر که خنساه15 گفته
~~PageV02P649
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0096.png)

# ~~ست : شعر
# # مسا کر الا کان اول طاعن %~% و ما ایصرته الخیل الا افشعرت
# # فیدر که ماراو هو لم تحطه الغنی %~% فمثل 2 اخی یومأ به العین قرت
# # فلست انساعی بعده برزیته %~% فاذکره إلأ اذجلت و تسلت
# ~~الترجمه :
# ~~نبرد حمله مگر بود او لین طاعن
### | ندید رویش جنگی کزو نشد ترسان
# ~~کشید کینه و هر گز جدا نشد ز غمش4
### | به من نمای جز5 او تا بدو شوم شادان
# ~~پس از مصیبت او هر بلا که پیش آید
### | چو باز گردم ازو بر دلم شود آسان
# و در دور سوم6 آن مرد صوتی و شعری2 بگفت .
### | شعر9 :
# # احا الله صعلوکآ منماه وهمه %~% من الدهر ان یلفی لبوسأ ومطعما
# # ینام الضعی حتی اذا لیله انتهی %~% تتبه مسلوب الفؤاد مورما
# # وذکن صعلوکآ دساور همه %~% و یمضی علی الهیجاء لیثأ مصمما
# # فدلک ان یلقی المنیة یلقها %~% کریما و ان یستغن دوما فربما
# الترجمه :
# ~~باد بردرویش نفرین چون نباشد همستش
### | ازخساست روز و شب بیرون نان وجامهای
# ~~روز خسبد تا چو شب آید بود شوریده دل
### | بهر نانی بر امید خاصهای و عامهای PageV02P650
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0097.png)

# ~~لیک1 درویش1 توانگر دل بود مانند شیر
### | کز نهیبش هر زمانی بشکند هنگامهای
# ~~تا به نام نیک میرد همچو شیران محترم
### | یا شود بر آرزوی خویشتن خودکامهای
# پس 3 کنیزک او لین صوتی دیگر بگفت بر شعری از آن حاتم طیآ و آن
# ~~شعر اینست : شعر4
# # إذا کنت ربا للقدوص فلا تنر %~% رفویقک یمشیی خلفها غیر راکب
# # انخها و اردفه وان حملتعما %~% وداک و ان کان العقاب معاقب 6
# الترجمه :
# # چون هست ترا مرکب بر راه ستاده %~% مگذار که همره رودت با تو پیاده
# # گر هردوبه منزل بردت مر کب1 رستی %~% ور نی به کرم باشی تو داد بداده
# و کنیزک دوم صوتی برین شعر که از آن عمرو بن معدی کرب ms361 است گفتن
# ~~گرفت : شعر 8
# # الم تر لما ضمنی البلد الففر %~% سمعت غناء یصدع القلب یا عمرو
# # اأششنا و انا عصیته مذحجیة %~% دراد علی وفر و لیس لنا وور
# ~~الترجمه :
# ~~آخر ندیدی آنکه9 در آن دشت بی نبات10
### | صوتی به گوشم آمد کای عمرو دست گیر
# ~~خواهند مال و مال نداریم هیچ چیز
### | فریادرس که ما ز بنی مذحجیم اسیر
### | ک PageV02P651
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0098.png)

# پس 1کنیزک سوم ترانهای بگفت1 از آن عمرو بن ربیعه 5 شعر 6 :
# # فلما دواهقنا و سلمت اسفرت %~% وجوه زهاها الحسن ان بتقنعا
# # تتالیهن بالعرفان لما راینتی %~% و قلن امرء باع اضل و اوضعا
# # و لما دراضعن الاحادیث قان لی %~% اخفت علینا آن یعز و یخدعا
# الترجمه :
# ~~مرا بر زمرهآ خوبان وقوف افتاد گه گاهی
### | که بی پرده رخ هریک به خوبی بود چون ماهی
# ~~را نشناخته کردند و پس گفتند با یاران
### | مگر چیزی عزیز آن مرد گم کردست در راهی
# ~~یس آنگاهی به صد طعنه مرا گفتند میترسی
### | که بفریبد کسی ما را به مکر و غدر8 ناگاهی
# وچون هریک از مطربان سه نوبت سماع بگفتند9 دانستم که بعد ازین نوبت
# ~~من باشد. آنمرد را فرمود10 که بربط بر گیر و فلان پرده بساز. او"2 چنان
~~کرد 0]
# ~~بعد از آن خادم دیگر باره بیرون آمد12 و مرا اشارت فرمود . من بربط بر
~~گرفتم
# ~~و آن صوت اول را که بار اول آن مرد مختل 13 و بیاصول گفته بود به
~~استادی
# ~~هرچه تمامتر بگفتم وچون آغاز گفتن کردم از خدم و حواشی جمعیاز هر
~~گوشهای
# ~~به استماع آن صوت نزدیک 14 من آمدند ، و چون تمام شد خادم بیرون آمد که
# ~~این قول که ساخته است؟ گفتم : من . باز گشت و باز بیرون آمد و گفت دروغ
# ~~می گوئی ابن جامع راست . و چون دور در گشت16 و بار دیگرنوبت سماع به
# ~~من رسید می آن صوت دوم که از آن من بود وایشان17 نیکو ms362 نگفته بودند18
~~(اعادت PageV02P652
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0099.png)

# ~~کردم)1 و ایشان همانتعجتب نمودند2 و از من سؤال کردند که کراست؟ و چون
# ~~بگفتم3 که 4 من ساختهام همان تکذیب بکردند5 و گفتند : اسماعیل بن جامع
# ~~راست. (و چون نوبت سوم 6 آمد و از غنا فار غشدم همان سؤال بکردند هم بر
# ~~آن سنت 7 مرا مصبدق نداشتند و گفتند : اسماعیل جامع راست)8 . من گفتم :
# ~~اسماعیل بن جامع منم : چون این سخن بر زبان من برفت امیر المؤمنین رشید
# ~~و جعفربن یحیی البرمکی، را دیدم0 همچنانکهماه و آفتاب که11 ناگاه از
~~سحاب
# ~~بیرون آید از پرده بیرون آمدند و فضل بن ربیع درپیش می آمد. اشارت کرد
~~که
# ~~امیرالمؤمتین است. من درحال زمین بوسه دادم و سر از تفاخر بر آسمان
~~رسانیدم.
# ~~مراگفت : ابن جامع تویی ؟ گفتم : بندهٔ‌ امیرالمؤمنینم 12 و بنشستند13
~~ومرا4
# ~~فرمود15 تا16 بنشستم و از حالم"1 بپرسید18 ومن"1 حال خود عرضه داشتم .
~~پس
# ~~اشارت کردند که با سر سرود گفتن روم . مرا20 آن صوت که از آن کنیزک
~~[یاد]21
# ~~گرفته بودم با یاد 22 آمد به ادائی 23 هر چه خوشتر آن صوت را بگفتم 24
# ~~و امیر المؤمنین را بهغایت خوش آمد و اشارت به خادمی کرد که پیش او
~~ایستاده25
# ~~بود . خادم کیسهایهزار دینار بیاورد و بهمن داد و گفت : این26 صوت باز
~~گوی .
# ~~من (نوبت دیگر)27 گفتن گرفتم استادانهتر و بتأنیتر از بار اول و چند
~~نغمه
# ~~و زخمه درافزودم و آهنگ و پرده بلندتر کردم ، طرب و نشاط ایشان زیادت
~~شد PageV02P653
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0100.png)

# ~~و در تحسین واستحسان افزودند و امیرالمؤمنین اشارت (به همان خادم) کرد
# ~~و کیسهای دیگر 3 هزار دینار بیاورد و به من داد، (در زیر ران نهادم و
~~خدمت
# ~~کردم)5 . بعد از آن فرمود که هرصوت که در خاطرت می آید بگوی . من جملهآ
# ~~اصوات و الحان که شنیده بودم 6 گفتن گرفتم و نزدیک2 رسید که زنگی شب از
# ~~رومی روز منهزم ms363 شود و صیقل صبح زنگ شب از آیینهآ روز8 بزداید . گفت9 :
# ~~امشب ترا (بسیار زحمت دادیم) 10 همان صوت اول یعنی آن11 صوت کنیزک
# ~~من تسلیم کردند. وچون سههزار دینار15 (در زیر ران نهادم)16 سخن17 گنیزک
~~که
# ~~مرا18 گقته بود که بدین صوت سه هزار دینار بخواهی ستد (با یادم آمد)19
~~، با
# ~~خود تبسمی بکردم21 . در آن میان22 نظر امیرالمؤمنین بر آن23 تبسم افتاد
~~مرا
# ~~دشنام داد و گفت : چرا تبسم می کنی ؟ من گفتم : الصدق منجاة24 . و قصه
# ~~باسرها با او شرح دادم و او را 25 قول آن کنیزک عجب آمد و برخاست و در
~~حرم
# ~~رفت ومن ندانستم که [به]26 کجا روم . دو قراش بیامدند و مرا به27 سرایی
~~بردند
# ~~که امیرالمؤمنین فرموده بود تا به جهت من فرش افکنده بودند ، وهر اسباب
# ~~و آلات28 وزینت و ثیاب که لایق جلسای ملوک29 ( و ندمای پادشامان باشد)
~~PageV02P654
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0101.png)

# ~~در وی معد کرده . نماز دیگر در بغداد (رفته بودم)1 درویش و مسکین، گه
~~از
# ~~دنیایی هیچ چیز نداشتم و بامداد که برخاستم از جملهآ اکابر3 و متمولان
~~بغداد4
# ~~و مقر بان حضرت یکی من بودم .
# فصل - و این حکایت محرض است عاقل رابدانکه5 درعلمی6 شروع خواهد
# ~~کرد یا در هنری خایض خواهد شد یا به حرفتی و صناعتی قیام8 نمود در آن
# ~~کوشد که به قصارای آن حرقت و نهایت آن صنعت برسد و در آن علم تأخر9 و
# ~~و تقدم20 او بر11 اهل آن حرفت ظاهر گردد تا12 همچنانکه اسماعیل بن جامع
~~اگر
# ~~چه مدتی محروم بود چون در صنعت خود مهارت و حذاقت داشت مال وافر و
# ~~مرتبهآ بلند به دست آورد . و در این معنی می گویم . العربیة :
# إذا کنت محترفا صنعته 13 %~% ولاتتنتهی14 دون غایاکیها
# وبالغ مداها فادی آری %~% کمال النهی فی تیهایاقیها
# الفارسیتة 15 :
# # اندر آن کوش تا تمام کنی %~% چون نمودی شروع در هنری
# # تربیت کن نهال معنی را %~% ا بر آرد ms364  به روزگار بری
# # نفع بیند بسی به آخر گار %~% هر که اندر هنر کشد ضرری
# # در هنر رنج بر کزان حلقه %~% (هر که اندر)16 طرب17 گشادهدری
# # مثلا روز گار اگر باغی است %~% از هنر نیست به در او ثمری
# # ور به رفعت فلک شود ذاتی 18 %~% چون هنر نیست اندر او قمری PageV02P655
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0102.png)

# # بنیت آدمی اگر کانست1 %~% ندهد بهتر از هنر گهری
# # گر سر2 از تاج میشود با قدر %~% به ز تاج هنر ندید سری
# # نوز اسب هنر پیاده مشو %~% گرچه ازوی شود ملول خری
# # هنر اهل عصر دانی چیست %~% با تو گویم ازین خبر اثری :
# # روی زیبا و دیدهآ کوری %~% نغمت ارغنون4 و گوش کری]5
# الحکایة الرابعة عشر من الباب السابع :
# آوردهاند که ابو اسحاق بن هرمه را مردی پرسید که به چه استحقاق
# ~~عبد الواحد بن سلیمان7 (بن عبد الملک)8 را این مدح گفتی؟
### | شعر 9.
# آعبد الواحد المأمول انی %~% اغص حذار10 سخطک بالقراح
# وجدناغمالبا11حانت جناحا %~% و کان ابوک فادمة 12 ادجناح
# والترجمهم13 :
# # کیرد از بیم هجر تو در حلق %~% آب14 شیرینم، ارچه چون شکرست
# # غفالب از15 مر غسروری16 بال است17 %~% پدر18 تو از او مهینه 19 تراست
# ابن هرمه گفت : اگر جملهآ صنایع و تمامت مکارم او را خواهم که شرح
# ~~دهم دراز گردد و کوتاهی عمر به بیان آن وفا نکند . اما کمترین صنعتی از
~~صنایع
# ~~و20 و مختصرترین12 مکرمتی (از مکارم او) 22 که در حق من ارزانی داشت
# ~~بگویم (وآن این)23 است که24 در آن وقت که ایالت مدینه به قبول او مشرف
~~PageV02P656
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0103.png)

# ~~بود من ازجملهآ جماعتی بودم که ندما2 و جلسای او بودند و از مواهب
~~3وصلات4
# ~~که در حق من5 مبذول میداشت دررفاهیت هرچه تمامتر و رغدعیشی هرچه گاملتر
# ~~روزگار می گذاشتم تا آنگاه 6 که او را از مدینه معزول کردند و من گمان
~~بردم که
# ~~هر که والی مدینه باشد با من همان طریق در اعزاز و اکرام ms365 و لطف وانعام
~~مسلوک
# ~~دارد به مدینه مقام کردم7 و بامداد و شبانگاه به نزدیک آن والی رفتمی8
~~تا آنگاه
# ~~که9 هرچه در روز گار عبد الواحد جمع کرده بودم تمامت خرج شد و در
~~ترتیب:
# ~~راتبه و توجیه وظیفه فروماندم و با خواهر خود در این باب مشورت کردم و
~~از
# ~~عسرت وفقرشکایت کردم11. گفت12: اختیار به دست تست گه ملازمت عبدالواحد
# ~~را ترک کردی ودیگران را مثل او پنداشتی13 و اکنون دوای کار تو آنست
~~که12 التجا15
# ~~بدو کنی و دست در دامن او زنی تا بیش از این چون آستین سر گردان نباشی
~~و
# ~~سر از گریبان تعمت و رفاهیت16 بر آری . گفتم: من اینجا به اخراجات
~~ضروری
# ~~فرو ماندهام نفقات راه و زاد و راحله از کجا آورم؟ او گفت : من قدری
~~حلی دارم
# ~~به تو دهم تا در آن باب صرف کنی . او آن به من داد و17 بفروختم و زاد و
~~راحله
# ~~ثرتیب کردم و روی به دمشق نهادم18 و روز دوازدهم نماز شام (در دمشق)19
~~به
# ~~در سرای عبد الواحد رسیدم و فرو آمدم و راحله بر در مسجد بخوابانیدم و
~~در
# ~~مسجد رفتم و رخت به20 مسجد آوردم؛ وچون مؤذن بانگ نماز بگفت عبدالواحد
# ~~بیرون آمد وچون از فرض و نفل و تسبیحات فارغ شد روی به مردمان آورد و
~~با PageV02P657
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0104.png)

# ~~از آن کیست این)1 ؟ من بر پای خاستم و دستش ببوسیدم و گفتم : بندهآ تست
# ~~ابن هرمه . گفت : یا ابا اسحاق2 (چگونه ای و)3 چون بود حال تو درغیبت
~~من؟
# ~~گفتم : به4 بدترین حالی ، دولت روی از من بگردانید ومحنت و بلا متواتر
~~و
# ~~متوالی شد و دوستان از من اعراض کردند و دشمنان شماتت نمودند و در وطن
# ~~و خانه مقام (متعذر گشت) 6 و هیچ چاره ندانستم جز آنکه روی به خدمت تو
# ~~آوردم . آب در چشم آورد و گفت : حال تو تا بدین حد برسید7. گفتم ms366 : بلی
~~ایتها-
# ~~الأمیر و آنچه اظهار نمی کنم بیشتر است . گفت : خوشدل باش و رنج و
~~اندوه
# ~~از دل بیرون بر8 و (بنشین . پس)9 سه جوان درپیش اونشسته بودند درغایت
~~کمال
# ~~وصباحت10 جمال وملاحت . اشارتی11 کرد هرسه برپای12خاستند و بایکی سخنی3
# ~~آهسته بگفت وبرفتند14. اول یکی بیامد و خادمی با او و کیسهآ زر بر
~~سرنهاده آن
# ~~کیسه در کنار من ریخت . پدرش از او پرسید که 15 چند است ؟ گفت : هزار و
# ~~هفتصد دینار والله که در خزینه 16 بیش از این زر17 نبود. و پسردوم
~~بیامد خادمی
# ~~دیگر18 با او پشتوارهای در دوش گرفته همه حلی زنان و دخترانش بود . روی
# ~~به پدر کرد و گفت : والله که ازحلی اهل20 حرم هیچ باقی نگذاشتم . وسوم
~~پسر1
# ~~بیامد و دوخادم با او و هریک پشتهای جامه22 که او پوشیدی بیاوردند و
~~پیش من
# ~~بنهادند12 . پس روی به من کرد و گفت : یا ابن هرمه عذرمی خواهم از تو و
~~شرم
# ~~میدارم ازاند کی این عطا بابسیاری رتج ومشقت که بهتو رسیده است و درازی
# ~~راه وبعد مسافت که قطع کرده ای و معذوردار که آخر24 سال آمده ای واموال
~~به قضای25 PageV02P658
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0105.png)

# ~~حقوق سایلان وزوار و اصدقا مصروف شده است وجزاین اندک که ترا1 با خود
# ~~بدان2 انباز کردیم چیزی نمانده است و حقا که نوالهای3 است که از گلوی
~~خود
# ~~بر آوردهایم و شربتی4 که ازدهان خود باز گرفتهایم و اگر به وقت ارتفاع
~~[ این
# ~~تجشم] 5 نموده بودی ترا باقی عمر بینیاز (گردانیده بودمی) 6 . پس7 گفت
~~:
# ~~به خذدای)8 برتو که همین لحظه باز گردی و هیچ توقف نکنی واهلخویش.
# ~~را از مشقت انتظار ومحنت فقرهرچند زودتر برهانی . برخاستم تا رحل
~~برراحله
# ~~بهم ، ورحلت را (استعداد کردم)11. درناقهآ من نگریست وچون بدید12 که
~~ضعیف
# ~~شده است (گفت : در شتر تو هیچ قوت نمانده است . پس)13 غلامیرا فرمود
# ~~تا نجیبی14 ازنجیبان15 خاص او17 بیاوردند و به من تسلیم ms367 کرد17 وبدان18
~~نجیب19
# ~~خوشدلی بیش)20 (از آن یافتم که)21 ازآن همه نعمت . پس فرمود22 تادوشتر3
# ~~دیگر بیاوردند و آن حلی وزر23 وجامه و زاد راه ایشان را گرانبار25
~~گردانید26 و
# ~~از بند گان خویش 27 دو غلام جلد به من بخشید و گفت28 : در راه خدمت تو
~~و
# ~~غمخوارگی29 چهارپایان می کنند و این وصف یک مکرمت است از مکارم اوپس
# ~~مرا ملامت می کنید که چنین کریمی را بستایم و چه عجب اگر از خوف مفارقت
# ~~اوخیو30 در گلو گیرد تا به آب قراح31 چه32 رسد .

PageV02P659

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0106.png)

# ~~فصل - تنبیه1 است در2 این معنی که در جهان سزاوار مدح و ستایش الا
# ~~کریمان واسخیا3 نباشند4 وسزا باشد هرمدح5 و دعا و ثنا و6 اطرا که اهل
~~کرم و
# ~~فتوت و ارباب سخا و مروت را گویند و (در این معنی گفتهام)7 :
# العربیتة]
# # اولی الاکام بتقریظ الفتی رجل %~% صیت المکارم منه فی الوری فاضا
# # واخضل روضته آمال العفاة إذا %~% من فیض مرویة1ماء الندی فاضا
# # وغاظ22 حاسده غیظا 12 وزادره %~% الفی به کثوب رغد العیش فضفاضا
# الفارسیتة]13 :
# # ه ثنا و دعا 14 سزا باشد %~% هر که بخشنده و کریم بود
# # بر5ا کریم ایمن وسخی16 گردد %~% آنکه با احتیاج و بیم بود
# # پاکرویان کنند پرورشش %~% در معنی بسی لتیم بود
# # درم هر کریم زایر را %~% به زده مستغل و تیم بود
# # راست قد راد چون الف باشد %~% زفت ناهیچ همچوجیم بود]"
# # خلق ایزد  گرفته باشد آن %~% کز سخا واهب و رحیم بود
# # جود راهست عاقبت18 محمود %~% بخل را عاقبت و خیم بود
# # از مکارم همی شود مانع %~% صفت19 دیو20 از آن رجیم بود
# # به حدیثی خزینه ها باشد 21 %~% هر که در مکرمت قدیم بود
# # جز به اهل کرم مشو راجع %~% نا ترا کار مستقیم بود
# -ت : و درین حکایت تنبیه . .. %~% 2- مجا و ت : بر %~% 3- ت : ندارد
# 5- مباوک. مدازد %~% 6- مجا وت و چاپی : ا ملح و
### | مبصعر . اساس : ندارد . از (ت) انتخاب ms368
### | 19
### | *اه * مو
### | 14- مجا : PageV02P660
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0107.png)

# الحکایة الخامسة عشر من الباب السابع : حسن بن سهل روایت کند1 که ابوغانم
# ~~هرثمة بن اعین در اول ایام مأمون به مرو بامن چنین حکایت کرد که به
~~موسی بن
# ~~هادی قربت و اختصاصی4 داشتم واز جملهآ خواص او بودم وبا این همه از او
# ~~به غایت محترز5 و6 خایف بودم7 که کثرت اقدام او بر سفک دماء و غایت
~~جرأت
# ~~او برنهب ارواح8 مردمان میدانستم . پس یک روز وقت9 نصف النتهار درغایت
# ~~شدت گرما مرا بخواند ومن هنوزچیزی نخورده بودم و ازغایت خوف وهیبت.
# ~~لرزه براندام من افتاد و چون به دار الخلافه رسیدم مرا از چند سرا
~~بگذرانیدند
# ~~تا نزدیک سرای حرم در سرایی12 بردند12 که او نشسته بود، بفرمود تاجملهآ
~~نزدیگان
# ~~را14 دور کردند ومجلس خالی کردند14 ومرا فرمود که برو و در در بند15
~~وباز آی.
# ~~جزع من زیادت گشت16 (وخوف من بیششد)17 . برفتم و در ببستم وباز آمدم.
# ~~روی18 به من کرد و گفت : پیوسته میرنجم از این سگ ملحد یحیی بن خالد که
# ~~او را هیچ کار نیست جز تضریب و تخلیط19 میان من واعیان لشکر و وجوه قو
~~اد
# ~~ودعوت کردن ایشان را بهخداوند خود20 هارون و نفرت دادن از من و میخواهد
# ~~کهمرا بکشد و او را بر21مسند خلافت بنشاند. میباید که امشب بروی و
~~سرهارون
# ~~به نزدیک من آری ( یا هم در سرای سر او بر گیری)21 و اگر ترسی که 24
~~آنجا
# ~~میسر نشود رسالت من بدو رسانی واو را به حضرت من خوانی و درراه بهصرای
# ~~حویش24 بری و همچون25 گوسفندش قتل کنی و سرش بر گیری و بیاری . مناز
~~PageV02P661
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0108.png)

# ~~شنیدن1 این سخن متحیر بماندم [ و]2 گفتم : امیرالمؤمتین دستوری قرماید
~~تا
# ~~کلمهای3 بگویم؟ فرمود که بگوی، . گفتم : یا امیرالمؤمنین او3 برادر تست
~~و پسر
# ~~مادر و پدر تو وولی عهد خلافت بعد از تو،اگر چه2 این حکم بفرمایی اولا
# ~~خدای را ms369 چه عذر آوری8 و دوم مردمان ترا چه گویند؟ گفت اگراین چه امی
~~فرمایم
# ~~نکنی10 بفرمایم11 تا 12 گردنت یزنند13 . گفتم: بالسمع14 والطاعة،
~~فرمانبردارم.
# ~~بعد ازآن) گفت : چون امشب16 از این چه17 فرمودم18 فارغ شوی به19 زندان
# ~~رو0 و11 هر که (از فرزندان علی )22 در زندان23 یابی بیرون آر4. بعضی را
~~قتل
# ~~کن15 وبعضی را در دجله ( غرق گردان26)27 . گفتم : فرمانبردارم . بعد از
~~آن28
# ~~گفت : چون از این فارغ شوی جمله29آ لشکر وغلامان20 را در پیش گیر2 و
# ~~په کوفه رو32 وهر که را23 از عباستیان و اتباع ایشان وعمال و متصرفان34
~~آنجا
# ~~یابی از آنجا بیرون کن15 و باقی16 را آتش در زن37 تا تمامت اهل او در
~~28 آنجا
# ~~بسوزند و39 هر بنا که ناسوخته ماند خراب کن40 چنانکه در گوقه یک تن
~~زنده و PageV02P662
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0109.png)

# ~~یک دیوار بر پای1 نماند5 . گفتم3 : این حادثهای شگرف باشد و بلیتی4
~~عظیم .
# ~~گفت : آری ایشان دشمتان مااند و5 هرفتنه که در ملک ما انگیخته شود
~~وهرخون
# ~~که ریخته گردد سبب ایشان باشند و از این چه 6 فرمودم چاره 7 نیست و به
~~همه
# ~~حال این جمله یه اتمام میباید رساند8. گفتم9 : به سرو چشم فرمانبردارم
~~. پس
# ~~گفت : باید که امشب از این موضع بیرون نروی تا آنگاه که نیمهای 10 از
~~شب
# ~~بگذرد و بعد از آن برنشینی و به نزدیک1 هارون روی و از وی آغاز کنی و
# ~~چنانکه فرمودهایم12 به آخر رسانی . من متقبل شدم که چنان کنم13. او
~~برخاست
# ~~و به سرای حرم رفت14 و من15 برجای متحیر و متفکر16 بماندم و شک نکردم
~~که
# ~~همین لحظه بفرماید تامرا بگیرند17 وقتل کنند و این کار دیگری18 را
~~فرماید19 که20 از
# ~~من امارات21 کراهت22 و امتناع مشاهده کرد و یک دو نوبت رای او را
~~تخطئه23
# ~~کردم و فرمود که ازاین موضع بیرون مرو14 (فرض او25 آن است )26 که27 این
# ~~سر مکشوف و این منکرمعروف ms370 نگردد28. و خدای میداند که من29 دردل داشتم
# ~~که چون از اینجا30 بیرون روم (اسب برنشینم)31 و به طرفی از اطراف بروم1
# ~~چنانکه او نداند که کجا رفتم و جملگی ملک و مال و زن و فرزند بگذارم تا
~~آنچه
### | 18 - PageV02P663
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0110.png)

# ~~او فرمود بهجای نباید آورد. و چون او درحرم رفت من منتظر قتل بنشستم
~~وهیچ
# ~~حیله ندانستم و از غایت اندوه سر بر آستانهآ آن خانه نهادم وبخفتم و
~~(ازخواب)
# ~~بیدار نشدم تا آنگاه 2 که خادمی بیامد و مرا (از خواب)3 بیدار کرد وگفت
~~:
# ~~امیرالمؤمنین 4 میخواند . فرمان او را اجابت کردم و از شب یک نیمه 5
~~گذشته
# ~~بود. انا لله و انا الیه راجعون * [برخواندم6 (ویقین دانستم که7)5 همین
~~لحظه
# ~~به قتل من9 فرمان دهد یا داده است ، وکلمهآ شهادت برزبان میراندم و
~~میرفتم با
# ~~خادم10 تا به11 پرده رسیدم12 و13 آواز زنان وسخن گفتن14 ایشان می شنیدم
~~15. با
# ~~خود گفتم : مگرمیخواهد تا16 مرا به17 حجت بکشد و18 در سرای حرم خواند
# ~~و گوید که ترا که اجازت داد که در9 حرم آمدی . و بدین بهانه خون من
~~بریزد .
# ~~خادم هرچند مبالغه کرد که در آی21) من بیرون پرده بایستادم22 گفتم:
~~نعوذ بالله
# ~~نه من در آیم و نه پری23 را زهره باشد که قدم از این پرده پیشتر24 نهد
~~25. خادم
# ~~الحاح کرد و من به آواز بلند و26 غلبه گفتم : به خدای اگر در آیم تا
~~آنگاه27 که
# ~~امیرالمؤمنینرا ببینم28 وآواز او بشنوم29 اگر خود مرا پاره پاره کنی0 .
~~چون من
# ~~این سخن بگفتم آوازی شنیدم31 که گفت21 یاهرثمة من خیزرانم23 وواقعهای
~~بزر گ
# ~~افتاده است و ترا برای آن خواندهام 34 . متحیر بماندم و در رفتم و
~~پردهآ دیگر PageV02P664
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0111.png)

# ~~کشیده بود و او در پس پرده ایستاده1 . مراگفت : موسی بمرد و خدای -
~~تعالی -
# ~~قراوجملهآ مسلمانان را ازاو برهانید بیا تا ببینی2 . من دررفتم و او را
~~دیدم برتختی
# ~~خفته وچادری ms371 بروی2 پوشیده . چادر از وی باز کردم و دست بر نبض و دل و
# ~~مناخره او نهادم ، مرده بود . خدای را - جل جلاله6 - شکر گزاردم7 و از
~~خیزران
# ~~که ما در او بود سبب آن حادثه1 سؤال کردم گفت9 : آنچه او ترا میفرمود
~~در حق
# ~~پسرم هارون و در حق آل ابی طالب (واهل کوفه من)10 میشنیدم11 و چون به
~~نزدیک
# ~~من در آمد تضرع وزاری نمودم وشفاعت کردم تا آن12عزیمت ترک کند و سو
~~گندها
# ~~بر وی دادم (هیچ فایده نداد) 13 وسخن12 نشنید و بانگ بر من زد و من
~~همچنان
# ~~با او رفق می کردم و موی و سینه برهنه کردم وخدای را شفیع آوردم و در
~~پیش د
# ~~و16 به 17 خاک بغلتیدم با او در نگرفت و تیغ بر گرفت18 و گفت : اگر
~~خاموش
# ~~نباشی همین لحظه19 گردنت بزنم. بترسیدم و از وی نومید شدم و روی به خدا
# ~~آوردم و به اخلاص و شکستگی تمام نماز می گزاردم و او را دعای بد می
~~کردم .
# ~~چونساعتی بود20او21 برجامهآ خواب رفت22تا بخسبد، خیو23 در گلوپش24
~~گرفته2
# ~~وفرونتوانست برد. ما کوزهآ آب بدودادیم26 تا باشد که آب به گلو27
~~فروشود28 آب
# ~~شز در گلو گرفت تا آنگاه29 که هلالشد. اکنون برخیز و به نزدیک20 یحیی2
~~بن
# ~~خالد رو وکیفیت ماجری از اول تا32 به آخر با او حکایت کن و هارون را34
~~به - PageV02P665
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0112.png)

# ~~تعجیل تمام بیاریدا پیش از آنکه خبرمنتشرشود و بیعت او تازه کنید. ومن
~~برخاستم
# ~~وآنچه او فرمود به جای آوردم و رشید، را به دارالخلافه حاضر گردانیدم و
# ~~چون صبح برآمد از (بیعت)5 فارغ شده بودیم وخلافت بر هارون مستقیم
# ~~شد و بد 7 موسی هم با نفس او راجع گشت و من و جملهآ آن5 مردمان ازشر او
# ~~برستیم (وکار من اعتبار تمام یافت)1 .
# فصل - و در این حکایت فواید بسیار است از آنجمله10 : یکی آنکه مرد
# ~~یاید که با ms372 برادران و اهل بیت11 بلکه با سائر خلق12 بدخواه و بداندیش
~~نباشد
# ~~ویقین شناسد که قوله تعالی" : (ولا یحیق المکر السییء الاباهله)* و از
~~تحقیق
# ~~این معنی که (من حفرحفرة یقع14 فیه) ترسان باشد وبیشتر15 آن باشد که
~~بدخواه را
# ~~سر دل قضای سر گردد چنانکه موسی الهادی16 را (و در این معنی می گویم)17
~~:
# ~~العربیة
# آلمعر شؤم فاجتتب سوءه %~% ولا تضع اصرا18آ تاتی به
# و من گراه باخ ماکرا %~% ولا یحیق المتر إلا به9
# الفارسیة :
# هر که با مردمان بداندیش است
### | او بداندیش با تن خویش است
### | مچا: PageV02P666
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0113.png)

# ~~از بداندیش هست بیگانه
### | گر همه دوست1 است و گر2 خویش است
# ~~زود قربان شود به تیغ اجل
### | آنکه 3 ایذای مردمش7 کیش است
# ~~هر که شاه و توانگر است امروز
### | با اجل مستمند و درویش است
# ~~مورد مرگ هست آبخوری
### | که در او جمع گرگ با میش است
# ~~مرهم خلق شو چو نیست تنی
### | که نه از بیم مرگ دل ریش است
# ~~کم ز5 هیچ است ملک فانی تو
### | قدرت حق زهستها بیش است
# ~~پس حقد و غضب مرو چندین
### | از اجل یاد کن که در پیش است
# ~~مار و6 نحل است روزگار 7، در او
### | مهره با زهر و نوش با نیش است
# ~~العکایة السادسة عشر من الباب السابع : آوردهاند که صاعدبن مخلد در
~~(ابتدای
# ~~حال)8 از اعیان و9 وجوه الناس بود وهنوز در عمل خطیر و شغل بزرگ
# ~~شروع نکرده بود و به درجهٔ‌ کتاب و اصحاب دواوین نرسیده بود ، از دست
# ~~ایونوح که صاحب دیوان ضیاع بود ضمان معاملهآ 10 موضعی کرده بود و
~~ابونوح
# ~~اموالی که در آن ضمانی11 بر وی متوجه" بود از صاعد طلب میداشت و در
~~PageV02P667
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0114.png)

# ~~میان مناظره سخن سخت1 و شنیع بگفت و صاعد آن سخن2 را جواب بازداد
# ~~چنانکه همسران 4 گویند . و درآن5 وقت صاعد در عداد خدمتکاران ابونوح
~~بود
# ~~و (از آن جمله که حکم او ms373 برخون و)6 مال او نافذ بود و چون در جواب
# ~~گفتن (ابونوح را آن)8 جرأت بکرد9 حاضران بر وی انگار کردند و او را
# ~~گفتند11 : در خون13 (و مال خویش)13 سعی کردی و او را از آن مجلس بیرون
# ~~بردند تا برفور مکروهی بدو نرساند 14 (و او را مثله نکند )15 . صاعد
~~متحیتر
# ~~و مدهوش با خانهآ خود رفت و ندانست که چه (حیلهای سازد)17 تا به جان و
# ~~مال ایمن شود. و از آن تهو رکه نموده بود پشیمان شد و با برادر خود
~~عبدون آن
# ~~ماجری حکایت کرد و از سختی آن حادثآه شگایت نمود . برادرش گفت : اگر
# ~~فرمان10 بری (و اشارتی که کنم بر آن جمله بر وی)19 ، به همه حال فردا
~~بامداد
# ~~(ترا بگیرد و) 20 و به وجه مصادره چندان مال (از تو طلب دارد)21 که (حد
# ~~آن کس نداند)22 و در شکنجه (وتعذیب کشته)23 شوی . صاعد گفت : بگوی تا
# ~~مصلحت چیست 24 که بر آن جمله بروم . گفت : زر نقد چند داری؟ گفت :
# ~~پنجاه هزار دینار . گفت : نفس تو مسامحت مینماید که 25 از سر این مال
~~برخیزی
# ~~و انگاری که نداشتی) 26 تا نفس تو عزیز بماند وخون تو از ریختن مصون
# ~~گزدد و باقی اسباب و ضیاع (و تجمل) 27 برقرار باشد28 و از جملهآ بزرگان
~~PageV02P668
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0115.png)

# ~~واصحاب1 مناصب گردی یا خود نفس تو به (بذل این)2 مال ضنت2
# ~~می کند3 تا این مال از تو5 به زخم تازیانه و شکنجه6 بستانند 2 و ضیاع و
~~اسباب
# ~~با حوز8 دیوان گیرند وتو در زیرچوب هلاک گردی؟ صاعد ساعتی تفکر کرد9،
# ~~گفت : از سر پنجاه هزار دینار برخاستم وعزت نفس اختیار کردم. گفت :
~~حال10
# ~~را سیهزار درم بهمن ده . بدو داد پر گرفت و به نزدیک حاجب موسی بن بغا
~~رفت
# ~~وقت نماز خفتن، و گفت : این ده هزار درم ازمن بستان و مرا به فلان خادم
~~رسان
# ~~و آن خادمی ms374 بود که موسی عاشق او بود و هر چه او گفتی چنان کردی ، و
~~موسی
# ~~در این وقت خلیفه نشان بود و کتابتاو از وزارت خلیفه بزر گتر11 (وبا
~~منفعتتر
# ~~بود)12 و تمامت امور خلافت از حل و عقد و قبض و بسط و عزل و تولیت برای
# ~~اومفو ضبود و خلیفهدر حجر13 او14 . حاجب آن دههزار درم15 بستد و
~~عبدونرا
# # بدان خادم رسانید و عبدون آن بیست هزار درم6 %~% (که با خود داشت)17
~~بدان 18
# ~~خادم داد و گفت : این هدیهآ تست، میباید که 19 مرا همین ساعت20 به
~~امیررسانی
# ~~و در سخنی که با او گویم21 و التجایی22 که از او کنم23 مدد فرمایی؟2 .
~~خادم 25
# ~~در حال او را" پیش امیر 27 موسی برد و چون عیدون28 در خدمت موسی ؟
# ~~یایستاد بعد از مراسم خدمت و تحیت 21 گفت : ایتهاالامیر این جماعت که
# ~~کاتبان و متصر فان اعمالاند 32 در دیوان33 با 24 تو خیانت می کنند و در
~~توفیر
# 4 مجا : پذین م %~% 4- مجا : می نماید
### | 12- مجا: حجره
### | 197 مجاء ندارد
### | 21ت :
### | مجا : نمائی
### | 28- ت : PageV02P669
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0116.png)

# ~~خود می کوشند و جملگی اسباب توخراب خواهد شد و امثال این سعایتها بکرد
# ~~و تقصیر ایشان برشمرد . پس گفت : برادر من کتابت تو اگر او را1 بفرمایی
# ~~چنان کند3 که با حرمتتر از وزارت باشد و هرسال چندین توفیر در اقطاعات
# ~~حلال خویش8 پنجاههزار دینار9 هدیه پیشتو می آرد10 که11 هر گز بر آن
~~مکافات
# ~~توقع12 نکند، میباید که اورا کتابت خود فرمایی و خلعت خاص ارزانی داری
~~.
# ~~موسی گفت : تا اندیشه13 بکنم. عبدون گفت : هیچ13 حاجت نیست والحاح کرد.
# ~~آن خادم گفت : درجهان کسی باشد که مالی15 بدین عظیمی را " رد کند .
~~کاتبی
# ~~هوض کاتبی خواهد بود و چندین مال سود بس . موسی اجابت کرد و دست
~~عبدون17
# ~~گرفت18 و ( با او بر این جمله)19 قول کرد10 . عبدون گفت : بفرستم 21 تا
~~برادرم
# ~~حاضر آید و آن ms375 مال که ذکر کردم بیارد22؟ گفت : آری . در حال بفرستاد تا
~~بیامد
# ~~ومال حاضر کرد و بامداد پگاه تشریف گرانمایه در وی23 پوشانید24 و منصب
~~کتابت
# ~~موسی بر وی25 مقرر شد26، وجملگی لشکر وتمامت قواد را بفرمود تا در رکاب
# ~~صاعد به سرای او رفتند و این خبر در شهر27 منتشر گشت . بعضی از عمال به
# ~~تنزدیک حسن بن مخلد رفتند28 و او دوست ابونوح بود وصورت حال بر وی
# ~~عرضه29 داشتند و حسن (بن مخلد)20 در حال برنشست و به نزدیک ابونوح رفت
### | لل هیاو PageV02P670
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0117.png)

# گفت : از حال صاعد چه2 خبر داری؟ گفت : دارم ، آن سگ
# ~~فلان و فلان شنیده3 باشی که در روی من چه بیادبی کرد والله که با او
~~نگالی کنم
# ~~که جهانیان از آن 4 باز گویند . حسن گفت تو در خوابی این ساعت او گاتب
# ~~موسی بن بغا است وهمین لحظه5 خلعت پوشید وجملهآ لشکر در موکب او
# ~~برنشستند وبا او به سرای او رفتند. ابونوح گفت : این کاری است که هر گز
~~گمان
# ~~نبردم ، دوش او از ما میترسید و امروز ما را از او می باید ترسید در
~~این باب چه
# ~~صلاح 6 بینی 7؟ گفت : من8 همین لحظه میان شما اصلاح کنم . حسن بن
# ~~مخلد برنشست و به نزدیکصاعد آمد11 و اورا12 تهنیت کرد وپس گفت: صلاح13
# ~~آن14 است که با ابونوح صلح کنی و توزننداری از او15 التماس کنم که 16تا
~~دختر
# ~~خویش 17 را (با تو عقد کند)18 و اگرچه امروز کار تو بزرگ شد اما19
~~منزلت
# ~~و شرف او میشناسی، به مودت و مصاهرت 21 او استظهار تو زیادت شود 22
# ~~و از این نوع بسیار ککلمات تقریر کرد (و به صلح و صهریت) 22 او راضی شد
~~.
# ~~پس حسن2 مخلد گفت : چون داماد تو25 خواهی 26 بود و پدر زن او 27 به
# ~~همه حال ترا به نزدیکاو باید رفت و اگرنه او بیامدی . صاعد را ms376 (بر آن
~~داشت)28
# ~~که29 برنشست و به نزدیک ابونوح رفت و(آن روز) 30 میان ایشان صلح افتاد
~~PageV02P671
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0118.png)

# ~~و هم در خانهآ او دختر ابوتوح1 را با صاعد عقد کردند و کتابت موسی و
~~دامادی
# ~~ابونوح اول رتبتی عظیم و منزلتی شریف بود که صاعد یافت و بعد از آن به
~~درجهآ
# ~~وزارت رسید .
# فصل - (و در این حکایت بزر گترین فایده) 2 آن است که مرد بداند که
# ~~چون حادئهای پیش آید و واقعهای واقع شود2 و بیم آن باشد که دشمتی2 بر
~~وی
# ~~دست یابد باید که هر مال که دارد بذل کند و آبروی و عزت نفس اختیار کند
~~که
# ~~به عزت نفس5 جاه و مال حاصل توان کرد . و هرگاه" که آن کس مقهور
# ~~و ذلیل گشت مالخود بهاستهزا و استخفاف8 از ویبستانند و در این معنی
~~گفتهام :
# ~~العربیة]
# # إذا سمحت ببذل المال صنت به %~% الجاه العریض ومنه نحو آموالا
# # و من دوالی علیه ماله احد %~% بصر0 مطیعا که عاداه ام واذی
# الفارسیة14 :
# مال از بهر آن به کار آید %~% ترا پیش تن سپر گردد
# هر که تن را قدای مال کند %~% مال و تن هردو پیسپر15 گردد
# هر کریمی که خوار دارد زر %~% هر زمانی عزیزتر گردد
# زر بده آبروی حاصل کن %~% خاکخود16 در کف تو زر گردد
# الحکایة السابعة عشر من الباب السابع : عباد حریش شیرازی 17 گوید18  در
# ~~آن وقت که عمرو بن اللیث علی بن مرزبان را عاملی19 شیراز فرمود و (علی
~~بن
# ~~مرزبان)20 به شیراز آمد وکار کنان و متصر فان و عمل داران را که21 پیش
~~از آن PageV02P672
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0119.png)

# ~~بودند مصادره می کرد و مرا از میان ایشان1 به تخصیص یه هفتاد هزار درم
~~در
# ~~حواله نهاد و از آن جمله چهل هزار درم بگزاردم2 و بیرون از سرایی که در
# ~~آنجا بودم و آنرا چندان قیمتی نبود مرا2 هیچ نماند 5 و فرومانده شدم و
~~هیچ
# ~~حیله ms377 ندانستم، با خود اندیشه کردم که خوابی تلفیق کنم در حق او
~~چنانکهاول
# ~~ورا خوش آید و8 رقت9 و شفقتی در وی پدید آید و بعد از آن التماس نظر
# ~~و مرحمتی11 کنم . پس خوابی با خود بیندیشیدم و فراهم بستم12 و(یاد
~~گرفتم و)
# ~~پنجاه درم راست کردم و بامداد پگاه پیش از آنکه1 صبح بر آید3 به در
~~سرای
# ~~او رفتم و در 16 بزدم17 غلامی (از پس در که او را)18 به جای حاجبی بود
~~گفت :
# ~~چه کسی تو ؟ نام خود بگفتم . گفت : آخر28 در این وقت کسی10 جایی22 رود؟
# ~~گفتم : مهمتی است که عرضه میباید داشت 22 . او در بگشاد وچون در رفتم
~~آن
# ~~پنجاه درم بدو12 دادم وگفتم : در جملهآ مال 24 و ملک من چز این نیست .
~~این از
# ~~من بستان و25 پیشاز آنکه مردمان 17 جمع شوندمراابهخداوند خود رسان ،
~~اگر
# ~~کار من ساخته شود28 و (مقصود)29 برآید چندین دیگر بدهم . برفت و مرا
# ~~دستوری خواست و به هزار21 حیله 32 مرا بدو رسانید و(او هنوز) 43 سؤال
~~PageV02P673
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0120.png)

# ~~می کرد1 که ترا در این2 وقت چه چیز آورده3 است ، که 4 دعا کردم5 و گفتم
~~:
# ~~بشارتی است که دوش دیدهام و6 آمدهام تا این بشارت به تو رسانم . گفت :
~~آن
# ~~چیست؟ گفتم": در خواب دیدم8 که تو از حضرت امیر باز گشتهای9 و
# ~~به شیراز می آیی بر اسبی اشهب بغایت بلند نشستهای11 که کس مثل آن ندیده
# ~~باشد و جامهآ سیاه پوشیده و کلاه امیر بر سر نهاده و انگشتری او در دست
~~کرده
# ~~و بر حوالی تو صد هزار (سوار و پیاده)12 دیدم کهترا استقبال کرده بودند
~~ومن
# ~~در میانایشان ، وامیر شهر را دیدم کهدر13 پیش تو پیادهمیرفت12 وتو می
~~گذشتی5
# ~~و انواع"1 ریاحین و ازهار17 شکفته ومردمانی18 (با یکدیگر)19 می گفتند
~~که امیر
# ~~در جملهآ کارها نیابت خود بدو داده است . گفت : نیک دیدهای20 و نیک
~~خواهد
# ~~بود . اکنون مراد ms378 توچیست ؟ من سخن عجز (وفروماندگی واضطرار)21 خود2
# ~~عرضه داشتم . فرمود که از جملهآ چهل 23 هزار درم که بر تو باقی است ده
~~هزار
# ~~درم12 نظر کردم25 . سو گندان مغلظه 26 خوردم27 که28 بیرون از 29 خانهای
~~که
# ~~در وی30 نشستهام و از 31 قیمت آن چیزی32 نخیزد 33 هیچ نمانده است،
~~بگریستم PageV02P674
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0121.png)

# ~~و دست او بوسه دادم و بسیار تضر ع وزاری نمودم . او را بر من رحمت آمد
# ~~و به دیوان نوشت1 که2 تمام3 آنمال اسقاط کنند ومن خوشدل باز گشتم. وچون
# ~~از این4 ماهی چند بگذشت عمرو بن اللیث چیزی بنوشت به علی بن5 مرزبان
# ~~و او را به حضرت6 خواند و فرمود که2 آنچه جمع کرده است از مال خود
~~ببرد.
# ~~و علی بن مرزبان چندان مال جمع کرده بود که هیچ کس8 ندیده بود و
~~نشنیده9
# ~~و آن شصت20 هزار هزار درم بود و آنمال با خود به نشابور11 آورد و
~~عمروبن-
# ~~اللیث با جملهآ قواد12 او را استقبال کرد و آن مال در چشم او عظیم آمد
~~و درجهآ
# ~~علی بن مرزبان به نزدیک او رفیع گشت و نیابت خود در تمامت ولایت13
~~فارس14
# ~~و شیراز15 و4 ایالت و امارت و عمل به وی تفویض کرد و او را در حل و عقد
# ~~(و قبض و بسط)17 وخفض و رفع بی وسیلت استیمار و استطلاع18 دستوری داد
# ~~و خلعت سیاه که در آن روز گار معتبرترین الوان در خلعت دادن آن بودی19
~~در
# ~~وی10 پوشانید، واسبی اشهب در غایت بلندی که آنرا21 دوست داشتی و بیشتر
~~بر
# ~~آن نشستی بدو22 داد و انگشتری23 خود در انگشت او کرد و بهعزت هرچه
~~تمامتر
# ~~و را با24 فارس فرستاد25 و آن26 خواب که من تقریر27 کرده بودم ( تا
~~آنوقت)28
# ~~هنوز سالی تمام (نشده بود)29 و مردمان سی فرسنگ به استقبال او بیرون
~~رفتند
# ~~و من نیز برفتم ودنیا در غایت سبزی و خوشی21 بود و ms379 انواع ریاحین شکفته
~~PageV02P675
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0122.png)

# ~~و صد هزار آدمی زیادت بود که بر حوالی او میرفتند و او جامهآ سیاه
~~پوشیده
# ~~وکلاه عمرو لیث بر سر نهاده و آن اشهب که ذکراو رفت برنشسته، وچون امیر
# ~~شهر او را بدید در حال پیاده شد (ومن نیز پیاده شدم) وچون نظرش بر من
# ~~افتاد در روی من بخندید و خوش بپرسید و فرمود3 که بر اثر من بهسرا آی
~~وبعد
# ~~وقت که آنروز رفته بودم بهنزدیکاو رفتم . (چون مرا بدید تبسم کرد و
~~گفت)6:
# ~~آن خواب تو درست شد . گفتم : الحمدلله7 . گفت : از 8 سرای9 بیرون مرو
~~تا
# ~~در کار تو نظر کنم. من همانجا بنشستم و نزدیک10 نماز دیگر 11 بود که 13
~~فراغت
# ~~یافتمرا پیش13 خود خواند و فرمود که بعد از این حکم کن که14 مراد تو
~~چیست ؟
# ~~گفتم : مالنی کهاز من گرفتهای بفرمای تا با من دهند و عملی که مرا از
~~آن15 معزول
# ~~کردهای16 (برمن مقرر داری)17. در حال توقیعی فرمود به رد مال و تقلید
~~عمل
# ~~وگفت : بروکه ارتقاع عمل گاه18 به کلی به19 تو باز 20 گذاشتم چنانکه
~~حاصل
# ~~آن به تمام21 ترا باشد و هر یک چندی مرا بخواندی و حساب بکردی1 و خطی
# ~~بدادی 23 که مالی که 24 بر وی (جمع شده بود)25 رسید و بر دفترها ثبت
~~PageV02P676
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0123.png)

# ~~کردندی1 تا 2 من با سر عمل رفتمی. وهم براین حال میبودم تا آنگاه
~~کهایام او
# ~~در گذشت . مال بسیار 4 مرا جمع شده بود، آن مال بر گرفتم و با5 شیراز
~~آمدم
# ~~و در خانهآ خویش به رفاهیت وخر می8 روزگار می گذرانیدم .
# فصل - و در این حکایت یک فایده آن است که مرد باید که9 (چون خواهد
# ~~که) 10 بهوقت احتیاج و درماند گی11 از پادشاهی12 استعطافی13 کند14 باید
~~که اول
# ~~به بشارتی خوش5 و حکایتی که او را خوش آید طبیعتاو را16 گشاده و
~~شادمان17
# ~~گرداند و به ms380 کلمات مرق18 و سخن شیرین و تلطف19 حاجتخود عرضهدارد تا به
# ~~اسعاف و انجاح مقرون گردد و مقصود او به حصول پیوندد چنانکه عباد را
~~20،
# ~~ودر این معنی گفتهام)21 : (العربیة)22
# # بلطف القول ینخدع الکریم %~% و ذلک یلفتی خلق وخیر
# # فلاطف 24 کل من ترجوه خیرا %~% لأن الخلق25 آخره وخیم
# الفارسیة 2 26 :
# # به تلطف طلب مراد از مرد %~% سنگ را لطف ورفق27 نرم کند
# # طبع را گرچه باشد افسرده %~% سخن چرب و نرم گرم کند28
# # با طبیعت همان کند نرمی %~% که دباغت به جرم چرم کند
### | 4 %~% 4- مجا وت :
### | =مجا: خوش.
### | 11- مجا: فدارد %~% 12-
### | 14 - ت و چابی:  ومنشمس تظری
### | 1-ت : ندادد
### | 27 PageV02P677
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0124.png)

# # از تلطف مدار شرم که او %~% طبع بی شرم را بشرم کند
# و دیگر آنکه تا تواند2 برای خود و دیگران فالی2 نیکو بر زبان راند و
# ~~خواب گزارد3 و تعبیر و تأویل بر نیکوتر وجهی حمل فرماید که اوقات
~~وساعات
# ~~باشد که هر کلمهای که برزبان برود4 روز گار آن را تحقیق کند چنانگه آن
~~سخن
# ~~که5 بر زبان عبادبن حریش رفت در حق علی بن مرزبان اگرچه دروغ بود امتا6
# ~~هاقبت چنان شد . (و در این معنی می گویم) 2 :
# العربیة].
# # تفال بخیر حین تعروک نکبتة %~% ولا تفتئل إلا بایمن فال
# # ولا عیش للممنوء إلا کیمنا %~% بفال ممنی آو بحسن مقال
# الفارسیة ]11 :
# # در حق هر که فال خواهی زد %~% به نکویی و خرمی زن فال
# # گر بود راست زو بیاسایی %~% ورنه آساید12 او ز تو درحال
# # از خود و خلق دفع نتوان کرد %~% قبح افعال جز به حسن مقال
# # سخن خوش بسی رسانیدست %~% مرددرمانده را به جاه و(بهمال)13
# # دست تو گر به مال می نرسد %~% به سخن گوش روز گار بمال
# # مرغ شادی نیافت به ز سخن %~% در هوای مراد خود پر و بال
# # گلبن خر می به باغ دلی %~% جزز آب سخن نشد تربال
# وهذه الرباعیة ایضا فی هذا المعنی) 14 :
# # دم ms381 در هوس جاه و جمالی میزن %~% در آرزوی خود پر5 و بالی میزن
# # بختارچه بخفتست16 تو22 خوابی می بین %~% حال ارچه نکونیست تو فالی میزن
~~PageV02P678
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0125.png)

# الحکایة الثامنة عشر من الیاب السابع : مردی از جملهآ صوفیان حکایت کرد
~~که
# ~~با شیخی از مشایخ1 متصوفه در سفری1 بودم و جمعی از آن طایقه با ما
~~بودند
# ~~و سخن از2 توکل و ارزاق میرفت5 . (شیخ یاد کرد) 6 که از مطعومات و
# ~~مشروبات هیچ چیز7 نچشم تا آنگاه8 که خدای - تعالی9 - جامی پالودهآ گرم
# ~~جوشان به من فرستد10 و با11 من در خوردن آن الحاح کنند12 وسو گند
~~دهند13،
# ~~و ما 14 میرفتیم که او این سخن بگفت 15 . با خود گفتم : جاهل مردی است
~~این
# ~~چه سخن است که او گفت . و دو روز و دو شب بر این16 سخن بگذشت" واثر
# ~~ضعف در وی پیدا شد و روز سوم18 به دیهی رسیدیم و هرچند (اورا19
~~شفاعت)20
# ~~کردیم چیزی11 نخورد تا22 شب چهارم یک نیمه23 از شب گذشته24 ناگاه شخصی
# ~~را دیدیم25 که در مسجد بگشاد. نگاه کردیم26 کنیز کی سیاه بود طبقی سر
~~پوشیده
# ~~بر گرفته، چون ما را بدید گفت : شما غریبانید؟ گفتیم : آری . سرطبق بر
~~گرفت27
# ~~جامی28 پالوده (دروی)29 چنانکه از گرمی30 هنوز31 میجوشید، در32 پیش
~~مابنهاد33
# ~~و گفت : بخورید . شیخ را24 گفتیم35 : بخور36 . گفت : نمیخورم37 .(
~~گفتیم38:
# ~~بهخدای که بخور39. همچنان40می گفت که41 نمی خورم.)42 آن کنیزک423 دو24
~~سیلی45
### | 22 PageV02P679
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0126.png)

# ~~محکم بر گردن شیخ زد و گفت : والله اگر نخوری همچنین1 میزنمت2 تا
# ~~بخوری . او دست دراز کرد و به4 خوردن مشغول شد5 و ما را6 گفت :
# ~~بخورید7 . چون از خوردن فارغ شد 8 کنیزک طبق بر گرفت و(خواست که
# ~~برود)9 . گفتیم20 : با ما2 بگوی12 که این"1 طبق از گجا آوردی و سبب این
# ~~چیست؟ گفت : من کنیزک (مردیام که او)14 رئیس اهل این دیه است15 ومردی
# ~~متهور و گرم)16 باشد17، از ما پالودهآ گرم18 ms382 خواست به تعجیل ، وتاما
~~استعداد
# ~~آن کردیم و به پختن قیام19 نمودیم (توقفی بیفتاد)20 و یکبار دیگر طلب
~~کرد
# ~~(و [ما هنوز درساختن آن بودیم]21، گفتیم : همین ساعت ، وبعد از لحظهای
~~هنوز
# ~~مرتب نشده بود دیگر بار تقاضا کرد) 22 . چون تأخیر افتاد در خشم شد و
~~به
# ~~طلاق سوگند خورد که 23 از این 24 پالوده نخورد و 25 هیچ کس نیز26 از
~~اهل
# ~~این22 دیه 28 (تا آن زمان که)29 غریبی از غربا بخورد 40 . ما آن پالوده
~~درجام
# ~~کردیم و بهطلب غریبان31 بیرون آمدیم وشما را یافتیم و اگر آن شیخ
~~نخوردی3
# و را)23 به سیلی بکشتمی تا بیبی من به طلاق نشود24 . پس آن35 شیخ گفت :
# ~~چگونه می بینی لطف باری - تعالی - در حق بندگان خود26 که چون خواهد که
~~PageV02P680
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0127.png)

# ~~روزی به بنده1 رساند چندین اسباب در یکدیگر آرد2 و چندین وسائل مهیتا
# ~~گرداند . و از گفتهآ من4 این ابیات5 (لایق این معنی است)6 .
# العربیة :
# # العیش مقدور و همک زائد %~% والله فی رزق العباه ضمین
# # قال الدله علی ررفک یا فتی %~% هو صادق فی القول لیس دمین
# # و له یدان علی الوفاء بقوله %~% وهو اللی کلتا یدیه یمین
# الفارسیة 8 :
# ~~چو سایه گر بنشینی به خانه در ساکن
### | چو آفتابت روزی در آید از روزن
# ~~و گرچوطفل به گهواره (درستان خفتی)9
### | فرو رود به گلوی تو روزیت چو لبن
# ~~خدا چوضامنارزاق(شد به حال کسی)10
### | (توسهل کن حزنخودمروبه سهل وحزن)1
# الحکایة التاسعة عثر من الباب السابع : ابو القاسم معروفی حکایت کند
~~کهروزی
# ~~به نزدیک12 ابومحمد ابوصالحی وابوالقاسم مغربی که از خواص ومقربان سیف-
# ~~الدوله بودند دررفتم به حلب13، وایشان از14 تنگی سرای15 که در حلب بود
~~به سبب
# ~~حضورسیف الدوله وکثرت لشکر صادر و وارد دریک سرای6ا نزول فرموده بودند،
~~PageV02P681
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0128.png)

# ~~و هر روز به نوبت و کیل (یکی از)1 ایشان ترتیب2 مائده3 و اخراجات
~~ووظائف
# ~~یکردی و روز دیگر(آن و کیل)2 دیگر بدان5 مهم ms383 قیام نمودی6. وچون به
~~نزدیک7
# ~~ایشان رفتم8 و بنشستم پیری9 نابینا ( به نزدیک ایشان در آمد و)10 سلام
~~کرد و
# ~~بنشست، (بعد از آن)11 گفت : مرا به نزدیک امیر 12 سیف الدوله حق صحبت و
# ~~معرفت قدیم است و در وقت مقام او به موصل درجوار اوبودهام13 و14
~~اختصاصی
# ~~داشتهام15، و اکنون محن روز گار و شدائد و بلیات پشت من شکسته گردانیده
# ~~است16 و به جهت کشف آن روی به حضرت17 آوردهام ، اگر تفضل نمائید18
~~ورقعهآ
# ~~من18 عرضه دارید20 شما را دراین ثواب باشد، وهمانا که21 امیررا نیزصواب
~~آید22؛
# ~~ورقعهای بیرون آورد" در غایت درازی و برایشان عرضه داشت 14 . گفتند :
~~این
# ~~رقعه چون شب هجران25 و زلف خوبان دراز است اگر چون روز وصل و روی
# ~~ایشان26 کوتاه و نیکو27 بود به صواب نزدیکتر آید وهمانا که28 امیر به
~~خواندن چنین1
# ~~رقعههای30 دراز رغبت ننماید، اگر این را انجاز فرمایی شاید. آن شیخ
~~گفت21 مرا
# ~~چنان میباید که اینرقعه همچنین که هست22 بی تغییر و تبدیل بروی عرضه
~~دارند33 .
# ~~ایشان قبول نکردند و شیخ نومید و دلشکسته ( از نزدیک ایشان) 24 باز
~~گشت25
# ~~چنانکه مرا بروی رقت آمد. و من36از آنجا37 بیرون آمدم و به خدمت سیف
~~الدوله PageV02P682
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0129.png)

# ~~وفتم1 . و او نشسته بود ورسم او آن بودی که هر که به در سرای او رفتی2
~~حاجب
# ~~ام او بر رقعهای2 نبشتی و بر وی2 عرضه کردی، اگر خواستی اجازت فرمودی
# ~~تا در آمدندی5واگرمصلحت نبودی فرمودی تاعذرخواستندی. و چون من بنشستم6
# ~~رقعهای بر وی عرضه کردند8 بر آنجا نبشته بود فلان بن فلان الموصلی
~~الضریر.
# ~~سیفالدوله گفت او زنده است و کجاست9؟ گفتند بر در سرای10 است . فرمود1
# ~~که12 درآید13 . و چون در آمد آن شیخ بود که به نزدیک صالحی و مغربی
~~دیده
# ~~بودم وچون سیف الدوله اورا بدید (بشاشت نمود وبه خویشتن نزدیک
~~گردانید)14
# ~~و گفت : ای فلان آخر (هر گز15 در این مدت) 16 ms384 نام ما نشنیدی 17 و نشان
~~ما
# ~~نیافتی و معلومت نشد که ما در دنیا ایم وندانستی که ما برروی زمینیم
~~وتا اکنون
# ~~(ترا میسر)18 نشد19 که10 به نزدیک ما آیی21 با22 آن حق وحرمت وقربت
~~واختصاص
# ~~که ترا با مابوده است23؟ بانفس خویش بد کردهای24 و به ما گمان
~~بدبردهای. و آن
# ~~شخص25 اورا دعا می کرد وشکرمی گزارد وعذر میخواست. و چون لحظهای26
# ~~بنشست برخاست و آن27 ورقعه28 که من29 دیده بودم برامیر عرضه داشت وامیر
~~30
### | مباوک : رقعه
### | - PageV02P683
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0130.png)

# ~~از اول1 تا آخر2 رقعه3 بخواند4 و شیخ را هیچ جواب نداد و فرمود تا
~~خازن5
# ~~را آواز دادند و آهسته با او سخنی بگفت و بعد از آن مهتر فراشان را
~~بخواند و
# ~~در سر کلمهای به گوش او رسانید و خادمی را آواز داد و چیزی6 با او
~~بگفت.
# ~~و جماعت برفتند وخادم8 بیامد و دو صرهآ زر در9 پیش او بنهاد10 که زیادت
# ~~از پانصد دینار بود و چند تخته11 جامهآ نابریده که کسوت تابستانی و
~~زمستانی را
# ~~شاید وانواع طیبها فراخور آن . و مهتر فرآشان بیامد و انواع فرشها
~~وبساطها و
# ~~پردهها وقالبها بیاورد و چون تلی در پیش او بنهاد. و او را 12 خوش
~~آمدی13 که
# ~~چون13 عطائی (به کسی فرمودی)15 پیش اوحاضر کردندی و بدیدی و بعد از آن
# ~~بدان کس تسلیم16) کردی. و امیر آخری 17 بیامد واستری تنگ بسته با زین و
# ~~لگام18 خوب چنانکه سه هزار دینأز19 میارزید بیاورد و غلامی سیاه
~~جامههای نو
# ~~پوشیده، و(ازغلام پرسید)20 که جامگی تو هرروز21 چنداست؟ گفت: دیناری22.
# ~~گفت23: با سی24 دینار کردم وترا بدین شیخ دادم میباید که خدمت او کنی
~~وهیچ
# ~~تقصیر ننمایی و بدانکه ازسرای ما بیرون میروی شکسته دل و کوفته
~~خاطرنباشی
# ~~که این نیز خدمت من است، و25 بفرمود تا مواجب غلام نقد)26 بدادند . پس
# ~~گفت28 : فلان سرای را29 خالی کنند و بفرمود30 تا دو کر ms385 گندم و دو31 کر
~~جو و PageV02P684
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0131.png)

# # نواع فواکه تر و خشک (که در %~% زورقی پر کنند)1 و به موصل
# ~~به عیالان (و رسانند3 . وتا او ترتیب این اجناس می کرد شیخ ضریر را از
~~این
# ~~هیچ خبر نبود میپنداشت که او تغافل نموده است و (هنوز رقعه)6 نخوانده
# ~~است. وچون همه چیز7 حاضر کردند بفرمود تا تفصیلی بنوشتند8 وابواسحاق
~~بن9
# ~~بهرام الکاتب را که10 از جملهآ خواص11 او بود و(اسرار از او12 مکتوم
~~نبود)
# ~~بخواند و سخنی در گوش او گفت 14 ، ابواسحاق دست شیخ بگرفت و گفت :
# ~~امیر عذر میخواهد و میفرماید که در آخرسال به ما آمدی و اموال ما به
~~حقوق
# ~~زوار و سؤال و محتاجان ومؤنات جیش واخراجات منتمیان 15 به حضرت ما
# ~~متقرق شده است واگر نه به تمامت امیدهای تووفا نمودمی وحالی17 این
~~ماحضر
# ~~فرموده است، و آغاز کرد و تفصیل بروی خواند . من ابن بهرام را گفتم بعد
~~از
# ~~نومیدی تمام که شیخ را حاصل بود چندین عطا 17 با او تقریر مکن که18
~~زهرهاش
# ~~ازشادی بنطرقد19 . وچون تمامت20 تفصیل21 برشیخ خواند شیخ بگریست
~~(گریستنی
# ~~سخت)22 و گفت. : ای امیر به خدای که بسیار بر امید من بیفزودهای وازحد
~~عنای
# ~~من در گذشته وحقوق مرا به صد چندان که حد 23 آن است قضا فرمودهای" ومن
# ~~تتوانم که به شکر نعمت تو قیام نمایم . امتا خدای - تعالی25 - در دین و
~~دنیا 26
# ~~مکافات (تو به خیر وخوبی)27 بفرماید . (بعد از آن)28 گفت : اگر امیر
~~اجازت PageV02P685
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0132.png)

# ~~فرماید تا به لب اخلاص دست مبار کش ببوسم دست این منت زیادت از ایادی
# ~~نامتناهی باشد که ارزانی فرموده است . دستوری داد و چند نوبت متواتر
~~دستش2
# ~~بوسه کرد . آخرین نوبت (امیر سر او)3 در کنار گرقت و سخنی در گوش او
~~گفت.
# ~~شیخ بخندیدو گفت : ای والله ایتها الامیر. پس امیر4 خادمی را ازسرای5
~~بخواند
# ~~وسخنی در گوش او گفت6. شیخ با2 ms386 سرایی رفت که به جهت او خالی کردهبودند.
# ~~ازخادم پرسیدم که در گوش تو8 چه گفت؟ گفت: میفرماید که از کنیز گان
~~خواهرش
# ~~کنیزکی بکر در غایت نیکویی که قیمتش از بیست هزار درم زیادت است9 با هر
# ~~ثیاب و حلی که10 هست به نزدیک11شیخ برم . من برپای خاستم و گفتم : (این
~~چه
# ~~تو امروز در حق او فرمودی)12 از هیچ کس نشان ندادهاند وندهند ( نه13
~~اکنون
# ~~و نه پیش از این)14 . گفت : ترک جنس15 این سخنها گیر و بگو16 آن چه سخن
# ~~بود که با ابن بهرام گفتی که پس از آنکه شیخ را نومیدی تمام بود،
~~تمامت17 این
# ~~عطیات با اوشرح مده تا زهرهاش بنطرقد18، ارچه19 نومیدی بود. من ماجرای
~~او.
# ~~که میان شیخ و21 صالحی ومغربیرفته بود با او تقریر کردم و گفتم22: شیخ
~~بهغایت
# ~~نومید ودلشکسته از پیش 23 ایشان بیرون آمد و چون به نفس خود به حضرت
# ~~خداوند23 آمد بی2وسائل و ذرایع چندین عطیات عظام ومواهب جسام دید. اودر
# ~~حال فرمود تا صالحی و مغربی را حاضر کردند و روی بدیشان کرد و گفت: من6
# ~~شما را از27 اقران وامثال28 شما به انواع اصطناع واحسان مخصوص
~~گردانیدم29 PageV02P686
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0133.png)

# ~~و در حضرت خود به درجهآ بلند و مرتبهآ عالی رمانیدهام و در حق شما از
~~تثقیل
# ~~عطیت و تخفیف خدمت هیچ دقیقه مهمل نگذاشته2، ودر قضای حقوق شمابههمه
# ~~نهایتی رسیدهام3 . ایشان دعا وشکر آغاز کردند . گفت : چنین نمیباید [
~~تابدین
# ~~درجه گفتم ، اعتراف نمایید یا انکار کنید . گفتند4)5 راست می گوئی 6
~~انعام و
# ~~کرام امیردرحق مازیادت7ازاین است. پس گفت : جزای من از شما8 این9 است
# ~~که امیدواران را از من ناامیدمی کنید10 و را جیانرا از حضرت من11 مأیوس
~~می گردانید12
# ~~ومرا به ضجوت22 وملالت14 درمطالعهآ رقا ع اصحاب حوایج15 منسوب می
~~سازید16،
# ~~چه رنج به شما رسیدی 17 اگر مرا و شما را از این بدنامی صیانت بودی و
~~رقعهآ
# ~~آن ضریر بر ms387 من رفع افتادی اگر خدای1 بردست من نیکی در حق او1 تقدیر
# ~~کرده بودی)20 شما را دراین نیکونامی شرکت بودی و از آن صواب نصیب ، و
# ~~اگر از من در حق او بخل ظاهر شدی وضجرت11 و ملالت22 نمودمی آن بدنامی
# ~~را23 نسبت با من12 افتادی و جرمی و تقصیری در آن باب به شما اضافت
~~نشدی25،
# ~~نه حق آن مرد بگزاردید 26 و نه حقوق انعام من نگاه داشتید و نه جانب
~~خود را
# ~~صیانت فرمودید. و از این تو ع بسیارملامت وسرزنش درحق ایشان
~~بفرمودچنانکه
# ~~برخیانت بزرگ و جرم عظیم فرمایند18، وایشان29 عذرها خواستند وسو گندها
~~PageV02P687
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0134.png)

# ~~باد کردند 1 که نیت ما آن بود" گه آن3 رقعه را ایجاز 4 کند 5 و او به
~~مقصود
# ~~رسد وامیررا تخفیف زحمت باشد، وحاضران در دعا و ثنای سیف الدوله
~~افزودند
# ~~و گفتند : این بازخواست که7 از ایشان 2 فرمودی8 زیادت از آن مواهب و
# ~~کرام بود که در حق [آن]10 ضریر فرمود .
# فصل - ودر11مکارم اخلاق سیف الدوله وآنچه دراین باب اقتدارامی شاید12
# ~~و کرام و اشراف را تخلق بدان می باید کرد در این حکایت بسیار است چون
# ~~اکرام و اعزاز ضریر که زایر او 13 بود و بذل واعانت 14 و ایثار نفایس و
~~رعایت
# ~~دقایق لطف و تعییر وتعریک که خواص خود را فرمود به سبب تأخیری که دررقع
# ~~حاجت او کردند. اما آنچه خلاصهآ مکارم ومفاخر15 و زبدهآ مناقب و مآثر
~~اوست
# ~~در این باب آن است که چون رقعهآ آن ضریر مطالعه فرمود جواب آن رقعه
~~بهفعل
# ~~داد16 و بیسبق وعدهای12 و رنج انتظاری هم در مجلس صد چندان که مأمول و
# ~~متوقتع اوبود بدورسانید18، چه گوارنده ترین نعمتی و نیکوترین19 عطیتی
~~آن باشد
# ~~که بی سبق وعدهای20 و رنج انتظاری ناگاه به محتاجی رسد، و این ابیات
~~(مناسب
# ~~این معنی است از)21 گفتهآ من22.
### | شعر23.
# # واهنا ما یعطی العریم عطینتة %~% یدل24 بها ms388 من25عبل ان یحبق الوعد
~~PageV02P688
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0135.png)

# # فما  کان وسمی اقی بعد بثسما %~% الی الارض فی محل و لیس له وهد
# الفارسیة3 :
# وعده واجب کند وفا بر مرد %~% ترک واجب کنی حرام بود
# وعدةآ خود تمام نا کردن %~% سیرت مرد ناتمام بود
# جام وعده خمار انگیزه %~% گرنه در وی وفا مدام بود
# الحکایة العشرون من الباب السابع : ابو عباد که از خواص مأمون بود چنین
# ~~حکایت کرد 4 که روزی امیرالمؤمنین ملأمون5 مرا بخواند و مکتوبی6 به
~~خاتم
# ~~خویش7 بهمن داد وفرمود که8 مکتوب را ( بر عمروبن مسعده عرضه کنم)1 وفصل
# ~~فصل (و باب باب)10 را که در آن کتاب است با او بحث تمام به جای آورم و
# ~~او را الزام کنم تا جواب هر فصلی و حجتی که او وا در دفع آن هست به خط
# ~~خود در زیر هر فصلی بنویسد 11 و12 مهر من14 و" مهر او بر آن کاغذ نهیم
~~و
# ~~که البتته تا او ذکر آن نکند من ذکر آن کاغذ بر زبان20 نرانم، دانستم
~~که (رفعی
# ~~است)21 که عمرو را کردهاند22. و من و عمر و در کارهای بزرگ ومنافع عظام
# ~~و مرافق بسیار و مالهای جلیل که به ما رسیده مشارکت داشتیم، وترسیدم 23
~~که 24
# ~~از آن نوع چیزی در آن کتاب مسطور باشد و در آن رفع مذکور، و به نزدیک
# ~~عمرورفتم25، او را26 در باغ احمد بن یوسف یافتم، شطرنج میباخت بابعضی
~~از PageV02P689
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0136.png)

# ~~یاران خود1 . با او گفتم1 : خلوت میباید کرد3تا پیغامی، از آن 5 امیر
~~المؤمنین
# ~~بگزارم . گفت 6 : بگذار تا این دست تمام کنم که دست مراست . من از غایت
# ~~دلتنگی آن بساط در نوردیدم وشطرنج برایشان حرام7 کردم8، او را ناخوش
~~آمد
# ~~و در خشم شد . گفت : والله که9 با من بدکردی . گفتم : چه می گویی والله
~~که
# ~~از جهان خبر نداری ما را سیل برده است وهلاک شدهایم و تو غافلی
~~ونمیدانی20،
# ~~و مکثوب11 ms389 عرضه داشتم واو را مطالبه12 بر آنکه 13 جواب 14 هرفصلی به خط
# ~~خود در زیر آن فصل15 ثبت کند . او بخندید و گفت : شرم نمیداری16 که
~~مدتی7
# ~~مدید و روز گاری18 بعید خدمت مردی می کنی18 و عادت اوندانی0 وبرسیرت او
# ~~وقوف نیابی. گفتم : ای فلان گرفتم بعضی21 از آنچه در این تعریف نامه
~~است22
# ~~انگار کنی، آنچه من با تو در آن شریکم ومیدانی که حقیقتاست23 باری
~~انکارنتوانی
# ~~کرد و اگر تو انکار کنی من نکنم وتن قضا24 و بلا را بنهیم25 . او گفت :
~~میباید
# ~~که ترا مطلع گردانم برچیزی که26 ترا27 برآن28 سخت تر و با هیبتتر15
~~ازاین
# ~~باشد که در عین آنیم30. گفتم : آن چه چیز است؟ گفت : مدت یک سال است
# ~~که امیرالمؤمنین تعریف نامهای21 از آن تو به من داده است و مرا
~~فرموده32 که
# ~~با تو در آن33 مناظره کنم چنانکه ترا امروز12 با من فرموده است . من 35
~~چون PageV02P690
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0137.png)

# ~~ضعف دل وضیق صدر وخوف و رعبی که بر تو غالب باشد دانستم ویقین
# ~~بودم2 که طاقت شنیدن3 آن سخن نداری هر گز با تو ذکر آن نکردم تا ضجرت4
# ~~و قلق برتو غالب 5 نگردد و مستشعر نشوی و تا او از سخن فارغ شد بیم6 آن
# ~~بود که من از ترس هلاک شوم و کالبد از روح فارغ گردانم و گفتم : بگوی8
# ~~که9 آن مکتوب که10 او فرستاده است11 حاضرکنند13، وچون مطالعه کردم لرزه
# ~~بر اندام"2 من افتاد و عمرومی خندید. پس گفتم : بعد از این مرا مصیبت
~~جاه و
# ~~مال و ماتم مرافق14 و منال خود بباید15 داشت 7 . قوله تعالی17 : (انا
~~لله وانتا
# ~~الیه راجعون) * برخواندم18 . عمرو19 گفت : والله20 تو دیوانهای . گفتم
~~: ترک
# ~~این1 فضول گیر و بیار تا جواب این فصول چه مینویسی . او تمامت این 2
# ~~کتاب را مطالعه کرد و23 آنچه بر وی رفع کرده بودندمبلغ24 چهل
~~هزارهزاردرم
# ~~بود . او در آخر آن بنوشت ms390 که اگر همتهای ما بر این25 قدرواضعاف آن
~~اقتصار26
# ~~نمودی در خانهآ ما این قدر جای بود که نشستن مارا کفایت بودی و آن همه
~~به یک27
# ~~سرما که در نیم28 شبی برباید نشست (و از آن گرما که)29 درنیمروزی10حرکت
# ~~باید کرد نکردیمی، و امیدمی داریم از خدای - جل جلاله- که عمری دراز
# ~~کرامت کند تا دست حوادث در سایهآ او از ما کوتاه باشد و هزار چندین
~~دراقبال PageV02P691
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0138.png)

# ~~و به ما رسد، و آنچه برمن رفع کرده بودند بیست و هفت هزار هزار1 دینار
~~بود.
# ~~اورا گفتم: والله که مرا و خویشتن را هردو1 بکشی، هیچ میدانی که امیر
~~المؤمنین
# ~~شصت 3 وهفت هزار هزار4 درم که ششصد5 هزار6 و مفتصد 7 دینار باشد به
# ~~ما باز گذارد. عمرو گفت : ای فلان این خداوند گار ما بخیل نیست امتا
~~دوست
# ~~ندارد که خدمتکاران دراقبال اونعمتی حاصل کنند و بر او پوشیده دارند
~~واوبدین
# ~~آن میخواهد که ما را معلوم گرداند که او میداند که در دولت او8 به ما
~~چه
# ~~منفعت9 رسیده است و ما بدان اعتراف کنیم و از سرعلم به ما باز گذارد. و
~~بعد
# ~~از آنکه10 چنانکه امیرالمؤمنین فرموده بود آن کتاب را به انگشتری خود و
~~انگشتری
# ~~من مهر بنهاد و به من تسلیم کرد و11 چندان خوف و رعب بر من غالب شد که
# ~~بیم آن بود که هلاک شوم. و وصیت نامه12 بنوشتم و دل ازجان بر گرفتم
~~وخواب
# ~~و آرام وصبر و قرار از من برمید و از هیچ مطعوم و مشروب مزه12 نیافتم و
~~از
# ~~جملهآ لذات12 بیلذت گشتم و در زند گانی روز گار می گذاشتم که مرگ به از
# ~~آن بود ونحیف و نزار و زرد ولاغرشدم15. ویک سال براین حالت در16ضجرت17
# ~~وغم و اندیشه بگذرانیدم تا بعد از بک سال یک شب نماز شام به نزدیک
~~مأمون
# ~~رفتم18 واو تنها بود19. گفت : (یا ابو عباد)20 تراعظیم نحیف ms391 و نزار می
~~بینم و
# ~~رنگ برروی و گوشت بر تن تو21 نمانده است22 به علتی معلول گشتهای یا به
# ~~ییماریئی1 مبتلا شدهای 24 ؟ گفتم : بیمار نیستم یا امیر المؤمنین اما25
~~مدت یک PageV02P692
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0139.png)

# ~~سال (میشود که)1 زندهایام چون مردهای از آن مکتوب که امیر المؤمنین به
~~من
# ~~داد و فرمود تا 2 با عمرو بن مسعده در آن مناظره کنم . گفت : اگنون
~~خاموش
# ~~باش تا آنچه میان شما رفته است باز گویم و پس آغاز کرد و آنچه میان من
~~وعمرو
# ~~رفته بود حرفأ بعد حرف از اول تا به آخر باز گفت چنانکه گفتی آنجا حاضر
# ~~بوده است . من گفتم : یا امیرالمؤمنین آن کس که این حکایت  با امیر
~~المؤمنین
# ~~گفته است نک به استتصا نگاه داشته است که بک حرف کما بیش نیفتاده است .
# ~~گفت : والله 4 این سخن (با من هیچ کس)5 حکایت نکرده است اما من به گمان
# ~~خود که خبر 6 (المؤمن ینظر بنور الله) دانستم که (سخن2 میان شما)9 چنین
# ~~رفته باشد9 واین چندان عجب نیست که به عقل عادات مردمان و اقوال و
~~افعال
# ~~ایشانرا تجربه توان کرد و بدان قیاس آنچه درغیبت باشد توان دانست ، و
~~عمرو
# ~~به اخلاق وسیر من عارفتر از تست11 وهمت او بلندتر وحوصلهآ او فراختر، و
# ~~من بدین چه کردم آن خواستم تا شما بدانید که منافع12 و مرافقی که در
~~خدمت
# ~~من به شما رسیده است مرا معلوم است و من از احوال شما غافل نبودهام
~~ونیستم
# ~~و آنرا13 عطای من دانید، و نیز دانستم که شما از اظهار آن مال محترز
~~باشید14 و
# ~~آنرا بزر گ میشمارید15 و از استعمال تمتع نمییابید16 . خواستم که
~~اندیشه پنهان
# ~~داشتن و محترز بودن از دل شما بر گیرم که17 شما بیخوف و استشعار18 از
~~آن19
# ~~تمتع توانید گرفت و من خود 20 خجلم از اندکی آنچه به شما رسیده است به
# ~~سبب اختصاصی که شما را ms392 به حضرت21 من هست و قربی که در خدمت 22 خود
~~PageV02P693
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0140.png)

# ~~ارزانی داشتهام و خدمتی که بدان قیام مینمایید . و چون او این بگفت
~~همچنین1
# ~~بود که گفتی بندی از دست و پای و دل3 و زبان من بز گرفتند و کوه رنج و
~~غم
# ~~از دل من برخاست و او را دعا گفتم و شکر کردم 4 . پس گفتم : این کتاب
~~را
# ~~چه کنم5 و چه می فرمایی6 ؟ گفت : پاره کن و بینداز که لعنت بر آن باد .
# فصل - و در این حکایت دو خصلت است که7 میشاید که عاقل %~% آنرا
# ~~بیشوا9 و دستور خود سازد :
# یکی - آنکه پادشاه ومخدوم باید10 بداند11 که هر عاقل که12 خدمت او
# ~~اختیار کند و تحمل13 شداید بر14 آسایش نفس بر گزیند و مراد خود را
~~بهجهت
# ~~متابعت مرادات او ترک کند ودائما متشمتر15 انقیاد ومستعد 16 امتثال
~~اوامراو گردد
# ~~غرض اودر آن خدمت استجلاب منافع بسیار و اقتناء ذخایر بی شمار باشد
~~وچون
# ~~معلوم او شود17 که او را در سایهآ او مالی جمع شده است و ثروتی حاصل
~~گشته
# ~~بدان طمع نکند18،و به19 همین قدر (قانع باشد)20 که او را معلوم گرداند
~~که من
# ~~به احوال تو عالم ام و بدان راضی، چنانکه مأمون خلیفه کرد با عمروبن
~~مسعده و
# ~~ابوعباد، و این ابیات مناسب (این معانی)21 منظوم گشت . العربیة22:
# # ومن یک فیمایبتغی23 لک ساعدا24 %~% و یقدح فیزند15 الحبیب الموافق
# # وصار یدا فیما ترید معینه %~% علی کل ما تهوی کخل مرافق
# # فهی28 به امرأ تجد فیه مردما %~% و هل تعمل الایدی بغیر9آالمرافیق
# 1 - مجا : وهمچنان . ت : همچنان %~% 2- مجا : دل %~% 3 مجا : دست
# # 4-مجا: کزالزدم. : گذاردم %~% 5 - ت : گوید %~% 6- ت : بفرمایم %~% 7-
# 8- مجا : سل تخلق بدان نماید و . ت : تخلق بدان راه نماید
# 1- مجا : ت : ل که %~% 11-ت : ندارد %~% 12- ت :
# 13- مجا، ت و چاپی : لج مشاق %~% 14- مجا وت و چاپی : رفاهیت
# 2- ت : مستسهل %~% 17- مجا، شد %~% 18- مجا و ت :
### | 20- مجا وت : بسنده ms393 کند %~% 21- مجا: تدادو
# ~~21- مجا : شعر 23- مجا : ینبغی 24_ اساس و مجا، صاعدا 25- مجا ، زید
# ~~26- مجا : کحل 27_ اشاش ومب . موافق 28- جز مجا : فهی 29= مجا: لغیر
~~PageV02P694
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0141.png)

# الفارسیه )1:
### | عجب مدار که رفقی برد به پنهانی
# ~~ز خدمت تو اگر نعمتی کند حاصل
### | رم نباشد کز وی به جبر بستانی
# ~~همین بس است که معلوم اوشود ز تو آن
### | که میتوانی تعریک و جرم میدانی
# و دوم - آنکه چون کسی 4 خدمت مخدومی کند ودر سایهآ 5 دولت او
# ~~به آفتاب رفاهیت باز نشیند و به واسطهآ تربیت6 او هرروز منفعتی تازه
~~وهرساعت
# ~~مدخلی7 بیاندازه حاصل بیند باید که پیوسته امر( واما بنعمته8 ربتک
~~فحدث)*
# ~~را انقیاد نماید وحدیث9 : (التحدث بالنعم) شکر را کار فرماید و ازکفران
~~که
# ~~مستجلب حرمان باشد10 مجتنب11 گردد وچون مخدوم خواهد که بروی به حصول
# ~~آن نعمت منت نهد سخن اورا به اعتراف تلقی کند و از جحود و انکار محترز
# ~~باشد چنانکه عمرو بن مسعده12 با مأمون کرد. و از گفتههای من این
~~منظومات با
# ~~این معانی13 موافق است . شعر14 :
# # اذا سعدت بمخدوم وذلت5 به %~% عزآ و مالا و دوفیرا و احسانا
# # حدث بانعمه افی کل محتفل %~% ولد دکن ساکر الأنعماء کفرانا
# # فالثه بالتحدیث دی تعمته ومد %~% کری سترها ظلمأ وعدوانا
# الفارسیة]16:
# # چو مخدومی نهد در پیش خادم %~% ز انواع مکارم خوان نعمت
### | =
### | 10- PageV02P695
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0142.png)

# # ز بخت پایدارش خادم او را %~% به دست آرد بسی الوان نعمت
# # سزد گر شکر او پیوسته گوید2 %~% که از شکر استز نده جان نعمت
# # همیشه از نسیم شکر باشد %~% شکفته گلبن بستان نعمت
# # عجب نبود که گردد شیر افزون3 %~% ز آب شکر در پستان نعمت
# # ولیک ار نعمتش پوشیده دارد %~% بود از غایت کفران نعمت
# # به دور محنتش ذاکر نباشد %~% چوشا کرنیست دردوران نعمت
# و در حسن خاتمت شکر نعمت4 و اظهار آثار آن5 وقبح عاقبت کفران
# ~~این ابیات منظوم گشت . نظم6 :
# ~~چو شکر منعم گوبی و اعتراف کنی ms394
### | به نعمت وی از او بیش با شدت احسان
# ~~و گر از آنکه جحود آری و نهان داری
### | زوال نعمت باشد ز شومی کفران
# ~~درخت میوه چو از آفتاب مایه گرفت
### | نهان ندارد و پوشد لباسها الوان
# ~~گهی شکوفه وگه میوه ، گاه برگ آرد
### | سه فصل سال : خریف و بهار وتابستان8
# ~~به دی اگر چه کشد8 چند گاه بی بر گی
### | همیشه تربیت و خدمتش کند دهقان
# ~~ز زخم دهره و بیم تبر بود ایمن
### | روا ندارد هرگز کسیش قصد به جان
# ~~ولیک کان چو ز تأثیر تابش خورشید
### | خزینهها : زر وجوهر11 همی کند پنهان PageV02P696
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0143.png)

# به زخم میتین اجزاش پاره پاره کنند
### | تا ابد نپذیرد جراحتش درمان
# به هر کدام که خواهی تو اقتدا فرمای
### | بسست1 عبرت 2 عقل ترا ازین و از آن
# الحکایة الحادیة والعشرون من الباب السابع : ابواحمد بن یسار3 گوید کهپدر
# ~~من دوست بودی باحسین2 بن ابی الضحاک و با اومعاشرتها5 کردی و با یکدیگر
# ~~از راه مجااست 6، مؤانست 2 تمام داشتندی و میان ایشان اتحاد و صفای
~~کامل
# ~~بود. پدر" من حگایت کرد که مدتی بود تا او در خانه نشسته بود وخدمت نمی
~~کرد
# ~~و ارزاق و صلات وادرارات10 از وی باز افتاده بود و اسباب و اقطاعی 2
# ~~زیادت13 نداشت ( و به)14 هیچ نوع (اورا مدخلی)15 نمیدیدم و پیوستهزند
~~گانی
# ~~به مروت کردی و اخراجات بیصرفه 16 کردی و وقت وقت (اسراف نیز)
# ~~نمودی . روزی18 از وی سؤال کردم که ترا19 اخراجات بسیار می بینم و دخای
~~%~%
# ~~که بدان وفا کند نمیدانم . چگونه است که21 بدین مؤنات قیام میتوانی
~~نمود ؟
# ~~گفت : والله که قوام کار و نظام حال من از بقایای هبات وعطایای محمد
~~امین
# ~~است22 ، و کنیزکی از آن اوست23، نام او24 نمی برم ، که25 آن کنیزک مرا
~~بی نیاز
# ~~گردانید و سبب آن26 حادثهای نادره27 و واقعهای عجب و ماجرائی28 طرفه
~~بود که
### | 3- چا پی : خمد بن یسار PageV02P697
# ![image ms395
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0144.png)

# ~~از راه اتفاق1 بر من رفت 2 واین ماجری آن بود که (محمد ا رشید) یعنی
# ~~امین 5 یک روز مرا بخواند و گفت : همنشین مرد به منزلت خویش و نفس او
# ~~باشد و محل راز وموضع امانت2 ، و فلان کنیزک از آن من نیکو روی8 تر و
# ~~خوش آوازتر اهل روزگار خویش و در علم 1 موسیقی و شیوهآ اغانی استاد اهل
# ~~آن صنعت10 چنانکه این رباعی در حق او درست می آید . الرباعیة :
# زان رنگ که بر روی وی آمیختهاند
### | کو دل که در او فتنه نینگیختهاند
# آن شخص لطیفتر ز جان را گوئی
### | در قالب آرزوی من 12 ریختهاند
# و من جهان جز به چشم او نمی بینم و چشم جز بر روی2 او باز نمی کنم
# ~~و قدم جز در رضای او نمیزنم [ و دم جز بر هوای او بر نمی آرم14]15 ،
~~اوجای
# ~~سر دل من درعشق خود واقف شده، و ناز را اگرچه من محل قابلم واو درنصاب
# ~~استحقاق، از حد میبرد و دامن عجب و تکبر بر آسمان می کشد و سر از
~~گریبان
# ~~غنج و دلال [برمی آرد]17 و دست به18 آستین جوروجفا بیرون می کند،
~~و[همواره
# ~~منهل»19 عیش مرا مکدر20 می گرداند1 . من امروز درمجلس خلوت اورا و کنیز
~~کی
# ~~دیگر - هم مغنیه22 - که در جمال و کمال با اونسبتی ندارد ومیان ایشان
~~درفنون PageV02P698
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0145.png)

# ~~محاسن1 مسافت دور و دراز است حاضر خواهم کرد میباید که هرگاه که2 این
# ~~کنیزک که در غایت جمال است ونهایت ملاحت ، ترانهای زند و قولی گوید
~~سماع
# ~~او را هیچ تحسین نکنی و روی گشاده نداری و بر آن سماع شراب نخوری و
# ~~امارت3 کراهیت چنانکه کسی را چیزی خوش نیاید فرا نمائی ، و هر گه که آن
# ~~کنیزک دیگر3 سماع کند براغانی5 او 6 شراب خوری و طرب و نشاط از خود
# ~~فرا نمائی و تحسینهای بسیار کنی و جامه را چاک زنی ms396 که7 هرجامهای را ده
~~عوض
# ~~برمن ، و در حال وجد مبالغت تمام به جای9 آری10 . گفتم11 : منتت دارم و
# ~~خدمت کنم یا امیرالمؤمنین . پس در حجرهآ خلوت بنشست با ایشان وفرمود
~~که12
# ~~مرا حاضر کردند"2 و اول جامی چند شراب به من داد و چون آن کنیزک از
~~پرده
# ~~بیرون آمد بیم آن14 بود که پرده بر من بدرد و15 متحیر و مدهوش بماندم
~~ونیک
# ~~لایق بود که ( در آن حال کسی)16 این غزل گفتی . الغزل17 :
# خورشید منیر است که ناگاه بر آمد
### | یا در شب تاریک شده18 ماه بر آمد
# پنداشتم از حسن مگریوسف چاهیست19
### | هرچند که آن لحظه نه از جاه بر آمد
# بر گل رویش نظر افتاد دلم را
### | صد خار به یکبارش از راه برآمد
# چون گشت هوا پرز نسیم سر زلفش
### | دل در پی آن بوی هوا خواه بر آمد
### | 3ت: PageV02P699
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0146.png)

# هرچند درازی شب (هجر بسی بود)
### |  %~% نسبت زلفینش کوتاه بر آمد
# و چون بنشستند اول آنکه در غایت کمال2 بود3 آغاز کرد و بربط بنواخت
# ~~و سرود گفتن گرفت چندانکه3 از خوشی آوازش5 جانها در خروش آمد . و
# ~~چون روی 7 بدان خوبی بدیدم و آواز5 بدان خوشی بشنیدم و شراب در من اثر
# ~~کرده بود عنان تمالک از دست من بیرون شد و بی من هزار تحسین از من بر
~~آمد
# ~~و چندان طرب و نشاط در من پدید آمد که (صفت نتوان کرد)9 و رقاصیها10،
# ~~کردم و نعرهها زدم و امین روی ترش می کرد و لب به دندان می گرفت و به
~~سر
# ~~اشارت می کرد و هیچ فایده نبود. و چون نوبت11 آن دیگر1 شد13 سماع آغاز
# ~~کرد و13 هرچند تکلف کردم وقت من بر سماع او15 خوش نشد ( وهیچ فایده
# ~~تبود)16، و چون بار دیگر نوبت بدان17 کنیزک گل روی بلبل آواز یوسف جمال
# ~~داود نغمت18 رسید الحانی19 آغاز کرد که هر گز مثل آن نشنیده10 بودم ms397 و
~~تاخبر
# ~~داشتم بیخبر شده بودم22 (از غایت لذت)23، جامه چاک کردم24 و نعرهها 25
~~و
# ~~تحسینها بر فلک رسانیدم26، و این ابیات حسب الحال27 من گشته . شعر :
# ~~دل چون ببیند روی او مدهوش وشیدا میشود
### | راز ارچه پنهان می کند در حال پیدا میشود PageV02P700
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0147.png)

# ~~گرچه ز بیم ناز او مستور دارد راز او
### | چون بشنود آواز او بیچاره رسوا میشود
### | همچون من اندر کوی اومدهوش و شیدا میشود
# وامین در1 من نگریست ولب به دندان می گرفت از خشم، وهر چند شراب2
# ~~در من اثر کرد (سماع او را)2 تحسین بیشتر می کردم وخلاف آنچه امین
~~فرموده
# ~~بود از من ظاهر میشد و غیظ و غضب او افزون می گشت5 تا بدان رسید که در
# ~~خشم شد و بفرمود تا پای من گرفتند6 و از آن مجلس بیرون کشیدند، و
~~حاجبان
# ~~و دربانان (ودیگرحواشی)7 را فرمود8 تا9 مرا پیش اوراه ندهند ، واز آن
~~حضرت
# ~~محجوب و از آن در گاه مطرود ماندم20 و مردمان11 به پرسیدن من2 می آمدند
~~و
# ~~از سبب آن حادثه می پرسیدند و مرا تسلی2 میدادند و صبر می فرمودند و من
# ~~مستی را بهانه وعذر ساخته بودم15 . وچند ماه بر این بگذشت و محنت مستمر
~~شد
# ~~و ایتام نکبت امتداد گرفت و ازشفاعت شفیعان و وسیلت دوستان نومید شدم
~~تا16
# ~~نا گاه یک روز رسول امیرالمؤمنین بیامد17 و بشارت آورد که امیرالمؤمنین
~~با سر
# ~~رضا آمده است وفرموده18 تا به حضرت او حاضر شوی19 . به نزدیک او رفتم
# ~~و همچنان خائف بودم11 و چون نظرش22 بر من افتاد (در روی من)23 بخندید و
# ~~اثر رضا درجبین مبین اومطالعه کردم ودست به من داد تا ببوسیدم وبرپای
~~خاست
# ~~و مرا گفت : متابعت من کن و هم بدان حجره رفت که آن روز نشسته بود24 و
~~آن PageV02P701
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0148.png)

# ~~کنیزک صاحب جمال خوش الحان را آواز داد1 تنها و شراب حاضر کردند و
# ~~اغانی3 ms398 آغاز کرد ، و چون آن نوبت به سبب او آن4 همه رنج به من رسیده
~~بود
# ~~ومذلتها کشیده بودم خویشتن5 را به تکلف نگاه میداشتم ودر وی نمی
~~نگرستم6
# ~~تحسین (نمی کردم و) خاموش میبودم . امین (نظر در من11) کرد2
# ~~و بخندید و گفت : هرچه میبایدت بگوی12 و هرتحسین که میتوانی برزبان ران
# ~~ومترس که خدای - تعالی - سعادت تو در خلاف فرمان مننهاده بود2 ، و آنچه
~~تو
# ~~کردی برضد آنچه من15 فرموده بودم سبب به افتاد تو شد که آن16 کنیزک
~~ترک17
# ~~(ناز وعجب)18 گرفت9 و پیوسته مرا از خود راضی میدارد و بر مراد دل من
# ~~میزید10 ، وچون من ازاو راضی گشتم و میان ما صلاح افتاد مرا از حال توو
~~آنچه
# ~~آن روز رفت با یاد داد21 والتماس کرد که از توخشنود شوم22 وبا تواحسان
~~کنم23 .
# ~~درخواست او را میذول داشتم وفرمودم تا ده هزار دینار از خزانهآ من به
~~تو رسانند،
# ~~و او نیز12 ازمال خود ده هزار25 دینار فرمود، و به خدای که اگر26 آن
~~روز آنچه27
# ~~من فرموده بودم کرده بودی28 و او از تو رنجیده بودی و امروز که با
~~یکددگ29
# ~~خوش20 شدیم (او از من)31 التماس کردی که هر گز22 ترا (به نزدیک)23
~~خود4، PageV02P702
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0149.png)

# ~~راه ندهم (اجابت کرده بودمی)1 . من امیرالمؤمنین را دعا و ثنا گفتم و
~~خدای
# ~~را شکر گزاردم که بر آنچه مصلحت" ( من در آن بود)3 موفق گردانید ، و در
# ~~بفرستادند . و بعد از آن هیچ هفتهای 7 نگذشتی تا تحف وهدایا و طرف و
# ~~الطایف از هبات آن کنیزک ازطیب و جواهروجامههای خوب پنهان ازامیر
~~المؤمنین
# ~~نیاوردندی و در1 هیچ مجلس (نبودی که)10 با او بنشستی11 الا 12 که مرا
~~استدعا
# ~~کردی13 وچون حاضر شدمی ازوی" التماس کردی تا مرا صلهای15دادی وهرچه
# ~~نا این وقت16 خرج می کنم از آن مالها17 است که (در آن وقت)18 به سبب 19
# ~~کنیزک (و هبات او)20 به من رسیده است ms399 .
# فصل - و در این حکایت فواید است و از آن یکی آنکه بنده باید که در همه
# ~~احوال اعتماد21 بر (حول وقوت باری)22 - تعالی - کند و اگر چیزی نه
~~بروفق
# ~~ارادت وقصد او براو برود که در حال بهسبب23 آن مکروهی بدورسد ازلطف
~~خدای
# ~~- تعالی - نومید نباشد که ممکن بود که به افتاد او در آن باشد و او
~~پندارد که بر
# ~~ضد آن است چنانکه حسین بن [ابی 3]24 الضحاک را، وقصد آن بود که حرکات
# ~~و سکنات او بروفق ارادت محمد امین باشد و چون بی اختیار او برخلاف آن
~~رفت
# ~~اگرچه روزی چندنامرادی و25 مقاسات نمودبه آخرمعلوم گشت که غایت26 سعادت
# ~~و نهایت اقبال او در آن بوده است. و در این باب27 گفتهام . العربیة :
~~PageV02P703
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0150.png)

# # عسی آن یحپ المرء ما تد یضره %~% و یکره ما فی الدین والمال ینفع
# # یقاسی بسوه الاختیار شدائدا %~% و ما اختاره الرحمن یلعبد آنفع
# الفارسیة 22 :
# ~~خدا به بندهٔ‌ بیچاره چون نکو خواهد
### | به روز محنت او هیچ فعل بد نرود
# ~~به ناپسندی گرچه عزیمتش افتد
### | جز آن چنانکه پسندد از او خرد نرود
# ~~رود به کوی صواب اسب مقبلان لیکن
### | به تازیانهٔ‌ تقدیر او به خود نرود
# ~~حق هدایت باید اگر تو پنداری
### | که بیهدایت 3 کاری 4 نکورود 5 نرود
# و دیگر - آنکه هرچند پادشاهی و بزرگی یا دوستی و عزیزی برای جر
# ~~منفعتی یا دفع مضرتیاز آن خود التماس کند تا بر وفق ارادت او گواهی به
~~دروغ
# ~~بدهی یا سخنی نه بر جادهآ راستی تقریر کنی یا میلی و مداهنتی که در
~~شریعت
# ~~مندوب نباشد و در مذهب فتو ت و مروت7 تا خوب بود به جای آوری8 باید که
# ~~از آن9 محترزباشی10، وبرای تحصیل رضای او یا جذب منفعت خود بر آن محظور
# ~~اقدام ننمایی11، که عاقبت دروغ و میل و مداهنت وخیم بود و خاتمت راستی
~~و
# ~~صدق وعدل محمود، چنانکه حسن12 ضحتاک را ms400 بود که به خوش آمد مأمونراستی
# ~~پوشیده نگردانید واگرچه آن ازوی اتفاقی بود نه قصدی اما13 ثمرهآ آن به
~~عاقبت13
# ~~بدو رسید . ودر این ابیات شمهای از این معانی گفته شد15 : العربیة16
### | 4_ ت : کار تو
### | 8 مجاب
### | 11- PageV02P704
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0151.png)

# ~~ری الصدق منجاة و هی العذب مهلکأ
### | و خاب الدی بالمین و الزور یشهد
# ~~و ذل الفتی وی الصدق خیر بان یری
### | عزیزا کریها و هو للحق یجحد
# الفارسیة :
# # به هوای کسی دروغ مگوی %~% ور ترا دوست تر ز جان گردد
# # که وی ار چند بهر مصلحتی %~% آن زمان بر تو مهربان گردد
# # لیک در حق توهم او باشد %~% اولین کس که بد گمان گردد
# # ور برنجد به راستی و از آن %~% مدتی بر تو سر گران گردد
# # آخر کار چون بیندیشد %~% معتقدتر ز دیگران  گردد
# # به دروغ ارچه سودها یابی %~% عاقبت آن همه زیان گردد
# # صدق چون آفتاب نورانیست %~% به گل کذب کی نهان گردد؟
# الحکایة الثانیة والعشرون من الباب السابع : یکی از صرافان گوید که من و
# ~~جماعتی از اخوان صفا و خلان وفا ودوستان یکدل ویاران همپشت ورفیقانهم-
# ~~قدم و صدیقان همدم در خانهآ دوستی از دوستان جمع بودیم در دعوتی، و
~~خربزه
# ~~می خوردیم، و درمیان ما پسری امرد بود، یکی ازیاران ما کاردی در دست
~~داشت.
# ~~آن پسر 2 امرد از شطارت و چستی که در ایشان باشد با آن مرد بازی می کرد
~~و
# ~~میخواست که3 آن کارد از وی بستاند و چون خشمناک شد آن کارد بهوی انداخت
# ~~و بر سینهآ آن کودک زد و در حال هلاک شد. وآن جماعت خواستند که
~~(ازخوف)4
# ~~متفرق شوند . خداوند خانه گفت : جوانمردی نباشد که شما بروید و مرا
~~دراین
# ~~واقعه بگذارید5، موافقت کنید تا همه خلاص یابیم یا همه هلاک شویم. همه
~~گفتیم6:
# ~~راست می گوید و در سرای7 ببستیم8 و شکم آن پسر بشگافتیم و (آنجادر
~~کشفی)9 PageV02P705
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0152.png)

# ~~انداختیم واعضا ومفاصل او از1 یکدیگر ms401 جدا کردیم، و هر یکی عضوی و
~~پارهای
# ~~بر گرفتیم تا بیرون بریم و پنهان کنیم و سر به نصیب من افتاد . من2 سر
~~در
# ~~دستارچهای2 پیچیدم ودر آستین نهادم وچون از5 خانه بیرون آمدم و چند گام
~~برفتم
# ~~پیادگان محتسب برسیدند7 و گفتند : محتسب8 فرموده است تا جملهآ کیسههای
# ~~صرافان را9 مهر0کنیم0 تا به11 حضور اوبگشایند و سره از نبهره و رایج از
~~قلب
# ~~جدا کنند ، و (آستین من محکم بگرفتند و)12، با13 ایشان تلطف14 و رفق15
~~آفاز
# ~~بهادم16 و چند درم به رشوت بدیشان17 دادم و بسیار بکوشیدم تا مگر ترک
~~آستین
# ~~من کنند18 . فایده نبود19، مرا سخت بگرفتند و گفتند10 : پیش محتسب می
~~بریم
# ~~و21 شک نکردم که هلاک شدم و در خلاص خویش23 بسیار تفکر نمودم تا چه
~~حیله
# ~~توانم کرد24 ، نا گاه به کوچهای رسیدم که آن کوچه25 را دری آویخته26
~~بودند27 که
# ~~هر که بدیدی پنداشتی28 سرایی است و آن کوچهای29 بود که دری بدین
~~شارعداشت
# ~~و منفذی بهشارع30 دیگر. چون نزدیک آندررسیدم گفتم : با شما به نزدیک
~~محتسب
# ~~می آیم . دست از آستینم بگذارید21 نه که دزدی33 گرفتهاید. ایشان23
~~آستینم رها
# ~~کردند. من حالی34 درآن 25 کوچه رفتم10 و در از پس ببستم و نا گاه به
~~جایی PageV02P706
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0153.png)

# ~~رسیدم خراب ، آن دستار با 1 سر در2 آنجا افکندم3 و از آنجا به منزل خود
~~4
# ~~رفتم و از آن ورطه خلاص یافتم .
# فصل - و در این حگایت تنبیه است مرد را تا 5 از صحبت جماعتی که در
# ~~میان ایشان زنی یا کودکی امرد  باشد احتراز کند که عاقبت آن صحبت به
~~فتنه
# ~~انجامد ، و ناگاه (بدان سبب) 2 در ورطهای افتد چنانکه8 [ آن]1 صراف (به
# ~~سبب صحبت آن پسر امرد ،) * واین ابیات ملایم این معنی است (از گفتهآ
~~من)10:
# ~~العربیة11 :
# لد تصطحب قومأ تری فیهم %~% تلاعب النسوان و الآمرد
# فان من صاحبهم ساعته %~% عاش حرینا ابدا ام ردی
# الفارسیة122 :
# ~~چو ms402 با گروهی دیدی تو امردی و زنی
### | همان بهست که با آن 0گره14 نیامیزی15
# ~~از16 امردان و زنان احتیاط 17 باید کرد
### | کزین دو آید پیوسته فتنه انگیزی18
# ~~یل رخ پسران نکو ز کام آرد
### | ز کام مهلک باشد اگر19 نپرهیزی
# ~~ل* PageV02P707
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0154.png)

# نشستنی که ازاوجنگوفتنه خواهدخاست
### | سزد اگر ز سر آن نشست برخیزی
# از این گروه بپرهیز چون تو آن مرغی
### | که گرچه زیرک باشی به حلق آویزی
# مکن چو استره تیزی و موی بر آن دم
### | که هم ترا به شکم باز گردد آن تیزی
# الحکایة الثالئة والعشرون من الباب الشابع1 : حسن2 بن موسی الموسوی
# ~~النصیب گوید : پیری بود که خدمت من میکرد و جهان بسبار گردیده بود و
~~گرم
# ~~و سرد روز گار چشیده . یک روز در میان سخن گفت3 : من سو گند خوردهام که
# ~~هر گز به هیچ دهوت و به 4 هیچ نماز جنازه حاضر نشوم . من سبب آن از وی
# ~~بپرسیدم5 . گفت : وقتی از بغداد به بصره میرفتم6، نماز شام بود که
~~آنجار سیدم
# ~~و در شارعی2 از شوارع بصره میرفتم تا منزلی طلبم وجایی نزول کنم . مردی
# ~~مست را دیدم که مرا آواز میداد8 به نام وکنیت من9 و چون مرا بدید
~~معانقه و
# ~~مصافحه به جای آورد و بشاشتی فرا نمود ونام جماعتی که من ایشانرانمی
~~شناختم
# ~~بر زبان میراند و از حال هریک میپرسید و مرا سو گندها میداد و الحاح
~~میکرد
# ~~که به نزدیک او نزول کنم . من با خود گفتم10 : هرچند این مرد غلط می
~~کند اما
# ~~چون من غریبم و منزلی معین11 ندارم حال12 را13 امشب به نزدیک"1 او باشم
~~و
# ~~بامداد (از آنجا)15 نقل کنم . من نیز با او چنان16 نمودم که من آن مردم
~~که تو
# ~~گمان میبری17 (و به خانهآ او رفتم)18 و جمعی را19 دیدم (در سرای او) 20
~~به
### | 1- مجا :
### | - مجا : PageV02P708
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0155.png)

# ~~شرب مشغول1 و غلامی امرد در میان ایشان . او ms403 به مهمی بیرون آمده بود و
~~مرا
# ~~پنداشته که یکی از دوستان وی ام2 . و چون در میان ایشان رفتم3 در4
~~گوشهای5
# ~~بنشستم6 . چون 7 ساعتی شد8 ایشان9 بخفتند و من بیدار بودم . یکی از
~~میان10
# ~~آن قوم برخاست و به نزدیک آن غلام امرد رفت و حاجت خویش2 از او روا
# ~~گردانید وغلام پنداشت که12 خداوند گار وی13 است، اورا تمکین کرد14
~~وچون5
# ~~با جای خود)16 رفت12 خداوند غلام18 بر (عادت آن مهم)19 بر20 غلام آمد
# ~~و بر اعضای او اثر آن معامله22 بدید و بدانست که (یکی از )22 آن
~~جماعت23
# ~~قصد24 او کرده است ، برخاست وکاردی برهنه کرد و ازبیم لرزه براندام من
~~افتاد
# ~~چنانکه25 اگر به نزدیک26 من آمدی شک نکردی که آن فساد27 ازمن حادث شده
~~است ،
# ~~و آن قوم را یک یک دست بر دل می نهاد و می گذشت تا بدان شخص رسید ( که
# ~~آن28 حرکت کرده بود )29 ودست بردل او نهاد، آن شخص خود را (درخواب)30
# ~~ساخت تا گمان بدو31 نبرد، واو چون33 خفقان دل بدید بدانست33 که فاعل34
~~آن25 فعل
# ~~اوست ، دست بر دهانش نهاد و کارد برسینه36 و (بر او افتاد)37 و آن
~~مرداندل8 PageV02P709
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0156.png)

# ~~اضطرابی1 کرد وجان 3 تسلیم کرد ، و4 کشنده دست غلام خود گرفت و از
# ~~خانه بیرون رفت، و رعب وخوف بر من غالب شد و گفتم : بامداد برخیزم5 و
# ~~من 6 در میان (این جماعت) 2 غریبم8 به همه حال (این گار)9 به من حواله
# ~~کنند . رخت آنجا بگذاشتم و نقدی که10 داشتم (با خود بر گرفتم)11
~~وازخانه
# ~~بیرون آمدم و ندانستم که کجا روم و (شب بهنیمه رسیده)12 بود از عسس
~~ترسیدم،
# ~~گلخن گرمابهای دیدم تاریک، در آنجا رفتم و اندیشیدم13 که13 چون
~~گرمابه[را)15
# ~~در بگشایند در16 روم . و14 در آن تاریکی دز گرشهای18 بنشستم19، ( ناگاه
~~آواز
# ~~پایی شنیدم)20 مردی بیامد و آواز میداد که : دیدم که در آنجا 21 رفتی،
~~بیرون ms404
# ~~آی یابن الزانیه . من ازترس او12 همچون مردهای در آن گوشه بیفتادم و
~~آنمرد
# ~~چون حس آن نیافت که کسی در آنجاست دختری را23 در آنجا آورد و سرش
# ~~ببرید و24 آنجا بگذاشت و برفت . من در آن تاریکی روشنایی خلخال که در
~~25
# ~~پای" دختربود بدیدم خلخالها از پای او22 بگشادم و از آنگلخن28 بیرون
~~آمدم
# ~~و همچنان29 حیران برفتم تا به گرمابهای رسیدم که در گشاده بود30،
~~خدایرا شکر
# ~~گزاردم و در رفتم و آنچه با من بود به حمامی سپردم و چون روز روشن شد
~~از
# ~~گرمابه بیرون آمدم، آن محله را باز شناختم و در نزدیکی31 آن حمام سرای
~~PageV02P710
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0157.png)

# ~~دوستی بود (از آن من)1 بپیش او رفتم . او برجست و بشاشت به جای آورد
# ~~و در سرای او مقیم شدم5، کیسهآ نقدی که با من بود و آن هردو خلخال
~~بدوسیردم
# ~~تا نگاه دارد)6 چون در آن7 خلخالها8 نگریست رنگ از رویش بگردید10 از
# ~~وی21 پرسیدم11 که ترا چه رسید ؟ گفت : این خلخالها از کجا آوردهای؟ من
# ~~صورت حال13 تقریر کردم14، گفت: آن15مرد16 که این17 دختر را کشت شناسی؟
# ~~گفتم18: رویش19 ندانم که تاریک بود اما بهسخن باز شناسم . او
~~بفرمودتاطعامی
# ~~ترتیب کردند و بیرون رفت و بازآمد10 جوانی لشکری با او بود سخن می گفت
~~.
# ~~به آواز21 او را باز شناختم23 و او به چشم اشارت کرد23 که او هست24.
~~چون از
# ~~طعام فارغ شدیم شراب آورد و بیشتر بدان جوان داد و ( آن 25 جوان) 26
~~چون
# ~~مست شد همانجای27 بخفت . خداوند خانه برخاست و در سرای 28 ببست 29 و
# ~~سر آن جوان30 ببرید و مرا گفت31 : (آن کشته) 32 که (تو دیدی) 33 خواهر
# ~~من بود و این جوان او را میفریفته است مگر مراد او حاصل نبوده است چون
# ~~بروی دست نیافته23 است35 بکشته36. اکنون من او را قصاص کردم برخیز تا
~~دفن
### | 4- مجا : حل
### | 8-
### | 1-ت : ازو PageV02P711
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0158.png) ms405

# ~~روز دیگر من از بصره بگریختم و به بغداد آمدم و سو گند خوردم که در
~~عمر
# ~~خود2 به هیچ دعوت حاضر نشوم ، و سبب آنکه3 سو گند خوردهام که بر، هیچ
# ~~جنازه ( نماز نگزارم)5 (آن است)6 که در بغداد یک روز7نماز8 پیشین
~~میرفتم،
# ~~دو حمال را9دیدم که جنازهای10 می آوردند11 با خود گفتم : این شخصرا 12
~~که
# ~~میبرند غریب و درویش میماند تشییع جنازهآ او به جای آورم13 و با
~~حمالان14
# ~~معاونت نمایم تاثواب یابم. وبرفتم15 ویک طرف جنازه از دوش17 حمال بر17
~~گرفتم
# ~~و برکتف خود نهادم و ساعتی برفتم . چون مانده شدم حمال را آواز دادم
~~هیچ-
# ~~کس جواب نداد و آن شخصدیگر18 گفت : برووخاموش باش که اوباز گردید19
# ~~گفتم: من نیز جنازه70 بیفکنم21 وبروم. حمال گفت : من22 بر تو تشنیع زنم
~~و
# ~~رها نکنم که بروی . من شرم داشتم و گفتم : این مشقت تحمل کنم و چون24
# ~~رنج زیادت باشد ثواب بیشتر بود و همچنان آن جنازه را( در مسجدی)25
~~بردیم،
# ~~و چون ( برزمین)26 نهادیم27 آن28 حمال دیگر29 بگریخت و جنازه به من
~~بماند30.
# ~~من بر ایشان لعنت31 کردم و با خود گفتم : من این ثواب را تمام کنم. و
~~چند درم
# ~~از آستین بیرون کردم و جماعتی 32 گورکنان را که در آن موضع بودند33
~~PageV02P712
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0159.png)

# ~~دادم2 و فرمودم تا گوری بکنتد و بر مرده نماز گزاردیم ( و چون خواستیم
~~که
# ~~دفن کنیم و) 1 حفتاران3 (به زمین فرو رفتند)5 ومن از بالا جنازه را
~~بجنبانیدم
# ~~تا ایشان7 فرو8 گیرند ( و در گور9 نهند من آن دیدم)10 که11 حفتار (از
~~لحد
# ~~برجست)12و لطمهای سخت" بر روی من زد و دستار از سر من14 فرو گرفت15 و
# ~~در گردنم کرد0 و آواز داد17 که (ای مردمان !)18 کشتهای19را20 آورده
~~(است
# ~~و دفن می کند)21 . مردمان جمع شدند و ( از آن حال)22 بپرسیدند"1 و24
~~کفن از
# ~~مرده باز کردند چنان بود که (او گفت شخصی بیسر یافتند)25 ms406 و من مدهوش و
# ~~متحیر بماندم وازهریک17 مشتی و لطمهای12 وزخمی"خوردم و ازهرزبانی لعنتی
# ~~و دشنامی19شنیدم40 و مرا همچنان21 ایزار21 در گردن به نزدیک صاحب شرط
~~ووالی
# ~~بردند و بیم آن بود که از زخم و آسیبی که به من میرسید22 هلاک شوم
~~والچون
# ~~بر ( آنکه این)25قتیل (را من)  کشتهام6(گواهی نبود37)38 فرمود تامرا
~~برهنه
# 8مج.کرا
# ~~15- مجا : بر گرفت
### | 23-
# 39- مجا: که PageV02P713
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0160.png)

# ~~کردند که1 تازیانه زنند و به جرم اعتراف کنم و این والی را کاتبی بود
~~عاقل و
# ~~چون مرا متحیر و مدهوش بدید ایشانرا گفت : یک لحظه صبر کنید تا من
~~درکار
# ~~این مرد نظری کنم باشد که حقیقت حال مکشوف شود که مظلوم می نماید و
# ~~مرا به گوشهای برد و4 سر آن5 حادثه بپرسید7چنانکه بود9(تقریر کردم
~~ازاول
# ~~تا آخر10)11 او بفرمود12 تا مرده را از جنازه بر گرفتند13 ودر جنازه
~~تأمل کرد14 بر
# ~~طرفی از15 جنازه نوشته بود که از آن فلان مسجد. او16 و جماعتی پیاد
~~گان17 برفتند
# ~~تا18 بدان مسجدر سیدند19زنی20 دید21 نشسته ازوی پرسید که جنازهآ مسجد
~~کجاست
# ~~وچنان فرا نمود22 که برای23 نقل مردهای24 بدان احتیاج است (جواب داد)25
~~که6
# ~~مسجد را جنازهای27 است امتا بامداد برای حمل میتی بردهاند28 . کاتب29
~~گفت:
# ~~هیچ میدانی که30 که برده است؟ گفت1 : اهل آن22 سرای (و اشارت به سرایی
# ~~کرد33) که درجوار مسجد بود او در حال بفرمود34 تادر و بام25 و36 گردا
~~گردسرای
# ~~فرو گرفتند37 و در بشکستند و در رفتند قومی غربا38 یافتند 39ایشانرا
~~بگرفتند و به
### | 24- PageV02P714
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0161.png)

# ~~نزدیک صاحب شرط بردند وایشان اقرار کردند که شراب خورده بودند و1 امردی
# ~~درمیان2 ایشان بود1 بهسبب آن امرد با یکدیگر4 خصومت میکردند (و
~~بریکدیگر
# ~~غیرت میبردند)5، بدان رسید که آن امرد را بکشتند و سرش در
~~چاهی6انداختند
# ~~و تن را براین صفت خواستند که دفن کنند و آن هر دو حمال از ایشانبودند.
# ~~صاحب شرط بفرمود تا گردن ایشان بزدند و مرارها کردند ms407 و من خدای را شکر
# ~~گزاردم و این8 کاتب را دعا گفتم و نذر کردم که هر گز9 دیگر بر هیچ
~~جنازه
# ~~نماز نگزارم10 .
# فصل - و دراین حکایت تنبیه است11 بر آنکه مرد باید که12 از خمر وزمر12 و
# ~~آنچه ( بدین ماند)13 محترز15 و (مجتنب باشد16)17 و از صحبت جماعتی که
~~بدان
# ~~معصیت18 مشغول باشند توقی نماید19 و فرمان ربتانی را که20( قوله
~~تعالی)21 :
# ~~إنما الخمر والمیسر والأنصاب والآرلام رجس من عمل الشیطان) * منقاد
~~گردد
# ~~و2 معانی وحکم الفاظ نبوی که (جعل الشر کله فی ملاث وجعل مفتاحه
~~الخمر)3
# ~~متیقظ و منتیه شود چه هرفتنه و منازعت و خصومت و قتل24 و ضرب که در
~~چهان
# ~~رود بیشتر آن باشد که مایه و مادهآ آن فتنه خمر باشد، چنانکه این حکایت
~~منبی
# ~~است از آن معنی، ( و این ابیات شاهد براین دعوی)25. شعر26:
# # آتخطب بنت الغرم حرأ وانها %~% تسمی باخت الشر أم الخبائث27 %~%
~~PageV02P715
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0162.png)

# # فحض علی الفحشاء وهی تحبها %~% (وتنهی عن الحسنی و کل الربائث)2
# # تزدل3 صفاء وهی صرف وشرها %~% لصفوتها4 قد شیب شوب العبائث
# الفارسیة)5 :
# # آب انگور آتشی است کزو %~% خرمن عقل و دین همی سوزد
# # شعلهآ شمع عقل بنشاند %~% هر که زین آب آتش افروزد
# # بدرد پرده لیکن از تمویه %~% اولین چشم عقل بر دوزد
# # عقل دانندهدر خصایص او %~% مثلی زد لطیف و نیکو زد
# # شد لگد کوب بهر او اصلش %~% تا ازو دیگری چه اندوزد؟
# # گر کند پایمال عقل ترا %~% کینه7آ اصل خویش میتوزد8
# بحطابة الوابعة والعشرون من الباب السابع :9 حکایت کرد عبدالله الصیرفی
# ~~که10 در11 همسایگی من12 (بهواسط)13 جوانی بود که (از پدر مالی وافر14)
# ~~میراث یافته بود و آنرا به ( شراب و قمار) 14 تلف کرده و به غایت درویش
~~و
# ~~مقل حال)17 گشته18. بعد از مدتی19 او را دیدم باثروتی بسیار ونعمتی بی
~~شمار
# ~~( از وی)20 سبب حصول آن مال (پرسیدم)21 اول مدافعت کرد بعد از آن گفت :
# ~~221 تو23 راست بگویم24 ms408 به شرط آنکه پوشیده داری . من شرط کردم که
~~پوشیده
# ~~دارم. گفت : درویشیو احتیاج من به حدی رسید که مرگ به آرزومی خواستم5،
### | ا PageV02P716
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0163.png)

# ~~و چنان افتاد که منکوحهآ من حامله بود1 . وقت نماز خفتن بود (که بار
~~بنهاد)
# ~~و چندان 3 نداشتم که4 قوتی بخرم5 . بیرون آمدم تا از کسی صدقهای6 خواهم
# ~~و به نزدیک آن عورت برم تا 7 به کوچهای رسیدم8 و ندانستم که بن بسته
~~است
# ~~در رفتم ، مردی را9 دیدم که10 دیگ میپخت . بانگ برمن زد و گفت : چه کسی
# ~~تو11؟ من حال خود شرح دادم ، او را (برمن )12 رحم13 آمد14 گفت: در آن
~~خانه
# ~~رو وبنشین تا15 ازدیگ پختن فارغ شوم وترا16 نصیبی17 (ازاین طعام18)
~~بدهم19،
# ~~و گلیمی پیش10 من انداخت که بر خود پوش و لحظهای بخفت. وشبی به غایت
# ~~سرد بود و من به21 یک تو پیرهن بودم22 آن گلیم در خود پیچیدم
~~وپهلوبرزمین
# ~~نهادم و از گرسنگی واندوه پروای خوابنداشتم24. و چون ساعتی بگذشتمردی
# ~~برهنه دیدم که بیامد و چیزی گران بر دوش گرفته و آن مرد که در خانه بود
# ~~برخاست و آن بار از گردن او بر گرفت 15 و در سرای در بست و گفت : دیر
# ~~ماندی و از تو نومید شده بودم22 . گفت : دوش و امروز همه روز در زیر
~~هیمه28
# ~~پنهان29 بودم تا فرصت30 یافتم که این بدره بر گرفتم ونمیدانم که زر است
~~یادرم،
# ~~اما به غایت گران است و از گرسنگی و ترس بیم آن است که هلاک شوم . پس
# ~~آن مرد که در خانه بود خوردنی در کاسه میکرد و هردو میخوردند و من (از
~~PageV02P717
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0164.png)

# ~~خوف چون مردهای بودم)1 و چون از طعام فارغ شدند 2 شراب 3 بیاوردند4
# ~~( وخوردن گرفتند)5 و من متحیر 6 بماندم7 و نمییارستم که8 خود را با
~~یاد8
# ~~دهم نباید که مرا هلاک کنند و آن مرد برهنه شراب بیشترمیخورد از10
~~آن11دیگر
# ~~تا ms409 13 مست شد و بخفت و آن مرد که در سرا بود برخاست و گرد خانه بر آمد
~~و
# ~~به نزدیک من آمد و با من سخن گقت . من از خوف آنکه (نباید که) 14 بداند
# ~~که من بیدار بودهام2 و برماجرای8 ایشان وقوف یافته11 هیچ سخن نگفتم و
# ~~چون او مرا خفته پنداشت برفت و آن مرد (را که خفته بود )21 بکشت ونگاه2
# ~~داشت تا بیفسرد . پس در گلیمی پیچید و بر گردن فهاد و از سرای بیرون
~~رفت
# ~~من با خود گفتم : بعد از این چه توقف می کنم24؟ برخاستم و آن بدره در25
~~گلیم
# ~~نهادم6 وازسرای7 بیرون آمدم وبهشتاب28(هرچه تمامتر) میدویدمتا به مسجدی
# ~~رسیدم که در گشاده بودند و مؤذن برای31 قضای حاجتی بیرون آمده1، حالیدر
# ~~مسجد رفتم و چون مؤدن بیامد23 پرسید که چه کسی . گفتم : مردی غرییم و
~~از
# ~~روستا (همین ساعت) 15 رسیدهام26 (ازبیم عسس نمییارم)27 که از این موضع
### | 13-
### | 2 PageV02P718
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0165.png)

# ~~دورتر شوم اگر (امشب مرا) زنهار دهی خدای - تعالی - (ترافردای
# ~~قیامت) 6 از عذاب 7 زنهار8 دهد . مؤذن گفت : بخسب9 در امان خدای . من
# ~~بدره در زیر سر نهادم و بخفتم . چون لحظهای شد10 آن مرد را دیدم خنجری1
# ~~برهنه در دست میدوید و مرا دشنام میداد و تهدید و وعید می کرد و من از
# ~~سوراخهای مسجد او را می دیدم. بسیار به هرجانب بدوید گمان نبرد که من 1
~~در
# ~~مسجد باشم وچون15 نومید (شد برفت)16، و من در مسجد بودم تا آنگاه17
~~که18
# ~~صبح طلوع کرد و مردمان در راهها بسیارشدند، بیرون آمدم و به خانهآ
~~خودرفتم.
# ~~و چون در بدره تأمل19 کردم ده هزار دینار دروی بود آنچه حال10 را
~~بداناحتیاج
# ~~بود بر گرفتم و باقی پنهان کردم و آسیابی12 خراب بود"1 از آن پدرم 23 ،
~~آنرا
# ~~عمارت کردم و حال من نیکو شد و این سخن جز با تو24 حکایت نکردهام25.
# فصل - اگر26 در این ms410 حکایت 27 عاقل8 به چشم بصیرت تأمل کند در کسب
# ~~دینار29 و جمع مال عمر صرف نکند و بر30 ارتکاب مخاوف11 و مهالک برای زر
# ~~اقدام ننماید که بسیار باشد که مقاسات شداید از کسی دیگرباشد وتمتتع
~~دیگری
# ~~را32، چنانکه در این حکایت یکی در کسب و جمع آن عمر صرف کرد و دیگری
~~PageV02P719
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0166.png)

# ~~جان بر خطر نهاد تا آن مال را2 بدزدید1 و سومی دین برباد داد وخون ناحق
~~در
# ~~گردن خود گرفت5 تا آن مال خاصته بی شرکت دیگری اورا باشد و هرسه راجز
# ~~برباد دادن عمروتحمل مشاق  واقدام برسفک و هتک و کسب7 اثم وبزه فایدهای
# ~~نبود وآن شخص بیزیادتی رنجی از آن تمتشع و برخورداری یافت و این ابیات
# ~~از گفتهآ من مناسب این موعظه است8)9 . شعر10:
# # یا جامع الدینار کن منفقا %~% لانه ینهب آو یسرق
# # آنت بعدا1 الید هی تسبه %~% و هو لمن یأخده مرفق
# # واحسرتا2ایوما1تری حاسدا %~% یطفق 14 ما تجمعة یخفق
# # و آت کالستته و البوعت 15 %~% لآجله تضرب آو تحرق
# ~~الفارسیتة)16 :
# ~~ای دل مدار خویشتن اندر هوای زر
### | چون خاک پایمال مشو از برای زر
# ~~زر بیوفاست صرف مکن جان برای او
### | چون هیچ کس ندید به عالم وفای زر
# ~~زر را که ساخت اول تاج سر از شرف
### | کان سرنگشت کوفته آخر به پای 17 زر
# ~~اجزای کان به میتن پاره 18 کجا19 شدی
### | گر وی ز آفتاب نبودی گدای زر
# ~~گردد به هر نسیمی آشفته همچو بحر0
### | چون کان کسی که ساخت دل خویش جای زر
# # 1- مجا: در   2- مجا : ندارد 3_ ت : بدزدیدند %~% 4- مجا: سوم.
# * ش %~% 6- ت : مساق . مجا : ل متاعب ت : مباعث
### | 9- مجا: می گویم %~% 10-ت : العربیة
### | 14- مجا:
### | ا آماص، تارد %~% 17- مجا
### | 20 - مجا : زر PageV02P720
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0167.png)

# ~~هر کس که جست صحبتزرزخم خور دسخت
### | بررس1 ز سکه تا چه کشد2 از عنای زر
# ~~[ازصحبتش سیاه شود دل، به صره بین
### | تا چون سیاه کرد3 درونش4 صفای زر]5
# ~~بر ms411 جان6 کیسه بند نبودی و7 پیچ و تاب
### | در حفظ اگر نگشته بدی مبتلای زر
# ~~زر8 کیمیای محنت ورنجست9 بیش ازین
### | ماخولیا مبر ز پی کیمیای زر
# ~~کردند 10 ذره ذره همه جرم11 کوه را
### | آنجا که یافتند بدو انتمای زر
# ~~چون کوه باثآبات ز زر" زخم میخورد
### | چون که سبک مباش[و]13 مشو کهربای زر
# ~~[ چون خوف13حرف علتش ائدرمیان بود
### | هرسینه را که نیست دروجزرجای زر]5
# الحکایة الخامسة والعشرون من الباب السابع 16 - پیری از اهل بصره حکایت
# ~~کرد که با یکی از قاضیان درراه حج هم کجاوه بودم12 ، میان دو شخص از
~~اهل
# ~~قافله خصومت ومنازعت افتاد و آن قاضی میان ایشان توستطی میکرد و
~~ایشانرا
# ~~به رفق و مجاملت میفرمود و از عناد وستیزه18 منع میکرد، و ایشان همچنان
~~لجاج
# ~~میکردند و او می گفت : لجاج شوم باشد19 و عاقبت ستیزه وخامت دارد10 و
~~آن PageV02P721
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0168.png)

# ~~خصومت1 میان ایشان به (آخر رسانید) 2 . پس گفت : در وخامت3 عاقبت
# ~~لجاج 2 (مرا حکایتی) 5 یاد است و این ماجری6 مرا آن 2 با یاد داد 8 تا
~~(باتو)
# ~~حکایت کنم. و10 چون خالی11 شد [ با یاد دادمش]12 . گفت : من در فلان
~~شهر
# ~~زر14 دعوی کرد15 من مدعی علیه را گفتم : چه می گویی؟ گفت : این مبلغ
~~دادنی
# ~~است الا آنکه من بنده16 ای ام مکاتب مأذون دراین17 تصرف با وی تجارتی
~~کردهام
# ~~و در آن تجارت زیان فاحشیافته18، ووجوه19 ندارم که دین او بگزارم و این
~~مرد
# ~~بامن21 بسیار معامله22 کرده است و سودهای بسیار یافته . اگر قاضی ازوی
~~التماس
# ~~کند تا با من مواسا فرماید (و رفق ومساهلت ورزدو)23 مرا مهلت دهد تا به
~~تدریج
# ~~بگزارم24 ثواب باشد25 . آن مرد را به رفق و مجاملت فرمودم و مهلت
~~خواستم
# ~~اجابت نکرد و امتناع نمود و حبس طلب کرد و آن بیچاره26 تضرع و زاری
# ~~می نمود ودرخواست میکردتاشفیع باشم وطالب دین27 همچنان مدافعتمی نمود28
# ~~و29 چون آن ms412 وام دار نومید شد30 و متیقن31 گشت32 که حبس خواهند33 قرمود
# ~~بگریست و گفت : والله 34 اگر مرا35 حبس کنند36 هلاک شوم، و او با من
~~این 7
### | 3-ت :
### | 2- ت : PageV02P722
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0169.png)

# ~~مضایقت1 می کند و به اضعاف آن از من رنج بدو رسیده است و از برادر من
# ~~سه هزار دینار تر که مانده است 2 و او بر گرفته است و مرا گفتند که با
~~او در آن
# ~~تر که منازعت کن و او را به نزدیک قاضی بر 3) چون این سخن2 بگفت مرا در
# ~~خلاص او طمع افتاد و از لجاج آن مرد 5 در خشم شده6 بودم از وی پرسیدم
~~که
# ~~ز 2 برادر تو8 چگونه میراث یافته است وتوبهچه وجه با او منازعت9 خواستی
# ~~کرد ؟ گفت : برادر من بندهآ او بود مکاتب مأذون در تجارت و بروی ضریبه
~~بود
# ~~منجم چنانکه هرروزه و هر ماهه ( میرسانید)11 و مالی هظیم جمع
~~کرد12مقدار
# ~~سه هزار دینار و13 ( بعد از آن)14 وفات یافت و جز من کسی15 دیگر16
~~نداشت17
# ~~و من بندهای18 ام مملوک [و]19 ضعیف و دو پسر آزاد دارم طفل از زنی آزاد
~~و
# ~~زن وهردو پسر20 رانفقه کسب می کنم وضریبهآ خداوند گارمی گزارم21.
~~میخواستم2
# ~~که در میراث با او منازعت کنم. مرا گفتند : توبندهای23 . میراث
~~(بهتونرسد)24.
# ~~من نیز15 جانب او را26 صیانت کردم وبااو27 نزاع وخصومت نگردم . من از
~~آن
# ~~مرد پرسیدم که برادر او بندهآ مکاتب تو بود [ وفاتش رسید و سه هزار
~~دینار تر که
# ~~بگذاشت؟ گفت : آری . گفتم : راست می گوید و او دو پسر آزاد دارد ؟]8
# ~~گفت : آری . گفتم : برخیز و او را مهلت ده و مطالبه29 مکن . گفت :
~~رهانکنم
# ~~تا زر بدهد30 یا31 حبس فرمایی . گفتم32: برخیز و نصیحت من قبول کن
~~ولجاج PageV02P723
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0170.png)

# ~~مکن و او1 همچنان 2 اصرار مینمود3 . من آن بنده را گفتم : دستوری میدهی
# برای پسران طفل تو سخن گویم5؟ گفت : بلی . گفتم ms413 : ایشان به مذهب
# ~~عبدالله بن  مسعود - (رضی الله عنه) 7 - (وآن)8 مذهب من است ، مستحق
# ~~این میراث اند و تو اگرچه زندهای به منزلت مردهای10 ( به جهت بندگی11)
~~.
# ~~و شهود2 واز کیا حاضر کردم و آن بنده به جهت اطفال خود بروی دعوی و
# ~~خصومت (آغاز نهاد)13 و او"1 صورت حال در پیش شهود 15 اعتراف کرد و
# ~~من بروی به ثبوت آن مال16 حکم کردم و الزام کردم تا تسلیم کرد17 و از
~~آن جمله
# ~~بیست دینار به قرض18 پدرایشان دادم تا دین او ادا19 گردد10 و مقدار
~~بهای آنبنده
# ~~از آن مال به امینی دادم تا او را از مولای او21 بخرید و آزاد کرد و
~~باقی مال هردو
# ~~طفل بدو دادم و امین را بدو22 مشر ف گردانیدم و فرمودم 23 تا تجارت می
~~کند و
# ~~لشی24 از25 ربح او را باشد و برین جمله حکم واشهاد کردم و آن بنده آزاد
~~شده26
# ~~و ازحبس خلاص بافته و توانگر وخوشدل باز گشت و آن27 لجوج خائب وخاسر
# ~~رجوع کرد .
# صل2 - و در وخامت عاقبت لجاج29 وستیهند گی30 این (منظومات گفته
# ~~د31)22 . العربیة : PageV02P724
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0171.png)

# # أن اللجوج1 مثوم لاکعنه وکن %~% سهل الخصومت خراجا و ولاجا
# # وکن3 کریما ظریفا (صالحادمش)4 %~% ولا تکن شرسا بالعر لفاجا
# الفارسیة]6 :
# ~~در کارها مباش ستیهنده و لجوج
### | زیرا که هست عاقبت بد لجاج را
# ~~دلها تو آبگینه شمار و لجاج سنگ
### | واجب بود ز سنگ صیانت زجاج2 را
# ~~نوریست سازگاری ، تابنده چون سراج
### | باد لجاج تو بکشد آن سراج را
# ~~چون دهر آبنوسی تبدیل می کند
### | موی چو قیر را و رخ همچو عاج را
# ~~بر رونق و رواج مکن تکیه و بساز
### | ویرا که هم کساد شود8 مر9 رواج را
# الحکایة السادسة و العشرون من الباب السابع10 - ابن جصاص گوید : آن روز
# ~~که مقتدر مرا بخواست گرفت تا مطالبه و مصادره11 کند من در وثاق خویش
# ~~نشسته بودم و بی سببی 13 قبضی ms414 و دلتنگی هرچه تمامتر بر من مستولی شده و
~~من
# ~~موجب آن قبض نمیدانستم و عادت من پیش از آن چنان بودی14 که15هر گاه که
# ~~دل تنگ شدمی درجی بزرگ پر7 جواهر داشتم ازهرنوعی17، قیمت18 آن پنجاه
~~PageV02P725
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0172.png)

# ~~هزار دینار . آن جواهر2 بخواستمی [وآطبقی زرین بیاوردندی5 و در آنحاء
# ~~ریختندی2 ودر آن می نگریستمی8 ]9 و با آن 10 بازی می کردمی ، آن اندوه
# ~~از دل من زایل شدی. آن روز هم بر آن11 عادت آن درج12 بیاوردند
~~وطیقزرین2
# ~~نیاوردند14 . من برایشان15 انکار کردم16 وطبق خواستم . و در آوردن طبق
~~تأخیر
# ~~افتاد . من آن جواهر در کنار خود ریختم17 و18 می گردانیدم19. و
~~(مرادرسرای.
# ~~باغچهای2 بود)22 [از]23 انواع24 ریاحین25 [ و ازهار شکفته26 و27 بر آن
~~صفت28
# ~~جواهر ]29 دردامن10 تشسته بودم که دروثاقم31 فرو گرفتند و سرهنگان
~~ولشکریان32
# ~~دیوارخانه33 بشکافتند و34 من35 حیران و مدهوش گشتم و نخواستم26 [که37
~~آنچه
# ~~دردامن (من است)38 (ایشان)39 ببینند]40. برپای41 خاستم42 و آن جواهر
~~درمیان43
# ~~ریاحین و اشجار44 و سبزه45 ریختم و مرا46 در حال47 بگرفتند و آن
~~مصادرات و PageV02P726
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0173.png)

# ~~مطالبات بر1 من برفت و هشتصد 2 هزار دینار نقد از من بستدند و3 سیصد
~~هزار4
# ~~ز بندگان واقمشه)5 و چهار پای7 وغیر آن بگرفتند 7 و مدتی مدید8 مرا
# ~~محبوس9 کردند و چند فصل برآن باغچه بگذشت . بعد از آن خدای - تعالی .
# ~~مرا (از آن حبس)10 خلاص داد وچون باسرای رفتم11 [در آن موضع که نشسته
# ~~بودم و آن جواهر در آنجا ریخته ، تأمتل کردم]12 ، با خود گفتم : آیا13
~~از آن
# ~~جواهر در 14 میان آن 15 گیاهها16 هیچ 17 مانده باشد ؟ و روز دیگر در
~~سرای 8
# ~~ببستم19 و غلامی10 را گفتم تا به تبر آن باغچه را می کند و من در
~~خاکها21می جستم
# ~~و یک یک مییافتم وهر گاه33 که یکی بیافتمی2 حرص بر25 من " غالب و
# ~~زیادت گشتی . وهم بدین28 طریق (طلب می کردم29) تا تمامت30 ms415 باز یافتم
~~ویک
# ~~جوهر21 از آن 32 جمله 33 ضایع نشد وحال من ( به سبب یافتن آن 34) نیکو
~~28
# ~~گشت و کارم36 استقامت گرفت .
# فصل - و در این حکایت تنبیه است عاقل را که در کل امور تو کل برفضل
### | 3- ت : ا به %~% 2ک. دینر
### | 11-جا :
### | 21 مجا:
### | 24- PageV02P727
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0174.png)

# ~~و رحمت باری تعالی کند و هر چند دفینهآ (مخفی و محکم)1 نهاده بود2 و در
# ~~محافظت آن به قدر وسع کوشیده از تلف و هلاک آن ایمن 3 نباشد که روز گار
# ~~گنجهای مدفون و مستور4 بس5 آشکارا کند و شهرهای حصین6 محکم بسیار به -
# ~~دست تاراج باز دهد واگر2 چیزی نفیس ضایع و مهمل بیهیچ حافظ ونگاهبانی
# ~~گذاشته8 باشد از با دست آمدن و بر جای ماندن9 آن ناامید نباشد10 که
~~چون11
# ~~خدای - جل جلاله12 - چیزی را13 نگاه خواهد داشت اگرچه (ضایع14 وظاهر)5
# ~~باشد از دست حوادث مصون و محروس باند و چشم و گوش متعد یان و عاصیان
# ~~از دیدن آن16 کور وکر گردد ، و این ابیات از گفتهآ من مناسب این معنی17
~~است.
# ~~العربیة :
# الدهر دحفظ ما اسدیته هملا %~% و ما تحافظه بانجهد پردیه
# هو المخالف فی کل الأمور لنا %~% فکن مضیعا لما کهواه قبقیه
# الفارسیة 182 :
# بس چیز که آن19 مصون بماند %~% هو چند تو ضایعش شماری
# بس چیز که عرضه20آ تلف شد %~% از موضع زم11 واستواری
# از تو ببرد  به حیله ایام %~% آنرا که به جهد گوش22 داری3
# وزحادثه ها نگاه دارد %~% آنرا که گذاشتی به خواری
# خیزد ز امید نا امیدی %~% وز نومیدی امیدواری PageV02P728
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0175.png)

# # از حصن و پناه بی نیازست %~% آنرا که کند خدای یاری1
# # بی عصمت او مصون نباشی %~% ور نه فلکت کند حصاری
# الحکایة السابعة والعشرون من الباب السابع 2 - اسماعیل بن محمد الحنانی
# ~~گوید : چون علی 2 بن مقله مرا5 نکبت رسانید و مصادره کرد و هرچه داشتم
# ~~ه تمامت از من بستد8 چنانکه مرا9 یک درم سیم ms416 نماند ومدتی در2 حبس
# ~~داشت ، چون اطلاق کرد 12 به ضرورت در خانه بنشستم و ترتیب قوت روز به
# ~~باشد 14 که 15 ابن مقله (را ملازمت) 16 نمابی و رضای او حاصل کنی و از
~~وی
# ~~لطف وعاطفت طلبی . مدتی اورا ملازمت نمودم17 و بامداد وشبانگاه18 به
~~نزدیک
# ~~و میرفتم و او هر گز (التفات به من)19 نکرد ( و در من ننگریست)20 تا
~~چنان
# ~~اتفاق افتاد که یک روز به تزدیک اورفتم21 و (چند روز شده بود که)22
~~بهحمتام
# ~~ترفته بودم و موی بالیده23 و جامه شوخگن پوشیده24 و چرک بر اندامها25
~~نشسته
# ~~و او پیش از آن عادت من در نظافت تن و جامه و حسن هیأت و لطف زی و
# ~~ومروت دانسته بود . چون (در26 آن27 میان)28 برپای خاستم و بر وی19 دعا
~~کردم30،
# ~~در من نگریست وبه تعجب بسیار در1 من تأمل وتفکر24 نمود وپس (بهخادمی
### | 4- چا :
### | 8-
### | 11- مجا:
### | 13- مجا :
### | 17 - ت : می نمودم
### | 20- مبه تدارد 21-
### | 23- مب : تراشیده . ت
### | 25- مجا:
### | 288- مجا: تدارد . ت : ل PageV02P729
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0176.png)

# ~~اشارت)1 کرد2 و با وی3 سخنی آهسته بگفت ( که ندانستم که چه می گوید )5
# ~~و او برنشست7 . خادم به نزدیک8 آمد و گفت : وزیر میفرماید که ازین سرای
# ~~بیرون نروی تا او به مبارکی" فرو آید و مرا به حجرهآ خود20 برد و12
~~بنشاند و
# ~~قیامت از من برخاست و ترسیدم که (کسی از من)12 سخنی نقل کرده است13 یا
# ~~گمانی14 میبرد که مرا هنوز15 از مال16 بقیهای مانده است17 . من دراین
~~اندیشه
# ~~بودم که او با سرای18 آمد و مرا (طلب فرمود)19 و چون به نزدیک20 او
~~رفتم
# ~~جزپسرش11 پیش12 وی (کسی"1 دیگر)15 نبود و چون مرا بدید ترحیب واکرام6
# ~~فرمود و به الطاف و نواخت او مستأنس گشتم"1 (و خوف زایل شد) . پس
# ~~گفت : یا با علی پیش ازاین توخود را به نظافت جامه وحسن زی وهیأت
~~[نیکو]9
# ~~می داشتی چگونه است که ترا بدین صفت میبینم . [من ms417 بدانستم که او را از
# ~~رثاثت30 جامه و شوخگنی تن من31 زحمت32 آمده است ]23. گفتم : ایها
~~الوزیر
# ~~ز34 فقر و 34 دست تنگی حال من بدینجا 26 رسیده 37 است و بگریستم و تضرع
# ~~و زاری نمودم28 . گفت : والله که ندانستم که کار تو بدین39 [ جا ]40
~~رسیده است
# ~~و اگر نه تدارک 41 به جای آوردمی و مرا بحل کن که با تو بد کردهام و
~~براتی PageV02P730
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0177.png)

# ~~به مبلغ هزاردینار بنوشت و به1 من داد وتوقیعات دیگر بفرمود تا برای من
~~اسبابی
# ~~به مبلغ ده3 هزار دینار آنجا که4 اختیار کنم5 . بخرید6 و گفت7: حال
~~را8مرمتت
# ~~احوال خود بکن9 [ و دو هزار دینار دیگر بداد و گفت : ضیعتی که تو
~~اختیار کنی
# ~~از اسبابی که از آن10 دیوانی2 میفروشم2 بفرمایم تا بدین دو هزار دینار
~~به تو
# ~~فروشند چنانکه در مدت سالی13 هزار دینار غلهآ آن باشد و تو در اخراجات
~~خود
# ~~صرف می کنی]14 چندانکه در کارتونظر15 کنم . من او را دعا گفتم وشکر
~~گزاردم
# ~~و برخاستم تا بروم . گفت : توقف کن ، و پسر را فرمود6 که به جان و سرمن
# ~~که17 ابوعلی را معونت18 کن تا این چه19 فرمودم در (مدت20 اندک)
~~اورامیستر
# ~~شود و ( پسرش ابوالحسن)21 مرا مدد کرد [ تا ضیعتی که دخل آن22 هزار
~~دینار
# ~~دخل"1 همان سال بر گرفتم (بدان دو هزار دینار بخریدم ) 14] و بعد از آن
~~بابو
# ~~علی25 بن مقله26 ملازمت کردم و27 کارهای بزر گ و عملهای با منفعت مرا28
~~فرمود
# ~~چنانکه29 در20 مدتی21 (نزدیک آن مقدار32 که به)33 مصادره (ازمن گرفته
~~بود24
# ~~به35 من رسید)36
# فصل - و ازین حکایت آنچه اعتبار را میشاید آنست که هر صاحب دولت
~~PageV02P731
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0178.png)

# ~~و خداوند حکم که بر یکی از1 اشیاع واتباع و فرودستان خود متغیر شود و
# ~~بدان واسطه او را منکوب و مخذول گرداند یا بر حسودی و معاندی دست یابد
# ~~و او را مالشی بدهد و انتقام خویش ms418 بکشد3 و اورا درمانده و مضطرب
~~ودشمتگام
# ~~و عاجز گرداند باید که هم او5 به لطف دستگیر او گردد تا همچنانکه بر6
~~اثر عنف
# ~~و قهر او بر روز گار او ظاهر شد نتیجهآ لطف ورحمت او بر صفحات احوال او
# ~~پیدا شود و یقین داند که قصارای همهآ محنتها زوال محنت و وصول نعمت
~~باشد
# ~~و به همه حال هر که بیفتاد به دستگیری قضا و پایمردی قدر برخیزد و چون
~~افتادن
# ~~از او بوده است و بی شک برخواهد خاست برخاستن هم از او باشد چنانکه ابو
~~-
# ~~علی بن مقله با اسماعیل [الحنانی ]7 کرد ، [ودرین معنی گفتهام .
~~العربیة »8 :
# # یا من قدرت علی المعاند ݣن له %~% بعد التشقی ناصرا و معینا
# # اعلم بان المره بعد وقوعه %~% الفی النافیبات یری الخلاص یقینا
# # فامنن علیه وخد یبیه مصاونا %~% حتی یری لک ساعدا و یمینا
# لفارسیتة 102:
# دشمنی را که ز پا افکندی %~% دست او گیر تو تا برخیزد
# گرچه سخت افتد آنکس که فتاد %~% هم یکی روز ز جا برخیزد1
# بههمه حال چوبرخواهدخاست %~% چو به یاریش قضا برخیزد
# هر که او همچو زمین افتادست %~% عاقبت همچو هوا برخیزد3
# چون14زقهرتوبه درداست بگوی %~% لطف را تا به دوا برخیزد
# چون فتاد از تو بهمکروه آن به %~% که به عونت به رضا برخیزد
# منتی بر سر او بنشیند %~% که به دست تو به پا برخیزد PageV02P732
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0179.png)

# الحکایة الثامنة و العشرون من الباب السابع1 - ابوتمام الربیبی2 گوید که
~~از
# ~~معتمدی شنیدم3 او4 گفت : ابوعبدالله جعفربن محمدالصادق - رضی الله عنه5
~~-
# ~~گفت که اهل سدوم به دعای مجوسی هلاک شدند از او پرسیدم که سبب آن چه
# ~~بود ؟ گفت : پلی است به بصره که آن را پل جست7 خوانند و درروز گارسدوم8
# ~~آنپای9 که ایشان ساخته بودند10 گبری بیامد و زن خود را بردراز
~~گوشینشانده11
# ~~وخواست که از12 آن پل بگذرد و13جماعتی که بر سر آن14 پل بودند اورا از
~~آن
# ~~گذشتن منع کردند وده ms419 درم خواستند وایشان نداشتند15 ( که بدهند یا
~~ندادند)16.
# ~~یکی از آن جماعت دنبال خر ببرید و خر از الم آن برجست و آن عورت را بر
# ~~زمین زد و" حامله بود ، بچه18 (از شکمش)19 بیفتاد. آن مجوسی حیران
~~بماند،
# ~~گفت که20 تظلم21 دارم . گفتند22: به خداوند این کوشک که پادشاه اوست .
~~آن
# ~~مجوسی به نزدیک23 پادشاه24 رفت25 و ( صورت حال تقریر کرده)26 تظلم داشت
~~.
# ~~پادشاه جواب داد که باکی نیست ، دراز گوش بدیشان ده تا کار میفرمایند ،
~~تا
# ~~آنگاه که دنبالش ببالد 27 و زن را بدیشان28 ده تا وطی می کنند29 تا30
~~باز حامله
# ~~گردد31. مجوسی32 روی به33 آسمان کرد و گفت : خداوندا اگر این حکم تست
# ~~و تو بدین راضیی من نیز راضیم25. خدای - تعالی- فریشتهای36 بفرستاد
~~تادست PageV02P733
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0180.png)

# ~~آن مجوسی و زن او بگرفت1 و هر دو را از آن پل بگذرانید به سلامت 2 .
~~آن3
# ~~مجوسی گفت : ای بندهآ خدای چه کسی تو که در حق من این احسان فرمودی
# ~~(وبر جان من این منت نهادی)4 . گفت : من از فریشتگانم و تو چون5 با
~~خدای
# ~~تعالی6 این7 مناجات کردی مرا به سبب نجات تو بفرستادند8 ، و باز پس نگر
~~تا
# ~~اثرخشم خدای9 در حقایشان مشاهده کنی . مجوسی باز پس نگریست10 (تمامت
# ~~آن شهررا)11 خدای تعالی به شومی11 ظلم بهزمین فروبرده بود ودعای
~~آنمجوسی
# ~~را13 اجابت کرده .
# فصل - و ازین14 حکایت وخامت عاقبت ظلم وسوء خاتمت15 معلوم میشود
# ~~و مقرر ومحقق می گردد که دعای مظلومان مستجاب است و نالهآ ستم رسید گان
# ~~مقبول ، واگرخود همه کافر باشند ، چنانکه از16 آن مجوسی و17 گفتهام .
# العربیة :
# # الله عز و جل یسمع دعوة المظدو %~% م اذ یدعو وان یک کافرآ
# # و یبید ظایمه فانصف عادلا %~% دا لعدل لاعنه یکن18 لک غافرا9
# الفارسیة ]20:
# ~~تو از گزاف مکن پایمال عاجز را
### | از آن بترس که حق دستگیر او گردد
# ~~ستم رسیده اگر کافری بود حاشا
### | چو بر خدای بنالد نصیر او ms420 گردد
# الحکایة التاسعة و العشرون من الباب السابع 22 - آوردهاند که در ( سر من
### | 2 مهبن قدارد
### | 8- مجا وت :
### | 11- مجا : تدارد
### | 2- ت : ل ستم
### | 16- مجا : عامرا
### | 22- مجا وت . 3من الباب السابع PageV02P734
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0181.png)

# ~~رای)1 سه برادر بودند ترسا : یکی از ایشان توانگر بود ظاهر2 ثروت بسیار
# ~~نعمت3 نام او ابراهیم ، و یکی متجمل میانه حال نام اوعون ، و یکی
~~درویش[و]
# ~~محتاج نام او سلمه . کارسلمه ازفقر به جایی رسید که بهقوت روز فروماند
~~و کسب
# ~~آن بر او متعذر گشت و ازعون التماس کرد تا با 4 ابراهیم بگوید و
~~درخواست
# ~~کند تا سلمه را خدمتی فرماید که بدان واسطه مایحتاج او 5 (میستر شود)
~~6.
# ~~و عون چند بار (درین باب پا او) 2-معاودت کرد8 و اواجابت ننمود9 ودر
~~مدافعت
# ~~می کوشید تا یک روز برسبیل دفع گفت : اگر بر دویدن در ( پس مرکب)10 من
# ~~صبرتواند کرد تا هر کجا که فرو آیم اسب نگاه دارد11 (و درمقام شا گردی
~~باشد)12
# ~~من نان وجامهای13 که به شاگردی خواستم داد به وی14 دهم . عون این
~~پیغام15 با
# ~~سلمه بگفت . سلمه گفت: ( برادر من)16 این سخن ( به جهت آن)17 گفته
~~است18
# ~~تا من ازاین امتناع نمایم واو آن را بهانه سازد . امتا19 من بر آنچه20
~~می فرماید21
# ~~صبر نمایم و آنچه او گوید اجابت کنم . و در اثنای آن از خدای تعالی23-
~~امید
# ~~میدارم و انتظار مخرج می کنم و در سؤال بر خود نگشایم و مذلت گداپی
# ~~نکشم24 ، و بعد از آن هرگاه که برادرش برنشستی ( او پیاده)25 در7عقب"1
~~او
# ~~میدویدی28 و چون فرو آمدی رکابش می گرفتی29 و محافظت ( مرکب می کردی)0
# ~~تا آنگاه که باز برنشیند ، مشغول میبودی)31 وهم براین نسقروز گارمی
~~گذرانید22 PageV02P735
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0182.png)

# ~~نا آنگاه که وصیف1 که2 از جملهآ خواص و امرای بزرگ خلیفه بود کسی طلب
# ~~کرد که بر در سرای او 3 بنشیند و هرچه از بازار در مطبخ او2 می آورند5
~~نفحص
# ~~آن می ms421 کند6 و گیفیت7 آن8 می نویسد تا با حساب و کیل خرج (مقابله کنند)1
# ~~و(امانت وخیانت)10 او معلوم شود12 . عون با وصیف حکایت کرد که برادری
# ~~دارم او را12 شایستگی13 این مهم هست14 ، و بفرمود تا سلمه را حاضر
~~گردانیدند
# ~~و این سخن با او تقریر کرد . او گفت : من بدین مهم قیام نتوانم نمود
~~وحساب
# ~~روشن نتوانم کرد . عون گفت : من در این باب عون تو باشم و (هر روز نماز
# ~~دیگر)15 تفصیل اخراجات را16 جمع17 مینهم ومجمل18 می سازم. واندک
~~وظیفهای9
# ~~که20 قوت ولیاس او را کفایت باشد مرتتب کردند و او بر در سرای وصیف
# ~~بنشست وهرچیز21 که22 حمالان23 به مطبخ می آوردند24 مینوشت25 و از کیفیت
# ~~و کمیت میپرسید26 و بردفتری ثبت می کرد12 و هر0 روز تفصیل9 روشن رفع
# ~~می کرد . و چون یک ماه بر این 10 بگذشت و صیف کاتبی غریب را بفرمود 31
~~تا
# ~~روز به روز آن تفاصیل 32 را جمعی بنهاد 33 و سر جمله بر آورد . و چون
~~کاتب
# ~~دیوان34 آنچه آن وکیل رفع کرده بود و در قلم آورده ، بر وی عرضه داشت و
### | 3- مجا:
### | 11 PageV02P736
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0183.png)

# ~~(آنچه سلمه ثبت کرده بود)1 با آن (مقابله کردند)2 تفاوت فاحش پدید آمد
~~که
# ~~و کلا خیانت کرده بودند وصیف را 2 از سلمه4 خوش آمد و بفرمود تا او را
# ~~حاضر کردند و تا به5 آن وقت هنوز اورا6 ندیده بود 2 ، اشراف8 مطبخ بدو
# ~~داد و او را صلهای9 فرمود . ودر آن ماه که سلمه مشرف مطبخ بود تفاوت 10
# ~~بسیار11 (از12 اسعار پدید آمد13)14 و15 کفایت16 و محافظتی17 که18
~~کرده19 بود.
# ~~ظاهر شد21 . و صیف (فرمود تا)22 استاد سرایی23 و قهرمانی او را دارند24
~~و به
# ~~سبب25 توفیرات که26 از27 کفایت و دیانت28 او مشاهده کرد29 قربت واختصاص
# ~~هرچه تمامتر (او را به حضرت و صیف حاصل شد)30 ودرجهاش بلند شد ومدتها
# ~~در خدمت او به سربرد1 ms422 . و اتفاق32 چنان افتاد که روزی امیر المؤمنین
~~متو کا 3
# ~~در خلوت34 با وصیف گفت25 که فرزندانم بسیار شدهاند ، پیری 36 میباید با
~~27
# ~~عفت و امانت38 که در او کبر و بارنامه نباشد و به فضول و شهوات و لعب
~~29
# ~~میل نکند وهمگی جد وصلاح40 بود تا اقطاعی به جهت ایشان معین کنم
~~وبدیشان41
### | 4-
### | 14
### | 2- مجا
### | 29- مجا PageV02P737
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0184.png)

# ~~رسانم و نمیخواهم که یکی را از کتاب این مهم فرمایم که اطفال و
~~عوراتاند
# ~~و مهم ایشان نازک باشد ودل بر هرکسی قرار نمی گیرد . وصیف گوید 2 : مرا
# ~~در دل افتاد که 3 وصف سلمه 3 با امیرالمؤمنین بگویم و از حال او 5
~~اعلام6 کنم .
# ~~یاز نفس من به ایثار او مسامحت نمی نمود7 و8 لحظهای9 با خود10 متردد
~~بودم
# ~~و11 عاقبت گفتم : ای خداوند ، خدای- عز و جل - مرا چنین مردی که تو
# ~~می طلبی روزی کرده است"1 وچون13 در شایستگی و کفایت17 و امانت او
~~وقیامی
# ~~که به کارهای من می کند و رنجی 15 که از دل من بر می گیرد تفکری می کنم
# ~~نمیتوانم که از سر او برخیزم و چون در حقوق نعمت وتربیتی16 که امیر
~~المؤمنین
# ~~را بر17 ذمته18 من بنده19 است تأمل می نمایم ازخود20 نمیپسندم21 ونیکو
~~نمی شمرم
# ~~که حالاو22 پوشیده دارم23 و24 آن شخص بدین صفت که امیر المؤمنین
~~میخواهد25
# ~~سلمة بن بعید26 نصرانی27 است . متو کل ( فرمود که بگوی)28 تا (همین
~~لحظه)29
# ~~حاضرشود ، وچون حاضر شد30 سخن وصیف جایتگیر آمد31 ووصف سلمه دلیذیر.
# ~~هرپسری را سیصد هزاردینار22 اقطاع معین33 فرمود24 وهردختری را صد و
~~پنجاه
# ~~هزار دینار35 ، و متوکل را پنجاه پسر بود و پنجاه و پنج دختر ، و
~~توقیعات بدین
# میا وت : گفت %~% 3ت : ل مردی بدین صفت
### | 9- مجا:
### | 2- PageV02P738
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0185.png)

# ~~مبلغ بدو داد و گفت : از ضیاع آنچه مصلحت دانی برای ایشان اختیار کن و
# ~~دیوانی نصب کن و کنابت فرزندان بر او مقرر ms423 داشت . و چون از آن فارغ شد
# ~~قیام به امور1 سرایهای 2 حرم و ارزاق و نفقه کردن بر ایشان 4 و تولیت
~~وتقلد
# ~~باشد بدو مفو ض گردانید و (درجه و مرتبهٔ‌ 8)1 و بدین منصب عالی10 شد و
~~اثر
# ~~گفایت و امانت11 ودیانت)12 و شهامت او13 هرچند زودتردر14 امور15 ظاهر
# ~~گشت . یک روز در ممرات سراهای17 متوکل18 از این سرا بدان سرا و از این
# ~~حجره بدان حجره میرفت و احوال اولاد و اهل حرم تفحتص میفرمود . چشم
# ~~متو کل بر سلمه افتاد ، اورا آوازداد وگفت : بر رای ملوک مصالح بسیار
~~پوشیده
# ~~می بود19 ومن به کفایت و امانت تو اولاد واهل حرم10 در حفظ و حرز21
~~آوردهام
# ~~و نفس خویش را ضایع گذاشته . بفرمود تا کلید خزاین وبیت المال وسایر
# ~~بیوتات از فراش خانه و جامه خانه و بیت الطیب و تمامت امور خاصهآ او22
~~بدو
# ~~تسلیم کردند، و او جمله قبول کرد و معتمدان23 را24 بدین25 مهم 26 نصب
~~کرد7
# ~~و مد تی بدین مهمتات28 قیام29 مینمود20 تا روزی متو کل بروی متغیر شد و
# ~~فرمود تا او را بند کردند و در حجرهای محبوس داشتند تا صورت آن حال که
~~PageV02P739
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0186.png)

# ~~از وی ناپسندیده داشته1 بود تجسس" فرماید2 و عمتال و کارکنان او5
~~رابرقرار
# ~~یداشت و در شب 6 غلامی7 را فرمود که ببین 8 (تا سلمه در این ساعت)9
~~بهچه10
# ~~مشغول است ، ومرا اعلام کن. غلام11 باز آمد و گفت : خط مشق می کند
~~ویک12
# ~~روز دیگر نیز13 فرمود که12 تفحص کند و باز نماید15 . هم16(بر آن صورت)7
# ~~یافتند18 . متوکل فرمود تا او را حاضر کردند و گفت19 : تو مردی پیر
~~شدهای
# ~~و نشستهای20 کاغذ سیاه می کنی و حروف مشق می کنی، میخواهی که در21قیامت
# ~~خط220 تونیکوباشد و23 یا24 در دنیا مرتبهای25 از این (عالیترطمع می
~~داری؟)
# ~~گفت : یا امیرالمؤمنین نه این ونه آن است ، اما چون تو 27 مرا بند
~~فرمودی ms424 8
# ~~و خدمتکاران و کار کنان مرا بر سر کار بداشتی" به حسن رای امیرالمؤمنین
~~واثآق
# ~~شدم30 که مرا ازاین متصب صرف31 نخواهد32 فرمود، خواستم که استعداد خدمت
# ~~امیرالمؤمنین وتأهب قیام به مهمات او مرا حاصل شود ومرا پیوسته
~~درمهمتات
# ~~استطلاع رای امیر المؤمنین می باید کرد و احوال عرضه (میباید داشت)33،
~~بدین
# ~~سبب مشق34 می کردم تا آنچه نویسم پریشان و مشو ش نیاید35. متو کل را36
~~این
# 1- مجا: ندارد   * بحث %~% 3- مچا و ت * کنل %~% 4- ت : -
### | 7
### | 9- مجا : بنکر تااین ماعت سلمه
### | 13-
### | 16-ت : اورا
### | 6ا فرمود20-
### | 23- ت : قدارد
### | 24-ک : که به تو
### | 29-
### | 22-. پی: نخواهی PageV02P740
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0187.png)

# ~~سخن پسندیده آمد1 و بفرمود تا حقهای که انگشتری خاصتهآ امیرالمؤمنین در
# ~~آنجا بود بیاوردند3 . گفت : این انگشتری است که مهر به دست خود مینهادم
# ~~آن نیز به تو تسلیم گردم تا هرچه5 من مهر می کردم بعد از این تو کنی به
~~شرط
# ~~آنکه (بر من) عرضه داری . و این (به جهت آن)7 کردم تا مردمان بدانند که
# ~~درجهآ تو به نزدیک من بلندتر و محل تو رفیع تر گشته است و به سبب8 آن9
~~بند
# ~~که نهاده بودم10 ترا در چشم ایشان خلق11 کردهاند12 . و بعد از آن 13 یک
~~روز
# ~~متوکل سلمه را (دید که)14 در سراها15 وحجرههای16 اولاد و حرم او17 می
~~گشت
# ~~با خود گفت: این18 مردی پیر است وچندین سرا20 و کوشک وحجره ومقصوره
# ~~است از21 اهل حرم واولاد که او را هر روز یک دونوبت به22 موضعی بباید
~~رسید
# ~~به همه حال در این مشی او را ضعف آرد و تلف شود و (در آمد شد به
~~سرایهاو
# ~~حجرهها)23 بیرون از24 متوکل کسی25 برمرکب26 ننشستی و متو کل بر دراز -
# ~~گوشی27 نشستی رونده28 واز این29 حجره بدان30 حجره و از این31سرای32
~~بدان3
# ~~سرای میرفتی34 . بفرمود تا سلمه بر دراز گوشی دیگر نشست و در سرایهای25
~~او PageV02P741
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0188.png)

# ~~آمد شد می کرد وبیرون از1 متو کل و ms425 سلمه هیچ آفریدهآ دیگر2 رااین درجه
~~نبود.
# فصل - ودراین حکایت3 دانستن حسن عاقبت 4 و5 ثمرهآ امانت وجدکاری6
# ~~که سلمة بن سعید 7 بواسطهآ آن از حالتی که در پی مرکب برادر در بازار و
# ~~اطراف و نواحی شهر پیاده میدوید بدان درجه رسید که در حجرهها و9 حرم
# ~~امیرالمؤمنین10 سوار میرفت . و( در این معنی11)12 گفتهام .[ العربیتة
~~132 :
# # ان الدمانته خصله محمودة %~% یدهلو الوضیع بها اذا یعتادها
# # وبتر کهاوضع الشریف فقم دها14 %~% تلق الاماذی کلما ترتادها15
# الفارسیتة )16:
# # چوخواهی که باشدتراکارراست %~% مکن تا توانی بجز راستی
# # غم و رنج افزایی"1 وخر می %~% شود کم چو از راستی کاستی
# # سر ازراستی بر کشد تا به اوج %~% هران شاخ کاول بپیراستی
# # بیا راستی کن که گردی بلند %~% چو از راستی تن بیاراستی
# # نشاید ترا راستی شاد خوار %~% اگراز کژی راست برخاستی)18
# # توازخواسته19 برخوری بی گمان %~% (به خلقان چودایم نکو خواستی).
# ~~الحکایة الثلائون من الباب السابع : محمدبن حمدون الندیم گوید21 :
~~المعتمد
# ~~علی الله را آرزو کرد که22 جهت او خانه واری جامه از دیبا ببافند .
~~فرشها23 و PageV02P742
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0189.png)

# ~~چار بالشها (وتخت جامهها)2 و پردهها همه مناسب و ملایم یکدیگر ، وبر آن
# ~~شکل و نقش وصورت که او را بایست بفرمود تا 3 ببافتند2 و به نزدیک او
# ~~آوردند5 . و چون بدید او را بغایت خوش آمد و بفرمود6 تا مجلس بدان
# ~~بیاراستند و فرشها بگسترانیدند2 و پردهها بیاویختند8 و ندما وجلسا9 را
~~حاضر
# ~~فرمود10 وهریک آن طریف1 را تحسینی18 و مدحی که لایق" بودمی گفتند14 ودر
# ~~دل وچشم او موقع تمام یافت15. وچون روز به آخررسید16 او برخاست تابخسبد
# ~~و ما 17 متفرق شدیم18 ، نا گاه ما را باز خواندند و در سرای18 گفت و
~~گوی و
# ~~مشعله20 دیدیم21 ، و معتمد چون شیر میغرید و از آن پردهها یک پرده
~~رادیدیم22
# ~~یک نیمه بریده 23 و او می گفت : دلتنگی من برای پرده و قیمت او نیست ،
~~برای
# ~~آنست که به روز ms426 اول نقصان در این زینتها افکندند و مسرتی که مرا بود24
~~بدین
# ~~سبب25 باطل کردند و برچنین جرأتی در حضرت من اقدام نمودند و ازهمه
~~سختتر
# ~~آنست که این26 کس را دیدم که این پرده برید17 و از پیش چشم من غایب شد
~~،
# ~~و نمیدانم که28 که بود . پس29 بفرمود تا تحریر خادم را حاضر کردندو سو
~~گندها
# ~~برزبان30 راند که اگر تحریر31 تفحص32 نکند33 واین34 گناهکاررا حاضر
~~نگرداند
### | 3- مجا. *در
### | 6- مجا :
### | 0 PageV02P743
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0190.png)

# ~~بفرمایم تا گردن او بزنند . و تحریر برفت و او بر آن صفت5 خشمناک
# ~~تشسته بود و چون لحظهای شد2 تحریر باز آمد و از جملهآ فر اشان کودکی
~~امرد
# ~~در غایت جمال و نهایت8 ملاحت وکمال9 صباحت . نور رویش پرده بر آفتاب
# ~~میدرید11 و عکس طلعتش ماه شب چهارده را (پرده12 بر13 می گرفت) . با آن
# ~~بارهای14(که از)15 پرده16 بریده بود بیاورد و آن17 کودل18 به گناه
~~(معترف شد)11
# ~~و0 به تضر ع و زاری می گریست و عفو و اقالت می طلبید ومعتمد بدان
~~التفات
# ~~ننمود21 وتحریر را بفرمود22 که او را بیرون بر تا دستش2 یبرند ، و ما
~~را بر
# ~~کودکی و زیبایی آن پسر15 رحمت آمد و بر بیچار گی و درماند گی اودل
~~بسوخت
# ~~و هیچ کس را زهرهآ آن26 نبود که به شفاعت لب بجنباند یا به التماس عفو
~~زبان
# ~~در دهان11 بگرداند و همگنان خاموش بر پای ایستاده بودیم14 . ناگاه
~~فریادی از
# ~~نهاد معتمد بر آمد و سخت بنالید وگفت : چیزی درانگشتم شد وهرلحظه دردش
# ~~زیادت میشد تا بی آرام گشت29 و کسی را30 بیاوردند تا احتیاط31 کرد
~~ومنقاشی
# ~~بیاورد وبه باریکی20 موی خاشاکی33 از انگشت او34 بیرون کشید و ندانستیم
~~25
# ~~که (تعجب از چه 36) کنیم37 ؟ از باریکی و خردی آن یا از کثرت الم و
~~درد8 PageV02P744
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0191.png)

# ~~که بدان قدر مییافت یا از وجود و وقوع آن خاشاک بر زیر مطرحی نظیف و
# ~~فرش دیبا ms427 و چون معتمد از آن درد راحت یافت روی به ما کرده گفت : به
~~سبب2
# ~~اندک جراحتی چندین درد سخت کشیدم ، حال آن کودک که 4 فرمودهام5 تا
# ~~دستش ببرند چگونه باشد6، بفرستید7 بتعجیل8 براثر9 تحریر10 تا 11 اگر
~~هنوز2
# ~~نبریده است13 نبرد12 و آن کودک را آزاد کند15. غلامان چون16 این17
~~بشنیدند18
# ~~در بردن19 (آن20 خبر)21 بر یکدیگر مسابقت نمودند" و او را دریافتند ،
~~کارد
# ~~بر مفصل2 نهاده (بودند تا ببرند) ، منع کردند و آن کودک از آن ورطه
~~ودلها
# ~~از آن24 اندوه25 خلاص یافتند .
# فصل - و در این حکایت استدلال16 بر کمال"2 لطف باری تعالی"1 در حق
# ~~بندگان خویش29 چون30 خواهد که31 در ماندهای32 را از ورطهای خلاص دهد33
# ~~کن فیکون سببی که هیچ آفریده را در خاطر نیاید حادث گرداند و وسیلت
~~نجات
# ~~و34 خلاص آن درمانده شود . و در این معنی گفتهام :
# العربیة]35 :
# إذا ضاق آمرک لا تبتئس %~% سیفتح رب الوری بابه
### | 3 ت :
### | 7- ت : کی 8-
### | 1- ت : و 12_ PageV02P745
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0192.png)

# و لما آراد خلاص امرە %~% کهیا1 هی الحال اسبابنه
# الفارسیة 22 :
# ~~چو بندهای را ایزد خلاص خواهد داد
# ز ورطهای ، سببی در زمان2 پدید آرد
# ~~ز درد مهلک 4 در5 لحظهای شفا بخشد
### | ز خوف مفرط6 ناگه امان پدید آرد
# ~~نشاط در دل او هم عنان کند در2 غم
# خلاص و حادثه را توأمان پدید آرد
# ~~به سنگ قهر فلک بیش8 آسمان نکند
# چو لطف مبدع هفت آسمان پدید آرد8
# ~~به شک مباش زضعف ویقین و از وی جوی
# خلاص تا به کرم بی گمان پدید آرد)
# ~~ز جرم ترس2 وز رحمت"1 امیددار که او
# الحکایة الحادیة والثلائون 14 : یحیی بن عروه %~% گوید که وقتی پدرم
# ~~را دست تنگی روی نمود و ترتیب اسباب معیشت بر وی دشوار شد و مدحی
# ~~بگفت . هشام بن عبد الملک را و به 16 امید صلهای 17 و بخششی8 به نزدیک
~~او
# ~~رفت . در صحبت و مرافقت19 جمعی20 شعرا ms428 . و چون به نزدیک او رفتند از
~~PageV02P746
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0193.png)

# ~~نام و کنیت و1 نسب2 و جای 2 هر یکی بپرسید5 ، وچون هر یکی را
# ~~تعریف کردند پدرم را گفت : این ابیات (از گفتهٔ‌ خویش 7) که (لقد علمت)
# ~~اول آنست8 برخوان . پدرم9 برخواند :
# العربیة 10 :
# # لقد علمت وما الاسراف من خلقی %~% ان الدی هو رزفی سوف یاقینی1
# # آسعی له فیغنینی تطلبه %~% ولو جلست آتانی لا یغنهنی
# # و ای حنظ امر دونی12 سیبلغه %~% لابد لابد آن یختاره1 دوذی
# # لا خیر فی طمع یهدی الی طبع %~% و عفه من قلیل الشیء یعفینی
# # لا راکب14الدمر15 تزری فی عواقبه %~% ولا یعان به عرضی ولد دینی
# # کم مین فقیر غنی النفس کعرفه %~% و من غنی فقیر النقس مسکین6
# # و من عدو رمانی لو قصدت له %~% و8الم یاخذالنفس منی حین یرمینی
# # و من آخ قد طوی کثفا20 فعلت له %~% ان انطواک1 منی21 سوفیطوینی
# # 239 آبتغی وصل من یبغی مفارقتی %~% ولا آلین لمن لا یبتغی دینی8
# الترجمه]26 :
# دانم 22 و اسراف نیست شیوه و رسمم
### | کانچه مرا روزی است سوی من آید
### | ب PageV02P747
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0194.png)

# ~~رزق چو بی سعی میرود سوی مرزوق
### | سعی مرا جز عنا همی نفزاید
# ~~روزی من کس به جهد باز نگیرد
### | وان کسی نیز سوی من نگراید
# ~~خیر نیاید ز نیستی2 که بجوید
### | هرکه قناعت (نکردکی) 3 بنماید
# ~~کی کنم این کار من که عاقبت از وی
### | عقل به کوی4 مرا8 %~% و کس نستاید
# ~~گرچه توانگر بود به مال همی چون
### | نیست تو انگر (به علم)6 از آن چه گشاید]7
# ~~بس تن درویش کو ز غایت همت
### | گوی8 ز دریا و کان به دل برباید
# ~~دشمن اگر چه به قصد دست گشادست
### | لیک چو من قصد او کنم بنشاید9
# ~~وصل نجویم از آنکه جوید هجرم
### | نرم نگویم چو او درشت سراید
# هشام چون این شعر بشنید گفت : چرا در خانه 10 ننشستی11 تا روزی به -
# ~~تزدیک تو آید؟ و هشام از وی12 غافل شد ms429 و پدرم (در حال)13 بیرون آمد و
~~بر
# ~~راحلهآ خویش1 نشست و روی به شهر3 و ولایت16 کرد" و هشام چون او را باز
# ~~طلبید با او (حکایت کردند)18 که تو19 چون 20 آن21 سخن12 بگفتی او در
~~حال PageV02P748
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0195.png)

# ~~باز گشت. هشام بفرمود تا زروجامه بر گرفتند و بر عقب او ببردند و او سه
~~فرسنگ
# ~~راه2 رفته بود و فرو آمده1 . رسول3 گفت4 که امیر المؤمنین میفرماید5
~~خواستی
# ~~که ما را دروغزن 6 گردانی وخود را راستگوی کنی ، و آن صله بدو داد . او
# ~~جواب داد که شکرخدای را که مرا راست گوی گردانید و روزی8 بر1 عقب من
# ~~بدوانید.
# فصل - و از گفتههای من این ابیات10 مناسب (این حکایت)11 است .
# العربیة :
# # علی الثه رزق العبد و هو مقدر %~% فهون علیک الامر فی الکسب والطلب
# # وکن بغمان الله فی الرزق والقا %~% و آیتین بیفضل الله تتنج2 من التعب
# الفارسیة :
# ~~دلی که از مرض حرص ناتوان گردد
### | هر آنچه سود شمارد بر او زیان گردد
# ~~تو از قناعت و تسلیم ساز تریاکی
### | چو زهرقاتل14 حرصت هلاک جان گردد
# ~~زمانه از بن دندان بدو رساند قوت
### | کسی که معتکف خانه چون زنان15 گردد
# ~~به هر تسوی سبک آنکه سر فرو آید
### | معلق ازشره و حرص چون کیان گردد]6
# ~~نگر به قدرت رزاق ، هست سست12 یقین
### | برای رزق18 حریصی که19 بد گمان گردد PageV02P749
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0196.png)

# چو دیگ بر سر آتش به آن سیه کاسه
### | که پایه جوی چوخوان از برای نان گردد]1
# مشودوان پسنان همچوسگ که روزی تو
### | اگر چه زو بگریزی پست دوان گردد
# الحکایة الثانیة والثلاثون : محمد بن سعید2 البیاری3 حکایت کرد3 که چون
# ~~سلیمان بن وهب از بازخواست معتمد و مصادرهآ او خلاص یافت من کتابت
# ~~و می کردم فرمود تا به عمال5 که او را در 6 عمل گاه ایشان ضیاع و اسباب
# ~~بود به هر یک نامهای8 نویسم9 و از عنایت امیرالمؤمنین و شفقت او ms430 در حق
# ~~سلیمان و ظهور بطلان تهمتی که بدو حواله کرده بودند اعلام کنم . من
# ~~سوادی10 در قلم آوردم تا اول11 مطالعه کند . بعد از آن بابیاض بردم12 و
~~در آن
# ~~سواد نبشته بودم که چون امیرالمؤمنین ( در حق من) 13 تمویه وتلبیسی که
~~با او
# ~~بر14 کار کرده بودند و تزویری که15 ترویج داده بودند وقوف یافت با سر
~~شفقت
# ~~قدیم ومکرمت معهود رفت16 ولفظ تمویهرا خط در کشید و گفت: چوناز کتابت17
# ~~فارغ شوی مرا 18 یاد ده تا سبب کاری که لفظ تمویه را کردم با تو شرح
~~دهم .
# ~~من چون تمامت نامهها بنوشتم و او را خالی یافتم سخن تمویه از وی19
~~بپرسیدم0
# ~~گفت21 : امیر المؤمنین الوائق بالله بر من واحمد بن الخصیب22 ساخط گشت
~~و
# ~~موجب22 خشم او بر ما هردو یک سبب بود و علت حبس یک جرم . مدتی در
~~PageV02P750
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0197.png)

# ~~حبس و قید بماندیم تا جماعتی در حق ما سخن گفتند و شفاعت کردند . واثق
# ~~فرمود تا ما را حاضر کردند . من احمد بن الخصیب را گفتم ما را میخواند
~~و
# ~~گمان2 می برم که غرضش2 آنست 2 تا اول ما را سرزنش و توبیخ کند و
# ~~گناههای5 ما6 برشمارد ( و دل پردازی بفرماید)7 . بعد8 از آن به عفو و
~~اطلاع
# ~~بر ما منت نهد و من بی صبری و شتابزدگی تو میدانم ، (مبادا که)1 چون
# ~~افشاندن گیری تا خشم او بر ما نو گردد و غضبش تازه گردد2 و
~~ازعفوواسعافی
# ~~که امید میداریم محروم مانیم . گفت : نکنم ، گفتم 13 : [ قدر جرمی که
~~بر ما
# ~~حوالهآ او می کنند یک صورت دارد و همانا مرا در چیزی که نفع و ضر آن
~~بهجاه
# ~~ومال وتن وجان من راجع باشد متهم ندانی) " جواب سخن او]15 به من
# ~~باز گذار و یک لحظه به خاموشی یاری ده وبگذار تا من به رفق و
~~عجزواعتذاری
# ~~که پادشاهان بدان فریفته شوند او را راضی گردانم ، باشد ms431 که از این
~~حادثه17
# ~~خلاص یابیم گفت : چنان17 کنم واورا برآن18 جمله سو گند دادم وچون به
~~صحن
# ~~سرای واثق رسیدیم او مسواک می کرد و طشتی زرین در پیش نهاده ، و به
# ~~ابریق زر ین آب بر دستش میریختند و مسواکی22 مقدار سه گز درازی دردست
# ~~داشت چون ما را بدید گفت : من ( در حق شما)23 پیوسته24 (احسان
~~واعزاز)25 PageV02P751
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0198.png)

# ~~نردهام واکرام1 واصطناع فرموده ، نعمت مرا به کفران مجازات کردید و
# ~~احسان به اساءت مکافات نمودید ، بدان مانست که من احمد بن الخصیب را
# ~~وصیت کرده بودم که رها نکند تا او سخن گوید . هنوز وائق این 3 سخنها
# ~~در دهان داشت که دستها بر آورد و به روی او باز جست و فریاد بر آورد که
~~لا
# ~~والله یا امیرالمؤمنین هرچه از ما به تو رسانیدهاند دروغ گفتهاند5 و
~~تزویر کرده6
# ~~(وما ازاینچه میفرمایی اندک وبسیار2 نکردهایم وغمازان وساعیان باامیر
~~المؤمنین
# ~~تمویه وتلبیس کردهاند)8 . واثق گفت : تمویه وتلبیس با نادانی چون تو
# ~~در گیرد10 و من به چشم اشارت کردم ، خاموش شد . واثق باز سخن آغاز کرد
# ~~تا منت خود بر ما شمارد و جرم ما بزرگ گرداند . احمد خویشتن11 را نگاه
# ~~نتوانست12 داشت13 (و هنوز سخن تمام نکرده بود که دیگر باره گفتن گرفت
# ~~که کافر نعمتی نکردهایم13 و هرچه گفتهاند دروغ گفته15 و تمویه باامیر
~~المؤمنین
# ~~برکار نهاده" . دیگر باره وانق گفت : ( ای جاهل)17 تمویه با18 احمقی
~~همچون
# ~~تو (برکار گیرد )19 . دیگرباره20 به چشم اشارت کردم و10 خاموش شد و12
~~دیگر
# ~~باره22 واثق24 با سر سخن رفت تا تمام کند و احمد خویشتن نگاه نتوانست
~~داشت
# ~~وهمان رد و تکذیب بکرد و باز گفت25 : تمویه کردهاند26)27 . واثق28
~~ازغایت PageV02P752
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0199.png)

# ~~خشم1 احول شد و احمد را دشنامهای زشت بداد و سخنهای تلخ 2 گفت 3 و آن
# ~~مسواک بینداخت تا بر او زند ، اگر نه ( آن بودی که) 3 خطا شد (ی)5 چشم
# ~~و ms432 رویشن مجروح شدی ، وغلامان را بفرمود تا او را از سرای7 بیرون کردند
~~به
# ~~استخفاف هرچه تمامتر و من متحیر بماندم و ندانستم که چه کنم و با خود
~~گفتم
# ~~اگر بابستم نباید 8 که گوید9 گناه10 هردو یکی است ، (چون یکی را بیرون
# ~~کردیم)11 وچرا ایستاده11 است ، و اگر بروم" فرصت فوت شود و"2 هردو را
# ~~با حبس برند . پاره پاره خویشتن15 را فراهم می گرفتم و همچنان روی فمرا
~~او ،
# ~~اندک اندک باز پس میرفتم ، چون بدید که ساختگی0 باز گشتن12 می کنم
~~فرفود
# ~~که تو برجای خویش18 باش یا سلیمان انگار که کار او چنان است که می گوید
# ~~قو نیز هم گناههایی1 را که کردهای0 انکار می کنی21 ؟ گفتم : یا
~~امیرالمؤمنین
# ~~بد کردهام22 و گناهکارم وبهجرم خود23 معترف و بهخیانت خود مقر و مستوجب
# ~~هر عقوبت و مالش که فرمایی ولیکن به عفو امیر المؤمنین امیدوارم و به
~~کرم او
# ~~مستظهر که جرم من ببخشد و بر12 عجز من ببخشاید ، و از این نوع بسیار
~~تضر ع
# ~~و زاری نمودم25 و ضع و شکستگی عرضه داشتم تا " فرمود (که ترا)12 عفو
# ~~کردم . در حال زمین را بوسه دادم و دعا و ثنا به آسمان رسانیدم . فرمود
~~که
# ~~خلعتی دراو پوشانید تا مکرم و محترم28 با29 سرای خود رود و هرروز
~~بررسمی PageV02P753
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0200.png)

# ~~که معهود بودست 1 سرای خلافت را ملازمت نماید . و چون باز گشتم گفت :
# ~~آن سگ را نیز 2 خواستم که 3 عفو کنم ، به بیادبی مرا خشمناک گردانید و
~~از
# ~~مقام حلم و عفو بیرون آورد جامهای در او پوشانید و اطلاق کنید . چون از
~~آن
# ~~نوبت کلمهای را که خلیفه بر آن انکار کند مکر ر گرداند ، آخر نمیدانی
~~که
# ~~زع11 آن از دل من بیرون نرفته12 است .
# فصل - و در این حگایت عاقل را دو جایگاه13 محل اعتبار است :
# یکی - آنکه بداند که چون پادشاهان و مخدومان بر خدمتکاری و ms433 بندهای
# ~~ساخط شوند و او را در حادثهای مؤاخذ13 و معاتب گردانند و بخواهند15 که
~~به16
# ~~هفو و افضا بر او منت نهند باید که به جرم خود معترف گردد و از گناه
~~اعتذار
# ~~نا اقدام بر عفو ، ایشان را آسانتر بود و لذت کرم در آن بخشایش بیش
~~یابند ،
# ~~جه اگر خواهد که17 براءت18 ساحت خود ظاهر گرداند و سخن ایشان را به
~~انگار
# ~~تلقی کند)19 الزام جریمه برایشان آسان باشد وچون آن حالت را صورتنزاع
# ~~بود نایرهآ غضب مشتعل شود (و منهل حلم و عفو مکد ر گردد .)20 و درین
~~معنی
# ~~می گویم . العربیتة :
# # الاعتراف یزیل الإفتراق11 فکن %~% بیما الترقت إذا عوقیبت معترها
~~PageV02P754
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0201.png)

# # وکب مین اللدتب واسکب آدمعا هیها %~% لا غر و مین روضه الآمال آن دزی
# الفارسیتة :
# # چون بدیدی که شاه اندر خشم %~% کرد نسبت به تو گنهکاری
# # گرچه زان جرم بی گنه باشی %~% آن به آید که اعتراف آری
# # دعوییی را که پادشاه کند %~% چون نه مردان جحد و انکاری
# # آن نکوتر که معترف گردی %~% خویشتن زود مجرم انگاری
# # پیش شاهان(شوی عزیزو کریم)1 %~% چون نمایی تذلل وخواری(!)
# # رسته گردی چو اندران رسته %~% بیندت با مکاس [و] بازاری
# و دوم- آنکه مرد 3 اریب  و لبیب باید که چون در حضرت پادشاهی
# ~~استغاثتی 6 خواهد کرد واز کرم او استعانتی خواهد 7 نمود سخن مهذب و
# ~~سنجیده بر زبان راند تا معذتب و رنجیده نشود و کلمات عذب و شیرین به
~~گوش1
# ~~او رساند تا از عاطفت او محروم نماند و از تعجیل و تهور و اکثار در
~~کلام و
# ~~ایراد الفاظ ناخوب خاطر کوب مجتنب و محترز باشد و از حال سلیمان10 وهب
# ~~و احمد بن الخصیب دراین حکایت عبرت گیرد چه هیچ وسیلت حصول مراد را
# ~~مفیدتر از عذوبت کلام نیست و هیچ سبب اشتعال12 نایرهآ غضب را مؤثرتراز
~~ترک
# ~~ادب نباشد و تا تواند در تعلیل کلام و ایجاز سخن کوشد که ms434 هرچند بلافت و
# ~~فصاحت مستجلب رفاغت13 و راحت نماید اما خاموشی به سلامت نزدیکتر واز
# ~~ملامت دورتر14 ، چنانکه (از گفتههای من)15 این ابیات16 مقرر اینست17 .
# العربیة :
# # خیر العلام لدی الافاضل ماکری18 %~% علبأ مرقا ظاهر التنقیح
### | 4-
### | 11- لمجا وت
### | 14- ت : ل PageV02P755
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0202.png)

# # النطق فضل والفصاحه زینته %~% وآری السکوت آحق بالترجیح
# الفارسیة )1:
# ~~سحن منقح وبی عیب و خوب باید گفت
### | وگر چنانکه ندانی خموش باید بود
# ~~ز گفتنی که برنجی از آن خموشی2 به
### | همه زبان چه شوی جمله گوش باید بود
# ~~(زبان بریده چوتیغ است گوش بایدداشت
### | چو تیغ گردان گردد بهوش باید بود
# ~~چو هر که بندزبان4 سست کردسردرباخت
### | برای حفظ زبان 5 سخت کوش باید بود
# ~~هنر بود سخن خوب و قول بیهده عیب
### | هنر نما چونهای ، عیب پوش باید بود)
# العکایة الثالثة والثلاثون : 7 اصمعی گوید که روزی8 هارون الرشید در
# ~~وقتی که9 (نه وقت)10 خواندن من 11 ( بود12 مرا13 بخواند)14 ورسول
# ~~در احضار من عنف و تعجیل مینمود و امارت کراهیت و غضب در روی او
# ~~میدیدم ، مستشعر و مدهوش15 گشتم وجزع و ضجرت بر من غالب گشت
# ~~و چون ( به نزدیک او)16 رفتم12 دیدم بربساطی18 بزرگ نشسته و کرسی بر یک
# ~~جانب نهاده ، و دمحتری در حد 19 پنج سالگی بر آن کرسی . چون به موقف
~~PageV02P756
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0203.png)

# ~~خدمت رسیدم سلام گردم ، جواب نداد و سر بر نیاورد و به دست 1 آن بساط1
# ~~میبسود . من 4 نومید گشتم تا آن زمان5 گه سر بر آورد و گفت : یا اصمعی
# ~~نمی بینی این دعی بن الدعی جهود بچه بندهآ بنی حنیفه مروان بن ابی حفصه
~~در
# ~~حق معن بن زائده که بندهای از بند گان ما بود چه گفته است . واین شعر
~~بخواند:
### | شعر
# # زآقمنا بیالمدینته اذ یثسنا7 %~% مقاما لد نرید 9 به زیالذ9)
# # و قلنا آین نذهب11 بعد معن %~% وقد ذهب النوال فلا ذوالا
# # و1 کان الناس کلهم یمعن 2 %~% الی آن زال14 حضرکه عیالا15 ms435
# الفارسیة]16 :
# ~~مقام کردیم17   اندر مدینه ما نومید
### | چونیست کس که بوددر گهش محط رحال18
# ~~کجا رویم پس از معن چون به رفتن او
### | برفت جود و عطا و نماند بذل و نوال
# ~~به معنی و کرم و جود معن را بودند
### | جهانیان19 که (ومه تا بهوقت)20 مرگ ، عیال
# من در مسند خلافت مستند21 و بر سریر مملکت متکی و او می گوید :
~~PageV02P757
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0204.png)

# ~~جود وسخا نماند و بذل وعطا منقضی گشت1 و بدان نیز راضی نشد تا مرا و
# ~~جملهآ خواص واهل بیت مرا عیال او خواند2 والله که با او چنین وچنین کنم
# ~~و تهدید و وعید بسیار بکرد . من گفتم : بندهای است از بند گان تو ، اگر
~~عقو
# ~~کنی به احراز این مکرمت سزایی ، و اگر عقوبت فرمایی او بدان تعریک لایق
# ~~است . پس بفرمود تا مروان ابی حفصه را حاضر کردند و تازیانه3 بیاوردند
~~و او
# ~~را بیفکندند و چوب میزدند4 و او فریاد می کرد یا امیر المؤمنین چه5
~~کردهام
# ~~برجان من ببخشای ، و او میفرمود تا 6 همچنان میزدند تا 7 صد تازیانه
~~بزدند .
# ~~گفت : یا امیر المؤمنین بر من رحمت فرمای و از مدحی که در حق تو و پدر
~~تو
# ~~گفتهام یاد کن8 . رشید گفت : یا غلام بس کن ، و فرمود9 که 10 بیار تا
~~(چه
# ~~داری و)11 چه گفتهای ای سگ . او12 قصیدهای13 که این ابیات در اینجاست14
# ~~بخواند . العربیة15 :
# # هل تطمسون16 من السماء نجومها %~% باکفعم 17 آم تسترون هلالها
# # ام یبتغون18 مقالة عن ربه %~% جبریل بلغها النبی فقالها
# # شهدت"1 من الآنفال آخر آیته %~% بتراییهم فارد مم إبطالها
# # فدعو21الاسود خوادرا22آ وی غیلها %~% لا دولعن دماءکم اشبالها
# الفارسیة23 :
# میتوانید 24 که انجم ز سما دور کنید25
### | میتوانید26 که پوشید27 به گل یجرم28 هلال
### | ت :
### | 1 PageV02P758
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0205.png)

# می توانید که بر قول حق انکار کنید
### | که نه پیغمبر ما یافت از ایزد انزال1 ؟
# آیت آخر انفال گواهست برین
### | که به ارثست خلافت ms436 ، نتوان کرد ابطال
# بگذارید2 که در بیشه بود شیر خموش
### | مکنید اغرا بر خون خودش با اشبال
# رشید چون این شعر بشنید بفرمود تا او را اطلاق کردند و سی هزار درم
# ~~بدو دادند . چون او بیرون رفت مرا گفت : یا اصمعی این صبیته کیست؟ گفتم
~~:
# ~~نمیدانم . گفت : این مواسیه است دختر امیرالمؤمنین . من هردو را دعا
~~گفتم،
# ~~و چون نیک تأمل کردم رشید مست بود چنانکه تفاوت2 در بشره و سخن 5 او
# ~~میتوانست یافت . مرا گفت : بوسهای برسر مواسیه ده . با خود گفتم : ازیک
# ~~واقعه خلاص یافتم و به دیگری گرفتار شدم سختتر از آن ، اگر آنچه می
~~فرماید
# ~~بکنم غیرت7) او8 را بر آن9 دارد که مرا بکشد و اگر نکنم به نافرمانی.
# ~~به کشتن من فرمان دهد)11 . و چون خدای - عز و جل - دراجل من تأخیر2
# ~~نهاده بود در خاطر من افتاد تا آستین بر سر او افکندم و بوسه بر آستین
~~خوددادم.
# ~~گفت: یا اصمعی اگرنه چنین می کردی13 (جان ترا)14 خطربودی15. پس فرمود6
# ~~نا17 ده هزار دینار18 به من19 دادند20. و می آمدم و به سلامت نفس امید
~~نداشتم نا
# ~~به عطیه21 (و کرامت)22 چه رسد؟

PageV02P759

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0206.png)

# ~~فصل - و در این حکایت خلقی که بدان تخلق می باید کرد و ادبی که بدان
# ~~تأدب میبایدنمود1 آنست که چون2از خدمتکاری وهوا داری که حق خدمت قدیم
# ~~و صحبت دیرینهآ ثابت دارد زلتی صادر شود وجریمهای حادث گردد وبدان سبب
# ~~او را (معاتب و مؤاخذ)3 گردانی و او به حقوق سالفه تمسک نماید و بهخدمت
# ~~قدیم توسل جوید، آن حقوق را رعایت باید کرد و آن ذریعت را4 شفیعی مشفتع
# ~~دانست ، و همچنانکه به گناه جدید عتاب فرمودی5 حقوق 6 قدیم را رعایت
# ~~واجب8 باید دانست9، جنانکه هارون الرشید با مروان [بن ابی103 حفصه کرد
~~.
# ~~و این ابیات لایق آن معانی است)11 :
# العربیة :
# # وحبیبک لو آساء بغیر قصد %~% وکم یتک کشحا صعب السخیمته12
# # فعاقبه بنادرة ms437 حدیثته %~% و اعتبه بیمعرهه قدیمته)3
# (الفارسیة)14 :
# ~~گناه تازهآ مجرم فرا گذار به لطف
### | (چو یاد داد ترا از)15 حقوق دیرینه
# ~~برون مکن ، بر تو گرچه ناپسند آید
### | ه یک حدیث ، وفای قدیم از سینه
# ~~کسی که مهر قدیم تو در دلش باشد
### | به تازه جرمی در دل مگیر ازو کینه PageV02P760
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0207.png)

# اگر ز خوف1 تو مرغ دلی رمیده بود
### | به لطف بار دگر ریز پیش او چینه
# صفا پذیرد ار اندک زدودنی یابد3
### | اگر چه از نفسی تیره گردد آیینه
# الحکایة الرابعة و الثلاثون3 : مفضل [بن )5 محمد الصبی6 گوید : در
# ~~ایتام امیرالمؤمنین مهدی در بغداد بامدادی برخاستم دلتنگ و پریشان ، و
~~مبالغی
# ~~وام بر من جمع شده ووجوه ادا ، نه . و به وظیفهٔ‌ روز فرو مانده و
~~حیران
# ~~و مترد د تا چه حیله سازم . از خانه بیرون آمدم و بر در سرای8 بایستادم
# ~~متفکر وغمناک10 . ناگاه رسول امیرالمؤمنین بیامد و گفت : فرمان
~~امیرالمؤمنین
# ~~را اجابت کن . من بترسیدم و گفتم : بروم12 و جامه بپوشم12 . گفت :
~~اجازت
# ~~نیست . خوف و جزع من زیادت گشت 13 و ترسیدم که [ به سبب ]14 اتصالی
# ر1]15 به خدمت ابراهیم بن عبدالله بن الحسین16 هاشم 17 [ بوده است »8
# ~~مبادا که بدان سبب قصد من کند19 . جامه خواستم وهم بردرسرای20
~~بپوشیدم21،
# ~~و تجدید وضو کردم و با رسولی22 که آمده بود به نزدیک مهدی رفتم . چون
~~بر
# ~~وی سلام کردم جواب باز داد و گفت : بنشین . دانستم که خیر است24،
~~بنشستم.
# ~~پس گفت : بگو بلیغترین بیتی24 درمدح عرب25 کدام است؟ من ساعتی
~~بیندیشیدم
# 1- مج : جزع . ت و چاپی : زجر %~% 2- مجا : هود %~% 3- چنین است در
# ~~متن نسخهآ (ت). نسخهآ اساس بیت را ندارد . مجا: صفا پذیرد ار اندوه دل
~~نمییا بد 4-
# # مجا وت : له من الباب السابع %~% 5 - از (ت) و چاپی افزوده شد %~% -ت:
# # القینی   7- ت : نی   8 - مجا : سرا . %~% 9- ت : باستادم %~% 10-ت:
# # ل که   11 مجا و ت: در روم %~% 12- مجا ms438 وت : در پوشم %~% 13- مجا
# # وت : شل   14- از (ت) %~% 15- از (ت) . مجا : مرا . اساس : ندارد 19-
# ~~جز اساس ، سایر نسخ : الحسن ( مجا :  بوده .ت : ل بوده است) 17- جز
# # اساس سایر نسخ : ندارد   18- تصحیح قیاسی %~% 19- ت : خواهدکرد 0ا
# # مجا * خانه   21- اساص : بنشستم %~% 22- مجا : رسول %~% 23- تو
# ~~24- چا پی: سخنی   25_ ت : را PageV02P761
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0208.png)

# ~~و هیچ در خاطرم2 نیامد که دلم بدان 2 قرار گیرد . نا گاه بر زبانم3
~~برفت4 که5
# ~~قول خنساء . چون سخن خنساء بشنید7 ، رویش برافروخت وگفت : کدام بیت
# ~~است (ازآن او)8؟ گفتم : اینکه می گوید : شعر
# ان صخرا لمولانا وسیدنا %~% و ان صخرا اذا نشتو لنحار
# وان صخرالیاتم11ا بهداه12 به %~% انه علم فی راسه نار
# الفارسیة13 :
# بزرگ ما و خداوند ماست صخر که او
### | برای مهمان در تنگی افکند مقرش
# برنده راه بدو هر کسی، تو گویی هست
### | بلند کوهی افروخته بر از آتش
# چو این بگفتم اثر نشاط در بشرهآ او ظاهر شد و گفت : من نیز همچنین
# ~~گفتم با این جماعت، و اشارت بهزمرهای کرد که در خدمت او نشسته بودند ،
~~و
# ~~از من قبول نکردند . گفتم : امیرالمؤمنین صائب تر است در آنچه گفتم1 .
~~پس
# ~~از آن گفت : سخن گوی یا مفضل16. گفتم : چه گویم ؟ گفت : احادیث عرب و
# ~~حگایات ایشان . من از آن نوع آنچه یاد داشتم و مرا خوشتر می آمد17
~~بگفتم18 ،
# ~~تا آنگاه19 که مؤذن (به جهت ظهر)29 بانگ نماز21 گفت . فرمود22 که23 حال
# ~~نو چگونه است یا مفضل ؟ گفتم : چگونه باشد حال کسی24 که بیست هزاردرم
~~PageV02P762
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0209.png)

# ~~وامش باشد وهیچ وجوه ندارد . وقصهآ خود تمامت با او بگفتم . فرمود
# ~~که بیست هزار درم4 به وی دهید تا وام 5 بگزارد و بیست هزار 6 دیگر
~~(تابه) 2
# ~~اصلاح رحال خویش صرف کند، و بیست هزار درم تا به8 جهاز دختران 9 کند
# ~~وبرعیالان نفقه فراخ دارد. پس10 گفت : یا مفضل چگونه (حسب حال تست)11
# ~~گفته12آ ابن مظفر13؟ العربیتة14:
# ~~وقد تعلر15 الدنیا فیضعی16 غنیها ms439
### | فقیرآ ویغنی بعد بوس 17 فقیرها
# ~~و کم قد رأینا من دعدر 19 عیشه
### | و اخری صفا بعد انعدار0 غدیرها
# الترجمة21 :
# ~~دهر ار چه توانگر را درویش بسی کرد
### | درویش ازو نیز بسی گشت توانگر
# ~~بس عیش مکدر که ازو گردد صافی
### | بس منهل صافی که بدو گشت مکدر
# ~~باز22 آمدم .
# فصل - و این حکایت دلیل است بر آنکه فقر و غنا 23 و دولت و محنت و
~~PageV02P763
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0210.png)

# ~~عمل وعزل و اقبال و ادبار به جد و جهد و کوشش و کسب متعلق نیست که ،
# ~~الدوبه اتفاهات1 حسنتة والمعنته ببیة مقدره)2 . العربیة :
# # سئلت عن فاضل یخل7 به %~% فی فضله خلته و فاکات
# # و جاهل بالسرور قد قرنت %~% ساعات ایامه و اوقات
# # فتقلت ما الجهد نافعأ لفتی %~% و انما الدوله اتفاهات
# الفارسیة)5 :
# # دور اگر اهل فضل و معنی را %~% به شراب سرور ساقی نیست
# # عادت اینست دهر فانی را %~% ورنه بر فضل هیچ باقی نیست
# # واثقم من که فضل و دولت را %~% در یکی خانه هم وثاقی نیست
# # وهست زان 6 خران زمانه ولیک %~% با هنرمند جز که یاقی7 نیست]8
# # شربت صبر نوش باید کرد %~% دروی ارچند خوش مذاقی نیست
# # دفع حرمان که علت عسرست %~% به دوای طبیب وراقی نیست
# # بختودولت بهجهد وجد نبود %~% زانکه این دوجزاتفاقی نیست
# الحکایة الخامسة والثلاثون9 - اصمعی گوید 10 : من در ابتدای [ حالت ]
# ~~تعلم در بصره بودم و بغایت مقل حال12 و دست تنگ . و بر سرکوچه2 بقالی
# ~~بود ، چون بامداد (از پیش)5 او بگذشتمی7 پرسیدی که کجا میروی؟
# ~~گفتمی : نزدیک فلان محدث و چون شبانگاه17 باز آمدمی گفتی [از کجامی
~~آیی؟
# ~~گفتمی از نزدیک فلان ادیب. و چونمن این بگفتمی گفتی]18 وصیت19 قبول
~~کن20 و
### | 3- مچا : سبکت
### | 7- مجا : باقی
### | 110- مجا:
### | 13- ت : PageV02P764
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0211.png)

# ~~عمر برباد مده و خود را پیشهای طلب کن که نفع آن به1 تو عاید شود و
~~کاری
# ~~اندیش که فایدهای از آن به تو راجع گردد ، هر کتاب که ms440 داری به من ده تا
~~در
# ی نهم و سبوی آب بر او ریزم ، بنگر تا از او چندان خمیرمی4 آید که نان
# ~~توان پخت ، والله5 اگر تمامت کتبهای خود به من دهی ویک جوز خواهی
# ~~به تو)8 ندهم . و9 هرنوبت10 ( که مرا بدیدی همین سخن یگفتی)11 و همین
# ~~نصیحت بکردی . من از12 ملامت کردن13 او دلتنگ شدم و به جان آمدم و بعد
# ~~از آن هنوز14 (شب)15 بودی که به طلب علم رفتمی و16 شب باز آمدمی تا آن
# ~~سرزنش نباید17 شنید . و در آن میان18 حال من از درویشی به غایتی کشید
~~که19
# ~~اثاث20 خانه می آوردم و در وجه نفقه میفروختم . یک روز به راتبهآ
~~روزفرومانده
# ~~بودم و) در خانه متفکر نشسته ، موی بالیده شده و جامه دریده گشته و تن
# ~~چرک22 گرفته، که خادم امیربصره محمدبن سلیمان بیامد و گفت : امیر3آمی
~~خواند.
# ~~گفتم : امیر چه می کند (مردی را)24 که درویشی25 او بدین حد رسیده باشد
~~26
# ~~که می بینی ؟ چون او در من نگریست27 و آن هیأت بشولیده28 و29 حالت
~~پریشان
# ~~من مطالعه کرد30 باز گشت و آنچه دیده بود با امیر بگفت21 . (بعد از
~~ساعتی)2
# ~~می آمد وچند تخته جامه می آورد با32 بخور و کیسهای (دروی)34 هزار
~~دینار، و
# 1- ث : با   2- ت : باشد %~% 3- چاپی: لاوکی %~% - مجاوت : خمیر
# # کی . ب .ل که   6- ت : کث %~% 7- ت : گزر %~% بلمجا وت : ندارد
# # 6- ت : ل از من   10- ث : توبتی %~% 11- ت : این سؤال و جواب کردی
# # 22-مبا بسیاری . ت :  بسیاری تعییر و %~% 13- مجا وت : ندارد 14-
# 15 - چاپی : از شب پارهای %~% 16- ت : حل در %~% 17- مجا :
# 102- اساس : سال %~% 19- ت : اجراز . چاپی : آجراز %~% 20
# 22- مجا وت : ندارد %~% 22- مجا ، ث و چاپی : شوخ 23-
# 23- مبا: با درویشی %~% 28_ مجا : حال %~% 26- مجا: ندارد
# 288- مجا : شودیده %~% 29- ت :  آن %~% 30- ت :
### | 22-مجا: ساعتی می گذشت دیدم که . ت : ساعتی PageV02P765
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0212.png)

# ~~گفت : امیرمرا فرموده است تاترا به حمام برم و سروتن بشویی و ازاین
~~جامهها
# ~~هرچه1 ترا میباید2 ms441 بپوشی (و عود بسوزی)  و بوی خوش به کارداری، وباقی
# ~~جامه و زر4 ترا باشد5 و6 با من به نزدیک امیر آیی . من حالتی دیدم که
~~در
# ~~حساب نداشتم، بغایت خوشدل شدم و امیررا7 دعا و ثنا8 گفتم وشکرها گزاردم
~~و
# ~~آنچه فرموده بود به جای آوردم و با خادم به نزدیک او رفتم . چون بر وی
~~سلام
# ~~کردم9 اعزاز فرمود وجای10 نیکوبنشاند12 و گفت: یاعبدالملک ترا
~~برای12ادیبی
# ~~پسر امیرالمؤمنین اختیار کردم ، ساخته شو تا به حضرت 14 اوروی15 . او
~~را دعا
# ~~کردم16 و گفتم : سمعا و طاعة فرمانبردارم. کتابها جمع کنم و روی
~~به17حضرت
# ~~آورم . گفت : مرا وداع کن و فردا میباید18 که بیرون روی . من دست
~~اوبوسه
# ~~دادم و (بیرون آمدم)19 و (از کتب)20 هرچه12 بدان احتیاج داشتم22 بر
~~گرفتم
# ~~و باقی در خانهای12 نهادم و عجوزی را (از اقربا)24 در آن سرای15
~~بنشاندم. و
# ~~(روز دیگر)26 رسول امیر27 محمد بن28 سلیمان آمد و کشتی ترتیب کرده بود9
# ~~و(اسباب وآلاتی)30 که در سفر باید مرتب کرده. (در کشتی نشستم)31 و
### | 2- م زروجامه
### | 10
### | 19-
### | 25-
### | 27- مجا:
### | 3 مچا : PageV02P766
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0213.png)

# ~~به جانب بغداد روانه شدم1 . و چون به بغداد رسیدم به 2 نزدیک هارون
~~الرشید
# ~~وفتم وبر وی سلام کردم ، بعد از جواب سلام گفت : عبد الملک بن قریب
# ~~الاصمعی تویی؟ گفتم : بندهآ امیرالمؤمنینام . گفت : بدان کهفرزند،
~~مردرا نور
# ~~دیده و میوهآ دل و آسایش روح وقوت پشت مرد باشد . ومن فرزند خود محمد
# ~~امین را به تو تسلیم خواهم کرد به امانت تا علم وقر آن آموزی و زنهارتا
~~چیزی
# ~~که دین او را تباه کند یا اعتقاد او فاسد گرداند نیاموزی ، باشد که
~~امام مسلمانان
# ~~شود5 . گفتم : به سر و چشم فرمان بردارم . پس او را حاضر فرمود و به من
# ~~تسلیم کرد و مرا و7 ( او را )9 به9 سرایی بردند که به جهت ما خالی کرده
~~بودند
# ~~و به هرچه احتیاج باشد0 از خدم وحواشی وفرش ms442 وآلت مرتب کرده1 . وهر
# ~~ماه دو هزار12 درم13 وظیفه ساخت که به من رسانند و هرروز مائدههای14
~~آراسته
# ~~چنانکه از آن پادشاهان 15 و خلفا باشد می آوردند، ومن در میان آن تأدب
~~6
# ~~کارهای17 مردم18 می گزاردم وحاجات اصحاب حوایج عرضه میداشتم، وخدمتها
# ~~می کردند و تحفه)19 و عراضهها می آوردند. و ( هرمال که به من میرسید.
~~%~% )
# ~~به بصره می فرستادم22 تا به جهت من آنجا23 (عقاروضیاع)24 واسباب25 می
~~ساختند.
# ~~و فرمودم تا سرایی 26 خوب" بنیاد نهادند28 و تمام کردند و من مدتی در
~~دار -
# ~~الخلافه بماندم تا آنگاه29 که محمد امین قرآن و فقه بیاموخت و در شعر و
~~لغت PageV02P767
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0214.png)

# ~~ماهر واستاد گشت و به اخبار و احادیث 2 عرب 3 عالم شد و بر رشید عرضه
# ~~داشتم ، امارات رشد در اوظاهر یافت وبغایت پسندیده داشت و از هرچه
~~بپرسید
# ~~جواب صواب گفت4. (بعداز آن)5 فرمود که6 (خطبهای اختیار کن تا یاد
~~گیرد)7
# ~~من ده خطبه با بلاغت وفصاحت اورا یاد دادم . وروزجمعه درمسجدجامع8
~~بیرون
# ~~آمد و خطبهای10 خواند وامامت کرد و از جوانب ثناها 11 گفتند12 و تمامت
# ~~بزرگان و ارکان دولت و خواص ومقر بان واهل حرم و اقارب و سایر وچوه -
# ~~الناس و اعیان شهر مرا هدیهها و. تحفهها فرستادند و مالی عظیم 13 جمع
~~شد14 .
# ~~بعد از آن)15 رشید مرا بخواند و گفت : یا عبد الملک16 خدمتی نیکو کردی
# ~~و حقی بزرگ ثابت گردانیدی 17، اکنون وقت آرزو خواستن است بخواه تا
# ~~هر درخواست که کنی)18 مبذول دارم . گفتم : به اقبال امیرالمؤمنین وکرم
~~او
# ~~هیچ آرزو باقی ندارم19 و20 مرادهای من به دولت او21 حاصل شده است.
~~بفرمود
# ~~تا خلعتی گرانمایه در من پوشانیدند و مالی عظیم از ناطق و صامت ( و
~~کنیز کان
# ~~و غلامان)22 و طیب و فرش و آلت و جامهها از هرنوع23 بیاوردند وبه من
~~تسلیم
# ~~کردند . من او را شکر گفتم و دعاکردم و گفتم : اگر امیر ms443 المؤمنین صواب
~~داند
# ~~اجازت فرماید تا به وجه تفر جی به بصره روم و روزی چند آنجا باشم و
~~مثالی
# ~~فرماید تا24 امیر بصره خاص وعام را فرماید25 تا به سلام من آیند و آنچه
~~از PageV02P768
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0215.png)

# ~~شرایط استقبال و اعزاز و اکرام باشد به جای آرند1 . اجازت داد 2 و
~~بفرمود
# ~~که 4 مثالی (بر آن جمله)5 در قلم آوردند. و به بصره رفتم و سرایی
~~پادشاهانه
# ~~جهت 6 من بنا کرده بودند و ضیاع بسیار 7 خریده و نعمت من در میان (اهل
~~آن
# ~~شهر)8 فاش شده ، هیچ کس نماند از وضیع و شریف (اهل بصره)9 که بهسلام
# ~~واستقبال من نیامد. وچون روز سیم بود آن بقال با اصاغر10 و اراذل (اهل
~~بلد)1
# ~~که باقی12 مانده بودند به نزدیک من آمد13 و14 سلام کرد و مرا گفت : (یا
~~عبد -
# ~~الملک15 چگونهای) تو16؟ من از او تعجب نمودم که او مرا همچنان خطاب کرد
# ~~که امیرالمؤمنین کردی . من به خیر و خوبی جوابش دادم و گفتم : وصیت تو
# ~~قبول کردم و هرکتاب که داشتم جمع کردم وده سبوی17 آب بر او ریختم و
# ~~چندان خمیر از آنجا حاصل آمد که این همه نان پخته شد که میبینی ، و
~~بعداز
# ~~آن با او احسان کردم و و کیلی خود بدو دادم .
# فصل - و در این حکایت بشارت است طلبهآ علم وحکمت را18 وحمله19آ فضل
# ~~و ادب را که اگرچه شبهای20 دیریاز21 در تکرار به روز آرند و روزهای
~~دراز در
# ~~تحصیل به شب رسانند ، و در اوان22 تعلم مذلتها23 تحمل 24 کنند و در
~~ابتدای
# ~~تلمذ بر بی بر گیها صبور باشند، ودرایذایی که از جهانیان25 بینند
~~شکیبایی نمایند
# ~~و بر ملامتی که از خسیسان شنوند بردبار باشند خدای - تعالی26 - رنج
~~ایشان
# ~~ضایع نگذارد27 و فایدهآ آن مشقت که کشبده باشند به همه حال در دنیا و
~~آخرت PageV02P769
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0216.png)

# ~~بیابند وثمرهآ آن جد وجهد در عاجل و آجل ms444 ببینند چنانکه عبدالملک (بن
~~قریب)1-
# ~~الاصمعی دید . ومتعلم باید که بهسرزنش جاهلان و ملامت نادانان دست از
~~تعلم
# ~~باز2 ندارد و پای از ترد د به در گاه عالمان باز نگیرد 3 و به زخارف
~~دنیا وحطام
# ~~آن3 و کسب آن از تحصیل علوم5 خود را مشغول نگرداند که یک مسأله ازعلم6
# ~~از دنیا7 و هرچه در وی است8 به نزدیک9 عاقلان قدر بیش دارد، چنانکه
~~گفتهام .
# ~~العربیة :
# # آلعدم خیر من الدنیا وما فیها %~% و شر من فی الوری وغد یصاهیها
# # مناهل العیش یلجهال صافیة %~% لولا یشاب بیریب الدهر صافیها
# # و گل نفس بداء آلجهل قدمرضت %~% بشرب العلم ممجون یعافیها
# # آلعلم والفضل و الآداب منقبه %~% من حازها کف عن کخییب10 عافیها
# # بموت غیظا منافیها بشقوته %~% و نال طالبها کل المنی فیها
# الفارسیة11 :
# در علم رنج بر که یکی روز بر دهد
### | چون تربیت کنی تو نهالش ثمر دهد
# عاقل همیشه خسبد در خاک بهر علم
### | برباد ، عمر جاهل در کسب زر دهد
# بر اهل روزگارت آخر دهد سری
### | اول اگرچه علم ترا درد سر دهد
# عالم درخت پر بر و جهال بی برند
### | اینرا12 زمانه پرورش13 (آنراتبر14 دهد)15 PageV02P770
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0217.png)

# ~~خواهی که تا به پای شرف برفلک روی
### | عقلت بر آسمان کشد و علم بر دهد
# ~~شاخیست خشک [کلک]1 در آب سیاه نقش
### | کز صد هزار طوبی بر بیشتر دهد
# ~~خشکی کند حسود ترا آن زمان که او
### | آب رخت ز آب سخنهای تر دهد
# ~~عیسی دمی گزین ومشوخراگرچه چرخ
### | افسار را به هیسی و افسر به خر دهد
# ~~چون پرده درهواست معلق بههردر آنک
### | دل را به حرص پر هوس پرده در دهد
# ~~از بحر حرص و غفلت آن مرغ بگذرد
### | کو را خلوص بال و کرامات پر دهد
# ~~سر بادبان نخوت و تن لنگر هیوب
### | زین بحر3 ، آن4 سفینه ترا کی گذر دهد
# ~~چون بر اصول فعل بود قولهات راست
### | حکمت بسی ز پردهٔ‌ فکرت به در دهد
# ~~مرفوع ms445 گردد اسم تو آن دم که فکرتت
### | ازمبتدای5 قطرت انسان خبر دهد
# ~~باعقل علم ضم کن وچون فتح برسر آی
### | خود دهر خفص عیشت بی ذل6جر7 دهد
# ~~الحکایة السادسة و الثلاثون8 - مسرور9 گوید : مأمون خلیفه یک روز مرا
~~PageV02P771
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0218.png)

# ~~بخواند و گفت : چند گاه است تا صاحب خبر1 مرا اعلام می کند2 که مردی
# ~~هرروز به خرابههای برامکه می آید و برایشان نوحه (وزاری)3 می کند ومی
~~گرید
# ~~و مرثیههای ایشان میخواند (و باز می گردد) 4 . تو و دینار بن عبدالله
~~هردوبر-
# ~~نشینید و در آن ویرانهها5 پنهان باشید تا آن مرد بیاید ، وصبر کنید تا
~~آنچه خواهد
# ~~گفت بگوید 6 وهرچه بخواهد7 کرد می کند 8 ، و چون (عزیمت مراجعت
# ~~کند)9 او را بگیرید و به نزدیک10 من آرید . (ما هردو)11 بر
~~موجب12فرمان13
# ~~وقت سحر بر نشستیم و بدان اطلال رفتیم و (هر یکی در گوشهای) 14 پنهان
# ~~ینشستیم (و بفرمودیم تا چهار پایان را از آن موضع دورتر بردند)15 .
~~وچون
# ~~بامداد16 شد خادمی سیاه17 دیدم18 که بیامد و کرسی بیاورد و بنهاد، .
~~براثر وی
# ~~کهلی با زیب و بها20 بیامد وبر آن21 کرسی نشست و به هرسوی22 بازنگریست
# ~~و چون کسی" را24 ندید نوحه و زاری و بکا آغاز نهاد و بسیار بگریست وبر
# ~~فوت26 ایشان تأسف خورد27 و به نیکویییاد کرد، و چون خواست که باز گردد
# ~~ما هردو برخاستیم و او را بگرفتیم. گفت: شما کیستید28 و از من چه
~~میخواهید؟
# ~~گفتم: او دینار بن عبدالله است ومن مسرورخادم29، امیرالمؤمنین20
~~فرمودهاست21
# ~~که ترا به خدمت او می بریم)32. از33 این سخن مشو ش شد و گفت34: مرامهلت
~~PageV02P772
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0219.png)

# ~~دهید1 تا وصیتی بکنم . (گفتم2 : کار را باش) . گاغذ و دوات خواست و
# ~~وصیت نامهای4 نوشت5 و بدان خادم داد ( که با او بود)6، و ما اورا
~~بیاوردیم
# ~~و2 پیش خلیفه8 بربای9 بداشتیم . چون مأمون او را بدید روی ترش کرد
~~وبانگ
# ~~بر او زد و ms446 گفت10 : کیستی تو22 و از کجایی ، و چه حق دارند برامکه12
~~برتو که
# ~~برایشان این13 نوحه و زاری می کنی14 ؟ گفت : یا امیرالمؤمنین برامکه را
~~برمن
# ~~حق 15 بسیار است و ایادی بیشمار ، اگر اجازت فرماید 16 یکی از آن جمله
~~با
# ~~امیرالمؤمنین حکایت کنم . مأمون گفت : بگوی17 . گفت : من منذربن
~~المغیرة -
# ~~الدمشقی ام از خداوندان حسب و نسب ومروت18 ، در حجر دولت نشو و نما
# ~~یافته وبر کنار نعمت پروریده2 شده . وقتی دولت برعادت خویش بی وفایی
# ~~آغاز21 نهاد و نعمت بر رسم خود بی ثباتی پیشه کرد22 و آن راحت زوال
~~پذیرفت
# ~~و آن ثروت انتقال23 ، و به حدی رسید که ضرورت (شد از)24 وطن اصلی
~~(مفارقت
# ~~کردن)25 و درویشی و احتیاج به غایتی انجامید که ورای آن در تصو
~~رنیامد26.
# ~~مردمان مرا به برامکه اشارت کردند و به زیارت ایشان محرض گردانیدند12 و
# ~~گفتند : اصلاح خللی که در کار28 تو ظاهر شده است جز به واسطهٔ‌ تربیت
~~ایشان
# ~~ممکن نیست . من از شام قصد بغداد کردم و با من زیادت29 از بیست کودک
~~وزن PageV02P773
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0220.png)

# ~~و عیال بودند . چون به مدینة السلام رسیدیم1 آن (اطفال وعورات) را در
# ~~مسجدی فرو آوردم و جامههایی3 که برای دیدار4 مردمان معد کرده بودم در
# ~~پوشیدم وروی به راه آوردم وعیال واطفال5 را گرسنه در[ آن63 مسجد
~~بگذاشتم و
# ~~ندانستم که7 کجا روم، تا به مسجدی رسیدم منقش و مزخرف 8 به فرش وآلت
# ~~و جماعتی پیران در نیکوترین زینتی10 (وزیباترین هیأتی)11 در آن
~~مسجدنشسته.
# ~~من در آن مسجد رفتم13، دردلم افتاد که حاجت13 خود بر آن جماعت عرضه
~~دارم و
# ~~به14 اصلاح حال خود از ایشان استمدادی کنم ، و از آن15 تشویر وخجالت16
~~که
# ~~هر گز خود را در آن مقام ندیده بودم سخن بر من بسته شد و ندانستم که چه
~~گویم.
# ~~من هنوز در آن اندیشه بودم که آن18 طایفه19 باجمعهم بوخاستند20 وبیرون
~~آمدند
# ~~و من نیزبا ms447 ایشان موافقت کردم، و ما را به21 سرایی بردند که در گاهی2
~~مرتفع و
# ~~دهلیزی دراز داشت و23 صحن سرای24 در غایت سعت و نهایت فسحت25، و در
# ~~میان آن بستانی و درمیان بستان دکانی بزرگ26، بر12 چهارطرف
~~اودارافزینهای8
# ~~آبنوس29 زده و تختهای عاج نهاده ، و یحیی بن خالد بر آن دگان30 نشسته31
~~.
# ~~آن جمع بر آن دکان 32 بنشستند33 و من نیز با ایشان (موافقت کردم)34
~~وخادمان PageV02P774
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0221.png)

# ~~در ما نگریستند1 و بشمردند ما3 صد و یک تن بودیم . صد ویک خادم
~~بیامدند5،
# ~~( در دست هر یکی)6 مجمری از زر7 ، و در8 (آن مجمره پارهای)9 عود خام10
# ~~بو آتش نهاده ، و ( هرغلامی کمری11 مرصع بر میان بسته)12. آن13
~~عودسوزها
# ~~په نزدیک ما آوردند و (جمله را)14 بخورکردند . و بونابی بیامد درغایت
~~جمال
# ~~و نهایت کمال ، خط غالیه گون از کنار رخسارش دمیده ، ونهال قدش
~~برجویبار
# ~~حسن بر کشیده و بر یک کنارهآ آن15 بساط نشست164. و چون از بخورفارغشدند
# ~~یحیی (ین خالد) روی به قاضی18 کرد و گفت : دختر من عایشه را با آن19
# ~~پسر عم من نکاح کن . او خطبه بخواند وعقد نکاح ببست و ازجوانب20 نثار
~~آغاز
# ~~کردند . نافههای مشک و گویهای عنبر اشهب و صورتهایی21 از چوب عود خام
# ~~ساخته ، مردمان بر میچیدند11 و من نیز مبالغی12 از آن برچیدم . بعد از
~~آن صدو
# ~~یک خادم دیگر بیامدند : هریکی طبقی از نقره بر دست نهاده، و هزار دینار
~~زر به
# ~~مشک برآمیخته24 ( بر آن طبق کرده)25 ، و در پیش هر یکی7 طبقی27 از آن28
# ~~بنهادند ویکیک29 برمی خاستند وزر30 در آستین میریختند و طبق دردست می
~~گرفتند
# ~~و بیرون میرفتند . من تنها بماندم و نمییارستم که زر وطبق بر گیرم و
~~بیرون
# ~~روم چنانکه دیگران31 ، که مر آن مال بزرگ و بسیار مینمود32 و خود را حد
# ~~آن نمیدانستم و از غایت احتیاج و افلاس دل نمیداد که از سر آن مال33
~~برخیزم
### | 2 مج ms448
### | 1- مجا :
### | 4 PageV02P775
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0222.png)

# ~~و دست تهی بیرون روم) . سر در پیش افکنده بودم و تفکر می کردم ، تا
# ~~آنگاه که ملول و دلتنگ شدم . چشمم بر (خادمی از آن خدم)2 افتاد3 که مرا
~~به
# ~~چشم اشارت کرد که طبق بر گیر وبیرون رو . من طبق بر گرفتم و میرفتم و
~~باور
# ~~نمیداشتم 4 که آن به من خواهند 5 گذاشت و هرلحظه باز پس مینگریستم 6،
# ~~و یحیی بن خالد خود مرا میدید و حرکات مرا مطالعه می کرد و من از آن
~~غافل
# ~~تا به نزدیک پرده رسیدم ، خواستم 2 که9 قدم در دهلیز نهم . مرا باز
~~گردانیدند
# ~~ومن از زر وطبق1 نومید شدم ، ومرا با10 پیش یحیی بردند1 . فرمود که
~~بنشین.
# ~~بنشستم و از حال و قصهآ من بپرسید که کیستی و از کجا آمدهای12. من
~~تمامت
# ~~قصه با اوشرح دادم، تا آنجا رسیدم که فرزندان13 وعورات14 را گرسنه
~~درفلان
# ~~مسجد نشاندهام15 ، فرمود که موسی را آواز دادند16 . گفت : ای پسر این2
~~مردی
# ~~است از خداوندان نعمت و اصحاب بیوتات قدیم ، نوائب روز گار و حوادث
# ~~ایام او را بدین روز نشانده18 است وازخان و مان ووطن اصلی جدا19 شده ،
~~او
# ~~را با خویشتن20 اختلاط ده و با او نیکویی کن. موسی مرا به سرای خویش11
~~برد
# ~~و خلعت فاخر22 و23 جامههای خاص24 خود در من پوشانید25 و آن روز و آن شب
# ~~به26 نزدیک او در27 شادی و عیش بودم12 . (وقت صبح)29 برادرش30 عباسرا1
# 1- مجا : یکی از آن خادمان . ت : یکی از آن خدم
### | 3- مجا:
### | 10 PageV02P776
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0223.png)

# ~~آواز داد و گفت و زیر این مرد را به من سپرده است و مرا در اعزاز و
~~اکرام او
# ~~وصیت فرموده، و میخواهم که برنشینم و به سرای امیر المؤمنین روم1 ، او
~~به
# ~~نزدیک تو خواهد بود ، باید که در مراعات او مبالغت نمایی . عباس
~~مرابهسرای
# ~~خود برد و (با من) همان طریق مسلوک داشت که برادرش موسی ms449 . و همچنین
# ~~هر روز مرا دست به دست میبردند و ضیافت و دلداری می کردند  تا روزدهم
# ~~مرا5 به نزدیک یحیی بردند7 و یک شبانروز در سرای او بودم . چون بامداد9
# ~~شد خادمی بیامد وگفت : برخیز و با سر فرزندان10 خودرو . من22 با خود
~~گفتم:
# ~~اگر فایدهآ توقف12 ده روزه همان طبق زر و نثار بیش نخواهد 13 بود
~~کاشکی14
# ~~همان روز با سر15 عیالان16 رفته بودمی . و بعد از آنکه12 از این سرای
~~بیرون
# ~~روم دیگرباره2 که مرا به12 یحیی12خالد رساند23؟ برخاستم و مترد دوارمی
~~رفتم
# ~~وخادم در پیش"1 ، تا25 به سرایی رسیدم16 در غایت (کمال و ترتیب وخوشی)
# ~~و نهایت دلکشی)28 ، و به اصناف فرشها و پردههای1 خوب10 بیاراسته21 . و
# ~~چون به میان سرای رسیدم فرزندان و عیالان را دیدم در صحن 2 سرای
# ~~می خرامیدند و جامههای اطلس و دیبا پوشیده ، (و صد هزار درم)25 و ده
~~هزار PageV02P777
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0224.png)

# ~~صله1 آنجا آورده بودند1 . و خادم قبالهآ دودیه معمور با تمامت ارتفاع
~~به من تسلیم
# ~~کرد و گفت : ( این ضیعهها3 و این سرای2 و5 هر ترتیب6 که در اینجا است)
# ~~جمله8 حق وملک تست، ومن تا آنگاه که نائبات زمانه روی بدیشان آورد و
# ~~حوادث قصد ایشان کرد در سایهآ ایشان در2 عیش کامل و رفاهیت تمام زند
~~گانی
# ~~می کردم و اکنون هر آنچه دارم از بقایای هبات و عطایای"1 ایشان است12 ،
~~و
# ~~بعد از وفات ایشان عمرو بن مسعده خراجی گران بر آن ضیعتها نهاد که
~~ایشان13
# ~~تملیک من14 کرده بودند چنانکه دخل آن به15 خرج وفا نمی کند16، و من هر
~~گاه
# ~~که دلتنگ شوم و بلیتتی روی نماید17 وناکامیی18 پیش آید19 بدان20
~~خرابههاروم
# ~~و ساعتی بگریم و لحظهای نوحه کنم و از آن ایام گذشته که در دولت21 در
# ~~شادکامی و کامرانی گذاشته بودم یاد آرم و ایشان را شکر و دعا گویم و
~~روز گار
# ~~را در بیوفایی و بی ثباتی نکوهش ms450 کنم، و شکایتی28 و درد دلی که از
~~ناموافقی
# ~~ایام داشته باشم با آن طلل و دمن بگویم23 ، دل را اندک مایه24 تسلتی
~~حاصل آید
# ~~و باز گردم . مأمون را از شنیدن این حکایت رقت آمد25، بفرمود تا عمرو
~~بن مسعده
# ~~را حاضر کردند26 وهرچه در آن مدت بر خراج او27 زیادت کرده بود بفرمود8
# ~~تا باز داد29 و خراج او هم بر آن مدت 30 که به31 روز گار برامکه بود 32
~~مقرر
### | -
### | 
### | 1-
### | 93 PageV02P778
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0225.png)

# ~~کند و بعد از این او را عزیز دارد (و اکرام وانعام فرماید . و) چون
~~مأمون این
# ~~حکم بفرمود آن پیر1 به های های بگریست به درد دل هرچه تمامتر. مأمون
~~گفت:
# ~~با تو احسان و اجمال کردم و قرمودم به تجدید، موجب این گریستن چیست؟ آن
# ~~پیر گفت : همچنین است که امیرالمؤمنین میفرماید و 2 از 3 عاطفت و مرحمت
# ~~و پادشاهی)  هیچ باقی نگذاشت ، امتا آن نیز هم از بر کهآ برامکه و
~~بقیە5آ
# ~~احسان ایشان بود . مأمون گفت : باز گرد در امان6 سلامت و کامرانی وهم
~~براین
# ~~شیوه باش که وفا مبارک است و حسن ههد از ایمان7 .
# فصل - و در این حکایت دو خصلت (است که) 8 میشاید9 عاقل را 10 تا
# ~~به آن11 مقتدی گردد و به انوار آن مهتدی شود :
# یکی - افاضت کرم و سخا و اشاعت بذل و عطا و پایمردی ارباب حاجات
# ~~و دستگیری اصحاب واقعات، که هر که به حلیهآ کرم متحلی گشت12 به همه حال
# ~~در دنیا و آخرت مقام او محمود باشد و نجم معالی او در برج شرف مسعود ،
~~و
# ~~در حیات وممات)13 به14 افادت معروف گردد و در غیبت و حضور چون مشک
# ~~در افواه به ذکر خیر مذکور 15 خواهد بود، و این ابیات از گفتهآ من
~~مناسب این
# ~~معنی است . العربیتة :
# # آعز آخلاق آشراف الوری الجود %~% لد تنتهوا عنه یا آهل النهی جودوا
# # جودوا تنالو) آلمعالی وهی منقبة ms451 %~% ما جازها قط الا زمرة جود
# # من رامها دلیجد ولیدر ان له %~% لا یقبض16 المجد الا الفضل و الجود
~~PageV02P779
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0226.png)

# ~~لفارسیة)1 :
# ~~ای از غرور گشته بر اقبال متکی
### | شاکر’ ز روزگار وز تو خلق مشتکی
# ~~در دست حادثات شوی همچو موم نرم
### | هر چند تیز و برآن همچون3 بلارکی
# ~~وقت هلاک ترک کنی گرچه از شرف
### | همچون کلاه این دم بر فرق تارکی
# ~~هست این یقین که طی کند ایام فرش عمر
### | در نشر و حشر اگر ز سر جهل در شکی
# ~~در صحن باغ اگر چه به خدمت گه بهار
### | گل خنجگی5 همی کند و ماه ایبکی
# ~~از یک دم تموز به باد فنا دهد
### | لاله لباس اطلسی و سبزه طوطکی
# ~~تا کی اسیری هوس ای7 میر و پادشاه
### | تا چند بند گی زر8 ای خواجه وزکی
# ~~پیریست روز گار که در ملعب10 هوا
### | از خویشتن نماید آیین کودکی
# ~~تلبیس او شناسد آنکس که با ذکاست
### | لیکن درین زمانهٔ‌ کژ طبع کوذکی؟

PageV02P780

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0227.png)

# ~~چون تکیه گاه زود شود زیر دست خلق
### | آن خفتهای که هست در (آن باب متکی)
# ~~باقی چو نیست اندک و بسیار جاه و مال
### | بسیار بخش باش و مخور غم زاندکی
# ~~چون شاخ نیکنامی نامی به بخششاست2
### | کن اقتدا یه جعفر و یحیای برمکی
# و دوم - در شکرمنعم در محنت و شادمانی و مرگ و زند گانی و غیبت و
# ~~حضور او قیام نمودن و به اقامت شرایط حسن العهد وحفظ الغیب وقا فرمودن،
# ~~که این شیوه عاقبت محمود و خاتمت پسندیده دارد و سبب دوام دولت ومکنت
# ~~وزیادتی حشمت و نعمت گردد، چنانکه آن دمشقی را حسن عهد و وفای کرم
# ~~آل برمک بعد از مرگ ایشان دستگیر آمد ، و در این معنی می گویم، :
# العربیة :
# # اشکر مخلفته5 المزید ومن2 اتی %~% بالشکر للنعماء زاد نعیمه
# # آحرز بیحسن العهد ما الفیته %~% فالشکر یبقی 8 و الوفاء ددیمه
# الترجمة9 :
# # وفا نمای که اقبال تو ms452 شود وافی %~% چو توقیام نمایی به حسن عهدو10وفا
# # وفای عهد توشد برصفای سینه دلیل %~% ز خبث باطن خیزد همیشه غدروجفا
# # شوی زجملهآ لذات خویش مستوفی %~% اگرترابه وفا هست حظ11 مستوفا12
# الحکایة السابعة و الثلاثون13 - آوردهاند که در کوفه مردی بود از اهل فضل
~~PageV02P781
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0228.png)

# ~~وادب به معاشرت وظرافت وخوش طبعی ولطافت معروف[بودی]1، وبهشطارت و
# ~~سبکروحی موصوف ، به مجالس انس اکابر وصدور وارباب نعم و اصحاب
# ~~مناصب حاضر شدی و مردمان2 به منادمت و مجالست او رغبت نمودندی و او را
# ~~هطاما فرمودندی، وتحفههای فراوان بفرستادندی3 ووجوه معیشت اوازآن بودی،
# ~~و پیوسته در عیش وفراخی نعمت روز گار گذرانیدی . روز گار بر هادت خود
# ~~با او بیوفایی آغاز نهاد و رغبت مردمان به5 صحبت او فتور پذیرفت6
~~وطبیعتها7
# ~~از او ملول گشت وخاطرها سآمت یافت وازمجالست ومنادمت اواعراض نمودند8،
# ~~و مبرات و هبات ایشان از او منقطع گشت . وچون حرفتی دیگرندانست و کاری1
# ~~نتوانست کرد در خانه بماند ومردمان او را10 فراموش کردند و قوت او از
~~بهای
# ~~ریسمان11 عیالانش بود . اوحکایت کرد که روزی12 درحالتی13 (هرچه
~~پریشانتر)4
# ~~بودم ، در منزل خود نشسته که آواز سم اسبی به گوش من آمد و از 15 پی آن
# ~~حلقهآ در بجنبانیدند16 . من جواب دادم، وازاسب17 فرود آمد18، ونسب19
~~وغرضش
# ~~بپرسیدم . گفت : برادر زادهای از آن تو که نامش نمی گویم ترا سلام
~~میرساند
# ~~ومی گوید که من متواری و مستورم و دلتنگ میشوم و با هر کسی21 راز
~~درمیان
# ~~نمیتوانم نهاد وپرده از کار خود نمیتوانم22 گرفت ، اگر مصلحت بینی ولطف
# ~~فرمایی و امشب2 حضور ارزانی داری تا به لطف محاوره وحسن منادمت تو
# ~~استیناس یابیم منتی عظیم و موهیتی عمیم باشد . با خود گفتم : مگر بخت
~~خفته
# ~~بیدار خواهد شد وچشم حرمان در خواب خواهد رفت . وهیچ23 جامه نداشتم
### | 3-
### | 7- مجا :
### | 10 ت : ازاو11-
### | 12- مجا: غایت PageV02P782
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0229.png)

# ~~که بپوشم1. چادری از آن زن در خود پیچیدم و جنیبتی که با او بود ms453
~~برنشستم
# ~~و برفتم 2 . مرا  به نزدیک جوانی  بردند (خوب سیرت نیکو صورت) .
# ~~چون مرا بدید بر پای خاست و معانقه کرد و تفقد و تلطفی که رسم باشد به
~~جای
# ~~آورد . وبعد از آن طعام آوردند و چون فارغ شدیم شراب خواست وبه محادثت8
# ~~مشغول شدیم و در هر فن که شروع کردیم او از من کاملتر بود و وقوف بیشتر
# ~~داشت . و چون وقت سحر نزدیک شد گفت : طمع میدارم که از حال من واسم
# ~~و نسب من نپرسی0 و به زیارت من مداومت نمایی12 . و انیانی درم بیرون
~~آورد
# ~~و گفت : میباید که این12 قبول کنی و بعد ازاین خود هرچه مرا باشد با
~~تومضایقه
# ~~ترود . شراب در من اثر کرده بود و نخوت و عجبی که لازم این14 حال باشد
# ~~بدید آمده ، ومصلحت بر خاطر پوشیده گشته . گفتم : لا والله ، من از تو
~~هیچ
# ~~قبول نکنم ، تو مرا از بسیار 15 خلایق بر گزیدی و محرم راز16 خود
~~گردانیدی ،
# ~~از تو)12 اجرتی قیول نکنم و پاداشی 0 طمع ندارم21. و همچنان دست.
# ~~بهی و سر پر از غرور باخانه آمدم، وعیالان چشم نهاده بودند23 (وامیددر
~~بسته)24
# ~~که دری گشاده شد25، و به همه حال بافایدهای باز گردم . چون26
~~ایشانراازحال27
# ~~اعلام دادم و از فعل خود پشیمان شدم و احتیاج سخت تر شد و فقر زیادت
~~گشت
### | 9 PageV02P783
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0230.png)

# ~~و مدتی دیگر1 بگذشت 2، یکبار دیگررسول آن مرد بیامد، واستدعای حضور
# ~~من کرد. چون برفتم او همان مال بر من عرضه کرد ، ومن4 همان امتناع (که
~~بار
# ~~اول کرده بودم)5 بکردم ، و بی بهره و خایب با 6 خانه آمدم و زن و
~~فرزندان
# ~~مرا سرزنش کردند8 . گفتم : اگر8 این نوبت10 مرا بخواند و چیزی به1 من
# ~~دهد12 اگر قبول نکنم تو بر10 من14 به سه طلاق باشی15 . و مدتی دیگر،
~~درازتر
# ~~[از]12 بار اول در آن محنت بماندم تا آنگاه که رسول او آمد، وچون
~~برخواستم8 ms454
# ~~تشست 19 زن گفت : ای بدبخت سو گند یاد دار و گریستن فرزندان2 و فقر و
# ~~احتیاج خویش فراموش مکن . و چون نزدیک 21 ( آن جوان رسیدم)22 و شراب
# ~~بیاوردند23 گفتم: مرا اندک عارضهای هست که شراب آنرا مضر باشد ،
~~اگرامشب
# ~~از شراب عفوفرمایی منت دارم و غرض24 آن بود تا رای و عقل با من باشد
~~واز
# ~~عطا25 محروم نمانم. و26 جوان به شراب خوردن مشغول گشت27 و من با اوسخن
# ~~می گفتم ودلداری مینمودم . و چون وقت مراجعت من شد18 انبانی بیاورد و
# ~~الحاح کرد تا قبول کنم . من قبول کردم . او بوسه29 بر سر من داد و بر
~~آن:
# ~~قبول از من)31 منت بسیار داشت . برنشستم و با خانه2 رفتم و انبان پیش
### | 9-ت: PageV02P784
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0231.png)

# ~~عیالان (نهادم . وچون سر) بگشادیم پر از زر بود ، چندین هزار دینار در
# ~~آنجا4 . خدای5 را شکر گزاردیم6 و حال ما بغایت 7 نیکو شد و8 نظام تمام
# ~~یافت، و من از آن زر اسباب وضیاع9 و اثاث و مراکب و آنچه خداوندان نعمت
# ~~وارباب ثروت را داشتن عادت باشد بخریدم20 و12 مردمان12 باردیگر13 به
~~صحبت
# ~~من رغبت نمودند ، و پنداشتتد که من به14 حضرت پادشاهی بودهام و توانگر
~~و با-
# ~~نعمت باز آمدهام . و بیش رسول آن مرد به نزدیک من نیامد . و چون مدتی
~~(از
# ~~این سخن 15) بگذشت یک روز سوار در میان شهر میرفتم . غوغائی و انبوهی
# ~~دیدم . سبب آن پرسیدم . گفتند : مردی از فلان قبیله راه میزده است17
~~و"1 دیر
# ~~بود تا سلطان18 او را می طلبید ، امروز در فلان موضع نشان (او
~~یافتند)10 و
# ~~لشکر21 (در و بام)22 آن موضع23 فرو گرفت24 تا او را بگیرند و اواینک25
~~بیرون
# ~~آمده است26، چون27 شیربرایشان حمله می کند28 و به هرطرف که روی مینهد9
# ~~از بیم شمشیر اوهزیمت میشوند . نزدیک رفتم22 واحتیاط32 کردم ، آن جوان
# ~~بود که با من آن لطف و احسان کرده بود . من12 از اسب فرو ms455 آمدم و عنان
~~در
# ~~دست ( در میان آن جمع34) روی بدو نهادم . و او15 چون برایشان36 حمله
~~کرد27 PageV02P785
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0232.png)

# ~~(از بیم تیغ او)1 منهزم شدند بر جای خود بایستادم 3 تا او به من رسید .
# ~~گفتم : مادر و پدرم 4 فدای تو باد بر اسب نشین5 و راه خلاص گیر6 .
~~(واسب
# ~~زا2 پیش8 کشیدم)9 . او در حال سوار شد و بر آن جماعت حمله کرد (و آن
# ~~زمره که گرد او در آمده بودند گرد او ندیدند)11 . مرا بگرفتند و
~~خواروذلیل
# ~~سست کرده بودند 14 و جنایت بر من درست، پیش عیسی بن موسی بردند و من
# ~~چون15 جز اعتراف به گناه و صدق در سخن چارهای17 ندانستم از عیسی التماس
# ~~کردم تا مرا به خویشتن نزدیک گردانید و صورت حال17 چنانکه بود از اوتل
~~تا18
# ~~به آخر و اثر19 (اکرام و انعامی20 که از او11 مشاهده کرده بودم و آنچه
~~خلاص
# ~~او از این ورطه به طریق مکافات بر خود واچب دانستم)2 شرح دادم2 . عیسی
# ~~( بن موسی)24 آهسته با من گفت : نیکو کردی، ایمن باش و باک مدار. پس
~~روی
# ~~بدان عوانان کرد و گفت : مسلمانی را سنگریزهای در سم اسب بگیرد25،
~~بهجهت
# ~~ازالت آن از اسب فرو آید . عیاری با تیغ برهنه چون شیر گرسنه که شما با
# ~~حملهآ او چون26 روباه بودید27 بر وی حمله آرد و اسب از او غصب کند، او
~~را در
# ~~این چه گناه باشد؟ و28 بفرمود تا دست از من بداشتند . پای در راه نهادم
~~و سرخود
# ~~گرفتم ، حق آن مرد گزارده29 و از خوق ایمن گشته و غنا حاصل شده ، (وبعد
# ~~از آن دیگر آن جوان را ندیدم)30 .

PageV02P786

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0233.png)

# فصل - و فایده از ایراد این افسانه وترنم این ترانه آنست که اشاعت1 به2
# ~~امر مجهول و معروف و اتحاد ایادی با هر حاضر و بادی مرد را در ورطهآ
~~مهالک
# ~~ذخیره3 میشود و از لجهآ حوادث دستگیر می آید، ms456 و هرگاه که در سرا از سر
# ~~مال بر میخیزد در ضرا پایمال نمیشود، و هر اصطناع که در حق اهل معنی و
# ~~مروت رود مکرمتی به چای خویش است و ذخیرهای معد 2 از برای خویش ،
# ~~چنانکه از 5 حکایت حال آن جوان عیتار  و آن هنرمند وفا دار مطالعه
~~افتاد 2 .
# ~~العربیة :
# # اذا آنت اولیت الحریم ایادیا %~% و آیتدتته فی الضر بالنصر والدیدی
# # تراه یدا عند الدواهی وساعدا %~% یعهنک بالآیدی وقردیعلیالدیدی
# الفارسیتة)9 :
# ~~در حق اهل فضل وهنر اصطناع و لطف
### | سعیی10 بود بهموضع وکاری به جای خویش
# ~~گر بر سر افاضل دستی نهی ز لطف
### | دست شرف ببینی در زیر پای خویش
# ~~بیگانه را به رأی نکو خویش خویش کن
### | کاری برای خویش بکن هم بهرای خویش
# ~~یابی به آشنای خود از بحر غم نجات
### | یک11 حق شناس را چوکنی آشنای خویش
# ~~رو آشنا گزین که به گرداب حادثات
### | یاری دهی نبینی به ز آشنای خویش
### | 3- ت : PageV02P787
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0234.png)

# الحکایة الثامنة و الثلاثون1 - چنین گویند که جعفر بن سلیمان الهاشمی را
# ~~که امیر بصره بود چند عقد جواهر فاخر2 آبدارتراز دندان ماهرویان
~~وشاهوارتر
# ~~از نکت نغز گویان3 از4 جواهردرسرای او چون مشک ضایع شد وچون سیماب
# ~~ناپدید گشت، و هرچند در طلب آن جواهر مبالغت بیشتر کردند چون کیمیاازاو
# ~~اثر ندیدند و چون وفا ازاو خبر نشنیدتد5 . و جعفر (بن سلیمان)6 از این7
~~غصه
# ~~چون دل عاشقان مضطرب وچونزلف معشوقان پریشان گشت وفرمود8 تاسرهنگان
# ~~و سپهسلاران را تهدید و وعید فلرمودند  وجمعی را از ایشان به چوب ادب و
# ~~به تازیانه11 تنبیه کردند12 و تمامت اعوان و اشیاع و خدمتکاران و اتباع
~~او در
# ~~طلب13 آن مال) 13 به قصارای کوشش و تهایت جهد برسیدند . تا بعد از چند
# ~~ماه یک دانهآ در15 از آن جواهر16 در بازار لؤلؤفروشان17 در دست شخصی
~~بیافتند
# ~~و آن شخص را به انواع تعذیب واصناف ضرب و شکنجه بدان آوردند که اعتراف ms457
# ~~کرد18 که آن عقدهها اودزدیده است، و در آن حالت اورا پیش جعفر آوردند،
~~مبهوت
# ~~و متحیر ومدهوش و متفکتر، دل برمرگ نهاده و طمع از جان برداشته19. جعفر
# ~~چون بیچار گی و اضطراب او مشاهده کرد و بر فروماند گی20 و عجز او مطلع
# ~~گشت21 نفاست جوهربارپاست همتش درمعرض خساست افتاد وسیاست جبروت
# ~~وانتقام با دستگیری و مرحمتش پایدار نیامد، خواست که جامهآ کرامت بی
~~تعبیه22آ
# ~~ملامت در او 23 پوشد و جام 24 عفو 25 بی سرزنش اثبات گناه بردست او نهد
~~.

PageV02P788

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0235.png)

# ~~گفت : این آن 1 نیست که در فلان وقت2 به تو بخشیدهام؟ دزد گفت : آری3 .
# ~~قرمود4 که ترک او کنند5 و دزد را طلب دارند6 . و7 یکی از8 پادشاهان عجم
~~را9
# ~~نزدیک بدین حکایت روایت کنند که حاجبی را ازدر گاه خود محجوب کرده بود
# ~~و به حرمان و تبعید از حضرت خویش 10 منکوب گردانیده11 و خانه12آ او را
~~بر
# ~~او زندان ساخته وارزاق13 و مواهب وصلات ازاو باز گرفته، وسالها براین
~~گذشته
# ~~و فقر و14 مسکنت و احتیاج او به غایت رسیده . یک روز شنید که ملک1 جشنی
# ~~عام ساخته است و ارکان مملکت و اعیان حضرت و اصناف متجنده و رعیت در
# ~~این بزم حاضر خواهند بود16 . حاجب17 (از دوستی)18 اسب و19 کلاه و کمر.
# ~~ر قبا21 و لباسی22 که او را در ایام دولت 1 معهود بود 12 به عاریت
~~خواست و
# ~~برهباتی که مقر بان حضرتپادشاه را معتاد باشد بهدر گاه ملک رفت، و چون
~~حجاب
# ~~و دربانان اورا بدین15 صفت بدیدند شک نکردند که ملک با او با سر26 رضا
~~آمده
# ~~است وحضور او در این لباس به اجازت ملک تواند بود، وچوناو2 پیش ازاین
# ~~مقدم وزعیم ایشان بود29 شرم داشتند 30 که او را از وصول به 21 حضرت ملک
# ~~مانع آیند32. و چون چشم ملک بر وی33 افتاد حضور او را انکار کرد و
~~خواست که ms458
### | - PageV02P789
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0236.png)

# ~~خطابی فرماید . اما چون روز1 نشاط و شادمانی بود نخواست که بر خود و
# ~~حماضران منغص گرداند . حالی2 اغماض فرمود و حاجب به رسم خدمتی که پیش
# ~~از آن موسوم بود قیام مینمود و به آخر مجلس فرصت نگاه داشت و طبقی
# ~~زرین که4 هزارمثقال مضروب [بود]5مملواز مشک6 بر گرفت و7 در آستین کرد
~~وطبق8
# ~~در دامن نهاد وبرفت و (به غیراز)9 ملک هیچکس بر این حال اطتلاع
~~نداشت10.
# ~~روز دیگر ملک شور و شغبی شنید که و کلا11 می کردند و جمعی را به سبب آن
# ~~طبق 12 متتهم گردانیده بودند و به ضرب و شکنجه از ایشان طلب می کردند13
~~.
# ~~ملک را آن حال با یاد آمد . کرمش روا نداشت که گنهکار را به دست باز
~~دهد
# ~~و عدلش رخصت نداد که بی گناه14 را از پای در آرد . قهرمان سرای را گفت
~~:
# ~~ترک این مشتی جگر سوخته15 گیر که آنکس که مشک برد آهوی خود آشکارا
# ~~نکند و آن شیر دل که بر این آهو اطلاع یافت چون مشک غمازی روا ندارد .
# ~~و چون (سال دیگر شد16 )17 حاجب را آن زر و مشک خرج شده بود . هم (به
# ~~طریق18) آن روزی فرصت نگاه داشت وخود را پیش19 ملک انداخت و چون
# ~~نظر ملک بر وی افتاد به طریق لطف بر زبان20 راند که مگر از آن21 زر
~~(وطبق
# ~~چیزی)22 باقی نمانده است وبهای مشک فانیشده است23 . حاجب زمین بوسه24
# ~~داد ودر مقام اعتذار و استغفار بایستاد وپادشاه در حق اومرحمت فرمود و
~~برعجز
# ~~او ببخشود وبا مرتبهآ او لش رسانید و از آن مذلتش برهانید .

PageV02P790

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0237.png)

# فصل1 - و آنچه دراین حکایت از جعقر بن سلیمان روایت است نهایت کرم
# ~~و غایت لطف است2 به3 عفو از گنهکاران4 بعد از ثبوت گناه. اگرچه مجرم
~~رااز
# ~~(تعذیب و تعریک)5 ایمن گرداند اما شرمساری گناهگاری، و خجالت مذنبی
# ~~قائم مقام (تعریک وتعذیب)7 باشد. جام عفوخوشگوار8[ آنگه] ms459 آید9 که مذنب
~~درچشم
# ~~نظار گیان بریء الساحة نماید و لقمهآ بخشایش مهنا آنگه بود که دامن
~~عصمت
# ~~مجرم از آلایش جرم آلوده ندانند . و بر ضعف عاجزان بخشودن و از مجرمان
~~با
# ~~کمال قدرت انتقام ننمودن و عیب پوش10 وعذر نیوش11 بودن زبدهآ مکارم
~~اخلاق
# ~~و خلاصهآ شیم کرام است . و در این معنی می گویم :
# العربیتة)2
# # (العفو مین شیم الیرام ومن عفا12 %~% مین 0 مدنب و آنابه هو آثرم
# # وعلیه دا15 منقد6تجاهل سادر77 %~% ویریه عفوآ اته لا یعلم)
# الفارسیتة)19 :
# # در مکارم تمام باید بود %~% وز کرم نیکنام باید بود
# # بربداندیش چون شدی قادر %~% دور از انتقام باید بود
# # به غضب ترشرو نباید شد %~% در رضا خوش لگام باید بود0
# # گرچهخونتخورند، دررخشان %~% خنده زن همچو جام باید بود
# # عیب پوشد کرم ترا21 بهتر22 %~% یر طریق %~% کرام باید بود
### | 11
### | 16- PageV02P791
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0238.png)

# از گنهکار عفو باید کرد %~% بی گنه را1 غلام باید بود
# هر که چون صیح دم زند ز صفا %~% پرده دارش چو شام باید بود
# انحکایة التاسعة والثلاثون 3- مردی از معارف اعیان، دیار ربیعه چنین
# ~~حکایت کرد که من حالی نیکو و (روز گاری)  مرتتب و نعمتی وافر و جاهی
# ~~عریض داشتم . روز گار بر عادت خود بی وفایی نمود و آن نعمت بر من زوال
# ~~آمد و آن ثروت انتقال پذیرفت . عسز معیشت ملازمت نمود و فقر و فاقه وصف
# ~~لا ینفک گشت و احتیاج به درجهآ کمال رسید . با هر کس از محرمان و
~~دوستان
# ~~در تدبیر کار خود مشورتی می کردم و عاقبت دل بر آن قرار گرفت و عزیمت
~~بر
# ~~آن مصمتم گشت که [از]8 امیر عباس بن عمرو الغنوی - که امیر ناحیت بود و
# ~~کاتب او با من حقوق ممالحت داشت - عنایت نامهای به یکی از امرای نواحی
# ~~حاصل کنم9، باشد که مرا به شغلی موسوم کنند10 یا عملی به من مفوض
~~فرمایند11
# ~~که12 از آن مایهای13 به دست آرم که سود آن ms460 باشد که پایمال فقر نشوم
~~[وبرپایهای
# ~~بای نهم که ازین زیان که از سر پنجهآ حوادث مشت نیاز14 باید خورد خلاص
~~یابم]5
# ~~و چون این سخن با آن دوست خود که کاتب امیر بود بگفتم بی استطلاع رای
# ~~امیرعنایت نامهای بدان کس16 نیشت17 که من خواستم" از زبان امیر ، و من
~~در
# ~~آستین نهادم وخواستم که از سرای19 بیرون روم و من خود مردی بلند بالا و
~~PageV02P792
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0239.png)

# ~~فربهم . و از قضا آن روز حلق کرده بودم ودستاری خرد بر سر نهاده، و باد
# ~~دستار از قفای من باز برده بود ، وگردنی ستبر2 و قفایی3 تراشیده ظاهر
~~کرده،
# ~~و از دل مشغولی و فکر3 که بر من غالب بود اصلاح نکرده بودم و سر در پیش
# ~~افکنده ، متفکتر میرفتم (ناگاه)5 صفعهای 6 بر قفای من آمد که پیشانی 7
~~به
# ~~زمین نزدیک گردانید و چون حوادث روز گار متواتر و چون نوایب ایتام
~~متوالی
# ~~شد، و چون عددصقعات به سهرسید روی باز8 پس کردم، امیرعباس9و10 جمعی بزر
~~گان
# ~~را دیدم] ، (و11 ارکاندولت معتضد وامرا و قو اداورا برمصافعه ولوعی
~~بودی)12،
# ~~و ظاهرا13 با یکدیگر14 ممازحت کردندی . من دست او بگرفتم و گفتم رها
~~نکنم
# ~~که15 چون از بحر" دست تو سیلی خوردم ، سیلی نیزاز عطابه منرسد، ودرین
# ~~میان (که من چون)17 دولت بدو متعلق شده بودم18 و او چون نکبت مراازخود
# ~~دفع می کرد ]19 آن عنایت نامه که از زبان او نوشته بودند از (آستین من)
# ~~بیفتاد ، گفت : آن21 چیست؟ گفتم: نامهای است از تو به فلان امیر تابه
~~نزدیک22
# ~~او روم واز وی مبرتی یابم که از مضرت23 فقر برهم و اهزازی24 بینم که25
~~از
# ~~معر ت نیاز ایمن گردم . گفت26 : ترا براتی بنویسم بر وی به سه سیلی
~~که27 آنرا
# ~~به مالی بزرگ که اصل ثروت تو گردد بازخرد . و براتی (براین جمله
~~بنوشت)8
# ~~و یه من داد . و من از غایت حرمان خود متعجب بماندم ms461 که در چنان حالتی
~~با
# ~~کمال سماحت که امیر عباس (بن عمرو) 29 را بودی با من مسامحت30 نکرد .
### | 3 مجاوت:
### | - مجا وت :
### | 13- ت :
### | 1-
### | 19- اساس . ودرین میان
### | 23_ مجا : مدلت
### | 2-ت : PageV02P793
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0240.png)

### | قرج بعل از شلوت
# ~~و رویی بدان شهر نهادمکه نامه به امیر آن شهر (نبشته بودند) . وچون
# ~~(برسیدم و)3 عنایت نامه عرضه داشتم آن امیر به رد قبیح مرا تلقتی کرد و
~~گفت:
# ~~تا چند 4 از این گدایان و شحاذان5 زحمت 6 کشم 2 ، هر روز کاغذ پارهای
~~که
# ~~به8 پشیزی نیرزد بیارند9 و مرا از اشغالی10 که مهم است مانع شوند2 . پس
# ~~روی به من کرد ( که باز)12 گرد13 ، ترا به نزدیک22 من از هیچ نوع هیچ
~~چیز
# ~~ممکن نیست، نه15 عملی ضایع و معطل16 هست که به تودهم17 ونهمالی زیادت18
# ~~دارم19 که ترا از آنجا نصیبی کنم1 . من خائب و خاسر و مدهوش و متحیراز
# ~~پیش او باز گشتم ، مسافت بعید قطع کرده و مشقتهای بسیار کشیده و وجوه21
# ~~نفقه نمانده و دوستی و آشنایی نه . آن شب به سخت ترین حالی2 به روز
~~آوردم
# ~~و دیگر روز13 ( با خود اندیشیدم)24 که (دیگر باره)25 به نزدیک26 او روم
~~وبه
# ~~رفق و مدارا و تضرع و استعطاف التماس کنم تا نفقهآ راه مبذول دارد
~~چندانکه با
# ~~ولایت توانم رفت . و چون به نزدیک او رفتم2 هرچند خضوع و خشوع"2 بیش
# ~~نمودم از او29 خشونت و غلظت بیش مشاهده افتاد تا بدان رسید که حاجب را
# ~~فرمود که او را از سرای10 بیرون کن و دیگر به نزدیک منراه مده . مرابه
~~استخفاق PageV02P794
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0241.png)

# ~~و استهزای تمام از سرای1 بیرون کردند . من 2 شکسته دل3 و کوفته خاطر و4
# ~~مطرود و مخذول (از آنجا)5 باوثاق آمدم6 . چند روز توقتف کردم 7 و به
# ~~نزدیک او نرفتم8 . طرق تدبیر بر من منسد 9 گشت و وجوه حیل از دیدهآ
~~تفکتر
# ~~مستور ماند . تا یک روز شنیدم که ms462 امیر بارعام داده است و در مجلس مظالم
~~نشسته
# ~~وحجتاب ونواب برخاستهاند10. با11خود گفتم: بروم و آن برات را که به
~~[سه]12
# ~~سیلی نوشتهاند13 با خود ببرم واول حرمان خویش13 عرضه کنم1 و از بی
~~عنایتی
# ~~او تظلم دارم16 ؛ اگر با سر عاطفت آید و بر حالت من ببخشاید فبها والا
~~آن
# ~~برات بر او"1 عزضه کنم و او را در میان (رعایا و ارکان دولت)18 خجل
~~گردانم.
# ~~و برفتم ، و چون چشم او بر من افتاد در خشم شد و حاجب19 را گفت : نه20
~~ترا
# ~~فرمودم21 که او را نزدیک22 من راه مده . حاجب گفت : بارعام است و من او
~~را
# ~~ندیدم23 . پس24 روی به من کرد و گفت: نه25 ترا از خود نومید گردانیدهام
~~، این
# ~~ملازمت بی فایده چیست ؟ بدان ماند که بر من براتی داری؟ گفتم : آری بر
~~تو
# ~~براتی دارم ، و آن برات بیرون کردم و بدو دادم . چون برخواند خط امیر6
# ~~بشناخت و لحظهای از خجالت سر در پیش افکند 27 و28 سخنی آهسته (با دبیر
~~PageV02P795
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0242.png)

# ~~که در پیش او)1[ بود ]2 بگفت . آن دبیر برخاست و مرا به 3 گوشهای برد و
# ~~گفت : امیر از خطابی 4 که با تو فرمود و ایذائی که صادر شد 5 پشیمان
~~است و
# ~~شرمسار ، وبه جهت تحصیل رضای تو در مقام اعتذار ، و حالی6 صد دینار زر
# ~~فرموده است و به قبول آن منت میدارد ، برخیز تا به تو تسلیم کنم . گفتم
~~7 :
# ~~حاش لله من8 به جهت آن10 نیامدهام1 تا امیر" (درحق)12 من مبرتی وانعامی
# ~~قرماید . من براتی دارم بروی، آنچه مضمون برات است گو بگزار14 والا
~~برات
# ~~با من ده و بر ظهر آن بنویس که انقیاد نفرمودم15 . کاتب برفت16 و آنچه
~~من
# ~~گفته بودم)17 با او بگفت و طمع من قوی گشت و باز به18 من التفات کرد و
# ~~گفت : فرمود تا دویست دینار بتو دهم19 . باز20 همان جواب دادم21 و
~~گفتم: ms463 البته
# ~~جزمضمون برات نخواهم ، وهرچند من خشونت وغلظت بیش می کردم1 امیر
# ~~رفق و مدارا24 بیش25 می کرد و کاتب در توستط و اصلاح می کوشید تا آخر
~~کار
# ~~برپانصد دینار مقر ر شد که هم در مجلس به من26 تسلیم کند27 ، بر آن صلح
~~کردم
# ~~و پانصد دینار یگرفتم18 و بر2 نیکوترین حالتی30 باز گشتم .
# فصل - و فایده از ایراد این حکایت آنست که معلوم شود که قیام بهاسعاف
# ~~ملتمسات ارباب حوائج که (موجبات)31 کرم ومروت است32 (و اغتنام قدرت)3
# ~~وانتهاز فرصت ، دراحراز آن منقبت نتایج سخاوفتوت (است] واحتر از از
~~حالتی که PageV02P796
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0243.png)

# ~~صاحب ثروت را ضرورت بدان الحاح1 کند که در تحصیل رضای سائل کوشد،
# ~~و [بدان ماند که مال] فوت شده باشد واسم بخل و شح3 بروی نشسته3 ، و
# ~~[چون] مقصود سائل بیمنتتاو5 حاصل آید6 چون از ممکنات است غایت حزم
# ~~و لؤمی . ( ودر این معنی گفتهام)2 : (العربیة)8
# # من ردعن1 ظهر الفتی10 مستجدیا11 %~% و آغتر فیما حازه و آهانه13
# # سقم بما درجوه یوما کرها %~% ومراغمأفیذا14تراع15شانه16
# # قالیوم لأتک هاعدا عن بره %~% و اشکر بانک لا تتقوم مکانه)17
# الفارسیتة18 :
# ~~روز فرو رفتهای چو (نزد تو )19 آید
### | جهد در20 آن کن کش از تو کاربر آید21
# ~~[هحت چو ممکن ز دور چرخ که روزی
### | کام وی از تو به اضطرار22 برآید
# ~~بر تو کند روز گار جبر23 پس آن به
### | کز کرمت نام اختیار بر آید
# ~~(کار دگر گون شود چو روز فرو شد
### | حال بگردد چو روزگار بر آید )24
### | اک د چاپی: ل مال %~% 3-ت:تدارد
### | مجا : تدارد
### | 11
### | 2ات ت : ذلک
### | 17- ک. این بیت (ا مدادد %~% 188-
### | چی چدی در PageV02P797
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0244.png)

# بار کش از خلق و کار کن به مروت
### | تا غرض تو ز کار و بار بر آید
# نعمت اگر چند بی شمار بماند1
### | ام نکو به که از شمار بر آید
# مرگ شود خانه گیر عمر طویلت
### | سال حیات ار هرچه ده هزار ms464 برآید]
# الحکایة الاربعون من الباب السابع - عبدالله3 قشیر4 که ازجملهآ خویشان
~~فضل.
# ~~بنسهل بود چنین حکایت کرد5 که فضل بن سهل در غرهآ روز دولت و آخرشب
# ~~محنت که تباشیر صبح اقبال طلوع می کرد و هنوز آفتاب سعادتش دراوج رفعت
# ~~به خط استوا نرسیده بود وهمای معالی سایه بر سر او نگسترانیده ، چون به
~~بغداد
# ~~رسیدی6 به خانهآ میوه فروشی که نام او خدا بود [بود]27 نزول کردی و
~~خدا[بود]9
# ~~و اهل او به خدمت قیام نمودندی و مهمات او کفایت کردندی، تا آنگاه9 که
~~پای
# ~~رفعت بردست وزارت نهاد و دست قدرت از 10 آستین کفایت بیرون کرد و مسند
# ~~نیابت امیرالمؤمنین مأمون و خلافت در خراسان بروی مقر ر شد. وسالها بر
~~این
# ~~بگذشت و روز گار به نکبات متواتر و نوائب،11 متوالی ، آن میوه فروش را
~~از
# ~~وطن مألوف12 به حضرت فضل بن سهل آورد تا بواسطهآ فضل کارش سهل شود ،
# ~~و ابتدا به دیدن من کرد و من یه وصول او مسرور گشتم و از مشقتتی که
~~کشیده بود
# ~~رنجور ، و اعزاز و اکرام و تبجیل و احترامی که دست داد در حق او به
~~جای3
# ~~آوردم و او را در وثاق خویش14 بنشاندم و به نزدیک فضل رفتم15، و او
~~برمائده
# ~~نشسته بود. گفتم: آن پیر میوه فروش را که در بغداد بهخانهآ او نزول
~~میفرمودی6 PageV02P798
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0245.png)

# ~~باد داری ؟ گفت : سبحان الله ! با آن همه حقوق که او را ثابت است چگونه
~~1
# ~~فراموش شود ؟ این ساعت سبب ذکر او2 چه بود؟ انشاء الله که کسی خبرمرگ
# ~~او نرسانیده باشد. گفتم : آمده است و در منزل من است . چون فضل این سخن
# ~~بشنید3 به غایت خوشدل شد و دست از نان خوردن باز کشید وگفت : نان نخورم
# نگاه که) 4 او حاضر نیاید5 . چون حاضر آمد6 او را ترحیبی تمام بکرد
# ~~و میان من وخود بنشاند و بسیار تلطتف نمود و گفت : تا ms465 این غایت کجا
~~بودی
# ~~و چه چیز8 مانع آمد (ترا که)9 به10 زیارت ما نیامدی11 ؟ گفت : چون
~~خداوند
# ~~روی چون اقبال ازمن بگردانید محن ونکبات متواتر و متوالی11 روی بهمن
~~آورد
# ~~و از جملهآ اهالی و فرزندان ومال و منال13 هیچ باقی تگذاشت و محتاج
~~سؤال و
# ~~قرض گشتم تا آنگاه14 که به خدمت خداوند توانستم رسید . فضل را از15 آن6
# ~~حال17 رقت آمد18 و چون از خوان فارغ شد او را به انواع19 و اصناف مبرات
# ~~از جامه و مرکوب و اثاث و منزل20 و دینار و طیب و جواهر مخصوص گردانید
# ~~وعذرها خواست ومواعید خویش ارزانی داشت . روز دیگرو کلای تجار بغداد
# ~~را که به خریدن ارتفاعات سواد آمده بودند بفرمود تا حاضر کردند21 و
~~ایشان
# ~~پیش از آن اموال عظام به جهت خاصه فضل قبول کرده22 بودند تا او به بیع
~~غلات
# ~~سواد اجابت23 کند و24 اجابت نمی فرمود . گفت : میدانی که دیروز میان من
~~و
# ~~ایشان چه رفته است؟ بیرون رو و ایشان را معلوم گردان که25 بیعی26 که می
~~طلبند27
# ~~اجازت28 می کنم29بدان شرط که ربعی از ربح خدا بود را باشد. بیرون رفتم
~~وبا PageV02P799
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0246.png)

# ~~تجار بگفتم1 . ایشان شاد شدند و اجابت کردند و من فضل را اعلام کردم .
~~پس
# ~~او خدا بود را گفت که ایشان ترا به کثرت مؤنات بترسانند و خواهند که
~~صدهزار
# ~~درم به تو دهند و بدین قدر ترا راضی کنند [ از ربحی2 که به تو خواهد
~~رسید]2،
# ~~باید که قدم ثابت داری و به 3 کم از پنجاه5 هزار6 دینار (راضی نشوی) .
# ~~پس مرا گفت : بیرون رو و میان ایشان متوستط باش . بیرون رفتم و قانع
~~نشدم
# ~~نا آنگاه که پنجاه هزار9 دینار به خدا بود دادند و خدا بود به نزدیک11
~~فضل
# ~~در رفت22 (و فضل و کرم او را به شکر و دعا مقابله کرد . وچون مدتی بر
~~آمد
# ~~خدا بود به دیدن13 فضل14 رقت15 ms466 و16 فضل)17 را مهموم ومتفکر دید، از سبب
~~آن
# ~~تفکر و موجب آن اندیشه بیرسید. فضل گفت : حادثهای است که دفع آنبهدست
# ~~و پای تو و امثال تو بر نیاید و در گفتن آن حال (با تو)18 فایدهای19
~~تصور:
# ~~نتوان کرد21 . خدا بود گفت : به همه وجه22 گفتن او23 اولیتر است24 ،
~~اگر به
# ~~تزدیک من آن علت15 را دوایی باشد و آن غم را فرجی ، خود آن خدمت به جای
# ~~آرم والا غم دل با غمگساران گفتن [ نوعی ] 26 از راحت باشد . فضل گفت :
# ~~خارجی ای27 خروج کرده است به شهرهای خراسان ، و لشکرهای ما به اعمال28
# ~~بغداد و مواضع دیگر متفرق شدهاند29 و دربیت المال مالی30 معد و
~~ذخیرهای31 PageV02P800
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0247.png)

# ~~مرتتب1 نیست که به2 ترتیب حشمی2 دیگر صرف کنم و خارجی هرروزقوت
# ~~مملکت آید و مرا از این اندیشه در خاطر انقسامی و در هموم جمعیتی هست .
# ~~خدا بود گفت : ایتها الامیر6 صعبتر از این حادثه تصو ر7 کردم و این کار
~~از آن
# ~~جمله نیست که چندین اندیشه به خاطر اشرف راه یابد8. دزدی را9 که او را
~~ماده
# ~~و مددی نباشد چه حد آن بود که امیر ذکر او بر ضمیر گذراند ، مرا به
~~قتال او
# ~~موسوم گرداند10 ، اگر به اقبال11 روز افزون ودولت پایدار امیر به دست
~~من
# ~~برآید که سرش به در گاه آرم هوالمقصود ، و اگر مرا واقعهای افتد دولت
~~رااز
# ~~عدم من وهنی صورت نتوان کرد . فضل گفت : مگر خدای - عز وجل - کمال
# ~~قدرت خود به واسطهآ خدا بود2 خواهد نمود13، مردی چند ترتیب کرد ومالی
# ~~حاصل15 کرد و برایشان16 صرف کرد. خدا بود را متقلد امارت آن طایفه
~~گردانید
# ~~و خدا بود با آن لشکر یه نزدیک خارجی رفت ، و چون هردو لشکر به یکدیگر
# ~~رسیدند خدا بود لشکر خود17 را گفت : من ازاهل حرب و قتال نیستم ، اما
~~واثقم
# ~~به فضل باری - تعالی- ودولت امیرالمؤمنین که نصرت[با]18 ما باشد ،
~~میباید که ms467
# ~~اعتماد19 بر (حول وقوهٔ‌)20 عز اسمه کنید1 و به دلی قوی واملی فسیح
~~متیقن
# ~~به حصول فتح وظفر به جمعیتت حمله کنید22 (وهمه به یکبار23 قصد) 24 آن
# ~~خارجی کنید25، ونظر برهیچکس مدارید که چون او از پای در آید دیگران
~~سرخود PageV02P801
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0248.png)

# ~~گیرند . ایشان چنان کردند که او فرمود و هنوز1 حملهآ اول بود که2 سر
~~خارجی
# ~~به نزدیک خدا بود آوردند و خدا بود (به فضل رقعهای مختصر)3 بنوشت که4
# ~~از آن جمله نیستم که فتحنامهها توانم نبشت5 ، [و] عبارات6 و استعارات
~~در قلم
# ~~نتوانم7 آورد8 ، خدای - عزوجل9- برخارجی ظفرداد و اینک برعقب نامهمی
~~آیم
# ~~و سرش می آرم ، و برعقب نامه برسید20 و(بعد ازآن)11 کارش بزرگ شد وما
# ~~از آنچه او را میسر شد12 (متعجب بماندیم)13
# فصل14- و این حکایت محر ض است عاقل را بر تخلق15 به دوخصلت از
# ~~مکارم اخلاق ومحاسن شیم :
# یکی آنکه حقوق دیرینهآ خدمتگاران قدیم را که درشب محنت موافقت نموده
# ~~باشند16 بهروز دولت17رعایت کند18 و وفاداری خدمت ایشان را به نعمت
~~حقگزار19
# ~~باشد چنانکه فضل با خدا بود کرد [ ( و در این معنی گفتهام)20:
# العربیة]1
# # قاب الکریم اذا توسع جاهه22 %~% کرهیه من فی24 الضییق کان رهیقه24
# # فی الشیق من اسی بشق همومه %~% فی الغصب آخری25 آن یعون شفیقه26
# # ان لم قشم7 برق28 الوفاءمن الفتی %~% قالسیف آجدر2 آن یریه بریقه
~~PageV02P802
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0249.png)

# الفارسیة]1 :
# # وقت نعمت به یاد دار آنرا %~% کت گه رنج غمگسار بود
# # بود هنگام فقر غمخوارت %~% در عتابه که شاد خوار بود
# # چو یکی از هزار باشد آن %~% که گه رنج با تو یار بود
# # اندران کوش تا مگافاتش %~% عوض هر یکی هزار بود
# # رخ نهد شاه بخت پیش کسی %~% گه بر اسب کرم سوار بود
# # نکند دهر سعی آن باطل %~% که وفا دار و حقگزار، بود
# # در زمستان چو یافت تربیتی %~% اصل گل گرچه جمله خار بود
# # به مکافات آن دهد صد برگ %~% با رخ تازه چون بهار بود
# # به ms468 شجر باغبان دهد آبی %~% آن زمان کش نه بر نه بار بود
# # همه سالش ز حقگزاری او %~% میوةآ خوب خوشگوار بود
# # باز را وقت چشم دوختگی %~% طعمه از دست باز دار2 بود
# # همه صید از برای او گیرد %~% هر گهش مکنت شکار بود
# # نتوان بود کم ز سگ حاشاک5 %~% زین سخن عقل شرمسار بود
# # سگ چو روزاز تو لقمهای یابد %~% همه شبهات پاسدار بود
# # بروراننده6 را به2 زخم کند * %~% مار هرگه که کامگار بود
# # در نمازست کشتنش واجب %~% شاید ار زینت اعتبار بود8]
# ودوم - درهمه احوال تکیه بر حول وقوت باری - تعالی - کردن ودولت
# ~~و سعادت از ساز گاری تقدیر خدا و9 از10 کارسازی تدبیر خود دانستن که
~~اگرچه
# ~~ذاتی (متحلتی بههنر)11 باشد چون از اقبال محروم ماند جز نامرادی مشاهده
~~نکند
# ~~و اگر چه شخصی از فرهنگ عاری بود چون از دولت یاری بیند جز بر عروس
~~PageV02P803
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0250.png)

# ~~مراد کامگاری نکند و حکایت حال خدا بود مؤکد این مقالست و (در این
~~معنی)1
# ~~ی گویم .
# [العربیة ]3:
# ~~ذا وافق التقدیر غمرا3 یخصه5
### | مین الرتبة6 العلیاء بالنائیل الغمر
# ~~ولو ساعد الایام و الجد مقعدا
### | علیه یدور7 الآمر ان هو لا یری
# ~~و من جدوه الاقبال  اشتعلت9 ته
### | یری الروح و الریحان من وهج الجمر
# ~~فبیا الجد تعظی(1 لا بیجدک یافتی
### | قلا کبغیو12 النفس فی طلب النصر
# (الفارسیة) :
# ~~غاطل ز هنر گشت چو حالی به سعادت
### | هر کام که جوید شودش حاصل حالی
# ~~بالش13 کندار چند چوبالش14 همه حشوست
### | چون آب ز اقبال خورد نشو نهالی
# ~~مقبل اثر نیزه15 نماید ز دوالی
### | وندر کف مدبر چو17 کند نیزه دوالی PageV02P804
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0251.png)

# ای بس که به اقبال شود بی هنران را
### | حاصل ز جهان مرتبهآ جاهی و مالی
# اشخاص حوالی به هنر را چه تمتسع
### | از مرکز اقبال چو دارند حوالی
# الحکایة الحادیة والاربعون من الباب السابع - در تواریخ خلفا و وزرای
~~ایشان
# ~~مذکور است که احمد بن ابی خالد الاحول3 با ms469 آنکه کریم طبع و آزاد مرد
# ~~ونیکو سیرت بود اما در طبیعت او غلظت و ملالت بودی و اصحاب حوایج را
# ~~ایذا کردی و به رد قبیح متلقی گشتی . و مردی از اصحاب قلم و ارباب
~~گفایت4
# ~~که به هنر5 متحلی بود و از عمل عاطل به6 امید تفویض شغلی و تقلید عملی
~~او
# ~~را ملازمت می نمود، ونام آن شخص صالح بن علی الاضخم بود. آن مرد چنین
# ~~حکایت کرد9 که چون مدت عطلت من امتدادی گرفت و مادة ذخائر نزدیک آمد
# ~~که منقطع شود. یک روز11 صبح (تاریک عزم کردم12 و) خواستم که تنها احمد-
# ~~بن ابی خالد را ببینم و اصلاح حال خود از او التماس کنم، و او در آن
~~وقت وزیر
# ~~مأمون بود. چون بدان پگاهی13 به در گاه اورسیدم هنوز تاریک بود ،
~~دربگشادند،
# ~~او را دیدم که بیرون آمد و شمعی در پیش او می آوردند و عزیمت سرای امیر
~~-
# ~~المؤمنین کرده بود14 . چون (نظرش برمن افتاد)25 روی ترش کرد و گفت :
# ~~آخر16 در دنیا کسی بدین پگاهی17 به نزدیک کسی رود و مردم18 را از
~~مهمتات19
# ~~(خود باز دارد)20؟ و روی از من بگردانید . من در آن مذلت صبر نتوانستم
~~PageV02P805
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0252.png)

# ~~کرد1 و گفتم : عجب از تو نیست در این ایذا و رد قبیح که تقدیم فرمودی و
# ~~سخن سرد که در روی من گفتی ، اما عجب از من است که همه شب بر امید
# ~~لطف و کرم توبیدار بودهام واهالی وعیالان خود را به تربیت تو امیدوار
~~کردهام2
# ~~و از شفقت3 تو لافها زدهام ، اکنون2 آن ظن من خطا بود و از تو این بی
~~حرمتی
# ~~مشاهده کردم5 و6 با خدای7 - تعالی8 - عهد9 و نذر کردم و فریشتگان را بر
~~این
# ~~جمله10 (برخود11) گواه گرفتم که دیگر به در سرای12 تو نیایم و از توهیچ
~~حاجت
# ~~نخواهم (تا آنگاه که)13 تو به نزدیک من نیایی14 و از اینچه گفتی13 و16
~~کردی
# ~~عذر ms470 نخواهی17. و چون18 این بگفتم مغموم19 و مکروب10 و مطرود و منکوب از
# ~~پیش او باز گشتم و از آن سوگند12 و نذر که کردم پشیمان گشتم1، و شک
~~نکردم
# ~~که مدت محنت برمن دراز شود ودربی برگی وهطلت هلاک شوم23 چه من خلاف
# ~~عهد ونذر نکنم و احمد بن ابی خالد به راست کردن سوگند من24 التفات
~~ننماید
# ~~و ازمن عذر نخواهد)25، ودر آن26 اندیشه متفکتر12 وازوقوع آن حادثه
~~متحیتر28
# ~~در خانه بنشستم . و چون آفتاب طلوع کرد یکی از غلامان29 در آمد که
~~احمدین
# ~~بی30 خالد در شارع روی بدین جانب دارد که خانهآ ماست (و می آید1" . و
~~در
# ~~بی او)32 دیگری22 در آمد که «به سر کوچهآ ما رسید ، و برعقب دیگری در
~~آمد34» PageV02P806
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0253.png)

# ~~که بر در سرای ما بایستاد و1) تا 2 در این (بودم3 بقیهآ غلامان در
~~دویدند که
# ~~قفرود4 آمد و به5 دهلیز سرای در آمد)6 . من در حال پیش باز 7 دویدم و
~~خدمت
# ~~کردم ، و چون در آمد و بنشست او را دعا کردم و شکرها گزاردم 8 که لطف
# ~~فرمودی1 ، و سوگند من10 راست گردانیدی1 . پس10 روی به من کرد و گفت :
# ~~چون امروز فرمان امیر المؤمنین بر آن جمله بود که پگاه 13 به حضرت او
~~حاضر14
# ~~شوم که15 چندین16 مهمتات17 کفایت میبایست کرد ، واز آن کلمه که (در
~~حق18
# ~~تو گفته شد کوفته خاطر گشته19 بودم و پریشان20 و پشیمان شده . امیر
~~المؤمنین21
# ~~اثر آن تغیر در بشرةآ من مشاهده کرد و موجب تفرقهآ خاطر باز طلبید ،
~~حقیقت
# ~~حال (چنانکه بود)22 شرج دادم، فرمود که آن مرد را رنجانیدهای (وبد
~~گردهای)23
# ~~برخیز و به نزدیک او رو و24 عذرخواه25. گفتم : ( او رنجیده از من رفته
~~است)26
# ~~دست تهی17 به نزدیک او چون روم؟ فرمود که چه میخواهی ؟ گفتم : چونمرا
# ~~ادای حق او میفرمایی قضای28 دینش نیز بفرمای . فرمود که دینش چند است؟
# ~~گفتم : سبصد هزار درم29 ms471 . گفت : توقیع30 بنویس که31 بدهند . گفتم : این
~~قدر
# ~~در وجه وام32 نهد و دیگر با سر وام گرفتن رود33 . فرمود که34 سیصد هزار
~~درم
# 2-مجا : ندارد %~% 3- مجا : که %~% 3-مجا : فرو
### | 7- مجا:
### | 10ب
### | 12- مجا دک.او13-
### | 17-
### | 21-
### | 12 می. از
### | 25- ت : آر آیتچه از مو اد مده است PageV02P807
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0254.png)

# ~~دیگر بدهند1 تا در وجه اخراجات خویش صرف کند . گفتم : چون از مالش
# ~~استغنا فرمودی3 به جاهش نیز مشرف باید 4 گردانید . گفت : ایالت مصر یا
# ~~شهری دیگر که5 در ازای آن6 افتد. گفتم : در مؤنت سفرش معونتی باید. گفت
~~:
# ~~صد هزار درم دیگر7 برای استعداد سفرش بنویس ، براتی به هفتصد هزار درم
# ~~و مثالی به9 ایالت ولایت10 مصر ازساق موزه بیرون کرد و به من داد وباز
~~گشت.
# فصل - واین حکایت محرض است سه11 نوع از خلایق را 12 بر سه عادت
# ~~شریف که مستجلب سعادت است و شاید که عاقل را13 بدان 12 تخلق نماید ، و
# ~~خردمند خویشتن15 را بدان بیاراید :
# اول - صاحب واقعه و محتاج را بر عزت نفس و خویشتن داری و صیانت
# ~~از مواقف16 خواری چنانکه صالح17 بن اضخم18 کرد که به طمع فاسد به دناهت
# ~~وخساست راضی نشد ، وبه سبب عجز و احتیاج استهزا و استخفاف رامتحمتل
# ~~نگشت تا لاجرم آفتاب نجاحش در شب یأس طلوع نمود و روی مقصود در آینهآ
# ~~قناعت بدید ، واز گفتهآ من این ابیات نزدیک است بدین معنی .
# العوبیة :
# # لا تهنطن1 من النعماء فی الباس %~% وارج الا لة ولد تسال عن الناس
# # م آمیل2 خاب عمن کان یأمله %~% و آییس نال فوزا حالة الیاس
# # آلیأس عز وقد یفضی الی دعم %~% والطمع ذل ودلقی المرء فی الباس
~~PageV02P808
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0255.png)

# الفارسیة :
# ~~مدار چرخ چو بر بیوفائی و غدر است
### | مدر تو پردهٔ‌ خویش و وفا مدار امید
# ~~چو نا امید کنندت ز خویشتن خلقان
### | مبر در آن نفس از فضل کردگار امید
# ~~منه تو بر دل بار ار امیر بار نداد
### | که1 هست بر در ms472 ایزد امیر بار امید
# ~~همه گماشتگان وی اند خرد و بزرگ
### | بیر ز جمله و بر لطف او گمار امید
# ~~درست دان که بر 2 حق امیدوارتر است
### | شکسته بودن نومید از هزار امید
# ~~گشاده است ز رحمت هزار در بر خلق
### | سزد که در وی بندد امیدوار امید
# دوم - پادشاه را بر اقامت مراسم عدل و تمهید قواعد فضل و زیردستانرا
# ~~در خفض نعمت و آسایش داشتن و در حق ایشان بخشش و بخشایش نمودن ،
# ~~چنانکه امیر المؤمنین در حق صالح بن اضخم3 فرمود ، و این ابیات از
~~انشای
# ~~من مناسب این معنی4 می نماید5 :
# العربیة :
# # یمد رواق الملک بالبدل والعطا %~% و بالعدل والتقوی یقام قناته
# # واکرم آملاک الآنام سمبتدع %~% کعم جماهیرالوری حسناقه
# # اذا افتر غصن6 الملک عن نورعدله %~% تنسم روح الا من منه حیاقه
# الفارسیة :
# # ای که ترا داد خدا خمروی %~% دادهآ او را بده و داد کن PageV02P809
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0256.png)

### | فرج بدر شدت
# # داد و دهش موجب آبادی1 است %~% ملک به داد و دهش آباد کن1
# # هر که بیفتاد تو دستش بگیر %~% خیر چنین بهر به افتاد کن
# # بی درمان راز سخا سیم بخش %~% غمزدگان را به عطا شاد کن
# # جان کسی کز تو به آزادی است %~% بی کله از بند غم آزاد کن
# # دهر اگر زفت شود باک نیست %~% تو دل خود را به کرم راد4 کن
# # قاعدةآ عدل اساسی5 قویست %~% ملک بدو راسخ بنیاد کن
# و سوم6 - صاحب منصب عالی مرتبهآ رفیع درجه را بر تواضع و تلطتف
# ~~نمودن و تفقتد و دلداری فرمودن با محتاجان در گاه7 و منتمیان8 بار گاه
~~خویش
# ~~خصوصا در وقتی که به مبادره10آ عتابی از او آزرده باشد12 و به نادرهآ
~~ایذائی
# ~~مبادی گشته چنانکه احمد بن ابی خالد12 با صالح بن اضخم 13 ، (واین
~~ابیات
# ~~از گفتهٔ‌ من محرض است بر احراز این منقبت)13 .
# العربیتة15 :
# # کوقق16 باخوان الصفاء ولا تتکن3 %~% معاتیبهم بالعنف عند احتیاجهم
# # وآعتبیهم بعد العتاب ملاطفأ %~% آخلص ms473 لهم ودأ لدی امتزاجهم
# # زجاجته19 ولمب20 السائلین ضعیفه21 %~% فلا کرم صخر الرد1 نحو زجاجهم
# الفارسیة)23 :
# # به گاه غضب زانچه ناگفتنی است %~% سزد گر لب خویش بر هم نهی
### | 6- اساس:
### | 8 - چاپی . متمنیان
### | 12- ی: ابی PageV02P810
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0257.png)

# # ولیکن چو آزرده کردی دلی %~% همان به که در حال مرهم نهی
# # شود جاهت افزون به نزدیک خلق %~% گه عذر اگر خویشتن کم نهی
# # شوی سروری گر به کوی کرم %~% چو دستت دهد پای محکم نهی
# # امل میدهد1 دم چوعمرت دمی است %~% نشاید که دل را2 بر آن دم نهی
# العکایة الثانیة و الاربعون 4 - فضیل بن عیاض5 که ریاض معرفت در چمن
# ~~دلش به آب6 اخلاص ناضر2 بود و او به دیدهآ اعتبار در عجایب صنع الهی
~~ناظر
# ~~چنین حکایت کند که روزی درویشی توانگردل فراخ حوصلهآ تنگدست قدری
~~ریسمان
# ~~از رشتهآ عیال خویش8 به رسته9آ بازار برد تا به بهای آن رشته از دست
~~مجاعت10
# ~~رسته شود ، و به واسطهآ آن ریسمان نظام11 معیشتش پیوسته گردد ، و آن
~~ریسمان
# ~~را به یک درم بفروخت وخواست که در وجه قوتی صرف کند ، دو شخص را
# ~~دید که کمان منازعت با یکدیگر در12 زه کرده بودند و تیر خصومت در مشت13
# ~~طعنه14 گرفته ، پرسید که سبب15 این شور و شغب چیست ومایهآ این جنگ
~~وفتنه
# ~~کیست ؟ گفتند : (این دو مردند که) 16 برای یک درم با یکدیگر این
~~معاملت17
# ~~میدارند . او18 با خود گفت : من19 یک درم دارم (به ایشان20 تسلیم کنم
~~)21 ،
### | 1_ ابیا در چاپی
### | - اساس: به لب
### | 14 PageV02P811
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0258.png)

# ~~و ایشان را از این خصومت باز دارم)1 . دل بر گرسنگی نهاد2 و آن3 منازعت
# ~~به واسطهآ آن 2 یک درم از میان5 بر گرفت ، ودست تهی و دل پر خون با
# ~~خانه آمد ، وصورت حال با عیال شرح داد . آن عفیفه بر او اعتراض نکرد و
# ~~به سبب آن بسط9 انقباض ننمود ، گرد خانه بر آمد از اثاث بیت قماشهای ms474
~~کهنه
# ~~یافت ، به وی داد که این را10 بفروش وچیزی بخر11 که سد رمقی باشد
~~(وحیات
# ~~امروزی)12 بدان13 باقی ماند. آن مرد چندانکه آن بضاعت مزجاة را14
~~گردبازار
# ~~گردانید هیچ کس15 به خریدن16 ( آن رغبت ننمود )17. هرلحظه چون بضاعت
# ~~فضل در رستهآ ایتام کاسدتر بود و هر ساعت چون سرمایهآ علم در بازار روز
~~گار
# ~~بی خریدارتر مینمود تا به مردی بگذشت که او نیزماهییء داشت بردست
~~افتاده8
# ~~و او در طلب مشتری11 بر پای بمانده10 . گفت : کاسدی تو داری و ناروایی
# ~~من ، بیا تا مقابلهآ فاسد به فاسد و معاوضه22آ کاسد به ککاسد به جای23
~~آریم و(خود
# ~~را از این)24 سر گشتگی15 (خلاص دهیم)26 . و نزدیک بود که27 (ماهی
~~ازاثر)8 PageV02P812
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0259.png)

# ~~هوا فاسد شود ، فرا گرفت و به خانه برد و عیال او به اصلاح آن برخاست
~~وچون
# ~~شکمش1 بشکافت در جوف او2 دانهای در یافت ، به شوهر3 نمود ، پرسید3 که
# ~~قیمت این مروارید میدانی؟ گفت : نه 5 ، اما دوستی دارم که 6 صداقت او
~~با
# ~~من ظاهر است و حذاقت او در این شیوه باهر 7 ، آن 8 دانه9 را بر گرفت و
~~به
# ~~بازار لؤلؤ فروشان نزدیک10 آن دوست خویش11 برد ، و آن دوست مروارید12
# ~~را بر خریدار13 عرضه کرد ، و بعد از مساومت و مزاد به صد و بیست هزار
~~درم
# ~~بفروخت ، و دوازده بدره در هر یکی ده هزار درم بر13 گرفت و به خانه
~~برد، و
# ~~چون قدم در خانه نهاد ، سائلی15 آواز داد که از آنچه خدای16 شما راداده
~~است
# ~~بدره شش بدره ( در وجه او نهاد)19 آن1 درویش بدرهها بر گرفت و گامی
# ~~چند برفت . پس باز گشت و آن مال باز آورد و گفت : من درویش نیستم،
~~فرستادهآ
# ~~خدا ام نزدیک22 تو تا23 اعلام کنم که در عوض24 یک درم که25 (ازراه
~~اخلاص)6
# ~~در17 راه خدای28 نهادی و خصومت از میان29 دو مؤمن30 بر گرفتی خدای - عز
# ~~و جل31 - بیست ms475 قنطار32 ترا عوض داده است و اینچه33 به نقد34 به تورسید
~~یک PageV02P813
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0260.png)

# ~~قنطار1 است از آن2 ، توزده3 دیگر در خزانهآ موهبت او4 مدخر است .
# فصل - و این حکایت مظهر شرف صدق و مبین درجهآ اخلاص است وفرق
# ~~میان علو مرتبت زمرهای که در اوج رفعت (و یؤدرون علی آففسهم ولوکان
~~بیهم
# ~~خصاصته) * پرواز کند با خست و دنامت طایفهای که در حضیض (قوله تعالی)5:
# ~~(النین ینفقون آموالهم رئاء الناس)** جای گرفته باشند ظاهرتر از آنست
# ~~که بر دیدهآ بصیرت ارباب بصائز مخفی ماند 6 و این ابیات از منشآت من
~~مقرر
# ~~این معانی است .
# العربیة :
# # اذا المره بالاخلاص ینفق درهما %~% یعوضه رب الافام به آلفا
# # فداوم علی الاخلاص قلف موابه %~% من الله [من الفی] موابا به الفی
# الفارسیة)8 :
# # هر که به اخلاص دهد یک درم %~% حق عوض آن دهدش بیشمار
# # دانهٔ‌ اخلاص رضا بر دهد %~% کار کن و دانهآ اخلاص کار
# # هست ریاشرک وتکلتف سرف9 %~% سمعه10 نفاق وطلب فخر عار11
# # نیم درم گر تو ز12 صدقی دهی %~% به که ببخشی به ریا صد هزار
# # دادن با مفلسی و احتیاج %~% نیست چو بخشیدن با افتخار
# # قوت به خواهنده دهد گرسنه %~% به که ز یاقوت کند شه نثار13 PageV02P814
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0261.png)

# آنچه به کار آیدت آن ده به خلق %~% کانچه فزونیست نیاید به کار
# الحکایة الثالثة و الاربعون من الباب السایع - محمدبن عبدوس در کتاب
~~تاریخ
# ~~وزرا آورده است که یحیی بن خاقان گفت : یک روز به نزدیک (یحیی بن)
# ~~خالد البرمکی رفتم 3 و پسر او 4 فضل پیشش 5 نشسته بود ، وهم در آن ساعت
# ~~احمد بن یزید که به ابن ابیخالد معروف بود6 در آمد ، و سلام کرد و باز
~~گشت
# ~~یحیی بن خالد ( پسر خود2)8 فضل9 را گفت : ازین مرد و پدر او حکایتی
~~دارم
# ~~چون از شغلی که در آنیم فارغ شویم مرا با یاد ده تا با تو تقریر کنم .
~~فضل بعداز
# ~~اتمام آن شغل ms476 اورابا10یادداد. یحیی گفت: در روز گار خلافت امیر
~~المؤمنین [مهدی]1
# ~~من و پدر او11 مد تها از اشغال عاطل12 بودیم ، و محن14 و نوائب (بر
~~ما)5
# ~~متوالی ومتواتر14 گشت و فقر و احتیاج به حدی رسید17 که به قوت18 ما
~~لابد
# ~~فرو ماندیم ، یک روز جامه بپوشیدم19 وخواستم که برنشینم ، والده20آ
~~فرزندانم
# ~~گفت21 : (دوش این اطفال) 22 گرسنه خفتهاند و ایشانرا به تعلل22 در خواب
# ~~کردهام وامروز نه ایشانرا قوتی هست و ته چهار پای را24 علفی . چون این
~~سخن
# ~~بشنیدم متحیر بر پای بماندم و هرچند تفکر کردم تا25 ترتیب26 قوت آن
~~روز7
# ~~از کجا سازم هیچ وجهی ندانستم الا آنکه دوستی از اهل ری مرا
~~ایزاری28طبری
# ~~به تحفه آورده بود ، فرمودم تا آن ایزار مرا29 به بازاربرند30 وبفروشند
~~ودروجه
### | 8- مجا :
### | 12-
### | 26- PageV02P815
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0262.png)

# ~~اخراجات آن روز1 صرف کنند . و2 برنشستم و ندانستم که کجا روم و از که
# ~~استعانت کنم ، وچون به شارع رسیدم پدر این مرد یزید را دیدم در مو کبی
# ~~بزرگ4، و او5 کاتب ابوعبدالله وزیر مهدی بود . چون او را بدیدم در موکب
# ~~او روان گشتم و حال خویش7 به نقیر و قطمیر با او شرح دادم و فروماند گی
~~آن
# ~~روز8 به قوت و فروختن مندیل با او تقریر کردم و سو گندان غلاظ و شداد
~~بر
# ~~زبان9 راندم که در اینچه گفتم تفاوتی نیست ، واوسخن10 بشنید11 واسب
~~میراند
# ~~تا به مقصد رسید ومن باز گشتم و از وی به نیک و بد در باب خویش هیچ
# ~~نشنیدم14 ، و سخن مرا به15 اندک وبسیار16 جواب نگفت و من شکسته دل و
~~کوفته
# ~~خاطر و پریشان و متحیر باز گشتم و نفس خود را بر اظهار سر و افشای عجز7
# ~~ملامت کردم18 که خود را فضیحت و رسوا گردانیدم و در19 موقف تضرع و
# ~~مذلت هرضه داشتم و بغایت اندوهگن و غمگین2 با خانه رفتم2 و چون اثر
# ~~اندوه در ناصیهآ من بدیدند و امارات ms477 حزن از بشرهآ من مشاهده کردند
~~ایشان نیز
# ~~زبان توبیخ و ملامت23 بگشادند24 که25 اقل ما فی الباب آن باشد که26 چون
~~حال
# ~~تو در قلت مال و کثرت عیال تا این حد معلوم کردند در کارها ترا محل
~~اعتماد
# ~~تدانند27 و دلها از تو نفور گردد و آنچه از توبیخ و سرزنش28 به منرسید
~~بردل
# ~~من مؤثرتر از آن مذلت بود که کشیدم . و روز دیگر پیراهن از زیر دراعه
~~بیرون PageV02P816
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0263.png)

# ~~کردم و بفروختم ودر وجه قوت عیالان نهادم1 و روز سیم 2 هیچ وجوه نداشتم
# ~~از غایت دلتنگی و دست تنگی بیم بود که جنون بر من غالب شود و اهل بیت و
# ~~عیالان می 2 گفتند چندین غم بر دل منه و امید از فرج برمگیر 4 که ناگاه
~~خدای-
# ~~تعالی5 - از الطاف خفی6 خویش 7 لطفی بنماید و دری از درهای روزی بر من
# ~~مداوات تو اضعاف آن باشد که به مؤنت نفقه12 . برنشستم و از خانه
~~بیرون13 آمدم
# ~~من می آمد، با او به سرای ابی خالد رفتم و چون نظر من14 بر وی15 افتاد
~~بر او6
# ~~سلام کردم ، گفت : ای برادرزاده دیروز16 با من18 از روز گار شکایت کردی
~~واز
# ~~حال خود حکایتی عرضه داشتی ، در آن باب به غایت متفکر شدم و جواب آن
# ~~جز به فعل نیکو ندانستم . پس بفرمود تا حمید و داهر19 را حاضر کردند،
~~وایشان
# ~~دو بازر گان بزر گ بودند که هرسال تمامت غلات و20 ارتفاعات سواد21
~~ازدیوان
# ~~به یکبار بخریدندی ، و در اثنای سال به تفاریق میفروختندی و از آن سود
~~بسیار
# ~~کردندی . پس روی بدیشان کرد که دوش سیهزار کر غله به شما فروختهام و
# ~~کری دوهزار22 و هشتصد23 و هشتاد من باشد بر آن قرار24 که این برادر
~~زادهآ من
# ~~که حاضر است در ربح آن با شما شریک باشد . پس مرا گفت : از این جمله ده
# ~~هزار کر نصیب تو باشد ، اگر سی ms478 هزار دینار به تو دهند و میخواهند25 که
~~تو PageV02P817
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0264.png)

# ~~بای از میان (بیرون نهی)1 شاید و اگر نه2 باید که شرکت2 (به اتمام
~~رسانی
# ~~و در خرید و فروخت (با ایشان شریک باشی)5 . پس آن هر دو بازرگان مرا با
# ~~گوشهای بردند و گفتند : تومردی بزرگی و ازخاندان بزرگ ، وخرید وفروخت
# ~~کار تو نباشد 6 ، اگر مصلحت دانی سی هزار دینار بستانی و آن غلات به
~~ماباز
# ~~گذاری7 ، من اجابت کردم و آن حال بر8 ابی خالد عرضه داشتم ، گفت : نیکو
# ~~کردی و این ترا9 به آسایشتر10 باشد . پس فرمود11که مال بستان و باز گرد
~~و
# ~~بعد از این ملازمت نمای که هرچه امگان دارد از نیکویی در باب توتقدیم
~~افتد .
# ~~من آن12 سیهزار دینار12 از14 هردو بازرگان قبض کردم و میان آن و15
~~فروختن
# ~~پیراهن به جهت اخراجات یک روز بیش نبود . به نزدیک6 پدر رفتم و در پیش
# ~~او بنهادم ، گفتم : جان من فدای تو باد حکم این مال بفرمای . پدر گفت :
~~بر تو
# ~~همان حکم می کنم که ابوخالد بر آن هردوتاجرحکم17 کرد ، ثلثان ترا وثلث
~~مرا،
# ~~از آنجمله ده هزار دینار به پدر دادم و به ده هزار دینار اسباب و ضیاع
~~خریدم و
# ~~باقی18 نفقه می کردم19، و20 تا آنگه21 که خدای - تعالی22- مرا بدین
~~درجه رسانید.
# ~~و این حگایت با تو بدان گفتم تا حق این2 مرد بشناسی . محمد بن عبدوس
~~گوید
# ~~از یحیی بن خاقان پرسیدم که یحیی بن12 خالد با احمد بن ابی خالد چه
~~نیکویی
# ~~کرد مگافات آنکه پدر او با او کرده بود ؟ یحیی گفت که احمد بن ابی خالد
~~در PageV02P818
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0265.png)

# ~~روزگار برامکه منظور نظر ایشان مرفه و محترم1 روز گار می گذاشت و در
~~نعمت
# ~~و حرمت2 با ایشان مشارکت داشت 3 تا آنگاه 4 که رشید بر 5 یحیی بن 6
~~خالد
# ~~ساخط شد و او را محبوس گردانید واحمد بن2ابی خالد از قبل8 (یحیی ms479
~~بنخالد)1
# ~~به اردن رفته (بود به شغلی)10 ، او حکایت کرد11 که چون باز آمدم محنت
~~(روی
# 1 برامکه آورده بود و دولت پشت برایشان کرده ، و (با من)13 شش هزار
# ~~دینار14 بود15 ، بکوشیدم تا به بسیاری 7 حیل و وسایل در حبس خویشتن را
# ~~به یحیی بن خالد رسانیدم و آن شش هزار دینار (که با من بود)18 بر وی
~~هرضه
# ~~کردم و بر فوات دولت ایشان تأسف خوردم و بر آن حالت19 توجع فرا نمودم
# ~~و (التماس کردم)20 تا به قبول آن شش هزار دینار (برمن)21 منت نهد. گفت:
# ~~ترا در حرج نتوانم افکند ، از آن جمله سه هزار دینار قبول کرد و فرمود
~~که
# ~~باقی در مصالح خود صرف کن ، پس رقعهای22 نوشت23 و24 دو پاره کرد ، یک
# ~~یاره در زیرمصلای خویش15 نهاد1 و یک پاره به من داد و گفت: گارما27 بر
~~گشت
# ~~و دولت ما منقضی شد و زود باشد که این خلیفه به جوار حق پیوندد و28
~~فتنهای9
# ~~قائم شود (میان دو خلیفه)30 وعاقبت 21 آن خلیفه که در جانب مشرق باشد22
# ~~غالب گردد و پسری باشد نام او فضل بن سهل ، او را با آن خلیفه قربتی
~~باشد و PageV02P819
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0266.png)

# ~~وزیر او گردد . چون خبر او به تو رسد به نزدیک1 او روواین نصف رقعه که
~~تو
# ~~داری بدورسان ، اوخود بعد از آن ترا به درجهای بلند ومرتبهای عالی
~~رساند و کار
# ~~تو بزرگ گردد . و2 احمد بن ابی خالد گوید : من از پیش یحیی بن خالد از
# ~~زندان بیرون آمدم با ندامتی (هرچه تمامتر) 3، و خود را ملامت می کردم
~~که
# ~~سه هزار دینار از دست بدادم برای مردی که مرا به مرگ خود تعزیت میدهد و
# ~~آن نصف رقعه نگاه4 داشتم و روزگاری (بر این بگذشت)5 و رشید (وفات
# ~~کرد) و محمد امین را7 ولی عهد گردانید - و میان مأمون و محمتد امین
~~فتنهها
# ~~و حربها رفت تا آنگاه8 که محمد ms480 امین را بکشتند وخلافت برمأمون مقرر گشت
# ~~و من سالها معطل و بیکار یماندم و روزگار من تراجع پذیرفت و در1
~~مایحتاج
# ~~و مروت خللی فاحش با دید10 آمد و مأمون به مرو دار الملک ساخت وطاهر بن
# ~~الحسین از قبل11 او امیربغداد بود ، (من یک شب)12 درخانه نشسته بودم
~~متفکتر
# ~~در آن باب که وجوه اخراجات از کجا ترتیب کنم 13 (و اسباب معیشت به چه
# ~~طریق سازم)14، نا گاه15 آواز حلقهآ در شنیدم16 ، منکوحهآ خود را گفتم :
~~برو2
# ~~بنگر تا کیست که در میزند ، و در بگشای ، تا مرا اعلام کنی . برفت و
~~درحال
# ~~باز گشت وگفت : روشناییها 18 میبینم و جمعی سرهنگان و سپاهیان ، من
~~بیرون
# ~~رفتم و19 پرسیدم که کیست ؟ گفتند . سرای احمد بن ابی خالد الا حول این
# ~~است ؟ گفتم : آری . گفتند : ما رسولان امیر21 طاهر بن الحسینیم ، به
~~نزدیک22
# ~~او آمدهایم 23 . گفتم : (باشد که) 23 غلط می کنید امیر با25 امثال او
~~مراسلت PageV02P820
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0267.png)

# ~~نکند . ایشان گفتند : ما به کاری آمدهایم که 1 بدان مسرور شود ، برو و
~~او را
# ~~اعلام کن . پنداشتند که من غلامیام . من باز گشتم و چراغی بر افروختم و
~~در
# ~~باز کردم تا در آمدند و1 اسپهسالاری2 بزر گه با ایشان بود بیامد و به
~~حرمتپیش
# ~~من به زانوی ادب بنشست. وگفت : اعزک الله، احمد بن ابیخالد تویی؟ گفتم:
# ~~آری . گفت : امیرالتماس می کند که تجشم فرمایی . من در خانه رفتم
~~ووصیحتی
# ~~که داشتم با عیال بکردم 4 و بیرون آمدم و گفتم : مرکب ندارم . جنیبتی
~~پیش
# ~~کشیدند6 (ومن)7 برتشستم وبا ایشان به نزدیک8 طاهر (بن الحسین)1 رفتم ،
# ~~و چون بر وی سلام کردم گفت : احمد (بن)10 ابیخالد تویی؟ گفتم : آری.
# ~~حالی نامهای بر11 نیم12 کاغذ نبشته13 پیش من انداخت14 به خط فضل بن
~~سهل15،
# ~~بر عنوان نوشته13 : لابی الطیب من ذی الریاستین ، ودر" صدر نامه این
~~بود که
# ~~اعزک الله واطال18 بقاءک ، امیر المؤمنین اطال الله ms481 بقاءه19 می فرماید
~~که20 درحال که
# ~~این نامه به تو رسد احمد بن 21 ابی خالد را هرکجا که باشد در اقطار
~~بغداد و
# ~~اعمال آن طلب کنی و به مجلس خود حاضر گردانی و پنجاه هزار درم (بدو
# ~~دهی)23 و بیست مرکب بدو14 تسلیم25 کنی و او را برفور موقر" و محترم به-
# ~~حضرت امیر المؤمنین فرستی و به تأخیر رخصت ندهی . چون نامه بر خواندم
# ~~مسرت و بهجتم زیادت27 شد وخوشدل و مستظهر گشتم و گفتم باز گردم و
~~استعداد
# ~~کنم وبروم . گفت : البته تأخیر را مجال و توقف را رخصت تیست و در حال
~~PageV02P821
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0268.png)

# ~~پنجاه هزار درم و بیست مرکب حاضر کردند1 (و به من تسلیم کرد)2 و فرمود
# ~~که همین 3 ساعت برنشین4 . آن قدر مهلت خواستم که (به خانه رفتم و) 5 هر
# ~~مصلحت که 6 بود در قلم آوردم و از7 آن مال بیشتر8 به عیال و فرزندان
~~دادم9 ،
# ~~و بفرمودم تا آن نصف رقعهآ یحیی بن خالد بیاوردند و وقت سحر از سرای
~~طاهر
# ~~برنشستم و از بغداد بیرون آمدم، وبر هر شهر که بگذشتم مرا استقبال
~~نمودند10
# ~~و خدمت کردند و نزل 11 آوردنا. تا آنگاه12 که آسوده و خوشدل در نعمت و
# ~~حرمت بهدر گاه فضل بن سهل رسیدیم13، و فضل را از رسیدن من اعلام کردند.
~~و
# ~~چون در رفتم و شرط خدمتبه جای آوردم فرمود که احمدبن ابی خالد 14
~~الکاتب
# ~~شویی؟ گفتم : آری15 . گفت16 : باز گرد و با منزل خویش"1 رو تا بیاسایی
~~، و
# ~~بعد از آن18 سه روز جامهآ سیاه بپوش19 که شعار عبتاسیان است و بیا20 تا
~~امیر -
# ~~المؤمنین را ببینی . من21 باز گشتم و ندانستم که کجا روم ، خادمی بیامد
~~و مرا
# ~~طیب در وی معد کرده بودند ، و آن سه روز در نعمت و سرور بگذرانیدم ، و
# ~~روزچهارم بامداد پگاه باجامهآ سیاه برنشستم و روی به در گاه ذواار
~~یاستین (فضل5
# ~~بن سهل)26 ms482 نهادم ، او12 را برنشسته یافتم بر عزم خدمت امیر المؤمنین .
~~من9
# ~~در حال)30 دستش ببوسیدم وبرنشستم31 و درموکب او براندم تا به در32سرای
### | 3- PageV02P822
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0269.png)

# ~~امیر المؤمنین رسید1 همچنان سوار به سرای3 (امیر المؤمنین در)1 راند و
~~من
# ~~پیاده شدم و در رکاب اومی دویدم تا6 به پردهای رسیدیم که در پس آن پرده
~~مجلس
# ~~امیرالمؤمنین بود. فضل از مرکب قرود آمد7 و در8 محفهای نشست که (در آن
# ~~موضع برای او معد بود)9 و جمعی که حاضر بودند از پهلوانان و(مفردان و
# ~~سرهنگان10) محفه11 را بر گرفتند تا آنجا که تخت امیرالمؤمنین بود ، و
~~او را
# ~~با مأمون بر تخت نشاندند و من لحظهای توقتف کردم تا مرا بخواندند .
~~وچون
# ~~در رفتم و (خدمت کردم)12 امیر المؤمنین و فضل را دیدم هر دو بر تخت
~~فشسته
# ~~و روی به یکدیگر آورده و چون نظر فضل بر من افتاد تفضتل فرمود13 و گفت
~~:
# ~~یا امیرالمؤمنین این احمد بن ابی خالد الکاتب" است که در روز گار مخلوع
~~یعنی
# ~~محمد امین نامههای اواز (مدینه یعنی15)16 بغداد به ما میرسید واز احوال
~~محمد
# ~~امین و اخباری که آنجا بود17 اخبار می کرد و بند گی و هوا داری امیر
~~المؤمنین
# ~~به جای می آورد وامروز مالی وافر و (جاهی عریض ونعمت بسیار)18 دارد
~~آمده
# ~~است خود را و مال خود19 را بر امیر المؤمنین عرضه میدارد . مأمون گفت :
# ~~خدای بر مال او برکت کناد و اضعاف آن برآن20 متصل گرداناد . فضل گفت :
# ~~او را با بندگان و خدم امیرالمؤمنین در کارهای21 بزرگ مشارکت دهیم22؟
~~فرمود
# ~~که آری. فضل گفت : وصلهای درخوربزرگی و کفایت او که موقع او به نزدیک23
# ~~امیرالمؤمنین مردمان به سبب آن بدانند24 بدو رسانیم25 . مأمون26 گفت:
~~آری27.

PageV02P823

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0270.png)

# ~~[فضل گفت]: ودیوان توقیع بدومفوض گردانم1؟ گفت: آری2 واز آنجا
~~بیروننیامدم
# ~~تا بر این جمله مثال نبشتند3 و چون از4 این سخن روزی چند بر آمد در شب
~~مرا
# ~~پیش ms483 خود خواند و من آن نصف رقعهٔ‌ یحیی بن خالد با خویشتن بر گرفتم7 ،
# ~~چون (بهنزدیک او8) رفتم نشسته بود و برادرش حسن بن سهل نزدیک11 او
# ~~نشسته ، مرا گفت : یا ابا13 العباس میان ما و14 تو و استاد و خواجهآ ما
~~ابوعلی
# ~~یحیی بن خالد16 سابقه17آ معرفتی و حرمت وصلتی بوده است و بر وی حقتی
~~ثابت
# ~~داری؟ گفتم: آری . گفت: سبب آن باز گوی . من آنچه پدرم در حق او فرموده
# ~~بود و آنچه من* به آخر عمر" در وقتی که محبوس بود کرده بودم با او شرح
# ~~دادم تا آنجا که به20 سخن21 نصف رقعه رسیدم22 ، فرمود که آن رقعه کجاست
~~؟
# ~~گفتم : با من است ، و در پیش او بنهادم . او دست در23 زیر مصلی کرد و
~~آن
# ~~نصف دیگر)24 بیرون کرد25 و به یکدیگر باز نهاد ، و چون برخواند آب در
# ~~چشم آورد و بیم26 بود که بگرید . پس روی به برادر کرد27 و گفت : والله
~~که خط3
# ~~ابوعلی28 است، ومرا گفت : هیچ میدانی که چه نوشته29 بود30؟ گفتم31:
~~رقعهای
# ~~که32 به من داد بر آنجا نوشته بود که خدای ترا برخوردار گرداناد ای
~~پسر، بدان
# ~~که حقوق33 ابوالعباس24 احمد بن ابی خالد دراین حالت که منم چنان برمن
~~جمع
# ~~شده است [که لا تسأل354 و از مکافات آن عاجز گردانیده ، و با ایادی که
~~از
### | 3دجاو چا پی: توشتند 4
### | 7- مجا : بر گرفته بودم
### | 22 ت:
### | 14- جز مب.  و 15-
### | 26:
### | 29- : نبشته30-
### | 31- مجا و ت : ندارد 33- PageV02P824
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0271.png)

# ~~پدرش دیدهام منضم شده وروز به آخر رسینه و کار به انجام کشیده و
# ~~صبح دولت ترا آغاز تنفس است و آفتاب اقبال ترا مبادی طلوع ، می5 باید
~~که
# ~~عذر من از این جوانمرد بخواهی وحقی که او را بر من ثابت است قضا کنی
# ~~انشاء الله تعالی . احمد می گوید : پس از آن (هر روز کار من) 6 با فضل
~~(در
# ~~تراقتی بود)8 و اختصاص من به مأمون زیادت ms484 ، تا آنگه که به مرتبه9آ
~~وزارت
# ~~مأمون رسیدم .
# فصل10- و در این حکایت دو فایده است :
# یکی آنکه کریم بداند که جواب سؤال11 صغیر12 به حسن فعل میباید گفت
# ~~بود. و در آن کوشد16 که بی سابقهآ وعده17 ای به اسعاف حاجت محتاج ،
~~قیام نماید
# ~~چنانکه ابوخالد با یحیی بن خالد کرد و این ابیات18 دراین معنی19
~~(لایق20است)21.
# العربیة22 :
# # جواب کلام المستمیح اذا اقی %~% بیفضلک آولی من مقال بیاد عمل
# # و ما ضرة فی الانتباض اذارای %~% بسمفک23 بسطا والتحقق فی الآمل
# الفارسیتة)24 :
# ~~چو بر کریم کسی حاجتی کند عرضه
### | قضای حاجت آن کس بود جواب سؤال PageV02P825
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0272.png)

# ~~بهفعل گوی جواب و بهقول باش خموش
### | که حسن فعل نکوتر بسی ز لطف مقال
# و دوم - آنکه عاقل حسن عاقبت کرم و لطف خاتمت سخا بشناسدوبداند
# ~~که اقدام بر اصطناع به1 اهل مروات 2 کریم را بهترین ذخیرهای است که
~~اعقاب
# ~~را مد خر ماند که اگر از 3 نهال نکویی 4 غارس ثمرهای نچیند5 بعد از
~~وفات او
# ~~اولاد او را آن غرس6 دوحهآ برومند و (شجرهآ مثمر)  باشد ، چنانکه احمد
~~بن
# ~~ابی خالد را بود8 ، و در این معنی گفتهام :
# العربیة :
# # بدلی کرائم طار فی وقلادی %~% عند النوائب عدة الآولاد
# # مجد اورفهم و حسن مناقبی %~% آبهی لهم من طار فی و تلادی
# # یجنی ثمار الخیرغارس آصله %~% و یوارگیه یگون خیر عتاد
# الفارسیة :
# ~~[هنر دارای دوست هر چند چرخ
### | سعادت ( به هر بیهنر در دهد)
# ~~چو در بی هنر شد جهان زان سبب
### | همه مالش هر هنر ور12 %~% دهد ]4
# ~~تو بیمار حرصی و گردون طبیب
### | از آنت همیشه مزور دهد
# ~~دلی کو دری دارد اندر خرد
### | چگونه بدین غصه تن در دهد
### | 
### | 7- چخاپی : ثمرهٔ‌ PageV02P826
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0273.png)

# ~~خرد کی پسندد که ما را سبق
### | ازین نه ورق جزو ابتر دهد
# ~~بشر را چو اندیشه باشد به خیر
### | خدایش همه خیر بی شر دهد
# ~~کند سود آنکس که نام نکو
### | خرد ، ورچه ms485 خروارها زر دهد
# ~~نهالیست نیکی که فرزند را
### | پس از مرگ تو عمرها بر دهد
# ~~نکو کار شو2 ، حق نکو کار را
### | مکافات نیکی نکوتر3 دهد2
# الحکایة الرابعة والاربعون5 - احمد بن ابی خالد گوید که پدر من ابوخالد
# ~~در عنفوان شباب و ریعان 6 حدائت 2 به ابوعبیدالله که8 وزیر مهدی بود9
~~در آن
# ~~قاعدة »13 مودت محکم بود و حبل اتحاد مبرم ، و احمد بن ایوب نیزباایشان
# ~~در مجالس انس و اوقات عشرت مساهم بودی14 . پدر با من حکایت کرد که ما
# ~~مخایل ریاست از شمایل ابی عبیدالله مشاهده می کردیم وامارات سیادت از
~~حرکات PageV02P827
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0274.png)

# ~~و سکنات او معاینه میدیدیم و هر گه که چمعیت بودی صدر الجریده و بیت -
# ~~القصیده وواسطة القلاده او را دانستی1 ، و از رای2 [او33 در کارها4
~~(استمداد
# ~~نمودی5) 6، تا" یک شب8 در اثنای مجلس، معاشرت او را گفتم روز10 باشد
# ~~که11 به منصب وزارت رسی12 و به فراست در اخلاق و خصایل تو میبینم ، اگر
# ~~اینچه گمان میبرم راست آید در حق ما13 چه نیکویی خواهی کرد14 . ابوعبید
~~الله
# ~~گفت15 : یا با16 خالد ترا خلیفه (فرمایم و) 17 قائم مقام خویش18 سازم
~~در جملهآ
# ~~امور19، و یلاحمد0اهرچه توالتماس کنی (در حق تو)22 به جای23 آرم .
~~احمدین
# ~~ایتوب 24 گفت : التماس من آنست که عمل ولایت مصر (به من تفویض کنی
# ~~هفت سال25)26 متواتر و حساب آن ازمن باز نطلبی . گفت: چنان27 کنم و
~~(ازاین
# ~~سخن که آن28 شب در میان ما رفت)29 اندک مدتی30 (برآمد که) 31 چند گاه
# ~~باران از آسمان بازایستاد و خللی فاحش در زرع و ضرع32 پدید23 آمد
~~ومردمان
# ~~به استسقا بیرون رفتند و هنوز باز نگشته بودند که (خدای - تعالی 34 -
~~اجابت
# ~~کرد)35 ( و بهدعای ایشان)26 بارانی37 عظیم بیامد ، و امیر شهردر آن وقت
~~ثعلبة- PageV02P828
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0275.png)

# ~~بن قیس بود ، کاتب خویشتن را فرمود که در 2 قحط و استسقا و فضلی که
# ~~حق تعالی در حق ms486 بند گان 4 کرد به صالح بن علی مکتوبی5 بنویس ، چون کاتب
# ~~بنوشت ثعلبه نپسندید و آن کاغذ بدرید (و از جماعتی که حاضر بودند)6
~~پرسید
# ~~که در میان شما هیچکس نیست7 که نامهای با فصاحت وبلاغت - چنانکه ارباب
# ~~هنر پسندند - به امیر تواند8 نبشت9 ؟ (کسانی که حاضر بودند)10 گفتند11
~~: اینجا
# ~~مردی ادیب است12 با بلاغت13 و رای وتدبیر و فضل و هنر . ثعلبه فرمود
~~تالو
# ~~را حاضر کردند15 ، گفت 16 : یا ابوعبید الله 17 (در این باب که)18 ذکر
~~رفت
# ~~نامهای 19 به امیر صالح بن علی نویس10 . ابوعبیدالله نامهای چنانکه
~~لایق بود
# ~~بنوشت وامیر را سخت22 پسندیده آمد و23 به صالح ( بن علی )24 فرستاد،
~~وچون
# ~~امیر25 آن نامه برخواند 26 از دقت معنی و عذوبت الفاظ آن نامه تعجتب
~~نمود .
# ~~به ثعلبه نبشت27 که این کاتب را28 که این نامه نوشته است در حال بفرست
~~و در
# ~~توقف29 و تأخیر رخصت مده . ابوعبیدالله را30 به نزدیک صالح بن علی
~~فرستاد PageV02P829
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0276.png)

# ~~و چون به خدمت1 او رسید در فنون (هنر و ادبش)2 امتحان فرمود وچون
# ~~آثار بلاغت و امارات 4 براعت از وی مشاهده کرد و بر رزانت رای و متانت
# ~~عقل ووفور فضل و کمال شهامت او وقوف یافت ، او را کتابت خود فرمود و
# ~~دیوان انشا بدو5 مفوض گردانید . و چون چند نامه از صالح بن علی به خط
# ~~ابوعبیدالله 6 به حضرت7 ابو جعفر8 منصور رسید منصور گفت : پیش از این
# ~~نامهها که از صالح اینجا رسیدی به غایت فاسد10 و12 خطی پریشان و الفاظی
# ~~نامنتظم مشتمل بر لحنها وخطاهای بسیار ، اکنون چند نوبت است که بر خلاف
# ~~آن میرسد12 : خطتی پاکیزه و الفاظی مهذب و کلماتی عذب ومعانی دقیق ،
# ~~حال آن چگونه است ، اورا از ابوعبیدالله وکمال فضل او اعلام کردند .
~~منصور
# ~~فرمود تا او را به حضرت حاضر کردند و در هرنوع که او13 تجربه فرمود
~~زیادت
# ~~از آن یافت که ms487 در خیال داشت ، او را کتابت14 (پسر خویش)15 مهدی فرمود6
~~.
# ~~ربیع حاجب چند نوبت خواست که17 اعتقاد منصور در حق18 او19 فاتر
~~گرداند20
# ~~میسر نشد ، ومنصور ربیع را گفت : مرا ملامت در تربیت شخصی می کنی که1
# ~~هرچند میخواستم که پسرخود22 مهدی را از لباس عجمیان بیرون آرم22 نمی
~~توانستم
# ~~امروز به واسطهآ ابوعبیدالله لباس فقها پوشیده است و ابوعبیدالله
~~ابوخالد را به -
# ~~نزدیک24 خویش25 خواند و نیابت خود 26 فرمود27، و منصور چون28 از دار
~~فنا
### | 3- مجا : امیرصالح
### | 4- اساص :
### | 7- مجا : به نزدیک
### | ت: ل بودی %~% 11ست :
# 12- مجا: لرا %~% 14_ت : گاتب %~% 18-
# 27ک.فردانبر بلالحتصاص او هرروزبه امیر المؤمنین
### | 20- مجا: فاسد کند PageV02P830
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0277.png)

# ~~رحلت کرد وخلافت بر مهدی مقرر گشت منصب وزارت ابو عبیدالله را بود ،
# ~~ولایت مصر بهاحمد بن ایوب داد چنانکه شرط کرده بود و تا احمدبن ایوب
# ~~زنده بود از او باز نگرفت .
# فصل - و در این حکایت دو فایده است :
# یکی تحریض2 خردمند را بر تحصیل علم و کسب هنر وممارست در انواع
# ~~بلاغت و براعت که سرمایهآ هنر بضاعتی3 است که هیچ کس بر وی زیان نکرد
# ~~و نکند و نهالی است که [ در ]4 هیچ فصل بی ثمره نباشد ، و5 اگر روز گار
~~حق
# ~~هنرمندان6 بشناسد و قدر علم بداند و او را به منصبی فراخور اهلیت و
~~استعداد
# ~~او رساند همگنان گویند حقی به موضع و کاری به جای خویش است ، و اگر
# ~~حرمان روی نماید و دولت یاری ندهد و ایام ساز گاری ننماید او به لذت
~~دانش
# ~~از لذتهای دیگرتسلی یابد و به واسطهآ فضل وعلم در چشم و دل8 مردمان
~~ممکتن
# ~~و محترم باشد ، وعزلت9 او را موجب تقصیر دیگران دانند10 نه از11 قصور
~~او ،
# ~~و این مثل سایر12 که المستحق محروم ، عذرخواه او باشد ودراین ابیات
~~رایحهای
# ~~ست13 از اینچه ( تقریر افتاد )14 .
# العربیة :
# تزین بحلی 15 العلم و الحلم و النهی
### | و حصل نصابا فی البلاغه و الآآدب
# هکن16. ms488 مستعدأ للعلی باداتیها
### | إلیها صریح العقل فی ححمه ندب PageV02P831
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0278.png)

# 2ا قلت فیما حزت جاهأ و منصبأ
### | وجاوزت بالاقبال من ارفع الرکب
# فقودو21 حقیق4 بالمعالی لفضله
### | وکان له ما نال حقأ و ما غصب
# فتان 6 فات عنک الجد فیما ترومه
### | تکن فیه معدورا یجدک فی الطلب
# ~~فلا تک فی کسب الکمال مقصرا
### | ودو قصر الایام فیک بما وجب
# الفارسیة :
# # ولا از فضل جو رفعت که جاهل %~% بود آنکو به زر مغرور باشد
# # چه نقصان گر شوی7 قاصر زدولت %~% چو رایت در8 هنر مقصور باشد
# # اگر نیود وفور مال شاید %~% چو حظت از ادب موفور باشد
# # اگر عالم سراسر رنج گیرد %~% هنرور از هنر مسرور باشد
# # نگردد از کساد فضل کاهل %~% کسی9 کاندر هنر آزور باشد10
# # به پشتی هنر گردد قویدل %~% اگر چه بی زر و بی زور باشد
# # به جهل از عقل دستوری نیابد11 %~% اگر سلطان و گر دستور باشد
# # ولیک ار بی هنر ماند چو بیند %~% هنر را رونقی رنجور باشد
# # چو استحقاق حاصل کرد شخصی %~% گرش حرمان رسد معذور باشد
# # شب ارتیره شود عیب از کسی نیست %~% بدان باشد که چشمی کور باشد
# # تو دولت را به معنی مستعد شو12 %~% که او خود13 آید ارمقدور باشد
# 2ت : الرفع %~% 2 - مب. فقو لوا %~% -ت :
# وو مل %~% 8 PageV02P832
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0279.png)

# ~~دوم - به1 رغبت2 در قیام به انجاز وعده و وفای عهد چنانکه ابو عبیدالله
# ~~کرد با یاران خویش ، واین ابیات در این شیوه نظم افتاد .
# ~~العربیة :
# ~~ذا اضیف بیوم العر موعده2
### | لصاحب کان وقت العسر ملتزمک4
# ~~و یسر   الله أمرا کان آملهآ
### | ان الوهاء له بالوعد قد لزمک
# ~~الفارسیة 52 :
# ~~وفا نمای به وعده که وعده چون دین است
### | خلاف وعده نمودن کرام راشین است
# ~~وفا به وعده کرم باشد و خلافش لؤم
### | و لوم تا به کرم در نگر چه ما بین است
# ~~چو وعده دادی زین برمگرد7 ؛ زین8 وفا
# براسب9وعدهآ خودنه10 که آن(نه، این11) زین است ms489
# ~~الحکایة الخامسة والاربعون12- محمد بن عبدوس در کتاب وزرا چنین آورده
# ~~است که مردی بود نام او13 عبیدالله14 الهبیری ازفرزندان عمربن هبیره
~~درروز گار
# ~~مأمون خلیفه در عهد وزارت احمد بن ابیخالد15 ترد دی16 میداشت برامید
~~آنکه
# ~~او را عملی فرماید وشغلی به او17 مغوض گرداند18، مدتی19 بدین تمنتی
~~ملازمت
### | 
### | 4- چاپی :
### | 21- مجا: PageV02P833
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0280.png)

# ~~می نمود و هرروز بامداد پگاه بیامدی بر در سرای احمد بن ابی خالد
~~بایستادی
# ~~تا چون بیرون آمدی شرط خدمت به جای5 آوردی و در موکب او بر نشستی تا
# ~~به 6 سرای خلیفه ، وچون احمد (بن ابیخالد)2 به، سرای خلیفه در رفتی او
# ~~بر در گاه توقف نمودی10 تا باز بیرون آمدی و در رکاب11 (او12 تا)13
~~به14 خانه
# ~~بیامدی15 ، (وبعد از آن)16 باز گشتی17 (و با مقام خود رفتی )18، و احمد
~~(بن
# ~~ابی خالد)19 بدو هیچ التفات0 نمینمود ، تا یک روز21 برنشسته بود22
~~وچشمش
# ~~برهبیری افتاد ، یکیاز نواب خویش را گفت از بسیاری زحمت و ابرام این
~~مرد
# ~~ملول شدم واو را به نزدیک من هیچ خیری نیست ، شغلش نخواهم فرمود وصله
# ~~تخواهم داد و ازمن به هیچ نوع نیکویی نخواهد دید ، با اوبگوی23 تا بعد
~~ازاین
# ~~پیش"1 من آمد و شد نکند وپس کار و طلب25 روزی خود رود . آن نایب گوید
# ~~که من با احمد گفتم ( که اینمرد)26 مدتی است27 که28 به29 امیدی به در
~~گاه تو
# ~~تردد30 می کند41، او را به یکبار گی نومید نشاید کرد و من از ادای
~~این32 رسالت
# ~~بدین33 نسق شرم دارم . احمد گفت : از این چاره نیست و البته حرفا بحرف
~~این
# ~~چنین که فرمودم میباید گفت . من به نزدیک34 ( آن مرد)35 رفتم (دروثاق
~~او)6
# ~~و سه هزار درم (از خانهآ خویش)27 بر گرفتم و او را گفتم38 : وزیر می
~~فرماید
### | 32- PageV02P834
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0281.png)

# ~~که مدتی است تا به1 در گاه من ترد د می کنی و هیچ کاری 2 معطل نیست که
# ~~به تو تفویض ms490 کنم ، این سه هزار درم بستان و هرجا که ترا میباید برو
~~وروز گار
# ~~خویش3ضایع مکن . هبیری چون این4 بشنید گفت : من شحاذی5 ام یامنتجعی
# ~~که مرا به صله از در گاه خویش باز گرداند ، حقا که من بدین نوع هیچ
# ~~قبول نکنم . رسول گوید : چون ونی9 این سخن بگفت من در خشم شدم و گفتم:
# ~~این مال او نفرستاده است ، من ازخاصهآ خویش10 آوردهام و پیغام11 او
~~چنانکه12
# ~~فرموده"2 بود" تقریر کردم و گفتم : من غرامتی برخود15 گرفتم تا
~~خویشتن16را
# ~~از قبح توسط صیانت کنم2 وترا از تجر ع مرارت این پیغام معاف دارم0 . او
# ~~چون این سخن بشنید گفت19 : خدای (تعالی ترا)20 مکافات به خیر کناد
~~ومالتو
# ~~ترا مبارک باد، اگرمرا ازخاک غذا باید ساخت این قبول نکنم اما تو قع
~~میدارم1
# ~~که22 جواب رسالتی که رسانیدهای23 چنانچه"1 من می گویم3 با او بگویی .
~~من
# ~~قبول کردم که هرچه او بگوید26 بیزیادت و نقصان باز گویم . گفت : وزیر
~~را
# ~~بگوی 27 که من28 این ملازمت که در گاه29 ترا می نمایم نه برای1 تست ،
~~برای
# ~~منصبی31 است که به تو مفوض است والا32 هر گز بر23 در گاه تو گذر
~~نکردهی4 PageV02P835
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0282.png)

# ~~83
# ~~و (من مردیام که)1 حرفت من آنست که بر در گاه پادشاهان2 ملازمت نمایم و
# ~~مهمات و اشغال بزرگ را به گفایت و شهامت آخر3 کنم و مرا در آن نفعی
~~باشد
# ~~و تو آمدهای بر رهگذر روزی من نشسته ، و خدای - عز وجل - فرموذه است
# ~~قوله تعالی : «5واتواء البیوت من آبوابیها» * و مرا به همه حال در طلب
~~روزی
# ~~خویش 2 به نزدیک تو میباید آمد ، واگر تو خواهی که8 (بالجبر والعنف)9
# ~~( مانع روزی من شوی)10 نتوانی ، و اگر خدای - عز وجل - قسمت کرده
# ~~باشد که بردست توخیری به منرسد بیشک علیرغم ترا11 اگرچه12 کاره باشی
# ~~برسد ، و اگر تو دافع حظ و مانع رزق من می توانی بود من نیزاین قدرمی
~~توانم ms491
# ~~که ترا به دیدار خویش13 ایذائی کنم14 ، چنانکه تو مرا به عطلت ،
~~و15اگرپیش
# ~~از این هر روز یکبارمی آمدم بعد از این دوبار خواهم آمد . احمد بن
~~ابی16خالد
# ~~گوید : چون17 این18 پیغام19 به من رسید10 به غایت10 در خشم شدم و (هنوز
~~در
# ~~آن)22 خشم بودم23 که به نزدیک مأمون رفتم24 ، مرا گفت : مردی را25 نام
~~بر که
# ~~تقلد26 عمل مصررا شاید ، تا (ولایت مصربدو دهم)27 . مرا درحق مردی
~~عنایت28
# ~~بود که او را زبیری گفتندی . خواستم29 بگویم که30 زبیری ، از غیظی که
~~مرا PageV02P836
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0283.png)

# ~~از هبیری بود و قرب 1 ماجرایی که میان من و او رفته بود برزبانم2 رفت 2
~~که
# ~~هبیری . مأمون چون نام او بشنید 4 گفت : او5 زنده است ، ( و او را
~~بشناخت)6
# ~~و (از حق )7 خدمتی که در قدیم الایام کرده بود با یادش آمد8 ، ومن
~~خواستم
# ~~که رای او را از آن بگردانم ، او را به بی کفایتی و جهل منسوب کردم وهر
# ~~عیب و)10 طعن که توانستم در حق او بگفتم12 ، فایده نداد22 ومأمون گفت:
~~این
# ~~کار را جز او کسی دیگر13 نمیشاید13 و من جلادت او در کارها دیدهام و
~~شهامت
# ~~کفایت او میدانم تا بدان رسید که من گفتم : یا امیر المؤمنین ذکر هبیری
~~برزبان
# ~~من به غلط رفت و من زبیری خواستم گفت نه هبیری . مأمون گفت : اگرچه غلط
# ~~کردی هبیری این کار را15 شایستهنر16 از زبیری است17 و من هردو را
~~میشناسم؛
# ~~و از بس که (من مبالغه و ایذای او کردم گفت )19 : غلو ترا در 20 باب
~~او1
# ~~سببی هست ، مصدوقهٔ‌ حال چنانکه بود با او بگفتم . گفت : خدای -
~~تعالی22 -
# ~~روزی2 و دولت13 او بر زبان5 تو براند و تو در آن کاره و راغم ، بیرون
~~رو
# ~~و ولایت مصر بدو مفو ض کن . گفتم : مردی درویش است و ضعیف حال22 او
# ~~را کجا8 استعداد آن29 باشد 30 که به مصر (تواند رفت)21 ، خاصه ms492 در چنین
# ~~مهمی که آنرا32 اعوان33 و آلات34 و ادوات بسیار باید ، گفت : این نیزهم
~~از آن PageV02P837
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0284.png)

# ~~روزیهاست که خدای - عز وجل - علی رغم ترا بر زبان تو براند1 ، صد هزار
# ~~وینار 2 از 3 خزینه بدو4 دهند تا کار خود ساخته گرداند . (همان لحظه5)
~~بیرون
# ~~آمدم وآنچه6 فرموده بود ناچار7 به جای آوردم .
# ~~فصل - و از شنیدن8 این حکایت ایمان در9 تصدیق فحوای10 این آیت که
# ~~قوله تعالی11 : «و إن یمسسک الله بضر فلا کاشف له الا هو و ان یمسک
~~بخیر فهو
# ~~علی گل شیه قدیر» * زیادت می گردد ویقین در تحقیق این معنی که :
~~«مایفتح
# ~~الله یلناس من رحمه قلا ممسک لها »** افزون میشود. واین [شعر]12 بااین
~~معنی
# ~~مناسب هی نماید .
# العربیة :
# # الی الله آشکوفی جمیع النوائیب %~% و من یأمل الرحمن لیس بخائب
# # محاسن عفو الثه کستر کلها %~% علی الزآمل لوآربت فنون معایب3
# # اذ اشتد خطب لست آجزع ربما %~% ینال الأمانیی فی مصاب المصائیب
# والفارسیة]14 :
# # رزق وحرمان چوهردو تقدیراست %~% ثروت و فقر مکتسب نشود4
# # غم و شادی و رنج و آسانی %~% جز به تقدیر و6 حکم رب نشود
# # کارهای خدای عز و جل %~% همه بر وفق محتسب قشود PageV02P838
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0285.png)

# محنت از دوستان چو نادر ثیست %~% راحت از دشمنان عجب نشود
# تیکوبد زوست1 هرچه می گویم %~% بد حواله3 بدو ادب نشود
# ای برادر تو از مشیت دان %~% این دو هرچند بی سبب نشود
# شب محنت به روز انجامد %~% زانکه بی روز هیچ شب نشود
# العکایة السادسة والاربعون 4 - اصمعی گوید : بعد از آنکه در تحصیل علمه
# ~~هر جد و جهد که امکان دارد خصوصا در علم لغت و تواریخ و انساب عرب و
# ~~اشعار و امثال ایشان به جای آوردم و منادمت ملوک و خلفا و مجالست ایشان
~~را
# ~~مستعد گشتم روی به در گاه هارون الرشید نهادم وچون اقبال آن آستانه
~~راملازمت
# ~~ئمودم و چون دولت آن عتبه را مجاور گشتم ، روزها در محادثت ms493 دربانان
~~بهشب
# ~~میرسانیدم و شبها به مسامرهآ پاسبانان به روز می آوردم ، منتظر تا
~~آفتاب دولتی
# ~~کدام روز طلوع کند و عروس مقصودی کدام شب در کنار آید . مدتی مدید در
# ~~فقر و محنت)2 و فقر و فاقه براین نسق بر آن در گاه میبودم و هر گاه که
~~ازطول
# ~~مداومت ملول گشتمی ، بیم آن بودی که ترک 8 مباشرت9 آن 10 کنم و خائب و
# ~~خاسر باز گردم ، و باز چون در عاقبت صبر وخاتمت ثبات تأمل کردمی
~~شکیبایی
# ~~پیش گرفتمی . یک شب بر عادت با آن حارس بر در گاه نشسته بودم12، یکی از
# ~~حاجبان بیرون آمد و گفت: [بردر گاه هیچ کسی12 نیست که شعر نیکوداند
~~گفتم:134
# ~~الله اکبر، رب مضیق14 فله التیسیر15، منم آنکه شعر نیکودانم . دست من
~~بگرفت
# ~~و گفت: پای درراه نه،اگراقبال یاری دهد16 وبخت مساعدت نماید وامیر
~~المؤمنین
# ~~را سخن تو خوش آید ، باشد که این شب غرهآ دولت17 تو شود . گفتم : بشرک
# ~~الله بالخیر ، و در رفتم . هارون الرشید را دیدم در صفتهای نشسته وجعفر
~~بن یحیی PageV02P839
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0286.png)

# ~~البرمکی1 پهلوی او نشسته ، وخادمان بر زبر2 (سر ایشان)2 ایستاده، ،
~~حاجب
# ~~مرا از دور بداشت درموضعی که سلام من بشنودند5، و سلام کردم. امیر
~~المؤمنین
# ~~گفت: اگردهشتی وروعتی هست لحظهای با گوشهای نشین تاساکن شوی بعداز آن
# ~~تا7 سخن توانی گفتن8 . با خویشتن9 گفتم اگر توقف کنم باشد که شغلی عارض
# ~~گردد که ایشان را از مفاوضهآ من شاغل آید ، واین فرصت (که روی
~~نمودهاست)0
# ~~فوت شود و ابدالدهردراین2 حسرت بمانم و این روز11 در نیابم. گفتم:
~~روشنایی
# ~~کرم امیر المؤمنین تاریکی وحشت از خاطرمن ربوده است و صیقل لطف اوزنگ
# ~~وحشت13 از آینهآ 14 دل من زدوده 15 ، امیرالمؤمنین تشریف سؤال ارزانی
~~دارد تا
# ~~جواب گویم ، یا16 من ابتدای سخن کنم و صواب گویم . امیر المؤمنین تبسم
~~نمود
# ~~و در جعفر نگریست و گفت : نیک آغاز کرد و 17 میتوان دانست که ms494 در صنعت
# ~~خویش ماهراست وامارات آن ظاهر. پس پرسید که توشاعری یاراوی؟ گفتم :
~~[راوی.
# ~~گفت : از آن که ؟ 182 گفتم : از آن هر خداوند جد و هزلی که در سخنش
# ~~عذوبتی باشد . هارون فرمود19 : «انصف20 القارة من راماها21 ». پس پرسید
~~که
# ~~معنی این سخن چیست؟ گفتم : در این دو وجه گفتهاند: یکی22 آنکه قاره23
~~اسم
# ~~قبیلهای24 است که تیراندازان خوب25 بودندی26 وایشان را رماة الحدق27
~~خواندندی
# ~~و28 در عهد ملوک یمن بودند و در لشکر29 درموکب خاص ملک برنشستندی. یک
~~PageV02P840
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0287.png)

# ~~روز در مصافی مبارزی در میدان آمد و از ایشان مبارزت خواست و گفت : آین
# ~~رماه الحدق ؟ ملک چون بشنید گفت : انصف القارة من راماها1 . پعنی انصاف
# ~~داده باشد هر که با قاره تیرانداختن طلبد ، و وجه دوم آنست که قاره سر
~~کوه بلند
# ~~یا موضع مرتفع3 را4 گوبند5 و بدین آن میخواهد که هر که در حلم و ثبات و
# ~~رفعت با این کوه مضاهات نماید مراماة7 کرده باشد . گفت : نیکو گفتی .
~~(بعد
# ~~از آن)8 گفت : از اشعار عجاج هیچ یاد داری؟ گفتم: بیشتر. گفت : این
~~قصیده
# ~~بخوان : «آرقنی9 طارق هم طرقا10 » آغاز کردم و اسب جواد تیزرو در میدان
# ~~چگونه رود، در ایستادم11 و12 هم بر آن 13 صفت جولان نمودن گرفتم تا
~~(بدان
# ~~ابیات)14 رسیدم که در مدح بنی امیه گفته بود. آنرا فرو گذاشتم ومدح
~~منصور
# ~~خواندن گرفتم . گفت : این به عمدا کردی یا به سهو ؟ گفتم : (عمدا
~~کردم)5
# ~~آفچه دروغ بود از مدح بنی امیه (رها کردم) 16 و آنچه صدق بود از12 مدح
# ~~منصور آغاز کردم18 . جعفربن یحیی گفت : بارک الله علیک، وقوف درچنین
~~مواقف19
# ~~ترا میزیبد. پس رشید در من نگریست و گفت : از آن عدی بن زراع20 چیزی
# ~~باد داری21 ؟ (گفتم : دارم23 . فرمود23 که برخوان24 :)25 «بانت26
~~سعادواکثرت
# ~~میعادها»27 آغاز28 کردم، (بی دهشت وروان)29 به تعجیل هرچه
~~تمامترمیخواندم30.

PageV02P841

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0288.png)

# ~~جعفر گفت : آهسته باش و تعجیل مکن که جز با ms495 غنیمت وصلت باز نگردی .
# ~~رشید جعفر را گفت : اگنون که عطا دادن بر من لازم کردی ترا نیز در بخشش
# ~~با من5 شریک باید بود. من خوشدل شدم و گفتم : تفاخر نمایم برعرب و عجم
~~که
# ~~خلیفه و وزیر6 در عطا دادن مرا7 با یکدیگر8 مشارکت میفرمایند9 . رشید
~~تبسمی
# ~~فرمود10 ، پس11 گفت : از اشعار ذوالرمة هیچ یاد داری؟ گفتم : بسیار.
~~گفت :
# ~~این قصیده را12 بخوان : العربیة13 «أمن حلر الهجران ولبک یطمح» . گفتم
~~:
# ~~این عروس شعر اوست . گفت : دامادش کدام است ؟ گفتم : این قصیده14 که15
# ~~ومابال عینک16 منها الماء ینسکب17» (فرمود که)18 برخوان. آغاز کردم
~~تابدانجا
# ~~رسیدم که0 وصف10 شتر11 کرده است . جعفر گفت : سخن در جهان (چنان
# ~~شده) 22 است که ما را در شنودن و گفتن وصف شتر 23 گرگن شب زنده باید
# ~~داشت . رشید فرمود که خاموش باش که24 آن شتر25 است که تاج ملک از سرشما
# ~~در ربود وازتخت پادشاهان26 را27 برانگیخت و ازپوست او تازیانهها28
~~ساختند29.
# ~~جعفر گفت: الحمدلله عقوبتم فرمودندبی گناه. رشید گفت : خطا کردی درسخن.
# ~~اگر گفتی استعین بالله31 صواب بودی32، که الحمدلله دروقت وصول نعمت
~~گویند
# ~~و استعانت در وقت وقوع شدت کنند2 . پس24 (ملول گشت35 و)26 گفت37:
~~PageV02P842
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0289.png)

# ~~جعفر1 امشب مهمان ماست ، باقی شب با اومسامرت نماید2. چون روز آیدرضای
# ~~خادم به3 نزدیک تو آید و سی هزار درم برساند . وچون او5 برفت جعفر گفت
~~:
# ~~اگر نه6 مجلس امیر المؤمنین بودی7 و نشاید که کسی در مجلس او در عطا
~~ویرا8
# ~~برابری کند ، و الا من نیز سیهزار دینار9 صله فرمودمی10 . اکنون بیست و
~~نه
# ~~هزار درم فرمودم ، چون روز شود به تو رسد . اصمعی گوید : هنوز نماز
~~بامداد
# ~~نگزارده11 بودم که هردو صله به من رسید و از جملهآ منعمان گشتم ، و بعد
~~از آن
# ~~رشید و جعفر را ملازمت نمودم و از ایشان (بسیار نیکویی)12 به من رسید .
# فصل - واین حکایت محر ضاست طالب اقبال رابرملازمت در گاه شهرپاران13 ms496
# ~~ومواظبت جناب دو لتیاران14 (از آنکه)15 هر که در سایهآ دیوار مقبلی
~~بنشیند آفتاب
# ~~سعادت به همه حال بر وی تابد ، چنانکه گفتهام :
# العربیة :
# # قرب الملوک وخدمته الخلفاء %~% سببأ حصول الرتبته العلیاء
# # جاور جنابهم تجد ما کشتهی %~% من رام دوا16خاض17 وی الدأماء
# # عین لهم فی اللطف منها نظرة %~% یغنیک بالأسماء18 والتعماء
# الفارسیة19 :
# # گرد در گاه مقبلان گردد %~% هر که او طالب شرف باشد
# # شرف از قرب شه شود حاصل %~% آب از بحر مغترف باشد
# # باش فرصت طلب که چون فرصت %~% فوت گردد بسی اسف باشد PageV02P843
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0290.png)

# # 843 %~% فرج بعد از شدت
# # خدمت شه چو یافتی پس از آن %~% از تو نکته از او لطف باشد
# # بخشش شاه جاه و مال بود %~% تحفهآ بخردان نتف باشد *
# # خلف صدق فاضلان سخن است %~% مگذارش که نا خلف باشد
# # گر به ترقیب پرورش یابد %~% این خلف نازش سلف باشد]1
# # در بر جوهری فزاید قدر %~% بر جاهل کم از خزف" باشد
# # پبادشاهان بدو3 چو محتاجند %~% ظلم باشد که در صدف باشد4
# و باعث است صاحب دولت را براحسان نمودن با اهل فضل و هترواعزاز
# ~~نمودن5 در حق حمله6 علم وادب ، تا همچنانکه او از گلستان فضل ایشان گلی
# ~~جیند ایشان از بستان کرم او میوه7 یابند ، چنانکه این اشعار9 تقریر می
~~کند :
# العربیة :
# # بقا استفدت بلاغته و براعته %~% عن مفلق یهدیک لطف بیانه1
# # نظما کنظم الدر بین عقوده %~% نثرا کنثر الورد فی0 آغصانه
# # انظم شتات11 اموره متفضلا %~% و انشر نظام6 المال فی احسانه
# الفارسیتة 12 :
### | بده ز شکر الطاف خویش" چینهآ او PageV02P844
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0291.png)

# ~~وبان او به نکت چون ترا نشاط افزود
# ~~ز جام قضلش چون جرعهایت نوش افتاد
### | پر از شراب عطا کن خم و قنینهٔ‌ او
# ~~ز بحر بخشش مگذار بی نصیب او را
### | چو یافت خاطر تو حصه از سفینهآ او
# ~~چو کرد بر تو هزینه جواهر صخنش
### | خزینهٔ‌ تو نباشد کم از هزینهآ او
# الحکایة الابعة و الاربعون4 - همرو بن ms497 مسعده که5 از جملهآ مقر بان و
~~ارکان
# ~~دولت امیرالمؤمنین [ مأمون]6 بود حکایت کند7 که در وقتی که8
~~امیرالمؤمنین
# ~~مأمونمرا بهاهوازمی فرستاد برای مصادره ومطالبه10 رخجی11، ودروقتشدت2
# ~~گرما بود ( و من 122 در کشتی نشسته بودم و بسیاری 14 برف در وی نهاده و
# ~~سابه بانها و مروحههای خیش16 مرتتب کرده و از بغداد2 به بصره می رفتم
~~تا از
# ~~آنجا به اهواز روم ، یک روز در غایت18 گرمی روز19 از کنار دجله شخصی
~~آواز
# ~~میداد که ای کشتیبان ! من بفرمودم تا20 کناره21 بر گرفتند . پیری را
~~دیدم12 سرو
# ~~پای برهنه و پیراهنی23 کهنه24 پوشیده . غلام را گفتم تا او را25 پرسید
~~که چه بوده
# ~~است26 ؟ گفت : مردی پیرم و ضعیف چنین که میبینی و بیم آنست که آفتاب
### | 3- این بیت در چاپی جنین است :
### | به صیقل کرمت غم زدا زسینهآ او
### | 2- اساص : قدادد
### | 13- PageV02P845
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0292.png)

# ~~مرا بسوزد و از حرارت هلاک شوم ، (خیری کنید ومرا امروز تا شب در1 کشتی
# ~~تشانید)3 تا خدای - تعالی4 - جزای5 گار6 شما به خیر کند7. کشتی با
~~کنار8 آوردند
# ~~و او را آواز دادم ، و (چون در کشتی نشست )10 بفرمودم تا پیراهنی و
# ~~دستاری بدو13 دادند ودست وروی بشست وساعتی آسایش یافت، گفتی مردهای4
# ~~بود زنده شد . و چون وقت غذا آمد شرم داشتم که او را جدا بنشانم،
~~بفرمودم
# ~~تا با ما بر16 سفره حاضر شد ونانی بهادب و ترتیب"1 بخورد الا آنکه18
~~اثرآن19
# ~~که20 دیر است تا گرسنه بودست21 )22 ظاهر بود . چون خوان بر گرفتند چشم
# ~~داشتم که بر خیزد و به جهت دست شستن با کنارهای23 رود ، چنانکه عوام24
~~در
# ~~مجلس خواص 25 به26 جهت رعایت ادب کنند27 ؛ برنخاست ، (وچون)8ادست
# ~~بشستم شرم داشتم که (اورا گویم)29 به جهت دست شتن20 (از مجلس بیرون
# ~~رو)21 . بفرمودم تا طشت و غسول32 پیش او بردند . و بعد از آن خواستم
~~که24
# ~~برخیزد تا من تکیه کنم . برنخاست ، گفتم : خواجه24 چه پیشه داری35 ms498 ؟
~~گفت:
# ~~جولاهگی 36 . (با خود) 27 گفتم : این افعال جولاهان است . پای دراز
~~کردم و
# ~~خویشتن28 در خواب ساختم . گفتم 29 : باشد که برخیزد . گفت : آصلحک الله
~~، PageV02P846
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0293.png)

# ~~پیشهآ تو چیست1 ؟ گفتم : این خیانت2 با نفس خود 2 کردهام و این بلیت به
~~4
# ~~سرخود من آوردهام، این احمق این5 نعمت و6 تجمل و غلامان نمی بیند
~~ونمیداند
# ~~که جنس2 من گسی را از پیشه نیرسند8 ، با این همه هیچ9 به از آن نیست
~~کهاورا
# ~~در (استهزا و سخریت) 10 کشم . گفتم : صناعت من کتابت است . گفت :
# ~~کتتاب11 بر پنج نوعند ، تو از کدام نوعی12 ؟ سخنی شنیدم14 من14 که (بیش
~~از
# ~~حد او بود)15 ، راست بنشستم و گفتم: بگوی16 که آن17 پنج نوع کدام
~~است18؟
# ~~گفت :
# یکی - کتابت19 خراج باشد ، باید که به شروط و طسوق و مساحت و
# ~~حساب20 عالم بود .
# دوم - کتابت21 احکام است باید که به حلال و حرام و اختلاف و اجماع و
# ~~اصول و فروع بصیر باشد .
# سیتم22 - کاتب معونت است ، علم او باید که به قصاص و2 جراحات و
# ~~مؤتات24 و سیاسات شامل باشد .
# چهارم - کاتب لشکر است [ باید ]25 که (او را)26 حلیهآ رجال وشناخت27
# ~~ذوات28 و چیزی از حساب معلوم باشد .
### | 3-
### | 1-
### | 22- PageV02P847
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0294.png)

# پتجم1 - کاتب رسایل است ، باید که ترتیب خطاب ومناسبت القاب و
# ~~درجات صدور مخاطباتآبداند ومقام اطالت وایجاز بشناسد و حسن خطو بلاغت
~~او
# ~~را حاصل بود ، تو از این پنجگانه کدامی؟ گفتم : من کاتب رسایل ام . گفت
~~:
# ~~اگر یکی را3 از برادران تو مادرش شوهر کند و خواهی که (از جنس تهنیت)4
# ~~چیزی بدو5 نویسی چگونه نویسی ؟ تهنیت  نویسی ؟ گفتم : تهنیت را وجهی
# ~~نمیدانم . گفت : پس تعزیت نویسی . با خود تفکر کردم ، (هیچ در خاطرم2
# ~~نیامد)8 ، گفتم: مرا از این9 معاف دار . گفت : داشتم ، اما کاتب رسایل
~~نیستی.
# ~~گفتم : من کاتب خراجم . گفت : اگر امیری ترا عمل ناحیتی فرماید تا
~~معاملت با
# ~~رعا یا به عدل و انصاف ms499 کنی یکی از اهل10 ناحیت پیش تو (آید و)11 تظلم
~~دارد
# ~~از مساحی که به مساحت زمینها مأمور باشد که در مساحت بر من ظلم کرده
~~است
# ~~ومستاح سو گند خورد که عدل کرده است)12 و رعیت از تو درخواست کند13
# ~~تا14 به سر آن زمین روی و به چشم خود ببینی تا حق به دست کیست ، چون به
# ~~سر آن زمین رفتی 15 پارهای زمین 7 باشد بر صورت 17 مایل قثتاء18 ،
~~چگونه
# ~~آنرا19 مساحت کنی ؟ گفتم [طول)20 : آن را یا آن کژی بگیرم و با عرض او
# ~~جمع کنم و بعد از آن [ درمثل آن ]21 ضرب کنم . گفت : مایل قثاء را هر
~~دو
# ~~سر تیز باشد و در تیزی آن تقویسی بود ، این ضرب که تو می گویی22 مساحت
# ~~راست نبود. گفتم : من کاتب قاضیام . گفت : چه گویی در آنکه مردی را
~~وفات
# ~~رسد و دو زن حامله بگذارد از 23 ( آن دو24) یکی بنده و یکی آزاد ، این
~~بنده PageV02P848
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0295.png)

# ~~پسوی بزاید و آن آزاد دختری، زن آزاد پسر (این بنده)1 را در مهد2 خویش
~~آنهد
# ~~و دختر خود4 را در گهوارة کنیزک کند و هردو به خصومت به نزدیک تو
~~آیندمیان
# ~~ایشان چگونه حکم کنی ؟ گفتم : نمیدانم . گفت : کاتب قاضی هم5 نیستی .
# ~~گفتم : من کاتب لشکرم. گفت : اگر در وقت عرض لشکر دو مرد که6 نام ایشان
# ~~و نام (جد وپدر)7 ایشان8 یکسان باشد بیایند وهیچ علامت نداشته باشند
~~الا
# ~~آنکه یکیرا لب زیرین شکافته باشد ویکیرا لب زبرین شکافته9 حلیهآ ایشان
~~چگونه
# ~~نویسی . گفتم که20 بنویسم که قلان الافلح11 و فلان الاعلم . (پس گفت)12
~~:
# ~~اگر واج13 ابشان متفاوت باشد و هردو ( در افزونی کوشند)14 و گویند بر
~~نام
# ~~من نوشتهای 15 چون16 بدانی17 که حق 18 با کیست ؟ گفتم : نمیدانم . گفت
~~:
# ~~کاتب لشکرهم نیستی. گفتم: من کاتب معونتم . گفت : اگر دوشخص به نزدیک19
# ~~تو آیند و هردو یکدیگر را سربشکسته باشند امتا شکستگی ms500 یکی موضحه باشد و
# ~~از آن دیگری)20 مأمومة 11 ، میان ایشان چگونه حکم کنی و میان آن22 هردو
# ~~جتایت23 تفاوت چه23 نهی؟ گفتم : نمیدانم . گفت : کاتب معونت هم نیستی،
# ~~خویشتن را کاری طلب کن ای مرد . نفس من در آن 25 طلب26 به نزدیک22 من
# ~~عظیم قاصر نمود وخجل [ گشتم]28 ، و از سخن او در خشم شدم . گفتم : روا
# ~~باشد که این جوابها چنانکه من ندانستم تو29 هم ندانی ، اگر به جواب
~~عالمی
### | 19 PageV02P849
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0296.png)

# ~~بگوی . گفت : اما آنکه مادرش شوهر کرده است 2 بنویس:3 اما بعد کارها
# ~~به تقدیر باری - تعالی - میرود نه4 بر وفق ارادت5 و اختیار6 و2 حسب
~~محبت و
# ~~مشیت بند گان، خبر تزوج8 والده به منرسید ، خدای - عز وجل1 - به10 آنچه
# ~~به افتاد تست درالحاق11 او به دیگر12 گذشتگان روزی گرداناد که گور کریم
~~ترین
# ~~شوهران است . و پوشیدهترین پردهها .
# و اما13 مساحت زمین14 که شکل مایل قثا15 دارد عمود آن را مساحت باید
# ~~کرد آن عدد که حاصل شود در مثل آن عدد وثلث آن عدد ضرب کردن آنچه بیرون
# ~~آید ماحت آن یاشد :
# و اما اشتباهی که در دختر وپسر افتد هردو شیر را وزن باید کرد ، آنچه
# ~~سبکتر باشد16 شیر دختر بود .
# امتا آنرا که لب زیرین شکافته باشد افلح ،) و17 اما فرق میان هر دو
# ~~شکستگی آن18 است که مأمومه19 را ثلث20 دیت واجب آید و موضحه21 (نصف
# ~~عشر)22 دیت23 . گفتم : ای شیخ نمی24 گفتی بافندهای25 ام ؟ گفت 16 :
~~بافندهٔ‌
# ~~سختم نه بافندهآ جامه ، و27 این ابیات برخواند :
# شعر28 :
# ما هر بؤس ولا قعیم %~% ولا ولی ویهها نصیب
# قد ذکت حلوا و ذهت مرا %~% کداک عیش الفتی ضروب
# نوائب الدهر آدبتنی %~% و انما یوعظ الادیب
### | 4
### | 1
### | 14- ت : زمیی 15 - PageV02P850
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0297.png)

# ترجمه این است)1 :
# ~~نگذشت رنج و راحت و اندوه و خر می
### | الا که داد دهر ز هر یک2 مرا نصیب
# ~~شیرین و( تلخ وشور)4 چشیدم ز روز ms501 گار
### | بر یک نسق نباشد %~% ایام با لبیب
# ~~از حادثات دهر مؤد ب شدم، بلی
### | پند از زمانه گیرد هر فاضل و ادیب
# گفتم5 : حال تو6 نیک پریشان میبینم ، سبب آن چیست ؟ گفت : منمردی
# ~~نو یسندهام7 ، مد تی8 بیکار و بی1 شغل بودم وعیال واولادم بسیار شدند ،
~~ومحنتها
# ~~متواتر شد ، به10 امید آن از خانه بیرون آمدم که به ولایتی روم وشغلی
~~طلب
# ~~کنم، قطاع طریق11 برمن افتادند وحال [من]12 بدین رسید که مشاهده می
~~فرمایی.
# ~~گفتم : من به کاری بزرگ میروم که در آن کار چون تو چندین کس میباید1 تا
# ~~آن کارها کفایت شود و در حال خلعتی شایستهآ (او بفرمودم 14) ، و پنج
~~هزار
# ~~دینار15 صله بدو تسلیم کردم و گفتم : چون به اهواز رسم7 کارهای بزرگ به
~~تو
# ~~مفوض گردانم17 . و چون به اهواز رسیدیم18 محاسبهٔ‌ رخجی و مناظره و
~~مناقشه PageV02P851
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0298.png)

# ~~در کارها بدو باز گذاشتم و استخراج آنچه بر او بود به جای آورد2 ، و
~~اثر
# ~~کفایت و کاردانی بنمود ومتصب او به نزدیک من بزز گ گشت و نعمتش بسیارشد
~~.
# فصل - و فایدهآ این حکایت آن است که مرد را اگر چه تنها و شوریده2-
# ~~حال بینی3 (و پریشان روز گار4) ، به چشم حقارت ننگری5 ، بلکه تیغ قیحتی
# ~~در نیام خلق [بسیار ]2 باشد ، و مرد هنرمند در جامهآ کهنه بی شمار8
~~افقد9 .
# شعر10 :
# # لا تحقرن ثمریبا رت 11 هیاته %~% یمشی علی الدرض هونا خاسرأ حافی
# ~~فرب ذی شملته تربو محاسنه
# الفارسیتة 124 :
# به حقارت نگه مکن به کسی %~% که بود هیأتش13 بشولیده
# زانگه اندر زمانه بسیارست %~% گنجهای به خاک پوشیده
# و دوم - آنکه هنرمند اگرچه صاحب واقعه و کار افتاده شود و او را پیرون
# ~~فضل و هنر هیچ سرمایه نماند (از دولت طمع) 14 نباید برید و از نعمت
~~تومید
# ~~نباید شد که به واسطهآ هنر دولت خود روی نماید و به وسیلت فضل15 نعمت
~~خود
# ~~یه دست آید ، واین ابیات (از ms502 منشآت من)16 مناسب این معنی است :
# العربیة17 :
# # خیر النآخائر عندی العلم والودب %~% من کل ما هو موروث و مهتسب
# # آلفضل یسعفه ان خاب فی آرب %~% والعلم ینفعه إن فاقه الظفب18
~~PageV02P852
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0299.png)

# ~~الفارسیة1 :
# ~~فضل و هنر هست ، زرم گو مباش
### | بیشتر از ما %~% حضرم گو مباش
# ~~گرچه2 بجز سر همه دردسر است
### | سر چو بود درد سرم گو مباش
# ~~این1 قدرم هست که خرسندی است4
### | بس بود آن ، بیشترم گو میاش
# ~~چون به قضا و قدر است 5 آنچه هست
### | گر نبود این قدرم گو مباش
# ~~من چو سوارم به هنرهای خویش
### | اسب و ستام بزرم گو مباش
# ~~مرکب معنی است مرا زیر ران
### | مرکب صورت دگرم گو مباش
# ~~چون به سخن هم نفس عیسیم
### | مشغلهآ گاو و. خرم گو مباش
# ~~بال و پر مرد بود نعمتش
### | من چو بدین مینپرم گو مباش
# ~~نعمت7 من بال و پر من بس است
### | بهتر ازین بال و پرم گو مباش
# ~~هر چه هنر نیست بود عیب مرد
### | گر نبود جز هنرم گو مباش
# ~~1الحکایة الثامنة و الاربعون8 - وهم ازعمروبن مسعده نزدیک بدین1 حکایت
~~PageV02P853
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0300.png)

# ~~روایت می کنند که1 در وقتی که اوازواسط به بغداد میرفت در کشتی، و2
~~بهغایت
# ~~گرم بود ، شخصی از کنار3 دجله آواز داد که4 خداوند کشتی به نعمتی که
~~خدای
# ~~را در حق تو هست 5 بفرمای 6 تا مرا در کشتی نشانند (که قوت رفتار ندارم
~~و
# ~~طاقت7 نمی آرم . عمرو گوید : نگاه کردم، پیری ضعیف را دیدم8 برهنه،
~~بفرمودم
# ~~تا او را در کشتی نشاندند)9 و چون در کشتی آمد بیهوش بیفتاد چنانکه
~~گمان بردم
# ~~که (زنده نیست)10 ، و بعد از ساعتی چون11 با هوش آمد از حال و قصهآ
~~او12
# ~~بپرسیدم ، گفت : حادثهآ من سخت است و قصهآ من دراز ، و بگریست ، و2 مرا
# ~~بر وی رحم14 آمد و ( امر فرمودم)15 تا جامهای16 در وی17 پوشانیدند18 و
~~چون
# ~~اندکی19 قوت 20 گرفت و با ms503 خویشتن آمد گفتم : چاره نیست از آنکه قصهآ
# ~~خویش21 بامن شرح دهی. گفت22 : مردی صاحب نعمت بودم23 وخداوندثروت4
# ~~و صرافی کردمی15 . وقتی کنیزکی بخریدم به پانصد دینار و دوستی آن کنیزک
# ~~به غایت26 در دل من جایگیر آمد ، و (یک ساعت)27 بی او صبر"1 (نتوانستمی
# ~~کرد)29 و اگر لحظهای 30 به مصلحتی31 بیرون رفتمی32 (یا به خرید و
~~فروخت33
# ~~بر دکان34 بنشستمی)35 بیم آن36 بودی که به جنون انجامد تا آنگاه که32
~~بهخانه28 PageV02P854
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0301.png)

# ~~مراجعت کردمی و بدین سبب از کسب باز ماندم و دکان معطل شد و (تمامت
# ~~سرمایه)1 بر وی نفقه کردم2 تاکم وبیش هیچ چیز، نماند و با این دست
~~تنگییک
# ~~الحظه از5 (وی مفارقت) 6 طاقت نداشتمی، و کار بدانجای 2 رسید که دکان
~~باز
# ~~شکافتم و چوب و در و آلت آن می فروختم تا آن نیز خرج شد ، وکنیزک حامله
# ~~بود ، وقت وضع حمل آمد و گفت : (ای فلان)8 حیلهای ساز و قدری انگبین
# ~~و روغن وآنچه در این حالت10 ما لابد باشد بخر و الا بیم آنست که هلاک
~~شوم،
# ~~من هیچ وجوه نداشتم و22 حیله ندانستم و12 (ازغصته هلال13 «خواستم
~~شد14»)15
# ~~و از دست تنگی و دلتنگی بسیار بگریستم ، و چون بیرون رفتم و هیچ7 حاصل
# ~~نشد از خجالت با17 پیش18 اونتوانستم آمد و ازشرم از کسی سؤال نتوانستم
~~کرد.
# ~~روی از شهر بیرون نهادم و به راه نهروان برفتم ، و همچنان دیه به دیه
~~(و مرحله
# ~~ه مرحله) 19 می رفتم تا به خراسان رسیدم ، آنجا آشنایی بیافتم ، در حق
~~من
# ~~نیکویی کرد ومرا21 سرمایهای11 داد تا به تجارت"2 مشغول شدم وخدای
~~درروزی
# ~~برمن گشاده گردانید و22 مالی عظیم بهدست آمد و دیگر باره25 از جملهآ
~~توانگران
# ~~و منعمان)26 گشتم و از حال آن کنیزک و حیات او یک دوسال با خبر بودم ،
~~و
# ~~بعداز آن اخبار ایشان از من منقطع گشت27 ، و چندانکه مکتوب28 نوشتم
~~وفرستادم29
# ~~هیچ جواب نیامد ms504 و شک نکردم که او را وفات رسیده است. وچون (چند سال).

PageV02P855

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0302.png)

# ~~برآمد و مال1 به2 بیست هزاردینار رسید3 حب وطن، دامنگیر شد و بدان مال
~~و5
# ~~متاع خریدم وروی به بغداد نهادم ، و چون میان فارس و اهواز رسیدم دزدان
# ~~قصد من کردند)7 و تمامت8 آنچه داشتم ببردند9 و من به یک تو20 پیراهن11
~~از
# ~~میان ایشان بجستم و کار بدین رسید که میبینی ، و از آن وقت12 که من از
~~بغداد
# ~~رفتهام13 تا به14 امروز بیست وهشت سال است . عمرو بن مسعده گوید مرا15
~~از
# ~~کمال محنت او عجب آمد16 و برحالت او17 رقت کردم18 ، او را وعده دادم که
# ~~چون به بغداد رسم19 ترا20 به کاری مناسب22 موسوم22 گردانم که نفعی23
~~تمام4
# ~~به تو 25 رسد و در خفض عیش7 و فراخی نعمت روز گار توانی 27 گذاشت . و
# ~~چون به28 بغداد رسیدم20 او برفت تا حال (اهل ووطن)30 باز داند ، ومدتی1
# ~~بگذشت که34 او را ندیدم و بر خاطر من فراموش شد ، تا یک روز (از سرای
# ~~بیرون آمدم)2 بر عزیمت" خدمت امیر المؤمنین25 ، او را دیدم بر استری
# ~~رهوار37 با زین و لگام28 زر39 بر نشسته و جامههای قیمتی40 پوشیده
~~وغلامی سیاه PageV02P856
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0303.png)

# ~~غاشیه1 بر گرفته و بر در سرای من ایستاده ، چون2 او را بدیدم ترحیبی که
~~واجب
# ~~کرد به جای آوردم و از حال او پرسیدم2 . گفت : قصهآ [من]3 دراز اسنت.
~~گفتم:
# ~~فردا (با نزدیک من)5 آی . چون7 (دیگر روز)8 بود بازآمد ، گفتم : به
~~ظاهر
# ~~حال تو که آراستگی دارد خوشدل گشتم ، اما از حقیقت آن (اگر خبر کنی 7
# ~~متت دارم)10. گفت11 : آن روز که19 از کشتی بیرون آمدم و به سرای خویث
# ~~رفتم دیوار سرای14 که با15 شارع داشت (همان بود که من گذاشته بودم)16 ،
# ~~جز آنکه دهلیز بلندتر (شده بود) 17 و دری خوب18 بر آویخته19 و دکانها
~~به20
# ~~رسم سرای بزرگان کشیده و دربانان قشسته و ms505 مرکب" در زین و خدمتگاران و
# ~~سرهنگانایستاده، گفتم : «ات لله وانا إلیه راجعون » * ، کنیزک را وفات
~~رسیده
# ~~است و کسی از اصحاب سلطان سرای23 را24 ملکیتت (بهدست)25 فرو26 گرفته .
# ~~بر سر محلهآ ما دکان بقالی بود ، آنجا رفتم ، جوانی را 16 دیدم بر آن
~~28 دکان
# ~~نشسته . گفتم29 : (ازآن)30 فلان بقال چه31 باشی؟ وآن32 بقال را (که
~~(وقتی)33
# ~~دیده بودم)32 نام بردم ، گفت : من پسر آن بقالم . ( گفتم : پدرت راکی
~~وفات PageV02P857
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0304.png)

# ~~ازآن پسردایهآ امیرالمؤمنین است (وامروز خزینه دار وصاحب بیت المال
~~است)1.
# ~~گفتم : بیرون2 آنکه پسر دایهآ امیرالمؤمنین است به چه چیز1 دیگر4
~~(اورا)5 نسبت
# ~~کنند و به که باز خوانند ؟ گفت : پسر فلان الصیرفی ، و نام من برد .
~~گفتم :
# ~~این سرا که بهاو2 فروخت ؟ گفت8: سرای پدر اوست؟ گفتم : پدرش زنده است؟
# ~~گفت : نه9. گفتم : ابتدای حال ایشان میدانی که چگونه بوده است ؟ گفت:
~~آری
# ~~بدرم حکایت کرد که آن مرد صر افی10 بزرگ بود و نعمت و ثروت بسیار داشت،
# ~~درویش گشت و مادر این پسر را وقت وضع حمل بود ، به طلب اسبابی که در
# ~~آن وقت به کار آید11 بیرون رفت و مفقود شد و مادر این پسر پیش پدر من
# ~~فرستاد و صورت حال بگفت . پدرم آنچه 15 مایحتاج بود در نفاس16 ،
~~بفرستاد و
# ~~( درمی چند نیز)17 با آن (به هم)2 بفرستاد . پدرم حکایت کرد که هنوز آن
# ~~درمها19 خرج10 نکرده بود که امیر المؤمنین رشید را پسری آمد و (به جهت
~~او)1
# ~~هردایه که آوردند 22 شیر (از24 دایگان) 24 قبول نکرد ، تا به مادر این
~~پسر نشان
# ~~دادند . چون بچه را25 در کنار او نهادند ، در حال شیر او26 مکیدن گرفت
~~و آن
# ~~کودک ، مأمون است27 وحال آن28 کنیزک29 نیکوشد ، و مال40 بسیار بدو رسید
# ~~و چون مأمون به خراسان رفت دایه وپسر دایه با او برفتند ، وما از حال
~~ایشان
# ~~هیچ خبر نداشتیم ، تا اکنون که31 مأمون در امان باری ms506 - تعالی - باز
~~رسید22 واین PageV02P858
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0305.png)

# ~~پسر برنایی1 نیکوروی شده بود، اینسرای را عمارت فرمود و اکنون در تعمتی
# ~~تمام و حالی با نظام (روز گارمی گذراند)3. گفتم : هیچ میدانی که مادرش
~~ساکن
# ~~خطهآ حیات است یا محبوس حفرة4 ممات ؟ گفت : هنوز گلبرگ5 وجودش تازه
# ~~است ونضارت6 چمن اقبالش بیاندازه ، و روز گار خویش را موزع گردانیده
# ~~است و ایام خویش را منقسم کرده بر آنکه گاهی7 به جهت دلداری پسرقعود
~~کند
# ~~وگاهی در حرم (امیرالمؤمنین به خدمت)  قیام نماید . من حمد باری -
~~تعالی -
# ~~بر زبان راندم و خدای را ( درمقام شکر)9 به نود و نه نام خواندم10
~~وباجمعی1
# ~~مردمان بدان سرای رفتم12 . صحن سرایی دیدم در غایت خوشی و نهایت دلکشی
# ~~فرشهای خوب انداخته و متکاهای زیبا ساخته و سقفهای عالی افراشته و
~~نقشهای
# ~~بدیع نگاشته ، و جوانی با روی چون ماه وخط سیاه درصدر نشسته (و زمرهای
# ~~انبوه از کتاب و حساب با دفترها بهزانوی ادب در آمده ، و تجار و
~~بنداران
# ~~از هرطرف نشسته)13 و تختههای جامه و بدرههای زر نهاده ، و چون نیک در
~~آن
# ~~جوان تأمل کردم ، در شمایل و مخایل و صورت و معنی او شبه و شکل خویش
# ~~معاینه دیدم ، ومتیقن گشتم که 14 پسر من است ، و در میان مردمان بتشستم
~~،
# ~~چندانکه)15 مجلس خالی شد روی به من کرد که ای پیر حاجتی و مهمتیهست؟
# ~~گفتم : آری اما نمیشاید که این سخن جز تو (کسی دیگر)16 شتود . غلامان
# ~~را بفرمود17 تا18 یک سو رفتند . (بعد از آن19) گفت : بیار تا چه داری ؟
~~گفتم:
# ~~مناصل شجره و عرق دوحه واساس بنیت و قاعدة وجود تویعنی پدرتوام . چون
~~PageV02P859
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0306.png)

# ~~این سخن)1 بشنید رنگ2 رویش یگردید ومرا3 هیچ جواب نداد و به سرعتی
# ~~هرچه تمامتر در سرای حرم رقت ، و خادمی بیرون آمد و گفت : تفضل فرمای5.
# ~~در سرای)6 رفتم، ، پردهای دیدم بسته و کرسی ای (در پیش پرده)8 نهاده ،
~~و
# ~~آن چوان بر ms507 آن کرسی نشسته . مرا گفت بنشین ، و خود در9 اندرون پرده رفت
# ~~و از پس پرده حس حرکت مردم و سخن گفتن شنیدم ، گفتم : مینماید که
# ~~میخواهی که10 حقیقت11 این سخن که12 گفتم از فلانه معلوم کنی13 ، ونام
~~کنیزک
# ~~بگفتم . من15 این سخن هنوز16 در دهان داشتم که کنیزک از پس پرده بیرون
~~آمد
# ~~و گفت : به خدای17 که خواجهآ من است ؟و دست در گردن من کرد و گریستن
# ~~آغاز نهاد ، و آن جوان متحیر بماند18 و اثر تشویر وحیرت بر چهرة او
~~ظاهر
# ~~شد19 ، و بعد از آن20 حال من پرسید21 ، تمامت حال 22 خود23 با او شرح
~~دادم ،
# ~~و او نیز حکایت احوال خویش بگفت، چنانکه از پسر بقال شنیده24 بودم ،
~~وچون
# ~~از سخن25 فارغ شدیم)26 آن جوان بیرون رفت27 . ( بعد ازساعتی)28 خادمی
# ~~بیامد و گفت : فرزند توقتع می کند که تجشم قرمایی و به نزدیک او29
~~آیی30 .
# ~~بیرون رفتم ، چون مرا21 از دور بدید32 برخاست و خدمت گرد و از تقصیر
~~عذر
# ~~خواست و مرا بهخدمت امیرالمؤمنین برد ، و این جامه33 که پوشیدهام34
~~واین5 PageV02P860
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0307.png)

# ~~استر که برنشستهام تشریف امیرالمؤمنین است ، وشغلی که به پسرم مفوض بود
# ~~به من حوالت 2 فرمود ، و او را به کاری بزرگ موسوم گردانید و 3 ملازمت
# ~~حضرت فرمود4 . و خواستم که بیایم و شکر انعام تو بگزارم و از تجد د
~~نعمت5
# ~~و معاودت دولت خویش ترا اعلام کنم . عمر و بن مسعده گوید : چون نام پسر
# ~~دایه2آ امیرالمؤمنین برد بشناختم واز حال او تعجب نمودم .
# فصل - و این حکایت امیدوار می گرداند کسانی8 را که مدتی مدید وعهدی
# ~~بعید عزیزی از9 ایشان مفقود شود و از موت وحیات او هیچ خبر نباشد10
~~بدانچه
# ~~معاودت او بامسقط رأس در حساب دارند و ازمراجعت او با مقر عز
~~ناامیدنباشند
# ~~و این ابیات در این معنی منظوم است .
# العربیتة :
# # من غاب عن آهله وامتد عیبته %~% یعد إذا عاش مستورا الی ms508 الوطن
# # و یمش فی منح عند المقام به %~% و ان یگن برهته دی شدة المحن
# # و فرحته الآدب تنسیه مذلته %~% فی الاغتراب وتسلیه عن الحزن
# الفارسیتة)14 :
# غریب را شب هجر ار چه دیر یاز15 آید
### | چو زنده ماند روزی به خانه باز آید
# چوجغد اگر16 چه بهویران17 بسی کند منزل
### | شکار کرده تذرو طرب چو باز آید
# ز دهر یابد نا گه به وصل پروانه
### | چو شمع گرچه تن از هجر در گداز آید PageV02P861
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0308.png)

### | قرج بعد از شدت
# ~~عوش آن زمان که فراز و نشیب پیموده
# #  %~% سی به خانهٔ‌ اصلی خود فراز آید
# ~~جو سبزه بود لگدکوب مدتی ، نا گه1
# #  %~% بو سرو بر چمن بخت2 سرفراز آید)3 PageV02P862
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0309.png)

### | الباب الثامن
# لی من أشفی علی ان یفعل، ، فکان الخلاص من العتل إلیه آعجل
### | باب هشقم
# در3 حال کسانآی که به کشتن نزدیک شده نجات یافتند ، ومرگ باخود مقرر
# ~~کرده4 ، حیات دیدند ، (و در این پانزده حکایت است)5 :
# الحکایة الاولی من الیاب الثامن : در تاریخ خلفا آوردهاند که چون مأمون
# ~~خلیفه [بر6) ابراهیم بن مهدی7 که عم او بود و در8 وقت غیبت [او]9 به
~~خراسان
# ~~در بغداد دعوی خلافت کرده بود و خلاف او ظاهر کرده ، دست یافت او را به
~~-
# ~~نزدیک10 احمد ین ابی خالد فرستاد تا به نزدیک او محبوس باشد ،
~~وچونابراهیم
# ~~به نزدیک احمد بن ابیخالد در11 رفت ، گفت : شکر و سپاس" مر2 خدای را
# ~~که مرا حبس به نزدیک15 تو فرمودند و به غیر تو مبتلا نگردانیدند .
~~ابراهیم بن
# ~~المهدی گوید : چون من این سخن بگفتم ، احمد روی ترش کرد و بانگ بر من
# ~~زد و گفت : این چه گمان نیک است ترا بر من در حق خویش7؟ اگرمی پنداری
# ~~که18 امیرالمؤمنین مرا19 به گردن زدن تو قرماید20 ، من در آن12 توقف
~~کنم و PageV02P863
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0310.png)

# ~~به کسی دیگر باز گذارم ، سهو کردهای . چون او این بگفت من درمجلس او
~~تأمل
# ~~کردم ، جماعتی (را ms509 دیدم)1 که از اکابر2 خراسان 3 حاضر بودند و اثر
~~انکار بر4
# ~~روی ایشان مشاهده کردم ، گفتم که5 راست می گویی که 6 امیرالمؤمنین ترا
~~به
# ~~قتل من فرماید ، تو درآن ملوم2 نباشی واگر مرا نیز (فرمان دهد)8 تا
~~سینهآ تو
# ~~بشکافم و جگر تو بیرون کنم من نیز معذور باشم ، و این شکر و سپاس10
~~هرچند
# ~~(خدای را - جل جلاله)11 - در کل احوال واجب است نه12 برای آن کردم3
# ~~که حسن ظن (بهتو)14 باعث بر آن15 بود بل موجب شکر آن است که امیر
~~المؤمنین
# ~~را خدمتکاران بر دو نوع باشند : اهل قلم واهل سلاح ، چون قصد کشتن کسی
# ~~کند او را به اهل سلاح سپارد ، و چون غرضش مناظره و توبیخ باشد وقصد
~~جان
# ~~نباشد16 به اهل قلم تسلیم کند. پس شکر می گزارم17 که18 گناهی که
~~برمنرفت9
# ~~امیرالمؤمنین مرا در موقف (مناظره به)20 سؤال فرو آورد نه21 در محل قتل
~~ونکال.
# ~~چون این سخن11 بگفتم جماعت23 حاضران را خوش آمد و رویهاشان از نشاط
# ~~بر افروخت ، و احمد بن ابی خالد گفت سخن" هر5 شخصی بر قدر نفس و
# ~~اصل او باشد ، سخن تو27 در رفعت و معنی مناسب قدر نفس ( تو در)28 نسب9
# ~~وقدرت30 مهدی و سخن من مناسب خلق و نفس من21 (وفراخور یزید الاحول)2
~~PageV02P864
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0311.png)

# ~~و من از آنچه1 گفتم در مقام اعتذارم و بانفس خود در انکار ، این هفوت
~~از من
# ~~در گذران تا خدای - تعالی - زلات تو از تو در گذراند . و چون مدت ینجاه
~~و
# ~~پنج روز در خانهآ او بودم3 یک شب بعد از آن که نصفی از شب گذشته بود
~~بیامد
# ~~و مرا از آن موضع که بودم بیرون آورد و زرهی در من پوشانید و در اعهای
~~بر
# ~~زبرآن و2 بر اسبی نشاند و بهجانب غربی روان شد. و چون به میان جسر5
~~خالد6
# ~~رسید مرا با اصحاب خویش آنجا بداشت و خود براند ، و من چون ms510 دیدم که زره
# ~~در زیر دراعه در من پوشانید باخود گفتم مرا به نزدیک مردی مست می برد ،
# ~~این به جهت احتیاط کرده است تا اگر از سر مستی چیزی بر من زند وقایهای
# ~~پاشد ، و با خود ( اندیشه کردم8) که9 اگر چنان حرکتی (صادر شود)10
~~خودرا
# ~~مرده سازم . وچون او برقت در حال باز گردید و گفت: امیر المؤمنین
~~میفرماید11
# ~~ای فاسق! آنچه از تو حادث (گشته است)12 در ماتقدم ، گفایت نبود که امشب
# ~~این عائشه13 وابن الافریقی12 را برانگیختی و از تضریب تو خروج کردند تا
~~من
# ~~محتاج آن گشتم که به نفس خویش 15 بر بایست نشست و به مقاتلت و محاربت
# ~~ابشان مشغول شد تا آنگاه 16 که خدای - تعالی 17 - بر ایشان ظفر داد ،
~~وهمه را
# ~~به دوزخ فرستادم و ترا نیز بدیشان خواهم رسانید ، اگر حجتی داری بگوی18
~~و
# ~~لا19 همین لحظه بدیشان20 لاحق شوی . چون من21 این سخن بشنیدم22 دانستم
# ~~که این سخن کسی است که مستی بر او23 غالب شده است ، مرا24 اول اورابه
~~خشم
# ~~باید25 آورد تا غضب سکر او26 کمتر کند. احمد را گفتم : خون من در
~~گردنتو، PageV02P865
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0312.png)

# ~~از خدای بترس و در کشتن من سعی مکن. گفت : ای فلان ! من چه توانم1 کرد
# ~~و به2 دست من چه3 بر آید ؟ هر گز باشد که4 خلاف آنچه امیر المؤمنین
~~فرمان دهد
# ~~توانم کرد؟آ گفتم : نه5 ، اما بدین سخن آن میخواهم که پیغام من (حرفا
~~بحرف)6
# ~~بدو رسانی7 ، و با خود گمان بری که صلاح من در آن است8 ، الله الله
~~هرچه
# ~~گویم حرفا بحرف ادا کن و در خون من ساعی مباش. گفت : چنان کنم . گفتم9:
# ~~او را10 بگوی11 : یا امیر المؤمنین اگر تو عقل داری باید که بدانی که
~~من عقل
# ~~دارم ، به همه حال او این سخن را12 (دیگر باره)13 اعادت طلبد (توباز)14
~~اعادت
# ~~کنی 15 ، به همه حال گوید 16 : میدانم که او عقل دارد ms511 ، اکنون چه شد 17
~~؟ تو
# ~~یگوی18 که می گوید19 یا امیرالمؤمتین تو در آن وقت که از شهر بیرون
~~بودی و
# ~~من در شهر مطاع و فرمانروا و نافذ الامر بودم و عالمی از مردمان با من
~~و در
# ~~ییعت10 من بودند21، استتار اختیار کردم و از (مقاومت ومقابلت)22 با22
~~تواجتناب
# ~~نمودم وملک به تو تسلیم کردم ، امروز که تو در مسند خلافت به سعادت
~~ممکن
# ~~نشستهای در شهر خود وشهر آبای خویش ، و من درسردابهآ ابن ابی خالد
~~محبوس
# ~~و مقیتد وچهار موکتل ملازم ، مردمان را ( برخروج)24 بر25 تو تحریض می
~~کنم
# ~~و خلاف تو ظاهر می گردانم ؟ این فعلی باشد که هیچ عاقل بر آن اقدام
~~ننماید .

PageV02P866

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0313.png)

# ~~چون ابن ابی خالد این رسالت را1 ادا کرد 2، گفت : راست می گوید او را
~~با
# ~~موضع خود3 برید3 . ابن ابی خالد را دیدم که اسب میدوانید و آواز میداد
~~که
# ~~سلامت ، سلامت والحمد لله ، ومرا با منزل خویش5 برد و بعد از چند (روز
# ~~دیگر)7 بوران بنت الحسن بن سهل شفاعت کرد و خلاص یافتم .
# فصل - و این حکایت منبی8 است از آنکه اعتذار لطیف و سخن معقول و
# ~~راست از بلیات موجب نجات اصت و در مهالک سبب ابقای حیات ، چنانکه
# ~~ابراهیم بن المهدی را9 ، و این ابیات مناسب10 (این معانی است)11 .
# شعر12 :
# # تلطف فی مقام العلر جدا %~% لان اللطف یدهب بالضقائن
# # وکن فیما اعتلیرت بهصدووا12 %~% فان النجح لا یرجوه مائین
# # بحن الهول یحنی ممتریحا %~% فتی هو من قیبیل الفعل خائین
# الفارسیتة15 :
# ~~سخن چو سخته و معقول باشد و بی حشو
### | به نزد عاقل ، مقبول 16 و دلپذیر آید17
# ~~الطیفه کز سر علم18 آید و درست رود19
### | چو پا بلغزد روزیت20 دستگیر آید
# ~~گمان کژ چو کمان دل فرو کند از زه
### | چوعذر راست ز شست سخن چوتیر آید]1 PageV02P867
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0314.png)

# الحکایة الثانیة من الباب الثامن - آوردهاند که چون مدت تواری و ایام
# ~~استتار ابراهیم بن المهدی ms512 به حد امتداد کشید یک شب ازغایت دلتنگی
~~ازموضعی
# ~~که در آنجا بود بیرون آمد ، در لباس زنی، و1 عطراستعمال2 کرده بود3
~~ورایحهآ
# ~~آن از وی می آمد ، بر یکی از پاسبانان بگذشت نسیم عطر یه مشام پاسبان6
~~رسید4
# ~~در شک افتاد که6 زنی است یا مردی، وچون با او به2 سخن آمد8 معلوم
~~شد9که10
# ~~مردی است ، او را بگرفت11 . پاسبان را گفت : بگیر12 انگشتری ای که
~~قیمتش
# ~~می هزار دینار است و مرا بگذار . پاسبان قبول نکرد و او را به نزدیک
~~صاحب
# ~~شرط برد و صاحب شرط به13 نزدیک مأمون آمد و او را اعلام کرد . مأمون
# ~~قرمود که او را هم در آن زی وهیأت که هست نگاه دارید15 ، چون (طلب
~~کنم)16
# ~~به نزدیک من آرید 17 . پس به مجلس عام بنشست و ارکان دولت را18 و اکابر
# ~~بنیهاشم را حاضر گردانید19، وخطیبی برخاست و ذکر فتح و ظفراو با20
~~ابراهیم
# ~~آغاز کرد و شرح فضل و بزرگواری او دادن گرفت ، و ابراهیم را هم در آن
# ~~الباس بیاوردند11 ، و بر مأمون به خلافت سلام کرد و گفت : یا
~~امیرالمؤمنین تو
# ~~خداوند حقی و به جرمی که کردهام حکم تو بر جان ومال من نافذ است واراقت
# ~~خون من ترا جایز ، اما عفو22 به تقوی نزدیکتر است ، و خدای - تعالی -
~~ترا
# ~~یر جملهآ عفو کنند گان فائق گردانیده است چنانکه مرا بر جملهآ 23
~~گناهگاران ،
# ~~اگر بدین گناه مرا مؤاخذت کنی عدل باشد و اگر عفو کنی فضل ، و این شعر
# ~~بخواند : العربیة 24 PageV02P868
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0315.png)

# # ذنبی الیک عظیم %~% و آنت آعظم منه
# # فخد بحقک آولد2 %~% فاصفح بحلمک عنه
# # اون لم آگآن هی فعالی %~% من العرای فعنه3
# ~~ترجمه4 :
# ~~گناهم ارچه بزرگ است و جرمم ارچه عظیم
### | تو از گناهم5 هستی بزر گتر بسیار
# ~~ه عدل بستان داد از گناهکار ، ارنی
### | به حلم کار کن و جرم کرده را بگذار
# ~~من ار به فعل بد از جملهآ کرام ms513 نیم
### | تو از کرامی" ، در عفو باش نیکو گار
# ~~[و این بیت نیز می گفت : بیت]1
# آذفبت9 ذتبا عظیما %~% و آنت للعفو آهل
# # فان عفوت وممن %~% و ان جزیت فعدل
# ~~الترجمه]10 :
# ~~اگر سزای عذابم من از  گنهکاری
### | به عفو و حلم تو هم از کرم سزاواری
# ~~اگر عذاب کنی عدل باشد و انصاف
### | و گر ببخشی ، بخشایش11 و نکو کاری
# ~~مأمون را12 این سخن در13 رقت آورد ، روی به برادرش گرد ابواسحاق
~~PageV02P869
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0316.png)

#
# ~~و پسرش عباس ، و به ارکان دولت و اعیان مملکت ، و گفت : در2 باب او3چه
# ~~میفرمایید3؟ بعضی گفتند: گردنش بباید زد و بعضی گفتند5 گوشتش6 به
~~مقراض،
# ~~بیاید9 چید تا آنگاه9 که هلاک شود ، و بعضی گفتند : دست و پاش بباید10
~~برید
# ~~و بگذاشت11 تا در12 عقوبت بمیرد . علی الجمله همه به قتل او اشارت
~~کردندالا
# ~~آنکه در انواع کشتن مخالف شدند13 . مأمون احمد بن14 ابی خالد را گفت
~~تو15
# ~~چه می گویی16 یا احمد در این باب؟ گفت : اگر12 او را بکشی مثل خود
~~باز18
# ~~یابی که به جنس این گناه مثل او19 کسان را بکشند 20 و اگر از او عفو
~~کنی
# ~~خود را)21 مثل12 نیابی که هیچکس چنین گناهی از مثل او گناهکاری
~~عفونکرد،
# ~~بنگر تا کدام اولیتر است ، اگر فعلی اختبار می کنی که در آن شرگای
~~بسیار یابی
# ~~برآن)23 اعتراض نیست ، و اگر مکرمتی14 احراز25 می فرمایی که در آن
~~فضیلت
# ~~متفرد26 باشی و22 در آن منقبت متوحد28 ، فرمان تراست . مأمون ساعتی
~~دراز29
# ~~سردرپیش افکند ، پس30 سربر آورد و گفت : اعادت کن (ای احمد آنچه
~~گفتی»31
# ~~احمد باز گفت . مأمون گفت : آن خواهم که در فضیلت متفرد32 باشم نه آنکه
# ~~با شرکا در یک سلک . ابراهیم چون آن 23 بشنید مقنعه از سر بیفکند و
~~تکبیری 24 PageV02P870
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0317.png)

# ~~بلند بگفت ، و گفت : والله که1 امیر المؤمنین از من عفو کرد . مأمون
~~گفت :
# ~~لا بأس علیک ، و بفرمود تا او را ms514 بهسرای احمد بن ابی خالد بردند و
~~بعدازماهی
# ~~او را دیگر باره حاضر کرد و گفت : عذر خواه از گناه خویش3 . گفت : یا
# ~~امیر المؤمنین از آن عظیمتر است که در شکر آن5 سخن توانم گفت ، لیکن 6
# ~~می گویم ، واین قطعه بخواند .
# العربیة2 :
# ~~نفسی فداوک اذ یضل معاذری
### | و الود منک بفضل حلم واسع
# # إن الدی خلق المکارم10 %~% حازها
### | فی صلب آدم الأمسام السابع
# ~~ملئت قلوب التاس منک مهابتة
### | و تظل کدهم بعلب خاشع
# ~~قعفوت 13 عمن لم یعن عن مثله
### | عفوا ولم یشفع الیک بشافع
# ~~و رحمت آطفالا کافراخ القطا
### | د حنین والدة کقوس النازع*
# [الترجمة )14 :
# ~~بادا فدات جانم چون نیست هیچ عذرم
### | سازم زفضل وحلمت15 خودرابنای16 محکم PageV02P871
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0318.png)

# ~~ایزد همه مکارم چون جمع کرد و بنهاد
### | بهر امسام سابع اندر نهاد آدم
# ~~دلها پر از مهابت گشت از تو و دل تو
### | خاشعتر است با حق از راه صدق هر دم
# ~~جرمی که کس نبخشد آن جرم عفو کردی
### | بی من هیچ شافع بی عذر هیچ محرم
# ~~کردی به لطف رحمت بر چند طفل عاجز
### | برمادری که پشتش همچون کمان شد ازخم4
# مأمون چون این سخن5 بشنید6 گفت : یا عم بر تو هیچ سرزنش نیست گناه
# ~~که7 کردهای8 از تو در گذاشتم و (جمله را)9 نا کرده انگاشتم ، بعد ازاین
~~طاعت
# ~~از سر گیر و ازموضع تهمت محترز باش، و فرمود تا او را اطلاق کردند ومال
~~و
# ~~ضیاع او با او دادند . ابراهیم در شکر او این قطعه انشا کرد (و
~~بخواند)10 .
# العربیة11 :
# # رددت مالی ولم کبخل علی به %~% و قبل ردک مالی قد حقنت دمی
# # امنت13 عنک وقد خو لتنی نتعمأ %~% هماالحیادان: من مودی11 ومنعدهی
# # ولمو 16 بذلت دمی آبغی رضاک به %~% والمال حتی آسل النعل من قدمی
# # ما کان ذاک سوی عاریه رجعت %~% الیک دو لم تعرها کنت لم تدم
# # و قام علمک بی فاحتج عندک لی %~% مقام شاهد عدل غیر متهم ms515 PageV02P872
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0319.png)

# ترجمه این است1 :
# ~~مال بخشیدی و پیش از مال جانم دادهای
### | منت ایزد را که هم این و هم آنم دادهای
# ~~باز گشتم از توزنده هم بهجان وهم بهمال
### | از دو معنی زند گی در یک زمانم دادهای ]
# ~~جان و مال ار3 تحفهآ کمترسگ کویت کنم
### | شکرلطفی را که این ساعت زمانم2 دادهای
# ~~منتی نبود چو هردو عاریت دارم ز تو
### | هر دو ملک تو شده بی امتنانم دادهای
# ~~صدق من دانستهای و علم تو از حال من
### | پیش5 تو داده گواهی تا تو جانم دادهای
# مأمون چون این قطعه6 بشنید گفت : (سخنی است) 7 که با در شاهوار
# ~~مشابهتی8 دارد9 و بفرمود تا خلعتی و ( هزار هزار درم)10 بدو دادند .
# فصل - فایده11آ این حکایت [دانستن]12 نفاست غرر13 کلام وعزت لطائف
# ~~سخن است چه به آب14 سخن آتش ضغن در دل فرو میرد15 و [ به ]16 نسیم لطف
# ~~موات محبت در سینه زنده شود ، (چنانکه گفتهام)17 : شعر18
# # غرر العلام مراهم الالام %~% وبها یدری فی القلب بدرء کلام9
# # لا طف با اذی رایت من الآذی %~% لطف الکلام وقایته کاللام PageV02P873
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0320.png)

# الترجمه] :
# ~~لطایف سخن از صحن سینه کین ببرد
# زبان عذر ز ابروی خشم چین ببرد
# ~~زبان به عذر گشا تا قفای کین2 نخوری
# که لطف قول گره بیشک از جبین ببرد
# ~~(ز مهر باش تو چون مه به غره روزافزون
# مدار کینه به دل در که کینه دین ببرد
# ~~برای چیزی با این و آن مشو کین دار
# که بعد مرگ تو بی شبهت آن و این6 ببرد
# الحکایة الثالثة من الباب الثامن - فضل بن مروان حکایت کرد 7 که چون
# ~~براهیم بن مهدی8 را به نزدیک مأمون آوردند9 در آن وقت که بر وی
~~ظفریافت،
# ~~ابراهیم10 دراعتذاری که مینمود و استعطافی که می کرد سخنی که سعید بن
~~العاص
# ~~پیش معاویه گفته بود در وقت طلب رضای او و تمهید عذر1 خویش وابراهیم
# ~~آن سخن یاد داشت ms516 ، بگفت مأمون نیز قضا را آن کلمات یاد داشت ، گفت 13 :
# ~~این سخنی است که فحل (بنیعباس)14 وقارحهم سعید بن العاص برتوسبقت
# ~~گرفته است در وقت16 معذرت . ابراهیم گفت"1 : معاویه بعدازشنیدن18 این
~~سخن
# ~~با سعید چه کرد؟ مأمون گفت : عفو کرد . گفت : یا امیر المؤمنین اگر تو
~~نیز
# ~~عفو کنی فحل بنی الحرب19 و قارحهم20 معاویه بر تو سابق باشد در عفو
~~کردن PageV02P874
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0321.png)

# ~~و حالمن به نزدیک توبریشانتراز آن1 نباشد که2 حال سعید بود3 نزدیک
~~معاویه و شرف
# ~~و فضل تو بیش از آن معاویه است و از آن من بیش از آن سعید.، و من به تو
# ~~نزدیکتر از آنم که سعید به معاویه و عاری تمام باشد و شینی کامل که بنی
~~امیته
# ~~در احراز مکرمتی و افشای منقبتی بر بنیهاشم سابق آیند . مأمون گفت :
~~راست
# ~~می گویی و از تو عفو کردم .
# فصل - و دراین2 حکایت ظهور فواید حفظ سخن بلغا و تحصیل دقایق معانی
# ~~ونظم ونثرایشان است و محرض بر آنکه اگر کسی را قوت انشا وطبیعت ابداع
# ~~نباشد چون در جمع5 نکت وغرر افاضل وتعلیق روایع6 و بدایع منشآتایشان
# ~~مبالغت2 نماید ، ( به وقت)8 حاجت ثمرهآ آن بیابد و فایدهآ آن ببیند ،
~~چنانکه
# ~~ابراهیم بن مهدی10 یافت از ایراد کلماتی که سعید بن العاص گفته بود ، و
~~این
# ~~ابیات اشارتی بدین معنی می کند .
# العربیتة:
# بالحفظ وول المفلعین حقیق %~% ولدی اللبیب مجازهم تحتیق
# حافظالی ماآبدعوه ومل الی %~% تعظیم من فی نظمه التدقیق
# الفارسیتة]12 :
# # گر نه ای منشی سخن باری %~% حافظ نکتهها 15 و راوی باش
# # در سخن جامع محاسن شو %~% پس بدو دافع مساوی باش
# # هر که دور است از مساوی جهل %~% با وی اندر هنر مساوی باش
# # گنج معنیست کنج هر نکته %~% گنج چون16 وقت کنجکاوی باش
# # از معانی چو بینت دیدی %~% پس از آن منکر دعاوی باش PageV02P875
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0322.png)

# # ریش گاویاست جهل ار1 نهخری %~% دور ازین نو ع ریش گاوی باش)2
# الحکایة ms517 الرابعة من الباب الثامن - احمد بن یوسف الکاتب حکایت کند که
# ~~من3 درخدمت مأمون درمجلس شراب منادمت کردمی ودیوان اشراف و رسایل
# ~~به من مفوض بود6 ؟ وقت وقت، تنها (با او بودمی) و گاهی ابن البریدی1 و
# ~~اسحاق10 ابراهیم الموصلی نیز حاضر شدندی . چون از ابراهیم بن مهدی11
~~عفو
# ~~کرد [و]11 از او راضی شد بعد از آن13 هیچ مجلس بی من و او10 ننشستی ، و
# # در15 سماع [ در پرده که از 17 بیرون پرده شنودی اقتصار نمودی1 %~%  %~%
~~گاهو
# ~~اسحاق الموصلی20 حاضر بودی و گاهی نه. پسما21 یک شب بر22عادت به شرب
# ~~مشغول بودیم و اسحاق (بن ابراهیم با ما)22 بود ، و24 چون مجلس گرم شد و
# ~~سورت شراب در ما اثر کرد ابراهیم بن المهدی این سرود گفتن گرفت : شعر5
# صونو161 جیادکم و آجلوا سلاحکم %~% و شمروا انها22 ایام من غلیا
# الترجمة 28 :
# ببند مرکب خوب وزدوده دار سلاح
### | بساز کار که ملک آن برد30 که شد غالب31
# مأمون چند بار این بیت را اعادت خواست ، و ابراهیم باز می گفت 32 و
~~PageV02P876
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0323.png)

# ~~من اثر غیظ وامارات خشم درروی مأمون میدیدم وزوال طرب مشاهده می کردم
# ~~و ابراهیم از آن غافل بود تا آنگاه که مأمون قدحی [ که]1 در دست داشت ،
# ~~بنهاد و برخاست . گمان بردم2 که به متوضا3 میرود و چون ساعتی شد4خادمی
# ~~بیامد5 و ما را از آن مجلس به مجلسی دیگر خواند و من چون تغیر در بشرهآ
# ~~مأمون دیده بودم دانستم که بهجهت بحث6 آن سخن برخاسته است . درحال
~~جامهآ
# ~~شغل بیوشیدم7 ، و چون به نزدیک8 مأمون رفتم اورا دیدم در لباس هیبت بر
# ~~سریر خلافت نشسته ، و کلاهی که روز بار بر سر نهادی بر سر نهاده و
~~تمامت
# ~~سرهنگان وامرا و اسحاق بن ابراهیم المصعبی که صاحب شرط بود ایستاده ، و
# ~~بفرمودتا ابراهیم را هم2 در آن14 جامهآ منادمت حاضر کردند در حقیرترین
~~صورتی
# ~~وخسیسترین هیاتی، وبدان آن خواست تا بر ms518 سر14 جمع او را فضیحت گرداند ،
# ~~و چون در این15 لباس17 و شکل در17 پیش مأمون بر ایستاد18 گفت19 : چه بر
~~آن
# ~~داشت ترا که بر من خروج کردی و خلاف من روا داشتی و خلافت خویشتن0
# ~~211 خواستی؟ و چون من22 این بازخواست بشنیدم وآن حالت23 مشاهده افتاده
# ~~بود دانستم که آن صورت او را در 12 حرکت آورده است و قطع کردم که در
# ~~این نوبت به25 قتل بر وی حکم کند . ابراهیم به دلی " قوی و زبانی2 فصیح
~~و
# ~~جرأتی تمام گفت : یا امیر المؤمنین از دو حالت28 بیرون نیست ، من به
~~نزدیک PageV02P877
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0324.png)

# ~~نوعاقلم یادیوانه. اگردیوانهام[چون]1 خدای - تعالی2 - قلم تکلیف3
~~وبازخواست4
# ~~ز5 دیوانگان6 بر گرفته است ، سرزنش وملامت توهم برخیزد ، و اگر عاقلم
~~باید
# ~~که بدانی که من این قدر دانم7 که وقتی که محمد امین6 برادر تو1 با آن
~~مالها و
# ~~ذخائر که10 او را و مادر او را بود و کثرت صنایع و تربیتها که ایشان را
~~بود در
# ~~حق بنیهاشم ومحبت وهوا داری که بنیهاشم را بود باایشان11 مقاومتنتوانست
# ~~کرد و با دستبرد تو پایداری نتوانست نمود. من با طایفه12آ اراذل و رعاع
~~الناس
# ~~در مقابلهٔ‌ تو نتوانم آمد . پس گفت : به عظمت و13 وحدانیت باری -
~~تعالی
# ~~ونبو ت مصطفی- صلوات الله علیه16- وبه12 حق جدم عباس (بن عبدالمطلب)8
# ~~که غرض من از شروع در آنچه کردم آن بود تا این کار بر تو و اهل بیت
~~تونگاه
# ~~دارم . چون دیدم که (فضل بنسهل)19 را رفض10 و بطر11 بر آن باعث بود که
# ~~این کار از خاندان تو بیرون برد و به دست دشمنان افکند ، خواستم که این
~~فتنه
# ~~فرو نشانم واین پریشانی را ضبطی پدید22 آرم ، وچون تو برسی به تو تسلیم
~~کنم
# ~~و چنان کردم . احمد بن یوسف گوید : چون23 مأمون24 این سخن بشنید5 رویش
# ~~افروخته شد و ائر بشاشت و رضا در بشرةآ او پدید آمد . پس گفت :
~~نافذ26خادم
# ~~را بخوانید ms519 . چون نافذ حاضر آمد گفت: آن27 رقعه28 که در29 مرو به تو
~~سیردم PageV02P878
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0325.png)

# ~~و گفتم : نگاه دار ، تا وقتی که1 از تو خواهم2 بیار3 . او درجی بیاورد
~~و رقعه
# ~~از او4 بیرون کرد5 و به مأمون داد و مأمون به من داد ، و روی به
~~ابراهیم کرد و
# ~~گفت : یا عم برات نجات خویش از احمد6 بستان . رقعه بدو تسلیم کردم2 ،
~~به -
# ~~خط مأمون (بر آنجا)8 نوشته بود9 که اگر خدای - تعالی - مرا بر ابراهیم
~~بن
# ~~مهدی ظفر دهد به حضور ارکان1 دولت و اعیان " مملکت و اکابر بنی هاشم و
# ~~اهل بیت خویش12 از او سؤال کنم که ترا چه سبب باعث شد14 که برمن خروج
# ~~کردی . اگر گوید15 غرض من آن بود که این کار بر17 اهل بیت تو بماند و
~~از
# ~~این اهل بیت نقل نکند ، از وی"1 عفو کنم و با او" نیکویی کنم9 ، واگر
~~(جز
# این عذری گوید بفرمایم تا گردنش بزنند . پس ابراهیم را گفت : باهمان
# ~~مجلس رو که بودیم 22 . چون با آن مجلس رفتیم مأمون را دیدیم23 که 24
~~همان
# ~~جامهآ اول25 پوشیده با سر معاشرت آمد .
# فصل26 - و در این حکایت محل اعتبار آن است کسه چون کسی را شرف
# ~~قربت پادشاه حاصل شود و به عز منادمت ایشان مشرف گردد باید که پیوسته
# ~~مراقبت اقوال وافعال خویش12 می کند ، و هر سخن که آنرا بر وجهی حمل
# ~~توان28 کرد که مهیتج فتنهای29 باشد20 از آن احتراز نماید ، و تا
~~تواند31 خاموشی
# ~~را شعائر22 خویش23 سازد که اکثار درقول سبب ندامت باشد ، و اقلال در
~~سخن PageV02P879
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0326.png)

# ~~موجب سلامت وفایدهآ سخن که به نزدیک پادشاه مقبول افتد ، بعضی ازجاه
~~ومال
# ~~فانی است و تبعه1آ غضب ایشان چون از کلمهای متغیر شوند حادثهآ جانی، و
~~هیچ
# ~~عاقل برای چنین اندک منفعتی خود را در ورطهآ تحمل چنین2 مضرتی نیندازد
~~و
# ~~نبذی از این سخن3 در اثنای این ابیات مقرر ms520 است .
# العربیة :
# # صمت الفتی فی کل وقت حغمتة %~% لا سیما هی حضرة السلطان!
# # عند الملوک منافع لکنهم %~% أربت إساءتهم علی الاحسان
# # فاذارضواسمحوا ببعض حطامهم %~% ویکون منک النةص فی الایمان
# # (والسخط منهم مهلک وعتابهم %~% إن لم تحن یسلقیک لهی الاخزان)6
# # با لصمت(ان تیلم)اینفیک عطاوهم %~% هالزمه ان8 نبئت بالبرهان
# الفارسیة9 :
# ~~کسی که بود10 ز سر خرد دلش آگاه
### | کرانه جوی بود (از منادمت با شاه)11
# ~~وگر چنانکه بدان مبتلا بود7 دارد
### | زبان وچشم ودل ودست و(قول وفعل)13 آگاه14
# ~~زری که وقت رضا شه دهد نیرزد آن
### | که گاه خشم بود جان تو به وهم گناه
# ~~(نگاه دار تو جان از کسی به خاموشی
### | که او به چشم حقارت کند به جانت15 نگاه
# 1- چچی. %~% 4- مجا :
# 00 %~% ا قال %~% 7- اساس:
# # وان . مجا : یسلم . ت : تلبم %~% 8- ت : اذ %~% 4- مجا: ترجمه %~% 10-
# # ت : هست   11ج چاچی : او ز قرب خدمت شاه %~% 12- ت و چاپی : شود
# 1ا را در عباچین است : زبان و دست و PageV02P880
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0327.png)

# دراز دستی نکبت نبیند ار دائم
### | زبان ز گفتن2 نا گفتنی کند کوتاه)
# الحکایة الغامسة من الباب الثامن - آوردهاند که چون هارون الرشید را در
# ~~طوس بیماری زیادت شد2 خبر به محمد امین رسید5 ، از بغداد ، بکر بن
~~المعتمر
# ~~را فرستاد و نامهها نوشت به فضل بن الر بیع و اسماعیل بن صبیح و به
~~اکابر
# ~~لشکر در آن نامهها فرمود9 تا اگر حادیهای حادث شود ایشان بهزودی روی به
~~بغداد
# ~~آرند9 وآنچه با رشید بود از خزائن و دواب و غیر آن به بغداد نقل کند
~~ورشید
# ~~اشهاد کرده بود با10 لشکر که هر مال و ذخائر که با اوست از آن مأمون
~~است.
# ~~چون بکر بن المعتمر به لشکر گاه رشید رسید و نامههای ظاهری که به عیادت
~~رشید
# ~~نوشته بود بداد11 ونامهای 12 که در وی اسرار بود مخفی داشت . عبیدالله
~~بن
# ~~عیدالله15 طاهر گوید که از زیاد شنیدم که گفت با رشید بودم در طوس ،
~~بیماریش
# ~~سخت ms521 تر گشت و بکر بن المعتمر از بغداد از نزد محمد امین بیامد 16 (که
~~در
# ~~آن وقت) 17 مأمون به مرو بود و رشید بکر بن المعتمر را خلعت فرمود18 و
~~به -
# ~~خوشدلی باز گردانید ، و بعد از آن19 او را اعلام کردند که با بکر
~~نامههای20
# ~~سری است که محمد به هر یک از امرای لشکرنوشته است . رشید فرمود تابکر
~~PageV02P881
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0328.png)

# ~~را حاضر کردند و [از او آن]1 نامهها خواست ، بکر انکار کرد و بر انکار
~~اصرار
# ~~نمود . رشید قضل بن ربیع2 را گفت : او را بگوی3 اگر این نبشتهها4 ظاهر
~~نکنی
# ~~بفرمایمتاترا بکشند . بکرهم بر آن انکار ثبات نمود . رشید به آواز نرم
~~از سستی
# ~~و رنجوری گفت : قنبوه ، یعنی اعضای او را به قنب بپیچید - و این نوعی
~~است
# ~~از تعذیب و شکنجه . بکر را ببردند5 (و کنو بیاوردند) 6 و از سر تا پای
~~او2
# ~~بپیچیدند. بکر گوید : قتل بر دل8 خود9 خوش کردم و از حیات نومید شدم
~~وعزم
# ~~کردم که اقرار کنم . من10 دراین اندیشه بودم که برادر رافع بن اللیث
~~وخویشی
# ~~هم از آن (رافع12 را)13 که14 گرفته بودند بیاوردند . رشید برادر رافع
~~را گفت
# ~~که رافع با خود اندیشه کرده است15 که از دست من جان ببرد 16 ، والله 17
~~که
# ~~اگر به عدد ستار گان آسمان با او لشکر باشد بفرمایم تا یکان یکان را
~~چنانکه18
# ~~مرغ دانه بر11 چیند ، بر چینند و یکی را زنده رها نکنم : برادر رافع
~~گفت 20 :
# ~~خدای میداند ، وتمامت اهل خراسان براین21 گواهند که مدت بیست سال هست22
# ~~تا من23 از برادر24 بیزارم. آن خویش25 که با او26 بود گفت : زبانت
~~بریده باد.
# ~~من باری چند12 سالاست تا28 ازخدای - تعالی29 - میخواهم که مرا
~~درجهآشهادت
# ~~روزی کند ، اکنون که1 بردست بترین21 خلقان32 روزی کرد توعذر می گویی33.

PageV02P882

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0329.png)

# ~~رشید از این سخن در خشم شد و گفت : جزاران1 را آواز دهید . آن مرد ms522 گفت:
# ~~هرچه ترا مراد است با ما بکن ، که ما ازخدای2 - تعالی3 - امید می داریم
~~که ما
# ~~را شهادت روزی کند و در نزدیکترین وقتی4 ما و تو پیش خدای - تعالی-
~~رویم
# ~~تا میان ما حکم فرماید ، و بعداز آن5 ببینی که حال ماء چگونه باشد؟ پس
~~بفرمود
# ~~تا ایشان را فراتر بردند و عضو عضو از یکدیگر جدا کردند و من نیز از
~~مثل آن
# ~~حکم خائف بودم و جنس آن بلیتتی را منتظر7. غلامی از آن ابو العتاهیه
~~رقعهای
# ~~په من داد ، [ و این ابیات در آن بود ]8 :
# العربیة9 :
# هی الایام و العبر %~% و امسر الله ینتظر
# فلا تجزع وان عظم الب %~% لاء و مسک الضرر
# (أتیأس آن دری ورجا %~% فاین الله و القدر؟)2
# ترجمه این است) 13 :
# ~~یام را تغیر و احوال را فناست
### | لطف خدای عز و جل دستگیر ماست
# ~~منما جزع اگر چه بزر گست حادثه
### | حادث نگردد آنچه خداوند آن نخواست
# ~~ثومید میشوی ز فرج در مضیق1 رنج
### | آخرقضای ایزد و حکم قدر کجاست؟

PageV02P883

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0330.png)

# چون [این]1 ابیات بخواندم مرا وثوقی به فضل حق و امیدی به فرج
# ~~حاصل گشت و هم در حال آواز (گریستن و واویلاه) 2 شنیدم4 ، امتا ندانستم
# ~~که سبب آن چیست ؟ و بر عقب آن فضل بن ربیع5 را دیدم که 6 آواز داد که
# ~~ابوحامدرا باز گشایید7. باخود8 گفتم: وقت آن نیست که مرا
~~به0کنیت1خوانند10،
# ~~و چون قنب از اعضای من باز کردند بفرمود تا خلعتی در من پوشانیدند .
~~پس1
# ~~گفت : خدای - تعالی12- ترا مزد دهاد به وفات امیرالمؤمنین رشید4 ودست
~~من
# ~~یگرفت2 ودر خیمه برد و چادر از روی رشید باز گرفت"1 تا او را جان تسلیم
# ~~کرده بدیدم15 ، و آن خوف و روعت16 من ساکن شد . پس گفت : نامههایی که
# ~~بنهان داری بیار" . بفرمودم تا صندوق مطبخ حاضر کردند و پایهای از
~~پایههای
# ~~آن18 صندوق را19 مجوف کرده بودم20 و نامهها در وی نهاده و پوست ms523 بر وی
# ~~پوشیده ، از آنجا بیرون22 آوردم و به23 جماعتی24 که نوشته بود تسلیم
~~کردم
# ~~وجوابها حاصل کردم و(به سلامت)25 باز گشتم .
# فصل - و فایده ازاین حکایت وثوق صاحب واقعه است به فضل باری -تعالی-
# ~~و کمال مرحمت او (و دل نهادن بر آن که)26 نزدیکترین وقتی به فرج آنگاه
~~باشد
# ~~که شدت به غایت رسد27 و امیدوارترساعتی راحت را آن دم که محنت به نهایت
# ~~کشد ، واین ابیات را (با این)28 معنی مناسبتی می نماید .

PageV02P884

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0331.png)

# العربیة :
# # تیقن بیفضل الله فی کل حالت %~% و لین به کن1 فی المثدائد وائة]2
# # هاورب آحوال الفتی فی خطوبه %~% إلی سعه ما کان فی الوقت آضیقا
# الفارسیة :
# مبر امید ز فضل خدای - عز و جل
### | به وقت حادثه هر چند سخت درمانی
# به روز رنجت درمان اگر کند دردی4
### | چو راحت آید بینی ز درد درمانی
# بود دلیل که ناگه نظام خواهد یافت
### | چو کار باشد در غایت پریشانی
# الحکایة السادسة من الیاب الثامن - (حکایت کردند)5 جماعتی از اهل نصیبین3
# ~~که در آن شهر دو هرادر بودند که از پدر مال بیشمار7 و نعمت بسیار8
~~میراث
# ~~یافتند و بر وفق شریعت با یکدیگر قسمت1 کردند ، و یکی از آن دو در کسب
# ~~و تثمیر ]10 کوشید و آن دیگر در اسراف و تبذیر . در مدتی نردیک کاسب11
# ~~در نعمت11 ( از ابنای جنس)13 ممتاز گشت و مبذر حاجتمند و(نهفتهآ نیاز)4
# ~~شد ، و برادر غنی را عزیمت تجارتی افتاد . آن برادر فقیر به نزدیک15 او
~~آمد و
# ~~گفت : مرا از راه احتیاج از مخدومی چاره نیست و ترا در این سفر از
~~خادمی
# ~~گزیرنباشد، اگرمرا به عوض خدمتکاری قبول کنی من ازعار7 خدمت اجانب خلاص
# ~~یابم و تو از مظنهآ خیانت بیگانگان بازرهی . برادر توانگر شک نکرد که"
~~این PageV02P885
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0332.png)

# ~~سخن او1 از سر صدق می گوبد و صلاح خویش و بزادر خویش می جوید .
# ~~ملتمس او را اجابت نمود و در آن سقر ms524 او را محل اعتماد خود ساخت و او را
# ~~دراز گوشی4 رهوار بداد، برآن برنشست و چند شتر1 به کرا بگرفت10 .
# ~~یکی مکاری بر نشست و باقی12 رخت بارکرد و هر سه روی به سفر آوردند
# ~~و بعد از چند روز به کوهی رسیدند که در میان آن14 چشمهای آب بود بزرگ،
# ~~آن 15 برادر فقیر گفت : اگر لحظهای اینجا نزول کنیم تا چهار پایان بر
~~آسایند و
# ~~از این چشمه آب خورند و ما نیز طعامی16 خوریم و بر آسابیم17 مصلحت
~~باشد.
# ~~برادر توانگر بر وفق درخواست او آنجا نزول کرد و سفرهٔ‌ طعام18 یگشاد ،
~~و
# ~~برادرش و مکاری چهارپایان19 به آب بردند و تاجر به اکل مشغولنشد20، و
~~منتظر
# ~~مراجعت ایشان میبود . ساعتی نیک تأخیر افتاد . بعد از آن برادر را دید
~~تنها
# ~~می آمد . چون بیامد و چهار پایان 22 را 22 ببست پرسید که مکاری کجا
~~رفت؟
# ~~گفت : در این گوه لحظهای بخفت تا بیاساید . و بعد از آن بیامد وچند24
~~سنگ
# ~~بر گرفت و روی به برادر آورد و سنگ بر وی میزد و می گفت : دست25
~~ببند26.
# ~~برادر گفت12 : چه بوده است (ترا؟ دیوانه شدهای؟ چه می کنی)28؟ گفت :
# ~~ترک این سخنها گیر ، میپنداری که مال پدرم بر گیری و بدان تجارت می
~~کنی1
# ~~و مرا بندة خویش سازی و از دست من جان (به سلامت)20 ببری ، کلا وحاشا
~~PageV02P886
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0333.png)

# ~~هر گز این)1 نباشد و به آخر سر و پای برادر مجروح کرد تا بیفتاد . پس
~~بیامد
# ~~و دست و پایش محکم ببست2 و بر سینهآ او4 نشست وخواست که کارد از نیام
# ~~بر کشد ، کارد در نیاع سخت شد و (بر نتوانست کشید )5 برخاست و دست چب
# ~~بلندتر داشت که کارد در وی بود و به قوت هرچه تمامتر (به دست راست)
# ~~کارد (از نیام)8 بر کشید ، از صدمت قو ت و1 تیزی کارد چون از نیام بر
~~آمد بر
# ~~حلقش ms525 افتاد وحلقوم ومری و ودجان 10 تمامت ببرید و او در حال بیفتاد
~~وجان
# ~~می کندتا آنگاه11 که به)2 دوزخ رسید13 و آن کارد همچنان14 دردستش بماند
# ~~و انگشتان15 و کفش و" کارد خشک شده12 (بر آن صورت بماند)18 و برادر
# ~~توانگر19 همچنان بسته که20 حرکت نمیتوانست کرد و سفره گشاده22 و
~~چهارپایان
# ~~بسته و آنروز22 و آن شب23 هم بر آن حالت بودند تا آنگاه24 که کاروانی
~~در رسید25
# ~~بر شارع میرفتند12 ، و (از این موضع)28 که تاجر بسته29 افتاده بود30 تا
# ~~شارع مسافتی بود و چون دراز گوشان21 و استران32 حس چهارپایان قافله
~~بیافتند
# ~~بانگ کردند 33 و رسن پاره کردند و روی به کاروان نهادند 34 و25 اهل
~~کاروان
# ~~چون 26 چهار پایان بیخداوند دیدند قصد 37 کردند که38 بگیرند ، چهار
~~پایان
### | 21 PageV02P887
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0334.png)

# # 8،8 %~% فرج بعد از شدت
# ~~پگریختند1 وبا آن2 موضع3 رفتند (که آن بازرگان افتاده بود)4 واهل قافله
~~براثر
# ~~آنجا رفتند)5 وآن حال مشاهده کردند، (شخصی را دیدند) 6 کشته ( و کارد
# ~~در دست ، و) 2 یکی را (دیدند سخت) 8 بسته (وافتاده)9 ، و سفره گشاده
# ~~نهاده10 ، و چهار پایان11 ورخت برقرار ، از آن12 تعجب نمودند و مرد
~~زنده را
# ~~دست و پای بگشادند و حال از او13 معلوم کردند 14 ، و مکاری را طلب
~~کردند ،
# ~~در آب انداخته بود و غرق15 کرده 16 . پس بار آن بازر گان بر چهار پای
~~نهادند
# ~~واو را (با خود) 17 به سلامت18 به مقصد19 رسانیدند20 .
# فصل21 - و در این حکایت معلوم و مقر ر میشود که قصد کردن22 برادر
# ~~مسلمان عاقبتی نامحمود و فرجامی 23 ناپسندیده دارد ، و سر سینهآ مکار
~~آن بیشتر
# ~~آن باشد که)24 قضای سر ایشان گردد ، و اندیشهآ دل بد کرداران اکثر آن
~~بود
# ~~که بلای جان ایشان شود و این آیت از قرآن مجید که قوله تعالی : (ولا
~~یحیق
# ~~المثر السییء الاباهیه) * این معنی را مفید است واین ابیات از ms526 منشآت
~~این
# ~~ضعیف از آنجا مستفاد وفایدهآ هر مستفید .
# العربیة25 :
# من شهر السیف علی غیره %~% للمال  و الایام یردیه
# و هن دعا خالصه مخلصا %~% فی حاله الشدة ینجیه PageV02P888
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0335.png)

# یا مضمر الشر لاصحابه %~% مهلا ستمشی واعا  فیه
# الفارسیتة ]3 :
# مکن قصد جان کسی بهر مال %~% و گر چند خواری بی مر کشی
# برادر کشی خویشتن به از آن %~% که زوبین1 به قصد برادر کشی
# ز تیزیش حلقت بریده شود %~% به قصد برادر چو خنجر کشی
# رضا ده به حکم خدا در ازل %~% یقین دان که محنت مقدر کشی
# چواز حکم حق5 نیست پای6 گریز %~% به گردن بر افتی اگر سرکشی
# الحکایة السابعة من الباب الثامن : یکی از ثقات حکایت کند که در7 غرهآ
~~صباح
# ~~عمرو بدایت حالت جوانی مرا عزیمت آن8 افتاد که شهر رمله9 مطالعه کنم و
~~آنچه
# ~~از اوصاف پسندیدهآ آن شهر شنیده10 بودم معاینه ببینم ، پشت براهل و وطن
~~آوردم
# ~~و تنها روی بدان شهر نهادم ، وچون آنجا رسیدم ، از شب پارهای1 رفته بود
~~و
# ~~هنگام خواب آمده ، و مردمان به استراحت مشغول شده و از اختلاف12 و ترد
~~د
# ~~ملول گشته ، چون کسی را از اهل آن شهر نمیدانستم و منزلی2 معین نداشتم
# ~~هم بر در شهر در (گنبد گورستانی)14 رفتم ، بر آن عزیمت که ساعتی
~~ازحوادث
# ~~یام 15 رهایی یابم . سپری با من بود ، سر بدان باز نهادم و پای دراز
~~کردم تا
# ~~به واسطهآ خواب از16 نظر(دیدهآ بیدار)17 فتنه خود را درحجاب آرم . و از
~~وحشت
# ~~آن موضع18 و خسئگی راه هنوز در خواب نشده 1 بودم که احساس حرکت
# ~~جانوری دیدم 20 ، وچون (احتیاط کردم)21 حیوانی بود در جثه و هیأت 22
### | 4- چاپی: PageV02P889
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0336.png)

# ~~8
# ~~از سگی2 بزرگتر ، گمان بردم که گرگ است ، و چون نیک تأمل 2 کردم آن
# ~~حیوان میرفت و چون محترزی (به چپ و راست)3 التفات4 می کرد و(به یکی)1
# ~~از آن6 گنبدها میرفت7 و8 بیرون می ms527 آمد9 و به هر سو مینگریست و احتیاطی
# ~~و تجسسی که از دوابم و سباع معهود نباشد (از او مشاهده می افتاد)12 .
~~من
# ~~از آن حرکات13 در14 شک افتادم ، خواستم که حقیقت آن حال معلوم کنم ،
~~نظر
# ~~بروی گماشتم تا15 چه حادث شود؟ آخرکار به یکی از آن گنبدها دررفت و
~~گوری
# ~~را از آن گورها بشکافت16 . [ قطعی ]17 مرا معلوم شد که نباش است ، تیغ
~~و
# ~~سپر بر گرفتم و آهسته ( بهسرانگشتان)18 میرفتم تا19 در آن گنبد رفتم .
~~چون20
# ~~مرا بدید بر پای خاست و خواست که11 لطمهای11 بر روی" من2 زند13 ، تیغ
# ~~براندم و پنجهآ او از دست16 جدا کردم . چون او آن27 زخم بخورد گفت:
~~لعنت
# ~~بر تو باد که مرا بکشتی ، و از پیش من بگریخت و به سرعتی10 هرچه تمامتر
# ~~بدوید30 ، و من نیز22 بر اثر او21 بدویدم23 ، (در وی34 نرسیدم) 25 تا
~~آنگاه 26
# ~~که در37 شهر رفت38 ، و29 همچنان40 بر41 عقب او میرفتم تا به سرای42
~~رفت43
### | 4- مجا:
### | 8-
### | 1- مجا : احتیاط
### | 23- PageV02P890
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0337.png)

# ~~و در دربست1 . من علامتی بر2 آن در3 سرای3 کردم تا به روز بازدانم،
~~وباز گشتم5
# ~~بدان گورخانه6 و آن پنجهآ بریده باز طلبیدم ؛ دستوانهای7 آهنین دیدم که
~~نباش
# ~~ساخته بوده است و به وقت شکافتن گورها8 (در دست)9 می کرد10 تا11 آسان2
# ~~باشد . وچون آن13 دست از دستوانه بیرون کردم ، دست زنی بود اثر2 حنا بر
# ~~وی پیدا بود و" انگشتری زر ین در انگشت17 وی18 ، و دستی در غایت19 لطف
# ~~و نازکی و نرمی . چون ( بدانستم که دست زنی است ، و)20 لطف21 خلقت آن
# ~~دست مشاهده کردم از آن حرکت پشیمان شدم و بهغایت اندوهگن22 گشتم و آن
# ~~شب همانجای 23 بخفتم . و بامداد به 23 شهر رفتم25 ، جمعی انبوه دیدم بر
~~در6
# ~~آن27 سرای . پرسیدم که این سرای کیست؟ گفتند : سرای قاضی این28 شهر است
# ~~و چون لحظهای شد29 پیری با مهابت و زیب و بها بیرون آمد ms528 و در مسجد رفت
# ~~و امامت کرد ، و چون فارغ شد در محراب بنشست و من از حاضران10 حال او
# ~~پرسیدم31 که (فرزند چند) 22 دارد و در خانهآ او از عورات کیستند33 ؟
~~گفتند :
# ~~زنی دارد و دختری34 بکر ، هنوز با شوهری 25 نکاح نکردهاند26 پیش 12
~~رفتم و PageV02P891
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0338.png)

### | مر می ال کفب
# ~~گفتم : خدای بر عمر قاضی برکت کناد! سخنی دارم با او در خلوت ، اگر
# ~~اجازت فرماید عرضه دارم . او برخاست وآ در مسجد به اندرونی  رفت و مرا
# ~~بخواند5. چون برفتم6 آن کف دست7 پیش اوبنهادم، گفتم: این کف را
~~میشناسی؟
# ~~گفت : نه8، اما انگشتر یها9 به10 انگشتری [های]11 دختر من ماند12 . پس
~~پرسید
# ~~که13 حال این14 چیست؟ من قصه با او شرح دادم. برخاست15 و در سرای رفت
# ~~و مرا بخواند6 ودر12 ببست وطعام خواست . چون خوان بیاوردند (فرمود
# ~~کد بانوی)19 (سرای را که)20 بیرون آید . خادم گفت : چگونه بیرون آید که
# ~~نامحرمی حاضراست . گفت : البته بیرون میباید آمد21 . زن22 بیرون نمی
~~آمد23،
# ~~به طلاق سو گند خورد که ببرون آید . آن24 عورت از پرده بیرون آمد
~~گریان25
# ~~و بنشست. گقت17 : دخترت (را نیز بگوی تا)27 بیرون آید . گفت : آخرپرده
# ~~یر کودکی“ سرپوشیده چرا میدری و این چه رنجی10 است که ما21 از تو
# ~~هر گز32 ندیدهایم ؟ او دیگر بار 32 لفظ طلاق اعادت کرد و گفت چاره 24
~~نیست
# ~~از بیرون آمدن دختر . دختر نیز بیرون آمد . آن 25 مرد گوید 26 : دختری
~~دیدم
# ~~چون ماه شب چهارده در غایت حسن و جمال که جنس او در نیکویی کمتر7
~~PageV02P892
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0339.png)

# ~~دیده بودم و)1 چون بنشست پدرش فرمود که با ما نان بخور . او دست راست2
# ~~بیرون کرد و نان2 میخورد و دست چپ4 پوشیده میداشت5. گفت : دست چپ6
# ~~بیرون کن . گفت : ریشی بر آمده است و مرهمی8 نهادهام و بسته 10 . گفت :
# ~~به11 هر حال که هست دست (را12 از آستین)13 بیرون ms529 کن ، (والحاح کرد)14.
# ~~زن گفت : ای فلان از خدای بترس و پرده بر خود و فرزند خود دریده مگردان
# ~~و سو گندهای غلاظ و شداد بر زبان15 راند که من هر گزدرحق این دختربد
~~گمان
# ~~نبودهام16 و بر هیچ نابسندیده از احوال17 او اطلاع نیافته18 ، الا
~~دوش19 بعد از
# ~~نیم شب بیامد و مرا بیدار کرد20 و گفت : مرا در یاب و الا بیم آن است
~~که هلاک
# ~~شوم . گفتم : چه حادثه افتاده است ؟ گفت : دستم بریدهاند2 و خون میرود،
~~و
# ~~ومدهوش شدم25 وازفضیحت و رسوائی دم نیارستم زد و به تجلد وصبرخویشتن6
# ~~نگاه داشتم و روغن زیت بجوشاندم12 ودستش بدان28 داغ کردم و ببستم. پس
# ~~پرسیدم که2 سبب این حادثه چیست (و این بلیت از31 چه به تو32 رسید) 22؟
# ~~اول امتناع کرد34 و بعد از الحاح گفت : چند سال است تا مرا هوس نباشی
~~در PageV02P893
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0340.png)

# ~~دل افتاد1 ، کنیزک را بفرمودم1 تا پوست بزی با موی حاصل کرد و3
~~دستوانهای
# ~~آهنین بر4 شکل دستوانههای5 بازداران6 (که از پوست دوزند)7 بساختند، ومن
# ~~به روز معلوم کرده بودم که کرا وفات رسیده است و کجا دفن کردهاند و به
~~شب
# ~~چون مردمان بخفتندی8 برخاستمی و آن پوست در پوشیدمی و آن9 دستوانهآ
~~آهنین
# ~~در دست کردمی و به چهاردست وپای چون سباع و بهائم میرفتمی، اگر کسی
# ~~بدان گور نو رفتمی وبشکافتمی و کفن15 بر گرفتمی17 و با خود در اندرون
~~پوست
# ~~تهادمی وبا 17 خانه آمدمی ، واکنون قرب سیصد کفن جمع شده است ، و نه
# ~~آنکه 18 مرا این کفنها به کار می آمد (یا از آن حسابی بر گرفتهام یا19
~~از کردن
# ~~آن فعل لذتی) [مییافتم]20، تا21 دوش2 هم براین22 عادت به گورستان24
~~رفتم25
# ~~و بهنبش گوری مشغول شدم ، شخصی را دیدم که قصد من کرد همانا نگاه
~~دارندهٔ‌
# ~~گور بود26 خواستم که لطمهای (بدان پنجهٔ‌)27 آهنین بروی زنم . تا بدان
~~مشغول
# ~~شود و28 بگریزم. چون دست بر ms530 آوردم (تا به سرپنجه اورا از خویشتن دفع
~~کنم)1
# ~~او پیشدستی کرد و به30 ضربهآ سردستی21 سردستم بینداخت . من گفتم :
~~مصلحت
# ~~آنست که چنان ظاهر کنی که جراحتی32 شده است وخویشتن33 را رنجورسازی4
~~PageV02P894
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0341.png)

# ~~و بعد از آن با پدرت1 چنین گویم که اگر به قطع کف دستش اجازت نکنی آن
# ~~ریش به جملگی تن سرایت کند و پدر بدین دستوری دهد و این2 سخن3 فاش شود
# ~~که دستش به سبب جراحتی ببریدند . بر این تدبیر بخفت ، (بعد از آنکه)2
# ~~سو گندها خورد که هر گز بر این5 گناه معاودت نکند ، و توبه کرد ، و من
~~برآن
# ~~بودم که کنیزک بفروشم و بعد از این ( دختر را به شب)7 یک لحظه ازخود
~~جدا
# ~~ندارم ، (تو خود را و)8 ما را1 رسوا کردی 10 ، و12 دختر بسیار بگریست و
# ~~توبه کرد12 . قاضی گفت : آنک13 این14 مرد است که دست تو بریده15 است .
# ~~دختر16 چون این بشنید بیم آن17 بود که از خشم و غضب هلاک شود . پس روی
# ~~به من کرد و گفت : منشأ و مولدت از18 کدام زمین است و مذهب و معتقدت19
# ~~چه دین20 ؟ گفتم : مردی مسلمانم از زمین بغداد ، از21 بیداد روز گار از
~~وطن بر
# ~~افتادهام 22 و در طلب روزی و بهروزی و حصول نحج و پیروزی 22 سفر اختیار
# ~~کرده24 . گفت : این حادثهآ یک شبه که واسطهٔ‌ 25 نظام لآلی اشک26 ، شده
~~است
# ~~سببروزی و و سیلت بهروزی تو گشت بدان که ما مردمانیم درسایهآ دولت
~~پروریده27
# ~~و در آفتاب نعمت بالیده ، و بر چمن نکو نامی [ نامی ]28 شده ، صیت صلاح
# ~~ما را بدین زخمهآ کژ که از این دختر (صادر شد)29 و زخم راست که30 از تو
# ~~حادث گشت31 چون صوت کژ طبعان به آهنگ تهتک از پرده بیرون میفکن ، و
~~PageV02P895
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0342.png)

# ~~چنان مکن1 که4 این زخم3 (به زخمهٔ‌)4 ترانه در افواه5 افتد و6 این قول
~~بی اصول
# ~~که جز 7 ms531 در پردهآ مخالف راست نمی آمد به عراق و نهاوند کشد . در شطرنج
# ~~دستان8 چون به یک لعب از این دختر دست بردی ما ترا بروی دست دادیم ،
~~پای
# ~~از سر این سخن فرانه ، و این بریدن را سیب پیوند دان ، دست وصلت برسر
~~او
# ~~نه و پای رفاهیت برسرنعمت . من آن سخن را اجابت کردم و سو گندها خوردم
# ~~که این9 سر را مکشوف نگردانم و این10 حادثه را معروف نکنم1 . پس بیرون
# ~~رفت و به حضور (جمعی از 12) ثقات دختر را با من عقد کرد و بفرمود تا13
# ~~سرایی 14 خالی کردند ، و دختر را به من تسلیم کرد15 ، و عشق آن دختر در
~~دل
# ~~من جایگیر آمد و16 حرکات و سکناتش دلپذیر ، ومدتی مدید با عیشی17
~~درغایت
# ~~خوشی به تنعمی هرچه تمامتر روز گار می گذاشتم جز آنکه آن کودک از من
# ~~نفور بودی به سبب آن زخم که19 از من خورده بود20 و من دایما در21
~~اعتذار
# ~~می کوشیدم و به زبان لطف آن جراحت را مرهم مینهادم ، تا آن گرانی که 2
# ~~از من بر23 دل او بود (یک روز)1 بدان سرایت کرد که (خفته بودم و) بر
# ~~سینهآ خود26 گرانی احساس کردم، چون بیدار شدم اورا دیدم بر27 سینهآ من
~~نشسته
# ~~بود0 و هردو سرزانو بر دستهای من نهاده، چنانکه دست بر نتوانستم30
~~آورد، PageV02P896
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0343.png)

# ~~و آتش غضب بر او مستولی شده واسترهای چون آب در دست گرفته ، و آن
# ~~آهو چشم1 شیر دل2 چون گرگی درنده قصد آن3 کرده که چون گوسفند4 سرم
# ~~باز برد . من در آن ساعت چون قو ت مقاومت و مدافعت5 ندیدم و اضطراب را
# ~~قایدهای ندانستم به عجز و اضطرار و لطف و نرمی گفتم : اول سخنی بشنو و
# ~~بعد از آن هرچه مراد تست بکن . گفت : بگو7 . گفتم8 : بگو9 از من چه
~~حادث
# ~~شده است که ترا بر این10 باعث آمد11 و به چه خیانت ریختن ms532 خون من12 حلال
# ~~میداری و با حلال خمویش2 بر2 ارتکاب چنین حرامی15 اقدام مینمایی؟ گفت :
# ~~گمان بردهای که سر دستم به تیغ بر آن ببری و بدین حرکت سردستی16 مرا به
# ~~چون تو بی سروپای دهند و من پای بر سر این جریمه نهم ، و تو سر از
# ~~من ببری . حاش لله هر گز نتواند بود . گفتم : اکنون که چنین است تو 23
~~هم
# ~~به عضوی24 ازاعضای من راضی شوو [ از ]25 آنچه (برمن قصاص) 26 لازم
~~است27
# ~~متعدی مباش . گفت : میپنداری که من همچون28 تو احمقم که29 پای بر دنبال
# ~~مار نهم و سرش نا کوفته رها کنم . اکنون که30 از من متوحش گشتی جز آنکه
# ~~این چیز تمام کنم و خود را از شر تو ایمن گردانم چارهای نیست . گفتم :
~~اگر
# ~~ثرا غرض آنست که از صحبت من خلاص یابی من ترا طلاق دادم ، وسو گندانی1
~~PageV02P897
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0344.png)

# # که بر آن اعتماد باشد (بر زبان ر %~% دم)1 که این سر با هیچ کس نگویم و
~~همین
# ~~لحظه از این شهر بروم . بدین راضی شد ، وچون4 سو گندها بخوردم5 ازسینهآ
# ~~من برخاست و گرد دل من بر آمدن گرفت وملاعبت و عشرت آغاز نهاد و گفت6:
# ~~« ملاعبهای بود که با تو کردم» . گفتم : دور شو که تو بر من حرامی و
~~میان
# ~~ما دیگر وصلت ممکن نیست . گفت : اکنون بر سخن توام8 اعتماد پدید9 آمد ،
# ~~والله که اگر از این ولایت بیرون نروی از دست من جان نبری . پس برفت
~~وصد
# ~~دیئار زر"1 بیاورد11 وگفت: این13 را نفقهآ راه سازوبی وقفهای روی بهراه
~~آور4
# ~~و طلاق نامهای15 بنویس و به من ده6 . در حال خط براءت17 به وی دادم18
~~و9
# ~~پای در راه نهادم و سر خویش20 گرفتم .
# فصل- و دراین حکایت دو فایده است :
# اول - تنبیه جماعتی را21 که [از مکرمت]22 : دهن البنات منالمعرمات23
# ~~محروم مانده باشند24 ومبتلا در روزسپید سیاه روی « و اذا بثر آحدهم
~~بالدنشی
# ~~ظل وجهه ms533 مودأ وهو تظیم » * گشته واز صعوبت حادثآه مستحق بخشایش و
# ~~رحمت خالق وخلایق که ابوالبنات مرحوم شده تا به هیچ وقت وحال ازحال
~~ایشان
# ~~غافل نباشند ورقیبان معتمد و حافظان با امانت بر ایشان گمارند و از
~~حرکات و PageV02P898
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0345.png)

# ~~سکنات وخواب وبیداری1 ایشان با خبر باشند2 ، چه نقصان عقل و حداثت سن
# ~~و صحبت ناجنسان و غفلت رقیبان چون جمع شود نتیجه آن باشد که پردهآ نام
~~و
# ~~قنگ دریده شود و سخنهای جان کوب دل آزار شنیده آید ، چنانکه قاضی رمله
# ~~را مشاهده افتاد به سبب تغافل از3 حال فرزند [ و در این معنی گفتهام]4
~~.
# العربیة :
# إن النساء و مکرهن بلیته %~% لم ینج منها فی الخلائق واحد
# یضمرن خبشا فی الضمائردائمأ %~% منها یثور لهن عزم فاسد
# الشر فی آخلافهن تنافق %~% و الخیر فی آسوافهن لکاسد
# وبحسن ظاهرهن ینخدع الفتی %~% و لهن من قبح الفعال مکائد
# الحزم سوء الظن لاتک آمنأ %~% عن مکرهین فانهن حواسد
# الفارسیتة ]5 :
# # به فرزند وزن چون شدی مبتلا %~% مشو غافل از کار ایشان دمی
# # به زن بد گمان باش و تکیه مکن %~% بدو ور به نیکی شود مریمی
# # زنان راست جرحی و نقصان عقل %~% که زخم است آن8 جرح9را مرهمی
# # چو دیواست زن بند از او برمگیرا %~% که چون (زن ببندی)10 تو باشی جمی
# # محرم شمر صحبت زن چونیست %~% به از گورشان "1 در جهان محرمی
# و دوم12 - آنست که مرد عاقل بداند که از آزردهآ خود مرهم جستن واز
# ~~دشمن (دوستی طمع )13 داشتن و از هر که عضوی بریده باشد14 پیوند طلبیدن
~~و
# ~~به لابهآ دشمنان و فریب بدخواهان ومراعات حاسدان فریفته شدن از قضیهآ
~~عقل و PageV02P899
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0346.png)

# ~~طریق خرد دور میافتد . و هر که از جام عتاب کسی جرعهای چشیده باشد و
# ~~ازدست قهر اومذلتی کشیده فرصت طلب وبهانه چوی باشد تا ازعهدهآ
~~(آلمکافات
# ~~فی الطبیعته واجب) بیرون آید ، [ودر این معنی گفتهام : العربیتة]
# # اذا ظلمت علی شخص فکن ms534 حذرا %~% مین شره و اجتنب سوة المکافات
# # لطف العدو خداع لا تغر 3 به %~% من لا یزیغ 4 إلی صفو الخرافات
# الفارسیتة ]6:
# # میازار کس تا توانی ولیک %~% چو آزرده شد بر وی ایمن مباش
# # چو زخمی زدی خصم را کشته به %~% و گرنه کند تیره بو تو معاش
# # چو آزارد2 از تو سر سوزنی %~% از او دور باش ارنه زن دور باش
# الحکایة الثامنة من الباب الثامن - یکی از بزرگان بنی عقیل که عاقلهآ قوم
# ~~بود [با عقال عقل و تکلیف ساخته وازعقیلهآ مجون و شطارت باز پرداخته ]ا
~~چنین
# ~~گوید که بر10 پشت مردی از قبیلهآ خویش نشان11 جراحتهای بسیار دیدم بر
~~آن
# ~~صفت که12 نیش حجامان باشد الا آنکه اندکی بزر گتر از آن بود و13
~~بزتمامت
# ~~پشت نه برحجامتگاه14 تنها . ازاو سبب آن15 جراحتها باز پرسیدم ، گفت:
~~در6
# ~~ایام شباب که زرع جوانی شاداب بود ورنگ عارض2 چون پر غراب ، بر
# ~~دخترعم خویش18 عاشق شدم19 ، همه شب درهوای اوچون بخت صاحبدولتان
# ~~بیدار بودم و همه روز (از شوق او)2 چون دل محنت زد گان بیقرار، خواستم
# ~~که به عقد شرعی او را در حبالهٔ‌ خویش21 آرم22 و عقدة اندوه که برحبل
~~معیشتم PageV02P900
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0347.png)

# ~~افتاده بود1 گشاده گردانم . آنچه مراسم خطبه معهود باشد پیش از نگاح و
# ~~خطبه به جای آوردم . ملتمس مرا اجابت فرمودند به شرط آنکه دست پیمان3
# ~~بادپایی4 باشد که نام اوشبکه است و آن اسبی بود در بنی کلاب معروف به
~~جودت
# ~~از5 جملهآ اسبان در مضمار مسابقت و حلبهآ مبادرت سابق شده بود . گفتند
~~: این
# ~~صید جز بر پشت آن اسب شکار نتوانی کرد و این مرغ جز به واسطهآ آن شبکه
# ~~به دست نتوانی آورد، وچون مرغ دلم در شبکهآ عشق6 اسیر بود چون مرغ به -
# ~~جانب شبکه پرواز آغاز نهادم وبرصورت مجتازی روی بدان قبیله آوردم
~~وخانهآ
# ~~خداوند اسب وموضعی که (به شب)7 آنجا بستی معلوم گردانیدم9 ، وچون
# ~~شب آمد ms535 حیله9 کردم (تا از پس خیمه) 10 به11 زیر12 خیمه در آمدم و در
~~خیمه
# ~~تختکی بود که قماشات خانه زیر13 آن بر یکدیگر14 نهاده بودند15 و در پس
~~آن
# ~~تخت پشم (نهاده بودند)16 جهت2 رشتن . در زیر آن عهن منفوش که بر8 من
# ~~کوه احد بود از خوف پنهان شده بودم10 و برخلاف قیامت که کوه چون عهن
# ~~منفوش خواهد بود عهن منفوش چون کوه معاینه کردم ، و چون شب در آمد
# ~~خداوند با خانه آمد کد بانو20 به جهت او طعامی مرتب کرده بود و ( معد
# ~~هاده)21، وخیمه چنان تاریک بود که 22 یکدیگر (را نمیدیدند ) 23 و چون
# ~~ایشان24 به25 خوردن مشغول شدند من نیز26 از غایت گرسنگی با ایشان
~~موافقت
# ~~کردم27 . مگر مرد حس حرکت28 من یافت ، (دست من)29 در کاسه بگرفت .

PageV02P901

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0348.png)

# ~~من در حال دست زن بگرفتم ، زن گمان برد که شوهرش دست او گرفته است1
# ~~گفت : دست من2 چرا گرفتی3 ؟ شوهر پنداشت4 دست زن گرفته است رها کرد
# ~~ومن5 دست زن رها کردم ، و همچنان به6 خوردن طعام 7 (مشغول بودم )8، و1
# ~~ساعتی برآمد)10 دست من به" دست زن باز خورد2 ، در تهمت افتاد دست من
# ~~بگرفت، من13 درحال دست مرد بگرفتم گفت14 : دستم چرا می گیری؟ زن15 دست
# ~~از16 من بداشت17 و من نیز دست (شوهر او)18 رهاکردم19، وچون (ازطعام).
# ~~فارغ شدند روی به خوابگاه آوردند و بندی آهنین براسب نهادند و کلید
~~درزیر
# ~~بالین زن کردند و من بیدار و مترصد نشسته بودم تا 21 ایشان در خواب
~~شدند .
# ~~بندهای سیاه بیامد و سنگریزهای بر زن افکند . زن بیدار شد ، برخاست
~~وازخیمه
# ~~بیرون رفت و به نزدیک آن غلام2 شد2 . و من چون فرصت یافتم کلید از زیر
# ~~و بند از پای مادیان بر گرفتم (و از خیمه بیرون آمدم)29 و بر پشت او
~~سوارشدم
# ~~و روی به راه نهادم30 ، و21 زن و غلام چون 32 حرکت من یافتند23 در ms536 آن
~~حالت
# ~~آواز نتوانستند داد تا آنگاه24 که زن به35 اندرون خود36 رفت و فریاد بر
~~آورد .

PageV02P902

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0349.png)

# ~~من بند از اسب بر گرفته بودم و از میان خیمهها بیرون رفته ، چون اهل
~~قبیله خبر
# ~~یافتند (چند مرد)2 براسبان3 سوار شدند و برعقب من بتاختند ، و من به
~~جهدی3
# ~~هرچه تمامتر اسب را میجهانیدم ، و چون روز روشن شد از آن جمله سواران
# ~~بیرون5 از یک سوار (بیش ندیدم) 7 که8 تنگ9 به من رسید ، چنانکه سنان10
# ~~و11 پشت مرا12 میخراشید ، این13 قدر که" میبینی ، نه اسب من از وی5
# ~~چنانکه18 طعنهآ او جایگیر آید تا آنگاه19 که به جویی بزرگه رسیدم 20 ،
~~بانگ
# ~~بر اسب زدم و بجهانیدم ، (چون برق خاطف بر جوی بگذشت)21 واو22 (اسب
# ~~خویش را)23 خواست24 تا25 برعقب من بجهاند نتوانست . چون دیدم که او از
# ~~وصول به من هاجز است16 فروآمدم تا لحظهای"1 بیاسایم"1 ، (آن سوار)29
~~نیز
# ~~بدان جانب فرو آمد و مرا آواز داد و گفت : من خداوند 30 اسبم و این
~~کرهآ
# ~~اوست که برنشستهام ، اکنون که31 اسب به دست تو افتاد گوش دار 22 تا
~~فریفته
# ~~نشوی و آسان آسان او را از دست ندهی که قیمت او ده هزار دینار است وهر
~~گز
# ~~بر پشت او قصد هیچ دونده نکردم که او را در نیافتم و هر گز هیچکس"2
~~مرادر PageV02P903
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0350.png)

# ~~نتوانست یافت . و نام او شیکه از آن نهادهاند که [هیچ]1 صید از او خلاص
# ~~نیافت3 . من گفتم : اکنون که4 مرا نصیحت می کنی بر من واجب است5 که ترا
# ~~تیز نصیحت کنم و حکایت شبانه از نان خوردن من6 با ایشان و تمکین کردن
~~آن7
# ~~زن8 بنده را و سبب یافتن کلید با او شرح دادم ، گفت . خدای جزای تو به
~~خیر
# ~~کناد9 ، شوم آیندهای که تو بودی به خانهآ من10 ، عدت و آلتم ببردی و
~~بندهام
# ~~کشته شد11 ودختر عمتم12 مطلقه شد13 ، و در حال مراجعت ms537 کرد .
# فصل - در این حکایت معلوم میشود که مایهآ فتن واصل محن و منیع شر
# ~~در همه کارها زتان اند و در هیچ حال و 14 هیچ وقت به حسن ظاهر ایشان
~~فریفته
# ~~نشایدشد، و از خبث باطن ایشان ایمن نباید15 بود، ویقین باید دانست
~~کههرچه16
# ~~در جهان حادث12 شود" چون به غور آن فروشوی1 اسناد با زنی رود و هر
# ~~نامرادی 21 چون نیک تأمل کنی به 22 سبب 23 زنی باشد ، چنانکه آن هقیلی
~~را
# ~~اگر عقیلهآ عشق زنی24 نبودی بر اسب دزدی اقدام نبایستی کرد . و اگر
~~خداوند
# ~~اسب25 اعتماد بر زن نداشتی و26 محافظت27 کلید بدو28 باز نگذاشتی29 اسب
~~از
# ~~دست نرفتی ، و این ابیات مقرر (بعضی از شمایل ایشان است)20 .
# العربیة 31 :
# لا تتقبلن 22 خدیعة النسوان %~% ان الوداء لهن عقد و انی
### | 4- : PageV02P904
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0351.png)

# # قحکی الغصون قدودهن وإنما %~% همرادها تفضی2 إلی الخدلون
# # و لهن فی الوجنات ورد ناضر %~% منها الأبول الزهره2 الایمان
# # آرض محبتهن2 فیها ممابت %~% شجر الفضاد و دوحته الطغیان
# # هن4 الدوانی فی6 الفضول وانتها %~% رشعت بما فیها بگل آوان
# # قال النیی ولیس ینطق بانهوی %~% إن الناء حبائیل 7 الثیطان
# # کن من9 حبائل کیده متوقیا %~% کی لاققع لی ورطه العصیان
# القارسیة 102 :
# # فتنه در هیچ بر زنی نبود %~% تاش بنیاد بر زنی نیود
# # چینهٔ‌ مرغ فتنه از11 چه دهند %~% گر ز کید زن ار زنی نبود
# # باد فتنه کجا هبوب کند ؟ %~% از زن12 ار باد بیزنی13 نبود
# # بر نیارد  بلا سری هر گز %~% گر ز مکر زنان تغی14 نبود
# # دافع حیلهای که زالی کرد %~% مردی هر تهمتضی نبود
# # نیست چاهی که از برای زنی %~% در وی افتاده بیژنی نبود
# # بتر15 از حیلهها 16 و مکر زنان %~% در جهان مرد افکنی نبود
# # جز سر زلف دلیران به جهان %~% فتنه را هیچ مسکنی نبود
# # ایمنی از زر و وفا از زن17 %~% این دو در هیچ بر زنی نبود
# ~~واینابیات نیز مناسب این معانی18 است از ms538 منشآت من (هم دراین موضع
# ~~بت افتاد)19 .

PageV02P905

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0352.png)

# الفارسیة1 :
# # زن گر چه یکی شبه نیرزد %~% محروسش1 دار همچو گوهر
# # همچون مساگرچه نیست بی غش %~% جز در بندش مدار چون زر
# # از وی چو نشان تیغ بر ان %~% هنگام ظهور نیست جز سر
# # در حبس نیام بهتر آید %~% همواره بسان تیغ و خنجر
# # مستور چو هیب دارش از خلق %~% هر چند هنر بود سراسر
# # ور نیز چو آفتاب خوبست %~% در زاویه همچو سایه بهتر
# # چچون صموتخوش اسحته سر به سرباد %~% زین روی به پرده درنکوقر
# الحکایة التاسعة من الباب الثامن - حکایت کرد مردی از لشکریان که از شهری
# ~~از شهرهای شام بیرون آمدم تا به موضعی دیگر روم (ومن سوار بودم) و
# ~~خرجینی با من بود که" ( در آنجا زر و جامه نهاده بودم)8 . چون چند
~~فرسنگ
# ~~از آبادانی برفتم و روز بآخر رسید و شب نزدیک آمد به دیری رسیدم (
~~از[آن]1
# ~~ددرها که در آن دیار باشد )10 . دیری بزرگ بود و راهبی در صومعهای از
~~آن1
# ~~ساکن . چون مرا از دور بدید از (موضع خود)12 فرود13 آمد و به بشاشتی
~~هرچه
# ~~تمامتر14 استقبال نمود و به تملق و تلطف15 التماس کرد که به نزدیک او
~~نزول
# ~~کنم و آن شب مهمان او باشم . مرا در آن حال ملتمس او موافق طبیعت
~~آمد16،
# ~~ازوی منت داشتم ودرخواست اورا اجابت کردم و چون به17 دیر18 رفتم بیرون9
# ~~او هیچکس ندیدم . (اسب مرا) 20 بر آخر21 بست و22 ازخانه آن23 ( قدرعلف
~~PageV02P906
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0353.png)

# ~~که چهارپای را تمام1 باشد)1 بیرون آورد و در پیش او نهاد و مرا در
~~خانهآ گرم
# ~~در آورد و موسم3 غایت قوت سرما بود . در حال آتشی برافروخت و طعامی
# ~~لطیف5 پیش آورد و شرابی خوشگوار حاضر گردانید و چون (ازطعام وشراب)6
# ~~فارغ شدیم راه مبرز از او پرسیدم2 ، او8 اشارت به طرفی9 کرد10 ، و
~~چونبر آن
# ~~صوب برفتم ویر در مستراح رسیدم بوریایی افکنده1 دیدم . چون ms539 پای بر
# ~~بوریا نهادم زیر بوریا گشاده بود . بوریا13 از زیر قدم برفت و من از14
~~غرفه به15
# ~~زمین افتادم ، و چون نگاه کردم خود را در صحرا16 دیدم ، و شبی به غایت
~~سرد
# ~~بود وبرف میبارید . و با خویشتن12 گمان بردم18 که این حادثه بی قصد19
~~زاهد20
# ~~افتاده است . برخاستم و اندامها مجروح شده بود ، اما (یه سلامت بودم و
# ~~بیم هلاک نبود1 . راهب را آواز دادم 23 و برفی 24 عظیم میبارید (البته
~~اجابت
# ~~نیافتم)25 ، در زبر طاقی که بر در دیر" بود بنشستم تا برف بر من نبارد
~~، وهنوز
# ~~تمام 27 ننشسته بودم که از روزنی که در سقف طاق بود راهب28 سنگ به من
# ~~انداختن گرفت که اگر یکی به من رسیدی هلاک شدمی . من در مقابل آن سنگ
# ~~باران، برف29 را غنیمتی30 بارد21 شمردم واز آن22 پوشش23 به صحرا بیرون
~~دویدم PageV02P907
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0354.png)

# ~~و از راهب به تضر ع و خشوع1 استعانت و استغاثت آغازنهادم2 و او مرا
~~دشنام
# ~~داد و زجر کرد1 و با خویشتن 5 مقرر داشت 6 که آن شب بی شک هلاک شوم و
# ~~چون من درحال2 ضعف خویش8 وقوت سرما تأمل کردم9 ازحیات نومید گشتم
# ~~و هیچ چاره ندانستم جز آئکه ( درخاطرم افتاد که10)11 سنگی بزرگ طلب
~~کردم
# ~~و بر گردن نهادم و با آن بار گران در صحرا (به جهدی تمام13)13 دویدن
~~گرفتم
# گرم شدم)14 و سرما از من دفع شد ، و هر گاه 15 که مانده شدمی لحظهای
# ~~توقف کردمی ، و چون (خوف16 آن بودی که) 17 سرما غالب خواهد شد 18
# ~~دیگر باره19 دویدمی20 . بدین21 طریق12 شب به روز آوردم و چون نزدیک
~~(بود
# ~~که صبح طلوع کند)24 راهب از دیر بیرون24 آمد . چون آواز در بشنیدم* در
# ~~پس دیر1 پنهان شدم و راهب بدان 27 موضع آمد که من آنجا بر28 زمین
~~افتاده
# ~~بودم ، و چون مرا ندید با خود می گفت : می بینی29 این20 بدبخت ms540 چه کرد
~~21 ،
# ~~گمان برده است22 که43 (در حوالی)23 دیر آبادانی است و35 آنجا تواند
~~رسید
# ~~و گرد دیوار دیر بر می آمد و اثر پای من می جست تا به کدام طرف رفتهام
~~، و
# ~~چون من میدانستم که او از کدام طرف می آید به طرفی دیگر میرفتم تا به
~~در
# ~~دیر رسیدم ، در اندرون26 رفتم ودر22 پسدر28 بایستادم39 و کاردی
~~تیزبرمیان داشتم
### | ای در3
### | 8- ما لواکت : خود
### | 2ت:
### | 19-جا و
### | 25 PageV02P908
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0355.png)

# ~~و کاردی تیز بر میان داشتم ، در دست گرفتم ، چون او از من نومید [ شد]1
~~و
# ~~قطع کرد که2 بر3 امید آنکه، به5 عمارتی6 ( رسم در بیابان)7 رفته باشم8
~~وهلاک
# ~~شده . باز به دیر در آمد و خواست که در دیر فراز کند . من از پس در1
~~ببرون
# ~~جستم و او را بگرفتم و تا خبر داشت چند زخم کردم20 و چون بیفتاد سرش
~~باز
# ~~بریدم ودر دیر در بستم و بر غرفه رفتم . آتشی تیز بر افروخته بود ، گرم
# ~~شدم و(جامه از خرجین)15 بیرون کردم وبپوشیدم17 وخوش17 به خواب (مشغول
# ~~شدم18)19 و تا نماز دیگرخفته بودم20 . وچون برخاستم گرد دیر بر آمدم
~~وطعام1
# ~~بیرون آوردم و بخوردم) و نایرهآ جوع را منطفی گردانیدم و بعد از آن 3
# ~~قفل از در 24 خانهها بر گرفتم ، انواع اموال دیدم از زر و سیم و ثیاب و
~~آلات
# ~~و اقمشه وحلیهها25 و اسبابی که مسافران را در سفر26 به کار آید27 ،
~~وعادت آن
# ~~تاجوانمرد با (هر کس که)28 تنها بدان موضع میرسیده است (وشب آنجا
# ~~مقام می کرد29)30 همین غدر بوده است . من 31 بر سلامت32 خویش33 و ظفر
~~که
# ~~برآن غدار یاقتم شکر گزاردم و چند روز در آن دیر بودم و جامهآ راهب
~~PageV02P909
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0356.png)

# ~~پوشیدم و از دور خویشتن را به مردمان مینمودم، اما از نزدیک با هیچکس
# ~~م2 سخن نمیشدم3 و محترز میبودم و بعد از آن3 به تدریج آن اموال5 به6 ms541
~~شهر
# ~~خویش نقل کردم و از جملهآ بزرگان و متمولان8 گشتم و روز گار در تنعم و
# ~~رفاهیتت هرچه تمامتر می گذاشتم9 .
# [فصل 12- و در این حکایت فایده آن است که مرد عاقل باید که بر1اطلزقت
# ~~وجه و ذلاقت زبان که او را به انواع تجربه11 نکرده باشد فریفته نشود و
~~بر وی
# ~~اعتماد نکند که غدر در بیشتر طباع مجبول است ، و مکر در اکثر قلوب
~~متمکن
# ~~و در این معتی گفتها
# العربیتة 14 :
# جریت اصناف الوری وسیرقهم %~% م15 آلق دیهم من آمق بیاخائه
# کم خادع یبدی طلاقته وجهه %~% وییرخبث " الغدر فی آحشائه
# # من کان ذا الحقد ممرض قلبه %~% فادرک آساه فلا آساء یدائه
# # هو لد یظنک محسنا فالاجل ذا %~% آسخطته ان زدت 17 هی ارضائه
# و کزیده"1 حسدا وحتدا کامنا %~% با للطف إذ آصبحت من9انصحانه
# # فاحدر إذا عن کل من صاحبته %~% حتی کجربه بحسن وفائه
# الفارسیة ]20 :
# زفهار تو اهتماد متمای %~% بر هر که نیازموده باشی
# 1- میا : خود   2- مجا: ندارد %~% 3- مجا : نمی گفتم %~% 3- مجانل
# # بدان طرف که توانستم . ت : بدان طریق که توانستم %~% 5 - ت :  را %~% -
# # ت: پا   7- مجا : خود %~% 8 - مجا : اکابر شهر . ت : متمولان شهر %~%
~~9-
# # مجا : می گذرانیدم . ت : می گذرانم10 - اساس : تدارد %~% 11- ت : به
~~12-
# # مجا : ل و امتحان ت : امتحان %~% 13- جز مجا وت : - و در این معنی
~~گفتهام
# # 14- اساس : شعر   15- اساس و مجا: کم %~% 16- مجا : حیث %~% 14 مجا:
# # ذرت   18- مجا : تریده . ت : ترید %~% 19 - مجا : فی %~% 20- اساس:
~~تدارد PageV02P910
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0357.png)

# حرفیست1 گمان بدخود2 آن ذکر %~% اندرخبری2 شنوده باشی
# مستای نیازموده کس را %~% نا نزد خرد ستوده باشی
# ر حزم کنی غبار غفلت %~% ر آیینهٔ‌ دل زدوده باشی
# زان گردد چشم فتنه بیدار %~% کاندر غفلت غنوده باشی
# الحکایة العاشرة من الباب الثامن - عبقسی3 شاعر گوید : که پدر مرا بندهای
# ~~چون دولت از مرافقتآ هنرمندان وشادی از صحبت مستمندان یگریخت ومدتی
# ~~مدید و عهدی بعید چون وفا ازاو اثر ندیدم7 وچون حسن عهد از او
~~خبرنشنیدم9
# ~~و ms542 پدرم از سرای عاریتی دنیا به دار اقامت آخرت رحلت کرد و من از وطن
~~اصلی
# ~~په غربت اقتادم و در طلب حظ و نصیب خویش از رزق مقسوم به شهر نصیبین
# ~~رسیدم ، وهنوز درغلوای ایام صبی10 و ریعان مبادی شباب بودم ، چنانکه
~~عادت
# ~~جوانان شاطر باشد خود را به جامههای فاخر آراسته گردانیده و کیسهآ درم
~~ودینار
# ~~در آستین دامن خیلا در پای کشان در11 بازارمی رفتم، آنکه12 چون اقبال
~~از بد بختان
# ~~از ما گریخته بود چون بلای نا گهان13 روی به من آورد وچون مرا بدید گاه
~~چون
# ~~آستین بوسه14 بر دستم15 میداد و گاه چون دامن در پایم میافتاد و به
~~دیدار من
# ~~شادمانی مینمود 6 و سرور و بهجت میافزود و از حال پدر و اهل ووطن و
# ~~سبب ( رفتن من)18 بدان موضع میپرسید وعقوق و اباق19 را عذری می گفت .
# ~~پس گفت : من اینجا مقیمم20 و تو مسافر ومن ساکنم12 و تو مجتاز ، اگر
~~اکرام PageV02P911
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0358.png)

### | موبخ بقک ار شدت
# ~~انعام1 (ارزانی داری)2 وکلبهآ بندهآ خود را به حضور خویش مشرف گردانی
# ~~بدان شکرانه سر بر زمین نهم و کلاه بر آسمان اندازم ، و از این نوع3
~~بسیار
# ~~دلداری وتضر ع وزاری نمود9 . من چون سلیمان به گفتار اوفریفته شدم واز
~~خبث
# ~~طویتت وفساد نیت او اندیشه نکردم و6 روی به منزل او نهادم تا مرا به
~~کنارهآ
# ~~شهر که با صحرا7 داشت8 (به سرایی)1 برد10 ، در سرای2 بسته و زحمت آمد -
# ~~و شد1 مردم از آن کوچه گسسته 13 ، ومرا از راه ترحیب و تعظیم 12 به
~~دخول
# ~~سرای15 بر خود16 تقدیم کرد و (چون پای در دهلیز نهادم)2 از18 عقب من
# ~~سلاح26 دیدم بر بوریایی نشسته ، وچون ایشان را بدیدم شک نکردم که
~~دزداند7
# ~~(و به هلاک خود)28 یقین29 شدم20 . درحال از آن جمع یکی برخاست31
~~ولطمهای
# ~~سخت بر روی من زد و گفت 22 : جامه پیرون کن 33 ، برفور آنچه ms543 (داشتم از
# ~~جامه و نقد)24 بدیشان دادم و به یک توایزار پای بماندم و ایشان آن
~~دراهم که با PageV02P912
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0359.png)

# ~~من بودند1 به مقبل دادند تا برود و طعامی بیارد 3 . و آن مدبر صفت مقبل
~~نام
# ~~گفت : پای4 از سرای 5 بیرون ننهم تا سر او از گردن 6 جدا نبینم . گفتم
~~: الله
# ~~الله بی گناه خون من مریزید ویی جرمی بر قتل من اقدام منمایید ، و تضرع
~~و
# ~~زاری آفاز نهادم وعجز و بیچارگی عرضه داشتن گرفتم و مقبل هرلحظه
~~ایشانرا
# ~~بر قتل من اغرامی کرد و برهلاک من محرض میبود ، ناگاه یکی8 ازمیان
~~ایشان9
# ~~چون شیر10 گرسنه با تیغی برهنه قصد من کرد و مرا به روی کشان به سر
~~بالوعه
# ~~آورد تا چون گوسفند سرم از تن جدا کند . نگاه کردم نزدیک من غلامی امرد
# ~~ایستاده بود ازغایت بیچار گی بر امید عاطفتی چون دامن در11 پای
~~اوافتادم وچون
# ~~عطف دست در دامن او زدم و گفتم : «ای جوان خوبروی زشتی حال من مطالعه
# ~~قرمای و چون میان ما از12 راه کود کی مرافقتی هست و درصفت جوانی
~~موافقتی
# ~~به حکم مماثلت شباب مرا در یاب » . آن جوان بر13 کودکی منرقت آورد و
# ~~بر بی گناهی من ببخشود و تیغ از میان بر کشید و خود را سپربلای من ساخت
~~و
# ~~گفت : تا من زنده باشم به کشتن او رضا ندهم ، و استاد او نیز بر پای
~~خاست و
# ~~گفت : زینهاری غلام14 خود را به دست بلا باز ندهم و از آن زمره
~~جماعتی15 با
# ~~او بار شدند و به سبب من میان ایشان اختلاف افتاد و به منازعت و جدل
~~انجامید
# ~~و زمرهای بر من تیغ می کشیدند و طایفهای خود را سپر146 می ساختند .
~~القصه
# ~~بطولها شخصی که مهتر ایشان بود گفت : مصلحت آن است که ترک مخالفت و
# ~~منازعت بکنیم17 و حال را وقت خویش پریشان نداریم و به اکل و شرب ms544 مشغول
# ~~شویم . و چون از این موضع بیرون خواهیم رفت او را دست و پای» و دهان
~~PageV02P913
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0360.png)

# ~~ببندیم تا بر عقب ما نتواند آمد و1 معلوم او1 نشود که ما به کدام جانب
~~رفتیم و
# ~~فریاد نتواند کرد تا (جمعی به سرما آیند و یا کسی پیش او آید)3 یا او4
~~به جهد
# ~~وتکلتف آن قیدها از خود بر گیرد تا از نواحی شهر بیرون رفته باشیم .
~~همگنان
# ~~چوانمردی ترک اکل وشرب7 کردند و8 به محافظت من مشغول شدند9، وچون شب
# ~~ثاریک شد وعزیمت (رفتن کردند)10 ایشان11 توقتف کردند12 تا اول تمامت14
# ~~آن جماعت14 بیرون رفتند15 . پس16 مرا گفتند : چون تو پناه (با ما)17
~~آوردهای8
# ~~مروت و کرم نباشد19 که دست و دهان تو ببندیم . (مکافات این)20 نیکویی
# ~~به بدی22 مکن و هم در این موضع باش تا پامداد و بر اثر ما میا و هیچکس
~~را3
# ~~بر" طلب ما (به فریاد )25 اغرا مکن ودر سرای" در بند28 و29 تا بامداد
~~(به
# ~~سلامت بباش)30 . من حیات خویش31 را غنیمتی32 دانستم23 ودرسرای24
~~ببستم25
# و قدادد %~% 2- مجا: آلکا8 که کسی با شر او PageV02P914
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0361.png)

# ~~و به فراغتی هرچه تمامتر به استراحت مشغول گشتم ، [و تا حرارت آفتاب
# ~~بر من نیقتاد از خواب بیدار نشدم] و به سعی آن5 جواتمرد6 از چنان
~~ورطهای
# ~~خلاص یافتم .
# فصل - و آنچه اعتبار را میشاید و بدان متعظ میباید بود از این حکایت
# ~~آنست که مرد هاقل باید که چون به7 یک نوبت خیانتی از غدآری مشاهده کرد
# ~~و بر مکر و غدر او اطلاع یافت دیگر او را محل اعتماد نداند8 و موضع
~~امانت
# ~~نشناسد و از خبث عقیدت ولؤم طبیعت او محترز و مجتنب باشد ، [که]اهر چند
# ~~از سر جرم گنهکاران و خیانت 10 بد کرداران در گذشتن عفو و کرم است اما
# ~~به خدیعت11 و12 تملق ایشان فریفته گشتن و به لطف مقال از قبح افعال آن
~~زمره
# ~~ایمن بودن ms545 غایت غفلت وغرور است و ازتیقتظ و حزم دور، [چه]12 اگرعبقسی
# ~~غدراباق وخیانت و15 عقوق آن مدبر سیرت مقبل نام را164 شناخته بودی
~~بهخدا ع
# ~~اعتذار او منخدع 17 نگشتی و در آن ورطه نیفتادی . و در این معنی این
~~ابیات
# ~~انشا افتاد .
# العربیة 18 :
# خلیطی جاذب الغدار جدا %~% فلا19 وعذر قان العدر 0 عار
# و کن حلرا بسوء النظان عنه %~% و إن یاتیک منه الاعتدار
# فان العذر فی الغدار طبع %~% و لطف القول آمر مستعار PageV02P915
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0362.png)

# الفارسیتة 12:
# # نا معتمدی چو کرد فدری %~% او را تو دگر امین مپندار
# # باور مگنش که آن فریبست %~% هرچند که عذر خواست بسیار
### | لیکن2 خود را از او نگه دار
# # از   فونهآ زر فلط نیفتد %~% ناقد چو عیار دید یکبار
# # در دهر نگر بدانکه هر گز %~% نگذارد رسم خویش غدار
# الحکایة الحادیة عشر من انباب الثامن - آوردهاند که علی بن عیسی القمی
# ~~که هامل خراج و ضیاع بود به شهر خویش2 در روز گار مأمون خلیفه چهل
~~هزار5
# ~~دینار بر او باقی شد7 و امیرالمؤمنین فرمود که در مطالبه8 مبالغه9
~~نمایند10 وعلی
# ~~بن صالح را که حاجب او بود فرمود که اورا سه روز مهلت ده ، (اگرنقد
~~کرد)11
# ~~والا او را به تازیانه میزن12 تا13 درزیر چوب هلاک شود و14 میان15 او
~~و16 غستان
# ~~بن عباده دشمنی" بود18 . گاتب19 گفت : اگر حال خود20 بر غستان بن عباده
~~21
# ~~عرضه داری باشد که ترا از این ورطه خلاص دهد . علی بن عیسی از غایت عجز
# ~~واضطرار22 التجا به غسان23 کرد 24 و به نزدیک او25 رفت 26 . غستان مقدم
~~او را
# ~~به اعزاز و اکرام تلقی نمود و[کاتب هلی بن"1 هیسی ]28 صورت آن 29 حادثه
# 1- اساس: ندارد 2- ت : لکن 2- : بوعلی. چزعربی: ابوعلی 4- مجا:
### | امبوت : ل ازمال ضمانات
### | 13-ت : و بهتشدید بر وی
# 12- مجا . اگر ین مبتع هکا کند . ت : اگر پیش از گذشتن سه روز
# 12- مجا: ل که یگزااد.ک کا آمکه که مال ms546 بگذادد.
### | 1- مجا :
### | 23- PageV02P916
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0363.png)

# ~~با غسان تقریر کرد . غسان گفت : امید میدارم که خدای - تعالی - این مهم
# ~~کفایت کند و بر این3 هیچ4 سخن زیادت نکرد و علی بن عیسی (از او5 نومید)
# ~~باز گشت و بر وقوف درمقام مذلت و اظهارعجزخویش بر دشمن تأسف خورد7
# ~~و بر کشف آن حال پشیمان گشت و از8 کاتب بازخواست فرمود که فایده (از
# ~~اینچه تو گفتی)9 جزمذلت نقد210 چیزی دیگرنبود، و به وقت مراجعت از سرای
# ~~غسان به دیدن بعضی از مردمان11 مشغول شدند و در راه ایشان را وقفهای
~~افتاد و
# ~~چون به سرای خویش1 رسید شتروارهای "1 زر دید که غسان فرسناده بود مبلغ
# ~~آن چهل14 هزار دینار ورسول15 غسان16 گفت17: [ غسان فرموده است]18 فردا
# ~~به سرای امیرالمؤمنین تجشم فرمای19 تا باقی کارها به حضور تو ساخته
~~گردانم.
# ~~علی بن عیسی خوشدل شد و روز دیگرچون به سرای مأمون حاضر20 آمد21غسان
# ~~بن عباده1 در میان سماطین بر پای بایستاد  و گفت : یا امیر المؤمنین
~~علی بن
# ~~عیسی را بر دولت امیرالمؤمنین حق عبودیت و خدمت است" و امیر المؤمنین
# ~~ر251 حق تربیت و نعمت و در ضمان قم او را 26 زیان بسیار و خسران 27
~~فاحش
# ~~افتاده است و جمعی عدول و ثقات از آن حال اخبار می کنند28 و در مطالیت
~~و
### | 4- مجا و
### | 7- مجاوت: تصوه
### | 1- مجا:
### | 19- مجا : PageV02P917
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0364.png)

# ~~تحصیل آن مال چندان شدت و مبالغت میرود که او متحیر و مدهوش مانده
# ~~است2 و طریق توجیه بر وی منسد گشته و دل از حیات3 برداشته است (وامید
# ~~از نجات منقطع گردانیده)5 . اگر امیرالمؤمنین بر وی ببخشاید و شفاعت
~~بنده
# ~~در حق او بشنود و به حط بعضی از آنچه بر وی جمع است2 فرمان دهد غایت
# ~~بنده نوازی باشد وبراین منوال کلمات با رقت که مستدعی ( رحمت و رأفت)8
# ~~باشد و در مقام استعطاف و طلب اسعاف ایراد کند9 می گفت و در سؤال الحاح
# ~~نی ms547 کرد تا آنگاه10 که از11 چهل هزار دینار بر بیست هزار مقرر گرد" . پس
# ~~فسان گفت : کمال کرم امیرالمؤمنین در حق او14 آن باشد که به تشریف مشرف
# ~~گردد و برقرار قدیم با سر ولایت وعمل رود . امیرالمؤمنین 15 اجابت
~~فرمود .
# ~~فسان خدمت کرد وگفت : اگر16 امیرالمؤمنین اجازت فرماید تا بر17 این
~~جمله18
# ~~توقیع مبارک19 بنویسند . علی بن عیسی با خلعت20 و تشریف وکرامت ونواخت
# ~~از حضرت امیر المؤمنین بیرون آمد و21 آن چهل هزار دینار که غستان
~~فرستاده
# ~~بود بیست هزار دینار22 ( با پیش او)" فرستاد مقرون به شکر بسیار و
~~معذرت PageV02P918
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0365.png)

# ~~بی شمار. غسان آن زرقبول نکرد و با نزدیک اوفرستاد و گفت : دربخشیدهآ
~~خود1
# ~~معاودت نکنم . [(واین بخشش که از امیرالمؤمنین خواستم) 2 غرض تخفیف
# ~~و ترفیه تو بود نه نفع و توفیر خود3 ]4.
# فصل - و در این حکایت مگارم اخلاق غسان و اقدام او برلطف و احسان در
# ~~حق بدخواه جاه وحاسد دولت خویش 5 چون التجا بدو ساخت 6 میشاید که
# ~~کرام روز گار واشراف و کبار در اعانت محرومان و اغاثت مظلومان 7 هر چند
# ~~معاند و حاسد8 ایشان بوده باشند9 بدان تخلق نمایند و او را در این باب
~~قدوه
# ~~و امام خویش20 سازند . و این ابیات از گفتهآ من اشارت بدین معنی می کند
~~.
# العربیة :
# ما رایت معاندا [ نک] 11 خاشعا
### | یأوی الیک و یبتغی %~% الاحانا
# ~~آحسین الیه 13 مبالغا فی انسه4
### | یکفیه خلا %~% آن دراه مهانا
# الفارسیتة )16 :
# # دشمن چو پناه با تو آورد %~% گر لطف کنی شود ترا17 دوست
# # بر لطف نشد کسی پشیمان %~% با دشمن ودوست لطف نیکوست
# # چون غنچه مباش اندرون دار %~% خندان به در آی چون گل ازپوست
# # با خصم که همچوسگزبونشد %~% روبه بازی ز شیر آهوست PageV02P919
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0366.png)

# # چون پشت به خدمتت دوتا کرد %~% یکتا شو اگرچهآ کنده1 دهتوست1
# الفارسیتة :
# عاقلان کریم پیوسته %~% دشمنان را به لطف قهر کنند
# بهر نام نکو معاند را ms548 %~% چو فرو ماند لطف بهر کنند
# دارو گیری که دارد اندر سر %~% لطف وبخشایشاو2 به جهر کنند
# از چنان حالتی بیندیشند %~% که مبادا که بطن4 ظهر کنند
# به شکر خنده آن کند عاقل %~% که سفیهان به تیغ و زهر کنند
# نیکویی کن توو (نکوخواهی)5 %~% که بدی خود به شهرودهر کنند
# الحکایة الثانیة عشر من الباب الثامن - آوردهاند که فضل بن یحیی بن خالد
# ~~البرمکی با آنکه در مروت و فتو ت قصب السبق از اقران ربوده بود و در
~~بذل
# ~~و سخابه قصارای کرم و6 عطا رسیده و در جوانمردی به بی مثلی مثل شده
~~بهغایت
# ~~متبکر و گردنکش و خود کامه و با بار نامه بودی . روزی او را گفتند :
~~افسوس
# ~~که منهل کرم و سخای تو بر واردان این حضرت خاشاک تکبر مکد ر می گرداند
# ~~و حلاوت سخاوت تو به مرارت ضجارت ناگوارنده میشود . گفت : من دراین
# ~~عادت تخلق به اخلاق عمارة بن حمزه کردهام و به تکلف طبیعت خویش رابر
# ~~آن داشته و اکنون طبع شده است و هرچند می کوشم از خود زایل نمیتوانم
# ~~کرد و سبب اقتدای من در این شیوه [ بدو ]9 آن بود که پدر من یحیی بن
~~خالد
# ~~که فارس میدان سخاوت بود9 فارس از امیرالمؤمنین10 بهضمان گرفته بود وده
~~هزار
# ~~هزار11 درم بر وی باقی گشته و آن مال را وجوه بود اما متفرق بود2
~~واصحاب
# ~~اغراض رای امیر المؤمنین در حق پدرم متغیر گردانیده بودند و از سر غضب
~~PageV02P920
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0367.png)

# ~~یکی را از آن1 اعوان2 که، ابی، عون میخواندند فرمود5 تا تمامت6 آن مال
~~در
# ~~یک روز از پدرم طلب دارد و7 وقت غروب شمس را8 یک درم (باقی نمانده)9
# ~~باشد10 . وابی11 عون مطالبهآ 12 سخت می کرد و در جملهآ خزینهآ پدرم
~~ومنازل ما
# ~~عشر این مال نقد و معد نبود . پدرم گفت : اگر حصول این مال یه وجه قرض
~~که
# ~~سبب حیات من خواهد بود ممکن ms549 باشد جز از عمارة بن حمزه نتواند13 بودوالا
# ~~بیشک" من از جملهآ مقتولان باشم . مرا فرمود تا 15 به نزدیک" عمتاره
~~روم و
# ~~خرابی قصر حالت پدر17 را از اوعمارتی طلبم . چون به نزدیک18 او16
~~رفتم10 او
# ~~را بر21 جامهآ خواب11 در زیرلحافی خفته یافتم که رویش به دشواری می
~~توانستم
# ~~دید . و چون در رفتم وسلام گفتم23 بر خود بجنبید24 و به سر اشارتی25
~~کرد که
# ~~بنشین . من (از وی دور)26 بنشستم27 . دیگر به سوی من ننگریست28 و من به
~~-
# ~~غایت شکسته دل و گوفته خاطر و نومید گشتم و گفتم : چه29 امید توان داشت
# ~~از کسی که عنوان امر وفتح الباب ملاقات او از این نوع باشد؟ کسی که به
~~جواب
# ~~سلام ضنت30 نماید31 با عطا32 مسامحت کی فرماید و شخصی که به نظری
~~مضایقه33
### | 111 PageV02P921
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0368.png)

# ~~شدم تا در عرض حاجت افتتاح کلام کنم یا بر عزیمت اعراض نمایم . من در
# ~~غلوای آن تفکر و اثنای آن تحیر بودم که او فرمود3 اگر به حاجتی آمدهای
# ~~هرضه دار . من صورت حال چنانکه بود تقریر کردم . اودرجواب همین قدر بیش
# ~~نفرمود که خدا (ی - تعالی) 2- بسازد ، و خویشتن5 از من مشغول گردانید .
# ~~شک نکردم که مرا از خود6 نومید کرد [ واجابت نفرمود )7 . برخاستم حیران
# ~~و پای در زمین کشان متردد ومتحیر و متوقتف می بودم [ در هر قدمی ]9
~~نهروی
# ~~آن بود که پدر را از صورت این حال که موجب یأس او بود از حیات اعلام9
# ~~کنم ونه10 مصلحت آنکه بروی کیفیت واقعه پوشیده دارم . بعد از آنکه در
~~این
# ~~ترد د درراه وقفهای افتاد عاقبت روی بهخانه آوردم تااین ماجری با
~~پدرباز گویم1
# ~~تا پیش از آنکه آن روز که با12 روزحیات پدرم هم عنان است به پایان رسد
~~خلاص
# ~~او را وجهی دیگر اندیشیده شود . چون به در سرای13 رسیدم شتروارهای2 بار
# ~~دیدم ایستاده ، از15 جماعتی که با آن16 شتران17 بودند [ پرسیدم که ms550 چیست
~~»1
# ~~گفتند ده19هزارهزاردرم است که عمارة بن حمزه20 فرستاده است. برفتم2 و
~~پدر
# ~~را بشارت دادم12 و پیش ازنماز دیگر تمامت آن مال به خزینهآ امیر
~~المؤمنین مهدی
# ~~رسید وامیرالمؤمنین را چون صورت حال معلوم گشت 23 از تشدید خویش" و
~~PageV02P922
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0369.png)

# ~~کرم عماره و رنج دل پدرم مستحیی1 گشت و پدر را بنواخت و بعد از آن به
# ~~دو ماه آن مال2 در فارس نقد شده بود به نزدیک پدرم آوردند ، قرمود تا 5
~~پیش
# ~~عماره برم وعذر خواهم6 . استران7 بارکردند و بردم8. وچون یه نزدیک9
~~عماره
# ~~رفتم10 او را هم بر11 آن هیأت اول11 یافتم2 و بر آن سخن14 که روز15 اول
# ~~فرموده بود هیچ نیفزود و نکاست . من او را ثنا و دعا گفتم و شکر آن
~~کرم16 و
# ~~الطف که فرموده بود بگزاردم و از آوردن17 مال اعلام کردم و (التماس
~~کردم)8
# ~~تا به قبول آن19 اشارت فرماید . گفت : من خزینه دار پدر توام تا هرگاه
~~20 که
# ~~باید21 مالی ببرند22 و هر گاه23 که خواهند24 می آرند25 یا خود صرافیام
~~که شما
# ~~ثابت گرداندی27 و او را از ورطهٔ‌ هلاک و محل بوار برهانیدی18 ، اگربه
~~مکافاتی
# ~~قیام نتواند کرد باری مثل آن با خزانه29 رساند30. گفت : اگر بوعلی یعنی
~~پدرت
# ~~باز فرستاد من به تو بخشیدم ، باز گرد و آن مال تمامت تراست . باز گشتم
~~با
# ~~مالی که هر گز هیچکس نشان نداده بود که شخصی چندان مال به یکبار به یک
# ~~قن بخشد31 . پدرم32 گفت : ای پسر33 (والله که)24 من تمامت این مال با35
~~تو PageV02P923
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0370.png)

# 62
# ~~نتوانم گذاشت1 . من دویست هزار درم بر گرفتم و باقی به پدر تسلیم کردم
~~و آن
# ~~اول مالی بود که به یکبار به من رسید و اصل نعمت و ثروت من از آن2
~~مالاست .
# ~~و من از عماره تکبر و جوانمردی هر دو به یکبار در آموختم3 و چون مدتی
# ~~به تکلف4 این شیوه ms551 میورزیدم5 طبیعت گشت و معتاد شد و از آن باز نمی
~~توانم
# ~~ایستاد .
# فصل6 - و در این حکایت فایده آنست که معلوم شود تا 7 تملقی که کرم
# ~~با آن یار نباشد و تواضعی که سخا با آن قرین نبود اهل8 معنی آن تملق را
# ~~چاپلوسی و غرور 10 و آن تواضع را خست و دناءت شمرند و علو همت و
# ~~رفعت قدر در آن است که11 به بذل12 نفایس2 مسامحت نمایند"1 و عزت عرض
# ~~در بذل عروض دانند وکمال جاه و جلال15 در بخشیدن مال و منال شناسند .
~~چه
# ~~تکبر با جوانمردی زیبندهتر16 آید از آنکه17 تواضع با بخل . و اگرحلی
~~کرم
# ~~به جواهر تواضع مرصع گردد زیوری باشد که جز گردن کمال را نشاید و
# ~~مناسبتی دارد .
# العربیتة 20 :
# إن التواصع خصله محمودة %~% لکن من حر یجود و یمنح
# فاذا رأیت المرء یبدل عرضه %~% و عروضه یحوی و مضها یخرح PageV02P924
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0371.png)

# فاحکم بخسته و لؤم نجاره %~% واحنره- و اعلم انه لا یفیح
# # الکبر آزین بالفتی فی جوده %~% من آن یری متواضع3 لا یسمع4
# الفارسیتة ]5 :
# # نفس خود را عزیز دارد آنک %~% مال را نیست نزد او مقدار
# # وانکه باشد عزیز مال او را %~% خویشتن را همیشه دارد خوار
# # از6 خسیسی نه7 از تواضع دان %~% چاپلوسی و ضنت دینار
# # در مکارم نباشدت یاری %~% با تواضع چو جود کردی یار
# الحکایة الثالثة عشر من الباب الثامن - احمد بن ابی دؤاد9 که قاضی القضاة
# ~~بود در روز گار امیر المؤمنین المعتصم و با علو قدر و رفعت جاه 10 واز
~~جملهآ
# ~~مقر بان وخواص او بود و معتصم درکارهای بزرگ11 مشورت با او12فرمودی3
# ~~و از رای او تجاوز ننمودی14 چنین حکایت کند که یک روز به نزدیک معتصم15
# ~~رفتم ، گفت : یابا عبدالله امروز ابوالحسن"1 افشین از پای ننشست تا دست
~~اوبر
# ~~جان و مال قاسم بن عیسی مطلق نگردانیدم17 وابو الحسن افشین از خاندان
~~ملوک
# ~~عجم یود از18 امرای دیالمه و ms552 قوت و شوکت و عدت19 تمام داشت و به نزدیک
# ~~معتصم درجهآ عالی ومرتبهآ بلند ، و در دولت0 آقطب مدار علیه و رکن مشار
~~الیه21
# ~~گشته ، وقاسم بن عیسی22 که به کنیت ابودلف خواندندی23 از شجاعان
~~وابطال24 PageV02P925
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0372.png)

# ~~عرب بود و از قبیلهآ بنی عجل ، و میان ابوالحسن وابو دلف عداوت قدیم
~~بود
# ~~و مدتها ابوالحسن منتهز فرصت می بود تا این رخصت یابد و احمد بن
# ~~ابی دؤاد8 (را با این ابودلف اتحادی و دوستی10 هرچه تمامتر بود17 و
~~درحق
# ~~اوعنایتی هرچه کاملتر داشت12)12 ، گوید14 : چون این سخن از معتصم
~~بشنیدم15
# ~~جهان روشن بر چشم من تاریک شد و بیم آن بود که از قرط اندوه164 بر قوت7
# ~~ابودلف هلاک شوم و بیخویشتن8 از پیش معتصم بیرون آمدم و روی به سرای
# ~~حادثه20 را در توانم یافت . [ و چون به در گاه او رسیدم با خود گفتم
~~اگر شرط
# ~~استیذان و ادب چنانکه رسم دخول بر ملوک و امراء باشد به جای آرم ایمن
~~نتوان
# ~~بود که پیش از وصول من بدو او در حصول غرض خویش از ابودلف میادرت
# ~~نماید و تدارک او را مجالی باقی نماند ، من ]21 بی دستوری و توقف اسب
~~در
# ~~سرای22 راندم و نواب و حجتاب را چنان فرا نمودم که رسالتی از امیر
~~المؤمنین
# ~~به تعجیل بدو خواهم رسانید23 . چون به موضعی رسیدم که نزول را معین بود
# ~~قرود24 آمدم و حجاب پرده بر گرفتند ، ابودلف را دیدم با25 بندهای گران
~~بر6
# ~~تطعی افکنده ، و افشین درمجلس خویش با خیلا وتکیر27، وزبان تعریک
~~وتوبیخ
# ~~بروی گشاده و از سرغضب خطابهای درشت میراند و سخنهای سخت می گفت .

PageV02P926

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0373.png)

# ~~وچون بدو1 نزدیک رسیدم خاموش شد و من بر وی سلام کردم و بنشستم و گفتم
~~:
# ~~حرمت من در خدمت امیر المؤمنین و اختصاص و قربتی که مرا در آن حضرت
# ~~هست و2 تربیت3 و احسان4 (او5 در حق من) بر امیر2 ms553 پوشیده نیست8 ، ومیل
# ~~من به محبت امیر و رغبت من به مودت اوخود ظاهر است و آمدن من به خدمت
# ~~امیر10 جز 11 حادثهای بزرگ و درخواستی عظیم مناسب همت او و مرتبهآ من
# ~~مسلم است و مبذول جز عفو از این شخص ، واشارت به ابودلف کرد12 . گفتم:
# ~~مراد من)12 از این سخن ومطلوب من (از این) 14 حرکت اوست ، و اگر نه
# ~~شدت غضب امیربر15 عظمت گناه اوبودی عفو جمیل و کرم عمیم16 بی17 وسیلت
# ~~شفاعت و18 وساطت عذر از سر گناه او در گذشتی ، اما چون بزرگی گناه او
# ~~دانستم و تصمیم بر19 عزیمت امیر بر20 انتقام او شناختم21 محتاج این
~~شفاعت و
# ~~مفتقر بدین22 ضراعت گشتم ، و استیهاب جلائل امور از اجلهآ 23 امرا
~~وصدور
# ~~توان کرد وجرائم عظام از اماجد و کرام چشم توان داشت . گفت :
~~یاباعبدالله
# ~~این مردی است که قصد جان و مال و جاه و جمال من کرده است و طالب اراقت
# ~~دم وهتک حرمت24 من بوده والبتته اسعاف این ملتمس ممکن نیست وبه غرامت
# ~~این هرچه اختیار کنی از بیت المال وضیاع و اسباب ، و اگر خود تمامت ملک
# ~~ومال من باشد مبذول است. گفتم : خدای بر اموال وضیاع25 تو برکات26کناد
~~PageV02P927
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0374.png)

# ~~وترا از منافع و ثمرات آن برخوردار کناد1 . من نه بدین درخواست آمدهام
~~،
# ~~التماس من بذل مکرمتی است که حسن احدوثه و ذکر خیر آن باقی ماند ومن1
# ~~مخلص بقیه3آ عمر رهین آن منتت وشاکر آن نعمت باشم . گفت : این سؤالی
# ~~است که هر گز اجابت نخواهد یافت . گفتم : قاسم بن عیسی از اشراف عرب و
# ~~کرام اهل حجاز است ، بر جان او زینهار مخور و در حق او عفو وحلم را کار
# ~~فرمای که ثمرهآ آن در4 حال در دین و دنیا بیابی ، واگر او را اهلیت این
~~اصطناع
# ~~و مکرمت نمیشناسی میدانی که ملوک عجم همواره در حق ملوک عرب افضال و
# ~~اکرام فرمودهاند و آنچه کسری ms554 در حق نعمان بن منذر فرمود از تربیت و لطف
# ~~ظاهرتز از آن است که به تقریر احتیاج افتد و تو امروز بقیهآ ملوک عجم
~~ویاد گار
# ~~خسروانی5 ، وقاسم بنعیسی از اشراف وبزرگان عرب است ، اگر «خد العفو
# ~~و أمر بالآعرق » * را در حق او کارفرمایی از طرفین حقی به موضع وکرامتی
# ~~بهجای خویش2 باشد. ازایننوع هرچه گفتم اشتعال نایرهآ غضبش زیادت می گشت
# ~~و امارات کراهیت در ناصیهٔ‌ او هویداتر میدیدم و بر امتناع اصرار
~~مینمود . با
# ~~خود گفتم : مردی و جوانمردی نیاشد که از اینجا باز گردم و (اورا)9
~~درچنین
# ~~ورطهای در9 دست چنین دشمنی بگذارم، برخیزم واین مذلت به خود قبول کنم
# ~~و در پیش اوبرپای بایستم20 ، باشد11 که شرم دارد و از سر این12 جریمه
~~بگذرد4
# ~~بر پای خاستم ، پنداشت که مراجعت می کنم ، (خواست که14 )15 عذر خواهد.
# ~~گفتم : مراجعت نمی کنم اما در مقام مذلت و خضوع و ضراعت به شفاعت قیام
# ~~می نمایم وبه تضر ع وابتهال و ذل سؤال آن16 گناه17 را ازتوبخشیدن18می
~~خواهم.

PageV02P928

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0375.png)

# ~~هالبا مشتم
# ~~از آن برخاستن غبار غضبش1 نشسته نشد 2 ، و آتش خشمش افروختهتر بود ، و
# ~~جواب سخنش غلیظ تر ، با خود گفتم : بوسهای بر سرش دهم و در این تقبیل
# ~~شرایط تعظیم و تبجیل و آنچه از این قبیل باشد به جای آرم ، باشد که دلش
~~نرم
# ~~شود وهنگامهآ قبول من به نزدیک او گرم گردد ، هرچند از راه 6 استنگاف
~~نفس
# ~~از اقدام براین عمل ابا می نمود ، شفقت و عنایت درحق قاسم بن علی بر آن
~~باعث
# ~~می آمد ، عاقبت جانب شفقت رجحان یافت سرش بوسه دادم و بسیار تضرع و
# ~~زاری نمودم ، البته اجابت نفرمود وجواب نداد . من متحیر و شکسته دل 7
~~با
# ~~جایگاه خود رفتم وبنشستم و گفتم8 : یا ابا الحسن به خدمت تو آمدم
~~ودرموقف
# ~~مذلتت خود را (عرض دادم)9 و در مقام خدمت و مذلت بر پای ایستادم ms555 و
# ~~بوسه برسرت دادم و به قصارای تضر ع و زاری و ( اعتذار و استغفار)12
~~رسیدم
# ~~شفاعت من قبول کن و مرا از پیش خویش13 (خوشدل و شاکر)14 باز گردان که
# ~~به افتاد تو در آن بیشتر باشد و به مصلحت حال و مآل تو نزدیکتر بود .
~~گفت :
# ~~لا والله از این انواع15 (هیچ با من)16 در نگنجد17 واین مقصود ترا از
~~من حاصل
# ~~تشود . چون از اجابت18 او19 نومید شدم20 گفتم : من رسول امیر المؤمنین
~~ام و
# ~~بروانه میرسانم21 از زبان او22 که هیچ مکروهی23 به قاسم24 بن عیسی
~~نرسانی*
# ~~و اگر چنانکه تن و جان او را آسیبی رسانی ترا به قصاص او مؤاخذ گردانم
~~،
# ~~و حکم شریعت در انتقام او26 بر تو برانم27 . گفت : این سخن (در این
~~باب)8 PageV02P929
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0376.png)

# ~~امیرالعؤمنین بفرماید1 بعد از آن که او را به من بخشیده است و دست من
~~برجان
# ~~ومال او مطلق گردانیده ؟ گفتم : بلی امیرالمؤمنین فرموده است ، و من
~~رسالت
# ~~گزاردم2 ، اگر فرمانبردار و مطیع امیرالمؤمنینی بشنو و طاعت دار و
~~اگرنیستی
# ~~بگو که3 در طاعت و فرمان4 نیستم5، دست بر وی افشاندم6 وبرخاستم7
~~وبرنشستم
# ~~و به سرعت هرچه تمامتر براندم تا معتصم را از صورت حال و8 آنچه ضرورت
# ~~برآن باعث آمد تا پروانهآ به دروغ بدادم و شمع حیات ابی9 دلف را از تند
~~باد
# ~~غضب افشین صیانت کردم اعلام کنم و دانستم که او به استبقای ابی20 دلف
~~مایل
# ~~است و آنچه مرا از صورت حال11 اخبار کرد مقصودش12 آن بود تا باشد که
# ~~تدارک توانم کرد ، و چون به در کوشک رسیدم روز گرم شده بود و سرای
# ~~خالی گشته و امیرالمؤمنین به استراحت قیلوله مشغول شده و حجتاب
~~ودربانان
# ~~متفرق14 و در خواب . من برفتم15 تا (به در)16 پردهای12 رسیدم که امیر
~~المؤمنین
# ~~و رای آن18 آسایش فرموده19 بود . بنشستم و گفتم : اگر پیش از آمدن
~~افشین
# ~~شرف خدمت [ امیر المؤمنین ]20 دریابم ms556 صورت21 حادثه به نقیر و قطمیر
~~(بررای
# ~~و)2 عرضه دارم ، والا چون افشین برسد با او در روم . در این اندیشه
~~بودم که
# ~~خادمی خرد از پرده بیرون آمد و باز در رفت و بیرون آمد و مرا اجازت
~~دخول
# ~~داد . دررفتم وگفتم : یا امیرالمؤمنین آخر23 نفس24 مرا هیچ حق
~~وحرمتنیست
# ~~و هنایت و شفقت امیرالمؤمنین در باب من هیچ اثر نداد 25 و از این نوع
~~شکایت PageV02P930
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0377.png)

# ~~ودل ماند گی عرضه داشتم1 . فرمود که بنشین واز مصدوقهآ حال استکشاف
~~واستخبار
# ~~فرمود2 . گفتم : یا امیرالمؤمنین3 ! بر لفظ مبارک کلمهای رفت در باب
~~قاسم ین
# ~~عیسی4 دلیل بود بر آنکه امیر المؤمنین را میل است که دم او از اراقت
~~مصون5
# ~~و عرض اواز تلف محروس، ماند بنابر آن به نزدیک ابوالحسن افشین رفتم و
~~آنچه7
# ~~میان او8 و افشین رفته بود به تفصیل ( بر رای او)9 عرضه داشتم تا آنجا
~~رسیدم.
# ~~که از اجابت11 نومید گشتم12 و13 (خواستم تقریر کنم)14 که15 رسالت
~~وپروانهآ
# ~~بر ناصیهٔ‌ او پیدا18 آمد وگفت : قاضی القضاة ممالک و مشیر ملک19 به
~~نزدیک20
# ~~(مردی11 عجمی)2 رود و اورا (خضوع وخشوع)22 نماید وتضرع و(زاری
# ~~من27 او را هلاک نکنم28، وهنوزاین سخن به اتمام نرسیده29 بود گه پرده
~~بر گرفتند
# ~~و افشین در آمد و معتصم30 اعزاز و اکرام فرمود31 و (او را) 22 نزدیک
~~خود 23
# ~~بنشاند و گفت : در وقتی چنین گرم خویشتن34 را زحمت دادهای . اگفت : آری
# ~~امیر المؤمنین میداند که قاسم بن عیسی در حق من چه بدیها کرده است
~~وقاصد PageV02P931
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0378.png)

# 11
# ~~جان ومال1 گشته ، و امروز امیر المؤمنین حکم من بر او نافذ گردانیده
~~است و
# ~~ملتمسی2 که مدتهای مدید4 در آرزوی آن بودهام ارزانیفرموده5، این مرد
~~آمده
# ~~است و اشارت به من کرد که امیر المؤمنین میفرماید متعرض قاسم مباش ، و
# ~~اگر رنجی بدو رسانی ترا2 قصاص کنم . معتصم در خشم شد و گفت : راست
# ~~می گوید من ms557 فرمودهام دست تعرض از او کوتاه دار تا زبان اهتراض بر تو
~~دراز
# ~~تشود . اقشین چون این سخن یشنید خشمناک برخاست و با خود به زمزمه8 سخنی
# ~~آهسته می گفت ، و میرقت . من میخواستم تا بر9 اثر او بروم وعذر خواهم .
# ~~معتصم10 آواز داد و باز گردانید . گفتم : یا امیرالمؤمنین هنوز از
~~بقیهآ ماجری
# ~~چیزی مانده بود که11 تقریر نکرده بودم2 و سخن امیرالمؤمنین قاطع آن شد
~~و
# ~~بعد از آن افشین در رسید . گفت : سخن13 رسالت و پیغام خواهی گفت ؟
~~گفتم:
# ~~آری . گفت : آن مرا معلوم شد ونیکو کردی ، وامشب قاسم بن عیسی14 به
~~سلامت
# ~~15 نزدیک16 تو آید و بر تو بادا17 از18 اینچه رفت با هیچکس ذکر19 نکنی
~~، و
# ~~افشین همان لحظه قاسم را اطلاق کرد و خلعت داد و با پیش من فرستاد و من
~~تا
# ~~آنگه که افشین را بکشتند و معتصم به جوار حق بپیوست20 این21 سخن را 22
~~با
# ~~هیچکس23 (حکایت نکردم
# فصل26 - موائد27 فوائد در این حکایت آراسته تر از آن است که بههمت28
# ~~خردمند که گرسنهآ اعتبار باشد در تلذذ بر تناول نوعی از آن
~~اختصارتواندنمود PageV02P932
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0379.png)

# ~~و از آن جمله : یکی اقتداست به احمد بن ابی دؤاد در تخلیص دوستان مخلص
# ~~از لجهآ حوادث و ورطهآ دواهی هرچند بدان سبب خطر جان و مال و فوات جاه
# ~~ومال2 باشد، چه دوستان را در وقایع ضایع گذاشتن3 ودر نوایب از اندیشهآ
~~نجات
# ~~ایشان غایب بودن مناسب حسن عهد و وفا و ملازم صدق و ود وصفا نباشد
# ~~چنانکه می گویم :
# العربیة :
# # اخلص ودادک5 للحبیب وکن که %~% عند النوائب مظهر الاحسان
# # ان الخلاصه فی الوداد خلوصه %~% عن ریبته و تعاون الخلصان6
# الفارسیة :
# ~~چو صبح صادق اگر دم همی زنی ز7 صفا
### | ه شام محنت وغم دوست را نمای وفا
# ~~چو پای یار بلغزید دستگیرش باش
### | بنه سر و ز سر و زر بنه فرا تر پا
# ~~مگو که حادثهسخت است و ms558 سست رای مشو
### | که سست گردد عقد مروتتت آنجا
# ~~چو کوه بند کمر از پی خلاصش را
### | وگر جو کشتی افتد به لجهآ دریا
# ~~گه نعم چو نعم کرد التماس ترا
# ~~وفا چو حلیهٔ‌ تنها و نور جانها شد
### | تو جان فدا کن و مگذار دوست را تنها PageV02P933
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0380.png)

# دوم - آنکه چون دشمن را در مقام1 عجزومذلت مشاهده کردی به قدرت
# ~~و مکنت خود مغرور نگردی و بر عجز و مذلت دشمن ببخشایی2 و کرامت عفو
# ~~را برلذت انتقام اختیار کنی وشفاعت شفعا و معذرت عذرخواهان3 به قبول
~~تلقی
# ~~فرمایی5 وکریم التجاوز باشی نه لئیم الظفر ، و از آن محترز شوی که
~~حادثه
# ~~معکوس و مسأله مقلوب گردد و خلاص او را سببی از اسباب در راه آید که او
# ~~متحلی به حلیهآ سلامت شود وتو. ستوجب غرامت و ملامت گردی، وصورت حال
# ~~افشین و قاسم بن عیسی در این حکایت بر6 صدق این معنی چنانکه این ابیات
~~گواهی
# ~~می دهل.
# العربیة :
# ~~آلعز فی العفو عند الاکتدار وقد
### | تتخیب من رایه7 فی طاعه الغضب
# ~~فلا دکن  مهلک الآعداء منتقما
### | إن لا تری  معطیا ینحو10 من العتب1
# ~~فاقبل"1 شفاعتة من یأتیک معتدرا
### | و احلر درب ضعیف جاء بالغلب
# الفارسیة :
# # هر که در مردمی تمام بود %~% لطف در جام او مدام بود
# # قهر دشمن اگرچه مندوبست13 %~% چو14 میسر شود حرام بود
# # لوم اگر باعث گناه آمد %~% عذر خواهش کرم تمام بود
# # مشتری شو شفیع حاسد را %~% تا به نیکیت صیت و نام بود
### | *ت : PageV02P934
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0381.png)

# منما بر غضب دوام و بترس %~% زانکه قدرت نه بر دوام بود
# صبح دولت اگرچه خوش بدمد %~% در پی او زوال وشام بود)
# بر عدو چون خدات قدرت داد %~% عقو بهتحر ز انتقام بود
# تو* گنه بخش وعذرخواه حسود %~% به ازین دولتی کدام بود؟
# الحکایة الرابعة عثر من الباب الثامن - در تواریخ ملوک عجم آوردهاند که
# ~~خوانسالاری (کاسهای آش)6 پیش ملکی (از ملوک عجم)7 مینهاد ms559 ، قطرهای بر
# ~~جامهآ اوچکید . ملک خشمناک شد و حالی8 به قتل او(اشارت قرمود)1.
~~خوانسالار
# ~~بسیار تضر ع وزاری نمود و گفت : بنده در این گناه قاصد نبود و از قتل
~~من بدین
# ~~سهو جز بدنامی پادشاه مقصودی نباشد . ملک گفت : این سیاست بر تو راندن
# ~~از جملهآ واجبات است تا دیگران را اعتبار باشد0 واز سهو و غفلت12
~~اجتناب
# ~~نمابتد و در خدمت ملوک متیقتظ و متنبه12 باشند . آن خوانسالار چون از
~~عفوو
# ~~تجاوز نومید شد و به هلاک و بوار متیقن گشت آن گاسهآ شوربا بر گرفت
~~وتمامت
# ~~برسر ملک ریخت و گفت : نخواستم13 که در جهان شایع و مستفیض شود که
# ~~بادشاه به ظلم11 یکی را15 از مقر بان خویش"1 هلاک گردانید ، بر چنین
~~جنایتی
# ~~اقدام نمودم17 تا مستحق قتل گردم ، و چون این حکم بر من نافذ شود18
~~پادشاه
# ~~را بدنامی نباشد و به ظلم منسوب نگردانند19 ، اکتون20 حکمی که فرمودهای
# ~~په امضا رسان21 . پادشاه را این سخن به غایت خوش آمد و گفت : جان تو به
~~تو
# ~~بخشیدم وخط عفو در22 جریدهٔ‌ 23 جرایمت کشیدم . و مناسب24 این حکایت از
### | 10جا: PageV02P935
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0382.png)

# ~~خسرو پرویز و باربد که مطرب خاص او بود روایت کنند1 که پرویز به غایت
# ~~معجب1 ومولع بودی برغنای باربد وبدین سبب او را مقرب و (مگرم وعزیز
# ~~و محترم)2 داشتی تا از شا گردان باربد غلامی در رسید خوش آوازتر5 و
~~راست
# ~~طبع تر (از باربد)* و در علم موسیقی و شیوهآ اغانی2 حظ وافر و نصیبی
~~کامل
# ~~حاصل گردانید، و باربد او را به تحفه به نزدیک8 پرویز برد و پرویز را
~~غنای1 او
# ~~به غایت خوش آمد و10 بدان سیب درمجلس پرویز قربتی تمام یافت وبازارقبول
# ~~باربد کساد پذیرفت و حسدی در نهاد او پدید آمد تا آن حسد او را بدان11
~~باعث
# ~~گشت که آن غلام را هلاک گردانید. و چون پرویز را معلوم شد خشم در وی
~~اثر ms560
# ~~کرد وهزیمت برهلاک باربد مصمم گردانید ، فرمود تا نطع و تیغ حاضر کردند
# ~~و به احضار اوفرمان داد و در اثنای تعریکی که بر باربد میراند گفت : ای
~~سگ
# ~~چون دانستی که لذات مرا در غنا دو سبب بود و راحتی 12 که از سماع اغانی
# ~~می یافتم بر دو قسم : یک نیمه از تو و یک نیمه از آن غلام او را هلاک
~~کردی13 تا
# ~~شطری از لذت من کم کرده باشی والله که بکشمت ، و فرمود تا پایش گرفتند
~~و
# ~~بکشیدند. بارید گفت : ای پادشاه روی زمین14 ازمن15 بنده (یک کلمه)16
~~استماع
# ~~فرمای و بعد از آن هر چت17 مراد است به امضاء رسان . گفت : بگو . گفت :
# ~~چون لذت پادشاه در سماع دوشطرداشت و من به سهو و غفلت و جهل وضلالت
# ~~یک شطر از آن باطل گردانیدم ، اگر تو به متابعت18 غضب آن شطر دیگر19 را
# ~~ابطال20 کنی جنایت تو بر نفس خویش21 بزر گتر از جنایت من باشد که من یک
~~PageV02P936
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0383.png)

# ~~نیمه از لذت1 گذاشتهام وتو تمام معدوم خواهی گردانید . پرویز گفت : جتس
# ~~این سخن در چنین مقامی بر زبان تو نرفت1 الا آنکه در اجل تو تأخیر است3
~~و
# ~~سعادت من در التذاذ به غنای توباقی . پس دامن عقو بر عورات ذنوبش
~~پوشانید
# ~~و او را در قربت و منزلت با درچهآ اول رسانید . و نزدیک است بدین معنی
~~این3
# ~~حکایت که حجاج بن یوسف جمعی عظیم را از اسرائی که درحرب عبدالرحمان-
# ~~بن اشعث گرفته بودند فرموده بود تا قتل می کردند . چون5 بیشتری6
~~(ازایشان)2
# ~~به قتل آوردند یکی از8 میان ایشان برخاست و گفت : اگر ما در اقدام
~~برعصیان
# ~~بد کرداریم تودر عقوبت که فرمودهای10 نیکو کار نیستی ، اگر ما را لؤم
~~برجنایت
# ~~باعث آمد ترا نیز کرم بر تجاوز و عفو نداشت . حجاج گفت : باز گوی11 ت12
# ~~چگونه13 می گویی؟ اواعادت کرد و حجاج گفت : شرم باد این اجسام بی روح ms561
# ~~و جثههای بی معنی را که مردار گشتند و در میان ایشان یکی نبود که ما را
~~12
# ~~بهسخنی چنانکه این مرد گفت تنبیه کند : پس فرمود15 که16 او را و
~~بقیه17آ (اسرائی
# ~~که مانده بودند )18 اطلاق کنند .
# فصل - و در این حکایت نفایس19 غرر 10 انفاس بلغا و علو درجهآ سخن
# ~~مهذب و رفعت قدرنکتهآ معقول معلوم میشود که هرچند جنایت بزرگ وجریمه
# ~~عظیم باشد چون معاذیر دلپدیر تقریر افتد آب21 سخن22 منطفی آتش ضغینه
~~شود
# ~~چنانکه23 می گویم .

PageV02P937

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0384.png)

# العربیة :
# من خن ذا آدب بنیل مرامه %~% بیبدائیعی الإبداع و الانشاء
# یحیی الموات من الوداد بلطفه %~% ودمیت لهب الجقد فی الاحشاء2
# الفارسیتة ]3 :
# سخن خوب ولفظ با معنی %~% بر اهل هنر بود مقبول
# برهد2 از عقال5 محنت و غم %~% مرد عاقل به نکتهای6 معقول
# گل دولت به سعی آب سخن %~% تازه گردد اگرچه یافت ذبول
# الحکایة الخامسة عشر من الباب الثامن - حجاج یوسف 7 که به مکنت و جاه
# ~~مغرور بود و بهتهتک وولوع برسفک دما مشهور ، روزی جمعی را از[اصحاب]9
# ~~عبدالرحمان بن9 اشعث که بر وی خروج کرده بودند سیاست میقرمود . نوبت
# ~~بهمردی رسید خواستند10 که11 حکم سیاست بر او12 برانند13 . گفت :
~~مرابرامیر
# ~~حقی است که رعایت آن حق درذمست14 کرم لازم باشد . گفت : چه حق است؟
# ~~گفت : یک روز عبد الرحمان بن اشعث زبان15 وقیعت وشتم برتو گشاده
~~گردانید،
# ~~من بر وی انکار کردم وسخن او را بر او رد کردم . گفت : هیچکس براین سخن
# ~~گواه است؟ گفت : بلی و روی بدان جماعت16 کرد و گفت : به خدای بر شما
# ~~که هر که آن روز حاضر بوده است و آن17 سخن از من شنیده18 گواهی بدهد19.
# ~~مردی از آن میان برخاست وگفت : راست می گوید من حاضر بودم20 . حجاج
# ~~فرمود تا آن مرد را اطلاق کردند . پس21 آن گواه را گفت : «ترا چه مانع
~~آمد PageV02P938
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0385.png)

### | 3
# ~~از آنکه بر وی همان انگار که ms562 این مرد کرده بود نکردی 2 ؟» گفت : عداوت
# ~~قدیم و بغضی که از تو در دل من بود3. گفت : او را نیز آزاد کنید به سبب
~~صدقی
# ~~که تقریر کرد و راستی که بر زبان راند .
# فصل2 - و از تقریر این حگایت معلوم میشود حسن عاقبت صدق وراستی
# ~~هرچند موجب تهییچ غضب و حقد باشد ، و در این معنی گفتهام5 .
# العربیة]6 :
# الصدق ینجی الفتی عن کل مهلتته
### | و الکدب یوقعه فی العار و العطب
# کفاک صددک دخرأ اذ2 دطقت به
### | و حسک الحذپ عار العرض والحسب
# الفارسیة :
# # چو کژکرد با تو فلک ، راست باز %~% که ندهد خلاصت بجز راستی
# # رهی8 از بلا کژ نشین راست گو9 %~% چو از کژ نشینیت برخاستی
# # نباشد 10 پی" راستی هیچ کار %~% زبان را به نیکی چو پیراستی
# # رود خواسته از تو و خواسته %~% به تو باز گردد چو بد خواستی
# # کند راستی مال و جاهت فزون %~% کژی نیست جز اصل کم کاستی
# # بیا راستی کن که یابی نجات %~% بدین زیور ار تن بیاراستی PageV02P939
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0386.png)

# الباب التاسع
# فی من شارف الموت بحیوان [ مهلک]1 فکفاه الله ذلک بلطفه و دجاه
### | اب نهم
# ور2 چماعتی که به ملاقات حیوانی مهلک امید از حیات پبریدند و به سببی
# ~~ز اسباب نجات یافتند و به مراد رسیدند .
# الحکایة الاولی (من انباب التاسع) 2 - ابراهیم خواص که، از خواص اهل
# ~~تصوف و زهاد و مشاهیر ابدال و اوتاد بود حگایت کند که وقتی با جمعی از
# ~~متصوفه و ققرا در کشتی بودییم ، آن کشتی از تلاطم امواج دریا5 شکسته شد
# ~~و زمرهای از ما بر لوحی از الواح 6 کشتی به ساحل افتادیم اما به موضعی
~~که
# ~~اثر2 عمارت و سکون مردم در آن نواحی8 ندیدیم و نام آن موضع ندانستیم ،
~~و
# ~~چند روز در آن موضع بودیم و از (مأکولات و اغذیه)9 آن قدر قوت که
# ~~قوت بدان)10 باقی ماند نیافتیم11 و بههلاک متیقن گشتیم12 . با یکدیگر
~~گفتیم ms563 :
# ~~بیایید تا هر یکی13 از راه اخلاص نذری14 بکنیم15 یا16 به ترک معصیتی
~~مخفی که
### | ت :
### | 8- مجا : PageV02P940
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0387.png)

# ~~میان ما وخدا باشد جازم شویم تا باشد که به برکات اخلاص ، خلاص1 روی
# ~~نماید . یکی گفت : برای این اجابت همه عمر4 روزه دارم . دیگری گفت :
# ~~هر روز5 از سر نیاز چندینرکعت نماز بگزارم . دیگری گفت : چندین حج
~~پیاده
# ~~دا آماده شوم . هر یکی به ترک لذتی یا به اتیان عبادتی نذری 2 می کردند
~~تا ،
# ~~آنگاه8 که نوبت به من رسید . من خاموش بودم ، گفتند : تو تیزسخنی
~~بگوی9.
# ~~خواستم که نذری کنم، بی قصد بر زبان من برفت که نذر کرده بودم که گوشت
# ~~فیل نخورم . گفتند : چه وقت هزل و مطایبه و استهزا10 است در چنین
~~ورطهای
# ~~که ما گرفتار شدهایم؟ گفتم11: والله که من این سخن به هزل نگفتم وقصد
~~(ضحکه
# ~~ولعبه)12 نداشتم ، اما تا شما این سخن می گویید من با نفس در مباحثه13
~~ومناظره
# ~~بودم جملهآ عبادات و تمامت لذات براوعرضه داشتم ، به ترک هیچ لذت و
~~اتیان
# ~~هیچ طاعت14 مطاوعت ننمود و موافقت نکرد و این کلمه بی قصدی در دل من
# ~~آمد و بی نیتی برزبان15 برفت ، وخدای را در القای این اندیشه در دل
~~واجرای
# ~~این کلمه بر زفان16 حکمتی تواند بود ، و" گفتند : مصلحت آنست که در این
# ~~جزیره متفرق شویم و قوتی طلب کنیم و شرط کردند که هر کدام که مأکولی
# ~~بیابند18 دیگران را نصیب کنند19 و آن شجر10 را که درزیر آن21 نشسته
~~بودیم میعاد
# ~~ساختند . و چون در آن جزیره طواف22 کردند بچته پیلی23 یافتند (خرد، «آن
# ~~پیادگان)24 رخ بدان فیل بچه15 نهادند»1 و بر امید بتا و حیات2 خویش"1
~~بر
### | 7-
### | 14-
### | 21-
### | 25- PageV02P941
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0388.png)

# ~~هلاک او اقدام نمودند1 و قتل او را موجب زند گی خود دانستند و سلخ عمر
~~او
# ~~را غرةآ حیات خود ساختند و ذبح او را فدای روح خود شمردند، وچون از ذبح
# ~~و سلخ ms564 وشوی2 فارغ شدند3 به اکل صلا5 در دادند وخواستند که باایشان
~~موافقت
# ~~کنم . گفتم : شما را معلوم است که همین لحظه این نذر بر زفان من رقته
~~است
# ~~و برای خدا ترک این6 لذت کردهام و ممکن نیست (اگرچه)7 هلاک خواهم شد
# ~~از نذری که کردهام رجوع کنم، و تواند بود که حکمت باری تعالی در راندن
# ~~این8 کلمه برزبان من هلاک من9 بوده است و من (برای بقای)10 روح و قوت
~~نفس
# ~~نقض عهدی که با خدای11 کرده باشم13 روا ندارم13 ، و ایشان چون ازاکل
~~فارغ
# ~~شدند هرکس به14 زیردرختی15 رفتند ، وچون لحظهای شد16 فیلی غران می آمد
# ~~چنانکه از17 نعرهآ او بیم آن بود که کوه و دریا بلرزد. از خوف لرزه
~~براعضای آن
# ~~چماعت افتاد و اجل معاینه بدیدند وطمع از زند گانی ببریدند 18 ، وچون
~~طاقت
# ~~مشاهدهآ آن حالت19 هائل نداشتند و هیچ20 پناه21 حائل نبود نفس تسلیم
~~کردند و
# ~~کلمهآ شهادت برزبان22 راندند23 و به استغفار و توبه مشغول شدند ، وچون
~~پیل
# ~~ه25 سرایشان آمد26 ازخوف همه در روی افتادند و یک یک را از سرتاپای می
~~بویید PageV02P942
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0389.png)

# ~~وچون رایحهآ خویش میشنید1 به زیرپای مالیده می کرد و به سردیگری می رفت
# ~~نا آنگاه 2 که از همه فارغ شد ، روی به من آورد و من در اثنای آن5
~~احوال
# ~~نشسته [ بودم]6 و آن حالت7 مشاهده می کردم و تسبیح می گفتم و کلمهآ
~~شهادت
# ~~بر زبان میراندم. و چون فیل قصد من کرد از ترس8 به روی در افتادم9 وبیم
~~بود
# ~~که از خوف جان ازتن10 بیرون رود2، و12 فیل مرا چون دیگران بوییدن گرفت
# ~~الا آنکه)13 چند نوبت تکرار کرد 14 که با دیگران تکرار 15 نکرده بود .
~~بعد
# ~~از مبالغت16 خرطوم بر12 من پیچید و مرا برداشت ، ( گمان بردم که18
~~مرا19 به
# ~~نوعی دیگر (هلاک خواهد کرد)20 . مرا بر پشت خود1 نهاد ، من بر پشت او
# ~~راست بنشستم چنانکه خود ms565 1 را نگاه توانستم"1 داشت ، پس) ؟2 او (به
~~تعجیل
# ~~تمام روان شد)25 ، گاه میدوید و گاه به شتاب میرفت و من بر تأخیر هلاک
# ~~حمد باری تعالی می گزاردم ، وامید خوف26زیادت می گشت و از سرعت مشی
# ~~و27 المی شدید28 و رنجی عظیم29 (به اعضای من)30 میرسید تا آنگاه31 که
~~صبح
# ~~طلوع کرد و روز روشن شد32 ، مرا برزمین نهاد و باز گشت33 . من از آن
~~حالت
# ~~در غلط افتادم34 (و آن سلامت باور نمیداشتم تا او از چشم من غایب شد .
~~پس PageV02P943
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0390.png)

# ~~و   دم) وخدای را - جل جلاله - شکر 2 و سپاس می گفتم
# ~~نا5 آقتاب گرم شد6، پس سر بر آوردم خود را بر شاهراهی بزرگ دیدم ، چون
# ~~مقدار یک دو فرسنگ برفتم به شهری  رسیدم و حال خود با اهل شهر (تقریر
# ~~ردم)9 ، تعجب نمودند و گفتند : از آن موضع تا اینجا چندین 10 روز11 راه
# ~~است ، و مدتی با12 ایشان بودم13 پس به سلامت وعافیت با اهل و وطن خود
# ~~مراجعت کردم14 .
# فصل - و از بحث فوائد این حکایت و غرر مواعظ این حدیث یکی آنست
# ~~که به نذر وفا نمودن و از عهدةآ عهد بیرون آمدن سر انجامی بهخیر (و
~~عاقبتی
# ~~محمود)15 دارد ، و هر که نهال وفابر جویبار اخلاص نشاند16 در17 دین و
~~دنیا18
# ~~ثمرهآ آن بیابد. وصورت حال ابراهیم خواص در این حکایت این معنی را
~~تحقیق
# ~~و این دعوی را تصدیق می کند ، چنانکه گفتهام19 .
# العربیة :
# ~~من یوف بالشتر یستوف المراد به
### | ولم یثن غادر الآندار کالوافی
# ~~بالننر کن وافیأ عند الیلاء و حز
### | من الکرامته خظأ وافیرا وافی
### | 2- ت : ندارد %~% 3- مچا وت :
### | 5- مجا وت : ا آنگه که %~% 6- مجا :
### | -هارد %~% 9- مجا وت : شرح دادم
### | 11- مجا : به تزد . ت : یه تزدیک 13-
# ~~مجا : ل تا از وعناء سفر وشدت راه بیاسودم.ف.  تا از وعثاء سفر و شدت
~~راه بر
### | 16- ت : بنشاند
### | 12- مجا :
### | 2- PageV02P944
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0391.png)

# الفارسیة 14 :
# ~~به عمد و سهو چو ms566 نذریت بر زبانآ برود
### | بهنذر خویش (ز روی)2 کرم وفا بهتر
# ~~وفای نذر وفاق عمل شود با قول
### | میان قول و عمل گر بود بقا بهتر
# ~~خلاف نذر   ابائیست نا گوارنده8
### | از این ابا %~% هحقیقت ترا ابا بهتر
# ~~گرت9 شراب وفا خوشگوار می آید
### | ز نقض عهد مزاج تو ناشتا بهتر
# ~~به وصف صافی گر جان به لب همی آید11
### | نفس چو صبح زدن از سر صفا بهتر]
# الحکایة الثانیه من الباب التاسع - آوردهاند که عجوزهای بود از مرور
~~ایتام
# ~~و شهور [و] عوام عاجز شده وضعف14 پیری او را از لذات و نشاط حاجزه
# ~~آمده ، گل خدش را دم سرد زمهریرپیری خار ذبول نهاده و تیر قدش رادست
# ~~روز گار در کشاکش حوادث چون16 کمان منحنی گردانیده ، پسری داشت که
# ~~جهان به روی او میدید و شد ت عجز و پیری به قوت او می کشید ، و مدتی
~~بود
# ~~تا آن پسر سفر اختیار کرده بود و او17 به حرمان دیدار او گرفتار شده ،
~~و اورا
# ~~امتداد مدت غیبت از مراجعت مأیوس گردانیده ، وطول ایام مفارقت امید او
# ~~از وصال انقطاع18 داده . روزی در بیت الاحزان خود نشسته بود بر امید
~~رجوع PageV02P945
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0392.png)

# ~~فرزند چشم انتظار گشاده و برای سد رمق و دفع جوع لقمه از گردهای باز
~~کرده
# ~~نا در دهان نا   ه]1 ، سائلی [ بردرش واقف گشت] زبان به سؤال بگشاد
# ~~و غربت و فقر3 را وسایل اجابت سؤال خود گردانید . پیر زن چون ذکر غربت
# ~~شنید از غیبت پسر اندیشه کرد4 ، آب در دیده روان5 گردانید و لقمه از
~~دهان6
# ~~باز گرفت و بر رغیف نهاد و بیوساطت رسایل7 به دست خویش8 بدان غریب1
# ~~سائل داد و آن روز بر شدت جوع صبر کرد ، لاجرم آن صبر مفتاح فرج گشت
# ~~و در مدت نزدیک مراجعت پسر و10 روز محنت بر وی به سر آمد و شاخ دولت
# ~~و عروس مراد در بر آمد1 . در اثنای حکایتی12 ms567 که پسر از نفع وضرر2 و
~~خیرو
# ~~شر و امن و خطر13 آن سفر تقریر می کرد ، گفت: هائل ترین حادثه15 و صعب
~~-
# ~~قرین واقعهای که بدان مبتلا شدم آن بود که در این روزی چند بر قلان
~~بیشه که
# ~~مسکن شیران و موضع16 قوت17 دیوان18 است گذر می کردم ، شهری از بیشه19
# ~~بیرون آمد و مرا از پشت چهارپای0 بربود12 چنانکه22 مخالب شیردر
~~مرقعتهای
# ~~که بر بالای جامه پوشیده بودم آویخت و المی و جراحتی به شخص من نرسید
# ~~اما 23 از غایت خوف و رعب مدهوش و متحیر ماندم 24 . در اثنای آن حالت
# ~~شخصی دیدم با فر و مهابت و زیب و بها که بیامد بیسلاحی ، و1 قفحای شیر
# ~~بگرفت و از زمین برداشت و مرا از دهان او بیرون کرد و  او را بر زمین
~~زد و PageV02P946
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0393.png)

# ~~گفت: بروای سگ لقمهای به لقمهای1. شیرچون از پنجهآ اوخلاص یاقت به سرهت
# ~~تمام دویدن گرفت و عقل و هوش با من آمد (و در اعضای خود) 2 تأمل کردم
# ~~به سلامت بودم ، یرخاستم و براثر قافله برفتم ، چون3 به ایشان3 رسیدم
~~ازحالت
# ~~من تعجب نمودند ومعلوم6 تشد که آن7 سخن چه8 بود که گفت9 لقمهای به
~~لقمهای10.
# ~~آن 11 پیر زن در آن سخن تأمل کرد و از پسر1 وقت [و] روز" باز پرسید ،
# ~~همان ساعت بود که او لقمه از دهان باز گرفته بود و به سائل داده ، خدای
~~- عز و
# ~~جل - (در مکافات آن)14 پسرش را15 که لقمهآ دهان شیر شده بود از دهان
~~شیر
# ~~بیرون آورده بود16 .
# فصل - و از این حکایت معلوم میشود که صدقه سپر تیر بلا و جوشن تیغ
# ~~حوادث است، وسخن سید کاینات وزبدهآ موجودات - علیه17 الصلوة18
~~والسلام19-
# ~~که : (الصدقهآ ترد البلاء) مبین 10 ابن معنی و مثبت این دعوی بس21
~~است22 .
# العربیة 23 :
# وقال النبی وهوسن العمرة %~% کصدهوا وأو بشق تمرة
# فامکوا فیما آشار آمره %~% فا نها تطفیء حر ms568 الجمرة
# و ینجی الفریق بین الغمرة %~% والمعضرین هی العنا والعمرة]2
# الفارسیة ]25 :
# هست پیوند همر وجان صدقه %~% قوت قالب و26 روان صدقه PageV02P947
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0394.png)

# # بسته گردد در گشاده ز1 رتج %~% چون زدستترود روان صدقه
# # «صدق الله» گوی باش و بده %~% از سر صدق هر زمان صدقه
# # (تا بدانی که هست از کدیه %~% آنکه برداشت از میان صدقه
# # مه وخور بهر میهمانی تست %~% بر طبقهای آسمان صدقه
# # چون توان هست تا توان میده %~% بهر رنجور ناتوان صدقه
# # ناتوان را بسی توانا کرد %~% بی توانایی5 تو آن 6 صدقه
# # صدقه حرز مال کن چون مال %~% هست فانی و جاودان صدقه)7
# # [ نبرد گنج مال دزد و زوال %~% چو1 بر او گشت پاسبان صدقه
# # صود کسبت همه زیان گردد %~% نکنی گر تو سو زیان صدقه
# # در10ضلالت گم11 آن بوددر12 راه %~% که زیان داند از گمان13 صدقه
# # برهانید از بسی محنت %~% ممتحن را به امتحان صدقه142
# # دولت آشکار می خواهی %~% یده ای دوست در نهان صدقه
# # آتش هاویه بمیراند %~% آب آنکس که داد نان صدقه
# ~~الحکایة الثالثة من الباب التاسع - قاضی تنوخی گوید15. دوستی با من
~~حکایت
# ~~کرد که [در]16 ایام (غلبهآ حنابله)17 باجمعی ازرفقا به حائر18 میرفتم19
~~بهزیارت،
# ~~به بیشهای رسیدم20 که به ضرورت بر آنجا گذر میبایست کرد . یکی از
~~رفیقان
# ~~مرا گفت : در خاطر من می آید که شیری از این بیشه بیرون خواهد آمد
~~وازمیان
# ~~این جمع قصد من خواهد کرد ، اگر چنین باشد (دراز گوش و)21 آنچه با من
# ~~است با عیال منرسانی22 . گفتم: این چه سخن است ؟ مردمان بد دل23 را جنس
~~PageV02P948
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0395.png)

# ~~اینخوف واستشعاربرخاطر1 گذرد و3 آنرا اصلی نباشد « لاحول ولاقوة اند
~~بالله»
# ~~بر زبان ران3 (« و اندیشه مکن »2 و از این5 سخن لحظهای بیش نگذشت)
# ~~که شیری از بیشه بیرون آمد و چون نظر او بر شیر افتاد خود را از دراز
~~گوش
# ~~برزمین انداخت و کلمهآ شهادت8 گفتن گرفت و شیر از میان چندان ms569 خلایق قصد
# ~~او کرد و او را در ربود و به بیشه در رفت ، و من دراز گوش، با قافله
~~براندم و
# ~~از آن حال متعجب شدم و چون به مقصد رسیدم10 ، دراز گوش و رختی که از1
# ~~آن او بود با 12 وثاق او بردم تا به13 ورثهآ او رسانم 13 . چون به 15
~~در سرای
# ~~رسیدم12 آن مردرا دیدم که از خانه8 بیرون آمد’ ، من از صحت و سلامت او
# ~~تعجب نمودم و معانقه و مصافحه به جای آوردم و کیفیت حادثه و سبب نجات
# ~~او پرسیدم . گفت : چون شیر مرا در ربود و در بیشهای برد عقل با من بود
# ~~نا گاه آواز خنزیری22 شنیدم23 و چون شیر1 او را بدید مرا از دمان
~~بیفکند و او
# ~~را بگرفت و بر زمین زد و به خوردن25 مشغول شد ، و من (مینگریستم و آن)6
# ~~حال 27 مشاهده می کردم ، و چون از خوردن28 فارغ شد به من التفات نکرد و
~~از
# ~~بیشه پیروذرفت1، و10 چون ازچشم من2 غایب شد22 آن خوف و رعب ازخاطر
### | 7 جز
### | 12=
### | 1=
### | 21- PageV02P949
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0396.png)

# ~~من زایل1 شد و در1 اعضای خود3 تأمل کردم ، المی وجراحتی ندیدم ، شکر
# ~~باری - تعالی)4 بگزاردم و برخاستم تا ازبیشه بیرون روم ، بسیار
~~استخوانهای5
# ~~آدمیان و حیوانات دیدم6)7 پوسیده ( و جامههای جماعتی)8 که ایشان راهلاک
# ~~کرده بودند9 ، تا در بعضی از آن ممرآت10 بر شخصی بگذشتم که11 پاره کرده
# ~~بود و بعضی" (ازاعضای او)13 خورده ، همیانی زر دیدم برمیان او،
~~(ازمیانش)4
# ~~باز کردم وقوت من بدان15 زیادت16 گشت17 ودر18مسارهت19 مشی قوت یافتم.
# ~~و چون به شاهراه رسیدم به (دهی رفتم)22 ، و از آنجا چهارپای به کرا
~~بگرفتم
# ~~و به سلامت به خانه باز آمدم .
# فصل - و از این حکایت استدلال میتوان کرد که23 کسی را که هصمت24
# ~~ایزدی خفیر و فضل الهی دستگیر باشد ، اگر در دم اژدها و دهان شیر
~~گرفتار آید
# ~~251 سلامت و غنیمت باز گردد ، و ms570 آن کس که به حفظ و کلاه ت او مصون و
# ~~محروس نباشد23 اگرچه با کمال قوت22 متحصن به حصن حصین گردد عرضهآ
# ~~هلاک وعنا و دستخوش زوال و فنا شود ، چنانکه می گویم .

PageV02P950

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0397.png)

# العربیة :
# فیل المنی ووفور الوقر و الولد
### | من فضل ربک لا بالجهد و الجدد
# ~~هکن بعصمت رب الخلق معتصما
### | و اطلب کلاءقه 2 لا هوه الجد
# قعد سلیما کریما غائما فرحا
### | و لو ولجت میرارأ فی فم القد
# الفارسیة :
# # ای چون و چرا همیشه کارت %~% بگرو به یگانگی بیچون
# # گردون و3 دنی نه ای مپندار %~% نیک و بد [از]4اختران5 و6 گردون
# # (عیب است که از فلک شماری %~% وجدان غنی و خسر2 مغبون
# # منت مپذیر هیچ از افیار %~% چون لفظ خداست «غیر ممنون*4*
# # بیهوشی و هقل را مپندار %~% خاصیت بنگ10 وفغل افیون11
# # آنرا12 که ز لطف اوست محروم %~% از طالع شوم و بخت وارون
# # با نحس قران کند همیشه %~% ور خود همه قارن است وقارون)13
# # وانرا که بود ز یمن لطفش17 %~% روز و شب و صال و ماه میمون PageV02P951
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0398.png)

### | فرج بع از شدت
# افایده1 و2 غنیمت و مال %~% آید ز دهان شیر بیرون
# الحکایة الرابعة من الباب التاسع - اصبع بن احمد حکایت کرد 2 گفت : در
# ~~وقتی که ابوالحسن علی بن [خلف بن] طیاب5 عامل فارس بود با او بودم و
# ~~در شهر شیراز2 مستحثی از وزیر به طلب معامله شیراز بیامد 2 ، واین8
~~مستحث
# ~~از جمله9آ غلامان وزیر وخواص ممالیک او بود و به اکرام واحترام
~~اودرمثالی
# ~~خواند و اکرام ضیف و رسمی که معهود باشد به جای11 آورد و از مواکلت و
# ~~ممالحت امتناع نمود12 وگفت : عذری هست که بدان13 سبب براحراز این شرف
# ~~اقدام نمیتوانم نمود14. ابوالحسن الحاح15 فرمود16 ، چون چاره ندید به
~~اطراف
# ~~اصابع طعام میخورد ودست برهنه نمی کرد چنانکه بیم بود که17 آستینش (از8
# ~~بعام )19 آلوده شود، و بعد از آن ابوالحسن علی10 تمامت1 اصحاب خویش ms571
# ~~را فرمود23 تا هر یکی 24 یک روز آن غلام را ضیافت کردند و او در وقت
~~طعام
# ~~خوردن هم بر آن هیأت بود که روز اول ، و ما را گمان می افتاد که مگر
~~(علتی
# ~~دارد)25 از برص وجذام وامثال این26، تا نوبت به من رسید و من27 بر سنت8
# ~~دیگران اسباب29 ضیافت مهیا گردانیدم ، و چون به اکل مشغول گشتیم او
~~همان
# ~~احتیاط می گرد ، من گفتم : ترک30 تکلف گیر و بی حشمت ونگاهداشت31 دست
~~PageV02P952
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0399.png)

# ~~از آستین بیرون کن ، به هر صفت که هست راضیام . او دست از آستین بیرون
# ~~کرد ، نزدیک پانصد1 ضربه2 بیش دیدم بردست او ، بعضی اندمال پذیرفته
~~وبعضی
# ~~هنوز مجروح ، و بعضی داروهای خشک و تر بر وی3 نهاده در قبیحترین منظری
# ~~و ناخوشترین صورتی چنانکه طبع را2 از آن نفرت آمد5 . و چون سورت شراب
# ~~در ما اثر کرد سبب آن جراحتها از او پرسیدم ، گفت : آن6 حادثهای7 به
~~غایت
# ~~نادر و عجیب است ، و می ترسم که اگر8 تقریر کنم بعضی مردم را از غایت
# ~~شگفتی که هست باور نیاید. گفتم: البته متفضلا9 این لطف بباید فرمود.
~~گفت :
# ~~پارسال همین وقت در پیش وزیر ایستاده بودم ، مرا فرمود تا10 به دمشق
~~روم به.
# ~~مثآل این مهمتی که اینجا آمدهام و کتابی مختوم به عامل دمشق به من داد
~~وبهعامل
# ~~هیت بنوشت تا بدرقه11 و12 خفرابا من بفرستد چنانکه (به سلامت)13 مرا به
~~مقصد
# ~~و مأمن رسانند"1 ، و چون به هیت رسیدم عامل جمعی بزرگان را از احیاء
~~عرب
# ~~به خفارت من نامزد کرد و با من بیست غلام جلد سلاح دار5 بود ، و مدتی
# ~~بود تا کاروانی گرد آمده بودند و از خوف اعراب بادیه27 و قطاع الطریق
~~در
# ~~هیت منتظر18 فرصتی مانده مرا خدمتی قبول19 کردند و آن اعراب را که
~~بدرقه
# ~~بودند اجرتی معین گردانیدند10 تا در طریق با ایشان موافقت کنیم، و
~~عددبسیار
# ~~جمع شدند و سه ms572 روزه21 راء در بیابان برفتیم؛ روز چهارم جمعی سواران
~~دیدیم
# ~~از اعراب که)22 بدرقه بودند ، پرسیدیم که اینها کیان " باشند؟ و22 جوقی
# ~~برای تفحص بر آن صوب25 براندند ، و چون نزدیک شدند به هزیمت باز گشتند
~~PageV02P953
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0400.png)

# ~~و گفتند : بنی فلان اند1 . قبیلهای را از قبایل عرب نام بردند و گفتند
~~: میان ما و
# ~~ایشان عداوت قدیم و حقد دیرینه است ومقصود ومطلوب ایشان ماییم2 ،
~~وایشان
# ~~به3 عدد بسیار ، وقوت و2 هدت تمام دارند ، و ما را با ایشان قوت5
~~مقاومت6
# ~~را متحیر بگذاشتند ویقین شدمارا8 که آن قطاع9 زمرهای بودند10 از آن
~~خفیر1
# ~~وآن غدر11 بایکدیگرمقر رکرده بودند ومیعاد نهاده ، پس2 بفرمودم
~~تاکاروانیان4.
# ~~را جمع کردند و ( غلامان سلاح ور که با من بودند و تنی چند از
~~شتربانان)5
# ~~که سلاح داشتند چون دایرهای گرد آن کاروان در آمدیم ، و من با اهل
~~کاروان
# ~~و غلامان خویش 16 گفتم : اگر (این جماعت دزدان) 17 مال و متاع و
~~اقمشه18
# ~~که (در این کاروان است19)20 ببردندی واشتران و اسبان به ما21
~~بگذاشتندی22
# ~~تا جان به سلامت ازاین بیابان به آبادانی23 توانحتیمی24 برد سهل بودی،
~~اماایشان
# ~~اول قصد مراکب و دواب کنند و ما در این بیابان از حرارت آفتاب و عطش5
# ~~هلاک شویم؛ پش به اتفاق یک دل ویک تیغ شویم" و با خویشتن17 مقر ر کنیم،
# ~~که تا جان در29 تنما باشد نفس ومال تسلیم نکنیم30 ، باشد که (خدای -
~~تعالی)1 PageV02P954
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0401.png)

# ~~نصرت بخشد1 و ایشان را منهزم گردانیم و به سلامت برویم ، و اگر کشته
~~شویم
# ~~به تیغ (کشته شدن)2 آسان تر از آن باشد که به آفتاب و تشنگی هلاک شدن3
~~.
# ~~و ازوقت زوال تا نمازشام با ایشان قتال سخت و کار زار عظیم بکردیم
~~ومردانگی
# ~~بسیار بنمودیم چنانکه ( عاجز گشتند و)4 بر ما دست نیافتند و از ایشان5
~~چند6
# ~~کس مجروح ومقتول7 شدند ، باز گشتند و به8 نزدیک9 ما بر10 طرفی نزول
~~کردند
# ~~و اهل ms573 قافله به اکل و نماز مشغول شدند و من جهد کردم تا متفرق نشوند
~~وبیدار
# ~~باشند ، خلاف امر من کردند ، بعضی را غرور وغفلت و بعضی را کسالت و
# ~~کلالت برآن داشت که بهخواب مشغول شدند و دزدان (فرصت طلب بودند)11،
# ~~نا گاه شبیخون آوردند و بر ما دست یافتند و تیغ در آن جمع نهادند و
~~چون2
# ~~مدبر مصالح آن قوم و زعیم1 و رایزن آن طایفه مرا14 میدانستند در کشتن
~~من
# ~~مبالغت بیشتر کردند و اعضا و جوارح مرا به جراحات بسیار و طعنات15
~~بیشمار
# ~~باره پاره گردانیدند6 و بدان17 گمان که مرا از جملهآ قتیلان18 دانستند
~~در کشتن
# ~~من متیقن بودند ، مرا بماندند وکاروان را19 براندند ، و چون با هوش
~~آمدم و0
# ~~درنفس خویش"1 قو تی یافتم و تشنگی برمن غالب بود به جهد وتکلف برخاستم
# ~~نا آبی طلب کنم وچون)22 تمامت کاروان گاه بگشتم13 و آب نیافتم12 و از
# ~~انین25 مجروحان ( ونالهآ خستگان)26 که از حیاتشان رمقی27 پیش28 نمانده
~~بود
# ~~دل29 ضعیف شد و امید از زندگانی برداشتم و دل بر هلاک نهاده 30 ، گرد
~~قافله PageV02P955
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0402.png)

### | عت جمد از شلت
# ~~می گشتم (برامید آنکه)2 سایه بانی یابم2 که ساعتی2 از حرارت4 آفتاب
~~مانع
# ~~آید5 ( و بدان سبب لحظهای در موت تأخیری باشد) . در اثنای آن ترد د
~~پایم
# ~~در سنگی آمد و بر جثتهای افتادم8، ندانستم که چیست چنانکه طول و عرض
# ~~آن شخص به طول وعرض من پوشیده شد وچون حرکت کرد تا 9 از (زیر من)0
# ~~بیرون جهد نگاه کردم شیری بود، ازخوف هردو دست در گردن او کردم و سخت
# ~~بگرفتم وقضا را شکم من راست بر پشت او بود2 وهردو پای" در زیر12تهی-
# ~~گاه اوسخت گردانیدم14، وچون خوف15 غالب شد16 گوئیا17 خون در18 عروق9
# ~~منجمد شد20 و (بدین سبب از سر)21 جراحتها باز ایستاد و موی پشت شیر
# ~~پعضی سر23 جراحتها را24 بگرفت و (اعضای من به خونی که از جراحتها ms574 می
~~آمد
# ~~به پشت)25 شیر26 باز دو سید چنانکه" بدان سبب مرا نگاه داشتن4 خود بر
# ~~پشت او آسان تربود، وچون شیر حالتی دید که هر گزمثآل آن ( مشاهده
~~نکرده)
# ~~بود خوف براومستولی گشت و به سرعتی هرچه تمامتر بر22 یک سمت دویدن3
# ~~گرقت ، چنانکه بیم بود که (اعضای من) 34 از شدت رفتار 35 از یکدیگر جدا
# ~~نشود26 (و با آن همه ضعیفی شیر سواری مینمودم ، و باوجود آنکه تصو
~~رچتان
# ~~بود)27 که تعجیل او" در مشی به سبب40 آن است که21 مرا یه42 بیشهای برد
~~PageV02P956
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0403.png)

# ~~که وطن اوست)1 وهلاک کند2 ، اما حیات ییک ساعت3 را غنیمت میشمردم
# ~~و امید فرج (مرا بدان2 باعث میبود که بر پشت او استوار میبودم و با آن
~~همه
# ~~ضعیفی شیر سواری مینمودم)5 ، و هر گاه 6 که شیر قصد آن کردی که نجنبد7
# ~~بای فراتهیگاه8 او زدمی تا باز به شتاب تمام9 دوان گشتی و10 از حال11
~~سواری
# ~~و مرکب11 خویش" تعجب مینمودم و خدای را حمد و ثنا می گفتم و2 ساعتی
# ~~امیدوار میشدم15 ولحظهای ناامید می گشتم16، وچون نسیم سحری وزیدن گرفت
# ~~قوتی درنهاد من پدید آمد وچون صبح طلو ع17 کرد آوازی18 ضعیف19 به سمع20
# ~~من رسید و هر لحظهای21 قویتر میشد چنانکه به آواز چرخ دولابی22 ماننده
~~3
# ~~بود22 ، نگاه کردم رود فرات را دیدم و دولابی بر کنار قرات25 می گشت26
~~و4
# ~~شیر هنجار فرات بر گرفت ، و ( بعد از آن)28 برشظ فرات روان شد29 تا30
~~به -
# ~~گذر گاهی رسید ، به آب فرات در رفت و31 (خواست تا با شنا)22 از آنجا33
# ~~بگذرد و24 بر جراحتهای من که به25 موی شیر26 باز37 دوسیده بود ( به
~~سبب)8 PageV02P957
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0404.png)

# ~~آب1 گشاده شد ، با خود گفتم : اکنونا وقت3 خلاص است4 ، خود را ازپشت
# ~~شیر بیفکندم و فرا آب دادم و شیر رهایی از دست من غنیمت6 شمرد وبه
~~تعجیل
# ~~از آب بگذشت 7 و من به ممر ms575 آب فرو رفتم و 8 به جزیرهای رسیدم ، قصد آن
# ~~جزیره کردم و از آب برآمدم و از الم جراحت و آسیب حرکت قوت از من
# ~~رفته بود و از لحوف10 وفزع عقل ازمنزایل11 گشته12، خود را بر
~~کنارجزیرهای،
# ~~بیفکندم14 ، و از خویشتن15 خبر نداشتم تا آنگاه16 که حرارت آفتاب در
~~مناثآر
# ~~کرد ، به صد تگلف خود 12 را18 به 19 سایهآ (درختی انداختم) 20 ، نگاه
~~کردم ،
# ~~شیر را دیدم از21 آنطرف فرات درمقابل22 من ایستاده ودر23 من
~~مینگریست24،
# ~~از وی هیچ خوف در دل من نیامد25 و آن روز تا نماز دیگر در سایهآ آن
~~درخت
# ~~بودم ، نمازدیگر" زورقی دیدم1 در میان فرات18، فریاد بر آوردم29 و
~~(التماس
# ~~کردم)20 که مرا در زورق نشانند1، اجابت نکردند و گمان بردند که1 جاصوس
# ~~دزدان23 و34 راهزنانم35 تا آنگاه26 که جراحتها37 بدیشان38 نمودم29 و
~~سوگندها PageV02P958
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0405.png)

# ~~خوردم که در1 جزیره بیرون از2 من کسی3 نیست ، و قصهآ خویش4 بگفتم* و
# ~~شیر را از دور بدیشان نمودم6 ، رحم کردند و مرا در زورق نشاندند (و چون
~~در
# ~~زورق نشستم)8 بی خبر شدم و (تا روز دیگر بیهوش بودم)1 ، چون10 (با خود
# ~~مدم 117 خود را (دیدم) 12 جامههای پاله13 بوشانیده14 و جراحتها5ا
~~بیسته16 و
# ~~مرهم نهاده ، وهمان روز به هیت رسیدم" و3 عامل (آنجا را خبر کردم)11 از
# ~~حال خویش:2 ، و چون (او را خبر شد)21 مرا به سرای خود23 برد و تعهتد24
# ~~و تیمار25 فرمود26 و چون احوال با او شرح دلدم گفت : از آن موضع که
~~کاروان
# ~~را قطع افتاد تا (بدان جزیره )27 چهل فرسنگ است28 ، چند روز آنجا بودم
~~و
# ~~بعد از آن آنچه ما لابد بود از جامه و نفقهآ راه و زورق جمله29 ترتیب
~~کرد ومرا
# ~~به بغداد فرستاد ومدت ده30 ماه در بغداد معالجت کردم21 تا صحت
~~یافتم(وچون
# ~~مرا جراحات32 افتاده بود و رنجها رسیده)33 وزیر (خواست که تلافی و
~~تدارک
# ~~آن مشقتها کند ، مرا)33 ms576 بدین طرف نامزد فرمود .
# 1- مجا : ل این   2- ت : تدارد %~% 3- مجا وت : له دیگر %~% *
# # مبا . خود    %~% 4- مجا : ل و خون خود را در گردن اهشان کردم
# # بر ،هوون مودر د کردن این کردم، با من %~% ت:کاهند
### | 1-
### | 1
### | 
### | 2 PageV02P959
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0406.png)

# فصل - فایده در این حکایت آن است که معلوم و محقق می گردد که1 چون
# ~~باری - تعالی2 - خواهد3 که بندهای را از ورطە4آ هلاک5 خلاص دهد و از
~~لجتهآ
# ~~بلا به ساحل نجات رساند ابواب مرحمت از آنجا 6 که در حساب نباشد گشاده
# ~~گرداند و اسباب دولت از آن جهت7 که امید ندارد فراهم آرد، هرچه آنرا
~~سبب
# ~~فنا داند موجب بقا شود و آنچه ما8 را مایهآ مرض نماید9 علت شفا گردد،
~~[طعنات
# ~~بلا که ازدست حوادث دروجود آید بادر ععصمت ایزدی پایداری نتواند کرد و]
# ~~تا از انفاس معدود نفسی11 باقی بود قصد هیچ موجود در اعدام او به اتمام
~~نرسد
# ~~و چون اجل مقدور ناهی"1 او گردد سعی" ساعی وافی1 و واعی او نتواند بود
# ~~که : (قوله تعالی)15، (فاذا جاء آجلهم لا یستأخرون ساعتة ولا یستقدمون)
# ~~و در این معنی می گویم.
# العربیة ]16 :
# آلحیف و النصل لا یردیک و الاسل
### | إن لا دوافقها التقددر و الآجل
# اذ 17 حان18 حمن هلاک المرء مین قمر
### | لا یمنع الجبن منه الخوف و الوجل PageV02P960
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0407.png)

# ~~فولا یعیش جبان کط مین جبن
### | ولا یموت علی اقدامیه الیطل
# ~~فلا تحوز غنی بالجهد و الطلب
### | و لیس یحرمک التقصیر و العل
# ~~ان لم یؤهر سوی التقدیر فی ارب
### | سیان عندی إذا آلعرد و العمل
# ~~الفارسیتة :
# ~~هلاک کی شود از زخم تیغ و نیزه و تیر
### | کسی که در اجلش باشد از قضا تأخیر
# ~~اجل حصارحصین است رخنه کی گردد
### | به منجنیق ستم جز به یاری تقدیر
# ~~مدبتری است صلاح و فساد عالم را
### | به علم وقدرت خود ایزد علیم و قدیر
# ~~نبشتهاند بدو نیک7 پس4 تو فارغ باش
### | که در محرر ms577 کمتر اثر کند تدبیر
# ~~کشیده دار عنان خیال چون نرود
### | چز آنکه نوک قلم9 کرد در6 ازل تحریر
# ~~مپز مزور شهوت اگر نه بیماری
### | که کار گر تبود در قضای حق تزویر
# ~~ز خود امارت خیر و صلاح کی بینی
### | چو نفس پرشر12 اماره هست برتوامیر PageV02P961
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0408.png)

# ~~وزیر وشه چه کنی شاه بی وزیر طلب
### | حریص شهوت شاهی مباشو زور وزیر
# ~~جوان مزاجی، در آرزو و کودک طبع
### | اگرچه دعوی هقل و خرد کنی چون پیر
# ~~ز هیچکس متأثر نگرددت خاطر
### | چو بر مؤثتر داری نظر نه بر تأثیر
# ~~به گرم وسرد جهان ده رضا ولی6 زنهار
### | ز زمهریر و بدان7 سرد و گرم9 راز اثیر
# ~~مسخر تو شود شیر در بیابانها
### | اگرچنانکه سگ نفس را کنی تسخیر9
# الحکایة الخامسة من الیاب التاسع - مؤلتف کتاب گوید10 جوانی11 (حکایت
# ~~نرد)12 که در صدق سخن از عیب و ریب مبرا بود و13 منهل یقین من به سداد
# ~~او از کدورت شک مصفی 14 ، که وقتی از واسط عزیمت15 بغداد داشتم و در
# ~~وسط راه به موضعی16 میرفتم از دور بیشهای دیدم در غایت تاریکی و سهمنا
~~کی
# ~~و شیری بر کنار بیشه ایستاده ، و چون مرا بدید به تعجیل 2 هرچه تمامتر
~~(روی
# ~~به من نهاد)18 ، و1 بیم آن بود که از تنم روان و از دلم هوش و توان
~~برود و PageV02P962
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0409.png)

# ~~زنلهای بودم چون مرده ، (وروانی چون افسرده) ، مرگ معاینه میدیدم
# ~~و اجل مشاهده می کردم، نه دست برآویختن و نه پای  گریختن ، اعضا و
# ~~جوارح ازخوف و رعب سست گشت و هلاک محقق8، و جز تسلیم و تفویض
# ~~چارهای ندانستم ، ومن در غلوای آن بأس و اثنای آن یأس بودم که باد ،
~~بنی
# ~~حشیش9 که آنرا با درو10 خواتند11 از زمین برکند و بگردانید ، و هم از
~~آن
# ~~جنس در"1 ممر باد بسیار بودند13، دریگدیگرمی آویختند و بر14هم15 می
~~آویخت16
# ~~تا مقدار17 پشتهای بزرگ شد و از ms578 صورت آن جثهآ عظیم در نظر شیر آمد و از
# ~~کمال سرعت)18 که باد آن پشته را به روی شیر باز میبرد0 رعبی برشیر غالب
# ~~شد و20 روی21 با22 بیشه (ای کرد) 23 . قوت 24 در نهاد من پدید آمد و از
~~آن
# ~~پشتهآ خار گلزارحیاتم نضارتی25 یافت واز آن دستهآ حشیش درقوت دلخویش
# ~~خخاصیت زعفران مشاهده کردم27 و شیر آن شوک را شوکتی دانست و آن گیاه را
# ~~سپاهی پنداشت و28 به هزیمت برفت و من حیات را غنیمت شمرده به سلامت با
# ~~خانه آمدم .
# قصل - وفایدهآ این حکایت با اصحاب وقایع29 و ارباب بلیات عاید میشود
# ~~و وثوق ایشان درغمرات شدت به فضل باری - تعالی - زاید30 می گردد که
~~هرچند PageV02P963
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0410.png)

# ~~معضلات امورنامتناهی باشد چون دستگیر فضل الهی بود به ضعیفترین سپبی
~~مرایر
# ~~دواهی واهی شود چنانکه می گویم .
# العربیة ]2 :
# # لا قیاسن عن الخلاص و ان یعن %~% لی شده فردأ عن الاحباب
# # تم عضلته قد آعضلت هازالها %~% لطق الإله بایسر الأسباب
# الفارسیتة )6:
# ~~خدای - عز وجل - چون خلاص خواهد داد
### | ز ورطهآ غم و اندوه مبتلائی را
# ~~به فضل و مرحمت خویشتن 7 شود8 دافع
### | به کمترین سیبی سخت تر بلائی را
# العکایة السادسة من الباب التاسع - ابن ابی سلمة العسکری گوید9 : به چشم
# ~~خویش دیدم که مردی 10 از مشاهیر و ارباب نعم در اصفهان11 مفلوج شده بود
~~و
# ~~تمامت اعضا و جوارح او از حرکت بازمانده و زبانش نیز گران گشته و
~~درعسکر
# ~~و معالجت می فرمود . آن مفلوج را غلمان 12 و حواشی او مکرم و محترم به
~~13
# ~~امید مداوات به مسکر آوردند (و روزبیگاه بود که به عسکر رسیدند)2 و در
# ~~حوالی شهر کاروانسرایی بود که15 ازبسیاری عقارب جراره که در آن خان
~~بودخالی
# ~~گذاشته بودند و کس در آنجا نزول نکردی . ایشان بدان 16 وجه که (الغریب
# ~~اعمی)7 در آن خان ثزول کردند تا روز دیگر منزلی طلب کنند و تمام18 ms579
~~غلامان PageV02P964
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0411.png)

# ~~و خدم که با، آن مفلوج بودند بر بام رفتند و او را در1 صحن سرای2
~~بگذاشتند2
# ~~بدان سبب که گمان4 ایشان آن بود که نشاید که5 مفلوج بر بام6 در شبنم
~~بخسید2.
# ~~وچون8 بامداد9 ازبام فرود10 آمدند11 مفلوج را دیدند نشسته و پیش از
~~آن12 کسی
# ~~یایستی که او را از13 پهلوبه14 پهلو15 گردانیدی، و به زبان فصیح سخن می
~~گفت و
# ~~در مدت16 ایام17 افلاج جز به رموز و اشارت مراد خود تفهیم نتوانستی کرد
~~، و
# ~~همان روز به پای خویش18 از آن گاروانسرای15 بیرون آمد و نه او و نه
~~اصحابش
# ~~سبب آن صحت ندانستند ، طبیب را حاضر کردند و کیفیت حال با اوشرح دادند
# ~~و بیان موجب شفا التماس کردند . طبیب تمام21 اعضای او [را]22 تأمل کرد،
# ~~اثر گزیدن کژدمی دید برانگشت23پای او، فرمود24 که25 درحال از آن
~~کاروانسرای16
# ~~نقل کند27 که آن موضع جرارات28 است و هر کژدم جراره که شخصی رازخم
# ~~کند در حال هلاک شود29 ، و تو به چیزی شفا یافتهای که هزار کس20 بدان
~~سبب
# ~~مردهاند31 ، زهر آن جراره32 برودت فالج را دفع33 کرده است34 ، و چون از
# ~~هردویکی غالب نبودهاست مضرت یکدیگررا دفع کردهاند39 و توسلامتیافتهای26
~~PageV02P965
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0412.png)

# ~~و بعد از این1 حدت حوارت در اندرون تو اثر کند1 ؛ به شربتی مبرد آنرا
~~دوا
# ~~کنم و3شفای4 تمام5 حاصل شود6 وچنان7 بود که او گفت، حرارتی بروی مستولی
# ~~شد و به8 دو سه9 شربت تسکین10 یافت و11 تندرست و خوشدل12 با 13 ولایت4
# ~~خود رفت .
# فصل - در ایزاد این حگایت فایده آنست که مرد باید15 در رخا14 و شدت
# ~~و نعمت و محنت نظر بر آفرید گار (بی آلت)17 و کردگار بی علت دارد ، اگر
# ~~چه اسباب18 دولت ونعمت19 دست در یکدیگر نهد20 آن پایدار نشناسد وموجب
# ~~رفاهیت وفراغت نداند ، و اگرچه انواع شدت و محن (متوالی و متواتر)1
# ~~بیند امید خلاص و نجاح فاتر نگرداند ، که بسیار نعمت ms580 و مکنت باشد که در
# ~~نزدیکترین وقتی به هجز ومحنت مبدل گردد و بیشتر شد ت و بلیت آن بود که
# ~~در اقرب الاحوال به دولت و اقبال مفضی شود، و بهتر آن باشد که طریق
~~تسلیم
# ~~وتفویض سپرد. وچون فوامض اسرارباری تعالی به تجربه وقیاس معلوم نمی
~~گردد
# ~~بیشتر آنست که ( آنچه گمان) 22 نفع23 برد عین مضرت باشد و آنچه مضرت
# ~~شمرد محض منفعت ، چنانکه از 24 این ابیات رایحهآ آن25 معنی به مشام
~~جان26
# ~~م رصل .
### | 7-
### | 10 PageV02P966
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0413.png)

# العربیة :
# # آلا رب شیء ظته المرء مهلکا %~% یصیر یعیش المرء آقوی الوسائیل
# # و کم سبب درجی العیوة به وقد %~% یکون مییدا و هو تیس بهادآل
# # وذا جد خطب واستحال زواله %~% وصبرک والتسلیم خیر المخائل
# # کفاک اله الارض کهفأ و مؤئل %~% اذا هو لا برضی بخیبته، آآل
# # الیه احله5 فی المعضلات دفاعها4 %~% دریها2 ویجری، الغوزمن شر حائل
# الفارسیة ]10 :
# # بس غم که دلیل شادمانی گردد %~% بس رنج که گنج شایگانی گردد
# # بس چیز که تو علت مر گش دانی %~% سرمایهآ عیش و زندگانی گردد
# فی هذا المعنی)11 :
# # گردامنت از لوث هوی پاک شود %~% در چشم توسیم وزر کم ازخاکشود
# # بگذر ز طبیعت که چو خواهد ایزد %~% تریاک چو زهر و زهر تویاک شود
# نعکایة الابعة من الباب [التاسع] 12 - حکایت کرد دیسم14 بن ابراهیم
# ~~الکردی ]15 که در7 بعضی از بلاد آذربیجان17 متغلب بود و19 دشمن اورا از
# ~~آن موضع که در تحت تصر ف او بود از عاج کرده بود و او به نصرت خواستن
# ~~و استمداد ویاری طلبیدن و استنجاد به حضرت سیف الدوله آمده به حلب ، که
# ~~در دیار19 آذربیجان0 رودی است که آنرا کر21 خوانند واز سرعت رقتن24 آب
~~PageV02P967
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0414.png)

### | فرج بعد از شدت
# ~~ه1 کشتی بروی گذر نتوان2 کرد ، و قعری3 عمیق دارد و کنارههای آن سنگ
# ~~رهگذریان10 برآن11 پل بود ، وقتی من با لشکر خویش"1 بر آن پل می گذشتم3
# ~~و عورتی ms581 را14 دیدم کودکی شیرخواره در قماطی سرخ پیچیده و (در آغوش)5
# ~~گرفته16 ، استری17 باری18 دوش19 بر20 آن عورت زد"2 و عورت به میان پل
~~از
# ~~بای در آمد و بچه از دستش رها شده12 در آب افتاد و پلی به غایت بلند
~~بود (واز
# ~~سقف پل تا صفحه23آ آب [ بعد ]24 بسیاربود و در میان25 سنگهای26 بزرگ
# ~~و هیچکس در هلاک آن کودک شک نکرد و از جزع مادرش فتنه در لشکر
# ~~افتاد31 ، و چون کودک از دست مادر22 رها شد ، من12 احتیاط34 می کردم35،
~~چون
# ~~به آب رسید غوطهای بخورد و در حال بر36 سر آب آمد ، و در حوالی آن پل
# ~~عقابان38 بسیار آشیانه داشتند39 ، اتفاقا در این30 ساعت که کودک در آب
~~افتاد PageV02P968
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0415.png)

# ~~عقابی بر سر این پل، پرواز می کرد ، چون کودک را’ بدید که (بر سر آب
# ~~می گشت)5 سرخی6 قماط او7را (درطمع)8 گوشت9 افکند10، در آمد ومخلب11
# ~~در قماط12 استوار کرد و او را از سطح آب بربود " ، و هنجار صحرا وخشکی
# ~~کرد14 ، مرا در خلاص آن طفل طمع افتاد ، (سواران را) 15 بفرمودم" تا بر
# ~~صوبی که عقاب هنجار آن موضع داشت بتاختند و من نیز موافقت کردم ، و چون
# ~~عقاب (آن طفل)17 را بر زمین نهاد ، اول 18 ابتدا (به قماط)11 کرد و پیش
~~ار
# ~~آنکه مخلب و منقار او به2 طفل21 رسد23 سواران بدو23 رسیدند و (اورا)24
~~از
# ~~جوانب به صیحه و فریاد 25 از سر7 طفل دور کردند12 ، چنانکه از (حیرت و
# ~~دهشت)28 بدان29 نپرداخت (که المی بدو رساند)30 وطفل را همانجا31
~~درقماط32
# ~~رهاکرد ، و چون طفل را بر گرفتند به سلامت بود و هیچ زخمی" وجراحتی بدو
# ~~برسیده [ بود ]34 نگونسار 35 کردند تا آبی که از رود در جوفش رفته بود
# ~~بیرون آمد و22 به سلامت از قعر آب38 و چنگل49 عقاب با مادر20 رسید .
### | 8-
### | 11-
### | 16 مجا :
### | 22- PageV02P969
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0416.png)

# فصل2 - و از این حکایت کمال الطاف2 ms582 باری تعالی در حق بندگان مشاهده
# ~~میافتد ، که چون خواهد که بتدهای را3 از اجهآ هلاک به جوی4 خلاص5 رساند
# ~~و از حضیض یواربه اوج فوز و مناص برد بواعث در اندرون مرغ و ماهی و
# ~~رعیت و سپاهی انگیزد، تا هریک بی قصدی موچب خلاص و سبب مناص او
# ~~گردند9 ، چنانکه در10 صورت حادثه11آ افتادن12 آن کودک در آب و قصد
~~هلال13
# ~~او از عقاب تحقیق این معنی می کند و14 این ابیات15 (از گفتهآ من براین
~~گواهی
# ~~ایدهد)16 .
# العربیة :
# # من کان حرز الثه واقی عرضه %~% یجزیه فی الأولی وفی العقیان
# # ویصنه9 من آلم العقاب وانیکن %~% فی الجو بین مخالب العقبان
# التوجمة20 :
# ~~آنرا که (حرز باشد یار21) 22 عصمت خدا
### | ماند همیشه محروس 22 از وصمت بلا
# ~~در قعر بحر اگر فتد از دست حادثه
### | بر اوج چرخ اگر بردش چوبهآ 24 قضا PageV02P970
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0417.png)

# ~~آید ز بحر بیرون بی عیب همچو در
### | گردد ز اوج نازل و بی رنج چون صبا
# ~~هم شوند یار ز بهر خلاص او
### | هم اندر آب ماهی و هم مرغ در هوا
# الحکایة الثامنة من الباب التاسع - جمعی ثقات از مشایخ دریابار2 که
~~دردیار3
# ~~هندو بلاد3 سند تردد و اختلاف داشتند حکایت کردند که در آن دبار شایع و
# ~~مستفیض و مشهور و معروف بود5 که مردی از جملهآ صیادان که معاش اواز صید
# ~~فیل بود6 گفت عادت من در شکار فیلان چنان بود که در مشرعی9 که مسکن
# ~~پیلان10 بودی تیزی که پیکان اورا11 زهر آب داده بودمی11 برمقتلی14 (از
~~مقاتل)4
# ~~پیل15 بازپسین زدمی، (از درخت)2 و دندان فیل18 و پوستش جدا کردمی .
# ~~یک نوبت هم بر این عادت فیلی را زخم کردم و آن فیل19 بیفتاد و بانگی
~~صعب
# ~~یکرد ، و فیلان دیگر بگریختند و (بعد از)20 لحظهای21 فیل بزرگتر باز
~~گشت و
# ~~بر سر فیل مجروح بایستاد و در تیر مینگریست و موضع چراحت میدید ،
# ~~و چون او باز گشت ms583 تمامت فیلان12 باز گشتند و برسرآن پیل 25 زخم خورده6
# ~~بایستادند، وآن پیل27 مجروح اضطراب می کرد تا28 هلاک شد ، وپیلان29
~~دربیشه PageV02P971
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0418.png)

# ~~متفرق شدند و یک یک درخت را می پژوهیدند و تفتیش می کردند و من به هلاک
# ~~خویش1 متیقن شدم ، و آن فیل بزرگ2 بدان درخت آمد که من بر3 آنجا بودم،
# ~~و چون نیک تأمل کرد4 ، مرا بدید وخود9 را در درخت مالید1 و بدان9 عظیمی
# ~~(و بزرگی)10 از بیخ برکند11 و (بر زمین انداخت)12 ، و13 شک نکردم که14
# ~~همین لحظه (بی توقفی )15 مرا هلاک کند16 (و در زیرپای آس کند)17 وفیلان
# ~~دیگر قصد من کنند18 . فیل بزرگ (پیلان19 دیگر)20 را21 منع کرد12 و در
~~من
# ~~و تیر و کمان23 تأمتل24 کرد25 و بعد از آن خرطوم فرا کرد17 و"2 مرا بر
~~گوفت
# ~~و (بهرفق)28 برپشت خویش29 نهاد، وتیرو کمان بر گرفت و به من داد وباز
~~گشت
# ~~و روی بدان طریق نهاد که آمده بود ، و بیلان30 دیگر در1 پی او می
~~آمدند32 تا
# ~~به33 موضعی رسیدند که ماری به غایت4 بزرگ بر مثال اژدهایی آنجا خفته
~~بود
# ~~و چون فیلان را بدید روی بدیشان آورد و یه سهم در ایشان میدید25 فیلان
~~ازدور
# ~~بایستادند از او مچتنب36 و محترز میبودند37 ، آن فیل بزرگ مرا برزمین
~~نهاد
# ~~و (تیر و کمان پیش من نهاد و)38 به خرطوم به سوی مار اشارت می کرد2 و
~~PageV02P972
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0419.png)

# ~~به تیر و کمان باز مینگریست . مرا معلوم شد که میخواهد که مار را به
~~تیر
# ~~بزقم، و، من قیر در کمان نهادم و بر3 اژدها راست کردم و تا پر در او 4
~~نشاندم5
# ~~و دیگری بر عقب او، همچنین6 مار7 مجروح شد و بیهوش بیفتاد ، وچون
~~فیلان8
# ~~دیدند که تیر کار گر(آمده است)9 فیلی10 برفت11 ومار را درزیردست12 وپای
~~خود
# ~~خرد]12 گردانید و" فیل بزرگ15 مرا16 برپشت خویش17 نهاد و به تعجیل
~~دویدن
# ~~گرفت و ms584 فیلان دیگر براثر او ، تا آنگاه که به بیشهای رسید که من ( آن
~~بیشه را)
# ~~هر گز ندیده بودم)18 ، (چندین19 فرسنگ طول و عرض آن بیشه بود و چندین
# ~~هزار فیل مرده و بعضی پوسیده شده در آن بیشه افتاده بود و استخوانها
~~مانده .
# ~~ان)20 فیل بزرگ دنداتهای21 پیلان 22 مرده 23 را 24 جمع کرد (ویک به یک
# ~~فیلان را)25 اشارت می کرد26 و (آن قدر)27 از آن دندانها که28 (برپشت
~~او)9
# ~~تعبیه30 میتوانست کرد31 می نهاد32 تا33 تمامت فیلان را24 ( بار کرد )25
~~ومرا بار
# ~~دیگر ( به رفق)36 برپشت خویش نهاد و به"2 راهی که به جانب ولایت
~~ومعموری PageV02P973
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0420.png)

# ~~می کشید پوییدن گرفت1 و (دیگران برعقب او)2 تا3 به موضعی رسید4 که
~~دیههای5
# ~~آن6 از دور پیدا بود 2 ، آنجا توقف کرد و پیلان8 را اشارت کرد که 9 آن
~~.
# ~~دندانهای پیل11 که بر پشت ایشان بود بر زمین ریختند و مرا نیز11 برزمین
~~نهاد2
# ~~و باز گشت17 و من به نزدیکترین15 دیهی (از دیهها) 16 رفتم و حمتالان
~~(به کرا
# ~~ثرفتم)17 و18 دندانها بدان19 دیه20 نقل کردم و مبالغی21 مال22 از بهای
~~آن حاصل
# ~~شد واز جملهآ اغنیا ومتمولان گشتم وخدای - عز وجل - را برحصول سلامت
# ~~و احراز آن غنیمت شکرها گزاردم .
# فصل - و در این حگایت آنچه اعتبار را میشاید و از وی 22 فایده می توان
# ~~گرفت سه موضع است :
# یکی آنکه اگر از شخصی خیانتی بزرگ و چریمهای عظیم (صادرشود)4
# ~~ومستوجب هلال25 ومستحق بوار وعقاب گردد و باعث او بر آن خیانت26عداوت
# ~~ذاتی و دشمنی حقیقی نبود و به غرضی طاری و مقصودی عارضی27 بر آن جریمه
# ~~اقدام تموده باشد و در احیاء او منفعتی عام ومصلحتی شامل تصور توان کرد
~~و
# ~~در اهلاک جز28 انتقام29 فایدهای20 دیگر نه31 ، ابقا را بر اتلاف مقدم
~~باید داشت
# ~~و چذب آن منفعت و دفع آن بلیت که به وجود او 22 متعلق است غنیمت ms585 43
~~PageV02P974
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0421.png)

# ~~باید1 دانست چنانکه آن فیل چون صیاد را به فراست مستعد2 مقاومت3 دشمنی
# ~~بزرگ گمان برد به انتقام جنایت4 که مستوجب ایذا و نگایت بود مشغول نگشت
# ~~و حصول مقصود خویش از اعدام وجود او اولیتر دانست و حقایق این معانیاز
# ~~دقایق این منظومات معلوم5 میشود ، کما قلت6.
# العرپیة 2 :
# # اذا صلح الجالی4 یدفع بلیه %~% و جلب مراد فاعف عنه والیقه9
# # ادادة من فیه الافادة10 خیبته %~% و الحاف حیوان بار تاج سیته
# # وفی مثل قد قیل آفلح من عفا %~% و هذا کلام قد هششت ببیقه
# الفارسیة 112 :
# ~~هر که در ابقای او نفعی بود ذات ترا
### | گر چه مجرم گشت با او لطف نیکوتر بود
# ~~دوست یاید داشت او را از برای خویشتن
### | بهر دقع دشمنی چون سعی او درخور بود
# ~~هر که باشد چاکرحرص12 ازبرای نفع خویش
### | چون نکویی بیند از تو مر ترا چاکر بود
# ~~از پی آسایش خویشت چو رنجی مینمود
# ~~تیغ در دست عدوشاید14 (شکستن را ولیک)15
### | چون به دست تو فتد لایق به بند زر بود PageV02P975
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0422.png)

# ~~خارگلبن گر بدر دا دامن از بیخش مکن
### | چون امید آن بود کز شاخ او گل بربود
# دوم3- آنکه عاقل باید که4 پیوسته در دفع اعدا و قمع بد خواهان منتهز
# ~~فرصت5 بود و چون ایشان را به حقیقت قاصد جاه و6 مال خود داند و نکایت و
# ~~جنایت ایشان بارها در نفس و اسباب و حواشی و احباب خود مشاهده کرده
~~باشد
# ~~از7 اندیشهآ اعدام و تدبیر انتقام8 خالی نبود و چون میسر شود توقف روا
~~ندارد
# ~~چنانکه فیل در حق اژدها کرد9 و این ابیات اشارت10 بدین معنی می کند11 .
# شعر1 :
# # لا تأمنن عن .العدو وکیده %~% و بتائه قصر العناد وشیده
# # وعلیه لادرحم وان یک 13 عاجزا %~% و اذکر قساوة قلبه فی ایده
# # واذا ظفرت بحیلته تحتاجه13 %~% بادر الیها و اجتهد فی صیده
# الفارسیتة 152 :
# # چودانی دشمنیرا قاصد خود16 %~% مباش ایمن از او ms586 در هیچ مأمن
# # عدو ز آمیزشت جوید ترقی %~% چنانک از امتزاج آب روغن
# # (برای سوختنش ازخودجداکن %~% ولی چون اوسپر برآب مفکن
# # کسی کو بد17 سیه دل همچولاله %~% چهسودارده18زبان آمد چوسوسن
# # بودتیره ضمیری عیب جویی %~% بسان آینه رخ کرده روشن
### | کت : ندارد
### | 4-
### | - ک: ثدارد
### | 13- PageV02P976
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0423.png)

# # هزاران دوست اندوزی چنان نیست %~% که خصمی را ببینی غل به گردن
# # زنی بر گردن دشمن یکی تیغ %~% از آن بهتر که سازی خود وجوشن
# # اگر چه دوست اندوزیست نیکو %~% ز کسب دوست بهتر دفع دشمن)1
# # درخت دشمنان را میوه رنج است %~% چو یابی دست او از بیخ بر کن
# سیم1 - کسیرا که4 چون فایدهای5 بزرگ ومقصودی6 اصلی به معاضدت
# ~~یاری7 و مساعدت همکاری ومعاونت قریبی وموافقت حبیبی8 حاصل آید درمگافات
# ~~او به خیر و مجازات او به نیکویی به همهآ نهایتها و غایتها بباید رسید
~~چنانکه فیل
# ~~درحق صیاد کرد ، و آدمی زاد باید که در دفع مضرت و جذب منفعت واقتنای
# ~~مکاسب ومفاخر و لطف با اولیا و عنف با اعدا از حیوانات دیگر کمتر نباشد
~~،
# ~~و در این معنی می گویم .
# العربیة 10 :
# # حفظ الدمام وحسن العهد منقبته %~% یصون عرض الفتی من کل آفات
# # من گف عنک آذی خصم کفایته %~% و قام دونک فی وجه المخافات
# # فلا تعفن11 عن اکرام جانیبه %~% و کافه دائما آولی المکافات
# الفارسیة ]12 :
# # هر که"1 نیکوییی14 کند با تو %~% به19 مکافات آن یکی ده کن
# # چون از اخلاص او شدی آگه %~% زود ازاحسان خویشش16 آگه کن
# # وانکه آورد17 رخ پیاده به18 تو %~% گر توانی به منصبش شه کن
~~PageV02P977
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0424.png)

# # با چو در کوی خدمت تو نهد %~% از سرش دست ظلم کوته کن
# # رتجکی چون زخاطرت برداشت %~% به فراغ دلش مرفته کن
# الحکایة التاسعة من الباب التاسع - مروان بن شعیب العدوی2 گوید : من در
# ~~حداثت سن و عنفوان شباب در نهایت قوت و غایت شجاعت بودم وزنی داشتم
# ~~در دیهی ، نام4 آن دیه مناره بود5 بر چهار ms587 فرسنگی6 اهواز7، شبی با
~~زمرهای از
# ~~اقارب آن زن به فسادی مشغول بودیم ، در اثنای آن (با یکدیگر عربدهای8)
# ~~کردیم10 و بر همدیگر مفاخرت کردیم و آن عربده بدان ادا کرد که شمشیرها
# ~~از نیام بر کشیدیم و مشایخ دیه11 ما را از یکدیگر باز داشتند و سورت
~~شراب و
# ~~حدت12 غضب مرا بدان 13 باعث آمد که به طلاق 14 زن سو گند خوردم که آن
# ~~شب در آن دیه نباشم، واز آن موضع تابه15 اهواز16 که وطن [من]17 بود هیچ
~~عمارت
# ~~نبود ومن (از سلاحها با خود)19 تیغ وسپری10 داشتم و شب بهغایت تاریک
# ~~بود"1 تا به بیشهای رسیدم (از بیشههایی که بر راه بود ، و)22 به ضرورت
~~بروی
# ~~گذر می23 بایست کرد ، و24 چون اندکی در25 بیشه برفتم آوازی هظیم شنیدم6
# ~~ازعقب خویش27 ، باز گشتم28 (تا آن29 چه آواز است) ، و تیغ برهنه کردم ،
~~PageV02P978
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0425.png)

# ~~شیری1 دیدم که مردی را2 در دهان داشت و آن آواز3 آن مرد بود . من 4
~~بانگ
# ~~بر شیر زدم و (دست به شمشیر بردم)5. شیر چون مرا بدید آن6 شخص را (که
# ~~در دهان داشت)7 بیفکند و روی به من آورد8 . سپر در روی کشیدم و با او
~~قتال
# ~~آغاز نهادم و حملههای او را9 دفع می کردم تا ناگاه ( وثبهای به قو ت
~~بکرد و)
# ~~پتجهها بر آورد وخواست11 تا مرا بشکند13 ، خوبشتن13 فراهم گرفتم 14 و15
~~به
# ~~زمین باز دوسیدم16 چنانکه در زیرشیر پنهان شدم17 ، حملهآ او رد0 18
~~شد19 و از
# ~~قوت2 خود12 بر زمین"1 افتاد ، برجستم و پیشدستی کردم وضربهای1 بر
# ~~دهان او زدم و تیغی بهغایت بر ان27 بود ، ومن به قوت (هرچه
~~تمامتربراندم)8
# ~~(جراحتی عظیم بکرد و شیر)21 بیفتاد و چند زخم (دیگر متوالی) و متواتر
# ~~بزدم، تا آنگاه31 که هلاک شد32. باز گشتم و33 به نزدیک آنمرد24 رفتم
~~(که ویرا5
# ~~مجروح کرده بود ، تأمل کردم) 26 ، هنوز زنده بود (و نفس میزد)22 ، او ms588
~~را
# ~~بر گرفتم و از بیشه بیرون آوردم29 . نگاه کردم بازر گانی بود از39
~~اهواز20 که1
### | 8-
### | 31- PageV02P979
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0426.png)

# ~~او را می شناختم و میان ما حق ممالحت بود ، دلم نداد که او را1 بر آن 2
~~حالت
# ~~(در آن بیشه)2 بگذارم ، او را برآن4 جاده بنهادم و با (آن موضع که
~~شیرافتاده
# ~~بود مراجعت کردم)5 و سر شیر6 از تن باز کردم ، ایزاری بزرگ داشتم سرخ7،
# ~~که اعراب بادیه (به جای پیراهن و ازار داشته باشند) ومرد مجروح (و سر
# ~~شیر را)10 در آن ایزار11 نهادم وبر12 پشت بستم13 و روی به راه نهادم14
~~، بامداد15
# ~~به16 اهواز17 رسیدم18 ، چون مردم19 (از موضع)20 مرا بدان21 حالت
~~بدیدند22
# ~~و23 ازکیفیت14 حادثه واقف شدند25 (متعجتب شدند)26 وحالتی (بهغایتهایل)7
# ~~دیدند و اعضای آن مجروح را (تأمتل کردند ، یک دو موضع اندک28 المی
# ~~یافته بود)30، به مداوات آن31 مشغول گشتند ودراثنای مقاتله22 که با
~~شیرمی کردم
# ~~اثر پنجهآ او33 به ران من رسیده بود (و اندک جراحتی کرده) 2 ، بعد از
~~آن 25
# ~~جراحت فور و7 ورم کرد و آن مرد پیش از من (به مدتی) 22 بره و سلامت
# ~~یافت ، و هنوز زنده است و روز گاری بپایست38 تا ریش پای29 من التیام
~~پذیرفت PageV02P980
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0427.png)

# ~~و هنوز وقت (باشد که)1 غوری و آلایشی2 پدید3 آید و آن مستی و جدل و
# ~~هربده6 ومنازعت سبب حیات آن مرد وهلاک8 شیر شد9 ، (و چنان شری فاحش
# ~~سیب خیری گامل گشت)10 .
# فصل - و این حکایت دلیل است بر آنکه مبادی امور و ابتدای کارها درخیر
# ~~و شر ونفع وضر وهدایت وضلالت11 و نقصان و کمال و دولت و نعمت و
# ~~بلیت ومحنت )12 اعتماد را نمیشاید و به (فساد وصلاح)13 وخیبت ونجاح4
# ~~قطعأ و جزما حکم نمیتوان کرد ، چه بسیار 15 ظاهر حال هست که شر کامل
# ~~مینماید و به عاقبت خیری شامل16 نتیجه میدهد ، و بی شمار کار باشد که
~~ضلال
# ~~محض در خیال می ms589 آید وخاتمتش17 سرایت به هدایت می کند وصورت این حادثه
# ~~چون معنی این حدیث که : (خیر الأمور بخواتیمها) حجت این دعوی وبرهان
# ~~این معنی است ، و ابن ابیات (از گفتهٔ‌ من مؤکتد این سخن )18 .
# العربیتة :
# لا تعکمن علی شقاوة مدنب %~% بظهور جراتیه علئ العصیان
# کم فتنه وقعت وآخرامرها %~% یفضی الی آمن وخصب مکان
# وبلیه نزتت و صار نزولها %~% سببأ یددع الظلم والعدوان
# وجنایته خصت علی الاصلاح %~% آساوه ادت الی الاحسان
# وحریمته عظمت وآصبت21 بعدذا %~% عند22 الادابته موجب الغفران PageV02P981
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0428.png)

# # فارج التجاح لعل امرک یافتی %~% کنهی ا عواقیبه إلی الرضوان
# الفارسیتة4 :
# # بص شر که به خیر گشت مفضی %~% س فتنه که موجب امان شد
# # بس ز هر که کرد فعل تریاک8 %~% چون با افلاج هم عنان شد)7
# # چون اصل نشاط و مایهآ رنج %~% تقدیر خدای آسمان7 شد
# # (در اول هرچه) کرد تقدیر %~% در آخر کار همچنان شد
# # رنج دل تو نه رفج محض است %~% چون شادی جان دیگران شد
# العکایة العاشرة من الباب التاسع - جمعی از نقلهآ اخبار و حملهآ
~~آثارحکایت
# ~~کردند که از وفود اعراب مردی در وقت خلافت هشام بن عبد الملک به نزدیک
# ~~او در آمد و گفت : یا امیر المؤمنین ا در این راه عجایبی دیدم که جنس
~~آن
# ~~تدیدهام9 ومثل10 آن از کس نشنیده 11 ، هشام پرسید که چه دیدی12 ؟ گفت :
# ~~چون13 متوجه حضرت امیرالمؤمنین گشتم و0 به 15 میان 7 کوه طی رسیدم از
# ~~دست راست نگاه کردم ، شیری می آمد چون فیلی17 ، و ازدست چپ نگریستم18
# ~~ثعبانی قصد من داشت19، من20 درمیان دوخصم قوی و دو دشمن سهمناک متحت
# ~~فرو ماندم و بهزاری وبیچار گی خدای را میخواندم22 ، و دست برداشتم وسر3
# ~~سوی آسمان کردم و این [دو]24 بیت به طریق مناجات بگفتم29 .

PageV02P982

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0429.png)

# لعربیتة1 :
# با دافع المعروه ود دراهما %~% اتجنی یارب عن آذاهما
# و من اذی من اددی سواهما %~% لا تجعلن شلوی3 من قراهما
# الفارسیبة ]4 :
# ~~ای5 دافع رنج و ms590 بلا بینی که شیر و ازدها
### | دارند قصد این گدا ز ایشان رهایی ده مرا
# ~~وزغیر ایشان نیز هم مپند کز جور و ستم
### | این هردواصل رنج وغم خایند عضوم 7ناشتا
# (چون من)8 این مناجات بکردم این9 شیر و اژدها هریکی از طرفی در10-
# ~~آمدند و من چون مردهای که دروی هیچ حرکت و حیات نمانده باشد بر جای
# ~~بماندم و11 هر دو مرا ببوییدند و باز گشتند .
# فصل - از استماع وقرائت 12 این حکایت امیدواری مستمندان و فسحت
# ~~امل حاجتمندان زیادت میشود ووثوق به کرم آفرید گار (جل جلاله)13 -
~~افزون
# ~~می گردد . چون بندهای به بلائی گرفتار شود و به حادثهای درماند وبه
~~اخلاص
# ~~به در گاه او التجا کند و به حضرت او15 پناه جوید ، به همه حال او را
~~در کنف
# ~~عصمت خود گیرد ، و در حریم رحمت خویش بار دهد و از آن ورطه خلاص
# ~~و از آن لجه مناص ارزانی دارد ، و در این معنی این ابیات منظوم است .
# العربیة :
# # کنف 16 الدله من الخطوب ملاذی %~% و ذراه هی ݣل الخطوب معاذی
~~PageV02P983
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0430.png)

# # ألمستعید به ینال المبتفی %~% و یجیبه فی الخوف بالاتقاذ
# # کن مخطصا فخلص إذا لم یتخدع %~% رب الوری بعبادة الملاذ
# الفارسیتة :
# # هر که ز اخلاص و اعتقاد نکو %~% در پناه حریم یزدان شد
# همه اندوههاش شادی گشت %~% همه دشوارهاش آسان شد
# # دستگیرش نوید لطف آمد %~% پایمردش امید غفران شد
# فارغ از پایمال حادثه گشت %~% ایمن از دستبرد حرمان شد
# از جحیم غروروحرص برست %~% در نعیم رضا و رضوان شد
# از عنا رحمتش حمایت کرد %~% وز بلا عصمتش نگهبان شد
# الحکایة الحادیة عثر من الباب التاسع - ابوسائب3 قاضی القضاة حکایت کرد
# ~~در آن وقت که از همدان مفارقت کرده بود و شدت سفر بر راحت حضر
# ~~اختیار کرده ، گفت7 : به زیارت روضهآ مقدسهآ حسین بن علی - رضی الله
~~عنهما8-
# ~~میرفتم ، وچون از آن تربت 10 محتشم و مزار محترم باز گشتم ، عزیمت قصر
# ~~هبیره داشتم ms591 ، و مجاوران مشهد مقدس11 ، مرا نصیحت کرده بودند که شرط
# ~~احتیاط به جای12 آور ، و چون روز به آخر رسد در حصنی حصین مقام کن که
# ~~در این ممرآت 13 شیران غرنده و سباع درنده بسیارند ، و دیهی نشان دادند
~~که
# ~~امشب جهد باید کرد که14 نزول بدان15 دیه باشد ، ومن در آن سفر (ازاسب6
# ~~تکلف) 17 پیاده بودم و رخ18 به حصول ثواب نهاده0 ، بعد از آنکه در مشی
~~PageV02P984
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0431.png)

# ~~امسارهت نمودم و1 ساعتی نیاسودم ، چون بدان دیه رسیدم2 در بسته بودند2
~~و
# ~~چندانکه جهد کردم اهل آن5 دیه2 در نگشودند و جواب دادند7 که پیش از این
# ~~به چند روز شخصی آمد و همین تضر ع و زاری کرد تا8 بر وی رحم نمودیم و
# ~~در حصن بگشادیم ، (واو را به خویشتن راه دادیم)10، قضا را 11 او خود
# ~~جاسوس دزدان بود و (طلیعهآ راه زنان) 12 ، به شب در حصن بگشاد و ما را
~~به
# ~~دست آن ظالمان13 باز داد و ما از آن روز باز هیچ13 بیگانه15 را16 به
~~خویشتن17
# ~~راه ندهیم ، اما ترا اگر موضعی میباید که امشب آنجا باشی (بدان18
~~مسجد19
# ~~رو20 که بر در حصن است21)22 . من23 آن شب به ضرورت24 مهمان مسجدشدم
# ~~و پناه با حریم عصمت ایزدی آوردم ، و در مسجد گنبدی15 بود ، در آنجا
~~رفتم و
# ~~بنشستم ، و چون لحظهای شد7 مردی بیامد با دراز گوشی ، و دراز گوش را در
# ~~حلقهآ در گنبد27 بست28 (وخود درگنبد آمد)29 و20 خرجینی1 (با او)22 بود
# اک بروی ای دل در ب بو3ا
### | 11-ت : PageV02P985
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0432.png)

# ~~که نان)1 و مایحتاج مسافران2 (در وی بود)3 ، چراغی از آن خرجین بیرون
# ~~کرد4 (و با خویشتن)5 سنگ و آتش زنه داشت ، چراغ برافروخت وسفرهآ نان
# ~~بیش6 آورد و کوزهای7)، و من چون از اهل آن دیه رنجیده بودم (و از
~~تنهایی
# ~~و تاریکی مسجد در وحشت)8، (بهوجود)9 آن مرد بیاسودم، و هنوز دست بهنان
# ~~دراز ms592 نکرده بودم10 که ناگاه شیری (ازعقب او)11 درآمد27 ، دراز گوش"
~~(ازبیم
# ~~شیر ریسمان افسار بکشید و از گنبد بیرون جست ، و چون ریسمان افسار
~~دراز-
# ~~گوش در حلقهآ در خانه بسته بود و به قوت هرچه تمامتر بیرون جست
~~تابگریزد
# ~~در فراز شد)14 و شیر با ما در گنبد15 بماند ، و ما ازصعوبت آن حادثه7
~~بیم بود
# ~~که بیهوش17 و مدهوش18 شویم و19 شیر نیز در زاویهای از زوایای خانه
~~آرام.
# ~~گرفت و قصد ما نکرد ، و ما با21 خود گمان بردیم که اجتناب22 شیر از
~~مابه سبب
# ~~نور چراغ23 است ، هر گاه24 که منطفی شود عالم به قصد او بر ما تاریک
~~گزدد، PageV02P986
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0433.png)

# ~~اگر چه از خوف شیر به خویش پروا نداشتیم چون پروانهآ حیات خود در
# ~~سوختن چراغ گمان می بردیم و در ظلمت آن رعب چون نور علت وجودخود3
# ~~شعلهآ او را می شناختیم ، و چون میان ما و شیر موافقت چون امتزاج آب
~~باروغن
# ~~ناممکن بود ازنفاد4 مادهآ روغن رشاش5 آب دیدهمان زیادت (می) شد
~~وازفیضان6
# ~~آن آب نایرهآ آتش خوف مشتعل می گشت تا آنگه7 که انقطاع مدد روغن هم در
# ~~مبدأ ( جوانی زند گانی)8 به ما داد]9 ( ناگاه نورچراغ منطفی شد) 0 و ما
~~در
# ~~آن تاریکی (چون اسکندر)11 از آب حیوان12 از13 حیات خویش ناامید14
~~شدیم15
# ~~و شیر خود از آن موضع که بود نجنبید و بیرون 16 نفس زدن او که می
~~شنیدیم2
# ~~از او)18 هیچ اثر به ما نرسید ، و آن دراز گوش از خوف"1 مسجد رایه (بول
# ~~وروث)20 ملوث گردانید ، چنانکه نتن21 آن به ما میرسید ( و همه شب)22 در
# ~~این ترس و رعب چون شخصی که بر نطع قصاص چشم بسته نشسته و سیاف
# ~~(برسر)23 ایستاده باشد1 ، به سربردیم25 و بیم بود که از خوف وفزع
~~واضطراب
# ~~و جزع4 هلاک شویم ، تا ناگاه (از حصن آواز اذان به آذان ما رسید و)7
# ~~روشنایی صبح1 از شکاف در بدیدیم ms593 . وچون لحظهای شد مؤذن از حصن
# ~~بیرون آمد و22 دراز گوش22 در33 مسجد دید34 و235 لوث و روث او36 مشاهده
~~کرد PageV02P987
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0434.png)

# ~~زبان به شتم و جفا بگشاد و به صلابت و غضب هرچه تمامتر آهنگ 1 آن گنبد؟
# ~~کرد که ما در آنجا بودیم و ریسمان افسار ازحلقهآ در باز کرد . دراز گوش
~~چون
# ~~ازصورت حادثه باخبر بود چون مرغ در هوا بر زمین پران گشت و جان را 4 به
# ~~یکتا5 بیرد . و موذن برآن عزیمت که بر ما امر معروف به جای آورد و نهی
~~از7
# ~~منکر که مشاهده کرده بود به زجر بلیغ به اتمام رساند ، قصد در گشادن
~~کرد و
# ~~می گفت8 : این چه سگ9 فعلی10 است 11 که خر در مسجد بندید11 و خود در
# ~~خواب خر گوش باشید 13 ، و نمیدانست که چرخ به روبه بازی شیر هرین در
# ~~کمین نشانده است و او را چون کفتار به گفتار غرور دست و پای بسته ، و
~~مااز
# ~~آن تهمت چون گرگ یوسف بری و بی گناهیم ، وازغایت غیظ و انکار در 14 به
# ~~قوت 15 تمام16 به روی شیر باز کرد ، شیر آنرا فتح الباب خلاص وسبب روزی
# ~~خود دانست ، و بر فور و ثیهای 17 بکرد و به پنجه قامت18 مؤذن درهم شکست
# ~~چنانکه19 در پیچید20 و بدان21 صفت که گربه بچهآ خود را در دندان گیرد
~~او را
# ~~در ربود و روی به بیابان نهاد 22 ، و ما برخاستیم و دراز گوش را طلب
~~کردیم
# ~~و به سلامت از آنجا باز گشتیم .
# فصل - و23 در این حکایت قایده آن است که مرد عاقل باید که در وقت
# ~~امن و فراغ و رفاهیت از هجوم نوایب و طروق مصایب خائف و اندیشمند باشد
# ~~وبه سرور دولت و غرور نعمت فریفته نشود که نکباء نکبت از جهت تقدیر
~~ناگاه
# ~~چهد وسهام بلا ازشست قضا بغتة پران شود؛ وصاحب واقعه و کار افتاده
~~نیزنشاید ms594 PageV02P988
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0435.png)

# ~~که هرچند در ورطهآ عنا و لجهآ بلا باشد طمع از لطف کردگار مقطع گرداند1
~~،
# ~~و امید از کرم آفرید گار بریده کند2 که هر چند نکبت به ذروهآ کمال رسد
~~به
# ~~زوال نزدیکتر باشد ، و چون باری تعالی خواهد 3 که کار افتادهای را دست
~~گیزد
# ~~از آنجا که در حساب نباشد اسباب درهم آرد و وسایل برانگیزد ، چنانکه
~~این
# ~~هر دو معنی در این حکایت از هلاک مؤذن و خلاص مهمان مسجد معلوم میشود ،
# ~~(و این ابیات بر این جمله گواهی میدهد)4.
# العربیة :
# لیالی العمر جاذبته الزوال %~% و مینهن البواقی کالخوالی
# فلا تتفرح * بایام التصابی %~% ولا کأمن مکائدة اللیالی
# حسیتک فی الکنا والقدوشمسا %~% اتحسب آن تصان مین الزوال
# لرب مروع قد نال آمنا %~% وفاق بله عای قمم اذمعالی
# و رب معرم بالأمن آضحت7 %~% علاوة رأسه حلی العوالی
# فلاکزدد بیخصب العیش زهوا9 %~% ولا تخشع لعدم فی المحال
# ولا لرکن ال، الدنیا بحال %~% فان مبایها محض المحال
# الفارسیتة :
# # مشو غره یه امن و شادمانی %~% که این هر دو نباشد جاودانی
# # ز دولت گر چه باقی نیست چیزی %~% چه حاصل زان چوخواهد گشتفانی
# # بسا خائف که گشت از رنج ایمن %~% بس ایمن کامدش غم ناگهانی
# # زبیماری بسی یابند صحت %~% بسی میرند هم بی ناتوانی
# # هآیس باش هنگام بلیت %~% نه غافل باش وقت کامرانی PageV02P989
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0436.png)

# # سبزد گر بی امانی باشی از دهر %~% چو دنیا هست جای بی امانی
# # امانی نیست از مردن1 کسی را %~% تو بیهوده چه میجویی امانی؟
# # چو با تو آسمان را دست خونست %~% نمانی2 دست و پاینده نمانی
# # نباشد در جهان جاوید حالی %~% یقین است آن اگر تو در گمانی
# # چو حال اینست باید بود راضی %~% به هر حالی به حکم آسمانی
# الحکایة الثانیة عشر من الباب التاسع - قاضی ابوالقاسم التنوخی گوید که
# ~~روزی درمجلس ابوعلی عمر5 بن یحیی نشسته بودم 6 در کوفه2 ، یکی ازغلامان
# ~~او در آمد و گفت : شیری8 فلان وکیل ما را ms595 بربود9 ازفلان موضع10 و
~~درفلان
# ~~بیشه برد . عمر 11 اندوهگن شد وگفت : «لااله الا الله* چند سال است تا
~~پدراو
# ~~را شیر هم از این موضع در بیشه (برده است) 12 وهلاک کرده 13 ، و آن سخن
# ~~بر دل اوعظیم 14 اثر گرد ودر 15 بشرهآ او پیدا آمد و ما او را در
~~لحظهای دلداری
# ~~کردیم و به تعزیت و تسلیت، آن اندوه بر دل وی16 آسانتر گردانیدیم17 ،
~~چون با
# ~~سر محادثه18 ومحاوره آمد لحظهای بنشستیم و برخاستیم0 و روز دیگر10 هم
# ~~با او11 در آن مجلس نشسته بودیم که نا گاه غلامان را11 دیدیم23 که بر
~~یکدیگر
# ~~مبادرت مینمودند و می گفتند : قلان و کیل که او را شیر برده بود باز
~~آمد (و بر
# ~~عقب ایشان آن مرد درآمد) 24 و عمر25 به مراجعت او بسیار بشاشت نمود و
# ~~از حال او (باز پرسید) 26 . گفت : چون شیر مرا بربود 22 ازخوف بیهوش
~~شدم8 PageV02P990
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0437.png)

# ~~وعقل از من زایل شد ، و ازبقیت احوال خبر ندارم ، تا آنگاه 1 که با
~~خویشتن2
# ~~آمدم وچشم بازکردم ، خود را تنها 3 در میان بیشه 4 دیدم5 ، اعضا و
~~جوارح
# ~~به2 سلامت 8 ، و(شیر را ندیدم)1 و بر حوالی واطراف خویش 10 کاسههای
# ~~سر و استخوانهای دست و بای آدمیان دیدم (بیش از حد افتاده)11 ، وچون2
# ~~وقوف" تمام به من باز آمد بر خاستم تا فراز 13 روم ، پایم در چیزی آمد
~~،
# ~~تأمل 15 کردم ، همیانی دیدم 16 بر گرفتم و بر میان بستم و از آن موضع
~~که آن
# ~~جماجم وعظام ریخته بود ، فراتر رفتم 12 مانندهآ حفرهای آن قدر که مردی
~~در
# ~~وی تواند نشست گوی18 یافتم19 ، در او20 نشستم وقدری خاشاک بر بالای1
# ~~خود نهادم وتا روز در آنجا بودم . وچون بامداد12 شد آواز پای شتران2
~~وسخن
# ~~گفتن مکاریان شنیدم 24 ؛ از آنجا (برخاستم وبه)25 نزدیک26 آن جماعت 22
~~رفتم
# ~~و حال با ایشان28 شرح دادم . مرا ms596 بر شتری29 نشاندند ، و2 چون به مأمن2
# ~~رسیدم سر1 همیان باز کردم33 ، رقعهای یافتم به خط پدرم 24 اصل مال که
~~در
# ~~همیان بود 25 [و] آنچه خرج کرده بود بر آنجا مفصل36 بود ، حساب کردم22
~~، PageV02P991
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0438.png)

# ~~چنان بود که او نبشته بود و کیسه1 با آن خط در پیش همر2 بنهاد5 و ابو-
# ~~علی  عمر7 بن یحیی آن خط را بشناخت وحاضران از شگفتی آن حال8 تعجب
# ~~تمودند .
# فصل - واین حکایت دلیل است بر آنکه مرد عاقل9 باید که در کل احوال
# ~~به کرم آفریدگار (و لطف او)10 مستظهر وخوشدل12 باشد ، (یعیلا کأسوا علی
# ~~ما فاتعم ولا تفرحوا بما آتیگم) * بر خویشتن خواند ویقین داند که آنچه
# ~~مقدور و مسطور است متغیر نخواهد گشت و مالی که روزی او باشد بی جد و
# ~~جهد وتعب ونصب 12 اگر همه دردهان شیر و کام اژدها باشد بی شک با او
~~رسد،
# ~~چنانکه در این باب گفتهام .
# العربیة :
# # آلرزق و الحرمان مقدوران %~% و الچهد لا ینجیک عن حرمان
# # فاقنع13 بتقدیرالاله ومیق به %~% یسلم14 ضمیرک15 عن آذی16 الوحزان7
# # ما کان رزقک لا یفوتک یافعی %~% بینوائیب الآیام و الحدان
# الفارسیتة :
# ~~مالی که روزی تو بود گر در افکند
### | روباه پازی فلک اندر دهان شیر
# ~~[باز آردش زمانه بر توبه" دیر و زود
### | اندرمیان اگر چه فتد وقفه زود و دی %~% 9
# ا-ت: %~% 2- مجاوت : و %~% *
### | 7- چاپی : عمرو
### | 9بت : ندارد PageV02P992
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0439.png)

# ~~سسسس
# ~~ر شد زمانه زیر و زبر آن تو بود
### | هرچه آید1 ازبرای تو از آسمان به زیر
# ~~گذار رنجهای شبانروزی و بدانک
### | ازروزی تو گرسنهای چزتو3 نیست سیر4
# ~~سیس
### | تدادد PageV02P993
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0440.png)

### | الباب العاشر
# فی1] مناشتد2 بلاوه بمرض ماله دواء3 فعافاه الله بایسر3 سعی و5 واهاه6
### | باب دههم
# در8 باب9 جماعتی که به علت عسر و بیماری سخت مبتلا بودند 10 ،
# ~~و بعد از آنکه از حیات نومید گشتند به لطیفهای از لطائف صنع باری تعالی
~~ناگاه
# ~~(از آن عسرت به ثروت ms597 رسیدندو)11 شفا یافتند .
# الحکایة الاولی من الباب العاشر - لبیب عابد گوید که"1 من غلامی" رومی
# ~~بودم از آن مردی لشکری2 . او1 مرا بپرورانید و آنچه ادب 16 لشکریان (و
# ~~دأب12 ایشان)18 باشد از سواری28 و رسومی که از لوازم آن کار و شرایط آن
# ~~عمل باشد 20 بیاموخت و سپاهیی21 چابک و لشکریی جلد شدم و بعد از آن مرا
# ~~آزاد کرد و هم در خدمت او میبودم و بعد از وفات او زتش22 را نکاح کردم
~~و
# 0- از (مجا)   2- اساس : اشد . مجا : استد %~% مجا وت: فدادد
# # 4- اصاص بج ر ت: ما پسر %~%  %~% اقاه %~% 7-
# # مجا: ندارد   قک قذارد %~% 9- مجاوت : حکایت احوال %~% 10ت : شدند
# # 11- مجا وت : فدارد   12- مج: تدارد %~% 13- ت: غلام %~% 14 مچاوت :
# # و   1- مجازندادد %~% 19- مجا: آداب 17- مجا: آداب %~% 18-
### | 20- مجاوت: PageV02P994
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0441.png)

# ~~خدای میداند که غرض از آن1 نکاح صیانت2 آن3 عورت2 بود و رعایت
# ~~مصالح او5 . ومدتی با (آن عورت) 6 بودم تا ناگاه7 چنان اتتفاق افتاد که
# ~~روزی ماری دیدم که به سوراخ فرو رفته بود و دنبالش8 از سوراخ بیرون بود
~~،
# ~~حداثآت نفس و جرأت9 مرا بر آن داشت که دنبال10 مار بگرفتم تا (نگاه
~~دارم و
# ~~مار را)11 هلاک12 کنم . مار سر باز پس کرد و دست مرا بزخم13 کرد 14 و
~~یک
# ~~دست من بدین سبب شل گشت و از کار باز ماند ، و چون روز گاری دراز بر آن
# ~~بگذشت بی سببی دستان روزگار و دست حوادث دستبردی تازه و دستکاری قو
# ~~بنمود و آن دست دیگرنیز از کارباز ایستاد 15 بی سببی معلوم 16 ، و من
~~از استعداد
# ~~قبض وبسط وحل وعقد محروم ماندم . وچون 17 مدتی بر آمد پایها نیزخشک
# ~~گشت 18 ، از پای در آمدم و (از دست در افتادم)1 و بینایی20 از دیده
~~برفت و
# ~~گویایی (در زبان)21 بنماند 22 (و یک سال بر این حالت مرا بر23 تختی
~~افکنده
# ~~بودند و از جمله حواس و اعضا و جوارح هیچ بر ms598 کار نمانده بود) الا
~~شنوایی
# ~~و آن نیز15 بلیتی دیگر بود تا هر چه ناخوشتر " و سختتر میشنیدم نه بر
# ~~سخن قدرت28 بود ونه29 حرکت 30 را قوت41 ونه ایمان را مگان . وقت بودی
# ~~که تشنه بودمی و کس آب برلبم نزدی ، ساعتی 22 بودی که (سیراب بودمیو)2
~~PageV02P995
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0442.png)

# ~~آب به حلقم فرو1 ریختندی2 و گاه در3 وقت امتلا2 لقمهای5 به جبر در
~~دهانم
# ~~مینهادند و در حالت اشتها محروم وجائع می گذاشتند . و چون سالی بر
# ~~این صقت 11 برمن بگذشت 12 در زندگانی 13 - که مرگ از آن14 با راحتتر
# ~~می نمود - یک روز15 بر این حال افتاده بودم ، زنی به نزدیک منکوحهآ من
~~در16-
# ~~آمد و از وی پرسید که ابو علی لبیب چگونه است ؟ گفت : نه مردهای است که
# ~~به صبر وسکوت"1 فراموش شود ونه زندهای که با حیات وصحت هم آغوشر
# ~~گردد ، و سخنهایی19 که مرا ملامت20 آن زن از وجود خویش 21 معلوم گشت
# ~~و بدانستم که نجات خویش در ممات من میداند22 و تمتع از بقای خویش 3
# ~~در فنای من تصور می کند 24 ، و آن سخن در دل من قوی 25 اثر گرد و
~~بهغایت
# ~~نومید26 (و شکسته دل و کوفته خاطر)27 گشتم و به اخلاص تمام ازسربیچارگی
# ~~ودرماندگی با28 خضوع و خشوع قمام به29 اندرون باخدای30 تعالی 31 مناجات
# ~~کردم و خلاص و نجات خویش 32 به موت 23 درخواستم و در آن 33 مدت که
# ~~من در آن بلا25 بودم هر گزهیچ الم ودرد دراعضای خویش احساس نکرده
~~بودم36 ، PageV02P996
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0443.png)

# ~~از آن لحظه که)1 آن مناجات کردم 2 ضرباتی درتمامت 3 اعضای من پدید آمد
# ~~2 بیم آن5 بود که از درد هلاک شوم . وهم در6 آن حالت بودم تا 7 نصفی
# ~~با9 زیادت ازشب بگذشت و آن درد وضربان اندکی 10 کمتر گشت ، ولحظهای
# ~~در خواب شدم و از خود هیچ خبر نداشتم ، وقت سحر از خواب ms599 در آمدم
# ~~دست خود برسینه نهاده یافتم ، ودر آن مدت یک سال بر 12 زمین افتاده
~~بود13
# ~~مگر مردم13 بجنبانیدندی 15 ، با خود 16 تعجب کردم که (چه شایدبود)17
~~این18 ،
# ~~و19 این دست که بر سینهآ من نهاده است ؟ دردلم افتاد که دست بجنبانم و
~~چون
# ~~بجنبانیدم بجنبید 20 ، از سینه بر گرفتم و باز جای نهادم ، ودست دیگر
~~نیز
# ~~یجنبانیدم قابل حرکت بود ، [وچون صرف سالم در رفع و خفض وجر بی علت
# ~~و متحرک]23 وپایها (با خویشتن کشیدم12 و باز دراز کردم)15 و از این "
~~پهلو
# ~~با دیگر) 27 پهلو گردیدم ، شادمانی هر چه تمامتر در نهاد من پدید آمد
~~وامید28
# ~~در29 فضل باری تعالی در ارزانی داشتن عافیت فسحتی یافت وبه دل قوی سراز
# ~~بالین بر گرفتم و بنشستم ، و لحظهای بود ، بر پای خاستم و از آن تخت که
~~مرا
# ~~بر آن 20 افکنده بودند فرو آمدم و به هنجاری که میدانستم دست به دیوار
~~باز
# ~~نهادم و روی به درخانه کردم31 ، وبا آنکه دست و پای و تمامت بدن را بی
~~علت PageV02P997
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0444.png)

### | قرج بعد از شدت
# ~~پافتم ، روشنایی چشم1 طمع نمیداشتم ، چون به صحن سرای2 رسیدم 3 آسمان4
# ~~و ستارگان را دیدم تابنده و رخشان ، و بیم آن بود که از شادی هلاک شوم
~~و
# ~~زبانم بدین کلمه گودان گشت که (یا قدیم الاحسان لک الحمد) . بعد از آن
~~زن را
# ~~آواز دادم [گفت : ابوعلی، گفتم : اکنون ابوعلی گشتم]6 و فرمودم تا چراغ
# ~~برافروزد. [چون] چراغ برافروخت ، مقراضی خواستم تا9 موی لب را که
# ~~ه11رسم لشکریان پیوسته12 بالیده و فرو13 گذاشته بودی باز کنم14 * زن
~~گفت15:
# ~~مکن که یاران و همکاران عیب کنند . گفتم بعد از این به خدمت هیچ مخلوق
# ~~میان در17 نبندم ، و زبان جز به شکر18 و ثنای19 آفرید گار جهانیان که
~~در حق من
# ~~این احسان فرمود نگشایم20 . وبا هزار آزادی11 روی به بندگی اونهادم و
~~آزادی
# ~~من از ms600 آن ورطهآ مهلک موجب بند گی به 22 اخلاص گشت . و زن را طلاق دادم
~~23
# ~~واین کلمه که (یا قدیم الاحسان لک الحمد) ورد من گشت ، و بعضی از24
~~مردمان
# ~~گمان بردند که من سید را25 - صلوات الله و سلأمه 26 علیه)27 - به خواب
~~دیدم
# ~~و در حق من دها گفت یا28 دست به سر من فرود آورد و29 بدان سبب صحت
# ~~یافتم، امتا من خلاص خویش30 را از آنشدت جزاین31 قدر که تقریر کردم
~~وسیلتی
# ~~دیگر نمیدانم .

PageV02P998

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0445.png)

# فصل - و محل اعتبار در این حگایت دو موضع است :
# یکی آنکه هرچند مرضی مزمن وعلتی1 عسر2 غالب و3 مستولی2 باشد
# ~~و دوا5 مستحیل6 وشفا ناممکن نماید2 مادام که رمقی از حیات باقی باشد
~~ونفسی
# ~~صاعد [ازتراقی]8، طمع از شفا منقطع نشاید9 کرد و امید از زندگانی
~~برنباید10
# ~~گرفت که ناگاه بیواسطهآ شیاف11 و معجون ، فضل (خدای - تعالی)12 - شافی
# ~~شود و بیوسیلت شفا و قانون بخشایش او معافی گردد . واین ابیات مناسب
~~این
# # معنی می نماید . %~% العربیة :
# # ردکیأسن عن الحیوة وان تری 11 %~% آسقام 13 ممقنع علیک14 توامها
# # مین آبدع الامراض فیک قضاءه %~% سهل علیک15 اذا آراد شفامها
# الفارسیة ]16 :
# ~~علت مزمن کی ماند وامراض عسر
### | هر کجا لطف خدا داروی17 شافی باشد
# ~~عاقیت آید18 و نا گاه19 رود جمله بلا
### | بی مداوایی ، ایزد چو معافی باشد
# ~~هر که تحلیم کند زود سلامت یابد
### | تو مپندار که این کار گزافی باشد
# ~~عافیت جوی نهای ای دل بیعافیتم
### | گر ترا میل بدین منزل عافی باشد PageV02P999
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0446.png)

# هر کرا نشر مروت به کرم تازه بود
### | با همه خلق خدا مشفق و حافی1 باشد
# سرنگونسار سرش ازدر کفش و نعلت
### | هر که دوزنده به طعنه چواشافی باشد]2
# دوم - آنکه تا مادام که نظر مرد بر وسایل و اسباب و معاضدت اقارب و
# ~~احباب4 باشد وعلت و آلت5 در میان بیند و اشارت و حوالت به غیر خدا (ی-
# ~~تعالی)6 - سازد حق تعالی2 ms601 او را به ( اسباب و احباب)8 بازگذارد، اما
~~چون
# ~~نظر از جوانب منقطع گرداند و دل از9 (اجانب و اقارب)10 بر گیرد12 و به
~~-
# ~~اخلاص پناه با حضرت او آردا1 و التجابه در گاه او سازد به همه حال دعای
~~اورا
# ~~اجابت فرماید و ندای او را استجایت ارزانی دارد چنانکه (در این معنی)
# # ی گویم . %~% العربیتة :
# # یجیب 14 اله الخلق دعوة خلقه 15 %~% و ما خاب عنه گل عافی وسائیل
# # و آقرب آحوال العبید آری الی %~% إجابته عند انقطاع الوسائل
# # وبع الخلق کلا1 وادع ربک مخلصا %~% بدمع علی اطراف خدک سائل
# # قجده مجیبا و هو من لا یمله %~% سؤال ملحخ فی دنون المسائیل
# الفارسیة :
# # هر کراتکیه براسباب ووسایل نبود %~% جززدر گاه خدا عافی" وسایل نبود
~~PageV02P1000
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0447.png)

# ~~سایل از در گه او باش به اخلاص و بدانک
### | هر که مخلص شد1 محتاج وسایل نبود
# ~~هرچه جز حق همه هستند ترا حایل ازو
### | حالتی جو که ز حق هیچت حایل نبود
# ~~عادل آنست که هر چند بسی ظلم کشد
### | جز یه حق در همه احوالی مایل نبود
# ~~نکند جز کرمش محنت و غم را زایل
### | کیست جز وی که بود باقی و زایل نبود)2
# الحکایة الثانیة من الباب العاشر - یکی ازثقات اطبا (ودهاة پزشکان)3
~~روایت
# ~~کند که جوانی که هنوز در اول حداثآت سن و ریعان عمر بود از بغداد به ری
~~آمد
# ~~و در راه او را علتی حادث شد[ که 22 خون بسیار از گلو بر می انداخت
~~وبدین
# ~~سبب او را رحمت و الم میرسید و ضعف تولد می کرد5 ، و چون به ری رسید
# ~~محمد بن زکریا الرازی را6 که طبیبی مشهور بود، و در عهد او حاذقتر
~~وماهرتر
# ~~از وی کسی نبود بخواند و علتی که بدان مبتلا بود با او شرح داد و صورت
# ~~حادثه معاینه با او9 تمود . محمد بن زکریا دست بر نبض و مجسهآ او 10
~~نهاد
# ~~وقاروره ودلیل تأمتل کرد ms602 و از مبادی حدوث11 علت تا به وقت سؤال12 از
~~کیفیت
# ~~اعراض واحوال و ابتدا وانتهای آن پرسید13 ، و13 از آن جمله هیچ
~~چیزدلالت
# ~~تمی کرد15 برحالتی که نفث خون لازم آید، و امارت سل و قرحه که موجب
~~آن16
# ~~علت باشد در نبض و قاروره ظاهر نبود . محمد بن زکریا از آن بیمار مهلت
~~PageV02P1001
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0448.png)

# ~~گشت و از صحت وسلامت امید بر گرفت وبیماریش زیادت شد ، و چونطبیب
# ~~در آن اندیشه بود که این1 چه علت تواند بود از فکرش تولد کرد که یمکن
# ~~که3 علقهای4 در میان آب به معدهآ او5 رسیده باشد6 و آن نفث از مکیدن
~~او2بود8.
# ~~باز گشت وازوی پرسید9 که درراه آب از کجامی خوردی10؟ گفت: از
~~آبدانهایی1
# ~~که از دیر گاه باز12 آبهای13 باران و غیرآن (در آنجا جمع شده بود)13.
~~طبیب
# ~~را از حدت خاطر و غایت ذهن وجودت ذکا در دل15 آمد که موجب آن16 علت
# ~~علقه ای است که در آب بودهاست17، (بفرمودقامبا لغی طحلب)18 که به پارسی
~~بز غسمه1آ
# ~~خوانند20- و آن سبزیی باشد21 چون22 پشم چیده که23 در24 آبدانهایی25 (که
~~آب
# ~~دروی بسیار بماند براید26)22 بیاوردند و آن بیمار را گفت ترا این چمله
~~به حلق
# ~~فرومی باید برد، آنچه ممکن بود18 بخورد29 و بعد از آن اورا اکراه کرد
~~تا(مبالغی
# ~~از آن40 فرو برد)21 بهجد وجهد بسیار22 تا آنگاه23 که او را قی افتاد و
~~محمد PageV02P1002
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0449.png)

# ~~ابن زکریتا در1 قی تأمل کرد و علقهای بزرگ در میان آن بود. چون طحلب
# ~~به معده آن جوان رسیده بودهاز راه جنسیت4 علقه5 در6 طحلب7 آویخته بود
~~و8
# ~~به قوت قی از معده9 بر آمده10 و11 جوان در حال12 صحتت یافت13 .
# فصل - و دراین حکایت آیت اعتبار دردو موضع نازل است و فایدهآ اختبار12
# ~~ز15 دو مقام حاصل :
# یکی - آنکه علو مرتبت و رفعت 16 منزلت و کمال مآل 17 و فرط عز و
# ~~جلال کسی18 که باری ms603 - تعالی اورا به صفای ذهن وجودت خاطر وقوت فکر و19
# ~~قرط ذکا و کمال فطنت وظهور20 شهامت وامثال این21 اخلاق22 از خلایق
~~ممتاز
# ~~گردانیده23 ، و در حل مشکلات و کشف معضلات قریحتی وقاد و طبیعتی نقاد
# ~~ارزانی داشته24 تا بی آنکه به آثار کسی مقتدی باشد یا به انوار غیر15
~~مهتدی در
# ~~فنون ابداع ید بیضا مینماید و به رأی عقده گشای بند حوادث اگر چه
~~مغلق26
# ~~باشد می گشاید27 ، معلوم و محقق می گردد، چه اگر محمد بن زکریا اعتماد
~~28
# ~~بر امارت نبض وقاروره وحگایات مدلول29 اطبا که درکتب مسطور است کردی
# ~~آن جوان هلاک شده بودی و در این ابیات شمتهای ازاین معانی استنشاق20
~~میافتد
# ~~31 هذه هی22.

PageV02P1003

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0450.png)

# العربیة :
# # من کان ذا ذهن وجودة خاطر %~% و لطبعه هی الفکر حد غرار
# # یحرز3 بفطنته وفرط ذکائه %~% ما یحتویه الغیر بالتعرار
# # کم عضله حلت ییفعر صائب %~% من غیر اسناد الی الاخبار
# # و ملمه رکت بیرأی بمیرة %~% لم یحعها العلماء دی الآممار
# الفارسیته :
# ~~علم ار چه به تکرار (شود حاصل)6 لیکن
### | جزرنج7 %~% ز بسیاری تکرار نباشد
# ~~بیداری شب سود ندارد گه تکرار
### | گر طبسع دقایق بین8 پیدار نباشد
# ~~طبع است و ذکا مایهآ هر فوز و سعادت
### | وین هر دو بجز بخشش دادار نباشد
# ~~(بس مشکل کان)9 حل شود از قوت خاطر
### | کاندر کتب علمی و اخیار نباشد
# ~~بسیار فتد مسألهآ مشکل امروز
### | کز هیچ کس10 اندر11 وی گفتار نباشد
# ~~گویند جواب آنرا از قکرت صائب
### | هر چند گه اسناد 12 به آثار نباشد
# ~~گر عقل تو بر نقل بچربد به معانی
### | ور نقل روایت نکنی عار نباشد PageV02P1004
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0451.png)

# ~~از ذهن و دها داهیه رد گردد بسیار
### | ذهن ار چه بدین مرتبه بسیار نباشد]
# ~~بی طبع چو پرگار کند دور و لیکن2
### | جز طبع در این دایره بر کار نباشد
# دوم- آنکه مرد عاقل باید که جز در شهری نیت اقامت نکند و مسکن و
# ~~مأوی نسازد که ms604 در وی مفتی مصیب و طبیب حاذق باشد تا به اصابت5 فتوای
# ~~مفتی، دین را از شبهات برصوب دیانت نگاه دارد و به حذاقت و مهارت طییب
# ~~حاذق جان را از ورطهآ هلاک وبوار به حمسن تدبیر او صیانت کند6 ، چنانکه
~~آن
# ~~جوان به فکر 2 صائب محمد بن زکریا از آن بلا جدایی دید و از آن محنت
# ~~رهایی8 . وفی هذا المعنی اقول .
# العربیة :
# # لا خیر البلاد لصاحبیها %~% علی ما اختاره الرجل الأریب
# # مقام فیه یوجد فی البلایا %~% اذا سأل الفتی عطن یجیب
# # طییب فی تداویه معالی %~% و مفتی فی فتاویه مصیب
# فارسیة 2
# # هرآن جایی11 که اندروی نباشد %~% طبیب حاذق و مفتی عالم
# # کسی سازد چو اندر وی اقامت %~% بود بردین ونفس خویش ظالم
# # به معنی دین ز شبهت گشت خالی %~% بهداروتن زعلت ماند13 سالم
# ألعکایة الثالثة من الباب العاشر - مؤلتف کتاب [الفرج »12 گوید که نزدیک
# ~~ما درسوق الاربعا جوانی بود از اولاد سکتان آن خطه و معارف آن یقعه،نا
~~گاه PageV02P1005
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0452.png)

# ~~درمعدهآ اودردی سخت پدید آمد چنانکه بیشتراوقات از الم و وجع آن2 مضطرب
# ~~بودی و سبب حدوث آن علت و ظهور آن مرض معلوم نه ، و بیم آن بود
# ~~که از مقاسات آن شدت هلاک شود ؛ و از اثر ضربان آن وجع ازخورد وخواب
# ~~باز ایستاد ، و سست و ضعیف و لاغر و نحیف گشت6 ، و او را به سبب مداوات
# ~~به اهواز بردند و هر معالجت که فرمودند به جای 2 آورد ائر صحت و امارات
# ~~شفا پیدا نگشت و او را بافر به8 خانه9 بردند و امید ازحیات منقطع
~~گردانید 10، تا
# ~~آنگاه11 که یکی از اطبا با طایفهآ مجتازان12 بدان موضع رسید و حال آن
~~جوان
# ~~با او شرح دادند ، به نزدیک او آمد و از13 احوال 14 مرض و کیفیت مبادی
~~آن
# ~~حادثه بپرسید15 ودر بحث و تفتیشی استقصا16 به جای 17 آورد تا آن جوان
~~گفت:
# ~~ابتدای این عارضه آن ms605 بود که در بستانی از بساتین ما در خانهای که در
~~زمستان
# ~~در آن خانه دراز شاخان18 خفتندی اناربسیار به جهت فروختن جمع کرده
~~بودند،
# ~~من روزی در آن خانه رفتم واز آن انارها19 بسیار بخوردم ، و10 چون بیرون
~~آمدم
# ~~این درد در معده21 من پدید آمد . طبیب پرسید که چگونه میخوردی ؟ گفت :
# ~~به دندان سر انار بر می کندم11 و باقی را میمکیدم . طبیب گفت : فردا
~~دوائی
# ~~بکنم23 که شفا یابی . روز دیگر بیامد و دیگی اسفاناخ به گوشت سگه بچهآ
~~فربه
# ~~بیخت و بیاورد12 ، و بیمار را گفت : ازاین طعام25 چندانکه توانی بخور .
~~پیمار
# ~~برسید که این چه اباست26 ؟ گفت : چون بخوری بعد از آن با تو بگویم . و
~~PageV02P1006
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0453.png)

# ~~چون1 بیمار از آن طعام بسیار بخورد تاممتلی شد1 فرمود تاخربزه آوردند
~~ومبالغی
# ~~برسر2 سیری ( از آن خربزه)5 به گار برد ، و فقاعی [ که]7 به آب سیب
~~آمیخته
# ~~کرده بودند8 نیز9 بدو دادند تا بخورد . بعد از آن گفت : هیچ معلوم داری
~~که
# ~~آن چه گوشت بود10 ؟ گفت : نه11 . طبیب گفت : آن12 گوشت سگ بچه بود.
# ~~بیمار چون این سخن12 بشنید او را غثیان آورد14 و15 قی بسیار کرد16 ، و
~~طبیب
# ~~در قی تأمل می کرد تا در17 میان آن18 جنبندهای19 سیاه دید به20 قدر
~~دانهای21
# ~~خرما22 که حرکت می کرد ، بر گرفت و به بیمار نمود و گفت : موجب مرضتو
# ~~این بوده است و اورا به تندرستی بشارت داد و گفت : این جانوری است که
~~او23
# ~~را کنه خوانند و در پایگاه24 گاوان بسیار یاشد ، در سر اناری3 بوده است
~~(از
# ~~آن نارها )26 که27 می28 مکیدهای29 و به حلق تو فرو رفته است و در معده
~~آویخته
# ~~و آن30 الم و وجع که مییافتی از مکیدن او بود ، و من چون دانستم که کنه
~~را
# ~~بر21 گوشت سگ ولوعی باشد21 و چون به معده رسد آن موضع را ترکه کند و
# ~~در گوشت سگ آویزد ms606 با خود گفتم : اگر این 33 گمان که مرا میافتد حقیقت
# ~~بود بدین تدبیر این معلول خلاص یابد والا خوردن گوشت سگ (و به قذف34
~~PageV02P1007
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0454.png)

# ~~فکندن)1 زیانی تمیداد2 . و چون خدای - عز و جل - خواست که ترا شفا
# ~~حاصل شود)3 ظن مرا محقق گردانید و ترا خلاص روزی کرد ، و بعدازاین
# ~~تادانسته و3 احتیاط ناکرده هرچیز5 در دهان مکن6 .
# فصل - واین حکایت منذر و واعظ است مرد را ازتغافل درحال اکل وشرب
# ~~و تقتیش و بحث کردن7 از کیفیت لقمهای8 که در دهان خواهد نهاد ، چه موجب
# ~~اسقام9 وامراض در دنیا ومؤاخذت واعتراض 10 در آخرت قلتت مبالات مرد
# ~~است به11 تطییب طعمه و تطهیر آن از قاذورات شیهت . و در این معنی
# ~~ی گویم15 :
# :
# لادعثرن الاکل واحتظ یا فتی %~% قتسلم عن الآمراض و الآفات
# کم مطعم آکل الطعام بنهمته 17 %~% متعته أکلته عن الأکلات
# الفارسیة18 :
# # هر که در خوردن احتیاط نکرد %~% بس که در خورد خویشتن غم خورد
# # وقت خوردن چو کارسست گرفت %~% به گه هیضه زخم محکم خورد
# # (نخوردزخم کفچه19 چون20 حلوا %~% هر که پالوده همچو مرهم خورد
# # بیش خور کم سلامت آمد و باز %~% بیشتر زیست هر که او کم خورد
# # هم به دست خمار شد دلتنگ %~% جام شادی اگر همه جم خورد PageV02P1008
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0455.png)

# # هر که خورد از گزاف یک لقمه %~% زخم آن لقمه در دو عالم خورد
# # بس بود بند جمله فرزندانش %~% دانهای کز گزاف2 آدم خورد)
# الحکایة الرابعة من الباب العاشر - پسر صیدلانی حکایت کرد گه برزیگری
# ~~بود در حال5 حداثت سن و ریعان شباب و6 ذکر او منتفخ شد 7 انتفاخی شدید
~~،
# ~~و آماس کرد9 و دردی صعب9 و وجعی بی آرام از آن ورم متولد گشت و10شب
# ~~نمی خفت وبه روز آرام نمییافت، وهرمعالجت11 که ممکن بود (به جای
~~آوردند)2.
# ~~فایده نداد13 و آن مرض روی در انحطاط ننهاد14 و هر روز [ اثر آن ]15
~~زیادت
# ~~بود تا وقتی" طبیبی ms607 از اهواز به بصره میرفت ، بدان موضع رسید17 . من از
~~آن
# ~~طبیب التماس کردم که نظر بر احوال آن جوان افکند8 و اگر ممکن بود رنج
# ~~آن علت از تن او و خاطرمن بر گیرد . آن طبیب به نزدیک بیمار رفت وبه
~~بحث
# ~~و تفتیش از موجب آن مضر ت مستکشف ، و از احوال آن جوان در صحت و
# ~~سقم مستوصف19 [شد]20 . نه در اعراض نفسانی و احوال امزجه واز نبض و
# ~~دلیل اوهیچ امارات21 و22نشان یافت23 که برموجب علت استدلال توان24
~~کرد25
# ~~و نه از حرکات و سکنات او در مبادی26 آن رنج ، و پیش از آن سبب (حدوث
# ~~آن درد و ورم معلوم گشت27)28 . طبیب آن29 (جوان را گفت) 30 : (لا نجاة
~~PageV02P1009
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0456.png)

# ~~ولا هی انصدق) ، از این ورطه ترا جز راستی نرهاند، در این حکایات1 که2
~~گفتی
# ~~هیچ چیز3 نیست که موجب این حالت تواند بود. راست بگوی2 تا یه معالجت و
# ~~مداوات5 مشغول شوم والا امید از حیات منقطع گردان و دل از عافیت و
~~سلامت
# ~~بر گیر [و تن به قضای خدا و بوار و هلاک بنه 72 . آن جوان گفت : چون
~~چنین
# ~~است راست بگویم امتا بدان شرط که مرا فضیحت نگردانی . طبیب قبول کرد که
# ~~جنان8 کنم9 . گفت10 : من مردی برنا وتمام قو ت وصحیح البدن بودم ،
~~حدائت
# ~~سن وقوت11 شهوت که جوانان را بود خاصه در حال عزوبت مرا12 باعث آمد
# ~~که روزی با دراز گوشی نر گرد آمدم ، و از آن روز باز این مرض حادث
~~شد13.
# ~~طبیب گفت : راست می گویی . بفرمود تا دست و پای آن جوان سخت بگرفتند
# ~~و اورا نگاه داشتند چنانکه هیچ حرکت نتواند کرد و ذکر او را به
~~سرانگشت4
# ~~برمجید تا 15 انگشت بر موضعی نهاد که (آن جوان) 16 از آن متألتم شد12 و
# ~~فریاد کرد18 ، طبیب بالای آن موضع (از ذکر)19 به ریسمانی سخت ببست و
# ~~باقی20 را به دست میمالید ms608 چنانکه21 اگردروی چیزی باشد به جانب احلیل
~~بیرون
# ~~آبد تا آنگاه که22 دانهآ جو بزرگ شده و آماس گرفته از سوراخ سرذکر
~~بیرون
# ~~آمد و از پس آن قیح23 و زرد آب وخون بسیار برفت ، [و مرهمی بدان جوان
# ~~داد تا استعمال کرد )24 و بعد از آن روی به25 صحت نهاد26 و سلامت یافت
~~.
# فصل - در این حکایت دو موضع عبرت و استفادت را میشاید :
# یکی - آنکه مرد باید که پیوسته عنان شهوت کشیده دارد و پای در رکاب
~~PageV02P1010
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0457.png)

# ~~هوای نفس ننهد و سر از گریبان خلاعت و حد مجون1 بر نیارد و بروفقطبیعت2
# ~~و اقتضای آرزو نرود چه اقدام برحصول شهوت خاصته در محل حرمت مستعقب3
# ~~ندامت بسیار و ملامت بیشمار گردد وبرای لذت یک ساعته مدتها الم باید
~~گشید
# ~~و به سبب شادی یکروزه سالها رنج و غم باید دید چنانکه در این ابیات
~~گفتهام.
# العربیة :
# # یا من هویت مراد فسک دائبا %~% و مین الهوی هی قدهوت هی الهاویه
# # النفس هاوبته إلی مهواتها %~% فاحذر هواها واجتنب مین هاویه
# الفارسیة)4 :
# ~~عنان شهوت دایم5 کشیده دارارنی
### | رکاب 7 وار شوی زیر پای ، مالیده
# ~~زه گریبان8 در گردنت غلی گردد
### | ز شهوت ار نبود دامن تو در چیده9
# ~~مشو فریفتهٔ‌ لذتش که هست دمی
### | ولیک گردی از او سالها (تو رنجیده)10
# ~~چوازهواست حیاتت چو روح حیوانی
### | جز از هوا نبود در دل تو گنجیده
# ~~معلقی چو ترازو درین هوا ، زانت
### | نموده11 شهوت موزون ولی نسنجیده12
# ~~اگر نخواهی دست مراد خود را قطع
### | نظر مکن سوی هر ماهروی دزدیده PageV02P1011
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0458.png)

# ~~برای گمرهیت هر پریرخی دیویست
### | و گرچه هست به چشمت چو مردم دیده
# ~~زراه صدقی گردیده ، ار نگردانی
### | زهرچههستهوی2 گردلست و گردیده]
# ~~هوای نفس بر عقل ناپسندیدست
### | را اگر چه نماید همی پسندیده
# ~~چو مشک نام نکوی5 تو میشود ضایع
### | نگاه دار پس این7 قطرهآ بگندیده
# ~~و از گفتههای من این7 ابیات بدین8 موضع9 لایق است10 :
# # چند اندرهوای ms609 روی نکو11 %~% کار بر خویشتن تبه داری
# # وزپی گونههای سرخ وسپید %~% نامهآ خویشتن سیه داری
# # بهرافراسیاب شهوت وحرص %~% بیژن عقل را به چه داری
# # رونق کار تو ز طاعت و تو %~% میل دایم سوی گنه داری
# # نکتهای بشنو و نگه دارش %~% روی اخلاصاگر"1 بهرهداری
# # آب روی تو ریخته نشود %~% آب پشت خودارنگهداری
# ~~و دوم - آنکه چون به مرضی از امراض مبتلا" شد14 و به علتی از علل
# ~~درمانده گشت15 صورت حادثه هرچند مستقبح نماید از نظر طبیب پوشیده نیاید
# ~~داشت و حکایت عارضه اگرچه موحش16 بود به سمع مداوی باید رسانید چهاگر
# ~~علت از طبیب مخفی ماند مداوات مستحیل شود و مرض بر پزشک اگر ظاهر
# ~~نبود معالجت متعذر گردد و (این ابیات اینجا مناسب)17 .

PageV02P1012

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0459.png)

# العربیة ]1 :
# # ما لم کبن سبب الشکاة لدی الاسی %~% لا کرجون  عن الأساة شفاءها
# # للیکشفن علیه عله   دائه %~% من درج عن وأی1. الطبیب دواءها
# الفارسیة :
# صورت حال اگرچه زشت بود %~% از اطبا تهفته نتوان داشت
# ز شقا و دوا شود محروم %~% هر که درد ازطبیب پنهان داشت
# الحکایة الخامسة من الباب العاشر - آوردهاند که در شهر مصر طبیبی بود
# ~~حاذق و پزشکی ماهر ، نام او قطیعی ، هر ماه او را 5 هزار دینار 6 از
~~جوایز و
# ~~صلات وادرارات سلطان 7 و هدیه وخدمتی و تکلفات8 عوام حاصلشدی ، و
# ~~سرایی داشت)9 بزرگ0 بر شکل بیمارستانی که ضعفا11 و معلولان12 وفقرا13
# ~~و اصحاب امراض را در آن سرای" معالجت فرمودی و غذا ودارو و شربت و
# ~~اقراص و معاجین که15 به کار بایستی از مال16 خود17 ترتیب کردی، و اکثر
~~آن
# ~~مالها18 که (بدورسیدی)19 براین طایفه مصروف شدی ، گفت : وقتی ازفرزندان
# ~~رؤسا و مشاهیرشهریکی را سکته افتاد و جملهآ اطبا را20 حاضرکردند12 .
~~جمهور
# ~~آن زمره بر آن اجماع22 کردند که آن شخص روح تسلیم کرده است و ازجمله23آ
~~PageV02P1013
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0460.png)

# ~~اموات است ، واهل و اقارب او در ساختگی غسل ودفن او بایستادند 2 و ms610 به -
# ~~تجهیز او مشغول گشتند . قطیعی گفت : مرا اجازت دهید2 تا او را معالجت
~~کنم
# ~~اگر صحتت یابد3 فهو المراد والا زیادت از موت که شما آنرا مسلتم5
~~داشتهاید
# ~~چیزی دیگر نخواهد بود . اهل آن جوان او را دستوری دادند تا آنچه خواهد
# ~~بکند. او غلامی چلد خواست و تازیانهای6، و7 بفرمود تا آن مرده8 را9 ده
~~تازیانه
# ~~محکم بزدندچنانکه سختتر از آن ممکن نباشد10 ، و نبضش بدید و (باردیگر)
# ~~بفرمود تا ده تازیانه هم بر این12 منوال بزدند ، و بار دیگر انگشت بر
~~مجسهآ او
# ~~نهاد و طبیان را گفت : نبض مرده جهنده باشد و 13 اگرچه او را بزنند؟
~~گفتند :
# ~~نه1 . گفت : دست بر نبض او15 نهید . یکان یکان دست16 به احتیاط17 بر
~~نیض او
# ~~نهادند [و] به اجماع گفتند : نبض متحرک است18 . قطیعی بفرمود19 تا ده
~~تازیانهآ
# ~~دیگر بزدند20 ، بنالید . ده21 دیگر بزدند22 فریاد کرد ، چون ترک ضرب
~~کردند
# ~~بنشست و قوت به تن او 23 باز آمد . از او پرسیدند که ترا 24 چه رنج
~~است25 ؟
# ~~گفت : گرسنهام . فرمود26 تا طعام آوردند و27 چندانکه28 بایست1 بخورد2 و
# ~~به سلامت برخاست31 و بیرون آمد22 . اطبا از قطیعی پرسیدند که این علم
~~در
# ~~هیچ کتاب33 نیست ، ترا از کجا معلوم شد؟ گفت : وقتی24 مسافر بودم ، در
~~قافله PageV02P1014
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0461.png)

# ~~جمعی از اعراب به اسم بدرقه بامامی آمدند سواری1 را2 از ایشان3 ناگاه4
~~سکته
# ~~بگرفت و از اسب در افتاد وهمه کس5 شک تکردند6 که او مرده است ، پیری در
# ~~میان ایشان بود ، فرمود تا او را به تازیانه میزدند و از زدن باز 7
~~نایستادیلد 8 تا
# ~~آنگه که ]1 با هوش آمد .
# فصل - واز10 این حکایت معلوم12 میشود2 ، که مستفاد از تجربهآ بسیار[و]2
# ~~نوادر علوم و عجایب حکم باشد که به استدلال عقلی فرا14 پی آن نتوان15
~~شد و
# ~~در کتب نقلی جنس آن نتوان یافت ، و این حادثه (که مسطور است16 )17 از
~~آن
# ~~جمله است ms611 (و این ابیات نیز موافق این معنی مینماید)18 .
# العربیة :
# # آلمستفاد من التجریب 11 منفعته %~% اربت علی کل معقول و منقول
# # یانغس ان لم یکن20 فی العقل کجربته %~% وفی الحوادث1 ایلانقاذ من قوله2
# الفارسیة :
# # بسیار فواید شود از تجربه حاصل %~% کز نقل در آن معنی آثار نباشد
# # هرچند که بر کار بود عقلی و نقلی %~% هر گز23 خرد ازتجربه بیکار نباشد
# # چون اکثر معقول شداز تجربه حاصل %~% بر24 تجربه25 (عاقل را)26 انکار
~~نباشد
# # برنقل چوازتجربه شدحجت ظاهر %~% زیبد ز خردمند که اصرار نباشد
~~PageV02P1015
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0462.png)

# # بر صحت این معنی انکار نیارد %~% گر دل زهوا جویی بیمار نباشد
# لحکایة السادسة من الباب العاشر - مؤلتف کتاب گوید که یکی از اقارب ما
# ~~مستسقی گشت و از حیات او نومید گشتند و او را به بغداد بردند تا در علت
~~او
# ~~با اطبا مشورت کنند و بر وفق اشارت ایشان آنچه مداوات باشد بردست
~~گیرند؛
# ~~و هرچه حکما واهل آن صنعت از ادویهآ کبار و داروهای1 قیمتی و غیر آن
~~قرمودند2
# ~~به جای آوردند ، هیچ سودمند نیامد و به ضرورت امید از زندگانی او
~~ببریدند ،
# ~~وطبیبان3ترک معالجت4 گرفتند5. چون6 بیمارصورت آن حال7 بدانست8 از جمعی
~~که
# ~~او بودند التماس کرد و گفت : چون حال چنین است ترک من گیرید و مرا به
# ~~احتما فرمودن هلاک مکنید تا زاد خویش9 از دنیا بر گیرم و (دو روز)10
~~که21 از
# ~~عمر12 باقی است برحسب (شهوت و آرزوی)2 خود بزیم ، و آنچه (خاطرم
# ~~خواهد) 14 بی تصور نفع و ضرر 15 بخورم . ایشان گفتند : هرچه ترا میباید
# ~~ایخور . (پس آن " بیمار بر در سرای خود بر دکانچهای20 ینشست
# ~~و هرچه بر21 وی 22 می گذرانیدند و دل او میخواست میخورد تا) 2 روزی
# ~~مردی بروی24 بگذشت و ملخ بریان کرده25 می فروخت16 . آن بیمار مقدار پنج
# ~~من (از آن ملخ بریان)12 (بخرید و تمامت)8 بخورد وچون لحظهای شد9
# ~~طبیعتش در کار آمد و قیام وجلوس او به ms612 سبب اطلاق متوالی شد چنانکه
~~PageV02P1016
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0463.png)

# ~~درمدت سه شبانروززیادت از سیصد مجلس برخاست و (بهغایت ضعیف گشت و)
# ~~نزدیک بود که هلاک شود. بعد از آن تواترقیام بدان مهم انقطاع پذیرفت
~~وتمامت
# ~~ورم و بادی2 که در جوف او بود زایل شد3 و4 هیأت و شکل با حالت صحت 5
# ~~رفت وقوت بهتن اوباز آمد (وتردد واختلاف در مهمات)6 وحوائج2 خویش
# ~~آغاز نهاد . یکی از آن طبیبان که در هلاک او جازم9 (بود) وبه10
~~موت11متیقن12،
# ~~او را بدان 13 صفت14 بدید 15 ، تعجب نمود و از سبب صحت و عافیت 16 باز
# ~~پرسید2 . اوحدیث جراد مشوی که موجب ازالت علت او بود18 حکایت کرد .
# ~~طبیب گفت19 : جراد20 این اقتضا نمی کند که تو حکایت می کنی11 . آن شخص
# ~~(که از او خریدهای)23 به من نمای12 . علیل بعد از مدتی آن شخص راباز
# ~~یافت و به طبیب25 نمود . طبیب از آن مرد پرسید که آن 26 ملخ بریان 27
~~که
# ~~می فروشی10 از که میخری29 ؟ گفت : من40 صید می کنم و جمع می گردانم1،
# ~~بعد از آن بریان کرده میفروشم . طبیب32 پرسید که از کدام موضع (صید
# ~~می کنی)22 ؟ او موضع22 را نام برد و طبیب صیاد را جعلی25 قبول کردتا[
~~آن]24 PageV02P1017
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0464.png)

# ~~موضع بدو نمود1 . بعد از آن طبیب چنین گفت که2 چراگاه آن3 ملخان موضعی
# ~~بود که بیشتر نبات آن صحرا گیاهی بود که آنرا مازریون خوانند و آن
~~گیاه4
# ~~داروی استسقا باشد و اگر مقدار درمی از آن گیاه به بیمار دهند اسهال
~~بسیار
# ~~آرد چنانکه بیم هلاله6 باشد7 و دادن آن دارو مخاطرهای عظیم بود8 و اطبا
~~این
# ~~جرأت نیارند کرد؛ چون اتفاقا10 ملخان 11 آن گیاه خورده بودند و در مزاج
# ~~ایشان اعتدالی یافته و بیمار از آن ملخ بخورد موافق12 علت و13 مزاج او
~~آمد14
# ~~و بدان قدر که علت (دفع شود)*1 و مضر نباشد بیش6 اسهال نیفتاد ، لاجرم
# ~~صحت حاصل آمد .
# فصل ms613 - و در این حکایت فایده آن است که هر چند بیماری مستولی شود7
# ~~و علت دوا پذیر نبود و از مداوات طبیبان و معالجت پزشکان امید منقطع
~~گردد تا
# ~~مادام که18 رمقی از روح باقی و نسقی از جسم برقرار بود به لطف خدا
~~امیدوار
# ~~باید بود که ناگاه از داروخانهآ مرحمت برقانون لطف شربت شفا که برای
~~حفظ
# ~~صحت مستمتدان ذخیره نهاده است [موجب2 حصول زبدهآ افراض او یعنی
# ~~صحت گردد ، و این ابیات مناسب این معنی مینماید .
# العربیتة :
# کم سالیم و له ظبیب 20 یعایجه %~% حفظأ یصحته یردی بلا سقم
# وموقن21 یردی22 من فر علته23 %~% الفی بلا سبب درء مین الالم
~~PageV02P1018
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0465.png)

# ~~لا العیش من صحه فی الروح و البدن
### | ولا الردی مین اذی ف الرأس و القدم
# ~~د الوسائیل و استعصیم بعصمته من
### | یشفی ویمرض لا بیالجوع و البشم
# الفارسیة :
# ~~بسا کسا که بود تندرست و زور افزون3
### | که نا گهان اجل آرد بر او شبیخونی
# ~~بسا کسا که امید از حیات بر دارد
### | خدا شفا دهدش بی شیاف و معجونی
# ~~ذخیره5 لطف خدا6 بهر حفظ دل7 صحت8
### | شفا مجوی ز اغراض [و]9 هیچ قانونی
# الحکایة السابعة من الباب العاشر - علوی کوفی حکایت کند که وقتی از کوفه
# ~~با جمعی10 رفقا از اخوان صفا بر آن عزیمت که حج اسلام بگزاریم و شرایط
# ~~زیارت11 کعبهٔ‌ معظم وحریم محترم به جای آریم ، با قافلهآ حاج احرام
~~طوف2
# ~~بیت" اندر بستیم2 وزفان به تهلیل15 و تلبیه16 بگشادیم17 ، و از جملە18آ
~~یاران ما
# ~~یکی را (حاشا المستمعین)19 علت استسقا (اثر کرد)20 ودر مدت21 نزدیک
# ~~ورمی عظیم براعضای او ظاهر شد و آماسی بزرگ در شکم او پدید آمد وهمگنان
~~PageV02P1019
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0466.png)

# ~~برآنکه اوهلاک خواهد شد جازم وقاطع گشتند وامید از حیات او منقطع
~~گردانیدند،
# ~~و چون از مکه مراجعت کردیم آن مرض مستولی شده بود و آن علت زبردست
# ~~گشته و او از پای درآمده . او را بر مثال1 ms614 مردهای بر سر شتری1 افکنده
~~بودند .
# ~~قضا را جمعی از بدویان قطاری از قافله2 چنانکه عادت ایشان است در
~~ربودند و
# ~~ببردند و آن معلول (قضا را )5 بر سر شتری (از آن)7 قطار بود . ما8 تأسف
# ~~خوردیم و(انا لله وانا الیه راجعون) * برخواندیم و طمع از مراجعت او
# ~~بر گرفتیم 20 و اهل بلد وولد11 و اقارب2 او را تعزیت دادیم و ایشان
~~آنچه از
# ~~رسوم مصیبت وشرایط13 ماتم بود به جای آوردند11 . بعد از مدتی15 آن مرد
# ~~را دیدیم16 صحت و سلامت یافته از بادیه17 به18 کوفه آمد19. کیفیت آن
~~حادثه
# ~~و سبب صحت او از او (باز پرسیدیم)20 . گفت21 : اعراب چون22 آن23 قطار
# ~~شتر24 در ربودند و به مرحلهآ خویش بردند25 و چون شتران26 بخوابانیدند و
~~مرا
# ~~بدان27 حالت دیدند28، در پس خانههای خویش29 بیفکندند و20 آنچه بر آن
~~قطار PageV02P1020
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0467.png)

# ~~بود از ناطق و صامت مقاسمت کردند؛ و مرا چون قوت رفتن و برخاستن نبود
# ~~به شکم میخزیدم 3 و به در خیمههای ایشان میرفتم و(از ایشان لقمهای)
# ~~میطلبیدم و بدان قدر که ایشان  میدادند تعیش می کردم و مرگ6 به آرزو
# ~~میخواستم ، تا روزی، ایشان8 از صید باز آمده بودند و مبالغی1 مار افعی
~~آورده،
# ~~و سرو دنبال آن افاعی10 میافکندند وباقی بر آتش بریان می کردند
~~ومیخوردند.
# ~~من با خود اندیشیدم11 که این12 خوردن13 ماران14 (ایشان را)15 بدان سبب
~~که
# ~~معتاد شدهاند)16 زیان نمیدارد12 اگرمن بخورم بی شک هلاک شوم18 ؛ بدان19
# ~~طمع 20 که از آن زند گانی که مرگ 21 هزار بار 22 بهتر از آن خلاص یابم
~~.
# ~~درخواست کردم12 تا مرا24 نصیبی25 دهند 26 ، ماری ( بزرگ بریان کرده )27
~~،
# ~~مقدار پنج شش رطل28 پیش29 من انداختند30 و من جمله31آ آن (ماررا)32
~~بخوردم
# ~~بدان 33 قصد) 34 که هلاک شوم واز آن مشقت و مذلت برهم . چون سیر
# ~~بخوردم ثقلی در من پدید آمد وخوابی عظیم بر من (حادث35 شد)36 و چون ms615 از
# ~~خواب بیدار شدم عرق بسیار کرده پودم و طبع مجیب گشته چنانکه در مدت
~~PageV02P1021
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0468.png)

# ~~بک شبانروز زیادت از1 دویست مجلس بنشستم2 و3عاقبت قوت ساقط شدوطاقت
# ~~نشستن نماند ؛ بر یک موضع افتاده بودم و طبیعت اسهال و سیلانی عظیم می
~~کرد
# ~~4 (شک نکردم که بدین سبب هلاک شوم و)5 کلمهآ شهادت گفتن گرفتم واستغفار
# ~~و آمرزش خواستن آغاز نهادم . و6 چون روز روشن شد در خود7 تأمتل کردم ،
# ~~آن آماسها که در شکم و اعضا بود به8 تمامت زایل شده بود و با هیأت و
~~شکل
# ~~اصلی9 آمده . با خود گفتم : چون هلاک خواهم شد در این چه فایدة . و چون
# ~~الحظه ای بود10 آن اسهال منقطع شد وخواستم11 که از آن موضع فراتر روم ،
# ~~بر عادت قصد خزیدن کردم 12 ، در اعضای خود137 (خفت وقوت)12 یافتم .
# ~~بر پای خاستم19 و برفتم12 وخدای را شکر گزاردم و از ایشان طعامی
~~خواستم2.
# ~~تندرست21 وبسلامت22 یافتم ودراعضا وجوارح و(حرکات و سکنات)22 خویش
# ~~فتوری و نقصانی ندیدم ، چند روز صبر کردم تا بر قوت و صحت خویشم
# ~~وثوقی26 تمام پدید آمد و بعد از آن روی به داه آوردم وخدای را شکر
~~گزاردم
# ~~رآنچه توفیق ارزانیداشت و قوت کرامت فرمود28 که به سلامت به12 اهل و
# ~~ولد30 خویش21 رسیدم .

PageV02P1022

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0469.png)

# فصل - و از خواندن این حکایت معلوم و محقق می گردد [ که]1 چنانکه
# ~~در اغلب اوقات حب جاه ومال وشعف صحت وسلامت مرد را در ورطهآ هلاله2
# ~~افکند و موجب (فنا و بوار)2 شود احیانا نیزسآمت از حیات وملالت از
~~زندگانی
# ~~علت بقا و وسیلت شادمانی گردد و گاه باشد که ( نوشدارو در مزاج مرد اثر
# ~~زهر قاتل ظاهر گرداند و وقت باشد3 که زهر5 در طبیعت آدمی فعل تریاک
~~کند)6
# ~~(واین ابیات فراخور این معانی مینماید)2 .
# العربیتة8 :
# # کم آیس عن برئه 1ی سقمه %~% نال1 الشفاء بشرب سم عاقل
# # ومؤمن لفی حصنه مستهلک %~% ویتب عنه سیوف الف مقاقل
# # فالله ms616 یمرض وهر یشفی فیالاسی %~% من کل آس خدعتة13 من حائل
# الفارسیة :
# ~~اجل چو آمد تدبیر صد هزار طبیب14
### | دمی ز عمر عزیز تو بیشتر نکند
# ~~و گر به حکم خدا هست زندگی باقی
### | خواص زهر در اعضای تو اثر نکند
# ~~ترا سپر شود از حادثات تیر سه پر
### | گرت به پای اجل دهر پی سپر نکند
# ~~ورآب حیوان خوردی چوخاک خواهی شد
### | به خیره باد مپیما که جز ضرر نکند PageV02P1023
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0470.png)

# چوازخداست هلاک و(شفاوموت و)1حیات
### | همان بهست که عاقل ازو گذر 2 نکند
# الحکایة الثامنة من الباب العاشر - جبریل بن بختیشو ع که از جملهآ مشاهیر
# ~~اطبتاست حکایت کند که با هارون الرشید به رقه4 بودم5، و مأمون و محمتد
~~بااو
# ~~بودند، و رشید بر اکل وشرب و لوعی داشت 6 و انواع مأکولات و مشروبات
# ~~بسیار خوردی . روزی در اکل و شرب اسراف نموده بود[ و4 اطعمهآ بسیاربر
# ~~یکدیگرادخال کرده، چون در مبرز رفت بیهوش شد وفثیان آورد و چوناورا از
# ~~میرز9 بیرون آوردند خواص و غلمانش10 شک نکردند که زنده نیست ، و امین
# ~~و مأمون را حاضر کردند و خبر مرگ او نزدیک خاص و عام مشهور گشت .
# ~~6 و1 مرا حاضر کردند»12، و13 چون انگشت برنبض اونهادم وحس مجسهآ او4
# ~~به جای 15 آوردم حرکتی ضعیف و ضربانی خفیف16 از نبض او احساس افتاد و
# ~~عرقی از هروق پای او را17 تجربه کردم18 ، و پیش از آن به چند روز از
~~امتلا و
# ~~کثرت خون19 با من شکایت کرده بود . گفتم : نمرده20 است و صواب آن است
# ~~که21 حجامت کنید22 همین لحظه23 . کوثآر24 خادم از آن سبب که با خود
~~مقرر
# ~~کرده بود که ولی عهد محمد امین است و25 چون خلافت او را مسلم گردد
# ~~حل ]26 وعقد و(قبض وبسط)27 به دست28 کوثر باشد29 مرا زجر کرد و دشنام
~~PageV02P1024
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0471.png)

# ~~داد و گفت : میفرمایی که مردی مرده را حجامت کنیم1 (لا ولا کرامة لک) ms617 ،
# ~~هر گز (ترا فرمان)2 نبریم . مأمون گفت : حادثهای3 نیفتاده است و
~~واقعهای واقع3
# ~~نگشته5 ، اگر مرده است از حجامت ضرری6 دیگر بدو نرسد ، و2 (بفرمود تا)
# ~~حجام را حاضر کردند (وهارون را بنشاندند10 ، و چون حجتام) شیشه بر
# ~~محاجم او نهاد و بمکید موضع ججامت را دیدم که رنگ بگردانید وسرخ شد و
# ~~قوت"1 من)13 بدانکه"1 اوزنده است15 زیادت گشت ، وخوشدل شدم وفرمودم
# ~~تا نیش درزند16 . و چون خون بیرون آمد خدای را شکر گزاردم17 ، [ و هر
~~گه
# ~~که شیشهآ خون باز پرداختی حرکتی دیگر در اعضای او پدید آمدی و رنگ-
# ~~رویش نیز روشن میشد تا آنگاه] * که18 هم در میان19 حجامت به20 سخن در-
# ~~آمد21 و گفت : من کجاام و مرا چه بوده است ؟ ما او را خوشدل22
~~گردانیدیم
# ~~و سینهآ در اجی بدو دادیم تا بخورد و قدحی نبید23 بیاشامید ، و به
~~انواع طیب و
# ~~ریاحین مشام24 او را خوشبوی گردانیدیم تا25 قوت26 به تن او باز آمد ،
~~وبارعام
# ~~دادند27 تا (خواص و عوام)28 بر وی سلام کردند و فتنهای29 که به سبب
~~شیوع
# ~~موت 30 او برخاسته بود بنشست ، و چون صحتی 21 تمام و عافیقی کامل یافت
~~و PageV02P1025
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0472.png)

# ~~صورت حادثه و کیفیت ماجری چنانکه رفته بود پا اوتقریر کردند
~~فرمودتاصاحب
# ~~حرس و صاحب شرط را حاضر کردند و صاحب حرس راا پرسید که مواجبتو
# ~~چند است وواصل به تو از این [ خدمت و حاصل ازین]2 منصب چه مقدار؟
# ~~گفت: پانصد هزار درم4. ازصاحب شرط همین5 سؤال کرد گفت : هزارهزار درم.
# ~~از من پرسید که6 یا جبریل7 مرسوم و ادرار وصله8 و نواخت و مواجب9
~~واقطاع
# ~~که10 درمدت11 یک12 سال ازمن به تو رسد13 چند باشد؟ گفتم: پنجاه هزاردرم
~~.
# ~~گفت بر تو ظلم کردهایم و انصاف نداده 14 . این جماعت را که اثر15 خدمت
# ~~ایشان در جاه و مال عارضی ظاهرمیشود[ و محافظت و محارست ایشان برحرم
# ~~و خدم ومواشی و حواشی است ]16 هریک را17 ms618 پاتصد هزار درم" (و هزارهزار
# ~~درم)19 اقطاع ومواجب باشد ، وترا که بعد فضل الله تعالی سبب احیاء من
# ~~بودهای12 و حیات نو و زندگی تازه به وجود تو یافتهام این قدر که می
~~گویی
# ~~کجا روا باشد)22 ؟ پس بفرمود تا اقطاع من24 هزار هزار درم کنند . گفتم
~~:
# ~~با امیر المؤمنین مرا اقطاع نمی باید اما اگر امیر المؤمنین در حق
~~بندهآ خود4
# ~~لطفی خواهد فرمود)25 صلهای فرماید چندانکه ضیاعی بخرم26 که مایحتاج من
# ~~از آنجا27 حاصل شود28 . وکلا ومتصرفان29 را بفرمود تا ضیاعی30 طلب
~~کردند PageV02P1026
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0473.png)

# ~~و صاحب مخزن را بفرمود1 تا آنچه (به جهت ثمن) 2 باید بدهد ، و به سبب3
# ~~معاونت وممدد او 4 از هبات و صلات که ارزانی میداشت چندان ضیاع بخریدم
# ~~که هزار هزار دینار حاصل آنست5 و تمامت ضیاع من امروز املاک است و هیچ
# ~~اقطاع نیست .
# فصل - و در این حکایت فایده آن است که چون حادثهای6 حادث گشت و
# ~~واقعهای نازل7 شد در دفع آن حادثه ( و رفع آن نازله)8 هرجد و جهد که
~~ممکن
# ~~باشد به جای باید9 آورد و هر دوا ومعالجت که دست دهد بباید10 کرد ،
~~اگرمفید
# ~~باشد فبها ونعم11 ، و الا خود تسلیم و تفویض به جای خود12 است و ممتنع
~~و
# ~~منعذر نمی گردد .
# دوم13 - آنکه هبات وصلات ومواجب و اقطاع به خدم وخواص پادشاه14
# ~~باید که فراخور اهلیت و لایق خدمت هریک بود تا حرص اولیای دولت براقدام
# ~~به خدمات پسندیده بیفزاید و اهتزاز ایشان در احراز مراتب عالیه زیادت
~~گردد و
# ~~مناصب و مواهب درمصب استحقاق ومصارف وجوب بود چنانکه هارون الرشید
# ~~در حق جبریل15 بن بختیشوع7 فرمود ، و این ابیات (موافق این معنی
~~است)17.
# العزبیة :
# خیر اللخائر ما تعطیه18 مقتسمأ
### | علی حقوق الآعادی و الآخالاه
# و شرها ما علی لبس تفرقنه19
### | و فیه تخبط20 خبطا21 مثل 22 عشواه
# فاقسم بداک علی قدر الحقوق لهم
### | وارع السویت فی منع و اعطاه
### | PageV02P1027
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V02_0474.png)

# ~~الفارسیة ms619 :
# ~~بهر خدمت شهان چو مردم را
### | سوی در گاه خویش راه دهند
# ~~هر کسی را به قدر استحقاق
### | نعمت و قرب و(مال وجاه)1 دهند
# ~~دوست را لطف جان فزا2 آرند
### | خصم را تیغ عمر کاه دهند
# ~~گه به تعزیر3 خفته گردانند
### | گه به تعریک انتباه دهند
# # جام الطاف خود %~% مدام بود
### | شربت غصه گاه گاه دهند
# ~~آن زر کهربا صفت هر چند
### | به خران بیشتر ز کاه دهند
# ~~لیکن از  دانش   هنرمندان
### | زینت ملک و زیب گاه دهند
# # پایهآ هر کسی چو %~% بشناستد
### | لایق %~% آنش دستگاه دهند
# ~~در وزارت دهند این را دست
### | بایهآ %~% آن به پایگاه دهند
# ~~تا بود مال و گاه و جای به جای
### | مال و مالش به جایگاه دهند
# ~~مال بخشند لایق خدمت
### | مالش اندر خور گناه دهند .

PageV02P1028



# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0021.png)

# الباب الحادی عشر
# من امتحن من1 لصوص بسرق او قطع فعوض من الاوجاع2
# والخلف2 باجمل4 صنح
### | باب یازدهم
# ~~ردر]5 حکایت6 جماعتی که به استیلای لصوص [و سراق]7 و قطاع
# ~~طریق8 مغلوب گشتند و اموال ومواشی ایشان منهوب9 وملوب شد و بعداز آن
# ~~یه لطف و صنع10 باری تعالی وکمال مرحمت اوخلاص یافتند.
# ~~الحکایة الاولی من الباب الحادی عشر11 - دعبل بن علی الخزاعی الشاعر
~~گوید:
# ~~چون در12 مرثیهآ آل پیغامبر13- علیه السلام" - قصیدهای1 بگفتم (که
~~مطلعش این
# ~~است)16:
# # مدارس آیات خلت من للاوة %~% ومهبط وحی موحش العرصات PageV03P1029
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0022.png)

# [الترجمه]1:
# جایگاه خواندن وحی از تلاوت خالی است
# مهبط قر آن زخلوت وحشت آبادی شدهاست2
# در آن وقت3 علی بن موسی الرضا به خراسان بود و مأمون اورا ولتی عهد
# ~~خویش گردانیده بود، و من این قصیده بر گرفتم و به خراسان به نزدیک علی
~~بن
# ~~موسی الرضا رفتم وقصیده بر وی خواندم ، اورا به غایت4 خوش آمد و
~~تحسینها
# ~~کرد5 و گفت: باید که6 تامن نفرمایم برهیچکس نخوانی. وچون7 خبر8 به
~~مأمون
# ~~رسید مرا بخواند وفرمود9که «مدارس آیات ..0» برخوان . من اباکردم [و]
# ~~گفتم : نمیدانم12 . غلامی را فرمود که ms620 اباالحسن علی بن13 موسی را14
~~آواز
# ~~ده15. درحال علی بن موسی16 حاضرشد. مأمون گفت: یا اباالحسن2 دعبل رااز
# ~~«مدارس آیات...» پرسیدم، گفت نمیدانم. ابوالحسن18 درمن نگریست19 و گفت:
# ~~برخوان یا دعبل20! من آغازکردم و21تمامت22 قصیده برخواندم22 و مأمون
~~بر2
# ~~انکار و ابا25 که کرده بودم هیچ اعتراض نفرمود26 وذکر آن نکرد26، وچون
~~بدین
# ~~بیت رسیدم که گفتهام: العربیة28
# وآل29 رسول الله هلب30 رقابهم %~% زیاد غلظ 21 القصرات32 PageV03P1030
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0023.png)

# الترجمه:
# گردن آل پیمبر شد ز باریکی چو موی
### | فربه و استبر2 گشته گردن آل زیاد
# گفت : گوارنده نبود ایشان را آن نعمت . و من قصیده را تمامت2 بر
# ~~خواندم ، مرا پنجاه هزار درم4 صله5 (ارزانیداشت)6. وابوالحسن علی بن
~~موسی
# ~~نیز نزدیک پنجاه هزار درم فرمود8. ومن علی بن موسی راگفتم: التماس من
~~آن
# ~~است که پیرهنی که بهتن مبارک شما رسیده باشد تشریف فرمایی تا در حال
~~حیات10
# ~~بدان تبرک مینمایم و روز وفات11 مرا از آن کفن سازند، باشد12 که در
~~حمایت آن
# ~~از عذاب خدای - تعالی13 ایمن شوم . اولطف فرمود و پیراهنی (که آنرا
~~بسیار
# ~~پوشیده بود و کهنه شده)14 به من داد و منشفهای15 که در16وقت غسل 17 تن
~~خود
# ~~بدان خشک کردی18 نیز19 به من داد ، و ذوالریاستین صلهای نیکو بخشید20 و
# ~~اسبی21 بهغایت22خوب به من داد. و23 روزی بااو برنشسته بودم24، (وباران
~~آغاز
# ~~کرد)25، و وی26 بارانیی27 (به غایت خوب)28 پوشیده بود ، به من داد و
~~دیگری
# ~~خواست و در پوشید2 واز آن حضرت مرضی الاثرو مقضی الوطر بعد از
~~PageV03P1031
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0024.png)

# ~~اجازت به جانب عراق مراجعت کردم ، ودر نواحی عراق کردانی که ایشانرا
# ~~ماریجان1 خوانند و دربعضی از ممرات کمین کرده بودند (قافله2 را بزدند و
# ~~تمامت3)2 آنچه درقافله بود از (صامت وناطق)5 و(قماشه ومواشی)7 ببردند8،
~~و
# ~~(مرا بیرون از کهنهای9 که پوشیده بودم)10 (از آن همه11 نعمت که بامن
~~بود)2
# ~~هیچ13 نماند، و14 متأسف و محزون در15 گوشهای بنشستم" واندوه وحسرت من
# ~~برفوات ms621 آن ثروت17 ومال چندان نبود که بر19جامهآ علی بن موسی
~~الرضا1-(رضی
# ~~الله عنه)20. درائتای این محنت ناگاه کردی21 از آن کردان برمن بگذشت بر
~~آن
# ~~اسبی22 که23 ذوالریاستین مرا24 بخشیده بود برنشسته25 و آن بارانی که
~~او24
# ~~تشریف داده بود27 پوشیده28، و این29 قصیده که1 من گفته بودم31(که22:
~~مدارس
# ~~آیات دخلت من تلاوة»33) میخواند ومی گریست ، و"1 من از آن حال تعجب
# ~~نمودم که25 در شعار دزدان روایت اشعار کند و (درزی راهزنان)*2
~~برمظلومان
# ~~ترحتم نماید وبرهیات خوارج دم تشیع زند. باخود گفتم: مرا22 دست
~~دردامن28
# ~~او باید39 زد، باشد که دست از آستین مروت بیرون کند، و اگر دیگر اموال
~~که PageV03P1032
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0025.png)

# ~~بردهاند با من نرسد پیراهن ومنشفهآ علی بن موسی الرضا1 بامن دهند1 ،
~~واین
# ~~طمع در طبیعت3 من مستحکم گشت واین امید در ضمیر من راسخ شد و بر آن
# ~~باعث آمد که گفتم : یاسیدی این شعر که میخوانی انشای کدام شاعر و ابداع
# ~~کدام ساحراست؟ گفت: ترا بااین چکار و2 سؤال (برانواع این فضائل)درچنین
# ~~مقام6 از چو تویی چهلایق است؟ گفتم: مرا در7 این نظم حکایتی است8
~~(وازاین
# ~~قصیده مقصودی)1. چون تو از منشی اعلام کنی من (با تو)16 آن سبب تقریر
# ~~کنم. گفت : این قصیده را12 منشی خود13 مشهورتر از آن است که [محتاج]4
# ~~تعریفی باشد15. گفتم : اگرچه چنان است اما شما16 تعیین فرمایید17. گفت
~~:
# ~~شاعر آل محمد و مداح18 خاندان نبوت19 دعبل بن علی الخزاعی20- جزاه الله
# ~~خیرا. گفتم: دعبل (بن علی الخزاعی)21 منم واین قصیده22آ من است. گفت :
~~چه
# ~~می گویی؟ گفتم: من به نزدیک اهل قافله23 مشهورتر از آنم که درتعریف
~~خویش4
# ~~تخلیطی توانم کرد ، اگر در سخن من شبهتی25 است26 از ایشان بباید پرسید.
# ~~گفت: لاجرم یک رشته تاب از این قافله ضایع نشود (ودر27 اموال این قافله
~~هیچکس
# ~~تصر ف نکند)28، ومنادی فرمود که هر که چیزی برده19 است ازناطق وصامت30
# ~~واقمشه ومواشی وسایر اموال ازکم وبیش واندک وبسیار هرچه31 دردست ms622 اوست
~~PageV03P1033
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0026.png)

# ~~از آن1 اهل قافله باید که در حال2 به تمامت3 به4 ایشان رساند5. چون6
~~قطاع
# ~~طریق7 و لصوص8 منادی بشنیدند9 تمامت اموال اهل قافله (وهرچه از آن من
~~برده
# ~~بودند10) باز11 رسانیدند12 تا به حتدی که هیچکس13 را14 زانوبند شتری5ا
~~ضایع
# ~~نشد وجمعی16(از17 ابطال18 رجال برای19)20 بدرقه معیتن گردانید21 (تامرا
~~و)22
# ~~اهل قافله را (با سر هم وجملتهم23 به مأمن رسانیدند)24.
# فصل - و این حکایت رسم شهادت25 به اقامت میرساند بر آن جمله که
# ~~غرربدایع کلام ودرر روایع26 نظم ونثر در(سرا وضرا)27 ونعمت وبلوی28 و
# ~~بدو وحضر و اقامت و سفر مبدع را از حوادث مجیر و منشی را از29 وقایع
# ~~دستگیر باشد. وجایی که عدت30 وذخایر31 واموال منهوب گردد وعدد عشایر و
# ~~رجال روی درنقصان آرد32 و مدت33 ایام نعمت منقضی شود و مدد اعوان دولت
# ~~منقطع گردد، فضل وکنراعتصام راحبلی متین والتجا را حصنی حصین باشد
~~چنانکه
# ~~دعبل بن علی الخزاعی را در آن حالت که نظام اتساق امور میسر گشت روایت
# ~~(آن نظم)34 بود، واین ابیات اشارتی35 بدین معنی می کند:
### | 1- مجاوت : PageV03P1034
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0027.png)

# العر بیة
# # روالع نظم المفلقین و نثرهم %~% یجیرهم فی الناثآبات عن الأذی
# # وینجیهم2 ذلا یفید ثراهم %~% ویطفی3 فی قلب العدی شعل الجذی4
# # فعرض الفتی خیر له من عروضه %~% اری العرض عیناوالعروض بهاهالقذی6
# الفارسیة:
# # فضل اندوزو علم حاصل کن %~% کاین دو سرمایهآ نکونامی است
# # سخن آبدار را آبی7 است %~% که ازوزرع خرمی نامی است
# # کامرانی نتیجهٔ‌ فضل است %~% جهل اصل خمول وناکامی است
# # نان مرد از هنر شود پخته %~% بی هنرماندن تو از خامی است
# # (در همه موضعی سخن هنر است %~% از ممد محنتی هنر حامی است
# # فضل چون حامیتو گشت چه باک %~% ز انکه سامی8 است اصل یاحامی9 است
# # گرچه حامی10 نسب بود فاضل %~% هر کجاهستمنصبش سامی11است
# # عاشق فضل شدخردگویی %~% فضل چون ویسه وخردرامی است)2
# # صید اقبال آرد اندر شست13 %~% هر که از شست دانشی رامیاست
# ~~الحکایة الثانیة من الباب ms623 الحادی عشر حارثی14 شاعر چنین حکایت کند که
# ~~در بعضی [از]15 سفرها در میان قافلهٔ‌ انبوه به کوهپایهای16 رسیدیم17 و
~~ابن سباب
# ~~الکردی18 بیرون آمد وکاروان را19 با یکسو برد وتمامت اموال ازاهل قافله
~~باز PageV03P1035
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0028.png)

# ~~گرفت. دراثنای آن گیرو دار وقبض و اطلاق چون زعیم القوم و رئیس الطائفه
~~او
# ~~را میدیدم وحل وعقد وقبض وبسط برموجب امرونهی او میرفت؛ احوال او1
# ~~مطالعه می کردم واقوال اورا مستمع می بودم، حرکات وسکنات والفاظ و
~~کلمات
# ~~اوبرادب نفس ودرس وکرم عرض وحسب دلالت می کرد. و چون بااودرسخن
# ~~اآمدم وبه غور حال [او]3 فرورفتم مردی فاضل وهنرمند یافتم، ازهرنوعی
~~باخبر4،
# ~~شعاربسیار روایت می کرد وبرغوامض لغت واصل وفرع واستعارت و[مجازات]5
# ~~وقوف تمام داشت واز بحور اعراب وعروض وامثال آن حظ وافرحاصل کرده
# ~~بود، مرا طمع آنافتاد که ازراه جنسیت و مساهمت درفتن6 ادب درحسق من
~~لطفی
# ~~فرماید. ودرحال چند بیت(که7 به)8 طریق ارتجال انشاکردم درمدح وی
~~(براو)1
# ~~خواندم. گفت : مرا معلوم نیست که این10 گفته (ازآن)11 تست ، وقافیه و2
# ~~وزنی اقتراح کرد وگفت: بدین13 جمله نظمی انشاکن، (اگرراست می گویی)14.
# ~~من درحال15 سه بیت بر آن وزن وقافیه انشاکردم چنانکه نزدیک او پسندیده
~~آمد.
# ~~وازمن]16 پرسید که ازتوچه بردهاند؟17 آنچه از آن من بود واز آن
~~دورفیق18 که
# ~~(درحق)19 ایشان عنایت داشتم مقرر20 کردم، فرمود (که21 در حال)22 (با
~~نزدیک
# ~~من آوردند)23 و24 کیسهای25 (از آن)26 تجار27 که هزار درم (در وی)28 بود
~~بر-
# ~~گرفت و به من داد. (او را)29 بر آن مکرمت35 مدح وثناگفتم (و شکر
~~گزاردم)1 PageV03P1036
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0029.png)

# ~~وکیسه با1 پیش اونهادم وازقبول آن استعفاآخواستم. او الحاح کرد وچون3
~~من
# ~~بر رد اصرار نمودم او از موجب اصرار برر د سؤال کرد . من هرنوع عذر
# ~~می گفتم6، اورا دلپذیرنیامد و" الزام فرمود که البته آنچه ترا بر آن8
~~باعث است
# ~~به راستی9 تقریر باید کرد . من چون10 جز راستی چاره11 ندانستم اول
~~زینهار12
# ~~خواستم وگفتم: بدان شرط ms624 مصدوقهآ حال تقریر کنم که13 از مؤاخذت14 و عتاب
# ~~ایمن باشم. گفت: لاتثریب علیک15 . من16 گفتم: به سبب آن17 قبول نمی کنم
~~که
# ~~ترا مالک این مال نمیدانم وتصرف18 واعطای تو در آن19 جایز نمیشمارم20
~~که
# ~~در21 این22 زمان23 ازمردمان به غصب وظلم قبض کردهای. گفت: آنچه جاحظ در
# ~~کتاب لصوص از بعضی ازایشان (روایت می کند)24 نخواندهای [که]25می گوید:
# ~~چون ولات و خلفا استخراج زکات به دست عمال صدقات از تجار اسقاط
# ~~کردند و ادای حقوق اموال بدیشان مفوض گردانیدند و به اختیار ایشان باز
# ~~گذاشتند نفوس خسیسهآ ایشان برایتاء26 آن فرض مساعدت ننمود و بخل وحرص
# ~~در آن باعث آمد که خیانت کردند و شرایط امانت در ادای زکات نگاه
~~نداشتند، و
# ~~چندین ساله زکات برهریک ازایشان جمع شد27 و اموال ایشان به اختلاط حقوق
# ~~فقرا مستهلک گشت، و دزدانو راهزنان درویشان بودند28، وچون تجار ازایشان
# ~~منع کردند و بهخوشدلی ندادند ایشان را مباح گشت کرها وجبرا حقوق خود
~~PageV03P1037
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0030.png)

# ~~قبض کردن، پس ما آنچه از ایشان گرفتهایم حتق ماست و ایشان به منع غاصب
~~و
# ~~ظالم بودهاند. گفتم: راست است جاحظ1 این گفته است اما ترا از2 کجا
~~معلوم
# ~~شد که این جماعت بعینهم از آن جملهاند که اموال ایشان به منع زکات
~~مستهلک
# ~~است؟ گفت: همین لحظه ایشان را حاضر کنم3 وبه دلیل روشن و برهان قاطع
# ~~صدق این حدیث2 معین و دلیل این دعوی5 مبرهن گردانم. پس بفرمود تا تجار
# ~~را حاضر کردند. یکی راازایشان پرسید6 چندگاه است تابرین مال (که از تو
~~بستدند)7
# ~~تجارتمی کنی؟ گفت: چندین سال،ومدتی8 مدیدرانام برد. گفت: زکات مال9
~~چگونه
# ~~دادهای10 و به کهدادهای11 وشرائط12 زکات (وو جوب آن)13 چیست و
~~اداچگونهمیباید
# ~~کرد وبرهرجنس از مال (چند واجب میشود)14؟ آن مرد جواب پریشان و سخن
# ~~نامنتظم15 ونامعلوم آغاز کرد16 وبدان مانست که اورافرضیت زکات معلوم
~~نبود (تابه
# ~~کیفیت وجوبو اداچهرسد)17 . پس دیگری را حاضر گردانید18 و19 گفت : اگر
~~ترا ms625
# ~~سیصد درم نقره20 و ده دینار زرباشد زکات آن21 مال22 چگونه جدا23 کنی
~~(وبه چه
# ~~منوال اداکنی)24؟ آن شخص نیز ازجواب فروماند و کم و بیش نطق (نتوانست
# ~~زد)25. دیگریرا پرسید26 اگرباتو متاع تجارت وعروض بازرگانی باشد وبعضی
# ~~زر و دراهم نقد27 بردو شخص دین بود : یکی ملی28 و موسر1 ویکی فتیر و
# ~~معسر31 و (حولان حول)32 حاصل آید، زکات33 این اموال چگونه بیرون کنی؟

PageV03P1038

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0031.png)

# ~~او نیز (چون دیگران)1 درجواب متحیر شد واز اصل وفروع2 این مسائل3 خبر
# ~~نداشت ، وعلی هذا هر که را از این طایفه از زکات و کیفیت وجوب و ادای
~~آن
# ~~پرسید هزار بار از دیگری3 نادانتر بود. پس روی به من کرد وگفت : ترا
~~به6
# ~~صدق حکایت جاحظ معلوم شد ودانستی که این طایفه درعمرخویش یک درمزکات
# ~~ندادهاند. اکنون کیسه بستان که مااین (صلت7 وهبت8)9 ازحق خویش میدهیم .
# ~~من کیسه (قبول کردم)11 و او قافله را12 باهرچه داشتند13 براند وجمعی را
~~بامن14
# ~~ویاران من بفرستاد تا مارا به مأمن رساندند.
# فصل - ودراین حکایت دوفایده حاصل میشود:
# یکی- دانستن شومی قلت مبالات مرد به ادای فرایض وواجبات یزدانی
# ~~ووخامت عواقب تکاسل وتساهل درمحل مطاوعتوانقیاد اوامر ربتانی واعتبار
# ~~گرفتن از حال [آن]15 تجار که اگر درترک ادای آن محقر که از نصاب نصیب
# ~~فقمراست جسارت ننمودندی بدان خسارت مبتلا نگشتندی . و این ابیات اشارتی
# ~~بدین معنی می کند:   العربیة
# من لم یزک16 المال لایزکوبه %~% عند التفاخر ان یزگی ذاته
# واری الزکی من الرذاثل موسرا %~% ازکی باعطاء الزکات صفاته
# من لم یطع رب الوری فی امره %~% لایرجون عن العذاب نجاته
# [الفارسیة]17
# در ادای فرض باش اندر همه وقتی بجد
### | زانکه باشد نا مبارک درفرایض کاهلی PageV03P1039
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0032.png)

# ~~کاهلت از کاهلی گردد گرانبار از گناه
### | کاهلی اندر عبادت چیست؟ عین1 جاهلی
# ~~جاهلی باشد تکاسل کردن اثدر امرحق
### | برمگیر از[خود]ا عقال (شرع ودین2) گر3 عاقلی
# ~~عاقل آن باشد که طبعش بند گی راقابل4 است
### | یابی اقبال از قبول ار ms626 این سخن را قابلی
# ~~قابل حق شو به معنی وز بطالت دور باش
### | در حقیقت چون بطالت هست عین باطلی
# دوم - وقوف یافتن برعظم منفعت علم ودانش5و6بزرگی درجهآ فضل وهنر،
# ~~که7 مجرد علم اگربه عمل مقرون گردد8 دردین ودنیا ظهیر ونصیر و دراولی و
# ~~اخری پایمرد ودستگیرباشد، چه آن طایفهآ تجاررا با آنکه بخل وضنت10 باعث
# ~~آمدتاحق خدای11- تعالی12- از مال13 اخراج نکردند، اگر به کیفیتادا و
~~کمیت
# ~~و جوب عالم بودندی124 و از عهدهآ جواب به15 صواب بیرون آمدندی ممکن
# ~~بودی کهاز آنورطه خلاص یافتندی وموروث ومکتسب مسلوب ومنهوبنگشتی16،
# ~~واگر نی باری جهل ایشان حجت آن ظلمه وموجب رخصت آن ظلم نبودی ،
# ~~ودر2 این ابیات شمه ای18 از19 این معانی20 (مثبت است)21: PageV03P1040
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0033.png)

# مععصعس معم سحتعه
# ~~یاپ یازدهم
### | 
### | شعر
# # العلم فی نفه زین و منقبة %~% و فی الشداهد للممنو2 معوان
# # یکقیک علمک ردع اذنطقت به2 %~% و ان4 یفتک علی مارمت اعوان
# # ولو عملت5 بما علمت مجتنیاء %~% فذاک فضل من المولی و رضوان
# ~~ترچمه2 :
# ~~علم ، عالم را بود در هر دو عالم دستگیر
# جهل جاهل را کند در هر دو گیتی پایمال
# ~~صرف کن مال وکمال ذات8 حاصل کن ز علم
# مال خود حاصل شود چون درهنر باشد کمال
# ~~یادگار مصطفی و آدم و عیسی است علم
# مرد ریگ قیصر و(قارون وفرعون)1است مال
# ~~(چاه کان نیود ز دانش در حقیقت هست چاه
# چاه با دانش بر عاقل بود چاه و جمال:
# ~~جهل همچون سایه بینور است درهر زاویه
# علم خورشیدی است نورانی ولیکن بیزوال
# ~~صدر آنرا نیست کو دارد مثال از هر کسی
# لایق صدر آن بود کاندر هنر شد بی مثال)
# ~~[بی مثال اندر هنر شو تازنند از تو مثل
# بی مثالی11 جمله خلقانت نمایند امتثال12
### | 11 PageV03P1041
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0034.png)

# الحکایة الثالثه من الباب الحادی عشر - مؤلف کتاب گوید که1 پدر من القاضی
# ~~ابوالقاسم التنوخی حکایت کرد2 که قضای کرخ بغداد مدتها بهمن مفتوض بود
# ~~و از اهل آن موضع مرا3 ms627 خدمتکاری بود4 که بوابی کردی؛ وپسری داشت در
# ~~حد5 دهسالگی، و آن پسر6 به نزدیک7 من بسیار آمدی8 و بهسبب9 آنکه پسر کی
# ~~زیرک بود وسبکروح وخوش سخن و متناسب10 حرکت با غلامان مزاح و لعب11
# ~~کردی و مرا حرکات او خوش آمدی و اورا گستاخ داشتمی و با او (مبرت و)2
# ~~نیکویی کردمی. و بعد از مدتی مرا ازآن قضا معزول و از آن عمل مصروف
# ~~گردانیدند و از آن موضع باوطن خویش13 آمدم14. و مدتیمدید براین بگذشت
# ~~و در آن مدت از آن بواب و پسر او هیچ خبر نشنیدم تا آنگاه که
~~ابوعبدالله
# ~~البریدی15 مرا به رسالت به نزدیک ابوبکر16 رازی17 فرستاد و او را به
~~حدود18
# ~~دیر عاقول دریافتم و از آنجا با واسط مراجعت کردم. و پیش از آن به
~~وقترفتن
# ~~با من گفته بودند که درراه نیک احتیاط فرمای که دزدی برراه است19 که او
~~را کرخی
# ~~میخوانند20 وتا بدرقهای بزرگ نباشد با او مقاومت ممکن نیست. و من چون
# ~~به طالع سعد واختیار نیکو بیرون آمده بودم، بنابر تحویل سال که به
~~احتیاط تمام
# ~~استخراج کرده بودند ونظر کو کب واتصالهای مسعود آن اقتضا می کرد که در
# ~~آن سال خصوصا در آن سفر جز خیروخوبی نباشد، بر آن21 اعتماد کردم و بدان
~~PageV03P1042
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0035.png)

# ~~سخن التفات نکردم1 و در زمین حق تعالی2- از آن3 حادثات4 و(مکاره دیگر)5
# ~~نگاه داشت. وچونباز گشتم در موضعی که مضیقی بود و ازعمارات6 دور، مقدار
# ~~صد مرد تمام سلاح درکشتیها راهما بگرفتند . ومابا7 غلامانتیرانداز8
~~بودند (و
# ~~جنگ آغاز کردند، و من)9 چون در عتدت10 وشوکت ایشان نگاه کردم دانستم
# ~~که با ایشان بدین عدت وقوت که ما11 داریم مقاومت ممکن نباشد . من
~~غلامان
# ~~را از چنگ کردن منع کردم و سلاحهای12 ایشان بستدم و در آب انداختم13، و
# ~~به قضارضا دادم وقدر را به استسلام وانقیادتلقی نمودم، ومع هذا درطالع
~~تفکتر
# ~~می کردم، والبته دلیل آنکه موجب14 قطع ms628 وپریشانی باشد ندیدم15 و از آن
~~حالت
# ~~تعجب مینمودم16. و من در کشتی بزرگ (در میان)17 نشسته بودم و براطراف
# ~~و حوالی من مردمان را به تیغ (زخم می کردند)18 و اموال وقماشات [مردم]9
# ~~میربودند20، تا درا ثنای آن حالت کشتییی از آن کشتیهای دزدان که مهتر
~~قوم21
# ~~در آن کشتی22 بودبه23 نزدیک من24 راندند25، وسیدالقوم26 تنها (از آن
~~کشتی)22
# ~~به28 کشتی من در آمد و ساعتی نیک در من تأمل کرد و نا گاه در دست و پای
# ~~من افتاد وبه تو اضع تمام دست من بوسیدن گرفت. و اوبر29 عادت قطاع -
# ~~الطریق روی بربسته بود ومن او را نمی شناختم، و در میان2 تملق و تواضع
~~که31
# ~~می نمود پرسید کهمرا میدانی؟ گفتم: نه32. گفت: من (بندهو)23 بندهزادهآ
~~توام، پسر PageV03P1043
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0036.png)

# ~~فلان کرخی که بواب تو بود و درحجر تربیت تو نشو و نمایافتهام و در
~~سایهآ
# ~~لطف وشفقت تو پرورده شده، و هرگز2 عاطفتی و مرحمتی که3 در حق من می-
# ~~فرمودهای4 (واکرام واعزازی5 کهارزانی میداشتهای)6 فراموشم2 نشود. من
~~چون
# ~~در وی نگاه کردم خلقت و هیأت همان بود، الا آنکه موی روی8 زیادت شده
# ~~بود و بدان وجه صورت متغیر گشته. گفتم: ای پسربدین حال9 چگونه افتادهای
# ~~و این کار چرا اختیار کردهای11؟ گفت: چون به حد بلوغ رسیدم12، ایزد-
~~تعالی
# ~~قوت جسم و جرأت دل ارزانی داشته13 بود وبیرون از14 آداب سلاح15 و
~~استعمال
# ~~آن کاری نمیدانستم، به بغداد رفتم و خود را بر16 دیوان عرضه دادم17
~~ومواجب
# ~~التماس کردم18، قبول نکردند وحق شجاعت من19 مرعی نداشتند؛ و این جماعت
# ~~جوانان به من مضاف گشتند، و20 به ضرورت دراین حادثه افتادم.
~~واگرپادشاهان
# ~~انصاف من بدادندی وحق شجاعت ومردانگی من مهمل نگذاشتندی نه من در
# ~~این وبال افتادمی و نه مردمان را این حال مشاهده بایستی کرد. پس از من
~~سؤال
# ~~کرد که ازخاصهآ توچه بردهاند؟ من گفتم: هنوز دست تطاوتل ایشان به اموال
~~و
# ~~حواشی من ms629 نرسیده است. گفت: از این جماعت رفقا21 درحق که22 عنایتداری
# ~~تا درحمایت توبه سلامت بماند23؟ گفتم: همه که با من انددریک درجهاند و
~~بهمن
# ~~یک نسبت دارند، اگر این انعام و24 اهتمام تام25 باشد نیکوتر26 بود.
~~گفت: آنچه PageV03P1044
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0037.png)

# ~~تااین غایت بردهاند ومقاسمت2 کرده، ازاین قوم (دشوار استرداد)2 توان
~~کرد،
# ~~اما3 آنچه باقیاست متعر ض نشوند4. وفومود تادست تعدی کوتاه کردندو جمعی
# ~~را باما بفرستاد5 تا6 به مأمن رسانیدند.
# فصل- واین حکایت حجت ظظهر و دلیل7 بلهر8 است بر حسن خاتمت
# ~~نکوکاری9 ولطف10 وثموهآ دلداری، ومعلوم ومحقق میشود که احسان باهر که
# ~~کنی عاقبت فایدهآ آن باتو راجع گردد، وتخم کرم درهرزمین که کاری [از]11
~~ریع
# ~~آن بوخورداری هم تراباشد. واین ابیات12 به13 این معانی مناسب14
~~مینماید15:
# العربیة16
# # عاون جمیع البرایا فی مآربهم %~% وکن علی البر و الاحسان معوانا
# # و اعتد ملاطفة الا حسرار قاطبة %~% واجنب عن العنف فی قولوانهافا
# # لکن لدی کل من یلقاک محترما17 %~% وتلق من18کل من یعرفک احسانا
# الفار سیة :
# # هر که با مردمان کند عادت %~% شیوهآ لطف و رسم دلداری
# # نه ز پای بلا خورد آسیب %~% نه زدست ستم کشد خواری
# # هیچ خصلت بهنزد عاقل نیست %~% به ز دلداری و کم آزاری
# # نیست در عالم عمل تخمی %~% به برومندی19 نکوکاری
# # [کاری(ازوی)20 نهال لطف ودهد %~% بر نیکویی2 ار نکوکاری]2 PageV03P1045
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0038.png)

# العکایة الرابعة من الباب الحادی عثر- در13خادم2 ، مولای علی بن3 مقله
~~گوید:
# ~~چون امیر المؤمنین المتقی به رقه4 آمد وزیر او علی بن محمد بن علی مقله
# ~~بااوبود، به من نوشت5 تا به حضرت حاضرشوم6. من مثال را به امتثال تلقی
~~کردم
# ~~وزمرهای انبوه [ازاسباب وزیر واسباب خلیفه]2 بامن جمع شدند، وچون به
~~هیت
# ~~رسیدیم8 عامل هیت جماعتی9را به اسم10 بدرقه باما بفرستاد وقریب11 دویست
~~مرد
# ~~تمام سلاح فراهم آمدیم. چون12 دوسه روزه13 راه دربادیه برفتیم14 نماز
~~پیشین5،
# ~~جهت استراحتنزول کرده بودیم. ناگاه صدجمازه برسیدند16 برهریک دومرد با
# ~~سلاح، وبه نزدیک ما17 فروآمدند و (شتران18 را بخوابانیدند)19 ms630 وزانوها
~~ببستند
# ~~وتیغها برهنه کردند20 و روی بهما آوردند21. آن کس که مهتر ایشان بود
~~آواز داد
# ~~که ای اهل قافاه22 درخون خویش سعی مکنید، وتیغ (ازنیام بر)23 مکشید
~~وتیر4
# ~~در کمان منهید که هر که سلاحی برهنه کند (وتیری بیندازد بههمه حال)25
~~خون او
# ~~ریخته شود، و هر که26 به تسلیم و انقیاد27 مطاوعت نماید درضمان سلامت و
~~پناه
# ~~عافیت بماند. مردمان چوناین28 منادیبشنیدند همه را29 دست وپایها3 از
~~کاربرفت
# ~~وهیچ کس برقوتی31 اقدام ننمودند32، و33 اعراب در34 آمدند وما را
~~بگرفتند و
# ~~ببستند و25 در آفتاب انداختند26 و مالها را37 قسمت کردند. ومن38 خود را
~~برهنه PageV03P1046
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0039.png)

# ~~دیدم در آفتابافکنده2، نه جامهای که حرارت خورشید [را]2 دفع کند1 ونه
~~مر کبی
# ~~که4 به استظهار اوخلاص توان یافت. (دل برهلاک نهادم)5 وامید از حیات بر
~~گرفتم6،
# ~~ودراثنای آن حال وغلوای آن حادثه بودم که چشمم بردستارچهآ خود2 افتاد
~~که در
# ~~میان قماشات من بود وانگشتری با8 نگین9 عقیق10 به غایت خوب و آبدار (از
~~آن
# ~~من در11 آنجا بود)12 و بهوقتقسمت13 آن دستارچه ازغایتخردی از ایشان
~~بیفتاده14
# ~~بود. من دستارچه یر گرفتم و به سبب آن دری از درهای تدبیر (که مفضی
~~باشد
# ~~به خلاص)15 برمن گشاده شد، و آن عقیقرا درمیان پنبه نهادم وبه مهترقوم
~~آوردم
# ~~و گفتم: کثرتو16 وثروت و عظم مالی که از من گرفته ای ظاهراست و از شر ح
~~مستغنی؛
# ~~اماچه گوئی17 درهدیهای که منفعت آن اضعاف این اموال18 باشد که احراز
~~کرده ای9
# ~~وچگونهای20 باتحفهای که ثمرهآ آن ده توی21 این مایه بود که به دست
~~آوردهای22؟.
# ~~ومع هذا از شبهت غضب وریبت نهب مبرا و منزه بود، وچون23 به طوع ورضا
# ~~بدین خدمت قیام خواهم نمود [استمتا ع]24 بدان [اموال ترا چون ارزاق
~~طیبه و
# ~~اکساب طاهرهٔ‌ مرا تبه25 حلال مهنا و مطیب باشد بدان]25 شرط26که مرا
~~امان
# ~~دهیو27 چهارپایی که بروی28 نشینم و مطهرهای آب ومقداری زاد که کفایت
~~باشد، ms631
# ~~و بدرقهای29 که مرادرضمان35 امان بهمأمن رساندارزانیداری. [آن]241 جمله
~~قیول PageV03P1047
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0040.png)

# ~~کرد وبه ایمان ومواثیق مؤکد گردانید. من انگشتری بدو نمودم و نگینش در
~~مقابل
# ~~آفتاب بداشتم ودر1شعاع خورشید به غایت (آبدار ورخشنده)2 نمود6. اعرابی
# ~~چیزی دید که هر گز تدیده بود ودر چشم ودل او موقعی تمام یافت. مرا
~~فرمود که
# ~~[پوشیده دارو]4 قدروقیمت واثر ومنفعت اوبیان5 کن. گفتم: این انگشتری
~~خلافت
# ~~است ونگین اویاقوت احمر که خلفارا6 از آبا واجداد میراث (رسیده است)2،
~~و
# ~~هر که برتخت خلافت نشیند8 این درانگشت کند، و این انگشتری را جبل
# ~~خوانند که امرخلافت بیاین11 نافذ نباشد، تااین غایت در12 بغداد در
~~خزینهآ نهان13
# ~~بود، مرا فرمود تا بهنزدیک اوبرم2 ، چون این دولت ترا روزی بود صلاح15
~~آن
# ~~است که انگشتری پنهان داری وبهشام به جبیله16 وقبیلهآ خویش بری، ومن17
~~چون
# ~~به نزدیک امیرالمؤمنین رسم حال بااوشرح دهم ونشان تو وقبیلهآ تو با او
~~بگویم؛
# ~~به همه حال ترا تحفهها فرستد8 وخدمتهاکتد19، واگر از رد امتناع نمائی
~~به صد
# ~~هزار دینار بازخرد. اعرابی چون این سخن20 بشنید ازمن منتها21 داشت
~~وفرمود
# ~~که از جامه ومرکب وزاد22 (آنچه ما لابد است22 اختیارکن. من آنچه بایست
# ~~اختیار کردم ازجامه وزاد)24 وغیر آن وراحلهٔ‌ خوش رفتار، وفرمود تا
~~جمعی به
# ~~خفارت بامن بیامدند. و بدان نزدیکی [در]25 بیابان حصنی بود که هشام بن
~~عبد الملک
# ~~ساخته بود، آنرا زیتونه26 خواندندی و در وی مردی بود از بنیامیه، نام
~~او27 PageV03P1048
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0041.png)

# ~~ابو مروان، مرا بدانحصن رسانیدند . و چون ابومروان بر کیفیت2 حال وقوف
# ~~یافت مرا بدرقه داد وبه (سلامت به)3 رقه رسانید.
# ~~فصل- ودراین حکایت محل اعتبار وموضع فایده آنست که عاقل چون به
# ~~واقعهای مبتلا شود و به حادثهای گرفتار آید باید که3 صعوبت داهیهآ
~~دهیا5 او را از
# ~~تفکر دراسباب خلاص شاغل نگرداند، وشدت نازله فکراورا از نظر درعواقب
# ~~امورمانع نیاید، و[به]6 بهانهآ قضا وتقدیر از احتیال و تدبیر درطلب
~~مسیر7 نجات
# ~~بازنایستد، ms632 چه اگر اندیشه صائب و تدبیر مفید آید از8 حصول مقصود به
~~نزدیک
# ~~ارباب خرد ممدوح ومحمود9 باشد واگر بهخلاف آن بود حوالت به تقدیر، خود
# # عذری دلپذیر است. ودراین باب گفتهام10: %~% العربیة
# یامن منیت بمحنةآ و بلیة %~% و لقیت داهیة من الحدثان
# لاقترک التدبیرعند هچومها %~% وابلغ به اقصی مدی الامکان
# واقبل تصیحة قائل عما11مضی %~% الرای قبل شجاعة؟1 ااشجعان
# لوفزت بالتد بیرحزتمحامدأ %~% (ویطعک من آواک بالاذعان)13
# (ولئن غلبت وخبت عمارمته14 %~% تقدیرک التقدیر والعلوان]15
# ~~[الفارسیة]116:
# ~~کار چون سخت گشت عاقل را
### | رای و تدبیر دستگیر بود PageV03P1049
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0042.png)

# جهد از شست (ابتلا چون تیر)1
### | رایش ار راست همچو تیر بود
# ~~ظلمت حادثه شود زایل
### | پرتو رای چون منیر بود
# ~~[رای باشد معین علی الاطلاق
### | تن ، خود از حادثه اسیر بود]
# ~~فکر صاثآب چو شد مدیر تو
### | از همه جوزها مجیر بود
# ~~نبود در بلا مشار الیه
### | هر کرا از خرد مشیر بود
# ~~دفع4 تقدیر اگرچه نتوان کرد
### | سعی تدبیر ناگزیر بود
# ~~چون بکوشی به وسع وطاقت خویش
### | پس از آن عذر دلپذیر بود
# ~~الحکایة الخامسة من الباب الحادی عثر - (یکی از)5 سوقیان6 که در دار
~~الزبیر
# ~~نشسته بود8 حکایت کرد که9 مردی از غربا10 را11 مالی12 مؤجل (از من می -
# ~~بایست گرفت، وبدان سبب میان ما)13 اختلاط و(تردد حاصل شده بود)14 (وچون
# ~~موعد برسید و)15 آن مال از من قبض16 کرد17 بدین سبب میان ما معرفت
~~افتاد PageV03P1050
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0043.png)

# ~~و بامن انس گرفت، وبردکان من1 بسیارمینشستی2 و(زر کهاز)3 کیسه برمی
~~گرفتم
# ~~و به وی میدادم و به مصالح دیگرصرف می کردم میدید ومیدانست که در دگان4
# ~~کجا مینهم5. یکروز گفت: قفل مرد را درسفر یاراست ودر حضر امین وخلیفهآ
# ~~اوست6 برحفظ مال وموجب نفی ظن وتهمتاست از اهل وعیال، واگرچنانکه
# ~~استوار ومحکم7 نباشد به حیل غداران و تزویر مکار ان گشاده8 شود، واین
~~قفل
# ~~تو از آن جمله است که اعتماد را شاید، اگرنشان دهی که کدام قفال9 ساخته
~~است
# ~~تاازوی10 ms633 مثل آن11 (بهجهت خود)12 (التماس کنم)13 منت دارم. من او را
~~بدان
# ~~استاد14 (که قفل من ساخته بود)15 نشان دادم، وچندروز بدین16 سخن17
~~بگذشت.
# ~~یک روز بامداد به دکان18 آمدم و1 خواستم که کیسه20 را از صندون21
~~(بیرون
# ~~آرم)22، صندوق خالی23 یافتم و کیسه را24 برده بودند25. از26 غلام
~~(سئوال کردم)27
# ~~که در الواح28 در دکان و29 قفل هیچ تغییری20 (و تشویشی مشاهده کردی؟)31
# ~~گفت: نه . گفتم: دیوارهای دکان را (احتیاط کن)32 تانقبی وثقبی بینی؟
~~گفت:
# ~~برقرار خویش23 است. (گفتم: کیسه درصندوقنیست و قفل برقرار خویش است)،34
~~PageV03P1051
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0044.png)

# ~~در دیوار («بشولید گی و ثلمهای»1 نه ، چه2 شاید بود؟) . غلام نیز
~~متحیر5شد و
# ~~من6 تمامت آن روز2 دراین تفکر8 بودم ، و آن (روز9 آن)10 غریب که11 بامن
# ~~محادثت12 ومؤانست13 داشت نیامد14 واز آن15 بحث وسئوال که از قفل می
~~کرد16
# ~~ونشان قفتال که17می پرسید18 یادم آمد ، گمان من بدو19شد و او1 به نزدیک
~~من در
# ~~آن یاپ متهم گشت. از غلام سئوال کردم که عادت تو دروقت بستن21 دردگان
# ~~وگشادن آن چگونه بوده است؟ گفت : بامداد چون در دکان بگشادمی جفت
# ~~جفت22 از تختههای در دکان23 بیرون گرفتمی24 و25 در مسجدی26 که27 مقابل
# ~~دکان است مینهادمی (وباز معاودت کردمی28) و29 جفتی دیگر بردمی30تا
~~آنگاه
# ~~که تمامت31 در دکان42 گشاده شدی، و چون23 خواستمی (که ببستمی)32، هم
# ~~براین قرار2 دوتخته (دوتخته)36 آوردمی37 و مرتب می کردمی تا تمامت بسته
# ~~شدی. من دانستم که به وقت بستن در دکان28 پنهان شده است و قفل صندوق
# ~~به کلیدی که داشته است بگثاوه و کیسه بر گرقته ، و بامداد هم بدین29
~~فرصت از
# ~~دکان3 بیرون آمده41. در حال به نزدیک آن42 قفال رفتم43 و از آن مرد و
~~قفل
### | 1-
### | 2-
### | 23- PageV03P1052
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0045.png)

# ~~خریدن او بپر سیدم. (گفت : هم بر آن شکل و افدازه ازمن تنلی خرید)1.
~~چون
# ~~این سخن بشتیدم (آن گمان3)4 درخاطرم5 مستحکم شد، اندیشیدم که او6 (یه
~~همه
# ~~حال)7 به جانب بغداد رفته ms634 باشد. (آن قفل و کلید که اومثل آن خریده بود
~~باخود
# ~~بر گرفتم و)8 استعداد (رفتن کودم)1 و دکان20 به غلام سپودم و گفتم: اگر
~~کسی از
# ~~حال من11 پرسد بگوی12 به مطالعهآ ضیعتی رفته است . و در کشتی نشستم بر
# ~~عزیمت بغداد. وچون به نواحی14 واسط رسیدم گفتم : ابتدا به واسط کنح،
~~باشد
# ~~که بیواسطهآ بغداد به وساطت اقبال هم درواسط ازاین شخص خبری15 یایم. و6
# ~~چون (آنجا رفتم)17 (موضعی طلبیدم)18 از بهر نزول، مرا به کاروانسرائی
~~نشان
# ~~دادند19. چون دررفتم خانهای دیدم که20 قفلی ماننده21آ قفل من پرآنجا22
~~نهاده،
# ~~از کاروانسرای بان23 پرسیدم که24 این خانه را25 که نزول کردهاست؟ گفت:
~~دیروز
# ~~شخصی ازبصره رسیدهاست. من حلیت26 وشکل وهیأت او27 نشان دادم، گفت:
# ~~بعینه این شخص است که تومی گویی. پس هم درجوار آن خانه درخانهای نزول
# ~~کردم . و چون سرایدار28 به مهمات29 دیگر20 مشغول گشت21 من22 فرصت
# ~~یافتم [و]33 در حال (بدان کلید)34 خود35 در26 خانه بگشادم و27 کیسهآ
~~خودبعینه PageV03P1053
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0046.png)

# ~~دیدم1 آنجا نهاده؛ بر گرفتم و (درخانه قفل کردم)2 و درحال3 در کشتی3
~~نشستم5 و
# ~~با6 بصره آمدم، ودرواسط7 دوساعت بیش8 مقام نکردم ومال خویش9 (به سلامت
# ~~بازیافتم)10 وخوشدل11 وبامقصود به2اخانه رسیدم13.
# فصل- و(آنچه در14 این حکایت)15 اعتبار واستقادت را می16شاید آناست
# ~~که عاقل باید که درجمیع احوال (الحزم17 سوءالظن) را کارفرماید و به
~~لطف18
# ~~مقال وتملق19 هرکس منخد عنگردد وتا به امتداد ایام صحبت20 برمحک امتحان
# ~~و تجربه نقد خلوص کسی را عیار ندیده باشد سکهآ اعتماد برننهد تا همان
~~نبیند
# ~~که آن صراف دید از اختلاط (و مجالست)21 آن غدار22. واین ابیات بدین12
~~معنی
# # (اشارت می کند)24. %~% العربیة :
# الفدر25 فی کل الوری مجبول %~% و به الوفاء عن الطباع یزول26
# یفتال کل الناس عن نهج الهدی %~% و لکل غمر27 فی المهالک غول
# [ لاتحسبنهتم عدولا کلهم %~% فمن العدالة للکبیره عدول ]28
# الفارستیة :
# # مردم روزگار با که و مه %~% بیشتر بی وفا و غدارند
# # در زمین زان ms635 وفا نمی روید %~% که همه تخم غدر می کارند
# # به وفا نیستند باکس یار %~% لیک درغدر جمله همکارند]29 PageV03P1054
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0047.png)

# # همه احمق فریب و پر مکرند %~% همه ابله نمای و1 طترارند
# # گرچه با خرقه وردا باشند %~% در دو رنگی بسان زنارند
# # [بر دل هرکه بادم عیسی است %~% همه از غایت خری3 بارنند4
# # گرچه بارنگ همچو6 شنگر فند %~% آهن صدق را چو زنگارند
# # همچو خربندگان زکون خری %~% بار بریکدگر همی دارند
# # همچو گل تازهروی و خندان، لیک %~% پرده در7تر ز پشته8آ خارند
# # با خسیسی چو کیک زخم زنند %~% با ضعیفی چو پشه خونخوارند
# # ظالمانی به روی مظلومند %~% عاجزانی به دل ستمکارند
# # گاه اندر جوال حرص وهوی %~% گاه اندر خیال و پندارند
# # در همه حال اگرچه مدعیند %~% با همه خلق اندز انکارند
# # منما10 اعتماد بر هرکس %~% گرچه11 نزدیک تو نکو کارند
# # مینیارند کرد ظلم از ضعف %~% ورنه با دیو دربدی یارند
# # صحت قول وعدلشان زان نیست %~% کز خدای و رسول بیزارند
# # همه را بی تردد ار خوانی %~% خائن وبی وفا (و مکارند)12
# # به شرارند لایق این اشرار %~% گرچه نزدیک توز اخیارند
# الحکایة السادسة من الباب العادی عشر - مؤلف کتاب گوید که برزیگری از
~~جملهآ
# ~~برزیگران ما که او را سارح13 خواندندی14 حکایت کرد که15 وقتی تنها از
~~بصره
# ~~بیرون رفتم16 و17قصدموضعی داشتم. از عمال18 سقی فرات شنیدم19 که مردی
~~تنها PageV03P1055
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0048.png)

# ~~بر آنراه، راه میزند و بسیتنها راتنها هلاک گردانیده است. [من]1 از این
~~[سخن]2
# ~~مستشعر گشتم ودررفتن مترددشدم و خواستم که باز گردم. مردی بامن همراه
~~شد که
# ~~اثرشجاعت ومردانگی وامارت3 قوت وجلادت ازحرکات و سکنات او مشاهدد
# ~~میافتاد وچوبدستی قوی دردست داشت، مرا بر رفتن دلیر گردانید و به
~~استظهار
# ~~ومعاضدت او روی بهراه آوردم تا درمیان بیابان به سقایهای رسیدیم. ناگاه
~~[یکی]3
# ~~از آن سقایه بیرون آمد، قتال را متشمر6 وجنگ را مستعد، تیغی برهنه
~~دردست
# ~~چون شیری گرسنه روی به ما آورد و7 به هیبت(هرچه تمامتربانگ8)9 برمازد. ms636
~~آن
# ~~رفیق که به پشتی او روی10 به راه آورده12 بودم پشتواره از پشت بیفکند و
~~به
# ~~دل12 قوی روی (بدان راهزن)13 آورد [و]14 خواست که مبادرت نماید و [پیش
# ~~از آنکه (از آن عاصی)15 طغیانی در راه آید]16 حملهآ او17 خطا افتاد وآن
~~لص
# ~~ضریهآ او18 رد کرد و برفور تیغی بزد وعصا در دست (آن مرد)19 قلم کرد
~~و20 در
# ~~عقب21 دیگری براند ودستش بینداخت22، وهمچنان به23 ضربات (متوالی
~~ومتواقر)4
# ~~ازپایش بیفکند25 وسرش ازتن جداکرد و(بعداز آن)26 هم در آن حدت و غضب
# ~~آهنگ من کرد27. اورا به تواضع وتضرع تلقی کردم و گفتم: ای جوانمردمن
# ~~باتو(مقاومت وخصومت)28 نکردهام ودیگریرا که می کرد معاضد و
~~معاوننبودهام،
# ~~واین لحظه به چامه وآنچه بامن است مضایقه29 نمی کنم وازهرچه فرمایی
~~امتناع PageV03P1056
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0049.png)

# ~~نمینمایم ؛ کشتن من بی فایده1 چوا جایز میشماری2؟ او3 برحالت من رقست
# ~~آورد4 و گفت: اگرراست می گویی دست به بند ده و آنچه با تست تسلیم کن5.
~~حالی
# ~~برهنه شدم وجامهها بدو دادم ومطاوعت نمودم، و6دستهای من به شلوار
~~بند(که از
# ~~ازارم بیرون2 کشیده بود)8 ببست و مرا همچنان بسته9 بیفکند و10 هرچه11
~~باما12
# ~~بود بر گرفت وبرفت13. من متحیر ومدهوش بماندم و بیم آن بود که از حرارت
# ~~آفتاب وشد ت عطش هلاک گردم. و به15 امید نجات دست را می کشیدم وبند را
# ~~می پیچیدم تا16 شلواربند بگسست17 . [من برخاستم]18، روی به راه آوردم و
~~همه
# ~~روز می رفتم تا19 صحن عالم از هجوم لشکرشب [چون روزمن تاریک شدوسایهٔ‌
# ~~زمین به سبب]20 آفتاب براقطارجهان چون ظلمتاندوه برنواحی سینهآ من
~~مستولی
# ~~گشت. از دورشعلهآ نار21 که ازلمعان آن22 بوی بهی به مشام تمنی میرسید
~~بدیدم
# ~~و روشنایی آتش که در آن ظلمت(آن آتشرا)23 چون آب حیات24 علت زند گانی
# ~~خود دانستم (مشاهده کردم)25 وچون باد روی بدان آتش آوردم وقطع کردم
~~کهدر
# ~~جوار این26 آتش آبی یابم و به هر27 حال این28 شعاع29 امارات عمارت ms637
~~[است]30
# ~~ودلخراب مرا موجب زوال ضجارت، وتانیم شب به رغبت21 هرچه تمامترمی رفتم.

PageV03P1057

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0050.png)

# ~~وچون به نزدیک آتش رسیدم درمیان1 بیابان خیمهای دیدم (که آن روشنایی)1
~~در
# ~~آن خیمه بود، احتیاط3 کردم، آن راهزن را دیدم که رفیق مرا کشته بود و
~~مرا با
# ~~دل شکسته بسته بگذاشته4، (بازنی در آن خیمه. و)5 چون مرا بدید تیغ
~~دردستاز
# ~~جای بجست وبانگ برمن6 زد7. باخود گفتم: (انا لله و انا الیه را جعون)،
# ~~بهپای خود به گورستان آمدهام وبه دست خود8 خون خود ریختهام، وازاری و
# ~~تضرع آغاز نهادم وسوگند10 خوردم11 که به نزدیک12 تو13 (عمدا وقصدا14)5
# ~~نیامدم16 واندیشهآ غدری در دلنداشتم17 و گمان بردم18 که این راه به
~~دیهی میبرد9
# ~~واز20 این انواع21 معذرت واستعطاف آغاز نهادم22. به سخن من التفات نکرد
~~و
# ~~برکشتن12 جازم وبرهلاک من عازم شد24 . آن زن که بااو25 درخیمه بود
~~[اورا]2
# ~~سو گند22 داد وشفاعت28 کرد که او29را درپیش من مکش، و اگرالبته20
~~خواهی2
# ~~کشت (از در خیمه فراتر بر به موضعی)32 که من اورا نبینم (و
~~آوازاونشنوم)33.
# ~~درحوالی24 خیمه مغاکی بود، مرا در آن مغاک افکند وبرسینهآ من نشست وبه
~~کینهآ PageV03P1058
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0051.png)

# ~~هرچه تمامتر خواست که سرم1 ازتن جدا کند. ناگاه2 شیری سهمناک بغرید و
# ~~از3 غریدن شیر (وهیبت آوازاو)4 لرزه براندام دزد افتاد ودست و پایش از
~~کار
# ~~برفت، و (حرکت در دستش نماند)5 که مرا مجروح کند6. وفریاد ونعره (زیادت
# ~~کردم)7 (وآن خبر داشتم که)8 شیر در آمد9 و او را ازسینهآ من بر بود2 و
~~(در
# ~~صحرا)11 به شتابی هرچه تمامتر(بدوید و)12 او را ببرد13، چنانکه از چشم
~~من غایب
# ~~شد و بیش حس وحرکت او14 نیافتم. من15 برخاستم وخدای - تعالی16 را شکر
# ~~گزاردم، وتیغ او آنجا افتاده بود، بر گرفتم وروی به خیمه آوردم. وچون
~~به خیمه
# ~~دررفتم آن دختر12 پنداشت که من آن دزدم. گفت: بکشتیش18؟ گفتم: من
~~نکشتمش19
# ~~خدایش بکشت25، وقصه بااوشرح دادم و از کیفیت ms638 احوال او سئوال کردم. گفت:
# ~~من زنی ام از فلان دیه21، این ظالم مرا22 بدین23 موضع آورد وبه ظلم
~~وستم4
# ~~نزدیک خود میداشت تااکنون که خدای- تعالی- ترا سبب خلاص من گردانید،
# ~~وشکرها گزارد. من اورا بترسانیدم وتهدید (ووعید)25 کردم تا دفاین
~~وذخایر6
# ~~او27 به من نمود. مالی28 بسیار و نعمتی29 بی شمار بی مقاسات کلفتی و
~~تحمل
# ~~مسقتی بهدست من افتاد35، وآن عورترا بااهل اورسانیدم واموال را31 به32
~~وطن
# ~~خویش33 نقل کردم واز جملهآ اغنیا ومتمولان روزگار خویش شدم.

PageV03P1059

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0052.png)

# فصل - وازاین حکایت سلوت دل مستمندان1 دروقت بلا حاصل میشود
# ~~وفسحت امید دردمندان هنگام محنت2 زیادت می گردد و وثوق اصحاب وقایع به
# ~~خلاص، آن لحظه که محنت به غایت کشد وشدت به نهایت انجامد فایده میدهد.
# # (واین ابیات مؤکد3 این معانی است)4. %~% العربیة:
# # لاتیاسن عن الخلاص و ان تکن %~% مقهور خصم فی یدیه قاضب
# # کم ظالم منه نجا مظلومه %~% و عداکما یعدو ظلیم5 الخاضب
# # و مسیطر اضحی اسیر اسیره %~% وعلاه ضرب منه بالدم حاضب
# # فلعل ریح علو خصمک ترکدا %~% و لعل ماء هواء قلبک8 ناضب9
# الفارسیة :
# ~~ز پایمردی فضل خدای"1 امید مبر
### | و گرچه باشی در دست دشمنان مقهور
# ~~ثبات نبود بریک نسق جهان را زانک11
### | اثر مبدل حال است از سنین و شهور
# ~~به هیچ اسیر بود درکف عنا دایم
### | نه هیچ پادشهی را بود همیشه سرور
# ~~به پای حادثه هم کوفته شود ناگه
### | و گر چه دست12 شرفهست جای هو دستور PageV03P1060
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0053.png)

# نه گاه1 محنت شاید شد از فرج نومید
### | نه گاهادولت باید3 بد از4فرج مغرور
# الحکایة السابعة5- غلامی ازغلامان ابن تمارحکایت کند وگوید6: من خدمت
# ~~تاجری می کردم از اکابر تجار وکبار7 متمولان ابله . وقتی به جهت نقد
~~کردن
# ~~کردم ودرهمیانی15 کردم11 وخواستم که با12 ابله13 مراجعت کنم و آن مال
~~با
# ~~خداوند رسانم. (وچون)14 کشتی طلب کردم15 کشتیبانی16 (سبک، کشتی)17 برمن
# ~~عرضه کرد18 و19 دراجرت20 مساهلت21 ومسامحت22 به جای آورد، وبدان قدر
~~که23
# ~~خواستم24 راضی ms639 شد. من در کشتی نشستم وهمیانی25 که زر(ونقره)26 دروی
~~بود7
# ~~پیش خود18 بنهادم29 وکشتی روان کرد. و چون (به میان آب)2 رسیدیم مردی
# ~~نابینابر[کنار]31 دجله32 نشسته بود وقر آن میخواند به خوشترین لحنی
~~وحزینترین
### | 1 تماف ک0
### | 1- PageV03P1061
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0054.png)

# ~~آوازی. چون ملا ح آواز اوبشنید1 تحسینی بکرد وتکبیری بگفت. ضریر چون
# ~~آواز ملاح بشنید2 تضرع وزاری آغاز نهاد3 والتماس کرد که اورا در کشتی
~~نشاند،
# ~~و ملا ح تعلل مینمود و ابا می کرد. من شفاعت کردم تا اورا در کشتی
~~نشاند.
# ~~و چون در کشتی نشست باسر قرآن خواندن رفت چنانکه بیم بود که از لطف
# ~~آواز و حسن نغمهآ او مدهوش شوم6. وچون به نزدیک ابله رسیدیم قطع
# ~~قرآء ت کرد وخواست کهاز کشتی بیرون رود. من ازاشتغال8 به استماع قراعت
# ~~او فارغ شدم وباخویشتن9 آمدم. نگاه کردم10 ، مندیلی11 که زر و درم12 در
~~وی
# ~~بود نیافتم؛ اضطرابی13 در نهاد من پدید آمد14 وفریاد ومشغله آغازنهادم،
~~وملا ح از
# ~~اضطراب[من]15 تعجبنمود وازموجب [آن.16 بپرسید. گفتم: ای فلان!دستاری
# ~~که پاثصد دیناردروی بود17 در18 پیش19 نهاده بودم20، اکنون نمی بینم21 .
~~ملاح (چون
# ~~این سخن بشنید)22 گریستن آغازنهاد ولطمات متوالی و23متواتر بر
~~(سروروی)24
# ~~خو یشتن25 زدن گرفت وگفت: الله الله ای فلان درخون من سعی مکن وچنین
# ~~تهمتی به من حواله مکن26 که27 مردی درویش28 و (صاحب عیالم)29 و(اطفال
# ~~بسیار دارم و)35 طاقت این نوع تهمتها و بازخواستها31 ندارم32، و اینک33
~~از
# ~~کشتی34 بیرون نرفتهام35. وحالی26 برهنه شد وجامهها آنجا بنهاد)37 و
~~گفت: PageV03P1062
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0055.png)

# ~~میدانی که در کشتی موضعی نیست که آنجا چیزیپنهان توان1کرد2، وضریرنیز
# ~~(براین منوال)4ضراعت و خشوع (آغاز نهاد)5 وجامههای ایشان وتمامت زوایای
# ~~کشتی6 طلب کردم7، و8 چون اثر مندیل نیافتم و9 اضافت آن خیانت10 بدیشان
# ~~وجهی نداشت1، گفتم: بلیتتی است که در ازل برمن تقدیر کردداند و محنتی
# ~~است که تاابداز آن خلاص [ممکن]13 نخواهد بود. و عزیمت برفرار مصمسم
~~گردانیدم،
# ~~واستتارازخداوندگار14 اختیار کردم. و آن شب ms640 بر15 حالتی که صفت16 نتوان
~~کرد
# ~~از قلق واندوه و17 وساوس واندیشههای فاسد به روز آوردم18. بامداد19 به
~~بصره
# ~~آمدم20، بر آن نیت که چند روز آنجا مستور باشم، بعداز آن به شهری
~~دوردست
# ~~که (کسی آنجا)21 مرا نشناسد روم ، وچون به مشرعی از مشارع بصره از کشتی
# ~~بیرون آمدم برفوات22 مال[وجاه وفراق]23- وولد گریان24 ونوحه کنان،
~~واثراندوه
# ~~درسیمای من ظاهرشده وامارت25 مصیبت براحوال من26 پیداآمده. شخصی مرا
# ~~بر آن27 صفت بدید وازموجب اندوه و نوحه بپرسید28، احوال29 چنانکه بود
# ~~تقریر کردم. گفت20: غم مخور و31 متفکر مبأش که من مال تو با تو
~~رسانم42.
# ~~پنداشتم که این سخن بهطنز وافسوس23 می گوید34. سو گند35 خورد که از
~~سوصدق PageV03P1063
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0056.png)

# ~~(واخلاص)می گویم. پس گفت: بروو بریانی ومبالغی نان وشیرینی (ها
~~آنمقدار2
# ~~که مپسر شود)3 ترتیب کن و به زندان نمیر4 برو5 وبا6 زندانبان7بگوی8
~~تاترا
# ~~به مردی رساند9که نام او ابوبکرنقاش14 است وچون اورا ببینی11 سلام12 به
# ~~(ادب وتواضع)13 کن، وهیچ سخن مگوی"1 تا اول آنچه برده باشی (در5 پیش
# ~~اوبنهی)16. (چون17 او به خوردن مشغول18 شود)19 بعداز (فراغ طعام)20(دست
# ~~بشوید، وبه همه حال)21 از22 تو بپرسد که چه(حاجت داری)23؟ توصورت حال
# ~~(بااو)24 تقریر کن، وبعداز آن آنچه اوفرماید (مطیع باش)25تا26 مال
~~توباتورسد.
# ~~من آنچه او27 فرمود به جای آوردم، وچون به در28 زندان رسیدم مردی دیدم
# ~~بندهای گران بروی نهاده، آنچه (با خود)29 داشتم درپیش او بنهادم3 و او
~~(رفقا
# ~~ویاران)31 را بخواند و به خوردن مشغول شدند. و چون (ازطعام)32 فارغ
~~شدند
# ~~پرسید23 که چه حاجت داری؟ من صورت (حادثه وکیفیت واقعه چنانچه بود)34
# ~~(عرضه داشتم)35. گفت : همین ساعت خواهم26 که چون ماه درسرعت به37 بنی
# ~~هلال روی38، وهیچ توقف وتأخیر ننمایی، وچون به فلان دربند رسی [در روی
~~PageV03P1064
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0057.png)

# ~~تا به پایان سکه]1 دری بینی فراز کرده، آن درباز کنی ودر روی بی آنکه
~~کسی
# ~~را آوازدهی یا سنتت استیذان به جای آری؛ وچون دررفتی دهلیزی دراز ms641 بینی،
# ~~دودرپدید آید: یکی برچپ1، آنچه برراست باشد دروی صحن سرائی بینی]
# ~~ودرخانه گشاده و آن خانه را چون صومعهآ ابدال به صفوف5 و اوتاد آراسته
~~بر
# ~~هروتدی ازاری7 افکنده [یابی]88، در آن خانه رو و جامه ازتن بیرون کن و
~~بر آن
# ~~میخ افکن ، و ایزاری9 در10میان زن11 وردابر1 دوش گیر12، و برعقبتر قومی
# ~~بیایند وهمچنین کنند (که توکردی)14، تودرایشان (نگه می کن)15 وهر16
~~حرکت
# ~~وقول17 که ازایشان صادرشود18 تونیز همان می کن وچون طعام خورندباایشان
# ~~موافقت کن، وچون شراب آرند مخالفت منمای وقدحی چند سبک بخور، وبعد
# ~~از آن قدحی بزرگ پرکن و19 بگو(ی)20: شادی به روی خالم ابوبکر النقاش.
# ~~چون ایشان نام من بشنوند21 بخندند و شادی کنند و (ازتو بپرسند که او)22
~~خال
# ~~تست؟ بگوی23: آری، وشما را سلام رسانیده است و گفته بهجان من و حق صحبت
# ~~من24 آن دستاری25 که دیروز به نهرابله از کشتی بر گرفتید16
~~باخواهرزادهآ من
# ~~رسانید. چون این پیغام27 بشنوند دستار به (همه28 حال) باتورسانند29.
~~چنانچه30 PageV03P1065
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0058.png)

# ~~او فرمود1 به جای آوردم وچون اززبان اوپیغام (بدان جماعت) رسانیدم
~~درحال
# ~~آن دستار (هم بدان بند که)3 من بسته بودم به4 من باز5 دادند6. چون به
~~مراد
# ~~خویش7 رسیدم ومقصود حاصل شد گفتم: ای جوانمردان این تفضل که فرمودید
# ~~قضای حق خالم بود8، مرا خاصه حاجتی دیگرهست9 که در آن باب نیز فتوترا
# ~~کار میباید فرمود (و به اسعاف وانجاز مقرون گردانید)10. گفتند: سمعا
~~وطاعة،
# ~~هرالتماس11 که هست مبذول است (وهرحاجت که داری مقضی)12. گفتم: بامن
# ~~تقریر کنید که آن13 دستار14 زرازپیش من چگونه بر گرفتید(که من ندیدم؟
~~لحظهای
# ~~تعلل کردند و)15 ساعتی امتناع نمودند. من به حیات ابوبکرنقاش ایشانراسو
~~گند
# ~~دادم. یکی از آن زمره16 گفت: مرا میشناسی؟ (در وی نیک)17 تأمل کردم، آن
# ~~ضریربود که بامن در کشتی بود [و (بامن)18 قرآن میخواند]19، و(به
~~دیگری)20
# ~~احتیاط21کردم ، آن ملاح بود، ازایشان22 کیفیت آن23 حال پرسیدم24. ملا ح
# ~~گفت: من هرروز ms642 بعداز نماز دیگر کشتی گرد مشارع [وفرضه گاهها]25 می
~~گردانم
# ~~و آن شخص24 که خود را نابینا ساخته22 در آن موضع28 بنشانم، وچون شخصی
# ~~را29 بینم که تنها باشد و باوی چیزی قیمتی بود او30را در کشتی نشانم و
~~به21
# ~~اجرت32 مسامحت کنم33تا رغبت نماید، وچون بدان ضریر قر آن خوانرسم34،
~~PageV03P1066
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0059.png)

# ~~او1 التماس کند که [اورا]2 در کشتی نشانم3. من2 اجابت نکنم و برسخن او
~~انکار
# ~~کنم تا آن مرد که در کشتی باشد گمان5 نبرد که میان ما اتفاقتی هست. اگر
~~آنکس
# ~~درخواست کند، والا به سخنهای مزور6 (آن کس)2 را بدان8 آرم که ویرا در
# ~~کشتی نشاند، وچون در کشتینشست به آواز خوش و(ادای نیکو)اقر آن خواندن
# ~~گیرد، چنانکه آن شخص مدهوش ومشغول قرآن (خواندن او10شود)11، چنانکه
# ~~توشدی، وچون (بهفلان)12 موضع رسیم13 مردی آنجا14 مترصد15 رسیذه16 باشد
# ~~ودرمیان آب قوصرهای تهی برسرنهد و به کنار کشتی آید، چنانکه هر که بیند
# ~~پندارد قوصرهآ تهی برسر آب می گردد و گمان نبرد که مردی درزیر آن
~~تواندبود،
# ~~و آن کس12 ناگاه آن مال بربابد18 وبدان مرد دهد (که درزیر قوصره
~~باشد)19 و
# ~~(کشتی درحال)25 از او بگذرد ومرد با شط رود. وچون خداوند مال از غیبت21
# ~~مال خبر یابد ما22 تضرع وزاری واستبعاد23 نمودن از آن حال وبرهنه شدن
~~همان
# ~~شیوه که تو24دیدی بردست گیریم. وچون صاحب واقعه25 از ما (آن احوال)26
# ~~مشاهده کند مارا متهم نداند وازیکدیگرمتفرق شویم و روزدیگرقسمت کنیم. و
# ~~کردیم. من چون این حکایت بشنیدم، ایشان را دعا گفتم وشکو گزاردم و مال
~~با PageV03P1067
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0060.png)

# ~~خود برگرفتم و [مقضی الوطر ومرضی الاثر]1 به2خانه رجوع کردم.
# فصل - ودراین حکایت فایده آن است که عاقل باید که در جمیع احوال
# ~~ازغدر غداران ومکرمکاران وتزویر حیالان3 وتلبیس محتالان محترز ومچتنب
# ~~باشد و به سبلت4 پیراسته وظاهر آراستهٔ‌ هرکسی5 فریفته نشود ، و تیقسظ
~~وحزم
# ~~را پیوسته کار فرماید، و تاعیار اخلاص کسی را برمحک امتحان نزند ms643 ونقد
~~عمل
# ~~شخصی را برناقد تجربه عرضه ندارد6 براو اعتماد نکند، و از خداع و تفاق
~~او
# ~~ایمن نباشد تا همان نبیند که آن مرد از (ملا ح وضریر)7 دید. و دراین
~~ابیاتاز
# ~~این معاتی شمهای می توان یافت :
# [العربیة]8
# # الحزم سوء الظن لاتک آمنا %~% عن شدر کل مصاحب و مجااس
# # کم مهلس باللطف غرک ضحکه %~% سیریک کیدا گل هم هالس
# # و مقلس9 یطریی15 ومنک فواده %~% بالبفض ملآن11 عجام قالس
# # و منمنم12 نقش الوفاء مزورا %~% فی مشقه یمحو13 بطلس طالس
# # وممافق 14 یبدی الخلوص وانه %~% فیما یدلس فوق کل مدالس
# # خذ من جمیع الناس حذرک واجتنب5 %~% منهم16 و لاتسمع 7اخلائس خانس18
~~PageV03P1068
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0061.png)

# ~~7الفارسیة]:1
# ~~همنشینان روزگار همه
### | مکر و زرق و فریب و تزویرند
# ~~همه بندند همچو حلقهآ زه
### | زان (زهر چیز گوشه)2 می گیرند
# ~~به عمل موذیند3 چون پیکان
### | در4 نظر راست گرچه چون تیرند
# ~~به زبان5 قاریند همچو قلم
### | دل بسان دوات چون قیرند]6
# ~~(همه حلقه میان تهی لیکن
### | دست درهم زده چو زنجیرند)7
# ~~همه نقش طلسم بی روحند
### | در عمل زان8 ترا به تسخیرند]1
# ~~به طمع افکنند مردم را
### | لیک مفقر چو علم اکسیرند
# ~~[همچو اقبال بی وفا بازانک
### | جمله از زمرهآ مدامیرند]
# ~~چون11 مدبر به مرگ تو شادند
### | ورچه دلدار تو12 ز تدبیرند
# ~~گرچه بروفق رای کس نروند
### | نا گزیران چو حکم تقدیرند]12 PageV03P1069
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0062.png)

# ~~همه بی معنی و فریبنده
### | همچو از دشمنان معاذیرند
# ~~در حقوق برادران مقتر
### | وندر ایذا قریحن تبذیرند
# ~~چون زنان1 عذرشان نباشد پاک
### | وز کسی عذر پاک نپذیرند
# ~~[وقت ار چند خوش کنند چو خمر2
### | نجس العین همچو خنزیرند]2
# ~~درپی خورد مثل استفراغ
### | لازم خواب همچو تعبیرند
# ~~[بی وفور خرد چوبد اصلان
### | با کفایت ز فرع و توفیرند]
# ~~با گرانی خویش بر دلها
### | به توقع6 ز خلق توقیرند
# ~~سر وکار ار چو شمع شد روشن
### | این گره را که خواجه و میرند
# ~~آخر کارشان نگر که چو شمع
### | بسوزند یا فرو میرند ms644
# ~~قاصرند از کمال ذات از آنک8
### | نا پسندیده همچو تفصیرند PageV03P1070
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0063.png)

# ~~راست رو نیستند چون مسطر
### | بیشتر کذب چون اساطیرند
# ~~معرفت را از آن نمیشایند
### | که چو تنوین1 قرین تنکیرند
# ~~با تو چون آب و روغناند به طبع
### | ظاهرا گر چو شکر وشیرند
# همه در گردن اوفتاده به زرق
### | دل به ده رنگ چون طوامیرند]2
# ~~تام و آوازه هیچ معنی نسی
### | همچو در وقت قحط تسعیرند4
# ~~ابحکایة الفامنة من الیاب الحادی عشر - در شهر بغداد مردی بود که در
~~اول
# ~~روز جوانی و غرهآ ایام5 زندگانی تفحص کار دزدان و بحث احوال طراران
# ~~کردی، وهر کجاسرقهای6 کردندی پای درمیان نهادی وپی بیرونبردی وبهدست
# ~~[باز]8 آوردی و به آخر عمر از آن [حرفت]9 توبه کرده بود و به بزازی
~~مشغول
# ~~شده. شبی ازشبها طرآری قصد دکان14 او کرد11، هم دراولشب خودرا به شکل12
# ~~وزی او بر آورد وشمعکی خرد با مفاتیح13 که برای [گشادن]14 در دکان
~~معتد15
# ~~بود در آستین نهاد16 و به بازار بزازان آمد و پاسبانی17 را که به حراست
~~آن PageV03P1071
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0064.png)

# ~~بازار منصوب1 بود آواز داد ودرتاریکی شمعی2 بدو داد و گفت: برافروز که
~~مرا
# ~~در دکان مهمی هست3، و خود برفت و در دکتان4 بگشاد. وچون پاسبان شمع
# ~~بیاورد او در اندرون دکان5 رفته بود، شمع بستد6 چنانکه نظر پاسبان
~~برروی او
# ~~نیفتاد و چون میدید که (پاسبان از دور)7 مراقبت مینماید بنشست و
~~دفترحساب
# ~~که دردکان8 بود فرا9 پیش نهاد وبه مطالعهآ آن مشغول شد10. پاسبان را
~~گمان چنان
# ~~افتاد که محاسبهای11 می کند. و چون شب به آخر آمد12 (پاسبان را آواز
~~داد از
# ~~دور)13 وگفت: حمالی14 را آواز ده تا بعضی ازاین اقمشه15 (بامن)14
~~بهخانه17
# ~~برد18، و قراضهای بدو داد و گفت : امشب از من زحمت دیدی ، در اخراجات
# ~~خود19 صرف کن2. چون حمال بیامد چهار رزمه از جامههای قیمتی برهم نهاده
# ~~بود21 وحمتال22 بار بر گرفت واو23 در دکان24 قفل کرد25 ms645 و26 برفتند. و
~~چون بامداد
# ~~شد27 خداوند دکان28 بیامد. پاسبان چون اورا از دور بدید دعا وثناگفت29
~~و شکرها
# ~~گزارد30 و گفت31: فررندان من بدان انعام که (دوش فرمودی)22 بیاسودند،
~~خدای
# ~~برمالتو برکت کناد33. بزازاز آن حالت تعجب نمودوچون مرد(ی) عاقل
~~بودپاسبان PageV03P1072
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0065.png)

# ~~را هیچ جواب نداد و درد کان1 بگشاد، اکثر آنچه2 قیمتی بود و3 با مقدار
# ~~برجای ندید. به فراست صادق دانست که حال5 چیست، امارات آن برخودظاهر
# ~~نگردانید وهیچ6 اضطراب ننمود وبه حلم ووقار وسکون و تأنی پاسبان را
~~آواز
# ~~داد و پرسید که دوش این جامهها را7 که بر گرفت؟ پاسبان گفت: نه تومرا
~~فرمودی
# ~~که حمتالی8 بیار تا9 با من قماشه10 به خانه آرد11. گفت: آری من
~~فرمودهام12،
# ~~اما13 چون14 خوابناک بودم15 وشب تاریک نمیدانم که کدام حمال بود، برو
~~واو
# ~~را پیش من آر . پاسبان حمال را حاضر گردانید و بزاز در دکان16 قفل کرد
~~و
# ~~حمال را (درپیش انداخت)17. و18 چون ازبازاربیرون رفت از حمال پرسید که
# ~~دوش بامن آن رزمهها کجا بردی که من آن لحظه مستبودم، واین ساعت19
~~فراموش
# ~~کردهام. گفت: به فلان مشرع از مشارع دجله ملاحی خواستی20، و21من ملاح
# ~~را حاضر کردم وباز گشتم. بزاز گفت: مرا بدان مشرع برو ملاح را بهمن
~~نمای.
# ~~حمال ملاح را بدو22 نمود. باملاح در کشتی نشست واز وی23 پرسید که امروز
# ~~برادر من با آن (رزمههای)24 جامه از کشتی25 به کدام مشرع
~~بربالا26رفت؟(ملاح
# ~~گفت)27 فلان مشرع . بز از گفت: مرا بدان جا28 بر، و29 چون بدان30 مشرع
~~از PageV03P1073
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0066.png)

# ~~کشتی بر1 آمد پرسید که آن رزمهها (را با او)2 کدام حمال3 بر گرفت؟ او
~~(نشان
# ~~به حمالی4)5 داد. فرمود (تاحمال)6 را حاضر کرد7. حمتال را8 قراضهای9
~~بداد
# ~~وگفت : مرا بدان موضع بر که10 آن رزمه11 با برادر من امروز12 آنجا
~~بردهای.
# ~~اورا به غرفهای برد از شط دور13، ملاقی صحرا، وگفت: رزمهها دراین غرفه
# ~~او19 بسته بود (آنجا نهاده)20، و ms646 گلیمی دید21 در آن خانه22 برریسمان23
~~افکنده،
# ~~گلیم24 (باز افکند)25 و رزمهها دروی26 پیچید و حمال را فرمود تا بر
~~گرفت [و
# ~~روی بدان مشرع نهاد که از آنجا بر آمده بود. وچون از غرفه بیرون آمد
~~دزد را
# ~~دید27 که درراه باوی ملاقات افتاد و، چون حال چنان دید شکسته و اندوهگن
~~شد
# ~~وهیچ سخن نگفت و باخداوند مال وحمال موافقت نمود تا آنگه که21 به کنار
# ~~شط رسیدند29، و حمال یاری خواست تا باوی آن رزمهها20 در کشتی نهد. دزد
# ~~معاونت کرد ، و چون رزمهها در کشتی نهاد31 آن32 گلیم بر گرفت]33 و
~~بردوش
# ~~نهاد34 وگفت: ای برادرترا بهخدای سپردم، وهریکی ازما باحق خویش رسیدیم.

PageV03P1074

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0067.png)

# ~~ومال خود به سلامت بادکان برد.
# فصل- ودراین حکایت آنچه اعتبار را میشاید آن است که عاقل چون به
# ~~(جنس این)1 حادثه (گرفتار آید)2 باید که (الصبر عند الصدمة اولی)3
~~را4کار
# ~~فرماید، وچون فجاءة برزیانی فاحش وبغتة بر مصیبتی موجع اطتلا ع یابد
~~اضطراب
# ~~وجزع نکند و به وقار وسکون وحلم وتأنتی در جبر آن کسر تدبر و درسد آن
# ~~آن نقصان به جای آرد، چنانکه5 بزار کرد و به مقصود رسید. (و دراین معنی
# # می گویم)6: %~% [العربیة)2
# صبرا اذا هجمتک حادثة و گن %~% متشعرا فی دقعها یتجلد
# واقف الامور بضوء رایک هادیأم %~% و احدر تحیر عاجز متبلد9
# تحوز فرارک والتهور ان یگن %~% یوردک فی غمرات هم انگد
# فالصبر عز و اضطرابک ذلة %~% والحزم حرز و المغفل معتدی
# الفارسیة :
# # در حوادث صبور باید بود %~% اضطراب10 وجزع ندارد سود
# # چون بیفتاد کار اندر دفع %~% پس به11 تدبیر رفت باید زود
# # زنگ از آیینه12آ دل پرغم %~% هیچ صیقل به از خرد نزدود PageV03P1075
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0068.png)

# چون برافروخت آتش محنت %~% تواز او در گذر به رای چودود
# و دفع گردد به آتش رایت %~% ظلمت ظلم چرخ دود آلود]
# جز به آب خرد نگردد پاک %~% جامه کز لوث حادثه آلود
# جرعهٔ‌ رنج خوشگوار شود %~% راوق عقل چون ms647 فرو پالود]
# دفع تیغ بلا و محنت را %~% بهتر از رایراست نبود خود3
# در پناه خرد به پشتی رای %~% از همه رنجها توان آسود
# الحکایة التاسعة من الباب الحادیی عشر - شاعری که معروف بود به غلام ابی
# ~~العرب4 گفت: من در دیهی مینشستم از دیههای نواحی شام ودر آن دیه
~~آسیانبود
# ~~وبه چند فرسنگی5 آسیایی بود که اهل6 دیه (غلههای خود)7 بدانجا8 بردندی1
# ~~(وآرد کردندی)10، وبه سبباز دحام مردم چندروز منتظربایستی بود تانوبت
~~بدین
# ~~کس رسد. و11یک نوبت12 من13 چند خروار غله بهجهت طحن بدین آسیابردم،
# ~~وچندروزه توشه14 ازنان وگوشت15 وغیره16، سفرهای ترتیب کردم تااگر17
~~آنجا
# ~~دیر18 بمانم کفایت باشد که ایام زمستان بود و آمد شد متعذر، و بی
~~انتظار بسیار
# ~~حصولنوبتناممکن. وچون به آسیا رسیدم وبارها درموضعی که جهت آن معد
# ~~بود بنهادم، وخود بیرون آسیا موضعی متنزه بود، برسرجاده بنشستم و سفره
~~در
# ~~پیش نهادم تا چاشت خورم. از جملهآ راهگذریان(مردی ناگاه)19 برمن بگذشت
~~باقدی20 PageV03P1076
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0069.png)

# ~~مستوی و جثهای1 قوی. من اورا به نان خوردن (چنانکه رسم باشد)2 دعوت
# ~~کردم. اوبیهیچ تردد وتوقف ومنع وتکلف بیامد وبنشست وبهخوردن مشفول
# ~~شد وتمامت آنچه درسفرهبود- که به جهت دهپانزده روز3 مرتتب کرده بودم -
~~به
# ~~یک ساعت بخورد، چنانکه هیچ باقی نماند، ومن از آن تکلف پشیمان شدم و
# ~~متحیر بماندم [تاترتیب قوت در این مدت که اینجا خواهم ماند به ضرورت از
# ~~نجا آرم؟]4 آن مرد در روی من نگاه کرد و اثر آن ترد د که درخاطر من بود
~~و
# ~~پریشانی ضمیر از تغیر بشره معلوم کرد وپرسید5 که سبب مقام تودراین موضع
# ~~چیست؟ من کیفیت حادثه بااوتقریر کردم. اوهمچون شتر بختی (ازجای)6 بجست
# ~~وقصد طاحونه2 کرد و [از ازدحام وانبوهی مردم بگذشت و به آسیا دررفتو]8
# ~~مردمان را ازراه بایکسو کرد وپای بر9سنگ آسیا نهاد، چنانکه از قوت او
~~از.
# ~~دوران باز ایستاد و گفت کیست که بامن دست مقاومت در کمر کند وپای من11
~~از
# ~~زیرسنگ ms648 بر گیرد؟ از آن میان مردی که بسطت* جسم و هیأت12 صورت [او22
# ~~بر14قوت وشجاعت دلالت می کرد فراپیش آمد وخواست که او را از آنجا دور
# ~~کند. آن مودرا بر گرفت15 و (باطرفی)16افکند چنانکه17 چوگان گوی را، و
~~گفت:
# ~~غلهآ من در دلو ریزید والا سنگ آسیا بشکنم واعضای جماعتی که دراین باب
~~(با
# ~~من)18 منازعت می کنند19 آرد کنم. همگنان از آن تهدید ووعید متأثر
~~گشتند20 و
# ~~آنچه مراد او بود مسلسم داشتند و (غلهها را با)21 من بیاوردند و
~~دردلوریختند.

PageV03P1077

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0070.png)

# ~~وهم درروز مقصودی که بعداز دهروزهم1 در حساب نبود2 حاصل شد. وچون آرد
# ~~درجوال کردم گفت: برخیز تابرویم3 با4 منزل تو. گفتم : راه مخوف است5،
~~تا
# ~~جمعی انبوه نباشند (رفتن مصلحت)6 نبود. گفت: برخیز و اندیشه مکن که من
# ~~باتوام7. چون8 قوت و جلادت او مشاهده کرده بودم باربر دراز گوشان
~~نهادیم
# ~~وبا خانه رفتیم، ودر راه هیچ مکروهی11 به ما نرسید . وچون به منزل
# ~~رسنیدیم12 برادران و خویشانم (تعجب نمودند)13 از سرعت مراجعت14 که در
# ~~حساب نداشتند15، و از 6اسبب (زود آمدن)17 سؤال کردند، و من چنانکه بود
~~(با
# ~~ایشان)18 تفریر کردم. و آن مرد را آن روزضیافت کردیم، و گاوی بکشتیم،
~~وچندان
# ~~طعام که19 بیست مرد نتواند20 خورد تنها بخورد21. از اوپرسیدم22 که
~~بااینقوت
# ~~وشوکت که تراهست به چه کارمشغول باشی و وجوه معاش (وترتیب غذای)22 تو
# ~~از کجا باشد؟ گفت: من مردی ام ازفلان ناحیت ومرا برادری بود ازمن
~~(مردانهتر
# ~~وشجاعتر)24، وما هردوخفارت کاروانها کردیمی تنها، وبدرقهآ قافلهها
~~بودیمی، واز
# ~~لصوص وقطاع الطریق25 اگر صدو دویست قصد کاروان26 کردندی ما تنها27
# ~~ایشان را (از28 کاروان)29 مانع آمدیمی و ازصولت وهیبت ما منهزم گشتندی،
~~و PageV03P1078
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0071.png)

# ~~مرا شداد تام است و برادرم را1 عاد (نام بود2)3 ؛ وصیت شجاعت و آوازهٔ‌
# ~~مردانگی مادرجهان [چنان]4 منتشر شد که چون گفتندی قافلهآ شداد5 و عاد
~~است
# ~~هیچکس متعرض آن6 نیارستی7 شد8، و مدتهای (مدید)1هم براین ms649 نسق روز گار
# ~~گذرانیدیم10 وتجار وابناء السبیل11 در حمایت ما از مخاوف ایمن بودندی و
~~به
# ~~سلامت به مأمن میسیدند، تایک نوبت به12 رسم خویش به خفارت قافله بیرون
# ~~رفتیم، وچون به میان بیابان رسیدیم از دور سیاهیئی بدیدیم وتعجب نمودیم
~~که
# ~~کسی براستقبال کاروانی که مادروی باشیم [چگونه]13 جرأت تواند نمود؟
~~وچون
# ~~نیک تأمل کردیم شخصی بود (به غایت مهیب)14 وسیاه، برشتری ماده یسرخ
# ~~موی نشسته. چون به16 کاروان رسید17 گفت: این کاروان شداد و عاد است18؟
# ~~گفتند: آری19. (ازشتر20)21 پیاده شد واز ما مبارزت خواست. ما هردو بروی
~~حمله
# ~~کردیم. او حملهآ مارد کرد و آن خبر داشتم22 که ضربی سردستی24 برپای
~~برادرم زد
# ~~چنانکه سرنگون بیفتاد وبههر دودست مرا چنان24 بگرفت که25 (دردست اوچنان
# ~~بودم که)26 بنجشکی (درپنجهآ باز)27، و28 قوت وحرکت از (مهابت او29
~~در)36
# ~~من نماند31 ومرا (وبرادرم را هردو)32 محکم ببست43 و34 بر35شتر24 انداخت
~~، PageV03P1079
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0072.png)

# ~~وهوچه درقافله از1 زر وسیم2 وحلی1 بود (برآن)4 شتردنهاد6 وقدری از7
~~زاد، و
# ~~خود برسر8 نشست و بهراه9 بیراه روی دربیابان نهاد، و آن روز و آن شب و
~~بعضی
# ~~از روز دوم براند تا1 به کوهی رسید سهمناک11، دروی بیشههای تاریک
~~وغارهای
# ~~مهیب، وچون به بعضی از آن12 مغارات نزدیک شد (از راحله)13 فرو آمد و ما
~~را
# ~~همچنان بسته به طرفی14 افکند و به غاری رفت که5 سنگی (درغایت بزرگی)
# ~~که جمعی افبوه17 بایستی18 تا19 آنرا20 بجنبانیدندی21 (بردر آن غار
~~نهاده بود.
# ~~سنگ)22 به آسانی23 (از در غار)24 بر گرفت ودختری درغایت25 صباحت (و6
# ~~ملاحت)27 از آن28غار بیرون آمد، وهردو بنشستند واز آن زاد که از29
~~قافله آورده
# ~~بود خوردن گرقتند. وچون (از اکل)30 فارغ شدند دختر را فرمود که31 در
~~غار
# ~~رفت، واو32 برادرم را برمثال گوسفند33 سرباز برید وپوست باز کرد وبریان
~~کرد و
# ~~تمامت بخورد، (چنانکه بیرون از استخوان چیزی بنگذاشت. و من بدان صفت
# ~~بسته افتاده وچشم گشاده، این چنین حال مشاهده ms650 می کردم. و)34 چون
~~(ازخوردن
# ~~برادرم)35 فارغ شد26 دختررا (از غاربیرونخواند)37 و28 بهشراب39 خوردن40
~~مشغول PageV03P1080
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0073.png)

# ~~شدند. ودراثنای شراب برخاست ومرا در (آن غار)1 افکند2 ودست و پایم
~~بگشادو
# ~~سنگی بزرگ بردر آن3 غارنهاد، ومن ازحیات نومید گشتم، ودل برمرگنهادم و
# ~~دانستم که مرا برای قوت فردا ذخیره گذاشته4 است، وزنده ماندن5 را علت
~~آن
# ~~است که تا6 گوشت تازه وخوشبوی بود7. و8چون شب به تیمه رسید آولز[آن]9
# ~~زن شنیدم1 که مرا میخواند11. جواب باز12 دادم. گفت: این ملعون مستشده
# ~~است و خفته، فردا13ترا به14 همه حال چون گوسفندی15 سربخواهد برید.
~~اگردر
# ~~ذاتت16 هیچ قوتی7امانده است جهد کن تااین سنگ از در18 غار دورکنی، و
# ~~(اوچون)20 (ازخویشتن)21 بی خبراست شر او از روی زمین دفع کنی22، وباشد
# ~~که این خیر23 به دست توبر آید، ومرا وخود21 را ازورطهآهلاک واسیری
~~برهانی25.
# ~~گفتم: توچه کسی وچون26 به دست این ظالم27 افتادی28؟ گفت : من زنی ام29
~~از
# ~~فلان موضع، درکاروانی بودم، این ناجوانمرد مرا34 بیاورد (ومدتهاست
~~تانگاه
# ~~میدارد)31 وپیوسته ازویکشتن وخوردن22 آدمیان مشاهده می کنم و هر کجا
# ~~آوازهآ مردی باقتوت وشجاع بشنودبرود واو23را بیارد34 وبکشد، و(گوشت
~~او)25 PageV03P1081
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0074.png)

# ~~بخورد و گوید : قوت او در قوت من خواهد افزود . من، چون این سخن2
# ~~بشتیدم3 به اخلاص باخدای5- تعالی6- مناجات کردم و به7درغار آمدم
~~و9(خواستم
# ~~که آن سنگ را بجنبانم)9، به فرمان حق1 (و اتفاق نیکو در زیر آن سنگ ،
# ~~سنگریزههای خرد بود، چنانکه آن سنگ متزلزل مانده بود و نیک متمکن نشده
# ~~«وبرزمین مترکب نگشته»11، جهد کردم)12 و13 آن سنگ را قدری14 بجنبانیدم
# ~~و فرجهای چنانکه به دشواری (ازاو بیرون)15 توانستم16 آمد17 (ظاهرشد)18،
~~و
# ~~از آن شکاف بیرون آمدم وتیع آن ملعون بر گرفتم وبه19 هردو دست بربالای
~~سر0
# ~~آوردم و بر21دوپای او زدم، چنانکه یک پایش شکسته شد ویکپایش بریده گشت
# ~~و22 جدا شد، واو از الم23 آن زخم24 بیدارشد وخواست که برجهد نتوانست،
# ~~ومن چند25 زخم دیگر26 (برتوالی وتواتر)27 براندم28 تا ms651 هلاک شد، وخدای
~~را-
# ~~جل جلاله29- شکرها30 گزاردم31 وهرمال32 که در آن غارها33 بود از
~~(زرونقره)24
# ~~و(جامههای قیمتی)25 برگرفتم. وزن را باخانهآ او رسانیدم ، وآن مال را
~~سرمایه
# ~~ساختم ، (وبدان، ضیاع)26 و اسباب خریدم وعهد ونذر کردم که دیگر خفیر
~~کاروان PageV03P1082
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0075.png)

# ~~وبدرقهآ قافله نباشم. وامروز وجوه معاش من از ارتفاع آن1 اسباب است که
~~بدان
# ~~مال خریدهام.
# فصل- ودراین حکایت محل اعتبار آن است که مرد باید2 هر چند باقتوت
# ~~و شوکت و شجاعت باشد تکیه برحول و قوت خویش نسازد و به دلیری و
# ~~مرداتگی خود4 مغرور نشود5 ، ویقین داند که هیچ صفت ازصفات کمال و نعوت
# ~~جلال جز ذوالجلال را - تقدست اسماؤه و تعالی صفاته - بدان درجه نبود که
# ~~فزونتر6 محتمل نباشد [وهرحال وصفت که مرد را باشد در آن یاب دقایق
~~دیگری
# ~~تواند بود]7 وقهر اعدا واستیلا بر8 منازعان پیوسته میسر نشود، و صورت
~~حال
# ~~شد3اد وعاد9 وآن اسود مردم خوار دراین معنی نموداری معتبر است. (و این
# ~~ابیات از گفتهٔ‌ من اینجا مناسب)10.
# العربیة :
# کن یا11فتی حذرا عمن تقاتله %~% و ان تکن12 نجدا ذاقوة بطلا
# کم ذی یدشل وقت الحرب ساعده %~% واید13 عندابدی الفیرقد بطلا
# و صارم غر به یوم الضراب بنا %~% و عارض حلت الهلکی وماهطلا
# (فلاتعول13علی حول یحول 5انحدأ %~% ولم یبن بعد حول 16 یحلهااصطلا
# الافترار18 بحول النفس معجزة %~% فلاتزین بحلی یورث العطلا19)20
~~PageV03P1083
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0076.png)

# الفارسیة:
# ~~ای شده مغرور حول واقوت ونیروی خویش
# چند سازی تکیه برسر پنجه و بازوی خویش
# ~~شیر مردی ترا آهوست نخوت معجبی
# دایم ار شیری3 ولیکن غافل از آهوی خویش
# ~~عجز باشد گر ندانی قوت خویش از اله
# صعب4 باشد گرنبینی از خدا نیروی خویش
# ~~آه آن ساعت زنی کت پشت خصمی بشکند
# چون نمیبینی در آیینه برون از روی خویش
# ~~هم ببینی (ترک تاز)5 ارچند دیدی مدتی
# رومی و زنگی روزوشبشده هندوی خویش
# الحکایة العاشره [من الباب الحادی عشر6] - ابوعلی کرد7 که ازجملهآ شجاعان
# ~~معروف ومبارزان مشهور بود (حکایت ms652 کرد که)8 درایام موسم [حتج]9 من با
# ~~هفتاد مرد از یاران خویش11 قصد قافلهآ حجاج13 کردیم که از خراسان می-
# ~~آمدند : وبرایشان چون نوائب روز گار براهل فضل و احرار کمین ساختیم.
# ~~وچاسوسی14 ما را اعلام14 کرده بود که درمیان قافله مردی است
~~از15ماوراءالنهر
# ~~[از شهری که آنرا شاش خوانند]16 و17 بااو دوازده خروار18 جامههایقیمتی
~~است19 PageV03P1084
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0077.png)

# ~~و کنیز کی به غایت1صاحب جمال با (زرینه وجواهر)2 بسیار بااو3 درعماری.
~~ما
# ~~مترصد4 بودیم (وفرصت می جستیم)5تاقطار شتر6 آن مرد باعماری و تمامت
~~بارها
# ~~از2قافله جداکردیم و ازراه بایکسو بردیم8 ودر میان درهها و کوهها فرو
~~آمدیم8
# ~~و اورا از عماری بیرون آوردیم وقافله ازما دورافتاد11. دیگرروز12
~~(خواستیم
# ~~که از آنجا رحلت کنیم و)13 عزم کردیم که اورا ببندیم11 وآنجا رها کنیم5
~~. و
# ~~از16 جملهآ اموال17 او اسبی زرده18 بود که دویست درم میارزید. آن
~~مردتضر ع و
# ~~زاری آغازنهاد وگفت: ای جوانمردان شمارا تمامت آن19مالها حلال25 باد
~~و21 از
# ~~جانب من دردنیا و آخرت [باشماهیچ خصومتنیست]22، امامن (مردی ام که بر)3
# ~~عزیمت زیارت24 بیت الله الحرام ازوطن مفارقت کردهام25 واز خانه رحلت
~~کرده، و
# ~~سفردورودراز درپبش گرفته ومیان26 من و27 خانه28 بعد29 مسافتی30هرچه
~~تمامترهست،
# ~~خود را مستوجب سخط و31عذاب باری-تعالی- مگردانید و مرا از این خیر که
# ~~که در صدد آنم مانع مباشید، سخن مال نمی گویم که به نزدیک عقلا (قدری
~~PageV03P1085
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0078.png)

# ~~ندارد)1 که (المال غاد ورائح)، اما میدانید کهازاین بیابان خونخوار2 بی
~~مرکبی
# ~~جان به کنارنتوانم برد وقیمت این اسب در جنب این غنائم که (از من)2 به
~~شما
# ~~رسید بس محقر ومختصراست و درهمت شما نیزچندان وزنی ندارد4 اگر به
# ~~این اسب [بامن]3 مضایقه نکنید و مسامحت کنید6 تا2من زنده (به مقصد
~~توانم)9
# ~~رسید9 شما را نام نیکوباقی ماند، و آنچه ازمال من غصب کردهاید [شما را]
# ~~حلال و مهنا11. ما12 دراین باب که (او)13 التماس می کرد14
~~بایکدیگرمشورت کردیم،
# ~~پیری کار دیده و تجربه یافته درمیان مابود، ms653 گفت: اینکه15 (درخواست می
~~کند)16
# ~~صواب نباشد12، او را بباید بست18 واینجا19 بگذاشت20، اگردرعلم21
~~خدای22_
# ~~تعالی23 - حیات او24 باقی بود25 کسی را به سراو رساند26تا آن27 بند از
~~اوبر گیرد28،
# ~~و اگر انفاس معدود او منقضی شده باشد و (اجل مقدور رسیده)29 خود در آن
# ~~بندها34 هلاک گردد31. و من نیزاز آن جمله بودم که همین مصلحت میدیدم،
~~و32
# ~~بیشتر33 یاران ما گفتند که34 بهای35 این اسب چهمقدار26 دارد که مردی
~~حاجی را به PageV03P1086
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0079.png)

# ~~سبب این ازخود نومید کنیم1 وخون اودر2گردن خود گیریم3؟ القصته به دادن4
# ~~اسپ5 بااو مسامحت کردیم ودست او باز گشادیم وبیرون از6پیراهنی (برتن)8
~~او
# ~~نگذاشتیم واجازت دادیم که مراجعت کند. گفت: ای جوانمردان15 لطف11
~~فرمودید
# ~~وبرمن منت نهادید، اما اتمام این شفقت (و اکمال12 این منت آنست که)13
# ~~طریقی اندیشید که من12 به سلامت به مأمن15 رسم،مبادا16 که چون17 از پیش
~~شمادور
# ~~شوم18 (کسی برسد)19 واسب20 باز گیرد، ومن21 هلاک گردم22، کمان23
~~(وجعبه)24
# ~~و1 تیرهای26من باز27 دهید28 که29اگر کسی قصد من30 کند بدان [اورا
~~ازخود]31
# ~~دفع کنم، من گفتم عادتمانیست سلاح به32 کسی33 باز34 دادن35. همان
~~جوانان (کهبا
# ~~ما بودند36) گفتند کمانی که قیمت آن27 دو درم باشد چه محل38 دارد21 واز
# ~~این24 یک تن41 تنها چه حساب21 برتوان گرفت43؟ آخرالامر(کمان وجعبهآ
~~تیر)44
# ~~با اودادیم. او(تشکر کنان45 ودعاگویان46)47 از نزدیک48 مابازگشت. وچون
~~گامی PageV03P1087
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0080.png)

# ~~چند برفت1 آن کنیزک گریستن2 [(ونوحه وزاری)3 آغاز نهاد]4. چون آواز
~~کنیزک
# ~~بشنید باز گشت5 و گفت: ای جوانمردان با من نیگویی6 کردید7 و (برمن منت
# ~~نهادید و)8 مککافات احسان جز به احسان چایز نباشد، اکنون درعوض آن9 لطف
# ~~که بامن فرمودید)10 شمارا نصیحتی می کنم (و آن نصیحت آن است)11 کههرچه
# ~~از آن من دردست شماست (به من)12 باز دهید وبه سلامت سرخویش13 گیرید تا
# ~~چنانکه شما به بخشیدن یک14 جان15 برمن منت نهادید16 من (به بخشیدن)17
~~هفتاد
# ~~جان18 (برشما منت)19 نهاده باشم20. این سخن می گفت واثرغضب ms654 در چشمهاش1
# ~~ظاهرشده بود، وهمچون22 شتر23 مست کف برلب آورده. مارا ازسخن اوخنده
# ~~آمد وبروی استهزاکردیم24. (اودیگرباره)25 این26 سخن27 اعادت کرد و گفت:
# ~~من28 باشما مجاملت پیش گرفتهام ومیخواهم که قول خود راخلاف نکنم و(المی
# ~~ازمن)29 به جان شما نرسد وچنانکه من ومال من30 به سلامت بماند31 نفس32
~~شما
# ~~نیز به سلامت بماند. ما (از این سخن)23 درخشم شدیم و به یکبار براو
~~حمله
# ~~کردیم. [او]25 مقداریک تیر پرتاب ازپیش26 مافراتررفت37 و پنج تیراز
~~جعبه بر آورد PageV03P1088
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0081.png)

# ~~وبینداخت و به (هرتیری یکی ازما)1 هلاک کرد و (همچنین پنج پنج تیر از
~~جعبه
# ~~بیرون می آورد ومیانداخت تاپانزده تن از ما هلاک کرد)2 و گفت: نموداری
~~از
# ~~دستبرد3 من دیدید4 پیش از اینکه5 تمامت از پای در آیید6 سرخویش7 گیرید.
~~ما
# ~~هم بر آن مدافعت ثبات نمودیم تا آنگاه8 که او9 سی مرد1 از ما (بدین
~~طریق)1
# ~~بیفگند وهنوز [بااو]12 چند تیر دیگر13 مانده بود14، بایکدیگر15 گفتیم
~~که16 تیر
# ~~او12 خطا نمیشود18 و به هرتیری که بااوست شخصی19 ازما هلاک خواهدشد20،
# ~~اولی تر21 آنست که مال وجمال12 با او گذاریم و22 از آن24 شتران و
~~بارها25 و
# ~~عماری26 بایکسو شویم. او اسب27 درمیان28 راند وتنگی از آن تنگها [(ی
~~بسته
# ~~بگشود)29]39 و31 جعبهآ تیر32 (از آنجا)33 (ییرون کرد)34 و به ما نمود.
~~[ما]35 چون
# ~~[آن]2 بدیدیم طمع از27 مال او38 به کلی منقطع گردانیدیم وروی بهراه
~~آوردیم39.
# ~~او برعقب ما بیامد و گفت : چند نوبت این40 برشما عرضه داشتم تا به
~~سلامت
# ~~مراجعت کنید، اجابت نکردید اکنون چون41 کاربدین42 حد43 رسید (فایدهای44
~~PageV03P1089
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0082.png)

# ~~نکند، و)1 هر که (ازشما)2 از اسب پیاده شود3 درپای پیل غضیش نیندازم
~~[واز
# ~~شهمات هلاک ایمن است]5. مادیگربار لعب سهو آغازنهادیم و بهبد بازی
~~خودرا
# ~~درعرای6 هلاک افگندیم2 تا چند8 کس دیگر ازما بیفکند وبه اضطرار وعجز
~~پیاده
# ~~شدیم و اوچهارپایان ما را جمع کرد وبراندوباز9مراجعت نمود15 وگفت : هر
~~که
# ~~سلاح بیند ازد ایمن11 ms655 است وهرکه (نگاه دارد)12 هلاک خویش13 او14 اختیار
# ~~کرده میباشد. همه15 به یکبار سلاح16 بیفکندیم. او سلاحها17 بر گرفت
~~ودواب
# ~~براند و18 گفت: درضمان امن19 وسلامت بروید وما اسبان خود10 (به نامی)21
~~که
# ~~نهاده بودیم میخواندیم، هراسب که (میل آمدن)22می کرد12 به یک تیرش می-
# ~~افکند24 تاعاقبت25 [به درماندگی26 به ترک اسبان و سلاح کردیم و او
~~(برفت و
# ~~جمله ببرد)
# فصل - ودراین حکایت فایده آناست که خصم ضعیف را خوار نبایدداشت
~~PageV03P1090
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0083.png)

# ~~ودرمردی که او را تجربه نکرده باشی ودر مقامات1 مردی و2 مردانگی
~~نیازموده ،
# ~~به چشم حقارت نباید نگریست. وادیر است که4 گفتهاند5 ، و هر گز منسوخ
# ~~فخو اهد شل.
### | شعر6:
# # در مرد غلط مکن چو8 تنها بینی %~% پشت سپه گران سواری دارد
# واین ابیات9 از انشای10 من مناسب این معنی است.
# العربیة:
# # لا تنظرن11 بحقارة نو امرء %~% تلقاه منفردا بغیر سلاح
# # کم واحد یربی12 علی الف اذا13 %~% حمی الوطیس14لدی15استجار16رماح17
# # ان لاح برق السیف فی غیم الوغا18 %~% تقدم و لاتسمع ملام اللاحی
# # [ان الشجاعة فی النفوس خفیة %~% تبدو اذا الدم یحتسی کالراح
# # من رام عز النفس فی قهر العدی %~% همانت19 علیه نفاسة الارواح ]20
# الفارسیة :
# (در کس مکن به چشم حقارت نظراز آنک)21
### | اندر نقاب صورت معنی مستر است PageV03P1091
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0084.png)

# ~~در حقههای چرکن چوبین و آهنین
# بسیار عقدههای لآلی و گوهر است
# ~~در زیر خاک تیره بسی گنج مختفی است2
# در صرههای کهنه بسی (نقره وزر3) است
# ~~بسیار تیغ هندی بران4 با گهر
### | اندر5 نیام زشت وخلق گشته مضمر است
# ~~سنگ سیاه معدن لعل مثمن است
### | جرم سفال آینهآ آب کوثر است]6
# ~~گرچر کن است نامه مکن عیباو از آنک
### | در پوستین کهنهٔ‌ او مشک اذفر است
# ~~[قرا به گرچه هست خشن پوش وخرقه کش
### | پنهان در او یکی گهر روح پرور است
# ~~آثار کلک موجب ضبط ممالک است
### | جسمش اگرچه زردونحیف است ولاغراست]7
# ~~(برهان تیغ قاطع گردد گه مصاف
### | اندر نیام اگرچه فتاده نگون سر است ms656
# ~~صدتن بود که گویی کمتر زیک تنند
### | یک تن8 فتد که گویی از صد فزونتر است
# ~~مردی که پایدار بود وقت گیرو دار
### | روی سپاه و دست شه و پشت لشکراست PageV03P1092
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0085.png)

# ~~ه روی مرد نباشد ز1 عجز او
# این را دلیل روشن خورشید انور است
# ~~در2 کثرت عدد نشود نقص کس کمال
# مه راانه از ستاره حواشی بی مر اسبت
# ~~دربیشه، شیر، وحدت کرد اختیار از آنک
# هرجا3 که روی آرد تنها مظفر است
# ~~وحدت کمال ذات کند اقتضا از آن4
# کاین5 وصف برجلالت ایزد مقرر است)6 PageV03P1093
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0086.png)

# الباب الثانی عشر
# ~~من الجأه1 الغوف2 الی هرب و اسعتار فازیل3 بامن منجد ومسار
### | باب دوازدهم
# ~~حکایت4 زمرهای5 که به خوف واستتار مبتلا شدند و عاقبت آن خوف و
# ~~استتار به امن ومسار6 مبدل گشت.
# ~~لحکایة اولی من الباب الغانی عثر - محمدبن زکریا العلانی2 گوید: روزی
# ~~مغنیان پیش هارون الرشید این شعر برطریق غنا در صوتی خوش(و لحنی
# ~~ولکش12)12 ادا کردند.
# ~~*ا: الا
### | **ل %~% 4- ت: * حال.
### | 4- چاپی : یسار 7- اساس :
### | لائی (ازالمستجاد تصحیحشد)
### | 10- مجا: نجویتو %~% 11- ت:
# ~~12 مجا: ندارد PageV03P1094
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0087.png)

# العربیة1:
# # الا هل الی شم الخزامی و نظرة %~% الی قرقری قبل العمات سبیل
# # (فیا اللآت القاع قلبی موکل %~% بکن و عندی2 خیرگن قلیل)2
# # ویا4أثلات القاع من بطن توضح %~% حنینی الی اظلا لگن5 طویل
# # و یاء أثلاث القاع قدمل مرگبی %~% مسیری فهل فی ظلکن مقیل
# # اریدا رجوعا نوگم و یصدنی8 %~% اذا رمته دین علی تقیل
# الفارسیة:
# ~~آیا بود هر گز که من15 بوی خزامی11 بشنوم
### | پیش از مردن دمی بینم زمین قرقری
# ~~ای گزبنان14 آن14 زمین دل با شما دارم چنین
# هرچند این15 شخص حزین کم دید خیری ازشما
# ~~ای گز بنان قاع او دل هست با ارباع او
# از توضح اوضاع او دارم حنین16 بی انتها
# ~~ایام هجران دیر شد مرکب زرفتن سیر شد
# در سایهٔ‌ آن گزبنان17 قیلولهای را هست جا؟

PageV03P1095

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0088.png)

# خواهم که سوی آن جنان1 ms657 تابم سبکتر2 من عنان
# لیکن اوامی بس گران زان باز میدارد مرا
# امیرالمؤمنین را این3 شعرخوش آمد4، تحسین [کرد]5 و پرسید که ناظم
# ~~این دررو منشی این غررکیست ؟ گفتند : یحیی بن طالب الحنیفی7 الیمامی8.
# ~~فرمود که به صحت نفس وطول حیات مسروراست یا در وحشت آباد لحد مقبور
# ~~ومقهور؟ گفتند : زنده است ، امتا زندگانئی که مرگ را درناخوشی اسیی طرح
# ~~ننگ اورا چندان خرسنگ بلیتت درراه افکنده است که پانصد فرسنگ آواره
# ~~شده است و از گرانی وام10 در11 چشم همگنان سبک سنگ شده12، واز یمامه که
# ~~وطن اصلی اوست به ضرورت گریخته است ودر ری متوطتن شده ، دربدترین
# ~~حالتی و سختترین معیشتی13 . چون بشنید فرمود تا به عامل یمامه بنوشتند
~~تا14
# ~~وام15 او چندانکه هست ازوجوه بیت المال بگزارد16، و[به عامل ری مثال
~~فرستادتا)2
# ~~ده هزار درم18 بدو دهد و(اسب، وترتیب کند و اورا بهزودی)19
~~بایمامهرساند26 .
# ~~و بعد از چندگاه از هردو موضع خبر باز رسید که مثال را امتثال کرده
~~بودند و
# ~~برموجب فرمان رفته ، و او خوشدل و شاد کام با تجمل و نعمت تمام با وطن
# ~~اصلی رسید.

PageV03P1096

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0089.png)

# فصل - و دراین حکایت آنچه اقتدا و تخلق را میشاید مکرمتی است
# ~~که امیرالمؤمنین رشید1 درحق یحیی یمامی فرمود بیواسطهآ سؤال2 و(استدعای
# ~~او)3و4 التماس5. چه کرم طبع و اریحیت6 ذات آن اقتضا می کند که چون
~~مگارم را
# ~~محلی قابل ومبرات را موضعی شایسته بیند7 واقتدار واستظهار حاصل [باشد]4
# ~~احراز آن مکرمت را فرصتی مغتنم داند و براقدام9 آن احسان (مسارعت و
# ~~مبادرت)10 نماید. وهیچ مبرت (به موقع تر)11 از آن نیست که در گزاردن
~~وام12
# ~~زمرهای که [در13 دست غریمان بیچاره و]14 بدین سبب15 (ازوطن)16
~~آوارهشده17
# ~~باشند سعی جمیل که مستجلب ثواب جزیل باشد مبذول دارند. و(دراین باب)8
# ~~گقتهام .
# [العربیتة]:
# ألدین شین الدین لکن من قضی %~% دینا19 علی غیر فذاک الدین
# دینو اوامر ربکم یا اخوتی25 %~% واقضوا الدیون اذا الغقیر 1ایدین22
# الولا یجازیک المدین لعجزه ms658 %~% الله یوم الدین عنه یدین ]23 PageV03P1097
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0090.png)

# [الفارستیة]1 :
# ~~ای آنکه ترا داد خدا نعمت و دولت
### | تا شکر خداوند به انعام گزاری
# ~~هرچه آن به تودادست جهان جمله اوام است
### | آن دم که طلب دارد ناکام گزاری
# ~~امروز اگر خسود نستانی تو به آید
### | چیزی که (به ناکام سرانجام)2 گزاری
# ~~بر سنت اهل کرم اندر ره بخشش
# عمری تو اگر پی زنی و گام گزاری
# ~~آن قدر تدارد 4 بر مستغنی مطلق
### | کز مفلس درماندهآ او وام گزاری
# الحکایة القانیه من الباب الثانی عثر - دربعضی از کتب تواریخ دولت آل
# ~~عباس- رضی الله عنهم6- آوردهاند که چون ابراهیم بن محمد بن علی بن
# ~~[عبد الله بن عباس]7داعیان بیعت خویش وخلافت آل عباس دربلاد اسلام
~~پراکنده
# ~~گردانید وکار برمروان بن محمد که آخرملوک بنی امیه بود بشولیده شد، و
# ~~ابو مسلم [درمرو]8 خروج کرد، وآن قصه معروف است، وتمامت بلادخراسان
# ~~و عراق وآنچه متصل است بدین [دو]9 قلیم از دست بنیأمیه بیرون رفت
# ~~واستیلا وتغلب دعاة آل عباس نزدیک بود که به کوفه وبصره رسد، و ابراهیم
~~PageV03P1098
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0091.png)

# ~~بن محمد که معروف بود1 به ابراهیم امام2 دراثنای این احوال به جوار حق
# ~~پیوست وبنی امیه چون منشا این کار و تهییج این5حادثه6از آل عباس
~~دانستند7
# ~~قصد هلاک ایشان کردند، وچون هنوزکار ولایتها مضبوط نبود و بیعتی که
~~برآن
# ~~اعتماد توان کرد نرفته8، ایشان استتار اختیار کردند و مترقب بودند تا
~~آخرکار
# ~~برچه9 نشنید. وابوسلمهآ خلال که از جملهآ شیعت و موالی آل عباس - رضی
~~الله
# ~~عنهم10 - بود ودر کوفه بود بفرمود11تا12 هرکه (از آل عباس)13 زنده
~~بود"1 در
# ~~سرای او15 جمع کردند16، وایشان را درسردابهای پنهان میداشت. و ابو
~~العباس
# ~~سفاح وابوجعفر17 منصور وعیسی بن موسی در آن جمله بودند. و [دعاة و
# ~~موالی]18 واشیاع آل عباس - رضی الله عنهم19 - را20 به21 ابو سلمه22
~~نشان می.
# ~~دادند که هرگه بر کوفه غالب شوند23 امام را از ابوسلمه طلب دارند24
~~تابدیشان
# ~~نماید ms659 [وبا اوبیعت کنند]25 . وچون میان قحطبه وابن هبیره آن قتال بزر گ
~~رفت26
# ~~و قحطبه که ازجملهآ موالی وشیعه27آ عباسیان بود غالب شد و ابن هبیره
~~منهزم
# ~~به واسط رفت وقحطبه در فرات غرق گشت، و پسران قحطبه با تمامت لشکر به-
# ~~کوفه در آمدند و ابوسلمه را گفتند امام را بیرون آر تابیعت کنیم ،
~~ابوسلمه
# ~~تعلل می نمود و مدافعت می کرد ومی گفت: هنوز وقت بیرون آمدن امام نیست
~~PageV03P1099
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0092.png)

# ~~واز بیؤ العباس خبر انهزام ابن هبیره و دخول ابنای قحطبه در کوفه ( و
~~استیلای
# ~~ایشان)1 پنهان2 میداشت وعزم آن کرده بود که بیعت از آل عباس بگرداند و
# ~~امارت وخلافت به آل علی - علیه السلام3- بردو به جماعتی از اکابر اهل
~~البیت4
# ~~و سادات علویه5 مکتوب6 فرستاده بود و استدعای قبول این کار کرده ،
~~وایشان
# ~~امتناع مینمودند وبروی اعتماد نمی کردند. و آل عباس نیز از حرکات و
~~سکنات
# ~~ابوسلمه این غدر احساس کرده بودند7 و درحق وی بد گمان شده وباایشان در
~~آن
# ~~سردابه8 غلامی سیاه بود، جهد کردند و8 او را به بهانهای2 از آن11
~~سردابه بیرون
# ~~فرستادند وفرمودند تا تفحتص اخبار12 وتجسس احوال13 کند و ایشان را
~~معلوم
# ~~گرداند14. غلام بیرون آمد وتمامت حالها از غرق قحطبه وهزیمت ابن هبیره
~~و
# ~~دخول پسران اودر کوفه بالشکر[وظهور غلبهآ ایشان در15 آن شهر از چند
~~گاهباز]6
# ~~معلوم کرد، وبازگشت وباایشان حکایت کرد17. و چون از این احوال خبر
~~یافتند
# ~~تهمت ایشان به18 ابوسلمه زیادت گشت؛ غلام را فرمودند که بیرون رو و جهد
~~کن
# ~~تاپسران قحطبه را ببینی وایشانرا ازحال ما اعلام کنی15 وبگویی20 تا
~~ناگاه بیایندو
# ~~پس وپیش این سرای21 فروگیرند ودیوار بشکافند وما را بیرون برند. آن
~~غلام
# ~~بیرون آمد و حمید بن22 قحطبه11 را24 می شناخت خود25 را پیش او افکند ،
~~و PageV03P1100
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0093.png)

# ~~چون حمید اورا بدید دیدن او1 بزرگ شمرد و درحال پرسید2 که ازمهتران ما
# ~~چه خبرداری و ایشان کجااند ؟ غلام ms660 حال3 ایشان چنانکه بود تقریر4 کرد و
~~پیغام
# ~~ایشان برسانید5. درحال حمید با گروهی از6 لشکربرنشست و گرد7 سرای ابو
~~سلمه
# ~~فرو گرفت8 و [او ازاین غافل وبی خبو، وآن]1 سردابه بدیشان نمود.
~~وحمیدبا10
# ~~گروهی11 بدان سردابه در رفت12 وگفت13: السلام علیکم14 یا15اهل البیت و
# ~~رحمةالله، ایتکم ابن الحارییه16؟ پسرحارثیه17 ازشماکدام است؟ واین سؤال
~~از
# ~~جهت آن بود که ابراهیم الامام که پیش ازاین ذکر اورفت بهوقت پراکنده
~~کردن
# ~~داعیان دعوت امامت عباسیان وخلافت آن خاندان با آن جماعت گفته بود
~~کهاگر
# ~~آن وقت18 این کار تمام شود که 19 من نمانده باشم امام معظم20 بعدازمن
~~برادر
# ~~من21 ابن الحارثیه22 باشد که علامت خلافت بهشما رساندو آن علامت این
~~[آیت]23
# ~~است که (قو له تعالی)24: (ونرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض
# ~~و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین)*. و25 چون پسرقحطبه گفت26 که
# ~~ابن الحارثیه27 کدام است ابوالعباس و ابوجعفر هردو بریکدیگر مبادرت
~~نمودند
# ~~وهریکی گفتند28 که29 منم. حمید30 بن قحطبه گفت: علامتاز31 هردوبا
~~کیست32؟

PageV03P1101

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0094.png)

# ~~ابو جعفر گفت: (چون من1)2 سخن علامت بشنیدم3 واز آن خبرنداشتم دانستم
~~که
# ~~امام من نخواهم بود و4 ابوالعباس این آیت5 مذکور ومنتظر6 برخواند. حمید
# ~~گفت: السلام علیک یا امیرالمؤمنین دست مبارک از آستین همایون7 بیرون کن
# ~~تابیعت کنم8، ودرحال دست او گرفت9 وبیعت کرد. پس تیغ برهنه کرد1 و روی
# ~~بدان طایفه آورد که با اوبدان11 سردابه بودند از برادران وعمان او و
~~گفت بیعت
# ~~کنید امیرالمؤمنین را. همگنان بهطوع ورغبت (بیعت کردند)12 واورابه مسجد
# ~~آدینه برد و بر منیرنشاند وخواست که13 خطبه کند، سخن بروی بسته شد. عم
# ~~او داودبن علی بهیک14 پایه فروتر از اوبر15 منبربایستاد و به نیابت
~~اوسخن گفت
# ~~وخطبه کرد، وابوسلمه بعد16 از آن خبر17 یافت که در18مسجد جمع شده
~~بودندو
# ~~اورا برمنبرنشانده، بیامد19 باخجالت واستیحاش20 تمام. وحمید چون
~~اورابدید
# ~~مشتی بر21سینهاش22 زد و گفت: مخالفت تابدین23 حتد یا اباسلمه؟ گفتی24
~~که امام
# ~~هنوز به کوفه ms661 حاضرنشده است! ابوسلمه گفت: غرض من ازاین دفع و مطل25 آن
# ~~بود که مروان بن محمد هنوز درمسند ملکوامارت است واز آن ایمن نتوانبود
# ~~که26 قوت27 واستیلای28 (او زیادت باشد)29 و30 اگر چشم زخمی رسد31 باری
# ~~این جماعت دردست ایشان نیفتند32 و هلاک نگردند ، واگر ما را بروی ظفر
~~بود PageV03P1102
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0095.png)

# ~~به اعتماد تمام ابشان ظاهر گردند وخلق را به بیعت خویش1 خوانند. وچون
~~بیعت
# ~~ابو العباس تمام شد وخلافت بر او2 مقرر گشت2 پس از آن هرروز آن دولت
# ~~در4 زیادت بود وبنی امیه مستأصل وهلاله شدند. (قولهآ تعالی)5: (فقطع6
~~دابر
# ~~القتوم2الذیتن ظلموا والحتمد لله رب العالتمین)
# فصل- ودراین حکایت دوطایفه را8 اعتبار وموضع فایده است:
# یکی9- ملواء کامکار و خسروان نامدارراکه هرچند ایشانرا بسطت ملک و
# ~~قسحت جاه وگثرت انصار دولت وتباعد اقطار مملکت حاصل باشد وبهعدت
# ~~و شوکت و حشمت و مکنت گوی حکم از شهریاران روزگار وپادشاهان گیتی
# ~~ربوده باشند10 و گردنگشان عالم طوعا وکرها سربر آستانهآ ایشان نهاده ،
~~باید که
# ~~در اوج22 جلالاز نقصان زوال12 بیندیشند13 ودروقت نظام حال از تتبدل
~~احوال
# ~~یادآرند14 واز چشم زخم: (اذا تم أمرد دنا نقصه)15 مستشعرباشند16 که
~~ناگاه
# ~~بود که دولت به محنت بدل17 گردد وشادی به غم آمیخته شود وتاج پادشاهی
~~از
# ~~فرق عز ت ایشان درربایند و عنان حکم از دست قدرتشان بیرون کنند، چنانگه
# ~~بنی امیه را بود باچندان مکنت و حشمت.
# و دوم- امیدواری است جماعتی را- که با کمال استحقاق به حرمان که از
# ~~لوازم آنست مبتلاگردند و از جملهآ مرادات محروم و مهجور ودردست (اعداو
# ~~حساد)18 محبوس ومقهور باشند-به کمال مرحمت وغایت عاطفت باری-تعالی-
~~PageV03P1103
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0096.png)

# ~~که1 ناگاه پاشد که آفتاب2 سعادت از برج مراد ایشان طلوع کند و همای
~~همایون
# ~~اقبال سایه برسرایشان افکند و ازرتبت اسیری به درجهآ امیری رسند و در
~~غلوای
# ~~محنت نامتتاهی بر ذروهآ کامرانی و پادشاهی متمکن شوند، چنانکه آل عباس
# ~~را بود. ودراین حکایت3 این ابیات مقر ر شمهای ازاین4 ms662 معانی است.
# العربیة]:
# # یا من اقالیم البلاد بأسرها %~% ملکت و اصفیت القری والمداینا
# # فصاره لک الاحرار طوعا ورغبة %~% عبیدأ و خیرات النساء مدائتا
# # تیقظ و فیما حزت لاتک آمنأ %~% فسوف تری اذحان حینک6 حالتا
# # تخون7 الوری فیما انتمئت خیانة %~% فلابد ان یردیک دهرک خائنا
# # و یا عاجزا فی الحیس لالک آمنا %~% عسی آن تری یومأ مرادک کاینا
# # فکم ملک اضحی اسیرأ لعبده %~% وکم عاجز ران الحنا دید راگنا
# # و املا احشاء الولی مسرة %~% و اورث فی قلب العدوه1 الضفائنا
# # و رب مدین دان گل معا فد %~% وامسی لمن11والاه بالخیر داگنا)12
# # فرب13 آلوری یغنی الفقیر بلطفه %~% و یعطیه بعد الافتقار الخزاینا14
# # و یفقر من اطفته کثرة مافه %~% و یجعله مما تملک15 ماثنا16
# # هوالملک17 الدیان والملک ملکه %~% و من یدعی فیه لقد ظل مائنا
~~PageV03P1104
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0097.png)

# ~~الفارسیة :
# ~~ای عاجز1 بیچاره مکن دعوی شاهی
### | شاهی نبود جز صفت خاص الهی
# ~~لاهی شدهای از خود ومغرور به دولت
### | فارغ ز الهی تو و شادی2 به ملاهی
# ~~شاهی نبود آنکه3 بود مملکت او
### | ملکی که (بود آنرا)4 آغاز5 و تناهی4
# ~~[تصحیف تباهیاست تناهی، مشو7ای دوست
### | با خلق به ملک متناهی متباهی
# ~~لایق به تناهی نبود هرچه به آخر
### | مفضیشود اراخواهی، ورنی به تباهی]1
# ~~شاهی دوعالم ز خدا باید بیشک
# هربنده که از بندگی اوست مباهی
# ~~شاهی دو گیتی ببری گر ز قناعت
# در شاهی دنیا نشوی مولع و شاهی12
# ~~(از کبر وشره در هوس ملکت و13 ملکی
# وز حرص [و] هوا در طلب نعمت وجاهی
# ~~صائب مشمر رای خود اندر طلب جاه
# ور زانکه صواب آیدت این نامهآ شاهی)14 PageV03P1105
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0098.png)

# ~~بر رزق مقدر چو فزودن نتوانی
# اندر طلب بیشی، بس عمر چه کاهی
# ~~کاه است زرو کاهربا طبع حریصت1
# حاصل نشود زانت بجز چهرهآ کاهی
# ~~گاه آید کز پای درآیی تو اگرچه
# در دست کنون تکیه زده برسر گاهی)
# ~~بس شاه که تا3 ماه سراز کبر برآورد
# نا گاه شد از حکم خدا طعمهآ ms663 ماهی
# ~~از ماهی تا مه بر این هیچ نیرزد
# گر حکمت دانندهٔ‌ اشیاست3 کماهی
# ~~بس بندهٔ‌ محبوس که شد خسرو گیتی
# بس حجت صدق سخنم یوسف چاهی]
# ~~محروم نمیگردد عاقل ز تغافل
# داهی به دهامی نکند دفع دواهی
# ~~آن خواه که بروفق مراد تو نباشد
# چون میرودت6کار برآن سان که توخواهی
# ~~مأمور خدا باش، وحذر جوی4 ز منهی
# زشت است که خود را شمری آمر وناهی
# ~~از سبزه10 نیاید11 اثر تیغ گهردار
# با تیغ اگرچه شود از شکل مضاهی]2 PageV03P1106
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0099.png)

# ~~ان تا بنیفتی زرهای مرد مسافر
# دعوی مقیمی مکن ار بر سر راهی
# مر قضا هست یکی عالم و جاهل
### | با حکم قدر هست یکی ابله و داهی
# ~~ای آنکه نشد صورت حکمت متصور
# در آینهآ خاطرت از فرط سیاهی
# ~~از جهل شود منکر حق مردم و اینک
# انکار تو بر دعوی من داد گواهی
# الحعایة 1فالفة1 -عبد الله بن قیس الرقیات2 حکایت کند که چون عبد الملک
# ~~بن مروان ازشام قصد عراق کرد، در وقتی که مصعب بن الزبیر امیر کوفه و
~~بصره
# ~~بود ازقبل3 برادرخویشتعبدالله بن5الزبیر، و مصعب به6 مصاف عبدالملک
~~بیرون
# ~~رفت2، من با مصعب بودم وازجملهآ خواص ومقر بان او بودم . وچون امارات8
# ~~بی وفائی از امرای لشکر خود9 مشاهده می کرد و دانست که عبدالملک غالب
# ~~خواهد شدمرا بخواند ومالی حاضر کرد وبسیار کمرهای قیمتی در آن
~~میانبود11،
# ~~چند کمر برمیان من بست که استظهار تمام بود برنوائب روزگار، و12 فرمود
~~که
# ~~دولت من به پایان رسید، واین جماعت که با منند سر آن ندارند که
~~پایداری13 و
# ~~موافقت14 نمایند و به همه حالدست دشمنرا باشد، پیش از آنکه دستبرد
~~ایشان PageV03P1107
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0100.png)

# ~~دعاکردم1 (وبر وی ثنا گفتم)2 و دلداری (و دل دهی که مثلی آن در آن وقت3
~~از
# ~~دوستان یکدل مأمول ومتوقع باشد) به جای آوردم2 و درخدمت وی ثباتنمودم
# ~~تا آنگاه که او5را واقعهرسید وشهید شد6؛ من بگریختم و به کوفه ms664 رفتم و
~~به نخستین
# ~~خانهای7 که برسیدم ازخانههای کوفه ، (دررفتم بی دستوری8)9، ودر آن خانه
~~زنی
# ~~دیدم با دو دختردرغایت حسن وجمال. از آن زن10 زینهار خواستم ونفس خویش
# ~~را پیشاو ودیعت نهادم، او قبول کرد و اشارت به غرفهای فرمود11 که بر
~~آنجا12
# ~~دو13 مشرفهآ خوش ومنظرهآ دلکش [دیدم که]14، هم دروی استراحت را مطرحی
# ~~بود و هم از جوانب نظررا مسرحی15 . بنشستم و آن عورت (هرچه مرا بدان)12
# ~~احتیاج بود از طعام وشراب وجامه17آخواب وآپ18 وضوساختن19 همه20 معد21
# ~~گردانید. و قرب سالی در آن موضع بودم، وهرروز آن عورت به مصالح من قیام
# ~~مینمودی22 و بامداد پگاه مالابد من از اکل و شرب و غیر آن می آورد2 ، و
# ~~هر گز از من نپرسید24 که تو کیستی و استتار تو25 در این موضع26 به27
~~سیب
# ~~چیست و احتراز تو از کیست ؟ و من نیز28 هرگز ازحال او29 و نام ونسب30 و
# ~~قبیله31آ!و نپرسیدم، و هرروز آواز منادیان22 درتجسس احوال خویش23
~~[مشتمل]4 PageV03P1108
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0101.png)

# ~~برتهدید ووعید میشنیدم1 . چون مدت مقام من به حد امتداد کشید واز کثرت
# ~~زحمت که آن عورت را بی سابقهآ معرفتی دادم خجل گشتم، و آواز منادی
~~درطلب
# ~~من منقطعشد عزم کردم کهاز آن موضع نقل کنم. وچون آن عورت برقرارمعهود
# ~~بهنزد2 من آمد و ازکار وحاجت و(آرزو ومراد)3 من پرسیدن گرفت ، گفتم که4
# ~~میخواهم5 که پیش6 اهل وولد و مسکن2 خویش8 روم. گفت: امشب8 مایحتاج
# ~~سفر (واستعداد راه)10 معد گردانم، و چون شب در آمد گفت: اکنون11 فرمان
# ~~تراست اگر می خواهی12 که رحلت کنی. من از غرفه به زیر آمدم13،
~~بردرسرای4
# ~~دو15 راحله16 دیدم17 باتمامت آنچه18 (مسافر را درسفر «بدان احتیاج»19
~~بود)20 و
# ~~غلامی سیاه برای خدمت21، و مبالغی22 زرونقره23 به جهت نفقهآ راه بدان
~~غلام
# ~~داد ومرا24 گفت: هردو راحله و آنچه برایشان است و25 غلام26، ملک تواند،
~~در
# ~~حفظ خدای27- تعالی28-هر کجاترا میباید برو. من (وغلام هریکی)29 بر30
~~راحله
# ~~ای31 نشستیم32 و33 ms665 براندیم34تا35 به مکه رسیدیم. وچون (به در)36
~~سرایخویش2
# ~~رسیدیم و38 دربزدیم پرسیدند که کیست؟ گفتم: عبد الله بن قیس الرقیات.
~~چون PageV03P1109
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0102.png)

# ~~آوازمن بشنیدند1ولوله وخروش درخانه افتاد و(به نحیب و)2بکا آوازبر
~~آوردند
# ~~و گفتند: جماعتی که به طلب تو آمده بودند همین لحظه باز گشتند. من آن3
~~شب تا
# ~~سحر درخانهآ خویش4 بودم، سحرگاه با آن غلام برنشستم و5روی به
~~مدینهنهادم6،
# ~~وچون به مدیته رسیدم2 میان8 نمازشام (وخفتن)1بود که1 پیش11 عبدالله بن
~~جعفر
# ~~ابی طالب رفتم12، واو مائده نهاده بود وجمعی بزرگان13 ازاصحاب14 او
~~برمائده
# ~~نشسته و15 بهاکل مشغول. من باایشان موافقت کردم وچنان فرا6نمودم که12
~~مردیام
# ~~از اهل عجم، [ودرسخن]18 به تکلف برمثال عجمیان (لحنها و)19 خطاها ایراد
# ~~می کردم20، تا آنگاه که21 اصحاب از اکل فارغ شدند22 ومتفرق گشتند23.
~~و24
# ~~چون من واو تنها بماندیم روی بگشادم. جعفر درمن نگریستو25 گفت: ابن قیس
# ~~تویی؟ گفتم: آری پناه باحضرت تو آوردهام و درسایهآ شفقت تو گریخته
~~وزنهار16-
# ~~خواه27 توشده. گفت: این جماعت را درطلب تو به غایت مجد9 آمی بینم
~~وبرظفر
# ~~یافتن برتو نیکحریص، اما به ام البنین بنت عبدالعزیزبن29مروان که
~~برادرزادهآ
# ~~عبد الملک بن30مروان است ، و عبد الملک را بروی حفاوت تمام و شفقت
~~بسیار
# ~~است31 و دیدار او32مبارک داند والتماس اورا رد نکند، بنویسم تاباعبد
~~الملک در PageV03P1110
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0103.png)

# ~~باب1 توسخن گوید وعفو تو ازوی درخواهد. وبراین1 جمله3 که گفت (چیزی2
# ~~به ام البنین نوشت)5. ومن به نزدیک او رفتم و[در خفیه]6 مکتوب عبدالله
~~بدو
# ~~رسانیدم . وچون عبدالملک به نزدیک آم البنین در آمد برعادت معهود ازوی
# ~~سؤال کرد که التماسی8 داری بگوی9تامبذول دارم وحاجتی10 هست که11رواکنم؟
# ~~گفت12 : هست. عبدالملک گفت13 : هر حاجت که داری14 مقضی است و هر مراد
# ~~که داری به انجاح15 مقرون16، الا عفو از ابن قیس الرقیات. آم البنین
~~دست به
# ~~روی بازنهادوسردرپیش افکند وگفت: در ملتمسات من استثنا مفرمای. عبد
~~الملک
# ~~گفت: هرحاجت که هست رواست واگر همه ابن القیس است . ام ms666 البنین گفت:
# ~~حاجت من آن است که ابن قیس را امان دهی و از وی عفوفرمائی که عبدالله
~~بن
# ~~جعفر (مکتوبی17 به من) نوشته است والتماس کرده که عفو از ابن القیس و8
# ~~امان او19 از حضرت شما درخواهم. عبد الملک گفت: اورا امان دادم، بفرمای
~~تا
# ~~امشب20 وقت عشا به نزدیک من آید. ابن القیس گوید بروفق اشارت21، آنشب
~~به
# ~~درگاه او22 حاضر شدم ، وچون مردمان23 مرا بدیدند تعجب نمودند و24 أمرا
~~و
# ~~بزرگان لشکر[ومعارف]25 بسیار حاضرشدند تاببینند که عبدالملک درحق من
~~چه26 PageV03P1111
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0104.png)

# ~~خواهد فرمود1 . و(بعداز آن)2که تمامت حاضران را بارداده بودند3، مرا
~~اجازت
# ~~دادند. دررفتم و (بروی)4 سلام کردم. عبد الملک گفت : ای مردمان5
~~میدانید که
# ~~این6 چه کس است؟ گفتند: نی. گفت7: ابن قیس8 الرقیاتاست که این شعر9
~~گفته
# ~~است.
# العربیة :
# # کیف نومی علی الفراش و لما %~% اشمل10 الشام غارة11 شعواء12
# # تذهل 13 الشیخ عن بنیه و تبدی %~% عن حزام14 العقیلة العذراءه1
# الترجمه16:
# مرا خواب چون آید17 و شام را
### | سراسر بکرده18 به غارت چنان؟
# که ماند پدر (بیخبر از پسر)1
### | دریده شود پرده بر دختران
# ~~اهل شام چون این سخن20 بشنیدند گفتند21 : (یا امیرالمؤمنین دستوری
~~ده)22 تا PageV03P1112
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0105.png)

# ~~خون این1 فاسق بیاشامیم2. گفت3: اکنون4 امانش5 دادم و (در سرای من6 آمد
# ~~و)7بربساط من نشست (و اذن او به دخول به نزدیک خویش8 درتوقف داشتم تا
# ~~همگنان براو بگذشتند9 و اورا بر در سرای دیدند «پیش از آنکه در آید و
~~مرا
# ~~ببینده11، هیچکس11 توفیق نیافت13 که خون14 (او بریزد)15، امتا چون16
~~امان
# ~~دادم12 و در آمد18 رجوع از19 آن چایز نیست و نقض امان ممکن نه. اما
~~عطای
# ~~من وحصه20آ بیت المال21 مسلمانان هرگز نگیرد)22. واین حکایت را23 به24
~~نوعی
# ~~دیگرروایت کنند و (چنین گویند که چون عبدالله بن قیس الرقیات به نزدیک
~~عبد الله
# ~~بن جعفر در آمد وصورت حادثه و کیفیت حال بااو شرح داد، عبد الله بن
~~جعفر25
# ~~اخراجات ابن ms667 القیس. آن مولی میشمرد28 و به آواز خوش ولحن دلکش بلند
# ~~می گفت و چون سیصد دینار بشمرد خاموش شد. عبدالله (بن جعفر)29 گفت : چه
# ~~(بودترا)30 که خاموش شدی31؟ وقت انقطاع آوازی بدین خوبی نیست. اودیگر
# ~~باره32 شمردن گرفت تا تمامت آنچه درهمیان بود بشمرد، وآن هشتصد دینار
~~بود،
# ~~وبه ابن القیس داد33. ابن القیس چون آن عطا قبول کرد از او التماس کرد
~~که سخن PageV03P1113
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0106.png)

# ~~او باعبدالملک بگوید وشفیع باشد1. عبدالله بن جعفرقبول کرد و گفت: فردا
~~که1
# ~~به نزدیک او3 روم بامن بیا و (در وقتی که)4 خوان (نهاده باشند)5 وکس را
~~مانع
# ~~نشوند7 در آی وخوردن بیادب وفاحش آغاز کن. وروز دیگر برنشست و به نزدیک
# ~~عبدالملک رفت و او8را باخود ببرد. وچون خوان بنهادند ابن القیس در
~~آمدونان
# ~~خوردن ناهموار فاحش چنانکه عادت اجلاف باشد آغاز نهاد9. عبد الملک ابن
# ~~جعفررا پرسید که این چه کس است که بدین بی ادبی نان میخورد؟ گفت: این
# ~~مردی است که اگر زنده ماند راست گوینده ترین مردمان باشد و اگر بکشندش
# ~~دروغ زنترین مردمان بود. عبدالملک10 پرسید که چگونه11؟ گفت: برای آنکه
# ~~او می گوید13
# العربیة :
# مانقموا13 من بنی امیة الا %~% نهم یحلمون14 ان غضبوا15
# اتهم معدن الملوک فلای %~%  %~% الا علیهم العرب
# التر جمه:
# چیست عیب بنی امیه جز آنک
### | برد بارند چون غضب برخاست
# معدن شاهیندو اصل16 شرف
### | جز بدیشان عرب نگردد راست PageV03P1114
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0107.png)

# ~~اگر ازوی عفو فرمایی حلم تو اورا راستگوی گردانیده باشد و اگر خطاب کنی
# ~~غضب تو اورا مکذب1ساخته باشد. عبدالملک گفت: امانش دادم اما بامسلمانان
# ~~از بیت المال2عطا نیابد. عبدالله بن جعفر گفت: چون جانش به من بخشیدی
~~امید
# ~~میدارم که نانش بازنگیری، وچون به بقایش3 برمن منت نهادی درخواست(آن
# ~~است)4 که بهعطا ضنت نفرمایی. ابن القیس گوید: من5 برخاستم واجازت
~~خواستم
# ~~که قصیدهای که درمد ح او انشاکرده بودم برخوانم. اجازت داد. من6 آغاز
~~کردم
# # (ومطلعش این است)2. %~% العربیة: ms668
# عادله من گثیرقه الطرب %~% فعینه بالد موع تنسکب
# کوفیة نازح10 محلتها %~% ل امم دارها و لاصقب
# والله ما أن صبت11الی12ول13 %~% یعرف بینی و بیتها سبب14
# الاالذی اورثت کثیرة15 فی %~% قلبی16 وللحب سورة عجب
# الفارسیة :
# ~~ازکثیره با دل من آمد اندوه وطرب
### | اشک میبارداز آن غم دیدهام هرروز وشب
# ~~آن17زن کوفیه کز18ما19 منزل اوهست دور
### | نه زاهل خطته وکرست20 و نه خار21 صقب PageV03P1115
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0108.png)

# ~~نه به من امید کرد و نه میان ما و او
### | می شناسد هیچکس چیزی وسیلت یا سبب
# ~~چه محبت از کثیره دردل من حاصل است
### | لیک باشد دوستی را در دل آثار عجب
# ~~تااینجا1 رسیدم که به مدح او تخلص کرده بودم و درمدح بدین ابیات رسیدم.
# ~~شعر:
# ن الاثر2 الدی ابوه ابوال %~% ماص علیه الوقار و الحجب
# # بعتدل3 التاج فوق مفرقه %~% علی جبین کانه الذهب
# ~~[ترجمه]4:
# ~~آن شریف اندرنسب کامد ابوالعاصش پدر
### | (معدن حلم و وقار و فضل وعلم منتسب)5
# ~~فرق اورا تاج زیبنده است و اندر زیر تاج
### | [تابش پیشانییء مانند لوحی از7 ذهب]8
# ~~عبدالملک گفت: مرا به9 تاج مدح می گویی چنانکه ملوک عجم را گویند10؟ (و
# ~~مصعب را چنین گفتهاند): PageV03P1116
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0109.png)

# شعر :
# انما مصعب شهاب من الله %~% تجلت عن وجهه الظلماء
# ملگه ملک رافة لیس فیه %~% جبروت منه ولا کبریاء
# [ترجمه]
# مصعب از ایزد شهاب دیو سوز آمد چنانک
### | روشنی تابد ز روی او شب تاریک2 را
# «ملک اوملکی است»3 لطف ومهربانی سربه سر
# ~~عبدالملک فرمود5 که ملتمسترا اجابت کردم. (عبدالله بن جعفر)6گفت: این
~~انعام
# ~~واکرام آنگاه7 تمام باشد که آنچه در مدت استتاراز او فوت شده است
~~بفرمایی
# ~~تاازبیت المال بدورسانند. گفت: فرمودم. ابن القیس از خدمت او به جان
~~ایمن گشته
# ~~وتوانگرشده بیرون آمد8.
# ~~میباید کرد عفوعبدالملک بن مروان است و تجاوز او از گناه11 ابن قیس با
~~آنکه
# ~~غضب مفرط براو12 غالب بود وبرقتل (واهلاک)13 اوحرص تمام داشت ومتدتها
# ~~در آرزوی آن بود که براو14ظفریابد، [وبرانتقام وانتصاف ms669 از او قادر
~~گردد15 مع هذا PageV03P1117
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0110.png)

# ~~چون شفیع کریم وعذرخواه شریف بود عظم گناه اورا علست رد شفاعت نساخت
# ~~وبرتذلل (وضراعت او)2ببخشود، (وجرم هرچند بزرگ بود ببخشید)3.ودراین
# ~~معنی می گویم.
# ~~[العربیة]5:
# اذا جاء6 المعاند مستجیرأ! %~% بعفوک مستکینا بالضراعة
# اقل عنه الذنوب بحسن عفو %~% وقل لشفیعه سمعا و طاعة
# و لاتهمل لعظم الذ نب عنه %~% شفاعة شافعیه فی الاضاعة
# فلو لا ذنبه والعظم فیه %~% لما احتاج الکریم الی الشفاعة
# ~~الفارسیة :
# ~~[چو مجرمی را پیشت شفیع گردد جار
### | محافظت کن آن دم حقوق جیران را]8
# ~~گناه مجرم گرچه بزرگ باشد و زشت
### | ببخش چونکه شفیع آورد بزرگان را9
# ~~نه خرد باشد دلداری شفیع بزرگ
### | اگرتوخرده10شناسی11 شمر بزرگ آدرا]2
# ~~خدای اگرچه شدیدالعذاب شد لیکن
### | به وقت توبه مقدم شمرد غفران را PageV03P1118
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0111.png)

# بدان کنند بدو نیکی آید از نیکان
### | بهای نیکان نبود نه بحرو نه کان را
# ~~جزای بد به بدی1 گرچه هم نکوشی به
### | مزیتاست بهده نوع بروی احسانرا]2
# ~~معاندانت اگر بد کنند بد بینند
### | تونیک کن همه رغم خلاف ایشان را3
# ~~الحکایة الرابعة من الباب الثانی عشر - عبد الله بن الحجاج الثعلبی
~~ازاشراف
# ~~قبیلهآ قیس بود4. چون عبدالله بن الزبیر5 در حجاز دعوی خلافت کرد او
~~بااوبود،
# ~~وچون عبدالملک بن مروان حجاج بن یوسف رابه محاربت ابن الزبیربفرستاد6،
# ~~وابن الزبیررا درمکته قتل کردند، عبدالله بن الحجاج از حجاج بگریخت
~~وبهشام
# ~~رفت، و بعد از نماز شام که عبد الملک مردمان2 را خوان نهاده بود شکل
~~خود
# ~~بگردانید و (متنکروار)8 به نزدیک عبد الملک دررفت و به نان خوردن مشغول
# ~~شد، وچون خوان بر گرفتند (برپای خاست)9 و این شعر آغاز کرد.
# ~~العربیتة:1
# # منع القرار فجئت11 نعوکهاربا12آ %~% چیش تجر و مقنب یتلمع 12
# ~~التترجمه14:
# ~~چون بی قرار گشتم در تو گریختم
### | از لشکر کشنده و مردان کار زار PageV03P1119
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0112.png)

# ~~عبدالملک چون این شعر1 بشنید گفت: تو چه کسی و از کجایی؟ (او این
# ~~بیت2 دیگر بخواند)3.
# ~~العربیة4 :
# ارحم ms670 أصیبیة هدیت کانهم %~% حجل تدرج بالشویةه جوع
# ~~الفارسیتة6:
# ~~برطفلکان بنده ببخشا که گشتهاند
### | بریان7 به جمع گرسنه چون کبک کوهسار
# ~~عبدالملک گفت : خدای گرسنه داراد ایشان را و ترا، که سبب گرسنگی
# ~~ایشان تویی. ابن الحجاج8 گفت العر بیة9:
# [«مال لهم مما تظن جمعته %~% یوم القلیب فخیرمنهم اجمع
# ~~(ترجمه)10 :
# ~~مالی که بهر ایشان من جمع کردهام
### | آن مال جمله گشت به تاراج تارومار
# ~~عبدالملک گفت: مال حرام بود و ازکب خبیث. ابن الحجاج گفت:
# ~~العربیة»11:
# # ولقد و طثت بنی سعید و طاءة %~% و ابن السزبیر فعرشه یتضعضع
# # و آری آلذین رچوا تراث محمد %~% أفلت نجومهم و نجمک تسطع PageV03P1120
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0113.png)

# ~~الفارسیة1
# ~~چون بربنی سعید سپردی به پای قهر
### | از تخت خود درافتاد ابن الزبیر خوار
# ~~آنها که داشتند طمع ارث مصطفی
### | تا بر سریر ملک بمانند پایدار
# ~~افتاد در غروب فنا نجم آن گروه
### | وان توشد لطیفتر2 از خور هزار بار
# ~~عبدالملک گفت : (شکر این موهبت را که خداوند فرمود و سپاس این
# ~~کرامت را که ارزانی داشت)3، ابن الحجتاج گفت.
# ~~معر :
# # ادنو لترحمنی و تقبل توبقی %~% واراک تدفعنی فأین5 الهدفع
# ~~الترجمه6 :
# ~~نزد تو آمدم که کنی توبهام قبول
### | برمن که مستحقتم و مرحوم7 رحمت آر
# ~~گر تو برانیم زبر8 تو کجا روم
### | ور از تو بگذرم به که باشم امیدوار
# ~~عبدالملک گفت: به دوزخ روی. ابن الحجاج گفت.

PageV03P1121

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0114.png)

# ~~العربیة1:
# # و اضمهة اصیبتی الیک فانها %~% کف3 تضر بها و اخری کنفع
# ~~التترجمه4:
# ~~اطفال بنده را ز سر لطف درپذیر
### | تا در ظلال عدل تو باشتد شاد خوار
# ~~عبدالملک گفت: جنایات تو5 ایشان را بدان6 مبتلا7 گردانیده است. ابن-
# ~~لحجاج8 گفت.
# ~~العربیة9:
# # ضاقت ثیاب الملبسین فاولنی . %~% عرفا15 والبسنی فثو بک11 اوسع
# ~~[ترجمه]12.
# ~~تنگ است جامههای کریمان و آن تو
# همچون دلت فراخ13و [چو]14 ذاتت15 بزر گوار
# ~~تشریف خاص16 خویش11 بپوشان18 (چومن رهی)19
# سر کردهام برهنه به انواع اعتذار
# ~~عبدالملک چون این بیت بشنید مطرف خزی که پوشیده بود (بدوانداخت)20.
# ~~ابن ms671 الحجاج21 (برگرفت ودر پوشید)22 و23 گفت : والله که24 امان یافتم25
~~.

PageV03P1122

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0115.png)

# ~~عبدالملک گفت1: هرکه خواهی باش ایمنی2، الا عبدالله بن الحجاج. گفت:
# ~~عید الله (بن3 الحجاج)4 منم5، برخوان تونشستم ونان تو خوردم وجامهآ
~~توپوشیدم،
# ~~کرم تو بعداز این روا ندارد که مکروهی به من رساند6. عبدالملک گفت:
~~سزاوار
# ~~است به تو این مکرمت7 (و انعام)8، ودرخوری9 بدین لطف واکرام1؛ ودولت
# ~~ترا بر آن داشت که روی بدین حضرت آوردی و بی وسیلت [غیری]1 خودرا
# ~~این سعادت حاصل گردانیدی12، و (اورا امان داد)13.
# فصل- واین حکایت باعثاستاهل مر وت14 و مکنت وقوت وشوکت15
# ~~را به16 عفو کردن جرم از مجرمان و در گذاشتن گناه از گناهکاران خصوصا
# ~~در وقتی که معاندی ترک (خلاف و عناد)17 کند و به انقیاد و مطاوعت
~~فراپیش
# ~~کند ، چه شکر لطف باری - تعالی - درحق خود [ آن وقت]19 گزارده باشد
# ~~که بداند که صورت این حادثه منعکس میشاید و حقیقت این2 حال برخلاف
# ~~آن میتواند بود، وچون چنین واقع شد که او قادراست نه مقدور وقاهر است
# ~~نه مقهور21، شکرانهآ آن22 موهبت را برعفو اقدام [نماید]23 (نه
~~برانتقام)24. چنانکه
# ~~(دراین باب25)26 گفته ام.

PageV03P1123

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0116.png)

# ~~العربیتة1:
# # 1لونتقام من اله عادی خصلة %~% مندوبة فی عادة الانسان
# # و ابعفو عندالاقتدار سجیة %~% قربی علی الاکرام والاحسان
# # فاقبل2 معاذیر العدو اذا اتی %~% متسلما بالذل و الاذعان
# # (والیوم حسن حاله فی طوعه %~% ان لمته فی الامس بالعصیان
# # یو کثت تحسب قیل خصمک نجدة %~% نی ازاها2 فی فکاک العان)4
# # بالا من بدل روعة متجاوزا %~% اذ بدل الانکار بالایمان.
# ~~الترجمة5:
# ~~به اعتذار و تضرع چو باتو گشت حسود
### | قرا* گذار از او جرم و عذر از6 اوبپذیر
# ~~چو قادری تو و مقدور خصم شکر گزار
### | که هست7 منعکس این حادثه علی التقدیر
# ~~به قهر خود تن دشمن توان مسخر کرد
### | تو از نوازش (دل را به لطف کن8)9 تسخیر
# ~~اگر و لیست سزاوار آن کرامت هست
### | و گر عدوست فزون گرددش زلطف زحیر
# ~~گناهکار ms672 چو الطاف تو مشاهده کرد
### | زشرم1 خویش خورد بی گمانهمی11 تشویر PageV03P1124
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0117.png)

# ~~اگرچه خصم چو خواب است مایهآ غفلت
### | تو اصل سلوت وامید باش چون تعبیر
# ~~متابع سگ خشم ارشوی ز تو آهوست
### | چو شیر بیشه ترا صید گشت چون نخجیر
# ~~کثیر جرم1 ز اخباب خود قلیل انگار
### | قلیل معذرتی از عدو شمار کثیر
# ~~تو بحر لطف شو ومعدن وفا که ز غذر2
### | بس است3 چشم4 عدو پرز آب همچوغدیر5
# ~~[بنقد باشد آزادی از کریم از آنک
### | لئیم راست معلق به موت او تدبیر
# ~~مزیت تو براعدا بسنده6 باشد از7 آن
### | که گاه قدرت هستند جائر و تو مجیر
# الحکایة الخامسة من الباب الفانی عشر - فضل بن الربیع که وزیرمحمد امین
# ~~بود8 چنین حکایت کند که چون محمد امین را بکشتند من بترسیدم و خویشتن1
# ~~را ازاهل وعیال واتباع واشیاع وموالی14 پنهان کردم، چنانکه هیچکس
~~ندانست11
# ~~که من کجا رفتم وهرروز (وهرشب جائی دیگر میبودم، وچون مأمون به بغداد
# ~~نزدیک شد خوف و رعب من زیادت گشت ودر استتار وتواری)12 احتیاطزیادت
# ~~کردم ومبالغت بیشترتمودم، و به خانهآ بزازی رفتم که14 اورا با من
~~معرفتقدیم PageV03P1125
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0118.png)

# ~~بود و (براو اعتماد داشتم)2. وچون مأمون به بغداد رسید فرمود که3 مرا
~~به جدو
# ~~جهد تمام طلب داشتند3 ومدتها بر آن مواظبت نمودند، و البته از هیچکس
~~ذکر
# ~~من نشنیدند5؛ تاروزی ازمن یادش آمد و از6 امتداد مدت استتار [من]7 و
~~ظفر
# ~~نایافتن خویش8 به غایت درخشم شد، و اسحاق9 ابراهیم را سرزنشها10 کرد و
# ~~تهدید ووعید فرمود. واسحاق خشمناکه11 از پیش اوبیرون آمد واصحاب شرط را
# ~~به انواع مکاره وفنون عذابها تعریک کرد تااین12 کازرا13 به جتد فرا پیش
~~گرفتند،
# ~~ودرمجموع22 بغداد منادی کردند که هر که فضل بن ربیع3 را بیارد ده
~~هزاردینار
# ~~تقد بدو دهند واقطاعی که [دخل آن]16 هرسال سه هزار دینار باشد، وهر که
~~او را
# ~~بعداز این17 منادی به نزدیک او18 بیابند و19 اعلام نکرده باشد ms673 پانصد
~~تازیانه20
# ~~بزنند وخانهآ او21خراب کنند ومالش به تاراج دهند و باقی عمرش22محبوس (و
# ~~مقید دارند)23 . خداوند خانه چون این منادی بشنید به نزدیک من آمد24 و
~~گفت:
# ~~والله که25 بعدازاین مرا قوت آن نیست که براین وعید صبر کنم و26 محترزم
~~از
# ~~آنکه زن مرا بدان مال که وعده دادهاند میل شود27 وازاین حال اعلام کند
~~ومن و
# ~~توهردو هلاک شویم، واگرخلیفه درحق تو لطف فرماید وعفو کند وبامرتبهآ
~~اول
# ~~رساند ایمن نیاشم از آنکه برخاطرتو گذرد که من در آن وقت28 راضی بودهام
~~، PageV03P1126
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0119.png)

# ~~و از چشم توبیفتم و به نزدیک1 تو متهم گردم و آن برمن ازهمه بلیتها
~~زیادت
# ~~بود. صلاح2 آناست که از پیش2 من بیرون شوی4. من به غایت متحیر ودلتنگ
# ~~شدم وگفتم: چون شب در5 آید بیرون روم. گفت: کراطاقت آن باشد که در چنین
# ~~واقعه تاشب صبر کند ، و اگر6 العیاذ بالله ترا7 پیش از شب8 به نزدیک من
~~بیابند
# ~~[بعد ازآن]9 حال من چگونه باشد10؟ اکنون گرمگاه است و مردمان به قیلوله
# ~~مشغول باشند و راهها خالی باشد11 و نیز مدتی12 است تا ترا ندیدهاند13،
~~شکل
# ~~و هیأت خود بگردان و از این خانه متنکروار14 بیرون رو . گفتم شکل
# ~~و هیآت را15 چگونه بگردانم16؟ گفت: موی روی را به مقراض کم17 کن ویک
# ~~نیمهآ روی را به چشم بندی ببند چنانکه کسی را جراحتی باشد18 و بیرونرو.
~~گفتم:
# ~~چنان کنم19. مقراضی بیاورد وبیشتر محاسن من20 بچید، وجامهآ دیگر21
~~بپوشیدم22
# ~~(ودر آن زی وهیأت «که شرح رفت»11 بیرون)24 رفتم. [وقت نمازدیگر ، و از
# ~~جسر رسیدم ، و (جسررا خالی)27 یافتم28 و آب زده29 بودند چنانکه پای می-
# ~~لغزید30. جسارتی بنمودم31 و خواستم که از22 جسر بگذرم23 : باشد که مرا
~~با PageV03P1127
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0120.png)

# ~~روز گار این جرأت1 بیرون شود. چون بدان2 پل رسیدم سواری از لشکریان -
# ~~که مرا3 دروقت وزارت4درحق او انعام5 بسیار بود - به من رسید ومرابشناخت
# ~~وگفت: والله6 که (مقصود ومطلوب)7 امیرالمؤمنین رایافتم، ms674 وعنان
~~بگردانیدوفرود
# ~~آمد8 تا مرا بگیرد. من دست به روی اسبش باز زدم. اسب برمید وباز پس جست
# ~~و پایش بربعضی از آن0 الواح جسر بلغزید و او و اسب هردو در یکی از آن
# ~~کشتیها افتادند11 که جسر برزبر12 آن بسته بودند ومردمان ازهر دو13طرف
~~به جهت
# ~~خلاص ایشان دویدن گرفتند و از من مشغول شدند، و [من]14 به تعجیل15 از
~~جسر
# ~~بگذشتم وبه دربند سلیمان رفتم16 . زنی را دیدم17 بردرسرای18 ایستاده19.
~~گفتم :
# ~~ای زن! مردیام [که]20 از کشتن میترسم واگر ظالمان مرا بیابند21 بی
~~شکه22
# ~~بکشند، برای خدای مرا پنهان کن23( ودر24 حفظ خون من از اراقت بهخدای-
# ~~تعالی25 - تقرب جوی36)27. گفت، در28رو، و اشارت به غرفهای29 کرد. بر آن
# ~~غرفه رفتم وبنشستم، وزن در سرای30 آمد و در ببست31. و32 چون ساعتی بود3
# ~~درسرای34 بزدند و25 آن زن درباز کرد. من6 از منفذی که [از آن غرفه]37
~~در PageV03P1128
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0121.png)

# ~~آن1 سرای2 بود بنگریستم3؛ آن مرد (را دیدم)4 که میان من و او5 در6جسر
~~آن7
# ~~حادثه8 افتاده بود. از در در9 آمد، نالان ومجروح و (چند جای)10
~~سرشکسته.زن
# ~~صورت حال [ازاو]11 پرسید. قصهآ بااوشرح داد12 وگفت: توانگری همه عمر از
# ~~من فوت شد واسبم سقط گشت وبه نرخ گوشت بفروختم. و در (میان حکایت)3
# ~~مرا دشنام میداد ولعنت می کرد، ومن میشنیدم14، و زن اورا دلداری می کرد
~~و
# ~~تسلی خاطر15 میداد تا آتگاه16 که آرام گرفت. و17 چون شب تاریک شد زن به
# ~~غرقه در18 آمد و گفت: گمان میبرم که خداوند این ماجری19(با
~~«شوهرمن20»)1
# ~~تویی. گفتم: آری. گفت: سخن اوشنیدی22 ونیت واعتقاد او دانستی، از
~~خدای23
# ~~بترس ودرخون خویش11 سعی مکن وهرچه25زودتر به سلامت ازاین خانه بیرون
# ~~رو26. من او را دعا گفتم و از27سرای28 بیرون آمدم29. چون به آخر کوی
~~رسیدم
# ~~پاسبان30 نشسته31 بود. متحیر بماندم وندانستم که چه کنم، تامردی را
~~دیدم که
# ~~در سرای [به کلید رومی]32 می گشاد. (باخود گفتم)33: [این مرد ms675 عرب
~~مینماید،
# ~~باشد که مرا به خویشتن35 راه دهد، و26چون او تنها پاشد به همه حال به
~~نزدیک PageV03P1129
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0122.png)

# ~~او مستوربمانم1. به نزدیک2او فرا3 رفتم و گقتم؟] مرا زینهار4 ده
~~تاخدای- تعالی5-
# ~~ترا از عذاب خویش زنهار6 دهد و مرا درسترحمایت خود7 مستور گردان تا ترا
# ~~خدای8 از فضایح دنیاو آخرت درستر عصمت خویش9مستوردارد. آن مرد گفت:
# ~~درآی. چون دررفتم مردی11 دیدم قنها. آن شب به12 نزدیک او بودم13،
~~بامداد
# ~~پگاه او ازخانه بیرون رفت وتماز پیشین باز آمد"1، دوحمال بااو، یکی
~~حصیری
# ~~وبالشی وچند کوزه وابریقی15 نو ودیگی16 نو و17 غضارهای18 نوبر گرقته، و
~~آن
# ~~دیگر19 گوشت و نان ومیوه [وبرف ومایحتاج دیگر]20، واین10 همه22 پیش23من
# ~~بنهاد وخواست که بیرون رود24 ودر سرای25 دربندد . من او را ملامت کردم
~~و
# ~~گفتم: چندین تکلف چرا فرمودهای26 وخود را زحمت داده27. گفت: من مردی
# ~~مزینم28، آینه داری کنم و موی لب مردمان چینم و گاهگاه نیزفصد و حجامت
# ~~کنم، نباید29 که30 ترا ازدست من [طعام خوردن]31 کراهت22 بود33، اوانی
~~نو
# ~~بدان34 آوردهام35 تا26 طعامی17 (چنانکه دل توخواهد بهدست خود)28
~~میپزی498 و PageV03P1130
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0123.png)

# ~~مرا جدا1 درگاسهای2 کهنه که من3 دارم4 قدری میدهی وباقی خود میخوری.
# ~~من اورا محمدت گفتم وبدان5 مبرت شکر گزاردم وسه روز به نزدیک او بودم و
# ~~هم بر آن6 ترتیب2طعام می ساختم (وخود می خوردم)8 و اورا میدادم. روزسیم
# ~~[دلتنگ شدم ونیزترسیدم که آن جوانمردرا زحمت باشد، شب چهام]10 او را
# ~~عذر11 خواستم و گفتم: ضیاقتسه روز بیش نباشد، [این مدت نزدیک توبودم و
# ~~از لطف واکرام ودلداری واحترام هیچ باقی نگذاشتی]12، خدای13 جزای14 تو
# ~~به خیردهاد16 ومرا17 حق شناس این مکر18مت کناد19. اکنون برعزیمت آنم که
# ~~تخفیف زحمت کنم وبه موضعی دیگر انتقال نمایم. گفت: مکن وازاین خانه20
# ~~بیرون مروکه21 مردی تنهایم، و هرگز هیچکس به خانهآ من22 نیاید23، و24
~~مادام
# ~~که25 دراین خانه باشی کسی را بر حال تو وقوف26 نباشد22 و سر تو آشکارا
# ~~نشود28، ms676 (ومرا از)29 وجود توزحمت نیست واین مقدار20 خدمت که بدان قیام
# ~~مینمایم برمن آسان است41. من اورا شکر گفتم32 و بیرون آمدم تا آنگاه33
~~که به
# ~~بابالتبن34 رسیدم، به درخانهآ عجوزی که ازجملهآ موالی ما بود، در خانهآ
~~او
# ~~بزدم ، عجوز25 بیرون آمد و26 چون مرا بدید بگریست و بر من ترحم
~~PageV03P1131
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0124.png)

# ~~نمود1 و(خدای را)2 برسلامت وصحت من4 (حمد وثنا)6 گفت (و شکرها
# ~~گزارد)5. و آن شب به نزدیکاو بودم و6 بامداد پگاه2 هنوز در خواب بودم
~~[که
# ~~او]8 بیرون رفت واسحاق9 ابراهیم را از حال من10 اعلام11 کرد، ومن آن
~~خبرداشتم
# ~~که اسحاق به نفس خویش12با جملهآسواران و پیادگان(که درخدمت13 او
~~بودند)14
# ~~بیامدند وآن خانه را دروبام فروگرفتند ومرا15 بیرون بردند، وخائب و
~~خاسر در
# ~~مفام مذلتتی هر چه تمامترپیش مأمون برپای بداشتند . چون مأمون را نظر
~~بر
# ~~من افتاد درحال17 به سجده سر18 بر19زمین نهاد وسجدهآ دراز باخشوع1
~~بیاورد. و
# ~~وچون سرازسجده بر گرفت21 گفت: یافضل میدانی که این سجده چوا کردم22؟
# ~~گفتم : میدانم، شکر23 آنکه خدای24 ترا بردشمن دولت تو ظفر داد و آنکس
~~را
# ~~که میان تو و برادر توموجب منازعت25 بود اسیر26 گردانید. گفت : لاوالله
~~غلط
# ~~می کنی، من این سجدهآ شکربدان کردم27 که خدای- عزوجتل- مرا الهام داد و
# ~~توفیق ارزانی داشت که گناه توهرچند بزرگ است (ازتو)28 عفو کردم29، و
~~فضل
# ~~من براقدام براین مکرمت ظاهرشد و درامان و34 عصمت مأمون ماتدی ، اکنون
# ~~بیار31 از2   ابتدای11 استتار تا به"1 امروز احوال خود5، بامن شرح ده
~~که دراین PageV03P1132
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0125.png)

# ~~مدت چگونه1 زندگانی2 گذاشتی وازراحت والم وشادی وغم به توچه رسیدو3
# ~~جفا از4 که دیدی5 ووفادر6 که مشاهده کردی؟ [من]7 تمامت احوال ازاول تا
~~به8
# ~~آخر9 شرح دادم. اولا10 بفرمود تا آن زن را که مولای ما بود و سخن
~~[من]11 با
# ~~اسحاق12 او گفته بود13 وانتظار وصول دههزار دینار وانجاز مواعید دیگرمی
~~کرد
# ~~حاضر گردانیدند14. از وی پرسید که تراچه15 براین16 داشت که ms677 زینهاری
~~خودرا
# ~~به دست بازدادی ورعایت حقوق سالفهای17 که او را18 واهل بیت اورا بر19تو
# ~~ثابت بود نکردی و (اکرامی وانعامی)20 که از ایشاد دیده21 بودی به بدی
~~مکافات
# ~~نمودی؟ گفت: حرص مال ورغبت توانگری. گفت: ترا22 هیچ فرزند23 یاشوهر4
# ~~هست؟ گفت: نه25. بفرمودتا اورا دویست تازیانه بزدند و(در حبس فجار
~~کردند)26.
# ~~و2 اسحاق را گفت: همین لحظه بفرمای تا آن لشکری را وزن اورا (ومزین را
# ~~«هرسه»28)29 حاضر گردانند30. و ازمن پرسید که (این جماعت)31 ایشانند؟
~~گفتم:
# ~~آری. اول از لشکری بپرسید22 که ترا چه چیز بر آن باعث آمد33 که قصد این
~~مرد
# ~~کردی وایادی او را به بدی مجازی24 گشتی25؟ گفت: حرص مال ورغبت جاه24
~~PageV03P1133
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0126.png)

# ~~مأمون گفت: توبه حجتامی و مزیتی اولیتری از آنکه از جملهآ متجنده
~~وانصار
# ~~[دولت]1 ما باشی، وفرمود تااور به مزینان وحجامتان که در سرایهای
~~آخلافت
# ~~وحمامات آن3 مرتب بودند سپارند2 (تا به تکلف)5 حجامی، بیاموزد. وزنش
# ~~را فرمود تا در سرای حرم (به خدمت مثل)2قهرمانی نسا وغیر8 آن منصوب9
~~کنند
# ~~و10 جامگی نیکو معین گردانند11، و گفت12 : این12 زنی عاقله و بادیانت
~~است13 . و
# ~~فرمود تا سرای لشکری واسباب وقماشات و آنچه اورا بود به مزین دهند و
~~نام
# ~~لشکریاز جریدهآ لشکریان محو کنند ونام مزین15 عوض آن ثبت کنند16 ومواجب
# ~~واقطاع او به نام مزین تحویل کنند. ومرا17 فرمود تا18 ایمن وخوشدل19
~~باخانهآ
# ~~خویش20 روم.
# فصل- ودر21 اثنای این حکایت معلوم و محقق میشود که عاقبت غدر و
# ~~مکرو غمز22 وسعایت وخیم ومذموم است وسرانجام بیوفائی و کفران نامبارک و
# ~~شوم، وآخرکار (سر دل)23 بداندیشان قضای سرایشان گردد واندیشهآ بد24
~~مکاران
# ~~موجب هلاک آن بد کرداران [شود]25 . قوله تعالسی : (ولایتحیق المتکنر
# ~~السییء الا با هله)* براین26 سخن گواهی می دهد و معنی این مثل سایر که
~~PageV03P1134
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0127.png)

# ~~که [من حفر لاخیه بثرأ وقع فیه)1 بدین دعوی رسم شهادت به اقامت
# ~~می رساند، وظاهر وپیدامی شود که نهال وفاداری درختی2است ms678 که دردنیا و
~~آخرت
# ~~بختیاری3 ثمرهآ آن است وتخم نیکوکاری اصلی است که آخر4 آن جزشاد کامیه
# ~~نباشد. چنانکه6 دراین حگایت این2 هردوطایفه را بود. (واین ابیات اشارت
~~بدین
# ~~معنی می کند)8 .
# ~~العربیة :
# # ثابر علی احسان من صاحبته %~% وأب9 الکریم مع الوری احسان
# # وعن الاساعة*اتب کگن ملکا اذن11 %~% ان المسیع بشغله12 شیطان
# # الثر مهلکة لمن یاتی به %~% والخیر عن کل الخطوب امان
# # فاخعر لنفسک منهما ماشئته %~% فیما کدین الیوم سوق تدان
# ~~[الفارستیة)12 :
# ~~چون هست ترا فلک همیشه
### | بیوسته به نیک و بد مجازی
# ~~عادت کن فعل نیک دایم
### | با یار حقیقی و مجازی
# ~~بازست در جزا مکن باز
### | با بنجشکان به ظلم بازی
# ~~هم در دنیا جزا بیابی
### | از بد فعلی و پاک بازی)]
### | 3-
### | 9
### | 13- اساس : PageV03P1135
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0128.png)

# تا چند تو از سر تهور
### | یکران جفا و جور تازی
# آهسته که پیش تو زمانه
### | هندو نشود به ترک تازی1
# نیکی کن و نیک بین نباشد
### | کوتاه سخن بدین درازی
# الحکایة السادسة من الباب [الثانی عشر]2 - یکی ازبراهمه3آ هند حکایت کند4
# ~~که درشهری ازشهرهای هند ملکی بود نیکوسیرت صافی سریرت، عمر بر
# ~~دادپروری6 وعدل گستری7مصروف گردانیده و آوازهآ عدل ومرحمت او به اطراف
# ~~آن ولایت رسیده. (چون اورا وفات رسید)8 ازوی پسری شایستهآ پادشاهی و
~~لایق
# ~~شهریاری بماند9 و یکی از متغلبان10. که ازاهل [آن]11خاندان بود بر آن
~~مملکت
# ~~مستولی شد و برپسر آن پادشاه غالب گشت، وآن شاهزاده چون قتوت مقاومت
# ~~نداشت وبرجان12 ایمن نبود بهظرورت متواری شد و فرار برقرار اختیار کرد.
# ~~و رسم پادشاهان هند چنان است که هرپادشاهی را به قدر وسعت ملک و بسطت
# ~~ولایت خویش صدرهای13 باشد که13 انواع جواهر قیمتی دروی دوخته و تعبیه
# ~~کرده ، بدان مقدار قیمت او15 که16 اگر17 احتیاج افتد لشکری را18 جامگی
~~PageV03P1136
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0129.png)

# ~~بتوان1 داد، و ملک از دست متغلبی که مستولی باشد بیرون [توان]2کرد ، و
# ~~در3 هرموضع وبه2 هرحال که باشد5 آن صدره6 با(آن پادشاه)7 بود؛ و
~~گویندهر ms679 که
# ~~راچنین صدرهای8نیاشد اوپادشاه نبود0 . پادشاهزاده آن صدره بر گرفت و
~~بگریخت
# ~~وبااو از زر ونقره هیچ10 نه11 که بدان چیزی توان خرید. و آنچه بااو بود
~~اظهار
# ~~نمیتوانست کرد وننگ میداشت که سؤال کند. بر کنار راه بنشست، هندویی را
# ~~دید که می آمد و پشتوارهای بر پشت بسته. گفت: با او به همه حال طعام
~~باشد،
# ~~مرا مرافقت او اختیارباید کرد12 به وقت طعام خوردن او خود استدعا
~~کند13، با
# ~~اوموافقت کنم. و14 چون هندو برسید15 ملکزاده14 از اوپرسید که کجا
~~میروی؟
# ~~او اشارت به موضعی کرد. ملکزاده گفت: من نیز رفیق توام، و بااو روی به
~~راه
# ~~آورد. وچون وقت طعام خوردن در آمد هندو پشتواره بنهاد17 و طعام بیرون
~~آورد
# ~~وبه18خوردن (مشغول شد)19، والبته به ملکزاده التفاتی2 نکرد. وملکزاده
~~را
# ~~همت پادشاهی21 نگذاشت که از او22 سؤال کند. و23 چون ازخوردن فارغ شد
# ~~رفتن آغازنهاد. ملکزاده همچنان درصحبت او برفت بدان24 طمع که چون
~~مؤانست
# ~~بیشترشود بار دیگر طعام براو عرضه دارد. و چون شبانگاه شد25 همان
~~معامله که
# ~~بامداد کرده بود آغاز نهاد. ودیگر روز همچنین، تاچهار روز بگذشت؛ وپیش
~~از PageV03P1137
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0130.png)

# ~~آن بهسه روزپسر ملک چیزی نخورده بود. اوحکایت کند که ضعف بر من مستولی
# ~~شد وقوترفتن نماند، به دیهی رسیدیم1 ، ازوی باز گشتم، جمعی رادیدم
~~سرائی
# ~~بنامی نهادند»[و کارفرمای بر سرایشان، من آن کارفرمایرا]2 گفتم: مرا
~~نیز کار فرمایید3
# ~~و اجرتی5 که (معهود است بدهید)6. کارفرمای گفت: شاید، و2 (مرا فرمود)8
~~که
# ~~گل به بنا میده. گفتم: یک روزه اجرت از9 پیش بفرمای تا 10 طعامی11
~~بخرم2
# ~~که گرسنهام. و13 اجرت بستدم14 وطعام خریدم وبخوردم و روی به کار آوردم.
~~و
# ~~چون عادتملوک هندوفرزندان ایشان آن است که در وقت آنکه چیزی به15 کسی
# ~~خواهند داد16 یا (از کسی باز اخواهند گرفت)17، دست بازپس کنند
~~ومواجهههیچ
# ~~نگیرند وندهند، و مرا آن عادت معتاد گشته بود، گاهگاه که غافل میشدم
~~به18 رسم
# ~~خویش ms680 دست باز19 پس می کردم و گل به بنا میدادم، وچون بایادم20 می آمد
# ~~ترک آن عادت می کردم21 و محترز میبودم تاکسی ازمن آن حرکت نبیندو گمان
# ~~نبرد که من ازخاندان ملکم. قضا رازنی22 که خداوند23 بنا بود24 (آن حالت
# ~~مشاهده می کرد و گمان برد که)25 به همه حال این26 پادشاهزاده تواند
~~بود27، و
# ~~بقرمود تا به وقت بازگشتن (از کار)28 مرا نگاه دارند وپیش اوبرند. وچون
~~مرا
# ~~بدید فرمود تا روغن و عروق29 - و آن نباتی باشد زرد30 که عظمای هند
~~یدان PageV03P1138
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0131.png)

# ~~غسل کنند-بیاوردند ومرا بفرمود1 تا2 بدان غسل کردم، وبرنج وطعامهای2
~~خوب
# ~~آوردند3. وچون ازخوردن قارغ شدیم5 آن زن6 در7حرکات وسکنات من8 مطالعه
# ~~می کرد9و آن گمان درخاطر اومستحکم گشت، خودرا به نکاح برمن عرضه کرد10،
# ~~اجابت کردم و اورا نعمت11 بسیاربود. مدت چهارسال دررفاهیت12 تمام (به
~~سر
# ~~بردم)12تاروزی بردرسرای اونشسته بودم، مردی را دیدم از شهرخویش،
~~بشناختم
# ~~و4   از اوپرسیدم که تواز کجائی؟ گفت: ازفلان شهر، ونام شهرمن15 برد.
~~گفتم:
# ~~اینجا چه می کنی؟ گفت: ما را پادشاهی بود به غایت عادل و نیکو سیرت، او
~~را
# ~~وفات رسید و مردی نه از خاندان پادشاهی، برولایت ما غلبه کرد ومستولی
~~شد و
# ~~پسر آن پادشاه13 اردست آن ظالم بگریخت ومتواری شد. و چون این نوخاسته
# ~~متعدی وجابر بودلشکر و رعیت خروج کردند و آن متغلب هلاک شد وازشر
# ~~او خلاص یافتند، ومن در ولایتها به طلب آن(پسر پادشاه)17 نیکوسیرت که
~~پادشاه
# ~~مابود می گردم18 تاباشد که ازوی نشانی بیابم و اورا به19 پادشاهی
~~اورسانم. گفتم
# ~~که مرا میشناسی؟ گفت: نه. گفتم : من آن پادشاه زادهام که تومی طلبی،
~~وعلامتی
# ~~که داشتم بدو نمودم والتماس کردم کهاین20 رازپوشیده دارد تا آنگاه که
~~به نواحی
# ~~ولایت خویش رسیم. وبه نزدیک آن زن رفتم12 و صورت حال بااو شرح دادم و
# ~~صدره بدوتسلیم کردم و گفتم: این صدره را چندین22 هزاردینارقیمت12 است
~~ومن
# ~~میروم ، اگر آنچه24 ms681 این مرد حکایت می کند راست است رسول من به نزدیک
~~PageV03P1139
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0132.png)

# ~~تو آید، ونشان آن است که ذکر صدره کند، برخیز وبااوبیا واگرمکری و کیدی
# ~~باشد من خودرفتم صدره تراست. وچون برفت اهل مملکت تمام استقبال کردند
# ~~واورا برتخت پادشاهینشاندند. وچون ملک بروی قرار گرفت وکارها مستقیم شد
# ~~فرمود تا آن زن را به ولایت او1 آوردند. وبعد از آن فرمود تاسرایی2
~~بزرگبنا
# ~~نهادند برای مسافران و مجتازان. (پس فرمود)2 که4 هر مسافری5 که به
~~ولایت او
# ~~در آید سه روزش6 در آن سرای7 ضیافت کنند و به وقت رفتن سه روزه زاد8 و
# ~~توشه9آ او بدهند وهر که بهملک او در آید وبیرون رود اورا به خدمت ملک
~~آرند10
# ~~تانظر ملک بروی افتد، و غرض او آن بود تا باشد که [او] آن مرد [را] که
~~چهار
# ~~روزهمراه او بود و به لقمهای بااو چندان مضایقت کرد در میان (مجتازان
~~و)1
# ~~مسافران ببیند ، تابعد آن12 سالی13 او را در میان طایفهای از
~~رهگذریان14 بدید ،
# ~~قضیبی13 دردست داشت بدو داد، واین نشان غایت اکرام ونهایت انعام باشد
~~که
# ~~ملکی16 بایکی (ازرعیتان)17 کند . اوبرخاست وخدمت کرد. پس18 ملک فرمود
# ~~که مرا میشناسی؟ گنت: کسی باشد که پادشاه را با علو درجه و کمال رفعتو
# ~~بسطت ملک اونشناسد. گفت: از این19 سخن آن نمیخواهم، اما من آن مردم که
# ~~چهار روز در فلان سفر باتو همراه بودم و توهرروز دو نوبت20 (طعام سیر)1
# ~~میخوردی و لقمهای به من نمیدادی و انسانیت و مروت ترا بر آن باعث
# ~~نمی آمد که به وقت خوردن تکلفی22 کنی و اگر به دل نباشد به زبان23
~~PageV03P1140
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0133.png)

# ~~تملقی1 نمایی. آن مرد حیران ومدهوش بماند واز کرده پشیمان شد وازخجالت
# ~~سردرپیش افکند. ملک فرمود تا اورا به2 سرای خاص بردند، ودرتعظیم واکرام
# ~~وترفیه (وانعام)3 اوزیادت کرد وبرخوان خاص بنشاند، و4 انواع اطعمه به
~~دست
# ~~خود فرا پیش او مینهاد. و چون وقت خواب آمد6 ms682 ملک، خاتون بزرگ را
# ~~فرمود تا به دست خویش7 او را مغمزسی8 کند وخدمت به جای آرد. زن بروفق
# ~~فرمان آن خدمت می کرد تا آنگاه9 که (گمان برد که)10 درخواب شد ، (ملک
~~را
# ~~اعلام کرد که درخواب رفت)11. ملک گفت: آن خواب نیست، بجنبانیدش تامعلوم
# ~~شود. چون بجنبانیدش12 هلاک شده بود. زن پرسید که این چه حالت13 است؟
# ~~ملک کیفیت آن14 قصه بااوشرح داد و گفت15 : از او16 غصهآ بسیار17
~~خوردهام18
# ~~و10 بلیت بی2شمار دیده، و مدتها درطلب وانتظار او21 بودم، و چون بروی
# ~~ظفریافتم نخواستم که مکافات [او]22 به بدی کنم و23 به قهر و عنف انتقام
~~نمایم،
# ~~اکرام ولطف از حد اعتدال در گذرانیدم24، هندوان را جگرها25 بزر گ باشد
# ~~و اوهام عظیم، طاقت این احسان نداشت، وحسرت وخجالت بروی مستولی شد
# ~~ودر درون [او]26 کار گر آمد وهلاک گشت27.
# فصل - از28 این حکایت خساست جماعتی که به نان (با اخوان)29 ضنت
~~PageV03P1141
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0134.png)

# ~~نمایند ، و دناعت زمرهای که به طعمه1 با رفقا مضایقت کنند معلوم میشود
~~، و
# ~~وخامت عاقبتی که در دنیا و آخرت آن طایفه را از حسرت و ندامت وتوبیخ و
# ~~ملامت ولزوم اعتذار و غرامت خواهد بود محقق می گردد. و دراین ابیات از
# ~~این معنی می گویم2.
# ~~العربیة :
# # منع اللعام عن2 الرقیق سجیة %~% لم یلف؟ الا فی کلاب السوق
# # [آثر علیک الزالرین وان تری %~% لبنیک جوعا التقاف السوق]5
# # و علی المکارم لاتصح من لاثم %~% لوما فذالک محض قول النوقء
# # واعلم فدیتک ان ارزاق الوری %~% فسمت علی المحروم والعرزوق
# ~~الفارسیة :
# ~~اگرچه هست7 فراوان مکارم اخلاق
### | بهینه عادت احرار دادن نان است
# ~~یگانگی ز صفات کمال باشد ، لیک
### | یگانه8 خوردن نان از صفات9 نقصاناست
# ~~تنت خمیر صفت مستحق محالش شد
### | زبانت ار به مثل قسم خاک10 حرمان است
# ~~تنوروار درون دلت ز آتش حرص
### | برای آنکه شود نانت پخته سوزان است PageV03P1142
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0135.png)

# ~~برای نان چه دهی آبروی را برباد
### | چو بهررفتن از اینجات ms683 نان درانبان است
# ~~تنور از شکم خویش باز گیرد نان
### | به دیگری دهد و این کمال احسان است
# ~~همیشه باشدش از روزگار دلگرمی
### | نشان نور دلش چهرهآ فروزان است
# ~~برای نانی کاسه کجا برم باشد
### | کسی که بر سر سفره به پای چون خوان است]1
# ~~کم ازسگ است که ازسگ دریغ داردنان
### | ولی دریغ که این وصف2 برتو آسان است
# ~~نمی خری تو به نانی تره زباغ کرم
### | به تره گر نرسد نان تو سبب آن2 است
# ~~کسی که نام نکو را به نیم نان بفروخت
### | زعیب نام4 نکو نیست این5 ز خذلان است
# ~~اگرچه هیچ لئیمش به نیم نان نخرد
### | بخر به نانی نام نکو که ارزان است
# الحکایة السابعة من الباب الهانی عثر - محمد بن یحیی بن شیرزاد حکایت
# ~~کرد6 که7 چون مرا [بابجکم]8 سعایت کردند [تامرا از کتابت خود معزول کرد
# ~~ومنکوب گردانید]9و دویست هزار دینار برمن حکم کردتابه طریق مصادره
~~بستانند10؛ PageV03P1143
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0136.png)

# ~~من اکثر آن دویست هزار دینار بی آنکه از املاک واسباب چیزی بفروشم
~~بگزاردم،
# ~~وچون نزدیک شد که تمامت بگزارم احمدبن علی الکوفی که کتابت1 ومنصب من
# ~~بدو مفوض فرموده بود2 مرا به نزدیک خویش خواند و به سبب سخنی ومقدمهآ
# ~~کلامی [آمیخته]23 به اعتذار چنانکه کسی خواهد که سخنی به گوش کسی رساند
~~و
# ~~آنراکاره باشد ومحترز، که نباید که3 منشا آن سخن از او گمان برد ، و
~~براءت
# ~~ساحت خویش در ادای آن رسالت باید که ظاهر کند آغاز نهاد، و سخن آراسته
# ~~می کرد و دراز می گردانید، من گفتم: مخدوم ومهتر من محتاج این
~~مقدمات4(و
# ~~معاذیر)5 نیست که من حسن اعتقاد وفرط عنایت تو6 درحق خویش میدانم2.
# ~~گفت8 : (به سبب آنکه این)9 دویستهزار دینار2 زود ادا کردی گمان می برد
~~که
# ~~مال بسیار داری ومرا فرموده است که11 دویست هزار دیگر ازتو طلب دارم ،
~~و
# ~~سو گندان غلاظ و شداد ادا13 کرد که این رای من نزدهام و دراین ms684 باب
~~مشورت با
# ~~من نکرده13، وبدین14 تحکتم15 که کرده است راضی نیستم، و اگر مرا قدرت و
# ~~مکنت آن بودی17 که دفع این حکم بکنم18 کرده بودمی. [من]19 چون این سخن
# ~~بشنیدم مبهوت و متحیر بماندم20 و سوگند21 یادکردم22 که من عشرعشیر این
# ~~مال ندارم ونمانده است23، (وبیرون)24 سرائی که دروی نشستهام وضیعهای25
~~که
# ~~دارم هیچ وجوه نمانده است26، (از بهرخدای)27 سعی فرمای28 تاجان درتن من
~~PageV03P1144
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0137.png)

# ~~بماند- واز این انواع بسیار (تضرع کردم)1. ساعتی نیک (اندیشه کرد)2 ،
~~پس
# ~~گفت: ای مهترمن! این مرد، مردی عجمی است و در زعم او است3 که اضعاف
# ~~این که4 طلب میدارد ترا حاصل است، واز کمال فضل ورزانت رای ومتانتتدبیر
# ~~وغزارت علم ووفورعقل وکفایت ودهایتو مستشعروخائف است که درازالت
# ~~نعمت وقلت دولت اوتفکتر صائب ورای ثاقب اندیشه5 کنی ، و من برجان تو
# ~~از قصد اوترسانم وتو درمعرض هلاک (وفنائی)6، وخدای - تعالی7- میداند که
# ~~نمیخواهم که درروز گار من چنین ظلمی شنیع بر جنس تومردی بزرگه برود و
# ~~عار آن تاابد بامن بماند، درخلاص خویش تدبیر کن و در سبب نجات خویش
# ~~تأمتل وتدبر فرمای. من ازصعوبتاین حال وتلخی این مقال ساعتی بی خویشتن
# ~~وحیران بودم. بعد از آن چون عقل بامن آمد گفتم: با8 خدای (وبامن)9 عهد
~~کن و
# ~~سو گند خور که سر تو دراین که10 فرمودی از دلبستگی در خلاص من موافق
# ~~علانیت است ودر حق من قاصد و بدخواه نیستی تا11 آنچه مرا روی مینماید
# ~~وصلاح12 می بینم13 باتو درمیان نهم. او14 آیمان بی تأویل چنانکه15
~~اطمینان حاصل
# ~~آمد16 برزبان راند . و چون به عنایت وشفقت او واثق گشتم من نیز (سوگند
# ~~خوردم)17 که هرحکم18 که او فرماید بر آن جمله بروم وهرمصلحت که
~~اوبینداز
# ~~آن عدول ننمایم، و19 اگر مرا فرماید که نیلبت20 او کنم ار آن استنکاف
~~ننمایم.
# ~~پس گفتم: تومردی صاحبدولتی و مقبل، ومن امروزمحنتزده و مدبر وتوفارغ-
~~PageV03P1145
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0138.png)

# ~~دل ومن پریشان. ومردم صاحب واقعه وکار افتاده را ms685 رای وتدبیر نباشد ، تو
~~به
# ~~امعان نظر دراین کار تفضل نمای1 وبه فکر2دوراندیش درصورت3 حادثهآ من
~~تأمل
# ~~فرمای4، آنچه ترا صواب نماید ازجانب من جز انقیاد و مطاوعت نخواهد بود.
# ~~اوچون این سخن بشنید لحظهای متفکر شد5، پس گفت: اگر این مرد را از مال
# ~~تو نومید گردانم6 بیم آن باشد که درخون تو سعی کند، و اگر7 قبول کنم8 و
~~ترا
# ~~استطاعت ادای آن نباشد9 تشدیدی که محصلان ور تحصیل کنند موجب هلااه
# ~~تو گردد، صواب آن است که او را به ضیعهآ 10تو طمع افکنم11 و از
~~توضیاع12 را
# ~~به صد هزار دینار13 بخرم14 وگویم3 : ضیاع16 خراجی را به اجماع [شیوخ]7
# ~~کتتاب و دهاقین بر آن جملهاست که هرچه اورا دیناری حاصل باشد چهاردینار
# ~~قیمت آن بود. وابوجعفر می گوید که ضیاع او را بیست وپنج هزاردینار [بعد
~~از
# ~~خراج ومؤنات]18 است، وهم اوهرسال ارتفاع ضیاع خود را بدین18 بیست و
# ~~پنح هزار دینار ضمان می کند، مصلحت آن است که ضیاع او به صدهزار دینار
~~از
# ~~او بخریم وچهارسال بگذرد20، صذهزار دینار21 به خزینه رسیده باشد، و
~~ضیاع
# ~~به صدهزار دینار ارزد (و)32 همان دویست هزار باشد23 ، [وترا244 واعقاب
~~و
# ~~اخلاف ترا ملکی جلیل واسبابی مثمر مد خر25 ماند، بدین نوع مطالبه
~~ومصادرة
# ~~او به نقد از تو دفع کنیم وساعة بعد ساعة فرج را منتظر باشیم؛ و من
~~طریقی PageV03P1146
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0139.png)

# ~~سازم که حجتها (که از تو گیرد)1 (پیش من باشد، شاید که حادثهای حادث
# ~~شود، ومن حجتها باتو دهم)2. حالیا3 بدین حیلت1 تو درضمان سلامت بمانی
# ~~وخون تو از اراقت مصون بماند، وضیاع واسباب هم دردست توباثد [وبیش
# ~~از آن نبود که مصادره به چهارسال بدهی]6 ودراثنای (چهارسال)7 خودفرج
~~ممکن
# ~~است و خلاص مأمول. چون این سخن به اتمام رسانید دانستم که رای راست و
# ~~اندیشهآ صواب است. اجابت کردم و او به نزدیک بجکم رفت8، وهم براین جمله
# ~~مقرر گردانید وشهود9 وثقات را حاضر ms686 کرد و حجت بیع و11اجارت هر دو
# ~~بنوشتند، ومرا فرمود تا (بهجهت)12 بقیهآ مصادرهآ اول وکیلان بدهم
~~وباخانه روم.
# ~~وچون عزیمت [آن]13 کردم که باخانه مراجعت کنم فرمود که متیقظ و محترز
# ~~باش وازخویش امن12 وفراغت [فرا]15 می نمای و16 تحفظ وتیقظ17 را کار می-
# ~~فرمای و نه بدان حد مستتر ومتواری میباش که ترا خائف و مستشعردانند،
~~ونه
# ~~نیز چندان حاضر وظاهر که هر که خواهد برتو ظفریابد . من باسرای خودرفتم
# ~~و محتاط ومحترز میبودم و هرروز دوسرای خود آنقدر بنشستمی که بعضی از
# ~~دوستان به نزدیک من آمدندی19 و مردم بدانستندی که من درخانهام21، و بعد
# ~~از آن به سرای یکی ازبرادران ودوستان رفتمی2، چنانکه اهل سرای من
~~ندانستندی
# ~~که من کجاام، وازحال خانه23 ساعة بعد ساعة باخبر بودمی. [ و عر لحظه
~~چمعی PageV03P1147
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0140.png)

# ~~را که منتظر، به سبب اخذ وقید من گرداگرد سرافرو گیرند چشم میداشت]1 و
# ~~هم براین نسق مد تی2 روز گارگذرانیدم،، وهرروز وهرشب جایی دیگر بودم و
# ~~هیچ مکروهی به من نرسید. و بجکم به واسط رفت ، ومن بعد از آن درسرای
# ~~خویش به امن وفراغت بنشستم و روع وفزع کمترگشت، تا4 روزی5نشسته بودم،
# ~~قبضی برخاطرمن6 مستولی" شد8 که9 آنرا هیچ سببی ندانستم10 و استیحاشی در
# ~~ضمیرمن بادید11 آمد، باخود گفتم : من چنین غافل و بی حزم12 نشستهام13،
~~اگر
# ~~ناگاه کسی قصد من کند و دروبام فروگیرند14 دیگربار به15دست دشمن
~~افتم16،
# ~~وسرای مرا چهارده دربود، هردری به شارعی18 و کوچهای دیگر، وچند در
~~ازاین
# ~~جمله مجهول بود، چنانکه کسی18 از جیران و اهل محله ندانستندی که آن در
~~به
# ~~سرای من می کشد تا به مردم19 بیگانه20 چه رسد، و بیشتر از آن منفذها
~~رادرهای
# ~~آهنین برنهاده بودم21، چون22 این اندیشه در خاطرم23 آمد بفرستادم تا
~~غلامان و
# ~~سرهنگان ومردمان23 چنگی که داشتم و پراکنده بودند همه را25 جمع کردند
~~(و)6
# ~~از غلامان و اولاد ایشان ودیگر27 خدمتکاران سیصد مرد جمع شدند. ایشان
~~را ms687
# ~~فرمودم که28 سلاحهاترتیب29 کنید، و امشب همه تمام سلاح دراین سرا حاضر
~~آیید30.

PageV03P1148

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0141.png)

# ~~ایشان هم بر آن میعاد چنانکه1 فرموده بودم، حاضر آمدند2. بفرمودم تا در
~~حوالی
# ~~آن مجلس که من نشسته بودم3 بر4 درهای5 خانهها بنشستند6 و7 گفتم : اگر
# ~~کسی8 قصد من کند یاجمعی به سبب گرفتن من دروبام فرو گیرند9 شما لحظهای
# ~~ایشانرا از من باز دارید وبه خود مشغول کنید چندانکه من بگریزم .
~~وچوناین
# ~~تدبیربکردم بعد از آن متفکری بودم تارضای بجکم چگونه حاصل کنم11 و12 از
# ~~شراوچگونه13 امانیابم. و14 وبو اب را وصیت کردم که15در بزر گاین سرای16
# ~~را که17 نزدیک مردم18 معروف ومشهور است19 بی اجازت من برهیچ کس نگشاید.
# ~~وغلامی را که درایام دولت حاجب من بود2 بابیست مرد تمام سلاح درپس در
# ~~بنشاندم. و بدین تدبیر21 که کردم وترتیب که دادم هنوز سه روز نگذشته
~~بود که
# ~~مرا گفتند: محمد بن یتال22 التر جمانی و ابو بکر نقیب که از جملهآ
~~قتواد و مقر بان
# ~~بجکم بودند بردرسرای23اند و دستوری میخواهند تا در آیند. گفتم: ایشان
~~به خیر
# ~~نیایند وبیمکری وغدری نتواند بود. شخصی را بربام فرستادم تا به شار
~~عنگرد
# ~~واز حالی که بیند مرا اعلام کند. وتمامت غلامان را فرمودم24تا در
~~خانهای بزرگ
# ~~که در این رواق داشت - که من نشسته بودم- جمع شوند وهیچ سخن نگویند
# ~~و25 حرکت نکنند تا آنگاه26 که27 من آواز دهم که28 تا غلامان29 بیرون
~~آیند و PageV03P1149
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0142.png)

# ~~سر1 ترجمانی ونقیب2 برگیرند، وهر که باایشان باشد هلاک کنند3. و آنشخص
# ~~باز آمد واعلام کرد که شارع پر5 سوار وپیادهاست و گرداگرد سرای6فرو
~~گرفتهاند
# ~~امامی گویند که7 به کارخیر آمدهایم وبهمهمتی که اوخوشدل شود وهیچ بدی
~~دردل
# ~~نداریم8. من (پیغام کردم که)9 امروز10باز گردید به سعادت (که اوغایب
~~استتا)11
# ~~فردا آنچه جواب12 باشد بهشما رسانیم. ترجمانی گفت: ما هم اینجا
~~ایستادهایم13
# ~~تا آنگاه که رسول معاودت کند. من باخود متردد شدم واز آن محترز میبودم ms688
~~که
# ~~مکری وغدری باشد ومرا ناگاه بگیرند. وبازچون ایشان سوگند میخوردند14 که
# ~~به خیر آمدهایم15 برخاطرم می گذشت که ممکن باشد که بجکم برکاتب خود
# ~~متغیر شده باشد وبه ضرورت محتاج من گشتهوخواهد که مرابادرجهآ
~~اوتلرساند؛
# ~~میان خوف ورجا متحیر بماندم وفرمودمتا16 ایشان را17 بگویند که فلان می
~~گوید8
# ~~از اختلالی که در کسوت و فرش و تجمل سرای هست از مردم19 شرم میدارم و
# ~~نمیخواهم که کسی مرا براین حالت ببیند20، اگر می خواهید21 شما هردو
~~تنها
# ~~در آیید والا باز گردید تامن خود22 امشب بهخانهآ ترجمانی آیم وسخنی که
~~دارید23
# ~~آنجا بامن بگویید24. رسول باز آمد و گفت: ایشان راغیاند که تنها در
~~آیند25.
# ~~(غلامان وبواب)24 را27 حجت گرفتم28 و وصیت کردم که بیرون از29 ایشان
~~PageV03P1150
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0143.png)

# ~~کسی را درسرای1 نگذارند2، وچون ایشان هردو در هلیز آیند در3 محکم
~~ببندند4.
# ~~وغلامان5 (دیگررا2) گفتم که متر صد میباشند ناچون ندای من به گوش ایشان
# ~~رسد برخروج مبادرت نمایند. وبعد از آن فرمودم که7ایشان در آیند. و من
~~خود8
# ~~را بیمار ساختم وبرجامهآ خواب9 بخفتم و نالیدن گرفتم10. و چون در آمدند
# ~~متعلل وار برجامه11 [خواب]12 نشستم13 وایشان ازحال من14 پرسیدن گرفتند.
# ~~[من]15 چنان تظاهر کردم16 که چند روز است تا17 رنجورم و این لحظه (از
# ~~بشارتی)18 که (به سبب)19 قدوم شما20 به دل من21 رسید خفتتی در نهادمن
~~پدید
# ~~آمد22. ترجمانی سو گند23 یاد کرد که من بدان آمدهام تا ترا بامنصب
~~ودرجهآ اول
# ~~رسانم و به نیابت امیر24 مشغول شوی25. گفتم: من از تقلد اشغال و خدمت
~~ملوک
# ~~و آمرا26تو به کردهام ومرا خود بعداز این از محن و شدائد که مقاسات
~~کردهام27
# ~~رای وتدبیر وعقل وکفایت نماندهاست، وهیچ کاررا نمی شایم. گفت:
~~چونامیر28
# ~~فرمودهاست کهترا به نزدیک اوبرم این جواب نتوان گفت، اما مصلحت آن باشد
# ~~که خدمت او دریابی و تجدید عهدی به جای آری و از اشغال استعفا طلبی، او
# ~~اوخود ترا براین شغل ms689 جبرنفرماید. گفتم: امیر دراین باب29 هیچ (به من)30
~~نوشته PageV03P1151
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0144.png)

# ~~است؟ گفت: نه1، هم بر آنچه [به من]2 نوشته است اختصار کرده3؛ چون اتحاد
# ~~مودت میان من وتو میداند. گفتم: آن مکتوب که4 به تونوشته است به من
~~نمای.
# ~~گفت: با خود نیاوردهام. مرا معلوم شد که اورا گفتهاند5 تا مرا بگیرد
~~ومیخواهد
# ~~که6 به حیله (مرا به دست)7 آرد. گفتم: فرمان امیررا مطیع ومنقادم،
~~اماتومی بینی
# ~~که رنجورم واستعداد سفرندارم، یک هفته مهلت ده8 تا ازمرض خفتتی یابم
~~وسفر
# ~~را مستعد شوم. گفت9: توقف (در فرمان امیر) جایز نبود؛ و از این انواع
~~او
# ~~گفت ومن جواب دادم11 تا آنگاه12 که سخن دراز در کشید، گفت13 : به همه
~~حال
# ~~اگر طائعی وگر14کاره بباید رفت، وسخن درشت آغاز نهاد. من راست بنشستم
# ~~و گفتم: نمی آیم ونخواهم آمد ولاکرامة لک، بیا15 [تا] به جبر چگونه
~~خواهی برد؟
# ~~وقصد کردم تاغلامان را آواز دهم16. نقیب برپای خاست و او زیرکبودی و2
~~حیل
# ~~دانستی، و گفت: سو گند18 دهم ترا به خدای که بعدازاین هیچ سخن نگویی
~~واین
# ~~کار بهمن باز گذاری، ودست ترجمانی گرفت و فراتر برد و ساعتی دراز
~~بایکدیگر
# ~~درسر19سخن گفتند وباز هردو به نزدیک من آمدند و ابوبکر20 در عذر خواستن
# ~~آمد] وسخن به چربی ونرمی گفتن گرفت و گفت: اتفاق خروج کی خواهد بود؟
# ~~و[برعهده قانع گشت]21 . چون درصحن سرای22 به نزدیک دهلیزرسیدند نقیب
~~باز
# ~~گشت و دست ترجمانی گرفته بازپس گردانید و گفت: این مرد ترا23 به حق
~~المعرفة PageV03P1152
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0145.png)

# ~~نمیداند، به خدای1 که او را معلوم گردانی که اگر برتو تشدیدی وغلظتی2
~~رفتی
# ~~جواب توچگونه خواست بود و با ما چه معامله خواستی کرد تااین مرد بداند
~~و
# ~~مرا ملامت نکند3. ومن باخویشتن گفتم (که چون)5همین ساعت متواری خواهم
# ~~شد و دیگر مرا نخواهند6 دید صورت حال چنانکه هست باایشان تقریر کنم و
# ~~غلامان رابدیشان نمایم تادر چشم ایشان مهیب ترنمایم7و از من ms690 حساب
~~بهتربر گیرند.
# ~~پس غلامی را (که پیش من ایستاده بود)8 اشارت کردم که یاران خویش رابگوی
# ~~تا بیرون آیتد اما9 هیچ حرکت نکنند. آن قوم باسلاح تمامت10 بیرون
~~آمدند11.
# ~~گفتم: این جماعت را معد کرده بودم تاشما را ازمن12دفع کنند13،
~~اگرخواهید
# ~~که برمن بهخلاف مرادمن جبرا وقهرا حکمی کنید. (ترجمانی چون این جماعت
# ~~را بدید متحیر گشت ونقیب اوراگفت: نمیدانی کهسخن با که می گویی،
~~والله)14
# ~~که اگر برآنچه15 می گفتی16 زیادت کرده بودی17 این جماعت بیرون آمدندی18
# ~~و سر (من وتو)19 از تن جداکردندی . پس ایشان بیرون رفتند11 ومن برشکل
# ~~زنان (موزه وچادر)22 پوشیدم وجمعی زنان را23 از کنیزکان سرای24
~~وموالی25 با
# ~~خود همراه26 کردم27 و به دری از درهای پوشیده بیرون رفتم متحیر ، و
~~ندانستم
# ~~که کجا روم. و به هرموضع که رفتم اعتماد نتوانستم کرد و دلم قرارنگرفت،
~~تا PageV03P1153
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0146.png)

# ~~عاقبت باخود مقرر کردم که به نزدیک خالهآ مقتدر روم وخویشتن در پناه او
~~آرم
# ~~و2 زنهاری اوشوم. آن زنان [را]3 که بامن بودند باز گردانیدم وبایک
~~عجوز4 به
# ~~در سرای او رفتم، وخادمی که در دهلیز بود از نام وتسب من پرسید تا
~~دررود و
# ~~دستوری خواهد. من گفتم: بگوی6 عورتی است7 [و] نمیخواهد که نام و نسب
# ~~خود بگوید. اوبرفت8 وبیرون آمد9. خاله را دیدم که برعقب اوبیرون آمد
~~وخادم
# ~~را فرمود تا10 از آن موضع فراتررفت. من روی بگشادم وگفتم: الله الله!
~~خون من
# ~~در گردن تو، برای رضای خاءای - تعالی11- مرا امان دهوفرمای تامرا12
~~درسرای
# ~~جابی13 مستوربنشانند. گفت: صورت حال چیست؟ گفتم: چون جایی مخفیایمن
# ~~بنشینم حکایت کنم. گفت: توهم دراین مکان باش، وخود برفت و دیربماند. من
# ~~باخود تخمینا گفتم: او به نزدیک من پنهان آمده باشد وخواهد که ممرات
~~خالی
# ~~باشد وچنان بود. وچون بیرون آمد، عذر خواستوگفت: ترا بترسانیدم وبسیار
# ~~انتظار دادم15 اما به سبب حزم واحتیاط (تودیرماندم)16 ، [بسم]17 الله
~~در آی8 . و
# ~~او درپیش میرفت ومن درعقبتابرچندین حجره ms691 وسرا بگذرانید19تا به سردابهای
# ~~رسید20، بدان سردابه21 فروشد و من براثر او در اندرون سردابه22 رفتم23،
~~مبلغی
# ~~راه برفت تا24 از آنجا منفذی پدید آمد درسرائی25 درغایت خوشی و تزهت به
# ~~انواع فرش وآلت آراسته، وهرچه بدان احتیاج باشد26 از مأکول و مشروب و
~~PageV03P1154
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0147.png)

# ~~ملبوس دروی جمع کرده. گفت : دیرماندن من بدین سبب بود تااین سرای1 به
# ~~جهتتو آراسته گردانیدم وراه گذرها از مردم خالی کردم تا کسی ترا نبیند،
~~اکنون2
# ~~چندانکه خواهی (اینجا بنشین)3 و ازطرف4 من ایمن باش که ممکن نیست کهراز
# ~~تو ازجانب من فاش گردد که در جملهآ سرای5 بیرون از6 من7 کسی8 ترا9
~~ندیده
# ~~است وازحال تو10 باخبر نیست، اما احتیاط کن تاازجهت تو کسی بدین11 سر
# ~~مطلع نگردد؛ و12میدانی که این مرد مردی ظالم است13 وجاهل2 ، وحق هیچکس
# ~~گوش ندارد. و روز دوم به نزدیک من در آمد و گفت15: تو تنهایی و نشاید
~~که
# ~~هر کس خدمت تو کند و دراین راز محرم تو16 باشد؛ تراکنیز کی بخشیدم تا
~~به
# ~~خدمت توقیام مینماید. و کنیزکی در غایت حسن و (نهایت کمال)17 به18 من
# ~~فرستاد19؛ و20 در خوشترین عیشی روز گار می گذرانیدم. وهرروزی خاله به
~~نزدیک
# ~~من در آمدی وهرخبر که حادثشدی بامن حکایت کردی وازمشروب و مأکول21
# ~~آنچه (لطیفتر)22 و (خوشگوارتر و لذیذتر)23 بودی بیاوردی. قرب دوماه در
# ~~فراغت ورفاهیت تمام برمن بگذشت. بعداز آن یک روز گفتم. میخواهم24 که
~~این
# ~~عجوز را بفرستم تا ازسرای35 وکسان من خبری بیارد26. گفت : فرمان تراست،
# ~~اما هرچند که ممکن باشد احتیاط به جای (باید آورد)22 . من رقعهای
~~نوشتم28 PageV03P1155
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0148.png)

# ~~به وکیلی1 که بروی اعتماد داشتم و فرمودم تا تفحص احوال و تجسس اخپار
~~به
# ~~جای می آرد2 و ازمجاری امور اعلام لازم داند؛ وغلامی را که3 محل
~~اعتمادتمام4
# ~~بود باکبوتران بسیار بهواسط فرستد تاهرروز ازاحوال بجکم وتجدد احکام5
~~از
# ~~آنچه حادث شود6 مینویسد و بربال کبوتر2 میبندد و کبوتر8 رها می ms692 کند تا
~~با9
# ~~برج خود می آید ، و آنچه بر بال کبوتر باشد درمیان رقعهآ خود و کیل به
~~دست
# ~~عجوز11 به من فرستد. وعجوز را وصیت کردم تااحتیاط کند و گوش داردتاو
~~کیل
# ~~را معلوم نشود که [من]12 کجاام. پیرزن13 برفت وباز آمد و از اخباری که
~~حادث
# ~~بود و وقایعی14 که واقع3 شده بود آنچه وکیل را معلوم بود بردست و زبان
~~او
# ~~اعلام کرد و و کیل امتثال آنچه فرموده بودم از فرستادن کبوتران و مرتب
~~گردانیدن
# ~~صناحب خبران به جای آورد. وبعد از ده روز دیگر آن عجوزرا
~~(بازفرستادم)16و
# ~~نامههایی که کبوتران آورده بودند درطی رقعه17آ و کیل بیاورد و هم براین
~~قاعده
# ~~پیوسته18 از جریان امور واحوال جمهور باخبر بودم تایک روز بامداد
~~برخاستم
# ~~نیکشادان وخوشدل، (وفرح و سروری هرچه تمامتر حاصل)19 بی آنکه خرمی
# ~~را سببی معلوم شود2 یا آن نشاط را موجبی مفهوم. و عجوز را برعادت معتاد
# ~~به نزدیک وکیل فرستادم، واتفاقا همان لحظه کبوتری چون هدهد سلیمان
~~نامهای
# ~~(برپای)21 با فر همایون22 بر برج اقبال ساقط شده بود وآن بامداد23
~~درحال
# ~~عجوز به من آورد، مضمون کتاب (ومکنون خطاب)24 آن بود که امروزخبری5
~~PageV03P1156
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0149.png)

# ~~رسبد ، و تاریخ آن روز که1 در آن بودیم نبشته بودند2 که کردان بجکم را
~~قتل
# ~~کردند وفتنه درمیان لشکر (ورعیتت)2 افتاد، این خبررا حقیقت دانند2 واین
~~معنی
# ~~را صدق شمارند5. من از شادی بیم آن بود که هلاک شوم. خدای را شکر
~~گزاردم
# ~~وحق سفارت عجوز وهدیهآ بشارت [او]6 اداکردم ودر حال رقعهای به احمد بن
# ~~علی الکوفی که کاتب بجکم بود7 (مشتمل براین معنی درقلم آوردم)8 ودر آن
~~رقعه
# ~~اورا شکرها گفتم و دعاها کردم، بر آن لطفها که فرموده و دراصلاح کارمن
~~و
# ~~اطفای نایرهآ غضب بجکم سعیهای جمیل کرده؛ و تقریر کردم که باعث بر
~~آنکه1 در
# ~~این مدت اخبارمن از او منقطع بوده است وبه اخبار ازمقام وکیفیت احوال
# ~~خویش انبساط ms693 ننمودهام11 صیانت جانب او از12 مظنهآ تهمت وشائبهآ خیانت
# ~~بوده13 است14 و کمترین حق از حقوق او آن است که اعلام می کنم0 از حالی
# ~~که16 اقتضا می کند که17 حزم18 وتحفظ را کارفرماید وطریق احتیاط و
~~احتراز
# ~~مسلوک دارد وصورت حادثه چنانکه بود تحریر کردم . ورقعهای به و کیل
~~نوشتم
# ~~تا آنچه به ابن الکوفی نوشتهام درحال بدو رساند. وپیش از نماز دیگر
~~چواب او
# ~~بامن رسید مشتمل برشکرهای بسیار و محمدتهای بی شمار، و آن هردوحجت
# ~~بیع و اجارت11 با من فرستاد و نماز دیگر را همه شهر پر شد که ابن
~~الکوفی
# ~~متواری گشت. ومن صورت حال باخاله تقریر کرهم واجازت خواستم و هم در
# ~~در چادر و موزه با سرای خود مراجعت نمودم و به یکی از آن درهای دزدیده
# ~~درسرای20 رفتم. و روز دیگر خبر منتشرشد21، و من در خانه22آ خویش23
~~بگشادم PageV03P1157
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0150.png)

# ~~و از آن محنت فرج یافتم وخاله را بعد از آن خدمتهای بسیار کردم.
# فصل - ودراین حکایت برچند خصلت از مکارم اخلاق که1جملهآخلایق را2
# ~~بدان تخلق نمودن از مواجب عقل و لوازم خرد است اطلاع می افتد، و از آن
# ~~جمله دوآمختار است:
# یکی4- درهنگام مشورت به زیور امانت و آرایش دیانت متحلی بودن و
# ~~رای عقده گشای و فکر معجزه نمای را به حسن تدبیر دستگیر هر مستشیر و
# ~~پایمرد هر مستجیر گردانیدن ، و ناصح و حسود و کاشح و ودود را دراین
~~مقام
# ~~متساوی داشتن ، و فایدهآ حدیث5: (المستشار مؤتمن) را [ضایع]6 نگذاشتن7،
# ~~چنانکه ابن الکوفی باابن الشیرزاد کرد ، چه اگر مستشیر ازاحباب و موالی
~~بود
# ~~کرام اعانت او8 از فرایض شمرند و اگر حاسد وقالی باشد عقلا صیانت نفس
# ~~خویش از مظنهآ خیانت9 واجب دانند . واگر10 او را حقدی پنهان و
# ~~سری خلاف اعلان باشد بر سخن او11 اعتماد ننمایند وبرخلاف آن اقدام
# ~~کنند،[و122 آن خیانت برنفس خود13 کرده باشد؛ ورای زن نیکو از وصمت
# ~~خیانت مبرا باشد و ms694 نیکو نامیش حاصل . و آین ابیات اشارتی بدین معنی
# ~~می کند .
# [العربیة]1 : PageV03P1158
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0151.png)

# # کن فی المشورة للخلالق1 ناصحا %~% وارحم علی الممنوافی کرب المعن
# # واذا رایت معاندا لک جائرا %~% فی کبة لاتقفون3 فیه الاحن
# # وا13 استمار4 فلاه تجبه مماذقا %~% المسعشار کما روینا موقمن
# ~~[الفارسیتة]6:
# ~~هر که در کاری ز حیرت با تو آرد مشورت
### | نوش تا در مشورت راه خیانت نسپری
# ~~رای نیکوزن که خصم اربد کند خود بدفتد7
### | تو ز نیکی نیک بینی نیک یابی بر سری8
# ~~مستشیر ار دوست باشد بر تو خودواجب بود
### | در حق او هم به صورت هم بهمعنییاوری
# ~~وربود دشمن کند [خود]9 برخلاف رای تو
### | لیکن او را بدفتد باشی تو از فعلی بری
# ~~او ز بد رائی زرای نیک تو گر بگذرد
### | تو به رای خود سزد کز رای خود در نگذری
# ~~و دوم - دروقایع وحوادث و [نکبات] دواهی حزم و احتیاط را شعار و دثار
# ~~خود ساختن وبه قدر وسع و امککان خود را از استیلای اعدا و تسلط حساد
~~PageV03P1159
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0152.png)

# ~~نگاه داشتن، هرچند غالب و مستولی باشند چنانکه ابن شیرزاد، کهاگر1 حزم
~~و
# ~~تیقظ کار نفرمودی2 در دست3 دشمنان مقهور و مغلوب گشته بودی و به مذلت
# ~~و نامرادی هلاک شدی4. و در این ابیات از این معنی شمهای میتوان یافت.
# ~~العربیة :
# # (لاتذدهلن عن التحزم یافتی %~% نالتحزم عادة العقلاء)5
# # من لم یکن فی عزه متحزما %~% یهلک ذلیلا فی ید الاعداء
# ~~[الفارسیة]6:
# ~~هر کس7 که هست عادت او احتیاط و حزم
### | دایم ز نایبات مصون و مسلم است
# ~~و انکس که غافل است ز انجام کارها
### | هم8 جام غصه نوش کند گر همه جم است
# ~~غره مشو به احالت شادی و روز عز
### | بس لقمهآ لذیذ که آلودهآ سم است
# ~~از بهر قتل هرکه مکانش بود علی
### | گردون کشیده تیغی چون ابن ملجماست
# ~~ملجم کن از لجام خرد نفس خویش را
### | کم تو سنی نماید اسبی که ملجم است10 PageV03P1160
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0153.png) ms695

# ~~در حزم پشت1 خم ده هنگام احتراز
### | کان خم نشان راستی رای محکم است
# ~~در دور راستی است به هرکار احتزام2
### | هرچند پشت دایره سر تا به سرخم است
# ~~ابرام نقض عهد نبیند ز روزگار
### | آنرا که حبل حزم به تدبیر مجدم است
# ~~هرکونه از مؤخر نصف مؤخر است
### | اسباب حزم برهمه چیزش مقدم است
# ~~عاقل ز. قصد حادثه دایم مذلل است
### | حازم ز حسن رای همیشه مکترم است
# ~~حزم است نکتهای که به وقت جدل ازاو
### | خصم ارچه مستدل و بزرگست ملزم است
# ~~(از بهر دفع هر غضب و دأب تو (؟)3
### | عاقل [ز] حزم دائم در زخم محزم است
# ~~خالی مباش از او که وی ابنای فضل را
### | به از برادر و پدر و مادر وعم است)4
# ~~از حزم سرخ روی شود مرد اگرچه او
### | چون زعفران ز سینه زدایندهٔ‌ غم است
# ~~(برحزم جزم کن تو عزیمت که اندرو
### | حرفی که[هست)5 مسقط تشدید مدغم است)6 PageV03P1161
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0154.png)

# ~~تریاک حزم دفع کند زخم خصم را
### | هر چند زخمناکتر1 از مار ارقم است
# ~~(دندان حادته شود از درد حزم کند
### | مستولی است غفلت حازم از آن کم است)2
# ~~بی معنی آنکه جوید رفعت بهذات خویش
### | پیوسته باد پیما مانند پرچم است
# ~~با مکر و غدر شیطان هستند دستیار
### | حرص و امل که ما را میراث آدم است
# ~~از کس وفا مجوی که آنرا وجود نیست
### | ور نیز هست مانا2 بیرون عالم است
# ~~نام وفا همی شنو و زان نشان مخواه
### | زیرا زبان واصفه زین وصف ابکم است
# ~~بگذشته رفت و نیست بر آینده اعتماد
### | ضایع مکن چو حاصل عمرت همین دم است]4
# الحکایة الثامنة من الباب الثانی عشر- مروان بن ابی حفصه گوید که3 معن بن
# ~~زائده حکایت کرد6-در آن وقت که ایالت [یمن]7 بدو8 مفوض بود- که9 در حرب
# ~~یزیدبن عمرو بن هبیره بسیار1 مبارزتها نموده بودم واز شجاعت ومردانگی
~~من
# ~~(حکایتها وشکایتها)12 به13 ابوجعفر14 منصور رسیده بود15 و برمن خشمناک ms696
~~شده PageV03P1162
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0155.png)

# ~~وفرموده بود تا1 به جد تمام (مرا طلب)2 می کردند، ودرتجسس وتفحص من
# ~~مبالغتها مینمود3 و مالها وعده میفرمود کسانی را که ازمن نشانی برند،
~~ومن در
# ~~بغداد متوادی بودم. چون مدت استتار امتداد یافت6 و طالبان به جد فرا
~~گرفتند
# ~~رنگ روی من سیاد شد (وموی روی به مقراض8 بچیدم)9 و به شکل جمالان
# ~~جبهای پشمین درپوشیدم وبرشتر11 نشستم و(خواستم که)12 بر آن13 هیأت14 به
~~بادیه
# ~~فروروم. هنوز بریک در بنداز دربندهای محلتی15 که در16 بغداد معهوداست
~~نگذشته
# ~~بودم که شخصی سیاه تیغی حمایل کرده بیامد و زمام ناقهٔ‌ من بگرفت و فرو
# ~~خوابانید وگفت: والله که مقصود ومطلوب امیرالمؤمنین17 را یافتم، ومرا
~~سخت
# ~~بگرفت18. گفتم مرابه19 چه میشناسی تو25 وبه21 که گمان میبری؟ گفت:
~~تو(معن-
# ~~بن زائده ای)22. گفتم: بترس از خدای و از این سخن استغفار کن، من از
~~کجا و
# ~~معن بن23 زائده24 از کجا؟ گفت25 : تو ترک این حیلتها کن26 که من دراین
~~به شک3
# ~~نیستم27 وبرتو عارفتر از آنم که تو بهنفس خویش. چون بدیدم ] که]28
~~انکار مفید
# ~~نخواهد بود گفتم: انگارچنین است که تو می گویی29، ترا از آن چه که من
~~هلاک
# ~~شوم واگرطمع مالی داری که ایشان به تودهند و ترا بدین30 حرکت31 باعث
~~آمده PageV03P1163
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0156.png)

# ~~است اینک عقدی جواهر1 که قیمتش2 ده بار چندان بیش است3 که ترا در خیال
# ~~باشد4 که بهتو دهند، ازمن قبول کن و درربختن خون من سعی مکن. گفت
~~بیار5.
# ~~من آن عقد جواهر بدو دادم، ساعتی بدان6 عقد نگاه کرد و گفت: راست گفتی
~~در
# ~~آنچه این عقد مالی عظیم میارزد وقیمتی تمام دارد7، اما از توقبول نکنم
~~تا آنگاه
# ~~که سخنی ازتو بپرسم8 راست بگویی1، (اگر آنچه پرسم راست بگویی)10 اطلاق
# ~~کنم تا بروی. گفتم11: بپرس. گفت: تو12 درمیان خلایق به سخاوت معروفی و
~~به
# ~~کرم و13مروت موصوفی14 ودرجوانمردی تو مبالغتهای بسیار مینمایند ، راست
# ~~بگوی تا درمدت عمر خویش هر ms697 گز تمامت مال خود به هیچ کس16 بخشیدهای
# ~~چنانکه ترا هیچ نمانده است؟ گفتم: نه17. گفت: هر گز نیمی ازمال خود به
~~کسی
# ~~دادهای؟ گفتم: نه18. گفت: ثلثی؟ گفتم: نه.19(همچنین پرسید تا به
~~عشررسید)20.
# ~~من شرم داشتم و گفتم که21 یمکن22 این قدر داده باشم. گفت: من23 دانم24
~~که25 ندادهای،
# ~~ومن مردیام پیاده، وجامگی من ازمنصور در26ماه بیست درم است واین عقد
# ~~جواهر که تو بهمن دادهای قیمتاو چندین هزار دیناراست وبیرون ازاین من
~~هیچ
# ~~چیز ندارم، این [عقد]27 جواهررا بهتو بخشیدم ، باید28 بدانی که در دنیا
~~ازتو
# ~~جوانمردتر وبا همتتر کس29هست و به خویشتن معجب ومغرور نباشی و هر
~~مبالغت PageV03P1164
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0157.png)

# ~~که دربذل وعطا بعد ازاین فرمایی در چشم تو حقیر آید. و1عقد در کنارمن
~~انداخت
# ~~وزمام ناقه بگذاشت2. من آواز دادم که [ای]3 فلان] والله که مرا فضیحت
~~کردی و
# ~~خجل گردانیدی، واگرخون من بریختی4 آسانترازاین بودی، دست منت (وجود)5
# ~~برمن تمام گردان واین عقد ازمن قبول کن. وتضرع و زاری کردن گرفتم. او
~~بخندید
# ~~و گفت: میخواهی که مرا هم بر جایگاه بر2این دعوی که کردم دروغزن
~~گردانی،
# ~~والله که این هرگزنتواند بود. (وبرفت)8 ومرا برجایگاه بگذاشت. و بعد از
~~آن که
# ~~ایمن شدم چندانکه اورا طلب کردم نیافتم. و سبب رضای منصور ازمعن بعداز
~~این
# ~~آن بود که پیوسته همچنان متواری و پنهان میبود تا روزهاشمیه که آن قوم
~~بر
# ~~منصور خروج کردند وخواستند که او را بکشند. معن بن زائده روی بربست و
# ~~چون شیر گرسنه با9 تیغ2 برهنه11 روی به خصمان منصور آورد و درنصرت آن
# ~~دولت مردانگی نمود که ازهیچ شجاع مردانه و دلیر فرزانه در جاهلیت و
~~اسلام
# ~~مثل12 آن حکایت نکرده بودند و آن جمع را از حوالی استراو13 دور کرد.
~~وابو
# ~~جعفر (به حقیقتدراین روز)14 براعدا منصور گشت ومعن دراین معنی ناصر. پس
# ~~ربیع حاجب لگام استری15 که منصور برنشسته بود دردست داشت. معن فراز آمد
# ~~وربیع را گفت ms698 دورشو که من سزاوارترم در چنین روزی به گرفتن این لجام،
~~واثر
# ~~جانبازی16 من در نصرت این دولت بیش از سرفرازی17 تست18. منصور گفت :
# ~~راست می گوید، بدو ده. ربیع دورشد ومعن لجام استر19 بگرفت و آن لجام در
~~PageV03P1165
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0158.png)

# ~~دست، چند حملهآ دیگر بکرد چنانکه آن عصاة1 به کلتی مقهور و منهزمشدند.
# ~~وچون آن فتح روی نمود ابوجعفر معن را پرسید که چه کسی تولله ابوک؟ گفت:
# ~~بندهآ گناهکار2 امیرالمؤمنین، معن بن زائده. منصور گفت: (تراخدای)3
~~برنفس و
# ~~حال تو ایمن گردانید، ومستحقی4 که درحق تو5 نیکوئیها به جای آرند.
~~وبعداز
# ~~آن او را از جملهٔ‌ خواص خویش گردانید وعطا وصلات بسیارش فرمود و
# ~~از قربت و اختصاص او محلیء شریف ودرجهای منیف یافت . و7 بعد از
# ~~آن ایالت ولایت یمن بدوداد و به بأس و هیبت وعدل وسیاست آن ولایت
# ~~را8 معمور9 گردانید. مروان بن ابی حفصه گوید: چون به یمن رفت [من]10
~~بااو
# ~~بودم و اورا مدحها گفتم وصلات بسیار وعطیات11 بی شمار از او به من
~~رسید. و
# ~~بعد از آن معن چون به حضرت منصور رسید منصور دراثنای سخن اوراگفت از
# ~~توچیزی12 حکایت کردهاند که13 اگر نه حق خدمت و انس قربت از آن مانع
# ~~آمدی به سخط من مؤاخذ گشتی و به عتاب من معاتب شدی . معن گفت :
# ~~نعوز بالله من سخط امیرالمؤمنین ، والله که هیچ فعلی نمی دانم که از من
# ~~صادر شده است که موجب این عتاب باشد. گفت: مروان بن ابی حفصه را
# ~~ده هزار دینار دادهای برای آنکه در حق تو این مدح گفته است؟
# العربیة14:
# معی ین زائدة الذی زیدت1 به %~% شرفا الی شرف بنوشیبان
# بن عد ایام16 الفعال فانما %~% یوماه یوم ندی و یوم طعان PageV03P1166
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0159.png)

# ~~الفارسیة1:
# ~~معن بن زائده آنکه افزون شد بدو
### | کرم بحار و شرف بنوشیبان را
# ~~مصروف باشد بر دوکار ایام او
### | ناه2 این مقدم دارد وگاه آن را
# ~~یاجان ستاند از ms699 غضب بدخواه3 را
### | با مال بخشد از کرم اخوان را
# ~~معن چون بشنید گفت : والله یاامیر المؤمنین که4 آن عطا او را از5 برای
~~این بیتها
# ~~ندادهام، از6 برای این ابیات دادهام که می گوید.
# ~~الشعر]2 :
# # مازلت یوم الها شمیة معلیا8 %~% بالسیف دون خلیفة الرحمن
# # قمنعت حوزته و کنت وقاءه1 %~% من وقع کل مهند وستان
# ~~[الترجمه]10:
# ~~در روز هاشمیه به کف تیغ آبدار
### | کردی فدا به پیش [خلیفه]11 زصدقجان
# ~~مانع شدی ز حوزهٔ‌ او و شدی سپر
### | او را زتیغ هندی و از12 طعنهآ سنان PageV03P1167
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0160.png)

# ~~منصور چون این ابیات بشنید واز آن حالش با یاد آمد از معن شرم داشت ،
# ~~گفت : راست می گویی برای این دادهای؟ گفت : والله راست می گویم و اگرنه
# ~~از ترس تو بودی و شنعت مردمان کلیدهای بیتالمال بدو دادمی و1تصرف در
# ~~آن مالها2 او را مباح گردانیدمی. منصور فرمود که خدای3 نگاه دارتوباد،
~~چگونه
# ~~خوار است برتو آنکه برهمهآ مردمان عزیز است.
# قصل - واین حکایت خواننده را بردو خصلت از مکارم اخلاق باعث و
# ~~محرض می گرداند24:
# یکی- آنکه هرچند کسی درسخا با بحر برابری کند ودرعطا باابرهمسری
# ~~نماید و دراقتنای مفاخر و اکتساب مآثر به قصارای مکارم اخلاق و نهایت
~~نتایج
# ~~طیب اعراق برسد باید که به خویشتن معجب و به افعال خوده مغرور نباشد و
# ~~یقین داند که هرمبالغت که درتحصیل هنری و احراز مکرمتی به جای آرد به
~~همه
# ~~حال در آن نوع دیگری بروی فائق تواند بود ، و در خویشتن6 بدین سبب به
# ~~چشم حقارت نگرد و در دیگران بهعین تعظیم و احترام. و این ابیات با این
~~معنی
# ~~ملایم مینماید .
# والعربیة]7:
# یامن تعارضهفی المکارم والندی %~% بحرا یموج و غارضا هطالا
# و تفوق معنا فی السخاء وحاتمأ %~% و جمیع احرار الوری اجمالا
~~PageV03P1168
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0161.png)

# وتعدمالا للعفاة و ثروة %~% و لزائریک2 تحقق الا مالا
# # لاتفتخر بمناقب اعطیتها %~% و بما سمحت تکرما و فعالا
# # گم معدم یربی علیک سخاوة %~% لکن بتزیید3 ms700 له اقلالا4
# # و من الا کارم یستقل مطاهم %~% تویحتوی ما را مه5 استقلالا
# # ألعجب شوم و الفرور غباوة %~% و الکبر ذل عاجلا و مآلا
# ~~الفارسیة :
# ~~ای آنکه به بخشش دل تو هست چو دریا
### | چون ابر کف خویش گهربار مپندار
# ~~بسیار بود6 از تو فزونتر به سخاوت
### | خود را ز همه بیش به مقدار مپندار
# ~~پندار بود آن که به از خود نشناسی
### | پندار غلط باشد و زنهار میندار]
# ~~پتدار تو عجباست وشود معجب مغرور
### | مغروری جز حاصل پندار مپندار
# ~~خواهی که کم آیند ز تو جمله کریمان
# ~~و دوم - آنکه چون مخدومی وپادشاهی راخاطر بریکی از خدم بهسببجریمهای
# ~~که از ویصادر گردد متغیر شود و آن خادم از تعریک وسیاست مخدوم (خائف و
~~PageV03P1169
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0162.png)

# ~~مستشعر)1 باشد باید که پیوسته مترصد رخصتی و منتهز فرصتی بود تا
~~بهازای2
# ~~آن تقصیر به خدمتی قیام نماید و درمقابل آن معصیت برطاعتی اقدام کند
~~وعذر
# ~~آن گناه به زبان عمل خواهد [نه بهقول بازلل،]3 ودراین باب3 اقتدا به
~~ابن زائده
# ~~کند تا دراین معنی معنی باشد کما اقول فی هذه الابیات.
# ~~العربیة :
# # من اشحضب المخدوم فی عصیانه %~% و اطاعه یعد آلتدامة قافبا
# # و الیه عاد مقوضا مستسلما %~% معضرعا من کل اوب آثباه
# # واعانه یوم الکریهة حاضرا %~% ان کان قواهء زمانا غائبا
# # ولذین ضفن السیئات وحقدها %~% حسناته ویزین عنه مقاییا
# ~~القارسیة7:
# ~~از تو مخدوم چون بیازارد8
### | عذر بد خدمتی به خدمت خواه
# ~~به زبان اعتذار و دل پر غدر
### | هست عذری عظیمتر ز گناه
# لطف قول از تو کی بود مقبول
### | بروی ارنیست حسن فعل گواه12
# ~~به سخن کی سپید گردد باز
### | هر گلیمی که شد به فعل سیاه PageV03P1170
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0163.png)

# ~~کی ز دوده شود به دم هرگز
### | آینه چون گرفت زنگه1 ز2 آه
# ~~هست کتفتار3 غرهآ گفتار
### | نشنود شیر حیلهآ روباه
# ~~(عذر عذرا ز علث عنت
### | نتوان خواست جز به قوت باه)3
# ~~هر کجا دست صدق گشت دراز
### | شد زبان مداهنت کوتاه ms701
# ~~عذر چاه است و راستی جاه است
### | بگذر از چاه تا بیابی جاه
# ~~از بغل گربه کی بیندازی
### | بود موش عذرت اندر چاه
# ~~کور باشد که باز نشناسد
### | خاصه در روز چاه را از راه
# ~~معصیت چون به طوع فرمودی
### | کن بر اخلاص نفس را اکراه
# ~~همچو رخ راست رو اگر خواهی
### | که چو فرزین بودت5 قربت6 شاه
# ~~جانفزا شد رجا مطیعان را
### | خوف اهل جریمه را جانکاه
# ~~گاه و بیگاه طاعتی می کن
### | چون نمی بایدت شدن7 ناگاه8 PageV03P1171
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0164.png)

# وز1   ی   دانه   گرچه مدتها
### | عمر بر باد دادهای چون کاه
# هم به ناگاه پایمال شوی
### | دستت ار چند هست برسر گاه
# فاه   نرا بود به ملک بهشت
### | که ز خواب غرور شد آگاه
# الحکایة التاسعة - 2 قطن بن معاویة الکلابی گوید که من از آن جمله بودم
# ~~که باابراهیم بن3 (الحسن بن ابی جعفر)4 برمنصور خروج کردند5 و در
~~مشایعت6
# ~~آوردم [وچون او مقبول گشت و ابوجعفر منصور شد و من مدبر و مخذول
# ~~یماندم ابوجعفر فرمود تامراطلب کنند، ومن چون وفا روی ازخلایق در
~~کشیدم]9
# ~~وچون عنقا از وطن مألوف مغرب گشتم و چون کیمیا باغایت افلاس به خمول
# ~~راضی شدم. ومنصور فرمود تااموال من با بیت المال بردند و اسباب با14
~~حوزهٔ‌
# ~~دیوان گرفتند11 ومن از بیم [عادیهآ او وجریمهآ بادیهآ خویش]12روی به
~~بادیه آوردم؛
# ~~و چون از تصر اولیا نومید گشتم مدتی در جوار نصربن13 معاویه در زاویهای
# ~~منزوی بودم وچند گاه ازخوف14 دربنی کلاب متواری شدم123 . روز گاری
~~دربنی
# ~~فزاره16 بامحن بی کناره17 ساکن گشتم و ایامی بادل سلیم دربنی سلیم
~~سختتر PageV03P1172
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0165.png)

# ~~ازشب هرسلیم و روز هریتیم روزگار گذاشتم و برههای در بوادی قیس محنت
# ~~بیقیاس کشیدم، وچون دراین مدتنسیم خلاص از هیچ جانب استنشاق نتوانستم
# ~~کرد ورایحهآ نجاتازهیچ طرف بهمشام من نرسید وجهان عریض وبسیط با فسحت
# ~~عرصات اقالیم و بعد امتداد اقطارش برمن تنگتر ازحلقههٔ‌ زره ومیانهٔ‌
~~گره گشت ،
# ~~بادل ms702 تنگ، تنگ2 تصمیم براسبعزیمت کشیدم ومراجعت به3 ابوجعفر [واقدام3
# ~~برتفویض وتسلیم براستتار وقرار برگزیدم و ازبادیه به بصره آمدم، و
~~درحوالی
# ~~بصره به موضعی که مرا نشناختند5 نزول کردم و6کسی به نزدیک ابوعمروبن
~~العلا
# ~~که صدیق من بود فرستادم و در آن عزیمت که داشتم با وی مشورت کردم.
# ~~[ابو]عمروبن العلادراین باب رای مراصواب ندانست2 وفرمود که اگر[آن]8
~~مرد
# ~~تهوری9 بنماید وغضبی براند و به قتل فرمان دهد نه در خون خود سعی کرده
# ~~باشی وبرهلاک خود اعانت نموده و بهپای خود به گورستان رفته و به
~~دستخود10
# ~~سرخویش درطشت خون افکنده ؟ من بدان التفات نکردم و چون از مقاسات و
# ~~شداید مرا اززندگانی سآمت حاصل آمده بود بدان ملامت مبالات ننمودموروی
# ~~به بغداد آوردم. و[ابو] جعفردر11 آن وقت12 مدینة السلام13 که حرم اوبود
~~بنا نهاده
# ~~بود ودر آنجا نزول کرده، وفرمان چنان بود که بیرون مهدی هیچکس در آن
~~شهر
# ~~سواره14 نرود. من دربغداد درخانی15 نزول کردم وغلامان را گفتم : به
~~نزدیک
# ~~امیرالمؤمنین میروم تا به گناه خود اعتراف کنم ، باشد انگاری که او را
~~برافعال
# ~~من هست وتغیری که بدان سبب درخاطر او متمکن است از دل16 او17 بیرون
~~PageV03P1173
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0166.png)

# ~~توانم برد ، اگر در حق من [طریق]1 عفو و تجاوز مسلوک دارد زود با ثزدیک
# ~~شما آیم و اگر از اتفاق بد برآخلاف آن باشد سه روز انتظار کنید3 و بعد
~~از
# ~~آن باز گردید3. من به مدینة السلام رفتم5 و قصد سرای ربیع کردم که حاجب
# ~~منصور بود ، ودر آن وقت ربیع هم در آن مدینه میبود6. و چون به در سرای
# ~~اورسیدم [اورا]7 دیدم که8 ازسرای9 بیرون آمد، برجستم و بروی سلام کردم
~~.
# ~~سلام را جواب داد و10 پرسید که11 چه کسی؟ گفتم12 : قطن بن معاویه. (چون
~~نام
# ~~من بشنید)13 به14 خدمتکاری15 بازنگریست و گفت: اورا نگاه دارید. من
~~(چون آن
# ~~حرکت)16 از ربیع دیدم [چون شتانفس سرد زدن گرفتم وچون ریگ در صیف
# ~~درساحت ms703 سینهام از آن حیف التهابی پدید آمد ودرختامیدم چون سحردر خریف
# ~~از برگ نجاح برهنه ماند، وچون]17 از سلامت ناامید گشتم و18 ندامت برمن
~~غالب
# ~~شدوچون خودرا درعین بلادیدم از مخالفت [ابو]عمروبن العلا پشیمان شدم.
~~وربیع
# ~~به سرای خلیفه رفت19 و [درحال]20 خادمی بیرون آمد ودست من گرفت و مرا
# ~~در آن حالت21 که عقل از من ذاهب بود [وآن مذعب که اختیار کرده بودم به
# ~~نزدیک من اقبح المذاهب بود]22 محبوس کرد. و23 من24 در آن حیرت- که
~~روزگار
# ~~بعداز آن همه امید حوالت25 به دربسته فرمود26- آب ازدیده بگشادم وتن
~~به27حکم PageV03P1174
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0167.png)

# ~~خدای1 بنهادم. وچون نماز پیشین شد2 آنخادم بیامد3 و آبی بیاورد
~~تاوضوساختم
# ~~ونماز گز اردم ، و طعامی بیاورد. گفتم که روزه دارم. طعام بازپس برد.
~~چون نماز
# ~~شامشد3 آبی بیاوردتا وضو ساختم و(فرض وقت)5اداکردم، وطعام6 بیاورد تا
~~افطار
# ~~کردم. وشب دور در کشید ومرا ازخوف و رعب واستشعار از2 آخر کارتا8چون
# ~~خواهد بود9 خواب نمی آمد. ناگاه14 خادم بیامد ومرا به نزدیک
~~ابوجعفرمنصور
# ~~برد1او او تنها بود نشسته، وربیع درپیش او ایستاده11 . منصور لحظهای
~~سردر پیشن
# ~~افکند، بعداز آن سر13 بر آورد وگفت: بیار تا چه داری و به چه کار
~~آمدهای و چه
# ~~کسی؟ گفتم : یاامیرالمؤمنین14 قطن بن معاویهام ، درامرهای تو [
~~نافرمانبرداری
# ~~کردهام وبادشمن تودوستی نمودهام واورا برحرب و مخالفت حریص
~~گردانیدهام]5
# ~~و در روی بندگان توتیغ کشیدهام، وهر گناه که از آن بزرگتر ممکن نیست
~~ازمن
# ~~دروجود آمده است وامروز نفس تسلیم می کنم وبه گناه اعتراف مینمایم16،
~~اگر
# ~~عفورا کاربندی و حلم را کارفرمایی و گناه من ببخشی و برعجز من ببخشایی
~~از
# ~~شرف قدیم وفضل عمیم و خلق کریم توغریب وعجیب نبود واگر فرمایی تاهر
# ~~عقوبت که سختتر17 است18 بامن بکنند، جزای کمترین گناهی باشد از گناههای
# ~~من. چون این سخن بشنید ساعتی خاموش (ومتفکر بود)19. باز گفت: بیار تاچه
# ~~(داری وچه)20 می گویی؟ [من]21همان سخن اعادت کردم. گفت: گناه تو
~~بخشیدم22 PageV03P1175
# ![image ms704
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0168.png)

# ~~و از سر جویمهآ تو در گذشتم. من خدمت کردم ودعا وثنا گفتم ، و گفتم :
~~یا
# ~~امیرالمؤمنین اگراین فرصتفوت کنم و1 ازخدمت امیرالمؤمنین بیرونروم
~~دیگربه
# ~~خدمت امیرالمؤمنین نتوانم رسیدواین سعادت2 کهاکتون3 بدان4 مستسعد
~~گشتهام5
# ~~درنتوانم یافت ؛ چون امیرالمؤمتین عاطفت و مرحمت فرمود و از سر ذنوب و
# ~~جوائم بنده در گذشت اگراشارت فوماید تاضیاع واسباب بنده که درحوزهدیوان
# ~~اعلی آمده است با ابنده دهند کمال پادشاهی وغایت اشفاق نامتناهی باشد.
~~فرمود
# ~~تا دوات بیاوردند و بهخادمی که بهخدمتاو ایستاده بود املاکرد تا به عبد
~~الملک
# ~~(بن نور9 النمیری10)11 که در آن وقت امیربصره بود بنوشت که
~~امیرالمؤمنین از
# ~~قطن بن معاویه راضی شد و فومود تاضیاع و اسباب و تمامت آنچه از مال او
# ~~گرفتهاند12 ازناطق و صامت با او دهند، باید که در حال مثال را مطاوعت
~~نمایند
# ~~بی توقتف وتعلل. و مهرخویش بروی نهاد وبهمن داد13. من ازخدمت اوبیرون
# ~~آمدم وندانستم که کجا روم. به نزدیک پاسبان بنشستم13. ربیع حاچب براثر
~~من
# ~~بیرون آمد و گفت : این مرد15 که این لحظه ازخدمت امیرالمؤمنین بیرون
~~آمد
# ~~کجا رفت؟ من در16پیش رفتم. گفت: برو17 که امن وسلامت یافتی. و
~~مرابهسرای
# ~~خویش برد وفومود تاعشا آوردند وجامهآ خواب . وآنشب در18سرای او بودم
# ~~وبامداد او را وداع کردم وبا آن کاروانسرای رفتم19 وبا26غلامان21 ایمن
~~وخوشدل
# ~~بابصره رفتم واسباب وضیاع با دست گرفتم.

PageV03P1176

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0169.png)

# ~~فصل سودراین حکایت محقق می گردداصحاب جرائم وارباب جنایلت [را]1
# ~~که از بیه2 پادشاهی و صولت افتقام ملکی به فرار و چلا مبتلا3 شده
~~باشند4 که
# ~~دراین مقام هیچ (چیز دستگیرتر)5 از تسلیم وانقیاد نیست وهیچ عذر دلپذیر
~~تراز
# ~~توبه وانابت از7عناد نیست، و مغترف ذنوب را نیکوتر آن باشد که به گناه
~~معترف
# ~~شود و به جرم اقرار آرد و بهاعتذار و استغفار تلقی نماید تاازعاطفت
~~ومرحمت
# ~~محروم نماند، چنانکه این ابیات اشارت پدین معنی می کند.
# ~~العربیة ب
# # ان الفرهر عن العلوه پزیدهم %~% تضبا ویورث ms705 فی الحشی الاحقادا
# ه
# # و بمن یقر تحل خوفا مفلقا %~% ینفی عن العین النووم رقادا
# # والعتر یغفی نارضغن کاعن %~% فی المقلب یوقد حرها ایقادا
# # و الاعترافی یرید ما انکرته %~% مما الیک الهم جر و قادا
# # فاحدر مناقدة الملوک وان یکن %~% لنقود اخلاق الوری نقادا
# # و العود أحمد عن الیهم تالبا %~% قلف ا لمعاند طایعا متقادا
# ~~[الغارسیتة]8:
# # اعتراف گناه از مجرم %~% دل پرکینه نرم گرداند PageV03P1177
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0170.png)

# # شعلهآ آتش غضب چیزی %~% بهتر از آب عذر ننشاند
# # میوهآ عفو در کنار افتد %~% شاخ حلم ار کسی بجتیاند
# # راست گردد مراد او را قد %~% پشت در عذر چون بخماند]1
# # داد خویش از جهان پرزستم %~% هر که انصاف داد بستاند
# # وانکه درکوی عذر پای نهاد %~% دست ظلم و ستم بپیچاند
# # نکند یر مصر کسی رحمت %~% معتذر را  کسی نرنجاند
# # رایت خوشدلی فرازد آنک %~% آیت اعتذار بر خواند
# # (گریهآ عذر خواه وزخم زبانش %~% لب اقبال را بجنباند)2
# # لبمبند و زبان [به)2 عذر گشای %~% گرچه نازت4 چوکام میراند
# # چون زبانت به راستی گردد %~% از تو بیشک بلا بگرداند5
# # آب اخلاص در زمین وفا %~% دانهآ عذر را برویاند7
# # مرد چون کرد سربرهنه به عذر %~% جرم او را کرم بپوشاند
# # الدت عفو بیشتر یابد %~% هر که جرم وگناه خود داند
# # بهتر از عدر هیج درمان نیست %~% چون کسی باگناه درماند
# # صدق هنگام عذر برهانی است %~% کت7 ز دست عداب برهاند
# الحکایة العاشرة من الباب الثانی [عشر]8- ابو القاسم9 بن احمد بن10 معروف
# ~~حکایت کرد11که در ایام امارت کافور من به مصر بودم و در مصر مردی بود
~~از
# ~~مقیمان شهرحلب که او را ناظری خواندندی ، و سیف الدوله فرموده بود که12
~~او PageV03P1178
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0171.png)

# ~~را مصادره کرده بودند وضیاع واسباب او با تصرف دیوان گرفته و اواز حلب
# ~~به مصر گریخته بود و از سعایت جماعتی که چون مشک غمازی مینمودند وبیم
# ~~بود که اورا بر آتش ظلم چون عودخام سوخته گردانند پناه1 با2
~~کافور(آورده بود)3،
# ~~کافور در حق ms706 او احسان ولطف میفرمود. و کافوررا عادت بودی که هرسالپانصد
# ~~هزار دینار براصحاب حوائج و4 ارباب نعم و خداوندان مناصب که کار افتاده
~~و
# ~~محنت زده شده بودندی وبه انواع ضرورات از مقر عز ومر کز خاصه3آ خود
# ~~آواره گشته، وپناه بادر گاه او آورده صرف کردی؛ و آن مال به جهت این
~~مهم
# ~~در اول سال از بیتالمال مفروز کرده بودندی و راتبه نام نهاده . واز
~~جملهآ اهل
# ~~عسکر او ومتصرفان و عمال7هیچکس را دراین مال نصیب نبودی. این ناظری
# ~~را به نظر عاطفت منظور گردانید و از آن راتبه وظائف فرمود (تا او را
~~مجری
# ~~داشتند)8 چنانکه در خفض9 و رفاهیت تمام روزگار می گذرانید، تا روزی
~~ذکراین
# ~~ناظری10 به حضرت کافور میرفت11، جمعی که حاضر12 بودند او را به علت
# ~~ابنه13 منسوب کردند و کافوررا از او14 این معنی ناپسندیده آمد ودرخشم
~~شد و
# ~~بفرمود تا (آنچه ازخزانه)15 به نام او مجری بود باز گرفتند و راجع
~~گردانیدند،
# ~~و او ندانست که موجب انقطاع آن مکرمت چیست وخلل آن از کیست. قصه
# ~~به کافور رفع کرد و از نواب و عمال از باز گرفتن آن انعام تظلتم داشت و
# ~~التماس16 کرد که اشارت بفرمایند17 تا برقرار مبذول دارند . کافور فرمود
~~تا
# ~~بر پشت قصه بنوشتند که تو آن مردی که هرنعمت که از ما به توواصل میشود
~~PageV03P1179
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0172.png)

# ~~و در دولت ما ترا حاصل می آید در معصیتی صرف می کنی که خدای- تعالی -
# ~~آنرا کاره است و خلقان آنرا1 متکرند2 و از حمیت ومردی دور است وطبایع3
# ~~خلایق4 ازمباشر آن فعل (قبیح وشنیع)5 نفور، ونمیخواهیم که ما6ترا در آن
~~گناه2
# ~~یار باشیم وبدان بدفعلی مددگار، هر کجاخواهی رو که1 بعدازاین درحق
~~توهیچ
# ~~نیکویی نخواهم فرمود(وهیچ مبرت نخواهمنمود)11. آن مرد چوناین [جواب]2
# ~~بخواند13 (مدهوش ومتحیر)14 بماند15 و محضری بر براهت ساحت (و سلامت
# ~~ناحیت)16 خویش ازاین تهمت فاحش به خطوط ثقات و معتبرانی که اهل معرفت
# ~~او ms707 بودند حاصل کرد و دیگرباره قصهای در قلم آورد مشتمل بر ایمان غلاظ و
# ~~شداد که او از این تهمت مبرا است و نسبت آن17 فاحشه بدوبهتان محض و
# ~~دروغ صرف است ، و در آن قصه یاد کرد که انعام امیر درحق من نه بدان سبب
# ~~بود که حقظ فرج یا هتک ستر را بدان تعلقی باشد ، علتت مبذول داشتن این
# ~~من از ارباب نعم20 و ثروتبودهام و اکنون به زوال نعمت وذهاب حشمت
~~مملو21
# ~~ومضطر گشتهام والتجایدین حضرت آورده ، وخدای - عزو جل - در روزی
# ~~بر طایفهای که دست22 به فسق وقجور گشادهاند23 درنمیبندد وراتبهآ رزق از
~~کافر PageV03P1180
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0173.png)

# ~~زعم چماعتی آن1 است که این گناه از من حادث و واقع شده است، به نقد2
~~توبه
# ~~کردم و با خدای گشتم. و قصه بر کافور عرض3 کرد ، به نزدیک او محل قبول
# ~~نیافت4وبا سر5 شففت ومکرمت نرفت6. این قصه درمصرمشهورشد وهر کس زبان
# ~~طعن دروی دراز کردند. ومرا اتفاق افتاد که ازمصر به حلب آمدم2. چون8 به
# ~~حضرت سیف الدوله رسیدم9هر گونه حکایات اهل مصر واحوال10 ایشان (ازمن)11
# ~~می"1 پرسید و اورا خوش آمدی که کسی مثالب ایشان گفتی ومعایب آن زمره شر
~~ح
# ~~دادی. من حکایت13 ناظری چنانکه رفته بود از اول تا به آخر14 بگفتم15،
~~بخندید
# ~~و گفت: آن بدبخت به مصرافتاد16. و محمد اسمری12 که ندیم او بود باناظری
# ~~صداقتی داشت، بامن گفت: آنمرد دوست من است واین لحظه ذکراورفت وامیر
# ~~خوش طبع و گشاده خاطر است18، اگر دیگربار ذکر اورا اعادت کنی وچون
# ~~امیرتبسم نماید درباب اوسخنی به خیربگویی و من در آن مدد کنم باشد که19
~~به
# ~~مقصود پیوندد. من آن سخن را اعادت کردم20 وسیفالدوله دیگربار21 بخندبد.
# ~~من22 گفتم: طبع امیر ازشنیدن23 این حکایت گشاده شد وبشاشتی و سروری
~~درنهاد
# ~~اوپدید آمد، باید که24 آن بیچاره را که (از این سبب)25 فضیحت شده است26
# ~~ثمرهای باشد. سیف الدوله فرمود که ترا آری، اما ms708 او24 مستحق آن نیست که
~~در PageV03P1181
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0174.png)

# ~~حتق اونیکویی (توان کرد)1. من گفتم: فواید وصلات امیر پیوسته به من
~~واصل
# ~~است ومن درحصول آن محتاج وسیلتی2 وسببی3 وطالبفرصتی نیستم، امتا اگردر
# ~~حق آن غریب آوارهآ (رسوا گشتهٔ‌)4 درمانده (شده باشد)5 این مکرمت به
~~موضعتر
# ~~بود وامیررا حسن احدوثه و ثواب بیشتر حاصل آید. گفت6: سههزادرم
~~(برایاو)2
# ~~بنویسند به مصر به یکی ازتجار ما تابدو رساند8. تمامت حاضران او را
~~شکرها
# ~~گفتیم و در خواست کردیم که9 اجازت فرماید تاباوطن آید. و در اثنای این
~~سخن محمد
# ~~اسمری10 مرابه چشم اشارت11 کرد که درعطا استزادت کن. من گفتم: یا
~~امیر12این
# ~~سه هزاردرم13 تا اجازت انصراف از مصربه حلب آغاز کرده برجمعی جوانان که
# ~~بااو آن معامله کنند که بدان منسوب است خرج شود به جهت آنکه اهل [مص)؟
# ~~همه آن کارهاند و چون15 کارفرمای16 وخریدار عمل ایشان بسیار باشد به
~~همه حال
# ~~اجرت بیش باید، و ازاین نو ع17 گفتن گرفتم18 و غرض آن بود تااو بخنددو
~~انبساط
# ~~را مجال باشد تا19 فرمود(که20 با) پنج هزاردرم کنند. دیگربارمن و
~~اسمری21 گفتیم:
# ~~این مبلغ دراستعداد راه ومؤنات سفرخرج کند و دست تهی باخانه آید.
~~واودوست
# ~~داشتی که در بخشش بااو مکاس کنند. گفت: دراز کردیددر کاراین (نابکاربد
~~کردار)22
# ~~پروانه دهید تاتمامت ضیاع واسباب او با او دهند وسرای اورا خالی کنند و
~~به
# ~~فرشهای23 بهتراز آن که اورا معهود بوده است بیارایند24 . حاضران همه25
~~بروی6 PageV03P1182
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0175.png)

# ~~ثنا گفتند وامثله وتوقیعاتا به وی فرستادند ومرد خوشدل و به سلامت
~~باولایت و
# ~~خان ومان وملک واسباب خویش رسید ونعمتش باحال اول شد.
# فصل- و دراین حکایت دوموضع محل اعتبار وموضع2 اتعاظ3 است:
# بکی- آنکه چون صاحب واقعهای را عروس مراد روی در نقاب امتناع
# ~~کشد وگل آرزوی در غنچهآ انتظار بماند و نه بروفق امنیت و حسب مراد او
# ~~حادثهای نازل گردد و واقعهای حادث شود؟ وحالیا خاطر اوبدان نامرادی
~~متأثسر
# ~~نماید (باید که)5 ms709 به فکر6 ثاقب ورای صائب درعواقب امور امعان نظربه جای
~~آرد
# ~~ونومید نباشد، که آن مسکنت2 نعمت وحشمت گردد واین8 یأس وقنوط9 رجا وامل
# ~~شود چنانکه ناظری را10 امتناع کافور از اجرای (انعام وادرار)11هرچند در
~~وقت
# ~~صورت محنت داشت12 موجب معاودت دولت و مراجعت نعمت او شد. و این
# ~~ابیات اشارت بدین معنی می کند.
# شعر13:
# # با جازعا عن فوت من13 احببعه %~% فیزوله1خطب16 فیه17 قلبک18 یکره
# # مهلا و لاتجزع فرب کریهة %~% منها علی ر196 لها20 یتنزه
# # هی نعمة بل فی الحقیقة بالفتی 21 %~% أولی واجلب للمراه واشبه
# # ان لم لکن22 فیما اقول مصدقا %~% فاقرا و فکر فی عسی أن تکر هوا
~~PageV03P1183
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0176.png)

# ~~الفارسیة :
# ~~ای مبتلا1 به محنت و2حرمان (مکن جزع)3
### | چون هیچ حال نیست که آنرا زوال نیست
# ~~بسیار نعمت است که عین بلیت است
### | بسیار محنتاست که جز ملک ومال فیست
# ~~جاه و جمال همچو زنانند. بی وفا
### | زان هیچ مرد سغبه2آ جاه وجمال نیست
# ~~جاه و جمال ده دل و چشمت مزینند
### | همچون خیال [و] وهم از آنت ملال نیست
# ~~یگذار و هم باطل و ترک خیال گیر
### | زیرا یقین نتیجهآ و هم و خیال نیست
# ~~دستان زال دهر ز خود دفع چون کنیم
### | کان5 در نطاق مکنت صد پور زال نیست
# ~~گر مال فوت گشت منال از برای مالم
### | وصف بقا چو لازم مال و منال قیست
# ~~تا بر طمع ندارد از انبان دهر آرد
### | آنکس که از غرور هوا درجوال نیست
# ~~(چون چوب قرعه بس که به پهلو بگردد آنک
### | جز بهر آرزوی دلش زچر و فال نیست PageV03P1184
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0177.png)

# ~~آیات حرص ورد مواقیت خود مساز
### | گان ورد منهلی است که چندان زلال نیست
# ~~فیکوسگال ذات که خرسندی است وبس
### | عشوه مخر زحرص که جزبدسگالنیست)1
# ~~مال است دستمال خسان و کسی کجاست
### | کز دست مال ممتحن و پایمال نیست
# ~~عین الکمال دور ز نقصان که درجهان
### | جز نقص هیچ چیز دگر را کمال نیست
# ~~کارت ms710 کمال گیرد اگر چند ناقص است
### | آری هلال بدر شود وین2 محال نیست
# ~~بدر ار3چه گامل است چوگاهد همان زمان
### | وصف کمال جز سبب اختلال نیست
# ~~ور چند کاستست چو اندر نوانش است4
### | زردی و کوژپشتی عیب هلال نیست
# ~~خون میخورند متقیان (درجهان از آنک)6
### | چیزی زمانه را بجز از خون حلال نیست
# ~~و دوم- آنکه چون کسی را شرف قربت پادشاهی وعزت منادمت بزرگی حاصل
# ~~شود باید که پیوسته مراقبت احوال واعراض ومحافظت2 اوقات انبساط وانقباض
# ~~او کند8 و اگر مهمی از آن خویش یا از آن غیری بررأی او عرضه خواهند
~~PageV03P1185
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0178.png)

# ~~داشت وقت آن بداند وهنگام آن بشناسد و تااول طبیعت اورا به ایراد
~~لطیفهای
# ~~و روایت حکایتی از مضاحک و غیر آن منبسط نگرداند آن انبساط ننماید، و
# ~~چون فرصت روی نمود به تغا فل از دست ندهد چنانکه [ابوالقاسم بن] احمد-
# ~~بن معروف در اتمام مصالح ناظری در حضرت سیف الدوله کرد. و این ابیات
# ~~(ملایم این معنی است)1.
# ~~شعر2:
# # لاتترک الفرءة انی اری %~% نیل الا مانی فی انتهار الفرص
# # الوقت سیف قاطع فاحقفظ %~% و فیک تأخد من مناک الحصص
# # لوضاع منک الوقت فی غفلة %~% لابد ان تشرب کأس الفصص3
# الفارسیة :
# ~~حاجتی بر شهی چو عرضه کنی
### | وقت فرصت نگاه باید داشت
# ~~از وی ار لطف چشم میداری
### | گوش با رای شاه باید داشت
# چون4 بود شادمان از او آن دم
### | طمع مال وجاه باید داشت PageV03P1186
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0179.png)

# ~~گر شود فوت فرصت اندر دل
### | فصهآ عمر گاه باید داشت
# ~~چون پریشان و منقبض باشد
### | رخز خو یش1چو کاهبایدداشت)2
# ~~طاعتی کان به وقت خود تبود
### | بتر از صد گناه باید داشت
# ~~شاید ار لب بدان نجنبانی
### | کت زبان عذر خواه بایدداشت3
# ~~اثحکایة الحادیه عثر من الباب الثانی عثر- فضل بن العبتاس الهاشمی
~~حکایت
# ~~کرد که2 پدر من عبتاس گفت که هر گز من به نزدیک زینب بنت سلیمان [بن
~~علی
# ~~الهاشمی]5 نرفتم الا که6 درحق من بری واحسانی ms711 فرمودی2 وصلهای8 وعطائی
# ~~دادی9 و اگر همه اندکی بودی10 . و این زینب را کنیز کی بود به غایت
~~صاحب-
# ~~جمال نام اوکتاب11، دل من بدو12 متعلق گشت واندیشهآ او مرا13 از خواب و
# ~~خور شاغل آمد. این حال باپدرخود تقریر کردم14 واز وی درخواستم تااز
~~زینب
# ~~به جهت من این التماس بکند. پدر گفت: ترا دراین التماس5ا به مدد و
~~معاونت PageV03P1187
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0180.png)

# ~~من1 حاجت نیست2 (آنچه مراد تست2 ازوی)2 بخواه4 که5 البته ملتمس ترا به
# ~~اجابت مقرون گرداند. من بامداد پگاه به نزدیک زینب رفتم6. وچون از
~~اقامت
# ~~مراسم7 وسلام (وخدمت)8 فارغ شدم گفتم: خدای مرا فدای تو گرداناد،
~~بامداد
# ~~به سبب حاجتی (زحمت به خدمت)1 آوردهام واز پدر در التماس این حاجت
# ~~معاونت خواستم، اجابت نفرمود. گفت: ای پسرحاجتی که بی حضور پدر در
# ~~اسعاف آن باتو مسامحت نکنند بزر گ حاجتی باشد بیار تاچیست؟ گفتم: حاجت
# ~~آن است که بندهآ خویش کتاب را به من بخشی. گفت : تو کودکی نادانی ای
# ~~پسر بنشین تاحدیثی باتو بگویم نیکوتر ازهر کتاب10 که برروی زمین هست و
# ~~کتاب11 خود از آن تست. گفتم: بفرمای12. گفت13 : پریر به نزدیک خیزران
~~حرم
# ~~امیرالمؤمنین مهدی رفتم وهردو نشسته بودیم که حاجبهای از آن خیزران
~~بیامد14
# ~~و15 گفت: زنی بردر سراست که هر گز نیکوتر ازجمال او16ندیدهام وبتر از
~~حال
# ~~اوحالی مشاهده نکردهام، جامهای کهنه پوشیدهاست (که اگریک طرف ازتن خود
# ~~بدان میپوشاند جایی دیگر برهنه میماند)17، دستوری میخواهد تا در آید.
# ~~خیزران به من بازنگریست و گفت: چه می گویی دراین باب؟ گفتم: بباید
~~فرمود
# ~~تا نام ونسب خویش بگوید که کیست18 تااجازت (وحرف درباب او فرموده
# ~~شود)19. حاجبه گفت: بسیارجهد کردم، البته نام ونسب20 نمی گوید و بازمی
~~گردد، PageV03P1188
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0181.png)

# ~~تاعمر من بود لب ودندان شیرینتر از آن ندیده بودم ظاهرگشت ومن از
~~آبداری
# ~~دندان وشیرینی لب وزبان اومتحیزماندم1. پس گفت: ای دخترعم ازمگافاتهایی
# ~~که من دیدم بربد کاری خویش دراین مدت ms712 نزدیک تو کدام چنین2 خوش آمده
# ~~است که اقتدا به من کنی تاترا نیز این مرتبه3 حاصل گردد4، شما را سلامت
~~باد،
# ~~من رفتم. وروی بگردانید . و به تعجیل رفتن گرفت تابیرون رود . من
~~خیزران
# ~~راگفتم : والله که آن محنت (اوما را هدیهای است)7 ازخدای تعالی وبر9 من
# ~~اولیتر10 که تدارک این کاربکنم11، وتلافی این ایذا که کردم به جای آرم
~~ونشاید12
# ~~که اوهم دراین محنت ازنزدیک مابیرون رود13 . برعقب او برفتم تاباز
~~گردانمش14.
# ~~و15 چون حس حرکت من بشنید دررفتن مسارعت نمود تااو را درنیابم. ومن
# ~~نیزبشتافتم و(به نزدیک پرده اورا)16 دریافتم وخیزران نیز برعقب من
~~بیامد، ومن
# ~~دست او بگرفتم وگفتم : عذر میخواهم اولا ازخدای تعالی2 و دوم ازتو ای
# ~~خواهو از آنچه18 برزبان من گذشت وخاطر توبرنجید، و مرا معدوردار که
~~اثر9
# ~~مصیبت هنوز دردلهایماتازه بود، اکنون (بزرگیفرمای وباز گرد) و ازسراین
# ~~بیادبی21 که رفت22 در گذر12. وخواستم که دست در گردن او کنم و معانقه
~~به جای
# ~~آرم وملاطفهای بکنم. دست برسینهآ من نهاد و گفت: (ای خواهرمکن)24 کهدر5
# ~~این حالت و دراین لباس که منم روا ندارم که (باتو معانقه کنم و به
~~رایحهآ جامهآ PageV03P1189
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0182.png)

# ~~شوخگن وتن نا شسته ترا برتجانم)1 . القصه اورا باز گردانیدم وخیزران
~~کنیز کان
# ~~را بفرمود تا (اورا به حمام)2 بردند ومشاطگان3 بفرستاد تاخدمتهایی که
~~بدیشان
# ~~تعلق داشته باشد ازمشط و تزیین وغیر آن به جای آرند. وخیزران چندین دست
# ~~جامه4آ فاخر که کسوت ملوک وخواتین5را شاید ازهرنوعی بفرستادتا آنچه
~~اختیار
# ~~کند درپوشد، و از مشک وعنبر وعود وغوالی وگلاب و غیر آن و2 انواع طیب
# ~~نیز8 بفرستاد. ومنتظر بنشستیم تا او. ازحمام فار غ شد وآن جامه که
~~اختیار کرد
# ~~بپوشید9 وآن طیب که دلش خواست استعمال فرمود وبیرون آمد، وچون او را
# ~~بدیدیم برپای خاستیم واستقبال کردیم ومعانقه به جای آوردیم. گفت: اکنون
~~وقت
# ~~معانقه10 است، و اورا به تعظیم واحترام بیاوردیم و در مقامی که امیر ms713
~~المؤمنین مهدی
# ~~بر11 آنجانشستی بنشاندیم؛ وخوان بیاوردند. وچون ازطعام12 فارغ شدیم
~~خیزران
# ~~گفت: ازمتعلسقان وخویشان وخدمتکاران کسی که ترا دل به احوال13 ایشان
~~متعلق
# ~~باشد که داری؟ گفت: برروی زمین مراهیچ آفریده نماندهاست که بهنوعی از
~~انواع
# ~~اورا به من یامرا به اونسبتی (و اختصاصی)14 باشد. خیزران گفت15: مصلحت
# ~~باشد که عزیمت بر آن مصمم کنی که بهنزدیک ماساکن شوی تا16 ازاین
~~سرایها7
# ~~سرایی برای تو خالی کنم18 و آنچه مایحتاج باشد29 مرتب گردانم20 تا
~~(مقامسازی
# ~~و)21 از صحبت یکدیگرتمتع مییابیم و به دیدار یکدیگر22 شادمان میشویم (و
# ~~بقیهآ عمر با یکدیگر بگذاریم)23. گفت : آن وقت که24 به نزدیک شما
~~آمدم25 PageV03P1190
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0183.png)

# ~~اگر اجازت نفرمایی1. خیزران را گفتم : هرکه خواهی گوباش، براین هیأت و
# ~~صورت که اوست2 هرمکرمت که درحق اوفرمایی موجب ثواب باشد، اجازت
# ~~باید داد تا نومید بازنگردد. حاجبه را فرمود که3 او4 را اجازت ده5 (تا
~~در آید)6.
# ~~چون7 در آمد درغایت زیبایی ونهایت دلربایی، روی چون ماه ولب شیرینش در
# ~~آن جامهآ دریده وشوخگن گفتی بدر8 است درشب دیجور یا شهداست درخانهآ
# ~~زنبور، درصحن سرای9نرم نرم به16 رعونتی باادب آمیخته میخرامید چنانکه
~~مذلت
# ~~درویشی و ابتلا در (لباس او)12 ظاهربود وعزت وجبروت وخیلا ازچهرهاش
# ~~باهر13، تا به در آن خانه رسید که من وخیزرافدر آن خانه11 بودیم وهریکی
~~بر
# ~~بالشی تکیه کرده ، برما سلام کرد و ماهریکی جواب باز دادیم. پس خیزران
~~را
# ~~گفت: من مزنهام زن مروان بن محمد که15 آخرملوک بنی امیه بود که ابومسلم
# ~~درعهد اوخروج کرد وملک وخلافت ازوی به آل16 عباس نقل افتاد و در ایام
# ~~مروان بن محمد اقصای1 روم تااطراف هندو اکناف تر کستان باعرضی مناسب
# ~~این طول18 درتحت ولایت وقبضهآ ایالت اوبود. القصه زینب گوید: چون من
~~نام
# ~~اوبشنیدم وذکر19 مروان بر گوش من بگذشت [مرا]20 از ظلمی که مروان
~~برابراهیم-
# ~~الامام کرد وناالتفاتی21 که مزنه22 با23 آن جماعت کرد از آل عباس که
~~ازوی در
# ~~بابابراهیم الامام24 ms714 (شفاعتی توقع می کردند بایاد آمد و آن چنانبود که
~~در خفیه25 PageV03P1191
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0184.png)

# ~~از شیعهآ آل عباس ابراهیم الامام را)1 بیعت کردند2 و داعیان در سر به
~~بلاد
# ~~خراسان وعراق فرستادند3 وابومسلم در4مروخروج کرد و آغاز اضطراب در ملک
# ~~بنی مروان پدید آمد. مروان بن محمد بر ابراهیم الامام دست یافت وفرمود
~~تا او
# ~~را بردار کنند5 وبه جهت اعتبار6 همچنان بردار بگذاشتند. وجمعی از
~~مختدرات7
# ~~آل عباس به نزدیک این مزنه9 رفتند وازوی التماس کردند تا شوهرخودمروان-
# ~~ابن محمد را شفاعت کند واجازت حاصل کند9 تااو را از دار فروگیرند. او
# ~~بدیشان التفات نکرد و التماس ایشان را اجایت نفرمود وگفت: زنان را با
~~آن چه
# ~~کار که در میان کارمردان «سخن گویند»11؟ زینب گوید: (چون من)12 نام
~~اوبشنیدم
# ~~آن کینه دردل من تازه گشت. راست بنشستم و گفتم: مزنه تویی؟ گفت: آری.
~~گفتم:
# ~~خدای ترا سلامت مدهاد وبه رحمت خود نزدیک مگرداناد، شکروسپاس خدایرا-
# ~~جل جلاله13- که جاه و جمال ودولت واقبال برتوزوال آورد وترا بدین سان
# ~~فضحت ونکال گردانید وثروت تو14 به قلت وعزت تو به مذلت مبدل گشت،
# ~~بایادت15 می آید که با آن16 خزاین اهل بیت ما ای دشمن خدای7 چهخواری
~~کردی
# ~~در آن وقت که18 از تو شفاعت توقسع کردند درباب انزال19 ابراهیم الامام
~~از
# ~~آن چوب پاره، وایشان را چگونه نومید20 از پیش خویش براندی؟ الحمدلله که
# ~~ترا به کام خود21 دیدم22 . زینب می گوید : چون من این سخن بگفتم وی
~~بخندید
# ~~چنانکه نزدیک بود بهقهقهه، ودرمیان قهقهه23رستهآ دندان چون در شاهوار
~~چنانکه24 PageV03P1192
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0185.png)

# ~~اورا بامبالغی1 ثیاب واقمشه و حلی که اضعاف ثمن اوبود به من فرستاد.
# ~~فصل- اهل اعتبار وارباباستبصاررا دراین حکایت فواید بسیار وعبرتهای
# ~~بیشمار است و دوخصلت ازمکارم اخلاق2 که اقتدا را میشاید، [مختار]2:
# ~~یکی- فضل ولطفی4 که زینب در حق فضل فرمود وهر چند کتاب به نزدیک
# ~~او مرتبهآ «وخیر جلیس فی الزمان کتاب» یافته بود چون عنوان محبت او از
# ~~چهرهآ ms715 فضل خواند5فضیلت اسعاف در آینهآ کرم به چشم بصیرت مشاهده کرد وذل
# ~~سؤال اورا به عز توال مبدل گردانید. ونظم این قوافی درتقریر این معانی
~~مقرر
# ~~و6 مبین است.
# ~~العربیة :
# # یا من خمصت بنعمة و کرامة %~% و علو قدر7 قی وفور المال
# # ووجدت عن ربالمگارموالعلی %~% فیما ابتغیت تهقق الآمال
# # اسعف حوائج من یجیک سایلا %~% و اخصصه من بین الوری بتوال8
# # و استر خواقی فقره متفضلا %~% و امدد علیه قوادم؟ الالضال
# # الوسال منک علیه یحر من ندی %~% والله لایشری15 بذل سوال
# ~~الفارسیة :
# ~~ای آنکه خداوند تبارک و تعالی
### | دادست ترا مرتبه و حشمت و مالی PageV03P1193
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0186.png)

# ~~مخصوص کن ازخویش به شکرانهٔ‌ این1مال2
### | هر ملتمسی را به عطائی و نوالی
# ~~تا تشنگی حرص و لهیبش بنشاند
### | در جام کرم به ز سخا نیست زلالی
# ~~چون تیر شو از بهر تراش دگران راست
### | گرهست امیدت ز زمانه پر و بالی
# ~~در اوج معالی شرف مرد بود جود
### | حرص است حضیضی و دراو بخل وبالی
# ~~اقبال نیابد گه جولان زدن خویش
### | بهتر ز فراخی دل مرد مجالی
# ~~هنگام مجال5 آنکه نشد ابرعطابخش
### | نام کرم ومجد برو هست محالی
# ~~ایام شود ممتثل امر و مثالت6
### | گر نبودت7 اندر کرم وجود مثالی
# ~~نگزارده باشی8 حق سائل به تمامت
### | ور چند بیابد ز تو مالی و منالی
# ~~دنیا و هر آن چیز که درجملهآ دنیاست
### | نزدیک خرومند نیرزد به سؤالحی PageV03P1194
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0187.png)

# ~~به کمتر از این (به بسیاری)1 راضی بودم ، چون خدای عزوجل2- به شفقت و
# ~~حفاوتی که شما را توفیق داد برمن منت نهادوچنان محنتی3 به چنین نعمتی
~~مبدل
# ~~گردانید اولا شکر(حق تعالی)4 برمن واجب شد وبعداز آن شکر الطاف شما.
# ~~اکتون5 هرچه 6شمارا(درخاطر می آید)7میفرمایید8. مابرخاستیم واز
~~اودرخواستیم
# ~~تا با ما موافقت نمود وچندین حجره و سرای9 بدونمودیم تایکی که یهترین
~~همه
# ~~بود اختیار کرد. (بفرمودیم تا آن سرای را)10 خالی کردند11 و چندین
~~کنیزک یافرشها
# ~~و کسوتها و آنچه زینت مجالس ملوک باشد و ms716 مالا بد سرایهای16 ایشان از
~~اثاث
# ~~بیت (وقماش مطبخ وفراش خانه)13 بدان سرای14 بردند. واوراگفتیم15: این
~~سرای6
# ~~وهرچه دراین جاست از آن تست وما بازمی گردیم17 تا چنانکه دل توخواهد
~~بفرمایی
# ~~تا پیارایند. و (ما باز گشتیم و او را در آن سرای بگذاشتیم)18. وچون19
~~باجایگاه
# ~~خود آمدیم خیزران گفت: (این زن)24 زنی مهترزاده است از خاندان بزرگ و
# ~~دودمان شریف ومدتی درپادشاهی و کامرانی روز گار گذاشته وچندگاه بعداز
~~آن
# ~~پتجهزار23 دینار (زر ودویست هزار درم)24 به نزدیک اوبردند و گفتند: این
~~برای
# ~~امر ونهی وبخشش وانعام وخیر وصدقه و آن نوع25 تصرف که دل توخواهد فرمای
# ~~تادرخزانه نهندو26 آنچه خرج داره27 ووظیفه28آ روز به روز باشدو کلا
~~ومعتمدان ما29 PageV03P1195
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0188.png)

# ~~میرسانند. وچونما1 ازاین مهمات فارغ شدیم مهدی در آمد واین حکایت بااو
# ~~آغاز کردیم وچون اینجارسیدیم که آن کلمات موحش درروی او (گفته شد)2 واو
# ~~به خشم بازگشت مهدی درخشم شد و رنگ بررویش بگردید، گفت: ای زینب
# ~~شکرنعمت آفرید گار ولطف موهبتی3 که در حق تو واهل بیت تو ارزانی داشته
# ~~است و بردشمنان ظفرداده وخصمان را منکوب ومقهور گردانیده این است که تو
# ~~گزاردی. والله که اگراین کار4 کسی دیگربیرون5 تو6 کرده بودی من دیگر با
~~آن
# ~~کس سخن (نگفته بودمی)7. پس پرسید که آن8 زن کجا رفت. من بقیهآ حکایت
# ~~تقریر کردم. واوخیزران بر آن اعزاز واکرام وموهبت وانعام که درحق
~~اوفرموده
# ~~بود محمدتها گفت وپسندیده داشت. وخادمی را که درپیش او ایستاده بود
~~فرمود
# ~~که ده هزار دینار(و دویست هزار درم بر گیرو) به نزدیک اوبر وسلام من
~~برسان
# ~~وبگو(ی که)11 اگر نه آن بودی که ترا زحمت باشد2 به نفس خود به سلام تو
# ~~آمدمی ، (و سروری و بهجتی که به وصول توحاصل است به زبان خود شرح
# ~~دادمی)13 و فرمود که اورا بگوی که من برادر توام وبر هرچه حکم من
~~رواناست
# ~~وامر من نافذ از آن توهمچنان است و برهرچه ms717 فرمایی و گویی هیچکس را مجال
# ~~اعتراض نه14 . وچون خادم این پیغام برسانید اورا دیدم که باخادم می
~~آمد، چادری
# ~~ازملحم بر سرافکنده15. مهدی چون اورا بدید لطفهافرمود ودلداریها کرد و
~~لحظهای
# ~~بنشست وخوشدل باز گشت. وچون سخن تمام شد زینب گفت: این16 ترابهتر
# ~~از کتاب18 است19. پس گفت: امشب کتاب20 نیز به تورسد. و چون شب در آمد
~~PageV03P1196
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0189.png)

# ~~وطن رفته1 بود و از اوهیچ خبرنداشتم تا آنگاه که اسحاق2 ابراهیم را
~~وفات رسید
# ~~این3 ابوغالب را دیدم روزی که1 درشارعی ازشوارع بغداد میراند5، براسبی
# ~~رهوار6 نشسته وزینی بزروستامی پاکیزه برافکنده وجامههای فاخر پوشیده.
~~بروی
# ~~سلام کردم و از احوال بپرسیدم. گفت: (یاپسر بیا)7تا بهسرا8 رویم.
~~بااواموافقت
# ~~کردم و10 چون بهسرای11 رسیدم (ترتیبی دیدم برقانون مروت و مهتری و آیین
# ~~فتو ت وسروری)12، درخواست کردم تااخبار"1 خویش (درایام اسفار)"1 تقریر
# ~~کند. گفت: چوق اسحاق ما را طلب کرد ازبیم عقوبت او متواری شدم ومدتی
# ~~در آن استتار بودم. عاقبت خائف و مستشعر به ضرورت از بغداد بیرون رفتم
~~تا
# ~~به دیار مصر رسیدم و15خواستم که آنجا16 کاری کنم و به شغلی قیام نمایم.
# ~~هیچ کس اجابت نکرد17 ومرا شغلی نفرمود18. و خدمتکاران متفرق شدند و با
# ~~من بیرون از19 غلامی هیچکس20 نماند، وبه غایت مقل حال و درویش گشتم و
# ~~اندک قماشهای و مایحتاجی که بامن بود از ثیاب و غیر آن تمامت بفروختم و
# ~~حال21 بدان حد رسید که یک22روز به قوت روز درماندیم23، دوتویی24 که
~~پوشیده
# ~~بودم بهغلام دادم که ببر وبفروش. غلام بیرون رفت ومن در آن25 اندیشه
~~متحیر6 PageV03P1197
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0190.png)

# ~~بماندم ودرخانه تنها بودم ومیاندیشیدم که دراین غربت و وحدت و تنگدستی
# ~~چگونه روز گار گذرانم و از که قرضی کنم، و بیم آن بود که دراین اندیشه
~~سودا
# ~~برمن غالب شود و دیوانه گردم1. دراثنای این تفکتر بودم که موشی2 از
~~سوراخی
# ~~(که در آن خانه بود)3 بیرون آمد و درستی دردهان آنجا ms718 بنهاد وباز گشت
~~ودرستی
# ~~دیگر بیرون آورد، وهم براین نوع میرفت ومی آمد و هرباردرستی دیگر2می
~~آورد
# ~~و پهلوی یکدیگر مینهاد تا آنگاه6 که هشتاد درست بیرون آورد، و درستها2
# ~~به8 قطار1 پهلوی یکدیگربنهاد ولحظهای براین درستها بغلتید و بازی کرد؛
~~و من
# ~~می نگریستم10 وخاموش میبودم تا11 درستی دردهان گرفت و باز در سوراخ
~~برد.
# ~~من برخاستم ودرستهابر گرفتم. وغلام باز آمدو طعامی12 بیاورد. (چون
~~از)13 طعام
# ~~خوردن14 فار غ شدیم غلام را فرمودم که برو تیشهای بخر. [گفت تیشه چه
# ~~می کنی ؟]15 من حال بااو شرح دادم و گفتم : میخواهم که6 سوراخ موش
# ~~بشکاقم ، باشد که17 چیزی دیگر بیابیم18. غلام برفت و تیشه بیاورد.
~~سوراخ
# ~~موش بشکافتم تا19 برسیدم20 به انایی21 ازسفال پراز زر22، بیرون23
~~آوردم24 و
# ~~آن25 موضع را26 راست (وهموار)27 کردم چنانکه کسی گمان تبرد، و زر را
~~PageV03P1198
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0191.png)

# ~~و دوم- اکرام واعزازی که امیر المؤمتین1 مهدی و خیزران درحق مزنه که
# ~~منکوحهآ مروان بود فرمودند وبه عداوت قدیم ودشمنی دیرینه التفات
~~ننمودند. و
# ~~در اثنای این منظوم علو مرتبت بدان خصلت معلوم میشود.
# ~~العربیة :
# اذا رایت عدوا بعد دولته %~% فی تکتة بین عأهات وآفات
# احسن الیه ولاتذکر اساء له %~% کفاهما نال من سوء المکافات
# ~~الفارسیة :
# ~~مکن در حق دشمن جز2 نکویی
### | چو کار افتاده و بیچاره دیدی
# ~~گر او بد کرد و از3 بد کردن او را
### | ز خان ومان خویش آواره دیدی
# ~~تو هم گر بدکنی افتی بدین روز
### | تموداری از آن پتیاره دیدی
# ~~بسا کس را که بعد از شادمانی
### | ز بد فعلی او غمخواره دیدی
# ~~ولی بندیش تا در چمله عالم
### | ز نیکی برکسی بیغاره دیدی4؟

PageV03P1199

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0192.png)

# ~~نکویی بهر دولت راست باره
### | تو محکمتر از این یکباره دیدی1؟
# ~~درین یکباره گر برجی بر آری
### | همه کام دلسی یکباره دیدی
# ~~ببین تا هر کرا اندیشه بد بود
### | ز پودا دولتش یکتاره دیدی
# ~~ز حیری3 کو چنین بیچاره گشتست
### | تو باری خویش ms719 را صد چاره دیدی
# ~~العکایة الثانیة عشر2- با قطائی5 گوید که درعنفوان شباب وریعان حداثت
# ~~(من و)6 جمعی از اتراب واصحاب به دیوان (اسحاق بن)7 ابراهیم الطاهری
# ~~میرفتیم [و کتاب آن دیوان (را) تحریرمی کردیم]8. (ومن)9 از جملهآ کتاب
~~چوانی
# ~~را ملازمت نمودم10 که کینیت او ابو غالب بود و11 خلقی جمیل و سیرتی
~~پسندیده
# ~~داشت. مگربعضی از آن کاتبان به تزویر براتها نوشته بودند وعلامات
~~وتوقیعات
# ~~کرده ومالی گرفته. واسحاق بر آن وقوف یافت. بعضی را فرمود
~~تابگرفتندودستها
# ~~ببریدند (وزمرهای بگریختند)12 وبرایشان ظفرنیافت. و از آن چمله که
~~بگریختند
# ~~یکی ابوغالب بود که من اورا ملازمت مینمودم وسالهای بسیار این ابو غالب
~~از PageV03P1200
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0193.png)

# ~~وز عیوبی که در بدان باشد
# ~~برکه باشد خیانتش عادت
# ~~عائن ودزد هر کجا باشد2
# ~~از بلاترس مرد، در دو جهانن
# ~~بعنی این سخن متین2 آمد PageV03P1201A
# ~~بتر1 از دزدی و خیانت نیست
# ~~خون ومال ورا صیانت نیست
# ~~در دو گیتیش جزاهانت نیست
# ~~جز خدا ترسی و دیانتنیست
# فرچه در لفظ او متانت نیست PageV03P1201B
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0194.png)

# الباب الثالث عشر
# من نالته1 شدة فی هواه ففرجه الله عنه و ملکه مناه
### | باب سیزدهم
# درحکایت]2 حال جماعتی که مدتی3محنت و شدت عشق4 کشیدند و
# ~~عاقبت در کامرانی وشادمانی به مراد دل رسیدند.
# الحکایة الاولی من الباب الثالث عشر- عمروبن دویرة الشحمی رابرادریبود
# ~~که بردختر عسم خود عاشق شده بود وهوایاو بردل وجانش مستولی گشته6. همه
# ~~روز گرد در7 خانهآ او می گشت و همه شب سربر آستانهآ او مینهاد8؛ به
~~دیده جز
# ~~خیال او نمیدید وبه دل جز وصال او نمیاندیشید. وپدر آن9 دختر14رضا نمی-
# ~~داد که میان ایشان مناکحت و مواصلت باشد، واز آن سبب که او ذکردختر11
~~او PageV03P1202
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0195.png)

# ~~وزن کردم هفتهزار دیناربود. حال من بدان زرنیکو شد وچون خبرموت اسحاق
# ~~محقق گشت (باز به)1 بغداد آمدم وبدان مال ضیاع واسباب خریدم وثمرات و
# ~~ارتفاعارت آن اسیاب بسیار گشت و امروز در رفاهیت و آسایش تمام روزگار ms720
# ~~می گذرانم و توبه کردم که بعد3 از این خدمت هیچ3 مخلوق نکنم.
# فصل- در4این حکایت دوفایده حاصل میشود5:
# بکی - حسن عاقبت6 صبرو وثوق عاقل به خفایای7 لطف باری -تعالی-
# ~~که چون محنت کارافتادهای به نهایت برسد بههمه حال ناگاه8 کاراو به نزول
~~آیت
# ~~شادی ساخته گردد. وچون بلیت صاحب واقعهای به غایت انجامد لابد10 رایت
# ~~دولت او در ازالت آن شد ت افراخته شود، چنانکه ابوغالب را که حرمان
~~براو11
# ~~غالب بود دریکساعت فقر به غنا12 ومحنت13 به دولت مبدل گشت که از درجهای
# ~~که بریک جوقادرنبود پایهآ اوبه مرتبهای رسید که هفت هزار دینارسرمایهآ
~~او گشت.
# ~~ویرصحت این معانی این ابیات گواهی میدهد.
# العربیة :
# با2یها14 الممنو صبرا %~% لگل کریهة امد وغایة
# واربا یکون الی التناهی %~% بلاة الهر ا3 بلخاگنهایه15 PageV03P1203
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0196.png)

# ~~[الفارسیة]:
# ~~مکن ای دوست جزع در محنت
### | ورچه رنج تو به غاییت برسد
# ~~صبر اگر می برسد محنت نیز
### | برسد چون به نهایت برسد
# ~~و دوم - قبح خاتمت خیانت و وخامت عاقبت، بی امانتی و شوهی
# ~~صحبت بدان7 که اگر نه آن سبب بودی8 آن جوانمرد را مدتها در غربت
# ~~مستمند وبیچاره [ و ازخان ومان]9 آواره نبایستی بود. واین ابیات اشارت
~~بدین
# ~~معنی می کند.
# ~~شعر15:
# # ان الخیانة للخون مذیة %~% و محلة فی قلبه الاحزانا
# # ومزیلة عنها الیها و1امجده 12 %~% و مسیئة من امره مازانا
# # واری الامانة غادة تعوی13بها %~% فیما ترید14 امانیا و امانا
# # فاختر لنفسک منهماهاماشئعه16 %~% لابد ان تجزی17 به وتدانا
# ~~الترجمه18 :
# # از خصالی که هست(نیکان را)19 %~% هیچ خصلت به ازامانتنیست PageV03P1204
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0197.png)

# ~~برزبانمیراند و اظهار عشق ومود ت اومی کرد میرنجیدو انفت واستنکاف می
~~نمود
# ~~تاعاقبت غضب وحمیست اورا بر آن باعث آمد که باخالدبن عبد الله القسری1
~~که
# ~~امیرعراق بود شکایت کرد که برادرزادهآ من بامن2 شرط ادب در حسن جوار2
# ~~نگاه نمیدارد و به تهور وتهتک4 حرمت5 هتک ستر6 حشمت می کند و پیوسته
# ~~به کلمات موحش و الفاظ موذی مرا میرنجاند. خالدبن عبدالله بفرمود ms721 تا
~~مدتی
# ~~آن جوان را بدین جنایت7 محبوس گردانیدند و (بعداز آن)8 زمرهای از
~~مقربان
# ~~خالد درباب اوشفاعت کردند9. خالد اورا اطلاق فرمود، بعداز آن که متقبل
~~شد
# ~~که باسر آن جرم نرود. و چند گاه به اضطرار2 حلم و وقاررا کار فرمود و
~~از بیم
# ~~ملامت عافیت و سلامت اختیار کرد و11 روزی چند پای از کوی دوست باز12
# ~~گرفت ودست از دامن قلاشی بداشت و زبان13 از ذکر او به ناکام درکام کشید
~~و
# ~~باخویش14 گفت15.
# الفارسیة16:
# رفت آنکه هرشبی به بر یار رفتمی
### | نزدیک آن ستمگر عیار رفتمی
# چون ماهتاب در ره روزن خزیدمی
### | چون آفتاب برسر دیوار وفتمی PageV03P1205
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0198.png)

# ~~گاهی چوخاردشت1 بر آن2گل نشستمی
### | گاهی چوگیل دوپای پراز3خاررفتمی
# ~~چون به تجلد وخویشتن داری این مقدار که6 زبان ملامت متعرضان کوتاه
# ~~شود7 حلم و بردباری راکار فرمود، بار دیگر نایرهآ عشق اشتعال یافت و در
~~قاعدهٔ‌
# ~~صبر اختلال پدید آمد. عشق فریاد می کرد که عافیت بامن دریک سلک منتظم
~~نشود8،
# ~~وسلامت تظلم میداشت که من باهوی دریک آب وهوا نشوونما نیابم9 ومحبت
# ~~به زبان10 شوق این حجت تلقین می کرد.
# ~~شعر11 :
# # مهلا قدیعک لایزول 12 عن الحشا %~% برح الهوی بملامة12 العدال
# # ما بال فلبی لایبالی فی الهوی %~% احدا ولایر جو14 فراغ البال
# # بالی هوی5اواللوم لیس بصحة %~% بالی و یبخل منه شخص بال16
# ~~(و روزگار «به زبان حال این غزل»17 به گوش دلش فرومیخواند)18.
# ~~الفارسیة :
# ~~با سلامت راست ناید کار عشق
### | بی ملامت19 کی بود تیمار20 عشق
# ~~عافیت گرچه متاع قیمتی است
### | بیخریدار است در بازار عشق
#
### | 12- بتاء بی نقط PageV03P1206
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0199.png)

# ~~هر که اندر عشق اندیشد زسر
### | نیست سرش1 محرم اسرار عشق
# ~~بس سر گردنکشان کزتن2 فتاد
### | در طناب آرزو بخردار عشق
# ~~جان اگر مقدار دارد پیش تو
### | نیست بس معلوم تو اسرار عشق
# ~~عشق را گر عار میداند کسی
### | عاشقان را فخر باشد عار عشق
# ~~همچو بلبل کن3 فغان گر هیچ هست
### | در مشامت ms722 بویی از گلزار عشق
# ~~یاچو4 گل خندان سرو تن کن فدا
### | یا زپای دل برون کن خار عشق
# ~~هرکرا کعبه خرابات هواست
### | به ز سجاده بود زنار عشق
# ~~کم طلب ازعشق کام دل که فیست
### | این5 بضاعت تعبیه دربار عشق
# ~~هست بام این هوس بی6 نردبان
### | در گذر زین از2 سر8 دیوار عشق
# ~~شادمانی راه کی یابد در او
### | بر در دل چون زدی مسمار عشق PageV03P1207
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0200.png)

# القصه سورت عشق چون غالب شد استما ع سورت ملامت رامجال نماند.
# ~~وچون غوغای هرا به بازار دل بو آمد بضاعت عافیت و سلامت را تاراج کرد.
# ~~عاقبت هیجان شوق و التیاع که ازلوازم دل بازی است1 اورا بوجان بازی
~~حامل
# ~~آمد3 ناگاه شبی از سر سربر خاست وپای درراه نهاد ودست از آستین چرأت
~~بیرون
# ~~کرد وسر از گریبان جسارت بر آورد وبه رهنمایی2 شوق وقلاوزی دل به
~~سربالین
# ~~آن دل گسل رفت وچون قضا دربستهآ اورا مانع نشدوچون قدر دیوار اورا
~~ازمراد
# ~~حایل نیامد با خود اندیشید که اگرپنهان بوسی بر آن5 لب توانم زد و
~~آشکاراجان
# ~~بدان جنایت6 ازمن بستاند7 شاید. و می گفت.
# شعر8:
# زین سان که فرو بردم دندان به لبت
### | خواهم دادن ملک دوگیهان9 بهلبت
# جانم به لب آمد به لبم10 بوسی ده
### | ورنی بدهم درهوست جان به لبت
# ~~وهنوز (معشوق را از عاشق)11 و محب را از محبوب خبر نبود که پدر معشوق
# ~~که عم عاشق بود خبریافت و اورا بگرفت وجمعی ازهمسایگان حاضر12 کرد تا
# ~~بر آن حال وقوف پافتند وبه نزدیک خالدبن عبدالله رفت و بروی دعوی کرد
~~که
# ~~به دزدی به سرای من آمده13 است ، وجساعتی (بر آن جمله)14 گواهی دادند.
# ~~خالد از آن جوان پرسید که درشب در15سرای اوبی اجازت به چه مهم رفته
~~بودی؟

PageV03P1208

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0201.png)

# ~~باب سیزحهم
# ~~او اضافت1 فضیحت به محبوب روا نداشت و برخود به دزدی گواهی داد- و2
# ~~خالد عزیمت آن کرد که بفرماید تا3 دستش ببرند ms723 . برادر او عمروبن دویره
~~ازاین
# ~~حال خبریافت ، رقعهای4 به خالد (بن عبدالله)3 نوشت و این ابیات در آن
~~(درج
# ~~کرد).
# شعر7:
# # اخالد (والله قده)9 او طئت10 عشوة %~% وما العاشق المظلوم فینا بسارق
# # اقر بمالم یأقه غیر11 آنه %~% رای القطع خیرا من قضیحة عالق
# # و لولا الذی قد خفت من قفع کفه %~% لالقیت فیامر لهم غیر ناطق.
# # (و لولا الذی فی قلیه حل قلبها %~% تکن انت تجلو الکرب عن قلب 12
~~واهق)13
# # اذا بدت14 الغایات فی السبق اللعلی %~% و انت این عبدالله اول سابق
# الفارسیة15:
# خدای داند خالد که هست محض دروغ
### | هر آنچه با تو از این نوع کردهاند انها PageV03P1209
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0202.png)

# ~~جوان عاشق مظلوم را مگو دزدست
### | که هست بی دل محزون قرین رنچ و بلا
# ~~مقر شدست به جرم نکرده ازپی آنک
### | روا نداشت که معشوق او شود رسوا
# ~~وگرنه ترس من از قطع دست او بودی
### | تکردمی به سخن راز عاشقان پیدا
# ~~مسایقت کن در هفواین گنه1 که به فضل
### | براهل مکرمت وجود هست سبق ترا
# خالد چون رقعه برخواند یکی2از موالی خویش2را4 فرمود5 تا6 از حقیقت
# ~~حال اورا7اعلام کند. (آن موالی بحث وتفتیش تمام8 به چای آورد وصورت
~~حادثه
# ~~معلوم گردانید واعلام کرد)1. چون خالد بدانست که حق به دست عمروبن
~~دویره
# ~~است وبرادر10 او از تهمت11 دزدی12 مبراست وبه محنت محبت ملقی بقرمود
# ~~تاپدر دختررا حاضر کردند13 وفرمود که (دخترخویش)14 را15 به برادر
~~زاده16 به
# ~~عقد شرعی بدهد17. پدر دخترامتنا ع نمود و گفت که18او کفو دختر [من]19
~~نیست.
# ~~خالد گفت : گفو دختر تست و برادر زاده20 ، و21، قطع دست خویش22 روا
# ~~داشت و هتک ستر او چایز23 ندید و اگر تو اجازت ندهی"2 من بی رضای تو
~~PageV03P1210
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0203.png)

# ~~ایشان1 را2 نکاح کنم. پدر دختر جز انقیاد و امتثال چاره ندید. آخر
~~کاراجابت
# ~~کرد و خالد مهر از خاصهآ خویش بداد و آن جوان به نام عاشقی معروف شد و
# ~~تا آخرعمرش3 همه4 بدان ms724 نام5 خواندند.
# فصل - واین حکایت بردوخصلت ازخصال حمیده و دوخلت6 از خلال
# ~~گزیده7 ارشاد می کند:
# یکی - خود را پردهآ اسرارمعشوق گردانیدن و نقاب راز محبوب داشتن
# ~~و از سر سر برخاستن (و سر یار را از افشا نگاه داشتن)9 چتانکه آن عاشق
# ~~به قطع ید خود راضی شد وهتک ستر معشوق روا نداشت10 ، لاجرم از
# ~~آن وفاداری برخورداری دید و چون از11 دوستی او از سر دست برخاست
# ~~برمقصود مراد خود دست11 یافت. و دراین2اقطعه14 و رباعیات این معنی
~~(موزون
# ~~است)15 .
# العربیتة16 :
# انی و ان یغلب علی جفون %~% لم ابد سری17و الجنون فنون
# لولا الدموع وصفرة فی وجنتی %~% لم یفش سر فی الحشا مکنون
# (أشیع18 سرالحب من خوف الردی %~% حتی یحق علی العبیب ظنون)19
# (لا والذی خلق الممات منجیا %~% و محققأ ما عتدکم مظنون)25
# و منون من ریب المنون تخلصوا %~% ومنونهم عن خطیهم معنون]21 PageV03P1211
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0204.png)

# ~~الرباهیة :
# ~~ای کرده چوخورشید رخت جلوه گری
### | شاید که1 به چشم لطف درمانگری
# ~~چون شام سیه گلیم با دام اگر
### | چون صبح کنم راز ترا پرده دری
# ~~الرباعیة2:
# ~~خصمان تو تا از رگ من خون ریزند
### | هر[چند]2 چو4 نیشتر شده سر تیزند
# ~~بر راز تو پرده دار باشم چون در
### | ور بر در تو چو پردهام آویزند
# ~~[الرباعیة]9:
# ~~خصمان تو6 گر7 تیغ و سپر بر گیرند
### | پردهآ راز ما مگر بر گیرند
# ~~داز تو برون نباید از حقهآ دل
### | وربیست8 رهم چو حقه سر9 بر گیرند
# ~~و10 دوم - درحق دلداده عنایت فرمودن و بر درد دل محنت زدگان
# ~~بخشودن11 ودر آنچه کار افتادهای به مراد12رسد سعی جمیل میذول داشتن
~~چنانکه
# ~~خالدبن عبد الله القسری13 با آن جوان عاشق کرد. و ایز ابیات بدین12
~~معنی PageV03P1212
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0205.png)

# ~~تحریض1 می کند.
# ~~[العربیتة]2:
# # (ایامن ملکت الامر فی الناس ارحم %~% علی عاشق صب حزین متیم
# # له کا للظی3 فی القلب نارمن الهوی %~% و دمعته ماه له حمرقالدم
# # یهوت و یحیی من تباریح شوقه %~% رجاء4 و یأسابین5 عرس6 ms725 و ماتم
# # علی نفسه کیلاینوح7 یسره8 %~% یقرو بذنب و هولیس بمجرم
# # اعنه و عاون فی حصول مراده %~% کما قیل قدما ارحم الناس ترحه)9
# ~~[الفارسیتة]10:
# ~~سیرت عدل و سنت کرم است
### | بر دو دلداده رحم فرمودن
# ~~قصب سبق در حق ایشان
### | از زمانه به لطف بر بودن
# ~~خویشتن را ز دستگیری خلق
### | بر %~% زبان فعال بستودن
# ~~زنگه انده به صیقل شادی
### | از دل زنگ خورده بزدون
# ~~محنت عمر کاه کم گردد
### | طربجانفزای بفزودن11 PageV03P1213
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0206.png)

# ~~راحم هر ستم رسیده شدن
### | ول ده هر ضعیف دل بودن
# ~~گنه1 بی دلان ببخشیدن7
### | بر دل عاشقان ببخشودن
# ~~عادت خود کن4این خصال که هست
### | جز ازین جمله باد پیمودن
# ~~رنج اگر برنداری5 از دل خلق
### | نتوانی ز دولت آسودن
# ~~الحکایة الثانیة6 من الباب الثالث عشر - مؤلف کتاب الفرج بعد الشدة
~~چنین
# ~~گوید که ابوالحسن7 بن میمون الافطس که وزیر متقی بود (بامن)8 حکایت کرد
# ~~که9 درابتدای10 حال11 که امیرالمؤمنین المقتدر بالله12 مرا کتابت فرزند
~~خود13
# ~~متقی و والدهآ اوفرمود بر کنیز کی مغنیه (عاشق شدم)14 چنانکه همگی دلم
~~سودای
# ~~اوفروگرفت15 . متوسطتان و دلآلان درمیان کردم تااورا به جهت من16
~~بخرند17.
# ~~وچون18 در تعلیم گاه (غنا من سماع)19 او میشنیدم2 و به نظارهآ دیدار
~~او21 می-
# ~~آسودم او را (احوال من)22 معلوم شده بود و برمضمون دل من وقوف یافته
~~واز
# ~~جانب او نیز میلی با دید23 آمده. القصه چون میانجیان24 ما25 سخن26
~~گفتند مالک PageV03P1214
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0207.png)

# ~~اوبه کم ازسه هزار دینار بها راضی نشد1 ومرا این قدر استظهار بود، و
~~میتوانستم
# ~~که وجوهی ترتیب کنم و در آن وجه (که در کدخدایی2 نشاط روشنتر از آن
~~وجه3
# ~~نبود)4 مصروف گردانم5 ، با خود اندیشیدم که (چون تمامت دستگاه)6 من2
~~این
# ~~مقدار8 است9 شاید10 که بعدازبیع ملالت11 حادث شود و ندامت12 روی نماید
~~و
# ~~اگرخواهم که اورا بدین مال بازفروشم نخرند فی الجملهعشوهآ طبیعت بخریدم
~~و
# ~~درخریداری او تأنی نمودم وبدان13 اختصار کردم که هرروزی14 بیامدمی15 و
~~به ms726
# ~~نظارهای از او16 قناعت نمودمی. وچون کسی دیگر ازنفاست ذات و کثرت قیمت
# ~~اواز سرزر بر نمی خاست و پای خریداری فراپیش نمینهادطمع خام بر من
~~سوخته خرمن
# ~~مستولی شد، با17 این سوداپختن18 که ممکن گردد که ارزانتربخرم.
~~ودایمأمراقبت احوال
# ~~اومی نمودم واز دوربه دیداراومی آسودم. ومدتی براین بگذشت19 . من 2 یک
~~روزاز
# ~~نزدیک او باز گشتم و(آنشب)21 عزیمت بر آن مصمم گردانیدم که فرداالبتته
~~به چندانکه
# ~~گوید بخرمو ترک صرفه و تصرف گیرم. روزدیگر22 نخاس23 را آواز دادم و
~~گفتم آن24
# ~~بیع را به اتمام رسان که بعد ازاین به هربها که گوید خریدارم25. گفت
~~دیروز26
# ~~همان لحظه که تو باز گشتی کسی27 ازسرای امیرالمؤمنین28 آمد29 و آن
~~کنیزک20 PageV03P1215
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0208.png)

# ~~(و از جواری مغنیات هرچه درشهر بودندابه خدمت او بردند و ازمیان همه
~~اورآ
# ~~وچند کنیزک دیگررا اختیار کرد و)2بخرید . چوذ5 بشنیدم عالم برچشم من
~~سیاه
# ~~شد و روز روشن درنظر من تاریک نمود و(بیهوش و)6 مدهوش ومتحیروسر گردان
# ~~بماندم. وچون7 وسوسه8 برخاطر من مستولی گشتانوحه وزاری آفازنهادم واز
# ~~تغافلی:1 که درکار او گرده بودم وتساهلی11 که در خریدلری او نموده
~~بودم2
# ~~پشیمان گشتم. و12 مترجم14 کتلب می گوید که این فزل ورباعی (میشایست که
# ~~در آن حال ورد زبان او شدی)15 از گفتهآ من (که با حال او)4ا نیک مناسب7
# ~~مینماید19 :
# ~~[الغزل]19 :
# ~~باز این چه گناه بید که من کردم
### | قصد دل و جان خویشتن کردم
# ~~خود را چو مه نو ازغم آن مه
### | انگشت نمای مرد و زن کسردم
# ~~از دست بدادم آستینش را
### | نا بر خود پیرهن کفن کردم
# ~~خود کرده چوهست درد بیدرمان
### | ازکس گله چون کنم که من کردم ؟

PageV03P1216

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0209.png)

# ~~الوباعیة1 :
# ~~ماهی که سزد که جان بر او افشانی
### | از دست بدادمش بدین آسانی
# ~~سیمین براو به زر به من می دادند
### | اتدر غلط اوفتادم از ارزانی
# ~~[الرباعیتة) :
# ~~چون آمدم از هجر جهان سوز به جان
### | یچویم وصل آن دل افروز3 به ms727 جان
# ~~چیزی که زجهل دی به زر نخریدم
### | گزیافت شود میخرم امروز به جان
# ~~وکار بدان حتد رسید که از گریه وزاری و نوحه وفریاد به هیچ کار دیگر
~~نپرداختم
# ~~وبه هیچ مصلحت ازمصالح (اسباب وسرای) خویش و از6 اشغالی که به من
# ~~مفوض بود از کتابت7 متقی و والدة او مشغول نتوانستم بود و آن کارها همه
# ~~أمهمل ومعطل بماند واختلال بدان راه یافت. ومن روزوشب درصحراهاطواف
# ~~می کردم8 و نه می خفتم9 [ونه می آرامیدم]10، ونه میخوردم11 ونه می
~~آشامیدم12
# ~~ونه به سرای خود13 و نه به سرای متقی میرفتم. و چون چندروز بر آمد متقی
# ~~(به طلب من فرستاد)15 واز مهمات خویش16 و مصالح17 اقطاع وضیاع بامن
~~PageV03P1217
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0210.png)

# ~~سخن می گفت1 ومن2 چون مستغرق3 اندیشهآ (آن کنیزک)4 بودم5 سخن اوراء فهم
# ~~نمیتوانستم7 کرد8 وبه نوعی دیگرجواب می گفتم. اوچون حال من مشاهده کرد
# ~~موجب آن پریشانی و حیرت1 (بازپرسید)11. صورت حادثه چنانکه بود تقریر
# ~~کردم وبگریستم و ازوی التماس کردم که از پدر درخواهد تا12 کنیزک را به
~~من
# ~~حضرت امیرالمؤمنین عرضه نتوانم داشت15. اندوه من به سبب نومیدی که از
# ~~او یافتم زیادت شد وحیرت وضجرت افزون گشت و16 این خبر به والدهآ متقی
# ~~رسید و17فرمود تا مرا18 نصیحت کردند . ومن از وی التماس کردم که با
# ~~امیر المؤمنین درتحتمیل مراد من سخنی19 گوید وطریقی سازد که من به
~~مقصود
# ~~رسم. مادرمتقی را از آن روی که دل زنان ضعیفتر20 باشد برمن رقت آورد
~~و21
# ~~وعده کرد22که با سیده که مادر مقتدربود در این باب کلمهای23 گوید. و
~~بعد از
# ~~آن که این کلمه عرضه داشته بود پیغام فرستاد که آن سخن باسیده گفتم
~~وازوی
# ~~دراین باب (توقع عنایت)24 کردم. فرمود که25 از آن مرد که عشق بردل
~~اومستولی
# ~~است عجب نیست اگر26جنس این محالات27 برخاطر او گذرد که28 عشق دیدهآ
~~PageV03P1218
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0211.png)

# ~~بصیرت1 اورا نابینا گردانیده2 است (و در)3 منهج صواب نمیبیند، اما (عجب ms728
~~از
# ~~قومی باشد)3 که با5 خلیفه گویند6 که کسی7 بر کنیزک8 تو عاشق است وترا
~~برای
# ~~دل او ازسرآن کنیزک برمیباید خاست. و9چون10 (این11 خبر12)13
~~رسانیدندقلق
# ~~واضطراب من زیادت شد12 و از ارکان دولت مقتدر ومقر بان حضرت او چون
# ~~وزیر15 و(غیراو از)16 ندما وحجاب وکتاب و قواد17 وامرا هیچکس18 نماند
# ~~که من حال خود بروی19 عرضه نداشتم وتضر ع وزاری ننمودم ودراسعاف مراد
# ~~و حصول مقصود ازوی"1 یاری نخواستم . بعضی بر"1 حالت وسخن22 من
# ~~انکار مینمودند وتوبیخ وسرزنش میفرمودند وبعضی تهدید و وعید وزجر و
# ~~تخویف زیادت می کردند ومی گفتند: (اگرخلیفه)25 براین26 اطلاع یابد که
~~توذکر
# ~~یکی از اهل22 حرم اوبرزبان میرانی به خون ریختن18 توفرمان دهد (و
~~دم29تو
# ~~هدر گرداند30)31. وبعضی را برمن رحمت می آمد32 وبه لطف ملامت می گردند
# ~~و2 صبر میفرمودند و بعضی (نصیحت می کردند34 و)35 به مواعظ تسلتی
~~میدادند PageV03P1219
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0212.png)

# ~~وبیشتر آن1 بود که مرا ضحکه2 ساخته بودند3 وطنز واستهزا عادت کرده. ومن
~~در
# ~~این میان از (خدمت مخدومان4)5 بازماندم و ازمحل و رتبت خود بیفتادم و
~~کار
# ~~سرای6 وضیعت من خلل پذیرفت ومتقی ومادر اوچون کارهای خود نامضبوط (و
# ~~گذاشته)7 دیدند کاتبی دیگر طلب کردند تامنصبمن بدو(مفوض گردانند)8 و9
~~خبر
# ~~به من رسید. ومن چون1از کنیزکنومید شده بودم وهمهدرها زده وبههمه
~~کویهافرو
# ~~رفته و ازهر کس (ملامت ونصیحت12)13 شنیده من خویشتن14 را نیز ملامت
~~کردم
# ~~وگفتم: حصول آفچه مطلوب ومراد است ناممکن و (مستحیل است و)15 اگربه
# ~~صرف16 (وعزل)17 مبتلاگردم بعداز آن18 جز(صفع وضرب و)19 نکبت ومصادره
# ~~و20 ضیاع1 آضیاع ومال وجاه چیزی دیگر نبود، واگر22 خریدن23 کنیزک آن
~~روز
# ~~میسر شده بودی24 تا25 این غایت26 ملول نشده27 بودمی، اکنون چون میسر
~~نشد
# ~~بی آنکه امیدی یافایدهایل حاصل شود خود28 را دشمنکام گردانیدن وجاه
~~ومال از
# ~~دست دادن29 وجهی ندارد. بدین طریق خود را پنددادن گرفتم وعقل و شکیبایی
# ~~باخود آوردم30 و دلوتنرا برصبر و تسلی رام گردانیدم. وبامداد پگاد ms729 به31
~~بهسرای
# ~~متقی رفتم و به32 تدبیر امور (مشغول شدم)33 و تلافی و تدارک اختلالی که
~~در34 PageV03P1220
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0213.png)

# ~~گنشته رفته بود آغاز نهادم. وچون مرا دیدند1 باحلم ووقار، و1 تهتک
~~و3تغافل و
# ~~عشق وجنون4 و وسوسه ترک کرده و به تأنی و تفکر در کارها تأمل می کردم
~~خوشدل
# ~~گشتند و گفتند این دوستر داریم که تو به شغل خویش5 مشغول باشی و
~~(مارا)6
# ~~(این کار به7)8 بیگانهای1 نباید فرمود. من2 از گذشته عذر خواستم ودرحال
~~به
# ~~کفایت مهمات مشغول گشتم و در مستقبل به جدکاری وعده دادم. و مدتی براین
# ~~نسق میبودم وبه عقل و تدبیر درامور ایشان نظر می کردم تا یک روز مرا
~~شراب
# ~~خوردن آرزوکرده و مدتها بود تا ترک شراب11 کرده بودم و (از آن12 اجتناب
# ~~نموده و)13 به تجر ع کاس غصهوجام حیرت قانع گشته و از سکر
~~شراب(برمستی)4
# ~~عشق وجنون15 وسودا اختصارکرده. وچون آن16 تقاضا برخاطر مستولی شد17
# ~~مجلسی18 مرتب گردانیدم و اخوان صفاویاران باوفا19 ودوستان صادق20
~~وهمنشینان
# ~~(موافق وندیمان دیرینه وحریفان قدیم)21 را آوازکردم23 و آن روز به عشرت
~~و
# ~~طرب مشغول گشتم، اما ازخوف آنکه نباید که نایرهآ عشق که اندک مایه
~~انطفا23 یافته
# ~~است مشتعل شود وهیجان شوق را که به تکلف تسکینی دادهام تهییجی24 باشد،
# ~~ازسماع غنا و حضور مغنیان احتراز25 نمودم. و آن روزبه محادثه وملاعبهآ
~~نردو
# ~~شطرنج ومطالعهآ کتاب فرا سرآوردیم26 و27 تا نماز خفتن ازمجالست اصحاب
~~PageV03P1221
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0214.png)

# ~~ومؤانست احبلب (متمتع بودم)1. و2 بعدازعشا که3 ایشان متفرق گشتند4، من
~~تنها
# ~~بماندم. هوس دلارام به حدی غالب شد که [دردل] آرام نگذاشت وخیال دوست
# ~~در دیده6 چنان استیلا یافت که خواب را جای نماند.
# ~~الرباعیة]2:
# ~~در دل بجز از هشق ولارای نماند
### | در سیته بجز مهر غم افزای نماند
# ~~در دیده خیال دوست مستولی شد
### | زان گونه که خواب را دراوجای نماند
# ~~[من در آن تنهایی خواب (ازچشم)8 خود9 باز گرفته10 بودم و بیداری از
# ~~چمشم ms730 عاریت گرفته. وچون آن آتش در دیده11 افروخته بود بدان جانب12
~~هرلحظه
# ~~آب ریخته برسر13 میداشتم (ومی گفتم)14.
# ~~الرباهیه :
# ~~قا افتادم15 درین عذاب از چشمم
### | خون میریزم به جای آب از چشمم
# ~~(خونی که)14 ز17 آب چشم من ریخته شد
# چون اشک روان گریخت آب از چشمم0]
### | - از(ت) PageV03P1222
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0215.png)

# ~~چون پارهای ازشب بگذشت ناگاه جمعی بیامدند1 و در سرای2 سخت (و به
# ~~هیبت)2 بزدند. دربان پرسید که2 چه کساند5؟ گفتند: خادمانند6 ازیمرای
~~امیر المؤمنین
# ~~می آیند2 - من چون (ذکر امیرالمؤمنین وخدم)8 بشنیدم9 به غایت بتوسیدم و
# ~~خوف1 بومن غالب شد و شک نکردم11 که این1 خبر به گوش امیرالمؤمتین
# ~~رسیده است وبرمن متغیر گشته13 و گفته که چنین کس14 کتابت اهل حرم15 و
~~کودک
# ~~نابالغ را نشاید و بروی اعتماد نتوان کرد16، و17 فرستاده است18 تا مرا
~~بگیرند و
# ~~تعریک و تأدیب فرمایند. بر19 خاستم بر آن عزیمت که به دری دیگر بیرون
~~روم.
# ~~وچون به صحن سرایرسیدم خادمان («را دیدم که21» در آمدند)22، وشتری23 با
# ~~عماری باایشان بود24 و شمعها افروخته در پیش می آوردند. و آن کنیزک را
~~که
# ~~معشوق من بود دیدم25 بر آن صفت که ماه (منیر ناگاه)26 درشب تاریک27
~~طلوع
# ~~کند پا آفتاب رخشان از حجاب28 بیرون آید از29 عماری بیرون آمد و کنیز
~~کی
# ~~دیگر درخدمت او. ویکی از آنخادمان گفت: خداوند ما امیرالمؤمنین
~~تراسلام20
# ~~میرساند ومیفرماید21 میلی که ترا بدین32 کنیزک افتاده بود به گوش من
~~رسید23، PageV03P1223
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0216.png)

# ~~برتو رحمت نمودم وشفقت فرمودم1 واین کنیزک را باهرمال وقماشه2 و چیزی1
# ~~که بدو4 تعلق گرفته بود به توبخشیدم. و اورا بگذاشت وبیرون رفت.
~~وچندشتر
# ~~با6 بار در آوردند از صنوف ثیاب وفرش و اوانی که به جهت7 کنیزک ترتیب
# ~~کرده بودند و درسرای امیرالمؤمنین بدو داده. وخادمان باز گشتند ومن دست
~~او
# ~~گرفتم9 و بدان مجلس که آن روز مرتب کردهبودیم بردم. و10چون مجلس آراسته
# ~~دید11 گفت: ترا بی من [سر]17 شراب ms731 خوردن وسر13 تماشا بوده است و ازمن
# ~~به صبر وسلوت خرسند14 شدهای15 . سو گندها خوردم که تابه فراق تو
~~مبتلاشدهام
# ~~بیروناز16 امروز شراب نخوردهام و حال چنانکه بود بااوشرح دادم وازوی12
~~سبب
# ~~حالی که مفضی18 بود بدانسعادت19 درخواست20 کردم. گفت: بدان که امیر
~~المؤمنین
# ~~مرا از آن وقت باز که خریده بود ندیده بود وپیش خویشتن21نخواندهالا
~~امشب.
# ~~و چون سید ه مادر مقتدررا از حال تو خبر شده بود وبرضمیر تو
~~وقوفیافته22در
# ~~این روزها مرا بهخدمت خویش23 خواند و[از]24 التماسی25 که مادرمتقی
~~درباب
# ~~تو26 از وی کرده بود27 اعلام کرد (وازمن)28 آنچه میان من وتوبود ازمحبت
~~و ولا PageV03P1224
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0217.png)

# ~~وصدق وصفا بپرسید، [من]1 صورت حادثه از2 وی3 پنهان نداشتم وبگریستم. و
# ~~و کنیز کانی4 که حاضر بودند برمن خندیدند و بعداز آن پیوسته5 درباب تو
~~بامن
# ~~مزاحها کردندی (و چربکها زدندی4)7. و سیتده نیز گاه گاه بازی کردی و
~~سخن من
# ~~وتو درسرایهای8 حرم میان زنان و کنیز کان معروف شد تاامشب که خلیفه
~~مرابخواند
# ~~وسیده وتمامت کنیز کان وزنان9 حاضربودند ومرا فرمود تا10 سرود گویم
~~وسماع
# ~~کنم. وچون چند نوبت سماع کردم11 گفت: اگر12 فلان صوت میدانی بگوی3
# ~~وآنصوت که [تو]14 پیوسته ازمن15 آن16 اقتراح می کردی17 درخواست کردو8
# ~~مرا ذکر توتازه شد و آباز دیدهام19 روان گشت و عنان تمالک از دست من
~~بیرون
# ~~شد20. و21 مقتدر چون گریه واضطراب من بدید بر آن حالت انکار کرد
~~وپرسید2
# ~~سبب این چیست؟ من بترسیدم ومتحیر بماندم وندانستم که چه جواب گویم و23
~~در
# ~~سیده نگریستم.24 سیده بخندید25 وکنیز کان بخندیدند. و چون مقتدر حیرت
~~من
# ~~وخندهآ سیده بدید (روی ازمن بگردانید و)26 از سیده سؤال کرد که موجب
~~خندهآ
# ~~توو گریستن27 او چیست ؟ سیده اول ساعتی28 مدافعت29 کرد، بعد از آن او
~~را به
# ~~جان وسرخود سوگند داد که چون برصورت حال30 وقوف یابد مرا نرنجاند و
~~PageV03P1225
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0218.png)

# ~~هیچ آفریده دیگررا به سبب من، که1 مقتدر سوگند ms732 خورد وقبول کمرد. او2 از
~~اول
# ~~تا به آخر با او (حکایت کرد)3 (وچون سخن به اتمام رسانید)24 مقتدر
~~مراگفت5:
# ~~ای کنیزک همچنین است که می گوید6 (و گریستن تو برای پسر میمون بود)2؟
~~من
# ~~خاموش شدم8 وهیچ جواب ندادم. مقتدر فرمود که اگر راست بگویی قرا بدو
# ~~بخشم و هردو را به مراد دل رسانم. من (باردیگر) بگریستم و10 راست
~~بگفتم11
# ~~که12 حقیقت حال آن است که به سمع اشرف امیر المؤمنین رسید. چون مناین
# ~~اگرما16 کنیز کی به خدمتکاری13 (از آن خویش18)19 بخشیم. (سیده
~~فرمود)20:
# ~~بارها خواستم21 که از تو این درخواست بکنم و ترا براین مکرمت محرض باشم
# ~~اما آنکه22 ابتدای این لطف بی وسیلت شفاعت غیری وواسطهآ درخواست دیگری
# ~~بفرمایی23 به کرم سزاوارتر و به مجد وشرف لایقتربود، و حسن احدوثه و
~~نام
# ~~نیکو بیشتر باشد. پس مقتدر خادمی را فرمود که این کنیزک را24 با تمامت
~~آنچه
# ~~جهت او ترتیب کردهاند (تا درسرای ما آمدهاست)25 از فرش و24 حلی وزیور2
# ~~وثیاب28 و29 جواری20 به سرای ابن میمون21 الکاتب22 برو سلام من24
~~برسان24 PageV03P1226
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0219.png)

# ~~و کنیزک وا بدو تسلیم کن و (یا او)1 بگوی2 که2 (این کتیزله را)2 به
~~توبخشیدم
# ~~و ملک تست*. وچون6 این سخن بگفت من پرپای خاستم و خدمت کروم و
# ~~کمتیزکان دیگر7 فریاد برآوردند که به مراد8 رسیدی و فرج یلفتی. و آنچه
~~داشتم
# ~~چمع کردم و باخویشتن بیاوردم. ابن میمون گوید: آن شب درخوشترین هیشی و
# ~~کاملترین نشاطی9 (وتمامترین سروری)1 به روز آوردم. وبعد ازآن18 متدت12
# ~~زبان به آزلدی13 او14 بگشادم15 و پقیه16آ عمر به (دعا وثنای)17 (ام
~~متقی و سیته
# ~~مشغول گشتم)19، وصعوبت حالت محنت به آسایش مفضی شد تا آنگاه که هادم
# ~~اللذات به سلب19 حیات اوبعد ازمتدتی مدید صفای منهل عیش را تیره
~~گردافید
# ~~[وحتدت بصرنشاط را خیره. وای نعیم لایکدره التدهر.]0
# فصل - و دراین حکایت یافتن در فایده را21 صدف دو موضع است و
# ~~اصابت قیر ms733 اهتباورا هدف دو محتل22:
# یکی - آنکه چون صورت (آرزو23 در)24 آینهآ دل تصتور یابد25 و نهال
# ~~بایستی ازچمن خاطر رسته گردد و (بذل یسار)26 در حصول ملک یمین مؤثرباشد
~~PageV03P1227
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0220.png)

# ~~و نثار مال در احراز1 آن در ثمین2 فاهد در خریداری مکاسی3 که موجب
# ~~حرمان گردد غایت خذلاز باید دانست ومضایقت4 مال درعوض چیزی که هجر
# ~~اوترا پایمال خواهد کرد مایهآ غوایت و طغیان. [چه]6 اگرابن میمون بدان
~~حطام
# ~~میشوم التفات نکردی و دربیع آن سیمبر سیم بذل فرمودی ودر تحصیل آن در
# ~~یتیم زر نثار کردی و چون دست میداد که به گشاده2 دستی [دست]8 در گردن
~~او
# ~~کردی پای در مقام تأنی ننهادی ، و تدبیر را در توفیر مال با آن جمال
~~در9 کار
# ~~نکردی پر گاروار چندان درآن هوس سرگردان نبودی و در مقام تیه ابتلا و
# ~~مقاسات شداید مدهوش و حیران نماندی. و1 دراین باب می گویم.
# شعر11:
# # [امارة صدق العیش بذلک فی الهوی %~% سوی الحب ما تهویه رطبا و یابا
# # و بذلکی حتی الروح یوم وصاله %~% وان لاتری فی بذل روحک عابا 12-
# الفارسیة]12:
# عاشق از سیم و زر نیندیشد
### | سیم چبود ز سر نیندیشد
# مرغ کاندر هوای دل پرواز
### | کند از بال و پر نیندیشد PageV03P1228
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0221.png)

# ~~هر کرا یار سیمبر باید
### | از زر بحر و بر نیندیشد1
# ~~درخور عشق دل چو ماهی یافت
### | دگر از2 ماه و خور نیندیشد
# ~~دیده و لب بود تر و خشکش
### | لیک3 از خشک وتر نیندیشد
# ~~چو سپیده دم ارچه سرد زند
### | شب غم از2 سحر تیندیشد]5
# ~~چون6 ز مشک تتار بویی یافت
### | زانکه سوزد جگر نیندیشد
# ~~با رخ او ز مه نیارد یاد
### | با لبش" از شکر نیندیشد
# ~~چون8 به صدق ویقین زند دم عشق
### | خوف بوک و مگر نیندیشد
# ~~کعبهآ عشق چسون شدش قبله .
### | از دل چون حجر نیندیشد
# ~~[خر عشقش چو در خلاب اقتاد
### | تا9 ازین عشوه خر نیندیشد]10 PageV03P1229
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0222.png)

# ~~یکی شب سمیر یار ms734 شود
### | زانکه گردد سمر نیندیشد
# ~~گر بدان میان برسد
### | ز2 کلاه و کمر نیندیشد
# ~~ار هوس چون فتاد در گرداب
### | از کنار و گذر3 نیندیشد
# ~~در مقامی که تیغ دوست زند
### | سر خود را سپر نیندیشد
# ~~ز جفای سپهر و بی نمکیش
### | با بسی شور و شر نیندیشد
# ~~در ره عشق هر که پای نهد
### | سختی کوه و در4 نیندیشد
# ~~وانکه در خانهآ هوس افتاد
### | دگر از بام و در نیندیشد
# ~~غزل عشق بی خبر خواند
### | وز کلام و خبر نیندیشد
# ~~در هوا مرد عاشق آن بهتر
### | کز به (و از)6 بتر نیندیشد]
# ~~قدری چون ز قدر یار8 شناخت
### | از قضا و قدر نیندیشد PageV03P1230
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0223.png)

# در صف عشق آنکه گشت دلیر
### | سر نهد وز حذر نیندیشد
# دل چو در مروه و صقاره یافت
### | از صفا و کدر نیندیشد
# رومیندیش از جهان که محتب
### | ایسن چنین مختصو نیندیشد
# بذل کن هرچه هست و میخوان اینک
### | عاشق از سیم و زر نیندیشد
# دوم - آنکه چون پادشاهی یا بزرگی از صورت (حالی)1 واز حقیقت
# ~~حادثهای مستخبر گرده هرچند از اظهار مکنون ضمیر خائف باشد و از افشای2
# ~~مکتوم سر مستشعر راستی را سبب فوزونجات وصدق را موجب رفع درجات
# ~~خویش باید دانست و از وخامت عاقبت خلاف3 محترز باید بود و ازشرمساری
# ~~حالت تکذیب که مینی بر تعذیب یود اجتناب باید نمود ، چه اعتراف بهجرم
# ~~موجب عفو ومغفرت گردد و اصرار گناهکار بر انکار سبب خطاب و عذاب
# ~~شود چنانکه صورت حال این حادثه و ماجرای او با ابن میمون و کشف
# ~~آن6 بر امیرالمؤمنین هرچند موهم آن بود که موجپ7 سیاست و تادیب گردد
# ~~به برکات راستی8 موجب نجاح و شفا گشت . و این الفاظ بدین موضع لایق
# ~~است .

PageV03P1231

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0224.png)

# شعر1:
# # المین عار و صدق القول منجاة %~% فیها نجات الفتی من کل مهواة
# # من لایمین یجدیمنا و میسرة %~% و فی الیسار یمینأ للمباهات
# # فکن یمینأ لشخص الصدق مؤتمنا %~% یا من ms735 یسارک عن اضرار عاهات
# [الفارسیة]2:
# ~~راست گو دایم که رستن باشد اندرراستی
### | رستی ازهر بد چو در دل راستی آراستی
# ~~راستی افزاید اندر ذات مردم جاه وقدر
### | وز کژی باشد همیشه مرد را کم، گاستی
# ~~برسریر امن در دست شرف بنشین به عز
### | چون به صدق از هرچه آن جزراستی برخاستی
# ~~(راستی به کژ نشین و راست گو تاهیچکس
### | یافت درعالم خلاصی از کژی بیراستی)
# ~~بردهد فوزونجات وامن گردر، باغ وصل
### | شاخ قول خویشتن را از کژی پیراستی
# الحکایة الثالثة من الباب الثالث عشر - از حکایات مشهوراست که درشهر
~~بغداد
# ~~جوانی بود از خاندان کرم و دودمان شرف ، مال بسیار8 و نعمت بی شمار از
~~PageV03P1232
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0225.png)

# ~~پدر میراث یافته بود و به کثرت ثروت و بسطت جاه و حشمت از ابنای جنس
# ~~ممتاز گشنه ، بااین خواجگی از کمال1 عشق غلام کنیز کی مغنیه2 گشته بود
~~که
# ~~درجمال، قدم بر ذروهآ کمال داشت و درصباحت و ملاحت ساحت ربع مسکون
# ~~از مثل او خالی مینمود. قدی که سروروان برچمن از3 بادبزان [بدان]4 مایل
# ~~بود تا باوی5 پای درراه مماثلت نهد و آن سعادتش6 دست نمیداد؛ و ختدی که
# ~~گل صد برگ با آنکه در حسن همه7رخسار باشد هربرگ که داشت برباد می-
# ~~داد تا بود که با وی8 در حد مشابهت آید و9 عاقبت از خجالت پیش او درخاک
# ~~می افتاد. آفتاب چون در اوج خود به خط استوا15 رسیدی اگر با او11
~~اندیشهآ
# ~~مساواتش12 در ضمیر آمدی درحال به زوال مبتلا شدی، [ زهره اگر]13 زهرهآ
~~آن
# ~~داشتی که با وی در محاکات زند14 در وقت به وبال ملقی گش . مشک از غیرت
# ~~مویش با جگر سوخته ساخته بود و عنبر از خجلت بویش از گل آب به
# ~~عاریت خواسته بود ، وعاقبت از عرق سرشته شده . در هرشکن از مویش
# ~~شکنهای15 که وصف شکن دلبران بروی دست14 می داشت مشاهده میافتاد .
# ~~بههر حلقه از زلفش دری دیگر از پریشانی برعاشقان گشاده ms736 میشد.
# رباعیه17:
# با هر کس گیسوش سری دیگرداشت
### | در هرشکتی شور و شری دیگرداشت PageV03P1233
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0226.png)

# ~~از بهر پریشانی دلها در خور
### | هر حلقه از آن زل دری دیگرداشت
# ~~مویش باآتکه از درازی بوسر آمده بود هرلحظه چون عاشق1 شکسته2 و
# ~~سر گردان درپایش میافتادی3 و بهروی دد آمدی. فرقش با آنکه میان مشک
~~وعنبر
# ~~فرقی راست از او بادید می آمد از شکستگی اگر بادی بووی وزیدی به هم بر-
# ~~آمدی، اگرچه پریشان بودی دلها درحلقهآ خویش جمع کردی4، هوچند شکنش
# ~~برشکن زیادت شدی5 بردلی بیشتر نمودی. چنانکه لین ابیات مناسب این حال
# ~~احه .
# ~~رباعیة:
# ~~زلف تو که شوریدهتر از حال من است
### | سرگردانی هم ز غایت مکروفن است
# ~~این بین تو که پردلی فزون میشودش
### | هرچند ز دستت شکنش برشکن است
# ~~(آن زلف به صورت ارچه ثعیان باشد
### | همچون تریاق راحت جان باشد
# ~~دلها همه جمع دارد اندر حلقه
### | هرچند شکسته و پریشان باشد)2 PageV03P1234
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0227.png)

# ~~پیشانیش از سیم تختهای بود که او برتخت حسن به واسطهآ آن1 تخته با
# ~~خسروسیارگان در دعوی شاهی شبانی2 می کرد. ماه در تشویر این جبهد ار
~~اکلیل
# ~~وجبهه بیزاری می ستد5 (ومی گفت)4.
# ~~رباهیتة7:
# ~~ای غمزهآ جادوی ترا سحر حلال
### | برتختهآ پیشانی تو خط کمال
# ~~تو خسرو خوبانی درعالم نیست
### | جز لایق جبههآ تو اکلیل
# ~~اخری8 :
# ~~خورشید فلک اگرچه بد9 نورانی
### | شد منهزم از رخش به صد حیرانی
# ~~از مایهٔ‌ حسن هرچه بایستش بود
### | لیکن10 چو مه من تنبدش پیشانی
# ~~قوس قزح از تقویس ابرویش در مقام خجالت چون آب رونده است11
# ~~و هرلحظه12 رنگی دیگر می آورد. کمان ابرو می زه تاگوش کشیده بود
# ~~و به13 تیر غمزه بی مژگان تاپر بر دلها می گذرانید. و هر گه آن معجزه
~~میدید
# ~~این رباعی می گفت.

PageV03P1235

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0228.png)

# ~~اخری:1
# ~~ابروی تو گرنیست چو چشمت جادو
### | دل صید چگونه می کند2 از هرسو
# ~~(احسنت وزهای)3ترک4 کمانی ابرو
### | تا گوش کشیدی6 ارچه زه نیست ms737 برو
# ~~وهر که این ترانه7 میشنید این ترانه میسرایید8:
# ~~باشد خم ابروی تو بوروی توراست
### | وان طرة کژ با رخ نیکوی توراست
# ~~تیر مژهآ ترا همه کاری هست9
### | اندر کژی آن خم ابروی توراست
# ~~شکر تنگش هرچند تنگ شکر میخواندند10 به خروار11 نمک داشت که بدان
# ~~سبب 1 شوری درجهان افکنده بود. لب شیرینش13 را14 حلوا15 میداشتند16 اما
# ~~سربهسر نمک بود، بازان همه شیرینیش17 هولحظه18 زیادت می شد تا می
~~گفتند.
# ~~اخری :
# ~~شیرینی روی یار من میبینی
### | از پر نمکسی آند هان (وان) 11 بینی PageV03P1236
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0229.png)

# ~~جز با لب یار تلخ شورانگیزم1
### | دیدی که فزاید از نمک شیرینی؟
# ~~اخری :
# ~~آمیخته در لبش به شکرنمک2 است
### | شهداست ازوبوسه ودیگر نمکاست
# ~~انصاف بده(به خواب)2 دیدست4 کسی
### | حلوای نباتی که سراسر نمک است؟
# ~~شیرینی دهانش عیش برعاشقان تلخ میداشت ونمکدان لبش شور در دل محبان
# ~~زیادت می کرد.
# ~~اخری5 :
# ~~(حسن رخش ازخوبی حورافزون بود
### | نزدیک لطافتش ز دور افزون بود
# ~~هرچند نمک درلب او بیش شدی
### | اندر دل عاشقانش شور افزون بود)6
# ~~القصه آن جوانمرد را7 عشق آن ماهروی که بعضی از اوصاف اوشنیدی عشقە8آ
~~دل
# ~~وجان ومایهآ تلف سود و زیان گشت. به مطالعهآ آن جمال از کسب مال
~~بازماند
# ~~وبه واسطهآ آن خیال دامن از تثمیرمال کشیده داشت، و بعد از آن9
~~اکثرخزینه به
# ~~روی هزینه10 گشاده11 [به بهای]12 تمام اورا بخرید و گفت.

PageV03P1237

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0230.png)

# رباعیه1:
# لعل لب تو به ملک جان ارزانست
### | ارزان دهیم2 بوسه به جان ارزانست
# ای جان وجهان زوصل 3 تو یک ساعت
### | حقتاکه به صد جان وجهان ارزانست
# [وآن زهره صفت آفتاب رخ ماه جمال نیز بهجان و دل خریدار خویش
# ~~را که عطارد روزگار بود مشتری شد]4 و بی واسطهآ نحوست زحل فراق ومریخ
# ~~عناد به عشرت وخلوت وطرب و سلوت5 مشغول شدند. وآن جوان هرکرا در
# ~~صنعت غنا وشطارت مهارتی بودمی آورد تا در آن شیوه او و کنیزک6 ماهر
~~گشتند
# ~~وتقدم ms738 ایشان براهل آن حرفت ظاهر. ودرمدتی نزدیک از آن وفور مال وکثرت
# ~~منال هیج نماند تا آن سیمبر کیسهآ زر7 بپرداخت و با آن بیجاده لب درجها
~~از
# ~~جواهر ولالی چون صدف خالی کرد. چون با آن8 (یوسف عذار)9 مشغول
# ~~گشتی ازعمارت [و103عقارش یاد نیامدی وچوناز عذوبت اومدهوش شدی اندیشهآ
# ~~ناطق وصامت برضمیرش نگذشتی، تاکار به حدی رسید که11 (از ناز ونعمتش
# ~~قوت توجیه قوت نبود)12 وکیسهآ ثروتش ترقیع خرقه لباسش را نشایست. بااهل
# ~~معرفت خود مشورت کرد تا وجه معیشت از کدام حرفت سازد و وظیفهآ خرج از
# ~~چه وجوه ترتیب کند؟ اشارت بدان کردند که هیچ کاربا حال و طبع تو موافق
~~تر
# ~~از آننیست که درعلم موسیقی (وغنا)13، چونهردو مهارت دارید بامردمان
~~اختلاط PageV03P1238
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0231.png)

# ~~کنید ووقت ایشان1 به غنای خویش مطیب گردانید2 . آن جوان از علتو همت
# ~~وطهارت نسب از آن کار که مفضی بود به عار انفت نمود و از آن شیوه که
~~منبی
# ~~بود (برخست)3 ودناءت استنگاف کرد و گفت که مرگ به نزدیک من آسانتراز
# ~~آن که به کسبی زندگانی کنم که درمروت قادح باشد، وفقربردل من محبوبتر
~~از
# ~~آن که به ثروتی استظهارسازم که به خست ودون همتی حاصل باید کود.
# العربیة :
# # الموت اهون من عیش (اعیش بما)4 %~% یفضی5 الی القدح فی عرضی وفی نسبی
# # والعدم احسن من کثر یدل علی %~% للوم التجار و ان یزداد فی نشبی6
# الفارسیة7:
# چون مارزبی قوتی ار8 خاک خورم
### | برگنج زر خسان نیفتد نظرم
# وجهی چو زرو گرسنه بودن شب وروز
### | به زانکه (نه لذ)9 وجه بود کسب زرم
# چون برگ آنش نبود که برگ خویش از نواسازد متدتی بی برگ و
# ~~نوا10زند گانی می کردو از شاخامیدش برگی ظاهر نمی شدو از ارغنون
~~آرزویش1
# ~~نوایی اصلی حاصل نمی آمد. کنیزک را با بی برگی او قوت صبرنماند واو
~~رااز
# ~~نوای کنیزک امیدسپری12 شد13 تا14 عاقبت بدان انجامید که کنیزک گفت:
~~مصلحت PageV03P1239
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0232.png)

# ~~آنست که ms739 [مرا]1 هرچند بهجان خریدارتوام بفروشی، باشد که من از
~~سعادتمشتری
# ~~بهرهمند شوم و تواز نحوست زحل بازرهی و ازبهای من زیب و بهائی یابی،
~~ثروت
# ~~خریدار مرا مزید ضجارت گردد و ثمن من2 ترا سرمایهآ تجارت شود. آخرالامر
# ~~بهاضطرار مفارقت یکدیگر اختیار کردند و بر آنچه به ضرورت ازهم جدا شوند
# ~~قرار دادند . و روز دیگر کنیزک را به نخاس برد؛ و اول کسی که نظرش
# ~~بوجمال4 کنیزک افتاد جوانمردی بود از بنیهاشم که دربصره نشستی و از
~~جملهآ
# ~~متمولان واصحاب ثروت واهل مروت (آن طرف)5 بود وازسماحت ولطافت
# ~~ولباقت وظرافت حظی و افرونصیبی کامل داشت، ازبصره به بغداد به طریق
~~نزهت
# ~~وتفرج آمده بود، اوقات او بر6لعب ولهو و طرب وعشرت مصروف بودی .
# ~~چون آن کنیزک را بروی عرضه کردند بی مکاسی به8 مبلغ هزار و پانصد دینار
# ~~بخرید. وهمین که صفقه منعقدشد وایجاب وقبول تمام گشت و ثمن9 تسلیم
~~کردند
# ~~ندامت بر آن جوان مستولی گشت10 و پشیمانی خاطرش را درپریشانی افکند
# ~~چنانکه ازغایت گریستن حلاوت زیستن ندانست11 و کنیزک نیزاز آن
~~سودابازاری
# ~~[شد]12 واز آن بازار بیزاری نمود. و آن جوان چندانکه13 دراقالت بیع
~~کوشید و
# ~~درازالت آن اندوه خروشید ملتمس خود را اسعاف نیافت و دریافت خویش
# ~~را اچابت فدید، دامن14 ازدست داده کیسهآ زردر آستین نهاد15 و به ملامت
~~وغرامت
# ~~چون خود کرده یود دست در گریبان خود16 زد وندانست که چه کند و کجارود؟

PageV03P1240

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0233.png)

# ~~روی آن نبود که1 بی آن ماه روی بهخانه آرد ودل آن نه که چون دل سر
~~گردان از2
# ~~قفا3 بدود،می گریست ومی گفت.
# رباعیة4:
# دل در طلب رضای تو میآید
### | چون موی تو در قفای تو می آید
# تومی روی (ازپیش و)5این شوریده
### | سر گردان6 (از برای) تو می آید
# چون میدانست که خانه7 بی آن جانانه9 و حشتستانی بودو سرای بی آن پرده
~~سرای
# ~~محنت آشیانی9، در مسجدی رفت و بنشست تالحظه ای در حادثهآ خویش ms740 تفکتری
~~کندو
# ~~ساعتی مصلحت خود10راتدبری11 نماید. از غایت ضجرت خواب بر چشم اوغلبه
~~کردو
# ~~از کمال حیرت بی هوشیاورامدهوش گرانید. [چون]12 سربه بخت خود بازنهاده
~~بود
# ~~« چوناز بالین نرمش سر گردیده بود کیسهآ درست رابالین ساخت، وهنوز آرام
~~نگرفته
# ~~که شخصی کیسهآ زر13 از زیر سرش بکشید وپای درراه نهاد14. او خواست که
# ~~براثر او بدود1 . چون بربای جست به سردر آمد، نگه کرد پای16 را بهمیخی
~~باز7
# ~~بته یافت و سراز آسیب آن عثور شکسته، و تااو ریسمان از پای باز کرد آن
# ~~شخص (اورا ریسمان بردست بسته بود وسرخویش گرفته. و بعداز آن)18 چندانکه
~~PageV03P1241
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0234.png)

# ~~(پس و پیش)1 ویمین ویسار دویدنه ازکیسه اثردید و نه از دزد خبرشنید.
~~لطمه2
# ~~برروی زدن گرفت (وحنین وبکا)2 آغاز نهاد و نوحه وزاری پیش گرفت و4 با
# ~~خودگفت: از سر محبوب برخاستم تادست انتجاع پیش همچو خودی نباید
# ~~داشت، ووصالمعشوق ترک کردم تا پیش مخلوق5 درمقام سؤال برپای نباید
~~ایستاد،
# ~~ازسماع غنای دوست خود را برامید غذا6 محروم گردانیدم و از مطالعهآ
~~جمالیار
# ~~درهوس مال مهجورگشت، وامروز براین صفت.
# رباعیة7:
# نه سیم و نه سیمبر نه دلدار و نه مال
### | کیسه تهی و دلم ز غم مالامال
# نه طاقت هجران ونه امیند وصال
### | نه فایده از ناله نه تسکین ز8 منال
# چگونه زندگانی توانم کرد که مرگ بر (این جنس)9 زندگانی مختار
# ~~است و موت بدین10 نوع حیات مرجح . و یقین است که براین صفت
# ~~زند گانی جان کندن محض خواهد بود که جز به مرگ از شدت آن خلاص
# ~~نتوان یافت.
# اخری:
# آنرا که چو من غم نهانسی باشد
### | محروم ز عشق و شادمانی باشد PageV03P1242
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0235.png)

# جان کندن محض باشد این زندگیش
### | پس مرگش به ز زندگانی باشد)1
# و با خود اندیشید که این جمره که مشتعل شدهاست جز به آپ دجله منطقی
# ~~نشود واین شعله را که سربراوج کشیدهاست جزموج آب دریا اطفاء نتواند
~~کرد،
# ~~در2 آب اندازم ms741 تاازاین آتش خلاص یابم. ورداچون3 لفافه درسرپیچید و
~~بهمرگ
# ~~راضی شد وخودرا که از خاکساری بر آتش محنت میسوخت چون باد در آب
# ~~انداخت. جمعی که برحوالی دجله بودند[گمان بردند که آن سرنگون را موجب
# ~~زلت قدم یاخطای خطوه است]4، خود را به تعجیل در5 آب انداختند و
~~اورازنده
# ~~باکنار آوردند واز حقیقت آن حال استشعار6 کردند. اوصورت حادثه به نقیر
~~و
# ~~قطمیر تقریر کرد. پیری درمیان آن جمع بود (به صبر وسلوت نصیحت فرمود و
# ~~به موعظت وتسلیت دلداری نمود و گفت)2: دنیا خود ازدست رفته است،
~~برهلاک8
# ~~اقدام نمودن و خویشتن به دست خود در ورطهآ بوار انداختن عاقبت وخیم
# ~~باشد و در آخرت11 عذاب الیم12 . و تو نه اول کار افتادهای که از حوادث
# ~~ایام منکوب شد و نه نخست نعمت پروردهای که به نفقه13 و احتیاج مبتلا14
# ~~گشت، صبر15 را مایهآ خویش ساز و حلم و وقار را پیرایهآ خود کن و بدین
~~ابیات
# ~~متتعظ شو.
#
# ی بسا دیدهها که دور فلک
### | بهستمکاری آشکار کند PageV03P1243
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0236.png)

# بس توانگر کزو شود درویش
### | بس عزیزا که اوش خوارکند
### | روزگار این چنین هزار کند
# چون هرکس از این شیوه و از2 این نوع بسیار بگفتند اندک اندک3
# ~~سلوت و آرامی دروی پدید آمد ، از لب دجله بازگشت و به نزدیک یکی
# ~~از اخوان صفا و ابنای صدق و وفاکه روز عشرت سهیم وشب خلوت ندیم او
# ~~اوبودی رفت و حال با او شرح داد . آن جوانمرد پنجاه درمدر پیش او نهاد
~~و
# ~~گفت: مصلحت5 آن است که ممین ساعت ازخانه6 بیرون روی و بههرطرف که
# ~~دل نو قرار گیرد بروی7 و این محقر دراخراجات راهمصرف8 کنی، و چون تواز
# ~~خاندان کتاب و اصحاب دواوینی وخط پاکیزه و ادب9 وافر داری به خدمت
# ~~یکی از وزرا و عمال روی، اقل ما فی الباب آن باشد که ترا محرری
~~فرمایندو
# ~~به واسطهآ آن تحریر از رق فقر وفاقه خلاص یابی، ms742 و(لعل الله یحدث بعد
~~ذلک
# ~~امرا).10 نصیحت این دوست (او را)11 دلپذیر آفد وعزیمت بدان12 مصمم
# ~~گردانید که به واسط رود به نزدیک بعضی از اقارب واصدقا که بدان طرف13
# ~~داشت. و آن پنجاه درم بستد وروی به کنار شط نهاد تاباشد که ازلجهآ محنت
# ~~به ساحل نعمت رسد. (برکنار)14 دجله کشتئی15 بزرگ دید16 بسته و12 جماعت
# ~~حمالان اقمشه دروی می نهادند. باایشان گفت: (میخواهم)18 که به واسط
~~روم19، PageV03P1244
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0237.png)

# ~~اگر به واسطهآ شما این مقصود حاصل شود و به مقصد رسم2 موجب حصول
# ~~مقاصد عاجل وآجل شماگردد. ملاحان گفتند : این کشتی از آن مردی بزرگ
# ~~است از اهل بصره واو3 رخصت تدهد که هیچ بیگانه بیرون از4 ملاحان دراین
# ~~کشتی آیند وما را ممکن نشود ترا بدین (صورت و هیأت)5 در کشتی نشاندن ،
# ~~اما اگرجامهآ متلاحان بپوشی6 و درزمرهآ ایشان آیی2 بردو درم اجره8
~~قناعت نماییم
# ~~وترا آسوده به مقصدرسانیم. آن جوان گوید: من ازرخص اجرت وولوع بر
# ~~حصول مقصود مغرور گشتم. وچون پیش از آن به دمی بهغرقهشدن راضی بودم
# ~~این لحظه ملاحی مرا مرتبهای عالی نمود11.
# [الرباعیة]12:
# چون من زفراخی غم و از دلتنگ
### | راضی بدم ار شوم درامعای نهنگ
# ملاحی را دولت خود دانستم
### | از ملاحی غرقه کجا دارد ننگ
# [تا آن راز برهنه نگردد خود را به لباس ایشان بپوشیدم و ازطمع آنکهاز
# ~~دریای محنت به ساحل رسم]13 در آن کشتی آمدم و هم در ساعت آن کنبزک را
# ~~دیدم باهزار غنج ودلال و حسن وجمال، اثراندوه برناصیهاشپیدا وامارت حزن
# ~~برچهرهاش ظاهر، میخرامید و دو کنیزک دیگردر موافقت او. به دیدار
~~اواندوه
# ~~من کمتر شد وبه وصولش امید وصال بسیاری زیادت گشت وبدانستم که کشتی
# ~~از آن هاشمی است که خداوند کنیزک است. و چون اوپای در کشتی نهاد طمع
~~PageV03P1245
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0238.png)

# ~~خام درسرم بادبان بر کشید ومن سوخته در آن هوس که می پختم درنگ واقامت
# ~~را لنگر فرو گذاشتم و باخود مقرر ms743 کردم که تا بصره باایشان موافقت نمایم
~~و به-
# ~~استماع سماع طرب افزای و1 غم کاه آن ماهروی جان فزایم وبعداز آن جهد
~~کنم تادر
# ~~خدمت مولایش2 بااو رتبت خواجه تاشی ودرجهآ خدم و حواشی یابم و از دست
# ~~غوغای ندامت به منادمت او باز رهم . و طمع آنم افتاد که چون آن جوانمرد
# ~~برصورت حادثه واقف3 شود برمن ببخشاید و درحق من رأفت وشفقت فرماید4.
# ~~وبرعقب کنیزک این خواجه باچند سواردیگر بیامد و ازمرکبان پیاده شدند ر
# ~~بهاتفاق در کشتی آمدند و کشتی روان شد تابه موضعی رسیدند که آن را
~~کلواذ7
# ~~خوانند، وطعام خواستند. و8 چون از غذا فارغ شدند جوان هاشمی9 کنیزک را
# ~~گفت: چند اندوهگن باشی وخویشتن وما را غمناک داری و ازطعام و شراب10
# ~~و سرود امتناع نمایی؟ نه که11 این حادثه اول ترا افتاده است12 یا این
~~واقعه به
# ~~تخصیص برتو نازل شده است، پیش ازتو کنیز کان بسیار فروختهاند که هیچکس
# ~~شعلهٔ‌ حرق13 چندین نیفروخته13 استو برجمرهآ شوق براین نسق نسوخته، وبر
~~آتش
# ~~فراق کسی که ترا به مال فانی بفروخت چرا باید سوخت؟
# الفارسیة15:
# بگذار که تا لبت شکر بفروشد
### | یک عشوه بهجان16 عشوهخر بفروشد PageV03P1246
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0239.png)

# ~~شرمت ناید به دل خریدار شوی
### | که ترا به سیم و زر بفروشد؟
# ~~چون1 این سخن بشنیدم بدانستم که کنیزک (بامن)2 درآن محنت3 سهی
# ~~است [وبرمحبت برصراط مستقیم]5. استظهارم به دلداری او بیفزود وامیدم به
# ~~یاری او زیادت شد.
# ~~اخری6:
# ~~از دیدن او به من خرد باز آمد
### | جان نیکم به شخص بد باز آمد
# ~~چوندر دلیار جای دیدم خود را
### | از جای شده2 دلم به خود باز آمد
# ~~پس آن جوان که سبب پرده دریدگی من او بود بفرمود تا دریک جانب
# ~~کشتی پردهای فرو گذاشتند8 وجوانانی [را] که بااو بودند از سطح کشتی
~~(آواز
# ~~داد تا بااو)9 بنشستند10. و11 من پرسیدم که آن جوانان کیستند؟ گفتند :
~~برادران
# ~~اواند12 . وچون جمع شدند به رفق و ms744 تلطف13 ومراعات کنیزک را بدان14
~~آوردند
# ~~که بربط بر کنار گرفت وبساخت و بنواخت وسرود وسماع آغاز نهاد و این شعر
# ~~گفتن گرفت درصوتی موزون15 و لحنی دلگشای.
# ~~العربیة : PageV03P1247
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0240.png)

# # بان الخلیط بمن عرفت فادلجوا %~% عمدا1 لقتلک ثم لم یترجوا
# # وعدت کان علی ترائب نهرها %~% جمر الغضا فی ساعة یتاجج
# الفارسیة2 :
# آنرا که میشناسی بردند ناگهان
### | شبگیرو عاشقش را کردند قصد جان
# لیکن زشوق یاردلش پرز آتش است3
### | کانرا فروغ وشعله فزون است هرزمان
# چون4 سرود به آخر رسانید دو رود اشک از دید گانش روان شد. وچون
# ~~این ترانه درپرده ادا کرد راز دلش ازپرده بیرون افتاد5 و از نحیب و
~~بکا، نفس
# ~~(تا به صوت چه رسد)6 - در حلقش محبوس ماند وعیش بر آن زمره منغص و
# ~~عشرت بر آن طایفه به زیان آمدومن بیهوش چون مردهای بیفتادم.
~~وملاحانندانستند
# ~~که موجب این7 غثیان آتش عشق است، برباد صرع حمل کردند و آب برروی
# ~~من زدن گرفتند واذان در گوش من آغازیدند. و بعد ازساعتی چون افاقت
~~یافتم و
# ~~آن قوم دیگرباره بهرفق و مدارا از او درخواستند که در پردهآ عشاق
~~ترانهای
# ~~بسراید و ازالحان دلفریب آهنگی بنماید به نغمات موزون وحرکات متناسباین
# ~~غزل آغاز کرد.
# العربیتة :
# فوقفت انسب8 بالذین تحملوا %~% فکان9 قلبی بالسیوف10 تقطع11
# ودخلت12 داوهم لاسال13عنهم %~% والدار خالیة المنازل بلقع PageV03P1248
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0241.png)

# الفارسیة1 :
# بر رفتگان خویش چو گشتم2 غزلسرای
# گفتی که پاره شد دلم از تیغ جان ربای3
# بر بوی وصل رفتم اندر سرای دوست
# خالی بد از نگارم هم حجره هم سرای
# بادوست چون به عیش نبدرویهای وهوی
# بگریستم ز محنت هجرش به های های
# این بگفت وشهقهای بیارادت بزد و آهی نه بهاختیار بر آورد چنانکه بیم
# ~~آن بود که هلاکشود. ومن هرچند تجلد نمودم تاراز مکشوف نگردد یا به جنون
# ~~معروف نشوم عاقبت ضعف برمن مستولی شد وچون مصروعی بیفتادم، وملا حان
# ~~یکدیگررا ملامت کردن گرفتند که این دیوانه را چرا در ms745 کشتی نشاندیم (و
~~این
# ~~معتوه را به چه وجه درمیان خویش راه دادیم)؟2 و قصد کردند که مرا از
~~کشتی
# ~~پیرون کنند5. اندیشیدم که 6 کنیزک را از حال7خود اعلام کنم تاایشان را
~~ازاخراج
# ~~مانع آید. باز توقف کردم و به (تضرع وتملق)8 از آن قوم مهلت خواستم. و
# ~~چون به مدائن رسیدند خدلوند کشتی فرمود تا کشتی باکناربردند و ایشان به
# ~~تفرج از کشتی بیرون آمدند وبرساحل دجله به نزهت مشغول گشتند10 وملاحان
# ~~تیز11 به قضای حاجتی12 برفتند، وسفینه13 خالی ماند و شباثگاه بود و14
~~تاریک ،
# ~~من درپس پرده رفتم و بربط را از آنچه15 اوساخته بود بگردانیدم، وراهی
~~دیگر
# ~~که من بیشتر آن راه از وی اقتراح کردمی بساختم وبامقام خویش آمدم. واهل
~~PageV03P1249
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0242.png)

# ~~کشتی باکشتی معاودت کرده و شعاع ماهتاب برروی دجله منبسط گشته بود و
# ~~ضیای قمر درصفای آب اثر کرده1. آن زمره کنیزک را گفتند: خوشی [وقت]2 و
# ~~دلکشی ساعت مشاهده می کنی، بر ما منغص مگردان وبه تکلف خویشتن را
# ~~بدان آرکه نوایی برکار ما پدید آید ورباب وار چون مدتی به انقباض
~~گوشمالمان
# ~~دادهای لحظهای بر کنار لطف بنواز. آن بلبل دستان چکاوک الحان دست به
~~بربط
# ~~درازکرد، صعقهای بزد و چون تیهو د. چنگل باز ساعتی بیهوش بیفتاد . پس
# ~~گفت: دست آشنایی بدین بربط6 رسیده است، و سو گندخورد7 که خواجهآ من در
# ~~این سفینه است که این بربط بر آن راه ساخته است که مقترح او بودی و
~~پیوسته
# ~~ازمن درخواست کردی. خواجهآ کنیرک بشنید، گفت: والله که اگر دراین کشتی
# ~~باشدنمیرنجم و از معاشرت و منادمت اوامتناع نمینمایم8، کاشکی در
~~اینجابودی
# ~~تابه دیدار او اندوه تو کمتر شدی و انتفاع [ما به سماع]9 تو زیادت
~~گشتی، اما
# ~~این معنی محال مینماید واین حالت مارا نادر ( ومستبعد می آید)10. کنیزک
~~گفت:
# ~~من اینچه شما می گویید نمیدانم و سو گند میخورم که او با ما در این
~~کشتی
# ~~است. خواجهآ ms746 هاشمی ملا حان را بخواند و پرسید که هیچ بیگانه با شما
~~دراین
# ~~این کشتی هست ؟ ایشان همه انکار کردند و استبعادنمودند11. من بترسیدم
~~که
# ~~مبادا12 سخن منقطع شود ودیگر فرصت عرضه کردن خویش نیابم. گفتم. اینک
# ~~من اینجاام. کنیزک گفت: آواز خواجهآ من است و مرا13 پیشخود14
~~خواندند.و5 PageV03P1250
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0243.png)

# ~~جوان هاشمی1 چون مرا بدید2 بشناخت و3 و گفت : این چه زی و هیأت
# ~~است وچه چیزترا براین شکل و حالت گردانید؟ من صورت حال بهراستی تقریر
# ~~کردم وگفتم .
# وبیت]4:
# من غرقهآ درییای غمم نیست عجب
### | گر در کشتی5 به شکل ملا حانم
# وآب از چشمم6 بگشاد چنانکه سخن برمن بسته شد1 و دلها از کوفتگی
# ~~من خستهگشت8، بیم آن بود که کشتی از آب چشمم1 دریا10 شود (و دیدهآ نهر
# ~~[از] دیدهآ من جیحونیبیند)11. از بس که روز گار برمن خندیده بود، جز
~~گریستن
# ~~کاری نداشتم و از کثرت بی آبی که مشاهده کرده بودم جز آب هیچ در (چشم
# ~~من)12 نمی آمد. و کنیزک نیز13 در گریه و زاری بامن یاری نمود. و از14
~~صعوبت
# ~~آن حال هاشمی13 و برادرانش را16 رقت آمد17 و18 ودرگریه با ما مساعدت
# ~~نمودند. پس گفت : ای فلان دست من به عضوی از اعضای این جاریه نرسیده
# ~~است و آواز سماع او جز امروز که توباما در آن (شریک بودی)19
~~نشنیدهام26،
# ~~شکروسپاس خدای را21- جتل جلاله22- که23 مرا ثروتی داده است که یسار من
# ~~بایمین بحر همبری می کند وملک یمین من با یسارکان همسری مینماید ، و
~~اقدام PageV03P1251
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0244.png)

# ~~من برشرای این کنیزک نه ازراه ضرورت واحتیاج بود که امثال اودرشبستان
~~ما به
# ~~بصره بسیارند وقیمت این جاریه1 وصد چندان2 در وفور مال وسعت حالی که
# ~~مرا هست بادید نیاید. وچون پریشانی ظاهر ونگرانی باطن شما بدین درجه3
~~که
# ~~هست مرا محقق شد اقبال براین مکرمت فرصتی مغتنم دانم، وخدای - جل
# ~~جلاله - را5 برخود گواه می گیرم که چون به بصره رسم رقبهآ ms747 او را از
~~ربقهٔ‌
# ~~عبودیت آزاد کنم ودل ترا به عقد شرعی ازپیونداو شاد گردانم، و آنچه
~~مالابتد
# ~~و کفایت شما باشد از6 جامگی وراتبه ووظیفه مجری دارم2، ( وسرای مشحون
~~به
# ~~فرش واثاث و اقمشه که بدان احتیاج افتد معین گردانم)8 به یک شرط اگر
# ~~اجابت فرمایی؛ و9 آن10آنست که اگر وقتی استدعاکنم11 (درصحبت تومجلس
# ~~مارا به حضور خود مزین گرداند ومابیرون پرده ازوی سماعی استماع کنیم)12
~~و
# ~~بی آنکه نظرما برجمال او افتد یادست ما به دامن اورسد درخدمت تو مراجعت
# ~~نماید. گفتم: چگونه مضایقت کنم بدین قدر بامخدومی که جان درتنم بخشیده
~~او
# ~~خواهد بود و تمتع ازحیات به تربیت او خواهم یافت. ودرحال بوسه بردستش
# ~~دادم و سربرپایش نهادم و بعد از آن شکر و آزادی چون سوسن همه زبان شدم
~~و
# ~~در دعا وثنا چون بلبل همه بیان گشتم. و او مرا از آن تواضع وتضرع مانع
# ~~می آمد و کرامت میفرمود و عذر میخواست. و بفرمود تاسبک، دستی جامهآ
# ~~گرانبها در من پوشانیدند13 و آنچه از لوازم آن باشد از بخور و عطر13 با
~~آن
# ~~ضم گردانیدند واز مطعوم ومشروب آنچه مشتهی و مرغوب بود حاضر
# ~~آوردند. ومن بهاکل و شرب مشغولشدم. و کنیزک به نشاطی تمام سماعی خوش و
~~PageV03P1252
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0245.png)

# ~~دلکش1 آغاز نهاد ومن هرلحن که طربافزایتر و هوصوت که خوش آیندتر
# ~~بود اقتراح می کردم و گاه او خود افتتاح مینمود و سرور وعشرت آن قوم
~~افزون
# ~~می گشت. و من به امل فسیح و دل قوی و طرب کامل ونشاط تمام به معاشرت
~~مشغول
# ~~شدم .
# ~~شعر2:
# ~~آن انده3 و رنج سر بهسر شادی گشت
### | وز دهر شکایت همه آزادی گشت
# ~~آخر فلکم به خرمی داد بداد4
### | هرچند که مدتی به بیدادی گشت
# ~~وخدای تعالی را5 شکر گزاردم و این ابیات ورد6 خود ساختم7.
# ~~الفارسیتة8 :
# ~~منت خدای را که جهانزیب وفر گرفت
### | عالم برای شادی دوری زسر9 گرفت
# ~~آن نوبهار خترمی آخر ms748 شکفته شد10
### | وان گلبن سعادت واقبال برگرفت
# ~~شبروز گشت11 صبح سعادت چوبردمید
### | عالم به نور شد چو بتم پرده بر گرفت PageV03P1253
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0246.png)

# ~~آن جرعههای تلخ که1در جام دهر2 بود
### | در کام روزگار مذاق شکر گرفت
# ~~گردون ظلم پیشه در عدل برگشاد
### | ایام عیبناک طریق هنر گرفت
# ~~و بعداز آن تمامت اوقات3 به عشرت و نشاط و شراب وکباب مشغول
# ~~شدیم و آن چند روز روزگار (ی) می گذاشتیم که غلمان و حور در خیام و
# ~~قصور برحال ما رشک میبردند2 و از کمال عشرت ما خود را در مقام قصور
# ~~میدیدند5.
# ~~(یک چند کارم از رخ خوبش به کام بود
### | چرخم مطیع بود و سپهرم غلام بود
# ~~حاصل نصیب6 ازرخ خوب ولب خوشش
### | بی زحمت نقاب و صداع لثام بود
# ~~هردم دری ز لطف گشادن وزان سبب
### | رویم زعکس چهرهآ او سرخ فام بود
# ~~در گوش لحن قولش و در چشم نور روی
### | در سر هوای وصلش وبردستجام بود
# ~~در مجلس کرامت بی لوم اهل لوم
### | بنت الکروم برکف بنت الکرام بود
# ~~رفتار اسب عشرت در دجلهآ مراد
### | بیضرب تازیانه ووضع لگام بود PageV03P1254
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0247.png)

# ~~میریختیم خون پیاله به دست لطف
### | هرچند در حقیقت خونش حرام بود
# ~~دراوج لعب باز هوا صید گیر بود
### | در کوهسار کبک هوس خوش خرام بود
# ~~فارغ ز هر ریاضت اندر ریاض لهو
### | در زین انس توسن ایام رام بود
# ~~قد مراد من چو الف بود بی کژی
### | چون زان نگار میم دهن لطف لام بود
# ~~شام من از ضیاء وطراوت چوصبح بود
### | صبح من ازسکون وفراغت چوشام بود
# ~~مرغ نشاط دانهٔ‌ دل صید کرده بود
### | بی آنکه چشم برره مانند دام بود
# ~~در جوی لطف آب تمکتن همیشه رفت
### | در چام عیش بادهآ عشرت مدام بود
# ~~چون موم، مهر مهر پذیرفت مدتی
### | آن دل که سنگ سخت بسان رخام بود
# ~~شد پخته جان سوخته را در تنور وصل
### | هرگردهآ طمع که زایام خام ms749 بود
# ~~من خاص یار بودم ومخصوص لطف او
### | هر چند دلنوازی از اوکار تام بود
# ~~محصول بود سر به سر اسباب خرمی
### | من شرح چوندهم که کدام و کدام بود؟
# ~~بی مطل و دفع کرد ادا و گزارد خوش
### | بر روزگار آنچه زعشرت اوام بود PageV03P1255
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0248.png)

# ~~نقصی که داشت لهوزخوف زوال داشت
### | اسباب شادمانی اگر نی تمام بود)1
# ~~تا (آنگاه که)2 (به نهایت عقل رسیدیم)3 و درغایت سکر و نهایت مستی
# ~~بودیم ودرحق من خاصه سکران: سکر هوا وسکر مدام4 باهم دستیار گشته
# ~~بودند وعقل شریف ورای رزین را به دست آب رزان5 پایمال گردانیده. کشتی
# ~~را به کنار شط باز بستند و لحظهای به استراحت مشغول گشتند و من مسکین
~~که
# ~~بی هیچ عدتی و آلتی کشتی برخشک میراندم از قضای بد بهقضای حاجتی از
# ~~کشتی برخشک آمدم و همچون چشم فتنه در ایتام عادلان در خواب شدم وچون
# ~~بخت خویش6 خفته بماندم. و ملاحان چون ازصعود من بی خبر بودند ستارهٔ‌
# ~~طالعم را بر7 هبوط افکندند و کشتی براندند و کارم از اوج اقبال و دولت
~~در
# ~~حضیض ادبار ومحنت افتاد.
# ~~شعر:
# ~~بازم زمانه محروم از روی یار کرد
### | سرگشته همچو زلف ویم بیقرار کرد
# ~~نادیده سیر روی وی(از وی)8 جداافکند
### | دیدی که باز گردش گردون چه کار کرد؟
# ~~روی بهی ندیده زباغ وصال او
# پرخون وپاره پاره دلم همچو نار کرد
# ~~گفتم چو روی خوبش حالم نکو شود
### | کارم چو زلف وطرهآ او تار ومار کرد PageV03P1256
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0249.png)

# ~~از پود وصل جامهآ عیشم نبافت آنک1
### | شخصم نحیف وزغم هجران چوتار کرد
# ~~یارم نداده یک شب بار دگر به جور
### | خر در خلاب راند و دلم زیر بار کرد
# ~~گردی نکرد در ره دلداریم و لیک
### | چشم و دلم ز خاک چفا پرغبار کرد2
# ~~نا یافته مرادی از آشناییش
### | بیگانهام زخانه وخویش و تبار کرد3
# ~~آب رخی ندیده ز سوزطرب مرا(؟)
### | برخاک ره پریشان همچون نثار کرد ms750
# ~~برمن چو گل به تازهرخی خندهزد و لیک
### | هنگام طعن و پرده دری فل خارکرد
# ~~مانند عار4 دور چرا دازدم از او
### | چون دل همه به خدمت او افتخار کرد
# ~~در میغ5 همچو خور شد3، دود دل مرا
### | اصل سحاب گرنه7 چو باد وبحارکرد
# ~~(چونمنبرم چه گوید اگرنی ورا خدای
### | منصور زپر کشتن خلقان چودار کرد
# ~~بر منبر سپهر نهم نام دار چون
### | خود را به قتل وصل چنین نامدار کرد)8 PageV03P1257
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0250.png)

# ~~وتاحرارت شعاع آفتاب درمن تأثیر2 نکرد، از خواب بیدار نشدم. وچون
# ~~بیدار شدم چشم بخت را درخواب یافتم و تاهشیار گشتم جان و دل را خراب
# ~~دیدم، (از دجلهآ دیده)2 به کنار شط آمدم تا باشد که از اوراق [آن]3
~~سفینه غزل
# ~~نشاط برخوانم، خود ندبه4 ونوحه5 بایست خواند. رفته بودند6 ومرا گمان
~~بود2
# ~~که از مستیدر آب غرق8 شدهاند9. ومن ازغایت احتشام وبزر گداشت نام ونسب
# ~~از هاشمی نپرسیده بودم و مرحله وقبیله10 ندانسته. بر کنار نهر2 معقل
~~درعقال
# ~~تحیر عقل ازمن زایل شده و12 صدره بی دلتر از آن که در13 روز اول بودم
~~بماندم،
# ~~وبر آن خشکی چون ماهی برخشک هلاک خود معاینه دیدم واضطراب بیفایده.
# ~~واین ابیات حسب حال من گشته14.
# ~~الرباعیة15:
# ~~تاگشت ز باغ وصل شاختر16 خشک
### | چشمم نشد از گریستن دیگر خشک
# ~~بر آب برفت آن مه و در آتش هجر
### | بگذاشت مرا بسان ماهی برخشک
# ~~اخری17 :
# ~~بی او طرب ازطبع طرب یاب18 برفت
### | آرام ز دل، زدیدگان خواب برفت PageV03P1258
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0251.png)

# ~~بگذاشت مرا بسان ماهی برخشک
### | در آتش وآن نگار برآب برفت
# ~~چون مجانین طپانچه برروی2 میزدم و پشت دست به دندان میخاییدم
# ~~وبیم آن بود که از غصهآ آن مستی دیوانه شوم3.
# ~~[الرباعیة]:
# ~~چون عقل بدادم به شراب مستی
### | دیوانه در آمدم ز خسواب مستی
# ~~در هشیاری با دل ویران گفتم
### | آوخ که شدم باز خراب مستی
# ~~و خود را در آنهشیاری برمستی ملامتمی کردم ودر آن بیداری برخواب ms751
# ~~مستحق غرامت میدانست و می گفت.
# ~~اخری5:
# ~~مشتاقان را6 بی دل ودین باید زیست
### | خوش باید مردن وحزین باید زیست
# ~~با دعوی عشق هر که درخواب شود
### | در بیداریش2 این چنین باید زیست
# ~~و چون خواب8 خویش ازمستی میدانستم9 وهستی5 خود را نیست از PageV03P1259
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0252.png)

# ~~باده پرستی میدیدم1، می گفتم.
# شعر7:
# هان ای دل ویران ز خرابی بمنال
### | کز مستی3 عاقبت خرابی خیزد
# القصه آن4 همه عیش وعشرت5 احلام نایم بود (وآن همه طرب ونشاط
# ~~لتل زایل).
# بیدار شدم هیچ ندیدم، گفتم :
### | افسوس که آن همه طربخوابی بود!
# نزدیک شد که از تلاطم امواج اندوه بر آن خشکی غرقه شوم6، ناگاه2
# ~~کشتئی (ازدور)8 پدید آمد و من چون بادبان باد میپیمودم و از دور خویشتن
~~را
# ~~بدیشان مینمودم. چون مرا بدیدند لنگر فرو گذاشتند و بادبان باز گذاشتند
~~و
# ~~برمن که9 چون لنگردر لجهآ ادبار افتاده بودم وچون بادبان برذروهآ فضیحت
~~خود
# ~~را به باد داده از ظهور حال و کشف حقیقت ترحتم نمودند ودر کشتی
~~نشاندند.
# ~~وچون به بصره رسیدم10 متحیر وغمناک در کاروانسرایی نزول کردم وندانستم
~~که
# ~~وجه معاش از چه سازم و نرد صحبت با که بازم، تا از اهل بغداد مردی
~~[را]11 دیدم
# ~~که مرابااو سابقهآ معرفتی وحسق ممالحتی بود12، خواستم که پردهاز روی
~~مخدرهآ
# ~~ضمیر برگیرم و صورت حادثه به واسطهآ تقریر به گوش او رسانم ودر کفایت
# ~~مؤونت خویشاز وی معونتی طلبم. همت اریحیتت از آنچه آن حال مشافهه با
~~PageV03P1260
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0253.png)

# ~~او تقریر کنم انفت نمود و نفس ابیه1 از آنکه مواجهه از او استمدادی
~~نمایم
# ~~مستنکق گشت وگفت.
# رباعیة2 :
# هرچند که محتاج وسایل گردم
### | حاشا که به کشف راز مایل گردم
# درحال زچشم خود بیفتم چون اشک
### | گر پیش کسی چو اشک سایل گردم
# خواستم که سبب درستی درید گی لباس عافیتم رقعه باشد وواسطهآتحریر
# ~~رقبهآ عیشماز ربقهآ غیر کفایت گردد تا خودرا درمقام ذل سؤال نباید دید
~~وتلخی
# ~~جواب رد ms752 وتعلل که ممکن است3 به گوش خود1 نباید شنید. [مصراع]3 (بر
# ~~خاسته از سرهمه شادیها) بردکان6 بقالی بنشستم ودوات وقلم خواستم و آغاز
# ~~کتابت کردم و8 بقال در حسن خط و قبح حال من تأمل کرد، پرسید از کجایی
# ~~وبدین شهر کی رسیدهای؟ من حقیقت حادثه چنانکه بود بهراستی تقریر کردم.
~~بقال
# ~~گفت: اگر بدان قناعت نمایی9 که (دخل وخرج)10 (واسباب)11 دکان من درقلم
# ~~گیری12 بیرون نان و جامه هرروز13 نیم درم12 میدهم. چون این سخن بشنیدم
# ~~گفتم: (خدای تعالی)15 دری از رزق گشاده گردانید ومرا از ذل سؤال
~~بازرهانید.
# ~~رقعه پاره گردم و بابقال بدانچه می گفت راضی شدم ودخل و خرج و16 اسباب
~~PageV03P1261
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0254.png)

# ~~دکان1 او به شفقت وامانت مضبوط ومرتب گردانیدم چنانکه درمدت نزدیک اثر
# ~~کفایت من ظاهر شد وتوفیر درمال وترتیب دراحوال او پدید آمد. بعداز آن
~~وظیفهآ
# ~~من با2 یک درم کرد و اعتماد3 او هر روز دربارهآ من زیادت بود تا
~~(بدانجا رسید)2
# ~~که دختر خود را برمن عرضه کرد و به عقد شرعی به من داد و هرروز حسن
# ~~اشفاق من از احوال او محققتر بود وکار من از معاونت او برونقتر
# ~~(الا آنکه پیوسته محزون و ممتحن و اندوهگن و غمناک بودمی و از عشرت
# ~~وسماع وضحک ومزاح و لعب ومعاشرت)6چون ماتمزدگان و مصییترسید گان7
# ~~اجتناب نمودمی.
# ~~شعرة
# ~~نه8در دلم نشاط و نه درچشم خواببود
### | ی لذت سماع و نه ذوق شراب بود
# ~~بی آنکه خفته باشم غافل(بدم ز)اخویش
### | ای آنکه مست گردم جانم خراب بود
# ~~گردن نهاده بودم از بهر گوشمال
### | کاندر نواختن زدنم چون رباب بود
# ~~در سینه گاه صبرم اصناف حزن بود
### | در دیده وقت خوابم امواج آببود
# ~~چون طفل بازمانده ز مادر بدم حزین
### | از چرخ پیر گرچه که عهد شباب بود PageV03P1262
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0255.png)

# ~~در روز محنتم به اقامت درنگ بود
### | در وقت سلوتم به گذشتن شتاب بود
# ~~(بی روی یار کارم دایم چو زلف او
### | شوریده ms753 و پریشان باپیچ و تاب بود
# ~~از هر که صلح جستم بامن کنند جنگ
### | باهر که لطف کردم از وی عتاب بود)1
# ~~درپرده [بود]2 از نظرم آفتاب لهو
### | آندم که روی دوست زمن در حجاب بود
# ~~مدت دوسال هم برابن نسق روزگار می گذاشتم و به تکلف بااین3 زن4
# ~~ظاهرا میزیستم5 ومکنون ضمیر از اومستور می داشتم تایک روز بعداز دو سال
# ~~فوج فوج و زمره زمره اصناف مردمانرا دیدم بااستعداد و آلت چنانکه
~~مسافران
# ~~باشند بریک صوب برپی یکدیگرمیرفتند. چون آن حال6 خلاف آنچه دراوقات
# ~~دیگر بود2 مشاهدهافتاد پرسیدم که رفتن (این همه)8 مردمان (بریک جانب
~~دریی)1
# ~~یکدیگر موجب چیست؟ گفتند: امروز روز11 شعانین12 است که عید نصاری
# ~~باشد وایشان در این روز [به ابله]12 جمعع شوند وعشرتها و نشاطها کنند،
~~ورسم
# ~~باشد که دراین روز اهل بصره، جوانان وظرفا ومعاشران به تماشای14
~~ایشان15 روند
# ~~وباایشان درشطارت مشاطرت نمایند و درعیش و معاشرت مشارکت و مساهمت
~~PageV03P1263
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0256.png)

# ~~نمایند1. از شنیدن2 آن سخناند کی اندوه من زایل شد و به تفترج وتنزه
~~مایل گشتم
# ~~وباخود گفتم: جوانان ولطیف طبعان درمثل این3 روزها (وچنین مواقع)4طلب
~~باید
# ~~داشت یمکن که از هاشمی5 اثری بینم یاخبری شنوم. فرمودم تاطعامی6
~~بساختند7
# ~~وباغلامی از آن خویش در8 کشتی نشستم و (بدان موضع)2 رفتم واکثر روز
# ~~آنجا بودم. و11چون مردمان از آن موضع انصراف نمودند ومراجعت کردندمن
# ~~نیز باز گشتم. به وقت باز گشتن نگاه کردم، آن کشتی را دیدم که آن
~~روزباهاشمی
# ~~و کنیزک (در آن)12 نشسته بودیم؛ وچون13 تأمل کردم هاشمی ویاران او وچند
~~کنیزک
# ~~مطربه را دیدم بر سطح آن کشتی نشسته. وچون چشم من برایشان افتاد عنان
~~تمالک14
# ~~از دست ییرون شدو ازغایت فرح ونشاط فریاد بر آوردم وایشان را از دور
~~آواز
# ~~دادم وقرمود تا کشتئی15 که16 من (در آنجا بودم بدان جانب)17
~~راندند(کهایشان
# ~~بودند. و)18 چون ایشان آواز من شنیدند19 و مرا بدیدند آواز تکبیر به
~~عیثوق
# ~~رسانیدند وبهحت ms754 و سرور هرچه تمامتر فرا نمودند. وچون کشتیها
~~(بهیکدیگر)20
# ~~رسید مرا21 باکشتی خویش22 بردند. و چون از معانقه ومصافحه (وتکلفاتی که
# ~~که درمثل آن اوقات کنند)23 فارغ شدند از حکایت نکایت و24 (قصهآ
~~غصهٔ‌)25 من
# ~~پرسیدند. من مشروح26 به27 نقیر وقطمیر28 تقریر کردم. ایشان گفتند : آن
~~روز PageV03P1264
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0257.png)

# ~~برکنارنهر معقل تو ازما جداافتادی1، بعداز طلب و نومیدی ازیافتن 2گمان
~~بردیم
# ~~که از غایت سشکر در آب افتادهای وحاشاک غرقه گشته ، عیش برما منغص شد و
# ~~همگنان گریان وغمناک شدیم، و کنیزک نوحه وزاری آغاز نهاد وجامه بدرید
~~وروی
# ~~بخراشید و موی ببرید. چون سخن غرقه شدن توشنید3 کشتی طربش برخشک
# ~~ماند وچون ازدر4 آب5 افتادن تو ذکر کودند آتش اندوهش مشتعل گشت ودرندبه
# ~~ونوحه این ابیات حسب (حال او)6 شد:
# ~~رباعیته7:
# ~~اندر عقبت چودل دوان8 خواهم شد
### | وز خلق جهان چوتو نهان خواهم شد
# ~~زین9 سان که ثو غرقه گشتی اندردجله
### | من بنده در آب دیدگان خواهم شد
# ~~(اخری:
# ~~بی آن لب جانفزای وروی دلکش
### | تا من بزیم دمی نخواهم زد خوش
# ~~افسوس که چرخ خاکسارت چون باد
### | در آب فکند و در من افتاد آتش)0
# ~~اخری : PageV03P1265
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0258.png)

# ~~بر آتش غم دل طرب یاب1بسوخت
### | وز شعلهآ هجرجان به یک تاب بسوخت
# ~~در آتشم از فتادن اندر آبت
### | چزمن دیدی کسی کهاز2 آب بسوخت؟
# ~~وما اورا3 بر2 هرچه (کردو) گفت6: مانع نیامدیم وچون به بصره رسیدیم
# ~~گفتیم: مراد تو چگونه است ودلخواه تو کدام7 ودرخواست تو8 برچه وجه تا
~~با
# ~~توبرحسب التماس تو معامله کنیم (وبروفق طبیعت تو رویم)9 که ماخواجهآ
~~ترا
# ~~وعده داده بودیم ومیعاد10 نهاده، و درمذهب11 مروت وطریق فتوت جایزنباشد
# ~~که بعد ازاین ترا خدمت فرماییم تا بیاو به سماع وغنای توتمتع نماییم.
~~کنیزک
# ~~گفت: کار از آن بگذشت که بعداز این ازمن سماع وغنا وطرب و عشرت آید؛
# ~~بدین13 گوشمال که یافتم دبگر رباب ننوازم، و چون پردهآ عافیت برمن
~~دریده
# ~~شد و مانند صوت ms755 کژ از پرده بیرون افتادم آهنگی در پرده کس از من نشنود.
# ~~(اخری:
# ~~از هجر چو آه ار من دلتنگ زنم
# ای بس که سراز فراق برسنگ زنم
# ~~مانند رباب گوشمالم باید
# در دامن عیش ارپس ازین چنگ زنم)13 PageV03P1266
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0259.png)

# بعد ازاین مراغم ساده میباید نوشید نه جام باده. محبوب در آب ومن
# ~~کار آب کنم غایت بی آبی بود2 و دوست در گردابمرگ افتاده ومن زند گانی
~~در
# ~~نشاط فرا سرآورم نهایت بیوفایی بود. درهجر اوتن اندوه و محنت را
~~بنهادمو
# ~~دل از عشرت3 وشادی برداشتم.
# [الرباعتیة]2:
# چون نیست روا بی رخ آن مه شادی
### | کی یابد اندر دل من ره شادی
# شادی بهرخ غمش که دلجوی من است
### | او مرده و من زنده و آنگه شادی
# به جهت من جامهای چون روز من سیاه وخانهای چون دل من تنگ ترتیب
# ~~فرمایید5 و آن قدر قوت که ستد رمق حاصل آید و قوت به یکبارگی ساقط
# ~~نشود موظف گردانید تاباقی عمر همچنین ماتمزده و مصیبت رسیده درعیادت
# ~~(به مربرم)6. ما آنچه اوفرمود به جای آوردیم واینک تااکنون دروفای
~~تونشسته
# ~~است و از سرطرب وعشرت برخاسته2. مرا به نزدیک اوبردند. چون مرا بدید
# ~~بعداز آنکه نعرهای و شهقهای بزد وساعتی بیهوش بود درپای من افتاد و دست
# ~~من بوسه داد9 وخواجهآهاشمی گفت: [بعدازاین12 شما دانید، مازحمت خود از
# ~~میان بیرون بردیم وشمارا بایکدیگر گذاشت11. من دست اوبوسه دادم و گفتم:
# ~~همچنین12که مرا از نعمت [و]12 الطاف توشکر وآزادی است اورا نیز از قید
# ~~(رق و)14 عبودیت آزادی باید؛ اورا ازمال خویش آزاد گردان وبه مواصلت
~~PageV03P1267
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0260.png)

# ~~منشی دل شاد کن چنانکه میعاد تو1 است. هاشمی بفرمود تاجمعی را
~~آوازدادندو
# ~~درپیش ایشان اورا ازقید (ومرا ازکید محنت)2 آزاد گردانید3 و به عقد
~~شرعی با
# ~~منشن نگاح بست وسوایی با تمامت5 فرش و آلات6 وانواع اثاث2 واقمشه
~~(واوانی
# ~~به جهت ما)8 فرمود تاساخته گردانیدند و(تملیک ماکرد. و فرمود تا)9
~~پانصددینار ms756
# ~~نقد10 بیاوردند و بهمن داد وجز آن مواعید خوب ارزانی داشت. ومن به
~~نزدیک
# ~~بقال رفتم وصورت حال بااو تنریر کردم وایشان را به لطف ومراعات به خلع
# ~~راضی گردانیدم وسالها درعبش کامل11 ونشاط تمام (به سر بردم)12.
# شع   123:
# ~~بار دیگر وصل او بی کنج هجوان یافتم
# درد اگرچه سخت بد دارو و درمان یافتم
# ~~کلرم آخو همچو رویش گشت یکسر نیکویی
# گرچه در اول چو زلفینش14 پریشان یافتم
# ~~بی جمالش دوزخ و مالسک بدیدم آشکار
# وز وصالش حسن حور ولطف رضوان یافتم
# ~~بستدم داد خود آخر از لب ورخسار او5
# گرچه زلف وغمزهاش را نیک فتان یافتم16
# ~~در بهشت وصل او دیدم قیامت چون ز هجر
# مرده بودم مدتی و عاقبت جان یافتم PageV03P1268
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0261.png)

# ~~در اشکم از فراقش رنگ مرجان داشت لیک
# از لب و دندانش آخر در و مرجان یافتم
# ~~در شب ههنت دم سرد ار زدم چون صبحدم
# روز وصل از روی او خورشید1 تابان یافتم
# ~~بی رخش درکارم ارچه بد چوزلفش پیچ وتاب
# عاقبت در دست خود آن زلف پیچان یافتم2
# ~~نوحه گر بودم چو بلبل زار و گریان همچو ابر
# چند گه تا چون گلش با خویش خندان یافتم
# ~~رنج هجرانش ز چند و چون اگرچه در گذشت
# شکرحق را ذوق وصلش بیست چندان (یافتم)3
# ~~در پس زانو نشستم مدتی چون گرد ران
# گردنش را زیر دست خویشتن زان یافتم
# ~~برلب5 آمد جان زهجران شکر دندانم ولیک6
# هم به کام خود لبش را زیر دندان یافتم4
# ~~از شراب غم اگرچه شد دل7 مستم8 خراب
# گنج شادی عاقبت در جای ویران یافتم
# ~~سنگ بردل درهوا بودم چو کفه مدتی
# تا شود9 خود مایلش مانند میزان یافتم PageV03P1269
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0262.png)

# ~~همچو یعقوبارچه شد چشمم سپید از انتظار
# یوسف خود را برون جسته ز زندان یافتم
# ~~دولت وصلش که نتوان یافتن الا به رنج
# گرچه دشواری کشیدم نیک آسان یافتم
# ~~داشتم درکوی محنت روزها خانه ولیک
# تا که ms757 اندر رستهآ اقبال دکان یافتم
# ~~داشت سر گردان چو گویم هجرباصد گفت و گوی
# گوی وصلش عاقبت در خم چوگان یافتم
# ~~مدتی باد مخالف داد آشوبم چو بحر
# وین زسان آرام دل زان لعل در کان یافتم
# ~~سوختم از خامکاری سالها بی آب روی
# پخته آخر در تنور آرزو نان یافتم
# ~~شد دراز این نظم شاید گرسخن کوته کنم
# تا به کی گویم فلان گم گشت [و]2 بهمان یافتم
# ~~گرچه3 نایابست این معنی چو وصلش یافت شد
# از نشاط و ناز وشادی هرچه بتوان یافتم
# ~~و بعد از آن4 درصحبت هاشمی از الطافی که او میفرمود کارم هرروز
# ~~نکوتر6 بود و نعمت بسیار جمع شد چنانکه در(بدو حالت و اول وهلت)7 بود.
# ~~فصل - وهرچند در روضهٔ‌ این حکایت (ثمرهآ فایده)8 را شجر بسیار است
# ~~[و] (برچمن این سخن1 دیدهآ بصیرت را عبرت بیشمار)10، یکی از آن جمله
# ~~مختاراست و آن آنست که : PageV03P1270
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0263.png)

# مرد عاقل باید که به استظهار مال و کثرت منال و مظاهرت زر ودرم ومعاونت
# ~~عبید وخدم فریفته نشود وسرور هرچند میسر باشد بدان مسرور1 نگردد ونشاط
# ~~اگرچه دست دهد دائم آن بساط نگستراند و به رشف2 عقار از عمارت عقارباز
# ~~نایستد3 و به شرب راح (که مفتلح در بدیها است)4 ترک فلاح و صلاح نگیرد،
# ~~و به غرور ابلیس سغبهٔ‌ خندریس6 نشود، و چون توسنی ابلق ایام و لیالی
# ~~میداند و بیوفایی اشهب و ادهم روز و شب میشناسد زین نشاط همواره بر-
# ~~کمیت قهوه7 ننهد وعنان یکران مجون در حلقهآ شطارت فرو نگذارد و یقین
~~داند
# ~~که خمرسرمایهآ طغیان است ودشمن سود و زیان؛ هر که به شرب مثلث درحجرهآ
# ~~مسدس، مربع نشنید از قصورمثمن [جنتش]8 محروم باید بود و هر که یمین
# ~~به اخذ جام9 دراز کند (ادبار15 ثروت و یسار با خود مقرر باید کرد
~~و)11خسارت
# ~~دنیا وآخرت را متیقن باشد12. وبه چشم اعتبار و دیدهآ اتعاظ در صورت حال
# ~~[آن]12 جوان عاشق ms758 نظر باید فرمود [که)14 اگر در بدو حال15 به واسطهآ
~~ادمان16
# ~~شراب. بازنماندی محتاج فروختن معشوق نگشتی، و اگر17 در آخرکار18 مستی
# ~~بروی غالب نشدی19 از دیدار محبوب محروم نماندی. واین ابیات (شمهای از
# ~~این)25 معانی21 باتو21 تقریر می کند.

PageV03P1271

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0264.png)

# ~~العربیة :
# # لا تدمنن علی ارتشاف الراح %~% اسمع فدیتک و آتعظ یاصاحی1
# # راح2 الکرام وقد تروح فلاتبع %~% روح الجنان بجرعة من راح
# # لاتشربن راح2 الصواب ولاتقل3 %~% اشرب ولاتسمع 4 کلام اللاحیه
# ~~الفارسیة:
# ~~سرمایهآ فساد و کلید در ستم
### | یخ درخت فتنه و تخم نهال غم
# ~~بنیاد هرپلیدی و قانون هربدی
### | انجام هر شقاوت و آغاز هرندم
# ~~اصل عنا و عربده وخصم ملک ومال
### | نقصان عقل ودین و بلای6 زر و درم
# ~~(در زرع2شرع آتش ودرچشم عقل خاک
### | باد دماغ نخوت و آب رخ ستم)8
# ~~خمر پلید دان که بود عاقبت خمار
### | جامی ازو چو خوردیور1 هست جام جم
# ~~از قول وفعل (توببرد)24 صدق11 وراستی
### | در قامت صلاح تو آرد کژی وخم
# ~~بر بخل حمل افتد اگر صرفهای کنی
### | گویند خمر کرد نه تو چون کنی کرم PageV03P1272
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0265.png)

# ~~نه آب عقل بینی و نه زینت خرد
### | نه ستر عرض ماند و نه حرمت حرم
# ~~بی طایلی تلف شود اموال مکتسب
### | بی حاصلی2 گذر3 کند اوقسات مغتنم
# ~~گویی که نوش باد ولی نوش کی بود
### | چیزی که هست شخص خرد را(بترز)4سم
# ~~مغرور آن5 شوی که دمی خوش بر آوریم
### | مشنوتو آن حدیث کههست آن فسون ودم
# ~~دم خوش بر آوری وزحسرت به روز مرگ
### | چون دم فرو شود بگشایی ز دیده نم
# ~~چون جام بهر باده چه گردی6همه دهان
### | چون خیک بهرخمر چه باشیهمه شکم؟
# ~~جامی که باده دارد افتد شکسته نیز
### | خیکی که خمر آرد گردد دریده هم
# ~~الحکایة الراعة7- ریاشی8 حکایت کند که ازجملهآ ارباب ثروت و اصحاب
# ~~نعمت اهل بصره9 مردی که10 به کثرت11 استظهار وسعت یسار از ابنای جنس
# ~~ممتاز12 بود وبه وفور عدت [وآلت]13 از اقران ms759 وامثال بی نیاز، کنیز کی
~~نارسیده
# ~~که در14 حسن به15 ذروهآ کمال رسیده بود خریده [بود]16 و در ناصیهآ او
~~حقیقت این PageV03P1273
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0266.png)

# ~~رباعی1 معاینه2 دیده.
# ~~رباعیته3:
# ~~زان طقل که خوبیش به غایت بر سید
### | ناگه به همه جهان حکایت برسید
# ~~در حالت نارسید گی (کیست جزاو)4
### | کز5 حسن رخش بدین نهایت برسید6
# ~~وطفلی نابالغ که درغنج ودلال به حتد نهایت بالغ بودو ازبلغای روزگار
~~وبالغان
# ~~مبلغ کمال عشق7 اومبالغی8 دربیع آورده9 بود10. کودکی که پیر عقل غلام
~~اوبود
# ~~ونارسیدهای11 که همه رسید گان را پای در دام او بود.
# ~~اخری12:
# ~~(چون گویم وصف آن)13 رخ نیکویش
### | برخیز ونظاره کن دمی در کویش7
# ~~طفل است و به جان شود مریدش بی شک
### | از صومعه هر پیر که بیند رویش
# ~~هر که بدو میرسید میوهآ عشق برشاخ هوسش رسیده میشد ومرغ دلش15[ به]6
# ~~هر که جزاو17 میرسید18 رمیده می گشت .

PageV03P1274

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0267.png)

# ~~والرباعیه]1:
# ~~زان دلبر نارسیده اندر هوسی
### | عشاق به لب رسیده جان بود بسی
# ~~درباغ رخشرسیده بد میوهآ حسن
### | لیکن نرسیده (بئد بدو)2 دست کسی
# ~~و خواجه اسب نشاط درمیدان عشرت3 میتازید و نرد هوس بربساط3 [طرب]
# ~~میبازید و بهروی چون ماه وزلف سیاه او مینازید ومی گفت.
# ~~[الرباعیه]:
# ~~کس را چو نگارم لبو رو می نرسد
### | لاف از خوبی با رخ او مینرسد
# ~~هرچند که هست نارسیده مه من7
### | خورشید8 به حسن اندرو مینرسد
# ~~و از خوف آنکه چونرسیده شود نعوذبالله چشم زخمی رسد ومیوهآمراد برشاخ
# ~~تمنی نارسیده بماند، پشت دست میخایید واین رباعی می سر ایید.
# ~~رباعیته9:
# ~~اندر دل تنگ صبر10 صدره برسد
### | تا یک نظرم زچشم آن مه برسد
### | تا خود چه رسد به ما چوناگه برسد PageV03P1275
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0268.png)

# ~~وبعد از آن کنیزک را علم وادب بیاموخت و (به تعلیم وتادیب مؤدب و مهذب
# ~~گردانید)1، هرروز2 لطف و3شمایل او خواجهرا دلپذیرتر بود وعشق و محبتش
# ~~در دل جایگیرتر می6 آمد تا همگی خود بدو مشغول گردانید ms760 و از تثمیرمال و
~~تدبیر
# ~~معیشت غافل ماند و درمدت نزدیک در حال او اثر فاحش بادید7 آمد ودرمال
~~او
# ~~نقصانی کامل ظاهرشد؛ فقر وفاقه بروی استیلا یافت [و]8 احتیاج [و]9 نیاز
~~غالب
# ~~گشت، وکار به حدی رسید که قدرت برترتیب طعمه ولباس نماند وبیشتر اوقات
# ~~بر گرسنگی صبر می کردند واکثر احوال با برهنگی میساخت.
# ~~الفارسیتة11:
# ~~عشق چون در دلی قرار کند
### | دیده از حزن اشکبار کند
# ~~چو نثارش کند پراکنده
### | تا (بر او)12 سیم خود نثار کند
# ~~بس توانگر کزو شود درویش
### | بس عزیزا که عشق خوار کند
# ~~هست غماز همچو مشک از آن
### | غارت مال چون تتار کند
# ~~همچو گل در نظر خوش آید13 لیک
### | بادل خسته فعل خار کند PageV03P1276
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0269.png)

# خمر وصل ارچه شادی افزاید
### | عاقبت زحمت خمار کند]
# ~~کار بارست مرد عاشق را
### | که نظر سوی کار و بار کند2
# ~~تیر کز غمزهآ بتان بجهد
### | گر به آهن رسد گذار کند
# ~~نگند نیش2 مار آن تأثیر
### | که ز زلف بتی دو تار کند
# ~~هرکه او مبتلای عشق شود
### | نخورد رنج و4 غم چه کار کند
# ~~بایدش رنج اضطرار5 کشید
### | عاشقی هرکه اختیار کند
# ~~کنیزک را ازبی برگی وبی نوایی کار به اضطرار رسید و برعجزودرماندگی
# ~~رقت آورد و بروی رحمت نمود و گفت: مرا که زهرهآ مجلس 6عشرت میخوانی
# ~~هرچند به جان مشتری توام مصلحت آن است که بایع شوی تا تأثیر زحل ادبار
# ~~از خود زایل گردانی7، ومن که چون ماه بعداز کمال درنقصان افتادهام8 و
~~بر آتش
# ~~بینوائی چون عطاردبه تحت [الشعاع محترق گشته از نظرمشتری سعادتی بینم و
~~نیز]1از
# ~~شعاع آفتاب غناتاریکی10 فقربر11 یمین ویسار تو به روشنایی بدلشود.
~~خواجه را
# ~~هرچندسرمایهنمانده بودهنوزسودای او12 دردماغ بود13 ونظر برسود وزیانش
~~PageV03P1277
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0270.png)

# ~~نه1، (از فروختن کنیزک و ازخریداری او فتوری با دیدآنیامد
~~وازاضطرارفروش-
# ~~کارنگشت3و گفت)4.
# ~~رباعیه5:
# ~~بر دل غم تو گرچه جهان بفروشد
### | حاشا که غمت به ملک جان6 بفروشد
# ~~جانی تو ودل ms761 ترا خریدار به جان
### | هرگز دیدی کسی که جان بفروشد؟
# ~~امتا چون ضرورت ازحد (در گذشت)لعاقبت آن عشوه بخرید8 وفروخت
# ~~بود ودل از وی11 بیزاری نمیستد به بازارش آورد وبرخریداران عرضه کرد.
# ~~[الرباعیة]12:
# ~~(از بویش خاک مشک تاتاری شد13
### | مه پیش جمالش به خریداری شد
# ~~او رفت به بازار وز سودای رخش
### | هر گوشه نشین که بود بازاری شد)14
# ~~وعمر15بن عبیدالله16 بن معمر التمیمی در آنوقت امیر بصره بود و کنیز کی
~~صاحب-
# ~~جمال می طلیید، آن17 جاریه را بروی عرضه کردند، شیفتهآجمال وسغبه18آ
~~زلف وخال PageV03P1278
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0271.png)

# ~~او گشت و1 به صد هزار درم (بی مکاسی و توقفی2 او را)3 بخرید، و چون
~~بایع
# ~~ثمن درقبض آورد و آن زهرهآ مجمع لنس وماه ملک حسن و آفتاب اوج زیبایی
# ~~به مشتری تسلیم کرد وزحل نامرادی به تیغ مریخ قطیعت پیوندایشان را از
~~یکدیگر
# ~~جدا گردانید آتش پشیمانی دردل هریک مشتعل گشت وخاک ندامت دیدهآ نشلط
# ~~هریکرا تیره گردانید، از غایت حسرت بادسرد کشیدن گرفتندو5 آب گرم
~~ازدیدگان6
# ~~روان کردند. وجاریه چون دید که باد مخالف فراق او را چون جواری منشآت
# ~~از کنار خواجه در لجهآ هلاک خواهدافکند7 این ابیات از منشآت خود به
~~آوازی8
# ~~حزین وصوتی دلگشای برخواند.
# العربیتة :
# # هنیئا لک المال الذی قد حویته9 %~% ولم یبق110 فی کفی غیر المتفکر11
# # أقول لنفی وهی فی12 غشی3اکربة %~% أقلی14 فقد بآن الحبیب او اکثری
# # ذا لم تکن15 للمرء عندک حیلة %~% ولم تجدی شیئا سوی الصبرفاصبری
# [الترجمة)16
# تراهنیه و گوارنده باد نعمت ومال
### | که محنت وغم واندیشه جان من فرسود
# اگر بنالم بسیار وگرنه فایده چیست
### | چویارجور گزید2 وچودوست هجرنمود PageV03P1279
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0272.png)

# ~~چو هیچ چاره نماند1 خموش باید گشت
### | چو هیچ حیله نباشد2 صبور باید بود
# ~~ومرد چون نظمی را که کنیزک انشاکرده بود3 مستمع گشت نظام صبرش گسسته
# ~~شد وجواهرولآ لی* از درج حدقهاش منتثر4 گشت (واین ابیات برخواند)5.
# ~~شعر6:
# # (فلولا قعود الدهر بی2 عنک لم یکن %~% یفر قنا8شیء سوی الموت ms762 فاعذری
# # اروح بهم فی الفؤاد مبرح %~% اباهی9 به لیلاها طویل التفکر
# # علیک سلام لازیادة بیننا %~% ولا وصل الا ان یشأ ابن معمر)11
# ~~شعر17:
# ~~(زمانه می کند، این زندگانی وارنی)3
### | میان ما نبدی تا به روزمرگ آزار3
# ~~مراز محنت هجر15 توهست (دل پرغم)16
### | مرا زخوف فراق تو گشت تن بیمار
# ~~گر ابن معمرخواهد بههم رسیم ارنه 17
### | ازین سپس به قیامت بود مگر دیدار PageV03P1280
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0273.png)

# ابن معمر گفت: خواستم، و نخواهم که میان دوعاشق علت افتراق گردم
# ~~وهجران1 دو دلشده را سبب جدایی شوم. دست کنیزک گرفت و بهوی تسلیم کرد
# ~~وگفت: بها نیز به توبخشیدم. خواجه به جمال کنیزک شادان شد وبهمال ابن
~~معمر
# ~~مستظهر، وبعد از آن به فراغت تمام به عیش وعشرت اشتغال2 نمود.
# فصل - ودراین حکایت آنچه ازخصال حمیده وشیم مرضیه اقتدا3 را4 می-
# ~~شاید و بدان تخلق میباید کرد لطفی است که ابن معمر درحق آن5 دو
~~دلداده6آ
# ~~صاحب واقعه فرمود وکرامتی (است که درباب آن دوکار افتادهآ درمانده
~~ارزانی
# ~~داشت)7. وهر که بر حقیقت حال ممتحنی اطلاع یابد وسر حادثهآ مستمندی
~~بروی
# ~~مکشوف شود و8 به سعت جاه و کثرت مال (وقوت بازو و «معاضدت
# ~~عضدو»1 استظهار اتباع واشیاع مستعد)15 دستگیری11 او باشد12 وآن (فرصت
# ~~از دست بدهدا و آن)1 حالت را مغتنم نداند عقلا به خست طبیعت و15
# ~~دناءت همت او حکم کنند، و عجب نباشد که16 تقصیر سبب زوال نعمت و
# ~~نقصان حشمت گردد. و اقدام براحراز17 مکرمت و اقبال براقتنای این مثوبت
# ~~سبب مزید اقبال و دوام عز وجلال شود چنانکه این ابیات (شمهای از این
# ~~معنی است).18
# شعر19 : PageV03P1281
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0274.png)

# # أسعف حوائج من یأ تیک محتدیا %~% تعش (عزیزا کریما)ا واسع الجاه
# # و کن معینا2 اذا الفیت ممتحنأ %~% تبیه عما یقاسی بین3 اتیاه
# # نار الهوی یتلظی4 فی ترائبه %~% و عینه غرقت دمعا بامراه5
# # یصنک رب الوری عما تحاذره %~% و فی الجنان تلاقیء رحمة الله
# ~~الفارسیة:
# ~~دوام دولت و عز و نظام حشمت ms763 ومال
# ثبات ثروت و نعمت مزید جاه و جلال
# ~~به دستگیری درماندگان شود حاصل
# مده ز دست چو در دست هست این اقبال
# ~~(رجوع سایل چون از تو بامراد بود8
# شود ستانهٔ‌ تو مرجع جهان و مآل)1
# ~~شرف در اوج کرم آن بود که گیریدست
### | چو در فتاد کسی را ستارهای به وبال
# ~~و بال باشد گر آن چو مرغ پر کنده
### | نیابد از شرف اهتمام تو پر و بال
# ~~جواب سائل برفور گوی همچو صدا
### | که تا دوام و ثباتت بود بسان جبال
# ~~به بی مثالی گردی مثل به عالم در
### | چو از در توبه احسان بود12 نفاذ مثال PageV03P1282
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0275.png)

# ~~دل از فراخی باید بسلن. میدان داشت
### | که تا ز1 دولت یابد درو بساط مجال2
# ~~ثواب عاجل وآجل از آن شود حاصل
### | که در قضای حوائج نمایی استعجال
# ~~تو در میانهبری نام نیک ورنی2 خود
### | مقتدر است هم ارزاق خلق وهم آجال
# ~~مشو مخنث3 راه کرم که فرق بسی است
### | به5 رنگ وبوی نسا تا بهرسم وخوی رجال
# ~~به رفق6 لذت شهوت مجوی و بازاندیش
### | از آن فتور7 که حاصل شود (هم از)8 انزال
# ~~چو خال هست سیهرو چو زلف سرگشته
### | کسی که شیفتهآ زلف9 گشت و سغبهآ خال
# ~~علی العموم به ابنای دهر نیکی خواه
### | مگو که این پدر ومادرست وآن عم وخال
# ~~تو طبع را به براهین جود ملزم کن
### | وگرچه حرص نماید بسی مراء10 و جدال
# ~~چو دال گردی لازم11 مراد را دایم2
### | چو گشت غایت جود تو بر بزرگی دال
# ~~سره ببخش و لیکن بدل مجوکاین است13
### | بهینه سیرت اوتاد و عادت ابدال PageV03P1283
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0276.png)

# منه تو جوهر دل بربسیط عالم زانک
# زهرچه گشت مرکب دوام هست محال
# اگر به دستان زال جهانت بفریبد
# ز مردی تو خجالت رسد به رستم زال
# کم است نیمهٔ‌ اول کمال را کم زن
# نمان مبر تو که آن هست در فزونی آل
# الحکایة الخامسة1- (اسحاق2 بن ابراهیم)3 الموصلی ms764 که از ندمای هارون-
# ~~الرشید وخواص حضرت او بود حکایت کند که چون هارونالرشید درسفرحج
# ~~به شهربصره در آمد وجعفربن یجیی البرمکی که بهفضل وکرم وفتوت4 ومروت
# ~~درجهان معروف و مشهور است و بعداز ششصد [واند]5سال به ذکرخیر درمیان6
# ~~خلایق مذکور، (با اوبود7)8. روزی1 مرا1 گفت : یا ابا محمد11 امروز بامن
# ~~صفت کنیز کی مغنیه که درصتعت غنا با زهره همبری می کند و در حسن و بها
~~با
# ~~خورشید12 برابری مینماید گفتهاند ومزا بی واسطهآ دیدار به گفتاری13
~~عاشق قول
# ~~و گفتار و وامق زلف ودیدار14 او گردانیده15 .
# [الرباعیة)6:
# # گوشم چو شنید از جمالش خبری %~% اندر دلم افتاد ز عشقش شرری
# # نشنیده ترانهای ز لحن خوش او %~% برمن بدرید پرده قول دگری
~~PageV03P1284
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0277.png)

# ~~وخواجه به1 عرض آن کنیزک برخریداران جز درسرای خویش2 راضی
# ~~نمیشود وبه3 بیرون آمدن اورخصت نمیدهد واز آنکه4 به بازار (یا5به)6
~~موضعی7
# ~~دیگر آرند امتنا ع مینماید (ومن)8 تااصفت او شنیدهام10 سودائی در دماغم
~~افتاده
# ~~است وتقاضائی11 دردلم پدید آمده.
# ~~رباعیه12:
# ~~از وصف رخش دلم به جوش افتادست
### | جان در غم آن عشوه فروش افتادست
# ~~از بهر چه آب چشم من میریزد
### | این13 واقعه دل را چوز14 گوش افتادست
# ~~و تا گوش این سخن بشنیده15 است16 دیده زمانی نغنوده و دل لحظهای
# ~~نیاسوده است.17
# ~~اخری18 :
# ~~وصف رخ او کرد دلم را مدهوش
# وزگوش همی بینم این سوزش وجیوش
# ~~بیند همه کس زچشم و من بی دل را
# رسمی است نو این حال که دیدم از گوش:
### | 
### | 9-
### | 11_ امسش و ممضانی
### | 16- مجا :
### | 18 PageV03P1285
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0278.png)

# ~~بازار چنانکه کسی مرا نشناسد به مطالعهآ دیدار1 کنیزک به خانهآ خواجهاش
~~روم
# ~~(وبه بذل حمرا وبیضا)2 ابن صفرا بنشانم واین سودا به اتمام رسانم؛
~~میباید که
# ~~دراین طریق بامن مرافقت3 نمایی و دراین حرکت مساعدت و موافقت4 فرمایی5.
# ~~گفتم: سمعا وطاعة، مطیع وفرمانبردارم وبنده وخدمتکار، چون رکاب هالی در
# ~~حرکت آید بند گان را عنان اختیار دردست نماند.
# (رباعیة:
# هرچند که ms765 من نه در خورت می آیم
### | هر روز چو دولت به درت می آیم
# هرجا که چو خورشید روی تنها تو
### | چون سایه دوان براثرت می آیم)
# چون وقت زوال وهنگام نصف النهار نزدیک شد ومردمان به قیلوله مشغول
# ~~گشتند8 ومشعلهآ قیل و قال وجواب وسؤال در کویها و بازارها کمتر گشت
~~نخاس؟
# ~~بیامد وجعفر عمامه درسر بست و دراعه1 بیوشید12 وطیلسانی برافکند و
~~نعلین
# ~~عربی درپای کرد به13رسم تجار و اهل سوق، ومرا نیز فرمود تاهمچنان کردم.
# ~~وهریک بردراز گوشی نشستیم14، نخاس15 درپیش ایستاده16 وما درعقب او، تا
~~PageV03P1286
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0279.png)

# ~~رسیدیم به درسرایی که ایوانی1 عالی وطاقی2 مرتفع داشت و دلیل می کرد
# ~~(بر آنکه)4 بانی آن سرای5 از6 ارباب ثروت ونعمت واصحاب7 (حشمت ومکنت)8
# ~~بوده است، (وحالیا آنکس که وارث آن است از خاندان کریم و دودمان قدیم
# ~~است)9. نخاس10 حلقهآ دربجنبانید و خداوند خانه را آواز داد . جوانی
~~نیکو-
# ~~روی خوبمنظر(زیبا هیأت)11 جامهآ غلیظ پوشیده واثر فقر وفاقه واضطرار
~~[و)]2
# ~~نیاز در ناصیهٔ‌ او پیدا، دربگشاد، و13 دررفتیم، دهلیزی دیدیم چنانکه
~~سرایهای4
# ~~ملوک و وزرا ومتمولان را باشد اما نأرفته [و] سردرخرابی آورده (بود6، و
# ~~صحن سرایی12 بزرگ برشکل ونهادی خوب، حجرهها و ایوانها وتا بخانههای18
# ~~عالی اما همه منقوض وخراب وسقفها برگرفته)19 ورخنهها در دیوار20 ظاهر
~~شده
# ~~و در دهلیز یکدرخانه درست نمانده2. آن جوان در آن خانه رفت وحصیری
# ~~خلق23 بیرون آورد و در دهلیز بگسترانید24 و بر آنجا25 نشستیم26. و نخاس
# ~~در خواست کرد تا کنیزک [را]27 حاضر گرداند28. جوان در29خانه رفت و چون
# ~~لحظهای بود30 کنیز کی31 بیرون آمد32 درغایت ملاحت و نهایت صباحت، رویی
# ~~که اگر فرق مشکینش نبودی میان او وماه فرق متعذر نمودی و تمیز دشوار
~~PageV03P1287
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0280.png)

# ~~دست دادی، (بااین همه چون نیک تأمل می کردی مویی پیش فرق نبود)1، و
# ~~هر که آن سروفرق میدید به سرو فرق به خدمتش قیام مینمود2 و برسرو فرقش
# ~~این ترانه می سرایید. ms766
# ~~[الرباعیة]3:
# ~~از عنبر تا موی تو بویی فرق است
### | اوز لب5 تا6 شهد گفت و گویی فرق است
# ~~فرقیاست بر آن7مشک که آن8 مه را نیست
### | زان تا به مه از روی9 تو مویی15فرق است
# ~~مویی که از سیاهی او اگر فرق عنبرینش دری در روشنایی نداشتی و راه
# ~~راست به جبین منیرش11 نکشیدی هیچ دل12 سر گشته در آن ظلمات رهی به
# ~~دهی نتوانستی برد و با آن همه جز در روشنایی رویش میان مشک و مویش
# ~~فرقی با دید نمی آمد (واین رباعی در13 معانی چون موی با آن فرق مناسبتی
# ~~دارد.
# ~~رباعیة 14:
# ~~چون هم نفسند خاک کوی تو و مشک
### | هر گز گویم من اینکه15 بوی تو ومشک
# ~~زان فرق که برسر تو پیداست ز موی
### | فرقی است قوی میان موی توومشک)16 PageV03P1288
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0281.png)

# ~~مویی که اگر1 عنبر با او نفس مساوات2 زدی تردامنی بودی و مشک اگر دم
# ~~همکاری بر آوردی برخام پوستیش حمل کردندی.
# ~~اخری3:
# ~~آنرا که چنان دهان و بینی باشد
### | درخور باشد که خویش بینی باشد
# ~~بابویش (گرنافه)4 زند لاف ز مشک
### | از غایت خام پوستینی باشد
# ~~زلفش را اگرچه درپای افکنده میداشت از مشک و عنبر برسر آمده بودو
# ~~این را با جگر سوخته و آنرا با دامن تر گذاشته.
# ~~(اخری5:
# ~~از فرقش چون شکسته شد عنبرتر
### | شد سوخته مشک را6از آن رشک جگر
# ~~با عنبر ومشک زلف او کرد مری7
### | وز جمله به دلفریبی آمد برسر)8
# ~~لب و دندانی که چون خندان شدی در و مرجان از کسادی1 برخود
# ~~گریستندی، وچاه10 زنخدانی که هر کرا نظر بروی افتادی از آن چاهش11 آب
~~در
# ~~دهن12 آمدی. نازکی وطراوت کنار14 رویش آرزوی14 بوس و کنار15
~~درمیان16جان
# ~~عاشقان17 پدید می آورد و لطافت و دقت اطراف میانش آتش18 در دل هلال19
~~PageV03P1289
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0282.png)

# ~~میافکند، ازخجالت لطف رفتارش کبک در کهسار لنگی به رهواری به درمی برد
# ~~و1 از غایت شرمساری خرامیدنش2 سرو3 (هنگام تمایل4)5 ms767 از جای میرفت6.
# ~~چون در درصدف، جامهآ غلیظ درتن7 و چون گل درغنچه ، پیراهن ستبر" در
# ~~[بر]9، در او نگاه10 کردم11، همان12 پیراهن درشت13 بود که آن جوان
~~پوشیده
# ~~بود، و ازغایت غنج ودلال وحسن و جمال درمیان آن جامه چنان می نمود که
# ~~دیگران درحلی وحلل هزار یک[آن]14 نباشند15 . براین نسق که شمتهای از
~~اوصاف
# ~~او شتیدی16، بیامد و پیش جعفر بایستاد17 . جعفر فرمود تا بنشست و
~~التماس کرد
# ~~تااثری ازصنعت خود بنماید و غزلی برخواند و ترانهای بسراید. کنیزک بربط
# ~~بساخت و بنواخت و قولی آغاز کرد (به آوازی)18 که هزار باراز آوازهآ
~~حسنش
# ~~در گوش دل خوشتر می آمد، هر آهنگ که برمی آورد راه دلها میزد و هرپرده
# ~~که می سر ایید پردهآ عشاق میدرید واین غزل بهالحان دلگشای و
~~آواز19متناسب20
# ~~(و21 قراعت موزون)22 آغاز کرد.
# العربیتة23:
# ان یعس حبلک بعد طول تواصل %~% خلقا24 و یصبح ربعکم25 مهجورأ
# فلقدارانی26 والجدید الی بلی %~% دهرأ بوصلک قا نعا27 مسرورا
~~PageV03P1290
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0283.png)

# # جذلا بمالی عندکم لا ابعغی1 %~% بدلا بوصلک خلةا و عشیرا
# # گنت المنی واعزمن وطی الحصا3 %~% عثدی وکتت هنااو4 منک جدیا
# ~~الفارسیة5:
# ~~اگر زبنده بریدی تو بعد وصل دراز
### | وگر ز خانهٔ‌ خویشم همی کنی مهجور
# ~~به وصلت تو پناه آوریدهام شب و روز
### | به خدمت تو به سر بردهام سنین و شهور
# ~~به جز ز دیدن تو نیست بندهات شادان
# به جز به خدمت تو نیست عاشقت مسرور
# ~~بدل نگیرم از جایت ار بود جنت6
### | (عوض نخواهم از رویت اربود مه وحور7)8
# ~~تو آرزوی دلی و عزیرتر (بر من)1
### | (زخلق عالم چون باشم)10 از جمال تو دور
# ~~بعد از آن گریستن بروی غلبه گرفت و حزن مستولی شد11 و (بکا باغنا)12
# ~~آمیخته شد (و «نحیب و نسیب»13 به هم بر آمد)14 و سماع به نوحه وعشرت به
# ~~مصیبت بدل گشت. و از خانه نیز آواز شهقه ونعرهآ آن جوان به گوش ما رسید
# ~~و کنیزک برخاست و ms768 درخانه رفت و درنوحه ( و ندبه ومویه)15 بایکدیگردمساز
~~PageV03P1291
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0284.png)

# ~~وهم آواز گشتند و آهنگشان از پرده بیرون افتاد. بعداز آن1 جوان بیرون
~~آمد
# ~~(وگفت)2 به گفتاری و کرداری که3 ازمن حادث خواهد شد4 امید است5 که
# ~~مخدومان (وبزرگان)6 به کرم معذور دارند7 وبه توبیخ وملامت و بازخواست
# ~~وغرامت مؤاخذت8 و معاتبت9 نکنند10. گفتیم11 : آنچه مراد است بگوی12 و
# ~~آنچه آرزوست بفرمای. گفت: خدای- عزوجل-(گواه است وآگاه13، وشما
# ~~را نیز اشهاد می کنم که این شاهد ماهروی(که14 ازبند گی او آزادی و از
~~غمگساری
# ~~او شادی دارم15 لوجه الله عزوجل وابتغاء لمرضاته)16 از مال من آزاد است
# ~~(وبعد از این دعوی عبودیت بروی بیداد17)18.
# شعر19:
# بر من فلک ارچه می کند بیدادی
### | غم هست از او با رخ یارم شادی
# چون حاصل من زبند گیش20 آزادیست
### | و را دادم ز بندگی آزادی
# ~~و از شما التماس می کنم که حبل (وصلت ما به نکاح شرعی)21 مبرم گردانیدو
# ~~قاعدهآ پیوندمابهعقد22 دینی23 محکم. جعفر اگرچه (ازحسرت24 فوات)25
~~ووصال26 PageV03P1292
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0285.png)

# ~~آن ماهروی متحیر بماند1 وبرحرمان نعمت2 جمال آن خورشید چهرهآ متأسف
# ~~گشت واثر حزن چون برناصیهآ او پیدا آمد وامارت ضجرت برجبین او ظاهر
# ~~شد به ضرورت از آن کنیزک پرسید که بدین پیوند راضی هستی و بدین وصلت
# ~~رخصت میدهی؟ کنیزک اجابت کرد3 و اجازت داد. جعفربن یحیی خطبهای4
# ~~برخواند و [میان]5 ایشان چنانکه افرمان خدای، تعالی و سنت (مصطفی-صلی
# ~~الله علیه و آله است)9 عقدبست. پس روی بدان جوان آورد وگفت: ترا بدین
# ~~چه باعث آمد که با فقر مدفع وعسرت ظاهر که ترا هست چنین سرمایه ای
~~ازدست
# ~~بدادی وباغایت احتیاج از سرچنین سود وزیان10 برخاستی11؟ جوان گفت:روایت
# ~~این حکایت را طول وعرضی است و خبر این سمر را شرح وبسطی؛ همانا که
# ~~همچنانکه تحریر حادثه درخیال شما مرا علت ملالت است تقریر این افسانه
~~در
# ~~طبیعت شما موجب سآمت گردد. جعفر گفت چون از صحبت چنان12 یگانه محروم
# ~~ماندیم ms769 کم از آنکه باری افسانه13 (معلوم شود)14. آن جوان آغاز کرد و
~~گفت:
# ~~من فلان بن فلانم و15من ازاکابر ومشاهیر16 این شهربودم" و(پدرمن)18 از
~~جملهآ
# ~~موسران19 ومتمولان این ولایت بود20 چنانکه این مرد (میداند)21، واشارت
~~به
# ~~نخاس کرد وگفت22 : (او مرا میشناسد)23، وسعت یسار24 وعظم اعتبار او در
# ~~این شهر مشاهده کرده است و معاینه دیده، و25 مرا در حالت26 طفولیت و27
~~PageV03P1293
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0286.png)

# ~~صبا1 در2مکتب قر آن و ادب تسلیم کرد. و4 در آن وقت که4 کودک و نابالغ و
# ~~طفل6 نورسیده7 بودم8 مادرم9 (این کنیزک)10 را به کتاب فرستاد، و ما
~~چوندر
# ~~مکتب11 و درخانه12 یکدیگر را ملازمت مینمودیم13 در بدوطفولیتمان14 با
# ~~یکدیگر15 انس افتاد و16یکدیگررا (راغب ومایل)17 گشتیم. وچون چندگاه در
# ~~مکتب تعلیم علوم18 بود اورا باز گرفتند و (درمکتب)19 رود و سرود و بربط
~~و
# ~~غنا مشغول گردانیدند20. ومن ازصدق رغبتی که درصحبت اوداشتم21بیشتر22
~~اوقات
# ~~با اوموافقت نمودمی12 وهرچه از علم موسیقی وصنعت غنا او را تعلیم
~~میدادند
# ~~من نیز می آموختم و نهال محبت او در زمین دل هرلحظه راسختر میبود12 و
# ~~دوحه25آ عشقش در26 چمن سینهام27 هرروز برومندتر میشد28 تا (آنگه که)29
~~به حد
# ~~بلوغ رسیدم20 و نصاب تمام از خط وبلاغت حاصل کردم وبه نصیبی وافراز1
# ~~معارف چندین کس را برمن عرضه داشت و خواست که به25 جهت من خطبه فرماید
# ~~وبه عقد شرعی در حباله26آ من درآورد37. من چون شیفتهآ جمال و عاشق زلف
~~PageV03P1294
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0287.png)

# ~~وخالاین جاریه بودم1 برهیچکس دلم قرارنگرفت و2 اصلا34 از تزویج4
~~اباکردم
# ~~و از مناکحت امتناع نمودم. و کنیزک درصنعت5 غنا وعلم 6موسیقی حذاقت
~~تمام
# ~~ومهارت کامل یافت وصیت او (بدین شیوه)7 در8شهر منتشر گشت و مادرم را1
# ~~خریداران به کثرت ثمن بفریفتند و عزیمت برفروختن او مصمم گردانید، و از
# ~~تعلق10 واز11 التفات خاطر من بدو بی خبر بود. من ازصعوبت آن حال12مرگ
# ~~معاینه بدیدم و فنا به رأی العین مشاهده کردم (وقلق و اضطراب درمن ms770 پدید
~~آمدو
# ~~واز خورد و13 خواب وآرام وقرار مهجور گشتم. عاقبت صورت حال به راستی
# ~~با مادر تقریر کردم14 وحقیقت حادثه15 به کیفیت پدر را نیز معاوم گشت16.
~~برمن
# ~~ببخشودند و او را به من بخشیدند، وهرچه17 اکابر و اولاد18 میاسیر19 را
~~رسم
# ~~باشد از تجهیز و استعداد به2جهت او مرتب گردانیدند و او را چون
# ~~عروسان جلوه21 کردند و22 ضیافت و ولیمه (که در عروسیها معتاد23 باشد)24
~~به
# ~~جای آوردند25. و مدتی مدید در خوشترین عیشی (و تمامترین نشاطی به26
# ~~خوشد لی)22 روزگار گذرانیدیم.
# شعر28 :
# متدتی بود کار دل شادی
### | وز29 غم هر دو عالم آزادی PageV03P1295
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0288.png)

# ~~داد عشرت ز وصل میستدیم
### | قارغ از (جور2 هجرو)3 بیدادی
# ~~نه ورا هیچ شغل چز عشرت4
### | نه مرا هیچ کار جز شادی
# ~~یکدگر3 را گه غنا کردیم
### | گاه شاگردی و گه استادی
# ~~جز ز مستی خرابیم نه ولی
### | در سرای طرب بد آبادی7
# ~~کرد با ما خلاف عادت خویش
### | عالم سفله سالها رادی
# ~~خانهآ عیشم8 ار9 چه محکم بسود
### | عاقبت کرد سست بنیادی
# ~~پدرم10 به جوار1 حق پیوست وداعی فنا را اجابت کرد ومن در کسب2
# ~~تجارت تکاسل و تقصیر13 آغاز نهادم و درخرج و انفاق14 اسراف (وتبذیر)
# ~~پیشه گرفتم تا فقر بدین حد رسید که معاینه میبینید16 و احتیاج بدین
~~درجه7
# ~~انجامید18 کهمشاهده می کنید19 . ومدت دوسال بدین2 بینوایی (صبوربودیم
# ~~و(بدین بیبرگی شکیبایی نمودیم و)23 امروز چنانیم کهاز ترتیب آن [قدر]4
~~PageV03P1296
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0289.png)

# ~~قوت که سد رمق بدان1 حاصل آید عاجزیم و بههر دو یک پیراهن داریم که2
# ~~هرگه3 من بیرون آیم درپوشم و او ایزاری2 برخود5 فراگیرد6، [وچون من در
# ~~خانه روم او درپوشد ومن ازار فرازنم]2. وچون شنیدم که خلیفه و وزیر
~~واکثر
# ~~ارکان دولت واکابر8 مملکت بدین شهر در آمدند ومن و کنیزک را کار به جان
~~(و
# ~~کارد بهاستخوان)9 برسید10 وفقر به غایت وفاقه به نهایت انجامید من11
~~گفتم12 :
# ~~ترا بدین حالت نمیتوانم دید وخلاص [را]12 ms771 چاره نمیبینم14 جزاینکه15 قرا
# ~~بفروشم وخویشتن را از این مشقت باز خرم16 تا تو از ثروت ونعمت خریدار
# ~~خویش17 در (خصبو)18 راحت افتی، و من ثمن ترا سرمایهای19 سازم20 و بدان
# ~~انتفاع [گیرم]21، هرچند متیقنم22 که23 زیستن بی جمال تومحال باشد
~~وبقابی4
# ~~دیدار تو ناممکن. کنیزک گفت: (فرمان تراست)25، آنچه26 مصلحت می بینی7
# ~~وصواب(میدانی بفرمای)28. من این نخاس[را]29 که براحوال20ماوقوف داشت31
# ~~از این حال32 اعلام کردم23 و این راز با اودرمیان نهادم و مقرر
~~گردانیدم34 که
# ~~عرض او جز دراین سرای35 نباشد کهاز آن وقت26 که در این سرای37 آمدهاست
~~PageV03P1297
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0290.png)

# ~~قدم او بر آستانهآ این دهلیز نرسیدهاست وخواستم که این1 زهره صفت
~~ماهزخسار
# ~~را2 مشتری تنها بیند واین خواری3 بدونرسد که چون4 آفتاب صفت به هردری
# ~~درافتد وماه مثال به5 هر منظری6 بگذرد1 . وچون این8 کلبهآ تاریک به
~~حضور شما نور
# ~~و آنچه رفت دیدید و آنچه گفت شنیدید . و چون باز به نزدیک من در آمد
# ~~گفت.
# رباعیة13)14:
# با ما عمری چو آشنایی کردی
### | بهر چه عزیمت جدایی کردی
# آنرا که به جان و دل خریدارتوشد
### | شرمت نامد ( به زر بهایی کردی)5
# و عجب در آنست16 که مرا فروش کار17 گشتهای و من همچنان عشوهآ
# ~~تو میخرم (و مرا به بازار میفرستی و من هنوز (از سودای)18 تو بازاری
# ~~می باشم.
# رباعیة19: PageV03P1298
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0291.png)

# ~~ای بی سببی جسته ز من بیزاری
### | من از خواری فتاده درغمخواری
# ~~سودای من ارچه نیستت منهستم
### | از جور فروش کاریت بازاری
# ~~و از آن غصه برخویشتن میپیچم1 که به فریب تو مغرورشدم)2 و دروغ
# ~~تو راست پنداشتم و دعوی مجازی محبت ترا3 حقیقت دانستم و آن4 عشوه که
# ~~(گفته بودی که)5 هرگزت نفروشم بخریدم تا لاجرم غصهآ عالم برمن بفروخت
# ~~وندامت6 بر آتش7 ملامتم8 سوخته گردانید.
# ~~(رباعیتة:
# ~~من عشوه فروشیت به جان بخریدم
### | وصلت به همه ملک جهان بخریدم
# ~~عالم بفروخت برمن این غصه که تو
### | گفتی نفروشمت من آن بخریدم)9
# ~~مدتی ms772 زهره صفت خنیاگر (مجلس انست)10 بودم، ثمره این بود که
# ~~چون عطارد به11 من دو رویی نمودی12 و ماه مثال در محاق فراق تن کاه جان
# ~~گداز انداختی و13 درمقام عرض از پردهام14 بیرون آوردی، تا از زحل
~~حرمان15
# ~~در وحل16 هجران افتم17 و به18 واسطهآ نظر مشتری از دیده19آ خون ریزش
~~به0
# ~~مریخ (معاینه بینم)21 .

PageV03P1299

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0292.png)

# ~~رباعیة1 :
# ~~بر مشتریم عرضه مکن ای دلبر
### | تابفروشی2 این [تن]3 چون سیم بهزر
# ~~کز طالع خود نحسی کیوان دیدم
### | آن4 لحظه که مشتری به من کردنظر
# ~~ونادره5 ایناست که کار محنت زد گان (خود همه)6 باز گونه2 بود وحالت
# ~~کار افتادگان معکوس ، که از اتصال مشتری نحوست زحل میباید دیدن و با
# ~~صفت8 زهره در بیشتر احوال چون عطارد محترق میباید بودن.
# ~~رباعیة9:
# ~~جانا دلت از مهر بری میبینم
### | وین دوستی تو سرسری میبینم
# ~~تأثیر قران10 نحس مریخ و زحل
### | (من بنده)11 ز قرب مشتری می بینم
# ~~این بگفت و به های های بگریست و استزادت با دلداری آمیخته
# ~~گردانید و بازخواست یا12 درخواست دریک سلک کشید و این ترانه انشا کرد؛
# ~~رباعتیة13 :
# ~~بر آتش دوستی تسو سوختهام
### | وز هرچه جز از تو چشم بردوختهام PageV03P1300
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0293.png)

# ~~مفروش مراچو من به جانها یکموی
### | از فرق مبارک تو نفروخته م
# ~~پس گفت : والله که اگر این ولایت که ترا برمن است مرا بر1 توبودی2 و
# ~~زمام اختیار چنانکه در دست تست درتصرف من آمدی3 [اگر] از نحیفی چون
# ~~موی شدمی مویی4 از سرت5 به ملک جهان نفروختمی و اگر از ضعیفی به روی
# ~~افتادمی نظری از رویت به دنیا و آخرت ندادمی.
# ~~رباعیتة6:
# ~~در دل ز من ارچه نیستت غم مویی
### | تا حشر مبادا ز سرت کم مویی
# ~~گر من توامی (وتو منی)7 والله اگر
### | بفروختمی" از تو به عالم مویی
# ~~من1 این تضرع وزاری چون10 شنیدم11 و آن12 تفقد و دلداری بدیدم
# ~~به مرگ راضی گشتم13 و از فروختن (او از)14 جان ms773 و زندگانی پشیمان شدم15
# ~~وگفتم : چندین16 گله مکن که17 آزادی تو از18 ربقهآ رق19 باخود20 مقرر
~~کردم
# ~~و بیش (از این21)22 انقطاع میندیش که پیوند تو به عقد شرعی با خود
~~مقرر23
# ~~گردانیدهام24. و اگر بر25 صدقاین قول برهانی می باید و[بر]26 حقیقت این
~~دعوی PageV03P1301
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0294.png)

# ~~حجتی هم اکنون درپیش این جمع این دعوی1 محقق گردانم و این اندیشه
# ~~[ر1] از قول به فعل رسانم، موجب این احوال که مشاهده افتاد (از وفاق
~~ونفاق3
# ~~ونکاح وعتاق)4 این بود.
# ~~رباعیة5:
# ~~چون گفت ترانهآ خوش آن ماه دلم
### | آیینهآ خور تیره شد از آه دلم
# ~~این پرده دریدگی از آن ظاهر شد
### | کاهنگ سماع او بزد راه دلم]6
# ~~بعد2 از این درهرشد ت و مشقت که هست صبور خواهم بود و با همه
# ~~بی برگیها8 که دارم خواهم ساخت و از جمله لذات و مرادات10 و شهوات به
# ~~وصال او11 قانع خواهم12 بود13 تا آنگاه14 که خدای تعالی15 لطیفهای16
~~سازد
# ~~که متضمن فرج وموجب17 فرح18 باشد.
# ~~شعر19:
# ~~یار سیمین بر چو هست ار زر نباشد گو مباش
# چون ویم هست ار کسی دیگر نباشد گومباش PageV03P1302
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0295.png)

# ~~(بر نهالی وقت خلوت یار باید در برم)1
# گر نهال2 نعمتم در بر نباشد گو مباش
# ~~یار در بر دارم و بر میخورم از وصل او
# گر برم اموال بحر و بر نباشد گو مباش
# ~~[چون نیم بردار هجرانش معلق بر هوا
# جانم. از رفعت سر منبر نباشد گو مباش
# ~~مشک زلفش بی جگر خون درکف آمد، گرمرا
# بوی مشک و نکهت عنبر نباشد گو مباش]
# ~~در زمین وصل چون افکندهام تخم نشاط
# رفعتم از آسمان برتر نباشد گو مباش
# ~~شاخ وصلش تازه آمد بیخ هجران خشک شد
# گر جز اویم، هیچ خشک وتر نباشد گومباش
# ~~بی سیاهی از لبش چون آب حیوان یافتم
# سلسبیل جنت و کوثر نباشد گو مباش
# ~~بندهام او را گرایبک خواند و گر سنجرم
# این چو هست ار ملکت ms774 سنجر نباشد گو مباش
# ~~چون نیوشم از غنای حلق او یک حنجره
# قوت حلق و طعمهٔ‌ حنجر نباشد گو مباش
# ~~یار5 چون یک تیغ شد بامن مرا گر بعد ازین
# تیزی و بر آنی خنجر نباشد گو مباش PageV03P1303
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0296.png)

# ~~چون دم عیسی است آن مه را در احیای نشاط
# بردلم گربار گاو1 و1 خر نباشد گو مباش]
# ~~من چو در ویرانهٔ‌ خود گنج وصلش یافتم
# گر بر آنجا از خرابی در نباشد گو مباش
# ~~جان برای او همی خواهم چواوآمد به دست
# جان اگر چه هست درخور گر نباشد گو مباش
# ~~روشنایی دیدهآ (تر چونکه)5 از دیدار اوست
# گر ضیاء ماه و نور خور نباشد گو مباش
# ~~[دل چو با نفعست ازو وزضر هجرش بازرست
# هیچ گر6 دربند نفع وضر نباشد گو مباش
# ~~تیر مقصودم چو آمد بر نشانه بعد ازین
# بروی ار پیکان و بال و پر نباشد گو مباش]
# ~~زلفاو چون هست اگر8سنبل9 نروید گومروی:
# قد او چون هست اگر11 عرعر نباشد گومباش
# ~~[چشم وزلفش را بقا بادا به با غ(حسن ولطف)12
# گر بنفشه نیست یا عبهر نباشد گو مباش]
# ~~عالم از شیرینی لعل چو شهدش گشت پر
# در جهان زین پس اگر شکر نباشد گو مباش PageV03P1304
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0297.png)

# ~~سرو شیرین وتر و بالنده شد یارم اگر
# بید جمله چون نی عسکر نباشد گو مباش
# ~~پرتو رویش چوچشم عاشقان را خیره2 کرد
# گر حجاب چادر و معجر نباشد گو مباش
# ~~وصلیارم درخورست ومن به وصلش درخورم
# بیش ازین گر نعمتی درخور نباشد گو مباش
# ~~من چوداو وصل بردم خصل عیشم هفده شد
# خانهها گر بعد3 ازین ششدرنباشد گومباش]
# ~~خواب وخور از بهر آسایش بود آسایشم
# هستاز او گرنیز خواب و خورنباشد گومباش
# ~~سر چو برگردن ز بهر پای (او باید) مرا
# پای او آمد به دست ار سر نباشد گو مباش
# ~~یار بامن بعدازین [چون] یک دلست ویک سراست6
# هرچه باشد جزوی اریکسر2 نباشد گو مباش
# ~~جعفر ms775 چون این حکایت بشنید گفت: معذوری8 بدانچه9 کردی بلکه مشکوری.
# ~~و برخاست وبیرون آمد ومن درخدمت او11 (بیرون آمدم)12. چون خواست
# ~~که برنشیند گفتم13 : والله که دل من براین14 جوان بسوخت وجانم
~~پارهپاره15 شد PageV03P1305
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0298.png)

# ~~وبیم آن است که مرا رقتی که1 بر2حال وی4 می آید4 از غایت ترحتم5 گریان
# ~~گرداند6. آخر گفتم7 : ای (سبحان الله)9مثل [تو]9 کریمی که در سخابه10
~~تو11 مثل12
# ~~میزنند12 و جنس تورحیمی14 که همگنان بخشش15 از تو آموزند اگرچنین
~~مستحقی
# ~~رامحروم گذاری16 (وبدین حددرماندهایرا درماننفرمایی17 از کرم چگونه
~~عذر-
# # خواهی18 ومرحمت را چگونه19 جواب دهی %~% )1
# وباعیة:22
# ای از تو ندیده مستحقی حرمان
### | وی عادت تو همیشه لطف و احسان
# عذر کرمت چگونه خواهی که چنین
### | درماندهای از تو می نیابد23 درمان
# جعفر گفت24: همچنین است که تو می گویی و در آنچه ایشان (بخشایش
# ~~را)25 استحقاق24 دارند و من بخشش را استعداد (شکتی نیست)27 اما غضب
# ~~از فوات آن دلبر که امیدوار وصال او گشته بودم و غیظ ازحرمان آن ماه
~~روی
# ~~که خود را مستحتق پیوند او میپنداشتم28 از کرم و شفقت و مرحمت (و
~~PageV03P1306
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0299.png)

# ~~عاطفت)1 مانع آمدند2. گفتم: آن2 سعادت خود فوت شد اما4 سه عادت5 که
# ~~خواص طبیعت تواند: دستگیری مستمندان و ترحم بیچارگان و انعام بر6 اهل
# ~~استحقاق ترک نتوان2 کرد. وچنین فرصتی که احسان را در همه عمرها محلی8
# ~~قابلتر ازاین9 نتوان یافت از دست دادن و نیکونامیی10 که به همه11 عمرها
~~حاصل
# ~~شدهاست12 به بدنامی بدل کردنلایق مگارم13 اخلاق وحسن اشفاقی14 که در
~~طبیعت
# ~~تومندرج است نباشد.
# رباعیة15:
# بهتر ز کرم بگو که در عالم چیست
### | محروم ز انعام تو بنمای که کیست
# گر آن همه رحمت این چه سنگین دلی است
### | گر16 آن همه بخشش این چه بی توفیقیست؟
# چون این سخن بگفتم روی به نخاس کرد و گفت: خزینه دار به جهت
# ~~بهای کنیزک چند [زر]17 داده است؟ گفت: سه هزاردینار. پس18 مرا و[او]19 ms776
~~را
# ~~فرمود که هردو باز گردید واین سههزار دیناربدان جوان دهید وبگویید
~~تاعدت
# ~~وآلت و غلام20 ومرکب راست کند و درزی ارباب (نعمت و ثروت)21 فردا
# ~~به نزدیک من آید تااورا به خدمتی موسوم گردانم و شغلی بدو مفوض کنم که
~~در PageV03P1307
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0300.png)

# ~~مدتی1 نزدیک نعمتی جلیل و مالی وافر2 یابد3 (و رفاهیتی و جمعیتتی او را
# ~~حاصل آید)4. (ماالعود احمد5 برخواندیم و آن زر جعفری6 که جعفرانعام
~~فرموده
# ~~بود بدان7 جوان رساندیم.)8 و(مراازغایت شادی گریستن آمد و)9 گفتم:
~~خدای-
# ~~عزوجل- ترا از این غم10 فرج آورد11 و ازاین مضیق مخرج ارزانی داشت و
# ~~جزای حسن عمل وصدق نیت تو درتعیین صداق و تقدیم اعتاق12 به خوبتر
# ~~وجهی درنزدیکترین12 وقتی مبذول فرمود و14 این مرد کهاز نزدیک توبیرون
~~آمد15
# ~~وزیر امیرالمؤمنین17 (جعفربن یحیی[بن]17 خالدالبرمکی)18 بود19،
~~حالیااین سه-
# ~~هزار دینار انعام فرمود ومواعید دیگربرزبان20 رانده[است]21، و آنچه
~~گفته بود22
# ~~تقریر کردم23 آن جوان24 جعفررا(شکر ودعا)25 گفت وخدای را حمد وثنا
~~کرد26
# ~~که اورا بدان27 خیر موفق گردانید. و ما به28 نزدیک جعفرشدیم29 و اورا3
~~بدان20
# ~~مکرمت31 محمدت گفتیم. و خدای را شکر گزارد32 که توفیق داد تا آنچنان33
# ~~احسانی34 بردست اوبرفت. و39 جعفر باسرای خویش26 آمد و37 بعداز عصر به28
# ~~خدمت خلیفه رفت. وچون ازعرض مهمات دین و دولت ومصالح ملک وملت
~~PageV03P1308
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0301.png)

# ~~فارغ شد1 حکایت جوان و کنیزک و رفتن او به خریداری و آنچه2 جوان کرد3
# ~~از اعتاق ومناکحت و آنچه4 جعفر فرمود از انعام و صلت5 جمله تقریر کرد.
# ~~هارون گفت: سختخوب فرمودهای6 مبرتی بهموضع و خیری به جایگاه. و2 بفرمای
# ~~تا از دیوان8 چنانکه9 معهود اقاضل ندما و اکابر خواص است او را مرسومی
# ~~معین گردانند که هرماه بدومی رسانند10، بعداز [آن]11 آنچه ترا روی
~~نماید12
# ~~درباب او از اطلاق واقطاع وتفویض عملی جلیل وتقلید13 شغلی بامنفعت
~~بفرمای.
# ~~روز" دیگر آن جوان بیامد برمرکبی15 راهوار نشسته و جامههای مرتفع16
# ~~پوشیده، اورا باخود17نزدیک جعفربردم18تا19 با20 او لطف فرمودو به ms777
~~حجتاب21
# ~~و نواب"1 اشارت کرد تا دل در کفایت23 مهمات او بندند و راه وصول او به
# ~~مجلس جعفر گشاده دارند و او را ازجملهآ خواص و مقربان دانند. و از
~~دیوان
# ~~امیرالمؤمنین آنچه فرموده بود از انعام وصلت24 ومرسوم وتفویض عمل مثال
# ~~مزین25 به26 توقیع فرمود تا بدو دادند و ازخاصه نیز مبالغی27 با28
~~آن29مضاف35
# ~~گردانید. و خبر او31 میان اهل بصره وحشم امیرالمؤمنین منتشر ومشهور
# ~~گشت و از اصحاب مناصب و ارباب هنر و ظرفا و32 معاشران هیچکس نماند
~~PageV03P1309
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0302.png)

# ~~که به قدر استظهار و مکنت خویش1 (او را)2 تحفهای3 نفرستاد (و دلداری
# ~~نکرد. و) تا ما از بصره بیرون آمدیم3 او2 خداوند نعمت2 و ثروت بیشمار8
# ~~گشته بود.
# فصل - هرچند9 دراین حکایت (محتل اهتبار)10 فسحتی دارد و میدان11
# ~~اتعاظ طول وعرضی دارد12 امتا مرتبة13آ ثمرهآ تحریر14 ذمت15 از ربقهآ
~~عبودیتت
# ~~بیواسطهآ تحریر و تقریر ظاهر است وبرکات این16 خیربزرگ اگر مراعات حقوق
# ~~خدمت رود یا17 (ابتغاء لمرضاة18الله) باشد19 در20 هردو صورت پیدا و حسن
# ~~عاقبت21 ونیکویی خاتمت آن عمل شایسته و22 مقرر. واینک حکایت آنجوان و
# ~~مکافات خیرومجازات نیک23 که براین حسنه24 یافت مؤکد این معنی [است] که
# ~~چون آن بنده را ازقید عبودیت آزاد گردانید25 درحال ازبند محنت آزاد شد.
# ~~واین ابیات (ازگفتهٔ‌ من)26 اشارت27 بدین معنی می کند.
# [العربیتة :
# تهریر عبد مؤمن عن رقة %~% للمرء عن نار اللظی تهریر
# وگمال رقبته وحسن ثوابه %~% لایشرح التقریر والتحریر]28
# [الفارسیة]29: PageV03P1310
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0303.png)

# هر که او کرد بندهای آزاد %~% یابد1 از بند محنت آزادی
# گلهای او کند ز دور فلک %~% (بدل آزادیش به آزادی)2
# خواهی آزادی از غم ومحنت %~% به دل بندگان رسان شادی
# بردل خویش راه غم بستی %~% در شادی براو چو بگشادی
# بنده چون یافت ازتو حریت %~% داد آزاد مردیت دادی
# به چنین داد میآتوان رستن %~% ز4 جفای سپهر و بیدادی
# الحکایة السادسة من الباب الثاث عشر - ابومحمد الجرجانی5 حکایت کند6
# ~~که7 در آن وقت که ms778 به تحصیل علم8 فقه اشتغال مینمودم در بغداد، پیش
~~[ابو-
# ~~اسحاق]9 المروزی الشافعی، باما جوانی بود از اهل خراسان که به
~~جهت(تحصیل
# ~~علم)10 به بغداد آمده بود و پدرش هرسال نفقهآ یکسالهآ او به دست حاجیان
# ~~بفرستادی. و این جوان کنیزکی خریده بود که به خدمت او قیام مینمود و در
# ~~آن وحدت و غربت11 مونس وغمگسار12 او میبود. و میانایشان انسی13 عظیم
# ~~افتاده بود و الفتی14 تمام با دید15 آمده و مهر هریک در دل آن دیگر16
~~جای گیر
# ~~شده وعشق (هریک را17)18 آن دیگر19 دلپذیر آمده، وسالها با هم بودند
~~وهرروز
# ~~میان ایشان حبل20 پیوند مبرمتربود و قاعدهآمحبت21 محکمتر. وچون نفقهآ
~~یکساله
# ~~در[وجه]22 بهای جاریه نهاده بود (هرسال)23 آنچه مالا بتدبودی24 قرض
~~کردی PageV03P1311
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0304.png)

# ~~و به وقت وصول قافله فرستادهآ پدر در وجه ادای دین1 نهادی و باردیگر به
# ~~استدانت مشغول گشتی، تاسالی ازسالها چنان افتاد که قافله رسید2 وقفل
~~محنت3
# ~~او را کلید نیاوردند و وظیفهآ معهود بدو نرسانیدند و او را معلوم
~~کردند4 که در
# ~~ایام (بیرون آمدن)5 قافله علتی برپدرش مستولی بود که6 پروای7 ترتیب و
~~ظیفهآ
# ~~او نداشت. و8 چون میعاد ادای دین ومعهود تقاضای غرما موسم9قدوم قافله
~~بود
# ~~اصحاب دیون و ارباب قروض15 درمطالبت11 مبالغت کردند و اورا در تقاضا
# ~~ملازمت نمودند12، درمانده ومضطرشد و13 قلق واضطراب بروی مستولی گشت14
# ~~و جز بهای این15 کنیزک ادای7 دین او14 را وجهی18 دیگر19 نبود؛ به وجوه
# ~~درمانده گشت و بیوجوه ازقضای قرض20 عاجز (وفرومانده شد)21.
# [الرباعیتة]22:
# در کیسهآ او نبود از زر وجهی
### | جزروی چو زرنداشت دیگر وجهی
# (هرچند زر رویش هم وجهی بود)2
### | اندر عوض دین نشد در وجهی
# عاقبت کنیزک [را]24 برنختاسان عرضه کرد25. چون اصحاب دیون بروی
~~PageV03P1312
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0305.png)

# ~~تشنیع وتقاضا کردند1 (او به)2 اضطرار وعجز آن3 همدم را بفروخت و گمان
# ~~برد که مگر در فراق او صبوری دست دهد و در هجرش سکون6 و شکیبایی
# ~~(میسر شود)7.
# رباعیتة8:
# بروی غم ms779 دین چون جهان را بفروخت
### | عاجز شد وآن سرو روان را بفروخت
# دل داد به صبر کردن او را عشوه
### | بخرید وی آن عشوه وجان را بفروخت
# ~~و از بهای کنیزک هزار درم و کسری قبض کرد بدان9 عزیمت که آنچه قرض
~~است10
# ~~ادا کند و11 باقی12 درنفقه13آ سال تعللی مینماید14. وبه15 وقت مراجعت
~~از164
# ~~بازار من اثر پشیمانی درپیشانی او میدیدم و امارت ندامت ازوجنات
~~اومشاهده
# ~~می کردم، و به غایت بی آرام و دردمند ومتوجع2 ومستمند بود، و18 باد سرد
# ~~می کشید وآب گرم (درچشم)19 فرو می گردانید10 باخود گفتم: سبب این قلق و
# ~~اضطراب، قرب21 عهد22 جدائی23 و نزدیکی وقت مفارقت است، [یمکن که بعد
# ~~ازاین صبر وسلوت حاصل شود وسکون و آرام پدید آید. وهریک بهوثاق خود
# ~~رفتیم]24. چون25 نیمهای26 از شب بگذشت آن جوان حلقهآ دربجنبانید. چون
~~در PageV03P1313
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0306.png)

# ~~باز کردم او را دیدم، بیصبری و ناشکیبایی آغاز نهاده ، و چون سودائیان
~~پرده-
# ~~دریدگی و رسوایی ظاهر گردانیده1 . به زبان نوحه وزاری می کرد و به دیده
# ~~خونریزی و اشکباری مینمود. گفتم: این چه حالت است2؟ گفت.
# ~~الرباعیة3 :
# ~~[خونی که ز دیدهام برون میریزد
### | من شرح دهم با تو که چون میریزد؟
# ~~بودش به رخ یار نظر پیوسته
### | (زینسان چو بریده گشتخون میریزد)4
# ~~چندان آب درچشم آمده است که خواب را مجال نماندست5 و چندان
# ~~اضطراب در دل افتاده6 که آرام7 بیاو8 ناممکن وزیستن محال مینماید.
# ~~الرباعیة):*
# ~~گفتم که مگر بی رخ او بتوان زیست
### | خود می نتوان در غم او آسان زیست
# ~~او جان منست و در همه عالم تو
### | شخصی بنما که او دمی بیجان زیست
# ~~گفتم: اکنون9 این حادثه را چه چاره (اندیشیده)10 واین درد را (چه
~~درمان)11 در
# ~~خیال آوردهای12؟ گفت: متحیر ومدهوش ومترد د وبیهوش ماندهام و در حیات
# ~~برمن بسته شدهاست (وراه چاره منسد گشته)13، نمیدانم که14 چه کنم الا
~~آنکه PageV03P1314
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0307.png)

# ~~بیع را اقالت طلبم. واگر تأثیر ms780 نحوست زحل پای دراین کار نزند1 آن زهره
~~صفت
# ~~خورشید چهره را از دست مشتری بازخرم، و چون موجب بیع آن [کنیزل،
# ~~خوف حبس حاکم وبیم زندان قاضی بود چنین که2 مینگرم جهان3 برمن زندان
# ~~خواهد بود]4 باخود (مقترر ومخمتر)5 گردانیدم که (بعد از آن که)6 اقالت
~~میستر7
# ~~شود ومقالت8 منقطع گردد نفس1 به غر ما تسلیم کنم و به زندان قاضی راضی
# ~~گردم تا آنگاه10 که خدای - تعالی11 - دری از فرج12 گشاده گرداند
~~یاپدرم13
# ~~وجوهی14 فرستد.
# الرباعیة15:
# چون جز سوداش در سرشتم نبود
### | بی او سر هر16 نکو17 و زشتم نبود
# برمن چو بهشت بیرخش زندان است
### | زندان با او کم از بهشتم نبود
# و دراین صورت خود غرامت برمن است و[خود را]18 ملامت19می کنم
# ~~که دامنش از دست دادم20 تا درفراقش زه گریبان در (گردن من)21 [چون زه
# ~~کمان]22 موجب هلاک [من خواهد]23 شد، و اگربعد از این خون خشتکم دربغل
# ~~آید چون تیریز زیردستش خواهم بود بلکه24 چون عطف خود را با دل چاک چاک
~~PageV03P1315
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0308.png)

# ~~بر دامنش [خواهم]1 دوخت.
# ~~[الرباعیه :
# ~~چون دامنم از خون جگر رنگین است
### | بی او بزیم (مگر تنم)2 سنگین است
# ~~تا در بغلش کی آورم چون خشتک
### | از غم رویم چو آستین پرچین است]3
# ~~گفتم که4 چون ملازمت زندان و لزوم غر ما بردل خود5 خوش گردانیدهای فسخ
# ~~بیع واقالت را [من] متقبلم و1 فردا به هرطریق که توانم آن مهم را کفایت
~~کنم
# ~~و آنرا8 به اتمام رسانم. گفت9 : اگر10 آنچه11 میفرمایی میسر شود حیاتی
~~باشد
# ~~بعداز موت و وجدانی بعداز فوت وبهشتی12 درعقب اهوال13 (حشر ونشر14)15 و
# ~~قیامتی16 (درپی)17 سؤال منکر ونکیر وعذاب قبر18.
# ~~[الرباعیة]19:
# ~~آنرا که چنان چهره و قامت باشد
### | بی او بزبم جای20 ملامت باشد
# ~~آن21 جان برفته از برم بار دگر
### | گر باز آید به من قیامت باشد PageV03P1316
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0309.png)

# ~~روز دیگر1 به بازار رفتم وپرسیدم که [آن]2 زهره را باکدام مشتری اتصال
# ~~افتاده است ms781 وآن ماه به کدام منزل انتقال نموده است3؟ گفتند : عورتی از
~~سرای
# ~~ابوبکربن ابی4 حامد که صاحب بیتالمال است بیامد5 و آن کنیزک
~~[را]6بخرید. چون
# ~~حال معلوم شد به نزدیک ابواسحلق الفقیه المروزی7 آمدم وقصه8 شرح (وادم
~~و
# ~~حادثه)1تقریر کردم و ازوی متوقع شدم که10 به ابوبکربن [ابی]11 حامد
~~رقعهای22
# ~~درقلم آورد13 و14 شفیع باشد15 تا آن مبیع را16 از دست مشتری استرداد
~~کند و
# ~~ملتمس شود تاابوبکر17 بدان18 صاحب واقعه ببخشاید وآن بیع را اقالت
~~فرماید.
# ~~ابو اسحاق رقعهای مشتمل بر آن حکایت مبنی19 ازعنایت2 درقلم آورد و (من
~~و
# ~~آن)21 جوان22 به سرای ابوبکر بن [ابی]23 حامد رفتیم و خلقی بسیار و
~~جمعی
# ~~بیشمار24 درمجلس او25 حاضر بودند. توقف کردیم، چندانکه خالی شد، پس
# ~~فرا رفتیم وشرایط26 خدمت به جایآ آوردیم، وچون بارها مرا در خدمت28
# ~~ابواسحاق دیده بود ومیشناخت با من تلطف نمود29 و ازحال ابو اسحاق20
# ~~بپرسید. من گفتم: رقعهای فرستاده است در حاجتی که به خدمت321 شما دارد
~~و رقعه
# ~~به وی دادم ، او22 تأمل فرمود23 [و]) گفت : خداوند کنیزک تویی؟ گفتم:
~~PageV03P1317
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0310.png)

# ~~نی این یار من است واشارت به جوان خراسانی کردم و سبب فروختن جاریه و
# ~~شرح دادم. گفت: والله که سالهاست که من نمیدانم که کنیز کی3 خریدهام یا
~~کسی
# ~~از[جهت]4 من خریده است. گفتم : از سرای حرم عورتی5 آمده است6وخریده7.
# ~~گفتا8: ممکن باشدو9 خادمی را بخواند و فرمود تا(ازسراهای)10 حرم وحجرات
# ~~تفحص کند11 و اگر آن کنیزک بیابد12 (به مجلس ابوبکر)13 حاضر گرداند14.
# ~~خادم برفت ودر حال جاریه را آورد15. ابوبکر از آن14 کنیزک بپرسید17 که
~~ترااز
# ~~که خریدهاند18؟ اشارت بدان جوان خراسانی19 کرد20. گفت: میخواهی که ترا
# ~~باوی رد کنم؟ کنیزک (زمین را بوسه داد)21 و گفت : تو از آن جمله نیستی
~~که
# ~~کسی دیگر را برتو اختیار توان کرد اما این جوان را حق تربیت و صحبت
# ~~دیرینه (برمن)22 است، باقی فرمان خداوند راست. ابو بکرگفت: کنیزکی11
~~عاقل ms782
# ~~است وبا ادب24 وخردمند. پس25 جوان خراسانی را26 گفت27 : اورا با تو
~~دادم،
# ~~دست او گیر28 وببر. حالی جوان کیسه29آ زری30 که31 بهای کنیزک (دروی)32
~~بود
# ~~از آستین بیرون کرد33 وبوسه24 بر آن داد35 ودرپیش ابوبکر26 بنهاد. ابو
~~بکرخادم PageV03P1318
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0311.png)

# ~~را گفت: برو (بر مشرف، که)1 اهل حرم2 این3 کنیزک را وعده کردهاند4 از
~~زر
# ~~و جامه وغیر آن بیاورند5 . مبالغی6 چیزها که7 قدر و قیمتی8 داشت9
~~بیاورد.0
# ~~فرمود تا (کنیزک تسلیم)11 کردند و آن کیسه نیز به جوان داد وگفت : (برو
# ~~و اول)12 وامها13 بگزار وباقی بر13خویشتن15 وبر16 کنیزک 17 نفقه کن18
~~وبه تحصیل
# ~~علم مشغول باش [که]19 هرماه [ترا]20 دو دینار زرویک قفیز آرد وظیفه
~~گردانیدم
# ~~و راتبه ساختم21تا مجری22 به تو23می رسانند. وبر آن24 موجب به خط خویش5
# ~~ادرارنامهای26 درقلم آورد و (به او داد. و)27 تا ابو بکربن [ابی]28
~~حامد در حال29
# ~~حیات بود آن وظیفه از آن جوان خراسانی30 منقطع نشد.
# فصل - واز این حکایت که31 تفسیر آیت کرم واعلای رایت32 فضل دروی
# ~~ظاهر و مبین وپیدا و معین است فایده آن است که مرد منعم باید که پیوسته
# ~~مائدهآ کرم نهاده باشدو وظیفهآ سخا آماده کرده، تاچون احسان را محلی33
~~قابل یابد
# ~~ومبرت24 را35 استحقاقی35 ظاهربیند در دستگیری از پای26 افتادگان مبادرت
# ~~نماید [ودر پایمردی ازدست شدگان مسارعت فرماید]32 چنانکه ابی بکر" بن
~~ابی1 PageV03P1319
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0312.png)

# ~~حامد (با آن جوان خراسانی فرمود)1 و (این ابیات «از گفتهآ من»1 محرتض
~~براین
# ~~معنی است3)4.   العربیه:5
# # [ یا من خصصت بوقر واغتررت6 به %~% اسبغ بذاک علی المحروم و العانی
# # افا آعنت کریما عند مخمصة %~% یضر لک آندهر منقادا باذعان
# # (و تلک لیس بمعن حیث صاربها)7 %~% أفاضها و مضی فیها بامعان
# والفارسیة]8:
# ~~ای برادر قصر دین بنیاد9 کن
### | وز کرم آن قصر10 را آباد11 کن
# ~~مستحقان را ز حرمان باز خر
### | دردمندان را به درمان شاد کین
# ~~محنت آباد دل هر مستمند
### | چون دهد دستت نشاط آباد کن ms783
# ~~.گر تنی بینی حزین ، مسرور دار
### | وردلی یا بی خراب، آباد کن
# ~~چون به بد12 افتاد کار افتادهای
### | لطف با وی بهر نیک افتاد کن
### | مجا : نک ارد PageV03P1320
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0313.png)

# ~~بی توقسف خلق را فریاد رس
### | کاس غصته نوش یی فریاد کن
# ~~گر زمافه زفت1 گردد باک نیست
### | تو دل خود در سخاوت رادکن]
# ~~تا فراموشت نگردد خلق خوب
### | هر زمان از خالق خود یاد کن
# ~~[دل به رقت نرم همچون موم دار
### | تن بهخدمت سخت چون فولاد3 کن
# ~~آتش فقرا ار فتد در خاکئی
### | دفع آن از آب او4 چون باد کن]
# ~~عاجزی محروم دیدی ، مال بخش
### | بیکسی مظلوم آمد6، داد کن
# ~~گر زپای7 لفتادهای الفتد به تو8
### | (دست او گیر و زبند آزاد کن)1
# ~~الحکایة السابعة من الباب الثالث عشر- اسحاق بن ابراهیم الموصلی که از
# ~~(ندمای خاص حضرت خلیفه بود)10 و در صنعت موسیقی و شیوهآ اغانی استاد
# ~~روز گار11 بود12 گفت13 : یک روز بامداد برخاستم و از ملازمت دار
~~الخلافه و PageV03P1321
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0314.png)

# ~~مواظبت خدمت امیر المؤمنین واقامت مراسم ادب ورعایت شرط منادمت ضجر
# ~~وملول گشته بودم، خواستم که لحظهای به تماشا و تفرج مشغول باشم ودر
~~مقامی
# ~~وموضعی طوف کنم که (کس مرا)1 نشناسد وبار تکلیف وقید و2 تکلسف درمیان
# ~~نبود و لحظهای خلیع العذار در میدان3 خلاعت و4مجون و شطارت وجنون اسب5
# ~~نشاط برانم و ساعتی6 به آسایش (آلخمول راحة)7 دل را آرایش8 دهم که به
# ~~نزدیک9 محققان محقق است که لذت1 حیات11 و ذوق شادی ونشاط 12 «آنکس
# ~~داند که کس نداند اورا»13. برنشستم تنها14، وغلامان15 را گفتم16: اگر
~~(ازسرای
# ~~امیرالمؤمنین)17 مرا طلب دارند یا (کسی18 ازحال من)19 پرسد بگویید25 که
~~او21
# ~~بامداد (پگاه برفت)22 و نمیدانیم که کجا رفته است23 . ومن عنان اسب
~~را24
# ~~نرا25 گذاشتم و چنانکه26 بایست درسلک27 شوارع28 ومتنزهات طواف کردم
# ~~وچون روز بهوقت زوال رسید (وآفتاب به غایت گرم شد)29 در شارعی (که می-
# ~~راندم)30 [به]31 در سرایی32 رسیدم بلند ms784 و عالی و دکانهای33 گچاندود12
~~وحوالی
# ~~آن35 آب زده و درختهای بید بر آن26 دکانها37 سایه38 گسترانیده1 . (من
~~بهر PageV03P1322
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0315.png)

# ~~استراحت و1 قیلوله در آن سایه فرود آمدم و بردکانی از آن دکانها
~~بنشستم2)3.
# ~~لحظهای بود4، خادمی را دیدم عنان دراز گوشی گرفته و آن5 دراز گوش [را]6
~~به
# ~~جامههای7 قیمتی آراسته، [و]8 کنیزکی در غایت حسن و1 هیأتی خوب و
# ~~شمایلی11 (شیرین و حرکاتی موزون و12 جامههای به13 غایت قیمتی فاخر14 که
# ~~بهتر از آن ممکن15نباشد" پوشیده وبر آن خرنشسته. مخایل)17 دلبری18
~~درشمایل
# ~~او پیدا و امارت دلداری در حرکات وسکنات او ظاهر. طاووس جمالش چون19
# ~~جلوه آغاز نهاد20 دل چون تیهوصید بازعشقش21 گشت و آفتاب حسنش چون
# ~~پرتوی برمن افکند چان چون ذره درهوای او معلق زدن گرفت. چون نظر به
# ~~قلاوزی برخاست دل حالی پای درراه هوس نهاد وچون دیدهروشنایی فرا22پیش
# ~~داشت در تاریکی زلف برامید بهشت23 وصال برصراط باریک چون24 موی
# ~~رفتن گرفت.
# [الرباعیتة :
# زان روی که بد پشت و پناه دیده
### | دل مالش خورد و بد گناه دیده
# (دیده چو)25 نظر بروفکند از بر26 رفت
### | دل بر اثر نظر ز راه دیده PageV03P1323
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0316.png)

# او چون عیسی با آنکه چون روح محض بود خرسواری می کرد و دل
# ~~عشوه خر را که خردرخلاب محنت1 رانده بود چون خر دروحل پای به گل فرو
# ~~میشد، صبر ازحجرهٔ‌ دل باربر خرمی نهاد و می گفت : هرخر که طاب سرو2
# ~~کند گوش به باد دهد، به خرسواری او فریفته نتوان شد که به طنازی
~~برخوبان
# ~~خربازی کند .
# الرباعیته:
# گر زانکه نشسته بر خرآن رشک قمر
### | زنهار تو آنرا ز تواضع مشمر
# می بنماید ز کبر در3 غایت حسن
### | برجملهآ نیکسوان همی تازم خر]
# و چون به در آن سرای2 رسید از خرفرود5 آمد و درسرا رفت ومن
# ~~مسکین (هرچند)6 از خر افتاده بودم دست از بالان و7وانمی داشتم [و]8 دل
~~(تنگ
# ~~را)9 با آنکه10 خروارها11 غم داشت ms785 و چون یک تنگ بیش نبود بهرسن براو12
# ~~می بستم؛ و او برمن خرمی تاخت و خرسنگ درراه میانداخت ومن13 چون
# ~~خربند گان در پی خرش14 میدویدم15 . و16 چون او خر از آن دکان فراتر
~~راند17
# ~~چون خردرگل (و بار درمنزل)18 فروماندم19.

PageV03P1324

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0317.png)

# (رباعتیة :1
# ~~خر راند (فراتر ز من)2 آن ماه چگل
### | و افتاد دل مرا3 ز4 غم خر در گل
# ~~خر رفت ورسن برد ولی می بستم
### | خودرا به)7رسن براو چو چنبربر8 دل)1
# ~~القصه به یک نظر شیفتهآ زلف وخال او10 شدم و به یک دیدارعاشق غنج
# ~~و دلال اوگشتم. وچون رخ بگشاد دل در او بستم وچون نقاب فروگذاشت امید
# ~~ازحیات برداشتم.
# ~~الرباعیه :
# ~~برمن بگذشت ناگه آن بی حاصل
### | و افتاد مرا ز عشق کاری مشکل
# ~~تا خود چه گشاید زویم11، من باری
### | حالی که گشاد رخ12 بدو13 بستم دل]14
# ~~و همان لحظه15 او در سرای رفت و" دو جوان خوبروی"1 در زی و هیأتی که
# ~~مبنی18 بود از غایت نعمت و کمال ثروت سوار19 فرا رسیدند20 و برمن سلام
# ~~کردند. و خادمی21 از سرای بیرون آمد و ایشان را خدمت کرد و گفت :
~~PageV03P1325
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0318.png)

# ~~بسم الله ! راه گشاده است (واسباب عشرت آماده. ایشان «هردو1»2 از مرکب3
# ~~پیاده شدند وقصد کردند که به سرای در روند. من از4 شعفی که به دیدار آن
# ~~کنیزک داشتم و ولوعی که برتفتیش حال او بردل من متمکن5 بود بدان6 طمع
# ~~که از (نظارهآ جمال) او بهرهمند شوم8 و به سعادت وصال او مستسعد گردم
~~عنان
# ~~مرکب به رکابدار ایشان دادم وبا ایشان به سرای در رفتم وعشوهآ طمع خام
~~که
# ~~باشد که9 دل سوخته را10 نانی درتنور وصل پخته شود و آبی در جوی کامرانی
# ~~روان گردد بخریدم.
# الرباعیة :
# ازنام11 جنون چون دل من ننگ نداشت
### | جز آرزوی آن رخ گلرنگ نداشت
# هرچند که تنگ بد دل مسکینم
### | درعشوه خری خویش هم ننگنداشت]
# میزبان12 گمان برد13 که مرا ms786 مهمانان آوردهاند و مهمانان پنداشتند که
# ~~مرا14 میزبان15 خوانده است16. چون بنشستم مائدههای17 [آراسته]18 به
~~انوا ع8
# ~~طعام حاضر کردند. و چون از خوردن طعام فارغ شدیم اوانی شراب و آنچه
# ~~مناسب باشد (در آن باب)20 پیش آوردند. وکنیزک از خانه بیرون آمد
~~[عود]21
# ~~در دست22 گرفته23 و رویی آراسته چون بهشت موعود که حقیقت (فیها24ما
~~تشتهیه PageV03P1326
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0319.png)

# ~~الانفس، وتلد الاعثین)* (ازوی)1 مشاهده می افتاد و[«این وصف الحال می-
# ~~گفت)2.
# الرباعیه :
# چون نر گس رعنا وچو گل خندان بود
### | از لعلش لب بود و ز در دندان بود؟
# در چادر و موزه گرچه دلها میبرد
### | بی چادر دلبریش صد چندان بود]
# هوای مهر او در دلم6 اگر یکی بود، هزار شد و هوس [او]8 درضمیر
# ~~اگر اند کی بود بسیارگشت . و9 چون بربط بساخت ورود بنواخت با آن جمال
# ~~ظاهر و حسن با هر که داشت در صنعت موسیقی و حرفت غنا حاذق و ماهر
# ~~یافتم10. از کمال اودر غنا افتقار من به وصالش زیادت11 گشت و مهارت او
~~در
# ~~آن باب قوت مهر در خاطر من بیفزود وحذاقت او در آن شیوه صدق دل در
# ~~صداقت من12 مؤکد گردانید و چون به قضای13 حاجتی از مجلس برخاستم
# ~~خداوند خانه از مهمانان نام ونسب من پرسید و از پیشه وحرفت من سؤال
~~کرد.
# ~~گفتند ما او را نمی شناسیم و [اورا]14 جز اینجا (هر گز ندیدهایم)15 .
~~گفت : PageV03P1327
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0320.png)

# ~~طفیلی1 است اما گران جان و مبرم نیست، سبک روح ولطیف ومعاشراست2،
# ~~با او زندگانی نیکو کنید ونگذارید3 که خاطرش4 برنجد. ومن با جایگاه
~~[خود]5
# ~~آمدم و کنیزک لحنی که (من ساخته بودم)6 گفتن گرفت.
# [العربیتة:
# # ذکر تک ان مرت بنا ام شاذن %~% أمام الطلا یا8 تشرب9 وتسمح
# # من الالفات الرمل ادمأ خده %~% شعاع الضحی فی متنهاءا یتوضح11
# ~~الفارسیة12 :
# ~~کنم به نیکی یادت چو بگذرد آهو
### | به فال نیک فرازنده13 گردن و تازان
# ~~شعاع تابش خور کرده روی اوچونخون
### | شده ز ms787 پرتو آن نور پشت او تابان]14
# ~~این لحن را در15 ادایی نیکو و در غایت16 اصول بگفت. و بر آنجا17
# ~~لحظهای شراب خوردیم و (عشرت کردیم. و)18 چند صوت دیگربگفت. وبعداز
# ~~آن199 [از] تصانیف من صوتی25 که براین21 شعر24 ساخته بودم گفتن گرفت .

PageV03P1328

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0321.png)

# ~~الترجمه]1:
# ~~اطلال سرای دوست دیدم مدروس
### | انس از وی رفته و بمانده مأیوس*
# ~~موحش شده وآخالی وبی آب ونبات3
### | زانسان که در اوبانگ نمی کردخروس
# ~~و این صوت هزار بار از آن استادانهتر و با صنعت تر بگفت . و بعداز
# ~~آن صوتهای قدیم و محدث بعضی از آن استادان (متقدم)5 و بعضی از آن
# ~~متأختران سراییدن گرفت و گاهگاه در اثنای6 آن اصوات و خلال آن اقوال
# ~~قرلها و ترانههایی7 که من8 ساخته بودم میگفت ؛ و هرگه که مرا لحنی خوش
# ~~آمدی ودرترانهای9 صنهتی دیدمی(یا10 آهنگی و حنجرهای طرب انگیز و نشاط
~~افزای
# ~~یافتمی)11 از وی اعادت12 [آن]13 خواستمی14 (وتکرار آن اقتراح می
~~کردمی)5
# ~~تا آنگاه16 که این قول گفتن گرفت.
# ~~العربیة17:
# قل لمن صد عاتبا %~% و نای عنک جانبا
# قد بلغت الذی ارد %~% ت و ان گنت لاعبا
# و اعترفنا بما ادعی %~% ت و ان گنت گاذبا 187 PageV03P1329
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0322.png)

# الترجمه1:
# ای کرده عتاب با من از طنازی
### | وز من بر بوده دل به بازی بازی
# من معترفم به جرم هرچند که قو
### | برمن همه دعوی دروغ آغازی
# ~~وبسیار از دیگران استادانهتر و با صنعتتر ادا کرد. وچون به غایت طرب
~~انگیز
# ~~ودلاویز بود من برای کثرت2 افادت، آن صوت3 را بارها اعادت2 خواستم و او
# ~~چند بار مکرر گردانید ومن (همچنان استعادت)5 مینمودم و استفادت می
~~کردم.
# ~~یکی از آندوجوان6 که مهمان بودند روی به من کرد و گفت: طفیلی2 خیرهروی-
# ~~تر8 وسخت چشمتر9 از تو ندیدهام10 وبدان راضی نیستی که به طفیل طعام
~~خوری
# ~~وشرابنوشی(وسماع شنوی)11، اقتراح12می کنی. دیراست که گفتهاند: طفیلی13
# ~~مقترح14 باشد15. واین مثل درشأن تو درست16 است و (بربالای تو ms788 چست17.)18
# ~~من سر درپیش افکندم و هیچ جواب [باز]19 ندادم و آن دیگران25 او
~~را21مانع
# ~~همچنان کلمات موحش والفاظ پریشان دل آزار [خاطر کوب]26 می گفت تا آنگه
~~PageV03P1330
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0323.png)

# ~~که ایشان برای ادای نماز برخاستند و مجلس خالی شد. من بربط بر گرفتم و
# ~~پرده و ترانهای1 که مرا بایست بساختم. وچون (باز به)2 مجلس آمدند [آن]2
# ~~مرد دیگرباره2 بامن عربده آغاز کرد ومن خاموش میبودم تا آنگه که کنیزک
~~بربط
# ~~بر گرفت و خواست که بنوازد5؛ برببط راچنانکه خود ساخته بود ندید. گفت:
~~که
# ~~(دست6 به1 بربط من دراز8 کرده است ؟ گفتند : (هیچ)1 کس بربط [توبر]
# ~~نگرفته است11. گفت: والله12 دست استادی حاذق و مغنیی ماهربدین بربط
~~رسیده
# ~~است، و شخصی که درصنعت موسیقی به غایت (ماهراست و استادی)13 متمکن
# ~~14 کامل است، این بربط بساخته15 است. من گفتم16 : من ساختهام17.
~~کنیزک18
# ~~بربط پیش من نهاد و گفت: ابتدا فرمودهای19 انعام اتمام20 ارزانی دار.
~~من بربط
# ~~برگرفتم، برداشتی (عجب) در21غایت لطف به نقرات محرک22 طرب انگیز(آغاز
# ~~کردم)23 چنانکه اثر آن درجمله پیدا آمد وهمگنان را دردست زدن و پای
~~کوفتن
# ~~(وحرکت)24 آورد و مرا تکلف وتملق آغاز نهادند و گفتند: روا داشتی کهتا
# ~~این غایت ما را ازاین25 کرامت محروم گذاشتی26؟ و ازنام ونسب من
~~پرسیدن27
# ~~گرفتند28. گفتم29: من اسحاق(بن ابراهیم)30 موصلی31 ام که بر خلیفه
~~نازمی کنم وبر2 PageV03P1331
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0324.png)

# ~~وزیر تکبر مینمایم1. امروز همه روز شما2 مرا دشنام میدهید وسخن سخت
# ~~می گویید (بهجهت آنکه)3 من برای این کنیزک صحبت شما اختیار کردم4 و(به
# ~~سبب)5 مؤانست او به مجالست شما راضی شدم6، والله اگر به قولی نطق زنم
# ~~یا7 لحظهای دیگر با شما نشینم8 تا مادام که این معربد ناهموار واین
~~پریشان-
# ~~حرکت سود گفتار درمیان شما باشد. و برخاستم تابیرون روم9، همه برپای
~~خاستند10
# ~~و دامن و آستین من بگرفتند و آن جاریه دست وپای من بوسیدن گرفت و تضرع
# ~~و زاری آغاز نهاد. ومن سوگندان ms789 خوردم که تا این معتربد11 درمیان شما
~~باشد
# ~~ننشینم. آن یار (بااو)12 گفت: همواره از ناهمواری توخائف بودهام که به
~~مثل
# ~~این حابه13 (مبتلا)14 شوی. و به اتفلق بر آن اجما ع کردند که اورا از15
~~مجلس
# ~~بیرون کنند . چون او" بیرون رفت من بنشستم وهرصورت که (آن)18 کنیزک
~~گفته
# ~~بود وهرراه که زده بود اعادت19 کردم کاملتر20 و باصنعتتر از آنکه
~~ازاوشنیده21
# ~~بودنذ. وفرق22 میان (من)23 واو درصنعت غنا24(و علم25 موسیقی)26 ظاهر27
~~گشت
# ~~واثر طربوامارت نشاط درایشان پدید آمد. آن جوان میزبان که مالک کنیزک
~~بود
# ~~(ورضوان28 حور)29، گفت: اگریک ماه به نزدیک من اقامت کنی ومجلس ما را
~~PageV03P1332
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0325.png)

# # والحلم زین و حسن الخلق منقبة %~% یصون عرض الفتی غن کل ماشا ما
# ~~فاخترالنفسک ما تهوی فسوف تری2
# ~~الترجمة5:
# ~~مساز عربده عادت که مرد عربده ساز
### | ندیده است زکس ساز گاری و اعزاز6
# ~~(بهطبع باشد مقرون هر لئیم چو بخل
### | به فعل گردد مطعون هر کریم چو آز)
# ~~زخوی بد چو در عیش بست بریاران
### | بر او نگردد هر گز در سعادت باز
# ~~کشند8 پای از او باز اهل عشرت ولهو
### | و گرچه دستشهان جای او شودچون باز
# ~~به مرغزار طرب دم به لطف باید زد
### | که مرغ انس چو گردد رمیده ناید باز
# ~~نوای بلبل جوید برای لهو وطرب
### | نه نیز چنگله9آ باز مرد عشرت باز
# ~~(سمج نماید بدخو چو در حصارطویل (؟)
### | ستوده باشد خوشخو چودر سخن انجاز) PageV03P1333
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0326.png)

# حلیم بودن با اولیا و با اعدا
### | کرامتی است که بگذشت از حد اعجاز
# الحکایة الثامنة من الباب الثالث عشر- ابوالعینا1 روایت کند ازمحمد بن
# ~~صالح2 بن عبدالله العلوی الحسینی که او گفت3: حکایت کرد4 با ما5
~~نمیر6بن قحیف7
# ~~الهلالی که درقبیلهآ ما جوانی بود که اورا8 بشر9بن عبدالله خواندندی و
~~بهاشتر10
# ~~معروف (بود)11. وهم دراین قبیله بر12 دختری صاحب جمال عشق آورد که نام
~~آن
# ~~دخترجیدا بود. و این جیدا شوهر داشت وبه طریق مواصلت شرعی و ms790 پیوند دینی
# ~~بدو رسیدن (تامادام که در حبالهآ شوهرباشد)13 متعذر بود. وعشق هر لحظه
~~در
# ~~خاطر او متمکنتر (می شد)14 وهوا هرروز بردل او غالبتر، و ازجاتب جیدا
# ~~نیز همچنین . و گاهگاه میان ایشان به طریق عفت ملاقاتی15 می افتاد و
~~وقت
# ~~(وقت)16 به شرط عصمت زیارتی17 درراه می آمد تا آنگاه که راز ایشان
~~پیداشد
# ~~وسرمکشوف گشتو بهعشق و سودا درمیان قبایل [وعشایر وجماعت همسایگان]18
# ~~معروف گشتند19 و به تعریک20 وتهتک21موصوف شدند.
# (الرباعیة22 :
# گرچه رسم بد23 بود دل در گریبان داشتن
### | عاشقان را نیست عادت عشق پنهان داشتن PageV03P1334
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0327.png)

# ~~عشق همچون مشک غمازاست و چون1خورپرده در
# هرکجا هاشد ازآن پوشیده2 نتوان داشتن)*
# ~~عاقبت به3 ناکام از لب دلبر به کامی نارسیده3 چون زبان5 در دهان خلایق
# ~~افتادند و6 بایکدیگر شبی بی زحمت7 اغیار به روز نیاورده ، رازشان
~~برهمگنان
# ~~چون8 روز روشن شد و روز اشتر (از آن غصه)9 چون شب تاریک گشت وشب
# ~~و روز می گریست ومی گفت.
# ~~الرباعیة10:
# ~~با یار نگشته سر و کارم روشن
### | یک شب نشده از او کنارم روشن
# ~~راز من تیره روز افسوس که شد
### | بر(خلق جهان)11چوروی یارم روشن
# ~~و پدر جیدا واهل قبیله12آ او (اشتر را)13 به کشتن بیم کردند و از آنچه
~~به
# ~~چند فرسنگ14 حوالی (قبیله و مرحلهٔ‌)15 جیدا نگردد16. و کار براشتر17
~~سخت
# ~~شد18 و مجال تنگ گشت19، شب و روز (باچشم)20 گریان و دل بریان نوحه و
# ~~زاری می کرد ومی گفت.

PageV03P1335

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0328.png)

# ~~الغزل1:
# ~~در آرزوی رویت با چشم اشکبارم
### | پیوسته همچو زلفت شوریده است کارم
# ~~در سورو2(عیش وشادی)3 بادیگری توومن
# بر خاک ره پریشان مانندهآ نثارم4
# ~~ناچیده گل زرویت خارم نهاد هجران
# می ناچشیده زان لب همواره5 در خمارم
# ~~تا در میانه آیی با ما به لطف یا نی7
# حالی به نقد باری از عیش برکنارم
# ~~(همچون خرم بمانده اندر وحل زهجران
# هرچند بردل تو گشته گران چو بارم
# ~~دربار2 دل به وعده چندین مبند ms791 عشوه
# دربار8 عشقت8 ارچه پیوسته بردبارم
# ~~تا دل به تو سپردم برمن سپرد هجرت10
# گر هست اشارت تو در هجر جان سپارم
# ~~تا پود لطف تابدکرباس وصل یانی
# حالی فراق باری مالید همچو تارم11)12 PageV03P1336A
# ~~ش PageV03P1336B
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0329.png)

# ~~به لقا وغنای خود بیارایی ترا به تملیک خواجهآ این کنیزک گردانم که تو
~~امروز
# ~~از (راه عشق)1 و محبت2 غلام اویی. من خدمت کردم و منت داشتم و گفتم:
~~این
# ~~معنی چون آفتاب روشت است که3 من دل4 خود ذره وار (در پرتو) رویش6
# ~~معلق میبینم7، اگرماهی چونسایه8 معتکف (این خانه)9 باشم (واین)10
~~خورشید-
# ~~رخ11 را12 در کنار آرم13 به سالها عذر آن نتوانم خواست.
# ~~الرباعیة14:
# ~~گفتی ماهی سرای من کن منزل
### | تا مهر تو آن ماه گذارد در دل
# ~~در سایهآ تو بینم ازین سودا سود
### | گرخورشیدی شود به ماهی حاصل
# ~~چون من از اندوه عشق او(هر گز سالی)15 نخواهم بود و دل ازاین هوا16
# ~~خالی نخواهم داشت ماهی چه باشد که سالها برای چنان17 خورشید رخی18 به9
# ~~خدمت20 ایستادهام وبندگی را آماده21.
# ~~الرباعیه22:
### | 3-ت : ل دل PageV03P1337
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0330.png)

# گرچه نرسد ز1من به2 هرشه خدمت
### | لطفی ز تو3 و ز بنده پنجه خدمت
# ماهی چه بودبارخ چون خورشیدش
### | صد سال کنم بسرای آن مه خدمت
# وچون ازآن روز که آن4 سعادت5 افتاد6 سی روز7 در حصول مقصود به
# ~~خلوت9 بگذشت و هنگام. آن10 آمد11 که12 صیدی13 که پنجه14 کس باسرپنجه-
# ~~تراز من درهوای او بودند درشست افتد15 آن جوان به وعده وفا فرمود و آن
# ~~کنیزک را16 با هر جامهو حلی17 که داشت و18 آن خادم ودراز گوش که روز19
~~اول
# ~~دیده بودم (به من)20 تسلیم21 کرد22 ومن مقضی الوطر و23 مرضی الاثر از
~~آنجا
# ~~باز گشتم و به سرای خود24 آمدم. واهل خانه وموالی وغلمان25 وخدم وحاشیه
# ~~که]26 به سبب من درغم و اندوهی27 بودند که صفت آن28 نتوان کرد ، شادان
# ~~شدند. ودر حال به نزدیک29 امیرالمؤمنین رفتم20؛ و از حضور من ms792 خوشدل
~~ومستبشر
# ~~گشت واز (سبب)31 غیبت و22 تقاعد از سرای امیر المؤمنین وتخلف از خدمت
# ~~دارالخلافه33 مستخبر شد. من صورت حادثه34 من اوله الی آخره (چنانکه
~~PageV03P1338
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0331.png)

# ~~بود)1 بی تفاوت و نقصان تقریر کردم. فرمود تا آن جوان2 را که میزبان
~~بود در
# ~~حال3 حاضر کردند4 و مأمون5 آن6حال (از او)7 بپرسید8. او بعینه
~~همچنانکه9من
# ~~عرضه داشته بودم10 شرح داد. مأمون11 فرمود12 [که]12 تومردی صاحبمروتی
# ~~(و در جبلتت تو فتوتی هست14 و)15 از16طبیعت17 [تو]18[علو همتی]19 معلوم
# ~~میشود و جنس این جوانمردان را20 برسخاوت وکرم21 که22 (عادت)23 داشته
# ~~باشند معاونت باید کرد. و فرمود تا صدهزار درم بدو دادند. وگفت: بعداز
~~این با
# ~~آن معربد ناهموار صحبت مدار . و مرا پنجاههزار درم صله24 فرمود و گفت :
# ~~کنیزک را25 حاضر کن. فرمودمتا26 کنیزک را حاضر کردند27 ونوبتی28
~~(دوسه)29
# ~~سماع بکرد. (مأمون را پسندیده افتاد و)30 فرمود (که31 هردوسه روز یک
~~نوبت
# ~~حاضر شود ودرپس پرده با جواری دیگر سماع کند32. و33 فرمود) تا (اورا)24
# ~~صله25 بدادند (و رکوب)36 آن روز موجب نیکوئیهای بسیار و سبب انعام بی
~~شمار
# ~~شد که به من و آن خوانمرد رسید37.

PageV03P1339

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0332.png)

# فصل - و دراین حکایت از جواهر1 تجربه آنچه در سلک اعتبار میتوان
# ~~کشید واز لآ لی فایده2 آنچه واسطهٔ‌نظام اتعاظ3 را می شاید:
# یکی- آن است که مرد عاقل باید که درهمهایتام وساعات و احوال و اوقات از
# ~~فظاظت وغلظت4 وجنگجویی و پرخاش5 طلبی، وبااهل عشرت واصحاب مؤانست مرا6
~~و
# ~~جدال7 کردن وشغب8 ولجاج نمودن ومعاندت9 ومعادات (عادت)10 ساختن و عربده
~~و
# ~~خصومت پیشه گرفتن اجتناب نماید و حسن خلق و لطف11 محاورت" وحلم
# ~~وبردباری و موافقت13 و سازگاری عادت14 نماید15 و(مدارات بز مبارات مرجح
# ~~داند16 ومواسات را برممارات اختیار کند و)17 صورت حال18 آن دو جوان را
# ~~که یکی عربده جویی19 و درشتخویی عادت داشت و آن دیگر تملق و دلجویی
# ~~پیشه2، در این معنی دستور و پیشوا و امام و مقتدا سازد ms793 تا از حسن خاتمت
# ~~و21 لطف و22 ساز گاری بهرهمند گردد و از وخامت عاقبت23 خصومت و
# ~~عناد مصون و محروس ماند. واین ابیات مفسر این (آیات ومظهر این)
# ~~رایات25 است.
# (العربیة :
# من کان فظأ غلیظ القلب ذا بطر26 %~% ینقض عنه الندامی حیث ماکا نا
# ومن یبادر علی الاخوان عر بدة %~% م یلق فی غیره صحبا و اخوانا
~~PageV03P1340
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0333.png)

# ~~بگذار که با تو یک شب آریم بهروز
### | چون آوردیم بی تو صد روز به شب
# ~~جیدا که در مداوات مرض عشق معالجهآ بیماری سودای1 حبیب خویش
# ~~را2 طبیبی حاذق بود3 خواست که هیجان حرارت متعشق2 را5 به جوابی تسکین
# ~~کند6، گفت : « آن7 کیست8 نخواهد که تو یارش9 باشی؟» نه هرگز (جان
# ~~مستمند)10را از وصال تو نفوری بودهاست و نه لحظهای دل دردمند را
~~درهجران
# ~~توصبوری روی نموده.
# ~~الرباعیة11 :
# ~~حاشا که مرا بی12 تو صبوری باشد
### | یارای دل13 از برتو دوری باشد
# ~~مهری تووچونشپره بودن زتو دور
### | ای14 کم مهری ز روز کوری باشد؟.
# ~~من تیره روز را که در15 هوای توچون شب وروز فرورفته16 وسیه. گلیم
# ~~ماندهام وچون روز پرده بر گوفته رسوا شده17 گشته، اگر18 دست دهد که شبو
# ~~روز در19 خدمت باشم ، همه شبهام2 چون روز نوروز موجب انواع خرمی و
# ~~و بشاشت گردد، و جملهآ روزهام21 چون شب قدر سبب ادراک سعادت22 و کرامت
~~PageV03P1341
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0334.png)

# ~~شود1، اما چون روز روشن میدانم که اگر2 این خدمت که3 میفرمایی به جای
# ~~آورم فردا علت تهمت خواهد بود و اگر تا روز بدین طاعت که اشارت5 می-
# ~~کنی4 قیام نمایم بامداد واسطهآ ظهورگناه7 من8 خواهد شدن9.
# الرباعیة1:
# چون میدانی غایت شیدائی من
### | این هجر گمان مبر ز رعنائی من
# چونشپره11 امشب12 ار کنم پروازی3
### | فردا بینی چو روز رسوائی من
# اشتر14 از برودت آن15 جواب دم سرد بر آورد و اشک گرم به روی فرو
# ~~باریدن16 گرفت و17 گفت : مداوای18 (مناسب مزاج)19 دل بیمارم از
# ~~گلشکر2 لب و رخسار ms794 میباید کرد نه آنکه چون طبیبان کم بضاعت
# ~~حالی جلابی21 برکار کنی وتن مسکین را که پس از مشقت بسیار از
# ~~باغ وصال22 بوی بهی شنیده است (باز دیگر باره)23 بیمار گردانی؛ آخر
# ~~کدام ماهروی24 را دیدی که از رسوائی ننگ دارد و کدام خورشید رخسار25
# ~~که از پرده درید گی احتراز کند؟

PageV03P1342

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0335.png)

# ~~الرباعیة1:
# ~~(ای عادت توچو2خور جهان آرایی
### | از رسوایی چرا حذر فرمایی؟
# ~~عالم به رخ خود نتواند آراست
### | خورشید اگر بترسد از رسوایی
# ~~*«وخود تأمبل فرمای ، (اگر در عشق با ما هم سنگی2 می کنی و)4 در
# ~~محبت یکرنگی مینمایی لایق باشد که ما را در غم خود5 (رسوای جهان)6
# ~~بگذاری (آنگهاز رسوایی اندیشی)7و پردهآ عافیت برما دریده گردانی وطمع
~~داری
# ~~که درپرده بمانی.
# ~~الرباعیة8:
# ~~ای در چشمم" عزیز چون بینایی
### | انصاف نباشد اینکسه میفرمایی
# ~~رسوای جهان کنی مرا اندر عشق
### | وانگاه10 حذر نمایی از رسوایی»
# ~~مرا باری چون شمع اگر هرصبحدم بکشند11 هرشام باسوزعشق زندگی
# ~~از سر گیرم وچون شبی12 در13 روشنایی به روز توانم آورد از آنکه به
~~روز14مرده PageV03P1343
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0336.png)

# ~~خواهم بود نیندیشم و بی احتراز از1 فضیحت همواره دلمسکین2 را3 نصحیت
# ~~میفرمایم2.
# ~~(الرباعیة5:
# ~~ای دل میسوز و اشک میبار چو شمع
### | تا خانه فروز تو شود یار چو شمع
# ~~پروانهآ (شمع روی)6 اوباش به شب
### | ور بکشندت به روز صدبار چوشمع)1
# ~~نی نی8 درمان دل دردمندم به از این فرمای وچارهآ تن بیچارهام نیکوتر
# ~~از این بردست گیر که اگرصد نوبت آستین (به ایذای من)11 برپیچی وسراز
# ~~گریبان. جفاکاری بر آری دست از (دامنت)12 نخواهم داشت و پای از پیرامن
~~تو
# ~~فراتر13 نخواهم14 نهاد.
# ~~الرباعیة 15:
# ~~چون نیست ز وصل تو گزیرم حالی
### | ای دوست به وصل دست گیرم حالی
# ~~من شمعم و سوز عشق توچون آتش
### | گردور شود16 ز من بمیرم حالی
# ~~چیدا گفت: اگر این رفیق توکاری را بشاید وباری از دل ما برتواند17
~~گرفت18 و PageV03P1344
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0337.png)

# ~~جز شوق بی ms795 وصالت کس نیست دلنوازم
### | جز رنج در فراقت کس نیست خواستارم
# ~~روزی چو نیست مارا روزی شب وصالت
### | صدره سیهتر از شب روزی همی گذارم1
# ~~(ای شلدی غم تو کز هجر مرده بودم
### | گر نه غم تو بودی دلجو2 و غمگسارم
# ~~اکنون که می نیایم با وصل در شمازی
### | با بی3 شمار غمها روزی همی شمارم
# ~~بعد از تو بیشمارم غم در شمار لیکن
### | هر گز نبود باری این هجر در شمارم
# ~~با ما نداده بودی جانا قرار ازین سان
### | گرخود جدا گذاری بی خواب و بی قرارم)4
# ~~آندر سرم چو دیده در دیدهام چو نوری
# هرگز بود که آیی چون اشک در کنارم
# ~~بیشک نهال عیشم از بخت در بر آید5
### | گر من به کام خویشت یک لحظه دربر آرم
# ~~بعداز آنکه ازغایت شیدایی6 شکیبایی را امکان نماند واز نهایت رنجوری
# ~~صبوری مستحیل شد اشتر7 به نزدیک من درآمد8 و گفت : ای فلان بیش9 ازاین
# ~~مرا قوت کشش10 بار هجران11 (و طاقت عنای12 فراق)13 ناممکن است؛ عاشنق
~~PageV03P1345
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0338.png)

# ~~صادق آن باشد1 که از بیم جان ترک وصال جانان نکند و از خوف سر، پای آز
# ~~کوی دوست باز نگیرد2، بامن موافقت نمای تا به قبیلهآ جیدا (رویم، اگر
~~نظری
# ~~برجمال او اندازم وجان دربازم میشاید3)4.
# الرباعیة5:
# جان درشب وصل پیش جانان بدهم
### | به زان پاشد که روز هجران بدهم
# با شمع رخش نیم کم از پروانه
### | بوسی، بزنم برلبش وجان بدهم
# القصه بااو موافقت کردم. وچون بعد از دو روز به حوالی (قبیلهآ)8 جیدا
# ~~رسیدیم9 اشتر چون شیر مرغزاری در بیشه متواری شد و چون پلنگ10 خشمگین
# ~~در عرین11 کمین ساخت ومرا فرمود که12 به13 هیأت مسافران درقبیلهآ
~~(جیدا)14 رو
# ~~و به سنت اضیاف15 به خانهآ ایشان (نزول کن)16 و جهد کن تا ذگر من
~~برزبان7
# ~~تو نرود و ایشان را معلوم نشود که میان من وتو معرفتی و صداقتی هست18 و
# ~~وقوف تیابند19 که (تو)20بر21 ماجرای من ms796 وجیدا واقفی. ومترصد باش تازنی
# ~~را که راعیهٔ‌ گوسفندان جیداست تنها بینی - وهیأت22 وصفت او با من شرح
# ~~داد. و چون (آن)23 فرصت بیابی او را از حضور من اعلام کنی24 تا
~~PageV03P1346
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0339.png)

# ~~بر1جیدا عرضه دارد و با او وصال را2 میعادی مقترر3 کند و دیدار را
~~موضعی
# ~~معین4 گرداند. من آنچه او فرمود به جای آوردم و آن راعیه را که
~~درپیشتر5
# ~~(پیوند ایشان رجا)6 ساعیه بود بدیدم و سخنی که اشتر گفته بود بااو
~~تقریر کردم.
# ~~او برفت و باز آمد و گفت7: زیر آن8 درختهاست امشب9، و اشارت به درختی10
# ~~چند11 کرد که به12 نزدیک13 (خیمهها به14 کنارهٔ‌)5 1حتی16 ایستاده بود.
~~من باز گشتم
# ~~واین سخن بااشتر بگفتم، ونماز شام هردو بدان17 میعاد گه18 حاضرشدیم19.
~~(ودر
# ~~حال جیدا را دیدیم چون ماه تابان و سرو خرامان می آمد)20.
# الرباعیة21:
# می آمد و عقل و صبر از ما می رفت
### | وز آمدنش هوش ز دلها22 میرفت
# حیران شده در رخش نمی دانستیم23
### | کو می آمد به نزد ما یا میرفت
# اشتر او را استقبال کرد ودستش بوسه داد و من روی از ایشان بگردانیدم
# ~~وخواستم که [زحمت]24 خود25 را ازمیان بیرون برم تا به سبب (حشمت)26 من
~~از PageV03P1347
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0340.png)

# ~~یکدیگر کناره1 نگیرند و حرمت من2 ایشان را از دلداریآ یکدیگر3 موجب
~~حرمان
# ~~نشود. و هردو سوگندها به4 من دادند که از ما اجتناب منمای
~~(واحترازمفرمای)5
# ~~که میان ما هیچ نرود که (آنرا)6 مخفی باید داشت یا صحبت کسی دیگر از آن
# ~~مانع آید. من7 باز گشتم و به اتفاق در زیر آن درختها8 بنشستیم و ایشان9
~~(نفثة-
# ~~المصدوری10 که داشتند از حکایت)11 ایام هجران وشکایت12 مدت حرمان با
# ~~یکدیگر13 می گفتند. (وجمیدا)14 چون چند15 لحظهای توقف کرد گفت16: نزدیک
# ~~است که17 شوهرم باخانه مراجعت کند18، وبرخاست تا باز گردد. اشتر تضرع19
# ~~وزاری آغاز کرد20 وگفت : روزها برامید آنکه (درخدمت)21 تو شبی به روز
# ~~آرم22 درمحنت به شب ms797 آوردم23 و ماهها درهوس آنکه وقتی از لجهآ غم در
~~پرتو
# ~~ماه رخسارت به لبی یا به کناری برسم در ناکامی گذاشته، روامدار که پیش
~~از
# ~~آنکه صبح سپید24 کاری آغاز نهد عالم بی روی خود برما سیاه ( و تاریک)5
# ~~گردانی و زودتر از آنکه آفتاب از مشرق طلوع کند ماه مشرق26 جمالت27
~~ازما
# ~~درپرده شود.
# الرباعیة28:
# ای روی تو گشته عالم افروز به شب
### | دیدم ز رخ تو عید و نوروز به شب PageV03P1348
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0341.png)

# ~~وخاری ازپای مابیرون تواند گرفت1 یمکن که در گلزار آرزو2 گلی شکفتهشود
# ~~و از جواهر مراد در ی سفته گردد. اشتر گفت: هرچه فرمایی خدمت را
~~ایستاده
# ~~است وهراشارت که کنی انقیاد را آماده. فرمود که مصلحت آنست که جامهآ
~~خود
# ~~بیرون کنی تامن درپوشم وتو جامهآ من درپوشی ومعجر برسر افکنی وبه خانهآ
~~من
# ~~روی3، بعداز نماز خفتن شوهرمن برعادتی4 که (اورا)5 معتاد است بیاید و
~~ازتو
# ~~قدح طلبد تا اشتر6 را بدوشد، توقدح (ازفلان جای)7 بر گیروبه دست
~~اومده8،
# ~~درپیش او بنه که اسم (من بااو)9 چنین است11. و چون برود شیربدو شد و
# ~~بیاورد ترا گوید که12 وظیفهآ شبانگاه خود بستان13، تو از دست وی فرا
~~مگیر و
# ~~ساعتی نیک تعلل نمای14 تا15 الجاح بسیار بکند؛ بعد از آن بستان یا
~~بگذار تادر
# ~~پیشتو بنهد. وبااو هیچ سخن مگوی، اوخود برود، تاروز دیگراورا نبینی17 .
~~من
# ~~چنان کردم که اوفرمود. و چون شوهرش قدح شیر بیاورد در فراگرفتن تعلل
~~نمودم
# ~~وناز دراز وعتاب دیر یاز17 در18 گرفتم. بعداز آن دست دراز19 کردم که
~~قدح20
# ~~بگیرم21(و او قصد کرد که برزمین نهد22)23 دست ما بههم بازخورد24 وقدح
~~بیفتاد
# ~~وشیر بریخت. و25 او به26 ریختن آن22شیر28 چون شیرخشم آلود29 که در30
~~اثر1
# ~~صیدی از کمین عرین32 بجهد بجست وموی من بگرفت و سی تازیانه23 به غضبی
~~PageV03P1349
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0342.png)

# ~~هرچه تمامتربرپشت وپهلوی من زد وگفت: این لجاج1 ونافرمانبرداری وعناد و
# ~~ستیزه کاری توتا کی خواهد ms798 بودومن2باتو(تا) چند3 مسامحت نمایم وحلم
~~(واغماض)3
# ~~را کارفرمایم. ومادر وخواهرش بیامدند ومرا به صد شفاعت ازدست او خلاص
# ~~دادند. و5 مادر جیدا6 مرا مراعات می کرد و به لطف ومدارا بامن سخن می
~~گفت
# ~~وترحم و شفقت مینمود. ومن خاموش میبودم و او می گریست8. پس مرا
# ~~گفت: ای دختر ازخدای بترس و شوهرخود9 را فرمانبردار باش وبیش ازاین او
# ~~را (میازار وخودرا)16 رنجور دل وکوفته خاطر مدار؛ و یقین بدان که به
~~اشتر11
# ~~رسیدن ناممکن است و ازاین12 شوهر خلاص یافتن محال13. وگفت : میروم
# ~~که14 خواهررا15 به نزدیک توفرستم تاامشب باتو دمساز16 وغمگسار17 باشد18
~~. هم
# ~~دروقت18 خواهر جیدا20 بیامد.
# الرباعیة:21
# همچون گل پربار رخی تازه وتر
### | قدی چو صنوبر و لبان همچو شکر
# چون دستهآ گل بود و22 چو شاخ عنبر
### | سر تا پایش ز یکدگر نیکوتر
### | 6- ت : PageV03P1350
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0343.png)

# به1 پهلوی من بنشست و به عبارتی موزون2 و الفاظی شیرین1 و آوازی
# ~~دلگشای مرا تملق (ودلداری)4 وبرزنندهآ من لعنت می کرد ودعای بد می گفت.
# ~~و ساعتی می گریست [و]5 من خاموش میبودم تا آنگاه6 که (سربا7 من)8 به
~~بالین
# ~~باز9 نهاد و در کنار من بخفت و من به واسطهآ او از لجهآ محنت باکنار
~~آمدم،
# ~~دست بردهانش نهادم و نرم در گوشش گفتم که خواهرت به نزدیک اشتر10 است
# ~~ومن به سبب اوچندین محنت دیدم و (رنج کشیدم)11 وچوب12 خوردم و (دشنام.
# ~~شنیدم و)12 راز او ظاهر نگردانیدم14 و پرده بروی ندریدم و تو به کتمان
~~این
# ~~اسرار15 سزاوارتری و به سبب فضیحت اوغمخوارتر، اگر درافشای این سرلب
# ~~بجنبانی وزبان دردهان بگردانیفضیحت16 و (رسوایی، ترا)17 وخواهر
~~تراخواهد
# ~~بود ومرا خود در این صورت بدنامی حاصل نیاید18. چون دختر15 این سخن
# ~~بشنید25 اول چونشاخ بید(تروتازه) که از هبوب بادسخت لرزان شود برخود)1
# ~~بلرزید و22 چون گل که به نسیم23 صبا بخندد24 به کرشمهای هرچه تمامتر25
~~در روی
# ~~من بخندید ومجازات سعیی که درحق اشتر26 کردم هم درساعت ms799 از27 صحبت آن
# ~~شیرین28 سخن29 بازیافتم.

PageV03P1351

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0344.png)

# ~~الغزل1:
# ~~ماه رویی ناگهان بی رنج در بر یافتم
# تخم ناکشته نهال لطف در2 بر یافتم
# ~~نی چونی دربند بوده نی3 چوموم اندر گداز
# از لب لعلش مزاج4 شهد وشکر یافتم5
# ~~(فتح باب خرمی درحجرهٔ‌ انس ونشاط
# نا زده اندر طلب یک حلقه بردر یافتم
# ~~چون کمان در نزع نابوده، زشست آرزو
# برهدف تیر مراد خویش تا پر یافتم)6
# ~~حور بی تکلیف طاعت یافتن چون خوش بود
# من وصال او7 از آن بسیار خوشتر یافتم
# ~~در جحیم هجر نابوده ز فردوس وصال
# سلسبیل و جوی شهد و حوض کوثر یافتم
# ~~این کرامت بین که اندر کعبهآ دل خویش را
# بی سفر کردن بهسختی «در وگوهر8 یافتم»9
# ~~یک شب15 محنت ندیده باخوداندر سلک11 وصل
# آن چنان دردانهای بیسیم و بیزر یافتم
# ~~[باد سردی برنیاورده زشوقش همچو دی
# از بهار روی او گلنار وعبهر یافتم PageV03P1352
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0345.png)

# ~~آن شب تا روز باصباحت وملاحت ولطافت او انسی هرچه تمامتر داشتم و
# ~~آسایشی1 هرچه کاملتریافتم]2
# تا آنگه که وقت طلوع صبح نزدیک شد3 برخلاف عادت جهان ازخوف
# ~~مفارقت آن ماهروی پیش چشمم تاریک شد4 و پیش از آنکه صبح پردهدری آغاز
~~نهد5
# ~~و سحرسپید کاری بردست گیرد در حمایت سیاهی شب6 وتاریکی ظلمت7 ناکام با
~~آن
# ~~مقام رفتم که جیدا8 ولمشتر بودند وحال باایشان تقریر کردم و1هریک لباس
~~خود10 در1
# ~~پوشیدیم و یکدیگر را وداع کردیم12.
# فصل- و آنچه دراین حکایت آیت13 طیب اعراق و نهایت مکارم اخلاق
# ~~خویش)17 اشتر18 مقاسات نمود و درتحمل اعبای19 آن شداید شکیبا و صبور
# ~~بودوهتک ستر*2یاران وافشای سر همکاران21روانداشت. و در این ابیات
~~رایحهای22
# ~~از این معنی23 میتوان24یافت.
# (العربیة :
# # معاونة الاحباب فی کل25 حالسة %~% تدل26 علی عز الخلائق والشیم27
# # فداوم علیها دام عزک فی السوری %~% بها دوم فیض الروض من کثرة الدیم)!2
~~PageV03P1353
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0346.png)

# ~~الفارسیة1؟
# ~~چون تیغ هر که دعوی اصل2 و گهر کند
### | آن به که پیش یاران3 خود را ms800 سپر کند
# ~~نندازد2 از معاونت دوستسان سیر
### | ور تیر راه حادئه راء پی سپر کند
# ~~عالم به چشم آنکس بینند مردمان
### | کز مردمی چو چشم بدیشان نظر کند
# ~~خود هر کسی به طبع کند جر منفعت
### | مرد آن بود که از دگران دفع ضر کند
# ~~(بر لجهآ حوادث او را بود عبور
### | کو دیدهٔ‌ بصیرت خود پر عبر کند
# ~~آیات فضل آنکس ظاهر شود که او
### | از سورت7 مکارم عشری زبر کند)8
# ~~چون توتیا اگرچه شود کوفتهاز دوست
### | جایش چو توتیا به تکلف بصر کند
# ~~(عیبی اگر ببیند مستور داردش
### | وز ذکر خیر دائم نشر هنر کند PageV03P1354
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0347.png)

# ~~دارد ز ننگ منت هرچند کم بود1
### | وز2 بی شمار بد به تجاوز گذر کند*
# ~~همچون قلم اگر بشکافد سرش به گارد
### | خود را به گاه خدمت سر تیز3تر کند
# ~~از دست او اگرچه نگونساریش4 بود
### | هرخدمتی که باشد او را به سر کند
# ~~چون گویدش که خیز نگوید ز5 بهرچه
### | فرمان برد بهطبع وسخن مختصر کند*
# ~~الحکایة التاسعة من الباب القالث عشر - یکی ازجملهآ ثقات ومعتمدان
~~حکایت
# ~~کرد و گفت باخواجهای از اکابر بزازان ومشاهیر تجار مرا صداقتی6 بود و
~~از
# ~~قدیم الایام7 قاعدة مودت واساس اتحاد (مؤکد و محکم)8 گشته. روزی به
# ~~یکجا به ضیافت دوستی حاضر شدیم و آن مضیف غذاهای لطیف ساخته بود و
# ~~الوان اطعمهآ خوشگوار مرتب کرده، و با آن جمله جگر آکندی از دل وجگر
# ~~گوسفند وتوابلی که معهود9ست و در10 روده وشکنبه ترکیب می کنند مضاف
# ~~فرموده. و چون پرورش آن چنانکه میباید11 داده بودند12 مشتهی ولذیذ
~~بود13.
# ~~ماهر کس14 به رغبت تمام به خوردن15 جگر آکند16 مشغول گشتیم و آن خواجه
~~که
# ~~ذکر کرده شد از موافقت با17ما در آن طعام امتناع18 نمود (و چسون مرغوب
~~و PageV03P1355
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0348.png)

# ~~خوشایند1 بود ما2 الحاح کردیم، تا بعداز درخواست بسیار و تکلف3 بی شمار
# ~~لقمهای چند بخورد)4. و چون ازطعام فارغ شدیم وطشت و ms801 غسول6 (حاضر
# ~~کردند و آن سنت)7 بهاتمام رسانیدیم او از دایرهآ مجلس بریک طرف نشست8 و
# ~~غلامی را فرمود تا آب بردستش میریخت و او دست می شست9، تاچهل نوبت
# ~~بدان10 قیام نمود و برخاست. ما از وی سبب آن مبالغت در غسل و اعادت11
# ~~فرمودن12 تاچهل نوبت13 پرسیدیم14. اول از تقریر آن امتناع نمود و بعد
~~از الحاح
# ~~بسیار ومواظبت که برالتماس کردیم فرمود که چون پدرم به جوار رحمت15 حق
# ~~پیوست من بیست (ودو)16 ساله بودم و اندک1 مالی18 ازپدر19 بازماند، و
~~مرا به
# ~~قضای دیون وصیت کرده بود وفرموده20 که آنچه از ادای حقوق غرما فاضل
# ~~آید سرمایه سازم وبر ملازمت بازار مداومت نمایم و جهد کنم تا اول کسی
~~که21
# ~~در دکان22 بگشاید (من باشم)23 و آخر کسی که دربندد من باشم. من24 وصیت
# ~~پدر25 به جای آوردم و (نصیحت اورا26 به جان27 قبول کردم و)28 بروفق
~~اشارت
# ~~او29 بامداد تا نماز شام بردکان نشستن عادت30 ساختم، خیر21 بسیار و
~~منافع بی-
# ~~شمار از برکات اعتیاد آن32 عادت ویمن33 مثابرت بر آن رسم مشاهده افتاد
~~و آن PageV03P1356
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0349.png)

# ~~شیوه در چشم1 من آراسته و در دل2 من شیرین گشت. پس روزی از روزها
# ~~بامداد پگاه بردکان2 نشسته بودم وهنوز اکثراهل سوق به4 دکانها نیامده
~~بودند،
# ~~زنی را دیدم بردراز گوشی نشسته وخادمی عنان آن دراز گوش گرفته، چون به-
# ~~دکان5 من رسید توقف6 کرد و خواست که بنشیند، من برخاستم وترحیب و
# ~~تملقی که رسم باشد به جای آوردم8. چون بنشست پرسیدم که سبب این تجشم
# ~~چه کار است وموجب این تلطف چه حاجت؟ اگر خدمتی هست که بدان قیام توانم
# ~~نمود اشارت فرمایند9 تا دراتمام آن کمر انقیاد بر10میان بندم وقدم
~~مطاوعت درراه
# ~~نهم. نقاباز رخ باز کرد وبا من (سؤال وجواب)11 آغاز نهاد. آوازی
~~شنودم12
# ~~که سماع ارغنون با آنکه گویند13 دلهااز سماع14 آنمدهوش گرددبا حسن
~~نغمهآ او
# ~~خوش آینده15 نبودی و جمالی مشاهده افتاد ms802 که با شعاع او پرتوخورشید
~~هرچند
# ~~جهان آراست16 نماینده نیامدی. هرگوش که (نغمهآ صوت)17 دلنوازش شنودی
# ~~حلقه به18 گوش اوشدی وهرچشم که بردیباچهآ روی عالم آرایش افتادی عالم
~~به
# ~~روی اودیدی.
# (الرباعیة :
# رویی دیدم که صبر ازو روی نداشت
### | بویی که هوای دل جز آن بوی نداشت PageV03P1357
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0350.png)

# ~~هم برسر کوی کرد غارت دل من
### | هرچند که دل پای در آن کوی نداشت)1
# ~~هنوز سخنش به گوشم نرسیده بود که حلقهآ بند گیش در گوش جان کرده
# ~~بودم وهنوز آواز دلنوازش درسمع2 جای نگرفته بود3 که مرغ دل، در هوای
# ~~وصالش به پروازبرخاسته بود6
# ~~الرباعیة :
# ~~آشفتهآ آن لعل چو نوشش گشتم
### | شیدای لب شکر فروشش گشتم
# ~~آواز خوشش که ارغنون دل بود
### | در گوش آمد حلقه بگوشش گشتم]7
# ~~القصه نسخه برمن عرضهداشت، ازهرنوع جامهها8 مفصل بروی9 نوشته،15
# ~~وخواست که به جهت اوحاصل کنم. ازاشتغال11 نظارهآ جمالش مدهوش12(مانده
# ~~کلمات شکرریزش به دشواری معلوم می کردم و مقصود او17 از مساق18 الفاظ19
# ~~(دلاویزش)20 به (تأمتل وتفکر)21 مفهوم میشد22. گفتم چندان توقتف فرمای
~~که23
# PageV03P1358
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0351.png)

# ~~زمرە1آ اهل بازار2 رخت به دکانها3 باز آرند تا4 هرسودا5 که پیش نهادست
~~کرده
# ~~شود وهربیع وشری که مرادست به اتمام رسانیده آید. و چون اهل6 بازار7
~~به8
# ~~دکانها9 آمدند وبازار گرم شد وسودا را رونقی15 بادید آمد من تمامت آنچه
~~در11
# ~~نسخه بود از بزازان حاصل کردم، چنانکه12 پنجهزار درم"1 بهای آن بود
~~وپیش
# ~~اوبنهادم. خادم14 بر گرفت و برنشست وبرفت و در کمیت بها ومقدار ثمن کم
~~و
# ~~بیش هیچ سخن نگفت و15 تا مادام که نظربرچهره ورخسار وقد ورفتار او بود
# ~~چنان مستغرق نظارهآ حرکات دلربای16 وشمایل جانفزایش12 بودم که ازخود18
~~خبر
# ~~نداشتم، وهیچ مصلحت برخاطرم19 گذرنکرد20 تا به بهای متاع وثمن سلعه21
~~چه
# ~~رسد22. چون ازچشم من غایب شد و ازنظرم محجوب گشت باهوش آمدم ودر
# ~~حال خود تأمل کردم، پنجهزار درم مال مردمان بر ذمت23 خود واجب24دیدم و
# ~~ندانستم که [آن]25 ms803 زن چه کس بود و26 از کجا آمد27 وبه28 کجا رفت، ونام
~~ونسب
# ~~اونپرسیدم29 وسرا و20موضعش ندانستم21، ندامت برمن غالبشد وخود راملامت
# ~~کردم32 وباخود گفتم33 : محتالهای34 بود که مرابر35 غلوای (جوانی و)26
~~عنفوان شباب PageV03P1359
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0352.png)

# ~~به کشف1 حجاب ورفع نقاب شیفته گردانید و به2سخن چرب وشیرین و شمایل
# ~~لطیف وموزون فریفته کرد تا3خود (را درویش)4 ومحتاج گردانیدم ومبالغی
~~مال
# ~~مردمان که سرمایهآ من بهادای آن مستغرق گردد متقبل شدم. وبعد از قلق
~~واضطراب
# ~~بسیار باخود مقرر کردم که قماشهآ دکان6 ومایهآ تجارت تمامت7در آن
~~(وجه)8
# ~~مصرف9 کنم10 و از بزازی و سوداگری اعراض نمایم وبهاندک دخلی که از
# ~~عقار موروث حاصل (کرده شود)11 قانع باشم. وبا این همه12 صبر و سلوت از
# ~~من رمیده13 شد ، وبیم14 آن بود که آن15 راز مکشوف و آن16 پرده دریده
# ~~شود17 .
# ~~الغزل18 :
# ~~چو یارم دور گشت از پیش دیده
### | ز دل آرام و سلوت شد رمیده9
# ~~رمیده گشت مرغ لهو و شادی
### | دمی در صحن دل نا آرمیده
# ~~(چو گل در کوره خوی کردم زخجلت
### | گلی از گلبن وصلش نچیده
# ~~مرا نادیده از وی هیچ شادی
### | ز عزت بود اندر سر چو دیله PageV03P1360
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0353.png)

# ~~جهان بردیدهآ من گشت تاریک
### | به روی او جهان روزی ندیده)
# ~~درین سودا زیان کردم دل و جان
### | ازو جز عشوه2 چیزی ناخریده
# ~~(چو پرده در هوا بودم معلق
### | ازان گشتم چنین پرده دریده
# ~~ز من ببرید تا خون ریخت چشمم
### | ز هجر او چو اندام بریده
# ~~گزید اوبی سبب رنج دل من
### | من اورا از دو عالم بر گزیده
# ~~به دندان می گزم انگشت حیرت
### | لبش یکدم به دندان ناگزیده*
# ~~به نکبای فراقم کند از بیخ
### | صبای وصل برمسن ناوزیده
# ~~چو دامن پشت پا زد عیش را دل
### | چو دید او را زمن دامن کشیده3
# ~~رسد از من به ماه ومهر فریاد
### | دمی زان مه به عشرت نارسیده
# ~~نمییابم مزه از زندگانی
### | لب شیرین او را نامزیده ms804 PageV03P1361
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0354.png)

# کند طاووس عیشم باز جلوه
### | اگر باز آید آن مرغ رمیده)1
# عاقبت خود را به تکلف2 وتجلد برقرار3 بداشتم و گفتم: (اگر این
# ~~حال6 مکشوف شود به حماقت وابلهی در میان ابنای جتس موصوف27 شوم و به
# ~~افلاس وبی سرمایگی معروف گردم و اصحاب قماشات8 دراسترداد9 عین10یاثمن1
# ~~مبالغت12 نمایند، اولیتر13 آنست که پرده بر14خود دریده نگردانم تاروز
~~گار از
# ~~پرده چه لعب15 بیرون آرد (وکدام بازی برآب زند)16. وچون دراین اندیشه و
# ~~محنت و17 حادثه و بلیتت18 هفتهای که باهفتاد سال برابری می کرد بگذشت
~~بامداد
# ~~پگاه پیش از آنکه آفتاب طلو ع کند نگاه کردم، آن ماهروی را دیدم که19
~~هم
# ~~برآن20 هیأت که21 اول22 آمده23 بود بیامد و بردکان24 من بنشست25. تن
~~مرده از
# ~~دیدار26 اوحیاتی27 تازه یافت وشخص پژمرده از آمدن28 اونضارتی29
~~بیاندازه
# ~~دید، واین غزل وصف الحال35 من گشت.
# غزل31:
# هزار منت از ایزد که یار باز آمد
### | به دیده32 نور و به سینه قرار باز آمد PageV03P1362
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0355.png)

# ~~به شخص مرده چو جان عزیز آن دلبر
# #  %~% اگرچه داد بسی انتظار باز آمد
# ~~برست از جگر سوخته دلم کان شب
# #  %~% به زلف و طره شده مشکبار باز آمد
# ~~برفته بود زمن صبرو(خواب وحلم)وقرار
# #  %~% چو باز آمد او هرچهار باز آمد
# ~~دل من از طرب سور2 وعیش شد تازه
# #  %~% به دست3 چون اثر آن نگار بازآمد
# ~~سزد4 که خاک رهش5 را نثار جان باشد
# #  %~% چو (یار با)6 دو لب در نثار باز آمد
# ~~(به روی تازه چو گل گشت در رخمخندان
# #  %~% به سینه از هوسش خار خار باز آمد
# ~~ازین سپس نبود همچودی دم سردم
# #  %~% چو یار روی بسان بهار باز آمد
# ~~دلم نگردد گم چون رسید دلجویم
# #  %~% غمم نباشد چون غمگسار باز آمد
# ~~ز غار محنت و باربلا نیندیشم
# #  %~% چو آنکه بود مرا یار غار باز آمد)7
# ~~کنار روی ومیان چو موی او دیدم
# #  %~% هوای بوسه8 و عشق کنار باز آمد
### | 4- مجا : PageV03P1363
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0356.png) ms805

# دمش به لطف سرمرده زنده کردن داشت
### | چوعیسی آن بت(از آن)1خرسوارباز آمد
# ازین سپس همه ورد من این سخن باشد
### | هزار منت از ایزد که یار بازآمد
# چون2 روی او بدیدم غمهای گذشته فراموش کردم و اندیشههای موحش
# ~~که در3 طبیعتمن4 متمکن بود از پیش خاطر منتفی5 شد. برپای خاستم وخدمت
# ~~کردم وتملق و(تکلف وتلطف و)6 دلداری که رسم باشد دروقت قدوم چنان
# ~~عزیزی بهجای آوردم. اونیز دلنوازی ودلجویی7 آغاز نهاد وعذر تأخیر وتوقف
# ~~درمراجعت خویشتن8 گرفت و گفت: همانا از دیر آمدن ما9 ترا10 اندیشهها11
~~در
# ~~خاطر آمده باشد و(بارها بردل)12 نشسته و برما ظن غدر و13 گمان مکر14
~~برده
# ~~باشی. گفتم: حاشلله15 قدر تو از آن رفیعتراست ومرتبهآ تواز آن عالی تر
~~که در
# ~~این16 مقام17 دست مالیدهآ ظنون یا پی سپر اوهام گردد. پس فرمود که
~~میزان حاضر
# ~~کن18 تاثمن اجناس تسلیم کنم و تواز تعرض19 تقاضای20 غرما21 سلامت
~~یابی22
# ~~ومن به علتتأخیروتسویف مستوجب ملامت نگردم. من23 میزان24 پیش او25
~~نهادم
# ~~و صدغ پریشانش چون عقرب1 درجانم میخلید وازبس27 که تیر غمزهاش بر
# ~~هدف دل (می آمد بیم)28 آن (بود که)29 چون کمان ابرویش بی زه درنزع افتم
~~PageV03P1364
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0357.png)

# ~~و چنانکه جدی1 به علت شهوت دیگران2 بی گناه3 مذبوح شودمن به سبب آرزوی
# ~~خویش واضافت به4 زحل ادبار خون ریخته گردم. وتاچشم برهم زدم دیده ودل
# ~~درهوس5 چاه زنخدانش برمثال6 دودلو چنان7 بررسن زلفش8 بسته بودند که9
# ~~دایما یکی10 در هوا معلق بود و یکی از اشک پر آب، بااین11 همه از
~~مطالعهآ
# ~~دیدارش (حوت دل12 آب حیات13 باز14یافته بود15، با آنکه مدتی چون دی16
# ~~دم سرد می کشید از مشاهدهٔ‌ رخسارش)17 اعتدال مزاج بهار به18وقت حلول
# ~~خدمت جوزاوار کمربرمیان میبست ، و روز گاررا که چون سرطان خر چنگی
# ~~روی نماید. وازخوف زوال آن حال چون سنبله مویها23 برتنم24 راست25
~~ایستاده
# ~~بود وبیم آن بود که از پرتو شعاع رخسارش دانهآ دل26 درپای خزانش27
~~اندازند28
# ~~تا299 ms806 از خوشهآ سینه39 بیرون افتد.
# (الرباعیتة31:
# میزان برداشت آن نگار موزون
### | وز عقرب طره اش دلم شد پرخون
# ~~حسحعسحمعع حم سحهسسسست
# # 1- اساس : حدی   2- اساس : و گر %~% 3- اساس : گناه من %~% 4- جز
# ام اهه شب %~% 6- جزت واساس: درمیان %~% 77-
# # اسا: ندارد. اساس و ت : لخودرا %~% 8- اساس : زاف او %~% 9- اساس
### | 12-
### | 22 اکاش وچاپی : ندارد PageV03P1365
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0358.png)

# ~~خورشید جمالش چو به میزان دیدم
### | چون باد خزان شد دم سردم1 افزون)
# ~~[القصه] او میزان دردست گرفته بود واز حرکات موزونش کفهآ دل هرچند
# ~~سبکسارتر بود بدو4 مایلتر5 مینمود6 (واین می گفت)2.
# ~~[الرباعیة :
# ~~چون در کف آن نگار دیدم معیار
### | شاهین دلم به سوی او شد طیار
# ~~گر میل ترازو ز گرانی باشد
### | باری دل من از سبکی کرد این کار]8
# ~~فی الجمله قیمت آن9 جامهها به تمامت بی مکاس واستقصا10 بداد تامن1
# ~~به خداوندان آن12 اقمشه رسانم. وتفصیلی دیگر بیرون کرد، اجناس14 ثیاب
~~از
# ~~هرنوع [بر]14 آنجا نبشته15، من اورا آنجا16بنشاندم و از محاوره17
~~ومشاهدهآ او
# ~~تمتع مییافتم و از [ملاقات]18 ومحادئهآ او19 بهره می گرفتم تا آنگاه که
~~تمامت20
# ~~در دکانها21 گشاده شد واقمشه22 و سلع23 براطراف24 (حوانیت25 آماده26)7
# ~~بدیدم، برخاستم وآنچه (او)28می خواست جمع کردم وپیش اوبنهادم29 . فرمود
~~PageV03P1366
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0359.png)

# ~~تا بر گرفتند1 وخود برنشست والبته در تعیین ثمن و کمیت بها بامن هیچ
~~سخن
# ~~نگفت ومن چنان مشغول2 نظارهآ قد ورفتار ومدهوش استماع قول وگفتار3 او
# ~~بودم34 که ازمال ومنال وسود وزیان [نمیاندیشیدم و)5 تا آنگه (که او)6
~~از چشم
# ~~من غایب نشد (آن حال با یادم)7 نیامد.
# (الزباعیه :
# با روی وی از جهان نیامد یادم
### | با لعل لبش ز جان نیامد یادم
# گشتم ز خریداری او سودائی،
### | زان سان که ز سوزیان نیامد یادم)9
# وچون از(چشم من)10غایب شد و12 حیرت ودهشت زایل گشت، در تفصیل
# ~~اقمشه که برده بود نظر12 کردم، مضاعف آن بود که باراول برده بود. باخود
~~گفتم:
# ~~محنتی عظیم، (وطامهآ کبری)13 اینست14، پنج هزار درم باز آورد و دههزار5 ms807
~~درم16
# ~~ببرد و12 این18 نوبت اگر19 [خبراو نیابم از وجود من اثرنماند؛ و آن
~~نوبت)20
# ~~به بیع قماشهآ دکان21من22 از23 غرامت24 آن مال25 بیرون توانستم26
~~آمدن27 و
# ~~این نوبت اگر28 ثمن(عقار وضیا ع)29 واثاث البیت با آن ضم گردد هم
~~ناممکن PageV03P1367
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0360.png)

# ~~خواهد بود. و ازاین سخن مدت یک ماه بر آمد و از آن خورشید رخ1 اثری
# ~~ندیدم وخبری نشنیدم، وارباب ثیاب واصحاب2 اقمشه در3 تقاضا الحاح آغاز
# ~~نهادند ومن برفروختن4 (عقار وضیاع)5 عازم شدم وبرحصول جلا و غربت و
# ~~مسکنت وفقر مدفع6 جازم گشتم. دراثنای7 این محنت و غلوای این شد ت بود8
# ~~که آن دلبر مامروی سروقد لاله رخسار کبک رفتار را دیدم برعادت معهود1
# ~~بر آن شکل وهیأت که ذکررفت بیامد وبردکان11 من12 نزول کرد. وچون نظر
# ~~من13 برجمال جهان آرای (و حرکات موزون14 دلگشای)15 او افتاد بار16 دیگر
# ~~مدهوش گشتم و آن همه (محنت وشد ت)17 که تا غایت وقت18 در آن بودم
# ~~برخاطر من فراموش شد وجان و دل بهزبان حال این غزل سراییدن19 گرفتند20.
# الغزل21:
# این سعادت بین که بعداز22 مدت هجر دراز
# (یار آمد بازو)23 باز آمد به ما شاد ی و ناز
# آن ره24 محنت که برما باز بودی بسته شد
# وان در عشرت25 که برما بسته بودی گشت باز
# (دل که همچون صید بد در چنگل (باز عنا)26
# در هوای (عیشبا)27 پرواز شد مانند باز)28 PageV03P1368
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0361.png)

# ~~(داشت در سر هندوی زلفش پریشانی ولیک
# جان من از سایهٔ‌ او باز رست از ترک تاز1
# ~~عشقبازی با رخ او دل مجازی میشمرد
# چون وفاداریش دیدم شد حقیقت آن مجاز
# ~~رخ چو خوربنمود بامن بازرستم همچوشمع
# از چه؟ از سوز فراق عمر کاه دل گداز
# ~~نوحه کوته کرد دل درماتم هجران چویافت
# روز سور2 وصل از2 زلف وقدش عمردراز)6
# ~~درنشیب هجر5 بودم بیخود افتاده ز پای
# بر فراز7 خرمی گشتم ز وصلش سرفراز
# ~~همچو راز اندر دل خود کردم اورا جایگاه ms808
# و آشکارا گشت بروی هرچه در دل بودر از7
# و او در حال که نزول فرمود ترازو خواست و چون باراول بی توقفی و
# ~~تعللی و مکاسی درتعیین8 بها وکما بیش ثمن9 آنچه قیمت بود سخته10 و نقد
# ~~کرده به من تسلیم کرد11. من درقبض تعلل می کردم و در محادثه و مکالمهآ
~~او
# ~~تطویل را12 رخصتی می جستم و اطناب را علتی میطلبیدم13 . وخواستم که از
# ~~آنچه مکنون ضمیر وسر سینه است با او رمزی ظاهر کنم14 و سخنی که مناسب
# ~~باشد بااندیشهآ دل ومنبی15 بود16 از آن واقعهآ مشکل17 برزبان رانم . او
~~خود PageV03P1369
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0362.png)

# ~~فتح الباب انبساط فرمود وراه طیبت و مزاح1 گشاده گردانید وسخنان (لطف
~~آمیز)2
# ~~دلاویز شکرریز3 شهوت انگیز آغاز نهاد.
# ~~الرباعیته :
# ~~وقت سخن آن دلبر بسیار نمک
### | میریخت از آن لعل شکربار نمک
# ~~پیش دهن و لبش ندیدم هرگز
### | تنگ (شکری درو)4 به خروار نمک
# ~~(با آنکه دهان شیرینش یک تنگ بیش نبود از بس5 شکرریزی که6
# ~~می کرد شکر در بازار فراخ شد و راه گذر7 از کثرت نظار گیان برخلق8 تنگ
# ~~کشت .
# ~~الرباعیة :
# ~~باشد زلبش شکر به بازار فراخ
### | شد در دل تنگم غم و تیمار فراخ
# ~~وین نادره بین که هست درشهر شکر
### | تنگی و هزار کس خریدار فراخ)9
# ~~وسخن (بدان جای10)11 رسانید12 که13 در اثنای محاورت14 پرسید که
# ~~تأهل ساختهای15 وهیچکس را به عقد شرعی (در حباله)16 آوردهای17 یانه18؟
~~و19 PageV03P1370
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0363.png)

# ~~هیچ وقت یاری داشتهای وباهیچ دلبری (باوی)2 به دل بازی3 کاری افتاده
~~است
# ~~یانه4؟ من سوگندها خوردم که هر گز زن نخواستهام و در عمرخویش5 با
~~هیچزن6
# ~~صحبت نداشتهام2 و8 این قدر اختلاط ومحاورت9 که با تو افتاد باهیچ کسم
# ~~نبوده است11، وبههای های بگریستم. و12 او از گریستن من بخندید و پرسید
~~که
# ~~سبب گریستن چیست وموجب دلتنگی کدام؟ (من آن جرأت نیارستم13 کرد)4
# ~~که آن15 سخن پوست (بازکرده و)16 مشافهه بااو تقریر کنم12، خاموش بودم و ms809
# ~~بدین بهانه که زرسره18 می کنم برخاستم]19 و دست خادم بگرفتم و با طرفی
# ~~بردم ونقدی بروی عرضه21 کردم12 والتماس کردم که به قبول آن برمن23 منست
# ~~نهد. او از فرا گرفتن امتناع نمودو گفت: اگرحاجتی داری (بگوی، باشد)24
~~که
# ~~به دست من بر آید و25 خدمتی که26 میدانی27 که شایستهام اشارت فرمای28
~~که
# ~~بی واسطهآ این اجرت بدان مهم22 قیام نمایم وبیوسیلت30 این رشوه31 آن
~~کار22 به
# ~~اتمام رسانم. من نفثة المصدوری23 که داشتم بااو تقریر کردم و درد دلی
~~که بود4
# ~~(بااو)5 درمیان نهادم و به تضرع وزاری [از وی]26 درخواستم که میان من
~~واو PageV03P1371
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0364.png)

# ~~واسطه1 باشد و در تحصیل مراد من از او2 سعی3 فرماید1 . خادم چون این
~~سخن
# ~~بشنید بخندید وگفت: تو با او ازتوسط و توسل من بینیازی [و از تکلتف و
# ~~تعلل مستغنی)5، چهعشق ومودت6 تو دردل او هزار چندان است که تواظهار
# ~~می کنی و میل و ارادت او به 7توبیش از آنکه تو8 فرا مینمایی، و او از
~~این بیع
# ~~وشری (وخرید وفروخت)1 (مستغنی است)12 ومحتاج این ثیاب (واقمشه)13
# ~~نیست، غرض او14 از این آمد وشد و معامله15 و سودا16 دیدار تو بوده است
~~و
# ~~دیگربهانه، بااو هر گستاخی که امکان دارد بکن وهرراز که داری در میان
~~نه که
# ~~گستاخی ترا به جان قبول کند و انبساط ترا به (شکرانه قبول)17 فرماید،
~~واسطهآ
# ~~من و غیرمن درمیان حاجت نیست. من باز گشتم و با دکان18 آمدم. و چون
~~گفته
# ~~بودم که به سره کردن زر میروم9 بخندید وگفت: زر سره کردی؟ و دیده بود
# ~~که من با خادم او20 سخن می گفتم21 و به فراست دانسته که من چه می
~~گویم.[من]
# ~~(خدمت کردم وگفتم)23.
# الرباعیة24:
# با ما چو ترا نهان و پیدا سره شد
### | در عشق تو کار دل شیدا25 سره شد PageV03P1372
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0365.png)

# ~~هرچند که بد نقد دل ناسره قلب
### | چون یافت ز (توسکهآ)1 سودا سره شد
# ~~پس ms810 بگریستم وراز دل2 بااو بگفتم وگفتم: (الله الله)4 در خون من سعی
# ~~مفرمای6، و (بی گناهی هلاک من مسکین روا مدار)7.
# ~~(الرباعیة:
# ~~برپای تو سر نهادهام دستم گیر
### | دل را به غم تو دادهام دستم گیر
# ~~از دست برفتهام مکن پی سپرم
### | پیش تو ز پا فتادهام دستم گیر)8
# ~~چون9 این سخن بشنید اثر بشاشت دربشرهاش ظاهر شد و امارت10نشاط
# ~~برجبینش پیدا آمد وحکایت حال مرا11 به سمع رضا اصغا فرمود وآتش محبت
# ~~را به آب لطف (تسکینی ارزانی داشت)12 چنانکه دل بهامید وصالش شاد شد
# ~~وجان ازبند غم و محنت آزاد گشت133.
# ~~[الرباعیة :
# ~~هرچند که بد خستهٔ‌ بیداد دلم
### | میشد به امید وصل او شاد دلم PageV03P1373
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0366.png)

# از من به کرشمه دلربایی می کرد
### | و آنگاه بهخنده باز میداد دلم]
# پس برخاست و به هزار دلداری و تلطف و تملق2 گفت: دل خوشدار
# ~~وامیدوار میباش3 که به مراد خود4 برسی وخادم5 بعداز این پیغام من به
~~توبرساند
# ~~که مصلحت چیست وطریق حصول مقصود کدام؟ ودیگر ذکر بیع وشری6 (و
# ~~اثاث و اقمشه)" نکرد8. ومن تجار و بزازان را ثمن متاع بگزاردم و در
~~میانه
# ~~فایدهای9 ظاهر بر گرفتم15 الا آنکه به سبب انقطاع معامله که موجب وصلت
# ~~بود دلتنگ شدم و روز وشب در آن اندیشه بودم تا11 بعد از چند روز خادم
~~بیامد
# ~~وسلام او12 پرسانید وگفت: مشتاق دیدار وآرزومند13 وصال تست. من از نام
~~و
# ~~نسب ومسکن ومعیشت14 اوبپرسیدم. گفت: او طفل بود که (اورا)16 سیدهمادر
# ~~امیر المؤمنین (المقتدر بالله)17 بخرید ودرسترعصمت و کنف رعایت خود8
# ~~پرورش داد و امروز ازجملهآ جواری ودختران سرای19 ومقرب ترین20 کسی به
# ~~نزدیک سیده اوست ، و(ذخایر خانهٔ‌)21 سیده به دست او باشد22 و دخول و
# ~~خروج وآمد[و]23شد و بیع وشرای24 (آن حرم)25 بدو مفوض؛ واوترا اختیار
~~PageV03P1374
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0367.png)

# ~~کرده است تا به نکاح شرعی در حبالهآ تو آید، اما موقوف آنست که سیده
~~ترا
# ~~ببیند. ومیاندیشد که ترا1 به حیلهای2 ms811 درحرم امیرالمؤمنین برد، اگر آن3
~~اندیشه
# ~~راست آید ودخول و خروج به سلامت بی آنکه راز مکشوف گردد4 میسرشود5
# ~~خود به مراد برسی؛ واگر العیاذبالله کسی6 مطلسع گردد7 درمعرض هلاک
~~افتی؛ و8
# ~~اگربدین سودا [که]9 زیان رفتن جان است14 و سود یافتن جانان راضیئی11
~~قدم
# ~~درراه12 نه، واگر آسان ازسرجان برنمیتوانی خاست پای دردامن سلامت13 کش
# ~~وسر به عافیت خویش12 با زنه که این کار ازدست تو(به غیر ازاین طریقه
~~برنخیزد)5
# ~~(وبی آنکه از سرجان برخیزی این راه به سرنیاید)16.
# الرباعیة :
# این کار ز دست و پای آن برخیزد
### | کو از سر جان به یک زمان برخیزد
# برتخت وصال دوست خوش بنشیند
### | چون17 در طلبازهر18 دوجهان برخیزد
# من گفتم: هزارجان فدای وصال19 جانان وهزاردل نثار خاک پای دلبر.
# ~~گفت، امشب در کشتی نشین و از25 دجله عبورکن ودر21 مسجدی که22 بر کنار
~~PageV03P1375
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0368.png)

# ~~شط سیده1 فرموده است منتظر باش تا چه حادث شود2، وشب هم3 آنجا مقام
# ~~کن. من چنان کردم که او فرمود. و همه4آ شب در آن مسجد می بودم تا6صبح
# ~~طلوع کرد، زورقی طیار دیدم بهغایت لطیف که بر آمد9 و بسیار صندوقهای
~~خاای
# ~~در آنازورق نهاده19 ، (همه11صندوقها12)13 در14 مسجد آوردند و حمتالان
~~باز گشتند
# ~~ویک صندوق15 بماند. دروی16 نگاه17 کردم، آن خادم بود که وی18 رامی
~~شناختم
# ~~و19 واسطه بود20 میان21 من22 وکنیزک. [لحظهای بود23، کنیزک]24 از آن
~~کشتی
# ~~به25 بالا آمد، برخاستم و26دستش بوسه دادم ومعانقه به جای آوردم
~~ولحظهای با
# ~~یکدیگر غم دل بگفتیم27. پس28 مرا در29 صندوقی30 نشاند (از آن
~~صندوقها)31 و
# ~~درش32 محکم ببست33، وخادمان می آمدند واصناف جامهها و عطرها و گلاب و
# ~~غیر آن می آوردند و او در صندوق34 مینهاد (تا آنگه35 که)26 صندوقها37
~~پر
# ~~کردند و هریکی را قفلی برنهادند38 و39 صنادیق40 (را دیگر)41 بار42 در
~~آن PageV03P1376
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0369.png)

# ~~(زورق طیتار)1 نهادند2 وزورق در دجله روان شد. وچون من درحالت خودنگاه
# ~~کردم با آنکه در کشتی بودم ms812 دل خود را در لجهآ هلاک یافتم3 وبا آنکه در
~~زورق
# ~~بودم خود را غرقهآ حوادث دیدم؛ ندامت برمن مستولی شد وپریشانی برخاطرم
# ~~غالب گشت6. وچون2 جان درهوای جانان فتوری8 پدید9 آورد واز صعوبت جان-
# ~~بازی (در دل) قصور بادید11 آمد با خود گفتم : به پای خود به گورستان12
# ~~آمده ام13 وبه دست خویش خود را در ورطهٔ‌ هلاک افکنده، و به خیال فاسد
~~متاع
# ~~عافیت14 را در بازار سودای15 کاسد ازدست بداده16 تا قضای شهوت نفسانی
# ~~میسر شود یا نه. جان وجوانی وعیش و17زندگانی برباد خواهم داد وازسختی
# ~~آن18 حال ونومیدی که19 ازحیات حاصل بود گریستن برمن افتاد وبه تضرع و
# ~~بکا و خشوع ودعا مشغول شدم و از معاصی توبه24 کردم و نذرها از21صوم و22
# ~~صلات و حج و انواع مبرات وخیرات برزبان راندم (و اندیشه23آ طاعات و
# ~~حسنات برضمیر گذرانیدم)24 تا صندوقها از25 زورق بر آوردند و به درگاه
~~خلیفه
# ~~رسانیدند واین صندوق که من در آنجا بودم درپیش صندوقهای دیگرمی بردند26
# ~~و کنیزک (با آن می آمد ودیگرصنادیق براثر27، و هرگه که به زمره28آ
~~خادمان29 که
# ~~موکل30 ابواب سراهای31 حرم بودند بگذشتی عزم آن کردندی که سر
~~PageV03P1377
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0370.png)

# ~~صندوق1 بگشایند وبحث وتفتیش آنچه2 «درصندوق است»3 به جای آرند کنیزک
# ~~«بانگ برایشان میزد و4»)5 بعضی را6 دشنام میداد2 و ( زمرهای را زجر
~~می)8-
# ~~کرد9 وباگروهی به10 ضحک وطیب فرا پیش میبرد11 وباجمعی به12 مدارا
~~ومواسا
# ~~مسامحت مینمود13 تا آنگاه که به موضعی14 (و دربندی)15 رسید16 که دروی7
# ~~مهتر18 خادمان (ومقربترین آن فرقه19)2 بود21 ورفعت درجه وعلو مرتبت22
# ~~اوبدان بدانستم23 که کنیزک با او به (خشو- وخضوع)24 (واستکانت)25 سخن
# ~~می گفتو آن خادم به تحکم و تکبتربااو ختناب می کرد، هر چند (تلطف و
~~تملق)6
# ~~بسیارنمود بااو فایده نکرد و فرمود که البتته27سر صندوق28 باید گشود11.
~~و
# ~~فرمود تا صندوق30 بنهادند و ابتدا به مسندوق من کرد وخواست که قفل بر
~~گیرد،
# ~~من صورت21 آن حالت احساس کردم، از ترس ms813 مدهوش شدم و درصندوق بول
# ~~کردم چنانکه ازصندوق بیرون آمد و [برزمین]32 روان شد. کنیزک چون آن بول
# ~~بدید فرناد بر آورد و گفت: ای استاد هلاک کردی مرا و بازرگانان را،
~~وخویشتن
# ~~را مقالت آورد که33 ده هزار جامههای رنگین و انواع طرایف از اصناف ثیاب
~~PageV03P1378
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0371.png)

# ~~صندوق1 نهاده بودیم بریخته است و (به جامهها رسیده)2 وهم اکنون رنگها
~~باطل
# ~~شود. خادم در خشم شد و گفت: (صندوق بر گیر)3 و به دوزخ4 رو (که5 لعنت)6
# ~~خدای7 بر8 صندوقت9 بادا (وبرتو)10. و11]12 خادمان صندوقها بر گرفتند
~~واز آن
# ~~دربند بگذشتیم. ومبالغی13 دیگر14 راه15 برفتند، ناگاه16 آواز کنیزک
~~شنیدم17 که
# ~~می گفت: والله که امیر المؤمنین است که می آید18 . (چون من)19 نام
~~خلیفه شنیدم20
# ~~ازخوف بیهوش شدم21و به هلاک خود22 متیقن گشتم23 . وخلیفه آن کنیزک را24
# ~~آواز داد و گفت: ای فلانه دراین صندوقها چیست؟ او25 گفت: جامههای سیتده
# ~~است (ای خداوند)26. گفت : صندوقها و (تمامت)27 جامهها برمن عرضه کن.
# ~~گفت: همین (لحظه سیده)28 خود29 درپیش خداوند بگشاید30. گفت: برو (که
# ~~من می آیم که ببینم. و در گذشت31. و)32 کنیزک خادمانی33 را34 که
~~صندوقها
# ~~بر گرفته (بودندفرمود25تا)36 به31 تعجیل تمام برفتند38، و آن
~~صندوق[را]29 که من
# ~~در آن40 بودم در حجرهای41 برد42 وسر43 بگشاد و مرا فرمود تا بیرون آمدم
~~و PageV03P1379
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0372.png)

# ~~اشارت به غرفهای کرد که در1 آنجا رو. من دررفتم2 و بنشستم ودر حال
~~مقتدر بیامد
# ~~وتمامت صندوقها پیش اوبردند وبگشادند و آنچه در آنجا بود ازثیاب و طیب
~~و
# ~~غیر آن مطالعه کرد. وچون [از آن]3 فارغ شد کنیزک باز آمد1 و مرا
~~استمالت5 و
# ~~دلگرمی6 داد7وطعام وشراب ومیوه وجامه و آنچه بدان احتیاج بود تمامت
~~بیاورد
# ~~وبنهاد و درحجره قفل کرد8 وبرفت. ومن آن شب تا (روز دیگر)9 در آن حجره
# ~~بودم، روز دیگر (درغرهآ روز)10 کنیزک بیاند و گفت : سیده می آید تاترا
~~ببیند.
# ~~وهم در حال سیده باجمعی از11 کنیز ms814 کان12 بیامدند13 و درصحن آن سراچه
~~کرسی
# ~~بنهادند22 ، و15 بنشست16. وکنیز کانرا هریک (به مهمتی)17 از آن موضع18
~~پراکنده
# ~~گردانید چنانکه او و آن کنیزک تنها بماندند19. بعداز آن مرا20 اشارت
~~کرد ت21
# ~~از آن غرفه بیرون22 آمدم23. چون نظرم11 برسیده افتاد خدمت کردم و زمین
# ~~بوسه دادم وبروی دعا وثنا گفتم25. کنیزک را گفت: نیک (اختیار
~~کردهای)16، زیرک
# ~~و باادب است، وبرفت27. وهمان لحظه آن کنیزک که معشوق من بود باز آمد
~~و28
# ~~گفت: بشارت [باد]29 ترا که سیده به39 پیوند ما31 رخصت فرمود و به وصلت
# ~~میان من وتو وعده ارزانی داشت و بر کار22 ما [گره و در راه ما]33 وحل4
~~PageV03P1380
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0373.png)

# ~~مشقت خروج (از این سرا) مانده است ، اگر به سلامت2 میسر شود و راز
# ~~مستور بماند به مراد دل رسیدیم. من گفتم: خدای- عزوجل3 - در کنف سترو
# ~~پردهآ عصمت از این غصه بگذراند . روز دیگر بامداد6 روزگار مشعبد
# ~~(لعبت وجودم را)7 بار دیگر به8صندوق برد ومنتظر وخائف بنشستم تااز
~~صندوق
# ~~خود چهبازی ظاهرشود و ازپرده چهلعبت بیرون آرد؟ هم بر آن ترتیب که
~~آورده
# ~~بودند خادمان بیامدند وصندوقها10 بر گرفتند وبیرون بردند (و حرص موکلان
# ~~وخدم برتفتیش کمتر از آن بود که به وقت ادخال، تا آنگاه11 که صندوقها
~~با آن
# ~~مسجد بردند)12 . وچون مسجد خالی شد من ازصندوق بیرون13 آمدم وهم در
# ~~آن مسجد خدای را (سجدهآ شکر)12 آوردم15 و به سلامت با وثاق رفتم. و بعد
# ~~از چند روز خادم بیامد و رقعهای از آن کنیزک بیاورد و کیسهای سههزار
~~دینار
# ~~نقد دروی، و16 در رقعه نوشته بود که این سه هزار دینار سیده از مال
~~خود7
# ~~ترا انعام فرموده18 که مرکبان قیمتی و1 راهوار20 بخری21، و جامههای
~~فاخر
# ~~چنانکه لایق صدور واکابر وخواص خلفا وملوک باشد ترتیب کنی، وغلامان
# ~~شایسته که خدمت را شایند به دست آری، و ظاهر خود را بههر تجمل که میسر
# ~~شود آراسته گردانی و روز22موکب بهدرگاه خلیفه ms815 که آنرا باب23 العامه24
~~گو یند25 PageV03P1381
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0374.png)

# ~~حاضر شوی و آنجا مقام سازی تا ترا طلب دارند (و به حضرت امیر المؤمنین
# ~~در آرند)1، و درمجلس او میان من وتو عقد بندند. من به سبب ورود آن نامه
# ~~که موجب (یمن وبرکت و جالب2 میامن سعادت بود چون اصحاب الیمین24 در
# ~~آن ساعت که وعدهآ «واما من اوتی کتا به بیمینه فسو ف یحاسب حسابا
# ~~یسیرأ و ینقلب الی اهله مسرورا» محقق بیند مبتهج و)امسرور گشتم؛
# ~~و با آنکه یمن5 اصحاب الیمین حاصل بود)6 به حصول7 آن مال از اهل
# ~~(یسارو)8 ثروث ومنال و نعمت شدم. و هم بر آن ترتیب که فرموده بود درازی
# ~~(وهیأت)10 خواص114 روز موکب12 به باب العامه حاضر شدم13. وچون لحظهای
# ~~توقف کردم حاجبی بیامد وگفت: (فرمان14) امیرالمؤمنین را اجابت فرمای. و
# ~~چون به دارالخلافه دررفتم1 مقتدر را دیدم برسریر خلافت نشسته، قضات16 و
# ~~اکابر بنی هاشم براطراف وحوالی سریر17، و قواد و امرا و مقربان وحجتاب
# ~~برپای ایستاده. من زمین را بوسه دادم وازهیبت دار الخلافه ومهابت امیر
~~المؤمنین
# ~~دهشت برمن غالب شد. ویکی از قضات18 خطبه بخواند و آن کنیزک19 را با20
# ~~من عقد بست. و چون از آن مجلس بیرون آمدم مرا در21 بعضی از22 ممرات
# ~~به سرایی دربردند در23غایت خوشی ونهایت دلکشی، صحنی24عریض وبسیطو
~~PageV03P1382
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0375.png)

# ~~سرایی1 خوش ودلگشا2 و ایوانها و رواقهای3 بلند به انواع4 فرشهای فاخر
~~آراسته
# ~~گردانیده (و دستها ونیم دستها افکنده)5 واسباب و آلاتی که درفراش خانه
~~و مطبخ
# ~~به کار آید مرتب کرده، مرا درمجلسی از آن مجالس6 بنشاندند وخود باز
~~گشتند.
# ~~ومن آن روز تاشب در آن سرا بودم وهیچکس را از آن جماعت که میدیدم
# ~~نمیشناختم و گرسنگی در7من اثر کرد و اشتها غالب شد و آن در که مرا از
~~آنجا
# ~~در آورده بودند بسته بودند. من برخاستم و گرد سرا8 بر آمدم تا9 بهمطبخ
~~رسیدم،
# ~~ازمطبخیان طعام خواستم، مرا نشناختند وپنداشتند ms816 که یکی از و کلاام،
~~قدری
# ~~جگر آکند ونان درپیش من آوردند. من به تعجیل تمام بخوردم و10بی
~~اشنانهم11
# ~~درمطبخ دست12 بشستم، (مگربوی پیاز)13 ورایحه14آ (توابل جگر آکند)15 بر
# ~~دست من مانده بود17. با آن موضع آمدم که نشسته بودم18. چون19 نیمهای20
~~از
# ~~شب بگذشت آواز دف ونای و (لحن قول)21 و ترانه به گوش من آمد وجمعی
# ~~را دیدم از کنیزکان و دختران سرا22، دست23 زنان وپای کوبان و نشاط کنان
# ~~بیامدند و آن کنیزک را با آنکه دراصل خلقت درغایت24 زیبایی ودلبری25
~~بود و
# ~~به لطف و حسن26 از تکلف و آرایش عارضی مستغنی به اصناف حلی
# ~~وجواهر وانواع ثیاب قیمتی وتکلفات27 که درجنس28 آن اوقات معهود و معتاد
~~PageV03P1383
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0376.png)

# ~~باشد آراسته1 بیاوردند وبرمن جلوه دادند.
# ~~شعر2:
# # از دور چو روی یار دیدم %~% خوبیش یکی هزار دیدم
# # رویی چونگار ودست وپایی %~% مستغنیش از نگار دیدم
# # هر چند3 که ماهدیه بد آن دم %~% از رویش نوبهار دیدم
# # باریک میان همچو مویش %~% خود را4 زدر کنار دیدم
# # بیدیدهآ اشکبار تن را %~% در حجرهٔ‌ وصل یار دیدم
# # در سور وصال وقت جلوه %~% جان ودل خود نثار دیدم
# ~~من با5 خود گمان بردم که مگر این حالت در6 خواب میبینم و باور
# ~~نمیداشتم که دربیداری کس راچنان دولتی روی نماید وجنس این سعادت میسر
# ~~بر کرسیئی10 که عروسان را رسم باشد نشاندند11 وجلوه وغیر آن12 از
~~شرطهایی3
# ~~که14 وقت تسلیم عروس به داماد معتاد بود به جای آوردند مجلس خالی
~~کردند15
# ~~ومرا و اورا به یکدیگر باز گذاشتند. ومن به نزدیک او رفتم وخواستم که
~~معانقه
# ~~به جای آرم، دست درگردن او کردم. چون دست من به گردن او رسید به خشم
# ~~مرا16 پشت پایی17 بزد و گفت: عجب بودی اگراز تو18 بازاری (سفله،
~~کاری)19 PageV03P1384
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0377.png)

# ~~آمدی1 یا2 جنس تو عامی دون همت کسی گشتی. و1 برخاست تا برود. من
# ~~چون زلفش درپایش افتادم وچون عطف در دامنش آویختم وهرچند ms817 او چون6
# ~~دامنم پشت پای" میزد من9 چون دامن سربرپایش مینهادم وهمچون تیریز با
# ~~آنکه زیر دستش بودم به11 پهلو می غلطیدم12 ومی گفتم.
# الرباعیتة13:
# بی هیچ سبب خشم14 ز ماه من چیست
### | نشنیدن15 این ناله و آه من چیست
# (گر امر تو کشتن است طاعت دارم)16
### | لیکن بنمای تا گناه من چیست؟
# گفت : میدانی که شب وصال و روز عروسی است و وقت آنست که با
# ~~روی وموی من12 عشقبازی کنی و بازلف وخال من18 دست درازی نمایی، و
# ~~شکنیه19 و جگر آکند20 خوری ودست ناشسته در سرو روی و طره و موی من
# ~~مالی21. من22 گفتم: چندان توقف کن که صورت حال باتو تقریر کنم، بعداز
# ~~آن آنچه رأی تو اقتضا کند بفرمای. وحال چنانکه بود (با او)23 نقیر و
~~قطمیر24 PageV03P1385
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0378.png)

# ~~شرح دادم و سوگند خوردم که بعد ازاین هرگاه1 که ازین اطعام خورم چهل
~~بار3
# ~~دست بشویم . وتضرع وزاری آغاز کردم و گفتم: بر7 عجز و بیچارگی من
# ~~ببخشای2؛ چون میدانی که جز تویاری ندارم.
# الغزل9:
### | ندیدم خویشتن را جز تویاری
# # گل دیگر شکفت از غم دلم را %~% زپای دل برون ناکرده خاری
# # بر آوردی ز کار و بار ما را %~% سزدگر برنگیری کار و باری
# # لبم را از لبت کاری بر آور %~% زمانی از دلم بردار باری
# # دلم از خرمی باری بر آمد %~% اگرچه برنیامد9 از تو کاری
# # (خریدارم اگر داری بهایی %~% به پودخویش اززلف توتاری):
# او را11 برتضرع12 وگریستن13 من رقت آمد واز اعتذار و استغفار14شرم
# ~~داشت و از این سخن که گفتم15 که چهل بار دست بشویم بخندید و بازگشت و
# ~~برجای خویش16 بنشست و فرمود17 تا طعام بیارند18. مائده19آ آراسته
~~بهانواع
# ~~اطعمهآ طیبته والوان اباهای20 خوش21 چنانکه رسم موائد22 ملوک وخلفا23
~~PageV03P1386
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0379.png)

# ~~باشد بیاوردند. و چون از طعام فارغ شدیم شرابهای مطبوخ و1 توابل مرکب2
# ~~و مشمومات چنانکه به وجه شرع رخصت باشد وطعام3 بگوارد و طبیعت را
# ~~لذت آرد ms818 حاضر4 گردانیدند و جواری5 مغنیات6 سما ع آغاز نهادند. وچون
# ~~یک دو نوبت قولهای طرب انگیز و ترانههای دلاویز بگفتند و مجلس خالی
# ~~کردند شبی گذاشتم7 درعشرت و کامرانی و نشاط وشادمانی که شرح آن درهیچ
# ~~بیان نگنجد ووصف آن به هیچ زبان8 تقریر نتوان کرد. و لذتی که از9
~~ملاعبت
# ~~حور10 در11 قصور حکایت کنند12 در جنب13 آن با14 قصور مینمود و رغبت
# ~~(در15 تحصیل)16 آسایشی که از17مشاهدهآ غلمان و ولدان در جنت روایت
~~کنند18
# ~~با19 حصول آن آرایش روی درفتور می آورد. گاه از بر سیمینش خرمن گل و
# ~~نسرین در کنار میدیدم وگاه از زلف مشکینش تودهآ (غالیه وعنبر)2 بربالین
# ~~مشاهده می کردم ، گاه21 لب شکرینش را به دندان مرادمی گزیدم و گاه
~~(زبان
# ~~شیرینش)22 را به کام23 دل میمزیدم24، (گاه از کمین کمان ابرویش15 تیر
~~آرزو
# ~~برنشانه میزدم و گاه از غمزهآ چشم26 جادویش22 درهرنظری «مردم دیگر بی
~~بهانه
# ~~می»28دیدم)29، گه میان چون مویش را به رغبت در کنار می کشیدم و گاه
~~کنار PageV03P1387
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0380.png)

# ~~رویش را1 به بوسه با میان می آوردم2، گاه ازچاه زنخدانش دل را آب
~~میدادم
# ~~وگاه از آبداری دندانش [آتش]3 آرزو [فرو]4 میفشاندم. هرحلقه (که از)5
# ~~طره اش می جنبانیدم بردلم دری دیگراز نشاط گشاده میشد، وهر گره که
~~برزلفش
# ~~میزدم گشایشی دیگر در اندرونم پدید6 می آمد7.
# غزل8 :
# # بحمدالله آخر مرادم بر آمد %~% نگار چوخورشیدم9 اندر بر آمد
# # نهال امیدم به باغ وصالش %~% پس ازمدتی آخر اندر بر آمد
# # دمم گرچه از ناامیدی فروشد %~% مرادم به امیدواری1 بر آمد
# # گه اندر کنارم ازو خرمن گل %~% گه از بوسش اندر لبم شکر آمد
# # (در دل همی زدنشاط وصالش %~% گشاده شد آخردر و اندر آمد)12
# # چوزلف ارچه13 در پای افکنددلرا %~% به عشرت چو آن فرق هم بر سر آمد
# ~~فی الجمله هفتهای هم14 براین نسق درعیش وشادمانی15 (ونشاط و کامرانی)16
~~فرا
# ~~سر17 آوردیم18. روز هشتم19 گفت: سرای خلیفه وحرم امیر المؤمنین ms819
~~آنرا2نشاید
# ~~که جنس چون تو کسی در21 آنجا مقام سازدوخلوت و عشرت بازد؛ این
~~قدررخصت22 PageV03P1388
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0381.png)

# ~~سیده به لطائف الحیل1 حاصل کرده است که هفتهای دراینجا2 باشی، اکنون
# ~~سیده در حق من پنجلههزار دینار انعام کرده3 است از (زرو) انقره وجامه
~~وجواهر
# ~~وغیر آن، وهمچنین5 مرا به نزدیک معتمدان و دایع وذخایرهست که بهروزگار
~~از
# ~~هبات6 وصلات7 جمع کردهام، حالی8 را9 دههزار دینار برگیر وسرایی10 نیکو1
# ~~(و) پادشاهانه12 چنانکه (چهارچمنی"1 در وی14 باشد)15 و(حجرهها و)16 مرا
~~فق
# ~~بسیار داشته باشد بخر17 و بعد از خریدن18 هرمرمتت وعمارت19 که (حاجت
# ~~وچون سرای11 معمور ومرتتب شود مرا اعلام کن تا مالی که هست بفرمایم
# ~~تا بدانجا22 نقل کنند، و من براثر بیایم . من گفتم: منت23دارم و خدمت
# ~~کنم و آنچه فرمایی به جای آرم. پس24 بفرمود تا ده هزار دینار به
# ~~من تسلیم کردند ومن باسرای خود3 رفتم، ومردمان به تهنیت آمدن گرفتند.
~~ودر
# ~~مدتی26 نزدیک سرایی27 چنانکه28 اورا میبایست بخریدم29 درنهایت20 خوبی1
# ~~وخوشی و او به22 تمامت مال33 و نعمتی33 که داشت با35 آن سرای نقل کرد و
~~PageV03P1389
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0382.png)

# ~~سالهای دراز (در آن سرای1 با2 عشرت)3 وناز فراسر4 آوردیم واین جوانان -
# ~~و6 اشارت به فرزندان کرد که باوی بودند7- ازوی دروجود آمدند. واکنون
~~چند
# ~~گاه است که داعی حق را اجابت کرده است و روی درنقاب خاک کشیده ، و من8
# ~~در مضرت ماندهام10. و اگر در عمری نوالهآ جگر آکند11 بخورم چهل بار دست
# ~~باید12 شست.
# فصل13 - دراین حکایت اهل بصیرت را بصائر بیشمارست وارباب نظررا
# ~~عبرت14 بسیار. اما آنچه مخصوص است بدین5 مقام و مناسب16 دراین موضع
# ~~اجتناب نمودن ازمکاید زنان ومحترز بودن ازمکر وغدر ایشانست، ویقین
~~دانستن
# ~~که هر چند(مردهر)17 احتیاط که ممکن باشد به جای آرد18 وهر حزم که
~~احتمال دارد
# ~~کار فرماید19 عاقبت ایشان به غدر24 و تمویه فسادرا در21صورت22 صلاح
~~برکار
# ~~کنند و به مکر وحیلت23 باطل را درلباس حق فرا نمایند و آنچه مراد ms820 ایشان
~~باشد24
# ~~به امضا رسانند ومقصود خود25 به هرطریق که توانند حاصل گردانند، چنانکه
# ~~این حکایت برصدقاین سخن گواهی میدهد26 که27 با28 کثرت حفظ29 وغایت30
~~حزم
# ~~واحتیاطی که31 محافظت خانه32آخلفا را فرمایند ایشانرا چون بایست،
~~بیگانهای33 PageV03P1390
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0383.png)

# ~~را درحرم امیر المؤمنین آوردند1 وبیرون بردند2 چنانکه کس2را4 بر
~~آن5اطلاع
# ~~نیفتاد. (واین ابیات اشارتی بدین معنی6 می کند)7.
# (العربیتة8:
# ان الملول و ان علت اقدارهم %~% خضعت رقا بهم لدی النسوان
# یغلبنهم مکرآ ولو حصلت لهم %~% مع ملک گسری حکمة اللقمان*
# فاحذر مکائدهن جدا و اعلمن %~% ان النساء حبائل الشیطان)9
# الفارسه:
# # از کید زنان مباش ایمن %~% برخلق زمانه گرچه شاهی
# # کایشان سازند با شهان غدر %~% از10 بهر رضای نفس ساهی1
# # آنکس که بهفکر خویش بشناخت %~% ماهیت چیزها12 کماهی
# # داند که چو زهره جمله لهوست %~% زن گرچه کند به چهره13 ماهی
# # (بی مکر زید محال باشد %~% چون مکر آبست وزن چوماهی)14
# # زیشان گه15 صلح16 و جنگ آید %~% غم17 افزایی و عمر کاهی
# # (همچون عیسی گریز از زن %~% با مریم اگر شود مضاهی
# # گویند الهییم و باشند %~% فارغ زآ له [و]188 جمله لاهی) PageV03P1391
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0384.png)

# # دیوند و کنند بر تو خود را %~% عرضه چو ملک ز بی گناهی
# # برصحت این حدیث پزدان1 %~% در مصحف میدهد گواهی
# الحکایة العاشرة من الباب الثالث عشر- مؤلف کتاب(الفرج2 بعد الشدة)
# ~~گوید که3 مرا دوستی بود (از اهل رادان) خداوند نعمت بسیار (و ثروت
# ~~زنی بخواستم8 بامالی وافر وجمالی ظاهر و ادبی کامل و مروتی تمام.
~~درمیدان
# ~~فصاحت گوی بلاغت ازسحبان9ربوده1 ودر صباحت قصب السبق11 از یوسف
# ~~کنعان12 برده13.
# الرباعیة14:]
# از لیلی و عذرا به جمال افزون بود
### | وز15 قارون خود16 به ملک ومال افزون بود
# اندر17 ادب ومروت و فضل و کرم
### | از غایت ذروهآ کمال افزون بود
# ~~و کتیزکان مغنتیه داشتی18 و19 پیوسته روزگار خویش 2به1 سماع و"1 نشاط
~~(و
# ~~شادی وعشرت)23 گذرانیدی، و من شیفتهٔ‌ (زلف)24 وخال (وعاشق حسن
~~وجمال)25 PageV03P1392
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0385.png)

# ~~اوشده بودم چنانکه یکدم بی ms821 جمال او صبر1نتوانستمی2 کرد3 ویک4 لحظه5 بی
~~و صال او
# ~~شکیبا انتوانستمی بود7. ومتدتی8 زندگانی بااودر(سروروبهجت)1ونعمت و
~~راحت
# ~~فراسر آوردم تاروزی میان ما چنانکهمیان زن وشوهر (احیانا افتد)10
~~ماجرائی در
# ~~راه آمد وچشم زخمی حادث شد. (او با)11 من خشم گرفت و درحجرهای از
# ~~حجرههای سرا رفت و درببست12 و راه بلا13 ومحنت14(برمن)15 گشاده
~~گردانید.
# ~~ومن چون (دل به وصل او)16 دربسته بودم آن دربسته نمیتوانستم دید و17 به
# ~~تضرع و تواضع می گفتم.
# الرباعیة18 :
# جانا همه جور برمن خسته مکن
### | نازارچه خوش استازتو پیوسته مکن
# ازدیده چوخون دل گشادم پس ازین
### | ما را تو حوالت به در بسته مکن
# ~~و بهپیغام ورسول ازمن طلاق خواست و فراق طلبید. ومن هرچه امکانداشت9
# ~~از تملق و اعتذار وتوبه و استغفار بهجای آوردم و خواستم که دل او به
~~دست
# ~~آرم (و رضای او حاصل گردانم)20 میسر نشد. وجماعتی که اهل انس و محرم
# ~~راز وعییه21آ سرما بودند دراصلاح ذات البین به معاذیر دلپذیرواسطه و22
~~شفیع PageV03P1393
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0386.png)

# ~~شدند وحقوق صحبت1 قدیم را وسیلت وذریعت ساختند، منجح 2نیامد وچندان
# ~~غم واندوه وقلق وناشکیبائی3 برمن مستولی شد که بیم آن3 بود که5 دیوانه
~~گردم6
# ~~و او همچنان7بر آن [ناز]8مواظبت می کرد و(بر آن)9 گردنکشی10
~~اصرارمینمود.
# ~~من11 بردر حجرهآ او بر2 خاک نشستم و از آتش شوقش13 بادیدهآ پرآب باد
# ~~حسرت می کشیدمو14 به صد تضر ع و زاری15 چون16 دست به آستینش نمی رسید
# ~~آستانش17 می بوسیدم (ومی گفتم.
# الرباعیته)18:
# چون نیست میسر که نگینش بوسم
### | از دور چو خورشید زمینش بوسم
# افتاده ز پا برآستانش باشم
### | چون دست نداد کاستینش بوسم
# وهرچند گریه وزاری بیش مینمودم19 وتملق و دلداری افزون می کردم
# ~~و دراعتذار و استغفار بیش می کوشیدم20 او بر ابا وامتناع مصرتر1 بود و
# ~~کشی22 و سر کشی بیشتر مینمود و البته23 در نمی گشاد و جواب سخن باز
~~نمیداد.
# ~~ومن سوگندان غلاظ و شداد میخوردم و می گفتم که ms822 تا چون آفتاب24 از پرده
# ~~بیرون نیایی هرلحظه چو ابر گریهام افزونترخواهد بود.

PageV03P1394

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0387.png)

# الرباعیته :
# ~~گر بی رخ دلستان تو می گریم
### | از شوخی دید گان تو می گریم
# ~~تا1 از پرده چو خور2 نیایی بیرون
### | چون ابر بر آستان تو می گریم]
# ~~هرچند4 چون نشاط و راحت از من درپرده شدهای چون دولت و اقبال
# ~~سراز آستانت6 برنخواهم گرفت، و هرچند به عتاب و نازجان و جوانی بر من
# ~~منغض گردانیدهای چون کامرانی (وشادمانی)8 ملازم این عتبه خواهم بود.
# ~~(الرباعیة :
# ~~غم گرچه زناز بی کرانت دارم
### | همچون شادی میان جانت دارم
# ~~هرچند که در محنت من می کوشی
### | چون دولت سر بر آستانت دارم)9
# ~~ازاین انواع10 هرچه امکان دارد که11 بامعشوق درمقام اعتذارگویند
~~ومحبوبی را
# ~~هنگام ناز وعتاب بدان دلداری12 نمایند، گفتم و کردم مفید نبود ومؤثر
~~نیامد و
# ~~به سخن من التفات نکرد و برحالت منش رحمت نیامد. ومن (مدت سه شبانه
# ~~روز)13 بر آن آستانه14 معتکف بودم وبر آن15 تضترع و زاری (مثابرت و بر
~~آن
# ~~مذلت وخواری)14 مصابرت نمودم. عاقبت نفس ابیه از آن خوار داشت
~~PageV03P1395
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0388.png)

# ~~انفت نمود و جوهر حریت از1 آن مذلست مستنکف گشت و صبر و شکیبایی
# ~~باخود مقرر گردانیدم و به توبیخ ونصیحت، خویشتن2 را از آن خوف و فزع3
# ~~(مانع آمدم و گفتم4)5.
# الرباعیتة6:
# آن به که چنین مذلت آسان نکشم
### | جان بدهم و غصههای جانان نکشم
# ور2 مردم چشم من کند برمن ناز
### | خرسند9 شوم به کوری و آن نکشم
# ~~از در آن9 حجره برخاستم (بر آن10 عزیمت)11 که یاد او به تشأغل (از
~~خاطر)2
# ~~نفی کنم13 و ذکر او به تغا فل از ضمیر بیرون برم و بر12 شکیبایی و تجلد
~~جازم
# ~~گردم و براجتناب وتبأعد عازم باشم. و15 به16 حمامی(که درسرای17 بود)18
~~رفتم19
# ~~وسروپای20 از گرد وغبار وشوخ21 وچرک چند روزه که جمع شده بسود پاکیزه
# ~~گردانیدم. و ازحمام بیرون آمدم22 تاجامهآ پاک درپوشم وبخور ms823 و آنچه
~~شرایط
# ~~آن باشد به جای آرم؛ ناگاه23 محبوب خویش24 را دیدم که25 میخرامید26 و
# ~~جواری مطربه27 و مغنیته(ای) که داشت برحوالی اومی آمدند28 ونای و چنگ و
~~PageV03P1396
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0389.png)

# ~~بربط ودیگرا آلات2و3 اسباب2لهو5باء ایشان، و(سماع به ولوله و)7
~~شوروشغبی
# ~~هرچه تمامتر می کردند، و کنیز کان دیگرخوانهای8 اطعمه وطبقهای میوه
~~واوانی
# ~~شراب واقداح اشربه برمی آوردند9. من چون آن یدیدم بیم آن بود که ازغایت
# ~~فرح زهرهام بطرقد. و از نهایت شادمانیدل درتنم10 تپیدن11 گرفت" ،
~~دربیداری
# ~~جمال جهان آرایش مشاهده می کردم ومیپنداشتم که درخوابم13 و به حقیقت
# ~~چهرهآ جان فزایش معاینه میدیدم (وباور نمیداشتم که اوتواند بود.)14.
# الرباعیه15:
# از دور چو دیدم آن گل چهرهآ دوست
### | برخود زطرب چوغنچه بدریدم پوست
# آن روی چو ماه را پس از نومیدی
### | میدیدم و باورم نمی بود که اوست
# و]16 چون17 نزدیک آمد برخاستم وخواستم که18 دستش ببوسم19 و تملق
# ~~وتکلف20 بهجای آورم21. گفت: بساط عتاب22 درنورد وحجاب23 تکلف از
# ~~میان برگیر و [دل خرم دار243 و (گناه و استغفار)25 و اعتذار26 برزبان27
~~مران و PageV03P1397
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0390.png)

# ~~بیا تا لحظهای داد خویش1 از روز گار بستانیم و انصاف دل به تماشا از
~~زمانه
# ~~بطلبیم و (منهل عیش)2 رابه [شوایب3 تکلف]4 و ریا منغص نگردانیم وصفای
# ~~وقت را [به ذکر صلح و آشتی مکدرنکنیم و]5 ساعتی باگل و (مل وشرابو
# ~~غنا وسماع)6 مشغول باشیم. وخوانها و(طبقها[یی] که)7 الوان طعام وانواع
# ~~فوا که بر آن8 بود بنهادند. و چون از طعام ومیوه قارغ شدیم کنیز کان
~~مغنیه9
# ~~قولها10 وترانههای طربانگیز دلاویز گفتن11 گرفتند وساقیان شرابهای
~~گوارندهٔ‌
# ~~(نشاط آور)12 غم زدای13 در دادند. و حواس خمسه را به استیفای14 لذات
# ~~استغراق15 هرچه تمامتر حاصل شده بود16. دیده به مطالعهآ جمال چون
~~آفتابش
# ~~منور بود ومشام ازاستنشاق17 روایح18 (زلف باپیچ وتابش)11 معطر، شنوایی
# ~~را20 از سماع21 نغمات موزون12 و (نقرات چنگ23)24 مغنیان آسایشی25 بود
~~که
# ~~هیچ گویایی آنرا وصف نتواند26 کرد: و ذوق را ms824 از چاشنی گیری12 می گلگون
~~و
# ~~لب میگونش28 راحتی29 بود34 که هیچ فصیح31 آنرا شرح نتواندداد، و (آنچه
# ~~حاسهآ لمسرا دست میداد از ملامسهآ برسیمین و تن چون نسرینش نتوان گفتن
# ~~که لذت آن چه بود، «ازهرچه گمان بری به لطف افزون بود»1 . چون براین
~~PageV03P1398
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0391.png)

# ~~صفت بازارعیش وعشرت که کسادی داشت نافق گشت و)1 روزگار2 که مخالف
# ~~ومنافق بود مساعد وموافق گشت از وی3 پرسیدم که بی موجبی اول چندان در
# ~~هجران و مفارقت مبالغه4 نمودن5 (بهرچه)6 بود و (آخر2 بی سبی)8 در لطف و
# ~~دلداری کوشیدن (از کجا خاست؟)15 گفت : موجب11 هجران سببی12 ضعیف
# ~~بود اما(عجب ونازی)13 که ازلوازم حسن وجمال باشد خاصه وقتی که محل
# ~~خویش14 در دل دوست دانند وقبول خود به15 نزدیک یار16 شناسند آنراتقویت
# ~~می کردوشیطان، لجاج وستیهند گی17 را18در دل و چشم19 من آراسته می
~~گردانید
# ~~تابر آن20 مواظبت مینمودم وبه تکلف عیشرا (برتو و برخویشتن21)22 منغتص
# ~~میداشتم تاامروز بعداز آن که تو از در23حجره برخاستی من کتابی که"1 در
~~پیش
# ~~داشتم بر گرفتم تا مطالعه کنم ولحظهای25 خود را به تأمل آن26 مشغول
~~گردانم؛
# ~~اول نظرم براین ابیات افتاد (که شاعر گفته است)27.
# العربیة28:
# الدهر اقصر مدة %~% من ان یمحق26 بالعتاب
# (او ان یکدر ماصفا %~% منه بهجرواجتناب20)31 PageV03P1399
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0392.png)

# فستغنمن1 ساعاته %~% فمرورها2 مرالسحاب
# ~~الفارستیه3.
# ~~کوته ترست مدت عمرت از آنکه تو
# راضی شوی که در غم و بیداد بگذرد
# ~~یا4 صفو عفو خویش مکدر کنی (به عجب)6
# یا در عتاب و هجران ناشاد بگذرد
# ~~ساعات عمر خویش غنیمت شمار از آنک
# تا بنگری به غفلت چون باد بگذرد
# ~~چون این ابیات برخواندم دانستم که تنبیه وموعظتست که مرا بدان7
# ~~متعظ ومتنبه میباید بود، وخود را بیش از این (به سخط شوهر)9 در1 سخط
# ~~خدای1تمیباید داشت و به لجاج و عتاب عیش برخرد وبرتو منفص نمیباید
# ~~گردانید. در حال بر خاستم وبیامدم تا رضای تو حاصل گردانم. و بعداز آن
~~پیوسته11
# ~~درتحصیل ms825 رضای من کوشیدی و آن وحشت به کلی ازمیان برخاست (وانس و
# ~~صفا هرلحظه12 زیادت شد13)14
# ~~(الرباعیه15 :
# ~~بار دگر اقبال مرا یاری کرد
### | وان یار که دل ربود دلداری کرد
# ~~اول به یکی بهانه بفروخت مرا
### | واخربه هزارجان خریداری کرد)16 PageV03P1400
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0393.png)

# فصل - این حکایت منبه1 است جماعتی را که به حسن وجمال مغرور
# ~~باشند و به عجب و احتیال2 مسرور، تا اوقات سرور را3 به (ناز و)2 عتاب
~~بر
# ~~یاران6 منغص نگردانند ومناهل نشاط را براحباب به کبر و عجب7 مکدر
# ~~نکنند، وشبی که نشاط دست درهم8 دهد غنیمت شمرند و به سر کشی پایدر آن
# ~~نزنند. و روزی که شادمانی9 پایمرد کامرانی و دست آویز حصول امانی
~~شودعزیز
# ~~دانند و به نادانی (در10 پریشانی11 نیفکنند)12. (واین ابیات دراین
~~معنی" مشیر
# ~~ونذیر است)14.
# (العربیة :
# # پا من تگدر15 صفوعیشک عامدا %~% و تصد مجتنباعن الاحباب
# # مهلا فان العمر اقصر مدة %~% من ان ینفص طیبه بعتاب
# # و اذا ظفرت علی سرور فاغتنم %~% اوقاکه و احذر عن الاعجاب
# # العجب شوم و العتاب مذلل %~% فدع العتاب و عدالی الاعتاب]16
# الفارسیتة17
# نشاط را چو شد از فضل منتظم اسباب
# به خیره18 عیش منغص مکن به ناز وعتاب PageV03P1401
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0394.png)

# ~~عتاب و ناز بسود خاک دیدهآ عشرت
# ز خاک دیدها نگهدار تا نریزد آب
# ~~[سپهر اگر دهد آبی بریزد اندر حال2
# اثر زگردش این خصلتست چون دولاب]3
# ~~مکن درنگ وز عمرت نصیب خودبر گیر
# (که بهرغارت4 او چرخ میدود به شتاب)5
# ~~(چو آفتاب شود روشن این سخن فردا)6
# تو چند درشب غفلت به گز7کنی مهتاب
# ~~(زبهر دوری سوی خودت کشد گیتی
# نمونهایست ازین حال تیردر پرتاب)8
# ~~(زمانه خود کند از هر مراد محجوبت
# تو پیش دیدهٔ‌ شادی مکن زکبر حجاب
# ~~مکن به نقد شراب نشاط را جرعه
# امل اگرچه غروریت میدهد چو سراب9)10
# ~~(مشو خراب شراب غرور وواثق باش)11
# که هراساس که گیتی نهاد کرد خراب
# ~~مده ز دست عنان خرد اگر خواهی
# که پایمال نباشی ms826 همیشه همچو رکاب PageV03P1402
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0395.png)

# چو درنیابی وقت گذشته را هرگز
# نگاهدار سرووقت1 خویش را دریاب
# الحکایة الحاهیة عشر من الباب الثاکث عثر- عبد الملک بن2 عمیر3 گوید: در
~~آن
# ~~وقت که عمرو بن هبیره به کوفه آمد متقلد (امارت ولایت)5 هرشب ده کس را
# ~~از اکابر ومشاهیر اهل کوفه بخواندی و به محاورة6آ ایشان مستأنس و از
~~محادثە7آ
# ~~ایشان مستفید گشتی. یک شب نزدیک او جمع8 بودیم، گفت: امشب میباید که
# ~~هریک ازشما حکایتی بگوید. من گفتم: اصلح الله الامیر، حکایت راست
~~میباید
# ~~یا دروغ، وسخن حق میباید یا9 باطل؟ گفت: تاراست باشد دروغ فروغیندهد
# ~~وتا حق باشد10 باطل از نور قبول عاطل ماند. گفتم: شنیدهام11 که12
~~امرؤالقیس
# ~~(بن حجر)13 الکندی سوگند" خورده بود که هیچ زن را در حبالهآ خویش5
# ~~نیاورد16تا ازوی نپرسد که هشت و چهارودو چیست17؟ بعضی می گفتند18:
~~چهارده
# ~~باشد وبعضی جواب دیگر می گفتند، و او نمی پسندید و عزیمت مواصلت فسخ
# ~~می کرد، تایک روز19 در راهی میرفت، مردی را2دید دختر21 خود22 بر گردن
# ~~نشانده23 چنانکه روی و موی (از آن زیباتر24) ندیده بود25، به غایت
~~موزون PageV03P1403
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0396.png)

# ~~(وملیح)1 ولطیف وظریف. امرؤالقیس را جمال آن دخترک درنظر2 خوش آمد،
# ~~گفت: ای دخترک3 هشت وچهار ودوچه باشد؟ گفت: هشت پستان[های42 سگان5
# ~~ماده باشد وچهارپستانهای شتران6 و دوپستانهای7 زنان. امرؤالقیس او را
~~از پدر
# ~~خواستاری کرد وپدر آن دختر (امرؤالقیس را)8 اجابت کرد در آن خطبه9، و
~~بر
# ~~وفق10 شریعت دختررا باوی عقدبست11. دختر شرط کرد که به وقت زفاف سه12
# ~~مسألهآ (اورا)13 امرؤالقیس14 جواب گوید وصداشتر15 وده کنیزک وده غلام و
# ~~سهاسب به نزدیک او فرستد. امرؤالقیس16قبول کرد؛ و17 بعداز مدتی غلامی18
# ~~از آن خویش19 به قبیلهآ آن زن فرستاد ویک خیک20 عسل21 ویکی22 روغن گاو
# ~~و حلهای23 دوخته (بهدست)24 غلام25 (بههدیه نزدیک او فرستاد)26، به
~~چاهساری
# ~~رسید در بادیه که قبیلهای ازقبایل عرب بر آن چاه27 نزول کرده بودند.
~~(غلام
# ~~آن حله)28 درپوشید ms827 و بهخاری (از آن خارها که در بادیه باشد)29 آویخت و
# ~~دریده شد، وسرخیکها30 باز کرد و اهل آن31 قبیله را32 ضیافت کزد
~~ونقصان33
# ~~فاحش درخیکها34 پدید35 آمد. بعداز آن به مرحله26آ زن37 رفت و پدر ومادر
~~و PageV03P1404
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0397.png)

# ~~وبرادرش (غائب بودند)1، (هدیه بدو1 تسلیم کرد و از مادر وپدر وبرادرش)3
# ~~پرسید که کجااند؟ گفت: پدرم رفته2 است تا دوری5 نزدیک گرداند6 ونزدیکی
# ~~زا دور گرداند8، و مادرم رفتهاست که9یک شخص را دو(شخص)15 کند، وبرادرم
# ~~آفتاب11 نگاه12 میدارد؛ اما آسمان شما شکافته است و در13 چشمهها14 آب
~~کم
# ~~شده15. غلام باز گشت وبا16 نزدیک امرؤ القیس رفت و(قصه به شرح باز
~~گفت)17.
# ~~امرؤالقیس گفت: آنکه گفته است که پدرم (رفته است)18 تا دوری را19 نزدیک
# ~~گرداند20 ونزدیکی21 را22 دورگرداند23 برفته24 است25 و26 با27 قومی از28
~~اجانب
# ~~(عهد وپیمان)29 می کند تا با قبیله مخالفت کند. وآنکه گفت30 مادرم
~~رفته1- تایک
# ~~تن32 را دو کندبه نزدیک زنی نفسارفتهاست و قابلگی می کند و منتظر نشسته
~~است
# ~~تا33 یک34 تن با25 دوتن26 شود؛ امابرادرش[را] (آفتاب نگه داشتن آنست
~~که37 به
# ~~چرانیدن38 چهارپایان رفته39 است ، و چون30 وقت غروب41 آفتاب42
~~PageV03P1405
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0398.png)

# ~~با1 خانه (مراجعت خواهد کرد)2 (پیوسته مراعات سلوک آفتاب می کند تا
~~هرگه
# ~~که اوان غروب باشد به خانه مراجعت کند)2. اما آنکه گفت4 آسمان شما5
# ~~شکافته است مرادش آنست که حلهای6 که7 آوردهاند دریده [شده]8 است؛ و
# ~~آنکه گفت: چشمهآ شماآب فرو خوردهاست تعریض (کرده است)9 که در(روغن
# ~~وعسل)10 نقصان بدید11 آمده است، (راست بگو که12 حال چون بوده است)13
# ~~وموجب دریدگی حلته ونقصان مشکها چیست؟ غلام14 گفت: (برکنار)15 چاهی
# ~~بر" قبیلهای ازقبایل عرب نزول کردم، ازنسب من17 پرسیدند، گفتم: ابن
~~عتم8
# ~~امرؤالقیسم، وچون این سخن برزبان19 من برفت20 روا نداشتم که21 در مروت
# ~~من نقصانی بینند وشینی وعاری با22 تو راجع شود22، حله درپوشیدم و سر
# ~~مشکها24 بگشادم واهل[آن]25قبیله را ضیافت کردم، نقصان مشکها26 (بدین
~~سبب
# ~~بود)32، و چون ms828 حله درپوشیدم28 به شاخ خار بنی29 متعلق شد و اند کی
# ~~دریده گشت30. امرؤالقیس گفت : نیکو کردی. و بعد از آن تسرتیب31 آن کرد
# ~~که جهت22 زفاف33 به قبیلهآ آن دختررود. صداشتر34 براند ویک غلام
~~باخود25 PageV03P1406
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0399.png)

# ~~ببرد، چون بر2 سرچاهی2 رسیدند غلام آب3 ازچاه3 برمی کشید واشتران5 را
~~آب
# ~~میداد6. چون اشتران7 بسیار بودند از سقی8 ایشان عاجزگشت. امرؤالقیس از
# ~~غایت کرم (بهمعاونت آن غلام9 برخاست و)10 ازچاه، آب11 کشیدن گرفت. بنده
# ~~را لؤم طبیعت12 بر آن باعث13 آمد که حالت غفلت او را14 فرصت و15 غنیمت
# ~~دانست واحسان را16 به طغیان مقابله کرد و دستی بر2 وی زد (و او را در
~~چاه
# ~~انداخت)18 وخود شتران19 و رختهایی20 که امرو القیس معد کرده بود21
# ~~برداشت22 و به قبیله23آ آن زن نزول کرد وپیغام فرستاد بهزن24 که من
~~شوهرتوام،
# ~~و به جهت زفاف آمدهام. زن گفت: نمیدانم که شوهرمن است25یا نه، امااشتری
# ~~بکشید و از رودگانی وشکنبه26آ او طعامی سازید وپیش27 او برید. آن28
~~چنان
# ~~کردند29 وپیش غلام بنهادند20 و او هیچ اعتراض نکرد. گفت: شیر ترش پیش21
# ~~اوبرید32. چون33 ببردند34 بلیاشامید وهیچ35 نگفت. پس گفت: [به]36 نزدیک
~~آن
# ~~جایگاه که شتر کشته بودند37 وخون و پلیدی ریختهاست28، جامهآ خواب39
~~بگستر انند PageV03P1407
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0400.png)

# ~~تا بشخسبد1. همچنان2 کردند (که او فرمود)3 و او4 بخفت5. روز دیگر6 گفت
~~:
# ~~نه7 شرط آن بود8 که (به وقت زفاف)9 از شوهر خود10 سه11 سؤال بکنم12؟
# ~~اگر جواب به13 صواب گوید فبها و نعم، والا آنچه لایق باشد بعداز آن
~~گویم.
# ~~غلام14 گفت15: هرچه ترا میباید بپرس16. گفت: جستن لبهات17 از چه باشد؟
# ~~گفت: از آنکه برلب توبوسه خواهم داد. گفت : پهلوهای (راست وچپ)18 را
# ~~موجب19 اختلاج چیست؟ گفت: آنکه20 ترا در کنار خواهم گرفت، و گفت :
# ~~(سبب آنکه)21 را نهات22 مختلج شود و طپیدن گیرد چه چیز23 است؟ گفت:
~~آنکه
# ~~ترا برران خواهم نشاند. آن دختر24 گفت25: بگیریداو را وببندید که
~~بندهاست ms829
# ~~و امارات26 حریت درقول وفعل او ظاهرنیست. غلام27 را بگرفتند و مقید
# ~~گردانیدند28. وجمعی از راهگذریان29 بدان1 چاه31 رسیدند و امرو القیس
# ~~ا33 از34 چاه35 برکشیدند، و با26 قبیلهآ خود37 رفت و صداشتر38 دیگر
~~(ترتیب
# ~~کرد و)39 فراپیش گرفت و به قبیله40 زن آمد؛ وخبر بدورسانیدند41 که
~~شوهرتو PageV03P1408
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0401.png)

# ~~آمد. گفت: نمیدانم که شوهرمن است1 یا نه2، اما اشتری3 بکشید و از4
~~شکنبه
# ~~و رودگانی طعام6 سازید وپیش2 او برید8. همچنان9 کردند. امرؤ القیس دست
# ~~بدان طعام دراز نکرد19 وگفت: کوهان11 وپشت مازه12 (وجگر)13 کو؟ (ایشان
# ~~اینها پیش او بردند وبخورد)14. و گفت تا15 به نزدیک خون و پلیدی16
~~(جامهآ
# ~~خواب او)17 بگسترانند18. او19 امتناع25 نمود (و) گفت : بدان21 تودهآ
~~ریگ
# ~~سرخ22 که بلندترین مواضع23 است24 قبهای25 بزنید26، و آنجا بنشست.
~~(فرمود
# ~~تا قدحی شیر ترش بروی عرضه کردند، از دست وی27 فرا نگرفت و28 گفت :
# ~~شیر تازه بدوشید وبیاورید29. بعد از آن)35 (که شب بگذشت)31 زن32 (کس)
# ~~به نزدیک اوفرستاد که23 جواب مسائلی34 که درعقد و نکاح35 مشروط است
~~بفرمای.
# ~~فرمود که آن26 سؤال ارزانی (باید داشت37 تا38 خدمت جواب بهجای آورده
# ~~شود39. گفت : اختلاج لبهات45 از چه خیزد41؟ گفت : از شرب مشعشعات.42
~~PageV03P1409
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0402.png)

# گفت : جستن پهلوهات را1 (سبب چه بود)2؟ گفت: پوشیدن بردهای
# ~~یمنی و حلههای رومی (و اطلسهای معدنی3)2. گفت: اختلاج را نهات از چه
# ~~خیزد5؟ گفت: ازنشستن6 برمر کبهای2 راهوار (و تازیان خوشرفتار)8. زن9
~~چون
# ~~این جوابها بشنید10 گفت: شوهرمن است، در اعزاز واکرام اومبالغت11
~~نمایید12.
# ~~وآن بنده را فرمود تا13 قتل14 کردند. و امرؤ القیس به (عروسی و)15 زفاف
# ~~مشغول لشد16. ابن هیبوه چوناین حکایت بشنود17 گفت : امشب براین18 حکایت
# ~~ختم19 کنیم که هیچ حکایت پس از این خوش نیاید. و فرمود26 تا مراصله (ای
# ~~گران)21 وجایزهای سنی22 بدادند23.
# فصل- وایز حکایت بر علو مرتبت24 ذهن و ذکا، ( ورفعت درجهآ عقل
# ~~و دها)25 دلالت می کند26، و آنکه27 هیچ زیوری28 مر29 شخص30 آدمی را ms830
# ~~آراینده31تر از زیور خردنیست، وهیچ حلیه، نفس مردم را زیبندهتر32 از
~~حلیه33آ
# ~~عقل (نیست، چنانکه این ابیات گواهی میدهد)34.
# العربیة :
### | 22- PageV03P1410
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0403.png)

# # ذکا الف خیر له عند عدمه %~% من المال والاسباب والجاه والنسب
# # و لیس1 من الحرمان ازین بالفتی %~% من البله البادی2 مع الوفروالنهب
# # فماافیاطل المحددد عندی بکثرة %~% جدیرا بان یعلوعلی ارفع الرتب3
# # ولاالعاقل المحدود یحقر قدره %~% الدی بفقر4 (مدفع) یلزم الکرب
# # لخلق بما قبنا ولاتک راغبا %~% الی اهب عمن به5 العلم و الادب
# ~~الفارسیة:
# ~~از هرچه داد ایزد بیچون6 به بند گان
### | یک جوهر نفیس نبد چون کمال عقل
# ~~هرعاقلی که شد شرف عقل حاصلش
### | جز عقل هرچه هست شمارد وبال عقل
# ~~سوی جمال وجاه7 جهان کی نظر کند
### | آنرا که اوفتد8 نظری برجمال عقل
# ~~پرواز کی نماید در اوج معرفت
### | سیمرغ فکر ، گر9 نبود پر وبال عقل
# ~~(میتین ظبع لعل حقیقت نیاورد
### | از کان تجربت بجز اندر خیال عقل
# ~~تاراج دین بود به یقین گر نباشدی
### | خیل خیال را سکنی10 از قبال11 عقل PageV03P1411
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0404.png)

# ~~گردد خراب شهر تن از لشکر هوا
### | سلطان دل اگر نکند امتثال عقل
# ~~برنفس خویش حکم ولایت نکرد کس
### | بی فکرت صواب که هست آن منال عقل1
# ~~با صد مثال هست سیه دلتر از مثال
### | شخصی که نیست2 با2 گهر بی مثالعقل)2
# ~~میدان شک و شبهت بیشک شودفراخ5
### | بر هر دلی که تنگ6 نماید7 مجال عقل
# ~~واجب شود .قاوت او فوز ممتنع
### | آنرا که ممکنست براو محال عقل8
# ~~فارس کسیست9 دایم برمرکب مراد
### | کو1 خویشتن به جهد11 کند از رجال عقل
# ~~اندرسماع حکمت کشف حقیقت است
### | دل را اگربود سرو12وقتی زحال13عقل
# ~~(برمصعد رحال کرامت نهد قدم
### | هردل که گشته است محیط رحال عقل
# ~~انبان دانشش نبود آرد تا به بن
### | آنرا که نیست صاع دل اندرجوال عقل)14 PageV03P1412
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0405.png)

# ~~بس شوخ و خشمناک نمودی زبی خودی
# جهل ار نیافتی ادب گوشمال عقل
# ~~در زلف دین بسا که پریشانی آمدی
# بر روی شر ع ms831 اگر نبدی لطف1 وخال عقل
# ~~منگر به شوخ چشمی جهل ستیزه روی
# (زیرا که او نباشد)3 مرد جدال عقل
# ~~(جهل ارچه از حدود تجاوز نمودهاست
# با حد خویش آوردش اعتدال عقل
# ~~هرچند شبهت همه دستان چو رستم است
# میرد سفندیار صفت پیش زال عقل
# ~~بر خط استوا نرود آفتاب شرع
# در خطهای که ساید فتد از زوال عقل
# ~~بنشان به فکر، تشنگی حرص را که نیست
# آب زلال حکمت جز در سفال عقل
# ~~صدق بیان به اول شرع از حجاب بحث
# روشن نشد مگر به جواب وسؤال عقل
# ~~اندر گلو نوالهآ معنی عفن شود
# (آن کو به)5خوان فایده ننهد نوال عقل)3
# ~~چون طفل هست قابل نشو و نما هنوز
# از صد هزار اگرچه فزون گشت6سال عقل PageV03P1413
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0406.png)

# ~~دست مراد کس نبود بر بساط1 شرع
# تا مجتمع نگردد او را خصال عقل
# ~~در هیچ ذات نجم سعادت نظر نکرد
# الا به یمن و2 فرخی، اتصال عقل
# اندیشه را رها کن5 بر منهج صواب
# از قیل وقال و6 شبهت ضد7 مقال عقل
# ~~از احتمال بار شریعت ابا کند
# نفس ار برو8 نباشد قید از9 عقال عقل
# ~~بر شاخ لفظ میوهآ حکمت کجا بود
# در باغ فکر اگر ننشانی نهال عقل
# ~~اندر سرای معنی طاق ورواق فضل
# برپای نیست جز به ستون جلال10 عقل11
# ~~جز ذوالجلال کس نشناسد چنانکه هست
# بر عرش آفرینش عز و  جلال عقل
# ~~الحکایة الثأنیة عشر من الباب الثالث عثر- مؤلف کتاب(الفرج12 بعد
~~الشدة)
# ~~کوید که13 اخبار قیس بن دریج14 اللیثی15 الکتانی16 وزن او17لبنی18 به
~~اسانید
# ~~مختلف از مشایخ واستادان سماع دارم، وآنچه معول19 را20 میشاید روایت
~~PageV03P1414
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0407.png)

# ~~(هشام بن محمد)1 الکلبی است. او2 چنین3 گوید که قیس بن دریج وپدر اواز
# ~~جمله مقیمان4 مدینهآ رسول5 - (صلی الله علیه وعلی آله وسلم)6 بودند2 و
~~ثروت
# ~~بسیار ونعمت بی شمار داشتند؛ ضیاع واسباب (وچراگاه اشتر و گوسفند و
~~دیگر
# ~~مواشیان8 به ظاهر مدینه بودی)9. روزی قیس به مطالعهآ اسباب ms832 و مواشی
~~رفته
# ~~بود،[راد10 گذرش] برقبیلهای11 از قبایل12 بنی کعب بن خزاعه افتاد و
~~مردان13
# ~~قبیله به رعایت چهارپایان ومصالح دیگر ازقبیله متفرق شده14 بودند ودر
~~حله و
# ~~مرحله (به جز)15 زنان کسی دیگر16 نبود؛ و از حرارت هوای17 حجاز
~~(تشنگی)8
# ~~برقیس غالب (شده بود19)20، بردرخیمهآ لبنی بنت الحباب الکعبی21 بایستاد
~~وآب
# ~~خواست. واین دختر لبنی22 درغایت ظرافت23 ونهایت لطافت بود، بلندبالا24و
# ~~نیکوروی، شهلاچشم25 شیرین سخن؛ اطرافی26 متناسب22 وحرکات وشمایلی28
# ~~موزون، هر صفت ازصفات کمال29 که درباب حسن وجمال30 ماه31 رویی32 در3
# ~~جهان به خوبی معروف گشت (یا به سبب آن معنی، سروقدی در عالم به دلربایی
~~PageV03P1415
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0408.png)

# ~~موصوف شد)1 ایزد2 تعالی3 در4 ذات او آفریده بود و به اجماع5، از (امثال
# ~~و)6اقر آن بر گزیده.
# الرباعیة7:
# شیرین سخنی و8 لطف و دلجویی داشت
### | حسنی که به صد زبان ازو گویی داشت
# نتوان گفتن به شرح یک یک وصفش
### | هرچ آن شمرند آلت نیکویی داشت
# ~~براین صفت از خیمه بیرون آمد، کوزه2 بردستی10 که (از او)11 آب می چکید
# ~~(نهاده)12 ونقاب ازچهرهای13 که آفتاب از او می درخشید گشاده14. از
~~آبداری
# ~~دستش آتش عشق15 درسینهآ قیس مشتعل گشت (وحرارت عطش بهارتشاف16 آب
# ~~حیاتی17 که در لب17 لعلش مندرج19 بود به واسطهآ آن آب زیادت شد)20. از
# ~~خوردن آن21 شربت آب آتش درخرمن عافیتش22 افتاد ودل برباد داد و برخاک
# ~~درش متحیر بایستاد. لبنی چون دید که23 قیس وقفه24 کرد25 تکلفی که عرب
# ~~را (وقت وصول ضیف)26عادت باشد27 به جای آورد واز وی التماس [نزول]28
~~PageV03P1416
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0409.png)

# ~~کرد. قیس درخواست اورا اجابت فرمود (واشارت اورا انقیاد نمود)1. ودر
~~حال
# ~~پدر لبنی بیامد2 وفرمود تااشتری نحر کردند [و]2 آنچه رسم باشد (از
~~اعزاز و
# ~~اکرام ضیف)4 علی5 الخصوص که کریم6 وشریف7 باشد بهجای آورد8. قیس را1
# ~~آتش عشق در دل10 افروخته ودل11 در پختن سودا و اقدام12 بر13طمع خام14
# ~~سوخته، از آن قبیله باز گشت؛ هرلحظه اشتعال نایرهآ شوقش زیادت15 میشد16 ms833
~~و
# ~~حرارت آتش سوداش بیشترمی گشت17، باخود گفت مگر آن آب شراب بود کهدل
# ~~هوشیار18 را مست و19خراب گردانید10 یاخاصیت روغن داشت که شعشعه21آ پر
# ~~سوزش22 آتش23 عشق به سبب او زیادت24 گشت.
# الرباعیة25:
# آتش رویی که آب رویم ریزد
### | آب آرد و آتش بلا انگیزد
# داد آب26 به من واتشم27 اندرجان زد
### | هر گز دیدی کز آب آتش خیزد؟
# ~~و چندانکه روز گار برمی آمد قاعدهآ آن28 محبت در دل قیس مؤکد(تر بود)29
~~PageV03P1417
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0410.png)

# ~~واساس آن مودت1 محکمتر2؛ تا3 کار بدان رسید که چندین غزل و نسیب و
# ~~منظومات عجیب و غریب در حسب حال خود ووصف (زلف وخال و) وحسن
# ~~وجمال او انشاکرد. وچون5 سخن ایشان چون زبان دردهان خلایق افتاد و راز
# ~~هردوچون روزبر (همگنان)6 روشن گشت وقصهآ جگرسوختهآ قیس درافواه چون
# ~~مشک7 ضایع شد وحکایت حسن نهفتە8آ لبنی9 درقبایل2 عرب11 چون آفتاب
# ~~ظاهر وشایع گشت، چون صبوری را مایه طاق آمد و شکیبایی را ماده منقطع
# ~~شد قیس برسبیل مرور باردیگر به خیمهآ لبنی12 آمد وبروی سلام کرد.
~~لبنیاز
# ~~خیمه بیرون آمد13 و به خوشترین لفظی و زیباترین عبارتی جواب سلام قیس
~~باز
# ~~داد وتملق14 وتلطفی15 که به وقت وصول ضیف رسم باشد به جای آورد. (قیس
# ~~آن)16 محبوب را خالی و معشوق را بیزحمت اغیار تنها یافت؛ سرپوش از7
# ~~طبق راز18 بر گرفت و قصهآ نیاز خود19 عرضه داشت و به گریه وزاری و تضرع
# ~~و دلداری مکنون ضمیر وصورت حادثه با او درمیان نهاد. لبنی نیز آب در
~~چشم
# ~~آورد (وحجاب ازپیش برداشت)25 وگفت: آنچه2 تو تقریر می کنی یکی22 از
# ~~هزار23 و (اندکی ازبسیارست)24 از آنچه (مرا از)25 هوای تو17 دردل است
~~(و
# ~~از برای تو حاصل)27. وچونهریکی28 از ایشان برسر یار خود (وقوفیافت)29
~~PageV03P1418
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0411.png)

# ~~و1 براندیشهآ دلدار خویش2 مطلع شد، قیس از آنجا باز گشت وکیفیت واقعه
~~با
# ~~پدر تقریر کرد و حقیقت حادثهبا مادر3درمیان نهاد واز ایشان درخواست
~~کرد4 ms834 تا
# ~~در تحصیل مراد او مبالغت نمایند و(در تیسیر اسباب وصلت)5 مدد ومعاونت
# ~~فرمایند6. وپدر7 قیس8 مالی9 وافر و نعمتی1 بسیار11 داشت ومیخواست که آن
# ~~مال با12 جانب13 دیگر14انتقال نیابد، وقیس هم15از بنات اعمام
~~خویش16دختری
# ~~را نکاح کند تا آن (نعمت وثروت)17 هم18 درقبیلهآ دریج باشد19، و20 قیس
~~را1
# ~~در [آن]22 التماس اجابت نفرمود وگفت: مصلحت آنست که از دختران اعمام
# ~~(و ابکار این قبیله)23 یکی را اختیار کنی تا هررسم و آیینی24 (که اهل)5
# ~~مروت26 و ارباب فتوت12 در اوان تزویج و نکاح"1 وعقد زفاف از بذل مال
# ~~(و ایثار29 منال ونثار)35 زر وسیم31 دست پیمان32 و کاوین33 کنند و
~~کردهاند،
# ~~درحق تو اضعاف آن به جای آورم. قیس را34 این سخن35 موافق نیامد26 که
# ~~پدرش عاشق مال بود و او وامق جمال، و پدر مصلحت بقای نعمت [و مال]37
# ~~میاندیشید و او28 در رعایت صفای9" مودت و محبت می کوشید [و
~~PageV03P1419
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0412.png)

# ~~می گفت]1.
# ~~الغزل2 :
# ~~مرا ز کوی بت خود گذر نمیباید
### | به جای ماه رخش نور خور نمی باید
# ~~کسی دگر که بود تا برو3 دگر2 طلبم
### | گر او نباشد عمرم5 دگر6 نمیباید
# ~~اگر بر آید از وی مراد دل روزی
### | جز آن زدوحهٔ‌ [اقبال]7 برنمیباید8
# ~~دگر نیاید هرگز به بردرخت هوس
### | جز آنکه آید یارم به بر نمیباید
# ~~(عیان بدیدم آن روی و بی خبر گشتم
### | مرا ز حور ازین پس خبر نمیباید
# ~~عبارتش عبراتم فزود بررخسار
### | مواعظ ارچه بود پر عبر نمیباید
# ~~فرا مشست بجز نام او همه چیزم
### | یکی سبق به جزاینم زبر نمیباید
# ~~دلم چو زیر وزبر شد زغبن این سودا
### | ازوم11 سرزنشی بر زبر نمیباید)* PageV03P1420
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0413.png)

# ~~چو1 تیر غمزه گشاد از کمان غنج بتم
### | برون زجان وتن2 من سپر نمیباید*
# ~~کسی به3سیم و زر ار شد فریفته گوشو
### | را بجز رخ آن سیمبر نمیباید
# ~~[چو نیست بهتر ازو یاری وازو دورم
### | ز هجر حال دلی زین بتر نمیباید
# ~~گل و ms835 شکرلب و روی ویند ومن بیمار
### | دوای دل (جزاز آن)5 گلشکر نمییابد
# ~~به جای لؤلؤی دندان اواگر چون بحر
### | کنند دامن من پر دررنمیباید]4
# ~~اگرنخواهد بودن مرا (نظر به رخش)7
### | مراز مردم دیده نظر نمیپاید
# ~~و گر8 ز دایره بیرون (نهد وصال)1ویم
### | دگرچو دایرهام پای10 وسر نمیباید11
# ~~چنان به لعل لبش تشنهام که بی او آب
### | جز اشک دیده و خون جگر نمیباید
# ~~(در آنهوس که در آن چشم نر گسین نگرم
### | چو چشم نر گسم الا سهر12 نمیباید PageV03P1421
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0414.png)

# ~~به هرزمین که وی از روی پرده بردارد
### | اگر نتابد شمس و قمر نمیباید
# ~~چو کعبه قبلهآ جانم شدست وهست روا
### | سیاه وسخت دلش چون حجر نمی باید1
# ~~دری گشاده همی بایدش به عاشق بر
### | جزین به خوبی او هیچ در2 نمیباید
# ~~(قلان آرزوی او)3 همی کشم به مراد4
### | و لیک بردلم از غم حشر نمیباید
# ~~ازو فریب وتملق خریدوجان بفروخت
### | بدین صفت دل من عشوه خر نمیباید
# ~~جزاز هوای3 لقای توام6 به هردو جهان
### | نشاط سینه و نور بصر نمی باید
# ~~قضای حاجتم ازلعل او بهیک بوس است2
### | مرادم8 ازوی جز این قدر نمیباید
# ~~وصال آن مه می بایدم شبی لیکن
### | چنان شبی را هر گز سحر نمیباید
# ~~زهی طرباگر آن دولتم شود حاصل
### | درین سخن به حقیقت اگر نمیباید
# ~~برای آنکه نگردد نهال انسم خشک
### | جز آبداری این نظمتر نمیباید PageV03P1422
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0415.png)

# ~~وچون1 ازپدر ومادر نومید شد و از اجابت و (استجابت ایشان)2 طمع برداشت
# ~~به نزدیک حسین بن علی (بن ابی طالب)3 علیهما السلام4 - [وابن (ابی)5
~~عتیق که
# ~~پسرزادهآ ابوبکر بود]رفت و درد دل وحادثهآ مشکل باایشان درمیان
~~نهادوقضای
# ~~حاجت وکفایت مهم [خویش]8 از ایشان التماس کرد. حسین بن علی[-سلام الله
# ~~علیهما-]9 از آنجا که [عرق]10 طاهر و عنصر شربف1 واصل کریم و حسن
# ~~خلق وکرم فیاض و[لطف بیدریغ و]12 جود طبیعی وسخای [غریزی]12 اوبود
# ~~متقبل شد که در تحصیل14 این مرام اوسعی بلیغ به جای ms836 آرد و دراسعاف
~~اوجهد
# ~~تسام مبذول دارد. ودرحال قدم مبارک درراه نهاد و روی به قبیلهآ پدر
~~لبنی آورد.
# ~~وپدر لبنی را چون نظر از دوربرجمال جهان آرای وچهرهآ اندهزدای حسین-15
# ~~بن علی- سلامالله علیهما16- افتاد"1 از شکوه و هیبت وحشمت او از جای
~~بجست و
# ~~خدمت و استقبال به تعظیم وتبجیل تمام چنانکه لایق آن عرض لطیف وذات
# ~~شریف بود یه جای آورد وگفت: ای نوردیدهآ نبو ت و ای در دریای فتوت18
# ~~این چه تجشم است که بر آن19 اقدام فرمودی و این چه مکرمت است که بذل
# ~~آن انعام ارزانی داشتی؟ اگر من ضعیف خدمتی را شایسته بودم از آن حضرت
# ~~اشارتی کفایت بود تا به جان میان در بستمی و به سر به خدمت شتافتمی.
~~حسین-
# ~~بن علی - سلام الله علیهما2- فرمود که بدین مهم که ما آمدهایم واجب
~~چنان PageV03P1423
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0416.png)

# ~~می کند که ترا درخانهٔ‌ تو ببینم و درحلهآ تو با تو سخن گویم. پس گفت1:
~~لبنی
# ~~را به جهت قیس خواستاری می کنم2. حباب گفت : یا ابن2 رسول الله! ما از
~~آن
# ~~جمله نیستیم که فرمان ترا عصیان آریم4 یا طاعت تو ازمیان5 جان بهجای
~~نیاریم،
# ~~وقیس نیز چنان نیست که کسی را در6 وصلت او رغبت نبود یا ازپیوند
~~او7انفت
# ~~واستنکاف8 باشد اما اگر دریج دراین سخن با شما یار ودراین حدیث9مددکار
# ~~بودی واین التماس از وی درراه آمدی به صواب نزدیکتر و از محل اعتراض
# ~~دوربودی وعیبجویان را مجال اضافت ونسبت قدحی به من وفرزند من نمانسدی.
# ~~حسین10 (بن علی)11- علیهما السلام12- فرمود که راست می گویی و از آن
~~موضع
# ~~باز گشت و به13 نزدیک پدر قیس، دریج رفت. و اعیان قبیلهآ دریج و اکابر
~~عشیرهآ
# ~~او تمامت به نزدیک او جمع شدند14 . وچون حسین15 (بن علی)16 [را]17
~~علیهما
# ~~السلام18- بدیدند [که روی بدیشان داشت]19قدوم اورا بزرگ شمردند وخود
# ~~را حد آن ندانستند و اندازهٔ‌ آن نشناختند که مقصد چنان بزرگی باشند و
~~همان
# ~~تعظیم واحترام20 که ms837 پدر لبنی و اهل قبیلهآ اوکرده بودند به جای آوردند
~~و
# ~~موجب حضور میمون وقدوم همایونش21 [از او]17 درخواستند. حسین23 - علیه
# ~~السلاتم24 - قرمود25 که 26 التماس من آنست که لبنی دختر حباب الکعبی
~~الخزاعی PageV03P1424
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0417.png)

# ~~را]1 بهجهت پسرخویش خواستاری کنی و به عقد شرعی در حبالهٔ‌او2 آوری3.
# ~~دریج گفت: سمعأ وطاعة4. پس امیر المؤمنین حسین با دریج واعیان قبیلهآ
~~او به
# ~~قبیلهآ لبنی آمدند، ودریج لبنی را به شرایط و مراسم اهل ثروت با
~~پسرخودقیس
# ~~عقد نکاح کرد ومیانایشان زفافی خوب (به آیین تمام)ومراسم قدیم تمام6
~~برفت.
# ~~وقیس به کام دل مدتی ملازم صحبت محبوب2 خویش بسود که اثر خلافی میان
# ~~ایشان ظاهر نگشت. وقیس پیشاز آن با مادر خود زند گانی نیکو کردی و
~~شرایط
# ~~خدمت او بقدرالوسع والامکان به تقدیم رسانیدی؛ ودراین مدت که نودامادو
# ~~نوعروس بودند ازغایت آن ذوق و نهایت آن شوق برقیس نوع تکا سلی برفت
# ~~ه تقصیری بر آن وظایف خدمت مادر راه یافت. ناگاه برعقب ایتام آن تقصیر
# ~~قیس رنجور شد چنانکه تغیری به جمال ماه وش او راه یافت اما به فضل الله
# ~~تعالی به زودی بهصحت مبدل گشت و ازفراش مرض عاقبت بهعافیت برخاست
# ~~وعارض بدر نهاد او ازعارضهٔ‌ خسوف خلاصیافت. مادر قیس پدرقیس راگفت
# ~~ککه مردی صاحب نعمت وثروتی، چون قیس رنجور گشت وفرزندی ازاین زن
# ~~که دارد)8 نمیباشد [که]9 وارث او وخلف توباشد، من عظیم (بدین واسطه)10
# ~~غمناکم11 که مبادا مال تو ضایع بماند و بیگانگان به مال تو دست درازی
~~کنند؛
# ~~مصلحت آنست که قیس را بازنی دیگرعقد نکاح کنی، باشد که (خدای تعالی)12
# ~~اورا فرزندی که13 قرةالعین او و ما باشد14 روزی15 کند و رایت مارا
~~استظهاری PageV03P1425
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0418.png)

# ~~تمام حاصل شود. دراین باب الحاح تمام ومبالغهآ به افراط به جای آورد.
~~پدرقیس
# ~~را چتدان مهلت داد که صحت کلتی و قروت تمام باتن او آمد. بعد از آن قیس
# ~~را گفت: چون عارضه به توراه ms838 یافت من سخت مشو ش خاطر گشتم، اگرچه غم
# ~~این فرزند ورای همه غمها بود اما بدین سبب نیز پریشانتر شدم که ترا
~~فرزندی
# ~~نبود ومن جز ازتو فرزندان دیگر ندارم، اگرقضای آسمانی و تقدیر اجل در
# ~~رسیدی کلی اسباب و اموال وضیاع من مهمل و معطل بماندی [و جز اصحاب
# ~~فرایض بدان تطاول ننمودندی]1. چون زن تو واین پیوندتو بر آورنیست مصلحت
# ~~چنانست که از دختران عمان2 تو یکی با تو نکاح کنم، باشد که خدای تعالی
# ~~بدان واسطه3 ترا فرزندی بدهد که بدو چشم تو وچشم ما و قبیله روشن باشد.
# ~~قیس گفت: معادالله که مرا جز از وی زنی درعقد نکاح آید. گفت: کنیز کی
~~که
# ~~من متغیر شود. پدرش سوگندها عرضه کرد و وعدهها داد که آن زن را طلاق
# ~~گوید4. قیس پدررا منع کرد که مرگ برمن آسانتر از آنست که تو برمن رفع
# ~~می کنی. پس قیس پدرراگفت: ترا وجهی دیگر عرضه کنم. گفت: بگو. گفت:
# ~~آنکه توزنی دیگر درعقد نکاح آری باشد که خدای تعالی ترا فرزندی بدهد که
# ~~وارث تو باشد و به حکم برادری استظهار من گردد. پدر قیس گفت : صعف و
# ~~پیری برمن غالب است و مرا قوت آن نیست و البته مرا [جز] طلاق لبنی
# ~~هیچ وجهی ندازد. و سو گندها خوزد که با7 پسر خود در یک سقف نباشد8 تا
# ~~لبنی را طلاق ندهد. [پس از آن]1 هرروز پدرش بیرون آمدی و درروی آفتاب
# ~~گرم بنشستی10 وپسرش قیس ردای خود برداشتی تاسایه بر پدرش افتادی وخود
~~PageV03P1426
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0419.png)

# ~~در حرارت آفتاب نماز کردی تاوقتی که آفتاب درگشتی به خانه در آمدی ودست
# ~~در گردن لبنی کردی وبه زاری بگریستی، و لبنی هم بر آن صفت می گریستی و
# ~~گفتی: زنهارتا درطلاق من فرمان پدرنبری که خود را و مرا هلاک گردانی.
~~قیس
# ~~گفتی: معاذالله، والله که یک لحظ. ذوق وصال وجمال ترا بلکه خدمت
~~ترابرهمه
# ~~غنیمتهای دوجهانی ترجیح ms839 نهم و فاضلتر دانم. تا براین سخن یکسال بگذشت .
# ~~واقولراویان2 آنست که مادر وپدر او ده سال از وی بریدند و تا لبنی
~~راطلاق
# ~~نداد با او هیچ صلح نکردند. و2 امیرالمؤمنین حسین - علیه السلام - دریج
~~را
# ~~گفت که قیس ترا اجازت داد تا4 میان (او و)5 جفت6 او جدایی افکنی اما
~~(از
# ~~خلیفهآ رسول الله - صلی الله علیه وسلتم)2- شنیدهام که هیچ فرق ننهم
~~میان آنکه
# ~~میان مرد وزن جدایی افکنم ومیان آنکه شمشیر برنده برایشان برانم.
~~چونمیان
# ~~آن دو جفت موافق مفارقت افتاد قیس در اضطراب وقلق آمد و آثارشغف8 و
~~حیرت
# ~~جنون بروی ظاهرگشت و بر هرطرفی گریانو از آتش محبت بریان9طواف می کرد
# ~~تا مدت عدت لبنی تمام شد، [پس]10 اثقال وجهاز لبنی از خانهآ قیس بیرون
# ~~بردند. شبی قیس بهخانهآ لبنیرفت، نگذاشتند که در رود. زنی بیرون آمد و
~~گفت:
# ~~یا قیس تو جاهلی یا خودرا جاهل میسازی؟ لبنی اثقال و احمال وجهاز با
~~وطن
# ~~خود نقل کرد وامشب خود رحلت می کند، با مقام اصلی خود. قیس فی الحال
# ~~بیهوش بیفتاد چنانکه امید حیاتش نبود. وچون با هوش آمد این شعر11
# ~~بگفت12 : PageV03P1427
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0420.png)

# العربیة :
# # والی لمفن دمع عینی بالبکا %~% حذار الذی قدکان اوهو کائن
# # و قالوا غدا اوبعد ذاک بلیلة %~% فراق حبیب لم یبن وهو بائن
# # وهاکنت اخشی ان تکون متیتی %~% بکفی الا ان من خان خائن
# نرجمه :]
# به گریهها پس ازین آب دیدهها ریزم
### | ز بیم هجر که امروزهست وخواهد بود
# عقاب هجر کمین آداشت صید جان مرا
### | به عاقبت برسید آن عقاب و صید ربود
# چو جان برفت امید از حیات ببریدم
### | که جز رضابه قضابعد ازین ندارد سود3
# ~~چون لبنی را با مقام خویش می بردند قیس براثر او روان شد تا به مقامی
~~رسید
# ~~که اورا معلوم شد که پدر لبنی مانع اوخواهد شد، بایستاد و درسواد ایشان
~~نظاره
# ~~می کردو زارمی گریست تا ازنظر اوغایب گشتند34. از ایشان باز ms840 گشت و
~~بههایهای
# ~~بگریست و [جای53 پایهای اشتران7 ایشان را بوسه میداد و گاه [خاک22 قدمش
# ~~را تاج وار برسر مینهاد و گاه ازدست فراق خاک برسر می کرد. وچون جمعی
~~او
# ~~را سرزنش می کردند وعیب میشمردند که خاک را بوسه میداد و اعزازمی کرد
# ~~[فیس می گفت:]8 PageV03P1428
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0421.png)

# نه برزمین شما برنشان هرقدمش
### | هزار بوسه ز اخلاص بیشتر دهمش
# هران بلا کهز لبنی بهمن رسید ورسد
### | زصد شراب گوارنده خوبتر نهمش
# تا جزع واضطراب قیس از حد بگذشت ودرهمه زبانها حکایت او افسانه
# ~~گشت [و] خود را در طاعت پدر دراین باب عتابها می کرد و تأصف میخورد
# ~~ومی گفت : کاشکی در آن مرض وعلت مرده بودمی تا به هرگاه وبیگاه این
# ~~ضر بههای جانکاه نبایستی خورد. جمعیچنان مصلحت دیدند که لبنی را به
~~شوهر
# ~~دهند تا قیس به کلتی امید از او منقطع کند و گردن به رضای تمام به قضای
# ~~هجر و فراق2 بنهد. چون لبنی را به شوهر دیگر دادند قیس را قلق واضطراب
# ~~زیاده گشت وشعرهای تازه و قصههای با فصاحت و ذوق عاشقانه انشا می کرد
# ~~و به هرطرفی می گذشت. چون نسیم رنجور [و مهجور]2 می گشت و شعرها
# ~~می خواند تا پدر لبنی حکایت او به معاویة بن ابی سفیان عرضه داشت و گفت
~~:
# ~~قیس زنی راطلاق داده است وعدهآ او گذشته وشوهری دیگر کرده، و4 هروقت
# ~~بیادبی می کند وبه حوالی ومقام و وطن اوزحمت می آورد و فضیحت می کند.
# ~~معاویه به مروان بن الحکم مکتوبی بنوشت که اگر قیس تعلقی به آن مطلقه
# ~~رساند سیاست تمام بروی براند. این خبر چون به قیس رسید اضطراب وقلق
# ~~براو زیاده گشت، به تضرع تمام و سوز5 دل بگریست و در خاک وطن آن
# ~~یگانه6آ خویش مراغه میزد وروی در آن خاک میمالید؛ و قصیدهای گفت7 که
~~PageV03P1429
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0422.png)

# ~~او لش اینست.
# بیت1:
# الی الله اشکوافقد [لبنی]2 کماشگا %~% الی الله ms841 فقد الوالدین یتیم
# [ترجمه)3:
# با خدا می کنم شکایت خویش
### | چو ینیمی بمانده بیکس و خویش
# از سر سوز در غم لبنی
### | که جز اوجاننداشت راحت خویش
# بعد از این (ابن العتیق)6 که ذکر اورفت پیش فرزندزادگان مصطقی: حسن
# ~~و حسین وعبدالله بن جعفرالطتیار - علیهم السلام - وجماعت اعیان7 قریش
# ~~رفت و گفت : حاجتی به سایهآ هماصفت8 شما آوردهام و از جاه وجلال ومال
# ~~ومنال شمااستعانتی می طلبم ومیترسم که منعی دروی ظاهرشود. به اتفاق
~~جماعت
# ~~گفتند: آنچه حاجت است مبذول است. ودر حال قیام نمودند و برخاستند و به
# ~~قضای آن حاجت وکفایت آن مهم قدم موافقت در راه نهادند. و ایشانرا به
# ~~خدمت شوهر لبنی برد. چون دررفتند بعداز مراسم تحیت وسلام شوهرلبنی به
# ~~شرایط خدمتقیام نمود وشرف اقدام جماعت اشراف راغنیمت شمرد. جماعت
# ~~به اتفاق گفتند: جهت مصلحت ابن العتیق آمدهایم. هوهر لبنی گفت: هرمهم
~~PageV03P1430
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0423.png)

# ~~ومصلحت جزوی و کلی که هست مهیاست. ابن العتیق گفت : هرچه وهر-
# ~~کدام که باشد ازاهل و مال؟ گفت: آری. گفت: درخواست همه آنست که لبنی
# ~~را به من و بدین جماعت بخشی وطلاق دهی. شوهر لبنی گفت : شما را گواه2
# ~~کردم3 که لبنی را سهطلاق دادم. جماعت اشراف واعیان که آمده بودند
~~شرمسار
# ~~گشتند و عذرها خواستند و سو گندها خوردند که ما را قصد ابن العتیق
~~معلوم
# ~~نبود، و اگر معلوم بودی این نرفتی و هیچکس بدین مصلحت قیام ننمودی.
# ~~امیر المؤمنین حسین (ع) شوهر لبنی را از مال خود صدهزار درم بداد عوض
# ~~اخراجات. پس ابن العتیق لبنی را به نزدیک خود نقل کرد تا مدت عدت او
# ~~بگذشت وقوم و او با قیس بهاستدعای [خواستگاریاو]4 برفتند تا تزویج رسمی
# ~~و شرعی تازه گشت و تا آخر ایام حیات هریک و مدت اقتضای اجل هردو
# ~~باهم بودند و در موافقت یکدیگر روز گار گذاشتند. وقیس [در]5 مدح6 ابن-
# ~~العتیق این بگفت.
# بیت7:
# اجزی الرحمن افضل مایجازی %~% علی الاحسان خیرا8 من ms842 صدیق]9
# [ترجمه]10:
# خدا دهاد جزای کسی که [او]11 بگشاد
### | هر آندری که حسودان به قهر در بستند
### | 2- از
### | 
### | 9- اساس: PageV03P1431
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0424.png)

# بیازمودم و ابن العتیق دیدم و بس
### | زدوستان که مرادرهمه جهان هستند1
# بهرای صائب او گشته است پیوسته
### | هر آنچه از من جمعی حسود بگسستند
# دل ضعیف مرا تازه قوتی بخشید
### | نهاد مرهم زخمی که حاسدان خستند
# ابن العتیق قیس را گفت : ای دوست عزیز ذکر این حدیث بگذار ودر
# ~~این باب از شکر اجتناب نمای که هر که این حکایت بشنود ما را از جملهآ
~~کرام
# ~~نشمرد.
# فصل - و در این حکایت مواضع اعتبار بسیار است و لطایف بی شمار،
# ~~که شرح آن درهرمقد مه به انواع اشارت و اساس توالی* به تطویل می انجامد
# ~~وخاطررا ملالت رسد؛ اما آنچه ظاهر تراست برچند وجه به توفیق الله تعالی
# ~~شرح داده شود2:
# اول - آنکه مرد عاقل باید که تظر کند در کمال اخلاص مرضیه ونهایت
# ~~شمایل پسندیدهآ نواد گان خاندان نبوت و نبیرگان اشراف وحی و رسالت که
# ~~چون ضعیفی را دل مجروح او مبتلای عارضه گشت اسباب واستعداد آنرا ترتیب
# ~~دادند و بهرای ثابت قدم مبارک درراه نهادند، وازهر طرفی ازروی عتاب ومر
~~حمت
# ~~وعاطفت معجون مفرحی را اساس نهادند بلکه به قدم و درم مساعدت نمودند
# ~~و اتباع و اشیاع را دراین باب یار خود گردانیدند تا مقصود آن3 ضعیف
# ~~که به خدمت ایشان قیام نمود حاصل گشت، و برمقتضای حدیث نبوی -
# ~~علیه افضل الصلوات واکمل التحیات - که : «مثل اهل بیتی فیکم کمثل
~~PageV03P1432
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0425.png)

# ~~سفینة نو ح، منر کبها نجا1 و من تخلف2عنهاهلک»، چون قیس در کشتی
# ~~حمایت خاندان نبوت گریخت ازغرقاب اشتیاق و بیم هلاک دریای فراق خلاص
# ~~یافت و به جان بجست و به جانان خود پیوست و او را با لبنی جمعیت کلی
# ~~میسر شد. پس مرد عاقل باید که درهمه امور و ابواب اقتدا به حضرت نبوت
# ~~واهل بیت رسول الله - صلی ms843 الله علیه وسلم - کند که باچنان شرف و رفعت
# ~~درجه چون صاحب واقعه التجا بدان حضرت کرد دستگیری او کردند وآن از
# ~~پای در آمده را برداشتند تا آن ذکر جمیل برروی ایام سالیان تمام
~~برصحایف
# ~~اوراق باقی ماند وحتی الی3 یومنا4 مثبت گشت5.
# ~~بیت :
# ~~آفرین باد بر روان رسول
### | بعد از آن بر نبیرگان رسول
# ~~آن دو عالی نحب کزیشان هست
### | شرف اهل خاندان رسول
# ~~بود هریک به ناز پرورده
### | میوهآ باغ [و] بوستان رسول
# ~~قدرشان برتر از مدارج چرخ
### | نامشان راحت روان رسول
# ~~از کرامات نسازنین رخشان
### | بوسه جای لب و دهان رسول PageV03P1433
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0426.png)

# ~~گفته از غاییت کرامتشان
### | مدحشان لفظ درفشان رسول
# ~~در دو گیسوی هر جگر گوشه
### | نافهها مشک از نشان رسول
# ~~هریک از غایت فصاحت و علم
### | بلبل باغ و گلستان رسول
# ~~عاشق زلف و رویشان بوده
### | برهمان جمله رهروان رسول1
# ~~دوم - مرد عاقل باید که در شدت و رخا و فقر و غنا برمقنضای2 کلام
# ~~ربتانی : (و بالوالد ین احسانا اما یبلغن عندک الکیبر احدهما او
# ~~کلا هما فلا تقل لهما اف ولاننهرهما و قل لتهما قولا کریمأ)
# ~~و لفظ متبرک حضرت مصطفی - علیه افضل الصلوات - که : «ا طع والدیک
# ~~و ان امراک آن تختلع فافمل»[رفتار کند. و) مردعاقل باید که حقوق قدیم
~~مادران و
# ~~پدران رعایت کند ودرحوادث وبلیات نهاد خودراهدف بلای ایشان سازد. وچون
# ~~ایشان فراموش نکند که فرزند اگرچه جد3 وجهدی بسیار درخدمت والده نموده
# ~~باشد هنوز شرایط حقوق وی ازهزاریکی به جای نیاورده4 باشد.
# ~~آوردند که وقتی شخصی پیش عمر5 گفت6: مادر خودرا بردوش گرفته حج
# ~~اسلام گزاردهام و بهقضای حوایج کلتی و جزوی قیام نمودهام، حق او گزارده
~~PageV03P1434
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0427.png)

# ~~پاشم یا نه؟ [گفت : نه، زیرا]1 که این [حق]2 طرفة العین اوست. گفت:
~~چرا؟
# ~~گفت: سبب آنکه او ترا برداشته وهمین افعال کرده است و حیات ترا به جان
~~و
# ~~دل خواسته؛ و تو آن افعال که کردهای مرگ ms844 او به سبب خلاص خود ازمشقت
# ~~او به دعا خواسته. و (از مکحول)2 روایت کردهاند که گفت : اگر ترا مادر
# ~~بخواند وتو در نماز باشی جواب او بگو، و اگر پدرت خواند جواب مگو.
# ~~پس معلوم میشود که حقوق مادری بعد ازفرایض الله تعالی برهمه حقوق مقدم
# ~~است. و اگر قیس در آن حالت که به صحبت وخلوت و ذوق لب لبنی مشغول
# ~~بودی [بی]2 التفاتی [به]5 حقوق ما در خود ادا نکردی و به شرایط خدمت و
# ~~مراسم حقوق او قیام بنمودی6 اثر تغیر در نهاد و طبیعت مادرش ظاهر نگشتی
# ~~و او را وساوس شیطانیه بدان7 نداشتی که میان قیس و جفت یگانهآ او
~~مفارقت
# ~~افتد8. پس مرد عاقل باید که درهمه ابواب و احوالاین ذکر را دستور
~~خودسازد
# ~~و در رعایت جانب والده و اقربای خود بقدر الوسع و الامکان بکوشد بلکه
# ~~به ظاهر نعمت و رونق حال عاریتی مغرور نگردد.
# (چنانکه می گوید:
# آنرا که دل ز نور حقایق منورست
### | وندر کمال ذات چوخورشید خاورست
# فرمانبر ی عقل کند زانکه عقل مرد
### | بهاز هزارخویش و به از صد برادرست PageV03P1435
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0428.png)

# ~~از روی عقل بس زقضایای حکم شرع
### | حقی است کان جزاء. جنات و کوثرست
# ~~مشبت زوجه (؟) و مبین ز راه عقل
### | بعد ازحقوق ایمان آن حتق مادرست
# ~~در عنف اوست تعبیهٔ‌ صدهزار لطف
### | زهر جفای او به حقیقت چو شکرست
# ~~همچون صدف هر آنکه ازویافت پرورش
### | مقبول و برسر آمده مانند گوهرست
# ~~اندر رضای اوست سعادات مجتمع
### | نزدیک من ز خالق حقش مقررست
# ~~در خدمتش به مرتبهآ مادری یکیست
### | فرزندش ارگدائی ور شاه قیصرست)1
# ~~سوم - دلیل است برتحریض2 بر حسن ههد3 ومحافظت صحبت حقوق
# ~~قدیم وحدیث از جوانب و از جماهت ارباب فضل وعلم و اشراف واصحاب
# ~~مناصب به دین و دولت و موافقت ایشان براصلاح ذات البین باجماعت تابعین،
# ~~چنانکه]4 لطف ابن العتیق باقیس وبر تأکید مودت قیس با لبنی ومحبت لبنی
# ~~باقیس وکرم ms845 شوهر دوم لبنی که چون اشراف را بدان روی به وی آوردند به
# ~~حصول مقاصدهمگنان قیام نمود، وچون بدان مهسم پای درراه نهادند دست رد
# ~~برروی ایشان باز ننهاد و زبان دراز نکرد تاقیس [به]6 برکات انفاس و
~~اقدام
# ~~ایشان به مراد7 و8 مقصود برسید. و روایت است از عبدالله بن عباس - رضی
~~الله PageV03P1436
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0429.png)

# ~~عنهما- دروفای عهد که اوگفت: روزی باعمر طواف خانهآ کعبه می کردم، و کف
# ~~من در کف او بود، عربی برسید و زنی را بردوش گرفته و طواف خانه می کرد
# ~~و این بیت می گفت:
# [صرت: لهذا جملا ذلولا %~% اعد لها بالگف ان تمیلا
# موطا اتبع سهولا %~% ارجو بذاک املا جزیلا
# ترجمه :]
# # اشتری بار کشم در غم او %~% در همه حال شده2 همدم او
# # به کف خود نگهش میدارم %~% اندر امید ثواب از غم او
# عمر پرسید که او ترا کیست؟ گفت : زن من است و منکوحهآ من است3.
# ~~آنگاه [عمر]4 گفت : به حق خداوند این بنای معظم که حق او بگزاردی.
# ~~[پس]2 مرد عاقل باید که در همه احوال با همه کس حسن (عهد و)6 وفاکار
# ~~فرماید7 ودر مکارم اخلاق وتواضع و حسن سیرت اقتدا براین جماعت
# ~~ارباب فضل کند تا درهمه اوقات واحوال به افعال مرضیه وسعی مشکورمذکور
# ~~باشد8.
# (بیت :
# گزیده تر صفت وبهترین نکو کاری
### | به نزد اهل خرد نیست جز وفاداری PageV03P1437
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0430.png)

# ~~ز روی حسن و وفا وزره کرامت عشق
### | هزار جان گرامی سزد که بگذاری
# ~~هر آن دلی که زذوق حقیقتی مستست
### | حرام گشت بر آن دل امید هشیاری
# ~~سر وفای بتی داشتن که مشهورست
### | غبار کوش به کحالی و به عطاری
# ~~عجب حلاوت وافیست ذوق عشق و وفا
### | که ذوق او شکرست وجفا نکوکاری
# ~~وفا به عهد، گذشته چنان معین بود
### | که بیدلان را بودست از سران یاری
# ~~به عهد ما که وفائی نماند درعالم
### | نمی کند بجز از غم وفا و دلداری
# ~~به فضل حق درری ms846 را به نظم آوردم
### | که میسزد که کنندش به جان خریداری
# ~~اگر چه می کنم و کردهام به نوک قلم
### | ز فضل برصفحات کتب دررباری
# ~~ازین چه سود که دیریست تا که مشهورست
### | فلک به سفله نوازی، جهان به غداری
# ~~طمع جز ازکرم ولطف من ندارد آنک
### | زراه ذوق حقیقت وراست بیداری
# ~~امیدوار نیم جز به لطف معبودی
### | که ذاتاوست به لطف و کرم سزاواری PageV03P1438
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0431.png)

# ~~خدای خاتمت کار همگنان برخیر
### | کناد کوست سزاوار خوب کرداری
# ~~[رباعی]1:
# ~~(امروز چو نیست ازکسی روی وفا
### | نه قصد کند نه میل کس سوی وف
# ~~از خویش وفا نما تو زیرا که ز دور
### | هم نام وفاخوش است وهم بوی وفا)2
### | *
# ~~آن مرغ ضعیف من که در زاری گل
### | بربسته میانست به غمخواری گل
# ~~از عهد قدیم باز کردست و کند
### | تا حشر به جان ودل وفاداری گل2
# ~~[نظم]:
# ~~سپاس و شکر خدا را که داستان فرج
### | که رشک جنت عدنست گلستان قر ج
# ~~فراز عرش رفیعست قدر تارک او
### | چه از کلام مجیدست طیلسان فرج
# ~~به گاه جلوه هزاران سوار برمعنی
### | کشیده تابش5 ابرو6 زه کمان فرج PageV03P1439
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0432.png)

# ~~ز فتر مصطفوی1 با هزار زیب وبها
### | معیناند به میدان بیکران فرج
# ~~بنات عرصهآ او راست بر سنین تفضیل
### | که رشک حورالعین است دختران فرج
# ~~قلادهاش درر2 تابعین که منظومست
### | ز کارخانهآ هرفضل ترجمان فرج
# ~~هوای او به خوشی خود کرامتی دارد
### | که بر ربیع گذشتست مهرگان فرج
# ~~سزد ز روی تجشم که عاقلان جهان
### | دهند بوسه هزاران برآستان فرج
# ~~مفر حیست فرج با فرح از آنکه به طبع
### | غذا وقوت روحست داستان فرج
# ~~[گذشتهاند به رفعت ز نیران فلک
### | نجوم ثابتهآ اوج آسمان فرج]
# ~~بدین4 بساط نیفکند هیچ خوانسالار
### | به ذوق مایدهآ خوشگوار خوان فرج
# ~~اگرچه دردهن صبح هست یک خورشید
### | هزار هست چو خورشید دردهان فرج
# ~~رسد براوج معانی هر آنکه از تحقیق
### | برد5 هوای خرد را به نردبان فرج
# ~~به ms847 قحط سال کمرم فارغست از شدت
### | هر آنکه پخت به تنور طبع نان فرج PageV03P1440
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0433.png)

# ~~هر آن قبول که بودست برصحایف فضل
### | ربود در صف اهل (هنر بیان) فرج
# ~~بدان خدای که از امر کن به نوک قلم
### | کشیده برسر [هر2] شد تی نشان فرج
# ~~که کس به عهد گذشته ندید ونشنودست
### | فصاحتی که نهادست در زبان فرج
# ~~زبان حال ندا میدهد به اهل خرد
### | که الله الله جان شما و جان فرج
# ~~محققان مدقق که هست از ایشان
### | نثار عالم منشور درفشان فرج
# ~~به نوبهار حقایق به جویبار سخن
### | ز لفظشان تر و تازهست بوستان فرج
# ~~سفینههای معانیست از هدایتشان
### | گذشته از همة مجرای بادبان فرج3
# ~~خدای صانع کز بهر دفع هرشدت
### | روانه کرد به هرلحظه کاروان فرج
# ~~عطای کامل و حظ4 تمام بردارد
### | جزای شد ت تألیف منشیان فرج
# ~~بر آدمی که برد گرگ حمله شد ت، باد
### | روان هریک در عصمت شبان فرج5
# ~~[در آنزمان که بودوقت شد ت سکرات
### | که هست نزد خردمند آن زمان فرج PageV03P1441
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0434.png)

# به حق احمد مرسل که باد ایمانها
### | به گاه شدت غرقاب در امان فرج
# و (تمامت این مجموعهٔ‌ تازی وفارسی و نظم ونثر)1 بر علو مرتبهآ عقل2
# ~~و رفعت درجهآ اهل بصیرت دلالت می کند و معلوم می گردد که هرچند نومیدی
# ~~به کمال رسیده باشد از3 لطف (وفضل) ایزد وعنایت بینهایت او
~~(امیدوارباید
# ~~ود)5، (والله اعلم بالصوا
# به پایان رسید متن کتاب «فرج بعداز شدت*
# در روز جمعه هفدهم رمضان المیارک 1402 هجری
# قمری مطابق باهزدهم تیرماء 1361 شمسی.
### | والحمدلله اولا وآخرا.
# # 1- ت : این حکایت   2- ت :  وموافقت %~% 3- ظاهرا : به %~% 4 ت :
# ~~تدارد   5- ت : امید منقطع نبا یدکرد ویقین دانستن که هرچند زودتر از
~~آن محنت
# # فرج و ازآن مضیق مخرج ارزانی دارد. %~% -ت : وبالله التوفیق %~% 7-
~~اساس :
# ~~ابیات وعبارات میان دوستاره را ندارد
# *ت : له تم الکتاب بعون الله وحسن توفیقه وصلی الله علی محمد وآله
~~اجمعین. ms848
# ~~من تصنیف مولانا ملک القضاة والحکام افضل العلماءالمحققین مفتی
~~الفریقین امام المذهبین
# ~~علم الهدی اعلم الوری جلال الحق والدین الحسین بن اسعد بن الحسین
~~المؤیدی الدهستانی
# ~~غفر الله له ولو الدیه ولجمیع المؤمنین والمؤمنات والمسلمین والمسلمات.
~~وفرغ من تحریره
# ~~یوم الاثنین الرابع من شهر شوال سنة ست و سبعمائه والحمدلله رب
~~العالمین (کتبه العبد
# ~~جلالالکاتب القزوینی) PageV03P1442
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0435.png)
~~PageV03P1443
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0436.png)
~~PageV03P1444
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0437.png)

# تعلیقات و توضیحات
# ~~ص4 س6 قائد الغر المحجلین. یعنی پیشوای مردمان سپید پیشانی ودارای دست
~~و
# ~~پای سپید، یعنی پیشوای مسلمانان مؤمن وضو گیر که بدین سبب دارای روی
# ~~ودست وپای سپید و پاکیزه هستند . اصل معنی غر(مفرد آن اغر) اسپان
# ~~سپید پیشانی است واصل معنی محجلین اسپان دست و پاسفید (نقل از
# ~~حواشی کلیله و دمنه به تصحیح مرحوم مجتبی مینوی).
# ~~ص4 س9 لو لاک. مقصود حدیث معروف است:
# ~~لولاک لما خلقت الافلاک. یعنیا گروجود تونبودی آسمانهارا نمی آفریدم.
# ~~این حدیث به صورتهای دیگر نیزنقل شدهاست. از جمله در اللؤلؤالمرصوع
# ~~بهاین صورت آمده است:
# ~~لولاک ماخلقت الجنةو لولاک ماخلقت النار. وعندابن عساکر: لولاک ما
# ~~خلقت الدنیا.
# ~~نیزرجوع شودبه: شرح تعرف، چاپلکهنو، ج2، ص46(نقل از احادیث
# ~~مثنوی مر حوم استاد فروزانفر- وحواشی فیه ما فیه مولوی به تصحیح استاد
# ~~بدیع الزمان فروزانفر).
# ~~درادب فارسی بهاین حدیث قدسی بسیار اشارت رفته است. حکیم نظامی
# ~~راست:
# # تنش محرم تخت افلاک بود %~% سرش صاحب تاج لولاکبود PageV03P1445
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0438.png)

# ~~وسعدی دربوستان گوید:
# # ترا عزلولاک تمکین بس است %~% ثنای تو طه ویسبس است
### | (نقل از لغتنامهآ دهخدا)
# ~~س5 س7 سبع مثانی (-سبع المثانی). سورهٔ‌فاتحه است بدانجهت که هفت آیه
# ~~است، یاهفت سورهآ طوال از بقرهتا توبه. (منتهی الارب). سورهآ فاتحه
# ~~بدانجهت کههفت آیهاست. عبارتستاز هفت سوره ازفاتحه تا انفال. اسم
# ~~قر آناست. (اقربالموارد).
# ~~بعضی گفتند مراد سورهآ فاتحهاست، برای آنش سبع المثانی خواند که
# ~~هفت آیت است والفاظش مثنی ومکرر. و گفتهاند: برای آنمثانی خوانند
# ~~که در دو رکعت نماز قرائتش مثنی شود (نقل ms849 از لغت نامه)
# ~~برای اطلاع بیشتر مراجعهشودبه: (تفسیر ابوالفتوح رازی، چاپ تهران،
# ~~ج3، ص 250)
# ~~ن8س7 کنت کنزآ مخفیا . . . (حدیثقدسی):
# ~~قال داود علیه السلام یار ب لماذا خلقت التخلق؟ قال : کنت
# ~~کنزا مخفا فاحبتبت ان6 أعرف فخلقت الخلق لکی
# ~~اعرف . (منارات السائرین ، تألیف نجم الدین ابوبکر محمدبن شاها ور
# ~~اسدی رازی معروف به دایه «متوفی 658 ه». به نقل ازاحادیث مثنوی
# ~~مرحوم فروزانفر). این حدیث قدسیرا بهصورتهای مختلف نقل کردهاند.
# ~~ص 9س5 طاهربن زنگی الفریومدی: عزالدین طاهر بن زنگی بن طاهر فریومدی
# ~~جوینی، مکنی بهابوطیب، ازرجال اواسط قرنهفتم هجری است. وی
# ~~به سال 651 قمری از جانب امیرارغون مغول به نیابت حکومت خراسان و
# ~~مازندران تعیین شد وتا سال 658قمری درمنصب خود باقی بود و دراین
# ~~سال هلا کواورا معزول کرد. وی شخصی ادب دوست و شاعر پروربود و
# ~~سعد الدین سعید هروی شاعر از مدا حان مخصوص اوست (نقل از لغت نامه و
~~PageV03P1446
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0439.png)

# ~~فرهنگ معین). حسین بن اسعد دهستانی مؤلف ومترجم کتاب (فرج بعد
# ~~از شدت) همانگونه که درمتن کتاب نیز آمده استاز کتاب و منشیان
# ~~عزالدین زنگی فریومدیبوده است. (تاریخ مغول، تألیف مرحوم عباس
# ~~اقبال آشتیانی، چاپدوم، مؤسسهآ امیر کبیر، 1341 شمسی، ص 518) . نیز
# ~~رجوع شودبه: (نهضت سربداران تألیف پطروشفسکی، ترجمهآ آقای کریم
# ~~کشاورز، انتشارات پیام، تهران 1351).
# ~~ص9 س9 فلوس نبهره : پولقلب، زروسیم ناسره.
# ~~ص9 س9 مصحف غین : مقصود غبن وزیانیافتن درخرید وفروختاست.
# ~~دهندو گویند که رأس گرم است و سعد و دلیل فزونی بههمه چیزها. و ذنب سرد
# ~~ونحس ودلیل بر کمی ازهمه چیزها. وزینجهت از بابلیان حکایت کردند که
# ~~رأس سعد است باسعود، ونحس بانحوس، زیراک بهدلالت هردوفزاید ...
# ~~(التفهیم ... ابوریحان بیرونی باتعلیقات استادهمائی، انتشارات انجمن
~~آثار
# ~~ملمی، ص358)
# ~~ص10 س 12 العرین : بیشهٔ‌شیر (المرقاة). عرین . بروزن قرین به معنی
~~بیشه وصحرای
# ~~پردرخت، وشیر را اکثر به آن نسبت کنند، چنانکه گویند : شیر عرین
# ~~(غیاث اللغات)
# ~~س11 س4 تصحیف چاه : جاه(ومقام)
# ~~ص11 س7 ببسار : توانگری
# ~~ص ms850 12 منصنف فقد استهدف. نظیر: من الف کتابأ او شعرا انما یعرض
# ~~عقلته علی الناس فان اصاب فقداستهد ف وان اخیطأ فقد
# ~~استقذف (امثال وحکم دهخدا).
# ~~ص13 هفت ستاره وقت : ظاهرا به معنی هفت روز یایک هفته است.
# ~~ص22 س4 بیوسیدن : انتظارداشتن، توقع داشتن: PageV03P1447
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0440.png)

# # که بیوسد ز زهرطعم شکر %~% نکند میل بیهنر بههنر
### | (عنصری)
# # چوتومهر برادر را ندانی %~% من از توچون بیوسم مهربانی
### | (فخری گرگانی. ویس ورامین)
### | به نقل ازلغت نامهٔ‌دهخدا)
# ~~س26 س4 حسن بصصری: ابو سعید حسن بن ابو الحسن یسار بصری از معاریف تا
~~بعین
# ~~و رجال قرن اول هجری است. ابن جوزی درمناقب اورسالهای مفرد
# ~~پرداخته. وفاتش درسال 110هجری است.
# (حاشیهآ مصباح الهدایه به قلم استادفقید جلال همائی)
# ~~برای اطلا ع بیشتررجوعشودبه: (کشف الظنون حاجی خلیفه و اعلام زر کلی
# ~~وابن خلکان وتذکرة الاولیاء عطار ودیگر کتب صوفیه ولغت نامهآدهخدا.)
# ~~س27 س آخر: انگشت بر حرف با گفتارنهادن : عیب نهادن ونکته گیری کردن .
# ~~بر گفتهآ کسی انگشتنهادن: گفتاراو را رد کردن:
# # ترا حرفی بهصد تزویردرمشت %~% منه بر حرف کس بیهودهانگشت
### | (نظامی)
# # نه مستغنی از طاعتش پشت کس %~% نه بر حرف او جای انگشت کس
### | (بوستان سعدی)
# ~~رجو عشودبه: (برهان قاطع، لغتنامه، فرهنگ معین وفرهنگهای دیگر.)
# ~~28 س1 هشت بهشت : هشتخلد، هشتبستان، هشتباغ. از اینقرار:
# ~~خلد- دار السلامدار القرار - جنت عدن -جتالمأوی- جنت النعیم-علیین
# ~~- فردوس (غیاث اللغات) (لغت نامه).
# ~~33 س9 فرعون : دریونانیPheraon، معمولا پادشاه مصر معاصرموسی (ع)را
# ~~بدین عنوان خوانندو او«منفلی» دوم پسر رامسس سیزدهم بود. در روز گار
# ~~این پادشاه ازسطوت و اقتدار مصر کاستهشدو بههمین جهت وی به تکمیل
~~PageV03P1448
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0441.png)

# ~~آرامگاه خود موفق نگردید (فرهنگ معین، به نقل از ترجمهآ قاموس کتاب
# ~~مقدس). نیز رجوع شودبه: (قصصقر آن، تألیف آقای صدر بلاغی)
# ~~م34س7«ماأوذی نبی مثل مااوذیت» . عین القضاة همدانی دررسالهٔ‌ تمهیدات
# ~~گوید: «دریغا عاشق رابلای سخت تروعظیم تر از آن نباشد که از روی معشوق
# ~~دورافتد، وبههجران مبتلاشود؛ و آنگاه با نا اهلان گرفتارشود، ms851 اورادوبلا
# ~~باشد: یکیفراقمعشوق، ودیگردیدن نااهلان. مگر که مصطفی (ص) ازاینجا
# ~~گفت که «ما اوذی نبی مثل ما اوذیت» . گفت: هیچ بلاورنجی هیچ
# ~~پیغامبری راچون بلا ورنج من نبود. لاجرم آن ولا کهاو را بود، هیچکس
# ~~را نبود.»
# ~~(مصنفات عین القضاة، رسالهآ تمهیدات، ص 203، به تصحیح دکتر عفیف
# ~~عسیران، تهران، 1341، انتشارات دانشگاهتهران)
# ~~این حدیث در جامع صغیربه صورتهای دیگر نیز نقل شدهاست:
# ~~ما اوذی احد ما اوذیت .
# ~~ما اوذی احد ما اوذیت فی الله.
# ~~س42 س4 خورنق وسدیر :خورنق بروزن فرزدق، معرب خورنه است، و آن
# ~~عمارتی بوده بسیار عالی که نعمان بن منذر بهجهت بهرام گورساخته بود و
# ~~عجمان یک قصر آنراخورنگه نام کردند یعنی جای نشستن به طعام خوردن،
# ~~وقصردوم را کهسه گنبد متداخل بودو بهجهت معبد و عبادتخانه تمام کرده
# ~~بودند به سهدیر موسوم ساختند، چه به زبان پهلوی گنبد رادیر گویند.
~~(برهان
# ~~قاطع، به اهتمام دکتر معین)- خورنگاه، خورنگه وخورنه. سدیر بر وزن
# ~~سریر، مخفف سه دیراست و آن عمارتی بود کسه نعمان بن منذربه جهت
# ~~بهرام گور ساخته بود و بعضی گویند معربسه دیر است. (رجوع شود به
# ~~برهان قاطع ذیل کلمهآ سدیرو حواشی دکترمعین). نظامی گنجوی در هفت-
# ~~پیکر گوید:
# # کوشکی برج بر کشیده بهماه %~% قبله گاه همه سپید وسیاه . ..

PageV03P1449

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0442.png)

# # ز اسمان بر گذشته رونق او %~% خوربرونق شد ازخورنق او
# # برسدیروخورنق از هرباب %~% بیتهائی روانه گشت چو آب
# (هفت پیکر نظامی، چاپ دوم، به تصحیح و حید دستگردی، ص 67-58)
# ~~ص43 س1 نرد حسن اگر باعذرا باختی عذرابردی و بااو عذرا خود را وامق
# ~~شمردی : «در اصطلاح نرد (قدیم) چنان باشد که هر که متواتر یازده ندب
# ~~از حریف ببرد گویند(عذرابرد) واز حریف یکی بهسهآ آنچه گرو کرده باشد
# ~~بستاند. بازچون حریف دوم یازده ندب متواتر ببرد گویند وامق برد»
### | (نقل ازبرهانقاطع وفرهنگ معین)
# ~~ص 53 س 12 وص 1354 س14 تو تیا : سنگی است که کوبیدهآ آنرابر چشم مالند
# ~~(دکترمعین. حاشیهٔ‌ برهان قاطع)، سرمه ms852 (غیاث اللغات).
# ~~سنگ سرمه . . . وبهدستور ازمورد وازچوب درخت زیتون بری وازبه،
# ~~بعداز اخراج دانهآ اوبهعمل می آرند. وبهدستور از عغص ... و از شکوفهآ
# ~~تاک ترتیب میدهند. (لغتنامه). خاقانی شروانی گوید:
# ~~ترش وشیرین است قدح ومدح من بااهل عصر
### | از عنب می پخته سازندوزحصرم توتیا
# (دیوان خاقانی. چاپد کترسجادی. زوار،ص18)
# ~~ص56 س9 حبرامت (- حبرالامة): لقب عبدالله بن عباس، پسر عم پیغمبر اکرم
~~(ص)
# ~~است. (لغت نامه).
# ~~ص 60 س12 بختنصر (-بختنصر):
# ~~ابلی: 2ann fndturiuau ( نبو کدنصر) عالیترین لقب بابلی که به دو
# ~~پادشاه بزر گ بابل دادهشده: بخت نصر ( نبو کد نصر) اول 1146_1123
# ~~ق. م- بخت نصر(نبو کد نصر) دوم 604-562ق.م. استعمال این کلمه با
# ~~الف ولام(بخت النصر) غلط است (فرهنگمعین)
# ~~ص61 س5 «جف القلم بماهو کائن» . حدیث، مسند احمد، کنوز الحقائق).

PageV03P1450

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0443.png)

# ~~قال ابوهریره قال لی النبی (ص): جف القلم بماانت لاق (بخاری، ج 4)
# ~~(به نقل از احادیث مثنوی استادفروزانفر. انتشارات دانشگاه تهران، ص38)
# ~~ص68 س6 مصحف پپناه : تباه
# ~~ص69 س1 زناعجیل: سایهآ کوتاه کوه
# ~~ص 72 س1 واشتعل الرأس شیبا. اصل آیه چنین است:
# ~~قال رب انی وهن العظم منی و اشتعل الرأس
# ~~شیبا... (سورهآ مریم «19»، آیهٔ‌ 4)
# ~~«گفت ای خداوند من، من آنم که استخوان من واندام من سست گشت، و
# ~~سرمن درایستید (ایستاد» به سپیدی پیری000)
# (کشف الاسرار میبدی، ج ششم، به اهتمام مرحوم علی اصغر حکمت)
# ~~س73س9 ضغث الابالة: درمجمع الامثال میدانی آمده است :
# ~~ضغث علی الابالة .الابالة: الحزمة من الحطب،
# ~~والضغث: قبضة من حشیش مختلطة الرطب بالیابس،
# ~~ویروی «ایبالة». وبعضهم یقول : «ابالة» مخففا، وانشد :
# # ای کل یوم من ذؤالته %~% ضغث یزید علی اباله
# ~~ومعنی المثل: بکلیة علی اخری.
# ~~س3 اس9 تکسر النصال علی النصال : دراصل مصراعی است از متنبی شاعر
# ~~معروف عرب وبیت کامل به صورت زیراست:
# # فصرت اذا اصابتنی سهام %~% تکسرت النصال علی النصال
# (دیوان متنبی، با حواشی عبدالرحمن البرقرقی ، جزء سوم ، چاپ
### | مصر، ص 141)
# ~~ص82 س مالک بن دینار: «مالک دینار، صاحب حسن ms853 بصری بود . و از بزرگان
# ~~این طایفه بود. ومولود اودر حال عبودیت پدربود واگر چه بندهزادهبود،
# ~~امااز دوکون آزادهبود. اوراکرامات مشهور است و ریاضات مذکور. و
~~PageV03P1451
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0444.png)

# ~~دینارنام پدرش بود. بعضی گویند مالک در کشتی بود، چون بهمیان دریاشد،
# ~~مزد کشتی طلب کردند. گفت: ندارم. چندانش بزدند که بیهوششد. چون
# ~~بههوش باز آمد، مزدطلبیدند. گفت: ندارم، دیگر بارش بزدند، گفتند: پای
# ~~تو بگیریم وبه دریا اندازیم. ماهیاندر آمدند، وهریک دیناری دردهن، مالک
# ~~دست فراز کرد وازیکی دیناری بگرفت وبه ایشان داد. چون ایشان چنین
# ~~دیدند، درپای اوافتادند. واو پای از کشتی بیرون نهاد وبرروی آببرفت و
# ~~ناپیداشد. بدین سبب نام او مالک دینار آمد..0». رجوع شود به: (تذکرة-
# ~~الاولیاء عطار، به تصحیح دکترمحمد استعلامی، ص49، انتشارات زوارتهران،
# ~~1346) وفات اورابین سالهای131- 126هجری قمری نوشتهاند (لغت نامه).
# ~~نیزبرای اطلاع بیشترازشرح حال اومراجعه شود به: (حلیة الاولیاء، جلد2،
# ~~حبیب السیر، چاپاول تهران، جلد1- وتاریخ گزیده، چاپد کترنوائی).
# ~~صل 82 س11 طاووس یمانی . ابن کیسان الخولانی الهمدانی الیمانی: اهل
~~یمن، و
# ~~از ابناءالفرس است، یکی از اعلام تابعین به شماراست. از ابن عباس و ابی
# ~~هریره استماع حدیث کرده، مجاهدو عمرؤبن دینار از او روایت کنند، و
# ~~از طبقهآ مالکبن دینارالصوفی وپیروان طریقت اوست. وفاتش را به سال
# ~~106 هجری نوشتهاند. (لسغتنامه) به نقل از:
# ~~تلخیص الآ ثار، روضات الجنات، عقد الفرید وتاریخ گزیده.
# ~~83 س 14 الغمرات ثم ینجلینا. «غمرات ثم ینجلین یقال : ان المثل
# ~~للاغلب العجلی.
# ~~یضربفی احتمال الأمور العظام والصبرعلیها. ورفع «غمرات» عای تقدیر :
# ~~هذهغمرات، ویروی «الغمرات ثم ینجلین» وکانه قال : هی الغمرات،
# ~~او القصة الغمرات تظلم ثم تنجلی، وواحدة الغمرات-و هی الشدائد-
# ~~غمرة، وهی ماتغمر الواقع فیها بشدتها: ای تقهره» (مجمع الامثال میدانی،
# ~~ج2، چاپ مصر، 1379 هجری).

PageV03P1452

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0445.png)

# ~~ص 89 س 13 الصبر مفتاح الفرج:
# ~~«مناسب است بامضمون آیهآ ان مع العسر یسرا (سورهآ الانشراح ،
# ~~آیهٔ‌ 5) وروایت نبوی: ان النصر مع التصبر والفرج مع الکرب ،
# ~~والیسر مع العسر (منهاج الیقین فی ms854 شرعادب الدنیاوالدین، طبع آستانه
# ~~ص 477) وحدیث نبوی: بالتصبر یتوقع الفرج (همان کتاب، ص
# ~~475 وسفینة البحار، طبع مطبعهآ علمیهٔ‌ نجف، ج2، ص 5). ولی به عبارت
# ~~مذ کور درمتن تا کنون در کتب احادیث نیافتهام و ظاهرا تبدیلی است از
# ~~عبارتی که به گفتهآ ابن المقفع مفاد آنرا بر کتیبهآ قصراردشیر نوشته
~~بودند
# ~~وآن عبارت چنین است: الصبر مفتاح الدرک (منهاج الیقین، ص476).
# ~~پس از نوشتن این ذیل معلوم شد که از مولای متقیان است-صلوات الله علیه-
# ~~ومولانا درمثنوی عبارت متن را درچند مورد به کار بردهاست. مانند:
# # گفت ای هدیهآحق ودفع حرج %~% معنی الصبر مفتاح الفرج
### | مثنوی دفتراول، چاپ لیدن، بیت 96
# # گرتو اشکالی به کلی و حرج %~% صبر کن، الصبر مفاح الفرج
### | مثنوی. دفتر اول، بیت 2908
# ~~ودریکی از غزلیات بهصورت ردیف آوردهاست، بدین مطلع:
# ~~ای دل فرورو درغمش کالصبر مفتاح الفرج
### | تارونمایدمرهمش کالصبر مفتاح الفرج
# کلیات شمس، انتشارات دانشگاه، غزل 519»
# ~~(نقل ازمعارف بهاءولد، به اهتمام مرحوم فروزانفر، چاب دوم ، کتابخانهآ
# طهوری، 1352، بخش دوم، ص 190 تعلیقات)
# ~~ص 90 س2 ضیقی تنفرجی. نظیر: تشددی تنفر جی. الخطاب للداهیة: ای
# ~~تناهی فی العظم والشدة تذهبی. یحضربعنذاشتداد الامر . (مجمع-
# ~~الا مثال میدانی، ج2) PageV03P1453
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0446.png)

# ~~ص 92 س6 من صمت نجا. حدیث. نظیر:
# ~~الصمت عون للفهم. الصمت زین للعالم وستر للجاهل. رجوع شودبه :
# ~~مسنداحمد، جامع صغیر، احیاءالعلوم (به نقل از احادیث مثنوی مرحوم
# ~~استادفروزانفر). نیزرجو عشودبه: امثال و حکم دهخدا.
# ~~ص 93س1 گوارش. (بهضم اول): تر کیبی باشد که به جهت هضم نمودن طعام
~~سازند
# ~~وخورند ومعرب آن جوارش باشد. رجوع شود به: گوارشن (برهان-
# ~~قاطع وسایرفرهنگها)
# # خورش را گوارش میافزون کند %~% زتن ماندگیها به بیرون کند
### | (اسدی. نقل از سروری)
# ~~ص 97 س13 لوکان العسر فی کوة لجاء بسران فاخرجاه (حدیث). درجامع
# ~~صغیربه این صورت آمده است: لو کان العسر فی جحر لدخل علیه-
# ~~الیسر حتتی یخرجه.
# ~~102 س10 اسماعیل بن بلبل : مکتی به ابی الصقر. کاتب موفق بالله خلیفهآ
# ~~عباسی. بعدها به دستور ms855 معتمد خلیفه او وفرزندان ویرا به قتل رسانیده و
# ~~ومکنت وثروت اورا مصادره کردهاند. (لغت نامه. نقل از: قاموس الاعلام
# ~~ترکی)
# ~~س 104 س 14 الحدیث شجون. درمجمع الامثال میدانی آمدهاست:
# ~~الحدیث ذوشجون. ای ذوطر ق، الواحد شجن بسکون الجیم،
# ~~والشواجن: اودیة کثیرة الشجر...
# ~~یضرب هذا المثل فی الحدیث یتذ کتر به غیره. (مجمع الامثال) الحدیت
# ~~ذو شجون. تمثل:
# ~~شبی به خیمهآ ابداعیان کن فیکون
### | حدیث حسن تومی رفت والحدیث شجون
### | (ظهیر فاریابی) PageV03P1454
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0447.png)

# ~~رجوع به: الکام یجر الکلام ، شود. (امثال وحکم دهخدا)
# ~~ص 106 س1 عبیداللمه بن سلیمان بن وهب:
# ~~عبید الله ازاکابر وزراء وکتاب بود ودرصناعت خویش حاذق وعقل و
# ~~ادبو بزر گی بر کمال داشت... وفات اودرسنهآ ثمان وثمانین ومأتین (288
# ~~هجری) بود. (نقل از تجارب السلف)
# ~~در بعضی از مآخذ مانند: المستجاد تنوخی وکتاب الوزراءوالکتاب نام
# ~~اورابه صورت (عبدالله) نوشتهاند.
# ~~ص118 س5 ابن الزبات : ابوجعفر محمدبن عبد الملک وزیر معتصم ازمردم
~~دسکره
# ~~(وفات : 223 هجری). جداوابان روغن زیت از بلادخود به بغداد برده ومی-
# ~~فروخته است وازاین جهت او به ابن زیات مشهور شده است. وی مردی
# ~~ادیب ولغوی وشاعربود. پس از معتصم واثق اورا دروزارتنگادداشت و
# ~~چون خلافت به متو کل رسید (232) بازچهل روز در مقام وزارت. بماند،
# ~~آنگاه متو کل اورادستگیر ومصادره کرد.
# (لغت نامه، به نقل از : ابن خلکان وابن الندیم)
# ~~122 س 10 نجم: آنچهاز بدهی که درمو عدیمعین اداشود؛ قسط. (ملک عفو
# ~~فرمود واز کردهو گفتهآ اودر گذشت برقرار پانزدههزاردرم که ... به سه
~~نجم
# ~~به خزانه رسد (ترجمهآ یمینی)». نجم نجم: قسط قسط، قسطی. (لغت نامه)
# ~~ط 122 س آخر طیارات ، جمع طیارة: «وطیارات دیوان وتوفیرات خزانه
# ~~الابه رخصتی شرعی ازوجهی مرضی بهخود راه نمی دهد» (المعجم، چاپ
# ~~تهران، ص 11). «و آنچه از مملکت پادشاهان قدیم یابد. مال پادشاهی بود.
# ~~اما آنچه ازرعیت ستانداز چهارقوم باشد: از اهل زراعت وازاهل تجارت
# ~~و از چهار پای داران واز طیتارات 000» (رسالهآ مالیات وخراج ms856 خواجه
~~نصیر).
# ~~(لغتنامه)
# ~~ص129س 13 نازوک : صاحب الشرطهٔ‌ بغداد بودو بعداز کشتهشدن (حسین)
~~PageV03P1455
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0448.png)

# ~~منصور حلاتج مریدان وی را بکشت . رجوع شود به : (لغت نامه و
# ~~تاریخ ادبی ایران، ج 1، تألیف ادوارد براون، ترجمهآ علی پاشا صالح
# ~~ص636)
# ~~است ونام و نسبش محمدبن علی بن مقله. واو کاتبی فائق بود چنانکه در حسن
# ~~خط به او مثلزدندی. ونام او درصناعت کتابت بس مشهور است و کسی که
# ~~این خطرا ازخطوط اول استخراج کرداوبود، آنگاه ابن البواب بیامد واز
# ~~خط ابن مقله طریقهآ خویشتن بیرون آود، مدتها سعی کرد تا مثل ابن مقله
# ~~بنویسد نتوانست ..
# ~~مولد اودرسال 272 هجری به بغدادووفات اوبه زند ان در سال328 بوده است.
# ~~شعرای فارسی به حسن خط اومثل زدتد. از جمله سعدی گفتهاست:
# # کاش ابن مقله بودی در حیات %~% تا بمالیدی خطش برمقلتین
# ~~(تجار ب السلف، تألیف هندوشاه نخجوانی، به تصحیح مرحوم عباس
# ~~اقبال، چاپدوم، تهران 1344، ص208)، (لغت نامه)
# ~~140 س 3 ابی الوزیر (- ابو الوزیر):
# ~~ابوالوزیر را داد واومدتی دراین مقام ببود. سپس ویراعزل و مصادره کرد
# ~~و آنگاه وزارت به جرجرائی داد. رجوعشودبه: (دستورالوزراء، حبیب-
# ~~السیروتجارب السلف). (لغت نامه)
# ~~141 س 4 احمدبن ابی خالد: «او ازمولی زاد گان است، مردی داهی وعاقل
# ~~وفطن وادیب وکاتب وفصیح بودودرامور مملکت سدادوبصارت داشت.
# ~~مأمون بااو گفت که حسن بن سهل بهسبب تغیر مزاج ازمامنقطع شد، می خواهم
# ~~که وزارت بهتو دهم. احمد گفت: یاامیر المؤمنین مرا ازنام وزارت عفو کن
# ~~وآنچه برصاحب آن واجبباشد ازمن بطلب ومیان من ومیان غایت من
~~PageV03P1456
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0449.png)

# ~~منزلتی که دوست بدان امیدوار باشد ودشمن بترسد، بگذار که بعد از غایات
# ~~آفات است. مأمون از او آن بپسندید ووزارت به او تفویض کود.0.»(تجارب-
# ~~السلف، چاپدوم، ص168). وفات اورابه سال 212 هجری قمری نوشتهاند.
# ~~نیزرجوع شود به: ابن الندیم، مجمل التواریخ والقصص و دستورالوزراء
# ~~(لغت نامه)
# ~~ص 142 س8 النار ولاالعار : «سوختن به آتش به که درننگزیستن. تمثل:
# ~~دربزم همه لفظ تو ms857 آکنده بهدانش
# وز رزمهمه قولتو النارولاالعار (قطران)
# ~~دادار جهان ملکجهان وقف تو کردست
# نیکو مثلی گفته است النارولا العار (منوچهری)
# ~~نظیر : «المنیة ولاالدنیة» (امثال وحکم دهخدا)
# ~~«النار ولاالعارهمثلی است، چنانکه قطران گوید:
# ~~در بزم همه لفظ تو آگنده به دانش دررزم همه قول تو التنارولا العار
# ~~استاد دهخدانوشتهاند: «العارولاالنار» وظاهرأ این اصل مثل مذکور است
# ~~کهمناسب این مکان نیز هست.
# # «القتل اولی من ر کوب النار %~% والعار اولی من دخول النار»
# ~~(ازرجز حضرت سید الشهداء امام حسین درروز عاشورا) (رجوع بهناسخ
# ~~التواریخشود). ودرتاریخ طبرستان (ج3 ص 158 چاپ مرحوم اقبال) آمده:
# ~~«چون میان اصحاب امیر المؤمنین علی بن ابیطالب(ع) ومیان معاویه حکمین
# ~~رفت وابوموسی اشعری عذری بدان شنیعی که «عارونار» خود راجمع کرد
# ~~روا داشت...». ودرتاریخ یمینی (ص38) آمده: «النار ولاالعاروالمنیةو
# ~~لاالدنیة» این مثل درمورد کسی که نخواهد تن به زیر کاری که به نظرش
# ~~جنبهآ عاردارد بدهدگفته میشود. (تعلیقات دیوان منوچهری دامغانی، به
# ~~کوشش دکترمحمددبیرسیاقی، چاپدوم، ص268) PageV03P1457
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0450.png)

# ~~ص143 س16 رقه : شهری در کنار فرات واکنون خراب و ویران است: شهر
# ~~مشهوری است در ساحل فرات از جانب شرقی آن واز آن تاحران که یکی
# ~~از بلادجزیرهاست سه روز راه است (ازمعجم البلدان)؛ شهری است ازجزیره
# ~~بزرگ وخرمو پیوسته بهرایقه کران فرات نهاده، وحرب صفین اندر حد
# ~~اوبوده است از آنسوی رود (حدود العالم)... (لغت نامه)
# ~~ص146 س9 (حکا بت شانزدهم): درحاشیهآ صفحهآ 116 «فرج بعدازشدت» چاپ
# ~~تهران (1345) به تصحیح آقای علی نهاری در بارهآ داستان امام حسن مجتبی
~~(ع)
# ~~ومعاویه آمدهاست: «این قصه اذافسانههای قرون اولیهآ اسلام است و ابدا
# ~~معاویه چنین قدرتی راتا آخر عمر پیداننمود وحسن بن علی علیهما السلام
# ~~درمدینه بود ومعاویه درشام جز سفری که به مکهرفت ودر آن وقت هم
# ~~بنیهاشم خود موقعیتی بس بزرگ درمدینه داشتند وچنین جرأتی برای
# ~~معاویه نبود وباروش سیاسی معاویههم مغایرت کامل دارد.
# ~~س 147 س 15 وص937 س 5 و ص 1119 س 9 حجاج بن ms858 یوسف : حجاج بن
# ~~یوسف ثقفی یکی ازعمال جبار وستمکار وسفاک وبی باک خلفای بنی امیه
# ~~ودرقساوت وبی رحمی و آدم کشی معروف و مشهور است. مدت بیست
# ~~سال ازجانب عبد الملک مروان امارت وحکومت عراق برعهدهآ وی مفوض
# ~~بود وازبد رفتاری وبیدادگری وخونخواری این حاکم ظالم حکایتها و
# ~~داستانهادر کتب تواریخ و سیر نگاشتهاند. گویند درهنگام وفات اوهزاران
# ~~نفربه بندوزند انوی گرفتاربودند. (حواشی مرحوم استادقریب بر بوستان
# ~~سعدی). نیزرجوعشود به: کتاب الوزراء والکتاب جهشیاری، تاریخ گزیده
# ~~و نزهة القلوب حمد الله مستوفی، حبیب السیر، لغت نامهآ دهخداومنابع
~~دیگر.
# ~~ص 151و152 ابراهیم نیمی (صحیح) : نام یکی از زهاد(لغت نامه)
# ~~س 153 س5 خوارج : «بعد ازداستان حکمیت مخالفت سختی از جانبدستهای
# ~~ازطرفداران علی بن ابیطالب علیه السلام نسبت به رأی حکمین اظهار شد
~~PageV03P1458
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0451.png)

# ~~وبراثر این اختلاف دستهآ خاصی به نام خوارج ظهور کردند که آنها را
# ~~حروریه و محکمه و شراة نیز گویند. خوارج علی الخصوص در دورهآ
# ~~بنی امیه قدرت بسیار به دست آوردند و به دو قسمت شدند : قسمتی
# ~~درعراق وفارس و کرمان تسلط پیداکردند ودستهای در جزیرة العرب. این
# ~~فرقهآ عظیم درعهد امویان یکی ازمشکلات بزرگ دولت اسلامی بودند و
# ~~در دورهآ بنی العباس هم تاچندی کر وفری داشتند ولی به تدریج غالب
# ~~شعب آن ازمیان رفتند... از تعالیم مشترک بین تمام دستههای مختلف آنها
# ~~ابنست که:
# ~~اولا- راجع به خلافت ابوبکر وعمروعثمان تا اواخرخلافت، وعلی بن
# ~~ابیطالب(ع) تا موقعی که به حکم تن درنداد معترفو موافق بودندو بعد از
# ~~موضوع حکمیت باعلی بن ابیطالب و بعداز وی نسبت به همهآ خلفای اموی
# ~~و عباسی مخالفت شدید داشتند و علی الخصوص ازبنی امیه به دشنامهای
# ~~زشت یاد می کردند.
# ~~ثانیا- راجع به خلافت معتقدند که انتخاب خلیفه باید از روی اختیار مردم
# ~~از میان مسلمین خواه قریش وعرب وخواه از هر قوم وملت دیگر
# ~~صورت گیرد وبدین ترتیب خوارج مطقا نژاد رادرموضوع خلافت شرط
# ~~نمی دانستند.
# ~~ثا لثأ-می گفتند ms859 خلیفه بعد از انتخاب باید اوامرالهی را اطاعت کند و
~~الا
# ~~باید معزول شود. بعداز آنکه خوارج به فرق متعدد منقسم شدند هریک
# ~~از آنها برای خود بحثهایی راجع به مسائل معنوی در پیش گرفتند. از
# ~~مهمترین بحثهای این فرق یکی بحث راجع به «ایمان» بود. تقریبا هم4
# ~~فرق خوارج می گفتند عمل به احکام جزءایمان است، وایمان تنها به اعتقاد
# ~~نیست. پس کسی که به و حدانیت خداوند ونبوت محمد (ص) اقرار داشته
# ~~باشد ولی به فرائض عمل نکند ومرتکب معاصی گردد کافر و واجب القتل
~~PageV03P1459
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0452.png)

# (تاریخ ادبیات درایران. دکتر صفا. ج 1، ص40)
# ~~برای اطلاع بیشتر رجوع شودبه : (الملل والنحل شهرستانی، تاریخ فخری
# ~~ابن طباطبا، بیان الادیان ولغت نامه)
# ~~171 س8 وص 839س5 اصمعی : عبد الملک بن قریب بصری مکنی به ابو سعید
# ~~(ولادت: 123_ وفات 216 هجری قمری) شا گرد خلف احمر واز روات
# ~~بزرگ اشعار واخبارعرب وصاحب تألیفات متعدد درلغت وحدیث وغیره
# ~~است. ازجمله آثار وی کتب ذیل بهعنوان نمونه در خورذکر است: لغات-
# ~~القرآن، کتاب المصادر، غریب الحدیث، کتاب اللغات ، خلق الانسان، کتا
# ~~معانی الشعر وغیره. برای اطلاع بیشنررجوع شودبه: (الفهرست ندیم، اعلام
# ~~زرکلی، ابن خلکان، تاریخ بغداد، معجم الادباء، لغت نامه، معین)
# ~~س177 س 1 حروری : منسوب بهحرور، جایگاهی بهنواحی کوفه (سمعانی) .
# ~~حروریه: فرقهای ازپانزده مذهب خوارج (بیان الادیان)، طایفهای ازخوارج
# ~~که در حروراء اجتماع کرده به مخالفت علی بن ابیطالب برخاستند(سمعانی)،
# ~~فرقهآ خوارج منسوب به حروراء -قریهای به کوفه- گروهی از خوارج پیروان
# ~~نجدة بن عامر حنفی حروری خارجی. واز آنرو که آنان می گفتند لاحکم
# ~~الآلله، آنان را(محکمه) نیز نامیدهاند (لغت نامه).
# ~~178 س 4 ثلاث مهلکات ... : این حدیث با مختصر تغییری به صورتهای
# ~~دیگر نیز نقل شدهاست. ازجمله: ثلاث منجیات: خشیةآ الله تعالی فی السر
# ~~والعلانیة، والعدل فی الرضاوالغضب والقصد فی الفقر والغنی. وثلاث
# ~~مهلکات : هوی متبع وشح مطاع واعجاب المر 6 بنفسه.
# (مختصر شرح الجامع الصغیر للمناو، چاپ مصر، 1373ه)
# ~~194 ms860 س 13 ابن الفرات : ابو الحسن علی بن محمدبن موسی بن حسن بن فرات
# ~~نهروانی، وزیر مقتدر (از296تا299 هجری) ودرسال اخیر به تهمت همدستی
~~PageV03P1460
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0453.png)

# ~~قبائل عرب درغارت بغداد معزول ومحبوس واموال اوضبطشد ودر 304
# ~~ه از زندان رهائی یافت وباردوم بهوزرات رسید ودر306 هبه گناه اسراف
# ~~دربیت المال باردیگر زندانی واموال او مصادره گشت و بازبه سال 311
# ~~مقام وزارت یافت ودرربیع الاول 312 ه باپسرخویش محسن محبوس ودر
# ~~ربیع الثانی همان سال هردو به قتل رسیدند.
# ~~ر 198 س1 باقطائی (-باقطانی). منسوب به باقطایا ازقرای بغداد. حسین بن-
# ~~علی بن کاتب از ادبای باقطایابود (لغتنامه. بهنقل از معجم البلدان)
# ~~199 س 12 اسحاق بن ابراهیم الموصلی : اسحاق بن ابراهیم بن میمون
# ~~التمیمی الموصلی، مکنی بهابی محمد. درعلم وادب مقامی بلندداشت
# ~~ولی در غناءچیره دست تربود. وی در عهد هارون ومأمون عباسی میزیست.
# ~~رجوع شو دبه:
# ~~برای اطلاع بیشتر رجو ع شودبه: (معجم الادباء، کتاب التاج جاحظ، قاموس-
# ~~الاعلام (ترکی)، اعلام زرکلی وحبیب السیر) (به نقل ازلغت نامهآدهخدا)
# ~~205 س 7ابن الاشعث :
# ~~« عبد الر حمن بن محمد بن اشعثاز خویشان وسرداران حجاج بودواز جانب
# ~~اوامارت سیستان داشت. اما باخوی سر کشی که در وی بود باحجاج اختلاف
# ~~یافت وبالشکرخویش بر حجاج بشورید. این واقعه درسال 81 هجری اتفاق
# ~~افتاد ونزدیک چهارسالی طول کشید. ابن اشعث سیستانو کرمان وبصره و
# ~~فارس رابهدست آورد و آخر دردیر الجماجم بین اوولشکر حجاج جنگی
# ~~سخت رویداد. ابن اشعث شکست خورد و بگریخت ونزد رتبیل فرمانروای
# ~~سیستان پناه برد. اما رتبیل بهسبب اصراروتهدید حجاج اورادستگیر نمود
# ~~ونزد حجاج روانه کرد وابن اشعث برای آنکه گرفتار حجاج نشود در راه
# ~~خود را ازبام بهزیرافکند وهلاکشد (85 هجری). اساس نهضت ابن اشعث
~~PageV03P1461
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0454.png)

# ~~درواقع نارضائی سپاه عراق بود که درسیستان جنگ می کرد، این سپاه را
# ~~(جیش طواویس) می خواند ندودر آن عدهای از سران عرب- از کوفه و بصره-
# ~~شر کت داشتند. چونناخشنودی ابن اشعث و دیگر ms861 سران عرب- نسبت به
# ~~حجاج-ظاهر شداین اعرابهم که مدتهادوراز شهرودیارخویش درمرزهای
# ~~دوردستمانده بودند باشوق وعلاقه به پشتیبانی ابن اشعث برخاستند. چنانکه
# ~~حتی ز هادوقراء لشکرنیز چون نهضت ابن اشعث رامقاومت دربر ابر ظلم
# ~~وفسادمیدیدند آنرا تأیید وتقویت کردندو لیکن این نهضت بهیک تعبیر
# ~~عبارتبود ازعصیان رؤساء عراق درمقابل قدرت وسلطهآروزافزون شام که
# ~~اینها به سبب آنقدرت ازیارودیار خویش جدامانده بودند وعراق آنهابدست
# ~~لشکرشام افتاده بود. بدینگونه جنگ سپاهابن اشعث باحجاج درواقع جنگ
# ~~بین عراق وشام بود وموالی نیز کهبا وجود قبول اسلام هنوز نهنام آنها در
# ~~دیوان عطابود ونه خراج اهل ذمه رااز آنها برداشته بودند- وبه همین سبب
# ~~ازشام همواره نارضائی و شکایت داشتند- دراین جنگ نیز فرصتی دیگر
# ~~پیدا کردند تا باخلافت شام وقدرت شوم آن به مبارزه بر خیزند...»
# ~~(تاریخ ایران بعدازاسلام ، تألیف، دکتر زرین کوب ، تهران 1343، ص
# ~~422-42)
# ~~ش 215 س3 - ص 221س 15 مخلوع: مراد محمد امین برادر مأمونو فرزند
# ~~هارون الرشید خلیفهآ عباسی است.
# ~~ص238 س 1 حمادالراویه : ابن میسرة الشیبانی مکنی به ابوالقاسم یکی از
# ~~مشاهیر اادبابابود وبسیاری از اشعارعرب رااز برمیدانست واز این روبه
~~لقب
# ~~راویه شهرتیافت. وی درعصر اموی وعباسی میزیست ودر165 هجری در
# ~~گذشت. رجو عشود به: (ابن خلکان -عقد الفرید- البیان والتبیین - معجم-
# ~~الادباء. لغت نامه).
# ~~ط238 س 2 طریح: طریح بن اسماعیل الثقفی یکی از شعرای مشهور عرب بود
~~PageV03P1462
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0455.png)

# ~~که در دولت بنیامیه نشو ونمایافت. همهآ قریحهآ خویش رادر مدح ولید-
# ~~بن یزید بکاربرد. وفات وی درروز گار مهدی خلیفه بهسال 165هجری بود.
# ~~رجو ع شودبه: (عیون الاخبار ابن قتیبه- الآعلامزرکلی - عقدالفرید. به
# ~~نقلاز لغت نامه)
# ~~س 246 س 17 جاحظ : عمروبن بحربن محبوب بن قزارة الکنانی البصری مکنی
# ~~بهابوعثمان ومعروف به جاحظ، رئیس فرقهآ معروف جاحظیه از فرقههای
# ~~معتزله. وی درحدود سنهآ 160 در بصره تولد یافت و درهمانجا زند گی
# ~~می کرد ودرک خدمت اصمعی وابی عبیده وابیزید وغیر ایشان رانمود. او
# ~~به بغداد بسیارسفر می کرد و درعهدوزارت محمدبن زیات ms862 نزد ویرفت و
# ~~بیشتر این مدت را درسر من رای مقیم بود. بعداز آن در بصره اقامت کرد
# ~~تا درسنه255آ بهمرض فالج درهمانجاوفاتیافت. وطواط گوید که جاحظ
# ~~بدصورت وناخوش منظربود لیکن بسیار خوشخط بود و نیکوسخن گفتی.
# ~~وی صاحب تألیفات بسیار است که معروفترین آنها عبار تنداز :
# ~~فی بیان مذاهب الشیعه-المحاسن والاضداد-البیان والتبیین - کتاب
~~البخلاء-
# ~~کتاب الحیوان - کتاب الامثال- معانی القرآن وغیره. رجو عشود به:
# ~~(مروج الذهب مسعودی ، کشفالظنون، معجم الادباء، به نقل ازلغت نامه)
# ~~246 س 18 احمدبن ابی دؤاد : یکی ازقضات معروف دردورهآمأمون و معتصم
# ~~ومعتزلی مذهب وعالم به اخبار وانساب بودهاست. وفاتش به سال240 هجری
# ~~در عهد متو کل در بغداد روی دادهاست (حواشی القاضی التنوخی... تألیف
# ~~بدری محمدفهد، بغداد 1966، ص 119)
# ~~263 س 10 وص 1162 س15 معن بن زائده: ابوالولید معن بن زائدة بن عبد
~~الله
# ~~الشیبانی ازمشهورترین بخشندگان واز جمله شجاعان وفصحای عرب است
# ~~(فوت:151 هجری قمری). رجو عشود به: (وفیات الاعیان، کامل ابن اثیر،
# ~~تاریخ سیستان، لغت نامه وفرهنگ اعلام معین) PageV03P1463
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0456.png)

# ~~269 س 16 وص 1029 س8 دعبل: ابن علی بن رزین، مکنی به ابوعلی. از
# ~~خاندان طاهر ذوالیمینین وایرانی بود ومدایح اهل بیت رسول گفتی. وی از
# ~~شیعیان عالیقدرو مداح علی بن موسی(ع) بود. قصیدةأو که بامطاع:«مدار س
# ~~آیات خلت من تلا وة» آغازمیشود، ازبهترین مدایحی است که دربارهآ
# ~~اهل بیت سروده شدهاست. وی بهسال 148 ه.ق متولد شدواصل اواز کوفه
# ~~بود و دربغداد سکونت گزید. بهسال 344 قمری در شهری به نام طیب که بین
# ~~واسط و خوز ستان قراردارد در گذشت (لغت نامه). نیزرجو ع شودبه:
# ~~(مقدمهآشر ح تائیتةآدعبل خزاعی از: عتلامه محمدباقر مجلسی. به تصحیح
# ~~آقای علی محدث، تهران، 1359)
# ~~س 279 س8 بحتری : ابوعباده ولیدبن عبیدطائی متوفی بهسال 284 هجری .
# ~~دیوان اشعاراورا ابوبکر صولی و علی بن حمزهآ اصفهانی مرتب کردهاند. وی
# ~~معاصر متوکل علی الله خلیفهآ عباسی بودهاست. (اعلام زرکلی، قاموم
~~الاعلام،
# ~~ابن خلکان، تاریخ الخلفاء،معجم الادباء، تتمآصوان الحکمة، ms863 لغت نامه)
# ~~279 س 8 ابو معشر منجم : هو ابومعشر جعفربن محمدبن عمر البلخی از
# ~~مشاهیر منجمین قرن سوم هجری. ابتداء ازاصحاب حدیثبود ودر جانب
# ~~غربی بغدادم سکن داشت وبدین جهت با یعقوببن اسحاق کندی فیلسوف
# ~~معروف مخاصمت میورزید واورا آزار مینمود و عوام الناس رابر او
# ~~میشورید. کندی درباطن جمعی رابر آن گماشت کهعلم حسابو هندسه
# ~~رادرنظر اوجلوه دهند واو رابرتحصیل آن علوم ترغیب نمایند. ابومعشر
# ~~بالاخره بدان راضی شدوبه تعلم ریاضی مشغول گشت و آنرا درست تکمیل
# ~~ننموده به علم نجوم پرداخت و شرش از کندی منقطع شد، چهاین علوم
# ~~هفت سالگی آموخت. وقتی دربغداد به فرمان خلیفه مستعین بالله ابو معشر
# ~~را چند تازیانه زدند ، گویند علتش آن بود که ابو معشر در بعضی امور
~~PageV03P1464
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0457.png)

# ~~اخبارقبل الوقوع داده بود و[اتفاقا] مطابق باواقع افتاد؛ پس از آن
~~ابومعشر
# ~~همواره گفتی: «اصبت فعوقبت».
# ~~وفات ابومعشر در 28 رمضان سنهآ 272 واقع گردید، وسنش از صد گذشته
# ~~بود. ابن ندیم وقفطی قریب چهل کتاب از تآلیف اومی شمرند و آنچه بالفعل
# ~~از مؤلفات او در کتابخانههای اروپا موجوداست، قریب دواز دد کتاب است.
# ~~(حواشی مرحوم قزوینی برچهار مقالهٔ‌نظامی غروضی. نقل از چهار مقماله به
# ~~تصحیح د کتر محمدمعین، چاپزوار،1333، ص 258)
# ~~282 س 2 طالع مولود (-طالع مولد):
# ~~«چون بچهاز مادرجدا شود، ارتفاع آفتاب بگیر، اگرروز باشد. و طالع و
# ~~درجهی اوبیرون آر، که آن طالع مولدش باشد. و گر شب بود، ارتفاع
# ~~کو کبی گیر از کواکب ثابته معروف کاندر عنکبوت اسطرلاب باشد، وز وی
# ~~طالع بیرون آر...» برای اطلاع بیشتر رجوع شود به: (التفهیم ابور یحاذ
~~بیر ونی
# ~~با تعلیقات استادهمائی، چاپانجمن آثارملی. ص527)
# ~~م295 س آخر عمؤربه : شهری است درخاک روم که ابن خلدون در بحث
# ~~جغر افیائی خود آنرا درشمال بخش پنجم اقلیم پنجم یاد کرده و نام این
~~شهر
# ~~را بهعموریة بنت الروم بن الیفزابن سام بن نوح نسبت دادهاند. شهر
~~عموریه
# ~~رامعتصم خلیفهآ ms864 عباسی درسال 223 قمری باشهرایقره فتح کردو آن از اعظم
# ~~فتوحات اسلام به شمارمیرود. ودر این سفر ابو تمام ممراه خلیفه بود و به
# ~~مناسبت این فتح قصیدهآ مشهور خودرا به مطلع:
# ~~السیف أصدق انباء من الکتب
### | فی حد هالحد بین الجد واللتعب
# ~~سراییید.. . (تجارب السلف هندوشاه نخجوانی ، به تصحیح «رحوم عباس
# ~~اقبال، ص175 - لغت نامه)
# ~~س 336 س 12 سلیمان بن وهب : ابوایوب سلیمان بن وهب از حیث فضل و
~~PageV03P1465
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0458.png)

# ~~ادب ونامهنگاری ودفترنویسی سر آمد نویسند گان بود، ویکی از خردمندان
# ~~وصاحبانرأی به شمارمی آمد. وی وزارت مأمون ومهتدی رابر عهدهداشت.
# ~~(تاریخ فخری ابن طباطبا، ترجمهآ آقای و حید گلیایگانی، نشر کتاب، ص
~~339)
# ~~س338 س11 ایتاخ : ازامرای ترک وحاجب واثق، خلیفهآ عباسی (المستجاد ،
# ~~تألیف قاضی تنوخی به تصحیح آقای محمد کرد علی. دمشق)
# ~~ص 347 س7 عرق الموت خادم : حسن خادم معروف به عرق الموت رجو ع شودبه:
# ~~(کتاب الوزراهوألکتاب، ترجمهآ آقای ابو الفضل طباطبائی، 1348تهران،
# 1)
# ~~ص 368 س10 دیوار راگوش بود ... :
# ~~نظیر : دیوارموش دارد وموش هم گوش دارد. تمثل:
# ~~چه گفت آن سخنگوی پاسخ نیوش
### | که دیوار دارد به گفتار گوش
### | (فردوسی)
# ~~لب مگشا گرچه دراو نوشهاست
### | کز پس دیوار بسی گوشهاست
### | نظامی)
### | (امثال وحکم دهخدا)
# ~~«دیوار گوش دارد: رازی که گفتهشود اگرچه در مقام خلوت و تنهایی باشد
# ~~فاش خواهد شد. راز خودرامگوی اگرچهدر جای امن وخلوت باشد، جه
# ~~ممکناست جاسوسی در پس دیواربوده آن راز را بشنود. در هر کجا از
# ~~جاسوس غافل و به نبودنش مطمئن مباش».
# ~~(داستان نامهآ بهمنیاری . تألیف استادفقید احمد بهمنیار. انتشارات
~~دانشگاه
# ~~هران، 1361، ص 287)
# ~~ص 391 س 9 ملح اجاج ... وعذ ب فرات: PageV03P1466
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0459.png)

# ~~مقتبس ازقر آن کریم، آیهآ 55 سورهآ الفرقان: (و هو الذی مر ج البحرین
# ~~هذا عتذب فرات وهذا ملح اجاج و جعل بینهما برز خا و حجرا
# ~~محجورأ) :
# ~~«او آن است که فراهم گذاشت دوشاخ آب دردریا: این یک شاخ آبی سخت
# ~~خوش، واین ms865 شاخ شورابی [ز بان گز]سخت تلخ. ومیان آن دو دریا جدابی
# ~~ساخته [به توانائی خویش] بستهای[از یکدیگر] باز داشته.
# ~~(کشف الاسرار میبدی، جلد7، ص 42، به اهتمامه رحوم عای اصغر حکمت،
# ~~انتشارات دانشگاه ثهران)
# ~~س397 س1 ابو العتاهیه : ابواسحاق اسماعیل بن قاسم بن سویدبن کیسان
~~العنزی
# ~~معروف بهابی العتاهیه شاعرمشهور. مولداو به عین التمرشهر کی به حجاز
# ~~نز دیک مدینه است وبعضی گفتهاند از اعمال سقی فرات. منشأ او کوفه ومسکن
# ~~وی بغداد بود. اورا مدایحی است در حق خلیفه مهدی، وعمروبن العلاء. و
# ~~درز هدنیزویرا اشعار بسیاراست ودر سال 211 یا 213 هجری به بغداد در
# ~~گذشت. (لغت نامه). برای اطلاع بیشتر رجوع شود به: (ابن خلکان و
# ~~بیهقی ص 238)
# ~~ص 417 س1 ذنب در طالعت راسی کند گر ... ابوریحان بیرونی در کتاب
~~التفهیم-
# ~~لاوائل صناعة التنجیم گوید: «گروهی ازمنجماذرأس وذنب راطبع دهند
# ~~و گویند کهرأس گرم است وسعد ودلیل برفزونی بههمه چیزها. وذنب سرد و
# ~~نحس ودلیل بر کمیازهمه چیزها. وزینجهت از بابلیان حکایت کردند که
# ~~رأس سعداست باسعود ونحس بانحوس، زیراک بهدلالت هردوفزاید. وندهر
# ~~دلی این بپذیرد زیراک بر تشبیه دور بنا کردهاست...»
# ~~(التفهیم، به تصحیح استادفقید جلال همائی، انتشارات انجمن آثارملی، طبع
# ~~دوم، 1353)
# ~~صل 441س 12ابوموسی البغاء الکبیر : معروف به بغای کبیراز امرا وسرداران
~~PageV03P1467
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0460.png)

# ~~ترک درعهد معتصم عباسی.
# ~~س 446 س 3 جوزجانان : (. گوزگانان)- ناحیتی است آبادان و بانعمت بسیار
# ~~وباداد وعدل و ایمن، واین ناحیتی است که مشرق او حدود بلخ است و
~~تخارستان
# ~~تابه حدودبامیان، وجنوب وی آخر حدود غوراست وحدبست، ومغرب
# ~~وی حدودغرچستاناست وقصبةآ بشین است تابه حدودمرو، وشمال وی حدود
# ~~جیحوناست وپادشای این ناحیت از ملوک اطراف است واندرخراسان او
# ~~راملک گوزگانان خوانند، واز اولادافریدون است».
# ~~(حدودالعالم، انتشارات دانشگاهتهران، به کوشش دکترمنوچهرستوده ،
# ~~1340، ص 95)
# ~~ص 460 س3 حدیث : الرؤیاء الصادق ... در (مختصر شرح الجامع.
# ~~الصغیر للمناوی) بهصورت: (رؤیاءالمؤمن جزء منستة و اربعین جزءا
# ~~من النبوة) آمده است (طبع مصر،1373 ه، ص 430)
# ~~4665 س4 وصیف ms866 : ازامرای ترک درزمان الواثق بالله:
# ~~«قر کان در خدمت معتصم ازخود علاقه وکفایت نشان دادند. چنانکه دفع
# ~~بابکو خرم دینان وفتح عموریه تا حدی بهاهتمام امرای آنهامانند اشناسر
# ~~وایتاخ وبغا صورتیافت واین امرخود موجب مزید نفوذ آنها در دستگاد
# ~~خلافت بود... واثق پسروجانشین معتصم نیز درباب تر کان همانشیوهآ پدر
# ~~راپیش داشت... چنانکه اشناس راخلعت و تشریف داد و و صیف تر کیرا که در
# ~~دفع فتنهآ کردان اهتمام کرده بودمالها و خلعتهاداد. نخست ایتاخ و سپس و
~~صیف
# ~~راحاجب خویش کرد و آخراین منصب را به تر کی دیگردنقش نام داد. (نقل
# ~~از تاریخ ایران بعد ازاسلام تألیف آقای دکتر زرین کوب، ص 552)
# ~~481 س3 حلوان : «ازاقلیم چهار، وازمداین سبعهآ عراق عرباست. قبادبن
# ~~فیروز ساسانی ساخت. اکنونخراب است وبهقدر مختصر مزرعهیی ماندد،
# ~~ودروازهمزارات اکابر قبر حمزه، سادس قر ای سبعهاست. ولایتش کمابیش
~~PageV03P1468
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0461.png)

# ~~سی پاره قریهاست» (نزهة القلوب). نیزرجو عشودبه: حدودالعالم، معجم-
# ~~البلدانوقاموس الاعلام(لغت نامه)
# ~~ص517-533-534 کرخ : «درزمان اکاسرهدر آنزمین (بغداد) به طرف غربی دیهی
# ~~کرخ نام بود، شاپور ذوالاکتاف ساخته... (نزهة القلوب). نیز نام محلتی
# ~~است در بغداد.
# ~~ص533 س7مداین: پایتخت دولت ساسانی «تیسفون» بود و آننام بزرگترین شهر
~~از
# ~~چند آبادی بود که مجموعهآ آنهارابه زبان سریانی «ماحوزه» و بالقب ملکا
~~[ما
# ~~حوزه ملکایعنی شهرهای پادشاه] مینامیدندو گاهی نیز «مدیناتا» (به معنی
~~شهرها)
# ~~میخواندندوعرب این لفظرا «المدائن» تعبیر کردهاست. مداین مشتمل بر
# ~~هفت شهر بود: تیسفون- سلو کی_ رومگان- در زنیدان- و لاشاباذ - محلهآ
# ~~اسبانبر ومحلهآ ما حوزا(حواشی برهان قاطع. طبع دکترمعین. نقل از
~~ساسانیان
# ~~کریستن سن)
# ~~ص 537 هفت انداع : به ححب ظاهراول سر، دوم سینه، سوم پشت، چهارم وپنجم
# ~~هردودست، ششم وهفتم هردوپای. وبه حسب باطن: دما غ،دل. جگر، سپرز،
# ~~شش، زهره ومعده. وبه تفسیری دیگر : چشم و گوش وزبان و بطن و فرج ودست
# ~~وپا(غیاث اللغات) رجوع شودبه: لغت نامه.
# ~~ص 574 س6 ذو القرنین : اسکندرمقدونی. چون پس از تسخیر مصر وشناخته شدن
# ~~اوبه منزلهآژوپیتر آمون، در ms867 سکههاوی رابادوشاخ- که زینت سراو بود-تصویر
# ~~کردهاند. ابوالکلام آزاد، دانشمندهندی بهقراین و اماراتی مراداز ذو
~~القرنین
# ~~مذکور درقر آن را(کوروش) هخامنشی دانستهاست
### | (اعلام معین)
# (برای اطلاع بیشتررجوع شود به: لغت نامهآدهخدا)
# ~~س579 س9 وص 1321س 15 اسحاق بن ابراهیم الموصلی : اسحاق موصلی
# ~~ار جانی فارسی، ابن ابراهیم بن میمون تمیمی مکنی به ابومحمد(در گذشته
~~PageV03P1469
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0462.png)

# ~~بهسال 235 قمری). وی در علم وادب وموسیقی ماهر بود. اسحاق نزدمنصور
# ~~زلزل وعاتکه دختر شهدهموسیقی وغناء آموخت ودر دربار هارون ومأمون
# ~~منزلتی داشت. وی تصنیفات بسیاردارد. نیزرجو ع شودبه توضیحات مربوط
# # بهص 199 جلد اول همین کتاب %~% (معین)
# ~~ض 580 س13 یدبیضانمودن : معجزه نمودن چون موسی علیه السلام (غیاث-
# ~~اللسغات)، کاری بس صعب را باقوتی شبیه به اعجاز از پیش بردن (دهخدا).
# ~~لغتنامه: یدبیضا کردن.
# ~~س580 س 13 نعل در آتش کردن : به جادویی کسی رابی قرارو بی آرام کردن و
# ~~نزدخود کشاندن نعل بر آتش نهادن، نعلدر آتش افکندن کسیرا، نعل در
# ~~آتش نهادن (لغت نامه)
# ~~ص 581 س 3 امرؤ القیس : جند ح باسلیمان پسر حجر کندی بزر گترین
~~شاعردورهآ
# ~~جاهلیت ویکی از صاحبان معلقات وقریب هشتادبیت ومطاع آن اینست:
# ~~قفانبک من ذکری حبیب و منزل
### | بسقط اللوی بین الدخول فحومل ...
### | (لغت نامه)
# ~~ص 581 س 10 کثیر: ابوصخر کثیر ابن عبدالرحمن بن الاسودبن عامر الخزرجی
# ~~مشهور به ابی جمعه از شعرای عرب ومعشوق عزه دختر جمیل بن حفص کلبی
# ~~است. کثیر ازمردم حجازاست امابیشتر مقیم مصربوده است(فوت: 105
# ~~هجری) (لغت نامه)
# ~~ط584 س 13 (الفرار ممالا یطاق من سنن المرسلین : حدیث. گریختن از آنچه
# ~~تابوتوان بر آن نباشد راهوروش پیامبران است. اقتباس:
# ~~از حوادث در پناهتمی گریزم بهر آنک
### | عقل رادستور بینم در حدیث ذو الفقار
### | (امثال وحکم دهخدا) (ابن یمین) PageV03P1470
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0463.png)

# ~~ص 585س 8 افسوس داشتن: مسخره کردن افسوس کردن وفسوس کردن(دهخدا،
# ~~فرهنگ لغات مثنوی تألیف دکتر سید صادق گوهرین)
# ~~ص 585 س 13 اصطر لاب (= اسطرلاب): معرب یونانی: otolabo ms868 . ابزاری
# ~~است که برای اندازه گیری موقع وارتفا عستارگان و دیگر امور فلکی به کار
# ~~می رفت. (برای اظلا ع بیشتررجو عشودبه : (التفهیم ابوریحان بیرونی
~~وسایر
# ~~کتابهای نجومی ولئغتنامهوبرهان وفرهنگ معین)
# ~~ص 594 س3 الاذن تعشق ... :
# ~~این مصراع ازبیت مشهور شاعر معروف عرب بشار بن برد عقیلی مکنی به
# ~~ابومعاذ (متوفی بهسال 167قمری) است و تمام بیت چنین است:
# ~~یاقوم اذنی لیبعض الحتی عاشقة
### | والاذن تعشق، قبل العین احیانا
### | (لغت نامه)
# ~~ص 612 س 7 طر قیدن : تر کیدن
# ~~ص 613 س8 گر به درانبان (داشتن) : کنایه ازمکر کردن و حیله ورزیدن
~~باشد:
# ~~با این همه نگشتی هر گز فریفته
### | چون دیگران به گربه در انبان روز گار
### | (انوری)
# ~~(برهان، آنندراج، غیاث اللغات، رشیدی، دهخدا)
# ~~ص613 س 8 باسگ درجوال بودن : کنایه ازهم خانهشدن بامردم بدخو(برهان)
# ~~ص 614 س 14 صبر(دوم) : عصارهآ تلخی است الدرختی که به هندی
~~ایلواگویند...
# ~~بر گهای آن دار ای صمغی بهنام صبر زرداست که مسهلی بسیار قوی و تلخ
# ~~است(الابنیه، لغت نامه)
# ~~ص 615 س11 عبقسی: ازشاعرانعرب.
# ~~بعضی از نسخ مانند: م وح وچاپی: عنصری ضبط کردهاند که صحیح نیست.

PageV03P1471

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0464.png)

# ~~(رجوع شودبه: پاورقی ص615)
# ~~ص 618 س 3 طرقوا زدن: طرقوا- صیغهآ امرحاضراست، به معینی راه دهید و
~~یکسو
# ~~شوید. معمول بودهاست که نقیبان عرب پیش سلاطین طرقو اطرقو امی گفتند.
# ~~(غیاث- لغت نامه)
# ~~ص 649 س 9 عامر وسلول: نام دوقبیله از قبایل عرب.
# ~~ص 649 س آخرخنساء: دختر عمروبن الشریداست ونسب اوبه مضر می رسد. از
# ~~شاعران مخضرم است یعنی عصر جاهلیت واسلامرا درک کرد. عالمان شعر
# ~~متفقاند که زنی چون اودرشعرنیامدهاست. خنساء باقوم خودیعنی بنی سلیم
# ~~خدمت پیغمبر رسید واسلام آورد. (اعلامزر کلی، لغت نامه)
# ~~ضص 651 س5 حانیم طی: حاتم بن عبدالله بن سعد طائی مکنی بهابوسفانه از
~~قبیلهآطی
# ~~دردورهٔ‌ جاهلیت، مردی جوانمرد وبخشنده بود و عربدر سخاو کرم بدو
# ~~مثل میزدند. (معین). اشعاری نیز ازوی بر جای ماندهاست.
# ~~ص 659 ms869 س آخر آب قراح: آبصاف پا کیزهآ بی آمیختگی چیزی، آب شیرین سرد
# ~~بی آمیغ از هر چیزی (زقل از لغت نامه)
# ~~ص 666 س 6 من حفر حفرة یقع فیه : به صورت : (من حفر لآخیه حفرة
# ~~وقع فیها) هم آمدهاست.
# ~~مؤلف (اللؤلؤ المرصوع) دربارة آن گوید:
# ~~«لیس بحدیث ومعناه صحیح: ولایحیق المکرالسییء الاباهله»
# ~~(احادیث مثنوی. تألیفمرحوم فروزانفر، دانشگاه تهران، 1334)
# ~~ص 679 س3 نو کل: درلغت تفویض امراست بهسوی کسی که بدو اعتمادباشد. وبه
# ~~معنای واگذاری شخص است امورخودرا برمالک خود واعتماد برو کالت او
# ~~ومالک شیه کسی است که مقتدرباشدبر آن درجهات مصالح اوودر اصطلاح
# ~~سلاک واگذاری امورست برمالک علی الاطلاق. وبالجمله تو کل دلبستگی
# ~~واعتماد کامل به پرورد گار است و این مقام از کمال معرفت است زیرا که
~~انسان PageV03P1472
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0465.png)

# ~~هراندازه خدارا بهترشناسد وازقدرت ورحمت و حکمت او زیادتر آگاه
# ~~گردد دلبستگی او به آن ذات بی همتازیادت شود. تو کل مقام والائی است که
# ~~جز خواص ازعرفا و موحدان آنرا درک نمی کنند. بطور کلی معیار
# ~~شناختن تو کل اعتماد به حقاست و گسستن از غیر. شاعر گوید:
# چون تورو ازغیرحق برتافتی %~% نقد اسرار توکل یافتی
# ~~وسالک باید درتمام امورنظرو امید به فضل حق تعالی داشته باشد وخود را
# ~~آلت کاربیندنه آنکه دست از تمام کار بر داردو گوید تمام راباخدای
~~گذاشتم...
# ~~ذوالنون گوید: توکل ترک تدبیر نفس وانخلاع ازحول وقوت خوداست.
# ~~حمدون قصار گوید: تو کل اعتصام بالله است.00»
# ~~(نقل به اختصار از : فرهنگ مصطلحات عرفاء. تألیف د کترسید جعفر سجادی
### | تهران 1339ص 127- 129)
# ~~نیز رجو عشودبه: (رسالهآقشیریه وترجمهآ آن، مصباح الهدایه، کیمیای
~~سعادت
# ~~ودیگر کتب صوفیه)
# ~~مل 708 س3 ازاین گروه بپرهیز چون نو آن مرغی ...
# ~~نظیر مضمون بیت زیراست ازعطار:
# # گرچه ما زیرک ترین مرغی بدیم %~% لیک دردامش به حلق آویختیم
### | (لغت نامه)
# ~~ط 722 س6 مکانب مأذون در تصرف...: «جایزنیست از برای مکاتب (بندهآ آزاد
# ~~شده) تصرف کردن درمالخود بهفروختز و بخشیدن ms870 و آزاد کردن، ونه به
# ~~قرض دادنمگر بهاذن آقا... هرگاه اذندهد آقا، جایز بوده باشد
~~همهأینها.00»
# ~~(ترجمهآ فارسی شرایع الاسلام محقق حلی، به کوشش آقای محمدتقی دانش-
# ~~پژوه، جلد سوم، ص 994، تهران 1349)
# ~~ص746 س15 ازبن دندان : ازصمیمقلب، ازجان ودل، بارضای خاطر :
# ~~دندانههای تاج بقا شرع مصطفاست
### | عقل آفرینش ازبن دندان کند ضمان
### | (خاقانی) PageV03P1473
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0466.png)

# ~~سر گشتهاست از بن دندان کلیدوار
### | هرک از سرای شرع توچون قفل بردرست
### | کمال اسماعیل)
# ~~س778 س آخر برامکه : «برمکیاناصلا ایرانی بودهاند وبنابر روایات قدیمی
~~و
# ~~کهن سدانت و کهانت «نو بهار» بلخ را که معبدی بودائی بوده برعهده
~~داشتهاند.
# ~~روایاتی افسانهمانند این معبد بودائی را به آتشکدهای تبدیل نمودهاست.
# ~~برمکیان دراواخرقرن اول هجری یهدین اسلام گرویدندو به جهات و عللی که
~~به
# ~~خوبی معلوم نیست بهدربار خلفای اموی آمده ودر نتیجهآ درایت و لیاقت و
# ~~ثروت، نفوذی عظیم درزمان خلافت عبد الملک (65-68 هجری) وجانشینان
# ~~او کسبنمودند. خالدبرمکی و سپس یحیی پسر ویو آنگه دو پسر یحیی یعی
# ~~فضل و جعفربه مقام وزارت رسیدند. هارون الرشید درسال 187 هجری امربه
# ~~قتل جعفر وعدهآ کثیری از خویشاوندان وبستگان برمکیانداد». برای اطلاع
# ~~بیشترمراجعه شودبه: (برمکیان، تألیف لوسین بووا ترجمهآ عبدالحسین میکده
# ~~وتاریخ برامکه تألیف مرحوم استادقریب)
# ~~ل 780 س12 تموز : نام ماه اولیادوم تابستان و ماهدهم ازسال رومیان
~~وبودن
# ~~آفتاب دربرج سرطان. (مطابق با 25 تیر تا 25 مردادماه)، گرمای تابستان.
~~در
# ~~شعر وادب فارسی واژهآ تموز زیادبه کار رفته است:
# ~~ز خشکسال حوادث امیدامن مدار
### | که در تموز ندارد دلیل برف هوا
### | خاقانی)
# ~~عمر برفست و آفتاب تموز
### | اند کی ماندو خواجه غره هنوز
### | (سعدی) PageV03P1474
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0467.png)

# ~~و یا اندرمه تموز بارد
### | جراد منتشر بربام و برزن
### | (منوچهری)
### | (لغت نأمه)
# ~~ص786 س13 عیار : در لغت به معنی شیر بیشهو مجازابه معنی شجاع ودلیراست.
~~در
# ~~کتابهای لغت برای عیار معانی دیگری نیز نوشتهاند، از جمله: تیزهوش،
~~آنکه
# ~~بسیاررفت و آمد کند.
# ~~اما دراصطلا ح، عیاران گروهی ازجوانمردان ms871 واهل فتوت بودهاند که در
# ~~درقرون اولیهآ اسلامی در ایران و عراق و آسیای صغیروشام و برخی
~~سرزمینهای
# ~~دیگر فعا لیتهای چشمگیر اجتماعی و سیاسی داشتهاند. ازنوشتههای وقایع-
# ~~نگاران چنین استنباط میشود که عیاران از اواسط قرننهم تادواز دهم
~~میلادی
# ~~اهمیت بیشتری یافتهاند. آنهادراین دوره بیشتر در بغداد قیام می کردند و
~~با
# ~~قدرت هر چه تمامتر حکومت رادر دست می گرفتند. این عیاران در جنگ مابین
# ~~امین ومأمون عامل مؤثری گشتند. چون امین در بغداد محاصرهشد ازعیاران
# ~~کمک گرفت. عیاران به گروههای مختلفی تقسیم میشدند، از قبیل: شطاران،
# ~~صعالیک، زواقیل، حرافیش وغیره. برای اطلاع بیشتر از تشکیلات عیاران
# ~~رجوع شود به:
# ~~1-متن سخنرانی پروفسور تیشنردرمجلهٔ‌ دانشکدهآ ادبیات، شمارهآدوم از
# سال چهارم
# ~~2- تاریخ تمدن اسلام، ترجمهآ مرحوم علی جواهر کلام، ص 57، جلد پنجم
# ~~3- سفرنامهآ ابن بطوطه، ترجمهآ آقای محمد علی موحد، ص 389، بنگاه
# ترجمه ونشر کتاب
# ~~4- حواشی منتخب جوامع الحکایات، به تصحیح مرحوم بهار، ص288
# ~~5- تاریخ سیستان به تصحیح مرحوم بهار PageV03P1475
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0468.png)

# ~~6- مقالهآ مرحوم عباس اقبال، مجلهآ شرق ص342
# ~~7_فتوت نامهآسلطانی تألیف ملا حسین کاشفی، به اهتمام دکترمحجوب، مقدمه
# ~~8- مقالات نگارنده مندر ج درمجلهآسخن، سال1346
# ~~س789 س 2 وییگی از پادشاهان عجم را ...
# ~~نظیر این حکایت در کتاب بهارستان جامی در بارهٔ‌ انوشیروان ویکی از
# ~~حاجیان وی آمده است.
# ~~(بهارستان. چاپ افست کتا بفروشی مر کزی از روی چاپ
# وین، 1340، ص 28)
# ~~ص 790 س9 قهرمان : وکیل یا امین دخل وخرج، جمع آن قهارمهاست واین کلمه
# ~~عربی نیست. قائم به کارها وخزانه داروو کیل و نگهدارندهآ آنچه در تصرف
# ~~اوهست، کارفرما.
# ~~(اقربالموارد، آنندراج- به نقل از لغت نامه)
# ~~س 797س 13و14 جبرو اختیار : «جبر در اصطلاح متککلمان به معنای اسناد
# ~~افعال به خدا استعمال شده و آن مقابل قدر است که آن اسناد دادن افعال
# ~~عبدبه خوداوست نهبهخدا، پس جبر، اقراط درتعویض اموربه خدای تعالی.
# ~~است چنانکه گویی بند گان همچون جماداتندو هیچگونه اراده و اختیاری
# ~~ندار ندوقدر تفریط دراین معنیاست بطوری ms872 که بندهرادر افعال خود خالق
# ~~بالاستقلال بدانند. وهردو عقیده باطل است و حدواسط بین جبرو تفویض
# ~~حق است که («کسب» نامیده می شود (کشاف اصطلاحات الفنون). «جبر در
# ~~حقیقت نفی فعل ازبنده واسناد آن به پرورد گار تعالی است. جبریان یام-
~~جبرد
# ~~یعنی کسانی که برای بندگان در افعال خود آنان اختیاری قائل نیستند.
~~جبریان
# ~~را اصنافیاست: جبریهآ خاص وخالص که گویند: بند گان قدرت دارند لیکن
# ~~آن قدر به کلی بی اثراست اما آن کس که برایقدرت حادث را اثر گونهای
# ~~در فعل قائل شده و آنرا کسب نامیده جبرینبود. ومعتزله کسانی را که قدرت
~~PageV03P1476
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0469.png)

# ~~حادثرا دراحداث وابداع بالاستقلال اثبات نمی کنند جبریدانند. و بنابر-
# ~~جبری خوانند. مسألهآ جبر بااهمیت فراوانی که داشته است به نامهای مختلف
# ~~موردبحث قرار گرفته و کتب و رسالات مستقل در آن نوشتهشدهاست...
# ~~مسألهآ جبر تنهابین متکلمان مورد بحثنیست بلکه فلاسفه وصوفیه وعلمای
# ~~اصول ودیگران نیزاز آن به اسامی متعد دمانند: جبرواختیار، جبرواستطاعت،
# ~~جبرو تفویض، خلق اعمال، طلب واراده تعبیر کرده ومورد بحث قراردادهاند.
# ~~(لغت نامه). برای اطلا ع بیشتر رجوع شودبه: (الملل والنحل شهرستانی،
# ~~الذریعه جلد 5، تاریخ ادبیات دکتر صفاجلداول، وسایر کتب کلامی و فلسفی)
# ~~ص 802س 3 فتحنامه : نامههایی کهاز جانب امرا وسلاطین به اطراف
# ~~عهد نامه، قسم نامه وغیره. «فتح نامه، نامهای بود که از جانب سلطان
~~یاسپهسالار
# ~~لشکر پس ازفتح به اقطار ممالک نوشته میشد تابه همهآمردم آگاهی دادهشود.
# ~~اگرلشکرشکست میخورد این نامهرا «شکست نامه* می گفتند ولازم بوددر
# ~~آن علل شکست چنانکه موجب تسلی خاطر مردم باشدبیان گردد. اماهنگامی
# ~~که سردار یاپادشاه فتح می کرد شرح دلیریها ومردانگیهای او ویارانش را
# ~~درفتح نامه با آبوتاب می نوشتندو چون فتح نامه به شهرها میرسید جشن و
# ~~سور برپامی شد(لغتنامه). برای اطلاع بیشتر رجوعشودبه: ( صبح الاعشی
# ~~قلقشندی، دستور الکاتب محمدبن هندوشاه، عتبة الکتبة، التوسل الی الترسل
# ~~وکتب ترسل وانشاء).
# ~~803 س 6 رخ، شاه واسب: اصطلاحات شطرنج است.
# ~~ر خ: مهرهای ms873 ازمهرههای شطرنج که به شکل برج است (معین)
# ~~شاه: مهمترین مهرهآ شطرنج؛ بزر گترین مهرهآ شطرنج که پیر امونخودیک
# ~~خانه تواند رفتنهم اریب به چپو راست چونپیل وهم غیر اریب به چپو
~~PageV03P1477
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0470.png)

# ~~راست مانند رخ (دهخدا)
# ~~اسب: یکی ازمهرههای شطرنج که شکل اسب دارد(معین)
# ~~س803 س12 باز را وقت چشم دوختگی :
# ~~باز، مر غشکاری معروف رادرقدیم برای شکار پرند گان تربیت می کردند.
# ~~وطوری اطراف چشم اورامی بستند که فقط صید را میدید و بهسوی آن پرواز
# ~~می کرد. شکارچیها و مخصوصا امرا بههنگام شکار سگ تازی به همراه
# ~~داشتند و بانواختن طبلک مخصوص باز آمادهآ پرواز میشد: پای او با نخی
# ~~که از قرقرهآ مخصوص بازمی شد بستهشده بود و دراختیار صیاد قرارداشت.
# ~~آداب ورسوم شکار به وسیلهآ باز در کتابهای خاصی به نام (باز نامه) به
# ~~تفصیل نوشته شدهاست مانند: بازنامهٔ‌نسوی.
# ~~رجو عشودبه: (باز نامهآنسوی، به تصحیح آقای دکتر علی غروی، از انتشارات
# ~~وزارت فرهنگوهنر، 1354)
# ~~ص803 س16 پروراننده رابه زخم کند :
# ~~یاد آور مضمون شعر بوشکور بلخیاست:
# # مار را هرچند بهتر پروری %~% چون یکی خشم آورد کیفر بری
# # سغله فعل ماردارد بی خلاف %~% جهد کن تاروی سفله ننگری
### | (گنجسخن آقای دکترصفا، جلداوثل، ص25)
# ~~ص811 س5 فضیل بن عیاض : ازمشاهیر عرفای قرندوم هجری است. فضیل بن-
# ~~عیاض بن مسعودالتمیمی الیربوعی مکنی به ابوعلی وملقتب به شیخ الحرم
# ~~ازاکابر عبادوصلحاودر حدیث مورد اعتماد بود. اصل او از کوفه ومولدش
# ~~سمرقند وسکونتش درمکه بود وهم درمکه به سال187 قمری برابر با703
# ~~میلادی در گذشت. تولدش بهسال105 قمریبود. (لغتنامه). برای اطلاع
# ~~بیشتر رجو ع شودبه: (اعلام زرکلی، طبقات الصوفیه وتذ کرة
~~الاولیاءعطار).
# ~~ص813 س 6 مساومت ومزاد :مساومت- بهاکردن متاع(منتهی الارب)، با کسی
~~PageV03P1478
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0471.png)

# ~~درنگ کردن دربیع برای گران فروختن ودقت نمودن درخریدن وفروختن
# ~~(غیاث، آنندراج)، چانهزدن. و نیز گفتهاند که مساومه ازجانب مشتریبها
# ~~کردن است واز جانب بایع عرضه داشت کالاباشد برمشتری با تعیین قیمت
# ~~(کشافاصطلاحات الفنون).
# ~~مزاد- افزون کردگی قیمت ms874 چیزی (ناظم الاطباء). زیاد کردن چیزی باشد
# ~~مثل آنکه قیمت آن چیز بهده دینار رسیده باشد و دیگری به دوازده دینار
~~برساند
# ~~وهمچنین. (آنندرا ج-برهان). (لغت نامه).
# ~~ص 814س3: (ویؤ ثرون علی انفسهم ولوکان بهم خصاصة):
# ~~(آیه9آ ازسورهآ الحشرقر آن کریم).
# ~~«و[مهمان] برخود می گزینند هرچند که بهطعام دلاساو نیازمنداند»
# (کشف الاسرارمیبدی، جلددهم ص43، به اهتمام
# مر حوم علی اصغر حکمت، انتشارات دانشگاه تهران)
# ~~ص814 س 14 سمعه : شنوانیدن عمل خیر خودرا بهمردم چنکه ریانمودن افعال
# ~~حسنه تامرانیک پندارند (آنندراج- غیاث)«وهر که بر خلاف معتقد خویش
# ~~کاری کند ریاوسمعه رابود نه تقرب به حق تعالی». (تاریخ بیهق، ص 195)
# # امشب ارامکان بود آنجا بیا %~% کارشب بی سمعهاست وبیریا
### | (مولوی)
# ~~نقل ازلغت نامهآ دهخدا)
# ~~ص 830 س7 لحن : خطاکردن، خطا کردن درخواندن و درا عراب، خطای در کلام.
# ~~(برای اطلاع بیشتر مراجعه شودبه: لغت نامه  لحن)
# ~~ص 832 س 14 آزور : حریص، آزمند، طتماع، آز ور.
# ~~انوری گوید:
# # جرعهآ جام خود اگر بخورم %~% نکند درد منتم رنجور
# # فرد باش ای حمیت قانع %~% خاکخور ای طبیعت آزور
### | (لغت نامه) PageV03P1479
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0472.png)

# ~~ص833 س 15 محمد بن عبدوس : ابوعبد الله محمد بن عبدوس جهشیاری صاحب
# ~~(کتاب الوزراء والکتتاب) در گذشته بهسال 331 هجری قمری. (برای
# ~~اطلاع بیشتر مراجعه شود به:
# ~~مقدمهآ کتاب الوزراء والکتاب ترجمهآ آقای ابو الفضل طباطبائی).
# ~~ص 839 س6 انساب (- علم الانساب): دانشی است که از نسبهای مردم
~~وقاعدههای
# ~~کلی وجزئی آنسخن میدارد وغرض از آن احتراز ازخطا درتعیین نسب
# ~~اشخاص است. نخستین کسی که در این علم فتح باب کرد هشام بن محمد
# ~~بن سائب کلبی در گذشته به سال 204 هجری قمری بود. وی در این موضوع
# ~~پنج کتاب تصنیف کرد (لغتنامه. نقل از کشف الظنون)
# ~~س 840 س 13 انصف القارة من را ماها: «قاره را انصاف داده است آنکه
# ~~در مقابل او تیراندازی کند.». افراد قبیلهآ قاره که یکی از قبایل
~~عرباست
# ~~تیرانداز بودند. یکی ازشعراگفته است: «قاره ms875 را انصاف داده است آنکه
# ~~درمقابل او تیراندازی کند». می گویند قبیلهآ قاره درتیراندازی توانا
~~بودند
# ~~و برای همین راجع به این قبیله گفته شد : «قدانصف القارة من راماها»
# ~~(تاریخ یعقوبی، ترجمهآ مرحوم دکتر آیتی، مجلد اول، ص 293، بنگاه نشر
# ~~کتاب، تهران 1342)
# ~~ص 841 س 13 عدی بن زراع : ظاهرا اصح عدی بن الرقاع (فوت : حدود
# ~~95 هجری) ازعامله و شاعر بزرگ از اهالی دمشق است . وی معاصر
# ~~جریر ومداح بنی أمیه مخصوصا ولید بوده است.
### | (الاعلام زرکلی، ج 5، طبع سوم)
# ~~ص 842 س 5 ذوالرمة : غیلان بن عقبه بن بهیش مکنی به ابی الحرث ومعروف
# ~~به ذی الرمة یکی از عشاق معروف عرب است و معشوقهآ وی میةدختر
# ~~مقاتل بن طلبة بن قیس است. وفات ذوالرمة به چهل سالگی در117هجری
# ~~بود «وبه روایتی 101ه) (لغت نامه). نیز رجوع شودبه: الانساب سمعانی،
~~PageV03P1480
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0473.png)

# ~~الاعلام زرکلی، الفهرست ندیم، ابن خلکان، عیون الاخبار، حبیب السیر،
# ~~معجم الادباء و...
# ~~س847 س 4اقسام کتابت: برای اطلاع از فتن کتابت واقسام آنمراجعه شود به:
# ~~صبح الاعشی فی فن الانشاءتألیف القلقشندی ودستور الکاتب فی تعیین
~~المراتب
# ~~تألیف محمدبن هندوشاه.
# ~~ل 853 س 8 قضاوقدر: دراصطلاح متکلمان نزد اشاعره عبارت است ازارادهٔ‌
# ~~ازلی حق که همواره به اشیاء آنچنان که هستند تعلق می گیرد. وقدرعبارت
# ~~از ایجاد حق است اشیاء را به اندازهآ مخصوص وقدرمعین که درذوات
# ~~و احوال آن اشیاء معتبر است.
# ~~دراصطلاح فلاسفه: عبارت ازعلم حق است به آنچه سزاوار است هستی
# ~~پذیرد. وبرنیکو تربن نظام وکاملترین انتظام باشد و همین است که آنرا
# ~~غایت ازلی نامند ومبدأ فیض موجودات است بطور اجمال به بهترین و
# ~~کاملترین وجه. وقدر عبارت از خروج اشیاء است در عالم وجود عینی
# ~~همان گونه که درقضاء مقرر بود. محقق طوسی در شر ح اشارات گوید :
# ~~قضاء عبارت از وجود جمیع موجودات است در عالم عقلی بطور دستة
# ~~جمعی و اجمال برسبیل ابداع، وقدرعبارت از وجود خارجی آنهاست
# ~~یکی ms876 یکی وبطور تفصیل (کشاف اصطلاحات الفنون). ودر اصطلاح
# ~~عرفاء عبارت از وجود جمیع موجودات است بطور دستهجمعی ومجمل
# ~~در عالم عقلی برسبیل ابداع، وقدر عبارتاز وجودموجودات است بطور
# ~~تفصیل وجدا جدا درعالم خارجی (اقرب الموارد) (نغت نامه).
# ~~مسألهآ قضا وقدر در ادب فارسی انعکاس وسیعی پیدا کرده است.
# ~~س 855 س 10 نهر وان : شهروناحیهای است بین یغداد و واسط که بواسطهٔ‌
# ~~جنگی که درسال 38 هجری قمری بین امیر المؤمنین علی (ع) وخوارج
# ~~در آنجا واقع شده درتاریخ اسلام معروف است (اعلام معین).

PageV03P1481

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0474.png)

# ~~ص 876 5بوان اشرافی ورسابل: دیوان اشراف. اشراف، در تاریخ ایران و
# ~~اسلام شغل وعنوان صاحب منصب یا امیری بوده که از جانب خلیفه یا
# ~~سلطان مأمور اطلاع یافتن از جریان امور مملکت وبه اصطلاح امروز
# ~~نظارت و بازرسی کل احوال کشور بوده است ومتصدیاین شغلمشرف
# ~~خوانده میشده و دیوانی خاص موسوم به دیوان اشراف تحت نظر او
# ~~بوده است و صاحباشراف یارثیس دیوان اشراف درهرشهری وناحیه ای
# ~~نماینده و نایبی داشته و از اخبار واحوال جاری اطلاع مییافته است.
# ~~دیوان رسائل ( دیوان انشاع). ادارهای که ازطرف پادشاه اسناد رسمی
# ~~صادر و مکاتبات دولتی را اداره می گرد... (لغتنامه). برای اطلاع بیشتر
# ~~رجوع شود به: (صبح الاعشی القلقشندی ، تاریخ تمدن جرجی زیدان،
# ~~داثرة المعارف فارسی).
# ~~س878 س1 چون خدای قلم تکلیف وبازخواست از دیوانگان بر گرفته
# ~~ابست:
# ~~اشاره است به حدیث رفع قلم:
# ~~رفع القلم عن ثلاثة : عن المجنون المغلوب علی عقله حتی یبرأ
# ~~و عن التنائم حتی یستیقظ وعتن الصبی حتی یحتلم (جامع.
# ~~الصغیر سیوطی).
# ~~ش 896 س2 پردهآ مخالف، عراق و نهاوند: عراق ونهاوند نام پردههائی است
# ~~در موسیقی. و مخالف نام شعبهای است ازمقام عراق. و درمجمع الادوار
# ~~هدایت قسمتی از چهار گاه به شمار آمده است (لغتنامه).
# ~~س 898 س 11 دفن البنات من المکرمات: حدیث نبوی است که (المکرمات
# ~~دفن البنات). ومناوی در کتاب کنوز الحقایق فی حدیث خیر ms877 الخلائق از
# ~~بز از (موت البنات من المکرمات) نقل کرده است. درعقد الفرید وجامع.
# ~~الصغیر سیوطی ومکارم خواجهآ طوسی این حدیث با مختصر تفاوتهائی
~~PageV03P1482
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0475.png)

# ~~نقل شده است. حکیم سنائی درحدیقة الحقیقه به همین معنی اشاره کرده
# ~~است:
# # وانکه اورا دهیم ما صلوات %~% گفت کالمکرمات دفن بنات
# (تعلیقات حدیقة الحقیقة، تألیف استاد مدرس رضوی. ص 679)
# ~~900 س 9 دورباش زدن: دورباش گفتن. یعنی عقب بایست و باخبر باش و
# ~~راه بده و کنار برو. کلمهای که فراشان پیشاپیش پادشاهی یا زنان حرم او
# ~~می گفتهاند تا عابرین از معبراو دور شوند. دورباش.
# # چنان می کشید آهسینه خراش %~% که میزدبه خورشیدومهدورباش
### | (امیرخسرو)
### | (لغت نامه)
# ~~س 901 س 12 کوه چون عهن منفوش خواهد بود: عهن منفوش یعنی :
# ~~یشم زده. مقتبس از آیهآ چهارم سورهآ القارعة: (وتکون الجبال کالعهن
# ~~المنفوش): وکوهها چون پشم زده درهوا شده (کشف الاسرارمیبدی.
# جلد دهم. ض 590 به اهتمام مر حوم علی اصغر حکمت).
# ~~س 906 س 12 دیر : محلی که راهبان مسیحی در آن اقامت کنند و به عبادت
# ~~پردازند (معین) ، گنبدی که برای عبادت میساختند . (رشیدی) . دیردر
# ~~دورههای اسلامی به عبادتگاههای محصور و حصینی اطلاق میشد که رهبانان
# ~~و کشیشان مسیحی در آنهابه عبادت مشغول بودند. برای اطلاع بیشتر ازوضع
# ~~دیرهامراجعه شودبه: دیارات شابشتی بامقدمهآ کور کیس عواد، یاقوت ج4،
# ~~مراصد الاطلاع ومسالک الابصار (فرهنگ لغات و تعبیرات مثنوی، تألیف
# ~~دکترصادق گو هرین، ج4)
# ~~س907 س 12 سنگ بهمن انداختن گرفت : شروع کردبه سنگ انداختن به
# ~~طرف من.
# ~~«گرفتن. پس ازمصدر (بسیط یامرکب) به معنی شروع کردن و آغاز کردن
~~PageV03P1483
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0476.png)

# آید» (فرهنگفارسی دکترمعین).
# ~~ص911 س5 عبقسی: نام یکی ازشاعران عرب.
# واین نام تنها درنسخهآ (ت) ومتن عربی آمدهاست. در سایر نسخ عنصری
# آمدهاست. مرحوم استادمجتبی مینوی نیزدر حاشیهآ عکس نسخهآخطسی خود
# ~~متذ کر این مطلب شدهاست.
# ~~920 س 10 قصب السبق ربودن (بردن) : غالب آمدن وسبقت و پیشدستی
# کردن (آنندراج، غیاث) . قصب ms878 السبق (ترکیب اضافی) که به فاصلهآ بعید
# ~~یکنی به سرزمین استاده می سازندو سواران از دور بهاتفاق یکدیگر به سوی
# ~~آننی یکبار گی اسبان دوانند. اول کسی که ازجملهآ سواران سبقت نموده
# ~~آن نیرا ازهمه پیشتر بردارد در همهسواران معزز وممتاز می گردد و از
# ~~همه نقد مشروط می گیرد (غیاث). (نقل از لغت نامه).
# ~~س925 س 12 ابوالحسن افشین : ناممردی بود، اصلش ازعجم و در نزد خلیفهآ
# ~~بغداد ملازمت یافته و معتصم اورا سردار کرده، وبه جنگ بابک خرم دین
# ~~فرستاد، بابکرامغلوب کرده، آخر الامردر تزد خلیفه متهم به طغیان گردیده
# ~~و کشته شد (لغتنامه. به نقل از انجمن آرا و آنند را ج).
# ~~9405 س 7 ابدال واوتاد : ابدال ، جمع بدل یا بدیل: 1_ در اصطلاح
# ~~تصوف عدهای معلوم از صلحا و خاصان خدا هستند که گویند هیچگاه
# ~~زمین از آنان خالی نباشد وجهان بدیشان برپایست و آنگاه که یکی از آنان
# ~~بمیرد خدای تعالی دیگری رابه جای او برانگیزد تا آنشمار که به قولی هفت
# ~~وبه قولی هفتاداست همواره کامل ماند، طبقهآ پنجم ازطبقات ده گانهآ
~~تصوف.
# ~~2- نجیبان، شریفان (معین).
# ~~اوتاد: پیشوایان طریقت، چهار تن از بزرگان که در چهار جهت دنیا باشند
# ~~وبه منزلهآ چهار رکن عالمند. جمع وتد (معین).
# ~~ص 942س 3 صلادر دادن: صلا، آوازدادن کسییا کسانی رابرای اطعام یاچیزی
# ~~دادن (معین) .

PageV03P1484

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0477.png)

# ~~سعدی دربوستان گوید:
# # وگردر دهد یک صلای کرم %~% عزازیل گوید که قسمت خورم
# ~~س946 س6 آن صبر مفتاح فرج گشت... :
# ~~مقتبس از کلام مولای متقیان حضرت علی علیه السلام است و اصل آن
# ~~چنین می باشد: الصبر مفتاح الفر ج. مرحوم استاد فروز انفر در تعلیقات
# ~~معارف بهاهولد نوشته است: مناسب است بامضمون آیهآ: ان مع العسر
# ~~یسرا (سورة الانشراح ، آیهٔ‌ 5). وروایت نبوی: ان النصر مع الصبر و
# ~~الفرج مع الکرب والیسر مع العسر (منهاج الیقین).
# ~~و حدیث نبوی : بالصبر یتوقع الفرج (همان کتاب). ولی به عبارت
# ~~مذکور درمتن تا ms879 کنون درکتب احادیث نیافتهام و ظاهرا تبدیلی است از
# ~~عبارتی که به گفتهآ ابن المقفع مفاد آنرا بر کتیبهآ قصر اردشیر نوشته
~~بودند
# ~~و آن عبارت چنین است: الصبر مفتاح آلد رک (منهاج الیقین). پس از
# ~~نوشتن این ذیل معلوم شد که از مولای متقیان است- صلوات الله علیه-
~~ومولانا
# ~~درمثنوی عبارت متن رادر چندمورد به کاربردهاست. مانند:
# # گفتای هدیهآ حق ودفع حرج %~% معنیء، الصبر مفتا ح الفرج
### | (دفتر اول)
# # گرتو اشکالی به کلی و حر ج %~% صبرکن، الصبر مفتاح الفرج
### | (دفتر اول)
# ~~ودریکی ازغزلیات بهصورت ردیف آورده است بدین مطلع:
# ~~ای دل فرورودرغمش کالصبر مفتاح الفرج
### | تار ونماید مرهمش کالصبر مفتاح الفرج
# کلیات شمس، انتشارات دانشگاه، غزل519)
# ~~ص 1018 س 2 مازربون : بروزن آذر گون، دوائی است مجرب از برای دفع
# ~~استسقا وآن دونوع میباشد: سفیدوسیاه. سفید آنرا اشخیص وسیاه آنرا
~~PageV03P1485
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0478.png)

# ~~هفت برگ خوانند وآن از برگ زیتون کو چگتر است و از برگ مورد
# ~~بزرگتر وبهزردی مایل؛ وبعضی گویند: مازریون مورد زرد است و آن
# ~~نوعی ازموردباشد وبه عربی زیتون الارض خوانندش گرمو خشک است
# ~~درچهارم، ویک قسم از آن زهر قاتل است و آنرا به عربی حب الضراط
# ~~گویند؛ و بعضی گفتهاند چسوب درخت بلوط است چه رمادالمازریون
# ~~خاکستر چوب بلوط باشد (برهانقاطع).
# ~~س1019 س 15 تهلیل وتلبیه : تهلیل: تسبیح کردن، لااله الاالله گفتن
~~(معین).
# ~~تلبیة: لبتیک گفتن (درحج)، لبتیک گفتن درجواب (لغتنامه).
# ~~1021 س1 ناطق و صامت : ناطق: بندهودواب، مقابل مال صامت که زروسیم
# ~~وجامهوخانه وغیره می باشد.
### | (لغت نامه)
# ~~ایران بودند ودراوایل عهدخلفای عباسی ریاست بیمارستان گندی شاپور را
# ~~برعهدهداشتند: بختیشو ع وپسرش ریاست پزشکان در گاه هارون الر شید
# ~~راعهدهدار بودند. جبریل علاوه بررشید، امین و مأمون رانیز خدمت کرد
# ~~وبهسال 213 هجری در گذشت.
# ~~(نقل به اختصاراز تاریخ علوم عقلی درتمد ن اسلامی، تألیف دکترذبیح الله
# ~~صفا، جلداول، ص52- 56)
# ~~س1029 س8 دعبل بن علی الخزاعی الشاعر : ازخاندان طاهر ذوالیمینین
~~وایرانی
# ~~بود ومدایح اهل بیت ms880 رسول (ص) گفتی (دهخدا). وی از شیعیان عالیقدر و
# ~~مداح حضرتعلی بن موسیالرضا(ع) بود وقصیدهآ او که بامطلع: «مدارس
# ~~آیات خلت من تلاو ة» آغازمیشود ازبهترین مدایحی است که دربارهآ
# ~~اهل بیت سروده شدهاست. وی بهسال 148 قمری متولد شد واصل اواز
# ~~کوفه بود ودر بغداد سکونت گزید. در سال 246 قمری در شهر طیب
~~PageV03P1486
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0479.png)

# ~~(نزدیک واسط) در گذشت (لغتنامه)
# ~~ص1031س11 ذوالر یاستین : لقب فضل بن سهل سر خسی، وزیرمأمون خلیفهآ
~~عباسی
# ~~(لغت نامه). برای اطلاع بیشتر رجوع شودبه: تاریخ بیهقی، مجمل التواربخ-
# ~~والقصص، عیون الاخبار، حبیب السیر، معجم الادباء وغیره.
# ~~س 1042 س 14 و 15 طالع سعد، اختیار، تحویل، اتصالهای مسعود (نجومی):
# ~~طالع سعد: طالع مسعود، طالع مبارک، اقبال(لغت نامه).
# ~~اختیار: دراصطلاح مسنجمان اطلاق میشود به بهترین وقت از اوقات برای
# ~~شرو ع امری مقصود، وتعیین اینگونه اوقات با ملاحظهآ امور بسیاربدست
# ~~آید، از آن جمله است ملاحظهآ درطالع (کشاف اصطلاحات الفنون نقل
# ~~از حواشی دکترمعین برچهار مقاله).
# ~~تحویل: دراصطلاح منجمان توجه کو کبی است از آخر برج به اوتل
# ~~بر ج دیگر . مانند: انتقال شمس ازدرجهآ اخیر حوت به درجهآ اولی از حمل
# ~~(کشاف اصطلاحات الفنون، فرهنگ نظام، ناظم الاطباء. به نقل از فت نامه).
# ~~اتصال: دراصطلا ح منجمین نظر کردن کواکب بایکدیگر به اعتبار مفاصلهآ
# ~~بروج و درجات (غیاث). اتصالات: مقارنه یا اقتران ومقابله یا استقبال
# ~~نیر ین یا کو کبی باشمس.
### | (لغتنامه)
# ~~واتتصالهای مسعود مقارنهآ کواکب سعداست. رجوع شودبه: (النفهیم
# ~~بیرونی وسایر کتب نجومی).
# ~~ص1054س 5 (الحزم سوءالظن): درمجمع الامثال میدانی آمده است: (الحز م
# ~~سوء الظن بالناس). هذا یروی عن اکثم بن صیفی التمیمی . ودر
# ~~همان کتاب مثل دیگری نظیر آن آمدهاست: حسن الظن ورطة.
# ~~ص1055 س 2 زنار : رشتهای متصل بهصلیب که مسیحیان به گردنخود آویزند،
# ~~کمر بندی که ذمیان نصرانی درمشرقزمین مجبور بودهاند به کمربندند تا
~~PageV03P1487
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0480.png)

# ~~بدین وسیله از مسلمانان ممتاز گردند، کمربندی که زردشتیان به کمربندند
# ~~کشتی)(معین).
# ~~10611 ms881 س4 وص1263 ابلة: شهری بر کناردجله بوده درزاویهآ خلیج که به بصره
# ~~داخل شود وپیش ازبصره بناشده و آنرا ابلتة البصرهنیز گویند (لغت نامه).
# ~~نیزرجوع شود به: حدودالعالم ونزهة القلوب وکتب جغرافیائی دیگر.
# ~~م 1065 س 10 شادی بهروی... : شادی یابهشادی کسی یاچیزی خوردن یادادن
# ~~باده، بهیاداو می گساری کردن:
# ~~نغز گفت آنبت ترسا بچهآ بادهپرست
# شادیروی کسی خور که صفائی دارد
### | حافظ)
# ~~(نقل از لغت نامه).
# ~~س1066س 3 جوانمردان: جوانمردیراه و روش گروهی است که در زمانهای
# ~~قدیم آنها را بهتازی فتی وفتیان و بهزبان فارسی جوانمردان و طریقهآ
~~آنان
# ~~رابه تازی (فتوت) می گفتند. فتیان یا جوانمردان جمعیت مخصوصی را
# ~~تشکیل میدادند که پیشوایان خاصی داشتند و در جایگاه مخصوص گرد
# ~~می آمدند واساس عقیدهآ آنان این بود که ازمردم کارسازی و دستگیری کنند
# ~~ومهمان نوازی وبخشندگی داشته باشند و از ناتوانان و نیازمندان دستگیری
# ~~نمایند وبه آیین کرم وسخا رفتارنمایند.
# ~~درقرون و سطی دربیشتر کشورهای اسلامی مشرق زمین وبویژه در ایران
# ~~جمعیت فتیان به وجود آمد که دستهآ (فتوت) نامیده میشد. کلمهآ فتوت از
# ~~(فتی) بهمعنی جوان گرفته شده وفتو ت به معنی جوانی (جوانمردی) و
# ~~کارهایی که مناسب اعمال جوانی است میباشد. در اصطلاح رویهمرفته
# ~~فتوت یاجوانمردی شامل فضایلی است که لازمهآ یک جوان (فتی) حقیقی
# ~~میباشد؛ ازقبیل: بزرگواری، سخاوت، شجاعت، رشادت، حسن اخلاق
~~PageV03P1488
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0481.png)

# ~~وغیره. بعضی تاریخ تشکیل آیین جوانمردیرا مربوط به ایران دورهٔ‌
# ~~ساسانی میدانند.
# ~~تکامل فکرواجتماعی این آیین را در دورهآ الناصرلدین الله خلیفهآ عباسی
# ~~(622- 575) بایدمورد مطالعه و بررسی قرارداد.
# ~~درتاریخ اسلام ودرنزد عرب مثل اعلای یکفتی واقعی حضرتعلی
# ~~علیه السلام است. ونیز حاتم طائی درفتوت و کرم وبخشش نمونه بودهاست.
# ~~فتیانیا جوانمردان تشکیلات وسیع و نیرومندی داشتهاند وهمواره مدافع
# ~~حقوق ضعفا محسوب میشدهاند. برای اطلاع بیشتر ازاین شیوه و طریق
# ~~رجو عشودبه: تاریخ تمدن اسلام تألیف جرجی زیدان ترجمهآ مر حوم علی
# ~~جواهر کلام، قابوس نامه، فتوت نامهآسلطانی به تصحیح آقای ms882 دکترمحجوب،
# ~~سفرنامهآ ابن بطوطه ترجمهآ آقای محمد علی موحد، منتخب جوامع الحکایات
# ~~عوفی به کوشش مرحوم بهار، تحفة الاخوان به تصحیح آقای دکتر محمد-
# ~~دامادی، سرچشمهآ تصوفتألیف مرحوم استادسعید نفیسی، مقالات اسماعیل
# ~~حاکمی درمجلهآ سخن (خرداد ومرداد 1346) ومجلهآ وحید (تیر1346).
# ~~ی1069 س15 علم اکسیر : ا کسیر، به اصطلاح کیمیاگران جوهر گدازندهو
# ~~آمیزنده و کامل کننده که ماهیت جسم را تغییردهد، یعنی جیوه رانقرهومس
# ~~را طلا کنندو چنین جوهری وجودخارجیندارد وفرض محض است.
# ~~(لغت نامه، به نقل از: مؤید الفضلاه، آنند راج، برهان، ناظم الاطبتا).
~~کیمیا
# ~~که بدان نقره زده شود(شرفنامهآ منیری). جوهری گدازنده که ماهیت اجسام
# ~~را تغییردهد وکاملتر سازد مثلأ جیوه رانقره ومس راطلاسازد(معین).
# ~~علماکسیر: کیمیا گری، اکسیر سازی
# ~~10710 س 4 که چو تنوین قرین تنکیرند: اسم نکرهتنوین قبول می کند.
~~مانند:
# ~~جاء رجل . رأیت رجلا . مررت بر جل (رجوع شود به کتب
# ~~صرف ونحو عربی ازقبیل شرح الفیهآ ابن مالک، ازسیوطی وشرح ابن عقیل
~~PageV03P1489
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0482.png)

# ~~وغیره)
# ~~ص 1081 س 5 باتوچون آبو روغناند به طبع ... : چون آب وروغن
# ~~(بودن): ناسازوار بودن، نیامیختنی.
# ~~مثل(چون) آب وشکر: سخت بههم در آمیخته. (لغت نامه).
# ~~ص 1077 س8 شتر بختی: شتر قوی در از گردن(ناظم الاطبتاء).
# ~~ص 1084 س آخر شهرشاش نام شهری به ماوراءالنهر که آنرا چاچ نیز گویند
# ~~(نفیسی). رجو عشودبه: حدودالعالم، معجم البلدان، نزهة القلوب،
# ~~سرزمینهای خلافت شرقی، ازسعدی تاجامی.
# ~~ص 1095 س 8 (شعرفارسی): آییا بود هرگز که من بوی خزامی بشنوم ...
# ~~این بیت وابیات دیگر دارای رنگو بوی اشعار جاهلی عرب، و آن دستهاز
# ~~شاعران ایرانی است که به شاعران دورهآ جاهلی توجه داشتهاند ازقبیل:
~~امیر
# ~~معزی ولامعی گرگانی. گویی قالب بحررجز بیشاز سایر بحور آمادگی
# ~~پذیرش مضامین شعر جاهلیرا داراست:
# ~~هستاین دیار یارا گرشاید فرود آرم جمل
# پرسم رباب ودعدرا حال ازرسوم و از طلل
### | لامعی)
# ~~ای ساربان منزل مکن جزدردیار یارمن
# تایک زمانزاری کنم برربع و اطلال ودمن
### | (امیر معزی)
# ~~ای کاروان آهستهران کارام ms883 جانم میرود
### | وان دل که باخود داشتم بادلستانم میرود
### | (سعدی)
# ~~1099س 5 ابوسلمهآ خلال: حفص بن سلیمان الخلال الهمدانی از مردم ایران و
# ~~وزیرابی العباس سفاح، اوثل خلفای عباسی است. وبعضینام ابوسلمه را
~~PageV03P1490
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0483.png)

# ~~جعفر گفتهاند ودرست نیست. او نخستین کس است درمسلمانی که لقب وزیر
# ~~یافت و پیش ازاودردولت بنی امیته و جز آن کسرااین لقب نبود. وی به کوفه
# ~~میزیست وتوانگربود واموال بسیار در کار دعوت بنی عباس واقامه و
# ~~تأسیس دولت آنان کرد. وبدین منظور به خراسان شد وابومسلم خراسانی
# ~~صاحبالد عوه دراین قصد تابع اوبود. ومردم رابه بیعت ابراهیم امام برادر
# ~~سفاح میخواند. آنگاه که مروانابن محمد آخر خلفاء اموی، ابراهیم را
# ~~به حران بکشت وخراسانیان بهنام سفاح برادر ابراهیم دعوت آغاز کردند
# ~~مشهور شد که ابو سلمه نهانی به خلافت اولادعلی علیه السلاثم
~~گرائیدهاست...
# ~~(لغتنامه).رجو عشودبه: دستورالوزراهوتجارب السلف.
# ~~1103 س 11 اذا تم امر دنانقصه: تمثل است ومصراع دوم آن چنین است :
# ~~توقع زوالا اذاقیل تم .
# # برسانیدم این سخن به کمال %~% میبترسم که راه یافت زوال
# # چون به غایت رسد سخن به جهان %~% زود آید در آن سخن نقصان
### | (سنائی)
# ~~«هر آنچه به غایت رسد ناچارنهایت مستعقب آن شود»(مرزبان نامه)
### | (امثال وحکم دهخدا)
# ~~1106 س 12 بوسف چاهی : مرادیوسف فرزندیعقوب پیغمبر علیه السلام است
# ~~که برادران، او رابه چاه افکندند وپیش پدررفتند و گفتند اوراگرگ خورد.
# ~~آنگاه افراد کاروانی که از نزدیکی آن چاه می گذشتنداورا از چاه بر
~~آوردند.
# ~~(رجوع شودبه: تفاسیرمعتبر).
# ~~ط 1109 عبدالله بن جعفر : عبد الله بن جعفربن ابیطالب بن عبد المطلب
~~الهاشمی-
# ~~القرشی. وی صحابی است وبه سال1 هرق در حبشه متولد شد. اونخستین مولود
# ~~مسلمانان در حبشه است. مردی کریم بودوشعرا ویرامد ح می گفتند. در جنگ
# ~~صفین از امیر ان لشکرعلی(ع) بود. به سال 90 ق در گذشت. (نقل از لغت
~~نامه) PageV03P1491
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0484.png)

# ~~ص1119 س 8 عبدالله بن زبیر : ازبزر گان عرب(ولادت: 1ه. ق- قتل 73 ه.ق.)
# ~~وی ms884 پس از عصیان بریزیدبن معاویه پیشرفتهایی کرد ومدتی درمصر وحجاز
# ~~ویمن وخراسان وعراق وقسمت غالب شام به عنوان خلیفه حکم راند و پایتخت
# ~~خودرا مدینه قرارداد. نهضت وی مانند نهضت مختار مرهون انتقامجویی
# ~~عموم نسبت به قتلهآ آل حسین (ع) بود. نه تنهافرقهآشیعه بلکه بسیاری از
~~خوارج
# ~~هم در این انتقامجویی سهیم بودند. عبدالملک بن مروان خلیفهٔ‌اموی سردار
# ~~خودحجاج بنیوسف ثقفی رامأموردفع عبدالله کرد. حجاج پس ازهفت
# ~~ماه محاصره مکتهرا متصرف گردید وعبد الله در جنگ کشتهشد.
# ~~ص 1134س 4قهرمانی نسا : وکالتیا امانت دخل وخرج (زنان)، قیام به کارها
# ~~وخزانهداری ونگهداری و و کالت آنچه درتصرف اوهست (ازامورزنان)،
# ~~کارفرما.
# ~~(لغتنامه)، (معین).
# ~~س1136 س آخرجامگی : وظیفه و آنچه به ملازم ونو کروغلام دهند به جهت
# ~~جامه بها(برهان). آنچه به سپاهدهند، مواجب، مستمری . کلمهآ جامگی برای
# ~~نقدمی باشد بر خلاف اجر که از جنس بودهاست.
### | (لغتنامه)
# ~~ص 1138 س آخر عروق: (- عروق صفر). معنی لفظی این کلمهریشههای
# ~~زرد است وبهعربی آنرا حشیشة الصفراهوعروق الزعفران وعروق الصباغین
# ~~نیز گویند. - زردچوبه (؟)
# (الابنیه. به تصحیح مرحوم استاد بهمنیار. به کوشش
# مر حوم محبوبی ارد کانی. چاپ دانشگاه).
# ~~س 1143 س 18 بجکم : نام سرداری ازمملو کان ترک که در 939 میلادی بغداد
# ~~رافتح کرد ولقب امیرالامراء یافت وبا ابن رائق در امور مملکت همکاری
# ~~داشت وفتنههای بسیاری رابرانداخت و در 329 ه(941م) کشته شد. (اعلام-
~~PageV03P1492
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0485.png)

# ~~المنجد). (لغتنامه)
# ~~ص1156 س 15 هدهدسلیمان : هدهد مرغ افسانهایاست که در در بار سلیمان
# ~~میزیست. داستان این مر غوپیام آوری اواز سلیمان به جانب بلقیس ملکهآ
# ~~سبادرسورهآ نمل آمدهاست. رجوع بهقر آن کریم، سورهآ نمل شود (لغت نامه).
# ~~نیزر جو ع شود به تفاسیرقر آن وقصص الانبیاه.
# ~~ص 1159 س8 برسری : برسر، به علاوه،اضافه بر.
# # سه چندان دهم من به فرمانبری %~% دگر خلعت وهدیهها برسری
### | (گرشاسب نامه)
# ~~وارثان انبیا اینک چنین باشد گواست
# علم وتقوی بی نهایتپس تواضع برسری
### | (انوری)
# (نقل از لغتنامه)
# ~~س 1166س 2 للهابوک : کلمهای است ms885 که درتعجب ودرمدح به کارمیرود: برای
# ~~خداست خوبی پدرتو که چون توپسری شریف و فاضل زاد (منتهی الارب)
# ~~(نقل ازلغت نامه).
# ~~ص1167س 14 روزهاشمیه: برای اطلاع بیشتراز واقعهٔ‌ روزهاشمیه (یوم
~~الهاشمیة)
# ~~که منصورعباسی باراوندیان جنگید ومعن بن زائدهآ شیبانی به حمایت از
# ~~منصور درجنگ دادمردانگی بداد. رجو عشودبه: تجارب السلف هندوشاه
# ~~نخجوانی به تصحیح مرحومعباس اقبال، صفحات: 106- 105
# ~~س1171 س هست کفتارغرهآ گفتار : اعتقاد قدما براین بوده است که کفتار از
# ~~آواز خوش وبانگ دفونای لذت می برد و وقتی که میخواستند کفتار را
# ~~بگیرند باساز ونوازندگی به سوراخ او رومی آوردندو در حینی که پناهگاه
# ~~اورا با کلند وتبر به تدریج وسیعتر می کردند به آواز میخواندند که:
~~«کفتار
# ~~درخانهاست؟ کفتار درخانه نیست» ویاه کفتار کو؟ کفتار کجاست؟» و گمان
~~PageV03P1493
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0486.png)

# ~~می کردند که کفتار معنی این گفتار را میفهمدومیاندیشد که مردمان او را
# ~~نمیبینند، از جاینمی جنبد تا گرفتار شود(معین)، (لغتنامه).
# # ای به دیدار فتنه چون طاووس %~% وی به گفتار غره چون کفتار
### | وسنائی)
# ~~1172 س 11 «ومن چون وفاروی ازخلایق در کشیدم وچون عنقا ازوطن
# ~~مألوف مغرب گشتم وچون کیمیا باغایت افلاس بهخمول راضی شدم* :
# ~~این مضمون یاد آوربیت معروف عبدالواسع جبلی شاعرمعروف قرنششم
# ~~هجری است:
# ~~منسوخشد مروت ومعدوم شد وفا
# وز هردو نام ماند چوسیمرغ و کیمیا
# (دیوان عبدالواسع جبلی، به تصحیح آقای دکترصفا، جلداول، ص 13)
# ~~س 1179 س 15 قصهرفع کردن: (مانند قصه برداشتن): به معنی عرض حالوداد-
# ~~خواهی نزدسلطان یاامیر ویا وزیراست، وظاهرا در قدیم عرض حال را به
# ~~اختصار می نوشتند وبالای چوبی نصب می کردند ودربیرون قصر برمنظر
# ~~پادشاه میداشتندوازاینر واصطلاح مزبور پدید آمدهاست. (حواشی چهار-
# ~~مقالهآ نظامی عروضی. به کوشش مرحوم دکتر معین، انتشارات زوار ،
# ~~1333، ص 30 «پاورقی» به نقل از امثال وحکم دهخدا)
# ~~ط1185 س7 عین الکمال : چشم زخم، یعنی نظری که به چیززیبا وخوش ضرر
# ~~برساند(آنندراج، غیاث، ناظم الاطبا). چشم بد، چشم حسود، چشم زدگی:
# # دفع عین الکمال چون نکند ms886 %~% رنگ نیلی که بررخ قمراست
### | خاقانی)
### | (لغت نامه)
# ~~ص1188 س 9 و1189 س1 خیزران : زوجهآ مهدی عباسی ومادر هادی .
# (تاریخ فخری ابن طباطبا، لغت فامه) PageV03P1494
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0487.png)

# ~~ص1195 س5 (وخیر جلیس فی الزمان کتاب): نظیر :
# # هم نشینی به از کتاب مخواه %~% که مصاحب بودگه و بیگاه
# # بهجت افزای جان وراحت دل %~% هرچه دلخواه تست از آن حاصل
# # این چنین همدمی لطیف کهدید %~% که نه رنجید و نه برنجانید.
### | (جامی)
# (امثال وحکم دهخداص 1885) .
# ~~ص 1196 س 7و8 اوج، شرف، حضیض ووبال (اصطلاحاتنجومی):
# ~~اوج: بلندترین درجهآ کوکب(مخصوصا خورشید). مقابل حضیض.
# ~~شرف: قوت کو کب دربرج ودرجهای ازفلک، مقابل هبوط.
# ~~حضیض : نقطهآ مقابل اوج.
# ~~وبال: مقابل شرف (معین)
# ~~برای اطلاع بیشتر رجو عشودبه: التفهیم ابوریحان بیرونی.
# ~~1200 س4 درست(زر): مسکوک، مسکوک زر، سکه، مسکوک نقره، مسکوک
# ~~تمام عیار. دراول مقابل خرده یعنی پول خردیاپولشکسته استعمال میشده،
# ~~بعدها به معنی یک سکه زریاسیم به کاررفته است. (لغت نامه).
# ~~ص 1205 س 14 عیار : در اصل به معنی شیربیشه و شجاع است. ودر
# ~~اصطلاح عیتاران کسانی بودهاند که ازراه جوانمردی باقدرتمندان و
~~توانگران
# ~~دست وپنجه نرم می کرده واز حقوق مستمندان دفاع می نمودهاند. بعضی
# ~~عقیده وارند که تشکیلات هیاری درایران بهدورهآساسانی مربوط میشود
# ~~و واژةهیار را معرب اییار و اییوار (یار) میدانند. عیاران در دورهٔ‌
# ~~الناصرلدین الله، خلیفهآ عباسی (622-575 هجری) در بغداد صاحب قدرت
# ~~فراوان بودهاند. طرفداران این آیین با آداب ورسوم خاصی لباس فتوت
# ~~برتن می کرده وبه جمع اهل فتوت (عیاران) میپیوستهاند.این گروه دارای
# ~~شعبههایی بودهاند بهنامهای: عیتاران، شطاران، حرافیش، زواقیل و غیره.

PageV03P1495

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0488.png)

# ~~برای اطلا ع بیشتر ازاین شیوه مراجعه شودبه:
# ~~فتوت نامهآسلطانی به تصحیح آقای دکتر محجوب، حواشی مرحوم بهاربر
# ~~منتخب جوامع الحکایات، قابوس نامه به تصحیح آقای دکتر یوسفی، مقالهآ
# ~~مرحوم عباس اقبال در مجلهآ شرق (شمارهٔ‌ 6) ، سر چشمهآ تصوف تألیف
# ~~مرحوم استادسعید نفیسی، مقالهآ پروفسور تیشنر در مجلهآ دانشکدهآ ادبیات
# ~~(دی ماه 1335)، تاریخ تمدن اسلام تألیف ms887 جرجی زیدان ترجمهآ مرحوم
# ~~جواهر کلام، مقالات اسماعیل حاکمی در مجلهآ سخن (1346) و مجلهٔ‌
# ~~وحید (مرداد 46) ومآخذدیگر.
# ~~1227 س9 وای نعیم لا یکدره الدهر : مصراع اول آن چنین است:
# ~~فلما اضاء الصبح فر ق بسیننا .
# ~~ل1235 س 2و3 اکلیل و جبهه: اکلیل، نام دوصورت فلکی:
# ~~اکلمیل جنوبی: یکی از صورتهای جنوبی؛ ادحی النعام.
# ~~اکلیل شمالی: یکی از صورتهای شمالی؛ فکه، کاسهآ درویشان.
### | (فرهنگ معین) .
# ~~ش 1263 س 14 روزشعانین: (--عید الشعانین): عیدی است یک هفته پیش از
# ~~فصح. آخرین یکشنبه صوم الاربعین. صوم الکبیر. معرب ازعبرانی است
# ~~(لغت نامه). عیدی است ترسایان را که در روزیکشنبهآ قبل از عید فصح
~~گیرند
### | (معین).
# ه سعانین.
# ~~ط 1272 س 18 یر بخل حملافتد اگر صرفهای کنی... : این بیت وسایر ابیات
# ~~این قطعه یاد آورقطعهآ معروف حکیم سنائی است:
# ~~نکند دانا مستی نخورد عاقل می
# در ره مستی هر گز ننهد داناپی
# ~~چه خوری چیزی کز خوردن آن چیز ترا
# نی چون سرو نماید به مثل سرو چونی PageV03P1496
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0489.png)

# ~~گر کنی بخشش گویند که می کردنه او
### | ورکنی عربده گویند که او کردنهمی
# ~~دیوان حکیم سنائی غزنوی. به اهتمام استاد مدرس رضوی. ناشرابن سینا
# 134 ص 1097
# ~~ص1286 س 3 حمراو بیضا: زروسیم.
# ~~ص 1288 س 10 رهی به دهی نتوانستی برذ: «راه بهده وراه به دهی بردن
# ~~کنایه از صورت معقولیت داشتن سخنی یاکاری یا امری است. کمال
# ~~اسماعیل گوید:
# ~~مقصود بنده ره به دهی میبرد هنوز
### | گر باشدش زنور ضمیرت هدایتی»
### | (حواشی حافظ. دکتر غنی. ص 234)
# ~~آخر کار چو این ره به دهی می نرود
### | ترک این راه کنید و ره دیگر گیرید
### | (ابن یمین)
### | (امثال وحکم دهخدا)
# ~~«ازمنظور وهدف کسی خبرداشتن. آگاهی ومعرفت به حال کسی داشتن»
# (فرهنگ عوام. امیرقلی امینی)
# ~~ص 1289 س 15 مرجان : مروارید ریز. دانههای در درشت است و دانههای
# ~~مرجانریز. ولؤلؤرا بدین هر دو نوع اطلاق کنند. (الجماهر فی معرفة-
# ~~الجواهر بیرونی)
### | (لغت نامه)
# ~~ص0 ms888 130 س 3 و 6 نحسی کیوان، اتصال مشتری، زهره، عطارد، محترق
# (اصطلاحات نجومی):
# ~~نحسی کیوان: نحس بودن ستارهآ زحل.

PageV03P1497

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0490.png)

# ~~اتصال: دراصطلاح منجمین نظر کردن کواکب بایکدیگر به اعتبار مفاصلهآ
# ~~بروج ودرجات (غیاث). در کلمهآمشتری ایهام است (ستارةآمیشتری وخریدار).
# ~~زهره: ستارهآ ناهید(اناهید، اناهیتا).
# ~~عثطار د: ستارهآ تیر(دبیر فلک).
# ~~محترق (سوزان): مقارنهآ شمس است بایکی ازخمسهآمتحیره یعنی زحل و
# ~~مشتری و مریخ وز هره وعطارد...
### | (لغت نامه)
# ~~نیز رجوعشودبه: التفهیم وسایر کتب نجومی.
# ~~س 1305 س 2 نی عسکر: نی که از عسکر(مکرم) آرند:
# ~~نینی به دولت تو امیر سخن منم
# عسکر کش من این نی عسکر نکوتراست
### | خاقانی)
# ~~عسکرمکرم شهریبودهاست بهخوزستان که نیشکو آن معروف بودهاست.
# ~~رجوع شودبه: (حدود العالم، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی،
### | لغت نامه)
# ~~ص 1305 س 7 داو، خصل وششدر (اصطلاحات نرد) : داو، زیاده کردنخصل
# ~~قمار، وآن ازهفده زیاد نمی باشد چه ازدیاد آن بجزطاق نیست، و مراتب
# ~~اعداد منحصر است تابه نه، پس داو اول یکی است ودوم سهو سیم پنج و
# ~~همچنین هفت ونهویازده تا هفده که مرتبهآ نهم اعداد است، میرود تا تمام
# ~~میشود. (معین).
# ~~خصل. ندب است که داو برهفت باشد دربازی نرد (برهان)، (لغتنامه).
# ~~ششدر: چنان است که یکی از بازیکنان شش خانهآ مقابل مهرههای حریف را
# ~~گرفته باشد، واو نتواند مهرههای خودرا حرکت بدهد (معین)
# ~~ص 1308 س 2 زر جعفری: زر خالص که جعفر برمکی سکه زدن آن فرمود.

PageV03P1498

# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0491.png)

# ~~(رشیدی). نوعی از زرخالص. (ناظم الاطباه). طلای خالص بود منسوب.
# ~~به جعفر نامی که کیمیا گربودهاست. وبعضی گویند پیش از جعفر برمکی زر
# ~~قلب سکهمی کردند چوناو وزیرشد حکم فرمود که طلا را خالص کردندو
# ~~سکتهزدند وبه اومنسوبشد (برهان، غیاث).
### | (لغت نامه)، (معین)
# ~~س 1322 س 5 الخمول راحة : حدیث ودراصل چنین است:
# ~~الخمول راحتة والشهرة آفتة: گمنامی آسودگی وبلند آوازگی رنجی
# ~~باشد. (امثالوحکم دهخدا)
# ~~1324 س 3 (هرخر که طلب سرو کند گوش بهباد دهد) ms889 : نظیر: بیچاره
# ~~خر آرزوی دم کرد. کنایهاز شخصیاست که دنبال نعمت از دست داده بلند
# ~~شودونعمت دیگری راهم ازدست بدهد. مانندالاغی که دمش رابریده بودند.
# ~~برای بهدست آوردن دم به تکا پوافتاد پایدر مزرعهای نهاد وصاحب مزرعه
# ~~به قانونی که بین دهقانان معمول است دو گوش اورا برید. (داستان نامهٔ‌
# ~~بهمنیاری. چاپدانشگاه. ص 110)
# # مسکین خرک آرزوی دم کرد %~% نا یافته دم دو گوش گم کرد
### | (حاشیهآ داستان نامهآ بهمنیاری)
# ~~1325 س 4 خر رفت ورسن برد.. تمثل:
# # نبرد دل مراهمی فرمان %~% دل چوخرشد زدست بردرسن
### | (فر خی)
# ~~«و از عاشقی پرهیز کن ... نخست چشم بیند آنگاه دل بپسندد... چون
# ~~دیداردوبارشود میل طبع نیز بدومضاهف شود.. پس قصد دیدارسیم کنی.
# ~~چون سیم باردیدی ودر حدیث آمدی و سخن گفتی وجوابشنیدی، مصراع:
# ~~خررفت ورسن برد بیاتا بینی..0» (قابوس نامه) (نقل ازلغت نامه).
# ~~س 1338 س 15 گرچه رسم بد بود ... : این بیت وبیت بعدی یاد آور غزل
~~PageV03P1499
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0492.png)

# ~~معروف حکیم سنائی است بامطلع:
# ~~شرط مردان نیست دردل عشق جانانداشتن
### | پس دل اندر بندوصل و بند هجرانداشتن
# ~~(دیوان حکیم سنائی. بهاهتمام استاد مدرس رضوی. ازانتشارات ابن سیا،
# 134 تهران)
# ~~1340 س10 همچون خرع بمانده اندروحل زهجران: و حل. گیل ولای.
# ~~نظیر مضمون بیتمعروف سعدی است:
# ~~گفتم بگریم تاا بل چون خرفروماند به گل
### | وین نیزنتوانم که دل باد لستانم میرود
# ~~1346 س 11 گلشکر : تر کیبی است از شکروبر گ گل وبهترین آن آفتابی
# ~~است و گاهی به جای قندشهد اندازند و آنرا گل انگبین خوانند. مر کتب از
# ~~گل وشکر معروف به گلقند که قوت دل افزاید. (لغت نامه).
# ~~مل 1346 س 12 جلاب : معرب گلاباست. انگبینی است که با گلاب آمیخته
# ~~و آنرا بپزند تاحدی که قوام آید. شربت که ازقندو گلاب سازند. ایرانیان
# ~~آنرا به معنی مطلق شربت به کاربرند. (نقل ازلغت نامه).
# ~~ص 1352 س 12 جحیم : آتش بسیار قوی وبلند (آنندراج).
# ~~یکی از نامهای دوزخ (منتهی الارب). ms890 فان الجحیم هی المأوی. (قرآن .
# ~~سورهآ 81 آیهٔ‌ 12) (لغتنامه)
# ~~1352 س 13 سلسبیل، جویشهد وحوض کوثر :
# ~~سلسبیل: نام چشمهای است دربهشت. (غیاث)
# ~~جویشهد: یکیاز چهار جوی (نهر) بهشت. (لغت نامه)
# ~~حوض کوثر: حوضی است دربهشت (ناظم الاطباء).
# ~~عل 1363 س 18 بارغار : کنایه از یارصادق. چراکه پیغمبر علیه الصلموة و
~~السلام
# ~~وقتی ازمکته بهارادهآ هجرت بر آمدند بهراه درمیان غاری سهروز متواری
~~PageV03P1500
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0493.png)

# ~~بودند. ابوبکر همراه بود. ازاین جهت یارغار کنایه ازیارصادق است (نقل
# ~~از: غیاث اللغات وآنندراج)
# ~~1392 س 7 سحبان : نام یکی ازفصحا و خطبای مشهور عرب که تا زمان
# ~~معاویه زنده بود (حواشی مرحوم استاد عبد العظیم قریب بربوستان سعدی).
# ~~سحبان : ابن زفربن ایاس وائلی، خطیب مشهور عرب (ف: 54 ه. ق). وی
# ~~مثل فصاحتعرب است. معاویه بدو گفت: انت اخطب العرب، واو افزود:
# ~~والعجم والجن والانس.
### | (اعلام معین)
# ~~1392 س 11 قاون : یکی از افراد بنی اسرائیل (معاصر موسی 6) و به روایتی
# ~~پسر عم حضرت موسی. وی جاهطلب و بخیل وحسود بود و همواره کار
# ~~بنی اسرائیل را آشفته وبی سامان می کرد. ثروتی فراوان داشت چندانکه
# ~~چند تن زورمندزیر بار کلیدهای مخازن و دفاتر حساب اموالش زانومی-
# ~~زدند. وی در پرداخت ز کات بخل ورزید وعاقبت حیلهای اندیشید تا
# ~~موسی را باسلاح تهمت مغلوب کند. پس بازنی تبهکار تبانی کرد تاوی
# ~~درحضور قوم ازموسی تظلم کند واو رابهزنامتهم سازد... زن گفت: آنچه
# ~~قارون می گوید تهمت و افتراست ومن گواهی میدهم که قارون در وغگو
# ~~وموسی منزه است. آنگاه موسی دربارهآ او نفرین کرد و خدا زلزلهای
# ~~سخت پدید آورد، وزمین، قارون وخانه و گنجش را به کام خود کشید. در
# ~~بارهآ تشخیص هویتقارون بارجال تاریخی میان محققان اختلافاست.
### | (اعلام معین)
# ~~134 س 12 شوخ : چرک.
# ~~1403 س 9 امرؤالقیس : جندح یاسلیمان پسر حجر کندی بزر گترین شاعر
# ~~دورهآ جاهلیت ویکی از صاحبان معلقات بود. معلقهآ وی مشهورترین
# ~~معلقات وقریب هشتاد بیت ومطلع آناین است: ms891 PageV03P1501
# ![image
~~filename](./0680IbnAsadDahistani.FarajBacdShiddat_V03_0494.png)

# ~~قفا نبک مین ذکری حبیب ومتنزل
# بسقط اللتوی بین الدخول فحو مل
# ~~نسب وی به ملوک کنده ازاهل نجدمی پیوندد.
# ~~وفاتش را از 540 تا566 میلادی نوشتهاند. برای اطلاع بیشتر از احوال
# ~~واشعار وی رجوع شود به:
# ~~ریحانة الادب ج 1، اعلام المنجد، دیوان امرؤالقیس، شرح معلقات
# ~~سیع زوزنی وترجمهآ آن به قارسی از آقای عبد المحمد طاعتی.

PageV03P1502 ms892