######OpenITI#

#META#Header#End#

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0001.png)

~~سرشناسه   : امامی هردی، محمد بن ابی بکر، - 684 ق.
~~عنوان و نام پدیدآور : دیوان امامی هردی
~~مشخصات نشر تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب؛ 1394.
~~مشخصات ظاهری : سی و نه، 254، 6ص.
~~قروست   : میراث مکتوب: 276. زیان و ادبیات قارسی: 66
~~شابک   978600-203-p9-3
~~وضعیت فهرست نویسی: فییای مختصر
~~یادداشت   : فهر ستنویسی کامل این اثر در نشانی: ذpooenlai قابل دسترسی است.
~~شناسه افزودهخویینی، عصمت، 1344 -
~~شناسه افزوده
~~شماره کتابشناسی ملی : 2815972

PageV01P003

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0002.png)


PageV01P004

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0004.png)

~~سحرگه در جهان جان به عون مبدع1 اشیا
# مسافت قطع میکردم ز لا تا حضرت الا
~~موالید و طبایع را چنان از هم جدا2 کردم
# که بر سطحی3 مربع شد زیک نقطه سه3 خط پیدا5
~~جهان را مرکزی دیدم محیطش دور پرگاری
# که کردی زآخر هر دور در دوری6 دگر مبدا7
~~فلک را در اثر هریک مؤثر دیگری8 دیدم
# به نسبت هر یکی والی، به گوهر هر یکی والا
~~کواکب را چنان دیدم روان بر صفحهآ گردون
# که از سیماب گویی چند در میدانی از مینا

PageV01P006

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0005.png)

~~یکی چون کاسهآ سیمین میان نیلگونوادی
# یکی چون زورق زرین درون1 نیلگون دریا
~~یکی چون لعل فام آتش ولی در آبگون مجمر
# یکی چون زمردین ساغر ولی بر2 آتشینصهبا
~~یکی چون جوهر سیماب در زرنیخ گون پنگان3
# یکی چون لالهآ نعمان یکی چون لؤلؤ لالا
~~مسیر هر یکی یکسان ولی در سیر هریک را
# تفاوتها از این کرده است4 جهان گرد روان پیما
~~وز ایشان5 چون گذر کردم به معنی عالمی دیدم
# که اجرام سماوی را مدبر بود زاستیلا6
~~باطش بی زمین خرم، فضایش7 بی هوادلکش
# ازو هم8 بی خبر واقف، درو هم بیصور زیبا
~~به سوی آن جهان بودی تحرک نفس جزوی را
# «که سوی کل خود باشد همیشه جنبش اجزا»
~~ورای آن جهان دیگر سپهر9 نامور دیدم
# که بودی آفرینش را فرود قدر او مأوا
~~به قوت آخرین جوهر، به جوهر اولین قوت
# به برهان علت معنی، به ms001 معنی حکمت10 اسما11
~~مرتی نفس کلی12 را و آن13 از فیض او کامل
# مقوی عقل جزوی را و این14 از نور15 او بینا

PageV01P007

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0006.png)

~~بدو1 قایم همه اعراض و او در معرض عرفان
# همه محتاج عون او و او در عین استغنا
~~در آن حضرت چو قصد سیر کردم یافتم خود را
# چو دیگر سالکان اندر طواف2 کعبهآ علیا
~~حقایق3 بازمی جستم ز قرب علت اولی
# دقایق نقد4 میکردم ز5 عقد گوهر6گویا
~~وز آنجا چون نظر کردم7 ز حیرت وادیی دیدم
# زوال8 عقل را مولد، کمال عشق را منشا
~~2نه عقل از کنه او واقف، نه علم از قعر او آگه
# نه کیفیت در آن وادی، نه ماهیت در آن اقصا
~~وز آنجا بی9 امامی، فرد، رو اندر ره وحدت
# نهادم وحدهآ گویان «تبارک ربنا الاعلی»
~~ای شکوه نیم ترکت را ز رفعت بیریا
# تارک نه ترک زنگاری گردون زیر پا
~~خاک درگاهت که گویی رفعت است اندر سپهر11
# صحن دلخواهت که گویی دانش است اندر صفا12

PageV01P008

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0007.png)

~~مرتبت را آسمانی قادر است1 اندر زمین
# مملکت را آفتابی واضح است اندر سما2
~~تاب 3خشت پختهآ صحنت که دولت را بدوست4
# با شکوه جنبش اجرام علوی التجا
~~زاقتباس ایهآ بانیت5 مستغنی کند
# دیدهآ ادراک را زآیینهآ گیتینما
~~شاخ و برگ6 نیم ترکت را کز آب لطف اوست
# شاخ دولت تازه و برگ مکارم بانوا
~~زالتفات مسند دستور اعظم منزوی است
# جان دولت گویی اندر قوت نشو و نما
~~صاحب عادل، پناه مملکت، صدر جهان
# حاتم ثانی، جهان مکرمت7، جان سخا
~~زبدهآ دوران ضیاءالدین8 علی کزکلک اوست
# آن به استحقاق و استعداد توفیق و قضا
~~حل و عقد دولت9 دینگستر دنیاپناه
# آب و تاب خنجر حق پرور گیتیگشا
~~ملجأ دولت وزیر ابن الوزیر ابن الوزیر
# آن که حشمت را روان بخشید10 و مدحت را بقا
~~رونق حکمش11 که بر دست فلک بست ارتعاش
# جنبش کلکش که تعظیم هنر کرد اقتضا12 ms002

PageV01P009

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0008.png)

~~ای سپهر ملک را رای منیرت آفتاب
# وی جهان جاه1 را خاک جنابت توتیا
~~2تا ز صدر و2 مسند دنیا و دین باشد نشان
# آستان دینپناهت باد در عز و علا
~~صدر و مسند را شکوه و دهر و دوران را ثبات
# ملک و ملت را نظام و دین و دنیا را ضیا
~~زین عمارت ملک هم در رفعت و هم در صفا
# گر تفاخر میکند وقت3 است بر اوج سما
~~مصر جامع گشت ازین جامع4 سواد بردسیر5
# مکه کو تا کعبهآ دیگر ببیند6 در صفا
~~میکند هر دم به خاک7 خطهآ کرمان سپهر
# در پناه ساحت دین پرور او اقتدا
~~0صورت عقل است در معنی صفای صحن او
# زان خلایق را به خیر محض باشد رهنما8
~~ششصد و شصت و سه از هجرت گذشته تازه کرد
# عصمت حق رونق اسلام از این عالیبنا

PageV01P010

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0009.png)

~~بیهوا بر خاک او نه چهره تا بنمایدت1
# روضهآ فردوس و آب کوثر از خاک و هوا2
~~ساحت او اهل تقوی3 راست هنگام سلوک
# عرصهآ او مرد معنی4 راست گاه انزوا
~~مسکن خیر و عبادت منزل زهد5 و ورع
# باعث عجز و تضرع ناشر خوف و رجا
~~ای شکوه قف مرفوع تو6 گردون را پناه
# وی فروغ صحن دلخواه تو گیتی را ضیا7
~~ملت حق را حیاتی، قوت دین را ثبات
# باغ طاعت را بهاری شاخ تقوی را نما
~~تاب مهر کاه دیوار8 تو بر خاک افکند
# آفتاب چرخ را با چهرهای چون کهربا9
~~مقصد امید خلقی زان در ایوانت شود
# حاجت دینی و دنیاوی خلایق را روا
~~رنج دل را جز عبادت نیست در صحنت علاج
# درد دین را جز جماعت نیست در صدرت دوا
~~5 هست محرابت10 دعا را قبله ای چون11 آسمان
# کاندران محراب دریابد اجابت را دعا12

PageV01P011

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0010.png)

~~نورگیرند1 انجم از خاک جنابت2 تا فکند
# سایهآ حق سایه بر ایوانت ای عصمتسرا3
~~مهد4 اعلی، عصمت5 دنیا و ms003 دین کز عدل اوست
# رونق شرع پیمبر، قوت دین خدا
~~مریم ثانی، الغ ترکان6 کز استغنا نکرد
# هرگز اندر هیچ حالی جز به یزدان التجا
~~آن که از7 بهر تفاخر پادشاهان مینهند
# چهره چون خورشید بر خاک جنابش بیریا
~~هو8 آن جهانداری که از راه تواضع چون جهان
# مینهد9 سر بر خط فرمان درگاهش قضا
~~سایهاش چون روح نامرئی است10 از عکس رخش11
# باشد اندر کسوتی از12 نور پنهان دایما
~~شعلهآ آتش شود در خاک13 اگر جز14 روز بار
# در هوای بارگاهش بگذرد باد صبا
~~تا نیندازد15 نظر بر سایهآ چترش سپهر
# میکشد در دیده میل آتشین خورشید را
~~ای به دور دولت عدل تو کرده ذور چرخ
# علم و تقوی در لباس لفظ و معنی اقتضا

PageV01P012

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0011.png)

~~60ابر احسان تو هیچ ار ایه بر خاک افکند
# برگ اشجارش زمردگردد1 و بر کیمیا2
~~در3 ضمیر لطفت4 ار5 دفع مکاره بگذرد
# چشمهآ حیوان پدید آید ز نیش اژدها
~~ای امامی جز دعای سایهآ یزدان مگو
# تا دعای ایهآ یزدان تو را گوید ثنا6
~~تانگردند از سعادت جز به دولت سرفراز
# تا نباشند7 از شقاوت جز به محنت مبتلا
~~اولیای دولت و اعدای درگاه تو را
# دولتی جاوید باد و محنتی8 بیمنتها
~~65 ایهآ جاه تو چرخ سلطنت را آفتاب
# خاک درگاه تو چشم مملکت را توتیا
~~همچنین در دور انصافت مدارس سرفراز
# همچنین از فیض انعامت مساجد دلگشا
~~به فالی سعد وروزی لنیک، صدر و(11 صاحب دنیا
# به پیروزی13 مصمم کرد عزم حضرت اعلا13

PageV01P013

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0012.png)

~~سپهر داد فخرالملک شمس دولت و ملت
# که هست1 ایوان درگاهش پناه گنبد خضرا
~~وزیر عالم عادل که گاه گوهرافشانی
# سحاب از دست او نوشد2 چو بنماید ید بیضا
~~0همان دم لالهآ نعمان، همان ساعت3 گل و4 نسرین
# شود یاقوت رمانی و گردد لؤلؤ لالا
~~پناه افسر و خاتم که از درگاه او روزی5
# چو من هر کس که روی آرد6 غریب مفلس تنها7 ms004
~~ز استقبال انعامش همان ساعت چنان گردد
# که پاشد بدرهآ دینار و بخشد رزمهآ دیبا8
~~جهان را چون خرد باشد هوای9 امر او10 در سر
# خرد را چون می اندازد نهیب نهی او در پا
~~زهی روی نکوخواهت سپهر ملک را اختر
# زهی11 رای بداندیشت دماغ عقل را سودا
~~25 تویی کز پرتو رایت ببیند دیدهآ اکمه
# فروزان در نهاد سنگ آتش12 در شب یلدا
~~طبیعت را اگر گویی13 که خاصیت بگرداند
# معیشت را اگر خواهی که باشد عقل پا بر جا،
~~سقنقوری کند کافور و گردد زهر جاندارو12
# نه آرد15 بیهشی افیون، نه هشیاری برد صهبا

PageV01P014

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0013.png)

~~دو عالم خاک پایت را زمین1 گشتند2 ازین3 معنی
# که نور چشم امروز است و آب چشمه4آ فردا
~~غبار نعل یکرانت کشد سر بر فلک یعنی
# «به 5وی کل خود باشد همیشه جنبش اجزا»6
~~مگر خصمت شبی میگفت باگردون که دستوری7
# که خورشیدی است در رفعت، سپهر دین و دنیا را9،
~~چرا بی موجبی دیروز بر من گرم شد زآنسان9
# که خاکستر شد از گرمیش خونم در همه اعضا
~~سپهرش گفت چشم دل به نور10 خواجه بینا کن11
# «که از خورشید جز گرمی نبیند12 چشم نابینا»
~~اگرچه کینهور بودند و گردنکش تو را دشمن
# اگرچه13 آهنین جسماند و سنگیندل تو را اعدا،
~~چنان در چشم14 دل بنشست تاب قهرت15 ایشان را16
# که آتش در دل آهن، که17 آهن در تن خارا
~~5دل و دست سخنگو را سخندان18 کردی و معطی
# رخ و زلف وزارت را منور19 کردی و بویا
~~به لفظ20 عذب گوهرپاش و دست راد21 کان پرور22
# به نوک کلک مشکافشان و رای آفتاب آسا

PageV01P015

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0014.png)

~~خداوندا نمیگویم که یزدانی، معاذاله
# ولیکن فاش میگویم که بیمثلی و بیهمتا
~~چنان در گنه اوصاف1 تو عاجز2 گشت ادراکم3
# که از بس دهشت و حیرت نیارم4 دم زدن یارا
~~همی گویم که لا احصی، چرا؟ زیرا که میدانم5
# که از پیرایه مستغنی ms005 است گوش و گردن حورا
~~ولی مستظهرم زین رو که جز مدح تو در کرمان
# نگفتم تا بدین غایت6 نگویم بعد از این حقا
~~سزد گر زادهآ طبعم شد از مدح تو پرورده
# که در7 پروردن گوهر تو را دستی است چون دریا
~~خرد را دوش میگفتم بر آن میداردم دولت
# که چون پا در رکاب8 آرد پناه و ملجأ دنیا،
~~رسانم گر بود یارم9 به یمن10 قوت خاطر
# ببندم گر دهد فرمان به عون مبدع اشیا،
~~سخن در11 حضرت دستور شرق و غرب بر گردون
# کمر در خدمت خورشید12 دین و ملک چون جوزا13
~~9چو عقل این ماجرا بشنید حالی در جواب آمد
# که ای مرغ ضمیرت را نشیمن قرب «آو ادنا»،
~~اگر بختت دهد یاری زهی دولت ولی خواهم
# که یک ساعت نگردانی رخ از خورشید چون حربا

PageV01P016

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0015.png)

~~نه ماه اندر سفرگیرد فروغ از خسرو انجم
# نه چرخ اندر سفر یابد شکوه از عالم بالا
~~خداوندا تو خورشیدی و ذره در هوایت من
# گرم بی نور خود داری شوم در حال1 ناپیدا2
~~همیشه تا به گرد قطب باشد چرخ را دوران
# همیشه تا فرود3 چرخ ارکان را بود مأوا
~~0 به گرد قطب درگاه تو دوری باد دولت4 را
# که سازد زآخر5 هر دور در دوری6 دگر مبدا7
~~مسیر خامهات را باد بر ارکان8 چنان9 حکمی
# که بی تقدیر او تدبیر10 ناممکن بود عقلا
~~ترک من پوشد ز آتش پرنیان بر روی آب
# ماه من بندد ز سنبل سایه بان بر آفتاب
~~سنبل او مهرپرور، مهر او سنبلپناه
# آب او در عین آتش، آتش او عین آب

PageV01P017

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0016.png)

~~در دل و چشمم ز عکس آب آتشموج1 او
# آتشی2 افروخته صبر است و آبی3 تیره خواب
~~پیش تاب آتش رخسار و پیچ4 سنبلش
# همچو سنبل پر ز پیچم، همچو آتش پر ز تاب
~~سنبلش ثعبانشت پنداری و آتش5 لالهزار
# لاله اش خورشید شد گویی و ثعبانش ms006 سحاب
~~جزع و لعلش را روا باشد که گویم کردهاند6
# از صحیح7 سحر8 و قانون لطافت انتخاب
~~لعل او راح است و خون در دیدهآ من زو مدام
# جزع او مست است و دل در سینهآ من زو خراب9
~~جز خیال جزع10 مست و لعل خونخوارش ندید
# آسمان گرد جهان چندان که گشت11 اندر شتاب
~~0 نرگس پیمان شکن در سایهآ مشکین هلال12
# غنچهآ شکرفشان13 پیرایهآ در خوشاب
~~ای ز غنچه نرگست هم مست می، هم مست سحر
# وی ز لاله سنبلت هم پرز چین و هم ز تاب14
~~سنبلت خورشیدسای و نرگست سحرآزمای
# غنچهات یاقوت پیکر، لالهات عنبر15 نقاب

PageV01P018

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0017.png)

~~از شب زلف تو تا روز رخت بنمود روی
# هر شبی تا روز روز از شب بماند1 اندر2 حجاب
~~خرمن ماه است گرد عنبرت بر گرد روز
# طیرهآ مهر است ماه چهرهات3 در مشک ناب
~~ماه گردون هر زمان از مهر ماه روی توست
# همچو مهر4 از رای5 خورشید6 جهان7 در اضطراب8
~~آصف جمشیددولت، صاحب خسرونشان
# پیشوای ملک و ملت، دستگیر شیخ و شاب
~~آمان داد فخرالملک شمس دین که نیست9
# آسمان را پیش پای10 قدر او وقع11 تراب
~~صاحب سیف و قلم صدری که گر فرمان دهد
# بازدارند از نفاذ امر در12 وقت خطاب،
~~گوهر شمشیر او تیر فلک را در کمان
# خامه13آ توقیع او چرخ برین را ز انقلاب
~~20 آن که برق14 خنجر یاقوتقوتش15 گر کند
# چهره16آ خورشید را بر صفحهآ گردون خضاب،
~~منیع خونابه گردد در بدخشان کان لعل
# معدن آتش شود در چشمهآ حیوان زهاب

PageV01P019

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0018.png)

~~و آن که بر چرخ معالی سیر نجم1کلک او
# گر2 نگشتی دیو بدخواه ممالک را شهاب،
~~عنکبوت گوهر3 شمشیر مرجانپاش را
# فرق آهن پوش گردان سپه بودی ذباب4
~~مصری کلکش چو لب بگشاد5 در تجدید ملک
# تیغ هندی را زبان بفشرد6 در کام قراب
~~25تازه کرد اندر چنان وقتی که روشن مینمود
# ز7 آب آتش بار ms007 در دست سواران التهاب
~~شبنم لطفش درخت مملکت را شاخ و بیخ
# رونق حکمش سریر سلطنت8 را جاه و آب
~~در جهانداری صریر کلکش آن گوهر9 نمود
# کآب گشت از شرم او شمشیر گاه اکتساب
~~ای10 چو عقد گوهر شمشیر خسرو بی خلاف
# گوهر عقد11 ضمیر کلک تو12 مالک رقاب
~~معجز کلک تو تا ظاهر شد اندر باب فتح
# چشم روشن گشت دولت را به روی13 فتح باب
~~30مرجع دولت جناب14 توست و دارد در جهان
# خود کسی جز دولت استحقاق آن15 حسن المآب؟

PageV01P020

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0019.png)

~~تا قیامت اختر بی دولتی گشت آن که کرد
# چون حوادث زآسمان آستانت1 اجتناب2
~~بی فروغ مهر خاک درگهت گم میکند
# در شب ادبار رای دشمنت3 روز شباب4
~~بی زمین بوس هوای بزمت آتش میشود
# گر خود اختر5 مینهد لب بر لب جام شراب
~~تا طبیعت را نداد آیام انصافت قوام
# روز پیوند طبایع بود6 روز احتراب
~~25 تا نبارید7 ابر احسان تو در بحر8 وجود
# آمان را9 روی ننمودند10 در شکل حباب
~~ساکنان ساحل ادراک را هنگام موج
# در دریای ضمیر توست نقد اکتساب
~~زایران کعبهآ آمال را وقت طواف11
# میل12 مدح توست توفیق دعای مستجاب
~~توتیای دیدهآ اقبال خاک پای13 توست
# چون بصر در14 دیده گر جایش کند باشد صواب
~~صاحبا در ملک معنی خواست لفظ عذب من
# تا ثود زاقبال نظم مدح تو صاحب نصاب

PageV01P021

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0020.png)

~~20عقل گفت ای بی خبر چون کلک او1 عنبر کند
# خاک گیتی را به تشریف خطاب مستطاب،
~~در بن دندان مار گرزه جاندارو شود2
# ز استماع لفظ روحافزای آن حضرت، لعاب
~~می3 نیندیشی که اندر معرض آب حیات
# شرح بدنامی و بیآبی4 دهد عرض سراب
~~تا بدین غایت خداوندا جز این معنی نبود
# موجب حرمان من، بیچاره زین5 عالی جناب
~~تا طناب خیمهآ آفاق را دست قضا
# بازبگشاید6 ز میخ7 موعد یومالحساب
~~45 خیمهآ عمر تو را بر ساحت اقبال باد
# حاصل ارکان ستون ms008 و جنبش گردون طناب
~~در هوای رای ملک آرای تو تاج و نگین8
# در پناه جاه دشمنکاه تو تیغ و کتاب
~~دست حکمت را همیشه سیر هفتاختر عنان
# پای قدرت را همیشه فرق نه گردون رکاب
~~دشمنت با یک شکم پرناله گشته چارمیخ
# رفته اندر پرده از زخم حوادث چون رباب9

PageV01P022

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0021.png)

~~-طاب مثواهما - گفته1
~~چیست آن دریا که مشک و گوهرشرنگ است و آب
~~مشک2 اندر سیم خام است و گهر در مشک ناب
~~150 هر زمان ابری برآید زو3 بر سیمینزمین
~~انجم مشکیننقاب افشاند از زرینشهاب
~~گردد اندر چین چو4 رخ5 بنماید از مشکین6گهر
~~یابی اندر حال7 چون برخیزد از موجش8 سحاب
~~پیکرزرینشهاب از مشک او انجمفشان9
~~انجم سیمینسپهر از موج او مشکیننقاب
~~ماهی بیجان از آن دریا به دریای10 دگر
~~معنی جان مینهد در صورت در خوشاب
~~ماهیای دیدی کزو پرطرهآ سنبل شود
~~عارض برگ سمن وقتی که آید در شتاب11
~~5 چشمهآ آب حیات است او به حکم آنکه هست
~~در میان گوهر و تاریکی آبش را زهاب
~~گرنه12 چون13 از وی14 روان و عالم و گویا کند
# پیکری15 بیروح را خاصیت یک قطره آب16

PageV01P023

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0022.png)

~~طوطی زرین سیمین زآشیان آتش کند1
# در شبی هر لحظه خورشیدی به منقار اکتساب
~~گرنه در عصمتسرای لفظ و معنی مریم است
# قرةالعینش چراگاه خطاب مستطاب،
~~ملک و ملت را مسیح آسا به الفاظی2 متین3
# روح بخشد در قماط4 مهد و طومار کتاب
~~60آب او نیل است5 و پنداری ز سودا میکند6
# مصری بیمار او7 پیوسته گوهر بر سراب
~~گوهرش رمز نظام عالم است از بهرآنک
# هست از این دریا به بحر دست دستورش مآب
~~آصف ثانی، نظامالدین که نوک کلک اوست
# هادی تیغ ممالک پرور مالکرقاب
~~آن که عقل اول از نه طاق گردون در ازل
# طاق درگاه رفیعش را چو میکرد انتخاب
~~قدسیان گفتند کاندر اوج رفعت تا ابد
# قبلهآ افلاک و انجم باشد این عالی ms009 جناب
~~65 زآنکه8 در تقریر فردوس و جهنم میکشد9
# لاشهآ ادراک را لفظ و معانی در خلاب

PageV01P024

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0023.png)

~~لطف1 و قهرش گرز جیب2 مهر و کین سربرزنند3
# گو سخن کوتاه شد4 والله اعلم بالصواب
~~باد نوروز ار ز خاک بزم او یابد اثر
# ابر بهمن گر5 به یادکلک او بوسد تراب6،
~~معدن گوهر شود بیخ ریاحین در چمن
# لؤلؤ لالا نهد7 تأثیر باران در حباب8
~~ای خلایق را پناهت مأمن «من کل خوف»
# وی مکارم را بنانت9 منشأ «فی کل باب»10
~~70 خامهات را منهی11 تقدیر شاملتر بیان
# خاطرت را عالم تحقیق12 نازلتر خطاب13
~~هرکه رو در خدمت مدحت نهد بینام و نان
# بازگرداند چو من مدح تواش با جاه و آب
~~در بر و در آستین و در سراز درگاه تو
# خلعت دیبا و زر سرخ و یاقوت مذاب
~~هم ز فیض فضل در صدر هنر صاحبسخن
# هم ز بذل مال در ملک سخن صاحبنصاب
~~حضرت دانش پناه توست ارنه14 گفتمی
# شعر از این دست است، بسم الله، که میگوید جواب؟

PageV01P025

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0024.png)

~~5 ای امامی1 بگسلد2 دست براهین از عنان
# حضرت او چون کند پای فضایل در رکاب
~~دین پناها، بارها گفتم چو اندر پرده رفت
# مقتدای دین و دنیا، دستگیر شیخ و شاب
~~بی صریر کلک او گر گوهر شمشیر نظم
# در جهان خاطرم زنگار میگیرد قراب3
~~تا شبی در روضهآ فردوس بر تختی ز نور
# آسمان داد، فخرالملک را دیدم به خواب
~~خدمتی کردم، مرا فرمود کای ثابتقدم
# دولتی4 باقی طلب، دریاب هنگام شباب
~~0 آفتاب دولت از چرخ مکارم5 رو6 نمود
# زآسمان7 حضرت گیتی پناهش رخ متاب
~~ملک و دین گفتند الهی عاقبت محمود باد
# تا دعایی شد8 نظام ملک و دین را مستجاب
~~ملجأ دنیا به استحقاق خاک پای اوست
# خاک پای او شو و کام دل از دنیا بیاب
~~ذکر باقی را چو آرد در هوای نظم و نثر
# آتش لفظ و ms010 معانی را دلت در التهاب
~~شاخ بخت دشمنش9 خار است اگر روید بسوز
# نقد صیت10 حاسدش11 قلب است اگر یابی بتاب

PageV01P026

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0025.png)

~~5 سرفرازا چون به دور طالع سعد توکرد
# نحس گردون از در دستور ماضی اجتناب1
~~حق نعمت بر جهان داری مگردان روی از او
# تا هم از دوران ثنا یابی هم از یزدان ثواب
~~تا ز تأثیر پهر و مهر در سالی دو بار
# اعتدال روز و شب معلوم گردد ز انقلاب2
~~باد در دام حوادث چون ذباب از عنکبوت
# بدسگالت ز انتقام3 روز و شب در اضطراب
~~هم جهان جاه را صدر رفیعت آسمان
# هم سپهر ملک را رای منیرت آفتاب
~~190 آن که بر تخت مکرمت شاه است   شمس دین و دول شهنشاه است
~~رضیالملک کز دقایق غیب5   منهی نوک کلکش آگاه است
~~آن که6 تا روز روز دولت اوست   شب بیدولتی سحرگاه است
~~وآن که7 تا عدل عدل شامل اوست   کهربا در جمایت کاه است
~~در سرکلک او خا گویی   در سقنقور قوت باه است
~~95غلطم کآفتاب همت او   برتر از اوج ماسویالله است
~~ای8 بزرگی که شاه جاه تو را   افسر ماه پایهآ گاه است9
~~وی سخاگستری که اطلس چرخ   بر قد همت تو کوتاه است

PageV01P027

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0026.png)

~~جام گیتینمایت ار چه تو را   آسمان در پناه درگاه است
~~آفتابی است کآفتاب سپهر   ز اقتباس1 فروغ او2 ماه است
~~200گویی از یاد بزم و ساغر تو   باده شادیفزای و غم کاه است
~~گویی از حرص بذل، گاه سخا3   معطی دست تو عطاخواه است
~~لفظ عذب تو در نظام جهان   رونق ملک و زیور جاه است4
~~نوک کلک تو در معانی جود   سلب اقران و نفی اشباه است
~~دین پناها، به هر نفس که زند   دشمنت گرچه ناله و آه است
~~205 شاه انجم که موکب5 و بنهاش6   شش سوارند7 و هفت خرگاه است
~~با سپهدار آسمان که از او   مرگ آشفته در کمینگاه ms011 است
~~گوید احکام ماه8 و جنبش او   محض اجبار و عین اکراه است
~~طبع من گرچه مدحت تو در او   یونس و حوت و یوسف و چاه است
~~آن درخت9 است بارور که تو را   ذکر باقی از او در افواه است
~~210 میوهاش نارسیده میببرند10   زآنکه بیبرگ و11 بر سر راه است
~~در دوم مرتبت ز روی حساب   تا توان گفت پنج پنجاه است12
~~شادمان زی که سال عمر تو را   مدت چرخ روزی از ماه است
~~بود مأمور تو جهان تا بود   باد محکوم تو فلک تا هست
~~که سخای تو و تکلف خصم   صدمت شیر و کید روباه است

PageV01P028

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0027.png)

~~210 صاحب شرق چواز صدر وزارت برخاست
# ای فلک بیش مکن دور2 که بادی کم و کاست
~~ای ملوک از در عبرت3 به جهان درنگرید
# که جهان بی نظر صدر جهان چاه4 بلاست
~~ای اکابر زره جور فلک برخیزید
# کز سرش5 سایهآ خورشید اکابر برخاست
~~ای صدور از در دتور جهان دشمنکام
# بازگردید که در بارگه خواجه عزاست
~~ای افاضل نه بپرسید ز حجاب که کو
# مند خواجه کز آسیب، پناه فضلاست
~~330 ای خلایق نه به یکبار برآرید خروش
# کآفتاب فلک سلطنت امروز کجاست؟
~~صاحب شرق چرا بار نداده است امروز
# کآسمان را به یقین قامت از این بار دوتاست
~~شمس دین داور و6 دستور جهان فخرالملک
# کآسمان خاک زمین است و درش اوج سماست
~~ای به درگاه خداوند جهان رفته، جهان
# بی شکوهت به روان تو که بی فر و بهاست

PageV01P029

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0028.png)

~~خلق را تا خبر مرگ تو آگاهی داد
# کآسمان باز همان1 کینه کش2 حادثه زاست3،
~~225 بر سر کوی بلا بازوی بیداد قوی است
# در بر ملک جهان پیرهن داد قباست
~~دامن چرخ پر ازاشک کواکب هر شب
# بهر آن است کزین واقعه در عین بکاست
~~خنک آن دل که ز تیمار تو خرم گردد
# خرم آن سینه کزاندوه تو بیغم ms012 گرده
~~هر که را سینه زاندوه تو بیغم نشود
# کی دل از تاب4 غم عشق تو خرم گردد
~~پرتو شمع جمالت چو پراکنده شود
# سایهآ زلف سیاهت چو مقسم گردد،
~~230نام هر ذره از او5 روز منور باشد6
# لقب هر سر مو زین شب مظلم گردد
~~سخن تلخ تو چون از لب شیرین زاید
# لب شیرین تو چون گرد سخن کم گردد7
~~آن چو8 زهری است کز او9 زهر مرا نوش شود
# وین10 چو11 نوشی است کز او نوش مرا سم گردد

PageV01P030

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0029.png)

~~چشمت ار جادو کشمیر ببیند که از او
# آب دریا شرر1 و خاک زمین نم گردد،
~~آتش غم خورد و باد هوس پیماید
# اندر این کوره اگر خود همه تن دم گردد
~~40تا کی از نرگس سیراب تو ای آب حیات
# آب در نرگس پژمردهآ من دم گردد
~~آخر اندیشه کن از خاک جنابی که از او
# گرد برخیزد و بر2 چرخ مقدم گردد3
~~به خدایی که بداند شب تیر4 ار مویی
# بر تن موری در قعر زمین خم گردد5،
~~که من شیفته را چشم دل و دیدهآ جان
# روشن از خاک در صدر معظم گردد
~~عضدالاسلام آن صدر که دون حق اوست
# کلکش ار ملک سلیمان را خاتم گردد
~~230 آن که6 چون پرتو خورشید ضمیرش بسزا
# بر7 سراپردهآ تقدیر8 مقوم9 گردد،
~~هر فروغی که قدر بیند10 مدهوش شود
# هر صریحی که قضاگوید11 مبهم گردد

PageV01P031

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0030.png)

~~و آن که تا هست پسندیده جوان پرعقل1
# که در ایوان معالیش معمم گردد،
~~زایران2 را در او مطلب و مقصد باشد
# سایلان3 را کف او مشرب و مطعم گردد
~~ای4 خداوندی کز رد و قبول در تو5
# باز تیهو شود و6 آهو ضیغم گردد،
~~225 هر که را خاک جناب تو مسلم باشد
# حکم هفت اختر و نه چرخ مسلم گردد
~~باد برگور زن حامله گر برگذرد
# با صریر در عالیت چو همدم گردد،
~~به جلال7 تو ms013 کزو عقل مصور زاید
# به کمال تو که او8 روح مجسم گردد
~~ور9 به دوزخ برد10 از خاک جنابت گردی11
# آب گردد ز حیا آتش و در دم گردد
~~شرر و اخگر او کوثر و فردوس شود
# شجر و هاویهاش طوبی و شبنم گردد
~~250 ور تفی ز12 آتش خشم تو، چو13 بالا گیرد،
# با هوایی که14 بود15 خلدبرین ضم گردد

PageV01P032

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0031.png)

~~حلهاش غل کند و حور زبانی سازد1
# میاش2 آتش شود و خلد جهنم گردد
~~چون3 سماعیل ز هر جای که برداری پای
# به طفیل قدمت چشمهآ زمزم گردد
~~با قضا چون قلمت سر معانی گوید
# گرچه عیسی است نیندیشد4 و مریم گردد
~~لاجرم عیسی خط تو چورخ بنماید
# منطقش حالی اشارات دو عالم گردد
~~5گرچه از نامیه5 زاده است به فر تو هنوز
# در6 قماط7 است کزو ناطقه ملزم گردد
~~کلک دین پرورت آن لحظه که لب8 بگشاید
# خصمت ار سوسن گویا بود ابکم گردد
~~برق شمشیر تو را خاصیت آن است کزو
# مژه بر چشم عدو افعی و ارقم گردد
~~کاسهای کز سر بدخواه9 تو پرسودا10 بود
# زود باشد که تو را طاسک پرچم گردد11
~~رستم و دیو نهیب تو و بدخواه تواند
# اگر این در نظرت آید و آن12 خم گردد
~~26دیو را کی بود آن زهره که از راه حسد
# گرد تعظیم سراپردهآ رستم گردد

PageV01P033

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0032.png)

~~گر میان تو و جاهت ز عدو گردی بود
# آن1 غبار است2 که در دیدهآ او نم3 گردد
~~یوسف مصر بزرگیت چنان چهره نمود
# که عزیز زمن و دودهآ آدم گردد
~~دین پناها به کمال تو که با شعر کمال
# مدح تو پیشرو منقبت عم4 گردد
~~گنج دیوان من از گوهر مدحت5 پس از این
# غیرت کان شود و مایهده یم گردد
~~65تا جنیبتوار از موکب خور6 توسن چرخ7
# راست چون نعل بینداخت موسم گردد8
~~ابلق شام و سحر نوبتی عمر تو باد
# تا به امر تو ms014 شود اشهب و ادهم گردد
~~شاه انجم چون ز برج جدی سر برمیزند
# شدت سرما دم تأثیر اختر میزند
~~در سرگیتی سحاب از برف چادر میکشد10
# در رخ گردون غمام از برق خنجر میزند

PageV01P034

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0033.png)

~~فرش گیتی را بخار1 از پشم2 تزئین میدهد
# طرح بستان را نسیم از سیم زیور میزند
~~2270 مادر پیر جهان هر روز پشت دست ابر
# غیبت خورشید را بر روی خاور میزند
~~گر مخالف نیست ماه دی طبایع3 را چرا4
# رعد چون کوس رحیل ماه آذر میزند
~~خاک پنهان میشود، آتش علم برمیکشد
# آب خنجر مینماید، باد نشتر5 میزند
~~دست باد ار در چمن6 زین پیش زر میزد کنون
# در شمر نقد روان از نقرهآ تر میزند
~~وز بر شاخ ار پرند و پرنیان7 بریود باد
# مسند و تخت چمن زالماس و مرمر میزند
~~220 زاغ را در باغ با8 شبنم حواصل میکند
# چون نعایم9 راه آتش10 بر سمندر میزند
~~پیش خاک و11 آتش از بس سردی آب12 و هوا
# مرغ آبی در هوای بابزن پر میزند
~~شاخ آهو پر می مهراز چه میدارد سپهر
# گرنه رای خدمت دستور کشور میزند

PageV01P035

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0034.png)

~~شمس دین و ملک دستوری که بزم و ساغرش
# بی تکلف طعنه در1 فردوس و کوثر23 میزند
~~ملجأ دولت که خاک دامغان را پای فخر
# میرسد زو بر سر ملک جهان گر میزند
~~280 آن که دست همتش گاه سخا مسمار بخل
# بر در آوازه3آ یحیی و جعفر میزند
~~و آن که از رفعت زمین حضرتش پهلوی قدر
# گر تواضع میکند با چرخ اخضر میزند
~~چون قلم در دست میگیرد کواکب را به رمز
# چرخ میگوید که دریا موج گوهر میزند
~~روح می بخشد مکارم را چو منقار از بنانش
# طوطی شکرشکن4 در مشک اذفر میزند
~~نزهت بزمت5 حوادث6 را به نیروی طرب
# با شکوه آسمان چون حلقه بر در میزند
~~5 حبذا بزمی که در قلب شتا قلب شتاش7
# آتش ms015 اندر خرمن یاقوت احمر میزند
~~بادهآ رنگینش بر خورشید تاوان8 میکند9
# عارض ساقیش با ماه سما بر میزند
~~لاله را از ساغرش در سنگ دل خون میشود
# عکس جامش خنده بر اجرام ازهر میزند

PageV01P036

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0035.png)

~~در هوای خرمش سرا پردههای دلنواز
# زهره چون بر سازهای روح پرور میزند
~~پرتو جام مدام از دست ترکان چگل
# سنگ در قندیل سالوس مزور میزند
~~290 رنگ و بوی آبی و رمان و سیب از ساحتش
# خاک در چشم ریاحین معطر میزند
~~رنگ آبی زو2 نشان3 روی عاشق میدهد
# گرچه دم هر جا که هست4 از بوی5 دلبر میزند
~~هر که پا در عرصهآ دولت پناهش مینهد
# دست دل در دامن پیمان6 ساغر میزند
~~لطف و قهر داور دنیا و دین در صدر او
# کشوری میبخشد و ملکی به هم برمیزند
~~در چنین بزمی روان میپرورد هر کو چو من
# دم ز مدح خواجهآ خورشیدمنظر میزند
~~295 ای خداوندی که دور بارگاهت را جهان
# گاه رفعت بر سر چرخ مدور میزند
~~آتش خورشید هر ماهی عطارد را ز چرخ
# غیرت توقیعت اندرکلک و دفتر میزند
~~پیشگاه مسند رای تو را تا آفتاب
# بوسهها بر آستان نورگستر میزند،
~~بر در احبابت ار گردی است گردون میکشد
# درکف بدخواهت ار سنگی است بر سر میزند

PageV01P037

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0036.png)

~~دین پناها، ز1 آنکه از زرها امامی بهتر است
# خاطر وقاد او در مدح تو زر میزند
~~300 دامن گیتی پر از نقد2 امامی گشت و چرخ
# رایت افلاس او هر روز برتر میزند
~~نه3 غلط میگویم این معنی که دست همتش
# کافرم گر کعبهآ آمال را در میزند
~~جام دولت4 تا جهان در دور گردون میخورد
# لاف دوران تا سپهر از خط محور میزند
~~انجم و افلاک را سر بر در5 جاه تو باد
# تا حسودت بر6 در بیدولتی سر میزند
~~ترک من چون طرهآ عنبر شکن پرچین کند
# عرصهآ چین را ز چین طره مشکآگین کند ms016
~~25مهر مارافسای را بر نارون جولان دهد
# مار مهرانگیز را بر نسترن پرچین کند
~~نرگس سیرابش اندر باغ حسن از میل کفر
# هم ز8 گل بتخانه سازد هم ز سنبل چین کند

PageV01P038

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0037.png)

~~تا گلش را نافهآ مشک ختن بستر شود
# سنبلش را تودهآ برگ سمن بالین کند
~~لالهآ خودروی را در ایهآ عنبر کشد
# سنبل سیراب را پیرایهآ نسرین کند
~~جزع و لعلش در دماغ عقل و در عین بصر
# صورت فرهاد بندد، شیوه1آ شیرین کند
~~20 همچنان جزعش به غمزه2 عقل را نیرو دهد3
# همچنان لعلش به خنده4 روح را تکوین کند
~~کآسمان5 از نوک کلک خواجهآ خسرونشان
# انتظام مملکت سازد قوام دین کند
~~صدر فخرالدین6 عربشاه آن که از بدو7 وجود
# خامهآ تقدیر8 را تدبیر او تلقین کند
~~آن که9 عکس گوهر شمشیر او را چون قضا
# روز هیجا بر زمین و آسمان تعیین کند،
~~چرخ10 مینارنگ را دامن11 پراز مرجان شود
# خاک مرجانپوش را رخساره پر پروین کند
~~215 جزه باز تیرش ار خواهد به روز انتقام
# آشیان صعوه اندر دیدهآ شاهین کند

PageV01P039

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0038.png)

~~شاه1 چرخ نیلگون بر عرصهآ اسبش به طبع
# رخ نهد تا در رکابش بیدقی فرزین کند
~~زآن که گرد خاک پایش را به رغبت در بهشت
# دست رضوان توتیای چشم حورالعین کند
~~لطفش ار یاد آرد از هندوستان2 چون آبنوس
# عاج روید زآن زمین هندوستان را چین کند
~~تا نزاید مثل او حفظش پس از چندین قران
# طبع را بکری دهد و افلاک را عنین کند
~~320 ای سرافرازی که موج3 لطفت از دریای جود
# دوزخ اندیشهآ افلاس را تسکین کند
~~گر در این دولت که باقی باد بر من روزگار
# شدت دی ماه را الطاف فروردین کند
~~زآتش طبع ار نه بگشایم4 به سحر5 آب حیات
# شاید ار بر من جهان چون آفرین نفرین کند
~~دی ز من بیتی کسی بشنید6 برگردید و گفت
# کو نیارد کین سخن را ms017 در سخن تضمین کند
~~من که کلکم در سرابستان معنی گاه نظم
# گر گذاری آورد چون قصد علیین کند7
~~25 کی بدین معنی شوم محتاج کاندر نظم و نثر
# خاطر دراک من دعوی صد چندین کند

PageV01P040

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0039.png)

~~سرورا، صدرا، تو خود دانی که در ملک سخن
# بنده را دستی است کز قیصار قسطنطین کند
~~گر فشانم آستین نطق بر پیشینگان1
# دست صیت جمله را در حال2 گوهرچین کند
~~تا بد و نیک جهان را نص قرآن در وجود
# اول از آتش نماید ابتدا از طین کند،
~~در بد و نیک جهان دست حسودت بسته باد
# تا نه هرگز آن3 براندیشد، نه هرگز این4 کند5
~~30چشم اقرانت به دیدار تو روشن باد و باد
# عمرشان چندان که احسان را خرد تحسین کند
~~ختم کردم بر دعاکاندر دعای مدح6 تو
# خود اجابت استجابت را به طبع آمین کند
~~بکر فکرم چوروی بنماید   هوش ز7 ارباب عقل برباید8
~~خاصه در مدحت جهان هنر   که ز شکرش شکر همی خاید
~~شرف دین مظفر آن که سپهر   حضرتش را به فخر بستاید
~~235 آن که هر دم هزار سحر حلال   کلکش از نظم و نثر بنماید
~~وآن که گاه عطا ز دیدهآ کان   کرمش خون لعل بگشاید
~~جنبش چرخ با صریر درش   نزند دم که باد پیماید
~~مادر طبع با سحاب کفش   بر دل بحر و کان ببخشاید
~~ای بزرگی که روز اهل هنر   جز ز خاک در تو برناید

PageV01P041

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0040.png)

~~340لفظ1 عذبت چو گوهر افشاند   ابر از او جز به گریه نگراید
~~نوک کلکت چو عنبر آمیزد   مشک بر عارض سمن ساید
~~روح واله شود چو گاه مسیر   پرنیان را به عنبر آلاید
~~وحی منزل کند چو سحر مبین   به زبان صریر فرماید
~~گر زمین را به سبزه فصل ربیع   آفتاب از شرف بیاراید
~~45تو نظر بر زمین فکن که زمین   زین شرف سر بر آسمان ساید
~~گر بخواهد نتایج سخطت   در ms018 هفت آسمان برانداید2
~~ور ضمیرت ز ذره یاد آرد   ذره را ز3 آفتاب ننگ آید
~~قلمت دیدهآ معانی را   روشنی در سواد بفزاید
~~کرمت مخزن ایادی را   در به روی امید بگشاید
~~330 دست ادراک اگرچه نتواند   که نهال ثنات4 پیراید
~~نوعروس ضمیر من که ز حسن   سر موییش درنمیباید
~~باد در حکم مدحت تو کزو   بیگمان عمر جاودان زاید
~~تا بسیط زمین زرنگ ستم   عدلت آیینهوار بزداید
~~دور حکم تو را اساسی باد   که ز دور فلک نفرساید
~~95تو ز رفعت بر آسمان که عدوت   به زمین گر فروشود شاید5
~~بدسگالت در اندهی که مقیم   خون حسرت ز دیده پالاید

PageV01P042

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0041.png)

~~خورشید را طلوع ده1 از معجز کلیم
# کو2همدم مسیح نسیم صبا رسید3
~~صبح دوم که زنده کند مرده را به دم
# با صدق اگر4 برفت کنون با صفا رسید
~~20کیخسرو پهر چنان تاخت در افق
# گر چه در این حصار کهن بارها رسید،
~~کز5 گرد موکبش په خرو ظلام
# بشکست و مملکت به سپاه ضیا رسید
~~گویی که زورقی است ز یاقوت آبدار
# کز بحر6 زنگبار به حد ختا رسید
~~یا مجمری است لعل پراز7 شعلههای نور
# کز دست قدسیان به سپهر دوتا رسید
~~یا ساغری است پرمی صافی که وقت صبح
# مخمور عشق را ز بر دلربا رسید
~~260 یا عکس نقش نعل سمند8 خدایگانست
# کز خطهآ ظفر9 به خط استوا رسید
~~اعظم خدایگان شریعت که دست عهد
# در دور او به دامن حسن و10 وفا رسید
~~رکن و پناه دولت و دین کز علو قدر
# تعظیم حکم11 او چو قدر در12 قضا رسید

PageV01P043

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0042.png)

~~منظور لطف حق عضدالدین که سوی ملک1
# توقیع او چو وحی سوی انبیا رسید
~~ای روزگار مژده که باز از سپهر فضل
# خورشید شرع2 بر افق کبریا رسید3
~~32بطلان ظلم حاسد اسلام رخ نمود
# برهان عدل4 خسرو گیتی گشا رسید
~~گویی که بر نشانهآ صدق از گشاد5 صبح
# تیر کمان ms019 چرخ6 قبول7 دعا رسید
~~دنیا و دین و دولت و بیداد و فتنه8 را
# پشت و پناه و یار و زوال و فنا رسید
~~پژمرده بود گلبن اقبال و تازه گشت
# با9 آب جاه اوش به10 نشو و نما رسید
~~صدرا، تویی که صیت11 کمالت12 زمانه را
# از ذروهآ سپهر به سمع رضا رسید
~~275 در یک نفس ضمیر تو ملک دو کون را
# از ابتدا درآمد و در13 انتها رسید
~~فر تو سایهای است الهی به حکم آن
# کز سایهآ تو مایه14 به فر هما رسید

PageV01P044

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0043.png)

~~شمشیر و خامه چون سبب نظم عالماند
# فرمان امر و نهی تو این هر دو را رسید
~~گرکلک تو نه روح امین است پس چرا1
# وحی از مسیر او به خلایق فرا2 رسید
~~ور تیغ تو نه آب حیات است از چه روی
# حالی هر آن که خورد به دار بقا3 رسید
~~8 صدرا، محل و مرتبت4 نظم5 عذب من
# از فر مدحت تو به اوج سما رسید
~~این شعر نیست بلکه به تحقیق معجزی است
# که ادراک را ز ذهن6 به یمن7 ذکا8 رسید
~~گر منزوی است بنده امامی شگفت نیست
# چون بیحجاب در تتق انزوا9 رسید
~~تا بر10 طریق فضل هر آن کو قدم سپرد
# در ملک هر دو کون به عز و علا رسید،
~~عز و علا ملازم خاک در تو باد
# در چشم ملک و دین11 چو ازو12 توتیا رسید
~~85 تازه و خرم است چون رخ یار   صحن گیتی زرنگ و بوی بهار13
~~دشت را از زمرد است بساط   کوه را پر زبرجد است کنار

PageV01P045

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0044.png)

~~کشت گویی ز بیخ1 مینارنگ2   هست گویی ز شاخ مرجانبار
~~آب و خاک چمن کزو خجلاند   آب حیوان و در دریابار
~~کان یاقوت آفتابفروغ   گهر بحر ناپدید کنار
~~290 تا زعکس3 سمن4 در5 آب روان   ثابتاند انجم و فلک سیار
~~چتر بیجاده منبع لؤلؤست   تخت پیروزه معدن دینار
~~شاخ ms020 گوهرفشان چو6 بر سر کشت   گوهر شاهوار کرد نثار
~~کرد7 بر جویبار کبک و تذرو   همچو نسرین بر مجره گذار
~~جنبش باد و ساحت چمن است   طیرهآ چین و غیرت فرخار
~~295 برگ نسرین و شاخ شمشادند   رخ زیبا و طرهآ دلدار
~~سرو در حالت است از آنکه نواخت   صوت موسیچه ساز موسیقار
~~زین سپس عقل را کند سرمست   بعد از این مست را کند هشیار
~~لحن قمری و بلبل از بستان   صوت دراج و تیهو از کهسار8
~~نال9 را دست اعتدال چو بست   فارغالبال بر میان زنار،
~~200 لاله و سوسن اندر این سخناند   دهدل و صدزبان چو یوش و هزار10
~~سرخ بید ار تشبهی میکرد   به بداندیش خواجه بیهنجار،
~~چون رگش برکشید چرخ از پوست   در تنش خون فسرده شد ناچار
~~دی ز دست چنار فاختهای   بلبلی را که بود همدم خار،
~~گفت در بزم لعبتان چمن   که سمن ساعدند و لالهعذار،
~~05 ساغر غنچه نارسیده هنوز   چشم نرگس چراست مست خمار
~~گوش بلبل چو نام غنچه شنید   بیخود اندر میان ناله11آ زار،

PageV01P046

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0045.png)

~~گفت دست چنار بالا بود   در چمن تا به دوش در همه کار
~~لیک از این سان که بید تیغ کشید1   باد باشد کنون به دست چنار
~~گرچه بی روی دلبر از دل و جان2   بودهام سیر و گشتهام بیزار،
~~410 بر سریر چمن چو سایه فکند   گهر تاج غنچه دیگر بار،
~~زین سپس دست ما و دامن دوست   بعد3 از این گوش ما و حلقهآ یار
~~باد گوهرفشان4 عنبرسای   که چمن راست کاروانسالار،
~~باز پیلان5 پر زگوهر و مشک   در هوا میکشد قطار قطار
~~گویی از نوک کلک صدر جهان   اثری یافتند باد و بحار6
~~5 کآستین صبا و دست سحاب   عنبرافشان شده است و گوهربار
~~معنی7 احتشام جنبش چرخ   صورت اهتمام ایزد بار8
~~صاحب اعظم9، آصف آیام   داور ملک و10 دادبخش دیار
~~صدر دنیا جمال دین یحیی   سبب دور گنبد دوار ms021
~~آن سپهر سخا و عالم فضل   آن زمین ثبات و کوه وقار
~~420 آن در جاهش آسمان تعظیم   آن زر جودش آفتابعیار
~~هست در صدر ملک و مسند حکم   ز اختیار مهیمن مختار
~~درگهش مأمن اولوالالباب   حضرتش کعبه اولوالابصار
~~ای فلک را به حکمت استحکام   وی11 جهان را به عدلت استظهار
~~حکم تو علم وعقل را قانون   عدل تو دین و ملک12 را معمار
~~225 آفتابی13 است آسمان ترکیب   آسمانی است آفتابشعار

PageV01P047

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0046.png)

~~صدرت از رفعت و درت ز احسان   لفظت از حکمت و دلت ز انوار
~~با یسار و یمین و1 معدن و بحر   دهر نشناخته2 یمین و3 یسار
~~به یسار تو یاد کرده یمین   به4 یمین تو کسب کرده5 یسار
~~الحق آب دوات عالی توست   که ز آب حیاتش آید عار
~~230انتظام قواعد احکام6   امتزاج نتایج افکار
~~چمن منصب وزارت را   شبنمی زو و عالمی ازهار
~~شجر جویبار دولت را   زو نسیمی و یک جهان انوار7
~~گنج گوهر شود ز فضلهآ او   سطح اوراق و گردش طومار
~~آب کوثر بریزد از اثرش   سیر8 آن ابر آسمان کردار
~~435
~~425 در نهانخانهآ ازل دل توست   محرم راز وحی بیاغیار9
~~گرچه ارواح در مدارج قدس   دایما صائماند در10 اخبار،
~~روح قدسی به نزل لفظ تو کرد   همچو عیسی به نزل روح افطار
~~زابر دستت چو گوهر افشاند   سیر آن دینپناه دنیادار،
~~خرد پیر نفس ناطقه را   گوید ای موجب مسیر و مدار،
~~40چیست آن پیکر نحیف و نزار   که دهدملک را نظام و قرار
~~هم سحابی است آسمان تأثیر   هم شهابی است آفتاب آثار11
~~مینهد بر خط نظام جهان   سر اندیشهآ کبار و صغار12

PageV01P048

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0047.png)

~~میرود در خط و دل از زن و مرد1   میرباید به خط چو عارض یار
~~بس که آورد2 شب به روز چو صبح   در3 سواد امور لیل و نهار،
~~445 طرهآ شب فکند4 بررخ روز   روز روشن نمود5 در شب تار
~~گاه چون ms022 طوطیای که تازه شود   نسق دین و ملکش6 از منقار
~~گه7 فشاند زمشک بر رخ سیم   آب حیوان به یمن جر جوار8
~~طلب آب زندگانی نطق   سرش ار زان که کرد در سر یار9
~~معجز دست خواجهاش10 به مسیر   میکند سربریده وحیگزار
~~250 روح گویا چو وصف خامه شنید   گفت کای نقد کون را معیار
~~کلک دستور باشد اینکه11 زده است   عدل را12 بر در ستم مسمار
~~آن که در بندگیش خامه چودید   کآسمانها همی کنند اقرار
~~بست پیش انامل خلقش   پیکر او کمر دوپیکروار
~~صاحب عادل، آفتاب صدور   جان دولت، جهان عز و فخار13
~~290موجب هفت از14 استدارت نه   عرض پنج از15 امتزاج چهار
~~تاج دین داوری که دوران16 راست   بر زمین کفایتش رخسار
~~آن که در خلقتش17 خدای جهان   نظم دنیا و دین بکرد اظهار18

PageV01P049

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0048.png)

~~خاک پای1 زمین حضرت اوست   زیور ملک و افسر احرار2
~~بندهآ حکم و بستهآ در اوست   فلک تند و عالم غدار
~~260 ای قضاقدرت3 قدرتقدیر3   وی فلک همت5 ملک6 دیدار
~~فخر اولاد آدمی به هنر   صدر ابنای عالمی به تبار
~~تا زمان را زمان دولت7 توست   وقت انعام و موسم ادبار،
~~کرم8 خلقت از جهان برداشت   رسم بیداد و عادت آزار9
~~تنگنای سؤال را نگذاشت   کرمت در دیار دین دیار0
~~45دین پناها، چو لطف طبع تو راست   دم به دم داد عیش دادن، کار،
~~هم در اثنای مدح تو غزلی   خواستم تا ادا کنم خوش و خوار
~~کآن11 پریچهره مست خواب و خمار   ناپیوسان چو صد هزار نگار
~~عقد لؤلؤ نموده از یاقوت   تنگ شکر گشاده در گفتار
~~آب حیوانش بر12 دو گوشهآ لعل   نظم پروینش در13 دو دانه14آ نار

PageV01P050

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0049.png)

~~470 سمنش رخ کشیده در سنبل   سنبلش پی1 فکنده بر گلنار
~~کرده بر طرف آفتاب پدید   سیر ماهش هلالی از زنگار
~~رخش از زلف، ماه در عقرب   زلفش از چهره، مار در گلزار
~~مار او در پناه بدر منیر ms023   ماه او در نقاب مشک تتار
~~آفت از شور سنبلش در شهر   فتنه از دست نرگسش بر کار
~~425 نبلش همچو هندوی در تاب   نرگسش همچو ساحری خونخوار2
~~ساحری3 نیم مست عریده جوی   هندوی پیچ و پیچ4 آینهدار
~~با رخی کآفتاب پیش رخش   کردی از شرم روی در دیوار
~~از در حجرمام درآمد و گفت   کای بر اسب سخن چو روح سوار،
~~گرچه امروز در بسیط5 زمین   جز تو کس را نباشد این احضار
~~480که کند کشف در معانی بکر   با6 حجاب تراکم اطوار
~~خردهبین ضمیر وقادش7   در پس پردههای غیب اسرار
~~بیتکی چند کردهام ترکیب   به ز ترکیب عذب تو بسیار
~~در مدیح پناه و پشت صدور   آن زمین حلم آسمانمقدار
~~صاحب تیغ وخامه کز قلمش8   خضر زآب حیات کرد9 کنار
~~85صدر اعظم شهاب دولت و دین   قبله و قدوهآ صدور و کبار
~~گهر نظم آبدار10 مرا   به زبانی چو آب گوهردار،
~~بر خداوند خویش خواند و بداد   داد این قطعه آن بت عیار

PageV01P051

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0050.png)

~~کای ضمیرت به ابر1گوهربار   برده تاب نجوم و آب بحار
~~سخنت راز وحی را تفسیر   قلمت نقش غیب را پرگار
~~29کفت از جود حاتم طایی   دلت از علم حیدر کرار
~~روز جاه تو زیور ایام   دور حکم تو زبدهآ ادوار
~~اولیای تو را زگردش چرخ   دیدهآ بخت جاودان بیدار
~~بدسگال تو را به یاسه و شرع2   آب تیغ تو وارث اعمار
~~هم ز دست تو برق3 گوهر فتح   روز بدخواه کرده روز شمار
~~29 هم ز شصت تو4 مرغ دانهآ روح   چارپر گشته وانگهی طیار
~~روز هیجا چو برکشد زنیام   دست5 آن پیکر رواناوبار،
~~گرنگردد ز بیم او پنهان   گر نخواهد ز تاب او زنهار،
~~بگسلد روح روزگار ز جسم   برکشد پود کاینات ز تار
~~بر سر بدسگال دین چو نهد   آب رخسارش آتشین دستار،
~~0 ازژدهای6 زمردین ترکیب   شود آتشفشان و مردم خوار
~~همه دشوار ملک از او آسان   همه آسان خصم ms024 از او دشوار
~~نیم جان7 گوید از زبان عدوت   چون8 برآری روانش از بن و بار،
~~مرگ را شد روان ز نایژه9 آب   اجل آمد برون ز پوست چو مار10
~~گرچه دریای خون به جوش آورد   بر در کازرون گه11 پیکار،

PageV01P052

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0051.png)

~~05 ورچه دریای1کرده کوه2 هنوز   موج خون زو همیرسد به حصار،
~~قطرهآ آب باشد اندر بحر   در کفش3 روز رزم و ساعت کار
~~دامنش پر زگوهر است که هست   روز رزم تواش به دریابار
~~ای به فضل و شجاعت از وزرا   گشته ممتاز و4 در زمانه مشار
~~بی تکلف به پایهآ تو که باد   درت از جاه و جود برخوردار
~~910 دست طبعم نمیرسد که رسید   زو بر افلاک پایهآ اشعار
~~هنرت چون مکارم صدری است   برتر از ذورهآ قیاس و شمار
~~که5 فرود زمین حضرت اوست   اوج قدر اکابر و اخیار
~~سعد دین، افضل زمان و زمین6   آن7 چو من عاجز از ثناش هزار
~~دین پناهی که نوک خامهآ اوست   فیض بخش و خردپذیرفتار8
~~515 آن که ز9 آب [و]10 زمین دولت او11   پرتواند12 انجم و سپهر غبار،
~~وآن که بی نظم و نثر او نبود   عالم علم را شعار ودثار،
~~ای به تحسین زبان13 تیر سپهر   بر زه14 از خامهآ تو چون سوفار،
~~وی شده شیر پرده را بسزا   شیر گردون ز سایهآ تو شکار15،
~~علم16 اندر هوای سایهآ توست   سایه بر وی فکن، بهانه میار
~~20 اندر این هفته همتت17 که سپهر   باد مأمور امر او هموار،
~~با خود از روی تجریت میگفت   کای دل18 عیش جوی باده گسار،

PageV01P053

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0052.png)

# گرچه هنگام عشرت است و صبوح   خاصه با نغمه1آ چکاوک و سار،
# گرچه2 نیرنگ رنگ و بوی3 گلاند   تخت بزاز و کلبه4آ عطار،
# بی رضای خدایگان صدور   نبود فیض روح نوشگوار
~~525 هرچه جز رای ملجأ وزراست   دست از آن گر دو عالم است بدار
# گرچه جز عیش نیست حاصل عمر   سر از ms025 آن چون بدین5 رسید برآر6
# درگرفت این حدیث و حالی7 گشت   قدم همتت8 سپهرسپار
# ای سحاب مطیرکلک تو را   در مکنون مقاطر امطار،
# وی فسرده ز بخششت کان را   خون یاقوت در تن9 احجار،
~~520 آمدم با ثنای صدر کبار   مرکز جود را محیط و مدار
~~شرف دین10 علی که11گر12 همه عمر   درس تعظیم او کنم تکرار،
~~نگزارم به صدهزار قران   شکر عشر عشیری از معشار13
~~آن که دست و دل مبارک اوست   منبع جود و معدن ایثار
~~وآن که با یاد بزم خرم او   مدد جان دهد عقیق عقار
~~525 ای پناه تو مأمن ایام   وی جناب تو کعبهآ زوار،
~~دشمنت گر چه آدمی14 است به شکل5   زینهارش به آدمی16 مشمار
~~کآدم اندر ولایت17 اولاد   کند از ننگ، نسبتش انکار

PageV01P054

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0053.png)

~~تا چو قیر است و قار در شب و روز   ساحت و1 عرصهآ بحار وقفار،
~~روز خصمت سیاه باد چو قیر   روی بختت سپید باد چو قار
~~540 کمر دشمنت زدوران تنگ   افسر خصمت از سپهر افسار
~~تا نیابند2 تازه و سرسبز   شاخ بی بیخ3 و بیخ4 بی اشجار
~~شاخ تعظیم مقتدای جهان   باد سرسبز و تازه از بن و بار
~~گشته مأمور امر چار خلف   هفت چرخش چو هفت خدمتکار
~~یافته زآب و5 جاه و رونق و6 قدر   در پناه کمال این هر چار
~~525 اعد و گوش و گردن و ر ملک   افسر و طوق و گوشوار و سوار،
~~درشان اخته به طالع عد   کار امسال اولیا همه پار7
~~سوی کرمان کرد روی رایت خورشیدوار
# سایهآ یزدان به فالی سعد و9 روزی اختیار
~~بر سپهرافکنده10 سایه بر جهان گسترده11 عدل
# در جهان کامرانی، بر سپهر افتخار

PageV01P055

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0054.png)

~~چتر نصرت پرورش را دین و دنیا در یمین
# عدل رأفت گسترش را دهر و دوران بر یسار1
~~90 خطبه را پیرایه گشته، سکه را زیور شده
# عصمت2 القاب او در چند ملک نامدار
~~برقع دین پرورش ms026 هر دم علیرغم حسود
# پادشاهی را شکوه و پارسایی را شعار
~~آسمانی گشته در هر کشوری کانگیخته
# موکب منصورش ار3 خاکی در این نهضت غبار4
~~هر کجا فرموده احسانی، همان دم فیض حق5
# رحمتی نو کرده بر مهد فلک قدرش نثار
~~مهر6 اعظم، مریم ایام بلقیس زمان
# خدر عصمت، نصرت حق،7 سایهآ پروردگار
~~5عصمت دنیا و دین، ترکان اعظم کآسمان
# آستان حضرت او راست خاک رهگذار
~~آن8 به رفعت با سپهر قدر او گردون، زمین
# و آن9 به نسبت با ثبات حلم او خارا، بخار10
~~ای به دور دولت عدل تو گیتی را شکوه
# وی به روز رونق حکم تو شاهی را وقار11
~~ای12 خداوندی که از روی تفاخر مینهند
# پادشاهان چهره بر خاک جنابت بندهوار

PageV01P056

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0055.png)

~~در جهانداری فروغ رای و ظل چتر توست1
# آفتاب2 کامران و آسمان3 کامکار
~~560 معجر4 عصمت پناهت میکند هنگام عدل
# افسر شاهان عالم را به برهان شرمسار
~~جوهر فرد آمد از روی حقیقت سایهات
# قاصر است از سایهات زین روی چشم روزگار
~~از نهیب خادمانت5 روح را مرغ ضمیر
# در هوای بارگاهت پر بریزد روز بار
~~تا بهار جاه6 را اقبال ننماید7 خزان
# تا خزان ملک را انصاف گرداند بهار،
~~در بهار زندگانی و خزان مرگ باد
# نیکخواهت جاودان و بدسگالت پایدار
~~45گلبنی کز سایهآ جاه تو سرسبز است باد
# نصر و فتحش شاخ و بیخ و تاج و بختش برگ و بار
~~اولیای دولتت سرسبز و اعدا سرنگون
# دوستان حضرتت دلشاد و دشمن دلفگار8
~~ای در تن هوا نفست را چو جان گذر
# لطفی کن آن زمان10 که کنی بر جهان گذر

PageV01P057

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0056.png)

~~بیداد جنبش فلک و خون دل که کرد
# از راه دیده بر رخ پیر و جوان گذر،
~~در حضرت بهار بیان کن که میکند
# بر کوه و دشت با سپه1 بیکران گذر
~~570 گر سرو شد پیاده و خنجر نهاد بید
# وافکنده سبزه با سپه از بوستان ms027 گذر،
~~بگذر ز رزم2 ور نه3 چو آتش همان زمان
# بر خیل سنبل و بنه4آ ضیمران گذر
~~تاراج برگ و بار5 ریاحین کن و به قهر6
# زان برگ و بار پر درر و پرنیان گذر
~~دررنگ و بوی نارون و مشکبید پیچ
# بر آب و تاب نسترن و اقحوان7 گذر
~~گو چشم نرگس آب رخ یاسمین بریز
# گو سیل لاله بر مزهآ ارغوان8 گذر
~~55 در و گهر ز ساعد بیخ و زگوش شاخ9
# بگسل به زیر پای درآور بر آن گذر
~~آب سمن10 به خاک درآمیز و بعد از این
# در پای سرو گو مکن آب روان گذر
~~گو آتش از کنار چمنها به جای آب
# رخ برفروز هر دم و بر آبدان گذر

PageV01P058

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0057.png)

~~با غنچه گو که ای همه1 تن خون دل، مکن2
# بی بزم خواجه بر طرف گلستان گذر
~~نی نی که خود گل است که در کوره3 اشک گرم
# بر دیده میکند ز دلش زآن میان گذر
~~90سوسن بنفشهوار زبان از پس قفاش4
# بیرون کن ار کند سخنش بر زبان گذر
~~بر خون لاله نه دل و فرمای تاکند5
# بر دیدهآ بهار سپاه خزان گذر
~~گرداز چمن برآر و بر آن مسند جلال
# و آن دست صدرپرور خسرونشان گذر
~~بر تاج و تخت و مجلس و میدان و گنج و ملک
# زآن سان که بر چمن گذری، همچنان6 گذر
~~مو بر تن ملوک و اکابر7 چو تیغ کن
# در دیدهآ خواص و خدم چون سنان گذر
~~55 بر هم شکن ممالک و در هم فکن8 سپاه
# گو آسمان بیفکن از این آستان9 گذر
~~وآنجا که مهد سلطنت و ستر10 کبریاست
# تا پیش پردهاش11 نکنی ناگهان گذر
~~وآنگه که هر دو در یتیمش گذر کند12
# در بندگی هر دو چو عقل و روان گذر

PageV01P059

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0058.png)

~~دل بازده وضیع و شریف زمانه را
# وآنگه به صدر صاحب صاحبقران گذر
~~شمس سپهر دین که کمربسته چون ms028 سپهر
# بر راه بندگیش کند توأمان گذر
~~9 آنجا زمین ببوس1، بر این قصه زینهار
# تا بی وسیلتی نکنی هان و هان گذر
~~کآن2 آفتاب دولت و دین را اگر کند
# لفظی به سمع اشرف از این داستان3 گذر
~~تابش4 جهان بسوزد و هر ساعت از دلش
# آتش کند معاینه بر آسمان گذر
~~آن5 نور دیده گر ز تو پرسد مگو که کرد
# روح مقدسش ز تن ناتوان گذر
~~گو صاحبا فلک گذران است و اندر او
# لازم بود نتایج او زآسمان گذر6
~~95این کاروان گذر سر راهست و اندرو
# خانی دودر خراب درین کاروان گذر7
~~جای قرار نیست که پیوسته میکند
# زین در مسافری که درآید بر آن گذر

PageV01P060

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0059.png)

~~این ماجرابگوی1 و برین چند بیت کن
# در بارگاه واسطهآ جسم و جان گذر
~~ای صاحبی2 که از فلک نوک کلک توست3
# خورشید نفس ناطقه را در بیان گذر
~~وی خواجهای4 که روح مسیحات میکنده
# بر لفظ عذب و خاطر گوهرفشان گذر
~~60 برهان خامهآ تو که چون تیغ آفتاب
# در یک نفس کند ز زمین6 و زمان گذر
~~کرداز نفاذ امر تو اطوار کاینات
# چون سوزن از حریر و چو تیر از کمان گذر7
~~تقدیر حق معاینه گشت آن زمان که کرد
# دست تو را قضا و قدر در بنان8 گذر
~~از9 پایهآ تو وهم فروماند گرچه10کرد
# زین سقف11 سایه گستر نه سایبان گذر
~~بریک دقیقه از فلک قدر تو سپهر
# نگذشته12 باشد ارچه کند جاودان گذر
~~65 در گرد همتت نرسد شاهباز قدس13
# گر خود کند ز مرتبه14آ لامکان گذر

PageV01P061

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0060.png)

~~این قطعه عرضه دار و به بغداد ران و کن
# بر آستان مصدر امن و امان گذر
~~پشت امم، مدبر عالم، علاء دین
# آن کرده رتبتش ز یقین و گمان گذر
~~آن1 صاحبی که بر در تعظیم او کنند2
# پیوسته چرخ و انجم و کون و مکان گذر
~~و3 آن خواجهای4 که میکند از ms029 دستش آب و خون
# دایم ز دیده و دل دریا و کان گذر
~~610 نور ضمیر او چو ز فانوس نور شمع
# زاجزای نه سپهر کند هر زمان گذر
~~با آنکه تیر طعنهآ طبعش به حکم فضل
# بر صیت سیبویه کند زامتحان گذر،
~~گو صاحبا رکاب همایونت گرچه5 کرد
# بعد از وقوع حادثه بر اصفهان گذر،
~~جاوید زی که مدت آن زبدهآ زمان
# کرد از دیار ملک به دارالامان گذر
~~هوای تو ای جنت روح پرور   صفای تو ای کاخ خورشیدمنظر6
~~615 نظام جهان را چو عدل است موجب   نجوم فلک را چو مهر است سرور7
~~فروغ صفای تو بر صحن گیتی   دهد طینت سنگ را لطف گوهر

PageV01P062

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0061.png)

~~نسیم هوای تو در1 جوف گردون   کند مرکز خاک را گوی عنبر
~~نهادت چو جان است در جسم2 ارکان   سوادت چو نور است در چشم اختر
~~ششم روز از پنجمین3 ماه تازی   پس از ششصد و پنجه و هشت دیگر
~~620ز خورشید دین کرد صحن جهان را   هوای توای چرخ جانور4، منور
~~زهی صحن و سقف5 توگیتی و گردون6   زهی صاحب وصدر تو شمس و7 خاور
~~زگردون تو چرخ را پای درگل   ز خورشید تو ظلم را دست بر سر
~~سپهری است سقف تو در اوج رفعت8   بهشتی است صحن تو در صدر کشور9
~~ولی دور آن مانع جورگردون   ولی خاک آن ناقض آب کوثر10
~~625غرض بیش از آن11 نیست صدر جهان را   ز بنیادت ای چون خرد روح پرور،
~~که چون در به روی جهان بازکردی   ببندی بر اندوه اهل جهان در
~~بر اطراف بستان سرای بساطت12   که گشته است از روضهآ خلد خوشتر
~~درخت مرادی کند برگ بیرون   نهال امیدی شود سایه گستر
~~در ایوان گیتیپناه رفیعت   که چون آسمان است زاندیشه برتر
~~630رسد دردمندی ز13 لطفی به درمان   شود بینوایی ز لفظی14 توانگر
~~وگرنه بدین طول و عرض مجازی   وگرنه بدین رنگ و بوی مزور
~~کجا سر ms030 فرود آورد دین پناهی   که هستندش15 افلاک و انجم مسخر
~~پناه هدی، فخر ملک شهنشه   سپهر سخا، شمس دین پیمبر
~~زمان و زمین باد از این16 صدر و مسند   چو گردون رفیع و چو خورشید انور7

PageV01P063

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0062.png)

~~645سلامی نجوم سما زو منور   سلامی نسیم2 صبا زو معنبر
~~سلامی چوارواح قدسی یکایک   سلامی چو اجسام3 علوی سراسر
~~سلامی به سبعالمثانی مؤکد   سلامی ز سبع السموات برتر
~~سلامی در او رونق حسن4 مدغم   سلامی در او قوت عشق مضمر5
~~سلامی حروفش ز عقل مجرد   سلامی وجودش ز نفس سخنور
~~640سلامی همه نزهت خلد اعلی   سلامی همه صفوت6 آب کوثر
~~سلامی همه شوق چون یاد جانان   سلامی همه لطف چون لعل7 دلبر
~~سلامی شتابنده8 چون چرخ اعظم   سلامی فروزنده چون نجم ازهر
~~ز من بنده بر حضرت دین پناهی   که هستندش افلاک و انجم مسخر
~~سپهر سخا9، داور دین و دنیا   جهان سخن10 صاحب کلک و دفتر11
~~6پناه هدی، مجد دین آن که13 کلکش   نهالی است در باغ دین سایه گستر
~~زهی روح را لطف طبع تو هیأت13   زهی عقل را لفظ عذب تو منظر14
~~زهی آفتاب15 سپهر سخن را   سرکلک دولت پناه تو خاور
# ز باران الفاظ17 تو جان18 وگوهر19

PageV01P064

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0063.png)

~~زهی سد1 حزم تو پیرامن دین   شده ناقض صیت سد سکندر
~~650 زهی آب قندیل طبع لطیفم   ز جان روغن مدحت آورده بر2 سر3
~~برافروخته شعلهآ خاطرم زو   چو ماه درافشان4 و خورشید انور5
~~فلک رفعتا زآنکه6 حال رهی را   در این وقت مدح و غزل نیست درخور
~~ز من بنده گفتم سلامی رساند   رکاب همایونت را صدر کشور
~~دوش چون برزد سر از جیب افق بدر منیر
# زورق زرین شتابان گشت در دریای قیر7
~~655 زورقی از نور و دریایی ز ظلمت همچنانک
# رای دستور آورد بدخواه جاهش در ضمیر
~~آب آن دریا ز تاب زلف جانان مستعار
# تاب آن زورق ز نور روی8 دلبر9 مستنیر
~~دامن افلاک ms031 از آن دریا چو دریا پرگهر
# مسرع10 ایام از آن زورق چو زورق در مسیر11
~~عزم عالی حضرتی12 کردم که از شوق ثناش13
# در ریاض خلد آتش میشود جان ظهیر
~~طالع سعد و14 هوای مدح صاحب چون نمود15
# راه کرمانم خوش و آسان به پای بارگیر

PageV01P065

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0064.png)

~~660 ماه مهرافروز من در کاروان آورد روی
# زلف و ابرو چون کمان و غمزه1 و بالا چو تیر
~~زلف چون بر لاله سنبل، خط چو بر آتش دخان
# لب چو در یاقوت جان، رخسار چون در2 باده شیر
~~رخ صبوح اندر بهار و لب شراب اندر صبوح
# خط عبیر اندر3 گلستان، زلف تاب اندر عبیر
~~چون شبم زو روز روشن گشت، وز روز4 رخش
# کاروان در جنبش آمد، کاروانی در نفیر
~~گفت کای در عشق من قولت سقیم5 و عهد سست
# گفت کای در کار خود رایت جوان و بخت پیر
~~665 در چنین فصلی که گویی زالتهاب مهر داد
# جنبش گردون مزاج باد را طبع اثیر
~~جوشن ماهی ز گرمی هوا در عین آب
# همچنان سوزد که اندر شعلهآ آتش، حریر
~~گر سمندر را در آتش پرورش بودی کنون
# میبسوزد حدت گرماش بردر6زمهریر
~~کوه آهن دجلهآ سیماب شد بر وی چو تافت
# برق تیغ آفتاب اندر میان ماه تیر
~~میروی راهی که بر خاک و هواش از تیر و تیغ
# شاه ماراندر سقر یابند و تنین در سعیر

PageV01P066

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0065.png)

~~0 گفتم ای جنت زباغ وصل تو خاک زمین
# گفتم ای دوزخ ز تاب هجر تو1 عشر عشیر
~~گر شبی بی مهر رخسارت به روز آرد دلم
# روز عیشش چون شب زلفت2 پریشان باد و3 تیر
~~کرد چون کردم اساس عذرهای خوشگوار
# گشت چون گشتم به گرد نکتههای4 دلپذیر،
~~نرگسش را از تحسر5 تاب دل پروینفشان
# فندقش را از6 تعجب نظم پروین دستگیر
~~زاشتیاقم ریخت بر زر طلی لعل مذاب7
# در وداعش گشت گلبرگ طری بدر منیر
~~625بر گل از ms032 نرگس روان کرد او8 گلاب گرم و من
# راندم از خون جگر سیلاب بر برگ زریر
~~برگرفتم زو دل و چون دولت آوردم به طبع
# روی دل در قبلهآ اقبال درگاه وزیر
~~آسمان داد، فخرالملک شمسالدین که داد
# دین و دنیا را حیات از حکم او حی قدیر
~~صاحب سیف و قلم صدری که دست و کلک اوست
# موجب دریا و گوهر، مایهآ خورشید و تیر9
~~آن که تا پروانهآ روزی است دستش خلق را
# کان و دریا مینماید در نظر خوار و حقیر10

PageV01P067

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0066.png)

~~680 و آن که تا نصرت زکلک اوست تیغ شاه را
# ورد اوقات است دین و ملک را نعم النصیر
~~با خرد در مدح او گفتم تو میدانی که هست
# ای1 جهان را از تو چون جان را ز جانان ناگزیر
~~ابر احسان را به معنی دست او بحر محیط
# کشت دولت را به برهان کلک او ابر مطیر
~~عقل گفت آگه نهای گویی که دست و کلک2 اوست
# دور گردون را مشار و سیر انجم را مشیر
~~دست دریاپرورش را بعد از این توفیق خوان
# کلک فرمان گسترش را زین سپس تقدیر گیر
~~685 ای به نسبت با ثبات3 حلم تو خارا بخار4
# وی به همت با وجود جود تو دریا غدیر
~~نافذ امر تو حاکم چون قضا و چون قدر
# منهی کلک تو آگاه5 از قلیل و از کثیر
~~همچو توقیعت جهانداری کند امر تو را
# هر که سر بر خط نهد چون خامه از6 دست دبیر
~~گرنه از نیل7 سرکلک تو عمان قطرهای است
# در مکنون از چه معنی نیست در هر آبگیر
~~گرنه از8 ایوان درگاه تو گردون غرفهای است
# پس چرا در هر اثر درگاه توست او را اثیر

PageV01P068

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0067.png)

~~90 کی طبایع را توانستی1 که کردی زیر پای
# گر نگشتی خاک درگاهت سپهر مستدیر
~~کی فکندی بر «عصا آدم» نظر «ثم اجتباه»
# گر نبودی گوهرت را طینت ms033 آدم خمیر
~~چون پیاز از هیبت خشم تو2 اندر پرده رفت
# پیش از این از پوست خصمت گر برون آمد چو سیر3
~~در ازل گردون تنور خاطرت را گرم دید
# با کواکب گفت وقت آمد که دربندم فطیر
~~قرص خورشید اندر او بست و چونانش پخته شد4
# شد توانگر تا ابد زان قرص گردون فقیر
~~695در چنان روزی که گویی آسمان در شأن او
# بر جهان میخواند «یوما کان شره مستطیر»
~~بیلک از صدر تن گردنکشان میجست جای
# خنجر از قلب دماغ پردلان میجست5 تیر
~~پی سپر گشتی ممالک، سر کشیدندی سپاه
# در خطر6 بودی رعیت، بیخطر ماندی خطیر
~~گر نگشتی دانشت تدبیر حاسد را فساد
# گرنکردی خامهات7 شمشیر دشمن را اسیر
~~شد بلنداختر چو مهر رایت آمد در فروغ
# گشت بیرونق چو نوک کلکت آمد در صریر

PageV01P069

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0068.png)

~~200 از صریر کلک دشمن سوز تو تیغ و سپاه
# در پناه مهر رایافروز1 تو تاج و سریر
~~دین پناها، صاحبا، من بنده را زان رو که نیست
# در سخن چون در سخا دست تو در عالم نظیر2
~~عقل مپسندد3 که از راه حسد صاحبغرض
# هر زمان4 طعنی کند5 در لفظ و معنی خیرخیر
~~گر سخندان است و صاحب طبع و فاضل پس چرا
# خرمن ترکیب اشعارش نیرزد یک شعیر
~~ور6 نمیداند سخن گو دست از این دعوی7 بدار
# خرده از بیخردگی بر مدح این حضرت مگیر
~~05 پست و بی معنی است با جود تو و الفاظ من
# همت یحیی و جعفر، شعر اعشی و جریر
~~حضرت دستور شرق است ای امامی دم مزن
# مینیندیشی ز نقد قلب و نقاد بصیر
~~تا به نسبت با چهار ارکان نباشد نزد عقل
# جرم هفتاختر کثیف8 و قصر نه گردون قصیر
~~اختر و افلاک و ارکان باد در کل کمال9
# صحن و سقف و ساحت ایوان جاهت را بشیر10

PageV01P070

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0069.png)

~~سیرکلکت را متابع هم ملوک و هم صدور
# دور حکمت را ms034 مساعد هم صغیر و هم کبیر
~~210چهرهآ ملت ز نور روی1 رایت با فروغ
# دیدهآ دولت ز کحل خاک درگاهت قریر
~~وه که پیدا میکند هر دم ز روز روشنش
# فتنهای در زلف شهرآشوب چشم پرفنش2
~~زلف او هر ساعت آبستن به روزی3 روشن است
# خط دستور است پنداری شب آبستنش
~~هر سحر پیراهنی در بر قبا کرد آسمان
# کآفتابی سر برآورد از زه پیراهنش
~~کشتگان غمزه را لعلش روان بخشد بلی4
# لعل جان بخشد چو باشد5 آب حیوان معدنش
~~715 گفتمش جانا دلم سر در سرزلف توکرد
# کار او بر هم6 مزن چون زلف و7 در پا مفکنش
~~گفت رو تدبیر جان کن در سر زلفم مپیچ
# که این چنین خونها فراوان یابی8 اندر گردنش
~~آتش اندر کشتزار صبر من زده همتی
# تانگیرد شعلهای زآه من9 اندر10 خرمنش

PageV01P071

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0070.png)

~~آه1 دوزخ تاب دریاسوز2 نا گه گیر من
# آه اگر بی من سحرگاهی بگیرد دامنش
~~ای امام نیکوان گر بر امامی بگذری
# در زریر افسرده3 بینی شاخههای روینش
~~20 چشم او در جست و جوی روی تو پرویزن است
# خون دل زین روی4 میپالاید از پرویزنش
~~جملهآ تن شد لبت5 گویی که هر دم میکند
# معجز مدح وزیر شرق جانی در تنش
~~آصف جمشیددولت6، داور دنیاپناه
# صاحب خورشیدهمت، خواجه7آ گردون منش8
~~آسمان داد فخرالملک شمسالدین که هست
# رام امر و9 بندهآ درگاه چرخ توسنش
~~آن که10 دین را آیت فتح است و برهان ظفر
# خامهآ شمشیرقدرت11، خنجر شیراوژنش
~~25 و آن که خورشیدی شود هر ذرهای زاجزای خاک
# پرتوی گر بر زمین افتد ز رای روشنش
~~جود او بی بار منت، گنج گوهر میکند
# سکنهآ سگان گیتی را ز خاک مخزنش

PageV01P072

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0071.png)

~~کین او خاصیت1 زهر هلاهل میدهد
# جوهر جان پرور می را ز جام2 دشمنش
~~بر جهان دانم کز این پس فتنه نگشاید کمین
# چون سپاه حزم او آورد رو در مکمنش
~~ای خداوندی که قصر قدر3 ms035 تو عالی ترست
# زانکه یارد4 گشت دور نه فلک پیرامنش
~~30اولین دختر چو5 آتش بود گردون را به سحر6
# کرد در حصنی میان سنگ و آهن7 مسکنش
~~تا اسیر توست دور چرخ بیرون میبرد8
# بندگی را هر که میخواهد زسنگ و آهنش
~~کو سری بی سایهآ جاهت که با سیلاب خون
# روح نفسانی فروناید ز مغز9 گردنش
~~کو دلی بی پرتو مهرت که تاریکی چشم
# آتش جان10 برنمیآرد چودود از روزنش11
~~خشمت ار یاد آرد از ماهی12 شود در عین آب
# عینها مسمارهای آتشین بر جوشنش
~~35 ور بتابد لاجورد چرخ از ایوان تو13 روی
# نقش ایوان را کنی چون سرمه14 اندر هاونش

PageV01P073

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0072.png)

~~ابر دست توست کز هر فیض1 او2 هر سائلی
# معجزی بیند که ننگ آید ز ابر بهمنش
~~نوک کلک توست کز هر نکتهآ او در سواد
# روشنایی در سواد دیده یابد3 سرزنش
~~دینپناها دیگر از تاب4 تفکر در دماغ
# آتشی برکردهام آب قبولی برزنش
~~لفظ من تا در معانی بندهآ فرمان توست
# همچو نی در بند فرماناند سرو و سوسنش
~~20 هر که در مدح تو معنیها چو من گوید غریب
# بندهای باشم به هر فرمان که فرماید منش
~~وآن که میخواهد کز5 آب6 طرز من در باغ نظم
# ضیمران و یاسمین روید ز سیر و راسنش7
~~بلبل گلزار این بستان نه مرغ صید اوست
# گرچه این ترتیب و8 این طرز است دام و ارزنش
~~صورت روح الامین مشکل شود روحالامین
# زآنکه بنگارند بر ایوان و9 کاخ و گلشنش
~~برنمیافروزد آب لفظ قندیل سخن
# تا نمیآرم برون از مغز معنی روغنش10
~~5 تا چو در باغ شرف روی آورد جمشید چرخ
# سایه بانها برکشد ابر از حریر ادکنش

PageV01P074

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0073.png)

~~زآب فرمان تو هر شاخی که سرسبز است باد
~~از زمرد برگ و بار از لعل و بیخ1 از چندنش3
~~گلبن3 اقبال4 سیراب از سحاب دست توست
~~مینشان جایی و از جایی دگر برمیکنش
~~دشمنت ms036 گر دم زند ناگفتنیها از دهان5
~~گو چو6 کرم قز کفن پیوسته7 بر تن میتنش
~~سایهآ حق بر سرت بادا که کلکت هر نفس
# کوکبی زا کلیل8 را دری کند9 بر گردنش
# [21]
~~250 خیزای کشیده حسن تو بر آفتاب خط
# کآمد پدید بر مهت از مشک ناب خط
~~گویی به پشتگرمی تاب رخت کشید
# گردون ز تار10 زلف تو بر آفتاب خط
~~لعلت ز بهر نرگس خونخوار تا نوشت
# بر دیده و دل من بیصبر و11 خواب خط
~~دایم خیال او12 بر چشمم چو ساغری است
# کآرد بر قنینه به خون شراب خط

PageV01P075

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0074.png)

~~بر آب چهره1 خط چه2 نگاری3 که نزد عقل
# بی آبی آن کند که نگارد4 بر آب خط
~~5 ممزوج5 حسن و لطف تو را نسخ میکند
# آری محقق است در این یک دو باب خط
~~تا بر لب تو خامهآ تقدیر خط نگاشت
# در حیرت است خامه و در اضطراب خط
~~نی نی6 که از لب تو چنان7 فخر میکند
# کز نوک کلک صاحب8 عالی جناب خط9
~~والا عماد دولت و دین کز بنان10 اوست
# منصور11 تیغ خسرومالکرقاب خط
~~صدری12 که گر کشد قلم اعتراض او
# بر روز روشن و شب ظلمت نقاب13 خط14،
~~60حقا که هر دو منتظر امر او شوند
# تا خود که را دهد به درنگ و شتاب خط
~~ای صاحبی که معجز کلک تو را شود15
# سطح فلک بیاض و سواد سحاب خط16
~~تا دیو بدسگال تو خط امان نجست
# آتش نگشت در17 سرکلک شهاب خط

PageV01P076

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0075.png)

~~خط خوش تو در خوشاب است و من به سحر
# کردم روانه در پی در خوشاب خط1
~~در رفعت جناب بود ذروهآ برین2
# گر یابد از در تو به رفعت جناب خط
~~265 سر بر خط رکاب بنان تو زان بود3
# تیغ ملوک را که بود در رکاب خط
~~کز هیبت آسمان چو زمین گردد آن زمان
# که انشا کنی میان خطا ms037 و صواب خط
~~تا منهزم شود ز نجوم4 سپهر مهر
# تا منقطع شود ز حروف کتاب خط
~~بادا نجوم قدر تورا از علو سپهر
# بادا کتاب عمر تو را از شباب خط
~~تا5 منصب تو حاکم6 دیوان چرخ را
# راجع کند به موجب حسنالمآب خط
~~220 تا ملک را زگردش پرگار حفظ تو
# گردد محیط مرکز یومالحساب خط
# [22]
~~تاداد چشم مست تورا روزگار تیغ

PageV01P077

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0076.png)

~~در خون روزگار شد اکنون و درخور است
# تا مست را دگر ندهد روزگار تیغ
~~وصل تو گلبنی است بر او بیقیاس خار
# چشم تو نرگسی است بر1 او بیشمار تیغ
~~گلبن روا بود که نماید چو2 تیغ خار
# نرگس کجا بود که بر آرد ز3 خار تیغ4
~~25 ای کرده گلبن تو مرا زیر پای خار
# وی داده نرگس تو مرا روز بار تیغ
~~در جویبار چشم، تو سروی و بی تو، سرو5
# در جویبار چشم من است ای نگار تیغ
~~نشگفت6 اگر به دولت هجر رخت مرا
# روید به جای سرو در این جویبار7 تیغ
~~چشم خوشت دو مرکز سحرند لیک هست8
# این را محیط خنجر و آن را مدار تیغ
~~در9 لعل خوشگوارت و10 با11 چشم پرخمار
# زهر است زهر مضمر و بار است بار تیغ12

PageV01P078

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0077.png)

~~80گرچه بلاست در شکر خوشگوار1 زهر
# گر چه2 خطاست بر3 نظر پرخمار تیغ4
~~ناایمناند مردم چشمم که میرود
# در خونشان ز5 رزمگه6 انتظار تیغ
~~با تیغ غمزهآ تو و در جنب زخم او
# سر برنیاورد که شود شرمسار تیغ
~~چشم تو بر سر آمد از آفاق زان صفت
# کز دست و بازوی ملک کامکار7 تیغ
~~خورشید چرخ ملک که در8 روی آسمان
# میبرکشد9 معاینه خورشیدوار تیغ
~~785 شاه جهان، اتابک اعظم، که در کفش
# چون آب قطرهای بود اندر بحار تیغ
~~عالی علاء دولت ابوالفتح رکن دین
# کز دست او کند سر شاهان شکار10 تیغ
~~آن دادگستری که در آیام عدل او
# بیرون ms038 نکرد سر ز نیام آشکار تیغ
~~وآن بنده پروری که بر قلب دشمن است
# پیوسته نقد حملهآ او را عیار تیغ
~~گر زآنکه آفتاب پرستان کشیدهاند
# در روی آفتاب ریل اندبار11 تیغ

PageV01P079

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0078.png)

~~90 باری مجال نیست کنون آفتاب را
# بی حکم او که برکشد از کوهسار تیغ
~~ای سایهآ خدای، درخت خلاف توست
# کو راست بیخ و شاخ1 سنان، برگ و بار تیغ
~~لرزان شود ز باد عتاب تو در نبرد
# مانند برگ بید به فصل2 بهار تیغ
~~ور3 برکشی حمایت دین را به روز رزم
# زاقلیم شر و شرک برآرد دمار تیغ
~~در بندگیت کوه کمربسته روز و شب
# بر فرق سرکشد4 ز پی افتخار تیغ5
~~795 هر کو6 نبست بندگیت را کمر چو کوه
# پیوسته باد بر سر آن خاکسار تیغ
~~زین پیش گر7 ز ظلم بداندیش مینخورد
# جز مغز استخوان صغار و کبار تیغ
~~اکنون به فر دولت و تأیید حکم توست
# اندر نیام حادثه زنگار8 خوار تیغ
~~در خواب رفته است ز تشویر عدل تو
# تا زانتقام9 خصم شودرستگار تیغ
~~گویی حکیم حکم تواش کوکنار داد
# یا10 آنکه داشت خاصیت کوکنار تیغ

PageV01P080

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0079.png)

~~800 سر برندارد از خط امر1 تو چون قلم2
# گر خود رسد به مرتبهآ ذوالفقار تیغ
~~از پیروان خامهآ گوهرفشان3 توست
# پیوسته زان بود4 گهرش در کنار تیغ
~~جایی که در میان دو لشکر ز بهر ملک
# در یکدگر کشند زبان صد هزار تیغ
~~در دل رود ز قبضهآ چابک سوار تیر5
# در جان جهد ز پنجهآ خنجرگذار تیغ
~~روی هوا ز خسته کند پرنگار عکس
# جرم زمین ز کشته کند لاله زار تیغ
~~05 بیرون برد ز مهرهآ گردن عیارگرز
# پیداکند ز غیبه جوشن شرار تیغ6
~~پیش از اجل ز جسم پیاده شود روان
# از دور چون بدید به دست سوار تیغ
~~یابند7 چون مندر در آتش و دخان
# آن8 روز در میانهآ خون و غبار تیغ
~~از بس ms039 که تن به خاک سپارند و جان به باد
# آتش برون جهد ز دم آبدار تیغ

PageV01P081

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0080.png)

~~تا روح بدسگال تو را در میان خون
# گیرد به آرزوی دل اندر کنار تیغ
~~810 آتش فشان زکیش بپرد چو مرغ تیر
# روشنروان ز پوست برآید1 چو مار تیغ
~~در موقعی2 چنین که فلک گر نطق زند
# در ساعتش دو نیمه3 کند چون خیار3 تیغ
~~کمتر اشارتی ز سر تازیانهات5
# حالی بدل کند به می خوشگوار تیغ6
~~شاها به خاک پای تو کز دست روزگار
# آن می خورم که ریخت گه7 کارزار تیغ
~~هست از جفای چرخ که یک لحظه از کفت
# خالی مباد روز ده و گیر و دار تیغ
~~85 مو بر تنم چو بر تن مویی8 نحیف تیر9
# خون در رگم چو در رگ مویی10 نزار تیغ
~~نه نه11 که در حمایت حرز مدیح تو
# گردد مفید تیر و شود12 سازگار13 تیغ
~~وقتی که حرز14 مدح تو خوانم گهر شود
# گر بر سرم کنند زگردون نثار تیغ

PageV01P082

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0081.png)

~~بر من حرام باد نفس، گر شنیدهام
# در مدح جز مدیح تو شعری شعار تیغ
~~از بس که تیغ را به سخن باز بستهام
# میخواهد از معانی من زینهار تیغ
~~820 شاهان1 اگر ز روی تکلف گرفتهاند
# زر در نیام و قبضه2آ گوهرنگار تیغ
~~من بنده از3 جواهر مدحت نشاندهام4
# هردم به سحر در گهر شاهوار تیغ
~~شعرم جهان بگیرد از آن5 پس به حکم آن
# کاندر رکاب مدح6 تو کرد اختیار تیغ
~~گیتی به دولت تو چنان شد که تا به حشر
# الا ردیف مدح تو نآید به کار تیغ
~~تا بی غلط7 چو دود برآید8 ز آتش آب
# تا بی گمان چو9 پنجه برآرد10 چنار تیغ11
~~825 بادا غذای خصم تو از12 هر صفت که هست
# بیگاه و گاه آتش لیل و نهار تیغ
~~در پای دوستان توگردن نهاده چرخ
# وافکنده سر ز خصم تو در پای ms040 دار تیغ

PageV01P083

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0082.png)

~~ای خامه و ضمیر تو خورشید و تیر ملک
# رای تو در نظام جهان دستگیر ملک
~~هم قدر تو شکوه ملوک و صدور2 دهر
# هم صدر3 تو پناه صغیر و کبیر ملک
~~در فیض مکرمت، قلمت ناشکیب داد
# در صدر مملکت4 کرمت ناگزیر ملک
~~30 حصن حصین حزم5 تو قصر مشید جاه
# قصر مشید جاه تو چرخ اثیر ملک
~~با6 روزگار دوش چو کرد7 اقتضای طبع8
# بخت جوان اهل هنر، رای پیر9 ملک
~~گفتم به فر جاه که سر بر فلک کشید10
# دست سخا و مسند فضل از سریر ملک؟
~~گفت از شکوه دولت صاحبقران عهد
# دستور شرق11، حاتم ثانی، مشیر12 ملک
~~جان کرم، جهان معانی، ظهیر دین
# صدر جهان، سپهر مکارم، نصیر ملک
~~35 ای زبدهآ زمانه، چو جود تو در وجود
# مانند روغن است در اجزای شیر ملک

PageV01P084

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0083.png)

~~بی امر تو مباد وضیع و شریف دهر
~~بی حکم تو مباد قلیل و کثیر1 ملک
~~تا زآفتاب رای2 تو کرد اقتباس نور
~~اجرام روشناند ز بدر منیر ملک
~~تا ملکم از مدیح توبگذشت در ضمیر
# جز نظم من نمی گذرد در ضمیر ملک
~~در ملک کلکت ابر مطیر است و تازه باد3
# کشت امید خلق ز ابر مطیر ملک
# [24]
~~840 درآمد از در من دوش مست خواب و خیال
~~نگار مهوشم آشفته زلف و شیفته حال
~~نموده4 دیدهآ ادراک را فروغ5 رخش
~~که شاه انجم خوبی است بر سپهر جمال،
~~ز6 گردن سر زلف و ز7گوشهآ لب لعل
~~هزار خون حرام و هزار سحر حلال
~~به حق سپیدهدم دلبریش خواسته8 باج
~~ز روز دولت و روز شباب و روز وصال
~~ز طعنهای به وجه9 طراوت سمنش10
# بمانده خیره خرد در صفای آب زلال1

PageV01P085

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0084.png)

~~825 ز1 نیم دایره و نیم نقطه کرده پدید
# محیط و مرکز تاب نجوم وآب زلال
~~درست گشته به برهان حسنش ار چه بود
# محیط و مرکز از ms041 این سان2 به اتفاق محال
~~چو زلف پرخم مشکینش بیقرار شدم
# ز بس که شیفته گشتم چو دیدم آن خط و خال
~~کجا قرار بماند مرا چو دلبر من
# به دست جنبش اجرام و گردش احوال
~~زند3 ز مشک سیه شکل زهره بر رخ ماه
# کشد ز غالیه4 بر طرف آفتاب هلال
~~9 به طعنه گفت که ای در وفا چو ماه سپهر
# که هر دو روز بگیرد ز دلبریت ملال
~~چه حالت5 است که بر نیت اقامت تو
# عزیمت حرکت راجح است و نیست6 محال
~~مرا که گویمت ای آفتاب طالع من
# منه ز اوج و7 شرف روی در هبوط و وبال
~~چه موسم سفر است این، مکن8 کم از دو سه ماه
# که آب آتش هجران شوی پس از دو سه سال
~~رخت هنوز نفرسوده9 از سپهر دعا10
# جناب کعبهآ تعظیم و قبلهآ اقبال

PageV01P086

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0085.png)

~~5ه لبت هنوز نبوسیده زآسمان1 ثنا
# زمین حضرت دین پرور ستوده خصال
~~خدایگان افاضل، جهان جان علوم2
# سپهر مهر حقایق، محیط کل کمال
~~امام اعظم اسلام، عز دولت3 و دین
# که سابق است ایادیش بر صدای سؤال
~~روان دانش و ترکیب فضل وعالم علم
# وجود جود و سحاب سخا و بحر نوال
~~هم احتشام فضایل، هم اهتمام ملوک
# هم آفتاب معانی4، هم آسمان جلال
~~40 معانی صور5 عقل و جان به استحقاق
# مدبر فلک ملک و6 دین به استقلال
~~جهان سرای امان گردد ار مجال دهد
# شکوه حضرتش او را به عرض صورت حال
~~فساد بگلد از کون عالم ار فکند
# همای عاطفتش بر سپهر سایهآ بال
~~علو مرتبت صدر شرع پرور اوست
# که هست ذروهآ چرخ برینش صف نعال
~~فرود پایهآ ایوان سایه گستر اوست
# که برتر است زادراک عقل و وهم و خیال

PageV01P087

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0086.png)

~~65 ایا رسیده به جایی که نوک خامهآ توست
# کلید مخزن توفیق ایزد متعال
~~تویی که ذات تو را چشم روزگار ندید
# به هیچ وجه ms042 نظیر و به1 هیچ روی همال
~~فروغ انجم مشکین نقاب سحرنمات2
# بر آسمان علوم از مسیر سرعت بال،3
~~چو سایه افکند از دهشتش4 سزد که شوند
# عقول عاجز وادراک اسیر و ناطقه لال
~~نسیم لطف تو گر هیچ بر زمانه وزد
# جهان به دولت خاصیتش در5 استعمال،
~~80 نشان جنت اعلی دهد ز6 فصل ربیع
# بیان معجز عیسی کند ز باد شمال
~~سموم قهر تو گر سوی بحر و کان گذرد
# کسی نیابد7 از ایشان مگر بر این8 منوال:
~~به جای لؤلؤ خونابه از دهان صدف
# به جای گوهر خاکستر از عروق جبال
~~پناهت9 آن کنف دولت ولی پرور
# جنابت10 آن 11 فلک12 رفعت مخالفمال
~~دهد به حکم تو کو راست روزگار طفیل
# کند به صدر تو کو راست کاینات عیال،

PageV01P088

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0087.png)

~~85 نشان صورت تقدیر و معنی تعظیم
# بیان قبلهآ اقبال وکعبهآ آمال1
~~به لفظ2 جوهر آب حیات مدحت تو
# که روز روشن جاه است و صبح صادق مال
~~که تا مدیح تو انشا همی کند نبود
# به نزد مادح تو چرخ را مجال مقال
~~عروس طبع من اندر حریم نظم ثنات
# از آنکه روحنژاد آمده است و حورمثال
~~گهی در آتش3 خاطر نماید آب ضمیر
# گهی به آب معانی درآرد آتش نال4
~~880 همیشه تا بود اندر زبان مردم دهر
# حدیث حاتم طائی و نام رستم زال
~~تورا و خصم تو را باد لازم شب و روز
# بقا و صحت و دولت، بلا وننگ و نکال
~~مباد حشمت والات را زوال و فنا
# مباد دولت عالیت را فنا و زوال
~~که یک عطای تو صد حاتم است وقت5 سخا
# که یک نیام6 تو صد رستم است وقت7 قتال
~~ز لطف و عنف توتنگ آمده نعیم و جحیم
# از امر و نهی تو صادر شده ثواب و وبال

PageV01P089

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0088.png)

~~5 به فال سعد1 غرور جهان و سعد سپهر(2)
# گرفته دم به دم از خاک آستان تو فال ms043
~~دوش بیخود ز خود جدا گشتم   با خدای خود آشنا گشتم
~~نظری بر دلم فکند3 کزو   کاشف رمز انبیا گشتم
~~به بقای ابد رسیدم از آن4   که به کلی ز خود فنا گشتم
~~پیش از این بندهآ خرد بودم   که به معقول مبتلا گشتم
~~890 تا نفس زآستان عشق زدم   رهبر عقل5 رهنما6 گشتم
~~قلب مغشوش7 بودم اول حال   ز8 غش9 غیر تا10 جداگشتم،
~~در خلاص عنایتش ز11 اخلاص   زر شدم، بلکه کیمیا گشتم
~~تا حواس و جهات و ارکان را   در ره فقر پیشوا گشتم
~~آسیا بر سرم بگشت و بسی12   گرد خود همچو آسیا گشتم
~~895 ره به ده بردم آخر از پی غول   گرچه بیهوده سالها گشتم
~~895
~~ملک ده ملک خصم13 بود و14 در او   به بسی جهد15 کدخدا16 گشتم
~~تخم خود در زمین خود کشتم   کشت خود را به خود نما گشتم
~~مصر جامع شد این دم آن ده و من7   یوسف مصر کبریا گشتم

PageV01P090

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0089.png)

~~خاک ارکانش را سپهر شدم   چشم اعیانش را سها1 گشتم
~~900 به مثالی دگر کنم تقریر   این خبر را که مبتدا گشتم
~~همچو باران چو2 از3 سحاب غرور   سالک خطهآ هوا گشتم
~~صدف صدقم از هوا بربود   من از آن صدق باصفا گشتم
~~مدتی در میان صدق و صفا   غرقه در بحر4 انزوا گشتم
~~سلوت5 خلوتم چو روی نمود   در صدف در بیبها گشتم
~~905 در مراتب چو گوهرم6 دیدند   افسر شاه را سزا گشتم
~~راه خود را به خود دلیل ثدم   درد حق را به حق7 دوا گشتم
~~آب حیوان به علم و عقل8 بسی   جستم و علم و عقل9 را گشتم
~~ناوک علم را نشانه شدم   سخرهآ انجم و سما گشتم11
~~کس نشانم نداد ز11 آب حیات   گرد این هر دو خطه تا گشتم
~~910 آب حیوان شدم چو در ره فقر   خاک سلطان اولیا گشتم
~~زین دین، پیر هند12، کز نظرش   نظر13 رحمت خدا گشتم ms044
~~آن که14 از برق نور معرفتش   نیر عقل را ضیا گشتم3

PageV01P091

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0090.png)

~~وآن که لطف ارادتش تاگفت   تو مرا شو که من تو را گشتم1
~~چمن شوق را سحاب شدم   گلبن2 عشق را صبا گشتم
~~95 مالک ملک فقر کز نفسش3   ملکبخش و جهانگشا گشتم
~~سالک راه حق4 که در5 قدمش   تا شدم خاک توتیا گشتم
~~ای به اخلاق حق شده موصوف   تا تو را ناظم ثنا گشتم
~~آفتاب سپهر عرفان6 را   بیگمان خط استوا گشتم
~~مردهآ جسم را مسیح شدم   هدهد روح را سبا گشتم7
~~92 چون غنیمت نمودیم در فقر   یافتم فقر و زاغنیا گشتم8
~~چون شدم نیست در ولایت تو   والی خطهآ بقا گشتم
~~تا سخندان بیان تواند کرد   که سخنپرور از کجا گشتم
~~اقتدای سخن به نام9 تو باد   که ز10 مدح تو مقتدا گشتم
~~دهان ترک من گویی وجود است و عدم با هم
# که هست و نیست در وصفش کجا و کو11 و کیف و کم

PageV01P092

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0091.png)

~~920گرش گویم که موجود است در تقریر ایجادش1
# گرم گویند برهان کو؟ نیارم زد به برهان دم
~~وگر میگویمش خود نیست عقلم باز میگوید2
# که هر دم کی3 زند معدوم کار عالمی بر هم2
~~مثال دلبری بنمود5 دانستم که خواهد شد
# چو از زلف وخط وخالش نشانی یافتم در هم
~~سواد زلف شبرنگش ز خط مشکبو معرب6
# حروف خط دلخواهش ز خال7 عنبرین معجم
~~اسیر آن سر زلفم که هم درداست و هم درمان
# غلام آن خط سبزم که هم ریش است و هم مرهم
~~93 رخش عقل است پنداری و لعلش روح و من دارم8
# ضمیر از یاد آن روشن، روان از وصف این9 خرم
~~زهی عکس10 لب لعلت زلال روح را مریم
# زهی آب رخ خوبت صفای عقل را توأم
~~صفای مقتبس تابش11 زرای صاحب عادل
# زلال منعکس لطفش ز لطف خواجهآ اعظم
~~جهان داد و جان جود12، مجد دولت و ملت
# که ms045 حکم دین و دنیا را قواعد گشت از او محکم

PageV01P093

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0092.png)

~~خداوندی که از رتبت عنان امر و نهیش را
# ز روز و شب کند1 گیتی به خدمت اشهب و ادهم
~~92 اساس ملک هفت اقلیم رای داور دنیا
# محیط نقطهآ دوران، مدار مرکز عالم
~~خداوند خداوندان، پناه مشرق و مغرب
# فریدون قدزقدرت، سلیمان قضاخاتم2
~~به توقیعش ممهد کرد و الحق3 خود چنین زیبد2
# حریم حرمت کعبه است جای چشمهآ زمزم
~~زهی دست وزارت را زمین حضرتت مأمن
# زهی راز کواکب را مسیر خامهات محرم
~~زهی خاک جنابت را فلک در بندگی لازم
# زهی بخت کمالت را قضا در امتحان ملزم
~~0 زهی با پایهآ قدرت محل آسمان نازل
# زهی با رونق لفظت صریح اختران مبهم
~~زهی کشت ایادی را سحاب دست تو موجب
# زهی روح مکارم را صریر5 کلک تو توأم6
~~زهی حکم7 عدوبندت8 قضای گنبد گردان9
# زهی رخش ممالک را نفاذ امر تو رستم
~~درت چرخ است و بزمت خلد و رایت مهر و جاهت مه
# کفت کان است و لفظت10 جان و کلکت ابر و طبعت نم

PageV01P094

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0093.png)

~~اگر با داغ فرمانت نهد رو در عرین آهو
# ز تاب انتقام او شود خون زهرهآ ضیغم
~~925 وگر1 با طوق توقیعت بپرد در هوا تیهو
# ز حلق باز و چشم2 باشه سازد مشرب و مطعم
~~جهانداری و دینداری تو را زیبد خداوندا
# که کلکت ملک را عهد است4 و دستت رزق را مقسم
~~مگر روزی ضمیرت را نظیر جام جم خواندم
# خرد با من به تندی گفت خامش5 آخر ای ابکم6
~~ضمیرش لوح محفوظ است و حقا گر روا دارم
# که با مسمار درگاهش کنی تشبیه جام جم
~~سزد گر لفظ عذبت را ضمیر مادحت گوید
# که بحری در روان مضمر که وحیی در خرد مدغم
~~950 از آن کان در بنان داری که در7 کف موسی عمران
# از آن جان8 در بیان داری که در ms046 دم عیسی مریم
~~شود، چون بوی9 خلقت باد سوی نوبهار آرد
# بساط10 خاک پر دیبا، بساط11 آسمان پر شم12
~~مزاج بدسگالت را شده است این خاصیت حاصل
# که گر خود آب حیوان است گردد در مذاقش سم12
~~از آن14 بیعت که گردون کرد با درگاه تو زیبد
# که گردد بر تن خصمت همه مو افعی و ارقم5

PageV01P095

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0094.png)

~~جبین و قامت حاسد ز دیدار تو پنداری
# که بیخ زلف بت رویانست1 چین بر چین و خم در خم2
~~5کمالت گرچه زآن بیش است کز دولت بیفزاید
# که او بحری است بیپایان و دولت پیش2 او شبنم
~~همایون حضرتت4 را باد هر صبحی و هر شامی
# ز نو حکمی و فرمانی، همین مطلق همان معظم
~~تو را بر ذروه5آ تعظیم سال و ماه و روز و شب
# سعادت رام و دولت یار و جاه افزون و دشمن6 کم
~~قضا در موکبت رهبر7، قدر در خامهات مضمر
# اجل در خنجرت گوهر، ظفر بر8 رایتت پرچم
~~جنابت حکم شش جانب9، پناهت حصن چار ارکان
# عنانت سیر هفت اختر، رکابت فرق نه طارم
~~960 بر اوج گنبد گردون ز موج لجه11آ عالم
# چو جرم زهره و تیر است و12 عین کوثر و زمزم
~~فروغ ساغر صهبا ز بزم داور گیتی
# شعاع گوهر خنجر زرزم خسرو اعظم

PageV01P096

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0095.png)

~~سپهر اختر1 شاهان2، جهان کشور شاهی
# مدار مرکز تکوین، مراد گوهر آدم
~~بلوغ ناطقه، بوالفتح، رکن و3 ملجأ دنیا
# علاء دولت و ملت4، شکوه افسر و خاتم
~~خدیو دودهآ سلجوق، شاه عالم عادل
# پناه جنبش گردون، قوام5 عنصر عالم
~~965زهی در آتش قهر تو آب لطف تو مضمر
# زهی در آیت وصف تو حرز مدح تو6 مدغم
~~مریض قوت دین را دوام عدل تو عیسی
# مسیح راحت جان را نسیم لطف تو مریم.
~~سواد دیدهآ گردون ز عکس8 رای9 تو روشن
# اساس خطهآ ارکان10 به سعی حکم تو محکم
~~به یمن عدل توگیتی همیشه با ms047 لب11 خندان
# به فر حکم12 تو دوران همیشه با دل خرم
~~زآب13 تیغ تو آتش ز تاب خشم تو زهره
# فسرده در دم ثعبان، دریده در بر14 ضیغم
~~970 زدور بزم توفارغ، ز جور رزم15 تو خالی
# بسیط16 مجلس و میدان، ز صیت حاتم و رستم

PageV01P097

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0096.png)

~~خلاف حضرت تو موی کرده1 بر تن اعدا
# ز یاد رمح تو افعی ز بیم تیغ2 تو ارقم
~~ز صدر سینهآ حاسد گزیده رمح تو مشرب3
# ز مغز کلهآ اعدا نموده تیغ تو مطعم
~~نهیب رایت تو دل ربوده از بر دشمن
# به آب چهره4آ خنجر به تاب طرهآ پرچم
~~همیشه تا شود از تاب سیر خسرو انجم
# همیشه تا بود5 از عکس جام بادهآ درغم6
~~9 گسسته بر رخ گردون ز خنده برقع کحلی
# نشسته بر گل7 جانان چو لاله8 قطرهآ شبنم
~~چو رخش دولت و دین باد بسته بر در امرت9
# ز روز و شب همه ساله عنان اشهب و ادهم10
~~از تاب آتش تیغت فتاده آب در آتش
# ز بوی نافهآ خلقت گرفته آهوی چین11 شم12
~~دوام دولت13 دین را ثبات عدل تو همبر
# ثبات ملت حق را دوام جاه تو همدم
~~سپهر صیت تو گردان14 و مهر رای تو روشن
# جهان نام تو باقی و روز خصم تو مظلم

PageV01P098

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0097.png)

~~98همیشه بر قد دولت قبای حکم تو چابک
# همیشه بر سر دشمن قضای تیغ تو مبرم
# مج
~~راه غلط کرده[ی]1 تیزنگردان عنان   بادیه ناایمن است، بدرقه بی کاروان
~~مدرک انفاس را رنجه مگردان به هیچ   منهی ادراک را خیره مرنجان به جان
~~از جسد بی حیات چشمهآ حیوان مجوی   وز ورق فیلسوف شرح موازین مخوان
~~یا سخن از دیده گوی یا نفس از کرده زن   تا نشود پایمال مالت وعرض فلان
~~8 زان چمن اول بیار کزفلک آوردهاند   راه نگهدار هین بیهده مشتاب هان
~~هشت ویک و پنج و شش قسمتش .. وطبع   هفت و چهار ویکت اصلش ms048 و نام و نشان
~~آنکه بیان کردهاند صورت او را مزاج   وآنکه عیان دیدهاند معنی او را عیان
~~احمد از اسرار قرب، عیسی از انوار قدس   موسی از اطراف طور، خضر ز نام جهان
~~مرتبتش را نهد سلطنت آفتاب   سلطنتش را دهد مرتبت آسمان
~~990عقل ز روح القدس، شرع ز بیت الحرام   وحی ز روح الامین، روح ز دارالامان
~~گر به کف آری به جهد باز شناسش که نیست   خوار و عزیز و سبک، پست و بلند و گران
~~باز چو اجزاش را پاک و مجزا کنی   خردهآ فصلش ببین، نکتهآ وصلش بدان
~~آب برآور ز خاک، خاک برآور ز آب   نکته [ای] از فصل و وصل دیدم و دادم نشان
~~پهنهآ بحری براکی بحیل حل کنی   مشکل تو حل کند ساحل هندوستان
~~995 بر فلک هفتم آی تا که زرشک زحل   قابلهات را هلال بدر کند بیگمان
~~زیبق محلول را زآب رخ مشتری   گر به کف آری ببین جرم عطارد بر آن
~~دفتر بهرام کیست؟ والی چرخ سیوم   حاصل زنگار چیست؛ خون دل زعفران
~~بر فلک چارمین حاصل و باقی یکی است   بادةآ لعل است و لعل زادهآ کان است وکان

PageV01P099

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0098.png)

~~گر تن مریم تو را روح مسیحا شود   رو که رسیدی به کام گفتم و کردم بیان
~~پس زر کانی بیار واین زر مصنوع را   ضرب کن آن را درین با همشان در نشان
# مردهآ مضروب را زنده کند در زمان
~~از فلک چارمین گر در هشتم زنی   مرتبت پنجمت، پنجه زند پاسبان
~~تا به نهم مرتبت قاعده نگذشت ازین   چون ز نهم درگذشت، گشت عدد بی کران
~~ور به طریق نجوم میل قناعت کنی   مختصری سهل زود با تو نهم در میان
~~جرم عطارد ز قوس چون سوی عقرب شتافت   قوس موازین اوست تیرفلک را کمان
~~گرچه ز دارالقضا آمده باشد برون   با فلک زهرهاش نار در آتش نشان
~~روغنی از شیر شیر گر بخورانیده[ای] ms049   در تن شیرش کنی باز چو روغن...1
~~ور به قمر مایلی زهره زکیوان طلب   گفتمت ارزآنکه نیست گوش ضمیرت گران
~~رمز امامی چو صبح روز وصولت نمود   گر تو به حق واصلی پاکی ازین امتحان
# دوش پیامی رسید سوی رهی3 ناگهان
# چون دم عیسی به لطف از طرف اصفهان
# از نفس آن که هست همدم شیخ قرن2
# زبدهآ کون ومکان، فخر زمین و زمان
# مصدر افعال خیر، منشأ صدق و صفا
# مخزن اسرار دین، منبع سحر بیان

PageV01P100

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0099.png)

~~نفثهآ روحالقدس با نفسش هم رکاب
# کلک دبیر سپهر با قلمش همعنان
~~نیک چو کردم نگه گنج گهر یافتم
# ظاهر آن لفظ در گوهر معنی نهان
~~(101 مرغ دلم زنده شد از اثرش زآنکه گشت
# زقهآ روحالامین طعمهآ شهباز جان
~~فهم نکرده رموز، مرده دلم زنده شد
# سر چو شود منکشف برپرد از تن روان1
~~ای سخنت را عقول دیده به عین قبول
# در رحم طبع خون میخورد او ناگمان2
~~لطف کن از بهر حق، بازرهانم ز طبع
# زآنکه شدم من ملول در گو این خاکدان
~~جامی از آن3 می که کرد جام تو گیتی نمای
# بر جگر تشنه ریز تا برهد زین و آن
~~102)
~~020صنعت و توحید را مقصد و حاصل یکی است4
# تن چوروان شد رسید سوی درش ناگهان
~~شکر نعم بخشش است بر دل5 اهل طلب
# کی بود این مختفی بر دل و جان جهان
~~گر تو کرامت کنی، رمز گشودن مرا
# حل کنم اندر زمان مشکل کون و مکان

PageV01P101

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0100.png)

~~مدت شش مه گذشت تا که به یزد آمدم
# شد دل من چون سپر پیش سنان زمان
~~غصهآ گردون دون گر به زبان آورم
# برگذرد از سپهر نوحهآ پیر و جوان
~~حال1 کسی کو بود محتجب از حق به خود
# دور ز یار و دیار گشته ربیعش خزان2
~~کی بود این ملتبس بر دل روشن ز عقل
# درد دل مستمند، رنج تن ناتوان
~~شعر رهی کی ms050 بود لایق سمعت ولی3
# سود سماع حزین بیشتر است4 از زیان
~~نظم چو آبت5 ببرد رونق سحر حلال
# محو شود شب چو6 روز روی نماید عیان
~~تا که بود در خلاص جوهر زر را ثبات
# تا که بود سیم را زآتش روناس7 امان
~~باد دلت را خلاص از نگرستن به غیر
# باد تنت را امان از محن و امتحان
~~در سلک نظم گوهر مدح خدایگان
# لطف حیات دارد و خاصیت روان

PageV01P102

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0101.png)

~~گویی ستارهای است سخنگوی و جانور
# هر نقطه بر1 حروفش و هر نکته در بیان2
~~ترکیب لفظ ودقت معنیش نزد عقل
# سحر است بیمبالغه و وحی بیگمان3
~~در مغز لفظ و معنی رنگینش4 هر نفس
# در صدر5 خط و6 نقطهآ مشکینش هر زمان
~~103عقلی است خالی از خلل7 شهوت وخیال
# روحی است صافی از صفت آتش و دخان
~~گنجی است پر جواهر و بحری است پر درر8
# در هر لطیفهایش که پیدا کنی نهان
~~گنجی که از خجالت او منزوی شدند9
# در در صمیم بحر و گهر در عروق کان
~~بحری که از لطافت و رشکش محیط را
# دریای اشک و آب10 شود دامن و دهان
~~دوشیزگان پردهآ غیباند نکتههاش
# جان پرور و پریوش و دلخواه11 در میان
~~10 در هر دقیقه ایش نگاری است دلفریب
# در بند زلف پرشکنش عمر جاودان
~~فخر جهانیان به سخن زان بود که هست
# فخر سخن به مدح پناه جهانیان

PageV01P103

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0102.png)

~~گر زآنکه زآسمان سخن آورد جبرئیل
# من بردمش به مدحت صاحب بر آسمان
~~دارای شرق و غرب و نگهبان بحر و بر1
# خورشید تاج و تخت2، خداوند انس و جان
~~پشت امم مدبر روی زمین که هست
# خاک3 جناب عاطفتش پادشانشان
~~شمس سپهر دین4 که ز افلاک و انجم است
# حامیش را رکاب و رکابیش را عنان
~~آن سایهآ خدای که هست ار چه همتش
# افزون ز حد نه فلک است و زده جهان5
~~هم در کمند بندگیاش گردن ms051 سپهر
# هم بر زمین سلطنتش چهرهآ زمان
~~جمشید ملک6 دین که ز خورشید جام او
# عکسی است نور عقل و فروغی صفای جان7
~~کیخسرو دوم8 کبه ازل زاطلس9 سپهر
# کرد از شکوه سایهآ ایوانش10 سایهبان
~~ای دست سعد11 چرخ زفیض سعادتت12
# در دامن مساعدت13 آخرالزمان

PageV01P104

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0103.png)

~~صدر1 تو را سپهر معلاست در پناه
# دست تو را روان مسیحاست2 در بنان
~~تقدیر ایزد ار چه به معنی مجرد است
# در کسوتی شود ز فرود3 فلک عیان
~~داند خرد به علم بدیهی که بیخلاف
# توقیع توست صورت تقدیر غیبدان
~~جود تو راست گر چه عطا بیمر است از این4
# جاه تو راست گرچه محل برتر است از آن5
~~منشور حل و عقد ممالک در آستین
# رخسار تاج و تخت سلاطین بر آستان
~~تا بر6 فلک شوند نفوس از سخن قرین
# تا بی سخن کنند7 سعود از فلک قران
~~بادا سعود را8 نظرت غایت9 مراد10
# بادا نفوس را ظفرت11 رایت12 امان
~~زین سان که هست جنبش خورشید ملک را
# در اوج معدلت بود و جاه توأمان13
~~گر سر بپیچد از قلمت تیر14 چرخ باد
# سطح مقوس فلکش15 خانهآ کمان

PageV01P105

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0104.png)

~~060ای صفای صفهات ترکیب عالم را روان
# صحت عقل2 و3 شفای4 روحی و جان جهان
~~سدهآ گردون شکوه توست رفعت را پناه
# ساحت دولت پناه توست صحت را مکان
~~صحت و دولت ملازم گشتهاندت لاجرم
# خلق را دارالشفایی ملک5 را دارالامان
~~چون ز یاد سقف و صحنت6 چرخ و جنت را مقیم
# اشک انجم7 در کنار است، آب کوثر در دهان8
~~سقف مرفوعت سپهر عاشر است اندر زمین
# صحن دلخواهت بهشت تاسع اندر آسمان
~~گر نه گردون9 سر فرودآرد10 جنابت را11 کنند12
# زاطلس گردون زمینت را کواکب سایهبان
~~کی به گردون سر فرودآری که از رتبت فکند
# سایه بر صدرت13 شکوه صاحب صاحبقران
~~صاحبی کز معجز دست و دلش عاجز شوند
# هر نفس صد حاتم و هر لحظه صدنوشینروان13

PageV01P106

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0105.png) ms052

~~صاحب دیوان هفت1 اقلیم شمس دین و2 ملک
# مبدع امر3 زمین، مقصود ابداع زمان
~~آن4 جهانداری که بر خاک در دولت نهند5
# بندگان حضرت حق پرورش را روی جان،
~~خسروان عادل گردنکش گردون شکوه
# خواجگان قادر فرمانده خسرونشان6
~~ای مسیر خامهات روح مقدس را پناه
# وی فروغ خاطرت عقل مجرد را روان
~~انجم از تأثیر7 بگریزند و ترکیب از مزاج
# صورت از معنی جداگردند و تقدیر8 از بیان9
~~چون ضمیر و خامهات گشتند در امری قرین
# چون زبان و خاطرت کردند در حکمی10 قران،
~~تافلک پاید11 به دانش تا جهان ماند12 به داد
# در سرافرازی بپای و در جهانداری بمان
~~7ماه من تا جان و گوهر در شکر دارد نهان
# ترک من تا زآب و آتش بر14 قمر دارد نشان

PageV01P107

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0106.png)

~~آب و آتش دارم از یاد رخ او در ضمیر
# جان و گوهر دارم از وصف لب او در1 زبان2
~~تا3 خط زنگارفام و نقطهآ شنگرفگون
# زان رخ رنگین پدید آورد لعل دلستان4
~~دارم از شنگرف او پیوسته دریا در کنار
# دارم از زنگار او همواره دوزخ در روان
~~از تب و آه و سرشک و چهرهآ من شمهای
# می کند در چار موسم جنبش5 گردون عیان
~~تاب مهر اندر تموز و سیر باد اندر شتا
# فیض ابر اندر بهار ورنگ برگ6 اندر خزان
~~از زمرد گردی ار بر7 دامن لعلش نشست
# یا غباری دارد8 از سنبل گلش بر9 ارغوان
~~زانتقام جزع او قوت رمانی مرا
# هر زمان از لاله بر خیری چرا باشد روان
~~صورت وصلش نمیبندم10 که از هر موی خویش
# باشد ار قیمت کند مویی11 به جانی رایگان
~~عکس رویش را شبی تشبیه میکردم به شمع
# بر مثال شمعم آتش شد12 زبان اندر دهان
~~یاد وصلش در ضمیرم هم توانستی13 گذشت
# گر خیال غمزهاش بر من نبستی راه جان

PageV01P108

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0107.png)

~~موی رازم1 در شب اندیشه بشکافد به حکم
# ناوک الماسکردار وی از مشکینکمان2
~~از ms053 درم چون صورت دولت درآمد مست حسن
# تهنیت را دیشب آن سنگین دل نامهربان
~~لب چو در یاقوت جان، رخسار چون در باده شیر
# زلف چون در3 لاله سنبل، خط چو بر آتش دخان
~~زهرش اندر آب حیوان، ناوکش در4 شست مست
# روزش اندر تیرهشب، پولادش5 اندر پرنیان
~~یک جهان جان بسته در هر موی6 گفتی موی اوست
# هر یکی حرفی ز خط صاحب7 صاحبقران
~~داور خورشیدمنظر، حاکم گیتیپناه
# آصف جمشیددولت، صاحب خسرونشان
~~آسمان داد فخرالملک شمسالدین8 که هست
# اطلس گردون زمین حضرتش را سایهبان
~~صاحب سیف و قلم، صدری که دارد هشت چیز
# نظم عالم را قضا9 در چار چیزش جاودان
~~دین و دنیا در حمایت، دهر و دوران در پناه
# برق و گوهر در بلارک10، ابر و دریا در بنان11
~~095آن که هست اندر چنین وقتی که گویی حادثات
# چنگ استیلا زد اندر12 دامن آخر زمان

PageV01P109

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0108.png)

~~ملک را کلکش ز شمشیر عدو حصن حصین
# خلق را حفظش ز یأجوج ستم سد امان
~~وآن خداوندی که جام و خامه تا از1 دست او
# سر برآوردند چون خورشید و تیر اندر جهان2
~~سیر کلکش ریخت بر خاک مذلت آب بحر
# باد3 جامش4 داد بر باد سخاوت خاک کان
~~لفظ و معنی گرچه در تقریر خلق و خلق او
# همچو عقل از عیب معزولاند و ادراک از گمان
~~مهر او ارکان دولت را چو عقل اندر سر است5
# مدح او اعیان ملت را چو غیب6 اندر بیان7
~~ای ز درگاه تو کمتر نایبی نزدیک عقل
# در سخا صد حاتم و در عدل صد نوشینروان8
~~گوهر تیغ9 سلاطین کی شدی مالک رقاب
# گر نبودی خامهات با او به گوهر توأمان
~~صاحبا سالی است تا نقد ضمیر بنده را
# طبع وقادت به نقادی نفرمود امتحان10
~~دور از این حضرت در این مدت که بودم منزوی
# بود11 از چشم و دلم دریا و دوزخ در فغان

PageV01P110

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0109.png)

~~105تا1 خرد دی2 گفت ms054 آخر در خلاب انزوا
# چند رانی لاشهآ اندیشه با بارگران
~~شعر دلخواه تو چون رخسار خوبان است و تو
# همچو چشم نیکوان گه مستی و گه ناتوان3
~~در چنان روزی که خاک دولت آباد از نثار4
# آسمانی پر مه و خورشید بودی هر زمان
~~بزم دستور اندر او گفتی که از بس خرمی
# روضهآ فردوس اعلی بود در صدر جنان5
~~عصمت یزدان و سلطان سلاطین با ملوک
# حاضر اندر صدر و با هریک6 سپاهی7 بیکران
~~ساقیان قصد روان ها کرده از یاقوت8 می
# برکف هریک چو ترکیبی ز یاقوت9 روان
~~بانگ نوشانوش ترکان پریرخ در دماغ
# عقل را بر هم زدی هر ساعت از نو10 خان و مان
~~مطربان فاخر11 اندر پردههای دلنواز
# خسروانیگوی از آهنگ نوای خسروان
~~شاعران صفکشیده12 چون مجره بر سپهر
# جزوهای شعرشان در13 دست و جانها بر14 میان

PageV01P111

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0110.png)

~~خلعت دیبا1 و زر سرخ واسب راهوار
# هر یکی را در2 بر و در دامن و در زیر ران
~~از نثار خسروان زاقلیمها کآنجا رسید
# خاک گوهرپوش بود آن روز و چرخ اخترفشان3
~~دست دستور اندر آن ساعت4 به نیروی سخا
# هر نفس گردی5 برآوردی ز گنج شایگان
~~زآنکه در عقدی دو گوهر را که ازیک گوهرند
# بر سریر کامرانی جلوه میکرد6 آسمان
~~وآن دو اختر کآفتاب از نور ایشان روشن است
# چون همیکردند در برج شرف با هم قران
~~بر میان این کمر بست از میان دارای شرق7
# تاج خود8 بر سر نهاد9 آن را10 پناه انس و جان
~~2آن چنان تاجی که از هر گوهری زو11 آفتاب
# همچنان کز روز روشن تیره شب گشتی نهان12
~~وآن کمر13 کز تاب لعل و آب یاقوتش شدی
# آب گردون آتش و نیلوفر او بهرمان
~~چون نکردی خدمتی14 شایسته بعد از چندگاه
# گر دعایی کردهای ترکیب وقت آمد بخوان

PageV01P112

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0111.png)

~~تا ز تأثیر پهر1 و امتزاج آخشیج2
# بر مسام جانور موی است و در3 تن استخوان
~~دشمنت ms055 را هر دم4 از سوءالمزاجی5 تازه، باد
# استخوانها در بدن الماس و مو بر6 تن سنان7
~~عشرت و محنت نکوخواه و بداندیش تو را
# روز و شب در دولت آباد و در انده8 آشیان1
~~پای قدرت را همیشه فرق نه گردون رکاب10
# دست حکمت را همیشه سیر هفت اختر عنان11
~~تافلک پاید13 چو دانش13 در رافرازی14 بپای
# تا جهان ماند15 چو دولت16 در جهانداری بمان
~~همچو مهر از18 خاور و باد از ختن   دیشب آن سنگیندل سیمین ذقن
~~سحر در بادام و معجز در بیان19   آب حیوان در لب و جان در دهن20
~~1130لولؤ و مرجان و جزعش را غلام   پرتو عیوق و شعری و پرن
~~سنبل و سیب و گلش در باغ حسن   برده آب یوسف و چاه و رسن21

PageV01P113

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0112.png)

~~دام مشکینش1 کمند آفتاب   سیب سیمینش2 پناه نسترن
~~با رخی کز شعلهآ شوقش نبود   بیتکلف روح را پروای تن
~~از در دولت در آمد مست و گفت   بخت بیدار مرا کأین الوسن3
~~نافهآ مشکش4 هراسان از صبا   نرگس مستش5 گریزان از چمن
~~زلف و خالش دلفریب وجانشکار6   جزع و لعلش ساحر و پیمان شکن
~~زلفش اندر پرنیان جسته مکان   خالش اندر گلستان کرده وطن
~~جزع او سرمایهآ سحر حلال   لعل او پیرایهآ در عدن
~~چون درآمد روضهآ فردوس گشت   روح مجروح مرا بیتالحزن
~~تا لب لعلش مرا دل بازداد   زالتفات طوطی شکرشکن
~~زین7 غزل رنگی8 دگر بر آب زد9   عکس یاقوتش به قصد جان10 من
~~کای ز سودای منت جان در بدن   بردر11 دردم دم12 درمان مز
~~مشرب روحت لب لعل من است   یا میاور یاد از13 او یا جان مکن14
~~در خم زلفم چو15 پیچی همچو او16   تاب ده خود را و بر آتش فکن17
~~با غمم منشین که پرخون18 در برت19   هر سحر چون گل بدرد20 پیرهن
~~راز مست نرگسم مستور21 دار   گرچه23 خون ریزد به تیغ مکر و فن

PageV01P114

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0113.png)

~~نی1 منت گفتم ms056 که هر دم زاشتیاق   بر لب معنی رسد جان سخن4
~~چون خیال زلف2 و تشبیه رخم   دردی دن بود و خضراء دمن
~~روی دل در کعبهآ رویم میار3   دست جان در حلقه4آ زلفم مزن
~~گر غزل گویی بر این5 ترتیب گوی6   عذب و روحافزا و دلخواه وحسن
~~کای8 ر زلف تو را شب در شکن در شبت روز است و در روزت فتن
~~ماهت9 اندر مشک و روز10 اندر شب است مشکت اندر ماه و سنبل بر سمن
~~گر بود برگ سمن بدر منیر   گرشود11 ترکیب شب مشک ختن2
~~گرچه در بتخانهآ حسنت سزد   گر خود از روحالامین باشد شمن
~~11 سجدهآ حسنت نکردی شیخ و شاب   بندهآ لعلت نگشتی مرد و زن3
~~1155
~~بر ثنای خسرو14گردون شکوه   گر لب لعلت نبودی مفتتن
~~خسرو15 اعظم اتابک قطب دین16   زبدهآ دوران و دارای زمن
~~ملجأ اسلام یوسف شاه شرق   سایهآ پروردگار ذوالمنن
~~موجب خاصیت جان وخرد17   علت ماهیت روح و بدن
~~مطلع سیارهآ کون و فساد   مصدر دیباچهآ سر و علن8

PageV01P115

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0114.png)

# مرغزار از1 زخم تیغش مرغزن2
~~آن جهانداری که گشت اندر نبرد مرغزار از1
~~وآن که شد زآسیب رمحش پایمال   دستبرد گیو در جنگ3 پشن
~~وآن که مرغ روح شاهان را کند   نیزهآ خطیش زآتش بابزن
~~هست چون زآثار تیر و تیغ اوست   هرچه در گیتی امان است و امن
~~دین و دولت را سر تیغش مکان   فتح و نصرت را بر4 تیرش شکن
# ز لطف لحن موسیقار اگر5گردد لحن
~~در هوای مجلسش زیبد ز لطف لح
~~زآنکه با عکس میاش آب حیات   مینهد روی صفا بر خاک دن
~~ذوفنون6 نوک کلکش کآسمان7   جز دم امرش8 نزد در هیچ فن
~~گر نبردی دین و دنیا را پناه   کس ندانستی ملک را زاهرمن
~~می بباید آفتابی بر سپهر   تا شود سنگی عقیقی در9 یمن
~~می بباید احمدی بر بوقبیس   تا پدید آید اویسی در قرن
~~دین پناها بر در10 جاهت ms057 سپهر   دامن اندیشه در دست حزن
~~هر شبی تا روز در تمهید عذر   شرمسار و خوار با تیغ و کفن
# دو11 دوران بی وقوف اختلافی کردهام در12 ما و من
~~گوید ار در بدو11 دوران بی وقوف
~~درگذار از لطف و بپذیر از کرم   ای شکوه شرع و تعظیم سنن
~~جرم این پیر جهان پیما به عفو   عذر آن13 مجبور سرگردان به من
~~ای ز فیض سایهآ حقپرورت   مستشار دهر ودوران14 مؤتمن
~~وی به سیر کلک فرمانگسترت   جنبش افلاک و انجم مرتهن15
# زاهتمام بذل و زاستغراق18 من
~~بهر16 توقیعت که جان بی او17 مبادزاهتمام بذل و

PageV01P116

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0115.png)

~~ملک و ملت را در اجزای وجود   همچنان باشد که روغن در لبن
~~انوری کو1 تا بدیدی در ثنات   هر نفس سرمایهآ صد بوالحسن
~~نکتهآ بکر ضمیرم را بهاست   گوهر عقد مدیحت را ثمن
~~ای امامی بر سریر ملک2 نظم   نوبت شاهی چو بنشستی بزن
~~حضرتی را مدح میگویی که وهم   با صفای فطرت و نور فطن3
~~1 زارتفاع ذروهآ قدرش4 ندید   جز خیالی از یقین در چشم ظن
~~حضرتی کز قدر زیبد گرچه او   دامن همت نگرداند وشن5
~~حارسش6کیوان و برجیسش ندیم   آفتابش شمع و گردونش لگن
~~حضرتی کز بدو فطرت بردهاند   دهر و دوران در مراد و در محن
~~حضرتی کز نزهت باغ ولاش8   شاخ سنبل کردهاند از نارون1
~~1190 در ادای بندگیها بندهوار   تاجداران انجمن در انجمن10
~~گر بدیدی11 «لا» و «لن» برداشتی   اسم12 فعل از حرف وصوت لا ولن
~~تا ز بیغ داد شاخ مکرمتتازگی یابد
# تازگی یابد چو خوبی از شمن13
# باد تا باشد چو14 شاخ کرگدن
~~شاخ عمر حاسدت بیبرگ و بار با
~~نی معاذالله اگر سر برزند15   شاخش از تن16 بگسل و بیخش بکن17

PageV01P117

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0116.png)

~~از چه سالی ماده و سالی نر است گر نه خرگوش است خصمت یا زغن1
~~اد تأیید2 تو و تأیید حق رای دولت پرورت را برهمن
~~طالع سعد تو ms058 بر3 اوج جلالغرقه خصمت باددر2 موج شجن
# گشته با خورشید رایت مقترن
~~کرده با افلاک قدرت5 امتحانگشته با
~~زاقتران6 رایت انجم مقتبس زامتحان قدرت ارکان ممتحن
# (34]
~~ای ز ایوان رفیعت آسمان گشته زمین
# ملک و دین7 را حلقهآ درگاه تو حبل متین
~~سدهآ گیتیپناه توست دولت را مکان
# بارگاه آسمان سقف تو رفعت را مکین8
~~خاتم ملک جهان را باشد از بهر شرف
# عز9 و اقبال در و10 درگاه تو نقش11 نگین12
~~میکند با آسمان در مرتبت سقفت قران
# میشود با آفتاب از روشنی صحنت قرین
~~در هوای قبهآ سقف تو میگردد سپهر
# روز و شب گرد جهان با اندرونی13 آتشین

PageV01P118

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0117.png)

~~با رخی1 چون کهربا میبوسد از چارم فلک
# آفتاب از تاب مهر کاه دیوارت2 زمین
~~نزهت بستان و حوض آب3 و خاک سطح4 توست5
# روضهآ فردوس و عین کوثر و ماء معین
~~صحن باغ خرمت خلد برین است و در او
# ساحت جان پرورت پیرایهآ خلد برین6
~~مینهد بر خاک پیش سایهآ دیوار تو
# مهر بهر بندگی صاحب اعظم جبین
~~آسمان داد فخرالملک شمسالدین7 که هست8
# منبع آب حیات ازکلک او در ثمین
~~صاحب سیف و قلم دین پرور عادل9 که هست
# در پناه خامه و شمشیر او دنیا و دین
~~آن جهانداری که بی تقدیر توقیعش10 نبست
# در رحم نقاش ترکیب صور نقش جنین
~~و11 آن خداوندی که در صدر وزارت میکند
# آفرین بر حضرت او حضرت جان آفرین
~~ای12 مسیر کلک ملک آرای ملت پرورت
# ملک را صاحبشریعت، شرع را روح الامین

PageV01P119

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0118.png)

~~آیت عدل تو تا منزل شد اندر شأن ملک
# پیش آهو با تواضع میرود شیر عرین
~~معجز کلک تو تا ظاهر1 شد اندر باب نطق2
# بعد از آن نگذشت کس را بر زبان سحر مبین
~~زآتش کین تو چون شمع آن که ناگه3 برفروخت
# گرچه با خورشید پهلو میزند در4 روز کین5
~~هم بدان6 آتش جدا کرد آخرالامرش به قهر
# دور ms059 چرخ از جان شیرین همچو موم7 از انگبین
~~تا بسیط خاک را گیتی نفرساید8 در9 آب
# تا بنات نعش را گردون نگرداند بنین،
~~خاک درگاه رفیعت را که آب زندگی است
# همچنین اقبال همدم باد و دولت همنشین
# اخترداد11 استقامت یافت برگردون جاه
~~آفتاب نصرت از چرخ ظفر بنمود روی
# در پناه سایهآ پشت هدی ظل12 اله

PageV01P120

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0119.png)

~~آفتابی کآفتاب افتاد1 در پایش ز چرخ
# آسمانی کآسمان بنهاد2 در دورش کلاه
~~آفتابی مملکت در سیر و شاهی در جوار
# آسمانی سلطنت در دور و گیتی در پناه3
~~آن ز عکس4 رایت منصور دارای زمین
# وین ز فر سایهآ چترش پناه تاج وگاه
~~تاجبخش دادپرور، داور عادل که هست
# چار طبعش خرج جود5 و نه سپهرش خاک راه6
~~خسرو اعظم، علاءالدوله جمشید7 زمان
# رکن دین، بوالفتح قتلغ شاه بن محمود شاه
~~صفدر لشکرشکن شاهی که باشد8 در مصاف
# گوهر شمشیر او بر گوهر پاکش گواه
~~سایهآ یزدان خداوندی که دست لطف او
# دارد اندر تاب آتش آب نیلوفر نگاه
~~زبدهآ دوران عدوبندی9 که چشم آفتاب
# مینیارد کردن اندر سایهآ چترش نگاه
~~آن فلک10 رفعت، شهنشهاهی که بگدازد ز شرم
# بر سپهر از عکس ماه چتر او هر ماه ماه

PageV01P121

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0120.png)

~~و آن ملک پرور1 جهانداری که بر درگاه اوست
# پادشاهان را جبین و دادخواهان را جباه2
~~ای به استحقاق با قصر مشید قدر تو
# قصر هفتاختر قصیر و پشت نه گردون دوتاه
~~وی3 جهانگیری4 که چون در نیزه پیچی روز رزم
# بگسلند5 از هم زروز و شب6 قطار7 ال و ماه
~~ابر احسان تو گر بر کوه خارا بگذرد
# از کمر شاخ زمرد سر برآرد چون گیاه
~~ور تفی زاندیشهآ قهر تو در8 دریا رسد
# هر کجا چاهی9 است آتش رخ برافروزد ز چاه
~~تاجبخشی10 را پناهی، پادشاهی را شکوه
# اهل دل را پایمردی، اهل دین را دستگاه
~~هر کجا عون تو آمد11، مهره برچیند قضا
# هر کجا عفو ms060 تو آمد12 رخت بربندد13 گناه
~~صورت جاه تو چون در بارگاه آید14، شود
# بارگاه از فراو فردوس بی هیچ اشتباه

PageV01P122

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0121.png)

~~دینپناها، مر امامی را ز راه1 اعتقاد
# ورد اوقات است حرز مدح تو بیگاه وگاه
~~گر در این حضرت قبولی یابد اندر ملک نظم
# هم زحکمت2 صدر سازد، هم ز رفعت3 بارگاه2
~~تا ز ترکیب طبایع بسته بر ایوان5 چشم
# پردهای باشد سپید و کلهای در وی سیاه6
~~چشم روشن بادت از دیدار نور چشم ملک7
# دوست گو بفزای از این معنی و دشمن8 گو بکاه
# (36]
~~هم در مدح صاحب اعظم سعید شهید فخرالملک شمس الدولة و الدین گفته9
~~مژده دولت را که بازآمد سوی اقلیم جاه
# صاحب صاحبقران در سایهآ ظل اله
~~بر سپهر افکنده سایه، در جهان گسترده عدل
# هم جهانش زیر دست و هم سپهرش10 زیرگاه
~~»24. آصف جمشید دین، جمشید شادروان فضل
# پادشاه ملک داد و داد ملک پادشاه
~~صاحب سیف و قلم صدری که تیغ و خامهاش
# پادشاهی را شکوهاند و وزارت را پناه11

PageV01P123

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0122.png)

~~شمس دین و ملک دستوری که دست حفظ او
# دارد اندر عین آب اجزای آتش1 را نگاه
~~آن که گر یاد آرد از ماضی2 به استقبال او
# بازگردانند3 روز و شب عنان سال و ماه4
~~گر نبودی عنصرش را طینت آدم خمیر
# کی فکندی بر «عصی آدم» نظر «ثم اجتباه»
~~ورنه صدرش تربیت کردی به دولت جاه را
# کس نکردی از جهانداران5 سرافرازی به جاه
~~ای6 خداوندی7 که کوته کرد دور عدل تو8
# جور مغناطیس از آهن، دست9 بیجاده زکاه
~~عقل اولی10 را غرض در11 طول و عرض کاینات
# عرض توست از عرض جوهر تا12 عرض بیگاه و گاه
~~پرتو رای تو هیچ ار سایه بر آب افکند
# هر کجا چاهی13 است خورشیدی برآرد سر ز چاه
~~رایت قدر تو را گر سر فرودآید14 به چرخ
# خیمهها گردند گردونها و کوکبها سپاه

PageV01P124

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0123.png)

~~«125زابر لطفت گر نشیند ms061 شبنمی بر روی خاک
# از زمین تا حشر مروارید روید چون گیاه
~~ور سمومی زآتش1 قهر تو برگردون رسد
# تیره گردد زآتش قهر تو آب مهر و ماه
~~هر چه ممکن گردد2 از تعظیم داری جز نظیر
# در3 بزرگی چیست کآنت نیست4 الا اشتباه
~~بارگاه قدرت از نه طاق گردون برتر است
# ای به استحقاق صاحب مسند این5 بارگاه
~~قرب یک سال است تا در خاک کرمان میکشد
# جور گردون انتقام از خاطر من بیگناه
~~گرز دیوان قبولت یک6 نظر یابم کنند7
# انجم و افلاک در توقیع دیوانم نگاه
~~آتش اندیشه زآب شعرم افتد در اثیر
# لاف8 دعوی نیست اینک بنده و اینک گواه
~~زین قصیده دوستی منحول کرده چند بیت
# دوش بر من خواند9 دور از مدحت10 دستور شاه
~~من که دون پایهآ من باشد ار فخر آورد
# بر جهان از رونق الفاظ من خاک هراه

PageV01P125

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0124.png)

~~گنج گوهر را کجا نسبت کنم با خشت خام
# آب حیوان را چرا یکسان نهم با خاک راه
~~منت ایزد را که منحول وی و الفاظ من
# عنهآ ذاتی و کافور و سقنقور است و باه1
~~تا سپیدی و سیاهی لازم روز و شباند2
# روز و شب را بر در عمر تو باد آرامگاه
~~روی نیکوخواه و رای دشمنت چون صبح و شام
# این3 ز پیروزی سپید و آن4 ز بدبختی سیاه
~~طالعت سعد و سپهرت تابع و بختت مطیع
# کار احبابت قوی و حال بدخواهت تباه
~~در بر خصمت شکسته زآفت و آسیب دل
# بر خط امرت نهاده انجم و ارکان جباه
# 537]
~~160 . حضرت جان پرور دستور شاه   ای به استحقاق گیتی را پناه
~~ای براق وهم با ارشاد فکر   بر سپهر قدر تو نابرده راه
~~وی ز تاب مهر تو خورشید روی   در جهان آورده هر روزی پگاه6
~~پیش عرض7 مسندت عرش مجید   از سر تعظیم بنهاده کلاه
~~بسته در8 صف مقیمانت9 کمر   آسمان پیر با پشت دوتاه
~~جز ms062 فروغ ساحت و سطح تو نیست   آفتاب دولت و گردون جاه

PageV01P126

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0125.png)

~~موجب احسان و1 صدر قدر توست   سایهآ توفیق و تعظیم اله2
~~دین پناها، چون شکوه دست توست   اهل معنی را به معنی دستگاه
~~حال من بشنو و گر بینی صواب   چون کنی در صورت حالم نگاه
~~عرض کن3 بر رای خورشید زمین   صاحب سیف و قلم دستور شاه
~~1280 آن4 خداوندی که دست لطف او   دارد اندر آب آتش را نگاه
~~وآن کز ابر دست او خاک امید   بردماند بینیازی چون گیاه
~~آن که5 بردارد6 زگیتی گاه حکم7   دستبرد عفو8 او نام گناه
~~وآن که دایم انجم و افلاک را   بر در تعظیم او باشد جباه
~~گو خداوندا امامی آن که کرد   فخر زآب شعر9 او خاک هراه
~~گرچه بود امروز پیش جاهلی   بیتی از اشعار دلخواهش تباه
~~هم فرومگذارش از خاطر که هست   بر در مدح تو حاضر سال و ماه
~~تاز10 روز و شب فروپوشد جهان   حله زربفت اکسون سیاه
~~همچنین پیرایهآ جاه تو باد   زیور شام و سحر بیگاه وگاه
~~دست احسانت کشیده بر سپهر   یوسف مصر معانی را ز چاه
~~290تیره گشته11 با12 زبردستی چرخ13   زآتش قهر تو آب مهر و ماه
~~زانتقام عدل تو آورده روی   کهربا در رشته14آ پیمان15 کاه
# هم جهانت بر جهانداری دلیل   هم خدایت بر خداوندی گواه

PageV01P127

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0126.png)

~~ای به صنعت شام را بر صبح پرچین ساخته
# صبح را بتخانه کرده، شام2 را چین ساخته
~~صبحت از برگ سمن بر گل فروغ3 انداخته
# شامت از مشک ختن بر ماه پرچین ساخته
~~زلف مشکین گرد ماهت گرد عنبر بیخته
# گرد عنبر گرد ماهت خط مشکین ساخته
~~لالهآ خودروی از آن در عهد4 سنبل آمده
# سنبل سیراب از این5 بر برگ نرین ساخته
~~سرو سیمینت روان گشته ولی در کفر و دین
# با همات دیو و پری بر6 سرو سیمین ساخته
~~جزع و لعلت را قیاس عقل در نقش ms063 خیال7
# صورت جان و دل فرهاد و شیرین ساخته
~~لعلت از چشمم گسسته نظم پروین تا رخت
# جان و مرجان را پناه نظم8 پروین ساخته
~~خون9 چشمم ریخته جزع تو تا لعل توام
# مشرب روح از عقیق گوهرآگین ساخته10

PageV01P128

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0127.png)

~~یاد1 یاقوت شکربار تو در بحران هجر
# جسم رنجور مرا چون جان شیرین ساخته
~~هم رخ خوبت زمشک ناب بستر یافته
# هم سر زلفت ز سیم خام بالین ساخته
~~طبع من بیچاره از وصف رخ و زلفت به طبع
# در مدیح صاحب عادل دواوین ساخته
~~صاحب اعظم2 ظهیر دین، سپهر مکرمت3
# آن شعار دولت از طه و یس ساخته
~~حاتم ثانی، نصیرالملک کز درگاه اوست
# کار اهل فضل و زوار4 و مساکین ساخته
~~آن که در پرواز باز فتنه دست عدل او5
# آشیان صعوه اندر چشم شاهین ساخته
~~و6 آن که جز در دور احسانش هنر را7 کس ندید8
# این چنین کاری بحمدالله بآیین ساخته
~~حشمت از دوران توقیعش9 قواعد توخته10
# دولت11 از درگاه تعظیمش قوانین ساخته
~~زرگر احسان او در حلقههای12 اشتیاق
# زانتظار13 سایلان جزع14 جهانبین ساخته

PageV01P129

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0128.png)

~~20 ای زروی1 مرتبت2 در بدو فطرت صنع حق
# گوهرت را موجب ایجاد و تکوین ساخته3
~~با وجود شبه تو ممکن نباشد خویش را
# بکر خوانده عنصر و افلاک عنین ساخته
~~بیدق خورشید را هر صبح چرخ نیلگون
# در محاذات4 رخ رای5 تو فرزین ساخته
~~زآتش خشمت چو خون خوشیده6 در تن خصم را
# شربتی زآب حسامت بهر تسکین ساخته
~~صرصر قهر تو در خوناب و مغز استخوان
# در تن خصم تو ناوک کرده زوبین ساخته
~~ای به استحقاق و7 برهان حکمت پروردگار
# آستانت را مقر عز و تمکین ساخته
~~قرب ده سال است تا در کنج عزلت مادحت8
# منزوی بوده است9 و استغنا به تحسین ساخته
~~مکمن کینش شده در دیدهآ ملک آرزو
# با10 خلاف خاطر اندر11 مکمن کین ساخته12
~~خاطرش در خوض13 بحر انزوا ادراک را
# دست ms064 و دامن گوهرآگین و گهرچین ساخته

PageV01P130

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0129.png)

~~کرده خرسندیش قانع1 گر نه2 با پندار نفس
# این چنین3 کاری کراگردد به تخمین4 ساخته
~~این عبودیت نکرده عرض اگرچه کرده است
# دیگری منحول و کار خویشتن زین ساخته
~~من شوم بیزار از این ترکیب5 اگر نه ده6 خلل
# بر سخن بندد یکی هرگز ز چندین ساخته
~~تا چو مهر از چرخ زنگاری پدید آید شود
# کسوت زربفت هفتاقلیم در چین ساخته
~~باد توقیعت طراز کسوت دنیا کز اوست
# تا قیامت کار ملک و دولت و دین7 ساخته
~~خاطری8 کو سرفروناورده9 در دوران10 چرخ
# با دعای دولت مدحت چو آمین ساخته
~~325 زهی به بوی توگل پیرهن قبا کرده
# نسیم لطف12 تو جان در تن صبا کرده
~~غلام چهرهآ تو ماه بی نفاق شده
# سجود قامت تو سرو بیریا کرده

PageV01P131

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0130.png)

~~صبا شمامهآ عنبر، شمال1 نافهآ مشک
# ز بوی2 زلف تو در دامن هوا3 کرده4
~~خرد طویلهآ مرجان، حیات رشتهآ در
# ز لطف لعل تو پیرایهآ بقا5کرده
~~به سحر و معجزه6 خوبیت سامری و مسیح
# ز جزع دلکش7 و یاقوت جانفزا کرده
~~به عنف و لطف8 جمالت سپه کش و جاندار
# ز چشم مست و لب9 لعل دایما کرده
~~عروس صبح که در حکم مهر گردون است
# ز مهر چهرهآ تو پیرهن قبا کرده
~~ز چین زلف تو نقاش حسن، صفحهآ سیم10
# سواد کرده به مشک11 خط12 و خطاکرده
~~زروز روی تو بر زلف شب13 فتاده شکن
# ز14 روی روز شب زلف تو قفا15 کرده
~~چو تاب مهر به ماه رخ تو ماه رخت16
# به مهر خاک در صاحب اقتدا کرده
~~سپهر داد که درگاه او ز هشت نعیم17
# نموده ساحت18 وز نه فلک فضا19 کرده

PageV01P132

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0131.png)

~~خدایگان صدور زمانه فخرالملک
# که ملک و ملت ازو فخر کرده ناکرده
~~پناه تیغ و قلم شمس دین که تیغ و قلم
# بدو شرف چو نبوت1 به مصطفی کرده
~~وزیر عالم عادل که ms065 هر چه همت2 او
# فکنده3 سایه بر آن سایهآ خداکرده
~~کریم مشرق و مغرب که بحر و بر بر او4
# چو دین و ملک تفاخر به انبیا کرده
~~دوام دولت او را چو در5 حمایت عدل
# قضا نظام جهان دیده6 اقتضاکرده7
~~زهی جلال تو از عرش متکا کرده   فروغ رای تو خورشید را سهاکرده
~~قضا ز قدرت کلک8 تو مهره برچیده   فلک به خاک جناب تو التجاکرده
~~جهان به عهد تو تا ایمن از سپهر شده   فلک به دور تو تا با جهان وفا کرده9
~~پناه عدل تو را کعبهآ امان خوانده   جناب جاه تو را قبلهآ دعا کرده
~~چو آفتاب ضمیر تو در سواد امور   مسیر کلک تو را منبع ضیا10 کرده
~~چو علت یرقان در عروق کان11 گه کین12   ز خون لعل نهیب تو کهرباکرده
~~غبار نعل کمیت13 تو ملک را در چشم   ز سنگ، سرمه و از خاک توتیا کرده

PageV01P133

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0132.png)

~~ز تاب جستن او برق بازپس مانده   ز گرد پویهآ او وهم1 پیشوا2 کرده
~~چو کوه باد3 فرومانده زو به سیر و4 جهان   بدو خطاب همه کوه بادپاکرده
~~ز5 جرم خاک مه6 عکس نعل او به ضیا   فروغ چهره7آ خورشید را ضیا8 کرده
~~زکاینات به یک تگ9 گذشته و به دو گام   ز ابتدای جهان تا به انتها کرده
~~چو چرخ چارم خورشید دین و دنیا را   ز سطح خانهآ دین10 خط استواکرده11
~~دلم به فر مدیح تو در ممالک نظم   نموده سحر وزان12 سحر کیمیا کرده
~~صفات ذات تو طبع مرا مسیح شده   ادای مدح تو خوف مرا رجاکرده
~~چو صوت راوی مدحت شنیده خاطر من   درین13 میان غزلی14 دلفریب اداکرده
# مطلع الثالث
~~که ای فراق تو جان از تنم15 جداکرده
# غم توام به بلای تو مبتلاکرده
~~لبت به خنده روان مرا روان برده
# رخت به طره16 صباح17 مرا مساکرده
~~نه در تف تب18 هجران به مژده19آ شکری
# طبیب وصل تو درد مرا دوا ms066 کرده

PageV01P134

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0133.png)

~~نه در غم شب حرمان1 به جرعهآ نظری
# شراب لعل تو کام دلم رواکرده
~~قضا چو تیغ به چشم ستمگرت داده
# جهان ز بند چو زلف تو را رهاکرده،
~~همین به تاب جهان2 را کشیده در زنجیر
# همان به تیغ کمین در ره3 قضا کرده2
~~شکنج سنبلت آن بر5 زمانه شوریده
# فریب نرگست6 آن مست خواب ناکرده7
~~لب8 مرا به شب تیرهآ جفا9 بسته
# دل مرا هدف ناوک بلا کرده
~~چو تاب زلف توام گشته طبع آب حیات
# ز نظم مدحت دستور پادشا کرده10
~~جهان پناه وزیری که از جهان11 هنر
# فلک12 چو گرد برآورده او سما کرده13
~~کریم بار خدایی14 که کان و دریا را
# به گاه بذل15 کف و کلک تو16 گدا کرده

PageV01P135

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0134.png)

~~زهی به تقویت ملک هر دم انصافت
# هزار ساله1 جفای فلک قضا کرده
~~زهی به تربیت آب لطف2 طبع مرا
# مدایح تو چو آیینه در3 صفاکرده
~~زمانه گرچه گه نظم در مکنون را
# چو گوهر سخنم2 دیده بیبها کرده5
~~مرا سپهر جلال تو در جهان سخن
# اسیر دهشت درگاه کبریا کرده
~~همیشه تا که به داس سپهر کشت بقا6
# شود دروده و در خرمن فنا کرده
~~چو خوشه باد هر آن سر که در هوای تو نیست
# به داس حادثه چرخ از تنش جداکرده
~~حبذا شهری کزو در دور گردون افسری8
# بر سر ملکی نهد هر روز دست اختری9
~~زبدهآ دوران که در ترکیب ارکانش زنند10
# خاک در چشم سپهری هر نفس هر گوهری

PageV01P136

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0135.png)

~~آسمانی، مشرقی، بحری1، جهانی2، جنتی
# ملک و3 دین را بی گمان زینی و بیشک زیوری
~~آن که بی تأثیر سگان سوادش کس ندید
# آفتابی نورگستر بر سپهر کشوری
~~وآن که تعظیم و شکوه باره و برجش نهاد
# بر سرگردنکش گردون گردان افسری
~~هر زمان از نزهت خاک و صفای آب او
# باد پیماید بهشتی، آب گردد کوثری
~~در زمان حدت4 گرما در او باد ms067 شمال
# هر که را جانی است جانانی کند در پیکری
~~12حرفت صناع او روح لطافت را تنی5 است
# سیرت6 زقاد او شخص7 ولایت را سری
~~من و سلوی سالیان آرندش از صحرا8 و دشت
# شیر خشت و پستهاش دایم ز هرکوه و دری
~~جامعی دارد که چشم اهل معنی در9 صفاش
# کعبهای صورت تواند بستن از هر منظری
~~نزهت10 دروازهاش بنگر که گویی کردهاند
# از بهشتی11 خرم اندر روضهآ رضوان دری
~~قرب چل فرسنگ یک باغ است بردروازهاش
# آن چنان باغی که در گیتی نیابی دیگری

PageV01P137

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0136.png)

~~در بر هر مرزش از فیض سحاب آیینهای
# بر سر هر شاخش از مرغ سحر خنیاگری
~~جنبش اغصان او درمان دل را شربتی
# نالش مرغان او مستان1 جان را ساغری
~~گر کسی گوید که آن خلد روان پرور کجاست
# گویمش چون عرض خورشیدی کنم بی خاوری
~~خاور ایمان خراسان است و اندر وی بحق
# حکمت آبادی، هنر بومی، حقایق گتری2
~~قبة الاسلام، دارالملک دین، تمکین شرع
# روضهآ فردوس و فردوس دوم، شهر هری
~~باغ گردون را نظر زآب مجره بفکند
# رودبار خرمش بر هر طرف بوم و بری
~~گر ببیند سایهآ خورشید انصاف3 زمین
# ساحت جان پرورش یک لحظه بر آبشخوری،
~~داور دوران، بهاء دین و دنیا، ظل حق
# منشأ هر دولتی و ملجاء هر داوری
~~آسمان خشمی4، زمین حلمی5، مسیحاخامهای
# مملکت بخشی، قضاحکمی، سلاطین پروری
~~آن که بر درگاه جاه و صیت عدل6 و حکم اوست
# بندهای و تابعی و مخلصی و چاکری

PageV01P138

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0137.png)

~~139 هر دمی جمشیدی و هر ساعتی کیخسروی
# هر نفس نوشیروانی، هر زمان اسکندری
~~تاجبخش صیت1 انعامش2 که باقی باد، کرد
# بر سر صیت جهانگیر3 سلاطین معجری
~~ابر حکمش4 در محیط دولت و ملت نهاد
# در جهان بی نقص استحکام چرخ اخضری5
~~فیض لطفش ز6 التهاب قهر7 پنداری که8 کرد
# هردم استخراج آب زندگانی را دری
~~ای جهانداری که کس بی آب انصافت ندید9
# شاخ دین ms068 را برگی و برگ ممالک را بری
~~140 شرع بی عدل تو ملکی بود بی فرماندهی
# ملک بی کلک تو شرعی بود بی پیغمبری
~~کو ملکشه تا بدیدی کز شکوه جاه توست
# بندهآ هر بندهات امروز سلطان سنجری
~~دینپناها داد فرمان بر نه اقلیم سپهر
# هفت کشور گرد اسبت را چو شد فرمانبری10
~~خاصه اصفاهان که تاجی بر سر خلدی نهاد
# زآب فرمانت به خاک پای هر بادآوری11
~~ایمن است از سایهات زآن سان که نتواند گذشت
# در ضمیر بیدلی، آشوب زلف دلبری

PageV01P139

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0138.png)

~~ساحت جان پرورش میبیند اندر سایهات
# هر کجا آب سنانی دید و تاب خنجری
~~زیر پای هر نسیم از مشک اذفر نافهای
# بر سر هر لاله از عود قماری مجمری
~~آن که بودی پای هر دیوار از او میمون دری
# وآن که گشتی بر سر هر کوچه از غارتگری
~~این زمان پا بر سر میخ است یا در پای دار1
# گر سر سجادهای نگزید و پای منبری
~~در جهان تا صورت2 شخصی نبندد هیچ عقل
# بی قیام نه عرض هرگز به ذات جوهری
~~جوهر حکم تو را نه چرخ بادا نه عرض
# تا بدو قایم بود هر قطبی3 و هر محوری
~~عید تو فرخنده و رایات منصور تو را
# همعنان4 هر ساعت از تأیید یزدان لشکری5
~~چون کبک شسته لب به شراب مروقی   کبکی، از آن به طوق معنبر مطوقی
~~در بزم خوبتر ز تذرو ملونی   واندر مصاف چیرهتر از باز ازرقی
~~بر آفتاب طنز کنی و مسلمی   بر مشتری و ماه بخندی و برحقی
~~گر ماه در لباس کبود منقط است   تو شاه در لباس نسیج مغرقی
~~ماند همی به روشنی ماهتاب از آب   سیمین برت به زیر بغل طاق فستقی
~~بر آب دیده پیش تو زورق روان کنم   گر زانکه بینمت که تو مایل به زورقی

PageV01P140

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0139.png)

~~گر حور عین ببینند عناب شگرت   آیا که چون گزند سرانگشت فندقی
~~گر شاه ملک ms069 حسنی اندر بساط دهر   در صدر خواجه به بودت جای بیدقی
~~1تاج امم، خدیو جهان، فخر ملک و دین   کز آدم اوست گوهر و سنگاند مابقی
~~چون نزد سروران به کرم نام او برند   تن دردهد زمانه به اسم مطابقی
~~ای آن که عز و جاه بزرگان کشوری   وی آن که صدر و بدر وزیران مطلقی
~~محصول کارگاه نجوم مزینی   مقصود گرد گشتن چرخ مطبقی
~~اندر بهار فضل نسیم معطری   واندر نسیم خلق بهار خورنقی
~~پیش حصار حزم توکآن حصن دولت است   بحر محیط پای ندارد به خندقی
~~بی مجلس تو طبع ندارد معاشرت   بی ساغر تو می بگذارد مروقی
~~موضوع کردی از کف بخشنده اسم جود   تو صدر کز مصادر اقبال مشتقی
~~فضل تو بخردان حقیقت بدیدهاند   زآن در هنر به نزد بزرگان محققی
~~آن دل که شد معلق مهر و هوای تو   چون زلف دوست رنج ندید از معلقی
~~430 این شعر داشت قافیتی مغلق آنچنانک   بربستمش که کس بنخواند ز مغلقی
~~من پارسی زبانم از آن کردم احتراز   زآن تازیای که خنده زنند از مربقی
~~گردم همی به گرد سخنهای دلفریب   در آرزوی شعر معزی و ازرقی
~~ناید بدین قوافی ازین خوبتر سخن   گرچه سخن طراز نماید فرزدقی
~~احمق بود که عرضه کند فضل پیش تو   خرما به بصره بردن باشد ز احمقی
~~تا زین چرخ اشهب و کرهآ زمین بود   از مرکب زمانه نیاید جز ابلقی
~~بر هر مراد و کام که داری مظفری   وز هر سپهر و سعد که خواهی موفقی
# کماندار چشم تو در ناتوانی   روان بخش لعل تو در بینشانی،

PageV01P141

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0140.png)

~~بزد راه گردنکش دور گردون   ببرد آب سرچشمهآ زندگانی
~~به شکر بیان کردی از جانفروزی   به نرگس خبر دادی از دلستانی
~~که احیای روح است لعل بدخشی   که قانون سحر است جزع یمانی
~~از این سان که شمشیر در روی گیتی   کشیده است چشمت به نامهربانی،
~~اگر نیستی آب حیوان لعلت1 ms070   زمانه ببستی در زندگانی
~~خرد خیره مانده است در چشم شوخت   که در2 عین مخموری و ناتوانی،
~~همه با فلک میکند همنبردی   همه با قضا میکند3 همعنانی
~~روان خرم است از لب جانفزایت   که لعلت به عکس می ارغوانی،
~~گهی روح را میکند دستگیری   گهی طبع را4 میدهد5 شادمانی
~~به یاقوت، تاب دل مهر و ماهی   به خورشید، آب رخ6 جسم و جانی
~~مگر جرعهآ جام بزم7 وزیری   مگر خاک درگاه صدر جهانی8
~~سپهر سخا فخر ملک آفتابی   که دور سپهرش ندیده است ثانی
~~پناه هدی، شمس دین، کآب حکمش   ببرد آبروی فلک در روانی9
~~وزیری که درگاهش اهل جهان را   جهان امان است و جان امانی
~~وزیری که حصنی حصین است دین10 را   در جاهش از حادثات زمانی
~~وزیری که چون بر پیمبر نبوت   بر او ختم گشته است صاحبقرانی
~~وزیری که با خنجر شاه کلکش   به برهان قاطع کند توأمانی
~~زهی کار کلک تو گیتی فروزی   زهی شغل رای تو خسرونشانی
~~زهی سقف و بنیاد ایوان دین را11   بیان و بنان تو معمار و بانی

PageV01P142

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0141.png)

~~از احکام و انعام1کلکت بخاری   شود در رگ کان زر، زرکانی2
~~نظرهای انعام توست آفتابی3   اثرهای احکام توست آسمانی
~~سپهر برین تا نکرد از تواضع   جناب رفیع تو را آستانی
~~126بر ایوان قدر تو بر جرم کیوان   مقرر نشد منصب پاسبانی
~~ز خورشید رایت رسیده است گیتی   در ایام پیری به روز4 جوانی
~~ز تأثیر عدل تو از گرگ امینتر   ندیده است سرخیل ملکت5 شبانی
~~چنان در امان است6 گیتی ز حفظت   که از حفظ یزدان تو اندر امانی
~~چنان قاصر است از مدیح تو طبعم   که اندیشه از ذروهآ لامکانی
~~رسیده است در آرزوی ثنایت   مرا بر لب لفظ7 جان معانی
~~کشیده است در پا به اقبال مدحت   بقای ابد دیبهآ خسروانی
~~زمان تا ز سیر کواکب زمین را   بهاری کند گاه و گاهی خزانی
~~ریاحین بزم تو را باد ms071 هر دم   بهاری نو از دولت و کامرانی
~~بداندیش جاه تو را برگ چهره   از باد خزان اجل زعفرانی
~~1470 سرشک حسودت پراکنده بر رخ8   چو بر خاک بیجادهآ بهرمانی
# شب و روز عمر تو را تا به مدت   شود چون قضا و قدر جاودانی
# قدر کرده هر شام صبح مبادی9   قضا خوانده هر صبح10 سبع المثانی
~~صبح است در ده ای پسر ماهچهر می   برخیز و آفتاب ببین11 در12 صفای13 وی

PageV01P143

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0142.png)

~~بنمای رخ که طیرهآ مهر است1 ای غلام   پیش آر می که وقت صبوح است ای2 صبی
~~دل در پیاله بند که از3 حضرت صبوح   آورد خط به خون صراحی ز شوق می
~~برخیز یا4 نسیم صبا ناز تا به چند   می نوش در حریم قضا راز تا به کی
~~ای در نهاد5 مهر ز شوق لب تو شور   وی بر جبین حسن ز شرم6 رخ تو خوی
~~تا کعبهآ جمال7 تو را بر سپهر صیت8   خال9 رخ تو شد ز فروغ لبت جدی10
~~محراب حسن لمعهآ خورشید روی توست   ای در کلاه گوشهآ حسنت شکوه کی
~~گر لاف نیکوی نزدی11 با رخ12 تو بدر   طومار حسن او نشدی ز13 آفتاب طی
~~ور مهر در کمان ز14 رخت تیر یافتی   فصل بهار روی نمودی ز ماه دی
~~وصف تو شاهنامهآ خوبی است، چون فکند   بر وی همای مدح پناه15 زمانه فی16
~~اکفی الکفاة، کافی دین، کز بنان17 اوست   دیندار و ملک پرور و گوهرنگار نی
~~صدری که جز سعادت باران کلک او   ننشاند18 از هوای هدایت غبار غی
~~مقصود کون اگر نه کف و کلک19 اوستی   برداشتی وجود ز کونین اسم20 شی
~~ای مسرع ضمیر تو را ملک هر دو کون21   در حل و عقد ملک گذشته به زیر پی
~~برداغگاه توسن دولت به نام تو22   دست کفایت تو نهاد از دوام گی
~~اقبال را به جاه تو چندان تفاخر است   که اسلام را به کعبه ms072 و اعراب را به حی
~~گفتم روان حاتم طی در بنان23 توست   پیر سپهر گفت: چه حاتم؟ کدام طی4

PageV01P144

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0143.png)

~~49کاندر جهان همت صاحب خزانهای است   در ملک صیت روی زمین، صیت ملک ری1
~~گر قبلهآ قبول نه خاک جناب توست   در بارگاه شرع چه یغما2 بود چه فی
~~ور نیستی ز حلم تو کوتاه دست خشم3   آتش به جای آب برون آمدی ز فی4
~~دور از تحمل تو شب از روز5 بگسلد   گربانگ بر زمانه زنی کای زمانه هی
~~تا متفق شوند اطباکه در مذاق   زهر هلاهل است6 لعاب دهان حی
~~می در مذاق دشمن جاه تو زهر باد   زهری چنانکه بازنگردد به نام7 قی
~~هر روز در جوار تو دولت هزار باد   هر لحظه در پناه تو دولت8 هزار پی9
# [44]
# در مدح صدرکبیر شمسالدین علی خراسانی10
~~زآیینهآ سپهر چو شدزنگ منجلی
# خورشید را طلوع ده ای ترک قنقلی
~~بزدای دل ززنگ زمانه که روزگار
# آیینگی همی کند11 و12 صبح صیقلی
~~بازم رهان که بر دلم انده موکل است
# ای13 ترک ماهرو که بر انده موکلی
~~با غمزه گو که تیر جفا بیش از این مزن
# بر خستگان ضربت شمشیر بیدلی

PageV01P145

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0144.png)

~~ای خال1 مشکبوی مگر مولعی به سحر
# ورنه چرا مقیم سر چاه بابلی
~~وی لعل دلفروز به دل بردن و جواب2
# تریاکی و شرنگ و شرابی و حنظلی3
~~هر شب ز4 اشتیاق تو در جیب آه من
# کافوری مزاج هواگشت پلیلی5
~~در تابخانهآ تن تاریک تا به روز
# چشمم تنورگی کند و سینه منقلی
~~چون دررسید لشکر6 دی مه به خوشدلی7
# شرط است8 ساقیا که لب از باده نگسلی9
~~اخراج کن10 ز نقطهآ عیشم خطی که می11
# زآن خط نجوم عیش تو را12 کرده مدخلی
~~بنگر که پر ز خنجر13 الماس و جوشن است
# طرف شمر که بود پر از حله و حلی
~~بستان شد از حریف خریف آن چنان حریف14
# کش خار گلبنی کند ms073 و زاغ بلبلی
~~چون هر نفس که زد شب یلدا چو نشتری است
# گویی که دستکار حکیمی است کابلی

PageV01P146

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0145.png)

~~ای جویبار تا دم دی مه خریدهای
# از فرق تا قدم همه تن در1 سلاسلی
~~دیدی که کرد صفحهآ تقویم باغ را
# شنگرف و2 لاجورد رقومی و جدولی
~~اکنون ببین که در شمر و ساحت چمن
# تختی ز سیم خام و بساطی مکللی
~~نی نی که تا مگر3 فکند بر تو خواجه4 چشم
# آیینهای شده است نهاد تو منجلی
~~صدر زمانه، جان کفایت، جهان5 حلم6
# شمس سپهر دین، فلک7 مکرمت علی
~~صدری که نوک خامه و الفاظ کلک8 اوست
# هم روح را مربی و هم عقل را ولی
~~روشن چو دید دور فلک چشم9 آفتاب
# گفتا ز خاک حضرت صاحب مکحلی
~~ای لطف کردگار، بنان تو در بیان10
# برهان قاطع است که تو عقل اولی
~~وی11 خط خواجه چون زفلک بر تو12 آفتاب
# پیوسته سایر است تو13 خط معدلی
~~با لفظ عذب تو سخن جزل بنده گفت
# از روی بندگی نه ز راه مقابلی

PageV01P147

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0146.png)

~~20کای1 صورت روان سخنگوی2 نظم و نثر3
# سحر حدایقی، غلطم وحی منزلی3
~~شد در حصول جزوی و کلی شفای روح
# قانون منطقت چو اشارات بوعلی
~~گر دزوهآ کمال بود منتهای فضل
# در عالم کمال فضایل تو افضلی
~~ور بی حمایل است جهان، حرز مدح تو
# زین پس زمانه را نکند جز حمایلی
~~ای آز را ز خاک در خوان همتت
# هر دم هزار بار جهان دیده ممتلی
~~تا در جهان عقل نیاید به هیچ نوع
# از هر مفصلی که کند5 فرض مجملی
~~بادا تو را دوام سعادت که خود کند
# در مجمل بقای تو دوران مفصلی

PageV01P148

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0148.png)

~~دو نتیجه است در جهان وجود   غرض1 فیض علت اولی
~~رقم کلک منشی ارزاق   قلم صدر مسند انشی
~~خلف صدق مقتدای صدور   غرض2 دور گنبد اعلی
~~15نور چشم و جمال3 یوسف ملک   تاج فرق و ms074 پناه4 دین هدی
~~ثمر شاخ دوحهآ تحقیق5   گهر کان خطهآ معنی
~~جاه6 حشمت، قرینهآ توفیق   جان7 حکمت محمد یحیی
~~ای بزرگی که شاه8 عرصهآ چرخ   از رخ رای توست اسیر عری
~~شکر جودت که از مراتب آن   پیک اندیشه قاصر است همی
~~راستی به9 نمیگزارم از آنک   بر ثریا نمیرسم ز ثری

PageV01P150

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0149.png)

~~تا بود در زبان مردم دهر   ذکر مجنون و خوبی لیلی1
~~در عری حروف2 عمر توباد   مدت عالم از الف تا یی
~~ای ذات بی همال تو را از صفات خویش   ابداع کرده مبدع فکرت کمالها
~~در گرد همتت4 نرسد گرچه مرغ وهم   بالای نه سپهر بپرد به سالها
~~یاد از مرید صادق خود کردهای به نظم   ای ذوقها ز یاد توام بلکه حالها
~~می خواست خاطرم که ز تقصیر در جواب   خود را به دست خویش دهد گوشمالها
~~دل گفت اگر به رتبت قدرش رسد سخن   آنگه جوابها رسد اندر سؤالها
# (3]
~~هم در مدح صاحب اعظم فخرالملک شمس الدولة والدین گفته است5
~~آسمان داد، فخرالملک، خورشید زمین
# ای جهان را عهد6 انصاف تو ایام7 شباب
~~ای خداوندی که نوک کلک ملک آرای توست
# هادی تیغ ممالک پرور مالکرقاب
~~قهر و لطفت دستگیر آتش و آباند از آن
# کاندر این8 ناز و نعیم است، اندر آن رنج و عذاب

PageV01P151

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0150.png)

~~گر ز آب لطف و تاب قهر تو یاد آورد
# در کنار بحر گوهر در دل کان زر ناب
~~خاک سازد هیبت قهر تو از زر طلی
# آب راند دهشت لطف تو از در خوشاب1
~~لفظ عذب توست در عرض جهان نظم ونثر
# نوک کلک توست بر اوج هوای2 جاه و آب
~~گاه معنی بحر اگر گوهر شود موج بحار
# روز احسان ابر اگر اختر بود3 فیض سحاب
~~موج بحر گوهرافروز تو در تجدید ملک
# سیر4 ابر اخترافشان تو هنگام5 خطاب،
~~آسمان ملک و ملت را کند پروین فروغ
# آفتاب دین و دولت را کند ms075 مشکین نقاب
~~گرد خاک پای قدر و عکس نور رای توست
# در جهان افتخار و بر6 سپهر فتح باب
~~آسمانی، آسمان در دور او نامستقیم
# آفتابی، آفتاب از تاب7 او در اضطراب
~~دین پناها مر امامی را به هنگام سخن
# گرچه طبعی8 همچو آتش بود و نظمی همچو آب
~~شعلهآ مدح تو اندر9 دامن طبعش گرفت
# سر برآورد از گریبان ضمیرش آفتاب

PageV01P152

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0151.png)

~~با چنین شعری روا باشد که روز خاطرش
# افتد از پیش1 شب ادبار هر دم در شتاب
~~مطلع خورشید و حربا خستهآ منقار بوم
# حضرت جمشید وطوطی بستهآ بند غراب
~~تا طبیعت را قوام است و کواکب را مسیر
# تا جهان را اعتدال است و فلک را انقلاب،
~~طبع را حکم تو گردون باد و گردون را مدار
# چرخ راکلک تو کوکب باد2 و کوکب را مآب
~~دور آن3 پیوسته ملک دین و دنیا را قوام
# سیر این4 همواره آب ملک و ملت را زهاب
~~ثبت فرمای تا شوی واقف   بی توقف ز نام آن محبوب
~~پارسی مدام و تازی خواب   این یکی راست وآن دگر مقلوب
~~کافی دین و دولت ای صدری   که جنابت سپهر حاجات است
~~روح پروردهآ ضمیر مرا   تا مدیح تو ورد اوقات است
~~65حرز دوشیزگان پردهآ غیب   همه یا کافی المهمات است
~~ای اختر آسمان مسند   چرخ از شرف تو در وبال است
~~کز نقش تو هر خطی سپهری است   وز5 قدر تو نقش تو6 خیال است

PageV01P153

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0152.png)

~~نام آن بت که شمع2 انجمن است   قلب تصغیر قلب قلب من است3
~~ای خداوندی که دایم4 تیر چرخ   همچو دولت در پناه جاه توست
~~خاک درگاهت امامی بندهوار   چون فلک5 در سایهآ درگاه توست
~~زنده گردانش که جانش چون جهان   در هوای حضرت6 دلخواه توست
# مج
~~ای نهادت را ز نه گردون نهاد   وی اساست را ز هفت اختر سرشت
~~هم فرود رفعتت سقف سپهر   هم عیار نزهتت صحن بهشت
~~دست ms076 فطرت طینتت کشورپناه   چون تو را آب رخ از فطرت سرشت
~~آیت نظم روانبخش مرا   بر رخ دلخواه دیوارت نوشت

PageV01P154

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0153.png)

~~پس از ابد به همین حکم هم نخواهد بود1   بجز نتایج تعظیم قدرت قلمت
~~ای مرکب زآفتاب و ماه آب و تاب توست2
# چرخ و انجم را فروغ و جسم و جوهر را حیات
~~مطلع روز امیدی، مصدر ماء معین
# مشرب جان جهانی، منبع آب حیات
~~جهان پناها، آمد به حضرت3 تو رهیت4   که آستان تو دادش ز چرخ بستاند
~~چو پردهدار تو بارش نداد خواست که زود   عنان همت از این آستان بگرداند
~~خرد در آمد و گفتا چه جای این سخن است   مگو که گر تو ندانی، خدای میداند
~~که گر مرتی جاهش ز تو خبر یابد   تو را درآرد و بر چشم خویش بنشاند
~~زهی دینپروری کاندر بنانت6   سپهر دولت است و اختر داد

PageV01P155

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0154.png)

~~مسیر خامهآ گیتیپناهت   در انصاف تا1 بر خلق بگشاد
~~ز بهر بندگی در پیش کلکت   میان3 بسته است چون نی سرو آزاد
~~سحرگه بخل را در خواب دیدم   که بر درگاه تو3 هر لحظه چون باد
~~به خاک اندر همی غلتید و میگفت   ز دست جود تو فریاد فریاد
~~طبیعت را خرد دی گفت پایی4   که خورشیدش بجز بر5 دیده ننهاد،
~~روا باشد که بر6 دست وزارت   ز تقصیر تو از درد آورد یاد
~~نمیترسی7 که دست انتقامش   طبایع را برآرد بیخ و بنیاد
~~نمیدانی8 که گر خواهد جهان را   بگردد گوهر تکوین و ایجاد
~~جوابش داد کای بر نه سپهرت   تقدم همچو واحد را بر اعداد9،
~~مگر با درد دل بودند از این پیش   ز جور دور گردون آدمیزاد
~~چو رای صاحب عادل جهان را   به نور عدل روشن کرد و آباد
~~برون کردند درد از 10 دل وز آن پس   ستم بر درد میکردند11 و بیداد
~~پناه و ملجأ عالم چو او بود   بیامد درد و اندر ms077 پایش افتاد
~~سپهر آن درد برمی چیند اکنون12   که صد چندان نصیب دشمنش باد
~~تاج سر دین ای به فروغ گهر کلک   برداشته از روی زمین ظلمت13 بیداد
~~آن14 گلبن خودروی که بر هر سر شاخش   تادرنگری تازه گلی بشکفد15 از باد
~~بگریخته بود از من و با دشمن خویشم   بگذاشته در رنج و نمیکرد ز من یاد

PageV01P156

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0155.png)

~~تا جود تو با خواسته بربسته چودزدان1   آن سوختنی را بر من2 بنده فرستاد
~~با آنکه زبان شد همه تن عذر گنه را   دور از تو چنان است که خصم تو چنان باد3
~~سپهر قدرا، گردون هر آنچه حکم کنی   بر آستان تو گردن نهاده بفرستد
~~16 شرابدار تو دانم که نور دیده از او5   اگر طلب کنم ابرو گشاده بفرستد
~~تهی شده است دماغم ز صحبت اغیار   سزد گرم قدحی پر ز باده بفرستد6
~~ای بزرگی که با نسیم وفات7   بوی شببوی8 درنمیگنجد
~~بر در جاهت ار چه چرخ شده است   توی بر توی درنمیگنجد
~~سرورا بنده را بلای دلی است   کهنه و نوی درنمیگنجد
~~1610 پیش عشق من و لطافت یار   که دل و خوی درنمیگنجد9
~~گل حسن است و با لطافت او   گل خودروی درنمیگنجد
~~صبرم ار چند خدمتی میگفت   گوش10 کوکوی درنمیگنجد11

PageV01P157

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0156.png)

~~در جهانی که چین طرهآ اوست   چین ابروی درنمیگنجد
~~بازخر ز اندهام1 به بوی مدام   که جز آن بوی درنمیگنجد
~~خواستم گفت رنجه شو توولیک   چه کنم موی2 درنمیگنجد
# با تو ماری است کو دو سر دارد   وز دو سوراخ سر به در دارد
# یا بگو کآن3 کجاست ورنه مگو4   دلم از خویشتن خبر دارد
~~حیات بخش نویدی ز لطف جان جهان   فرشتهای به من آورد دوش و شاد آورد
~~غلام آن دم جان پرورم که یاد مرا5   به لطف داعیهآ نظم در نهاد آورد6
~~بدان خدای که در خلقت نظام جهان   کمال حکمت او دین نهاد و داد آورد
~~که خرمی ms078 بفزاید مرا در این هنگام   حصول نعمت قارون و گنج بادآورد
~~ولی ز خرمی اندر جهان نمیگنجم   که آسمان جلالم به لطف یاد آورد
~~دیدم الفی چند سخنگو که لب عقل   از منطقشان جام اشارات گارد
~~ترکیب خطی گشته وز آن7 خط شده حیران   ادراک که اندیشه بدو ملک سپارد

PageV01P158

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0157.png)

~~خطی که هنرمند1 بدو2 چون نظر افکند   بحریش3 نهد نام و سحابیش شمارد
~~بحری که به غواصی توفیق و تفکر   زو دست خرد در گرانمایه برآرد
~~ابری که از او بر چمن روضهآ ادراک   تا حشر بجز اختر رخشنده4 نبارد
~~دی واضع این تحفه همی گفت الف را5   تا مفلس و عریان نبرد خصم و6 نیارد
~~کردیم زنه وجه7 توانگر به دلایل   تا بیش8 نگویند کالف هیچ ندارد
~~63هر که به ورزیدن کمال نهد روی   شیوهآ نقصان ز هیچ روی نورزد
# زلزلهآ حرص اگر ز هم بدرد کوه   گرد قناعت بر آستانش نلرزد
# رفعت اهل زمانه کسب کند زآنک   صحبت اهل زمانه هیچ نیرزد
# آن شنیدی که خار در گلزار   گل خوشبوی را برادر خواند
# راست میگفت9 لیکن10 از پی خار   هیچ دانا درخت گل ننشاند
~~بلکه دانا چو گلبنی پرورد   چون برومند گشت و11 خار براند12

PageV01P159

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0158.png)

# ای امامی به گل نگر در خار   چشم ادراکت ار چه خیره بماند
# گل بی خار کس نکشت و نرستواندر
# واندر اخبار کس ندید و نخواند
# بوی گل1 دل به لطف یار دهد2   بلبلی را که دل ز خار بماند
~~پناه تیغ4 و قلم، آفتاب مشرق ملک   تویی که نور تو خورشید را بپوشاند
~~تویی که حرز مدیح تو هر سحرگیتی   برای دفع حوادث بر آسمان خواند
~~کنار بحر زند موج زآب دیدهآ ابر5   به گاه آنکه بنان تو گوهر افشاند
~~هزار بار به هر دم زمانه دریا را   ز شرم بخشش دست تو آب گرداند
~~جهان پناها، مدح تو و معانی من   به دولت ابد و عمر جاودان ms079 ماند
~~تو6 آسمان جلالی روا بود که مرا   عنایت تو ز دام زمانه بجهاند7
~~چو در عری8 شکوهت9 سپهر اسیر شود   زمین10 حضرت تو بیدقی فروراند
~~که بیمراد مرا دایم از چه رو دارد   که بیگناه مرا هر دم11 از چه رنجاند13
~~به حضرتیم چرا چندگاه نگذارد   به گوشهایم چرا چند روز ننشاند13
~~ولی چو دایرهای مرکزی14 معین نیست   دمی مرا که ز تشویش غیر برهاند
~~چرا ز چرخ شکایت کنم که گرد جهان   چنانکه دایرهام گرد نقطه گرداند
~~شود ملازم حضرت دلم به بنیادی   نظام ملک جهان گر سری بجنباند15

PageV01P160

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0159.png)

~~همیشه تا به قیاس خرد درست شود   که چرخ دادهآ خویش از زمانه بستاند
~~زمین قدر تو را بر سپهر1 دستی باد   که در مراتب او آسمان فروماند2
~~مباد خاطر مداحت از مدیح تو فرد   که گنده پیر جهان قدر او نمیداند
~~655به نعمت تو که با آنک از آستان3 تواش   شکوه جاه تو گه گه چو حکم میراند
~~که پای جانش تا در رکاب جسم بود   عنان همت از این آستان نگرداند
~~تو کامران و نکونام در زمانه بمان   که در جهان ز تو نام نکو همی ماند
~~تاج دین و دولت ای4 صدری که گرد موکبت5
# دیدهآ افلاک و انجم را مکحل میکند
~~کلک دولت پرورت روح الامینی6 دیگر است
# لاجرم هر دم هزاران وحی منزل میکند
~~لفظ معنی پرورت گر7 آسمان داد8 نیست
# مشکل بیداد را بر خلق چون حل میکند
~~زرگر دست تو را رسمی است کاندر روز بذل
# افسر امید سائل را مکلل میکند
~~موسی قهر تو را دستی است9 کاندر لیل تار
# فرق گیتی را ز جعد قیرگون کل میکند
~~پرتو لطفت10 صبا را گر به خود ره میدهد
# جنبش او اقحوان را در عرق حل میکند
~~خسرو11 خشم تو هیچ ار بر12 چمن می بگذرد
# در لب شیرین لعاب نحل حنظل میکند

PageV01P161

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0160.png)

~~آسمان داد را خاک جنابت با ms080 سپهر1
# زانتقام دولت و ملت مبدل میکند
~~آفتاب جاه را دست شکوهت در ثبات2
# زاهتمام ملک و دین خط معدل میکند
~~دینپناها، صاحبا، روح امامی در ثنات
# چون دعا می گوید3، آمین عقل4 اول میکند
~~خاک دولتخانهآ یزد ار چه بی تأثیر سعی
# زبده و قانون اعراضش محصل میکند
~~دختران خاطرش از بس که بیرون میجهند5
# دل به زنجیر معانیشان6 مسلسل میکند
~~تا نظام و اهتمام ملک را تأثیر چرخ
# گاه مجمل مینماید گه مفصل میکند
~~باد حکمت را قضا تابع که گردون بندگیت
# چون مفصل مینداند کرد مجمل میکند
~~تا کمان7 مکنت بدخواه و نیکوخواه را
# هم معطل مینماید هم مکمل میکند
~~مرا فروغ می از عکس جام خواهد شد   سپهر چاکر و انجم غلام خواهد شد
~~کجاست بادهآ صافی که اندر این دو سه روز   وصال موسم عشرت خرام خواهد شد
~~شبی ز سادهدلی با زمانه میگفتم   که قد چون الفم همچو لام خواهد شد

PageV01P162

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0161.png)

~~بیار باده و سودا مبر که قامت من1   دوتا ز فرقت عیش مدام2 خواهد شد
~~مگوی دفع و توقف روا مدار و بدان   که دفع داعیهآ انتقام خواهد شد
~~به لطف گفت مرنجان تو خویشتن3 که مرا   رضای تو سپرننگ و نام خواهد شد
~~مواجب بیت آوردهام به دست ولیک   به سعی حاتم ثانی تمام خواهد شد
~~بلندقدراگر خود ز خاصهآ تو بود   سزد نه کار جهان بی نظام خواهد شد
~~هم این زمان می نابم فرست و دفع مگو   که ماه ستر4 سخن در غمام خواهد شد
~~گرم فرستی ور نه5 ز پنج بیت دگر   عطا مضاعف وانعام عام خواهد شد
~~ایا ز بهر تفاخر مخدرات سپفر   همیشه در حرم حرمت تو کرده سجود
~~سبب وجود تو6 بود ار نه چرخ و ارکان را   نیافریدی خود واجبالوجود وجود
~~6در تو مقصد گیتی است7 زآنکه بازنگشت   ز آستانهآ او8 هیچ خلق بی مقصود9
~~زمانه دست به یکبارگی ز بخل بشست   چو ms081 دید پای سخای تو در خزاین جود
~~اگر چنانکه بپرسی ز چرخ آینه گون   که زنگ حادثه زآیینهآ رخت10 که زدود
~~به خاک پای تو کز نه فلک جواب آید   که صدر11 مسند اقبال فخر دین، داوود
~~زهی زجاه تو قاصر ضمیر هر مخلوق   خهی12 ز جود تو خرم روان هر موجود
~~مقدم است سخای تو بر صدای13 سؤال   منزه است کمال تو زانتقام حسود
~~ز خاک درگه و14 تعظیم آستانهآ توست   به نزد عالم و جاهل15 بر خواص و رنود16

PageV01P163

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0162.png)

~~که ملک و ملت و دیوان و1 صدر و مسند را   محل و رونق و تعظیم و قدر و جاه فزود2
~~مدام تا نشود دور آسمان باطل   مقیم3 تا نبود4 گردش زمین معهود
~~تو را سعود قرین باد و کردگار معین   تو را زمانه رهی5 باد و عاقبت محمود
~~محیط نقطهآ ملت، مدار مرکز دین   خدایگان شریعت در این چه فرماید،
~~که گربهای سر ده7 قمری و کبوتر را   به قرب هفتهای از تن8 به قهر برباید
~~زراه شرع به حکم قصاص صاحب مرغ9   دو دست گربه گراز تن جدا کند شاید104
~~زهی لطیف سؤالی که طوطی قلمت   به گاه نظم11 بدایع شکر همی خاید
~~ندانمت که کهای، این قدر همی دانم   که از زبان12 تو آب حیات میزاید
~~نه کم زگربهآ بید است گربهآ عیار   که مرغ بیند بر شاخ و پنجه نگشاید13
~~خدایگان هننر را اگر در این فتوی   به خون گربه ز من رخصتی14 همی باید،
~~چو گربه هیچ غرامت15 ندارد آن بهتر   که دست خویش به خون چنین16 نیالاید

PageV01P164

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0163.png)

~~بقای قمری و عمر کبوتر ار خواهد   قرارجای1 قفس را بلند فرماید
~~ای حاکمان ملک صبوحی که دست عیش
# با نوعروس باده در آغوش کردهاید
~~گشته است زهره بر فلک امروز شرمسار
# زان عیش و زان2 طرب که شما دوش کردهاید
# کرده است آب در دهن، آب حیات را
# عکس میای که ms082 دوش شما نوش کردهاید
# تکبیر3 عیش را مگر امشب قضا کنید
# چون سنت امام فراموش کردهاید
~~والا عمید دولت و دین ای که بر سپهر   در بندگی خامه تو تیر میرود4
~~بی رونق است کارم5 و در خدمتت به شرح6   نزدیک هفتهای است که تقریر میرود
~~چون می رود ز خدمت تو کار اهل فضل   در کار من رواست که تقصیر میرود؟
~~زهی دو پیکر درگاهت اوج7 خورشیدی   که ذرهای بود اندر هواش پیکر تیر
~~دقیقهای است ز قدر تو نه سپهر بلند   لطیفهای ز ضمیر تو هفت جرم منیر

PageV01P165

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0164.png)

# کشید زمشک بر رخ خورشید2 آسمان3 ضمیر4
~~مسیر ابر بنان1 تو تا نقاب کشید زمشک
~~همی بدرد بر روی آفتاب سپهر5   هوا به دست تحرک نقاب ابر مطیر
~~شهاب خامه6آ تو جوهری است حادثه سوز   که قایماند بدو نه سپهر گاه مسیر
~~چو روح قدسی بر هفت مسرعش تقدیم7   چو عقل اول در نه مؤثرش تأثیر
~~گهی مصورهآ خلقت جنین سخن   لطایف گهرش8 در مشیمهآ تقدیر
~~گهی معاینه صورتنگار جان و خرد   بدایع نکتش در قرینهآ تصویر
~~ایا رسیده به جایی بزرگی تو که هست   چو عفو حق کرمت جرم بخش و عذرپذیر
~~شبی به پای تفکر ز9 ساکنان10 سپهر   چو برگذشتم و بیرون شدم ز چرخ چو تیر
~~به عالمی برسیدم که بی وسیلت لفظ   مرا ضمیر سخن کشف شد قلیل و کثیر
~~جهان پناهی دیدم در آن جهان که جهان   به چشم همت عالیش خوار بود و حقیر
# که در حمایت اقبال11 اوست تاج و سریر
~~سؤال کردم کاین دین پناه عادل کیست
~~جواب داد به لفظی12 صریح13 هاتف غیب ز ساق عرش به تأیید کردگار قدیر
# پناه تیغ و قلم، ملجأ صغیر وکبیر
~~که شمس دولت و دین، فخرملک، صدر جهان پناه
# ز سایهآ تو که پاینده باد نیست گزیر
~~جهان پناها چون اهل دین و دنیا رازسا
~~همای تربیت خویش را بگو به کرم ms083   که لطف کن ز فلان بنده سایه بازمگیر

PageV01P166

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0165.png)

~~دان که «جیم» و «ها» و «یج» و «یوه دگر
# «کا» و «با» و «کد» و «که» زایام فرس1!
# که گشت سحر حدایق4 لطایف قلمش
~~حدیقهآ بصر3 مکرمت، عزیزالدین
~~چو در سخا و سخن قوت حیات نهاد   خدای عزوجل هر دم از دم و قدمش
~~خواص معجز عیسی و خضر کرد پدید   نتایج سرکلک از عنایت قلمش6
~~مرا بخواسته زآثار همت7 عالی   که باد چرخ ز رفعت معالی هممش8
~~حذاقت9 کرم او حدیقهای فرمود   که در عرب نبود مثل و نیست در عجمش
~~13حدیقهای که نماید زجاج صفوت او   چو نور باصره روح حقایق از کرمش10
~~حدیقهای که فلک گر وفا کند به عهود11   به خط و کاغذ و تذهیب او بود قسمش
~~حدیقهای که بهار ریاض صفحهآ 12 اوست13   که خاک راه شود صیت روضهآ ارمش
~~حدیقهای که خرد را ز ذوق مست کند   لطیفه های14 دقیق و معانی15 حکمش
~~حدیقه ای که رقومش سواد ملک دل است   چو16 روشن است جهان بین دانش از رقمش12

PageV01P167

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0166.png)

~~حدیقه ای که گواهی دهد خرد بر روح به عین1 مثل ولی2 در حدایق عدمش
# خن بر آسمان ثنا3 یاد کردم از کرمش
~~چو در جهان کرم کرد یاد من به سخنبر آسمان
~~همیشه پیر فلک باد خادم2 داعیشهمیشه بخت جوان باد داعی6 خدمش
~~ای صاحبی که گردون گرد از7 جهان برآرد   گریک نفس نباشد در حفظ تو طبایع
~~از حضرت تو لفظی، وز نه فلک معالی8   از خامه9آ تو حرفی وز صد کتب شرایع
~~کلک و اناملت را زیبد که هست و باشد10   سیر نجوم تابع، دور سپهر طایع11
~~گر درگهت نبودی، بودی به خاک پایت   هم کار دهر مهمل، هم دور چرخ ضایع2
# غلام رومی فرخندهپی را   که در کرمان13 به خدمت شاد کردم
# مرا ده سال خدمت کرد و14 روزی   ز حق خدمتش چون یاد کردم15
# هنوزش نام ms084 قیصر بود و نامش   محمد کردم و آزاد کردم

PageV01P168

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0167.png)

~~بلند قدرا خود در دلت نمیگذرد   که کی به چشم کرم در فلان نگاه کنم
~~مرانگویی تا1 چند روی کاغذ خویش   پی2 مسودهآ مدح تو سیاه کنم
~~شد علی رغم حسود از مدد صدق و صفا   درگه حیدر کرار دوم صدر نعیم
~~رای او در3 تتق سرو4 سراپردهآ غیب   آگهی داد به امید جهان را و به بیم
~~فخر اولاد نبی، صدر جهان، مهدی عصر   مفخر جد6 شرف دولت و دین ابراهیم
~~25دانش و دولت او راست معالی7 بنده   ظاهر و باطن او راست معانی8 تعظیم
~~یارب از منزلت عصمت او آگاهی   لب اندیشه چو بی ذکر تواش نیست مقیم
~~نفسش را مددی فرما امداد دوام9   همتش را ظفری بخش بر اعدای لئیم
# بنگار سبک دوازده ده را   وآنگه به دو جا دوازده گردان
# تصحیف کن آن دو قسم را وآنگه   ماری11 به میان قسمها بنشان
~~240آن لحظه که مار12 بازگردانی   پیدا شود آن13 حکایت پنهان

PageV01P169

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0168.png)

~~گرت باید که دریابی به تحقیق   وگر خواهی که بشناسی به برهان
~~نزول آیت توحید پیدا   سریر مسند تعریف پنهان
~~به چشم دل نظر کن تا ببینی   به استحقاق در حال خراسان1
~~کمال حکمت اندر ملک تقوی   جمال معرفت در صدر ایمان
~~ز برهان طریقت منبع فضل   ز قانون شریعت بحر احسان
~~محیط نقطهآ عرفان به معنی   مدار مرکز معنی به عرفان
~~به معنی صورت خلق پیمبر   به صورت معنی الفاظ2 یزدان
~~سپهدار ورع، لشکرکش فقر3   جهان4 جان عالم، عالم جان
~~سر تاج خرد، تاج سر جان5   سپهر6 مهر تقوی خواجه عثمان
~~فلکقدری که در بحث7 حقایق8   کند پیدا ز آتش آب حیوان9
~~ملکخویی که در کشف دقایق10   ببیند موی11 سر در چشم امکان12
~~زهی خار عرض برکنده از بیخ   ز طرف جویبار انس13 انسان
~~زهی گوی تواضع برده ازخلق   به یمن همت دارای دوران
~~همیشه تا بر14 اهل معانی   بتابد15 ms085 آتش از گل، گل ز سندان
~~تو را اندر سرابستان الفاظ   گل صد برگ معنی باد خندان

PageV01P170

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0169.png)

~~خمس و2 ثلث زوج فردی را که ثلث و3 خمس او4
# بی شک از حد عدد بیرون شود5 تصنیف کن
~~بر قرار خویش باردیگرش در6 ثلث مالت7
# ضرب کن چون ضرب کردی آنگهی تضعیف کن
~~سدس و عشر و8 ثلث او را باز با این هر دو قسم
# جمع کن، نی نی که نصف و ثلث او9 تحذیف کن
~~کعب عین10 و جذرطی11 را گر برون آری به فکر
# اندر او پیوند و چار و پنج را تألیف کن
~~با محاسب گفتم اندر علم او اسمی به رمز
# گو امامی را به علم خویشتن تعریف کن
~~ریخت12 ای12 روضهآ بهشت برین14   نقشت15 آب نگارخانهآ چین
~~جام جنتنما شدی که نمود   عکس خلد و خیال ماء معین
~~باغ و دریات16 در نشیب و فراز   مرغ و ماهیت17 در یسار و یمین

PageV01P171

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0170.png)

# [42]
~~هرکو ندید1 روضهآ فردوس بر زمین   گو بزمگاه خسرو صاحبقران2 ببین
~~تا قصر ملک بیند از ایوان او مشید   تا حصن جاه بیند از ارکان او حصین
~~هم رفعت سپهر به تأیید شهریار3   در3 سقف آسمان صفتش آیتی5 مبین
~~هم نزهت بهشت به فر خدایگان   با صحن دلگشای روان پرورش قرین
~~انگیخته طراوت اشکال دلرباش   نقش خجالت از رخ صورتگران چین
~~آمیخته بدایع تمثال جانفزاش   با زر ولاژورد6 رخ و زلف حور7 عین
~~شد چرخ لاجورد و نمود آفتاب زر   یعنی منقش است و مذهب به آن و این
~~خورشید را به سایهآ ایوانش بار نیست   در سایهآ عنایت خورشید ملک و دین
~~فرمانده جهان، عضدالدین، سپهر ملک8   حاجی بک9، آفتاب زمان، خسرو زمین
~~خدایگان صدور زمانه مجدالملک11
# زهی متابع درگاه تو سپهر برین
~~تویی که انجم و افلاک را ز رفعت و قدر
# ملازم در جاه و جلال توست جبین13
~~88که سر ز خط تو برداشت چون قلم ms086 که بنانت
# به آب تیره فرودش نبرد خوار و حزین4

PageV01P172

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0171.png)

~~چو روزگار که مقصود جنبش فلک اوست1
# نهاد بر خط امرت به اختیار جبین
~~عجب نباشد اگر لاجورد2 گردون را
# قضا به خاتم امر تو درکشد3 چونگین
~~به مسند تو که تعظیم دین و دولت از اوست
# که سعد چرخ که در سیر4 اوست دولت و دین
~~اگر ز چنبر5 حکم تو بگذرد6 چو رسن
# سیاست تو به7 چاهش فروبرد به زمین
~~بلندقدرا عمری است تا در این سخنم
# که گر مرا شود اقبال یار و بخت قرین8
~~ز موج بحر ضمیرم، کنار بحر محیط
# شود چو دامن مدح تو پر ز در ثمین
~~مرا چو مرشد عقل اندر این تمنا دید
# که بود بر سر راهم چو9 چشم حادثه بین
~~چه گفت؟ گفت که دست از رکاب خواجه مدار
# که اهل فضل و هنر را هم اوست حبل متین
~~همیشه تا نبود بیزمین10 نظام زمان
# همیشه11 تا نبود بیمکان قرار مکین
~~تو را و نسل تو را باد در زمان و مکان
# خدای عزوجل ناصر و مغیث و معین

PageV01P173

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0172.png)

~~خردم دوش در مراتب2 فکر   گفت با ذروهآ سپهر برین
~~کای مقادیر جنبشت می عمر3   کرده در ساغر شهور و سنین
~~اثری زاستوای4 عقل شریف   نظری زالتفات روح امین
~~هم قضا را مراتب تعظیم   هم قدر را نهایت تمکین
~~حکمت اندر جهان کون و فساد   دورت اندر سرای غث و ثمین5
~~با مکانی چنین که قدر تو راست6   کی7 بود جرم خاک را تسکین»8
~~که9 شود در ازای سرعت دور   مرکز خاک را مکانت مکین10
~~لطف دور تو و کثافت خاک   سایهآ قدر آن و مایه11آ این
~~به زبانی12 فصیح دور سپهر   سلس و عذب و آبدار و متین13
~~گفت کای نظم واثقت بسزا14   رشک سحر حلال و ماء معین15
~~غرض جنبشم که باقی باد   نیست پوشیده بر تو نیک ببین
~~کآسمانی16 است در مراتب صدر ms087   کآفتابی است در مدارج17 دین18
~~آسمانی که نوک خامهآ او   وحی منزل کند به سحر مبین
~~قدرتش کرده با کمال قران   رفعتش گشته با دوام قرین
~~1820 آفتابی که جز به سایهآ او   نرسد چشم دل به نور یقین

PageV01P174

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0173.png)

~~صورت حل و عقد تیغ و قلم   معنی امر و نهی تاج و نگین
~~جان دولت، جهان جاه و جلال   ثانی اثنین آفتاب زمین1
~~قبله و قدوهآ ملوک و صدور   غرض کاینات، ناصر دین
~~ای عیال نتایج قلمت   لطف2 آب حیات و در ثمین
~~تا شناسند در جهان حواس   گردن از گردران و سر ز سرین
~~سرگردنکشان دوران3 راباد بر
# باد بر خاک حضرت تو جبین
# [45]
~~یمدح الصاحب السعید فخرالملک شمس الدین محمدشاه الکرمانی3
~~دوش5 خوابی دیدهام6 پیرایهآ تعبیر آن
# صحت ذات سپهر دولت و خورشید دین
~~بر زمینی7 دیدمی خود را ز رفعت چون سپهر
# با جوانی از مشاهیر افاضل همنشین
~~در زمان پیدا شدی پیری که بر من تافتی
# نور خورشید نبوت زو به برهانی8 مبین
~~خانهای را طوف میکردی9 که صحن و سقف او
# زیور خورشید بودی افسر چرخ برین
~~خانهای کز رفعت ایوان او بودی به طبع
# انجم و افلاک را بر خاک درگاهش جبین

PageV01P175

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0174.png)

~~حلقهآ درگاه او بگرفت1 دست پیر و گفت
# کای خلایق را شفای جان، وی جان آفرین
~~هم ز داروخانهآ لطف تو باشد گر شود
# صحت کلی پناه ملک و ملت را قرین
~~دین و دنیا را به حکمت گر نهادی2 در ازل
# صحت اندر خامه و شمشیر گاه مهر و کین
~~صحت3 دنیا و دین امروز چون در دست اوست
# دست گیر او را به صحت2 یا اله العالمین
~~این دعا میکرد و آمینی همی آمد ز چرخ
# من شده5 مستغرق و مدهوش در کشفی6 چنین7
~~چون روانم در تحیر دید از آن پیر این8 جوان
# گفت کای مرد سخن پرور به الفاظی9 متین
~~این بنا کعبه است ms088 و آن خضر پیمبر بر درش
# وآنکه آمین میکند روح الامین اینک10 ببین
~~این دعا گفتم که را گفتند با چندین نیاز
# بر زمین خضر پیمبر، بر فلک روحالامین؟11
~~گفت فخرالملک را صدری که از درگاه او12
# تا قیامت فخر خواهد کرد بر گردون زمین
~~شمس دین و ملک دستوری که اندر حفظ اوست
# از کنار بحر مغرب تا لب دریای چین

PageV01P176

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0175.png)

~~چون شدم بیدار در1 تاریکی شب عید را2
# همچنان دیدم که در چشم گمان نور یقین
~~عید و صحت3 هر دو رو4 در صدر صاحب کردهاند
# بر جهان فرخنده بادا زیب آن و فر این
~~کید حسود اگر5 به مثل کوه آهن است   بگدازد از مهابت چین جبین من
~~845ور خبث جهل پرور6 او سحر سامری7 است   عاجز شود ز معجز رای رزین من
~~ثعبان سحر خبث اعادی است کلک نظم   از قوت کلیم کلام متین8 من
~~ای جهانت بر جهانداری دلیل   وی خدایت بر خداوندی گواه
~~وی ز مهر سایهات خورشید روی   در جهان آورده هر روزی پگاه10
~~هم جهان جاه را انصاف و امن   هم سپهر ملک را خورشید و ماه
~~185فیض نوک خامهات بی اعتراض   برق ابر خاطرت بی اشتباه
~~خسروا، شاها، امامی آن که کرد   فخر زآب شعر او خاک هراه
~~گر به تن دور است از این حضرت، به جان   لازم روز و شب است و سال و ماه
~~نیست یک ساعت ضمیرش گرچه هست   اخترش متواری از گردون جاه

PageV01P177

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0176.png)

~~بی ثنای حضرت گردونشکوه   بی دعای دولت گیتیپناه
~~رای ملکآرای ملتپرورت   گر کند در صورت حالش نگاه
~~جان او را مست شوق مدح خویش   یابد اندر صدر تن1 بیگاه و گاه
# [48]
# لالا، مل، مج
~~ای چو طور از دست موسی هر زمان از پای تو
# برده خاک آستانت آبروی مهر و ماه
~~کاغذ از تو روسپیدی2 یافت اکنون مدتی است
# تا دورویی میکند با چون تویی بیگاه و گاه ms089
~~از طریق لطف پیش من فرستش تاکنم
# چون دل خصمت به یک دم هر دو رویش را سیاه
# [49]
~~مدح خواجه شهابالدین فضل الله بن جمالالدین یحیی یزدی3
~~فروغ دیدهآ معنی، شهاب دولت و ملت2
# زهی صیت5 تو چون6 گردون جهان را پی سپر کرده
~~سپهر قدر تو با چرخ در رفعت زده پهلو
# زمین حلم7 تو باکوه دست اندر کمر کرده

PageV01P178

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0177.png)

~~به برق خنجر هندی ظفر را رونق افزوده
# به سیر1 خامهآ مصری سخن را نامور کرده
~~ضمیرت بر2 جهان نظم وقتی سایه افکنده
# بنانت در دیار نثر هنگامی3 گذر کرده
~~دهان لفظ و معنی را ز نطقت4 پرشکر دیده
# کنار ملک و ملت را ز کلکت پرگهر کرده
~~186 لک با خاک درگاهت شبی میگفت کای5 دولت
# تو را زآب رخ اقبال نیکونام تر کرده
~~نسیمت را ربوده صبح و بر باد صبا6 بسته
# غبارت را ستوده فتح و در چشم7 ظفر کرده
~~هم از ایوان8 تعظیم تو هفت اختر فرومانده
# هم از تعظیم ایوان تو چار ارکان حذر کرده
~~ز ما درمیکشی دامن به هرگردی، مکن کآخر9
# بزرگان را به کار آیند پیران سفر10 کرده
~~جوابش داد کای دورت به معنی11 اهل معنی را
# نماز شام هر روزی به12 هنگام سحر کرده
~~ز دست ساقی مهرت13 نخورده هیچ کس جامی
# که پنجه ساتگینی را نه پر خون جگر کرده14

PageV01P179

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0178.png)

~~ز پیوند چو تو پیری سزد گر محترز1 باشد
# جوانی روی دل در روی اصحاب نظر2 کرده3
~~زهی خاک دری کز فخر هر4 جایی که گردون5 را
# به معنی در سخن دیده چو خاک رهگذر کرده
~~الا تا بر جهان6 گردون چو بسته7 پردهآ کحلی
# مسیر8 خسرو انجم سحر را پردهدر9 کرده
~~درت را پردهآ دولت ملازم باد کآن درگه
# هنر را رونق افزوده است و کارش همچو زر کرده
# [50]
~~در مدح خواجه شمس الدین صاحبدیوان10
~~زهی به پای تفگر بسیط عالم غیب
# هزار بار ms090 به هر یکنفس بپیموده
~~سپهر قدر تو بگذشته از مدارج قدس
# زمین جاه تو فرق نپهر فرسوده
~~به هیچ دور11 زمان چشم و گوش جان و خرد12
# ندیده مثل تو حقپروری و نشنوده
~~غرض ز عرض جهان عرض پاک توست ار نه
# کجا شدی به عرض دست جوهر آلوده

PageV01P180

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0179.png)

~~جهانپناها، من بنده را فراغ روان1
# در اهتمام تو آماده است و آسوده
~~نه آب طبع زگرد ملال شوریده
# نه خون فکر ز چشم خیال پالوده
~~همیشه تا بتوان2 گفت در جهان خرد3
# که راجح است بر احوال بوده نابوده
~~سخن ملازم خاک در مدیح تو باد
# که بی مدیح تو بیحاصل است و بیهوده
~~ستوده شمس دین ای صبح لفظت   به مهر از مشرق معنی دمیده5
~~هم از لفظت معانی فخر کرده   هم از معنیت دعوی بگرویده
~~1885مقالت6 همچو اخبارت7 ستوده   خصالت همچو اخلاقت حمیده
~~نظیرت مادر ارکان8 نزاده   ضمیرت پردهآ امکان دریده
~~منور کیرده شاه اختران را   فروغ چهرهآ رای تو دیده9
~~چنان گشته ز تو گیتی که گردون10   به سر پیرامن گیتی دویده
~~روان در گلشن ارکان نسیمت11   به لطف از روضهآ طبعت وزیده
~~1890جهان در حیز حرمان درختی است   همای همتت زو برپریده
~~قدزقدرا، چو پشت آسمان گشت   ز بار منت برت خمیده

PageV01P181

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0180.png)

# نه بوی از گلبن1 مدحت شنیده
~~نه گرد از دامن جاهت فشانده
~~ز من درد دلی بشنو کزین غبن2   دل من چون3 اناری شد کفیده
~~مرا پوسیده4 دستاری5 قدیم است   به الهام و کرامت پروریده
~~هم از یادش6 درستی7 گفته لاحول   هم از پیریش ستی خوشه چیده
~~ز گردون کهنه تر بسیار وز چرک8   چو درد روغن از راوق چکیده
~~حلاقت9 در میانش جای10 جسته   نحوست در11 کنارش آرمیده
~~ز وصفش گوهر معنی شکسته   ز عقدش صورت دولت رمیده
~~کواکب رشته پیش از چرخ پودش   زمان پیش از مکان تارش تنیده
~~نخستین روزش آدم بسته بر کار   در او صد ms091 رخنه زابلیس اوفتیده
~~به هر پودی که آدم کرده در وی   از او ابلیس پنجه برکشیده12
~~گهش دراعه بوده13، گه مصلی   گهی پوشیده، گاهی گستریده
~~گه او را خرقه خوانده، گاه دستار   در او گه خفته، گه زن خوابنیده
~~بر این منوال بطنا بعد بطن   ز آدم با14 من مسکین رسیده
~~9از این سان تحفه ای دارم که در دهر   ندارد مثل آن هیچ آفریده
~~ز تشویش خیالش پیر تقریر15   خرف در خلوت طبعم خزیده
~~ز تقریر صفاتش ذوق لفظم   شراب شوق معنی ناچشیده
~~نه اندر آتشش مییارم16 افکند   نه میبپذیردش کس ناخریده

PageV01P182

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0181.png)

~~مرا ازننگ آن1 برهان که بادا   جهان از نسبت2 نامش بریده
~~1همیشه تا ز خار گلبن فکر   نگردد دیدهآ معنی خلیده
~~ز خار گردش گردون دون3 باد   گل صدبرگ اقبالت4 دمیده
~~ای سالک مسالک فکرت در این سؤال
# معذور نیستی به حقیقت چو بنگری
~~تمییز را ز بعد تناسب در این6 دو طرز
# هیچ احتیاج نیست بدین شرح گستری
~~آن مبتدی که بیهده ترجیح مینهد
# شعر ظهیر بر سخن پاک انوری7
~~ماند بدان گروه که نشناخته است باز
# اعجاز پاک موسوی از سحر سامری
~~کاین معجز است و آن سحر، این صبح و آن چراغ
# این روز و آن ستاره، این حور و آن پری8
~~میزان مادر و پدر نیر دوم   گفتم، بکوش تا به وصولش مگر رسی

PageV01P183

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0182.png)

~~بعد از مسیر هر دو بگیر از نهم سپهر   تا در میان هر دو به دور قمر رسی
# [54]
~~زهی بر خرد بوده در بدو فطرت   تو را چون خرد را بر اندیشه پیشی1
~~زهی تیر لفظ تو راگاه معنی   خرد ترکشی کرده و روح کیشی
~~اگر بازپرسی زگردون که تا تو   که میراندی اندر مقادیر بیشی
~~که را خواند2 روح القدس روح گیتی   که را در سخن بود با وحی خویشی
~~به خاک درت کز فلک پاسخ آید   که جان فضایل بخیشی بخیشی
~~زهی نوک ms092 کلک تو بحر معانی   زهی لفظ عذب تو عقد لآلی3
~~14ز عقد لآلیت جان را مفرح   ز بحر معانیت دین را معالی
~~سپهر جلال تو زاندیشه برتر   حدود کمالت4 ز ادراک خالی
~~کمال تو از ذروهآ لامکانی   جلال تو از عالم لایزالی
~~گر از چین براندیشی5 آثار فکرت   پدید آرد از کفرش اسلام حالی
~~وگر6 بگذرد در ضمیر تو ملکی   حوادث شود منقطع7 زان حوالی
~~930روان و8 خرد عاجز آمد9 ز مدحت10   که بس بینظیری و بس بیهمالی
~~مدیح تو و11 آنگاه روح طبیعی   ثنای12 تو وآنگاه عقل خیالی
~~الا تا هلالی نیاید زگردون   بدان سان که از شیر شرزه شگالی

PageV01P184

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0183.png)

# تو را عمر بادا که خورشید گردون   کند پیش خورشید رایت هلالی
# تو را حکم بادا که عدل تو زیبد   که در حصن دولت کند1 کوتوالی
~~به خدایی که بی ارادت او   سرو را برگ خوش خرامی نیست
# که تو را گر چه بنده بسیارند2   بندهآ خاص جز3 امامی نیست
~~ای به صد برهان در تحت5 حقایق گردون   نانموده چو تو زآغاز جهان برهانی
~~پرتو رای تو هر6 چشم خرد را نوری   صورت لفظ تو هر جسم سخن7 را جانی
~~دهر در ساحت اقبال تو بی مقداری   چرخ بر درگه تعظیم تو سرگردانی
~~قوت طبع من و مرتبت دانش تو   پایهآ باقلی8 و دستگه سحبانی9
~~مردم چشم من و آرزوی خاک درت   مرکز دردی و در دایره10آ درمانی
~~سرورا گرچه مرا رنج ره و زحمت چشم   والهی11 کرد ز جور فلک و حیرانی
~~هر دم از دوری درگاه تو بیچاره دلم   مستمندی است ز نو12 در ستم حرمانی13

PageV01P185

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0184.png)

~~ای امام سخن انصاف که در روی زمین   نیست امروز نظیر قلمت2 برهانی
~~که پی افکندهای3 از حکمت یونان کاخی   که بنا کرده در اقلیم علوم ایوانی
~~سخنت جان سخن بودی اگر فیض ازل   کردی از روح قدس جسم4 سخن را جانی
~~نیست الا سخن خوب تو ms093 نزلی5 لایق   از عقول ار سوی ارواح رسد مهمانی
~~شرف خدمت تو سرسری اقبالی نیست6   که دهد دست به هر مکنت و هرامکانی
~~دارم امید به جود ازلی کز رحمت   کند از وصل تو اندر حق من احسانی
# [59]
~~دلم ز روح سحرگه سؤال کرد به لفظی7
# چنانکه آب خجل گشت از او به گاه روانی
~~که چیست در همه عالم به طبع موجب صحت؟
# که کیست در همه گیتی به جود حاتم ثانی،
~~جواب داد دلم را که ای بر اسب8 تفگر
# ز هر دو کون گذشته به گاه9 تیزعنانی
~~یکی می است که ما را به نقد10 بازرهاند
# به اتفاق طبایع ز انده دو جهانی

PageV01P186

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0185.png)

~~یکی پناه صدور است و افتخار اکابر
# شهاب دولت و ملت1، سپهر2 مهر معانی
~~ایا رسیده به جایی که هر چه در نظر آید
# به فکر پیر خرد را به قدر3 برتر از آنی
~~مرا به یک دو صراحی شراب لعل برآنم
# که از سؤال و4 جواب دل و خرد5 برهانی
~~هنییا لک ای آب دولت فزوده   شرابیت زین کوزهآ خسروانی
~~مرکب ز خورشید و ماه است و آتش   کز او آب شد چشمهآ زندگانی
~~روانی است در مشرب روح گیتی   حیاتی است در صدر صاحبقرانی
~~9پریرخی که سوم6 حرف نام او عددی است   که مال آن7 عدد او راست اول و ثانی
~~همان عدد را در حرف آخر نامش   چنانکه ضرب کنی گر دو حرف گردانی
~~ز نام او شوی آگاه و نام مادر اوست8   که جزو آخر نامش شده است تا دانی9

PageV01P187

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0186.png)

~~زلفت اندر تاب چینی1 دیگر است   کفرت اندر زلف دینی دیگر است2
~~از زمرد خاتم لعل تو را   تا خط آوردی نگینی دیگر است
~~کو دلی3 دیگر که دست عشوهات   هر دم اندر آستینی دیگر است
~~کو ز نو جانی که چشم ساحرت   مست حسن اندر کمینی دیگر است
~~در جهانی کآفتاب حسن توست4   آسمان آنجا5 ms094 زمینی دیگر است
~~گرد ماه از مشک تا خرمن زدی   آفتابت6 خوشه چینی دیگر است
~~بر امامی زآفرینت هر زمان   زآفرینش آفرینی دیگر است
~~ز دل بگذر که را پروای جان است   حدیث دل حدیث کودکان است

PageV01P188

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0187.png)

~~نشان دل چه میپرسی که از جان   در این ره یاد کردن بیم جان است
~~مرا وقتی دلی بودی و عمری است   که آن دل همچو دلبر بینشان است
~~چو با جانان و دلبر در شهودم   دلم جانان و جانم دلستان است1
~~چنان در حیرتم زاسرار غیبش   که گویی آشکارم در نهان است2
~~چنان مستغرقم زانفاس لطفش   که گویی آب ترکیبم روان است3
~~نفس در کشف این اسرار شرک است   یقین در کوی این مذهب گمان است
~~به او گر هیچت ایمان است خود را   ز ره برگیر و بنگر کو عیان است4
~~مرا وقتی که در خود نیست گردم   ببین گر دیدهای داری که آن است5
~~عبارت را خبر زین ماجرا نیست   امامی کافر است ار در میان است
~~با عشق دلی که آشنا نیست   جام6 است ولی جهاننما نیست
~~دل آینهآ خدانمای است   گر زآنکه به غیر مبتلا نیست
~~رو، زآینه زنگ غیر بزدای   پس نیک ببین که جز خدا نیست
~~ای دل، تو نظرگه خدایی   بر غیر ویآت نظر روا نیست
~~درد تو دوای توست و کس را7   مانند تو درد خود دوا نیست
~~1985 قلبی تو و در خلاص اخلاص   بهتر8 ز تو هیچ کیمیا نیست
~~هر دل که نه چون دل امامی است   با دوست ز9 غیر او جدا نیست

PageV01P189

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0188.png)

~~شبت ز بهر چه بر روز سایه بان انداخت
# که روز من به شب تیره در گمان1 انداخت
~~که داد جز رخ و زلفت نشان روز و شبی
# که آن بر2 این شکن3 و این گره بر آن انداخت
~~دو زلف پرگرهت گر نگه کنی دو شباند
# که روز روی تو خود را در ms095 آن میان انداخت
~~شگفت ماندهام از چشم جادوی تو که چون
# به نیم روز گره در4 شبی چنان انداخت
~~بسا که روز5 به شب کردم از غمت که رخت
# نگفت سایه بر آن6 ناتوان توان انداخت
~~به روز من منشیناد چشمت ارچه دلم
# ببرد و در شکن زلف دلستان7 انداخت
~~هزار جان امامی فدای آن شب و روز
# که وصف هر دواش آتش در استخوان انداخت
~~تا پرتو یاقوت لبش قوت روان گشت   زاراست امید دلم و روز جهان گشت8
~~بنگر رخ جان پرورش ار زآنکه ندیدی   تاب رخ خورشید که آب رخ جان گشت

PageV01P190

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0189.png)

~~در دل شکن دلشکن نبلش آن دید   دیوانهآ زنجیر خم زلفش از آن گشت
~~با1اشک روان گشت روانم چوروان شد   آن ماه زمین دوش که خورشید زمان گشت
~~خون در رگ و موبر تنم از لابه2 که کردم   هرچند که آتش شد و با آنکه زبان گشت
~~نگرفت در او هیچ و مرا بر سر آتش   چون دود پراکنده رها کرد و روان گشت3
~~2ای نور بصر، دیده که خود دوش تو را دید   امروز پی گرد سمندت نگران گشت
~~از راه مروت بده انصاف که بیجان4   چون از سر راه چو تویی باز توان گشت5:
~~یاقوتلبا، رفتی و در چشم امامی   لعلت اثری کرد که یاقوتفشان گشت
# ترک من دل بردن آیین میکند   بر من بیدل ستم زین میکند
# گرد ماه از مشک خرمن میزند6   مشک را بر ماه پرچین میکند
~~2005 چشم مستش پردهآ جان میدرد   کفر زلفش غارت دین میکند
# عکس یاقوتش مذاق روح را   چون به7 شکرخنده شیرین میکند
# یاری خط معنبر میدهد   پشتی8 جزع جهانبین میکند
# تا لب جانپاش9 مرجان پوش را   همنشین خط مشکین میکند
# کفرش از اسلام پیدا میشود   معجز اندر سحر تضمین میکند
~~2010مهر رخسارش امامی را ز چشم10   گرچه دامن پر ز پروین میکند
# از نسیم لطف11 او هر دم دلش   مغز جان را ms096 عنبرآ گین میکند

PageV01P191

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0190.png)

~~رای مرا چو شیفتهآ روی خویش کرد
# روی دلم ز روی کرم سوی خویش کرد
~~چندین هزار بار مرا مست هر دو کون
# زلفش به بوی از سر هر موی خویش کرد
~~گاهم کمند بسط زگیسوی وصل ساخت
# گاهم کمان قیض به بازوی خویش کرد
~~گه در جهان جان نفس قدس صبح1 اوم2
# مشکین نفس چو صبحدم از بوی خویش کرد
~~قلب مرا شکستهآ پیکان3 درد خواست
# درد مرا مبادی4 داروی خویش کرد
~~عقل مرا که زبدهآ ترکیب کون بود
# در پا فکند و خاک سرکوی خویش کرد5
~~روح مرا که گلبن بستان قدس بود
# خاشاک راه آتش نیروی خویش کرد
~~بازم چو در فنای فنا محو محو دید
# در قرب قربم6 آینهآ روی خویش کرد
~~چه جای آینه است که گرنیک بشنوی7
# مستم چودیده8 در خم ابروی خویش کرد

PageV01P192

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0191.png)

~~زان هر نفس ز نفس امامی نفس زند
# کو را نفس ز نفس سخنگوی خویش کرد1
~~مقصود ترک اول سالک نجات بود
# گنج نجات زیر طلسم ثبات بود
~~چون قوت ثبات و حیات نجات2 یافت
# بازش به ذروهآ درجات التفات بود
~~حاصل شدش به سلوت خلوت خلو قلب
# گرچه ز نقش غیر3 حرم سومنات بود
~~وآنگه به عزلت از بشر اندر ملک رسید
# واندر ولایت ملکوت از ولات بود
~~جانش طهارت دو جهان کرد4 زآب صدق
# در مسجد حرام5 صفا در صلات بود
~~شطرنج غایبانه6آ ترک دوم چو باخت
# شه رخ برآمد از حجب7 غیب و مات بود8
~~علم و نظر شد آنچه ملک9 بود و آدمی
# نور و10 بصر شد آنچه جماد و نبات بود

PageV01P193

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0192.png)

~~پای نفس چو بر سر ایوان1 دل نهاد
# دنیا و آخرت بر او ترهات بود
~~هم چرخ کشف را ز طوالع نجوم گشت
# هم نقش وجد را ز لوامع بنات2 بود
~~در هر قدم که بر در3 سلطان4 جان5 نهاد
# نفی دو عالم و عدم6 ms097 کاینات7 بود
~~در سکر و صحو راه فنا و بقا8 سپرد
# در قبض و بسط مست حیات و ممات بود
~~گاهی ز قرب قرب در اشیا چورنگ و طعم
# در ذات زعفران و نهاد نبات بود
~~گاهی ز محو محو چویک قطره اشک ابر
# در دامن تصرف موج فرات بود
~~گاهش نزول فیض ازل در فنا رسید
# گاهش ظهور نور قدم در وفات بود9
~~اول پیای که برد10 به بوی11 نیاز برد
# اول12 میای که خورد ز بزم صفات بود
~~چون در نیاز نیست شد و در صفات محو3
# هم ذات عین مردم14 و هم عین ذات بود

PageV01P194

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0193.png)

~~گاه از مروق ازلی مست مست گشت
~~گه در زلال لم یزلی فات فات بود
~~عینالیقین مشاهدهاش را فروغ گشت
~~روح القدس معاملتش1 را زکات بود
~~عین الحیاتش آیت2 نهرالحیات گشت
~~بحرالحیاتش3 آب حیاتالحیات بود
~~آن دم که زآدم و ز امامی اثر نبود
~~چه جای خاک مکه و آب4 هرات بود
# 9]
~~مرا که گفت که دل بگسل5 از دیار و زیار؛
~~که باد صبح امیدش چو روز من شب تار
~~دلم به حکم که برتافت مهر از آن سر زلف؟
~~کز او شده است پراکنده عقل را سر و کار
~~روانم از چه جدا ماند از آن دو نرگس شوخ؟6
~~که مست بادهآ سحرند در میان خمار
~~به بیقرار دو زلف و به دلفریب دو چشم
~~مرا شکستهآ غم کرد یار و خستهآ زار
~~بماند با من از آن هر دو دلقریب فریب7
~~ز من ببرد بدان8 هر دو بیقرار قرار

PageV01P195

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0194.png)

~~فروغ آن لب لعل و خیال آن خط سبز
# که آتش دل1 صبرند و خار چشم وقار
~~گهی زبون زبونم کنند با غم عشق
# گهی اسیر اسیرم کنند بیرخ یار
~~امامیا چو نگارت تو را ز دست بداد
# تو دست و چهره2 همی کن به خون دیده نگار
~~20از نسیم زلفش3 ای باد سحر   گر خبر ms098 داری چرایی بیخبر؟
~~چند پیمایی هوا بر کوی او4   گرگذرداری زگردون برگذر5
~~سایهآ زلفش سواد چشم توست   گر نمیبینی زهی نور بصر
~~پرتو اصلت6 فروغ وصل اوست   گر نمیدانی زهی صاحبنظر
~~سالک بیعلم و علم7 بیسلوک   هست اگر خود سر به سرزوری و زر8
~~شمع و تاریکی و نابینا و راه   تیغ و ناهشیار و بی پرهیز9 وشر10
~~ای امامی آفتاب اندر شب است   در عبارت وصف آن زیباپسر
~~در محیطی فکندهام زورق   که دو عالم در اوست مستغرق

PageV01P196

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0195.png)

~~نه توان زورق از محیط شناخت   نه محیط از احاطت زورق
~~آب شدزورق و ز سیر آسود   اینت معنی مشکل و مغلق
~~2060نیستی را جز این نشانه نبود   که شود غرق هستی مطلق
~~کفر و اسلام و سنت و بدعت   اصطلاحی است در میان فرق
~~تو عبادت مبین که اصل وجود   نبود مختلف به هیچ نسق
~~نور خورشید بر سپهر یکی است   در مراتب میان صبح و شفق
~~حق پرستی و ما و من گویی   راه گم کردهای زهی احمق
~~2065ما وحق لفظ احمق است به هم   چون ز ما بگذری بماند حق
~~قضا را صبحگاه آمد گذاری بر خراباتم
# شنیدم نالهآ مستان، مبدل گشت حالاتم
~~چو بشنیدم سخنهاشان، سراسر رمزها بود آن
# شدم در زمرهآ رندان نمیباید مقاماتم
~~یکی گفتا که سیر استم، دگر گفتا ز غم رستم
# سه دیگر گفت بنشستم، چو باقی شد ملاقاتم
~~دگریک گفت مشتاقم، دوم گفت از غمش طاقم
# سیوم گفتا ز عشاقم، نهد [آنگه1] مهماتم
~~3دوش جام وصل2 جانان خوردهام   بادهها از ساغر جان خوردهام

PageV01P197

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0196.png)

~~جای آن هست1 ار نگنجم در جهان   زآنکه جام از دست جانان خوردهام
~~جان همی نازد2 ز لفظ عذب من3   از پی آن کآب حیوان خوردهام3
~~با5 لب و دندان آن آب حیات   کانده عشقش فراوان خوردهام
~~غیرت لؤلؤ لالا دیدهام   طیرهآ لعل بدخشان خوردهام
~~بی6 امامی جام مالامال7 او   واله و مدهوش و حیران ms099 خوردهام
~~خون دل بسیار خوردم تا به دوش   تا نپنداری که آسان خوردهام
~~نه رای آنکه به ترک دیار و8 یار کنم   نه جای آنکه سر کویش اختیار کنم
~~نه روی آنکه تحمل کنم به بوی امید   نه روز آنکه شب وصل را شمار کنم
~~سزای من دلم9 از دیده در کنار نهاد10   چو قصد رفتن آن11 راه بی کنار کنم
~~ز راه دیده هر آن گوهرم12 که جمع شود   به دامن آرم و بر راه دل نثار کنم
~~چه چاره سازم خود کردهام چه عذر نهم   بدین حدیث که کردم خود13 اقتصار کنم
~~گفتم که فروغی ز لب لعل تو دیدم   گفتا رقم دلشدگان بر تو کشیدم
~~گفتم خبرت هست که14 خون میشودم دل   گفتا ز می خون دلت نیز چشیدم
~~گفتم به15 شب از زاری من سنگ بنالد   گفتا که بلی16 نالهآ شبهات شنیدم7

PageV01P198

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0197.png)

~~گفتم دلم از عشق1 تو بی صبر و قرار است   گفتا که من این بنده بدین عیب خریدم
~~گفتم بدهی کام دل ار نه بدهم2 جان   گفتا چو تو بسیار در این3 واقعه4 دیدم
~~گفتم که به فریاد من بی دل و دین رس   گفتا نه به فریاد دل و دینت رسیدم
~~گفتم به عنایت به امامی نگر آخر   گفتا ز امامی به امامی نگریدم
~~ای شب دین را سواد، ای روز دولت را نشان
# چشمهآ حیوان امنی، مردم چشم امان
~~هم شبی در روز و هم روز جهان زاجزای توست
# هیئت شب داری و با آفتابی در میان6
~~لجهآ دریای تقدیری و در هر قطرهات7
# قوت هفتاختر است و قدرت هفت آسمان
~~در سنهآ خمسمائه آب رخ گردون ببرد
# شبنم فیضت زکلک صاحب صاحبقران
~~داور دوران، بهاء دین و دنیا،8 عون حق
# مبدع امن زمین، مقصود ابداع زمان
~~ای سپهر مهر دولت در جهان جان9 و10 جاه11
# تا فلک پاید بپای و تا جهان ماند بمان

PageV01P199

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0198.png)

# [171
~~ای شده ms100 پای بند جان طرهآ مشکبار تو   برده مرا قرار دل سنبل بیقرار تو
~~از پی آنکه تاکند هر سحری صبوحیی1   از می لعل اشک من نرگس پرخمار تو2
~~روی مرا به خون دل کرد نگار و میکند   دیدهآ دردمند من بیرخ چون نگار تو
~~آفت روزگار من حسن تو بود و آه من   باشد اگر ستم کنی آفت روزگار تو
~~مردم3 دیدهام ز خون2 بحر محیط موکند   هر نفسی کتار من در غم بیکنار تو
~~گرچه سر امامیت نیست به ترک او مگو   چون بنشاند اشک او گرد زرهگذار تو
~~ای شده جان در سر سودای تو   برده دلم مشک سمنسای تو
~~در چمن حسن خرامان ندید   چشم جهان سرو به بالای تو
~~بر فلک مهر فروزان5 نگشت   چهرهآ خورشید به آسای تو6
~~ماه زمینی و نیاید به عمر   ماه فلک چون رخ زیبای تو
~~نور دل و دیدهای از بهر آن   در دل و در دیده کنم جای تو
~~خواستمی اصل تمنای من   تا کنم از دیده تمنای تو
~~من کیام آخر که جهان مینهد   سر چو سر زلف تو بر پای تو
~~نرگس رعنای تو خونم بریخت   در هوس لعل شکرخای تو
~~وعدهآ فردا7 مدهم زآنکه رفت   عمر من اندر ر فردای تو
~~211 باز نخواهد مگر انصاف شاه   خون من از نرگس رعنای8 تو

PageV01P200

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0199.png)

~~تاکی زنی زمشک سیه بر زره گره   تا چند ماه را کشی اندر خم زره
~~ماهی به اختیار چو ماهی زره مپوش   رو1 باز کن ز حلقهآ مشکین زره گره
~~گر دم زند ز زلف تو اندر بر بتان   عنبر که هستم2 از خم آن طره مشتبه
~~بگشا شکنج زلف که با یاد بوی او   خاک ره از شمامهآ عنبر به است3 به
~~تا با دو چشم شوخ تو گفت ابرویت که من   دل میستانم از تن و جان باز میسته4
~~تحسین کند کمان دو ابروت را ز چرخ   سوفاروار با ms101 دهن تیر برزده5
~~هردم به6 نو7 در آتش هجران مرا به دم8   تابی مده چو زلف و شکن بر شکن منه
~~گر آهنم چو سوختم از غم مرا متاب   ور آتشم چو مردم از انده دمم مده
~~گر شادیت ز مرگ امامی است، زنده کرد   او را مدیح خواجه، تو خوش باش9 برمجه
# چون مرا مونس روان بودی   چون ز چشم دلم نهان بودی
# من خود اندر حجاب خود بودم   ور نه10 با من تو در میان بودی
# از تو من یافتم11 خبر به گمان   چون. شدم باخبر12 عیان بودی
# جانم اندر جهان تو را میجست   تو خود اندر میان جان بودی13
# بی تو در کاینات هیچ نماند14   خود تو بودی که بیگمان بودی15
~~2125ای امامی اگر نشان این است   پس تو بینام و بینشان بودی

PageV01P201

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0200.png)

~~باز بی دین و دلم کرد شبی و سحری
# از خم1 زلف و2 فروغ رخ زرین کمری
~~بیمحابا به سر زلف، بلایی3، ستمی
# بی تکلف به لب لعل، قضایی، قدری4
~~شعلهآ برقی، تابی، شرری، تیغزنی
# آتشی، آبی5، روحی، خردی6، تاجوری
~~مهوشی، لاله رخی، سروقدی، نوشلبی
# سرکشی، کینهوری، سنگدلی، سیمبری7
~~پرتوی، نوری8، حوری، پریی،9 خورشیدی
# شاهدی، شوخی10، شنگی، شغبی، خوش پسری
~~ساحری، تندی، جادوفکنی، خیره کشی
# فتنهای، مستی، لشکرشکنی، عشوه گری
~~حاصل صیت امامی ز حصول11 غم توست12
# بیدلی، شیفتهای، سوختهای13، پیسپری14
~~بربود دلم در چمنی سرو روانی   زرینکمری، سیمبری، مویمیانی

PageV01P202

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0201.png)

~~خورشیدوشی، ماهرخی، زهره جبینی   یاقوتلبی، سنگدلی، تنگدهانی1
~~شنگی2، شکرینی، چو شکر در دل خلقی   شوخی، نمکینی، چو نمک شور جهانی
~~در چشم امل معجزهآ آب3 حیاتی   در باب4 سخن نادرهآ سحربیانی
~~جادوفکنی، عشوه گری، فتنه پرستی5   لشکرشکنی، تیرقدی، سخت کمانی6
~~بیدادگری، کژکلهای، عربده جویی7   آسیب دلی، رنج تنی، راحت جانی8
~~بی زلف و رخش حاصل ترکیب امامی9   آهی و سرشکی و بخاری10 و دخانی
~~سواد لعل توای فتنهآ مسلمانی
# بیاض جزع تو ای آفتاب روحانی
~~محیط نقطهآ حسن است در ms102 جهانگیری
# مدار مرکز کفر است در مسلمانی
~~چو مرده زنده کند خاتم لبت پس از آن
# که دل ببرد به شوخی ز انسی و جانی
~~منقرر است تو را معجز مسیحایی
# مسلم است تو را خاتم سلیمانی
~~ببرد نطقم و در چشم من قرار گرفت
# خیال آن لب چون گوهر بدخشانی

PageV01P203

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0202.png)

~~وگرنه لعل کجا1 میکند شکرریزی
# وگرنه جزع که را2 کرد گوهرافشانی
~~چرا ز مردمک چشم من سؤال کنی
# که از چه روی برآشفتهای، چو میدانی
~~که شور زلف تو آشفته کردش ار3 چه نکرد
# چو طرهآ تو در آشفتگی، پریشانی
~~به دور عشق تو باز این چه بدعت4 است که دوش5
# دلم ببردی و امروز در پی جانی
~~مریز خونم و در من نگر که کم یابی
# نظیر من به سخنگویی و سخندانی
~~حریص جان امامی مشو که ارزانی است
# به درد عشق توای هم به خوبی ارزانی

PageV01P204

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0204.png)

~~ای دل اندر پردهآ تقدیر کس را راه نیست
# هی فهم از کشف اسرار سپهر1 آگاه نیست
~~فتنهآ گیتی مشو زیرا که در زیر سپهر
# یوسف امید اگر بر جاست جز در چاه نیست
~~بر جوانی دل منه چون دست فرمان فنا
# هیچ وقت از دامن ملک بقاکوتاه نیست
~~نام نیکو جو2، نه3 جاه و مال4، چون بعد از حیات5
# نام نیکو هست مردم را و مال و جاه نیست
~~زندگانی چون بزرگی کن که بعد از عمر6 او
# خلق را جز مدح او7 پیرایهآ افواه نیست
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه
~~نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه

PageV01P206

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0205.png)

~~نحس گردون در جهان جاه1 تا تأثیر کرد
# بخت برنا را لگدکوب سپهر پیر کرد
~~دور گردون را زمانه علت2 بیداد خواند
# صحن گیتی را ستاره موجب تشویر کرد
~~روزگار از جور گردون یک به یک آگاه گشت
# اختر اندر کارگیتی سر به سر تقصیر کرد
~~عالم اندر آتشی خود را شبی در خواب دید
# آسمان ms103 حالی به مرگ خواجهاش تعبیر کرد
~~از جهان اینم3 شگفت آمد که در صدر وجود
# بی وجود صدر صاحب هفتهای تأخیر کرد
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه
~~نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه
~~آن که ارکان ممالک را سپهر داد4 بود
# وآن که جرم خاک پیش کوه حلمش باد بود
~~آن خداوندی که5 پیش لشکر یأجوج ظلم
# حلم او سد سدید6 عدل را7 بنیاد بود
~~216ملک و8 دین و دولت از تأثیر کلک و9 رای او
# چون جهان زآثار ابر و آفتاب10 و باد بود11
~~آن که بودی همچو نی12 پیوسته در بند جهان
# در پناه دولت او همچو سرو آزاد بود

PageV01P207

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0206.png)

~~با فلک گفتم شبی1 زین دور مقصود تو چیست؟
# گفت نسل صاحب عادل، که باقی باد بود
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه
~~نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه
~~ای جهان را غیبت انصاف تو بر هم زده
# مرگت آتش در نهاد دودهآ آدم زده
~~ضرب نقش راست تا در2 ششدر هجران توست3
# دور چرخ از کعبتین سیر انجم کم زده
~~گشته در گرد جهان پیراهن اندر بر4 کبود
# آسمان در ماتم تو سوگوار و غمزده
~~چیست بی عدلت جهان، ویرانهای پرشور و شر5
# کیست6 بی جاهت فلک، سرگشتهای ماتم زده
~~کو جهان تا بنگرد خلق جهان را خاص و عام
# خان و مان از ماتم صدر جهان بر هم زده
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه
~~نجم دین، میمون، جهان مکرمت گردون جاه
~~بر در عمر تو تا دست قضا7 مسمار زد
# زندگانی خاک در چشم اولوالابصار زد
~~لاله رویان را در این غم چهره دارالضرب شد8
# بس که ضرب دست بر رخارشان دینار زد9

PageV01P208

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0207.png)

~~بیخ امید از جهان ببرید گردون تا اجل
# میخ نومیدیت محکم بر در دیدار زد1
~~دل منه بر گرمی مهر سپهر ای دل، که چرخ
# کاروان جان به2 تیغ مهر آتشبار زد
~~گر فلک را مهربودی، ms104 کی بدل کردی به کین
# با بزرگی کز در او3 لاف استظهار زد
~~2صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه
~~نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه
~~سرورا، تا ملک بی کلک تو نامنظوم شد
# دولت از دیدار و اقبال از درت محروم شد
~~در سواد خطهآ ملک جروم4 از سعی مرگ
# خط5 فرمان تو گویی نقطهآ موهوم شد
~~جود گویی از6صریر کلک تو7 موجود گشت
# داد گویی بی نفاذ امر تو معدوم شد
~~جاه تو جان خلایق بود8، تا تو رفتهای
# این سخن خلق جهان را بی سخن معلوم شد
~~هرچه شادی بود پنداری که از روی زمین
# در سر صیت وفات صاحب مرحوم شد9
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دین پناه
~~نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه

PageV01P209

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0208.png)

~~بی وجودت صاحبا صبح سعادت شام باد
# صیت انصافت1 جهان را زیور ایام باد
~~مرغ دولت را چو در پرواز اقبال تو نیست
# دانهآ تعظیم در حلق بزرگی دام باد
~~بر سر نسل تو قطب دین2 سپهر ملک را
# تا جهان باشد چو گردون در جهان احکام باد
~~بی تو مجد دین و دولت3 را که مخدوم جهانست
# صبر2 دایم همدم5 ودولت همیشه رام باد
~~هر که از جان همچو دولت در هوای هر دو نیست
# در دو گیتی تا بود زو نام6، دشمن کام باد
~~صاحب عادل، مجیرالملک، صدر دینپناه
~~نجم دین، میمون، سپهر مکرمت گردون جاه7
~~فی نعت محمد مصطفی صلوات الله علیه وفی منقبت
# امام الهمام علی بن موسی الرضا
~~ای سپهر از رفعت قدر تو در صفالنعال8
# کعبهآ دنیا و دینی، قبلآ جاه و جلال
~~طور موسی دلی، معراج عیسی روان9
# روضهآ رضوان عقلی10، نقطهآ خط کمال

PageV01P210

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0209.png)

~~گر نه روحی پس چرا هرگز نیندیشی ز مرگ1،
# ور نه عقلی پس چرا با روح داری اتصال؟
~~عقل محضی گرنگیرد حرص و خشم2 آن را3 زبون
# روح پاکی گرنگردد نفس و طبع4 این را وبال
~~آسمانی ms105 گاه رفعت، آفتابی گاه نور
# آسمانی بی حوادث، آفتابی بی زوال
~~نور یابد هر دم از خاک درت مهر سپهر
# همچنان کز پرتو آن5 نور مییابد هلال
~~تا تو گشتی طلعت خورشید ایمان را سپهر
# آفتاب و آسمانت هست در صفالنعال6
~~گو بیا بنگر که راه کعبهآ جان روشن است
~~هر که را چشم دل از خورشید ایمان روشن است
~~گلبن7 بستان عصمت8، روح روح انبیا
# گوهر کان نبوت در دریای صفا
~~مقتدای اهل ایمان، حجت دین خدا
# حیدر ثانی رضای حق علی موسی رضا9
~~حاکم حکم امامت، خسرو اقلیم فضل
# حافظ ملک رسالت، ناصر دین خدا
~~عنصر ترکیب عالم، مایهآ مقصود خلق
# سرور اولاد آدم، مفخر آلعبا

PageV01P211

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0210.png)

# قبله محراب جناب اوست هنگام دعا
~~عرض عالم را غرض2 جز عرض3 پاک او نبود
# ورنه جوهر با عرض هرگز نگشتی آشنا
~~ذات پاک اوست آری آفرینش را سبب
# کین و مهر اوست آری علت خوف و رجا
# زبدهآ اسرار کن دین پرور عادل لقب3
# مقصد5 جان و خرد، فخر عجم تاج عرب
~~تبلهآ دنیا و دین، موعود رب العالمین معجز6 ختم رسل برهان امیرالمؤمنین
# شحنهآ 7 شهر8 شریعت، پادشاه ملک دین
~~310قاضی احکام عصمت، مفتی علم وورع شحنه7آ شهر8 شریعت،
# حضرت عالیش را حسان شدی روح الامین
~~آن که چون بر منبر دعوت نهادی پای امر حضرت عالیش را ح
~~و9 آن که چون دست ورع در دامن تقوی زدی آفرین کردی نثارش حضرت جان آفرین
~~ای به گوهر تا به آدم یا پیمبر یاول هم نبوت را معینی10، هم امامت را امین1
~~ست هر دل را که در چاه ضلالت اوفتا نیست ممکن جز پناه12 جاه تو حبلالمتین
~~هر که از جان خاک پای پیرو راه تو نیست با زبانه یار باشد با زبانی
# خاک ملت را مسیحی، آب دین را جبرئیل
# باد دنیا را سلیمان، آتش جان13 را خلیل
~~ای به حق جد و پدر را نایب ms106 و قائم مقام
# ای امام ابن الامام ابن الامام ابن الامام

PageV01P212

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0211.png)

~~صدر تقوی را شکوهی، اهل معنی را پناه
# فضل یزدان را نهادی1، ملک و ملت را نظام
~~چون سواد دیده پیش اهل بینش2 روشن است
# دیده کو تا بنگرندی3 شیخ و شاب و خاص و عام
~~گرد خاک مشهدت را هفت کشور در پناه
# عکس نور روضهات را نه فلک در اهتمام4
~~مسند فرمانده قدر تو صدر لامکان
# خطبهآ شاهنشه صیت تو حی لاینام
~~آستان5 صدر قدرت مقصد روحالامین
# اقتضای امر و نهیت مرشد حل وحرام
~~بارگاه شاه جاهت سایهبان عقل کل
# حاجب6 درگاه بارت هاتف دارالسلام
~~ای به استحقاق خورشید سپهر معجزات
~~هم امامت را پناهی7، هم امامی را نجات
~~22ای شکسته عهد عالی حضرتت8 خصم لئیم
# پرأخروش است از فغان ناقض عهدت جحیم
~~آن که در بغداد کان گوهرت را زهر داد
# تا کند لعل درافشان تو را در یتیم
~~وآن که کرد اندر خراسان شخص پاکت را شهید
# تا مگر بر ملک محدث خسروی گردد قدیم

PageV01P213

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0212.png)

~~جاودان گو1 هیزم دوزخ شوید2 از بهرآنک
# بی رضای حق نیابد هیچ کس صدر نعیم
~~خصم اولاد پیمبر3 دشمن دین خداست
# گرچه با ملک سلیمان باشد و کف کلیم2
~~خاطر من بنده تا مداح این درگاه گشت
# خلعت خاص امامی یافت از رب رحیم
~~ای امامی مدح آل مصطفی گو تا تورا
# دین و دنیا روز و شب هم یار باشد هم ندیم

PageV01P214

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0214.png)

~~در بحر سویدای دل از مستیها   موجی است کز آن1 آب شود هستیها
~~جام دو جهان نماست بر جان دو کون   درویش توانگر از2 تهیدستیها
~~ای برده نسیم زلفت از روی گل آب
# وی3 در چمن از شرم2 رخت گشته گل آب5
~~بوی خوشم آرزوست، بفشان سر زلف
# تا خاک عبیر گردد و آب گلاب

PageV01P216

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0215.png)

~~ای فیض1 سحاب کرمت در خوشاب   وی گشته روان ز شیوه2آ خط تو آب ms107
~~منفر3 که بدو4 مست شدندی همه، کرد   دی ساغر مستی تواش خانه5 خراب
~~ای سایهآ ذات تو جهان را شده ذات   جز7 بندگی تو نیست قانون نجات
# از خاک در خویش نظر باز مگیر   ای خاک درت مایه ده آب حیات
~~2راهی ز زبان ما به دل پیوسته است   کاسرار جهان جان8 در آن ره بسته است
~~تا هست زبان بسته، گشاده است آن راه   چون گشت زبان گشاده، آن ره بسته است
~~آنچه از عمرم بر در جانان بوده است   گفتم که مگر بی سروسامان بوده است
~~اکنون چو از آن ستانه دور افتادم   معلومم شد که عمر خود آن بوده است

PageV01P217

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0216.png)

# درد تو دوای دل مجروح من است
# طوفان غمت سفینهآ نوح من است
~~بیچاره دلم ببست زنار چو دید   کآب رخت آتشکدهآ روح من است
~~در دور فلک که دوستگانی جور است1   گه با اسد است2 مهر و گه با ثور است
~~ساقی است سپهر و عدل و غدر است اثرش3   می نوش که با هر دو فلک در دور است
~~آن شب که ملازم فروغ روز است   و آن روز که شب پرور مهر افروز است
~~عقد شکن زلف بت سیمتن است   خورشید رخ خوش پسر زردوز است
# مج
~~هم با تو به است اگر همه یک نفس است   چنگ من و دامن تو تا دسترس است
~~این رنج که از هجر تو دیدم [ای یار]4   تا آخر عمر مر مرا پند بس است

PageV01P218

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0217.png)

~~ه بر دام است و صید هم بر دام است ره بر کام است و کام در ناکام است
~~ره بسیار است از آنکه بسیار یکی است   ره یک گام است و هر دو کون آن گام است
~~ای آن که غم تو را به هر دل وطن است   در هر طرفی تو را چو من ممتحن است
~~اندر حق من عقوبتی دیگر کن   کاین هجر نه اندازهآ ms108 کار چو من است
~~جان خاک دلم دوش پریشان دیده است وزعن
# وز عشوه خریهاش پشیمان دیده است
~~این جان که از این تن خراب رنجور   اندر پی او نمیرود آن دیده است1
~~چون قطرهآ جان در صدف تن پیوست   زو بحر حیات گوهری صورت بست
~~گوهر چو تمام شد صدف تا بشکست   بر طرف کله گوشهآ سلطان بنشست

PageV01P219

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0218.png)

~~دلبر که به حسن او نه بوده است و نه هست   آمد بر من دوش نه هشیار1، نه مست
~~من بیخبر از باده و او مست ز حسن2   او آمده در عتاب و من رفته زدست
# گویند که بیماری نازک تن اوست3   زآن است که آزار دل خلقش خوست
# اندر دل دیگران تصرف نکنم   باری دل من سوخته بادا گر زوست
~~ای چشم و چراغ کس برون آی ز پوست   تا جانت به جانان رسد و دوست به دوست
~~تخم است و درخت و میوه و لذت و مغز   پس هستی و نیستی- منت اوست
~~دلدار به عشوه خوش زبانی است که نیست   در کین منش بسته میانی است که نیست
~~بادامش اشارت ار به چشمم کرده است   آن پسته عبارت از جهانی است که نیست

PageV01P220

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0219.png)

~~تا حاصل دردم سبب درمان گشت   پستیم بلندی شد و کفر ایمان گشت1
~~جان و تن و دل2 حجاب ره بودکنون   تن دل شد و دل جان شد و جان جانان گشت
~~با سلطنتی3 که وقت فرزند من است
~~طاووس قضای قدس در بند من است
# در وادی2 کعبهآ قدم آب و دلیل   ای قافلهآ گمشده پیوند من است5
# در عالم عشق طور طور غم توست   در دور زمانه جور جور غم توست
# در ساغر دیده زان مدام است مرا   خونابهآ دل که دور دور6 غم توست
~~چون دید مرا که در غم و درد نهفت   از خانهآ عمر، رخت درخواهم رفت
~~2278بگرست و مرا گفت زبان نیست تو را   چون حال ms109 چنین بد است ببایستی گفت

PageV01P221

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0220.png)

~~ای آب حیات زاعتدال سخنت   جان خاک در سحر حلال سخنت
~~کو طالب چشمهآ حیات آن که بمرد   تا زنده شود1 زآب زلال سخنت
~~ای مطلع خورشید زه پیرهنت   شب در شکن طرهآ عنبرشکنت
~~گفتی شب هجر تو کنم روز وضال   دیدی که چو صبح اول آمد سخنت
~~2280شیرین دهنت چون صفت جان دارد   خود را سزدار زدیده پنهان دارد
~~آن چشمه که خضر یافت زو2 آب حیات   لعل تو به هر لطیفهای آن دارد3
~~گرز تو که چشمه4آ حیات انبارد   سودای سر خصم تو در سر دارد
~~ابری است کزو در5 چمن باغ دماغ   آتش روید برغم6 و سندان بارد

PageV01P222

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0221.png)

# گربر ر من ز چرخ آتش بارد   ممکن نبود که دل تو را بگذارد
~~2288آخر روزی گذر کند بر دل تو   کآن دلداده به ما امیدی دارد
# دل همت خدمت تو در سردارد   اندازهآ او نیست چه گویی یارد
# باز این دل خستهآ مرا میخارد   ترسم که بر تو اجلش میآرد
~~دریا1 بر ما2 هم ز گهر باید کرد   ترک نظرت هم به نظر باید کرد
~~برخشک و ترآنگهت گذر باید کرد   یعنی ز خودت به خود سفر باید کرد
~~2290یک روز نبد که هجر شبگیر نکرد   کس کار مرا چاره و تدبیر نکرد
# در ریختن خون من القصه غمت   تا بتوانست هیچ تقصیر نکرد

PageV01P223

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0222.png)

~~گرزت که به سر سرزنش گردان کرد در مغز سر یلان چو دانش پرورد1
~~تا زآهن و ز3 استخوان برانگیزد گرد   سر در سر سرکشان نهد روز نبرد
~~نشناختهای3 ای دل بیدانش و درد   خاک از زر2 و سنگ از گهر و خار زورد
~~در سایه فسرده لاف خورشید زنی   ای سایهآ دیوار طبیعت پرورد
~~اشک من از آن که بد5 فزون خواهد شد   اشکم چه که جمله آب خون خواهد شد
~~زینسان که منم گمان مبر کز دل من   مهر تو به ms110 عمرها برون خواهد شد
# هر گه که دل خسته در آن میکوشد   کز ساغر چشمم می لعلت6 نوشد
# عناب لبت مردمک چشم مرا   گوید مگرت هنوز خون میجوشد

PageV01P224

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0223.png)

~~تاگرد رخت عنبر تر کاشتهاند   عشاق دل از مهر تو برداشتهاند
~~چاه زنخت که دل در آن میافتاد   تا سر به بنفشهآ تر انباشتهاند
~~هر نیم شبم درد تو بیدار کند   اندیشهآ تو در دل من کار کند
~~زآن میترسم بتا که درد دل من   روزی به چنین شبت گرفتار کند
~~خلقی به دعا خلاص من میجویند   رخساره به خون ز بهر من میشویند
~~2305هر جاکه دو همنفس دم سرد زنند   میدان که حدیث درد من میگویند
~~هرچند که زحمت رقیبی نبود   محرومی بنده بس غریبی نبود
~~بی وصل تو هرچه نام شادی دارد   دانم که مرا در آن نصیبی نبود
~~هستی اثری ز نرگس مست توبود   آب رخ نیستی هم از هست تو بود

PageV01P225

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0224.png)

# چون نیک بدیدم همه خود دست1 تو بود2
~~گفتم که مگر دست کسی در تو رود چون نیک بدیدم همه
# ب روی تو آب همه روشن برود وز چهرهآ تو رونق سوسن برود
~~تو خود رفتی ولیک تا ظن نبری   کاندوه تو هرگزاز دل من برود
~~کی فتنهآ نرگس تو در خواب3 شود   چند از رخ تو زلف تو در تاب شود
~~لؤلؤ بنما ز4 لعل تادر خوشاب   در کام صدف ز شرم او5 آب شود
# مج
# سته شود گه زیر دو لعلشان گهر رسته شود
~~گه طرهآ دلبران گره بسته شود
~~گهشان گل چهره دسته بر دسته شود   اینها همه تا چه؛ تا دلی خسته شود
~~زآن پیش مرا که روح در پرده شود   نشگفت گر از تو روح پرورده آ شود

PageV01P226

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0225.png)

~~لطفی کند آزرده دلم را نفسی   لعلت که ز لطف نفس1 آزرده شود
# زو پایهآ لفظم به معانی بفزود
~~صدری که مرا به صدر صاحب2 بتود زو پ ms111
~~آن روز که نورها3 ز حق ظاهر شد   در چشم خرد نور مقدم4 او بود
~~320گفتی که به وصل گشتی از ما خشنود   دل برداری ز ما و سیر آیی زود
~~2320
~~وصلت همه سوز جگر و مهر فزود   باری سخن سیر شدن هیچ نبود
~~گرسنگ دل یار جفاکار شود   تا سیر شود دلم چو بسیار شود
~~پس تن بنه ای دوست که گر دل این است   از خود ... دشوار شود (؟)
# چون روی مرا خاک لحد پرده شود   هر جا که ز ما حکایتی کرده شود
~~بس دیده که بر حسرت من خون گرید   بس دل که ز بیداد تو آزرده شود

PageV01P227

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0226.png)

~~در هر سخنی که در تو میآرد در   بر خاک ز دیده لعل میبارد تر
~~ره ره چو چکیده خون ببینی بر جای نی برگ به چشم من برون آردش
~~بی روی تو ای شیفته از1 روی تو خور2   دریا گردد کنارم از خون جگر
~~دور از رویت3 چو مویت4 اندر تابم   تا بر دگری تافتی ای5 نور بصر
~~33هر روز تو را یکی بدآموز دگر   هر لحظه ز تو در دل من سوز دگر
# گفتی برو از شهر اگر دروا نیست   من خودز جهان روم دو سه روز دگر
~~بی خردگیای که رفت از آن کینه مگیر   و آزار من سوخته در ینه مگیر
~~حالی چو به صد زبان همی خواهم عذر   زین بیش مرا به جرم پیشینه مگیر

PageV01P228

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0227.png)

~~تا با که و یا چه اندر آمیزی باز   تا چه شر و شور و فتنه انگیزی باز
~~بر خاک درت که خون دل ریخته ام   سرمست آیی که خون من ریزی باز
# تاکی ز سر سرکشی و غایت ناز   هر لحظه حدیث هجر کردن آغاز
# من نیز بمیرم از غم عشق کسی   یک چند بگریم و خمش گردم باز
~~عقل آب رخ ملک ثبات است ای دل   عشق آفت1 علت نجات است ای ms112 دل
~~دل قابل صورت حیات است ای جان2   جان آینهآ جمال ذات است ای دل
~~30سری که عقول از او برآشفت ای دل   با بی خبران کجا توان گفت ای دل
~~ادراک کجا به گنه این نکته رسد   الماس به خارکی توان سفت ای دل

PageV01P229

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0228.png)

# ترتیب1 دم و قدم نگهدار ای دل
~~چون دم زدی از مهر رخ یار ای دل
~~خود را به قدم ز غیر او خالی کن2   تا دم نزنی بی دم دلدار ای دل
~~تا مهر رخ خوب تو شد مایل دل   در قبضهآ عشق توست جان راگل3 دل
~~چندان که نظر میکنم اندر دل و جان   جز وصل تو نیست جان جان و دل دل
~~در کار تو ای مرهم هر خستگی ام از بهر صلاح توست آهس
# زین گونه که هست با تو دلبتگرام
~~وز نه دانی که از تو سیری نبود زین گونه که
# می سوزد و خون میشود از خوی 2بتم
~~بیچاره دل اندر شکن موی بتم می سوزد و
~~و آگه نه که از سلطنت خاک درش   صد جان به جوی است بر5 سر کوی بتم

PageV01P230

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0229.png)

~~سودا مپز ای دیده که جز موی بتم   کس را نرسد دم زدن از روی بتم
~~کزدهشت هر ذره ز خاک در او   صد جان به جوی است بر سر کوی بتم
~~ای دوست1 من از هیچ مشوش گردم   وز نیمهآ نیم ذره دلخوش گردم
~~از آب لطیفتر مزاجی دارم   دریاب مرا وگرنه آتش گردم
~~زآیینهآ جان چو جان عالم دیدم   اسرار قدم در قدم آن دم دیدم
~~0سزی که جز اونگفت و نشنید و ندید   هم گفتم و هم شنیدم و هم دیدم
~~آن2 داغ بلاها که ز دلبر دارم   شک نیست که از جفای دلبر دارم
# شیرین لب او اگر ببینم در خواب   فرهادصفت نعره ز دل بردارم

PageV01P231

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0230.png)

~~ای برده خیال تو مرا خواب از چشم   هجران ms113 توام گشوده1 سیلاب2 از چشم
~~در3 فرقت تو یک نفسم خالی نیست   خاک از4 سرو آتش از دل و آب از چشم 5
~~ای از پی دیدار توام در سر، چشم   با مهر رخ توست مرا درخور، چشم
~~از دل نگرم در تو نه از دیده که هست   دیدار تو جان و جان نیاید در چشم
# هر جا که روم غم تو آید پیشم   با هر که نشینم از تو میاندیشم
# با خاک درت مباد صحبت بیشم   گر بی رخ تو دمی برای6 خویشم
~~بی روی تو گر زآنکه غمی داشت دلم   هم چشم وفا از تو7 همی داشت دلم
~~تو چشم و8 دل منی و در معرض جان از چشم خود این چشم نمیداشت دلم

PageV01P232

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0231.png)

# مج
~~گه جان و تن و گه تن و جانت خوانم   گه آینهآ هر دو جهانت خوانم
~~سر نفس ار بدانی از حکمت نفس   در هر نفس آنچه خوانی آنت دانم
~~ای بی خبر از برق غمام سخنم   غافل ز عقاب1 و انتقام سخنم
~~آگه نهای از من که مرا از غم تو2   باشد ز سر صدق غلام سخنم
~~2چون یار خوش آمد خودت میبینم   در کار خوش آمد خودت میبینم
~~درمان تو با خوش آمد توست که سخت   بیمار خوشآمد خودت میبینم
~~هر گه [که] دمی به گوشهای بنشینم   آغاز کنم درد دل مسکینم
~~زآن با تو نمیگویم درد دل ریش   کز کار خودت فراغتی میبینم

PageV01P233

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0232.png)

~~ای نه فلک از کلک تو در تحت رقوم   وی یافته رونق ز1 تو احکام2 نجوم
~~نی نی غلطم غلط که جز3 خط تو نیست4   امروز محیط مرکز کل5 علوم
~~رفتیم و هزار حسرت افزون بردیم   واشک خود و رخسار تو گلگون بردیم
~~وآن دل که به خون وصلت آغشته بدی   از غصهآ هجران تو پرخون بردیم
~~در6 صدر بلاغت ارچه با دسترسیم   در عالم نظم ارچه7 مسیحانفسیم8
# دانم که به خاک در ms114 دستور جهان   سحبان زمانه مجد همگر نرسیم
~~آن ماه که پروردهآ مهر اویم   دی گفت بدم مگو که من نیکویم9
~~گفتم چو حدیث زلف و خال تو رود   دانند جهانیان که نیکو گویم

PageV01P234

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0233.png)

# در دور سپهر مهر ساقی ماییم   سرمست مدام اشتیاقی ماییم
# در آینهآ وجود کردیم نظر   ماییم که ما نه ایم و1 باقی ماییم
~~سری که مرا از سر2 جان داشت نهان   بی جسمی و بی جانی من کرد بیان3
~~ترکیبم اگر ز جم و جان بود کنون   جانم همه دلبر است و جسمم همه جان
~~ای کرده فراموش حق یار کهن   با یار نو آمیخته از لطف سخن
~~مردم مزن از جفای تو ناکس و تو(»)4   ای دلشده دم به دم شکایت میکن
~~ای عادت تو بنده به غم پروردن   وی رسم تو خونهای به ناحق کردن
~~سودم نکند غم تو ای جان، خوردن   یا بنده نبایدت چه باید کردن

PageV01P235

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0234.png)

# در کوی بلا و فتنه کردی مسکن
# باز ای دل مستمند شادی دشمن
# آخر من و تو اگر نه ایم از آهن   [یا برا تن خویش رحم کن یا بر من
~~ای روز رخت مهرفروز دل من1   وی2 در شب زلفین توروز دل من
~~دور از تو دلم در آرزوی تو بسوخت   گویی خبرت نیست ز سوز دل من
# هرگز بود ای دل وفاپیشهآ من   یاری که بود با دگران پیشهآ من
~~05تا باقی عمر همچنان بگذارم   من در غم او و او در اندیشهآ من
~~چون هیچ مرا بار نشد بر در او   دل برکندم ز مهر جان پرور او
~~ای تن جان کن که ره نبودت بر او   وی دل خون شو که نأمدی درخور او

PageV01P236

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0235.png)

~~هر دل که نسیم عشق میآید از او   در عالم جسم جان بیاساید از او
~~من بندهآ آن دلم که چون آه زند   آیینهآ مهر نور بفزاید از او1
~~200می گویندم هر چه ms115 توانند از تو   باشد که مرا جدا نشانند از تو
~~من با تونکوترم تو دل فارغ دار   هرچند بدی بیش رسانند از تو
~~ای ماه دلم به مهر پیوست2 به تو   وی سرو مرا امیدها هست به تو
~~سروی و برت نمی توانم خوردن   ماهی و نمی رسد مرا3 دست به تو
~~ای ظلمت شب، مانع خورشید مشو   وی ابر، حجاب روز امید مشو
~~205ای مدت یک ساعتهآ لذت جسم،   اصل المی4 حاصل جاوید مشو

PageV01P237

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0236.png)

# این جنگ تو با من از چه معنی است بگوه
~~در خون دلم تو را چه دعوی است بگو، ایز
~~هر لحظه مرا خیانتی نو بنهی   گر زآنکه تو را خود سر ما نیست بگو،
# مج
~~ای دست غمت مرا به زیر آورده   از جان خودم مجر تو سیر آورده
~~زود از بر من همی بخواهی رفتن   ای پیش منت زمانه دیر آورده
~~ای از تو به صدزبان مرارای گده وز دست تو گم کرده سراپای گله
~~گر دوستی این است که دیدم ز تو من   پس نیست ز هیح دشمنی جای گله
~~گر1 داشتمی به قدر همت دستی   دستم چو به دامن غرض پیوستی
~~جوهرکش گردن جهان بگستی2   قرابه3آ گوهر فلک بشکستی4

PageV01P238

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0237.png)

~~تا سبزه به گرد ارغوان آوردی   نوعی دگر از حسن عیان آوردی
~~در حسرت آنکه شد سیه پوش رخت   صد عاشق زار را به جان آوردی
# آب رخ ملک1 و2 سایهآ داداری
~~ای فیض سحاب کرمت آذاریآب ر
~~لطفی باشد دم به دم ار زآنکه مرا   در بندگی شاه جهان یاد آری
~~بی خویشتنم3 دلشدهآ زار4 کنی   با خویشتنم5 ز خویش بیزار کنی
~~در غیرتم از غیر به جوش آری خون   تایک نظرم به لطف در کار کنی
~~2220ای دل ز پی سایهآ خود چند روی   با نور چرا به6 سایهای درگروی
~~تا بر سرت آتشی نباشد چون شمع   چون شمع گمان مبر که بیسایه شوی7

PageV01P239

![image file](./0686ImamiHarawi.Diwan_0238.png) ms116

~~ای بادهآ مستی روانم که تویی   وی مستی میخانه ز جانم که تویی
~~چون هستی من جام می هستی توست   در هستی خویش در گمانم که تویی
~~ای ماه رخت بر افق بدخویی.   خط تو محیط نقطه1آ نیکویی
~~کی بد گوید تو را زبانم که شده است   مشهور در آفاق به نیکوگویی
~~ای از گل دولت تو شاهی بویی   از بند جهان به رغم هر بدگویی
~~آزادم کن چو سرو تا در مدحت   چون بید2 زبانی کنم از هر مویی

PageV01P240 ms117