######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-20T07:43:16.342049+00:00
#META# LastChange: 2025-02-20T07:43:16.342070+00:00
#META# transcription layer pk: 12773
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9588227096314843

#META#Header#End#

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0035.png)

# سم الله الرحمن الرحیم
# حمد * سیاس وستایش مرخالقی راسزد کد به قدرت کامله2 بلدة
# ~~بدن اتسانرا بمافریده. * و روحرا چون* پادشاهان، درآن متوطن گردانده.
# ~~و حواس ضاهری و باطنی را چون مدبران کارگذار4 محکوم او گردانیده .
# ~~هریک را ید مقامی ماوایی بخشده .
# و درود نامحدود بررسولی باد، که ماعث افتخار آدم وسبب ایجادعالم
# ~~است . صابی الله علسه وسلم وعلی آله وصحیه اجمعین .
# اما بعد ؛ برضمایر ارباب اولوالالماب پوشیده نماند ، که این فق
# ~~حقس بی استطاعت، عید الله بن محمدبن القاسم الحسنی بنابر استدعای بعضی
# ~~: دوستان که باران موفق بودند و میخواستند کد کتایی در نفضایل باش»
# ~~تصنیف کرده شود ، تا ده صحمفهآ روز گار بد بادگار بماند.
# عمری در تدمر و تفکر ابن اندیشه بودم تا این اتفلق خوب روی
# ~~نمود ، و این صبح سعادت از مشرق حصول طلوع کرد . وکتایی در «فضایل
# ~~بلخ»1 1آ] وشمایل اهالی وی، از تصنف شیخ الاسلام، بقیة
~~السلفواستادالخلف
# ~~1- مطا لب بین ستار گان از نسخهٔ‌ لب (لنینگراد2) پارهشده است از لا
~~(لننگراد1] PageV01P003
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0036.png)

# ~~ابوبکر عبدالله بن عمر بن محمد بن داؤد الواعظ صفی الملة والدین
# ~~البلخی طبالله ثراه وجعل الجنة مثواه ، به خط مبارک او یافته شد به لغت
# ~~تازی . به عبارتی لطیف و ترکیبی پاکیزه و فصاحتی بیغایت و بلاغتی
# ~~بی نهابت . و در احصاء فضایل و تعداد نعم و اساس و بنماد وانهار واشجار
# ~~« اثمار و بساتین و ریاحین ومساجد و مدارس و رونق جمعه و اعباد و
# ~~آبادانی شهر بلخ ، و ذکر علماء و مشایخ و شاهان نامور و انبوهی خلق و
# ~~و امن راهها و خصت نعمت و آسودگی خلق وتربیت صلحا و زجر وتعریک
# ~~مفسدان مبالغتی هرچه تمامتر فرموده. و آن بزر گ اکنون کجاست تا
# ~~سسند که کچا شدند11 آن تذروان رنگین، که درفضای مراد خود می پریدند
# ~~و یا کجاا1 شدند آن شیران عصر ، که در مسکن تسکین خود، حانوران
# ~~مسکسن را می شکستند ms001 ؟ ویا کجا12 شدند آن شاهان باهست وعدل ، وعلماء
# با نصحت وحکمای نیکو سیرت و صلحاء پاکیزه سریرت . همهاز
# ~~مالای تخت کامراقی و کامگاری به زیر تختهٔ‌ خواری گرفتار شدند . ته
# ~~شاهان ماندند و ته تحت . و نه دولت ماند و نه بخت  گویی باد بودند، که
~~PageV01P004
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0037.png)

# ~~برگشتند ، ویا ابری بودند که در نوشتند . و زبان فصیح شان از گفتار
# ~~بسته شد ، و قلم عزیزشان از رفتار شکسته گشت . و آن اشجار و اثمار ،
# ~~به خار و خاشاک مدل شد، . و آن بناهای عالی ، حمله منهدم گشت . اللهم
# ~~صحیح ینیانها واغفرفیه سکانها بفضلک العمیم.
# فی الجمله ذکر مناقب ومحاسن این کتاب عزیز به سمع مبارک مجلس
# ~~عالی صدرکبیر کریم، مقیل منعم میمون نفس عالم پرور قمر مقرنیر تاثیر
# ~~تاهد نوید، بهرام کام، زحل محل، خرشید طلعت، مشتری دیدار، فخرالملة
# ~~و الدین، وارث الاسلام والمسلمین ، ابوبکر عبد الله بن ابی القرید
~~البلخی
# ~~ادام الله دولته و طال بقاء و رحم اسلافه. که سرو این جویبار و تذرو
~~این
# # مرغزار ، وکمک این کوهسار %~% و گل این چمن ، و ثمر این شجره ،
# ~~و در این صدف، و زر خالص این معدن ، و گوهر این کان مبارک است. و
# ~~اقتدا و انتما11 به خصال حمده، و آثار مرضییهآ سلف صالح واجب میدارد .
# ~~و ازان بزرگان یادگار اومانده است. وامروز غربای بلاد واهالی اعتماد،
# ~~چون کموتران حرم در حریم اقبال او پناه میگیرند1 و در ظل عنایت و
# ~~سایهآ رأفت او آسوده و مرفه روزگار می گذارند. ایزد تعالی ذات شریف و
~~PageV01P005
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0038.png)

# ~~عنصر اضیف او را از مکاید و شداید، مصون دارد بمند وگرمه.
# بدین ضعمف اشارت فرمود، به سی حسن طنی کد در حق اینن
# ~~مخلص بودش، که این نسخد را به زبان دارسی ترجمه باید ارد ، تا چنانات
# ~~خواص را ازان نصیب است عوام را ده ان فایده باشد . و عواید و عوارف
# ~~آن به متدی ومنتهی برسد.
# اشارت آن ms002 بزرگ را داس داشته شد . اما خود.! محل! ن نمیدیذم،
# ~~و مجال آن نمییافتم ، که گرد این مهم بر ایم زیراک:
# در هر کاری دلی ساید ز نخست5
### | نا ید ز دل شکستد ، تدبمر درست
# سر به جیب تفکر فرو بردم ، و به خود هی گفتم : کد ای ضعیف
# ~~تو ان عواص ماهر تستی، که بدین ترجمان، از بحر عمان عمیق القعر
# ~~بین کتاب بزرگی دری استخرا= تواتی کرد . امأ زاید فکرت و منتهی
# ~~اندیشد ، نوید میداد و میگفت : کد اگر چون غواصان ، گوهر ش افرور
# ~~التقاط نتوانیی کرد باری چون مرغان داند توانی برچد .
# ~~انساط ، کد چون منی در مصنقات بزرگان تصرف می کند معاف میخواهم .

PageV01P006

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0039.png)

# ~~ما ازان احترازکردم ، که نیایدکه آن فرید دهر و وحید عصر، این عدر
# ~~بر تقصیر حمل کند.
# و آن بزرگ را بدین کتاب رغیتی صادق مطالعه می افتاد .
# و این بقعه پاک ، مسکن و مقام و مولد و منشأ او و اسلاف عظام او
# ~~بود وبه حکم آنک .
# دوست دارد هر کسی جای قرار خویش را
# هر زمانی ملی وشعفی [ %~% بدین نسخه تازه می گشت . بعد از
# ~~تدبر و استخارت و تفکر و استشارت مستعسنا بالله و مصلسا علی نیسه،
# ~~روی بدین غرض5 آورده شد، و از آنحه شیخ الاسلام الواعظ البلخی نورالله
# ~~تربته، به اسناد عالی از ثقات روات ، معنعن تابه سرچشمهآ مقصود نقل
~~کرده
# ~~بود، بعضی از آن اساند را طرح کرده آمد. تا پارسی زبانان را درعرض
# ~~خلل راه نیابد و زودتر به مراد و مطلوب برسند. و به بک راوی اصل که
# ~~به مروی عنه اسناد کند اقتصار افتاد . اممد به فضل باری عزاسمه آن است
# ~~که این ضعف را از تصحیف و تحریف نگاه دارد. بمنه وکرمه .

PageV01P007

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0040.png)
~~PageV01P008
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0041.png)

### | کتاب
# فمی   گوید شیخ الاسلام ، ابوبکر عبدالله بن عمر %~% بن محمد بن داهآد
# ~~لواعظ، که این کتاب را بر سه فصل ترتیت کرده شد :
# فصل ms003 فی فضا بلها المنصوصه .
# فصل فی شما بلها المحسوسه المخصوصه.
# فصل فی ذکر علمائها وفضایلهم وهوالمقصود من هذا الکتاب .
# دفاتر و محلدات که به ذکر اهالی و سواکن این حای مشحون
# ~~ست، زیادت از حد واحصا مطالعه افتاد. و از تصاتیف وتآلیف ودقایق الفاظ
# ~~درر بار ایشان، مه اقصی بلاد جهان برسد و امروز مراقد و مشاهد این
# ~~ناکان، بسشتر در این خاک باک است . و چون خزاین و دفاین ملول، در
# ~~دن   تربت مخزون و مدفون است . و ارواح ایشان در این حضیرة القدس،
# ~~به عز شهود مالکااسلوک عمت آلاؤه مشرف، و حمعی از متاخران در
~~PageV01P009
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0042.png)

# ~~کر تعداد این مقیلان تصنفها کردهاند :
# چون عیدالله بن محمد بن جعفر الجویباری الوراق رحمه الله که یک
# ~~دفتر کتاب طبقات از تصنمف او است . وشیخ الاسلام ابواسحاق المستملی
# ~~قدس الله روحه چهارده دقتر بسه ترتیب حروف معجم تالیف کرده است *
# ~~آن را «کتاب علمای بلخ» نام کرده . وعلی فضل طاهر چهارمجلد بدترتب
# ~~طقات ، وشیخ الاسلام یونس بن طاهر النصیری البلخی یک دفترخفیف]8
# ~~کتاب البهجة1 وسید امام اجل مرتضی ناصر الدین ابوالقاسم شهید سمر قندی
# ~~روح الله روحه پنج دفتر در محاسن و مآثر اهالی این تربت پاک ترتیب
# ~~ددهاند .
# فالغفلةعن الکل قبیح، ونشر البعض ملیح، وذکرالکل عسیر، اذا القلیل
# ~~منهم کثیر . روح الله ارواحهم ، و قدس اشباحهم ، و جعلهم لنا شفیعا
~~مشفعا
# ~~فضله حمته
# و با آنک هر یک از این بزرگان ، در تصنف و تألیف ، جدوچهد
# ~~مذول داشتداند ، آخر الامر بر تقصیر اعتراف نمودهاند و اقرار کرده. که
# ~~این تصنیف11در بزرگی ایشان ، از کوه ذره، و از دریا قطرهای است .

PageV01P010

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0043.png)

# شیخ الاسلام الواعظ می گوید : که بعد از استخارت ، هفتاد نفر از
# ~~علمای کرام و فضلا و فقها، که معروف و منسوب یدین شهرند ، و اشباح
# ~~عزیزایشان ، در این خاک مدفون است، بر تعاقب ذکرکرده شد از هر یکی
# ~~خبری و اثری نقل کرده آمد . وحکایتی برحسب ms004 حال ایشان ایراد افتاد .
# # از بحر فخار2 علم وکوه وقار علم ایشان %~% 6 %~% جرعه (یی) وذره (یی)
# ~~چشیده شد . و از شجر نهاد ایشان ثمری چده آمد . و بعضی از مقامات و
# ~~قت وفات ایشان شرح داده شد . و هفتاد نفر از آن مقبلان را ذکر کرده
# ~~مد ، . اختمار بر عدد هفتاد از ان قبل" افتاد ، که اقتدا واقتفا برکلیم
# ~~لله کردم. و مصداق این قر آن مجید است : قالالله عز من قائل : و اختار
# ~~موسقومه سبعین رجلا لمقاتنا. ددیگر متایعت لفظ گوهربار سید
# ~~مختار علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات کرده شد وهوقوله:
# نه لسغان علی قلمی وانی استغفر الله فی کل یوم سبعین مرة .

PageV01P011

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0044.png)
~~PageV01P012
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0045.png)

### |  %~% ول
# فضا بلها المتصوصه
# وابت می کند شیخ الاسلام صفی الدین رحمه الله مسلسل با ابوذر
# ~~عفاری رضی الله   عنه، ازمهتر عالیم صلی الله علسه واله وسلم اقه قال:
# ~~مدبتتان تحملان علی احنحه حریل علیهالسالام ترفعان السی ببت المقد
# ~~فعفی عن عاصیهم تحنهم . مدینه بالمشرق ومدیمه بالمغرب. فاماماکان
# ~~المغرب فاطرابلس و اما ماکان بالمشرق فبلخ . و معنی آن است که دو
# ~~شهرتد که حیریل بر پر ممارک حویش بردارد آن شهرها را با اهالی وی.
# ~~جنانک مهد و عماری عروسان را به ناز و اسایش برند . و این دوشهر را
~~PageV01P013
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0046.png)
~~PageV01P014
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0047.png)

# ~~لهند بقال لها اوق . والثانیة مدینة بلخ بناها قابل قاتل هابیل . ولو
~~لا
# ~~قره فی میدان بقال لها مدان کشتاسپ ، لاتاهم العذاب قبلا، و لکن
# ~~بدفع الله البلاء عن تلک[113 المدینة بذلک القبر .
# معنی چنسن باشد : که در ناحیت مشرق شهری است که آن را بلخ
# ~~می خوانند . و وی شهر حیاران و متکبران است . و وی دوم شهرهای دنیا
# ~~است . و پیش از وی شهری نیوده است مگر شهر آدم علیه السلام که آن
# ~~بنا کرده است در زمین هند و تام آن شهر اوق است . و شهر بلخ بنا
# ~~کردهٔ‌ قابیل است کشندهٔ‌ هابیل ms005 . « مرقد ومشهد هابیل در موضعی است که
# ~~آن را مسدان گشتاسپ میخوانتد، که اگرته شرف وبزرگی این تربت
# ~~باکستی ، صاعقهآ عذاب دیرست که نازل گشتی . و لسکن خدای تعالی عذاب
# به اسحاق مستملی . حمه الله میفرماید : که روا بود ، که آن تجیر
# ~~تکبر در زمان حاهلمت بوده باشد . ودر بعضی روایات چنان منقول است:
# ~~که بانی این شهر تبع بوده است که عالم تبع او بوده. و قومی گویند : که
### | بناکردهٔ‌ عاداست .

PageV01P015

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0048.png)

# ~~بعضی گفتهاند : که ملک فارس1 گشتاسپ بنا کرده است . و چنین تقل
# ~~کنند : که چون گشتاسپ به مرو رود رسد ملک تعالی و تقدس پیغامبری
# ~~نهوی فرستاد نام او ایوب علسه السلام وگفت : برو شهر بلخ را بنا کن .
# ~~گشتاسپ در حال عنان بگردانید به سوی بلخ و بی توقف روی به این مهم
# ~~ورد و به لشکر به هیچ جا مقام نکرد ، تا بدین زمین رسیدند و فرمان
# ~~یغاممر حق جل جلاله را قیام نمودند ، و به قتال و کارزار کفار بابستاد
# ~~نا منهزم کردشان . و شهر ترمذ را بتا کرد و لشکری نصب کرد ، تا آن
# ~~موضع را محافظت کنند . و نام ترمذ در قدیم آواره بوده والله اعلم . و
# ~~نواند بود که « آب راهد» گفته باشند ، به کثرت استعمال چنین متغیر گشته
# ~~اشد . زیراک آن شهر هممشه ممر و معبر بوده است .
# و گشتاسپ ازآب بگذشت و بلخ را بنا کرد . وجاماس حکیم اختیار
# ~~بناکرد . وهر حکیمی جوی اختبار کردندو باهر امیری حکیمی بود 15
~~PageV01P016
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0049.png)

# ~~هر بکی دیهی بنا کردند . حاماس گفت : که این شهر را بر بنای سال
# ~~منیاد نهاده شد . سالی دوازده ماه است و ماهی سی روز . این شهر بر این
# ~~وضع است . و انبوهی این شهر به مثابتی رسید، که بک گز زمین مساحت
# ~~ه صددرم میخریدند. از بلاد هندوسند وچین و ماچین بنادر وی گشادند.
# ~~و باقی عمر ، گشتاسپ از این شهر به جای دیگر نرفت ms006 . و هم در این خاک
# ~~هخاک رفت. و در مسدان دفن کردند. و این گورستان میدان که او را سرتل
# ~~می خواتند و معروف است و به روایت حسن یصری رحمهالله ، تربت ایوب
# ~~صابر صلواتالله علسه ، در همین مدان است .
# زبان بهشتان فارسی دری است . وابوب شهید می گوید : که
# ~~بارسی دری زبان اهل بلخ است. «در زمان سابق ، مدت هزارسال پیوسته
# ~~معمور بوده است و باز خراب گشته و هامون شده. چنانک هیچ اثری از
# ~~عمارت فمانده بوده ، و در ایام شاهی قبادین اردشیر باز آبادان176
# ~~کردهاند . وآبادانی را بهقرار اصل رسانده . ودر وقت نوشینروان چنان
# ~~بادانبود ، که خلق به آب ححون متصل تشسته بوده ، از طخرستان
# ~~و هندوستان و ترکستان و از بلاد عراق وشام و شامات اکابر و اشراف آن
~~PageV01P017
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0050.png)

# ~~ملاد بدین شهر آمدندی . و هر (نو)روز در وی عید کردندی مه موضع که
# ~~ان را نوبهار1 میخوانند .
# آز لیث بن سعد منقول است ، که شیخ بلخ بوده است : ححاج بن
# ~~وسف در سنه احدی و تسعین بوده است . و قتبه در زمان حجاج به بلخ
# ~~سد مه قصهٔ‌ ملوریان در سنه تسع وثمانین ، و مسجد در بلوریان بناکرد،
# ~~و ترک را که امیر بلخ بود در آنجا کشت . و در ملوریان مسحد آدینه منا
# ~~کرد. و در سنهست و قسعین به فرغانه شهادت یافت و تربت او درقرغانه
# ~~است در کلح (؟) و در آن ایام نفس شهر خراب بود . چون خلافت به هشام بن
# ~~سدالملک رسید ، اسدبن عبدالله القسری را بر خراسان والی سأخت
~~PageV01P018
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0051.png)

# # و در آن عصر بروقان را بلخ می خواندند17 %~% خلمفه به اسد بن عبدالله
# ~~خطاب کرد : تا شهر بلخ را عمارت کثند. در سنه ثمان عشر و مائه مسجد
# ~~حامع، او بنا کرده است. و در سنه اربع وعشرین ومائه، دردروازهآ نوبهار،
# ~~در آهنین بوده است و در ایام نصرخان همچنان برقرار بوده است . شرف
# ~~لزمان در سنهآ ms007 خمس و سعین و خمسمائه، در آهنین را از دروازهٔ‌ نوبهار
# ~~داشته است و به قندز فرستاده است .
# نو بهار بنا کردهٔ‌ برامکه است . و برامک به حیاخان بوده است .

PageV01P019

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0052.png)

# ~~فضلبن بحیی است که از آل برامک است ، علمای بلخ را بر دروازهٔ‌
# ~~وبهار طلب کرده است و فرموده : که جدمن بدین مشهور است : که نوبهار
# ~~ه قیلهآ مغان است بناکردهآ اوست . مرا کاری فرمایید که ازان عار بیرون
# ~~یم . علما و زهاد بلخ ، حمله اتفاق کردند که در میان شهر جوی بیرون
# ~~رد . در سنه ثمان وسیعین و مائه، در میان شهر چوی بیروناورد . و در
# ~~18 ذوالقعده سنه ثلاث وثلاثین ومائتین، داؤد عباس والی ولایت بلخشد،
# ~~مدت بیست سال بهبنای نوشاد مشغول بود . چون وفات باقت سپس کوی
# ~~فیدالاعلی3 دفن کردند ، و امروز تربت وی ظاهرست ، اجابت دعا و دفع
# ~~طلم را نشانه . و در سنه خمس و اربعین و مائتین در مسجد آدینه افزود .
# ~~ودر وقتی که به یتای نوشاد مشغول بود ، به جای او در شهر ، خاتون داؤد
~~PageV01P020
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0053.png)

# ~~مگذاشت . تا بر شهر ورعاما تخصص کنند جامه ازخزانه بیرون آورد
# ~~مرصع بهجواهر تفسه، و یه خدمت خلیفه فرستاد . چون صورت برخلفه
# ~~وفع کردتد . خلسفه گفت : این خاتون مارا جوانمردی تعلیم کرده است .
# ~~آن پیراهن را در عمارت مسجد آدینه و جوی شهر صرف کرد و طزر و
# ~~عمارت تمام شد وتیریز و آستین زیاده ماند .
# شیخ الاسلام صفی الدین رحمه الله ذکر کردهاست: که در آن وقت آبادانی
# ~~شهر به مقامی رسیده بود 19 که مقدار یک گز زمین را به هزار درم
# ~~می خریدند . وابوهارون کاتب می گوید : که عدد تمام مساجد در آن وقت
# ~~هزار وهشتصد وچهل وهشت بوده است . و مدارس آیادان چهارصد بوده
# ~~ست . و هزار و دویست مفتی مصب بودهاند . و نهصد دبیرستان معتبر . و
# ~~بانصد و بیست ادیب ماهر . پانصد حمام آبادان و چهار صد گنید یخدان ms008 .
# ~~و سصد حوض سسلی . و یکهزار و دویست سردایه در نفس شهر .
# گشتاسپ اهل مملکت را فرمود : تا جمله مردانرا جمع کردند و
# ~~مدت ده سال به عمارت شهر بلخ مشغول بودند . و در شهر و ولایت زنانرا
# ~~تصب کردند ، تامسان بکدیگر حکم می کردند و ولابت میداشتند . و بارهآ
# ~~شهر را میان مردمان قسمت کردند به جهت عمارت.

PageV01P021

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0054.png)

# ~~شکست و به دو نیمه شد . ملک ازان اندوهکین شد واثر حزن در جبین
# ~~او ظاهر شد. علما   30و حکما چون آن حال مدیدند و مشاهده کردند
# ~~گفتند : ملک را بدین غمناک نباید شد که به دو تمه شدن خشت دلسل
# ~~ست بر آنک : هرغریبی که درین شهر در آید ، آب و زمین و هوای این
# ~~شهر ، او را موافق باشد .
# شیخ الاسلام واعظ میگوید: که روایت مختلف شد دربنای بلخ ، چاره
# ~~ست از آنک در میان روایات توفیقی کرده شود . و هر روایتی را حکمی
# ~~گفتهاند ، تاروایات متناقض نگردد . و روا بود که جمله روابات صحیح و
# ~~درست باشد. از برای آنک: ازمتوکل بن حمران1 القاضی رحمه الله منقول
~~است:
# ~~که شهر بلخ بیست نویت خراب گشته است و فرموده است : که اگر این بار
# ~~خراب شود ش تا قامت مرمت نپذیرد . روا بود که بعد از هر خرابی
# ~~عمارتی وبنایی بوده باشد بر تعاقب . چنانک روابت کرده شد .
# ومقاتل بن سلیمان می فرماید : که چناتستی که دأی العین مطالعه
# # می کنمی، که تر کان مسجد حامع بلخ %~% 21 %~% راخراب می کنندی و حمله
~~خشتها
# ~~وا از هم جدا می گرداندی ، فاما اصح آنست که از امیر المؤمنین علی بن
# ~~بی طالب علسه السلام روایت کرده شد : که مثل علم و علمای بلخ، چون مثل
# ~~نار وداتههای افاراست . و در عهد وی در بلخ علما نبودتد - روا بود که
~~او
# ~~بنا بر آن معنی گفته باشد ، که ابراهیم صلوات الرحمن علمه در حق بلخ
~~دعا PageV01P022
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0055.png)
~~PageV01P023
# ![image ms009 filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0056.png)

# ~~ان فرشته فرودآمد دروقت نماز بامداد، ودو رکعت نماز بگذارد . وچون
# ~~سلام نماز گفت، به سوی بلخ التفات نمود و به دعا مشغول شد و چنین گفت:
# ~~دبار خدایا ! جویهای این شهر را پرآب دار! و درختان وی را بامیوههای
# ~~پربار دار ! و برفقها وعلماء این شهر برکت کن! » روا یود که امیر
~~المؤمنین
# ~~علیعلسه [23] السلام ، ازین معنی گفته باشد ، که علم وعلمای بلخ هر
~~آینه
# ~~بدین درجه برسد و چنان بود که امیر المومنین بیان کرد .
# واز ابویوسف القاضی رحمهالله منقولاست که : لیس ماوراء الجسر
# ~~فقه من ابی مطیع البلخی . معنی چنین باشد که ابویوسف القاضی رحمه الله
# ~~رمود : از آن طرف پل ، هیچ کس از ابومطیع بلخی فقهتر نیسث . بعنی
# ~~چون از دجله گذشتی در عراق وخراسان و ماوراء النهر الی اقصی الاقالیم
~~ازو
# ~~الم متقن و متبحرتر یافت نشود2 - و هم از ابویوسف بپرسیدند : دیگر
# ~~کدام شهر ؟ گفت : علمای مرو .
# و یحیی اکثم القاضی می گوید: که در هیچ شهری آن علما . فضلادیده
# ~~شد که در بلخ6 . و به اسانید منقول است از عبدالله عمر2 رضی الله عنهما
~~که PageV01P024
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0057.png)
~~PageV01P025
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0058.png)
~~PageV01P026
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0059.png)

# ~~گفت : میدانرا میداتی ؟ گقتم نی . مادرم در آنسفر همراه بود گفت : بلی
# ~~میدانم . وآن مرد گفت : حق تعالی را پیغامبری است مدفون بین التلین.
# ~~از مقاتل بن سلیمان1 منقول است که : به دست مبارک خود ، بدان دوتل
# ~~اشارت کرد ، که آنجا تربتابوب است علسه السلام.
# از حسسن بصری وحمه الله چنین روایت کردهاند ، که گفتد است که4.
# ~~بوبصابر درشهری است ، که نام آن شهر، بلخ است ، در موضعی که آنرا
# ~~صدان می خوانند آسوده است5. و چنین گویند : که ایوب صابر وگشتاسپ،
# ~~هردو در میدان آسودهاند. و از مساجد مشهوره مسجد مقبراست و چنین
# ~~گویند که : در آن مسجد تربت پیغامبری است .
# متوکل بن حمران در مسجد عدالعزیز مقبری نشستی و گفتی:
# ~~رین مسجدخاک پیغامبری است ومن تبرک به جوار وی ms010 می کنم .
# ز ابو مطیع نقل کردهاند ، که وی گفته است : آن تربت در زیر
# ~~منارهآ ماست. [27] و کثیر بن زیاد رحمه الله می گفته است: در مسجد دوست
# ~~کوائسی (؟) به دشتک، مرقد پیغامبری استومن در بعضی اوقات نورمیدیدم،
# ~~که از آن : اویه ساطع میشد بعنی از زیر مناره .

PageV01P027

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0060.png)

# ~~دارم که مجاوری مکه1 . علما چنین گفتداند که : آن در زعان آن بزرگ
# ~~بود ، از برای آن معنی که : در زمان وی بلخ ثغر اسلام بود و موضع جهاد،
# ~~ومحاربت باکفار بهتر از مجاورت باشد در مکه .
# وایواسحق مستملی رحمه النه ، بداسناد درست نقل کرده است کد :
# ~~اهل اسمان شهر بلخ را شهرخون میخواتند . و روا بود که چنین باشد ،
# ~~که درین عهد نزدیک، زیادت از بیست توبت مدهمین سبب خراب شد ، از
# ~~برای آن معنی که معبرو ممر لشکراست .
# وبعضی گویند: بلخرابلخ بامی نام است وبامی نام ملکی است. و بعضی
# ~~گویند بامی نام دختر گشتاسب است .
# و چنین حکایت کنند که: درجاهلیت نام [28 بلخ معشوقه بودهاست
# ~~ازغایت تزهة وخوشی ومعموری و آراستگی او . وبعضی ازمشایخ و علمای
# ~~کوفه ، بلخرامرجیاباد می گفتندجمله ، به سبب آنک: ابوحنیفه رارحمد الله
~~PageV01P028
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0061.png)

# ~~مرجیء می گفتند، واهالی او غفر الله لهم حمله حنفی مذهب بودند . و اهک
# ~~خراسان، چون به طلب علم بهسوی عراق هجرت کردندی، به خدمت بعضی علمای
# ~~بگری رفتندی، مگر اهل بلخ، که همیشه ایشان به حضرت ابوحنمفه
# ~~حصیل کردندی (وجز وی هیچ کس را نشناختندی)2 و علما و فضلا، بلخ را
# ~~ار الفقاهه گفتندی. وسید امام اجل عالآم شهید ابوالقاسم سمرقندی درکتاب
# ~~«تاریخ بلخ» آورده است که: بلخ در اول وضع برخ بوده است. و برخ نصیب
# ~~بهره باشد . و   بامی منسوب بود به بام ومعنی بام ، مکان مرتفع باشد،
~~بعنی
# ~~مملکت وپادشاهی بلخ، از رفیع ترین انحاء ملک است .
# ذث   ثار آمده است که : ملایکه که در گرد عرش عظیماند ، کلام
# ~~بشان بدفاوسی دری است. ms011 وحسن بصری رحمه الله میگوید : کد اهل بهشت
# 29زبان پارسی است. و نضربن شمل می گوید که : پارسی دری PageV01P029
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0062.png)

# ~~وبان اهل بلخاست. و اسدبن عبدالله1 که ازصلحای امراست رحمه الله، وقتبی
# ~~که شهر بلخ را عمارت کرد ، و از قصبهآ بروقان به بلخ نقل کرد، نام این
~~شهر
# ~~مبارک را غراگفت . و از اهل تواریخ چنین رسیده است که : اول کسی که
# ~~ز جیحون گذشت از ائمهآ اسلام ، درزمان خلافت امیر المؤمنین عمررضی الله
# ~~عنه احنف بن قیس2 بوده است. چون به لب چیحون رسیده است غسل کرده
# ~~ونماز شکر گزارده4.
# و چنین گویند که: اول فتح بلخ، بردست سعیدبن عثمان5 رضی الله عند
# ~~وده بود. و عبدالملک عمر میگوید: من زانهایم، که اول جوی بلخ6 راقطع
# ~~کردم با سعید بن عثمان رضی الله عنهما . و قثم بنعباس و مهلب بنابی
~~صفره"
# ~~رضی الله عنهما در آن لشکر بودند، و آن در زمان معاویه بود، و آن قصه
# ~~مشهور است ، که مردمان آن زمان9 می گفتند که یزید علیه ما یستحق30
~~PageV01P030
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0063.png)

# ~~ولت امارت ناید و بدعز ایالت مشرف نشود ، تأ به دندان سنان نیزه را
# ~~خاید . بعنی تا آنوقت که سعیدبن عثمان بود ، این ملک ویرا مسلم نشود .
# ~~معاویه ازین حدیث از سعید بن عثمان سوال کرد ، که مردمان چه می گویند
# ~~ر شغل امارت؟ فرمود که : با وجود من امارت به یزید نرسد ، که مادر
# ~~من از مادر یزید بهتر است ، و پدر من از پدر یزید بهتر است . و من نیز
# ~~مادر تو ازمادر او پهتراست ، از آن سببا که مادر تو از قریش است،
# ~~مادر او از قبیلهآ بنی کلب است. بعد از ان کار حرب خراسان را تفویض
# ~~د بردست سعدبن عثمان . اهل بلخ اسلام قبول کردند در زمان معاویه.
# از   لیث بن سعیدالمقبری رحمه الله [31] منقول است که : فتح بخارا
# ~~ر سنه تسعین بود. و بعد از آن فتح قرای بلخ ms012 و فتح بلخ، درزمان عبد
~~الملک مروان
# ~~وده است. و بعضی از اهل تواریخ گویند که : بلاد خراسان تا بهمرو رود
# ~~صلح کردند در عهد خلافت امیرالمؤمنین عثمان رضی الله عنه بر دست
# ~~عبدالله عامر . بعد از آن باقی بلاد ، بر دست سعدبن عتمان فتح شد .
# ~~ببعدذلک قتیبه بن مسلم رححمة الله علیه درزمان خلافت حجاج به نواحی بلح
~~PageV01P031
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0064.png)

# ~~وسید به قصهٔ‌ بلوریان در سنه سبع و ثمانین بردهقان1 این موضع اسلام
# ~~عرضه کرد . دهقان گفت : تا نیزک ترخان1 که والی بلخ است اسلام نیارد ،
# ~~من اسلام نیارم . پس باوی صلح کردند بذچیزی از زر و نقره و اول مسچد
# ~~در بلوربان بتاکرد ، و بعد ازآن به سوی بقار دره1 رفت . به تزدیک دره
# ~~کوشکی بود و در حوالی کوشک آب [32] بسیار جمع شده بود . نیزک آنجا
# ~~حصارکرد. در لشکر اسلام عطابن سائب5، که (قناطر) عطا6 منسوب ومعروف
# ~~بهوی است حاضر بود ، مرقتیبه را گفت که : این گبر، توکل برکوشک و
~~PageV01P032
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0065.png)

# ~~آب کرده است ، مارا چه بوده ، که توکل برخدای عزوجل تمی کنیم ؟ و در
# ~~مان تازیانه برمرکب زد1 ، و از ان آب به سلامت بگذشت ، و در قلعه
# ~~بگرفت ، وبر کند. چون نیزک2 آن حال مشاهده کرد، فرود آمد بگر فتندش
# ~~ه نزدیک قتسه بردند . اسلام فبولکرد -
# عداز آن قتسیه بهسوی بخارا عنان بگردانید در ایام زمستان. و چون
# ~~ه بخارا تزول کرد ، نیزک ارتداد آورد. این خبر بهسمع قتبه رسد، دیگر
# ~~بار لشکر کشمد و از راء چغاتیان مهحانب او روانه شد . وچغانان بردست
# ~~و فتح شد . و متوکل بن حمران را بدان دیار قاضی و حاکم گرداتید ، و
# ~~هل ترمد نیز اسلام آوردند . قتسه ازیشان [33 مدد خواست تانیزک را
# ~~فهر کند و بلخ را بگیرد. اهل ترمذ اجایت کردند، و کمر اطاعت و مطاوعت
# ~~رمسان ستند و از ححون گذشتند ، و تیزک رابگرفتند . دیگر باره اساام
# ~~ورد، بعد از آن باز مرتد ms013 گشت ، و به سوی خلم وسمنجان رفت ، و از
# ~~آنجا به اشکمش" در آمد وقتیبه منازل و متابعان او را خراب کرد ، و وی
~~PageV01P033
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0066.png)

# ~~شکمش راحصار کرد . بر لفظ قتسه سوگند رفت ، که هیچ طعام نخورد ، تا
# ~~نگاه که به خون نیزک ومتابعان او جوی خون نکند1 ، وبدان خون آسیا
# ~~گردان نکند ، و از آرد آن آسا طعام نسازد .
# هل مملکت آسایی ساختند و جویی کندند، آنگاه فرمودند ، تا
# ~~دردن شش هزار کس از اصحاب نیزک به تیغ بگذرانیدند ، آنگاه آن
# ~~خونها را به سوی آسا روان ساختند و بدان آرد طعام ساختتد . و روز دوم
# # و سیم همحنین کردند ، تا به نیزک %~% 34 رسیدتد ، او را بگرفتند و
~~گردنش
# ~~زدند و جمله اولاد واحفاد او راکشتند . و از متابعان او هیچ کس را زنده
# ~~بگذاشتتد3.
# وچون قتمه از قتال نیزک ترخان بازگشت ، بروقان را دارالملک
# ~~ساخت و مسجد جامع در یروقان بنا قرمود، واول در آن موضع فماز
# ~~گزارد ، و اقامت جمعه کرد، در ذوالحجه سنه ست و تسعین به فرغانه
# ~~شهید شد ، وشانزده غزو کرد ، تا بهحدود چین همدملت احمدی ظاهر کرد.
# ~~تربت قتسه در فرغانه است به موضعی که آنرا کلح خوانند. بعد ازوی
# ~~مدتی اسد بنعبدالله القسری برخراسان والی شد و در روزگار هشامبن
# ~~عبدالمک ، شهر بلخ خراب بودو عمارت وچمعیت در یروقان بود . نامه(ای)
~~PageV01P034
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0067.png)
~~PageV01P035
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0068.png)

# ~~سدین عمد الله در بلخ وفات بافت در گنیذی که در حوار مقاتل مقبری است
# ~~دفن کردند . وسمد امام ناصرالدین شهید ابوالقاسم سمرقندی رحمه الله
# ~~در تاریخ خود آورده است که: امروز آن موضع را کوی آهنگران میگویند .
# ~~مروز از آن کوی و از آن گنیذ اثری بمدانسست .
# بعد از وی جعفربن محمدین الاشعث ، برخراسان والی شد و
# ~~هقندز ساکن شد . و مسجد آدینهآ آن موضع بناگرد و جعفر آیاد رابناکرد
# ~~آنگاه از آنجا نقل فرمود ، و به شهر بلخ در آمد . وعبدالعزیز مقبری
# ~~سرایی ms014 بناکرده بود پیش مسجد آدینه، آن سرای را و آنحه بدان منسوب
# ~~ود ، به وی بخشید ، و وی در آنجا] 37 قصری بنا کرد و زندان فرمود تا
# ~~رکندند در همان چوار ، و آنجا مدرسه بنا فرمود . و امروز آنرا مدرسهآ
# ~~زندان میخواتند. و بعد از وی خزاعی در وقت خلافت عباسیان از آن
# ~~سه درواز آهنین که بردروازهٔ‌ نوبهار بود ، یکی برکند ، بردرسرای خود
# ~~هاد . ویکی دروازهآ دیگر به شهر خلم فرستاد .
# شیخ الاسلام رحمه اله می گوید که : در وقت خردی دروازهٔ‌ سیم را
# ~~ر دروازهآ نوبهار میدیدم . و من در آن زمان ده ساله یودم تعد از آن
~~PageV01P036
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0069.png)

# ~~سد احل شرف الزمان درایام نصرخان کد معروف بود به کاسان، ، از آنجا
# ~~د هندوستان فرستاد . در سنه خمس و سعین و مائه ، چون ایام دولت
# ~~امکه بود ، و علما وکبرای بلخ ، در وقت هارون الرشید به اقالیم جهان
# ~~عنتشر شدند ، فضل بحیی که از آل برامکه بود ، علمای بلخ را از ائمه و
# # گمرا طلب کرد بر در درواز %~% 38 نوبهار و گفت : اصل برامکه از
# ~~حماخان3 بلخاست ، *حدمن بدین مشهور است ، که نوبهار او بناکردهاست،
# ~~نو بهار کعیهآ مغان بوده است و معید جای ایشان. و امروز مرا از انعار
# ~~می آید. پس مرا به کاری دلالت کند، که رافع و نافی این عار باشد .
# ~~ئمه اتفاق کردند که : در مان شهر ، جویی فتح میباید کرد ، که مزید
# ~~فعت گردد ، و نام نکی باقی ماند ، همچنان کرد در شهور سنه تمان و
# ~~شبعین ومائه
# شیخ الاسلام رحمه الله می فرماید که : از شهود عدول ، سماع کردم
# ~~کد اسدبن عیدالله قتی که شهر بلخ را عمارت می کرد ، پنجاه مشک آب
# ~~جناتک معهود ولایت بلخ است ، از برای سقایها و آبراهها که در میان
# ~~ش بوده وقف فرموده است.
# : شادان بن فضل الحافظ1 رحمه الله منقول است که گفته است که :
~~PageV01P037
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0070.png)
~~PageV01P038
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0071.png)

# ~~هطلحه ms015 فرستادید ، اجایت نکرد . من شمارا به سوی حق دعوت می کنم .
# ~~فی الحال حملهآ خلق ، روی بهسوی مسجد جمعه نهادند ، و به دعا مشغول
# ~~شدند . درهمان شب طلحه به مفاجا بمرد (و نوحه گران نوحه می کردند و
# ~~می گفتند که : ای زار کشتهٔ‌ عصام!)
# عد از آن عیاس بن هاشم والی شد در سنه تسع و عشر و مائتین. و
# ~~لایت چهارده سال بهوی بود . معداز آن بسر وی داؤد بن عباس مستولی
# ~~شد در ذی القعده سنه ثلاث وثلثین ومائتین. و داؤد قرب سست سال بهبنای
# ~~نوشاد (41 مشغول بود ، : بعد از آن وفات بافت و سپس کوی عیدالاعلی
# ~~فن کردند . و امروز تربت وی ظاهر است . ووی اجابت دعا و دفع ظلمه
# ~~وانشان است و چنین گویند که در سنهآ خمس و اربعین و مائتین در مسجد
# ~~دینه افزود .
# بعضی از اصحاب تواریخ نقل کردهاند که : از دارالخلافه بیش از
# ~~چوب، خراج طلب کردند . خاتون داؤد رحمهااله پیرایهاء خود رابهدست
# ~~عامل دارالخلافه فرستاد ، و چنین گویند که : آن پیرایه پیراهن او بود
# ~~مرصع بهدر ولآلی ، وگفت: این پیراهن بهجهت آن فرستاده شد، که تا از
~~PageV01P039
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0072.png)

# ~~وعایا بیش از ادرار غله خراج نطلسند . و حون عامل بدآن پیراهن به
# ~~دارالخلافه رسد و قصهآ حال به خلیفه وفع کرد. خلیفه خراج آن سالرا
# ~~نخشد، و آن پیراهن را بازفرستاد وگفت : این خاتون ما را جوانمردی
# ~~و سخلوت تعلیم کرده است و مارا شرم می آید ، که پیراهن او بستانیم .
# ~~چون آن پیرایه را 42 باز آوردند ، خاتون داؤد گفت : من این پیرایه
# ~~را بذل مسلمانان و ساکنان بلخ کردهام نستانم و در عمارت مسجد جامع و
# ~~جوی شهر صرف کردند (و تیریز و آستین زیادت ماند .)
# بعد از آن بعقوب لیث سجزی والی شد و امثال وی بر تعاقب . واز
# ~~ن معنی اسامی این ولاة را ذکر کرده شد تا اهل اعتبار ، عبرت گیرتد و
# # دانندکه همچنان ms016 است که سنایی فرموده است. %~% شعس :
# چیست دنما و خلق و استظهار %~% خاکدانی پر ازسگ و مردار
# ین مر آنرا همیز ندمخلب، %~% وآن مرین را همیزتد منقار PageV01P040
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0073.png)

# اخر الامر جمله نیست شوند %~% ز همه بازهاند این مردار
# از شیخ الاسلام صغی و ابوهارون کاتب روایت می کنند که : چون
# ~~عمارت و زراعت و رونق و آبادانی شهر نظام گرفت ، به حایی رسید، کد
# ~~کگز زمین شپر را بدهزار درم میخریدند43 و از مساجد آبادان در
# ~~ن وقت هزار و هشتسد و چهل و هشت بوده ، و مدارس آبادان چهارصد
# ~~وده است . و بکهزار و دویست مفتی معت بودهاند . و نهصد دبیرستان
# ~~معتس و پانصد ادیب ماهر و پانصد حمام آیادان و چهارصد گنیذ بخدان و
# ~~سیصد حوض سبیلی.
# شیخ الاسلام صفی الدین میفرماید که : در کتاب ضحاک وعیر آن
# ~~چنان دیدم، که روزگاری گذشت برمردم بلخ ، که در آن روزگار، بکرسن
# ~~ابه صد درم و زیادت میخریدند . وشیخ الاسلام می فرماید کد : ما از اهل
# ~~لخ به هفده کس میاهات ومفاخرت می کردیم. بدین سیب که این بزرگانرا
# ~~در زمان ایشان، بر روی بساط ، نظیر و شبیه نیود . چهارکس از آن جمع
# ~~در علم تفسیر و علم قراءت مشهور و معروف بودند. اول ادشان عطاء میسرة
# ~~لخراسانی . ودوم ضحاک بن مزاحم . *سیم [44  مقاتل بن حیان .
# ~~چهارم مقاتل بن سلممان PageV01P041
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0074.png)

# ~~و چهارکس از قضات، درعلم وعدل و امانت و دیانت مذکور و موسوم
# ~~ودند : اول ایشان متوکل بن حمران1 . و عمر بن میمونالر ماح2 وعبدالله
# ~~لر ما=3 و ابو مطیع4.
# ~~از زهاد چهارکس بودند : ابوسفیان کثیر بن زیاد5 صاحب الجیش .
# ~~ابراهیم بن ادهم4 . و وسیم بن جمیل . و یعقوب قاری1 .
# ~~از اهل لغت و تحو : اخفش سعید بن مسعدة المجاشع1 .
# ~~و از معبران : مخضع معبر ، وهیثم معبر ، و یزیدبن نعیم المعبر .
# ~~از اطبا : یوحنابن ماسویه0.
# ~~و از وزرای بزرگ : برامکه11.
# ~~از ملوک وامراء : آلسامان12. والله اعلم13. ms017

PageV01P042

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0075.png)

# یشما بلها المخصوصة المحسوسة بها
# شیخ الاسلام واعظ می گوید که: ذکرنعم بلخ براهل بلخ واحب است، و آن
# ~~عمتها کدبدین شیر مخصوص است ظاهرولایح است. واز شرحه اطناب مستغنی
# # ست - زیراکه نعمتیها بردو توعم است: %~% نعمتث دین ه نعمت دنا .
# ما اول تعمت دیشی   که مدین شهر محصوص است اناست کد : بنای
# ~~ی در عهد اسلام بوده است . * اهالی وی براسلام ثابت و راسخ بودهاند .
# ~~روا باشد ، که این بقعه را قیدالاسلام ازاین معنی گتته باشند. چتانک در
# ~~ساحهٔ‌ کتاب گفته شد که : شهریلخ تاعهد اسلام خراب بود و یدوهت اسلام
# ~~بادان شد درزمان اسدین عمدالله القسری رحمداثنه، ولهذا المعنی که بششر
# ~~کویهانست بدعرب داشته. اولسرای و کویی کهازدروازهٔ‌ نوبهارمیدرا بد ،
# ~~داورب بن عروان السعیداست ومسحد حرببهوی معروف است ، و امردز
~~PageV01P043
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0076.png)

# ~~ن کوی را کوی دوک تراشان میگویند . دوم کوی در مهلب بن واشد
# ~~ست ، که آنرا کوی چک نویسان میگویند . وسیم دار الفراوجه . چهارم
# ~~دارالفرات . بنجمدار سکری . ششم دار مقاتل بن سلمان ، و امروز آن
# ~~کوی را کوی نوند می گویند . وهفتمدار عبدالعزیز مقبری [46] وهشتم
# ~~ارمتاتل مقبری . و نهم دار مهلب9. دهم دار ابی فاطمد. باز دهم دار
~~الاجتهاد
# ~~است و این جملد دلیل است که در اسلام بناکردهاند .
# و دوم نعمت آن است که خالص مراهل اسلام را بوده است و از ملل1
# ~~مختلغد که در دیگر یلاد بوده است ، از یبودی و نسرانی و مجوس واهل
# ~~ذمه وغیر آن ، این شهرپاک بوده است، وجز ازملت حنفی هیچ ملت دیگر
# ~~بداشتداند . - همین سعادت و مارکی مر این بقعد را بسنده است ، که کسی
# ~~در وی بت پرست نبوده11 و مالکالملوک را شرک ناورده است .
# سیم نعمت آن است که : جز ازهذهب سنت وجماعت ، ازمذاهببد و PageV01P044
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0077.png)
~~PageV01P045
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0078.png)

# ~~استعاران و دقایق وغوامض ، بدضا می نمودند . وجملسه علوم نکو
# ~~ذا نستندی .
# اما نوع دیگر کد بدین شهر مخصوص است آن است که نسمت ms018 بدکلی
# ~~بلاد عتیق است . ودیگر صت و شهرت وی، به اطراف و اکناف جهان
# ~~رسده است ، از جانب ترکستان مه تمامت اطراف او ، و ازجانب هند الی
# ~~اقصی البلاد مشهور است.
# اما در روم : حمله کتب تواریخ آن بلاد وتواتر بازر گانان به ذکر آن
# ~~ناطق است وعنایت ملوک اسلام و خلقای عهد ، که بدین شهر مخصوص است،
# ~~بدشرح وتفصیاب احتاجی ندارد . امادر عجم در ایام حاهلست ، کعیه ومعید
# ~~مغان بودهاست. و از این شوزب منقول است که : ابل را خانه درخراسان
# ~~است ، که آنرا «نوبهار بلخ» میخوانند. 491] و هرسال احرام گیرد وحج
# ~~آن خمافد بگزارد . ازاین قسل ، کعیه مغان و معمد عچم بوده است .
# و هم از ابن شوذب روایت می کنند- که : چون سال شمسی نو گشتی،
# ~~از طخرستان وهندوستان و ترکستان و از بلاد عراق * شام و شامات . اکایر
# ~~و اشراف آن بلاد ، بدین شهر آمدندی . و هفت روز عبدکردندی بهموضع
# ~~نو بهار، چون دور دولت سلطان عالم رسالت رسد. فتح بلخ بددست سعدبن
~~PageV01P046
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0079.png)

# ~~شثمان شد درزمان معاویه . و ازلث سعد منقول است کد: فتح بلخ بردست
# ~~حجاج بن یوسف بوده درسنه احدی و تسعین ومائد . این هم دلیل شهرت
# ~~آین شهر است .
# دیگر آنک : وضع این شهر درمیان دوثغر است و دربنداست ، و او
# ~~سرحدی و ثغری بزر گ بوده است: ازیک جان تغر و دربند دیارهنداست ،
# ~~و ازیک حانب سرحد ترکستان [50 است ، وحابل مبان هند و بلخاست .
# ~~و یلاد ترک ، دو وادی عظیم است و همانا سمحون و حمحون است.
# دیگر آنک: این شهر مجتمع الخلایق ومنجع4 القوافل بوده . چنانک
# ~~در هیچ شهری کس تشان نداده ، مگرکه در مکه بهوقت موسم حج .
# دیگر هرسال بر تعاقب و تواتر از هندوستان، کاروان می رسد. و از عقاقیر
# ~~لطف و ازعطریات مثل عود وکافور وعبر آن ، وازحلویات خوشگوار، مثل
# ~~شکر و فانید وانواع امتعهآ نفسد، که درحد و احصا متداخل نگردد، و کنیز
~~کان
# ~~ماهروی ms019 وغلامان سیم اندام که از جانب ترکستان، یازرگانان می آوردند
~~PageV01P047
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0080.png)

# ~~وسومهای طفغاجی و ابریشم فرغانی وسنگ پارهای قیمتی وجواهر بسیار ،
# ~~چنانکه ازشرح وبسط مستغنی است .
# دیگر آنک: این زمین پراز منافع است ، ودرجوار وی معدن نقره
# ~~و زر[51] خالص صافی است ، بعضی از کوه وبعضی از آب . از یک جانب
# ~~یدخشان است ، که مشهور جهان است و آنچه در کوههای بلخ است ، از
# ~~نحاس1 وکبریت واسرب ونمک وهیزم بیحد واحصاست .
# دیگر آنک: آبادانی این شهر بدان بود که: حقتعالی ، بی دستبرد
# ~~هیچ مخلوقی ، آبی لطیف وسازوار ، برروی زمین هموار لطیف روان کرده
# ~~است ، ند چنانکه در دیگر بلاد خراسان و غیر آن است، کد بدتکلیف بسیار و
# ~~زحمت بی شمار کاریزها کنند ، و صناعتهای یسیار کنند ، و در بعضی جایها
# ~~ر تجهای صعب ، تا آب ، برروی زمین روان شود. ومخرج ومنبع این زمین
~~PageV01P048
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0081.png)

# ~~از چشمهای خوش و سنگهای پاکیزه بیرون می آید ، تا آنگاه که به فضای
# ~~صحرای زمین بلخ میرسد .
# و دیگر آن است2 که: آنچد دراو صاف آب گفتهاند حکما، دراین [52
# ~~آب موجوداست . اول آنکه شدید الجاری است ومنبعش دور وممرآب، بر
# ~~جای پاک است ، وباکبریت وزاک وملح مختلط نیست ، وازجای عفن نیست .
# ~~و دیگر دلیل2 بر پاکی این خاک آن است که: هردرختی و نباتی که بنشانی ،
~~قبول
# ~~کند وزود بردهد. مثلا اگر شاخ و نهال سیب ، بیا نکه بیخ و ریشه داشته
# ~~باشد بکیرد وزود قوی شود . ودر زمین وی ذوات السموم5 کم اتفاق افتد
# ~~همچون مارو افاعی مصر وسجستان ، و عقارب نصیبین وجرارات اهواز و
# ~~بعوضات سواحل. ودیگر آنچه بدین شهرمنسوباست، صحت هواست ،
# ~~که از بیماری جذام ووبا مبراست . دیگر بزرگی شهر وانبوهی خلق و
# ~~اجتماع وانتفاع ووسعت عیش و استمتاع بعضی به بعضی. این همه دلیل است بر
# ~~خصب13 53] نعمت ورفاهیت مردم. دیگر14 کثرت روستاهای معمور و انهار
# ~~مشهور و بسیاری نزل1 که ازجانب طخرستان و درهآ بامیان مستفاد ms020 میشد بی
~~PageV01P049
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0082.png)

# ~~نهایت است . درسشتر قرای وی مسحد آذینه وبازاربود ، ومقتی و مدزس
# ~~وقاضی عدل . ومیوهای خوب در حمیع نواحی و مواضع ، کد بر اطراف
# ~~و أست .
# دیگر آنک : این بقعه مختص بوده مه وادی عظیم عمیق ، کد به
# ~~حمحون مشهور ومعروفاست. واز یک جانب کوههای بلنداست کد به اطراف
# ~~وحواشی آن شهر محیط است . ونیزدرحوالی آن شهر ، فلاع و حصون
# ~~بسیار بوده . دیگر وفور نزهت از بسپاری آب و درختان و نقش وزخلرف
# ~~بنیان وکشت زارها وخضراوات دلفریب، که نور بصررا میافزود ، از حدود
# ~~وهم بیرون54   بود. دیگر مرافق معاش خلق ، آنحه درحضض وفضای
# ~~وی است. بدین الوان نعم که ذکر کردهشد، و آتحه در کوههای وی است از
~~منافع،
# ~~بی آنکه آیخور باشد ، صد هزار درخت با بر و گاههای خوش ، که گویی
# ~~کلمهآ عطاراست، ودریک حانب کشتیها مشحون، برروی جیحون ازالوان
# ~~نعم واصل می گشت وجمله طیقات مردم از سپاهی واهل حرف و عبر آن ،
# ~~بیزحمت ورنج، روز گار می گذراندند . وپادشاهان وظایف وضع لشکر ،
# ~~که مستحفظ ثغر بودند هرسال به تمام میرساندند . وبرهیچ آفریده ظلم
# ~~و ستم روا نمیداشتند .

PageV01P050

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0083.png)

# دیگر کشاورزان امن ولایت، دخلهای بسیار می برداشتند،
# ~~و به ترخ نیکو بهملاحان میفروختند . دیگر اصحاب حرف ، به سسب
# ~~بازر گانان [55] از اطراف می رسیدند ومتاع بسیار می آوردند و بیع و
# ~~شرای بسار واقع میشد وسود بسمار می کردند .
# دیگر همه خلق به عمارت مشغول بودند ، و عمارتهاء عالی و محکم
# ~~می کردندهمچون مساحد و مدارس و رباط و عیر آن میافراشتند و کسانی که در
# ~~آن باب بصارت داشتندی ، مرافق ومنافع آن زیادت ازمعهود ، به ایشان
# ~~واصل می گشت . و ضایعان که عدت و آلت و استعداد بیشتر نداشتندی ،
# ~~هیزم کشی کردندی وسقای کردندی و قوت حاصل کردندی .
# دیگر آنک : فقراومساکین، بههیچروی2 ضایع وجایع نماندندی
# ~~ازجهة آنک اهل این شهر به خیر وصدقات معروف بودند . ودیگر آنک
# ~~اهل شهررااگر ازدشمنی خوفی ms021 بودی، بهسه موضع ملان ومأمن ساختندی .
# ~~اگر این خوف ازلشکر بودی، به کوه تحصن کردندی ، واهل لشکر ، حانب
# ~~جیحون را محاقظت [56 کردندی . واگر العماذ بالله قحطی ظاهرگشتی،
~~PageV01P051
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0084.png)

# ~~از جانب طخرستان و کوهستان واز دیار ما وراء النهر ، انواع نعمتها
# ~~آوردندی . واگرهوای شهر عفن گشتی ومتغیر شدی . بد قصبات و قرای بارد
# ~~الهبوب رفتندی.
# دیگر آزک : جمله ملوک و سلاطین ، درایام جاهلیت وزمان اسلام،
# ~~دراین بقعه متوطن بودندی ودار الملک، این شهر را داشتندی . واهالی این
# ~~شهر ، همد صحیح البدن بودندی وفصیح وجواد وسخی وداهی و قاضل و با
# ~~جرأت و محب علما و فقها ومشایخ وکبرا بودندی و دقت فهم و زیرکی و
# ~~حذاقت در همه صناعتها وراستی طبع و سرعت ادراک کلام موهوم در ایشان
# ~~مرکب بودی .
# دیگر آنک : پادشاهان نامدار، این بقعد را کورهآ مبارکه 7 گفتندی8.
# ~~دیگر آنک والعیاذ بالله، اگر بلایی نازل گشتی ، به برکت رو حانیت این
# ~~باکان که دراین تربت 571] مدفونند ، بلست از ایشان دفه شدی . تا وقت
# ~~نیزک طرخان ، ملمک سیحانه و تعالی ، اهل اسلام را قوت داد ، تا بر دست
# ~~قتیبه کشته شد . دیگر ظلم کردن طلحه و بهمفاجا مردن و آمدن یعقوب
~~PageV01P052
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0085.png)

# ~~به زود ترین وقت ایشانرا هلاک گردانید ، تاظن بشتر مردمان بر آن قرار
# ~~گرفت ، که اندفاع و انقطاع این مساعی سه را موجمی هست . یا گفتندی
# ~~که مگر طلسمی کردهاند دراین شهر . از تاریخ سند سبعین و خمسمائد نگاه
# ~~داشتم ، زیادت از بیست کس ازولاة این شهر درمدت چهل سال هلاک شدند ،
# ~~به سبب ظلم وفساد .
# و شیخ الاسلام واعظ رحمه الله می گوید که : از تأریخ سنه سعن و
# ~~خمس مائه نگاه داشتم وشمار کردم ، زیادت ازبیست وشش کس ، از والیان
# ~~این شهر ، تاچهل سال ازامرا و ملوک تایب [58]) وصالح و مستمد ومستقل
# ~~فاسق رادیدم ، که هلاک شدند ازظلمه وعوانان واراذل وعمال . حق تعالی
# ~~همه را مستاصل گرداتید .
# شیخ الاسلام می گوید که ms022 : درعهد نزدیک شنودم از ثقات روات5 که
# ~~گفتند : ظالمی بود ستودبک تام ، بألشکر بسیار بر در شهر تنشست نزدیک
# ~~نماز گاه ، وتیزه درزمین خست و فرمود که: به بالای این زر خواهم ، که
# ~~اهل ایون شهربدهند ، تاخانمان وزن وفرزند ایشانرا امان دهم . اهل شهر
# ~~عاجز شدند . روز دیگر آن ظالم روی به شهرنهاد . چون اهل شهر آن
~~PageV01P053
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0086.png)

# ~~حالت مشاهده کردند. جمله مه حضرت عزت ، عزت آلاؤه رجوع کردند وآیاک
# ~~نعمد وایاک نستعین خواندند . ونفیر وفریاد به بک بار بر آمد . چون آن
~~ظالم
# ~~5ه در شهر رسد ، قولنجش گرفت ، ودرحال هالاک شد.
# دیگر کثرت علما و فقها وقلت خراج و دفع ظلمه. دیگروضع59
# ~~این شهر در موضعی اتفاق افتاده ، که از جانب شمال ، هوایی خوش بارد
# ~~الهبوب میوزد وازدیگر جانب دیگر کوههای ماوراء النهر و نسپم صباء
# ~~آن ناحیت، چون نافهآ مشک خوش بوی بهمشام جان سواکن این یقعدمیرسد.
# ~~وهراین شهررا چهار دروازه بود وازهر دروازه که در آمده شدی ، بازأری
# ~~بود آراسته به الوان نعمت . و حمله کویها را مداخل به سوی بازار بود ،
# ~~و هر که خواهد که شمایل و فضابل و مآثر و مفاخر این شهر را مستوفی
# ~~مطالعه کند ، کتاب «مناقب بلخ» را در نظر آرد ، که ملک الاسلام ابو زید
# ~~بلخی رحمه الله جمع کرده است وترتیب داده. و یکی از امنای فضلا و کبرای
# ~~علما گفته است ، که هیچ تألفی وتصنفی در صحت تقسیم و حسن اتساق و
~~PageV01P054
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0087.png)
~~PageV01P055
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0088.png)
~~PageV01P056
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0089.png)

# ~~کتاب واقدی1 آمده است که مولد او از عرب بوده و مهتر علیه السالام اورا
# ~~خریده است و آزادکرده است .
# شیخ الاسلامروایت کرده است مسلسل الی سفنه مولی رسول المعرهف
# ~~برومان الملخی، عن رسول الله صلی الله عله ورضی الله عنه :
~~المستشارمهآتمن.
# ~~و قال علیه السلام : جائنی جبرئیل علیه السأام فقال : بشر سفسند با
~~مسان
# ~~من النار.
# و جویباری رحمدالله روایت میکند معنعن اززیاد بن سفینهآ مولی
# ~~وسول ms023 علیه السلام قال : حدثنی ابی عن چدی عن ابسه عن حده سفسنه قال :
# ~~کان اسمی مهران ی فرخ واسم امی[62 تاهید بنت وزیر بخت .

PageV01P057

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0090.png)

# معنی حدیث اول که المستشار مؤتمن آن است کد رومان رضی الله عنه
# ~~: ممتر عالم علیه السلام روایت کرد ، که هر ک که امر حق را امام
# ~~ساخت ، و درکارها اعتصام به حبل متین قر آن حست ، و فرمان وشاورهم
# ~~را اقامت نمود ، حق آنکس2 که با او مشاورت کرده شود آن است، که
# ~~ه تصحت را و اصایت رای را از وی هطوی و بوشده ندارد - اگر چه
# ~~ضغاین * حقود د. سسنه متمکن دارد ، وبه مرور : مان ، آن دشمنانسگی و
# ~~بمداوت انقطاع نپذیرفته است. دروقت استشارت بابدکد از جملهآ ناصحان و
# ~~امسنان باشد و کمین عذر و غلول نگشاید و آنحه فراز آید، به عارتی لطیف
# ~~و بشاشتی دلپدیر تقریر کند ، و مان محب و مغض واقارب و اباعد فرق
# ~~نگند . ودیگر مهتر می فرماید کد : حبرئسل علسه السلام خطاب ح
# ~~تعالی رساتد ، که مژده دهآ سفند را ،بد آ: ادی از آتش دوزخ . ومعنیاثر
# ~~سیم آن است که ذکرنس خودکرده است ، وتام پدر ومأدر خود بادکرده و
~~PageV01P058
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0091.png)

# ~~می فرموده که : مرا ابوایوب انصاری گفت کد : آن کد ترا پدر و مادر
# ~~می خوانده اتد کدام است ؟ سفند می گوید کد : من گفتم که مرا آن نام که
# ~~رسول خدا مه آن خوانده است بارعبت از آنم که بدنام پدر ومادر . و بدان
# ~~مفاخرت ومباهات می نمایم ومرا مهتر سقینه گفته است. باردیگر ابوایوب،
# ~~درسؤال اعادت کرد . خشم برمن غالب شد ومهتر عالم حاضر بود فرمود که:
# ~~ای ابو ابوب! تواورا تغییر وتنقمص می کنی، ید سیب آنک اواز فارس است؟
# ~~وبر لفظ مبارل راندکه: لوان الدین معلق بالثریاء لنالد ابناء فارس .
~~بعنی
# ~~(تو ویرا تغیرمکن) به سبب آنک او ازفارس است ، که اگر دین مستقیم از
# ~~ثریا معلق باشد ، ابنای ms024 64] فارس بدو تمسک نمایتد.
# و شیخ الاسلاماز ابونباته روایت می کند که: پرسدم سعد... جمهان
# ~~را که سفسنه مولای رسول را کجا دیدی : گفت : به موضعی کد آنرا بطن
# ~~نخله گویند . سؤال کر دم که ترا چه نام است : گفت: من ترا از نام دیگر
~~PageV01P059
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0092.png)

# ~~اقألام نکمم . اما نامی که مرا رسوا خدا فرموده است سغینا است . سعک
# ~~می فرمابد که : گفتم ترا سفسنه چرا نام کرده است : گفت : روزی رسول خدا
# ~~با پاران از خانه بیرون آمدند و به صحرا میرفتند ومتاعی که با ایشان
~~بود
# ~~و چامهای ایشان بر ایشان گرانی میکرد و باران زحمت میدیدند . مهتر
# ~~بمالم فره ودکه : اسط کساک! قال فسطت1 قال فاحعلوا فید متاعهم ثم حملوه
# ~~علی، فقال رسول الله صلبی الله علسه وسلم : احمل فانما انت سفسنه .
~~فقال فلو
# ~~حملت منذ4 یومئذ وقر بعیر او بعیرین او ثلاثة اواربعة [65] او خمسة
~~اوستة
# ~~او سعة ، ما ثقل علی ، الا ان تخلفوا3. بعنی جامه پوشیده بازگشای ،
~~واین
# ~~جامها و متاع که داریم در آنجا سند ! همچنین کردم وبر کتف خودگرفتم .
# ~~ویاران رسول هرباری که داشتند بارمی کردند، ومهتر گفت که : ماربرگیر،
# ~~کا توسفنه ای! ورومان می گویدکد: آنروز اگر یات شت. بار، بادوشتو بار،
~~داسه
# ~~شتر بار، ماچهار یا پنج یاشث پاهفت شتربار برمن بار کردندی، حمل آن
~~گران
# ~~نشدی . ونیزروایت می کند که: روزی رسول بایاران، بدلب جویی رسیدند،
# ~~ره مان مهتر و یاران را همه بر پشت خود از آن جوی گذرانید. فقال علیه
~~السلام: PageV01P060
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0093.png)

# ~~لاحل هذا لست الاسفند . بعنی نیستی تومگرکشتی.
# واز سعید بن چمهان به همین اسناد منقول است کدرومان گفت کدام سلمه
# ~~مرا بخرید و آزادکرد (وشرط کرد)2 که خدمت رسول را ملازم باشم6
# ~~تا ز تده بوم. و گفتم که دوست نذارم که از صحبت حضرت رسالت مفارقت
# وهمو روایت می کند ازسفینه رضی الله عند که : امیر المؤمنین علیر
# ~~وضی الله عنه مهمانی عزیز ms025 رسید . طعامی ساختند. فاطمه رضی الله عنها
~~فرمود
# ~~کد: میتر را نمز طلب کند تابامایدین طعام موافقت کند . برفتم ورسول را
# ~~طلب کردم. چون رسول مه در خانه وسید، پردهای دید بردرخانه اویخته.
# ~~مهتر برهمان قدم از درخانه بازگشت . فاطمد گقت : باعلی! بپپرس کهرسول
# ~~را چه مازگرداتید : علیزود پرسید . مهترفرمود که : ل لی ولالنبی ان
# ~~ندخل سستا مزوقا. بعنی روا نست مرا و هیچ پیغامبری را که در خانهٔ‌
# ~~آراسته ومتکلف در آیم والله اعلم .

PageV01P061

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0094.png)
~~PageV01P062
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0095.png)

# ~~بوده است . از احسد حتیل روابت کردهاند ، که او فرموده است که : ضحاک
# ~~ثقد و معتمد علیه مأمون بوده است . و منقول است کد تگین خاتم وی از
# ~~آیگینه بوده برشه1 مرغی. ووقات وی در خرگاهی بودهاست [68 و برادر
# ~~خود سالم را وصیت کرده است، تا تربت اورا بهزمین راست کرده وهموار،
# ~~وگفته است که مه غیراز توکسی نماز نگزارد ووصت دیگر آنک : زینهار تا
# ~~آنحه از من آموخته ای ! ودر حفظ آورده ای! فراموش نکنی. چون مرا در
# ~~خاک دفن کردی ، برسرخاک من بنشین ، وسورهٔ‌ یس بخوان! تامونس وحشت
# ~~من گردد ، وجواب منکر و نکیر بر من آسان گردد .
# وبعضی روایت کنند که : ضحاک از آن طرف حمحون وفات بافته ، از
# ~~ز آنجا یه بلخ آوردنه . و بر ادروی سالم گفته است که چرا برادر مرا
~~همانجا
# ~~نگذاشتد ، تا به انا وشهدا وصلحا وصدیقان حشرگشتی . و چنین گویند
# ~~که: کنیزکی بوده است ضحاک را . درحق وی سحر کرده است، وضحاک بر ادر
# ~~دا وصیت کرده است که زینهار باکنیز3 هیچ تعرض نکنی وزحمتی نرسانی:
# ~~تاروز جزاکه قصاص [69] مامضی کنند، احکم الحاکمین آنچه جزای چنوئی
# ~~حقا می باشد تقدییم نماید .

PageV01P063

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0096.png)

# ~~وقتمید می گوید که: ضحاک در بلخ وفات باقتد است. امااهل بلخ خاک وی
# ~~را ضابه گردهاند . و از آداب آن بزرگ آن بوده ، که ا: غایت تواضع، با
# ~~عزه شرف مسبار، حتماند خادمان وغلامان را برخوان خودنشاندی ms026 .
# شیخ الاسلام روایت می کند از ثقاتروات تا بحیی بن سلم که: امیر
# ~~خراسان بود ، خواست که ضحاک را یفرماید ، تا عطا وهدا ماکه از جهت اهل
# ~~بخارا قرار بود به ایشان تسلیم کند.
# الته احابت نکرد . اورا گفتند : چه زیاندارد : اگراز امیرخراسان
# ~~آین عطاها قیول کنی ، وبراهل استحقاق ، قسمت کتی، وظاهرحال آن است که
# ~~جز راستی وامانت وسویت وصانت از تو موجود نگردد . قال اکره اناعین
# # الظلمة علی شیء من امرهم ولو %~% 9 %~% علی طسنة یختمون بها. تعنی
~~کراهت
# ~~دارم که ظالمی را باری دهم ، در کار وی یهچیزی، کد اگر همه مقدار گل
# ~~باره باشد کد بدان مهر کنند. و از ضحاک منقول است که روایت کرده
# ~~است که قال رسول الله : امان لامتی اذا رکیوا السفینة او البحر ان
~~بقولوا
# ~~یسم الله الملک وما قدروالله حق قدره و الارض حمیعا قیضته بوم القیامة
# ~~الی آخرالآیه بقول بسم الله مجربها ومرسها ، ان ربی لغفور رحیم . بعنی
~~PageV01P064
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0097.png)

# ~~هرکه دروقت کشتی نشستن، با از آب گذشتن ازامتان، این آیات بگوید
# ~~که سم الملک . و این آیت را که ذکر کرده شد با وی ضم کند ، از کشتی
# ~~مسلامت بگذرد، واز خوف دریا ایمن شود .
# وهم ضحاک رحمه الله روایت کرده است که از انس بن مالک شتیدم که
# ~~گفت، از مبتر عالم شندم که گفت: من اراد ان یلقی الله طاهرا مطهرا
~~فلمتزوچ
# ~~الحرایر. معنی چنان باشد 71که : هرکه (خواهد که تا) به عزلقای
# ~~مالک الملوک عمت آلاؤه مستعدگردد واز دنس وآلایش گناه ، پاک وپاکیزه
# ~~یاشد بروی باد که : زن آزادهآ حرهآکریمه را در نکاح آورد .
# و هم ضحاک بن مزاحم روایت می کند از عبدالله مسعود6 که گقت : ما
# ~~اصبح احد من الناس الاوهوضف وماله عاریة ، و الضیف مرتحل والعاریة
# ~~مؤداة. بعتی هجکس نست دراین کاروان سرای دتیا ، کهمهمان نیست . و
# ~~آنحه در دست وی است از مال ومتاع وغیر آن ، همه عاریت است و ساعة
# ~~فاعة ms027 مهمان رحلت کند ، وصاحب ودیعت اماتت را استرداد فوماید .
# وهم از ضحاک منقول است که عبدالله عباس رضی الله عنه روایت کرده
~~PageV01P065
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0098.png)

# ~~است که رسول علیه السلام گفت : منا السفاح ومنا المنصور و مناالمهدی.
# # معنی چنین باشد که : از امت م %~% قومی باشند (کد خونها بریزند *
# ~~و قومی باشندکه به نصر) عزیز حق مشرف شوند . و هم ازاین امت ظهور
# ~~مهدی باشک .
# و هم از ضحال منقول است ، که عبدالله عباس چنین گفت کد : مهتر
# ~~عالم علمه السلام معلمان را دعاگفت . وهو قوله علد السلام : اللهم بارک
~~فی
# ~~قی کسبهم واطل اعمارهم . بعنی بارخدابا! برکسب معلمان برکت فرمای ،
# ~~وعمر ایشان را دراز گردان.
# وسفان ثوری رحمه الله می قرماید که : علم تفسیر از چهارکس طلب
# ~~کند . ازسعد جبیر ومجاهد وعکرمه وضحاک رحمهم الله. وهم ازضحاک
# ~~منقول است که گفت: من شنودم اززیدبن ارقم4 کد گفت : ان الله تعالی خلق
# 11- کلمات بین قوسین از رپ) سافخا. درب د مس. اهک این تحدیث PageV01P066
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0099.png)

# ~~السموات والارض فی ستة ابام لکل یوم منها اسم ابجد ، هوز ، حطی ،
# ~~کلممن ، سعفص ، فرشت .
# هم ضحاک روایت می کند، که از ثقهآ عدل شنودم که : امیرالمؤمنین
# # عمر رضی الله عنه : نظر الی رجل یؤذن قد ارخی یدیه %~% فضربه مالدرة
# ~~وقال ویحک ادخل اصبعک فی اذنیک، فانه تواضع للرب. بعنی امیر المؤمنین
# ~~عمر رضی الله عنه نظرکرد مه مردی که مانگ نمازمی گفت و هردو دست خود
# ~~فروهشته. دره ای محکم یزد اورا، گفت: چبوده است تراکه هر دوانگشت خودرا
# ~~در سوراخ گوش استوار نکردهای که اندران تعظیم است آفریدگار را .
# ~~آورده اند که: یکی از جماهیر و مشاهیر ایمه تفسیر که قدوه1آ عالم بود،
~~به نزدیک
# ~~ضحاک نوشت که : تو می گوئی که کسی به معصت کافرنشود . پس ترک سجده
# ~~: ابلیس معصت بود، چرا کاقرشد؟ ضحاک گفت که از عبدالله عباس شنودم
# ~~که گفت : وقع فی قلب ابلیس ان الامورلایستقیم الابالاعوان فکفر بذلک و ms028
# ~~هوالمراد بقوله تعالی «واعلم ماتبدون وما کنتم تکتمون.» بعنی در دل
# # ابلمس افتاد، که مملکت وپادشاهی مالک الملوک تعالی %~% بی معین ووزیر
# ~~استقامت نابد. ازاین معتی کافرگشت و تتمهآ آیت براین دلیل است .
# و از ضحاک منقول است که : اگر بازرگانی فقه نبود، همه سال ریا
# ~~خورد، اگر خواهد واگر نخواهد. و چنین گفتی که درهیچ مجلسی نه نشستم،
~~الا
# ~~که در آن مجلس فایده ای طلب کردم. اگر آن سعادت محصل نگشت، مردمان را
~~PageV01P067
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0100.png)

# ~~فانده رساتدم.
# بر اهیم جزری رحمدالنه می قرماید کد : روزی طعامی ساختم وجمعی
# ~~ز بزرگان و دوستان را طل کردم و سعد جبیر نیز حاضر شد. بدنزدیک
# ~~ضحاک قاصدی فرستادم اجابت نکرد .خود بد نزدیکث او رفتم والتماس کردم.
# ~~باقبول تلقی نمود ومرا شادگردانمد. و چون بدخاته رسدیم وزمانی توفف
# ~~کردیم، حوانی از قریش از سعد جییر برسید که : چه میگویی اندراین
# # آیت: کد من هرگاه که بدین آیت میرسم %~% 75 %~% آرزه می برم که کاشکی
# ~~این سوره را نخوانمی . وآن آبت این است : حتی اذا استبأس الرسل وظنوا
# ~~انهم قد کذیوا. قال سعد بن جبیر قدس روحد : نعم! حتی اذا استماس الرسل
# ~~من قومهم ان یصدقونهم وظن المرسل البهم ان الرسل کذبوهم.
# سعید چبیر گفت : همحنین است که رسولان مرقوم خود را مدحق
# ~~دعوت کر دند و ایشان جحود و انکار آوردند ، تا بدغایتی که رسولان از
~~قوم
# ~~خود نومید گشتند، و قوم ایشان گمان بردند، کد رسولان دروغ میگویند .
# ~~چون سعد جبیر ا: تقریر وتشریح این آیت فارغ گشت ، ضحاک رحمه الله
# ~~دعا گفت مرسعید جبیر را و فرمود کد: کسی را این واقع گشته باشد که مرا
# ~~واقع شد: بزرگی مرا مه صحبت چنین عالم متقن استدعا میکند ، ومن
# ~~تقاعد می نمأیم و احابت نمی کنم. کد اگر مثلا مرا از برای حل اب مشکل
~~PageV01P068
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0101.png)

# ~~به دمن مایستی رفت سهل بودی و غنسمتی فاخردانستمی. ازاین معنی دفیق
# ~~و ms029 جواب   اطیف که ابراد فرمود، این همه دلیل توقیر وتعظیم علم و
# ~~علماست، و ازاین معنی بود ، که حق سحانه و تعالی وی را موفر و معظم و
# ~~میجل2 گرداند، و امروز مرقد و مشهد این یگانه روزگار به بروقان است. و
# ~~در این تقریر فایده آن است ، کهتا اگر ازکسی فایده گیری ، و یا از
~~عالمی
# ~~مسئلد بشتوی . وی را به دعای خیر یاد داری ، همچنانک ضحاک کرد ، نه
# ~~چنانک اهل روزگار می کنند والله اعلم.
### | الشیخ الثالث
# شمخ سیوم از تابعین سعسد مقبرتی است. وکنیت اه ابوعباداست، و از
# ~~واقدی1 حکایت کرده اند که: سعمد مقبری د. اول خللافت هشام بن عیدالملک
# ~~وفات نافته است. و بعضی گویند که تام وی کیسان بوده است. و مردی را
~~PageV01P069
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0102.png)

# ~~از قبیلهآ جندع چهل هزار گوسپند بود و بروی اضاحی واجب شده بود 77
# ~~و منزل آن مرد، در مقابر مدینه بود، و چون سعید بدان قوم پیوست، و با
# ~~ایشان اختلاط کرد (پیش ازوفات وی به چهل سال)2. بدان سبب اورا مقبری
# ~~گفتند. و گویند که وفات وی در سنه مائه بود . وسعید مقبری فرموده است
# ~~که : مکی بامداد از خانهآ خود بیرون می آمدم، مردی آواز میداد یاکیسان!
# ~~نگاه کردم، ابوهریره را دیدم که ندا میکرد. و مسجد مقبری در بلخ بهوی
# ~~منسوب است. ابویحیی می گوید که: ما وفقه ، در بیت المقدس بودیم، که شیخ
# ~~بزرگ اندر آمد و پرسید که: شما ازکجابد ؟ گفتیم که : اهل بلخیم . شیخ
# ~~فرمود که: بدانید که ضحاک وعطای خراسانی و سعید مقبری و هردو مقاتل
# ~~و متوکل ومحمدشوذب وعبدالله شوذب از علمای بلخند.
# و در تاریخ بلخ در میلاد سعید مقبری حکایتی عجب آورده است و
# ~~آن آن است که: آواز کودکی از گورستان، [78] به سمع یکی از بزرگان
# ~~رسید. و تفحص کردند و آن خاکرا یافتند و بشکافتند. فرزندی ازمادر متولد
# ~~شده بود، واز پستان مادرشیر می خورد. بدین ms030 معنی او را مقیری خواندند1.
# ~~و بعضی گویند که: مقبری از آن جهت گفتند که: پیش سرای او مقبرهای بود،
# ~~و پسر وی را سعد مقبری نام بود .
# و سعید مقبری روایت می کند آز پدرخود، و پدر وی از ابوهریره، و
# ~~ابوهریره از مهتر عالم علیه السلام که : ان اشد الناس عذابا بوم
~~القیامه PageV01P070
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0103.png)

# ~~عالم لم ینقعه الله بعلمد . یعتی به درستی و راستی که سخت ترین عذا بها
~~و
# ~~دشوار ترین عقوبتها در قیامت، مرعالمی را باشد که بهعلم خود کار نکند ،
~~و
# ~~علم وی وی را سود ندارد .
### | الشیخ الرابع
# شیخ چهارم عطاابن اییسایب است وکنت [79 وی ابومره است
# ~~وحمه الله . و از مشاهیو ومعارف متقدمان است ، و محمدبن جعف الوراق
# ~~چویباری در صدر طیقهآ دوم از علمای باخ او را ذکرکرده است . و پدر او
# ~~ابوسایب مال وافر داشت و مراو را سه پسر بوده است : عبدالله وعطا و
# ~~سایب . و علی ابن ابی طالب کرم الله وجهه دست مبارک خود بر سرعطا مسح
~~PageV01P071
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0104.png)

# ~~گرده است و مراورا دعای خیر کرده و عطا به غزاء اهوآز رفته است. و فتح
~~سیستان
# ~~وزا بلستان را مشاهده کرده ، و بعد از آن والی عهد اورا به بلخ فرستأد
~~و
# ~~به طخیرستان ،و پلی است که آن وا در بلح پل عطامی خوانند و گویند اول
~~کسی
# ~~که در وقت خلافت امیر المؤمنین عثمان رضی الله عنه به بلخ آمد1 از
~~بزرگان،
# ~~و بود. و او را پنج یسر بود: مره وعمر ومحمد و صالح و ابویکر . وعطا
# ~~در بلیت طاعون عام [80 در بلخ وفات بافته است . اما تربت وی ، ظاهر
# ~~نسست و در خدمت وی نصربن سیار بن جندع و بدر وی سیارین جندع از
# ~~اصحاب علی بودند رضی الله عنه . ودست میارک وی در حرب صغین بریده
# ~~گشت. و ذکر آمدن عطا به بلخ، در دیباچهآ کتاب ذکر کرده شدبهوقت قتسه ms031 .
# و عطا بن ابی سایب رضی الله عته روایت کردهاست: عن ناقع عن بن عمر
# ~~رضی الله عنهم قال: قال رسول الله صلی الله علسه وسلم: اهل المعروف (فی
~~الدنیا
# ~~اهل المعروف)9 فی الاخرة واهل المنکر فی الدنا اهل المنکر فی الاخرة.
# ~~رسول علمهالسلام میفرماید که : معارف دنا مشاهیر آخرت ماشد ، واهل
# امی م دریم چارظور توشمه سده. وستان- PageV01P072
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0105.png)

# ~~منکر دنیا، اهل منکر آخرت باشد.
# فی الجمله مناقب عطاو جود وسخا ومروت وفتوت او شایع وسایر است.
# روزی زیاد اعجم بر بدیهه شعری گفت درحق عطا، و مطلعش این بود
# ~~که: شعر [81
# # ان عطاء ساد اهسل : مانه %~% صمبمهم، و الآ خرین الموالیا
# ده هزار درم و کسوت فاخر ، به نزدیک زیاد فرستاد و گفت : این
# ~~ماحضر است و این جامه را از برای خود دوخته بودم.
### | الشیخ الخامس
# شیخ پنجمین مقاتل بن حسان است . و از حپان نقل کنند  که: او
# ~~حسن بصری و نافع1 و عمر بن عبد العزیز رادر یاقته استو عظیم القدر عالی
~~الهمه
# ~~و عالم ومحقق و مفسر مدقق بوده ، و کنیتش ابوبسطام است و پدرش حیان
~~PageV01P073
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0106.png)

# ~~بوادی عرب بود . و یقال له حبان النیطی و ابشان چهار برادر یودهآند :
# ~~مقاتل ومصعب و حسن ویزید بنوحیان ، و عبای و یزید بنوحیان :و عباس
# ~~ده ری روایت کرده است کد: مقاتل بن سلیمان ومقأتل بن حسان از ثقات !یمە
# ~~اسلام بودهاند [82] و مقاتل بن حمان محدث ومحتهد و زاهد و امین وابد
# ~~وقمایم اللمسل بود، هماره دو چشم مبارک او!: خوف جلال ذه الجلال تعالی
~~کبریاهآ ه
# ~~گریان یود. و تهسی کبرسن ه تقوی وی را برمقاتل سلسمان ترجیح
# ~~کردندی. و امروز مشهد او در دیهی از دیهای عزنین است که ا نرا گردیز
# ~~خوانند. ووفات وتی در سنه خمس و ثلاثین ه مائد بوده، وتربت او مشهور
# ~~و معاوم است. وکنیزکی که خاصهٔ‌ او بود، بعد ا: مدتی وفات بافت، اورا
~~ده ms032
# ~~جوار خواحه دفن کردند. و حمله کتب اه را در مان دوخاک دقن گردند .
# ~~و بلی از بزرگان گفته است8 که: مقاتل حان را دیدم که او وعظ هی گفت ،
# 1- لاول: ووی مزدی بزرگ و بلند همت و بعالم * محقق  مدقق بود وکنیت
# # وی ابو بطام بود و پدر وی حیان بود واز وادی عرب بود . %~% ببعطی
# ~~(داوای لنانت زبان) قاید 7 هز ار مرد عجمی بود که در اشکر54 هزارت
~~قتیبه باهلی
# ~~بودند. وی بقول شبرئی و بلاذری آیمن عجمیان را برخلاف قتیبه و عرب
~~شورانید و با
# ~~و کع رقیب اه پیوست که در نتیجه قتسه را بخاندا نش از بین بردند ، و
~~حیان دشمن
# ~~ت): بان شناخته شد و بنا بسراین سعید خذینه حا کم عربی در بهمهبررا
~~بازهر
### | 3- کذادر چانوعببوحیان .
# ~~محدن وزاسک و امن و «اهد و عابد و متهجد و شب بنمار بود و بسار گریستی
~~از PageV01P074
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0107.png)

# ~~و حمله مجلس، ستان در خاک میغلطدند وتضرع و زاری می کردند، و اوبا
# ~~ادشان در تاله مواققت می کرد، و کلمهآ 83] احمدالله مسمارگفتی، و یکی
~~از
# ~~اوراد او این بود که : الحمدالمه الذی لایدوم الاملکه، ولایبقی الاوجهه
~~و
# ~~لایعد الحقایق قدره.
# و چنین گویند کد: چون الحمدلله بر زبان راندی ، آب دیده از دو
# ~~چشم هبأرک اوروان گشتی و آن بزرگ صحست و محالست ابوحنفه دریافته
# ~~بود و گاه گاه برلفظ میازک راندی که با ابوحنیغد مدتی مجالست داشتم و
# ~~بدنظر اعتمار دروی نگاه کردم و افعال و اقوال او را میستجیدم . فمارایت
# ~~ابصر منه ولارأبت ادرک للغوامض فی الامور.
# بعنی همح کس از وی ما تصیرت تر و دفیق فهم تر و سریع ضبط تر
# ~~تمافتم، در حملد امور دینی. وحمادبن سلمه گفته است که : مقاتل بن حیان
# ~~از اخبار ابرار وصالحترین چوانان اهل بصره یود . اهالی ولابت بلخ سعی
# ~~بسار و اهتمام بیشمار میدول داشتند، تا[84 وی ر اوالی بلخ گرداندند، و
# ~~مدتی ms033 دراین شهر ، احگام دینی و ملکی را برحسب دیانت، به تغازمیرساند
~~PageV01P075
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0108.png)

# ~~و همه خلق در پناه عدل او مرفه و آسوده روزگار می گذراندند.( و حق ر!
# ~~سحانه و تعالی شکر و تنا می گفتند)1و در حکایت آمده است که روزی به
# ~~تزدیک عمر عبدالعزیز رحمهالله اندر آمد. پیری دید خوم روی
# ~~معنبر بوی صبیح الوجه تقی الخد سر برزانوای ) مبارک (عمر) عبد العزیز
# ~~نهاده ، و استر احت کرده : و هر زمان بر سسل ماسطت و معاشرت (عمر)
# ~~عیدالعزیز را می جنیاند . چون زمانی ببود ، آن شیخ بیرون . فت . مقاتل
# ~~سوال کرد که: ما امیرالمومنین! آن پیر ماهروی کسه سر بر زانوی
# ~~امیر المومنین نهاده بود که بود ؟ گقت : تو وی را دیدی با مقاتل ؛ گفت
~~:
# ~~دیدم، بهسوگندث تاکد کرد که دیدی: گفت دیدم. گفت: لاالد الاالله ،
~~مالنه
# ~~الذی لااله الاهو، که تووی رادیدی (نشسته) اسر برزانوی [85  من نهاده
# ~~مرا می جنیانسد : مقاتل حات نیز سوگند باد کردکه من ویرا دیدم . عمر
# ~~عیدالعزیز گفت : آن پیرنورانی خضر بود علیه السلام ، آمده بود تا مرا
# ~~اوامسر و نواهی تعلیم و تلقین کند . عمربن عیدالعزیز دانست که
# ~~نا دروی صفایی و نزاهتی ناشد ، خواحه را به وی ننمایند . چون
# ~~معلوم و مقر. شد ، که او را آن درجتو پایگاه هست ، او را احترام و
# ~~اهتزاز بسیار ارزانی داشت وگفت: اگرهمین جا مقام کنی وهمچناتک خواجه
# ~~خضر) ما را تعلیم و تلقین می فرماید اکرام فرمایی ، عظیم منت باشد .
# ~~مقاتل بدین التماس التفات ننمود و گفت: باامیر المومنین! از این کارکه
~~ترا PageV01P076
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0109.png)

# ~~افتاده است مرا ازاین بهتر کارکه هست . عمرگفت : دراین شهر ترا نظیری
# ~~نسست، و اگر تو ازاین شهر بیرون روی، اهل این شهر ودیار ضایع ماتند.
# ~~بعد از آن کتاب المسسرهآ را به وی داد [86] که بیت المالی را بر ارباب
# ~~استحقاق قسمت فرمای ، تا به یمن سرکت تو م ضعفا ومستحقان راحظی و
# ~~نصیبی و ms034 سعت عیشی یدندابد. اجابت فرمود.
# چنین گویند که: روزی مقاتل بن حیان ، بهنزدیک عمر بن عبدالعزیز
# ~~هدیهای فرستادومقدارقیمت هدیه شست درم یود تا هفتاد درم . عمر فرمود
# ~~که: اگر نه آنستی، که او این هدیه را به نزدیک من ، خاص از برای خدا
# ~~فرستاده نه به امیدی و نه به بیمی . والاهرگز این هدیه را از وی قیول
# ~~نکر دمی. و چنان منقول است که مقاتل با وجود زهد و تقوی بیاعی دیبا و
# ~~حریر کردی و از آنجا مایحتاچ خود کفایت کردی .
# و در تواریخ آمده است که مقاتل چنین می فرمودکه : پدر من والی
# ~~سمرقند بود ، مه خدمت وی میرفتم در روزگار حجاج . چون بهری رسدم
# # شنوده آمد که : سعد جبیر2 آنجا مختفی است و از %~% 87 بأس و سیاست
# ~~حجاج کسی او را نمیتواند دید. به لطایف حل او را پیدا کردم وبه نزدیک
# ~~حجاج رفتم، و او را از شر او مخلص گردانمدم .
# و از عرائب حدیث که او نقل کرده است بکی آن است، که ابوهریره PageV01P077
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0110.png)

# ~~روابت کرده است از مهتر عالم علیه السلام و هوما قال صلی الله علمه و
~~سلم :
# ~~* ورحور العین قیضات الئمر وفلق الخبز . بعتی کابین حوران وصداق این
# ~~باکان است که مشتی خرما به مستحقی رسانی ، ول نانی به محتاجی دهی.
# ~~وهم راوی این حدیث مقاتل است کد: اوصدق السوال فافلح من ردهم یعنی:
# ~~اگرسایاان در سوال راست گوی باشند ، کسآنی کد ایشان .ا اجابت نکنتددر
# ~~دتسا ید متل آن مبتلا گردند ، ودر آخرت بد عذاب و عتاب ماخون (و)
# ~~أر فتارگر دند .
# و مقاتل وحمدالله می گویدکد: د. زعانی که قضای بلدهٔ‌ طید سمرقند
# ~~بد من مفوض گشت 88] روزی به مطالعهآ احادیثی کد ا: سعید حییرسماع
# ~~داشتم بد روایت ابوهریره بدین حدیث رسیدم که: ثلث من کهن فید فهومناقق:
# ~~اذا حدیث کذب واذا آتمن خان ، واذا وعد خلف . بعنی سه چیز است که آن
# ~~ز خصائص افعال ms035 واقوال منافقان است بکی آنست کد : هرسخن که گوید
# ~~دروغ گوید . وچون اورا امین دارند خسانت کند . وچون و عده دهد خلاف
# ~~کند. مقاتا می گوید که ازاین حدیث منغص خاطر گشتم و متفکر و مغموم
# ~~سر یرزانوی غم واندوه ماندم وبا خود میگفتم کد: از این سه خصلت، کدام
~~PageV01P078
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0111.png)

# ~~مؤمن تواند که ایفا نماید1بقضای سمرقند را ترک کردم و یدبخارا رفتم و
~~از
# ~~علما وکبرای بلدهٔ‌ فاخره سواز کردم ، جواب شافی داپذیر حاصل نشد . از
# ~~آنجا به مرو هجرت کردم و از اهالی آن شهر معظم استکشف [89] واحب
# ~~دیدم، فرجی به حاصل نامد . از آنجا به نشابور رفتم ، و شرابط اقتباس بد
# ~~حای آوردم ، مرهمی نافتم. دراین فکرت روز گارگذراندم و اطراف دیار
# ~~را درطلب این معنی مساحت کردم تا شنمدم که: شهر بن حوشت بد چرحان
# ~~است: شاد شدم و بدخدمت او رفتم ، و قصهآ خویش عرضه داشتم ، و از معنی
# ~~حدیث و مراد آن پرسمدم . گفت : ای برادر عزیز!از آن زمان که این حدیث
# ~~بهمن رسیده است همحنانک گویی دانه ای بر تابدبر باناست ، همواره در این
# ~~خوف و خطر ماندهام . برتو بادا که این خبر از سعمد جبیر سوال کنی .
# ~~و سعید درشهرری متواری است ، او را طلبکن ، واز وی سوالکن ، ومراو
# ~~خود و حملهآ مومنان را حاصل کرده از اینرنج خلاصکن . از آتحا بهری
# ~~رفتم و سعد را طلب کردم ، و قصه شرح دادم و ازاین معنی چیزی
# ~~پرسیدم. گفت: ای بر ادر! از آن زمان کداین حدیث بدمن رسیده است
~~مانندکرم
# ~~سر که، در سر که دایم سرگردانم ، و از خود و از جملد مسلماتان ترسانم.
~~کد هیچ PageV01P079
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0112.png)

# ~~کس ازاین سه خصلت به تمام وکمالمبرا نتواندبود . برتو باد که نزدیک حسن
# ~~بصری روی، و ازاین سر از وی استکشاف کنی. امسد میدارم1 که به مقصود
# ~~بازگردی ، و مرا و خود را و مسلمانان را از این عم بیرون آری . از ms036 آنجا
# ~~مدبصره رفتم و به حضرت حسن شتافتم، و فصه سمرقند از آتجا که انقطاع
# ~~کردم و به مخارا رفتم ، حمسع حالات گذشتد حکابت کردم. حن گفت :
# ~~برحم الله شهرا و سعمدا بلغهما نصف الخبر ولم یبلغهما النصف . بعنی
~~خدای
# ~~برشهرین حتوش و سعد جییر رحمت کناد ! که نمه خر بهایشان رسده
# ~~است و یک تسمه ترسیده است. و این قصه بمان کرد که چون رسوز 91 علسه
~~السلام
# ~~این حدیث فرمود ، دلهای صحایه رضوان الله علیهم احمعین اند یشد مند
# ~~شد ،و از حضرت رسالت دیگر داره نمی یارستند پرسد . به خدمت فاحلمه
# ~~رضی النه عنها رفتند واز این حدیث و مشغولی بواطن خویش بافاطمه حکابت
# ~~کردند. فاطمه رضی (الله) عنها به خدمت مهتر رفت، و قصه بازگفت . رسول
# ~~علمه السلام فرمود: تا منادی کردند که صحایه حمع شدند. و رسول بر بالای
# ~~منیر رفت و روی به صحایه کرد وگفت : ای مردمان! آن خیری که از من
# ~~مه شما رسیده است و هوقوله: ثلث منکن فیه فهو منافق، اذا حدث کذب،
# ~~و اذا آتمن خان، و اذا وعد خلف. مراد شما مسلمانان تستد ، و از این
~~PageV01P080
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0113.png)

# ~~حدیث منافقان مقصودند که منافقان با من می گفتند که به خدای ایمان
# ~~ما همچونایمان تواست ، و تصدیق دل ما همچون تصدیق دل تواست .
# ~~خدای تعالی این آیت فرستاد کسه : اذاجاءک المنافقون الی قوله بشهد ان
# ~~المنافقین لکاذبون . واما آنچه گفتم که: چون امانت قبول کنند خیانت
~~کنند.
# ~~نماز و روزه و چملهآ دینات امانت است ، و ایشان خانت کردند، تا خدای
# ~~فرمود : بخادعون الله الی آخرالآیه . و در حق ایشان فرمودند : فویل
# ~~للمصلین الذین هم عن صلاتهم ساهون الذین هم یراؤن . و اما آنچه گفتیم
# ~~که: وعده خلاف کنند3. آنست که: ثعلیه بن مال به نزدیک من آمد و گفت:
# ~~ای رسول خدای ! مرا آرزوی آنست که در صحرا ها (و) بوادی نشنم ،
# ~~گوسفند چندی دارم می چرانم. دعاکن ms037 تا خدای تعالی برکت دهد . دعاکردم
# ~~نمو و کثرت ظاهر گشت تا به حدی که راه های فراخ بر مردم تنگ
# ~~شد. من از وی صدقات واجبات 93 طلب کردم ، بخیلی کرد و ابا آورد و
# ~~فرمان را انقیاد ننمود. خدای عزوجل این آیت فرستاد درحق وی و هوقوله
# ~~جل جالاله : و منهم من عاهدالله لئن اتانا من فضله لنصدقن الی قوله
~~PageV01P081
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0114.png)

# ~~فاعقبهم نفاقا فی قلو بهم الی یوم یلقونه بمااخلفوا الله ماوعدوة .
~~صحاید رضوان الله
# ~~علیهم شاد شدند ، وحق را جل جلالد شکرگفتند ، و جملد به بکبار تکبیر
# ~~گفتند و مال بسار عطا دادند .
# شخ الاسلام واعظ می گوید کد: همین شرف ومنقبت و بزرگی مرمقاتل
# ~~حانرا سنده است کد چون در راه دین مسئله مشکل شد ، او اقصی البلاد
# ~~خراسان راو عراقین و ماوراءالنهر بگشت، و در کشف و توضیح آن مبالغتی
# ~~هرچد تمامتر بدجای آورد ، تا به مقصود و مطلوب خودبرسید و ترک قضای
# ~~بلدهآ سمرقتد از لوازم شمرد.
# الشیخ السادس
# شیخ ششم5از این پاکان[94] عطای خراسانی است ووی از تابعین است
# ~~و معروف و مشهور است و کنت او عطابن میسره ابومسلم است و چتین
# ~~گویند کد: وی موالی مهلب است. و برادر وی سلیمان بن مسره است . و
~~PageV01P082
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0115.png)

# ~~اصل ایشان از جوزجانان است از آنجا مه بلخ نقل کرده است. وعطا درسنه
# ~~بسار روایت کرده است از عیدالله عمر و عبدالله عباس و ابوهریره و ابو
# ~~امامه و عقبه بن عامر رضوان الله علیهم اجمعین . سماع صحیح در جمیع
# ~~علوم از تابعین روشن و محفوظ داشته، همحون ابو ادریس خولانی و حسن
# ~~بصری و یحیی بن یعمر و نعیم بن ابی هند وعطابن ابی رباح وعکرمه .
# ~~می فرماید که : علمای خراسان و عراقین را دریافتم و با ایشان مشاورت
# 1 - پ: خمسو مائه؟ لاولب : خمسین. %~% 2- رک: ص 24 %~% 3- وک: ص
# 2- ایوهریره عبدالرحمن بن صخر (21ق، ه 9ه ه) صحابی وراوی 4ه ms038
# # دیثکه در سنه 4 ه مسلمان شد (الاعلام 6/80) %~% 5- ابوامامه صدی بل
~~حیلان
# ~~ابنه هب باعلی صحابی و راوی *25 حدیث در صحیحین متوفا در شام 81 ه
~~(الاعلام
# ~~29172)   6- عقبه بن عامر بن عبس بن مالک جهنی از بزر گان صحابه که
~~دوسنه
# ~~44ه وآلی مصر بود، و در 58ه در مصر بمرد، وی یکی از جامعاننا قر
~~وراری 55
# ~~حیدبث است ، در قاهر مجد عقبه بن عامر نزد گور او معر وخست ب7 و
# ری  ری ی.ی واریار PageV01P083
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0116.png)

# ~~کردم [95] که سکون و استقامت کجا بهتر باشد ؟: به شام اشارت گردند.
# ~~و از عیدالرحمن یزیدبن جابر منقول است که ما همه حمعی به غزا میرفتیم
# ~~در خدمت عطای خراسانی . و وی همه روز به غزات مشغول بودی و شب
# ~~نماز گزاردی . و چون ثلث شب با نصف شب بگدشتی ، متادی کردی : با
# ~~عیدالرحمن ! ویا با یزید ! و با هشام! قوموا و توضؤا وصلوا فان قیام
~~هذا
# ~~اللسل و صام هذا النهار ابسر من شراب الصدید ومقطعات الحدید، الوحا
# ~~الوحا . النجا النجا2. بعنی ای دوستان و برادران! بر خیزید و استعداد
~~نماز
# ~~نسازید، و نماز نگزارید ، و روزها را نگاه دارید! که روزهآ روز و نمازش
# ~~مرشما را آسانتر، از شراب صدید را تجرع کردن و آهن پاره های آتشین
# ~~خوردن . زود باشد ! و راه نجاح و نجات را سلوک کنسد. آنگاه او به نماز
# ~~96 مشغول شدی. وگاه گاه مافقرا مجالست کردی. واحادیث یسانکردی ،
# ~~و از آن احادیث یکی این حدیث است، که عطا از ابوعمران جوتی روایت
# ~~کرده است واواز عأ یشه وضی الله عنها: انهاقالت کان احب الاعمال الی
~~رسول الله
# ~~اربعة : عملان یجهدان نفسه و عملان بجهدان ماله . فاللذان بجهدان نفسه
# ~~فالصوم و الصلوة و اللذان بجهدان ماله فالجهاد و الصدقه بسعنی دوست
# ~~داشتهتر به حضرت رسالت چهار کاراست . دو از آن بر نفس است و دو از آن
~~PageV01P084
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0117.png)

# ~~برمال است . و اما ms039 آن دو کد برنفس است : نماز و روزه . وآن دو که بر
# ~~مال است: یکی جهاداست و یکی صدقه. اللهم و فقنا بفضلک و کرمک.
### | الشیخ السابع
# شیخ هفتم متوکل ابن حمران القاضی است. ووی نیز ازتایعین
# ~~است . وانس مالک را رضی الله عنه دریافته است و کنیت وی ابو عبدالجبار
# ~~است،و به عز شهادت مشرف شده است در بلخ فیسنه اثنین و اربعین (و)
# ~~مائه  و تربت وی درکوی متوکل است و آن کوی به وی معروف است . و
# ~~ابراهیم بن طهمان می گفتی که: متوکل تا بزیست بادشاه وار زیست ، و چون
# ~~به عالم ا خرت نقل کرد شهیدشد، و در روزشهادت نودساله بود. و بعضی
~~گویند:
# ~~صدو چهار ساله بود. و قاضی بلخ بود مدت پنجاه و دوسال. وگویند در مسجد
# ~~مقبری حکم کردی و گفتی: دراین مسجد قبر پیغامبری است و من به جوار
# ~~وی تبرک می کنم، و گاه گاه بر لفط میارک میراند که: مان این مسجد و
~~مسجد
# ~~کمان گران تربت پیغامبری است. و یکی از بزرگان به خواب دید ، که
# ~~ترازوها بشکستی، بامداد متوکل شهید شد . وعمر بن میمون[94 می گفته
# ~~است که بههیچ وقتی، به حضرت سلطانی یا پادشاهی، ایمهای جمع نگشتی ،
# ~~که کسی را جز از متوکل یارای این بودی که سخن گفتی.

PageV01P085

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0118.png)

# و منقول است که : متوکل از اهل کرماناست، قتهآ اورا یگرفت
# ~~و امیر لشکر گرداند. و چون به چغانیان رسید ، قضای آن دیار به وی
# ~~تفویض کرد ، و بعد از آن هم قضای بلخ بدو تفویض کرد . وچون ابومسلم
# ~~خروج کرد، اهل بلخ به قتال وی بیرون آمدند ، و اسر حیان (؟)5 محاریت
# ~~کرد واهل ملخ منهزم گشتند، ومتوکل وهردو هقاتل و ابن الرماح رحمدالله
# ~~به طرفی مختفی گشتند.. ابو داؤد امان نامه نوشت و به نزدیک ایشان
~~فرستاد
# ~~چسله بامدند . ابو داؤد را گفتند که : متوکل را به شمشر بگذران. او
# ~~متوکل را خطاب ms040 کرد که: برما خروج کردید، و بربوی ما شمشیر کشیدمد.
# ~~متوکل گفت: حقوق ایشان درذمه99آ مایسیار بود، آنرا به وفا میرساتدیم
# ~~اکنون حکم به دست شماست ، او را رها کردند ، و قضای بلخ را به وی تفویض
# ~~کردند . مشاورت کرد بعد از آن تقلد قضا فرمود ، بهشرط آنک ذکر اورا
# 1- رک: پاورٹی ص7ا %~% 2- ذو لب: وسید ند. دز باده چعا ارقی PageV01P086
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0119.png)

# ~~برمنابر نگویند و گواهی گماشتگان والی نشنوند ، وآنچه والسی و اهل
# ~~لشکر از مال و متاع مسلمانان گرفته باشند، به ارباب ایشان تسلیم
~~نمایند.
# ~~و براین قرارگرفت ، تا روزی خلیفه مثالی نوشت، که آنچ که مخصوص به
# ~~خواص ماست حکم نکند. بر ظهر مثال نوشت که: ان الله بامرکم ان تؤد و
~~الامانات
# ~~الی اهلها . و یلز به حضرت خلافت فرستاد. روزی دوکس به حضرت او
# ~~خصومت کردند. بکی از اصحاب امیر شهر بود، شهادت وی را قبول نکرد
# ~~و فرمودکه : ویرا از آن کوی بیرون کردند . خبر به والی رسید، قاصد
# ~~فرستاد واو یدنمازمشغول بود، ویرا برداشتندو به قند بردندمومدت چهل
# # روز حبس کردند. روزی اهیر %~% او را خطاب کرد، که بر بالای منبر
# ~~مرا دعاگوی، و شهادت من همول کن. گفت نی . والی بهسوی وی حملد برد
# ~~تا بکشد، گفت: فردای قامت به حضرت عزت جهت خون خود باتوخصومت
# ~~خواهم کرد.* بعضی گویند که گفت : توآنی که از خدای می خواستم و می گفتم
~~:
# ~~بارخدا با : از تو میخواهم که شهادت من بردست دشمنی از دشمنان خود
# ~~گردانی . او بمستاد . دیگری در آمد . متوکل آن مرد را یکشت. ده مین
# ~~در آمد هم بکشت. سیومین در آمد .متوکل گفت : بگذار! تا دو رکعت نماز
# ~~بگزارم. بماندش. در رکعت اول یس خواند، و در رکعت دوم آمن الرسول.
# ~~چون اینجا رسید که: غفرانک ربنا و البیک المصیر8. گریه بروی مستولی گشت
~~.

PageV01P087

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0120.png)

# # آوازگریستن بلند شد. بفرمود تا وی را بیرون آوردند . %~% حباضران
# ~~از وی سؤال ms041 کردند، که خود را چگونه یافتی؟ و دل تو برچه قرار گرفت :
# ~~متوکل گفت: اگر خلیفه برراست من باشد، و و الی عهد بر چپ من. مرامقر
~~راست
# ~~که بیاذن و ارادت مالک الملوک هیچ کس ضرری نرساند . آنگاه والی
# ~~بفرمود تا نطعی بیاوردند و هردو دست ممارک او را بریدند ، و هردو پای
# ~~وی را جداکردند، و سر آن محتشم را از تن جدا کردند، و در آن زمان که
# ~~جلاد میخواست، که او را گردن زند گفت که: گردن در ازکن. فقال اترید
# ~~ان اعینک علی قتلی ؟ یعنی خواهی که ترا برکشتن خود معونت کنم ؟ و
# ~~می گفت لااله الاالله محمدر سول الله. چون اورابکشتند، و به خاک دفن
~~کردند، مدتی
# ~~دراز اهل شهر درهای دکان بر بستند و تعزیت او بهو اجبی بداشتند ، ودر
~~آن
# ~~زمان که جنازه او برمی گرفتند، عین فصل تموز[ 102 بود، بارانی عظیم
~~بارید
# ~~و آثار رحمت ظاهرشد. وگویند که: ابوداؤد که والی شهر یود، روزی اندر
# ~~خانهآ متوکل اندر آمد ، و متوکل برسر تنور نشسته بود ، کنیزکی که نان
# ~~مییخت گفتش: آن پوست را که خمیر در وی میپیچی بینداز ، تا امیر بر
# ~~وی نشیند. و در آن خانه خری بود بسته3، و کاهواره و بچه در آن گاهواره.
# ~~گفت: یا ابوداؤد! ترا همچنین خانه هست، همه خیرات در او جمع؛ آنگاه
# ~~کاسهآ طعامی که در دست داشت به والی داد وگفت : با ابوداؤد! بخور که
# ~~حلال است . ابوداؤد از آن سخن در خشم شد و همچنان به غض از آنجا
# ~~بیرون رفت . ومتوکل هیچ التفات نکرد وگفت : این مانند غضب فرعون
~~PageV01P088
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0121.png)

# ~~است با موسی. و بعد از آن متوکل را بکشت ، ابوداود از بامی دراعماد و
# ~~میخی درشکمش رفت ودر آن زجر و زحمت بمرد.
### | الشیخ الثامن
# شیخ هشتم مقاتل بن سلمانست . ووی مفسرو محدث وصاحب التصانف
# ~~بود. و از محمدبن سیرین و عطاین ابی رباح ومحمدبن المنکدر ms042 و نافع
# ~~احادیث روایت کرده است، وکنت وی ابوالحسن است و وفات وی بدبصره
# ~~بودست بدعبادان فی سند ثمان و خمسین و مائه ومقاتل بن سلیمان روایت
# 1- لاواب: بخست . %~% 2- مقاتل بن سلیمان بن بشیر بلخی از موالمی ازد از
# ~~اعلام مقسران است ، که به بصره آمد ودر یلخ حدیث درس داد و در سنهآ .15
~~ه در یصره
# ~~مرد، او را مترءک الحدیث دانستداند ، این ندیم گوید: وی از زیدیه و
~~محدثین وقراء
# ~~بود . تأنآیفات او التفسیر الکبیر و نوادرر وروی ففریه وفتشابه القرآن
# ~~والناسخ والمنسوخ والقراآت والوجوه واننظایر وغیرهاند. (وقیات الابمیان
~~6/112
# ~~و تهذیب279/10 ومیزان الاعتدال 196/3 وتاریخ بغداد 160813 وقبول
~~الاخبار
# ~~(خطی) والجرح والتعدیل4 م قسم اول . والاعلام م2اوالههرستقا) یک نسخهآ
### | -1بو بکر PageV01P089
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0122.png)

# ~~کرده است از تقلهٔ‌خود، که مهتر عالم علیه السلام فرمودکه : اوحی الله
~~تعالی
# ~~الی موسی بن عمران ان آمر بنی اسرائمل اذا قدموا موایدهم آن بتقربوا
# ~~عله بالملح فیفتتحوا به ویختموا به فانهم اذافعلوا ذلک دفعت عنهم سبعین
# ~~باما من الداء ادناها الجدام . معنی چنین باشدکه : ملک تعالی وحی
~~فرستاد
# ~~مه موسی علسه السلام، که بفرمای بنی اسرائیل را، تا چون مایده حاضر
~~کنند،
# ~~افتتاح به نمک فرمایند، وختم کنند هم به نمک ختم کنند هر گاه که این
~~سنت
# اقامت کنند، هفتاد درد و سماری را از آنکس دفع گردانیم ، که
# ~~کمینهٔ‌ آن جذام باشه . و مقاتل بن سلیمان در علم قر آن و تفسیر و
~~انواع
# ~~علموم یگاند بود و در فقاهت نشاند . و مکی بن ابراهیم می گفته کد :
~~فواید
# ~~مقاتل بن سلیمان را میخواهم که بنویسم. دحیی بن شبل گفت که : چرا
# ~~نمی نویسی ؟ و یحیی از کبرای علما وامنای فقها بود. گفت بنویس کدامروز
# ~~بر روی بساط: کسی بدکتاب خدای از وی عالمتر نیست. و مقاتل هم عالم و
# ~~همزاهد و عابد وهم ناسک بود. حکایت کنند که وی در قافله (یی) بود،و
~~بهراهی
# ~~میرفتتد منادی کردتدی که ms043 در شب فرو میباید آمد و هشیار بود، که
# ~~برراه شیر است، تا کسی را هلاک نکند. قافله همه فرود آمدند، وی فیز به
# ~~نماز مشغول بود تا به وقت صبح . بکبی از حاضرآن گفت که : همه روز راه
~~PageV01P090
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0123.png)

# # رفتی و همه شب نما: گزاردی و نفس %~% رنحه داشتی! فنم سویعه
# ~~واضطجع ! فقال للرجل : هل رأیت احدا ان بنام بالسحر بعنی ساعتی
# ~~بخسپ! و پهلو بر زمین بنه، و به خواب ره. گفت که: هر گزعاقل را دیدی،
# ~~که به وقت سحر خهاب کند ؟ وهمواره مناقب و محامد ابوحتفه گفتی: و
# ~~اموحنیفه را پانزده منقمت است که هیچ کس را در آن شرکت نست، ازاهل
# ~~زمان وی. ابومعاذ می گوید که : از سفیان ثوری سوال کردم، در تفسیر
~~مقأتل
# ~~چه می گویی: گفت که : در تفسیر مقاتل است . و ابومطیع 6 گفته است که :
# ~~از عباد بن کثیر شنودم که گفت که: برروی زمین کسی داناتر از مسردوال-
# ~~دوز یعنی مقاتل نست . وهیچ سوال نکردم از کتاب خدای، کدهمه را حواب
# ~~نگفت. چنانک مرا حقیقت شن . و سفیان ثوری رحمدالله می گفته است که :
# ~~اگر تفسیر مقاتل از سماع است عجب است، و اگر از رای خود گفته است
# ~~عجبتر است. 6ه
# وشافعی رحمدالله میگفت که: الناس کلهم عبال علیابی حنیفة فی الفقد،
~~PageV01P091
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0124.png)

# ~~و علی مقاتل فی التفسیر وعلی زهیر فی الشعر ، وعلی محمدبن اسحاق
# ~~فی المغازی، وعلی الکسائی فی النحو. بعنی مردمان عیال ابوحتقه اند
~~درفقد،
# ~~و عیال مقاتلند در تقسی، و عیال زهیرتد درشعر، و عیال محمد اسحاقند در
# ~~مغازی، وعیال کسائی در نحو .
# و از عبدالله مبارک سؤال کردتد که : حال مقاتل بن سلیمان چگونه
# ~~است؟ فره ود که: به ما چنین رسیده است که عبادات مفروضه را که درمدت
# ~~ز تدگانی او بوده ، سه مار اعاده کرده است. و مسیب زیاد می گوید که:
# ~~مقاتل بن حسان را دیدم، که رکاب مبارک مقاتل ms044 سلمان را میگرفت ، تا وی
# ~~بر مرکب سوارشد. ویمی گفت: بمان کد من کراهت می دارم. مقاتل بن حیان
~~PageV01P092
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0125.png)

# # می گقت : تا من زندهام و تو در صف احیا باشی ، دست %~% از ر لاب
# ~~تو تدارم.
# و مقاتل من سلمان در مسجد جامع تفسیر وکلام و احادیث درس
# ~~می گفت. و یکی از احادیث این است که روایت کرده است مقاتل از مهتر
# ~~علسه السلام که : من صام رمضان و ستةابام بعده من شوال فکانما صام
~~الدهر .
# ~~بعنی هر که ماه رمضان را روزه دارد و شش روز دیگر از شوال با آن ضم
# ~~کند ، چنان باشد که گویی همه ایام را روزه داشته است اللهم و فقنا
# ~~بکرمک و جودک.
### | الشیخ التاسع
# شیخ نهم از مشایخ بزرگ ابراهیم بن ادهم بن منصوراست و از مفاخر
# ~~این شهرمیارک است ودر اقالیم جهان مشهورست ، وقدوهآ زهاد است وقطب
# ~~اه تاداست، و با سلطنت و پادشاهی و چاه وحشمت و جوانی، آخرت را بردنیا
# ~~اختسارکرده است . وکنیت او ابو اسحاق است ، وفات او و سفیان ثوری در
# ~~سنهآ أحدی و ستین (و) مائه بوده است.8 PageV01P093
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0126.png)

# فضل بن موسی میفرماند که : پدر ابراهیم ادهم بد حج میرفت ، و
# ~~مادر ابراهیم حامله بود ، او را با خود بیرد . چون به مکه رسید ، در
~~ابام
# ~~حج ابراهیم متولد شد. مادر ابراهیم او را به آب زمزم مشست ، و در
~~خرقاهآ
# ~~سپید لطسف در بسحسد ، و در کنارگرفت، و به گرد حرم طوف میکرد ، و
# ~~خالایق درزیر ناودان کعبه جمع شده بودند، و هر کسی حاجتی رفع می کردند.
# ~~پدر و مادر او آتجا رفتند، وابراهیم را آنجا بردند، و ازایشان دعا
~~التماس
# ~~کردند. ملک تعالی اجایت کرد، وکارش بساخت و به جایی رسید که: چون او
# ~~بهنماز ایستادی، حملهآ زهاد و عباد ازخصوع وخشوع اوعجب میداشتندی.
# ~~از ابراهیم سوال کردند که : سکوت اولستریا سخن گفتن؟ فرمود که:
# ~~سخن برچهار وجه است: ms045 یکی آنک فی الحال نفع آن یه تو رسد ، ودر آخر
# # احتمال خطری وزحمتی متوقع %~%  %~% باشد اینجا خاموشی بهتر. دوم
# ~~آن است که . در زمان گفتن خیری نیاشد و در زمان آبنده ، سعادتی
# ~~منتظر نبود، و چون گفته شود به ندامت وغرامت ماخون شود . ابنجا بهمد
# ~~حال خاموشی فاضلتر . و سیوم آن است که: نه اول رجای نفعی باشد و ند
# ~~در آخر هم ضرری ، ابنجا نیزکم گفتن اولستر، تا کرام الکأتیین را زحمت
# ~~نوشتن نباشد و گوینده را زحمت گفتن و خواندن نبود. حهارم آن است کد:
# ~~اوابل و اواخر آن به خیر باشد . اینجا سیاید گفتن، تا خیرات و بر کات
~~آن
# ~~بهگوینده و شنونده برسد. روزی یکی ازمریدان ایراهیم به حضورا براهیم
~~PageV01P094
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0127.png)

# ~~می گفت: فلان کس بر اهل هوا و بدع غالب است. ابراهیم گفت: هرگه حانبت
# ~~سلامت وراه راست و استقامت گیرد، هر آینه براهل غوایت وضلالت غالب
# ~~آید. ابراهیم را سؤال کردند که: درشام چند سال مقام کردی؟ گفت
# ~~چهارده سال. و به شام رفتن منو با شیدن، از برای غزا ء جهاد نبوده است،
# ~~از آن جهت درشام چندین مقام کردم ، تا از نان حلال سیرگردم. و گاه گاه
# ~~بر لفظ میارک راتدی، که هر کس که زبانرا ازغست مسلماتان نگاه نمیدارد ،
# ~~با ما صحبت ندارد . وهر که به لغت تازی سخن تواند گفتن و بهزبان دیگر
# ~~بیضرورت سخن گوید، از ما دور ماد.
# ~~بوقییس بود ندوسخن اولیا واو ادمی گفتند. ابراهیم فرمود که: مرخدای را
# ~~بندگانند، که اگر یکی از ایشان مرکوه راگوید، که از هم جدا شود، درحال
# ~~از هم جدا شود. و احزایش فرو ریزد . در زمان کوه بوقبیس در حرکت و
# ~~جنیش آمد، و خواست که برهم زندواز بیخ برود ،ودر زیر قدم ایشان می
~~لرزید.
# # ابراهیم چون آن حال مشاهده کرد، پای برزمین زد و گفت: %~% یاکوه!
# ~~ساکن باش! درحال آرام یافت .
# ابراهیم را سوال کردند که: ms046 این شرف و منقت به چه بافتی؟ گفت:
# ~~به سیب آنک محب حضرت جلال اوگشتم، واز همه خلق تبراکردم و بهوی تولی
# ~~کردم، و با خلق خدا شفقت پیشه ساختم، و مر نعمت های او را شکرگفتم ،
~~PageV01P095
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0128.png)

# ~~و هرگناهی که کردم، استغفارکردم و توبه کرده. ابراهیم قدس روحه روری
# ~~با جمعی درکشتی نشست و بهسغر دریایی رفت . ناگاه بادی تند برخاست، و
# ~~امواج هابل پدید گشت و خوف آن شد که همد خلق غرق شوند . و مردم
# ~~متاع وکالا از کشتی بیرون انداختند و ابراهیم خاموش بود . گفتند : ای
# ~~براهیم الغیاث! چرا دعا نمی کنی؟ روی سوی قبلهکرد، و هردو دست سوی
# ~~آسمان رقع کرد وگفت: با اول قیل کل شیء، و یا آخر بعد کلشیه،و یا لیس
# # لآخریته فناء ولس لاولستد نهایه ، ما من بطشه شدید و %~% 1عفوه قدیم
# ~~و ملکه مستقیم ، با من اظهر الجمیل وستر علی القبیح! با من لم تعجل
# ~~بالعقوبة، اغثنا باربنا! قال عزمت علیکم لمافعلت ، فسکن البحر. و فی
~~روایة
# ~~سمعوا هاتفا یقول : یخافون و فیکم ابراهیم؟ چون از این دعا فارغ شد
~~دریا
# ~~قرار گرفت . و گویند که: آوازی شند10 که مترسد از غرق و هلاکت ، که
# ~~ابراهیم در میان شماست. و اگریکی از این صدیقان ومریدان خاس ابراهیم را
# ~~کیاب آرزو کردی، شیری بزی یاگو سپندی به دهان گرفته آوردی و مابگر
~~فتیمی
# ~~ودبح کردیمی،وهمهاز آن بخوردیمی. وچونابراهیم بخفتی افعیرا دیدندی ،
# ~~که نرگسی دردهان گرفته بودی، و بدان نر گس از ابر اهیم مگس میراندی.
~~عبد الله
# ~~مبارک را سوال کردند که: ابراهیم ادهم را دیدی؟ دست بر سینه خود نهاد
# # و بشادب گفت: دیدم. و به آن دیدن مفاخرت و مماهات %~% میی کرد. در
~~PageV01P096
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0129.png)

# ~~حکایت آمده است که ابر اهیم قدس روحه روزی به بوستانی در آمد ، آوآز
# ~~می آمد از درخت تر نج1 که: با ابراهیم! کل منی . بعنی ازمن تناول فرمای
~~.
# ~~لعل الله بتفضل علی. ms047 بعنی باشد که خدای تعالی ببرکت توبرمن رحمت کند.
# ~~شریان شد و مویهاء اعضایش راست ایستاد . دیگر بار از آن درخت آواز
# ~~حکسم است ، آنجه کند همه صواب بود ، وفضل و احسان وی بجای توسزا
# ~~است3. ابراهیم شاد گشت ، واثمار و اشجار را خطاب کرد که: تعالین فجائت
# ~~باغصانها فتنا ول من کل ثمر شئأ . معنی چون ابراهیم این اشارت کرد ،
# ~~همد درختان میوهدار، مه سوی او سر فرود آوردند ، تا ابراهیم از هر میوه
# ~~چیزی بخورد وچیزی به حاضران میداد .
# روزی مریدان ودوستان ابراهیم را گنتند %~% می باید که زنی
# ~~در نکاح آری تا خدمتی که باران و مریدان نتوانند قمام تمودن او قیام
# ~~نماید . گفت: من با نفس خود به تنگ آمدهام، دیگری را چگوته باخود
# ~~ضم کنم ؟ وگاه گاه بر لفظ مبارک راندی که : هیچ مجاهدت بر بنده
# ~~دشوارتر وصعیتر ازمنازعت نفس تست، به جهت مراجعت به وطن مالوف،
# ~~و این نوع ریاضت را آن کس داند ، کد ملک و مملکت بلخ را رها کرده
~~PageV01P097
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0130.png)

# ~~است1 . ودر غربت مان قومی روزگار می گذراند ، کد ایشان وی را
# ~~نمیشناسند ، و حق حرمت وی نگاه نمیدارند . بحیی کندی3 که ازکبرا و
# ~~فضلای عسقلاناست می گوید که: ابراهیم را بوستانی داده بودم تا محافظت
# ~~کند ، و من وی را نمیشناختم . روزی غلامی سامد وسی هزار درم ساورد
# ~~پیش ابراهیم بنهاد . ابراهیم گفت : این ازکجا آورده (یی)؟ گفت : 5
# ~~فلان کس ازموالی شماست وفات بافته است، واین مال از وی مانده است.
# ~~ائمه وعلمای بلخ آنچه حق ونصی تو بوده ، از تر که بیرون آوردهاند وبه
# ~~دست من به نردیک تو قرستادند ، و این مال حلال تست، از من قیض کن،
# ~~تا من خمر صحت وسلامت تو به بلخ رسانم . ابراهیم گفت : ای غلام! من
# ~~از شما گریختهام ، چه بوده است ترا، که چندین متازل قطع کردی و وقت
# ~~مرا شوریده کردی ؟ آنگاه یفرمود که : ده هزار درم تو ms048 برگیر، کد از
# ~~بلخ تا اینجا آمدی وزحمت بسارکشمدی ، وخبر بلخ واهالی او آوردی ،
# ~~وچشم و دل مرا بدیدن خود وخبر سلامتی آن دوستان روشن کردی ، وده
# ~~هزار درم دیگر ببر ، و بر فقرا و مساکین بلخ صدقه کن . و ده هزار دینار
# ~~دیگر بهمن داد ، که برضعفا و مستحقان عسقلان قسمت کن . و ابر اهیم
# # دست بدان مال نتهاد و درمی %~% بر نگرفت ، و از آن موضع بیرون
~~PageV01P098
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0131.png)

# ~~آمد و گفت : شما را پدرود کردم ، و مش او را ندیدم ، و به هر زمسی کد
# ~~در آمدی ، خود را پوشیده داشتی . وچون معلوم کردندی ، که اوکیست ، از
# ~~آنجا نقل کردی . و آوردهاند که ابراهیم بردهای خرید و گفت : ترا چه
# ~~نام کنم ؟ گفت: هر چه مراد خداو ندست. گفت: تراچگونه جامه پوشانیم؟
~~گفت:
# ~~هر چه مراد خداو ندست. گفت: تر اچگو نه غذامقررسازیم ؟ گفت: هرچهمراد
# ~~خداو ندست. پس ابراهیم گفت: تراهیچ مرادی نیست. گفت: بندهر امرآد نبود.
# ~~ابراهیم گریان شد و گفت: اگر بتدگی اینست که تومی کنی . ما شایستهآ
~~بندگی
# ~~نبوده ایم . چرا که بنده آنست کد مراد خود برای رضای خدای ترک کند.
# ~~و چون بنده از سر مراد برخیزد ، جمله مرادات ممسر گردد .
# و ابر اهیم گفتی که : چون مردی، میان قومی در آید %~% که اورا
# ~~نشناسند، باید که چنان گوید (و) شنود کد گویند ایله است، و وی ابله
~~نباشد. و
# ~~چندان خاموش باشد، که گویند حلیم است و وی حلیم نبود . از یحیی کندی
# ~~می آرند کد: روزی ابراهیم حدیث مروت و فتوت و سخاوت می گفت، و فضایل
# ~~و مآثر آن شرح میداد . با خود گفتم که : ابن خصلت را ملازمت نمایم
# ~~خواستم که اول از ابراهیم بنماد نهم . هرگاه که او را مکرمتی کردم و
# ~~خدمتی لازم داشتم ، اول در حق من ، اضعاف آن تقدیم نمود و هرگز
# ~~نتوانستم که به خدمتی مخصوص گردم، الا که مجازاتی ومکافاتی نیکوتر
# ~~وبهتر ms049 از آن ارزانی فرموده است . و معلوم گشت که ابراهیم قدس سره
# ~~مافاق بالصوم والصلوة ولکن بالصدق والسخاء . بعنی بر زهاد و عباد به
~~کثرت
# ~~نماز و روزه فایق وسابق نگشت ، بلکه به صدق وسخا از همه بر سر آمد.
# آورده اند که: %~% ابراهیم را مردی فت کرد . در راه 118 PageV01P099
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0132.png)

# ~~ژردمی او را نیشتر زد . ابراهیم اظهار نکرد، تا مضف راخبر نشود و تنگ
# ~~دل نگردد. و ابراهیم ازشیهات توقف کردی و بچز حلال تخوردی. عبدالله
# ~~ممارک قرموده است که ما با شست تفرازخراسان به طلب علم بیرون رفتیم.
# ~~هیچکس از آن جمع باقی نماند، الا من و ابراهیم ادهم . روزی دید که
# ~~مردم بسیار گرد اوزاعی نشسته بودند و او وعظ می گفت. ابراهیم فرمود کد:
# ~~گرفتم که تو معلم کتاب گشتی، و حگان ترا گرد گرفتند، اگر این جمع
# ~~وحلقه به نزدیک ابوهریره بودی عاجز آمدی . اوزاعی ترک آن مجلس
# ~~گرفت، و سش در آن مجلس ننشست . سفیان ثوری با بزر گی و علم و ورع
# ~~و تقوی ، هرگاه که به خدمت ایراهیم تشستی، از سخن گفتن احترازکردی .
# ~~وهمه روزخاموش بودی و [119] چون از صحبت و مجالست ابراهیم جدا
# ~~ماندی، خلق را وعظ گفتی و نصیحت کردی . و ابراهیم گفتی که هیچ چیز
# ~~برشطان دشوارتر از آن نست که عالم حلیم یاشد تا اگر سخن گوید به علم
# ~~گوید و اگر حلم ورزد و خاموش باشد بنابر حلم باشد نه رضا بر معصیت. و
# ~~شطان چنن گوید که : خاموشی عالم برمن دشوارتر از سخن گفتن است. و
# ~~هماره ابراهیم گفتی که : اعربنافی الکلام فمانلحن ولحنافی الاعمال
~~فمانعرب.

PageV01P100

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0133.png)

# ~~و قال سمعنا وسمع الثوری و لوشاءسکت کما سکتنا. وابراهیم رحمه ألله
# ~~گفتی که: هیچ ریاضتی از ترک وطن ودفن کتب دشوارتر نست. روزی سفیان
# ~~ثوری ابراهیم ادهم را گفت : با تا احادیث مطلعه کنیم . ابراهیم گفت: دو
# ~~حدیث سماع کردهام، و هنوز از لوازم آن ms050 بیرون نیامدهام . سفیان پرسید
# ~~کدام است:120] گفت که: من عمل بما بعلم علمه الله علما بغیر تعلم . ومن
# ~~عمل لآخره2 کفاه الله امر دنیاه، و من زهد فی الدنا ، رعبالناس الیه ،
~~قال
# ~~حسک ما ابا اسحاق مرتین. بعنی هرکه بدانحه آموخته عمل کند،
# ~~ساموزدش خدای عزوجل اورا علمی که تعلم نکرده باشد. وهر که کار آخرت
# ~~ساخته گرداند، ملک تعالی شغل دنمای او کفایت کند . و هر که روی از خلق
# ~~بگرداند، همه خلق روی به وی آرند. سفیان گفتش: یا ابراهیم! (ترا همین
# ~~یسنده است. و علی بکار می گوید که ابراهیم) در عراقین به عزا رفت .
# ~~چون وقت قسمت غنمت شد ، از نصیبی که به او رسد هیچ قبول نکرد .
# ~~مثلا میوهآ اهل روم نخورد. وی را گفتند: حالالاست چرا نمیخوری؟ فرمود
# ~~که : زهد در حلال است . و ابمهآ کمار چون ابواسحاق فزاری و خلفبن
~~PageV01P101
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0134.png)

# ~~تمیم ، هماره در خدمت ابراهیم ، آداب و اخلاق تعلیم گر فتند
# ~~منقول است که ابرآهیم نامهای توشت به سوی ابن الرماح قاضی بلخ که: مدت
# ~~سی سال است تا هرروز و هرزمان قصد میکنم، که به نزدیک تو نامه نویسم
# ~~نتوانستم . از آنک چندان به خود مشغولم که به هیچ آفریده نتوانم
# ~~پرداخت . ایزدتعالی ترا ازفتنههای گو تاگون عصمت ارزانی دارد، تا مرگی
# ~~را کاره نباشی و دشمن نداری و السلام.
# ابراهیم هماره در تفکر و تأمل بودی و چنین گفتی که: مدر من مرا
# ~~درحال صغر وعده فرمودی که اگر تو امروز حدیتی یاد گیری، یه عدد هر
# ~~حرفی درمی بدهم، ومن برین نسق حدیث یاد می گرفتم . ویحییبن معین
# ~~گفتی که : ابراهیم در عهد خویش زاهدتر و عایدتر همه خلق بود ، و ثقه و
# ~~معتمد جشان گشته بود . و ایراهیم از ثقات روات نقل کرده است
# ~~معنعن با امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه ، عن النبی علیه السلام انه
~~قال :
# ~~الاعمال بالنیات . بعنی بدرستی و راستی که همه کار ms051 ها به نیت باز بسته
# ~~است . وهمو روایت کرده از مهتر علیه السلام که : من غزغزوة فی سییل
~~الله
# ~~فقد ادی جمیع الحقوق الی الله ، و سیاتی زمان یقولون لاجهاد فعمل ربک
# ~~عهدا ان بعذب اولیک ، لایعذیه احدا من العالمین . بعنی هرکه از برای
~~PageV01P102
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0135.png)

# ~~حمایت دین اسلام، درراه رضای خدای عزوجل یکبار به غزا وجهاد بیرون
# ~~رود ، جمیع حقوق خدای را رعایت کرده باشد. و زود باشد که زمانه(یی)
# ~~ساید، که مردمان جهاد را بر خود واجب نسنند1 . و خدای فرموده است که
# ~~مرین گروه را به عذابی مأخوذ گردانم ، که هیچ آفریده مثل آن عذاب
# ~~نچشیده باشند از عالمیان
# به همین استاد منقول است که مهتر عالم فرموده است که: لاتملوا
# ~~اعبتکم من ائمة الجورواعوانهم الابالانکارمن قلوبکم، کبلا یحبط اعمالکم
# ~~الصالحه. بعنی جاه و حشمت ایمهآ جابر و ملوک ظالم در چشم میارید مگر
# ~~با نکار دل، تا اعمال صالحهآ شما حمطه نگردد. و هم ابراهیم نقل کرده
~~است
# ~~تا رسول صلی الله علیه وسلم که : جاء رجل الی رسول الله علسه السلام
~~قال :
# ~~دلنی علی عمل بحبنی الله علیه و یحینی علمه الناس. قال صلی الله علمه
~~وسلم :
# ~~اما ما بحبک الله علمه فالزهد فی الدنا، واما ما بحمک الناس علیه فانبذ
~~علیهم
# ~~هذا الغثاء. بعنی مردی به نزدیک حضرت رسالت آمد وگفت : ای رسول
# ~~خدای ! دلالت کن مرابر کاری کد آن کار به حضرت عزت مرادوست گرداند ،
# ~~و هم مرا مردمان دوست گیرند . رسول فرمودکه : آنک ترا به حضرت
# 1 صمدیت وسیلت و دلیل مودت ومحیت زهد ست در دنیا . و آنچه PageV01P103
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0136.png)

# ~~ترا در دل مردمان دوست گسرداند ، مشتی خاشاک و مردار دنیاست ، که آز
# ~~قارون میراث مانده است ، بنایشان بیفشان! تا بار تو سبک گردد، و ایشان
# ~~ترا دوست گیرند ،
# ابراهیم از حجاج بن فرافصه حکایت کرده است که : مردی را ذیدم
# ~~در بیت المقدس که هر دو چشم مبارک او از ms052 جای رفته بود، و نحیف و نزار
# ~~گشته. در من نگاه کرد و گفت که: حجاج فرافصه تویی؟ گفتم آری ! گفت :
# ~~ای غلام! من هیچ چیز ندیدم پسندنده تر بهحضرت عزت، از گرسنگی و
# ~~تشنگی . و هیچ بنده نباشد که نفس خویش را گرسنه دارد ، که حق تعالی
# ~~ردای ایمان در وی پوشاند. گفتم : ردای انمان کدام است ؟ گفت : آنک در
# ~~دل های مردمان او را هستی و توقیری یه ید آید ، و چملد حوائج او را
# ~~مقضی [125] گرداند ، و بدان و آگاه باش! که حق سبحانه و تعالی میاهات
# ~~کند به بنده (یی) که در دنیا مسل او از برای آخرت، به گرسنگی و تشنگی
# ~~باشد. بعنی عمر خودرابه روزه به پایان برد، و ملایکه کهحامل عرش عظیم
~~اند،
# ~~می فر ماید که بداند و آگاه باشمد، که من این بنده را بدوستی بر گرفتم
~~، و
# ~~وی را ازین معنی هیچ خبری ناشد - و هم ازابراهیم منقول است که رسول
# ~~علیه السلام فرمود که : المؤمن (یحبالمؤمن) حیث کان . بعنی مؤمن،
# ~~مرمؤمن را دوست دارد به هرجا که باشدو به هر حال که بود. وهم از ایر
~~اهیم PageV01P104
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0137.png)

# ~~منقول است که رسول علسه السلام وقتی که به سفری میرفت این دعا بر-
# ~~خواندی : اللهم انی اسئلک سلامة واسلاما واماناوامانة و رزقاوغنی و
~~مغفرة .
# و هم از ابراهیم روایت کردهاند که ابوهریره رضی الله عنه می گقته
# ~~که : لو قلت لاازنی لخفت ان افعله . بعنی اگرگویم که زنا نکنم ، ترسم
# ~~که بدان میتلا گردم . و ابراهیم میگوید که: امیر المؤمنین عمر رضی الله
~~عنه
# ~~می گفته است ، که روزی بر شانی می گذشتم ، کراهت داشتم که گویم ای
# ~~شبان! ازخوف آنکه نیاید که بدان مبتلا گردم .
# وابراهیم نخعی هماره گفتی که : اگر ناگاه درکسی عیبی به بینم نیارم
# ~~که آترا ذکرکنم ، از خوف آنکه ناگاه بدان متلا شوم .
# و ازعبدالله مسعود منقول است که: اگرکسی را گویم، یا کلب!ترسم
# ~~که ms053 سگ شوم. اللهم نبهنا عن رقدة الغافلین بفضلک وجودک .
# ذکر بعض احواله وکلماته
# قال : اتخذالله صاحبا ودعالناس جانما1. یعنی : تولی به خدای کن،
# ~~و دوست و دستگیر و فریاد رس او را دان! و ازمردم بکلی تبراکن .
### | -پ. کوق ون ی نحفت ان افعله PageV01P105
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0138.png)

# و ازکلمات ابراهیم است که : هر نعمتی که به تو واصل گردد ، هیچ
# ~~کس را در میان مبین . همه نعمتها را برخود تاوان دان !
# و همو گفته است کد: اگردر آتش اندازیم و طاعت کنم، دوست تر از آن
# ~~دارم ، که به بهشت روم ومعصیت کنم .
# و گاه گاه بر لفظ مبارک راندی وگفتی : بیچارگان و مسکینان! این
# ~~توا نگران دردنیا راحت می طلیند، خطا می کنند و نیابند .
# و می گفته است که: آزاده و کر %~% آن است ، که از دقیا آزاد
# ~~ند ، پیش از آنک ازدنا بیرون رود .
# روزی پادشاهی ابراهیم را فرمود که: این مال را برفقرا قسمت کن!
# ~~قبول نکرد . حاضران گفتندش : چرا رد کردی ؟ گفت : از آن ترسم که
# ~~ظالمی را حاضر کنند در عرصه عرصات ،وسوال کنند که : فلان مال را چه
# ~~کردی ؟ گوید : به ابراهیم دادم ، تا به مستحقان وساند .
# و همیشه گفتی که : چه نیکو مردمانند این سایلان ، که بارها و
# ~~زادهای ما را به راحلهٔ‌ خود ، به آخرت میرسانند .
# و گفتی که : هرگاه که مه طعام خوردن محتاج میگردم، صبرهی کنم،
# ~~مضطرشود .
# روزی در کشتی نشسته بود، ملاح ازوی اجرت خواست. چیزی نداشت،
# ~~ییرون آمد ودعاکرد . درحال دینارها وزر خالص بر سرمبارکش پاشد ،
~~PageV01P106
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0139.png)

# ~~درستی چند بر گرفت و به ملاح داد و باقی را ترک گرفت .
# روایت کنند که : از برای ابوجعفر %~% بک درست از آن زرکه
# ~~به ملاح داده بود ، به بست هزار درم معلوضه کردند ازبرای تبرک را .
# حکایت کنند که : ابراهیم بوستانی را محافظت میکرد ، و صاحب
# ~~بوستان ، اورا نمیشناخت . چون دانست، که خداوند یستان اورا بشناخت،
# ~~از آنجا بگر ms054 یخت و گفت: تن خود را به اجرتداده بودم . اکنون بعداز این
# ~~دین را به اجرت باید داد ، ومن هرگز، دین را به دنیا بدل تکنم .
# روزی او را سوال کردند که : حال تو چست ، و چگونه روزگار
# ~~می گذاری ؟ گفت : روزگارمن به خیراست، مادام که مؤنت من بر کسی نمست.
# ~~اما هرگاه مؤنت من برکسی افتد، ازجملهآ خیرات محروم می گردم .
# و چنین گفتی: لایفلح رجل بحب اقخاذالنساء . یعنی هرمردی که دل
# ~~: شهوت و محبت زتان بر نگیرد ، ازوی خیری نیاید، ودراین راهقدم
# ~~نتواند زد .
# و گفتی که: بنده رابه حضرت عزت، به هیچ وقت، آن قریث
# ~~ومکانت به حاصل ناید که در زمان عوبت ، و دوزی از وطن مالوف .
# و چنین گویند که : هماره بر لفظ میارک خودر اندی و گفتی : هیچ کس ضرر
# ~~رسانندهتر به فرزندان از یدرومادر نسست ، که طعامهای لطیف می
~~خورانندشان.
# ~~و جامههای نرم فاخر میپوشانند ، و آداب راه و روش وعلم وفضل و
# ~~هنر نمی آموز ندشان . تا چون بدران مردند ، بعضی از آن پسران ، دست
# ~~به دزدی و مال مودمان دراز کنند. و بعضی بردرگاه ستمگاران ملازم گردند،
~~PageV01P107
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0140.png)

# ~~و مردمانراغمز می کتند، و عوانی را پیشه میسأزند، وخلق رامی ازارند.
# سفیان توری به موضعی رسد که آن را رمله میگویند . خادمی را
# ~~مه نزدیک ابر اهیم قرستاد، که بیا و ما را حدیث گوی. حاضران گفتند: این
# ~~هعنی از ادب دور است ، که چون او مردی را به خود خوانده میشود .
# ~~سفیان گفت که: از اخلاق ستودهٔ‌ اوشنوده بودم خواستم که130 از تواضع
# ~~اوهم معلوم کنم.
# روزی مردی به نزدیک ابراهیم آمد وگفت: میخواهم که ترا ملازمت
# ~~کنم و خدمت وصحمت ترا غنسمت دارم. ابراهیم گفتش که: از دنبا چه داری؟
# ~~گفت: مالی دارم. گفت : برو، بدان مال مویز بخر از برای ما3. فقال الرجل
~~:
# ~~کم اشری؟ فقال ابراهیم: ضم دراهمک و امض، لاتستطیع صحیتنا ، بعنی :
# ~~مرد گفت که: چندی ms055 را بخرم؟ ایراهیم گفت: مال خود برگیر، و بروکه تو با
# ~~ما صحبت نتوانی داشتن.
# شیخ علی بکار رحمه الله میفرماید که: صحبت بسارکسان دریافتم ،
# ~~هیچکس را چنان نافتم، که به او به جهت خدای ، دوستی و برادری توان
# ~~کرد ، مگر ابراهیم ادهم. که او به مثابتی بود ، که اگر درمی یا لقمهای
# ~~بودی، میان وی وخادم ، هیچ فرق تبودی.
# روزی او را از شهر بلخ، قاصدی و مکتوبی رسید ، که فلان خویش
# ~~تو وفات بافته است ، و مال بسیار مانده است . بایدکه بیایی، و آن مال
~~را در
# # قمض خودآری! ابراهیم عزیمت سفر بلخ کرد ، و به دوستی که %~% ا در
~~PageV01P108
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0141.png)

# ~~صحبت او بود، بدین طرف روانه شدند و به لب دریا رسیدند. ابراهیم فرجه
# ~~میجست، تا طهارتکند2 . فرأی طیرا اعمی واقفا فی ضحضاح البحروتحته
# ~~سرطان یتحرک فی الماء فرأی ابراهیم فی فی 6السرطان طعاما، فالقی
~~السرطان
# ~~الطعام فی منقار الطیر الاعمی. فقال: نحن نطلب المیراث ، والله تعالی
~~یرزق
# ~~الطیر الاعمی، فرجع و ترک. بعنی ابراهیم مرغی را دید که ناسسنا شده
~~بود،
# ~~و درتگ آبی برلب دریاایستاده، و درزیر پای او سرطانی می جنبید. ابراهیم
# ~~نا بسنامی نهاد. و آن مرغ میخورد. ابراهیم آن دوست را که همراه او بود
# ~~کفت8 که: ما میراثمیطلبیم، و خدای تعالی، مرغ نابینا را روزی میرساند،
# ~~و از آنجا برگشت. و دیگر ذکر آن میراث نکرد.
# ابراهمم به مصر میرفت ، تا رشدین سعد را زیارت کند . چون به
# ~~مصروسید و به دکانی بر گذشت. جامهای دید، خواست [133] که آن جامه
# ~~بخرد. با خود گفت: هیهات! زیارت من تباه گردد، و آن جامهرا نخرید1 .
# و می آرند که: ابراهیم کسب کردی، و از آن0 مایحتاج خود ساختی.

PageV01P109

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0142.png)

# ~~روزی می فرمود که: کچایید شما از عمل ابدال و مردان راه . گفتند : آن
# ~~کدام است ؟ فرمود : الکد من الحلال والنفقة علی العیال . و قال: من شط3
# ~~عن الجهاد بشطر کلمة کان ms056 کمن اعان علی هدم الاسلام . بعنی هرکه خواهد،
# ~~که به تیمهآ کلمه، درکار جهاد تقصسر روا دارد و در نگ کند ، چنان باشد
~~،
# ~~که کویی با کافران شریکستی در ویران کردن اسلام.
# و می فرمودی که: مرا ازترک طعام حلال، رجای ثوابی نیست. از آن
# ~~جهت که مرا آرزوی آن نست .
# روزی ابراهیم از معید خویش بیرون آمد و قدمی چند برفت ، و
# ~~برفور بازگشت . سؤال کردند که: موجب مراجعت چه بود ؟ گفت که: اگر
# ~~فردا مرا سؤال کنند، که فلان جای به چه کار رفتی ؟ مرا جواب نیاشد ، و
# ~~خجل گردم. بدان سبب باز گشتم.
# و ابراهیم می فرمود که: من احادیث حفظ میکردم ، نه از جهت آن
# ~~بود، که براقران و اخوان مفاخرت کنم، بلکه از برای آن بود، که آداب
# ~~علما وسیرت و روش مردان راه بیاموزم.
# می آرند که : سلسمان خواص که از حملهآ باکان حضرت صمدیت
# 1_ پ: کحاپمند آز؟ لاوگب : گجایید شما آز عمل . %~% 2 سپ: شط سن آ نجهاد
~~PageV01P110
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0143.png)

# ~~بوده است، اگر کسی از وی سؤال کردی که: چه آرزو داری؟ گفتی که.
# ~~دیدار ایراهیم ادهم.
# وزی بدان ولایت، که آن بزرگ بود پرسید . سلیمان را از وصول
# ~~مقدم او خبر شد، از آن شهر بگریخت ومنزوی شد. او را بسیار طلب کرد و
# ~~نیافت. به تضرع و ابتهال، روی سوی آسمان کرد و گفت: اللهم انه آثر
~~رضاکعلی
# ~~رضای و تقرب الیک بالمعد(منی فافعل به بعنیخم آ) . معنی چنین باشد که:
# ~~بار خداما! سلسمان رضای ترا بر رضای من اختیار کرد ، و به حضرت تو
# ~~تقرب نمود به دور بودن از صحمت من. جزای او به خیر گردان!
# دوستان سلسمان راگفتند %~% کهابراهیم (می خواهد که)1 ترابه بیند.
# ~~گفت: اگر مثلا خنزیری مرا بسند، دوست تراز آن دارم، که ابر اهیم مرا
~~بیند.
# ~~حاضران گفتند: به چه سیب؟ گفت: بدان معنی که من ایمن نستم از آنک، وی
~~مرا
# ~~بیند، شطان ms057 دروی با در من تزیینی کند و اعتقاد جانبین را باطل کند .
# و در حکایت آمده است که: ابراهیم از سفیان، احادیث سماع می کرد.
# ~~سفیان گفت که: آن مرد که من احادیث از وی سماع دارم، امروز دراین
# ~~شهر است. با ابراهیم! برو و از وی نیز سماع کن! ابراهیم گفت که :
# ~~سیحان الله ! من این حدیث را از برای مازار و د کان نمیخواهم . تو مر
# ~~مسنده (یی) و نزد من ثقتی و معتمدی!
# ابراهیم می گوید که: فقر به منزلهآ شهادت است ، یعنی جهاد کردن
# ~~ما کافران و شهید شدن اعلاء همه عبادتهاست ، و مجاهدت کردن با نفس ،
# ~~تا نفس مقهورگردد ، وارزوهای وی کشته شود، به منزلهآ شهادتاست .

PageV01P111

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0144.png)

# آمده است که : روزی منادی الغزاه الغزاه بر آمد %~% راه
# ~~زا هیچ نبود ، که استعداد غزاکردی. متفکر بنشست و گفت: دوستی و برادری
# ~~نست، که از وی استقراض کرده شدی. دراین اندیشه دیری مماند. آنگاه
# ~~سر بهسجده نهاد ، و به حق سحانه و تعالی رجوع کرد (و گفت) واسوأتاه!
# ~~و ایشمانا حاحت از غیر تو طلب کردم و اکنون به تو رجوع می کنم و
# ~~استغفار واحبمیدانم . و آنگاه طهارت پاک ساخت و دورکعت نماز بگزارد.
# ~~ملک تعالی و تقدس همان مقدار مال کرامت کرد، که تر تیب مرکب و سلاح
# ~~و غیر آن ساخته شد.
# و در کتایی معتبر منقول است که : ابراهیم ، به دیهی از دیههای
# ~~خراسان که آن را بغشور میخوانند، اندر آمد ودر آنجا هیچ توقف نکرد.
# ~~مریدی از آن حال استکشاف نمود و پرسد که: موجب چه بود، کهاندراین
# ~~موضع توقف نکردی ؟ و زود بیرون آمدی ، و به گرما از رنج نیاسودی؟
# ~~گفت: در این دیه دو   چیزدیدم و نپسندبدم. اول آنکه: پوست های
# ~~خربزه بود در کویها اتداخته ، و بر آن پوست ها مقدار شحم بود، که اگر
~~PageV01P112
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0145.png)

# ~~کسی یخوردی توانستی ، و این اسراقی بزرگاست. والله لایحب المسرفین .
# ~~ودوم ms058 اهل بازار را دیدم، که بهوقت قبلوله به کسب مشغول بودتدی. دانستم
# ~~که اگر ایشان شب تماز کردتدی، دروقت قیلوله مه خواب مشغول شدتدی.
# ~~آتکاه قیضهای سنگ ریزه بر گرفت و به خادم (خود)آهییره داد و گفت :
# ~~با هبیره! بگیر! بگرفت، همه زر سرخ گشته بود و گفت : برو که ما6 از
# ~~برای استراحت نیامده ایم . هبیره بازگشت و از آن زر باغی خرید و وقف
# ~~کرد، و امروز آن باغ معروف را «باغ وقف هسره» میخوانند.
# و از لفظ مبارک ابراهیم منقول است که: هرگاه که چشم بنده از خوف
# ~~حلال حق تعالی، قطرهآ آبی بررخسار براند ، نشاید که آن آبرا به خرقه و
# # آستین پاک سازد . ولیکن چنان باید ، که مه باطن همه %~% اتگشتان
# ~~بمالد، و آتگاه به سوی آسمان رفع کند ، که به حضرت عزت ، که هرکس
# ~~که چنین کند که تقریر افتاد، حق تعالی و تقدس از شرم کرم، حاجت اورا
# ~~روا گرداند دینی و دتیایی .
# و به اساتید درست ابوالقاسم قشیری در رسالهآ خود آورده است که:
# ~~براهیم ادهم از ابنای ملوک بلخ بود. روزی برعادت ملوک، به عزم شکار ،
~~PageV01P113
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0146.png)

# ~~یه صحرا بیرون رفت، و در دشت از برای صید میگشت. ناگاه خرگوشی یا
# ~~روباهی - والله اعلم - بیرون آمد. ابراهیم در طلب او می شتافت . هاتفی
~~آواز
# ~~داد که: باا براهیم؛ لهذا خلقت: ام بهذاامرت؟ یعنی ای ابر اهیم اتواز
~~برای این
# ~~آفریده شده (یی) یا تر این کار فرمودهاند ؟ بعد از آن از قربوس زین
# ~~آوازی شنود که : والله که تو از برای این آفریده نشده (یی) و ترا این
# ~~نفرمودهاند . ابراهیم از مرکب عز خود پیاده شد . شبانی بود که آنجا
# ~~گوسپندان پدر او میچرانید . جبهآ پشمنه داشت . آن [138 جبه را از
# ~~شبان بگرفت و در پوشید، و اسپ و سلاح جامههای (خز و دیباکه) داشت،
# ~~به شیان داد، وروی به بادیه نهاد، تا به مردی رسید، که اورا اسم ms059 اعظم
~~تعلیم
# ~~کرد. و به روایتی آن است که خضر علیه السلام او را گفت که: یا ابراهیم!
# ~~آنکس که ترا اسم اعظم تلقین کرد، برادرم الیاس بود . بعد از آن به مکه
# ~~اندر آمد. و یه صحبت فضبل عیاض مشرف شد. و در اوراد و دعا می گفت :
# ~~اللهم انقلنی من ذل معصیتک الی عزطاعتک . و در مجالس وعظ کفتی : اطب
# ~~مطعمک ولاعلیک ان لاتقوم باللیل ولاتصوم بالنهار. معنی چنین باشد که:
~~بار
# ~~خدا با ! مرا ازذل معصیت به عز طاعت خود مشرف گردان! و گفتی که: لقمه
# ~~حلال دار، و بر توگرفت نیست، اگرشب را بهقیام نیاری ، و روز را به روزه
# ~~به شب نرسانی! یعنی : چون لقمه پاک ناشد ، از آن بیداری و گرسنگی
# ~~فایده نباشد .
# روزی ابراهیم را گفتند که: گوشت گران شد . گفت [139] ارزان
# ~~سازیدش . حاضران گفتندش: به چه ارزان کنیم: گفت: به ناخریدن.

PageV01P114

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0147.png)

# خواجه احمد خضرویه رحمه الله می فرماید که: ابراهیم ادهم دروقت
# ~~طواف گفت مردی را که : بدان و آگاه باش !که به درجهآ صالحان نرسی ، تا
# ~~از شش عقبه نگذری. اول آنکه:
# در آرزوها و تعمتها برخود بر بندی
# و در شدت و بلا برخود بگشایی!
# و سیوم : درراحت و آسایش فرازکنی، و در رنج و جهد بازکنی.
# و چهارم آنک : خواب شب را نه بداری بدل گردانی
# و پنجم: در توانگریرا بر بندی، و در فقرو مسکنت بر خود بگشایی!
# و ششم : در امل و حرص بربندی، و بردروازهآ مرگی نشسنی و منتظر
# ~~مقدم مبارک بویحین علیه السلام باشی، و استعداد راه و زاد و توشه مهیا
# ~~گردانی
# ابراهیم باغی را محافظت می کرد. سواری لشکری آنجا رسد، و از
# ~~ابراهیم انگور خواست. ابراهیم گفت : خداوند باغ دستوری نداده است .
# ~~تازیانه برگرفت، وابراهیم را میزد. واو هرزمان فرق [140 مبارک خود
# ~~پنیش میداشت و میگفت: براین سربزن ! که دیراست ، که تا حق را عاصی
# ~~شده است! مرد دانست ms060 که: خطا کرده است. عذر بسیارخواست و بازگشت .
# سهل بن ابراهیم می گوید که : مدتی با ابراهیم صحبت داشتم . مدتی
# ~~بیمارگشتم. نفقه که داشت، درحق من خرج کرد ، تا آنگاه که اثر صحت
# ~~ظاهر شد، و اشتهای طعام و شراب پدید آمد. مرکبی که از جهت غزا داشت
# ~~یفروخت، وآن همه را برمن نفقه کرد. روزی پرسیدم که: با ابراهیم! آن
~~PageV01P115
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0148.png)

# ~~اسپ کجاست : او گفت که: بفروختم. گفتم که: ماپس چگوته سفر کنیم؟ فرمود
# ~~که: ترا بردوش خود برم . چون روز سفرشد. مرا برکتف خود نشاند و سد
# ~~منزل برد، چندانک مرا انتعاشی و قوتی ظاهر شد. وهیچ شفقت ومروت و
# ~~مرحمت دریغ نداشت.
# می آرند2 که: روزی ابراهیم ادهم را به نزدیک ابوجعفر منصور5 که
# ~~خلیفه عهد بود طلب کردند . ابو جعفر گفتش که : یا ابراهیم! معیشت تو
# ~~141از کجاست؛ فقال:
# نرقع دنیانا بتمزیق دیننا %~% فلادیننایبقی ولا ما نرقع
# ~~بعنی که لباس دیبای دین خود را پاره میگردانم، و رقعه بر لباس خلق دنیا
# ~~میدوزم، تا دنا بد دست نامد و دین از دست بشد . و راست آنرا ماند کد
# ~~مصراع : او با تو نماند و من از دست شده . زمانی ببود گفت : اینجا جایی
# ~~بودکه به حاجت بیرون روم ؟ به موضعی اشارت کردند . بیرون رفت و گفت
# ~~که: هرکه شهرت طلب کند ، راست نتواند گفت .
# فی الجمله عمرخویش را همه در طاعت و عبادت بد پایان رسانید . تا
# ~~می آرند که وقتی در کشتی نشسته بود، و با غزاة روی به حرب کفار میداشت،
# ~~و تیر یرکمان نهاده بود و تمام کشیده، که وفات یافت. اورا از آنجا
~~بیرون PageV01P116
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0149.png)

# ~~آوردند، و به قلعه صور بردند، و به موضعی دفن کردند ، که انرا صور و
# ~~مدقله2 (؟) میخوانند. وچون او را بد صحرا آوردند. خلایق نمازجنازهآ او
# ~~را تقوب می نمودند ، و به شمشیر راه میساختند . و مرکسی ر
# ~~اختیار می کردند، تا بروی نماز گزارد. ms061 تا آنگاه که والی ولایت برسید
~~ودر
# ~~پیش رفت و نماز گزارد و دست مبارک ابراهیم بر قبضهآ شمشیر استوارگشته
# ~~بود و همچنان به خاک دفن کردند. و اهالی صور دروفات او بسیار بگریستند
# ~~و مراثی گفتنددروصف بزرگی و حالات او. و هرگاهی که ایشان را عزیزی
# ~~وفات بافتی، اول بر ابراهیم بگریستندی ، و آنگاه برمردهآ خویش- و چنین
# ~~گویند که: یری فی منامه صور و عسقلان ببلخ .
# القصه: آنحد ا: مقامات و حالات او تقرین افتاد ، از دریا قطره واز
# ~~کوهذرهای است. قد ذکر نا کثیر ا من مقاماتد، والله بنفعنا بحالاته.
# گویند: پدرا براهیم ادهم بن منصور(بن)ا یزیدبن جابر العجلی رحمة الله
# ~~علسه، عالم و غازی و مجاهد و زاهد و عید ومرابط بود . رجاء بن نوح را
~~PageV01P117
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0150.png)

# ~~سؤال کردند که : از زهد و حالات ابراهیم و پدرش ما را خبر کن! فرمود
# ~~که: ابراهیم به پدرکجا مقابل افتد ؟ که شجاعت وزهد و [143] عبادت او
# ~~بغایتی بود، که روزی لشکر ترکستان هجوم کرد، و ادهم به صحرا بود
# ~~با یک غلام. از این حال واقف شد. پیش سپاه دشمن تنها بیرون رفت و غلام
# ~~را گفت که: اگر از اهل بلخ ، آمدن لشکر را اعلام ندهی ، تو از مال من
# ~~آزاد (باشی). و بردشمنان مانند شیر دمان حمله کرد، و بدهر طعن سواری
# ~~را می افکند . تا خلق بسیار بردست او کشته شد و باقی به هزیمت رفتند .
# ~~و خلق از آن مذلت خلاص یافتند.
# وگویند که: پدر ابراهیم را سرایی بود خانهای بسیار داشت. هرگاه
# ~~که خانهآ خراب شدی، به دیگری تقل کردی و هیچ خانه رامرمت نکردی.
# ~~ومرغالامان خود را گفتی که: هر که امروز روزه دارد ازشما، او را درمی
~~دهم.
# و به اسناد عالی ابراهیم از پدرخود، و اوهم مسلسل تا عبدالله عباس
# ~~رضی الله عنه روایت کرده است که: کان رسول الله صلی الله علیه وسلم ،
~~یسجد
# ~~علی کورالعمامة6.
### | الشیخ العاشر
# شیخ ms062 دهم یعقوب قاری است رحمة الله علیه و کنیت وی ابوبکر است PageV01P118
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0151.png)

# ~~و وفات وی در سنهآ ثلاث و ستین و مائه بود . و فاضل و فقیه و زاهد و
# ~~مستجاب الدعوه بوده ، و چون اورایه خاک دفن کردند ، بکی از مشایخ بزرگ
# ~~به خواب دید که: بعقوب نامهای را مهر می کرد . پرسیدندش که: این چه
# ~~مکتوب است ؟ گفت : این برات، امان تامهآ کسانی است که برمن جنازه
# ~~گزاردهاند. و مرقد وی در بلخ است به دروازهآ نوبهار .
# بحیی بن یمان می گوید که: سفان ثوری را رحمه الله در مکه دیدم،
# ~~که هرقافله که از بلخ رسدی، از مقدم ممون بعقوب قاری سؤال کردی.
# ~~ناگاه درمیان طواف درمان ایشان ملاقات شد ، و پیش از آن ملاقات دیدار
# ~~اتفاق نیفتاده بود. دست سفسان را بگرفت و مرحبا و سعدا بگفت. سفیان
# ~~گفت: مرا به چه شناختی؟ گفت: عرف روحی روحکث، کما عرف هرم بن حیان
# ~~اویس القرنی . یعنی به حکم این حدیث کد مهتر فرمود که : الارواح
# ~~حنود مجندة، فما تعارف منها ائتلف و ما تناکر متها اختلف جان منور
# ~~بحقوکب   145   قاری ، روح مقدس سنان ثوری زا شناخت.
# 1- وفات او درسال سدو سی وسه از هجرت بود، اصح احوال اینست . اما شیخ
# ~~محعدبن حسین سمر قندی گفته است، که وفات او درسال صدو شصت و سه بود
~~(مزارات
# 2- «ولب: برات وتامه کسانیست . %~% 3- دروازهٔ‌ نوبهار بلخ
# ~~نه الخال بعصی مودم دزوزه خواجه سته مک می ویند و بعضی دروازهآ بابا قو
# مانن وربب یمان. وی یحیی بن یمان عجلی
### | 5- لاولب:
### | 3-دولب: ملاقات افتادی وپیش از
# 8- پ: تقاط کدارد. ورسب: خرمب حیان؟ وی هرم ابن حیاٹ
# ~~عبدی یکی از صغار صحابه س که درستهمقه بجر،دا گرفت (اسدالغا به 57/5)
~~داستان
# # شناختن او اویس قریی را عطار در تذکرة الاولیاء آورده است (17/1 %~%
~~اما
# ~~اوییس بن عامر بن جزعبن مانشر یر مداتبعین واصلش از یمن است، که بحضور
~~PageV01P119
# ![image ms063 filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0152.png)

# ودر کتاب تذکرة الاولیا1 آورده است که :روزی سفسان ثوری ایستاده
# ~~بود و یعقوب طواف می کرد. سفان روی مه حاضران کرد وگفت که : هر که
# ~~دوست دارد ، که شمابل و اخلاق رسول راعلیه السلام مطالعه کند . بروی
~~باد
# ~~که: دراین مرد نگاه کند.
# و آوردهاند که: سر بعقوب قاری (ابو) مروان حکایت کرد، که
# ~~ابوسعمد صغانی از چغانیان به نزدیک پدر من آمد، و از عامل آنجا4 شکایت
# ~~کرد وگفت : در حق من چنین وصیتآ کرده است . در زمان روی سوی قمله
# ~~آورد وگفت: ای فرزند! پدرتو همه عمر چنان بودی، که گویی دوزخ خاص
# ~~از برای او آفریدهاند . و از خوف آتش دوزخ، هماره آثارخوف و خطر در
# ~~روی او ظاهر بود . و وقت بودی که تسم کردی از برای خاطر ما. و بااهل
# ~~و اولاد وخدم تنک خلق بود، و ماهمه از وی می ترسیدیم، بی آنک کسی را
# ~~بزدی و دشنام دادی. و هر گز غلام و کنیزک و همسایه ازوی[146نیازردی.
# ~~آرا یوهریرهوا بن مسعودر وایت شده (المجامع الصغیر 123/2) یعمی
~~کاالسر حاسد PageV01P120
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0153.png)

# ~~و با نارسیدگان، همجون ایشان ز ندگانی کردی. تاروزوفات بر این بود
~~وشیرین
# ~~سخن و خوب گفتار بود . و مراو را پسری بود عبدالرحمن نام ، و کنیتش
# ~~ابوهروان، درسنهآ خمس عشرة و مائتین وفات بافت. واکثرظن آن است که:
# ~~عمدالرحمن به سال بزرگتر از احمدبن بعقوب بود.
# از یعقوب قیری منقول است معنعن تا مهتر علسه السلام که گفت: کل
# ~~شراب اسکرفهوحرام . معنی چنین باشد کد: هرشرابی که او مست کاربود،
# ~~وی حرام است. ودرکتاب الحدایق لاهل الحقایق3 آورده است 4 که : بعقوب
# ~~قاری نماز می گزارد. دزدی ممامد و ردای ممارک او سرد. بارانش بشناختند
# ~~گفتند: این (جامهٔ‌) مردی صالح است ببرید و بد وی باز دهید. آوردند و
# ~~باز بر کتف وی نهادند. و عذره خواستند و ازآن بحی ادبی استغقارکردند .
# ~~معقوب گفت : مرا از یردن و آوردن ms064 هیچ علم نبود ، تاکنون که شما این
# ~~سخن گفتید .
# علی بن الغضل رحمهالله مسی فرماید که : از مادر خود شنیدم، کد
# ~~ز   کر باسی آورد به نزدیک بعقوب که بفروشد ، و به چند درم بها
# ~~کرد. یعقوب درجامه نگاه کرد گفت: زیهدتارزد. زن گفت: من نمیدانم. یعقوب
# ~~الحاح کرد که بگوی! زن گفت: شمخا! مه پنجاه درم. گفت : زیادت ارزد
~~PageV01P121
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0154.png)

# ~~و شست درم یدأد و به هفتاد درم بغروخت ، دو درم برداشت ، و هشت دزم
# ~~دیگر را به نزدیک آن زن فرستاد . آن زن قبول نکرد و ماز فرستاد .
# ~~بعقوب گفت که: من نیت کرده بودم ، که از این کریاس دو درم حق ااسعی
# ~~برگیرم و زیادت به تو باز دهم . قبول تکرد ، تا هر دو آن هشت درم را
# ~~صدقه کر دند.
# در حکایت آمده است که : بعقوب به زیارت حماد عد ریه رحمه الله
# ~~برفت. حماد در مسجد بود ، وجمع در خدمت وی تشسته بودند و خرید و
# ~~قروخت میکردند. بعقوب گفت : شرم نمیدارید، که در خانهآ خدای بیع و
# ~~شرا می کنید؟ مردمان معترف شدند1 . ویعقوب بسه مسجد در آمد. حماد را
# ~~دید ، درطاق محراب انستاده بود و نماز میکزارد . چون از نماز فارغ شد .
# ~~تعقوب گفت: در مسجد تو چنین فعلی میکنند [148 وتومانع نیایی ! قال
# ~~حماد: والله که مرابه آتحه ایشان کردهاند علم نیست، و ازهر دو چشم مبار
~~کش
# ~~آب روان شد . حمادگفت: هرگریستن راشهوتی است در چشم، که آن محموس
# ~~یاشد. چون دردل رقتی پدید آید، چشم آن شهوت را براند.
# و مرحماد را وظایف عبادت و اوراد بودی که هیچ آفریده تحمل آن
# ~~نتواتستی کردن . و در هرماهی پنجاه ختم قر آن کردی . ابورجاشرحمه الله
# ~~می فرماید که: چون حماد رحمدالله وفات بافت. خاتون او پیش از آن از
~~خانه
# ~~بیرون نیامده بود، تا آن روزکه در پی جنازه بیرون آمد و به خاک دفن
# ~~کردند، و کنیت حماد ابومحمد ms065 بود.

PageV01P122

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0155.png)

# از شعیه و مقاتل بن سلمان روایت کردهاند که: حماددر حالت
# ~~صبا وایام صغر مه انگشت برخاک می نوشت و بازی می کرد5 که: یا ویل من
# ~~کانت الدنیا همه، والخطایا عمله، کیف بفضحه عند ربه سحان خالق النور.
# ~~معنی: وای بر آن کسی که همت وی حطام دنما باشد و خطاها شغل وی بود !
# ~~چگونه فضیحت نگردد به حضرت خداوند پاک و دور از همه عییها (و
# ~~آفریدگار نور
# معلم چون این خطوط بدید بر زمین . از آن نسخه گرفت و گفت :
# ~~ای فرزتد ! بخوان آنحه نوشته (یی) ! گفت: من نمیتوانم خواندن، و
# ~~نمی دانم چه نوشتهام. معلم گفت: راست می گویی که ترا خبر نمست اما آثار
# ~~ولوایح این ظاهر خواهدگشت، که این تا بید الهی است . وهمچنان بود که
# ~~آن معلم گفت. و از احادیثی که حماد روایت کرده است از نقلهآ یزرگ آن
# ~~است، که فرقد سنجی روایت کرده است که: من سلم علی عشرة، او رد علی
# ~~عشرة ، فکانما اعتق رقبة وفی روایة هذه موقوف وفی روایة مرفوع
### | 9-لا: گفت PageV01P123
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0156.png)

# ~~لی النبی علیه السلام. یعنی هر که روزی برده کس سلام گوید. یا سالام ده
~~ک
# ~~را جواب دهد خوش ، چنان یاشد از روی ثواب که: بنده آزاد کرده باشد.
# ~~اللهم اجعله لنا شفیعا وذخرا بفضلک .
### | الشیخ الحادی عشر
# شیخ یازدهم عمربن ممون الر ماح است ، وکنیت اوابوعا %~% 13
# ~~است رحمه الله . و بعد از متوکل قضای بلخ بدو مفوض شد . او را برادری
# ~~بود، یقال له الحسن بن میمون . روزی عمر بن میمون بهکوی بیرون امد و
# ~~منکری دید و نتوانست کد آنرا دفع کند. از همسابگان استعانت طلب کرد ،
# ~~اجایت نکردند. سوگند مادکرد که: درشهری که مرا درنهی متکر باری
# ~~ندهتد مقام نکنم، و روی به زیارت کعیه نهاد . چون بد آن خانهآ معظم
# ~~رسد، مجاور حرم گشت.
# و عمر بن مسمون الرماح زاهد ترین عهد و زمان ms066 خود بود وصالح و
# ~~ذوفنون . وحسن بن حمران قضای بلخ را به برادر وی تفویض کرد، واو رادر
# 1- لا: جواب گوید خوش، چنان یاشد که بتده آراد.
# # (مزارآتی ا2) %~% ی :
# کرک* 63
# ~~همسایکانرا طلب کرد و ازیشان استعانت ترد او ر: اجابت نکردند و یاری
~~ندادند .
# # 4_ لا: متسر تسی یخاریمکتفد. %~% 4_و. بودراین 3
# ~~ناسک وصاح رذوقنون بود.   9- پ: عمران؟ تلا: جمران؟ ولی حسن بن حمران
~~درا PageV01P124
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0157.png)

# ~~شهر ساکن گرداتد از دوستی برادرش. و گویند که: مدت بیست سال، فضای
# ~~بلخ را قام نمود، وهمد روز مه درس و مذاکرهآ علم مشغول بودی ، و معظم
# ~~وموقر ومهیب و با حشمت و معزز ومکرم زیست. و درسنه احدی وسبعین
# ~~و مائه درشهر رهضان   151 به جوار رحمت حق بسوست .
# وابو مطیع2 گفت که: من هیچ مردی ندیدم راستگوی تر از ابن الر ماح.
# ~~چنین نقل کردهاند کد: روزی از قبل سلطان، امری عظیم نازل گشت دزباب
# ~~عمر بن مممون. ابومطیع رحمه الله شمشرحمابل کرده در قفای او با یستاد.
# ~~تا آ نزمان که از مجله قضا برخاست . آنگاه ابومطیع گفت : چنین باید
# ~~کرد با قاضی عدل.
# و یحیی معین میگوید که : عمربن رماح ، معتمد وثقهآ روزگار خود
# ~~بود. واز قدمای مشیخ بلخ و کبر ایکیویاست. وابومطیع می گفتی که: چون
# ~~ابن الرماح از حاتب کابل بد ما رسد ، چننن بود ، که گوی: درشب تاریک ،
# ~~مسافران را ماه شت چارده طالع گشت.
# ازعصام ین بوسف منقول است که: ابن الرماح الاکبر باجهم بن صفوان
# ~~درمسئلهآ رویت سخن می گفتند و جهم میی گفت که : در آخرت مؤمنان را
~~PageV01P125
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0158.png)

# ~~دیدارحق جل جلاله مسر نشود . فقال ابن الرماح لجهم: آیدخل المؤمنین
# ~~الحنة؟ قال: نعم! قال:   بماذی : قال وعدهم الله. فقال این الرماح: فقد
# ~~وعدهم النظر کماوعدهم الحند. فسکت جهم علیه ما یستحق من الخزی والنکال.
# ~~معنی چنین باشدکه: ابن الرماح مرجهم را گفت که : مؤمنان به بهشت اندر
# ~~آبند؟ گفت: ms067 اندر آیند. گفت: به چه اندر آیتد: گفت: به وعدهآ خدای عزو
~~جل.
# ~~ابن الرماح گفت: رؤبت واقاء مالک الملک هم به وعدهآ وی است. جهم ساکت
# ~~و ملزم گشت.
# و ابن الرماح در عصرامام ایسوحنسفه رضی الله عنه بود . ومحمد بن
# ~~ابی مطیع از پدرخود روایت می کند که : من به خدمت ابوحنیفه بودم، که
# ~~مکی بن ابراهیم از سفر باز آمد. ابوحنیفه فرمود که: ابن الرماح را
~~چگونه
# ~~رهاکردی: گفت: در(همه)6 شهر (بلخ) شه و نظیر ندارد. ابوحنیقه رضی الله
# ~~عنه گفت: بنگرید که چه میگوید؟ اگر او نزدیک ما بودی نظیر نداشتی،
# ~~فکیف که درشهر بلخ.
# محمد بن ابی مطیع می فرماید که: از پدرخود شنودم، که ابن الرماح
# ~~محاسن بزرگ داشت . ابوحنفه روزی او را گفت : با باعلی! از محاسن
# ~~خور   بارهای بر گیر!گفت: ای مقتدای جهان! همچنین کثم وهر هفته
# ~~پاره باره قطع کنم، تایدان حد رسد که وضای تست. تابه بک بارزشت ننماید.
# ~~اموحنیفه رحمهالله گفت که : تو از ما عاقلتر و داناتر بودی! چون از آن
~~PageV01P126
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0159.png)

# ~~مجلس برخاست، ابوحنیفه رضی الله عنه ما حاضر ان گفت که : هر گز راه غلط
# ~~و تایب فکند، قومی که وی در مسان ایشان باشد .
# عمر بن الرماح می گوید که : روزی مرا بوحنیفه را سؤ ال کردند که :
# ~~بعد از تو به خدمت که ملازمت نماییم؟ گفت: نزدیک زفر . وعمر بنالرماح
# ~~می گو یدکه: ازابوحنفه شنودم که گفت : اذاحضرنا زفرا احتجنا ان نتحصن
# ~~منه، و اذا حضرنا ابویوسف حضرمع دعاء کثیر.
# وردهاند که: بعقوب قاری نامه نوشت به سوی عبدالله بن علوان ، که
# ~~والی ولایت بود، که ملک تعالی منت نهاد برتو بهسب بنده (یی) از یندگان
# ~~خاص خود، که ناصح امت است و در دین رتیتی منیف دارد . و دروی هیچ
# # غشی و مداهتتی نسست . %~% و به فرایض وستن ، عالم و متقن است و
# ~~همان عمر بن مسمون رماحاست، و از معتمدان است ms068 به علم ورای وی مستظهر
# ~~ماش! واز اوامرونواهی اوعدول مکن! تا قدم تو ازجادهآ سعادت دور نکند.
# محمدبن ابومطیع می گوید که: از بدرخود شنودم که گقت: ابن الرماح
# ~~در مدت حمات خود، هیچ کلمه را از مردمان پوشیده نداشت نه از جهت
# ~~ورغمت خلق، و نه ازجهت رهمت سلطان. بعنی آنچه حق بودبر آن می رقت.

PageV01P127

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0160.png)

# ~~و قدم از صدق وصواب فراتر ننهاد. و هرگز ندیدم که بی موجیی به چیزی
# ~~التفات کردی وهماره سرافگنده بودی. و هیجکس وی واخندان ندید و هرگز
# ~~به هیچ نوع سوگند نخورد وکسی را عمب نکرد.
# عمربن مسمون از مقاتل بن حسان و مقاتل مانقلهآ خود از مهثر عالم
# ~~علیه السلام روایت کرده است ، کد سد عالم فرمود که : من اصاب مالا
# ~~من الحرام فامسکه46 لم پبارک، وان تصدق لم یقیل ]155 [ منه، وان مات
~~کان
# ~~هوزاده الی النار. بعنی هر کرا مال حرام بددست آید، ووی آنرااز برای
~~خود
# ~~نگاهدارد، در آن هیچ برکتی تباشد. و اگر صدقد دهد مقبول نیاشد. واگر
# ~~بمیردآن مال، زاد وی باشد مهسوی دوزخ .
# و هم عمر بن الرماح از ابوحنفه رحمدالله ، و ابوحنمفه از تقلهآ خود
# ~~روایت کرده است که مهت علیه السالام فرموده است که: الافسان یسجد علی
# ~~سعة اعظم: حهته، و یدیه، و رکبتیه، وصدور قدمه. فاذا سجد احدکم ،
# ~~فلیضع کل عضوموضعه. واذا وکع فلایدبح تدبیح الحمار . بعنی واجب آن است
# ~~که مردمان بد هفت عضو مرحق را سجده کتند : بکی از آن پیشانی و هردو
# ~~کف دست وهردو زا نوو سیتهآ هردو قدم. و چون یکی ازشما خواهید که سجده
# ~~کنمد . بروی بادکه : هر عضوی را بد موضع خویش بنهد ، و در رکوع سر
### | 2 س  : حصست. %~% 3- رک: عدده PageV01P128
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0161.png)

# ~~فرو نندازد همچون سر فرود آوردن خر
# الشیخ الثانی عشم
# شیخ دواز دهم شقیق بن ابراهیم الزاهد البلخی2 است رحمه الله. که در سخاوت
# ~~وشجاعت وزهد وفقاهت وعلم ومعرفت بی ms069 نظیر بود وغازی ومجاهد وم ابط
# ~~وعارف . وگویند که اول کسی که در زمین خراسان درعلم و معرقت بی نظیر
# ~~بود و علم ومعرفت بیان کرد شقیق بود . و هماره با فقها و علما5 مجالست
# ~~داشت همحون: ابراهیم ادهم ، وعیدالعزیزرواد : ویحیی بن سعید الاتصاریی،
# ~~وعباد بن کثیر ووهیب بن الورد ، وسفمان توری رحمهم الله .
# و شقیق به عز شهادت مشرف شد به مرحلهآ کولان ، ممان ختلان
# 1- لا: سرقروزدن حمار. %~% 2- در یارهٔ‌ شقیق بلخی رک : طبقات هروی 72
# ~~نفحات 1 ه تذکر ة الاولما1641 صفه334 کشفالمحجوب ماب 1 خز بنة
~~الاولساع133/2
# ~~ویحانة الادب 3322 طبقات سلمی 61حلیه 58/8 ابن خلکان 2م171 قشیریه16
# ~~فوات الوفیات 1م250 شذرات 341/1 میزان الاعتدال 449/1 مرآة الجنان
# # (445 فردوس المرشدیه*2 الاعلام 2493 %~% 3- لا : علم شعر %~% 4- لا :
# # کسی که درزمین خراسان علم و معرفت بیان کرد شقیق بود . %~% 5- لا:
~~علماء امت
# # مجا است.   6_ ر(د: عدد %~% 7- کذادر پ ولا: عبدالعزیزین ابی رواد
~~میمون
# # عتکی مولی مهلب بن ایی صفره متوفا159ه (خلاصه203) %~% 18- یضیی بن سعید
~~بن
# ~~قیس الصاری بخاری قاضی مدینه و محدث ثقه کثیر الحدیث متوفا 143 ه
~~(خلاسه
# ~~264)   9- پ: عیاس؛ لا: عباد بن کثیر. وی تقفی بصری وعابد بودکه بمکه
~~زیست،
# # ابر اعیم ادهم ازوروایت فمایدمتوفادرحدود 160ه (خلاصه158) %~% 0-پ: و
~~هیث؟
# ~~لا : ویبت ؟ وهیب بن الورد قوشی ابوعثمان مکی زاهد و محدث ثقه متوفا
~~153
# # (خلاصه 350)   11.- رک : ص 73 %~% 12 - کولان: شهر کیست در ماوراء
~~النهر
# ~~از حدود بلاد ترک (محجم البلدان) محمد مؤمن گوید: قبروی در ختلان است ،
~~که
# ~~أزشهر کولاب قریب یکروزه راء دورتر باشد و تیزمرقد اورا در بلخ در گذر
~~اوکه درون PageV01P129
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0162.png)

# ~~و واشکرد ، درسنه اریع و سعین و مائه.
# شیخ الاسلام صفی می گوید که : من مرقد شقیق را زیارت کردم دو
# ~~نوبت . مار اول در سنه ثمان وثمانین وخمسمائد بود، و تربت او را معظم و
# # 15 میجل یافتم به نزدیک اهل آن ناحیت. مثلا چنان بود که ms070 اگر %~% کسی
# ~~در خارج آن موضع مسکری خورد، در آن دیه در تباید6از برای حرمت
# ~~وحشمت وی را. خاصه خوف حان خود را.
# وشقیق رحمه الله سیصد هزاردرم داشت، آن جمله راگذاشت و پشمینه
# ~~اختیار کرد ، و با مجالست و صحت فقرا آرام گرفت . و روزی ابومعاز
# ~~رحممه الله او را دید گفت: جامه های خز و دیبا دور کردی وصوف پوشدی !
# ~~(2) گفتهاند که مرقد او را در588 موضع زیارت کردم . گویند مخلصان
~~سرایشانرا PageV01P130
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0163.png)

# ~~و ابو معاذ با جامه هاء فاخر بود گفت : ما اباعلی! این چه حامه هاست که
# ~~پوشده (یی) ؟ شقیق گفت که: جامه هایی که به جامه هاء رسول خدای
# ~~مانیدست .
# شقیق می گوید که: با ابویوسف به خدمت ابوحنفه رفتم، ومدتی میان
# ~~ما مفارقت افتاد . وچون به بغداد در آمدم ، ابویوسف را دیدم در مچلس
# ~~قضا وحکومت نشسته وجمعی او را گرد گرفته. به سوی من نگاه کرد و گفت:
# ~~ایها الشیخ! چه بوده است ، که لباس کبود پوشیده (یی)؟ متغیر گشته گفتم
# ~~که : تو آنچه [158 می طلسدی یاقتی یعنی قضای بغداد! و من آنچه
# ~~میطلبم نیافتهام ، از آن جهت ماتم زدهام و سوگوار و کبود پوش گشتهام .
# ~~ابویوسف چون این بشنید گریان شد ودعاها گفت .
# حاتم اصم رحمه الله میگوید که: شقیق را مال بسیار بود، وهمواره با
# ~~جوانان مجالست و مصاحمت و معاشرت کردی . وعلی بن عسی بن ماهان اکه
# ~~امسر بلخ بود وسگان شکاری داشت و بهشکاروصید مشغول میبود ، روزی
# ~~یکی از آن سگان را غایب کرد. ساعیان غمز کردند که : فلان کس دزدیده
# ~~است. و آن مرد در چوار شقیق بود. آن مرد را قاصدان امیر طلب کردند
# ~~و بسیار بزدند . از دست ایشان بگریخت و در سرای شقیق در آمد و
~~PageV01P131
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0164.png)

# ~~استعانت1 کرد. شقیق برخاست و به سرای امیر رفت و گفت : این مرد را
# ~~بگذار! که سگ را من دارم به نزدیک شما بیارم. گفتند: ms071 کی میآری؟ گفت:
# # سه روز را بیارم. آن مرد را رها کردند . پس شقیق %~% ه %~% ار آنجا
# ~~مغموم و محزون بازگشت . و دراین اندیشه می بود، که آن سگ را از کجا
# ~~حاصل کند؛ چون روز سیوم در آمد. آن مرد متهم غایب شد . چوی سوی
# ~~بلخ رجوع کرد، در راه آن سگ دید قلاده در گردن . دانست کد: آن سگ
# ~~است،. پس بگرفت و سگ را پیش شقیق آورد . شقیق به غایت شادمان
# ~~گشت . و برفور پیش امیر برد ، و خود را از عهدهآ ضمان خلاس کرد.
# ~~ملک تعالی وتقدس شقیق راانتیاه ارزانی داشت، وتوبه وصدق و توکل درست
# ~~دوهمه ارزانی داشت و لباس تقوی در پوشاند . تا روی یه زهد و صلاح و
# ~~ورع آورد ، تا در توکل صادق گشت ، و بد مثابتی رسید ، که استاد حاتم
# ~~اصم گشت .
# و بعضی چنین گویند که : سب توبهآ شقیق آن بود که : وی از ابناء
# ~~اغنا بود ، و از برای تجارت بد زمین ترکستان سفر کرد ، و آو در جوانی
# ~~ماه رخسار وسیم عذار بود. روزی در بتخانه ای در امد. خادمان بتان
~~رادید،
# ~~که سرو رویش حلق کرده بودند .
# شقیق روی [*   سوی خادمی کرد وگفت: یا هذا؟ ترا صانعی PageV01P132
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0165.png)

# ~~هست و پروردگلر حی قادر است . چرا وی را نپرسنی؟ و از پرسمش ایزه
# ~~اصنام بازناستی بکه ازایشان نه بیم ضررست و نه امد نفعی! خادم گفت که :
# ~~اگر چنین است، خدای قادرست، که ترا درشهرخود، روزی دهد . از برای
# ~~چه چندین ر نج برخود نهادی و سغری دور دست اختار کردی ؟ شقیق را از
# ~~این سخن انتباهی حاصل شد وروی به زهد و تفوی اورد.
# و بعضی گویند کد: سمب زهد و توکل وی آن بود که: در قحط سالی
# ~~روزی برغلامی بگذشت، که با باران وحریفان بازی میکرد، و به عشرت و
# ~~نشاط روز گارمی گذاشت. اوراگفت کد: این چه بازی است و مزاح؟ مردمان همه ms072
# ~~در اندیشهآ نانند - غلام گفت : مرا ا: آن باکی نیست ، و از آن قمل
~~اندیشه
# ~~ندارم - گفت : یه چه سیب ؟ گفت : بر آن معنی که خواجة مرا دیهی است
# ~~خالص ، که هرساز همان مقدار عرهآ دهد، که تا سار دیگر هیچ اند مشهٔ‌
# ما وحتأحید گرد پیرامن ما تگردد . شقیق زود متنبه گشت و باخود
# ~~گفت که : اگر خواحه او را دیهی است ، که سب رزق و مادهآ معسشت و
# ~~وسرمایهآ فرح می گردد ، و مه هذا او مخلوقاست و محتاج حضرت عزت .

PageV01P133

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0166.png)

# ~~غلام او را غم طعام نیست ، چرا ماید که مسلمانانعم روزی خورند. و ایشان
# ~~را خواجه (یی) که خلاق جهاناست و رزاق بر اطلاق، وعنی بر حقیقت، که
# ~~از نمست هست می گرداند .
# حکایت کرد پسر شقیق از پدر خود که گفت : هفتصد کس از علماء
# ~~بزرگ را دریافتم، و از پنج کلمه سؤال کردم. همه بریک نهج جواب گفتند.
# ~~اول سؤال کردم که عاقلترین مردمان کست؟ گفتند: آنک دنسا رادوست ندارد.
# دوم سوال کردم ، از حکیم ترین مردمان. گفتند : آنکه دنا وی را
# ~~نمی فریبد، و به زخارف و تمویهات او مغرور نمیگردد .
# و از توانگرترین مردمان سوال کردم . گفتند : آنک آنچه خدای
# ~~قسمت کرده باشد   بدان راضی باشد.
# و از فقیرترین مردمان سؤال کردم. گفتند : آنک به دادهآ خدا قانع
# ~~و راضی تباشد،.
# و از بخسلترین (مردمان)2سؤال کردم. گفتند: آنک حقوق خواسته
# ~~و مال خود را به مصرف نرساند، و از عهدهٔ‌ لوازم آن ییرون ناید .
# و از شقیق روایت کرده اند که: اگر هفت چیز نباشد، گناه کار بوی بهشت
~~نسابد:
# اول: تو به است. اگر توبه نکند، به امراض و اسقام مختلف مبتلاگردد.
# ~~با اگر سقیم وعلسل نگردد، او را به کثرت اولاد وعیال مبتلا گرداند . و
~~اگر
# ~~این هم نباشد. حق تعالی به طعنهآ حاسدان آزرده1 گرداندش . و اگر این
# ~~قیز نیاشدش ، اورا مهشدت نزع وجان دادن گرفتار گرداند  تا ms073 کفارات
~~گناهان PageV01P134
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0167.png)

# ~~شود. و اگر این هم نماشد. سد عله السلام شفاعت کند. و اگر ازاین
# ~~دولت هم محروم شود، رحمت وعاطفت ولطفو کرم اکرم الاکرمین، و سیلت
# ~~جنت و (امسد) لقا و رویت گردد .
# احمدبن بعقوب گوید که : از شقیق سؤال کردم ، که ازعلماء امت
# ~~کرا دریافتی: گفت که: با عیدالعزیز (ابی) رواد صحمت داشتم و رضا از وی
# ~~استفادت کردم. و حقات درم و دینار از وی سبق گرفتم . وخدمت ابراهیم
# ~~ادهم دریافتم و تعاون و توکل را از وی بیاموختم.
# و شقیق هر روز دو مرده و سه مرده کارکردی ، وهمه را براصحاب
# ~~نفقه کردی . و دوستان و باران رابردنیا گزیدی. روزی سلهآ انجیر بهنزد
# ~~وی هدیه آوردتد دروقت عروب . و نمازشام نزدیک بود. آن راتمام بر اصحاب
# ~~نفقه کرد. ازدرون خانه گفتند: ما را و خود راچیزی نگذاشتی ؟ گفت
# ~~تی، که شما روزه دارید و آنگاه فرمود : سحان الله! شما شرم ندارید و
# ~~نمی تر سد از حضرت خدای عزوجل، که شما را بدین بدگمانی وامل دراز
# ~~عقوبت کند. توکل بر فضل خدای کنید و نسکوگمان باشد به خدای تعالی و
# ~~بدانجه وعده فرموده است. قوله تعالی: ما عندکم ینفد وماعندالله باق .
# می گوید که : اشار را از عبادبن کثیر طلب کردم، و از وی کتاب PageV01P135
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0168.png)

# ~~الزهد التماس کردم . در من نظرکرد وگفت : اللهم اجعله من الزاهدین .
# بعد از آن در سرای وی در آمدم ، هفت دیگ دیدم که میجوشد از
# ~~شوربا و ترشی و حلواهای گوناگون2. از آن کراهت داشتم از آنکه آن نشان
# ~~زاهدان نیود ، و زهد وتقوای او در جهان شایع بود . چون آن اعتراض و
# ~~16 و اختلاج در من تفرس2 کرد گفت : 16 یا خراسانی! خدای ترا بدان
# ~~سوء ظن مگیراد8! کهمنهفت سال است، که گوشت نخوردهام، وهرروز این
# ~~هفت دیگ بر دوام می جوشد ، و نه مساکین و یمماران صرف می کنم .
# وترک حلال را ازوهیب ms074 بن الورد گرفتم ، خوف آنراکهنیاید که در
# ~~حرام افتم . وهسب را دیدم بردروازهآ صفا1، که ما مردی منازعت میکرد .
# ~~و بلوی سله (یی) بود پر از میوه . گفت : از کجا خریهی؛ (وهسب راگفت)
# ~~ناید ما را که سؤال کنیم. آنگاه وهب گفت : از آن وقت سودان بیرون
# ~~آمده است ، من از میوه هاء مکه نخوردعام . گفت که : تو از طعام مصر
# ~~می خوری وطعام مصر خفیست . (؟)
# 2-بنام کتاب الزهد از قرن اول اسلامی ببعد کتب زیادی از طرف صوفیان و
### | 2- اخةلاس: PageV01P136
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0169.png)

# وهیب گفت که. با خدای عهد کردم ، که ازطعام دنیا نخورم تا آنگاه
# ~~که مسته برمن حلال گردد. و گرده2 (یی) را از سقف خانه می آویخت، و نفس
# ~~خود را دو روز ، سه روزگرسنه داشتی ، و آنگاه درخانه در آمدی و گفتی :
# ~~بار خدایا ! تو داناتری ، از بیم آن ، این گرده را می خورم ، که از
~~خدمت
# ~~ت   نفس من باز نماند . والا نخوردمی . خدابا ! اگر دراین طعام
# ~~شبهتی است ، بسا حرام است ، مرا مگیر ! آنگاه گرده زا تر کردی ، و
# ~~تناول کردی .
# شقیق می فرماید که: خشوع وخضوع و ورع را از اسر ائیل گرفتم. و
# ~~او مردی صاحب تفکر یود و با ورع. روزی دیدم او را نشسته، وجمعی اورا
# ~~در میان گرقته . وی از همحکس خبر نداشت از تفکر وتامل کار آخرت.
# ~~من دا نستم که او مرد صالح است . وی را با هیچ آفریده کاری نست.
# و معمشت را از ورقا گرفتم. او به مداین بود، سه ماه به خدمت وی
# ~~بودم و شرایط ادب بجای آوردم و به من شرط کرد، که دراین مدت به هیچ
# ~~جای، شام وچاشت نکنی ، تا ما توصحمتدارم. وپارهآ نان جو وروعن زیت و
# ~~و سر که بیاورد و گفت: این مر آن کس را که فردوس طلب کند (بسیار است).

PageV01P137

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0170.png)

# و بوشیدن لیاس بی تکلفرا وبیقیمت را ازسفیان ثوری اختیار گردم.
# ~~هرگز[167] سفیان ms075 ثوری را جامه (یی) ندیدم ، که زیادت از چهار درم
# ~~اززد هرگاه خواستی که بنشیند مربع نشستی ، با هر دوپای خود را دراز
# ~~کردی، تا نما یدکه عورت وی ظاهرگردد .
# و آداب طریقت را از اهل معرفت گرفتم . اقوال ایشان را به افعال
# ~~تلقی تمودم و برالفاظ اختصار انکردم .
# و شقیق میفرماید که: ابویوسف القاضی امامما بود، ومن بابومعان
# ~~و ابومطیع بودم ، وادو یوسف را رحمد النه همان مقدار مسال نبود ، که
# ~~گرده (یی) خریدی. تا کار به جایی رسید، که دریک سال هقصد هزار درم را
# ~~برتج بفروخت .
# شقیق می فرماید که: ابراهیم ادهم را دیدم، که درمی دردست داشت
# ~~و می گر یست. ناگاه سوی من نگاه کرد (و گفت)9 بسا آدمان که از برای
# ~~این هلاک شدهاند. و بسیارکسان را بفریفت . و ایشان رقتند ، وما یر اثر
# ~~ایشان نخواهیم رقت .
# آتگاه گفت که : به من رسیده است ، که حق سبحانه و تعالی وحی
# ~~فرستاد [168] به پیغامبران پیشین ، که راضی باشید به اندک دنیایی ، تا
# ~~دبتتان به سلاصت ماند.
# شقیق می گوید که : حق سبحانه وتعالی، دنیا راتاریک و مظلم افرید،
~~PageV01P138
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0171.png)

# ~~و آفتاب را چراغ وی گرداند، دل آدمی را هم تاریک آفریده است، و قر آن
# ~~را نوروی گردانده است. همحنانک این حجاب شود، نورقر آن را محجوب
# ~~گرداند. و آنگاه که کتاب محجوب میگردد، جهان تاریک میشود .
# شقیق روایت می کند ازثقات روات تازیدبن وهب ، قال: رایت سلسمان
# ~~رضی الله عتهوعلیه قمیص مشوش من جانب طویل ومن جانب قصیر وجعل الصبیان
# ~~خلفه بضحکون ویصفقون - وفی تسخة بسفقون - ویقولون حاءالکرخ6(؟)
# ~~قال یقول سلیمان: ما یقولون؟ قال یقولون: جاء ذاکالذی یکون مع الفیل(؟)
# قال یقول سلیمان اللهم ان الخیرخیر الاخره . معنی این اثرظاهراست
# ~~و از توضیح مستغنی است .
# شقیق روایت می کند مسند با ابوهریره رضی الله عنه قال: دخلت علمی
# ~~رسول الله وهو69   بصلی جالسا . فقلت: با رسول الله! اراک تصلی جالسا
# ~~فما اصابک؟ قال ms076 : الجوع یا اباهریره ! فان شدت الحساب لاتصبب الجایع .
# ~~عالم علسه السلام نمازنشسته می گزارد . گفتم : با رسول الله! چیوده
~~است، که
# ~~نماز نشسته می گزاری : (گفت)9 از غایت گرسنگی! ابوهریره می گوید)10:
# ~~من گریان شدم. مرا گفت: یااباهریره! مگری که سختی حساب مرگرسنه
~~PageV01P139
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0172.png)

# ~~را تباشد .
# و در کتاب السلوه1 آورده است که حاتم گفت که: از شقیق شنودم که
# ~~می گفت کد: عاقل هماره از این سه چیز خالی نیست :
# اول: آنک ترسان بود از جرایم و معاصی که از وی آمده است .
# دو م: آنک بداند که ساعه فساعه چه حادث گر دد ؟
# و سیوم : آنک از آخرت پرحذر باشد و ترسان باشد، که بر چه
# ~~ختم گردد ؛
# حاتم می گوید که از شقیق شنودم [170] که گفت : استعداد مر ک
# ~~بساز، تا چون برسد محتاج نگردی بدانک گویی : برگرد ! که ناساختهام.
# ~~که هرگز باز نخواهد گشت.
# شقیق می گوید که : اگرمیخواهی ، که تا همهآ عمرتو به راحت گذرد:
# ~~بخور آنحه ترا دادهاند . و بپوش آنچه بافته (یی) و راضی باش ! به قضای
# ~~خدای ، تا بیغم گردی ، که خدای عزوجل ، اهل طاعت را در زمرهآ احماء
# ~~نوشته است. و اهل معصت را درجملهٔ‌ اموات ثبت کرده دروقت حیات .
# و حاتم گوید که از شقیق شنودم که گفت: مناراد ان یعرف معرفته بالله
# ~~فلسنظر الی وعدة الله ووعدة الناس3. بایها اوثق قلیه به. یعنی هرکه
~~خواهد PageV01P140
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0173.png)

# ~~که بداند ، که (معرفت) وی را به خدای عزوجل چه مقداراست . بر وی
# ~~ماد، که نگاه کند بر صفحهآ دل خود، که آنچه خدای او را وعده کرده است،
# ~~اعتماد میش دارد ؟ با آنچ مردمان وعده کردهاند ؟
# شقیق می گوید که : آوردن عمل به علم است و شات کردن به عمل
# # نه صبر و تسلیم کردن %~% به اخلاص منوط است، تا هرکه در کاری
# ~~ای علم، خوض نماید، به سرحد مقصود نرسد.
# و شقیق میگوید که : مثل مؤمن چون مثل درخت ms077 خرماست که
# ~~مردی بنشاند و ترسد که نماید که خار بر آرد. ومثل منافق مثل مردی است
# ~~که خار نشاند و امد دارد که خرما بر دهد. هیهات! هیهات! آنجا
# ~~غلطی نیست، گر اینجا غلط است. هر که کاری تیکوکند، جزای کار محسنان
# ~~باید، و هرگز ابرار را به منزل فجار فرو نارند . تا اگر مردی جملهآ
~~علوم
# ~~را بنویسد هیچ نفع نکند، تا در وی دوخصلت ناشد : بکی تفکر در اعمال .
# ~~دوم عبرت در نظر. یعتی مومن بهدو خصلت مشغول باشد ومنافق به دوخصلت:
# مؤمن به تفکر وعبرت . ومنافق به حرص و امل !
# شقیق می گوید که : چهار چیز از استقامت است :
# یکی آنک : اوامر خدای را ترک نگوید . اگرچند کار بروی دشوار
# ~~شود . وازتواهی باز ایستد . وهیچ کاری برهوای نفس خود نکند . وهوای
# ~~نفس دیگران را هم متابع نباشد . [172 تا درشریعت آنرا رخصتی نبود . 72
~~PageV01P141
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0174.png)

# وتقوی مرد بهسه کارمعلوم شود ، اول باحد. دوم به منع. سیوم بمظول.
# شقیق روایت می کند از ثقات روات موفور، از انس مالک رضی الله
# ~~عند : قال رسول النه صلی الله علسه وسلم : بابن آدم! لایزال قدماک بین
~~یدی الله
# ~~یوم القامة حتی تسال عن اربع:
# عمرک فما افنیتد1.
# وحسدک فیما ابلمتد.
# و مالک من این اکتسیته و این انفقتد.
# وعن علم بماذا علمت به.
# الشیخ الثالث عشر
# شیخ سیزدهم ابومعان است، که امام بلخ بود معروف. او را حارث ین
# ~~سلممان گویند. ودر آدینهآ محرم سنهآ تسع و تسعین ومائه در بلخ وفات
~~بافت.
# ~~و هشتاد و چهارسال عمر او بود وازوقت وی ووفات ابومطیع صد روزه بوده
# 2- لا: روات قومی. %~% 3- لا : تسسال ، پ. چسال-
# 5 - لا: علمته به. این مقوله را ابو نعیم چتین آورده
# ~~« یا بن آدم! لاتزال قدمک یوم القیامة بین یدی الله عزوجل ، حتی تسال
~~عن اریعة : عن
# ~~عمرک فیما افنیته ، وعن جسدک فیما ابلیته ، و مالک من این اکتسبته و
~~این انفقته »
# ~~(حلیه 73/8) یعتی: ms078 ای فرز ندآدم! ردز قیامت از چهار چیز پرسیده می شود:
~~ازعمر
# ~~تو که درچه صرف کردی؟ از بدن تو که درچه کهنه ساختی ؟ وازمال تو که از
~~کجا بدست
# # آوردی ودرچه صرف کردی؟ و ازعلم که به چه خود را آگاه ساختی؟ %~% 6- کذا
~~در
# ~~پ؟ لا: اوحا در؟ درمزارات بلخ ورسجی ابومعاد خالد بن سلیمان است (ص. 4
~~خطی) واین
# ~~سحیح است، زیرا خالد بن سلیمان بن عبد النه بن خالد بن سماک بن حرشه از
~~اصحاب ابوحنیفه
# ~~بود، که محمد بزازی کردری ذکراورا در سیرة الامام ابی حتیفه آورده است.
~~(رک: معجم
# ~~المصتفین 2(64 والجوأهر المضیه2م 555_266) - کذا در هردو نسخه. مزارات
~~PageV01P142
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0175.png)

# ~~است وشش روز . واواز امامان معروفاست ، و به خدمت ابوحتیفه تلمذ
# ~~کرده است. و شریک ابو یوسف و ابومطیع است و با شقیق صحبت داشته
# ~~است، و تربت او در بلخ است اما طاهر نمست
# و محمدبن قاسم اسدی می گوید که: یه نزدیک سفیان پودم، که مردی
# اهل خراسان در آمد . سفان پرسد که: حال ابومعاذ چیست: و چگوند
# ~~گذاشتی اووا2: گفت: درسلامت و عافیت ! وازجملهآ یاران بزرگ سفیان بود،
# ~~و از مالکین انس می آرند که گفت: دوست میدارم صحبت سه کس را9، که
# ~~در خراسان حجت خدابند بر خلق، و از ملامت هیچ ملامت کننده نمی ترسند.
# ~~حاضران اسامی ایشان سؤال کردند . گفت: سعداست و متوکل و ابومعاذ
# ~~رحتمهم الله.
# و ابو مطیع بسر خود را گفتی که : درمدت عمر خود، مناز وی
# ~~ز لتی ندیدم و نشنمدم . و هیچ آدمی از وی راستگوی تر نیافتم. و از وی
# ~~سخیتر مشاهدت نکردم . و بد مثابتی بود درسخا و کرم که هیچ سایل را
# ~~محروم تکرد .

PageV01P143

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0176.png)

# شقیق می گوید که: مجالسهآ ائمهآ شامات و عراقین در یافتم. هیچ مجلسی
# # 17 از مجلس ابومعاذ ، مهیب تر نبود . و شداد حکیم می گفت %~% که :
# ~~ابومعاذ فقهتر است از این دو مرد . بعنی ms079 : از ابومطیع .
# و او را بعد از وفات به خواب دیدند کد میگفت : منکر و نکسر به
# ~~نزد من آمدند و سؤال کردند که: من ربک : گفتم: شما مرا تهدبد می کنید
# ~~و مه حق راه می نمایمد و من عالمترین مردمانم : اندر ابن سؤال از پنجاه
# ~~سال باز.
# شداد می گوید که : خدای رحمت کناد برابومعاذ ، که قوی بود پیش
# ~~از ممات و بعد از حیات .
# روایت کنند که : از وی مسئله (یی) پرسدند درحالت نزع ومبالغت
# ~~کردند در شرح آن . ابومعاذ فرمود که  سفیان ثوری از من مقدار چهل
# ~~حتدیث نوشته است .
# و محمدبن ابی معاذ می گوید که: بعداز وفات پدر به خدمت عیدالرزاق
# ~~رفتم . اورا گفتند که: یسرابومعاذ به خدمت تو آمده است ، تااستفادت
~~کند.
# ~~مرا گفت که : ترا سنده نود علم یدرتو. و تو نجیب و رشید نگشتی! که
# ~~در زمین بلخ و نواحی وی همچو پدر تو عالم نبود .

PageV01P144

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0177.png)

# وابومحمد اعمش قاضی %~% بود و علی بن عیسی والی بود
# ~~می گفت که : رکوع وسجود از نماز نیست. این سخن به سمع ابومعاد رسید
# ~~گفت : آنکس که چنین می گوید، اگر برهمان است کافر است . ابومحمد
# ~~اعمش به نزدیک علی بن عیسی که والی بود شکابت کرد از ابومعاذ . علی بن
# ~~عیسی که امیر بلخ بود بفرمود: تاا بو معاذرا حاضر آوردندو به مسجد جامع
~~بردند
# ~~و حدزدند. ویک سبوی آب بر سروی ریختند. و سروریش اورا حلق کردند.
# ~~و از شهر بلخ نفی فرمودند و به فرغانه فرستادند . چون به ترمذرسد ،
# ~~عیدالعزیز خالد گقاضی ترمذ بود، وچغانیان . بدرسدن مقدم أو اهتزاز
# ~~استشار قمود و بسه ملاطفت تلقی و استقیال کرد ، و اجلال و اکرام وافر
# ~~ارزانی داشت. ابومحمد اعمش علیه مایستحق کس فرستاد، تا در قاضی
# ~~ترمذ همان عقوبت که درحق ایومعاذ کرده بودند به تقدیم رسانیدند . و او
# ~~را نیز به فرغانه فرستادند . تا بر دست ابومعاذ (و) قاضی ترمذ صد ms080 هزار
# 2- ابوم میمک ج مرکمفب به اعمش اصلاازری بود، منشا ووفامش در PageV01P145
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0178.png)

# ~~176 مشرک به برکت ایشان مسلمان 176 شدند درشاش و فرغانه و آن نواحی.
# بعد از آن ابومطیع را بر قضاء بلخ تحریص کردند و بدومفوض شد.
# ~~ابو محمد اعمش عله مایستحق من الخزی والنکال بگریخت و به مرو
# ~~رفت . سیدالعزیز و ابومعاذ بازگشتنا.
# الشیخ آیرابع عشر
# شیخ چهاردهم ابومطیع قاضی بلخ است رحمه الله . ونام وی حکم بن
# ~~عبداللهه است - درسنة اربع ومائه به دارالیقا رحلت کرده است ، و هقتاد
~~و
# ~~چهار سال عمر بافت . و تربت وی به باخ است ، مشهور و معروف است بد
# ~~دروازهآ نوبهار. و بعد از ابن الرماح کبیر ، قضا، بلخ بدو مفون شد.
# 1- لا: تحریف ؟   2- لا: عبدالعز یز خلد. %~% 3- بعد ازین در نسخه لا
# ~~بقدر نیم صقحه جملاتی هست بیر بط و بی معنی. که نوشتن آن سودی ندارد.
~~ودر نخهآ
# ~~الرابع عشر ندارد . « بعداز عیارت (باز کشتتد) جملات (روزی بحضور
~~ابومطیع...)
# ~~دوام مسکند. پس دو اینجا آغاز عنوان چهاردهم و12 سطر اول آن که در (پ)
~~نیست از
# ~~(لا) تکمیل شد .   4- پ لا: حکیم بن عبدالله ؟ که صحیح آن حکم بن
~~عبدالله بن
# ~~مستمهین عبدالرحن است . وی فقیه بزرگ حنفی وراوی فقهآ اکیر از امام
~~ابوحنیفه
# ~~ست.

PageV01P146

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0179.png)

# و روایت کنند از ابومطیع که گفت : چهار هزار مسئله از مشکلات
# ~~درهر فن جمع کردم وبه خدمت ابوحنیفه رحمه النه رفتم، و ازاو سؤال کردم
# ~~از آنچه جمع کرده بودم . مرا گفت : ما ابامطیع! نزدیک تو این مسایل
# ~~بسیار است ؟ گفتم که : چهار هزار مسئله از این نوع تعلیق کردهام . گقت
# ~~که : سؤال کن ازا نها . من به فراغ دل بودم و مرسبب می جستم ، تا ازین
# ~~مسایل از او سؤال کردم . گفت: با ابامطیع! عجب داشتم از حسن این مسایل
# ~~و وقت آن و خوبی صورت هر مسئله . و فرمود که : ممکن تگردد جمع کردن
# ~~این مسایل ms081 و ضبط وی و سؤال، مگرکسی را که قوت غریز و قوای طبع و
# ~~قوت معبده1 (؟) مستقیم باشد.
# عصام بن یوسف میگوید که : هیچکس را فقدتر از ابومطیع ندیدم
# ~~مگر ابویوسف قاضی را بعد از وفات ابوحنقه رحمهالله . روزی به حضور
# ~~ابومطیع از ابوحنیفه مسئله را سؤال کردند. ابوحنیفه یه ابومطیع اشارت
# ~~کرده و گفت : افته! بعنی تو جواب گوی! و ابویوسف می فرماید که : کنا
# ~~ندعوا2 ابامطیع فی مجلس ابوحنیفه مقطاه بعنی القصر (6)5
# مالک بن انس میگوید که: در بلخ قاضی است ، که قایم مقام انباست.
# ~~و چمای دیگر آمده است که : مالکبن انس در مدینهآ رسول، به نزدیک مهتر
# ~~عالم علیه السلام نشسته بود و گفت که : آنچه از قاضی بلخ از عدالت
~~میرسد PageV01P147
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0180.png)

# ~~از هیچکس نرسیده است . و او قایم مقام انبیاست .
# ابومطیع به مثابتی بود که : هماره دست به دعا برداشته بود ، واز
# ~~برای احر از ثواب آخرت میگقت که: کاشکی پسر من درحال [177] حیات
# ~~من فوت شدی ، تا ثواب مصییت زدگان و صابران درمیزان من بودی .
# وزی به حضرت عمر بن هارون ، مردی ابومطبع را وقعبت2 کرد
# ~~عمربن هارون فرمود که: توشیخی از شیوخ اسلام را بد می گویی ؛ بالله
~~الذی
# ~~لااله الاهو عالم الغیب والشهادة هوالرحمن الرحیم ، که من امروز أز این
# ~~دیار تا عراق، مردی بهترونیکوتر از ابومطیع نمیشناسم .
# روزی ابومطیع در بادیه بود ، و جمعنی او را ازدحام میکردند ، و
# ~~انبوه میداشتند مد سبب وقوع مسایله1 و استفتا9. اعرابی آنرا مشاهده
# ~~کرد. یکی از حاضران را سؤال کرد، که این جوان را چند سال باشد! گفت
# ~~کد: بیست سال. اعرابی گفت : عجب کاری! بست ساله ، مشایخ بزرگ را
# ~~ادب11 می آموزد !
# ابو مطیع از ابویوسف روایت میکند که : العلماء و الفقهاء خیر من
# ~~غیرهم . ولیکن لایصدق بعضهم عای بعض.
# ابومطیع می فرماید که : مهتر عالم عله السلام [178] فرمود که :
~~PageV01P148
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0181.png)

# ~~مابین المشرق والمغرب قبلة1. بعنی آخر مشرق الشتاء ms082 وآخر مغرب الصیف.
# ~~مردمان صدقه کنم، صدقه به که کند ، تسا نذر به وفا وسانده باشد ؟ گفت
# ~~که: به علی بن عسی که امیر بلخ بود بدهد تا حانث نشود گفتند : به چه
# ~~معنی : گفت : اگر آنچه از مردمان گرفته است به خداوند آن بدهد ، او
# ~~را هیچ نماند .
# منقول است که از حضرت مغداد مثالی رسید ، و مصمون ان مثال این
# ~~بود که : الذی آتناه الیحکم صبامراد بحیی بن برمک است . ابومطیع
# ~~بر بالای منیر رفت، و مثالی که رسیده بود بر خواند و گفت که : هر که
~~گوید
# ~~که : جزاز یحییبن ز کریا صلوات الله علمه از این آیت کسی دیگر مراد
~~است،
# ~~آنکس کافر است . واز منبر فرود آمد و بهخانه رفت . ودر بعضی ازروایات
# ~~آنست، که مضمون مثال این بود که: خطیاء بلاد واهالی باید که برمنابر
# # علی ملاء الناس چنیر %~% گویند کد: و آتیناه الحکم صبیا مراد مامون 79.
# ~~است . چون این سخن به سمع ابهمطیع رسد، با مشاهیر علما و جماهیر
# ~~کبرا به نزدیک امیر ملغ رفتند. امیر بلخ گفت : شما را ازمن باکی نست ؟

PageV01P149

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0182.png)

# ~~این حکم را شما ازمن بهتر میدانید! آنگاه ابومطیع بر متبر رفت و پسر
# ~~سالم با شمشیر برهنه، درقفای او بایستاد، واو خطید آغازکرد، و یراین
~~سخن
# ~~رسید، که مثالی بر این نهج صادر شده از دار الخلافه که : و آتبناه
~~الحکم
# ~~صیا، مراد مأمون است. و ما میگوییم که : یحیی بن زکریا است . وهر که
# ~~جز آین گوید وداند، وی کافر است، و ما خاک برسرکنیم، و شمشیر برعانق
# ~~نهیم و تقویت دین خدای کنیم، تا بک نفس درتن ما باقی باشد . این حکایت
# ~~در مرو به حضرت عیدالله مبارک رسید فرمود که: مرالکفر علینا فلم نغیره،
# ~~و عیره القصیر. بعنی کفر از بلاد ما گذشت و ما آنرا متغیر نگردانیم ، و
# ~~ابومطیع فصیر تغییر کرد.
# منقول است که ضعتی بود 180] بر دروازهآ بلخ ، و آنرا یکی ms083 از
# ~~مقربان حضرت خلیفه، استحقاق آورده بود، بر و فق رأی خویش از دارالخلافه
# ~~توقسعی گرفته بود. چون صاحب آن ضعت به مجلس قصای ابومطیع حاضر
# ~~شد، و حادثه بازگفت، ابومطیع از آن مردی که استحقاق آورده بود، سؤال
# ~~کرد) . مکتوب و توقیع خلیفه را به وی نمود . ابومطیع بر ظهر8 آن
# ~~مکتوب ثت کردکه: من یکی از عمال توم - حکم کردم به کتاب خدای وسنت
# ~~رسول صلی الله علیه و سلم. اگر تو بدان راضی هستی، مرا تنفیذا1کن!

PageV01P150

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0183.png)

# ~~والا مرا معزول گردان اچون آن مکتوب رایه دار الخلافه بردند. استحسان
# ~~مسارکردند و مثالی بروفق آن صادر شد.
# فقمه ابولیث درکتاب نوادر2 آورده است که: در بلخ مسئله (یی) واقع
# ~~شد، که همهآ ابمه اتفق کردند ، که صاحب واقعه زن طلاق میشود . آن
# ~~مرد مضطرب گشت و به خدمت ابومطع رفت . ابومطیع در مرض [1
# ~~موت بود و بدنزع نزدیک رسده بود . صاح واقعه بر در سرای او اواز
# ~~بلند کرد وقصه بیاز گفت . آواز به سمع ابومطیع رسید. اشارت کرد، که او
~~را
# ~~میارید! چون مرد اتدر آمد و سؤال کرد ، گفت : طلاق نشود، و به سر خود
# ~~اشارت گرد. مرد از آنجا9 بیرون آمد ، وایمه را از آن حآل خبرداد . همه
~~به
# ~~قول ابومطع رجوع کردند.
# فقه ابولیث میگوید که: این دلسل است بر آتک، اگر مستفتی مسئله
# ~~سؤال کند ، و مفتی به سرحرکتی کند که لایانعم! روا ماشد، که قول او را
# ~~فولکنند ، ولیس کالشهدة والوصد و عیرنلک.
# وهم در نوازل آورده است که : چون امرا و علما و فقها و امیر بلخ
# ~~خواستند ، که قضای باخ را بدو مفوض گردانند ، قاصدی امیر بلخ به
# ~~نزدیک بعقوب قاری فرستاد. و از برای تعدیل ابومطیع از یعقوب سؤال
~~PageV01P151
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0184.png)

# ~~یعقوب فرمود که: أبو مطیع. این سخن به سمع محمد بن سلمه رسید. گفت:
~~باکی
# ~~نست، که بدین تعد بل روا بود، که امیر بلخ اقضا ms084 را به وی تفویض فرماید.
# القصه: ابومطیع چون به قضای بلخ مشغول گشت. بعقوبقاری گفتش
# ~~که: به قضای بلخ مشغول شدی؟ ابومطیع گفت: ظن تو در حق منراست بود،
# ~~اما این معنی مرا در دل بود و مستور میداشتم و تمی خواستم که کسی داند.
# چون ابومطیع وفات بافت ، ازوی سه پسر وهشت دختر یماند، پسر
# ~~بزرگتر محمد بود ، و مادرش دختر سعل بن حچاج بود. و پسر دوم یسع
# ~~بود، و سیم عکرمه . و او را پسری دیگر بود، اما پیش از پدر وفات یافته
# ~~بود . و دختر کلاتترش با قاسم زریق یود . و دختر دوم را نام عشراء بود
~~و
# ~~خاتون یحیی بن یساربود. وسیم خوله درعقد صالح بن عیسی، وچهارم حندق.
# ~~و پنجمین خشیشه در نکاح معین بود. وطاهره [183 بود، او درعقد والی
# ~~طالقان بود. و رقیه نام بود.
# روزی مردی حکایت کرد که: سألت ذاک الفقیه عالما ابامطیع ثلاث
# ~~مراة، قلت : ماتقول فی رجل فان من الحب تسعین موتاة ؟ ایومطیع گفت :
# ~~فان مات فی طلابته هایم العقل ، حل جنات . بعنی: ازابومطیع سؤال کردم
~~به
# ~~سهکرت. که چگویی در حق مردی کد در غرقاب محیت ، روزی نود بار
~~PageV01P152
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0185.png)

# ~~مسرد ؟ ابومطیه حتواب داد که : اگر در همان طلسات و فات باید و همحیان
# ~~و الدوحیران بود . نه سرای چنان حلول کند
# ابومط ا چون به خنک دفن کردتد، همان شب به خواب دید ندش.
# ~~گفتند: خدای با توچه کرد؛ گفت: بامرزید . سایلی گفتش : حال ابومعان
# ~~چیست؟ گفت : وی در اعلمی علیین است .
# ابومطیع رحمه الله نقل کرده است معنعن تاابوهریره رضی الله عنه ، که
# ~~مهتر عالم علیه السلام گفت که : المؤمن اکرم علی الله من الملایکة [184
~~الذی 18
# ~~هم عنده ، واضع حدیث ظاهر وروشن است. بعنی: مؤمن بد حضرت عزت،
# ~~گیامی تر از ملایکد است واگر عنده را بدحضرت صمدیت اضافت کنی فریب
# ~~باشد. بعنی مؤمنی کهبر جادهٔ‌ اسلام سلوک کند ، او به حضرت ms085 احکم
~~الحاکمین
# ~~فاضلتر وگرامیتر ازملایکهآ اوست.
# و هم به نقا ابومطسع تاانس ، ضی الله عته ، ا: مهتر عالم عله السلام که:
# ~~کانله حا، بهودی ، فسنه اد طعاما . فاضافد . بعنی : رسول را صل النه
~~علید
# ~~وسلم ، همساید (یی) نهودی بود . طعامیی ساخت ، وآن همسابه خود را
# ~~مهمان خواند .
# و هم ابو مطسه روایت میکند به اسنادی درست ، از آبه هریر درضی
# ~~الله عنه که : لعن رسول الله المتبتلین من الرحال الذین یقولون لانزوج.
# ~~والمتبتلات من النساءاللاتی تقلن ذالک، والبایت فی البت وحده والسایر
~~فی PageV01P153
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0186.png)

# ~~185 الفات وحده . بعنی : رسول صلی الله علیه [185] وسلم لعنت کرد
~~مردمانی
# ~~راکه متبتل باشند وگویندکه ما زن نخواهیم . و زنانی که کویند ما شوهر
# ~~نخواهیم و آ نک شب درخانه تنها باشد . ودر بیابانها تنها گردد .
# الشیخ الخامس عشر
# شیخ پا نزدهم و سیم بن جمیل تقفی عم قتیبه است ، وکنیت ویابومحمد
# ~~است. وهومن العبادکف بصره. مات بیلخ سنةاثنین و ثمانین ومائه . و تریت
# ~~وسیم ویعقوب قاری دریک موضع است بردروازهآ نوبهار .
# وسیم میگوید که : مقاتل بن حیان را دیدم، که قصه می کزارد و
# ~~میگریست . وخدمت عبدالله بن حسن بن حسن دربافته است.
# قتیبه ابن سعید میگوید که : عم من وسیم استعداد تحصیل من می کرد
# ~~از دههزار دینار تابیست هزاردینار . ومرا بهطلب علمم فرستاد . چون باز
# ~~گشتمی ، آنچه قرص11 کرده بودمی ، آن جمله را بگزاردی . و ذمهآ مرا
# ~~مخلص گردانیدی .
# 1- الا: کتد .   2- متبتل : کسی که زن نگیرد .ب: متتبلس؟ %~% 3 :
# # شوی.4_لا : آ نکه درخانه تنها گذارد و در بیأ با نها. %~% سد. جن مین
~~لثقفی
# ~~عم قبلته یعقوباست ؟ مزارات بلخ : عم امام قتییه بن سعید بغلانی است .
~~در بارهٔ‌ قتیبه
# ~~ولث : عدد 30   6- پ ولا: خمسمایه؟ دریک فسخختضی مرارآت بمخ1* ودر
# # دیگسر 182 ه است . %~% 8-ثا:
# ~~حمیان ؟ رک : عدد 5   - پ ولا : حسن یی حسیی: هوا بو محمدعبدالله بن حس
~~بنن PageV01P154
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0187.png)

# عمر بن هارون %~% گفته است : مایدکه هیچ مسلمان در ms086 بلح در 6
# ~~هفته از زیارت مرقد وسیم بن جمیل تقاعد و تخلف نکند . روایت کند.
# ~~که: وسیم در روزی و شبی دوختم قر آن کردی. درمدت یجاه سال براین نسق
# ~~و فمط عمر خود بگذراند .
# خالدبن خداش می گوید که : من بهخدمت وسیم تشسته بودم و هر دو
# ~~چشم عزیزش پوشده گشته بود . سخن می گفت ومی گریست. واه و اوه می کرد
# ~~و می گفت: مصراع : گورتاریک وتنگ درپیش است . چگونه کنیم ؟و بیهوش
# ~~می گشت . وچون بههوش می آمد . همین نوحه و زاری آغاز کردی.
# بدر وسیم . جد قتسبهابن سعسد است . وقتییه می گفته است که : پدر
# ~~من رسول علیه السلام به خواب دید، که دردست مهتر صحیفه(یی)ابود ، و
~~دراو
# ~~اسامی علما شت کرده گفتم : بارسول الله ! بهمنده، تا نگاه کنم . بهمن
~~داد .
# ~~چون تکاهکردم ، نام پدر خود جمیل رادیدم .
# وسیم [184] بن جمیل روایت می کند از نقلهآ خویش که : مردی به 87
# ~~نزدیک عیدالله بن عمر رضی الله عنهما آمد و چیزی التماس کرد عبد الله
~~عمامهٔ‌
# ~~خود را یهوی داد. حاضران گفتند که: اگر او را دومی میدادی کفایت بود،
# ~~عمدالله عمر گفت که : از رسول علیه السلام شنیدم کدگفت : ان ابر البران
~~یصل
# ~~الرحل اهل ودابیه، وهذاکان من اهل ودعمر بن الخطاب . یعنی نیکوترین
~~PageV01P155
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0188.png)

# ~~برها  احسانها ا ن است ،که مربا اهل مودت : محبت مدر خود مواسلتو
# ~~مخالطت وزد . ودوستان پدر را گرامی دا.د . و این سایل ار دهستان عمر
# ~~خعطاب است.
# وسیم بن جمیل ره ایت می کند مسلسل از ابوحنفد . حمه النه کد: مهتر
# ~~علمسد السللام چنیت گفمتد :
# اذا مرض العید وهوعلی طایفد من اهل الخیر ، قال الله تعالی: اکتبوا العید
# ~~اجرماکان بعمل وهوصحیح مه اجر البلاء.
# الشیخ السادس عشر
# شیخ شانز دهم سلم ین سالم است4.]188آوردهاندگد : و قتی به بغد اد
# ~~رسسد ، قاصدان خلفد اورا بگرفتند و بدحیس بردند . بدان سسب کد: امسر
# ~~باخ علی بن عیسی شکابت فامد ms087 نوشتد بودا: سلم ، به حضرت امبرالمؤمنین
# ~~فرستاده ،کد اوبد ما وتوقیع تو هیچ التقات نمی کند. متلا شهادت عمال ما
# ~~را قبول نمی کند.
# و سام در سنه اربع وسبعین « مائه در مکه وفات بافت . و سفیاتین
# 1- 1:که هر د با   2- لا: العبدی اجر ماکانوا یعماون %~% 3_ این سحدیت
# ~~سحح از1بی موسی در مسند احمد وصحیح بخاری چنین آمده : اذا مرض!لعبد !و
~~سافر
# ~~کتب النه تعائی اه من الاجر مثل ماکأن یعمل صحیحا مقیما (چامع الصغیر
~~35/1) یعتی:
# ~~اگر کسی بیمار گردد و او ازاهل خیر باشد ، خدای تعالی گوید : برای وی
~~مزد همان
# # اعماا را بنویسید که درحالت تقدوستی کردی ، بامزد همین بیماری %~% 4- ن
~~کروی
# # د. مزازبات بلخ تحت عدد 16 آمده. %~% ر %~% 6- پ : که اء یما
# # وقسع توهیچ لا: که او بما وتوقیع شما التفات نمی نماید %~% دراساباخ :
~~روز
# ~~هفتم شهر ذیحجه درسال صد ونود وچهار ازهجرت در مکه وقات بافت (س 7:
~~خطی).

PageV01P156

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0189.png)

# # عند بروی نمازگزار دو جریر2که یکی از کبر %~% ی امت وامنای دین ودوتت
# ~~بود گفت کد : مرا از هیچکس آن مقدار حشمت و مهبت نبودکه ا: سلم بن
# ~~سالم بلخی
# ابوب خلف را سؤال کردند ، که چرا معروف نمیکنی؟ گفت که : اگر
# ~~من همچون سلم سنلم بودمی ، امر معروف را اقامت نمودمی . از ان جهت
# ~~که اگر اوراملامتی یا غرامتی رسیدی ، صبر کردی. « من صبر نمی توانم
~~کرد.
# از ابومقاتل سمرقندی رحمداله منقول است 189 ] که اوفرموده 189
# ~~است که : سلم بن سالم . چشمد(ی) از چشمهای فضل خداست بهروی زمین .
# ~~آنگاه گفتی کد: سلم سالم درزمان ماهمچون عمر خطاب است درزمان خویش.
# و سلم از غامت صلابت گفتی که : هیچ شک نمیدارم اندر آنک ، نگاه
# ~~کردن در روی این فوم حرام است . بعنی سلطان و سلطانان حابر . ام
# ~~نمی دانم کد : سخن گفتن ایشان چگونه است ، حلال هست بانی؟
# آمده است کد: سلم را ده سنل در زندان مقد داشتند . وکار او بد ms088
# ~~مثایه(ای)رسید1 که بر اعضای او بدده جای بند کردند، و کار به جان رسید.
~~هلرون PageV01P157
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0190.png)

# ~~لرشید از ویهمان مقدارچشم میداشت ، که وی عفو وتجاوز التماس نماید،
# ~~تا اورا مخلص گرداند . ودرحیس گفتی که : اللهم لاتخلصنی من هذالحیس
~~علمی
# ~~بدی هارون ولاتقیض روحی حتی ترزقنی الحج ولا تقیضنی حتی تجمع بین
# # اهلی و ولدی . این سخن به سمع هسارون رسید که همحنن %~% دعا
# ~~می گوید . هارون به نزدیک وی فرستادکه : ازمن بهتو نه قد است و از تو
# ~~به من مکر قید است (؟) و آن قد بودکه او رحمه الله مستجاب الدعوه یود
# ~~وهمحمین دعایی که شرح کرده شده یود ، لاشک به اجایت مقرون باشد.
# ومعنی دعا آن است که : بارخدابا! مرا ازاین حمس ، بردست هارون
# ~~مخلص مگردان ! ونیز جان مرا قیض مفرمای! تا حج اسلام روزی نکنی .
# ~~واهل وفرزندان مرا بامن چمع بگردان !
# مقاتل می گوید که : ما بهسوی مکه روان شدیم ، و هارون الوشید به
# ~~جاتب خراسان تهضت فرمود. وچون به طوس رسید ، آنجا وفات ماقت.زبیده
# ~~در بغدادیند ازسلم بن سالم برداشت ، واورا اطلاق فرمود وبه اعزاز
~~واجلال
# ~~به مکهآ مبارک روان ساخت بهموسم، با زاد وراحله . چون سلم یه مکه در
~~آمد
# # بعد از سدووز اهل بیت وفرزندان او در رسیدند %~% 191و همه به بک
# 1- پ: تعبص روی یززقنی الحح والاتمیص حتی بحمع بین؟ 2- لانهمچنان
# ~~2- لا: هارون تزدیک فرستاد.4 چددا ؟لا: و از توبمن یکه قید را که از
~~توست
### | 5-لا: وچنین دعا که
# 6- . مروکن شته باشد. %~% 7-لا: چمع نگردا نی.
# ~~8 - زبیده بتت جعفر بن منصور هاشمی جشی همسر هارون و دختر عمهٔ‌ او یود
~~، که در
# ~~سنهآ 265 بزتی هارون در آمد ، وی «ر مسخیررنان دورهٔ‌ عیاسیان بقداداست
~~کهابنه
### | 10 - لا : اهل و PageV01P158
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0191.png)

# ~~جای جمع گشتند وحج گزاردند و مناسک را تمام اداکردند  روز هفتم سکم
# ~~قدس روحه وفات یافت. آتگاه آن کسان را که از قصهآ سلم وقوف بوددانستند،
# ~~که او ms089 مستچاب الدعوه است .
# آوردهاند که : روزی سلم برمردی گذشت ، که عریمان او را به
# ~~محمس میبردند . سلم گفت که: آنحه میطلمد 4، آن بر مناست، فردا بیاید
# ~~تا تسلیم کنم . روز دیگر عریم خصم را به نزدیک او ببرد و شش هزار درم
# ~~قمض کرد . و سلم دو هزار درم دیگر به ان مرد مفلس داد ، که به این
# ~~تجارت ساز !
# و سلم رحمه النه از نقله9آ خود چنین نقل کرده است که: مهتر علیه السلام
# ~~می فرماید10 که: اذا شرب احدکم فلشرب فی ثلاثةانفاس، اوادلشکرشرایهآ.
# ~~والثانی مطردة للشیاطین ، والثالث شفاء بما فی جوفه.
# وهم سلم روایت کرده است که مهتر عالم علمه السلام فرموده است کد :
# # من السنة ان ییشع الضف الی باب الدار. بعنی ستت 2 %~% آن است که هرگاه
# ~~که مهمان از خانه بسرون رود، باندکه داومدکه کا که در شرای بسه
# ~~مشابعت بیرونا ید .

PageV01P159

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0192.png)

# هم سلم روایت می کند از ابوحتسفد حمد لله ، عن نافع عن ابن عمر
# ~~رضی النه عند فقال : ومقت التبی علیه السللام ازبعین یوما او شهرا،
~~قسمعتد
# ~~بقرا فیرکعتین الفجر قل یاایها الکافرون وقل هوالده احد . بعنی عبدالنه
~~عمر
# ~~می گوید که : چهل روز ما بک ماه مهتر علدالسلام را نگاه داشتم ، در دو
# ~~وگعت سنت نساز بامداد ، قل باابهاالکافرون وقل هوالنه احد میخواید.
# الشیخ الحابع عشر
# شیخ هفدهم عمر بن هارون البلخی است رحمدالنه وکنت او ابو حفص
# ~~است . و در رهزادیند سنهٔ‌ ست و تسعین و هائه ، بدحوار رحمت بیوستد
# ~~است در شهر بلغ . وگویند : عیدالرزاق اورا بحرعلم خواندی از بهر کمار
# ~~سلم وحفظ وحلم و وفور احادیت.
# قتیدبن سعد می گوید کد : کمترین خیرها3 %~% ازوی8 که به خدمت
# ~~عمربن هارون بود ، پتجاه هزار حدیت بود
# ابن مطیع میکویدکد : عمر بن هارون ، ل: مفتان مصب بود ، وحمع
# 1- پ : نقاط تدارد 0ا : ومقت . رمق : بمعنی ادامه نطظر ودیدن مسلسل است
# ؟ یی %~% 3-! بوحفض عمر بن هاررن
# ~~یسیری یی یفری مد وابن ms090 جریج روایت تعاید. از
# ~~علمای حدیت برخی اورافیهس وغیر یقه شمار مدو برمرریکاعتمادی ندارتد.
~~وفاتش
# ~~14  است  امام یبه یقری رو وای تماد کویدکه وی مخااف شدید مرجه
### | 3- پ :
# ~~و در دروازهٔ‌ آدینه.
# رف ک شمما ته: انست. مزارات باش خعلی :
# ~~وفات او زوزجمعه در سال صدو هود وسس رجربوده وکبر میار دس در بلخ است
~~اما PageV01P160
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0193.png)

# ~~کمار را ازتابعین دریافته بود وعلم ابن چریج را تمام حفظ داشت . و ابن
# ~~جریج بدل وخلف ازعطا نود . و وی در دیار خراسان عوض وخلف ازابن
# ~~چریج بود ، درجمیع علوم . ومن گواهی میدهم که: هفتصد شیخ عظیم القدر
# ~~را دریافته بود . ووی یکی از یشان است .
# واز ابو یوسف منقول است کد: خدایداند فرق کردن میان ابوبکر
# ~~عید اللد هارون وعمرین هارون. وبعضی عیدالله را تعظیم کردند . و اهل
~~بلخ
# ~~عمربن هارو را . ومادر ابویکر عبدالله بن هارون ، زن پسرجریج بود .
# عمر بن هارون میگوید که: بهطلب علم ، جان بصره رفتم و در کشتی
# ~~نشستم . مه حزیره (یی) رسدم . مردی از اهل جزیره مراگفت که: تو از
# # کدام شهری :گفتم : از شهر بلخ .گفت مدان بلخ5 %~% 1] را میدانی؟ گفتم
# ~~نی . مادر من در آن جزیره همراد من بود . گفت : من میدا نم . گفت: بدان
# ~~و آگاه باش !که مرخدای را عزوجل بر تلی که درمیان دوتلاست ، تربت
# ~~بیغامبری است ، وهمان ایوب است علسه السلام.
# و از آنحه آن بزرگ روایت کرده است ، ناقلان چنین نقل کردهاند
# ~~که :کان رسول الله صلی الله علسه وسلم یرتادلیوله منزلا، کما یر
~~تادالرجل لنفسه PageV01P161
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0194.png)

# ~~منز7ا1. بعتی : مهتر علیه السلام از برای اراقت بول را موضعی بجستی و
# ~~تعیین کردی ، چنانک مرد مدجهت نفس خود منزلی مهیاکردی .
# الشیخ الثامن عشر
# شیخ هژدهم عبد الله بن عمر بن میمون الرماح بود ، وکنست او محمد
# ~~القاضی است . به نشابور وفات بافته در سنه سبع وستعین ومائه . واوشخی
# ~~زاهد ومتقی وعارف بود .
# وحکابت کنند کد: مامون ms091 فرمود، تا خلف ابوب و بوسفابن واقد
# ~~و ابن [19 [الرماح رحمهم الله را اشخاص کنند و وی آن روز به مرو بود.
# ~~وآن واقعه بعد از وفات ابو مطیع بود، و بعد از گریختن شداد حکیم از
# ~~قمنای باخ.
# چون یوسف وابن الرماح وخلف ابوب را به درگاه حاضر کردند ،
# ~~حاجب بیرون آمد ، وایشان را پرسد، واز احواد هریک استکشاف12کرد.
# 1- این حدیث را محدث شمس الدین ذهبی درمیز ان الاعتدال 2م273 بتقکز
# ~~عمر ین هارول چمین آورده اسکن زوی الله صلعم یر تاد لبوله کما یرتاد
~~احد کم
### | 3-اراقت:
### | پ هیمن ککمهآ وا ا اشیدهاند . لا :
### | لامسد . شیی رش ومبجل PageV01P162
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0195.png)

# ~~خلف ایوب را دید، پوستین وموزهآ خربندگانه پوشیده ، او را پماند . و
# ~~یوسف وابن الرماح رایه خدمت مامون حجابت کرد . چون در آمدند ،مامون
# ~~حاجب را خطاب کرد که : ماترا فرمودیم ، تاسه نقر را حاضر آری! سیوم
# ~~ایشان را چه کردی؟ ازحال پوستین دریده وموزه حکایت کرد . فرمود که:
# ~~او را برهمان وضع حاضرگردان ! چون اندرآمد ، اورا دید عمامه پشمین
# ~~سپید برسر مسته ، وهمان پوستین و موزه در پوشده ، او را میرتی واجب
# ~~دأشت ودر   19) لطف واکرام بیفزود ، و به نزدیک خود نشاند ، وبدو
# ~~تقرب کرد. و آتگاه مامون روی بدیشان کرد ، و نصحت و موعظت
# ~~آغازکرد . و از مناقب و فضایل قضات عادل وحکام نیک ، شمه(یی) ایراد
# ~~فرمود
# اول روی سوی یوسف واقد آورد ، واز تولیت وتقلد قضای بلخ ، از
# ~~وی استرضایی کرد . یعنی میباید، که این شغل بزرگ را قیام نمایی! وقضای
# ~~بلخ را قبول کنی! آن سخن را برمأمون ردکرد و گفت : مرا علتی است، و
# ~~همانا11 ضعف بصروگراتیگوش است . واگراستوارنداری از علماوکبرای
# ~~خراسان سؤالکن! چون احتماط نمودند ، چنان بود . چون او آز این
# ~~نسق ونمط عذر، تمهید کرد . روی به خلف ایوب آورد وگفت قضای بلخ را
~~PageV01P163
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0196.png)

# ~~تقلد1 فرمای .گفت : من مررد صالح نیستم، و کساذب مرقصا را صال نباشد
# مامون ms092 خاموش گشت وگریان شد و قال : نعم ااخلف انت !
# وچون مامون ازاین دویگاند، از این نوع علت و بهاند استما عکرد ،
# ~~ما خود گفت : اگر باثالث ایشان ، ازین وجه سخن گویم ، او تیز عذری
~~تقدیم
# ~~نماند . روی بداین الرماح کرد وقلل :..... عموه وطلسوه بالسواد ! * او
# ~~می گفت کد : من مراین شغلرا صالح نستم . تاعمامد ساه وطسلسان سیاه، کد
# ~~لایة قضات باشد ماوردند ودراو پوشاندند . و او می گقت کد: من جواتم ،
# ~~واین کار پیران است . مامون فرمودکد : من نیز جوانم ، واین دولت چوان
# ~~است . وهرسه بزرگ از حضرت مامون بیرون آمدند . ویوسف ابن واقد ،
# ~~رکاب مسمون ابن الرماح را مگرفت ، و خلف ابوب بازوتی !ب: الرماح را
# ~~گرفت ، تابر مرکب سوارگشت .
# خلف ابوب را بعضی از مریدان گفتند : اتحمل ابن الرماح؟ فقال :
# ~~19 ولم لااحمله : واو حملت   198 علی عانقی الی بلغ ، لم اکن اکافید ،
~~فیما
# ~~تحمل عنی فی یوم واحد. بعنی : حامل ابن الرما گشتی؟ فرمودکد : اگراز
# ~~بغداد تا بدباخبر عانق خود ببرم حق یک روزهٔ‌ او را کد تحما قضاگرد،
# ~~نتوانم اداکرد .
# بن الرماح روایت می کند معنعن از ابوهربره رضی النه عند، کد مهتر
# ~~علسه السللام فرمودکه : لاتصومالمراة یوما من عیر شهر بقان، الأ باذن
~~PageV01P164
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0197.png)

# ~~زوجیها . بعنی : تماید زن بکروزه روزهدارد جز از روزهآ ومضان ، مگر به
# ~~دستوری شوهر
# همو روابت کرده است مرفوع تا ابو امامد ، که رسول علیه السللام
# ~~فرمودکه : ان صاحبالشماا (لسرفع)5 القلم سبع ساعات من العبد المسلم
# ~~ااخاطی المسی قان ندم واستغفر الله الفی عنه ، والا کتبها عله. بعتی که
# ~~فرشته کاتب افعال واقوال شماست ، هفت [1199 ساعت قلم از مومن خاطی
# ~~گناه کار بر گیرد، تااگر توبد (کند) واستغفارگوید، آن گناه را ازوی
# ~~در گذار ند و فنویسند . واگر یه توبه و انابت مشغول نکردد ، آن گناه را
~~بر
# ~~وی بشویسمل
# اللهم وفقنا التوبة والندامة عن المعاصی بفضلک وکرمک .
# الشیخ التاسع عشر
# شخ توز دهم حاتم اصم است رحمه الله ms093 . و از جملهآ عاما و حکما و
~~PageV01P165
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0198.png)

# ~~کبراء اهل بلخ است . وکنیت او ابوعبد الرحمن است . و او زاهد وعالم و
# ~~حکیم بود ، وبه واشجرد وفات یافته ، ودر همان بقعه دفن کردهاند ، بر در
# ~~رباط واشجرد .
# شیخ الاسلام صفی الدین واعظ رحمه الله می گوید که: من در سنهآ ثمان
# ~~و ثمانین وخمسمائه ، تربت او را زیارت کودم . ودر صومعهآ او در آمدم.
# ~~گویند که او را به خواب دیدند ، که سلسله از آسمان فرو رهاکردندی . آن
# ~~سلسله حاتم بکرقتی . معبر گفت که : مردمان همه بهوی اقتداکنند و سخن
# اورا بهسمع رضا اصغا نمابند.
# می آرندکه : روزی درکشتی نشست ، و به سوی خوارزم میرفت ، تا
# ~~اسیرانی که از بلخ برده بودند ، بخردو مخلص گگرداند . کشتی بایستاد و
~~همه
# ~~مردم محترم متحیر5 گشتند. اورا درخواست کردند، که دعاکن 6! تاخدای
~~تعالی
# ~~را بادی فرستد. دست به دعابرداشت . در ساعت تند بادی برخاست ، وجهان
# ~~سیاه و تاریک شد. فریاد بر آوردند که: این بار هلاک میشویم . باز دست
~~به
# ~~دعا بر آورد . درحال باد آرام گرفت ، وباد نرم بامنفعت وزیدن گرفت . و
# ~~ایشان از آن زحمت ، خلاص یافتند به برکت وی .
# اشعث که خادم حاتم یودی می گوید که : من در خدمت حاتم به و اشگرد
# ~~بودم، او را زحمت اطلاق بود ، و هرگاه که فارغ شدی ، طهارت کردی. .

PageV01P166

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0199.png)

# ~~شبی وی طهارت میکرد ، و(من) خط می کشیدم . چون بامداد شد ، خطها
# ~~را شماوکرده   چهل ودو خط بود.
# چون وفات بافت ، دفن کردیم ، ومردمان ازدحام می کردند ، منادی
# ~~شنیدیم ، که مرخاک را چه ازدحام میکنید ؟ (مراعمال خیر او را ازدحام
# ~~کند)5 گفتند عمل وی چه بود :گفت : سه چیز : یکی آ نک : ازدنیاگریزان
# ~~بود . دوم به خلق خدا بشفقت بود . سیم : طالب مرگ بود و مستعد و مهیا
# ~~نشسته بود .
# واز حاقم روایت کنند که گفت : عهدکن بانفس خود در سه موضع: اول
# ~~چون بهعملی مشغولگردی، از نظر خدا بادکن، ms094 که وی ناظراست . وچون
# ~~سخن گویی ، باد دار ، که او شنواست به گفتار تو . و چون خاموش باشی یاد
# ~~دار ! علم خدای را بهحال خود .
# وهم حاتم اصم می گوید که : نمیدانم، برمردمان کار عجب قوی تراست
# ~~باکار ریا ، که عجب داخل مردم است و ریا خارج مردم و آخر فرمود1 که:
# # عجب قوی ترست . ومثل عجب چنان است که: سگیرا %~% یاتو دریکی 2.
# ~~خانه کتند ، و آن سگ بغایت عقور وموذی باشد، و آن عجب است . ومثال
# ~~ریا چون سگی است ، که بر درخانه باشد ، وهرزمان قصد در آمدن و دریدن
# ~~می کتد و آن ریاست . وعاقل داند که آنک باتوهم خانه ، بلکه هم خوابه
~~باشد
# ~~به تو نزدیکتر بود ، از آن که بردرخانه بود .

PageV01P167

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0200.png)

# و از نصایح حاتم است که: نفس خویش را در چهار چیز طلکن: اول
# ~~در عمل صالح بیریا . دوم : به وقت اخذ بیطمع . سیوم : بد وقت عطای بی
# ~~منت . چهارم : بدوقت امساک بی بخل .
# وهمو گوید که: شهوت در سه چیز است: در کللام واکل و تظر. و زبان
# ~~را محافظت کن تا ناگفتنی را نگویی . و در خوردن حریص مباش! وچون
# ~~بخوری ، حلال خور وهمان مقدار خور ، گه ازعبانت باز نمانی . وچشم رااز
# ~~ناشایست نگاه 1203 داوی و به آنچد نگاه کردنتاست از برای عبرت
# ~~نگاه کنی .
# ابو نعیم میگوید که: اختلاف کردهاند درنام پدر حاتم . بعضی حاتم
# ~~ابن عنوان گویند. و بعضی حاتم بن یوسف. « بعضی گویند : حاتم بن عنوان
~~بن
# ~~یوسف است (والله اعلم بالحقیقد).
# حامد لفاف میگویدکد : ازحاتم شنودم، که هیچ صباحی نست ، که
# ~~تا شطان مرا نمی گوید ، که فردا چه خوری؟ وچه پوشی؟ و بدکجا روی ؟ و
# ~~به کجا ساکن شوی ؟ می گویمش که: طعام مرگاست، و پوشش کفن ومسکن
# ~~وماوای من گور است .
# حاتم را سؤال کردندکه : هیچ آرزو داری ؛ گفت : مرحاتم4 راعافیت
# ~~دک شبانه روز است . حاضران گقتندش : همه روزها را بهعافیت بگذاشتی ،
~~PageV01P168
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0201.png) ms095

# ~~این نیز بدعافیت گذاری! گفت : عافیت من آن است کد : من در آن رور به
# ~~خدای عاصی نشوم .
# قشیری می گوید رحمد الله %~% که: حاتم از اکابر مشایخ خراسان
# ~~است . وتلمد شقق، واستاد احمد خضروید است . و گویند کد : او اصم
# ~~تبود ، اما خود ،! چنات نمود ، کدکی است.
# شیة الاسلام ابوعلی دقاق رحمه الله میفرماید که : آن چنان بود ، که
# ~~روزی زنی بدخدمت وی آمد تامسئله پرسد . ناگاه ازو آوازی آمد . زن از
# ~~آن حادثه خجل شد. حاتم گفتش: آواز بلند کن و سؤالکن ، که گوش من
# ~~گران است . زن پنداشت، که اوکر است، و شادمان شد . از آن سبب نام اصمی
# ~~دز دی نشست .
# تاتم چنین گفتی کد: درمذهما، هر که اندر آبد ، بروی باد ، که چهار
# ~~خصلت را شعا، ودثا  خود سازد. حاضران بر سدند ، کدان چهار چیز
# ~~کد.ام است بگنت : آن چها. مرگاست. گفتند : آن چهار مرگ را اسامی
# ~~چیست :انحت :
# مر گ امیض است . و آن گرسنگی است.
# و مرگ اسوداست، و آن تحمل کردن رنج واذای مردمان است.[5
### | 9-لا: که PageV01P169
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0202.png)

# ~~و مرگ سرخ است ، و آن فیام نمودن اوامر و نواهی شرع است . و
# ~~مخالفت کردن هوا.
# ~~و مرگ اخضراست، وهمانا جامهآ کهنه ویا رقعه پوشیدن است .
# ~~و در کتاب سلوة العارفین3 آورده است ، کد حاتم چنین گفته است که :
# ~~العجل من الشیطان ، الا فی الخمس . بعنی شتابزد گی در کارها از عمل
# ~~شطان است ، مگردرینج چیز. حاضران سؤال کر دند که : آن پنج کدام است؟
# ~~گفت : طعامدادن مهمان ، چون تزول کرد . و تکفین و تجهیز مرده مهیاکردن
# ~~ودخترانرا شوی دادن ، چون بهحد یلوغ رسند . و قضاکردن دین ، چون
# ~~واجبگشت . وتوبه کردن ازگناه ، چون صادر گشت .
# ~~و گفتی که جهاد سه است :
# ~~جهادی است باشیطان درسو، تابروی ظغریابی، و خلاف کنی و بشکتی!
# ~~و جهادی در علانیه است، در ادای فرایض ، تا بگزاری و از عهدهآ لوازم
# ~~20 آن بیرون آیی ![6.
# ~~وجهاد بادشمنان ms096 خدای از برای اسلام واعلای دین و کلمهآ حق است.
# ~~و از الفاظ گوهر نثارحاتم است که: الزم خدمة مولاک تاتکالدنیا راغمة
# ~~والجنة عاشقة9.
# ~~مردی مرحاتم راگفت که : مرا پندی ده !گفت : اگر خواهی معصتی
# ~~را ارتکاب کتی ، باری به جایی رو ، که خدا نهسند . بعنی پر حذر باش!و
~~گرد
### | .دختررا
### | 2-ا: PageV01P170
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0203.png)

# ~~معاصی مگرد ! که هیچ چیز برعلم وی پوشده نست .
# بوعیدالله که از اصحاب حاتم است می گوید کد: روزی به نزدیک حاتم
# ~~اندر آمدم در شهر ری . باوی سیصد وبیست نقر بود ومی خواست که به حج
# ~~رو د . و ر اعضا وجوارح ایشان جز ازصوف نبود . مثلا انبانی که در وی
# ~~طعام جمع کنند نبود . چون بهری در آمدیم ، مردی از عابدان وبازرگأ نان
# # که محب فقرا بود ، این حماعت را بهمهمانی برد %~% آن روز و آن
# ~~شب آنجا بودند . چون روز شد ، به خدمت حاتم آمدندگفتند : هیچ حاجتی
# ~~دارید که ما بهعادت فقیهی میرویم ، که او مقتدا وپیشوای ماست . حاتم
# ~~گفت : اگرچنین است ، مانیز موافقت کنیم ، وبه عبادت آن فقه برویم ، که
# ~~در روی فقیه وعابد نظر کردین عبادت است. و آن فقسه بمار محمدابن مقاتل
# ~~قاضی ری بود . چون به در سرای او رسدند : حاتم (دید) در بلند و
# ~~متکلف ، و در بانان وغلامان انبوه ایستاده! حاتم دیری متفکر بایستاد و
# ~~گفت : در سرای عظیم وبلند می بینم، ومناسب اهل صلاح نست . چوندر
# ~~سرای در امدند، دیدند فرش وایوانی . وچاکران مؤدب مروحهها13گرفته
# ~~ومردی را باد می کردند، واو بر بستری نرم خفته . خواجه بازرگانرازی
~~PageV01P171
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0204.png)

# ~~2.8 پیش بیمار بنشست، وحاتم همچنان ایستاده بماند. ابن مقاتل [208 گفتش
# ~~بنشین اگفت : نمی نشنم . گفت: مسله دارم گفت : سؤالکن ! (گفت) بر خیز
# ~~و بنشین! تاسؤال کنم. غلامانرا فرمود که: تامتکایی آوردند و اورا
~~بنشاندند.
# ~~حاتم پرسید که: این علم بهتو از کجا رسیده است بگفت : ا: ثقات و
~~استادان
# ~~معتمد .گفت : بدا یشان از احا ms097 رسیده است :گفت : از صحابهٔ‌ وسول. گفت :
# ~~بد اصحاب رسول از کجا رسیده است1 بگفت : ا: رسول! گفت : رسول از کجا
# ~~گرفت بگفت : ازجبرئسل علدالسلام .
# حاتم گفت کد : از آنچه جبر ئیل از حعنرت عسزت بهرسول رسانید . و
# ~~رسول بداصحاب واصحاب به ثقات ، و از ثقات به تو رسد . هیچ دیدی و
# ~~معله م کردی کد هرکس راکه درسرای بزرگتر ، ومنعه و خادعان نیشتر .
# ~~هنزلت او بهحضرت مدهدت ز بادت تر:
# گفت : نی ! (گفت) : پس چگوند شنوده(یی) بگفت : هر کد در دنا
# # 9.ب زاهدتر ، در آخرت به آبرویتر ، وعندالله تعالی رفمعتر. [8 %~% 1]
~~گفتش :
# ~~پس تو بدکه اقتداکرده (یی) به پیغامبر ویاران وتی ، یا به فرعون و
~~نمرود :
# ~~و آنگاه گفت : زهی بدی عالمان ! که از شما جاهالان وطالیان دنیا
~~چنینها9
# ~~بیتند و گویند : مابرترازیشان تستیم، ایشان چنین میکنند ، ما، ا چه
~~بوده
# ~~است ، که زیادت از ایشان تکنیم؛ وازپیش (ابن) مقاتل بیرون رفت .وأبن
# ~~مقاتل ملزم کشت و ببماریش زیادت شد .

PageV01P172

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0205.png)

# و این خبربه جمله اهل ری رسید گفتندش کد: ای حاتم !مر طنافسی
# ~~را در قزوین ازاین زیادت تراست . واو درعلم قویتراست، و نشانه و قدوة
# ~~جهان است . بهسوی او روان شد . چون بدوی پیوست گفت : رحمکالله!
# ~~للصلوة ؟ قال نعم (وکرامة) . بعنی: من مردی عجمیام ومیخواهم که مرااول
# # دین و کلد نماز تعلیم کنی! گفت : نیکو %~% 219 گفتی ، وکرامت کردی !
# و غلام را گفت کد: آبجامد بار و آب طهارت . وطنافسی بنشست و
# ~~حاتم طهارت آغازکرد ، وهر عضوی را سدبار میشست . چون به ذراعینرسید،
# ~~چهار یار بشست . طنافسی گفتش : داهذا2 : اسرانکردی ؛ حاتم گفت : چه
# ~~اسراف کردم بگفت: دستها را تا آرنج چهار بار شستی! حاتم گفت :
~~سبحانالله
# ~~من دریک کف آب اسراف کردم ، مواخذگشتم . و تو در چندین ذخایر ودفاین
# ~~مو اخذ و مسرف نستی: طنافسی دانست که: مراد او اعلام وانتباه بود نه
~~تعلم.
# ~~به خانه در آمد ، و چهل روز از خاند بیرون فیامد . و ms098 آنچ ابن مقاتل و
# ~~طنافسی راگفته بود ، بهنز دیکاهل ری، واقالیم جهان منتشرگشت
# ~~واهل قزوین همه واقف گشتند.
# چون حاتم به بغداد رسید ، معارف بغداد بروی جمع گشتند و گفتند :
~~PageV01P173
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0206.png)

# ~~با حاتم ! تومردی اعجمی! وهیچ کس باتو بهسخن بر نیامد ، الاکد توبروی
# ~~غالب آمدی ! گفت که: یامن سهخصلة است، که به آن سدخصلة راجح می گردم
# ~~بر خصم . گفتند : این سه خصلةکدام است؛ گفت :
# ~~وقتی که خصم سخن صواب میگوید ، من شاد میگردم.
# ~~وچون خطا میگوید : من غمگین میشوم ، ومحافظت خویش لازم
# ~~میدارم
# ~~یا7 آنچه ندانم از خلق نپوشانم وپنهان نکنم .
# ~~این سخن به سمع احمد حنیل رسید . به نزد حاتم آمد و گفت: سیحان
# ~~النه ! چد مرد عاقلی توای حاتم ! گفت : یا اباعبدالله1! سلامت در دنیا
~~حاصل
# ~~نیاید تاترا10 چهار خصلت نیاشد . گفت : آن چهار خسلت کدام است ؟ گفت :
# ~~آنک هر گاه که از قوم تو ز لتی موجود [212 گردد ، عفوکنی.
# ~~و جهل ایشان را برایشان نگری12!
# ~~و چهل خویش را از ایشان منع کنی!
# ~~و هر چیز خویش دریغ نداری !
# ~~و ازهمه چیز ایشان طمع ببری ، و نومید باشی !
# ~~چون خصال تو این شود ، ازدنیا سلامت مانی، .
# ~~حاتم روایت می کند از ثقات نقلهآ خود ، مرفوع از انس ، که مهثر
# ~~عالم علیه السلام گفت : صل صلوة الضحی فانهاصلوة الابرار، وسلم اذا
~~دخلت PageV01P174
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0207.png)

# ~~بتک بکثر خیربیتک . بعنی : برگزاردن فماز چاشت مداومت و ملازمت
# ~~نمای ، که او نماز نسکمردان است. وچون به خانه خود در آیی ، سلام گوی،
# ~~که در آن سلام گفتن : خیر بسیاراست.
# سعد ومحمد رازی می گویندکه : ما بههیچ وقت حاتم را غضیان و
# ~~خشمگین ندیدیم مگریکروز ، و آن چنان بود که مردی از بازرگانان بامد
# ~~و دست   در دامن یکی زد ومی گفت کد : حق من گرفتی و خوردی ! 213
# ~~حاتم گفتش : رهاکن تا مال وزر وی برسد. بدین سخن التفات6 نکردو گفت:
# ~~من نمیدانم که تو چه میگویی! من مال ms099 خود می طلبم . حاتم خشمناک شدو
# ~~گفت: بمانش! وردای مبارکخود برزمین زد ، درستهای زر خالص متناثر
# ~~گشت . حاتم گفت: حق خود برگیر! وبهزیادتی تعدی منمای ، تادستت خشک
# ~~نگردد . آنحه حق او بود بگرفت، وشره وحرصش بر آن داشت ، که به
~~PageV01P175
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0208.png)

# ~~زیادتی دست دراز کرد وچیزی از آن ترر بر گسرقت . در حاز دستش خشات
# ~~شد . سعمد میگوید : که من آن مرد را بددست خشک شده دیدم .
# درکتاب نزهذا لخاملر2 آورده است ، کد حاتم گفت که : شقیق رادریاقتم
# ~~وسی سال ملازمت اوکردم . روزی مراگفت: دراین مدت چد آموختی : گفتم:
# ~~دیدم که رزق من از پروردگار من است، بدهیحک مشغول نگشتم، الا بد
# ~~21 وی . و دیدم   21کد خدای تعالی دوفرشتد را برمن موکل گرده ، تا آنحد
# ~~از من صادر شود می نویسد. هیچسخن نگفتم مگر بهحق (وصدق).
# ودیدم که خلق بدظاهر حال من نظر می کنند ، وحق عز وعلا بد باطن
# ~~من . دانستم کد هراقیت او بزرگتر و واجتر است از مراقیت خلمق . نظر
# ~~خلق از باطن من ساقط کشت.
# حاتم را سؤ الکردند که : حه موده است ، که حمله خاق ، ترا دوست
# ~~میدارند از علما وفقها وزهاد وعباد وملوک و سلاطین وغیر هم بگفت : از
~~آن
# ~~قبل که من از هیچآفریده نمیترسم ،الا ازحق عزو علا . و از هییه کس امید
# ~~نمیدارم جز از حضرت ذو الجلال.
# گفتند : این حکمت را!: کجا آموختی ؟ گفت : بدکم خوردن وکسم
# ~~گفتن . وهرچه مرا حق رساند ، از برای فردا ذخیره نکردم.
# گفتندش که : بنای کار خود برچد مانده (یی) بگفت : برچهار چز :
# اول آنکه: دا نستم که آنحه رزق من است دیگری آنرا نتواند خوردن.
# # 215 و بر خدای و اثق گشتم. ددیگر آنک : %~% 215] دا نستم کدبر من آتحه
~~از شرانط
# ~~فریضد شده است . دیگر از من نابت نمیدارد . بد ادای آن مشغول شدم .

PageV01P176

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0209.png)

# و سیم آنک : دانستم که طرفةالعینی از نظرخدای ، غایب نتوانم شد .
# ~~از حضرت جلال او شرم ms100 میدارم ، که کاری بر خلاف رضای او کنم .
# چهارم: آن است که می دانم که هر آبنه مدت حمات من به سر آمدنی است
# ~~وملک الموت بردر آمدنیاست ، آنرا آماده ومهیا می پاشم.
# ودر بعضی روابات آوردهاندکه : چون سایل ، این سوالهاکرد ، ووی
# ~~از حواب فارغ شد . سابل گقت که: توبدین خصال خوب ، مهالک عقبی را
# ~~قطع کردی فکیف که مضایق ومخاوف دنیا را . بعنی : هرکه بدین سجایا
# ~~متحلی باشد ، دردتیا وعقیی بسلامت باشد .
# الشیخ العشرون
# شخ بستم قاسم زریق استرحمدالله ، که ازافاضل ائمه است. وکنیت
# # وی ابو محمد فقیه است6 %~% 2 و در سنهٔ‌ احدی ومائتین به دار آخرت نقل
# ~~کرده است . و ویختن قاضی ابومطیع است واکیر بنات اودر نکاح آورده .
# ~~چون کتاب القضه(؟) از ابو یوسف صادرگشت، بدنزدیک ابومطبع بردند .
# ~~در وی طعنیکرد ، وجملهآ ائمهآ بزرگ را جمع کرد ، و برایشان عرضه داشت
~~PageV01P177
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0210.png)

# ~~کرد . هیچ کس بر آن طعن واقف نشد ، الا قاسم زریق. آنگاه ابومطیه
# ~~قرمود کد: گمان من بد تو (همین) بود ای قاسم زریق ! وبعد از آن ابومطیع
# ~~بهنزدیک ابویوسف از سهو وغلط کاتب ، مکتوب نوشت واز آن حال اعلام
# ~~فرمود . ابو بوسف القاضی رحمه الله نوشت : که همچنان است ، که نوشتد.
# روزی مرقاسم را مردی سؤال کرد که: هه حملد است اسقاط شقعه
# ~~را ؟گفت : به تو رسده است، کهاگر کسی مر دیگری رابر چیزی تعلیم کند ،
# ~~چه مقدار ثواب است : گفت : بلی رسیده است . کفت : شر را ن
# ~~همان مقدارشرر باشد.
# و از احادیثی که قاسم زریق روایت کرده است مرفوع از حضرت رسالت
# ~~یکی آن است که : ان الصدقة وصلة الرحم بزیدالله بهما فی العمر ویرفع
~~الله
# ~~بهمامیتة السوء ویرفع الله بهماالمحدور والمکروه ، والصدقة تطقی الذنب
# ~~کما تطفی الماءالنار. واصح این خبر مستغنی است از ابضاح وتقریر
# الشیخ الحادی والعشرون
# شیخ بیست ویکم خلف ابوب است وکنیت وی ابوسعمداست. در بلخ PageV01P178
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0211.png)

# ~~وفات بافته است در اول شهر رمضان ms101 سنهآ خمس ومائتین . وپسر اومحمد بن
# ~~خلف رحمه الله می گویدکه : پدر من شست ونه ساله بودکه وفات یافت . و
# ~~تربت او برسرتل است ، مشهور ومعروف است، .
# و آورده اند که : آن بزرگ رحمه الله، از غایت تواضع هماره سرافگنده
# ~~بودی . مثلا سر مبارک خود را به آسمان رفع نکردی از برای تعظیم
# حق تعالی.
# چون حمادبن سلمه ، خلفبن ایوب را بدید ، وسیرت و روش او را
# ~~مشاهدت کرد، گفت که: من در دنا ازین مرد نکوتر وصالحتر ندیدم .
# و مکی بن ایراهیم رحمه الله (می گوید) که : یازده نفر مرد را از
# ~~کبرای تابعین دیدم ، هیچ کس مانند خلف در زهد و ورع وبزرگی نبود . و
# ~~آورده اند که: خلف رحمه الله روزی در مسجد نشسته بود ، ازوی چیزی سؤال
# ~~کردند . برخاست و از مسجد بیرون آمد ، وجواپ داد . اورا گفتند :
# ~~چرا در مسجد جواب نگفتی ؟ گقت : سی سال است تا درمسچد ، سخن دنیا
# ~~نگفتهام . کراهت داشتم ، که امروز آن عهد را بشکنم .
# و از محمدبن ازهر رحمه الله آمده است که گفت : روزی با خلف PageV01P179
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0212.png)

# ~~بوب ، بدخدمت محمدین حسن رحمدالله اندر امدیم ، و او میحمد را
# ~~19 مسله سؤال کرد در باب رضاع واو جواب گفت . خلف بر آن زیادت
# ~~کرد ، و در آن مسله میان ایشان مناظره شد از وهت طلوع تانسف النهار.
# ~~ز آنحا بد ساید نقل کردند . و هرزمان خلف ابوب ، دلسلی متین برصحت
# ~~مدعای نود ایراد می کرد . محمدین حسن بر یزرگی ددا نایی وی ثناها گفت.
# ایو موسف املایی میکرد تغظر کرد ، خلف ، ا ندید ، ازه پرسد .
# ~~حضر ان گفتند : اورمذی دارد ، بدان سب نتوانست امدن. ابو یوسف
# ~~امللا نگنت . تاآتگاء کد جشم خلف نکه شد * فر مهوکگد : ادن مردی است،
# ~~کد علم من. ایشخر اسان احیا می کند . بکس أز حاضر ان گفت کد: بدسیب بکی
# ~~مرد ، پنجاه هزار یاشست هزار مرد را فره م گذاری : ابو بوسف فرمود:
# ~~عیچکس ms102 ا: شما ، مثل او نیست .
# و گویندکه : خلف را چهل و دوهزار ححدیث حفقظ بود .آورده اند گد:
# ~~خلف ابوب رحمدالنه . در دل شب ، خاتونن خود رأ آواز داد ، که : بافتمهد
~~!
# ~~لاترضعی ابنی، فانه قدتم لدالآن حولین فاذامص بعدذلکاکل حر ام
# ~~وکل احم نبت بالسحت، فالنار9اولی بد.
### | 3- دنت : ص 424 - لا : آهازمفمت.
### | 8،- گپ : PageV01P180
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0213.png)

# روزی خلف بدگرماید رقت، یهوقت بیرونآمدن ، ده درم به حمامی
# ~~داد . حمامی پرسد ، که این چدکس است که این میرت و مردمی می فرماید.
# ~~کد ازهیچ امیر ومحتشمی ندبدهام .
# روزی مدنزدیک خلف طفی شفتاله آوردند ، که قسمت آن بک درم بود.
# ~~ده درم داد ، اد. همد اما. ات وعلامات حود وسخاوت است . و آن بزرگ
# ~~از نقوش وتشد من وسرای، مجتنب بودی ، وعظیم کراهت داشتی . تاروزی
# ~~مردی اندر آمد . و بهسوی سقف خانه نگاه کرد . خاف گفت : جهبودهاست ،
# ~~که در سقف نگاه می کنی؟ چهل ساز است که من دراین خانهام . هرگز در
# ~~سقف او نگاه نکردم .
# زوزی هیکنت کد : هن عالم نیم ، که اگر عالم بودمی ، بهدرهای خانه
# ~~گشتمی ، ومردمن را تعلیم و تلقین کردمی ، ودرمسجد نشستمی ، تامردمان
# بدنزدیک من نیابند.
# بگی ا: اصحاب خلف میگویدکد : در عق خلف نماز میگزازدم ،
# ~~سر بدسجده نهده ، و در سجده سمست و مالمار تسبیحگنت . چون از نمان
# ~~فارغ شد ، گقتم : چند بار تسبیح گفتی: گفت : روا بود که سد بارگفتد
~~باشم
# روزی مردی کتابی بدخلف ابوب داد تا برخواند . ایمه حدیث که وی
# ~~تعبیر کرده بود خواند. بهدیگری اشارت کرد هم ندید . آن مرد درچشم
~~PageV01P181
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0214.png)

# ~~خلف تگاه کرد. درتگ چشم او بک نقطه وزخمی بود . خلف گفتش که :
# ~~برعیب چشم من دراین سیسال هیچ کس واقف تگشت، الاتو. بعنی از غایت
# ~~ورع از زحمت خود باکسی شکایت تکرد .
# روزی صالح بن نصر درمسجد قلم میتراشد . خلف رحمه الله سدروز
# ~~باوی سخن نگفت که : باصالح ! اگر تدانستمی که رسول صلی الله علهوسلم
# # 22 گفته است که ms103 : لایحل لامرأ ان یهجراخاه فوق ثلاقة %~% ماتو یک ماه
# ~~سخن نگفتمی ، که تو دومسجد قلم تراشیدی .
# حکایت کنند که : وقتی درنماز بود . زتوری برقفای اوتیش رد ، و
# ~~شش او در آن عفف بماند . مسیار بایست تازنبور نیش خود بیرون کشید و
# ~~زرداب روان شد. چون از نماز فارغ شد ، برخاست تا سنت گزارد . پکی
# ~~از حاضران گقت که : مااین زردابی که برقفای تست، تماز روا بود؛ (گفت :
# ~~چه بوده است؟) قصهآ زتیور باوی گفتند . وب قفای او ورمی عظیم ظاه
# ~~شد . گفت: مرا ازاین هیچ خبر نبود . بعنی چنال مستکری دمت خقرت
# ~~جلال پادشاه بود ، که از ورم والم آگاه نشد .

PageV01P182

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0215.png)

# ابراهیم بن عیسی گفت که : به خدمت خلف ابوب بودم، در روزی که
# ~~رجاعبن ابیضحاک ، بهشهر اندر آمد و جمعی انبوه بروی گرد آمدند و او
# ~~و عظ می گفت. خلف پرسید که: این مردمانرا چه شده است بگقتند : آمدهاند
# ~~تا رجا   بی ضحاک را بوینند . گفت : هرکه از ایشان حدیث روایت 223
# ~~کند منو بسمد . و هرکرا درشهادت عدالت طلب کنند باید که شهادت ایشان
# ~~راقبول نکند.
# منصورین محمد می گویدکه : مرخلف را سؤال کردند ، از مردی که
# ~~مؤثر وصحیح بود، وقوت حجگزاردن داشت ، وحج نگزارد و بمرد، چگویی
# ~~بروی نماز گزاریم ؛ گفت : اگرسه نفر بروی نمازگرارد ، چارمین باش بواگر
# ~~چهارتن بوند ، توپنجم ایشان مماش !
# بحیی بکرانی میقرماید که: مرا خلف گفت که: ای غلام! از علم همان
# ~~قدر آموختی که راه توانی رفت . ملازم خانهآ خود باش! وبه مسجد حاضر
# ~~مشو ، تا آن زمان که مؤذن قامت گوید . وچون امام سلام نمازگفت ، روی
# ~~سوی خانهآ خودکن !گفتم: با ایاسعد! اگر توقف کنم تاقامت گوید، تگبیر
# ~~اول فوت شود . گفت : راست می گویی! اما همان 2261] مقدار نقصان که
# ~~به سب فوت شدن تکبیر افتتاح حاصل گردد ، زیادت از آن وزر و وبالو
# ~~نقصان در افعال واقوال تو، کد بیش ازقامت آمده باشی یافته شود .

PageV01P183

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0216.png) ms104

# گو بند که : خلف هرگز مگس از خود نراندتی . اورا گفتند : چر
# ~~مگس از خود نراندی ؟ گفت که : نفس خودرام می کنم ، تاعادت کند ، تا
~~اگکر
# ~~در نماز واقع شود ، لمس ناندکرد، تا نماز (من) تاه نشود . گفتندش .
# ~~چگو ند صر می کنی ؟ گفت: بدمن رسیده است ، که دزدان و فاسقان در زیر
# ~~تازیانه وچوب ماوک وسلاطین صبرمی کنند ، تاگویند : فلات عباب ،عظیم
# ~~صبوراست . من نیز بهحضرت ربوبیت قایم شدهام ، چگونه حرکت کنم ،
# ~~ومگسان را از خود دورکنم .
# و گویند که : قضای بلخ را بهوی تفویض کردند قبول نکرد ، تا حبس
# ~~کردندش . چنانکه شمه(یی) از آن حکایت کرده شده است.
# وخلف رحمه الله بدفجا5آ [225 فوت شده است . و نوحت آسذ بر
# ~~وی نمازکرده است . و چون از نماز فارغ شد ، آوازی شتودکد : با نهسه!
# ~~قزت
# و بوسفیان طالقانی می گوید که : سفانبن عنه را مهخواب دیدم ،
# ~~مرا می گقت : بنویس که خلف ایوب وحسن بن الحسن بی توض  بدلرفتند
# ~~و دریمین و یسار جهان، شبیه و نظیر نداشتند. وهردو ازاین زندات سرای،
~~PageV01P184
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0217.png)

# ~~وطن در مقعد صدق عند ملسک مقتدر ساختند .
# و پسر وی سعیدبن خلفمدتی در بخاراقاضی بود ، وبه بلخ وفات کرد،
# ~~در جوار پدرش دفن کردند ، ودر فقاهت بهمثایتی بود ، که اگر به نزدیک
# ~~خلف کسی استفتا3 کردی ، به نزدیک سعد آمدی ، واز وی سؤال کردی. اگر
# ~~وی در خواب بودی ، انتظار کردی . چون بیدار شدی سؤال کردی و او
# ~~جواب گفتی.
# و از خلف منقولاست مسند با حضرت رسالت علمه السلام26 %~% 2]که:
# ~~المرء تحت ظل صدقته یوم القیامه.. یعنی : مرد در سایهٔ‌ صدقهآ (خود)
~~باشد
# ~~در روز قیامت .
# الشیخ الثانی والعشرون
# شیخ بیست ودوم شداد حکیم است رحمهالله ، وکنیت وی ابو عثمان
# ~~است . و با معاندان دین اسلام مماهلت(کرد) ونصرت بافت وشش ماه قضای
# ~~بلخ بهوی مفوض بود ، بعد از آن بگریخت ، درسنهآ ماتی واربع عشرقوت
~~PageV01P185
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0218.png)

# ~~شد ، ودر آن وقت هفتاد و نه ms105 ساله بود . بدروایت کتاب تواریخ بلخ. اما
~~در
# ~~کتاب النوازل2ابولیث سمرقندی رحمه الله آورده است که : توفی شداد حکیم
# ~~وهوابن تسع وثماتین سنة فی آخر سند ثلث عشرو مائتین ، و دفن عندالتل .
# ~~و تربت وی مشهور است .
# و از ثقات منقول است که: مقبرهآ شداد از آن مقبرهای است که اجابت
# ~~دعا را معین است ومجرب و هر ثمه در تصانیف خود دراین معنی استقصا3
# 22 کرده است . ومحمد بن سهل می گوید کد : هیچ کس را2 عالم تر از
# ~~شداد ندیدم . ومابهابو یوسف در سخنی مناظره می کردیم . چون مطالیات
# ~~از جانبین به اطالت انجامد، گفت: بیا تأپیش طمیب حاذق رویم . گفتم : آن
# ~~کست بگفت : شداد . چون به خدمت او رقتیم وسؤال کردیم . چنان شرح *
# ~~نسط مسیلد کرد ، که هیچ دقیقه فرو نگذاشت . وهیچ شبهه باقی نماند .
# و از اسحلق قاری منقول است که : ازحماسه (؟) شنیدم کهگقت : از
# ~~خراسان مانند این سدمرد ، بدنزدیک مانسامده است درعلم و زهد و و6.

PageV01P186

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0219.png)

# ~~تعمی : شداد و خلف وخارجه بن مصعب رحمهم الله .
# و عیدالصمدین فضل میگوید که: این هرسه بزرگ را دیدم، اما
# ~~هیچ آفریده را همان مقدار خوف و ورع ناشد که شداد وخلف (را) بود .و
# ~~عیدالصمد می گوید ، که مدتی ملازمت خدمت خلف کردم ، هر گز ذکرد نیایی
# ~~3برزیان او نرفت . اما بک نوبت از شداد شنیدم4 که گفت مرخادم را 228
# ~~که : ازکیسه درمگیر ، وفلان چیز بخر!
# عمدالصمدمی گوید که : شداد هرشش شیاروز ، یکگرده تناول کردی ،
# ~~و مدت هفتاد سال روزه نگشاد . اما خلف رحمه الله منعم بود وجوانمرد وبا
# ~~ورع. وشداد ازاین تماز پیشین تا تملز بیشین دیگر، مک طهارت ساختی.
# ~~و این دلیل است که بهشب هیچ نخفته است .
# عبدااصمد گفت که : از شداد درسدم ، که چند سال است . تا بدین
# ~~روز گار می گذاری : گفت . نزددک شست باشد .آنگاه عیدااصمد دست خود
# ~~را بردیوار زد و گفت : براین دیوارگوشت هست ب گفتند نی. ms106 گفت : بر اعضای
# ~~شداد همچنین هیچگوشت نبود ، جز از استخوات .
# عبدالصمد می گویدکه : از ابوعمران شنیدم که گفت : روزی با شداد
# ~~بردکان نأ نمایی   بر گذشتم و پاره از آن نان بخریدم . شدادگفت: تیم
~~229
# ~~درم دیگر را نان بخر! همچنان کردم وبه خدمت شداد آوردم. گفت که :
~~PageV01P187
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0220.png)

# ~~ما از گردهٔ‌ امشب فارغیم. وگویند که از آن روزی که طعام خورده بود، نا
# ~~بدین وقت که نان خرید ، هفت روز بود .
# و محمدبن شقیق میگوید که شداد حکیم را ، والی شهر قضای بلخ
# ~~فرمود - خویشتن را چندان خقه کرد، که سخن وی مختلط و نامقهوم شد .
# ~~و بعد از ان بهچهل سال بهشب نخفت .
# و محمدبرن سلمه می گویدکه: در آن شی کهشداد فوتشد. اند بار
# ~~به جهت عارضه(پی)1 برخاست ، وهر بارکه میخاست1 طهارت می کرد ، و دو
# ~~وکعت نماز می گزارد .
# وعبدالصمد روایت می کند که: شدادبه حضور سفیان بن عیینه و و کیع
# ~~زحمهم الله درمکه جواب فتوی مینوشت وایشان خاموش و مؤدب نشسته
# ~~یود ند.
# جعفر بن خارجه می گوید که: شداد می گفت که: مرا آرزوی هیچزاهدی
# ~~29 وعابدی نیست .   مگر به مردی (که) در این بازار بگذرد ، ومردمان
# ~~بدانگشت بهوی اشاره نکنند1، که او زاهد وعباداست. و عالم چنان مستور
~~PageV01P188
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0221.png)

# ~~باید، که هیچ کس برعادت وی مطلع نگردد ، (تا) آن خاص مرخدای را
# ~~باشد . (و مر او را نافع بود)
# محمد بن سلمه می گویدکه : مردی به خدمت شداد آمد1 ، به وقتی که
# ~~قضا بوی مفوض بود ، و از امیر شهر تظلم کرد وگفت که: ضیعتی داشتم ، از
# ~~من غصب کرده است. شدادگفت : ترایسنه هست برصحت دعوی: گفت: هست.
# ~~فرمود که: چون نماز آدینه مگزارم وامیر حاضرشود، تو نیز بینه حاضر کن.
# آن مرد برفت و گواهان خود حاضرکرد ، و منتظر میبود ، تا شداد
# ~~برسد . چون به امر پیوست ، گفت : مردی از تو شکایت میکند. دستوری
# ~~فرمود. چون اندر آمد، شدادگفت ms107 : چه دعوی داری برامیر ؟ گفت : ضیعتی
# ~~است در فلان ناحست ، وتحد یدکرد ما شرایط صحت دعوی . روی
# ~~بهسوی امیر کرد وجواب طلب کرد و گفت: آن ضیعت از آن من است . مدعی
# ~~را پرسد ، که گواهی داری بدین دعوی بگفت : دارم . فرمود که حاضر کن!
# ~~حاضر کرد وبروفق مدعای خود بینه (یی) اقامت فرمود.
# شداد روی سوی امیرکرد وگفت : درست شد به نزدیک من، که این
# ~~ضعت از آن این مرداست، مهوی تسلیم کن ! امیر گفت: تسلیم نمی کنم. گفت:
# ~~اگر تسلیم نکنی: ترا حبس فرمایم. امیر از این سخن در خشمشد و گفت:
~~تومرا
# ~~حمس فرمای ! گفت: آری ترا حبس فرمایم. اگر تسلیم کردی و حکم مرا
# ~~به تفاد زساندی نک ، والا بهداز الخلافه بنویسم ، که حکم مرا در
~~قضانقاد
# ~~تست ، ودرخانه بنشینم تاجواب . امیرگفت : تسلیم کنم . شدادگفت : من
~~PageV01P189
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0222.png)

# ~~از اینجا باز نگردم ، تا آنگاه که تسلیم کنی1! امیر از آن ضعت بیزار
~~شد، و
# ~~مه مدعی تسلیم کرد ، وشداد بازگشت .
# حکایت کنند که: چون شدادقضای بلخ تقلدکرد . روزی عیدالله محمد
# ~~230 بخاری درمحکمه بازوی او را بگرقت ، و از آنجا به استخفاف
# ~~بیرون آورد و گفت که : علم از برای آن آموختی، که قضای یلخ تقلد کنی؟
# ~~مردمان قصد عمدالله کردند . شدادگفت : بگذارید که راست می گوید .
# روزی شداد درزمین خویش آب دید، سؤال کرد ، که این آب از کجاست؟
# ~~گفتند : از آن فلان کس است، کد بند مشکسته ، ودر زمین در آمده . فرمود:
# ~~غلمهآ آن خرمن را حدا نگاه دارید.
# روزی والی یلخ به نزدیک شداد آمدو دستوری خواست. احازه فرمود .
# ~~داماد شداد برخاست ، تامصلایی یندازد از بهر امیر، تابر آن نشمتد. شداد
# ~~گفت : دعها ، دعها مرتین . بعنی منداز! چون والی از پیش شداد بیرون
# ~~امد، گفت : هماره کار دین بهانتظام باشد ، تااین شیخ درمان باشد .
# ابوعلی خوارزمی میگوید : ازشداد شنودم ، که از امام زفر سوال
# ~~کردم ، که ابویوسف   در میان شما چگونه پود؟ بانگ ms108 برمن زد : باصبی
~~PageV01P190
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0223.png)

# # اسکت ، کان یعقوب %~% عند ابی حنیفه ، اذاتکلم ، اسکت القوم (الی)
# ~~یعقوب .   شاعر (گفت) :
# الایرون علی ظهر الارض
# رجلا اعلم من ابی یوسف
# اسماعیل بن عبدالله می گوید کد : شداد را به قضای بلخ استدعاکردتدا،
# ~~اجابت نکرد. گفتندش که : اگر ابا آوری وقیول نکنی ، ترا خواهند کشت.
# ~~اجابتکرد، وشش ماه حکم نکرد ، و وظمفهآ هرروزهآ مشاهرهآ او را (بی
# ~~استقضا) به خدمت شداد میرساندند ، و او هیچ از آن خرج نمی کرد. ناگاه
# ~~شبی از بلخ بیرون آمد ، وخود را تاشناختد ساخت و روی به بغداد آورد ،
# ~~وآن نفقات که حمع کرده بود به بعضی از مخلصان، تسلیم کرد ، تا درغمت او
# ~~آنرا یه والی باز رسانند و گویندکد : « من دراین مدت عملی نکردهام که
# ~~مستحق این نعمت گردم.»
# چون به بغداد رسد ، به کویی از کویها که آنرا (کوی) بنی رباح
# ~~گفتندی ساکن گشت . والی بلخ چون معلوم کرد ، که او به جانب بغداد4
# ~~زفته ، قاصدان درعقب فرستاد. چون بدبغداد رسیدند ودر طلب باستادند
# ~~چون بدان محلت رسید ندکه او بود ، از اهل محلت سؤال کردند نشناختند.
# ~~از غابت زهد و ورع وعلم وحفظ کلام الله ، و از شب ببداری او اعلام
~~کردند .
# ~~گفتند : در این کوی ازاین نوع مردمان بسارند . گفتند: آن عالم که ما می
# ~~جوییم، از قضای بلخ گریخته است (ومختفی نشسته). گفتند: بدین صفت
~~PageV01P191
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0224.png)

# ~~کدشمامی گویید بهترین خلایق باشد بعداز انیا . تاجملهآ اهل کوی بر
~~خاستند
# ~~ودر طلب او استادند ویافتند وعذرها خواستند وجان و ماا عرضه کردند .
# ~~وچون از آن کوی بیرون آمد ، روی سوی آن قوم کرد وگفت : در جوار
# ~~قوم سالح مقام کرده بودم ، حالت ووقت من تباه گردید. و آن مسکن مشهور
# ~~گشت . (لاید این منزل بدل بایدکرد)5.
# و در بعضی روابات آمده که : قاضی ابومطیع رحمهالله، بهوقتی کسه
# ~~43 چشمهاش ضعیف شد ، مامون به او تامه نوشت ، تا کار قضا را بد 225
# ~~هرثمه ms109 اعین اقامت کند. ابومطیع، خلفرا متعین کرد. خلف مختفی شد و
# ~~گر یختد به بغداد رفته بود .
# ~~گفت : در وقت زفر رحمه الله خواستند ، که قضای بلخ به زفر مفوض
# ~~کنند ، قبول نکرد ، تاخانه ومنزل او را ویران کردند . شداد می گوید که
~~:
# ~~در وقت امام آبوحنفهزفردرمان اصحاب  همحنان بود، که امیر المؤمنین
# 1- لا : واو را عذرها خواستند وتن ومال وچان. %~% 2 - لا: من درجواز.
# # - ک. شا ه مه %~% 5- پ : کلماق جیل فوسین
# ~~با فضل بن سهل وزیر، شکار دسایس در باری ومتهم شد و درسنه 200 ه در
~~مجلس مره
# 6-لا: مخفی کست کاد راکرمود  ازان جهت
# که* د مب*
### | 6اح 1 PageV01P192
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0225.png)

# ~~درمیان صحابهٔ‌ رسول علیه السلام. واعلم وافقه ایشان بود ، وبه قول
~~هیچکس
# ~~رجوع نکرد ، همچنانکه امیر المؤمنین علی رضی الله عنه.
# وهم شداد گفت که : هیچ کس را ندیدم، که علم را خاص از جهترضای
# ~~حق طلب کند مگرزفر را . وگفت که :هر گززفر را ندیدم، که لب جنیاندی
# ~~مگر به تسبیح . و گویند که : شداد ، هرهفت روز یک ختم قرآن کردی و
# ~~شب نخقتی و نماز وتطوع نشسته گزاردی.
# از احمد حنیل رحمه الله 1236 سؤال کردند از حال خلف و شداد،
# ~~گفت : رجلان قد اجتمع علیهما اهل کورتهما بالصدق والصلاح . یعنی پاکی
# ~~وتزکیهآ ایشان همین بسنده است (که) اهل شهر برصدق و صلاح ایشان
# ~~اتفاق کردهاند .
# عیدالصمد وحمه الله می گویدکه : شداد ده هزار حدیث حقظداشت .
# ~~یکی از آن این حدیث است که ، ابوذرغفاری رضی الله به حضرت مصطفی علیه
# ~~السلام در آمد درمسجد ، قال علمه السلام : اصلست رکعتین ؟ قال: لا.
~~قال: ما
# ~~منعک ؟ قال الحاء! (قال : لاتعمل) شئا ریاء و لاتدعه حاء . بعتی : ای
# ~~ابوذر! چون به مسجد در آمدی، برای تحیت مسجد. دو رکعت نماز گزاردی؟
# ~~گفت : تی. گفت : چه بازداشت ترا ؟ گفت : شرم . فرمودکه : ای ابوذر!
# ~~عمل بهریا مدار! و از برای شرم دست از عمل مدار!
# وهمو روایت کند ms110 که : ان حجاما کان باخذ شارب النبی صلی الله علسه و
~~PageV01P193
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0226.png)

# # 3، سلم، فابصر شیبة1، فاراد ان7 %~% یاخذها . فنهاه النبی علسه السلام
~~و قال:
# ~~الشیب نور .
# از منقولات شداد است کد : حماعتی از بزرگان ، بد خدمت ابوسعد
# ~~خدری رضی النه عنه اندر آمدند گفت : مرحا به وصیة رسول الله ، قال لنا
# ~~رسول، ان الناس لکم تبع وسیاتی اقوام بعدی بتفقهون فی الدین فاستوصوا
# ~~بهم خیرا.
# وهم از شداد منقول است : اذا صام احدکم فلایرفث ولا یجهل ،وان
# ~~جهل علیه احد فلیقل : انی صایم .
# وهم از شداداست به روایت انس رضی الله عند قال قال رسول النه صلی النه
~~PageV01P194
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0227.png)

# ~~علسه وسلم : اغیواالعیادة واربعوا1،الا ان یکون مغلوبا قلایعاد ،وخیر
~~العبادة
# ~~اخفهاوالتعزیه مرة.
# عنی یه عمادت گاه گاه روید و زود زود مروید، تا ملول نگردند و دیر
# ~~دیر مروید ، تا آزرده نگردند . و هر چهار روز یک نوبت روید، مگر کسه
# ~~سمار مغلوب بود ، و از آمدن ورفتن خبر ندارد ، وپرسدن بی منفعت بود.
# ~~و بهترین عیادت 2388 آنست ، که سبک باشد، و تعز یت رفتن یکمار بسنده
~~است.
# حاصل کللام آن است که؛ بیمار پرسیدن ، هر چهار روز روند، اگر
# ~~بیمار خبردار باشد . واگر بیخمر باشد ، مممار پرسی حاجت نیست .
# و درکتاب جمل الغرایب8 آورده و فرموده1 که : اغیوا آن است که یک
# ~~روز رود ، ویک روز نرود ، (واربعوا آن است ، که بک روز رود ، و دو روز
# ~~ترود)وروز سیم برود ، تا آن روزکه رفته باشد ، ما آن دو روز که
# ~~نرفته باشد ، و روز آخر که برود، چهار روز گردد. و لفظ و معنی مراعی
~~باشد.
# 1- پ : وار بمون آلاب؟ %~% 2- این حدیث ضعیف درمسند آبویعلی از جابر
### | 6- پ : PageV01P195
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0228.png)

# الشیخ الثائث والعشرون
# بیست وسیم عصامبن یوسف است رحمه الله، محمد بن ابسومطیع
# ~~وحمدالله میفرماید که : پدر عصام را پسران بود ، مهتر و گزیده تر . اول
# ~~عصام بود و محمد وتعیم (؟) و ابراهیم رحمهم الله . و پسر ms111 عصام ، عبید
~~بن
# ~~عصام بن یوسف ابومحمد ، والی ولایت بلخ بود بعد از احمدین مدرک .
# و کان عصام قویاصارما، مات [239]) ببلخ فیسنة خمس عشر ومائتین
# ~~(و تربت اوبردروازهٔ‌ نوبهار است)2 و له اربع و ثمانون سنة . فقال
~~ابومقاتل1:
# ~~کنستدابوعصمة، توفی سنةاربع عشرقومائتین، جریر بن المسمیکوید:
# ~~که در حال حات عصام به خواب دید11 که : نردبان از آهن ، سر آن نردبان
# ~~بر آسمان بود  و پایان (نردبان) درکوی عصام . ازمخضع تعمیر را
# ~~سؤالکردند . مخضع گفت : هرگز برکت دعا وصقا از کوی عصام منقطع
~~PageV01P196
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0229.png)

# ~~نکردد ، تا آنگاه که اسلام به روی زمین قایم باشد .
# و در حکایت آمده است که : شداد رقعه نوشت به نزدیک عصام از برای
# ~~مردی . و گفت که : انه رجل صالح فقیر ذوعیال . هراحسان که درحق او
# ~~تقدیم نمایند درموقع باشد . عصام رحمه الله فرمود : تا کیسه بیاوردند .
~~در
# ~~آن کیسه چهار هزار درم بود ، همه را به آن مرد داد و گفت که : شداد را
# ~~بگوی ، من این تجد شاهدا مثلک . بعنی : کجا پابی مثل خود گواهی
# وبر استحقاق هرکه توگواهی دهی ، برهمه خلق واجب است، که 240
# ~~درحق او مبرات واحسان لازم دارند .
# یکی ازبزرگان به خواب دیدکه ابوبکر وعمر رضی الله عنهما ، در
# ~~خدمت رسول بودندی و گفتندی4که: عصام را بگوی ، که ما رفتیم ، ما را
# ~~متابعت کن ! درهمان روز پیش از زوال (وفات) یافت.
# و سیم بن جمیل میگوید که: عصام مردی بود ، که روزی ده هزاردرم
# ~~بیرون آورد، و به مردی صالح داد. و گویند: صدوهشت برده آزاد کرد از
~~خالص
# ~~مال خود . وصدقات او به هفتصد هزار رسد . و بنده آزاد کردن را دوست
# ~~داشتی . وصدقه دادن را دوست داشتی در ایام قحط ومجاعت .
# ومحمد بن مالک گوید : از عصام شنودم که گفت : هیچ مجلس به PageV01P197
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0230.png)

# ~~هسمتتر وبا خطرتر و بزرگوارتر از مجلس ابوحنفه رحمه الله ندیدم. و
# ~~اعلم وافضل اصحاب اوچهار کس بودند : عافه بن یزید وزفر ms112
# ~~ابویوسف واسدبن عمرو رضی الله عنهم .
# عصام گویدکه : ازاین چهار بزرگ شنودم که گفتند : لایحل لاحد ان
# ~~یروی شئا لم یسمعه منا ویفتی بقولنا ، حتی بعلم من این قلنا2.
# وهم عصام روایت می کندکه : درمجلس ابوحنفه رحمه الله حاضر بودم،
# ~~مردی آمد و در ناحیت مسجد ماستاد وامام را صریح دشنام داد، وایوحنسفه
# ~~ویاران میشنودند ، وهیچ کس جواب نمیداد والتفات نمی کرد . تا آنگاه
# ~~که ابوحنیفه از درس فارغ گشت وبه سوی خانه روان شد ، آن مرد چنان
# ~~دشنام میداد ودر عقب می رفت . چونابوحنفه بهخاته در آمد ، هیچجواب
# ~~نگفت . آن دشنام دهنده سر مرد ریگ خود را برعضاده و آستانهآ در
# ~~همی زد ومی گفت : اتعدو ننی کلبا فلاتجسونی ؟ فسمعت صوتا خفا من الدار.
# ~~242 بلی تعدک کلما فلانجییک . بعنی : ای ملعون مطرود! چون دردشنام
~~PageV01P198
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0231.png)

# ~~وناسزا افراط کردی وکسی جواب نگفت، آواز بلندکردی ، که مرا آر
# ~~سگان میشمارید ، که هیچ کس جواب نمی گوید؟ از درون سرای آواز آمد
# ~~نرم ، شنودم که میگفت : بلی ما ترا از سگان انگاشتیم ، از این جهت
# ~~جواب نمیگوییم.
# ورده اندکه : خلف ابوب ، حنازه (یی) را تشییع کرده بود و منتظر
# ~~دفن نشسته. مردی سؤال کرد ازاین آیت کد : لها شرب و لکم شرب بوم
# ~~معلوم. ابوب فرمودکه : نوبت بود درمیان ایشان . چون سخن بدینجا
# ~~رسد ، عصام بامدوسابد برخاست وسوال را اعادت قرمود . عصام رحمه النه
# ~~قصه ناقه آغا: کرد. * از اول تا آخر تقریر فرمود، که جملهآ خلق روی
~~یداو
# ~~آوردند . چون فارغ شد ، خلق گفتند : سبحان الله! زهی بزرگ خاندانی که
# ~~ملک تعالی بهعلم ومال آ. استد .
# سل عصام بن بوسف عن الزهد %~% فقال بالفارسیة : تاوه وکواره 243
# ~~و در نوبهار! بعنی الاجنرد . یعتی : ازعصام سؤال کردند ، کد زهد چیست ؟
# ~~گفت : تن خویش را به احاره دادن بردر نوبهار، تا تاوه گل کشد ،
~~وکوارهٔ‌
# ~~خاک برسرنهد. و در نوبهار موضعی بود ، که پگاه مزدوران آنجاحاضر
# 1- لا : کرد .   2 - لا : آوازی ms113 ترم شنود که میگفت . %~% 3-ا
# -فرب- الشعراء155 یعنی : گفت صالح علیه السلم ، که
# ~~اینک اشتری ماده ، و اورااب حوری ومرااجخوردنی ، روزی دانسته (طبری
### | 6 لا: چنان تقریر . %~% 7- لا: گشٹ
### | 4- دوه بابه : طبق آهنین که در
# ~~ان گک میا ندارتد. دوره: سبد بافه : رحمچه وتبمت*که دران میوه وگل
~~وغیره را
### | * 1 لا: چیست؟
### | 21_می کشد وکوار PageV01P199
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0232.png)

# ~~میشدند ، و نفس خود را یه اجاره میدادند . این سخن به سمع مامون
# ~~رسید ، از زهد و ورع اوعجب داشت وبگر یست.
# درحکایت آمده است که : طلحه بهوقتی که ازجنگ کابل باز گشت.
# ~~چون به بلخ رسد بالشکر درخانهای مردمان فرود آمدند و اهل خانه را
# ~~بیرون کردند . مسلمانان به نزدیک عصام آمدند و از آن ز حمت بنالسدند.
~~عصام
# ~~طلحه را تصحت کرد. احابت فرمود. گفت : تحویل کنم از سراهای مردمان
# ~~بدان وعده خلاف کرد ، وآن روز آدینه بود . عصام روی سوی قبله آورد ،
# ~~و به تضرع وزاری ، آب [   2از دیده روان کرد . طلحه تا شیانگاه نرسسد
# ~~وبه مفاجا ممرد . تادر سرای او نوحه می کردند و می گفتند : ای کشتهٔ‌
~~عصام!
# و در تواضع چنان بود که : همسابهآ فقیر داشت ، بهوقت طعام طلب
# ~~کردی ، وبااویه بکجا طعام خوردی ، وقیل باکل مع جارله حجام وخدم (؟)
# عصام رحمه اثنه روایت کرده از نقلهآ خویش مرفوع ازمهتر علیه السلام
# ~~که : لاتقوم الساعةحتی یملک رجل من اهل بیتی یواطی اسمه اسمی . یعنی:
### | 1 3اک4*
# 1و تممک) PageV01P200
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0233.png)

# ~~قسامت نساید ، تاملک و پادشاهی جهان به یکی از اهل بیت من که نام
~~اوموافق
# ~~ناممن باشد مسلم نگردد .
# وهم او روایت کند معنعن ازمهتر علیه السلام که : قال لابن عباس الا
# ~~اهدبک هدیة علمنی جبریل فی الحفظ ؟ قال قلت : بلی یا رسول الله! قال
# ~~تکتب علی طشت بالزعفران فاتحة (الکتاب)1 والمعوذتین وقل هوالله احد
# # وسورة بس وفی آخرها45 %~% سورة الواقعه وسورة الملک وسورة الحشر
# ~~ثم تصب ماء نطیفا ثم تشر به علی الریق وذلک عندالسحر مع ثلاث ms114 مثاقیل
# ~~لمان، وعشرة مثاقیل سکروعشرة مثافیل عسل . ثم تصل بعدالشربرکعتین
# ~~تقرأ فاتحة الکتاب مرة وخمسین مرة قل هوالله احد . ثم تصبح صائما
~~لایأتی
# ~~علک اربعون بوما الاوتصیر حافظا ان شاء الله العزیز . قال ابن عباس جر
~~بناه
# ~~فوجد ناه صحمحا.
# قال عصام : فعلت وانا اب خمس وخمسین سنة فزادنی الله مالا اقدر
# ~~ان اصفه. قال الشعبی: حفظت القا وتسعمائة دعاء احفظ القر آن فلم
~~اجدشمئا
# ~~انفع من هذا.
# 1 - لا: یکتب ؟   2 - لا: علی الطشت . 3- پ : ندارد . %~% 4- لا:یس و
# ~~سورة الواقعد الی آخرهاو سورة الملک الی آخرها وسورة الحشر الی
~~آخرهاثم- پ: این
# ~~کلمه روشن نیست، درلاما نند متناست. آب نطیف ریخته و کم کم جاری شده
~~است (المنجد)
# ~~6- پ : نقاط ندارد . لا : علی الطریق ؟ ولی ریق حالتی است که کسی چیزی
~~نخورده و
### | 7- لبا.فح مدری
# ~~8- پ : دصلی ؟   9- معنی اینست که رسول فرمود جاین حباس : آیا هدیهیی
~~که
# ~~جبریل مرا برای حفظ آموخته بتو بدهم ؟ تخم : آری یا رسولالله ! فرمود :
~~بر طشتی
# ~~بزعقران سورهآ فاتحه و معوذتین وقل هوالله وسورهٔ‌ یس ودر آخر آن سورهآ
~~واقعه وسورهٔ‌
# ~~الملک وسورةالحشر بنویس ، و برآن آب بریز ! وصبح ناهار آنرا بنوش با سه
~~مثقال PageV01P201
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0234.png)

# لشیخ الوابع والعشرون
# شمخ سست و چهارم مکی بن ابراهیم است . وکنیت (وی) ابوسگن
# ~~الصدوق است . نودسال بقا یافت ودر نصف شعمان سنهٔ‌خمسه عشرومائتین
# ~~24 مهحوار رحمت پیوسته است .246 احمد حنیل رحمه الله می کفتی که:
# ~~مابصنع هذاالصدق ، قدم علینا مکی ابن ابراهیم فی قباء ومنطقة، فرفعه
~~الله
# ~~بصدقد ، بعنی : این صدق چه مسارکاست، وقتی که مکی بن ابراهیم ، ازشهر
# ~~بلخ ، به حضرت پادشاه بغداد واصل گشت ، در همآت (و صورت) قبا و کمر
# ~~بود . ملک تعالی و تقدس او را به برکت صدق یرگزید و بر کشید و بزرگ
# ~~گرداند وخدمه بندگی اعمش دریافته بود . وپنج نوبت حج اسلام گزارده
# ~~وهموارء می گفته : آخرین کسان که از ابشان علم دین سماع کردم ، ابن
# ~~ج یکبار وقل ms115 هوالله پنجاه بار بخوان وروزه بدار! تا که بعد وچه وووشم
~~ورد !
# ~~ابل یی ت یجر بهوردیم ویخ یایم ب درن چر چمج PageV01P202
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0235.png)

# ~~لهیعه ولیث بود . و او را دو پسر بود عالم متحر . بکی را حسن نام
# ~~بود ، ویکی را یعقوب نام . و مرحسن را پسری بود محمد نام . ومکی بن
# ~~ابراهیم را برادری بود اسماعمل نام .
# عمدالصمد می گویدکه : در خدمت او سیزده سال خدمت کردم . و
# # محمد ابومطیع رحمه الله می قرمایدکه : از والد %~% خود شنیدم1 که
# ~~گفت : در مکی ابراهیم خبر بسیار است. و سزده نقر از کبرای تابعین را
# ~~دریافته است ، واو را در صحمت ابوحنیفه دیدم درغایت تعظیم و توقیر . و
# ~~چنین می فرمود که : من درسنه اربعین ومائه به کوفه در آمدم و به خدمت
# ~~ابوحنیفه رفتم، واز ابوحنیفه مسند سماع کردم که گفت : ان بعیرا ند من
# ~~أهل الصدقة فطلموه ، فلما اعباهم ان بأخذوه، رماه بعیر واحد بسهم،
# ~~فاصاب مقتله ، فسألوا النمی علیه السلام، فامر باکله فقال : لهااوابد15
~~کاوابد
# ~~الوحش ، فاذا خشیتم منها شسئأ فاصنعوا مثل ماصنعتم بهذا، ثم کلوه.
# بعنی : اشتری از شتران صدقات بگریخت ، ودر عقب (او) بسیاز PageV01P203
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0236.png)

# ~~دویدند ومانده شدند ، واز گرقتن عاجز آمدند . یکی ازایشان تسمسه گفت:
# ~~24 وتیری بینداخت ، وبرمقتل شتر زد، وبههمان زخم بمرد [248 از وسول
# ~~علسه السلام سؤال کردند ، که گوشت اوتوان خورد : گفت : شاید خوردن .
# ~~و آنگاه فرمود که : ایشانرانیز گریزندگان و سر باز ندگان هستند . همچون
# ~~گریز ندگان وسر بازند گان وحش . چون ایشان بدین صفت شوند و یترسند
# ~~که بهدست نمایند چز بدین وجه ، معنی تیرزدن وگوشت ایشان خوردت ،
# ~~که حگم اوچون حکم وحشی گشت .
# وهم مکی بن ابراهیم روایت کرد از ابوحنیفه رحمهماالنه، این حدیث
# ~~زا مسند از حضرت رسالت علسه السلام : لولا ان اشق علمی امتی ، لامرقهم
# ~~بالمسواک عند کل صلوة. این حدیت مشهور است و از توضیح مستغنی
# ~~است.
# وهمو روایت کرده این حدیث ms116 را مرفوع از مهتر علیه السلام : لوکان
# ~~القر آن فی اهاب مامسته النار. یعنی اگر قرآن درپوست بی دباغت (باشد)1
# ~~آتش او را نپساود . یعنی اگرچنان بود1، که قرآن در پوستی تعبیه بودی،
~~PageV01P204
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0237.png)

# ~~آتش او را نسوختی .[249 فکیف که مؤمنی حافظ باشد ، هر گز اس24
# ~~پیرامون او نگردد .
# وهمو روایت می کند مسند از انس رضی الله عنه که گفت : کنا اذاصلینا
# ~~مع النبی علیه السلام قال : سمع النه لمن حمده ، لم یزل قباما حتی نری
~~النبی
# ~~عله السلام ساجدا. معنی این حدیث ظاهر است (و واضح).
# وهمو روایت میکند مرفوع از مصطفی علیه السلام ، عن ابی هریره
# ~~رضی الله عنه، عن رسول الله صلی الله علیه وسلم: من اعتق نصیبا (له)من
~~مملوکه
# ~~فهوحرمن ماله ، ان کان لهماله.
# و همو روایت می کنداز رسول علیه السلام: اذا شرب احدکم فلایتنفس
# ~~فی الاناء ، واذا اتی الخلاء فلایمس ذکره سسمینه.
# وهمو روایت می کند، : ازحضرت رسالت علیه السلام سؤال کرد یکی
# # که : علمنی ما اشفع به. قال : اعزل الاذی عن طریق المسلمین %~%
~~250(معنی PageV01P205
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0238.png)

# ~~چنان ماشد که مردی مهتر را علیه السلام (گقت) که ای رسول خدای! مرا
# ~~خبری ساموز (که) بدآن سودکنم و مرا نافع باشد . گفت : خار و خاشاک از
# ~~راه مسلمانان (و) اذا بعنی هر چیزی که مسلمانان را از آن بد آید ، آن
~~چیز
# ~~را از راه مسلمانان دورکن ، تا زحمتی به کسی لاحق نشود .)
# و همو روایت (می کندکه:) با پدر خود بهطلب علی رفتم در یازده
# ~~سالگی. وهیچ معلوم نمیشد . ار این سبت در تحصل تقصیر میرفت. چون
# ~~سال به پاتزده رسید ، درطلب علم ایستادم ، وبه صدق و آخلاص روی به کار
# ~~علم آوردم . حق تعالی فهم کرامت فرمود .
# وهم از او یکی از بزرگان پرسد: شبهه کدام است ؟ گفت : لسزمانک
# ~~زمان الشبهة ان تسال عنه ، ولکن فی ترک الحر ام المحض اجره.
# الشیخ الخامس والعشرون
# شیخ سسست وپنجم شهابین معمراست رحمهالله ms117 . وهردو گوش میارک
# ~~اوگران بود ، هفتاد و چهار سال زندگانی یافت و آخر درزندان وفات یافت
# ~~به سب دینی که بروی بود ، و ابوالسکن می فرمایدکه : ولادت او در سنه
# ~~ثلاث ومائتین بود ، و وفاتدرسنه ست وتسعین ومائتین .

PageV01P206

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0239.png)

# منقول است که: چون عصام بن بوسف رحمه الله بیمار شد و ضعف
# # بمفزابمد ، از او سؤال کردند که : بعداز تو از که استفادت %~% (کنیم)2؟
# ~~فرمود که : شهاب! و آنگاه گفت که : او را در مخلص خأصه او احلاس کردند.
# ~~آن موضع احتمال نکرد ، واو را برگرفتند و به موضعی بردند ، که آنرا
# ~~فراخی مومک می گفتند ، وآن مسجد مقنع است .
# ومحمد بن ابومطیع رحمه الله می گوید که : مقنع حابط آن مسجد را
# ~~رفع میکرد . چون به ناد و قواعدکهنه رسید ، لسوحی دید از سنگ
# ~~خاره : خواست که آن لوح را برکند. ازپس آواز می آمد که با اباعیدالله!
# ~~نگاه کرد ، شخی بزر گ بود و می گفت که : نمی ترسی ، که مرقد و مشهد
# ~~معمری را بر می کنی و ویران می کنی:
# چون آن شیخ این سخن یگفت ، مقنع آن الواح را پوشاند ، و آنجا
# ~~حایطی بناکرد، وآن مسجد را مسجد مومک میگویند.
# وشهاب بن معمو احادیث بسار روایت کرده ازحمادبن سلمه . وحماد
# ~~را ازکبراء علماء وقت واز ابدال دانستندی، ویکی ازعلامت [252 ابدال
# ~~آن است که ان لابولدله . وگویند که حماد مرسفان ثوری را دید و دعا
# ~~التماس کرد . قال : انت احق بذلک، لانه لم یولفانف یعنی عسی ان تکون
# ~~من الابدال . والله اعلم بذلک.

PageV01P207

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0240.png)

# ~~و یکی از احادیث که شهاب روایت کرده ، مسند از حضرت رسالت1
# ~~علسه السلام آن است که : لایؤمن عیداحتی یحب لاخمه مایحب لنفسه . یعنی
# ~~ایمان بنده درست تیست تا آتگاه که آنچه خود را دوست دارد ، برادر
# ~~مسلمان را پسندد .
# الشیخ السادس والعشرون
# ~~شیخ بیست وششم لیثبن مساور است . وکنیت او ابویحیی است . و
# ~~بعد از عبدالله بن عمر ms118 بن الرماح ولی القضاء و هوالحادی بعد العشر من
~~قضاة
# ~~المخ
# ~~محمد بن الازهر روایت می کند از ابن ابی یعقوب که : اول کسی که
# ~~2 در بلخ به قضانشست ، حارثبن سر بعت (؟) بود. بعد ازوی هلال بن
# ~~حسان. بازسلسمان والد مقاتل (بعد ازوی نصرمشارس ، بعد ازوی متوکل11،
# ~~بعد از وی عمر بن میمون الرماح ، بعد از وی ابو محمد)16 بعد از وی
### | 2 - لا: ازحضرت
### | 4- لایؤمن احدکم
### | 6- پ: اتج
### | 8- پ : ساور ؟ ورسجی : لیث بن مافور بن
### | 11- رک : ص
### | 13 - هوسلیمان
### | 10- آتچه در بین PageV01P208
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0241.png)

# ~~ایومطیع . بعد ازوی شداد حکیم . بعد از اوعمدالله عمرمیمون رماح . بعد
# ~~ز او لیثبن مساور ، بعد از آن ایام محتت شد در زمان لیث . و بعد از او
# ~~قاضی نیود تامدتی طویل ، مگراصحاب مظالم .
# وسد امام اجل ناصرالدین شهید سمرقندی قدس سره ، اسامی قضات
# ~~بلخ را درتاریخ یلخ ، تا قاضی ابوجعفر ابی القصر رحمهم الله آورده. ولث
# ~~در وقت زوال سنهآ ست وعشرین ومائتین مهجوار رحمت پیوسته است. و قیل
# ~~فیسنة اربع وعشرین .
# و در حکایت آمده است که: لیث به خواب دید که حایض شده ، وسالی
# ~~گذشته . بعد از آن مثل آن دید . بامعبر گفت254 تعبیریافت ، که تو 5
# ~~قاضی ولایت خواهی شد . لأن الحایض امر القافله . گفت : من همحنین پیش
# ~~از بک سال دیدهام . گفت : خنت تفسک قضاء سنه . بعنی خسانت کردی نفس
# ~~خود را در قضای بکساله . و از ماه چندین مانده (است)12 چون آن مدت
# ~~تمام شود قضای بلخ به تو مفوض شود  همچنان بود ، چون (آن) ایام
# ~~ببعد) PageV01P209
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0242.png)

# ~~بگذشت ، امرقضای او مقرر شد .
# و حسن حجاج میگوید : بالمث نماز میگزاردم ، در رکوع بیتو
# ~~بنج بار سبحان ربی العظیم کفت . و گویند که درزمان قضاء لیث ازدار
~~الخلافه
# ~~مکتوبی رسید که بعد ازاین باید که همه خلق گویند که: قر آن مخلوق است.
# ~~لتگفت : الله اکر! بعد از هشتاد سال در مان اهل اسلام کفر ظاهر شد . و ms119
# ~~آنگاه علی ملاعالتاس کلاه ازسر برگرفت وبرزمین زد وگفت که : نفس خود
# ~~را از قضا معزول کردم ه25 [ وهر که دعوی کند، که قر آن مخلوق است کافر
# ~~است به خدای .
# وچون نامهآ خلفه براین موجب وارد گشت ، لث آن زندقه را رد
# ~~کرد . شاعری این مدح کفتش :
# واذکر اما بحیی الهز بر لیثاد %~% کان لبلخ رحمسة و غیثا
# هوالذی بعد عنا الکفرا %~% طوقنا عند الممات ، شکرا
# ~~وسیاتی حدیثه انشاءالله تعالی .
# الشیخ السابع والعشرون
# (شیخ بیست وهفتم) از مشایخ بزرگ ابوسلسمان جوزجانی استا PageV01P210
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0243.png)

# ~~رحمه الله . که نقل کتب محمد بن حسن را رحمه الله از بغداد به خراسان
# ~~واسطه اوبود ، واعتماد بهروایت او است ، و در کتب فقه چون مسوط و
# ~~جامعین و زیادات بهروایت ابوحفص کبیر بخاری رحمهانله آوردهاندکه :
# ~~چون ابو سلیمان و ابوحفص کبیر رحمهمالله ، در خدمت محمد حسن
# ~~(رحمهالله تحصیل بسیارکردند و وقت آن شدکه بهولایت رجوع کنند ، از
# ~~محمد حسن) اجازت خواستند . بهابوسلیمان اجازه قرمود ، وابوحفصرا
# ~~گفت که : میشنوم، که بر آن راه که تومیروی ، جوی بزرگ است و هماتا
# ~~جیحون است . بنشین و محفوظات و مقروات خود را تمام درضبط آور ،
~~PageV01P211
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0244.png)

# ~~چنانک26 لوغرقت کتبک فی النهر لاتحتاج الی الرجوع الی ، ولا الی
# ~~احد من العلماء  بعنی اگرناگاه (کتب تو) در آب غرق گردد ، محتاج
# ~~نشوی ، که باز به نزدیک من بمایی ، بابه نزدیک (دیگر کسی از علماء)
# ~~روی:
# همحنان کرد ، و مدتی مدید انحا مقیم بود، و حمیع متعلمات را
# ~~برسیسل اتقان حفظ کرد. آنگاه دستوری خواست ، اجازه فرمودش . چون
# ~~یه لب جیحون رسیددر کشتی نشست، جمله کتب اوغرق شد. قاصدی فرستاد مه
# ~~تزدیکابوسلیمان، والتماس کرد، تاکتب خویش را یفرستد. وحال و قصهکتابها
# ~~و عرق شدن گفت، تا ازکتب او نقل و استکتاب کند . ابوسلیمان گفت : اگر
# ~~همین جا نوشته شدی ، بهتربودی ، که من نیزایمن نستم از غرق شدن کم
# ~~خویش . چون قاصد خواحه بی مقصود بازگشت ، شیخ الفقهاء خواجهابسو
# ~~حفص ms120 وحمه الله بتشست ، و حمله کتب خسویش را عن ظهر القلب بنوشت ،
# ~~ی آنکه به هیچ کتاب محتاج گشتی. و از این است که روایات ، میان
~~ابوسلسمان
# # وایوحفص مختلف است. %~% وعلیهماعمل المختصرات والشروح والمتون
# ~~ویر5 .
### | - لپ ندآرد
# 3*    ا PageV01P212
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0245.png)

# شیخ الاسلام صفی الدین رحمه الله می فرماید که : زیارت تربت ابوحفص
# ~~کبیر را به بخارا دریافتم درسنه اثنین وثمانین وخمسمائة . و از آنجا به
# ~~جوزجانان رفتم ، واز مرقد ابوسلیمان استخمار2 کردم . گفتند : تریت اوبه
# ~~فاریاب است . بعد از آن مشهد ابوسلیمان نیز زیارت کردم .
# حکایت کنند که : ازایوسلیمان سؤال کردند که : مردی سوگند خورد ،
# ~~که اگر قر آن مخلوق نیست، زن او طلاق6؟ جواب گفت : مانت منه امراته.
# ~~وبعنی : زنش طلاق شود .
# روزی ابوسلیمان را از مسئله سؤال کردند. جواب فرمود . اوراگفتند
# ~~که : بشرمریسی ترا دراین مسئله خلاف کرده . قال تخبرنی عن رجل مرتد
# ~~فیدینه . بعنی : ازمردی می گویی ، که در دین اسلام مرتد شد.
# وایوسلیمان رحمه النه روایت می کند از محمد حسن رحمه الله، موفوع
# ~~از مهتر علیه السلام (به روایت عابشه رضی الله عنها ، قالت کان رسول
~~الله
# # علسه السلام)1 بقل بعض نسائه وهوصایم %~% 258یعنی : رسول علیه السلام
~~258
### | 2_ لا : اثنا %~% - لا : اساره
### | 77- پ: PageV01P213
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0246.png)

# ~~بعضی از خاتونان خود را بوسه میداد ، واوصایم (بود).
# ابو القاسم صفار رحمه الله می فرماید : اول کسی که علم فقه را بیاراست
# ~~ابوحنیفه رحمه الله بود ، وآخر ابوسلیمان جوزجانی رحمه الله . الهم
~~اجعلهما
# ~~شفیعا لخطایانا بفضلک وکرمک .
# انشیخ الثامن والعشرون
# (شیخ بیست وهشتم)2 ازمشایخ ، ایراهیم بن یوسف اخوعصام است
# ~~رحمهالله . کنیت او ابواسحاق (است)5 . ولادت (او) در سنهآ تسع و ثلاثین
~~و
# ~~مائه بوده است . (وفات وی درسنه تسع و ثلاثین و مائتین اتفاق افتاده
~~است)4
# ~~و داؤد عباس براو نمازکرده در روز آدینه. وکان عالما مهیبا.
# عید الصمدمی گوید که : لم ار فی المناظرة من ههنا الی العراقین (اقوی)1
# ~~من ابراهیم بن یوسف . وگویند : چهار نوبت صدقه ms121 فرمود ، هرباری صد
# ~~هزار درم ، تاجمله فقرا ومستحقان ، از زحمت فاقه خلاص یافتند . وقیل
~~PageV01P214
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0247.png)

# ~~له ما تقول فیمن وقف فی القرآن : قال : اوقفهم الله علی جسر جهنم ، لیس
# ~~فی القر آن وقف.
# زکریابن یحیی می گوید که : ازابراهیم یوسف سؤال59 %~% کردم،
# ~~که از فقها وعلماکه در نظر تو آمده ، ازهمه فقه ترکیست ؟ قال : مارأیت
# ~~احدا افقه من ابی یوسف رحمه النه .
# و از رباطات سؤال کردم ، که از همه کدام عجبتر است به نزدیک تو؟
# ~~قال : الواشجرد وسبیجاب. وصدقاتی که او به دست خود داده است ، نهصد
# ~~هزار است .
# وحکایت کند که : بلغ صدقة ابراهیم بن یوسف سعمائه والف و ثلثین
# ~~وکان لایلتفت فی صلوته . یعنی : در نماز ازغایت حضور وخشوع چنان بود،
# ~~که هرگز به هیچ جایی به کنج چشم التفات نکردی .
# بحیی (بن) عیسی رحمه الله گفتی 1که : ابراهیم یوسف سید علماء PageV01P215
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0248.png)

# ~~خراسان است. پسر ابومطیع میفرمایدکه : درابواسحق چهار خصلت بود:
# ~~زهد و ورع وفقر و علم . احمد بن حرب رحمه الله میگوید که : خدمت
# ~~هقصد واند، از کبار مشایخ دریافتم . هیچکس را جامعتر وعالمتر از
~~ابراهیم
# ~~ویوسف تدیدم.
# عبد الخالق بلخی علوی رحمه الله می فرماید ، که رسول صلی الله علسه
# # 26 وسلم را به خواب دیدم وگفتم : با رسول الله! دلالت %~% کن مرا ،
~~بهراه
# ~~راست . گفت : متابعت مذهب ابراهیم بن بوسف کن! وغنممت دار!
# ویکی از روایات او است مرفوع ازرسول علسه السلام که : ماطلعت
# ~~الشمس قط ، الابعث الله بجنبها ملکین بنادیان وانهمالیسمعان اهل الارض
# ~~الاالثقلین . ابهاالناس ! ملوا9 الی ربکم، فان ماقل وکفی ، خیر مماکثرو
# ~~الهی. ولاغربت شمس الا بعث بجتبها ملکان بنادیان : الهم عجل لمنفق
# ~~خلفا وعجل لممسک تلفا
# بعنی : هیچ روزی آفتاب طالع نگردد ، که در پهلوی آنروز فرشته
# ~~منادی نکند ، که آن ندا را با سماع جمله اهل زمین رساند، مگر آدمان
# ~~و پریان ، کسه مشنوند و بگویند که : ای مردمان! بسه حضرت پروردگار
~~PageV01P216
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0249.png)

# ~~برگردید ! که اندکی ms122 سنده ، بهتراز بسیاری که ترا ازحق مشغول گرداند.
# ~~وهیچ روز آفتاب فرونرود ، که درعقب آن دو فرشته متادی نکنند و گویند:
# ~~خیدا با!کسانی راکه مالهای خود را نفقه می کنند ، به زودترین وقت خلف
# # ارزانی فرمای ! (وکسانی را)5 که امساک %~% می کنند وبخل میورزند و 61
# ~~نفقه نمی کنند، مالهای ایشانرا تلفکن !
# وپسر او ابویوسف نصر بن ابراهیم یوسف از بزرگان وعلماء مشهور
# ~~است توفی فیسنة ثلث وثاثمائه .
# وابراهیم یوسف روایت میکند مسند ازحضرت رسالت1 صلی الله علسه
# ~~وسلم : من قرا یس فی کل لیلة لابتغاء وجهالله غفر الله له . بعنی هرکه
# ~~بس را هرشب بخواند ، گناهان او را بامرزد.
# و ابراهیم یوسف این تظم را بسپارگفتی که :
# بادر هواک اذا هممت بصالح
# قبل العوایق ان بجییء فتغلیا
# بعنی : هرگاه که نسیم توفیقی ازجهة اطف الهی وزد وارادت خیری
# ~~در باطن تقدیم کنی ، بایدکه اندر آن مسارعت ومبادرت تویدید آید ، و
~~PageV01P217
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0250.png)

# ~~همت بر آن مقصور گردد ، که احسانی ومبرتی لازم داری ، پیش از آنکه
# ~~عوایق ومواتعی آن سعادت را حایل و مانع گردد و بر تو غمها غالب آند.
# و همو روایت کند که : ابویوسف [262] القاضی رحمه الله به این بیت
# ~~همیشه متمتل بودی ، شعر :
# یحسدون وشر الناس منزلة :
# من عاش3فی الناس یوماغیر محسود
# بعنی : هر که محسود بود، آن دلیل عظمت و بزرگی او باشد . و بدترین
# ~~مردمان و فرومایهترین خلق ، آنکس است ، که روز در میان مردمان
# ~~رندگانی یابد ، که کسی بروی حسد نمرد . (بی حسدی ازبی پرهیزی است .
# ~~هرکرا پرهیز و بزرگی نیست ، بروی حسد نبرند .)1
# و در بعضی ازفواید شیخ ابوبکر وراق ترمذی رحمه الله ( آمده
# ~~است)10 که زنی مرشوی خود راگفت : دو درم بده تاجامهآ خود را رنگی
# ~~(کنم)12 وترا مزد باشد . گفت . اگردر ر نگکردن جامه مزد باشد به تو
# ~~سه طأاق!

PageV01P218

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0251.png)

# زن گفت؛ طلاق واقع شد . مردگفت : طلاق واقع نشد . زن گفت:
# ~~به نزدیک عالم رفع کنیم وسؤال ms123 کنیم . مرد گفت : عالم کیست : زن گفت :
# ~~براهیم یوسف . مردگفت : اگراو عالم است ، تو بهسه طلاق ! زن به نزدیک
# ~~بواهیم یوسف آمد [263 و قصه با او بگفت . فرمود که : آنحه درصورت
# ~~رنگ کردن گفته، طلاق واقع نشود ، از برای آنک رنگ کردن رخصت
# ~~است ، نی عزیمت ! و در رخصت اجر نیاشد . اماآ تچ در عالمی من گفته ،
# ~~اگر مراد او آن باشد، که من به نزدیک مردمان عالم نیم ، طلاق واقع نی .
# ~~که او راست گفته است .
# الشیخ التاسع والعشرون
# شیخ بست و نهم احمد بن خضرویه است رحمدالله عله . و صاحب
# ~~خیرات وفاضل وعدرف وشیخ الصالحون بود . حنتم اصم را دریافته است
# ~~وصحبت داشته . وازصالح(بن) عبدالله تفسیرسماع کرده ، و درسنهآ ار بعین
~~PageV01P219
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0252.png)

# ~~و مائتین وفات مافته . وله مشاهد مشهورة مذکورة فی کتاب حلیة الاولیاء.
# ~~و کنیت او ابوحامد است . واز کبارمشایخ خراسان است وصحبت ابوتراب
# ~~نخشبی دریافته وبه نشابور ابوحفص حداد را دیده ، وبه بسطام ابویزید
# ~~23 را دریافته . درمروت [264 وفتوت بی نظیر ویه مثابتی بوده در فتوت ،
# ~~که ابویزید بسطامی رحمة الله علمه می فرموده : لولااحمد بن خضرویه
~~مانعلم
# ~~الفتوة . یعنی اگر احمد خضرویه نبودی ما ندا نستممی که فتوت چیست ؟
# ابوحفص حداد را سؤال کردند که : از این مشایخ کسه تو دیدی ، از
# ~~همه کدآم بزرگتر است؟ قال مارایت احدا اکبر همة ولا اصدق حالا من
# ~~احمدین خضرویه . (یعنی) از احمد خضرویه بزرگتر و پر همت و
# ~~راستگویتر ندیدم .
# و گویند که : شیخ احمد وا هفصد دینار وام بود ، وبه بک روایت نهصد
# ~~دینار ، وغریمان12 آمده بودند و نشسته ، و او درحال نزع بود . ناگاه
~~چشم PageV01P220
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0253.png)

# ~~بازکرد وگفت : الهی! انک جعلت الرهون وثیقة لارباب الاموال، وانت تاحد
# ~~عنهم وتقتهم ، فادعیهم . قال فذق داق الباب وقال : این غرماء احمد؟
~~فقضی
# ~~عنه ، ثم خرحت روحه العزیز . معنی : بارخدایا ! توگرداندها(یی) وهنها
# ~~اوثقهآ ارباب5   اموال . ومی گیری ازایشان وثقهآ ایشان را، پس
# ~~آن حق از ms124 ایشان اداکن . این از آن حمله است که گفتیم به ابر و و شنیدیم
# ~~به چشم1(؟). القصه : چونشیخ ازاین مناجات فارغشد ، کسی حلقه برسندان
# ~~ززد   و گفت که : عرماء احمدکجاست: و در آمد و بنشست و تمام وامها را
# ~~بگزارد و بیش او راکس ندمد وجان میارک شیخ احمد ازتن حدا شد.
# محمد حامد می گویدکه : من به خدمت شیخ احمد خضرویه بودم
# ~~و او درحال نزع بود، و ویدر آن زمان نود و پنج ساله بود ، بکی از اصحاب
# ~~او مسئله پرسید . از هردو چشم مبارک او سیالاب باریدن گرفت و گفت: ای
# ~~فرزند ! دری را که از نود و پنچسال بسته بودند، اکنون می گشایند و
~~نمیدانم
# ~~که ر فتن من به سعادت است بایه شقاوت ؟ این چه جای سؤال و آوان جواب
~~است؟

PageV01P221

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0254.png)

# ومشهد شیخ در بلح است بردروازهٔ‌ نوبهار ، معروف ومشهو
# ~~ومعظم . ومر اداء دعا را نشان . ومر قضای دیون را محرب.
# مام الحرمین بر بالای منر می گفت که : هرکرا قضأی حوایج دینی
# ~~ماشد ، مهتربت شداد حکیم برود ، وهرکرا دنماوی باشد ، مسه مشهد شیخ
# ~~احمد خضرویه حاضر شود . ومن کلماته: لانوم اثقل من الغفلة ، ولارق املک
# ~~من الشهوة . ولولاثقل الغفلة ، لما ظفرت بک الشهوة.
# بعنی : هیچ خوابی گرانتر از خواب غفلت نست و هیچ بندگی
# ~~واپسترین وقویتر از بندگی شهوت نیست . که اگر نه گرانی خواب غفلتستی
# ~~هرگر شهوت برتو ظفر نمافتی.
# ایوالقاسم قشیری رحمه الله روایت می کند از احمد خضرویه کسه
# ~~گفت: مرحاتمرا سوال کرد ، که از کجامی خوری پگفت : ولله خزاین السموات
# ~~والارض ولکن المنافقین لایفقهون. بعنی خزاین آسمانها وزمنها همه مر
# ~~67ب حضرت صمدیت راست ، ولکن کافران و منافقان نمیدانند .
# احمدخضرویه رحمه الله می قرماید: من اراد ان یکون الله معه قیلزم
# ؟_؛ معظم ومیجکست و مر اجابت دخا را کشانهرمر ضی دیون.
# ~~_ا بوالمعالی امام الحرمین عبدالملک بن عیداللقجی وسق جوینی که در419 ه
~~در جوین
# ~~ڈورد یا ms125 امک لب بصاد ریری بودوون ی مایور مسد، PageV01P222
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0255.png)

# ~~الصدق ، فان الله تعالی قال : ان الله مع الصادقین بعنی : هرکه خواهد
~~تا
# ~~مسامن2 لطف الهی بدروزگار او واصل گردد ، باید که در پناه صدق و صواب
# ~~گریزد ، که هیچ پیرایه مرد را زیباتر از صدق نیست .
# وهم از احمد خضرویه منقول است که : دلهای محبان وعارفان یکسان
# ~~در جولانند . گاه حول العرش می گردند ، و گاه گرد حش چولان می کنند .
# وهمو می قرماید که : تمام مرتبت 4آن است که : عبودیت را مه اتمام
# ~~رسانی ، که تحقیق حریت آن است.
# و در کتاب سلوة الصابرین (؟) مسطور است که : احمد خضرویه
# ~~وحمهالله ، صد هزار درم استقراض کرد از مردی . و آن او را گفت کد : تو
# ~~نه از زاهدانی ، از جملهآ عارفانی ! چندین مال را چه میکنی ؟ گفت که :
# ~~این همه را طعام سازم، ولقمه لقمه دردهان مؤمنان نهم ، وهرگز آن دلیری
# ~~تکنم ، که در مقابلهآ آن ثوابی طمع دارم. [268 ] یامزدی خواهم ، که به
# ~~حضرت صمدیت ، بهمقدار پریشه نیرزد .
# و همو می فرماید که : الطریق واضح ، والحق لایح والداعی قداسمع.

PageV01P223

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0256.png)

# ~~قماالتحیر بعد هذا الا من العمی . یعنی : راه سعادت روشن است . وطریق
# ~~هدابة منور ومحتسب ،وداعی بهصدق یعنی محمد علیه السلام، تبلیغ رسالت
# ~~ارزانی داشت . هیچ تحیری نست بعد ازاین مگرعمی و ضلالت .
# وهم او فرموده که : نزدیک ترین خلایق، به حضرت الوهیت6 آنانند،
# ~~که عرصد اخلاق ایشان سعتی دارد ، وساحت سبنهآ ایشان فسحتی.
# وهم درکتاب سلوة العارفین9 آمده که : شیخ احمد خضرویه رحمه الله،
# ~~ابومحامد و احمد حرب را دید و از ایشان سؤالی کرد که : بعد از
# ~~این چهان جمله به نام تو شود ، چه کنی تگفت: خصمان را خشنود کنم، تا در
# ~~روز حشر از ونج وتعب مسلم باشم .
# شیخ ابومحامد فرمودکه : اگر کاروانسرای دنیا (همه) از آن من
# ~~گردد [269] به طالبان آخرت ارزانی دارم، تاایشان به ابنای دنیا محتاج
# ~~نشو تل.
# شیخ احمد ms126 خضرویه گفت : اگر سهل وجبل واتلال ، زرگردد و از
# ~~آن من باشد ، همه را طعام سازم ، و لقمه لقمه در دهان مومنان نهم ، تا
~~از PageV01P224
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0257.png)

# ~~آن راحتی بهایشان واصل شود، وتواب آخرت را به عیادت احرازاکنند.
# بند گان خاص وبزرگان این طایفه ، هرکسی از معاملهآ خود سخن
# ~~گفتند . اما ابومحامد از زبان شفقت گفته، و شیخ احمد حرب از زبان
~~معامله
# ~~وشیخ احمد خضرویه از زبان محبت . یعنی هرکس از پاکان آنچ بر صفحةدل
# ~~ایشان بود برمیخوانند.
# شیخ ابوالقاسم قشیری رحمه الله آورده اند5 که : شیخ احمد خضرویه
# ~~را روزی مهمان عزیز در رسید . اهل خانهآ خویش راگقت : میخواهم ، که
# ~~این دوست را دعوت دهم ،که اوسید الاسخیاست ومهتراحرار روزگاراست .
# ~~خاتون گفت : بااحمد! تونتوانی وندانی که اصحاب مروت وارباب*
# ~~فتوت را چگونه دعوت باید ساخت ؟ شیخ گفت : لاید طعام بباید ساخت .
# ~~خاتون گفت (که: اگر هر آبنه بزرگان و عزیزان را بخواهی به خانهآ خود
# ~~مهمان خواندن) به حسب گوسفندان ، گاوان وخران قربان11کن، و بعصی
# ~~از آن را بردر سرای انداز ! شیخ گفت : آنچ ( فرمودی که)12 گاوان (و
# ~~گوسفتد را)12 ذیح کن دانستم ، خران را ندانستم که فایده چست ؟ کدبا نو
# ~~گفت : مهمان عزیز به خاته می آری ، کم از آنک سکان کوی را نوایی رسد
# ~~بهطفیل ایشان؟
# 2بدیشان.   2- پ : آجرار ؟ لا:ا فرآر ؟ تصحیح متن حدسی واحرار
### | 3- لا:
### | 10- پ: PageV01P225
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0258.png)

# و در کتب تواریخ آورده اند که: مهدعلید1 که خاتون شیخ احمدخضرویه
# ~~است ، دختر مالک بن صالح بود ومادر او را مومند خوانند ، دختر حسن
# ~~عمران که والی خراسان بود ، وتربت هومنه خاتون یهموضعی است در بنج
# ~~که آترا طاق مؤمنه خواندندی ودر رباط .
# و خاتون شیخ احمد خضرویه رحمه الله کتاب التفسیر روایت کرده ، از
# ~~صالح عبدالله ، وچنین گویندکه : ضیاع وعقار خود را به هفتاد هزار و ند
# ~~27 هزار درم بفروخت واحرام حج کرد. و چون بهمکه رسید وحج [271
# ~~اسلام آورد و از مناسک ms127 فارغ شد . روی به آموختن علم آورد . هفت سال
# ~~آنجا مقام کرد . در جمیع علوم ماهر شد و احادیث استماع کرد . آنگاه بد
# ~~بلخ آمد و در بلخ به نزدیک مرقد شیخ احمد دفن کردندش .
# علی بن فضل رحمه الله روامت میکند از شبخ احمد خضرویدکه : ام
# ~~علی خاتون بزرگتر می گفتی12که : ابمان المؤمن کالجمل لاتحرک للریاح .
# ~~وکانت له امراة اخری حکیمة زاهدة تقول : ایمان المؤمن کالشجرة تمیل و
# ~~لاتقطع14 . معنی چنین باشد، که ایمان مؤمن چون کوه است ، کد از یودن
~~PageV01P226
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0259.png)

# ~~و جنبانیدن باد سالم است .
# و خاتون خورد میفرمود که : ایمان مؤمن بهدرخت تروتازه ماند ،
# ~~کد به هر طرفی میل کند و نیفتد. تاروزی ام علیرا خبر کردند، که شیخ
~~احمد
# ~~فوت شد وهر دوخاتون درمطبخ بودند وتان میپختند . خاتون خوردتر
# # ند در خانه دوید تا نسکوتر معلوم کند و دست از %~% 272 نان یختن بداشت
~~.
# ~~چون زماتی بگذشت . بشارت رساندند که شیخ زنده است ، و آن اغمایی
# ~~بوده و به هوش آمده. باردیگر خاتون خورد به درخانه دوید، تا صحت تمام
# ~~استطلاع کند . ام علی که ایمان مؤمن می گفته که کوه است ساکن نشسته بود
# ~~ودست آز نان پختن نکشده ، وبه مردن شیخ مغموم ومحزون نشد و به
# ~~خبر بشارة و صحت سلامت، شادمان و مسرور نگشت. آتگاه آن خاتون حکیمهآ
# ~~زاهده که گفته بود: ایمان مومن، به درخت تروتازهماند1 که به هر طرف میل
~~کند،
# ~~اما ازپا نفتد ، بهسخن ام علی رجوع کرد ومعلوم شد ، که هرکس از مقام
# ~~و وقت خود سخن گوید . زنان این پاکان چنین بوده اند، تامشایخ عظام په
~~چه
# ~~حد بوده باشند.
# وشیخ ابوبکروراق رحمة الله علیه میگوید که : شیخ احمدخضرویه
# ~~رحمه الله ، ده درجه وضع کرده بین العید والرب . تا آنگاه به اقصی
~~درجات
# ~~رسده ، واز آن پنج برینده است وپنج برکرم وقضل رب العالمین . اما
### | 2- لا : خورد ترشیخ میفرموده آست.اا: PageV01P227
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0260.png)

# ~~223 آن پنج که ms128 [273] بر بنده است :
# ول : توبه وانابت است . مادامکد بنده بد توبه محتاج است ، هتوز
# ~~تایب، نگشته (است)3.
# دوم : نفی کردن مناهی وملاهی ، و دوربودن از آنکد مبغوش ومنهی
# ~~حق است .
# سیوم : زهد است . مادام که بنده به زهد محتاج است ، در بر بسته ،
# ~~هنوز زاهد نگشته (است)6.
# چهارم : حلم است میان او وخلق .
# پنجم : احتمال اذی وزحمت اغیاراست .
# هر گاه بنده این پنج باب را برخود گشاده گرداند . (پنج دیگر را
# ~~حق تعالی و تقدس به فضل خود کشاده گرداند)9 اول درمنت بگشاید . دوم در
# ~~شکر بگشاید . سیوم درامانت . چهارم درمحت . پنجم در وله  و آن
# ~~خایت درچات است . وهر که در محبت والد شد، همهاز محیوت اندیشد وهمه
# ~~از او گوید وهمه از او شنود. وهمه آن خواهد که او خواهد. و همد آن کند،
# ~~که او فرماید .
# ودر کتاب العافیه مسطور است ازشیخ احمد خضرویه رحمة الله علیه
# ~~کد : هرگز مرد از معصیت معصوم نگردد، تا از پنج خصلت عصمت نابد :
~~PageV01P228
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0261.png)

# اول: بافت وگذاشت 274] دنیا، باید که بربنده پگسان بود وعز و
# ~~ذل برابر . ودرهمه احوالدل او براستقامت مستقیم بود ، واز حق ذاهل
# ~~تگردد . واوحال بهحال متغیر نگردد، تااگرهمه دنا را به او دهند . دل
# ~~را بر آن متعلق نگرداند و باخود بندیشد ، که این چه چیزاست که بافتهام
~~،
# ~~که او را به حضرت ربوبیت به مقدار پرپشه قمت نست . واگر (از) همه
# ~~نعم دنما محروم گردد ، مایدکه شکسته دل نگردد ، وباخودگوید ، که این
# ~~دنسا چه چیز است که از او محروم گشتهام . و او را در ترازوی عدل با پر
# ~~بدان هم مغرور نگردد وگوید: مدح آن مدح است، که حق تعالی بهایمان
# ~~مدح گفته است و بدان تشریف مشرف1 اگردانده . اگرهمد اهل دتیا او را
# ~~ذم12کنند ، با یدکه ازجای نرود وبداندکه ذلیل ومهین وخوار(ولعین)
# ~~آن کس باشد، که خلعت ایمان ندارد. و چنان داند[275 که به بکی خطا
# ~~که ازبنده صادر شود ومعصیتی که ms129 ارتکاب کند ، عندالله تعالی ، ذلیلتر از
~~آن
# ~~بود ، که اهل دنیا همه او را مذلت رسانتد و مذمت کنند -
# واز لطایف کلمات شیخ احمد است ، که علمی بن حسن المستملی
### | 5-لا:
### | 19-لا: PageV01P229
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0262.png)

# ~~رحمة الله علسه در کتاب العافه ذکر کرده1که : آنچ احمد دید از جفا و
~~آزار
# ~~ورنج وتعب اغیار . وزحمت ومذلت کفارو فجارکشید . و آن محنت ومضرت،
# ~~بهغایت رسید . روزی روی سوی آسمان کرد وبه تضرع وزاری، در مناجات
# ~~آمد و گفت : الهی ! لک الحمد علی ماقالوا فی ، وکم یقولوا . فانا مع
# ~~خساسة نفسی سمح بالعفو والتجاوز عنهم . فانت اولی یالعفو عنهم ، اذ انت
# ~~اکرم الاکرمین وارحم الراحمین . بعنی : الهی! حمد وسپاس و ستایش مر
# ~~ترا، که نااهلان و کوتاه نظران آنچ می گویند از نقیصه ومذمت ، به نفس
# # 21 دون ایشان لاحق میشود ، وگرد سرادق (عصمت) وجلال %~% بارگاه
# ~~عز وکمال تو نمی گردد. و هرجفاکه برمن کردند ، با وجود لئیمی نفس ، از
# ~~آیشان عفوکردم. وتو سزاوارتری! که ازایشان به کرم عفوفر ماپی! که صفت
# ~~کمال کرم ، توداری! واکرم الاکرمین تویی!
# (اللهم اعف عنا ببرکتهم واجعلهم لنا شفیعا فی المحشر بفضلک العمیم،
# ~~نک جوادکریم .)
# الشیخ الثلاثون
# شیخ سی ام قتسه بن سعید البغلانی است . وکنیت او ابورجاء الثقفی
~~PageV01P230
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0263.png)

# ~~است. ابورجا رحمه الله ، گاهگاه بر لفظ ممارک راندی که : ولدت بوم
~~الجمعه
# ~~لست مضین من شهر رجب سنه ثمانواربعین ومائة ببلخ . ودرسنه اربعین
# ~~ومائتین بهجوار رحمت پیوست . ودر مدت حیات خود سیزده حج گزارد .
# ~~و بالیثبن سعد صحمت داشت وچنین گفتی: ما روی احد عن نافع اصح مما
# ~~اکابر رچال حدیث است که در بغلان بدنیا آمد ودر عراق زیست. یخاری308
# ~~حدیث ومسلم 668 حدیث ازاو روایت کرده!اند 240/150ه (الاعلام 27/6
~~بحوالت
# ~~تهذیب التهذیب 3588 وتاریخ بغداد 464/12) در معجم البلدان (468/1) بذیل
# ~~بغلان شرح مغتنمی ازحیات قتیبه موجود است و گویند که نام اصلی او علی
~~یا یحیی و
# ~~القبش قتیبه واز موالی حجاج ین ms130 یوسف بود ، وی بسن 23 سالگی در172 ه به
~~مدینه
# ~~ومکه وشام وعراق ومصر رفت واز ثقات محدثین حدیث شنید که از آنجمله امام
~~مالکین
# ~~اتس باشد ، درسنه 216 ببقداد رقت و در*24 ه در بغلان بمرد ، مولدش 148
~~یا
# ~~150 ه است. و باتفاق محدنان، امام بزرگ ثقهٔ‌ صدوق اهل ستت است.
~~(معجم1/468)
# ~~ورسجی گوید : نود ودوسال عمریافته واو را در بغلان دقن کردند در جوار
~~مسجدیکه
# ~~مسحد ! بورجا میگویند (مزارات بلخ خطی 63) بغلان تا کثون هم در شمال
~~افغانستان
# ~~بهمین کمخسهوربوجب یبیو ناتی حدود 160 م در عصر کوشانی بکن لنگ
~~PageV01P231
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0264.png)

# ~~روی اللیث بن سعد .
# وآنچنان بودکه به لطایف حل ، خود را در کتاب خانه راه ساختی،
# ~~و در آنجا احادیث سماع کردی ، وکتب بهدست خود تصحیح کردی
# داؤدبن محمد الفرعسی رحمه الله می گوید که : مدقی دراز وظیفهآ
# ~~احادیث ، ازقتیبه التماس می کردم . چون بسمارگشت گفتم: استاد بزرگوار!
# ~~دیری است که ملازم این آستاتم . روی سوی من کرد و گفت : آخر بر توسگ
# ~~بول انداخته باشد. گفتم : ای استاد بزرگ! این چه سخن است ؛ گفت :
# ~~مدتی مه خدمت فرج بن فضاله اختلاف میداشتم وهمه (شب) سربر آستانه
# ~~داشتم، تاسگان کوی می آمدند ، وبرمن یول میانداختند .
# روزی بزرگی از اصحاب فرج بن فضاله (را) سؤال کردم، که به خدمت
# ~~شیخ یه چه و سیلت قریت حویم؟ آن بزرگ فرمود که : در خدمت شیخ کنیزکی
# ~~فراتر ننهد . از آن حال استطلاع کردم و معلوم گردانیدم. آن کنیزک از آن
# ~~عم من بود ، ما او شیر خورده بودم . قصه ما کنیزک گفتم ، مرا بشناخت و
# ~~ترحیبی ارزافی فرمود وبا شیخ ازحال من حکایت کرد و باز نمود ، که من
# ~~278 کنیزک [278 عم وی بودم ، واو برادر رضاعی من است . گفت : چرا مرا
~~PageV01P232
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0265.png)

# ~~پس از یک ماه ، اعلام (بکردی) ؟ حال خود تقریر کردم و باز نمودم که
# ~~خبر نداشتم . آنگاه سؤال کرد که : چه حاجت داری ms131 ؟ گفتم : عظیم دلتنگ
# ~~وپژمان شدهام و میخواهم که بهخدمت تو حدیث استماع کتم. که اگر
# ~~هزارمی گفتمی اجابت بود . اما در روایت حدیث ضنتی می کرد، از آن جهت
# ~~سشتر زحمت ندادم . چون تمام گشت ، التماسکردم ، که پنج حدیث دیگر
# ~~بنویسم شرق ارزانی فرمای! فقال لی : قم یاعذاب! یعتی : برخیز وبیش
# ~~مرا7 درعذاب مدار!
# ابن طرخان می گوید که: ازقتسه شندم که گفت : شبیهارون الرشید
# ~~را بهخواب دیدم که گفت : یاقتبه! هاک واعطانی کفا من الیواقمت ،
~~فانتبهت
# ~~فلماکان من الغد ذهبت الی المعبر. فقال: هذا رجل یطلب الخیر وهویلقی
# ~~اماما من ائمة المسلمین وهذه الیواقیت السنن والنور الذی هوفیه.
# قتسه می فرمایدکه : بس روزگار برنامد، که بهسعادت صحبت PageV01P233
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0266.png)

# ~~اشارت کرده بود همه ظاهرشد و ممامن آن به من رسد .
# براهیم بن مخلد می گویدکه : از ابورحاء شنیدم کسه گفت : و کیع
# ~~شاشی وحمیدبن عیدالرحمن شاشی وشریک ومسسب بخاری و ابوعوانه
# ~~خوارزمی ولیث فارسی وسعیدین منصور بلخی من جماخان ومجاهدقاسی (؟)
# ~~واحمد حنیل مروزی ومالک بن انس نمانی .
# قتسه می گوید : از سه نفرمزدصدهزار حدیث توشتم. یکی برسانی
# ~~دوم جریر . سوم عمر بن هارون . و(چنین) گفتی کد اندکتر چیزی که از
# ~~ولی او در کتب رجال بهشاشی مشهور نیست .
# ~~نفر مشهورلنا. شالکا دریجامر اوبو عبدالله یمس ین عیدلله برک ی مماشدت
# ~~فقیه ممروف باشد 1779 ه که مولدش بخارا و وفاتش در کوفه بود ، ودر سنه
# ~~153 ه بر وکه دای د ک الفاعاو ب ار ریع
# # بغداد 279/9) %~% 7_ ابوعثمان سعید بن منصور بن شعبه
# که ال PageV01P234
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0267.png)

# ~~عمربن هارون نوشتم ، پنجاه هزار (حدبث) بود .
# ابورجا می فرماید که : ابراهیم یوسف مرا مخالفت کرد، که من
# ~~به جان شام میرفتم و او به جانب بصره (میرفت) من از آنچ او سماع
# ~~کرده بود مشارکت5 کردم، و آنچه من درشام سماع کردم (وی)6 از آن محزوم
# ~~بود . اوتیز مشار کت (کرد) .
# ابورجا میگوید : درخواب دیدم ، که درمسجد ما آبمنه ms132 بودی معلق ،
# مشرق و مغرب است دیدمی . به نزدیک مخضع معبر توشتم صورت 0
# ~~خواب را9 . گفت : بینندهآ خواب مردی باشد ، که دنا براو جمع آید وبه
# ~~آثاو واخمار مصطفی متمسک باشد . همحنان بود ، وروزی وسید ، که ایمه
# ~~کمار ، که هریک قدوهآ جهان بود، همچون یحیی بن معین وابو بکرشیبه
# ~~وحمیدی وعیرهم ، از او احادیث سماع کردندی . تاروزی می گفت که :
# 2_ ندارد .لا : حدیث است . %~% 2_ بنام ابراهیم یی یو  در
# ~~قسبت اکعمت به میدا ار بمی اسد گرب ااامباباماا؟) باین اسب مناشن معددی
~~PageV01P235
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0268.png)

# ~~احمد حنبل از من احادیث نوشت و مرا چنین گفت که : هرگاه حدیثی
# ~~روایت کنی ، هر آینه باید که کتاب در نظر باشد .
# وبیشتر متأخران ازحفاظ وکتبه و نقلهآ حدیث ، از او سماع کردند ،
# ~~همچون محمدبن اسماعل بخاری1 ومسلم بن الحجاج وابو داؤد سجستانی
# ~~وابو عیسی ترمذی ویحیی حجاج وغیرهم من الحفاظالمشهورین رحمهم الله.
# و عبدالله بن احمدبن حنمل رحمه الله روزی چنین گفت که اسانید1
# ~~بزرگ ازاهل دنیا منقطع گشت، مگراز سهتن: در حران تفیلی  وعبدالاعلی بن
# ~~28 حماد1 به بصره . و قتیبه بن سعید [281] به خراسان .
# 1س رک : ص 68 %~% 73 - حفاظ ونقله %~% 3_ ابوعبد الله محمدبن
# ~~سماقیکل بن ا بن الهیم بن معیر * بخاری صاحب صحیح یحاری المام ییوشا
~~حدیث256/19
# ~~معنومست ومن دیده!م برلوح مزارش نوشتهاند :
### | صدق» تاریخ ولاکاکمور، تاریخ وفات.

PageV01P236

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0269.png)

# قتیه گفتی که: به صحبت و دیدار کسانی مشرف گشته ام، که امشان مالک
# ~~و عمروبن حریت وعبدالله زبیر را رضوان الله علیهم اجمعین دریافته
# ~~بودتد.
# وگفتی که : چون بهبصره رسمدم ، از ششصد شیخ مخضوف الرأس و
# ~~اللحیه احادیث نوشتم و سماع کردم و احادیث که قتسه روایت کرده بسیار
# ~~است ، از آن مجموع دو حدیث بهروایت او اتبات افتاد، معنعن از ایوهریره
# ~~رضی الله عته مسند از حضرت رسالت صلی الله علمه و سلم : اطلبوا الخیر
~~عند
# ~~حسان الوجوة. بعنی (مهترعلیه السلام می فرماید) که خیرات ms133 و حستات را
# ~~از نسکورویان امت من طلب کند.
# وهم بهاسناد او مرفوع تاخاتون قامت ، عایشه رضی الله عنها آمده
# ~~است که : استفتت حبیبه بنت جحش عن رسول الله صلی الله علمه وسلم ، انی
# ~~استحاض . فقال انما ذلک عرق فاغتسلی ثم صلی وکانت تغتسل عندکل صلوة
# ~~این اثر مشهور است واز توضیح مستغنی .
# 1- رک : ص4 17   2- پ : عمر بن جریث؟ لا : عمرین حریت . هو ابو
# ~~سعید عمرو بن حریث بن عمرو بن عثمان کوفی صحابیست از بنی مخزوم که بقول
~~بخاری
### | 2- عبسین ربیربن وا)رنشی اسدی یکی
# ~~از اصحاب بزرگ تولدش در مدینه سنه یک هجری ومقتول 73 ه در مکه که در
~~صحیحین
### | ا قتب حتسن
# # است که بخاری و طبری و دیگر محدثان آوردماند (جامع 1/44) %~% 6- پ :
# # ندارد .   5 مفش - قکر3 %~% 8-  ستفتت : اضخیح از اسدالقابه
# # 9- لا : وسلم فقالت ان استحاض ؟ %~% 10- اصل حدیث در صحاح
# ~~خمسه چنین است : عن عایشه ان فاطمة بنت ابی حبیش سألت النبی (صلعم)
~~فقالت :
# ~~انی استحاض فلا اطهر ، افادع الصلاة ؟ فقال : لاان ذلک عرق ولیس
~~بالحیضه ولکن دعی PageV01P237
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0270.png)

# ابواسحق مستملی1 [282] در کتاب خود آورده که : ابورجاء در شهر
# ~~بلخ متولد شد برسر محلت دشتک . وصد و پنجاء سال زندگانی یافت و هماره
# ~~گفتی که : هیچ شهری و ولایتی مرا چنان خوش نیامدکه بلخ . ازیرا که
# ~~مسقط رأس ومولد من دراین شهراست . و در این تربت پاک جده وچد من
# ~~مدفوتند وعمات واعمام و والده هم دراین خاک آسودهاند. و چند فرزند
# ~~صلبی ازبنین وبنات ، در او دفن کرده ام.
# و وفات قتیبه در بغلان بود ، درجوار مسجد ابورجا دفن کردهاند . و
# ~~از بغلان تا بلخ پنج مرحله است . و وی از طخرستان است . و بعضی از
# ~~سا   للاصول فی احادیث الرسول از منصورعلی ناصف ج1 س 108 طبع قاهره
# ~~31. درین حدیت صیح استخاش یغمی یض منجاریست وعرق بمعتی خونا بهای
# ~~است که از ظاهر جسم سیلان میکند نه مانند خون حیض که بر ms134 حسب عادت و
~~طبیعت
# ~~می آید و معنی تمام حدیث متن چتین است : حبیبه دختر جحش از رسول صلعم
~~فتوا
# ~~خواست ، که من حیض دارم (غیر آز ایام دن) فتین خونا بهمیست . نخست غسل
# ~~کن و بعد أزان نماز گزار . و او پیش از هر تماز غسل میکرد . نام این زن
~~در صحاح
# ~~خمسه فاطمه ودر اسد الغابه 72/5* ام حییبه یاام حبیب بتت جحش بن رثاب
~~اسدیه
# ~~خواهر زینب بنت چحش خاشنهآ رسول صلعم است . مسئله قسل هر نماز درایام
~~جریان
# ~~حو تابه عرق تردا ففهاء حتقیه مسهور است. رک. کمابا نا بارامامابویوسف
~~35 و کتاب
# ~~1 PageV01P238
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0271.png)

# ~~افاضل طایقان بهجهة قتیبه درحق بغلان گفتهاند ، شعر :
# # لله درک با بغلان من بلد %~% مادام فیک امام (الخیر) محبوس
# # الولاقتسة لم تذکر بواحدة %~% لکن ذکرک قبل الشیخ مدروس
# وبعضی فضلا از زبان قتسه در حالت نزع این نظم را نقل می کنند1 :
# # لولاالقضاء الذی لاید مدرکه %~% والررق بأکل الانسان بالقدر
# # ماکان مثلی فی بغلان منزلد %~% ولا بمر بها ، الا . علسی سقر
# متقول است که: قتسیه به خواب دیدکد: اورا مهخاک دفن کردندی . و
# ~~و دست راست را بیرون کرده بود ، و در دست او رقعه بودی و می گفتی که :
# هذه براءة من التار .
# الشیخ الحادی والثلثون
# شیخ سی ویکم محمد بن القاضی ابی مطیع (است) رحمهما الله. و کنیت
# 1- لا : طالقان . تالقان اکنون درولایت تخار شمال هندو کش موجود است، که
# ~~گاهی املای آنرا طایقان هم نوشتهاند . در کتب جغرافی و رجال اسلامی
~~طالئقان بین
# ~~ممزررودوجع حم هور جود. وطالقان بین قزوین و ابهر نیز شهرت داشت . (رک
~~:
# ~~تمشرک322ومحجم البتد4) در ینجا شاید مراد طالقان طایقان تخارستان شرقی
# ~~لا : لم تذکر بواحدة . یعنی : برکات خدا برتو باد ای بغلان ! ای شهریکه
~~امام خیر
# ~~در آغوش تو مدفون آست - اگر تنها ذکر قتببه نبودی ، یاد تو متروک ماتدی
~~!
# # 4- لا : در زمان نزع این تظم را تقل کردهاند . نظم : %~% 5- پ : مترله ms135
~~. لا : PageV01P239
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0272.png)

# ~~وی ابوجعفر است . ودر سنهآ اربع وار بعین ومائتین به چوار رحمت رفته
# ~~است . وچون ابومطیع وفات بافتی فرمود که: بهترین مردمان برمن نماز
# ~~نگزارد . از او سؤال کردند کسه : آن کمست ؟ به سر میارک خود به یسر
# ~~(خویش) محمد اشاره کرد . وچون وفات یاقت ، محمدین ابی مطیع بر وی
# ~~نصازکرد.
# ومحمد بن ابومطیع ،هرروز دوازده هزار(بار)اتسبیح گفتی ، و هماره
# ~~ایام میض روزه داشتی، وهر آدینه سهختم کردی بهسه وقت و ورد معین. و
# # آن چنان بود که درغدوات ازمصحف6 %~% خوانآدی و در بامداد آدینه ختم
# ~~تمام کردی . و درمیان (نماز) شام وخفتن ظاهر خواندی . و بک ورد
# ~~هسان دوتماز بودی .
# ومحمدین ایومطیع رحمه الله ، ازثقات روات نقل کرده یه روایت انس
# ~~مرفوع ازحضرت رسالت : قار علیه السلام : قل هوالله احد تلث القر آن .
# همو روایت کند معنعن ازخاتون قامت ، مرفوع از حضرت رسالت
# ~~علسه السلام : اذا أتی علی یوم لا ازداد فیه علما بقربنی البی الله،
~~فلابارک الله
# 1- لا : آست و کویند که چون ابی مطیع را دفات تزدیک آمد فرمود . ورسجی
~~PageV01P240
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0273.png)

# ~~ی فی طلوع الشمس فی ذلک الیوم . مهترعلیه السلام می فرمایدکه : هرآن
# ~~روزی که یرمن بگذرد ، که من در آن روز برزیادتی علم محفوظ و مخصوص
# ~~نگردم ، که آن وسیلت قربت حضرت صمدیتگردد ، مرا از آن روز هیچ
# ~~برکتی تباشد .
# وهمو روایت می کند مسند ازسمره بن جندب رضی الله عنهعن رسول اننه
# ~~صلی الله علیه وسلم : من توضاء فاسبغ الوضوه ثم خرج الی المسجد فقال
# ~~285 حین خرج من بمته بسم الله «الذی خلقنی فهویهدین» . هداهالله
# ~~الصواب الاعمال . قادا قال «والذی هویطعمنی ویسقین» اطعمه الله تعالی
~~من
# ~~طعام الجنة وسقاء من شراب الجنة . واذا قال : «واذا مرضت فهو یشفین»
~~%~% 1
# ~~حعل الله تعالی مرضه کقارة لذنوبه . فاذا قال : «والذی بمتنی ثم یحیین
~~»
# ~~اماته موت الشهداء، و احباه حیوة الشهداء. واذا قال : «والذی اطمع ان
# ~~یغفرلی خطستی یوم الدین)» غفر الله خطایاه ms136 ، وان کان اکثر من زبد
~~البحر.
# 1- آین حدیت صحیح دراوسط طبراقی والکامل ابن عدی ریهدولیارحایسه
~~PageV01P241
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0274.png)

# ~~فاذا قال:رب هلی حکما والحقنی مالصالحین» . وهب الله لدحکمة والحهه
# ~~بصالحی من مضی وصالحی من بقی . واذا قال : «واجعل لی لمسان صدق فی
# ~~الآخرین» . کتب الله فی ورقدا بیضاعة ان فلان بن فلان من الصادقین.
~~واذا قال:
# ~~«واحعلنی من ورثة(حنة)6 النعسم» . اعطاه الله تعالی منازل فی الجند .
~~واذاقال
# ~~28 فاغقرلابوی [286 [غفر الله لابویة.
# قسل لسمرة رضی الله عنه ، اسمعت هذا من رسول الله ؟ قال سمعت غیر
# ~~مرة ولامرتین (ولاثلث)1 ولا اربع ولاخمس حتی عدعشرا، قان شیت فصدق
# ~~وان شت فلاتصدق . قال السابل و هوالحسن بن ایی الحسن : قولک حق و
# ~~حد یشک صدق .
# وفیعیر هذه الاسناد عن سمره ، عن ابی بکر الصدیق ، عسن النبی علیه
# ~~السلام . وقال سمره ولقدسمعته من عمر بن الخطاب وعثمان بن عفان رضی
~~الله
# ~~عنهما ، عن رسول الله علمه السلام بذکراته سمع عن رسول الله عیر مرة
~~ولا
# ~~مرتین حتی عد عشرا ، و کان الحسن بن ابی الحسنبقول فه ویزید :
# 1- قرآن - الشعراء 83 یعنی : خداوند من ! ببخش مرا حکمت و اتدر رسان
~~PageV01P242
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0275.png)

# ~~واغفر لوالدی وارحمهماکما ربیانی صغیرا1
# معنی چنین پاشد که : سمرهین جندب رضی الله عته که بکی از کبراء
# ~~صحایه است ، از حضرت رسالت علیه السلام روایت می کند ، که چنین فرمود
# ~~که : هر که طهارت تمام سازد ، و از خاته به سوی مسجد 287 رود . چون
# ~~قدم ازخاته بیرون نهد بگوید : بسم الله الذی خلقتی فهویهدین . حق تعالی
# ~~ویسقین . طعام او از جنت کرامت کند . و چون گوید : و اذا مرضت و هو
# ~~بشفین . خدای بیماری وزحمت آن بنده راکفارت سآت او9 گرداند . و چون
# ~~گوید: والذی یمتنی ثم یحیین . او را چنان میراندکه عظماء شهداء، و او
# ~~را چنان برانگیزاند که صلحا وسعداء . چون گوید که : والذی اطمع ان
# ~~بغقرلی خطییتی یوم الدین . چمله خطا وزلت او مامرزد ، اگرچسهآ از
# ~~کفک دریاها زیادت ms137 باشد . وچون بگوید: رب [288] هب لی حکما والحقنی
# ~~بالصالحین . حق تعالی درهای حکمت بر وی باز گذارد ، واو را باصلحاء
# ~~امت ما13 ملحق گرداند . وچون بگوید: واجعل لی لسان صدق فی الآخرین.
# ~~بقرماید خدای تعالی ، کهکتبه ، خیر او را برصحیفة ورقهٔ‌ بضاء نویسند ،
# ~~که این بنده از صدیقان است . و چون بگوید : و اجعلنی من ورثة
~~PageV01P243
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0276.png)

# ~~الجنة. حسق سبحاته و تعالی حسل حلاله، او را دربهشت ، منازا ومبآنی
# ~~رفسع ارزاتی دارد . وچون بگوید : قاغفرلابوی . مادر وپدر او را
~~بیامررد.
# وچون سمره بن جندب رضی الله عنه ، این خبر ازرسول علیه السلام
# ~~289 روایت کرد ، حسن بن ابی الحسن گفت : تو شنودی از رسول علسه
# ~~السلام ؟ سمرهگفت : نه مکمار، ونه دوبار ، ونه سه مار وچهار و پنج تاده
~~بار
# ~~شنودم . آتگاه4 گفت : اگر خواهی به صدق استماع (کن) واگر خواهی مکن!
# ~~حسن گفت : سخن تو حق است وحدیث تو صدق . ودر بعضی اسانید سمره
# ~~از ابوبکر صدیق رضی الله عته ، وابوبکر از مهتر علیه السلام روایت می
~~کند.
# ~~روایت می کتند، مههمین عبارت بهاندک تفاوت لفظ . و حسن ایی الحسن در
# ~~آخرحدیث، این قدر زیادت کرده است  390 [ که واغفر لوالدی وارحمهما
# ~~(کما) ربیانی صغیرا
# الشیخ الثانی والثلاثون
# شیخسی و دوم محمدبن ابان بلخی است . و کنت او ابویکراست.

PageV01P244

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0277.png)

# ~~و او مستملی وکیع بوده و لقب وی حمدویه است . حافظ الروابه بود و
# ~~متقی ومعاصرشریک واحمد حنیل واسحق راهویه (است) . ومحمدبن
# ~~ابان درمحرم سنه اربع واربعین ومائتین به جوار رحمت پیوست و مشهد او
# ~~در مدان بلخ است . و چون او وفات بافت ، همه کتب او را درجیحون
# ~~انداختند ، که چنین وصیت کرده بود .
# او در صحت روایت و ایقان یه مشابتی بودکه درمدت حیات او هیحکس
# ~~براو حرفی نتوانست گرفت مگر دریک حرف . وچون بهکتب اسناد رجوع
# # کردند، همچنان بود که گفته بود %~% 1 %~% وهمه برایقان وبصارة او اتفاق
# ~~کردند واقرار آوردند . ویه فضل او اقرار ms138 لازم داشتند .
# ومحمدین ابی مطیع رحمة الله علسه همیشه براو ثناگفتی . محمدبن
# ~~ابان می گوید که : ازعبدالعزیز ابان1 ، پنجاه هزار حدیث نوشتم . و گاه
~~گاه
# ~~برلفظ مارک راندی : بهاین انگشتان خود هشتاد هزار حدیث نوشتهام.
# وچون او را مهخاک دفن کردند ، بهخواب دیدندش و پرسدند که : PageV01P245
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0278.png)

# ~~خدای باتوچه کرد! گفتا : آمرزید به ظلمی که مردمان به راستای من کردند
# ~~(یعتی به جانب من کردند .)
# الشیخ الثالث والثلاثون
# (شیخ سی و سیوم)7 محمد بن مالک بن بکربن بکار بن قیس بن الحورب
# ~~بن الحارث بن الهاشم العر بی بلخی است رحمة الله عله . در فقاهت بی
~~نظیر بود،
# ~~و درسنهآ اربع واربعین ومائتین وفات یافت وبر دروازهٔ‌ نوبهار دفن
~~کردند،
# ~~8. وداؤد عباس7 که امیر بلخ بود ، براو نماز [292] کرد وجنازهآ او را
~~تاسر
# ~~تربت تشییع کرد ، ودر روز وفات شست و دو ساله بود و عظیم مبارز و دلیر
# ~~بود و باسی هزار مرد بر نشستی وحشمتی تمام داشت . و این سی هزار مرد
# ~~همه متابعان و خدم وخیل او بودند . و او در زمان ابراهیم بن یوسف
# ~~بود،و بیشتر فقها براین یودند ، که او از محمدبن مقاتل فقیهتر است و از
# ~~عبد الله بلخی .
# و محمد بن سلمه رحمه الله چنین گفتی که : محمدین مالک" درفقه
# ~~بر حسن بن مطیع فایق است . واو را بهخاک دفن کردند و به خواب دیدند
# ~~و پرسیدندکه : خدای باتو چه کرد؟ گفت : مرا بیامززید بدان سبب ، کهدر
~~PageV01P246
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0279.png)

# ~~وقت قلوله عندالظهیره زنینه استفتاکرد . از قیلوله برخاستم و فتوی او
# ~~راجواب نوشتم.
# محمدبن مالک روایت می کند از ثقآت رواة، مسند از عمر خطاب رضی الله
# ~~عنه   انه قال : کرمکم تقواکم وشرفکم غناکم واحسانکم اخلاقکم . 93
# ~~بعنی : عن النفس، فاعقلوا فی مثل هذا.
# بعنی :کرامت وبزرگی شما تقوی است و پرهیز گاری از ناشایستهها.
# ~~و عزت و شرف شما در توانگری است . و احسان شما در اخلاق شماست، .
# ~~محمدبن مالک می گوید ms139 که : مراد ازاین ، توانگری دل ونفس است، که
# ~~الغنی غنی القلب . هرکه تعقلی کند ، معلوم گردد ، که این نصحت از کدام
# ~~مشوب است .
# و والد محمد بن ماللشرحمه الله در عصرابوحنیفه وسفیان ثوری وشریک
# ~~رحمهم الله بود، و آنن بزرگ روایت میکند، که از محمد سهروردی شنودم
# ~~که گفت : سفیان توری وشریک حاضر شدند به نکاح مردی . چون وقتعقد
# ~~شد ، سکدبگر را التماس می کردند. درمیان ابوحنمفه رحمة الله عله94
# ~~در آمد گفتند: کفته المؤته. بعنی خدای تعالی ابوحنیفه را فوستاد، بااین
# 1- پ : عندالطهره ؟ لا : سد تهرهفه صحیح آن ظهیره است بمعتی وقت
### | 4 - لا : PageV01P247
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0280.png)

# ~~مونت از ما کفایت کند1. آنگاه هم از ابوحنیفه درخواست کردند ، تاخطیه
# ~~کرد. و خطیه این است:
# مسم الله الرحمن الرحیم . الحمدلله رب العالمین والصلوة و السلام علی
# ~~محمد و آله احمعین . ثم قال : فاما بعد فالکلام کثیر ومحکمه قلیل وان
# ~~الکلام ینتهی حیث ینتهی، وان خیر الکلام ماارید به وجه الله تعالی
~~والدار الآخرة
# ~~وشرالکلام ماارید به الریاو السمعة. ثماتا6 انکحنافلانة بنت فلان علی
~~مهرکذا
# ~~تزوجت یقلان . اقبلت ارضیت؟ قال تعم. بعنی ابوحنیفه درخواست ایشان
# ~~را اجامت کرد، وحق وا جل حلاله حمدگفت وفرمود : سخن بسار است،
# ~~294را هر کجا به انتها رسانی منتهی گردد . و بدرستی و راستی که بهترین
# ~~سخنها آن است ، که از برای رضاء خدای گفته شود ، واز برای آخرت باشد .
# ~~وبدترین سخنها10 آن است که به ریا وسمعه11 گفته شود و براین تمام کرد ،
~~که
# ~~با فلان! دختر فلان را برهمین مقدار کابین بهتو نکاح کردیم ، تواورا
~~جفت
# ~~خودکردی ؟ وقبول کردی؟ و پسندیدی ؟ گفت بلی پسندیدم. وعقد قمام کرد
# ~~(وبهترهات و)مبالغه مشغول نشد.
### | به کل را خطیه
### | 7- پ با PageV01P248
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0281.png)

# الشیخ الرابع والثلاثون
# (شیخ سی و چهارم) احمدبن بعقوب بن مروان بن القعقاع بن ریاح
# ~~بن) عبدالله بن احمد بن الاسود القاری است وکنیت (وی)5 ابوصالح (است)
# ~~رحمة الله عله . و درعراقین بهشکوه و هسمت وذکا ms140 و رزانت وقد وقامت و
# ~~بزرگی درجمیع فنون معروف ومشهور است و درسنهآ سبع و اربعین ومائتین
# ~~وفات بافت ، و در روز 296 وفات هشتاد و چهارساله بود ، و او را شب
# ~~دفن کردند بهدر نوبهار پیش پدرش.
# و از محمد موسی عرابی رحمةالله علسه منقول است که گفت: ماشمر
# ~~احد بخراسان عن ساقه1 وماحسر احد ذراعه . قذب عن دین الله- ماذب
# ~~احمد (بن) یعقوب رحمهماالله . گفتی: هیچکس، در بلاد خراسان به جهة
# ~~دین اسلام و مراعات حق شرع ، همچنان دامن و آستین برنچید واز
~~PageV01P249
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0282.png)

# ~~تنک شکر اسلام این مگس نراند کهاحمد یعقوب رحمهما الله.
# آن بزرگ روایت (میکند) از براعبن عازب رضی الله عنه مسند
# ~~از حضرت رسالت علمه السلام قال ان الله و ملایکته بصلون علیی الصف
# ~~المقدم. بعنی حق تعالی باملایکهآ مقرب درود وتحست فرستد بر آن کسانی
# ~~که دوصف اول خود را جای سازند . روابود که صف اول چهال باشد و ثانی
# ~~28 علما ، و روا بودکه هردو باشند .292
# الشیخ الخامس والثلاثون
# اشیخ سی * پنجم) محمد بن عبدالله بن عیسی بن ابراهیم است واو
# ~~معروف مه محمدبن فروخ است وکنیت او ابو جعفر المسبجی است
# ~~رحمة الله علیه. و از جملهآ مشاهس زهاد وعباد است . فکان زاهدا یلیس
# 1- تنگ بفتحهٔ‌ اول بمعنی بار است و بضمهٔ‌ اول کوزهٔ‌ گردن کوتاه است که
# # کهااش تنک باشد (غیاث) %~% 2- لا : اسلام آنکس بر آید که ؟ پ : ما تند
~~متن
# # که باعتیار ذب عربی درست است . %~% 3- لا : و او بزوگ طیب الله تربته
~~روایت
# ~~میکند .   4- لا : برابن العاذب . براءبن عازب بن حارث بن عدی خزرجی
# ~~نصاریی ار اصحاب برر کت پیامبر وفنح ری اللتت در سنه 24 * و در وقایع
~~چمل و
# ~~ضمین رعر وال با ضر می قمراه بود، درباری ومسلم 305 حدیث از ومرویست
# # وفاتش در کوفه سنه 71 ه است (اسدالقامه 17121 والاعلرام 2/14) %~% 5سدد
~~بث
# ~~حسن است بعبارت یصلون علی الصف الاول، که دراکثر ms141 کتب احادیث از براء
~~وعبدالرحمن
# # ابن عوف مردیست (الجامع الصغیر 73/1) %~% جای ر الله اعمم روا یود
# ~~که صف آور جهاد باشدو صف اول تمار باسد. و روا بود که هر دو مراد بود
~~والله اعلم بذلک.
# ~~پا. نرد   8- پ: عبدالله بن عیسی . لا: محمدین عبید الله بن عیسی .
~~ووسجی:
# ~~اپ:هین   10 - پ لا : المسحی : بلی سبجه بمعنی عیای سیاء است و مسبج
# ~~گلیم پوش است .

PageV01P250

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0283.png)

# ~~السوج . نعنی ازغایت زهد هماره گلیم پوشیدی. و او را ربای آست
# ~~معروف . و از ابوعاصم نسل وفضل عباض روایت کرده و صحمت ایشان
# ~~دریافته ودر ستهآ خمس وسعین ومائتین وفات بافته. وگویند نشان تربت
# ~~او آن است که از مرقد او بوی مشک می آید .
# روزی در نماز امام این آیت می خواند که : یوم تبلی السرایر . چون
# ~~شنسد بیهوش شد . او را همحنان از مسجد برگرفتند و به خانه برقتند . و
# ~~به سمب ایشان بسیارکس توبه کردند . گویند که از حملهٔ‌ غزاة و لشکریان
# بود . وبعضی گویندکه علوی بود، ودر زمان دعا وتضرع وبکاء ،چنان 298
# ~~بودکه توگفتی ، نوح نبیاست وهر که او را دیدی بگریستی بر موافقت
# ~~او . و درسجده بسیار توقف (کردی)  واو را یاران بزرگ بود ، که هر
# ~~بک درزهد وعلم ودیانت قدوه و نشانه بودند . و بر موافقت او بسست کس
# ~~هماره گلیم پوشیدندی
# واز احادیث که او روایت کرده است مسند باعبدالله بن مسعود رضی الله
# ~~عنه ، عن النبی علیه السلام، قال رسول الله صلی الله علیه وسلم لامرة
~~ولامرتین: PageV01P251
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0284.png)

# ~~اکبر الکبایر حب الدنیا . ودیگر بدهمین اسناد قوله علیه السلام: (من
~~اصبح)
# ~~حزینا علی الدنما اصبح ساخطا علی الله ، والله ساخط علیه .
# بههمین اسنأد قوله عله السلام : اکرموا المؤمنین علی قدر تقواهم.
# # 1299 یعنی : عزیز و گرامی دارد19 %~% مؤمنان را به اندازهآ تقوی ودیانت
# ~~ایشان. و گفتی : اکبرالکیایر حالدتا بعنی بزرگتر گناهان دوسنی دنیا
# ومعنی حدیث اول آن است که : هرکه بامداد برخیزد ms142 و بر دنیا و بر
# ~~أست .
# ~~فوت او اندوهگین باشد ، چنان بود ، که برخدای خشم گرفته باشد ، آنس
# ~~مستوجب سخط وعضب خدای کردد .
# انشیخ السادس والثالاتون
# شمخ سی وششم محمدبن الفضل عاید است . وکنیت اوابوسلمان . و
# ~~در سنهآ احدی و سعین ومائه متولد شده . ودر سنهآ احدی وستین و مائتین
# ~~به دار آخرت خرامده است و پسر او ابومقاتل براو نماز کرده و تربت او
# 1- حدیث ضعیف است که در مسند الغردوس دیلمی از ابن مسعود آمده است
# # (الجامع الصغیر 1/53)   2- پ : ندارد . %~% 3_ سخط و سخط بمعنی کراهت
# # از چیزی وعدم رضاست (مجمع البحار 2/103) %~% 4- لا : تقواهم معنی حسدیث
# ~~اول آنست که اکیر کبایر یعنی بزر گترهمه گناهان دوستی دنیاست . و بارها
~~گفتی که
# ~~کیر الکبایر حب الدنیا . معنی حدیث دوم آنست که هر که بامداد برخیزد و
~~یر دنیا و
# ~~فوت وی اندوهگین بوده باشد چنانستی که گویی برخدا خشم گرفتی . واین
~~چنین کس
# ~~مستوجب سخط وغضب خدای کردد . ومعنی حدیث سیوم آ نست که عزیز و گرامی
~~داوقد
# # مومنانرا باندازهٔ‌ تقوی ودیانت ایشان . %~% 0- حدیث اکبر الکیا ئر حب
~~الدنیا ضعیف
# ~~است که در مسندالفردوس دیلمی ازاین مسعود روایت شده است (جامع الصغیر
~~53/1)
# # 6_ لا : العا بدست .   7- لا : ابو سلسما نست . %~% 8- لا - بروی نماز
~~گذارد .

PageV01P252

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0285.png)

# ~~بر در نوبهار است ، اما معروق و مشهور نیست . و مهل راشد جد او
# ~~است
# از محمد فضیل منقول است که گفت : ماترکت الغسل بوم الجمعة
# # خمسین ستة فی الشتاعو الصیف والسفر %~% والحضر. وفیروابة أخری : ما
# ~~ترکت الغسل بوم الجمعة منذ سبعین سنة . و فی اللسل التی مات صلی العشیة
# ~~بالحماعة ومات فی جوف اللیل . فمافات عندصلوة الجماعة .
# از عجایب کرامات او یکی آن است که : چون وفات بافت ، درخت
# ~~شه توتی که در مسحد او بود ، درحال خشک شد ، کانما احرقت ، فقالت
# ~~الشجرة فی المنام لرجل : انما کنت لأکل منی محمدبن فضل . یعنی :
# ~~درخت چنان خشک شد ، که گویی ms143 به اتش سوخت . و درخت را مردی
# ~~به خواب دید که با او می گفت که : من از برای آن بودم که محمد فضیل از
# ~~بار من تناولکند . چون او وفات کرد، با او موافقت کردم.
# و آن بزرگ رحمه الله، هرشبی چهارصد رکعت نمازگزاردی . و
# ~~هر آدینه ختمی کردی . و در ماه رمضان در تراو یح سه ختم کردی و گفتی
~~PageV01P253
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0286.png)

# 25
# روزی فقیری از او سؤال کرد ، در کیسه یک درم داشت داد . زمانی
# ~~نگاه کرد ، در کیسهآ اوهمان درم بود.
# و او روایت می کند از ثقات روات مسند ازهانی بن عثمان عن امه
# ~~حمیضه2 بنت پاسر ، عن جدتها بسیره ، وکانت احدی المهاجرات قالت قال
# ~~رسول الله صلی الله علیه وسلم : یانساءالمؤمنین (یا بنات المؤمنات)6!
~~علیکن
# ~~بالتسبیح والتهلیل والتقدیس واعقدن بالانامل فاتهن مسئولات مستنطقات7
# ~~ولاتغفلن فتنسین الرحمه8.
# یعنی : یسیره که از مهاجرات ملکه است (می گوید که) از مهتر
# ~~علیه السلام شنیدم 10 که گفت : ای زنان مومنان! بر شماباد که : کلمهآ
# ~~سحان الله ، ولااله الاالله (و اللهاکبر) بسیار گویید . و بدانگشتان
~~شمار
# ~~گیرید2! که آن انگشتان را به سخن گیرند12 و سؤاز کنندار آتچه کرده
~~باشید114 PageV01P254
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0287.png)

# ~~و غافل مباشد تا از رحمت محروم نگردید .
# و آن بزرگ رحمة الله علیه می فرماید که : شبی نماز میگزاردم . اهل
# ~~خانه گفت که : چون تو به نماز ایستادی ، صفی بزرگ دیدم، که در قفای تو
# ~~ابستاده بود و فماز می کردند ، و مصداق و معار این سخن ، آن حدیث
# ~~است ، که امیر المؤمنین (علی)5 رضی الله عنه روابت کرده : اذا استقظ
~~الرجل
# ~~من اللیل فتوضا فاستاک ثم قام یصلی . قام خلفه (ملک) فستمع ویدتو
# ~~حتی بضع فاه علی فیه .
# معنی حدیت این است که : هرگاه بندهآ من درشت برخیزد وطهارت
# ~~کند وسنت مسواک به حای آرد ، وبه نماز مشغول گردد ، ملایکه در قفای
# ~~و باشند ، وآنحه خواند شنوند1 . وبه او چنان نزدیک گردند ، که دهان ms144
# ~~خود را بردهان او نهند .
# و یدر محمد ، الفضل راکنیت ابو محمدالفضل ابن سهل است . و
# # مادر سهل آمنه بنت (عیدالله) بن حمران اخی المتوکل %~% بن حمران
# ~~أست . وعاتکه بنت سهل ، درحمالهآ ابو مطیع بود .
# آوردهاند که : حمادبن قریش گفت، که رسول علمه السلام رابه خواب
~~PageV01P255
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0288.png)

# ~~دیدم که مرا گقت : فضل بن سهل را از من سلام رسان ، و باز نمای که (من)
# ~~بدحمال (تو)1 مشتاقم . سال تمام نگشت ، کد تمام شد.
# و او روایت میکند معنعن از مهتر علیه السلام ، قال صلی الله علسه و
# ~~سلم : من تزوج ذات محرم محتاجة لکفها و یعفها، بشر الله عدده و منه
# ~~طمثه ، وکثرماله . بعنی : هر(که) زنی از ذوات رحم راکه محتاج باشد ،
# ~~در نکاح خود آورد ، به آن نت ، که تامؤنت و نفقه ومعیشت آنرا کفابت
# ~~کند ، واو را در ستر وعفت دارد ، حق تعالی نسل او را11 بسمار گرداند .
~~و
# # وحشت از او منع کند . وبرمال برکت ارزانی فرماید %~%
# و محمد بن الفضل رحمه الله می گویدکه : ازعصام4 %~% بنیوسف
# ~~شنودم که گفت مستد بهطاوس بمانی . کد طاوس روزی نشسته بود وجمعی
# ~~در خدمت او به روزگار او تقرب میکردند . چون طاوس از آن مجلس
# ~~برخاست ، روی سوی پسر خودکرد و گفت که: میدانیکه این مردمان،
# ~~ابنجا چرا جمع شدهاتد؟ گفت : از برای آنک علم استماع کنند . گفت:
~~PageV01P256
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0289.png)

# ~~ای فرزند ! همچتان نست . از آن است که حق تعالی پدرترا درستر عصمت
# ~~و در کنف رحمت خود میدارد که اگر یک زمان آن عصمت و پرهیز از
# ~~معصیت و از تباهی واجتناب از ملاهی تباشد، هیچکس گرد پدر تو نگردد،
# ~~وتقرب وتبرک نکند.
# الشیخ السابع والثلاثون
# (شخ سی و هفتم) فقیه عالم وزاهد محقق نصیر بن یحیی البلخی
# ~~است . و کنیت او ابویکراست. و او آن مرد است که گفت : [305] مااحتلمت
# ~~علی عیرجارتی قط .
# و محمدبن سلمه که قدوهآ عالم وقبلهآ بنی آدم است بسیار گفتی که :
# ~~نصیر ms145 بن یحیی بن محمد بن شجاع بلخی ، در نوازل و واقعات فتاوی عالمتر
# ~~ومستحضرتر است . ونصیر در ستهآ تمان وستین ومائتین وفات یافت ومرقد
~~PageV01P257
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0290.png)

# ~~او ظاهر ومعروف است در نوبهار.
# و از حسن عبدالرحمان منقول است که گفت : رسول راعلیه السلام
# ~~مه خواب دیدم که این آیت میخواند : اولئک الذین نتقبل عنهم احسن ما
# ~~عملوا ونتجاوزعن سآتهم فی اصحاب الجنة . (وعدالصدق الذی کانوایوعدون.
# ~~قال نصیر واصحابه).
# و آن بزرگ رحمه الله روایت می کند مسند از ابی هریره رضی الله عنه
# ~~عن رسول الله صلی الله عله وسلم : الضافة ثلثة ایام . فمازاد علی ذلک ،
~~فهو
# صدقة . یعنی : مهمانی سه روز است وزیاده از آن صدقداست.
# همو روایت می کند مسند ازابی هریره: قال کان احب الثمارلرسول الله
# ~~علیه السلام ، البطیخ والرطب واحب المرقة القرع . بعنی ابوهریرد
# ~~می فرماید : دوست داشته ترمیوها بد حضرت رسالت خربزه یود و رطب . و
# ~~دوست داشتهتر طعامها شوربایی که1 از کدو سازند .

PageV01P258

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0291.png)

# الشیخ الثامن والثلاثون
# شیخ سیوهشتم ، فقه عالم کامل ابوبکر شاذان است و او بلخی است .
# ~~از احادیث که او روایت کرده ، از رواة خویش مسند ازعایشه ، ازرسول
# ~~علیه السلام که : انه قال: من انتعل لیتعلم غفر له من قبلان یخطو . یکی
~~این
# ~~حدیث است .
# یعنی هر که نعلین پوشد و قصد آن کند ، که علم آموزد، خدای
# تعالی اورا بیامرزد .
# الشیخ التاسع والثلاثون
# شیخ سی ونهم محمد بن سلمه است ، و او هفتاد و هشت سال عمر
# 1- لا : شادانالبلخیست رحمهالله . ورسجی درمزارات بلخ (80 خطی) گوند :
# ~~شیخ پنجاه وسبوم امام همام شیخ الاسلام نصربن یحیی بلخی است و کنیت او
~~ابوبکر
# ~~است واستاق امام علی قاری بن احمد فارسی است . ولقب او شادان است و
~~شاگرد امام
# ~~ابو بکر چرجانی است و قهرم عرریو میدا نسته است و روایت حدیث دارد از
# ~~ابوالعباس بلخی ( نسخیرورویدارد از وی ابوغیاث بلخی) وفات وی در
# ~~سال دوصد وشصت و هفت از هجرت ms146 بوده است رحمة الله علیه (تم) این شحص غیر
~~از
# ~~نصیر بن یحیی بلخی عدد (37) است. صاحب الجواهر المضیه یک نفر نصیر بن
~~یحیی بلخی
# ~~را ذکر میکند، که بحضور امام احمد بن حتبل رسیده وبا او بحث کرده بود ،
~~ومحمدبن
# ~~محمدبن سلام ازو روایت کند (20/2) چون در هر دو تسخه نام مفصل او مذکور
# # نیست ، پس ورسجی شرخ خویرا از مأخذ دیگری آورده باشد. %~% 2- لا : کرده
# ~~است .   2_ا عن ایسه کن رشود الله علی النه علیه وسلم انه قال .
### | 4- پ :
### | 6- لا : کند که برود و PageV01P259
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0292.png)

# ~~مافت وکنیت او ابو عبدالله است و درسنهآ ثمان نا در سنهآ تسع وسبعین و
# ~~مائتین بهجوار رحمت پیوست .
# محمدین شجاع بلخی وحمهالله، که قدوهٔ‌ مشایخ عهد و زمان بود ،
# ~~محمد بن سلمه را بستودی و گفتی که: انت حروری فیهذه المذاهب . ودر
# ~~مدح او هرچه تمامتر استقصاومالغت لازم داشتی. وبدقول وعمل او اعتماد
# ~~کردی . وچنین گفتی که : دردست من دو تیراست : یکی را به مشرق اندازم
# ~~و دبگری را به مغرب. اما آفک بدمشرق است، محسدبن سلمه است . «
# ~~آنک به مغرب است ، ابن ابی عمران است .
# و محمدبن سلمه رحمه الله چنین گفتی که : هر که معامله آموخثن علم
# ~~راچون تجارت [308بر خودگیرد. همحنانک دربیع و شزافتس می نماید،
# ~~او ملازمت ومداومت می نماید ، در آموختن ععم همین سبیل نکاه دارد ، تا
~~PageV01P260
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0293.png)

# واز احادیتی که او روایت کرده است مسند از واثله بن الخطاب رضی
# ~~الله عنه بکی این است : قال دخل رجل علی النبی علیه السلام وهوفی
~~المسجد
# ~~وحده ، فتزحزح ، فقال الرجل یارسول الله : ان فی المکان سعة . قال حق
# ~~المؤمن علی المؤمن اذا رآه1 ان یتزحزح .
# بعنی : مردی در مسجد در آمد، مهتر علیه السلام تنها در مسجد تشسته
# ~~بود ، او را تزحزحی لازم داشت . یعنی خود را درچید ، و او راجای مهیا
# ~~کرد تا بنشند . مرد گفت : ای رسول خدای! جای فراخ است ، تو خود ms147
# ~~را رنجه مدار !رسول علیه السلام [309) فرمود : حق مؤمن برمؤمن آن 9.
# ~~است، که چون او را ببیند ، متزحزح گردد ، وگرامی وعزیز دارد ، وبرخود
# ~~بچنید ، و اورا جای سازد . والله الموفق بما ترضیه بجوده وسعة فضله (و
# ~~کرمه).
### | الشیخ الاربعون
# شیخ چهلم ابوبکر محمدبن عمر الوراق الترمذی است رحمه الله در PageV01P261
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0294.png)

# ~~شهر بلخ درکوی عماض وطن داشت ، و در علم وحیا و ورع ودیانت وتقوی
# ~~وامانت فشانه بود وحکیم ومحقق و دانا ومدقق بود . و در شهر بلخ بیمار
# ~~گشت. او را به ترمذ بردند . چون بهساه جرد وسید ، آنجا وفات بافت .
# ~~به ترمذ رسانیدند و دفن کردثد در سنهآ اربع و تسعین و مائتین . و مشهد
~~و
# ~~مرقد (او) معظم است درغایت تعظیم ، و مجل است در غابت تبجمل .
# شیخ الاسلام صفی الدین رحمة الله علمه می فرماید* %~% به کسرات و
# ~~مرات مرقد او را زیارت کردم واثر روح و راحت آن به من رسید، ومحظوظ
# ~~ومخصوص گشتم ، وفیول واقمال تمام یافتم . واو رادر مسجد جامع بلخ جای
# ~~معین است ومحرابی معتبر است درغابت شهرت . و او از مفاخر علماعاسلام
# ~~است . و اوراتصانیف بسیاراست ، ویکی از آن مجموع کتاب العالم والمتعلم
# ~~أست
# شیخ الاسلام صفی الدین رحمة الله علسه می گوید11که : بعضی از تصانسف
# ~~او را مطالعه کردم ، درغایت لطافت و دقت بافتم در علم حکمت و بیان
# ~~معرفت . بکی از آن مجموع کتاب الاخلاص است . دیگر کتاب الحروف و
~~PageV01P262
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0295.png)

# ~~کتاب العتق و الفکاک وکتاب الدرجات وکتاب العهد و کتاب الصفا و کتاب
# ~~لعجو کتاب خدمة الباط   311 وعیرهامن المنثورات والتعرفات والحکم
# ~~والسؤالات والاجوبة.
# شیخ الاسلام صفی الدین می گوید: ابوالعلاء همدانی از من سؤال کرد،
# ~~که از تصانسف شخ ابوبکر وراق هیچ یافتهیی : گفتم : یافتهام وهمراه
# ~~است دو این سفر! طلب کرد ، قاصدی فرستادم تاحاضر آورد . در آن کتاب
# ~~که گفته بودم نظر کرد و کلمه یی چند از آن حکمت ومواعظت مطالعه 6کرد ،
# ~~مستفید ms148 گشت و نخواست که بکساعت از مطالعهآ آن غافل باشد، واز من التماس
# ~~کرد ، که ده کتاب نفس وعزیز درعوض این مجموعهآ بگیر، واین لطایف
# ~~را بهمن بخش ! اجابت نکردم ویک سفسنه را پیش آن بزرگ بماندم ، تا
# ~~مه وقت رحسل . چون هنگام رحمل فراز آمد ، بسیار الحاح کرد و گفت :
# ~~لبته   دل از آن تتوانستم برداشت واجایت نکردم.
# عرض از این مقالت آن است که : تصانیف او به این درجت بود و
# ~~مقبول ومحبوب ومطلوب اهل عالم . و ازکلمات او درعراقین یسیاریافت
# ~~شود. و این از آن است، که آن بزرگی ، حقوق حق را جل جلاله برحقوق
~~PageV01P263
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0296.png)

# ~~خلق برگزیده بود . لاجرم ملکسبحافه وتعالی ، کلمات او را بر کلمات جمله
# ~~برگزیده بود . لاجرم تاقیامت اهل حکمت ومعرفت از آن دقایق و حقایق
# ~~حکایت می کنند ، ودلهای مرده ، بدان زتده می گردانند1.
# و آن بزرگ باشیخ احمد خضرویه صحبت داشته و از علماوکبرای
# ~~اهل تحقیق بوده ، ومو او را در ریاضت النفس تصانیف بسیار است .
# یکی از علماء بلخ میگوید که : سؤالکردم ، شیخ ابوبکر وراق را ،
# ~~از لذات وشهوات دنیا ، گفت : [393) من ارض الجوارح بالشهوات غرس
# ~~فی قلیه شجرالندامات. بعنی هر که اعضا و جوارح را بهراندن شهوتهاراضی
# ~~گرداند ، درخت ندامت وحسرت دردل خود نشاتد .
# استادالائمهابوبکر بلخی میگوید، که از شیخ المشایخ ابوبکر الوراق
# ~~قدس سره شنودم که گفت: لوقبل للطمع من ابوک ؟ لقال: الشک فی المقدور.
# ~~ولوقیل: ماحرفتک ، (لقال) : اکتساب (الذل)11. ولوقسل ماغا یتک ؛لقال" :
# ~~الحرمان.
# ابوبکر وراق رحمه الله مریدان ویاران را از سفر بسیار منع کردی
~~PageV01P264
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0297.png)

# ~~وگفتی که : مفتاح همه سعادتها و مادهآ همه دولتها صیر است، در موضع
# ~~ارادت . که چون ارادت درست گردد، شاییه معرفت ولوایح برکت بر تو
# ~~ظاهرگردد . و این از الفاظ وی است که من صحت معرفته بالله ظهرت
# # علسه الخشه . بعنی: هرکرا معرفت %~% 311 درست گردد7، آثار خوف بروی
# ~~ظاهر گردد .
# و چنین گفتی که : خضوع الفاسقین افضل ms149 من صولة المطیعین . معنی :
# ~~خضوع وخشوع وتضرع وزاری یکی از فاسقان بر معاصی و زلات خود ، به
# ~~حضرت آفریدگار عزاسمه فاضلتر ازدلیری وعحب مطیعان برطاعت .
# ونیز (گفتی) که : الحکماءخلف الانیاء، ولیس بعدالنیوةالاالحکمة،
# ~~وهی احکام الامور واول علامات الحکمة طول الصمت، والکلام علی
~~قدرالحاحة.
# ~~بعنی: بعداز انبباء علیهم السلام ، میراث علم وحکمتمانده ، ومعنی حکمت
# ~~محکم کردن است کارها را ، واستوار یودن بر آنچ فرموده ، ودور بودن
# ~~از آنچ مبغوض ومنهی است شرع را12. واز نشانیهاء حکمت که در بواطن
# ~~حکماء پدیدآید ، بکی ملازمت کردن است برخاموشی وسخن گفتن به
# ~~قدر حاجت . 315
# و چنین گفتی که : مؤمن را چهار علامت است : یکی آنک سخن اوذکر
# ~~باشد وخاموشی او فکر ، ونظر اوعیرت . و هر علمی که او را - از آن
~~PageV01P265
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0298.png)

# ~~چاره نبود آموختن است .
# وگفتی : لاتصحب من یمدحک بخلاف ماانت علمه . قاذا غضب علیک
# ~~ذمک ممالس فیک . بعنی : ازصحت آنکس بگریز، و دوریاش! که ترا
# ~~مدح گوید وستایش کند به چیزی که تو به آن1 آراسته نیاشی! و روزی که
# ~~برتو خشم گیرد ، نکوهش ومذمت کند به عیبی وشینی که تو از آن غافل
# ~~اث
# و گفتی که : مردم گزیده سه گروهاند : یکی علما . دیگر امرا.
# ~~دیگر قراء. چون علما تماه شوند و از عمل عاطل گردند ، عبادات و
# ~~طاعات، همه تباهشوند . وچون ولاة وامرا تباه شوند، معاش وسعادت رعست
# # 2 در (حیز) تفرقه افتد، و %~% اوطان آواره گردند. و چون
# ~~قرا تباء شوند و به اجرت- قرآن خوانند، اخلاق وسیرت مردان تباه
# ~~شود
# و او قدس سره روایت می کند مسند از عبدالله عمر، قال رسول الله
# ~~صلی الله علسه وسلم : لاینغی لاحد ان ست لسلة الاو وصیته مکتوبة تحت
~~PageV01P266
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0299.png)

# ~~راسه . بعتی مهتر علیه السالام می فرماید که : نیاید که هیچ مومن شب
# ~~بخفتد ، و وصیهنامهآ خویش نوشته باشد ، ودر زیر سرخود نهاده بود .
# و هموگوید رحمه الله که: مر دعا را ارکان است و اجنحه و اسباب ms150 و
# ~~مواقیت . وبهترین دعاها - اگرچه اندا باشد - آن است که موافق ارکان و
# ~~اجنحه واساب و اوقات بود . واگر دعا موافق ارکان بود ، قوی گردد . و
# ~~اگرموافق اساب بود، به نجاح پیوندد . واگرموافق اجنحه بود ، به سوی
# ~~آسمان 317] شتاید و اگر موافق اوقات بود ، به قوز ونجات مشرف
# ~~گردد . وارکان دعا حضور دل است و دقت اهتمام وخشوع است واستکانة
# ~~وتعلق کردن بهخدای است. وامید منقطع کردن از خلق . چون دعابدین
# ~~صفت بود ، درمواضع اجابت وموقع قبول افتد . وحق ارکان به جای آورده
# ~~باشد . واجتحهآ دعا بعنی بار وپراوصدقه است ، تا آن دعا را بهسوی آسمان
# ~~رفع کند ، وسخط وغضب حق را منتفی15 گرداند . وگناهان را کفارت باشد .
# و اسماب دعاآن است که در وقت دعا صلوات2 گوید ، و حق را جل
# ~~جلاله به حمد و ثنا بادکند در اول دعا وبه آمین ختم کند . هرکه به این
~~PageV01P267
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0300.png)

# ~~صورت وسیرت وصفت دعا گوید ، بیشک به اجابت مقرون شود .
# شیخ ابوبکر وراق [318] رحمة الله علیه می گوید که : اشه الجوارح
# ~~والاعضاء الظاهرة بالقلب العین . یعنی که هیچ چیز از اعضا وجوارح ظاهر،
# ~~به دل آدمی چنان تماند که چشم او . یعنی چون اندک نکبتی و زحمتی به
# ~~مقدار سرمویی، از خس وخاشاک و غیر آن چون به حاشیهآ بصر میرسد، مرد
# ~~را چنان به خود مشغول میکند ، و از دیگر معانی متباعد میگرداند ، که
# ~~جز به چشم (به هیچ) چیزی بر نمیدارد . وحالت دل نیز همچنین است ، تا
# ~~اگر هرچند اندکی ناخوشی و نامرادی از دریچهآ دل در آید ، صاحب دل
# ~~را ازهمه کارها مشغول گرداند .
# و همو رحمه الله می فرماید که : مردمان درطلب دنیا سه گروهاند :
# ~~بعضی از آنهااندکه دنیا را بهدست آورند ، وباز رها کنند بی هیچ طلیی و
# ~~زحمتی. و بعضی از مردمان آنانند ، که بطلبند و نیابند وبه مقاصد دنیاوی
# ~~فر سند.
# و بعضی از آنهایند که [319) بطلبند وبیابند . وکذلک1 قسمة ربنا
# ~~فی قسمة ms151 الدین. یعنی : قسمت آفریدگار عزاسمه دریافت عقبی و آرزوهاءاو
# ~~براین مراتب است، که یادکرده شد .
# شیخ ابو بکر وراق رحمة الله علیه روایت می کند از شیخ خویش
# ~~موسی بن یوسف رحمةالله عله که او چنین گفت که : ما به اصحاب خویش به
~~PageV01P268
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0301.png)

# ~~نزدیک وکیع بودیم ، وتصانیف او را سماع می کردیم . بعضی از یاران و
# ~~شریکان را عزم رجوع وانصراف به اوطان خویش مصمم شد . وچیزی از آن
# ~~مصنفات ومجموعات که وکیع جمع کرده بود ، بهسماع موقوف بود ، وهر آبنه
# ~~به سماع مقررگشتی . باوکیع قصه خویش بگفتم وباز نمودم که : باران را
# ~~عزم رجوع است ، ومرا آرزو است ، تاباقی مصنفات ترا سماع کنم ، اشاره
# # چست ؟ فرمودکه : باماران موافقت کن %~% و آنگاه ضرب مثلی کرد .2
# ~~وگفت : متل علم مثل دنماست ، و ساکسان که مال یسار دارد، اما تمتع و
# ~~برخورداری از آن مال اندکی باشد . و از آن مال اثری وخیری به او و
# ~~فرزتدان اوکم رسد لقلة برکته . وکس باشدکه مال اندکیدارد ، اما حق
# ~~تعالی اندر آن خیری وبرکتی نهاده باشد ، تااثر آن به نفس او ، واهل بست
# ~~او ، وفرزندان او رسد وهمسایگان ودوستان از صلهآ رحم . لکثره برکته.
# ~~فکذلک العلم. بعنی علم هم به این مشایه است . وبسمارکس بود ،که علم
# ~~بی شمار جمع کرده باشد ، اما اثر آن درافعال واقوال واوقات عادت 2ظاهر
# ~~نشود ، و نور آن علم دل او را روشن ومنشرح نگرداند - و نیز بسار کس
# ~~بود ، که از علوم بیشتر نصیبی ندارد . اما همان قدر که دارد، در آن
# # خیری وبرگتی بود هم در دنیا وهم در %~% عقبی آسوده باشد .
### | 6-لاب PageV01P269
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0302.png)

# شیخ ابوبکر وراق رحمه الله می فرماید، که نوشتم به یکی ازدوستان
# ~~خود : «ما اخی! قد جعل الله عبش القلوب فی الغم والسرور، کما جعل عیش
# ~~الابدان فی اللمل والنهار.» بعنی : حق سبحانه وتعالی معیشت تن بر تعاقب
# ~~شب و روز ، بر اختلاف لل و نهار نهاده . بعنی ms152 هرکرا طبع سلیم و عقل
# ~~مستقیم باشد ، بدآند که چون شب فراز آمد ، هر آبند درعقب آو ، روز
# ~~سلطانوش عنان گشاده و رکاب گران کرده ، تیغ بر کشیده خواهد رسد،
# ~~و زنگی شب از یسش او چون دزد ییدست موزه خواهد گریخت .
# بعنی : هرگاه شادباشی ، عم را منتظر باش! وهر گاه مغموم ومحزون
# ~~ماشی، انتظار تعمت وسرور می کن؛ یس هر که ازاین حقایق ودقایق خبردار
# # 322 باشد ، مهوقت رنج وهنگام %~% غم شادگردد، که خواهد گذشت . و در
# ~~زمان شادی وطرب ، غمگین وحزین باشد ، که این خواهد (رفت) وآن
# ~~خواهد رسید . و حکما دانند، که هرگاه شفراز آند هر آینه روز براثر
# ~~آن باشد . وهر گاه روز چهره نمود، شب درعقب خواهد (رسید). یس
# ~~هر که دراین معانی بهچشم عبرت تگاه کند ، او را مقرر و مرهن گردد ،
# ~~که با غم خوکردن، بهتر از شادی را وداع کردن . وهو قول الله عز
# ~~و جل : عسی ان تکرهوا شسئا وهو خیر لکم، وعسی ان تحبوا شیئا و هو شر
~~PageV01P270
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0303.png)

# ~~لکم . وقوله : عسی ان تکرهوا شیا ویجعل الله فسه خیر اکثیرا.
# ونیز می فرماید که: ان الذین جاؤا بالافک عصة منکم، لاتحسموه شرا
# ~~لکم ، بل هوخیرلکم .
# مقصود از ایراد این کلمات و تمسک به این آبات آن است که : بسمار
# ~~صحیح وسلیم را در خوردن (333 حلوا ضرر باشد . و باز بعضی را که
# ~~علیل وسقیم باشند ، درخوردن کشنج وصیر که درغایت مرارت است و
# ~~تلخی ، امید صحت وخفت بود .
# و از احادیث که آن بزرگ روایت کرده درکتاب الاخلاص که تصنیف
# ~~او است آورده معنعن از عدی رضی الله عنه عن رسول الله علیه السلام :
# ~~بؤمریوم القیامة بناس من الناس الی الجتة ، حتی اذا ادنوامنها
~~واستنشقوا
# ~~رایحتهاو نظروا الی قصورها والی ماعدالله لاهلها فیها ، نودوا ان
~~اصرفهم
### | سلا: PageV01P271
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0304.png)

# ~~عنها . لانصب لهم ، فیرجعون حسرة مایرجع الاولون والآخرون
# ~~بمثلها . قال فیقولون1 : باربنا ادخلتناالنار قبلان ترینا مااریتنا4 من
~~ثوابک
# ~~و ms153 ما اعددت فیها لاولیائک کان اهون علسنا . قال ذلک اردت بکم اذاخلوتم
# 32بی، بارزتموتی بالعظام ، و اذا لقیتم الناس لقیتموهم محسنین تراؤن
# ~~الناس بخلاف ماتعطونی من قلوبکم. وترکتم للناس ولم ترکوا لی. فالیوم
# ~~اذیقکم من الیم العداب مع ما حرمتکم من الثواب.
# بعنی : روز قیامت بارند قومی را که از اهل دوزخ باشند ، و به
# ~~بهشت نردیک گرداتند ، چنانکه بوی یهشت بهمشام ایشان رسد ، و حور و
# ~~قصور و آنچ حق تعالی اهل بهشت را آماده کرده نظاره کنند . فرمان مالک
# ~~الملک در رسد زبانه" را ، که ایشان را نصیبی نست بازگردند با حسرت و
# ~~ندامتی که خلق اولین و آخرین را آنچنان حسرت وندامت نیاشد. فریاد
# ~~بر آرند که : ای پروردگار! اگرپیش از آنکه بهشت آراسته بهما نمودی ،
# ~~اگر به دوزخ میفرستادی ، عذاب برما سهلتر [325] و آسانتر می بود.
# ملک سبحانه وتعالی فرماید که : این جزای کردار شماست ، که چون
# ~~در مکان خالی  بودید ، برمن بیرون مسی آمدید ، و کارهاء معظم و منکر
~~PageV01P272
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0305.png)

# ~~میکردید ! وچون مردمان را میدیدید ، بهریا وسمعة به خلاف آنچه دردل
# ~~داشتید ، اظهار میکردید! از مردمان میترسیدید ، از من نمی ترسیدید !
# ~~و مردمان را بزرگ داشتید ، و حقوق مرا فرو گذاشتید ! وکارهای تباه را
# ~~از برای نظر مردم ترک میکردبد ! و از بهر رضای من ، از سر یک معصت
# ~~برنخاستید ! لاجرم بچشانم شما را عذاب الیم ، و محروم گردانم از ثواب
# ~~و چنات نعیم .
# الشیخ الحادی و الاربعون
# شیخ چهل و یکم ابو نصر محمد بن محمدین سلام2 الفقیه البلخی رحمة الله
~~علیه،
# ~~در سنهٔ‌ خمس وثلثمائه به جوار رحمت پیوسته است . ومهیب 326 و 26
# ~~معظم و عزیز و مکرم بوده وچون درمجلس درس بودی، هیچکس جرآت و
# ~~دلیری نیارستی کردن و به هیچ سؤالی خوض نتوانستی تمودن. تا آنگاه که او
# ~~تگفتی هاتوا ! مرد متعلم درخطر بودی . وچون بنشستی ومتعلم نگفتی
# ~~که بسم الله الرحمن الرحیم. آن بزرگ در او به صعب ms154 نگاه کردی ، مرد
# ~~بیهوش گشتی . وچون به حال خود آمدی گفتی : او را بگیرید ! که او از
# ~~برای خصومت اینجا آمده . و آن بزرگ به نزدیک ولاة و گبرای ولایت
# ~~معظم پود.
# شیخ الاسلام صفی الدین رحمه الله می فرما یدکه : درکتاب نزهة الخاطر
~~PageV01P273
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0306.png)

# ~~مطالعه کرده ، یه اسناد عالی ، الیابی بکرالبیکندی رحمةالله علسه ، گفت
# ~~شتودم از علیین حسن ، که گفت : محمدبن سلام درمنزل خود نشسته بود .
# ~~3 مردی آمد و حلقهآ در جنبانید. [327 خادم شیخ بیرون آمد و گفت: چه
~~حاجت
# ~~است ؟ گفت : به خدمت شیخ آمدهام. بگوی، تابپرون آید . خادم در آمد و
# ~~اعلام کرد . بیرون آمد . مردگفت : یاا باعبدالله ! اناحی فرستادهٔ‌ملک
~~پریانم،
# ~~و ملک بالشکر بسیار ، به چهارطاق فرود آمده ومرا به نزدیک تو فرستاده
# ~~و سلام میرساند وگفت مرا ، بگوی : با اباعبدالله ! هیچ مجلس از مجالس
# ~~علم تونیست ، که از قوم ما در آنجا حاضر نیست. اگرچند قوم بهشمار بسیار
# ~~جمع شوند، ازماقوم زیاده برایشان جمع میشوند . ولیکن قومی خویشتن
# ~~را به کس ننمایند . راوی این قصه میگویدکه : الحکایة عندنا3... مشهورة.
# و محمد بن سلام روایت می کند از یزیدبن سعد النیاجی1 رحمهماالله
# ~~که گفت . مههمه حال مردم را بهتراز مرگ نست . از برای آنک : از چهار
# ~~328 وچه (اند) با میسر ، با معسر یا محسن ویا مسی .
# و هرگاه مرگ (برمرد فراخ) عیش وموسر هجوم کند ، پیش از
# ~~آنک مدل عشرت وضیق عیش دریابد ، بابر معسری ، فقیری . عاجزی مرگ
# ~~شییخون چون10 آورد ، او را (از) رنج ومذلت وفاقه خلاص کند. یا بر محسن
~~PageV01P274
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0307.png)

# ~~صاحبالخیرات مرگ تاختن آورد، بسش از آنک درسمات آفتد . با مرد
# ~~مسی بدکار را مر گ در قیضه تلف آورد ، پیش از آنک بدیهای او زیادت
# ~~شود . فای فایدة افضل من الموت. بعنی به هرحال مرگ بافایده تر باشد .
# محمدین سلام روایت می کند از ایوعیدالله النباجی رحمه الله که :
# ~~خاتونی رشیق القدی مورد الخدی ، عجب النفسی غریب ms155 الشکل سیم
# ~~عذاری گل رخساری درغایة حسن وملاحت ، ونهایت عفت ولطافت در لباس
# وپرتیان به نهان به خدمت مالک دینار آمد وگقت : یاابا یحیی!
# ~~من زنی بسار مال دارم ، و بسه دوستی تو تقرب می کنم وتبرک می نمایم . و
# ~~نفس ومال از ناطق وصامت ، فدای تو می گردانم. التماس آن است که: مرا
# ~~مه خدمت قبول کنی! وبه عقد خویش در آری ! حواب گفت که : خدای تعالی
# ~~حذای تو به خیرگرداند مه آن لطف و احسان که توکردی . اما من دنیا را
# ~~به سه طلاق دادهام بدان شرط ، که بههیچ وجه رجعت ممکن نماشد ، و نه
# ~~سلامتی ومبارکی بازگرد ، که این سؤال را روی اجایت نست . ومالک به دعا
# ~~مشغول گشت که : اللهم اهدنا بالعین والرضا والمحیة لک والشوق الیک و
# ~~حسن العمل دلک علی الکتاب والسنة، انک علی کل شینی قدیر.
# شیخ الاسلام صفی الدین رحمة الله علیه می فرماید که : من از مولاتا
# ~~ظهیر الدین محمدالثوری المعروف به امام زاده شنوده ام که گفت : هر که
~~PageV01P275
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0308.png)

# ~~حاجتی دارد ، از خانه خود بیرون آید وقصد زیارت تربت محمد سلام کند،
# ~~وچون بهمرقد او رسد ، هفت بارگرد تریت اوطواف کند، و زیارت اودریابد،
# ~~و حاجت التماس نماید، به اجابت مقرون گردد . این سخن در دل من بود ،
# ~~که حمعی از اهالی بلخ را عزیمت حج مصمم شد ، من نیز بر موافقت ایشان
# ~~عزم درست کردم وشتری کرا1 گرفتم، گرد استعداد و راحلهآ خود یر آمدم ،
# ~~مقدارکفایت سفر من محصل نکشت وعظیم متاسف ومنقسم خاطر گشتم . و
# # آن روز چهارشنبه بود و قافله روز آدینه بیرون می آمدند 1 %~% معد از
# ~~تمازمرا سخن امامزاده بادآمد، قصد زیارت تربت شیخ ابونصر سلام کردم،
# ~~ودر نصفالنهار ، به آن دولت مستعد گشتم . و از حق سحانه و تعالی
# ~~درخواست (کردم که) به آن مقدار کفایة سفر پدید آرد ، از هر وجهی که
# ~~باشد .
# چون از زیارت تریت مازگشتم ، یکی از دوستان ms156 ویاران و معتمدان
# ~~که بامن در آن زیارت بودند بیامدند و گفتند که : خدای عز و جل گشایش
# ~~پدید آورد ، وفلان بزرگ را عزیمت آن است ، که حج اسلام بگزارد ، ودر
# ~~صحست تو برود ، وهشتاد دینار دارد و می گوید که : مرا چهل دینار کفایت
# ~~تو یرود .
# گقتم : اگر قرض دهد، نکو باشن ، اما برسل هه قبول نکنم .
# گقت : بههرچه گونه دل تو خواهد ، همحنان میکند . گفتم : روا
# ~~ماشد . و دل ما از آن اندیشه فسارغگشت . و آن وعده که امامزاده قرمود ،
~~PageV01P276
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0309.png)

# ~~احکام یافت . و آن همه در روز چهارشنبه بود . و چون وفت سحر شد ، و
# ~~هنگام رحلت فرا رسید، خواستم که تفاعل کنم ، کتاب نزهة الخاطر و سرخدام
# ~~الفاتر ، بروجه تفاعل گشادم . فال این بر آمد که : شیخ الاسلام
~~ابوعیدالله
# ~~النباجی تقریرکرده است ، وآن این است که: ماکان عندالله فانت تضطرب
# ~~فمه ، وماکان عند الناس فانت ساکن علسه . بعنی آنچ ترا حق تعالی وعده
# ~~کرد و به رساندن روزی اضطراب میکنی واعتماد نمی تمایی ! و از آنچ
# ~~مخلوقی وعده می نماید تصدیق میکنی ، دلت برآن قرار میگیرد . یعتی
# ~~می گویی   که : رزق برخداست ، و اوضمان شده . و به این ایمان 3
# ~~می آوری و دل تنگ میباشی ؛ بهخود باز آمدم، وکار از سرگرفتم و پسمار
# ~~گریستم، از آن قبل که قال عین حال من بود: اللهم اجعلنا المطبعین
~~بمواعیدک
# ~~والمتقطعین البک عن عببدک، قانک خیر المسیولین واکرم المعطین.
# ابوعبدالله نباجی رحمه الله می فرمایدکه: اذا مهلت بره فی المثع دخل
# ~~علیک النقص فی الشکر ، واذاتم شکرک فی منعه ، ازداد شکرک فیعطائه ، و
# ~~عند هذاتکون فی الراحةو کمال العبادة . بعنی : هرگاه که بنایافت مراد
~~عالم
# ~~شکر تو در زمان بیمرادی ، از قعر سنه به اوج زبان رسد ، درزمان یافت
# مراد و حصول مقصود ، ازدیاد شکر در تو پدید آید . آنگاه در آن
# ~~زمان،راحلئراحت به ساحت سسنه تونزول کند ، وکمال عبادت محقق گردد.

PageV01P277

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0310.png)

# ~~رضی الله عنه ms157 عن رسول الله صلی الله علمه وسلم : رکعتان من عالم افضل
~~من
# ~~سعین رکعة من عابد. یعنی : دورکعت نماز عالم ، بهتر از هفتاد رکعتعابد،
# ~~که بی علم گزارد . زیراکه شرابط صحت را نداند اقامت کردن .
# ابو خازم را سؤال کردتدکه : از فقهاء بلاد ، کدام فاضلترند بگفت :
# ~~بوجعفر طحاوی در احادیث راجح است . آما ابو نصر سلام ، از همه
# ~~فقیهت است .
# و آن بزر گی رحمه الله نقل می ککوشن رحمهالله سییه
# ~~4
# ~~وعالم بامرالله وعالم بالله فذلک العالم عم التام . وعالم بالله لس
~~بعالم یالله،
# ~~لایخشی فذلک العالم الفاجر . والله اعلم .
# 1- رک : ص 95   2- پ : حازم ؟ وی ابو خازم شیدا لحمید ب رییت
# ~~قاصی سام و دوقه وبعداد است متوفا292 ه که از اهل بصره بود ومؤلف کتاب
~~المحاضرافت
# ~~والسجلات وادب القاضی و کتاب الفرایض ، از علماء بزرگ حنقی است . (
~~الجواهار
# # /296 وتاریخ بغداد 11/62) %~% 3_ ابوجعفر احمدبن محمد بن سالامه ازدی
# ~~طحاوی منسوب یه طحا درصعید مصر از ائمه بزرگ حنفی است 321/239 ه که از
# ~~مزنی فقه شافعی خواند وبعد ازان یهحنفیه پیوست ودر268 ه درشام بحضورا
~~بوخازم
# ~~رسید . وی خواهرزادهٔ‌ مزتی یود و درقاهره از چهان رفت ومؤلف کتب زیاد
~~مذهب
# ~~صفی اس که از الجمله شرح معانی الآثار در حدیث ، و بیان السنه ومشکل
~~الآثار و PageV01P278
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0311.png)

# الشیخ الثانآی والاربعون
# شیخ چهل ودوم محمدبن عقیل بن الازهر البلخی است وکنیت او
# ~~ابوعبدالله رحمه النه ، ومادر او را طلحه نام است . بعضی از رواة او را
~~به
# ~~مادر نسبت می کنند گویند: حدثنا محمدبن طلحه . و او یکی ازائمهآ بزرگ
# ~~است متقی واحادیثی از بنوهاشم جمع کرده است ، و در شوال سنهآست وعشر
# ~~و ثلثمائه به جوار رحمت پیوسته . کتاب الصحیح وکتاب الدقایق وشمایل
# ~~الصالحین از مصنفات او است . وکتب واسانید او درغایت دیانت بوده ، و در
# ~~علم336] حدیث وغیره مشهور است .
# و آن بزرگ رحمه الله روایت می کند مسند از علی بن الحسین رضی ms158
# ~~الله عنه : ان النبی علیه السلام لم یضرب امراة قط ، ولاضرب شبا قط ،
~~الاان
# ~~یجاهد فی سبیل الله . بعنی مهترعالم علیه السلام ، در مدت حیات خود ،
~~هیچ
# ~~زنی را نزد ، وهیچ خادمی را تیز بهدست خود بههیچ چیز نزد ، مگر که
# ~~باکفار جهادکرد ، در راهرضای حق جل جلاله .
# واحمدبن عقیل بن ازهر ، که برادر او بود ، یکی از ثقات ائمه است
# ~~و درسنهآ ست عشر وثلثمائه بهجوار رحمت پیوسته . وحدیشی که او روایت
~~PageV01P279
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0312.png)

# ~~کرده مسند عن عمر رضی الله عنه : ان التبی صلی الله علسه و سلم قال :
~~بعثت
# ~~داعیا ومبلغا ، ولیس لی، من الهدی شیئی . وخلق ابلیس مزینا ولیس الیه
~~من
# ~~الضلال شیسی
# بعنی: مهترعلیه السلام می فرماید که : حق عزاسمه مرا برانگیزاند،
# ~~تاخلق را بهحق دعوتکتم ، وتبلیغ رسالت نمایم . واز هدایت به دست من
# ~~فیچ نیسته .
# (وشیطان هم آفریده شد مزینی)4 که گناه در چشم و دل مردم بیاراید
# ~~وشیرین کند ابلیس .
# الشیخ الثالث والاربعون
# شیخ چهل و سیم محمدبن الفضل البلخی است رحمه الله . وکنیت او
# ~~بوعیدالله است . وساکن سمرقند می یود در آخر عهد وهمانجا وفات یافت
~~PageV01P280
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0313.png)

# ~~هوبلخی الاصل اخرج منها فدخل سمرقند ومات فیسنه تسع وعشر و
# ~~ثلثمائه . واز یاران واقربا وعظماء شیخ احمد خضرویه است . وشیخ ابو
# ~~عثمان حیری به او میلی عظیم داشتی و به روزگار او تبرک و تقرب کردی
# ~~وگفتی: لو وجدت من نفسی قوة لتوصلت2 البی اخی محمدبن الفضل ، فاستروح
# ~~سری برؤیته6.[338
# و ازمحمد فضل رحمه الله منقول است که او گفته است که : ذهساب
# ~~الاسلام من اربعة :
# (اولها): لایعملون بمایعلمون .
# (والثانی) : بعملون بما لایعلمون .
# (والثالث) : لایتعلمون مالا بعلمون .
# (والرابع) : بمنعون الناس من التعلم .
# بعنی : فساد وذهاب کار اسلام ازچهار طمقه است : PageV01P281
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0314.png)

# اول : ازکسانی که به زیور علم آراسته باشند ، اما از اعمال غافل
# ~~باشتد
# و از کسانی که مه لباس علسم متحلی ناشند، وبیعلم شامل ، روی به
# ~~عمل آور ند . وخواهند که بر ms159 عمی وجهالت راه دین و اسلام قطع کنند.
# و ازکسانی که آ نچ تدانند ، از علما نیاموزند .
# و از کسانی کد مردم را از تعلم منه کنند .
# چون کار اسلام به این جای رسد، سش در آن قدر خیری و بر کتی
# ~~نهاند .
# محمد بن الفضل رحمه الله می فرماید که : العجب ممن یقطع المقاوز ،
# ~~لمصل الی بیته وحرمه . لان فمه آثار انسائه واولسائه ، کیف لایقطع عن
# # نفسه وهواه . حتی یصل الی قلیه . لان فه آثار مولاه. %~% 3
# و فی عیرهذه الروایة قالوا فانشقت مرارة ار بعد ممن سمعواهذا الکلام
# ~~فماتوا . معنی : عجب داشته میشود از کسانی که . اء بادیه قطع می کنند ،
~~و
# ~~مراحل و منازل می گذارند به امد آنکه بهخانهآ خدای وحرم وی واصل
# ~~گردند . ازیراکه در آن بقعه مبارک ، آثاراتسا واولیای خداست حل حلاله.
# ~~چرا نفس وهوای خود را زیر قدم نمی آورند ، وبادیهآ نفس وهوا را قطع
# ~~نمی کنند ؟ تا به خانه دل خویش واصل شوند . که اگر درکعیه وحرم ، آثار
~~PageV01P282
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0315.png)

# ~~انسا و اولما است ، در خانهآ دل مؤمن ، آثار مولی است . و در
~~بعضیروایات
# ~~آمده که : روزی که شخ این مقالت ایراد می کرد ، چهارکس از کبرای آن
# ~~مجلس را زهره بشکافت ، و (درحال) فوت شدند .
# وقال : اذا رابتالمرید بستزید من الدنا فذالک من علامات 40
# ~~ادباره - بعنی : هرگاه که مرید را بینی ، که بهس دنا آزرد ، یقین که از
# ~~علامات ادبار است . وبسمار گفتی که : الراحة الخلاص من امانی امل
~~النفس.
# ~~یعنی : نسیم راحت، آنگاه وزیدن گیرد ، که از آرزوهای نفس وهواهای
# ~~او خلاص باید .
# آوردهاند که : ابوعثمان حیری رحمه النه مکتوبی فرستادیه نزدیک
# ~~محمد بن الفضل ، وسؤال کردکه علامت شقاوت چمست ؟ جواب گفت ونوشت
# ~~که : ثلاثة اشیاء : یرزق العلم ویحرم العمل . ویرزق العمل ولا الاخلاص.
# ~~ویرزق صحبة الصلحاء والعلمماء ولایحترم لهم
# اول آنکه: حق تعالی یکیرا علم داده باشد و اواز عمل محروم بود .
# (دویم آنکه) : بکی را عمل مخشده ms160 باشد ، اما از اخلاص محروم
# ~~بأشد .
# و سیوم آنکه : صحبت صالحان و نسکمردان بافته[41 %~% باشد ، و
# ~~ابشان را عزیز ومحترم ندارد.
# ودرکتاب العارقین وانیس المشتاقین منقول است از محمد فضل PageV01P283
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0316.png)

# ~~رحمه الله که : اعرف الناس اشدهم مجاهدة فی اوامره ، و اتبعهم لسنة
~~نسه.
# ~~بعنی که : بهحق تعالی عارفتر ، در اوامر ونواهی اومجاهدتر ، و برستت
# ~~رسول متابعتر.
# ~~وچنین گفتی آن بزرگ قدس سره : من ملک نفسه عز ، و من ملکته
# ~~نفسه ذل .
# ~~قال : العلوم ثلثة : علم بالله . وعلم من النه . وعلم مع الله  فالعلم
~~بالله :
# ~~معرفة صفاته ونعوته .
# ~~والعلم من الله : علی الظاهر والباطن و الحلال والحوام ، والامر و
# ~~النهی والاحکام .
# ~~والعلم مع الله : وهوعلم الخوف والرجاء والمحمة والشوق .
# ~~وقال : من استوی عنده مادونالنه . فال المعرفة بالنه ،
# # نعنی : هرکه بر نفس خویش قادر2 %~% 32 ومالک شود ، عزیز گردد.
# ~~وهرکه مملوک نفس وهواگردد ، خوار شود .
# ~~و نیز میفرما بدکه : علم سه نوع است : بالله ومن الله ومع الله .
# ~~آن علم که بالله است : معرفت صفات ونعوت جلال است .
# ~~وعلم من الله آن است که: ظاهر وباطن یکسان بود ، وحلال وحرام و
# ~~احکام دینی را محافظت کرده شود .
# ~~وعلم مع الله : علم خوف و رحاست ومحمت و شوق.
# ~~ومی گوید که : هرکرا جز از خدای منع وعطا بکسان است ، بهعین
~~PageV01P284
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0317.png)

# ~~معرفت ملحوظ و محظوظ1 گشت .
# و همو را سؤال کردند که : فتوت چیست ؟ (گفت :)2 نگاهداشتن سر
# ~~است باخدای تعالی للموافقه. و نگاهد اشتن ظاهر است باخلق به حسن العشرة
# ~~و استعمال الخلق.
# و از احادیشی که آن بزرگ روایت کرده ، بکی این حدیث است
# 3مسند از عقبهبن عامر جهنی رضی الله عند : اکثر منافقی امتی
# ~~قراءها.
# وهمو روایت کرده مسند از عایشه رضی الله عنها ، انها قالت قال
# ~~رسول الله علیه السلام : ستة لعنتهم لعنهم الله وکل نبی مجاب .
~~میفرماید که:
# ~~شش طایفه در لعنت منند1 . در لعنت خدای، ودر لعنت انساء مستجاب الدعوه.
# ~~حاضران سؤال کردند ، که ms161 آن شش طایفه کیانند ؟ گفت : الزاید فی کتاب
~~الله
# ~~والمکذب بقدر الله. والمسلط بالجبروت لبذل من اعز الله ، ولبعزمن اذل
~~الله .

PageV01P285

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0318.png)

# ~~والمستحل لحرم الله والمستحل من عترتی من حرم النه . والتارک لسنتی.
# بعنی : این شش طایفه که در لعنت اند آنانند که : بر کتاب خدای زیاده
# ~~کنند . ودیگر آنهایی که به تقدیراو دروغ زن باشند . و دروغگوی دار نده
# ~~باشند . و آنک 344] به نخوت وجبروت خواهد که عزیز کردگان خدای
# ~~خوار کند . وخوار کردگان را4 عزیز کند. و آنک حرام کردههای خدای را
# ~~حلال دارد، وخلالکردها را حرام . وآنک تارک سنت من است .
# محمد بن الفضل رحمه الله می فرماید که : محمد بن اسماعیل بخاری
# ~~را رحمةالله علسه -که صاحب صحیح است - درایام صا دوچشم مبارک او
# ~~پوشیده شد ، و مادر او متعبدهومستجاب الدعوه بود . شب و روز در
~~اندیشهٔ‌
# ~~چشمان پسر مانده بود، و ازحق جل جالاله، روشنایی چشم فرزند میخواست.
# ~~شبی ابراهیم خلسل را صلوات الله علیه ، در خواب دید گفت : خدای تعالی
# ~~پسر ترا ، نوربصر ارزاتی داشت ، وبرگریه وزاری تو رحمت کرد . مادر
# # 3محمدین اسماعیل ، چون بدار شد ، چشم (محمد) اسماعیل1 %~% 345
# ~~روشن شده بود . هکذا آورده (است) ابوالعباس المستغفری فی کتاب
# ~~الدلایل البینات ، ولکن فی اللفظ تفاوت .

PageV01P286

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0319.png)

# محمدین الفضل رحمة الله عله ره ابت می کتد از ابن عسر رضی الله
# ~~عنهما ، ان النبی علمد السلام قال : من احب ان یزحزح عن النار و یدخل
# ~~الحنة ، فلبات الی الناس ما یحب ان بوتی البه.
# و همو روایت کند از رواة خویش مسند با عیدالنه بن عمر رضی النه
# ~~عنه ، قسال رسول النه صلی النه علسه وسلم : ستة لاترفع لهم صلوة
~~ولاتجاوز
# ~~صلوتهم تراقیهم : تارک الصلوة، ومانع الزکوة ، والعبدالآ بق ، وامراة
~~صلت
# ~~بغمرقناع ، وامرأة اقسم زوجهافلم تبره ، ورجل ام قوما وهم لدکارهون .
# معنی  شش ط بفهاندکه : هیچ نماز ایشان بر آسمان برده تشود ،
# # مثلا از چنرگردن ایشان %~% نگذرد : بکی تارک نماز . و دوم ms162 : 46
# 2- لا : ازمن تاالجنة ندارد ؟ پ : ما نند متن.
# ~~3- معنی این حدیث چنین است : اگر کسی بخواهد که از آتش دور بماند و در
~~بهشت
# # 4- لا: تا %~% ؟.پ. ابکارو.ورسبهم؟ باستناد
# کن
# ~~امن حدیث حسن که طبراتی آورده امهو می اوم وممکارهون فان سلاته
### | 3ای دریر تده ر پهن شو نده PageV01P287
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0320.png)

# ~~مانع ز کوة . سوم بندهآ گریز پای . چهارم : زنکد بیمعجر نمازکند.
# ~~پنجم زنی که اگر شوهر مراو را5 به جان و سرخود سوگند دهد آن را به و فا
# ~~نرساند . ششم: مردی که جمع را امامت می کند و آن قوم اورا کاره می
~~باشند.
# الشیخ الرآبع والاربعون
# شیخ چهل وچهارم فقیه جلیل ، ابوالقاسم صفار بلخی است رحمه اللله.
# ~~و نام او حم بن عضد الفقسه است واز مشاهیر ومفاخر  بلخ است. و درشوال
# ~~سنهآ ستة وعشرین وثلثمائه، به جوار رحمت حق رفته ، ومرقد او بر سر
# ~~تل است در بلخ، و در پایان اوتربت شیخ الاسلام عثمان الساولی10 است -
~~ویکی
# ~~زاثقات گفته است : سبب دفن کردن او6، در پایان شیخ ابوالقاسم ، آن بود
# ~~2 که : شیخ عثمان ، روزی به زیارت شیخ ابوالقاسم آمده بود می گوید[747
# ~~که در آن زمان 14 که به زیارت مشغول گشتم15 آوازی شنودم ، نگاه کردم ،
# ~~کعبه رادیدم ، برسر تربت ابوالقاسم طواف میکرد ، پسر خود را وصیت
~~PageV01P288
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0321.png)

# ~~کردم ، که چون من وفات کنم ، مرا به نزدیک قدمهای شیخ دفن کتند1
# ~~تیر کأ لقبره وتبجیلا وتعظیما له .
# محمدسلمه را رحمة الله علسه سؤال کردندکه: توضعیف گشته دی ا به
# ~~که اشارت می فرمایی ، تا درکار درس وفتوی و نوازلو واقعات مسلمانان
# ~~قمام نماید بگفت : ماابوالقاسم! وابونصر سلام حاضر بودند، که آن مقالت
# ~~میرفت . ابوالقاسم میگوید که : ابونصر سلام مرا دشمن داشت بدان تا
# ~~روز وفات .
# ابوالقاسم میگوید که: روزی بامحمدین سلمه به سرفالیزی میرفتم،
# ~~چون بدان موضع [348 رسد ، و در صحت او زمانی توقف کردم و
# ~~عزیمت مراجعت ، درست گرداندم مرا ms163 گفت : مرکب بمارند بر نشین! من
# ~~گفتم : بیاده رفتن دوستر دارم ، دراین مسافت اندک. فرمود که : باینی!
# ~~لاتزال بخیرما دمت هکذا11. یعنی: ای فرزند ! همشه درخیر باشی ، مادام
# ~~که چنین عادت وسیرت داری!
# ابوالقاسم میگوید که : اکنون دانستم، که شیخ آن سخن از کجاگفت1
# ~~از آن بودم، که اکنون که مخالطت میکنم و سوار میشوم .
# می گویند که: زنی به خدمت ابوالقاسم آمد و نشست وزمانی تو قف کرد،
~~PageV01P289
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0322.png)

# ~~و انگشت خود را در دهان کرد (ابوالقاسم چون آن بدید ، انکشت خود
# ~~34 را بردهان خود یمالید و)زن برخاست وبرفت. و از حاضران
# ~~هیچ کس از این سر واقف نشد1. سؤال کردند ازشیخ کد این زن چد سؤال
# ~~کرد ، وشیخ چه حواب داد : فقال : انها سالت ، هل تدخل لد فیها (؟) فی
# ~~فرجها عندالاستنحاء ؟ فقلت لابل امری علی اصمعک هناک. بعنی ان زن
# ~~سؤال کردکه : بهوقت استنجا انگشت را به فرج در آوردن لازم شود پانی؟
# ~~من انگشت بردهان مالیدم . بعنی (همین) مقدار استنجاست ، و ادخال
# ~~اصبع شرط نست. چون انگشت بر آن موضع مالی ، پاک شود بهوفت طهور
# ~~کردن .
# آوردهاند که : آن بزر گ رحمةالله علسه ، روزی بدآب سرد طهارت
# ~~کرده . چون بهموضع خود باز آمد ، گربهای را دید برجامهٔ‌ او خفتد و بد
# # 30 خواب رفته. اورا از خواب بیدار تکرد، و به همان گونه در روز %~%
~~سرما
# ~~تماز کرد ، وانتظار پرد، تاگر به بدار شد.
# وگفتی که : من هرگز از کسی آزرده نکشتهام . ومن برهیچ گناه خود،
# ~~عالم نیم . وهرگز هیچ مؤمن را بهبدی باد نکردهام . و آن بزرگ درغایت
# ~~فصاحت وعلم بود . ودر استخراج احکام از احادیث کدیتضه داست. بدحهت
# ~~نزاهت نقس وطهارت باطن وفضل خویش.

PageV01P290

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0323.png)

# وآن بزرگ رحمه الله می گفته : من در هزارمسئله ابوحنیفه راخلاف
# ~~کردهام ، وبر اختیار واجتهاد خود فتوی دادهام . وامروزهم فتوی به قول
# ~~من است در این هزار مسئله . واین سخن از او یهسبب غزارت فضل ووفور
# ~~علم ms164 او یود .
# و از احادیثی که او روایت کرده %~% یکی این حدیث است که
# ~~قال رسول الله صلی الله علیه وسلم : صوموا عاشورا ثلثة ایام ، خالفون
~~الیهود.
# ~~صوموا بوما قیله ویوما بعده .
# بعنی : عاشورا را" روزه دارید ، وجهودانرا مخالفت کنمد . یکروز
# ~~پیش از عاشورا ویک روز پس .
# الشیخ الخامس والاربعون
# شیخ چهل وپنجم ابوبگکر بن سعیدالعالم الفقیه بلخی است . ونام او
# ~~محمد است. اما او بهکتت مشهور است . ودزسنهآ ثمان وعشرین و ثلثمائه
~~PageV01P291
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0324.png)

# ~~وفات بافتد ، ودر آن روز پنجاه وسه ساله بود . واو استاد فقید جلیل آبو
# ~~جعفر الهندوانی است . رحمهماالنه . ومرقد او بردروازهٔ‌ بختیی است . و
~~در
# ~~جوارا بونصر سلام .
# 1- لا : یافته است و روز وفات پنجاه و پنی ساله بوده است . مزارات بلخ
~~حطی
# # 5. وفات و 328 ودروقت وفات ه سایه بوده است . %~% 2 - پ : خلیل : رک:
# ~~عدد 49   3- مزارات بلغ ورسجی : مرقد او در بلخ بدروازهٔ‌ یحیی (؟) است
~~تزدیک
# ~~تربت شیخ ا بونصر بن سلام و دروازهٔ‌ یحیی (؟) دروازه عکاشه را گویند ،
~~آن در جانب
# ~~شرقی درون شهر است (خطی 75) ظاهرا دروازهٔ‌ یحیی تحریف کلمةآ بختی است
~~. مزار
# ~~عکاشه تا کنون در بلسخ مشهور است ویفاصله یک کیلومتر در شمال شرق بلخ
~~واقعست و
# ~~موقعت در وازهٔ‌ بختی را ازان تعیین توان کرد ، کلمه بختی در دری بمعنی
~~اشترقوی دو
# ~~کوهانه بود . مولانا یلخی در مثنوی کوید :
# اشتری بد گوهری حمال کوس %~% بختیی بد پیشرو *مچون خروس
# ~~در تاریخ سیستان است « این اشتو بختی است4 (ص 66) در زین الاخبار است:
~~وبیختیان
# ~~ساخته بودتد بگریختند (ص 110) عر بها این اشترانرا بخت باجمع بخاتی و
~~بختیه
# ~~گفتند (امن حوقل «45 لطایف المعارف 21) این اشتران دو کوها نه بختی از
~~زمان
# ~~قدیم شهرت داشتند ، و در نقوش تخت جمشید پارس جابیکه داریوش هخامنشی
~~(522_
# ~~86 ق ،م) تصاویر مردم قلموو خود را میکشد ، بلخیان را یاهمین اشتر قوی
~~هیکن
# ~~دو کوها نه در سنگ نقر کرده است . در ms165 تاریخ بلعمی است که نوشیروان
~~اشتران عربی
# ~~و بختی را بخواب دید ، و این اشتران را از خراسان بدر بارهای خلفا هدیه
~~می بردند
# ~~والجواهر المضیه 56/2 PageV01P292
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0325.png)

# واز ابوبکر فارسی منقول است که : لولا صاحب البغلة الشهباء لجعلت
# ~~اصحاب   بی حنیفه رحمدالله کلهم عبید . بعنی : اگرصاحب بغلهآشهیاء
# ~~وهمان ابوبکر بن سعید نبودی ،من جمله اصحاب ابوحتیفه راالزام می کردم
# ~~و این دلیل است بر بزرگی ابوبکر بن سعید.
# آورده اند که : حسن بن ابی الطیب5، که بکی ازعمال خلیفه بود ، واز
# ~~دهی ، مال مطالیه مینمود ، و ابوبکربن سعد روا نمیداشت ، آن عامل
# ~~ما او به مناظره مشغول شد . حسن ابی الطیب گفت : باابوبکر! باسلطان
# ~~جرأت منمای، ودلیری مکن ! شیخ گفت : با ابالحسن! با خدای جرأت و
# ~~دلیری مکن ! گقت : فراموش کرده (یی) که به استاد تو ابوالقاسم صفار
# ~~رحمةالله علسه (چه . سده است ؟) شیخ گفت : تویاد تمی کنی، که به
### | 356 چه نازل شده بود ؟ و او از اصحاب 3
# 1 - پ : نام اپویکر تراشیده شده فقطاب دیده می شود .ا. تکر بربو.لی
# ~~شهبه.   لا : کر دمی.
# ~~عیدالملک ثعالبی (350-429 ها چوان تو روی وکیموسمایتی پود اکهدرتثر
~~ونظم
# ~~بفل تماید اسمها لیمیمه ب2)یا این سحص فررندا بوالضیب مضعبی کهخرش بعدا
~~PageV01P293
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0326.png)

# ~~قرامطه بود . ازاین سخندرهم گشت . و روی او زرد شد وخاموش بماند.
# ~~وآنچ شیخ میگفت ، همچنان بود . واجاج در بامی شد4. آن مرد را گفتند:
# ~~از چه ترسیدی ؟که روی توزرد شد. قال : رأبت معهاسدین قدفتحا فاهما،
# ~~فخشت ان لم اقض حاجته بتملعانی . بعنی : دوشیر را دیدم در آن زمان
# ~~که شیخ در غضب شد، دهانها گشاده، که اگرمن سخن او را اجابت نکر دمی
# ~~درمن افتادندی ومرا بخوردندی.
# از فقیه ابوجعقر هندوانی رحمهالله سؤال کردند که : تماز گزارنده،
# ~~در زمان خواندن دعاء قتوت دستها ارسال کند، بعنی راست فرو رها
# ~~کند ، ما پیش گیرد ، همچنانک در زمان قرأة ؟ فرمود که : [354  شیخ
# ~~ابوبکر اسکاف دست ms166 راست بردست چپ نهادی . وشبخ ابوبکر سعید
# ~~هردو دست فروگذاشتی یعنی ارسال کردی ، در قنوت و نماز چنازه (و)
# ~~میان رکوع وسجود . من نیزمذهب او اختیارکرذم.
# ~~ایفهیی ارروافض است که ازظاهر نصوص در گذشته و برای قرآن ظاهر و باطن
~~را PageV01P294
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0327.png)

# الشیخ السادس والار بعون
# شیخ چهل و ششم عمدالله بن محمدبن علی بن ترخان است. وکنتیت آو
# ~~بوبکر است . ودر حفظ روابت ، در زمان خویش آیتی بود . و در عراق
# ~~چهارسال مقامکرده ، ودر آخر صفر ثلث وثلثین وثلثمائه به حوار رحمت
# ~~انتقال کرده. وچنین گفتند که: درخراسان درزمان وی ، او را نظیری نبود.
# ~~و در معرفت اسامی رجال مشهور (بود) .
# و از احادیتی که آورده است به اسناد عالی از ابوهریره %~% 5
# ~~رضی الله عنه ، عن النبی صلی النه علیه وسلم انه قال : الدنیا سجن
~~المؤمن و
# ~~جنة الکافر.
# ابواسحلق مستملی رحمه الله ، ازو اخبار بسار روایت کرده وعلوم
# ~~یسیار ، در جرح وتعدیل ومعرفت ، بیان فرمود .
# 1- لا : طرخان .   2- هوا بوبکر عبدالله بن علی بن طرخان بن جیاش بلخی
# ~~طرخانی که از علمای حدیث است واز مشایخ بخارا روایت کند (اللماب 2/85)
# ~~3- لا : در آخر سنه ثلث   4- لا : وحمت رفته است . مزارات بلخ خطی 76 .
# ~~وقات وی در آخر ماه صفر در سال 333 ه جوده ات وقبروی در بخاراست. 5-پ:
# # ند!ارد .   6- لا : او روایت کرده است . %~% 7- این حدیث صحیح است که
~~در
# ~~مسند احمد و صحیح مسلم و ترمذی و این ماجه از ابو هریره و در الکبیر
~~طبرانی و
# ~~مستدرک ساکم ازسلمان و!بن عمر روایت شده است (الجامع الصغیر 17/2) یعتی
~~:
# # دنیا زندان مؤمن وجنت کاقر است . %~% 8 - پ : مشتملی ؟ لا : مسلمی ؟ رک
~~: عدد
# # 9- لا : علوم بی شمار . %~% 10 - چون دراحادیث خلط و تلبیس روی داد،
# ~~علماء یه جرح بعضی را ویان ورد روایات آنها پرداختند (مجمع الیحار
~~184/1) تعدیل:
# ~~مقا بلهآ قولی باقول دیگر، که به ملاحظه یک قوا، قول دیگر قابل قبول،
~~پذبرفته شود ms167
# ~~(متممات تعریفات سد 60) معرفت : شناسایی یک چیز بطوریکه هست . واین
~~معرفت
# ~~همواره مسبوق به نسیا تیست که بعدازعلم فراهم آمده باشد (تعریفات 999)
~~ودرعلم حدیث
# ~~شناسایی اصل حدیث با رجسال راوی وزمان ومقان ودیگر عوامل ورود آن باشد
~~.

PageV01P295

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0328.png)

# الشیخ السابع والادبعون
# شیخ چهل وهفتم ابوبکر محمدبن احمدالاسکاف است رحمه الله ،
# ~~درسنه ثلث وثلثین وثلثمائه وقات باقت . تربت او معروف ومشهور است
# ~~یر در اوبهار -
# در حکایت آمده (است)7که : او دراول جوانی وتحصل، علمی بیشتر
# ~~نداشته . روزی مردی کتابی به او داد تابخواند ، نتوانست خواندن . از آن
# ~~شرمنده شد . به نزدیک عیدالله فلاس رفت وبه تعلم مشغول گشت. و گفتی
# ~~که به کهولت رسیده بودم356 که به تفقه و تعلم مشغول شدم . از فرایض
# ~~آغازکردم وشیخ ابوعیدالله هر روز ، هسزار بار قل هوالله احد خواندی و
# ~~هشتاد رکعت نماز نافله کردی وادعیهآ مأثوره خواندی .
# و ابوبکر سعید12 گفتی که: روایت را از ابوبکر اسکاف تعلم کردم.
# ~~وسیاتی بیانه ان شاء الله تعالی
# سمد بومالاسکافب لا: ممدین احیدالاسکافت؟ وی به اسکاف (کهشکین)مسهور
### | *3 می : PageV01P296
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0329.png)

# الهیخ الثامن والاربعون
# شیخ چهل هشتم علی احمد موسی مروان پارسی است . (وکنیتوی)
# ~~ابوالحسن است . او در ذی الحجهآ سنهٔ‌ خمس وثلثین وثلشمائه وفات بافت
# ~~وهممشه در یلخ بوده، وگویند :هرشب ازشبهای ماء رمضان، جامهآ نوپوشیدی.
# ~~وچون از نماز تراویح فارغ گشتی، جامه را به یکی از متفقهه دادی. واجرت
# ~~طلبهآ علم را هماره مجری داشت .
# از ابوبکر موسی المذکور %~% 359 منقول است که : شیخ احمد
# ~~فارسیآ هرسال پنجاه هزار دینار ، وپنجاه هزار قفیز2 گندم (وهرسال) دو
# ~~قوبت جامهآ خاص خود بهطلیه علم دادی. ومرا نیز به دستور اجرت مجری
# ~~داشتی.
# روزی او را گفتم : ایهاالشیخ! زکوة برمن واجب شد ومراصدقه
# ~~گرفتن حلال نیست . روی ترش کرد و گفت : اهل علم بهترین مردمانند .
# ~~من اوساخ مال به ایشان دهم ؟ معاذالله مادفعت الی احدمسن اهل العلم
~~PageV01P297
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0330.png)

# ~~شیئا من الزکوة قط1
# آن بزرگ روایت می ms168 کند مسند از ابوسعدخدری رضیالله عنه ،
# ~~عن النبی صلی الله علیه وسلم ، انه قال : سیاتی علی امتی (زمان) تصیر
# ~~لهتهم بطوقهم واحبابهم لباسهم ، واریابهم دراهمهم، ومحادیبهم تسائهم.
# ~~رسول می فرماید[358علیه السلام که : زمانی بباید برامتان من ، که
# ~~شکمهاء ایشان معبود ایشان شوند . یعنی همه شکم پرستی کنتد . و لباس
# ~~ایشان احباب ایشان بود، وخواچه ومهتر وارباب ایشان درم بود ، وفخر
# ~~ایشان زنان. (وبهروایتاخری: وادیاتهم دراهمهم)11 و به روایت دیگر
# ~~اربابهم ادیانهم آمده (است)12. پعنی : دینهاه ایشان دینازهای ایشان
~~گردد.
# وهمو روایت می کند یه همین اسناد عن رسول الله صلی الله علسه وسلم :
# ~~ان احدکم یساءل یوم القمة حتی یکون فیما سأل عنه ان یقال : مامنعک
# ~~ان تنکر المنکراذا رأیته: فمن لقنه الله تعالی حجة قال : بارب! رجوتک
# ~~و خقتالناس. بعنی : مه درستیکه سؤال کرده شود هریکی از شما را
# # روز قامت به آنجاکه سؤال کنند ، که تراچه منع %~% 359کرد، از آنک نهی
# ~~متکر نکردی؟ چون آن منکر را دیدی ؟

PageV01P298

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0331.png)

# خدای تعالی حجت تلقین فرماید که گوید : به توامید میداشتم که
# ~~عفوکنی! واز مردم می ترسیدم.
# الشیخ التاسع والاربعون
# شیخ چهل نهم ابوجعفر هندوانی است ، قدس الله روحه ، ونام وی
# ~~محمد بن عبد الله بن محمدبن عمر البلخی است رحمه الله . او را شربت
~~مسموم
# ~~(دادند)5 وبه بخارا وفات بافت ، درسنهآ اثنین وستین وثلثمائه . و از
~~آنجا
# ~~به بلخ آوردند ، و در روز آدیفهآ ذی الحجه دفن کردند . و در روز وفات
# ~~شست دوساله بود . ومرقد او بر در دروازهآ هندوان است مشهور در غایت
# ~~شهرت ومعروف است در غابت مغرفت و متبرک ومزور اقالیم است
# ~~خاصه اهالی   *   بلخ2 بهزیارت اوعظیم رغیت کردندی . علی الخصوص 60
# ~~در بامداد شنبه.

PageV01P299

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0332.png)

# ویکی از ثقات روایت کرده است که : چون به خاک دفن کردند و
# ~~مدتی بگذشت و آن گورستان انبوه شده . شبی یکی از کبرای علما به خواب
# ~~دید فقیه ابوجعفر را نشسته ، وخلقی برگرد وی جمع گشته ms169 . ناگاه در این
# ~~میان، آوازی و ناله (یی) به گوش ابوجعفر رسید . پرسید که . این چه آواز
# ~~است ؟ حاضران گفتند که : امروز گناهکاری را دراین کورستان دقن کردند،
# ~~و وی را عذاب می کنند . و این آواز وی است . فقیه ابوجعفر می گوید که :
# ~~32 ملک تعالی و تقدس ، این گورستان را در اقطاع من کرده است [361] تا
# ~~هیچ کس را دراین گورستان عذاب نباشد . چون مرد برفت و پیغام وسانید ،
# ~~ملایکهآ عذاب ، وسالت او را قبول کردند ، ودست از آن عاصی برداشتند .
# ~~واین بیچاره از عذاب خلاص یافت .
# روزی از اعالی دیوان سلطان ، بااتباع خواص مملکت برگورستان
# ~~بوجعفر برمی گذشتند. چون نزدیک رسیدند ، همه از مراکب حشمت خویش
# ~~پیاده گشتند ، و به تعظیمی هرچه تمامتر از آنجا برگذشتند . یکسی از آن
# ~~جماعت ازمرکب فرو نیامد ، او را ملامت لازم داشتند . آن نادان جواب
# ~~گفت که : ورا از فرودآمدن وبر نشستن شما چه خیر است؟ بعد از چندین
# ~~سال ، که در خاک خفته است . از این نوع سخنان بی محایاة و ناشایسته
# ~~می کفت . چون برفتند ، زمان بیشتر برتیامد ، که این ناحفاظ2 خمر خورد
# ~~و مست گشت، وبر3624] بامی بر آمد و می خفت و از بام فرو افتادو بمرد.
# ~~این قدر زجر ونکال دنیا دید ، تاحال عقبی اوچگونه باشد .

PageV01P300

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0333.png)

# وگویند : او را چهل شاگرد بود ، که هریک قدوهآ جهان بودند، و
# ~~مشهور ومعروف شده ، وبه حد اجتهاد رسیده ، تاتقلد قضاء بلخ .
# حکایت کنند که : در اول حال که او به تعلم مشغول شد ، از قلت فهم:
# ~~عظیم زحمت میدید . شبی امیر المؤمنین علی راکرم الله وجهه به خواب دید،
# ~~که هردو انگشت مبارک خویش را در دهان ابوجعفر در آورد ، تا به حنک
# ~~رسانید ، و آنگاه دعاگفت . ابوجعفر می گوید که: سال تمام نگشته پود5 که
# ~~تم لی ماتم . یعنی بهزیور علم محلی گشتم .
# فقیه ابوجعفر گفت: اگرهمه گفتآ ابوحنیقه را با امالی ابویوسف و
# ~~توادر   وزیادات ms170 بسوزند،من همه را نویسم واز ظهر قلب خویش
# ~~چنان املاکنم، که بک حرف را مقدم ومؤخر نیاورم .
# و از حدیشی که او روایت کرده به اسناد عالی این است : عن ابن عباس،
# ~~عن رسول الله صلی الله علیه وسلم: من وهب هبة فلم یثبت بهافهو احق بها.
~~والذی
# ~~رجع فی هبة کالکلب یعودفی قیئه . معنی این حدیث واضح و روشن است.

PageV01P301

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0334.png)

# فقیه ابوجعفر از محمد حسن رحمهما الله روایت می کند که گفت :
# ~~الله اسم موضوع لیس له اشتقاق.
# وفقیه (ابواللیث) رحمة الله علیه روایت می کند از فقیه ابوجعفن
# ~~وحمهالله ، تا ابوالعالیه در معنی اهدنا الصراط المستقیم ، صراط الذین
# ~~انعمت علیهم گفت : صراط محمد رسول الله است وهردو یاراو ابوبکر وعمر.
# وعاصم می گوید کسه [364 این معنی را باحسن بصری تقریر
# ~~کردند. گفت : به خدای عزوجل که ابوالعالیه راست گفته است و نصیحت
# ~~کرده (است).
# ابو جعفر روایت میکند ، که چنین شنودم از نقلهآ حدیث ، عن عبدالله
# ~~ابن)مسعود رضی الله عنه قال : منهومان لایشبعان : طالب العلم وطالب
# ~~الدنیا ، ولایستویان . اماطالب العلم فیزداد رضاء الرخمن . و طالب
~~الدنیا
# ~~بزداد فی الطغیان . ثم قرأ : کلا ان الانسان لیطغی ، ان رآه استغنی10 .
~~معنی
# ~~این حدیث واضح ومبین است .
# فقیه أبوجعفر رحمه الله روایت (می کند)12 به اسناد عالی ، که ابویکر
~~PageV01P302
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0335.png)

# ~~صدیق رضی الله عنه بلال را بخرید از امیه بن خلف (واز ایی ابن خلف)
# ~~واز برای رضای خدای آزاد کردش . خدای تعالی این سوره قرستاد که
# واللیل اذایغشی ، والنهار اذا تجلی ، وماخلق الذکر والانثی ، ان
# ~~سعمکم لشتی . پعنی سعی4ابوبکر وامیه بن خلف وابی بن خلف از یکدگر
# ~~دورقد، از برای آنک : فاما من اعطی واتقی ، وصدق بالحسنی . بعنی : به
# ~~لااله الاالله، ابوبکر صدیق است . ووعدهآ فسنیسره للسری ، یعنی بهشت
# ~~مر ابوبکر راست،. و مراد از واما من بخل و استغنی وکذب بالحسنی
# ~~بعنی به لااله الاالله ، امیه بن خلف وابی بن خلف (است) ووعید فسنیسره
# ~~للعسری ms171 بعنی به دوزخ، در حق ایشان است چون بمیرند .
# فقه ابوجعفر رحمه الله روایت می کند مرفوع از صهیب  رضی الله
# # عنه که (مهتر) علیه السلام ، قصهآ اصحاب اخدود می گفت* %~% ومیفرمود
# ~~که : ملکی ازاکاسره وجبابره ، دعوی خداییکرد ، و او را ساحری بود
~~PageV01P303
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0336.png)

# ~~عظیم اوستاد . روزی ملک راگفت که : من پیرشدم وضعیف گشتم . اگرغلام
# ~~زیرک و هوشیار بودی ، که این علم به او آموختمی ، نیکو بودی . ملک را
# ~~این سخن موافق افتاد ، و براین صفت ، غلام نجیب رشید طلب کردند
# ~~وبه نزدیک او آوردند ، تاساحری آموزد . چون غلام به کار جادوی مشغول
# ~~شد ، ومدتی برآمد . ومیان منزل غلام و منزل ساحر ، صومعهآ راهبی بود ،
# ~~که حق را پرستیدی . وشب و روز یهعبادت ملک تعالی ملازمت کردی .
# ~~روزی غلام بر آن صومعه 6 بگذشت ، با خودگفت : اندر آیم و نگاه کنم،
# ~~که این راهب چه میکند ؟ 367] و بشنوم که چه میگوید ؟ اندر آمد، و
# ~~راهب را دید ، و سخن راهب بشنید . خوش آمدش . هرگاه بر آن راه
# ~~برگذشتی، چون به نزدیک راهب اندر آمدی ، به او مشغول گشتی . چون به
# ~~نزدیک ساحر باز آمدی ، بهزودی بازگشتی و ناسزاگفتی . چون بسهمنزل
# ~~خود رفتی ، هم به خدمت راهب آمدی و به سخنان او شفاء صدر حاصل
# ~~کردی وچون یهخانهآ خود رفتی ، گماشتگان ملک او را ادب کردندی ،
# ~~که دیرچرا ماتدی ؟ و کچا بودی ؟ وتراکه قریفته است ؟
# روزی باراهب ، قصهآ خویش گفت که : حال من (چیست)12 از آزردن
# ~~ساحر واهل خانه . راعب گفتش که : اگر ساحر ترا پرسد که کجا بودی؟

PageV01P304

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0337.png)

# # بگو بهخانه بودم وبس . %~% غلام بریننسق روزگار میگذراند ،
# ~~وبیشتر به خدمت راهب میبود . تا روزی دابهٔ‌ هایله سر راه مردم بسته
# ~~بود ، وخلق از خوف عاجز آمده . در راه نا گاه غلام دوچار خورد ، غلام
# ~~مترسید ، وامید از خود منقطع کرد . دراین میان از راهب باد آمدش . ما
# ~~خودگفت : امروز کار راهب پیدا گردد . سنگی بر(گرفت) وبه سوی دایه ms172
# ~~انداخت . برمقعد دابه آمد . درحال بمرد . نفیر در شهر و ولایت افتاد ،
~~که
# ~~فلان غلام چنین کار معظم کرد ، ودابه را بکشت و خلایق از آن رنج و محنت
# ~~خلاص شد .
# غلام به نزدیک راهب آمد ، واز آن حال اعلام کرد . راهب گفتش : به
# ~~وقت سنگزدن چه گفتی؟ (گفت)7 گفتم : بارخدایا ! اگرکار [369] این
# ~~راهب برحق است ، و تو از او خشنودی! این دابه را بردست من هلاک
# ~~گردان ! چون این بگفتم وسنگ اتداختم ، بر آن دابه زدم ، در حال هلاک
# ~~شد
# راهب گفت : ای فرزند! تو بهتر ازمتی ، ومی ترسم که به چیزی میتلا
# ~~گردی ! و کارهای بزرگ ظاهر گردد . التماس آن است که : کسی را به من
# ~~وهنمون نکنی! غلام از پیش راهب بیرون آمد، وکار او درجهان فاش شد ،
~~PageV01P305
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0338.png)

# ~~وخس به اقطار و آفاق وسید ، و دست یه معالجهآ (بیماران) و نابینایان و
# ~~غیر آن برکشاد . کور مادرزاد وجذام و برص ، به نفس او صحیح و سلیم
# ~~می گشتند . دراین میان یکی از خواص ملک نابینا شد، و اطبا از معالجت
# ~~آن عاجز آمدند. [320 کسی خبر کردش ، که فلان غلام، دراین معنی
# ~~ید بیضا دارد .فرمود : تاحاضر آوردندش . گفت : ای پسر! در سحر بدینجا
# ~~رسیدی ، که در معرض معالجت بیماران آمدی ؟ و از دست تو بیماران شفا
# ~~بافتند ؟ چون آن تدیم، این سخن بگفت ، غلام گفت : معادالله ! من ساحر
# ~~نیستم ، و هیچکس را من شفا نمیدهم مگر پروردگار من . ندیم گفت3 :
# ~~ملک ما شفا میدهد ؛ گفت : نی . گفت : پس که شفا میدهد ؟ گقت : خدای
# ~~من وتو وملک . واگر تو بهخدای من ایمان می آوری ، ترا دعا کنم ، و
# ~~التماس کنم از حضرت سمدیت، تاباشد ، که روشنایی ارزانی دارد . ندیم
# ~~ملک ، اسلام آورد . وغلام دعا کرد ، اجابت شد . و چشم ندیم 371
# ~~بینا شد . و (برفور باچشم روشن نزدیک پادشاه رفت . ملک پرسید که : چه
# ~~کردی ، که چشم توبینا گشت ؟)14 گفت : ملک حقیقی باز چشم ms173 مرا روشن
# ~~گرداتید .
# گفت : یعنی من ؟ گفت : نی پروردگار من وتو !
# ملک گفت : ترا جز ازمن ملکی7 دیگر هست؟

PageV01P306

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0339.png)

# گفت : آری هست.
# گفت : (آن)1 کیست ؟
# (گفت) : الله است .
# هرچند1 ملک دراین سخن خوض بیشتر میکرد ، او بیشتر مبالغه
# ~~مینمود و به جایی رسید ، که از حال غلام، بهضرورت اعلام کرد (و فرمود)
# ~~تاغلام را حاضر آوردن .
# ملک گفتش : ای فرزند! بهجایی رسیدی ، که چنین کارهای بزرگ
# ~~ظاهر کردی ! ونابینا وابرص را شفا می دهی!
# غلام گفت : من ساحرنیستم ، وهیچ کس را شفا نمیدهم مگر خدای
# ~~من جل جلاله وعم نواله . ملک گفتش : یعنی من شفا میدهم ؟ [372.
# غلام گفت: خدای من وتو شفا میدهد! تاکار به جایی رسید، که ازحال
# ~~راهب ، ملک را خبرشد . راهب را طلبکردند . فرمود : تا از اسلام وجوع
# ~~کند . البته باز نگشت . فرمود : تا اره آوردند ، و برفرق راهب (نهادند)
# ~~وبه دو نیمه کردند. وندیم خویشرا نیز بفرمود : تا ازدین اسلام برگردد.
# ~~برنگشت . بفرمود تا او را نیز دونیم کردند . ودر کار غلام بایستاد ،
~~تااورا
# ~~تیز هلاک کند . فرمود که : درکشتی نشانید. ، و چون کشتی درمیان دریا
# ~~رسد ، او را غرق کنید! غلام گفت : بارخدایا! شر ایشان ازمن کقایت کن!
# ~~در زمان قاصدان و گماشتگان1. غرق گشتند، و او را درکشتی به سلامت
~~PageV01P307
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0340.png)

# # ماندند و به ساحل آمد . روز دیگر به درگاه ملک حاضر %~% شد ، واز
# ~~غرق شدن قاصدان و گماشتگان اعلام کرد . ملک فرمود : تا او را ازکوه
# ~~بلند بندازند . و برکوه بلند بر دتد و خواستند که بیندازند. گفت : بار
# ~~خدایا شر ایشان را از من بازدار! گماشتکان از چپ و راست از کوه بلند
# ~~افتادن گرفتند ، واو به سلامت به خانه باز آمد ، وملک را از حال قاصدان
# ~~اعلام داد وگفت : ای ملک! تو نتوانی مرا کشت . مگر آنچ من فرمایم
# ~~آن کنی! گفت: آن چیست ؟ گقت : اهل مملکت خویش را جمع آری،
# ~~ازخواص و عوام ، و چون حاضر شوند ms174 ، داری بزنی و تیری از ترکش من
# ~~یکیری وکویی : به نام پروردگار غلام ، وبزنی.
# ملک همحنان کرد ، وتیر ازترکش غلام بیرون آورد ، و برصدغ
# ~~غلام زد . غلام دست بر آن زخم نهاد وبمرد . خلقی که حاضر بودند ، همه
# ~~آواز بر آوردند که : آمنا و صدقنا برب هذا الغلام.
# ملک را کفتند : میخواستی تا این فتنه زابل گردد ، فتنه ای ازان
# ~~بزرگتر ظاهرشد وهمه خلق بر خدایی توانکار کردند، و برخدای (یروردگار)1
### | 2 - لا : غرق گشتن . %~% 3- لا : بینداز ند PageV01P308
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0341.png)

# ~~اقرار کردند . واز هرچه میترسیدی ، آن پیش تو آمد . ملک چون آن
# ~~بدید ، خدام را فرمود : تاراههارا یگرفتند، و فرمود : تاکند چاه ژرف
# ~~عظیم بکندتد ، و در آن چاه آتش بسیار جمع کردند . آنگاه هر که از
# ~~اسلام بر نمی گشت2 ، او را در آنجا میانداختند . چون [375] آن کار آغاز
# ~~کردند ، مسلمانان همه روی به آن اخدود نهادند ، وخود را درآتش
# ~~میانداختند . تاآخر زنی آمد، وفرزند شیرخواره در کنار گرفته . چون
# ~~به آتش نزدیک رسید، از حرارت آقش بازگشت. آن بچهآ شیرخواره آواز
# ~~بر آورد که: یااماه امض فانکعلی الحق. قرجعت فالقت بنقسها فی النار،
~~فذلک
# ~~قول الله تعالی : قتل اصحاب الاخدود النار ذات الوقود . یعنی : ای مادر
# ~~من! برو ومترس ، کد توبر حقی ا زن بازگشت وخود را در آتش انداخت .
# ~~ملک تعالی محمد را علیه السلام ، از آن حال خبرمیدهد قوله تعالی: قتل
# ~~اصحاب الاخدود . ودر بعضی روایات [346 آمده0 ، که چون آن غلام را
# ~~به خاک دفن کردند، مدتی مدید برامد . فوجد ذلک الغلام فیزمان عمربن
# ~~الخطاب رضی الله عنه ، وضع بده علی صدغه کماکان وضعها حین القتل
~~PageV01P309
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0342.png)

# ~~یعنی در زمان1 امیر المؤمنین عمر رضی الله عنه یافتندش . دست برصدغ
# ~~خود نهاده ، برهمان هیئت و شکل که در روزقتل بوده . وگویند که هرگاه
# ~~دست او را از آن موضع دور میکردند ، خون روان میشد . وچون
# ~~می گذاشتند ، دست برهمان موضع می نهاذ وخون منقطع میشد ms175 .
# به خدمت امیر المؤمتین نوشتند، و از قصهآ آن حال خبر کردند. فکتب
# ~~الیهم : ان ذلک الغلام صاحب الاخدود فاترکوه علی حاله . حتی [327
# ~~ببعثه الله تعالی یوم القیمة.
# امیر المؤمنین عمرجواب نوشت که : او صاحب اخدرد است ، او را
# ~~برهمان حال بمانند ، تاروزقیامت، که خدای1 اورا همچنان مبعوث گرداند.
# والله خیر الراحمین.
# الشیخ الخمسون
# شیخ پنجاهم ابوالقاسم ابی بکرین ابی سعیداست. نام او عبیدالله9 (در
# ~~صفر سنهآ سبعین وثلثمائه بهجوار رحمت پیوسته)11 و در روز وفات پنجاه
# ~~و شش ساله بود .
# شیخ الاسلام ابوالقاسم یونس طاهر النصیری11 رحمه الله می گوید که:
~~PageV01P310
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0343.png)

# ~~ابی القاسم بن ابی بکر را به خواب دیدم و گفتم که : خدای باتوچه کرد؟
# ~~گفت : مرا بیامرزید .
# فقیه ابوجعفر می فرموده2 که: اگرمن ملازمت رکاب دار او کردمی،
# ~~آن از من، درحق او اندک بودی .
# ابوالقاسم روایت]378) می کند ، از ثقات روات ، مسند از عبدالله
# ~~مسعود رضی الله عنه ، عن رسول الله صلی الله علیه وسلم : انهسئل : ای
~~الصیام
# ~~افضل بعدالفریضة ؟ فقال شهر الله المحرم .
# معنی این حدیث واضح است واز شرح مستغنی .
# الشیخ الحادی والخمسون
# شیخ پنجاه یکم الفقیه الزاهد ابواللیث نصربن محمدبن ابراهیم بن
# ~~الخطاب السمرقندی است . قدس سره .
# شیخ الاسلام یونس بن طاهر النصیری رحمه الله می فرماید که : فقیه
# ~~زاهد ابولیث رحمه الله دربلخ وقات یافت ، در سنهآ سته وسبعین وثلثمائه
~~،
### | 3-: PageV01P311
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0344.png)

# ~~و دفن عندالرأس فقیه ابی جعفر رحمهماالله . بعنی : نزدیک سرمبارک فقیه
# ~~جلسل ابوجعقر دفن کردند، ویحکی رؤیة النور [379) من قبرهما . یعنی
# ~~حکایت کنند که : فراز مرقد ایشان ، نورمتصاعد می کردد
# مشهور است که : در زمان فقه ابولیث ، از اهل علم، کسی از وی
# ~~زاهدتر نبود و کتب بسیار تصنیف کرد و املاآ بر تلامذهآ خویش چون :
# ~~مبسوط وجامعین وزیادات و مختلف الروابه وکتب تفسیر و تنبیه
# ~~الغاقلین و بستان العارفین وسفارات فقه وکتاب رؤس مسایل وغیره از
# ~~تصانیف سمارک اوست.
# 2- لا : کنتدکه تور از مرقد ایشان متصاعد ms176 . مزارات بلخ ورسجی ذکری از
# ~~ابولیث وموقد او در بلخ ندارد، والجواهر وفاتش را درشب سه شنبه11 جمادی
~~الاخری
# (19672) %~% 2- لا : املا گفت. %~% 3- مبسوط ابواالیث را
# ~~عمادی دوفصل 8 ذکر کرده (کشف 1580) ولی دو منابع دیگر در تالیقات او
~~نیامده.
# ~~4- پ : خاوتین ؟ لا : جامعین . مراد شرحین الجامع الصقیر قی فروع
~~الحنقیه و
# ~~جامع الکبیر فی الفروع است که متن هر دو از آثار امام محمد شیبا نی
~~متوفا 187 ه است
# ~~و ابواللیث برین دو کتاب شرح نوشته (الفواید 220 و کشف 567)
# ~~5- الزیادات فی الفروع الحنفیه : زیادات همین امام محمد است برجامعین
~~یا بر امالی
# ~~قاضی ابویوسف . ولی دومنابع دیگرشرحی از این کتاب بنام ابولیث مذکور
~~نیست .
# ~~6- مختلف المروایه : کتابیست برخلاقیات ابمام ابوحنیقه و مالک وشافعی
~~که نسخ خطی
# # آن موجوداند (کشف 1636 والاعلام م 348) لا : الروایات . %~% 4-
~~تفسیرهای
# ~~جزء عم وسورهآ الحاقه وغیره ازو در نسخ خطی موجوداند ( الفواید 220 و
~~الاعلام
# ~~3488)   8- متن عربی و ترجمههای فارسی وترکی این کتاب موجوداند ،
# # عریی وفارسی آن طبع شده دو موعظه در94 باب. %~% 9- این کتاب در تصوف
~~واخلاق
# # واحکام در 150 بابست (کشف243) وطبع شده الت. %~% 10- لا : وصقارات و
~~کتب
# ~~رؤس با لمسایل . سفر بمعنی کتایست که جمع آنرا سقارات پنداشته باشد .
# ~~11_ کتب دیگر او را چنین نام بردهاند : عمدة العقاید خطی - خزاتة الفقه
~~خطی - PageV01P312
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0345.png)

# آوردهاند که : چون از سمرقند ، به عزم تعلم بیرون آمد ، بگ
# ~~شتروار کلوخ استنجا آورد از زمینی که ملک او بود . او را پرسدندکه :
# ~~این چیست؟ وکجا می بری : گفت به طلب علم میروم ومحتاج گردم، بهاین
# ~~سبمب   9   آورده ام ، تا بهملک غیر تعرض نماید کرد . و در تمام عمر
# ~~خود به مازار کاغذ فروشان، بی طهارت نگذشت ، تانباید ، که در آن بازار
# ~~کاغذی باشد ، که بر آن قر آن نوشته بود ، باازکتب علم دین . ومر او را
# ~~همین عزوشرف بسنده است که علم شریعت واحکام دین را عزیزداشت .
# آوردهاندکه : چون فقیه ابولیث ازبلدهآ طییه ms177 سمرقند بیرون آمد،
# ~~و بهطلب علم بهجانب حضرت مرو عمرها الله روان شد ، چون به جحون
# ~~رسید، رسولرا علیه السلام یه خواب دید که می گفت: اقصد اباجعفر
~~الهندوانی
# ~~ببلخ للتفقه والتعلم . یعنی به طلب به نزدیک ابوجعفرهندوانی به بلخ رو
~~!
# ~~چون ابولیث بیدارشد ، شادمان روی بدقمیة الاسلام بلخ تهاد . چون به بلخ
# ~~رسید [281 ] بعداز آن که ازشب نیمه2 سشتر یاکمتر گذشته بود ، وفقیه
# ~~ابوجعفر نفس خود را به اجرت داده بود . جهت نگاهبانی دروازه، و از آن
# ~~نفقه در راه طلب علم صرف میکرد ، و بیشترشبها را بیدار میداشت به
# ~~خواندن قرآن ، و تکرار علم . امشب که فقیه ابولیث رسید ، خواب براو
# ~~غلبه کرد ، به خواب دید چمال جهان آرای رسول را عله الصلوة والسلام
~~PageV01P313
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0346.png)

# ~~که : فقسه ابوجعفر را گفت : (امرت) ابااللیث بان بجیء البک للتعلم ، و
# ~~الآن وصل، فقم وافتح باب الدرب! بعنی: من ابولیثرا به تزدیک توفرستادم
# ~~تاتعلمم کند . واکتون بردروازه حاضراست، برخیزد! ودروازه گشای!
# فقسه ابوجعفر ببدارشد، واز بالای [382] قصر فرود آمد، و در گشادن
# ~~گرفت. ابولیث باخود گفت که : احسنت، چه نکو خصلتی ، مردمان این
# ~~شهررا ! وچه مرحمت وشفقت ، که اهل این شهریرعز بابخشایش و عاطفت
# ~~سشه دارند ! که به این زودی دروازه گشادند بیزحمتی ، وهیچ منتظر
# ~~نداشتند. چون فقسه ابوجعفر در بگشاد، فقمه حلیل (گفت)6 . السلام علیک!
# ~~گفت : و علیکالسلام ، ما ابالیث ! (فقیه ابولیث) گفت: توکیستی ، که
# ~~بی سایقهآ ملاقاتی وتقدیم مراعاتی ازکنمت من خبر کردی ؟
# گفت: مرا از کنمت واسم تو، آن کس خبر کرده، کهترا به من فرستاده
# ~~به فقه و تعلم ، وآن محمد رسول الله است . ابولیث مر(فقیه ابو)1اجعفررا
# ~~در کتار گرفت ، و معانقه و مصافحه می کردند . واخذ من [383 التعلم و
# ~~التعلیم، اوکما قال، لمعناه ، والله بهعلیم . وبهجایی رسد، که قدوهٔ‌
~~خلایق
# ~~شد ، ودرعرب وعجم به علم وزهد مشهور
# روزی فقیه ابوجعفر رحمة الله علمه ، مرفقیه ابولیث را رحمه الله
~~PageV01P314
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0347.png)

# ~~سؤال کرد از معنی ms178 این حدیث که . اذا اجتهد الحاکم فاصاب ، فله عشر
# ~~حسنات ، واذا اجتهد فاخطأ فله حسنة . قال ابوجعفر : فلم تکتب له حسنة
# ~~وهومخطی؟ قال ابولیث: لاته اجتهد ویخطی ثواب المجتهدین فاستحسنه
# ~~الفقیه الجلیل ابوجعفر رحمه الله .
# فقیه ابولیث روایت می کند از نقلهآ حدیث ، مستد از عبد الله مسعود
# ~~رضی الله عنه ، انه قال : من اراد العلم فلیثور القر آن فان فیه علم
~~الاولین
# ~~والآخرین، . بعنی : هرکه خواهد تا [384] به زیور علم آراسته گردد ،
# ~~براو بادکه : در تثویر وبحث قرآن کوشد ، که علم اولین و آخرین در
# ~~قر آن است .
# فقیه ابولیث رحمه الله روایت کرده است مسند که : صحابهآ محترم از
# ~~حضرت رسالت ، قر آن می آموختند ، عشرعشر را لفظا لفظا . و تامعنی
# ~~علم وعمل مقرر نکردندی ، بهعشر دیگر نگشتندی .
# هموروایت میکند ، مسند از عبدالله بن عباس رضی الله عنه أقه قال:
# ~~من قال فی القر آن بغیر علم فلیتبوأ مقعده من النار . یعنی: هرکه درقر
~~آن
# ~~بیعلم ودلیل سخن گوید ، جای خود را در آتش12 آماده کند .
### | 4 ک ر PageV01P315
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0348.png)

# وهمو روابت میکند ، مسند از علی بن ابی طالب کرم الله وجهه ، که
# ~~رسول2 علسه السلام درخطبه چنین گفت که : 385 ایهاالناس ! قدبین الله
# ~~تعالی لکم فی محکم تنزیله ، مااحله الله لکم فاحلوا حلاله وحرموا حرامه
# ~~وآمنوا بمتشایه ، واعملوا بمحکمه واعتبروا بامثاله،
# بعنی: ای مردمان! به درستی وراستی بیان کرد خدای تعالی، مر شما
# ~~احکام اسلام درکتاب محکم . پس شما آنچ حلال کردهآ شماست حلال دارید!
# ~~وحرام کرده را حرام . وبهمتشابه ایمان آورید ، وبه محکم اوعمل کنید.
# ~~وبه امثال (وی) عبرت (گیرید)
# الشیخ الثانی والخمسون
# شیخ پنجاه دوم، ابواسحاق مستملی است رحمة الله علیه . و اسم او
# 1- لا : که مهتر علیهالسلام . %~% 2- لا : احمل . %~% 3- پ : بمشا بهته ؟
# ~~جمله سجزی در الابا زی شدی تیهیرا چمین؟ دزده امرک اتفر بان عتی حشرة
~~احرف
# ~~بشروتذیر وتاسخ ومتسوخ وعظة ومثل و محکم ومتشابه وحلال وحرام (جامع
~~الصتی
# ~~1091) و حاکم در مستدرک ms179 خویش ازاین مسعود گوید : نزل القرآن من سبعة
~~احرف
### | 8 لا.

PageV01P316

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0349.png)

# ~~ابراهیم است پسراحمد . و به این اسم وکنیت از علماء حدیث در بلخ چهار
# ~~کساند ، واقدم ایشان این است :
# ~~وهوابواسحاق محمد بن3(؟) 486 ابراهیم بن احمدبن ابراهیم بن
# ~~احمدبن داؤد المستملی4 است .
# ~~ودوم : ابواسحاق الصایغ است .
# ~~وسیوم : ابواسحاق مضاجعی است .
# ~~وچهارم : ابواسحاق فرااست .
# ~~اما شیخ ابواسحاق مستملی رحمه الله . (وی مستملی)9 ابوعبدالله بن
# ~~محمد بن یوسف10 الفریابی11 مصاحب وشریک محمد بن اسماعیل بخاری است،
~~PageV01P317
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0350.png)

# ~~واومصنف کتابالکبیر است، در ذکرعلماء بلخ، و آن چهارده دفتراست ،
# ~~و شرف بزرگی او را آنکتاب کاقیاست ، وتربت او در بلخ است ، درمقبرهآ
# ~~سرتل ، مه موضعی که چون از شهر بهسوی قلعه بیرون رفته شود ، به آن
# ~~تل تگاه کرده آید . و آن بزرگ درحال حیات ، موضع خوایگاه معین
# کرده بود بهطرف آن تل که ذکر کرده شد. او را سؤال کردند که :
# ~~مرقد خویشرا براین کنار چرا اختبارکردی؟ گفت : به این سی که اگر
# ~~کسی به زیارت من آبد ، خاکهای دیگر مؤمنانرا نکوبد . اللهم احعل9 لنا
# ~~شقعا بمتک وفضلک .
# و آن بزر گ رحمه الله روایت می کند از نقلهآ بزرگ، مسند از عیدالله
# ~~عیاس که رسول عله السلام روزی به سوی امیر المؤمنین علی رضی الله عنه
# ~~(نظر) کرد وگقت : انت سد فی الدین وسمد فی الآخرة ، ومن احیک
# ~~ققد احبتی، ومن ابغضک فقد ابغضتی. وحبسک حیسب الله، وبغیضک بغض الله.
# ~~فالویل لمن ابغضک بعدی.
# 1ل  واین ابواسحق مصتق %~% 2-  آو اکرک2“ %~% 2- لا :
### | 9- لا : اع،
### | 12- پارد.

PageV01P318

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0351.png)

# وهمو روایت کرده [8 %~% از نقلهآ حدیث ، مسند از ابودردا ، و
# ~~ابوهریره رضی الله عنهما(قالا)2 قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: ان
~~الله وملایکته
# ~~بصلون علی النبی وعلی اصحاب العمایم یوم الجمعه . بعتی : ملک تعالی و
# ~~ملایکهآ مقرب صلوات الله علیهم رحمت میفرستند بر کسانی که روز آدینه
# ~~باعمامه بهرسم سنت رسول علیه السلام ، به نماز آدینه روند .
# الشیخ الثانث والخمسون ms180
# ~~رحمة الله علسه وساکن بلخ بوده ، واز رؤساء علماء بلخ است . واورا
~~روایات
# ~~مسیار است، وکتاب بهچه درذکر اصحاب ابوحنیفه رحمهما الله از تصانیف
# ~~اوست.
# و اول کسی که به اسم شیخ الاسلام [389] در بلخ موسوم شد ومعروف
# 1- عویمر بن مالک ابودرداء خزرجی اقصاری یکی از اصحاب حکیم و از جامعین
# ~~در آ وده ززآ ارمسمتکه درشته 26 * درشام وقات کرد و179 حدیث اوومرویست
# # (الاصابهت 6119 حلیه 208/1). %~% 2- ب : ندارد . %~% *- لا : اصحاب
# *_ین حدیث ضعیف است که طبرانی آنرا از ابودرداء روایت کرده است
~~PageV01P319
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0352.png)

# ~~گشت1 اوست. ودرسنهآ احدی عشرواربع مائه وفات کرد ، ودر مقبرهآ پنج رش
# ~~دقنش کردتد . وتربت اوظاهر (است) در مقابلهٔ‌ نهگندان، ، و به احابت
# ~~دعاها ویافتن مرادات وقضای حاجات معروف (است).
# نکی از بزرگان بر بالای منبرمی گفته که : شیخ الاسلام یونس طاهر،
# ~~در عهد یمین الدوله سلطان محمود (بن سبکتکین رحمه الله بوده است .
# ~~روزی)سلطان محمود را مسئله واقع شد ، فرمود تا استفتا1 کردند و
# ~~صورت واقعهرا نوشتند، وبهدست بکی از خواص ، به خدمت شیخ فرستادند.
# ~~سنت شیخ الاسلام آن بودکه : بعداز نماز بامداد ، بهدرس وسبق مشغول
# # گشتی، و هرصاحب واقعه که ببامدی ، وفتوی آوردی %~% 995 %~% په همان
# ~~ترتیب بربالای بکدیگر نهادندی .
# چون شیخ الاسلام از درس فارغ گشتی وبخانه رفتی ، رقعهای فتاوی
# ~~را برگرداندی ، وآنرا که در پایان" همه بود ، بالاگرداندی11 ، آنگاه
# ~~به جواب مشغول گشتی. قضارا فتوی سلطان بر بالای فتاوی افتاده بود. چون
# ~~فتاوی را برعادت خویش برگردانیدی فتوی سلطان در آخر رقعهاماند.
# ~~دراین زمان خادم سلطان حاضرشد ، دید که فتوی او در آخر افتاده
# -. موسوم وممروف گشت وی بود . %~% 2 - پ : سحرش ؟ لا : بنج رش ؟
### | : PageV01P320
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0353.png)

# ~~گفت : نخست فتوی مرا جواب نویس! شیخ گفت : هنوز نوبت نرسده
# ~~چون بعضیرا ازفتاوی چواب نوشت. خادم ملول شد ، و تخوت و جبروت
# ~~سلطتت اورا در حرکت آورد ، و تعجیل آغاز کرد.
# شیخ فرمودکه : چون نوبت تو رسد نویسم . خادم گفت : فتوی من ms181
# ~~مالای رقعها بود، اکنون بایان همه می بینم. گفتا : از آن سب پایان
~~افتاده
# ~~که تو بعد از همه آمده یی! خادم گفت این فتوی من نیست، فتوی سلطان است.
# شیخ گفت : اینها نیز بندگان من نستند ، بندگان وحماناند . خادم
# ~~درخشم شد گفت : فتوی مرا بیجواب بهمن ده ، تابروم . بهاو داد و گفت که:
# ~~صبرمی کردی مینوشتم . خادم فتوی برگرفت وپیش سلطان رفت ، واز
# ~~شیخ شکابت کرد ، وقصه بازگفت . سلطانرا آداب و عادت شیخ معلوم بود ،
# ~~واز دیانت وراستی او خبرداشت . خادم را گفت که : شیخ دانست، که فتوی
# ~~از آن من است؟ [392) گفت: دانست و من نیز تقریر کردم، اما او تقصیر
~~کرد. 92
# ~~سلطان گفتش که : بروآنچ درخانهآ اوست ازمتاع و فرش و اوانی وغیره،
# ~~همه را به توبخشدم، غارتکن!
# سلطان را ازحال تقوی ودیانت و ترک دتا و امانت شیخ معلوم بود ،
# ~~واستغنای او بهحضرت ربوبیت مقرر. اما می خواست تاخادم مهذب شود .
# ~~خادم برفت ، وزود باز آمد وگفت: ای خداوند چهان ! چه چیزرا گیرم2؟
# ~~وکرا غارت کنم؟ که درخانه همین بوریاست و آن فرسوده شده. واز اقمشه
~~PageV01P321
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0354.png)

# ~~و اوانی وکالا1 بک کاسهآ سفالین ، آن نیزشکسته است . ویک دوات شکسته ،
# ~~39 ویک کوزهآ فقاع شکسته.
# سلطان گفتش که : با ناقص ! وقتی که عالم وشیخ به این صفت باشد ،
# ~~باکمال علم خویش ، ازدنیا به همین مقدارچیزی که تقدیر کردی قانع بود ،
# ~~از ریش من وسبلت تو، وستایش ورتچش من وتو ، وبدخویی و نازتو ، چه
# ~~باک دارد ؟ انتظارکن ، تانوبت بهتورسد ، وحواب بیاور . اللهم اغفر
~~العالم
# ~~وارحم الوالی کلیهما .
# شیخ الاسلام رحمة الله علسه روایت می کند مسند از عمد الله عباس رضی الله
# ~~عنه که روزی مه خدمت رسول عله السلام نشسته بودم ، و ذکر عاشوراء
# ~~می کردند. رسول صلی الله عله وسلم فرمودکه : کان بصومهآ اهل الحاهلة ،
# ~~394 فمن احب394 منکم ان یصومه فلیصمه ومن کرهد فلدعه . بعنی: درایام
# ~~جاهلیت وفترت اهل جهل و ضلالت ، بهاین ms182 روز مبارک تبرک میکردند ،
# ~~و روز عاشورا روزه میگرفتند . هر کرا ازشما دلخواه است روزه دارید،
~~PageV01P322
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0355.png)

# ~~وهرکرا دلخواه نیست ندارد .
# الشیخ الرابع والخمسون
# شیخ پنجاه چهارم ، محمدبن فضل بن احمدبن محمدین چعفربن
# ~~صالح است . رحمهم الله . واز کیرای علماء بلخ است . و سپهسالار و اقدم
~~و
# ~~اعلم اهل زمان بود ، خاصه درعلم تفسیر. وکنیت و تعریف او ابوبکر بن
# ~~امیرک الرواس البلخی است رحمهالله. ودرسنه ثلاثة عشر واربعماثه به
# ~~جواررحمت رفت. و بردروازهآ بختی دفن کرده(شد) ومدتی قاضی بلت95
# 1- ب : دلخواه است ندارد ؟ لا : دلخواه تست بماند ودست باز دارد .
# ~~2- در مزاریح رمیی ک دواوو ی طاهر بن محمد بن
# ~~یو نس نوشته و کویگکن وی ار وایک یوی امبیورتی تامند وبعضی
# ~~واین قول صحیح است، وی سن بح جودومن دریخ درخال چهارصد و یازده آز
# ~~هچرت است وقبروی رو بروی خواجه ین  راخق اورا مردم خواجه نه گتبدان
# ~~می گویند و ذیارتگاه ابداق راروحنم امرسیرمهای خطی مزارات
# ~~بلخ خیو - خیوی آمده ، ولی چنا نچه گذشت حیوئی یکسراول وضم دوم است
~~منسوپ به
# ~~حیوء نام جدش (الجواهر المضیه 2م436)بتس هب اکیر اوربوااسم یونس بن
# ~~طاهر بن خیو بلخی تضری گوید (اللباب2 /263) وهمین مؤلف درهمین کتاب
~~(402/1)
# ~~قحت نسبت الخیویی می تویسد که کسپت الکبیو بم اپوامم یونس بن طاهر بن
# ~~محمد بن یو تس بن خیو تضری بلخی متو دربعابیخ الاسلام بود .
# ~~اما در ثسبت اوقول صاحب البجواهر الیی راةج حرراالباب تضری
# ~~است. چون درمتن این کتاب بارها تصیری آمده آنرا عینا نوشتم ، ولی ترجیح
~~یکی از
### | - لا : ین
# ~~صالح است.
### | ص 252
# ~~و تعلیقات.

PageV01P323

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0356.png)

# ~~بوده در تفسیر و احادیث وتقریر مذهب سنت وجماعت آیتی بود من آیات
# ~~النه تعالیی .
# وله فی التفسیرکتاب الکبیر المیسوط المروج بجامع العلوم ، ورتبه
# ~~فی احسن ترتیب وزیته فی ازین تزیین واز اول سوره ده آیت را از اسولد
# ~~ولغت و اعراب گفته ، وبازسبب نزول شرح کرده ، و باز تفسیر ومعانی ms183 بیان
# ~~فرموده ، واشارات ورموز را تشریحی و توضحی فرانموده . وذکر قرأة
# ~~وفواید آن ده آیت را تمام بسط فرمود، و بهاین نسق و نمط ، از اول تا
~~آخر
# ~~پرداخته ، و پیشتر از مصنفات او کتاب وجیز است . و در احادیت کتاب
# ~~3 کرامة المؤمن وغیره . ودرتقریر مذهب [396 سنت و جماعت ، کتابی
# ~~تصنیف کرده ، نام اوکتاب الدیانه به التماس سلطان محمود غازی . وجز
# ~~ازین کتب که تقریر کرده شد ، اورا12 تصانیف بسیار است در نهایت جودت
# ~~وعلیه کلل الاعتماد .

PageV01P324

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0357.png)

# واز احادیث که اورا روایت کرده مسلسل الی رسول الله صلبی الله علیه
# ~~وسلم تسلما ، بکی این حدیث است که : من صام یوما فی سیسل الله، ماعده
# ~~الله من النار سبعین خریفا .
# و برادر او عبدالله بن الفضل بن احمدالمقری هم بردروازهٔ‌ بختی
# ~~اسوده.
# الشیخ الخامس والخمسون
# شیخ پنجاه پنجم ، قاضی القضاة شیخ الاسلام عبدالرحیم بن عبدالله بن
# ~~احمدالصیرفی است رحمه الله ، وکنیت او ایوالفتح البلخی است. درسنهآ
# ~~اربع وخمسین واربعمائه به جوار [394 رحمت پیوسته ، و بردر نوبهار 97
# ~~وفن کردهاند، واز رؤساء علماست. وقاضی شیخ امام شیخ الاسلام الخلیل ین
# ~~احمدالشجری به خدمت او تعلم کرده. وسید امام ناصرالدین شهید
# ~~خریف (سال) از آتش دور دارد. خریف در لغت یک فصل سال وخزان است که در
~~این جا اطلاق PageV01P325
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0358.png)

# ~~السمرقندی رحمةالله علسه بزرگی ودیانت وعلم وکرامت او را مستوفی
# ~~آورده است ، دوکتاب تاریخ بلخ .
# و او (بزرگ) روایت کرده است. این حدیث را که مسند است از
# ~~عبدالله عیاس رضی الله عنه عن رسول الله علیه السلام: لاتأخذوا الحدیث
~~الا عمن
# ~~تجیزون شهادته.
# الشیخ اثسادس والخمسون
# شیخ پنجاه ششم)6 قاضی القضاة العالم الزاهد ابوعلی الحسن بن
# ~~علی(بن) محمد بن احمدبن جعفر الوخشی است رحمة الله علیه . واوصاحب
# 1- پ : بزر گ »   2- پ : یادکرد . لا : ماتتد خدربر مریح بخ
### | 5- پ :
### | ک
# ~~لا تاخذوا هذالحدیث الا عمن مخسرون؟ لا : لاتاخذوا هذا لحدیث الا عمن
~~یخبرون زیمة؟
# ~~متن حدیث ms184 از الجامع الصغیر (199/2) گرفته شد. این حدیث ضعیف است که در
~~تاریخ
# ~~خطیب بغدادی آمده است. در جامع الصغیر و کنوز الحقایق هردو بجای
~~یخبرون- تجیزوق
# ~~است، بنابن این درمتن گرفته شد. یمتی : حدیث را مگیرید جز از کسی که
~~شهادتش
# ~~9- وخش: تاحیتی آسک ارمنزن عدیم، که اکموم بکیق3 دریموب قاجیکستان
# ~~در بارهآ حسن وخشی ر. اتبای2م الیتدان کره2 که یاخولتقاریخ وفات
# ~~او نیست .

PageV01P326

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0359.png)

# ~~امالی در ربیع الآخر سنهآ احدی [398 و سعین و ار بعمائه وفات کرد ،
# ~~وتابوت اوتکش (عم) سلطان عجم سنجر بن ملکشاه که ازملوک آل سلجوق
# ~~است ، در روز وفات برکتفگرفته ، تابهسر تربت رسانیده ، وبه آن تفاخر و
# ~~مباهات می کرده .
# و آن چنان بود، که تکش سلطان رحمهالله، بالشکری وخمل وخدم
# ~~برنشسته بود ، واز دروازهآ نوبهار میدرآمد . جنازهای دید کد از دروازه
# ~~بیرون می آوردند . پرسمد که : جنازهٔ‌ کمست ؟ گفتند : جنازهٔ‌ قاضی
~~القضاة
# ~~ابوعلی الحسن الوخشی است. درزمان از مرکب پیاده گشت، و تکمهآ قباگشاد،
# ~~وبهرسمعزا کلاه شاهی ازسربرداشت ، وجنازهآ شیخ بر کتف گرفت، چنانچه
# ~~تقریر افتاد .
# لاجرم به مسامن9 آن عزایم خوب [399] واعزاز اهل علم، وتوقیر
# ~~اصحاب دیانت، وتیجیل ارباب کرامت، حق تعالی تکش سلطان را به مدینة
# ~~السلام بغداد رساند، تایه جوار امام اعظم ابوحنیقه رحمه الله مشرف گشت،
~~و PageV01P327
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0360.png)

# ~~آخرعمر آنجا وفات یافت .
# وقاضی ابوعلی الوخشی رحمه الله ، شیخ فاضل وعالم وعامل بود، وبه
# ~~طلب علم احادیث ، عراقین وحجاز (ومصر)2 سفرکرده بود ، وکتاب سنن
# ~~ابوداؤد1 را آنچا سماع کرد، و از آنجا با صفاهان4 آمد، و مدتی مزید3
# ~~مستملی ابونعیم الحافظ2 بود وجمله مسموعات ومجموعات اورا سماع کرد.
# ~~و همچنین در بغداد و بصره در تعلیم علم سماع حدیث مبالغت کرد ، وعلم
# ~~قرائت و روایت را تتبع کرد ، و باچندین علم وفضل در [400] (غایت)0
# ~~حلم وتواضع بود .
# حکایت کنند که: هرگاه در بازار گذشتی، براهل بازار جدا جدا11 سلام
# ~~کردی . وضعفاء را به زیارت رسیدی . (استنادا بسنة النبی ms185 علیه
~~السلام)12.
# وحکایت کردهاند اهالی بلخ باجمعهم که : درزمان1 جنازهآ ابوعلی
# ~~الزاهدالحسن الوخشی را بیرون می آوردند ، از دروازهٔ‌ نوبهار، ماهمه به
# ~~عین عیان" مطالعه کردیم ، ومعاینه دیدیم ، که همه ماران و کژدمان و
# ~~حشرات ارض، به یکبار از آن گورستان بیرون آمدند، و (این)18 از کرامت8
# ~~آن بزر گ وعجایب آن1 شهومبارک بود. واین عجایب دراین شهر ، امری
~~PageV01P328
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0361.png)

# ~~ظاهر وشایع بود ، به مثابتی که به تواتر طوایف بسیار، این را ذکر
~~کردهآند
# ~~وهیچکس از اهل بلخ ، انکار این نکرده .
# وسد امام الاج %~% عالم زاهد محقق مدقق ابوالقاسم سمرقندی 401
# ~~رحمه الله آورده که : در آن روزکه شیخ القضاة ابوعلی را رحمةالله علیه
~~، از
# ~~دروازه نوبهار بیرون آوردهاند ، جمله حیات وعقارب ، از آن نواحی نقل
# ~~کردهاند . وگریزان روی به خندق نهادند . ودرخندق زهاب بسیار بود و
# ~~قصب بیشمار رسته بود. اکثرمن مائة الف حة و عقرب ووزغد ، ومن
# ~~مائتین الف ومن ثلثمائه الف . هذا لفظ الشیخ محمدین الدستجردی ،
# ~~عن الشیخ الامام مسعود السراحی ، انه شاهد ببصره. بعنیزیاده ازصدهزار
# ~~و دویست هزار و سصدهزار گژدم وماران گورستان بیرون آمدند ورفتند1 .
# وایت ناصر الدین الشهید السمرقندی 402] رحمه الله است از 406
# ~~کسان که او را برقول ایشان اعتماد است . و سید ناصر الدین می فرماید
# ~~که: من هشتاد کس از آن بزرگان و معتمدان که معاینه و مشاهده کرده بودند
~~PageV01P329
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0362.png)

# ~~دریافتم. وایشان ازاین کرامت عجب حکایت کردند ، که تاسه روزگه
# ~~برشیخ نماز کردند ، حیات و عقارب و وزغات و حشرات آرض بیرون می آمدند
# ~~وبهسوی خندق میرفتند .
# حکایت کنند که : قاضی القضاة ابوعلی حسن وخشی رحمه الله روایت
# ~~میکند ، از نقلهٔ‌ خویش ، مرفوع از ابوهریره رضی الله عنه ، قال (قال)
# ~~رسول الله صلی الله عله وسلم: من بدا جفا ، ومن اتبع الصید غفل ، ومن
~~اتی
# # ابواب السلطان قربا ، الا ازداد من الله بعدا9. %~% 3
# (معنی این حدیث ظاهر وواضح است) .
# الشیخ السابع والخمسون *
# شیخ پنجاه وهفتم قاضی القضاة ms186 ابوبکر الاسکافی است رحمه الله . و
# ~~اسم وی محمدبن عیدالملک  بن محمدبن عمرو است. ومدتی قضاء شهر بلخ
# ~~را اوقیام نموده است، ودرستهٔ‌ خمس وسعین واربعمائه، به جوار رحمت
~~PageV01P330
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0363.png)

# ~~نقل کرده است ، و تریت وی بردرنوبهار است، بعد از حظیرهآ شیخ الاسلام
# ~~عمرین عدالمؤمن الکجواری است عن یسار الداخل فی المقبرة.
# واو بزرگ هم قاضی وهم خطمب بلخ بوده است و خاندان بزرگ و
# ~~شریف داشته است، وبااین همه عزو شرف وعلم، در نهایت تواضع بود ، ودر
# ~~مقصورهآ جامع بلخ ، مجلس املا داشتی نزدیک محراب اعظم.
# در امالی خود به اسناد عالی باانس مالک رضی الله عنه روابت کرده
# ~~است که : قال قال رسول الله صلی الله عله وسلم : العلماء امناء علی
~~عباد الله ما
# ~~لم یخالطواالسلطان، ویداخلوا الدنما. فاذا خالطوا السلطان و داخلوا
~~الدنسا،
# ~~فقد خانوا الرسل ، فاعتزلوهم واحذروهم . معنی چنین باشدکه : علماء
# ~~امینان سغمیرانند بر بند گان خدای تعالی . تا آنگاه که باسلاطین و امرا
# ~~مخالطت نکرده باشند و دردنما خوض نه پیوسته. چون دل ودست به دنیا دراز
# ~~کردند، ودر زخارف او مداخلت تمودند، بهدرستی که انسا ورسل را خمانت
# ~~کردند. چون کار بدین رسد ، که علما بردر امرا آمد شد سازند ، ودست در
# ~~دفیازنند ، از ابشان عزلت گیرید ، وازشر ایشان پرحدر باشد .
# شیخ المشایخ ابوبکر اسکافی رحمه الله می فرماید که : ابن جریج
# ~~رحمه الله حکایت میکند ، که شبی بدهنگام سحر(که) جهان مظلم و تاریک
# ~~یود ، قصدان کردم ، که بهجانب صحرا بیرون آیم ، وضعتی داشتم، بدان
~~PageV01P331
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0364.png)

# ~~طرفی روان شدم. در آن تاریکی شب کاغذ پازه را باد برروی من زد. گرفتم
# ~~ونگاه داشتم ، تا آتوقت که روزشد . بنگرستم این شعر بود که :
# عش موسر ا ان شئت او مع %~% سرالابد1 فی الدنیامن الغم
# کنلما ازدادک من نعمة %~% زاد الذی زادک فی الهم
# انی رأیت الناس فی دهر نا %~% لا بطلبون العلم للعلسم
# الامباهات لاقرا نهم %~% و حجة للخصم و الظلم
# ~~ابن جریج ms187 می گوید که : این ابیات مرا از بسیار کارها مانع شد -
# الشیخ والثامن والخمسون
# ~~شیخ ینجاه هشتم ، قلضی القضاة خلیل بن احمدبن 404 اسماعیل
# ~~شجری است رحمه الله . وکنیت او ابوسعید است . ودرسنهآ احدی و ثماتین
# ~~واربعمائه وفات (کرده است) وچون از ولایت وشهرخود به بلخ آمد، جهت
# ~~تفقه8 وتعلم ، به جایی رسید ، که براصحاب واقران فایق و راجح گشت ، و
~~PageV01P332
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0365.png)

# ~~عز یمت مراجعت مسکن و وطن مألوف مصمم گودانید . کبرا و صلحاء بلح
# ~~بک کلمه شدند و گفتند که: درشهر ما تعلم کردی، همین جا بهتعلیم مشغول
~~شو !
# ~~کد ما ترا نگذاریم ، تااز این شهر بیرون روی
# وهم در زمان ، قاصد و مکتوب نوشتند و فرستادند بهحضرت شاه
# ~~غزفین. وازولاة وحکام واهالی مملکت اورا التماس کردند ، ومدرسه (یی)
# ~~دریلخ به نام اومهیاشد ، وامروز آن مدرسههم به او منسوب ومعروف است،
# ~~آنرا مدرسهآ خلیلیه خوانند [405] و درعلم فقه وحدیث و انواع علوم 405
# ~~فتاوی ونوازل و واقعات وعیر آن علامه بود . رئسس علماء بلخ گشت ، و در
# ~~صحن جامع درس گفتی ، و دروقت خویش برهمه فائق بود ، مگر برخلمل
# ~~احمد،، که اقدم بود و اکبر وسابق وامام وقدوه بود درعلم نحو ولغت و
# ~~عروض وشعر .
# حکایت کنندکه : ابوسعید خلیل احمد را امساک بول حادت گشت ،
# ~~و آن زحمت بشترشد ، وشیخ ضعیف گشت واصحاب و شاگردان از فواید او
# ~~محروم ماندند . نفیر کردند و بنالدند و همه خلق نمازمندی کردند .
# ~~آتگاه او فرمود : تامحفه آوردند ، و در روز آدینه او را به مسجد جامسع
# ~~بردند ، و به آن موضع که اودرس می گفت ینشاندند . به نماز مشغول گشت ،
# # و دو رکعت نمازگزارد، و رو سوی آسمان %~% کرد و به تضرع و زاری
# ~~در اثنای مناحات گفت : بارب! ان کنت تعلم انی مافعلت بهذا العضوشا
# ~~لاترضی بذلک فاطلقنی فلما فرغ من المناجاة . قال : احملونی ! احملونی!

PageV01P333

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0366.png)

# ~~حتی لاستل حصیر المسجد.
# بعنی بارخدایا ! توداناتری که من بدین عضوکاری نکردهام ، که ms188
# ~~رضای تودر آن نبوده باشد . مرا از این رنج وبلت خلاص ده ! چون از
# ~~مناجات فارغشد23 گفت: مرا زودتر بر گیرید و بیرون آرید، تاحصیر مسجد
# ~~تر نگردد . درزمان ملک سحانه و تعالی گشایش پدید آورد . و از آن زحمت
# ~~خلاص یافت .
# و آن بزرگ رحمه الله روایت میکند به اسناد عالی ، از انس مالک7
# ~~رضی الله عنه، قال قال رسول النه صلی الله عله وسلم: المسلم من سلم
~~المسلمون
# ~~من یده [407] ولسانه . و المهاجر من هجرالسوء ، والذی نفسی بیده ،
# ~~لاتدخل الجنة عمد لا یامن جاره بوائقه . بعنی : مؤمن آتست که : مردمان
# ~~از او ایمن باشند . ومسلمان آن است کد : مسلمانان ازدست وزبان او سلامت
# ~~بابند. ومهاجر آن بود که: از بدیها هجرت نماید ، وازسر معاصی بر خیزد
# ~~و آتگاه مهتر فرمود که : به آن خدای ، که چان من درقبضهآ قدرت اوست ،
# ~~که هیچ پنده در بهشت در تیاید ، که در دنیا همسایه ازشر و فساد او ایمن
# ~~نساشد PageV01P334
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0367.png)

# و آن بزرگ رحمه النه روایت می کند به همین اسناد عن (ابن) ابزی
# ~~عن ابیه، ان النبی علیه السلام کان یوتر بسبح اسم ربک الاعلی ، وقل
# ~~باایها الکافرون ، وقل هوالله احد (واذا سلم یقول سبحان الملک القدوس
# ~~ثلثا ویرفع صوته فی الثالت . بعنی: مهتر علیه السلام در نماز وتر سورهآ
~~سبح
# ~~اسم ، وقل باایهاالکافرون ، وقل هوالله احد)2خواندی . وچون سلام نماز
# ~~گفتی، سبحان الملک القدوس [408 برزبان راتدی، و در بارسوم آواز بلند
~~08،
# ~~کردی. و درحق قاضی امام الخلیل بن احمد رحمه الله، از نظم و نثر مدح
~~بسیار
# ~~گفتهاند ، واین لمعه(یی) از آن مجموع است :
# العزل للعمال حمض %~% نجاه الله من حیض یفیض
# فان یک هکذا7 فابوسعید %~% من «اللائی ییسن من المحیض»
# الشیخ التاسع والخمسون
# شیخ پنجاه نهم ، شمس الایمه سرخسی رحمه الله ، اسم او محمدبن PageV01P335
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0368.png)

# ~~بیسهل فقه است وکنیت او ابوبکر. ودرسنهآ احدی و ثمانین وار بعمائه
# ~~ندحوار رحمت رفت. و درمقبرهٔ‌ نوبهار درجوار قاضی ms189 ابومطیع رحمهما الله
# ~~دقن کردهاند . واو مشهور ومعروف است به علم . و او را مناقب وافره و
# ~~کرامات ظاهره است . و او سرخسی الاصل و بخاری الموطن، و فرغانی
# # المحبس وحنفی العلم ووافی الصست %~% 9 %~% و بلخی الدفن و از شاگردان
# ~~بزرگ رحمه الله ولی الله شمس الایمه حلوانی المخاری است. ودرجد و جهد
# ~~علم به مثایتی بود ، که دروقت خویش ، نشانه ومثل گشته بود .
# و درحکایت آمده است که : شیخ الاسلام ابوعلی بزدوی1 نورالله
# 1- کذا در هر دوگسخهآ. وکی درا تیواهر المصیه2واتفواید اکبیه 7ه؟

PageV01P336

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0369.png)

# ~~ضریحه، که درماوراءالنهر ، والی اقصی الاقالیم چون وی عالم متبحر تبود
# ~~و در زمان او درایقان وتحقیق بین جناحی العلم یعنی حفظ و فهم وفقه و
# ~~فطنت نبود . ویکی ازمناقب شیخ الاسلام ابوعلی البزدوی2 آن است که :
# ~~درابام صبا، مختصر حاکم جلیل المروزی را درحقظ آورد.
# سمد احل ناصر الدین شهید سمرقندی قدس روحه می قرماید که :
# ~~درهیچ تسخه ودرکتب فقه واصول وفروع آن اعتماد ندارم، که بر تصانیف
# ~~شیخ الاسلام ابوعلی رحمه الله .
# همو میفرماید %~% که در ایام شباب درخدمت شمس الائمه
# ~~حلوانی رحمه الله به تکرار وتعلم مشغول می بودیم ، ودرحفظ وایقان
# ~~ممالغه میکردیم وباخود می گفتم که : در تکرار وتحصل جدوجهد
# ~~ممذول دارم ، تاکار دین و دنا نظام گیرد ، و از اقران خویش سابق
# 1- پ : والی افصی اقالیم بود وعالم ومتیخر در رمان او دروای ای
~~PageV01P337
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0370.png)

# ~~گردم . دیدم که : شمس الائمه سرخسی رحمدالله ، در محاذات ومساوات
# ~~قدم مسابقت میسپارد و میکوشد ، که پیشاز من به منزل رسد و رخت
# ~~مقصود به بازار مراد بر آرد . کار از سر گرفتم ، و به جد هرچه تمامتر و
# ~~رغیتی هرچه صادقتر، روی به کار آوردم ، واورا نگاه میداشتم ، تافرچه ای
# ~~بماند (که) دران زمان به تکرار مشغول نگردد . البته اتفلق نیقتاد . تا
# ~~آنگاه که روزعید شد . باخود گفتم : امروز آنروزاست ، که تعطیل خواهد
# ~~بود،، ومردم به هرچیزی [491 مشغول باشند . بروم ms190 وامروز را به تکرار
# ~~و تفکر به پایات رسانم روا باشد (که) شمس الائمهآ سرخسی در این روز
~~تعطیل
# ~~خواهد کرد .
# چون نماز عد گزاردم ، به گوشه(یی) رفتم و تکرار آغاز کردم ، و
# ~~آن فرصت غنیمت شمردم . بعداز روزی چند8 معلوم گشت ، که او نیز آن
# ~~فرصت را فوت نکرده است ، و زیاده از من درحفظ آن کوشده.
# آوردهاند که : ساعان و حاسدان و بیدولتان غمز کردند0 ، و
# ~~شمس الائمه را در غض ابراهیم خان آوردند . مأخوذ کردند ، تا فرمود که
# ~~او را از بخارا به اوزگند برند و حمس کنند1 . ایمهآ مشرق روی به او
# ~~آوردند و به علم مشغول گشتند . واو از ظهر قلب بی هیچ نسخه املا آغاز
~~PageV01P338
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0371.png)

# ~~کرد ، و سیار کتب املا گفت . و از آن مجموع یکی مسوط است ، و آن
# ~~بمه   سب نشر علم او شد . فابی الله الاان بقم توره
# شیخ الاسلام الحسین بن العلی اللامشی رحمه الله می گوید5 که : در
# ~~مدرسهآ مشهد مهتر (قثم) بن عباس رضی الله عنه بودم ، که ناگاه شمس
~~الائمه
# ~~از فرغاقه به حضرت سمرقند رسید . چشمهای مبارک او را درد2 گرفته بود
# ~~وخسته گشته. و گقتم : با شمس الائمه ! چه میبود که چشمهای ترا خسته
# ~~و مجروح میبینم؟ گفت : در فراق فرزند عزیز هسةالله می گریم . گفتم :
# ~~چون تو مردی در قراق فرزند چون گرید؟ گقت : بعقوب را علسه السلام
# ~~فراق یوسف ، چنان آتش در خرمن صبر زد ، که بک لحظه و بک لمحه از
# ~~ناله و زاری و تضرع و سوگواری نمی آسود. تا کار به جایی رسید ، که
# 1- مبسوط سرخسی درحدود 15 چلد و سی چزو در فقه و تشریع است که در
# ~~وفدان اور کمد امردردهودرحر ییرهی حبس خود تصریح کرده است .
# # میسوط در مصر طبع شده و نسخ خطی آن هم موجود است . %~% 2- لا: گشت .
# ~~3 در هر دو نسخه قاتی الله اسمت ایاانوره بوبهیابی الله اکن الخ. ..
~~باشد یعتی ms191 :
# ~~و نکند خدای مکر که تمام وریرررستیی وین (طبری 609
# ~~مراد از ابراهیم خان ه ممشورکیراراور  کوده یود، شاید
# ~~ابراهیم تفغاج خان بن تصر ار ایمتافن بخرا در حدود اجماشد (معجم
~~الانساب
# ~~زمباور312) .   .پا بن امی الدامسی:  اتخسین بن علی الملامسی؟
# ~~سین پن ابواماشم دا لکایق ی ا مضی است . آمام منافر رمسدث حنفی که
~~درامر
### | 7- پ:
### | 74- پ :
### | 4- لا: PageV01P339
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0372.png)

# ~~دو حشم سیارک بعقوب آز گریه و حزن سفید گشت . و او را چز بسوسف
# # 413 بازده یسر دیگربود ، ویعقوب بایازده %~% دسر وقوت نبوت گریست.
# ~~چه عجب بود ، اگر من در فراق قرزند مکریم :
# از اینجا به بل رفت وعلماء و فقهاء شهر همه به او رجوع
# ~~کردند ، و به روزگار او تقرب نمودند ، و در روز آدینه در مسجد حامع
# ~~محفلی و مجلسی ومجمعی ساختند، و بر وی سؤالها گفتند ، و از جوابها
# ~~ایزاد علم کردند ، چنانک حملهآ علمما ، برعلم و فضلت و دیانت او اعتراف
# ~~نمودند . و او سورهٔ‌ المص خواندن گرفت و فرمود که : شما اصل را ترگ
# ~~کردهابد ، و به فرع مشغول بوده . سؤالها را چواب گفت و سار مواخده
# ~~کرد ، همه را فرمود ، تا به علم قرآن مشغول شدند . و ان سبب دولت
# ~~علماء ملخ گشت . وهمه حافظ کلام شدند ، تابدانجا که شیخ الاسلام ابوبکر
# ~~414 قزاز رحمه الله قرآن را در یکماه حقظ 414 کرد
# وشمس الائمه را تصاتف بسیاراست درفقه وغیر آن ، واحقن تصانیف PageV01P340
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0373.png)

# ~~او مبسوط است ، وکتاب حدیث الکبیر . مشاهیر وقدوهآ جهان بودند بروی
# ~~تعلم کردند . همچون قاضی امام محمود بن عبدالعزیز بن عبدالرزاق
# ~~المرغینانی . والشیخ الامام الحسین بن علی . والشیخ الخطیب مسعود بن
# ~~الحسین الکشانی ، وغیرهم وهؤلاء الائمه ، اعلام الاسلام و مشاهیر
~~الانام .
# آورده اند که : چون شمس الائمه از سرخس به بلدهآ فاخرهآ بخارا
# ~~رسد ، خدمت شمس الائمه حلوانی ملازمت کرد ، ومدتی بباشد ، وهر
# ~~چه مشکل می گشت، به استاد خود نمی گقت، و حق حرمت وی ms192 به واجبی
# ~~نگاه میداشت و از هیچ سؤال نکرد . و آن جمله مشکلات را به جایی
# ~~تعلیق میکرد ، و در استخراج آن میکوشد ، تا کار بدانجا رسید ، که آن
# ~~همه مشکلات ، به سبب حرمت داشت استاد بر وی مکشوف و معلوم
# ~~گشت . 15،
# سمد احل ناصر الدین شهید سمرقندی قدس روحه می فرماید که : در
# ~~شرو والفاظکتب شمس الائمه نظرکردم ، دولفظ اندکی معانی بسیار یافتم .

PageV01P341

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0374.png)

# ~~و شمس الائمه از شمس الائمه الحلوانی و از محمد بن عبدالعزیز سریلی
# ~~و غیرهما احادیث روایت کرده است و یکی از آن احادیث این است : قوله
# ~~علمه السلام : احب الناس البی الله تعالی ، من هو انفع للناس واحب
~~الاعمال
# ~~الی الله تعالی سرور تدخله علی مسلم ، اودین تقضه عنه ، اوکربة تفرجها
# ~~عنه ، اوجوع قطر عنه. فلان امشی مع مسلم فی حاجة ، احب الی من ان
# ~~عتکف شهرأ فی مسجد هذا . و من کف غضیه و لوشاء ان بکفسه،
# ~~امضاه الله تعالی بقلیه بوم القیامة رضا. ومن مشی مع اخیه المسلم فی
~~حاجة یقضیها،
# ~~ثیت الله قدمه یوم تزال الجبال و تزال الاقدام . وسوءالخلق یفسد العمل
~~کما
# ~~بفسد الخل العسل. بعنی : مهتر عله السلام می فرماید که : دوست داشتهتر
# ~~مردمان آنکس است، که نفع وی به خلق رسده تر است . و آسایش اوخلق
# ~~خدای را بیشتر است . و دوست داشتهتر و گزیدهتر اعمال ، اندر آوردن
# ~~شادی است در دل برادر مسلمان . با آنکه او را وامی بود بگزاری ، یا در
# ~~عمی و کربتی باشد فرح دهی یا در فاقه و گرستگی (باشد)9 تو آن فاقه و
# ~~مجاعت را از وی دور گردانی؟ وبه درستی وراستی که اگر من در حاجت
~~PageV01P342
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0375.png)

# ~~مسلمانی قدم زنم ، دوستر از آن دارم، که درمسجد خویش معتکف نشنم -
# ~~و هر که عض (خود را فرو نشاند ، درحالیکه اگر بخواهد خشم کند
# ~~می تواند)1 خدای عزوجل دل وی را به رضای خود مخصوص گرداند و از
# ~~محست پر کرداند ms193 در روز قیامت . وهرکه با برادر مسلمان ، در مهمی و
# ~~زحمتی که یه وی لاحق گشته باشد ، مراعات ومواساتی کند ، و آن مهم و
# ~~زحمت را از وی دور گرداتد ، ملک تعالی و تقدس قدم وی را بر صواط
# ~~ثایت دارد ، در آن روزی که کوهها از هم جدا شوند . واقدام در تزلزل
# ~~آیند . و خوی بد عمل مردم را چنان تباه کند ، که سر که مرعسل را .
# الشیخ الستون
# شیة شصتم قاضی القضات الحسین المحمودی است رحمه الله . ومدتی
# ~~در یلخ قاضی و حاکم عدل بود . چنانکه به راستی و دیانت و زهد و ورع
# ~~براو مثل زدندی. و مستحق و محقق و مهیب و محتشم و باصلابت بود . و
# ~~از این است که هر (که) باخدای راستتر ، بامهایتتر .
# (او) بزرگ رحمه الله از اهل بمت شرف و کرامت و اصل وی از
# ~~طالقان است . وایشان سه برادربودند ، اکبرایشان حسین است، بازحسن،
# ~~آنگاه عمر . وهمه ابشان قاضی و عالم و فاضل بودند . اما قاضی القضات
# ~~الحسین المحمودی به دیانت و عدل مشهور گشته بود . چنانکه (وقتی)
~~PageV01P343
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0376.png)

# ~~برسید که او را در بلخ محلس وعظ مها گشت و اکابر همه مه وی تقرب
# ~~41 می کردند . و قاضی القضات (1417 الحسین المحمودی در اقطار و آفاق
~~کیتی
# ~~بهکلام عذیب وعبارات رشیق ومجالس رطب لطف (مشهور) وازعبارات
# ~~و به اقاصی جهان نام بود . و پسر او برهمان منوال در نظم ونثر بدیع و
# ~~استعارات ومجازات نادر عریب معروف یود . و اهالی خاندان ایشان ملک
# ~~الکلام بودند .
# امابر ادرسیوم ایشان ، قاضی القضات ، بهاء الملة والدین المسمی عمن،
# ~~در سنهآ ست و ثلاثین وخمسمائه ، قضای بلخ را تقلد کرد ، و مرو را پسری
# ~~عالم فاضل کامل حمد الدین محمود بوده است، و در کلام شهرتی تمام
# ~~داشته است در اقالیم عالم . ودر نهایت عقل وکمال فضل بود ، بالنظم
~~العذب
# ~~الحسن ، و النث الکامل . و کتاب مقامات وکتاب روضةالرضا و رسایسل
# ~~متفرقهٔ‌ ms194 او دلیل است برفصاحت و بلاغت وی .
# سدزاده ابوالقاسم السمر قندی رحمه الله می فرماید که: من بهاءالدین
# ~~عمر القاضی را دریافتم بعداز آنکه پیر گشه بود . با آنکه اهل ملخ را
~~PageV01P344
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0377.png)

# ~~فصحاء العحم گفتندی ، اوبزرگ رحمه الله افصح الفصحاء الیلخ بود .
~~وفصحاء
# ~~و بلغاء بلخ ازاین خاندان ایشان بودتد .
# و او بزرگ رحمه الله روایت میکتد مسند از ابوسعد خدری عن
# ~~رسول الله صلی الله علسه و سلم قاز : خطینا رسول الله صلبی الله علمه
~~وسلم فما
# ~~ترک شیئا دون الساعة الا اخبرنا بحفظه و نسیه ثم قال : نضر الله عبدا
~~سمه
# ~~مقالتی قوعاها . فرب ققیه لس بفقیه . و رب حامل فقه الی ش حر
# ~~افقه منه.
# وقاضی القضاة الحسن در سته و خمسمائه ( برحمت) پیوست . و
# ~~بردر نو بهار ،در حظیره محمودی نزدیک حوض دفن کردند .
# 1- رک: ص 238 %~% 2 - لا : نصر الله؟ در صحیح ترمایر آبودود:
# ~~نضر الله . نضز از نضارة به معنی روشنی وزیبایی است (غایة المامون 54).
# # 3- لا : ففه ؟   4- لا : حامل: %~% 5- این حدی دکزدی و
# ~~ابوداؤد در صحیح خود چنین آورده : از بن مسعود : نضر الله امرا سمع
~~متاسینا قبتعه کما
# ~~سمع ، فرب مبلغ اوعی من سامع . در روایت دیگو چنین است : تظر کله
~~امراسمع
# ~~منا حدیثا فحفظه حتی یبلغه ، فرب حامل فقه الی من هو افقه مله،و رب حمل
~~حقه
# ~~لیس بفقیه . در ترمذی نزدیک به الفاظ متن نیز آمده (الجامع للاصول
~~ا/34)و
# ~~معنی متن چتین است : ابوسعید خدری گقت که : پیامبر خدا ما را مخاطب
~~ساخت و
# ~~هیچ چیزی را در دنیا فرو نگذاشت که ما را به نگهداری یا فراموشی آن خبر
~~ند
# ~~و گفت : روشنی و زیبایی باد ! بران کسی که سخن مرا شنید و آنرا
~~نگاهداشت ،
# ~~پس بسا فقیهی که فقیه تیست . وبسا کسی که فقه را به کسی برد ، که ازو
~~دا تشمندتر
# ~~با شد   6_ کذا در اصل ؟ شاید حسین پاشد . زیرا عنو مموای ولت
# ~~ورسجی در ms195 مزارات بلخ گوید : و قاضی حسن و قاضی حسین هر دو برادر در سال
~~PageV01P345
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0378.png)

# لشیخ الحادی و السوق
# شخ شصت بسکم محمدبن عمر بن علی النحار الضریر البلخی است
# ~~رحمه النه . ودر زمان خویش شیخ المشایخ بود وعظیم القدر و واعظ و مفسر
# ~~بود ، و احادیث بسار روایت کرده از قضاة ثلاثه : ایوبکر الاسکافی و
# ~~418 ابوعلی الوخشی وخلیل الشجری . ومجالس وعظ او بغایت بهسنت بودل8
# ~~و در جود و سماحت ، نشانه و بی نظیر .
# محمدبن محمدالدستحردی رحمه الله حکایت میکند که : چون او
# ~~بزوگ رحمه الله (را) مرض موت فراز آمد ، اهل خاتهآ او خواستند ، که
# ~~سر ممارک او را حلق کنند ،گفت : بمانید به حضرت صمدیت همحتین روم،
# ~~که ز ندانیان را به ساستگاه چنین برند . تا بگویم که من از زندانیان
# ~~و نیا حستد]3 .
# و او بزرگ رحمه الله عظیم کراهت داشتی که زنان از بی جنازه ، از
# ~~خانه بیرون شدی . و به کلی منع تمیتوانست کردند . وی گفت : تا ا نروز
# ~~که او را دفن کردند ، زنان از خانه نتوانستند بیرون آمدند . بدین سبب
# ~~که باران عظیم نگسست بارید ، چنانکه هیچ زنی را امکان بیرون آمدن
# ~~نبود مه برکت دعای او . وهرگاه به حمام رفتی ، همان مقدار اجرتدادی ،
# ~~که حمامی شرمنده گشتی .

PageV01P346

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0379.png)

# و او بزرگ رحمه النه صدقه بسیار دادی و در سنهآ احدی عشر و
# ~~خمسمائه به جوار رحمت رفت . و کویند که علما چون نزدیک وی آمدندی،
# ~~از وی تعلم کردندی . و مرو را تصانیف بسیاراست ، و یکی از آن مجموع
# ~~کتاب الشمه فی الاصول است ، و در معتقدات اصلی معتبر است . دیگر کتاب
# ~~دعوةالهند است .
# و او بزرگ دیار ماوراء النهر را و بلاد هند را سفر کرده بود ، و او
# ~~را فرزندان شقیق است - و تربت وی در چوار شیخ احمد خضرویه .
# و او بزرگ رحمه النه روایت کرده است مرقوع از انس بن مالک
# ~~رضی الله عنه ms196 قال قال رسول النه صلی الله علسه وسلم : کفارة الاستغتاب
~~ان
# ~~تستغفر لمن اغتبته3. بعنی: کفارت غست کردن آنست ، که مر آن کس را که
# ~~غیبت کرده باشی ، ازحق تعالی او را آمرزش خواهی ، واز وی عفو
# ~~التماس کنی!
# و همو روایت می کند به همین اسناد از مهتر علیه السلام انه قال :
# ~~من حقظ من امتی اربعین حدیثأ مما یحتاجون المه من حلال اوحرام ،
# ~~بعثه الله بوم القامة فقیها عالما.

PageV01P347

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0380.png)

# معتی حدیث ظاهرست ، و از توضیح مسخغنی
# شیخ شصت دوم قاضی القضاةشیخ الاسللام محمد بن ابی محمدابی القاسم بن
# ~~بی القصیر البلخی است رحمه النه ودرسنه احدی عشر وخمسمائه وفات یافت
# ~~و اجداد عظام او در سالف زمان ، اهل مست شرف و سیادت و فضل وکرامت
# ~~و دولت و نعمت بودهاند .
# و او بزرگ رحمه الله در فنون علوم النجوم و الفقه و الحدیث والنظر
# ~~و الایقان فی الفتاوی معروف و مشهور است. و اعتماد فتوی در عصر او بر
# ~~قلم وی بوده است .
# و اهل مت ایوالقصیر ، عظیم سمار و با قدر و بزرگوار بودهاند ، و
# ~~در شجرهآ انساب ادشان تا مهلب بن ابی صفره که از صحایهآ بزرگاست. و
# ~~از وی تا مه شیث نبی علسه السلام همه بزرگ و نک نام بودهاند .
# و او بزرگ روابت می کند از ثقات روات ، مرفوع از عبد الله عماس
# ~~رضی الله عنه قال رسول الله صلی الله علمه وسلم : تناصحوا فی العلم
~~ولایکتم
# ~~بعضکم بعضا . قان خانة الرجل فی علمه اشد من خیانته فی ماله. وان الله
# ~~عزوجل سائلکم.
# 1- مزارات بلخ ورسجی : محمدبن ابی بکربن ابوالقاسم بن ابو نصر یلخی .
# # کنیت او ابوجعفر است (س 88 خطی) . %~% 2 - لا : ابوالقسر : چون مکررا
# # پوألقصیر نوشته شده . درمتن تبدیل شد . %~% 2م3. %~% 4- !ا یو نعیم
# ~~در حلیة الاولیاء از ابن عباس چنین آورده : تناسحوا فی العلم و لایکتم
~~یعضکم بعضا ،
# ~~فان خمانة فی العلم اشد من خیانة فی المال ( جامع ms197 الصغیر 133/1) معتی
~~حدیث متن
# ~~چنین است : در علم نصیحت کنید وییاز دیکری مپوشا نید . زیرا خیانت هرد
~~در PageV01P348
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0381.png)

# عن شیخ الاسلام، قاضی القصاة محمدین محمد بن ابی القاسم بن آبی الفقضیر
# ~~رحمه الله . این نظم ایراد کرده است .
### | شهر
# # ذا مطلب امساکه (و) ادراکه محجة %~% فی اول سواء، فالنجاح مؤمل
# # و آن تلت اقوم الجهد رقده %~% فان عطاء الله استی و اجزل
# # کن واثقا4   یالنه فمما ترومه %~% فلیس عسل عیره الاله معول
# الشیخ الثالث و الستون
# شیخ شصت سموم ، شیخ الاسلام محمدبن محمدبن الحسن الژالی
# ~~است و کنیت وی ابوجعفر است . وژال دهی از دیهای بلخ است .
# سمد امام ناصر الدین ابوالقأسم سمرقندی قدس الله روحه می فرماید
# ~~است و اگر کوشش استوار داشته باشی آنرا نصیب ود درکدان، ریرا گه یخشش
~~PageV01P349
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0382.png)

# ~~که: من ابوجعفر زالی را دیدم و به خدمت و لقای او مشرف کشتم ، کسه در
# ~~اول شباب وعرهٔ‌حوانی ، به حضرت سمرقند ، به وقتی که به رسالت آمده
# ~~بود ، از وی احادیث سماع کردم و مرا به خط مبارک خود ، احازت توشت.
# ~~و سمد ناصر الدین شهید قدی الله روحه بدین مفاخرت کردی [420 و در
# ~~آخر کتب خویش نوشتی که : سمعت من شسخ الاسالام محمدبن متحمد بن
# ~~محمد بن الحسن الثالی رحمه الله .
# وسد ناصرالدین روح الله روحد گفتی که : ومن الغنایم و الدوا ما
# ~~فیضالنه تعالی لهذا الشمخالفاضل ، ان بعث رسولا الی سمرقند، فادرکنا فی
# ~~آخر عمره . فروی لنا (و) امالنا من القاضی الامام ابی بکر محمد بن
# ~~عیدالملک3 الماسکانی قراء عله.
# وشیخ الاسلام ابوجعفر الژالی رحمدالله، در سنهآ سبع عشر وخمسمائه
# ~~در شهر بلخ وقات یافت . و در میان دوتل دفن کردند . و درعهد او چون
# ~~حدیث نمود . و در اخر عمر خویش ، بازده سال به شب نخفت .
# سید ناصر الدین قدس الله روحه می فرماید که : از ابوجعفر ژالی
# 2- شذا در اصل؟ و این خلاف سطراول اشاز مبحث است ms198
# ~~3-ممسوبستبه ماسکان شهر کی از نواحی کرمان (اللباب 3م 83) وی ابوبکر
# ~~محمد بن عبدالملک خطیب ماسکانی از خانوادهٔ‌ محدثین است که در حدود 500
~~ه
### | 4_ فمی. ارایم روز کار یود PageV01P350
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0383.png)

# ~~شنودم این حدیث را مرفوع از انس بن مالک من رسول الله صلی الله علیه
# ~~وسلم انه قال : ما من مسلم عرس غرسا و یزرع زرعا ، فیاکل منه طیر او
# ~~انسان او بهیمة ، الاکان به صدقة1. معنی چنین باشد که : هیچ مسلمانی
# ~~نبود که درختی بتشاند با تخمی بپاشد ، تا از آن جا مرغی یا آدمی یا
# ~~بهممه (یی) بخورد ، که همچون صدقه نباشد در راه خدای عزوجل مقبول
# ~~و هبروژ
# الشیخ الرأبع والستون
# شیخ شصت چهارم الحسن بن علی ابن ابی الطالب الحسینی2است و کنیت
# ~~وی شرف الدین ابومحمد است . و او را مسجدی است معروف ومشهور بر
# ~~و معدن علماست . و او رحمه النه معروف است به سماحت و مذکوراست به
# ~~لطافت ، واز بقیهآ سلف صالح است . و در جود و سخا نشانه بود ، و درسنهآ
# ~~اثنی و ثلثین و خمسمئه وفات یافته است ، و بر در نوبهار دفن کردند .
# و او بزرگ به ماوراء النهر وخراسان وعراق سفی کرده است . و
# ~~مشایخ بزرگ را دریافته و احادیت [431 سماع کرده . و یکی از آن 21،
# ~~احادیث این است : قوله علسه السلام : امرت ان اقاتل الناس حتی یشهدوا5،
~~PageV01P351
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0384.png)

# ~~ان لااله الاالله ، میحمدارسول الله . وان یستقبلوا قبلتنا1، وان
~~بأکلوا ذسحتنا،
# ~~وان بصلواصلوتنا، فاذا فعلواذلک حرمتعلینا دمائهم واموالهم، الابحق
~~الیهم
# ~~للممسلمین و علیهم علی المسلمین
# قال علیه السلام : المجالس بالامانة . وقال : الحرب خدعة . %~% 5
# ~~فال : المسلم مر آة الملسم .و قال : المستشار مؤتمن . وقال الدال علی
# ~~الخیر کفاعله.وقال : اتقوا النار ولویشق (تمرة). و قال : الدنیاسجن
~~المؤمن
# 1- لا : یستفتلوا قنلتنا ؛ تصحیح متن حدسی است . %~% 2س لا : لا بحقلها
~~*م
# ~~3- در صحاح خمسه این حدیث متواتر از ابوهریره و ابن عمر چنین آمده :
~~امرت
# ~~ان اقاتل الناس حتی ms199 یشهدوا ان لااله الاالله وان (وانی) محمدا رسول
~~الله و یقموا
# ~~الصلاة و یؤتوا الزکاة ، فاذا فعلوا ذلک عصموا منی دمائهم و اموالهم ،
~~الابحق الاسلام
# ~~و حسا بهم علی الله ( الجامع للاصول 29/1). معنی حدیث متن این است :
~~امر شدم تا
# ~~با مردم قتال کنم ، تاوقتی که شهادت دهند که خدایی جز الله نیست و محمد
~~فرستادهٔ‌
# ~~اوست و نیز بسه قیلهآ ما روی آور ند و ذبیحهآ ما را بخورند و نماز ما
~~را بگزارتد .
# ~~گر چنین کنند ، پس خوتها و مالهای ایشان یر ما حرام است ، مکر به حقی
~~که
# # مسلما نان بر ایشان دار ند . و اشان بر مسلمانان دارتد - %~% 4- حدیث
~~ححسن است
# ~~که خطیب بغدادی در تاریخ خود ازعلی روایت کرده (الجامع الصغیر 185/2)
~~یعنی:
# ~~مجا لس به امانت باشد.   5 - یعنی : جنگ خدعه است . و ابن حدیث حسن در
# ~~یخاری و مسلم و مسند احمد و ابوداؤد و ترمذی از چابر و ابوهریره و غیره
~~روایت
# # شده ( الجامع السغیر 151/1). %~% 6 - پعنی مسلمان آیینهآ مسلمان دیکر
~~است.
# # که ابن منیع از ابوهریره روایت کرده (الجامع الصغیر 2/186). %~% 7 -
~~یعشی :
# ~~مستشار مؤتمن است وحدیث صحیح یاشد که درصحاح اربعه از این مسعود و
~~ابوهریرء
# # و غیره آورده شده ( الجامع 2/ 186) . %~% 8 - یعنی : رهنما به نیکویی
~~مانتد
# ~~فاعل آنست . و این حدیث صحیح در طبرانی از ابن مسعود و سهل بن سعد مروی
~~است PageV01P352
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0385.png)

# ~~وچنة الکافر . وقال : الحباء خیر کله.و قال : عدة المؤمن کالآخد
# ~~بالکفوقال : لایحل للمؤمن ان یهجر اخاه فوق ثلثة ایام . وقال :
# ~~لسس منا من غش. وقال . ماقل وکفی ، خیر مما کشر و الهی . وقال :
# # الراجع فی همة کالراجع فی قیه. %~% و قال : البلاء مؤکل بالمنطق . این
# ~~جمله احادیث معروف ومشروح است .
# الشیخ الخامس والستون
# شیخ شصت پنجم ، شیخ الاسلام محمدبن الحسین بن علی بن العباس بن
# 1 - بعنی : این گیتی زندان مؤمن و بهشت کافر است . و این حدیث صحیح
# ~~در مسند احمد ms200 و مسلم و ترمدی و ابن ماجه از ابسوهریره و در طبرانی و
~~مستدرگ
# # حاکم از سلمان مروی است (الجامع 17/2) %~% 3- حدیث سحیح است از
# # عمرالن بن خضین در یح مسعم ویوداؤد (الجامع 1/153) %~% - دو مستک
# ~~الفردوس دیلمی این حدیث ضعیف از علی روایت شده . در (لا) کاغذ بالکف ؟
~~و در
# ~~جامع الصغیر (599/2) کالآخذ بالید است . و مراد این باشد که: توشهآ
~~مؤمن ماقند
# # آنست که گویا در کف دست اوست . %~% 4- یعنی : به مؤمن روا نباشد ، که
~~بیش
# ~~ازسه روز از برادر خود دوری چوید. این حدیث در صحاح با زواید دیکر به
~~روایات
# # مختلف وارد است ( الجامع للاصول 36/5). %~% 5 - حدیث صحیح است آز
# ~~ابوهریره در مسند احمد و صحیح ابوداؤد و ابن ماجه و مستدرک حاکم . یعنی
~~: کسی
# # که چیز کم بها را در بهادار بیامیزد و خیانت کند از ما نیست . %~% -
~~حدیث
# # صحیح است از ابوسعید خدری در مسند ابویعلی (الجامع الصغ %~% 1426) یعنی
~~:
# ~~7_ یعنی : باز گردتده از بخشش خود چنینی یودرور ایسن PageV01P353
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0386.png)

# ~~بی العباس القلانسی الاشمعوری قانی است (؟) رحمد الله . و اء آمام حام
# ~~بلخ بود . وکتت وی (ابو)عبدالله است. وبعضی گویند که ابهحعفر است،
# ~~و در باخ وفات کرده است . در محرم سند خمس و ثلاثین و خمسمائه ، و
# ~~در گورستان اسبریس دفن کردند . و بر لفظ سارک او رفته است : و لدت
# ~~سنة تسع و اربعن و اربعمائه . و او از قضاة اربع رهابت کرده است . و
# ~~بنجاه سال امالی گفتد است . واو زا درس و قرائت قرآن بوده است . و
# ~~هیچکس او را به جای دیگر ندندی ، الا درمسجد . وهماره معتگف بودی
# ~~و عظیم متقن و متقی بود .
# و او بزرگ رحمه الله روایت کرده است مرفوع ازمهتر علدالسلام :
# ~~قال ان الملائکة لتصافح رکبان الحاج و تعتنق المشاة . معنی چنین باشد ،
# ~~کد ملایکه مصافحه کنند ، بعنی دست در دست گیرند مرکسانی را که بر
# ~~مراکب ید حج روند . و در ms201 کنار گیر ند و معانقه کنتد کسانی را کد
# ~~بیاده بد حج روند .
# الشیخ السادس والستون PageV01P354
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0387.png)

# ~~الشلغری المقری است رحمه الله . وکتیت وی ابوبکر عمر است. و
# ~~بعضی گویند أیو سعید است . و در سنه ست و ثلاثین و خمسمائه ، در شهر
# ~~ملخ وفات کرده است، ودر مقبرهآ نوبهار دفن کرده شده است اسفل من
~~المصلی،
# ~~علی یمین داخل المقبر . و در علم وحلم و فتوی بغایت متبحر بود ، علی
# ~~الخصوص درعلم نحو ولغت وقرائت وروایت واعراب وتفسیر وعلم حدیث . و
# ~~مع هذا نخواستی و راضی نبودی، که او را کسی جزمقری خواندی و گفتی
# ~~که : من مفتخر و مماهی بد کتاب خدایم عزوجل -
# و او بزرگ رحمه اله روایت میکند از روات بزرگ خویش ، مرقوع
# ~~ز تمسم داری رضی الله عنه : ان (النبی) اصلی الله عله وسلم قال : الدین
# ~~نصحة . قالوا لمن با رسول الله ، قال : لله وکتابه و نسیه و ائمة
~~المسلمین
# 1- مزارات بلخ : عثمان بن علی بن ابی بکرالغزنوی ثم البلخی . در نسخهآ لا
~~این PageV01P355
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0388.png)

# ~~وعامثهم .
# معنی چنین باشد که : دین اسالام دین نصحت است . سؤآل کردندکه:
# ~~لمن یا رسول الله : گفت : آنکه متابعت فرمان خدای و پیروی کللام النه و
# ~~بیغامیر آخرالزمان و ائمه اسلام وعامهآ مؤمنان بعنی اجماع کرده شود .
# ~~و نصحت دریغ داشته ناید .
# اللهم وفقها یفضلک .
# الشیخ السابع والستون
# شیخ شصت هفتم : سبد السادة ، الامام الاحل الاشرف الامجد الاوحد
# ~~ضاعالدین صسدر الطالیه : ابوالحسن محمدبن الحسین الحسبنی است
# ~~رحمه الله.
# وسمد اجل مر تضی سید السادة ناصر الدین ابوالقاسم السمرقندی
# ~~روح الله روحه می گوید که : به عز لقای میمون او مشرف گشتم بد وقتی
# ~~که سال بدهشتاد رسیده بود ، ودر بلغ او را خاندان بزرگ و نسبتی عالی و
# ~~شهرتی تمام بود . وایشان قسله (یی) بودند از اولاد ابو عبدالله الاعر
# 1- حدیث سحیح است که در صحیح مسلم و اپوداؤد و تسایی چنین آمده :
# ~~الدین نصحة . قلنا : با رسولالله ms202 لمن : قال لله و لکتا به و لرسوله
~~ولاثآمة المسلمین و
# ~~عامتهم . اخرجه مسلم و ابوداؤد و النسایی عن تمیم الداری ( تیسیرالوصول
~~282/4).
# ~~2- مزارات بلخ : سید طاهر بن سید محمد بن سید حسین الحستی و کنیت او
~~ایوالحسن
# ~~است ، در متن (لا) ابوالحسین است ؟ ولی در (ص 424) نسام پسرش حسن است ،
# 3- زرجال اسلامی بسااشخاص به اعرج (لتک) مشهوراند،
# ~~که آز آن جمله اسمساغیک بن جتخر بن محمدبافر بن علی بن حسین ین علی بن
~~ابی طالب
# ~~بسد ( حاشیه انساب سمعانی 1م260) و ایشن اسماعیل اعرج بن جعقرصادق امام
# ~~اسماعیتسه متوفا 143 * است ، که یک چسر محمد به دماوند گریخت و اولاد
~~!و در PageV01P356
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0389.png)

# ~~از سبط علی بن ابی طالب . و از رؤساء نقباء بلخ بودهاند و متمول و به
~~گرم
# ~~و ماجود و سماحت   و او بزرگ رحمه النه ما رغد عیش وسعت هال
# ~~مصحف نوشتی واز آن قوت خود ساختی . وهمه شب بسدار بودی . و با
# ~~آنکه خادمان بودند ، چون به ش به طهارت مشغول گشتی ، هیجکس را
# ~~سدار تکردی ، و آب طهارت خود آوردی. و هر آدینه ختم بکردی . و
# ~~علما وافاضل بروی جمع گشتندی . و مدتی ریاست بلخ بدو مفوض بود ،
# ~~و هیچکس از او زلتی و بدعتی ندید ، و هر گز نماز جماعت را فوت نکرد
# ~~مکر به عذری . و صدقات او به محتاجان و فقیران و ضعیفان واصل بود .
# سدالسادة ناصرالدین شهید سمرقتدی قدس روحه میفرماید که :
# ~~مسان ما و ایشان مودتی مستحکم بود ، در آن مدت که ما به بلخ امدیم ،
# ~~در سنهآ ست و ثلثین و خمسمائه . و در سنه سبع و ثلثین به جوار رحمت
# ~~دیوست ، ومراو را دو پسر بود ، در غابت علم و حلم . بام یکی نظام الدین
# ~~محمد است که رئس خراسان بود و نقیب النقباء جلال آزرسول الله صلبی الله
# ~~علیه وسلم . و صحبت ادشان دریاقتم در عایت مهایت و صلایت و نهابت
# ~~عظمت وسیاست بود ms203 . وبه حضرت سلاطین مبجل ومعظم وعزیزومکرم بود.
# سد امام ناصر الدین درحق او میفرمود که : کل حر لاینقطع ،
# ~~فالحکیم لایشرع فی دخوله. این ملفوظ از عبارات حکماست . بعنی : هر
# ~~کرامدایح او به انتهانرسد مانند دریایی است که او را ساحل پدید نبود ،
# ~~و هیچ عاقل درچنان دریا ساحت نکند . برادر دیگر تاج الدین رئمس
# ~~خراسان نقیب النقیا صدر آل رسول الله، الحسن را دیدم و خدمت اوبزرگ
~~PageV01P357
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0390.png)

# ~~رحمهالله نیز دریافتم و مه لقاء او مستسعد گشتم ، و اخلاق وشیم آو
# ~~بزرگوارا بر محک امتحان تجربه کردم، تا بسینم که ثمر مناسب آن شچر
# ~~است : فقد رأمته ایضا فی کمال الحلم و الوقار ، و فی تربیة الصغار و
~~الکمار،
# ~~ترآس علمیی السادة قیزمانه ، و تسود علی الرء ساء فی آوانه . و الیوم
~~بقی من
# # 424 خلف3 الصدق درة یتیمة 424 %~% و حوهرة عزیزة رحمه الله الماضین
~~منهم و
# ~~الغابرین و بقی الحاضرین منهم و الغائبین . مادام فی السماء فلک ، و
~~طار
# ~~فی الملکوت ملک.
# او یزر گ رحمه الله ، احادیث مسار نقل کرده است، واز آن حمله
# ~~نکی این حدیث است : قال صلی الله علیه وسلم : الدعاء هوالعبادة ، ثم
~~قراء
# ~~«ادعونی استجب لکم»-.
# الشیخ الثامن والستون
# شخ شصت هشتم ، الامام الفاضل الحافظ الزاهد العالما بوبکر محمدبن
# ~~المعتصم بن محمد بن علی ین (محمد) المرجانی است رحمد الله . وفی زمانه
~~PageV01P358
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0391.png)

# ~~ماکان سلخ مثله حافظا ، زاهدا ، ورعا ، متقا . بعنی در علم و زهد وتقوی
# ~~و دیانت نشانی بود و مفدی و جامع شامل و عالمی متبحر . وبحری عریز
# ~~بود ، و اهالی بلخ را سبارخیرات به برکت وی واصل گشت . و او پراصیل
# ~~و نسل و صالح و صادق بود ، وجامع بین العلم والعمل والصدق مع الحق و
# ~~لرفق مع الخلق ودر سنهآ اثنی وسمعین وخمسمائه بدجواررحمت پیوست.
# ووایت کنند کد : در زمان شیخ ابوبکر المعتصم رحمه النه ، نوایب
# ~~زمان وزحمت حدثان و - نجماران روزگارحادث میگشت . شیخ از اهل کوی ms204
# ~~محله درخواست کرد ، تا اورا در آن زحمتها شریک گردانند . الیته اجابت
# ~~نکردرند) وگفتند که : معاذالنه ! ما همه زحمتها را جای نعمة و راحت ،
~~به
# ~~وجود لقای مممون و بزم همایون تو میشماریم .
# شیخ رحمه الله شبی به خواب دید که : بر آسمان پارهآ ابر ظاهر
# ~~گشتی، و بارانی با راحت و آسایش از طل و وایل در ان محله باریدی و
# ~~مرآن کوی را معطر و میخر و خوش گرداندی . و بر خاته شمخ از آن
# ~~باران هیچ تامدی . چون بسدار شد و صبح دمد و نماز حماعت بگزاردی،
# ~~روی سوی اهل محله آورد و گفت : اگر شما آتحه نصیب و رسد من باشد
# ~~از واقعبت ونوایب جبابره وظلمه و اکاسرهآمگیرید ، من میش دراین محله
# ~~نیاشم و به کویی دیگر رحلت کنم . و آنگاه حدیث خواب خویش را حکایت
# # کرد ، و گفت که آنحه شم را آز خیرات %~% 435و برکات وزحمت وراحت
~~PageV01P359
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0392.png)

# ~~و بر وگرامت ، حق سحاثه و تعالی ارزانی داشت ، من ازان همه محروم
# ~~ماندم . از آن سبب که ماشما در آن نوایب وواقعات شریک نبودم ، وموافقت
# ~~نکردم . بعداز آن شیخ رحمه الله هرگاه بشنودی ، که درکوی و محله از
# ~~اعونه چیزی میخواهد ، پیش ازهمه آ نچه رسد اوبودی بیاوردی وبه عامل
# ~~قسلیم کردی .
# شیخ الاسلام شمس الدیسن محمدالطیان رحمه الله می گوید : در آول
# ~~رحمه (الله)4 تلمذ می کردم و از انفاس میبارکه بفد او درومی او زدم
~~(4)5 و
# ~~کان من سنته، ان لاعلیه الکلام وجرح الا بعد الاکل . فدخلت علسه بوما
# ~~شرکایی وقرأنا علسه منه شمأ فلما اردنا الخروج قام الشیاطین بالسفر
~~وفیها
# ~~کشرا من بر فثرده" ، ثم اخذ من التنور ماء حارا وکان قد بلقی فیها قدرا
# 1- اعونه : جمع عوان به معنی سرهنگ دیوان سلطان و سخت گیر (غیات)
# ~~وک : تعلیقات آخرکتاب.   2 - طیان : منسوب است به عمل طین یعنی گل گاز
# 3- لا : عره ؟ غره به معنی سییدی پیشانی اسپ و روز ms205 اول
### | 5- گذا دراصل ؟ چون دراینجا مرجع
# # مسحح یک نسخه است ، تصحیح این عبارت ممکن نشد وعینا تقل افتاد. %~% -.
# 2لا : نام الشیاطین؟ بظن اغلب قام الشباطین است . کلمةآ چپاتی
~~PageV01P360
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0393.png)

# ~~من المج و الملح ، فافرغه علی الثرید ثم قال کلوا بسم الله، بسم الله.
# شیخ الاسلام شمس الدیسن الطیان رحمه الله می گوید که : من نگاه
# ~~از برای مصلحت چراغ را . گفتم : شیخ اگر باره ای از آن تناول فرماید
# ~~قال : ذکرتمونی هذا الادام ، قد اعطانی الله تعالی ولاخبرلی . یعتی :
~~از
# ~~این ادام2 که خدای تعالی مرا داده است و مرا از آن علم (و) خبرنیست.
# شمس الدین طیان می فرماید که : بش از آن و بعداز آن ، انواع
# ~~طعام و الوان مأکولات، خوردم در خانهآ دیگران . هرگزاز آن به حلاوت تر
# ~~ولذیذتر وبامزه ترطعامی نبود . واز آن هنیتر وخوشگوارتر اتفاق نفتاد .
# و او یزرگ رحمه الله این حدیث روایت کرد (از روات) خویش
# ~~مسند از عمر بن الخطاب ، عن رسول الله صلی الله علیه وسلم انه قال :
# ~~لوصلبتم حتی تکونوا کالحبال وهممتم حتی تکونوا کالاوبار ، ثم کان
~~الاثنان
# ~~احب السکم من الواحد لم تبلغوا الاستقامة.
### | 9- می : PageV01P361
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0394.png)

# و هم آو بزرگ رحمه الله روابت می کند مسلسل تا عبدالله الخیام
# ~~السمرقندی که گفت شنودم از خصر و الیاس صلوات الرحمن علیهما، که
# ~~گفتند : ما شنودیم از محمد رسول الله که گفت برمنبر : من قال صلی الله
# ~~علی محمد ، فتح سعین بابا من الرحمة.
# و هم از راوی این حدیث است مرفوع عن ابی الزهیر عن جابر
# ~~رضی الله عنهما قال قازرسول الله صلی الله علسه وسلم: لاتجلسواعند کل
~~عمالم، الا
# ~~عالما بدعوکم من بهجة الی الهم ، من الشک الی البقین، من الکبر الی
~~التواضع
# ~~ومن العداوة الی النصیحة ، ومن الرغیة الی الزهد ، ومن الریاء الی
~~الاخلاص.
# و هم او بزرگ رحمه الله روایت میکند از عبدالله عباس رضی الله
# ~~عنهما ، عن رسول صلی الله علیه وسلم : من اخذ ms206 مرکاب اخمه بغیر رعبه
# ~~و رهمد، دخل الجنه . این حدیث مفسر آست و مشروح.
# اما حدیث آخر را معنی آن است . مهتر علسه السلام می فرماید که :
# ~~هر که رکاب برادر خویش را بگیرد خاص از برای رضای خدای ، که در
# ~~آنجا امدی و بیمی ناشد از آنکس ، حق تعالی او را به بهشت اندر
# ~~رد بی حساب .
# 1- یعنی: کسی که گفت : درود باد بر محمد - گفتاد کزد رخمت بسرد کشوده
~~PageV01P362
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0395.png)

# الشیخ التاسع والستون
# شیخ شصت نهم، شیخ الامام الاجل الافضل ضیاءالدین محمدبن عبدالله بن
# ~~نصر السسطامی است رحمه الله . واو را مولد ومنشا در بلخ است . اما
# ~~معضی از اجداد او به سطام اند . و وی رئیس اصحاب حدیث است در فضل
# ~~و علم ، و شیخ المحدثین است ، و مراو را دراین علم ، بد بسضا بوده است
~~.
# ~~و در معرفت فقه و علم معانی و تفسیر وحقایق و علم حساب و دقایق ، مع
# ~~حذق بالغ وکرم وافر مشهور بوده است وسفر بسیارکرده بود ، و اقصای
# ~~جهان را در زیر قدم آورده ، وحج اسلام گزارده ، فواید بی شمار حاصل
# ~~کرده، ومشایخ را دریافته ، وازانفاس ایشان برخورداری هرچه (تمامتر)
# ~~و تمتع هرچه بانظامتر به دست آورد [427] و او را در بلخ مجلس وعظ 427
# ~~و املا ودرس و فتوی بوده است . شکرالله سعیه و افاض علسه غفرانه .
# و در سنهآ اثتی وستین و خمسمائه به جوار رحمت آفریدگار رفت و
# ~~در مقبرهآ دروازهآ نوبهار مدفون گشت. و او یزوگ رحمه الله روایت می کند
# ~~ازثقات روات مسند عن المسور بن مخرمه قال سمعت رسول الله صلی الله عله
# ~~وسلم یقول وهو علی المنبران بنی هشام بن المغیرة استاذنونی ان بنکحوا
# ~~ابنتهم علی ابن ابی طالب ، فلا آذن لهم ، ثم لا آذن لهم، ثم لاآذن لهم
~~.
# 1- ذکر این شیخ در مزارات بلخ ورسچی نیست ، و در مراجع دیگوی که در
# 2- حذق بالغ : زیر کی رسا . %~% 3- لا : ندارد.
# ~~4- لا : المیسور بن ms207 مخرههوکیمسور ین مخرمه ین نوفل قرشی زهری (2-64 ه)
~~آز
# ~~قضلای صحابه وخواهرزادهٔ‌ عبداکرختمن بن عوف است ، که با ابن زبیر
~~درمکه محصور
# # وبه اصابت سنگ قلاخن کشته سد. (اسدالقابه 4(365 و الاصابه ت 995 %~% 1)
# ~~5- لا : علی المیزان ینیهاشم بن المعبره اسنازنونی . . . فلاازان ثم
~~الازان تم الازان PageV01P363
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0396.png)

# ~~قال ابنتی بضعة منی ، یریبنی ما رابها ، و نؤذینی ما آذاها1.
# قال ابوشجاع السطامی رحمهالله کذا وقع فی نسخة نسخنا بنی هاشم
# ~~وانما هو بنی هشام (کما قال) عبدالله بن عبیدالله وهو ابن ابی ملکد . و
# ~~اسم ابی ملیکه زهیر بن عبدالده بن حدعان ابوبکر . و یقال له ابومحمد
# ~~التیمی القرشی الاحول المکی ، القاضی علی عهد من الزبیر اتفق التساحیا
# ~~الصحمحین علی اخراج حدیث المشهور ابن مخرمه . رواه البخاری رحمه اللمه
# ~~فی الخمس عن سعید بن محمدالجرمی . ورواه مسلم قی فضایل عن احمد بن
# ~~حنبل. کلاهما عن یعقوب بن ابرأهیم بن سعد عن الولید بن کثیر ، عن
# 1- متن حدیث در (لا) مغنوط است . این حدیث در صحاح خمسه مامند مم
### | 2- بو سجاع دوخدوون رگدکی داست PageV01P364
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0397.png)

# ~~محمد(بن) عمرو(بن) حلحله عن المزهری عن علی (بن) الحسین بن علی عن
# ~~المسوربن مخرمه . والله اعلم بالحقیقد .
# و هم او بزرگ رحمه الله روایت میکند از روات خویش مسند از
# ~~ابی هریره رضی الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم انه قال : قال
~~الله تعالی
# ~~الصوم لی وانا اجزی به عبدی بدع الطعام واللذات لاجلی ، والخلوف فم
# ~~الصائم اطیب عندی من ریح المسک .
# وهم او بزرگ قدس روحه روایت کرده است این حدیث را از عایشهآ صد یقه
# ~~رضی الله عنها ، انها قالت : قال رسول الله صلی الله علیه وسلم :
~~اقیلوا ذوی
# ~~الهات عثراتهم، الا حد من حدود الله.
# وهم او بزرگ رحمه الله روایت می کند از فقلهآ بزرگ خویش
# ~~از ابوعمران الجونی از عمربن عیدالعزیز ، که روزی در اثناء محاوره بر
# 2- کا تلخمه؟ مخمدین عم وب منه الایای ار تماس متااینن ms208 النم رره
~~PageV01P365
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0398.png)

# ~~لفظ میارک خویش راند که: ارید ان احد فی السکر کما حد جدی عمربن
# ~~الخطاب رضی الله عنه. بعنی می خواهم که حد مست را اقامت نمایم، همچنان
# ~~که جد من عمرین الخطاب رضی الله عنه اقامت تمود. آنگاه بقرمود : تا
# ~~صاحب عسس را حاضر آوردند ، و ناظر خاص از معتمدان خویش را با او
# ~~نص کرد و گفت : هرکرا مست بامد مارید تا بروی حد رانم . و هر دو
# ~~قاصد ما اتباع ، گرد شهر طواف میکردتسد ، و از شوارب خمر استعلام
# ~~می نمودند تا رسیدند به یری ضعقی نحمف سال به هفتاد رسیده ، دشت
# ~~چون کمان غازیان خمده ، صراحی می درپیش نهاده ، وسرودی میگفت ،
# ~~وهر زمان بساله (یی) تجرع میکرد . قاصدان وی را بگرفتند و گفتند :
# ~~با شیخ ! این چه فساد ظاهر است با موی سفد : گفت : در حادثه(یی) افتادم
# ~~و جوانان روزی مرا فریفتند ، ودر این واقعه افگندند و همه سو گند
# ~~خوردند ، که ما ترا پنهان داریم و نگذاریم کسه همحکس پیرامون تو
# ~~موگیرد . و اکنون مرا تنها به دست غوغا5 بماندند . اگر شما اغماص
# ~~فرمابد ، من توبه کردم ، این گناه را برمن پوشد .
# صاحب عسس روی سوی ناظر امیر المؤمنین آورد وگفت که : اگر
# ~~تو مستور داری ، من او را رها کنم ، و پردهآ او ندرانم ، که ازحق تعالی
# ~~شرم دارم ، که آهنگ پرده و افشاء اسرار کتم ، علی الخصوص (از) شیخ .
# ناظر گفت : من تیز با این سخن موافقم . اما میباید که شیخ توبه
# ~~کند ، و دست در عروهآ وثقی توبه زند و میش گرد فساق و فجار نگردد .

PageV01P366

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0399.png)

# ~~شیخ قول کرد ، و ایشان برفتند . روز دیگر باز آمدند ، اورا برهمان گار
# ~~بافتند ، و از آن توع سرود می گفت و تجرع می کرد . گفتند : ماشیخ ! این
# ~~التویه ؟ گفت : آری ! ان المؤمن لایلسع [429 من جحر مرتین . مرا
# ~~ماز آن پاران بی وفا و جوانان رعنا بفریفتند و دیگر ms209 باره دست در سوراخ
# ~~مار کردم ، و تیشه برپای خود زدم ، والتماس آن است که: پردهآ مرا خرق
# ~~نکنی! من این بار توبه کردم ، ودرپناه صلاح وعفاف گریختم . باز صاحب
# ~~عسس مر ناظر را گفت کد : این بلت را بر من بپوشان ، تا من این شیخ
# ~~را رها کنم . همچنان کردند ، و دست از وی بداشتند و برفتند .
# روز سیوم باز آمدند ، او را از هر بار غالی وغالب یافتند . همچنان
# ~~سرود می گفت . و این شعر انشا می کرد . شعر:
# انماهج البلا، حین مض السهم کحلا
### | و رمانی و قال لی : کن بعسنی میتلا
# گفتند : یا شیخ ! این التوبه ؟ ولاعفو بعدها . بعنی سه نوبت تمام شد،
# ~~و بیش عفو را مجال نماند . و ما از آن میترسیم ، که کسی ما را در غضب
~~PageV01P367
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0400.png)

# ~~میر المؤمنن افگند ، و تام ما از حمله خانان براید . پیرگفت که : ربما
# ~~لعفوفی الثالث واحب ، فی الرابعة لایجیب . ثم (قال) حدثنی محمدبن عمر،
# ~~عن ابی سلمه عن ابی هریرة رضی الله عنه قال رسول الله صلی الله علیه
~~وسلم :
# ~~من شرب الخمر لم یقیل له صلوة اربعین صاحا ، فان تاب الله ، وان عاد
# ~~الثاتیة فکذلک حکمه، وان عادالثالثة وان عادالرابعة حقیق علی اللهان
~~بصد(؟)
# ~~عن طسند عصارة اهل (؟)
# صاحب عسس مرناظر امیر المؤمنین را گفت : این پیر فقید بیرون
# ~~آمد. اکنون تو یرمن پپوشان ، تا من نیز بر وی بپوشانم و ویرا بمانم .
# ~~همحنان کردند ، و او را بگذاشتند . شب دیگرکرت چهارم بود ، باز آنجا
# ~~رسدند ، او را بافتند بر همان سیرت ، و به می مغانه ، و زبان به غزل و
# ~~تراته گشاده. و در ممان خس و خاشاک افتاده. باخود گفتند : این مرد با
# ~~خود حکم کرد ، و این نوبت عفو را مجال نست . و او را گفتند : یا شیخ
# ~~المسبور، ! لا عفاالله عنا ان عفوناعنک . پیر گفت جهد کنسد در آن که
~~این
# ~~توبت ، در دریای عفو عوطه خورید ، تا باشد ms210 که من بهساحل  430 تجات،
# ~~نه وسیلت تو رسم . اییته معاف نداشتتد و او را برگرفتتد و نزدیک عمربن
# ~~عید العزیز رضی الله عنه بردند و تقریر کردند . فقال عمربن عبدالعزیز :
~~PageV01P368
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0401.png)

# ~~ما لهذا لشیخ ؟ استنکهوه ، فوجدوا رایحة الخمر . یعتی : امیر المؤمتین
# ~~دشنام داد پیر را ، گفت : نگاه کند ، که رابحهآ خمر از وی میآبد ؟
# ~~همچنان کردند . همه را از حال پیر معلوم گشت . امیر المؤمنین فرمودکه :
# ~~او را حبس باید کرد ، تاهشمار گردد ، آنگاه حد اقامت تموده آید . پیر
# ~~را حیس کردند . چون به هوش آمد ، فی الحال حد زدندش . آنگاه عمربن
# ~~عیدالعزیز پیر را نصیحت کردن گرفت : باشیخ ! أتبت الی الله ؟ قال الشیخ
~~:
# ~~تب اقت ، فانت بالتوبة اولی منی . قل : ای شیئی عملت حتیاتوب ؟ سکرت
# ~~مرارا فحدونک مرة واحدة . قال الشیخ : حدتنی حدالحر وانا عبد یجب
# ~~علی نصفالحد . قال : لم لم تقلنا? قال: أ ترکتنی أ مهلنی ؟ الله بینی
~~وبینک!
# ~~یعنی : چون عمر عدالعزیز پیر را گفت که: ای پیر! توبه کن! وبه خدای
# ~~بازگرد! پیر گفتش: تو به توبه احق تری از من در این حال . امیر
~~المؤمنین
# ~~گفت : من چه کردم تا توبه کتم ؟ تو چند نوبت مست گشتی ، و من یلئی
# ~~توبت بیش ترا حد نزدم . پیر گفت : مرا حد آزادان ردی ، و
# ~~وبرمن نیمهآ حد لازم بود . امیر المؤمنین فرمود که : پس
# ~~نکردی ؟ گفت : تو مرا رها کردی ؟ یا زمان دادی ؟ حکیه
# ~~خدای است . عمر گریان (شد5) و از وی عفو کردن ال
# ییر گفت : یا امیر المؤمنین! کاتب را فرمای
# ~~حادثه را شت کند ، تا اگر بار دیگر عسس و تاظر
# ~~نیارند . یه آنچه درحق من تقدیم نمودی مقاصه PageV01P369
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0402.png)

# ~~عمر یخندید و گفت : مر عسس را که اگر این نوبت او را ، باچون
# ~~و پیر دیگری براین حال و صفت بیابید ، فزدیک من میارید ! که ازمهتر
# ~~علیه السلام حدیثی یاد دارم ، و آن این است قوله علیه السلام :
# ~~اقیلوا ذوی ms211 الهیأت عثراتهم ، و فی روایة زلاتهم .
# الشیخ السبعوق
# ~~شیخ هفتادم الصدر[439] الامام الاجل الکبیر ، شیخ الاسلام و
# ~~المسلمین تاج الملة والدین ، اخطب الخطیاء ، امام الحرمین ابوبکر محمد
# ~~بن احمد(بن) ابراهیم الزاهد البلخی است . از اکابر علما و مرجع ائمه و
# ~~فضلا بود ، و مشایخ عظام وسادات کرام . و هشتاد چهار سال عمر یاقت . و
# ~~در سنهآ اربع و ثماتین و خمسمائه به جوار رحمت پیوست در کوههای بلخ
# ~~کهآنرا ششی1 خوانند و بعداز مدتی از آنجا نقل کردند و به بلخ آوردند
# ن دفن کردند و به خراسان و عراق و ماوراء النهر سفرکرد و
# کرد .
# که میراند که وقتی من در قافله(یی) به سبب قلت مال
# شتم، که نباید که از رفقه1 ممانم ، قصد زیارت امام اعظم
# جلیه کردم، و در آن گتبد که تربت او بود اندر آمدم
# ع وزاری کردم ، و به خدای تعالی رجوع کردم .
# نه وسیلت ساختم به حضرت ربوبیت . و از حق
# 11اس11واو2113 PageV01P370
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0403.png)

# ~~محمد صلی الله عله وسلم . وهمان ساعت ییرون آمدم ، و بر بام رفتم وبه
# ~~جانب بغداد نظر کردم و چشم نهادم مانند کسی که چیزی را انتظاری کند ،
# ~~که ساعة فساعة برسد . از آنجا فرود آمدم و تضرع و زاری و گریستن آغاز
# ~~کردم و به دعا مشغول شدم . دراین زمان شخصی در آمد و برمن سلام گفت .
# ~~و صره1آ زر پیش من بنهاد وگفت که : مرا فلان کس فرستاده است و نام وی
# ~~بگفت . و گفته است که : این (مقدار)2 محقر را در حوایج راه کعیه صرف
# ~~باید کرد و به خاطر مدد فرمود ، تاحق تعالی برمن رحمت کند .
# شیخ می گوید که : من این صره را برگرفتم و خواستم، که چیزی از
# ~~آن بدان شخص دهم بر وجه هدیه . خادم انگشتری از دست خود بیرون
# ~~کرد (وگفت :)2 آن صره از آن مولای من است تا او را به دعا باد آوری .
# ~~و من نیز محتاج به ms212 دعایم ، التماس من آن است که : این انگشتری را از
# ~~من قبول کنی و مر   در صالح دعای خود فراموش نکنی! شی
# ~~میگوید که: این مقدار ، کفایت راه من گشت هم به رفتن وهم به بازگشتن.
# و شیخ الاسلام واعظ که مصنف ابن کتاب است می فرماید که : من
# ~~خدمت او را دریافتم وحق تعالی مرا مشرف گردانید . نصحت و لقاء او به
# ~~فضل قدیم و احسان عمیم خود ، ما سمار حدیث از وی سماع کردم و درس
# ~~او را ملازمت کردم ، و در مجلس مناظره و وعظ او به همه اوقات حاضر
# ~~می گشتم . و از وی کلمات یسار حفظ کردم ، و اشارات لطیفهآ او را در مان
# ~~چان جای کردم . و او بزرگ باکمال علم و حلم ، با آنکه مفتی و متقن و
# ~~متقی و مناظر و متمحر و محدث بود از آیات خدای عزوجل ، از شیخ
~~PageV01P371
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0404.png)

# ~~کرمانی ، و ابو اسحاق ابراهیم بن اسماعیل الصفارالبخاری وغیرهم ، واز
# ~~نجم الدین عمر النسفی رحمه الله . و در غایت تعظیم و تیجیل بود نزدیاث
# ~~ملوک وسلاطین و ولات. و اگرچه کافر بودندی ، حق وحرمت او به واجبی
# ~~نگاه داشتندی ، و در زمان وی بلخ را کفره و فجره تصرف کردندی ومن
# ~~مشاهده کردم و نگاه داشتم و حفظ کردم ، که کافری از اکابر کفره قاصدان
# ~~فرستادند از تومذ ، و شیخ را با جمعی از کبرای بلخ به ترمذ بردند از
# ~~ائمه و سادات و امرا و شیوخ وقضاة واهل دیوان . چون تزدیک شهر ترمذ
# ~~وسیدند ، سرهای ایشان را برهنه کردند ، ودستهای آن یزرگان را بر بستند،
# ~~و همچنان به ترمذ در آورد(ند) و صدر امام شیخ الاسلام در آن جمع بود .
# ~~هیچکس به دامن او دست دراز نکرد ، و گرد پیراهن او نگشت . و هیچ
# ~~فعلی و قولی نکردند و نگفتند5 که موجب تحقیر و استحقار او بود . و
# ~~آن بزرگان بر آن حال ، و او برهمین صفت که ms213 ذکر (شد)7 نزدیک آن کافر
~~PageV01P372
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0405.png)

# ~~در آوردتد . و شیخ همچنان با دراعه وعمامه و لباس فاخ
# ~~دستهای گشاده (بود)2 و این گیر2 کلان فرمود که: اگر بدانمی ، که در
# ~~زیر کبودی آسمان هیچکس از توبزرگترستی ، بفرمایم تاترا نیز بربندی.
# ~~اما میدانم که هیچکس از تو بزرگتر برروی بساط نیست . از آن قبل همه
# ~~دست تصرف از تو بازداشتند .
# و چون از ترمذ باز گشتند و به بلخ آمدند ، مدتی براین حادثه
# ~~بگذشت . روزی بر بالای منبری فرمودکه : به وقتی که ما به ترمد رفتیم،
# ~~در صحبت ائمه و سادات بازگشتم . باران من پرسیدند : چون بود آنکه
# ~~هیچکس دست دراز نکرد ، و ترا از همأت خود نگردانید ؟ وحق حرمت
# ~~تو همه نگاه داشتند؟ و با ما کردتد، آنچه کردند . گفتم که : ظالمان
# ~~عقارب و حیاتند، و شما صحبت ماران و کژدمان اختار کردهیید ، و یه
# ~~حرب ایشان بیرون رفته ، و هیچ سلاحی نپوشیده . لابسد از دندان مار و
# ~~نیش کژدم ، به شما آسب رسد . لاجرم دید(ید) آنچه دید(ید) . و باما
# ~~حرزی منیع وتعویذ مجرب وجوشن حصین بودوهمان قول خدای عزوجل
# ~~که : ومن یتوکل علی الله فهوحسه. من نیز اعتماد بر کرم وی کردم ، وروی
# ~~دل سوی آسمان که قبلهآ دعاست آوردم و گقتم که: سبحان الله القاهر
~~الکافی .
# ~~حق سبحانه و تعالی ، شرایشان را از من کفایت گرداندبدفضل و کرم خویش.
# و بسبار واقعات در مدت صحت من به خدمت او بزرگ واقع گشت1، PageV01P373
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0406.png)

# ~~و او را حق تعالی از مان چنانکه موی را از خمیر بیرون آرد ، بیرون
# ~~آورد ، که المی و زحمتی براو لاحق نگشت. و پس از آنکه واقعه(یی)
# ~~حادث گشت ، ساعان و غمازان سعی کردند درحق شیخ ، و او را از ترمذ
# ~~قاصدان فرستادند و طلب کردند و بردند و گفتند ، که چنین و چنین گفتی:
# ~~و او خاموش می بود ، نه انکار می کرد و نه اقرار . تسا دراین میان ،
~~عالمی
# ~~که ms214 اورا شهاب حنفی3 گفتند(ی) زبان برگشاد و گفت که : من شاهد حالم ،
# # آقیه وی گفته است گواهی می دهم %~% و آنحه موجب خسران باشد
# ~~تقدیم فمایم . چون شب در آمد ، روی سوی آسمان کرد ، و تضرع هرچد
# ~~تمامتر و زاری بانظا(م)تر آغاز کرد ، و تالیدن وگریستن گرفت .
# شیخ الاسلام سعد . . . حزاهالله می فرماید که : من در آن شب به
# ~~خدمت شیخ بودم . شیخ را دیدم که غسل آوردی ودو رکعت تماز بگزاردی،
# ~~و بعداز ثماز تضرع و بکا آکردی . چون وقت سحر شد ، آوازی وفریادی
# ~~برخاست مانند نفیر و ناله . و چون صبح صادق جهان را یه نورخویش روشن
# ~~گردانسد ، من بیرون آمدم ، و از مردمان سؤال کردم ، که ادن چه فریاد
# ~~است و نفیر: گفتند که : شهاب حنفی بمرد . بهمفاجا2 ، و این تعزیت وی
# ~~است در آمد . واز آنچه شنودم ، شیخ را اعلام کردم . شیخ فرمود که :
~~بدین
# ~~سخن فریفته مشو ، که ایشان روا بود که ما را امتحان کنند، و سخریت
# ~~وافسوس نمایند چون روزبه چاشتگاه رسید، مردی اتدر آمد و گقت: پاشیخ!
# ~~سر از سجده بردار ، که کشتنی را بکشتی! شیخ سر از سجده برگرفت و
~~PageV01P374
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0407.png)

# ~~پرسد که : چه بوده است ؟ گفت : مات شهابالحنفی . یعنی شهاب حنقی
# ~~بمرد ، و شکم اومانند طبلی بیاماسد . واکنون ملک و وزیر مرا فرستادند
# ~~ما مرکب خاص خویش ، تا ترا نزدیک ایشان برم ، تا عذر تمهید کنند و به
# ~~بلخ بازگردی ! حق سحانه و تعالی را حمد گفت . و چون از آن مجلس
# ~~بیرون آمد وبه بازار رسید ، جنازهآ آن بیدولت را دید ، که ما ذل وهوان
~~،
# ~~مه سوی نیران میبرند ، و او را به سرای امارت ، با عزوکرامت بر مرکب
# ~~خاص می رساتدند . وهذالفضل والاکرام اثر الطاعت للملک العلام.
# و ایضا از وزراء تقرمذ وظلمهآ او، یکی که او را معروف محمد طباخ
# ~~گفتند و اعمی نیز خواندندی بامحمد شیخ الاسلام عداوتی بود و درحالآت
# ~~عضب روزی برلفظ رانده ms215 بود این شرف طباخ ، که من چنان سازم که شیخ
# # قدم بومنبر نتواند نهاد 5 %~% این سخن به سمع شیخ رسید گفت : این
# ~~سهل است ، او را بگویید: اگر برمنبر نمانی ، تابرایم غربالی حاصل کنم
# ~~و نانی چند در آنجا نهم وگرد می گردانم ومی فروشم . این سخن را به شرف
# ~~طباخ رساندند ، عظیم در رنج شد و مستزید و آزردهتر گشت وگفت : او
# ~~مراتحقیر کرده است ومذلت6 گفته است وبدین سیب قصدی عظیم بپوشیدی.
# ~~و در ترمذ والی بود ، که بلخ را او داشتی ، و نام او طغانخان بود . و
~~هر PageV01P375
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0408.png)

# ~~سخن که این شرفالدین طباخ گفتی ، طغان خان بیرون نیامدی ، وبه سمع
# ~~قبول اصغا کردی . و برخلقان به همه وجود مستوفی بود .
# روزی به کار شیخ آورد، مسلمانان همه در اندیشه و زحمت این
# ~~حادثه مماتدند . شیخ قرصتی جست ، و خود را در تربت سلطان المشایخ
# ~~محمد علی حکیم الترمذی راه ساخت و به تذکر و وعظ ابتدا کرد وباخود
# ~~گفت که : تا چهل روز از آتجا بیرون نیایم تا آنگاه که داد خود نستانم .
# ~~همحنان کرد . روز را مه روزه می گذاشت و شب را به نماز و دعا به پایان
# ~~میرساتید . و او هر روزی در سعی و قصد میافزود . هنوز چهل روز تمام
# ~~نگذشته بود ، که ملک تعالی طغانخان را بر وی گماشت ، تا فرمود کد
# ~~هر دو چشم او را از قفا ماید کشید . همچنان کردند . و به حایی وسانیدش
# ~~ملک تعالی ، که شرف طباخ تمنی میبرد، که بماتدتدی تاطباخی کردی . و
# ~~در همان خزی و نکال در سلاسل و اغلال پیوست و بمرد . و طغان خان
# ~~شیخ را به اعزازی هرچه تمامتر و زیادتتر وکرامتی هرچه باعظمتتر ،
# ~~به سوی بلخ روان کرد ، و عزیزتراز آنکه بود .
# روزی درمجلس وعظ خویش می فرمودکه : ویخصم من نبود ، از آن
# ~~قبل که هرکاری را کفو شرط است ، واورا بامن هیچ نوع مناسمتی نیست.
# ~~اما ms216 می خواست که با من سارزتی ظاهر کند و منازعتی اساس نهد ، وخودرا
~~PageV01P376
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0409.png)

# ~~بامردمان مقابله کند . اما انی اشق بالقضاء ، فوقع فیعینه الحصاء ، و
# ~~کان   من امره مایرون و مایستمعون . حاصل این کلمات (روشن
# ~~است)2 واوبزرگی درزمان خویش کان قاصرا علی اعدائه ، ناصرا لاولیائه،.
# ~~و او نورالله ضریحه صاحب اوراد ومواظب اذکار و ادعه (بود) او را
# ~~اجایتی هرچه ظاهر و برهانی هرچه ساطع تر مشاهده می افتاد .
# وحکایت کتند از قرة عین وقوت ظهر و در صدف امامی ، وتمرهآ
# ~~شجرهٔ‌ شیخ الاسلامی ، فرزند مبارک مقدم ممون و محترم همایون منظراو
# ~~تاج الملة والدین قدس روحه که : کان والدی باجابة الدعاء صاحب یقین .
# ~~و هر گاه از برای چیزی با از برای کسی دعا گفتی، هر آبنه به احابت
~~مقرون
# ~~گشتی. وازمهترعلسه السلام مروی است : ادعواالله وانتم موقنون بالاجایة
~~.
# و همو روابت میکند : در سنهآ اربع یا در سنهآ خمس و سبعین و
# ~~خمسمائه که: سلطان کاسان بهجانب بلخ نهضت فرمود . ودروقت سلطان ،
# ~~جوامع امور راجع به صدر اجل شرف الزمان بود ، واو مر شیخ الاسلام
# ~~را دشمن داشتی . چون سلطان روزی چند در بلخ مقام فرمود ، صدراجل
~~PageV01P377
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0410.png)

# ~~شرف الدین عریضتر وملک اوبسطترگشت، و والد من ازوی می ترسد ،
# ~~و او به عمارت قلعه مشغول شد ، و در مدرسه خویش املا آغاز کرد ، و
# ~~شیخ ازاین قبل منقیض خاطر میبود. گفتم : باوالدی! ماتدبیر هذاالرجل:
# ~~قال هذا سهل . و هو عمل لبلة واحدة بعنی کار این مرد بالا گرفت تدارک
# ~~چیست : گفت : سهل است و این کار یکشه است . و همان شت از خانسه
# ~~بیرون آمد ومرا گفت : بامحمد! بیرون رو! فرمان او را اجابت کردم و
# ~~به کوی طورک روان شدیم . ومن درخدمت او موافقت کردم. وشیخ بر
# ~~طهارت بود ، در آن مزار متبرک و مشهد معظم اندر آمد و به نماز مشغول
# ~~گشت ، تا به وقت صبح . چون هنگام صبح نزدیک شد ، دعا گفتن گرفت ms217 . و
# ~~* چون ازدعافارع شد ، به مدرسه خود باز آمد وفرض بامداد به جماعت 37
# ~~ادا کرد، و اوراد و ادعیه بخواند و قرمود که : نزدیک سلطان رویم . چون
# ~~مه حضرت سلطان پیوست ، شیخ به عبارتی هرچه بلیغ تر و فصاحتی هر چد
# ~~تمامتر سلطان را وعظ آغاز کرد ، و سلطان به سمع قیول اصغا می فرمود و
# ~~نصیحت او را در دل جای میداد . چون از حضرت سلطان بیرون آمد ،
# ~~سلطان (گفت)2 که علماء این شهر بزرگانند ، و فلان فلاترا دیدم . واسامی
# ~~ایشان ذکر می کرد و می گفت : من چنان میدانستم که از ایشان کسی بزرگتر
# ~~ناشد . اما این شیخ عظیم با آرام وبا وقار و استقامت و فراست و با علم
# ~~بسسار و حلم ، دسشرو تقوی و دیانت جمع است . سلطان براین نسق وعظ
# ~~شیخ الاسلام را استحسان می کرد . وصدر اجل شرف الزمان در کمین گاه غدر
# ~~وقصد نشسته بود . وفرصت نگاه میداشت گفت : همچنین است ، که سلطان
~~PageV01P378
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0411.png)

# ~~می فرماید ، و او از همه عالمتر است . اما یک عبب ظاهر دارد . سلطان
# ~~برسید، که آن کدام است ؟ باز بایدگفت تامعلوم گردد . گفت : دشمنانگی.
# ~~سلطان عهد و زمان از این سخن متغیر گشت . و زیادت اطنابی واستکشافی
# ~~بفرمود . و ابن شرف الزمان را در حق شیخ قصدجان بود . این سخنان را
# ~~به سمع شیخ رسانید و آنحه سلطان گفته بود ، شرف تقریر کرد، همه معلو(م)
# ~~شد . والد خویش را گفتم : ای شیتی تدبیر هذاالرجل ؟ شیخ فرمود : این
# ~~کار کرده شده است ، و آن سخن دوش به حضرت گفته آمد . و این سخن
# ~~را از یقن تمام می گفت، از آن جهت که او در وعظ ، حق هیچ یدی و نیکی
# ~~نگذاشت. لاجرم روزی چند برنیامده بود ، که حق تعالی مؤنت او را
# ~~کفایت کرد ، و روی زمین را از خیث عقیدت دشمن او گردانید .
# و پسر شیخ الاسلام ، تاج الدین رحمه الله چنین گفتی که : مردمان ms218 به
# ~~درگاه ملوک و سلاطین نمیدانند رفتن . و رفع حاجات نمیتوانند کرد . از
# ~~آن قبل خایب و   خاسر باز می گردند .
# ازاو سؤال کردند که : به درگاه ارباب دنا و اصحاب ملک ، چگونه
# ~~باید رفتن؟ فرمود : هرگاه میخواهم نزدیک مخلوقی روم ، اول به حضرت
# ~~خالق خود میروم ، حق مؤنت اوراکفایت می گرداند ، به فضل وکرم خویش.
# مصنف کتاب میگوید : روزی به خدمت شیخ الاسلام زاهد املا
# ~~فرموده است . حدبثی چند نوشتهام ، می باید که آنرا تمام کنم . خادم را
~~PageV01P379
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0412.png)

# ~~فرمود، که از کتابخانه هر چیزی که به دست تو در آمد بیرون آر ! خادم
# ~~در آمد و بیرون آورد . تاج الدین پسر شیخ آنرا بگرفت ، وورق گردانید
# ~~در ورق دوم امالی بیرون آمد ، و آن همه از کرامت شیخ بود . از آن
# ~~احادیث بکی این حدیث است که شخ از شیخ المشایخ نورالاسلام سلطان
# ~~الشریعد ابواسحاق ابراهیم بن اسماعیل الصفار البخاری قدس الله روحهما ،
# ~~مسند از عایشه رضی الله عنها روایت کرده است : انها قالت : دخلت علی
# ~~رسول النه علمه السلام . . . .. . . . . قال با عایشه ! احسنوا حوار
~~نعم الله
# ~~تعالی لاتنفروها ، فقلما زالت عن قوم فعادت الیهم.
# وبه همین اسناد مرفوع است ازححاج بن علاط6السلمی رضی الله علیه
# ~~قال رسول الله علیه السلام : اکرمواالخبز فان الله تعالی انزله من
~~البرکات السماه
# ~~و اخرج له من برکات الارض . و اکرامه ان لابوطی ولابطرح .
# معنی این حدیث آن است که : مهتر علمه السلام فرمود ، که عزیز PageV01P380
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0413.png)

# ~~وگرامی دارید نان را وطعام را ، که ملک تعالی این نعمت از برکت آسمان
# ~~فرو فرستاد ، واز برکت زمین اخراج فرمود . و عزت وکرامت طعام آن
# ~~است ، که او را به زیر قدم نباهری و بخواری نچزی ! و از دست پیرون
# ~~تمندازی .
# به همین اسناد او بزرگ روابت می فرماید: عن (ابو) عبیدة بن الجراح
# ~~رضی الله عنه قال سمعت رسول الله علیه السلام: لیس من الصلوات صلاة
~~افضل
# ~~من صلاة الفجر یوم ms219 الجمعة فی الجماعة ، 439) وما احسب من شهدهامنکم 39
# ~~الا مغفورا له. معنی چنین باشد ، که هیچ نمازی فاضلتر از نماز بامداد
# ~~روز آدینه نسست که به جماعت گزارده شود . وگمان نمی برم که هر که بدین
# ~~سعادت مسعود و بدین تشریف مشرف گردد، از دولت مغفرت محروم شود.
# و همو روایت میکند رحمه الله مرفوع مسند از علی بن ایی طالب
# ~~رضی النه عنه اقه قال، قال رسول الله علیه السلام من قال فی کل بوممائة
~~مرة،
# ~~لااله الاالله الملک الحق المبین ، کان له امنامن الفقرو امنا من وحشة
~~القبر
# ~~واستحلت به العنا ، و استفرج به باب الجنة . ..- . . . . .
# 2- لا : بخاری بزی ؟ %~% 3- عامر بن عبد الله بن جرناح
### | 6- اصی این PageV01P381
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0414.png)

# معنی این حدیث مفسر است و مستغنی از شرح .
# و همو روایت می کند از ثقات روات، مرفوع از امیر المؤمنین ابوجعفر
# ~~منصور به قول اخبرنی والد(ی) عن آبیه عن جده . بعنی : پدر من از جد
# ~~من نقلمی کند که : مابه حضرت رسالت تشسته بودیم، که ناگاه فاطمه رضی
~~الله
# ~~عنها گریان و حزین و متأسف و اندوهگین در رسید . مهتر علیه السلام
# ~~گفت : ترا چه می گریاندیگفت : ما ابت حسن وحسین ازخانه بیرون آمدند
# ~~وشب در آمد وکسی از ایشان اعلام تمیدهد ، ونمیدانم که به کجا باشند ،
# ~~وچکونه شب گذارند ؟ مهتر علیه السلام فرمودکه : لاتبکی فوالله ان الذی
# ~~خلقهما هو الطف بهما منک . بعنی : ای فاطمه! گریه و زاری و نساله و
# ~~سوگواری را در باقی کن2(؟) که به درستی و راستی که آنکس که ایشان را
# ~~بیافریده است، بیشک از تو مهربانتر است برایشان . و آنگاه رسول
# ~~علسه السلام ، روی سوی آسمان کرد وگفت : بارخدایا! حسن و حسین را
# ~~اگر در بر ویا در بحر گرفتار کرده(یی) در کنف عصمت خود نگاهدار!
# ~~و در حیز سلامت به ما پازرسان! جبر ئیل علسه السلام تازل گشت، و از
# ~~حضرت صمدیت بشارت به سلامتی حسن وحسین [440] آورد و گفت ms220 :
# ~~اندوه مخور ! و اتدیشه مدار : که ایشان قاضللانند در دتیا و آخرت ، و
# ~~پدر ایشان بهتراز ایشان است . هر دو به خواب رفتهاند در حظیرهآ بنی
~~PageV01P382
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0415.png)

# ~~نجار . وملک تعالی و تقدس فرشته(یی) را مؤکل کرده است برآیشان،
# ~~تامحافظت کند، مهتر علیه السلام برخاست و بااصحاب محترم سوی آن حظیره
# ~~روان شدتد . چون رسیدند ، حسن حسین را به ناز درکنار گرفته بود، و
# ~~روی او را به روی خود نهاده بود ، و به خواب رفته ، و آن فرشته یکی
# ~~پر خود را فرش ایشان ساخته بود ، و پر دیکر را برایشان پوشیده ، و به
# ~~تعظیم وتوقیر به خدمت مهیا شده . چون مهتر ایشان را بدان حال مشاهده
# ~~کرد، روی مبارک خود را در روی هر دو مالسد و یوسه میداد ، و هردو از
# ~~بیرون آمد . ابوبکر رضی النه عنه پیش آمد و گفت : ای رسول خدای !
# ~~بکی ازاین فرزندانرا به من ده ، تا برگیرم ، تا بار سبکتر گردد بر تو .
# ~~مهتر علیه السلام فرمود که : نعم الحمل و نعم الراکیان وابوهما
~~خیرمنهما.
# ~~و آنگاه مهتر سوگند یاد کرد ، که امروز من حسن و حسین را به مزید
# ~~شرف و تعریف ، معرف و مشرف گردانم . و بلال را فرمود تا : منادی کرد
# ~~رو فرمود ای)م مردمان! مرشما را دلالت کنم کسی را که او را حد وجده
# ~~بهترین مردماتند ؟ حاضران گفتند : با رسول الله ! ما را اعلام قرمای !
# ~~فرمود : علمکم بالحسن والحسین ، فان جدهما محمد ، جدتهما خدمجة بنت
# ~~خویلد . بار دیکر گفت : شما را دلالت کنم به بهترین مادر و پدر ، که
# ~~ایشان راست ؟ حاضران گفتند : با رسول الله! ما را اعلام فرمی. گفت :
~~PageV01P383
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0416.png)

# ~~علیکم بالحسن و الحسین ، فان ابا هما و امهما . . .. یحبان الله و
~~رسوله و
# ~~یحبهماالله [441] و رسوله. بازگفت : شما را اعلام (کنم و)2 بیاگاهانم ،
~~از
# ~~آن کساتی که بهترین مردمانتد به خال و خاله ؟ گفتند : بلی یسا رسول !
# ~~فرمود : علیکم بالحسن و الحسین فان ms221 خالهما قاسم بن محمد ، و خالتهما
# ~~زیشب بمت هحمد.
# باز فرمود که : شما را اعلام کنم از بهترین مردمان به عم و عمه ؟
# ~~گفتند : بلی یا رسول الله . فرمود : علمکم بالحسن و الحسین ، فان عمهما
# ~~جعفر بن ابی طالب (وعمتهما ام هانی) بنت ابی طالب .
# فرمود که : بار خدایا ! وعده فرموده(یی) که حسن و حسین ، ومادر
# ~~و پدر ایشان ، و خال و خالهآ ایشان ، و جد و جدهآ ایشان، وعم وعمهآ
~~ایشان
# ~~از اهل بهشتاند . هرکه ایشان را دوست است ، او هم در بهشت است چای
# در بعضی امالی شیخ الاسلام رحمه الله آمده است که : یکی از حکماء
~~PageV01P384
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0417.png)

# ~~یزرگ فرمود که : من اقصاء بلاد عالم را طواف کردم در مدت هشتاد سال ،
# ~~و از هر نوعی از علوم اقتاسی واستفادتی می بود. وبه کلمات و مواعظ
~~مشایخ
# ~~عظام هم التفاتی می افتاد . از آن مجموع من شش کلمه اختبار کردم :
# اول وی آن است که : من لا علم له ، لاعزة له فی الدارین . ومن لاصبر
# ~~له، لا سلامة فی دینه. و من لاحلم له، لانفع له فی علمه. و من لاتقوی
~~له ، لا
# ~~کرامة له . ومن لاسخاوة له، لانصیب له من ماله . ومن لانصیحة له ،
~~لاحجة
# ~~عنله ریه .
# معنی چنین باشد که : هر که به زیور علم آراسته نست ، در هر دو
# ~~سر ای خوار است . وهر که مه جمال صیر وسکون متحسن ومیجل نیست،
# ~~دین وی سلامت نست . وهرکه از دولت حلم محروم است ، از انتقاع علم
# ~~بی نص است . وهرکه متقی وپرهیز گار نست ، وی را به حضرت ربوبیت،
# ~~عزت نست. وهر که رآسخاوت نیست، وی را آزمال تمتع نیست و بر خورداری نی.
# ~~وهر که را نصیحت نست ، فردای قمامت او را هیچ حجت نست .
# درامالی شیخ المشایخ محمد بن کعب القرظی رحمه الله آمده است21
# ~~که گفت : شبی در مسجد امیر المؤمنین حسن رضی آلله عته در آمده حسین را
# ~~دیدم (دست) در ms222 حلقة مسجدکرد می گفت : غارب النجوم و نامت العیون ، و
# ~~غلق4الملوک ابوابهم وطاف حراسها1، و بابک مفتوح لمن دعاک باالله9! معنی
~~PageV01P385
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0418.png)

# ~~چنین باشد که : « بار خدایا! مشعلهای پر نور آسمانی در بطون عروب
# ~~متواری گشتند و چشمهای نرگسین نازنینان دنما از نظارهٔ‌ انجم و افلاک ،
# ~~به خلوت خانهآ خواب به استراحت پرداخته . و در بانان ملوک و سلاطین
# ~~چهان در بار را به مسمار استوار کردند . و پاسبانان میل سهر تا سحر
# ~~در دیده کشیدند. اما بارگاه جلال و کبریاء تو، و درگاه قضل و تعماء تو
~~،
# ~~بربی توایان و گدایان گشاده است .» و آنگاه بهمسجد در آمد ، و دو رکعت
# ~~تماز گزارد و می گفت : لبیک انت مولای طوبی لمن کان (له) خالقا آرقا
# ~~اذا خلا فی الظلام مبتهلا اکرمه الله ثم ارفاه6 (و) اذا شکا بثه و
~~غصته، اجابه
# ~~الله ، ثم کناه.
# چون امیر المؤمنین از این مناجات فارغ گشت ، هاتقی آواز داد :
# ~~وسلتنی حبیبی وانت فی کنفی، ، وکل ماقلت قد علمنا صوتک یشابه ملائکتی.
# ~~فحسیکالصوت قد سمعناه. . .. .. . و ذنبکالیوم تد غفرناه.
# و صلی الله علی محمد وآله اجمعین
# انتهی کتاب فضایل بلخ وشمایل بعضی اهل ( آن) . وهم الائمة
# ~~السبعون نورالله مرقدهم ، و برد مشهدهم . وقد ختم الکتاب بشعرین .

PageV01P386

# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0419.png)

# ~~احدهما فی وصف خواص عبادالله امثال الائمة السبعین والشیوخ المدکورین.
# ~~والثانی فی محبة الاصحاب الاربعة والخلفاء الراشدین وسائر الصحابة
~~رضوان
# ~~الله علیهم اجمعین .
### | الشعر الاول
# # رعی الله قوما و حاهم %~% بطاعة کان محیاهم
# # باخراهم (؛)2 قدقاموالهم %~% یرون کاصان (؟)4 اولاهم
# # حسومهم فی محاربهم (؟)3 %~% و قلوبهم عند مولاهم
# # لقد قد مواالنار اذ ایقنوا %~% بان الی الله رجعاهم
# # . . . . . من رعابا الملوک %~% و ان الملوک رعایاهم
# # هم المتظون و بل معشر %~% یفوزون الا بتقواهم
# # ارادالمحعوا (؟)7 ولکن %~% عرفتهم نورهم سیماهم
# # لبعدهم عن ملوک نوری(؟)3 %~% تلقوا من الله زلفاهم
# # ینالهم حین یاتیهم %~% من الله بالعفو بشراهم
# وشعر دوم آنست
# ~~قاضی امام عمدة الدین ابوالحسن رحمه الله روایت کرده ms223 است (کسه)
# ~~شیخ المشایخ الحسن بافی را به خواب دیدند و سؤال کردند ، که خدای
~~PageV01P387
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0420.png)

# ~~تعالی ما تو چه کرد؟ گفت : بیامرزید. گفتند : سبب آمرزش چسه بود؟
# ~~گفت : سبب بیتی چند (که) گفته بودم ، از محض راستی و اعتقاد . و آن
# ~~ابیات این است ، نظم :
# انی احب ابا حقص و شبعته %~% کما احب عتقا صاحب (الغار)
# وقدرضیت علا قدوة علم %~% فهل علی بهذا القول من عسار
# ان کنت . ... انی لا احبهم %~% الا لوجهک ، اعتقنی من النار
# هذا آخر الکتاب . و الحمدلله حق حمده وصلی الله علی سیدنا محمد
# ~~وآله الطیبین الطاهرین .
# خاتمة الکتاب
# حمد و ثنا صانع راجل ثناءه، که طتت و خلقت بشریت را (که)
# ~~اعجب غرائبب ، فاغرب عجایب است . و نمونهٔ‌ مصنویات و نهان خانه
# ~~موجودات ومؤسس ومصور از چهار عنصر متضاد ، سرشته وافراشتهآ حکمت
# ~~او است . و لطفهآ روح جلی المعانی و خفی الوجود ، مکنون و مستور در
# ~~نجسه صلصالی ترکیب انسانی، از دلایل وحدانست و آثار ذوالجلال اواست
### | درا بتجا در اصل کلمهیی را PageV01P388
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0421.png)

# ~~تعالی الله عما یقولون الظالمون علوا کبیرا.
# و درود و صلوات ایزدی عم نوآله برذات مقدس و روح مطیب ستد
# ~~المرسلین و رسول رب العالمین ، محمدالعربی الابطحی1 الهاشمی واتباع و
# ~~اشیاع واولاد واحماء او صلی الله علیه وسلم ورضی عنهم ، فزون از حد
# ~~و احصا متواصل باد .
# بعداز حمد و ثناء باری عز اسمه و درود مصطفی صلی الله عله وسلم
# ~~صحایهٔ‌ محترم رضوان الله علیهم اجمعین می گوید : ضعیف عبادالله و احقر
# ~~خلسقه ، محمدین محمدبن الحسین تولاه الکریم یفضله ، که چون جزوی
# ~~چند ازمسودات فضال بلخ وشمایل اهالی وی عمرها ورحم اهالیها پرداخته
# # شد ، و به عز تامل و شرف مطالعه مجلس %~% 54 %~% عالی صدر اجل مقبل 444
# ~~مسمون مجمع الشهایل ، متبع الفضایل ، ذوالمناقب والمآثر ، ابوبکربن
# ~~عثمان بن الوزیر البلخی فخر الملة والدین ، مختارالملوک والسلاطین اطال
# ~~الله بقاءه ، و رحم السلالته مشرف گشت . از آتجا (که) کماز ms224 صدق و دیانت
# ~~و اخلاص و امانت او بود ، شرف احماد و ارتضا به ارزانی داشت موشح به
# ~~آب کرامت و انواع تربیت. که برهمین نهج و نسق بیاید پرداخت . واز
~~PageV01P389
# ![image filename](./0696IbnMuhammadHusayniBalkhi.FadailBalkh_0422.png)

# ~~الغت عربی که خزینهآ اسرار اخبار و نافة مشک تاتار است ، خلوتیا(ن) تتق
# ~~اولیائی تحت قبائی را که شاهان شرع و دینانسد ، به زبان فارسی- که
# ~~اشهر و املاح زبأنهاست - برطبق عرض جلوه داده آید معنی از هقتاد نفر
# ~~از صحابهآ رسول و تابعین و علما و فقها و مشایخ و زهاد و عباد و اهل جد
# ~~و اجتهاد که درخاکاند .
# تمت علی ید عید ضعیف پریشان روزگار محمد شریف .
# اللهم اغفرلی ولوالدی ولمن قرءه ، ولجمیع المومنین
### | و المؤمنات
# (دو مهر بزرگ مه بک شکل مدور که بر آن العمدالضعیف محمد
# ~~شریف و کلمات دیکر به خط خوب نستعلیق موجود است، و دو مهردیگر
# ~~کوچک سضوی هم در بین هر دومهر مذکور در قسمت پاهین آن دارد ، وبر
# ~~دست چپ زیر مهر مدور به خط اصل کاتب توشته شده : (خاتمه و کساتمه
# ~~445 صاحیه الشریف)   4
# 1- تتق : یرده .   2- از اخبار است به معنی : اولیای من در زیر قبای
# ~~هنشف .   3- لا : عرض حلوءابد کرده معنی ؟ آنچه درمتن است به حدس تصحیح
# # شده . طبق عرض حال ظاهر کردن . معنی : مراد و مقصد . %~% 4س عین همین
~~مهر
# ~~مدور تستعلیق برصفحه اول ( لب) قدری روشن دیدء می شود و دی آن این
~~کلمات را
# ~~توان خواند : (عوالقادر - المغفور (؟) عن الله الباری - محمد شریف
~~خواجه - ابن
# ~~حاچی خواجه عمرالقاضی 2284) و ازاین پدید میآید ، که کاتب ماوراءالنهری
# ~~و قاضی زادء بوده و درحدود 1284  حیات داشت . وهم این *ردو تسخه (لا -
~~لب)
# ~~به اد تعلق داشته ، که اکنون در کتا مخاته اکادیمی علوم لنین گواد است
~~.

PageV01P390 ms225