######OpenITI#


#META# CREATED: 2022-12-22T18:05:30.193373+00:00

#META# CREATED BY: eScriptorium vv0.10.5b

#META#Header#End#

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_146.png)

# ~~شرح نفیس و محققانهآ عارف محقق، مؤیشدالدین جندی
# ~~بر فصوص الحکم ابن عربی بهمین زودیها در دسترس
# ~~اهل تحقیق قرار میگیرد، این شرح برای اولین بار
# ~~بچاپ میرسد PageV00P146
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_147.png)

# ~~مقدمه از:
# ~~ابوالمعالی صدرالدین قونیوی
# ~~چنین گوید نویسندهآ این کلمات اضعف عبادالله محمتدبن اسحاق بن محمکدبن
# ~~یوسف بن علی، ختم الله له بالحسنی، که شیخ بزرگوار عالم عارف شرف الدین
~~معروف
# ~~به ابن الفارض ، رحمه الله، که ناظم این قصبده است از بزرگان اهل حق
~~بوده و آنجه در
# ~~ابن فصیده ازجوامع علوم وحقایق ربانی از ذوق خود واذواق کاملان واکابر
~~محقفان،
# ~~رضی الله عنهم، جمع کرد و بنظم آورد، کسی دیگررا پیش ازوی بدین خوبی و
~~جزالت
# ~~و حشسن بیبان وکمال فصاحت میسر نشد، واحوال اوبنفصیل از اصحاب ما که با
~~وی
# ~~دوستی داشتند و از اصحاب او که سالها ملازمت صحبت او واز آن این ضعیف
~~نمودند
# ~~معلوم است ودر بار اول در سنهآ ثلاثین وستمأه که این ضعبف بصورت تجرید
~~و
# ~~سیاحت به دیار مصر رسید، مذکور درقید حبات بود دریک جامع جمع شدیم لکن
# ~~ملاقات مقدر نشده مع انه که هم این ضعیف وهم او دربند آن بودیم که
~~اجتماع
# ~~حاصل شود، ودر آن روزها رنجورشد و بجوار رحمت حق پیوست، و بعد از آن در
~~سنهآ
# ~~ثلاث واربعین وستمأة که این ضعیف را ازشام به دیارمصر عودتی افناده
~~جماعنی از فضلا
# ~~واکابر اهل ذوق ومعتبران این فصیده را هم در دیار مصر وهم درشام و روم
~~خواندند
# ~~وشرح مشکلاتش را شنیدند و تعلیق زدند بنیت آنکه نکت وفوایدش را ضبط
~~کنند و
# ~~1 - همانطوری که عرض شد ، بعد از رحلت عارف بارع شرف الکدین ابن الفارض
~~مصری حموی، شیخ
# ~~کبیر مولانا صدرالدین قونوی قصیدهآ او را در روم  قونیه - و شام و مصر
~~تدریس نمود وجمعی از اکابر
# ~~تقریرات او را نوشتند و در بین تلامید و مستفیدان ، تقریرات عارف محقق
~~فرغانی مورد ms001 توجه و پسندر PageV00P147
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_148.png)

# ~~6
# ~~بنحریر رسانند وهیچکس را میسر نشد مگر محرر این شرح برادر شیخ عالم
~~عارف
# ~~افتخار المشایخ سعبدالدین سعبد فرغانی را نفعه الله ونفع به وازاح عنه
~~کل مشتبه ، که
# ~~مدتی تمام براستشراح این قصیدهآ غبرا ملازمت نمود، بفهم منور و ذهن
~~مطهر آن
# ~~مباحث شریف را ضبط کرد وبتحریر رسانید و بعضی از آن که برسبیل نمونش
~~برمن
# ~~ضعببف عرض کرده مستحسن وپسندیده بیافتشد، فجزاه الله عن حسن اهنمامه فی
~~حق
# ~~نفسه وحق من وفقه الله للاتنفاع بما حترره خبر الجزاء ، انه جوادکریم،
~~امبد جنانست
# ~~که مطالعه کنندگان این قصیده و این شرح نفیس مرمنشیء این قصبده و محترر
~~این
# ~~شرح، واین ضعیف را نیز بدعای خیر، یادکنند، والله ولی الاجابة والاحسان
~~.
# ~~مشارق الثدراری
# ~~استاد قرارگرفت . مقام ومرتبهآ ابی فارض باید عالی ومتعالی باشد که
~~بزرگترین مؤلف عرفان کلمات او را
# ~~تدریس ومعضلات آنرا حل نماید.
# ~~باید باین نکته توجشه داشت که از ناحیهآ مساعی افاضل ایرانی زبان فارسی
~~درعظیم ترین حوزه های علمی
# ~~اسلامی، زبان علم و دانش بشمار میرفت و همه جا راتسخیر نموده بود .
~~مقدمهآ قونوی براین کتاب و دلیل
# ~~است برورزیدگی و تسلشط آنجناب بزبان فارسی و ممارست او دراین زبان،
~~کمااینکه شرح فرغانی نیز روان و
# ~~شیرین و جذاب وازبهترین آثار بزبان فارسی است و مشکل ترین مباحث عرفانی
~~را با کمال سهولت و آمادگی
# ~~تحریر نموده است PageV00P148
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_149.png)

# ~~بتالذالنتالخق
# ~~ربکنا علیک توکثلنا والیک أنبنا والیک المصیر ، سهلوتمتم بالخیر
# ~~حمد وسپاس بی حد، سزای ذات خدائی است که سلطان عتزت ووحدتش بصمصام
# ~~بران غیرت، نام ونشان غبریت را قطع ومحو کرده که (کان الله ولم یکن معه
~~شیء)
# ~~ومدح بیقیاس وستایش بیعد، مقتضای جناب دانائی که قهرمان علم وحکمتش بیک
# ~~نطر، ازخود، درخود، برای نظام جهان محبتت و احکام بنیان معرفت از عین
~~آن محو
# ~~اثره حضرتی هم واحد وهم کل که صدور احکام مبدئی ومعادی، منه بدا ms002 والیه
~~بعود
# ~~وظهور اعلام مریدی ومرادی، وشاهد ومشهود2 از آن حضرت احدیتت جمع و وجود
# ~~شاید بود، تعبین فرمود که ((کنت کنزآ مخفیا ...)
# ~~وصلات صلوات ، لایق حضرت مهتری که هدف تیر محبوبی (فاحببت ان
# ~~أعرف ...) بوده بود، و درود وتحیات، مطابق جناب سروری که قبلهآ تفریر و
~~تقدیر
# ~~مطلوبی ((فخلقت الخلق لاعرف" آمده، عاشقی که خلایق ازمضایق محنت
~~گمراهی
# ~~بطریق محبت الهی وحدایق مراتب مودت وآگاهی، بوساطت هدایت او توانند
# ~~1-س 60،ی).
# ~~2-س 485ی2 PageV00P149
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_150.png)

# ~~رسید، که (فاتتبعونی1 یحببکم الله) وصادقی که دانا ونادان، وکافر
~~ومسلمان ، از
# ~~حضیض درکات نقص وحرمان وحجاب وخذلان باوج درجات توحبد وایمان، وکمال
# ~~مغامات عرفان بعنایت او راه توانند برده که "قل هذه1 سبیلی ادعو
~~الی الله) . دانای
# ~~محقق (فعلمت علم الأولین ، والآخرین" ، وییشوای بحق "کنت
~~نبیا وآدم بین الماء
# ~~والطبن) سخن برور (اوتیت جوامع الکلم) ، وزبان آور "انا افصح
~~العرب والعجم) .
# ~~وروح وریحان، سزاوار دل وجان مثنتور صحابهآ محترم او، وبرخوردار از قرب
~~و
# ~~رضوان، روان معطتر اهل بیت معظم اوم بزرگوارانی که حاملان عرش شرع
~~بودند،
# ~~وسرورانی که قابلان نقش اصل وفرع شدند و مستحق ترحشم و تقدیس اشباح
~~معطر و
# ~~ارواح مطهر دولتبانی که بروردگان لبان اخوانیتت ، وشبرخوردگان پستان
~~حقیفت
# ~~انسانبست بودند، ومرتبت مشتوقی ومنقبت معشوفی ((واشوفاه الی لفاء
~~اخوانی)
# ~~داشتند، صلوات الله علیه وعلیهم اجمعین وتابعبهم باحسان الی یوم الدین
# ~~اما بعد - بحکم آنکه در بدو فطرت که هنوز عالم تدوین و تسطبر، درحضرت
~~علم
# ~~وتقدیر، مندمج بود، وصورت تفصیل وتصویر، درمعنی تدبیرمندرج، نقش بند
~~"الله2
# ~~خالق کل شیء)، درکارگاه "فطرت4 الله) نقش ممزج علوم واحوال
~~متنتسمان نسمات
# ~~قرب ووصال، ومتعترضاة، نفحات مقام کمال راء بحسب استعدادات باوضاع
~~مختلف
# ~~وهیآت متنتوع، بسته بود، وخلعت ((هو اجتباکم5) را، ازبهرهریک، درعببة
~~(لببلوکم2
# ~~فیما آتاکم"، بر آن وفق، تعبیه فرموده، چون نمود بربود، غالب آمد
~~و حکمت ایجاد
# ~~وتکوین، حکم شهود را در سر وجود، تضمین کرده بعد از تقلثبات درمراتب
~~اخفاء
# ~~مشارق ms003 الثدراری
# ~~1-س 3،ی29
# ~~2- 412ی108
# ~~3-س 13ی17
# ~~4 -س 30، ی29، (فطرة الله التی...)
# ~~5-س 22،ی 77
# ~~2- 45ی 52.

PageV00P150

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_151.png)

# ~~واظهار، وتطثورات دراطوار استیداع واستقرار، "وقد خلقکم1 اطوارآم
~~از ختم
# ~~(صبغة الله2)، هریک رنگ قابلبستی دیگر فبول کرده، واز کارگه ((کل میستر
~~لما خلق
# ~~له" ، هر کس نقش استعدادی دیگر بر گرفت، تا جون در عودنشآت (کما
~~بده3 کم
# ~~تعودون" ، آواز طبل باز (وانیبوا الئ ربتکم) ، باسماع جانها،
~~وجانهای اسماع
# ~~ایشان رسید، بال اقبال بازکردند، ودر فضای هوا، پرواز جستند و بپر همکت
~~بمقر
# ~~قربت (فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر) ببوستند، وآنجا درصحرای وسیع و
# ~~شکارجای منیع "ربتنا وسعت کل شیء رحمة1 وعلما، بقدر آن قابلیتت نو
~~و استعداد
# ~~نازه ، معارف حقیفی وعوارف یفینی، بیحد واندازه، صبد کردند، وتبهوی
~~اسراره
# ~~در منقار، تذر و کمال، درچنگال، از آن حظیرهآ قدس بدین نشیمن حس، باز
~~آمدند،
# ~~هر کس ازحال ومقام خود، رمزی بطرزی می گفت، وهریک درذکر مطلب ومرام خود
# ~~در*املس اشارتی بالماس عبارتی میسفت ، زبان حال همه و لسان مقال جمله
~~این
# ~~بیت که :
# ~~عباراثنا شتسی وحسنک واحد
# ~~وکل الی ذاک الجمال یشیر
# ~~وجون بیان اسرار و علوم، در دو قسم منثور ومنظوم، محصور بود، ومدح
# ~~زان من الشعر لحکمة) وثناء ((ان من البیان لسحرآ) برقسم دوم، مفصور،
~~لاجرم،
# ~~شیخ امام عالم عامل وسیتار عارف فاضل شرف الدین ابوحفص عمربن علی
~~السعدی
# ~~المعروف بابن الفارض المصری - قدس الله سره، واعلی ذکره - دربیان منازل
~~عشق و
# ~~مجبت وذکر مقامات توحید ومعرفت ، این قسم دوم را اختیار کردهاست ،
~~والحق
# ~~درتسوید این قصبده ، ید بیضا آشکارا کرده است، ودر تحریر این تقریر،
~~سحرحلال
# ~~اظهار کرده، جه با جنین علثو وجلالت معانی، چنین غلو درجزالت الفاظی
~~بدین روانی،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~1-س 71،ی13
# ~~2- 42ی 132
# ~~3-س 47ی 28.
# ~~2-س39،ی55
# ~~5- س 454ی55.
# ~~6-س40،ی7 PageV00P151
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_152.png)

# ~~1
# ~~وبا این غایت رعایت صنعتهای بدیع ، مثل قلب وتجنیس وترصبع، جندین لطافت
~~و
# ~~طراوت وعذوبت وحلاوت درنظم، میسور هیچ کس، از اهلهنر ms004 ، بل که مقدور نوع
# ~~بشرء تتوان بوده ولله درالقائل فیه :
# ~~کلم کان الشهد من الفاظها جاری
# ~~وان الطبب منها سائر
# ~~وکان انفاس المسیح نسببمها
# ~~اذ من شذاه لکل مببت ناشر
# ~~عن کل لطف فبه ، لفظ کاشف
# ~~فی کل معنی منه حسن باهر
# ~~بحر، ولکن الطفاوة عنبر
# ~~مثزن ، ولکنالغبوث جواهر
# ~~عقده بسمتی نظم در2 دونه
# ~~نظم الثربتا ، عقده مثناثر
# ~~فی التیه غاور کل عقل کامل
# ~~مما تضمکن، والنفوس حواسر
# ~~وگوتبا که جون اصل ومنشأ ومعاد ومبدأ جمله خلایق حضرت حقیفة الحفایق
# ~~بوده وجامع جملة کمالات الهی وکبانی و واضع میزان همهآ مراتب اعندالات
~~ملکی و
# ~~حبوانی وانسانی، آن حضرت بود، و آن حقیفت محمدی ونور احمدی که صورت
# ~~حضرت واحدی احدی است و نهایت سیر ومرام سایران طریق حق و غایت مقام
# ~~مسافران مطلق، تا آن حضرت بیش نیست، وعالم وعالمیان، صور واجزای تفیصل
~~او،
# ~~و آدم و آدمیان مسختر برای تکمیل او - والیه الاشارة بقوله، صلی الله
~~علیه وسلم :
# ~~رانا سبد ولد آدم) وبقوله : "آدم ومن دونه تحت لوائی) وآدم وجملة
~~انبیا ورسل،
# ~~خثلفا ونواب او بودند، دروضع صور بازاء معانی وحقایق، که عبارت از آن
~~شرایع
# ~~وطرایق است، تا چون آن اوضاع محقق ومخمتر شده نوبت تخمیر طینت
~~سیشدالبشر
# ~~دررسید، جون مزاجی برکمال، فی اعلی درجات اعتدال، حاصل گشته آن حقیقت
# ~~کما هی، از آن مظاهر مستعار تجاوز کرد، وازاین صورت مختار سربرزد، وس
# ~~"ووسعنی قلب عبدی المؤمن التقی النقی) بتمام وکمال ظاهر شدء پس آن
~~حقیفت
# ~~دراین صورت طریقت کمال بیان وتمام تعریف وتبیان را، بحکم ((اوتبت جوامع
~~الکلم"
# ~~مشارق التدراری PageV00P152
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_153.png)

# ~~منعترض گشت، لیکن جون درمفام نبوت ورسالت، بجهت دفع تهمت ورفع شنعت
# ~~اهل ضلالت، دست منع وکف ردع ((وما علمناه الشعر، واما ینبغی له،) بر
~~ناصیة
# ~~ببانش نهادند، لاجرم زمام این نوع کلام، بدست متابعانش دادند، واز
~~امنای اولیاء
# ~~که ورثه وخلفای اویند، یکی را بعد از سیر وسلوک تمام، برحقیقت این
~~مقام، اطلاع
# ~~بخشبدند، ms005 وعنان فصاحت وبیان، درقبضهآ کمال حصافت واتقان او آورده تا در
~~رفع
# ~~حجب واستار، وکشف معانی غامض واسرار، بنظم درر الفاظ و اعجاز در اشعار،
# ~~بترجمانی مقام او- صلی الله علیه وسلتم - قیام نماید، و مقصود کمال
~~جمعیت در تقریر
# ~~وافصاح بحصول ونجاح پیوندد، و چون مسود این اوراق اصغر عبادالله
~~واحقرهم،
# ~~بواسطةآ ظل ظلبل عنایت، وفضل جزیل رعایت وهدایت- مولانا وسببدنا،
~~العالم الراسخ،
# ~~والطودالشامخ، اکمل عصره وافضل دهره، صدر الحق والدین وارثعلوم
~~سیدالمرسلین
# ~~ابو المعالی (محمدبن اسحاق بن محمد) حرس الله ظلله، وادتر علینا وعلی
~~کافة البریة
# ~~وابله وطلکه - بمفتاحصدق اتتما، قفل معما از قصر مشیتد این قصیده ،
~~برداشت، واز
# ~~ثقب مصاریع هربیتی، بنظر ثاقب دراهل بیت نظر کرد، محذراتی دید در تنق
~~غیب پنهان،
# ~~ومستوراتی از وصمت عبب درامان، ((حور مقصورات2 فی الخبام)، نشان ایشان
# ~~((کأنهن الباقوت3 والمرجان"، درشأن ایشان ، خوبرویانی ازغایت
~~غیوری، جمال
# ~~پرکمال را درزیر زیوردروگوهر، وحلل مکلل نهان کرده ،
# ~~لبسن الوشی لا منجملات
# ~~ولکن کی یصن" به الجمالا
# ~~وبنفشه مویانی از نهایت مستوری موی دلجوی را در غلاف مرصتح، و گیسوبند
~~ملمع،
# ~~تعبیه فرموده ،
# ~~سفیدالدین فرغانی
# ~~11
# ~~1-س 36،ی 19
# ~~2-س55،ی 72
# ~~3-س 55،ی58 PageV00P153
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_154.png)

# ~~2
# ~~ولکن خفن بالشعر الضلالا
# ~~وضفکرن العذایر لا لحسن
# ~~ازبهر دفع جشم زخم اغیار، نیل کفر وطامات، بررخسار اسرار ایشان کشیده،
~~و
# ~~دست عقول و همم عاقلان نامحرم بدامان عصمت ایشان نارسیده، پس بعد از
~~صدور
# ~~عقد الفت وعهد معرفت ، بحکم کمال ولایت ازحضرت صدرمسند ارشاد و هدایت
# ~~- اعلی الله درجته- بسرانگشت رویت فناع عتزت وانببست، ازجهرهآ آن
~~خاتونان عذرا
# ~~وبنات البیت حسنا، برگرفت، وببازوی اربحیت و نیروی حمیتت، آن نازنینان
~~شکرلب
# ~~را تن دربر گرفت، وبعد ازفکر ختام تنایج کرام را، درقماط احتیاط
~~بیچید، ودایهآ
# ~~فهم وتذکرشان بلبان علم وتدبثر بیرورید، وپس از فطام ازاحکام ظن وتخمین
~~، جون
# ~~آثاررشد و بلوغ باشد عین الیقین ظاهرشد، ودر مکتب (انطقناالله الذی
~~انطق اکل شیء)،
# ~~جمع حروف مقطکع ذهنیشان، برلوح خیال محصتل گشت، وبرمصادر ms006 حقایق اسامی
# ~~وصرف الفاظ وحروف بتمامی وقوف افتاد، وجمل عباراتشان بنلخیص وتخلیص، در
# ~~ذهن مفصل شده ودر مدرسهآ ((علکمه البیان3)، درمعرض عرض وتبیان آمدنده ،
~~و
# ~~متعرض شرح مقامات محبت ، و ایضاح خلاصةآ مقاصد اهل معرفت گشت ، آنگاه
# ~~چون در سلک منظوران خاص ، ومذکوران درعداد عبید اختصاص حضرت علببا،
# ~~امیرکبیر ** ولایت، صلاح العالم، معین الدین پروانه رعذه الله مثبت
~~شدند، وهمجون
# ~~صبحدم اخلاص آن جناب زدند، لاجرم ازین سبب ازغیب تشریف لقب - مشارق
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 441ی20
# ~~2-س455ی3
# ~~امیر اسلام، حسنة الایام ، صلاح العالم ، ملاذ بنی آدم ، معین اهل
~~الدنیا والدین ،
# ~~قترة عین الإسلام والمسلمین ، ناشر العدل والأمان، باسط الفضل والاحسان
~~، اعظم نظام
# ~~الملک، بروانه بک، ابی المعالی، سلیمان بن علی، اعلی الله منارالدین
~~بدوام دولته، ونصب
# ~~الویة الیقین بنظام مملکته، مثبت شدند، وهمچون صبحدم صدف وصفا وتنا و
~~ولای
# ~~آن جناب زدند PageV00P154
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_155.png)

# ~~القدراری الثزهر، فی کشف حقایق نظم الثدرر - یافتند، رجا بکرم ارباب
~~دانش واثق
# ~~است، وامید بلطف اصحاب بینش صادق، که چون این ضعیف بفصور باع درباب
# ~~کشف واطلاع معترفست، وبقلت بضاعت نزد اهل این صناعت متصف، اگر برمواقع
# ~~خلل ومواضع زلل، مطلع شوند تشریف اصلاح ارزانی دارند، وبروفق مدح
~~"الذین
# ~~بستمعون القول ، فیتبعون1 احسنة" بکمال خلق حسن، متابعت احسن راء
~~در سخن ،
# ~~مراعات نمایند، وهرجیز را محملی شایسته ومصرفی بایسته پدید کنند، وبر
~~آن حمل
# ~~فرمایند، واز صورت عیبجوئی وسیرت بدگوئی تجنشب لازم شمرند ، تا در
~~زمرهآ
# ~~"اولتک الذین2 هداهم الله" محشورشوند، ودرفرقة (اولئک هم
~~اولو الالباب3) مذکور
# ~~باشند .
# ~~اکنون پیش ازشروع درمقصود، ورجوع بأمر موجود، مقدمهآ سابق که معین
# ~~باشد برفهم معانی لاحق، گفنه میشود مشنمل برجهار اصل :
# ~~اصل اول - در ذکر صفات واعتبار علم وشهود ونور و وجود وحکم مبدییتت و
# ~~امر اولیکت .
# ~~اصل دوم - دربیان صدور وتعیثن عالم ارواح، وظهور وتحقثق عالم مثال ، که
# ~~خیال منفصلش خوانند بزبان اصطلاح .
# ~~اصل سوم- درترتیب عالم اجسام ومراتب او، با آفرینش آدم ((علیه
~~الصلافوالسلام"
# ~~اصل جهارم - درشرح ms007 نشآت انسان، واطوار واحوال او، تا رسیدن بنهایت کمال
# ~~او، وتقریر آنکه اوست که مقصودست از آفرینش هرجه در وجودست، آنگاه در
~~فتح
# ~~معضلات هربیتی ازین ابیات وحل3 مشکلات هریک ازین اشارات شروع کرده آید،
# ~~- انشاءالله العلی العظیم الکبیر، وهو نعم المولی ونعم النصیر -.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~13
# ~~1-س39،ی19.
# ~~2-س 39،ی19
# ~~3-س 39،ی19.

PageV00P155

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_156.png)

# ~~14
# ~~اصل اول
# ~~بباید دانست که کثنه ذات باری تعالی وغیب هویتت مطلق او، تعالی، مثدرک
~~و
# ~~مفهوم ومشهود ومعلوم هیچ کس تنواند بود، کما اخبر هو عن نفسه، بقوله :
~~((ولا
# ~~بحبطون1 به علما" واگر وفتی حق آلت ادراک بنده شود از مقام کنت
~~سمعه وبصره،
# ~~یا بعکس2 از مقام آنالله قال علی لسان عبده سمع الله لمن حمده، یا جمع
~~میان هردو،
# ~~و ادراک مقام ، ومارمیت اذ رمیت2 ولکن الله رمی، فعلی کل حال، متعلق آن
~~ادراک
# ~~جز حبثیتت علم او بذات اوهم درذات او باعتبار واحدیتت او نباشد، که آن
~~مطلقا
# ~~ممنوع نیست، بل منعلق بمشبگت است، کما قال، تعالی : "ولا یحبطون
~~بشیءء من
# ~~علمه الا یما شاء) .
# ~~ی
# ~~2- با بعکس، بعنی: بنده آلت ادراک حق شود که از اول، بفرب نوافل واز
~~دوم ،
# ~~بقرب فرائض تعبیر کردهأند وبا جمع بین قربین من دون التقید باحدهما...-
~~جلال الدین
# ~~آشتیانی -.
# ~~مشارق التبراری
# ~~تانی س8ی 17. یا جمع میان هردو ادراک از مقام - خ - مهدوی
# ~~ذاتی ، لا یدرک ولا یوصف. چون ماسوی الله بلحاظ تقید ومحدودیت ذاتی
~~بحسب مرتبه
# ~~4 - این حفیفت نزد ارباب فن مسلم ایست که ذات حق بوصف اطلاق ومفام غناء
# ~~
# ~~نحن مقیدون من حیث استعدادنا ومرتبتنا . نشارح علامه بنا برنقل شارح
~~مفتاح در
# ~~- منتهی المدارک - فرموده ایست : (امهما علم اونشوهد شیء من الذات عند
~~تجلیه الظاهرا
# ~~والباطن اوالجمعی فی السیر المحبی وقرب النوافل وتقدم السلوک علی
~~الجذبة وسبق
# ~~الفناء علی البقاء، حیث یظهر لدی الفتح، ان الحف المتجلی آلة لادراک
~~العبد المتجلی له
# ~~- فبی یسمع وبییبصر - و فی السیر المحبوبی و قرب الفرائض و ms008 تأخر السلوک
~~عن الجذبة
# ~~وتقدم البفاء الاصلی علی الفناء ، حیث یتبین ان العبد المتجلی له، آلة
~~لادراک الحق من باب
# ~~ان الله قال علی لسان عبده - سمع الله لمن حمده - PageV00P156
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_157.png)

# ~~و وحدثی که بحضرت ذات مضافست عین اوست نه صفتی با نعتی زاید برحقیقت
# ~~اوبا چه در آن حضرت مغایرت وغبررا اصلا مجال نیست ، با وحدث وکثرت آنجا
# ~~متغایر نیستند ، چنانکه اینجا درمراتب که مؤذنند بکثرت مفهوم ماست1 ،
~~ازوحدت
# ~~وکثرت، بل که2 مروحدثت را دو اعتبار ذاتی است : بکی آنکه مشسقط جملهآ
~~نسب و
# ~~اعتبارات باشد، وازین جهت ذات را احد گویند که متعلق کثنه ذات واطلاق
~~وی و
# ~~بی وصفی وبی نهایتی اوست، واعتبار دوم آنست که نسب و اعتبارات، چون
~~نصفیگت
# ~~واحد مراثآنین را، وثلثیتت او مرثلاثة را، و ربعیتت او مراربعه را، درو
~~متعقل
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~وعند انتهاء السیرین والجمع بین الحکمین ابتداءا وانتهاءا حیث یظهر
~~الحالتان علی
# ~~التعاقب او معا من باب - ما رمیت اذ رمیت -. فعلی کل حال یکون ذلک
~~الادراک
# ~~والشهود والتجلی من حیث تعینه ومشیته وعلمه الاقدس بذاته تعالی من حیث
# ~~واحدیتها، لا من (الف) حیث اطلاقها واحدیتها)) .
# ~~شارح علامه قصیده را اول به فارسی وبعد به امر استاد به عربی شرح کرده
~~است و
# ~~در شرخ عربی مقدمه را مفصلتر نوشته است.
# ~~5-س 2،ی256
# ~~1 - مؤذنند بکثرتی که مفهوم ماست؟ نسخهآ تر کیه (بکثرتی که یعنی با
~~غایتی که مفهوم
# ~~ماست).
# ~~2 - قال الشارح العلامة فی المنتهی علی ما حکی عنه الشارح للمفتاح :
~~(اللوحدة
# ~~الحقیقیکة التی هی عین التعین الاول التی انتشات منها الاحدیة
~~والواحدیة ، اعتباران :
# ~~احدهماء سقوط الاعتبارات کلنهاء وبها بسمسی الذات احدا ومتعلفه بطون
~~الذات
# ~~واز لینمع ونسنه الی السلب احق (ون اطل کراین ا قید نمیبانش  یل له ههر
# ~~است بهنفی کلیهآ قیود ازجمله قید اطلاق ، لذا ازاین اطلاق ومرتبه تعبیر
~~به وجود
# ~~لابشرط مقسمی شده است درلسان متأخران از عرفای ایران)
# ~~(الف) - شرح مفتاح تألیف حمزه ms009 فناری ط 1323 ه. ق. ص 66،65
# ~~15 PageV00P157
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_158.png)

# ~~1
# ~~(متعلق -خ ل) باشد ، جنانکه گویند : الواحد نصف الاثنبین ، وثلث
~~الثلاثة ، وربع
# ~~وثانیهما، ثبوت الاعتبارات الغیر المتناهیة لها مع اندراجها فی اول
~~رتبة الذات،
# ~~ابدراجا حقیقیا اصلیا، وتحقق تفصیل اکثر تعیشناتها فیثانی المرتبة،
~~وبها یسمی الذات
# ~~واحدا، اسما ثیوتیا لا سلبیا ، ومتعلفه ظهورالذات ووجودها وابدیتها .
~~ولا مغایرة بین
# ~~الاعتبارات فی اول رتبة اللذات ، اذ لا کثرة ثمة اصلا . ثم الاعتبارات
~~المندرجة فی اول
# ~~رتبة الذات بعضها کلیات واصول، کالاجناس العالیة ، تسمتی اسماءالذات،
~~منهاء مفاتیح
# ~~الفیب، والواحدالاحد ، وهو اسم مرکب کبعلبک باطن الاسم الله ،
~~وهوالوجود الذاتی
# ~~والمرتبة وباطن الاسم الرحمن الرحیم) .
# ~~وقال ایضأ فی المنتهی : ((وهذه الوحدة التی انتشأت منها الاحدیة
~~والواحدیة التی
# ~~هی التعین الاول ، عین الذات وعین قابلیته للبطون وانتفاء الاعتبارات ،
~~واظهوره وظهوره
# ~~اعتبارات ابدیة اجمالا ثم تفصیلا . ولکونها عینه، کان اصل قابلیته من
~~حیث المرتبة
# ~~و فاعلیته من حیث التجلی الاول الذی فیها - کالمتحدثة معنفسها (الف)
~~باقتضاء ظهورها
# ~~و کمالاتها والأسمائیة حدثا نزیها بحرف وصوت نزیه بل هوعین الذات (که
~~حدیث عاشفی
# ~~برخویش میخواند) کما یتحتدث احدنا بنفسه ، وفیها قابلیته نیل الذات
~~بالسماع الی
# ~~الحدیث من حرف قابلیته ملاحظة نورجماله، وقابلیة التأثیر بذلک الحدیث.
~~فهذا التجلی
# ~~الاول من حیث هذا الحدیث یتضمن کمالا واحساسا جملبابه هوباطن الحیوة،
~~واحساسا
# ~~سریان الکمال فی تفصیل اعتبارات الوحدانیة هو باطن العلم واصل میله الی
~~ذلک هو
# ~~باطن الارادة واصل طلب تعیشنه الخارجی هو باطن القول والتأثثر یقتضی
~~توجها بصورة
# ~~التأثیر الی تحفیق الکمال الأسمائی الذی هو باطن القدرة وحکم تفصیل
~~الکمال وتحصیل
# ~~شرائط یقتضی الجود وهو حکم برزخیة التعین الاول العدل والاقساط فکان
~~سابع ابطن
# ~~الکل حیث ان کلا فیه عین الذات وعین الآخر.
# ~~مشارق التبراری
# ~~(الف) - حقیفت حق درمقام تعین اول ومرتبهآ مقدم برکلمات وجودیه، کلمات
~~ورقوم وجودی را به نحو
# ~~وحدت وصرافت برخویش اظهار مینمود واین مرتبه همان مقام تعین اول حاق
~~است باسم المتکلسم که از آن به ms010
# ~~کالمتحدثة علی نفسها - تعبیر قرمود PageV00P158
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_159.png)

# ~~الأربعة ، الی غیرذلک، وباین اعتبار ذات را واحد تامست، ومغایرت بین
~~الاعتبارین
# ~~النسبة الی تلک الحضرة واقع نیست ، اما بالنسبة الی مفهومنا لکوننا فی
~~قیدالمراتب
# ~~وحصن حکمها ، مغایرت ثابت میبابیم ، ولهذا نزد محققان، واحد احد یک اسم
# ~~مرکتب مریک مفهوم راکه ذات بگانه است، جنانکه معدی کرب، و بعلبک،
~~وغبرهما.
# ~~ومقتضای ذات آن بود مطلقا - لابشرط اوشروطر - که خودش را درخودش تعیشنی
# ~~باشد، که بآن تعیشن خودش برخودش تجلی کند، وخودش را بیابد، وبا خودی
# ~~خودش، حضوریش باشد بیتوهم تقدم اسنناد وفقدان وغیبتی، و آن تجلی متضمن.
# ~~شعور او باشد بکمال ذاتی خودش، که غنای مطلق لازم اوست. ومعنای غنای
~~مطلق
# ~~آست که ، شئون واحوال واعتبارات ذات باحکامها ولوازمها علی وجه کلی
~~جملی،
# ~~که جمله درمراتب حقایق الهی و کیانی، می نمایند مرذات را فی بطونها،
~~واندارج الکل
# ~~فی1 وحدتها، کاندراج جمیع الأعداد ومراتبها - جمع - فی الواحد، والواحد
~~فی
# ~~الأحد ، مشاهد وثابت باشند بجمیع صورها واحکامها ، کما ظهرت وتظهر
~~وتثبت و
# ~~تشاهد فی السمراتب. ودرهمین تجلمی مذکور نیزه شعور خودش باشد بکمال
~~اسمای
# ~~خودش که ظهور اوست بکلسنها واحدیثة جمعبتها بشؤنها واعتباراتها
~~المذکورة،
# ~~برخودش از حیثیتت شأنی از شؤن کلی خودش که جامع جملهآ افراد شئون او
~~باشند،
# ~~کالعالم والانسان الکامل مثلا، واز حبیثیبت هرفردی ازافراد ایشان
~~بتمیزه الذاتی ، و.
# ~~یافت احدیت جمع خودش را بآن شأن کلی جامع2 وهرفردی از آن افراد شئون،
# ~~ولیکن از حیثیتت همان شأن کلی جامع ، وظهور3 ویافت هریک نیز مرخودش را
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~17
# ~~1 - وهذه هی الأسماءالذاتیة المندمجة فی هذه المرتبة وبهذا صار باطن کل
~~حقیقة
# ~~الهیشة وکونیة ویسمی حقیقة الحفائق والبرزخ الکبری (منتهی المدارک).
# ~~2- بافت احدیت جمع، خودش را بآن شأن کلیرجامع وهر فردی از آن آفراد
# ~~ننیون ، یعنی، هر فردی ازافراد شئون را - جلال آشتیانی -
# ~~3 - ونسخهآ ترکیه. قوله (س 13): تشاهد. فی بعض النسخ: یشاهد، شاهد
~~PageV00P159
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_160.png)

# ~~18
# ~~بتمیثزه الخصیص به ولو بنسبة ms011 ما، وهمجنین ظهور ویافت هریک مردیگری را
~~بوجه
# ~~ومناسبة ما، واعتبار علم که پیدائی، و نور که پیداکنندگی1 ووجود که
~~یافت ویابندگی
# ~~وشهود که حضور است، جمله در آن تجلسی مذکور مندرج بوده لیکن مغایرت
~~میان
# ~~ذات وآن اعتبارات ، ومیان هریک ازین اعتبارات ، من حبث الکمال الذاتی
~~فی وحدة
# ~~الذات وغیبها، اصلا واقع نیست. اما هریک را ازعلم و وجود2 باز
~~دواعتبارست ،
# ~~یکی من حبث الغبب و البطون، و آن را نور و شهود وپیدائی گویند و منعلق
~~است بکمال
# ~~ذاتی3 وحکم حقیقة الواحدة یشمله، کما ذکرنا.
# ~~واعتبار دوم، وجود من حبث الظهور، که متعلق است بکمال اسمائی نمود خود،
# ~~سپس بشئون در مراتب ونمود ایشان بیکدیگر، و اعتباردوم علم، تعلق آنست
~~بمعلومات
# ~~درحضرت معانی، جنانکه بعدازین گفته شود. پس باطن وظاهر علم، عین وجودست
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - این عبارات درنسخ موجود خالی از غلط نیست باآنکه نسخدردست ما
~~بهترین
# ~~نیخه ها محسوب میشوده نگارنده بعد ازدرک مراد شارح محفق عبارات را مرتب
~~نمودم.
# ~~نسخهآ منتهی المدارک دراختیار حفیر نیست وگرنه برخی ازمشکلات را بکومک
~~آن حل
# ~~مینمودیم - سیدجلال آشتیانی -.
# ~~2- بعنی هریک ازعلم و وجود را نیز، دو اعتبار ایست. و هر حقیفتی دارای
# ~~کمال ذاتی وکمال اسمائی، چون غیب وگوهر وذات هرشیء ، مظهر ذات و اعراض
~~آن
# ~~مظهر صفات است، اول مظهر کمالذاتی و دوم مظهر کمال اسمائی حق است واگر
~~گفته
# ~~شود ذات مظهر ندارد، مراد آنستکه مظهر ذات نیز غیب ایست وحق در سر آن
~~مطلع
# ~~است. اسماء مستأثره باین اعتبار مظهر دارند ولی مظهر آنها نیز، مستأثر
~~است و الله
# ~~مولی کل شیء - جلال آشتیانی -
# ~~3 - حقیقت علم وقدرت واراده وحبنیز چون با حقیفت متحدند و تفایر
~~بالاعتبار
# ~~است، دارای ظهور وبطونند و قهرآ، دارای کمال ذاتی و کمال اسمائیهاند
~~علی ما حققه
# ~~المؤلف العلامة - آشتیانی - PageV00P160
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_161.png)

# ~~که شامل شئون مذکورست ، ومن حبث ظاهرهما تمیثزی نسبی واقع است، فافهم ،
# ~~والله المرشد.
# ~~فصل
# ~~پس آن شعور ms012 مذکور بکمال ذاتی و اسمائی، متضمتن حرکتی و میلی و انگیزشی
# ~~وطلبی بود مراین تجلتی مذکور را بسوی تحقیق وظهور آن کمال اسمائی بجهت
# ~~شثآون واعتبارات، نه بجهت محض ذات که توجثه بصورةالأثر، برآن طلب و عشق
# ~~مترتب بود. و محفتقان، مراین تعیثن مذکور را، تعیشن اول جامع تعیثنات1
~~خواندهاند،
# ~~ومقام اوادنی کنایت ازوست .
# ~~ومراین تجلسی را بذلک التعیشن که متضمتن شعور بشود بکمال ذاتی2 واسمائی
~~و
# ~~1- قال الشارح علیه الرحمة ((فکان سابع ابطن الکل حیث ان کلا فیهعین
~~الذات وباطن
# ~~کل حقیقة کونیتة والهیتة، فیسشی حقیفة ااحقایق وبرزخ البرازخ وکنی عنه
~~الشرع
# ~~بفام اوادنی، الأنه باطن مقام قاب قوسین، قوسی الوحدة والکثرة
~~اوالقابلیة والفاعلیة،
# ~~اوالوجوب والامکان . وکنسی بعضهم عنه بالحفیفة الأحمدیة ، الأنه
~~النورالمظهر لرتبته ،
# ~~الجسمانیتة.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~19
# ~~وبقلبه التفی النفی صورته الجمعیة المعنویةة، کما ان مزاجه الاشرف
~~الاعدل، صورته
# ~~2 - قال المؤلف فی المقدمة التی حتررها بالعربیة بعد ما الف هذا الشرح
~~العظیم
# ~~بالقارسبةة علی ما نقل عنه صاحب المصباح (الف)
# ~~(الف) - شرح مفتاح - مصباح الانس حمزه فناری چاپ سنگی حاج شیخ احمد
~~تاجر کتابفروش 1323
# ~~هق. ص 20419418.
# ~~شرح عربی مؤلف علاماه دراختیار نگارنده این حروف نیست لذا درموقع حاجت
~~از کتاب مصباح هباراتی
# ~~از مقدمه منتهی المدارک مؤلف نامدار نقل میکنیم.

PageV00P161

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_162.png)

# ~~4
# ~~حرکت حبسی وتوجه بصورة الأثرء وحضرت وجود وعلم مطلق واحدیت جمع
~~میخوانند.
# ~~وچون ظهور این کمال اسمائی، تماما برتمیثز حقایق ومراتب منرتب افتاده
~~بود، وبر
# ~~((وهذا التجلی الاول ، یتضمسن الکمال الذی حقیفته حصول ما ینبفی علی
~~ماینبضی،
# ~~وهو قسمان : کمال ذاتی هنا یکون فیمبدأ الرتبة الثانیة حیوة یلازمه
~~الفنی الذاتی، وهو
# ~~شهودالذات نفسه من حیث وحدته بجمیع شتآونها نزولا وعروجا ، دنیا وآخرة،
~~شهود
# ~~مفصتل فی مجمل دفعة واحدة کشهودالمکاشف فی النواة نخلا وثمارا لا یحصی،
~~ثم5
# ~~کمال اسمائی، هو ظهورالذات لنفسها من حیث تفصیل اعتباراتها ، اما ظهورا
~~مفصلا او
# ~~مجملا بعدالتفصیل من حیث مظهر شأن کلی جامع هو الانسان الکامل الحقیقی
~~. والفرق
# ~~بینهما، ms013 ان هذا بشرط شیء بل اشیاء، وتحقق الکمال الذاتی بلاشرط اصلا .
~~ومن احکام
# ~~النجلی الاول المتخذ فیه من حیث الکمال الذاتی اعتبارالوجود الذی
~~حفیفته مابه وجدان
# ~~العین نفسه فی نفسه او فیغیره، اوغیره فیغیره، واعتبار النورالذی هو
~~الکاشف للمستور
# ~~والعلم الذی هو ظهور عین لعین والشهود الذی هو الحضور مع المشهود ، اما
~~من حیث
# ~~الکمال الأسمائی المتعلق بها وسائر الأسماء اصلا وفرعا. فمن شرطه
~~التمیز والمظهر
# ~~والمرتبة والغیریة بالنسبة اوبالحقیفة بحکم المحل صوریا کان کانطروف
~~اومعنویا
# ~~کالمراتب فان لون الماء لون انائه، وکمراتب الحس والروح والمثال، تأمشل
~~تعرف اسرار
# ~~جمتة
# ~~منها، ان العلم بحسب التعین الاول ظهورعین الذات لنفسه باندراج
~~اعتبارات الواحدیة
# ~~مع تحفشقها ویتعدی الی مفعول واحد، هوذاته وبحسب المرتبة الثانیة،
~~ظهورالذات لنفس
# ~~الذات بشئونها مع مظاهر الشئون المسماة صفات وحفایق، ویتعدی
~~الیمفعولین، اذظهر
# ~~نفسه لنفسه ذاحیوة وعلم وغیرهماء فحصل فی انتهاء المرتبة الثانیة کثرة
~~حقیقیة ووحدة
# ~~نسبیتة مجموعیة، وکذا الوجود من حیث المرتبة الاولی مابه وجدان الذات
~~نفسها فی
# ~~نفسها باندراج اعتبارات الواحدیة فیها وجدان مجمل مندرج فیه تفصیله
~~منفی الکثرة
# ~~وانغیریة . ومن حیث المرتبة الثانیة نوعان من حیث ماهو مجلی الظهور
~~للحق او مجلی
# ~~الظهور للکون. فالوجود الاول مابه وجدان الذات عینها من حیث ظهوره
~~بصورته المسمساة
# ~~مشارق التدراری
# ~~بظاهر الاسم الرحمن وبصور تعیثناته، المسماة اسماء الهیة مع وحدة
~~غیبیتة واضافة
# ~~کثرة نسبیة الیه. فان کل آسم الهی هو ظاهر الوجود الذی هو عین الذات،
~~لکن من جهه PageV00P162
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_163.png)

# ~~ثبوت حکم غیریت نیز، ولو بنسبة ما، موقوف بود، ودر حضرت این تعیثن و
~~تجلی
# ~~مذکور جامع بین الواحدیثة والاحدیثة الذاتیة ، احکام مغایرت وتمیثزات
~~وکثرت این
# ~~شتون مذکور ومرانب که محال ظهوراین کمال مذکورند باحکامها، مخفی بل
~~مستهلک
# ~~الحکم والأثر بودند، بلکه خود حکم ظهور دربطون مستهلک بود، لاجرم محل
~~ظهور
# ~~این کمال - کما هی - این حضرت تتوانست بود، پس ازعین این تعیثن مذکور و
~~التجلی
# ~~به، وکثنه بی نهایت باطن او که ظلمت عدم و محال ms014 حکم آن بی نهایتی است
~~تجلییی
# ~~بتعیشن آخر برمثال نفسی ظاهر شدب جامع جملةآ شئون واعتبارات ومشتمل
~~برجملهآ
# ~~تعیتناتی که کلیتات ایشان من جهة ظهور حکم مؤثریة الذات بها وفیها،
~~مراتبند .
# ~~اولها ، هذا التعبسن الثانی النفسی . وبافی تعبثنات وشئون واعتبارات را
~~مضافا
# ~~الی تلک التعیثنات الکلیثة ، بعضی را حفایق واسماء الهی می گوئیم ،
~~وبعضی را حقایق
# ~~کونی واعیان ثابتة وماهیات تابعة ومتبوعه میخوانیم ، و ازاین تعیثن
~~ثانی مرتبهآ
# ~~الوهیت1 عبارت می کنیم .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~21
# ~~تقیده بمعنی ، فبالنظر الی ذات الوجود ونفس التعین عینه، وبالنظر الی
~~التقیشد بالمعنی
# ~~المتمیز غیره، فله وحدة حقیقیة وکثرة نسبیة ، والوجودالثانی مابه وجدان
~~صورة کل
# ~~تعین من الکون نفسها ومثلها موجودا روحانیا اومثالیا اوجسمانیا ظاهرا
~~فیکل مرتبة
# ~~بحسبها وحکمها. فالایجاد والخلق لیس الا اعطاء الموجد تعالی للحقائق
~~الکونیة مابه
# ~~وجدانها باضافة تعین منه الیها واظهار احکامها فیکل مرتبة بحسبها، فکان
~~التأثیر فی
# ~~تنوعات التعیشنات لاحکام الحفائق وفی تسمیتها عینا اوغیرآء للمراتب
~~التی هی المحال
# ~~المعنویة، وهی نسب معنویة لا وجود لها فی الخارج ولا فینفسها، فانظر
~~اثرالمعدوم فی
# ~~عین الموجود، وفیما هوموجود من کل وجهه تری العجب العجاب ومحارالعقول
~~والألباب).
# ~~هذا ما حققه المؤلف النحریر فی البحث عن التعین الاول وزعمی ان المؤلف
~~فرید فی
# ~~الاعصار بین المؤلفین فی تشریح العویصات وتقریر المعضلات.
# ~~2 - الوهت PageV00P163
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_164.png)

# ~~22
# ~~ومراین مرتبهآ الوهیت1 را وحدتیست وکثرتی متمیز ازیکدیگر، وبرزخی فاصل
# ~~وجامع بینهما . ازوحدتش حضرت وجوب نام برندکه منشأ اسماء الهی و
~~تعیثنات نسبی
# ~~ایشان است؛ و آن ظاهر وجود مذکور است که وجوب صفت اوست. و کثرتش را
# ~~حضرت ظاهر علم گویند من حبث تعلشفه بحقایق الکون، که این جمله در وی
~~معلومات
# ~~حقکند، وحینئذ تمیثزی نسبی مبان وجود وعلم وعالم ومعلومات و وحدث و
~~کثرت
# ~~درین مرتبه الوهت ثابت افتاد. پس مرین وحدث ظاهروجود را که درین مرتبهآ
~~الوهت
# ~~صورت احدیت است، ووجوب صفت اوست، وحدتی حقیفی وکثرتی نسبی است ب
# ~~از اثر سرایت حکم واحدیثت ms015 در وی، ومراین کثرت ظاهر علم را من حبث
~~التعلق
# ~~بالمعلومات که دراین مرتبه صورت واحدیت است، کثرتی حقیفی و وحدتی نسبی
# ~~مجموعی است از اثر سرایت حکم احدییت در وی .
# ~~اما ان کثرت نسبی، اصل ومنشأ جملة اسماء الهی وتعبثنات وجودی است. اما
# ~~وحدث حقییقی او که باطنست، حضرت غبب هویت ذانست. واما مرآن وحدث
~~نسبیرا،
# ~~حضرت علم وحقیقت عالم وحضرت امکان خوانند، وکثرت حقیفی را حضرت ارتسام
# ~~و معلومات و عالم معانی گویند و اما آن برزخ و فاصل را (بین الوحدة
~~والکثرة) ،
# ~~حقیقت انسانیه خوانند. و اوشامل است مرتعیثن اول وثانی را که در تعیشن
~~اول جامع
# ~~وبرزخ میان احدیتت و واحدیثت مذکور است، وازاین جهت حقیفت محمدی است
# ~~- علیه الصلاة والتحبة -. ودرتعبن ثانی برزخ وجامعست میان ظاهروجودکه
~~وجوب،
# ~~وصف خاص اوست، و مبان ظاهر علم که امکان ازلوازم اوست. ودر این جهت ،
# ~~حقایق دیگر کاملان واقعست ، چنانکه تقریر آن بعد از این گفته شوده ان
~~شاءالله .
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1 - الوهت .
# ~~جد برداشت برکشید علم
# ~~بهم برزند وجود و عدم
# ~~بی قراری عشق شورانگیز
# ~~شرو شوری فکند در عالم PageV00P164
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_165.png)

# ~~وباعتبار سیر وسرایت آن تجلی اول ببرزخیته واشتماله علی حکم کثنه الغیب
# ~~الغیر المتناهی وغیر المحاط ، که فی الحقیقه احکام وعوارض جملی
~~وتنثوعات ظهور
# ~~کلی آن شئون واعتبارات ذات عبارت از آنست ، دراین تعبسن ثانی که مرتبهآ
~~الوهتست
# ~~بصورت نفسی ممتد منبث که بآن انبثاث حقایق اسمائی و کونی متمیزشدند، و
~~برمثال
# ~~زلف مسلسل درپیش رخسار دلدار که وجود حقیفی وشتآون اصلیند و افقع گشت،
~~اورا
# ~~حقیقة الحقایق وحضرت عما وخیال مطلق خوانند . آنجه از آن احکام و عوارض
# ~~مجمل قابل ظهور نیست درمراتب، اصلاء اومن اکثرالوجوه، اصل وخمیرمایةآ
~~عدم مطلق
# ~~ومحالست . وآنجه درفتوت تفصیل وظهور است درمراتب علی التعاقب ممکناتند
~~، و
# ~~بحر امکان که ذوات الهی است ودرقرآن نون کنایت از او تواند بود، جامع
~~ایشانست.
# ~~ودر شربعت ازاین ظاهر نفس منبست مذکور عما، عبارت ms016 آمده است، درحدیث
# ~~مشهور که مصطفی را صلی الله علیه وسلسم ، پرسبدند که ((أین کان ربنا
~~قبل ان خلق
# ~~خلقه ؟ قال کان فی عماء ، مافوفه هواء وما تحنه هواء) وعما در لغت ابر
~~تثنشک است
# ~~که اندکی حایل باشد میان ناظر وقرص آفتاب، وهمچنین این نفس منبت مذکور
# ~~حکم آن برزخببست مذکور میان ظاهر علم وظاهر وجوده حایلست میان ظاهر
~~وجود
# ~~وباطن علم و وجود که شئون ذانست، و آن تجلتی اول مذکور بصورت تربیت و
~~اصلاح
# ~~جملهآ حقایق الهی وکونی باظهار احکا م و آثار هریک بتوجه بامر ایجادی
~~در حقیقت
# ~~آن نفس ساری بود، پس مصطفی صلی الله علبه وسلتم بحکم (اوتبت جوامع
~~الکلم"
# ~~ازحقیقت کار اخبار فرمود باشارتی لطیف ومفهوم، ایشان را از بعما، که
~~ابر تثنشک
# ~~بود واز بالا و زیر او هوا نفی کرد، علم ذلک من علم وجهل من جهل، وبحکم
~~آنکه
# ~~شعور بتفصیل کمال اسمائی دراین تعین ثانی محقق شدا، اورا فلک الحیات
~~نام نهادند،
# ~~والله الهادی .
# ~~سعیدالدین فرغانآی
# ~~2
# ~~1 - اما تعین ثانی که از تعیسن اول منبعث میشود ومؤلف نحریر از آن بحث
~~فرمود، PageV00P165
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_166.png)

# ~~24
# ~~وبا عباراتی شیوا آن را تقریر فرمود، در مقدمهآ منتهی المدارک فرموده
~~است ما عین آن
# ~~صارات را که دارای فوائد کثیر و مشتمل بر تحقیق وتدقیف است دراین جا
~~میآوریم.
# ~~قال - قدس الله - لطیفه واجزل تشریفه : "الما کانت الوحدة التی
~~انتشئت منه
# ~~الأحدیتة اول تعبین للذات الاقدس بلاشرط، واول مرتبتها، ونفس القابلیة
~~التی نسبة
# ~~البطون والظهور الیهاعلی السواءء صار صرافة الاحدیة مرکوزة فیها لذاتها
~~ولحکم قابلیتها
# ~~للظهور، فلا جرم لم یقبل الاالتجلی الاول واجمال الکمال الذاتی ووحدته
~~باندراج نسب
# ~~الواحدیة ، فلم تکن قابلة للکثرة وان کانت نسبیة ، ولا للکمال الأسمائی
~~لتوقف تحفقه
# ~~علی حکم الکثرة . ولما کانت المحبثة الاصلیة المعبر عنها ب: احببت.
~~حاملة لهذا التجلی
# ~~الاول وباعثة له علی التوجه لتحقیف الکمال الأسمائی التفصیلی، ولم
~~یصادف توجهه محلا
# ~~قابلا، رجع بقوة المیل ms017 العشفی الاصلی الی اصله، الا انه غلب بتلک القوة
~~العشقیة حکم
# ~~الظهور المعبشر عنه بالرحمة الذاتیة علی حکم البطون المعبر عنه بانهی
~~باطن الفضب
# ~~المسبوف، فعادالتجلی متعیشنا بقوة المحبة الأصلیة من عین یشبه الواحدیة
~~تعیشنا قابلا
# ~~لتحقق مطلبه الفائی الذی هو الکمال الاسمائی، وذلک التعیشن هو القابل
~~الثانی الجامع بین
# ~~طرفی حکم الاجمال والوحدة ، وبین مقابلیهما التفصیل والکثرة.
# ~~(این تعین از آن جهت، تعیشن قابلی ایست که از تجلی حق متعین شده است و
~~قبول
# ~~ظهور نموده ایست، آنچه که ازغیب ظاهر شده ایست، از تجلی حاصل گردیده
~~است. درمفام
# ~~غیب وجود که ظاهر وباطن بیک تحقف موجود ایست جهت ظهور واظهار، براخفاء
~~وبطون
# ~~غانب آمد وحق اظهار نمود آنچهرا که درغیب موجود بود و آنچهه که درمفام
~~غیب از
# ~~حفایق مستور بود وظاهر شد، حقایق قابل تعین وظهور بود که از ناحیهآ
~~مفاتیح غیب
# ~~بظهور بیوست، لذا مقام غیب ذات هرگز قبول ظهور نمیکند، بل که تعین
~~خلقی از تجلی
# ~~ظاهر نشد و فاعل این ظهور حق و قابل جهت کثرت ایست که درصورت وحدث
~~موجود
# ~~بود) فظهر فیهذا القابل الذی هوصورة التعین الاول وظلشه کما ظهر الاول
~~من کنه الغیب
# ~~مستصحبا معه آثر من ظلمة الفیب والاطلاق منفصلا عن اجمال حقایف الکون
~~القابلة مضافا
# ~~الی نسبة التعین الثانی وقابلیته وجمیع الأسماء الالهیتة المؤثرة مضافة
~~الی عین التجلی
# ~~الثانی وفاعلیته وصارالقسمان ظلالا وصورا للشئون المندرجة فی الوحدة
~~مجملة فیها
# ~~مشارق التدراری PageV00P166
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_167.png)

# ~~مفصلة فی التعین الثانی (چه آنکه جمیع اسماء فاعله دروجود و قوایل
~~متأثرهآ از این اسماء
# ~~از ناحیهآ تجلی احدی و فیض اقدس ظاهر شد وحق باسم المتکلم متعین شد ولی
~~تعینی
# ~~وظهوری مندمج دربطون واظهاری درعین اخفاء وبالاخره ازغلبهآ ظهور بربطون
~~قابل
# ~~ثانی در کسوت اسماء وصفات مبدأ ظهور حقایق خارجی بعنوان تعین ثانی ظل
~~تعین اول
# ~~متعبن نشد) متهیکنة کل بحسب ما هو علیه (لا-خ ل) بحسب العلم ، وکان
~~کلیات ما
# ~~انشتمل علیه مسماة ms018 بالمراتب ، ولکن من جهة محلیتها لثبوت باقی الحقایق
~~وظهور ما
# ~~یقبل الظهور منهاء ومن جهة مؤثریة الذات بها وفیها، مثل مرتبة الارواح
~~والمثال والحس،
# ~~ومراتب اعتدلالات المرکبات المسمتاة بالمولدات التیمیزانها مرتبة
~~الانسانیة (چون ریشه
# ~~وایساس کلیهآ حفایق درتعین احدی مندمج ودرتعین واحدی بصورت تفصیل از
~~غیب
# ~~ذات متعین میباشند، ولی اسماء فاعلیه واعیان قابل متعین ازاسماء در
~~احدیشت از
# ~~یکدیگر متمیز نیستند ولی مثل تحفق در ذات بکلی ازکثرت و دوئی معترا
~~نیستند،
# ~~ودرواحدیت قابل درصورت وجلباب فاعل جلوه وظهور دارد، لذا درمقام تجلی
~~فعلی
# ~~قوابل ازناحیهآ فیض مقدس بواسطه اقتران وجود بوجودخاص متحفق شوند و از
~~ظلمت
# ~~تقدیر بهنور وجود متلبس میشوند، وچون اسم کلی درمفام تعین ثانی به عین
~~ثابت
# ~~انسان کلی مضاف ایست واسماء جزئی ونیز مظاهر جزئی خلقی ازعقل تا هیولی،
~~درظل
# ~~عین ثابت انسان واسم اعظم متجلی در آن که اسم الله است، به تحقق علمی
~~تعین دارند،
# ~~بحسب وجود عینی نیز اسماء ومظاهر جزئیه ازملک و فلک وعلویات وسفلیات به
~~تبع
# ~~انسان موجود ومؤثر ومتأثرند) کما ان کلیات هذا التجلی الثانی من
~~الأسماء الالهیة التی
# ~~هی الامهات السبعة والبرزخ الذی هومنتشی طر فی الاحدیة والواحدیة
~~والجامع بینهما ثانیا
# ~~هی الحقیقة الانسانیة التی هی باعتبار غلبة حکم الاجمال والوحدة تسمی
~~بالحقیقة المحمدیة
# ~~(صاحب مرتبهآ برزخیست کبری؛ برزخ بین مقام ومرتبهآ امکانی و حضرت
~~ارتسام اعیان
# ~~ثابته، و مقام و جوب ومرتبهآ احدیت. نگارنده در شرح فصوص مفصل تقریر
~~نمودهام که و اسطه
# ~~بین مقام احدیت وواحدیت ومنشأ ظهور تعین درمرتبهآ حضرت ارتسام حقیقت
~~محمدیه
# ~~است ودرمقام قوس نزول از امتزاج و ترکیب و تأثیر و تأثشر بین اسماء
~~باطنه مندمج در
# ~~احدیت واسماء ظاهره درواحدیت - تولد قلب تفی نقی احدی احمدی - متعین
~~بحضرت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~25 PageV00P167
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_168.png)

# ~~29
# ~~عصل
# ~~چون این تجلی مذکور منصبغ بود بحکم آن حرکت ومیل ذاتی و انگیزش حبسی،
# ~~بسوی ظهور آن کمال اسمائی که عبارت شربعت از آن حرکت ms019 ومیل ((فاحببت ان
# ~~اعرف" آمده است، یعنی توجثهت الی ان اظهر من حیث ذاتی واحدیثة
~~جمعی علی
# ~~نفسی من حیث صورة جامعة لجمیع افراد شئون ذاتی ؛ یعنی الانسان الکامل ،
~~وعلی
# ~~نفسی ایضا من حبث کل فرد فرد من افراد تلک الشئون، وعلی کل واحد منها
~~من حبث
# ~~نفسه، وعلی آخر من حیث نفسه ومثله. ومحبت حکم مناسبت وما به الاتحاد
~~است بین
# ~~المحب والمحبوب، وابنجا محب عین آن تجلی است، ومحبوب حقیفت برزخیت او،
# ~~ظاهرا وباطنا ، وتنثوعات ظهور آن تجلی من حیث ظاهره وصورته، وآن تجلی
~~مفتاح
# ~~جمله اسماست، لاجرم تقسیمی جامع میان حصر کلبات اقسام آسماء و مناسبات
~~کردن،
# ~~لازم شد فتنقول وبالله التوفیق :
# ~~اسماء برسه قسیند، اسماء ذات واسماء صفات واسماء افعال؟ جه اسماء نسب و
# ~~احوال ، جون اول وآخر وظاهر وباطن، راجع باسماء صفاتند، واسماء مشترکه
~~نیز
# ~~چون رب که مشترکست میان سیتد وثابت ومصلح ومربی، ومالک هم دراین سه قسم
# ~~مذکور داخلست ، جه از آن جهت که سید و مالک و ثابت و مربیست از اسماء
# ~~صفاتست، واز آن وجه که مصلحست از اسماء افعالست .
# ~~اما وجه قسمت و حصر آنست که، جون اسم ذاتست من حبث التعین، پس مقتضی
# ~~مشارق الکراری
# ~~کمائیه باعتبار اقبال الی الکثرة وحقیقت محمدیه باعتبار ادبار نسبت
~~بکثرت واقبال
# ~~بحضرت بطون و وحدث) وباعتبار غلبة حکم التفصیل هی الحضرة العمائیة
~~المشتملة علی
# ~~الحفایق السبعة الکلیة) .

PageV00P168

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_169.png)

# ~~آن تعین ذانست بی وساطت اعتباری وشرطی، بامقتضی آن تعبن اعتباری از
~~اعتباراتست
# ~~اگر ذاتست بی واسطه، فلها من حیث ذلک النعیسن اسماء الذات، ففی الرتبة
~~الاولی مفاتبح
# ~~الغیب الآتی بیانها ، وفی الثانیة الاسم الله والملک والقتدوس والجبار
~~والمتکبتر
# ~~وامثالها. واما اگرمقتضی آن تعیشن اعتباری است ومعنبی از آن اعنبار
~~ومعنی مرذات
# ~~را اثری بغیری تعتدی میکند یا نه؟ اگر میکند، فهی اسماءالافعال،
~~کالخالق و نحوه،
# ~~والاء فهی من اسماء الصفات، وانحصرت افسام الأسماء
# ~~واما مناسبات که محبکت برایشان مترتب افتاده است پنج قسمست، ms020 راجع به دو
# ~~قسم ذاتی وصفاتی که هردو فسم دراین بیت محصورند :
# ~~احبتک حثبتین ،حب الهوی
# ~~وحبتا لأنک اهلا لذاکا
# ~~اما سه قفسم دیگر که محبت فعلی وحالی ومرتبهثی اند، بمناسبت ومحبت
~~صفاتی
# ~~راجعند . وجه حصر آنست که جون محبت ومناسبت حکم مایه الانحاد
~~والاشتراکند
# ~~بن المتحابسین ومتحابین هریک در مرتبهثی از مرانب، وجودی دارنده پس
~~نسبت ورابطه
# ~~بینهما امری وجودی باشده ووجود مطلقا جز بحق مضاف نیست که بحکم سرایت و
# ~~معبت رابطه است، پس ابن ربط غلبةآ حکمی از احکام وجودی بین المتناسبین
~~من
# ~~حیث الذاتست بلا واسطه، بآن طربق که حکمی از احکام لاواسطه هردورا
~~فراگرفته
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~27
# ~~1 - واما الذی هو حبثالهوی - فذکرک فی السر حتی اراکا - واما الذای انت
~~اهل
# ~~له - فشغلی بذکرک عمن بسواکا - فلاالحمد فی ذا ، ولا ذاک لی - ولکن لک
~~الحمد فی ذا
# ~~وذاکا - محبت ذاتیه عبارتست ازحکم مناسبت ذاتیهای که اصل وسبب آن ذکر
~~حق
# ~~أست درعالم حقایق وحضرت معانی بالتوجه الحبی لطلب الظهور والاظهار
~~والدروج فی
# ~~مدارج الانوار حتی ترتسب علیه شهودک نفسک بعینک فی مظهریتی وللمحبة
~~اسماء
# ~~ونعوت کالعشق والهوی والارادة ونحو ذلک وکلها برجع الی حقیفة واحدة
~~والاختلاف
# ~~راجع الی اعتبارات النسبیة هیرقایق للمحبة تتعیسن بحسب احوال المحبین
~~استعداداتهم PageV00P169
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_170.png)

# ~~28
# ~~باشد و جمع کرده ، با من حیث وساطة اعتبار و معنی زاید علی نفس الوجود،
~~اگر
# ~~بلاواسطه است ، آن را محبتت و مناسبت ذاتی میخوانیم، و اثر او آن باشد
# ~~که علتت میل محبتت چیزی معلوم نباشد اصلاء. و اما اگر آن ربط بواسطهآ
~~اعتباری
# ~~و معنیی باشد ، از آن اعتبار و معنی مرذات اثری بغیری تعتدی میکند یا
~~نه ؟
# ~~اگر می کند مناسبت فعلی باشد، واگر نمی کند آن اعتبار ومعنی را بالنظر
~~الی محلته
# ~~الذی قام به، ثباتی ودوامی هست یا نه ؟ اگرنیست، فهی المناسبة الحالیة،
~~واگرهست؟
# ~~حکمی ازاحکام مرتبهیی که محل ثبوت آن اعتبار واحکام اوست بر آن اعتبار
~~غالب
# ~~هست با ms021 نه ؟ اگر هست ، مناسبت مرتبثی باشد ، والا، محبت و مناسبت را
~~صفاتی
# ~~میخوانیم. وچون حکمحال وفعل ومرتبه راجع بهمان یک اعتباراست، لاجرم
~~گفتیم
# ~~مرجع ایشان بدو فسم ذاتی وصفاتیست، وقد انحصرت اقسام المناسبات ایضا .
# ~~وابن جمله افسام مناسبات درآنجه فرمود (فاحببت ان اعرف) مدرج بوده جه
# ~~کمال ظهور آن تجلسی اول مذکور که محبوب و مقصود اولست و آیینهآ کمال
~~طالبی و
# ~~مطلوبی وعارفی ومعروفی او صورت عنصری انسان حقیبقی است، موقوفست بر
~~تحفق
# ~~این جمله اقسام اعتبارات ومناسبات درجملهآ مراتب واحکام هرقسمی ازاین
~~اقسام
# ~~مناسبات، بظهور سلطنت عشق ومحبت درهرفردی از افراد این صورت انسانی در
~~ظهور
# ~~کمال میرسد، هرچند آن مظاهر را حکم آن مناسبات معلوم نمی باشد، وقبلهآ
~~محبت
# ~~ایشان فی مبلغ علمهم مخلوقی میباشد، لیکن همه در تحت سلطنت وحکم آن
~~مناسبات
# ~~مهورمی باشند ودرظهور بصورت عشق صورنی مقببد مجبور ومعدوره جه جون نظر
# ~~محفق بکار برنده غایت میل ایشان بدوام وبقاء وجود وثبات امری وجودی
~~میرسد،
# ~~و وجود فی الحقیفه مضاف بحقست، ولهذا شرعا وتحقیفا مستوجب ملامت نیستند
~~بلکه
# ~~مثایند ودر زمرة شهدا مثبت، کما قال، علبه الصلاة والتحبة، : ((من عشق
~~وعکف*
# ~~وکتم ومات، مات شهیدا وشرط عفت و کتمان از آنست که عفت دلیلست بر آن،
~~که
# ~~مشارق الشراری PageV00P170
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_171.png)

# ~~علت محبت که میل ذاتیست حکم یکی از آن مناسباتست، نه میلی طبیعی
~~شهوانی، و
# ~~کنمان دلالت می کند برآن که محبست مضاف بآن سر وجودیست که مکتوم و
~~باطنست
# ~~نه بنفس طبیعت تا باظهار وافشا بغیری، چارهسازی کند. والله اعلم .
# ~~فصل :
# ~~پس مفاتیح غیب که اسماء اول ذاتند وبحضرت هویت مضاف، کما قال تعالی :
# ~~(وعنده1 مفاتح الغیب لا یعلمها الا هو) ذاتست من حیث تعیثنانها
~~واعتباراتها الکلیتة
# ~~الاولیة التی تقتضیها محض الذات من حیث تجلتیها الاول علی نفسها فی
~~نفسها لنفسها،
# ~~کادراکها کمالها الذاتی وکمالها الأسمائی وحرکتها الحبتیة الی الکمال
~~الأسمائی ،
# ~~وتوجثهها البه بصورةالأثر بکلیتنها ، حبث لاکل ولا بعض ، وتحقق مرتبهآ
~~الوهت ms022 که
# ~~ظل ذاتست وصورت تعبن اول ازحبشیتت ایشانست، وصفات الوهت جون حباة و علم
# ~~و اراده وقدرت، سایه واثر ایشانست، واسماء الوهت چون حیء وعالم ومرید
~~وقادر
# ~~صورومظاهر آن مفاتیح غیب مذکورند، وآن تجلی اول مذکوررا باعتباراتها
~~المذکورة
# ~~من حبث مظاهرها فی مرتبة الالوهة ، توجهی است الی کمال الجلاء
~~والاستجلاء، که
# ~~متعلق کمال جلاء ، مظاهر تفصبلی ایشانست درمراتب وصوراجناس وانواع،
~~واشخاص
# ~~عالم عبن آن مظاهرند، ومتعلق کمال استجلاء مظهر کلی حفیقی جملی
~~ایشانست، وآن
# ~~صورت عنصری انسان حقیقی است. پس مفاتیح غببب را سپری ضروریست2 من حیث
# ~~الظاهر البرازخ العمائی که صورت آن برزخیت اول کبری است من الواحدیة
~~والأحدیة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~29
# ~~1-س46ی 58
# ~~2 - درشرح قصیده عربی مفصل تر ازاین مسأله بحث کرده است که ما در حوآشی
# ~~قبل کلام اورا نقل کردیم .

PageV00P171

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_172.png)

# ~~3
# ~~باحکامها الغبر المتناهیة الجملیة ، درجملةآ مراتب وحقایق وماهیات
~~تابعه و متبوعه
# ~~که تفصبل آن احکامند بطریق سربان ذاتی که اسم لطیف اثر وحکم آن
~~سریانست در
# ~~هرحقیقتی واسمی، وقابلست و استعداد اصلی غیر مجعول هرماهیتتی، صورت طلب
~~و
# ~~توجثه آن مفاتیح غیبست بسوی کمال ظهور و اظهار احکام و آثار ایشان
~~بطریق تفصیل
# ~~درمراتب، بحکم آن سرایت مذکور. پس این طلب و توجه مذکورکه قابلیت و
~~استعداد
# ~~عبارت از آنست ، مضاف بمفاتیع غببست فی الحقیقه نه بحقایق واعبان ثابته
~~که صور
# ~~وتفصبل احکام وعوارض ایشانند درمرتبهآ امکان، چه این حقایق درمرتبهآ
~~امکان فی
# ~~انفسها محصور ظلمت عدم نسبیاند، وهیچ ظهوری وشعوری من حبث ذوانها
~~بایشان
# ~~مضاف نیست ، کما هو الأمر فی الصور الحسبة مع قطع النظر عن النفس .
# ~~وفرق میان قابلیت واستعداد آنست که قابلیست وصف ذاتیست بی انضمام شرطی
# ~~رامری زاید ، واستعداد تنمهآ اوست بانضمام وصفی وامری دیگر خارجی . پس
~~این
# ~~مفاتیح غیب مذکور از حیثیتت هرحقیقتی الهی وکونی، باین زبان قابلیت و
~~استعداد
# ~~مذکور از آن طلب وعشق بیانی میکنند، ودر میدان شوق بسوی ظهور احکام و
~~آثار
# ~~خود، جولانی ms023 مینمایند ، واز حیثیتت جملهآ اسماء کلی وجزئی که درحضرت
~~الوهت
# ~~متعلتقند بحضرت ائسه1 سبعةآ ایشان که حی وعالم ومرید و قائل وقادر
~~وجواد و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- فاشملها حکما هی حقیقة الحیوة ، وهی قبول الکمال المستوعب لکل کمال
~~لایق
# ~~والاحساس به من جهة کلیة. ولما لم تخل حقیقة کلیة اوجزئیثة من کمال
~~یناسبها وللحق
# ~~الشعور بها جملة ، کان الاسم الحی شاملا لجمیع الأجزاء ، والحیوة
~~مستوعبة جملة
# ~~الحفایق. ولما کان العلم فی الرتبة الثانیة متعلفا بمعلومات مفصلة
~~والحیوة لها الاحساس
# ~~بها جملة والتفصیل داخل فی الجملة ، کان العلم من هذا الوجه داخلا فی
~~الحیوة . ولما
# ~~کان الارادة المیل الی المراد، تخصیصا او ترتیبا او اظهارا او اخفاءا ؛
~~وغایة طلبه ظهور
# ~~الکمال الأسمائی بذلک الترتیب وبحکم ذلک الظهور الذی هومن خصائص العلم،
~~کان الارادة PageV00P172
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_173.png)

# ~~متسطند ، وامر ایجادی که مطلوب حتیقی بروی مترتبست برتحقق ایشان موقوف
~~،
# ~~رجوع می نمایند ، چه حی موجب حضوراست با بایستگی ایجاد ، وشعور بمصلحت
# ~~داخلة فی العلم ومنتشأة منه، ولماکان حقیفة القول (التکلم) نفسا منبعثا
~~من باطن المتنفس
# ~~متضمنا معنا یطلب ظهوره ومتعینا بحسب مرتبة اومرآتب، بسمی فی الخارج
~~مخارج،
# ~~کان من حیث ذلک الطلب داخلا فی الارادة . ولما کانت القدرة تمکشنا من
~~التأثیر فی اظهار
# ~~ما یطلب ظهوره، کان لذلک داخلا فی القول ومنبعثا منه. ولما کان الجود
~~هوالتمکن من
# ~~قبول اقتضاء الابثار ذاتا وصفة بما فیه کمال ونفع لکل ما یستحفه حالا
~~اوستآوالا کان
# ~~من جهة التمکن داخلا فی القدرة ومتفرعا منه. ولما کان الاقساط ایثار
~~قسط کل ماله
# ~~قسط استعدادی به یقبل من الجواد ما بؤثر به، دخل فی الجود وانتشأ منه).
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~این بود کیفیت ترتب اسماء کلیه هفتگانه و الائمة السبعة علی ماذکره
~~الشارح فیهذا
# ~~الکتاب والمنتهی علی ما نقل عنه الشارح الفناری فی المصباح
# ~~بنا برمسلک محفقان ازحکما، حفیفت وجود منشأ انتزاع کلیهآ صفات کمالیه
~~ایست
# ~~باعتبار بساطت تامه وکون الوجود نورا لنفسه ولغیره وظهور ذاته لذاته
~~علم وعالم و
# ~~معنوم ms024 است وباعتبار کونه نورا ومنورا للغیر، قادر بل که نفس قدرت أیست
~~وچون جمیع
# ~~کمالات عارض وجود بوجود منتهی میشود، وجود مبداکلیه اوصاف وینبوع کافهآ
~~شئون
# ~~31
# ~~وجودی است از کلام وسمع وبصر و...
# ~~کلبه اسماء است ازاسماء کلیه وجزئیه.
# ~~ا وع وصاو ردات بلحاظ انصان بعلیة اوصان کمایه مجعع
# ~~المعیتنة ، فان الحقیقة التی هی عین التعیثن الثانی لظاهر کلمة الاسم
~~الله مجمع جمیع
# ~~الحقایق الاصلیة والفرعیة والکونیة والالهیة (اسم رحمن بحسب ظهور
~~درمظاهر خلقی
# ~~((ومجمع جمیعها ظاهر کلمة اسم - الله - من جهتین، جهة الوجود، وجهة
~~حفائقها
# ~~چون عین. وجود منبسط ونفس رحمانیست مجمع کلیهآ اوصاف واسماست باعتبار
# ~~وجمعیت سچون حیادیعنی در"اک فعال - مفام جمع دیگر ایسماء کلیه
~~ایست وعلم چون بلحاظ
# ~~اضافه بحق شامل کلیهآ معلومات است باعتباری متضمن کافه اسماء الهیه
~~ایست. واسم
# ~~سریان درمظاهر ولی باعتبار بطون عین مقام احدیت ایست . وانسم حتی
~~ازلحاظ احاطه PageV00P173
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_174.png)

# ~~32
# ~~وتدبیر کلسی در آن باب که مطلوب حقیقی بوی باز بسته است، و عالم مفصتل
~~آن تدییر
# ~~است باستحضار مفردات حقابق منبوعه وتابعه وتعیثنات وجودی اسمائی مضاف
~~بهر
# ~~حقیقتی واحکام او، ومرید مخصتص ومرتب ایشانست درظهور فی مرتبهآ او
~~مراتب ، و
# ~~فقائل مباشر امر ایجادی است بمعنی کلمهآ کن، وقادر مشمد اوست ومؤثر
~~بذلک القول،
# ~~وجواد معبن ومعطی حصص وجودی است بهرحقیقتی، ومقسط مثبت ومعین محل و
# ~~مرتبهثی که آن موجود دروی ظاهرخواهد شد، ومثبت و مبین برزخیتت حکم
~~عدالت
# ~~او نیز درآن مرتبه که حکم ایجادی اولا وثبات وبقاء او ثانیا برآن
~~موقوفست . پس
# ~~ازحیثیتت این ائمهآ سبعه بحضرت اسم الله که جامع حقایق اسمائی ومعیشنات
~~ایشانست
# ~~وتمام اثر که بمرتبه متعلق است بوی مضاف باز گشنند، وترجمانی وطلب
~~اسماء و
# ~~حقایق کردند بزبان ائمهآ سبعه بحضرت اسم الله ، واز حیثیتت اسم الله
~~بحضرت غیب
# ~~متکلم وقادر وجواد ومفسط نیز باعتباراتی که ذکر نشد دارای جهت شمولند)
# ~~قال الشارح : ((أن لکل من هذه الأیسماء الاصلیة جهتین. احداهما، اشتمال ms025
~~کل منها
# ~~علی الباقی مع تحفق اثر خفی من التمایز فاشتماله من اثر الجمعیة
~~البرزخیة الثانیة الانسانیة
# ~~وجمعیتها الحفیفیة بین حکم التجلی ووحدته الحقیفیة وکثرته النسبیة
~~وبین حکم التعین
# ~~وکثرته الحفیفیشة ووحدته النسبیةة وتوحید احکام الطر فین المذکورین .
~~اما ظهور الأثر
# ~~الخفی من التمایز فمن کون هذه البرزخیة الثانیة واقعة فی التعین الثانی
~~ووجوه نسبته
# ~~الی الابدیة الشی من اخص اکامها الشمیز الی مالایتناهی" وتانتهماء
~~علی عکس العجهه الاولی،
# ~~مشارق التدراری
# ~~
# ~~البرزخیکة الثانیة (الف) التی هی الحضرة العمائیة . وامالأثر الخفی
~~للاشتمال فمن جمعیة
# ~~هذه البرزخیة واشتمالها بحکم وحدتها) .
# ~~(الف) - رجوع شود به مقدمه یرشرح لأئیه موسوم به منتهی المدارک تألیف
~~شارح علامه سعیدالدین
# ~~فرغانی، شرح مفتاح قونوی تألیف حمزه فشاری چاپ ط 1323 ه. ق. ص 130،
~~131، 132 PageV00P174
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_175.png)

# ~~ذات رجوع نمودند هم بصورت آن ترجمانی، و آن اول دورهآ کلی اصلی بود
~~مرمفاتیح
# ~~غیب را بصورتطلب وعشق وسرایت معنی محبت وشوق وبروفق فاعدفحکم الاصول
# ~~یسری فی الفروع . چون مفتاح واصل همهآ اسماء وحقایق، این مفاتیح غیبند
~~لاجرم
# ~~ابن حکم دوری درجملهآ حقایق تابعه و متبوعه پیدا آید تا جمله امور
~~اسمائی و کونی
# ~~درجملة مراتب وعوالم حتی المحسوسات دوری ظاهر میشود . پس بار دیگر این
# ~~مفاتبح غیب ذات ازحیشیتت غیب ذات متوجه امر ایجادی گشتند وبمرتبهآ
~~الوهت در
# ~~سیر وسرایت آمدند، ومن حبث جهت الوجود بتلک السرایة المذکورف، ترجمان
~~اسم الله
# ~~شدند ، وبفرمان وامر ایجادی که سر وباطن آن امره آن مفاتیح غیب مذکورند
~~و
# ~~حقیقت و روح او قول الهی وصورت او معنی کلمهآ کن بتوجه بقیت اسماء سبعه
# ~~مذکور واجتماعات ایشان مبادرت نمودند تا تنیجهآ آن امر واجتماع
~~وتوجهات، اولا
# ~~عالم ارواح بود و وجود ارواح در وی، وثانبا عالم مثال بجمیع صورها ،
~~وثالثا عالم
# ~~حس بجمیع صور اجناس و انواع و اشخاص وتنثوعات ظهور ایشان . والله
~~الهادی .
# ~~تمة وتنببه
# ~~بدانکه هرجه دراین اصل مذکور از الفاظ ماضی ومستقبل باد کرده شد، و
~~وضع
# ~~وترتیب وترکیب گفته ms026 آمد، مراد از آن جمله نه معنی مفهومست از ماضی و
~~مستقبل و
# ~~ترنیب وترکیب و اجتماع، بلکه مراد از آن اخبار است ازوقوع ونبوت امر در
~~آن
# ~~حضرت علی ماهو علبه، وازجهت ضیق عبارت ، این الفاظ بکار برده شد تا کسی
~~را
# ~~وهم ازراه نبرد که در آن حضرت وقوع چیزی پیش ازچیزی یا بعد ازچیزی بوده
# ~~باشد، بلکه تجلتی اول وثانی وحصول نفس و باطن و ظاهر علم و وجود دائما
~~حاصل
# ~~بوده است ، معا معا، ولیکن ازجهت تقریرعلم و وجود ومراتب ایشان این
~~الفاظ بودو
# ~~شد ومیباشد وافتاد وامثالها، ضرورت بود، واللهالهادی والمرشد .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~33 PageV00P175
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_176.png)

# ~~34
# ~~دربیان تعبن وصدور عالم ارواح وتحقثق وظهور عالم مثال که خیال منفصلش
# ~~خوانند ، بزبان اصطلاح .
# ~~پس چون حکم سرایت آن مفاتیح غیب مذکور، شامل آمد هردوجهت ظاهر
# ~~وجود و ظاهر علم را من حیث تعلثقه بالعالم و حقایق الممکنات ، لاجرم در
~~نزول در
# ~~هرتبه ئی مرجهت وجود را بظهور آثار و احکام او اسماء دیگر پیدا میگردد،
~~و ذکری
# ~~و آوازهثی دیگرش نازه میشود . جنانکه درمرتبهآ اول اسماء الوهت، ودیگر
~~اسماء
# ~~احصاء ودر مراتب دبگر جملهآ اسماء جواهر چون روح وملک و جن ومعدن ونبات
# ~~وحبوان وانسان وهمهآ شخصببات ایشان ومرجهت کون را نیز صفتی ونعتی وحکمی
# ~~پیدا می آید، درمرتبه اول جملهآ حقایق ممکنات و احکام و عوارض ایشان و
~~درمراتب
# ~~دیگر جملهآ اعراض چون جملهآ هیآت واشکال والوان ومقادیر و اوزان و
~~کیفیات و
# ~~کمیات وبافی مقولات بحکم آن سرایت مذکور، پس اول، احباء ذکری از اثر آن
# ~~سرایت مراسماء سبعه را بود که ائمهاند بظهور آثار ایشان که تدبیر و
~~تفصیل و تمییز
# ~~و تخصیص وترتیب واظهار وتآثیر وتعبین بود جملة وتفصیلا علی العموم وعلی
# ~~انخصوص تعبین عالم ارواح اولاء بامر ایجادی که چون آن مفاتیح غیب بحکم
~~آن
# ~~سرایت از حیثیگت حقایق این اسماء سبعهآ مذکور متوجه ایجاد و اظهار عالم
~~شدند، از
# ~~حیثیت ms027 اسم حی تدبیر کلی این عالم ارواح کردند و بعالم استحضار حقایق
~~ارواح
# ~~کردند من جهة الوجود والکون ، وبمزید تخصیص قلم اعلی وملائکه مهیتمه بی
~~واسطه
# ~~و لوح المحفوظ وما حواه بواسطة قلم اعلی ، وبقائل مباشرت ایجاد بهذا
~~الوضع
# ~~والتترتیب، وبقادر تأثبر ببیونددادن وجود بماهبت هربک، وبجواد در اسعاف
~~سؤال
# ~~وطلب حقایق بزبان استعدادات مروجود را مقابل حضرت معلومات داشتن ،
~~وبمسقط
# ~~مشارق التدراری
# ~~اصل دوم PageV00P176
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_177.png)

# ~~نعیین مرتبهآ ارواح وملاحظهآ آن، وچون حکم آن سرایت مذکور درجهت قوابل
~~و
# ~~اهتات هم ثابت بوده لاجرم ازمواجهه ومقابلة وجود با حضرت معلومات
~~بحفایقها
# ~~انکلتیة اولا عالم ارواح متعیتن شد، وعین همان مفاتیح غیب از وراء حجاب
~~حضرت
# ~~معلومات وحقایق ایشان ازحیثیتت حقیقت عقل کل وحفایق ارواح مهیشمه، خطاب
~~کن
# ~~ر1 از حیثیتت حضرت وجود هم ازخود بشنیدند ، ودراین مرتبهآ ارواح
~~خودبخود
# ~~بیوستند، تتیجةآ آن اقتران، اسم عقل اول ومهیه و ذکر ایشان وتعبن ایشان
~~آمد .
# ~~واینست معنی آنجه شیخ کامل مکمل محبی الدین رضی الله عنه در فصوص
~~فرموده
# ~~است که (فما بقی الا قابل، والقابل لا یکون الا من فیضه الأقدس) .
# ~~بس ایجاد عبارت از افران آن فیض اقدس است اعنی مفاتیح غیب من حیث
~~الماهیةآ
# ~~بوجود ظاهر که جهت ظاهریت 1 همان مفاتیح غیبست، اما درمرتبةآ ارواح
~~واما درمرتبةآ
# ~~حس، فالأمر منه بدأ والبه بعود، وابن دوم دورهآ کلببست مرآن تجلی اول
~~ومفاتیح غبب
# ~~مذکور را بحکم آن میل ذاتی وحرکت حبسی وانگیزش عشقی من حبث عالم
~~الارواح،
# ~~واما از حبثیتت هرفردی ازافراد ارواح، در وی جزئی وافع است .
# ~~فصل:
# ~~بباید دانست که حضرت علم و معلومات که مرتبهآ امکانش نیز خوانند،
~~آیبنهآ
# ~~ذاتست من حبث التجلی الأول باعتباراتها وشئونها الکلتبة المسمتاة
~~بمفاتیح الغیب ، و
# ~~نناهر دراو شتون کلی باحکامها و عوارضها، جنانکه احکام وعوارض ظاهرند
~~وشتون
# ~~کلی باطن. وباز حضرت ظاهر وجوده آینهآ حضرت ظاهر علمست من حبت تعلفه
# ~~بالمعلومات که امکان از القاب اواست بحفابقها ، وظاهر در ms028 وی احکام
~~ولوازم و
# ~~عوارض آن حقایق ، هکذا فی جمیع المراتب. واینست معنی آنجه گفتهاند بعضی
~~از
# ~~اکابر ، که ازوجهی حق آیینهآ عالمست وازوجهی عالم آیینهآ اوست، و ازاین
~~حقایق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~35
# ~~7- در نسخهآ - م ه-: پس ایجاد ازاقران آن فیض ...

PageV00P177

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_178.png)

# ~~36
# ~~مذکور بعضی کلیاتند و بعضی جزئیات ، وبعضی از این کلیاتندکه از ظهور
~~ایشان
# ~~ظهور جزئیات بالفعل لازم نمی آید، وحکم بطون آن تجلسی اول درآنجه از
~~وجود
# ~~بایشان متعلق میگردد تا ایشان خودرا وغیر خود را بآن بیابند وادراک
~~کنند، غالب
# ~~باشد وآن حقیفت قلم اعلی ومهبکمه اوست . وبعضی آنند که ازظهور ایشان
~~بظاهر
# ~~الوجود ظهور لوازم وتوابع وجزئیتات بالفعل لازم می آید لیکن بحسب آن
~~مرتبه که
# ~~محل ظهورایشانست وحکم ظهور و تجلی ثانی براین حصهآ وجودی که بحقیقت
~~ایشان
# ~~تعلق میگبرد ، غالب میباشد چنانکه حقیقت لوح المحفوظست . وبعضی از آن
~~حقایق
# ~~کلی همچون محلهااند مرظهور این حقایق کلی مذکور وجزئیات ولوازم ایشان
~~را ،
# ~~چنانکه هر حقیقتی چنده کلی یا جزوی ، یا متبوع یا تابع، بیکی از آن
~~محال متعلق
# ~~باشد م بحبث لو فتدر ظهورها ، تکون تحت حکم ذلک المعل ، وتکون ظهورها
# ~~بحسبها، وایشان را مراتب وعوالم وحضرات خوانند، واین مراتب کلی در چهار
~~فسم
# ~~محصورند ، والخامس هو الجامع لها اجمالا وتفصیلا.
# ~~اما اول را حضرت ومرتبهآ غیب ومعانی گویند، وآن حضرت ذاتست بالتجلتی
# ~~والتعبن الاول، والثانی وما اشتملاکعلیه من الشئون والاعتبارات الاول
~~اولاک، والحقایق
# ~~الالهبتة والکونبة ثانبا.
# ~~و دوم را که در مقابلهآ اوست، مرتبهآشهادت وحس خوانند، و آن از حضرت
~~عرش
# ~~رحمانی است تا بعالم خاک وماتثولکد منهاء وآنجه دراین میانست از
~~صوراجناس وانواع
# ~~" اشخاص عالم .
# ~~وسوم را که تلو مرتبهآ غیبست متنازلا3 ، مرتبهآ ارواح گویند.
# ~~وجهارم را که تلو عالم حسست متصاعدا ، عالم مثال وخببال منفصل خوانند.
~~و
# ~~حجامع ایشان تفصبلا حقیفت عالمست، واجمالا صورت عنصری انسانی . بس چون
# ~~ماهیتت قلم اعلی، کلی ومجمل بود، وجود که بوی متعیتن ms029 شد، مجمل و وحدانی
# ~~النعت بود، واین وجود متعیتن وماهبت باین اقتران مذکور، صورت وظاهر
~~اوست ،
# ~~مشارق التبراری PageV00P178
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_179.png)

# ~~وآن امر الهی احدی جمعی، روح وباطن او، فصار الوجودالمضاف الی القلم
~~الأعلی
# ~~بمین ذلک التجلی الوجودی ، وعینه الثابتة یساره، وسری التجلی المذکور
~~فیهما، وهکذا
# ~~سریانه بحکم تلک الحرکة الحثبیکة فی جمیع الحقایق والمراتب . پس قلم
~~اعلی مظهر
# ~~جهت وجود آمد ولکن باعتبار غلبهآ حکم آن تجلی اول در وی، وباین اعتبار
~~او را
# ~~اعنی قلم اعلی را روح محمدی ونور او ونفس ناطفهآ اوگفتند. والبه
~~الاشارة بقوله :
# ~~صلی الله علیه وسلتم عندالقسم : "والذی نفس محمد بیده" پس
~~این قلم اعلی باین
# ~~ظاهر وجوده بحکم آن سرایت مفاتیح غیب مذکور، وحرکت ومیل ذاتی و توجشه
# ~~ایجادی، وبحکم توجهات آن اسماء سبعةآ مذکور ایضا من حیث مرتبة الالوهة
~~مواجه
# ~~آمد مرحقیقت وماهبت لوح المحفوظ راکه حضرت علمست من حبث تعلقه
~~بالمعلومات،
# ~~هم دراین مرتبه، ارواح تا تنبجهآ آن مواجهه بحکم آن توجهات مذکور
~~اقتران طاهر
# ~~وجودآمد، ولکن من حیثغلبة حکم مرتبة الألوهة والتجلی الثانی فیه،
~~بحقیقت وظاهر
# ~~علم که ماهببت لوح المحفوظست بجمیع حقایقها التابعة والمتبوعة که
~~مفردات حقایق
# ~~عالمند، بهمان طریق که درقلم اعلی و ارواح مهیشمه گفته شد، وثمرهآ آن
~~اقتران اسم
# ~~لوح المحفوظ آمد وتعبسن اووذکر او که ببعضی زبانها نفس کلش نیز خوانند.
~~پس آن
# ~~وجود ظاهر ، که باطنش درقلم اعلی مجمل بود ظاهرش درلوح المحفوظ، مفصگل
~~شد
# ~~تفصیلی بحسب این مرتبه، چنانکه هر حقیقتی از حقایق عالم را صورتی
~~روحانی مجترد
# ~~ازترکیب مثل روحانبتة الحروف المفردة در وی حاصل آمده وزبان شربعت از
~~آن
# ~~نفصیل ظاهر وجود، کتابت عبارت کرد فی قوله : (اکتب علمی فی خلقی الی
~~یوم
# ~~القیامة) یس لوح المحفوظ مظهر مرتبة الوهت وحضرت علم وامکان آمده
~~چنانکه قلم
# ~~اعلی مظهر آن تجلسی اول وحضرت وجود شد، پس این قلم اعلی را بهر اعتباری
~~اسمی
# ~~وذکریست، باعنبار اخذه الوجود عن الغیب مجملا بلاواسطة وادراکه ms030 ذلک فی
~~الغیب
# ~~وفی نفسه، عقل اولش خوانند. وباغنبار تفصبله فی غبره ما اشتملت علیه
~~ذانه من
# ~~الوجود بالأمر الالهی بقوله: اکتب علمی فیخلقی، قلم اعلی نام اوست.
~~وباعتبار آنکه
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~37 PageV00P179
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_180.png)

# ~~38
# ~~حامل حکم آن تجلی اولست بیواسطه، روح محمدی است. وهمچنین لوح المحفوظ
# ~~باعتبار محلبتت او مرتفیصل وجودی را ، لوح المحفوظ نام دارد . وباعتبار
~~اشتمالش
# ~~بر نقوس و ارواح که مؤثرند درجمیع مراتب، نفس کلش گویند. وباعتبار
~~توجشهش
# ~~بباطن باصل خود ومشاهدهآ او مرموجدش را ومددبذیرفین بیواسطه، روحش
~~نامست.
# ~~وجنانکه نسبت کلی ظهور قلم اعلی درمراتب بصورت تدبیر، نفس ناطقه محمذی
# ~~است، صلی الله علیه وسلم . همجنین نسبت کلی ظهور لوح المحفوظ بطریق
~~تدبیر در
# ~~عوالم ومراتب نفس ناطفةآ هر کاملیست غبر محمد صلی الله علیهم اجمعین .
# ~~بس آن تجلی اول مذکور را بدو اعتبار، امر الهی میخوانیم : یکی بآنکه
~~اثردر
# ~~هر مرتبه ثی بوی مضافست وقول وفعل، صورت اویند، ودوم، بآنکه شغل و
~~کارستان
# ~~ایجاد ونکوین عالم وکمال ظهور واظهار از وی منتشی گشت، لاجرم عالم
~~ارواح را
# ~~باین هردو اعتبار، عالم امر گفتندب که اول تتیجه ومظهر این امر الهی
~~مذکور در این
# ~~عالم ارواح پیدا شد، وبعد از آن هیچ اثری درهیچ مرتبهگی جز بوساطت او
~~واقع
# ~~تبست. والله المرشد .
# ~~فصل
# ~~باز چون آن مفاتیح غیب مذکور تابع آن تجلی اول بودند و جملهآ احکام و
# ~~عوارض شئون ذات تابع ایشان، وآن تعین و تجلی ثانی که مرتبهآ الوهتش
~~میخوانیم
# ~~مثال وظل وصورت آن تجلی اول بوده وحقابق اربعة او، اعنی حبات وعلم و
~~اراده و
# ~~قدرت، که ایشان را حقایق ثوانی میخوانیم امثله وظلالات آن مفاتیح غیب
~~بودند ،
# ~~و جملهآ حقایق کونی که معلومانند، صوراحکام آن مفاتیح غببند که
~~درامتداد و انبثات
# ~~نفس رحمانی مذکور بواسطهآ این حقایق ثوانی مذکور دراین مرتبة الوهت
~~ثابت و
# ~~متعیسن آمدند تا مظهروجود بحکم غلبه ذلک التجلی الاول فیه، قلم اعلی
~~آمد، ومظهر
# ~~مشارق التدراری ms031 PageV00P180
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_181.png)

# ~~ظاهر علم بحکم غلبة مرتبة الألوهة فیه بتفصیل المعلومات، لوح المحفوظ
~~آمد درعالم
# ~~ارواح . لاجرم چون آن تجلی اول باعتباراته الأول المذکورة از حیثیثت
~~این تعیثن
# ~~نای بحقایقه الثوانی وتعبسن الأسماء السبعة منها واستصحاب ذلک التجلی
~~الاول ایاها
# ~~کلتها بنوجثهاتها معه وتوجتهات الأرواح ایضا بحکم التبعیة بصورة الأثرء
~~متوجته کمال
# ~~ظهور واظهار بود، همچنانکه درتوجه تجلی اول، اعتبارات اربعهآ او که
~~مفاتیح غیب
# ~~مذکور نام دارند بنبعیت متعبن ومتوجه شدند، وهمچنین درتجلی ثانی و
~~توجثه و
# ~~تعین او، حقایق ثوانی متعین شدند، ونتنیجهآ ایشان ومظهرشان عالم ارواح
~~وقلم اعلی
# ~~ولوح المحفوظ بود .
# ~~وهمچنین درتوجه نفس کل آن حقایق ثوانی را که حبات وعلم واراده وقدرتند،
# ~~چهار مظهر معنوی متعین شدند عبارت از ایشان : حرارت و برودت و رطوبت و
# ~~بسوست آمده دو ازایشان رتبت فاعلبست داشتند، و آن حرارت وبرودت بودند،
~~و دو
# ~~با نفعال مخصوص آمدند، وآن رطوبت وببوست بودند.
# ~~پس بحکم سرایت آن میل ذاتی وحرکت حبشی مذکور وتوجشه بکمال ظهور و
# ~~اظهار، فعل وانفعالی معنوی میان ایشان واقع شده ننیجهآ آن اجتماع بصورت
~~فعل و
# ~~انفعال ، اسم حقیقت طبیعت بود جامع ایشان . پس بحکم آن سرایت مذکور در
~~این
# ~~حقیقت طببعت و آثار آن توجثهات مذکور، انبساطی درحقیقت طبیعت پیدا آمد،
~~عالم
# ~~مثال از آن متعبن گشت. وجون طبیعت من حبث ذلک الانبساط مواجه لوح
~~المحفوظ
# ~~بود و متوجته باو- توجه البعض الی الکل والفرع الی الأصل - لاجرم جملة
~~حفایق
# ~~روحانی که درحضرت لوح المحفوظ ثابت بودند، امثله وظلالات ایشان دراین
~~حقیقت
# ~~که عالم مثالست یبدا آمدند. واین عالم مثال بامثلهآ آن صور روحانی
~~وظلالات ایشان
# ~~در عالم مثالست پبدا آمدند، واین عالم مثال بأمثلة آن صور روحانی
~~وظلالات ایشان
# ~~معمور گشت.
# ~~واین عالم مثال را خیال منفصل نیزخواننده واو همجون جدولیست ازخبال
~~مطلق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~39 PageV00P181
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_182.png)

# ~~0
# ~~عمائی، وخیال هرانسان وحبوان جدولی از وی، بلکه جملةآ برازخ بین الدنیا
~~والآخرة
# ~~وغیر آن حصهئی ms032 ازاین عالم مثال مذکور است. وپبداشدن جملهآ ارواح درعالم
~~حس
# ~~فی المنامات وغبرها، بلکه جملهآ مرثآببات درحال خواب حختی الحق، تعالی
~~وتقدس ،
# ~~دراین عالم وصور مثالی این عالمست، وصوری که در آینهها و جیزها صافی می
~~نماید،
# ~~همه ازصور این عالمست ، وهرموجودی را کان ماکان، صورتی دراین عالم
~~مناسب
# ~~ابن عالم هست، وحکم او شاملست جملةآ مراتب وافلاک وغیرها را. وسخن در
~~وی،
# ~~بسطی عظیم دارد، این مقدمه احتمال بیش ازاین نکند، واین مقدار از تنبیه
~~کافیست،
# ~~مرسالک طالب را . والله المرشد
# ~~مشارق الثدراری
# ~~ایجاد عالم اجسام تا آفرینش آدم ، علیه الصلاة والسلام
# ~~بدان اینداک الله من عنده که لوح المحفوظ را جون حق، تعالی - بیافرید ،
~~او را
# ~~دو قوت داده بکی علمی که بآن فتوت مددپذیر است از قلم اعلی تا بی واسطه
~~از حق،
# ~~تعالی، واسماء او. و دوم قوت عملی که بآن قوت، مباشرت فعل ونأثبر میکند
~~بامر
# ~~حق تعالی و اذن او، جه جملة افعال وآثار فیما تحتها، مضاف بدو و
~~جزتآببات اوست .
# ~~پس این حقیقت طبیعت مذکور، آلت این قوت عملی اوست تا عین او، وچون آن
~~تجلی
# ~~اول مذکور باعتباراته المذکورة از حبثیتت آن توجهات اسمائی و روحی
~~بواسطهآ
# ~~نفس کل که لوح المحفوظست ووساطت آلت او که طببعت است، متوجه کمال ظهور
~~و
# ~~اظهار شد، بعالم الأجسام وله وفیه، واسم خالق وباری ومصور بنیابت
~~ومشارکت اسم
# ~~اصل سوم PageV00P182
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_183.png)

# ~~قائل متعین شدند، جوهر هبائی که حصهئی بود از آن احکام و عوارض مجمل
~~غیر
# ~~متناهی ، اعتبارات اول مذکور که کلیات ایشان بصورت حقایق کونی در
~~مرتبهآ
# ~~الوهت وامکان ثابت افتادند، واو همچون مدهئی است مجهول از دوات الهی که
# ~~نون کنایت ازاوست درفرآن عزیز، وآن منده مادهآ عالم اجسامست ، درزیر
~~مرتبهآ
# ~~طببعت متعین شد، و بواسطهآ آنکه تعین او بواسطهآ قلم اعلی ولوح المحفوظ
~~وحقیقت
# ~~طببعت بوده جسم کل از آن حاصل آمد مشتمل برسه اصل، وهمان ابعاد ثلاثه
~~بود
# ~~اعنی طول ms033 وعرض وعمق . پس اسم مصور بجهت اوصورتی وشکلی که حکم اجمال
# ~~و وحدث براو غالب باشد وهمان شکل کریست مستدیر بعین کرد، صورت عرش
# ~~عظیم از آن ظاهرشد، وبسبب سرایت حکم آن حقایق اربعه که طببعت جامع
~~ایشانست
# ~~در آن معانی سه گانه که طول وعرض وعمقست، این صورت عرش مقدر شد به
~~دوازده
# ~~تنقدیر مفروض نه نه محسوس. پس آن تجلی وجودی جملی که مظهر اول او که
# ~~روحانی بود قلم اعلی بود، مظهر دومش که حس بود، عرش عظیم آمد لتمام
~~الاشتمال
# ~~علی المراتب الکلیة بهمان صورت و صفت وحدث واجمال. وجون اسم رحمان ،
# ~~حفست من حبث کونه وجودا ، لاجرم عرش عظیم، محل استواء رحمانی آمد
~~بجملهآ
# ~~معانی استواء که اول، استقرار وتمکتنست ، کما یقال استوی فلان علی ظهر
~~دابتنه ،
# ~~استقر.
# ~~و دوم، استبلاء، کما قیل : قد اسنوی بششر علی العراق.
# ~~وسوم، تمام و بلوغست بغایت، کما یقال : استوی الرجل . ای اننهی وتم
~~عشبابه .
# ~~وچهارم، قصد وتوجه، کما قال : "ثم استوی1 الی السماء" ای
~~توجثه وفصد .
# ~~وینجم، اعتدال، یقال : استوی الشیء اعندل، فقوله تعالی : "الرحمن
~~علی العرش
# ~~استوی" ای استقر امرالوجود بالتمکثن من ایجاد اجناس العالم
~~وانواعه واشخاصه
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(1
# ~~1-س 41،ی10
# ~~2-س420ی) PageV00P183
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_184.png)

# ~~42
# ~~علی سبیل الکمال، واستولی علی جمیع مراتب مملکته التی هی العالم بما
~~فیها، وتم
# ~~ظهوره من حبث کلتیات مراتبه التی هی مرتبة الأرواح ومرتبة المثال
~~ومرتبة الحس، فبلغ
# ~~الغایة من حبث کلبات مراتبه، وتوجته وقصد الی تفصیل احکامه ، واعتدل
~~من کمال
# ~~الظهور التفصبلی وکمال البطون الاجمالی الأحدی .
# ~~پس عالم حس بالوجود الاجمالی متعین گشت، آنگاه بحکم آن حرکت حبتی و
# ~~میل ذاتی الی کمال الظهور والاظهار مراین تجلی وجودی راء من حیث هذا
~~المظهر
# ~~الحستی الذی هو العرش العظیم ، حرکتی دوری حستی درعین هبا ، که محل
~~قبول
# ~~صورجسمانی است بیدا آمد، واز آن حرکت من حبث توجثهات جمیع
~~الأسماءالمذکورة
# ~~بظاهرها الروحانی، صورت فلکی دیگر درمیان دائرهآ عرشی حاصل آمده نام
~~آن ms034
# ~~فلک کرسی کریم آمد، و آن دوازده تقدیر که درعرش که حکم وحدث بروی غالب
# ~~بود مفروض ومدر بود در کرسی، بصورت دوازده برج محسوس ظاهر شده و
# ~~یست وهشت منزل دیگر در وی منعین گشت. مظاهر حروف مفردهآ کلی که در
~~حضرت
# ~~لوح المحفوظ مرقوم بود رقمی روحانی، پس این کریم مظهر لوح المحفوظ آمد
~~و
# ~~سلطان او اسم رحیم می باشد چنانکه سلطان عرش اسم رحمان است. وجنانکه
~~کثرتی
# ~~نسبی که دروجود من حبث القلم الأعلی مخفی ومتعقل بود ودرلوح المحفوظ
~~بالکنابة
# ~~الالهبتة فیه مفصل شد تفصیلی روحانی بحسب عالم ارواح، همچنین هرحکمی که
~~در
# ~~عرش مجمل بود درکرسی مفصل گشت، از آن جمله امر الهی درعرش که آیینهآ
~~حکم
# ~~واثر وحدانی قلم اعلی است - وحدانی النعت بود در کرسی، منقسم گشت بامر
~~ونهی،
# ~~که امر مظهر حکم وحدث باشد درعین کثرت، و نهی مظهر حکم کثرت باشد با
~~رجوع
# ~~بوحدث نسبی خود، و باین اعتبار کرسی موضع قدمین شد. پس کرسی آیینهآ
~~احکام و
# ~~آثار متکثر لوح المحفوظ گشت، وحکم ابندا وانتهاء دورهآ عرشی که یوم
~~عبارت از
# ~~اوست بواسطهآ کرسی و تقدیرات و تقسیمات حسی اوپیدا آمد، ومراو را، اعنی
~~کرسی
# ~~مشارق التدراری PageV00P184
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_185.png)

# ~~را دونوع حرکت لازم آمد - بحکم سرایت آن حرکت حبتی مذکور در وی -یکی،
# ~~حرکت فسری بواسطةآ حرکت عرشی، دوم اختصاصی اختباری، وازاین دو حرکت
# ~~میان اجزای عرش که اصل جملهآ اجسامست، ومیان اجزاء وتقدیرات و تقسیمات
~~کرسی
# ~~واجزاء سماوات سبع که در وسط کرسی و اقعند، هیآت و تشکثلات و اوضاع
~~مختلف
# ~~مننوع ظاهر میشود که هریک ازآنها مظهر حقایق الهی وکونیاند، وباین سبب
# ~~محدث اصول اجناس وانواع واشخاص صوراجسام عالم میشود در مواطن دنیا و
# ~~برزخ و آخرت، و باتفاق اهل کشف عرش و کرسی را طبیعی گویند نه عنصری، و
~~اصلا
# ~~فایل کون وفساد وفنا و زوال نیستند، چه سطح کرسی زمین بهشنست، وعرش سقف
# ~~بهشت جنانکه صریح ms035 حدیث نبوی صحیح ودلالت نص- قرآن عزیز بآن ناطقست، ودر
# ~~اثناء شرح ابیات مذکور . واما دیگر سماوات قابل فساد وخرق والتبامند .
# ~~آنگاه بعد از تعیشن این دوفلک مذکور، اول اثری که از حرکت این دوفلک
~~مذکور
# ~~حاصل آمد- بحکم سرایت آن میل ذاتی اصلی درایشان با توجثهات اسمائی و
~~مظاهر
# ~~روحانی ومثالی وحسی ایشان - اجتماع آن حقایق اربعه بوده اعنی: حرارت
~~وبرودت و
# ~~دطوبت وببوست، درعین جوهر هبائی بحسب او بطریق تداخل ومزج حقیقی،
~~جنانکه
# ~~تمبیز میان ایشان بکلی ارتفاع بذیرفت وهمه برهمه مشتمل شده تا زبان
~~قرآن از آن
# ~~اجتماع وتداخل ومزج (رتق) عبارت فرمود، فی قوله تعالی : "اولم
~~یرالذین کفرواء
# ~~انالسموات والأرض کاتناا رتقا ففتقناهما" وآن اجزاء مجتمعه را
~~بذلک المزج الحقیقی
# ~~عنصر اعظم وعنصر العناصر گویند.
# ~~پس بحکم سرایت آن میل ذاتی وحرکت حبشی بسوی کمال ظهور واظهار، مثال
# ~~محضه در آن عنصر اعظم وافع شده آنچه الطف بود در آن حرکت برمثال دخانی
~~و
# ~~بخاری لطبف منصاعد گشت، وحدانی النعت که رتق سماوات عین آن بخار است ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~43
# ~~1-س 21،ی31 PageV00P185
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_186.png)

# ~~44
# ~~آنگاه آن بقیست بحکم سرایت تربیع حقایق اول وثوانی و ثوالث در ترکیب
~~بچهار
# ~~قسم شد، وهرقسمی مشتمل برباقی، ولکن درهرقسمی، غلبه دو از آن اقسام را
~~، و
# ~~حکم باقی درایشان مغلوب ومستهلک. قسم اول که غلبه مربرودت و رطوبت را
~~بود،
# ~~جوهر آب ازاو حاصل آمده و دوم که کثیفتر بود از وی غلبهآ برودت وببوست
~~را،
# ~~خاک از آن حادث شد، وقسم سوم که غلبه مرحرارت ومررطوبت را بود، هوا از
~~او
# ~~متکون گشت، وفسم جهارم که ازهرسه لطیف تر بود وغلبه مرحرارت ویبوست را
# ~~بوده جوهر آتش ازاو بیدا آمده وباز جوهر خاک که مرتوق و وحدانی النعت
~~بود،
# ~~بحکم آن سرایت مذکور، منبسط گشت، ودر آن انبساط که (فتق) زمین عبارت از
# ~~آنست منقسم گشت برهفت قسم، جنانکه درفرآن عزیز فرمودکه (خلق1 سبع سموات
# ~~ومن الأرض مثلهثن" عبارت از ms036 آن انقسامست ، پس آنگاه، حکم آن مبل
~~ذاتی اصلی
# ~~مذکور در آن بخار مرتوق، ظاهر گشت نا ازوسط، حرکتی دوریش واقع گشت
~~آسمان
# ~~ججهارم که وسط سماوات شهود (سبعه -خ ل) است از آن حرکت حاصل آمد، ومراو
# ~~را روحی مدبر که آفتایست ومظهر اسم نور حق و آیینة صفت حبات مطلفست،
~~منعین
# ~~گشت، بس احرکتی دیگر درعین همان بخار واقع شد، آسمانی دیگر حاصل آمد، و
# ~~نفسی مدبتر مراو را منعبسن شد تا بعدد حقایق سبعه که درمرتبهآ الوهت
~~معبن اسماء
# ~~سبعه کلی اند هفت آسمان از آن بخار، ظاهر گشت هر آسمانی را نفسی مدبر
~~که مظهر
# ~~اسمی از آن اسماء سبعه مذکور است که ائهآ اسماءاند، مقرر گشت بالای
~~فلک
# ~~آفتاب، فلک بهرام وبالای او، فلک مشتری وبالای او، فلک کبوان وزیر فلک
~~آفتاب،
# ~~فلک زهره، و زبر او، فلک عطارد و زبر او، فلک قمر. وبواسطهآ آندو دور
~~عرش و
# ~~کرسی وحرکت ایشان هیآت واوضاع و تشکثلات میان اجزاء آن دوفلک و میان
~~اجزاء
# ~~هریک از این آسمانهای هفتگانهآ مذکور، حاصل میآید. وباز هریک از این
~~نفوس
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 65،ی12 PageV00P186
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_187.png)

# ~~مدبتر فلکی مذکور را که در قرآن بجبد عبارت از ایشان ((فالمدبرات1
~~امرآ" آمده
# ~~است ، درعین این آسمانها سیری و سباحتی بحکم نص (وکل فی2 فلک یسبحون)
# ~~وافعست ، وبحسب آن سیر اتصالات و فرانات، میان هربک ازایشان ودیگر
~~ثوابت
# ~~حاصل ، وایشان را ازحیشیتت هروضعی وتشکثلی واتتصالی ، انواع آثار می
~~باشد،
# ~~فیماتحتها من عالم الکون والفسادة بعضی که کلی اند محدث اجناس
~~وانواعند، وجزکبات
# ~~محدث صور اشخاص جزئی میباشند.
# ~~وآن امر الهی احدی جمعی که سیر وسرایت بل جمله بوی مضافست، چون دراین
# ~~اسماء کلی والوهی ساریست چنانکه گفته شد واین نقوس فلکی مظاهر ایشانند،
# ~~لاجرم حکم آن امر الهی که مؤثر حقیقی اوست در هربک ثابت وظاهر وساری
~~آمد
# ~~والیه الاشارة بقوله تعالی : "وأوحی فی کل سماء3 أمرها" .
# ~~و بحسب تفاوت در سعت ms037 وحبطت این اسماء مذکور، تفاوت درخواص و آثار که
# ~~بواسطةآ حبثبتت هریک ازاین نقوس از آن امر الهی حاصل می آید وافع می
~~یابیم ، و
# ~~بعضی از جزئیات آن خواص و آثار را اهل نجوم و اصحاب ارصاد بتجربه در
~~یافتهاند
# ~~واحکام ایشان بر آن مبنی است وهو البسیر منها جتدآ، لهذا در اکثر احکام
~~خطاهاشان
# ~~ظاهر میشود، واز تعیسن آفتاب وفلک او و دور وسیر او و تعیثن بقتهآ
~~عناصر، آن
# ~~حرکت عرشی که بوم عبارت ازاوست منقسم شد بلیل ونهار و اسابیع وشهور و
~~اعوام،
# ~~وعلم حساب اعداد ایشان بآن متعلق شده وکل ذلک بتقدیر العزیز العلیم ،
~~پس بحکم
# ~~سرایت آن برزخبست درجملهآ مراتب وحقایق و سر رباعی در عناصر، جهار
~~مرتبهآ
# ~~اعتدالی متعببن گشت، و باعتبارتوجهات اسمائی ومظاهرروحانی و مثالی وحسی
~~ایشان
# ~~از آن اوضاع وتشکثلات واتصالات مرنفوس فلکی را، آثار واحکام در عناصر
~~بواسطهآ
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~45
# ~~1-س 79،ی5.
# ~~2-س36،ی40
# ~~3-س 1)، ی 11 PageV00P187
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_188.png)

# ~~26
# ~~ترکیبات وامزجهآ متنوع بحسب وحکم این چهار مرتبهآ اعتدالی حاصل آمد که
~~آن آثار
# ~~را مثولتدات جهارگانه گویند، وهرمرتبهثی از این مرانب اعتدالی را عرضی
~~است ، و
# ~~تکثون انواع و اشخاص امزجهآ هرمولدی درآن عرض وافع. پس اول مرتبة
~~اعندال
# ~~که درعناصر منتعبن گشت و بواسطهآ سرایت احکام آن حرکت معنوی حبتی و
~~توجهات
# ~~اسمائی بمظاهرها مرنفوس فلکی را بآن اوضاع اول ترکیبی و مزاجی و اثری
~~کلی که
# ~~بیدا آمد صورت ترکیب معدنی بود، وهم از آثار آن نفوس فلکی نظری بآن
~~مزاج
# ~~ببوست ، تا آن صورت معدنی بآن نظر نفسانی از فساد محفوظ ماند ومنوجه
~~شود
# ~~خایت کمالی که بوی مخصوص باشده تا بعضی از آن کسان که قائل بودهاند
~~بصنعت
# ~~کبما واثر او، گفتهاندکه غایت مرتبهآ اعتدال معدنی آنست که صورت مزاج
~~وترکبب
# ~~در وی زر باشد . پس اگر درعرض اعتدال معدنی ترکیبی و افع شود دون هذه
~~الغایة
# ~~که صورت آن ترکیب نقره یا مس یا ms038 آهن یا غیر آن باشده آن مزاج بنسبت با
~~این غایت
# ~~منحرف باشد. پس صنعت کبمبا از آلت آن انحرافست که در آن مزاج معدنی
~~حاصل
# ~~شده است بأدویهئی که بالخاصیه مزیل حکم آن انحراف تواند بوده تا آنگاه
~~که آن
# ~~مزاج بحکم سرایت آن حرکت ومیل ذاتی مذکور در وی بقوت آن نظر نقسانی
~~بغایت
# ~~کمال خود که ذهبیتتست ترقی کند.
# ~~واما درجهآ دوم اعتدال، مرتبه نباثی است که چون مزاجی وترکببی مرعناصر
# ~~را دراین درجه حاصل آید نظری علوی بآن مزاج می پیوندد ، آن نظر را نفس
~~نباتی
# ~~خوانند که آن نفس نباتی بتنمیه و تغذیه مرآن مزاج را حرکت میدهد نا
~~رسیدن بکمالی
# ~~که مناسب او باشد .
# ~~و درجهآ سوم، مرتبهآ اعتدال حبوانیست که جون درعرض این درجه ترکیبی و
# ~~مزاجی حاصل آید، نظری روحانی بوی لاحق گردد که اورا نفس حیوانی گویند
~~تا
# ~~آن مزاج بقوت آن نظر بغایت خود رسد، و آخر هردرجه یی از این درجات
~~اعتدالی ،
# ~~مشارق التدراری PageV00P188
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_189.png)

# ~~باول درجة آندیگر بیوسته است من حبث الوسط لا الاطراف .
# ~~ودرجة اوسط و أعلی ، عرض اعتدال انسانیست که قبلة جملة اعندالات و
~~میزان
# ~~ایشانست، وصورت آن برزخیت اصلی است که حضرت تعیبن اول وثانی را ثابتست
~~که
# ~~آن برزخیست صورت حضرتست . والبه الاشارة بقوله، علبه الصلاة والتحیکة :
~~(ان الله
# ~~خلق آدم علی صورته" پس چون آن تجلی اول براین جمله مراتب و حقایق
~~گذر کرد،
# ~~ظهور کلی او بصورت اجناس وانواع وبعضی اشخاص عالم درجمیع مراتب تمام
~~شد،
# ~~وچون آخرین مراتب کلی اعتدالات که آثار واحکام آن برزخبست اولند درجهآ
~~اعتدال
# ~~انسانی بود واو صورت ومظهر آن برزخیست مذکوره وبیان کردیم که حکم امور
# ~~جمله در وی وافعست، فالآخر بکون متصلا بالاول او هو عینه.
# ~~پس همین که آن تجلی باین مرتبهآ اعتدال انسانی رسید، سیر کلیش، من حیث
# ~~المراتب والحقایق الکلیة تمام شد و دورش بوی منتهی گشت و اول عین آخر ms039
~~آمد .
# ~~لاجرم تعبین وتخمیر این مزاج وصورت دراین عرض آخرین که مظهر کمال
~~جمعیتت
# ~~آن تجلسی خواست شده جز باستعمال حفیفت ((بدین) مبسکر تتوانست شده
~~باستعمال
# ~~مطلق بمبن که جهت حضرت وجوبست ومستند جمله حقایق الهی اسمائی وعالم
~~ارواح
# ~~ما اشتمل من الأرواح الکلبة وقواها الجزئیة المسماة بالملائکة ، و
~~باستعمال مطلق
# ~~شمال که حضرت معلومات وامکانست که مستند حفایق کونی وطبیعت وعناصر و
# ~~مولندات وجملهآ قوای ارضی است، لاجرم درزمان مباشرت تسویهآ آن صورت
~~باملائکه
# ~~که همجون اجزای حقیفت بدین وقوای او بودند، واستعمال یدین تماما
~~برحقایق
# ~~ایشان مترتب ، این خطاب مناسب بودکه ، "انی جاعل فی الأرض1 خلیفة)
~~.
# ~~پس چون ایشان، اعنی ملائکه دراین نشآت امعان نظر بذل گردند، احکام گثرت
# ~~امکانی متضاعف دیدند، وقوت غضبی که موجب تغلشب وقهر، وقوت شهوی که
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~27
# ~~1-س 2،ی 28 PageV00P189
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_190.png)

# ~~48
# ~~مستلزم معصیت وشر است، دراین نشأت غالب بافتند، ونشأت خود راکه فرع
~~حضرت
# ~~وجوبست، منشأ قدس وطهارت وکمال انقیاد وطاعت (لا یعصون الله ما امرهم
~~او یفعلون
# ~~ما یؤمرون) مشاهده کردنده وآن سر وامر الهی را که دروجود، ساریست، در
~~خود
# ~~بحسب نشأت خود بصفت وحدث ونزاهت ازاحکام تضاد وکثرت، متصف دیدند ،
# ~~لاجرم باین معنی خود را ازانسان بحلیهآ کمال تشبشه آراستهتر شمردند،
~~وبسبب این
# ~~گمان، خویشتن را بهر منصبی عالی و رتبتی رفیع از او سزاوارتر دانستند،
~~و از این معنی
# ~~غافل ماندند که کمال که مطلوب حقیقی است در جمعست میان وحدث و کثرت، و
~~شایستگی
# ~~منصب خلافت مشروطست بکمال مضاهات احضرت ذات ومرتبت الوهت که جامعند
# ~~میان احدیت و واحدیت اولا، ومیان ظاهر وجود که منبع اسماء الهی است
~~ومیان
# ~~ظاهر علم من حبث تعلشقه بالمعلومات که بحرامکانش گویند و مجمع حقایق
~~کونیست
# ~~ثانبا ، چه آن تجلی اول که منشأ ومرجع همه کمالات است، جنانکه بوحدث
~~احدیت
# ~~دروحدث وجود ظاهر که منعلق تنزیه وتقدیس ایشانست ساریست، همجنین من حیث
# ~~واحدیتنه که مبدأ کثرت شئون واعتبارات ms040 واحکام نامتناهی ایشانست درحضرت
~~علم
# ~~وامکان و درجملهآ حقایق معلومات تابعه ومتبوعه هم ساریست، و کمال
~~اسمائی تماما
# ~~موقوفست بر آنکه آن تجلی از هردوحیشیتت برمرانب مرورکند، وبخواص
~~هرمرتبه یی
# ~~منصبغ شود تا همه را یرنگ همه بر آورد وخود را درهمه برخود وهمه عرضه
~~کند.
# ~~پس چون ملائکه، ازاین معنی غافل بودند وغایت کمال حقیفی که مطلوبست در
# ~~تنزیه وتقدیس دانستند و نشأت آدمی را باحکام کثرت و اختلاف منصبغ
~~دیدند، لاجرم
# ~~از مبلغ علم ومرتبةآ خود بمطالبه برخاستند وگفتند: "اتجعل فیها من
~~یفسد فیها - بقوته
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س66،ی6.
# ~~2- مانند گی ت ط PageV00P190
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_191.png)

# ~~الشهویة - ویسفک الثدماء - بواسطة1 فوته الغضبییة - ونحن نسبتح
~~بحمدک" ای
# ~~بالوجودالذی اظهرنا بنوره وطهترنا بحکم وحدته وبساطته عن احکام الکثرة
~~الامکانیة
# ~~فبتلک الطهارة نذکرک بما بوجب تنزبهک عن التلبشس باحکام الکثرة ((ونقدس
~~لک) ،
# ~~دما عرفناک من حبث وجودک الواحدالمنیزه عن احکام التضاد والاختلاف
~~والکثرةا
# ~~والایتلاف . بس زبان جمعبت ذات من حیث مرتبة العلم وحضرت الألوهة، جواب
# ~~ایشان بازداد که : (انی اعلم - ف هذه القضیتة ، ان الکمال فی الجمعیبة
~~، وهی لهذه
# ~~انصورة العنصریة الآدمیة - مالا تعلمون" من3 حیث نشآتکم وحالکم
~~ومرنبتکم .
# ~~سؤال واعتراض
# ~~اگرجنبن بودی که خطاب با ملائکه بجهت آن بودی که ابشان کالأجزاء و
~~الأعضاء
# ~~بودند مرحقیفت یدین را، پس ملائکه را درتسویهآ صورت آدم و نفخ روح او
~~بطریق
# ~~وساطت مدخلی بودی، وحبنئذ اخبار از آن بصیغت جمع مناسبتر بودی ، بایستی
~~که
# ~~گفتندی : فاذا سویتناه ونفخنا فیه من روحنا . چنانکه دراخبار ازحال
~~عبسی ، علی
# ~~نببسنا وعلبه السلام ، گفتند : (ونفخنا فیه من روحنا) بس دراخبار بلفظ
~~واحد در
# ~~اضافت نفخ وتسویه دلالتست برآنکه ایشان را هبچ مدخلی نبوده است
# ~~جواب
# ~~گوئیم : هریک از ملائکه درمقام خود بکاری مخصوصند ، وصدور آن فعل از
# ~~هریک از سر علمی وقصدی می باشد، وجون فاعل حقیقی بآن فعل، حق تعالی،
~~است
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~49
# ~~1-س42ی28
# ~~2- تر کیب.
# ~~3-س 42ی 28
# ~~4 -س66،ی12 PageV00P191
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_192.png)

# ~~50
# ~~من حبث ms041 مظاهر اسمائه ، ولکن بهرمظهری ملکی ، علمی ونوجشهی خاص و اراده
~~و
# ~~قصدی معبکن مضافست، لاجرم جون اعتبار آن فعل من حیث سلسلة الترتیب
~~والوسائط
# ~~کننده اخبار از آن بصیخت جمع مناسب باشد . اماچون وسائط راء علم وتوجه
~~و
# ~~ارادتی خاص در آن فعل نباشد، اخبار از وی بلفظ واحد ، لایقتر باشد. پس
~~چون
# ~~اینجا ملائکه را درتسویه و نفخ روح آدم ، علم وتوجه و ارادتی خاص نبود
~~و در آن
# ~~استعمال مقهور ومجبور بودند، لاجرم ایشان را دراضافت تسویه ونفخ روح
~~آدم،
# ~~هبچ مدخلی نیامد، وآن فعل وحدانی مضاف بوحدث حق شد .
# ~~سؤال
# ~~پس درخطاب انی جاعل فی الأرض خلیفه1 با ملائکه چه فائده بود
# ~~جواب
# ~~گوئیم: در آن خطاب با ملائکه دونوع فائدهآ بزرگ کلی بود هریک منضمن
# ~~فوائد بسیار . بکی تعظیم وتفخبم آدم، علیه السلام . و دوم، تکمیل
~~وتعظیم ملائکه
# ~~علبه السلام. وجه تقریر آنست که جون مقصود اول حصول کمال اسمائی وتمام
~~ظهور
# ~~و اظهار بوده وآن موقوف بود برآنکه هرجه در قوه باشد بفعل آید و آدم
~~علیه السلام
# ~~صورت کلی ومظهر جملی آن حقیقت برزخیتت بود که جمله حقایق اسمائی و کونی
# ~~بیظاهرها بنسبت با آن برزخ همچون اجزائند، وخضوع جزء مرکل را لازمست،
~~چه
# ~~کمال او، بآن متعلفست ، ولکن بشرط علم جزء بکلسیت آن کل، وبحکم سرایت
~~اثر
# ~~احدیت آن تجلی احدی جمعی دراین جملهآ حقایق که کالأجزائند ، درهریک حکم
# ~~مشارق التدراری
# ~~-س2،ی28 PageV00P192
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_193.png)

# ~~عصبتت و انانیگنی وانکار عظمت غیرخود، ثابت بود که اگر ظهور آن انکار و
# ~~عصببتت و بندار در مقابلهآ امر الهی واقع شدی موجب لعن و طرد گشتی،
~~جنانکه
# ~~نسبت با ابلیس . لاجرم رحمت وعنایت الهی چنان اقتضا کرد که در اول فطرت
~~آدم
# ~~ملائکه خطابی بصورت مشورت بفرماید تا آن مقدار از انکار وانانیبت که
~~بحکم
# ~~جمعبت بالقوه درایشان کامن بود بالفعل ظاهر شود تا در وفت عرض آدم
~~برایشان
# ~~بصورت وصفت کلییت وعظمت که در معنی خلافت ms042 مدرج بود آن پندار اول بکلسی
# ~~زوال پذیرفته باشد، وعند مقابلة الأمر بالسجود که کمال ایشان بآن منوط
~~بوده ازحکم
# ~~آن انکار واثر آن پندار هیچ ظاهر نشود ودرخضوع وخشوع اوکه خضوع جزئست
# ~~مرکل را طوعا مبادرت نمایند وبکمال خود متحقق شوند ، واثر شمول آن رحمت
# ~~آنست که آن خطاب ستنتنی ودستوری شد درباب مشورت در کارها، هرچند در عقل
# ~~و رأی کمال استقلال واستعداد حاصل باشد ، وابن مسأله دلیلست برآنکه
~~ملائکه و
# ~~عقول ونفوس را درعلوم علی العموم ترقتی واقعست، وجنان نیست که بعضی از
~~ایشان
# ~~را هرجه هست بالفعل حاصل باشد جنانکه اکثر فلاسفه گفتند . والله اعلم .
# ~~اصل جهارم
# ~~درشرح نشئآت انسان واطوار واحوال او تا رسیدن بمقام کمال
# ~~وتقریر آنکه اوست که مقصود است از آفرینش هرجه موجود است، پس چون
# ~~جملهآ ملائکهرا بطریق قهر و تسخیر، بتخمیر طینت وتسویهآ بنبت آدم مشغول
~~گردانید
# ~~و بحقیفت آن فعل باراده وقدرت وعلم کلی اصلی خود قیام نمود، ودر آن
~~مرتبة اعتدال
# ~~انسانی که صورت برزخیت الوهی است، آن تسویه باتمام رسید، ونسب ظهور روح
# ~~کل را که لوح المحفوظست درآن مزاج مستوی بی واسطه نفخ فرمود ، واو را
~~جامع
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~51 PageV00P193
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_194.png)

# ~~52
# ~~حقایق الهی و کونی گردانید، آنگاه اورا در مسندخلافت بنشاند و آیینهآ
~~حضرت الوهیت
# ~~وصورت جناب ربوبیست ساخت . پس ابن صورت عنصری اورا اصل و مادهآ صور
# ~~انسانی کرد که بعضی از آن صور مراد لعینه بودند، چون کاملان از انبیا و
~~رسل و کبار
# ~~اولباء، علیهم السلام ، وبعضی مراد لغیره بودند، وباز از آنان که مراد
~~لغیره بودند
# ~~بعضی چون اسباب و شروط بودند در تعین مزاج وصورت هرکاملی کآ بائهم و
~~امتهانهم،
# ~~وبعضی جون آلات ومعاونان بودند در تعمیر مراتب ومقامات کبقبة الآولباء
~~والمؤمنین،
# ~~وبعضی مسخر بودند بتعمیر وترتبب این عالم که وصول ایشان بمقام کمال من
~~حیث
# ~~الحکمة الالهیکة برآن موقوفست جون عموم اناسی، واین تفاوت فرع تفاوتی
~~است که ms043
# ~~دراصل عند تعلق حقیفة المحبة والعشق بالعالم ومافیه، واقع بود، که
~~خمیرمایةآ تعبنات
# ~~اسماء وحقایق وایجاد عوالم وخلایق، آن تعلق بود. پس چون آدم ((علیه
~~السلام" در
# ~~مسند خلافت منکتن شده واز اسمائی که ذات وحقیفت او جامع ایشان بود من
~~حیث
# ~~ضاهر الوجود وباطنه وحقایق الشئون النی هی باطن الباطن وسثرالسر ، اورا
~~آگاهی
# ~~دادند ، واز کمال مضاهاتش خبر کردند و گفتندش که این صورت تو نسخهآ
~~مختصری
# ~~است مشتمل برجملهآ حقایق الهی وکونی، وعلم هریک از فرشنگان باسماء
~~وجودی که
# ~~مظهر وسلطان حقایق ایشانست مخصوصست ، وهریک را جز از اسمائی کلی یا
~~جزئی
# ~~که حقایق ایشان مظاهر آن اسماست، آگاهی نیست جه مقنضای نشأت ایشان جز
~~این
# ~~نیست، باید که چون ترا که آدمی برایشان عرضه کنیم ، آیشان را از اسمائی
~~که بنشأت
# ~~ایشان مخصوصست، وترا از آن بکمال جمعیت فسطی هست، واز اسمائی نبزکه
~~باطن
# ~~حقایق ایشانست؟ وآن شتون کلی ماست، وازاسمائی وجودی نیز که بنشأت تو
# ~~مخصوصست، خبر کنی، آنگاه این اسماء مذکور را بخصایصها و مظاهرها ، بر
~~ملائکه
# ~~عرضه فرموده جون از نشأت ایشان خارج بوده لاجرم بعلم آن راه نداشتند
~~وهم بزبان
# ~~نشأت خودکه تنزبه و تقدیس است، بعجز و فصور خود وکمال احاطت علم حق
~~معترف
# ~~شدنده که، سبحانک من ان تنحصر اسماؤک المقتدسة فی نوع او انواع، اویحیط
~~بعلم
# ~~مشارق التدراری PageV00P194
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_195.png)

# ~~اسمائک غیرک، (لا علم1 لنا الا ما علکمتنا) ای، لم نحس الا بما جبلتنا
~~علیه من التقدیس
# ~~والتنزیه ، وباسمائک التنی تناسب هذا.
# ~~پس چون ملائکه بعجز از معرفت حقیقت نشأت آدم ، علیه السلام، واسمائی که
# ~~بظاهر وباطن اومخصوص بود، اعتراف نمودند به آدم، علیه السلام، گفتند :
~~(انبتهم2
# ~~باسمائهم) یعنیء اخبرهم بالاسماء الباطنة فی خفائهم (حفایقهم - خ ل)
~~التی هی شئوننا
# ~~الذاتیة، وابضا باسماء حقایقهم واعبانهم الثابتة الممکنة ومفنضیاتها
~~النی هذا الانکار
# ~~والعصبیة منها . پس چون آدم، علیه السلام، ازاین اسماشان آگاه گردانید
~~، شربت
# ~~خطاب تبکیت و تخجیل نوش کردند که، ms044 "الم اقل لکم، انتی اعلم غیب
~~السموات3
# ~~والأرض) ، یعنی علم مابطن من الأسماء الکلیة الساریة فی حقایق ماعلا من
~~العالم وما
# ~~سقل منه ((واعلم ما تبدون1 - من الاأسماء الوجودیتة الظاهرحکمها واثرها
~~فی نشآتکم-
# ~~وما تکتمون) من حیث حقایقکم واعبانکم الثابنة باطنا ، وهی سرایة شئوننا
~~وظاهرا ،
# ~~وهی مقتضیات حقایفکم من حیث امکانها فعلشمنها جمعها آدم، علیه السلام،
~~واودعتها
# ~~فی باطنه وظاهره وستره وستر ستره، لکمال قابلیتنه وجمعبته نشآته ،
~~فجعلنها بهذه
# ~~القابلیتة التامکة خلیفتی فی کمال معرفتی ایای ورؤیتی نفسی ومحبنی ذاتی
~~مطلقا
# ~~ومقیدا، وظهوری علی نفسی بالکمال الذاتی و الأسمائی و تصثرفی فی ملکی،
~~فانقادوا
# ~~له، و لأوامره واخضعوا له خضوع الجزء للکل والفرع للاصل .
# ~~پس جمله بحکم امر از سر علم خاضع او گشتند ، وببزرگی وسروری و کمال
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~53
# ~~1-س 42ی30
# ~~2-س 2،ی31.
# ~~3-س 2،ی31
# ~~4- س 2،ی 32.

PageV00P195

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_196.png)

# ~~54
# ~~شایستگی او مرمنصب خلافت را افرار کردند وبکلیت او معترف شدند، جز
~~ابلیس ،
# ~~که از نشأت ترکیبی هم حظتی داشت؟ چه همچنانکه غالب بر نشأت آدم، علیه
~~السلام،
# ~~آب وخاک بود، (غالب -خ) برنشأت او آتش وهواست، گفنهاند که چنانکه آدم
~~اصل
# ~~صورت انسانیست ، ابلیس اصل صورت جن است، پس چون درصورت آدم نظر کرد
# ~~ترکیب وکثافت با جمعبتت مقرون دید، گفت اگر علت اجتبا جمعبکنست ، مرا
~~از آن
# ~~هم نصببی هست، ونشأت ترکببی من ازنشأت ترکیبی او لطبفتر ومرتفع است، پس
# ~~من مهتر ازاو باشم وخضوع اعلی مرادنی را ازقضیةآ حکمت دور است ، پس
~~بواسطهآ
# ~~این پندار وجهل بکمال نشأت آدم و تنمیم او مردایرهآ وجودی و مرتبهئی را
~~و کمال
# ~~قابلیت او مرتمام مضاهات را و وقوع حقیفت مزاج و روح او درحاق وسط و
~~آخر
# ~~مرانب اعندالات ، آن مسکبن از مطرودان حضرت گشت ، تا آوازهآ طرد او
~~درعالم
# ~~افکندند که ((وان علبک اللتعنة الی1 یوم الدین" اعاذنا الله من
~~الجهل المبعد والحسبان
# ~~المفرق .
# ~~فصل
# ~~بدان وفتقک الله که هرچند آن برزخ حقیقی اولی، میان واحدیثت و ms045 احدیگت
~~که
# ~~مرکب وآیبنهآ آن تجلی اول وحرکت وانگیزش عشقی اوست فی سپره وسراینه فی
# ~~جمیع المراتب والأسماء والحفایق، اجمالا وتفصیلاء للتحفق بکمال الجلاء
~~والاستجلاء،
# ~~وحدانی است ومظهر وصورت حقیقی او جز یکی نیست وآن صورت عنصری محمدی
# ~~است (صلی الله علیه وسلم" ولکن حکم واثرآن برزخیت اول حقیقی
~~مذکور، عام و
# ~~شاملست مرجملهآ مراتب واسماء وحقایق را ظاهرا وباطنا، همجنانکه ظهور
~~سرایت آن
# ~~تجلی اول باعتباراته المسماة بمفاتیح الغبب، عام وشاملست، ومحل ابن
~~ظهور وسرایت
# ~~در هرمرتبهیی و اسمی و حقیقتی و مظهری، حصهئی و اثری از آن برزخیت اول
~~مذکور
# ~~مشارق التدراری PageV00P196
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_197.png)

# ~~است ، جنانکه صورت او در مرتبهآ الوهت برزخیست میان وجود و علم که
~~اسماء
# ~~وحقایق، تعیثنات وتفاصیل ایشانند، ودرعالم معانی که طرف کثرت مرتبت
~~الوهنست
# ~~بنسبت با هرحقیقتی اثر وحصهآ آن برزخیت امکان هر ممکنیست که برزخست
~~میان
# ~~وجوب واستحالت او، واثر آن تجلی در وی شأنی ازشئون اوست که بحکم آن
# ~~سرایت باطن هرحقیقتی ممکنست، واما درعالم ارواح وسطیتست میان حکم
~~حقیفت
# ~~وحکم وجود مضاف بهر روحی، ودرعالم مثال حقیقت طبیعتست که برزخست بین
# ~~الحقایق الاربعة.
# ~~واما درعالم حس، جملهآ مراتب اعندالات که اولا، ظهور هرصورتی حستی
~~-کان
# ~~ماکان - وثانبا، ثبات وبقاء او بالوجود الذی هو ظاهر ذلک التجلی الاحدی
~~المذکور
# ~~فی المراتب، بر تحقق یکی از آن اعندالات موقوفست اثر وصورت آن برزخیت
~~مذکور
# ~~است ، ولیکن عبن آن برزخبست الوهی که صورت آن برزخبت اولست، مشتمل بر
# ~~حقیقتی جند کلی که هرحقیقتی از آنها معیتن اسمی کلی است که ایشان اجناس
~~عالیةآ
# ~~اسماءالوهتند. یس حقیقت هرکاملی غبر محمد (صلیالله علبه وعلیهم)، عبن
~~آن
# ~~برزخیت الوهی است، ولکن باعتبار حقیقة من تلک الحقایق الکلیة ،
~~المقتومة لعین
# ~~تلک البرزخبة الالوهبیة . پس ازاین جهت استناد هرکاملی باسمی از آن
~~اسماء کلی
# ~~مذکور تمامتر افتاده است.
# ~~اما چون آن حقایق عین آن برزخیت بودند لاجرم هراسمی از آن اسماء کلسی
# ~~من حیث النوجه الایجادی ، برهمه مشتمل ms046 بوده وظهور حکم آن اشتمال تمام
~~بالفعل
# ~~برصورتی که مظهر آن حقیقت برزخیت الوهی شود موقوف، وآن مظهر صورت
# ~~عنصری هرکاملیست غیر محمد، (صلی الله علیه وعلیهم وسلتم) . پس این
~~برزخیت
# ~~الوهی مذکور بحقایقها المقتومة الکلبة المذکورف، جون فرع وتابع آن
~~برزخیتت اول
# ~~حقفیقی بوده لاجرم حفیفت محمدی، (صلی اللهعلیه وسلمم)، کل واصل آمده
~~وحقیقت
# ~~هرکاملی دیگر همچون جزء وفرع او . ولهذا هرچند هریک ازاین کاملان دیگر
~~را ،
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~55 PageV00P197
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_198.png)

# ~~56
# ~~تجلی ذاتی حاصل شود تاذات ایشان بآن تجلی، جامع جمله اسماء وحقایق کلی
~~و آینهآ
# ~~حضرت میشوده اما با این همه اثر وحکم آن اسم مخصوص که اولا بحقیقتی که
# ~~منشاف با وی منعببن شده است، درمشاهد و اذواق ودعوت ومعارف و معاریجش
~~ظاهر
# ~~می باشد، واختصاص دعوت هررسولی ازایشان بقومی مخصوص، وتقیشد هریک فی
# ~~النشأة البرزخیثة بفلکی مثعیتن حکم آنست، چنانکه درحدیث معراج آمده است
~~که
# ~~آدم در آسمان اول و عبسی و یحیی در دوم ویوسف در سوم و ادریس در چهارم
~~و
# ~~هارون درپنجم وموسی درششم وابراهیم درهفتم دیده شدند . و برموسی علی
~~نبینا
# ~~وعلیه السلام، که بنص(واصطنعتک1 لنفسی) از کبار کاملان ومراد لعینه
~~بود جون
# ~~غالب حکم اسم قائل ومتکلتم بود، ذوق وشهودش بآن نوع مخصوص آمد تا اخبار
# ~~از معراج او چنین کردند که "ولما جاء موسی2 لمیقاتنا وکلکمه ربثه)
~~نگفتند :
# ~~"وکلکمناه" چه آنگاه تربیت او باسم منکلتم مخصوص بود. و
~~همچنین از دعوتش
# ~~اخبار کردند : "(ولقد ارسلنا موسی بایاتنا وسلطان مببن الی فرعون3
~~وملائه" بخلاف
# ~~مصطفی (صلی الله علبه وسلتم)، که جون حقیقت اوعبن آن برزخببتاول بودکه
~~اصل
# ~~همه است، لاجرم اورا گفتنند : (وآن الی ربتک* المنتهی) یعنی غایة الکل
~~ومنهی
# ~~جمبع الأسماء والحقایق هی الحضرة التی استندت الیها وقصدت هی لتربیننک)
~~ودر
# ~~دخوتش گفتند : (وما ارسلناک الا کافة6 للناس" جه حقیقت او بهیچ
~~حکمی و قیذی
# ~~و وصفی وحقیقتی واسمی مقید ومخصوص نبود. بلکه حکم جمعی و سطی حقیقی ms047 در
# ~~وی ظاهر بوده وصورت او نیز دربرزخ، بفلکی مقید نشد، بلکه درهر فلکی
~~حاق5
# ~~وسط آن فلک عین صورت وی است، وهمجنین درجمله مراتب واسماء وحقایق کلی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س420ی42
# ~~2- 7،ی129
# ~~3-س 411ی99
# ~~4-س 453ی 3)
# ~~5-س)3،ی27 PageV00P198
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_199.png)

# ~~و جزئی، مرکب نور او "صلی الله علیه وسلم"، بحکم آن سرایت
~~مذکور، و سط حقیقی
# ~~حقیقت آن مرتبه، واسم ومظاهر ایشانست . والله المرشد
# ~~فصل
# ~~پس جون آن تجلی اول بکلیکنه وکمال جمعیتنه ، وحکم حرکته الحبیة المقدسة
~~،
# ~~منوجه کمال ظهور واظهار بود، ومرکب و آیینهآ اوتماما، جزحقیقت آن
~~برزخیتت اول
# ~~نبود، وکمال صورت ظاهر آن برزخبت، که حقیقت انسانیتست و باطن او، آن
~~تعین
# ~~اول واحدیث جمع ومقام اوادنی است که نهایت وسطیتتست بین الواحدیة
~~والاحدیة،
# ~~و ظاهرش مرتبةآ الوهت و مقام جمع الجمع وحضرت قاب قوسین ، عرض اعندال
# ~~انسانیست که مزاج انسانی صورت آن اعتدالست، پس آینهآ آن تجلی اول
~~بکلتیته جز
# ~~آن مزاج انسانی که صورت آن اعتدال حقیقی است تتوانست بود. جه عرصهآ کون
~~را
# ~~گنجانی آن نبست که حامل آن برزخیست باشدکما هی- والبه الاشارة بقوله
~~تعالی :
# ~~"انا عرضنا1 الأمانة" وهی قبول هذا التجلی بکلیکنه ، علی
~~السموات، وهی ماعلا ،
# ~~والأرض، وهی کنایة عما سفل ، والجبال، ای مابینهما، فابین ان یحملنها،
~~لعوز کمال
# ~~القابلبقة لکمال الظهور تماما، واتنفاء کمال الاستعداد وعدم تمام
~~المضاهاة لحفیقة تلک
# ~~البرزخیة، واشفقن منها ، ای خفن من قبولها، لتقیئد هن باحکام الأسماء،
~~وحملها
# ~~الانسان، لکمال القابلیة وتمام المضاهاة نحقیقة تلک البرزخیة . وحصول
~~این مزاج که
# ~~حامل آن برزخیت ومضاهی اوست، متوقف بود برتوجثهات اسماء کلی وجزئی بعد
# ~~ازاتصاف ، وتحقیق ایشان بکمالات تفصیلی اختصاصی هریک بالفعل درمراتب
~~کلی ،
# ~~وحصول این کمالات اسمائی که شرطند درصحت توجه بتحصیل این مزاج مذکور،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~م5
# ~~1-س 433ی 72 PageV00P199
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_200.png)

# ~~58
# ~~موقوف بود برمرور هراسمی برمراتب ارواح ومثل وحس1 وظهورهریک درهر
~~مرتبهآ فی
# ~~مظاهره بحسب تلک المرتبة ، جون مظاهر روحانی ومثالی وحسی که صور افلاک
~~و
# ~~کواکباست ومحال ms048 نأثبرات آن اسماء اولا2، و آلات تأثیرات ایشان ثانیآء
~~این مظاهر
# ~~فکی وکو کبی است، و کمال هراسمی از آن اسماء بآن محال و تأثبرات و
~~احکام ایشان
# ~~متعلق. پس حکمت الهی چنان اقتضا کرد که آن تجلتی اول بمفاتیح الغبب
~~المذکورة
# ~~نخست از حبثیتت برزخیت ثانی بصورت تفصیل ظاهرشود، و ابداع عالم ارواح
~~کند
# ~~بسافیه من الأرواح، واز حیثیت ایشان انشاء عالم مثال فرماید، واز حینیت
~~صورمثالی
# ~~ایجاد واختراع عالم حس کند بجمیع صورها الکلتیة کصور الافلاک والکواکب
~~والمنازل
# ~~والتشکثلات الوافعة فیها بادوارها ، وازحبشتت ایشان اظهار عناصر
~~ومولیدات بجملةآ
# ~~اجناس و انواع و اشخاص ایشان کند. پس هرفلکی کلی را مظهر حقیقتی از آن
~~حقایق
# ~~کلی کند، و افلاک جزئی را مظاهر حقایق جزئی گرداند، وهر کو کبی از
~~کواکب سیار
# ~~را که نقوس آن افلاکند مظهر اسمی از آن اسماء کلسی گرداند که حقایق
~~ایشان درعین
# ~~برزخیتت ثانی مذکور واقعست ، وثوابت را مظاهر اسماء جزئی کند چنانکه من
~~حیث
# ~~الجمله غالب برهر فلکی و کوکبی کلی حکم و اثر حقیقتی و اسمی از آن
~~کلیات باشدب
# ~~هرچند هریک از آن اسماء کلی را درهر فلکی و کو کبی کلی یا جزئی، حکمی
~~واثری
# ~~خاص می باشد من حیث البروج والمنازل والتعبنات والتشکتلات والاوضاع
~~والاتصالات
# ~~فبها. وبعد از تعبشن زمان بحرکت کلی دورهآ عرشی در هرمدتی زمانی غلبه
~~وسلطنت
# ~~مراسمی را دارند تا من حیث مظاهرها الفلکی والکواکبی بتعبسنانها
~~وتشکلاتها
# ~~واتصالاتها بواسطهآ ظهوراحکام و آثار آن اسم، صاحب سلطنت و اندراج
~~احکام و آثار
# ~~اسماء دیگر در وی و احکام و آثار وی کمال اختصاصی او بتفصیل ظاهر شود،
~~هکذا
# ~~لکل واحد من هذه الأسماء الکلبة وجزئیاتها علی التعاقب والتوالی که صور
~~اجناس
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1 - مثال وحس (ت) PageV00P200
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_201.png)

# ~~وابواع عالم ازعناصر ومولتدات وغبرها، نتائج وثمرات آن احکام و آثارند،
~~وتوافق
# ~~و تخالف وایتلاف واختلاف دراین نتائج احکام و ثمرات تضاد و اتحاد معانی
~~وحفایق
# ~~آن اسماست. ms049 پس جون هریک از آن اسماء کلی مذکور وجزئیات او بظهور احکام
~~و
# ~~آثارش فی نفسه وغیره من حبث مظاهرها الفلکی والکواکبی بکمال اختصاصی
~~خود
# ~~یتفصیل متحقق گشتند؛ آنگاه مقتضای حکمت چنان بود که بازهریک از این
~~اسماء کلی
# ~~را بحکم کلشیء یرجع الی اصله (والیه1 یرجع الامر کله،) باصل خودکه آن
~~برزخیت
# ~~انوهی مذکور است بسلطنت وغلبه وکمال اختصاصی او رجوعی باشد بآن طریق که
# ~~همچنانکه در آن برزخبت الوهی هر حقیقتی واسمی از آن حقایق واسماء کلی
~~مذکور
# ~~برهمه بالفعل مشتملست، دراین رجوع نیز هراسمی از این اسماء کلی بعد
~~التحقق بکماله
# ~~الاختصاصی برهمه اسماء کلی مشتمل شود بالفعل، و آنگاه آن اسم کلی بکمال
~~حقیفی
# ~~که مطلوب لعینه است متحقق شود، واین رجوع باین طریق، جز از حیثیگت
~~مظهری که
# ~~منناهی وصورت آن برزخیت باشد تماما - وآن مزاجی بود واقع در وسط عرض
# ~~اعندال انسانی که صورت آن برزخبت الوهی مذکور است، وآخر دابرة وجودی و
# ~~متمم او -، میستر تنوانست بود. پس چون این رجوع باین صفت مذکور که
~~تحفشق
# ~~هریک از این اسماء کلی بکمال حقیقی جملی او بروی موقوفست، متوفف بود
~~برمزاجی
# ~~درعرض اعتدال انسانی وتحقق آن مزاج بتعبثنی خاص ازوجود ، لیکن از حضرت
# ~~اسمی که استناد آن مزاج بعد تحققه بمقام الکمال بآن اسم کلی تمامتر
~~خواهد بود
# ~~مع کونه صورة لحقیقة تلک البرزخبة الالوهیة بواسطةآ مدد هریک ازاین
~~اسماء کلسی
# ~~دیگر من حبث مظاهرها الروحانی والمثالی والحسی من الافلاک والکواکب
~~وتعبناتها
# ~~وتشکلاتها واوضاعها واتصالاتها محناج بود ومتعلق ، جنانکه تقریر آن بعد
~~ازاین
# ~~گفته میشوده لاجرم بعد از تحقق این جمله اسماء کلسی دراین متدتهای
~~سلطنت همه
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~59
# ~~1-س 11،ی123.

PageV00P201

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_202.png)

# ~~بآن کمال اختصاصی هریک باز هریک را عند الرجوع المذکور، دورسلطنت
~~دیگردادند
# ~~نا در آن متدت سلطنت او بتوجشهی خاص بحکم سرایت آن انگبزش عشقی مذکور
# ~~در او از حبثیت مظاهر معنوی و روحانی ومثالی وحستی ازحضرت مظهر فلکی و ms050
# ~~کو کبی خاص خود اقتضاء تعبین حصه وجودی کند بتوسط اوضاع و تشکثلات و
# ~~اتتصالات مناسب بواسطهآ مدد هربک ازاین اسماء کلی دیگر از حیشیات مظاهر
~~ایشان
# ~~روحا ومثالا وحسا باوضاع وتشکثلات واتتصالاتی موافق و مناسب اوضاع
~~مظاهر آن
# ~~اسم صاحب سلطنت، تا آن حصهآ وجودی منعین ازحضرت آن اسم صاحب سلطنت
# ~~باین امداد مذکور در مراتب عناصر ومولتدات سیر کند، وبصورت مزاجی در
~~عرض
# ~~اعندال انسانی فی أعلی درجاته ظاهر شود. پس آن اسم صاحب سلطنت
~~بمظاهرخود و
# ~~بمدد دیگر اسماء کلی بمظاهرها بترییت اوقیام نماید تا آن صورت عنصری
~~این انسان
# ~~که درصدد آنست که مظهر این اسم صاحب سلطنت ومکمتل اوشود، بالرجوع الی
# ~~اصله وهو حضرة تلک البرزخیلة المذکورة، بحدتبلوغ رسد، وجون این عالم ،
~~عالم
# ~~مزج واختلاطست، احکام وحدثت وکثرت و وجود وعلم ووجوب و امکان روحانی و
# ~~جسمانی طبیعی عنصری، جمله دراین نشآت عنصری انسانی بهم در آمیخته گشت،
~~و
# ~~حکم تمیز مضمحل شد، و بحکم آن امتزاج درعین این مزاج، احکام کثرت قوت
# ~~گرفت، ومیان آن ستر وجودی وحدانی واصلش ومیان آن برتوروحانی و محخدش،
# ~~حج مظلم متراکم گشت بسبب خفا حکم اعتدال و ظهوراحکام انحراف در هر
~~طرفی از
# ~~این اطراف، جه ظهور آن اسم واحکامش تمامآموقوف بود برمظهری و آیینه ثی
~~معندل ،
# ~~پس چون حکم آن حرکت حبسی، وحبات اصلی از آن سر وجودی ولطبفهآ روحانی،
# ~~سربرزدن گبرد، واول با بمحض عنایت جذبه من جذبات الحق، یا بواسطةآ سبر
~~وسلوک
# ~~بتحقق بمقامات کلی چون توبه و زهد وتو کیل و رضا تا ظهور حکم آن حرکت
~~حبی
# ~~ومیل معنوی تماما جملهآ اخلاق واوصاف روحانی این صاحب مزاج که درصدد
~~تحفق
# ~~بمقام کمالست ازاخلاق و اوصاف طبیعی مزاجیش، مخلتص شود وبحکم
~~"لیمیز الله
# ~~هشارق الشدراری PageV00P202
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_203.png)

# ~~الخببث1 من الطببب) اخلاق و اوصاف طببعتش از اخلاق و اوصاف روحانی
~~متمیزشود،
# ~~پس اجتماعی معتدل میان خلاصهآ هرطرفی درعین آن نور حیات که برزخ و
~~واسطه ms051
# ~~است میان بخار ضبابی که طبببانش روح حبوانی میخوانند ودر شریعت از او
~~نفس
# ~~امتارهآ بالسوء، عبارت آمدهاست، ومیان آن پرتو نورانی شعشعانی که اثر
~~نفس ناطقه
# ~~است، بیدا آید؛ که آن هیآت اجتسماعی اعتدالی را بزبان اهل تحقیق، حقیقت
~~قلب
# ~~م گویند. وحبنئذ آیینهآ آن اسم صاحب سلطنت وظهور او، این هیآت اجتماعی
# ~~اعتدالی برزخی باشده جنانکه آیینهآ آن تجلی اول، آن تعیشن وبرزخیکت
~~اولست . و
# ~~آنگاه ابن سالک مذکور را صاحبدل توان گفت، واین حقیقت اعتدالسی که دلش
# ~~می خوانند پیش ازاین هم در ذات این شخص مرکوز بود ومرکب آن سر وجودی او
# ~~بود، ولیکن حکم این دل دراحکام آب وگل که احکام انحرافی بر اوغالبست،
~~مغلوب
# ~~ومستهلک بود تا این غایت، جون آن احکام زوال پذیرفت، اوپیدا آمد وحکمش
~~ظاهر
# ~~شد. پس بعد ازاین بتدریج، هم بمحض عنایت با واسطهآ سلوک احکام هراسمی
~~از آن
# ~~اسماء کلی دیگر که ایشان را بطریق مدد در تعبین مزاج او اثری بوده است
~~بل که از
# ~~آنجهت که هرقوتی ازقوای کلیی روحانی و مزاجی او مظهر اسمی از آن اسماء
~~کلسی
# ~~مذکور است و مظهر احکام و آثارش احکام هریک از آن اسماء از حیشیتت آن
~~قوت و
# ~~آثار او که مظهر آن اسم و آثاراویند، بیدا ومتمیز میشوند، و بازهیأتی
~~اجتماعی دیگر
# ~~ازمیان احکام آن اسم کلی، واحکام این اسم صاحب سلطنت، درعین همان
~~برزخیت که
# ~~اجتماع اول بودواقع میشود، و آیینهآ آن اسم کلی میشود، و همچنین بحسب
~~هراسمی
# ~~از آن اسماء کلی مذکور از احکام روحانی و مزاجی او ودیگر اسماء
~~اجتماعی، حاصل
# ~~می آید، واسمی کلی در آن هیأت اجتماع تجلی میکند تا آنگاه که بجملهآ
~~این اسماء
# ~~الی واحکام ایشان متحقق شوده پس اجتماعی اعتدالی حقیقی کلی میان احکام
~~این
# ~~سقیدالدین فرغانی
# ~~1
# ~~1-س 8ی 38.

PageV00P203

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_204.png)

# ~~62
# ~~جمله اسماء کلی که حقایق ایشان درعین آن برزخیت الوهی واقع بود حاصل
~~آید، و
# ~~حبنئذ ms052 آن هبأت اجتماع، دل حقیقی باشد ، وصورت آن برزخبت الوهی گردد، و
# ~~آیینهآ تجلی ذاتی شود. واکنون رجوع آن اسم صاحب سلطنت باصل خود که حضرت
# ~~الله است بوصف کمالی حقیقی او که اشتمالست علی جمیع الأسماء الکلیة
~~بالفعل
# ~~مفصلا، تمام گردد وتا حکم اسمی جزئی مانده باشد که تمام بآن متحقق نشده
~~باشد
# ~~بقاء وثبات او دراین نشآت دنیوی لازم افتد، چون تمام شود، نفلش بنشآت
~~برزخی
# ~~واجب شود. پس کاملان از انبباء ورسل آنان بودند که هریک مظهر اسمی از
~~آن اسماء
# ~~کلی بود که حقایق ایشان همچون اجناس عالیه است درآن برزخیت الوهی واقع
# ~~نمده در رجوع هریکی بآن حضرت الوهیتت که کمال ایشان که اشتمال بود
~~بالقعل
# ~~علی الکل بآن رجوع ازحبثیکت آن رسول کامل، متعلق بود.
# ~~واما دیگر انبباء ورسل مظاهر اسماء دیگر بودند که از آن اسماء بعضی
~~همجون
# ~~اجناس بودند تحتها انواع بحکم : ((تلک الرسل فضلنا بعضهم1 علی بعض) در
~~حکم
# ~~آن مظهریتت متفاوت ومنفاضل افتاده واثر آن تفاوت در مشاهد وعلوم و
~~اذواق و
# ~~معاریجشان وقلتت وکثرت منابعان وطول مدت شریعت و نسخ آن الی غیرذلک،
~~ظاهر
# ~~بوده وجون ظهور هراسمی کلی با جزئی، واحکام و آثارش از حیشیتت هرمظهری
~~انسانی
# ~~ازکاملان وغبر ابشان، بصورت کمال مشروط آمد بشرط اعتدال ، واحکام کثرت
~~و
# ~~انحراف وصورمحاذیات اطراف بسیاربود، لاجرم از میزانی وحافظی که محافظت
~~حکم
# ~~آن اعتدال کند تا آن اسما وآثار ایشان که اقوال وافعال وحرکات و سکنات
~~همیشه
# ~~بصورت کمال ظاهر شود، ضروری آمده پس ازاین جهت هررسولی و نبیشی، شریعتی
# ~~وضع کرد که او با امتتش بملازمت ومنابعت آن شریعت بحقیفت آن اسم که
~~سلطان
# ~~ایشانست راه برند، و احکام و آثار اورا بصورت کمال اظهار گنند، و بآن و
~~اسطه، خود
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 42ی 252 PageV00P204
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_205.png)

# ~~بکمال مطلوب برسند و متحقق شوند، و آنجه گفتهاند که انبباء واضعان
~~صورند بازاء
# ~~معانی، مراد صور شرایعست که بازاء حقیقت ms053 اعتدالی که آیبنهآ اسماء الهی
~~است وضع
# ~~گردهاند .
# ~~فصل
# ~~پس چون بواسطهآ واضعان این صور وبعثت ایشان بتأیید کتب الهی ، سیر آن
# ~~تجلی اول بمفاتیح غبب مذکور از حیشیکت آن برزخیست الوهی که ظاهر آن
~~برزخیت
# ~~کثرتی است و تحقشفش بکمان اسمائی بطریق تفصبل، بتمام و کمال رسیده
~~آنگاه همان
# ~~تجلسی اول بکلسبته وجملته واحدیتت جمعه بمفاتبح الغیب المذکورة از
~~حیثیتت
# ~~باطن آن برزخیت که کنایت از وی مقام اوادنی، آمده است باز توجه کرد که
~~ظاهر
# ~~شود تماما باجماله و اشتماله علی جمبع الأسماء الکلبة والجزئیبة
~~باحکامها وکمالاتها و
# ~~خواصها و اندراج الجمیع فیه. پس حکم آن میل اصلی وحرکت حبسی و انگیزش
~~عشقی در
# ~~جملة این اسماء کلی وجزئی و مظاهر روحانی و مثالی و حسی ایشان از
~~حیثیگت آن
# ~~تجلی اول ومفاتیح غیب وباطن برزخیت، ساری شد، تا همه من حیث کمالاتها
~~الحاصلة
# ~~لها فی سیرها الاول التفصیلی والرجوع الی اصلها، اولا ، بتوجتهات
~~واجتماعات خود
# ~~علی اکمل وجه، وثانبا، باجتماعات وتوجهات مظاهر روحانی، وثالثآء
~~بتوجهات و
# ~~اجتماعات مظاهر مثالی، ورابعاء بنوجهات واجتماعات مظاهر حسسی خود،
~~باوضاع و
# ~~تشکلات مناسب فلکی واتصالات کوکبی من حیث شرفها واوجها وصعودها ،
~~اقتضای
# ~~تعبین مزاجی کردند فی أعلی درجات الاعتدال وانهی مقامات الوسطبکة
~~والکمال، که آن
# ~~مزاج قابلیست آن داشت که آیینه و مظهر آن تجلی اول مذکورشود بکلیته، پس
~~جون
# ~~سیر کرد اولاء آن تجلی بصورت مدد درمراتب، جملهآ اسماء را متوجه یافت و
~~مجتمع
# ~~علی أحسن وجه واکمل صورة، وهمچنین ارواح ومثل را، و برهر فلکی و کو کبی
~~که
# ~~سعیدالدین فرغانی PageV00P205
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_206.png)

# ~~14
# ~~مرور میکرد بی توقشف وتعویقی برهیأتی وتشکثلی واتصالی شریف مناسب مسعود
# ~~گذر میفرمود، تا آنگاه که ازصورت غذائی سربرزد، ودر وفتی وزمانی شریف
# ~~ا(عبدالله" و ((آمنه" ببهترین وجهی وشریفترین حالتی تناول آن
~~غذا کردند، و در
# ~~مبار کترین ساعتی آن غذا بنطفه مستحبل گشت، وحکم آن حرکت حبتی من حیث
# ~~جمیع الأسماء ، بصورت شهوت ظاهر ms054 شده تا در اعدل واشرف اوفات، اجتماع
~~مقدر
# ~~گشت ، وآن مزاج مبارک در رحم استقرار یافت، پس آن جملهآ اسماء کلتی
~~وجزئی
# ~~بجمبع مظاهرها من حبث کمالاتها هریک در طوری که بوی تعلق داشت بنربیت
~~اوقیام
# ~~نمودند، و بعد ازچهارماه نسبت ظهور روح اعظم بصورت تدبیر عالم که ظاهر
~~اجمالی قلم
# ~~آعلی است مرتدبیر آن مزاج مبارک را متعبن گشت، وبعد ازتمام مدت حمل ،
~~در
# ~~أبمن ساعات واشرف واعدل اوقات، از نشن مشیه، بصحرای ظهور خبمه زد، و
# ~~بحکم سابقت از عهد مهد وحالت طفولببت وبلوغ، بحد رجولیتت، جمله افوان و
# ~~افعالش مناسب حال وملایم مقام کمال، صادر میشد ، و همگی حرکات و سکناتش
# ~~مکمتل ذاتش میبودند، تا اآنگاه که حرارت مطلوبیش بغار (حرا) کشیدن
~~گرفت،
# ~~وامارت محبوبیش در سیر واسراء بسر (سبحان1 الذی اسری) ظهور پذیرفت تا
# ~~بحقیقت مقام خود تمام تحقق یافت، و آفتاب آن تجلیذاتی اولی بکلیته در
~~قلب منور
# ~~وقلب مطهرش تافت، وسر (ووسعنی قلب عبدی المؤمن النفی النفی) کما هی
~~آشکارا
# ~~شد ، و آن مزاج مبارک صورت باطن آن برزخیت حقیفی گشت ، وجون حکم آن
# ~~برزخیت مذکور چنانکه گفته شد عام وشامل بود، جملهآ حقایق الهی و کونی
~~را و
# ~~جامع وحامل همه اسماء کلی وجزئی را، لاجرم صورتی عام الحکم و میزانی
~~شامل الأثر
# ~~ییدا کرد مرآن برزخیت مذکور را که حافظ اعتدال او وآثار او باشد
~~بالنسبة الی
# ~~جمیع الحقایق الکلتیة والجزئیة واحکامها وآثارها المندرجة فیها جمعا
~~وفرادی، الا
# ~~مشارق الشراری
# ~~1-س 17،ی 1.

PageV00P206

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_207.png)

# ~~وهی الشریعة المحمدیة الجامعة الشاملة جمیع الشرایع واحکامها لشمول حکم
~~تلک
# ~~البرزخیة المذکورة جمیع الحقایق، وباین صورت شریعت عام او احکام اسماء
~~را باز
# ~~ظهوری دیگر کاملتر از اول حاصل شده وسبری وعودی دیگر لازم افناد اعلی
~~من
# ~~الاول، جه سبر وعود اول ازمرتبةآ الوهت تا او بیش نبوده واین سبر وعود
~~دوم از
# ~~حضرت تعین اول بود که باطن واصل مرتبهآ الوهنست ، تا هم بآن باطن لکن ms055
~~بطریق
# ~~الاندراج تا چنانکه در سیر اول تفبصل براجمال مقدم افتاده بود، در
~~عودثانی
# ~~اجمال برتفصیل مقدم افناده جه ظهور بصورت اجمال بافعال و اقوال وحرکات
~~وسکنات
# ~~واحوال محمدی (صلی الله علیه وسلتم) بود وظهور بتفصیل باقوال وافعال
~~وحرکات و
# ~~سکنات منابعانش ، وازاینجا فرمود، "صلی الله علیه وسلم) که :
~~((علماء أمتنی افضل
# ~~من أنبیاء بنی اسرائبل) .
# ~~پس میبایدکه بعدد هرنبی ورسولی، ولیی ازامتت محمدی برفدم اوظاهرشود:
# ~~وهمچنین یکی از متابعانش1 بحق منابعت، بقدم اوبرسد، جنانکه در حدیثی
~~آمده
# ~~است ((ان لله تعالی ثلاثیأة قلوبهم علی قلب آدم، واربعون قلوبهم علی
~~قلب موسی)
# ~~- اوکما قال- وبرمیشماردنا آنگاه که می گوید : ((وواحد فلبه علب قلب
~~محمد ...)
# ~~الحدیث بطوله
# ~~وجون این ظهور بتحقیق پیوندد، آن تجلی مذکور از هور روی ببطون نهد که
# ~~مبدأ آن توجه ازظهورببطون، صعقة اول باشد درقیامت کبری تا تحقیق خطاب:
~~((لمن
# ~~الملک الیومآ لله الواحدالقهار) بغلبةآ حکم وحدته احکام الکثرة بانتنها
~~رسد، قال الله
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~15
# ~~1 - درهرزمانی یکی ازمتابعشان بقدم وی برسد وقد صرح بعضهم بأنه، هو
~~المهدی
# ~~الموعود فی آخرالزمان علیه السلام . برخی تصریح کردهاند، خلیفهآ منصوص
~~بوصایت
# ~~او علی بن ابیطالب کان علی قدمه صلی الله علیه وآله - جلال آشتیانی
# ~~2-س40،ی16 PageV00P207
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_208.png)

# ~~1
# ~~تعالی: "والیه یرجع الأمرکله1 الیه مرجعکم جمیعا وعداللهحقا2)
~~واللهاعلم وأعلی واجل.
# ~~فصل :
# ~~جون بیان کردیم که هرصورتی از این صور اشخاص انسانی فی تعیشنه فی عالم
# ~~الحس، بمددی وجودی محتاجست، ومدد هر حقیقتی انسانی باسمی کلی با جزئی
~~که
# ~~تربییت او بوی مخصوصست ومرجع او عاقبة الأمر باو خواهد بود ، متعلق ، و
~~اسماء
# ~~منفاوت الدرجاتند درحبطت و کمال و کلسبت و جزئیست، وهراسمی را در
~~هرفلکی
# ~~صورتی ومظهری من حیث الکواکب والمنازل وغبرها ثابت، وظهور آثار واحکام
~~اسماء
# ~~مذکور دراین عالم کون وفساد بآن مظاهر بازبسته، لاجرم هرمددی که ازجهت
~~تعبین
# ~~صورتی ومزاجی انسانی ازحضرت اسمی من حبث مظاهره منعیسن میشود اگر آن
~~اسم
# ~~کلتی می باشد مطلقا تعبین مزاج کاملی ms056 می کند، وحینئذ آن مدد احدی السپر
~~بیتوقف
# ~~و تعویقی بعناصر ومولتدات میرسد و بصورت غذائی بمادر وپدر میرسد ،
~~چنانکه
# ~~گفته شد مزاج آن کامل متعین میشود . واما اگر آن اسم جزئی باشد3، تعیین
~~مزاج
# ~~غیر کامل میکند، و حینئذ آن مدد بواسطهآ تعویقات در مظاهر تعیثنات و
~~تشکثلات فلکی
# ~~ابنجا درمولدات درتعویقات میافتد . وکبفیت آن تعویقات مطلقا آنست که
~~جون
# ~~اسمی جزئی مثلا ازحبثیتت مظهر خود بوضعی فلکی و اتصالی کوکبی اقتضای
~~تعیین
# ~~آن مزاج کند تا اثرش آن باشد که درمرتبهآ نباتی مثلا نباتی که بصورت
~~غذائی تعیین
# ~~نطفهآ آن مزاج کند متکتون شوده اسمی جزئی دیگر که حکم او در تأثیر مضاد
~~حکم
# ~~این اسم ممد باشد، اقتضای منع آن کند تا آن نبات بفسادانجامد، وباز
~~بمرتبهآ معدنی
# ~~عودکند، و همچنین باز بتشکثلی و اتصالی دیگر تعیین آن مددکند، تاحیوانی
~~که آن مدد
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 411ی123
# ~~2- س 410ی)
# ~~3 - جزئی میباشد (ت) PageV00P208
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_209.png)

# ~~غذائی در وی مرکوزاست متولد گردد، باز اسمی دیگر بوضعی و اتصالی که
~~حکمش
# ~~در تأثیر مخالف حکم این اسم ممند و اتصال مظهر او باشد، اقتضاء منع کند
~~تا آن حبوان
# ~~بمیرد و باز بمرتبة نباتی یا معدنی رجوع نماید، همچنین آن مدد درصدد
~~تعویقات
# ~~بسیار می افتد درمرتبةآ معدن ونبات وحبوان، وباز درمزاج بذر بازالت
~~نطفه در غیر
# ~~موضعش ودر رحم مادر بآفتی که طاری شود، تا آنگاه که اتفاق افتد که آن
~~اسم، از
# ~~حیثیبتت مظهر خود بی معارضی و مخالفی بوضعی و اتصالی تعبین آن مزاج
~~کنده تا
# ~~بسورت غذا آن مدد نطفه شود ودر رحم استقرار یابد وسالم ظاهر گردد، وهر
~~نوعی
# ~~ازاین تعویقات مستلزم قیدی ووصفی ناملایم ومستدعی حجابی مظلم وحایلی
~~محکمست
# ~~مرآن ستروجودی را ومانع از تحفشق بکمال مطلوب که رجوعست به اوصاف کمال
# ~~باوصاف کمالی -خ بأصل ومنشأ خود رش -خ وظهور بکمال اسمائی تماما و
# ~~جملة اهواء و میول طبیعی وانحرافات معنوی از ms057 آمال وامانی وملایست شهوات
~~و
# ~~لذات جسمانی ومنابعت تسوبیلات نفسانی وشیطانی و تششوف بملاذه دنیبوی و
~~تجنشب
# ~~از محاب اخروی وتعلثفات بهر نوعی از لذات وهمیء جون جاه وحشمت وتصترف و
# ~~تسکثن وتعشتق بجمیع ذخایر واموال واملاک نابایدار، وظهور بصورت حقد و
~~حسد
# ~~وجملة اخلاق ذمیمه تا میل وتعشیق بانواع علوم بیطائل وظنون وتخبلات بی
~~حاصل
# ~~وعقاید غبر مطابق تا حرف وصنایع نالایق، الی غبر ذلک، همه ازاحکام
~~وآثار این
# ~~تعویقات مذکورند، و هربک حجابی و قبدی مهلکند ، واحکام ما به
~~الامتبازند میان
# ~~آن ستر وجودی واصل او، وهریک نیز مانعی و حایلی قویست میان او وظهور
~~حکم
# ~~آن حرکت حبتی و انگیزش عشقی، که سرمایهآ تحقشقست بجملهآ کمالات، و هر
~~نوعی از
# ~~این قیود بنوعی از آن تعویفات متعلتفست، وترتثب فتح بعضی اولیاء برمزید
~~مجاهدات
# ~~و رباضات دون البعض ، بنا برتفاوت در فلکت و کثرت و شدت و ضعف آن احکام
# ~~تعویقاتست، وهمچنین سرعت تنبثه و انابت سالک وبطؤ آن وقوف (آن دوقوت
~~-خ)
# ~~ذرهرمقامی ازلوازم ایشانست . پس اگربحکم عنایت الهی، شعوری جشملی از
~~ورای
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~17 PageV00P209
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_210.png)

# ~~68
# ~~این جمله حجب و استار وقیود و اوصاف بحقیقت کار و لابئدبنی عود و رجوع
~~باصل
# ~~ومبدأ روی نماید، ازالت این جمله حجب و رفع این همه قبود که احکام
~~تعویقان
# ~~مذکورند ، شرطست درحصول مقصود وظهور حکم آن حرکت حبتی که نتیجهاش
# ~~کمال اتصالست
# ~~اما معرفت آن تعویقات واحکام و آثار ایشان بسراتبها درهر شخصی سالک و
# ~~وقوف براقوال وافعال وحرکات وسکناتی که هریک مزیل حکمی از آن احکام
~~تعویقات
# ~~شوندی چه هسچنانکه تعبثنات و تشکثلات واتصالات فلکی را دراین عالم
~~احکام و آثار
# ~~است، حرکات وسکنات انسان را در افلاک و کواکب هم احکام و آثار است که
~~ازالت
# ~~آن احکام تعویقات ، از آن جمله است بصاحب بصیرتی مؤیتد بشهود محقق ،
~~وعلم
# ~~بسراتب خلق واسماء وصفات حتق و واقف براسرار منازل ومقامات صورة ومعنی،
# ~~جون انبباء ورسل ms058 (علیهم السلام) وکبار اولباء ومشایخ ((قدس الله
~~اسرارهم) مخصوص
# ~~است، وجملهآ شرایع واحکام ایشان مببسن وحافظ آن حکم اعتدالبست، تا صور
~~اقوال
# ~~وافعال وحرکات و سکنات وجودی بحسب وحکم آن حکم اعتدالی ظاهر شود و
# ~~بکمال موصوف باشد. واما علی الخصوص کبار مشایخ و علمای راسخ اطبای آن
~~علل
# ~~وامراض معنوی اندکه ببصیرت ثاقب، در حقیفت هرسالکی طالب نظرمی کنند،
~~واحکام
# ~~آن تعویقات را بأصلها ومنشأها در و (ی -خ ل علی التفصیل مشاهده می کنند
~~و
# ~~میشناسند، واذکار واعمالی که بآثارها در هرمرتبه ئی، از الت نوعی از آن
~~احکام کنند
# ~~میدانند، وعلاج هرحکمی از آن احکام که امراض و انحرافات مزاج معنوی
~~اند، بضد5
# ~~او می فرمایند ازمجاهدات ورباضات ومخالفات نفس وترک مألوفات وقطع
~~مرادات و
# ~~اختبارات و امثال این؛ زیراکه هرجند احکام شرعی حافظ حکم آن اعتدالست
~~در مزاج
# ~~معنوی ، اما مجرد محافظت احکام شریعت که حافظ اعندالند در مزاج معنوی
~~مرکسی
# ~~را که مرض جهل وحجاب بغلبهآ احکام آن تعویقات که انحرافات و امراض
~~مزمنه اند
# ~~فوی شده باشد و بمدد اقوال و افعال وحرکات و سکناتی که در تنائج وثمرات
~~موافق
# ~~مشارق التبراری PageV00P210
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_211.png)

# ~~ومطابق آن احکام تعویقات باشند، آن مرض مزمن گشته، کافی نیست در از الت
~~آن
# ~~امراض، بل بمزید مجاهدات وریاضات وانواع معالجات مذکور احتیاج عظیمست ،
# ~~چنانکه مثلاء اگر برشخصی مرض مستولی شده باشد ومزاجش از اعتدال منحرف
# ~~گشنه، افتصار برشربت وغذائی معندل که ازجهت حفظ صحکت استعمال کننده
~~بسنده
# ~~تنواند بودن (بودخ ل در دفع آن مرض ، بل باید که طبیب معلوم کند اولا2
~~که
# ~~انحراف ازغلبة کدام ماده وکبفیت مستولی شدهاست ، آنگاه ادوبهثی که
~~بالخاصبتة
# ~~مضاد ومخالف آن ماده وکیفیست او باشده استعمال فرماید، تا آنگاهی که
~~کیفیات
# ~~حمله متکافی شوند ، وحینئذ برشربت وغذائی که حفظ صحتت کند ، افتصار
~~جایز
# ~~باشد. واعندال مزاج معنوی، ظهور حکم دلست که تا سالک صاحدل نشوده باید
~~که
# ~~از رباضات ومجاهدات ومخالفات بروفق ms059 تعبین واراده واختبار وامر شیخ، نه
~~باختبار
# ~~خودش ، دست ندارد، وجون صاحبدل شود، آنگاه بعد از آن اسنادش عشفست
# ~~چو آنجا برسد، اوخود بزبان حال گوید جئون کن
# ~~و از اینجاست که سالک را از شیخی مرشد واصل بینا بحقایق و اسباب امراض
# ~~مذکور درباطن مرید، ودانا بادویهثی که دافع آن امراضند ناگزیر است، جه
~~اورا از
# ~~حفیقت مرض خود وغلبهآ کیفاتی که موجب انحراف مزاج معنوی اویند ، معلوم
# ~~نیست واز معالجهآ آن بواسطهآ جهل با دویهیی که مزیل ومقابل آن کیفیات و
~~انحرافاتند
# ~~عاجز است، لاجرم، باشد که چیزی را نافع شمرد که حتف او در آن باشد. و
~~آنچه
# ~~بعضی ازاهل طریق بدعاوی وظنون وتخبثلات باطل، از اباحت ودعوی آنکه عیسی
~~یا
# ~~مهدی اوست، مبتلا گشتنده بنابراین معنی مذکور است. وافل مضار تسلوک
~~بخود،
# ~~- ان سلم من هذه الورطات المهلکة العظیمة - مداخله عتجب وتکبثر است،
~~ونظر در
# ~~خلق بصورت استقلال، وهوس دعوت درغبر وقته نه باستحقاق، وغرور واطمینان
# ~~نفس بتوجثه خلق یا سروری مقامی مستعار و استتباع بعضی اغمار، چنانکه
~~تابع و
# ~~و متبوع از دل بوئی ناشنیده، باسم شیخی وسجتاده نشینی یا رسم مریدی،
~~راضی و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~5 PageV00P211
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_212.png)

# ~~70
# ~~قانع شده باشند، جنانکه اعم واغلب اهل عصرمااند ، اعاد فاالله من جمیع
~~ذلک .
# ~~پس اکر طالبی را شیخی مرشد، صاحب بصیرت واصل، مأذون ازطرف حق بدعوت
# ~~که درعصر ما از کیمیا و سیمرغ عزیز الوجودتراست دست دهد، بروی بادا که
~~دست از
# ~~دامنش ندارد وخود را بکلی بوی سبارد ونا او بصاحبدلی او، گواهی ندهد و
~~بسفر
# ~~ومغارقت اشارت نفرماید، البنه مفارقت خدمتش نکند، هرجند درخود آثار رشد
~~و
# ~~امارات فتح مشاهده کند . والله الموفق
# ~~فصل
# ~~پس چون سالک صاحبدل شود، بآنطریق که گفته شد، فتح که عبارت از ظهور
# ~~سر وجودی است، حاصل شوده وابن فتح برسه فسمست :
# ~~بکی، بحسب حکم محخبوبی
# ~~و دوم، بحسب حکم محبی
# ~~وسوم، بحسب اشتراک.
# ~~اما اول آنست که، ms060 ظاهر لدی الفتح، آن سر وجودی باشد که روح و نفس
~~ناطقهآ
# ~~سالک دارد درعالم ارواح و بحکم اثر آن حرکت حبشی اصلی، وظهور او از آن
~~حصهآ
# ~~وجودی، که ظهورش جز درعالم ارواح نیست، با بمحض عنایت وسایقت؟ بی
~~مجاهده
# ~~وریاضتی زیادت، با بواسطهآ قترب فرائض که تقریر آن کرده شود ،
~~انشاءالله ، احکام
# ~~وقوای روحانیش براحکام مزاج وطبیعت غالب آیند ، و ایشان را مغلوب و
~~مقهور
# ~~گردانند. پس آن ستر وجودی که باطن روحست، بحکم وحدته واطلاقه، این عقل
~~رام
# ~~که عامل وقهرمانست به احکام تکلیفی و قیود شرعی در ولایت ومملکت بدن،
~~وممیز
# ~~است میان حسن وقبح وخیر و شر ونفع وضر، وبقوت فکرتش خمیرمایهآ ظنون و
# ~~تخبتلاتبست که جملة احکام آن تعویفات مذکورند ، از کار معزول گرداند ،
~~و این
# ~~مشارق التدراری PageV00P212
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_213.png)

# ~~متجلسی له را مجذوب ومثوله خوانند، و (فضب البان) در ((موصل) و فقیه
~~((احمدم)
# ~~در ((قونیه) و شیخ (مصلحت) در (خجند" از اصحاب این تجلسی بودهاند.
~~واز
# ~~خواص این تجلی که او را جلالی گویند، اطلاع برضمایر است وخواطر، و
~~دائما،
# ~~فییض وخشیت براین متجلکی له غالب باشد، وباشدکه هرحرکتی وسکنتی که، لا
~~عن
# ~~فصد وتوجه خاص، بل بالعبث، ازاین شخص من حال صباه الی او ان هذا الفتح،
~~صادر
# ~~شده باشد، هریک مزیل حکمی از احکام آن تعویفات بوده باشد بنسبت بااین
~~مفتوح علیه
# ~~حکم عنایت ومحبوبی، وکذلک فی المفنوح علیه الوجه الخاص الآنی ذکره .
# ~~واما قسم دوم ازفتح آنست که ظاهر لدی الفتح، آن ستر وجودی باشد که در
# ~~ظاهر نفس ومزاج کامنست، واین قسم البنه محتاج باشد بسلوک ورباضت
~~ومجاهدت و
# ~~تحقیق مقامات ، جه اثر آن حرکت حبتی وانگیزش عشفی، ازاین ظاهر وجود، سر
# ~~برمیزند ، واحکام این تعویفات بیرامن او در آمدهاند تا ایشان دور
~~نشوند، او ظاهر
# ~~ثنواند شد، وزوال ایشان پیش ازظهور آن اثر و استعمال اموری که مضاد
~~ایشان باشد
# ~~از رباضات ومجاهدات و اذکار وخلوت و عزلت ms061 وامثال ابن ممکن نیست، وآن هم
# ~~برارشاد مرشدی صاحب بصبرت موقوفست، وجون این فتح حاصل شود بنسبت با
# ~~گسی که ذوفش مقیکد باشد واستنادش دروجود وشهود باسمی کلسی یا جزگآی
~~معین
# ~~و بروی مقصود، دائما آنکس بایدکه ازریاضت ومجاهدت و مخالفت نفس خالی
~~نباشد
# ~~نا ازحجاب محفوظ ماند.
# ~~واما قسم سوم را وجه خاص گویند، و آن چنانست که اثر آن حرکت حتبتی از
# ~~باطن حقیقت وماهیت سالک سربرمیزند، واحکام امتبازی را درهم میشکند بیکی
# ~~از آن دو وجه که درقسم اول وثانی گفته شد، تا آن باطن وجود که شأنی از
~~شنآون
# ~~ذاتست منتجلی شود، واین قسم بافراده که درزیر حکم کامل مقید نباشد
~~مخصوص
# ~~است و خضر علی نبینا وعلیه السلام، ازکبار اصحاب این تجلی است، واثر آن
~~تجلی،
# ~~اطلاعست برحقیقت تعلق ارادت وعلم اولی اصلی بهرچه دروجود پیدا خواهد شد
~~و
# ~~سصیدالدین فرغانی
# ~~71 PageV00P213
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_214.png)

# ~~72
# ~~برحکمت ومصلحت، وستر هرامری بالنسبة الی تلک الارادةالأصلیة ، کاثنا من
~~کان ،
# ~~جوهرا وعرضا ، وغالبا اثر آن تجلسی وجه خاص وتجلتی ظاهر وجود نیز بسط و
~~رجا
# ~~باشد، ودراین هرسه قسم مذکور، ظهور تجلی که فنح عبارت ازاوست از
~~حبثیتات
# ~~متنوع میباشد بمدارک مختلف وفتی مدر که جان و دل میباشند در مظهر
~~روحانی
# ~~با معنوی جنانکه اخبار ازاو این آمد که (ما کذب الفؤادا ما رأی) وگاهی
~~ادراک
# ~~بچشم ظاهر میباشد در مظهری حستی یا باتحاد چشم ظاهر با چشم دل، کما قال
~~تعالی:
# ~~"مازاغ البصر2 وما طغی" ووقتی دریافت بسمع می باشد، کما قال
~~تعالی: "لما نودی3
# ~~فیی الطثور لموسی، انسی اناالله وباری بافت باستشمام میبود کما قال
~~علیه السلام :
# ~~راتسی اجد نفس الترحمان من قبل الیمن) وباشد که درمبدا با در اثنای
~~سلوک، ناگاه
# ~~آن سر وجودی از حیشیتت مظهری انسانی که اتم المظاهر است ، بحکم مناسبتی
# ~~صبفاتی، بصورت حسن معنوی یا حسن صورتی، براین سالک تجلی کند. پس بحکم
# ~~آن مناسبت اثر آن میل ذاتی و انگیزش ms062 عشفی که سرایتش عام وشامل است ،
~~جملهآ
# ~~تجلیات وحقایق الهی وکونی را از آن مظهر انسانی که بصورت حسسن متجلی
~~شده
# ~~است بسالک تجاوز کند واز او سربزند وشوری وسوزی در باطن سالک از آن
~~پدید
# ~~آید . پس اگر این معنی درمبدأ سلوک بیدا گردد ورابطهآ حسن معنوی باشد ،
~~آن
# ~~انگیزش و شورش را حالت ارادت گویند و متعلق آن شیخ باشد که مراد است،
~~واثر
# ~~آن انگیزش آن باشد که مرید محکوم شبیخ شوده واراده و اختبارات خود را
~~فدای
# ~~اراده واختبار شیخ کند، تا چنان گردد که مشایخ گفتهاند که : ینبغی ان
~~یکون المرید
# ~~مع الشیخ کالمبت بین یدی الغستال . وحینئذ سیر وسلوک محققش دست دهد ،
# ~~و اگر آن معنی در اثنای سیر و سلوک ظاهر شود، جنان باشد که جون بواسطةآ
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1-س35،ی 11
# ~~3-س14،20
# ~~2-س 53،ی17 PageV00P214
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_215.png)

# ~~ریاضات ومجاهدات و تحقیق سلوک حشجبی که احکام آن تعویفات مذکور است، یا
# ~~لطبیف و شفاف گردد، یا بکلسی زائل شوده وصفت اماریتت بالسوء در نفس
~~ضعف
# ~~بذیرد. حینئذ اثر آنحرکت حبشتی وانگیزش عشقی بسوی لحوق بآن لطیفهآ
~~روحانی
# ~~که مجمع ومنشأ اوصاف حمبده واخلاق بسندیده ومنبع ومبدا حسن وجمال واصل
# ~~حملة اوصاف کمالست ویسوی مشاهدةآ حسن معنوی ولطف او واتحاد واتصاف باو
# ~~و اوصاف والطاف او از نفس سالک سربرمیزند که صفت سکون واطمینان در وی
# ~~اثر آن حرکت است، وچون نفس هنوز از احکام کثرت تمام باک نشده است"
~~ادراک
# ~~معانی مجتردش بی مظهری مناسب حال ونشآت اومیسترنمیشود، لاجرم برابطهآ
~~معنی
# ~~حتسن که تناسب و ملائمتست وبواسطهآ مناسبت وقوع درعرض اعندال انسانی و
~~نفس
# ~~تجرد مرآن لطیفه را درصورتی عنصری انسانی، که بصفت حسن موصوف باشد،
# ~~مشاهده میکند، پس متعلق آن انگیزش عشقی وسوزش شوفی آن صورت میگردد،
# ~~انگاه آتش طلب در نهادش شعلهور میشود، وهر بقیتتی راء مما به الممایزه،
~~از آثار
# ~~و تنایج آن تعویقات مذکور که درسلوک بکلسی زایل نشده بود، سوختن ms063 میگیرد
~~، و
# ~~حکم مابه الانحاد را فتوت میدهد.
# ~~پس دراین مفام، سالکان برسه فسم آمدند بحسبقوت وضعف فابلبت و استعداد:
# ~~بکی آنکه سالک درصدد عدم ترقی، بل درمعرض احتجاب باشد ، جنانکه بعضی
# ~~از بزرگان از آن استعاذت خواسته اند وگفتهاند ، که (نعوذ بالله1 من
~~التنکثر بعد
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~73
# ~~1 - نظیر گفتهآ مذکور ، این جمله است : (نهوذ بالله من الحور بعدالکور)
~~الحور:
# ~~الرجوع ، یقال : حار بعد ماکار . والحور : النقصان بعدالزیادة، الأنه
~~رجوع من حال الی
# ~~حال. وفی الحدیث: "انعوذبالله من الحور بعدالکور) معناه : من
~~النقصان بعدالزیادة. وقیل،
# ~~معناه : من فساد امورنا بعد صلاحها . واصله من نفض العمامة بعد لفتها ،
~~مأخوذ من کور
# ~~العمامة اذا انتفض ، وبعضه یقرب من بعض، قال الزجاج. وقیل : معناه،
~~نعوذ بالله ، من
# ~~الرجوع والخروج عن الجماعة بعدالکور ، معناه بعد ان کنا فی الکور ، ای
~~الجماعة . یقال: PageV00P215
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_216.png)

# ~~74
# ~~التعثرف، ومن الحجاب بعد النجلی) .
# ~~وتعلثق آن حرکت حبتی بنسبت با این سالک ازصورتی ظاهر حسسی که بصفت
# ~~حسن موصوف باشد نجاوز نکنده هرچند شهود و کشفی مقیدش دست داده باشد.
# ~~واگر آن تعلق ومیل حبتی ازصورتی منقطع شود بصورتی دیگر، که بحسن آراسته
# ~~باشد پیوند گیرد، ودائما دراین کشاکش بماند، واین تعلق و میل صورتی فتح
~~باب
# ~~حجاب و حرمان وفتنه وآفت خذلان شود، در دین ودنیاء اعاذنا الله وسایر
~~الصادفین
# ~~من شر ذلک (وسائرالصارفین من ...-خل).
# ~~واما قسم دوم آنست که سالک درصدد ترفی باشد وجون بصورتیش میل حاصل
# ~~آید، حکم آن میل از آن صورت بمعنی مجترد یا روح تجاوز کند، و بواسطهآ
~~ظهور
# ~~حقیقت دل وحکم او، دری از درهای توحید بتجلتی آن ستر وجودی بروی گشاده
# ~~شود، چنانکه آن بزرگا گفت : "رأی قلبی ربسی) وچون سلطان محبت قوی
~~شود،
# ~~احکام امنبازی را قهر کنده تا عاشق و معشوق وعشق متحد شوند ؛ ولیکن از
~~حیشیتت
# ~~اسمی کلی یا جزئی یا اسمائی چند که غایت قابلیبت او بوده باشد ، چون
~~شایستگی
# ~~بلوغ بمرتبت کمالش ms064 نبود.
# ~~واما قسم سوم آنست که سالک بکمال قابلیت منصدی رتبت جمعی کمالی باشد،
# ~~لکن اولش تجلسی ظاهر وجودکه برجملهآ عالم منبسطست، روی نماید از ورای
~~حجاب
# ~~مشتآرق التدراری
# ~~کار عمامته علی رأسه، اذ التفها، وحار عمامته ، اذا نقضها . - وقد افاد
~~ماکتبناه فی
# ~~الحاشیة استاذ مشایخنا العظام المیرزا هاشم الجیلانی علی مانقل عن
~~حواشیه الاستاذ
# ~~الفقیه العارف المیرزا احمدالآشتیانی نضرالله وجهه - اجلال الاشتیانی).
# ~~1- مراد او ازاین بزرگ آدم الآولیاء حضرت ولایت مدار علی بن ابیطالب
~~علیه السلام
# ~~أست علی ماصترح باسمه الشریف فی المنتهی. قال علیه السلام: رأیت ربی
~~بعین قلبی-
# ~~لم اعید ربا لم اره.

PageV00P216

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_217.png)

# ~~اندک بقبتتی از نفس، بآن طریق که نفسش با بعنایت بیعلت یا بواسطهآ
~~تزکبه وتحلبه و
# ~~تخلبه بمتجاهدات وریاضات از احکام کثرت ترکیب وانحراف وظلمت وکدورت
~~طبیبعت
# ~~باک و روشن گردد، وبسوی عدالت روح فی اوصافها، وبساطت او فی ذاتها،
~~مایل
# ~~شود. پس بواسطهآ آلت او که نظراست، درصورتی حسی انسانی که بتناسب اجزا
~~و
# ~~اعضای حکم عدالت که ظل وحدتست و حسن عبارت از آنست ظاهر باشده نظر کند
# ~~آن صورات را بعدالت حسنها وتجثردها ، مظهر وآبنهآ روح وحسن معنوی او که
# ~~تناسب وعدالت اخلاق واوصافست وبساطت ذات او مشاهده کنده وروح را
~~بحستها.
# ~~المعنوی وبساطنها مظهر وآینة جمال مطلق حق بابدکه مضافست بوجودمطلق.
~~وچون
# ~~حکم (وریصتی1 وسعت کل شیء) فیض وجودی عام وشاملست، وحکم آن عدالت
# ~~نبزه که حسن معنوی نسبی است، وآینهآ آن وجود عامکست بر مقتضای (بالعدل
~~فامت
# ~~السماوات والأرض"" هم عام وشاملست ، لاجرم جون شهود ستر
~~وجودی که جمال
# ~~مطلق صفت اوست، وحسن معنوی وصورتی مظهر او حاصل شود بواسطهآ آن نظراول
# ~~مذکور حکم آن شهود نیز بآن نظر عام گردد، ججنانکه آن2 بزرگ گفت :
~~(مارأیت
# ~~شیئا الا ورأیت الله فیه) . یس آن نظر مذکور ، موجب ظهور آن میل ذاتی
~~وحرکت
# ~~حبشی شود از باطن آن سر وجودی که در نفس سالک کامنست، تا بوجود مطلق
~~ملحق
# ~~گردد، ms065 و بظهور آن میل و انگیزش عشقی نوایر شوق و اشتیاق مرظاهر و باطن
~~سالک را
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~75
# ~~1-س 7، ی 155.
# ~~2- مراد امیر ارباب عرفان و وجدان خاتم الولایة المحمدیة حضرت ولایت
~~یناه علی
# ~~علیه السلام است، وقال - صلوات الله علیه وآله - مارأیت نشیئا الا
~~ورأبت الله قبله وبعده
# ~~ومعه وفیه - رؤبت حق در همه اشیاء، همان اطلاف وعمومیتحکم شهودست و آن
# ~~مناهده حمال حق است دراصول وفروع مظاهر واز علامت این مشاهده تعشق
# ~~بمظاهر وجودی ایست ، لذا آن جناب به قاتل خود، کمال محبت اظهار فرموده
~~و فرمود
# ~~أرید حیاته ویرید قتلی - لیک بیغم شو، شفیع تو منم- PageV00P217
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_218.png)

# ~~176
# ~~بصفت افنا و احراق ، فروگیرده واحکام امتیازی وتعبثنات مجازی را میان
~~نفس و
# ~~روح - ظاهرا - و میان مقبد و مطلق و فرع و اصل - باطنا - مستهلک کند،
~~تا سلطان
# ~~حقفیقت دل قوی شود، ونفس مطمئنته ومسنوی گردد، وفرع بأصل، وجزء بکل ، و
# ~~مقببد بمطلق ، ملتعق شود، و حکم جمع برتفرقه غالب آید، و کثرت در وحدت
# ~~مندرج نماید . و حینئذ سیرش باسم ظاهر تمام شود ، آنگاه باز همان میل
~~ذاتی و
# ~~حرکت عشقی از باطن این وجود ظاهر که بباطن ارواح مخصوص است، پذیرهآ او
~~آید،
# ~~و اورا بسوی باطن روح که ظرف بیطون وجود است، از ذات دلالت کند، تا بآن
# ~~منحقق شود. وچون سیرش بباطن نیز تمام گردد، این باطن وجود را آیینهآ
~~کثرت
# ~~شئون وحقایق بابد وظاهر شود دراو کثرت شئون کلی، آنگاه ازمیان احکام
~~اسم
# ~~ظاهر واسم باطن هبآتی اجتماعی اعتندالی که دل کاملست ، ظاهر شوده و آن
~~تجلسی
# ~~ذاتی جمعی میان ظهور وبطون را دراین دل مشاهده کند، و بمقام کمال1 تحقق
~~یابد.
# ~~مشارق الدراری
# ~~1- صاحب ابن منام آز کلیهآ اوهام وآنوأع شرک رهائی بابد پس قدم می
~~کنذارد در
# ~~دایرهآ حضرت احدیثت جمع الجمع ولا ینفتح شمسة منه الا لصاحب الارث
~~المحمدی که
# ~~احدی از اولواالعزم از انبیاء ازاین مفام بهره ندارند وحظکوبهرهآ ms066 صاحب
~~مفام اکملیست،
# ~~از فتوح فتح مطلق وازمقامات مفام اوادنی وازبطون، بطن هفتم واز درجات،
~~درجهآ
# ~~اکملیشت ایست واز صاحب این مفام، فیض بهماسوی الله میرسد واز برای
~~اونست مقام
# ~~نشفاعت کلیه ومطلفه بحسب بدو و عود وصعود ونزول. حسنات صاحب این مقام
~~فوق
# ~~مالا بتناهی است شدة وعدة ومشدة . ابن مفام اختصاص دارد به حضرت ختمی
~~مفام و
# ~~ورثهآ او یعنی عترت او. لذا شیخ اکبر در فصوص فرمود تمام انبیاء حتی
~~خاتم انبیاء از
# ~~باطن ختم ولایت - یعنی حضرت مهدی موعود - اخذ فیض واستمداد نمایند ؛
~~اگرچه
# ~~باطن ولایت او تابع ولایت کلیهآ محمدیه است وصاحب این مفام بحسب تقسدم
~~زمانی
# ~~آدم الاولیاء علی ابن ابیطالب است لذا قال الشیخ الاکبر وهو- یعنی علی
~~علیه السلام - کان
# ~~سشر الانبیاء والاولیاء اجمعین ونیز شیخ اکبر فرمود : "الولایة
~~محمدی المحتد وعلوی
# ~~المشرب) ونال علی -ع - بالوراثة هذه المقامات والمراتب والدرجات .

PageV00P218

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_219.png)

# ~~وبعد ازاین ابننداء سبر باشد درمقام اکملیت برای تحقق بتجلی احدی
~~جمعی،
# ~~اگر بحکم وراثآت حقیقی، کسی را سیر دست دهد، و استعداد و فا کند.
# ~~یس بحکم شبخ امام عالم شرف الدین عمربن الفارض (قدس الله ستره)
~~ابنداء،
# ~~ابین قصیده ((نظم التدر") را بزبان این قسم سو م بیان فرموده است،
~~وذکر مراتب و
# ~~مقامات این قسم را ایتداءا واتتنهاءا بنظم آورده، وبحسن اتباع واقتداء،
~~و کمال
# ~~اتتنفاع واهتداء، صاحب این اصل که اکمل البرینه است ((صلمی اللهعلیه
~~وسلتم) بواسطة
# ~~سیر وسلوک تمام دم ترجمانی مقام اوزده، وازاین مفام اعلای مصمدی (صلوات
~~الله
# ~~علیه) باشارت لطبف وعبارات شریف نشانها داده (فجزاه الله عن حسن بیبانه
~~خیرا)) .
# ~~پس این ضعبف جون بمدد توفیق الهی، و تأبید نامتناهی، بربعضی از اسرار و
# ~~اشارات این قصبدهآ غکراه اطلاع یافت، و باستشراح آن شتنافت ، بعضی را
~~از آنچه در
# ~~ضبط وقبد آورده بود، برحضرت علیای شبخ ((اعلی الله قدره) عرض کرد، و
~~بنظر
# ~~ارتضای او ملحوظ گشت، وفصلی درآن باب بخط مبارک خود ms067 بنوشت ، ابن ضعیف
# ~~آن فصل را کماهوه بجهت تبثرک، دراین کناب ثبت کرد و آن فصل اینست :
# ~~بسم الله الرحمن الرحیم . چنین گوید نویسندهآ این کلمات اضعف عبادالله،
~~محمد بن
# ~~اسحاق بن محمد بن یوسف بن علی رومیقونوی، ختم الله له بالحسنی، که شیخ
~~بزرگوار
# ~~عالم عارف شرف الدین ، معروف به ابن الفارض، رحمه اللهه که ناظم این
~~قصیده است ،
# ~~ازبزرگان اهل حق بوده وآنجه دراین فصبده ازجوامع علوم وحقایق ربانی ،
~~از
# ~~ذوق خود و اذواق کاملان واکابر محققان ((رضی الله عنهم) جمع کرد وبنظم
~~آورد،
# ~~کسی دیگر را پیش ازوی بدین خوبی وجزالت و حسن بیان و کمال فصاحت، میستر
# ~~نشده واحوال او بنفصبل از اصحاب ما که با وی دوستی داشتنده وازاصحاب او
~~که
# ~~سالها ملازمت صحبت او، واز آن ابن ضعیف نمودند، معلوم است. ودر بار اول
~~در
# ~~سنهآ ثلاثین وستمأة- 630- ه. ق. - که ابن ضعیف، بصورت تجرید وسیاحت ،
~~به
# ~~دریار مصر رسید مذکور درقید حبات بوده دریک جامع جمع شدیم، لیکن
~~ملاقات
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~7 PageV00P219
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_220.png)

# ~~78
# ~~مثقتدر نشده مع انته، که هم این ضعیف، وهم او، در بند آن بودیم که
~~اجتماع حاصل
# ~~شوده ودرآن روزها رنجور شد وبجوار رحمت حق بیوست . وبعد از آن در سنهآ
# ~~اربعین وستمأة - 640- ه. اق. - که این ضعیف را ازشام بهدیار مصر عودتی
~~افتاد
# ~~جماعتی از فضلا واکابر اهل ذوق ومعتبران، این قصیده راء هم در دیار مصر
~~، وهم،
# ~~درشام و روم خواندند، وشرح مشکلاتش را شنیدند، و تعلیق زد بنیتت آنکه
~~نکت و
# ~~فوایدش را ضبط کنند و بتحریر رسانند. وهیچکس را میسر نشد مگر محرر این
# ~~شرح برادر شیخ عالم عارف، افتخار المشایخ سعیدالدین سعید فرغانی را
~~نفعه الله ونفع
# ~~به، وازاح عنه کل امر مشتبه ، که مدتی تمام براستشراحح این فصبدهآ غترا
~~، ملازمت
# ~~نموده بفهم منور و ذهن مطهر، آن مباحث شریف را ضبط کرد وبنحریر رسانید
~~، و
# ~~بعضی از آن که برسبیل نمونش برمن ضعیف ms068 عرض کرد، مستحسن و پسندیده یافت
~~شد
# ~~"فجزاه الله عن حسن اهتمامه فی حق نفسه وحق من وفقه الله للاتنفاع
~~بما حترره خیر
# ~~الجزاء، اننه جواد کریم) .
# ~~امید چنانست که مطالعه کنندگان این قصیده واین شرح نفیس مرمنشیء این
# ~~قصیده، ومحترر این شرح، واین ضعیف را نیز بدعای خیر، بادکنند، والله
~~ولی الاجایة
# ~~والاحسان.
# ~~تا اینجا سخن شیخ است، ((رضوان الله علیه) .
# ~~حل
# ~~فی خاتیمة هذه الدیباجة
# ~~بباید دانست که جون مضمون مجموع این کتاب من اوله السی آخره ، متضمن
# ~~ایضاح کلام وافصاح از کثنه مطلب ومرام غیری است، اگرتقریر این نوع علوم
~~شریف
# ~~ازاصول وفروع بنسبت با بعضی فهوم ضعیف وعقول، نامشروع نماید ، محل طعن
# ~~مشارق التدراری PageV00P220
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_221.png)

# ~~و وقیعت ونسبت عقیدتی مخالف شریعت، مراین ترجمان ناقل را نباید ساخت،
~~وخود
# ~~را درمعرض ذم (وقیل بعدا للقوم1 الظالمین" نشاید انداخت؟ بلکه حکم
~~خبر صحیح
# ~~مستقیم (ظنثوا بالمؤمنین خبرا" را بافهم از نص تصریح عظیم (وفوق
~~کل ذی2 علم
# ~~علیم) منضکم باید کرد، وخود را با سر عجز وقصور بشریت آورد، تا ببرکت
~~تواضع
# ~~ونصفت، جمال علم وکمال معرفت، روی نماید - انشاءالله وحده -.
# ~~اکنون جون دراین دیباجه، که مشتمل برقواعد کلی وعلوم اصلی و تحقیق مبدآ
~~و
# ~~معاده وذکر مراتب محبتت و و داد است، سخن باینجا رسببد، وقتست که در
~~مقصود
# ~~شروع کنیم، وبرسرشرح موعود رجوع نمایم، بعون الله وحسن توفیقه، ونسآله
~~هدایة
# ~~طریقه انه ولی الاجابة والاحسان3
# ~~سقیدالدین فرغانی
# ~~1-س (4ی41
# ~~2- 412ی76
# ~~بم - این فقیر ضعیف ابن مقدمه را که عارف بارع کامل شیخ المشایخ
~~سعبداندین فرغانی در
# ~~شرح مقامات ومراتب سلوک برشته تحربر آورده اند والحق در تحربر عوبصات
~~مسائل عرفان و
# ~~نصوف دربین معتبرین از عرفا کم نظیرند ، با چند نسخه مفابله نمود .
~~نسخهآ ثر کیه، که دارای
# ~~خطی زیباست، وبهترین نسخه دربین کلبهآ نسخی است که ابن حقیر نابحال
~~بدست آورده است ،
# ~~مأخذ طبع قرار گرفت وسه نسخهآ دیگری که دراختبار ابین بنده است ms069 به ظسنر
~~قریب به علم باین
# ~~نسخه (نسخهآ ترکبیه) منتهی مبشوند واین نسخهها را از روی آن نسخه
~~استنساخ کرده اند .
# ~~بهرحال حقیر، نهابترجدیت ادرنهیسه نسخ بعمل آورد ونبافت نسخهئی را که
~~مسلسم باشد
# ~~که آنرا درمحضر مؤلف شارح قرائت وبا ازروی نسخاشارح نوشته باشند. ممکن
~~است نسخهآ ثر کیه
# ~~- که نسخهآ عکسی آن در کتابخانه مرکزی دانشگاه طهران است - ازروی نسخهآ
~~اصل نوشته شده
# ~~باشد ولی دلیل برابن امر در اول وآخر نسخهآ مورداعتماد فقیر، وجود
~~ندارد . این فقیر نگارنده
# ~~این رقوم ازخداوند باری وتوفیق، وازباطن ولایت هشتمین قطب از اقطاب
~~ولابت کلبه ومطلفه
# ~~محمدیه، علیبن موسی علبهما السلام، (که این کتاب عزیز ودهگر آثار
~~عرفانی شرح مقامات و
# ~~درجات ولایت آن بزرگواران است) همتت میطلبم که باتمام طبع آن نائل آبید
# ~~رسائل قیصری و تمهید القواعد ابن تر که و نصوص قونوی را با حواشی مفصتل
~~از عرفای
# ~~79 PageV00P221
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_222.png)

# ~~متأخرین ومحققان ایرانی با مقدمه همین ایام در اختیار اهل معرفت
~~قرارمیدهیم. امیدواریم به طبع
# ~~شرح فصوص عارف نحریر مؤویشدالدین جثندی که بهترین شرح بر فصوص ومأخذ
~~کلیهآ شروح
# ~~است با شرح قبصری بر فصوص وحواشی محقفانه اساتید عرفان در ایران توفیق
~~حاصل کنم.
# ~~حقیر تابحال هراثر نفیس فلسفی وعرفانی را که آرزوی چاپ آنرا داشت
~~واندیشهآ طبع و انتشار
# ~~آنرا درخیال میپروراند بچاب آن توفیق حاصل نمود -ولله الحمد و الشکر -
# ~~جلال الدبین موسوی آشتبانی، عفی الله عن جرائمه.
# ~~مشارق التدراری PageV00P222
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_223.png)

# ~~ب
# ~~لس بلا
# ~~قال الناظم :
# ~~وکأسی محببا من عن الحسن جلتت 1
# ~~سفتنی حمیتا الحبراحة مقلتی،
# ~~افقول : حمبا الکأس : اول سورتها. والراحةه الکف ، وجمعها راح،
~~والمحببا:
# ~~الوجه.
# ~~می گوید: که سافی من درنوشیدن می محبت ومستی عاشقی اولا نظر من بود
# ~~وجامم رخسار دلارامم، ولیکن نه از آن جهت که بصورتی حستی یا روحانی
~~مقیتد
# ~~باشد تا حسن را که تناسب اجزاء با ملائمت اوصاف واخلاق است، بوی اضافت
~~توان
# ~~کرده بل از ms070 آن وجه که درهرصورتی ظاهر، او باشد وظهورش بمظهر وصورت
~~مقید،
# ~~نه، وآن ظاهر وجوداست که جمال و وجه حق است، و دوام وبفاء، لازم ذاتی
~~او،
# ~~کما قال تعالی : (ویبقی وجه ربک ذی الجلال2 والاکرام" ای من حیث
~~باطنه المطلق .
# ~~والاکرام. ای بظاهره العام المنبسط علی الکائنات. بس جون من نظر کردم
~~درصورتی
# ~~حستی آن صورت را مظهر وآیینهآ وجود ظاهر بافتم بوحدثه الحفیقیة واین
~~ظاهر
# ~~1 - الحمیاء سورة الخمرة، واراد بها هناالخمرة. راحة کف. جلشت، ای:
~~تنزهت
# ~~2-س 55،ی 26. ویبقی وجه ربک ذوالجلال والإکرام .

PageV00P223

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_224.png)

# ~~82
# ~~وجود بوحدته الحقیقیة مرتبهآ او بلندتر از آنست که حسن را که منبیء از
~~کثرت است
# ~~بعالم ارواح وحس مقید بوی اضافت توان کرد، ومثدر ک آن جمال مطلق این سر
# ~~وجودی بود که بمن مضافست و فرع اوست ، وهرفرعی عند عدم المانع، بأصل
~~خود
# ~~بالذات مایلست، لاجرم جون بافت اصل وفرع وشعور بفرعببت واصلبت ایشان که
# ~~آن میل ذاتی برآن مترتکب است بواسطهآ آن نظر اولین من بود ومتعلق آن
~~نظر آن
# ~~صورت بود که آیینهآ جمال مطلقش یافتم، پس آن نظر ساقی شراب عشق شد، و
~~آن
# ~~صورت قدح آن شراب، ومستنی غلبهآ احکام عشق، ومرادش ازاین محبت محبت
~~ذاتی
# ~~است نه محبت صفاتی" لیکن ظهور حکم وتعلثق این محبت ذاتی درعالم حس
~~چون
# ~~برصورت حسی موقوف بوده لاجرم نظر، آلت حکم آن تعلق شد نه آنکه اصل حب
# ~~برآن نظر موقوف بود، والله المرشد.
# ~~فأوهمت صحبی ان شرب شرابهم ،
# ~~به سثر سری فی اتنشائی بنظرتی
# ~~((ستثر) ای فرح، وهو مبنی علی مالم یسم فاعله، واتتشی فلان، سکر
~~وبانسکره،
# ~~ومنعلق حرف الجتر فی قوله : بنظرتی. فاوهمت، ای: اوهمنهم بنلک النظرة
~~الأولی2 فی
# ~~تلک الصورة الحسبة.
# ~~می گوید: که از اصحاب من که اهل طریقند (کسانی که در عشق بمظاهر وصور
# ~~زیبا مقیدند)، بواسطهآ افکندن آن نظر اول برآن صورت زیبا که منش آیینهآ
~~جمال
# ~~مطلق یافتم وموجب مستی من ms071 شد ازشراب عشق، بگمان افکندمشان تا پنداشتند
~~که
# ~~من نبز همجون ایشان بآن صورت مقبتدم، وتقلثبات من دراطوار عشق بسبب آن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اوهمت صحبی: جعلتهم یتوهمون (آنها را بهتوهم انداختم) سر بالضم،
# ~~سرور. سسری: باطنی. انتشائی سکری.
# ~~2 - النظرة الاولیة ، خت .

PageV00P224

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_225.png)

# ~~تعلق و تقیشد است. وندانستند که هرصورتی که در کل عالمست، مرا کار آن
~~صورت
# ~~می کندا.
# ~~شمائلها ، لا من شمولی، نشؤتی2
# ~~وبالحدق استغنیت عن قدحی، ومن
# ~~(الشمائل" جمع شمال بالکسرهو الخلق. قال جریر: "وما لومی اخی
~~من شمالیا).
# ~~والشمول بالفتح، الخمر. والنشؤة بالفتح، اسم للسکر. وذکر الخمر فی
~~البیت واراد
# ~~به القدح المذکور فی الببت الاول بقوله: وکأسی، بطریق اطلاق اسم الحال
~~علی المحل.
# ~~والألف واللام، فی قوله : وبالحدق، قائما مقام الاضافة .
# ~~میگوید : که چون من در آن صورت، اول جمال مطلق را دیدم، وفیض آن جمال
# ~~را که ظاهر وجوداست عام ومنبسط یبافتم برجملهآ عالم ، آرواحه واجسامه،
~~جواهره
# ~~واعراضه ، بس درهرجه نظر کردم بدیدهآ ظاهر وباطن اورا دیدم، وجملهآ
~~موجودات
# ~~تالم را اوصاف وتعیثنات با اسماء واخلاق او یافتم، جه عین وجود که
~~ذانست بکی
# ~~بیش نیست، و آنچه برعالم منبسطست وظاهر اوصاف و تعینات و تنوعات ظهور
~~آن
# ~~وجودیگانه است که ذانست، وصفت از موصوف منفیک نیست .
# ~~پس چون اکنون درهرچه نظر کنم اورا میبینم، لاجرم همةآ موجودات اقداح
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~83
# ~~1- ((مقف همان بیند آنر ابل - لله درو بروبانن وچتل)) چتون مق
# ~~یعنی عارف واصل بمقام جمعی واحاطی، حسن جلوه یار را، در مظهری خاص
~~مشاهده
# ~~نمیکند و چون ازجهت اطلاقی وجه حق غفلت ندارند، حق را درهمه مظاهر
~~مشاهده
# ~~نمایند. وچون حاکم برمظاهر، اسماء الهیهاند وظهور مظاهر مستند بهجهت
~~اطلاقی
# ~~ایست حق را بوجه اطلاق عبادت مینمایند، نه درمظهر خاص -ج آشتیانی -.
# ~~2- الحدف، الواحدةحدقة سوادالعین الأعظم. ودراین جا مراد چشم است.
~~شمائلها،
# ~~الواحدة شمال: الحلق. شمولی الخمرة المبردة بالشمال (یعنی خمری که
~~ازناحیه وزش
# ~~باده سرد و خنک شود) نشؤتی، ms072 او نشوتی سکری.

PageV00P225

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_226.png)

# ~~84
# ~~شراب عشق وموجبات مستی منند، نه آن قدح صورت اولین علی التعیین که در
~~مبدأ
# ~~کأس شراب من شده بود. پس اکنون بجچشمخانهای خودم از آن قدح وصورت
~~نخستین
# ~~بی نیاز شدهام، وسبب مستی من اکنون مشاهدهآ اوصاف واخلاق ذات و وجود
~~یگانهآ
# ~~حضرت معشوقست که آن اخلاق و اوصاف تعبثنات نور و خواص و تنثوعات ظهور
# ~~اوست، نه آن قدح اولین وحسن صورت او. وبدانکه موجب ذکر معشوق بلفظ
~~تأبیث
# ~~یکی آن تواند بود که معشوق حضرت ذات را دارد، و لفظ حضرت وذات را
~~هرجائی
# ~~تقدیر کند. ودوم مراعات قاعدهآ عرب عشربا کرده باشد که معشوق را در
~~تغثزلات جز
# ~~بلفظ تأنیث باد نکردهاند .
# ~~ففی حان سکری، حان شکرای لفتیة،
# ~~بهم تتم لی کنمی الهوی مع شهرتی
# ~~ححان الأول، هو حانة الخمار بلفظ التأنیث: موضع یباع فبیه الخمر،
~~والجمع حانات.
# ~~وانما ذکره للضرورة . وحان الثانی، معناه جاء وفته وآوانه. والألف
~~واللام فی الهوی
# ~~للعهد . ای، بهم صح لی کنم هو ای الکامل، ومتعلفه المطلق .
# ~~میگوید : که بحکم آنکه طائفهئی از فتیان اهل طریق که بواسطهآ جانبازی
~~در
# ~~سلوک وترکحظوظ وایثارعلت ونصیب نفس وترک تکلشف، بمقام فتوت ((انهم
~~فتیةه
# ~~آمنوا بربتهم) که جانبازی بود (وزدناهم2 هدی) ای یقینا، حتی ترکوا
~~حظوظهم
# ~~العاجلة لأجل البقاء الأبدی "وربطنا علی قلو بهم2 اذ قاموا"
~~بحق الطریق وترک العادات،
# ~~تحقشق بافتند، وبا کمال زهد و ورع وتجثرد وعفکت ونزاهت، برای ابنلاء و
~~اختبار
# ~~بصورتهای زیبا، مقید وعاشق شدهاند، و بعشق صورتی حسی که بحسن آراسته
~~است
# ~~هریک درمیان خلق ظاهر و مشهور گشته ، عموم خلق برای آنکه میل و تعلق
~~ایشان
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - حان الاولی موضع بیع الخمر (دکان خمر فروش) تم5 لی: تیسرلی فی بعض
# ~~النسخ، کتم الهوی ، بدون اضافه بیای متکلم
# ~~2-س 418ی12
# ~~-س 18،ی13 PageV00P226
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_227.png)

# ~~بصورتهای زیباء جز بطریق طبع وشهوت پرستی نیست، این تعلق ومیل وعشق
~~فتیان
# ~~اهل طریق را همچون ms073 میل و تعلثق خود پنداشتند، و باین سبب برایشان انکار
~~میکنند
# ~~و بفسق و اباحت نسبت میدهند ، و از قبول و اقبال ایشان اعراض و اجتناب
~~لازم
# ~~میشمرند، وجون ظهور وشهرت من بعشق بر آن نظر اول بک لحظهثی بر آن صورت
# ~~زیبا که منش آیینهآ جمال مطلق یافتم مترتب بوده در آن نظر اول من نیز
~~با این فتیان
# ~~اهل طریق مشارکبودم لاجرم هم این فتیان وهم عموم خلق، این عشق محقق
~~ومعشوق
# ~~مطلق مرا همچو عشق ومعشوقان این فتیان مقیکد بنداشتند، ومرا از بازکان
~~شمردند،
# ~~و بسبب این اشتراک بعضی بانکار وقدح من نیز مبادرت نمودند، و بعضی مرا
~~بر نسبت
# ~~عشق صورتی، باقرار ومدح تلقی کردند، وباین واسطه این عشق حقیقی و معشوق
# ~~مطلق من که صورت وظل* (فاحببت) است از نظر وقبول واقبال خلق عموما
~~وخصوصا،
# ~~محفوظ وبنهان ماند پس لاجرم اکنون دراین میکدهآ مستی عشق من، مرا وفت
~~آمد
# ~~گه مراین فتیان اهل طریق را شکر و ثنا گویم براین نعمتی عظیم که بسبب
~~ایشان یافتم
# ~~که با کمال مشهوری من بعشق، بواسطهآ مشارکت با ایشان درصورت سالکی
~~وسیرت
# ~~عاشقی، مرا پنهانداشتن این عشق حقیقی ومعشوق مطلق من میسر شد، وبنقیید
~~عشق
# ~~ومعشوق ایشان، اطلاق این عشق ومعشوق من از نظرها وقبول واقبال خلق
~~محفوظ و
# ~~سالم ماند، واین نعمتی سخت بزرگست وسزوار شکر.
# ~~واین بیت دلالمت می کند برآنکه شیخ ناظم را میل بمذهب اهل ملامت بوده
~~است
# ~~که نخواسته است که هیچ اثری از احوال او، برخلق ظاهر شود، وهیچ رذیلتی
~~را از
# ~~خلق پنهان دارد بقصد، تا ازقبول محفوظ مانده ومذهب ایشان همین است ،
~~خلاف
# ~~مذهب صوفی که بهیچگونه نظرش خود براین معنی نیفتد، وقبول و رد بنزد
~~اویکسان
# ~~باشد، وجز حق نبیند
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~85 PageV00P227
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_228.png)

# ~~86
# ~~ولما انقضی صحوی، تقاضیت وصلها،
# ~~ولم یغشنی، فی بسطها ، قبض خشیةا
# ~~بقال، تقاضی فلان دینه، اذا طلب ادائه، وقد یعبتر به عن نفس ms074 الطلب .
~~والغشیان:
# ~~الاتبان . ومحل الضمیر فی بسطها، منصوب علی المفعولیة.
# ~~می گوید : که چون شراب عشق در من کارکرد، مستی غالب آمد و هشباری بآخر
# ~~رسبده دل زمستی بخودی بسبار کرد تا ازحضرت معشوق تقاضای وصال و مطالبت
# ~~اتصال نمودم، ودر آن مثباسطت مطالبت وسؤال وتمنا که بآن حضرت کردم از
# ~~عایت مستی، هیچ انقباضی ازجهت خوف منع ونایافت وعدم تمکشن با ازبرای
~~خشبت
# ~~جلال وهیبت آن حضرت ، بمن فرو نبامد که مانع من گشتی از آن مشباسطت.
# ~~وابششتها ما بی ، ولم یک حاضری
# ~~رقبب بقا حظة بخلوة جلوةا
# ~~یقال ابثثتک : ای اظهرت لک بثتی، ای حالی. والخلوة هیهنا ان کان مصدرا
~~فالباء
# ~~یه للآلة والوساطة، متعلق بایثتتها. وان کان اسما للمکان المعد لأن
~~یخلسی فیه، فالباء
# ~~فبه لنعدبة الحضور، لنضیثنه معنی النزول، متعلق بقوله: حاضری. وانما
~~اضبفت الخلوة
# ~~الی الجلوة علی کلاالمعنیین، لأنها تعد لأجلها بمنع غیرها .
# ~~می گوید: که جون بروفق (یا داود فترغ لی بینا اسکنه) باطن ودل خودم را
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - معنای شعر واضحست، بایدنوجه داشت که صحو دوقسم است، صحو قبل
# ~~از فنا که سالک ازناحیهآ توجه بکثرت درحالت صحوست و صحودوم عبارتست از
# ~~هونشیاری بعد از فنا وتمکین بعد از تلوین که در فنای بعد ازاین صحو،
~~وجود مجازی
# ~~سالک بکلی محو واز جمیع انواع شرک خلاص میشود. درمباحث بعد ونیز
~~درمقدمه،
# ~~شارح علامه اقسام فنا وبفا وصحو، ومعنای فناء عن الفنائین والفوز
~~بالحسنیین را تفریر
# ~~فرموده، وبیان می فرمایند.
# ~~2 - ابثئتهاء شکوت الیها (بشه وشکوی). فی بعض النسخ: رقیب لهاء حاظ
~~بخلوة
# ~~جلوتی. حاظ، من حظی به: حازه وظفر به. الجلوة، من جلا العروس : عرضها
~~علی بعلها،
# ~~واظهرها له PageV00P228
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_229.png)

# ~~برای تجلی حضرت معشوق و تنثزل او ازجملةآ اوصاف وصورانحراف و احکام
~~امتیازی
# ~~ونقبدات واضافات مجازی، بکلی خالی کردم جچنانکه ، بهیچ بقیتت حظی و
~~وصفی
# ~~که منبیء از مغایرت وبیگانگی توانستی بود، احساس نکردم که در باطن ودل
~~من از
# ~~غایت ms075 خلوت نازل وحاضر بودی تا رقیبوار از مثباسطت با حضرت معشوق که از
# ~~احکام مناسبت ویگانگی است مانع آمدی، در آن حال آنچه بمن نازل بود از
~~محنت
# ~~اندوه وشدت محبتت وبلاها ومشفتتها وسختیهائی که مقتضای سلوک راه فنا
~~بود در
# ~~عشق، همه را بحضرت معشوق اظهار کردم واز شدت حال خودش اخبار کردم .
# ~~وقلت ، وحالی بالصابة شاهد،
# ~~ووجدی بها ما حیة ، والفقد مثثبشی
# ~~هبی ، قبل یتفنی الحب منتی بقیکة
# ~~اراک بها ، لی نظرة المتلفکت
# ~~الصبابة : رفکة الشوق وحرارته وشدنه . والوجدة ما یصادف القلب من
~~الأحوال
# ~~المغییة عن الشهود. والحال هیهنا بمعنی الوصف ، والواو فیه للحال،
~~ومفعول قلت
# ~~هبی، ومفعول هبی، نظرة المتلفت، والتاثفت : مبالغة فی الالتفات. ویحتمل
~~ان
# ~~یکون بقیکة، مفعولا واحدآ، له فاعلان : احدهما، هبی، والثانی، یفسی
~~بطریق تنازع
# ~~العاملین. وعلی هذاء نظرة المتلفت، منصوب علی المصدر من غیر لفظه. وفیه
~~تکلشف ،
# ~~والضمیر فی بها فی البیت الأول، راجع الی الصبابة .
# ~~می گوید: که در آن حال که وصف من از زاری و نزاری ر ذلت وخواری که
# ~~مقتضای کمال مستی وفنای منست، گواهی عدل بود برغلبه و حتدت آتش عشق و
# ~~قکوت وشدت سوزش شوق من، وحکم آن غلبهآ صبابت وشوق که مفنی اوصاف و
# ~~مزیل احکام انحرافست از نفس، مردل مراخالی وصافی گردانیده بود، وحالی
~~از احوال
# ~~آن ستر وجودی را، بوحدته الحقیقیة که ماحی ومفنی ادراک وشهود و حضور من
~~با
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~87
# ~~- ماحی، من محاه: ضده اثبته
# ~~هبی من الهبة: العطیة دون العوض. الهبة والجود، افادة ماینبفی لا لعوض
~~ولا لغرض.
# ~~این معنی فقط برحق اول صادق است. قبل یفنی ای قبل ان یفنی PageV00P229
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_230.png)

# ~~88
# ~~خودم بوده مصادف دل من کرده ، وظهور این حال که وجد عبارت از اوست بحک
# ~~غلیهآ آن صبابت، محوکننده و فانی گردانندهآ هستی وادراک و لذت من میبو
# ~~بیکبارگی، وحینئذ مرا هیچ لذتی ازفهم وادراک وشهود تجلتی ئی از حضرت
~~معشوق
# ~~اگر آن دم وافعشدی نمی ms076 توانست بوده و برخورداری از آن تجلی اگر وافع
~~شدی
# ~~جز معشوق را نمیبود، و آنگاه که آن حال و وجد را گم میکردم، آن فقد
~~مثبن
# ~~منی من شده ومنی من خود حجاب و مانع ظهور تجلی حضرت معشوفی میبود
# ~~لاجرم دراین حال که حال من براین نسق بود با حضرت معشوق گفتم: که چون م
# ~~در هردوحال وجد و فقد ازوصل تو لذتی وحظی نمیتوانم یافت ، واینک عشق ت
# ~~فنا آخته است وهمگی مرا فانی خواهد کرد ، وجون من بکلسی فانی شده باشم
~~،
# ~~وصل تو لذت وحظ کجا توانم برگرفت ؟
# ~~پس من ازاین ضربت بی محابای عشق، بنو پناه می آورم پیش از آنکه عشق
~~مرآز
# ~~بقیبتی را ازمن وسمع وبصر من که بآن بقیت مروصال ثرا وتجلتی جمال بر
~~کمال ترا
# ~~از بهر خود ولذت خودم توانم دید، بکلی فانی گرداند، مرا یک نظر متلسفت
~~و مودعی
# ~~ببخش که ترا ببینم ودر عقب آن نظر بیکبارگی آن لذت وادراک خودرا وداع
~~می کنه
# ~~و بکلی منوجه عالم فنا میشوم، وبآن طرف فنای حقیفی میروم، وازسرحسرت
~~بقفا
# ~~سی نگرم ، جه همچنانکه آن مودع که منتعرض فراق احباب واصحاب است، میرود
# ~~و بدیدار دوستان التفات عظبم می نماید، وازآن نظر متلیفت ، زوادهثی
~~برمی گیرد و
# ~~میگذرد ومیروده من نیزبآن دیدار و لذت از آن عظیم نگرانم، مرا نظری
~~منلسفت
# ~~ببخش تا بکلسی هستی خود را وداع کنم وبفنا روم .
# ~~واما تقریر وجه دوم که بقیتت هم مفعول هبی وهم مفعول یفنی باشد، آنست
~~که،
# ~~در آن حال مذکور با حضرت معشوق گفتم، که چون وجد آثار تو از عین من،
~~اثری
# ~~نمی گذارد، وجدان دیدار تو ازمن بقیتتی کجا خواهد گذاشت که بآن بقیت
~~ازدیدار
# ~~تو برخوردار توانم شد؟ پس هم تو مرحمتی فرمای، ودرحال تجلی بقیتی از
~~هستی
# ~~مشارق التبراری PageV00P230
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_231.png)

# ~~من بمن ببخش پیش از آنکه عشق آن بقیت را با همگی هستی من فانی گرداند، ms077
~~تا من
# ~~بآن بقیست مرترا ازبرای خود ولذت وراحت خودم ببینم؛ دیدن کسی که در وقت
# ~~وداع بدیدن ولذت آخرین ازدیدار دوستان، عظیم نگران باشد و میرود واز پس
# ~~می نگرد .
# ~~این اببات ترجمهآ ذوق موسوی است وزبان تعثرض مرتحقق را بحقیقت آن ذوق
# ~~از طلب رؤیت "ارنی" وجواب "لن ترانی"1 وافاقتی که
~~غایت آن2 مقام بود .
# ~~اراک ، فمن فبلی لغبری، لتذت
# ~~ومشنشی علی سمعی بلن ، ان منعت أن
# ~~وگفتم نیز ، که اگر چنانکه مرا شایستهآ وصل خود نمی بینی و بآن سبب مرا
~~از
# ~~دیدار جمال خود بازمیداری، باری بگفتار "لن ترانی) بر گوشم منگت
~~نه ، و در
# ~~حق او بآن گفتار انعام فرمای و اورا آن بشنوان. چه پیش از من کسی دیگر
~~غیر مراء
# ~~آن جواب خوش آمده است، واز آن لذت یافته است اعنی موسی - علی نبیتنا
~~وعلیه
# ~~سعیدالدین فرغاثی
# ~~-س7،ی 139
# ~~2- بسر اضافهآ حکمت - علوینه در فص موسوی به کلمهآ موسویه، بنابر آنچه
~~که
# ~~شارحان مقاصد شیخ اکبر در فصوص الحکم بیان کرده اند، آنستکه موسی بن
~~عمران، علی
# ~~نبینا و آله وعلیه السلام، به اموری از کثیری از انبیاء علیهم السلام-
~~متمیزبود و بمناسبت
# ~~دارابودن این فضائل بر آنها رجحان داشت. قال - صلی الله علیه و آله -:
~~لاتفضلونی علی
# ~~موسی، فان الناس یصعقون، فیکون اول من یفیق فأجد موسی باطشا بقائمة
~~العرش ، فلا
# ~~ادری اجوز بصعقة الطور، اوکان ممن استثنی الله تعالی - سید جلال الدین
~~آشتیانی -
# ~~چو رسی بطورر سینا (ارنی) نگفته بگذر
# ~~که نیرزد، این تمنا، بجواب "لنترانی)
# ~~"ارنی) کسی بگوید، که ترا ندیده باشد
# ~~تو که با منی همیشه، دگر این چه "لن ترانی)
# ~~جو رسی بطور بسینا، ارنی، بگو وبگذر
# ~~که خوش است زدویست حرفی بود ارچه(الن ترانی)
# ~~89 PageV00P231
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_232.png)

# ~~90
# ~~الصلاة والسلام - هرچند از لذت رؤیت محروم مانده است. یعنیء این طلب
~~گفتار
# ~~ازلن1 ترانی" را دو موجب است: یکیء لکذت از گفتار، و آن دراین بیت
~~مذکوراست،
# ~~و دوم ms078 آنکه ، افاقت که اثر وحکم ترقی است ازمقام اول عشق تا وسطش، و
~~مستلزم
# ~~معرفت سر وحکمت طلب رؤیت ومنع آن است، برآن گفتار مترتب است ، و این
# ~~موجب را دربیت آینده ذکر کرده است و گفته که، چون این جواب "لن
~~ترانی" مستلزم
# ~~کمال مستی است که صعق موسی3، علیه السلام عبارت از آن بود، وبعد از آن
~~صعق
# ~~رکمال مستی، جز افاقت هیچ نبوده وعشق اکنون درذات من، اینک در ترفی است
~~و
# ~~مرا بآن ترقی مستعد و محتاج آن افاقت کرده است بواسطهآ کمال سکر، لیکن
~~ظهور
# ~~حکم و اثر کمال سکر وبلوغ صعق بنهایت طور ومقام ابتدای عشق موقوفست
~~براین
# ~~جواب ((لن ترانی) تا عشق حینئذ بکلمی ترفی کند، ونفس من بتبعیتت عشق آن
# ~~افاقت را که برآن ترقی عشق مترتبست ، تلقی نماید، لاجرم گفت که :
# ~~فعندی ، لسکری، فاقة لافاقة ،
# ~~لها کبدی، لو لا الهوی، لم تفتتت
# ~~می گوید: که چون عشق را ابندائی و وسطی وانتهائی است، ابتداش آنست که
# ~~چون ازذات عاشق سربرزند، روی عاشق را درعاشق آورد تا مطمح نظر عاشق ذات
# ~~وصفات ولذات و مرادات خودش باشد، و معشوق را ازبرای آن طلبد و وسیلت
# ~~حصول آن سازد، وجون حکم عشق، نفس عاشق را با همه فوتهاش ازسمع و بصر و
# ~~غیرهما فروگرفته است ، لاجرم هرقوتی برابطةآ مابه الاتحاد والاشتراک که
~~میان او و
# ~~نفس است (وهوالوجود) از حضرت معشوق و وصل او اثری و حظتی جزئی مناسب
# ~~خودش میطلبد "ارنی انظر الیک" حکم این مقام ومرتبةآ اول عشق
~~بود، واین دو سه
# ~~مشارق انتدراری
# ~~1-س7، ی 139
# ~~2-س7،ی 139
# ~~3 - الفاقة: الفقر والحاجة. الإفاقة الصتحو من السکر. صحو بفارسی
~~هوشیاری
# ~~و سکر، کنایت است از فنا وبیخودی.

PageV00P232

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_233.png)

# ~~نیت گذشته هم از مقتضیات اینست. و وسطش آنست که، این حکم واثر عشق از
~~مقام
# ~~اول که روی عاشق را درخودش داشنه بود و معشوق را وسبلت حظوظ و مرادات
# ~~عاشق ms079 ساخته که سرمایهآ جن وعناب عاشق با معشوق این بشوده بنهایت رسد و
~~بغایت
# ~~انجامد تا عاشق دراین مفام خودی خودش را با جملهآ حظوظ ومراداتش برای
~~آنکه
# ~~ححاب وصول بحضرت معشوق بابد- دشمن گیرده جنانکه گفتهاند :
# ~~بببت
# ~~ولیکن هوا، چون بغایت رسد
# ~~شود دوستی سربسر دشمی
# ~~وحبنئذ ، آن حکم مبل عشق از ذات عاشق بسوی عاشق تا بسوی حضرت معشوق
# ~~تمام ترفی کرده باشد تا این زمان عاشق خواهد که همگی خودرا فدای معشوق
~~کند
# ~~بر آن امید که گوید:
# ~~بیبت
# ~~به زان نبود که جان فدای تو کنم
# ~~((تبهو) جو غذای (باز) شد(باز) شود
# ~~واما اننهاش آنست که ، عشق که ازعبن وحدث منتشی است، وحکم وحدث براو
# ~~غالب ، رابطه وموجد کثرت و دوئی عاشق ومعشوقست، چون حکم سلطنت خود را
# ~~برعاشق راند، واورا از اوثی او بکلسی بیزار گردانید و بمعشوق متوجه
~~کرده اکنون
# ~~خواهد که دوئی 1 اسم عاشقی ومعشوقی را از نظر عاشق بکلی محو کنده لاجرم
~~روی
# ~~اورا از معشوق نیز بگرداند، وبخودش که عبن عشق است ، مشغول کند ، تا
~~بیش
# ~~بمعشوق از آن جهت که معشوق است هیچج التفات نکند، و حجاب وحدث عبن عشقش
# ~~بابده وازاو گربزان شود.
# ~~قول مجنون به لبلی که : (شغلنی حبتک عنک) ازاین مقام بود، وسخن آن
# ~~مترجم پارسی که :
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~91
# ~~1- اکنون خواهد بود که روی اسم ... خ ت" م .

PageV00P233

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_234.png)

# ~~92
# ~~(اخواهی بوصال کوش وخواهی بفراق
# ~~من فارغم از هردو، مرا عشق تو بس)
# ~~هم از اینجاست . پس معلوم شد که ترفی مرعشق راست در مقامات خودش ،
~~وترفتی
# ~~عاشق بطریق تبعیگت واقع میشود، وترفی عاشق بآن طریق است که چون سیر عشق
# ~~در ذات عاشق از طور ومرتبهآ ابندا بنهایت رسده مستی ومحو وفنای عاشق،
~~از خود
# ~~و اوصاف وحظوظ وادرالثخودش، دراین طور اول عشق بغایت انجامد، ودر آن
~~کمال
# ~~مستی، از قلق واضطراب طلب وغیره بکلی ساکن و آرامیده شود، باز چون عشق1
~~از
# ~~انندا ms080 بطور ومقام وسط، نقل وترقی کند، حکم واثر آن نقل وحرکت ترقی او
~~در عاشق
# ~~ببدا آید تا در عین آن مستی و آرامیدگی ، قلقی و اضطرابی و میلی عظیم
~~بسوی
# ~~هشباری ازذات عاشق آسربزنده بحکم عشق و تبعبست حرکت وترقی او نه بحکم
~~عاشق
# ~~که آن شدت میل وقلق واضطراب، جگرش را پاره پاره کند، وحینئذ افاقتی
~~وصحوی
# ~~و بفائی بعد از آن مرعاشق را روی نماید که اآن افاقت وصحو وبقا مستلزم
~~علم باشد
# ~~بحققت هرحالی وامری وفضبه ثی که در آن حالت سکر وفنا بروی طاری شده
~~باشد،
# ~~تا اکنون آنهمه احوال وامور وقضایا را که مقتضای آنطور ابندای عشق و
~~حالت
# ~~مستی وبیخبری اوبوده بشود بحکم این افاقت وترقی و نظر از مفام وسط عشق
~~همه را
# ~~ناقص ونازل بل گناه شمرد ، وتوبه از آن برخود لازم داند ونوبه کند و
~~شرمساری
# ~~نمایده جنانکه موسی، علی نببنا وعلبه السلام، درآن افاقت ازانبساط وطلب
~~رؤیت
# ~~توبه کرده وفرآن اززبان او حکایت کرد که : ((سبحانک ...) ای من ان
~~یقاوم جلال
# ~~قدمک من احدیة نوال کرمک، تبت البک، ای رجعت عمتا ظننت وتوهمتت
~~بالاشتغال
# ~~بک وبحبتک عن نفسی وطلب حظوظها ولذاتهامنک، "وانا اول المؤمنین)
~~ای المصدقین
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-چون عشف از ابتدائی بطور ومفام وسطی ... خ ل .
# ~~2 - منشأ فنا ومستی وبیخودی ومحو وعلت صحو وبیداری وهشیاری، اسماء
# ~~الهیه ایست که هراسمی را خاصیتی ایست، مثلا اسماء ظاهر دارای احکام و
~~آثاری
# ~~مخصوصند، واسماء باطن اثری مقابل آن اسماء دارند، مجموع مرکب وممتزج
~~ازاین
# ~~اسماء - کما حقفنا فی باب الثناکح الأسمائی - حکم دیگری دارند
~~PageV00P234
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_235.png)

# ~~لقولک "لنترانی" ای لن تتمکن من رؤیتی وادراکی ببقیتة شیء من
~~انکیتک وغلبة
# ~~احکام الجزئیثة علی نفسک .
# ~~و همچنین حکم ترقی عشق ازوسط تا اننها برهمین منوال وطریق است که از
# ~~اینداء تا وسط تقریر کرده شده اکنون می گوید که چون سیر عشق بغلبة قهر
~~سلطنت
# ~~درذات من که عاشقم مقام ابندا ms081 راء بنهایت رسانید و بآن سبب مستی ومحو
~~من بغایت
# ~~انجامید وازمقام ابتدا بوسط حرکت وترقی کرد تا بسبب آن سیرکت وترقتی
~~عاشق،
# ~~قلقی واضطرابی ومیلی واحتباجی بسوی افاقت ازاین غایت مسنی، از من وباطن
~~من
# ~~سر برزده است که جگرم را باره باره میکند که اگرنه این عشق وترفی وحرکت
~~او
# ~~بودی ازمقام ابتداء تا بوسطش هرگز این احتباج بافاقت ومیل وقلق واضطراب
~~از
# ~~جهت آن درباطن من بیدا نیامدی وجگر مرا از آن شدت وحرارت حرکت پاره
~~پاره
# ~~نکردی، ومن در آن عبن مستی وفنا ومغلوبی اول، آرامیده وساکن میبودمی ،
~~لکن
# ~~حرکت ترفی عشق مرا بحرکت آورد وازمستی بهشباری محناج ومستعد ترفی
~~گردانید،
# ~~و آن آتش حرکت، بکلی جگر مرا بسوخت وپاره باره کرده، تا باز باین بلاها
~~وعناهای
# ~~بیمننها که مقتضای عشق وفناهای اوست اکنون احساس یافتم واثر (و آثار-خ
~~آن
# ~~را درخود مییابم که صعفه و دک2 من، زیادت از موسی وکوه سیناست.
# ~~ولو أن" مابی بالجبال، وکان طو
# ~~رسینا بها ، قبل التجلشی، لثدکتت 1
# ~~بقال : دککت الشیء ، ادکته دکآ، اذا کسرته حتی سویته بالأرض. ومنه
~~قوله2
# ~~تعالی : ((فدکتنا دکتة واحدق) .
# ~~می گوید : که آن احتیاج من بافاقت از آنست که ببلا وفنای صعق خود محس
# ~~شدهام، ومیبینم که اگر چنانکه آنچه از بلاها وعناهای عشق و غیر آن بمن
~~نازل است
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~93
# ~~1 - طور سینا: الجبل الذی کلکم الله علیه موسی التجلی : الظهور .
# ~~2-س 69،ی14 PageV00P235
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_236.png)

# ~~92
# ~~بجمله کوههای عالم نازل شدی و کوه طورسینا که از اثر تجلی موسی
~~(موسوی-خ
# ~~باره شدد بود، بان کوههای کائن و درمیان ایشان نازل بودی، البته آن
~~جملهآ کوهها
# ~~وطورسینا با ایشان پیش از آنکه تجلی ثی که موجب دک است برایشان همه و
~~اقعشدی،
# ~~از اثر آن بلاها وعناهای من، همه پاره پاره وریزه ریزه و ذره ذره
~~شدندی، اکنون در
# ~~دراین ابیات آینده ، تفصبل اوصاف آن عشق وصبابت می کند که درابیات
~~متقدم ms082 ذکر
# ~~ایشان مجملاع گفتنه بود
# ~~هوی3، عبرة نمتت به، وجوی نست
# ~~به حرق، ادواؤها بی آودت1
# ~~قوله : هوی، خبره مبتداه محذوف، وکذلک جوی . ای هذا الذی ذکرت فیما
# ~~تقدم من خبرالهوی والجوی المخصوص بی، هو هوی وجوی، نعنهما کیت وکیت،
# ~~والجوی الحرقة وشتدة الوجد من عشق اوحزن. ونسمت من النمیمة. ونمت من
~~النمو.
# ~~واودی فلان هلک، واودی به اهلکه.
# ~~می گوید: که این عشق من که بعضی اوصافش شنیدی، عشقی است در دل وجان
# ~~نهان، لیکن آب دیده که اثر جوشش وسوزش دل است، که از آن جوشش و سوزش
# ~~اثری وبخاری بدماغ تصاعد می کند در قبتهآ دماغ میافند، واز اثر حرارت
~~آن بخار
# ~~شبه عرفی از دماغ مترشح میشوده، واز منفذ دیدگان که شفاف تر ازدیگر
~~منافذ است
# ~~آن رشحها، قطره قطره، بصورت عبره بیرون میجکد، و از آن سوز دل وسبنه
~~غمازی
# ~~میکند، وخلق را از آن آگاهی میدهد، وابن سختی اندوه من ازعشق وشوق،
~~اندوهی
# ~~است که بوی هرنفس سوزشهای عظیم درظاهر و باطن من زیادت میشود که دردها
~~و
# ~~المهای آن سوزها، مرا هلاک کرد ومبکند.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- عبرة: دمعة (اشک جاری ازچشم). نمت - نم : افشی السر جوی، الجوی:
# ~~شدة الوجد . نمت : ای زادت وکثرت. اودت اهلکت PageV00P236
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_237.png)

# ~~فطتوفان نوح ، عند نوحی، کأدمعی،
# ~~وایقاد نیران الخلیل کلوعتیا
# ~~پس این آب دیدهآ من که از اثر سوزش عشق من غمازی میکند، چنان قوت و
# ~~غلیه بافته است که اگر نظر باصل و منشأش کنی، چنان بسیار و بی نهایت
~~باشد که طوفان
# ~~نوح که همهآ عالم را آب آن شامل شده بوده همچو نموداری باشد از این آب
~~چشم
# ~~من ، واین شعلهآ آتش شوق من چنان عظیم وسوزنده است که آتشی که مدتی
~~مدید
# ~~بجهت سوختن خلیل الله "علی نبیینا وعلیه الصلاة والسلام"
~~برمی افروختند ، نمایشی
# ~~بوده باشد ازاین شعله وسوزش آتش شوق من .
# ~~دراین بیت صنعت اغراق، بکار برده است ب چه قاعدتی است ms083 که مششکبه به، در
~~آن
# ~~صفت مشبهه ، (چه قاعده آنست که مشبته به در مابه المشابهه - خل کاملتر
~~از مشبته
# ~~باشد، واو مبالغه کرده است وطوفان نوح ونیران خلیل را(علیهما
~~السکلام" بدمعه و
# ~~نوعهآ خود تشبیه کردهاست تا درصفت اغراق واحراق، اینها کاملتر از آنها
~~باشند
# ~~ولو لا زفیری ، اغرفتنی أدمعی    ولو لا دمثوعی، احرقتنی ز فرتی
# ~~الزفیر والزفرة : اغتراف النفس للشکدة والحزن والحرقة.
# ~~می گوید: که آب دیده وسوز سینه من هردو در غلبه بغایتی رسبدهاند که
~~هردو
# ~~متکافی شدهاند، چنانکه اغراق این مانع احراق آن میشود، و احراق آن دافع
~~اغراق
# ~~این می گرددب تا اگرحرارت تنفشس صعداء من از حرقت شوق نبودی، آبهای
~~دیدهآ
# ~~من مرا غرقه کرده بودی، لیکن شدت حرارت آن، رطوبت این را بکلتی نشف
~~میکند،
# ~~واگر آبهای دیده من نبودی، حرارت تنفس من از آتش اندوه مرا سوخته بودی،
~~اما
# ~~رطوبت این، مرحرارت آن راه تسکین میدهد.
# ~~وحزنی ، ما یعقوب بث2 افله
# ~~وکل بلا ایثوب بعض بلیتتی2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~95
# ~~1 - الخلیل: خلیل الرحمن
# ~~2 - زفیری: تنفسی نفسا طویلا
# ~~3 - بش5 : شکی، اظهر. بلی : رثاثة بلیستی مصیبتی. (وکلبلی ایوب..)
~~PageV00P237
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_238.png)

# ~~96
# ~~اگر جنانکه من انده گساری کردم بآنجه گفتم : وابثتنها مابی. واز عنا و
~~بلاء
# ~~حضرت اوهم بحضرت او پناه بردم، عجبمدار وعیب مگیر، جه اندوهی که یعقوب
# ~~"اعلیه السلام" ازشدت وغلبة آن فریاد "انما اشکو بثتی1
~~وحزنی الی الله) برمی آورد
# ~~اندکی بود از بسبار آنچه من می کشم از رنج و اندوه، و آن همه بلاکه
~~ایوب ((علیه السلام"
# ~~از قوت وعظمت آن نالة (رب5 انسی مستنی2 الضر) میکرد، بعضی بود ازاین
~~بلاها
# ~~که من در عشق تحمل میکنم، پس اگر بحضرت او عرض کردم عیبی نباشد .
# ~~وآخر3 ما القی الألی عشقوا، الی ال
# ~~تردی، بعض مالا فبت، اول محنتی
# ~~الألیی، جمع لا واحد لها من لفظه، واحده هیهنا ((الذی) للمذکتر
~~(والتی) للمؤنث.
# ~~واز بلاها آنجه بسوی هلاکت انداخت جملهآ ms084 آنکسانی را که عاشق شدند وعشق
# ~~ورزیدنده غایت ومنتهای آن جمله، بعضی از آنست که من دیدهام دراین عشق
~~خودم.
# ~~فلو سمعت اذن الدلبل تأوثهی،
# ~~لالآم اسقام ، بجسمی أضکرت5
# ~~الأذکثره کربی اذی عیش ازمة
# ~~مشقطعی رکب، اذا العیس زمکت
# ~~الازمة : الشدة . والعیس : اصله الابل البیض فخالط بیاضها شیء من
~~الشقرة ، وقد
# ~~یطلق علی الابل مطلقا، والمراد هیهنا الثانی، وزمتت ای ختطمت . واضافة
~~العیس الی
# ~~الازمة علی تقدیر حذف المضاف، وهو الوفت اوالحالة ، واضیفت الی مضافه ،
~~وهی
# ~~مشارق التسرادی
# ~~1-س 412ی86
# ~~2-س 21،ی83
# ~~2 - وفی بعض النسخ: (وآخر مالاقی الالی...)
# ~~- محنتی: المحنة ما یمتحن به الانسان من بلیته
# ~~5 - تأوهی: قولی: آه. اضرت : اوقعت الضرر.
# ~~6- الکرب والأزمة : الضیق والشدة. منقطعی الرکب : هم الذاین تنکسر
~~دوابهم فی
# ~~سفرهم، فینقطعون عن رفاقهم . العیس: النیاق. زمت : وضعت لها الازمة
~~للسفر ، ای
# ~~الاربسان.

PageV00P238

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_239.png)

# ~~الأزمة ، لملابسة بینهما .
# ~~میگوید : که رنج و بلای من واندوه وعنای من تا بحدی است که اگر چنانکه
# ~~گوش آن راهبر کاروان بشنودی ناله کردن مرا ازرنجها بیماریهائی که بسبب
~~ضعف
# ~~و زاری ونزاری، بتن من گزند و آسیب رسانیدند وفرسوده و ناچیزش
~~گردانیدند ،
# ~~هر آینه بادش دادی این شدت اندوه من عیش حالت شدت وسختی عظیم که نازل
# ~~دیده باشد بآن بازماندگان از کاروان ردر-خ میان بیابانی بی پایان، قوت
~~بکلی
# ~~ساقط شده ونن بمرگ داده ودل برفراق جان وجانان واحباب واصحاب نهاده، در
~~آن
# ~~زمان که دلبل کاروان بفرماید تا اشتران را مهار برسر کنند ازجهت رحبل و
~~آن اشتران
# ~~نفغان درآیند وخلق در نکایوی رحبل افتند وآن مسکینان فرومانده از سر
~~دردی
# ~~هرجه تمامتر بنوحه وزاری در آیند وناله و گریهآ ایشان درهمهآ کاروانیان
~~اثرکند، پس
# ~~همجنبن جون سلطان عشق قوی گشت ودلیل جان ودل و سر وقوای ایشان شد و
# ~~بمرکز خودکه عالم وحدنست منوجه گردانبد، و نفس با فوای او که از لابدی
~~رجوع
# ~~والبه برجع الأمر کلته شعور یافتهاند عزم مواففت و نست مرافقت ms085 کردهانده
~~اما بحکم
# ~~ضعف فوت فابلبتت وعدم زاد استعداده قوت ساقط شده ودر راه فرومانده است
~~،
# ~~لاجرم جون عشق برمرکب دل و ستر سوار شد و روح و قوای روحانی را بتجردها
# ~~زمام عزم صحبح برسر فرمودکردن، نفس عاجز فرومانده در بیابان 1 بی پایان
~~،
# ~~آه کنان، بناله وزاری مشغول میشود، هجیرش این که، وافریاد از عشق
~~وافریادا .
# ~~وابدی الضکنا منتی خفی حقیفتی
# ~~وقد بگرح النبریح بی ، وابادنی ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~97
# ~~1- برح به جهده. التبریح الشدة . ابادنی : اهلکنی. ابدی اظهر. الضنی:
~~السفام.
# ~~درنسخهآ شرح قصیده "الضنا) آمده است، ولی در نسخی که قصیده بدون
~~شرح
# ~~میباشد (اضنشی) ضبط شدهایست
# ~~2- بیپایان امکان بناله وزاری . خ PageV00P239
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_240.png)

# ~~98
# ~~وشدة الاذی منها. وابادنی : ای اهلکنی. والضنا: المرض .
# ~~می گوید : که اکنون بتحقیق سوزانیدن ورنجانیدن عشق بیکبارگی م
# ~~آورد وهلاکم کرده وببماری ونزاری شوق احکام ظاهر وفوای حسی م
# ~~سوخت وضعبیف وناجیز گردانید که هرسری که در باطن من کأمن بود، جمله
# ~~شده جه حجاب ومانع از ظهور آن سرهای باطنی، فواواوصاف ظاهری بود
# ~~مانع زایل گشت ، واسرار باطن را ظاهر گردانید .
# ~~فنادمت ، فی سکری، النحول مراقبی،
# ~~جمله اسراری، وتفصیل"
# ~~قاما مقام الاضافة، وقد قال سببویه : المفعول له .
# ~~برمن استیلا یافته بود وظاهر شده، ندیمانه با کسی که در نوشیدن این
~~شرابا
# ~~مشارق التدراری
# ~~الناس، طریفتی، مذهبی PageV00P240
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_241.png)

# ~~تدبیر وترتیب امر وامداد ایشان بود، آگاهی میداد که کمال هشیاری نفس
~~این آگاهی
# ~~است وجون از اثرسلطنت وصدمت وسورت وقوت عشق، مزاج وقوای مزاجی ضعیف
# ~~ونزار و مغلوب وبی کار شدند وشراب عشق بسبب آن ضعف تمام درایشان اثر
~~کرد و
# ~~ایشان را از خود و صفت رجوع واستمداد بنفس مست وبیخبر گردانید ، نفس
~~نیز
# ~~بلوازمها ، بی هبچ مانعی وشاغلی بیکبارگی بتجثرع اقداح احکام و آنار
~~عشق مشغول
# ~~شد ، واز آن آگاهی که باهنمام امر تدبیری داشت، فارغ گشت، واز شراب عشق
# ~~مست وافکار و بیخبر و بیکار شد، پس حکم سکر که ms086 عبارت از بیخبری نفس است
# ~~از نطلئع والتفات بندبیر مزاج وقوای او علی وجه مستقیم ، واز بیخبری
~~مزاج و
# ~~قوای مزاجی از نفس، ولابدی رجوع بطریق استمداد ازاو شامل آمد مرنفس را
~~و
# ~~ممزاج وقوای مزاجی را، وموجب قوت وشدت این سکر، ضعف قوای مزاجی بود،
# ~~لاجرم میگوید، که دراین حالت سکری که ازجهت ضعف و نزاری مزاج و قوای
# ~~مزاجی مرا حاصل آمده بود، ندیمانه بیهیچ خوفی و حجابی ، همگی اسرار و
~~افکار
# ~~ومقاصد ومطالب خودم را ازحضرت معشوق، که پیش ازاین برمقتضای مذهب حق
# ~~اهل ملامت از این مراقب که رفیقی است از رفقای من ازجمله اولیاء که
~~بحکم
# ~~استعدادی تمام مشارک ذوق وشرب من بود، و بآن سبب تتبثع احوال واسرار من
# ~~مینمود، پنهان میداشتم، اکنون با او درمیان نهادم و روش باطن خود را
~~درعشق و
# ~~احوال واطوار او بزبان حال ولسان خواطر وافکار با او بیان وحکایت کردم
~~.
# ~~ظهرت له وصفا ،وذاتی ، بحیث لا  یراهاء لبلوی ، من جوی الحب ابلت 1
# ~~دراین حال غلبهآ مستی ازشراب عشق بسبب این کمال ضعف باین وصف اخبار و
# ~~اظهار افکار واسرار خودم براین مراقب ظاهر گشتم، چونکه از غایت بلائی
~~که از
# ~~سوزش آتش عشق بذات من رسیده بود، اورا بکلی سوخته بود وزار و نزار
~~گردانیده
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~99
# ~~1 - البلوی: المصیبة. جوی الحب3 : شتدة حزنه . ابلت: انزلت البلیشة
~~PageV00P241
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_242.png)

# ~~00
# ~~تا یجائی که قابل آن نمانده بود از فرسودگی ونزاری که این مراقب او را
~~توانستی
# ~~دیدن، بس ظهور من برابن مراقب جز باین وصف، اخبار وحکابت اسرار نبود.
# ~~فأیدت ، ولم ینطق لسانی لسمعه ،
# ~~هواجس نفسی ستر ما عنه اخفت
# ~~جه درحالی که زیان مرا فکوت ومکنت نطق نمانده بود ازغایت ضعف و نزاری،
# ~~خواطر و هواجس نفس من که سخنان معنوی انده پیدا میکردند برسمع این
~~مراقب
# ~~را ازچیزی را از مطالب وتمناهای من ازحضرت معشوق که نفس من آن را ازین
~~مراقب
# ~~بنهان ms087 میداشت تا هیچ کس را برمطالب من وقوفی نیفتد، لاجرم ظهور براین
~~مراقب
# ~~باین صفت بوده نه بذات.
# ~~وظکلت لفکری اثذنئه خلدا بها
# ~~یدور به ، عن رؤیة العین اغنت آ
# ~~الخلد : القلب والبال .
# ~~وازجهت آن نیز که اندیشه وفکر وهمت این مراقب همگی بسوی من و ادراک
# ~~احوال واسرار وضمایر افکار من منوجته ومصروف بوده گوشش که آلت ادراک
# ~~اخبارات وسخنهای صوری است ، با دلش که آلت ادراک سخنهای معنوی است
~~وهمهآ
# ~~مدرکات بنسبت با او یکی است، منتحد شده است تا هر کجا که دلش بسوی
~~ادراک
# ~~جزی توجه میکنده از خواطر وافکار و همم ومقاصد ومطالب من گوش این
~~مراقب
# ~~بز با دلش میگردد وهما نجا پیدا میشود و آن را درمییابد و گوشش بآن
~~دوران با
# ~~دلش مراین مراقب را ازچشم و رؤیت او بی نیاز کرده است، یعنی بحکم آنکه
~~هواجس
# ~~سخنان معنویند که دل با نفس در باطن با خود می گوید، آلت ادراک آن دل
~~مینواند
# ~~بوده و اکنون جچون ازغایت ضعف و نزاری، باطن من حکم ظاهر گرفته است،
~~لاجرم
# ~~آن سخنان معنوی، قابل آن شدهاند که این ولی تمراقب که بکمال استعدادش
~~بحسن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - هواجس، الواحدة هاجس، وهو ماوقعت فی النفس وقلفت له.
# ~~2- الخلدة الخاطر، البال، یدور به، ای یدور هذا الخاطر فی فکری.

PageV00P242

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_243.png)

# ~~قابلست و صدق عزم و صحت سیر من درطریق عشق راه برده است، و بحکم غبطت
# ~~وغیرت یا نیتت اهندا وموافقت، همگی فکر وهمتت قوای ظاهر و باطنش را
~~برادراک
# ~~احوال واسرار من مصروف کرده، آن سخنان معنوی را بگوش ظاهر تواند شنید ،
# ~~لاجرم ازاین جهت گوئبا گوشش با دلش متحد شده است و با اومی گردد، و این
~~اتحاد
# ~~و دوران کنایت باشد از کمال اصغا و حضور و فکر در آنچه گوش ادراک کند و
~~دریابد،
# ~~وچون ازغایت ضعف ونزاری هیچچیز ازمن قابل ادراک بچشم نمانده است ،
~~لاجرم
# ~~گوش این مراقب بآن ms088 دوران با دلش اورا درحصول علم ویقین بجمیع احوال من
~~از
# ~~ادراک بچشم بی نباز کرده است، زیراکه اگر این دوران واتحاد گوش با دلش
~~نبودی
# ~~بحکم مصراع (خذ ماثراه ودع شیئا سمعت به" وبروفق مصراع (العبن
~~صادقة والسمع
# ~~گذاب" مراین مراقب را برادراک گوش وثوقی و اعتمادی زیادت نبودی،
~~وبرؤیت
# ~~محتاج بودی، لیکن باین اتحاد ودوران با دل، که ادراکش از غلط محفوظ تر
~~است از
# ~~ادراک چشم مراین مراقبرا ، یقینی باحوال من حاصل گشت که بآن یقین از
~~ادراک
# ~~بجشم بی نباز شد .
# ~~اما یکی از افاضل فرموده است که بجای ببدوره مندار پدور، دورانا، بدور
# ~~میباید، من بدر یبدر بدورا بدارا، بمعنی : اسرع یسرع اسراعا.
# ~~وباین روایت معنی جنان باشد، که جون هواجس وخواطر، سریع التقلب
~~والزوالند،
# ~~آلت ادراک ایشان چیزی میباید که سرعتی بوی قائم باشد، چنانکه قلب است ،
~~کما
# ~~قال (علیه السلام) : ان مثل قلب المؤمن کمثل ریشة فی فلاة تقلبها
~~الریاح ظهرا لبطن. و
# ~~جون بسبب غایت ضعف و نحول باطن من ظاهر گشته است و بآن واسطه این هو
~~اجس
# ~~وخواطر نفس من چنان ظاهر شدهاند که میشاید که ایشان را بمدارک ظاهر
~~ادراک
# ~~توان کرد، واز مدارک ومشاعر ظاهر هبچ چیز سریع الادراکتر ازچشم نیست ،
~~لسرعة
# ~~لحظاته والتفاتاته، لیکن چون ازغایت نحول هیچ از من قابل ادراک چشم
~~نمانده است،
# ~~بس ازجهت آنکه همگی فکر وهمت این مراقب، ظاهرا وباطنا، برادراک مطالب
~~من
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~10 PageV00P243
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_244.png)

# ~~14
# ~~پار
# ~~مقصور است، لاجرم برای تمام ادراک ظاهر وباطن من، گوش این مراز
# ~~آن فاضل است نه مراد ناظم قائل، والله الملهم للصواب. الخلد : القلب
~~وال
# ~~فاخبر من فی الحی* عنشی، ظاهرا،
# ~~ظاهر وباطن من، لاجرم هرکه درقبیلهآ مقام ولایت وطریق حق بود ازسالکا
# ~~همهرا ظاهرا از باطن کارشان ومطالب من درعشق و متعلق او که حضرت برا
# ~~حقیقی است آگاه گردانید، ومرا بنزد ایشان رسوا کرد
# ~~کان"الکرام الکاتبین تشزلوا،
# ~~اهل طربق از ms089 حقیقت کار من اخبارمی کند، که گوئیا کرام الکاتبین - که فر
# ~~102
# ~~در
# ~~ایش
# ~~هو
# ~~تقد
# ~~والع
# ~~مشارق الشدراری
# ~~واو
# ~~نهان
# ~~اثرع
# ~~شیه
# ~~آن(
# ~~می ک
# ~~است
# ~~المها
# ~~شدة
# ~~1 - الخبرة : الإختبار PageV00P244
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_245.png)

# ~~102
# ~~مقصور است، لاجرم برای تمام ادراک ظاهر وباطن من، گوش این مراقب با دلش
# ~~یکی شده است، وبواسطهآ آن اتحاد، سرعتی در ادراک گوشش پیدا آمده که بآن
# ~~سرعت ، هواجس وخواطر مرا که سریع الانقلابند ، بگوشش درمیتواند بافت ،
~~و
# ~~گوشش بآن سرعت که بوی قائم شده است، مراین مراقب را از رویت چشم و سرعت
# ~~ادراک او بی نیاز کرده است . اگر چنانکه این لفظ بدور بمعنی اسراع ، از
~~ناظم
# ~~رحمه الله ، منقول است معنبی سخت دلبذیر ومعقول است ، والا این معنی
~~زادة طبع
# ~~آن فاضل است نه مراد ناظم فائل، والله الملهم للصواب. الخلد : القلب
~~والبال .
# ~~فاخبر من فی الحی* عنشی، ظاهرا، بباطن امری ، وهو من اهل خثبرةا
# ~~پس این مراقب چون باین طریق که گفته شد از اهل آگاهی شده است بامور
# ~~ظاهر وباطن من، لاجرم هرکه درقبیلهآ مقام ولایت وطریق حق بود ازسالکان
~~وسایران،
# ~~همهرا ظاهرا از باطن کارشان ومطالب من درعشق ومتعلق او که حضرت بر
~~کمال معشوق
# ~~حقیقی است آگاه گردانبد، ومرا بنزد ایشان رسوا کرد.
# ~~کانةالکرام الکاتبین تنزلوا ،
# ~~علی قلبه وحبآء بما فی صحیفتی2
# ~~واین مرافب جنان براعمال واحوال وخواطر وضمابر من وقوف بافته است،
~~وبازمرهآ
# ~~اهل طریق از حقیقت کار من اخبارمی کند، که گوئیا کرام الکاتبین - که
~~فریشتگانی اند
# ~~مثبت اعمال ومقاصد قریب الی الفعل - ازجهت وحی بدل این مراقب من تنثزل
~~ونزول
# ~~کردهاند، و اورا ازهرچه درصحبفهآ اعمال من ثبت کرده اند از مفاصد
~~ومطالب واسرار
# ~~وضمایر من، بکلتی اخبار کرده و وقوف بخشیده، واو آن جمله را درزبان اهل
~~قبیلهآ
# ~~طریق انداخته، واگرجه کرام الکاتبین مثبت هرقصدی وفعلی اند که ظاهر است
~~با
# ~~نزدیک بظهور، لکن چون بسبب آن ضعف و نحول مذکور ، باطنم حکم ms090 ظاهر گرفته
# ~~است، لاجرم کرام الکاتبین بر آن جمله وقوف یافتهاند، وباین مراقب نیز
~~رسانیدهاند .
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1 - الخبرة : الإختبار
# ~~2 -صحیفتی: قرطاسی المکتوب، کتابی.

PageV00P245

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_246.png)

# ~~وما کان یدری ما أجن، وما الذی ،
# ~~حشای من السر المصون، اکنکت
# ~~انجنه : اخف، واکنست : اسکرت .وسترت واکننته وکننته بمعنی فی الکن
~~والنفس
# ~~جمیعا. ومنه قوله ((علیه السلام) ان من العلم کهیئة المکنون، لا یعرفه
~~الا اهل المعرفة
# ~~بالله، فاذا نطقوا به لم ینکره الا اهل الغرة بالله . وپیش ازاین ضعف
~~ونحول من این
# ~~مراق نمیدانست آن اسراری را از مطالب وتمناهای من که احکام و آثار و
~~خواص
# ~~عشق بودند ومن آن اسرار را درنفس خود ازاین مراقب وامثال او پنهان
~~میداشتم ،
# ~~ونه نیز این مراقب آگاهی داشت از آن ستر حقیقت عشق حقیقی من که از نظر
~~اغیار
# ~~مصونست، وقوای ظاهر وباطن من آنرا درباطن وجود خود بنهان میدارند .
# ~~فکشف2 حجاب الجسم ابرز ستر ما
# ~~به کان مستورآ له ، من سریرتی
# ~~السریرة : واحدة السرابر، وهی کالسیر الذی جمعه اسرار، وهوالذی ینبغی
~~ان
# ~~یکتم.
# ~~پس بواسطهآ ضعف ونحول ، جون حجاب جسم مرتفع و منکشف گشت، آن کشف
# ~~حجاب جسم از ستر من که درظاهر نفس وباطن قوا پنهان بوده جیزی را ظاهر
~~گردانید
# ~~و بیرون آورد که در نفس من بود از آن هواجس و تمناهای مذکور وجسم من
~~پیش از
# ~~ابن حجاب آن بوده وبراین مراقب برای حجاب جسم بنهان می بوده نه آن سر
~~مصون
# ~~را که قوای ظاهر وباطن من درباطن وجود خود پنهان میداشتند .
# ~~وکنت بستری عنه فی ختفیة ، وقد
# ~~خفنه، لوهن، من نحولی انتنی
# ~~وحقیقت ذات وجود من، بقواها الظاهرة والباطنة، بآن سر مصون حقیقت عشق
# ~~که دریاطن وجود ایشان مرکوز است و متعلق آن سر مصون، جمله از نظر وفهم
~~و
# ~~ادراک این مراقب پنهان بودیم، ولیکن ازغایت ضعف وسستی که از آن نزاری
~~وبیماری
# ~~برمن استبلا یافت، وازجهت آن استیلای بلا برمقتضای (انی مسکنیآ الضر) ms091
~~ناله از
# ~~سفیدالدین فرغانی
# ~~0
# ~~1- أجن: أخفی: اکنشت: اخفت.
# ~~2- قی بعض النسخ: وکشف حجاب الجسم .
# ~~3- خفته : اظهرته. لوهن: لضعف
# ~~4-س 421ی 83. قوله: (س 7) ونه نیز آگاه بود این مراقب -ن ت PageV00P246
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_247.png)

# ~~104
# ~~من ظاهر گشت، و آن ناله که از غایت ضعف صادرشده بود، سبب ظهور من شد
~~براین
# ~~مراقب، وبواسطهآ آن ظهور بصورت شدت ضعف و قوت بیماری ونزاری، آن سر
# ~~مصون نیز براین مراقب آشکارا گشت، زیراکه بسبب آن ناله، از ستر کمال
~~ضعف و
# ~~شدت رنج اسندلال کرد که چنین ناله ورنجی برسوزی وعشفی عظبم وشوقی مبترح
# ~~الیم، ومنعلقی سخت با جلالت، دلالت می کند. بس آن نالة من برآن سر مصون
~~من
# ~~سخت جفائی کرد که برنظر اغیارش اظهار کرد ، ونااهلی را از او و فهم او
~~برخودار
# ~~گردانبد .
# ~~فاظهرنی سقم به ، کنت خافیا
# ~~له ، والهوی یأتی بکل غریبة
# ~~پس ظاهر کرد ذات مرابآن سر مصون حقیقت عشق ومطلب عالی من در او، عین
# ~~عمان بیماری و ضعف ونزاری که آنگاه سبب پنهانی من شده بود از نظر این
~~مراقب،
# ~~واین1 عشق بوالعجب، همه نوادر ولطایف عجب میآورد، که یکچیز را هم سبب
# ~~پیدائی وهم موجب پنهانی یک چیز می گرداند .
# ~~وافرط بی ضرد ، تلاشت لمسته
# ~~احادیث نفس، کالمدامع نمتت2
# ~~واز حد درگذشت نزول رنج وبلا وسختی وعذاب وعنائی بذات من، که بسبب
# ~~مشارق التدداری
# ~~1- درنسخ موجوده، وابن عشف بلعجب ضبط است .
# ~~2 - فی بعض النسخ القصیدة : (احادیث نفس بالمدامع نمت) در نسخهآ شارح
# ~~علامه: کالمدامع (الف) ضبط شدهاست، لذا فرمودهاست : خواطر وهواجس
~~نفسانی را
# ~~که همچو آب ...
# ~~"الف) - بنا بر آنکه درنسخهآ قصیده : "... بالمدامع نشمتت
~~آمده باشد، معنایبیت ازاین قراراست
# ~~از حد واندازه، رنج و تعب وآرد بروجود من گذشت و عنا وعلذاب وجود من را
~~فراگرفت و از ورود عذاب
# ~~وعناء شدید، خواطر نفسانی من متلاشی شدند ، از ناحیهآ اشکهای چشم من
~~اسرار درونی براین مراقب ظاهر
# ~~شد، واین خواطر ازطریق ms092 گریه و زاری، سشر درون را آشکار نمودند
~~PageV00P247
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_248.png)

# ~~مساس آن رنج وبلاء همگی آن خواطر وهواجس نفسانی را که همچو آب دیده ،
# ~~غمازی میکردند و احوال و اسرار مرا براین مراقب اظهار مینمودند ، جمله
~~منلاشی
# ~~شدند، وحکم فنا بایشانهم رسبد.
# ~~النلاشی : تفاعل من لاشی.
# ~~فلوهتم مکروه الردی بی لما دری
# ~~مکانی، ومن اخفاء حبک خفیتی
# ~~پس اکنون که نه ازظاهر وصورتم بسبب ضعف تن وقوای جسمانی اثری پیدا
# ~~میآید، ونه از باطن وسیرتم - بواسطةآ خواطر وهو اجس نفسانی خبری ظاهر
~~می گرددم
# ~~اگر جنانکه ناخوشی ومکروهی که موجب هلاکت من باشد، قصد تفریق میان جان
# ~~وتن من کند، البته جای مرا نیابد و بمکان من راه نبرد، جونکه عشق تو
~~مرا درخودش
# ~~بنهان کرده است، وبآن پنهان کردن، اومرا بطریق افنای اوصاف من، واقامت
~~اوصاف
# ~~خودش قائم مقام اوصاف من ، من نیز پوشیده و ناپیدا شدهام براین مراقب و
~~غیراو
# ~~نا بحدی که آن مکروه نیز بمن راه نمیتواند برد .
# ~~ونزدیک باین معنی است، آنچه ابو نواس گفته است که : (شعر - خ م)
# ~~نستترت2 عن دهری بظل جناحه
# ~~فعبنی تری دهری، ولیس پرانی
# ~~فلو تسأل الأبام ما اسمی، ما درت
# ~~وأین مکانی ما درین مکانی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~105
# ~~2  هم به : اراد فعله ولم یفعله. خقیتی: اختقائی. ومن اخفائی -م-
# ~~2- قلب بسالک بعد از قبول تجلیات اسمائیه ازجمیع علائق پاک میشود، حتی
~~عن
# ~~ا  ا الع بالة ه سودهی
# ~~وقبول تجلیات بحسب احدیة الجمع الذاتی وتابش نور خورشید ذات برمشکات و
~~آثینهآ
# ~~قلب عارف متحقق، ازناحیهآ مقام جمعی قلب ونیل آن بمفام حکایت تام و
~~آمادگی آن،
# ~~یعنی قلب جهت قبول تجلیات ذاتی که اختصاصدارد فقط بقلب سالک بالغ بمقام
~~قبول
# ~~تجلیات ذاتیه ونیل بمقام فناء ازناحیهآ تجلییی که درعالم وجود، غیر قلب
~~انسان بالغ
# ~~باین مفام هیچ موجودی ازموجودات عالم وجود، دارای استعداد قبول آن تجلی
~~نیستند PageV00P248
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_249.png)

# ~~106
# ~~وما بین شوق واشتباق فنیت فی
# ~~تول بحظرر، ms093 او تجل بحضرة
# ~~و فقط مقام جمعی سمعی قلب گنجایش قبول آنرا دارد.
# ~~قلب بعد از قبول این تجلی، قیامت حقیفی را مشاهده نموده - فیقول لسان
~~الاسم
# ~~الحق، لمن الملک الیوم، لله الواحد القهار - وح یظهر قرب الفرائض فیبفی
~~العبد مستورا
# ~~خلف حجاب غیب ربه - وبلسان حال دراین هنگام گوید:
# ~~اتسترت عن دفری بظل3جناحه - فعینی تری دهری ، ولیس یرانی- فلو تسئل
# ~~
# ~~دراین تجلی بقیهآ بقایای وجود و آنسیت عبد فانی میشود وآزآنواع نشرک
~~رهانی
# ~~
# ~~واقف میشود ومشل کسی که قبل ازموت حفیقی و فناء انیت خود بهیسر توحید
~~آگاه
# ~~مینشود و بواسطهآ تقیتتد به توحید علمی نه توحید شهودی حقیفی ذوقی -
~~وبفاء شرک
# ~~اخفی وظهور شیطان نفس به بلای شطح گرفتار نمیشود - قال رسول الله :
~~"اشر الناس
# ~~من قامت القیامة علیه وهو حیث).
# ~~واما معنی الشعر: (تسترت عن دهری بظل جناحه. ای بصورة جزئینة لیس وسعه
# ~~
# ~~مشارق التدراری
# ~~تری دهری ولیس یرانی - فان النورالکلی شأنه ان یری ولا یری - فلو تسئل
~~الأیام ما
# ~~اسمی ما درت - وأین مکانی ما درین ... اذ لا اسم ولا مکان لمن احتجب فی
~~الغبب).
# ~~مرتبهآ بعد ازاین مقام توغل درمقام اکملیت ایست که عبد مستهلک و فانی
~~درحق میشوده
# ~~ودر غیب ذات حق ینهان میگردد وجمیع مراتب وجود بمنزلهآ اعضاء وجوارح
~~واغصان
# ~~وفروع صورت حقیفی او محسوب میشوند - وتعدی مقام السفر الی الله ومنه
~~الی خلفه
# ~~وبقی سفره فی الله لا الی غایة، ثمر اتخذالله وکیلا ومن هذا المقام
~~یفصح قوله : "اللهم
# ~~انت الصاحب فی السفر والخلیفة فی الاهل والولد، وانت حسبی فی سفری ...
# ~~نشارح مفتاح این دوبیت را ازیکی ازعر فا دانسته و آن را حمل کرده است
~~بر معنائی
# ~~که ذکر نشد واز قرار فرمود5 نشار قرشانی آببات مد کود آد ابونواس آیاه
~~واین و
# ~~وهذه اللطائف العرفانیة - کل میسر لما خلق الأجله - PageV00P249
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_250.png)

# ~~التولتی: الاعراض. والحظر: المنع، والارتباط الحاصل بین الکمال الذاتی
~~والکمال
# ~~الأسمائی والمیل المعنوی الثابت بینهما ، هواصل المحبة والتوجه الخاص ms094
~~نحو ازالة
# ~~التمیز بینهما، واتحادهما هو مادة العشق، وظهور اثر ذلک المیل وتوجه
~~المحب الی
# ~~المحبوب، هو عنوان الشوق. فمهما ظهر ذلک الأثر فی المحب قبل وصوله الی
~~المحبوب،
# ~~سمی شوفا، ومهما ظهر بعد الوصول ویکون متعلقه البلوغ الی کثنه المحبوب
~~وغاینه،
# ~~سمتی اشتباقا . ولهذا قال الأکابر من المحققین : "الشوق یسکن
~~باللقاء ، والاشتبیاق
# ~~بزید) .
# ~~میگوید: که چون من از دوحال کشف و حجابیت خالی نمیباشم، اگر در حال
# ~~حجابم وحضرت معشوق بمنع وصال وقطع اتصال ازمن روی گردانبده است، و بحکم
# ~~(قل انما انا1 بشر مثلکم" مرا باحکام بشریت مشغول کرده، حینئذ آتش
~~شوق در نهاد
# ~~من افروخته است، ومرا بآن احکام بشریت میسوزاند ونیست می گرداند ، و
~~اگر
# ~~درحال کشفم که حضرت معشوق بحکم، ((ابیت عند ربی) برمن متجلی است، و مرا
# ~~بحضرت خود حاضر گردانبده ، حالتبئذ مطمح همت و مطرح نهمت من حضرت
# ~~بی نهایت "لا ابلغ کل ما فیک" میباشد، وسوزش من از آتش
~~اشتیاق است، که جملهآ
# ~~احکام و اوصاف مرا ، بل منی مراء بکلی نیست می گرداند. پس در هردوحال
~~از
# ~~شوق ، که ماحی اوصاف ظاهر است ، و اشتیاق، که مفنی عین واوصاف باطن
~~است،
# ~~حاصل من فنا واستهلاکست.
# ~~فلو ، لفنائی من فنائک رآدة لی
# ~~فؤادی، لم یرغب الی دار غربة2
# ~~پس اکنون ازغایت تحقثق من بحقیقت فنا، وخروج از اوصاف وتعینات ومراتب
# ~~بکلی، ورجوع بمقام عدمیست خودم - کما کنت قبل ظهوری فی المراتب - اگر
~~دل
# ~~من که بففر و خلتو تمام تحقق دارد، از ساحت و فنای درگاه تو که عالم
~~علم و
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~107
# ~~1-س 18،ی110.
# ~~2- الفناء: ساحت الثدار.

PageV00P250

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_251.png)

# ~~108
# ~~معلومات و معانیست، باز گردانیده گردد و بمن داده شود در مراتب، تا
~~باز بآن تعبنات
# ~~وجودی درهرمرتبهثی ظاهر شوم، هر گز دل من درمراتب که غریبسان اوست رغبت
# ~~ننماید زبراکه شهرستاندل وحقیفت من، این عالم علم ومعلومات ومعانی است
~~که
# ~~دراو ازهمه قبود وتکالیف ودرخواست و بازخواست، آزاد وفارغ ms095 بودم، وبا
~~حالت
# ~~تدمبت اصلی خود آسوده، وابن مراتب جمله غریبستان من بوده جه ظهور
~~وسکون
# ~~من درهر مرتبهثی، عارضی است، و نقلم از این غریسنان مراتب ((بحکم کل
~~شیءا هالک)
# ~~وفاعدةآ "کل شیء یرجع الی اصله" بشهرستان اصلی خودم که عالم
~~عدم علم و معانی
# ~~است، لازم وضروری.
# ~~پس چون من بصحتت سیر وسلوک ازقید وزندان این غریبستان بیرون جستم ،
# ~~و بشهرستنان علم که عالم معانی است پیوستم، بعد از آن هر گز بسفر وظهور
~~در غریبسننان
# ~~رغبت ننمایم ورجوع نخواهم . وکأنه ، تمهبد اعذار وتعلیل موسی ((علیه
~~السلام) در
# ~~مقابلهآ امر برسالت بآنجه گفت : ("ویضیق صدری ولا ینطلق السانی،
~~ولهم علی تذنب،
# ~~فاخاف ان یقتلون3) جمله بزبان این مقام واین اظهار عدم رغبت است برجوع
~~به
# ~~غریستان .
# ~~وعثنوان شأنی ما ایثشتک بعضه ،  وما تحته ، اظهارهفوق قدرتی
# ~~واز عشق نامهآ من، که مشتمل است برذکر انواع رنج وحزن وبلا وعناء و
~~فناء،
# ~~من آنچه بحضرت تو که معشوقی شرح وبسط میکنم، عنوان آن نامه است؟ جامع
# ~~مجملات وکلبات رنجها وبلاها. واما آنجه درزیر عنوانست از تفاصیل و
~~جزئیبات آن
# ~~محملات وکلبات وبیان کبفیات آن رنجها وبلاهاء اظهار آن تفاصیل ، بالای
~~مکنت و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 28،ی88
# ~~2-26،ی12
# ~~3- یس 426ی13
# ~~4 - شأنی: امری. ابثک : اکاشفک PageV00P251
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_252.png)

# ~~قدرت منست، وقوت شرح وبیان بذکر بعضی از آن، وفا تتنواند نمود، زیراکه
~~تقربر
# ~~وجدانیات از آلام و راحات، خود جز بروجهی کلتی متعذر است، چنانکه بیان
~~لذت
# ~~و الم، جز بروجهی کلی نتوان کردکه گوئی: لذت، ادراک ملائم است، و الم،
~~ادراک
# ~~غیرملائم، وتقربر وتحریر تفرقه میان هرلذتی، لذتی والمیء المی تنوان
~~کرد. اکنون
# ~~چنانکه برقاعدهآ اهل بلاغت وکنابت می باید که هرجه درنامه مفصکل ذکر
~~کرده شوده
# ~~عنوان نامه، مجمل آن باشد، وهمجنان خطبهآ کتاب بایدکه مجمل مجموع کتاب
~~باشد،
# ~~من نیز غیر کلببات ومجملات رنجها وبلاها وعناها وفناها را که عنوان
~~عشقنامهآ منست،
# ~~درببان تتوانستم آورده واما حقیفت نامه که مشتمل ms096 برذکر تفاصیل آن
~~بلاهاست، قوت
# ~~ومکنت از تحریر آن فاصر است.
# ~~واسکت ، عجزآ ، عن امور کثیرة
# ~~بنطقی لن تحصی، ولو قثلت قلت1
# ~~واز جهت عجز از ایضاح وافصاح بسیار جیزهاء نیز از آن امور کلی جملی
~~بلاها
# ~~وفناها ، بکلسی از ذکر آنها خاموش شدم، وبتقریر آن اصلا شروع نکردم، چه
~~آن
# ~~گفتار من درشمار ننوانست آمدن، واگر چنانکه جیزی از آن را در گفت
~~آوردمی ،
# ~~آن بسیار اندک شدی بسبب ضیق عالم عبارت واتساع عالم معنی .
# ~~شفائی اشفی بل فضی الوجد ان قضی
# ~~وبرد غلیلی واجدحتر غلکتی2
# ~~نقال : اشفی المریض علی الموت : ای اشرف علیه وقرب موته. وفضی الأول ،
# ~~بمعنی حکم، والثانی، بمعنی مات ومضی. والغلیل والغلة : العطش، وهو مبنی
~~علی
# ~~مالم یسم فاعله .
# ~~می گوید : که این بیماری عشق و درد من، دواپذیر نیست ؛ زیراکه آنچه
~~مزیل
# ~~بیماری باشد، شفاست، وشفای بیماری و درد من از عشق بهلاکت وفنا نزدیک
~~شده
# ~~است، بلکه خود اندوه و حزن بفنای او، حکم جزم کرد وحکمش بنفاذ پیوست ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~109
# ~~1 - فی بعض النسخ: وامسک عجزا.
# ~~2 - اشفی: ذهب شفاؤه. الغلیل والفلة : حرارة العطش PageV00P252
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_253.png)

# ~~قدرت منست، وقوت شرح وبیان بذکر بعضی از آن، وفا تتواند نمود، زیراکه
~~تقریر
# ~~وجدانیات از آلام و راحات، خود جز بروجهی کلسی منعبذر است، جنانکه
~~ببانلذت
# ~~و الم، جز بروجهی کلی ننوان کردکه گوئی: لذت، ادراک ملائم است، و الم،
~~ادراک
# ~~غیرملائم، وتقریر وتحریر تفرقه میان هرلذتی ، لذتی والمی، المی تنوان
~~کرد. اکنون
# ~~چجنانکه برقاعدهآ اهل بلاغت وکتابت می باید که هرجه درنامه مفصتل ذکر
~~کرده شود،
# ~~عنوان نامه، مجمل آن باشد، وهمچنان خطبهآ کتاب بایدکه مجمل مجموع کتاب
~~باشد،
# ~~من نیز غیر کلبات ومجملات رنجها وبلاها وعناها وفناها را که عنوان
~~عشقنامهآ منست،
# ~~دریبان تتوانستم آورده واما حقیقت نامه که مشتمل برذکر تفاصیل آن
~~بلاهاست، فوت
# ~~ومکنت از تحربر آن فاصر است .
# ~~واسکت، عجزآ ، عن امور کثبرة
# ~~بنطقی لن تحصی، ولو فثلت قلت1 ms097
# ~~واز جهت عجز از ایضاح وافصاح بسیار جیزهاء نیز از آن امور کلی جملی
~~بلاها
# ~~وفناها ، بکلسی از ذکر آنها خاموش شدم، وبتقریر آن اصلا شرؤع نکردم؟ چه
~~آن
# ~~بگفتار من درشمار تنوانست آمدن ، واگر چنانکه جیزی از آن را در گفت
~~آوردمی ،
# ~~آن بسیار اندک شدی بسبب ضیق عالم عبارت واتساع عالم معنی .
# ~~شفائی اشفی بل فضی الوجد ان قضی
# ~~وبرذ غلیلی واجدتحر غلتتی2
# ~~بقال : اشفی المریض علی الموت : ای اشرف علیه وقرب موته. وفضی الأول ،
# ~~معنی حکم، والثانی، بمعنی مات ومضی. والغلیل والغلة : العطش، وهو مبنی
~~علی
# ~~مالم یسم فاعله.
# ~~می گوید : که این بساری عشق و درد من، دواپذیر نیست ؟ زیراکه آنچه مزیل
# ~~بیماری باشد، شفاست، وشفای بیماری و درد من از عشق بهلاکت و فنا نزدیک
~~شده
# ~~است، بلکه خود اندوه و حزن بفنای او، حکم جزم کرد وحکمش بنفاذ پیوست،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~109
# ~~1 - فی بعض النسخ: وامسک عجزا.
# ~~2 - اشفی: ذهب شفاؤه. الغلیل والغلة: حرارة العطش PageV00P253
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_254.png)

# ~~110
# ~~لاجرم درد عشق من دوایذیر نماند . وهمجنین شدت و حرارت تشنگی من ازهجر،
# ~~قابل تسکبن نمانده است، زبراکه آنجه آن حرارت تشنگی را نسکین خواستی
~~داد،
# ~~رودت آن بوده وآن حرارت عطش من جنان قوی شد که درآن برودت که ضد و
# ~~مسکن اوتواند بود، تمام اثرکرده وآن برودت واجد آن حرارت شد، لاجرم
~~سکون
# ~~آن حرارت بعد ازاین ازقبیل محالانست
# ~~وبالی ابلی من ثیاب تجلثدی،
# ~~بل الذات، فی الأعدام، نیطت بلتذتی1
# ~~البال : رخاء النفس والحال والقلب . والمراد به فی البیت هوالاول ،
~~والو او فیه
# ~~للعطف علی الببت الاول، والتجلثد : التصبر. ونبطت: علقت. والألف واللام
~~فی لفظ
# ~~الاعدام للعهد المذکور فی قوله : بل فضی الوجدان قضی، والمصدر مضاف الی
~~الفاعل.
# ~~می گوبد : که جون عشق ، بفنای اوصاف من از لکذت و راحت نفس و غبر آن
# ~~حکم کرد و حکم او نفاذ یافت ، پس اکنون صفت لکذت عیش و راحت نفس من
# ~~فرسودهتر وضعیف تر ms098 و ناجیزتر است ازجامههای صبر وصابری نمودن من، بلکه
~~خود
# ~~ذات وتن من درابن اعدام وافناء عشق مراورا بیبوسته شد بآن صفت، لذت من
~~وهم
# ~~ذات وهم صفات من بفنا وانعدام بیوستند وازخود وارستند.
# ~~فلو کوشف العبواد بی، وتحفقوا
# ~~من اللوح . ما منتی الصبابة ابقت
# ~~لما شاهدت منتی بصائرهم سوی
# ~~تسخلتل روح ، بین اثواب میت3
# ~~التخلثل : النفود .
# ~~می گوید: که ازغایت تحقق ذات وصفات ولذات من بحقیقت فنا ، هیچ ازمن
# ~~قابل ادراک بظاهر ابصار نمانده است. پس اگر چنانکه ببمارپرسندگان من که
~~اصحاب
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی النسخ التی وحدناها من دون الشرح : نیطت بلذة. بالی: خاطری.
~~تجلشدی:
# ~~تبصتری. الاعدام: الواحد. عدم: الحرمان. نیطت: عفلت. وفی (م خ) : (به
~~الذات فی ...).
# ~~2 - اللوح من الجسدة کل عظم فیه مرض.
# ~~3 - البصائر، الواحدبصیرة نظر العقل. تخلل: تداخل. المیت: الباقیعلی
~~آخررمق.

PageV00P254

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_255.png)

# ~~کشف وشهودند - ومرا جز با ایشان با کسی دیگر مناسبتی و آشنائی که سبب
~~عبادت
# ~~باشد نیست- قصد عبادت وزیارت من کنند، وجچون مرا ازغایت ضعف وفنا قابل
~~ادراک
# ~~بایصار نه بینند ، پس ازجهت پرسش وکشف حال من بطریق عبادت، بسر وروح
~~خود
# ~~منوجه حضرت لوح المحفوظ شوند که مجمع ارواصت، وبمن وحال من و آنجه عشق
~~از
# ~~من باقی گذاشته است، آنجا مکاشف شوند، دیدههای بصیرت ایشان درلوح
~~المحفوظ
# ~~مشاهده نکند جز نفوذ روحی مجرد میان جامههای مرده، ازصورت و تن او هیچ
~~اثر
# ~~نمانده و آن روح بواسطهآ اندک تعلق تدبیری درمیان آن جامهآ خالی نفوذ
~~می کند .
# ~~ومنذ عقار سمیو همت، و همتفی  وجودی، فلم تظفر بکونی فکرتی
# ~~عفا المنزل : درس، بنتعدی ولا یننعدی، والواو فی وهمت الاول للعطف علی
~~عفا
# ~~رسمی، وفی الثانی من اصل الکلمة، فالاول: من همت علی وجهی، اهیم هیما
~~وهیمانا،
# ~~ذهبت من العشق وغبره. والثانی من قولک: وهمت فی الحساب، اوهم وهمآء اذا
~~غلطت
# ~~او سهوت.
# ~~میگوید : که از آن گاه که اثر نفس ومزاج من ازعشق ناپیدا شد و من از ms099
~~غایت
# ~~عشق حبران وبیخود گشتم، درهستی خودم بگمان افتادم ودر غلط شدم، که از
~~وجود
# ~~هیچجیز بمن مضاف هست، با خود مرا هیچ وجودی اصلا نمانده است ؟پس
~~اندیشهآ
# ~~من که صفت جان منست هیجگونه بر بود و وجود مضاف بمن ظفر نیافت ، و
~~ادراک
# ~~هستی من تنوانست کرد ازغایت تحقق من بفنا .
# ~~وبعد ، فحالی فبک قامت بنفسها ،
# ~~وبیستتی فسی سبق روحی بنیتی2
# ~~وبعد از آنکه ازوجود من که مرکب عشق بود اثری نماند، اکنون قیام حال
~~عشق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~111
# ~~1- عفاء امحی. هت: عشفت. وهمت: توهمت، غلطت. کونی وجودی
# ~~2 - البینة: الدلیل، البرهان، والشاهد. بنیتی: جسمی. ای الجسم البدنی
~~فی مقابل
# ~~الروح .

PageV00P255

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_256.png)

# ~~12
# ~~من در حضرت توهم بخودش میباشد بیمرکبی و بنیهئی، ودلیل من بر آنکه قیام
# ~~حال عشق من در حضرت توهم بخودستش بیمرکبی وبنیهئی، آنست که بحکم نص
# ~~حدیث (خلق الله الأرواح قبل الأجساد بالفی الف عام" آنگاه که هنوز
~~از مرکب وبنیه
# ~~روح ونفس ناطقه که تن ومزاجست نام ونشان نبود، نسبت ظهور روح درعالم
~~اجسام
# ~~بجهت تدبیر درحضرت لوح المحفوظ ثابت بود بر مقتضای "اکتب علمی فی
~~خلقی الی یوم
# ~~القیامة" وآنجا قیام روح ونسبت ظهور او درعالم اجسام پیش از تعین
~~وتحقق عالم
# ~~اجسام هم بخودش بود، زیراکه هرروحی دو نسبت دارد، یکی ثبوت و تعین در
~~عالم
# ~~ارواح، و دوم نسبت تدبیری صورتی جسمانی، وپیش از تعین عالم اجسام این
~~هردو
# ~~نسبت در حضرت لوح المحفوف مثبت ومحقق بودنده لیکن ظهور آن نسبت تدبیری
# ~~بصورت اکمال واستکمال وظهور اثرش بصورت فعل وانفعال برتعبن مزاجی
~~انسانی
# ~~موقوف بود، وپیش از تعیثن این مزاج قیام آن نسبت هم بخودش بود .
# ~~ولم احک ، فی حتببک، حالی تبثرما
# ~~بها لاضطراب ، بل لتنفیس کربة
# ~~حبسبک، ای: حبسی اباکه من باب اذا ما اجنمع ضمیران والأول مجرور
~~والثانی
# ~~منصوب، والأول اعرف من الثانی ، فان شئت جئت بالضمیر المنفصل فی الثانی
~~، وان
# ~~شئت جئت بالضمیر المشصل، نحو: ضربیک، ms100 وضربی ایاک، وحبسیک وحبی ایاک،
# ~~وامثاله وبرم وتبثرم ، ای : ستم ومل2 ، وهو منصوب علی المفعول له.
~~والتنفیس :
# ~~النفریج ، والترفیه، یقال : نفس الله کربته، ای فترجها.
# ~~می گوید: که دراین دوستداشتن من مرحضرت ترا که معشوفی ، ابن حکایت
# ~~اسقام وآلام ورنجها وعناها وسوزها وفناهای خوده نه از آنجهت می کنم که
~~از برای
# ~~ضجری وملالی نقصانی یا سلوانی یا اضطرابی و اختلالی در عشق من راه
~~یافته باشدب
# ~~کثلا وحاشا، بلکه کثربت ودلتنگی عظیم ، وقتها برنفس من مستولی میشود،
~~برای
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1- کربتی: شدتی.

PageV00P256

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_257.png)

# ~~انده گساری نفسی دردمندانه برمی آرم و غمی بآن دم می گسارم، وبهمه
~~احوال پناه
# ~~بنو می طلبم و حاجت بنو برمیدارم .
# ~~ویحسن اظهار التجلثد للعبدی
# ~~ویقبح الا العجز عند الأحبتةا
# ~~ونیکو بسندیده است اظهار تصبر و تجلد وفوت از جهت دشمنان و در پیش
# ~~ایشان، زیراکه آن تجلد وتصبر واظهار قوت دلالت میکند برقطع نظر از
~~اغبار و عدم
# ~~استعانت بایشان در منع اضرار و عدم استغاثت بنزد ایشان از عناها
~~وبلاهای دلدار و
# ~~بناه از بلای معشوق هم باو بردن واز غبراو اعراض کردن وباز بحضرت معشوق
~~جز
# ~~عجز وضعف وبیجارگی نمودن ، ناستوده است ، زیرا که در آن عجز واظهار ضعف
~~و
# ~~بیچارگی، پناه بردن است از سطوات قهر او بنظرات مرحمت ولطف او. واما در
~~اظهار
# ~~تحلد و تصبر بحضرت معشوق چون صورت قدرت مقاومت وقوت مقابلت است با
# ~~صدمت وسطوت قهر او، لاجرم زشت و از ادب سخت دوراست ویکی از دلائل بر
# ~~صدق این قضیه، فصهآ سمنون محب، قدس الله روحه ، است که در بعضی خلوات و
# ~~مناجات واحوال مباسطت ، این بیت برزبان راند :
# ~~(فلیس لی فی سواک حظة
# ~~فکیف ما شئت فاختبرنی)
# ~~چون دراین بیت اظهار تجلتد وقوت مقاومت بود در مقابلهآ کمال قدرت و
~~سطوت
# ~~حضرت عزت، لاجرم در حال، عسر یول را بروی گماشتند ازبرای تأدیب را تا
~~دمار
# ~~ازنهادش بر آورد وبضعف وعجز خود ونانوانی معترف ms101 شد واسم کنذابی برخود
~~نهاد
# ~~و در محلههای بغداد میگشت و کودکان را بمزدمی گرفت و میفرمود که
~~"ادعو لعمتکم
# ~~الکذاب) .
# ~~ویمنعنی شکوای حسن تصبثری،
# ~~ولوا شک مابی للاعادی لأشکت2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~113
# ~~1 - ویفبح غیر العجز عندالأحبسة.
# ~~2 - فی بعض النسخ: (ولو شک للأعداء مابی..) PageV00P257
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_258.png)

# ~~114
# ~~اشکت ، ای: ازالت سبب شکوای.
# ~~میگوید : که نیکو تخلشق نمودن من بسقام صبر و تقلب در اطوار و احوال
~~ایر
# ~~مقام مانع من می آید از حکایت شکایت و ذکر قصهآ غصهآ خودم درعشق و سلوک
~~راه
# ~~فنا ، واگر از آنجه بمن نازلست از بلاها وعناها بییش دشمنان شکایت
~~کردمی هراینه
# ~~دشمنان را برمن شفقت آمدی و در ازالت اسباب شکایت من کوشیدندی. اما
~~بیت:
# ~~با اینهمه من هیچ نمییارم گفت   شاید که مگر بنده نوازی اینست
# ~~وعقبی اصطباری، فی هواک حمیدة
# ~~علیک ، ولکن عنک غیبر حمیدةا
# ~~وعاقبت صابری نمودن من بربلاها وعناهائی که از مقتضیات عشق تست، و
~~ازالت
# ~~احکام امتیازی میکند میان من وحضرت تو، عظیم ستوده وپسندیده است ،
~~ولیکن
# ~~عافبت صبر ازتو درهجران وسلوان سخت بد و نایسندیده است، زیراکه
~~منبیءاست از
# ~~غلبه وقوت احکام امتبازی . این بیت بیان تحقشق است باول مفام صبر که
~~ثبات است
# ~~برمحنت وشدت بلاها که در راه رضای دوست باین سالک میرسد، ودر این بیت
# ~~آینده ذکر تحقق بآخر مقام صبر است که محنت را منحت دیدن وبلا را
~~عطاشمردن
# ~~است .
# ~~وما حل5 بی من محنة ، فهی منحة،    وقد سلمت ، من حل عقدر، عزیمتی
# ~~وهرچه بمن نازل شود از محنت وبلاء آنچیز عین منحت وعطا است که حضرت
# ~~تو که معشوقی در حق من ارزانی میفرمائی، چونکه حال من بتحقیق آنست که
~~عقد
# ~~عزبمت محنت من ازفترت وانحلال سالم وایمن است، وهریک از آن بلاها
~~ومحنتها
# ~~مراین محبت را مدد میدهد در ازالت احکام امتیازی از نفس من ، و تقویت
~~اسباب
# ~~اتحاد من میکند با حضرت معشوق، پس لاجرم من هر محنتی ms102 را عطائی و منحتی
~~عظیم
# ~~مییابم .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - عزبمتی الارادة الاکیدة
# ~~2 - فی بعض النسخ : ""وما حل بی من محنة، فهو منحة).

PageV00P258

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_259.png)

# ~~فکل اذی فی الحب "منک، اذا بدا،
# ~~جعلت له شکری مکان شکیتتی
# ~~پس ازاین جهت هررنجی و آسیبی که دراین عشق حقیقی نو از مقتضبات اوست.
# ~~واز تو وعشق تو درحق من پیدا می آید وبنن وجان من گزند میرساند ، من
~~ترا از
# ~~برای آن رنج وبلاء مدح وثنا میگویم، وبجای شکایت شکر ادا میکنم، ، چه
~~آن را
# ~~نعمتی میشرم.
# ~~نعم وتباریح الصبابة ، ان عدت
# ~~علی" ، من النتعماء فی الحب عتدت2
# ~~نعم لفظ وضع للتصدیق والتحقیق، وابراده هیهنا لتحقیق الکلام الذی جری
~~قبل
# ~~هذا من التحقق بمقام الصبر والشکر. یقول : هذا الذی ذکرت من رؤیتی کل
~~محنة
# ~~منحة ، وجعلی الشکر مکان الشکبتة ، محقق وهو من مقتضبات المحبیة
~~والتحقق بها ،
# ~~وذلک عام بالنسبة الی جمیع العشاق ، فیکون نعم فی محل* خبرالمبتداء ،
~~وما بعده
# ~~جملة تحقق الکلام الذی قبله. وتباریح الصبابة: توهشجها من برحاء الحمسی
~~وهیشدتها.
# ~~می گوید : که اینچه گفتم که محنتهای معشوق را عطاها مییابم و بجای
~~شکایت
# ~~به ادای شکر آن میشنایم، همچنین است، ومقنضای حقیفت محبت خود همین است
# ~~وهرچند افروختن آتش عشق وسوختن او ظاهر وباطن مراء ظاهرا ظلمی می نماید
~~که
# ~~در حق من میروده اما جون حکم مابه الاتحاد را قیوت می دهده واحکام مابه
~~الامنباز
# ~~را ازالت میکند ، وباین سبب مرا شایستگی اتصال بجناب وجلال وجمال حضرت
# ~~معشوق می بخشد، الاجرم آن سوختن وافروختن آتش عشق ازجملة نعمتهای هنیء
~~و
# ~~دولنهای سنی شمرده میشوند، وسزاوار آنند که همهآ عمر بهادای مواجب شکر
# ~~ایشان بسر برم .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~115
# ~~1- شکیشتی: شکوای.
# ~~2 - تباریح، الواحد تبریح: الشتدة عدا علیه: اعتدی علیه النعماء:
~~النعمة. عدت:
# ~~حسبت PageV00P259
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_260.png)

# ~~116
# ~~ومنک شقائی بل بلائی منکة،
# ~~وفیک لباسی البؤس اسبغ نعمةا
# ~~واز حضرت تو که معشوفی بی سعادتی و مرومی من بل هر بلائی ms103 که بمن میرسد،
# ~~نعسنی ومنکتی عظبم است، زیراکه آن محرومی جون دراثنای سلوکست، موجب
# ~~شکستگی و ببجارگی و کمال افتقار است بحضرت تو، وسرمایهآ بزرگ دراین
~~راه، ذل-
# ~~وافتقار است که اگر دراثنای سیر آن احتجاب و محرومی نبودی صفت عجب دمار
# ~~از نهاد من برآورده بودی وحجب مظلم وپردههای متراکم احداث کرده، و
~~همچنین
# ~~هر بلائی چون مستلزم رفع حجابی است، لاجرم نعمتی ومنتنی است، ودرعشق
~~حضرت
# ~~تو نیز تلبشس بلباس شدت وتن عیشی ، وافرترین نعمتی است ، زیراکه هم
~~موجب
# ~~رفع موانع و حوایل است.
# ~~ارانی ما اولبته خبر قنیة،
# ~~قدیم ولائی فیک من شر فتیة2
# ~~اولیبته ای اعطیته، یعنی دوستی قدیم تو که از ازل با من همراهست بمن
~~نمود که
# ~~آنچه دادهشدم از قبل بدترین قومی از جوانان قبیله، اعنی لا حی وواشی و
~~آنچه ایشان
# ~~در حق من کردند و گفتند ورنج و بلائی که از آن گفتار و کردار بروی من
~~آوردند،
# ~~آن بهترین ذخبره ونعمتی بوده است زیراکه آن گفتگوی وجستجوی لاحی وواشی،
# ~~هم از آن بلاها است که از آنجهت که از مقتضیات عشق است، از نعمنها
~~وعطاها شمرده
# ~~می آید، وموجب شکر می گردد
# ~~فلاح وواش : ذاک ینهدی لغرة
# ~~ضلالاء ، وذابی ظل یهذی لغیرة
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- أسبغ نعمة: اطول نعمة.
# ~~2- اولیته : اعطیته. القنیة ما یقتنی، ای ما یملک
# ~~3 - یهذی: یتکلکم بما هو غیرمعقول. قوله ((یهذی لغیرة) دربرخی ازنسخ
~~(فلاح
# ~~و واش ذاکیهدی لغیرق بجای لغرق و "اضلالا وذابی ... لغرة - بجای
~~لغیرة - ضبط
# ~~شده است و درنسخهآ شارح علامه همانطوری که دیده میشود ضبط شده اسنت ولی
~~PageV00P260
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_261.png)

# ~~فقوله : فلاح وواش. کل واحد منهما فی محل خبر مبتدا محذوف. وتقدبر ذلک
~~:
# ~~فهذا الذی ذکرت من شر الفتیة، احدهما لاحر، ای لایم، والآخر واشر، ای
~~نمام،
# ~~وذاک یهدی الی آخرالبیت ، جملة اخری .
# ~~پس این شتر فتیهآ مذکور، یکی ملامت کننده منست برسلوک راه عشق و مقاسات
# ~~نداید مجاهدات ورباضات که ازجهت غفلت او ms104 از ناگزیری حضرت معشوق و سلوک
# ~~راه او مرا بگمراهی ترک عشق راه می نماید و بسلوتم دعوت میکند ، ومن در
~~یلاو
# ~~عنای گفتگوی بیحاصل او درماندهام، ومثال او درباطن من نفس امتاره
~~ولوامهآ
# ~~منست که درمبدأ سلوک از حقیقت کار و لابنکدی عشق وحضرت معشوق غافل و
~~بیخبر
# ~~و محجوبست، تا از آن بیخبری و محجوبی مرا برمعانات سلوک راه عشق و ترک
~~حظوظ
# ~~وحقوق خودش ملامت می کرد
# ~~ودوم از آن شر فتبهآ وشایت کننده ، اعنی نمام وغماز است، که بمن واحوال
~~من
# ~~وبملایست من بعضی از امور طبیعی راکه ازضرورات نشأت حسی منست ، ببهوده
# ~~وهذیان میگوید بحضرت معشوق، ومرا بآن حضرت بد می نمایده ازجهت آنکه بر
# ~~حضرت معشوق و وحدث او ازمن، غبرت میبرده واو صورت عقل وقوای روحانی
# ~~است که از آن جهت که صفت تنزبه برایشان غالب است ازسر غبرت برعظمت
~~وجلالت
# ~~قدر آن حضرت مرا که عاشقم و من بعض الوجوه برای ضرورت بصفات کثرت و
~~نقصان
# ~~منلبتس ، الایق انتساب بعشق آن حضرت قدس نمی بیننده لاجرم گاه فریاد
~~(ما للتراب
# ~~ورب*الأرباب) برمی آورند، وگاه بنشر معایب فساد وسفک دما بآن حضرت وغبر
~~آن
# ~~برمن تشنیع میزنند، وگاه بغمازی ((فلان لیس منهم، وانسما جاء فیهم
~~لحاجة) بهذیان
# ~~غمز ووشایت مشغول میشوند، وهرجند بمقرعةآ تقریع (هؤلاء قوم لا یشقی
~~جلیسهم)
# ~~سعیدالدین فرغانآی
# ~~17
# ~~هردو نسخه دارای معنائی صحیح میباشند، اگرچه نسخهآ شارح اصح بنظر می
~~آید
# ~~آشتیانی -
# ~~قوله : (فلاح ... یهدی لغرة) فی نسخة "العزة) .- آشتیانی
~~PageV00P261
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_262.png)

# ~~18
# ~~زخم میخورند، ومعذلک، دست ازاین غمازی باز نمیدارند، ومن دراین بلای
# ~~تشنبع ایشان درمانده ام ، وچون آن را هم از ابتلاثات مییابم ، لاجرم
~~تحمثل میکنم
# ~~وبمنکت تلقسی می نمایم .
# ~~اخالف ذاه فی لومة ، عن تثقی، کما
# ~~احالف ذا ، فی لومة ، عن تقیةا
# ~~من مخالفت این یکی، اعنی لایم می کنم در این ملامت کردن و بسلوت دعوت
~~کردنش
# ~~ازجهت کمال تحقق بمقام تقوی که احتراز ومجانبت ms105 از جملهآ الواث نقایص از
~~خصایص
# ~~آنست، چنانکه مراعات و سوگندخواری و اظهار موافقت دیاری میکنم بآن دیگر
~~که
# ~~واشی و نمام است ازجهت تحقیق مفام خوف وخشبت، وقدم مدارات ومراعات این
# ~~واشی میسیرم، باظهار اتصاف بصفات تنزیهی وتخلتق باخلاق روحانی، واجتناب
~~از
# ~~ملابست احکام طببعی وجسمانی .
# ~~وما ردت وجهی عن سبیلک هول ما
# ~~لقبت، ولاضکراء ، فی ذاک، مست
# ~~می گوید : که جون سلوک راه عشق تو که معشوفی، بی قطع جملهآ تعلثفات که
# ~~دامان هرقوتی وعضوی گرفته است ، میسر نمیشود، و قطع این علایق موقوفست
# ~~برمقاسات شداید بسبار، ورکوب اهوال واخطار بیشمار ، از رباضات ومجاهدات
~~و
# ~~مخالفات نفس وجز آن، ودرمقاسات هربک از این مخاطرات خطر فنای جان وتن
~~است،
# ~~لاجرم جون من قدم صدق در راه عشق نهادم ، هیج خطری وبلائی وهولی وعنائی
~~که
# ~~بدیدم وهیچ سختی و ضرائی که مرا بسود وفرسود، روی مرا ازاین راه عشق تو
# ~~برنگردانید ، بلکه همه را بتحمثل تلقی کردم وبرخودخوش گردانیدم.
# ~~ولا حلم لی فی حمل ما فیک نالنی یؤدی لحمدی ، او لمدح مودتتی
# ~~واین گردن نهادن وبردباری نمودن من دراین کشیدن آنجه بمن رسبد از بلاها
~~در
# ~~عشق تو، ازجهت آن نبود که مؤدی شود بآنکه کسی مرا بصفت بردباری ستایشی
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ: اخالف ذا، فی لومه، واحالف ذا فیلومه، ضبط شده است
~~PageV00P262
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_263.png)

# ~~کند، یا این دوستی حقیقی مرا مدحی گوید، بلکه مطمح نظر من دراین تحمثل
~~اعباء
# ~~سلوک راه عشق وفناء غیر ذات تو که معشوفی نبود، وموجب آن جز حسسن بر
~~کمال
# ~~تو نیبست. دراین بیت ذکر تحفتق بمفام اخلاص است1 از مقامات یقین .
# ~~قضی حستک الداعی الیک احتمال ما
# ~~فصصت ، وافصی بشعد ما بعد فصتی
# ~~فضی : ای حکم. واقصی: اصله افعل من القصاء الذی هو البتعد والناحیة ،
~~یقال .
# ~~قصی فلان عن جوارنا بالکسر قصاء ای بعد، وقد یستعار به عن الغایة
~~والنهایة .
# ~~می گوید : که موجب این تحملتهای عظیم که می ms106 کنم درمقاسات شداید عشق،
# ~~آن بشود که حتسن برکمال وجمال عام الاشتمال تو که هردیدهوری و دلاوری
~~را
# ~~بعشق تو وسلوک راه فنا برای تو دعوت میکنده برمن بالزام حکم کرد که
~~آنچه
# ~~حکایت کردم از بلا و عنا وموجبات فنا در عشق تو، تحمل کنم وخود را بر
~~کشیدن آن
# ~~ونهایت وغایت دور آنجه نیز بعد از این فصیهآ منست و در کالکبید2 گفتار
~~نمی گنجد تحمل
# ~~نمایم . پس حامل من براین احتمال مشقتها ، حکم این حسن کامل تو است نه
~~طلب
# ~~محمدت ونیکنامی.
# ~~وما هو الا ان ظهرت لناظری
# ~~باکمل اوصاف، علی الحسن ارتب
# ~~وابن حکم حسن تو به عشق من و تحمثل اعبای او نبود الاآنکه تو در آن
~~مظهر
# ~~وصورت که درمبدا قدح شراب عشق من بود، براین ناظر من ظاهر گشتی، وخود
~~را
# ~~بوصف اطلاق و عدم تقید بهیچ مظهری واحاطت بجمیع مظاهر معنوی و روحانی و
# ~~مثالی و حسی که این وصف اطلاق واحاطت اکمل اوصافست و وصف حسن جزئی از
# ~~اوست ، برنظر من جلوه کردی ، و مرا به عشق وبلاهای او مبتلا گردانیدی،
~~واین
# ~~اوصاف کمال وغلتو درجمال واطلاق واحاطت برحسن ومعنی اوکه مقید است به
# ~~احاطت در زیبائی نیفزودند.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~119
# ~~1- شارح علامه این مقام را مشروحا تفریر میکنند وعن علی - علیه السلام
~~- کمال
# ~~الإخلاص نفی الصفات یعنی کافهآ تعیشنات.
# ~~2 - حمل نمایم - م خت- PageV00P263
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_264.png)

# ~~120
# ~~فحلبت لی البلوی، فخلتیت بینها
# ~~وبیینیء فکانت منک اجمل حلیة 1
# ~~فوله : فحلتبت من تحلبة المرعة والسیف ، ومنه سیف محلسی
# ~~می گوبد: که چون دراول، خود را بکمال حسن و اوصاف کمال برمن عرضه
# ~~کردی، ومرا بجمال پبرکمال خود فریفته و عاشق وشیفته گردانیدی، و آتش
~~شوق در
# ~~من زدی، وبارهای محنت وبلا برای از الت احکام بیگانگی بردل وجان وتن و
~~روان
# ~~من نهادی ، پس ازاین جهت مرا بحلیهآ بلا متحلتی کردی، واین همه بلاها
~~را برمن
# ~~ماشتی، ومیان بلاها ومیان من بگذاشتی، ms107 ودست از ازالت ایشان بازداشتی،
~~وچون
# ~~من هریک ازاین بلاها را در عشق ماحی حکمی از احکام بیگانگی ومثبت وصفی
~~از
# ~~اوصاف یگانگی یافتم ، لاجرم هربلائی را برخود، زیباترین حلبه و آرایشی
~~دیدم ، و
# ~~هرمحنتی را از تو بهترین رحمتی و بخشایشی یافتم.
# ~~ومن ینتحترش بالجمال الی الردی، اری نفسه من انفس العیش ردت2
# ~~تحرش یتفعل من حرشت الضب تحرشه حرشا : اصطدته ، فانت حارش الضب،
# ~~وهو ان تحرک یدک علی جحره لیظنه حببلة ، فیخرج الضب ذنبه لیضربها
~~فتأخذه، فکنا
# ~~به هیهنا عن الانخداع، وحرف الی متعلق بردت .
# ~~می گوید: که جون بنباد عشق برمفارقت جملةآ حظوظ واهواء، بل مفارفت
~~اسباب
# ~~هلاک و فنا میبینم ، پس هرکس که صید و فریفتهآ حسن و جمال شود و بآن
~~سبب
# ~~عاشق وشیفتهآ معشوفی پرکمال گردد، من مرنفس اورا چنان میبینم که از
~~خوشترین
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- حلیت لی البلوی: جعلتها حلوة، من الحلاوة. خلیت بینها وبینی مکسنها
~~متی
# ~~الحلیة ما یتزین به من المضوعات وغیرها. یقال لها بالفارسیه (ازیور).
# ~~2- بتحشرش به: یتحکاث به ویتعرض له. فی بعض النسخ: "رأی نفسه من
~~انفس
# ~~العیش رددت) باید - رای -دریست باشد، چون هر کس عاشق شود، خود را
~~بانواع
# ~~مصائب تن دردهد، "(که عشق آسان نمود اول، ولی افتاد مشکلها،
~~ویاآنکه، عشق ازاول
# ~~سرکش و خونی بود - تا گریزد، هرکه بیرونی بود).

PageV00P264

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_265.png)

# ~~عبشی وگرانمایه ترین زندگانیی بسوی فنا وهلاکت باز گردانیده شده است و
~~باصل
# ~~حالت عدمبیکت خودش مردود گشته.
# ~~ونفس تری فی الحب ان لاتری عنآء
# ~~منی ما تصکدت للصبابة صعتدت
# ~~ری الأول بمعنی الظن والاعنقاد، والثانی بمعنی الابصار، وتصدت ای تعرضت
~~،
# ~~فنستشرفها ناظرة البه، وصعدت منعت .
# ~~می گوید : که هر نفسی که ظن واعتقادش آن باشد که در عشق وسلوک راه وی
# ~~هیچ رنجی و المی نبیند، هرگاه که ازجهت تحقق به عشق بیش آید و بوی
~~نگران
# ~~شود، ازجناب عشق محروم و ممنوع آیده زیراکه مقتضای عشق حقیقی آنست که
~~عاشق
# ~~را ms108 بسعشوق منحد کند وتا اوصاف ومرادات عاشق که همه احکام امتبازی انده
~~بکلسی
# ~~نبست نگردده حکم عشق تمام ظاهر تنواند شده پس عشق ، دایما اوصاف و
~~مرادات
# ~~عاشق را فانی میکنده واز او جدا می گرداند، وهرگز در نامرادی و فنای
~~اوصاف و
# ~~قطع عادات ومألوفات "راحت صورت نبندد، بلکه آن فناء جز برنج وعنا
~~، دست
# ~~ندهد، لاجرم نفسی که راحت دوست دارد واز عنا گریزد از عشقش نصیبی نباشد
~~واگر
# ~~متعرض آن شوددست منع و ردع عشق این رفعه بدستش نهد که :
# ~~با دوقبله درره معشوق تنوان رفت راست
# ~~با رضای دوست باید یا هوای خویشتن
# ~~وما ظفرت، بالود، روح مراحة،
# ~~ولا بالولا نفس"، صفا العبش، ودت2
# ~~اصل الودة : التمنی، ثکم استعبر به عن الصدافة ، ومبدأالحب. وکذا
~~الولاء مشتق
# ~~من الولی، وهو القرب. ثم استعمل فی القرابة والصدافة، واستعبر به فی
~~الحب والاتتماء.
# ~~وقوله : مراحة، من قولهم : اراحه الله من الهم والعناء فاستراح.
~~والصفا، ممدوده
# ~~زانما قصرها ضرورة.
# ~~سعید الدین فرغانی
# ~~121
# ~~عانشقان از نامرادیهای خویش
# ~~باخبر گردند از مولای خویش
# ~~2 -شعرای فارسیزبان دراین قسمتها ودر بیان این قبیل ازدقائق و رقائق
~~غوغا
# ~~بپا نمودهاند.

PageV00P265

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_266.png)

# ~~122
# ~~میگوید: که هرگز جانی که آسایش یافته و بآسایش خوکرده باشد، برود که
# ~~تمنا ومبادی محبت است، ظفر تنواند یافت، ونیز نفسی که پاکیزگی عیش از
~~کدورت
# ~~عنا و نامرادی دوست دارده البته برولا که ابندای هوی است بیروزی
~~نیاید، بهمان
# ~~علت که درببت گذشته تقریر کرده شد
# ~~وأبن الصتفا؟ هبهات من عیش عاشق،
# ~~وجنکة عدن ، بالمکاره حفتت
# ~~و کجاست پاکبزگی از کدورت عنا ونامرادی ازعیش کسی که عاشق باشد، وجه
~~دور
# ~~است خوش عبشی از وی، جه حال و قضیه آنست که بهشت جاودانی بناخوشیها و
# ~~ناکامبهای طببعی، محقوظست. بعنی بهشت درجنب همت عاشق حقیقی، اخس مطالب
# ~~وانزل مراتب است " جه مطمح نظر وهست او، کمال اتصال وحقیقت وصال
~~است ، و
# ~~بهشت منزلی نازل یا مهمانسرائی بانواست ، ومهمانسرا ms109 بنسبت بالقای خانهآ
~~خدا علی
# ~~کل حال اخس وانزل باشد، وچون آنچه اخس وانزل است بحکم خبرصحیح
~~"حفت
# ~~الحجنکة بالمکاره) جز بنامرادیها وناکامبها بآن نسیتوان بیوست بآنجه
~~اعز المطالب و
# ~~اعلی المراتب و المواهب باشد که کمال اتصال است با طلب مرادات و آسودگی
~~ولذت
# ~~عیش، جگونه توان رسید ؟ لاجرم این تمنا عظیم دوراست
# ~~ولی نفس حثثر، لو بذلت لها ، علی
# ~~تسلتبک ، ما فوق المنی ما تسلکت
# ~~ومرا نفسی آزاد است از بندگی هرحظی ومرادی که غیرحضرت معشوقی تو باشد ،
# ~~که اگر این نفس مرا آنجه بالای همه آرزوهای خلق باشد و بیش از آنکه در
~~ضمیر
# ~~ایشان گنجد تو که معشوقی بوی بخشی بر آنکه از تو و عشق تو شکیباگردد،
~~او بحکم
# ~~آن حثریت ، هرگز بیافت بالای آذهمه آروزها ازتو خرسند نشود واز عشق تو
# ~~شکیبائی و سیرابی نیابد.
# ~~بعنی نفس من چنان بنو وعشق تو مقیتد است واز قید التفات بغیر مشاهدهآ
~~عبن
# ~~ذات تو وغیر تحقق بآنحضرت آزاد است، که اگر آنجه بالای همم وغایت
~~آرزوهای
# ~~جملةآ خلایق است از تخلثق باخلاق واتصاف باوصاف وتحقق باسمای تو بروی
~~عرضه
# ~~مشارق التدراری PageV00P266
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_267.png)

# ~~گنی واورا بآن چیز از طلب تحقق بعین جمع وحدث ذات تو خرسند گردانی ،
~~هرگز
# ~~بآن از تو خرسند نشود واز عشق تو روی نگرداند تا ببهشت و نعیم مقیم او
~~چهرسد،
# ~~واین بیت بیان تحقق است بمقام حریت حقیفی که آزادی است از رق اغیار
~~مطلقا .
# ~~تا اینجا این ابیات همه بیان حقیقت ترفی عشق است دراطوار مرتبة وسط و
~~استتباع
# ~~عاشق در آن ترفسی.
# ~~ولو ابعدت بالصد والهجر والقلی
# ~~وقطع الرجا، عن خلتتی ما تخلکت 1
# ~~واگر این نفس من از حضرت تو، که معشوفی، بمنع وهجر واظهار دشمنی و
~~بریدن
# ~~امید وصل، دور کرده شود، هرگز ازاین دوستی حقیقی خودم خالی نشود. یعنی
~~اگر
# ~~تو که معشوفی ، جنان نمائی که نفس تو محل ومنبع نقائص است، وحضرت من
~~اصل
# ~~ومجمع ms110 کمالات، وکمال وکامل را با نقصان ونافص هیچ مناسبت وملائمت نباشد
~~،
# ~~پس باین اظهار وتقریر حکم دشمنی ، نفس مرا ازدرگاه محبت ووصلت خود دور
~~و
# ~~مهجور گردانی، و امیدش از وصل منقطع کنی، با اینهمه نفس من ازحکم آن
~~میل ذاتی
# ~~اصلی وتوجه کلسی بسوی تو، هرگز خالی نشود .
# ~~وعن مذهبی، فی الحب، مالی مذهب ،
# ~~وان ملت بوما عنه فارفت ملتنیا
# ~~وازاین طریق تحقیق که من درعشق میسیرم، واعنقادی که دراین طریق تحقیق
~~دارم،
# ~~مرا هیچ جای روش و گریزی دیگرنیست، واگر روزی ازاین طریق راست و مذهب
# ~~درست خودم در عشق ، میلی کنم ، مفارقت دین خود کرده باشم، چنانکه مترجم
# ~~بارسی بزبان این مقام گفته است:
# ~~ببت
# ~~مرتد گردم اگر زتو برگردم
# ~~ای جان و جهان تو کفر وایمان منی3
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~123
# ~~1 - القلی: البفض. الخلکة الحبیبة. ما تخلشت: ماترکت.
# ~~2 - مذهبی فی الحبة معتقدی فیه. مالی مذهب مالی منصرف ملتی الطریفة او
# ~~الشریعة فی الدین
# ~~2 - درنسخ موجود نزد نگارنده : (ای جان وجهان..).

PageV00P267

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_268.png)

# ~~24
# ~~ولو خطرت لی ، فی سواک ارادة
# ~~علی خاطری، سهوآء قضیت بردتی1
# ~~و اگرناگاه ازجهت سهو وغفلت که از احکام نشأت است، نه بقصد و نیگت، مرا
~~خواست
# ~~و ارادتی درغیر تو که معشوقی از آمال و حظوظ خودم برخاطر گذر کنده آن
~~دم
# ~~بارتداد خودم ، از دین حق ، حکم جزم کنم، وهرچند بنسبت با عموم خلق سهو
# ~~معفو عنه است، ولکن چون ارادت وعشق تو عین دین وایمان ویقین منست،
~~بهرطریق
# ~~که ازاو مفارقت کنم ازدین اصلی بکلسی بر گشته باشم .
# ~~لک الحکم فی امری، فماشئت فاصنعی،
# ~~فلم تک الا فیک ، لا عنک رغبتی
# ~~یقال رغب فیه : ای مال الیه، ورغب عنه، ای اعرض ونأی .
# ~~می گوید : که اکنون درکار من همگی حکم و فرمان تراست هرچه خواهی میکن
# ~~چه همه میل ورغبت من جز درعشق تو نیست، نه آنکه مرا از عشق تو اعراضی
~~در وهم
# ~~گنجده پس اکنون ، نو ms111
# ~~"اخواهی بوصال کوش و خواهی بفراق
# ~~من فارغم ازهردو، مرا عشق تو بس)
# ~~وهجبر من غیر این بیت نیست که :
# ~~بارم رهو رسم عشق نیکو داند
# ~~هرخورده که شرطست در آن تو داند
# ~~بگذاشته ام مصلحت خویش بدو
# ~~گربشکشدو گر زنده کند او داند
# ~~این سه بیت گذشته برولا بزبان اتنهای مقام عشق گفت، واکنون بجهت تحصیح
# ~~این دعویها که کرده سوگند یاد میکند، دراییات آینده و میگوید :
# ~~ومحکم حتب، لم یخامره بیننا
# ~~تخیثل نسخ، وهو خیر الیکة 3
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- قضبت : مت ردتی: ارتدادی.
# ~~2- رغب فیه اراده ونقیضه : رغب عنه
# ~~3- وفی بعض النسخ: ومحکم عهد لم یخامره ... بدل: محکم عهد (الف) ... ای
~~اقسم
# ~~رالعهدالموثق. یخامره : یخالطه. النسخ: الابطال. الألیثةة القسم.
# ~~(الفن - لا یخفی که، ومحکم عهد، از محکم حب، دراین جا مناسبتر است،
~~اگرچه نسخهآ مؤلف شارح که
# ~~زمان ابن فارض را درک کرده است ، شاید معتبرتر باشد PageV00P268
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_269.png)

# ~~المخاطرة : المخالطة.
# ~~سوگند میخورم بحق آیت محکم محبتی ذاتی غیرمعلگل، که در شأن ما نازل و
# ~~درمیان ما حاصلست ، وهر گز نخیثل نسخ وتبثدل بآن آیت محکم نبامیخته است
~~، و
# ~~غبار اختفا واشتباه وانتها ازمیدان حکم او برنینگیخته . وازاین جهت ،
~~این سوگند
# ~~بمحبت ذاتی، که از زوال واختلال ونقصان وابطال وتغیر وتبدل وتناهی
~~وتحول،
# ~~بکلی ایمن است، واز سرجشمهآ وحدث وثبات وبقای حقیقی، روان، ودر صمیم دل
# ~~ساکن، بهترین سوگندی است. فتقدیر البیت : ومحکم حب2 ثابت بیننا، لم
~~یخامره
# ~~تخیبل نسخ .
# ~~واخذک میثاق الولاحیث لم ابن
# ~~بمظهر لبس النفس ، فی فیء طیتنیأ
# ~~تقدیره : واخذک میثاق الولا فی فیء طبینتی حبث لم ابن .
# ~~وسوگند بگرفتن تو مرمیثاق دوستی ذاتی را با من درصورت مثالی که سایهآ
~~آب
# ~~وگل منست ، آنجاکه من بیبدا نشده بودم هنوز بمظهر پوشش وتلبس نفس خودم
# ~~باین صورت عنصری انسانی که هیأت شخصی آب وگل منست واین میثاق الست در
# ~~سایه این هیأت آب و گل من واقع بود.
# ~~یعنی بحق آن میثافی که بصورت خطاب ms112 الست2 بربکم) ظاهر شده بود، بآن
# ~~طریق که در عالم مثال نفوس جزئی جملهآ بشر در آن صورت مثالی ، امثال
~~الذر متعین
# ~~شدند، وخطاب ((الست) بشنبدند وعهد، قبول کردند جینانکه نص- فر آن عزیز
~~وحدیث
# ~~صحیح بآن ناطقست وکنایت ازصورت مثالی بسایهآ آب وگل از آن جهت کرده است
# ~~که عالم مثال را دوجهت و دوحکم است، جهت اولش آنست که محاذی عالم ارواح
~~و
# ~~روحانیاتست، وحکم او آنست که لطیف را کثیف میگرداند، چنانکه صور روحانی
# ~~که درغایت بساطت ولطافتند و بآن سبب از ترکشب و تشکثل منزه، دراین جهت
~~از عالم
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~125
# ~~1- الطینة: الجبلة . 2-س 7، ی 171. قوله (س 11): "درصورت
~~000" فی خ ت: درصورتی PageV00P269
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_270.png)

# ~~126
# ~~مثال باین حکم اومرکب و مشکثل ظاهر میشوند ، همچون ظهور جبرئیل وغیراو
# ~~ازارواح ومجتردات درصور مثالی تا درمنامات وغیرمنامات بنسبت با بعضی
~~محسوس
# ~~می نماید، بلکه چون ابین جهت ازعالم مثال متعبسن شد، هرصورتی روحانی
~~بسبط مجرد
# ~~را دراو مثالی و عکسی ممثکل بیدا آمد، وظهور و تعبن این جهت مذکور از
~~عالم مثال
# ~~پیش از تعبثن عالم حس ومحسوسات بود مطلقا
# ~~و اما جهت دوم از عالم مثال آنست که محاذی عالم حس و محسوساتست، وحکم
~~این
# ~~جهت آنست که کثبیف را لطبف گرداند تا صور محسوسات که از غایت کثافت،
~~تجزیه
# ~~وتبعیض ازخواص. ایشانست . صور وامثلهآ ایشان دراین جهت ازعالم مثال از
~~تجزیه و
# ~~نیعببض محقوظ می باشند، جنان که صوری که در آیینه وآب صافی وهمهآ
~~جیزهای
# ~~شفاف ظاهرمیشود ازصور وامثلهآ این عالم واین جهت مذکور ازاوست، وقابل
~~تجزیه
# ~~وتبعیض نبست، وتعبثن وظهور این جهت، متأخر بود ازتعبن عالم اجسام ،
~~وجون
# ~~عالم حس منعببن شد، این جهت بعد ازاو متعین گشت، تا هرصورتی که در حس
~~ظاهر
# ~~میشود درحال او را سایهیی و مثالی دراین جهت از عالم مثال پیدا می آید
~~. بلکه شیخ
# ~~محبی الدین ، رضی الله عنه، این جهت از عالم مثال را "الأرض
~~المخلوفة ms113 من بقبتة طینة
# ~~آدم) میگوید ومی فرماید : که دراین زمین درآمدم، ودر او شهرها وخلایق
~~ومردم
# ~~دیدم، ومیثاق "الست" درصور این جهت از عالم مثال وافع بود که
~~نفس جزئی
# ~~هرشخصی انسانی بمظهر صورتی از صور این جهت ازعالم مثال متلبس شد ، و آن
# ~~میثاق را قبول کرد، و آن صورت1 سایهآ آب و گل این شخص بود، مادهآ او
~~ذره که از
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- باید باین نکته واقف بود که کلیهآ مخلوقات دارای عالم میشا و - الست
~~- و
# ~~نشأت ذریةاند ، وهرعالم محیطی نشأت میثاف عالم محاط وهرعالم دانی مسبوق
# ~~الوجودست بنشأت مقدم برخود و کلیهآ موجودات عالم تفصیل آنان مطابق عالم
~~اجمال آنهاست
# ~~و تمسرد از (بلی) درحق آنان متصور نیست غیر انسان که گاهی نشأت تشریع
~~اومخالف
# ~~جهت تکوین اوست وبا اجابتالست بربکم - به بلی - جهت اجابت هوا، متمرد
~~PageV00P270
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_271.png)

# ~~او درشخص آدم موجود بود بالقوه ، وهذا تحقیق قوله : "واخذک میثاق
~~الولا فی
# ~~فیء طینتی) . فاعلم ذلک، والله الملهم للصواب .
# ~~وسابق عهدر لم یحل مذ عهدته ،   ولا حق عقد ، جل" عن حل2 فترةا
# ~~وسوگند بآن عهد اولین که درعالم غیب وافع بود، وبرهمهآ عهودسابق،
~~وبندنده و
# ~~قبول کننده آن، جز فیض مقدس و اقدس تو نبود. واز آن گاه که تو آن عهد
~~را بستی،
# ~~هچ گشاده نشد، وفترت بدو راه نیافت، وسوگند باین عفد محبت لاحق، که
~~آخرین
# ~~عهود وعقود است ، ودراین صورت حسی من بواسطةآ سافی نظر و قدح صورت، که
# ~~گفتنه شده حکم آن عقفد ظاهر گشت، واحکام بافت . وبسبب آنکه اثر وحکم
~~مناسبت
# ~~ذاتی بود، بزرگنر وعالی تر از آنست که نسبت فترت واختلال وانحلالی که
~~حکم واثر
# ~~مناسبات صفاتی است باین عقد لاحق منطرق تواند شد. مرادش، والله اعلم ،
~~ازسابق
# ~~عهده آنست که دراول توجه بسوی کمال اسمائی، وشهود حفایق درحضرت علم، با
# ~~هرحقیقتی کلی ، اولا2، وجزئبات ثانبآه دروقت طلب ایشان بزبانهای
~~استعدادات
# ~~اسلی اولی مرظهور واظهار خودشان را درمراتب ، بواسطهآ فیض ms114 عام وجودی،
~~عهدی
# ~~گرفت، وشرطی نهاد بحکم و حسب آن مناسبات پنجگانه، که آن فیض وجودی و
~~حدانی
# ~~را عما هو علیه من النزاهة والاطلاق، بآن ظهور هیچ تغیری و وصفی
~~ناملایم اکتساب
# ~~نکنند ، وباز بهمان اوصاف کمالش والزیادة بروفق امر "ان الله
~~یأمرکم ان تؤدوا
# ~~الأمانات2 الی اهلها" باصل اوکه حضرت جمع است واسیارند ، بعداز
~~آنکه بمفنضای
# ~~حدیث "وان تودوا، کل ذی حق حفته) حقوق مراتب ومقامات ومنازل وطرق
~~واهالی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~12
# ~~میگردد، درهرحال مقام ذرأعلی ، مرتبهآ اعیان ثابته وعالم اسما وصفاتست،
~~و مرتبهآ
# ~~نازلهآ آن عالم مثال ایست - لمحرره جلال آشتیانی -
# ~~1 - وسابق عهد لم یحل، ای لم یتغیر. الفترةة المهلة.
# ~~2-س2،ی 61 PageV00P271
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_272.png)

# ~~128
# ~~ایشان وخطوات که انقاس است ، بل حق هرچه وهر که بایشان تعلق داشته
~~باشد، در
# ~~این مراتب بوساطت این امانت وجود همه بکلمی ادا کرده باشند، چنانکه
~~((واذ
# ~~اخذنا من النبیین میثاقهم ومنک ومن نوح وابرهیم وموسی1 وعیسی بن مریم،
~~واخذنا
# ~~منهم میثاقا غلیظا" ، "ومن المؤمنین رجال2 صدقوا ما عاهدوا
~~الله علیه" اخبار است
# ~~اولا ازآن عهده وابن مبثاق الست، سایه وصورت ، با سایة سایه وصورت صورت
# ~~آن عهد است . جه ازشیخ عالم سببدنا وقدوتنا، صدرالدین ، رضوان علیه،
~~شنیدم
# ~~کاه روزی شیخ سعدالدین الحموی، رضوان الله علیه، دراثنای تقریری که در
~~مسأله
# ~~می کرده فرمود که مواثیق شش بوده است، شیخ گفت که من این سخن بحضرت شیخ
# ~~محیی الدین رضی الله عنه، عرضه کردم، او فرمود که "کأنه
~~یریدالکلبیات، والا فهی
# ~~اکثر من ذلک" . پس براین معنی ، این میثاق الست شاید که صورت صورت
~~این
# ~~میثاق سابق مذکور باشد ، بل هلم جرا . واما لاحق عقد ابن ظهور است
~~بصورت
# ~~عشق در نشآت حسی که برخکم آن مواثیق گذشته لاحق گشت، والله المرشد .
# ~~ومطلع انوارر بطلعنک ، التنی
# ~~لبهجتهاء کل*البثدوراستسکرت
# ~~یقال : استسرالقمر ، ای طلب السترار لبلة الثامن والعشرین والنناسع
~~والعشرین
# ~~یقال له ایضا عند ذلک انمحی وانمحق . والبدر هنا کنایة عن الحفایق ms115
~~الکلبة التی لا
# ~~نور ولا ظهور لها من نفسهاء بل تقبل ان یظهر نور شمس الوجود بها وفیها
~~.
# ~~می گوید : که سوگند بحضرت ذات کل مطلق تو، که مطلع و مشرق انوار ظاهر و
# ~~باطن علم و وجود است، وبواسطهآ رخسار تو که وجود ظاهر عام مطلق است، از
~~آن
# ~~جهت که روی درظهور دارد - من حبث مرتبة الالوهة - مواجه جملهآ حقایق
~~کلمی و
# ~~جزئی است، وطالع درایشان و پیدائی هرحقیقتی کلی، چون حقیقت انسان کامل
~~مثلا
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1-س 33،ی7.
# ~~2-س33،ی22
# ~~3 - استسرت : دخلت فی السرار وهو آخرلیلة من الشهر القمری، فاختفت
~~PageV00P272
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_273.png)

# ~~یا غیر وی که بدر کنایت از اواست، بآن طلوع و مواجهه متعلق است، وچون
~~بصورت
# ~~کمال پیدائی وصفت اطلاق و کلیت وعدم تقیشد ، که بهجت کنایت از اوست ،
~~براین
# ~~حقیقت کلی که بدر کنایت از وی است، پیدا شود واورا دریابده چنانکه شمس
~~بغلبهآ
# ~~اطلاق نوریتت خودش جون ببدر نزدیکتر میشود واورا درمی بابد، درحال این
~~بدر
# ~~در وی محو و محق وپنهان می گردد، همجنین این حقیفت کلی با وجودی کامل
~~که
# ~~بوی مضاف شده بود از نور شمس وجودهم دراین شمس وجود مطلق، محق و پنهان
# ~~شوده وازاونام ونشان نماند، وآن وجودمطلق قائم مقام اوظاهر باشد،
~~بچنانکه هرخلیفه
# ~~وکاملی . فافهم، والله المرشد.
# ~~ووصف کمال فیک، احسن صورة،
# ~~وافومها ، فی الخلق ، منه استمکدت
# ~~وسوگند بوصف کمالی که درذات کامل تست که معشوفی که خوبترین صورتی
~~معنوی،
# ~~وآن صورت جمعیت است که (خلق آدم علیها" ومعتدلترین صورتی حسی نیز
~~در
# ~~خلقت وآن این صورت مزاجی عنصری انسانی است، همه از آن وصف کمال تو مدد
# ~~بافتند، صفت کمال که لازم حفیشی ذات وحضرت احدبت جمع وجمعیت مذکوراست ،
# ~~ومعنی اواستقلالست بخود وبی نبازی ازغبر ، بردو قسم است :
# ~~یکی - ذاتی، و دوم - اسمائی. اما کمال ذاتی، بحضرت ذات من حیث شهوده
# ~~نفسه بما افتضنه نفسه لنفسه فی باطن غبببه وحضرة احدبتة جمعه متعلق است
~~، واما
# ~~کبال ms116 اسمائی بحضرت جمعیتت و مرتبت الوهت و ظهور در مراتب از حیثیتت این
# ~~حضرت جمعبت بازبسته است ، ومدد این کمال اسمائی از آن کمال ذاتی میرسد
~~که
# ~~باطن او است که از خزینهآ کثنه غیب و بی نهایتی ذات میسناند و بحضرت
~~جمعیت
# ~~میرساند، وهر نفسی از بحر بی نهایت کنهذات موجی منضمتن جواهر زواهر می
~~خبزده
# ~~و اثری از آن موج از راهگذر این کمال ذاتی باین حضرت جمعیت و کمالات
~~اسمائی
# ~~سقیدالدین فرغانی
# ~~129
# ~~1 - استمدت اخذت مادتنها PageV00P273
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_274.png)

# ~~130
# ~~او می بیوندد ومفصل میشود
# ~~پس میگوید: که سوگند باین وصف کمال ذاتی که در باطن و کثنه غیب حضرت
# ~~ذات تو ثابت است، وحضرت جمعیت که احسن الصور المعنویة است از آثار
~~امواج آن
# ~~حر بیمنتهای کمال ذاتی استمداد نور وظهور میکند، واین صورت مزاجی
~~عنصری
# ~~انسانی که صورت وسایه وآیینهآ این حضرت جمعیت مذکور است ومزاج او اقوم
~~و
# ~~اعدل دیگر امزجهآ اجناس وانواع عالم است، ودر کمال جمعیت ووحدث مضاهی
~~او
# ~~حکم نص. ((ان الله خلق آدم علی صورته) در استوای خلفت وظهور بصورت و
~~صفت
# ~~کمال ووقوع در حاق* اعتدال هم مکدد از آن کمال ذاتی و اثر سرایت عام
~~اومییابد.
# ~~وفائدهآ آنکه وصف کمال گفت نه نعت کمال، آنست که وصف امر ثبوتی است،
~~ونعت
# ~~امر عارضی، وکمال مرآن حضرت را اصلی است نه عارضی، بل منبع همهآ کمالات
# ~~اوست . وفبک از آن گفت، که حرف فی، که مرظرفیت راست، منبیءاز بطون است
~~و
# ~~آن کمال ذاتی، باطن آن حضرت است
# ~~عذابی، ویحلو عنده ، لی فتلتی
# ~~ونعت جلال منک، یعثذب، دونه،
# ~~وسوگند بنعت جلال وهیبت از حضرت تو، که خوشگوار میآید مرا بنزد آن نعت
# ~~وظهور او ازتو عذاب والم من، وشیرین می نماید پیش ظهور او ازتو کشتهشدن
~~من.
# ~~بباید دانست که آنچه ظاهر و متجلتی میشود در مراتب وجود [یکی] بپیش
~~نیست
# ~~من حبث ظاهره وباطنه که اثرظاهرش برعالم مثال ms117 وحس ومحسوسات غالب
~~وظاهراست،
# ~~وحکم باطنش درعالم غبب و ارواح قوی وبیبداء ودائما سلطنت واثر وغلبه
~~مرباطن
# ~~راست برظاهر، ومرارواح راست براجسام، وعالم جسم مقهور ومغلوب عالم معنی
~~و
# ~~روح است . پس اگر چنان که تجلسی یی منصبغ بحکم بطون ازحضرت غیب متعین
# ~~میشود، قابل او جز قلبی متحصل ازاحکام قوای روحانی سالک نمی باشد، بعد
~~از
# ~~آن که روح مجردش از نفس مدبر واحکام قوای روح که حکم تنزیه برایشان
~~غالب
# ~~مشارق الکدراری PageV00P274
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_275.png)

# ~~است از احکام قوا وصفات نفس ومزاح که حکم تشبیه برایشان مستولی است،
~~همه
# ~~از یکدیگر متمیز شده باشد، واز اثر امتزاج و اختلاط مخلص گشته، پس اگر
~~بسبب
# ~~طریان حالی دراثنای سلوک از این تجلسی باطنی چیزی روی نماید، و هنوز
~~روح سالک
# ~~از نفس تمیز نیافته باشد، واحکام روحانیش با احکام و اوصاف نفسانی و
~~جسمانی
# ~~مختلط وممتزج باشند، وقلبی که علی ماینبغی من حق هذا التجلسی الباطنی
~~مراورا بآن
# ~~قلب تلشقی تواند کرد هنوز حاصل نبامده، وابن احکام وقوا واوصاف روح
~~ونفس و
# ~~مزاج را اکنون با این تجلیی باطنی واثر او هیچ مناسبت وملائمتی ثابت نی
~~، لاجرم
# ~~این تجلی را اثرش بحکم وحدته وقوة بطونه واطلاقه ، دراین حال براین
~~سالک جز
# ~~بصورت ونعت جلال وهیبت وقهر وسلطنت ظاهر نشود، وحبنتذ آن احکام واوصاف
# ~~را مقهور ومغلوب گرداند ودرهم شکند و متلاشی کنده که عذاب وقتل وجنون
~~سالکان
# ~~جمله اثر آن قهر وغلبه است ، وجون ظهور حکم آن تجلی ، بصورت فهر وهیبت
~~،
# ~~بسبب عدم تمکنن قابل است ازظهور در او علی ماینبغی، نه بکم عبن آن
~~تجلسی،
# ~~لاجرم از آن بلفظ نعت عبارت فرمود که امری عارضی است، نه بوصف که امری
~~اصلی
# ~~ذاتی است. پس میگوید: که جون من آن نعت را از تو صادر میبینم، آن عذاب
~~مرا
# ~~عذب مینماید ، وکشتن ، شیرین می آید1 وهو المراد بقوله :
# ~~وسثر جمال " عنک کل ملاحة
# ~~به ظهرت، فی العالمین، وتمکت
# ~~وسوگند ms118 بستر جمالی که از تو وذات مطلق نو بقوابل عالم تجاوز وسرایت
~~میکند،
# ~~وهرشیرینی ونمکینی، ومناسبت وملائمتی بوشیده ، که دروصف و تقریر نمی
~~آید،
# ~~درهمه عالم وعالمیان بآن سر جمال ظاهر وتمام شده است . معنی جمال،
~~وحقیفت او
# ~~کمال ظهور است بصفت تناسب وملائمت "سواء کان خارجا عن الشخص او
~~داخلاء
# ~~سعید الدین قرغانآی
# ~~131
# ~~عاشقم برلطف و بر قهرش بجد
# ~~واین عجب من عاشف این هردوضد
# ~~در بلا هم میچشم لذات او
# ~~مات اویم ، مات اویم ، مات او PageV00P275
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_276.png)

# ~~132
# ~~فیه) کما جاء فی الحدیث (ان رجلاء قال : یا رسول الله ، اشتهی ان یکون
~~ثوبی حتسنا
# ~~ونعلی حسناء امن الکبر هو؟ فقال رسول الله، صلی الله علیه وسلتم، لا،
~~ان الله جمیل
# ~~یحبة الجمال) .
# ~~ودر آنجه گفتیم که جمال کمال ظهوراست، تناسب و ملائمت تماما مدرج است،
# ~~چه اگر تناسب تماما نباشد ، ظهور از حیثیت جزئی یا خلقی بسبب آن عدم
~~تناسب
# ~~واعتدال، کمترباشد و ازحیثیت بعضی بیشنر، وحبنئذ انحراف مائی در آن
~~ظهورحاصل
# ~~باشد که قبح عبارت از آنست، پس آن شخص را از حیثیت آن جزء وخلق جمال و
~~کمال
# ~~ظهور نباشد . واما سرجمال وحدثت ولطف وجود عاع، فایض است من عبت ظهوره
# ~~وانبساطه علی جمیع الکون ، وسریانه بحسب القابلیات فی جمیع اجزاء
~~العالم دقیقه
# ~~وجلیله .
# ~~واما حتسن، نفس تناسب وملائمنست نه کمال ظهور.
# ~~واما ملاحت ، تناسب وملائمت ولطافتی دقیق پوشیده است که خوش آید ، اما
# ~~از او عبارت تنوان کرد ، همچون کیفیات که لاتنحکی بالاتفاق .
# ~~واما صباحت هم ظهور بصورت تناسب است، اما بوصف بریق ولمعان، چه او
# ~~مشنق. ازصبح است واضافت او جز بوجه نکنند وگویند صبیح الوجه بخلاف
~~ملاحت
# ~~که اورا بهمه جیزاضافت کنند، هرچند استعمال او درعین بیشتر کنند، و اما
~~بهجت گونهآ
# ~~خوب است با ظهور سرور وبشاشت در وی ، وقوله : زبه ظهرت فی العالمین
~~وتمیت)
# ~~یعنی مظهر آن ملاحت بوشیدهآ لطبف درهمهآ موجودات جز آن سر جمال که وجود
# ~~بگانه ms119 است، نبیست .
# ~~وحسنر به تسبی النشهی دلتنی علی
# ~~هوی، حسنت فیه، لعترک، اذلکنی
# ~~وسوگند بحسن وزیبائی از تو که همه عقلهائی که مانعند از قبح و انحراف
~~وظلم و
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1 - النهی: العقول ، صاحب النهی، ذوی العقول.

PageV00P276

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_277.png)

# ~~اعنساف، بآن حسن ربوده و مغلوب و اسیر ومنهوب میشوند واین زیبائی بحکم
~~تناسب
# ~~وعدالتی که دراوست، مرا دلالت کرد بعشقی که مثوحتد دوئی عاشق و معشوق
~~است،
# ~~وازجهت عزت تو که معشوقی، ذلت وخواری من، دراین عشق نیکو و پسندیده
~~آمد.
# ~~النهی : جمع نهیه بضم النون ، وهی العقل، لأنه ینهی عن الفحشاء ، ویمنع
~~الطبیعة
# ~~عن الاسترسال ، مأخوذ من النهی بفتح النون وکسرها ، وهو الغدیر الذی
~~یمنع الماء عن
# ~~الجری . وتناهی الماء اذا وقف، وتنهیة الوادی، حیث ینتهی الماء البه من
~~حروفه .
# ~~یعنی جون در حسن، معنی اعندال که تناسب است ثایت است واعندال صورت و
# ~~ظل وحدث ومزیل حکم کثرت، جنانکه تمیز که منبیء از کثرت است، بوی منفی
# ~~میشود، وصکم عقل تصرف وتمبیز است میان اشباء ازخیر وشر و حسن وقبح و
# ~~الطافت وکثافت . پس هرکجا حکم تمییز درحکم وحدث بوشیده شوده عقل را
~~آنجا
# ~~تمکشن از تصرف واستقلال کم گردده واسیری را معنی اینست . لاجرم ازاین
~~جهت
# ~~هر کجا حتسن تمام ظاهرشوده عقل آنجااسیر وبی تصرف مانده و آن حتسن
~~بآنصورت
# ~~عدالت ، لابد بمعنی وحدث که درعشق است دلالت کنده وجون یکی از مقتنضبات
# ~~عشق تن دردادن عاشق است بآنکه اورا هیچ حکمی واثری و وصفی متما به
~~الممایزه
# ~~نیاند تا آنگاه بمعشوق متتصل ومنحد تواندشد، واین تن دردادن عاشق باین
~~بی حکمی
# ~~و بی وصفی ، که ذلت عبارت از آن است، ازجهت آن لازم می افتدکه حضرت
~~معشوق،
# ~~چنان منیع الحمی ویگانه است که تا ازخود وصفات خودش که مثبت حکم دوئی و
# ~~ممایزتند، بکلسی بدر نیاید، وباین ذلت رضا ندهد، اورا با حضرت معشوق که
~~یگانه
# ~~اببت هیچ نسبت نباشد، وبعدم نسبت، بوی اتصال تنوان ms120 بافت ، لاجرم برای
~~طلب
# ~~تحقشق بوصل معشوق وجهت عزت او، این ذلت پیش من که عاشقم نیکو وخوش
~~آینده
# ~~می نماید، وبآن بکلمی رضا دادهام ، وذلک معنی قوله : "حسنت فیه
~~لعزک ذلتتی) :
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~133 PageV00P277
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_278.png)

# ~~134
# ~~ومعنی وراء الحسن، فیک شهدته ،  به دق6 عن ادراک عین بصیرتی
# ~~وسو گند بمعنییی که درحضرت تو که معشوقی ثابت است، بالای حسن و آن وحدن
# ~~وجمعبتت وجود است که آن معنی وحدثت وجمعیت وجود راهم بوی واثری که از
# ~~وی بحکم معبست ((وهو معکم) با من همراه است، وآن سر وجودی است مشاهده
# ~~کردم، وآن معنی که وحدث وجمعبت وجود است کما هو ازغایت لطف و حقیتت و
# ~~قدم، باریکتر از آنست که هیچ بصیرت که دیدهآ دل وجان است، و بداغ
~~خلقیتت و
# ~~حدثان موسوم، بییرامن سرادقات عزت و وبحدت او، تواند گردید، این همه
~~سوگند
# ~~بوده وجواب سوگند اینست که در بیت آینده می گوید:
# ~~الأنت مثنی قلبی، وغایة بتغیتی
# ~~وانهی مرادی، واختباری، وخبرتی2
# ~~المنی: جمع مثنیة، وهی الامنیتة. والبغیة بالکسر: ماتبغیها، وبالضم:
~~الحاجة نفسها.
# ~~باین همه سوگندها که بادکردم که تو که حضرت معشوقی، همگی آرزوهای دل
# ~~منی وهبچ آرزوئی جز حضرت تو ندارم، وغایت مطلوب ومننهای مراد من حضرت
# ~~تست، واختبارکردهآ من توئی از آن جهت که من خبریت خود وغیرخود درتو
~~یافتهام
# ~~(یافتم -خ ل وخیریت من خود بحضرت تست فی نفس الأمر درهرجچه اختیار من
~~بآن
# ~~رسد با نرسد ومن آنرا باز یابم یا نیابم .
# ~~وخلع عذاری فیک فرضی، وان ابی اذ
# ~~ترابی قومی والخلاعة سشنتی2
# ~~العذار : اسم لما یجعل علی رأس الدابة ، ینزل علی ختدیه، ویششد تحت
~~حنکه ،
# ~~و المقود یکون علیه، وخلعه عبارة عن رفع ذلک عن رأسها، فتمشی وترعی علی
~~مرادها،
# ~~مشارق الشراری
# ~~1-به دق :ای به صغر وخفی
# ~~2 - فی بعض النسخ: واقصی مرادی. خیرتی تفضیلی، واختیاری ایاک
# ~~3-خلعت عذاری: تهتکت. الخلاعة: الإنقیاد للهوی والتهتسک . بخلعی : ای
~~بخلعی
# ~~العذاری. خلعتی الثواب ms121 یخلع، ای یعطی الأحد.

PageV00P278

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_279.png)

# ~~فاستعیر به عن المنهمک فی الامور والمسترسل فیها ، ویستعمل فی عدم
~~التقید بضبط
# ~~النوامیس والعواید الظاهرة وعدم المبالاة بالملامة وغبرها . وغلام خلیع
~~من الخلاعة
# ~~بالفتح، هو الذی خلعه اهله، وان جنا، لم یطالبوا بجنایته .
# ~~میگوید: که جون معنی فرض آنست که بترک او معافب شوند و باتبانش مثاب
# ~~داشند ، ومعنی سنت آنکه اتبانش موجب ثواب باشد ، اما ترکش مستلزم عقاب
~~و
# ~~عتاب نگردده ومنقنضای شریعت عشق آنست که عاشق بکلسته، بحضرت معشوق
~~متوجه
# ~~باشد وازغبراو معرض، لاجرم عدم تقیشد من بنظر ومراعات عادات و ناموسهای
~~اغیار و
# ~~قطع نظر از جز عشق دلدار، فرض عبن منست، تا بمجرد تطلشع بحظی و نصیبی
~~با حفظ
# ~~ناموسی که بعواید معهود خلق تعلیق دارده خود را مستوجب عناب هجران و
~~عقاب
# ~~حرمان میدانم، و نیز بی سروپائی وبی پناهی و بیجاهی و بیجائی، سنکت
~~منست تا
# ~~اتیانش موجب قربت شود، زیراکه تقید من جز بشریعت عشق ومقتضیات او نیست.
# ~~ولیسوا بقومی ، ما استعابوا تهتکی،
# ~~فایدوا قلیه واستحسنوا فیک جفوتیا
# ~~واین جماعت ازاهل علم ظاهر، وصوفیان رسمی، وخشک زاهدان که منکراهل محبت
# ~~و توحبد و معرفتند ، هبجبک از قوم وقبیله و اهل من نیستند مادام که این
~~برده
# ~~دریدهشدن وبی باکی و قطع نظر از اغبار و کسر نوامیس مرا عیب میشمرند ،
~~وباین
# ~~سبب که این احوال مرا مناسب وملایم احوال خودشان نمی بینند، با من
~~اظهار عداوت
# ~~میکنند ، وجفاکردن را درحق من بنقریع وملامت ونسبت کفر وزندقه ومباحی و
# ~~حلولی ، بمن خوششان می آید، وآن را نیکو میشمرند ، وقدح وانکار مرا
~~قربت
# ~~میدانند، زبراکه اهل من عاشفانند، واین قوم بنزد من همه فاسفانند واگر
~~خود پدر
# ~~ومادر وبرادر منند. واین دوسه بیت هم دلالت دارد بر آنکه میل ناظم
~~بمذهب اهل
# ~~ملامتست.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~135
# ~~1- استعابوا تهتکی: عدو لاه عیبا.

PageV00P279

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_280.png)

# ~~136
# ~~واهلی ، فی دین الهوی، اهله ، وقد
# ~~رضوا لی عاری، واستطابوا فضیحت
# ~~وخویش وقببله واهل ms122 و آل من در دین وملمت عشق، اهل عشق وعاشفانند که حال
# ~~اشان آنست که راضی شدهاند باین عبب عاشقی وعار رسوائی، وبیباکی من و
~~این
# ~~فضیحت وشهرت من بعشق، ایشان را خوش می آید وآن را لذیذ میشمرند، وکمال
# ~~من دراین بی باکی وبی التفاتی باغبار میدانند .
# ~~فمن شاء فلبغضب، سواک فلا اذی،
# ~~ذا رضیت عنی کرام عشیرتی
# ~~پس هرکه خواهد گو باین رسوائی عاشقی وخلاعت، ازمن خشم میگیر ، جز
# ~~حضرت تو که معشوقی که مرا از آن خشم ایشان هیچ گزندی نیست، چونکه کرام
# ~~عشیرت وبزرگان قبیلهآ من که کبار مشایخ وعلمای راسخند ومحققان اهل
~~ملامت ، از
# ~~من باین فضیحت عاشقی راضییند . پس جون هرجه ازاین نوع خلاعت ورسوائی که
~~از
# ~~من صادر میشوده آن مقتضای رضای حضرت تو که معشوفی واولیای عالم راسخ تو
# ~~باشد، کمال خود را من در آن میبینم، لاجرم اگر آن چیز در نظر زهتاد و
~~مترسمان،
# ~~نقصان نماید ومرا برآن مذمت وتقریع کننده مرا ازآن جهزیان ؟چه مطمح نظر
~~مر
# ~~جز تو ومقتضیات عشق نو نبست .
# ~~وان فتن النشساک بعض محاسن
# ~~لدیک ، فکل منک موضع فتنتیا
# ~~واگرچنانکه مراین زهاد وعبتاد را بعضی از اوصاف جمال و کمال که بتعضرت
~~جمعیت
# ~~تست در فتنه انداخته است تا ترک بعضی حظوظ ولیذات عاجل ازبرای آن
~~کردهاند"
# ~~بنزد من باری جنانست که همگی اوصاف تو جای آنست که مرا درفتنه اندازند
~~واز
# ~~جهت تخلشق و تحقق بهریکی، همه نامرادیها برخود گیرم، زیراکه براین زهاد
~~و عباد،
# ~~با صفت رغبت غالب می باشد یا صفت رهبت . اما اهل رغبت را میل بصفت
~~هدایت و
# ~~کرم وفضل وانعام تست، وازاین محاسن تو چون اثری درخودمی یابند، آنرا
~~مناسب
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فتن النساک: ولههم. فتنتی ولهی.

PageV00P280

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_281.png)

# ~~حال خود می شمرند وغایت خود میدانند، وازجهت آن تا بآثار ابن اوصاف،
~~ومحاسن
# ~~تو که بهشت و نعبم مقیم است ، یا بعین ایشان که دیداری، مقید است، در ms123
~~آجل
# ~~وصولیشان حاصل آید، نفس خود را برترک حظوظ ولذات عاجل الزام می کنند ،
~~ودر
# ~~فننهآ رباضت ومجاهدت ونامرادیها میاندازند ، پس بعضی از محاسن تو بیش
~~نیست
# ~~که سبب فتنهآ نفس ایشان شدهاست . واما اهل رهبت از صفت بطش وعقاب وقهر
~~و
# ~~عذات تو بصفت عفو و غفران وقبول ورضوان وشفقت و رحمت تو بناه می آورند
~~و
# ~~موجب میل ایشان بنو این اوصاف است، وغایت بشغیت و فصارای امنیت ایشان
~~ازتو
# ~~این اوصاف مذکور است، وعلت فتنهآ ایشان جز این محاسن مذکور نیست.
# ~~اما مطمح نظر وهمت من درسلوک طریق عشق تو واقتحام احوال واخطار که
~~فننهآ
# ~~نفس منست، عین حضرت ذات تست بجمیع مقتضبانها ، ازقهر ولطف ونواخت وعنف
# ~~ونعمت ونقمت، وتقریب وابعاد واضلال وارشاد وغبر آن، بل که بنسبت با نظر
~~من :
# ~~هرچه ازتو آید خوش بود
# ~~ات
# ~~پس چون منشأ ومبدأ ومرجع واتنهای این جملهآ اوصاف حضرت جمعیت ترا
# ~~خواهی شفا خواهی الکم
# ~~مییابم، لاجرم همه بیش من تیکو است، وهریکی موجب فتنهآ نفس منست، نه
~~بعضی
# ~~دون بعضی.
# ~~وما احترت، حتی اخترت حببتک مذهبآء
# ~~می گوید: که من باسروسامان بودم، و از سر گشتگی وحیرت خبرنداشتم تا
~~آنگاه
# ~~فوا حیرتی ، لو لم تکن فیک حیرتیا
# ~~1- ما احترت: لم اکن متحیرا. وفی بعض النسخ: فواحیرتی، ان لم تکن فیک
~~خیرتی.
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~131
# ~~قوله : (اعین حضرت ذات تست .) ازاین مقام به مقام رضا تعبیر کردهاند
~~وفی
# ~~الاخبار المأثورة عن ساداتنا وائمتنا لا سیتما عن الامام المحقق السابق
~~جعفر الصادق
# ~~علیهم السلام اشارات ولطائف وتصریحات فی هذا الباب، وغیره من المقامات
~~والابواب،
# ~~من الیفظة الی آخرالمفامات وقد یسئل بعض الأئمة عن الجابر ، کیف حالک
~~یا عم؟ جابر PageV00P281
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_282.png)

# ~~138
# ~~که عشق و دوست داشتن من مرحضرت ترا اختبار کردم، ودین ومذهب خودش ساختم
# ~~- ظاهرا وباطنا - وحبنئذ ، دانستم که عیش و سروسامان دراین حبرت و سر
~~کردانی
# ~~عشق است که اگر این حضرت عشق تو نبودی، ای بسا ms124 سرگردانیها که من خواستم
# ~~کشیدن بواسطهآ وقوع در بوادی اهوای مختلف و تلبشس بصور انحرافات بی
~~نهایت،
# ~~ونظر باغیار وغلبة احکام امکان .
# ~~پس چون تفصیل آن بیت که (وابشثتنها مابی" تمام کرد، و تطثور خود
~~را در اطوار
# ~~محبت بیان فرمود، اکنون دراین چند بیت آینده اززبان معشوق، قدح این
~~دعاوی
# ~~می کند، ومعایب مخفی وآفات بوشبده را بجهت ارشاد برمیشمارد.
# ~~فقالت: هوی غبری فصدت، ودونه او
# ~~نصدت عمیبا ، عن سواء محجتتی
# ~~دون هبهنا ، بمعنی عند. والافتصاد : الأخذ بالقصد ، وهو الوسط بین
~~الافراط
# ~~والنفربط. والمحجتة : جادة الطریق .
# ~~می گوید: که بعد از این همه دعویهای تحقق بعشق که کردم و سوگندها که بر
~~آن
# ~~خوردم، حضرت معشوق آن جملهرا برمن رد کرده وگفت: که نو دراین دعوی عشق
# ~~حقیقی، وتحفق بحقیقت محبست من، صادق نیستی، واگرجه آثر مبلی و محبتتی
~~از نو
# ~~سر برزده است ، اما مقصد تو، در آن مبل، جیزی دیگراست، ومقسود تو در آن
# ~~محبتت، غبر من کسی دیگر. و آن نفس تست که طالب وصول بحثظوظ و تمناهای
# ~~خود است، واز آنجهت در حجاب هستی خود مانده است، واثر آن حجاب درجشم
# ~~مشارق التدراری
# ~~عرض نمود، صبح کردم درحالی که مرض نزد من بهتراست ازصحت و ففر خوش
~~ترست
# ~~از غنی و... امام فرمود ما اهل البیت لسنا کذلک ، ما مییسندیم آنچه را
~~که دویست
# ~~بسندد، میخواهیم آنچهرا که اوبخواهد، ففر خواهد با ثروت، راحت خواهد،
~~یا غیر آن
# ~~- عاشقم برلطف وبرقهرش بهجد -.
# ~~1 - الاقتصاد: ضدة الإسراف. عمیا الأعمی. سواء طریقتی: طریقی المستقیمة
~~PageV00P282
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_283.png)

# ~~بصبرت تو سرایت کرده تا ازراه راست عشق من که فنای حقیقی است نابینا
~~گشته ،
# ~~بلکه خود، بحکم آن حجاب، هنوز چشم تو باز نشدهاست ، ونابینای مادرزادی
~~، و
# ~~بسبب این نابینائی، دراین حال، درمیانهآ راه عشق من، و آن میل تست بسوی
~~نفس و
# ~~عظوظ خودث، از سیر بازایستادهثی وازاو تجاوز نمی نوانی کرده زیراکه عشق
~~را
# ~~طرف افراطی، وطرف تفریطی، ms125 ومیانهگی هست . اما طرف تفریطش، عدم تصشرف و
# ~~تمکثن عشق است از ازالت حظوظ و اوصاف و مرادات نفس بالکلیکة که احکام
# ~~مابه الامتبازند ، واین مجرد تمنائی بیش نبست .
# ~~واما طرف افراطش، کسال تمکثن عشق است در ولابت هستی مجازی عاشق ، و
# ~~افنای او بالکلبة ، ذاتا وصفاتا ، حتی عن نظره والتفاته الی نفسه، بل
~~عن نظره الی
# ~~المعشوق بل عن العشق ایضا . وهی التی نسمتبها : الحبرة العظمی ، المضاف
~~الی اکابر
# ~~الأکابر .
# ~~واما مبانه اش آنست که، عشق در نهاد عاشق تصشرف کنده تا عاشق بفنای
~~اوصاف
# ~~خود تن دردهد، لیکن بفنای اوصافی که مانع باشند ازوصول بحضرت معشوق
~~وحایل
# ~~ثوند میان عاشق ومیان لکذت نفس او از معشوق ، وحبنئذ، تعلق عشق بتحصیل
~~آن
# ~~لذت نفس باشد، نه بحضرت ذات معشوق، وعاشق بسبب آن پوشش مذکور پندارد
# ~~که متعلق مبل ومحبست او، حضرت معشوق است، وهمه جنگها وعتابهای عشاق با
# ~~معشوقان، بنابراین پندار است ازاین مقام مذکور، واین پندار است که اورا
~~از راه
# ~~راست و جادهآ روشن عشق حقیقی نابینا کرده است، ودرمبانهآ راه عشق نزد
~~تعلثق و
# ~~میل بغیر معشوق حقیقی که لذت نفس است ، بازداشته، واقتصاد ومراعات وسط
~~در
# ~~همه جیزی مطلوبست وپسندیده وافراط نایسندیده، الا درطلب معشوق وعشق،
~~بلکه
# ~~افراط در او ازشرایط بزرگست. پس معلوم شد که تو عاشق غیرمنی نه عاشق من
~~.
# ~~وغکرک، حتی قلت ما قلت ، لا بسا
# ~~بهشین مین لبس نفس تمنکت1
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~139
# ~~1 - اللبس: الإشتباء والإلتباس.

PageV00P283

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_284.png)

# ~~140
# ~~الشبن : العبب. والمین : الکذب .
# ~~میگوید: که بحکم آنکه این نفس تو درمیانهآ راه عشق بتمناهای خودش از
# ~~حقیقت عشق وغایت او درپوشش وحجابست و میپندارد :
# ~~کین کار بآرزو همی آید راست)
# ~~اکنون این پندار ومحجوبی وپوشش نفس ازغایت عشق مرنفس ترا بفریفت ، و
# ~~غیر حق را بصورت حق برنظر تو جلوه کرد، وخودش را بنو درصورت من که
~~معشوقم
# ~~بازنمود، تا گفتی آنچه گفتی ازدعاوی مذکور، و بآنچه گفتی از دعویها ms126 و
~~سخنهای
# ~~مزوق وتقربرهای نامحفق، ونشاندادن ازخصایص عشق مطلق، این عیب دروغ خود
# ~~را که دعوی صدقست درسلوک راه عشق حقیفی، میپوشانی، وخود را باین دروغ
~~از
# ~~نهایت عشق محجوب می گردانی .
# ~~وفی انفس الأوطار امسیت طامعا  بنفس تعکدت طورها، فتعکدت
# ~~تعکدت الأول، بمعنی جاوزت، والثانی بمعنی ظلمت وجازت. والأوطارة جمع
~~وطر،
# ~~وهو : الحاجة. والطور: الحد، ومنه ماوردا فی الأثر (رحم الله امرء عرف
~~قدره ولم
# ~~یتعبد طوره" ای لم ینجاوز حده .
# ~~می گوید: که چون نفس تو هنوز درمیان راه عشق با حظوظ وتمناهای خودش
# ~~ایستاده است، یکقدم ازخود وهوای خودش پیش نانهاده، بقول زور ودعوی دروغ
# ~~تحقق بعشق حقیفی پیش آمده است، وباین واسطه درعشق از حتد وغایتی که
~~بفعل و
# ~~فدم بآنجا واففست، بنظر ودعوی ودم مجاوزت کرده، وباین مجاوزت برخودش
~~ظلم
# ~~کرده است . پس تو بچنین نفسی که باین رذایل دعوی بدروغ وظلم محجوبی
~~گرفتار
# ~~است، طامع گشتهئی در نفیس ترین حاجتها وامیدها، وآن عشق حقیقی ووصل
~~منست،
# ~~بببن که حال و حاصل تو چه باشد.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - هذه الروایة مرویة عن علی بن ابیطالب - علیهما السلام - ومذکورة فی
~~کتب
# ~~اصحابنا الامامیة - کثرهم الله - PageV00P284
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_285.png)

# ~~وکیف بحبشی ، وهو احسن خثلتة،
# ~~تفوز بدعوی ، وهی اقبح خلکة1
# ~~الخلکة بالفتح : الخصلة. والباء فی قوله: بحبسی، متعلق بقوله: تفوز .
# ~~می گوید: که دعوی آنگاه که راست باشد، زشت ترین وبدترین خصلتی است ،
# ~~زبرا که مثوهم بتکبثر وعجب است بل ازلوازم ایشان، وتکبثر مستلزم بغض حق
# ~~است، کما ورد فی الحدیث : (ان من الخبلاء ما یبغض الله) وعشجب موجب
~~هلاکست .
# ~~قال علیه السلام : (ثلاث مهلکات، هوی متتبع، وشحثمطاع*، واعجاب المرء
~~بنفسه)
# ~~فکیف که دعوی دروغ باشد، پس اکنون نو که دعوی تحقق بعشق حقیفی من
~~میکتی،
# ~~و بسبب آنکه نفس تو بتمنتای خودش ازحق وحقیفت متجوبسته عشق غبرمرا که
# ~~حظوظ خودستش، بصورت عشق حقیقی من برتو جلوه میکند ، وتو بآن خداع او
# ~~فریفته میشوی، وبردعوی دروغ تحقق بعشق حقیقی ms127 من اقدام مینمائی، باین
~~دعوی
# ~~که زشت ترین خصله ثبست جگونه ظفر توانی بافت برعشق حقیقی من که معشوقم
~~، و
# ~~این عشق من کاملترین ونیکوترین عشفی است .
# ~~واین السها من اکمه عن مراده
# ~~سهاء عمهاء لکن امانبک غکرت2
# ~~السثها : الکواکب الخفی الذی عند بنات النعش الکبری، وهو الذی یمتحن
~~حده
# ~~البصر برؤیته لغایة خفائه وصغره . والاکمه : الذی یولد اعسی. وسها: غفل
~~. والعمه
# ~~(بالهاء الاصلببة وتحریک المیم) هو : التحبثر والتردد .
# ~~می گوید: که اگر نابینای مادرزاد تمنای دیدن کوکب سها کندکه بینایان
~~اصلی
# ~~روشنی چشم خود را بدیدن او، می آزمایند، او از کجا باشد، و آن مراد
~~دیدن ستها از
# ~~کجا ؟ اما مسکین نابینا چکند ، چون ازجهت جهل وحبرت در بلندی قدر و
~~خفای
# ~~سها، ازقصور خود غافل وجاهل مانده است. همچنین تو نیزکه دعوی عشق و
~~تمنای
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~141
# ~~1 - الخلة (بالضم): المحبة والصداقة، (وبالفتح) الخصلة
# ~~2- حظها: نصیبها. ما تخطت : ما تجاوزت PageV00P285
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_286.png)

# ~~142
# ~~وصل ما میکنی، با غایت پستی و تقید بهستی خودت از کجا، وعشق ووصل ما
~~باکمال
# ~~شظمت ورفعت قدر، از کجا. اما آرزوها وتمناهای حظوظ خودت ترا می فریبد،
~~و
# ~~براین دعوی میدارد
# ~~فقمت مقاما حشط قدرک دونه،
# ~~علی قدم ، عن حظتها، ماتخطت1
# ~~پس اکنون تو باین دعوی وتمنا وطلب وطمع درمقامی ایستادهیی که اندازهآ
~~تو
# ~~بسبب تقیبد بحظوظ خودت فرود وزبر آن مقام، افکنده است و آنگاه برقدمی
~~ایسناده
# ~~که از گام خود یک گام بیشتر ننهاده است.
# ~~ورمت مراما، دونه کم تطاولت ،
# ~~باعنافها ، قوم البه ، فجکذت
# ~~الجذ : القطع، ومنه قوله تعالی : عطاء غبرمجذوذ ، ای غیر مقطوع .
# ~~یعنی در آن مقام، مطلبی طلبیده ئی که جماعت بسیار بنزد آن مطلع عالی که
~~وصل
# ~~حقیقی است، بدستاویز علم وعمل وجاه ومال گردنهای طمع دراز کردند ، وخود
~~را
# ~~سزاوار آن دانستند، وجون شمشیر عظمت وبی نیازی :از نیام عزت بدست (وما
# ~~قدروا الله2 حق قدره) بیرون کشبدند، آنهمه گردنهای طمع بیکبار بریده شد
~~، ودر ms128
# ~~خاک خواری "لن3 ترانی وسبحانک، تثبت الیک" افتاد .
# ~~أتیت بئیوتا لم تنل من ظهورها،   وابوابئها، عن قرع مثلک، سئکدت6
# ~~میگوید : که راه ببارگاه عشق ووصل حضرت ما، جز نیستی و فنای حقیقی
~~نیست،
# ~~و خانهای اسما وصفات حضرت ما که مراتب وصل حقیقیند، با آشبانههای وجود
# ~~مقبتد مجازی ، واسما وصفات مسنعار امتبازی توه بشتایشت افتادهاند4- من
~~جههة
# ~~القدم والحدوث- پس تا یک سرموی ازهستی مقید تو واضافت اسماء وصفات
~~ازقول
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - وفی بعض النسخ : الستهی، مع الیاء دون الالف.
# ~~2-س46ی91
# ~~3-س 7،ی139
# ~~2 -س 47ی140
# ~~5 - ظهورها: اراد بها سطوحها PageV00P286
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_287.png)

# ~~وفعل وعلم وعمل وغبر آن، بخودی خودت در تو باقی وثایتنست، وتو دربند
~~آنی که
# ~~آذرا وسبلت وصول بجناب وصل ما سازی، جنانست که میخواهی که در خانههای
# ~~مراتب وصل حضرت ما ، ازراه بشت وبام درآثی ، وهرگز کس را این میستر
~~نشوده و
# ~~ازاین راه بی راهی بفای این هستی وآگاهی مضاف بنو که بیشت و بام این
~~خانه هاست ،
# ~~هیجکس باین خانههای مراتب وصل ما نرسیده است وننواند رسید. چه اطراف
~~این
# ~~ارگاه از باروی عزت ((ان* العبزفا لله جمیعا) وسد محکم ((ولیس البتر
~~بأن تاتوا
# ~~الببوت من ظهورهاء ولکن البر2 من اتتقی ، واتوا البیوت من ابوابها)
~~حصنی عظیم
# ~~منیع دارد، و باز درهای آن خانههای اسماء وصفات که مراتب وصل مااند و
~~آن درهای
# ~~محض فنا ومحو آثار وحظوظ است، بانکلیةآ از کوفتن چون توئی که هنوز از
~~سر
# ~~حظوظ خود بر نخاستهئی، ولذت وصال ما بقیتتی ازهستی خود میطلبی ، چنان
~~بسته
# ~~است که هرگز باین کوفتن تو گشاده نشود . - والله المرشد الی الصواب خ ل
~~-.
# ~~وبین یبدی نجواک قدمت زخرفا ،
# ~~تروم به عزآ، مرامیه عنزت3
# ~~النجوی: السر. والزخرف: الزینة الممتوهة، والمرمی: المفصد .
# ~~ودرپیش این سر تمنای وصال وطلب اتصال که دراین نفس تو پنهان است، از
~~این
# ~~دعاوی وسخنان آراستهآ مموه بی اصل پیش آوردی، و بآن سخنان مزوق و دعاوی
# ~~مزخرف، چیزی میطلبی از ms129 وصل حضرت ما، که غایات آن سخت عزیز و نایافت
~~است،
# ~~وهیچآ غیری را اصلا ورأسا، بآن راه نیست .
# ~~وجتت بوجه ایبض ، غیر مسقط
# ~~لجاهک فی دار بتک بخاطب صفوتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~143
# ~~2-42ی185
# ~~1-س410ی 66
# ~~3 - النجوی: المناجات، السر. الزخرفة الذهب. مرامیه مطالبه، الواحد،
~~مرمی.
# ~~عزت: امتنعت.
# ~~4 - یعنی طالب وصل ما باید بکلی از خودبگذرد وبنیان وجودمجازی خودرا
~~خراب
# ~~نماید وامانت را باهل آن رد نماید PageV00P287
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_288.png)

# ~~144
# ~~صفوة الشیء : خالصه، وهی بالهاء ، ترد بالحرکات الثلاث ، وبغیرالهاء لم
~~ترد الا
# ~~مفتوحا.
# ~~بعنی: درحالی طالب وخاطب عروس خلوص وصال حضرت ما آمدهئی که نظرت
# ~~جز برخود و آرایش خودت نیست، بسپیدروئی علوم واحوال و اخلاق و اعمال در
~~دیر
# ~~ودنیا وآخرت واولی، واین آرایش خودث را باین سپیدروئی مذکور در هردو
~~سرای
# ~~دنیا وآخرت، کابین و وسیلت وصول باین عروس وصال ماء پنداشتهگی، ومراین
~~جاه
# ~~ومنزلت را که باین سپیدروثآی ترا حاصلست وحجاب وحایل عظیمست میان تو
~~ومطلوبت،
# ~~ازخودت ناانداخته وازپیش برناگرفته و بسیاهروئی (الفقر سوادالوجه فی
~~الدارین)
# ~~کهرکن اعظم وشرط معظم است، تحقق نایافته بخطبهآ این عروس گران کابین،
~~بر خاستهئی،
# ~~بنگر تا نصبب تو جز حرمان دیگر جه باشد .
# ~~ولو کنت بی من نقطة الباء خفضة،
# ~~رفعت الی مالم تنله بحیلة
# ~~بحیث تری ان لاتری ما عددتثه،  وان" الذی أعددته غبر عتدةا
# ~~واگر چنانکه دراتتصال وقرب بحضرت من که معشوقم، با بمدد من ودرضمن فعل
~~و
# ~~صفت ابقای من درتحقق بمراتب فقر ونیستی، از نقطهآ حرف باه که در لفظ
~~((بی) است،
# ~~خفضهیی بودی، که وجود تو جز درضمن باء اضافت که صورت صفت وفعل منست و
# ~~علت معلومیکت و مفعولیکت تست، هبچ نبودی، حبنئذ، بعد ازاین تحقق بفناء
~~، بتحقق
# ~~بقای من مرتفع وبلندپایه گشتی، تا بجائی که تو بحیله وجهد مضاف بخودی
~~خودت
# ~~اصلا بآنجا تنوانستی رسید، وآن بآنجاست که حضرت ((بی ببصر، وبی بعقل)
~~است . و
# ~~آنگاه در آن حضرت بفوت ((بی یعقل، وبییبصر) ms130 خودی خودث را عدم محض
~~دیدهی،
# ~~ودانسنهثی بیهبچ حکمی وصفتی وفعلی، خوار وبی اعتبار، واز آن سیر وسلوک
~~و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - قوله خفضة، اراد کسرة، علی استعارة اسم الإعراب لاسم البناء.
# ~~2- اعددته: هیأته. غیر عندةة ای لیس مما یعد لوقت الحاجة PageV00P288
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_289.png)

# ~~علم وعمل که نام بردی وآن را ازجهت تحقق بعشق ووصل ما آماده کردی و
~~وسیلت
# ~~شمردی، هیچ با حقیفت خودت درحضرت علم ما - همراه ندیدهیی، و آن جمله را
# ~~آلت و عثدت وصول بحضرت وصل ما- نیافتهثی، جه آن جمله علم وعمل و کشف و
# ~~سیر را، فروع وتنایج وجودمضاف دیده یی، که موسوم است بداغ حدوث
~~وخلقیبت،
# ~~وبحکم عدم مناسبت محدث با قدیم ومقید با مطلق جون آنهمه علم وعمل وسیر
# ~~وکشف وآداب واخلاق، بسطوات قهر (کل شیء1 هالک) مفهور ومستهلک در نظر تو
# ~~آمدی، لاجرم هیچ از آن جمله را عثتدت ووسیلت وصول بجناب قدم عشق و وصل
# ~~ما - ندیدهثی، وآنزمان ، ورد حال تو به (سبحان من لا یوصل الیه الا
~~به" مناسب
# ~~بودی .
# ~~بباید دانست که - الف - در کتابت صورت وجود و نفس مطلق ذات حق است که
# ~~مثالش دراین نسخهآ انسانی، صورت نفس انسان است، که از باطن قلب، منبعث
~~میشود
# ~~بی اعتبار تعیثنی و تقبشدی درمراتب و مخارج حروف، واز آن جهت که - همزه
~~- است
# ~~منعین دراول مراتب مخارج درظاهر کتابت صورت مبدئیست است بتوجثه ایجادی
~~،
# ~~ولهذا درنطق که ابجاد واظهار کلامست ، ایندا جز- بهمزه - نمیتوان کرد،
~~و به
# ~~-الف - ابنداکردن ممکن نیست، و- الف  جون صورت نفس مطلق است، لاجرم
# ~~درجملةآ حروف ساری است، وهبچ حرفی بی او نبست، واصل همه حروف اوست . و
# ~~اما -ب صورت وجود ظاهر منتعین مضافست درعالم شهادت، که آن وجود مضاف
# ~~مشبت تعشدد ومحقق اثنینیتت حقیقی است ، ولهذا دلالت بردوئی میکند ،
~~ونقطهآ
# ~~- با - که مثبت ومعبسن باثبت باست، صورت حقیقتی است که مقتضی تعبین
~~واضافت
# ~~وجود است ببنده - بما تقتضیه حقیقة العبودة والعبودیگة -، چنانکه شیخ
~~اکمل ms131
# ~~محببی الدین - رضی الله عنه - فرموده است که : ((بالباء ظهر الوجود) ای
~~بالمتعین
# ~~ظهر المطلق (وبالنقطة تمیزالعابد من المعبود" یعنی بمقتضی حقیفة
~~العبودة ، وبان
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~145
# ~~-س 28،ی 88 PageV00P289
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_290.png)

# ~~146
# ~~ماهیکة العبد غبر وجوده .
# ~~و شبلی فرمود - رضی الله عنه - : (اناالنقطة التی تحت الباء) یعنی :
~~حقیقتی لا
# ~~یقتضی غیر العبودیقة ، ولیست هی من نفسها الا عدم، وما لها ظهور ولا
~~وجود الا فی
# ~~ضمن الباء.
# ~~وشیخ ابومدین - رضی الله عنه - فرمود : "مارأیت شیئا الا ورأیت
~~الباء علیه
# ~~مکنوبة) بعنی التنعبن والاضافة والعبودیتة بالنقطة، والقیام بالالف
~~وسراینه فیه
# ~~ولهذا خفض لازم با است - حبث لم ترد الاخافظا ومخفوظا - ، ولزوم
~~خافضیتشر
# ~~آزجهت شکل وصورت وحقیقت با است لفاعلببة الوجود، زیراکه صورت -ب - عین
# ~~-الف - است، ولیکن درمرتبةآ دیگر نقطةآ حقیقت وعبودبت او براو طاری شده
~~است،
# ~~وبآن نقطه از الف متمیز گشته وشکلش ازارتفاع واتنصاب واستقامت، با طراح
~~و
# ~~انخفاض مثغیگر ومبتدل شده، پس ازاین جهت لزوم مخفوضیش بسبب نقطه ئیست
~~که
# ~~صورت معلومیست بنده واضافت وجود است یدو- یما تقتنضبه العبودة
~~والعبودیتق که
# ~~اتفعال ازخصایص اوست، وچون با صورت وجود مضافست ببندهآ اول حقیفی،
~~لاجرم
# ~~آلت ظهور وموجب الصاق وسبب تعدبه آمده هم درکلام الهی وهم در کلام
~~انسانی.
# ~~وامتا حرف -ی - که صورت فعل کامل وحدانی است که ساری و باطن هرفعلی
# ~~است که بهر فاعلی مضاف می نماید و بسبب ظهور اثرش درثانی مرتبه دلیلست
~~بر عشره که
# ~~ظهور واحد است درثانی مرتبه بصورت کمال تفصبل، بو-وی - اعنی با حرف
~~علیت
# ~~از آن جهنست که فعل علت ظهور وتحفق مفعولانست ، و- الف - علت تحفق صفت،
# ~~و - واو- علت تحفق فعل
# ~~پس میگوید: که اگر تو دربحر فقر وفنای خودی خودت غرق گشتهئی، همچون
# ~~آن خفضه که درزیر نقطهآ بای - بی - است، که اوراء لنفسها ومن ذانهاء
~~هیچ ظهورای
# ~~وحکمی وقیامی و وصفی نیست مگر درضمن حرف - با- یا درضمن - پای - اضافت،
# ~~چه آن خفضه که حرکتی است، غیر نسبتی از ms132 نسب حرف با یا، از نسب یای
~~اضافه نیست،
# ~~مشارق الکدراری PageV00P290
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_291.png)

# ~~وجملةآ نسب - لأنفسها - عدمند، وتحقق وثبوت ایشان جزدرضمن منسوب ومنسوب
# ~~الیه نبست، حبنئذ ازقید وحصر مراتب واحکام حدوث وامتباز ایشان بازرسته،
~~چنان
# ~~بودهئی که شیخ ابوعبدالله قرشی، نشان داده است، (الفقیر من یکون مع
~~الله الآن کهو
# ~~فی الأزل" وآنگاه بزوال احکام امتیاز که مثبت حکم محبت است در کنف
~~یای -بی-
# ~~جای پافتهیی، جنانکه عبن این پای (بی) عبن بصر وسمع وعقل تو شدی تا
~~بحقیقت
# ~~(بی یبصر، وبییعقل) مرتفع شدهیی بشرقی ازحضیض وتنگنای حدوث مراتب، باوج
# ~~فضای قدم علم، که آنجا کس را بجهد وحبله جای نیست، و آنجا بآن نظر جمله
~~توابع و
# ~~لوازم حدوث را از سبر وسلوک وعلم وعمل وآداب واخلاق وغیر آن که
~~برشمردی،
# ~~شایستگی آن ندیدهثی که آلت وعدت وسبب وموجب وصول وتحفق بحضرت قدم
# ~~وبقای حقیقی شوند، لعدم المناسبة، ووصول خودت را بحضرت ما هم بما ومزید
# ~~هدایت اختصاصی ما- یافتهثی، بحکم ((والذین اهندوا زادهم هدی وآتاهم1
~~تقواهم)
# ~~ای عن کل مابه الممایزة والمغایرة من الآفاق وانفسهم وعینهم . والله
~~المرشد .
# ~~ونهج سبیلی واضح لمن اهندی  ولکنها الأهواء عمتت ، فاعمت2
# ~~الضمیر فی قوله : ولکنها، یرجع الی الحال والقصة. ویروی: ولکنتما ...،
~~وعلی
# ~~هذا یکون ماکافة، یمنع "لکن) عن العمل، وبعده مبتداء وخبر .
# ~~وجادهآ راه وصول بحضرت من که محبوب حقیقیم، سخت بیدا وروشن است، و
# ~~آن دوقدم بیش نیست، یکی گام برخودی وصفات خود برنهادن، ودوم قدم در
~~بهشت
# ~~قرب حضرت ما - درنهادن، کما قال الله - تعالی - : ((واما من خاف مقام
~~ربه، ونهی
# ~~النفس عن الهوی، فان الجنة3 هی المآوی) .
# ~~واین راه برکسی روشنست که دراصل فطرت، سبب اصابت نور اختصاصی ((فمن
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~147
# ~~1-س74،ی19
# ~~2 - النهج: الطریق الواضح. الأهواء(الواحد هوی): میل النفس. وفی نسخة
~~م: ولکنما
# ~~3-س79،ی1) PageV00P291
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_292.png)

# ~~148
# ~~اصابه من ذلک النور اهتدی" بدرجه ومقام ایمان واسلام راه یافته
~~باشد، ولیکن این
# ~~هواها وخواستهای نفس است که بحکم تلبشس ms133 باحکام مراتب بر نقس طاری شده
# ~~است، وهمگی ظاهر و باطن اورا عام فراگرفته و این راه راست فنا وترک
~~مرادات را
# ~~براو پوشانیبده ونایبدا گردانیده.
# ~~عنی : جون وجود فایض ازجهت کمال ظهور واظهار برجملهآ مراتب استیداع و
# ~~استقرار مرور کرد، واز سرحدة عالم ارواح، مثنازلا ، ازافلاک وعناصر
~~ومولدات
# ~~نجاوز نموده، باین صورت عنصری انسانی که نهایت نزول است ظاهر گشت ، از
# ~~هرمرتبهئی ومقامی ومنزلی ، بخاصیتتی و صفتی و حکمی منصبغ شد، و آن
~~اوصاف و
# ~~خواص. عارضی که آثاراوصاف وخواص و احکام مراتب و مقامات ومنازل
~~مذکورند،
# ~~با اوصاف اصلی ذاتی او آمیخته شدند، چنانکه حکم تمبیز مرتفع شد،
~~وهرصفتی و
# ~~خاصیتی از آن صفات وخواص تعارضی مذکور مستلزم میلی وهوائی و تعلتقی و
~~تقیدی
# ~~گشت عام مرآن فیض وجودی متعببن را، وطریق رجوع اورا که اعراض است از
# ~~اعراض واغراض و هواها، واحکام مراتب بروی پوشیده گردانید .
# ~~پس اگر از حکم آن میل ذاتی وحرکت حشبتی بسوی رجوع و لحوق باصل و
# ~~حضرت جمع که ازلوازم اصلی آن فیض وجودی است، بی غلبهآ حکم عایفی ذاتی
~~امکانی
# ~~که هم ازاصل با وی همراه بوده باشد، واهتدای صحیح عبارت از آن عدم عایق
~~ومانع
# ~~ذاتی امکانی است چیزی از آن سرتوجودی ولطیفهآ انسانی سر برزند تا قدم
~~انابت در
# ~~راه ارادت نهد ، بواسطهآ ملازمت شریعت وطریفت ، بروفق ارشاد مرشدی صاحب
# ~~بصیرت، بریاضات وقطع تعلثفات ببای همت وعزیمت درست وقتوت صدق و اخلاص
# ~~تمام، طریق رجوع، سپردن گبرده درهرمنزلی ومقامی ازمقامات طریق، چون
~~توبه ،
# ~~و ارادت، وانایت ، ومحاسبت، ومرافبت، ومجاهدت، و، ورع، وتقوی، و زهد و
# ~~توابع واحوال ولوازم ، جملة آن احکام واوصاف وخواص تعارضی مذکور که در
# ~~هرمرتبهئی ومنزلی ومقامی از افلاک و تشکثلات واتتصالات ایشان و از
~~عناصر و
# ~~مشارق التدراری PageV00P292
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_293.png)

# ~~مولدات ، بروی طاری شده بود زوال میپذیرد، وحکم آن اهواء و تعلقات
~~مرتفع
# ~~میشود، واسا بشرطی که حکم آن عایق ومانع امکانی از اصل برحقیفت ms134 او غالب
~~نبوده
# ~~باشد، و درمرتبةآ اول حکم اهندا که غلبهآ احکام وجوبست بر احکام امکان،
~~ظاهر بوده،
# ~~ولیکن چون ینسبت با تو وعموم خلق نیزیا حکم اهندا دراصل وافع نبوده
~~است، با
# ~~اگربوده است، احکام هواهای عارضی، غالب آمده است وراه صدق و اخلاص و
~~تحقق
# ~~باین مقامات ومنازل مذکور را تماما بعزیمت درست وثبات قدم، برشما
~~بوشانیده و
# ~~از تحقیق سیر و ادای حقوق هرمقامی و منزلی از این منازل و مقامات مذکور
~~که
# ~~مقصود، بر آن موقوفست، مانع آمده، وغیر مقصود را که نفس شماست و حظوظ
~~او
# ~~در نظر شما، بصورت مفصود که حضرت معشوقی ماست، عرضه کرده ، لاجرم ، این
# ~~بهواهای نفس شماست که حکمش عام وغالب گشته، وراه صحکت سبر را برشما
# ~~بوشانیده ، والله المرشد
# ~~وقد آن ان أبدی هواک، ومن به
# ~~ضناک ، بماینفی ادتعاک محبتتیا
# ~~یقال : آن لک ان تفعل کذاء یثبن اینآه ای حان وبلغ وقته، وهومثل انسی
~~لک مقلوب
# ~~منه، کذا نقله الجوهری .
# ~~یعنی اکنون گاه آن آمدکه عشق و معشوق ترا پیداکنم، و آن کس راکه عشق
~~وی
# ~~سبب بیماری و نزاری تست برتو آشکاراکنم ببیانی که نفی دعوی تو کندکه
~~میگوئی
# ~~که محبوب ومعشوق تو منم، تا هم ازخود، وهم ازمن وهم ازخلق ، شرمسار شوی
~~،
# ~~وبیش دعوی محال بی معنی نکنی.
# ~~حلییف غرام آنت ، لکن بنفسه ،
# ~~وا بقاک، وصفا ، منک بعض ادلتتی2
# ~~تو یار وپیماندار عشقی، اعنی عشق ملازم تست، ولیکن برنفس خودت عاشقی نه
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~149
# ~~1 - ضناک مرضک . ادعاک مسهل ادعاک.
# ~~2- حلیف: معاهد. لکن بنفسه اراد ان غرامه بنفسه. ادلتی براهینی،
~~الواحددلیل.

PageV00P293

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_294.png)

# ~~5
# ~~برما ، ومطلوب ومعشوق تو نفس وحظوظ تست نه حضرت قدس ما، وبعضی از دلایل
# ~~من برصدق این قضیه آنست که ، تو وصفی از اوصاف خودت را باقی گذاشتی،
~~ابفای
# ~~آن وصف خودث ازما خواستی، و آن لذت وصال ونظر و بقیتتی است که در آن
~~بیت
# ~~از ما خواستی که ((هبی قبل ms135 یفنی الحب منسی بقیبةآ - اراک بها لی نظرة
~~المنلشفت" وآن
# ~~دسبب آنست که هنوز در خامی بدایت عشقی، و روی تو در نفس وحظوظ نفس تست،
# ~~ونمیدانی که تا یک سرموئی از نفس وحظوظ تو، بل از نوئی موء بافی باشد،
~~ترا هیچ
# ~~مناسبتی با حضرت قدس ما تتواند بوده جه میان حدوث وقدم مباینت وامتیاز
~~ظاهر
# ~~است، ومحبت نفی مابه الامتباز والمباینه است. بس محبت حضرت ما با توثی
~~تو البنه
# ~~جمع نشود، وجون تو ابقای وصفی از اوصاف خود میکنی، بآن ابقای وصف خودی
# ~~خوده بحقیقت نفی عشق ما میکنی ازخودت .
# ~~فلم تهونی مالم تکن فی فانیا ، ولم تفن مالم تجتلی فیک صورتی
# ~~پس عاشق حضرت ما تنوانی بود نا بکلسی درراه ما ازخودی و اوصاف خوده
~~فانی
# ~~نشوی، وترا تحقیق این فنا تماما میسر نشود تا آنگاه که صورت من وعشق من
~~در
# ~~حقیقت تو ببدا نشود وغالب نباید، زبراکه عشق حقیقی است که موحتد است
~~ورابطةآ
# ~~میان عاشق ومعشوق، ومفنی ومزبل مابه الممابزة مبان ایشان ومثبت مابه
~~المشارکه
# ~~والاتحاد ببنهما . ولیکن فنا را که عبارت از استهلاک عاشق است درمعشوق
~~وعشق ،
# ~~سه مرتبهآ کلسی است :
# ~~اول، فنای اوصاف وعوارض وتعلتقات وتقبداتی است که در نزول وجود مضاف
# ~~بعاشق ، ازحکم واثر هرمرتبه ومقامی ومنزلی ملکی وفلکی وعنصری وغیر آن
~~براو
# ~~طاری وعارض شده است. چنانکه پیش ازاین گفته شد، و طریق آن فنا بیان
~~کرده آمد
# ~~که سیر وسلوک وترقی وتحقق است بمقامات ومنازل واحوال، چون توبه ومحاسبه
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - تجتلی: تنظر . وفی بعض النسخ: ولم تفن مالا تجتلی ...

PageV00P294

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_295.png)

# ~~ومراقبه ومجاهدت واخلاص وتقوی وورع و زهد و نوابع آن .
# ~~واما مرتبةآ دوم فناء استهلاک صفات اصلی عاشق سالک است و نفی اضافت
~~افعال
# ~~* اوصاف کرد و گفت ودید وشنید وغبر آن ازخودش، واضافت همگی افعال و
~~اوصاف
# ~~*احکام وآثار بحضرت معشوق ذوفا وشهودا، لا اعتقادا وعلما . واین قسم
~~ازفنا،
# ~~موقوفست برتحقق بمقام توکل واحوال ms136 وتوابع او، وبمقام رضا ولوازم ودقایق
~~او.
# ~~واما مرتبة سوم فنا، استهلاک تعیثن واضافت هستی است مطلقا بحضرت معشوق،
# ~~وغرقهشدن دربحر نیستی بالکلبة، ذاتا وصفاتا. واین قسم ازفنا جز بآن
~~طریق تنواند
# ~~بود که عشق ازحضرت اطلاق هستی حقیقی تجلسی مطلق وحدانی براین هستی
~~مجازی
# ~~عاشق گمارده تا صورت آن تجلسی در ذات عاشق ظاهر شود، و همگی اورا
~~فروگیرد،
# ~~ویقوت سطوت وسلطنت وحدث واطلاق خودش مرآن هستی مقبد مجازی عاشق را
# ~~مفهور ومغلوب و فانی گردانده بلکه حکم واثر تقببد واضافت را ازاو نفی
~~کند ، و
# ~~اورا ازاو بستاند، وبخود باقی گرداند، وآوازهآ ((کل شیءا هالک) یعنی :
~~الاضافات
# ~~والتقبیدات (الا وجهه" وهو عین الوجودالظاهر وحقیقته، درافکند .
# ~~پس می کوید: که چون تحقق بعشق ما مشروطیت بشرط از الت مابه الامتباز،
~~وجملهآ
# ~~اوصاف وحظوظ تو احکام ما به الامتبازند، پس تا توهمه را درراه عشق ما
~~فانی نگردانی،
# ~~بمبادی تحقق بعشق ما تتوانی رسید، وترا تحقق بجملهآ مراتب فنا و
~~استهلاک توئی
# ~~تو بالکلنبه آنگاه مبسکر شود که صورت تجلسی قدیم من درتو ظاهر شود،
~~وتعین و
# ~~اضافت هستی حادث را ازتو بحکم زالحادث اذا قوبل بالقدیم لم یبق له اثر)
~~زایل
# ~~گرداند ، پس اگر هیچ اثری از اضافت وجود و حضور و رؤیت تو نمانده باشد
~~،
# ~~فهوالکمال، والا، فریاد "انا الحق، وسبحانی" ازنهادت برآید،
~~فصح قوله : "(ولم
# ~~تفن مالم تجتلی فیک صورتی" والله المرشد.
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~151
# ~~1-س 28،ی88.

PageV00P295

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_296.png)

# ~~152
# ~~فدع عنک دعوی الحب ، وادع لغیره
# ~~فؤادک، وادفع عنک غیتک بالکتیا
# ~~پس ترا سر آن فناها ونامرادیها نیست ، واز عهدهآ آن نمیتوانی بیرون
~~آمدن،
# ~~لاجرم ازخود دور کن و بگذار دعوی این محبت و عشق حقیقی مراکه یادکردی،
~~ودل
# ~~خودت را که هنوز از احکام میول و انحرافات تمام مخلص نشده است، بسوی
~~غیر این
# ~~عشق حقیقی من دعوت کن، اعنی بسوی طلب حظوظ ومرادات جزئی نفس خودت، و
# ~~این گمراهی خودت را که پندار عشق حقیقی ms137 است، وتوهم آنکه تو عاشق حضرت
# ~~مائی، ازخودت دفع کن بجیزی که بهتر باشد وطریقی که احسن بود. وآن ترک
# ~~دعوی وتسلیم وخود را برکاری نادانستن است تا اگر از ترفتی و تحلی بحلیة
~~بفا و عشق
# ~~ما محروم مانی، باری ازغوایل دعوی که مستلزم تراکم حشجئب مظلم و موجب
~~قیود
# ~~محکم است ، سالم مانی . ودراین بیت حذفی است - اعتدادا بفهم السامع -
~~وتضمین
# ~~کرد آیتی ازقرآن عزیز را که "ولا تستوی الحسنة ولاالسیتثآة، ادفع2
~~بالتی هی احسن"،
# ~~وقوله : (هی احسن) راحذف کرده است .
# ~~وجانب جناب الوصل، هیهات لم یکن،
# ~~وها انت حتی" ، ان تکثن صادفا مت2
# ~~و دراین حال که تو بخود وطلب حظوظ خودت زندهیی، دور باش از طلب جناب
# ~~وصل ماء زنهار، وجه دوراست یافت وصل ما با بقای این زندگی وهستی مجازی
~~توه
# ~~وهرگز این جمع نیاید واین تمنا حاصل نشود، واگر چنانکه دراین طلب صادقی
~~،
# ~~برمقتضای شربعت ما، وامر صاحب تحقق باین مقام که گفته است ونشان داده
~~که :
# ~~"زموتوا، قبل ان تموتوا" ازاین زندگانی که بخود ازجهت خود
~~وحظوظ نفس خود
# ~~زندهئی بیکبارگی بمیر، ودراین مراتب فنا که گفته شد سیر کن، تا آنگاه
~~که از فعل
# ~~احیا وابقای ما بصفت حیات وبقای ما ترقی کنی، وباین حیات وبقای ما زنده
~~شوی،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- بالتی: ای بالشتی هی احسن، ای بالحسنی، وفی الکلام اکتفاء
# ~~2-س41،ی32
# ~~3- جانبه: سار الی جنبه، متنحیا عنه. جناب: ناحیة.

PageV00P296

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_297.png)

# ~~و آنگاه هم بما ونظر ما، ازوصل ما برخوردار باشی وبعشق ما متحقق گردی.
# ~~هوالحب، ان لم تقض لم تقض مثاربا
# ~~من الحب فاختر ذالکه آو خل خلتی
# ~~الحبث بالضم ، اسم للمحبة ، وبالکسرء اسم للحببب مثل خدن وخدین. ولم
# ~~تقض الأول ای : لم تمت، من القضاء بمعنی الموت. والثانی من قضاء المأرب
~~ای: الحاجة.
# ~~وقوله: هو الحب ، فی محل خبر مبتداء محذوف، تقدیره، هذا الذی تدعی
~~التحفق به،
# ~~هو الحب. والبافی جملة شرطبة.
# ~~بعنی: این چیزی که تو متصدی ومتعرضی ms138 بتحقق بحقیقت آن، این عشق و
# ~~محبت است نه چیزی که از سرهوس بحقیقت آن توان رسید، بلکه مقتضای این
~~عشق
# ~~آنست که اگر ازاین حیات که تو بآن بخود وحظوظ خود زندهیی بنمیری ، هیچ
# ~~حاجتی وامیدی از معشوق و وصل او روا نکنی. پس اکنون یا این مردن را
~~اختبار کن
# ~~دجان خود را درکار کن، یا این دوستی ودعوی عشق ما را بگذار ودل از این
~~میان
# ~~بردار. اکنون چون دراین چند بیت اززبان معشوق، ذکر مراتب و شرایط و
~~مقتضیات
# ~~عشق وتحقق بحقیقت محببت کرده واز نقایص و آفات وپندارهائی که در عشق
~~وسلوک
# ~~راه او برسالک عاشق مننطرق میشود وسالک عاشق جز بارشاد بآنها راه
~~تتواند برد ،
# ~~همه را بک بیک برشمرد، باز بزبان عاشقی تقریر تحقق ببعضی مقامات فنا
~~میکند ، و
# ~~بیان فهم وقبول ارشاد معشوق می فرماید، ومی گوید :
# ~~ففلت لها : روحی لدیک ، وفیضها
# ~~الیک ، ومالی ان تکون بقبضتی1
# ~~پس من ادر جواب حضرت معشوق بطریق تصدیق او گفتم : که جان من بحکم
# ~~توجه کلسی - توجثه الفرع الی الأصل ، وتوجه الجزء الی الکل - بحضرت
~~عندیت تست
# ~~که خضرت لوح المحفوظست وقبض وی درقبضةآ تصرف تست، چه هستی جز ترا نیست
# ~~وهستی بخشنده وستاننده وجامع و مفرق میان عدم ووجود، اولا - ومیانجان
~~وثن،
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~153
# ~~1 - الیک: ای مفوض الیک PageV00P297
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_298.png)

# ~~52
# ~~ثانیا - جز تو نیست، ومن کیستم وجیستم ؟ ومرا ازخود جز عدم جیست ؟ تا
~~بآن چیز
# ~~جان من که وجودی است که هم تو بعدمی اضافت کردهیی، ومیان عدمی و وجودی
# ~~جمع آورده، درقبضهآ من باشد، وعدمی، جمع و تفریق مبان وجودی وعدمی چون
~~توان
# ~~گرد ؟ پس چون بحکم (ان صلاتی و نسکی ومحیای ومماتی لله رب العالمین1
~~لاشریک
# ~~له) زندگی ومردگی وفنا وبقای من درقبضة قدرت وتصریف وتصرف تست، مردن
~~مرا
# ~~بمن چگونه حوالت می فرمائی، غایة مافی الباب : آنچه و ظیفهآ حال منست
~~آن باشد که من
# ~~مراین مردن ومفارقت ms139 مرادات ومألوفات وتفثرق میان جان وتن را که عموم
~~خلق
# ~~ناملائم میشمرند، من ناملایم نشمرم ، والحالة هذه من باین حال متحضقم .
# ~~وما انا بالشأنی الوفاة علی الهوی ،   وشأنی وفأ نأبی سواه سجبتتی
# ~~الشانیء الاول هو : المبغض، وهو مهموز من شنئته شناءا بالحرکات الثلاث
# ~~وشنئانا بتحریک النون وتسکینها ، فأنا شانیء . وانما ترک الهمز للضرورة
~~. والثانی من
# ~~الشأن ، وهو: الأمر والحال. والوفاة اسم للموت ، والوفاء: ضدالغدر، وهو
~~ممدوده
# ~~وانما فصره لضرورة الشعر . والسجبکة : الخلق والطببحة.
# ~~یعنی مقتضای حال من اکنون آنست که مفارفت این حبات را که بمن مضافست،
# ~~ومنشأ طلب حظوظ ومرادات منست، غبرملایم نمی شمرم ودشمن نمیدارم، زیراکه
~~این
# ~~حیات مذکور خود را، عارضی وعاریتی میدانم و متیقنم که هرعارینی و عارضی
~~لابده
# ~~مردود وزایل خواهد بود. پس من این مرگرا جرا دشمن دارم ؟ وخصوصا این که
~~،
# ~~عشق منصدی شده است که حقیقت مرا باصل ومنشأ خودم که جنتت حفیفی است
~~اعنی
# ~~عالم ستر غبب معانی وحضرت علم میرساند، وازاین زحمت غرببستان مراتب و
# ~~کشاکش محنت ابن وجود واوصاف وعوارض عارینی ام باز میرهاند . پس اگر این
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س6،ی163
# ~~2 - قوله "(وشأنی وفأ ...) فی بعض النسخ: وشأنی الوفا، الشأنی
~~المبفض. الوفاة :
# ~~الموت شأنی: عادتی سجیتی طبیعتی PageV00P298
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_299.png)

# ~~مرک این بار را ازما بردارد وراه را برمن نزدیک گرداند، بعقیقت من،
~~آنرا چرا دشمن
# ~~دارده وناملایم چرا شمرد" بلکه امر استعدادی اصلی من آنست که
~~بالذات والطبع،
# ~~وفای آن عهد اولین کنم که درعالم معانی وحضرت علم با هرحقیقتی عهدی
~~واقع شده
# ~~بود که چون وجود بطریق امانت وعاریت ، باو مضاف شود و در مراتب
~~بهرحقیفتی
# ~~بیدا شود، ایشان مراین امانت وجود را - باحکامه و اوصافه وعوارضه -
~~بکلی بخود
# ~~اضافت نکنند واز رد امانت وعاریت سر باز نزنند، ودر آن امانت تصرف
~~مالکانه که
# ~~نصرف مطلق است نکنند ، بلکه در تصرفات تتبع امر ونهی واجازت مالک حقیقی
# ~~که حضرت جمعست ، لازم شمرند واین اول عهد است ازجهت ظهور درعالم ms140 ارواح
# ~~و مثال.
# ~~واما ازبرای ظهور درعالم حس ، ازبرای رد امانت لطیفهآ روحانی1 عهد
~~((الست
# ~~بربشکم" واقع شد "ولقد عهدنا الی آدم2 من قبل" اخبار از
~~آن مواثیق آمد، وهرچند
# ~~بحکم پوشش که اثر کثرت مراتب بود، حجاب ((فنسی) طاری گشت ، اما باز
~~قتوت
# ~~استعداد و قابلیت بدست (فتاب علیه وهدی3) آن حجاب را خرق کرد وتذکثر
~~وعلم
# ~~و وفای بعهد، ظاهر گشت، واین ساعت استعداد حقیفت من که خلق وطببعت ذاتی
~~او
# ~~است ، آن افتضا میکند که بآن عهد وفا کنم وامانت را رد کنم تا بحدی که
~~جمله
# ~~حرگات و سکنات من که تصرفست در وجود، ازمن نه بحکم وارادت من صادر
# ~~میشود، بلکه منتصرف شربعت وطریقت را میدارم، وفاعل حقیقی عشق را میدانم
# ~~وخود را آلتی و واسطهیی مییابم ، پس من باین حال ، مرگرا چون دشمن
~~دارم؟ بلکه
# ~~آن را طالبم ودوست میدارم وسبب نیکنامی خود، آن را دانم که تصرف عشق،
~~درمن
# ~~نافذ شود.
# ~~وما ذا عسی عنسی یقال سوی قضی
# ~~فلانهوی من لی بذا وهو بغیتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~155
# ~~1-س 47 ی 171
# ~~2-س20،ی114
# ~~3-س420ی121 PageV00P299
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_300.png)

# ~~156
# ~~تقدیرالبیت: ای شیء الذی یقال عسی عنسی، سوی انته مات فلان من العشق؟
~~من
# ~~بوصلنی ویدلثنی ویضمن لی بهذا، وذلکغایة مرادی. فیکون مامرفوع المحل
~~بالابتداء
# ~~مضافا الی ذاء بمعنی الذی. وعسی صلة، ویقال عنشی خبر عسی، وسوی استثناء
~~من
# ~~القول ای ای شیء یقال الا هذاء وهوی منصوب علی التمبیز او علی المفعول
~~له .
# ~~یعنی اگر من درعشق بمیرم، مرا جرا خوش نباید، وچه چیز باشد آنکه از من
~~پس
# ~~ازمن گفته شود جز آنکه، مگر گویند: فلانی از عشق بمرد وهلاک شد، و کبست
~~که
# ~~مرا بجنین گفتگوئی پس ازمن دلالت کند، ومرا باینچنین دولنی و نیکنامیئی
~~که از
# ~~من بماند که گویند ازغایت عشق بمرد که رساند، واین غایت جستجوی و نهایت
~~مراد
# ~~وهمتت مشست .
# ~~اجل اجلی ارضی انقضاه صبابة ،  ولا وصل، ان صحکت لحبتک ms141 نسبتی
# ~~قوله : اجل، انا هو مثل نعم الا ان استعمال اجل فی النصدیق احسن،
~~واستعمال
# ~~عم فی جواب الاستفهام اجوده والاجل مدفالشیء.
# ~~بعنی آنجه گفتم که من طالب آنم که درراه طلب و عشق تو جان در بازم
~~ومردن را در
# ~~عشق تو دوست میدارم نه دشمن ، همچنین است، ومن باین مردن راضبم، واگرچه
# ~~درجهآ وصل تو عظیم بلنداست ومن بآن تنوانم رسید، اما باری نسبت من بعشق
~~تو
# ~~درست شوده واین هم مرتبه گی سخت عالی است
# ~~وان لم افز حقا الیک بنسبة
# ~~لعتزتها ، حسبی افتخارا ینهمةا
# ~~واگر نبز بطریق حقیفت وتحقیق براتنساب بجناب عشق تو ظفر نیابم ، ازجهت
~~بلندی
# ~~فقدر ونابافت آن نسیتاست، جه میان قدیم ومحدث ووجود وعدم وبلند و بست ،
# ~~مباینت ثابنست ، ونسبت حقبیقی بعید بل ممتنع . اما درآنکه قبام محدث
~~وبفای او
# ~~بوجود قدیم وابقای اواست - وقبام وثبات این عدم که معلومست بعلم او- ،
~~توهم
# ~~وتهمت ارتباطی هست میان فرع واصل وعالم ومعلوم ؛ واین ارتباط موهم است
~~بمیل
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- حسبی: کفایتی.

PageV00P300

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_301.png)

# ~~فرع بسوی لحوق باصل. پس مرا این تهمت وتوهثم اندک ارتباط و میلی ، موجب
# ~~افتخار عظیم است ، واین افتخار مرا پسنده وتمام است، وسزا وجای آنست که
~~من
# ~~ازجهت این افتخار جان دربازم اگرچه مناسبت و اتنساب حقیقی میان ما
~~منعذر باشد.
# ~~ودون اتتهامی ان قضبت اسئ فما
# ~~اسات بنفس، بالشهادة، سکرت 1
# ~~واگر پیش از آنکه این تهمت تمام محقق شود، دراثنای طلب این تحقق،
~~باتهام مذکور
# ~~علی التحقیق من بشمشیر غم از جهت اندوه نابافت کشته شوم وبمیرم ، توکه
~~حضرت
# ~~معشوقی هیچ بدی نکرده باشی درحق نفسی که بدرجهآ شهادت شادمان گشته
~~باشد،
# ~~زیرا که اگر کسی ازجهت طلب وتخلیص مال دنبوی که اخس وانزل وسائلست کشته
# ~~میشود شهید میباشد، بحکم (من قتل دون ماله فهو شهید) اگر من ازبرای
~~تحقیق
# ~~ویافت این تهمت که وسبلت نیکنامی ابدی منست، پیش ازرسیدن بوی بشمشیر
~~اندوه
# ~~نامرادی کشته شوم، بشهادت من اولبتر ms142 باشم، وچون این شهادت سبب حبات
~~وبقای
# ~~جاودانی است، لاجرم تو برسانیدن نفس من باین درجة عالی نیکی کرده باشی
~~نه بدی.
# ~~ولی منک کاف ان هدرت دمی، ولم
# ~~اعتد شهیدا علم داعی منیتنی
# ~~هدر الدم بهدر، بطل لازم ، واهدر ابطل واباح ، ماجاء فی الثلاثی الا
~~لازمآ،
# ~~وقد عداه فی البیت. والمنیة: الموت، مأخوذة من المنا بالقصر وهو القدر،
~~قال الشاعر:
# ~~اذریت ولا ادری منا الحدثان) ومنی له : ای قدر . قال الشاعر: ((حتی
~~بلاقی ما
# ~~یمنکی لک المانی" ای مایقدر لک القادر المقدر. ولما کان الموت
~~مقدرا ، ولابئدة
# ~~منه، قیل له : المنیة، وجمعها منایا. والمنیة اسم لما تنمنتاه النفس
~~وتقکدر وقوعه
# ~~عندها . وفاعل کاف، علم داعی منبتی
# ~~یعنی : اگر نیز تو که معشوقی ، باندوه و حرمان خون مرا مباح گردانی ،
~~ومن
# ~~بسبب بی استعدادی در زمرهآ شهدا شمرده نشوم و بدرجهآ شهادت نرسم ، مرا
~~ازتو این
# ~~بسنده است که تو میدانی و من نیز میدانم که خوانندهآ من بمرگ کیست ، و
~~موجب
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~157
# ~~1 - اتهامی تهمتی. اسی: حزنا. الشهادة الإستشهاد، وهوالموت فی سبیل
~~الحق PageV00P301
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_302.png)

# ~~158
# ~~هلاک من جبست ؟ آخر تو ومن میدانیم که درراه جستجوی تو کشته میشوم ،
~~مرا
# ~~این علم تو بآنکه درراه تو کشته میشوم بسنده است، پس جان من دراین معرض
~~چه
# ~~ارزد
# ~~لدی* لبون بین صون وبذلة1
# ~~ولم تسو روحی وصالک بذلتها
# ~~وجان من بنزدیک من درمقابلةآ طلب وصال تو بعد ازاین علم مذکور، بخشیدن
# ~~و فداکردنش نمی ارزد، زیرا که در نفس امر عقلا و عرفا فرق میان
~~نگاهداشتن و
# ~~میان بخشیدن ثابت و واقعست ، واین فرق از آن جهنست که بخشیدن و نگاه
~~داشتن
# ~~بچیزی مضاف میشوند که اورا اندک مایهآ خطری و قیمتی باشد، چنانکه مثلا
~~اگرکسی
# ~~گوید ، که درمی یا فلسی بیکی بخشیدم و بدیگری نبخشیدم ، چون آن درم و
~~فلس
# ~~اندکمایه خطری وقیمتی دارند، میان بخشیدن و منع کردن ایشان فرقی هست و
~~این سخن
# ~~درست و ms143 مستقیم است، اما هرگز هیچ عاقلی نگوید: که من ذرهیی خاک یا تاری
~~پشم
# ~~بقلانی بخشیدم یا منع کردم مجون آن را خطری نبست سخن مستقیم نیست، پس
~~چون
# ~~میان بخشیدن ونابخشیدن عقلا و عرفا فرفی هست بنسبت با جیزی که اورا
~~خطری
# ~~باشد وجان من بنزد من هبچ خطر وقیمت ندارد، لاجرم درمقابلةآ وصل تو که
~~أعلی
# ~~انمراتب وأعلی المطالب است ، این روح من که هیچ خطری وقیشی ندارد
~~بخشیدن و
# ~~و نایخشیدن وفداکردن و نگاهداشتنش یکسان باشد، ودر آن معرض خود نباید و
~~بآن
# ~~نیرزد، پس چون حال براین منوال باشدمرا از کشتن ومردن چه باک باشد.
# ~~وانشی ، الی التهدید بالموت ، راکن"، ومن هو له ارکان غیری هثکدت
# ~~یقال: رکن الیه بالکسر یرکن بالفتح رکونا فهو راکن: ای مال، ومنه قوله
~~-تعالی -:
# ~~(ولا ترکنوا الی الذین آظلموا" وهددت البناء اهنده هآدا : کسرته
~~وضعضعتئه
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - تسوة من قولنا، هذا المتاع یسوی دینارا مثلا. البون: البعد. البذلة
~~الإسم من
# ~~الابتذال، وهو من نحو قولهم، ابتذلت الشوب مثلاء اذا لبسته فی موقع
~~العمل واوقات الفعل.
# ~~2 -س 11،ی115.

PageV00P302

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_303.png)

# ~~بعنی هرچند ازترس مرگ همه جوانب اعضای غیر من خراب وشکسته و مضطرب
# ~~میشود، من باری بیهبچ شکتی بسوی بیمدادن بمرگ مایلم وخواهان آنم ، تا
~~باشد
# ~~که ازاین حبات فانی بیاصل که مقتضی کشاکش حظوظ و مرادات و تطلع بغیر و
~~احکام
# ~~غیریت وامتباز است، بازرهم وبآن رستگاری، مستعد* امیدواری شوم.
# ~~ولم تعسفی بالقتل نفسی بل لها  به تسعفی، ان انت اتلفت مثهجتی
# ~~العسف : الاخذ علی غبر الطریق، واسعفت الرجل بحاجته اذا قضبتها له.
~~والمهجة :
# ~~الدم، وقیل : دم القلب خاصتة، وتستعمل فی الروح ایضا.
# ~~بعنی بکشتن من برمن ظلمی وجوری نمی کنی اگر مرا بکشی، بلکه حاجت مرا
# ~~روا می گردانی، اگر چنانکه این جان مرا و آنجه سبب این حیات فانی منست
~~تلف و
# ~~ناچیز میکنی ، چه باین تلف کردن وکشتن من مرا بمقصود من میرسانی ، واز
~~نن ms144 و
# ~~عارم باز میرهانی .
# ~~فان صحة هذا القال1 منک رفعننی
# ~~واعلیت مقداری واغلبت قیمتی
# ~~پس اگر چنانکه این فال که زدم، که کشتن وتلف کردن جان من از تو حاصل
# ~~میآید، ومرا ازمن تو فانی گردانی درست و واقع شود، حینئذ، بحکم
~~"ولا تحسبن"
# ~~الذین قتتلوا فی سبیل الله امواتا ، بل احباء2 عند ربتهم) مرا بحبات
~~جاودانی و حضور
# ~~بحضرت عندیگت خودت مرتفع میگردانی، و بحکم ((من کان لله، کان الله له)
~~قیمت مرا
# ~~عظیم وگرانمایه میکنی .
# ~~وها انا مثستدع قضاک ومابه  رضاکه ولا اختار تأخیر متدتی3
# ~~واینک من خواهان حکم وفرمان توام درکشتن وهرچه رضای تو بآن متعلق باشد
~~از
# ~~رفع عادات و ترک مرادات وقطع حظوظ و مألوفات وحصول جمله انواع و اسباب
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~159
# ~~1 - فی اکثرالنسخ القصیدة : القال بمعنی القول، بدل الفال
# ~~2-س43ی163
# ~~3- مستدع : ای طالب قضاک حکمک PageV00P303
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_304.png)

# ~~160
# ~~هلاک وفنا ونزول جمیع اصناف بلاوعنا، چه : "مقصود من ازجهان رضای
~~تو بود
# ~~-ورخود همه در کشتن من خواهد بود" واگر در تعبین متدت اجل من
~~اختبیار بدست
# ~~من دهی، من البنه تأخبر مدت اجل خود اختیبار نکنم ومرگ نقد را دوستتر
~~دارم
# ~~وعیدک لی وعدة ، وانجازه مثنی  ولی بغیر البتعد ان ثرم یثبت
# ~~بیم کردن تو بکشتن وهلاک کردن مراء امیددادنست بحیات بخشیدن و
~~بمقصودرسانییدن
# ~~وتمام کردن ، وبنقد بمن رسانیدن مرآن وعده را، آرزوی دوستی است حقیقی و
# ~~عاشقی صادق که بجز دوری از جناب معشوقی تو بهرتیر بلائی و عنائی که
~~انداخته شود
# ~~خودرا هدف آن سازد ودرقبول و تحمثل آن ثابت قدم باشد و بجزع و شکوی
~~نپردازد.
# ~~چه بجز بعد وحرمان، هربلائی وعنائی را ، مزیل احکام ممایزت یابد و
~~بقبول آن
# ~~بجان و دل شتاید.
# ~~قلت : دراین ببت بآنجه گفته است که : ((بغبر البئعدان یثرم یشبت) ظاهر
~~نفصان
# ~~می نماید بنسبت با ذوق تحفق بکمال عاشقی و مقام رضاء چه مقتضای کمال
~~عشق و
# ~~مقام رضا آنست که هرجه ازحضرت ms145 معشوق آید از تقریب و ابعاد وهجران و
~~وصال در
# ~~همه ثابت قدم و راضی باشد جنانکه آن بزرگ فرموده است که :
# ~~((اربد وصاله ویرید هجری
# ~~فاترک ما ارید لما یرید)
# ~~و آن دیگر فرموده است :
# ~~(وتقلببی مع الهجران عندی
# ~~احبمن العناق مع الوصال)
# ~~لأنی فی الوصال عبید نفسی
# ~~وفی الهجران عید للموالی)
# ~~(وشغلی بالحبیب بکل وجه
# ~~احب الیتمن شغلی بحالی"
# ~~واین قید که او گرفته است که (بغیر البیعد ان یثرم بثبت" دلالت
~~می کند که ((ان
# ~~یرم بالبعد ، لم یثبت بل یجزع" پس دراین ذوق نقصانی باشد وعذرش
~~آنست که
# ~~مشارق التدراری
# ~~2 - الوعید فی الشر : کالوعد فی الخیر. المنی اجمع منیة) : وهی
~~ماتتمناه . الولی:
# ~~الصدیق والنصیر PageV00P304
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_305.png)

# ~~فرموده است : "(یرم) یلفظ مجهول، ومرادش آنست که، اگر این عاشق،
~~را می ببعد
# ~~مرنفس خودرا پابد، که اورا بتبرطلب حظی ومرادی واظهار وصفی ((مما به
~~الممایزة)
# ~~ازحضرت معشوقش دور میاندازد، حینئذ بروی لازم و واجب باشد که مضطرب
# ~~شود وبعدم رضا تلقی نماید، اما چون رامی در آن بتعد حضرت معشوق را
~~یابد، تن
# ~~دردهد وبرضا وثبات پیشباز آید مرحکم معشوق را، والله الهادی .
# ~~فقد صرت ارجومایخاف ، فاسعدی
# ~~به روح میت للحیات استعدت1
# ~~الاسعاد : الاعانة.
# ~~پس بحکم این مقدمات من بتحقیق چنان شدهام که امیدمیدارم و بمنت میپذیرم
# ~~مرآن جیزی را که خلق بجملگی از آن میترسند، و آن مرگ و ترک حظوظ و
~~مراداتست
# ~~وآن درقبضهآ تصشرف تست، واتمام آن چنانکه فرمودی که "ولم تفن مالم
~~تجتلی
# ~~فیک صورتی) بمدد تو بازبسته است، پس هم نو لطفی فرمای ومددی و معوتنی
~~در
# ~~نحفیق آین مرگ وفنا بجان مردهآ ازحبات حقیقی برسان، که باین شعور که
~~این حیاتش
# ~~که اکنون بآن زنده است، عین مردگی است، و ازاین حیات ظاهرش بمرگ راضی
~~گشته
# ~~است، وباین شعور ورضا شایستهآ قبول آن حیات حقیقی شده، و بجان طالب آن
~~آمده.
# ~~وبی من بها نافست فی الحب سالکا
# ~~سبیل الالی قبلی ms146 ابوا غیر شرعنی2
# ~~قوله : (وبی) خبر مبتداء محذوف ، ای افدی بنفسی. مثل قولهم : (بابی انت
# ~~وامشی)
# ~~یعنی : افدیک بهما. والمنافسة فی الشیء : الرغبة فیه علی سبیل المباراة
~~والمسابقة
# ~~وسالکا، یحتمل ان یکون منصوبا علی الحال ، اومفعولا ل(نافست) .
# ~~میگوید : که من اکنون جان خودرا فدای کسی میکنم که بمدد هدایت اختصاصی
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~161
# ~~1 - اسعدی: ساعدی. قوله: فقد صرت... فی بعض النسخ: وقد صرت ..
# ~~2 - فی بعض النسخ "... نافست بالروح ...) PageV00P305
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_306.png)

# ~~162
# ~~او مسایقت و معارضت کردم و پیشدستی نمودم درعشق، در حالی که رونده ام
~~راه کسانی
# ~~ازسابقان که پیش از من جز قدم صدق وثبات و تمکین - چنانکه طریق منست
~~اکنون-
# ~~نسپردهاند .
# ~~با میگوید: که جان فدای کسی میکنم که بقوت عنایت او مسابقت نمودم در
# ~~طریق تحقیق عشق وتحقق بجمیع مقتضبات او با سالکی یگانه چالاک که آن
~~سالک
# ~~نیز راه آن جان بازان گذشته میرفت، که آن جانبازان سابق ازغبر طریق من
~~که صدق
# ~~وثبات وتمکبن است سر باز زدند، ودرغیر این جادهآ قویم من که فنای حقیفی
~~است
# ~~نرفتند وجانها در باختند و روی از عشق او همجو من نگردانیدند .
# ~~بکل قبیل کم قتیل قضی بها
# ~~اسی لم یفز یوما الیها بنظرة2
# ~~درهرصنفی از اصناف آدمیان که قبائل بنی آدمند، بسیار کشته است که هریک
~~از
# ~~جهت اندوه عشق جان بحضرت ابن معشوق من سپرد، ودر اثنای سلوک راه عشق او
# ~~از غم نایافت وشدت نامرادی بمرد، وهرگز بنظری از وصال او ظفر نیافت، و
~~از دیدار
# ~~جمال او برخوردار نشد.
# ~~دراین بیت اشارت بحال سالکانی میکند، که پیش از فتح و جذبه، از این
~~نشأه
# ~~بمرگ طبیعی مفارقت کردند. ودربیت آینده اشارت بحال مجذوبانی که بمرگ
~~معنوی
# ~~که فنای لبذات و راحات طببعی است بمردند، ولهذا دراین بیت، موت را
~~بسالک
# ~~اضافت کرده است، ودربیت آینده بحضرت نسبت داده گفته که:
# ~~وکم فی الوری مثلی اماتت صبابة2،
# ~~ولو نظرت عطفا البه لأحتبت
# ~~وبسبار ms147 در آفرینش و آفریدگان، همچو من بودند که حضرت جلال معشوفی،
~~ایشان
# ~~را ازبرای شدت و سوزش عشق ازخود وصفات ولیذات خودشان ازعقل و ادراک و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - القبیل الجماعة. قضی: مات . أسی حزنا. قوله: "... کم قتیل قضی
~~بها) فی
# ~~بعض النسخ : بها قضی...

PageV00P306

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_307.png)

# ~~غیر آن ، بدست قدرت وسطوت (جذبة من الجذبات" میرانیده است ،
~~وازاین حیات
# ~~نلاهر که احساسست ازخود وصفات خود اورا جداگردانبده، واگر برای عاطفت و
# ~~رحمت اختصاصی، از مقام کمال وجمع میان ظاهر و باطن، نظری برهریک از آن
~~عاشقان
# ~~مجذوب افکندی، هریک را بوصول بدرجةآ کمال وجمع میان جلال وجمال زنده
~~کردی،
# ~~اما با این همه ، چون همه درراه عشق او کشته میشویم، هم بدولت وسعادت
~~((فقد
# ~~وقع اجره1 علی الله" امیدواریم، واز حضرت او باین میرانیدن منتت
~~داریم .
# ~~اذا ما احلبت، فی هواها دمی، ففی
# ~~ذری العبز والعثلباء فدری احلتت
# ~~ذری الشیء - بالضم - : اعالیه، جمع ذروه ، وهی فی الأصل : أعلی السنام
~~،
# ~~ویستعمل فی أعلی کل شیء
# ~~می گوید : که اگرجه حضرت معشوق ، برمقتضای حکم عشق ، خون مرا حلال
# ~~داشت، ومرا درعشق خود بشمشیر نامرادی ازاین حبات عارینی بکشت، ودر میان
# ~~کشتگان خودم ناپدیدکرد، بحکم "من وجد3 فیرحله فهو جزاؤه) مرادر
~~أعلی المقامات
# ~~-وهی حضرة العندیةآ-، فرود آورد وقدر ومنزلت مرا بدان بلند گردانبده جه
~~قطره
# ~~چون در بحر مسنهلک شود، همه صفات بحر صفات او باشد.
# ~~لعمری وان اتلفت عمری بحبتها   ربحت، وان ابلت حشای ابلتت4
# ~~قوله: لعمری: قسم، واللام فیه لتوکید الابتداء، والخبرمحذوف. معناه
~~وتقدیره
# ~~ببقائی ودوامی قسمی: ای بهذا البقاء والدوام المضاف الی من استهلک فیه
~~بقائی ودوامی
# ~~الیضاف الی قبل الاستهلاک، وجواب القسم ربحت .
# ~~وقوله : ("وان اتلفت عمری بحبتها) جملة شرطیتة معترضة بین الفسم
~~وجوابه ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~163
# ~~1-س 44ی 101
# ~~2- احلت: حللت. أحلتت : انزلت واقامت
# ~~3-س 75412
# ~~4 - ابلت : افنت. ابلت، من ابل المرض: اذ اقارب البرء.

PageV00P307

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_308.png)

# ~~164
# ~~وجزاء الشرط ایضآربحت بطریق تنازع العاملین، والوا ms148 وفی قوله: (وان
~~اتلفت" للحال،
# ~~او بمعنی مع. وابلت: من بلی الثوب وغیره من بابالناقص . وابلثت : من بل
~~الرجل ،
# ~~وابلة من مرضه، اذ برء من باب المضاعف1.
# ~~یعنی باین بفا و زندگانی دائم که بعد ازاین استهلاک وفنا وبقا
~~وزندگانی مضاف
# ~~مقید اکنون بمن مضاف شد، سوگند میخورم، که اگرچه عمر فانی خودم را بعشق
# ~~ومقتضبات عشق حضرت معشوق تلف کردم وبباد فنا بردادم، هم من سود کردم ؟
~~و
# ~~اگرجه نیز جمله قوای من خلق وفرسوده وبی کار شدند، ازبیماری نقص وفنا
~~عافیت
# ~~یافتند . پس ازاین جهت نیز من پرسودم ، زیراکه ازفانی بباقی رسیدم، واز
~~حضیض
# ~~جزئبست باوج کلیت ترقی کردم، وامانت وعاریت وجود بموجد سیردم ، واین
~~حصه
# ~~ازوجود مضاف جزئی مقد من - باحکامه و اوصافه - اکنون جون در بحر اطلاق
~~غرقه
# ~~شده است ، لاجرم من خود را بهیچ صفتی واثری متصف نمیبینم، بلکه بمقام
~~اصلی
# ~~و حالت عدمیست خودم رجوع کردم تا همجنانکه آنگاه آنجا جز درضمن علم
~~قدیم،
# ~~وجودی بمن مضاف نبود، اکنون نیز هیچ صفتی از ارادات و حظوظ مالی وجاهی
~~و
# ~~دنیوی و اخروی بمن مضاف نمانده است، پس خوار و بی اعتبارشدهام در میان
~~خلایق
# ~~ازاین جهت .
# ~~ذللت بها فی الحی حسی وجدتثنی،
# ~~وادنی منال عندهم فوق همتی
# ~~سبب این عشق وسلوک راه حضرت معشوق که تحقق بفنای نفس وصفات اواست
# ~~بطریق قطع جملة تعلثفات وترک همه مرادات وحظوظ ولذات ، وخالیشدن
~~ازجمله
# ~~احکام مراتب ازجاه وعلوم واحوال واقوال واعمال ورفع عادات وترک معاشرات
# ~~اصحاب واحباب واعراض از مباشرت اسباب، اکنون خوار و بی اعتبار شدم
~~درمیان
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اذاقارب البرء - خ ل -
# ~~2 - قوله ارضی الله عنه) : ذللت بها فی الحی .. الخ . فی بعض النسخ :
~~ذللت لها.
# ~~وجدتنی ای وجدت نفسی. المنال: ما ینال. همتی ای مقدرتی.

PageV00P308

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_309.png)

# ~~قبیلهآ ارباب سیر وطریق و زمرهآ اصحاب کشف و تحقیق تا بحدی که خود را
~~بحالی
# ~~بافتم که ازغایت آنکه بهچ صفتی و حالی ازاین ms149 صفات و احوال مذکور، براین
~~اهل
# ~~قبله ظاهر نشدم ، اکنون بنزد این اهل قبیله و زعم و اعتقاد ایشان،
~~چنانست که
# ~~هرجیزی که اندکحاجتی دینی ودنبوی بدان روا توان کرده آن جبز بالای همتت
~~و
# ~~نهمت منست . زیراکه جون من بهیچ صفتی وحالی وعلمی وعملی و کشفی و ذوقی
# ~~برایشان ظاهر نشدم، ایشان مرا مسلوب و محجوب و مخذول ومعزول ومطرود و
~~مردود
# ~~اعتقاد کردند، واز آن غایت بی عقلی وبی کاری وخواری وبی اعتباری ، همتت
~~مرا
# ~~بهیچ مطلبی شریف ونهمتی بسندیده متعلق نشمردند ، واهل هیچچیزی ندانستند
# ~~واخملنی وهنأ خضوعی لهم ، فلم
# ~~برونی هوانا بی محلاة لخدمة
# ~~الخامل : السافط الذی لا نباهة له .
# ~~ومرا خوار وساقط الاعتبار گردانید این خضوع وتواضع نمودن من مراین
~~قبیله،
# ~~اعنی اهل طربق واولبا را، بجهت انشساب ابشان بحضرت معشوق درابین حال
~~ضعف و
# ~~سستی که ازجهت عدم ظهور من بصفات واحوال و اعمال وعلوم و آداب واخلاق و
# ~~رعایت حقوق صحبت وموددت وغبر آن ، بمن راه بافته است، وازبرای آن خواری
~~و
# ~~ساقط الاعتباری من بنزد ایشان وغایت بی التفاتی وکم عنایتی که ایشان را
~~در حق من
# ~~حاصل است مراشایسته هیچ خدمتی نمی بینند، نه خدمتی و کاری که بحضرت
~~معشوق تعلق
# ~~دارد از : اذکار وافکار وعبادات ومانند آن، ونه خدمتی وکاری نبز که
~~تعلشق بایشان
# ~~دارد از : آداب واخلاق ومراعات رسوم وعادات وامثال آن . وازغایت آنکه
~~مرا
# ~~مسلوب العقل و النمییز، اعتقاد کردهاند، مرا مستعد3 صدور هیچ خیریم
~~دینی ودنیوی
# ~~ازمن نمی یابند.
# ~~این بیت تقریر احوال حیرت اول، ومقام جذبهآ نخستین است که بعضی خلق
~~سیار
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~65
# ~~1 - اخسلنی: جعلنی خاملا ای خفرة الذکر. وهنآ: ضعفا. محلا: بمعنی اهلا
# ~~ومستحقا PageV00P309
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_310.png)

# ~~166
# ~~را دراین مقام ازدیوانگان وبی خبران شمارند، وهیچ خبری از ایشان توقشع
~~ندارند، و
# ~~بان کمال تحقق است نبز بمذهب طربقت اهل ملامت. والله المرشد.
# ~~الی درکات الذل من بعد نخوتی
# ~~ومن درجات العزة امیت مخلدا ms150
# ~~مثخلدا: ای مابلاکه ومنه قوله تعالی ((اخلد2 الی الارض" والنخوة:
~~الکبر والعظمة،
# ~~یقال : اتتخی فلان علینا، ای : تکبکر وتعظم .
# ~~واز آن درجات عیزت که مرا درمیان خلق بود یسبب ظهور من درمیان ایشان
# ~~بصورت خصال حمیده وفعال پسندیده وتحلی من بحلیهآ احوال شریف وعلوم
~~واقوال
# ~~بدیع وظریف وتلبس بلباس عقل کامل وفضل شامل وذهن وقتاد و طبع نقاد ،
~~اکنون
# ~~مایل گشتهام وراجع شده بدرکات مذلتت بواسطهآ تدرشع من بلبوس جهل و حیرت
~~و
# ~~تور5ع از کبر و عظمت و انفت و حمیتت ، بعد از آنکه کبر و عظمتی با خود
~~داشتم.
# ~~یعنی پیش ازاین آنگاه که من درمقام بدایت بسلوک و سیر ومجاهدات و
~~معاملات
# ~~و علوم وآداب شریعت وطریفت منلبتس و متحقق میبودم ، و هرعلمی وعملی و
# ~~معاملهئی وخلقی وحالی را موجب قربت و زلفتی میپنداشتم، بآن سبب کبر و
~~عظمتی
# ~~درخود میبافتم ، وخود را جاهی ومنزلنی ورفعتی ودرجتنی دردنبا و آخرت
~~بنزد حق
# ~~وخلق میدیدم . بس جون سلطان عشق غالب شد وبفرمود تا ندای ((وما قدروا
~~الله
# ~~حق3 قدره) بسمع جان من رسانیدنده وآوازةآ ((ان "الله لغنیء عن
~~العالمین) در افکندند،
# ~~ودبد بة ((سبحان من لا یوصل البه الا به" درنهادند وقضیة ((قبل من
~~قبل لا
# ~~لعلة، ورمدة من رآدة لا لعلة) مرا مفهوم گردانیدنده لاجرم صمصام غیرت
~~عشق جمیع آن
# ~~دستاویزهای علم وعمل ومعامله را بی کرده نا از آن درجات عتزت اضافت آن
~~اوصاف
# ~~بخودم، بسوی درکات مذلکت عجز و بیچارگی و بیوصفی و بیحکمی وجهل و حیرت
# ~~وبیحمیتتی وبی انفتی، میل کردم، وآنهمه جاه ومنزلت ونخوت وعظمت را
~~ازخود
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اخلد الی امر: ای مال ورکن. الدرکة فی الانحطاط : کالدرجة فی
~~الارتفاع .
# ~~2-س7،ی175
# ~~1-س 29،ی5.
# ~~4-س39،ی 67 PageV00P310
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_311.png)

# ~~ینداختم، وبی جاه و حشمت و قدر و منزلتی، خوار و بی اعتبارم بحضرت
~~دلدار رجوع
# ~~نمودم .
# ~~تلا باب لی یثخشی، ولاجاه یرتجی،
# ~~یقال : حمیت فلانا حمایة : ای دفعت عنه مایکره، وتقول حمبت عن ms151 کذا
~~حمیقة
# ~~ولا جار لی یتحمی لفقد حمیکنی
# ~~بالتشدید-، ومحمیة2 - بالتخفیف - اذا انکفت منه وداخلک عارة وانففة ان
~~تفعله .
# ~~میگوید : که چون من اکنون بفنای جمله اوصاف متحقق شدم ، لاجرم مرا نه
# ~~دری مانده است که کسی بحاجتی بآن در بیاید برآن امید که آن حاجتش روا
~~شود،
# ~~ونه جاهی که کسی را بآن جاه امید پناه تواند بود، و نه نیز همسابهیی که
~~مرا باشد و
# ~~بجوار من پناه آورده باشد او حمایت کرده شود، ازجهت آنکه، انفت و حمیگت
~~که
# ~~جار را بآن حمایت کنند، همچو دیگر صفات بیکبارگی از من مسلوب و مفقود
~~است،
# ~~ومن از فخر وعار بیزارم، کسی را جگونه حمایت توانم کرد ؟
# ~~کان لم آلن فیهم خطیرا ، ولم ازل
# ~~چنانست که گوثآبا هرگز من درمیان اهل قبیله که اهل طریقتند با آبروی
~~نبوده ام،
# ~~لدیهم حقیرا فی رخائیی وشکدتی2
# ~~وپیوسته بنزد ایشان خرد و فرومایه بودهامم درحال آسایش کشف و سختی
~~حجاییکت
# ~~من، یعنی: جچون بسبب تحثفق من بحقیقت فقر ومذهب اهل ملامت هیچ صفتی و
# ~~تصشرفی وحکمی وعلمی وحالی ازمن ظاهر نمی شود، اهل طربق را در حق من
~~توهم
# ~~افتاده است که من مسلوب و محجوب و مطرود و بی تمبیز شدهام بعد از آنکه
~~بنزد ایشان
# ~~بعلوم ومعاملات ومعارف ومکاشفات وقرب بحضرت مشهور ومعروف بودم، تااکنون
# ~~درمن چنان بنظر خواری و بی اعتباری مینگرند که گوئیا هرگز مرا درمیان
~~ایشان
# ~~آبروگآی و بزرگیئی نبوده است وهمیشه پیش ایشان حقبر وذلیل بودهم ا، هم
~~درحال
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~167
# ~~1 - غشی بابه : اذا قصد. الحمیة بمعنی النخوة والحماسة
# ~~2 - خطیرآ عظیما. الترخاء: سعة العیش خلاف الشدة. قوله: لدیهم حقیرا
~~... الخ
# ~~فی بعض النسخ : فی رخاء وشدة.

PageV00P311

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_312.png)

# ~~168
# ~~آسایش بمعاملات ومکاشفات، وهم درحال شدت حجاب وبی کاری .
# ~~فلو قبل من تهوی، وصرحت باسمها، لقیل کنیء او مسته طبیف جنتةا
# ~~پس اکنون که مرا شیفته وعاشق میشمرند ، اگر کسی گوید: که کرا دوست ms152
# ~~میداری ؟ ومن بصریح نام حضرت معشوق برم، هر آینه گفته شود، که کنایت
~~میکند
# ~~از دیگری، با خود خبال دیوش بسوده است، واز سر بیهوشی هذیانی برزبان
# ~~میراند، چه مرا باین حال بی صفتی و بیخبری، لایق نسبت بآن حضرت
~~نمیدانند، و با
# ~~ابن همه من عتزت حقیقی ولذت فقر ازاین خواری مییابم، و انس و راحت از
~~اودارم.
# ~~ولو عتز فیها الذل مالذه لی الهوی،  ولم تک لو لاالحب فی الذل* عتزتی
# ~~واگرعزیز و نابافت شدی در عشق آن حضرت مذلت وخواری، مراعشق خوش نیامدی،
# ~~واگر چنانکه نه عشق و مقتضبات اوبودی، دراین مذلیت که می کشم بزرگی من
~~حاصل
# ~~نبودی.
# ~~یعنی چون مقتضای عشق، ازالت احکام کثرت وامتیاز است از عاشق، پس هیچ
# ~~حکمی و وصفی امتیازی درعشق ملایم نباشد، ولکذت ادراک ملایمست، وذلتت
~~زوال
# ~~احکام و اوصاف واحوال وجودی عاشق است ازاو ومنقطع دیدن عاشق خود را از
# ~~آن اوصاف و احوال . پس حبتیذ، لذت عشق جز دراین ذلکت صورت نبندد، و
# ~~اگر نه عشق بمقتضیاته مستولی بودی، عاشق بخواری و بی اعتباری کی راضی
~~شدی،
# ~~و اعتبار خود در آن کی دیدی .
# ~~فحالی بها حال بعقل مثدلکة،
# ~~وصحة مجهود وعز مدلکة2
# ~~پس حال من بواسطآ عشق حضرت معشوق آراسته است بعقل حیران کرده شده،
# ~~عشقی و صحتنی که به بیماری نسبت کنند، وعزتی که از مذلکت حاصل آید.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- کنی: ای ذکر شیئا واراد به شیئا آخر. الطیفة الخیال الذی یأتی فی
~~النسوم
# ~~الجینتة: الجن .
# ~~2 - الحالی المتزین. المدله : الذی حیثره الحب. المجهودة ذوالجهد،
~~وهوالتعب
# ~~الشدید.

PageV00P312

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_313.png)

# ~~الندلیة : ذهاب العقل من الهوی، بقال : دلتهه الحبد ای حبتره وادهشه .
# ~~بعنیی: چون عشق بکلسی نهاد مرا فروگرفت، ودر نفس ومزاج من اثر تمام
~~کرده
# ~~وجملةآ صفات وقوای روحانی وجسمانی مرا ضعیف بیا مستهلک گردانید، لاجرم
~~اکنون
# ~~اگر کسی اندکمایه عقلی وتمبیزی، بمن مضاف بیند ، آن عقل وتمییزی باشد
~~که
# ~~بمدهوشی شیفتهآ حبرانی که وفتی حرکتی مناسب ms153 عقل ازاو صادرشود بی قصد
~~وارادت
# ~~او اضافت کنند ، و اگر نیز صحتتی در مزاج من مشاهده افند همچون اندک
~~مایهآ
# ~~انتعاشکی باشد که ناگاهی در بیماری عظیم سخت، پیدا آیده تا بناله تواند
~~پرداخت، واگر
# ~~نیز عتزتی بمن مضاف باشد، آن عزتی باشد که دراین مذلکت مذکور مندرج
~~بشود،
# ~~نه عزتی که درنظر کسی آبید، جه مرا هیچ صفتی وفکوتی روحانی و نفسانی،
~~از عقل و
# ~~ادراک وغبره نمانده است که درنظر آبده وموجب عزت من شود بنزد کسی.
# ~~اسرت تمنکی حثبتها النفس حبث لا
# ~~رقیب حجی سرا لسری، وخصکت1
# ~~بنهان بگفت ظاهر نفس من با سروجودی من که در باطن او مرکوزست، مرآرزوی
# ~~عشق خود را آنجا که رقیب عقل با او نبود، درحالی که این نفس من از غایت
~~تحقق
# ~~بننا، از عقل وغبره بنهان بود، و آن ستر وجودی را مخصوص گردانید باین
~~راز تمنتی.
# ~~بعنی: جون منشأ عشق بروفق (فاحببت ...) حضرت وحدتست ، مناسب او نبود
# ~~جز با این سر وجودی وجدانی، که بحکم (و2 هو معکم) بهرحقیقتی مضافست ، و
# ~~وحدثت و اطلافش در آن اضافت ساری وپنهان ، جه درنزول عشق از حضرت عمائی
~~از
# ~~هر تحقیق کمال اسمائی ر(ان اعرف) مرکبش جز همین ستر وجودی نبوده پس
~~ازاین
# ~~روی اورا - اعنی عشق را - با نفس که هیأتی اجتماعیست از روح حیوانی
~~وقتوت
# ~~حبوانی، و نظر تدبیری نفس ناطقه و محل ظهور کثرت اوصاف و قوا و ادراکات
# ~~مختلفست، مناسبتی ثابت نیست، لاجرم از این جهت نصیب او از عشق و اتصال
~~بمر کبش
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~169
# ~~1- اسرت: کتمت. الحجی: العقل. خصست: ای اختارت لنفسها ما فعلته من
~~الکتمان.
# ~~2-س 457ی2.

PageV00P313

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_314.png)

# ~~1770
# ~~که با او متحد است، جز تمنتائی از معشوق صورت نمی بندد، وظهور حکم آن
~~تمنتا
# ~~نیز دروی موقوفست، بر آنکه از این کثرت اوصاف و احکام قوای روحانی، و
~~جسمانیش
# ~~جون عقل وغبره ونظر وتطشع بایشان، بکلسی غایب وفانی شود، تا ms154 آنگاه اورا
~~اندکمایه
# ~~مناسبتی با عشق ومحلش ثابت آید ، وحبنئذ، آن تمنا ازاو سربرزند ، جه
~~اوصاف
# ~~جسمانی ، خود بکثرتها حجاب ومانعند ، لثبعدالمناسبة ، واوصاف روحانی
~~نیز چون
# ~~عقل وغبره که حکم تنزیه ((ما للتراب ورب الأرباب) برابیشان غالبست، هم
~~رقیبواره
# ~~مانع آن تمنا میباشند، واز آن تنفشر واستبعاد می نمایند.
# ~~پس میگوید : که چون بحکم غلبه وقهر سلطنت عشق، اوصاف و احکام قوای
# ~~روحانی وجسمانی از عقل وغیره، ضعیف بل مستهلک الحکم والأثر شدند، نفس
~~من از
# ~~ابشان ونظر وتطلشع بایشان، بکلسی غایب وپنهان گشت . پس دراین حال
~~پنهانی نفس
# ~~من از رقیب عقل وغبره، ابن راز تمنای عشق وتحقق بوصل معشوق ازاو
~~سربرزد، و
# ~~این راز را با آن ستروجودی که تمناش بوی متعلقست، بحکم آن اندکمایه
~~مناسبت
# ~~به پنهانی درمیان نهاد، و اورا باین راز مخصوص گردانید، چه غیری خود
~~آنجا
# ~~درنمی گنجد ، بس (سرا نصب علی الحال ، لببان هیأت الفاعل ، وهو النفس)
~~.
# ~~فاشففت من سیرالحدیث بسایری ،
# ~~فتشعرب عن سری، عبارة عبرتی
# ~~پس بترسبدم ازرفتن این حدیث تمنای مذکور، ببافی قوا واعضای من که این
~~عشق
# ~~بهمه رسبده بوده تا مبادا که بیان کند ازاین راز من ترجمه و گفتار آب
~~چشم من .
# ~~یقال : اشفقت منه : ای حذرته، فاشفقت علیه : ای رحمته. والاعراب :
~~الافصاح.
# ~~بعنی چون سرایت عشق وآن ستر وجودی را عام وشامل دیدم، ترسیدم از آنکه
# ~~اثری ازاین راز ببافی قوا واعضای من سرایت کنده و آتش شوق و حزن حرمان
~~و
# ~~سودای وصل، شعلهور شود، پس آبدیده که اثر آتش شوق و حزنست ، ظاهر شود
# ~~وآن راز من آشکارا گردد
# ~~مشترق التدراری
# ~~1- اسففت: خفت. تعرب: تبین PageV00P314
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_315.png)

# ~~بثغالط بعضی عنه بعضی، صبانة ،
# ~~ومینی، فی اخفائه، صدق لهجتی
# ~~در غلط میاندازد از آن راز ، بعضی ازقوای من مربعضی را از جهت نگاهداشت
~~آن
# ~~ستر را، و دروغ من در پوشیده داشتن این راز، راستی زبان منست .
# ~~المین : الکذب . واللهجة : اللسان .
# ~~یعنی هرچند نفس من خواست که ms155 در حال غیبت ازقوا وصفات خود، این راز تمنی
# ~~خودرا پنهان با ستر وجودی خود که باطن اواست درمیان نهد ، و ستلر وجودی
~~نیز
# ~~بمراعات حفظالستر قیام نماید . اما چون عشق بحکم سرایت عام خودش ، اثری
~~در
# ~~هرفوتی وعضوی پیدا کرده بود، و بحکم مناسبت حسهآ هریک ازوحدث خصوصی
# ~~که درضمن اضافت وجود بوی یافته بود، اورا از آن تمنا نصیبی داده، لاجرم
~~همین که
# ~~ابن قصد عرض راز نمشا برسر وجودی پنهان ازغبری ، از نفس سربرزد، بر
~~مقتضای
# ~~اصل حکم (الاصول یسری فی الفروع" عین این قصد بهمین طریق از
~~هرفوتی وعضوی
# ~~که فروع نفسند، سربرزد، وهمان قصد اخفا ازجهت حفظ الستر، ازهر حصهیی از
~~آن
# ~~سر وجودی که بهرقوتی وعضوی مضافست ظاهر شد، تا لاجرم هرقوتی مریکدیگر
# ~~را از آن راز تمنتا درغلط میاندازد، واز یکدیگر میپوشاند ، وچون زبان
~~را وصف
# ~~خضوصی، اخبار واظهار است، اونیز درضمن قیام بوظیفةآ خودش سمع را از آن
~~راز
# ~~خود آگاه می گرداند، جه سمع بالخاصبةآ بجاسوسی بروی مسلطست، پس زبان
# ~~بمراعات وظیفهآ خود براستی مرسر ونفس مرا در اخفای آن راز از غبری
~~تکذیب
# ~~میکند، وبصدق او کذبش بیدا میشود، وهو معنی قوله : "ومینی فی
~~اخفائه صدق
# ~~هجتی).
# ~~ولمکا ابت اظهاره لجوانحی،
# ~~بدیهة فکری، صشنته عن رویتتی2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~171
# ~~1- مبن: الکذب، ومینیة ای کذبی
# ~~2 -لجوانحی: لضلوعی. بدیهة الفکر: اوله، یعنی اول خاطری که خطورنماید
~~در فکر
# ~~الرویة: اعمال الفکر. درباب افعال اختیاری گویند صدور برخی ازا فعال
~~محتاج بهرویه
# ~~نمیباشد ویصدر عن الفاعل العالم بفعله بلا رویة وتفکر. اعمال الفکر،
~~الثروی بالأمر .

PageV00P315

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_316.png)

# ~~172
# ~~وجون سر باززد از پیداکردن آن راز برقوای باطن ، من، دریافت ناگاه تیزی
~~اندیشةآ
# ~~من، ونگاهداشنم آن راز را ازتمام اندیشهآ راست وفکر صائب خودم.
# ~~البدیهة والبئداهة : اسم من بدهه أمر، ای فجئه. والرویة: الفکر الصائب
~~التام
# ~~بعنی این نظری که موجب ترس بود ازسرایت خبر این راز تمنتی بسایر قوا و
# ~~اعضا، ومستلزم ms156 خوف بود از ظهور وافشای آن بفکر (مخصوصست - هکذا) ، پس
# ~~چجون ستر من این نظر را از رویشت من احساس کرده درحال این راز را از
~~اوپنهان کرد
# ~~ونگاهداشت، نا او برآن مطلع نشوده چه او نیز بداغ غیریت2 موسوم بود
# ~~وبالغت فی کننمانه ، فنسبنه ،  وأنسبت کتمی ما الی استرت
# ~~ومبالغت نمودم در پوشیده داشتن آن راز تا فراموشش کردم وفراموش
~~گردانیده شدم
# ~~آن پوشیدهداشتن آن رازی را که نفس من با سر بپنهانی گفته بود .
# ~~حکم ظاهر معنی این بیت ذکر تحقفست بمقام حفظ السر که از شرایط و
~~متمتمات
# ~~مقام کمالست ، و حقیقت معنی آنست که: جون مدد نفس وقوا واوصاف او،
~~درظهور
# ~~وبقاء وغیر آن، ازاین سر وجودی میرسد، که نفس بقوا واوصافش، مظهر وصورت
# ~~اوست ، پس هرگاه که این ستر وجودی از تنگنای تقیشد بحکم اضافت و احکام
# ~~جزئیست بجهد، وبفضای کلیت واطلاق خود توجثه کنده لابده آن نفس از تطلئع
# ~~و امداد ایشان اعراض خواهد کرد، پس مبالغت در کتمان، کنایت از آن عدم
~~تطلشع و
# ~~رفع قیود احکام مظهر نفس ومزاج وحکم جزئیت ایشان است، و نسیان آن راز
~~کنایت
# ~~از اعراض آن ستروجودیست از مظهر و اوصاف او، وقطع مدد خاص از ایشان
~~دراظهار
# ~~احکام وآثار ایشان، عندتوجهه الی حضرة اطلافه ، واستغراقه فی بحر وحدته
~~. والیه
# ~~مشارق التدراری
# ~~2- بعنی داغ غیریشت براو نهاده شده بود، یا دارای علامت غیریست بود و
~~بداغ
# ~~غیریت نشان داشت. چون گوش اسبان ودیگر حیوانات را با آهن گداخته نشان
~~وعلامت
# ~~مینهند PageV00P316
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_317.png)

# ~~الاشارة بقوله تعالی : ((نسوا الله2 فنسیهم) ای : اعرضوا عن التوجثه
~~الی حضرة وحدته
# ~~بالانهماک فی کثرة احکام الطبیعة وشهواتها ، فاعرض عنهم بقطع المدد
~~الاختصاصی .
# ~~المراد بقوله : (فساکتبها للکذین2 یتقکون ...) وقوله : ((انسبت کتمی
~~...) یعنی چون
# ~~سلطان عشق براین ستر وجودی مضاف بمن تمام مستولی شده آن توجه ورفع فیود
# ~~واعراض جمله بوی مضاف شد، وستر وجودی من از اشتغال بوی از اوصاف اعراض
# ~~وکنمان خود ms157 غافل وبیخبر شده واکنون در ولایت سلطنت عشق را است لاغبر .
# ~~فان اجن فی غرس المثنی ثمرالعنا
# ~~فلله نفس ، فی مثناها ، تعنتت3
# ~~پس اگر بچینم در این نشاندن درخت آرزوها، میوههای رنج و تعب مخالفات
# ~~نقس وترک حظوظ ومرادات وفنای اوصاف او حببنئذ، مرخدای را باد چنین نفسی
~~که
# ~~دررسیدن بچنین آرزوهای خودش رنج برخود گرفت.
# ~~بقال : عنی بالکسر، عناءا :تعب، وعنکیته فتعنی. قوله : (فلله نفس .0.)
# ~~کلام استعمل فی الدعاء، کقولهم : لله ابوک . ای: لیکن هو بجمیع اوصافه
~~لله ، حتی
# ~~بکون الله فی مراضیه له، عملا بقوله : ((من کان لله کان الله له) .
# ~~بعنی که نفسی که در راه خدا، ببلا وعنای فناء رضا دهده وخود را فدای
~~او کنده
# ~~مرخدای را بادا، تاخدا اجر او، وثواب او شود، وبخودش باقی کند .
# ~~وأحلی امانی الحثب، للنفس، مافضت
# ~~عناها به من اذکرتها وأنست
# ~~تقدیرالبیت : واحلی الأمانی المضافة الی الحب*، والناتجة عنه بالنسبة
~~الی نفسی ،
# ~~شیء قضت ، ای: حکمت بعنای نفسی بذلک الشیء، من اذکرت، ای حضرةالمحبوب
# ~~للنفس مثنی وصلها ، وانست النفس وامانیها بالوصل . فیکون من محله الرفع
~~بالفاعلیة
# ~~معیدالدین فرغانی
# ~~173
# ~~1-س 9ی18
# ~~2 - فی بعض النسخ : "فان اجن من غرس..).
# ~~3-س 7، ی155.

PageV00P317

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_318.png)

# ~~172
# ~~وفعله قضت، والمفعول عناها، واذکرت وانست صلة من، وضمیرالهاء فی
~~اذکرتها ،
# ~~یرجع الی النفس ، ومحلثه النصب بمفعولیتة اذکرت ومفعوله الثانی، وهو
~~طلب الوصل
# ~~مذوف ، ومفعولی انست ایضا محذوفان، وهما النفس وامانیها ، واحلی
~~مبتداء،
# ~~وما قضت خبره .
# ~~وشیرین ترین آرزوها درعشق مرنفس مراکه عاشقم، جچیزی بودکه حضرت معشوق
# ~~حکم کرد بعنا و رنج فنای اوصاف نفس من بسبب آنچیز، وآن طلب وصل اواست .
# ~~چه طلب وصل برفنای همگی اوصاف نفس متوقفست ، واین فنا موجب عنا و تعب
# ~~مجاهدات بی شمارست ، وهم معشوق بود که بهدایت اختصاصی خودش، مرا دریافت
# ~~ونفس مرا این تمنای وصل رجوع بحضرت خوده بادداده تا ازجهت تحفشق بآن
# ~~تمنای ، نفس من بعنای فنا راضی شد، و آن حکم حضرت معشوق را بدان ms158 گردن
# ~~نهاد، وهم بمعشوق بود نیز ، که نفس مرا همه حظوظ واوصاف و تمنتاهای
~~خودش
# ~~بروی فراموش گردانید تا از آن جمله بکلی اعراض کرد، و روی بطلب حضرت او
# ~~آورد، وحینئذ ، بزوال وفنای آن اوصاف واحکام انحرافی ، حقیفت دل معندل
# ~~منوحتد صافی ببدا آمد ، وحضرت معشوق که باطن سر3 وجودیست ، دراو، براو
# ~~تجلسی کرد وصفات اصلی نفس را که قوا ومدارک اویند، چون چشم و گوش
~~ومثلهما-
# ~~بخود باقی گردانید که (فبی یسمع وبییبصر) ، اثر آن بقاست، چه کمالاتی
~~که جهت
# ~~کثرت نسبی او، اعنی: ستر وجودی را بسیر در مراتب حاصل خواهدبود، باین
~~صفات
# ~~اصلی نفس متعلق است، پس بعد ازاین فصد تنثزل او بحکم عشق، باین صفات
~~اصلی
# ~~نفس برای تحقیق کمال را بصورت خواطر بیدا میشود، واول بدل تنثزل می
~~کند،
# ~~آنگاه بسمع و بصر ولسان وید و رجل - فولا، او فعلا- تمام ظاهر می گردد
~~.
# ~~أقامت لها ، منشی علی مثراقبا،
# ~~خواطر قلبی، بالهوی، ان المت1
# ~~مشارق التبراری
# ~~1- المت بالهوی : اتصلت به، عرفته قبلا.

PageV00P318

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_319.png)

# ~~واداشت وبرگماشت از بهر خود ازمن برمن نگاهبانی، اگر خاطرها از دل من
# ~~بمصاحبت عشق تنثزل کنند، و فرود آیند بصفات اصلی نفس من از جهت تحقیق
~~کمالی
# ~~که بایشان متعلکفست .
# ~~اقامت : ای سلتطت وحملت، من قولهم : قام فلان بامر کذا، اذا تعترض
~~للقبام به
# ~~وسلتط نفسه وحملها علی اتمامه ومراعاته، والکمت من الالمام، وهوالنزول.
~~والبیت جملة
# ~~شرطیة تقتدم الجزاء علی الشرط ، والفاعل فی الکمت هو الضبر المستکن فیه
~~الراجع
# ~~الی خواطر قلبی، وفی اقامت ضمیر حضرة المعشوق ، والباء للمصاحة.
# ~~یعنی چون بسیر و سلوک حقیقت دل من که درمشیمهآ نفس و احکام انحرافی او
# ~~بنهان بود ظاهر شد، و آیینهآ تجلتی آن ستر وجودی گشت، پس هرگاه که آن
~~ستر
# ~~وجودی بمصاحبت عشق که سیر درمراتب فی الحقیقه بوی مضافست، قصد میکند که
# ~~ازجهت تحقیق کمالی که اورا بکثرت نسبی متعلکفست باین قوا وصفات اصلی
~~نفس
# ~~همچون جشم وگوش ودست وپای ms159 و امثال این، تنثزل کند که آن قصد ظهور و
~~تنثزل
# ~~راخاطر می گویند. بس حضرت معشوق ازجهت محافظت وحدث واعندال خود،
# ~~همین قوا وصفات اصلی مرا برمن برقیبی برمی گمارد تا بصورت کثرت و
~~انحراف ظاهر
# ~~نشوند ، ومقصود که کمالست فوت نگردد، وهمین معنی را بعبنه، آن بزرگ
~~بیارسی
# ~~چنین گفنه است :
# ~~خبال ترک من هرشب، صفات ذات من گردد
# ~~هم از اوصاف من برمن هزاران دیدبان سازد
# ~~واینجا لفظ خیال برای آن گفته است که چون آن ستر وجودی هنوز تمام از
~~قید
# ~~اضافت نرسته است، پس او پرتو وجود مطلق است وخیال او، و از آن گفت که
~~صفات
# ~~ذات من گردد که آن تجلی بصورت خواطر مذکور بنفس تنزل میکند، و
~~خواطرصفات
# ~~صاحب خاطرند. والله المرشد
# ~~سعبیدالدین فرغانی
# ~~175 PageV00P319
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_320.png)

# ~~176
# ~~فان طرفت سرآ، من الوهم، خاطری،
# ~~بلا خاطر، اطرقت اجلال هیبةا
# ~~بپس اکنون اگر فرود آید حضرت معشوق ناگاه بنهان از وهم برخاطری که
~~ازدل
# ~~من خیزد بی مانعی از صفات و احکام انحراف و کثرت و خواطردیگر که ملکی و
~~نفسانی و
# ~~شیطانیند ، من ازجهت بزرگداشت هیبت حضرت معشوق سردرپیش اندازم وبادراک
# ~~اه نپردازم
# ~~یقال : فلان طرق اهله، ای : اتاهم لیلا علی غفلة، واطرق: ارخی عینیه
~~نحو الأرض
# ~~من هببة اوحباء. والخاطر : المانع، وفاعل طرفت ضمیر حضرة المعشوق ،
~~ومفعوله
# ~~خاطری، وسرا حال للطارقة، ومن الوهم ببان ذلک الحال
# ~~بباید دانست که خواطر برپنج قسمت : اول، رحمانی. و دوم، خاطر قلبی.
~~وسوم
# ~~خاطر ملکی. واورا روحانی نیز گویند. وچهارم، نفسانی. پنجم، خاطر
~~شیطانی.
# ~~زیراکه آن ستروجودی دائما ازحضرت باطن منوجه وقاصد ظهور و تنزل میباشد
# ~~بنفس وقوای اصلی او - قولا وفعلا - ازجهت تحقیق کمالی که اورا بکثرت
~~نسبی
# ~~بایشان متعلقست . پس اگر مورد و منشأ ظهورش آن محل متوحتد معتدل می
~~باشد که
# ~~اورا قلب نامست، ودرحال آن فصد هیچ حکمی و وصفی روحانی یا جسمانی براو
# ~~غالب نبوده باشد، و اورا همرن خود ms160 نکرده، بلکه آندم چون حکم مروحدث
~~حقیقی
# ~~تجلسی را باشد ، وحینئذ ، آن قصد راخاطر رحمانی گویند . وجون غلبه
~~مروحدث
# ~~مجموعی قلب را بود، حالتئذ، اورا خاطر قلبی خوانند. وحکم ایشان آن باشد
~~که
# ~~بصورت کمالی الهی درهیأت نیکنی یا نظری با علمی یا عملی وحدانی
~~بیشائبهآ ریائی
# ~~با توفع جزائی ظاهرشود، وباز همجنان وحدانی بمبدا ومنشأ خود رجوع سازد.
~~واما
# ~~اگر مورد ظهور آن سر وجودی قلب نباشد، یا اگر نیز باشد حکمی از احکام
~~روحانی
# ~~آن دم برقلب یا نفس غالب بوده باشد و محل را همرن خود کرده، حببنئذ، آن
~~قصد
# ~~وتوجثه خاطر ملکی و روحانی بود باعتبار تلک الصفة الغالبة . وحکمش آن
~~باشد که
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اطرقت: نظرت الی الأرض اجلالا وهیبة. الهیبة: الخوف والإحتشام.

PageV00P320

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_321.png)

# ~~بصورت خلقی روحانی یا علمی ازعلوم عقلی سربرزند . واما اگر غلبه وسلطنت
~~فی
# ~~القلب او فی النفس درخال آن قصد وتوجته قوت وهمی را بود بصفت انحرافی
~~که
# ~~اوراست بمدد شیطان که بحکم مناسبت معاون یکدیگرند، حینئذ ، آن قصد
~~وتوجه
# ~~راخاطر شبطانی خوانند. وخکمش آن باشد که بصورت انحراف در اقوال واعمال
~~و
# ~~مناصد ببدا گردد. واما اگر قصد وتوجته مذکور بنفس رسده وحالتئذ، صفتش
# ~~اماریتت بالسوء باشد درحال همرنگ آن صفت شود و بصورت طلب قضای شهوتی و
# ~~حظتی ونهمتی حسی نفسانی سربرزند، اوراخاطر نفسابی گویند.
# ~~وفرق دیگر میان خاطر شیطانی وخاطر نفسانی آنست که ، اگر شیطانی سربرزند
# ~~بمنع ممتنع شود، وبطلب لذتی وشهوتی دیگر مشغول شود، جه مقصود او اغواست
~~و
# ~~در آن همهآ شهوات برابرست، جون از دری ممنوع شود، دری دیگرکوبد. اما
~~نقسانی
# ~~بسنع ممتنع نگردد و بلجاج مشغول باشد، چه مقصود نفس استیفای لذت و قضای
# ~~شهوتست. وهریک ازاین خواطرسه گانه اعنی ملکی و نفسانی وشیطانی ما نعند
~~از تحقیق
# ~~وظهور حکم خاطر قلبی و رحمانی، خصوصا خاطر وهمی وشیطانی که در مداخلت
# ~~ابواب معانی مدخلی تمام دارد تا هرمعنیی که از غیب بروح ms161 یا قلب یا نفس
~~رسد، و هم
# ~~در آن مداخلت سازد ومشارکت طلید .
# ~~بس میگوید: که جون مرا فرزند دل از مشیمهآ نفس منولتد گشت ، و حضرت
# ~~معشوق دراو منجلی شد و بصورت خواطر رحمانی و قلبی بنفس وقوای اصلی او
~~تنزل
# ~~کردن گرفت، اکنون چنانکه حضرت معشوق باطلاق جماله، براین خاطر قلبی من
~~که
# ~~ازقیدی خالی نیست، ناگاه ظاهر میشود ینهان ازقوت وهمی که مشارکت طلبد و
~~بقبد
# ~~زیادتش مقبید کند و هیچ خاطری دیگر ملکی و نفسانی نیز مانع ظهور و
~~تنثزل آن خاطر
# ~~قلبی نمیباشد ، آن خاطر همچنان با غلبةآ اطلاق و وحدث حضرت معشوق وجمال
~~او
# ~~بروی، بنفس من وقوا وصفات اصلی او تنزل میکند، وجون این صفات وقوای نفس
# ~~مرا بسبب قید احکام مزاجی، قتوت وطاقت قبول و مفاومت سلطنت اطلاق آن
~~حضرت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~177 PageV00P321
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_322.png)

# ~~178
# ~~نبود، لاجرم از هببت و عظمت کمال ظهور وجمال و نور او سردرپیش انداختم
~~و بادراک
# ~~حقیقت مشاهدهآ او نپرداختم. واین اثر جلال جمالست، وحکم آن رقیبی صفات
~~اصلی
# ~~نفس نیزه که هریک نفس را ویکدیگر را از کمال عظمت وشدت نور حضرت معشوق
# ~~آگاه می کنند، واز مباسطت مانع می آینده چنانکه دربیت آینده می گوید :
# ~~وبطرف طرفی ، ان هممت بنظرق
# ~~وان بنسطت کفتی الی البسط کفکت
# ~~ومصروف وممنوع میشود جشم من اگر قصد یک نظری کنم، و اگر گشاده و کشیده
# ~~شود دستم بسوی انبساط، منع کرده آید .
# ~~یطرف: ای یصرف، من قولهم: امرآة مطروفة، اذا صرفت نظرها عن بعلها وطمحت
# ~~الی سواها. وکثفت : ای منعت .
# ~~یعنی در آن حال تجلسی، اگرچشم من بنظر وادراک منظوری که مظهر جمال
~~پرکمال
# ~~معشوق نماید، مبادرت میکند، رقیب هببت وعظمت وشدت نور وکمال ظهور جمال
# ~~معشوق در آن مانع می آید، چنانکه گفتهاند .
# ~~الست تحتاج رقیبا حافظا
# ~~لک من حسنک راع ورقیب"
# ~~و اگر دست نیز بمباسطت بفعلی و اثری در آن مظهر کشیده می گردد، هم ms162 از
~~هیبت کمال
# ~~ظهورش درآن مظهر ممنوع میشود. ومعنی تخصیص جچشم ودست دراین بیت آنست
# ~~که، هرفیضی که از حیثیگت صفات اصلی نفس متوجته کمال ظهور میباشد، ظهورش
# ~~جز بصورت فعل وانفعال بواسطةآ فیوت عملی وعلمی او نمی تواند بود، که
~~فوت عملی
# ~~آلت ظهور بصفت فعل او می باشد، ومظهرش غالبا دسنست که آلت اعمال
~~وصنایعست،
# ~~وقوت علمی آلت ظهور بصفت انفعالش است، چه علوم نفس من حیث هی نفس، جمله
# ~~انفعالیست، ومظهر این قوت علمی من حیث تعلثقه بالمحسوسات، حواس خمسه
~~است،
# ~~واکمل ایشان حس بصراست، لعموم تعلثفه. لاجرم جون ذکر تنسزل معشوق کرد
~~بصفت
# ~~جلال جمال اوبصفات اصلی نفس، اول مراین دو مظهررا اعنی چشم و دست که
~~کاملترند
# ~~دروساطت ظهور فیض او بصورت وصفت فعل وانفعال تخصیص فرموده آنگاه بطریق
# ~~مشارقی التدراری PageV00P322
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_323.png)

# ~~عموم دیگر اعضا را دربیت آینده ذکر کرد. والله اعلم -.
# ~~فی کل* عثضو فیة اقدام رغبة ، ومن هیبة الاعظام ، احجام رهبة
# ~~پس در هرعضوی که درمنست، پیش آمدن وحلقه در وصالزدن است از سررغبتی
# ~~حکم تحقق من بمقام بسطو رجاء، و باز از هیبت عظمت وجلال اطلاق وبی
~~نهایتی او
# ~~در تجلیات او، وخواطر رحمانی وقلبی من مرا امنناعی است از آن اقدام از
~~سر ترسی
# ~~بواسطةآ تحقق من بمقام فیض خشیت .
# ~~الاحجام الامتناع ، یقال: حجمنه فأحجم، من باب النوادر . مثل کببیته
~~فأکبة.
# ~~لفی وسمعی، فی" آثار زحمة
# ~~علیها بدت عندی کابثار رحمة
# ~~مردهان وگوش مرا درنفس من نشانههای انبوهی است بر معشوق که پیدا شدند
# ~~بنزد نفس من عبن آن نشانههای رحمت ، همجون ایثار رحمت وشفقتی ازدهان و
# ~~کوش درحق نفس من بیاد معشوق .
# ~~یعنی: آثار دهان و گوش در نفس بواسطهآ گویائی و شنوائی انفعالاتیست از
~~ذکر
# ~~وسماع نام و کلام معشوق ونغمات خوش که این جمله بسبب اتصاف بصفت کثرت و
# ~~اننشأ از منشأ متکثتر ، مزاحم وحدث وتجلتی معشوق و وحدث مجموعی محل آن
# ~~تجلبند ، اعنی القلب ، وچون دل ms163 من که محل این آثار است از تجلی جمال
~~وحدانی
# ~~بواسطهآ آن خاطر رحمانی پرشده است، پس اگر این آثار مذکور بوی میرسد تا
# ~~انفعالیش از آن حاصل می آید، حبنئذ آن جمله برمعشوق و وحدث او که دل از
~~او پر
# ~~است، آثار زحمت وانبوهی میباشند، جه از کثرت منتشی میشوند. پس هرچند آن
# ~~آثار مذکور بنسبت با من موجب رحمت ترقی والتذاذند بنام وکلام معشوق،
~~اما
# ~~بنسبت با وخدث معشوق ومحل وحدانی او آثار زحمت وانبوهیند .
# ~~لسانی، ان ابداء اذا ماتلاء اسمئها،   له وصفه سمعی، وما صم یصمت1
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~179
# ~~1- ببعنی: لسانه وسمعه واحد حینما یبدی لسانه اسمها حین تلاوته، وان
~~طرش
# ~~السمع یصمت اللسان قوله (س 3) : پیش آمدنی و... وصال زدنی است - خ -
~~PageV00P323
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_324.png)

# ~~180
# ~~تقدیر البیت : لسانی زمان ثلاوته اسم المعشوق، بصمت ان ابدا سمعی وصفه،
~~وهو
# ~~انسماع والاصغاء الی لسانی، وما صمة سمعی لعظمة ذکر المعشوق، ویکون
~~صمته ایضا
# ~~للغیرة والخروج عن عهدة الرقبة المذکررة ، والاحتراز عن الزحمة ایضا .
# ~~زبان من آنزمان که نام حضرت معشوق میبرد ، اگر چنانکه گوشم صفت اصغا
# ~~وسماع خود پیداکند، و ازغایت عظمت نام حضرت معشوق کر و بیخبر نشود،
~~حینئذ،
# ~~زبان من خاموش شود ازغایت غبرت وجهت محافظت ورعایت آن رقیبی مذکور و
# ~~احتراز از زحمت برمعشوق، چه زبان از سر معرفت وحکم غبرت گوید :
# ~~در مجلس وصل او جای همه کس نبود
# ~~جز هم نفسی تنها آنجا بنمی گنجد
# ~~وجون وصول اثرزبان، بدل جز بواسطة سمع نمی تواند بود، وهریک از این قوا
~~و اعضا
# ~~از قبل معشوق برخود و بریکدیگر رقیبند تا بصورت و صفت کثرت مروخدت تجلی
# ~~وجمال معشوق را مزاحمت ننمایند، لاجرم هرگاه که زبان صفت اصغا از سمع
~~مشاهده
# ~~می کند ، میداند که اثر آن بدل خواهد رسید ومزاحمت وافع خواهد شده
~~وحینئذ،
# ~~او ازعهدهآ رقیبی خود بیرون نیامده باشد، پس خاموشی اختبار میکند تا از
~~آن عهده
# ~~بیرون آید.
# ~~واذنی ، ان ms164 اهدی لسانی ذ کرها
# ~~لقلبی، ولم یستعبد الصمت، صمکت1
# ~~و گوش من نیز همچنین است، اگر چنانکه هدیه برد زبان من ذکر حضرت معشوق
~~را
# ~~بدلم، وخاموشی را بنده وملکهآ خود نسازد، درحال گوشم کری گزیند، هم
~~بجهت
# ~~احتراز از آن زحمت وخروج از آن عهدهآ رقیب .
# ~~یعنی: چون گوش من نیز برقیبی برخود و برزبان مسلطست، پس هرگاه که بیند
# ~~که زبان بذکر آن حضرت مبادرت می نماید وازهیبت وعظمت اوخاموشی نمی
~~گزیند،
# ~~او درحال کر و بیخبرشود2 تا اثر زحمت ذکر زبان که از کثرت نصیبی دارد،
~~بدل که
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- یستعبدالصمت: یتخذه عبدا. مرجع ضمیر لسان است، صمت: طرشت
# ~~2- او درحال کری وبیخبری اختیار کند -خ.

PageV00P324

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_325.png)

# ~~از تجلی وحدانی معمور است نرسد، وحضرت معشوق و تجلی او در دل مزاحمت
# ~~ننماید، واو نبز ازعهدهآ رقیبی خود بیرون آمده باشد. پس جون حضرت معشوق
# ~~بعظیت جلال جمال خودبرمن وصفات اصلی من ظاهرشد، مرا براین معشوق وعظمت
~~او
# ~~ازخودم با قصور خودم غبرت می باشد که من جه لایق محبتت او باشم .
# ~~أغار علیها أن اهیم بحبتها،
# ~~واعرف مقداری، فانکر غیرتی1
# ~~غیرت میبرم برحضرت عظمت وجلال وجمال معشوق ازخودم، که باین خواری و
# ~~بی اعتباری وپستی و تقیشد بهستیخودم، مرا بآن حضرت چه مناسبت، اورا هم
~~او باید
# ~~که دوست دارد، وباز مقدار حقیفت خود و نیستی و بیصفتی خود را میشناسم
~~که
# ~~همه جیز از دوستی وغبره بحضرت او و وجود اومضافست، ونظرم برتقشدم
~~((یحبتهم)
# ~~بر "(یحبثونه" می2 آید ، این غیرت خود را انکار میکنم، چه
~~اگر (یحبتهم) تنثزل
# ~~نکردی ، از ((بحبثونه) نه نام بودی3 و نه نشان. دراین بیت ذکر غبرت از
~~وسط
# ~~مقام غبرت فرموده است ، زبراکه غیرت خواست ازالت حکم واثر وتعلیق وقرب
~~غیر
# ~~است از مطلوب مرغوب فیه با طلب انفراد خود بآن حکم واثر وتعلق وقرب ،
~~ولیکن
# ~~بعد از حصول وتمکشن وتحقشق بآن وتعلتق آن ، حکم غبرت بحسب تحثول احوال
~~و ms165
# ~~تقلسب عشق دراطوار متنوع مختلف ظاهر میشود درمبادی که عاشق روی درخود
# ~~دارد یا معشوق را از بهر حظوظ ومآرب خود میخواهد ، غیرت از عاشق سر بر
~~میزند
# ~~برمعشوق از اغبار با میخواهد که درتعلق بمعشوق و وصل وحظوظ او ازاو
~~منفرد
# ~~باشد، وغبری با او در آن مشارک نبود. و آنجه گفتهاند : "اغار علیه
~~من فم المتکلتم"
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~181
# ~~1- مقداری: قدری، مقامی. یعنی منزلت ومفام.
# ~~2-س45ی59.
# ~~3- فاحببت ان اعرف، قرع حب بذاتست، چون حضرت ذات درمقام ذات خود را
# ~~بیند وبرخود عشق ورزده وحب بفیر از حب ذات ناشی است لان العالی لا
~~برالسافل ،
# ~~بحبهم ویحبونه، لأنه لا یحب الا نفسه.

PageV00P325

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_326.png)

# ~~182
# ~~ازاین مقامست . وباز جون روی عاشق ازخود بسوی معشوق بگردد نا خود وحظوظ
# ~~خود را فدای معشوق سازده آنگاه غیرت عاشق بر معشوق ازخودش باشد، تا
~~خواهد
# ~~که همه معشوق بود، و او بی عاشق باوصافه که مزاحم حضرت معشوق و وحدث و
# ~~اطلاق اواست و بآن حضرت هیچ مناسبت وشایستگی محبتت و وصل و ذکرنام
~~وکلام
# ~~او ندارد، درآن معرض بکلسی زایل گردد، واین بیت مشروح از این مقامست، و
~~بیت
# ~~دیگر نیز که ((ودع عنک ذکری باللسان فانتنی - اغار من اسمی ان تقبتل
~~فاکا) هم
# ~~ازاین قسم دومست، وباشد که هم ازاین مقام غیرت از معشوق سربرزند ، تا
~~برعاشق
# ~~از اغبار غبرت برد، وبخواهد که جز صفت وحدثت واعتدال که صورت وحدتست ،
# ~~گرد حضرت عاشق گردد، واز صفات کثرت و انحرافش صبانت کند. و آنکه از
~~صفات
# ~~عاشق و خواطر او براو گماشته بود برقیبی تا صور کثرت که اغیارند بدو
~~راه تنواند
# ~~بافت ازاین بود، وباشدکه غیرت معشوق برجمال خود و وحدث خودش باشد از
~~عاشق،
# ~~تا لاجرم بصورت هببت وعظمت وجلال، برعاشق بیداگردد، تا عاشق ادراک
~~اوثتواند
# ~~کرده وبوحدث او نببارد متحفیق گشت ، جنانکه در آن دوببت گفت .
# ~~واما مرتبهآ سوم غبرت، آنست که عشق روی عاشق را از عاشق ms166 و معشوق نیز
# ~~بگرداند، وبخودش که عشقست آورد، تا عاشق گوبد: ((اغار علیک منک فکیف
~~منسی)
# ~~واصل این جمله درقرآن وحدیث مذکور است. اما اشارت فرآن، قوله تعالی :
~~((ان الله
# ~~لا یغفر ان یشرک به ، ویغفر مادون ذلکا لمن بشاء) واما در صریح حدیث ،
~~قوله
# ~~- صلی الله علبه وسلسم - ((لیس احدا غیر من الله ومن غیرته حترم
~~الفواحش) اول ذکر
# ~~غبرت برصفت اطلاق و وحدث وفعال لما بربدی خودستش از اغببار ، و دوم
~~غیرت
# ~~برمخاطبان ومکلتفانش کرد که عاشقانند ازصور کثرت و انحراف که فواحش
~~عبارت
# ~~از آنست ، تا بدان آلوده نشوند . ودیگر قوله ، علیه التحیکة والسلام :
~~((ان سعدا
# ~~مشارقی التدراری
# ~~1-س4،ی116 PageV00P326
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_327.png)

# ~~لغیورة ، وانا اغبر منه والله أغبر منسا)
# ~~پس می گوید: که جون حضرت معشوق از سرغیرت1 بروحدث وجمال خود بعظمت
# ~~وجلال برمن منجلسی شد، حکم آن غیرت از آن حضرت بمن هم سرابت کرده تا من
~~نیز
# ~~ازخود براو وعشق اوکه با اومتحد است غیرت میکنم، وخود را شایستهآ جناب
~~عشق
# ~~او نمیشمرم ، و باز جون همه هستی وصفات اومضاف بحضرت اومی یابم ومرا
~~ازخود
# ~~جز نیستی نیست، لاجرم باین نظر معرفت براین صفت غیرت واضافت آن بخودم
~~انکار
# ~~می کنم، چه باین صفت غیرت هم اواست که پیداست، ومن همجون آییبنهآ اویم،
~~که
# ~~عکس غبرت او درمن بیدامیشود بنبعبت تجلسی او که در دل من نزول کرده
~~است،
# ~~وهمجنین عکس ((یحبتهم) است که بصورت (یحبثوبه) ظاهر است هم بحکم آن
# ~~تجلی، وچون حکم تجلتی غالب گشت اثرش بروح من که جهت تجثرد نفس ناطقه و
# ~~نسبت ظهور اواست درعالم ارواح هم برسید، تا باین غلبه وحکم وحدث در دل
~~من
# ~~شادمان شده وفصد توجته بآن حضرت کرد.
# ~~فتختلس الروح ارتیاحا لها، وما
# ~~ابتریء نفسی من توهشم مثنیة2
# ~~پس ربوده میشود جان مجترد من بسوی حضرت معشوق از غایت نشاط وشادمانی
# ~~بغلبة حکم وحدث وبساطت او بردل من، ومعذلک نفس خودم را بحکم بقای حکم
# ~~بشریت، ms167 ورجوع بحال حجابیت "اتما انا بشر3 مثلکم" که ازلوازم
~~این نشأت دنیویست
# ~~از توهم آرزوئی وطلب حظتی از حظوظ حال بدایت مبترا ومنکزه نمی کنم ،
~~هرچند
# ~~ازتمام و تحقیق آن آرزو محرومست و آن آرزو همجون حقیفت ادراکست بسمع و
# ~~بصر ومثلهما ، والتذاذ بآن تا لاجرم دربعدش بچشم گوش میبینم .
# ~~یبراها علی بنعد عن العبن ، مسمعی
# ~~بطیف ملام زایره حین یقظتیآ
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~83
# ~~1- هست شرط عاشفی غیرتیزی
# ~~همچو شرط عطسه گوید دیرزی
# ~~2 - تختلس: تختطف. ارتیاحا: انبساطا المنیة التمنی.
# ~~3-س418ی110.
# ~~4 - بطیف ملازم زائر...

PageV00P327

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_328.png)

# ~~184
# ~~کوی من مرضرت معوق را شره شرنوری ازجتهن اعتی : درجات
# ~~حجاببتت که دوری معنویست بواسطهآ آمدن خبال ملامت زیارت کنندهآ من
~~هنگام
# ~~بیبداری حستی.
# ~~بعنی: جون دروقت تجلاسی ظاهری حضرت معشوق بجشم ظاهر من نزدیک می باشد،
# ~~جیه بحکم ((مارأیت شبئا الا ورأیت الله فیه) همه اشبا را جشم ظاهر من
~~صفات ومظاهر
# ~~تجلتی میبیند ، و گاهگاهی بضرورت فیام نشأت، حالت حجابیکت طاری میشود،
~~و
# ~~دوری ازجشم حاصل می آید، وعشق دائما ملازمست ، لاجرم باز درصورت احکام
# ~~بدایت بحسب این حالت حجابیبت سلسلهآ شوق را میجنباند ، ومرا در قلق
~~واضطراب
# ~~طلب می اندازد ، تا دوست ودشمن زبان بملامت میگشایند، ومی گویند که
~~توخود
# ~~را بگزاف در عنا و رنج مدار که ترا شایستگی وصل او البنه تتواند بود،
~~وحال را
# ~~از خود بدرائی و بدو تنوانی رسید، پس اکنون هرگاه که بواسطهآ تقریع و
~~ملامت ، نام
# ~~حضرت معشوق میبرند ، شمایل اورا بآن ذکر پیش من مصکور میکنند یا خبال
~~او
# ~~آزدم حاضر میشود، وجان گوش من، بدیدهآ بساطن اورا میبیند، وهرجند معهود
# ~~آست که خبال را در منام به بینند گوش منش در بیداری در صورت ملام
~~مشاهده
# ~~می کند - والله اعلم -.
# ~~فیغبطآ طرفی مسمعی عند ذکرها،
# ~~وتحسد، ما افنته ، منشی بقیتنی
# ~~پس چشمم بر گوشم غبطت وحسد میبرد؛ از آن جهت که در بنعد که حال حجایست
# ~~چشمم محرومست و گوشم ms168 محظوظ، وآنجه هنوز فنا بوی نرسیده است، نیز از
~~بقایای
# ~~صفات پوشیدهآ نفس من ، حسد میبرد برآنچه بعد از تحقق بفنا ببقای حفیقی
~~بافی
# ~~گشنه است، و روح من نیز با جملهآ صفاتش که هنوز هبچ بفنای او
~~نبرداختهام ، بحسد
# ~~میبرد بر نفس وصفاتش که فانی شدهاند ، وبفای (کنت سمعه و بصره) یافته.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- یفبطة یتمنشی مثل حاله. أفنته: اعدمته، اهلکته. والضمیر یعود الی
~~التییذکرها PageV00P328
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_329.png)

# ~~الحسد له ثلاث مراتب : احدها ، محسود، وهو تمنتی حصول النعمة المحسود
~~فیها
# ~~مع عدم زوالها عن المحسود، وهو الذی یسمکی غبطة .
# ~~والآخران مذمومان، وهوطلب حصولها مع تمنکی ازالنها عن المحسود، وهو
~~الثانی.
# ~~والثالث ، طلب از النها عن المحسود، سواء حصل للحاسد اولا ؟ والمراد فی
~~البیت
# ~~هو الغبطة لا غیر .
# ~~بباید دانست که آدمی را نفسی است و روحی وقلبی، لیکن قلب پیش از سلوک
# ~~در نفس و روح وصفاتشان مستهلک و پنهان است، وهریک را از این نفس و روح
~~فی نفسه
# ~~تعیثنی است، وصفاتی واخلاقی علی حتده . اما تعیثن روح وجودیست قائم
~~بماهیکتی
# ~~ومتعبتن دراو ثبوت وتحفق او درعالم ارواح
# ~~واما صفاتش ، تجرد وبساطت ونزاهتنست از ترکیب وغالب براو احکام تنزیهی
~~و
# ~~علوم واحوالی که بمواد تعلشقی ندارد.
# ~~واما نفس، هبأتیست متحصتل از بخار ضبابی که از بضعهآ صنوبری منبعث
~~میشود.
# ~~وبعضی اورا روح حبوانی میخوانند، واز قتوت حبوانی که محمول آن بخاراست.
# ~~واز نظر تدبیری روح بسوی عالم اجسام عموما وبسوی تندبیر این مزاج خصوصا
~~. و
# ~~جملهآ فوای بدنی ظاهرا وباطنا ومدارک وحواس صفات وحواس اصلی اویند .
~~وجملهآ
# ~~حظوظ وشهوات وآمال و امانی وتعلثفات، صفات عارضی اویند، وعشق که بحکم
# ~~اصلی ((فاحببت ان اعرف) از حضرت وحدت از بهر تحقیق مطلوبش که کمال
~~پیدائی
# ~~است، در مراتب ساری وسایر ونازلست، وباز بحکم "والیه برجع الأمرا
~~کله) بحضرت
# ~~وحدث راجع، وبمقرعة ر(ثم5 البنا بیرجعون2) عاشق را با خود دررجوع بدان
~~حضرت
# ~~میراند، وازجهتضرورت رجوع ندای "کل شیء هالک، و کل من3 ms169 علیها
~~فان" بگوش
# ~~عاشق سالک فرومی خواند، و برفنا و تلاشی و استهلاک جملة صفات اصلی و
~~عارضی، اولا،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~185
# ~~1-س (41ی123
# ~~2-س29،ی57.
# ~~3-س28،ی 88، س 50،ی26 PageV00P329
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_330.png)

# ~~186
# ~~واصل تعیثن وتقیشد بهستی مضاف بهریک از نفس و روح در مراتب ثانیا ،
~~بقهر الزام
# ~~میکند، وتقلسبات عاشق سالک دراطوار احوال ومقامات بواسطهآ رباضات و
~~مجاهدان
# ~~بهر تحقیق این فناست، ومراین فنارا سه مرتبةآ کلبست، برهریک مرتبه گی
~~از بفا مثرتب.
# ~~مرتبةآ اول، فنای نفس است وصفات عارضی واصلی او
# ~~ومرتبةآ دوم، فنای روحست با صفاتش .
# ~~وسوم مرتبه - را ، الفنا فی الفناء گویند. اما بقائی که برفنای نفس
~~مترتبست،
# ~~تحقتقست بظاهر وجود عام منبسط برعالم ، وآن اسم ظاهر حقست با غلبهآ حکم
# ~~وحدث برکثرت نسبی اسمائی که اسم ظاهر جامع ایشانست، واز این جهت این
~~حضرت
# ~~را عالم حقیقت ومقام جمع خوانند. واما بفائی که برفنای روح وصفات
~~اوموقوفست،
# ~~بحقیقت بباطن وجود، وباعتباری بحضرت غیب وشؤن ذات با غلبهآ کثرت نسبی،
~~و
# ~~تمیز ذاتی شئون وحفایق بروحدث وجود ظاهر، ازیراکه چونه در نفس تمیثز
~~وکثرت
# ~~ظاهراست و وحدث باطن، لاجرم در بقاء بعدالفنا ، وحدث ظاهر میشود، وکثرت
~~و
# ~~تمیز باطن میماند ، و در روح وحدث وبساطت ظاهر است ، و کثرت وتمیبز
~~باطن
# ~~لاجرم ، در بقا وحدت باطن میماند، وتمیثز وکثرت حقایق وشئون ظاهر می
~~گردد، و
# ~~این بفا را تحفق بحضرت غیب واسم باطن وحضرت جمع نیز گویند .
# ~~واما مرتبهآ سوم بقا ، تحققست بحقیقت حضرت1 برزخبت وانسانببت و جمعیتی
# ~~که حتتدی (وخلق آدم علی صورنها" وهو المعبر عنه بمقام (قاب قوسین)
~~واورا
# ~~حضرت جمع الجمع خوانند، و بالاثر از این مرتبهئی هست که بحضرت محمکدی
# ~~مخصوصست ، وآن مقام أوأدنی است، وتجلسی اورا احدیست جمع خوانند .
# ~~اما درمرتبهآ اول که فنای نفس است بواسطهآ حکم نشآت، اثرکثرت صفات
~~طبیعی،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-ملاحظه میشود که این عارف نحریر با چه تسلتطی مشکل ترین مباحث را با
# ~~سهل ترین وساده ترین عبارات ms170 تقریر می فرماید PageV00P330
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_331.png)

# ~~وکثافت حجب او غالب وظاهرست ، وسلطنت او قوی وقاهر. لاجرم دراول سلوک
# ~~فنای او اهمست وحکم او اعم_. وبفنای کثرت صفات او، اول وحدت مجموعی که
# ~~صورت عدالت اواست پیدا آید، و اورا قلب گویند، و آن وحدث حقیفی وجود
~~ظاهر
# ~~واحدحق که باطن نفس بود دراین قلب تجلسی کند، ولکن بغلبهآ حکم اسمی از
~~آن
# ~~اسماء که اسم ظاهر حتق شامل ایشانست چون اسمائی که مؤذنند بتشبیه ،
~~همچون
# ~~سمیع و بصیر ومانند این، و بعد از آن هم در نفس وفنای صفات او سیرمیکند
~~تا آنگاه
# ~~که فنای جمله صفات نفس تمام شود، حینئذ، تحفقش بحقیقت اسم ظاهر متحقق
~~گردد،
# ~~ولیکن ازصفات نفس آثاری عظیم پوشیده باقی میماند که آن آثار وبقایا
~~موجب
# ~~تقیشد چشم می باشد بادراک مبصرات، وتقیشد سمع بادراک مسموعات در مقام
~~تحفشق
# ~~بحقیقت ((کنت سمعه وبصره) وموجب حرمان چشم می باشد نبز عند طریان
~~الحالة
# ~~الحجاببتة که بیعد معنویست بحکم نشآت، چنانکه دربیت گفت که ((یراها علی
~~بنعدی
# ~~عن العین مسمعی) تا لاجرم موجب غبطت جشم میشود بر گوش، جنانکه دراین
~~بیت
# ~~مذکور است. وازآن آثار وبفایای بوشبده، اغلبش درسیر درمرتبهآدوم فنا،
~~وتمامش
# ~~در سیر مرتبهآ آخرین بکلسی زوال پذیرد. وچون سپرش دراسم ظاهر1 وما یجمع
~~من
# ~~الأسماء تمام شود ، باز سیر دیگر درفنای روح وصفات او می آغازد، وحینئذ
~~قلبی
# ~~ازمیان صفات روح و نفس متحصل باشد، و آن قلب حامل تجلیئی از تجلتبات
~~اسم
# ~~باطن شود، آنگاه در اسمائی که اسم باطن جامع ایشانست همچون طاهر و
~~قتدوس
# ~~وعزیز، وسلام، که اسما وصفات تنزیهیند سیر کند تا بهمه متحقق گردد، پس
~~سپرش
# ~~من حبث الاسم الباطن نیز تمام شود. وغالبا سیر درفنای نفس وصفاتش ، سیر
~~محبی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~187
# ~~1- یعنی بعد از سیر دراسماء ظاهر، یکی بعد ازدیگری، متحقق شود باسم
~~جامع
# ~~و کلی ظاهر یعنی بتحقق جمعیشة اسم ظاهر تششرف حاصل نماید وبعد از آن
~~دراسماء
# ~~باطن ms171 سیرنموده تا متحقق شود بجمعیت اسم باطن کما فصله الشارح العلامة
~~فی المقدمة
# ~~التی کتبها علی شرحه علی القصیدة باللشفة العربیشة . ولله دره وعلیه
~~اجره، رضی الله عنه.

PageV00P331

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_332.png)

# ~~88
# ~~باشد، واز مصنوعات بصانع رود، وسیر در روح، سیر محبوبی باشد، واز صانع
~~به
# ~~مصنوعات آید، واز آنجا چون متنازلا بر نفس مرور کند منصبغ بحکم بقاء
~~اغلب آن
# ~~بقایای پوشیدهآ نفس را همجون دفایق حب تجاه که - آخر مایخرج من قلوب
~~الصتدیقین
# ~~حب الجاه- فانی گرداند، واین حبتجاه - عندالله - باشده که تا این غایت
~~باقی ماند
# ~~جون تمنتای بلوغ بمقام شفاعت و امثال آن، نه - عندالخلق - که در مبدأ
~~سلوک
# ~~فنای خود آن شرطست. وبعد از آن بتحفشق بفنای بعدالفنا بردازد، و آن
~~اندک بقیبت
# ~~دیگر آنجا فنا پذیرد.
# ~~پس چون ناظم، اول سبر در فنای نفس کرده است وبنجلتی اسم ظاهر متحقکق
# ~~گشته، و آنجا درمقام بغا ببقایای پوشیدهآ نفس محس شده، واثر آن بقایا ،
~~در خود
# ~~یافته، و روحش نبز ازفنای نفس وتحقق بوحدث وجود آگاهی یافته، لاجرم گفت
~~:
# ~~آنجه از من بفنا نبیوسته است از آن بقایای پوشیدهآ نفس، و ازروح نیز که
~~هنوز
# ~~بفنای او نبرداخنهام، حسد می برد برآنجه ازمن وصفات نفس من فانی شده
~~است و
# ~~ببقا رسبده.
# ~~پس دراین بیت آینده بزبان مرتبهآ اول از مقام بقاء که حضرت جمع وحقیقت
~~است
# ~~میگوید، واز تحقق بظاهروجود که اسم ظاهرحق است نشان میدهد والله المرشد
~~(ک).
# ~~اممتت امامی فی الحقیقة فالوری   ورائی وکانت حبث وجتهت وجهتی
# ~~پیشوائی کردم در عالم حقیفت وحضرت جمع مذکور مرپیشوای خودم را ، که
# ~~درظاهر نماز از مقام تفرقه بوی مقتدی ام، پس جملهآ خلق درپی منند بمن
~~مقندی در
# ~~هر نمازیی وفصدی ونوجهی.
# ~~یعنی: جون من باین حضرت جمع وجودی وحقیفت پیوستم، وجود را یکی بیش
# ~~ندیدم ؛ همچنان قرص آفتاب. وهرهستی که درمراتب بهرشخصی مضاف مینماید،
# ~~مشارق التبراری
# ~~1- اممت: قصدت. وجهت: توجهت قوله (س 6): که درمبدأ سلولک فنا ms172 آن خود
~~شرط است
# ~~-خ ل - PageV00P332
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_333.png)

# ~~فرع و پرتو او یافتم، در تعیشن از وی منتشی، ودر بقا از وی مسنمد ودر
~~کمال بوی
# ~~راجع. چنانکه شعاع آفتاب که منبسطست براین عالم و از هر دریچه ثی و روز
~~نهیی
# ~~طالع ، لاجرم درهرنمازی که درظاهر عالم تفرقه بحکم امر ظاهر شرع که
~~ازجهت قیام
# ~~نشأت تقیشدم بدان لازم وضروریست ادا می کنم، این شخص را که دراین ظاهر
~~نماز
# ~~امام منست وبحق منوجتهست ، او را درحقیقت وباطن منوجته بخود مییابم ،
~~وخود
# ~~را امام او مییینم . جه توجثه او باین حضرت جمع وجودیست که من بوی
~~متحقتقم
# ~~توجته الفرع الی الاصل -، پس همه خلق نیز که درهرنمازی وفصدی منوجتهند
~~یاین
# ~~حضرت ، دربی منند، وهمه بمن منوجتهند . ومن ازاین حضرت جمع اگر بظاهر
~~مقام
# ~~نغرقه توجثه میکنم، توجثهم بحضرت معشوق ازجهت واحدیثت او که منشا کثرت
# ~~نسبی است محقق میشود، واگر بباطن روی می آورم توجهم هم بحضرت او ازجهت
# ~~احدیتت او که منبع وحدث حقیقی است واقع میگردد
# ~~پس من ازاین حضرت بهرکجا که توجثه میکنم ، قبله ومتوجته الیه من حضرت
# ~~معشوق میباشد.
# ~~یراه امامی ، فی صلاتی ، ناظری،
# ~~ویشتهد نسی قلبی امام اثآمتتی1
# ~~دیدهآ ظاهر من متعلگق ادراکش عالم تفرقه است، مراین شخص را که دراین
~~عالم
# ~~تفرقه امام نماز ظاهر منست درپیش من میبیند، ودل من خود2 بچشم بصیرت
~~نظر
# ~~میکند مرا دراین عالم حقیقت پیشوای همه امامان ظاهر من مشاهده می کند .
# ~~ولا غرو ان صلی" الانام الی ان
# ~~ثوت بفؤادی، وهی قبلة قبلتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~189
# ~~1 - یشهدنی: یرانی. المتی، جمع، واحده امام : کسی که باو اقتدامیشود.
~~ومنه: لکل
# ~~امثة امام یقتدی به. قول الناظم : یراه، فی بعض النسخ: یراها
# ~~2- درنسخهآ کتابخانه آقای دکترعلی اصفرمهدوی: "ودل من چون بچشم
~~بصیرت...))
# ~~3 - فی بعض النسخ: "(ولاغرو، ان صلسی الإمام ..) وقوله :
~~"ثوت بفؤادی ... فی
# ~~بعض النسخ : فی فؤادی) قوله (س 11) : "منبع وحدت ..." فی م :
~~منبیء ...

PageV00P333

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_334.png) ms173

# ~~190
# ~~وعجب نبست اگر جملهآ خلق با این امام ظاهر من، دراین نماز ظاهر بسوی من
~~توجثه
# ~~کردند، جونکه حضرت معشوق بحکم ((ووسعنی قلب عبدی .00) در دل من افامت
# ~~ساخته است ، وقبلةآ هراسمی که من حبث الاستناد قبلهآ هرامامی است، با
~~قبلةآ ظاهر م
# ~~که کعبه است، این حضرت جمع وجودی است که در دل من ساکن ومقیم است .
# ~~لا غرو: ای لا عجب. وثوت: افامت. وقد ورد فی الببت رواینان: احدیهما،
~~الأنام
# ~~بالنون، وقبلة قبلة، بغیر یاءالاضافة ، وذلک بطرق حذف المضاف، ای:
~~قبلة کل قبلة
# ~~والثانیة: الامام بالمیم ، وقبلاة قبلتی بیاء الاضافة ، ای الکعبة،
~~اماتقریر الروایة الأولی،
# ~~بعنی : از آنجه گفتم که جملهآ خلق بسوی من متنوجتهند درهرنمازی و
~~توجهی،
# ~~عجب مدار، زیراکه، بحکم "(ولکل وجهة1 هو مولتیها" استناد
~~هرقومی بل هرشخصی
# ~~بحضرت اسمی ازاسمای وجودیست که تربیت ومدد جز از حیشیتت آن اسم بوی
# ~~نرسد، ومرجعش عاقبة الأمر بحضرت همان اسم خواهد بود. پس قبلهآ او
~~درهرچه
# ~~توجه بحق کند از نماز ودعا وغیرهما، حضرت همان اسم میباشد، وقبلهآ آن
~~اسم و
# ~~منشأ اواین حضرت جمع وجودیست. وذلک معنی قوله: وهی قبلة کل قبلة. واو،
~~اعنی:
# ~~این حضرت جمع وجودی واسم ظاهر ، بحکم "ووسعنی قلب عبدی ..."
~~در دل من
# ~~مقیمء پس چهعجب اگر همه خلق را در نمازها وحاجتها روی بسوی من باشد.
# ~~واما وجه روایت دوم، می گوید : که چون قبلهآ این امام ظاهر کعبه است که
~~هم
# ~~از روی ظاهر شرع قبلةآ ظاهر منست، واین کعبه هم از ظاهر وجود حصته ثی
~~دارد که
# ~~فرع و پرتو اسم ظاهر حق است، وقبله آن حصته ازوجود کعبه هم این حضرت
~~جمع
# ~~وجودیست، واین خضرت جمع وجودی در دل من مقیم، پس عجب نباشد اگر این
# ~~امام ظاهر، نماز بسوی من گزارد، وتوجشهش بسوی من باشد .
# ~~و وجه دوم با بیت آینده مناسبتر است ، چه کعبه است که همه جهات در وی
# ~~مشارق الکتراری
# ~~1 - س 2، ی ms174 143 قوله (س 1) : "امام ظاهر من 000" (دراین نماز
~~ظاهر بسوی من توجشه کردند. ت) PageV00P334
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_335.png)

# ~~منساویست - والله اعلم -ن ت -.
# ~~بماتم2 من نسک، وحج*، وعثمرة
# ~~وکثل الجهات الست3، نحوی، توجتهت
# ~~و همهآ جهتهای ششگانه بسوی من روی آوردند با آنجه آنجا بکعبهآ جمع
~~میشود از
# ~~هرعبادتی وهرحجی وعمرهگی
# ~~النشسک : العبادف، یقال: نسک - بالفتح -، اذا تعبتد، وبالضمت، اذا صار
~~عابدا .
# ~~یعنی : جون کعبه با وجودی که بوی مضافست بمن منوجتهست - توجه الفرع الی
# ~~الأصل - وجملهآ جهات کعبه درصحتت توجثه بوی بکسانست، وهرعبادنی که
~~متعبتدان
# ~~می کنند، رویشان بجهتی از کعبه است. پس گوثبا کعبه مجتمع جمله عباداتست
~~از نماز
# ~~وحج وعمره ودعا- وکل ما یجب او یستحب فیه التوجه الی القبلة ظاهرا -
~~لاجرم
# ~~جملة جهات کعبه با جملهآ عبادات که آنجا جمعست ، همه را روی درمنست
~~بنبعیست
# ~~کعبه و وجود مضاف بوی، از آن روی که من بحضرت جمع وجودی متحقتقم .
# ~~لها صلواتی ، بالمقام ، آفیمها، واشتهد فیها انتها لی صلتت1
# ~~بسوی حضرت معشوق است با برای مراعات ظاهر امر او، که ((واقیموا الصلوة)
# ~~ورضای اوبهمهآ نمازهاکه من بمقام ابراهیم که در حرم کعبه است بپای می
~~دارم، و مشاهده
# ~~می کنم درعین آن نمازها بروفق سنتت ((وجعلت فرة عینی فی الصلاف) بدیدهآ
~~دل که
# ~~حضرت معشوقست، که2 بسیر سرایت ذاتش درصور صفاتش، که نفس وقوای مزاجی
# ~~منست، هم بسوی این حضرت جمع خودش بهر تحقیق کمالات اسمائی خودش نماز
# ~~می گزارد وتوجته میکند، وجون من باین حضرت منحقتقم، پس توجه و نماز
~~اوبسوی
# ~~منست، و ازجهت تحقیق کمالات من نیز که بنشآت برزخی وحشری و جنانی
~~منعلکقست،
# ~~وحضرت معشوق باین صورت نماز، انشاء آن صور میکند، که بهرحرکنی و سکنتی
~~و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~191
# ~~1 - المقام : مقام ابراهیم علیه السلام فی الکعبة المشرفة.
# ~~2-: که بهسر سرایت ذاتش درصور...- م - .

PageV00P335

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_336.png)

# ~~192
# ~~تسبیح وتهلیلی، انشاء روضهیی وقصری و حوری میفرماید ، پس نماز او فی
~~الحقیقه
# ~~ازجهت منست.
# ~~کلانا مثصل واحد ، ساجد ms175 الی
# ~~حقیقته ، بالجمع ، فی کثل سجدة
# ~~هردویک نماز گزارنده ایم سجده کننده بسوی حقیفت خود بحضرت جمع در
# ~~هرنمازی، لیکن چون این حضرت جمع را که من بوی متحقتقم، جهت وحدث حقیقی
# ~~وکثرت نسبی ثابتست، پس من از حیشیکت کثرت نسبی بوحدت حقیقی خود توجئه
# ~~میکنم برای کمال ذاتی خودم، و اوازوخدت حقیقی بکثرت نسبی توجه می کند
~~برای
# ~~کمال اسمائی خودش، پس هریک بسوی خود توجثه کننده ایم و نماز گزارنده .
# ~~دراین بیت ، ذکر ترقیست از تطلیع وشعور ببقیتتی از تفرفه و دوئی که در
~~لفظ
# ~~(کلانا" مدرجست، تا بعین جمع که بکلتی رافع دوئی وتمییزاست و
~~بالجمع عبارتست از
# ~~او، ودربیت آینده تحقیق آن ترقی است ورفع دوئی و تمیتزبالکلتیه و تحقق
~~بعین جمع.
# ~~وقولی "راست" از آهن (حسینی" در((نوای) اناالحق
~~و((مایهآ" سبحانی (الف).
# ~~وما کان لی صلی" سوای ، ولم یکثن
# ~~صلاتی لغیری ، فی ادا کل رکعة
# ~~و آنکس که ازجهت من وبسوی من نمازمی گزارد وتوجته می کرد جز من نبود، و
~~نماز
# ~~وتوجه من جز بسوی من نبود در ادای هرر کعتی از نماز، بلکه منوجته و
~~متوجه6 الیه،
# ~~وقاصد ومقصود، وعابد ومعبوده هم، من بودم، گاهی از باطن خودم بظاهر و
~~گاهی از
# ~~مشادق التدراری
# ~~(الف) - کسی درحاشیه نوشته است : راست وآهنگ حسینی ومایهآ سبحانی ونوای
~~انا الحق در این جا
# ~~چرا آورده شده است ومایهآ سبحانی ونوای - اناالحق - یعنی چه ؟
# ~~اقول : کمال مناسبت درمقام موجودست ، درمقام فظا واتصال ، "حسسین
~~بن منصورا نوای "(اناالنحق"
# ~~سرداد، "وبایزید" نیز دراین مقام به "سبحانی مانعظم
~~000) مترنم بود
# ~~باید دانست که "راست" دو اطلاق دارد، یکی "اراست
~~حسینی" که ازگوشه های "نواست" و در اشور
# ~~نیز مورداستفادهآ اساتید فند واقیع میشود، ودیگر- راست پنجگاهست - که
~~درعصر ما مانندبعضی از قسمتهای
# ~~دیگر موسیقی متروک شده است، واز بیاتوجهی ازیاد رفته است. جمع بین راست
~~و آهنگر حسینی ومایه ونوا،
# ~~ایهام است به چند اصطلاج متداول در فنه موسیقی (جلال الدین آشتیانی) ms176
~~PageV00P336
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_337.png)

# ~~ظاهر بباطن برای تحقیق واظهار کمال ذانی واسمائی خودم ، وبهیچوجه غبریت
~~را
# ~~مجال نبود.- والله اعلم -م -.
# ~~الی کم او اخی الستتر ؟ هاقد هتکنه  وحلاواخی الحجب فی عقد ببعتی
# ~~تا چند برادری وپیوند کنم با پوشش وحالت حجابیکت، اینک این پردهآ پوشش
~~را
# ~~بردریدم، وگشادن بند همهآ حجب مراتب دربستن عهد وبیعت اولین من ثابت
~~بود .
# ~~الاواخی، جمع اخیه، وهی مایشد به التدابة من عروة وحبل مشدود طرفئه
~~بخشبة
# ~~مدفونة فی الأرض یقیتد به الدابتة، فکنایة هنا عن القید والحجاب .
# ~~بعنی: این خروج من ازقید صفات واحکام مراتب از مقتضیات حقیقت من بود در
# ~~وقت بببعت (الست ...) وجواب ((بلسی..) وآن عهد بباد منست ، جنانکه
~~ذوالنون
# ~~گفت که (کأیکه الآن فی اذنی" چون برسیدنش که (اتذکر میثاق الست ؟)
~~. با در آن
# ~~وقت که حقیفت من بزبان استعداد طلب ظهور درمرانب کرد بظاهروجوده عهدی
~~بستم
# ~~که وجود را بوحدته واطلافه کما قبلت ، باز بحضرت سبارم ، وآن صفت وحدث
~~و
# ~~عدالت واطلاق اورا بکثرت واختلاف اهوا وتعلتفات وصورانحرافات، باطل
~~نگردانم،
# ~~پس چون مقنضای حقیفت من خروجست ازعهدهةآ ابین عثهوده لاجرم جرا درقید
~~وحصر
# ~~مراتب وحکم حجابیت او باشم، اینک از آن بیرون جستم و بفضای حضرت جمع
~~پیوستم.
# ~~پس چون دراین چند بیت ذکر تحفشق بمقام جمع کرد بلسان التوحید ، اکنون
~~در
# ~~ایبن چند بیت دبگر بیان تحفشق بآن خواهد کرد بلسان العشق والمحبکة.
# ~~مننحت ولاها ، یوم لا یوم ، قبل ان
# ~~بدت لی عندالعهد فی عقد بیعتی1
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~93
# ~~-اواخة تید اتو خمز اطنة اعمد او اخم الداتیة، جمع اخینة العبل یدق
# ~~لرفاه فی الأرض فیبرز منه کالحلفة تشتد بها الثدابة. الحجب، جمع حجاب:
~~ستار.
# ~~وهتک الستر: مزقه ها: حرف تشبیه.
# ~~2- منحت: اعطیت. یوم لایوم، ای قبل خلقة العالم کقولهم : حیث لا حیث
~~ولا
# ~~زمان. وقوله : بدت لی عندالعهد ... فی بعض النسسخ : بدت عند أخذالعهد
~~فی اولیتی...

PageV00P337

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_338.png)

# ~~عطا داده شدم محبتت حضرت معشوق آنروز که هنوز این روز مفهوم ms177 متعارف
# ~~نبود که مثقدر است بمقدار یکدورهآ فلک اطلس ، وآن بیست وچهار ساعت است
~~.
# ~~اصل زمانی است که ماضی ومستقبل بوی متعلتقست ، پیش از آنکه برمن پیدا
~~شدی
# ~~حضرت معشوق در وقت گرفتن عهد ((ألست بربشکم) در اولیت ظهور من بصورت
# ~~عنصری انسانی، یا پیش از آنکه در أوعلیت من در آن عهد که با حقیقت من
~~فرمود در
# ~~عالم غبب برمن وحقیقت من پیدا شدی.
# ~~یوم منفی این یوم مفهوم متعارفست، ویوم مثبت ظهور حکم وسلطنت اسم دهر
# ~~است که جامع جملهآ اسما وسلطنت حکم ادوار ایشانست درعالم غیب1.
# ~~پس میگوید: که در عالم غیب که سلطنت اسم کلتی دهر را بود - نه اسماء
~~تفصیل
# ~~جزئی را - حفیقت وصورت معلومیتت مرا در علم خود محبتت خود عطا داده بود
~~وبا
# ~~او همراه کرده، بیش از آنکه حضرت معشوق دروقت افتضای استعداد من
~~مرظهوررا
# ~~درعالم ارواح برمن وحقیفت من پیدا شدی، درعالم غیب و اولیت ظهور وتمیز
~~من
# ~~محقق گشتی وبا من عهدی کردی که وحدث واطلاق وجود را بکثرت و انحراف ،
# ~~ملوث ومقبید نگردانم، نه آنکه من عشق اورا بواسطهآ جبلکت وخلقیتت که
~~ظهوراست
# ~~درمراتب، بخود جذب کردهام و بسمع و بصر آنرا بخود کشیده، چنانکه بیتی
~~بپارسی
# ~~دراین معنی پیش از این گفته شده است :
# ~~زاول که زهردو کون آثار نبود
# ~~برلوح وجود نقش اغبار نبود
# ~~معشوقه و عشق و ما بهم می بودیم
# ~~در گوشهآ خلوتی که دیتار نبود
# ~~و از آن حضرت غیب متنازلا درهر مرتبهیی که مرا ظهوری و تعیثنی حاصل می
~~آمد،
# ~~1 - چون یوم مظهر اسم دهر و دیهورست که در جمیع مراتب دارای مظهر است.
# ~~براه اچو انو ظر ای کره اوه اکر  مای دارا ظر اته
# ~~با چند رسالهآ دیگر قیصری بعنوان رسائل قیصری جزء انتشارات انجمن فلسفه
~~چاپ
# ~~194
# ~~مشارق الشدراری
# ~~شده است - جلال آشتیانی - PageV00P338
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_339.png)

# ~~عشق با من همراه بود، بلکه آن ظهور وتعیشنم خود بواسطهآ عشق بود. ms178
# ~~فنلت هواها، لا بسمتع وناظر،
# ~~ولا باکتساب ، واجتتلاب جبلکة
# ~~پس دریافتم عشق حضرت معشوق را، نه بآلت گوش وجشم ونه نیز بکسب کردن
# ~~و وساطت امری وجودی روحا و مثالا وحسا با استعدادی جزئی وجودی، ونه نیز
# ~~عشق را جلب کردهام بجتبلتتی خوب و واسطهآ صورتی زیبا، و آنجه در اول
~~قصبده
# ~~گفتم که ((سقتنی حشمیتا الحبةراحة مثقلتی" مرادم آن بود که تعلق
~~عشق من بظهور
# ~~معشوق درمرتبهآ حس وسرایت جمال او درصور حستی بواسطهآ نظر ظاهر حسی بود
# ~~بحکم "لا یثدرک الشیء بغیره من حیث ما یثغایره) نه آنکه اصل عشق
~~وتعلثق ذاتی
# ~~من بحضرت معشوق بآن نظر موقوف بودتا بآن نظر جذب عشق کرد می بخود، بلکه
# ~~من الأزل الی الأبد ، عاشق بودم وهستم
# ~~وهمت بها فی عالم الأمر، حیث لا
# ~~ظهور ، وکانت نشوتی قبل نشأنی
# ~~و شیفته وحبران بودم بحضرت معشوق درعالم امر که عالم ارواحست، آنجا که
~~هنوز
# ~~هیچ ظهوری نبود عالم مثال وحس را، ومستی من ازعشق پیش از خلقت
~~وظهورصورت
# ~~حستی من بود.
# ~~عالم ارواح را، عالم امر، از آن می گویند ، که هچ واسطه وزمان وتخلشف
~~میان
# ~~قول وقائل "(کثن) ومیان قبول وقابل (فیکون" درآن عالم واقع
~~نبود پس جون
# ~~غلبه حکم امر نافذ را بشود آنجا، اورا بآن نام خواندند .
# ~~پس میگوید: که چون بحکم "انما قولناألشیء اذا اردناه ..."
~~بواسطهآ سیر عشقیی
# ~~حقیقی که اردناه اثر آن سبراست مرا در مرتبهآ ارواح، وجود بخشیدند، عشق
~~بکمال لطفه
# ~~لتحقیق سیره در آن وجود ساری بود و براو غالب، لاجرم همین که مرا در آن
~~عالم تحقق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~195
# ~~1 - فی بعض النسخ: ((فنلت ولاها ...): نصرتها. الجبلسة الخلفة
~~والطبیعة.
# ~~2 سنشوتی سکرتی. نشأتی: موطنی، قبل نشأتی، ای قبل تحقفی بالوجودالخلفی.
# ~~3 - الا له الخاق والأمر
# ~~2-س16،ی2) PageV00P339
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_340.png)

# ~~196
# ~~وثبوتی حاصل آمده خودرا ازعمق شیفته وحبران یافتم، جه آنجا هیچ صفتی با
~~وجود
# ~~من همراه نبود که میان من وعشق حایل آمدی ms179 وازظهور سلطنت عشق مانع شدی .
# ~~پس پیش از آنکه بنشآت حسی مثتلبتس شدمی واحکام مراتب وصفات و قیود
# ~~آن گرد من در آمدندی ومرا از عشق و معشوق محجوب کردندی و بخود مشغول
# ~~گردانبدندی ، من آنجا در آن عالم امر ، از شراب عشق، مست خراب بودم ،
~~وچون
# ~~برمراتب مرور کردم، واز آن صفات وقیود برمن طاری شدند ، باز درمراتب و
~~اطوار
# ~~حستی، بطریق عود سیر کردم، واز آنجا چون بحکم عشق و سلطنت او با عالم
~~خود
# ~~رجوع آغاز کردم، عشق هرصفتی که آنجا درعالم امر و بالاثر ثابت و باقی
~~نبود و در
# ~~مرتبهآ حس برمن طاری شده بود ومیان من وعشق حایل گشته، همه را فانی و
~~متلاشی
# ~~کرد، وخود را ومرا مفرد گردانید، وهذا معنی البیت الآتی .
# ~~فأفنی الهوی مالم یکن ثمکة باقیا
# ~~هناء من صفات بینناء فاضمحلکت
# ~~پس نیست کرد این عشق من اینجا در عالم حس هرچیزی را ازصفات وقیود که
~~آنجا
# ~~درعالم معنی وامر ثابت وبافی نبودند وابنجا میان من وعشق حایل شده
~~بودند ، پس
# ~~جملهآ این صفات که حایل بودند، مضمحل و ناچیزشدند، لیکن خواص ولطایف
~~کمالات
# ~~از آن اوصاف با وجود بگانهآ من همراه ماند ؟ که آن خواص ولطایف کمالی
~~در
# ~~صرافت وحدث وبساطت او قادح نیست، جنانکه مثلا ماءالورد اول آبی بود
~~ساده و
# ~~بسیط که در مراتب سیر کرد و بصورت شاخ و برگ وگل ظاهر و متلبتس شد، و
~~از
# ~~هر مرتبه ثی خاصیتتی ولطبفهثی کمالی کسب کرد، پس بواسطهآ تقطبر بهمان
~~مرتبهآ
# ~~بساطت وصرافت آبی رجوع ساخت با مزید خواص ولطایف کمالی از عطریت وغیره
# ~~که آثار مراتب بود، وهیچیک از آن خواص و آثار که بصورت کمال و وصف
~~اعتدال
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ فافنی الهوی مالم یکن - ثم3 - باقیا. وفینسخة الشارح
~~العلامة:
# ~~ثمتة.

PageV00P340

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_341.png)

# ~~با او همراهند درصرافت و بساطت مائیتت اوقادح نیستند، پس گوئیا جملهآ
~~آن خواص
# ~~و آثار هم از او ms180 زائیده شده بود و باز بوی اعنی آب باز گشت، چنانکه
~~دراین بیت آینده
# ~~می گوید
# ~~فالکفبیت ما القیت عنقی صادرا
# ~~الی، ومنتی واردا بمزیدتی1
# ~~تقدیر البیت: فالفیت، ای وجدت بمزیدتی، ای بحضرة المعشوق ما القیت عنسی
~~من
# ~~الاوصاف العارضة واردا ای حاضرا منی ای من الوجود وحضرة الجمع وصادرا
~~ای راجعا
# ~~الی" " ای الی حضرة الجمع الوجودی فی کثرتها النسبیة.
# ~~پس چنان یافتم بواسطهآ تحقق بحضرت معشوقم ، اعنی حضرت جمع وجودی ، و
# ~~تظر اوبحکم (فبی یبصر" که هرجیزی از آن کثرت اوصاف که دراثنای
~~سلوک از بهر
# ~~تحفق بوحدث ازخود انداخته بودم، همه ازمن وابن حضرت جمع وجودی وکثرت
# ~~نسبی او حاضر وزاینده میشود واز مقتضیات سیر او است درمراتب از بهر
~~تحقیق
# ~~کمال اسمائی، که این جهت کثرت نسبی اوراست متعلق بآن سیر، وهمه با
~~زبهمین
# ~~حضرت جمع وجودی رجوع میکنند، لیکن بصورت کمال وصفت اعتدال، چنانکه
# ~~در ماء الورد، مثال نموده شد.
# ~~پس هرجه آنگاه درزمان سلوک مانع وحجاب من میبود، اکنون مدد و مکمتل
# ~~شهود منست ، جنانکه بیت آینده بیان آن می کند.
# ~~وشاهدت نقسی بالصقفات ، التی بها
# ~~تححتبت عنشی فیشهودی وحجبتی
# ~~و مشاهده کردم مرنفس خودم را بمقتضیاتها بعین همان صفاتی که آنگاه در
~~سلوک
# ~~بایشان محجوب میبودم، جه درحال کشف وشهود وچه دروفت حجابیشت ، چه اگر
# ~~وقتی کشف وشهودی مقیکدم میستر میشد یا درخواب یا در بیداری، چون صفتی
~~از
# ~~سصیدالدین فرغانی
# ~~167
# ~~1 - فی بعض النسخ: الی2 ومنی واردا بمریدتی. وفی نسخة: "ببصیرتی)
# ~~2 - شهودی: حضوری. وحجبتی: احتجابی.

PageV00P341

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_342.png)

# ~~198
# ~~آن صفات ازمن سر برمیزده حالی محجوب میشدم. همین که صفتی از...- خ ل -.
# ~~یعنی: چون این وجود ظاهر وحضرت جمع مذکور را که نفس مظهر اواست ومن
# ~~اکنون بوی متحقتقم ، وحدتی حقیقی وکثرتی نسبی است ، وتا مادام که سالک
~~باین
# ~~حضرت جمع متحقق نشده است؛ اگر حکم حجاب بروی مسنولبست بظهور اثری از
# ~~کثرت صفات، آن حجاب او کشف تر میگردد، ms181 واگر صاحب کشف شده است، جون
# ~~در اول فتح حکم وحدثت بروی غالب می باشد ، تا همه عالم حس را یکرن
~~میشمرد
# ~~وتمبیز وکثرت مرتفع مییابد ، لاجرم اندک اثری ازاین صفات که ازاو سر
~~برمیزند
# ~~چون بحکم کثرت ظاهراست، حجاب کشف وشهود او میشود، اما جون باین حضرت
# ~~جمع تحفشق بابده جملهآ کثرت صفات وتعبثنات وجود را تنثوعات ظهور وجود
~~یگانه
# ~~بابد ، از کثرت نسبی او واسماءاو منتشی وبآنجا راجع، لاجرم میگوید ، که
~~جون
# ~~من باین حضرت جمع مذکور متحقشفم، همان صفات که درحال تقیشد شهودم بوحدث
# ~~ودرحال عدم شهودم نیز موجب حجاب وحرمان میشد، اکنون عبین همان صفات
# ~~آلت تمام شهود وجود و نفس من بمقنضیانها وتنشوع ظهوراتها، میشوند که
~~اگر آن
# ~~صفات ظاهر نشوند ، مرا شهود مقتضیات ذات و نفس خودم تماما میستر تنواند
~~شد،
# ~~فصح" معنی قوله : وشاهدت نفسی وذاتی بالصفات التی حجبتنی فی
~~اثناءالسلوک عن
# ~~شهود ذاتی .
# ~~وکانت لها نفسی علی6 محبلشی
# ~~واتشی التی احببتها ، الا محالة،
# ~~و مشاهده کردم نیز که من از آن وجه که باین حضرت جمع متحقتقم، آنکسی
~~بودهام
# ~~بتحقیق که اورا بناجاردوست میداشتم - اعنی نفس خودم -جه هیچکس را
~~ازدوستی
# ~~نفس خودش گریز نیست ، وا پیش ازاین نفس من از ورای حجب مرحقیقت ذات
# ~~خودش را بمن که باین حضرت جمع متحقتقم ورب3 او بودم حوالت کننده بود
~~بآنچه
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ: وبود پیش ازاین نفس، نفس من از ورای حجب ... الخ.

PageV00P342

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_343.png)

# ~~می گفت : "من عرف نفتسه عرف ربته) ومن آنگاه پیش ازاین ، این معنی
~~فهم
# ~~نسی کردم ، ونفس خود را دوست میداشتم ، ونمیدانستم که کرا دوست میدارم
~~، و
# ~~اکنون این حقیفت معلوم کردم.
# ~~فهامت بها من عیث لم تدر، وهی فی
# ~~شئهودی ، بنفس الأمر غیر جهولة
# ~~پس حبران وعاشق بود آنگاه نفس من برحقیفت خودش ، از آنجا که نمیدانست
# ~~که بر که عاشق است، وخودش کیست ؟ واین نفس من در نظر کشف وشهود من
# ~~بحقیقت ms182 کار جاهل نبود، بل عالم بود بآنکه ظاهرش عاشقست و باطنش معشوق،
~~لیکن
# ~~ابن حجب وقیود و احکام مراتب میان او واین علمش ، حایل شده بود و همجون
# ~~نسیانیش حاصل آمده، پس جون موانع زوال پذیرفت بذکر وعلم باز بدید آمد .
# ~~پس دراین ابیات گذشته بیان تحفشق بحضرت جمع وجودی بزبان توحبد و محبت
# ~~فرمود، اکنون لطیفهیی می گوید منضمتن سرایت حکم وحدثت آن حضرت در کثرت
# ~~نسبی، واثرحکم کثرت نسبیش دراین وحدث حقیقیش . والله المرشد.
# ~~وقد آن لی تفصیل ما قلت مثجکملا،
# ~~واجمال مافصکلت ، بسطا لبسطتی1
# ~~و بدرستی وقت آن آمد که بتفصیل بگویم آنچه پیش از این مجمل گفتهام و
~~سرجمله
# ~~بیان کنم آنجه را بتفصیل تقریر کردهام ازجهت گستردن بساط سخن بسبب سعنی
~~که
# ~~واسطةآ تحفق باین حضرت جمع وجودی در ذات وحقیقت من پدید آمده است ، پس
# ~~وقتست که اثر آن سعت از باطن بظاهرم سرایت کند ونشان آن سرایت اززبان
~~وتقریر
# ~~وبیانم ظاهر شود .
# ~~افاد اتخاذی حثبقها ، لاتحادنا،
# ~~نواد ر ، عن عاد الحبتین ، شکذت2
# ~~فایده داد بسبب یگانهشدن من با حضرت معشوق، این دوستی گرفتن من با
~~آنحضرت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~199
# ~~1 - البسط، بمعنی الشرح، بسطآ: شرحا. بسطتی: توسعسی. فیبعض النسخ: ولو
~~ان
# ~~لی...
# ~~2 - عادة عادات، الواحد عادة. ننشذت: اختلفت PageV00P343
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_344.png)

# ~~10
# ~~عجابیبی که ازعادات عاشقان یگانه وممناز است .
# ~~یقال : شذه الشیء وندر، اذا وقع وحده اتفافا. واللام منعلق بافاد.
# ~~عنی: سبب وقوع آن نادرهادرعشق ماکه ازعادات عششاق ممنازاست، ندرتا
# ~~بلعجبی2 این حالت اتحاد ما است، وتحفشق من بحضرت جمع او، این ذکر وبیان
~~حال
# ~~ومقام اتحاد است بطریق اجمال .
# ~~واما تفصیل آن اجمال که کفت که : "وانثی التی احببتها لا محالة)
~~بصورت لطیفه و
# ~~نادره ثی دراین بیت آینده می گوید :
# ~~علیها، بها یثبدی، لدیها، نصیحتی2
# ~~یشی لی بی الواشی البها، ولائمی
# ~~نمیمت میکند ، بسوی من واین حضرت جمع من بمن واحوال من که در عشق ظاهر
# ~~شد ، این نکمام که سوی ms183 حضرت معشوق می بایست که رود، واو مظهر حکم
~~وحدتست
# ~~اعنی صفات وقوای روحانی وملامت کنندهآ من برحضرت معشوق وعشق او یعنی
~~نفس
# ~~بصفاتها بواسطةآ حضرت معشوق، اعنی مدد و معونت او پیدا میکند بحضرت
~~معشوق
# ~~نصیحت من .
# ~~یشی لی: ای الی . وبها: ای بمدد حضرت المعشوق ومعوتنها .
# ~~بعنی : عادت عشاق جناتست که واشی دوستی معشوق ورزد واز عاشق معایب
# ~~ضبط کند وبسوی حضرت معشوق آرد، وبنزد او نشر آن معایب کند، و باز لایم
# ~~دوستی عاشق ورزد، ودائما بنهان از معشوق عاشق را نصبحت کند، و از
~~میعانات عشق
# ~~وطلب مراضی معشوفش منع کند. اکنون بسبب تحقشق من باین حضرت جمع وجودی
# ~~وبگانهشدن باو، حال ما برخلاف این عادات عشاق اتفاق افتاده است، تا
~~واشی که مظهر
# ~~وحدث و روح وقوای روحانی منست، ذکر ظهور من بصورت کثرت ازجهت ضرورت
# ~~مشارق التسراری
# ~~1- ثدرت وبلعجبی -خ ل-.2- بوالعجب-ن م ه
# ~~2 - ولا یمی علیها الخ.
# ~~4 - برحضرت معشوق وعشق او، یعنی نفس بصفاتها - خ ل-.

PageV00P344

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_345.png)

# ~~حکم نشأت که در نظر او اعنی روح وقوای او عیب می نماید، بسوی من می
~~آورد و با
# ~~من می گوید بطریق شکر از آن روی که من باین حضرت متحقتقم، و این خلاف
~~عادت
# ~~عشق وعشاق دیگر است که واشی عاشق نمیمت بسوی عاشق کندا، و معایب او را
# ~~بصور هنرها یاو گوید، وهو معنی قوله : "یشی لی بی الواشی الیها)
~~یعنی این
# ~~واشی بسوی او اکنون بسوی منست.
# ~~و وجه دیگر عادت عاشقان آنست که و شایت عاشق را زیان دارد،
# ~~و اکنون مرا سود میدارد که موجب تقشرب من میشود بحضرت معشوق ، ازیراکه
# ~~نظهور من بصورت وصفت کثرت کمالات اسمائی او که بجهت کثرت نسبیش متعلقست
# ~~ظاهر می گردد، ومقصود سیر و ظهورش در مراتب حاصل می آید، پس این وشایت
# ~~واشی ازجهت من وسود منست، وذلک معنی قوله : ((یشی لی .00).
# ~~واما لایم که مظهر نفس وصفات اواست وپنهان ازحضرت ms184 معشوق بنزد من نصیحت
# ~~من میبایست که کردی، اکنون چون من صورت این حضرت جمع وجودیم، پس بمدد
# ~~همین حضرت بنزد این حضرت نصبحت من میکند، واگر وقتی بحکم نشأت، فنوری
# ~~درمن میبیند، مرا برآن ملامت می کند، وبرتحفشق بوحدث وعشفم تحربض میدهد
# ~~بنزد حضرت معشوق که ابن حضرت جمع مذکور است، واین درجه گیست از لتوامیت
# ~~نفس، بالای مقام اطمینان. پس آنچه لایم بمدد معشوق بنزد معشوق نصیحت
~~عاشق
# ~~کند از نوادر است .
# ~~فأوسعئها شکرا، وما اسلفقت قلی2،
# ~~وتمننی بسرآ، لصدق المحیة2
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~20)
# ~~1 - واین خلاف عادت عشق و عشاق دیگر است که واشی نمیمت عاشق بسوی
# ~~عاشق کند .- بسوی معشوق کند - ح -
# ~~2 - فی بعض النسخ: فاوسیعها شکرا علی سالف القلی. اوسعها شکرآ: ازیدها
# ~~ما اسفلت: ای الذی اسلفت، اعطت سلفا مقدما. القلی البفض. البر: الخیر،
~~وحسن
# ~~المعاملة PageV00P345
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_346.png)

# ~~102
# ~~پس من شکر تمام بسبار می گویم حضرت معشوق را که حال آنست که هیپ
# ~~دشمنیی ازپیش بامن نکردهاست بداشتن من مدتی در مقام حجابیشت، و حضرت
~~معشوق
# ~~نبز عطا میدهد مرا نیکوئی ازجهت راستی و درستی وثبات من در محبکت .
# ~~یقال : أوسعته شکرا ، ای وفیتت حق شکره تماما
# ~~یعنی : من شکر میگویم حضرت معشوق را براین مددی که نفس مرا اکنون
# ~~میدهد بسرایت حکم وحدث وعدالت در او، نا مرا نصیحت می کند بحضرت او، و
# ~~یر تهاو نم تقریع وملامت میکند، وچون حال آنست نیز که معشوق پیش از این
~~مدتی
# ~~مرا درحجاب وقبد مراتب داشت تا نفس من بصورت کثرت و نقایص بیداشده و آن
~~در
# ~~نطر وحلت بحکم غلبة او براحکام کثرت نسبی، عبن ابعاد واضلال بود،
~~وازاین جهت
# ~~ناملایم می نمود وبصورت دشنی بیدا می بسود، جون باین حضرت جمع وجودی و
# ~~وحدثت حقیقی وکثرت نسبی او متحقتق شدم واز اینجا نظر کردم، آن جمله
~~صورکثرت
# ~~که آنگاه در مراتب بصفت نفص ظاهر بودند، اکنون همه را اینجا بصورت کمال
~~ظاهر ms185
# ~~دیدم، جه آنجمله صور کثرت وانحرافات دراین شهود مقام جمعی در بایست
~~بودند از
# ~~جهت کمال احاطت وپیدائی، لاجرم اکنونم معلوم شد که آن اقامت معشوق نفس
~~مرا
# ~~درحال حجاب وقبد مراتب، دشمنی نبوده است ازاو در حق من، وهو معنی قوله
~~:
# ~~""وما اسلفت قلی) بلکه آنرا عبن دوستی یافتم، چه مدد ومکمتل
~~من بودند ، پس
# ~~بر آن افامتش شکر بسیار میگویم ، وجون این کمالات مذکور همه بحضرت
~~معشوق
# ~~و کمال ببدائی او عاید بودند وحصول وظهور این نظر کمال نبز بسبب اتحاد
~~مذکور
# ~~بوده وانتاد ثمرهآ صدق وثبات من بشود درمعحبت وصبر برمقاسات شداید او،
~~و
# ~~علامت صدق من در محبکت این شکر بسیار است که میگویم بر آن نعمت اقامت
~~مرا در
# ~~مراتب و رؤیت آن نعمت ، لاجرم حضرت معشوق نیز بحکم وعدهآ ر(ان1 شکرتم
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س14،ی 7- لئن شکرتم الأزیدنکم - کما فی بعض النسح PageV00P346
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_347.png)

# ~~لأزیدتتکم" مرا بمزید بر وانعام ازجهت آن مخصوص گردانید، و این
~~اذن رجوع باز
# ~~بمقام تفرقه که مستلزم کمالات بسیار است بجهت ارشاد طالبان و تحقق
~~بمقام تمکین
# ~~والهام بخشیدن، تا بشرائط و آداب ارشادتمام قیام نمایم، ازجملهآ آن
~~انعام و بر است،
# ~~داز آداب ارشاد یکی آنست که اینک من بآن قیام می نمایم ، و اول درس
~~مسترشدان
# ~~دکر مجاهدات و تحقق بمقامات وثسرات آن بروجهی کلی اجمالی تقدیم کنم، تا
~~هم
# ~~سبب تسهثل تجثرع مرارات ناکامیهای سالک شود در سلوک راه فنا و تحقق
~~بآن، وهم
# ~~موجب مزید انبعاث و فکوت داعبهآ او گردد در آن، جه سیر وسلوک عبارت از
~~راه
# ~~فنارفتنست ، ازبراکه آدمی درمبدا ظهور در این نشأت عنصری بنعت فعال
~~لمایریدی
# ~~ومباشرت تصترفات وظهور بصفات کثرت منحرف ، قولا وفعلا ، منعوت می باشد
~~و
# ~~باین سبب ازعالم وحدث وعدالت دور میافتد، بس اولا2 شریعت که معببن و
~~مبین
# ~~حکم وحدث وعدالتست فی جمیع الحرکات والسکنات قولا وفعلاک، ومیزان آن
~~یفنای
# ~~بعضی از آن اوصاف متکثتر منحرف ، بروی ms186 حکم میکند وبوحدث وعدالنش دلالت
# ~~می فرماید .
# ~~ثانیا طریقت بحکم ارادت بقیود زیادت مشفیتدش میگرداند تا بعضی از آنچ
# ~~شریعت بحل و اباحت آن با اومسامحت می کرده طریقت در آن مسامحت بروی در
~~بندده
# ~~وبترک وفنای افعال مباح وحلال نیز بروی حکم کند، چنانکه صدیق اکبر،
~~رضوان الله
# ~~علیه، فرمود که : "انی لادع سبتعین بابا من الحلال مخافة ان اقع
~~فی الحرام" واین
# ~~طریق فنا را منازل ومقامات بسیاراست ، جامع وفذلک ایشان دو مقام کلسی
~~است که
# ~~مشتمل برباقی آید، یکی تسویه، و آن رجوعست از کثرت اقوال و افعال و
~~تصشرفات
# ~~متکثتر وظهور بصفات منحرف، بوحدث وعدالت بحکم تعبین شریعت وطریفت وعزم
# ~~تحفتق بحفایق اسلام وایمان .
# ~~ودوم، مفام زهد است "وآن ترک وعدم تطلیع و النفانست بهرجه رقم
~~خلقیتت و
# ~~غبریتت برآن کشیده است - اولا از جواهر و اعراض دنیوی و هرحظی که بدان
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~203 PageV00P347
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_348.png)

# ~~204
# ~~متعلقست - وثانیا، ازنمیم وحظوظ ولذات اخروی - جواهرها واعراضها -
~~باتوجه و
# ~~النجا درهرجه ازاینها عند الضرورة بدو محتاج شود بموجد وخالق این
~~اشباء، وآخر
# ~~این مقام زهد، مقام فقر است که خالی بودنست قلبا وقالبا، ونظرا وهمةآ،
~~ازهرچه جز
# ~~حق باشد، و بافی مقامات دیگرجون تسلیم و محاسبه و مراقبه و تفویض و تو
~~کل و مثلها،
# ~~دراین دو مقام کلی مذکور مندرجند.
# ~~پس چون من از آن مقام جمع و اتتحاد بمقام تفرقه و ارشاد رجوع کردم، اول
~~بطریق
# ~~حکایت ذکر تحقثق خود کردم، دراین دو بیت آینده باین دومقام کلتی مذکور،
~~ودر
# ~~سه بیت دیگر، بسغام فقر، آنگاه بزبان ارشاد تربیت آغاز نهادم .
# ~~تقکربت* بالنفس احتسابا لهاء ولم
# ~~اکن راجبا عنها ثوابا، فأدنت1
# ~~نزدیکی جستم بنفس و اورا با جملهآ حظوظ وصفاتش، پیش کش حضرت معشوق
# ~~کردم وازسر او وجملهآ حظوظش برخاستم، ازجهت درشمار آوردن حضرت اورا
~~لاغیره
# ~~و از آن حضرت امیددارنده نبودم جزائی و ثوابی دنیوی یا اخروی را، بلکه
~~نفس را
# ~~ازجهت آنکه دشمن ms187 اواست از بهر او ترک کردم وفدای اوساختم و ازخود دور
~~کردم،
# ~~تا لاجرم مرا بخود نزدیک گردانید وتجلشی وفیض ذات خودش را ثواب آن ترک
~~و
# ~~فدا ساخت.
# ~~در ترک وفدای نفس اشارتست بتحقیق بمقام توبه.
# ~~وقکدمثت مالی فی مآلی، عاجلا،   وما ان عساها ان تکثون مثنیلتی
# ~~تقدیر الببت : وقکدمت عاجلا ماحصل لی بواسطة الاأعمال المرضیکة وترک
~~النفس
# ~~وحظوظها فی مآلی، ای فی النشأة الاخرویتة من الدرجات والنعیم الجنانیکة
~~، وفتدمت
# ~~ایضا مایمکن ان تثنیلنی حضرة المعشوق فی تلک النشأة الآخرویثة بمحض
~~امتنانه فی جنگة
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - احتسابا ، من احتسب بکذا اجرآ عندالله: قتدمه ینوی به وجه الله.
~~ثوابا: جزاء
# ~~الخیر. ادنت: قربت PageV00P348
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_349.png)

# ~~الامننان وجنکة المبراث .
# ~~بعنی : ازجهت تحقشق بمقام فقر وفنا ازبهر حضرت معشوق که کمال و بقای
# ~~حقیقی برآن مترتبست ، دنیا ومافیها که درمعرض تغبثر و زوال وفنا است
~~البنه هیچ
# ~~قدری ندارد که در آن مقابله تواند آمده وامتا آخرت ومافبها من الجنات و
~~نعبمها که
# ~~ینعت بقا موسومند وتواندبود که در آن معرض ازایشان کسی حسابی بر گیرده
~~من از
# ~~آن جمله از بهر آنکه در آن راه حجاب بودند جه در نظر من حببث المراتب
~~غببر می نمودند،
# ~~بکلی نظر بر گرفتم و آن را نیز بیکبارگی پیشکش راه فنا و فقر کردم.
# ~~و آن منقسمست برسه قسم: یکی را جنکةالأعمال گویند که هرفعلی نیکو و عمل
# ~~صالح دروی یصورت درختی وقصری و حوری و روضهگی منصکور میشود، جنانکه
# ~~احادیث صحاح بآن ناطقست .
# ~~دوم راجنکة الامننان گویند، که در مقابلهآ هیچ عملی وقولی مقصودی از
~~عامل
# ~~کرامت کرده نبایبده بل بمحض فضل ومنکت دادهشوده والبه الاشارة بقوله
~~تعالی: (ان2
# ~~المتفین فی مقام امین، فی1 جنات وعبون ..." الی قوله : (فضلا من
~~ربک" وقوله
# ~~تعالی: ((للذین امصنوا الحسنی2 وزیادة) .
# ~~وسوم جنتة المیرائست ، والیه الاشارة بقوله ، صلی الله علیه وسلم :
~~((ما منکم من
# ~~احدالاوله منزلان، منزل فی الجنة ومنزل فی النار، فان مات ودخل ms188 النار،
~~ورث اهل
# ~~الجنة منزله" وذلک قوله عز وجل : "اولئک هم الوارثون الذین3
~~یرثون الفردوس".
# ~~پس مرادش از آنچه گفت : (قتدمت عاجلا مالی فی مآلی) جنکة الأعمالست ،
~~واز
# ~~آنجه گفت : (وما ان عساها ان یکون منیلتی" مرادش جنکة الامتنان
~~والمیرائست .
# ~~پس میگوید : که من در سلوک از این همه گذشتم واین بیان تحققست بمقام
~~زهد،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~205
# ~~1-س444ی5751.
# ~~2-س 410ی26
# ~~3-س 23،ی11-10.

PageV00P349

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_350.png)

# ~~206
# ~~وبعد ازاین سهبیت، ذکر تحفشق بمقا م فقر است .
# ~~وخلقفتت خلفی رؤیتتی ذاک، مخلصا، ولست براضران تکون مطیکنی
# ~~و باز گذاگشنم ازپس پشت خویشم مردیدن آن تقدیم عاجلی و آجلیرا درحال
~~تحقق2
# ~~بسقام اخلاص ، که از نظر تطلشع بحضرت معشوق بخود و افعال و اعمال خودم
~~پردازش
# ~~نبود، وهیچم در نظر وحساب نمی آمد و بآن راضی نبودم که آن رؤیت ترک یا
~~عمل
# ~~بارکبر من شود درراه معشوق، تا من بواسطهآ آن بحضرت اوپیوندم، چه
~~نظرداشتن
# ~~برفعلی نیکو مؤذنست بتوقع پاداشی در مقابلهآ آن تا آن نظر او بر آن فعل
~~و عمل نیکو
# ~~همچون بارگیر اواست ، و اورا بنزد آن منوقع میرساند .
# ~~پس میگوید: که من راضی نیستم3 بآنکه مرا جز حضرت معشوق چیزی بوی
# ~~رساند.
# ~~ویکمتها بالفقر، لکن بوصفه
# ~~غنبت، فألقبعت افتقاری وثروتی
# ~~وقصد حضرت معشوق کردم بخالی بودن خود تمام ازهمه چیزی قلبا وقالبا،
~~ولیکن
# ~~بوصف فقر که بمن قائم شد و برؤیت آن توانگر شدم، بس بینداختم این وصف
~~ففر
# ~~وتوانگری و رؤیت آنرا.
# ~~بباید دانست که فقر را دو اعتباراست : یکی، خلوتحقیقت وماهیکت فقیراست
# ~~از هرجیزی، واستهلاک او درعلم حق مگر از استعدادش و نظرش بآن استعداد و
~~طلب
# ~~ذاتیش بواسطهآ آن واضافت آن بخودش - بخودی -خ -.
# ~~و اعنبار دومش، خلو است ازهمه جیز واز آن استعداد واضافت آن باو و نظر
~~و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - خلفت: ترکت. مخلصا: من الاخلاص، محض الودة والنصیحة مطیتی: الدابة
~~التی
# ~~ارکب الیها.
# ~~1 - تحقق بمقام اطلاق -خ ل-
# ~~3 - من بآن راضی ms189 نیستم که مرا ..ح.
# ~~4- وممتها: قصدتها.
# ~~قوله (س 8) : همچون فی م : عمل نیکو بارگیر اوست که اورا نزد آن
~~مقوقسع به میرساند PageV00P350
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_351.png)

# ~~طلب ذاتیش نیز بالکلیبة، اما برمقتضای اعتبار اولش، فقیر را اختیاج
~~لازمست ازیراکه
# ~~چون بالنظر الی حقیقته وجودی ندارد، پس بطریق بروجودهرجه بتقیشد بحکم
~~شعور
# ~~باستعداد وطلب ذاتیش که باین اعتبار تحفشق وثبوتی دارد خود را مختاج آن
~~جیز یابد
# ~~من حبیث وجود ذلک الشیء . وازاینجا گفت، آنکه گفت : "الفقر احتیاج
~~ذاتی) وآن
# ~~نیز که فرمود : "(الفقیر یحناج الی کل شیء ، ولا ییخناج الیه شیء)
~~.
# ~~واما بحکم اعنبار دوم ففر، فقیر بهیچ جیز مخناج نباشد، ازیرا که چون از
~~نظر در
# ~~خود و اسنعداد واضافت آن بخود بکلی خالی شد، آن استعداد حبنئذ صورت
~~وزبان
# ~~طلب حق است - من حیث اسمائه الاول الأصلیتة المعبتر عنها بمفاتی الغبب
~~- مرکمال
# ~~ظهور واظها رخودش را بشئونه واحواله، لاجرم اکنون هیچ وصفی وحکمی از
~~استعداد
# ~~وغیره بهیچ حفیقت وماهیگتی، خصوصا بحقیقت این فقیر مضاف نماند، بل چون
~~این
# ~~خثلو تمامشد وبآخر رسبد، آن طلب مضاف بحق باشد، وحینئذ حق ماند وطلب
~~او،
# ~~پس چنین فقیری را احتباج از کجا آید وبچه باشد. وآنکه گفت :
~~("الفقیر لا یحتاج
# ~~الی الله) این معنی را خواست، ومراد ازقول اکابر که : (اذاتم الفقر
~~فهوالله" ازاینجا
# ~~معلوم توان کرد.
# ~~اکنون میگوید : که چون من بچنین خلحوی تمام از احوال وطلب واحتیاج و
# ~~غیره منوجته حضرت معشوق بودم، باین وصف عدم احتباج غنی شدم، وازاین غنا
~~و
# ~~فقر نیز که گفتم، خود را خالی کردم، و آزاد آمدم.
# ~~فأثتبت لی القاء ففتری والغنی
# ~~فضبلة قکصدی ، فاطترحتت فضیلتی
# ~~پس انداختن من مراین فقر وغنای مذکور را وخالی کردن خود ازایشان ، مرا
~~فضبلت
# ~~فصدی وتوجثهی اثبات کرد بحضرت معشوق خالی ازجملهآ اوصاف و دست آویزها
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~20
# ~~1 - فی بعض النسخ : فأثنیت لی القاء فقری والفنی ... الخ . اثنیت: جعلت
~~الشیء
# ~~ثاتیا. ای انه جعل فضیلة القصد ثانیة ms190 الفاءالفقر والفنی.

PageV00P351

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_352.png)

# ~~208
# ~~واسباب، پس این فضیلت و رؤیت آنرا نیز ازخود بینداختم و دور کردم و
~~نظرم از
# ~~جملهآ اوصاف و فضایلی که موجب قربت توانند بود بکلسی منقطع شد و برحضرت
~~او
# ~~مقصور گشت.
# ~~فلاح فلاحی فیی اطتراحی فاصبحت
# ~~ثوابی ، لا شیتئا سواها مثیبتی
# ~~پس ظاهر و روشن شد رستگاری من ازجملهآ قیود صفات جسمانی و روحانی در
# ~~این انداختن من این صفات مذکور راء پس جزا وپاداش من حضرت ذات معشوق
~~شدم
# ~~نه جیزی غیر آن حضرت ازاسما وصفاتش که من وجه غیر مینمایند ، چه محل و
# ~~آیببنهآ دل جون از زنگار اغبار وقبود کثرت صفات وآثار صافی وخالی شد ،
~~حقیقت
# ~~ذات یگانه بی هیچ قیدی و کثرتی صفاتی در او ظاهر گشت و بخودی خودش جزا
~~وثواب
# ~~من آمد
# ~~وظلکت بها ، لا بی الیتها آدل من
# ~~به ضل*عن سبیل الهدی، وهی دلتت]
# ~~و جنان گشتم که تا بحضرت معشوق هم بآن حضرت وهدایت او و اذن خاضاو، نه
# ~~بخودم ، اینک دلالت میکنم هرکس را که بخودی وهوای خودش گمراه شده است
# ~~ازراه راست نزدیک بحضرت معشوق، وهم حضرت اواست که مرا وغبرمرا دلالت
~~کرد
# ~~بآن راه بسقام تفرقهآ من.-... دلالت کرد بآنراه اولا، واین راه نمودن
~~ثانیا-خ-.
# ~~یعنی : اینکه من بمدد و اذن معشوق3 دراین رجوع آولا، واین راه نمودن
~~ثانیا،
# ~~ارشاد وتکمبل وهدایت طالبان را مثتصتدی شدهام، نه آنست که این صفت
~~هدایت
# ~~بمن مضافست، بل که بحکم ((انک لا تهدی من احببت، ولکن الله یهدی4 من
~~یشاء)
# ~~مشاری التیراری
# ~~1 - لاحة ظهر. فلاحی نجاحی. مشیبتی: جازیتی خیرا
# ~~2 - ظنتتت ظللت بقیت. دلتت، من الدلال: اظهار الجرأة فی تلطف، الفنج
# ~~3 - دراین رجوع بمقام تفرقه مرارشاد وتکمیل وهدایت طالبان ... الخ.
~~نسخ.
# ~~4 -س28،ی 56. (س 13) : اینک راه مینمایم هرکسی...- خ ل - PageV00P352
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_353.png)

# ~~کلید هدایت در قبضهآ ارادات اواست، ومرا بحکم وساطت و ترجمانی درمیان
~~آورده
# ~~است تا هر که در بادیهآ انحراف وجهل، بدست ms191 اهوای مختلف درمانده است وسر
~~گردان
# ~~شده ، من راه راست شریعت وطریقت را براو عرضه کنم ، بعد از آن اختیار
~~قبول
# ~~بخشیدن وتوفیق سلوک آن راهدادن بعنایت بیعلت او تعلثق دارد، هر کرا
~~خواهد براه
# ~~درآورد وبوصول وبخود دلالت کند . والله الهادی
# ~~پس چون دراین جند بیت ، بیان حال وکیفست سلوک خود وذکر فائدهآ آن که
# ~~وصول و تحقشفست بحضرت محبوب حقیقی فرمود بوجهی جامع میان اجمال و
~~تفصیل،
# ~~اکنون بزبان صریح ارشاد سخن می گوید واول بطریق اجمال دلالنش می کند
~~دراین دو
# ~~بیت آینده باین دومقام کلسی که توبه و زهد است از مقامات فنا، و بعد از
~~آن بطریق
# ~~تفصیل بتحفشق بمقامات طریقش ارشاد می فرماید .
# ~~فحل" لها ، خلتی ، مرادک ، مثعتطبا   فبادک من نتفتس بها مثطمثنکة
# ~~پس بگذار ازجهت ذات معشوق و طلب او، ای دوست من ، مراد و خوش آمد
# ~~نفس خودش را درحالی که دهنده باشی عنان خود بدست فرمان معشوق وشیخ، که
# ~~مظهر حکم وصورت هدایت اواست، واین ترک مراد ولزوم انقیاد باید که از
~~نفسی
# ~~صادر باشد که بمعشوق و مواعید او ساکن و آرامیده باشد.
# ~~الخل* والخلیل بمعنی، والقبیاد : حبل یقاد به الدابکة .
# ~~یعنی: حکم اول مقام تو به آنست که تنبشهی مرسالک را پدید آید از
~~بایستگی
# ~~رجوع از مهوای طبیعت بشاهراه طریقت و شریعت و سلوک آن راه و از
~~ناگروائی
# ~~دلیلی و مرشدی دراین راه آگاهی یابد تا آن آگاهیش برآن حامل شود که
~~شیخی
# ~~صاحب بصیرت مرشد طلب کند وزمام کار خود درجمیع اقوال و افعال بدست
~~اوسپارد
# ~~تا اورا بطریق قویم حق راه نماید، واین را مقام تنبثه و ارادت خوانند،
~~واننهای این
# ~~مقام آنست که سالک جمله مرادات وهواهای نفس خود را درمراد شیخ وحکم او
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~209 PageV00P353
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_354.png)

# ~~210
# ~~مسننهلک گرداند تا شیخ بر مقتضای علم خود بحال و استعداد او، در وی
~~تمام تصرف
# ~~کند و اورا بمقامی دیگر بلندتر ازاین برساند، ms192 وتا وثوق واطمبنانی تمام
~~در نفس سالک
# ~~بدید نیاید برآنکه باین ترک حتظوظ ومرادات ازجهت معشوق البته معشوق
~~اورا با
# ~~خود آشنا گرداند و بخود رساند، هرگز سالک بکلسی ترک مراد خود نگوید.
# ~~پس ناظم دراین یک بیت جمع فرموده است میان اول و آخر مقام تو به، و
~~دراین بیت
# ~~آینده ارشاد کرده است بتحفشق بمقام زهد . والله المرشد
# ~~وامتس خلیتا من حظوظک، واسم عن
# ~~حضبضک، واثثبثت بعد ذلک تنبت 1
# ~~و خالی شو ازهمه بایستهای نفس خودث ، وبالا رو از بستی هسنی خودت ، و
~~ثابت
# ~~باش در آن تخلیه، وصبر کن برترک حظوظ، تا بعد از آن بنبات دل رسته شوی
~~وابواب
# ~~مزید برتو گشاده گردد.
# ~~یعنی: عالم حس ومحسوسات درحضیض و پستی افتادهاست بنسبت با عالم ارواح
# ~~و روحانیات، وهرکرا میل بحظوظ ولذات حسی بیشتر، او درپستی وحضیض هستی
# ~~خود نازلتر است. پس جون ترک حظوظ ولیذات حستی کند واز آن خالی شوده
~~نسبت
# ~~او با عالم ارواح تمامتر گردد وروحانینش برجسمانیتش غالب آید، و از
~~پستی خود
# ~~آنزمان به بلندی مرتبت ترفتی نموده باشد .
# ~~پس می گوید که تو که مسترشدی، درحظوظ جسمانی خود زاهد شو، تا از حضیض
# ~~باوج ترقسی نمائی، وجون برترک حظوظ ومرادات نفسانی که صور انحرافات نفس
# ~~است ثبات کنی، بعد از آن فرزند دل که در مشیمهآ نفس تو پنهان و
~~مستهلکست - و آن
# ~~صورت اعتدالی اواست - از نفس تو سربرزند، پس دل تو که نقطهآ اعندالی
~~نفس تست،
# ~~همچون نباتی باشد اززمین مزاج و نفس تو بررسته، و بمدد نظر روحانی بآب
~~تو به و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- أمس: ای صر. خلیا: خالیا. اسم: ارتفع. حضیضک، ااحضیض: قرارالأرض
# ~~عند اسفل الجبل. تنبت: تنشأ، تبلغ مبلغ الرجال .

PageV00P354

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_355.png)

# ~~زیهد واخلاص تربیت یافنه، وهو المراد بقوله : زواثبت بعد ذلک تنبت) پس
~~در آنجه
# ~~گفت : (وامس خلیا من حتظوظک ...) ارشاد است بمقام زهد، وآنجه گفت :
# ~~زاواثبت بعد ذلک تنبت) ارشاد است بر تحقشق ms193 بمقام صبر وثبات قدم در کوی
~~زهد و
# ~~محاهدت، ازبرای ظهور حقیقت دل وپرورش او. پس دراین بیت آینده ارشادش
# ~~میفرماید بکیفیت ثبات در کوی مجاهده و تحفق بمقام توبه بواسطهآ ملازمت
~~صدق
# ~~وعدالت وغیرهما
# ~~وسدتد، وقارب، واعتصم، واستقم لها
# ~~مجیبا البتها عن انابة مخقبتا
# ~~دراقوال واعمال طلب راه راست وصواب کن ، ودر افعال واحوال طریق نزدیک
# ~~جوی، وآن قصد است میان افراط وتفریط که صورت عدالنست، ودر قصد ونیثت و
# ~~نوجشه، جن در عروهآ وثفای شریعت زن که میزان عدالت اواست، ونفس را بر
# ~~استقامت درطریق شریعت الزام کن درحالی که اجابت کننده باشی مرمعشوق و
~~دعوات
# ~~او را بروفق "اجیبوا داعی2 الله" وقوله : "(یدعوکم3
~~لیغفرلکم) ازسر باز گشت نفسی
# ~~بسوی حضرت معشوق که آن نفس خود را خاضع وخاشع وذلیل ومنواضع بابد در
# ~~حضرت مالک حقیقی خویش.
# ~~الستداد: الاصابة والصدق والاستواء، ومنه ماورد ان النبی، صلی الله
~~علیه وسلم،
# ~~قال لعلی*-علیه السلام-، وهو صبئ : (قل اللتهم اهد نی وستددنی، واذکر
~~بهداینک
# ~~هدایة الطریق ، وبالستداد سدادالسهم ...) فاستعماله فی الاقوال انسب.
~~والمقاریة:
# ~~القصد بین الافراط والتفربط ، فانته افرب الی الحق بحکم الاعندال .
~~والاعنصام :
# ~~الاستساک والتوثق ، وهو علی قسمین : فسم یتعلق به اصحاب البدایات، وهو
# ~~التمسک بملازمة احکام الشریعة ظاهرا وباطنا ، وهو المراد بقوله :
~~(واعتصموا بحبل
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~211
# ~~1 - سگدد: ای قسوم. اعتصم: تمستک. انابة توبةآ - مخبت خاشع
# ~~2-س46،ی30
# ~~-414ی11 PageV00P355
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_356.png)

# ~~112
# ~~الله1 جمیعا" وقسم آخر یتحقق به ارباب النهایات، وهو التوجثه
~~والالتجاء فی جمیع
# ~~الامور والأحوال الی المحبوب بالاعراض عما سواه ، وهو المعنی بقوله
~~تعالی:
# ~~(واعتصموا بالله هو مثولتکم" والاستقامة : طلب العدل، والمراد
~~هناء مراعاة العدل
# ~~فی جمیع الحرکات والسکنات والمقاصد والخواطر، والاتیان بمایناسب کل
~~شحال ومقام،
# ~~والاخبات : التواضع والخشوع.
# ~~بعنی: جون درمقام توبه درآمدی، و بسبب ریاضات ومجاهدات بروفق حکم
~~مرشد،
# ~~حشجب نفس تو ضعیف شدتا نفس تو مرخود را منبع صور انحرافات بسیار و
~~نقایص
# ~~بی شمار که حقیقت شتر آنست، مشاهده کرد، و بسبب این ms194 آگاهی از سر عجز
~~وانکسار
# ~~وخضوع و خشوع تمام ، از شرتخود بناه بحق که مثحتتد وحدثت و عدالت که
# ~~اصل همهآ خیراتست آورد، واز خود بوی رجوع کرد، ودعوت (والله2
~~یدعو" را
# ~~اجابت نمود، وبسقام انابت واجابت واخبات که فروع مقام توبهاند متحفق
~~گشت ،
# ~~هو المراد بقوله : (مجببا لها عن انابة مخبت الیها) باید که درچنین
~~حال برصدق و
# ~~سداد دراقوال، واعندال در افعال واحوال، ملازمت نمائی، ودر آن باب
~~اعنصام بعروهآ
# ~~و ثفای حفایق شریعت کنی که میزان این حکم اعندالی اواست، و براین معانی
~~که گفته
# ~~شد میبایدکه استقامت وثبات نمائی، تا تمام بحقیقت این مقام اعنی توبه
~~متحفق شده
# ~~باشی. پس میگویدش ، که دراین رجوع که لابد لازم تست، باید که هیچ توفشف
# ~~بکار نبری وموقوف عزم صحیح ونهضت تمام نباشی تا راه برتو دراز نشود که
~~حکم
# ~~حال حجابیتت آنست که نفس خودرا ازغایت کاهلی لن و بال شکسته وضعیف
~~نماید،
# ~~وبتسویف و تعلثل وقت را فوت کند، تو اصلا بآن تسویف وتعلثل اوالنفات
~~منمای،
# ~~و برکارش الزام کن تا بکار در آید
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 3،ی98
# ~~2-س22،ی78
# ~~2-س 10ی26 PageV00P356
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_357.png)

# ~~اشمره عن ساق اجتتهاد، بنهضة1
# ~~وعد من فربب، واستجب واجتنب، غدا
# ~~و بازگرد از نزدیک و بفعل وباطن اجابت کن2 دعوت (استجببوا) را نه بمجرد
~~قول و
# ~~ظاهر، ودورباش از آنکه گوئی فردا برچینم دامن از ساق جد واجتهادی،
~~بجنبشی که
# ~~آنگاه درخود یابم.
# ~~قبل : الاجابة تکون بالقول والفعل، والاستجابة لایکون الا بالفعل،
~~فیکون اخص
# ~~من الاجابة.
# ~~بعنی جون ابن نشأت دنیاء راه گذریست، چنانکه درحدیث آمده است که
~~((الدنیا
# ~~قنطرة فاعبروها) که مقصد ومسکن حقیقی دراو حضرت (انی الله3 مرجمکم)
~~است، و
# ~~راه روش راست دراو شریعت ((وان هذا صراطیآ مستقبما) وخطوات رفنار در
# ~~این راه، روش انقاس است ، پس هر نفسی که در غیر منابعت شربعت صرف رود،
# ~~خطوهثی باشد درغیر طریق مستفیم واقع شده، وعاقبت کسی که در غیرجادهآ
~~مسلوک
# ~~رفته ms195 باشد هلاک وسرگردانی خواهد بود، و ازاین سبل منحرف هرچند زودتر
~~بجادهآ
# ~~مستقیم رجوع کند، در بلوغ بمقصد راه بروی نزدیکتر گردد، و هرچند دراین
~~طرق
# ~~منحرف بمتابعت هوای نفس وطلب شهوات ولیذات او بیشر رود در رجوع راه بر
# ~~وی درازتر باشد .
# ~~پس میگوید: که پیش از آنکه بحکم عادت و متابعت هوای نفس ، راه رجوع
# ~~برتو دراز شود، تو زود بطریق حسن متابعت رسول، صلی الله علیه وسلم ،
~~بحکم امر
# ~~(فاتبعونی5) رجوع نمائی ودعوت "استجیبوالله ، وللرسول اذا دعاکم
~~لما یحبیکم)
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~213
# ~~1 - اجتنب غدا اشمر ... اشمر، من شمر عن بساقه کنایة عن الجد والاجتهاد
# ~~2-س8،ی24
# ~~3 - وقیل بالفارسیة: "نصیب از عمر دنیا نقد وقتست - مباش ای
~~هوشمند از
# ~~بینصیبان)). دورباش ... فرداکه نهضت و داعیهآ اجتهادی تمام درخود یابم،
~~دامن ازساق جد5 واجتهاد ،
# ~~مردانه برچینم و چست وچالاک درکار آیم -خ ل -
# ~~4-س 6،ی)15
# ~~5-س3،ی29
# ~~6-س48ی24 PageV00P357
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_358.png)

# ~~214
# ~~را بگوش دل بشنو وبفعل اجابت کن تا زود از عین الحبات "یحییکم
~~الله" سیراب
# ~~گردد و زندهآ حقیقی شود، وحق، تعالی، میان دل تو ومیان نفس تو وشهوات
~~او حایل
# ~~گردد، وبخودی خودش متولتی امور اوشود، و نگذارد که هیچ شهوتی و حکم
# ~~نحراف و کثرتی نفسانی گرد دل تو گردده جنانکه فرمود: ((واعلموا ان
~~الله یحول
# ~~بین المرء وقلبه" وزینهار تا بحکم کسل نفس، کار امروز را بفردا
~~نیفکنی، و موقوف
# ~~داعبه ونهضت تمام که در نفس تو بیدا آید نباشی، که نفس تا درحال حجابست
~~آن
# ~~نهضت وداعبه دشوار دست دهده.
# ~~وایاک عنلاة فهی اخقطر علکة4
# ~~وکثن صارما کالوفت ، فالمقت فی عسی،
# ~~و بباش شمشیر بشرنده همچون وقت، اعنی زمان حاضر، که دشمن داشتن حق
~~مرنقس
# ~~ترا در گفتار اگر تست، و دور باش از آنکه گوئی، مگر من فردا جنین وچنین
~~کنم،
# ~~که این کلمهآ لعل خطر ناکترین علتتی است مرنفس را .
# ~~وقت باصطلاح قوم تلبشس است بحالی که شخص را ازماضی و مستقبل ms196 منقطع و
# ~~بی خبر میگرداند، ودر آن حال هرصفتی که بروی غالبست بوی می نماید، واز
~~صفات
# ~~دیگرش جدا میکند، وآن همچون لمحهیی میباشد . پس ازاین جهت اورا بشمشیر
# ~~تسبت کردهاند و گفنه که ((الوفت سبیف) بعنی حکم و سلطنت خود، نمام
~~ظاهر می کند
# ~~و زود ازمبان می گذرد، جنانکه شمشیر. بپس می کوید که تو حال را باش،
~~وکاری
# ~~که میتوانی بیتوانی بکن، وچون هرحالی وزمانی حکمی دارد، تو حکم این
~~زمان
# ~~حاضر را ازحکم زمان آینده جدا میکن، وظاهر می گردان ومی گذر، ومگو که
~~حکم
# ~~این زمان را مگر درزمان آینده ظاهر گردانم ، وراهی که در وی می باید
~~رفت درزمان
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1-س3،ی29.
# ~~2-س 48ی22
# ~~3- خردمند از آنکس تبسرا کند - که او کار امروز فردا کند -.
# ~~4 - صارمآ: قاطعا. المقت: البفض. ایاکة ای احذر. علاة: ای لعل، یرید ان
~~البعض
# ~~واخطر مرض هو فی ترجیالشیء .

PageV00P358

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_359.png)

# ~~آینده بروم، که این سخت خطر ناکست بآن سبب که شاید سعادت حقیقی تو حکم
~~و
# ~~تنبجة این زمان حاضر باشد، وچون فوت شود تدارک ثنوان کرده جه هرزمانی
~~از ازمنه
# ~~راحکم وتتنیجه، غبر حکم و تنیجةآ آن زمان دیگر است، پس روا باشد که
~~تتیجهآ زمان
# ~~آینده مضاده ومخالف این زمان حاضرباشد، وچون اثر زمان حاضر ظاهرشود،
~~باشد
# ~~که حکم زمان آینده ظاهر نشود، بلکه مغلوب و مشستهلک آن گردد بحکمشدت و
~~ظهور
# ~~سلطنت حکم زمان حاضر که ظاهر است .
# ~~اما اگر زمان حاضر ازحکم و نتبجه خالی ماند، شاید که حکم زمان آینده
~~ظاهر
# ~~شود، ودر آن خطر عظیمست که باشد که مفتوت فائدهآ سعادت ابدی شود، و
~~همین معنی
# ~~است آنجه ازجنبده رضی الله عنه، منقولست که روزی مغموم ومنقبضش دیدند،
~~ازسبب
# ~~آن غم وقبضش سؤال کردند، فرمودکه : (فاتنی ورد من اورادی) قیل له:
~~(افضه)
# ~~فال : (کببف افضه ؟ والوفت مصروف بامر آخر اهم2 منه).
# ~~نشاطا ولا تخلد لعجز مثفشوتا
# ~~وقم فی رضاها واسع غیر مثحاول ms197
# ~~و برخیز در راه رضای معبوب، و سعی کن در آن طلب ناکننده در آن سعی
~~مرنشاط
# ~~و شرهی را که درخود بابی بسوی کار ورفتار، ومیل مکن بسوی عجزی فوت
~~کننده،
# ~~یعنی درقیام بحق منابعت شریعت وطریفت و سعی درراه رجوع بمقصد حقیقی
~~باید که
# ~~ظر برعجز وفصور بشریت وعظمت وعزت مطلوب با فلتت نهضت نفس خود و بحکم
# ~~حجاب وعدم فتح نیفکنی که این نظر وعجز مثفتوت سعادت تو شود بواسطةآ
~~تقاعد
# ~~نفس از رفتار وکرداره بلکه مثطمح نظرخود لطف ((من تقترب الی2 شبرا ،
~~تقتربت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~215
# ~~1- تخلد لعجز: تسکین الیه. مفوت: جاعل الشیء یفوت. یعنی از خوابگاه
~~غفلت و
# ~~تنبلی بپای جد واجتهاد برخیز وطریق عشق را بگامهای سعی و کوشش به
~~پیمای، نه آنکه
# ~~طالب نشاط باشی وموقوف شره درین طلب تفاعد ورزی وبه بهانه عجزی که مفوت
~~و قت
# ~~ومانع نیل بمقاصد است ازجای خود حرکت ننمائی PageV00P359
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_360.png)

# ~~216
# ~~منه ذراعا" را میدار تا درطلب و نهضت تو بیفزاید.
# ~~وسرزمنا وانهض کسیرا فحظیک ال
# ~~بطالة ما أخترت عزما لصحکة
# ~~و راه میرو همچنانکه برجای ماندهیی، و برخیز درحال شکسته پائی که نصیب
~~تو
# ~~بی کاریست مادام که در تأخبر میداری عزیمت خودرا تا بوفت درست شدن او.
# ~~مرادش والله اعلم دراین بیت حشکست بر تحقق بحقایق اسلام که اشتنغالست
~~بعبادات
# ~~ظاهر بدنی از نماز وروزه وحج وعمره وتلاوث وذکر وغیرها، زیادت برفرائض
~~که
# ~~مشکمتلات و مصحتحات فرایضند، وصرف جملگی اوفات بانواع عبادات چنانکه
~~نفس
# ~~را هیچ فرصت دست ندهد، و وفت نبابد که بفعلی وقولی نامشروع پردازد، تا
~~بحدی
# ~~که فرشتهآ صاحبشمال بروی هیچ ننویسد، واین در مبدء سلوک، بر نفس عظیم
~~سخت
# ~~می باشد، و نفس را بتکلشف بر آن می باید داشت، وهرگاه که حکمی از
~~احکام هوا و
# ~~طبیعت از نفس سر برمیزند، ضعفی و وهنی تمام از مباشرت این عبادات مذکور
~~در نفس
# ~~ببدا می آید ، وتدارک آذهم بمزید ms198 اشتغال واثبان این عبادانست، چه ندامت
~~خود در
# ~~عقب آن فعل نامشروع ازضرورات صحتت اسلام وایمانست و همچنانکه غلبهآ
~~مادهئی
# ~~ازمواد بلغمی که بارد رطبست درطبیعت ومزاج ظاهر، موجب زمانت است،
~~ورسیدن
# ~~ثقلی و فتوتی فاهر که مثضاده عضو باشد ، مستلزم کسر آن عضو میشود ،
~~همچنین
# ~~چون حکم عود و رجوع ازعالم کثرت وانحراف بعالم وحدث واعتدال مضاف بآن
# ~~سر توجودی ولطیفهآ روحانی می باشد که درمزاج وبدن کامننده و آن رجوعشان
~~بقتوت
# ~~غلبهآ صفات تنزیهی وقوای روحانی براحکام قوای طبیعی میستر میشود، پس
~~هرگاه
# ~~که سالک درمقام اسلامست آن عزم رجوع وعود سروجودی ولطبیفهآ روحانی از
# ~~ورای پردفطبیعت و احکام او سربرمیزند، پس حینئذ مغالبه میان قوا وصفات
~~روحانی
# ~~وقوا وصفات جسمانی و افع می افتد، و آن مثغالبه سبب کلفت و مشفکت سالک
~~می باشد،
# ~~در اتیان عبادات واشتغال بذکر وتلاوت وتفریغ محل ازخواطر، ومیباشد که
~~در آن
# ~~حال مغالبه ناگاه حکمی از احکام هوا وطببعت غالب می آیده تا خاطر
~~مباشرت امری
# ~~مشارق التدراری PageV00P360
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_361.png)

# ~~نامشروع فوی میشود، وآن مستلزم تقاعد او می گردد، ازسلوک واشتغال ،
~~بسبب
# ~~نومبدی وایاسی که از او سربرمیزند، که اگر از من کاری آمدی عزم من صحیح
~~بودی
# ~~ونفس من بهیچ چیز از احکام طبیعت وهوا میل ننمودی. پس از این غلبه حکمی
~~طبیعی
# ~~وخواطر که موجب این تقاعد واین نظراست، زمانت و شکسته پائی کنایت
~~فرموده است
# ~~دراین بیت، پس میگویدکه تو دراین حال که وقنی احکام طبیعت غلبه میکند و
~~تقلی
# ~~و تقاعدی و کلفتی ازعبادت درنو بیدا می آید، نومید مشو و از سلوک
~~متقاعد مباش که
# ~~این ازلوازم مقام اسلامست، وتا دراول دایرهآ مقام توبهئی از این مغالبه
~~چاره نیست،
# ~~وازاین غلبه وخاطر، گاهگاهی گزیر نی، وترا که سالکی آن عزم صحیح که
~~بقطع این
# ~~مغالبه وغلبه حکم جزم کند، بعد از آن میستر شود که از دایرهآ مقام
~~اسلام ترقتی کنی
# ~~بدایرهآ مقام ایمان که تخلشقست ms199 باخلاق ربانی وصفات روصانی در آثی و
~~اوصاف
# ~~تنزیهی برتو غالب آیند، پس اگر تو که سالک مسترشدی، این اعمالی را که
~~از لوازم
# ~~تحقشق بحقایق اسلامست، برعزم صحیح که حکم مقام ایمانست موقوف داری ودر
~~آن
# ~~تأخبر کنی، حظة تو بطالت باشده جه نا آنگاه که بحقایق اسلام متحفتق
~~نشوی بمقام
# ~~ایمان درتتوانی رسبد، پس محروم و بطتال بمانی، وهرگز از حجاب خلاص
~~نیابی. و
# ~~همین معنی را بعینه بعضی از مشایخ باین عبارت گفته اند که (سیروا الی
~~الله عرجا
# ~~ومکاسیر) پس کأنته شیخ ناظم ابن معنی ایشان را بنظم آورده است . والله
~~اعلم
# ~~اکنون چون دراین بیت بر تصحیح مقام توبه تمام تحریض فرمود ، دراین بیت
# ~~آینده بر تحقق بمفام زهد حث می نماید ومی گوید:
# ~~واققد م وقدتم ما قعقدت له  مع الخوالف واخرج عن قیود التلکفت1
# ~~و پیش آی و پیش آوره اعنی ترک کن هرجه را که تو ازبرای آن بازپس
~~نشستهگی در
# ~~سقیدالدین فرغائی
# ~~21
# ~~1 - الخوالف ، الواحدة خالفة: الأمثتة الباقیة بعدالامة التسابقة .
~~والاحمق والکثیر
# ~~الخلاف PageV00P361
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_362.png)

# ~~218
# ~~خانة تن با زنان یا خسبسان، اعنی نفس وقوای حستی او، وبیرون آی از
~~بندهای
# ~~وایس نگرستیها.
# ~~الخوالف جمع خالفه : وهی من تخلتف القوم فی اهلهم ممن لاخیر فیه، وفی
~~قوله
# ~~تعالی ((رضوا بان بکونوا مع2 الخوالف) براد بها النساءا والأراذل
~~والأخستاء. نزلت
# ~~الآبة فیمن تخلتفوا عن رسول الله، صلی الله علیه وسلم، فی غزاة تبوک،
~~وهیهنا فی البیت
# ~~ضمن معنی الآیة، واراد ترک ما فعد السالک فی بیت الهوی والبدن، لأجله
~~من الحظوظ
# ~~النفسانبکة عاجلاء وآجلاة، مع الخوالف التی هی النفس وقواها، فانتها
~~فی طلب الحظوظ
# ~~والتخلیف عن اعمال الرجال "کالنساءا والأخسکاء. والتلفیت:
~~الالننفات
# ~~بعنی: مردانه قدم2 درراه نه، وترک کن مرخودپرستی را وهرچه ترا درسلک
~~زنان
# ~~وخسسان کشد ازطالبان ظوظ دنباء با آنان که مشقبتد باشند بطلب حظوظ
~~ولکذات
# ~~در نشأت آخرت جون زهاد وعثبتاد ظاهری، که اگر لتذتی دنیوی ترک کنند ms200
~~بامید
# ~~نذات حسی اخروی ترک کنند، واگر بعبادتی قیام نمایند بعلت پاداش لذت
~~آخرت
# ~~نمایند، والبتاء جون زنان وخسیسان، از حس ولتذات حستی نجاوز نکنند، بل
~~که از
# ~~عرقیدی که موجب التفات تو باشد بغیر مطلوب حقیقی بیکبارگی بدر آئی،
~~وخالصا
# ~~مخلصا بکلبتک توجثه بدو کن، واورا باش، وباخلاق وصفات واسماء اومتخلق
~~شوء
# ~~که آنگاه درهای عزم صحبح برتو گشاده گردد . والله الموفق .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س49ی94
# ~~2- بعنی در قمارخانه نیستی و فنا وارد شود رسوم وعادات وعوارض و اهواء
~~و
# ~~خیالات وآنچه که لازم مقام تعین وجودی تست بیکباره بباز ومردانهآ از
~~قیود تعلشقات و
# ~~التفات باحوال واوضاع متنوع خود را مطلق ورها ساز و:
# ~~رو خانه را ویرانه کن ، پس خویش را بیگانه کن
# ~~وآنگه بیا با عاشقان همخانه شو همخانهشو PageV00P362
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_363.png)

# ~~وجئدة بسبیف العزم، سوف ، فان تتجد  تجد نفسا ، فالنکفس ان جتقد جکدت1
# ~~و ببر بشمشیر عزم صحیح ، تسویف و تسویل نفس را، پس اگر تو نیکو و
~~تیزروی در
# ~~راه عشق وفناء آنگاه بیابی دمیخوش. جه نفس را اگر فداکنی و بمعشوق
~~بخشی،
# ~~بختیار شود یا وجودی نو پابد2.
# ~~دراین بیت تجنبس الفاظ بکار برده است، اول -جئد از جد است بمعنی قطع از
# ~~باب مضاعف، و دوم - فان تجد، از جودت است بمعنی نیکرفتارشدن اسب از
# ~~اجوف ، نعت او جواد آید، سوم - تجد ازوجدان بمعنی بافتن است از معنل
~~فا، و
# ~~وجهارم -جدت از جود بمعنی جاندادنست از اجوف، نعت ازوی جاید، و پنجم-
# ~~جدتت از جده بمعنی بخنیارشدن با از جدکه بمعنی نوشیدنست هم ازباب مضاعف
~~.
# ~~واما معنی، می گوید، که در رفتن راه فنا که مطلوب تو برآن مثرتشبست ،
~~اگر
# ~~وقتی نفس تو درترک حتظی یا فنای صفنی، تعلثل وتسویف نماید، تو بشمشیر
~~عزم
# ~~صحیح که پیش ازاین درمقام اسلام طالب آن میبودی و اکنون درمقام ایمان
~~بدان
# ~~رسبدی، آن صفت تعلثل وتسویف نفس را قطع کن، وخوش روانشو، که اگر دراین
# ~~راه فنا ms201 ، نیک روی وبدان متحقق شوی، نفسی، اعنی وجودی که بقا لازم اوست
# ~~بیابی. چه این نفس کهنهآ مقیتد فانی را اگر فداکنی، و بدوست بخشی درراه
~~فنا، بخیتار
# ~~شود ووجودی نو باقی یابد. روا باشد که اینجا مرادش از نفس، وجود باشد
~~از باب
# ~~(اجد نفس الرحمان" چه ظاهر وجوده عین نفس رحمانی است بحکم مبدئیکت
~~،
# ~~جچنانکه در دیباجه تقربر و تحقیق آن رفته است .
# ~~و روا باشد که مرادش آن باشد که کسی که درقیدی عظیم گرفتار میشود ، از
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~219
# ~~1 - وجتذ: ای اقطع. سوف: ای التسویف والتأجیل. وهی مفعول جذ5. تجد بضم
# ~~الجیم من الجود، الکرم . وبکسرالجیم: من الوجود. جدت: بمعنی اجتهدت.
# ~~2- وبشمشیر عزم صحیح، تسویف وتسویل نفسرا ببر، پس اگر تو... درراه عشق
# ~~وفناء حینئذ، دمی خوش یابی، چه اگر تو مراین ... خ م PageV00P363
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_364.png)

# ~~220
# ~~غایت قبض و ضیق نفسش گرفته میگردد و با نقطاع نزدیک میشود، وچون آن
~~قیود
# ~~زوال می پذیرده از آن ضبق خلاص میبابد، ونفسش باز برمی آید ، پس گوئیا
~~عند
# ~~زوال الضیق والقید نفسی مییابد . اکنون میگوید که : اگر نفس تو ازاین
~~قیود
# ~~صفات وحظوظ و نسب واضافات که موجب تنگی وقرب اواست بهلاکت خلاص یابد،
# ~~بواسطهآ آن که او وحظوظ اورا فدای راه فنا کنی، آنگاه نفسش باز
~~آید" و آن نفس
# ~~اصلی را بازیابد .
# ~~وصیتت لنصحی ، ان قبلت وصیتتیا
# ~~واقبل الیها، وانحتها مثفلسا ، فقد
# ~~روی بمعشوق آور وسوی او توجته کن درحالی که مقلس باشی، وهیچ ملکی و
# ~~چیزی بنو مضاف نباشد ، چه بدرستی جمع کردم مرنصیحت خودم را دراینجه
~~گفتم
# ~~تراکه مقلس توجه کن، اگر وصبت من فبول کنی .
# ~~یقال : وصبت الشیء بکذا اذا وصلته به، ولما کان الوصل یتضمن معنی الجمع
~~،
# ~~عتدی هیهنا بحرف تعدیة الجمع وهو اللام .
# ~~بعنی: همگی وصیگت خود را جمع کردم در آنکه گفتم که، بکلی روی بوی
# ~~آور، ومفلس و بی ملک و یکنا بحضرت معشوق توجه کن، که ms202 تا مادام که از
~~اضافت صفتی
# ~~یا ملکی بنوء بلکه ازتویی تو موئی باقیست، البته بوی راه نیابی، پس اگر
~~وصیست
# ~~من قبول میکنی، نظر ازخود وهرچجه بتو مضاف بود بر گیر، و بیکبارگی مفلس
~~وخالی2
# ~~بحضرت وی توجه کن، تا بمقصود رسی وعطار همین معنی را گفت که :
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - انحهاء اقصدها. وصیت: صرت وقورآ، آی رزینا بعدخفة. وفی بعض النسخ:
# ~~ان قبلت نصیحتی. (س 14) بل که از توثی... فی م ه: یا از تویی...
# ~~2 - وقیل بالفارسیة: دل اسیر عشق شد اقبال وقت من نگر - جان فدای تیغ
~~شد
# ~~بخت بلند او ببین - بصفت افلاس قصد بارگاه حضرت معشوق نما که(احمل
~~الزاد اقبح
# ~~کل شیء - اذا کان الوفود علی الکریم).

PageV00P364

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_365.png)

# ~~فانی محض گرد تا برسی
# ~~راه نزدیکترهمینا دیدم
# ~~فلم یدن منها موسر باجتهاده،
# ~~وعنتها به لم ینأمؤثر عسرة2
# ~~ججه نزدیک نشود بحضرت معشوق هیچ توانگری باجنهاد خود هرچند جهد کنده جه
# ~~سرمایهآ سالک فناست، وفنا با اضافت صفات جمع ننواند بود، واز حضرت
~~معشوق نیز
# ~~دور نشود هیچ مجتهدی که اختیار کنندهآ درویشی وبی ملکی و بیصفتی باشد،
~~بلکه
# ~~درویشی خالی بودنست از اوصاف و املاک، مدد ومعاون اوشود در تحقق بوحدث
~~و
# ~~عدالت وصفای آیینة دل وتجلسی دراو. والله المرشد.
# ~~بذاکجری شرط الهوی بین اهله،
# ~~وطائفةة، بالعهد ، اوفکت فوفکت 3
# ~~براین جمله رفته است که گفته شد دراین بیت اول شرط عشق میان اهل عشق و
# ~~فومی باین عهد وفا کردند وتمام حق او گزاردند. و برواینی آمده است
~~(اوفت فشفت)
# ~~بعنی: بآن ایفای عهد راجح شدند آن طایفه برطوایف دیگر.
# ~~اوفت : من ایفاء العهود ، ووفت من توفیة الحقوق، وشفت من الشفوف وهو
# ~~الرجحان .
# ~~عنی چون محبث حکم مناسبتست، ومناسبت غلبهآ ما به الآتحاد، پس شرط آنکس
# ~~که محبت چیزی را متصدی شود آن باشد که احکام مابه الامنیاز را اول
~~ازخود دور
# ~~کند تا باحکام ما به الاتحاد متحقق تواند شد، وهر نگرش ms203 والتفاتی
~~بهرچیزی که غیر
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~221
# ~~1- راه نزدیک تو همین دیدم . وقیل فی مفام الفناء
# ~~ما را زجام بادهآ گلگون خراب کن سزان پیشتر که عالم فانی شود خراب
# ~~2 - الموسر: الفنی. المؤثرة المفضل، المختار. العسرة الفقر.
# ~~3 - اوفت: وفت. وفست من وفسی فلانا حفسه: اعطاه ایاه تاما غیر منقوص.
~~فی بعض
# ~~النسخ: اوفت فشفت ..

PageV00P365

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_366.png)

# ~~222
# ~~ذات محبوب باشد حکمی از احکام مابه الامتباز است، لاجرم بضرورت شرط صحت
# ~~محبت آن باشد که ازجمله نگرشها وصفتها خالی و مفلس باشد، پس طائفهئی از
~~انبیا و
# ~~اولبا که کارداران ولایت محبتتند باین عهد وفا کردند، وحق او بنمام
~~بگزاردند ، و
# ~~یرعشاق دبگر مزبت ورجحان بافتنده وبر آن عالم والی وسلطان شدند
# ~~متی عصفت ربح الولا قصفت اخا   غناء، ولو بالفقر هبتت لربتت 1
# ~~هرگاه که بجهد باد حقیقت عشق که از مهب تعالم وحدث وزانست، درهم شکند
# ~~توانگر را با جملهآ بندارها و نگرشها وصفنهای ملکیکت و غبرها که یا ذات
~~او در آمیخته
# ~~و لحم و دم او شده است، واگر آن باد تجلشی خالی وزده هرآینه اورا بخود
~~یکی کند
# ~~و باوصاف کمال خودش تربیت دهد.
# ~~ذکر فی الببت صفة الفقر واراد به الموصوف ، ای بذی الفقر .
# ~~واغتنی یمین بالبسار جزاؤها
# ~~مدی القطع ما، للوصل، فی الحب تمدت2
# ~~و تو انگرترین دستی بدستگاه نوانگری جون درعشق بسوی وصل وطمع او کشیده
# ~~شوده و آن دستگاه را ازمال یا اعمال سبب و وسبلت وصول بمطلب وصال
~~شمارد،
# ~~جزای آن دست کاردهای بترندهآ قطع و منعست از آن مطلب، بل که هرجزئی از
~~اجزای
# ~~آن بسار صورت کاردی بنشرنده است که دست طمع اورا می بترد چه (سبحان
~~الذی
# ~~لا یوصل الیه الا به" اصلی بزرگست وتسبیح اکابر اولیا است .
# ~~واخلص لها، واخلیص بها من رعثونة اذ تقارک من اعمال برقتزکتت2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - الولا النصرة. ربت: اصلحت.
# ~~2 - المدی، الواحدة مدیة: الشتفرة. ما مدت: ای مدة مدتها ms204 للوصل. فما
~~مصدریة
# ~~زمانیة.
# ~~3 - اخلص لها: کن مخلصا. اخلص بها: انج بها. الشرعونة: الحمق والطیش.
~~تزکت :
# ~~تطهرت PageV00P366
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_367.png)

# ~~تقدیره : واخلص لها کل عمل من اعمال بر تزکنت ، واخلص بها من رعونة
# ~~افتقارک.
# ~~و پاکیزه گردان ازجهت حضرت معشوق وحکم امر او رهرعملی را که کنی -خ)
# ~~از اعمال ستودهآ نیکو که باک باشند از شاببهآ ریا و سمعت وباک شو بمدد
~~حضرت
# ~~معشوق از رعونت وخویشتن ببنی درویشی خودث .
# ~~بعنی اعمال نیکو موجب نیل سعادت وتترقی در درجات بهشست ، بل معبن و
# ~~منشیء نعیم مقیم و حور وقصور اواست، امتا بشرط آنکه از شائبهآ ریا و
~~سمعت باکیزه
# ~~باشند ، ودر نیل وادراک ابن نوع سعادت، نفس را حظتی وشربی عظبمست ، جه
# ~~استیفای نعیم ولکذات اخروی، نفس وقوای او میکنند، وازاین سبب حجاب او
# ~~میشود ازعالم وحدث ، وموجب قبد او ازوصول بدان حضرت.
# ~~پس سالک هرعملی نیکو که بیشوب ریا و سمعت از او صادر شوده باید که باعث
# ~~و مترضش برآن حکم امر ((افعلوا1 الخیر) باشده ومطمح نظرش مراعات آن بود
# ~~نه انشاء نعیم و حور وقصور، نا ازقبود وحجب نفس بکلی خلاص بابد، و
~~بمقام زهد
# ~~وففر حفیقی نمام متحفق تواند شد، وذلک معنی قوله : (واخلص لها من اعمال
~~بر2
# ~~نزکتت) ای طهرت من شوائب التریا. وجون در تحفشق بزهد وففر آزادی وبی
~~الننفاتی
# ~~باغبار حاصلست ، ودیدن آن آزادی وبی الننفاتی موجب رعونت وحظ3 نفس
~~میشود،
# ~~وآن حجاب وقبداست از کمال تحقق بسطلوب حقیفی، چه حکم ((اذا تم الفقر
~~فهوالله)
# ~~برتمام خلو وفقر مثرتتبست ، ودراین مقام فقر حقیفی نفس هیچ وصفی و حظی
# ~~نمی گنجد ، پس ازاین رعونت فقر، خالص ویگانه شو تا بمقصد برسی . والله
~~الهادی .
# ~~وعاد دواعی القیل والقال ، وانج من
# ~~عوادی دعاو، صدفها قصد سآمقعة2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~223
# ~~(-س 22،ی76
# ~~2 - دواعی القیل : الأسباب الداعیة الیهما عوادی موانع، الواحدة عادیة
# ~~السمعه : الصیت والذکر. وبفارسی، آوازه PageV00P367
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_368.png)

# ~~224
# ~~و دشمنی ورز با هرصفتی وداعیهی ms205 که ترا بگفگوی معرفت وبیان مفامات سلوک
# ~~خواند، و رسته شو از ظلمها و شرهای دعوبهائی که صدق ایشان قصد شنوانیدن
# ~~مردمست ازجهت محبتت جاه
# ~~العوادی ، جمع عادیه، من قولهم : دفعت عن فلان عادیة فلان ، ای ظلمه
~~وشره،
# ~~ومنه عوادی الدهر، ای عوابفه.
# ~~یعنی: جون سالک را دراثنای سلوک و مرور برمقامات پیش از آنکه از آفات و
# ~~حظوظ وشربهای بوشیدهآ نفس تمام خلاص بابد واز غوائل آن ایمن شوده می
~~باشد که
# ~~احوال و واردات که از مقتضبات هر مقامیست روی نمودن می گیرد ، واز
~~عجایب عالم
# ~~ملکوت بروی جیزها منکشف میشوده نفس بطریق استراق از آن آگاهی مییابد ،
~~و
# ~~شربی وحظتی که از حتب جاه ومنزلت عندالخلق درباطن وی کامنست در حرکت
# ~~می آبده ومیخواهد که آن حال و وارد وکشف شریف را وسبلت سازددر استیفا و
# ~~تحصیل آن حظ وشرب خویش، پس نفس حینئذ اظهار آن را بطریق گفتگوی و تقریر
# ~~برسالک می آراید، وتقریرات ومعارف و اخبارات مشایخ را از احوال و
~~مشاهد خودشان
# ~~باستشهاد برسالک عرضه می نماید، تا داعبهآ گفتگوی و اظهار و ارادتش قوی
~~میشود،
# ~~و بکلتی خود را بان مشغول میکند ، وحظوظ نفس از آن میان بوی میرسد، وآن
# ~~موچب حجب مظلم و سد ابواب مرید سالک می گردد، واو می پندارد که چون در
# ~~دعوی تحفشق باحوال ومقامات ، مراعات صدق بنمامی می کند، ضرری از آن بوی
# ~~عاید نشوده وآگاه نیست که درعین آن صدق ، نفس اورا قصد سمعت وریا است،
~~از
# ~~جهت حا جاهی که اورا در آن حاصلست که مردم اورا سالک صاحب مقام و عارف
# ~~تمام شمرند و بآن سببش عزیز و محترم دارند، پس مسترشد را ازاین نکنه و
~~قصد اخبار
# ~~وانذار میکند، ومی گوید که میندار که باآنکه تو خود را باین داعبهآ
~~گفنگوی و
# ~~تقریر معرفت در معرض جنین خطری میافکنی، از عهدهآ حق بیان در این معارف
~~و تمام
# ~~مشارق التدراری PageV00P368
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_369.png)

# ~~تفریر ms206 و تحقیق وتخریر هر معنبی بدر توانی آمد، بل که وافع غیر پندار
~~تست، جنانکه
# ~~دراین بیت آینده با تو می گویم که :
# ~~فألسن من ببدعی بألسن عارف،
# ~~وقد عثبرت کل العبارات، کلتتا
# ~~چه زبانهای هر که خوانده و خطاب کرده میشود بزبان آورترین عارفی و
~~بتحقیق و
# ~~درستی بیان کردند جملةآ آن زبانها وهمگی آن عبارتها که ممکن باشد بکار
~~بردند ،
# ~~عاقبت از تحقیق وکمال افصاح از حقیقت آنجه مقصود است از معانی کنک
~~شدهاند و
# ~~فرومانده بچه دایرهآ علم که حصهآ واعنباری ازاصل کاراست، وسیع تر است
~~از دایرهآ
# ~~کلام که حصتهثی ازعلمست وآن نسبت ظهورعلمست من حبث القول لا من حببث
~~الفعل،
# ~~وباز دایرهآ کلام متگسع ثر است ازدایرهآ خطاب، جه حکم حال وصفت مخاطب،
~~مفیتد
# ~~آنست، وباز دایرفخطاب فراختر ازدایرهآ عبارتست که بقیودحروف واصوات و
~~اختلاف
# ~~اغعات مقبد ومحصور است، پس از آنجا که کثنه مفصود است تا عالم عبارت،
~~سهدابره
# ~~و واسطهآ کلسی است هریک تنکتر ازدیگری ، پس مقصوده کیاهی، درعبارت جتون
# ~~نواند گنجبد ، الا آنکه بصفات واسما ازاو نشانی توان داد، وجون بکنه
~~حقیفت
# ~~رسده زبان گنک شوده وجون آنجه مقصوداست بگفت نمی آید، پس نوکه مسترشدی
# ~~جرا خود را درمعرض این خطرهای مذکور می آوری، وسلاح بدست دشمن نفس
# ~~ی دهی.
# ~~وما عنه لم تقضح ، فاتکک اهثله ،
# ~~وأنت غریب عنه ما فلکت ، فاصمت2
# ~~و آنچه ازاو بیان نکنی و نتوانی آن را در عبارت آوردن از معانی، تو اهل
~~و سزاوار آنی
# ~~رملک تست و بآن رسیدهئی، و نو بیگانه و غریبی از آنچه از او بازمیگوئی
~~و می پنداری
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~225
# ~~1 - السن عارف: افصح، واطلف لسانا. عبرت: اجتیزت، استعملها علی سبیل
~~المجاز
# ~~للعبارات، وقد تکون عبرت بتشدیدالباء: ای فسرت. کلست: عجزت ای الألسن ،
~~جمع
# ~~لسان.
# ~~2 - فی بعض النسخ: وانت غریب عنه، ان قلت فاصمت. لم تفصح لم تبین.

PageV00P369

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_370.png)

# ~~126
# ~~که اورا تمام بیان کردی ودر عبارت آوردی، ms207 ازیرا که چون معلوم شد که
~~عالم عبارت
# ~~بنسبت با عالم حقیقت و آگاهی تمام، عظیم تنک افتاده است، پس هرجه درحال
~~کشف
# ~~وشهود برتو روشن شود و تو متقین باشی بآنکه آن معنی مکشوف علیک را
~~درعبارت
# ~~نمی توانی آورد واز تمام بیان آن قاصری، معلوم میشود که بباطن آن
~~رسیدهئی و
# ~~هل آن ستر گشنهئی، اما اگر ترا گمان افتد که آنجه در کشف دیدهیی،
~~تمامش در
# ~~عبارت میتوانی آورد، بدانکه ببعضی از اوصاف او بیش نرسیدهئی، واز کنه
~~آن
# ~~خبر نداری واز آن غریبی، پس خاموش شو تا پیش اهل اطلاع رسوا نشوی، چه
~~آن
# ~~دات مقصود را اوصاف بسبار است، وجون تو اورا بیک وصف بیش ندیده باشی،
# ~~آنگاه که بوصفی دیگر پیدا شود اورا نشناسی، و بانکار تلقی نمائی و گوئی
~~نعوذبالله
# ~~منک، وحبنئذ پیش دیدهوران خجل شوی، واز احکام اوصاف دیگرش محروم مانی،
# ~~بس خاموشی گزین، تا ازاین ورطات سلیم مانی.
# ~~عذا عبده من ظنته خبر مسکت
# ~~وفی الصیتت سمت0، عنده جاهآ مسکة،
# ~~و درخاموشی نبز آهنگبست که نزد آن آهنگست آبروی بقیتتی ازهستی مضاف
~~بنفس
# ~~سالک که پندهآ آن جاه شد آنکسیکه گمان برد آن را بهنرین خاموش کننده
~~یی.
# ~~السمت هبهنا مصدر قولهم سمت یسمت ای قصده والمسکة البقة. بعنی هرجند
# ~~دربییت گذشنه نراخاموشی فرمودم، اما بدانکه خاموشی نیز مطلقا محمود
~~نیست،
# ~~جه درخاموشی نیز قصدی هست که غایت آن فصد محبست جاهست و آن محبکت جاه
# ~~مضاف ببقیتی از نفس وهواهای اواست زیراکه نفس باشد که در معرض خوف
~~خجالت
# ~~ورسوائی درپیش فصحا و بلغا با از برای اظهارثبات و وقار خوده خاموشی
~~اختبار کند
# ~~وغایت غرض و مقصدش در آن، حب3 جاه باشد بنزد خلق ، واین چنین مقصدی جز
# ~~بقتی ازهواهای نفس مضاف ننواندبود، وهرکه این مقصدرا بهترین خاموش
~~کننده یی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- السمت: حسن التصرف. الجاهة الشرف. المسکة: وفرة العقل PageV00P370
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_371.png)

# ~~شمرد او هنوز بندهآ جاهست نه بنده ms208 آله ، پس میباید که غایت مفصد تو در
~~همه چیز
# ~~از خاموشی و گفتار وغیره ، جزحق وطلب اونباشد ، تا ازبند بندگی بفایای
~~نفس و
# ~~هواهای او، آزاد شده باشی و بکلیت وجمعبت نفس متحقق توانی شد .
# ~~لسانا وقئل ، فالجمع اهدی طریفةا
# ~~فکن بصرا وانظر، وسمعا وعه، وکن
# ~~بس همگی چشم باش و بنگر، وهمگی گوش باش و بشنو و نگاهدار، و همگی
# ~~زبان شو وبگوی، چه جمعیت نفس، راه نماینده ترین سپرتبست بمعرفت حقایق و
# ~~حضرت خالق.
# ~~بعنی : نفس ناطقهآ انسانی را قوا ومدارک منعدتد ومختلفست ، جون بینائی
~~و
# ~~شنوائی وگویائی وغبر آن ، وهر فتوتی ومدرکی را صورتی وآلنی مخصوص ، چون
# ~~چشم وگوش وزبان وجز آن، وهربک را نبز ادراکی معبتن ، جون دیدن وشنیدن و
# ~~امثال ابن، ومتعلکفات ومدرکات هربک نبز مخصوص ، جون مرئببات ومسموعات و
# ~~مقولات ومانند این، ومراین نفس ناطقهآ انسانی را دونوع ادراکست :
# ~~بکی، جزئیء وآن جز بواسطهآ این قوا ومدارک مذکورش میسگر نشود بسبب
# ~~اختلاف وجزئبکت این مشدهر کات .
# ~~و دوم، ادراک کلسی، که بذات وصورت جمعبتت و کلبتت خودش که منشأ و
# ~~محتد5 این قوای مذکوراست، کلبات اشبا وحقابق دربابد، ومادام که نفس
~~بحظوظ
# ~~وآمال وامانی وشهوات ولکذات حستی و وهمی مقیکداست، او درقید احکام
~~جزئیت
# ~~محصور است، واز کلبتت وجمعیتت خود دور، وادراکانش براین قوا ومدارک
~~مذکور
# ~~مقصور، وهرقوتی ومدرکی را نیز جز در مدرکاتی که بوی مخصوص است اسنعمال
# ~~نتواند کرده چنانکه ببصر جز مبصرات وبسیع جز مسموعات وهلم جبرآ
~~درثنواند
# ~~یافت . اما چون بواسطةآ ریاضات ومجاهدات یا جذبهیی من الجذبات ، جمله
~~هواها و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~227
# ~~1 - عه، امر من وعی الکلام: بسمعه وتدبره ، واصله - ع - والهاه للسکت
~~ای الحق به
# ~~تاءالسکت مثل، ماهیه PageV00P371
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_372.png)

# ~~228
# ~~تمناها وهمگی صفات امتبازی میان نفس و کلیتت وجمعیتتش فانی شود، حینتذ
~~حکم
# ~~کلیت وجمعیتتش ببدا آید، آنگاه اگر خواهد کلیات وجزئیات اشبا را بالذات
# ~~بی وساطت این قوا و آلات دریابد، واگر خواهد در ms209 ادراک کلبات وجزئببات و
~~حفایق
# ~~اشبا این قوا ومدارک را واسطه و آلت سازد، وحبنئذ حکم کلتبتت و جمعیتت
~~نفس در
# ~~شرهرفوتی ومدرکی که درادراک بوی نوجشه کند و وی را آلت سازده سرابت
~~کند،
# ~~تا وفت ادراک ببصر همگی نفس قوت باصره باشد، وهمه جیز را ببصر دربابد،
~~وادراک
# ~~بصر ببصرات مخصوص نماند، وهمجنین در سمع ولسان ودیگر فوا، پس
# ~~بمسترشد می گوبد:
# ~~که ازجملهآ بقابای نفس وصفات واحکام امتبازی او فانی شو و بکلیتت
~~وجمعبتت
# ~~نفس متحقتق گرد، تا آنگاه جون خواهی که نظر کنی بآن کلبست وجمعبت نفس
~~،
# ~~نوجه کن ببصر وهمگی بصر شو، ونظر کن وجمله انواع مدرکات را ببصر دریاب،
# ~~واگر سماع خواهی، هم بآن کلیتت وجمعیتت نفس توجه بسمع کن ، تا آن جمعیت
# ~~و کلیبت درسمع سرایت کند وهمگی سمع شوی، آنگاه گوش دار وهمه چیز را
~~بسمع
# ~~ادراک کن، واگر گفتار خواهی بنوجه بآن کلیست، همگی زبان شو، و آنگاه
~~بگوی
# ~~تا حقایق را کماهی بیان نوانی کرده وهرچه همگنان ازبیان آن قاصر آیند،
~~نو آن را
# ~~تمام درعبارت نوانی آورده چه جمعبت نفس را نمایندهترین چیزیست بحقایق
~~اشیا و
# ~~علم وادراک وببان آن . والله المرشد .
# ~~فکصارت له أمتارف واستمترت 1
# ~~ولا تنبتع من سولت نفسه له ،
# ~~و متابعت مکن آنکس را که بر آراست نفس وی بروی افعال واقوال نیک وبدش
~~را،
# ~~پس همیشه او فرمان فرمای اوشد، ومستحکم وقوی گشت کار نفس و فرمانش.
# ~~سولت: ای زینت. واستمرت، من قولهم: استمتر مریرق، ای : قوی و استحکم
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- سولت له: زیشنت. أماره: ای تأمره، تغریه بالسوء و الفحشاء
~~PageV00P372
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_373.png)

# ~~عزمه .
# ~~ببعنی جون وصول باین کلبیست وجمعبت نفس که گفنه شد مشروطست بنرک جملهآ
# ~~حظوظ و بقایا وتمناهای نفس، وفنای همگی اوصاف مشمبتز که صفت وحکم
~~اماریت
# ~~و تسویل اول و معظم آن صفات و احکامست، وسالک را دروصول باین مرتبه از
~~مرشدی
# ~~که طرق فنای اوصاف وبفایا وشربهای بوشبدهآ نفس ms210 واحکام جزگیشت او بوی
~~نماید
# ~~گریز نیست، پس شرط این مرشد نیز آنست که او براین طرق فنای اوصاف و
~~احکام
# ~~جزثیتت وصفت اماریت وتسویل گذشته باشد، و بر بقاء که بر آن فنا
~~مترتبست1 منصبغ
# ~~چکم کلیت وجمعیت متحفق شده، تا آنگاه باین مرتبه ارشاد تواند کرد.
# ~~پس می گوید: که تو که مسترشدی اگر کسی را از زهاد ظاهر یا مثترسشمان
# ~~اهل طریق بینی که با تو بقول تقریر این مقامات کند جنانکه من کردم ،
~~وترا بمنابعت
# ~~خود دعوت کند، زینهار تا توبصورت وقول و تفریر مجترد فریفته نشوی، و بر
~~منابعت
# ~~آنکس اگر من باشم یا غیر من اقدام ننمائی ، تا آنگاه که باستقصاء
~~اعتبار احوال و
# ~~اقوال وافعالش واتتفاق واختلاف وتناسب هریک با دیگری نکنی ، وصفات نفسی
~~او
# ~~را برمحک شربعت وطربفت نزنی، تا اگر اختلافی میان قول وفعلش ظاهر بیبنی
~~، و
# ~~ازصفت اماریت وتسویل او مرافعال واقوالی را که محصتل استیفای حظتی از
~~حظوظ
# ~~نفسانی ولذتی ازلیذات حی و وهمی باشد (اما درنشأت دنیا اما در نشأت
~~آخرت،
# ~~جه جمله نعیم ولذات بهشت بنفس تعلثق دارد) با اوجیزی همراه بینی، از
~~منابعت او
# ~~اختراز کن، جه آنکس جون هنوز باول مرتبهآ فنا نرسیده است، بمرتبهآ
~~ارشاد که
# ~~آخرین مراتب بقای حقیقی است - بعد تعتدی جمیع مراتب الفناء -، چون
~~رسیده باشد
# ~~وقوله : ((فصارت له امتارة واستترت) بعنی: اماریت نفس را دو مرتبه است:
# ~~بکی، آنکه مقتضای او طلب حظوظ ولذات حستی دنیوی باشد.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~229
# ~~1- وببقائی که براین فنا مترتبست -خ ل -.
# ~~(س 13): وتناسب هریک ... بکنی ... برمحک شریعت .. بزنی تا آنگاه
~~PageV00P373
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_374.png)

# ~~22
# ~~ودوم ، آنکه مقتضاش طلب نعبم ولذات حسی اخروی بود، وجون طلب و
# ~~محبکت لکذت وشهوت حستی در نفس فوی و مستحکم شود، و بنظر اعتبار لذات
~~دنیوی
# ~~را فانی و نابایدار بیند، ولیذات نعیم اخروی را باقی و ثابت یابد،-
~~ازجهت تمام
# ~~استیفای لتذات حستی باقی - ترک لذات حسی فانی کند، وهمگی ms211 همتنش بروصول
# ~~بلتذات حسی که دربهشت استیفا کند مقصور شود، و این چنین کس بعاقبت هم
~~بندهآ
# ~~نفس وشهوات ولذات او باشد، وحکم جزئبت براو غالب .
# ~~واز اینجا گفت، آنکه گفت : ((معسنات الأبرار ستبئات المقتربین) جه مطمح
~~نظر
# ~~متترب وصولست باین مرتبهآ کلیت وجمعبتت نفس، وآن برفنای جملهآ اوصاف
~~نفس
# ~~موقوف ، ومقام ارشاد بالای مقام مشقتربیست ، چه مقرب شاید که درمقام
~~تلوین
# ~~باشده ومرشد حقیقی را وصول بمرتبهآ تسکین، شرط صحکت ارشاد است .
# ~~پس کسی که حسنهآ او سیشتهآ مقرب باشد، ارشاد را جگونه لایق تواند بود
# ~~-والله المرشد -.
# ~~ودع ماعداها، واعد نفسک فهی من  عداها، وعذه منها با حصن جنکةا
# ~~و یگذار جز حضرت معشوق را و درگذر از این نفس جزئی خودت، جه وی
~~ازدشمنان
# ~~حضرت معشوقست ، وپناه بر از شتر این نفس خودت باستوارترین سلاحی که خود
# ~~را بآن بیوشی.
# ~~(ماعداها، ای ماسواها، واعد نفسک، ای: جاوزها واترکها. والعدی بوزن
~~حمی،
# ~~الأعداء وهی جمع لا نظیر لها، قیل: لم یأت فعل فی النثعوت . والجنکة
~~بالضم : ما
# ~~استترت به من السلاح) .
# ~~بعنی : جون دانستی که دراین راه از منابعت مشکدعیان اجتناب می باید
~~نمود واز
# ~~سر صدق تمام بحضرت بکلی متوجه میباید بود، اگر ترا دراثنای سلوک حالی
~~یبا
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1- دع: ای اترک، دع ماعداها، ای اترک ماسواها. اعد نفسک: امنعها، عذة
~~التجیء.
# ~~احصن، فعل تفصیل من حصن: صار حصینا ممتنعا. الجنة: الترس PageV00P374
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_375.png)

# ~~معرفتی یا خرق عادتی کرامت افند، یا کشفی و مشاهدهئی روی نماید، یقین
~~شناس که
# ~~این همه غرذات محبوب وجز مطلوب تواند ، زینهار این همه را بگذار و نظر
~~برایشان
# ~~مگار که نفس تو که منبع کثرت وقبود و نقائص وتضاد ومجمع فوای مختلف و
# ~~ححاب وظلمت وجهل وعناداست، اورا با حضرت محبوب که بوحدث واطلاق عن
~~القبد
# ~~والاطلاق منفرد است، واصل همه کمالات ومحتد علم ونور و قدس ونزاهنست
~~هبچ
# ~~مناسبت وملائمت نبست . واو، اعنی، نفس ازاین جهت دشمن آن حضرتست ms212 ، جه
# ~~حفقت دشمنی، عدم مناسبت و ملائمنست، وجون دائسا هرکس یا کسی میخواهد که
# ~~روی همگنان را ازدشمن خود بگرداند، وغیر اورا برایشان بیاراید، و بآن
~~غیر ایشان
# ~~را ازاو مشغول کنده ازاین جهت همین که نفس ازحالی با معرفتی با کرامتی
~~یا کشفی
# ~~که همه غبرذات مطلوب حقیقی انده شعور بابد، درحال اظهار خاصبتت دشمنی
~~کنده و
# ~~خواهد که ترا که سالکیء باینها ازحضرت محبوب مشغول کند، پس تو ازاو
~~وتسویل
# ~~او درگذر، واورا بحقیقت دشمن عظیم شمر، واز شر مکر وغدهر او پناه بحفظ
~~و
# ~~نظر من آور که شیخ ومرشد نوأم، زیراکه سلاح و حصن تو درجهاد و حرب او
~~در
# ~~سه قسم مصور است:
# ~~بکی - حقببقت دل که صورت وحدث اعتدالی است.
# ~~و دوم - شریعت باحکامها که حافظ و مبزان آن عدالت از حضرت کمالی است .
# ~~و سوم - حفظ ورعایت وحمایت منست که مرشد توام، وبواسطةآ صدق (اذنما
# ~~وحسن النجاء" تو این قسمسوم محکم ترین حصنی وسلاحی است، جه بسبب
~~اختلاف
# ~~احکام اسماء ربانی و لزوم تغیثرات ادوار زمانی و حکم و سلطنت نشأت
~~عنصری
# ~~حیوانی، شاید که وقتی بنسبت با تو درحالی نقص واختلالی بحکم آن دوفسم
~~اول
# ~~منطرق شود ، تا نفس راه باید، و بحکم غلبه بخرابی شنابد . اما هیچ
~~نقصانی در
# ~~حفظ و نظر و رعابت من تنواند گنجید، زیراکه من بسیر محقق بجملهآ اسمای
~~حق
# ~~متحقققم ، واز سر کمال حبطت ارشاد وحفظ ترا منصدی، وبحکم مرور برهمگی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~231 PageV00P375
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_376.png)

# ~~232
# ~~مراتب واحوال نفس؛ از لکوامیتت واطمبنان وغبر آن، بردقایق آفات نفس
~~ومکرهای
# ~~او واقف، جنانکه از بهر تسلسی و فوت وتیفن نو بیان میکنم دراین ابیات
~~آینده،
# ~~پس نظر ورعایت من ترا محکم ترین حصنی وسلاحی است، پناه بمن آور و بکلتی
~~بمن
# ~~النجا کن، که اینک سلوکخودوجملهآ آفات ومکرهای نفس بطریق حکایت ازخود
~~با تو
# ~~می گویم بشنو والله الهادی.
# ~~فنفتسی کانت، فبتل ، لکوامة متتی
# ~~اطقعها عصت، او ms213 تعص، کانت مطیعتی
# ~~چه نفس من بود پیش از این ملامت کننده، که هرگاه که فرمان او می بردم
~~درطلب لذات و
# ~~اسنیفای حظوظ مباح، اوعصیان من می ورزید در مجاوزت از حد اعندال، یا
~~بارتکاب
# ~~محکرمات ومنهیات شرع شروع میکرد و مرا برترک استیفای آن ملامت می کرد ،
~~یا
# ~~اگر من عصبان او مینمودم وحظوظ ولذات بکلتی ازاو منع می کردم، او در آن
~~منع
# ~~مطبع من میشد ومرا برطلب اولین ملامت می نمود .
# ~~بلسانکه نقس را بحسب سه حالت سه صفشست:
# ~~اول - امتاریکت بالسثوء ، قال الله تعالی : "ان النفس لأمتارفا
~~بالسوء) واین
# ~~صفنش درحالیست که هنوز اورا ازپس پردهآ طبع، بالوهیت اله، تعالی، که
~~خالق و
# ~~مبدأ اواست ، ولابدی عود ورجوع بحکم "(الیه مرجعکم3 جمیعا"
~~باو هیچ شعوری
# ~~حاصل نشدهاست، تا لاجرم مطمح نظرش بکلی طلب حظوظ ولتذات حسی و وهمی
# ~~دنبویست4، وهمت وطلبش بکلی برانهماک در آن نوع مفصور.
# ~~ودوم - صفت لوامیت، قال الله تعالی : (ولا اقسم بالنفس اللکوامة"
~~، واین
# ~~بحسب حالنیست که اورا ازپسحجب وپردههای طببیعت از لابدی عود وحقیقت -
~~منه
# ~~بدا والبه یعود - آگاهیئی که عبارت از آن اسلامست، حاصل آید، تا در
~~اقوال و افعال
# ~~وحرکات وسکنات، واستیفای حظوظ ولکذات شرع را که ضابط آن آگاهیست، قبلهآ
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ (... او اعص عنها مطبیعتی) .2- 412ی 52.
# ~~3-س10،ی)
# ~~1- ووهمی دنیویست -خل -.
# ~~5-س 475ی 2. قوله (س 8) : "ومنهیات شرع شروع میکرده درنسخهآ م ه:
~~شروع میکردم PageV00P376
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_377.png)

# ~~خودسازد، واز مقتضای او هیچ تجاوز ننماید . اما اگر وقنی احکام حجب قوی
~~و
# ~~غالب شوده وحکم آن آگاهی بوشیده گردد تا درمباشرت افعال و استیفای لذات
# ~~از آن ضابط که شرعست مجاوزت کند، وصاحبش را برترک شهوات وارتکاب لذات
# ~~ملامت نمابد، ولیکن بساز چون باستحضار آن آگاهی اثری ازاو سربرزند
~~وبحکم
# ~~شرع، او اعنی نفس را درطلب آن شهوت واذت بیرون از آن ضابط عصبان کنند ،
~~و
# ~~از استیفای آنش منع کنند درحال بحکم واثر آن ms214 آگاهی، آن عصیان1 ومنع را
~~مطبع
# ~~شود وبر آن مباشرت اولین ملامت آغازد. واین صفترا بحسب لطافت و کثافت
~~حجب
# ~~وحکم مراتب اعنی اسلام وایمان واحسان، سه مرتبه است :
# ~~اولش، که بحکم مرتبهآ اسلامست2 ومراد از آنجه دربیت مذکور است اینست که
# ~~گفته شد، واین درجهآ اول از لکوامیتت در آنکه بقوت وغلبهآ حجب از حد2
~~شرع
# ~~مجاوزت نمایده با اماربت بالسیوء مشارکنده اما درطاعت عند المنع
~~متباینند، چه نفس
# ~~اماره هرگز بمنع ممتنع نشود، ودر طلب شهوت لجاج کند .
# ~~و دومش ، بحکم مرتبهآ ایمان آنست ، که لومش ازطلب وترک لذات بملازمت
# ~~معاملات وخبرات وطاعات خالصا لوجه المحبوب و سبر دراحوال واخلاق و
~~مقامات
# ~~ترقی کند، تا درحال اتبان هرطاعتی و معاملتی یا تخلشق و تحفشق بهر
~~ختلتقی و مقامی ، یا
# ~~برعقب آن نظرش برمعاملنی با خلقی یا مفامی اشرف واعلی افتد، وخود را
~~برقصور و
# ~~حرمان از آن ملامت کند ، وبتحصبل آن مشغول گردد .
# ~~وسوم ، مرتبةآ لگوامیگت بمقتضای مقام احسان آنست که متعلشقست بسفرالسیر
~~فی
# ~~الله
# ~~واما صفت سوم نفس اطمینانست ، قال الله تعالی : (با ایکنها3 النفس
~~المطمئنکة
# ~~ارجعی ..." واین صفت مثرتشبست برحالتی که سالک تمام ازصفات نفسانی
~~ولتذات و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~233
# ~~1 - واثر آن آگاهی از آن -خ ل.
# ~~2- ومرادست از آنچه -خ ل -.
# ~~3-س 489ی 28.

PageV00P377

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_378.png)

# ~~234
# ~~آمال وآمانی اعراض کند وصاحبدل شود، وسالک را رجوع وعود بمبدأ براین
# ~~موقوفست، قال الله تعالی : "ارجعی الی ربک1 راضیة مرضببة) .
# ~~پس می گوید: که نفس من، بیش از سلوک که درمقام اسلام بود در درجه اول
# ~~انوامیت بوده چون بسلوک در آمدم بتهذیبش مشغول شدم .
# ~~فاورد تهاما الموت ایسر بعضه،  وأتتعبتتها، کبما تکون مریختی
# ~~پس بیاوردم بنفس ازبهر نهذیش جیزی از ریاضات ومجاهدات و ناکامیها، که
# ~~مسرگ آسانتر از بعضی از آن بوده جه مرگ و تجثرع مرارات سکرات او و شدت
# ~~مقارقت مبان جان وتن که محبوب بکدیگرند، بک نفس بیش نبیست، ومرا درزمان
# ~~سلوک ms215 بترک ومنع ومفارقت هرحظتی ومرادی ومخبوبی، همان شدت ومرارت حاصل
# ~~بود، وجون بذکر آن حظ ومحبوب و رؤیت ومشاهدهآ آن مع القدرة علی تحصبله
~~،
# ~~با آن ترک ومفارقت هرزمانی منضم میشده سختتر ودشوارتر میبود ، وبرنجش
# ~~آوردم باین ناکامیها، تا باشد که آخر بمقام اطمینان رسد، وحینئذ راحت
~~رسانندهآ من
# ~~باشد بظهور فرزند دل ازاو، والله الموفق .
# ~~فعادت، ومهما حمتلته تحتک*منتی، وان خفتفت عنها تأذتن
# ~~پس بازگشت این نفس من از آن حال ودرجهآ اول لوامیت بدرجهآ دوم، و چنان
# ~~شد که هرگاه که از آن بارهای مجاهدات ومخالفات و ملازمت طاعات، بروی
~~نهاده
# ~~شدی، بر گرفتی وازمن تحمل کردی، زیراکه بسببریاضت، بردههاش شفاف میشده
# ~~و آن آگاهیش بسبدأ ومعاد زیادت میگشت ، واثری از تتایج آن مجاهدات جون
~~ذوق
# ~~در عبادت ور فتت وصفای باطن وخوابهای مبشر وتبدتل اخلاق بد باخلاق
~~نیکو،
# ~~وجز آن درخودمییافت، واگر وقتی از آن بارهاش سبک میکردم ، بحکم ر وتحوا
# ~~ساعة فساعة، وامر نفسک مطبتنک فارفق بها، ونفسکی نفس را آسایش میدادم ،
~~او
# ~~مشارق الکقراری
# ~~1-س 89ی 29 PageV00P378
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_379.png)

# ~~از آن سبک باری و آسایش میرنجید از خوف آن که مبادا حتجبش کثیف شود ،
~~واز
# ~~آن تتایج رپاضات جیزی کمتر گردد - کم گردد -خ -.
# ~~وکلقفتننها ، لا بل کفلت قیامها
# ~~بتکلیفها، خنی کلفتت بکلقفتی
# ~~و نفس را سلوک وتبدیل اخلاق ولزوم طاعات فرمودم، هرچند خلاف خوش آمد او
# ~~بود، نه که خود درعهده آمدم وپذیرفتم ، که نفس من قیام نماید بآنچه
~~اورا تکلیف
# ~~کرده ام ازریاضات ومجاهدات ومعاملات بی هیچ فنوری و کلالی و نقصانی ،
~~تا بجائی
# ~~رسید که عاشق شدم بر آن جیزی که خودرا بتکلف بر آن میداشتم از معاملات
~~، و
# ~~تکلیف نفس بسلوک ومایحقتقه . التکلیف: الأمر بما یشق علی المکلکف،
~~والکلفة: ما
# ~~یتکلتفه من نائبة اوحق.
# ~~وکلفیت: ای ولعت. قوله : بتکلبفها، ای بما کلتفتها به، ذکر المصدر،
~~واراد
# ~~به المفعول، واضافة القبام الی ضمیرالهاء ، اضافة المصدر الی الفاعل ،
~~واضافة التکلببف
# ~~الیه، اضافة المصدر ms216 الی المفعول الثانی. وحرف الجر فی قوله: بتکلیفها،
~~متعلق بقیامها.
# ~~واذهبت ، فی تهذیبها ، کثل لکذفر،
# ~~بابتعاد ها عن عاد ها، فاطمأنکت2
# ~~و ببردم وفانی کردم در پاکیزه کردن نفس از احکام نقص وجزئیتت هرلیذتی
~~که داشتم
# ~~از لذات حسی و وهسی دنبوی واخروی، بواسطهآ دور کردن نفس از همه عادتها
~~وخوی ها
# ~~وصفتها که داشت، پس حبنئذ آرام گرفت ازطلب جملهآ حظوظ و حقوق خودش، و
# ~~بظهور فرزند دل رجوع ارجعی3 الی ربک را متصدی شد بی مانعی و عایقی ، و
~~بمقام
# ~~رضای راضیة4 مرضیة متحقق گشت .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~235
# ~~1 - کلتفتهاء أمرتها بما یشق5 علیها. کلفت: احببت حشرتا شدیدا.
# ~~2 - عادها : عاداتها، الواحدة عادة
# ~~3 و2-س 289ی29 PageV00P379
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_380.png)

# ~~236
# ~~ولم یبق هول دونها مار کبته ،
# ~~واشهد نفتسی فیه غبر زکیته
# ~~و یافی نماند امری بیمناک از مجاهدات پیشترک از اطمینان نفس که من آنرا
~~بر ننشسته
# ~~مباشر آن نشدم، ودرعبن مباشرت آن امر هابل، ومجاهده سهمناک، نفس خود
~~را
# ~~میدیدم که هنوز از احکام نقص وجزئیست وصفنها و شربهای خفی، نمام باک
~~نشده بوده تا
# ~~آنگاه که نفسم بدرجهآ اطمینان که دردائره مفام احسانست برسید، ومن
~~صاحبدل شدم،
# ~~حبنیذ آن وثبات وشربهای خفی و آفات بنهانش زایل شد، و بجمعبتت و کلیتت
~~خود
# ~~واصل گشت، واز بنشد قیود و کلفتها آزادی یافت، تا هرطاعتی و عبادتی که
~~پیش از
# ~~این بحکم تکلیف میکرده اکنون برمقتضای امرمحبوب بالطبع والذات از او
~~صادر
# ~~میشود، برمثال نفس که از متفنتس بالطبع و الذات صادرمیباشد بی هیچ کلفت
~~و مشفتی.
# ~~قوله: (دونها، ای قبیل تمام تهذیبها وبلوغها درجة الاطمینان، حذف
~~المضاف واقیم
# ~~المضاف الیه مقامه، ودون هیهنا نقیض فوق، ومعناه القصور عن البلوغ الی
~~الغایة.
# ~~وکثل* مقام ، عن سلوک قطعشنئه ،
# ~~ععبودیکة حفکقتها ، بعثبودة
# ~~و هر مقامی از مقامات کلی جون توبه و زهد، وجزئی چون محاسبه ومراقبه که
~~ازسر
# ~~ببلوک، قطع آن مقام کرده بودم، از بهر بندگی نمودن با مشفت و ms217 کلفتی که
~~بآن همراه
# ~~بود، عین آن مفام را درست وتمام و محقق کردم بعبودت که ملازمت طاعات و
~~عبادانست
# ~~بالذات والطبع، وحقوق هرمقامی را بطاعات وقربات ذاتی بی مشفکت و کلفتی
~~تمام
# ~~گزاردم ، وبغایات هرمقامی رسیدم، وحقیقت هریکرا بما یحفتقه معلوم کردم
~~.
# ~~وکثنت بها صبکا ، فلکمکا تگرکت ما
# ~~اارید ، ارادتنی لسها وأحبتت2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - أشهدة أری. غیر زکیشة غیر طاهرة. والنفس الزکیة النفس التی اذ نبت،
~~ثم
# ~~غفر لها. وربما یریدالناظم - رض - باشهد معنی الشهادة، وبغیر زکیة انها
~~زکیسة، فیکون
# ~~المراد، أشهدان نفسی زکیة طاهرة من الذنوب.
# ~~2 - قوله: ((وکنت بها ...) فی بعض النسخ: وصرت بها..

PageV00P380

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_381.png)

# ~~و پیش ازاین من برمعشوق، عاشق وشیفته بودم، پس چون ترک کردم از بهر وی
# ~~خواست خود را، حبنئذ او مراخواست ازجهت خودش و معشوق خودم گردانبد
# ~~یعنی: چون محبتوارادت من حکم (فاحببت ان اعرف" بودکه کمال اسمائی
# ~~وتمام معرفت وپبدائی که مقصود اولست برآن مترتبست ، لیکن بواسطهآ تقیشد
~~نفس
# ~~من بحکم جزئبیتت و بشریتت واحکام مراتب آن محبتت، وارادت بمن مضاف می
~~نمود
# ~~تا می پنداشتم که من او را باخود وحظوظ خود را دوست میدارم، لاجرم
~~اکنون که
# ~~بسبب سیر وسلوک ازصفات و ارادات وخودی خودم بکلی بدر آمدم، وهمه را نفی
# ~~گردم، واز قید احکام مراتب ومراتب نیز بکلی خلاص یافتم، آن حکم اصلی
~~اولی
# ~~(فاحببت) ظاهر گشت ، وبیدا شد که آن ارادت و محبت هم بمعشوق مضافست ، و
# ~~بحقیقت او مرا می خواهد ودوست میدارد ازجهت خود تا مظهر و آیینهآ کمال
~~معرفت و
# ~~بیدائی او باشم، وذلک معنی قوله: ارادتنی لها واحبکت .
# ~~فصرت حبیبا، بل محبا لنکفتسه،  ولیس کقول مکر، نفسی حبیبتی
# ~~بس اکنون شدم محبوب محبوب خودم1، نه که خود محب2 نفس وذات خود
# ~~شدم، ونیست اینچه میگویم که محب*نفس وذات خود شدهام، همچون آن سخنی که
# ~~رفت پیش ازاین ، که "وانشی التی اجتبتثها لا محالة" یعنی پیش
~~از این آن تجلشی
# ~~اولین که ms218 دیدم، که (انتی التی اجبتها لا محالة" تجلتی ظاهر وجود
~~بود که تعبثنات و
# ~~تنثوعات ظهور وجود را که فروع وجودند ومصنوعات او، طالب وعاشق لحوق
~~باصل
# ~~وصانع خود دیدم که مطلق وجود ظاهر و احدمنبسطست بر کاینات، و آن
~~تعیشنات وجود
# ~~ظاهر را دیدم که ازخود بحضرت اطلاق سیر میکردند ، وچون مرا تعیثنی از
~~وجود
# ~~بود، پس آنگاه خود را دربادیهآ عاشقی وطالبی دیدم که از مصنوعات بصانع
~~سیر
# ~~میکردم ، واکنون والحالة هذه، مشهود من تجلی باطن وجودست که چون احکام
# ~~سعیدالدین فرغاننی
# ~~231
# ~~1-پس اکنون من محبوب محبوب خود کشتهام نه که خود ... شدهام ...-خ ل
~~PageV00P381
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_382.png)

# ~~آما
# ~~مو
# ~~فرمود : (فاحببت ان اعرف) وباطن وحفیقت من جون بکی از آن صور ش
# ~~بس لاجرم خود را اکنون درمرتبت محبوبی ومطلوبی دیدم، وجون در آن
# ~~دیدم، اما بطرز دیگر غبر آنکه در آن تجلتی اول دیده بودم.
# ~~خرجتت بها عنشی الیهاء فلم اعده
# ~~خوده یا هرچیزی که از آن بکلی گذشته باشد.
# ~~و
# ~~238
# ~~ه
# ~~منفار
# ~~سلو
# ~~ببود
# ~~مشارق التدداری
# ~~باا
# ~~آور
# ~~باشا
# ~~شد
# ~~نیدی
# ~~وآن
# ~~در6
# ~~وجز
# ~~ساعا
# ~~1 - الرجعة : الرجوع الی الدنیا بعدالموت PageV00P382
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_383.png)

# ~~بوی از آن روی که نفس منست مضاف نباشد، وجمله احکام و آثار بوجود و احد
~~حق
# ~~مضاف بوده پس نفس را از این صفت بیرون آمدن ازخودی خود واضافت آن بیرون
~~آمدن
# ~~بوی جدا و مفرد گردانیدم، جه میدیدم که فی الحقیقه آنهم بمعشوق و هدایت
~~اختصاصی
# ~~(والتذین اهتدوا زادهم هدی1) مضافست، وباآنکه نفس را ازاین صفت مفرد
~~کردم،
# ~~لیکن بسبب آنکه این افراد را هم صفتی دیدم که ممکن بودی که نفس با آن
~~صفت
# ~~افرادحجاب وحدث اذات آمدندی، راضی نشدم که نفس با آن صفت هم صحبت من
# ~~داشند در سفرالسبر فی الله، جه در تقیشد او بآن صفت جزئیشنی مدرج بود
~~وجزکبیت را
# ~~با کلسیت مباینت ثابنست ومنافات ضروری . والله المرشد.
# ~~وغیتبت معن افراد نفسیء بحیث* لا ms219
# ~~ینزاحمشنی ابداء وصف بحضرتی
# ~~وغابب گردانبده شدم ازاین یگانه کردن نفس خودم نیز تا بجائی که مزاحمت
~~و انبوهی
# ~~ننمود دیگر بیدائی وصفی از اوصاف بحضرت ذات من
# ~~یعنی : چون معشوق بحکم (ولنبلو نتکم حتی نعلم المجاهدین3 منکم"
~~صدق
# ~~مرا درطریق جهاد نفس وخروج ازاو وجملةآ اوصاف جلبل وحقیر او مشاهده
~~فرموده و
# ~~دید که (هرصفت را که محو میکردم - صفتی نیز در کمین دیدم" لاجرم
~~هم لطف او
# ~~تدارک فرمود، ومرا از همگی صفات و اضافت ایشان بمن وازاین صفت افراد
~~نیز که در
# ~~بیش آمده بود غایب و فانی گردانید، چنانکه اگر صفتی از من پیدا میشد،
~~آن را
# ~~اصلا بخود ونقس خود مضاف نمی بافتم تا وحدث ذات مرا که عبن وجود مطلقست
# ~~مزاحمت نمودی، پس حبنئذ ازخود بکلی باز رستم وبذات حقیتی خود پیوستم
# ~~ولله الحمد والمنة.- والله اعلم -م.
# ~~وها انا ایدی ، فی اتتحادی مشبتدئی،
# ~~وانهی اتتهائی فی تواضع ر فتعتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~239
# ~~1-س 47،ی219- حضرتی حضوری.
# ~~3-س 47،ی 23
# ~~سالک بعد از تحفق بمقام جمعی الهی ورهائی ازمطموره حصار تعینات درعین
# ~~اتحاد از تفرقهآ مبدأ ومعاد خبر میدهد که، اسرار می مغانه رندان دانند
~~- اظهار مبدأ PageV00P383
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_384.png)

# ~~24
# ~~واینک پیدامی کنم دریگانهشدن خودم بامعشوقم ابتداء مقام اتتحادرا، و
~~خبرمیکنم از
# ~~اثنهای خودم در آن مقام درحال تواضع وتنزل از آن کمال رفعت درجهآ خودم
~~بنزد
# ~~معشوق.
# ~~ببعنی: چون من بمقام اتحاد ومبادی وغایات آن متحقق شده ام، باین سبب
~~درجه
# ~~ومقام من بلندتر از آنست که با محجوبان بذکرمبادی واخبار از آن مشغول
~~شوم، مگر
# ~~که باذنی خاص از آن غایت رفعت کمال یگانگی بمعشوق بمرتبهآ پوشش در لباس
# ~~صفات بشریت از بهر ارشاد که مقام تواضع وتنزلست بحکم مطابقت وموافقت
~~"(ینزل
# ~~الله کل لیلة الی السماءالدنیا" رجوع کنم وفرود آیم ، وازجهت مزید
~~داعیه وقوت و
# ~~شدت انبعاث طالبان مسترشد ، ابتدا واتتهای خود را در اتحاد بیان کنم،
~~اکنون دراین
# ~~بیت آینده از ذکر ms220 مبدأ این مقام که بتجلتی اسم ظاهر مخصوصست آغاز کرد و
~~گفت :
# ~~جلت ، فی تجلتبها الوجود لناظری،
# ~~ففی کل مرئی اراها برؤیتی
# ~~بیدا کرد حضرت معشوق مروجود مطلق ظاهر را بردیدهآ ظاهر من در وفت
~~بیداکردن
# ~~حضرت معشوق مرخودش را، پس درهردیدنیثی میبینمش بدیدن خودم مرخودم را.
# ~~مشارق التدراری
# ~~خویش درعین اتحاد، و اخبار ازانتهای خود میکند درنشأتی که با نهایت
~~تنشزل و تذاسل،
# ~~بفایت عالی ومرتفع است والی هذا المقام اشار من قال: "سرما
~~ودرمیخانه که طرف بامش-
# ~~بفلک برشده دیوار بدین کوتاهی) از ناحیهآ تجلی اسم ظاهر درمظهر ناظر من
~~بدین مقال
# ~~-درهرچه نظر کردم پیدا رخ او دیدم -
# ~~1 - وکیف بصبح عنه الطرف محتجبا - وحسنها فی جمیع الخلق تبیانی - چون
~~حق
# ~~باسم ظاهر در قلب عبد تجلی نمود، عبد سالک دراین مقام از تجلی حق باین
~~اسم مشاهده
# ~~نماید ظهور حق را درجمیع مرائی وجود وشهود نماید که معشوف کل خود را در
~~جمیع
# ~~ذرات وجود مشاهده نماید وچون مجلای این ظهور واظهار دیدهآ قلب عاشق است
~~هر آینه
# ~~بدیده او هم دیده شود کما قیل نظما : که اول چو بخود نمود خود را -
~~انسان شدو نام
# ~~خود بشر کرد -.

PageV00P384

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_385.png)

# ~~قوله : (برزؤیتی ...) اضافة الرؤیة الی الضمیر ، اضافة المصدر الی
~~المفعول .
# ~~یعنی چون بواسطةآ فنای همگی اوصاف و احکام اضافات وصور انحرافات از نفس
# ~~من، حقیقتدل وحکم برزخبت وقابلیت اوبیدا آمد، و بحکم. ((ووسعنی قلب
~~عبدی)
# ~~آن ستر وجودی که وحدث زهوبت ((وهو1 معکم)) بوی مضافست و وی عبن ذاتست ،
# ~~دراین دل تجلی کرد، واوصاف اصلی نفس چون سمع و بصر و مثلهما، که ازجهت
~~ظهور
# ~~او فانی ونابیدا شده بودند، بآن تجلی خلعت نو وجود ((کنت سمعه و
~~بصره...)) بافتند،
# ~~پس دراین حال، حقیفت وجود را که انبساط او عام وشاملست ، برچشم من که
~~بکحل
# ~~الجواهر ((کنت بصره) روشن بوده جلوهداده تا من خودرا بواسطهآ سلب جمله
~~اضافات
# ~~رفنای همگی صفات ، عبن این وجود واحد مطلق ms221 منبسط دیدم . پس هرجه
~~بواسطهآ
# ~~نظر مدرک من میشد، جون ازوجود حظی داشت، خودرا عین آن جیز دیدم، و بآن
# ~~دیدن خویشتنم معشوفم را در آن مدرک منظور عین ذات خودم وعین آن
~~چیزمشاهده
# ~~کردم، وجملهآ موجودات را تنوعات ظهور آن بک ذات یافنم که عبن وجود
~~ظاهراست.
# ~~این ذکر مبدا اتحاد است که بیانش موعود بود، واما ذکر وسط و اننهاش
~~دراین
# ~~دوسه بیت آبینده می گوید:
# ~~واشهدت غیبی، اذ بدت، فوجدتنی،
# ~~هئنا لک ، ایاها، بجلوة خلوتی2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~22)
# ~~1-س 57،ی)
# ~~2- انشهدت : جعلت اشهد، احضر. وجدتنی. وجدث نفسی. الجلوة، من جلوة
# ~~العروس: عرضها علی زوجها. خلوتی اعتزالی الخلق. چون باطن عاشق وغیب ذات
~~هویت
# ~~او عین ظهور معشوق است، چون ازجلوه وتجلی وظهور، واظهار معشوف، عشف
~~وعانشق
# ~~یدید آمد وچون معشوف پرده حجب ظامانی ونورانی که در تطور اطوار کسب
~~نموده از
# ~~پیش بردارد وبردیده نشهود عاشف جاوه کند او در آنجا خود را همه معشوق
~~یابد - آنجا
# ~~چورسیدم من، آنجا هماه اودیدم -واین نتیجه تجلی باسم ظاهر است، درمفام
~~سیر
# ~~عد دراسماء ظاهر، چه سالک دراین مقام ازاسمی باسم دیگر سیر نماید
~~وخاصیت PageV00P385
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_386.png)

# ~~222
# ~~ونموده شدم غیب وباطن خودم جون حضرت معشوق پیدا شد، پس خویشتنم را
~~یافتم
# ~~آنجا، اعنی، در حضرت غیب ذات معشوق بواسطهآ پیدائی خلوت خودم، اعنی،
~~باطن
# ~~ماهیتتم که من عبن حضرت معشوق بودم .
# ~~یعنی : باطن وجود که حضرت غیب ذاتست، وعبن او مشتمل برشئون واحوال او
# ~~درحضرت علم ازپس پردهآ حقایق معلومات پنهانست ، جنانکه هر معلومی صورت
~~و
# ~~پردهآ شأنی ازشئونست، و آن شأن غیب و باطن آن حقیقت معلوم، وازاو وجود
~~علمی
# ~~وشهود عبارت کنند. ومراد از آنکه گویند هر ماهیکنی درحضرت علم وغیب حق
~~وجود
# ~~علمی دارد، این باطن وجود است که بحضرت واحدیگت که مثبت کثرت نسبی و
# ~~اعنباراتست تعلق دارده جه در آن حضرت، وجود عین علمست وعلم عبن ذات ،
~~وباز
# ~~ظاهر وجود که هم عبن ذاتست ms222 ، وحضرت شهادت او بواسطهآ عموم و شمولش
~~مرتبهآ
# ~~ارواح ومثال وحس را، وجملهآ ارواح وصور روحانی ومثالی وحسی تعبثنات نور
~~و
# ~~ننشوعات ظهور اویند، جنانکه گفنهشد، و اورا وجودعبنی گویند، ونسبت او
~~بحضرت
# ~~احدثت که مشققط اعتباراست تمامنر است ، او نیز هم درپردهآ نسب واضافات
~~و
# ~~اسماء و صفات که مستلزم اضافت وجودند بهرمعلومی ممکن هم بنهانست ، و آن
# ~~اسماء وصفات وتعبنات ونسب واضافات حجب کمال ظهوراویند باطلاقه ونزاهه
~~وحدته
# ~~مشارق التدراری
# ~~هراسمی حاجب و بستر شهود اوست از خواص اسماء دیگر، مگر آنکه بسالک از
~~مقام
# ~~تلوین خلاصی یابد وبمقام تمکین برسد که عبارتست از تحفق بجمعیست اسم
~~کلی ظاهر
# ~~بهر حال درمقام تجلی معشوق باسم ظاهر جاوت عین خلوت میباشد.
# ~~چون وصل درنگنجد، هجران چه کار دارد))
# ~~جهت تفصیل این بحث رجوع شود به مقدمهآ نگارنده براین شرح و مقدمه شارح
# ~~علامه ونیز رجوع شود به مقدمه شارح محقق بشرح عربی این قصیده - منتهی
~~المدارک
# ~~ومقدمهآ حقیر برتمهید القواعد ابن ترکه. بسید جلال آشتیانی، عفی الله
~~عن جرائمه بحق
# ~~محمد وآله صلوات الله علیه وعلیهم - لیلهآ 19 شهر صفر الخیر یکهزارو
~~سیصدو نودوشش
# ~~1396- من الهجرة النبویشة PageV00P386
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_387.png)

# ~~پس چون بواسطهآ سلوک و ریاضت، آن جملهآ فبود صفات واضافات که *ورکثرت
# ~~وانحرافات بودند از نفس فانی شدند، حقیقت دل که جامعست و برزخ میان
~~وحدت و
# ~~ساطت ونزاهت که صفت روحست، ومیان کثرت و نقص وترکیب که ازصفات نفس
# ~~است، بصورت وحدث مجموعی که حقیقت اعندال آنست بیدا آمد، پس ظاهر وجود
# ~~در این دل تجلای کرد تا من در آن تجلی ظهور وجود را بکماله و اطلاقه و
~~نزاههآ و حدته
# ~~دریافتم ، وباسم ظاهر متحفق شدم، چنانکه دربیت گذشته گفتم .
# ~~واین سیرم بود در نفس ونفی صفات او، وجون این سبر تمام شده آنگاه باز
~~در
# ~~روح وصفات او سیر آغاز کردم، وحجبی که از تعیثن و امکان روح و تقیشدش
~~وصفات
# ~~تنزیهی و وحدث و بساطت ms223 حاصل بود، بواسطهآ تخلق و تحفق باسماء وصفاتی که
# ~~مؤدنند بنشببه جون سمیع و بصیر و نحوهما، آن حجب را خرق میکردم تا
~~بباطن روح
# ~~رسیدم که حقیفت وماهیت من بود، حبنئذ حکم آن جمعیتت وبرزخیکت دل که در
# ~~روح نیز پنهان بود پیدا آمد، آنگاه تجلیئی از باطن وجود از این دل
~~سربرزد، وغیب
# ~~حقیفت وباطن ماهیت مرا که شأنی ازشئون ذانست مشهود من گردانید، فذلک
~~معنی
# ~~فوله : "(واشهدت غببی اذ بدت ...) پس بواسطهآ آنکه آن غبب مرا که
~~باطن وجود
# ~~وشأنی ازشئونست از خلوتخانهآ حفیفت ماهبت من که باطن روح منست برمن
~~جلوه
# ~~دادند، وحجاب وپردهآ حقیفت مرا ازپیش برداشتند تا من دراین حضرت غیب و
~~باطن
# ~~خودم را عین شأنی از شئون ذات معشوق یافتم، و آن شأن در آن حضرت عین
~~ذات
# ~~بود ، چه آنجا مغایرت وغیر را اصلا مجال نیست فصح قوله :
~~"فوجدتثنی هنا لک
# ~~ایتاها بجلوة خلوتی "ای بالتجلی المضاف الی حقیقتی، والمستبطن فی
~~ماهیتتی الخالیة
# ~~عن کل حکم وصفة. واین حکم تجلی اسم باطن بود و تحقق بآن ، وبعد ازاین
~~دراین
# ~~دو بیت دیگر ذکر تجلی جمعی میکند؛ بین الظاهر و الباطن که بمرتبت کمال
~~تعلق دارد،
# ~~وچون تحقق بآن تجلی جمعی، موقوفست برفنای تقیشد بهریک از این دو تجاسی
~~ظاهری
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~243 PageV00P387
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_388.png)

# ~~244
# ~~وباطنی، ومحو حضور باهریک دون الآخر ، لاجرم دربیت آینده، ذکر فنای آن
~~تقیشد
# ~~فرمود، ودرآن بیت 1 دیگر ذکر تحقق بنجلی جمعی، والله المرشد .
# ~~وطاح وجودی فی شهودی، وبنت عن   وجود شهودی، ما حیآء غیر مشبت
# ~~و بیفتاد ومحو شد وجود ظاهر من وحضور وتقید من باوء دراین شهود باطن من
~~و
# ~~جدا شدم از آن وجود علمی که باین شهود حقیقت من مضاف بود در آن حال که
# ~~محو کنندهآ تفیشد بحضور هریک ازاین دو تجلی بودم . نه اثبات کنندهآ
~~حضور با یکی
# ~~از بهر محو آن دیگر.
# ~~بعنی: هرجند بنجلی ظاهری اولا، وباطنی ثانیآ، ms224 متحقق2 شدم، اما هنوز
~~شهودم
# ~~مقیتد بود تا دروفت حضور با نجلی ظاهری نجلسی باطنی در وی مخو بوده ومن
~~ازاو
# ~~غایب ومحجوب بودم، وجون این شهود تجلی باطنی که موجب تمیثز باطن حقیفت
# ~~منست روی نموده آن وجود عبنی وتجلی ظاهری دراو محو افناد، ومن ازاو
~~محجوب
# ~~و بیخبر گشتم، وهو معنی قوله : (وطاح وجودی فی شهودی) پس درحال محو
# ~~بکی ازاین دو تجلسی، آندیگر مثبت میبود، وباثبات یکی ازایشان دیگری محو
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 چون بسالک بجمعیت ایسم ظاهر متحفف شوده شروع مینماید در سیر در
# ~~اسماء باطن کاه از مراتب سیر فی الله محسوب میشود وبعد از تحقق باسم
~~باطن ونیل بمقام
# ~~تمکین دوم وخلاصی ازمفام تلوین دوم، از آنجا که سالک مقیشد به تحقق اسم
~~باطن است
# ~~متلون باین لون میشود، تا متحفق شود بمفام جمعیست اسم ظاهر وباطن ونیل
~~بمفام
# ~~مکین تام وتششرف بمقام صحو بعد ازمحو وفناء عن الفنائین.
# ~~قوله: طاح ... ای هلک شهودی: حضوری، من شهد المجلس: حضره. بنت: ابتدعت
# ~~2- باید توجه داشت که تفید بسالک به تجلی ظاهر، قبل از تحفق بجمعیت اسم
# ~~ظاهر ، سالک درمفام تلوین ایست، وبا تحفق بجمعیت این اسم بمقام تمکین
~~میرسد، و
# ~~همین تحفق باسم ظاهر خود تلوین ایست نسبت به حجاب سانک از خواص و آثار
~~تجلی
# ~~اسم باطن.

PageV00P388

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_389.png)

# ~~می افتاد ، واین را مقام ("(تلوین1 گفتهاند" باصطلاح قوم ،
~~وجون مطلب من حضرت
# ~~ذات و جمعیتت بود که هردو تجلی در آن حضرت مجنمع و مثبتند و از آنجا
~~منتشی
# ~~میشوند، وکمال من بشهود آن حضرت که اورا جمع الجمیع ومقام تمکین نیز
~~خوانند،
# ~~بازبسته بوده و تحفشق من بشهود این تجلی جمعی، موقوف بود بر محو هریک
~~از این دو
# ~~تجلتی، وتقید بایشان بی اثبات آن دیگر .
# ~~پس در آن حال که متوجته آن حضرت جمعیگت شدم و ماحی هریک از این دو تجلی
# ~~وتقیبد بهربک بودم نه مثبت بکی ازایشان از بهر محو ms225 دیگری ، از این شهود
~~باطنی و
# ~~وجودی علمی نبز که بوی مضافست وموجب تمیثز باطن حفیقت منست از بافی
~~شئون،
# ~~جدا وبیخبر گشتم. وهو معنی قوله: ((وبنت عن وجود شهودی ماحبا ...)
~~للتقید
# ~~بکلاالتجلیین الظاهری والباطنی، غیر مثبت لأحدهما الأجل محو الآخر .
~~والله المرشد.
# ~~وعانقتت ماشاهدت فی محو شاهدی
# ~~بیششکهده للصتحو من بعد سکرنی]
# ~~ومعانقه کردم آنجیزی را که دیده بودم از باطن حقیفت خودم که شآنی از
~~شئونست
# ~~بشمیزا معبنا درحال محو شاهد خودم، اعنی: ظاهر وجود که درشهود تجلی
~~باطنی
# ~~بحو افناده بوده واین معانقهآ تجلی باطنی اخنصاصی مرا بواسطهآ آن میسر
~~شد که بآن
# ~~حضرت جمعبکت کسه منشأ آن شهود ظاهری و باطنیست و بخشنده آن شهود ظاهری
# ~~متحفتق شدم، وبوی بینا گشتم بسبب هشباری که ببقا بآن تجلی جمعی و مقام
~~تمکین
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~225
# ~~1 - واین آخر مفام تلوینست باصطلاح. خ
# ~~2 - یعنی: بعد از آنکه در خلوتگاه معشوق بر من گشوده شد ودر آن خلوت
~~خانه از
# ~~رسم واسم وجود ظاهر رستم وبمقام تمکین نائل گردیدم، دراین خلوتخانهآ
~~محو عانشق
# ~~درمعشوق که مقام تحقق باسم باطن ایست در جلوتگاه موطن اطلاقی که، حاضر
~~کنندهآ
# ~~عین مشهود است جهت صحو بعد ازمستی و سکر لازم این موطن که خود بلحاظ
~~کمال
# ~~صحو بعد ازمحو مقام تمکین وموطن خلاصی از تلوین میباشد که "پرده
~~بردار تا به بینی
# ~~خویش - دست با دوست کرده در آغوش)) PageV00P389
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_390.png)

# ~~246
# ~~حاصل آمد بعد ازمستی فنا ومحو وبیخبری ازاین مفام جمع و تقبد بآن دو
~~تجار
# ~~باطنی وظاهری، که این بقا و تحقشق بحضرت جمعیگت و مفام تمکین بر آن فنا
~~و بی خبری
# ~~و محو منرتب افتاده بود. یعنی: جون از حضور بآن تجلی باطنی وظاهری و
~~تقیشد
# ~~بایشان فانی شدم که آنرا "(الفناء فی الفنا" گفته اند ، واز
~~خود و آن تجلببات و مقام
# ~~ناوین وهرچه رقم هستی و نیستی بروی کشیده است، بیخبر گشتم که مستی
~~حقیقی ms226
# ~~آن بیخبریست، بعد از آن بآن تجلی جمعی وحضرت جمعببتت ومفام تمکین که
~~منشأ
# ~~وجود وجملهآ نجلبات وموجودات ومبدا علم وهمهآ حقایق معلومات معدومانست
~~، و
# ~~منهد ومشعبتن آن ظاهر وجود است که شاهد منست، وشهود وادراک من همه بوی
# ~~مضافست باقی و متحقق گشنم، حبنئذ جون بآن چشمی که بکشحل جمعیگت منتور
# ~~شده بود نظر کردم، هرچه در وقت آن محو شاهد خودم در آن تجلاتی باطنی
~~از آن
# ~~تجلی باطنی واختصاص وتمیثز حقیقت من وتمیثز ذاتی شأنی که باطن حقیفت
~~منست،
# ~~مشاهده کرده بودم، ودراین مستی الفناء فی الفناء، ازاو غایب وبیخبر
~~گشته اکنون
# ~~بواسطهآ تحفق بآن حضرت جمعبتت که مششهد آن شاهد بل جمله شهودات و
~~تجلبان
# ~~است، چون از آن مستی هشیار شدم، عین آن اختصاص وتمیز را در آن حضرت
~~ثابت
# ~~یافتم وهبچ چیز را منفی ندیدم .
# ~~فی الصتحو بعد المحو، لم اک غیرها،
# ~~وذاتی بذاتی ، اذ تجلتت تحلکتا
# ~~بکمالاته جلوهگر آید وحجب و تعیشنات کونی ویردههای نسبی اعتباری
~~بکلیتها برداشته
# ~~بذیرند وحکم غیریست بکلی محو شود که: چو ممکن گردامکان بر فشاند - بجز
~~واجب
# ~~دگر چیزی نماند - واین خاصیت تجلی ذاتی حق است که خرمن هستی عاشق تماما
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- (اجوآمد روی میرویم4 کله بانشم من کله من بانشم)) در آبن معشو و
~~مهود
# ~~نشود وذات عانشفق که مبدأ این تعیشناتست هنگامی تجلی حضرت معشوق که از
~~آن به گرد
# ~~امکان و حدوث تعبیر کردهاند ازمیان برخیزد وذات عاشق وتعیسنات وی
~~بالمرة فنا
# ~~ه بر عرت ختود می نسوزانه لدا شصمی آزمعنای - کان ألله ولم یکن معه
~~نشیء - آن
# ~~صاحب ولایت کلیه سئوال نمود وآن حضرت فرمود - الآن کما کان - چوبر قی
~~برزند PageV00P390
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_391.png)

# ~~بس دراین هشیاری آخرین وبقای حقیقی بعد از این بمحو الفناء فی الفناء،
~~من
# ~~نیستم جز حضرت معشوق، وجون حقیقت این ذات یگانه بجمعیتتها و کلیکنها
~~تجای
# ~~کرد، آن ذات من که پیش از این مقید و جزئی بود، اکنون ms227 هم باین ذات من
~~که اطلاق
# ~~و کلیتت وجمعیتت حقیقی اورا است آراسته شد، و آن حکم تقیشد وعیب جزئیتت
~~از
# ~~او زایل گشت وجز بک ذات مطلق که کل الکل- است ظاهر نماند.
# ~~فو صفی، اذ لم ندع باثنین، وصفها
# ~~وهبتنها ، اذ واحد، نحن هیتتی
# ~~پس هرصفتی که اکنون دراین صورت عنصری مرا وصف کنند از ضحک و بکا و
# ~~سخط و رضا وجوع ومرض وامثال این، آن وصف حضرت ذات معشوفم باشد ، و
# ~~هرصورتی وشکلی که اورا باشد از حسن وجمال وعظمت و کبریا و نحوها، جون
~~اکنون
# ~~ما هردوذات، یکی شده اییم، آن هیئت وصورت من باشد واز اینجا حقیفت
~~((مرضت6
# ~~فلم تعدنی) و (جعت فلم تطعمنی) و "مارمیت اذ رمیت ولکن الله رمی)
~~و(ان الدین
# ~~بثبایعونک انما یبایعون الله" و "رآبت ربی فی احسن صورف)
~~و((ان الله جمیل یحب-
# ~~الجمال) و(یتجلکی لهم الترب فی ادنی صورة)، وامثال ابن معلوم می شود.
~~والله المرشد.
# ~~فان دعببت کثنت المجبب، وان اکن
# ~~منادیاجابت من دعانی ولبکت2
# ~~سقیدالدین فرغانآی
# ~~247
# ~~گردد جهان طمس - چنان گردد کان لم تفن بالأمس -
# ~~1- (بهزیر لب سلامی کردهئی دوش - همه منزل سلام اندرسلامست) یعنی بعداز
# ~~فناذات عاشق ازاوصاف عدمی ونسبی آن نیز بمفتضای حکم الاصول یسری الی
~~الفروع
# ~~حکم دوئی وما به الامتیاز برداشته شود وهیئآت وجودی و احکام خارجی آن
~~نیز که
# ~~منسوب باوست بعد از اتحاد ذات ووصف یکی میشوند.
# ~~2 - بسلطان اتحاد بوجهی رفع مفایرت و قمع ماده اثنینیت و قلع انواع شرک
~~نمود
# ~~وازناحیهآ تجلی ذاتی وصحو بعد ازمحو وتمکین بعد ازتلوین این حکم ازبعد
~~از مرور از
# ~~ذات وایجاد وحدث واتحاد از اوصاف وهیتآآت با فعال وآثار نیز بسرایت
~~نمود ودرظهور
# ~~ووجود نطفی و کلامی نیز اثرگذاشت و اتحاد بغایت خودرسید، به نحوی که
~~اگر به حضرت
# ~~معشوق خطابی رسد، من لبیک گویم و باجابت قیام نمایم واگر بمن ندا شود و
~~مخاطب PageV00P391
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_392.png)

# ~~248
# ~~پس اگر حضرت او خوانده شود ms228 بدعائی و سؤالی ؟ من باشم اجابت کننده ،
~~واگر
# ~~من بانگ کرده شوم درحاجتی ودفع بلبکنی، حضرت او باشد جواب دهنده و
~~لبببک کننده
# ~~بقضای آن حاجت ودفع آن بلبت.
# ~~وان نطقت کثنت المناجی، کذاک ان
# ~~فصصکت حدیثا انکما هی فصتت
# ~~واگر او سخنی گوید، آن راز گوینده من بوده باشم ، واگر من قصته خوانم،
~~اوباشد
# ~~که حکایت وفصته عرضاه کرده باشد.
# ~~فقد رفعت ناء المتخاطب ببننا، وفی
# ~~رفتعها ، عن قرقة الفرق ، ر فتعتیا
# ~~پس بدرستی مرفوع شد تاء مخاطبه مبان ما، تا اگر کسی گوید: کثنست . آن
# ~~کنت و در رفع این تاء خطاب از آن اهل وجماعت که بنفرفه ودوئی گرفتارند
~~بلند
# ~~شدم وآزاد آمدم . دراین بیت صنعت ابهام بکار برده است در آنجه گفت :
~~رفعت ،
# ~~ناء المخاطب. بکسعنی آنست که مرتفع و ناجبز شد تاء مخاطب میان ماه تا
~~در حکایت
# ~~ما اصلا آن حرف بکاربردن درست نباشد. ودیگر آنکه آن حرف تا که ضمیراست
~~و
# ~~فتح ونصب او برمخاطبه دلالت میکند. وضم ورفع اوبر نفس متکلم ، اکنون آن
# ~~حرف تا درمیان سخن ما بکلتی جز برفع وضم بکاربردن جایز نماند .
# ~~فان لم یجتوز رؤیة اثنین واحدا
# ~~حجالک، ولم یتبت لبعد تثبشت2
# ~~مشارق التدداری
# ~~باقبال، آنحضرت ازاین دعوت به لبیک اجابت مخصوص شود، اگر اوبسخن گوید،
~~گوینده
# ~~من باشم، اگر من حدیث نمایم او حدیث کند
# ~~1- ناچار - تاء - تفرقه ازیین ما، بردانشته شود ومیم جمعیت طر فین نسبت
~~را
# ~~چنان احاطه نموده که درعین آن رفع، نصب را بات رتبهآ من شد ازمیان
~~طائفهئی که
# ~~بفرق جزم کردهاند واز حدیث اتحاد ووصل ودرنتیجه از بسر توحید غفلت
~~دارند واز
# ~~مرتبهآ جمعیت بی اطلاعند . ونعم ماقال العارف الکامل : "پیام اهل
~~دل است این خبر که
# ~~بسعدی داد- نه هر که گوش کند، معنی سخن داند).
# ~~2 - یعنی عقل تو که عقل جزئیاست و محکوم باحکام وهم و خیال (لذا ازدرک
~~حاق
# ~~انشیاء عاجزست واین عقل جزئی شهربند محروسهآ طبیعت ومحبوس ms229 مطمورهآ کون
~~و PageV00P392
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_393.png)

# ~~پس اگر عقل تو که مسترشدی، جایز نشمرددیدن دو را، که یکی باشد، وساکن
# ~~و ثابت نشوی بآن، ازجهت دوری تو از بجای آوردن شرایط فکر وحکم کردن
~~بصحتت
# ~~و فساد آن، واز درنگ کردن نیز درحکم بجواز وعدم جواز .
# ~~ساجلو اشارات، علیک ، خفتیة، ببها کعبارات، لدییک، جلیتة
# ~~هم اکنون جلوه میدهم برتو اشارتهای پوشیده را بآن رؤیت که آن اشارات
~~همچون1
# ~~عبارات وبیانهای ظاهر بنزد تو .
# ~~واثعرب معنها ، مخرباء حبثلات حیر
# ~~ن لسبس ، بتبیانی سماع ورؤیة
# ~~وبیان کنم روشن وظاهر از آن رؤیت ، بیانی درعجب افکننده، تا آنجا که
~~نباشد یا
# ~~نبینم آنگاه هیچ پوششی در آن باب، و آن افصاح که کنم به دو بیان باشد :
# ~~بکی، سماع و نقل، جنانکه ظهور حدیث جبرئیل درصورت دحبهآ کلبی .
# ~~و دوم، رؤیت مثالی درحس، جنانکه دراین ابیات آینده خواهم گفت .
# ~~قوله : (ولات حبن) حرف - لا- فیهاء هی النافیة للجنس، زیدت علیها
~~التاء" کما
# ~~فی ثمکت وربتت. وختصتت بها بنفی الأحیان، وحین لبسمنصوب بحرف النفی .
# ~~فکاذه قال: ولا حین لیس لک. اوانسا نصب حین - بفعل مضمر ، ای: ولا اری
~~حبن
# ~~لیس ، وهذ رأی الأخفش . والاعراب : الافصاح . والاغراب بالغین المنقوطة
~~: الاتیان
# ~~بالأمرالغریب .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~229
# ~~مغلوب احکام موروثهآ آباء وامتهات) اگر جائزنداند اتحاد بین فرع واصل
~~وظل و ذی ظل
# ~~را، ازاین باب ایست که درنشأت وجود تو، نمود بر بود غلبه دارزد وتو
~~ساکن نشوی و
# ~~آرامش نیابی از این اضطراب تشویش انتساب بجهت بعدی بعید که بین مقتضای
~~نشأت
# ~~اوست وتو.
# ~~2 - و هم اکنون جلوه خواهم دادن برتو مخدرات اشاراتی که بدان رویشه و
~~اقع است
# ~~وآنرا اثبات میکند و برتو پوشیده و مخفی مانده است، تا همچنان گردد آن
~~اشارات
# ~~خفیشه که عبارات جلیه نزد تو PageV00P393
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_394.png)

# ~~250
# ~~یعنی : باین مثال که میگویم ، دراین ابیات آینده بیان و تحقیق این
~~مسأله بکنم
# ~~ببانی غریب در عجب افکننده
# ~~مثال مشحق والقیقة عثمتدتی
# ~~واثثبت بالبرهان ms230 قولی، ضار بآ
# ~~وثابت کنم بدلیل روشن مراین قول ودعوی خود را که من وحضرت معشوق یگانه
# ~~شدهایم و دوئی ازمیان ما مرتفع گشته است، زنندهآ مثال مشل زنندهگی که
~~برحق
# ~~باشد درهمه اقوال وافعال خوده واز سر دانش ویقین واطتلاع تمام مشلی
~~زند، و
# ~~مثالی مطایق مدعای خود نمابد ، وابین حضرت حقیقت وجمعبتت که منشأ وجود
~~وعلم
# ~~حفیقی است و ازاو "(مایبدل القول1 لدی*" مراد این حضرتست،
~~اعنمادگاه منست در
# ~~این تقریر، که جملهآ علوم ازاین حضرت تلقتی میکنم ودربیان میآورم، پس
~~از خلاف
# ~~رتبدل مصون باشد ، واز تنافض ومعارضه ویطلان محفوظ.
# ~~قوله : ((محق) صفة لموصوف محذوف ، ای مثال رجل ضارب محق .
# ~~وتقریر آن مثال آنست که، در عالم حس مشاهده میکنی مرآن پری گرفته را که
# ~~اورا مصروع میخوانند که بواسطهآ مناسبتی من حیث المزاج آن پری بصفاته
~~مراین
# ~~مصروع سودائی ظاهر میشود، واورا بمدد آن ماده که درمزاج این مصروع
~~غالبست
# ~~مغلوب خود میگرداند، وصفات وقوای اورا معطتل میکند، واین پری بصفاته،
# ~~بشخص این مصروع ظاهر می گردد ، پس دراین حال این پری از دهان این مصروع
# ~~درحالت صحتت جز لغت پارسی هیچ زبانی دیگر نمیداند گفتن وفهم کردن ،
~~ودراین
# ~~حال این بری ازدهان او با تو به عربی یا ترکی سخن می گوید، وترا از
~~کوائن واحوال
# ~~ماضی ومستقبل که اورا بحکم لطافت نشأت وقلتت حجب وعبور کوائن برمرتبت
~~و
# ~~نشأت انسان در نزول آن کوائن باین عالم و نشأت حالی از آن احوال و
~~کوائن آگاهی
# ~~حاصلست ، اخبار میکند و آن چنان ظاهر میشوده پس تو بسبب اختلاف لغت
~~وغیره
# ~~بقین میدانی که این سخن گوینده غیر این شخص مصروعست که با شخص و ذات
~~او
# ~~مشارق التدراری PageV00P394
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_395.png)

# ~~یکی شده است، چه تو سخن از شخص این مصروع مغلوب میشنوی، اکنون این مثال
# ~~دلیلی روشنست برصحت دعوی ما، ازیراکه معلوم و محقق است که این پری با
~~این
# ~~متبوع مصروع متساویند درخلقت وامکان ms231 ، ومتغایرند در تعیشن وجود و تشختص
~~و
# ~~اوصاف واخلاق وخواص و نشآت وغبر آن، و وجود و اوصاف هبجیک از ایشان
# ~~بآندیگر محتاج نه . پس چون جایزست و واقع، که چنین دو شخصی بواسطةآ
~~غلبه
# ~~حمفات یکی ازایشان بالعرض برصفات آن دیگر، وقهر صفات یکی مرآن دیگر را
~~در
# ~~نظر تو یکی نمایند تا تو بارتفاع تمییز و دوئی میان ایشان حکم کنی، چرا
~~جایز نباشد
# ~~که وجودی که اصل و مطلقست و آن مضافست بحضرت معشوق بصفة وحدثه وفوة
~~اطلافه،
# ~~تجلتی کند بروجودی که بجمیع صفاته فرع و پرتو اوست، ودرهمه جیز از ذات
~~و
# ~~صفات بوی مخاج ودرهمه احوال بوی فادر وقاهر وغالب ، وابن فرع، خود را
~~که
# ~~مقیداست بالاصالة لصفة اطلاقه، مغلوب ومقهور گرداند تا قید این مقیکد
~~بواسطهآ این
# ~~فهر وغلبة اطلاق براو فانی ومستهلک شوده وآنکه اصلست بصفاته الأصلیکة
~~ظاهر باشد،
# ~~واز دو، یکیشدن که میدعای ماست، جز این نمیخواهیم، پس آنچه گفت :
~~"اتیت
# ~~بالبرهان ضاربا مثال محق*" این قیاس روشن بطریق اولی را میخواهد،
~~پس این معنی
# ~~مذکور را دراین دوسه بیت آینده تقریر میکند .
# ~~بمتبوعة، تنبیک، فی الصرع، غثیرها،
# ~~علی فمها فی مستها حبث جنتت
# ~~بآن کسی مثل میزنم که اورا پری درپی کرده باشد دروقت غلبهآ بیماری صرع
# ~~بروی که ترا اخبار میکند غیراین متبوع مصروع. یعنی پری ازدهان این
~~مصروع در
# ~~وقتی که این پری اورا بسود و بگرفت و مغلوب خودگردانید، تا بجائی که
~~این مصروع
# ~~دیوانه شد یا بری گرفته شد.
# ~~الباء فی قوله : ((بمتبوعة) صلة قوله : (ضاربا" ای ضاربا بمتبوعة
~~مثالا ؟ ضرب
# ~~مثال رجل محق. وانما أنکت المتبوعة ، الأن غالب ما تقع هذه الواقعة
~~للنساء لفرب
# ~~نسبتهن بسبب قلکة العقل وغلبة حکم الانفعال علیهن2 .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~251 PageV00P395
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_396.png)

# ~~252
# ~~ومن لیفة تبدو بغیر لسانها،
# ~~علبته براهبن الادتلکة صحتت
# ~~واز لغتی که ظاهر میشود ازاین منبوعه بغبر لغت وزبان او، براین قول من
~~دلائل
# ~~روشنش درست شد. بیانه ms232 قد ذکر مستوفی .- دلائل روشن .-م.
# ~~وفی العلم ، حقآء ان مثبقدی غریب ما
# ~~سمعت سواها، وهی فی الحسابدن
# ~~و در علم ثابتست بطریق حقیکت، که آن پیداکنندهآ آن لغت و سخن غریب که
# ~~شنیدی غیر آن متبوعه است ، وهمان پری است، واین متبوعه است که در حس
~~این
# ~~سخن غریب را پیدا کرد.
# ~~قوله : (حقتا ...) من باب المصدر المؤکتد لغبره، نحو زید فائم حفتا .
# ~~یعنی چون بیقین، گوینده، غیر این منبوعه است، وتو از منبوعه وزبان
~~اومیشنوی،
# ~~پس معلوم میشود که پری بحکم غلبه بروی ، با وی یکی شدهاست.
# ~~فلو وایحدا امسبت اصبحت واجدآه
# ~~مثنازلة، ما فثلکتته عن حقیقةا
# ~~پس تو که مسترشدی، اگر ازاین کثرت صفات نفس یگانه شوی، بظهور وحدت
# ~~اعتندالی دل وحکم او بنزد تو اعنی صاحبدل گردی، آنگاه یابنده شوی این
~~معنی را
# ~~که گفتم بحقیفت بطریق منازله .
# ~~بدانکه سالک جون صاحبدل شود و بواسطهآ فنای کثرت صفات نفس و انحرافات
# ~~آن بوحدت وعدالت دل تحقق بابد، وباز بحکم نشأت گاهی در وی احکام کثرت
~~نفس
# ~~را غلبه میباشد، وگاهی باز حکم وحدت مجموعی قلب قوی میشود، و گاهی حکم
# ~~وحدث حقیقی ستر وجودی و تجلتبات او، اورا بکلی فرو میگیرد ، پس هرگاه
~~که
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 -_پس تو که مسترشدی اگر از مقتضیات کثرت امکانی یکسو شوی، و بسوی
# ~~وحدث وجودی خویش باز آئی، البته یابندهآ آن معنی گردی (ابازدانی که من
~~چهمیگویم -
# ~~گرت افتدت گذر بعالم هوش" واین سسر که من از حقیقت خویش میگویم بر
~~سبیل منازله
# ~~از دل من بدل تو فرود آید، نه اززبان من که فهم کنی .

PageV00P396

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_397.png)

# ~~این سالک در امری از امور الهی یا کونی بحضرت توجثه کند تا حقیقت آن
~~امر
# ~~بر وی آشکارا شود، درحال آن توجثه خاص، اگر تجلتییی روی نماید مثنصبغ
# ~~بحکم جلیتهآ آن امر و آن زمان حکمی از احکام نفس ظاهر باشد، تا آن
~~تجلتی برسد و
# ~~اورا بقهر مستهلک گرداند، ms233 بس حقبقت آن امر را آشکارا کنده آن را تدلتی
~~خوانند.
# ~~واگر درحال ظهور آن تجلی خاص، سالک را بحکم قلب و وحدث وعدالت او
# ~~منلبس یابده آن منازله باشد، واگر حالتیئذ آن تجلی خاص منصبغ بجلیهآ آن
~~امر
# ~~براین سالک ، حکم وحدث حقیقی ، سرش را غالب یابد، آن را تدانی گویند .
# ~~اکنون می گوید، که تو سالک مسترشدی، اگر بوحدث مجموعی قلب تحقشق
# ~~یابی، ودر آن حال بحقیفت این معنی اتحاد که با تو تقریر کردم متوجه
~~شوی، حینئذ
# ~~ابن حقیقت را بطریق منازله بتحقیق معلوم کنی بحکم مناسبت.
# ~~عرفتت بنفس عن هدی الحق ضلتت1
# ~~ولکن علی الشترک الخفی تعکفت ، لو
# ~~ولیکن تو که مسترشدی، برشرکخفی افامت کرده ئی ودر آن مانده ئی بسبب
~~نفسی
# ~~که بحکم کثرت صفات و انحرافات وظوظ خودش وغلبهآ آن بروی ، ازراه راست
# ~~وحدث وعدالت گمراه گشته است.
# ~~بعنی : تا این احکام تقبیدی نفس برتو ونفس تو غالبست، تو این وجود
~~مضاف را
# ~~درمراتب تحقیقیته، غیر وجود یگانه مطلق حق تصور میکنی بالکلیتة، واین
~~شرک
# ~~خفیست ، ازیراکه دو وجود، اثبات میکنی، الا آنکه چون آن وجود مطلق را
~~تنزیه
# ~~میکنی وجمله صفات کمال را از صنع وقدرت و اتحاد وغبر آن بوی مضاف
~~میدانی
# ~~وبدان ایمان داری، لاجرم شرک ظاهر بتو مضاف نمیشود، وباز بسبب آنکه
~~امری
# ~~محفگق غیر آن وجود مطلق که شامل این وجود مقیدست اثبات میکنی ، واورا
~~منشأ
# ~~صفات میدانی ، وآثار را بالاصاله بوی اضافت میکنی، لاجرم شرک خفی داری
~~، و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~253
# ~~1 - عکفت اقبلت ولازمت .

PageV00P397

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_398.png)

# ~~254
# ~~جون وجود، یکی بیش نیست در حقیقت، پس نفس تو بحکم غلبهآ کثرت براو، از
~~آن
# ~~دحدت حق محجوبست، واز راه وصول بدان گمراه گشته، اگر تو این معنی را
# ~~بشناسی، دربند فنای آن اوصاف شوی وازاین گمراهی خلاص یابی.
# ~~وفی حبته من تعزة توحبد حشبته،   فبا لشرک یصلی منته نار قطبعة
# ~~تقدیرالبیت : ومن عز ولم یوجد فی الحب توحبد ms234 محبوبه واتحاد هذا
~~المحب"
# ~~مع محبوبه، فبهذا الشرک الذی یری نفسه فی مقابلته ولم یفن فیه، یوقد
~~نار القطیعة
# ~~والهجر ، فلا یصل البه البتة، لان حقیقة الوصل هو هذا الاتحاد.
# ~~هر عاشق سالک، که نایافت شود این نظر بنزد وی درعشق و سلوک راه معشوق
~~که
# ~~هسنی یکی بیش نیست و آن بحقیقت مرمعشوق راست واضافت هستی باین عاشق و
~~غیر
# ~~او عرضی ومجازی است برای حکمنی و مصلحتی درین مراتب، واین هستی مضاف
# ~~بابن عاشق فرع وسایهآ این وجود یگانه است، پس چون این هستی حقیقی روی
~~نماید،
# ~~آن عرض ومجاز وسابه زوال پذبرد.
# ~~وهرگاه که حکم این عرضیتت ومجازیگت وفرعیتت فنا شود، آن حقیقت و اصل
# ~~آشکاراگردده لاید بسبب فقدان این نظر آن اضافت هستی را بخود حقیقت
~~داند، وجون
# ~~قلب حقایق و ازالت اوصاف حقیقی در حبتز امکان نیست، لاجرم باین نظر آتش
~~هجر
# ~~می افروزد، وخود را ازحضرت معشوق دور می اندازد، وقابل وصول بدان حضرت
# ~~نمیماند باین سبب البشةه جه وصول حقیفی اتحادست .
# ~~وماشان هذا الشتأن منک سوی السوی،
# ~~ودعثواه حقا عنک ان تمح ثثبت1
# ~~وعبب نکرد و معبوب نگردانید مراین حال و کار عشق و اتحاد بمعشوق را از
~~تو جز غیر
# ~~وغیریگت و دعوی تو آنرا که غیری هست، اگر این غیر وغیریشت و دعوی آنرا
~~که
# ~~غیری را وجود هست از تو محو کرده شود، حقا چنانکه هیچ اثری از آن در تو
~~نماند،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- نشأن: عاب. الشأن: الأمر. السوی: الغبر PageV00P398
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_399.png)

# ~~حینتذ بتحقق بان وجود حقیقی و وحدت او ثابت و باقی گردی واز تغیشر و
~~تحیشر
# ~~خلاص بابی.
# ~~قوله : (حقا) من باب المصدر المؤکند لغبره، وهو یتعلتق بقوله: ((ان
~~تمح عنک).
# ~~کذا کثنت حببنا، قبل ان یکشف الغطا
# ~~من اللتبس، لا انفک عن ثنویقة1
# ~~من نیز چنین بودم مدتی پیش از آنکه گشاده شدی پوشیدگی من و حجب مراتب
# ~~بکلسی ارتفاع پذیرفتی، که از جهت پوشش و حکم ms235 بقیبتت حجابیتت جدا و خالی
# ~~نسی بودم ازشرک و دوئی گفتن .
# ~~اروح بفقد ، بالشثهود مثؤلتفی واغد وبوجدر، بالوجود مشتکتی2
# ~~گاهی می آمدم و بگم کردن خودی خودم وغیبت از اضافت وجود مقیتد بخودم
# ~~جمع کنندهآ خودم می بودم با حضرت معشوق بواسطهآ شهود حضرت اطلاق
~~معشوق، و
# ~~گاهی میرفنم وییافتن خودی خودم وحضور با این وجودمقیتد مضاف بمن در
~~مراتب
# ~~براکنده کننده خودم میبودم، بسبب این وجود مقیتد مضاف بمن وحقیفت او.
# ~~تقدیره : کنت امشی جامعا ذاتی بسشاهدة وحدثه واطلافه فی الغبب وکونی
~~فیه ،
# ~~وحصول هذه الکینونة جبعا ، وهذا الشهود انما کان بواسطة فقدانی المراتب
~~وما
# ~~بنضاف الیها من التعیثنات الوجودیکة، واضافتنها الی الحقایق مقبتدا
~~منمیتزآ، وکنت آتی
# ~~مثفرتقا ذاتی بالوجود المقید المضاف الی ووجدانی ایاه وحضوری معه. وتلک
~~التفرقة
# ~~انتما کانت بسبب وجدانی المراتب وما یتعلکق بها من النسب والاضافات
~~الوجودیکة،
# ~~فبفقد وجودی المضاف کنت مجموعا بشهودذاتی و بوجدوجودی، اعنی وجدان
~~وجودی
# ~~واضافته الیة کنت متفرتفا واقعا فی التفرقة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~255
# ~~2 - الثنویةة القول بالهین، اله الخیر والهالشسر.
# ~~2 - مؤلفی خلاف مشیستی PageV00P399
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_400.png)

# ~~256
# ~~بفرقنی لبشی التزاما بمحتضری،
# ~~ویجمعثنی سلبی، اصطلاما بغیبتی1
# ~~مرا در تفرقه می انداخت وجدا میکرد از حضرت معشوق عقل من بسبب التزام
~~من
# ~~حضور خودم وهشباری خودم، وباز مرا جمع میکرد با معشوق، نفی کردن حضور
~~با
# ~~هستی مقیتد مضاف بخودم که آن سلب و نفی، بطریق اصطلام بود و اصطلام،
~~نفی کردن
# ~~صفات بشریت و فنای آن بود، بواردی قوی، از عالم غیب، و آن جمع بودن من
# ~~بواسطةآ غیبت من می بود ازخودم وهستی وصفات خودم.
# ~~قوله : ((النزاما) نصب علی المفعول له، و((اصطلاما) نصب علی النمییز .
# ~~یعنی : هذا السلب کان بطریق الاصطلام .
# ~~اخال حضبضی الصحو، والسشکر معرجی
# ~~البها، ومحتوی مثنتهی قاب سدرتی
# ~~میپنداشتم که فرومایگی وپستی مایهآ من درهشیاری وحضور منست با خودی و
# ~~نفس و وجود مقیتدخودم ، ومستی وبی خبری را ازاین هستی خودم وصفات نفس
# ~~خودم، معراج و ترقی ms236 بسوی حضرت معشوق خودم گمان میبردم، و محو وفنای
~~خودم
# ~~را بالکلیتة بجمیع الاوصاف والتعبینات والاضافات ، غایت قدر مقام وفوق
~~ووصول و
# ~~گمال خود می پنداشتم .
# ~~السدرة : هبهنا براد بها غایة المقام الذی یقف السالک عندها ولا
~~یتعدماها مأخوذ
# ~~من سدرةالمنتهی التی ینتهی ویقف عندها اعمال جمیع العالمین ولا
~~یتعداها. والقاب:
# ~~القدر.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- لبی عقلی الإصطلام: الإستئصال
# ~~2- معرجی: مصعدی ومرتقای. قاب: مقدار. السدرة شجرة فی الجنسة، وهیالتی
# ~~تسمسی سدرة المنتهی PageV00P400
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_401.png)

# ~~فلمقا جلکوت الغین عنتی اجتلیتنی
# ~~مفیقا ، ومنشی العین بالعین فترت
# ~~پس چون بزدودم وپاک وصافی کردم، وغبار وزنگار حجاب آن بقیشتی را از
~~صفات
# ~~خودم که موجب این ظن- وپندار بود از آیینهآ دل وهستی خودم، حبینئذ خودم
~~را
# ~~برخودم جلوه کردم وبرخودم پیدا شدم در آن حال که از آن بی خبریهائی که
~~گفتم
# ~~هشبار شده بودم ، و از من ، جشم ظاهر من ، بمشاهدهآ حقبفت هستی مطلق که
# ~~عین العبونست ، روشن گشته .
# ~~بعنی: بواسطهآ این فنای دوم واستهلاک هر بقیتتی که موجب جزئیگت
~~وحجابیتت
# ~~بودی ظاهرم با باطنم متحد شدند، و چون هرحکم2 قید وجزئیتی که بود بکلی
# ~~مرتفع گشت، لاجرم جشم ظاهر ازمن که بعضی ازقوای ظاهر من بوده اکنون
~~بمشاهدهآ
# ~~حقیفت وباطن من، که اصل همهآ قوا وصفات وتعبشناتست، روشن شده است ، تا
~~باین
# ~~جزئی، مرآن کلی را ادراک میکنم، پس حینئذ بنسبت با من وادراکات من ،
~~ظاهر و
# ~~باطن وقبد واطلافی ومتبتد ومطلق بک حتبقت بیش نست، ودر هر مقبتدی مطلق
~~را
# ~~باطلاقه ساری وظاهر میبینم، وظاهر ومقید را مظهر وآیینة باطن ومطلق
~~مییابم .
# ~~ومن فافتتی سکرآغنبت افاقة
# ~~لدی فرقی الثانی، فجمعی کوحدتی2
# ~~و از احتیاجی که آنگاه داشتم از برای مستی حجابیشت بعدم حضور با خود و
~~بنفی جمله
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~257
# ~~1- الفین: الحتجاب عن الششهود مع صحسة الإعتقاد، وهو من مصطلحات
~~الصوفیة
# ~~اجتلیتنی، ای اجتلیت نفسی: رأیتها، مفیقا: من افاق من سکره: صحا. العین
~~الاولی: آلة
# ~~النظر . الثانیة: قد یکون اراد بها ms237 حقیقة الشیء المدرکة بالعیان او
~~مایقوم مقامه.
# ~~2- فی بعض النسخ: وچون بهر حکم قید وجزئیستی که بود...
# ~~3- فاقتی: فقری. افاقة: صحوا. یرید انه صحا کمال الصحو من سکره. واراد
# ~~بالفرف الثانی: شهود قیام الخلق بالحق ورؤیة الوحدة فی الکثرة والکثرة
~~فی الوحدة من غیر
# ~~احتجاب احدهما عن الآخر. واماالفرق الاول وهو الاحتجاب بالخلف عن الحق
~~وبقاء رسوم
# ~~الخلقیة بحالها. واز احتیاجی که آنگاه... ونفی جمله ...م PageV00P401
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_402.png)

# ~~258
# ~~قیود وصفات واضافات، که تا آن عدم حضور با خودی خود ونفی قبود نمیبود،
# ~~بحضرت حقیقت واطلاق البتکة راه نمی یافتم . اکنون بکلتی توانگر وبی
~~نیاز شدم از
# ~~آن احتباجب ازجهت هشیاری از آن مستی دراین حال تفرفهآ دوم که از حضرت
~~جمع الجمع
# ~~برای ارشاد و تکمیل بعالم تفرقه باز آمدم، پس این شهود جمع میان مقید و
~~مطلق که
# ~~اکنون بدان متحققم ، همچون آن شهود وحدث حقیقی است که پیش ازاین داشتم
# ~~که هستنی را مضاف بحضرت معشوق میدیدم1، وآن نبز مطلق ومنزه ازقبد
~~وصورت.
# ~~و این ببکی دیدن ودانسنن مراین جمع ووحدث را آنست که، در هردوحالت
~~مشهود، یک
# ~~ذات بیش نبست، درحالت بیشین، مشهود بصفت اطلاق و وحدث، ودر حالت دوم،
# ~~مشهود بصفت جمع میان وحدث وکثرت نسبی و اطلاق وقید .
# ~~پس می گوید: که همجنانکه دروفت تحقق بیفام وحدث، مشهود من حضرت بک
# ~~ذات معشوق بود، دراین وفت تحفق من بحالت جمع و مقام او ، همچنین مشهودم
# ~~بک حقیقت بیش نیست؟ و آن حضرت ذاتیگانهآ معشوق است جامع میان وحدت
~~حقیقی
# ~~وکثرت نسبی.
# ~~قوله : ((سکرا وافافة .0.) نصب علی المفعول له.
# ~~فحاهد تثشاهد فیک منک ، وراء
# ~~ماوصفتت، سشکونا عن وجود سکینة
# ~~پس مجاهده کن بسیر درخود بفنای جملةآ اوصان و بقایای خودت تا مشاهده
~~کنی
# ~~از حقیقت خودت عجایبی را که این حقیقت تو برآن مشتملست زیادت از اینجه
~~من
# ~~وصف کردم، وبالا و ورای آن، و آن سکونی و اطمینانیست که درنو بیدا آید
~~از
# ~~وجود ms238 وظهور معنیی که سبب آرام دل باشد، و آن اثر تحفتفست یمقام تمکین،
~~وظهور
# ~~خصایص مقام جمعیت مذکور، که دیگر هیچ اضطرابی در حقیقت کار و احتیاج
~~بنفی
# ~~غبریتت و اغببار گرد تو نگردد
# ~~مشارق التدداری
# ~~ا: که هستی را یکی میدیدم، مضاف بحضرت معشوق -حل PageV00P402
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_403.png)

# ~~وفی قوله: (فجاهد تشاهد فیک منک...) راعی صنعة اللکف والنکشر، ووراء
~~ظرف
# ~~لنشاهد منک، وهو صفة لموصوف محذوف، ای: تشاهد منک شبئا وراء ما وصفته
~~لک،
# ~~وسکوناء اما بدل من ذلک الموصوف، او عطف بیان . والله اعلم.
# ~~فمن بعد ما جاهدت شاهدت مشهدی وهادی تلی ایتای ، بل بیقدوتی
# ~~جه من بعداز آنکه چنین مجاهدت کردم درفنای نفس و روح وصفات وقیود ایشان
~~،
# ~~مشاهدت کردم شهود بخشندهآ خودم ، اعنی : این حضرت جمعکترا، و بدیدم
# ~~راه نمایندهآ خودم را که آن هم من بودم، وغیر من مرا بخودی خودم که
~~حقیفت جمعی
# ~~است راه ننموده بل که خود اقتدای من هم بخودم بود، وجون صاحب این مفام
~~را در
# ~~این شهود احوال و ناراتست ، گاهی خود را درصورت هدایت مشاهدت می کند ،
~~و
# ~~در آن حال مثهتدی هم خود را میبیند، و گاهی نظرش برصفت اقتدای خودش
# ~~میآید ، ودر آن مقتداهم خود را مییابد، و گاهی خود را دروقوف و استغراق
~~در
# ~~ترفان میبیند که وقوف بعرفه نمودار آنست، وحبنتذ ، موقف هم حضرت اوست ،
~~و
# ~~گاهی درتوجئه وطلب مزید الستیر فی اللهمی افتد، وحالتئذ، متوجه البه،
~~همین حضرت
# ~~که مضاف2 بدوست، و گاهی درمناجات میافتد که نماز صورت آنست، و آنگاه
~~کعبه
# ~~را که مناجات گاهست هم صورت حضرتی از حضرات ذات خود می یابد .
# ~~یس جون لفظ بل ، ولا بل، اضرابست از تقربر اول ، وتقربر واثبات ثانی
~~است ،
# ~~لاجرم در تقربرکه مبنی بر آن شهود و تحول احوالست، دراین دوبیت، این
~~لفظ بکاربردن
# ~~مناسبست ، که گفت: (بل بی قدوتی" ، ولا بل الی توجهی.
# ~~القدوة : بالضم بمعنی الافتداء، وبالکسر هو المفتدا .
# ~~سعیدالدین فرغانآی
# ~~259 ms239
# ~~1 - فی بعض النسخ: قدرتی، بدل قدوتی. هادی، من هداه ارشده
# ~~2- همین حضرتست که مضاف بدوست -خل PageV00P403
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_404.png)

# ~~260
# ~~وبی موففی، لا بل الیة توجشهی،
# ~~کذاک صلاتی لی ، ومنشی کعبتیا
# ~~وجای وقوف من درمقام شهود وعرفان هم بابن حضرت جمعیتت منست، نه که خود
# ~~توجه من درطلب ودعای مزید کشف وعرفان هم بسوی این حضرت منست، وهمچنین
# ~~نماز منهم ازجهت تحقیق کمالات منست وبسوی منست، وکعبهآ من که درظاهر
~~نماز
# ~~بوی روی می آورم، هم از منست، وصورت مرتبه بی از مرانب وحضرتی از حضران
# ~~منست، ومرا هبچچیز از سبر و وقوف وغیر آن خارج از ذات من نیست، بل که
~~خود
# ~~هیچ چیز در نفس امر خارج ذات من نبست
# ~~پس جون ذکرتحفق را باین حضرت جمعیت تمام کرد، ولیکن از حقیفت جمع
~~الجمع،
# ~~نه از مقام احدیتت جمع، که ذکر تحقق بدان بعد از این خواهدفرمود، اکنون
~~از جمع
# ~~بنفرفه رجوع کرده جون هردو مفام برا یکی دید وبزبان ارشاده مسترشد را
~~دلالت
# ~~میکند وتحریص می نماید برعدم وقوف و تقید با هیچجیزی وهیچ حالتی ظاهرا
~~و
# ~~باطنا ، اما درظاهر از تقیشدش بصورتی حستی و تعلق و بعشق بوی منع میکند
~~بآنچه
# ~~می کوبد : فلاتک مفتونا بحسک. ودرباطن از وقوف با نفس خود واعجاب بصفتی
~~با
# ~~خلفی با حالی با عملی با علمی که خود را بدان متلبتس یابد، جنانکه می
~~گوید:
# ~~فلا تک* مفتونا بحستک معجبا
# ~~بنفسک موقوفا علی لبس غترةا
# ~~پس مباش مفتون وعاشق بواسطهآ حس خودت که صورتی یا صفتی خوب بینی و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ : ((فلاتکمفتونا بحسنک معجبا)) . شاید -بحسنک
~~مناسبتربانشد.
# ~~دراغلب نسخی که جدا قصیده را جاب کرده اند - بحسنک- آمده ایست الغرة:
~~الغفلة
# ~~قال رسول الله - ص - شرالناس من قامت قیامته وهو حی PageV00P404
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_405.png)

# ~~دان مقبتد ومتعلتق شوی، ومحجب مباش نیز بنفس خود اگر بصورت با صفت
# ~~کمالیش از علوم واحوال و اخلاق شریف ظاهر بابی، وموقوف مباش ms240 و
~~بازایستاده مشو
# ~~برحالت پوششی که بکارنا آزمودگی و غفلت از آن تعلق دارد . بعنی اگر
~~دراثنای
# ~~سلوک ترا که سالک مسترشدی، احوال شریف روی نمابد، و واردات دست دهد ،
# ~~چون تو هنوز صاحب تلوینی، ودر گرمی سیر و سلوکی بر تحول احوال و اضطراب
# ~~امر بدایت واقف نیستی، وکار فترتها وحجابها که برسالک طاری میشود،
~~نبازمودهیی،
# ~~واز آن درپوشش غفلنی ، زنهار براین پوشش غفلت و کار نا آزمودگی موقوف
~~مباش ،
# ~~ودر کار مجاهدت وسلوک وجد واجتهاد فاتر مشو، و براحوال و احکام بدایات
# ~~اعنمادمکن، و بآن معجب مباش، و بآن سبب اعجاب اگر بنا برحالی از آن
~~احوال بحکم
# ~~مناسبتی حستترا صورتی خوش آیده اعناد بر آنکه ترا حالی شریف هست بحس
~~تخود
# ~~و حسن آن صورت، مغنون ومقید مشو که بدان واسطه، ابواب امداد ومزید،
~~برتو
# ~~بسنه گردد، وچون مدد منقطع شود، ناگاه تفرقه وحجاب وحرمان گرفتار باشی،
~~جنانکه
# ~~أکابر از آن حال استعانذت نموده و گفته اند که : (نعوذبالله من الننکثر
~~بعد التعشرف ومن
# ~~الحجاب بعد التجلی" پس ازاین جهت در پوشش غفلت و عدم تجربت خود را
~~از اعجاب
# ~~وتعلق صبانت کن
# ~~وفارق ضلال الفرق ، فالجمع متتج،
# ~~هدی فرفة، بالاتتحاد تحدتن1
# ~~ومفارقت کن گمراهی تفرفه و براکندگی خاطر را که بسبب آن تعلثق و تعشیق
~~مقیبد
# ~~برتو طاری خواهد شد، وخاطر و هم خود را بتوجه بحضرت معشوق حقیقی جمع
# ~~دار، چه این جمع هم و آزادی آن قیود را تنیجه و فائدهآ راه راست
~~گروهیست که
# ~~بتحفق بمفام انحاد منحدی ومتصدیند.
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~261
# ~~1- تحسدت، من تحتداه تشبه به، وجاراه
# ~~قوله (س 20) : چه این جمع هم وآزادی از قیود، نتیجهآ ...

PageV00P405

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_406.png)

# ~~262
# ~~المراد بالفرق هنا تفرقة الخاطر، وبالجمع جمع الهم والتفرع للتوجثه
~~الخالص الی
# ~~حضرة قدس المحبوب .
# ~~وصترح باطلاق الجمال ولا تقل
# ~~بشقییده، میلا لزآخرف زینةا
# ~~و فاش بگوی وصریح گردان تعلتق خود را باطلاق جمال وجمال مطلق معشوق،
~~ومیل
# ~~مکن بتقبید آن جمال ms241 مطلق درصورتی وهیأتی معیگن ، ازجهت میل بآرایش مموه
# ~~مستنعار نابابدار، که بآن صورت معبن انسانی علی الننعبیین قأمست.
# ~~یقال : فلان لا یقول بذلک الشیء ، ای لایمیل ویلتفت الیه. والزخرف :
~~الزینة
# ~~المتوهة المستعارة
# ~~بعنی : اگر عاشق باشی وعشق ظاهر کنی ، باری بجمال مطلق حقیفی که حضرت
# ~~معشوق مراست که همه جمالها اثر وسابه وفرع اوست، پس چون اصل هست بقرع
# ~~النفات مکن، وبعشق بازی و شاهدبازی ظاهر التفات منمای، وازبرای زینت و
~~آرایشی
# ~~بر بافتة عاریبتی که درصدد تغبشر و زوالست دراین شاهدان صورتی وساعت
~~بساعت در
# ~~صدر اتتفاص وانتقال آن تعلثق وتعششق بجمال مطلق را مقبد مگردان ،
~~وبزیان مده ،
# ~~واز اصل بفرع وآفتاب بسابه، قانع مشو
# ~~فکل* ملیح حسنه، من جمالها ،
# ~~مثعارة له ، او حسن کل ملیحة2
# ~~جه هر مردی صاحب ملاحت و زیبائی که در عالمست، خوبی و زیبائی اوعاریت
~~داده شده
# ~~است، آن مرد خوبرا ازحضرت معشوق من، وحشسن هرزنی خوب وزیبا نیز عارینست
# ~~از حسن حضرت معشوق من، جه همجنانکه دراصل وجود که حسن وملاحت صفت و
# ~~اثر او است، حضرت معشوق اصل است، و وجود مضاف بهرخوبی فرع وعاریت ازاو،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - الزخرف: اصله الذهب، ثم یراد به التزیین والتحسین الخارجی، یعبر
~~عنه
# ~~بالفارسیة ب زینت وزیور.
# ~~2 - فی اکثر النسخ: معار له، بل حسن کل ملیحة.

PageV00P406

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_407.png)

# ~~همجنین درابین صفت واثر اعنی، خوبی اصل هم حضرت معشوفست ، وخوبی همهآ
# ~~خوبان فرع خوبی او وعاریت ازاو بایشان رسبده، وکل عاریة لابد مردودة.
# ~~بها قیس لبنی هام ، بل کل عاشق
# ~~کمجنون لیلی، او کثثیش عزقة
# ~~باین حضرتذات معشوق حقیقی سر گشته شدر(قیس) که بر (لبنی) عاشق می نمود،
# ~~بل که هرعاشقی که درعالم قائم بود، براین حضرت هایم بود. همچو
~~(مجنون" که بر
# ~~((لبلی) مفتون می نمود و ((کثبسر) که به ((عزده) مشهور شد.
# ~~فکل صبا منهم الی وصف لبسها، بصورة حتسن، لاح فی حسن صورةا
# ~~پس هریک ازاین عاشفان مشناق ومایل شد بسوی وصف ms242 پوشش حضرت معشوق
# ~~که بدان صفت منلبس شد ، وآن صورت را مظهر وآیینهآ صفتنی ازصفات واسمی
~~از
# ~~اسمای خود ساخت، و آن شخص که معشوق آن عاشق می نمود صورت پوشش اوشد،
# ~~وحضرت معشوق، حسن مطلق بر کمال خود را بدان شخص مصکور گردانبید، وبدان
# ~~پوشیده شده تا آن وصف بوشش حضرت معشوق که مصور شده است بصورت آن
# ~~شخص، از حسنی که بدان شخص مضافست میتابد . پس نفس وحس تعاشق ، بحسن
# ~~ظاهر این صورت مایل شد، وجان و سرش عاشق آن وصف، که باطن آن حسن ظاهر
# ~~است، پس ازاین جهت همه بر آن حضرت عاشق آمدند .
# ~~وما ذاک الا أن بکدت بمظاهر، فظنثوا سواها، وهی فیهم تجلکت2
# ~~واین که گفتم نیست جز آنکه حضرت معشوق بواسطهآ این صنور ومظاهر انسانی
~~در
# ~~أین عالم حس ظاهر شده جنانکه این صور ومظاهر ظاهر بود، واو در آن پنهان
~~.
# ~~پس این عاشقان ، چنان گمان بردند، که این صور ومظاهر ، غر حضرت اوست،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~263
# ~~1 - صباء مال. لبسهاء اراد به التباسها بغیرها وانطواءها نحت مظاهر
~~مختلفة
# ~~2 - فی بعض النسخ: فظنوا سواها، وهی فیهم تجلشت.

PageV00P407

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_408.png)

# ~~264
# ~~وهم حضرت او بود که در حقایق وصور ایشان تعجلشی کرده بود، و برخود
~~وایشان ظاهر
# ~~شده، هرجند ایشان اورا نمی1 دیدند.
# ~~بکدت باحتجاب واختفت بمظاهر
# ~~علی صبغ التتلوین فی کل* برزة2
# ~~ظاهر شد حضرت معشوق برعاشق صادق صاحب کشف دراین عالم حس ، ولیکن
# ~~بواسطهآ آنکه این صور حستی را لباس وصورت خود ساخت، و باین لباس از
~~نظرهایی
# ~~که برعالم حس مقصور است مختفی ومحتجب گشت ، پس ظهورش اینجا بواسطهآ
# ~~احتجاب میسگر شد، وازنظر اغیار باین صور ومظاهر حسی ، حقیقت خود را
~~پنهان
# ~~گردانبد، تا ابن اغباره مرابن مظاهر را ، غبر می بینند ومیشمرند ، پس
~~باین مظاهر
# ~~ازایشان مختفی گشت تا شرف و رتبت عشاق ظاهر آید، و این ظهور حضرت معشوق
# ~~بواسطة اختفا، برنگها وشکلهای گوناگون، نمودن میبود، که درهر ms243 بیرون
~~آمدن و
# ~~ظاهرشدنی برهر عاشقی صادق برنگی وصورت معشوقی دیگر پیدا شد . حرف علی
# ~~متعلق بیدت.
# ~~ففی النکشأة الأولی تراءت لآدم   بمظهر حتواء قبل حتکم الأمومة3
# ~~پس در ظهور اول بنمود و عرضه کرد حضرت معشوق خودش را برآدم صفی
# ~~"زعلیه السلام" بواسطهآ صورت ومظهر حوا، تا آدم بسوی او مایل
~~وشبغته شد پیش
# ~~از آنکه حکم مادری مرآدم را معلوم بودی .
# ~~مشارق اتتدراری
# ~~1 - وعن قبلة ارباب العرفان، علی علیه السلام : ان الله تجلی فی خلفه
~~من غیر ان رأوه
# ~~واراهم نفسه من غیران یتجلسی لهم .
# ~~2 - فی بعض النسخ : "اعلی صبغ التکوین ...) بدل التلوین. صبغ،
~~الواحد صبفة :
# ~~الاصطباغ. برزة ظهور. وعن الکلام - 6 - استتر بفیر ستر مستور.
# ~~3 - النشأة الاولی: العالم الاول والظشهورالمقدم علی الکثرة. تراءت:
~~ظهرت. الأمومة:
# ~~الصیرورة أما.

PageV00P408

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_409.png)

# ~~یعنی عشق ومبل آدم به حتوا حکم مناسبتی صفانی بود، معلول بعلت تناسل در
# ~~نفس امر، هرچند آدم را حقیقت آن حکم، هنوز معلوم نبود .
# ~~فهام بها ، کیما یکون بها أبا   یظهر بالثزوجین حکم البئنکوةا
# ~~پس شیفته شد آدم برحوا، تا بوی پدر فرزندان شود، وبهردو زن وشوهر،
# ~~حکم فرزندی ظاهر گردد.
# ~~وکان ابندا حتب"المظاهر بعضها
# ~~لبعض، ولا ضدة یثصدة ببفکضة2
# ~~واین عشق آدم آغاز عشق صورتها و مظهرهای انسانی بود بعضی بر بعضی، و
~~میان آدم
# ~~و حوا که کل وجزء ، بودند، هیچ مخالف ومباینی نبود که بحکم مخالفت و
~~مباینت
# ~~وعدم مناسبت وملایمت، منع آن دوستی کردی .
# ~~یعنی : جون محبثت حکم مناسبت و غلبهآ ما به الاشتراک والاتحادست ، و
~~هیچ
# ~~مناسبتی قوی تر از آن نبود که کسی را بخود و جزء خود باشد، و جون بغضت
~~عدم
# ~~مناسبت وملایمتست، ومیان کل وجزء مباینتی نیست که مانع ظهور حکم مناسبت
~~شود،
# ~~بس متتبتت میان آدم وحوا، ظاهر شد بیمانعی. وهو معنی قوله : (ولا ضد*
~~بصد5
# ~~ببغضة).
# ~~وعلت آنکه پیش از آدم محبکت نبوده آنست که محبکت اینجا اثر وحکم
~~((فاحببت)
# ~~است آنجا دراصل، ms244 و آنجا متعلدق محبت کمال پیدایی است که ان اعرف"
~~کنایت از
# ~~آنست، و کمال پیدایی جایی صورت بندد که جمعیگت باشد تا از همه حیثیات
~~پیدایی
# ~~میستر شود، وپیش از آدم هرجنس و نوع از اجناس وانواع عالم ، مظتهر
~~حقیقتی و
# ~~اسمی معیتن علی التعبین بود، پس جمعیتت جملهآ اسما در مظهری وصورتی
~~مفقودبود،
# ~~لاجرم محبتت ظاهر نشد ، وجون مناسبات در پنج قسم محصور است چنانکه در
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~265
# ~~1 - فی بعض النشسخ : "فهام بها کیما یکون بها ...) بدل (به)
# ~~2- یصده: یدفع.

PageV00P409

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_410.png)

# ~~266
# ~~دیباچه وجه حصرش مذکور است، بس اول در آدم حکم یکی از آنها ظاهر شد، و
# ~~آن میدا ظهور آن اصکام شد نا بعد ازاو درمظاهر انسانی که صور جمعیکتند
~~همه
# ~~احکام آن افسام بالفعل ظاهر میشود، وکمال که مفصود است بحصول موصوف
# ~~میگردد، و بحقیقت خود جز با خود عشق نمی بازد، و این مظاهر را بهانه و
~~آلت
# ~~میسازد، چنانکه آن مترجم بپهلوی گفت :
# ~~لااج خودش دخشودی جهنامه واجار  آو گل هردو هانه ساتشانی)
# ~~وجنانکه عطار گوید:
# ~~بخجود می بازد از خود عشق با خود   خبال آب و گل در ره بهانه است
# ~~وما بر حت تبدوه وتخفی، لعلکة،  علی حسب الأوفات فی کل حقبةا
# ~~وحضرت معشوق اززمان آدم دائما خالی نمی بود از آنکه بصورت عاشقی و
~~معشوقی
# ~~گاهی بیدامی شد و گاهی پنهان میگشت، برحسب اقتضای اوقات و ازمان
~~درهرمدتی.
# ~~بعنی : هرصورتی انسانی را شایستگی حمل امانت عشق وظهور حکم عاشفی و
# ~~معشوقی ، دراو نمی توانست، الا آنکه بحسب غلبهآ حکم ارادت در طوالع و
~~ادوار
# ~~فلکی، هرمدتی ادوار زمانی، اقتضای تکثون صورتی انسانی میکرد که حامل
~~امانت
# ~~محبت تواند شد، پس ازجهت این علتت حضرت معشوقی گاهی که زمان افتضای
~~ظهور
# ~~چنین صورتی میکرد، او بصورت عاشقی و معشوقی بیدا میشد ، و مقصود حاصل
# ~~می آمد، و وفتی که آن اقتضا نمی بود، از آن ظهور بصورت عاشقی ms245 و معشوفی
~~پنهان
# ~~هی شد .
# ~~وتظهر للعثشتاق فی کل* مظنهر،  من اللکبس، فی أشکال حسن بدیعة
# ~~و در وقت اقنضای پیدائی، حضرت معشوق ظاهر میشد برعاشقان در هرصورنی و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- الحقبة: المتدة من الدهر. قوله (س 13): "دراو نمی توانست...):
~~نمیتوانست
# ~~بود -م PageV00P410
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_411.png)

# ~~مظهری انسانی از عالم پوشش، اعنی حسن درهیأتهای خوبی وزیبایی و معشوقی
~~نو
# ~~بیرون آورده وخوش آبینده
# ~~ففی مترقر ((لثبنی) واخری (بشینة)
# ~~(وآو نةعم تثدعی (بعکزة) عتزت1
# ~~بس آن مظهر حسن ومعشوقی حضرت معشوق باری ((لثبثنی) بود که بحسن و
# ~~معشوفی بر ((قیس) ظاهر شد و باری دیگر بثنبه بود که برجمیلش جلوه کرد،
~~و گاهی
# ~~یکی از آن مظاهر نام کرده وخوانده شد ((عزه" که بنزد
~~"کثثیرر" عزیز و گرامی بود،
# ~~وحضرت معشوق عزیزتر است و بلندتر و بزر گوارتر از آنکه خوبی حقیقی او
~~بخوبی
# ~~این مظاهر ماند، با باین مظاهر مقیکد شود.
# ~~ولسن سواها لا ولا کثن غبرها
# ~~وما ان لها فی حسنها من شربکةآ
# ~~ونیستند ابن مظاهر حسن ومعشوقی که این زمان هستند جز حضرت معشوق حقیفی،
# ~~ونه نیز آن مظاهر که بودند پیش ازاین غیر او بودند، که چیزی ازاینها
~~اگر غیر
# ~~بودندی، گمان افتادی که حضرت معشوق را در حسن شریکی وهمتایی هست، و آن
# ~~حضرت را در حسن هیچشربک وهمنا نیست جه حسن یکیست، وآن جز حضرت
# ~~اورا نبست، واین همه فروع وجزئبات واشسعهآ اویند .
# ~~کذاک بحثکم الاتحاد بحسنها ،
# ~~کمالی بدت ، فی غیرها، وتزیگت
# ~~الباء فی قوله : بحسنها متعلق ببدت
# ~~پس میگوید: همچنین بحکم یگانگی ویگانهشدن من با حضرت معشوق، چنانکه
# ~~او بحسن خودش برمن پیدا شد درهیأتی وصورتی، بعضی آن را غیر میخوانند و
# ~~یدان هیأت برآمد وبدان متلبس گشت.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~267
# ~~1 -(لسینی)) صاحبة ((قیس بن ذریح) و ((بشینة) صاحبة "جمیل
~~العذری)). (عثزة)
# ~~صاحبة (کثیر) والثلاثة من شعراء صدرالاسلام . عثزت: صارت عزیزة، مکرمة،
~~نادرة PageV00P411
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_412.png)

# ~~268
# ~~بدوت لها فی کثل* صب مثتیم ،
# ~~بأی* بدیسع ms246 حسنه بآیتة1
# ~~من نیز بروی پیدا شدم درصورت هرعاشقی سرگشته بهر معشوفی کامل الحسن و
# ~~بدیع الجمال ، ازمردان واز زنان .
# ~~تقدیر هذین البیتین، وحاصله، ان المجموع جملة فعلیکة، اولها فی التقدیر
~~: بدوت
# ~~لها وقوله: کمالی بدت، صفة لمصدر بدوت، وما فی کما مصدربکة، ای بدوت
~~لها
# ~~بدوا، کبدوها لی فی غیرها، وکذاک بحکم الاتحاد متعلق ایضا بقوله: بدوت،
~~وذاک
# ~~اشارة الی معنی البیت الذی قبله، و هو قوله: ولسن سواها، وهو معنی
~~الاتحاد .
# ~~بعنی: جون منشأ جملهآ نعبثنات واضافات وجودی این حضرت جمعبتنست که من
# ~~بوی تحفق بافنهام، وبسآن تجتشق با حضرت معشوق مشحد گشته. بس چنانکه
~~اننشاء
# ~~تعبثنات وجودی وظهور بایشان بحضرت معشوق مضافست، بحکم این اتحاد بمن هم
# ~~مضافست ، اکنون جنانکه او درصور تعبثنات و تنوعات ظهور خود که ابن
~~مظاهر
# ~~انسانیند، بصورت حسن درمظهر هرمعشوفی خوب جون (لثبنی) و ((بثنیه)
~~و((عزه)
# ~~واضراب ایشان برمن ومظاهر تنوعات ظهور من که عاشقانند پیدا شد، من نیز
~~در مظاهر
# ~~تنوعات ظهور خودم بصورت هرعاشقی شیفنه جون ((قیس) و ((جمیل) و (کشبر) و
# ~~امثال ایشان بهر معشوقی کامل الحسن ازاین معشوقان مذکور تعلق گرفتم، و
~~بآن تعلق
# ~~ظاهر شدم .
# ~~ولبسوا، بغیری فی الهوی، لتقدم
# ~~علی ، لسبق ، فی اللیالی القدیمة2
# ~~واین عاشفان مذکور غبر من نبستند درظهور بصورت وصفت عشق ازجهت تقد می
# ~~زمانی که ایشان را براین ظاهر صورت من افناده است بپیش بودن درشبها و
~~اوقات کهنهآ
# ~~گذشته.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - المتیم : الذی استعبده الهوی. وقوله: بأیثة: اکتفاه، والمراد بدیع
~~حسنها.
# ~~2 - فی بعض النسخ: علی للبس ..

PageV00P412

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_413.png)

# ~~یعنی: اگرجه تقد می زمانی، صورت ظاهر ایشان را براین صورت حسی من
# ~~واقعست، از آن لازم نمی آید که ایشان غیر من باشندب غایة ما فی الباب ،
~~ایشان غیراین
# ~~صورت حستی من باشند، ولیکن چون حقیقت من عبن آن حضرت جمعبت مذکور
# ~~است که ایشان جمله تنوعات ظهور آن حضرتند، پس فی الحقیقه غیر من نباشند
~~.
# ~~وما القوم غیری فی ms247 هواها، وانکما  ظهرت بهم، للتبس فی کل هیئةا
# ~~ونیستند ابن قوم عاشقان جز من در ظهور من بصورت عاشقی، ولیکن من بحقیفت
# ~~نعینات نور وتنوعات ظهور خودم بواسطهآ ایشان از تلبس بهرصورتی و مظهری
~~حسی
# ~~درعالم حس پیدا می آمدم.
# ~~ففی مثرة قیسا، واخری کثثیترا،  وآونة أبدو جمیل بیثینة
# ~~پس در باری بصورت قیس ظاهر شدم که بر لبنی عاشق بودم، وباری دیگر
# ~~صورت کثیری پذیرفتم وعزه را دوست گرفتم، و گاهی پیدا بصورت جمیل آمدم
# ~~که به بثنیه تعلسق یافتم .
# ~~قیسا وکشبرا وجمیل ، منصوب علی التمییز.
# ~~تجلتیت فیهم ظاهرا ، و احتجبت با ضنأ بهم ، فاعجب لکشف بسترة
# ~~دراین عاشفان مذکور بیدا شدم از حبشیکت ظاهر وجود و تعبثنات و تنشوعات
~~ظهور
# ~~او وبحقبقت و باطن خودم که این حضرت جمعیتت مذکور است باین صورتهای
~~ایشان
# ~~محتجب وبنهان گشتم، تا بواسطهی صور ونامهای ایشان کس مرا ندانست، و بمن
~~گمان
# ~~نبرد که درایشان ظاهرم، پس عجب بین و شگفت دار مراین پیدایی را بواسطهآ
~~احتجاب
# ~~وینهانی.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~269
# ~~1 - وما القوم غیری فی هواها، وانما فی بعض النسخ: ظهرت لهم، للبس .

PageV00P413

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_414.png)

# ~~270
# ~~وهن وهم ، لا وهن وهم مظاهر
# ~~لنا، بتجلتینا یحب ونضرة
# ~~راین معشوقان وعاشقان مذکور، بیسستی مداخلت وه وگمان وغلطی مظاهر وصو
# ~~من و حضرت معشوق بودند بظهور ما بصفت عشق و بصفت نازگی و نازکی حسن.
# ~~فکل* فتی حتب* انا هو، وهی =
# ~~ب کل فتی، والکل اسماء لبسکة
# ~~بس هرصاحب عشفی که در نظر آید آن من بوده باشم ، وحضرت معشوق است که
# ~~محبوب هرعاشقی است، و این همه عاشقان و معشوقان که هریک بصورتی و اسمی
~~از
# ~~بکدیگر متمتزند، جمله نامها و تعبثنات حالت پوشش وتلبشس ماست دروقت
~~ظهور ما
# ~~در عالم حس که عالم لبس وحجابیتت است، پس هرکه مقیتدست باین عالم حس ،
~~ودر
# ~~پوشش حالت حجابیتت گرفتاره نظر وعلمش جز باین اسما وتمیثزات ایشان تعلق
# ~~نمی گیرد، وهر کرا ازاین قید خلاص، ms248 میستر میشود، بحقیفت و یقین میداند
~~ومیبیند
# ~~که مسمتای این اسما منم وحضرت معشوق که دراین عالم پوشش ظاهر شده ایم.
# ~~اسام بها کثنقت انمیسمتی، حقیقة3،  وکثنشت لی البادی بنفس تخفکت 3
# ~~این همه اسامی و نشانها بی اندکه مسمتا وحقییفت و مدلول ایشان آن حقیقت
~~جمعیت
# ~~منست، ومن بودم که برخودم ظاهر شدم بصورت هر معشوقی برهر عاشقی، واینک
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - هن: ای المعشوقات. هم: ای العاشقون المذکورون. الوهم: الزیغ والفلط
~~.
# ~~النشضرة: البهجة والرونق.
# ~~2 - اللبسة الالتباس.
# ~~3 - ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آبائکم - تو نامی کردهئی این را و
~~آنرا - این
# ~~ایسماء متلبسات نامهائی چندند که درحقیقت منم مسماء آیشان که بایشان از
~~خود
# ~~محجوب گنشتههام" وحال آنکه هم آن ایسماء بود که برخودم ظاهر گشته
~~بود بسبب این نفس
# ~~ناطقه که تراکم حجب اکوان او و غواشی امکان مستور و مخفی گشتهاند دراو
~~که
# ~~(امن این صباح روشن زشب سیام دارم) PageV00P414
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_415.png)

# ~~این ظهور همه که بمن مضافست بواسطهآ نفسی است که بسیر و سلوک1 محفق ،
~~از
# ~~گران باری جمله صفات و احکام کثرت وقیود مراتب بیکبارگی رسته است، و
~~باین
# ~~حضرت جمعیتت پیوسته، وچشمش باین نظر، روشن و بینا گشته .
# ~~وما ز لت ایاها، وایای لم تزل، ولافرق ، بل ذاتی لذاتی احبکت1
# ~~رهمیشه من حضرت معشوق بودم، واو همواره من بود، وهیچ تفرفه و جدائی
~~میان ما
# ~~نبود، بل که این ذات یگانهآ من بود که ظاهر خودش را دوست داشت، ودر
~~مراتب
# ~~بصورت عاشقی و معشوفی پیدا شد، وخود با خود عشقها باخت، وغیر و غیریت
~~در میان
# ~~نه ، چچه ازحیثیتت بعضی تعیثنات نور خود بصورت عاشفی ظاهر بود، واز
~~حبشیتت
# ~~بعضی بصورت معشوقی.
# ~~ولیس معی ، فی الملک شیء، سوای، وألمعیقة لکم تخطئر علی المعیتتی
# ~~ونیست درملک، اعنی، دروجود هیچچیزی محفق ، جز حفیقت یک ذات من و معنیی
# ~~معیتت که موهم حلولست، هرگز گرد خاطر و ذکا وفهم من نگشته است ms249 و نمی
~~گردد.
# ~~الألمعیکة: الذکاء، یقال: فلان المعی : ای ذکی، متوقتد
# ~~یعنی من ازاین اتحاد که گفتم، نه معنی معیگت وحلول میخواهم چنانکه
~~علمای
# ~~ظاهر فهم میکنند و برما تشنیع میزنند، جه معنی حلول آنست که یکی وجودی
~~مضاف
# ~~سعید الدین فرغاتی
# ~~271
# ~~1 - همیشه ودائم من آن حضرت معشوق بودم و او من وهیچ فرقی بین من و
# ~~معشوق دربین نمیباشد، بل که ذات من است که خودرا دوست میدارد ازبرای
~~خود و
# ~~فرق وتمیز و دوئی در حیطه زمان وعالم افتراف پیدا شد
# ~~دامنش چون بدست بگرفتم
# ~~دست خود را در آستین دیدم
# ~~خود را بکنار در کشیدم
# ~~آن لحظه که او کنار بکشود
# ~~دادم همه بوسه برلب خود
# ~~آندم که لبم لبانش میسود
# ~~2 - المعیتة: المصاحبة، نسبة الی مع الالمعیثة: الثذکاء.

PageV00P415

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_416.png)

# ~~272
# ~~دارد وبا بقای آن اضافت وحکم او وجودی دیگر از حق یا غیر حق با او
~~همراه شود،
# ~~ودر باطن او حلول کند، چنانکه یکی از آندو وجود ظاهر باشد، ویکی باطن .
~~ومن
# ~~از اتحاد این معنی نمیخواهم وهرگز این معنی برخاطر وفهم صحیح من نمی
~~گذرد،
# ~~بل که من از اتحاد، آن میخواهم که بفنای قیود کثرت واضافات واحکام
~~مراتب که
# ~~برعین وجود یگانه طاری شده بوده همان وجود یگانهآ ظاهر باشد، پس آن
~~منعین
# ~~مضاف که تعیثن و اضافتش عارضی بود، با آن یگانهآ مطلق، متحدشود بزوال
~~آن
# ~~عرض، جنانکه من متحد شدهام بآن حضرت، نا هیچچیز درعالم هستی جز این
~~حقیقت
# ~~که من بوی متحقتقم نیست، وهرجه ظاهر مییبنی ، تعیثنات نور وتنوعات ظهور
~~این
# ~~نک حفیقتست، پس1 دراین دعوی، معنی حلول و معیتت کجا گنجد ؟
# ~~وهذی بدی لا ان نفسی تختوفت
# ~~سوای، ولاغبری لخیر ترجتت2
# ~~واینک دست من، عهد می بندم وشرط مینهم که اگر ازاین دعوی اتحاد و نفی
~~اعتقاد
# ~~مشارق التدراری
# ~~1
# ~~بعشی که بجز حقیقت ما
# ~~ن با
# ~~دراین فناء ملازم با اتحاده امری که مشعر بهحلول ms250 ومعیست باشد درمیان
~~نیست و
# ~~منفمران درعالم ماده ویویندگان طریق تفرقه وخمولان وگوشهنشینان صوامع
~~اوهام و
# ~~ساکنان شهر دیجور مزاج وغافلان از سر وحدت ناظم محقق ودیگر اکابر را،
~~رمی
# ~~بکفر وارتداد وومنتسب بحلول واتحاد نمودهاند واز بسر فناء حفیفی که
~~قسره عیون
# ~~موحدان حقیفی ایست غفلت دارند. چه آنکه حاول فرع بردوئی و کثرت حقیفی
~~است که
# ~~دروحدت دوئی عین ضلال ایست. حناصل آنکه صورت اثنینیت ومعنای معیت بر
~~خاطر
# ~~شعار من نگذرد که : غالبا اینقدرم عقل وکفایت باشد.
# ~~2- من خود را از دعوی حلول و اتحاد و معیست تبرئه مینمایم ودراظهار عدم
~~خطور
# ~~معست وحلول عهدی می کنم اینکاه دیست من خلاف آن ازافعال واحوال من
~~ظاهر نگردده
# ~~واین تأکید واصرار در نفی اعتقاد حلول ومعیشت، نه ازبرای آنستکه نفس
~~من ازطعنه
# ~~مخالفان و تهمت بداندیشان و مغرضان ترس و واهمه برخود راه میدهد ویا
~~طمع خیری
# ~~ازغیر امید دارد که: PageV00P416
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_417.png)

# ~~معیتت2 وحلول رجوع کنم، نقصانی عظیم را درحال خود ملتزم شده باشم، واین
~~نفی
# ~~حلول که ازخود میکنم وبر آن شرط وپیمان میکنم، نه ازجهت آنست که نفس من
~~از
# ~~نسبت عقیدت حلول ترسید ، یا از نفی آن نسبت ازخود، خیری ازغیری امید
~~داشت .
# ~~ولا ذقل" اخمال لذکری توفقعت  ولا عزة اقبال ولشکری توختت 2
# ~~ونه نیز از تحقیق این نسبت خواری خمول ذکر و اعراض خلق ازاو باین سبب
~~توفع
# ~~داشت تا آن را ازجهت دفع آن خمول واعراض نفی می کند، و نه نیز درنفی
~~این نسبت
# ~~ازخود، عز اقبال و قبول کسی جست ازجهت شکری که خلق اورا کنند بنفی آن
~~نسبت
# ~~ازاو. التوختی القصد والتحتری.
# ~~ولکن لصتد الضدة عن طعنه علی
# ~~علی اولببای المنتجدین بنجدتی
# ~~ما زبهر سوز هجرانیم کی یابیم وصل
# ~~ال بال رقاند ومم تق را مقت رنانی بناه ان درتالسی لاه معست
# ~~آو نسبت بحفایف، معیست قیومی است وساری دراشیاء فعل حق انست نه ذات او
~~کما
# ~~افصح ms251 عنه بقوله : وهو معکم أینما کنتم، ویدالله مع الجماعة ، اگرچه
~~سریان فعل او نیز
# ~~بریان ملاژم با حتلول نیت چون آنیاء6 بعی ممکنات هور دور وفعل تقند وو
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~دوزخ آشامان چگونه شربت کوثر خورند
# ~~مراد آزمهبت منهی در کلرم شارسم علامه، معیت سریانی آنست، چهانکه بری
# ~~273
# ~~بقمس رحمانی است - لمرره جلال الأشتیانی لیلة 22 صفر المظفر 1396-.
# ~~2 - الإخمال: اماتة الذکروا لشهرة الاقبال: من اقبال السعد واللحظ.
~~توخت: تطلبت.
# ~~3 - المنجدین: المساعدین. النجدة: الشجاعة والبأس.
# ~~الظاهر والباطن، وفعل حق سریان بمعنای، سریان چیزی درچیز دیگر نمیباشد
~~تا لازم
# ~~آید که اشیاء محل3 خارجی سریان فیض وجود حق باشند بل که بهنفس ظهور حق
~~اشیاء
# ~~موجود میشوند، بسربان درمقام بوجهی بحسب تحلیل عقل است و گرنه اضافهآ
~~اشراقی
# ~~ای ود طرفبان آنست وتلتا آصافه بماقت ممکن مهاش ومعلول وبلمتا الان
# ~~به حق فیض واظهار وایجاد واراده فعلیه ومشیت ساریه وحق ثانی وحق مخلوق
~~به و PageV00P417
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_418.png)

# ~~274
# ~~ولیکن این عهد وتقریر اتحاد ونفی حلول ازجهت دفع ومنع تشنیع منکرانست
~~از
# ~~غعلمای رسوم که اضداد اولیااند دراین مسئله ودیگر مسائل که درفهم وعلم
~~مقبدایشان
# ~~نمی گنجد، از آنکه طعن و تشنیع زنند بنسبت حلول وزندقه بر کبار وعظمای
~~اولیای
# ~~من که اعانت کنندگان خلقند بهدایت وارشاده و نبکخواهی دینا ودنیا، و آن
~~اعانت
# ~~ابیشان مرخلق را بمدد وشجاعت وسرایت تأیید منست .
# ~~پس من براثبات اتحاد و نفی حلول، عهد میبندم و شرط مینهم که هرگز از
~~این
# ~~بر نگردم واثبات آن بدلیل وحجکت نکنم، واگر ازاین دعوی برگردم، نقصانی
~~که از
# ~~آن عظیم تر نباشد بمن راه یافته باشد، جنانکه کسی سوگند خورد برصحتت
~~دعوی
# ~~خوده و گوید که، اگر ابن دعوی درست نباشد، من ازدین و اسلام، بریء
~~باشم. پس
# ~~آن شرط وسوگندم اینست که اگر من از این دعوی اتحاد و نفی حلول برگردم،
~~از این
# ~~اتحاد وجمع الجمع که لا اعلی منه ولا اکمل، بحالت بدایت ms252 سلوک خود که
~~بنسبت با
# ~~من لا انقص ولا انزل منه، رجوعم لازم باشد، پس تفصیل آن مفامات واحوال
~~سلوک
# ~~وبدایت میکند، وجزا را برشرط تقدیم میکند در این شرط وسوگند، ودراین
~~تفصیل،
# ~~ارشاد هم درج کرده است، جه شرطصحتت سلوک هرسالکی را دربدایت بیان
~~فرموده
# ~~است ، وآن جزا که التزام کرده است، نه بیت است واولش اینست :
# ~~واعقددت احوال الارادة عثتدتی2
# ~~رجعت* العمال العبادة، عادة:
# ~~باز گشتهام از اوج این مقام عالی، نهایت بحضیض حالت سلوک و بدایت، از
~~برای
# ~~اعمال عبادت بطریق رسم وعادت ، که این، مرا نقصانی ذمیم وخذلانی عظیست
~~، و
# ~~آماده کرده ام مراحوال ارادت را از ریاضات ومجاهدات که عثدست و آلت من
~~شوند
# ~~در حصول نجات و وصول درجات بحضرت دوست، واین هم نه نیکو است، جه اعنماد
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- ازاین مقام اتحاد...-خل -.
# ~~2- اعقددت : هیتأت. عثقدتی: ما اعددته لحوادث الدهر من بسلاح ومال
~~PageV00P418
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_419.png)

# ~~براحوال، ظنشی خطا وکاری ناسزاست .
# ~~وعثذت بنسکی، بعدهتکی، وعذت من
# ~~خلاعة بسطی، لانقباض بعفتة1
# ~~وپناه بردهام بعبادت خود ازشتر نفس بعد از پرده دریدگی ا نهماک در
~~شهوات وطلب
# ~~لذات ، واین هم نقصانی ظاهر است ، چه پناه عارف مشاهد از شتر نفس
~~بمعبود باشد،
# ~~نه بعبادت، ولیکن پناه بردن عابد محجوب مفقود بعبادت بود، نه بمعبود، و
~~نبز رجوع
# ~~کرده ام درحال بدایت واول نوبه ویافت هدایت از گسسته عنانی بسط وطرب
~~وشادمانی
# ~~نفس، باستیفای شهوات دنبایی بسوی گرفتگی و مقیکدشدن بعفکت و بارسابی.
# ~~وصشمت نهاری، رغبة فی مثوبة،
# ~~واحبیت لبلی ، رهبة من عقوبة2
# ~~و روزه داشتهام روز خود را بعلکت رغبت درجزایی از نعیم یا قربت ، وزنده
~~داشنه ام
# ~~شب خود را برای رهبت ازعذاب نیران یا عقاب حرمان ، واین نبز حالی ناقص
~~و
# ~~مجهولست ، جه اعظم الذنوب بنزد محفتق عبادت معلولست .
# ~~وعمترت أوفاتی بورد لوارد،
# ~~وصمت لسمت ، واعتنکاف لحرمة2
# ~~و معمور داشتهام اوفات خود را بوظیفهآ وردی از تلاوث ، با ذکر نمازء
~~بعلت حصول
# ~~واردی و حالی ms253 دلنواز، وبخاموشی نبز عمارت وقت خود کرده ام ازجهت طریق ،
~~و
# ~~مراعات شروط اورا وباعتکاف وقت را معمور کردهام از برای حرمت ماه رمضان
~~یا
# ~~گعبه با غیر آن
# ~~قوله : وصمت لسمت یعنی بعضی ازمشایخ آوردهاند واظن صاحب قوت القلوب
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~275
# ~~1 -هتکی: ای هتک حجب الصیانة والتعفف، خرقها، الضبط التبسط فی الخلاعة.
# ~~الانفباض: ضدالبسط.
# ~~2 - المشوبة الثواب، وهو جزاءالخیر
# ~~3 - عمتر اوقاتی: جعلتها عامرة، مأهولة. الوردة الشرب. الواردة الشارب.
~~السمت :
# ~~اراد هیئة اهل الخیر والصلاح. الاعتکاف: الاقبال علی الشیء والتزامه.
~~الحرمة: مایجب
# ~~رعایته من حقوف الغیر، وما وجب القیام به من حقوق الله PageV00P419
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_420.png)

# ~~276
# ~~است که اجماع جمله شیوخ بر آنست که ارکان سلوک طریق راه حق چهار چچیز
~~است :
# ~~اول: رجوع، ودوم: سهر، وسوم: خاموشی، وجهارم: عزلت، پس این هرچهار را
# ~~بنرنیب آورده است ودرصمت گفته که از بهر طریق، یعنی برای مراعات شرط او
~~را تا
# ~~اینجا از فروع مقام توبه است، واین ابیات آینده ازمقام زهد است .
# ~~مواصلة الاخوان، واخترت عزلتی
# ~~وبنت عن الآوطان، هجران قاطعی
# ~~وجدابی از اوطان وهجرت خانمان، اختبار کردهام، جداشدن کسی که قطع
~~تعلثقان
# ~~کند از برای صحبت برادران دینی ازاهل طریق وطلب فایده از ایشان و عزلت
~~گزیدهام
# ~~بز ازخلق برای آنکه شرط سلوک است، ابن ببت تقربر اول مقام زهد است .
# ~~ودفقت فکری فی الحلال تورشعا   وراعیت فی اصلاح فثوتی فتوتی
# ~~و باریک کرده ام فکر خود را درطلب قوت حلال ودر تحری آن تدقیق نمام
~~کرده از
# ~~جهت آن تا خودرا بمقام ورع رسانم ومراعات حفظ قوت ومزاج کرده ام 2 تا
~~قوت
# ~~حلال بدست آوردهام، غرضم از آن قوت حفظ مزاج و قوت بوده است تا مرکب
# ~~ضعیف نشود و از کاربازنماند نه برای شهوت ولذت، پس آن مقدار از آن قوت
~~بیش
# ~~بکار نبردهام که قتوت ساقط نشود و از آن تجاوز ننموده ام، این مقام ورع
~~است.
# ~~وانفقت من بشسر القناعة ، راضبا ms254   من العیش ، فی الثدنیا بایتسر بلغة3
# ~~و نفقه کردهام کنز ، اعنی بر نفس بجای حتظوظ وشهواتش از توانگری از
~~قناعت وترک
# ~~که توسع و یسار در آن بیشتر است، درحال راضی بودن ازدنیا و حظوظش به
~~سهل ترین
# ~~چیزی که مرکب نفس را بمنزل رساند، یعنی بمقام قناعت ورضارجوع کردهام
~~که از
# ~~مقام زهد است .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - التورتع: شدة التدین والفرار من الإثم
# ~~2- نیز درآن اصلاح قوت، یعنی بآنکه دراصلاح قوت و احتراز از مواقع شبهه
~~وغیر
# ~~آن تدقیق تمام کردهام -خ -.
# ~~3 - البلقة: مقدار مایمسک الرمق من القوت.

PageV00P420

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_421.png)

# ~~البلغة: ما یتبلتغ به من العیش .
# ~~وهکذیت نفسی بالتریاضة ، ذاهبا
# ~~لی کشف ما، حجب العواید غطتت1
# ~~و تهذیب نفس و تحلیهآ او کردهام بو اسطهآ ریاضت، رونده و قاصد آنکه کشف
~~کنم هرچیزی
# ~~را که حجب عادتها آنرا پوشانبده است .
# ~~یعنی این نفس جزئی بسبب عادات این نشأت حسی چون اکل و شرب و گفت و
# ~~شنید بی حاصل ودیگر صفات و احکام کثرت و انحرافات از توجه بعالم وحضرت
~~کلثیت
# ~~خود که منشأ علوم ومعارف حفیقی است محتجب است، و بحفیقت ابن صفات کثرت
~~و
# ~~انحراف وعادث مرآن عالم وحدث واعندال را بعجایبه از نظر او پوشانیده
~~است، پس
# ~~ریاضت وتهذیب نفس ازجهت رفع آن حجبست و کشف آن عجایب وعلوم و وصول و
# ~~تحقق بدان عالم.
# ~~پس میگوید که: من باز بمقام سلوک ازجهت رفع آن حجب بتهذیب نفس مشغول
# ~~گشته باشم
# ~~وجردت، فی التتجرید، عزمی، تزهندآ،
# ~~وآثرت ، فی نسکی، اسنجابةدعوتی
# ~~ومجترد ویکتا کرده باشم دروفت تحفشق بمقام تجرید که قطع علایق است
~~مرعزم توجه
# ~~خود را از تطلشع بچیزی جز حضرت معشوق، ازجهت زاهدی نمودن وترک جملهآ
~~اغبار
# ~~کردن، و بحقیقت مقام ز هد حقیقی تحقق یافتن، و اختبار کرده باشم نیز در
~~عبادتی که
# ~~ازمن صادر میشود آنکه دعاهای من مستجاب باشد، وهمتنهای من مؤثر.
# ~~یعنی: نظرم در آن عبادت برحصول این حال وتأثبر ms255 همتت بوده باشد، واین از
# ~~اوائل مقام معرفتست . پس میگوید، که به اول درجات مقام معرفت بازگشته
~~باشم .
# ~~متی حلت عن قولی: أنا هی، او اقل،
# ~~وحاشا لمثلی انها فسی2 حلتت2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~277
# ~~1 - الریاضة: تهذیب الاخلاق بالریاضات الاعمال والأذکار الشرعیة
# ~~2- حلشت: تفیرت PageV00P421
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_422.png)

# ~~278
# ~~النزام این جمله نقایص کرده باشم هرگاه که بر گردم ازاین سخن که من
~~حضرت
# ~~معشوقم ، با بگویم که حضرت ذات او درمن حلول کرد، و دور از مثل منی از
~~اولیای
# ~~محقق که بحلول قائل باشد. پس این بیت شرط آن جزاها است که دراین نه بیت
# ~~گذشته بر آن سوکند خورده است، وجزا را برشرط تقدیم کرده .
# ~~ولست علی غبب احبلک ، لا ولا
# ~~علی مستحبلر موجب سلب حبلتی
# ~~و نیسم آنکه در تقریر و تحقیق این مطلب ، ترا برغیب حوالت میکنم ، اعنی
~~بطریق
# ~~تقلید، وایمان ترا برقبول آن الزام میکنم، بل که نه چنین است، ونه نیز
~~ترا برامری
# ~~محال حوالت میکنم که مستلزم عدم حبلهآ من باشد درتقریر و تحقیق آن، واز
~~اقامت
# ~~حجکت و برهان بر آن عاجزباشم، و بآن سبب از اراجیف اهل حجاب و گمراهی
~~از حقیقت
# ~~امور ونسبت اعتقاد حلول بمن وامثال من ترسان باشم، وابنک این مسآله را
~~بحجتت
# ~~کتناب وسنتت بیان خواهم کرد .
# ~~وکببف، وباسم الحق* ظل تحفشفی
# ~~تکون اراجبف الضتلال مخفیتنی2
# ~~وچگونه باشد جون حال آنست که من بحقیقت اسم حق متحقیق شدهام که در
~~افکندن
# ~~خبر باطل دروغ بی اصل نسبت گمراهی اعنی این نسبت حلول بمن مرا ترسان
~~گردانید.
# ~~فقوله : (اراجبف الضلال ...) ای اخبار نسبة ضلال الحلول الی. یعنی حق
~~ثسابت
# ~~از نسبت باطل زایل جگونه خائف باشد، وباطل بحق جگونه نسبت بابد ، پس
~~حدیث
# ~~فلهور جبریل را صلوات الرحمان علیه ، برمصطفی، صلی الله علیه وسلتم در
~~صورت
# ~~دحیة کلبی بر نفی حلول دلیل می آورد که چون که جبرئیل که ازصورت حسی
~~منزهست ،
# ~~درمثل صورت دحبهی کلبی ظاهر شد ودحیه ms256 درخانهی خود نشسته بود وجبرئیل در
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1 - احلبک: اصرفک
# ~~2- الأراجیف: الأخبارالکاذبة والکلمات التی لا اصل لها فی بعض النسخ:
~~تکثون
# ~~اراجیف الظنون مخیفتی.

PageV00P422

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_423.png)

# ~~سورت اوبحضرت مصطفی، صلی الله علیه وسلم، حاضر شده، پس اگر حلول واقع
# ~~بودی، بایستی که در آن ظهور جبرئیل، دحیه ازخانهی خود غایب بودی پس
~~مصطفی،
# ~~صلی الله علیه وسلتم جبرئیل میدید درصورتی ممثل ظاهر شده وحاضران دحبه
~~را
# ~~میدیدند ، پس در آنکه مصطفی، صلی الله علیه وسلم میدید واصلح الرؤیتین
~~بود که
# ~~درصورت ممثتل ظاهربود ودحبه درخانهی خود حاضر، دلبلست که من از مذهب
~~حلول
# ~~منتزه ومبرایم پس این مسأله رآ در پنج بیت ، بیان میکند.
# ~~وها دحبة ، وافی الأمین نببتنا  بصورته فی بده وحی الشبثوذا
# ~~واینک دحیهی کلبی که یکی از انصار بود، بیامد جبرئیل امین، علیه
~~السلام، بحضرت
# ~~پیغامبرها ، صلی الله علیه وسلم ، درصورت این دحبه در مبدأ ادای وحبی
~~که بمقام
# ~~نبوت ، تعلق دارد.
# ~~اجبریل قل لی: کان دحبة، اذ بدا
# ~~لمهدی الهدی، فیی هبئة بشربتة ؟
# ~~بگو که جبرئیل دحیه شده بود و دروی حلول کرده، جون ظاهرشد برهدیه
~~بخشنده ی
# ~~راه راست، مرخلق را ای مصطفی، صلی الله علیه وسلتم ، درصورتی بشری
~~انسانی .
# ~~وفی علمه عن حاضریه مزیکة،
# ~~بماهبقة المرئی من غیر مریة
# ~~ودر علم مصطفی علیه الصلاة والتحبکة ، از حاضران حضرت او، صلی الله
~~علیه، ای
# ~~صحابه ، زیادتی فضبلتی بود بحقیقت آنچه دیدهشد از آن صورت بیهیچ شکتی،
~~یعنی
# ~~مصطفی صلی الله علبه وسلم ، جبرئیل میدید مرآن حقیفت را در صورتی مثالی
~~،
# ~~وایشان دحبه میینداشتند ، پس درادراک ماهبت وحقیفت آن صورت ، اورا
~~برایشان
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~279
# ~~دحیهآ کلبی متمثل شدی. دحین اسم رجل، ورئیس الجند.
# ~~2 - المزیشة: الفضیلة. ماهیتة المرئی: حقیقة المنظور. مریة کذب وافتراء
# ~~ان ود       م نو و
# ~~وحدتست ونافی حلول واتحاد معیشت، وتفریر آن ازاین قرارست که از ثقات
~~روات به
# ~~تواتر رسیده است، که درمبادی وحی ومطلع تباشیر صبح نبوت جبریل أمین ms257
~~بصمورت PageV00P423
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_424.png)

# ~~280
# ~~فضبلت بود : الماهبة ما یبقال قی جواب ماهو؟
# ~~یری ملکا یثوحی الیه ، وغبثره
# ~~رأی رجلاء یثرعی لدیه لصحکةا
# ~~مصطفی صلی الله علبه وسلم ، فرشته یی میدید که وحی می گزارد بحضرت او
~~در
# ~~صورت ممثکل ، وغبر مصطفی صلی الله علیه ، ازصحابه ، مردی میدید بحضرت
~~او،
# ~~صلی الله علیه، که رعایت کرده میشد بمزید عتزت ازجهت حق صحبت، بعنی
~~دحبیه
# ~~ولی، من اصح3 الثرؤیتین، اشارة ،
# ~~تنزمه عن رای الحتلول عقیدتی
# ~~ومرا در درست ترین روینی از آن دو رویت وآن رؤیت ملک بود درصورت
~~مثالی،
# ~~اشارتی و دلیلی است که اعتقاد مرا از مذهب حلول بیزار وپاک میگرداند ،
~~ازیراکه
# ~~ججون میشاید که ملکی را قدرت تلبشس بصورتی که خواهد باشد بی معنی حلول،
# ~~شاید نبز که حق مع کمال قدرته هم بصورت من متلبتس شود، ومنی من درمیان
~~نی .
# ~~واگر گوئی: حق ازصورت منتزهست، صورت را بهوی جون اضافت توان کرد؟آ
# ~~گوئیم این درکتاب وسنتت رواست که حق بصورت متلبس شود .
# ~~وفی الثذکر ذکر اللبتس لیس بمنکرر،  ولم أعثد عن حتکشمی کتاب وسئنکة
# ~~و درفرآن بیان لبس اعنی ظهور وتلبشس حق بصورت6، چنان نیست که برآن
~~انکار
# ~~توان کرد، ومن درنمی گذرم در تقریر وبیان خود از دوحکم کنابخدای، عز
~~وجل،
# ~~وسنکت وحدیث صلی الله علبه وسلسم .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ: یری رجلا ... بدل رای ... وایضا فی بعض النسخ :
~~لصحبة
# ~~بدل بصحبة. قوله (س 10) ((منی درمیان ...) فی م : منی درمیان نه.
# ~~2 - فی بعض النسخ: ولی من اتمالرؤیتین. الحلول: عبارة عن استقرار شیء
~~فیشیء
# ~~وهو یقتضی وجود امرین احدهما یحتاج الی الآخر.
# ~~3 - اعدوة اتجاوز. الکتاب: اراد به القرآن. السنشة الطریفة المسلوکة فی
~~الدین
# ~~والسنة فی مقابل الکتاب: عبارة عما یستفاد من الرسول اوالعترة من
~~الاحکام الالهیسة.

PageV00P424

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_425.png)

# ~~اما بیان سنت : حدیث رکنت سمعه1 وبصره) و"ان الله قال علی لسان
~~عبده، سمع
# ~~الله لمن حمده" و (مرضت فلم تعدنی) وامثال این .
# ~~واما بیان کتاب ms258 حق قوله، تعالی: "نودری من شاطیء الوادی الأیمن فی
~~البقعة
# ~~المبارکة ، من الشجکرة، ان2 یا موسی، انی اناالله) وایضا قوله تعالی :
~~(نودی أن
# ~~بورک من2 فی النار ومن حولها" ای الشجرة ، وسبحان الله من ان
~~یتقیتد ظهوره بهذا
# ~~اننلبشس . وایضا قوله، تعالی : "وما رمیت اذ رمیت4 ولکن الله رمی)
~~. پس جملة این
# ~~1 - واعلم ان الحق قد یکون بوجوده محمولا فی انیشة العبد وهویته له،
~~دراین هنگام
# ~~حق منتزه ازسمت حدوث وامکان باعتبار تنزل از مقام بطون سمع و بصر ولسان
~~و ید و
# ~~آلات دیگر قوا ومدارک عبد می گردد وتحت هذا سرثآ عظیم . بسالک بعد ازطی
~~درجات
# ~~ثرت و تشیرف بمقام قرب نوافل ، قبل از فناء تام هویت وقلع وقمع عروق و
~~اغصان
# ~~انواع شرک ونرسیدن بمقام تمکین واستفامت تام حق سمع وبصر ونطق اوست
~~وبعد
# ~~از تشرف یمقام أعلی وتجاوز ازاین موقف وشهود این معنا که وجود حق اصل
~~ومفوم
# ~~و وجود او فرع ومتقوم بحق است ویری ان الحق هو الاصل والعبد نفل و فرع
~~علی و جود
# ~~الحق ومفام حقیفت وجود بجهت کمال سعه ونهایت تمامیست حق مطلق وخلق مقید
~~را
# ~~فراگر فته است درمفام ظهور نور وجود و احاطه قیومیه و سریانیه او نسبت
~~باصول و
# ~~فروع هستی انیشت خلق قهرا مخفی وحق ظاهر است بل الحق هو الباطن الظاهر
~~والاول
# ~~والآخرة عبد دراین مفام قیامت حفیفی خود را بعد از تحصیل تمکین وخلاصی
~~ازتلوین
# ~~خاص مرتبهآ قرب نوافل و ترقی از مقام قرب فرائض بمقام تمکین و استخلاص
~~از تلوین
# ~~لازم تقید بقرب فرائض ونیل بمقام جمعیت دو قرب بل ترقی ازاین موطن نیز
~~و تششرف
# ~~بمقام اکملیشت ومرتبهآ کمال التوحید نفی الصفات عنه ومشاهده حقیفت
~~قیامت کبری و
# ~~شنشف بسن  کان ألله وله نسیء معه ولسمن السللالببوع6 لله الواتد القهار
~~بقلم انه له خلول
# ~~وله اتحتاد. نشارح علامه به آنچه که دکر نشد ازحتهیهت فربین وتزل خق
~~درصورت خلفق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~281 ms259
# ~~وترقی عبد وتحقق بحق بدون لزوم حلول واتحاد ومعیشت - لمحرره جلال
~~الآشتیانی -
# ~~2-س28،ی29
# ~~3-س 27،ی8.
# ~~4-س48ی 17.

PageV00P425

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_426.png)

# ~~282
# ~~ایات دلیل برمدعای منست که اتحاد و نفی حلولست، چه شرف انسان برنبات
~~معلومست،
# ~~و رواست که حق بصورت نباتی مثتلبتس شود، بصورت 1 انسان برطریق اولی.
# ~~مننک علما ، ان تثرد کشقه، فرد
# ~~سبیلی، واشرع فی اتباع شریعتی
# ~~نراکه مسترشدی، عطا دادم علمی شریف، اگر میخواهی که این علم را بطریق
~~کشف
# ~~ومشاهده بیابی، پس بیا ودرراه من درآ، وشروع کن درمنابعت شریعت من حق
~~المتابعة.
# ~~روا باشد که ازشریعت، مرادش این ظاهر شرع باشد که بزبان جمع آن را بخود
# ~~اضافت کند، وگویدکه بحکم (قل ان کننم2 تحبثون الله فاتکبعونی) بحسن
~~منابعت من
# ~~شروع کن تا بسقام کشف ویقین برسی، جه منشا کشف و مشاهدهی حقیفی، مقام
# ~~محبکتست ، وحبنئذ ناظم، ترجمان شوق ومقام احدیت جمع متصدی باشد .
# ~~فمنبع صدی من شرآبره نقیعة
# ~~لدی* ، فدعنی من سراب بقیعة3
# ~~چه سرچشمهآ صدا که خوشگوارترین مشارب عربست، ازشرابی زاینده است که عین
# ~~و بیر معین آن شراب بنزد من وبحضرت منست، پس بگذار مرا از سرابی که
~~نمایش
# ~~فریبنده است بصحرایی از زمین هامون، وهیچ آنجا آب حقیقی موجود نی. من
~~شراب،
# ~~خبرالمبنداء، ونقببعة لدی" جملة اسمبیة صفة لشراب. وصداغ مورد ماء
~~فی العرب،
# ~~بثضتترب المثل بعذوینه ، فیبقول : ماء ولا کصدا مرعی ولا کسعدان وهو
~~نبت ذو
# ~~شوک یسمن الأبل فی مرعاه . والنقیع : عین کثیر الماء . والقیعة
~~واحدةالقیعان ، یعنی
# ~~اسم للصحراء الواسعة.
# ~~پس ازاینجه گفت : که سرجشمه صدا، زاینده از شرایست که سرچشمه وجاه
# ~~بسیار آب آن شراب بنزد منست، کنایت کرده است بآنکه منشأ علوم ذوقی
~~حقیفی و
# ~~مشارق التدراری
# ~~روا بانشد اناالحق از درختی
# ~~چرا نبود روا ، از نیکبختی
# ~~اناالحق کشف ایسرارست مطلق
# ~~بجز حق کیست تاگوید اناالحق
# ~~2سس 3،ی29
# ~~3 - القیعة، الواحد قاع: الأرض السبلة انفرجت عنها الجبال والآکام
~~PageV00P426
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_427.png)

# ~~گشف یقینی، حضرت ذات منست، وهرعلمی وذوقی که سودمند، ms260 باشد، اصل آن از
# ~~اشارتی باشد از سخن من که آن سخن و علم او بذوق جمعی کمالی من مخصوص
~~باشد،
# ~~لاجرم چون هرصاحب ذوفی، سخنی که در وی لطفی وسودی باشد ازسخن من
# ~~استنباط می کند ، واصل آن، ذوق منست، پس مرا بگذار از ظنون وتخیثلاتی
~~که از
# ~~سر تخمین میگویند این علمای رسوم، وفلاسفه برما تشنیع میزنند ، وچون از
~~آن
# ~~علوم ایشان ومفهومات ضعیف علمای ظاهر ، ازقرآن وحدیث با از تحقیق مسائل
~~عاوم
# ~~الهی از حکسای فلاسفه بتحقیق تفحشص کنی، حاصلی دلیذیر نببابی وفایده بی
~~از آن
# ~~بکس نرسد، بل که بصورت فصاحت فریبنده باشد، وهیچ حفیقتی در او نه،
~~همچون
# ~~سراب
# ~~ودونک بحرآ خضته، وقف الأولی
# ~~بساحله ، صونا لموضع حرمتی
# ~~و بگیر اینک نزدیک تو بعری که من در آن خوض کردهام ودر رمعانی بدست
~~آورده،
# ~~و گذشتگان وپیشینیان از اولبا بساحل آن ایسنادهاند ، ودر او خوض
~~تنوانسته که
# ~~بکنند ازجهت محافظت وحصول حرمت من .
# ~~دونک نصب مابعده ، لننضثنه معنی خذ. والالی هبهنا مقلوب من الاول ،
~~لانه
# ~~جمع اولی مثل اخری واخر، ومنه قولهم : ذهبت العرب الالی. وصونا منصوب
~~علی
# ~~المفعول له، متعلق بوقف. ازابن بحرء مرادش، والله اعلم؛ ابن ذوق احدیت
~~جمعست
# ~~که بحقیقت محسدی مخصوصست، ومقام محمود، واو ادنی کنایت از آن حضرتست ،
# ~~واین حضرت بحریست که هبچ کس از انبیا و اولو العزم من الرسل ، در آن
~~خوض
# ~~ننمودهاند ، و او غایة الغاباتست، کما قال الله، تعالی : (وان الی
~~ربتک1 المنتهی) .
# ~~پس میگوید : اگر تو که مسترشدی طالبی حقیقی باشی ، اینک بحر ذوق مقام
# ~~محمدی که من ترجمان آنم ودر آن خوضی بحتسن منابعت او دارم ، واز آن بحر
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~283
# ~~1-س 453ی 3) PageV00P427
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_428.png)

# ~~284
# ~~احدیت جمع اغتراف کرده، ودراین قصبده یاد کرده، تو نیز حسن متابعت بجای
~~آور،
# ~~نا مگر ازاین بحر من اثریابی، که ازجهت آنکه آن بحر حریم حرمت منست،
~~هیچکس
# ~~از بیشینیان "در آن خوض تنوانستهاند، وبساحل او ms261 که حضرت جمع الجمع
~~با حضرت
# ~~جمعست، وافف شده وایساده.
# ~~لکف3ید صثکدت له اذ تصکدت1
# ~~ولا تقکربوا مال الیتیم اشارة،
# ~~آنچه درفرآن عزیز میخوانی که (ولا تقربوا2 مال البنیم) اشارتیست بمنع
~~دستی که
# ~~محروم وممنوع شد، چونکه مثتصتدی شد مرخوض را دراین بحر، همانا این معنی
# ~~را نظم داده است که دراخبار آمده است، که چون موسی خواست" که ببصر
~~حستی
# ~~ادراک حقیقت آن بحر نامتناهی کند دراین نشآت دنیوی، وآن موقوف بود بر
~~آنکه
# ~~بترش ببصیرتش متحد شود، ودلش با نظر ظاهرش پگانه گردد بغلبهآ حکم این
~~مقام
# ~~احدیت جمعه که آن مخصوصست بحضرت محمدی صلی الله علیه.
# ~~بس بعد از صعتق درحالت افافت دومش گفتند که : ((لبس ذلک لک، ذاک لیتیم
# ~~بأتی بعدک) لاجرم درتصدیق آن گفت : ((سبحانک من ان یصل احد الیک الا من
# ~~رتضبته لنفسک وخصتصنه بأعلی مقامانک، تثبت الیک عما تصدیت لما لیس
~~لی،
# ~~وانا اول المؤمنین بتخصیص محمد صلی الله علیه، بهذا المقام الأعلی) .
# ~~پس چون حضرت محمدی را یتیم خواندند در آنچه خطابش کردند، که :
~~("الم
# ~~ببجدک ینیما) ای، متفتردا بکمال القابلییة متوحدا با نقطاع نسبنک
~~عماسواک، فآواک3
# ~~الی حضرة احدیثة الجمع، هذه التی هی القام المختص بک" لاجرم درآیت
~~"ولا تقربوا
# ~~مال الیتیم) اشارتست بآنکه غیری را دراین مقام حقی نباشد، وازاین مقام
~~ممنوع و
# ~~مروم شود .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- کفة الیدة منعها. تصکدت: تعرضت.
# ~~2- 417ی36
# ~~3 - س 93، ی 6 - الم یجدک یتیما فآوی-.: بانقطاع نسبتک عما سواه -م
~~PageV00P428
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_429.png)

# ~~وما نال شیئا منه غیری شوی فتی،
# ~~علی قدمی، فی القبض والبسط، مافتی
# ~~و درنبافت چیزی ازاین بحر وذوق او جز من، مگر جوانمردی که برقدم من و
~~متابعت
# ~~من حق المتابعة درحال قبض حجابیتت و بسط شهود و کشف ملازمت نمود و هیچ
~~جدا
# ~~نشد.
# ~~مافتیء مهموزا، وما برح وما انفک2، بمعنی واحد . یعنی کسی که درحال قبض
# ~~حجابببتت ومجاهدهآ سلوک ازشریعت من، قدم او هیچ تجاوز نکرد، ودر حال
~~بسط ms262
# ~~کشف و شهود هرجه مخالف شرع نمود رد کرد، و بآن اصلا التنفات ننمود، آن
# ~~جوانمرد از این ذوق مگراثری بیابد. و از این جوانمرد صاحب قدم بمقام
~~تمکینی حقبقی را
# ~~میخواهد، که دروقت تلوین، هیچ ازجای نرفته باشد، وسخنی مخالف شرع
~~نگفته.
# ~~ولفظ فتی دلالت می کندا که علی را میخواهد، علیه السلام - رض م، کثرم
~~الله...ع -.
# ~~فلا تعشن عن آثار سیری، واخش غر
# ~~ن ایثار غیری واغش عین طریفتی
# ~~پس باز مگرد تو که مسترشدی از آثار وروش من بسوی منابعت دیگری، و هرچه
# ~~ازعبادات و اذکار وتوجثهات مخلصانه که من برآن ملازمت نمودهام وبعضی را
~~بیان
# ~~کرده واثری از آن نموده، برآنجمله ملازمت بجد نمای، وبترس از آن حجاب
~~که
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~85
# ~~ما فتی، اصله مافتیء: مازال .
# ~~2ح چون آنحضرت بمقام تجلی ذاتی اختصاص دارد وبا حضرت ختمی مفام متحد
# ~~است درمراتب تمکین و استفامت واحدی از اولیاء و کمشل بمقام وی نرسیده
~~ولذا کان
# ~~النبی یحبشه حبا شدیدا . واولیاء محمدیین بعد ازاو نیز این مقامرا
~~بالورائة حائزند لا
# ~~سیما قائمهم علیهم السلام وبه صرح الشیخ الشارح فی اواخر شرحه تبعا
~~للناظم کما
# ~~نعرة علی هذا الشیخ النحریر القونوی والشیخ الجندی وغیرهم من الاعلام
~~والاکابر .
# ~~3 - لا تعش لا یسؤ بصرک. الفین: الحجاب وقد مثر تفسیره. ایثار: اختیار
# ~~طریقتی: مذهبی. قوله (س 8): وازاین جوانمرد ... فی م: صاحب قدم مقام
~~تمکین ن PageV00P429
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_430.png)

# ~~286
# ~~برتو طاری شود از آنکه غیرمرا از شیوخ کائنا من کان به پیشوائی اختیار
~~کنی، چه غیر من
# ~~هر که باشد ذوق اومقبد باشد، واثر آنقید در ارشادش بیداشود، وحجاب آن
~~قید،
# ~~میان تو و ذوق مطلق جون مستحکم شوده از آن بزحمت عظیم خلاص توانی یافت
~~.
# ~~وابن اشارت آنست که مصطفی صلی الله علیه وسلسم، روزی جز وی ازتورات در
# ~~دست عمر ، رضی الله عنه بدید، از سر عضب1 در وی نظر کرد وفرمود:
~~((والله لوکان
# ~~موسی حیا لما وسعه الا ms263 اتتباعی).
# ~~وبیا درعین طریقت من که بحکم "وان هذا صراطی2 مستقیما"
~~استقامت حقیقی
# ~~اورا است، تا ترا بحسن ملازمت دراو بمنزلی از منازل این مقام برساند .
# ~~فلا تعش: من العشو، یقال: عشوته ای، فصدته لبلاک، وعشوت الی النارء اذا
~~استدللت
# ~~علبها ببصر ضعببف، واذاصدرت عنه الی غبره، قلت: عشوت عنه، ومنه قوله،
~~تعالی:
# ~~"(ومن یعش3 عن ذکر الرحمن) ای: یعرض، واغش من الغشیان : الاتبان .
# ~~فوادی ولاها ، صاح، صاحی الفؤاد فی  ولایة امری ، داخل تحت امرتی
# ~~چه وادی عشق حضرت معشوق ای یار روشندل صافی دل، دراین زمان که ولی
# ~~الامر وقطب زمان منم، داخلست درزیر فرمان ولایت ومملکت من. تحقیق این
~~دربیت
# ~~آینده کرده شود.
# ~~قوله: صاح، منادی مرختم، بعنی باصاحبی، وصاحی الفؤاد، وصف له، من
~~الصحو،
# ~~وهو ذهاب الغیم وصفاء الستماء ، منه عبتر عنه بالصفاء. والامرة بالکسر:
~~الملک والولایة
# ~~ومثلک معالی العشق ملکی، وجندیأل
# ~~معانی، وکثل العاشقین رعیتتی
# ~~ومملکت مراتب بلند عشق، که عشق ذاتی حقیقی است، وحکم مناسبت ذاتی و
~~موحد
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- علت غضب آنحضرت آن بودکه ایمان عمر مستودع بود، نهمستقر، لذا احتمال
# ~~گراینش او به تهود منسد نمیبود
# ~~2-س6،ی152
# ~~1- 443ی35 PageV00P430
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_431.png)

# ~~عاشق ومعشوق، ملک وحق منست، وتصثرف درآن بحکم (قل ان کنتم تحبثون الله
~~،
# ~~فاتتبعونی1 یحببکم الله) بآثار من که صورت شریعت مطلق عام ((وما
~~ارسلناک الا کافتة2
# ~~للناس) واحکام اوست مخصوص است، ولشکر من معانی واحکام شربعت وطریفت
# ~~وحقیقتست که بحکم واثر (اوتبت جوامع الکلم" آن را بطریق اعجاز
~~بیان می کنم،
# ~~وبآن واسطه همهآ عاشفان را که سالکانند، محکوم خود می گردانم، واین
~~جمله عاشقان
# ~~سالک، چون مدد از من دارند، محکوم فرمان منند بحکم (فاتسبعونی) از بهر
~~تحقیق
# ~~بحقیفت ((یحببکم3 الله) ومیل ومحبت این عاشقان نیزحکم مناسبت صفاتیست،
~~و آنجه
# ~~ازمیل ومحبت بمن مضافست حکم مناسبت ذاتی است، وحافظ و میزان و مشکد
~~وراعی
# ~~مناسبت صفاتی حکم مناسبت ذاتی است، لاجرم این عاشفان همه رعبتت مننده
~~جنانکه
# ~~سلطان حافظ احوال ومشتد ms264 عامة خلقست، وراعی ایشان است، وعموم خلق رعبتت
# ~~ومحکوم سلطان.
# ~~فنی الحشب ، هاقد بنت عنه بحکم من
# ~~براه حجابا ، فالهوی دون رتبتی
# ~~تانی شد این محبت و مقام محبت که غایت سلوک و مفامات سالکانست، و آن
~~حکم و غلبهآ
# ~~مابه الاشتراکست اولا ، ومابه الاتحاد ثانیا، وغایتش توحبد است، وبآن
~~سبب محقق
# ~~عبن محبت را حجاب میبیند، وحکم میکند بحجابیتت او بروحدث اولاء وجمعبتت
# ~~ثانیا . اینک من ازجنین محبتتی صفاتی محکوم علیها بالحجابیتة ، جآدا
~~وبیزارم ، چه
# ~~این چنین عشقی درزیر رتبت من وعشق منست ، که عشق ذاتیست ، وتا از آن
~~تجاوز
# ~~نکردم وفانی نشدم، باین حضرت عشق حقیقی اصلی که مظهر حکم این جمعیتت و
# ~~احدیثت ابن جمع است، نرسیدم
# ~~وجاوزت حدةالعشق فالحب* کالسقلی
# ~~وعن شأو معراج اتتحادی رحلتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~287
# ~~( 42ی29
# ~~2-س34،ی 27
# ~~3-س3،ی29.
# ~~4- رآه حجابا-م.
# ~~5 - الشأو: الفایة. المعراج: المصعد، المرقاة (نردبان).

PageV00P431

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_432.png)

# ~~288
# ~~و درگذشتم از سر حتد چنین عشقی که منصبغ بود باین حکم حجابیتت مذکور،
# ~~چه چنین محبثتی که حکم مناسبت وغلبهآ مابه الاتحاد است، بنزد من همچون
~~دشمنی
# ~~است که حکم غلبهی مابه المباینة والامتباز است ، جه دراین حضرت جمعیتت
~~جنانکه
# ~~وحدثت وعدم غبره ثابت ومطلوبست ،کثرت وتمبزات هم ثابت ومطلوبست، چه
# ~~شهود تمییز در وحدث ، و وحدثت درتمبیز، ازخصایص ولوازم این حضرتست .
# ~~س غلبهی حکم مابه الاتتحاد که حب است با غلبهی مابه الامتیاز که بنغض
~~است
# ~~برابر باشد، چون حال آنست که ازغایت عشروج بمقام اتحاد وشهود وحدت عاشق
~~و
# ~~معشوق - بلا تمبیز اصلا - مرا رحلت وهجرت حاصل آمده است، تا بحضرت
~~جمعببت
# ~~وشهود کثرت در وحدث و رؤیت وحدث در کثرت .
# ~~الوا وفی قوله : "وعن شأو للحال، والشأو : الغایة، والقلی: الهجر
~~والعداوة.
# ~~پس چون ذکر تجاوز خود کرد از مقام محبکت، آنگاه بزبان ارشاد به مسترشد
# ~~می گوید، که تو این مقام محبت را نازل مشمر، وبتحقشق باو شادمان وخوش
~~باش،
# ~~واین مرتبه ومقام اگرچه نسبت با من نازلست، ms265 اما بنسبت با تو عظیم عالی
~~است ، و
# ~~موجب سروری تو میشود.
# ~~عباد مسن العشبتاد ، فی کل امکة
# ~~قطب بالهوی نفسا فقد سدت انفس ال
# ~~پس توکه مسترشدی خوش باش ودل و نفس خود را خوشدار باین عشق و مقام
# ~~محبست که من ازاو گذشتم، چه این مقام بنسبت با تو سخت عالیست، وبی هیچ
~~شکتی
# ~~سبب تحقشق باین مقام بزر شدی وسروری یافتی بربزرگتر و گرانمایه ترین
~~بنده یی
# ~~از عبتاد که درهر امتتی از امم انبیا بودهاند ، چه این مقام محبتت خود
~~باین امتت
# ~~محمدی مخصوصست، وهریک ازاین امتت را بتحقیق باین مقام برسایر امم دیگر
# ~~فضبلت حاصلست ، واما ترا بنسبت باین امت وعابدان او هم باین عشق و مقام
~~او
# ~~سروری واقعست، جه غایت وصول هرعایدی بعبادت خود نا اثری و وصفی از
~~حضرت
# ~~معبود است، وآن نجاتست ازعقاب نبران، با احراز ثواب درجنان، و وصول و
~~تحفتق
# ~~مشارق التدراری PageV00P432
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_433.png)

# ~~تو بواسطهآ این محبت وصول بحضرت معبود است واسمای او، پس مقام تو بالای
# ~~مفام ایشانست درجمیع نشآت ، لاجرم باین سبب تو برایشان سروری داری.
# ~~الالف واللام فی الهوی لتعریف العهدة ونفسأ نصب علی التمبیز .
# ~~وفز بالعلی ، وافخر علی ناسک علا   بظاهر اعمال ، ونفس تزکتت
# ~~و پیروز شو باین شرف وبلندی قدر، اعنی تحفثق باین مقام محبت ، وفخر کن
~~بر
# ~~منقترببی سالک که بلندفدر شد بواسطهآ تحفق بسقامی از مفامات سلوک یسبب
~~مراعات
# ~~ظاهر اعمال ازمجاهدات ومعاملات، وبسبب تزکیه وتخلبه نبز نفس او از
~~اخلاق ذمیمه
# ~~باک ومزکا گشنه.
# ~~یعنی : هرچند وصول بمقامی ازمقامات طریق وتفشرب بواسطهآ اعمال و
~~معاملات
# ~~وتزکیه وتخلیه ، مقامی سخت بلنداست، اما ترا باین شرف ورتبت تحفق بمقام
~~محبت
# ~~برایشان فخر وبزرگی میرسد ، جه این مفام تو سخت بلند است .
# ~~والألف واللام فی العلی للعهد ابضا
# ~~وجثز مثثقلا لوخف" طفة مثوکثلا2 بمنقول احکام ومعقول حکمة
# ~~و برگذر باین عشق خود از گرانباری که مقیکد باشد بعلومی که بنقل درست
~~شده است ms266
# ~~از احکام شرعی، ومقید است نیز بمعقولات که بحکمت وفلسفه که مطلفا
~~مذمومست،
# ~~یا بسعنی وعلات وحکمت آن احکام شرعی تعلق دارد، که بعقل درپابد که حکمت
~~و
# ~~معنی هرحکمی جست، وآن محمود است. واین شخص باین علوم نقلی وعقلی چنان
# ~~مقیکد باشد که پندارد که مثوجب قرب وبزرگی او در دنیا و آخرت این
~~علومست
# ~~فحسب، که اگر ازاین علوم و گرانباری ایشان اندکمایه سبک شود وچیزی از
~~این علوم
# ~~ازاو فوت گردده او سبک وخوار وبسقدار ماند در دنبا و آخرت .
# ~~یعنی باین عشق ازاین علمای رسوم که ینقل وعقل مقیکدند ، وجز این را علم
# ~~نمی بندارندبرگذر وبایشان وقبول و رد5 ایشان التفات مکن .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~289
# ~~1 - جز: اعبر (جزنا عنه - از آن گذشتیم وعبورکردیم از آنمرحله) طف: دنا
~~منک PageV00P433
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_434.png)

# ~~290
# ~~قوله: (خف طف) اما من الطبف القلیل، او من طکف المیزان اذا ارتفع
~~لنقصانه.
# ~~غدا هشه ایثار تأثیر همته1
# ~~وحز بالولا میراث ارفع عارفر،
# ~~و جمع کن بسوی خود باین عشق و تحقق باین مقام محبکت، میراث بلندتر و
~~بزر گترین
# ~~عارقی که اندیشه وهمتت او آن باشد که بعد از آنکه بتحقق بمقام عرفان
~~تأثیر همت
# ~~و تصترف درعالم بهمت بافنه باشده او در آن تأثبر وتصرف حضرت حق را
~~برخود
# ~~اختبار کنده و آن تصشرف را بحق ایثار کنده جنانکه از شیخ ابو السعود
~~عطتار بغدادی
# ~~منفولست که گفت: (اعطبت الننترف منذ کذا سنة، فترکنه تطشرفا فالبتصکرف
~~هولنا)
# ~~یبعنی ترا باین مفام محبگت ونمسشک بهوی این آخرمقام عرفان حاصل شود،
~~وازصاحب
# ~~ابن مقام، یعنی علی، علیه السلام، که أعلی وارفع عارفانست این مقام را
~~میرات یابی، پس
# ~~روا باشد که از - ولا - مرادش محبتت خاندان باشد .
# ~~وته ساحبا، بالسشحب اذ یال عاشق، بتوصل، علی أعلی المجکرة جکرت2
# ~~و کبر کن وتکبثر نمای درحال کشیدن بابرها دامانهای عاشقی، که آن
~~دامانها بواسطهآ
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-بحق نسبت ولا وقرابت محبست که اصحه نسب واقرب ms267 قرباتست حایز وجامیع
# ~~میرات بزرگترین عارفی شو که علو کنگرهآ هشمتش ازکونین گذیشته ، وتأثیر
~~همت و
# ~~تصرف دو عالم را ایشار کرد.
# ~~ار فع عارف صاحب مفام ورانت کلیهآ محمدیه سرور احرار مرتضی علی است .
# ~~اگرم هیچ نبانشد، نه بدنیا، نه بعفبی
# ~~چو تودارم همه دارم اگرم هیچ نبانشد
# ~~حز حصل. الولا: النشصرة، وقرابة حکمیة برث اصحابها، همشه مراده، غایته
# ~~2-اگر همشتی چنین داری، دامن تکبشر وعظمت را ازعلو منزلت بر ابر بکش؟
~~آن
# ~~دامنی که بمیان من وصال اتحاد مآل معشوقی بربالای مجره کشیده
# ~~که برد بنزد شاهان زمن گدا پیامی
# ~~که ببزم دردنوشان دوهزارجم بجامی
# ~~ته افتخر، وتکبشر. المجترة: منطفة فی السماء قوامها نجوم کثیرة
~~لایمیزها البصر،
# ~~فیراها کبفعة بیضاء، والعامة تسمکیها درب التبانة . جرت: الضمیر عائد
~~الی الأذیال PageV00P434
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_435.png)

# ~~وصال محبوب بربالای مجره کشبده شود.
# ~~بعنی جون نو عاشق صادق باشی، ترا رسد که بر ابر دامان تکبثر کشان
~~بگذری،
# ~~واگر خود وصال حقیقی حضرت معشوفت میسکر شود، آن دامان تکبثر و تفاخر بر
# ~~بالای مجره وعرش وکرسی کشیده شود جه همه بداغ غیریتت موسومند، وجون
# ~~تو بوصل حقیفی بمقام انحاد رسی وغبار غیرینت از دامان بفشانی ، حینئذ
~~بر بالای
# ~~همه بگذری، وتکبثر وتفاخر کنی برهمه .
# ~~ته، امر من التتبه : التکبر. وساحبا : ای: جاردا ذیله، وهو منصوب علی
~~الحال،
# ~~واذیال مفعول ساحبا.
# ~~و در ساحبا بالسشحب، اشارت آنست که ابر هرچند مرتبت عالی دارد، امتا هم
# ~~حجابست، وهم محجوب ازعین آفتاب .
# ~~پس میگوید : که چون تو بمقام محبکت رسیدی، هرچند هنوز حکم حجاب و
# ~~نندم کشف در تو باقی باشده اما بعلو* مرتبتی که باین مفام داری، ترا
~~رسد که دامان
# ~~تفاخر بر ابر که حاجب و محجوبست ازعین آفتاب و دیگر عابدان محجوب کشان
# ~~بگذری، وبوصل برهمهی عوالم انوار فخر کنی، ودامان کشان برهمه بگذری.
# ~~الی فثة ، فی غیره العمر أفنتا
# ~~وجل فی فنون الاتتحاد ولا تحده
# ~~و جولان کن درمراتب وشعبههای مقام اتحاد که ms268 بتحقشق بمقام عشق بدان
~~متحقتق
# ~~شدی، ومیل مکن بسوی گروهی که درغبر تحفشق باین مقام اتحاد، عمر خود را
~~فانی
# ~~کردهاند ، وبوی نرسبده ، فضای انتحاد را فنون وشعاب بسبیار است، بعضی
~~کلشی و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~29)
# ~~1- درآ درمیدان توحید وجولانگه تفرید وبتناز وبخرام در فنون اتحاد وطرف
~~آن؛
# ~~تارة درمرتبهآ عاشقی و قرب فرائض وتارة درمفام معشوقی و قرب نوافل،
~~وگاهی در جمع
# ~~بین این دو وگاهی اعلی ازاین همه، از حیشیست مطلق عشقی، وتوقف منمای که
~~:
# ~~زاد راهروان چستی است وچالاکی
# ~~تو وطوبی وما و قامت بار
# ~~فکر هر کس بقدر همت اوست PageV00P435
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_436.png)

# ~~292
# ~~آنرا مقامات گویند، و بعضی جزئی و آن را منازل اتحاد خوانند، اما
~~مقاماتش چهار
# ~~مفامست:
# ~~یکی، تحقثق بمقام (کنت سمعه وبصره) است که بسبر محبشی وفنای اوصاف
# ~~نفس منتعلمفست.
# ~~و دوم، تحفشق بمقام ((ان الله قال علی لسان عبده ...) که برسیر محبوبی
~~وفنای
# ~~ممفات روح مثرتتبست .
# ~~وسوم، تحفثق بمقام جمع (هو الاول والآخر والظاهر والباطن" که
~~برحقیقت الفناء
# ~~فی الفناء مشروطست .
# ~~امتا جهارم، که سخت عالیست وازاین مراتب خارج ، مقام احدیثت جمع (وما
# ~~رمبت اذ رمیت1 ولکن-الله رمی) است که خصوص مقام محمدی است، وجز بک وارث
# ~~حقیقی، کس را بوقوف2 بدان راه نیست. واما منازل مقام اتشحاد، تحقشق بهر
~~اسمی از
# ~~اسماست، که مقام اول وثانی، جامع آن اسماست .
# ~~پس میگوید که، تو که مسنرشدی بواسطهآ عشق باول منازل مقام اتحاد رسیدی،
# ~~آن را غایت ونهایت مشمر ، واز سبر وسلوک فاتر مشو، ودراین منازل
~~ومقامات او
# ~~سیر میکن ، تا آنگاه که بغاینی که مقتضای استعداد تو از آن تجاوز نکند
~~برسی،
# ~~و باین واقفان دراثنای طریق که عمر را در تحقیق مقامات سلوک فانی کردند
~~و بمفصود
# ~~نبرداختند" مبل والتفات مکن .
# ~~واین اشارت بآن سخنست که حلاج ازخواص "رضی الله عنهما" پرسید
~~که فیم
# ~~انت ؟ فقال اصحح مقام التوکل، فقال له الحلاج: افنیت عمرک فی عمارة
~~الباطن، فاین
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 48ی ms269 17
# ~~2 - این وارث منحصر بفرد، کسی جز علی مرتضی - علیه السلام نیست کما
~~ذکره
# ~~الشارح العلامة ونص* علیه الناظم.

PageV00P436

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_437.png)

# ~~الفناء فی النوحببد.
# ~~فواحده الجم* الغفیر، ومن عدا
# ~~5 شر ذمة ، حجتت بابلغ حجتةا
# ~~پس یکی ازاین اهل اتتحاد ، جماعت بسیار است در آنکه اخبار او موجب علم
~~و
# ~~یقین است، وخلاف و کذب را بوی راه نیست، چنانکه اخبار جماعتی بسبار
~~بتواتر
# ~~رسیده است موجب علم ویقین است، وخلاف وکذب از وی دور، وهرکه جز این اهل
# ~~اتتحاد است از محجوبان، گروهی باشند اندک، که بو اسطهآ حجابیگت، اگر
~~انکار این
# ~~مقام کنند بقوی ترین حجکتی از کتاب وسنت محجوج و مغلوب شوند.
# ~~الجمة الغفیر والجمماء الغفیر : جماعة الناس مشریفهم ووضیعهم .
# ~~فمت بمعناه ، وعش فیه او فمت   ممعنتاه ، واتبع أمة فببه امست2
# ~~پس توسل کن تو که مسترشدی بحقیقت این مقام اقحاد، ودراین مقام خوش
# ~~زندگانی کن، یا نه، که بمبر، عاشق این مقام ومنابعت جماعتی میکن که فصد
~~تحقق
# ~~باین مقام اتحاد دارند.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~293
# ~~1- چه آنکه محرمان بارگاه اتحاد اگرچه بحکم - قلیل من عبادی الشکور -
~~اندکند ،
# ~~ونیکن بمقتضای - ان ابراهیم کان امشة - هرواحدی ازایشان جماعتی
~~بسیارند، چون
# ~~بحضرت احاطت شعار عشق متحد گشتهاند وبجمعییت حب بیویتهاند. وغیر ایشان
# ~~اگرچه بحسب کمیشت بسیارند ولی بواسطهآ تقید بحکم جزئیست و تعین و دوری
# ~~از بسعهآ عشق گروهی بفانت اندکند لذا مغلوب ومقهور حجج وبراهین بالفهآ
~~اهل دلند
# ~~-لوزرته لرأیت الناس فی رجل - والدهر فی ساعة والأرض فیدار-
# ~~مبین حفیر گدایان عشق را کاین قوم
# ~~نشهان بی کمر و خسروان بی کلهند
# ~~پس مغلوبان احکام تقید و تعیشن اگرچه کثیرند ولیکن ازعالم اطلاق و
~~احاطت دورند
# ~~ودر مطمورهآ حواس مقبور ورهائی ازحجب برای آنها سخت ایست.
# ~~ثازکان را سفر عشق حرامست حرام
# ~~که بهرگام در این ره خطری نیست که نیست
# ~~الشر ذمة الجماعة القلیلة: حجت: غلبت بالحجة ای البرهان .
# ~~2 - المعسی المتعت. امتة قصدت.

PageV00P437

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_438.png)

# ~~294 ms270
# ~~فست : توسل، من المت ، وهو النوسل بالقرابة . والماته: الحرمة
~~والوسبلة،
# ~~زالموات: الوسائل .
# ~~وانت بهذا المجد اجدرة من اخی اج
# ~~ننهاد ، مثجدة عن رجاءر، وخفیةا
# ~~وتو که مسترشدی ودر بند منابعت منی، وخود را فدای راه میکنی، واز حضرت
# ~~محبوب جزئی را نمیخواهی، تو برسیدن باین بزرگی که بمقام محبتت و اتحاد
~~تحفق
# ~~بسابی، سزاوارتری ازمجنهدی که دراجتهاد جده بسبار بکار پرد، وفتور را
~~البته
# ~~بخود راه ندهد، ولیکن آن جده واجتهادش ازجهت امید ثواب یا ترس عقاب
~~وعناب
# ~~باشده جه مطمح نظر او، اثری ازابن حضرتست ، ومتعلق همت ثوء عین این
~~حضرت،
# ~~پس تو بآن سزاوارتر باشی.
# ~~وعیر عجبب هزهٔ‌ عطفبک، دونه،
# ~~باهتنی ، وانتهی لکذة ومسکرة2
# ~~وعجب نباشد فشاندن وجنبانبدن کتفهای خودثت، از سر اافتخار بنزد این
~~مجتهد ، از
# ~~سر خوف و رجاء بسبب این لذت وصول بمقام محبتت و اتتحاد، که گوارندهنر و
# ~~بنهایت رسیدهترین لیذنی وشادمانی است .
# ~~هیز العطف: کنایة عن التبختر والنفاخر، فاقه من خواص مشیة المتکبیر
~~المتفاخر.
# ~~بعنی ترا باین بزرگی وتحفشق بمقام محبتت و اتحاد، سزد که برعابد محجوب
# ~~نناخر کنی، و گوئبا ازاین اظهار تفاخر، آن میخواهد که اثری از این حال
~~و مقام عالی
# ~~خود که درهمهآ قوا ومدارک نو ساری وظاهراست، باین محجوب نماند، تا سبب
~~نفی
# ~~انکار وثبوت افرار او گردد باین مقام، وخواص وآثار او که، دینا و دنیا
~~، او را
# ~~سودمندباشد، والا تفاخر وتکبثر که شرعا مذمومند جز به نیستی صالح جایز
~~نباشد، و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- قوله وانت بهذا المجد.. فی بعض النسخة فانت بهذا .. الخ.
# ~~2 - هتز عطفیک: کنایة عن التبختر فی المشی خلافا لما قال الله فی کتابه
~~الحکیم فی
# ~~صبفة اهل الایمان: الذین یمشون فی الارض هونا . (س 17) : قوا ومدارک
~~او...م PageV00P438
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_439.png)

# ~~مثرشد بآن نفرماید .- مرسد بآن امر نکند -م -.
# ~~واوصاف ما یثعزی الیه، کم اصطفت   من الناس منسیا، واسماه اسمت1
# ~~واوصاف آنجه منسوبست باین مفام محبتت واتتحاد، ازعلوم ومعارف و فربت و
# ~~تآثبرات وعجایب ms271 خوارق وغیر آن، که بآولیا ومشایخ مخصوصست، جند بر گزید
~~از
# ~~مردمان فراموش کرده وبی اعتبار راء که پیش از نسبت باین مقام کس را
~~بایشان هیچ
# ~~التفاتی نبودی ، ودرمیان خلق همجون فراموشان بودندی، وبابن اوصاف مذکور
# ~~بزرگ و معتبرشدند، ومقبول حق وخلق آمدند، و اسمای این مقام، اعنی اسمای
~~کسانی
# ~~که باین مقام نسبت یافتند جون ولی و موحتد وعارف ومحقتق ومقترب و شیخ و
# ~~مراد ومجذوب وامثال این اسما، بسی کسان را بر گزید و ببزرگی رسانید.
# ~~العزو والعزی : النسبة الی الشیء ، وکم للتکثیر، کما ان5 رآب* للتقلیل
~~.
# ~~مرادش والله اعلم آنست که، اغلب اکابر اولیا "رضی الله عنهم) که
~~باعمال وصنایع
# ~~فرومایه منسوب بودنده جون حتدادی و خکرازی وبتزازی وحمتالی و مزیتی و
# ~~وزجتاجی وحصری وامثال آن، که چون باوصاف واسمای مقامات محبتت و توحید و
# ~~ولایت موصوف ومنسوب شدند، آن اوصاف و اسما ایشان را ابر گزید و مشهور و
# ~~معروف کرد، واگر نه آن نسبت بولایت بودی، ایشان نظر بآن نسبت بصنایع و
~~اعمال
# ~~خودشان از فراموشان بودندی، وایشان را هیچ ذکری خصوصی عندالله واولیا
~~نبودی
# ~~بوانت علی ما انت عنی3 نازح2،
# ~~ولیس الثثریا، للشتری ، بقربنة
# ~~وتو که مسترشد ومنابع منی، وبحسن متنابعت من باین مفام عالی اتتحاد
~~وفنون او
# ~~رسیدهیی، براین که هستی از تحقق باین مقام اتحاد وفنون او ازاول ومنازل
~~او تا مقام
# ~~جمع الجمع از من ومقام من که احدیتت جمعست سخت دوری، چنانکه ثریتا
~~باکمال
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~195
# ~~1- ((واوصاف ما تعزی ...)) تعزی تنسب. اصطفت اختارت. اسماء: أعلاه.
# ~~اسمت: رفعت، اعلت . (س 11): اغلب اکابر .. آن بودند که مم PageV00P439
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_440.png)

# ~~296
# ~~بلندی، مرزمین را که درغایت پستیاست، فرین نیست، وهردو ازیکدیگر، در
~~علو و
# ~~رنبت ، سخت دورند ، همچنین ازاین مرتبةآ من، تا رتبت تو سخت دور است.
# ~~یقال : بلد نازح ، وقوم منازیح : ای بعید .
# ~~فطورک قد بلسغته ، وبلغت فو    فقی طیور ک حبث النفس لم تک ظنکت1
# ~~پس تو که متابع ms272 ومسترشدی ، باین ارشاد وهدایت بغایت معراج خودت بتحقیق
# ~~رسانیده شدی، و غایت استعداد وقابلبهت تو بیش ازاین نبود که من ترا
~~بحسن
# ~~دلالت بآن رسانیدم، و بالای حد همتت خودت رسیدی، آنجا که نفس تو هرگز
# ~~بخودی خودش آن را گمان نبردی، ودر وهم او نگنجبدی.
# ~~کنکی هیهنا بالطور ، لعلوه وارتفاعه عن غایة مراتب الترقشی والمعراج،
~~اعتبارا
# ~~حال موسیء علیه السلام ومعراجه بالطور
# ~~وحدک هذا، عنده فف ، فعنه لو
# ~~تقکدمت شیبتآ، لاحترفت بجکذوةا
# ~~وحدد وغایت تو که منابع منیء با کمال قابلبتت واستعدادی که داشتی، باین
~~مقام
# ~~انتجاد ومنازل ومقامات او که باد کرده شدبیش نیست، وازاین بالاترتراراه
~~نیست باین
# ~~سرحد بازایست، واگر بعد از این ترا سیری افتد، در تفاصیل این منازل و
~~مقامات
# ~~مذکور افتده نه بالاتر ازاین بسوی مقام من، چه اگر از این مقام اتحاد و
~~منازل و مقامات
# ~~مذکور او، اندکمابه پیش آیبیء البشتة ازسبحات تجلثیات این مقام من
~~شعلهیی بنو
# ~~رسده بکلی ترا بسوزد. وکانه این معنی را ازحدیث معراج و وقوف جبرئیل
~~درمقام
# ~~ود وعذر با مصطفی - صلی الله علیه - برآن وقوف تقدیم داشتن و گفتن که
~~(لو
# ~~دنوت انشملة لأحترفت) گرفته است وبنظم آورده .
# ~~وقدری ، بحیث المرء بغبط دونه
# ~~سشمتتوآ، ولکن فوق قدرکغبطتی
# ~~مشارق التدراری
# ~~-طورکة جبلک، اذا کان بضم الطاء، ومعناه، قدرک وحشدک اذا کان بالفتح.
# ~~2 - الجذوة : الجمرة.

PageV00P440

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_441.png)

# ~~و محل واندازه ومقام من بجائیست که هرمردی از بزرگان عالیقدر که غبطت
~~برده
# ~~شود بر علو مقام ومحل2 او، آن مقام ومحل که آن غبطت بوی تعلق گیرد ،
~~زیر
# ~~این محل ومقام من باشد دربلندی، ولیکن اگر کسی برقدر ومقام من غبطت برد
~~، و
# ~~نظرش بآن تعلثق گبرده آن محل ومتعلکق غبطت او بالای قدر ومحل تو باشد
~~که
# ~~مسترشدی .
# ~~پس قدر ومقام تو ازمقام و رتبت من سخت نازلست؟ چه غایت مقام اولبای
# ~~مخبوط تحقثق بمقام جمع با جمع الجمعست ، واین زیر مقام احدیثت جمعست که
~~مقام
# ~~منست ms273 بدرجات بسیاره چه من ترجمان مقام محمدی ام، واگر کسی براین مقام
~~من
# ~~غبطت برد، آن غبطت ومتعلق او بالای مقام تو باشد از جمع الجمع فما دونه
~~.
# ~~المکصیدر فی غبطتی، مضاف الی المفعول، لا الی الفاعل. وسموا نصب علی
~~السمیز
# ~~وکل الوری ابناء آدم ، غیر أن  نی حثزت صحو الجمع من بین اخوتی
# ~~وهسمهی خلق اعنی از اولیا فرزندان آدمند در تحق بحقیقت انسانبتت وازاین
~~جهت
# ~~همه منساوییم جز آنکه من جمع کرده ام ازمیان برادران خودم هشیاری مقام
~~جمع را، و
# ~~ششیاری مقام جمع آنست که مفام تفرقه وهمهی آلات ادراک دروی از سمع و
~~بصر وغیره
# ~~درمفام جمع مرگی و مشاهدباشد چه صاحب جمع در مقام جمع از آلات ادراک
~~مقام تفرقه
# ~~خایب و فانی میباشد و آلت ادراک اودر مقام جمع، دل اومی باشد تا هرجه
~~می خواهد که
# ~~دریابد بدل منوجه آن جیزمیشود وحبینئذ آن جیزراهم در دلش مشاهده می
~~نماید، مگر
# ~~موسی، علبه السلام که درآن مقام بگوش ادراک کرد اما از ادراک جشم محروم
~~ماند
# ~~و ازاو غایب وفانی بود، واین غیبت ازقوا ومدارک جسمانی را مستی مقام
~~جمع گویند،
# ~~وهشیاری ازاین مستی آنست که درعین این مقام جمع همهی قوا بر کار باشند
~~تا
# ~~هرجه دیگر اولبا، بدل میدیدنده صاحب این هشباری بچشم وگوش ودیگر قوا
~~همه
# ~~ادراک کند ودلش با چشم وگوش ودیگر قواش، متکحد شود، واین مخصوص بود ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~29 PageV00P441
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_442.png)

# ~~28
# ~~به محمده صلی الله علیه وسلتم که اورا گفتند، مازاغ البصر وما طغی لقد
~~رأی من آیات
# ~~ربه الکبری1 ، پس چون ناظم ، ترجمان مقام اواست، صلی الله علیه، وازاو
~~بحسن
# ~~متابعت دعوی یافت اثری حقیقی میکند، لاجرم گفت بزبان او، صلی الله علیه
~~وسلم،
# ~~که من ازمیان دیگر اولیا وانبیا این مقام هشیاری حقبقی را جمع کردم
~~وبدان متحقق
# ~~شدم .
# ~~فسمعی کلیمی وقلبی منبا
# ~~باحمد ، رؤیا مقلة أحمدیکة2
# ~~پس گوش من درسماع بی واسطه درعین مقام ms274 جمع از کلیم اثری دارد ودلم
~~اخبار
# ~~کرده شده است از ستوده ترین دیدنی که بچشمخانه ی احمدی، صلی الله علیه،
~~مضاف
# ~~بوده بعنی دلم ازمقام محمدی واقحاد دلش با چشمش که بهنرین ادراکات جشمت
# ~~واز غلط وزیغ محفوظ، قوله تعالی : "مازاغ الصبر3 وما طغی) آگاهی
~~تی دارد، و
# ~~کببقبت آن اتحاد را بحقیقت میداند، وازاین جهت ترجمانی او می کند، ، پس
~~صحو
# ~~مقام جمع مراست بحکم ترجمانی.
# ~~وروحی للارواح روح" وکل* ما
# ~~تری حسنا فی الکون من فیض طببنتی
# ~~وجان من که بحکم اخبار "(والذی نفس محمد بیده) عین قلم أعلی است،
~~واو، اعنی
# ~~قلم أعلی، جان جانها وحقیقت وباطن همه روانهاست، پس جان من جان همهآ
~~جانها
# ~~آمد ازاین جهت، وهرچه میبینی که نیکو وخوبست، همه از مدد حکم آن اعندال
# ~~حقیقی است که این مزاج عنصری من حامل آنست .
# ~~پس از جان من، بهمهآ جانها، مدد میرسد ، وهرمعنی وعلمی شریف وخصلتی که
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 453ی18
# ~~2 - کلیم: نسبة الیموسی کیلم الله واذایسمتون اتباعه عیله السلام
~~کلیمیا. والکلیم :
# ~~الذی یکلشمک.
# ~~3- 53،ی17 PageV00P442
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_443.png)

# ~~ننیجهآ جان هرجانوری است، همه از اثر ومدد جان منست که بدان جانور
~~میرسد، و
# ~~هرحشسنی که درهمه عالم درنظر می آبد ، اثری از آثار مزاج وطبنت منست ،
~~واثر
# ~~حکم اعتدالی که درمزاج وطینت منست که ازاو بغیر سرایت می کنده جه اعدل
~~الأمزجه،
# ~~مزاج منست، بل که میزان جملهآ اعتدالات ، اینست که بمن مخصوصست واز من
~~بغیر
# ~~می رسد .
# ~~فذر لی ما قبل الظثهور عرفتئه
# ~~خصوصا، وبی لم تدر فی الکذر*رفقتی2
# ~~پس بگذار بمن آنچه پیش از ظهور آفرینش، اعنی عوالم سه گانه ارواح ومثال
~~و
# ~~حس بوده است که علم ومعرفت آنچه درغیب ومکنون علم الهی بود، در عالم
~~معانی
# ~~بمن مخصوصست ، ومن بآن معرفت منفردم، واکنون آن را بیاد میدارم، ومحل و
# ~~قدر هرکس را از آنجا بحکم آن معرفت میشناسم، وباز این یاران من از
~~اولیا دراین
# ~~عالم حس که ms275 خلق بصورت ذرات پیدا شدند، وجواب خطاب - الست- بازدادند،
# ~~مرا نشناختنده واز من در آن عالم نشانی ندادند، پس مرا با ایشان جه
~~مناسبت .
# ~~اکنون بآن نامها که بمرتبت ایجاد و ولایت مخصوصست ، و اهل این مرتبه
~~بآن
# ~~نامها منسوب و بآن بزرگوار مرا بآن نامها نسبت مده ، و بآن نسبت مرا
~~بزرگ
# ~~میندار، که آن موجب تنقیص منست نه تعظیم من . پس آن نامها را که اهل
~~طریق بآن
# ~~منسوبند، دراین چند بیت یاد میکند و آن را ازخود نفی میفرماید .
# ~~خصوصا، نصب علی الحال باشد .
# ~~فلا تسمنی فیها مریدا ، فمن دعی
# ~~مرادا لها ، جذبا ، فقیر لعصمتی2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~299
# ~~1 - قنر فدع، دعه - بعنی واگذار وترک کن اورا وبحال خودگذارش -. الدر،
# ~~رقد یراد به وجودالشیء فی العوالم العالیة ، ولعدم تحفق الشیء فیها
~~بالوجود الخاص
# ~~المترتب علیه آثاره، تسمی بالذر. پس هرشیء قبل ازظهور بوجود خاص خود در
# ~~عالم غیب به خطاب الست جواب گوید ودراین نشأت حس برخی از خواص آن عالم
~~را
# ~~بیاد میآورند وعموم افراد بحسب تشریع انکار این معنی نمایند.
# ~~2 - المرید : المتمرد علی ارادته، والذی اعرض قلبا عن غیر الحق ویحفظ
~~مراد PageV00P443
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_444.png)

# ~~300
# ~~پس مرا نام مرید منه درمیان رفقهی اهل طریق، جچه هر که را مراد حضرت
# ~~معشوق خواندهاند ازجهت آنکه اورا معشوق بحضرت خود جذب کرده است ، آن
# ~~مراد مجذوب محتاجست بعصمت وحفظ وحمایت امداد من که اگر آن امداد ازاو
# ~~منقطع شود، با صورتش منلاشی گردده با از آن مقام بمقام عموم خلق
~~بازافتد .
# ~~((التسمبة والاأسماء بمعنی وایعد) .
# ~~یعنی: جون علم مراتب هرکس پیش ازظهور او درعالم، بمن مخصوصست واولبای
# ~~دیگر همه مرا وحقیقت مرا در اول نشأت حسی که بصورت ذره پیدا شدم
~~نشناختند،
# ~~پس مرا بمریدی کسی چون نسبت توان کرده واز من جون توان پرسید که تو
~~مرید
# ~~کیستی، چه یکی از شروط شیخی آنست که علم شیخ بجملهآ استعدادات کلی و
~~جزئی
# ~~مثرید که درعلم غیب ms276 بوده است محیط شود ومن همه را درحضرت علم دانستهام
~~و
# ~~همیجکس مرا فیما بعده نیز ندانسته است ، پس مریدی را بمن جون توان
~~نسبت کردن.
# ~~جذبا نصب علی المفعول له.
# ~~والغ الکنی عنیة ، ولا تلغ الکنا   بها ، فهی من آثارصیغة صنعتی
# ~~وباطل کن وبینداز از من کثنشیتقها را ، وصوتی مکن بکنیت گفتن من که آن
~~صوت
# ~~را معنی نباشد، دراین حال که کندزبانی از تعریف من بچیزی که مطابق حال
~~و مقام
# ~~من باشد، چه ابین کثنشیت اثریست واصطلاحی از اصطلاحات سخن کسی که آنکس
# ~~مصنوع منست .
# ~~الغ: امر من الالغاء، الابطال . ولا تلغ ، نهی من التلغا: الصوت، ای لا
~~تصوت
# ~~بالکثنیة ل، حبث لا معنی له حال کونک الکنأ بتعریفی وصنعتی ، ای مصنوعی
~~.
# ~~مشارق الکدراری
# ~~الله . المرادة المجذوب عن ارادته مع تیسر الامور له، وجاوزالرسوم کلها
~~والمقامات
# ~~من غیر مکابدة . لا تسمنی: لا تدعنی. العصمة ملکة اجتناب المماصی مع
~~التمکشن منها.
# ~~والعصمة تختلف بحسب موارد الاستعمال وفی المعصومین من الأئمة بمعنی غیر
~~مایطلق
# ~~علی الملائکة والعقول القدسیة والارواح العالیة : باشد -خ ل -
~~PageV00P444
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_445.png)

# ~~یعنی: جون مقام من عالیتر از آنست اکنون باین صحو جمع متحقتقم وباحدیت
# ~~جمع متحقتق، که کس را با من نسبتی نباشد. یا درچیزی کس را با من شرکتی
~~صورت
# ~~بندده با فهم وتصور وعلم وتدبشر کسی باین مقام من تواندرسید، تا
~~بنابراین همه از
# ~~حال ومقام من عبارتی یا بجیزی از آن اشارتی شایدکرده پس اکنون این
~~کثنشیتقها که
# ~~تو ذکر وتعریف را به آن تعظیم میشمری ازمن بینداز وتعظیم وتعریف من در
~~آن
# ~~مشمر، جه این کنیت اصطلاحی است که خلق که مصنوع منند کردهاند ودر سخن
# ~~بکار برده و آن را تعظیم شمرده، ازیراکه بنزد عرب چون عزت وعظمت بیشتر
~~به آن
# ~~باشد، که از مرد یادگاری بماند، یا به فرزندی که نام پدر زنده دارد، یا
~~به اخلاق و
# ~~آداب وصفاتی پسندیده که ازاو یادگار ماند، پس اگر کسی را ms277 پسری باشد1 به
~~آنش
# ~~کثنعبت تعظیم کنند، گویند : ابومحمد، وابو اسحاق، ومانند آن، والا به
~~صفتی و
# ~~فضبلتی به کنبت تعظبمش کنند، گویند: ابو الفضایل، وابو المکارم وامثال
~~آن، و مرا
# ~~چون با خلق هیجگونه نسبت ومناسبت نیست ، وهمهآ اخلاق وصفات درمن منساوی
# ~~ومتکافی است، پس اکنون تو مرا باین اثر از اصطلاحات مصنوعات من چگونه
~~تعظیم
# ~~وتعریف توانی کرده لاجرم دراین حال که ازذکر وتعریف حال ومقام من
~~ازغایت علو
# ~~وعظمت آن تو عاجز و کثندزبانی ، باین کنیتنها صوتی مکن خالی ازمعنی که
~~آن از
# ~~قبیل لغو و عبث باشد وفایده بی از آن به تو وکس دیگر نرسد.
# ~~وعن لقبی بالعارف ارجع فان تری ال
# ~~تکنابئز بالألقاب فی الذکر ، تثمعقت2
# ~~واز لقب نهادن مرا بعارف رجوع کن ومرا عارف مخوان ، چه اگر به بینی و
~~جایز
# ~~شمردی نهادن لقبها وبادکردن به آن3 در فرآن عزیز نکوهیده ودشمن داشته
~~شوی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~301
# ~~1 - بنام اوش به کنیت. (س 1): باین صحو جمع متخصصم - م
# ~~2 - العارف: العارف بالمعالم الشریعة والحقایق القرآنیثة. التنابز
~~بالالقاب: ان یلقب
# ~~بعض بعضا. تمقتة تبفض.
# ~~2-س 49،ی 11 PageV00P445
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_446.png)

# ~~302
# ~~بهحکم قوله، تعالی : "ولاتنابثزواا بالقاب" تا بآنجا که
~~فاولئک هم الظالمون ،
# ~~والظقالم ملعون وممقوت لقوله، تعالی: "الا لعنة2 الله) علی
~~الظالمین) .
# ~~یعنی: چون مرتبهآ عرفان تحقق است در اثنای سیر درمقامات توحبد به حقیقت
# ~~"(سنریهم آیاتنا فی الآفاق وفی انفسهم3 ختتی یتببتن لهم انته
~~الحق" وفهم، وادراکبیان
# ~~حقیفت توحبد حقیقت حق ودربافت اشارات ومعارف وعلومی که در این آیات
~~تجلیات
# ~~وجودی که ازحضرت جمع ظاهر وجود متعبهنند، ثابت ومدرج است، وبا این
~~آبات،
# ~~ونجلیات وجودی با حقایق آفاق وانفس همراه ودرایشان وساری، واین مقام و
~~مرتبهی
# ~~عرفان سخت نازل مقامی است به نسبت با این مقام جمع، واحدیت جمع من، که
~~أعلی الغایات
# ~~و انهی النهایاتست، زیراکه اتتشای ابن آبات وتجلدیات ، با از حضرت اسم
~~ظاهرست ،
# ~~یا از حضرت اسم باطن، ومنشأ ظاهر وباطن ms278 وجمع بینهما ، ازاین مقام منست
~~.
# ~~پس اگر چنانکه تو مراین مرتبهآ نازلرا به من نسبت کنی، برمن ظلم کرده
~~باشی
# ~~به آنچه تنقیص من کرده باشی به لقب نهادن ومرا به عرفان نسبت کردن ،
~~لاجرم ظالم و
# ~~ممقوت شوی
# ~~فاصغر اتباعی، علی عین قلبه،
# ~~عرائس ابکارالمعارف ، زفتت5
# ~~چه خردترین مریدان ومنابعان من آنست که ، برنظر دلش عروسان بکر
~~معرفتهای
# ~~مبدع زفاف کرده شدهاست، یعنی چون معارفی که هیچ کس از آن آگاهی ندارد
~~بردل
# ~~کمبنه مریدان من هرنفس جلوه میکند وملکهآ اوست، پس تو مرا عارف خوانی
~~تنابز
# ~~کرده باشی و برخود ومن ظلم کرده .
# ~~جنی ثمر العرفان من فرع فطنة ،
# ~~زکا باتباعی، وهو من اصل فطرتی
# ~~بچید این اصغر اتباع من، میوههای معرفت از شاخسار زیرکی وصفای ذهنی، که
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 7، ی 42.
# ~~2-س 41، ی 53 (س9): زیراکه منشأ این ...م
# ~~3- به آن زمان -خ
# ~~وبفهم سرخ
# ~~5- ابکار المعارف: ای المعارف التی لا یزال بکرآ، لم تتبدل. زفت: اهدیت
~~.
# ~~6 - زکی صلح جنی فی نسخة م : ومیچید.

PageV00P446

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_447.png)

# ~~آن شاخسار زیرکی پرورش یافت وقوت گرفت و بالیده شد بواسطهآ حسن متابعت
# ~~وملازمت طریق من، وآن شاخسار صفای ذهن او ازدرخت علم ذاتی من رسته شده
# ~~است، فطرت علم ذاتی است که دراصل با وجود همراهست، بل که ازوجهی عبن
~~وجود
# ~~است، واینجه مشاهده می کنی درمراتب موجودات، که هرچیزی جذب منفعتی و
~~منع
# ~~مضکرتی ازخود میکنند بالذات و بمنافع ومضار خود محس میشوند ، بحصتهیی
~~از
# ~~فطرتست ، الا آنکه احکام قیود مراتب ازعادات وغبرها حجاب کمال ظهور
~~فطرت
# ~~میشوده کما قال علیه الصلاة والتحبیة : (کل مولود یثولد علی الفطرة لکن
~~ابواه هما
# ~~اللذان بنهتودانه وینصترانه وبمجتسانه" ای باحکام عادانهما
~~بحجبانه عن الفطرة .
# ~~پس میگوید: که کمترین شاخی که ازدرخت فطرت من که علم ذاتی منست
# ~~بررسته شده است، وبه آب حسن متابعت طریقت من پرورش یافته وبالیده، ذهن
~~و
# ~~فطنت کمینه اتباع منست که ثمرات معارف ذوفی خوشگوار از ms279 آن شاخسار فطنت
# ~~می چیند .
# ~~فان سیل عن معنی اتی بغرائبر،
# ~~عن الفهم جلکت، بل عن الوهم دفکن1
# ~~تا جون برسیده میشود، این که کمینه اتباع منست، ازسرمعنیی و مسأله بی
~~درجواب
# ~~آن می آورد وبیان میکند از حقایق و اسرار آن معنی غرایبی بلندتر از
~~آنکه همه فهمهای
# ~~دوراندیش بآن راه تواند برد، بل که دقایقی تقریر میکند باریکتر و
~~غامضتر از آنکه
# ~~همة وهمهای باریک بین در آن توانند رسید.
# ~~پس چون اصغر اتباع من درتحقیق معارف باین مثابتست ، مرا عارف لقبدادن
# ~~نه تنابنز باشد وموجب مقتت و لعن مخاطب گردد.
# ~~ولا تدعثنی فیها بنعت مثقترب ، أراه بحکم الجمع فرق جریرةا
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~303
# ~~1- سیل: مهل سئل. جلشت: تنزهت، وترفعت. دقت: صغرت وخفیت، ای خفیت
# ~~عن الوهم ودقت وجلت عن ان تدرکها الاوهام. (س 19): موجب لعن ومفت -م
# ~~2 - الجریرة : الذنب PageV00P447
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_448.png)

# ~~304
# ~~و مخوان مرا در رفقهآ اهل طریق یا در حضرت معشوق بنعت مقرب، زیراکه
~~بحکم نظر
# ~~ازاین مقام احدیت جمع من، این نعت مقرب و مقام مقربی را تفرقه یی
~~میبینم مضاف
# ~~به گناهی .
# ~~فوصلی قطعی، واقترابی تباعدی،
# ~~و ودشی صدشی، واتتهائی بداءتی
# ~~چه در نظر من که منصبغ است بهحکم احدیثت جمع، وصل وقرب و ودن واننها که
# ~~منبیء از وحدث وغلبة حکم مابه الانحاداند، عبن قطع است وعبن بعد وعین
~~صد و
# ~~هجر و عین ابندا که مقتضی کثرت وتمیز وغلبهی حکم مابه الامتبازند ،
~~ازیراکه در
# ~~حکم این مقام احدیتت جمع مذکور، وحدث با کثرت وتمبزه مغابر ومضاد
~~ومخالف
# ~~یکدیگرنیستند، بل که هردو معا معآ فی ذات و احد از یکدیگر منفک نیستند،
~~چه دراین
# ~~نظر شهود وحدت درعبن کثرت وتمیثز با رویت کثرت وتمیشز درعبن وحدث،
~~ثابت و
# ~~محقق است، بخلاف مشاهدهآ مفترب درمقام مقتربی؟ جه او، وحدث وکثرت را
# ~~مثضاده ومخالف ومتغابر میبابد ، تا از بشعند وهجر وصد ومقام ابتدا که
~~مقتضی
# ~~کثرت وتمیسزند، بناه بقرب و وصل و ود ms280 و مقام اتنها می آورد. پس در نظر
~~مقترب
# ~~غر و غبریتت ثابت است وباین سبب حکم تفرقه لازم نعت مفتربی است
# ~~لاجرم بروفق (حسنات الأبرار سبیئات المفتکربین)، حکم نظر ازاین مقام
~~احدیت
# ~~جمع که اصلا دراو اثبات غیر و ضدد نیست، آنست که رؤیت و اثبات غبر و ضد
# ~~گناهی بزرگ باشد، پس نعت مقربی تفرفه یی باشد از گناهی بزرگ و آن رؤیت
~~و
# ~~اثبات غیر وضد است حاصل آمده، وذلک معنی قوله : (آراه بحکم الجمع ، فرق
# ~~جربرف)
# ~~وفی من بها ورتیت* عنسی، ولم أرد
# ~~سوای، خلعت اسمی ورسمی و کنیتی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - ورثیت، من التوریة: وهی ایراد لفظة لها معنیان، قریب وبعید، فیذکر
~~القریب
# ~~ویریدالبعید. (س 15) بحکم نظر ازاین .. م PageV00P448
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_449.png)

# ~~ودر عشق حضرتی که من بوی توریه کردم اعنی: خودم را غیر او نمودم، و
~~تعلثق خود
# ~~را بغیر خود اضافت کردم و بحقیقت، جز خود را نخواستم و برغیر خود عاشق
~~نبودم،
# ~~ازخود بینداختم وفانی کردم اسم خود را که درمراتب مرا بآن میدانستند، و
~~نشان
# ~~خود را که مرا بآن وصف میکردند، وکنیت خود را که مرا بآن تعریف و نعظیم
# ~~می کردند ، جه شرط تحفتق من باین مقام، این فنای مذکور بوده پس اکنون
~~از آن
# ~~نشانها که مرا درمراتب بآن شناختندی هیچ اثری با من همراه نمانده است .
~~روریت
# ~~سترت مرادی واظتهرت خلاف مااردت) ومنه ماروی ان رسول الله ، صلی الله
~~علبه
# ~~وسلتم کان اذا غزا ناحیة ورمی بغیرها .
# ~~وضلکت عثقیول ، بالعوائد ضلکن1
# ~~فسرتالی مادونه وقف الألی،
# ~~پس برفتم تا بجایی و مقامی که زیر وفرود آن مقام واقف شدند جملهآ
~~پیشینیان
# ~~که بزمان پیش از من بودند، واز فرود این مقام من که احدیثت جمعست هیچکس
~~بالا
# ~~نتوانست آمدن، وغایت آن جمله، مقام جمع الجمع بود، فما دونه که همه زیر
~~این
# ~~منام احدیتت جمعست وجملهآ عقول از ادراک ابن مقامات که فرود این مفام
~~منست ،
# ~~گمراه و سرگردان ms281 شدند، وبهیچ از آن مفامات راه نبردند تا باین مقام من
~~جهرسد،
# ~~وصفت این عقول که ازاین مقامات گمراه شدند، آنست که بعادات واحکام
~~مراتب
# ~~مشغول گشتند، ودر آن ضابع شدنده واز نظری که ایشان را سوی عالم جبروتست
# ~~محجوب ماندنده لاجرم ازاین مقامات که بعالم جبروت تعلفق دارد گمراه
~~شدند.
# ~~وابن حال علما وحکماست ازظاهریان وفلاسفه که بحفایق ومقامات طور*ولایت
# ~~نمی توانند رسید.
# ~~وبباید دانست که عقل را که نظیر روح روحانی است، دو متعلکقست :
# ~~یکیء حق وعالم جبروت، که عالم اسما وصفات حق است .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~305
# ~~1 - العوائدة المعارف، المنافع، جمع عائدة PageV00P449
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_450.png)

# ~~306
# ~~و دوم، خلق وتدبیر عالم ملک وملکوت که اعلا واسقل عالمست ، ودر مبدأ
~~تعلق
# ~~روح ببدن، طرف تعلثقش بجانب حق، وعالم جبروت دراین طرف دیگر که بندبیر
~~بدن
# ~~مشغولست، مغلوب می باشد، واحکام عادات بتدریج اورا از آن طرف حق
~~محجوبتر
# ~~میکنند ، تا چون احکام و عادات عالم خلق، بیکبارگی فوت میگیرد، و آن
~~یکطرفش
# ~~بیکبارگی ضایع و مستهلک میشود، تا از طور ولایت وعجایب وغرایب آن بکلشی
# ~~محروم میماند، واحوال آن عالم را بانکار تلقی می نماید . واین احکام
~~عادات که
# ~~اورا محجوب میکنند ، بعضی عادات جسمانی است چون استیفای لتذات حستی و
# ~~وهسی، و بعضم، عادات روحانی، چون علومی که بعالم تعلثق دارد، و آنجه
~~اکابر گفتهاند
# ~~که طور ولایت ونبوت ، ورای طور عقلست، این طرف نعلق عقلی را خواسته اند
~~که
# ~~بسوی تدییر عالم خلق است، ومراد از آنجه دربیت مذکوراست، همین جهت است
~~از
# ~~عقل، واما اگراحکام عادات وصفات عالم خلق بواسطهی سلوک یا جذبه یی از
~~جذبات
# ~~حق ازسالکان ، فانی شود، آن جهت از عقل که بعالم جبروت تعلق دارد،
~~برکار گردد
# ~~پس اگر دراین حال آن جهت تدبیری بسوی عالم خلق مغلوب و مقهور این جهت
# ~~جبروتی شوده وحکم این جهت بیکبار قوت گبرده ایشان را عفلای مچانین
~~گویند
# ~~پس میگوید: که عقول علما وحکما که ms282 حکم عادات جسمانی و روحانی در عالم
# ~~خلق برایشان غالب آمده وآنجهت را که بعالم جبروت متعلیق بود از این
~~عقول ضایع
# ~~ومقهور کرد، تا بیکبارگی از طور ولایت محجوب شدهاند، و باین علومی که
~~بدست
# ~~ایشانست مثنقصبغ بحکم عادات وپندار آنکه غایت عقل و کمال انسان همین
~~علوم
# ~~بیش نیست، جملهی این عقول از این مقامات که درطور ولایت است، وهر مقامی
~~بیکی
# ~~از اکابر اولبا معمور وهمه فرود این مقام منست، گمراه گشنهاند،
~~وازادراک عجایب
# ~~علوم واحوال این مقامات فاصر آمده، وجون حاصل ایشان وعقول ایشان بنسبت
~~با
# ~~ابن مقامات که فرود این مقام منست قصور وگمراهی است بنسبت با این مقام
~~من که
# ~~أعلی المقامات است چگونه خواهد بود، وازمن جه خواهند ادراک کرد.
# ~~مشارق التدراری PageV00P450
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_451.png)

# ~~ضلکت الأولی فی البیت من الضتلال، ضدة الهدی. وضلتت الثانیة من قولهم:
~~ضل5
# ~~الشیء اذا ضاع.
# ~~فلاوصف لی، والوصف رسم"، کذاک الا
# ~~سم وسم ، فان تکنی، فکن5 آو انعت1
# ~~پس اکنون مرا هبچ وصفی نیست که اهل این مقامات مذکور مرا بآن بشناسند ،
# ~~چچه وصف اثری ازموصوفست ، وجچون عبن منی من بکلشی درحضرت غبب هویتت
# ~~معشوق مستهلک شدهاست، اثر کجا مانده باشد، وهمچنین جون اسم نشانیست از
# ~~منسمتی، ومن در لجتهآ بحر مطلق حضرت مسمتی بیکبارگی غرفه گشتهام ،
~~بساحل
# ~~ابن مقامات مذکور نشان من کجا توان بافت ؟
# ~~پس حینئذ ، چون این معانی که گفتم دانستی، بعد ازاین خواهی کنیتم نه ،
# ~~رخواهی بنعتیم یاد کن ، که من آن نیستم که تو گمان میبری، پس معنی
~~"وتراهم
# ~~بنظرون2 البک وهم لا یبصرون) درحق من صادقست .
# ~~ومن انا ایاها الی حیث لا الی
# ~~عرجت ، وعطترت الوجود برجعتی2
# ~~واز آنجا که من او شدم، اعنی اول منازل اتحاد تا بجایی که غایتی که
~~مفهوم حرف
# ~~- الی - است آنجا نمیماند، وهیچ انتهائی که مقتضای - الی - است در نمی
~~گنجد،
# ~~اعنی : حضرت غیب هویتت و احدیتت جمع که مبدأ واننها آنجا یکی است ،
~~عروج
# ~~کردم ms283 وبالا رفتم ، واین وجود را که اینجا درمراتب ، هرحصته بی ازاو
~~بحفیفتی
# ~~مضافست ، اورا برجوع خود از آن مقام آعلی بسوی مراتب، معطتر گردانیدم
~~بحقایق
# ~~علوم و اذواق غیبی وامداد نامتناهی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~207
# ~~1 الوسم: السمة العلامة
# ~~س 47ی 197
# ~~3 عرج: صعد، والعروج الصعود، ومنه المعراج والارتقاء من الناسوت الی
~~الملکوت
# ~~والجبروت PageV00P451
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_452.png)

# ~~208
# ~~وعن انا ابیقای لباطن حکشمة ،
# ~~وظاهر أحکام ، اقمت لبدعوتیا
# ~~واز آنجا که من بحقیقت هم من بودم، اعنی این مقام احدیتت جمع مذکور
~~ازجهت
# ~~بیان سر وحکمت هرچیزی ازعلوم حفیفت وازبرای تقریر و وضع ظاهر احکام
# ~~شربعت اقامت کرده شدم مردعوت خودم را، بعنی: جون همهآ حفایق عالم ،
~~اعلاه و
# ~~اسفله، تفصیل حقیقت منست، بس دعوت را مشتصتدی شدم ازبرای آن تا بعضی
~~از
# ~~صور اجزای خودم را که نسبت او با باطن تمامنر افناده بود، بأسرار
~~وبواطن حکمت
# ~~هرجیزی راهبر باشم، واورا بعالم حقیقت خودم دعوت کنم، و بعضی از صور
~~اجزای
# ~~خودم را که نسبت او بظاهر من تمامتر بود، اورا باحکام و عبادات
~~ظاهرخودم دلیل
# ~~باشم، و بظاهر شریعت خودم دعوت کنم، تا ظاهر و باطنم بکمالی که مناسبت
~~هریکی
# ~~است منجلسی شده باشد.
# ~~فغایة مجذوبی الیها ومثنتتهی
# ~~مثرادیه ما أسلفته، قبل توبتی
# ~~پس غایت مقام کسی که من اورا بهسوی حضرت معشوق جذب کردهام، و ازخود
# ~~وصفات خودش فانی کرده ، ونهایت سیر ومرام کسانی نیز که دروقت سلوک این
# ~~مجذوب من، شیخ ومراد او بودهاند ، واین مجذوب درسلوک طریق بایشان منتسب
# ~~بوده است ، مقامیست که من بیش ازتوبةآ خودم بآن مقام متحقق بودم ، وآن
~~را
# ~~گذرانیدم وگذشتم .
# ~~فعل جذب را بهخود از آن اضافت کرد که امداد و تصثرفات در عالم و
~~عالمیان
# ~~مضاف به حضرت ومقام جمع واحدیثت جمع است، وبوساطت وحبثبتت مفامی صادر
# ~~میشود ، که قائل دم تحفق بآن مقام میزند. والبها از آن گفت ، که در
~~مبلغ علم
# ~~ومعرفت این مجذوب آن بود، که اورا به ms284 حضرت معشوق حقیقی جذب کردهاند
# ~~بیوساطتی. وذکر مجذوب اینجا از آن میکند که اولبا بردو قسمند :
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - وفی بعض النشسخ وظاهر احکام، اقیمت ..، بدل أقمت
# ~~2 - وفی بعض النشسخ: ففایة مجذوبی هواها، ومنتهی. مرادیه ای مرادی
~~ایشاه PageV00P452
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_453.png)

# ~~فسمی، آنکه اهل تمکیبنند، ودرمقام نهایت به دعوت وهدایت منصوب شده ، و
# ~~قسم دیگر، اهل تلویناند، وهنوز در وسط سبر می کنند، وایشان شایستهآ
~~مفام
# ~~دعوت نیستند . پس قسم اول تمامتر وکاملترند از قسم دوم، وایشان اعنی ،
~~قسم
# ~~اولند که جمع کردهاند میان جذب وسلوک تماما ازیراکه اهل طریق باز
~~برچهار قسمند:
# ~~اول ، سالک مجذوب، ودوم ، مجذوب سالک، وسوم، سالک غبرمجذوب، و
# ~~جهارم، مجذوب غیرسالک
# ~~واما اول ، آنست که سلوکش برجذبه و فناش بریقا ، منقدم افناده است ، تا
# ~~بارشاد مرشدی محقق، سلوک راه فنا کرده باشد، و برهمهآ مقامات، از تو به
~~و زهد و
# ~~توکثل ورضا ومحبتت ، به سیر درست گذرکرده، آنگاه مدد عنایت - من تقترب
# ~~الی شبرا تقتربت منه ذراعا - دراثنای مقام محبتت پذیرهی او آمده باشد ،
~~واو
# ~~را ازاو بکلی رهانبده وبخود رسانیده، آنگاه ببقای خودش باقی گردانیده .
~~پس
# ~~ازجهت دعوت طالبان ، بازش باین عالم فرستاده ودر مقام دعوتش منمکتن
~~کرده .
# ~~واما قسم دوم، آنست که جذبهاش برسلوک و بقاش برسلوک راه فنا متقدم شده
# ~~باشد، تا بهحکم "جذبة من الجذبات توازی عمل الثقلین" اول در
~~بحر بفا غرق شده
# ~~باشد وبعد از آنش به جهت تکمیل خود و تحقیق مقامات، باین عالم فرستاده
~~باشند،
# ~~پس بر مقاماتش گذرکردن فرموده، و این کس هم ازجهت تحقیق حقایق و دفایق
~~مقامات
# ~~به مرشدی وشیخی کامل مکمل محتاج باشد، پس این هردو قسم شایستهی شیخی و
# ~~مقتدائی اند لاغبر، لبکن قسم دوم أعلی و اولی .
# ~~واما قسم سوم، آنست که درسلوک مانده باشد و در مقامی از مقامات واقف
~~شده
# ~~وبجذبه نرسبده.
# ~~وقسم چهارم، آنست که درمقام جذبه، مغلوب مانده باشد، و بسلوک بعد از آن
# ~~نیرداخته ، واین ms285 دو قسم ، اقتدا را نشایند .
# ~~پس چون اصحاب تمکین ودعوت عالیترند ، وجذبه مع السثلوک شرط مقام تمکین
# ~~سعیدالدین فرشانی
# ~~309 PageV00P453
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_454.png)

# ~~310
# ~~ودعوتست، لاجرم در آنجه گفت : ((وغایة مجذوبی ...) اشارت بجذبه کرد ، و
~~در
# ~~(منتهی مرادیه ...) اشارت بسلوک بعد ازجذبه، چه تا سلوک نباشد مجذوبرا
~~بهشیخ
# ~~ومراد حاجت تنواند بود.
# ~~پس می گوید: که غایت مجذوب سالک صاحب تمکین ودعوت، که مقام وی
# ~~عالبترست از مقام سالک مجذوب، ونهایت آن شبوخ که تمکین ومقام آن داشته
~~اند، که
# ~~بعد از جذبه وتحقشق بمفام (ان الله قال علی لسان عبده سمع الله لمن
~~حمده) ارشاد و
# ~~هدایت او را متصدی شدهاند، آنست که من پیش از توبه آن را گذرانیدهام ،
~~یعنی
# ~~غایت این مجذوب وشیوخ او تا مقام جمع الجمع بیش نبوده است ، وچون من
~~باین
# ~~منام جمع الجمع متحقق شدم، هنوز درطریق تحقثق بمقام خودم که احدیثت
~~جمعست،
# ~~شروع نکرده بودم، پس چون مرا نظر براین مقام احدیگت جمع افکندند، آن
~~همگی
# ~~مشاهد ومقامات را به نسبت به این مقام ناقص ونازل یافتم، پس بروفق سنکت
~~(انکه
# ~~ایغان علی قلبی، واثی لأستغفر الله فی الیوم مأة مکرق" از اشتغال
~~به آن همه مقامات ، و
# ~~عبور برایشان، و وقوف درایشان توبه کردم، چنانکه از گناه توبه کنند .
# ~~پس به حکم امر (فاذا فرغت1 فانصب" چون از تحقیق مقام جمع الجمع ،
~~فارغ
# ~~شدم، باز کار ازسر گرفتم وبرمقنضای "والی2 ربتک فارغب) بجهت تحقیق
~~این مقام
# ~~أحدیتت جمع، وتحفیق به تجلتی احدیثت جمع، که رب حفیفی منست، وبروفق
~~(وان5
# ~~الی2 ربتک المنتهی) مرجع ومنتهای همه است .
# ~~باز درسلوک این مقام و تحقیق منازل او شروع کردم، و سیر دراو آغاز
~~کردم، و
# ~~هراسمی را که پیش ازاین بحکمی و اثری مخصوص دیده بودم، بهسیر در آن اسم
~~که
# ~~منزلی ازمنازل این مقامست، آن اسم را برجملهآ احکام و آثار همگی اسما
~~مشمل
# ~~یافتم، وبهریک همه را مشاهده کردم، پس آنچه غایت شیوخ ms286 گذشته بود، من
~~پیش از
# ~~مشارق الثدراری
# ~~2-س94،ی8.
# ~~3-س53،ی3)
# ~~1-س94،ی7.

PageV00P454

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_455.png)

# ~~ابن توبه ورجوع وشروع دراین سیر وسلوک خفیقی از آن گذشنه بودم، و گوییا
# ~~مرادش ازاین مجذوب ، شیخ ابویزید است که گفته است ، که مرا در راه حق
~~بعد از
# ~~آشنایی ، هفناد شیخ بود، یکی ازایشان جعفر صادق ، رضی الله عنهم .
# ~~ومنشی أوج الستابقین ، بزعمهم ،
# ~~حضیضآ ثری آثار موضع وطأتی1
# ~~وآنجه مفام عالی اولیای سابق مرشد واصلست ، به گمان ومبلغ علم ایشان ،
~~آن مقام
# ~~نازل زیر خاک جایگاه قدم نهادنست از من .
# ~~قوله : منشی ، یتعلق بوطأة.
# ~~یعنی: ازمقامات وحضرات ، هرجه را اکابر وکاملان وراسخان درعلم، بمبلغ
~~علم
# ~~ومننهای گمان خوده سخت عالی می شمرند از- مقام جمع فما دونه - آن غایت
~~معراج
# ~~ومرتقای ایشان، اثری سخت نازلست از من وقدم نهادن من دروفت تعتدی از
~~مقامات
# ~~تا باین مقام وحضرت صحوواحدیتت جمع من، جه غایة الغابات ایشان مقام جمع
~~الجمع
# ~~بیش نیست، وآن مقام سخت نازلست به نسبت با این مقام من، اعنی: احدیگت
~~جمع .
# ~~وآخر ما بعتد الاشارة حسبث لا
# ~~ترقتی ارتفاع، وضع اول خطوتی
# ~~وآخرین حضرتی که بعد از آنکه اشارت روح به اسما وصفات منقطع میشوده او
~~ثابت
# ~~میباشد ؛ آنجا که ترقشی ارتفاع سره هم نمیمانده آن حضرت اول گام نهادن
~~منست
# ~~ذروقت شروع درسلوک این مقام احدیثت جمع خودم.
# ~~یعنی: روح هرچند بداغ خلقیتت موسومست، ولیکن به مناسبت وخدث و
# ~~بساطت وفلکت وساطت، اورادر عالم جبروت مدخلی هست تا ازاسمای ذات و
~~معانی
# ~~ایشان بهسبب اثری ظاهر که ازایشان درخود می یابد بی واسطه ازعین ایشان
~~چیزی
# ~~فهم میکند واشارتی بمعانی وحقایق ایشان میکند و اورا در آن سیری و
~~عروجی
# ~~می باشد . اما چون به حقیقت مسمسی و وحدث حقبقی او ومقام جمع باطنی که
~~سیر
# ~~سقیدالدین فرغانی
# ~~311
# ~~1 - الآوج مقابل الحضیض: العاو، والحضیض: السفل .

PageV00P455

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_456.png)

# ~~312
# ~~روح بوی مخصوصست میرسد، عبنش اعنی روحیتنش در آن بحر به کلی غرق میشود،
# ~~واز ms287 او اثر فهمی واشارتی که داشت نمیماند ، وبعد از آن ترقی وسیر بستری
~~که
# ~~باطن روح بود مضاف می باشد درعرض مفام جمع باطنی، تا آنگاه که موجی از
~~لشجتةآ
# ~~جمع الجمع ظاهر شوده تعبثن آن سر نیز درحقیبقت الفناء فی الفناء، بکبار
~~مضمحل
# ~~میشود، وحبنئذ، سیر وترفتی وارتفاع به یکبارگی ، منقطع میشود.
# ~~پس میگوید: که آنجه بعد از اضمحلال اشارت روح به اسما وصفات، ثابت و
# ~~بافی میباشد، مقام وحدث ذات وباطن ومسمی اسم باطن است، و آخر ابن مقام
~~تا
# ~~بحدی که پیش ترقتی ارتفاع سر نیز نمیماند، وسیر به آخر میرسد ، این
~~حضرت
# ~~جمع الجمع ومقام قاب قوسین است، واین حضرت جمع الجمع که بالنسبة الی
~~جمیع
# ~~السابرین، آخر واتنهاست، به نسبت با من اول خطوه بی است که افتاده است
~~در وفت
# ~~شروع من در تحقیق سلوک این مقام احدیت جمع مذکور ومقام اوادنی، صاعدا
~~أو
# ~~نازلا2.
# ~~امتا صاعدا ، آنست که گفتیم در تحقیق معنی ((ما اسلفنه قبل توبتی) واما
~~نازلا،
# ~~ابن حضرت جمع الجمع، اول خطوهآ من به آن اعتبارست که سیر حقیقی فی
~~الحقیقة
# ~~هحکم (فاحببت ان اعرف) مضاف بابن تجلشی احدی جمعی است که من بهوی
# ~~متحقتقم . چون این تجلی از بهرتحقیق کمال اسمائی که کمال حقیقت عرفانست
~~،
# ~~اول از آن مقام اوادنی، قدم در این مقام قاب قوسین که مقام جمع الجمع
~~مذکور
# ~~است برتر نهاد ، و صورت علم و معلومات را در این حضرت تعیین فرمود، پس
~~ازاین
# ~~حضرت به عالم ارواح تنثزل کرد ، ودر آن عالم اول بهصورت روح اعظم که
~~قلم أعلی
# ~~است وملائکهآ مهیشمه مجملا، وبهصورت لوح المحفوظ وما یشتمل علیه من
~~الأرواح
# ~~مفصقلا، ببدا شد ، آنگاه در عالم مثال وحس درصور اجناس و انواع و اشخاص
# ~~عالم علوا وسفلا، خود را برخود جلوه کرد، ولا یزال این نزول وانحدارش
~~عین
# ~~عروج و ارتفا بود، چنانکه آن بزرگ در مدح صورت و مظهر حقیقی این تجلشی
# ~~مشارق التدراری ms288 PageV00P456
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_457.png)

# ~~احدی جمعی مذکور اعنی مصطفی، صلی الله علبه وسلکم ، بینتی گفته است که:
# ~~((تخیترک الله من آدم   فما زلتت مثنحد رآترتقی
# ~~پس آنچه آخر مقاماتست به نسبت با جملهآ سایران (وغایت ترقی ایشانست
~~اعنی
# ~~این مقام جمع الجمع وقاب قوسین) آن اول خطوةآ منست در تحقیق این مقام
~~احدیت
# ~~جمع بنزولی که عین عروجست . وهذا غایة التحقیق ونهایة الندقیق ، واعلم
~~ذلک والله
# ~~المرشد.
# ~~فما عالم الا بفضلی عالم،
# ~~ولا ناطق فی الکثون الا بمدحتی1
# ~~پس هیچ عالمی ازعوالم نیست الا که به فضل وانعام من به نعمت وجود که
~~اعظم
# ~~النتعمست، براو واهل او دانا است، بهحکم آن علم فطری، که با هروجودی
~~مضاف
# ~~همراهست، وهیچ ناطقی نبز نباشد درهمهآ کون، الا که آن نطق او عین حمد
~~ومدحت
# ~~من پاشد، ازیراکه هرمادحی که بمبالغت هرچه تمامتر ، بهزبان مدحر یکی
~~گوید،
# ~~به صفتی پسندیده به نزد قومی، ظهور اثر آن صفت فعلا بر آن قوم بلبغتر
~~باشد ازقول
# ~~آن متداح. چنانکه مثلا یکی مردیگری را به صفت جود مدح میگوید و در
# ~~گفنن مبالغت میکند، ظهور اثر جود آن ممدوح بر آن جماعت، ازقایل ومستمع
~~، و
# ~~مشاهدهآ هریک آن اثر جنتود را درخود ودیگری به آن طریق که آن ممدوح به
~~صفت
# ~~بسود خود، هریک از انواع خلعنها و زر و سبم و اصناف نعم بخشیده باشد ،
~~از
# ~~مشاهدهآ اثرجقود درمدح بلیغتر باشد ازقول آن مکداح واخبار او، به حکم
~~(لیس
# ~~الخبر کالعبان" جه آن انواع نعم، خود بعینها به صفت جشود آن ممدوح
~~ناطقند واز
# ~~آن مخبر.
# ~~وجون اتم واعظم واکمل واشمل نعمتها وجوداست، وعلم ونطق اثری وحصته بی
# ~~ازایشان است درهر ناطقی ، پس عین نطق هر ناطقی مدح است مربخشندهآ وجود
~~وعلم
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~313
# ~~1 - وفی بعض النشسخ : "فما عالم ، الا بفضلی عالم) یعنی هیچ
~~دانائی نیست مگر
# ~~آنکه ببرکت وجود من داناست ..

PageV00P457

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_458.png)

# ~~314
# ~~ونطق را. وچون منبع احسان وجود به فیض هرحصکه ms289 بی ازعلم ووجود این
~~حضرتست
# ~~که من بوی منحققم ، لاجرم نطق هبچ ناطفی جز مدح جود من نباشد .
# ~~ولا غرو ان سآدت الألی سبکقوا، وقد
# ~~تمستکت ، من ((طه) باوثق عثروةا
# ~~و عجب نیست این که سرور شدم برکسانی که گذشتند از آولیا، چون حال آنست
~~که
# ~~به تحفیق جنگ درزدهام ازحضرت محمتدی، صلی الله علیه، که -طه - نام با
~~صفت
# ~~اوست با کنایت از مقام او، بمکمترین گوشه بی ودستآویزی.
# ~~قوله : "الالسی" جمع لا واحد لها من لفظها ، واحده الذی ،
~~وهی من الأسماء
# ~~الموصولة . وطه ویس ذکر فی التفسیر ، أنکهما من اسماءالنسبی، صلی الله
~~علیه وسلتم .
# ~~اوثق عروة : کمال منابعتست فولا وفعلاة وحالا، وکمال محبت ومودت خاندان
~~.
# ~~پس میگوید: که جون منبوع حقیقی من سرور همه است، اگر من بکمال منایعت
# ~~او برهمه، سروری بایم، عجب نیاشد .
# ~~علیها مجازی سلامی، فاتکما  حقیقتئه منتی الی تحیتتی
# ~~برحضرت طه ، اعنی حضرت محمدی صلی الله علیه وسلم ، سلام وتحبتت من
# ~~مجازی است، ازیراکه حقیقت این سلام، تحبهتی وبیانی است که هم از من به
~~من می رسد،
# ~~جه من به کمال منابعت بهحضرت وی تحفق بافتهام، وترجمان مقام او شده، پس
~~سلام
# ~~من هم برمن باشد .
# ~~واطبب* ما فیها وجمدت بمشبعتدا غرامی ، وقد ابدی بها کل نذرة2
# ~~وخوشترین جیزی درعشق حضرت معشوق ، آن بود که من یافنم، به اول عشق
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- طه، تلفظ طاهاء النشبی علیه السلام.
# ~~2 - مجازی، نسبة الی المجاز : وهو ان یذکر شیء ولا براد هو بنفسه، وهو
~~خلاف
# ~~الحقیفة.
# ~~3 - النذرة : الإنذار، وهو فی الشر کالبشارة فی الخیر PageV00P458
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_459.png)

# ~~خودم، واین مبادی عشق بواسطةآ ظهور حضرت معشوق ، هرحالی عجیب پیدا کرد.
# ~~مرادش از ابتدای عشق، ابتدای آگاهی اوست از این مقام احدیگت جمع مذکور،
# ~~و دغدغهآ طلب وعشق یافت معشوق ازحبثیتت این مقام وسلوک ازجهت تحقق به
~~آن
# ~~بعد از تحقیق این مقامات که غایت دیگر اولیا است .
# ~~ظهوری ، وقد أخفبت حالی منشدا
# ~~بها، طربا، والحال غیر ms290 خفیکة
# ~~از آن نادرههای خوش که من یافتم درمبدا این عشق خودم برحضرت معشوق از
# ~~حیشیتت این مقام احدیثت جمع، یکی پیداشدن من بود شعرخوانان وغزل گویان
~~از
# ~~جهت طرب به عشق حضرت معشوق درعین حالی که عشق خود بل همگی صفات خود
# ~~را درعضرت جمع من پنهان کرده بودم ، هرچند این حال من فی الحقیقة
~~بوشیده
# ~~نبوده یعنی غایت کمال صاحب این مقام احدیثت جمع آنست که هرجزئی از اجزا
~~و
# ~~هرقوتی وعضوی از قوا واعضاش برهمه مشتمل شود تماما بالفعل، تا هرجزئی و
# ~~ذرهبی محسوس ازاین اجزای بدنیش کار جملهی اعضا وقوا ومدارک وصفات
~~نفسانی
# ~~و روحانی وغیرها تواند کرد، و کمال ظهور این اشتمال موقوف بود برفنای
~~هر بفیتتی
# ~~از تطثلع والنفات سخت پوشیده که در وی مانده بود، اما بسوی حق وهر
~~کمالی که
# ~~از آن جهت بوی عاید شود، واما بسوی خلق و کمالاتی که بدان تعلق دارد،
~~چنانکه
# ~~اخبار اکابر که ("الفقبر لا یحتاج الی الله) اشارت به حقیقت این
~~فناست، وبهعدم تحقق
# ~~بحقیقت این فنا آنگاه شعور یافت که بمقام جمع الجمع پیوست، جه آنجا از
~~آن بقیت
# ~~مذکور وحکم اوحجابی درشهود حقیقی خود مشاهده کرد، پس درعین آن حال که
# ~~خود را با عشق و طلب و همگی احوال خود دراین مقام جمع الجمع پوشیده و
~~فانی
# ~~کرده بود، هرجند به حکم کمال قابلبست و استعداد، حقیقت این حال وعشق هم
~~پوشیده
# ~~نبود، باز از حیثیگت آن بقیکت که حکم آن درهرجزئی و ذرهئی از وی ساریست
~~،
# ~~بزبان هرذره بهصورت شوق وطرب طلب پیدا شد، وازسر عشق بازی آغاز کرد و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~315 PageV00P459
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_460.png)

# ~~316
# ~~ساز طرب و غزلسرائببدن ساز کرد، وخوش و نادره آنست که ظهورش درعین
~~اختفا
# ~~افناده است، و آنجه انشاد کرده است به صورت غزل در آنجه گفت : ((منشدا
~~طربا)،
# ~~ابن بنجاویک بیت است برولا، و اولش اینست :
# ~~وفام بها عندالنشهی عذر محتنتی
# ~~بدت فرأیت الحزم ms291 فی نفض توبتی،
# ~~بیدا شد حضرت معشوق، اعنی به نجلیثی از تجلیات مقام احدیتت جمع برهر
# ~~ذرهیی ازذرات من. پس دیدم که احتیاط درخراب کردن بنباد توبهآ منست از
~~عشق بازی،
# ~~وقایم شد بهسبب ابن تجلی ازحضرت معشوق به نزد عقل ، عذر کشیدن من محنت
# ~~عشق و درد شوق را، ازیراکه پیش ازاین عقل من مرا بر مقاسات شداید عشق
~~عیب و
# ~~ملامت میکرد، اما اکنون چون نظر عقل نیز بنور این تجلای روشنی یافته
~~است، مرا
# ~~ذراین ظهور بصورت عشق وتحمثل مشاق او معذور میدارد.
# ~~فمنها امانی من ضنی جسدی بها، امانی آمال سخت، ثم شحکت2
# ~~پس از حضرت معشوق آرزوهابی که تتیجهآ پیشنهادهای سر وخفیفت من بود ،
# ~~از او درمن باقمانده ، که در وفت تحقق به آن مفامات سابق، آن آمال را
~~به صورت
# ~~کمال برستر من عرضه کرده بوده وبدان سخاوت نموده، ومرا به آن آرزوهای
~~کمالات
# ~~الهی رسانیده، و آن آرزوها و وصول به آن کمالات درهر مقامی از آن
~~مفامات موجب
# ~~سکون سورت طلب وشدت عشق من شده بود، وامان من از این بیماری ونزاری تن
~~من
# ~~که اکنون دارم به سبب تعلاق به این حضرت احدیت جمع وعشق اوکشته، وجون
~~عین
# ~~آن پیشنهادهای کمالات درنظر ازاین مقام من، موجب نقصان وحرمان من
~~بودند، از
# ~~ابن مقام که أعلی المقاماتست، پس هم او تدارک فرمود، و به نمودن آن
~~آمال به صورت
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - الحزم: ضبط الأمر والأخذ فیه بالثقة وحسن الرأی. النهی، الواحد
~~نهیة العقل.
# ~~المحنة البلیکة، والتجربة، والإختبار.
# ~~2 - أمانی من ضنی: ای أمنی من المرض، نسبة الی الأمان. سخست: سمحت.
~~شحت:
# ~~بخلت PageV00P460
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_461.png)

# ~~کمال برمن بخبلی کرده بل که آن جمله را به صورت نقایص به من نمود ، چه
~~هریک
# ~~برتحقشق به این مقام احدیکت جمع حجابی محکم بود، لاجرم اکنون آن سکون و
# ~~سکوت بهجنون وضجرت مبدل شده است، واینک بسماری عشق هرذره یی از ذرات
# ~~تن مرا که ms292 چیزی از آن آمال حجاب کمال او بوده بود، به آلودن و فرسودن
~~گرفته است.
# ~~وفیها تلافی الجسمء بالسیقم ، صحةه
# ~~له، وتلاف النکفس نفس الفتکوةا
# ~~ودر این حضرت واین عشق او، تدارک این جسم من به این ببماری ونزاری این
~~عشق،
# ~~عبن صحتست مراین جسم مرآء چه موجب زوال حجاب هرذره از ذرات اوست از
~~تحفق
# ~~به حقیقت کمال، اعنی حقیقت آن اشتمال مذکور، وفنا وتلف نفس نیز به کلی
~~از حکم
# ~~واثر هر بقیتنی از آن آمال مذکور که دراو مانده بود، عین فتوت و حقیفت
~~مروتست
# ~~ذرحق نفس .
# ~~وموتی بهاء رجدآ حباف هنبئة،
# ~~وان لم امثت فی الحبعشت بغصة
# ~~ومردن من بیکبارگی، به مدد حضرت معشوق درحال عشق، وغلبهآ احکام و آثار
~~او
# ~~حیانی است خوشگوار وعیشی بایدار، واگر چنانکه به مدد این حضرت معشوق در
# ~~حال این عشق، به کلتی نمیرم، چیزی از آثار آن آمال مذکور درمن باقی
~~ماند وحینتذ،
# ~~زندگانی ثآی باشد مرا به غصکه حجاب وحسرت حرمان آمیخته و از محنت هجر
~~انگیخته.
# ~~فیا مثهجتی ذوبی جوی وصبابة ،  ویا لوعتی کثونی، کذاک ، مذیبتی
# ~~پس اکنون ای جان من ، به کلی بگداز دراین شعلهآ اندوه عشق وسوزش آتش
# ~~شوق ، و ای سوزش عشق ، هم چنین باش و مرا به یکبارگی میگدازان تا از
~~آثار آن
# ~~آمال مذکور هیچ باقی نماند، ومن ازحجاب به کلتی باز رهم .
# ~~الجوی: الحرقة وشکدة الوجد من العشق اوالحتزن، والنعت منه جور
~~والصبابة:
# ~~رفتة الشوق وحرارته ، والنعت منها صب والثلوعة : حرفة الحب.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~317
# ~~1 - تلافی الجسم: تدارکه. تلاف: هلاک. الفتوة: ارید بها السخا والکرم
~~فی المقام.

PageV00P461

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_462.png)

# ~~318
# ~~ویا نار احشایی اقیمی، من الجوی،
# ~~حنایا ضلوعی فهی غیر قویمة
# ~~و ای آتشی که ازشوق آن حضرت در قوا واعضای باطن من افتاده بی راست
~~گردان
# ~~کزبها وخمید گبهای استخوانهای پهلوی مرا به از الت آثار آن آمال مذکوره
~~جه هنوز
# ~~راست نشدهاند، اعنی اثری از آن آثار درایشان ms293 باقی مانده است، و کزی
~~ظاهر استخوان
# ~~را چون خواهند که راست کنند، در آتش ظاهرش در آورند، وچون کزی استخوان
# ~~اینجا معنوی است، لاجرم به حکم نسبت آتش معنوی را به راست کردن وی بر
~~گماشته
# ~~است.
# ~~ویا حسن صبری فیرضی من أحبثها،
# ~~تجمکل ، وکثن للتدهر بی غیر مشمتآ
# ~~و ای حتسن صبر من برمفاسات شداید عشق از برای زوال وفنای آثار آن آمال
~~درراه
# ~~رضای آنکسی که حضرت اورا دوست میدارم وارادت ورضای او درحمل آن شداید
# ~~است از بهر ازالت آثار آن آمال، تو ای حشسن صبر من جمال خود بنما و
~~ثابت باش،
# ~~تا ازمن به نزد غیری شکایتی وافع نشود، وپناه در آنشدت هم به حضرت
~~معشوق برم،
# ~~چه معنی صبر جمیل اینست، وتو نیز که حسن صبر منی، چنان باش که مر دهررا
~~بحال
# ~~من بواسطهآ شکایتی به غبری شماتت کننده نباشی .
# ~~مراد از دهر اینجا عالمست وعالمیان ، یعنی اگر صبر جمیل نباشد، تواند
~~بود که
# ~~دروقت غلبات شدایدعشق، جزعی از من به نزد غیری واقع شود و آن موجب بعد
~~من
# ~~گردده و آنگاه عالم وعالمیان که به کلی به داغ خلقیکت وغیریتت خود را
~~موسوم
# ~~مییابند، واز آن جهت که من خود را درظل تجناححضرت معشوق وحقیقت او
~~پنهان
# ~~کردهام، میان من وعالم وعالمیان عدم مناسبت وملایمت که معنی دشمنی است
~~ثابتست،
# ~~ازحال من و آن بعتد آگاهی یابند، و به آن شادمانی اظهار کننده که شماتت
~~در لغت
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- اقیمی قومی وعشیرتی.
# ~~2 - تجمتل : لا تظهر الشذل والمسکنة وهو من قولهم تجمل بالصبر.

PageV00P462

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_463.png)

# ~~اظهار شادمانی دشمنست به سبب نکبت و بلایی که به دشمن رسد، پس میگوید
~~که تو
# ~~که صبری ، تجمل کن تا شماتتدهندهآ دهر به حال من نباشی .
# ~~ویا جلدی، فی جنب طاعة حبثها
# ~~تحمکل ، عداک الکل کلةعظیمةا
# ~~و ای فوت وتوانایی من، در معرض طاعت ودوستی حضرت معشوق و مقتضیات او
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~1- یا جلدی: ms294 یا صبری. فیجنب طاعة حبهاء ای لدیه. عداک الکل2:
~~تجاوزالکلال،
# ~~
# ~~ناظم رضیالله عناه، درابیات قبل ازاین بیت فرمود : "فیا مهجتی
~~ذوبی جوی وصبابة -
# ~~ویا لوعتی کونی کذاک مذیبتی - ویا نار احشائی اقیمی من الجوی ... ویا
~~حسن صبری
# ~~فی رضا من احبها - تجمل وکن للدهر فیغیر مشمتی - ویا جلدی الخ) چون حکم
# ~~قانون محبت واقتضاء حکمت عشق آنکه صحلنت وسلامت ظاهر وباطن عاشق منوط
# ~~به استیلای عوادی اسفام واعادی صنوف آلام مصور بانشد چه آنکه:
# ~~اطریق بوالهوسانست نه ره عشاق
# ~~زعشق لافو بس از فتنه برکران بودن)
# ~~دراین ابیات اعضا وجوارح بیرونی واندرونی را بخطاب التزام این معنی
~~مخصوص
# ~~میگرداند، وجوارح باطنی بمناسبت تقدم آنها برجوارح ظاهری مقتدم میدارد
~~، که
# ~~ای جان بستم دیده، نشمعسان درشعلهآ اندوه عشق وسوزش آتش شوق بگداز.
# ~~بهمین معنا اشارت فرموده است شیخ عارف بارع کامل سلطان سریر بلاغت و
# ~~فصاحت و بکه تاز میدان معرفت سعدی شیراز:
# ~~(روان روشن بسعدی که نشمع محفل تست
# ~~بهیچ کار نیاید گرش نسوزانی))
# ~~آی آتش حرمان و فراق درگداختن وسوزانیدن بقایای نسب خارجی و تعیسن و
~~همی من
# ~~باش.
# ~~آتش بیارو خرمن آزدگان بسوز
# ~~ای آتش اندرونی من عظام بهلوی من وعظائم نسباندرونی من که برمنهج قویم
~~عشق
# ~~تا پادشاه خراج نخواهد خراب را
# ~~راست نشدهاند و از انحرافات اطرافی تمام نرستهاند آنهارا بزبان زبانهآ
~~خود رایست ساز.
# ~~آتش آن نبسست که ازشعلهآ او خندد نشمع
# ~~319
# ~~ال اهارا بو ال انه خو واا
# ~~ناز پرورده تنعشم نبرد راه بدوست
# ~~عاشقی شیوهآ رندان بلاکش باشد PageV00P463
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_464.png)

# ~~320
# ~~هرباری1 که ازشداید وعظایم رنجهای عشق به من میرسد، ازبرای ازالت آثار
~~آن
# ~~آمال تحمل کن که خستگی ازتو بگذرد، وهیچ کوفتگی بتو مرسد .
# ~~(عداک الکل" دعایبست که عرب کنند، هرجیز را که بار عظیم برگیرد از
~~آدمی
# ~~وحببوان وغبرهما.
# ~~ویا جسدی المضنی تسل6 عن الشفا،
# ~~ویا کبدی ، من لی بأن تتنفتکت2
# ~~و ای تن بیمار نزار من، شکیبا شو از ms295 بهشدن ازاین بیماری عشق تا آنگاه
~~که آثار
# ~~آن آمال به کلی از تو زوال پذیرد، تا آنگاه به حقیقت کمال برسی، و ای
~~جگر من
# ~~کیست که مرا مدد کند به آن که تو پاره پاره شوی درفنای آن آثار. ودر
~~این ابیات
# ~~مراتب فنا را به ترتیب ذکر کردهاست . اول، رنجوری وباز ضعف وباز موت2
~~وباز
# ~~فنای اثر از پوسیدن استخوان وغیر آن .
# ~~ویا ستقمی لاثبق لی رمقا ، فقد
# ~~ابیتت لبثقیا العزة ذل البقیکة
# ~~
# ~~2- این بیت با چند بیت دیگر انشارتست بارتیاض اعضاء ظاهر وجوارح جسمای
# ~~واختصاص ایشان بخطاب انهماک درنزاری و ضعف نسب امتیازی و استیصال احکام
# ~~نعیسن خارجی. قوله: یا جسدی الخ. یعنی ای جسد بیمار و ای تن نزار من ،
~~شکیبا
# ~~شوید از بهشدن بیماری عشق که بهبود من درعین بیماری ایست.
# ~~طبیبا دردمن دارد نهفته، با دلم کاری
# ~~قوله : ویا کبدی الخ، و ای جگر من، کیست که دل دهد مرا ومدد کنده تا
~~تو دراین
# ~~نو دردی را که بی کاریست رو مشغولدرمان کن
# ~~جادهآ عشق وبرحاء درد پاره پاره شوی
# ~~3- وباز فوت -خ ل -.
# ~~4- گربخششی دگرنکنی، خون ما بریز
# ~~باری بدین بهانه بنامت ستم شویم
# ~~مشارق التدراری
# ~~ای بیماری هیچ کوتاهی نکن واز تعین ظاهری من چیزی و رمقی مگذار، و ای
# ~~صحتت وسلامت، بقیهئی که ترا با من بود ازصحبت آخر شده چه صورت صحت بدون
~~PageV00P464
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_465.png)

# ~~و ای بیماری من، از فرط عشق هیچ باقی مگذار ازجان من چیزی، چه بی هیچ
~~شکنی
# ~~سر باز زدهام وروی گردانیده ازخواری بقیتی ازجان خود، تا مبادا که چیزی
~~از آن
# ~~آثار آن آمال با آن بقیتت همراه ماند، وحینئذ، موجب مذلکت حرمان وحجاب
~~من
# ~~شود ازاین حضرت احدیثت جمع، واین سر باززدن من از ذآل3 این بقیتت ،
~~ازجهت
# ~~بفای عزت حقیقی من بود برمن، اعنی تحفق باین مقام احدیثت جمع مذکور .
# ~~البقیا اسم قولک: لا ابقی الله علیک، ان ابقیت علی. ms296
# ~~ویا صحتتی، ماکان من صحبتی انقضی ،  ووصلک فی الأحشاء میتا کهجرفا
# ~~وای تندرستی من، هرجه ترا بود ازصحبت من به آخر رسید ونمانده چه این
~~بساری
# ~~عشق تمام درمن اثرکرد، وقوت گرفت ومرا به فنا رسانید، واکنون وصل تو که
~~صحتتی
# ~~مرمرده را که درمیان زندگانست ، همچون حقیفت هجرانست درعدم وصول نفعی
~~از
# ~~آن وصل بدو.
# ~~مبننا مفعول وصلک
# ~~ویا کل ما ابقی الضکنا منشی ارتحل ،
# ~~فما لک مأوی فی عظام رمیمة2
# ~~و ای همگی آنچه از من این بیماری عشق باقی گذاشته است از آن آثار
~~مذکور، رحلت
# ~~کن وبرو ازمن وتن وجان من، جه این بیماری به کلشی مرا میرانید و فنا
~~گردانید ، واز
# ~~من اکنون جز استخوانهای بوسیده اثری نمانده است ، وترا که بقیتتی از آن
~~آثاری،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~321
# ~~موضوع ومحل مقوم، صورت نمیبندد، پس وصل تو مردهآ کوی عشق را درمیان
~~زندگانی
# ~~حفیفی آن راه همچو هجران است.
# ~~طبیبا درد عشف ایست این و خوش می آیدم مردن
# ~~رها کن درد من با من که من درمان نمیخواهم
# ~~1 - فی بعض النسخ: فی الاحیاء، بدل الاحشاء. قوله میتآء اراد به نفسه
# ~~2 - وقیل فی المقام:
# ~~"از ما چو آشنایان برداشتند دل را
# ~~ای جان زار مانده توهم ببر گرانی" PageV00P465
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_466.png)

# ~~322
# ~~جایگاهی ومقامی در استخوانهای پوسیده نتوان بود . - ننواند بود -خ -.
# ~~وبا ما عسی منشی اناجی ، توهشما   بباءالنشدا، اونست منک بوحشةا
# ~~و ای هرجیزی ازحقیقت من که مگر ازجهت توهشم آن چیز را ندا کنم ودر آن
~~ندا
# ~~آنچیز را بیاء ندا به خود اضافت کنم، مثلا، چنانکه گویم : یا رمقی ویا
~~جزئی و
# ~~عضوی ، آرام و أنس بافتهام بهدوری و وحشت ازتو ، یعنی این بیماری عشق،
~~عین
# ~~برا به کلی فانی کرده است، چنانکه از من هبچ چیزی قابل ادراک و خطاب
~~نمانده است،
# ~~مگر که به فوت وهمی که عدم و محال را نیز2 در تصور می آرد، از خود چیزی
~~توهم ms297
# ~~کنم، واز بهر آن توهم آن چیز را بیاء ندا به خود اضافت کنم، از آن چیز
~~نیز اکنون
# ~~آسودهام ، وبا وحشت و دوری از آنجبز آرام گرفته . واین مبالغتست درفنای
~~آن
# ~~آثار مذکور.
# ~~فکل الذی ترضاه، والموت دونه، به اناراض، والصبابة ارضت3
# ~~پس هرچیزی که تو که معشوقی، به آن چیز خشنود باشی، ومر درپیش آن چیز
# ~~باشد ، یعنی حال چنان باشد که تا نمیرم به آن نرسم، من به آن جیز
~~راضیم، وبه مرگ
# ~~ازجهت رضای تو خشنود و تن درداده. واین شورش عشقست که مرا به آن راضی
# ~~کرده است
# ~~مشارق التدراری
# ~~1_جز خیالی زتنم بیش نماندست کنون بل که این نیز خیالیست که میپندارم
# ~~2- نیز درتو میآورد - خ ل -
# ~~3 - وقیل نظما:
# ~~نه شرط عشانی بود با کمان ابروی دوست
# ~~که جان سپر نکنیپیش تیر بارانش
# ~~واین حکم عشقست وانفاذ امر آن که من را بدین حال خشنود نماید. ونعم ما
~~قیل فی
# ~~نظم الفارسی:
# ~~لگام درسر شیران کثند صلابت عشق
# ~~چنان کشد که شتر را مهار در بینی PageV00P466
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_467.png)

# ~~ونفسی لم تجزع باتلافها اسیآ ،
# ~~ولو جزعت کانت بغیری، تأسست1
# ~~و نفس من هر گز جزع نکند، وصبور باشد به تلف کردن تو که معشوقی مراورا
~~درحال
# ~~عشق وحزن او، واگر ازاو ناگاه جزعی ظاهر شوده در آن جزع به غیر من
~~منتسب و
# ~~مقتدی باشد.
# ~~بعنی: مفتضای حال نفس من که به کلشتت متحقتفست آنست که در رضا و سخط
# ~~نابع حضرت معشوق باشد، وبه هرجیزی راضی باشد راضیشود، پس اگر این نفس
~~من
# ~~من حبث بعض جزئببانها وقتی فقلتت به صبری نمابد، آن از اخکام جزئیت
~~ومابه الممایزت
# ~~باشد بینها وبین کلینها ، نه از احکام کلبت او.
# ~~پس در جزع به غیر من که نفسی جزئی وحکم جزئبست ، اقتدا کرده باشد ، نه
# ~~بهمن که کثلکم.
# ~~وفی کلحیآ کثل حیآ کمیتت
# ~~بها ، عنده قتل الهوی خبر میه2
# ~~ودر هرقببلهئی که بینی از اجناس وانواع ms298 عالم وبنی آدم ، هرزنده پی که
~~او را دیده
# ~~است ، به عشق او مفنون شدهاست ، ودر حکم تصترف و زبر فرمان عشق او جون
# ~~مرده بی محکوم و زبون گشته، وبه مرگ در آن تن درداده، جنانکه به تزد او
~~کشتن
# ~~عشق بهرین مردنیست
# ~~واگر کسی اعتراضی کند، که اگر گفتی که کشتن عشق بهترین حیاتیست ، تقریر
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~323
# ~~1- یعنی اگر بواسطهآ غلبهآ حکم مرتبه، جزعی ازاو ظاهر نشود، از طور عشق
~~و
# ~~مذهب عاشقی تخلشف نموده واز غیر من تبعیت کرده :
# ~~سرو بالای کمان ابرو اگر تیری زند
# ~~عانشق آنستکه در دیده کشد پیکانرا
# ~~قوله ونفسی ... لم تجرع: لم تحزن ولم تخف. الأسی: الحزن. تأسلت: تعزت
# ~~2 - قوله : خیر مبتة، فی بعض النسخ: خیر موته. الحی2 الأول: القبیلة،
~~او احد
# ~~احیاء مدینة من المدن الحی الثانی: من الحیات .

PageV00P467

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_468.png)

# ~~324
# ~~عالی نر بودی ؟ از آن دو جواب گوییم :
# ~~یکی، آنکه حکایت اهل حال اهل قبیله وفرقهآ عاشفان میکند، و دیگر عشاق
# ~~شاهد که هنوز در پایهآ نازل باشند واز آن مقام نازل سخن گویند، ودوم
~~آنست، چون
# ~~تقربر فنا وتحقشق به مراتب آن میکند، خبر مینه گفتن دراین معرض
~~مناسبتر باشد.
# ~~تجمتعت الأهواء فیها ، فما تری
# ~~بها غیر صب، لا یری غبر صبوةا
# ~~جمع شدند جملهآ عشقهای همه عاشقان درحضرت معشوق، اعنی جملهآ عاشقان
~~براو
# ~~مفنون شدند تا هیچ نبینی ونظرت نیفتد جز برعاشقی شبفته ومفنون آن حضرت
~~،
# ~~چنانکه آن عاشق جز این عشق ومیل به آن حضرت هیچ نخواهد و نبیند،
~~ازیراکه آنچه
# ~~درنظر می آید، جز وجودی نیست مضاف به حقیقتی، وهروجودی مضاف که هست
# ~~- در هرمرتبهیی ، معنی2 کان او روحا او حسآ - فرع وجود پگانه است ، که
~~حسن
# ~~وجمال مطلق حق است س از وی منتشیء وبه وی راجع، چنانکه آن موحتد یگانه
~~در
# ~~دو بیتی گفته است:
# ~~باری دارم که جسم و جان صورت اوست جه جسم وچه جان جمله جهان صورت اوست ms299
# ~~هرمعنی خوب و صورت پاکیزه کاندر نظر تو آید آن صورت اوست
# ~~وجون عشق دراین عالم جز به صورت حتسن تعلثق نمی گبرده واصل حسن آن حضرت
# ~~را است، پس مجنمع همهآ عشفها آن حضرت باشد، وجون هیج کس را ازاین صور
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- "اهر کسی گرچه دلبری دارد - دلبر، آن دل ستان فتانست) این
~~هواها وعشفهای
# ~~متخالف که باعتبار تنوع وهمی متعلکفات متکشر گشتهاند چون کثرات امور
~~اعتباریهاند
# ~~وبوجه واحد قائمند، همه درحضرت معشوق حفیقی ومحبوب کل، متعانق
~~ومحتمعند،
# ~~چه آنکه عشق و حب3 درظاهر وباطن وجود عین وجودست وبهتبع وجه حق واحد
# ~~ساری درکثراتست ومششأ ظهور همه کثرات عشق ایست وغایت ونهایت نیز عشق
~~ایست
# ~~ونتیجة عشق ومعشوق وعاشق اوست اجمالا وتفصیلا. الأهواء، الواحد هوی
# ~~احب، المیل. الصبوة : جهلة الفتوة PageV00P468
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_469.png)

# ~~وجودی ننوان دید که خود را وصفات خودرا دوست ندارد، جز برخود وصفات
~~خود،
# ~~جون حیات وبقا ودیگر لنذات و راحات، وجذب نفع ودفع ضر که راجع به این
~~دو
# ~~صفت بقا وحیاتند بر کسی دیگر عاشق باشد، چه اگر به غیری نیز تعلتق
~~میگیرد به آن
# ~~طریق می باشد که بهحکم مناسبت آن غیر را آیینه خود وصفات خود مییابد ،
~~پس
# ~~هیچ جیز جز عاشقی تنوان دید، که هیچ جز میل وعشق نخواهد ونبیند ،
~~ازیراکه جز
# ~~حیات وبقای عین یا اثر هیچ کس چیزی نخواهد ، وحبات وبقای همه چون بدان
# ~~حضرت راجع است، لاجرم جز عاشفی برآن حضرت که جز آن عشق هیچ نخواهد ،
# ~~ننوان دیدن ویافتن .
# ~~اذا سفرت فییوم عیدر تزاحمت
# ~~علی حسنها ابصار کل قبیلة
# ~~واین اجتماع همهآ عشقها ، درحضرت معشوق، آنگاه بود، که حجاب عزت از روی
# ~~بگشاد در روز عبد که کناینست از روزآخذ میثاق "الست"، به
~~مناسبت اجتماع
# ~~خلق در او بهصورت سرور وبهجت، جون صور حقایق اشخاص انسانی را برمثال
# ~~ذرات درهوای آفتاب جمال خود بیداکرد، وخودرا به صورت حسن وملاحت به همه
# ~~بنمود تا هریک ازاین اهل قبیلهآ ms300 انسانیکت در آن صورت ذردی ، به هوای او
~~دررقص
# ~~آمد، ودر دیدن حسن دیدار وسماع گفتار او که "الست بربتکم"
~~یکدیگررا مزاحمت
# ~~کردند، وبه جواب گفتن بلی برهم مبادرت نمودند .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~325
# ~~1- اگر بحضرت معشوق حقیقی رسی نه بینی مگر عاشقی که درنظر همست او بفیر
# ~~عشق درنیاید ودر آن هنگام که ازحجاب خفا و کمون صباحت وجمال او ظاهر
~~شود ،
# ~~در روز عید که یوم دوران عیان و دولت تمام اظهار وجه مطلق است، همهآ
~~آراء واهواء
# ~~ومیول متخالفه درآن وجه متراجم ومجتمع گردند ودیدهای قبایل بنی آدم که
~~هر کدام
# ~~متوجه جهتی میباشند در آنجا همه گرد بک قبله طائفند - لکل وجهةآ هو
~~مولیها -
# ~~((عشق در برده مینوازد ساز
# ~~شر زمان زحمهئی کند آغاز
# ~~همه عالم صدای نفمهآ اوست
# ~~که شنید این چنین صدای دراز) PageV00P469
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_470.png)

# ~~23
# ~~فارواحتهم تصبو لمعنی جمالها ،
# ~~واحداقثهم من حسنها فی حدیقة
# ~~پس ارواح این صور خقایق انسانی ، به حکم غلبهآ معنوینت درآن نشأت ، و
~~عدم
# ~~مزاحمت احکام طببعت، به معنی و باطن جمال برکمال آن حضرت میل نمودند ،
~~وبه او
# ~~مشناق گشتند ، ودیدههایی کسه ایشان را بود مناسبت آن نشأت ذری از صورت
# ~~حتسنش که به حکم عموم ظاهر تجلتی وجودی، اثر آن به همه رسبده بود بی
~~معارضت
# ~~حجب اوصاف مزاجی، در بستانی بود دراو ازهار انوارقدس میدیده وهر نفس
~~از آن
# ~~انوار ثمار انس میچید، این حکم عموم اهل قبیلهآ انسانیت بود، اما حال
~~من به طرزی
# ~~دیگراست چنانکه بیان آن در این ابیات آینده خواهم کرد و مقدمهآ آن بیان
~~این فصلست.
# ~~فصل
# ~~بدانکه به حکم آنکه موالید وارکان عنصری با امزجه واحوالی که از ایشان
# ~~متحصتلست دراین نشأت عنصری، محکوم و مظروف زمان و مکانست، لاجرم
~~هرقربتی
# ~~وعبادنی که به این نشأت عنصری ازانسان صادر میشود ، به این هردو
~~متعلشقست ، و
# ~~زمان ، صورت هبآت واحوال واشکال فلکی است ، جنانکه مکان، صورت اشکال و
# ~~هبآت زمبنی است ، وهرحالی ms301 وشکلی وهبأتی وفلکی وزمینی، جز صورت معبتنی
# ~~و حقیقتی و هبأتی اجتماعی نبست از توجثهات اسماء و حقایق الهی با گونی
~~در عالم
# ~~غبب ومعانی، واسماء وحقایق الهی وکونی مننفاوت الدرجانند در حبطت و شرف
~~و
# ~~تناثبر وغیر آن، لاجرم بعضی از ازمنه و امکنه را که تبع وصورت این اسما
~~وصفاتند،
# ~~بر بعضی فضل وشرف حاصل آمد، تا قربات وطاعاتی که به بعضی متعلق است در
~~نتیجه
# ~~مشارفق التدراری
# ~~1
# ~~الب میچکان وزلفپریشان وچشم مست
# ~~ین یلک دل خرابشده چند جا نهم)
# ~~ارواح این قبائل در خلوتخانهآ عشق متوجه و واله وحیران جمال معشوق و
~~چشمان آنها
# ~~در بستان حسن وحدیفهآ جمال او به چرا مشفولند PageV00P470
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_471.png)

# ~~واثر وخاصبتت وقتوت زیادت ازدیگرها است، جنانکه نصوص الهی و احادیث
~~نبوی
# ~~ناطق است به فضایل ازمنه، جون رمضان ولیلة القدر ویوم الجمعة ومثل آن،
~~وبه شرف
# ~~امکنه ، چون حرمین وبیت المقدس و مسجد اقصی وجز آن، وفضایل اعمالی که
~~به
# ~~ایشان متعلگق است، جون نماز و روزه واحبای بعضی لبالی و سعی وطواف و
~~وقوف
# ~~وزیارت وامثال ابن .
# ~~اکنون دراین جندبیت آینده، ذکر از منه و امکنه می کند، و میگوید: که
~~اختصاص
# ~~اعمال به از منه و امکنه وتعلثق شرف تتایج وخواص وآثارو قتوت و کثرت
~~ایشان ،
# ~~به هریک به نسبت با عموم خلق است، اما به نسبت با من نوعی دیگراست،
~~ازیرا که چون
# ~~مشهد من این حضرت ومقام احدبثت جمع مذکور است، وخاصبتت ابن مشهد ، شهود
# ~~اشتمال هراسمی و حقیفتی ومعنیی وهیأت جمعیتت وصورت توجتهی است برجملهآ
# ~~اسما وحقایق ومعانی وهبآت وصور، وذوق "کل شیء فیه کل شیء) ازخواص
~~این
# ~~مقامست، لاجرم مرا هرجزئی از اجزای زمان به شهود جمال آن حضرت از
~~حیشیگت
# ~~این مقام مذکور، عبدی ومیثاق ولیلة القدری وجمعهیی است، وهمچنین
~~هرمکانی که
# ~~ذر او به این حضرت توجثه کنم، ودر آن توجه مرآن خضرت را مشاهده کنم ،
~~عین
# ~~مکنه ومدینه وقدس و اقصی ms302 است، وهرفعلی وتوجهی که مرا به این حضرت باشد،
# ~~عبن طواف وسعی و وقوف ونماز و روزه است.
# ~~پس دراین بیت تفصیل این فصل مذکور میکند، وذکر زمان را ، لعلوه و کثرة
# ~~تأثیراته ، برمکان تقدیم میکند ومیگوید :
# ~~وعندی عیدی ، کثل یوم اری بها،  جمال مثحیکاها ، بعین قریرةا
# ~~وبه نزد من هرروزی که هم به مدد حضرت او جمال رخسارش را میبینم به چشمی
~~که
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~327
# ~~دیگران را عید اگر فرداست، مارا این دم است
# ~~روزهداران ماه نوبینند وما ابروی دوست
# ~~(هم به چشم تو بروی تو مدامم نگران) PageV00P471
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_472.png)

# ~~328
# ~~به نور تجلتی احدی جمعی او روشنی بافته است، آن روز عبن عبد و وفت سرور
~~و
# ~~بهجت وجمعبت منست، لاجرم می گویم :- بیت -خ ل -
# ~~عبید دگران گذشت ومن هر نفسی
# ~~جون روی تو بینم به نوی عبد کنم
# ~~وکلاللیالی لیلة القدر ، ان دنت ،
# ~~کما کل ایتام اللشقا یوم جمعةا
# ~~وهمةشبهای همگیزمان، شب قدراست2 مراء جونکه آن حضرت به من نزدیک میشود
# ~~به فنای همگی آثار من، چنانکه همهآ روزهای دیدارش مرا روزا جمعه است که
~~نامش
# ~~سبتد الأیامست
# ~~وسعیی لها حج، به کسل وففة،
# ~~علی بابها ، قد عادلت کثل" وففة 3
# ~~و رفتن وتوجثه کردن من بهسوی حضرتش، مرا حجی مقبولست، که به آن سعی هر
# ~~ایسنادنی بردر حضرتش به تحقیق برابراست با هروقوفی به عرفات، که جمله
~~خلق اولین
# ~~و آخرین کردهاند وخواهند کرد.
# ~~این حکم حال من به نسبت با زمان بود، اما به نسبت با مکان میگویم در
~~این ابیات
# ~~آینده:
# ~~مشارق التدراری
# ~~1_چه اگر بسعادت قرب ووصال دست دهد ، همه شبهای من شب قدرست.
# ~~آنکه گویند بهعالم شب قدری باشد
# ~~مگر آنست که با دویست بیایان آری
# ~~ایح وهمه شبهای مجموع روزگار شب قدر ایست -خ -
# ~~3-هرروزی که صبح امید از مطلع فیروزی سربرزند، و آقتاب دیدار جمعیت
# ~~انوار او برمن تابد، آنروز جمعه باشد. سعیم بجانب وسوی او وتوجسهم بکوی ms303
~~او مرا
# ~~حجی مبروریست (اعرفات عشقبازان سرکوی بار باشد) هرو قفهئی که بر آن باب
# ~~دست دهد، برابرست با وقفات حجاج عالم.
# ~~کعبه کجا برم چه کشم رنج بادیه
# ~~کعبهاست کوی دلبرو قبلهاست روی دویست PageV00P472
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_473.png)

# ~~وای* بلادالله حلکت بها، فما
# ~~اراها، وفی عینی حلت، غیر مکتة
# ~~و هرشهری از شهرها و بلاد خدای تعالی که حضرتش به آن شهر فرود آمد،
~~اعنی در آنجا
# ~~برمن متجلسی شد، از این مقام و آن شهر به آن تجلای او درچشم من شیرین و
~~خوش آینده
# ~~آمد، من آن شهررا جز شهرمکنه که به کعبه مشکرفست نمیبینم درشرف و
~~بزرگواری،
# ~~چون ازاین مقام مذکور، نظر میکنم، یعنی پیش ازاین تجلی ، هیچ شهری در
~~چشم
# ~~من شیرینتر و بزرگوارتر ازمکه نبود، اکنون به این تجلتی او، هیچ جا را
~~جز مکته
# ~~نمیبینم، و در دل و بچشم من همه، شیرین می نماید.
# ~~وای* مکان ضمتها حرمم کذا
# ~~اری کثل دار آو عطنت دار هجرةا
# ~~و هرمکانی که گرد او در آمد، چون از این مقام مذکور بر من تجلتی کرد در
~~آن مکان،
# ~~ومرا به خود متکحد گردانید، تا آن گرد در آمدن مکان که به من مضافست به
~~وی
# ~~مضاف شد، آن مکان به نزد من عین حرم است ، تا همه احکام حرم - جمع - خ
~~ل -
# ~~را برآن مکان مترتب مییابم ، وهمچنین میبینم هرسرائی ، اعنی شهری را که
~~وطن
# ~~ساخت حضرت معشوق ، در آن شهر، یعنی من آنجا وطن ساختم، واو به آن تجلتی
~~از
# ~~آن مقام مذکور دائم آنجا برمن ظاهر میشود، که آن شهر عبن دار هجرت
~~مصطفی
# ~~است صلی الله علیه وسلتم ، اعنی، مدینه، وبه آن سبب معظم ومخرمست .
# ~~وما سکنته فهو بیت مفکدس0،
# ~~بفکرة عینی فبه ، احشای فترت2
# ~~وهر کجا حضرت او آنجا ساکن شد، اعنی تجلتی او بر من آنجا دایم گشت، پس
~~همانست
# ~~بیت المقدس به نزد من، که به روشنایی چشم من قوای باطن ms304 من از دل وجان و
~~غبیرهما،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~329
# ~~-1
# ~~من کعباه وبتانه نمبد آنم ودانم
# ~~آنجاکه توثی کعبه ارباب دل آنجاست
# ~~الحرم مالا یحل انتهاکه وتجب حمایته. ارضت: نزلت. (س 13): با آن تجلی
~~از...م
# ~~2
# ~~طواف حاجیان در کعبه باشد طواف عیاشفان در کوی جانان
# ~~قرت العین : بردها ، ای سرورها. قرت: سکنت واطمأنشت .

PageV00P473

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_474.png)

# ~~32
# ~~در آن مقام که اورا بیت المقدس مییینم قرار گرفت .
# ~~یعنی پیش ازاین باطن من درهیچ مقامی جنان فرو نمی آمد وقرار نمی گرفت
~~که
# ~~دربببت المقدس، واکنون هرجا که تجلتی او آنجا برمن دایم شد، آنجا بیت
~~المقدس
# ~~است، وجای قرار دل وباطن منست بفره عبن من در او
# ~~روا باشد که از قرة عبن حضرت معشوق را خواهد بعبنها، و روا باشد که
~~گوید
# ~~به واسطهآ روشنایی چشم من وانحاد بصر با بصیرت به نور آن تجلای جمعی در
~~آن مقام
# ~~باطن من فرار گرفت، وهردو معنی درغایت کمالست.
# ~~ومسجدی الأقصی مساحب بردها، وطیبی ثری ارض، علیها تمشتت1
# ~~ومسجد افصای من آنجاست که حضرت او دامان برد اعنی، ردای خود آنجا کشیده
# ~~است، بعنی آنجاکه برمن متجلای شده است از این مقام مذکور، در این صورتی
~~و مظهری
# ~~ازصور ومظاهر خود دامان کشان ، آن جای دامن کشیدن او مسجد اقصای منست،
~~و
# ~~بوی خوش من ازخاک آن زمین است که مظهر او بر آنجا رفته است .
# ~~مواطن افراحی، ومربی مآربی،
# ~~واطوار اوطاری، ومأمن خبفتی2
# ~~این اماکن مذکور، اعنی حرمین وقدس و مسجدالأقصی، چنانکه پیش از این
~~تجلشی
# ~~احدی جمعی، مقامات شادمانی من بود-صورة ومعنی - وجای چشم داشت بر آمدن
# ~~حاجات معنوی وصورتی من بود، واختلاف احوال ومشاهدهآ ذوق و انس ظاهری و
# ~~باطنی من بود، وامان گاه خوف عتاب وحجاب من بود، اکنون نیزهمهآ اماکن
~~همان حکم
# ~~مشارق التدراری
# ~~1
# ~~سال ها بسجدهآ صاحبنظران خواهد بود
# ~~برزمینی که نشان کف یای تو بود
# ~~مساحب، الواحد مسحب: مکان السحب. بردها ثوبها.
# ~~2 ms305 - مربی من رباالمال: نما وزاد. اطوارة اصناف، الواحد طور. اوطاری
~~مقاصدی،
# ~~الواحد وطر.

PageV00P474

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_475.png)

# ~~دارد.
# ~~المربأ بالهمزة: المرقب، وهو الموضع المشرف الذی یستشرف الرقیب علیه
~~للمراقیة.
# ~~والأطوار : من قولهم ، الناس اطوار، ای مختلفون علی حالات شتکی،
~~والأوطار:
# ~~الحاجات، جمع وطر .
# ~~مغان، بها لم یدخل التدهر بیننا ،
# ~~ولا کادنا صرف التزمان بفترقةا
# ~~ابن اماکن مذکور وهرجه اکنون همرن ایشان شده است، منازلست که دائما
# ~~چون صورت ومعنی به ایشان فرو می آییم، چنانکه ظاهر این صورت حستی ما ،
~~در
# ~~صورت ایشان نازلست، وباطن وقببقت ماء به معنی وخقیفت هریک متحقق ،
~~صورت
# ~~کون وروز گار محکوم ماست، و درمیان من وحضرت معشوق هیچ در نمی آید، و
~~گرذش
# ~~زمان که مشحتول احوال خلق است بالوساطة ، جدابی میان من وحضرت معشوق
# ~~نسیخواهد ، ونمی نواند خواست.
# ~~ولا سعت الأبام فی شت* شملنا،
# ~~ولا حکمت فینا اللبالی بجفوة
# ~~وجون دروفت نزول وتحشق به صورت و معنیی این منازل مذکور در مقام جمع و
~~احدیتت
# ~~جمع میبودیم ومیباشیم، لاجرم روزگار که محکوم آن حضرتست، در تفرقهآ
~~جمعبت
# ~~ما سعبی نمینواند نمود، وشبها که به حوادث وجفاهای عموم خلق آبستن
~~میباشد،
# ~~وهرروز جفایی وعنابی وفرقتی میزاید، در ما حکمش نافذ نیست .
# ~~ولا صبتحتنا التنائبات بنبوة
# ~~ولاحدثتنا الحادثات بجفتوة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~331
# ~~1 - المفانی، الواحد مفنیة المنزل. کادبناء مکربنا. صرف الزمان:
~~حوادثه.
# ~~2- فی بعض النسخ: ولا حدثثناالحادثات بنکبغ درنسخهآ شارح علامه (جفوة)
# ~~در دوبیت مکنرر آمده ایست وظاهر آنستکه درنسخه نشارح اشتباه رخ داده
~~بیاشد،
# ~~معنای این دو بیت ازاین قراراست: نه روز انبساط وظهور آنجا در تفرقهآ
~~جمعیت ما
# ~~سعی میتوانست نمود، ونه شب انقباض و خفا را مجال حکم قهر وجفا بود ونه
~~نوائب
# ~~وقایع صباح ما را بناخوشی وخشونت مشوب میکرد ونه حوادث نوادر با ما
~~حدیث PageV00P475
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_476.png)

# ~~332
# ~~وهبچ بامدادی برسر ما نیامد واقعهیی که برخلق منناوب می آید، تا اقتضای
~~زحمت
# ~~فرقت میان ما کند، وهیچ حادثه یی ازحوادث جهان با ms306 ما حدیث جفای هجران
~~یا عنای
# ~~حرمانی، هر گز نگفت ونیارد گفت .
# ~~ولا شنتع الواشی بصدة وجفوق؟
# ~~ولا ارجف التلاحی ببین وسلکوةا
# ~~وچون ما درمقام جمع واحدیثت جمع پنهان بودیم وهستیم ، لاجرم لاحی و
~~واشی که
# ~~غیر مینمایند، آنجا در نگنجیدند، ویا واشی هیچ تشنیعی به منع وجفای خود
~~و حضرت
# ~~معشوق نزد، ولایم نیز که ازجانب من بودی، هیچ ارجاف جدایی میان ما
~~وخرسندی
# ~~من ازحضرت او درنمی افکنده جه هردوخود به ما ومغام ما ره نبرده اند
~~ونمی برند
# ~~ولا استیقظت عین الترقیب، ولم تزل
# ~~علی لها، فی الحشب، عبنی رقیبنی
# ~~وهرگز چشم هیچ رقیبی ازغیر وغیریتت در حق ما بیدار نشد، وپیوسته از جهت
# ~~حضرتش حقیقت من درعشق او برمن نگاهبان میباشد، تا ازعین جمع بقاف فرق
# ~~انداخته نشوم، وهیچ غیری به من راه نیابد2 .
# ~~مشارق التدراری
# ~~نکبت وافسانهآ کدورت میگفت
# ~~2- نسخهآ شارح دراین بیت نیز خالی ازاشتباه نبوده است چون "اجفوة)
~~در این
# ~~بیت نیز تکرار شده است درحالتی که دربعضی ازنسخ ((ولا شنع الوانشی بصد
~~ولا قلی)
# ~~ودر برخی(اولا شنع الواشی بصد وهجرة" آمده ایست ومعنا بنا برنسخهآ
~~دریست تر ازاین
# ~~قرارست: (انه تشنیع وانشی وغمساز رابطهآ الفت ما بجز بسنگ صد وجفا
~~میگسخت ونه
# ~~لاجی ولائم بصرصر اکاذیب و اراجیف، غبار بین وسلوت درمیان می انگیخت.
# ~~2 - کنایت از آنکه، رقیب من برسر کوی عشقبازی عین تعین و هستی من بود
# ~~عندلیب گلستان تو حید میگوید:
# ~~انقاب وپرده ندارد، نگارر دلکش ما
# ~~توخود حجاب خودی(حافظ) ازمیان برخیز) PageV00P476
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_477.png)

# ~~ولا اختص" وفت دون وفت بطببة
# ~~بها کثل اوقاتی مواسم لقذة12
# ~~ومخصوص نشد بعضی اوقات از بعضی، به خوشی و راحت، چه به حضرت معشوق و
# ~~وصال و اتتحاد وجمعیتت بهوی، همگی اوفات من مجامع لذت ومسرت و راحتست .
# ~~یعنی : چون مسترت ولذت بهحضرت معشوق متعلتقست ، ومن بهحضرت او به
# ~~حقیقت متحفتقم ، لاجرم همهآ اوفات به نسبت با من بک وفتست، وآن بهلذت
~~ومسرت
# ~~معمور، ms307 وچون آنجا هیچ حکم تفرقه وغیررا مجال نیست، لاجرم هیچوقت در آن
~~لذت
# ~~نقصانی یا وقتی را بروقتی رجحان نیست .
# ~~نهاری اصیل کلته، ان تنسکمت  اوابله منها برد تحة2
# ~~روز من همه شبانگاه میشود، چون اول روز اثر نسیمی یابد به و اسطهآ رد
~~سلام
# ~~وتحیتت من ازحضرت معشوق . اصبل وقت میان عصر ومعزبست، وعرب آن وقت را
# ~~مدح کنند، چه در تا بستان که ناگاه از وهج و سورت گرمای میانروزی، خلاص
~~مییابند،
# ~~ودر آن وفت غالبا نسیمی میوزد، وشدت حرارت هوا را میشکند، لاجرم به
~~آنوقت،
# ~~عظیم مثلنذ میشوند، وراحت میبابند.
# ~~پس میگوید که : چون حضرت معشوق در اول روز رد5 تحیتتی کندمرا، وجواب
# ~~دعابی وتوجتهی دهد با آن اول روز، از آن رد* تحبتت اثری بابد وبه آن
~~مننسم شود
# ~~پس همه روز من درلیدت و راحت بافتن همجون شبانگاه عرب باشد.
# ~~تنستمت: ای وجدت نسبمه، من قوله - علیه السلام - فی الحدیث: (لما
~~تنستکموا
# ~~روح الحیاذ، ای وجدوا نسیمها) .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~333
# ~~1 - المواسم، الواحد موسم: مجتمع. واکثر ایستعماله لوقت اجتماع الحجة.
~~این لفظ
# ~~در فارسی همیشه بمعنای وقت وموقع استعمال میشود.
# ~~2 - الأصیل: مابین العصر الی المغرب. فی بعض النسخ: او ائیله منها برد
~~تحیشة
# ~~اوائیل بمعنای اوایل است بهلحاظ اشباع کسرهآ همزه، یعنی از اشباع کسرهآ
~~همزه یا
# ~~تنولید نشده ایست PageV00P477
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_478.png)

# ~~334
# ~~ولیلی فیهاکثه سحر5، اذا
# ~~سری لی منها فیه عرف نسمة1آ
# ~~وهمهشب من درحضرتش وقت سحرگاهست که هنگام اعندال هواست؟ چون بوزد از
# ~~حضرت معشوق از بهر من در آن شب بوی خوش بادکی خوش نازک از کشفی و خطابی
# ~~وسؤالی وحالی وذوق شهودی.
# ~~وان طرفت لیلا" فشهری کثلثه
# ~~بها لیلة القدر، ابتهاجا بزورة
# ~~واگر ناگاه شبی برمن تجلشییی نو، از حضرت غیب الغیب متجلتی شود، همه آن
~~ماه
# ~~من شب قدر باشد در شرف و بزرگواری وشادی وامیدواری یافت مطلوب حقیقی از
# ~~جهت شادمانی یی که مرا حاصل آید به آن ms308 زیارت او مرا.
# ~~وان فتربت داری، فعامی کثثه
# ~~ربیع اعتدال، فی ریاض اریضة2
# ~~واگر نزدیک کرد- کثند-خ ل - مفام ومنزل مرا بهحضرت خودش که منبع وحدث
# ~~ومرجع اعتدالست، همهآ سال من بهار هنگام اعندال و نشوه و نمای قضای
~~حاجات
# ~~ومرادات باشد، در روضههای ختترم تازهآ حضرات کمالی ومقامات جمعی
~~اعتدالی و
# ~~درجات سخت عالی تفرج کنان میباشم . و ("تقکربت دار" کنایت
~~باشد از تکمیل این
# ~~صورت عنصری، وتحقیق او بهحقیفت آن برزخبتت وجمعیتت کبری .
# ~~وان رضبت عنشی، فعشمری کثلثه
# ~~او ان الصتبی، طببا، وعصر الشبتیبة
# ~~واگر حضرت معشوق ازمن خشنود باشد درتقلشب من دراحوال ایین مقام احدیثت
~~جمع
# ~~مذکور، ومرا به تحقشق به حقیقت این مقام به کلشی به بسندد، همقآعمر من
~~هنگام کودکی
# ~~باشد ازجهت خوشی و امن و راحت و بیغمی ، وزمان جوانی باشد نیز همه عمر
~~من
# ~~از برای طرب و ناز و برخورداری ازجوانی، واین رضائیست که مذکورست که
~~آخر
# ~~مقاماتست، جنانکه درحدیث بهشتیان آمده است
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 -سر: هبته، یعنی وزید. العرف: الرائحة الطیبة النسیمة: تصغیر نسمة
# ~~2 - أریضة: اتتی کثر عشبها وازدهت وحسنت فی العین .

PageV00P478

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_479.png)

# ~~لثن جمعت کل المحاسن صورة
# ~~شهدت بها کلة المعانی الکدقیقة
# ~~اگر چچنانکه حضرت معشوق جمع کرد همه خوبیها را از روی صورت، تا من
# ~~مشاهده کردم به آن صورت، ودر او همهآ معانی باربک لطبیف را درهمهآ
~~عوالم.
# ~~قوله : ((صورة ...) نصب علی التتمیز. وقبد صورت از آن گرفت که عالم حس
# ~~وصورت ، أنم العو المست، ومعنی را درصورت تمامتر وکاملتر ادراک میتوان
~~کرده
# ~~جه صورت عین همان معنی است، لبیکن برهمهآ عوالم مرور کرده، وخلاصةآ
~~کمالات
# ~~هر مرتبه بی با خود همراه گردانبده .
# ~~ودر این بیت اشارتست به آنکه حضرت معشوق را من حبث جمیع الکمالات
~~الأسمائبة
# ~~وحقایفها ، دربافته وشناخته است ، جه حق را من حبث کل ذرکفه ذرتة،
~~کمالاتیست
# ~~که جز کامل عصر و وارث حقیقی حضرت محمدی را از آن آگاهی نباشد، واین
~~ناظم ms309
# ~~می گوید که من به آن رسیدهام تا ترجمانی آن مقام میکنم
# ~~هذا الببت جملة شرطیتة ، جوابه هذا البیت الذی بلیه :
# ~~فقد جمعت احشای کل صبابة  بها، وجوی بشنبیک عن کل صبوة
# ~~بس به تحقیق جمع کرده است نیز قوای باطن من همگی عشق را به حضرت معشوق،
# ~~وهمگی شورشی را ازشدت شوق که تراخبر دهد از همگی میل.
# ~~بعنی : چون حضرت معشوق جامع جملهآ محاسنست ومن هم بهمدد او آن همه راء
# ~~ودقایق معانی آن همه را مشاهده کردم، پس باطن من نیز مجمع همگی عشقها
~~وشوقها
# ~~ومیلها شده است تا عرجزئی وقوهیی از اجزاوقوای من حامل همگی عشق وشورش
# ~~شوقست.
# ~~ولم لا أباهی کلتمن یتدعی الهوی
# ~~بهاء وأناهی فی افتخاری بحتظوة2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~335
# ~~1 - فی بعض النسخ: لئن جمعت شمل المحاسن ..
# ~~2 - اباهی: افاخر. أناهی: أغالب.

PageV00P479

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_480.png)

# ~~336
# ~~ومن چرا باین عشق وچنین معشوقی که مرا است مباهات نکنم برهرکسی که دعوی
# ~~تحقق به عشق حقیقی کرد، و مبالغت نکنم و به نهایت نرسم در فخر کردن به
~~این حظسی که
# ~~من دارم ازعشق ومعشوق
# ~~وقد نلت منها فوق ما کنت راجبا ،  وما لم اکن امثلت من قرب فربتیا
# ~~وچون به تحقیق دربافتم ورسید به من زیادت وبالای آنجه ازحضرت معشوق
~~امیدوار
# ~~بودم، وبالای آنچه درعرصهآ امید من نیز نمی گنجید و به آن امید
~~نمیداشتم از نزدیکی
# ~~به مقام قربت حقیقی خودم، اعنی آن مقام مذکور.
# ~~وارغم انف البین لطف اشتمالها
# ~~علی6 ، بما یربی علی کثل مثنیة
# ~~و در خشم آورد جدایی را لطف فراگرفتن حضرت معشوق به جمیع اسمائها
~~وصفاتها
# ~~برهمگی من و هرجزئی وفوتی از من، جنانکه هردو جزء وقوت مرا برهمگی خود
# ~~مششمل گردانید، واین لطف اشتمال بهجیزی اعنی تجلییی بود از تجلشیات
~~این مقام
# ~~احدیثت جمع مذکور، که زیادت میآید برهر آرزویی که در وهم گنجد .
# ~~قوله : (ارغم انف البین" اصله من الرغام وهو : التراب الرقیق ،
~~ثم" استعبر برغم
# ~~الأنف عن ms310 النتسخط والعمل بما یسخط الآخر، کأنته بذلک الفعل بسخطه
~~ویسقطه فی النراب
# ~~علی وجهه من شدة الغضب . بقال : ارغم الله انفه وارغمه: اسخطه .
# ~~بها مثل ما امسبت اصحت مشعزما،
# ~~وما اصبحت فبه من الحسن امست
# ~~به حضرت معشوق همچنانکه شبهنگام بودم، بامداد همچنان عاشقم ، وحضرت او
~~نیز
# ~~همچنانکه بامداد کرد در حتسن، شبانگاه نببز همجنان کرد.
# ~~بعنی : حتسن او وعشق من بهغایتی رسبده است که هردو البنته قابل زیادت
~~و
# ~~نقصان نیستنده وتغیشر را به ایشان راه نیست .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- القربة ما یتقرب به الی الله من اعمال البر.
# ~~(س 1) ومن چرا باین چنین عشق ومعشوقی -م
# ~~قوله (س 9): ودرخشم آورد ... فی ن خ م  ودرخشم آورد جدائی لطف فرا
~~PageV00P480
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_481.png)

# ~~فلو منحت کل الوری بعض حسنها،
# ~~خلا بوسف، ما فاتهم بمزیتة
# ~~پس حشسن حضرت معشوق درتمامی به غایتی است که اگر بعضی از آن را قسمت
# ~~کند و به بخشد به همگیرخلایق جیزی از آن مجز یوسف، علیه السلام، که در
~~آن قسمت
# ~~حسن بهوی چیزی نرسد، پوسف، علیه السلام، با آن کمال حسن وملاحت که او
# ~~داشت برهیچ کس از خلایق، بلندتر وسابق تر نباشد بمزید حسنی.
# ~~فاتهم: ای فاقهم، وسبقهم، ومنه قول الباخرزی :
# ~~((یا من وفاتی فی فوات وصالکا
# ~~فت-الحسان فوات قبل فواتکا)
# ~~صرفت لها کلی، علی بد حسنها،
# ~~فضاعف لی احسانها کل5 وصلة2
# ~~خرج کردم همگی هستی مغشوش ناروای خود وصفات خودم را بردست صراف
# ~~حتسن حضرت معشوق ، پس مضاعف داد مرا کرم و نیکوکاری آن حضرت همگی
# ~~بیوند به سوی حضرت او.
# ~~فقوله : ((لها) بمعنی البها ، یتعلکق بکل وصلة ، وصرفت من باب صرف
~~الدراهم
# ~~بالدنانیبر .
# ~~یعنی: چون من بکلشی ویکبارگی از خود وجمیع صفات خود فانی شدم در عشق
# ~~او، حضرت او مرا جزای آن فنا داد که همگی اجزا وقوای مرا به همگی خود
~~بیوند
# ~~داد، وهریک را به همه متحقکق گردانیید، تا به هر ذره بی از اجزای خودم،
~~اکنون همگی
# ~~حسن ms311 اورا میبینم ، ومیگویم همهآ گفتنیها ومیشنوم همهآ شنودنیها .
# ~~بششاهد منتی حسنها کل ذرف،
# ~~بها کل طرف جال فی کل طرفة3
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~337
# ~~1- یوسف: ای ابن یعقوب المعروف بیوسف الحسن و الجمال. المزیة: مایمتاز
~~به الشیء
# ~~عن غیره.
# ~~2- صرفت لها کلی: ای وهبتها کلی. وصلة: اتصال.
# ~~3 - الذرةة ادق دقیقة من الهباء. الطرف: النظر: الطرفة: طرف الفین،
~~انطباف جفنیها
# ~~وانفتاحهما PageV00P481
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_482.png)

# ~~338
# ~~اکنون مشاهده میکند هرذره از اجزای من حشسن آن حضرت را، جنانکه به آن
# ~~ذره هرجشمی که در وجوداست، قائمست ودر او حاصل، وهرجچشمی از آن درهر
# ~~جشم زدنی جولان میکند ومی گردد درهمگی حسن وجمال آن حضرت.
# ~~ویثثنی علیها فی کل* لطیفة،  بکل لسان ، طال فی کل لفظة
# ~~وثنا می گوید برحضرت معشوق درمن هرلطیفه بی، اعنی هرجزئی لطبف که از
~~غایت
# ~~نطافت به وهم و حس مدرک نباشد به هرزبانی که درعالم موجود است ، اعنی
~~در آن
# ~~نطبفه، همهآ زبانهای ناطق بالفعل لا بالقکوة، حاصل می باشد، که هرزبانی
~~از آن زبانها
# ~~دراز می گردد، ودر گفنار منبسط میشود، تا در هر لفظه بی همه گفتنیها می
~~گوید، جمله
# ~~بر ثنا و مدح آن حضرت مفصور .
# ~~وانشق ربتاها بکل رقیفة،
# ~~بها کثل شانف ناشق کل هبکة1
# ~~ومی بویم بوی خوش آن حضرت را به هردفیفه بی2 اعنی به هررابطه یی باریک،
~~که میان
# ~~حاسته شم هربوینده بی وهرمشمومی ثابننست، که درهردقیقه یی2 هربینیگی که
~~آلت
# ~~شامتهآ هربوینده است، موجود باشد هربینی از آن بوینده هروزیدن بویی
~~باشد که
# ~~ذروجود است
# ~~قوله : "(ریکاها) ای ریحها الطیبة، ومنه قول امرء القیس فی قصیدته
~~:
# ~~((نسیم الصکبا جائت بریا القرتفل) .
# ~~ودرحاستهآ شامکه لفظ رقیقه از آن گفت، که ادراک بثوی سخت باریک است، جه
# ~~بینی استنشاق می کند، وجبزی از مشموم تمام درمی بابد حسآ ، واز عین
~~مشموم و آن
# ~~بوی، هبچ کم نمیشود، پس رابطه یی سخت باریکست میان شامکه و مشوم که بو
~~اسطهآ
# ~~او ادراک میتوان ms312 کرد. آن رابطه را رقیفه می گویند به سبب آن غایت
~~باریکی .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ: بکل دقیفة. ریاها: رائحتها الطیبة. کل دقیفقة کل جزء
~~دقیق.
# ~~2 - بهر رقیفهیی-خ ل -.
# ~~3- هرر قیفهئی، خ.

PageV00P482

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_483.png)

# ~~ویسمع منشی لفظها کثل* بضعة،
# ~~بها کل سمع سامع متنصتت1
# ~~ومیشنوم از اجزا3 واعضای من، لفظ وخطاب حضرت معشوق را هر گوشت پاره پی
~~که
# ~~به آن گوشت پاره هرگوش شنوایی که دروجود است قائست، ودر او حاصل، وهر
# ~~گوشی از آن به همگی خود، شنونده است، وخاموشی گزیده از برای تمام ادراک
~~آن
# ~~لفظ وخطاب
# ~~ویلثم منتی کثل جزء لثامها
# ~~ومی بوسد از من هرجزئی و ذره بی ، دهان بند اورا به هر دهانی که در
~~عالمست، درهر
# ~~بکل فمر، فی لشمه کل قتبلة
# ~~بوسیدنی هر بوسه که بودوخواهد بود موجود.
# ~~بعنی: هرجزئی از اجزای عالم را لیثام او میبینم، وجون همهآ اجزای من
~~بهرن
# ~~کل برآمده است، لاجرم به هرجزئی مرا بهلثام او اتتصالی است، واز آن
~~اتصال لذتی
# ~~می یابم .
# ~~فلو بسطت جسمی رأت کل جوهر
# ~~به کل قلب فیه کل محبتة
# ~~پس اگر حضرت معشوق، جسم مرا بسبط گرداند، واجزای لاینجکزای اورا که
# ~~باهم ترکیب کردهاست ازهم جدا کند، تا هرجزئی لایتجکزا، از یکدیگر جدا
~~به حالت
# ~~بساطت رجوع کند، آنگاه ببیند درهرجوهری که جزء لایتجتزاست، هردلی که در
# ~~وجوداست موجود، ودر هردلی هرعشقی ومحبتی که من الازل الی الأبد تحفشق
~~یابد،
# ~~ثابت . پس هرجزئی ازمن به منزلهآ جملهآ عاشقان است .
# ~~تا به اینعجا تقریر این سیر را در مراتب این مقام احدیثت جمع مذکور که
~~به صورت
# ~~غزل میکرد، تمام شد و به حفیقت این مقام رسید، اکنون سخن به طرزی دیگر
~~خواهد
# ~~گفت و نادره یی غریب دیگر بیان خواهد کرد از همین مقام مذکور
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~339
# ~~1-البضعة: القطعة من اللشحم.
# ~~2 - ومیشنود ..خ ل PageV00P483
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_484.png)

# ~~240
# ~~واعزب ما فیها استجدت ، وجاد لی،
# ~~به الفتح، ms313 کشفا ، مذهبا کل ریبة
# ~~وغریب ترین چیزی که دراین عشق حضرت معشوق نیبک شمردم آن را، وسخاوت کرد
# ~~به آن چیز این فتح ، اعنی: این تجلتی احدی جمع مذکور از جهت تحقیق کشفی
~~که
# ~~برنده و زایل کنندهآ هرشکتی و گمانی وحجابی است که مرا بوده است.
# ~~اللام فی قوله : (لی ...) متعلق ب: کل ریبة . واستجدت الشیء: وجدته
~~جیشدا
# ~~وجاد به : سخا بذلک الشیء الأغرب . واین مجموع بیت درمحل مبنداست ،
~~وخبرش
# ~~بیت آینده .
# ~~شهودی بعین الجمع کل مخالف" ولیة اثتلاف، صثده کالمتودة
# ~~غریب ترین جیزی که در ایین سلوک و فتح تجلتی احدی جمعی مرا حاصل شد،
# ~~مشاهده کردن و دیدن منست بهجشم این مقام جمع ، اعنی احدیتت جمع مذکور ،
# ~~هر مخالف و دشمن من وحضرت اورا یار الفت، اعنی عین دوست ما ومنع و
~~دشمنی
# ~~اورا با ما همجو دوستی درحق ما.
# ~~وتحقیق این معنی بیت آینده میکند، ومرادش ازجمع این مقام ، احدیثت جمع
# ~~مذکوراست.
# ~~احبتنی التلاحی، وغار، فلا منی،
# ~~وهام بها الواشی، فجار برقبة
# ~~دوست داشت مرا لایم، ودشمنی ظاهر کرد با حضرت معشوق، وبرمن وحال من که
# ~~خود را به همگی فدای آن حضرت میکنم غیرت برد، پس ملامتم کرد برعاشفی، و
# ~~عاشق وشیقته شد بهحضرت او تمام، وبا من به مخالفت ودشمنی بیدا شده پس
~~برمن
# ~~به وشایت ومنع ومراقبت آن حضرت جور وظلم کرد .
# ~~وجون ازاین مقام احدیثت جمع مذکور نظر کردم، به حقیقت جنان دیدم که آن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - استجدت: اخترت الجید. جادة تکرم. الفتحة الإکتشاف، الاطلاع علی
~~الامور
# ~~المفیبة عن الحواس. الریبة الشک . اس )) برنده است وزائل ... وحجابی را
~~که... م.

PageV00P484

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_485.png)

# ~~دشمنی لایم با حضرت معشوق ، عین دوستی بوده چه ملامت او موجب مزید عشق
# ~~من میشد ، و کمال معشوفی او به این عشق من موقوف بود، پس دشمنی لایم
~~عین
# ~~دوستی بود با حضرت معشوق، وهم چنین کمال عاشقی من به منع و مراقبت و
~~اشی به
# ~~حکم "الممنوع ms314 مطبوع" در تزائد میبود، لاجرم دشمنی واشی در حق
~~من تبز
# ~~همجو دوستی بود.
# ~~الرفبة، بالکسر: مصدر رفبت الشیء اذا رصدته ، رقبة ونقبانا .
# ~~فشکری لهذا حاصل حیث بخرها   لذا واصل ، والکل آثار نعمتی
# ~~بس ششکر من مر واشی را براین دوستی که به صورت دشمنی نمود حاصلست، از
# ~~آنجا که احسان واکرام حضرت معشوق بهسوی لایم به سبب این دشمنی که
~~بهصورت
# ~~ذوستی، بیدا شد واصلست، وجون عبن من وحضرت معشوق یکی بیش نیست، واین
# ~~همه ملامت و وشایت و دوستی ودشمنی ، بل لایم و واشی صور صفات و آثار
~~نعمت
# ~~دجود وظهور آن ذات یگانهآ منست درمراتب، ازجهت تحقیق کمالات اسمایی که
~~به
# ~~عاشقی و معشوقی متعلکق بود به حکم "فأحببتآن اعرف" پس شاکر
~~ومشکور و بر
# ~~و مبرور یکی بیش نیستند، وغبر وغیریتت را به این مقام مجالی نیست .
# ~~وغیری علی الأغبار یثثتنی ، وللسوی،
# ~~سوابی، بثثنی منه عطفا لعطفة
# ~~تقدیرالبیت : وغیری یری الأغیار ، ویثنی علیهم وغیری ایضا الذی یثنی
~~عطفه فی
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~341
# ~~1 - یعنی غیر من زبان بحمد وثنای اغیار گشاید وجز من خودش التفات از
~~خویش
# ~~بگرداند ازبرای شففت دیگران که :
# ~~از بند نصیب خویش برخبیز
# ~~وشکری لی والبسر منشی واصل... الخ. یعنی: وحال آنکه من شکری که گویم ،
~~ازبرای
# ~~در بند نصیب دیگران باش
# ~~خود گویم، وشفقت واحسانی که ازمن صادر شود، هم بمن واصل است، ونفس من
# ~~بخودیرخود درتحفق باتحاد مستقل ومستبد است.
# ~~فاش میگویم و از گفتهآ خود دل شادم
# ~~بندهآ عشقم واز هردوجهان آزادم PageV00P485
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_486.png)

# ~~442
# ~~الاعراض عن نفسه لأجل الشکففة والمیل الی الغبر .
# ~~وغبر میل میکند ، ودرآن میل بهسوی غبر وغبر منست ، آنکه اغبار بیند وبر
# ~~اغببار بر نعمتی شکر وثنا گویده وجز منست، نیز آنکه به سوی غیر میل
~~میکند، ودر
# ~~آن میل سوی غیر دوتا می کند1 کتف خودش را ازخودش، اعنی از خودش اعراض
# ~~می کند ، ازجهت شففتت به بره وانعام ، ومیل باءسوی غبر .
# ~~بیقال : ثنکی ms315 فلان عطفه عنسیء اذا اعرض عنک، وعطفا الرجل ، جانباه من
~~لدن
# ~~رأسه الی ور کبه، والعطفة من قولهم : عطف علیه، اذا اشفق علیه
# ~~بعنی: شفکفت وبر منهم ، درحق منست، وغیر منست آنکه ازچهت شفقت برغبر
# ~~ازخود اعراض کند.
# ~~وشکری لی، والبرة منی واصل،
# ~~الیة ، ونفسی ، باتتحادی، استبتدت
# ~~واین شکر که گفتم هم مراست، و آن احسان که ذکر کردم، هم ازمن به من
~~رسید ؟
# ~~چون ذات وحقیقت من به این بگانگی که تحفشق به حقیفت مقام احدیتت جمع
~~مذکور
# ~~است منفرد است ، وازغیر در آن اتحاد مستمدنیست، و واشی و لاحی که مشکور
~~و
# ~~مبرورند، صور تنثوعات ظهور حقیفت ذات من بیش نبسند.
# ~~وثم امور تم2 لی کششفآ سترها  بصحور مثفیق عن سوای تغطکت2
# ~~وآنجا، اعنی دراین حضرت ومقام مذکور، احوالی و اسراریست از غیر من
~~پوشیده،
# ~~که مرانمام ومسترشد اظهار آن اسرار از ورای حجتب و اسنار به سبب این
~~هشیاری
# ~~مضاف به مردی هشیار حقیقی، یعنی هشیاری یی که در تحفشق به این مقام
~~احدیکت جمع
# ~~حاصل میشوده بهحقیقت محمدی مضاف است، صلی الله علیه وسلتم، چه صاحب این
# ~~مقام، بالاصالة اوست، ومن به حتسن وکمال متابعت او براین مقام وقوفی
~~یافتهام، واز
# ~~مشارق التدراری
# ~~1_ونیز آنکه بسوی سوای، دوتا میکند کتف خودش اعنی ازخودش -خل
# ~~2 -مفیق، من افاق: صحاء استیقظ PageV00P486
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_487.png)

# ~~این هشیاری او حظتی گرفته، لاجرم کشف اسراری که به این مقام مخصوص است
~~،
# ~~ودانستن آن بروقوف دراین مقام، موقوف، واز جملهآ سایفان بوشبده، اکنون
~~جز
# ~~مرا میستر نست.
# ~~وعنشی بالنتلویح یفهم ذائق،
# ~~عنی* عن التتصریح للمثتعنتت1
# ~~و ازمن به رمز و ایما جیزی از آن اسرار ، فهم کند کسی که صاحب ذوق باشد
~~، و از
# ~~مشرب ولایت جیزی جشیده بود، و به واسطهآ آن ذوق و شرب از مشرب ولایت،
~~به آن
# ~~رمز و ایما، بی نیاز باشد از آنکه آن اسرار را به تصریح بگویم تا منکری
~~عبب جوی از
# ~~ابن علما ms316 و حکمای ظاهر، زبان تشنیع دراز کند.
# ~~اصل التلویح : من لاح البرق ، اذا لمع، ثم؟ خفی سریعا، وکذا الکلام
~~المرموز ،
# ~~یلمح المعنی منه ثمة یخفی والمتعنشت : الذی یطلب زلکنک .
# ~~بها لم یبح من لم یتبح دمه ، وفی الا اشارة معنی، ما العبارة حکدت؟
# ~~آن احوال واسرار را ظاهر نکرد وصریح نگفت، مگر آنکسی که خون خود را
# ~~مباح کرده بود و به کشتن راضی شده، جنانکه بایزید و حگلاج که از فرود
~~این مقام
# ~~خبری دادند، با ابویزید به حاضران عتاب کرد که : (جرا مرا نکشتیت تا هم
~~شما وهم
# ~~من مأجور ومثاب وغازی وشهید بودیسی)، وحلاج گفت در اثناء دعابی دراز:
~~(التلهم2
# ~~هؤلاء عبادک اجتمعوا لقتلی تقثربا الیک وتعصثبا لدینک، فاغفر لهم ...).
# ~~و دراشارت و رمز نیز معنییی مدرتج میباشد که عبارت ازجهت ضیق عالم خود
# ~~آن را حتدی وبیانی پیدا نمیتواند کرد . وبه روایتی دیگر که "ما
~~العبارة غطتت)
# ~~بعنی : در اشارت معنیی لطیبف مرذایق را فهم شود که عبارت لکثافتها
~~وکثافة
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~343
# ~~1 - التلویحة الاشارة المتعنت، من تعنته: ادخل علیه الأذی وطلب زلته
~~ومشقته
# ~~2 - لم یبح: لم یفش السر. . لم یبح دمه. لم یسغ ویجز للناس. حکدت: جعلت
~~له
# ~~حدودا.

PageV00P487

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_488.png)

# ~~344
# ~~عالمها وبعدها عن المنشأ، آنرا بوشیده می گرداند . فعلی الروایة
~~الأولی، حرف ما،
# ~~للنفی، وعلی الثانیة ، موصولة . یقال: فلان باح بستره ، ای اظهره . وآن
~~امور را
# ~~بک بک برمیشمارد، دراین اببیات آیینده.
# ~~ومبدا ابداها التلذان تسبقبا
# ~~الی فرقتی، والجمع یأبی تشتثتیا
# ~~وابندای پیداکردن بحضرت معشوق مرخودش را برعالم وعالم را براو، آن دو
# ~~حفیقت بوده بکی، کثرت علم به معلوماته، و دوم، وحدث وجود بوجوبه، که
~~حکم
# ~~مبدئیتت بر تحقق وتمیثز ایشان ازیکدیگردرمرتبهآ الوهیشت وعماء
~~مترتتبست، از پراکه
# ~~دراین مرتبه، علم العالم بسقنضباته فاوجده ، وبیش ازابن مرتبه وحدثت
~~وجود وکثرت
# ~~علم، عبن یکدیگرند درمرتبهآ احدییثت جمع، که این دو حقیفت: اعنی: علم
~~ووجود،
# ~~واسطه و سبب شدند فرقت مرا به اسم ms317 وتعبثن وتسثز من درمراتب، واین حضرت
# ~~احدیتت جمع، سر باز میزد از تفرفه وتمیثز من به اسم وتعبثن وغیر آن، چه
~~در آن
# ~~حضرت، وحدث وکثرت و وجود وعلم وتعیثن و لاتعبشن، همه عین یکدیگر و عبن
# ~~ذات بودندی بی تفرقه وتمبزی .
# ~~هما معنا فی باطن الجمع واحدة، واربعة فی ظاهر الفرق عثکدت
# ~~ابن دوجیز، اعنی کثرت و وحدث با علم و وجود که لاحی و واشی انه با حضرت
# ~~معشوق باطلاقها، ومن به تمیثز وتعیثن من درباطن مقام جمع، اعنی احدیتت
~~جمع یکی
# ~~بیش نبودیم ، ودر ظاهر تقرفهآ عالم و وجود وی، جهارجبز شمرده شدیم :
~~حضرت
# ~~معشوق ، ومن به حکم تمیثز من درمراتب ، و واشی، که صورت وجود و وحدتست
~~،
# ~~و لاحی، که صورت علم وکثرت معلومات اوست .
# ~~وانشی وایاها لذات ، ومن وشی
# ~~بها ، وثنسی عنها صفات تبکدت2
# ~~مشارق التدراری
# ~~ابداها اظهارها. التشتت: التفشرق
# ~~2 - ثنی عنهاء صرف عنها تبدت: ظهرت.

PageV00P488

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_489.png)

# ~~ومن وحضرت معشوق به حقیفت ، یک ذاتیم مطلق ومتعبتن، و آن کس که وشایت
~~کرد
# ~~بهحضرت معشوق، اعنی واشی، که صورت وحدث وجود است، و آن کس نیز که به
# ~~ملامت من ازحضرت او روی گردانببده اعنی، لاحی که صورت کثرت معلومات
~~علمست،
# ~~هردوصفات آن ذات یگانهاند ازوی بیداشده، جه وحدث وجود و کثرت علم به
~~معلومات
# ~~او، هردو صفت ذاتند من حبث الاطلاق والتعبسن .
# ~~فذا مظهر للثروح ، هادر ، الأفقها ،  شهودا ، غدا فی صبغة معنویتة
# ~~پس آن که واشی و وحدت وجود است ، ظاهر کننده و محل ظهور روح اعظم
# ~~محسدی، اعنی قلم اعلاست، وحکم وحدث وبساطت براو غالبست، ولیکن از آن
~~جهت
# ~~که به موجدش متنوجتهست ، و شهود حقابق اسمای او رامتعترض، نا این وحدث
# ~~وجود مراین شهود روح راء راه نمایبنده وبرنده بود به سوی غایت روح، که
~~آن غایت
# ~~اسمای ذانست - به حکم مناسبت حقیقت وحدث زیراکه (روستم راهم رخش روستم
# ~~کشد) واین شهود روح من درهبأتی معنوی، اعنی تعقثل و تصثوری وحدانی ms318 ذاتی
# ~~وعلمی فطری که روح راست، بالا رفت تا آنجاکه غایت اوست، اعنی ، عالم
~~اسمای
# ~~ذات و وحدث او.
# ~~وذا مثظهر بالنکفس ، حاد ، لرففها،
# ~~وجودا، غدا فی صبغة صوریکة2
# ~~وآن دیگر، اعنی: کثرت علم بمعلوماته، ظاهرشده است به نفس کل که لوح
~~المحفوظ
# ~~نام شرعی اوست وحامل وجامع کثرت مکنوباتست اعنی روحانبپات همهآ اجزای
~~عالم
# ~~به حکم - اکتب علمی فی خلفی ...- واین کثرت علم به معلومات به موجب حکم
~~جزم
# ~~وافتضای استعداد هر معلومی مرظاهر وجود راء راننده بود به سوی پاران و
~~رفیفان
# ~~نفس ، اعنی، صور ومظاهر مثالی و حستی او تا هریک به موجب آن علم
~~ومقتضیات
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~345
# ~~1 فی بعض النشسخ: "اشهودآء بدا ..) بدل - غدا-.
# ~~2 - قوله: بالنفس حاد لرفقها، الحادی السائق، لرفقها لتلطیفها ولینها.
~~صوریة:
# ~~ذات صورة . یعبی: وآن دیگر، یعنی کثرت علم بمعلومات 000-خ ل -
~~PageV00P489
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_490.png)

# ~~346
# ~~او، درعالم مثال و حس صورت وجودی متمببز یافنند، واین ظاهر وجود به و
~~اسطهآ
# ~~نفس ، بدوید و بیامد می آمد-خ ل - تا به عالم حس درهررن صورتی از صور
# ~~مثالی وفلکی وتشکثلات واتتصالات ایشان، وبهرنک ارکان وعناصر ومولیدات
~~بر آمد
# ~~ازجهت تحقیق کمال اسمابی، وبه هرصورتی ازصور انسانی نبز ظاهر شد، و
~~استکمال
# ~~اسمای خود مینمود ، تا آنگاه که به این صورت عنصری من رسید، حینئد ،
~~سیر
# ~~ظاهر وجود که تجلتییی از تجلتیات حضرت احدیثت جمع منست به غایت انجامید
~~،
# ~~جونکه از حبثیتت ابن صورت عنصری من، باز بههمان حضرت رجوع نسود .
# ~~پبس وحدثحقیقی وجود مروحدت نسبی علم را که به روح من فاکمست ازحیشیتت
# ~~روح من، بهعالم وحدث اسمای ذات رسانید، وبساز کثرت حقیقی علم به
~~معلومات
# ~~مر کثرت نسبی وجود را از حیشیتت نفس من ، به عالم کثرت حقیقی صفات که
~~عالم حس
# ~~است دوانید، ثا همهآ عوالم به واسطهآ من به کمال رسیدند. پس ایبن صورت
~~عالم، صورت
# ~~تفصببلی ذات من وتجلسی من آمد که ظاهر وجوداست ، واین صورت عنصری
~~انسانی ms319
# ~~من ، صورت اجمالی ذات بگانهآ من که حضرت احدیثت جمعست و روح اعظم مدهار
# ~~این صورت اجمالی منست ونفس کل مدیتر صورت تفصیلی من، و مدد عالم علوی و
# ~~سفلی ازاین صورت اجمالی من میرسد . اما در عالم سفلی، از روح اعظم من
~~به نفس
# ~~کل مدد وجودی میرسد ، واز نفس به همهآ اجزای صورت تقصیلی من که سفلیات
# ~~عالمست . وامتا در عالم علوی، شهود هیچ روحی جز به مدد و وساطت این
~~شهود
# ~~روح مراو درضمن او، مبسره نمیشود- آن شهود روح من و... - خل .
# ~~قوله حاد: ای سائق. ولرفقها: ای لرفقائهاا لان الرفقة بالها جمع رفیق ،
~~وانکما
# ~~اوردها الناظم بغبر الهاء للضرورة وغدا: مشی سریعا.
# ~~ومن عرف الأشکال مثلی لم یشب  شرکهدی فی رفع اشکال شبهة2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فان الرفقة مالها جمع رقیق - خل -.
# ~~2 - لم یشبه: لم یخالطه. اشکال، من اشکل الأمر: التبس. الشبهة:
~~الالتباس.

PageV00P490

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_491.png)

# ~~وهر که بشناسد مراین اشکال وصور حستی را چنین که من شناخته ام که همهآ
~~صور
# ~~تنوعات ظهور یک ذات یگانهاند، هر گز نبامیزد اعتقاد و کشف اورا دروقت
~~آنکه به
# ~~هدایت وارشاد رفع اشکالات ظنون شبهههای احکام حجابیگت کند از طالبی
~~شرکی
# ~~خفی که در آن ارشاد وهدایت مدرج است، که حق مطلوب را از عالم حس و
~~حجابیت
# ~~مفقود می شمرده ودر عالم کشف وشهرد موجود میداند.
# ~~بعنی: هرکس که به حشجب هوا وطبیعت واحکام صفات ننسانی گرفتار است،
# ~~اورا درثبوت حق ورجوع بهوی ومطالبه ومجازاتی که در عالم آخرت خواهد بود
# ~~برهر فعلی وقولی که ازاو صادر میشود، اشکالات و ترددات واقع است، و
~~شبهههای
# ~~بسیار در ثبوت آن در ذهن وی قسائم ؟ جنانکه طوایف دهریته و معطتله و
~~طبایعیته و
# ~~افلاکبه1 وعموم فلاسفه ، بنا برآن تخیثلات و شبههها واشکالات ، مرحق را
~~و بعثت
# ~~انبیا و تحقیق حشر و نشر را، انکار و نفی کردهاند. پس این اشکالات که
~~از این شبهه های
# ~~ظنون وتخیثلات ، منبعث شدهاست، ms320 مندفع ومرتفع نشوده الا باخبار صادقی
~~محق و
# ~~تصدیق او در آنجه گویده اولا2 چنانکه انبیا و رسل گفتنده واین مجکرد
~~نقلید و
# ~~وایمانست . وثانبا ، این اشکالات تمام آنگاه مرتفع گردد، که مرشدی بینا
~~، اورا از
# ~~این عالم حجابیگت و احکام او، هدایت کند و به سلوک فنای احکام صجبی که
~~این
# ~~اشکالات از آن برخاسنه است، دلالت فرماید. وحبینتذ ، بفهوم هدایت او آن
~~باشد که
# ~~ازاین عالم حس واحکام هوا وطبیعت که دراوست ، اعراض نما وبه عالم،
~~معنی، اقبال
# ~~کن، تا این حجب که احکام کثرت هوا وطبیعتند مندفع و مرتفع گردد، وحکم
~~وحدت
# ~~علم ویقبن آشکارا، شود. واین هدایت بهشرک خفی موهمست، ازپراکه وجودی را
# ~~که درعالم حس واحکام او، ثابت ومحفگنست، ازحق تمطلوب مرغوب فیه ، خالی
# ~~میشمرد، تا ازاو اعراض میفرماید، ودرعالم معنی موجود میداند ، تا به
~~اقبال به آن
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~27
# ~~1- قوله: عموم الفلاسفة الخ هرگز فلابسفه، بعشت انبیا وحشر ونشررا
~~انکارننمودهاند PageV00P491
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_492.png)

# ~~348
# ~~امر می کند .
# ~~پس میگوید : هر کس که این صوررا - که- خ- چنین که من شناخته ام که همهآ
~~صور
# ~~ظاهر حقتند بشناسد ، هرگز این شرک خفی که دراین هداینست ، با ذوق
~~وارشاد او
# ~~نیبامیزد ، جه اورا ازصور احکام اسم ضار ومثذل وقهتارحق ، بهصور احکام
~~نافع
# ~~ولطیف و مثعز حق، دلالت میکند، به حسب احکام نشأت مسترشد واشارت به این
# ~~معنی - است -خ ل - امر به گفتن سبحان الله ، در عقب امر به دعوت وهدایت
~~کما فی
# ~~قوله، تعالی : "(قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیرة انا ومن
~~انتبعنی، وسبحان اللها
# ~~وما انا من المشرکین" یعنی - والله اعلم -: قل سبحان الله من ان
~~یکون مفقودا عمکا هو
# ~~المدعو فیه، فیطلب ویوصل الیه - فی غایة یفهم من حرف الی - وما انا من
~~المشرکین
# ~~بهذا التقببد والشرک والتحدید.
# ~~فذاتی بالذات خصتت عوالمی
# ~~بمجموعها، امداد جمعره وعمتت2
# ~~پس حقیقت ذات یگانهآ من به همگی لتذات روحانی وجسمانی، مدد کرد ، و
# ~~مخوص گردانید همگی عوالم ms321 و مراتب مرا از ارواح و مثال وحس و اجناس و
~~انواع
# ~~آن، که اجزای صورت تفصبلی منند مددکردنی، به آن طریق که جمع کرد میان
~~صورت
# ~~اجمالی وصورت تفصیلی من در آن امداده وهمچنین ذات بگانهآ من بود که عام
~~و شامل
# ~~ومنبسطشد به قبول مجموع این همه لذتنهاء تا به همهآ لذتها ملتذه شدم از
~~حیثیتصورت
# ~~اجمالی وتفصبلی خودم، پس لنذت دهنده ولنذت یابنده ، همین ذات پگانهآ من
~~بود
# ~~- باطنا وظاهرآ - ((امداد جمع) نصب علی المصدر باشد .
# ~~وجادت ، ولا استعداد کسبر بفیضها ،  وقبل التتهیتی ، للقبول ، استعکدت
# ~~واین ذات یگانهآ من سخاوت کرد به فیض وجودی خودش درحالی که هنوز
~~استعدادی
# ~~کسبی نبود، وهیچ وجودی وحکمی وجودی به چیزی مضاف نبود، تا بهحکم آن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 12،ی108.
# ~~2 - الإمدادة المساعدة PageV00P492
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_493.png)

# ~~اضافت، استعدادی کسب افتادی، وپیش از آماده کردنی کسبی، همین ذات من
~~مرقبول
# ~~فیض خود را مستعد شد.
# ~~یعنی: درمبدأ کار ایجاد وحکم ایجادی، جز آن دو حقیقت مذکور ، از ذات من
# ~~متعیتن نبودند : یکی، وحدث وجود، و دوم، کثرت علم به معلوماته. وهنوز
~~هیچ چیز
# ~~دیگر موجود نبود، تا قبولی و کسبی وطلبی استعدادی به وی مضاف بودی
~~مراول
# ~~امداد وجودی را ، پس عین ذات من از حبثیتت آن وحدث وجود خودش مشمد2 و
# ~~فایض وفاعل بود، وهمو ازحیثیتت این کثرت علم بمعلوماته، مستعد و قابل
~~آن فیض
# ~~و مدد شد، نا امر ایجادی وکارستان ظهور صورت اجمالی و تفصیلی من تمام
~~شد .
# ~~فبالنتفس اشباح الوجود تنعشمت ؛  وبالثروح ارواح الششهود تهنکت
# ~~تهنتت من الهنیء ، وهو : کل مالا بلحفه تعب ومشفکة.
# ~~پس باین نفس من که مظهر آن کثرت علم بمعلوماته است، صورتهای مثالی و
# ~~حستی وجود خوش1 عیش و متنعم و آسودهزندگانی شدند، به حکم مددی وجودی
# ~~که به عالم کثرت مثال وحس وصور ایشان از نفس کل و واسطةآ او بهایشان
~~میرسد، و
# ~~به این روح من که روح اعظمست ومظهر وصورت آن وحدث ms322 وجود است، ارواح
# ~~اصحاب کشف وشهود - کاینا من کان - آسوده شدند، چه مدد ایشان در ثبوت و
# ~~تحقیق وتصحبح آن شهوده از آن توجه وعروج این روح اعظم به عالم وحدث
~~اسمای
# ~~ذات میرسد، واز آن شهود کلتی او، این جزئببات مدد میبابند .
# ~~وفی قوله : (ارواح الشیهود) قد حذف المضاف، کما فی قوله : ((واسئل
~~القریة) .
# ~~فحال شهودی: بین ساع لافتقه،
# ~~ولاح مراع رفقه: بالنصیحة2
# ~~پس حال و کارستان شهود من مرحضرت ذات خود را ، میان وشایت و سعایت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~249
# ~~1- خودش -خ -. آسوده زندگانی شدند - با من - خ - باین نعمت مدد ... م
# ~~2 - مراع، من راعاه لا حظه محسنا الیه PageV00P493
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_494.png)

# ~~350
# ~~واشی است بهسوی غایت او که حضرت وحدث اسمای ذاتست عارجا، ومیان ملامت
# ~~ملامت کننده ، اعنی نفس، که مراعات کنندهآ یاران خود، اعنی قوای مزاجی
~~است در
# ~~ابن عالم کثرت نازلا به واسطهآ این نصیحتی که در آن ملامت نفس مدرجست
~~به ترک
# ~~شق و سلوت من از حضرت معشوق، وطلب تصقق بوحدث او
# ~~بعنی: حال شهود من میان عروج روح به عالم وحدث، ومیان نزول نفقس به
~~عالم
# ~~کثرت ، گواه حال منست درسماع به دو جاذبهآ روح ونفس . پس مجموع این بیت
~~،
# ~~مبتدا است، وخبرش این ببت آینده است.
# ~~شهبد لحالی ، فی الستماع بجاذبی،
# ~~قضاء مفتری ، او مسرة فضیکتیا
# ~~تقدیره، حال شهودی المذکور، شاهد عدل یشهد بصحتة حالی فی السماع بتجاذب
# ~~حکم مقکر روحی فی عروجها وممکر حکم نفس فی نزولها ، وممر حکمها هو عالم
# ~~الکثرة.
# ~~این حال شهودحقیقی من مرذات خودم را میان عروج روح ونزول نفس، گواهست
# ~~برحال من دروفت سماع به دو جاذبه:
# ~~بکی، جاذیهآ حکم واقتضای عالم وحدث که مقر و غایت مرتقای روح منست
# ~~برجوع، وارتقای روح به آنجا برمقتضای "کل شیء یرجع الی اصله"
~~ودیگر، جاذبهآ
# ~~حکم عالم کثرت، که رهگذارحکم ننس منست در نزول اوبه عالم حس وطببعت
~~ازجهت
# ~~استکمال، ازیراکه چون صوتی یا نغمه یی میشنوم ، حکم ms323 وحدث معنی، حسسن آن
# ~~سوت ونغمة روح، مرا بقتر اوکه عالم وحدنست بالا می کشد ، تا مشاهدهآ
~~وحدن
# ~~اسمای ذات حضرت معشوق میکند، و حکم صورت حسن و ترکبب و خوشی آن
# ~~صوت با نفمه مرنفس مرا بهحکم الطبایع المستقیم ، به ممتر اوکه عالم
~~کثرتست، زیر
# ~~می کشد ، تا در آن صورت حقیقت صفات وتنوعات نور وظهور وجود آن حضرت
# ~~مشارق التدراری
# ~~(س 17): حکم و حتد معنی حسن . روح مرا..م
# ~~1 - فی بعض النسخ: شهید بحالی، فی السماع لجاذبی، بدل احالی ولجاذبی
~~PageV00P494
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_495.png)

# ~~میبیند، پس مثالی وصورتی که از ادراک معنی آن صوت یا نغمه در روح من
~~حاصل
# ~~میآید ، مطابق مثالی میباشد که از ادراک آن صورت در نفس من، واقع میشود
~~،
# ~~جه هردو مثال جز صورت وحقیفت بک حضرتش بیش نیست .
# ~~ویثبت ، نفی الالتباس، تطابق 1ل مثالین بالخمس الحواس* المبینة
# ~~ای : بریک1 حکم الحجابیتة بالکلیکة ، تطابق المثالین الحاصلین بالحواس
~~الخمسة
# ~~غی الروح بعروجها الی مقترها، وفی النفس بنزولها الی ممثرها ، بحبث لا
~~یکون فیهما
# ~~اختلاف فی الحقبقة اصلا
# ~~و اثبات میکند مرنفی هرحجابی و بقیتتی راکه در نفس و روح و وحدث جمعیت
# ~~اشان مانده بوده باشده بالکلسبهآ مطایقهآ این دومثال که از ادراک به
~~حواس تخمسه در
# ~~روح ونقس حاصل می آیند، جنانکه حقیفت هردو مثال بک جیز بیش نباشد
# ~~بعنی : جون درحقیقت باطن همه عالم بحفایقه و ارواحه، وظاهرش بممثثلاته
# ~~ومحسوسانه ، غیر صور باطن واحوال حضرت ذات یگانه وتعبثنات نور وتنوعات
# ~~ظهور وجود ظاهر آن حضرت نیستند ، بس حکم به آنکه غبری وغبریشتی درهرجه
# ~~مدرک شود هست، از بقیتت حجاب والتباسی است از حقیفت وعالم کشف حقیقی او
~~،
# ~~اکنون هرجه درعالم حس به واسطهآ این حواس تخمسه مثدرک میشود، نفس
~~بقواها
# ~~صسورت حسی آنجیز را ادراک می کند، واز آن ادراک مثالی در نفس بیدا
~~میشود، و
# ~~چون آن مدرک نفس، جز تنوعات ظهور و تعبثنات نور وجود یگانه که عبن حضرت
# ~~ذاتست نیست، لاجرم ms324 آن2 مثال، عبن حضرتذات باشد، وروح نیز چون درهمان
~~حال،
# ~~ادراک معنی وحقیقت آن صورت میکند ، ومثالی از آن ادراک دراو حاصل می
~~آید ،
# ~~وآن معنی2 جزصورتی معنوی، شآنی و حالی از شئون و احوال آن حضرت ذات
~~یگانه "
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~351
# ~~1-یزیل -خ ل -
# ~~2- این -خ ل -
# ~~3- معنوی -خل -.

PageV00P495

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_496.png)

# ~~352
# ~~نیست، لاجرم عین آن مثال که در روح از ادراک آن معنی حاصل آمده است، جز
~~این
# ~~حضرت ذات یگانه نباشد. پس این هردو مثال و روح و نفس که از حواس3 خمسه
# ~~استنزاع کردهاند ، مطابق یکدیگر باشند ، واین مطابقت حکم کند برنفی هر
~~التباسی
# ~~وحجابیکتی که باقی بوده باشد ، چنانکه هیچ غیر وغیریتت نبیند ونداند .
# ~~وبین ببدی مرمای ، دونک سر2 ما
# ~~تلققته منها النفس ، سرآ، فالقتا
# ~~دونک بمعنی: خذه . ومرمای: ای مقصدی ومدعای، وهو المطابقة المذکورة ،
# ~~و سر ماتلکقته: ای تحقیق ما اخذته النفس، وذلک المأخوذ معنی مستنزعة من
~~الحواس،
# ~~فیکون سرا منصوبا علی التمییز، ومنهاء یتعلق به. وقوله : فالقت، من :
~~القفاء المسألة
# ~~والأحجبتة ونحوهما.
# ~~و درپیش این مقصود ومدعای خودم اعنی، تطابق مثالین که گفته شد ، بگیر
# ~~اینک تحقیق آنچیز که گرفت نفس من آنچیز را، و آنچیز معنییی است که از
# ~~حواس استنزاع کرده است ، پس به طریق بیان آنرا درمیان انداخته، و آن ،
~~این
# ~~ابیانست که می گوید :
# ~~ادالاح معنی الحسن فی أی* صورف،
# ~~وناح مثعنی" الحزن فی أی سورة2
# ~~چون پیدا شد تابان ودرخشان معنی حسن ازهرصورتی ازصور عالم حس که
# ~~جون ظاهر صورتم در نظر آمد معنی حسن ومعشوقی، ازاو مییافت وجون از آیات
# ~~سوره یی از سور قرآن عزیز، خوانده شد و از حسن صوت و سماع معنی آن ،
# ~~اندهزدهی حتزن عشقی به وجد و بکا، ظاهر گشت، بعنی جون معنی حتسن و
~~معشوقی
# ~~وحزن وعاشقی ازصورتی وصوتی، ظاهرشد، وبه روح من رسیده روح من در آن
~~معنی
# ~~مشاوق التدراری
# ~~اسعرمای: مقصدی. دونک اسم فعل معناه: خذ (بفارسی: بگیر) ms325 تلفته: تناولته
~~من
# ~~العلم. فالقت: ای فالفت الی الناس ما تناولته سرآ من العلم .
# ~~2 - المعنسی: المتعب، والعاشق. السورةة الفصل من القرآن.

PageV00P496

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_497.png)

# ~~حضرت ذات یگانه معشوق حقیقی خودم را که باطن هر معنی است دریافت و بدان
# ~~ملنذ و طربناک شد، پس عین آن معنی ومفهوم خودرا ازاو بهحکم مناسبت
~~معنویت،
# ~~بقوای باطنی بسپرد، وحبنئذقوای باطنی من نبزکه به نور ((فبی یعقل)
~~مثنکورند درعبن
# ~~آن معنی مرحضرت ذات بگانهی معشوق را دربافتند واو را دیدند، وازاو
~~شنیدند،
# ~~پس وهم که یکی ازقوای باطنی است ازجهت آن با نفس به جمیع قواها و
~~اجزائها، آن
# ~~مدرک روح را فهم تواند کردن آن حضرت را که از آن معنی دریافته بود، به
~~صورتی
# ~~از صور مثالی، جنان منور گردانید که قبوت فهم نقس بنداشت که حضرت ذات
# ~~بگانهی معشوفی ندیم وهمنشین اواست، پس مثالی که از حسن معشوفی و حزن
# ~~ساشفی به واسطهی نظر و سمع در نفس و روح ، حاصل آمد ، مطابق یکدیگر
~~بودند،
# ~~وذلک المدعا، پس جملهی قوا واجزای من در وجد آمدند وطربناک شدند و
~~درساع
# ~~ورقص آمدند، چنانکه ابیات آینده، به آن ناطقست، اکنون این بیت اذا لاح
~~(الی
# ~~آخره) ، شرطست، وبیت آینده جواب شرطست، والله المرشد .
# ~~ششاهدها فکری بطرف تخیشلی،
# ~~ویسمعها ذکنری بمسمع فطنتی1
# ~~در آن معنی حسن و معشوقی که ازصورتی تابنده است و معنی حزن عاشقی که از
# ~~موت فرآنی زاینده، مشاهده می کنده حضرت معشوقی را ، قوت فکر من به چشم
# ~~نخبثل وتصثور، ومیشنود معنی آن صوت را از حضرت معشوق، قوت ذکر من به
~~گوش
# ~~فطنت، اعنی سرعت ادراک من، مشاهده را به فکر وسماع را به ذکر، از آن
~~اضافت کرد
# ~~که در رؤیت ومشاهده، نقل وحرکت وترکیب معنوی بهصورت انطباع مثالی مریی
# ~~درعین رائی، حاصل است، وعمل فکره نقل وترکیب مقدماتست، لاجرم به این
~~مناسبت
# ~~به آنش اضافت کرد. واما خاصبتت وعمل سمع، حفظ و وعی مسموعست ، ومراد از ms326
# ~~ذکر، قوت ذاکره است که حافظه اش میخوانند، وکار او نیز حفظ و وعی است .
~~از
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~353
# ~~1-ذکری : ذاکرتی. فطنتی: حذقی وفهمی PageV00P497
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_498.png)

# ~~354
# ~~این جهت ، میان ایشان مناسبتست ، وجون جمع میان مشاهده وسماع ، جز
~~درصورتی
# ~~مشالی نمینواند بوددر مشرب تحقیق - لاجرم گفت : ((بطرف تخیشلی 00.)،
~~چه
# ~~تخبثل استحضار صورتی خبالی است از عالم مثال .
# ~~ویتحضرها للنتفس وهمی ، تصتورا
# ~~فیحسبتها، فی الحس* ، فهمی، ندیمتی
# ~~وبعد از مشاهدهی فکر وذکر، مردیدار و گفنار آن حضرت را در آن معنی حسن
# ~~صورت وصوت قراءت آینی از آن سوره، فوت وهمی من که معنی را به صورت
~~آوردن،
# ~~وصورت را به معنی بردن، ازخصایص اوست، ازجهت آن با نفس من به جمیع
~~قواها،
# ~~ادراک حضرت معشوق از آن معنی مذکور تماما تواند کرد، آن حضرت را
~~درصورتی
# ~~خبالی حاضر ومثصتورمی گرداند، تا قوت فهم نفس من آن حضرت را درحس
# ~~حاضر و ندیم میانگارد، وهمنشینی قدیم میشمارد.
# ~~فاعجب من سکری بغیر مدامة،
# ~~واطرب فی ستری ، ومنشی طربتی
# ~~پس عجب میدارم اکنون ازاین مستی وشور وشغب وظهور بهصورت طرب که
# ~~مرا حاصل شده بی آنکه شرابی ظاهر حاضر شود، وطربناک و خوش میشوم در
~~باطن
# ~~و سر خودم، واین خوشی وطرب منهم از ذات منست نه ازامری خارج ذات من ،
# ~~اکنون که همهآ اجزا واعضا وظاهر وباطن من درکار آمدهاند .
# ~~فیرقص قلبی ، وارتعاش مفاصلی
# ~~بنصفتق کالشتادی، وروحی فینتی
# ~~پس ازاین طرب که مراست از حقیقت ذات خودم، دل من که این بضعهآ صنوبری
# ~~است در تجویف ایسر من، در رقص است، وخلق آن را برعلت خفقان از انحراف
# ~~مزاج حمل می کنند، واین لرزیدن بندهای دست من ازغایت طرب هم چون مغتنی
~~و
# ~~قتوالی دست میزند و تصفیق میکند ، مردم آن را بیماری ارتعاش ازاثر ضعف
~~و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - التصور عبارة عن حصول صورة الشیء ومعناه فی الذهن .
# ~~2 - الششادی: المفنشی، والقینة: المغنیتة.

PageV00P498

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_499.png)

# ~~پیری و سوء مزاج میبندارند، و ms327 روح من که از مشاهدهآ آن حضرت در آن معنی
# ~~حعسن دائما در طربست، به حقیفت مطربه و مغنشبهآ منست، وعجایب وغرابب
~~ازجهت
# ~~من انشا و انشاد می کند ومراخوش میدارد.
# ~~وما برحت نفسی تقتوت بالمنی،
# ~~وتمحو الفوی بالضتعف حختی تفکوتا
# ~~وهمیشه نفس من قوت میخورد به همتهای عالی، و تعلق او به مطالب بزرگ جدا
~~در
# ~~هر مقامی که بودم از مقامات ومحو قوتها می کرد ، بعنی نظرهایی را که
~~درایشان قید و
# ~~جزئینی میبود، تاغیر وسوی میدیدند، آن قید وجزئیت را از ایشان بواسطةآ
~~ضعف خودش
# ~~به وحدت توجهات وفنای صفات محو و فانی میکرد ، تا آنگاه که به فنای آن
~~فوا و
# ~~نظرهای غیربین، ازخودقتوت گرفت به وصول به کلیت ومقام جمع واحدیگت .
# ~~هناک وحکدث الکاینات تحالفت
# ~~علی أنها، والعون منشیء مثعینتیا
# ~~آنجاکه نفس من دراو به کلبیت قوت یافت ، نفس من، اعنی: این مقام احدیثت
# ~~جمع مذکور چنان یافتم همگی حقایق مکثوتات وموجودات را که اجزای صورت
# ~~تفصیلی منند که باهم عید می بسند وسوگند میخوردند برآنکه مرا باری
~~دهند، و
# ~~هیچیک بهصورت و صفت قید وجزتیت درنظر من نبایند ، وخود به حقیفت یاری
~~من
# ~~هم ازمن بوده جه مقنضای ذات من خود ابن بودکه هیچ حفیقتی از حفایق
~~موجودات
# ~~در تحقق من به کلبیت حقیفی مداخلت نکند وبه جزئبیست خود معترض3 نگردد.
# ~~لیجمع شملی کل جارحة بها
# ~~ویشمل جمعی کل منبت شعرةآ
# ~~ازجهت آن که تا جمع کند به حضرت معشوق دراین مقام مذکور هرعضوی از من
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~355
# ~~1 - تقوت بالمنیء ای تتفوت تأکل ما یقوتها. تفوت الثانیةة صارت قویة
# ~~2 - تحالفت: تعاهدت بالحلف، ای بالقسم. العون: المساعدة. معینتی
~~مساعدتی
# ~~3 - متعرض نگردد -خ ل -. قوله (س (1) : "آنجا که نفس من" فی
~~بعض النسخ : بکلسیت
# ~~تسوت یافت، ادنی این احدیت جمع ...
# ~~4 -الجارحة : العضو PageV00P499
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_500.png)

# ~~356
# ~~هرپراکندگی جزئیتتی را که درمن مانده باشد، وشامل شود این جمعیت من هر
~~بن
# ~~مویی وجزئی ms328 وذره بی ازاین صورت عنصری مرا تا به هر ذره یی وجزئی همه را
~~دریابم.
# ~~فستعلدق لام لیجمع، معینتی. وقوله: والعون منشی، اعتراض الکلام بینهما
~~.
# ~~علی انثنی لم الفیه غیر الثفةا
# ~~ویخلع فیماء بینناء لبس بینناء
# ~~ونیز مفارقت وافع میشود تا بدر کرده شود هرجامهآ جدایی را که درمیان من
~~وحضرت
# ~~معشوق بود، اعنی هرحالی وصفتی که دروفت سلوک وپیش از سلوک من بدان
~~منلبس
# ~~بودم، وآنحال وصفت ، به امتیاز وجدایی میان ما حکم می کرد خلع کرده
~~شود، و این
# ~~خلع جامهآ جدایی بر آن وجه باشد که من عین آن تمیثز وجدایی را نیابم جز
~~پیوند و
# ~~یگانگی، ازیراکه به نظر صحیح آن تلبشس من به حالت و صفت حجابیگت و
~~تفرفه ،
# ~~موجب تکمیل وسبب وصول منست به حقیقت کمال، جه تحفشق من به حقیفت این
~~مقام
# ~~مذکور مشروطست باننشای همهآ صور نشآت دنبیوی و برزخی وحشری وجنانی و
~~کتیبی
# ~~وغبرها، واتتشای آن صور بنمامها موقوفست براین حالت حجابیتت ، جنانکه
~~تحقیق
# ~~وتقریر آن بعد ازاین مبرهن خواهی دید ، بس آن صورت نفرقه وجدابی، عین
~~الفت
# ~~و آشنابی پافته شود. پس چون دراین چند بیت بیان تطابق مثالین کرد ازجهت
~~سیر
# ~~در معنی و ادراک حضرت معشوق دراو، واکنون تحقیق آن ازصور حستی وازحواس
# ~~ظاهر میکند ، و اول آگاه می گرداند از آن .
# ~~حرف جر- - فیما - بتعلق ب: ببننا، بمعنی تفرقتنا2.
# ~~تنبه لنقل الحس للنتفس ، راغبا   عن الدرس ما ابدت بوحی البدیهة
# ~~آگاه شو، ای سامع مسترشد، وبیدار باش ازجهت آن، تا دریابی مرنقل حس،
# ~~اعنی حواس* خمسه را به سوی نفس، - اعنی - خچیزی را که هم نفس پیدا کرد
~~از
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 -بیننا الأول : ظرف مکان، والثانی بمعنی البعد . لم ألفه: لم أجد.
# ~~2- حرف اجر یتعلق ب: بیننا، بمعنی: تفرقنا -خ ل -.
# ~~3 - راغبا عن الدرس: زاهدا فیه. البدیهة: اول خاطر یخطر بالبال.

PageV00P500

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_501.png)

# ~~حسوسات، همچون نسیم و آواز، و بثروق برق ومثل آن، واین نقل حواس ms329 مراین
# ~~محسوسات را به نفس ، بالقائی است که به اول نظر دریافته شود بی فکری و
~~رویشنی،
# ~~زحال تو دراین تنبثه اعراض باید، که باشد از هر علمی که به طریق دراست
~~دانسته یی
# ~~از اقوال حکما در کیفیکت حقیقت اشبا.
# ~~یعنی : آنجه نفس و روح ازمعنی دریافتند، جون دانستی، اکنون حاضر شو
# ~~مرتقربر آنرا که نفس و روح ازصورت درمییابند، وحواس به ایشان نقل
~~میکنند از
# ~~صور محسوسات که این جمله صور محسوسات را خود، هم نفس ، پیدا کرده است
# ~~درعالم حس ، لانبساطها فیه .
# ~~لروحی یتهدی ذکرها الثروح، کلتما   سرت سحرا منها شمال، وهبتت1
# ~~بهسوی روح من هدیه میرساند باز حضرت معشوق را هر نسیمی هرگاه که در
# ~~سحرگاه باد شمال میوزد ازحضرت معشوق . مراد از این ذکر، ذکر ذاتیست که
~~عین
# ~~مذکوراست. یعنی: درهر نسبمی حضرت معشوق را به مناسبت لطف و سریان،
~~مشاهده
# ~~می کند روح من .
# ~~ویلتذه ان هاجته سمعی بالضشحی،
# ~~علی ورق ورق5، شدت، وتغنکت؟
# ~~*لذت مییابد گوش من و روح من، از آن حیثیتت ، چون که ذکر حضرت معشوق را
# ~~برمی انگیزد کبوتری که به وقت جاشتگاه براوراق و اغصان هردرختی قصهآ
~~دردی
# ~~میخواند و سرود می گوید.
# ~~یعنی : در آن آواز کبوتر، حضرت معشوق را مشاهده میکند سمع و سامع
# ~~من - و-خ ل - از آن ملتنذ میشود .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~35
# ~~1 - الثروح ، بفتح الراء: الراحة
# ~~2 - هاجته: هیجته. علی ورق: ای اغصان مورقة. الورق، جمع الورقاء:
~~الحمامة .
# ~~شدت: ترنتمت PageV00P501
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_502.png)

# ~~358
# ~~ذکر الورق وارادالغصن ، بطریق اطلاق اللازم علی الملزوم. وشدت من الشدو
~~وهو
# ~~انشادالشعر .
# ~~ویننعم طرفی ان روته، عشیتة2
# ~~لانسانه عنها بروق ، واهنکدتا
# ~~و خوش عیش شود جشم من، اعنی روشنایی، جون روایت میکند ذکرحضرت معشوق
# ~~را درشبانگاهی برفها که بجهد و روشنایی دهد، وهدیه می آورد مراین ذکر
~~مذکوررا
# ~~آن برقها از آن حضرت بهسوی مردم چشم من. یعنی: مردم چشم به آن برفها
~~روشن
# ~~شود، و به آن روشنایی مرآن ms330 حضرت را در آن بروق مشاهده می کند، و به آن
~~مشاهده
# ~~مننعتم میگردده وبه سبب آنکه غالبا برق شبانگاه جهد، وکبوتر درجاشنگاه
~~نوحه
# ~~بحد کند، لاجرم غنای کبوتر را به چاشتگاه، وبروق را به شبانگاه اضافت
~~کرد.
# ~~ویمننحه ذوفی ولمسی اکؤس ال شراب، اذا لیلاة، علی ادیخرت
# ~~وکاسات شراب واقداح و اکواب شریتهای ناب مرحس ذوق ولمس مراء باد حضرت
# ~~معشوق عطا میدهنده جون درشب گردانبده شوند برمن آن اقداس وکاسات .
~~بعنی:
# ~~درهرقدح شربنی که میخورم، حس عذوق و لمس من از آن یادحضرت معشوق2
~~مییابند،
# ~~وحضرت اورا در آن شربت مشاهده وادراک می کنند .
# ~~ویثوحیه قلبی للجوانح ، باطنا ، بظاهر ما ، رآسل الجوارح، ادعت3
# ~~ودل من میرساند ذکر حضرت معشوق را بهقوای باطن من درحال بطون ایشان ،
# ~~بواسطهی ظاهر آنجه رسولان جوارح واعضا بهدل من میرسانند یعنی از
~~محسوسات
# ~~آنجه ظاهر اعضا وجوارح به دل من میرسانند ، دل من در آن محسوسات و آثار
~~ظاهر
# ~~ایشان حضرت معشوق را مشاهده میکند ، و قوای باطنی را نیز از آن حضرت و
# ~~مشاهدهآ او یاد میدهد ، نا همگی ظاهر و باطن مرا آن حضرت وباد او فرو
~~میگبرد ،
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1 - انسان العین: بؤبؤها.
# ~~2-... باد حضرت معشوق میباشد م
# ~~3 - الجوانبح: الصللوع. الجوارح: الأعضاء ، الواحدة جارحة. ادبثت:
~~اوصلت .

PageV00P502

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_503.png)

# ~~ویاد وشهود او ازظاهر به باطن میرود، واز باطن به ظاهر می آیده چنانکه
~~در آن اییات
# ~~سابق گفته شده وتطابق مثالبن حاصل میشود .
# ~~ویتحضرنی فی الجمع من باسمها شدا،  فاشتهدها ، عندالستماع، بجملتی
# ~~و آنکس که شعری میخواند وبه آن غنایی میسراید و به آنچه میگوید نام
~~حضرت
# ~~معشوق مرا به یادمی دهد، وبه آن و اسطه مرا درحضرت جمع و احدیشت که
~~مجمع اسمای
# ~~اوست حاضر می گرداند، تا من در آن حضرت نزد آن سماع به همگی ظاهر و
~~باطن
# ~~خودم مشاهدهآ جمال آن حضرت میکنم و به آن ملتذ و طربناک میشوم.
# ~~فتنحو سماء النتفخ روحی ، ومظهری ال ms331 مسکوی بها ، یحثنو لأتراب تربتی
# ~~پس قصد میکند روح من بسوی بالای عالم نفخ ، که هرروحی منفوخ ، به حکم
# ~~"ونفخت فیه من روحی" از آن عالم مثتعیتن شدهاست ، وبه هیکلی
~~وصورتی انسانی
# ~~مضاف آمده ، اعنی روح من به عالم ومرکز وحقیفت خود میل وتوجه می کند ،
~~و این
# ~~صورت عنصری من که مظهر اجمالی حقیقت منست، واز اخبار ((فاذا سکوینه) او
# ~~مرادست ، میل میکند به سوی2 همزاد خودش در این عالم خاک خود، یعنی فوای
# ~~مزاجی، به حکم شفقت برایشان به مددی که ازاو به ایشان میرسد، یعنی در
~~آن سماع
# ~~وحضور درمقام جمع روح ومزاج از حضرت دوست اثری مییابند، روح از عالم
# ~~وحدث وجوده ونفس ومزاج ازعالم کثرت علم بمعلوماته که هردو تجلشی بک
~~ذاتند،
# ~~پس آن اثر هریک را ازاین روح ومزاج به مرکز وعالم خود می کشد، تا هریک
~~به کمال
# ~~مشاهدهآ حضرت دوست، در آن مرکزخوده ملتتذ میشود، روح بمشاهدهآ کثرت
~~درعین
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~356
# ~~1 - ینحو: یفصد. النفح، من نفحت الریح: هبست باردة. مظهری: صورتی.
~~المسوی:
# ~~المصنوع: یحنو یمیل. لأتراب، الواحدترب: المساوی فی السسن. تربتی
~~ترابی، مقبرتی.
# ~~2 - همزادان خودش دراین عالم خاک اعنی بهسوی قوای مزاجی به حکم شفقت
# ~~برایشان -خ -. وفی نسخة م : اعنی بهسوی قوای مزاجی...م.

PageV00P503

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_504.png)

# ~~360
# ~~وحدث، ونفس بسشاهدهآ وحدث درعین کثرت محسوسات و ازاین جهت مجاذبه و
# ~~کشاکشی درمیان قوای مزاجی و روحانی من پیدا میشود .
# ~~فمنتی مجذوب الیها وجاذب
# ~~الیة ، ونزع النتزع فی کل* جذبةا
# ~~بس جبزی ازمن مجذوبست به سوی حضرت معشوق واطلاق او، وآن روح منست،
# ~~ور وحانیتت هرجزئی وعضوی ازاین صورت عنصری من. وباز چیزی ازمن جاذیست
# ~~مرا به سوی عالم اضافت وجود به من و تعبن او، و آن مزاج وصورتست وظاهر
~~هرجزئی
# ~~و عضوی ازاو، و کشاکش جان کندنست درهرجذبه یی که به نسبت با هرعضوی و
~~جزئی
# ~~درمیان صورت و روحانبتت او واقع میشوده که روحانیتت هریک میخواهد که
~~از ms332
# ~~جمانیتت مشتفترق شود، وهریک به مرکز وعالم خود بازگردد، ودر آن مرکز
~~به
# ~~حفیفت شهود حضرت دوست مشغول گردده وجون کمال هریک تا این غایت به
~~یکدیگر
# ~~منعلق بوده لاجرم ارتباط مبان ایشان قوی شده است، واز آن جهت شدتی در
~~آن
# ~~مفارفت و کشاکش به ایشان میرسد، مشابه شدت جان کندن دروفت مرگ محسوس
~~طبیعی.
# ~~وما ذاک الا از* نکفتسی تذکترت   حفیقتها، من نفسهاء حبن أوحت
# ~~واین کشاکش نیست الا از آنکه دراین حال و وقت که باز حضرت ذات معشوق
~~خطابی
# ~~همچون وحی درسماع آنشعر وآواز مشغنتی به روح من رسبد، پسروح من مرحفیقت
# ~~و باطن خود را که وحدثت وجود است از آن حضرت ذات منعبسن شده، به باد
~~آورد.
# ~~درابن ابیات از ذکر نفس مرادش روحست ، جنانکه ((والذی نفس محمتد بیده)
~~.
# ~~فحنکت لتجرید الخطاب ببرزخ ال
# ~~تشراب، وکل آخذه بأزمتتی
# ~~تفدیره : اشتاقت الیتجریدالمخاطبة وقت نزولها ببرزخ التراب وتقیشدها
~~به، وکل
# ~~واحد من أعضائی وقوائی آخذ بزمام روحی
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- نزع: جذب. النزع: حالة المریض المشرف علی الموت
# ~~2 -حنت: صبت، مالت. البرزخ هو الحد الفاصل بین الأمرین، اوالامر الجامع
~~بینهما
# ~~لا الأمر المرکب منهما . بساطة البرزخ فی المثال والعقل والواحدیة
~~والاحدیة - جلال - PageV00P504
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_505.png)

# ~~پس روح من مشتاق ومیلناک شد دراین عالم خاک که صورت عنصری من ازاو
# ~~محصثل شده است1 وجزئی از اوست ، وابن صورت عنصری خاکی من، برزخ، اعنی.
# ~~جامع و فاصلست میان وحدت روح وکثرت قوای نفس ومزاج، وشوق و میلش2 آن
# ~~بود که در عالم وحدث، خود، خطابی مجترد از مادهآ حرف وصوت بشنود، پس
~~فصد
# ~~قطع تعلق کرد ازاین عالم کثرت و قوای متکثتر مزاجی، وهریک ازاین قوا و
~~اعضا
# ~~زمامهای او گرفته بودند وبه او نشبشت نموده، لاجرم درمیان فصد او به
~~عالم وحدث
# ~~خود، ومیان جذب قوای مزاجی، دامان تعلق اورا کشاکشی همچون حالت نزع عند
# ~~الموت واقع میشود، من آدراین ظهور حنین و شوق ازروح، درسماع بهسوی عالم ms333
# ~~وحدث مثلی میزند ومثالی می نماید دراین عالم حس
# ~~وینبیک عن شأنی الولید وان نشا بلیدا بالهام کوحی وفطتنة
# ~~وخبر دهد ترا ازحال من درسماع و وجد من از آن آواز خوش ونغمات لطیف ،
~~واز
# ~~حرکت و رقص من نیز درسماع، آن کودک نوزاد، و اگرچه کشندفهم بزاید، چون
~~بزرگ
# ~~شود به واسطهآ الهامی که ازجنبهآ آعلی بهوی میرسد ، وبه سرعت فهمی که
~~از آن
# ~~آواز مادر یا دایه میکنده در وقت مناغات ایشان که آن الهام وفطنت او
~~شببه وحبی
# ~~می باشد که به بالغی و اصل رسد در آنکه، نظرا الیه وعقله وتصوره از آن
~~موحیبه، هیچ
# ~~نعور وآگاهی بهوی مضاف نببست .
# ~~الالهام : القاء الشیء فی الخلد، وذلک لا یکون الا من جهة الحق،
~~اوالملاأ الأعلی ،
# ~~وهو ضرب من الوحی، والوحی علیضروب، اعلاها سماع کلام الله، تعالی، بلا
~~واسطة،
# ~~کحال موسی، علیه السلام ، ثمة بوساطة ملک فی صورة معبثتنة اوغیره، ثمه
~~الالهام،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~361
# ~~1-متحصتل شده است -خل -.
# ~~2 -ومیلش بآن بود -خ -.
# ~~3 - فی بعض النسخ: اکنون درین ظهور حنین وشوف آن روح ... م PageV00P505
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_506.png)

# ~~361
# ~~والمشبه به، هو القسم الثانی ، والله المرشد.
# ~~اذا ان من شدة القماط ، وحنة، فی
# ~~نشاطر ، الی تفریج افراط کثربةا
# ~~جون بنالد آن طفل نوزاد ازشدت بستن او به بندگهواره، وفریادکند ازسرشوق
# ~~ومبل ونشاط به سوی گشادن وبردن اندوهی که بوی رسیده است از افراط سختی
~~آن
# ~~بسد وقید که بردست وبای اوست.
# ~~هذا الببت شرط، جوابه البیت الآتی بعده.
# ~~یشناغی ، فیلغی کل کل* اصابه،
# ~~ویصغی لمن ناغاه کالمثآتنصتف2
# ~~آن طفل سخن گفته شود به نوازش ، یعنی دایه یا مادرش اورا به آوازکی
~~نازک و
# ~~صونکی و نغمتکی چابک بنوازند وبا او سخن گویند، پس هرخستگی و کوفشگی که
# ~~ازآن بند وقید بهوی رسیده است ، ازخود بیندازد و آن را فراموش کند واز
~~آن ناله
# ~~وفریاد، خاموش شود، و بیکبارگی سوی آواز گوش نهد، و آن سخن را اصخا
~~کند؟ ms334
# ~~همچون عاقلی که ازجهت سماع سخن بزرگی وادراک آن خاموش شده باشد و اصغا
# ~~کرده.
# ~~ویثنسبه مثثر الخطب جلو خطابه،  وبثذکره نجوی عثهود قدیمة
# ~~وفراموش گرداند براین طفل، خطاب شیرین ونوازش نوانین این نوازنده اش
~~مرتلخی
# ~~ان امر عظیم اعنی بند وقید عمبم ، ویاد دهد نیز مرجان این طقل را آن
~~نوازش او
# ~~به صورت رخیم از سرت عهود قدیم چون عهد الست وغیره، جه قریب العهداست
~~به فطرت
# ~~و علم فطری او هنوز بهحجب متراکم محجوب نشده است ، لاجرم جانش به آن
# ~~نوازش لطیف ، از اشتغال به تدبیر عالم ترکیب مشغول میشود، وبه عالم
~~بساطت روی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - القماطة ما یقمط به الطفل، یربط. تفریج کشف. افراطآ کثرة. کریة ضیق
~~،
# ~~شتدة
# ~~2 - یناغی یکلم بما یحب. یلفی: یبطل. کل3 : تعب PageV00P506
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_507.png)

# ~~می نهد ، وبه آن علم فطری آن عهود سابق را یاد می آورد.
# ~~النجوی : السر، واصل الخطب : مصدر کالمخاطبة ، وهو المراجعة فی الکلام
~~،
# ~~*منه الخطبة . ثمة سمتی الأمر العظیم خطبا، لأنته یکثر فیه الکلام .
# ~~ویتعرب عن حال الستماع بحاله، فیثبت، للرقص، اتتفاء النتقیصةا
# ~~واین طفل به این حال خودش که گفته شد، بیانی فصیح و تبیانی صریح میکندب
~~از حال
# ~~سماع وحقیقت وصحتت او، واز وجد اهل سماع وحرکت ایشان، پس به این بیان
~~ثابت
# ~~میشود مررفص را نفی نفص ازاو، وآنجه گفته اند بعضی غافلان ازاین حال که
~~:
# ~~(الرقص نقص" به آن مندفع میشود، ازبراکه جون این نفسی که هنوز به
~~هیچ کمالی
# ~~نزرسیده است، وبههیچ حالی شریف متلبس نشده، میشاید که به آوازی و نغمه
~~بی که
# ~~به مناسبت تناسب وعدالت که ظل2 وحدتست ، اورا روحی و انسی حاصل شود، تا
# ~~به اشتغال به سماع آن همه رنجها را فراموش میکند، و به همگی خود به
~~ادراک آن
# ~~گوش وهوش مینهد ، و بهواسطهآ تحربک مهتده که شببه رقص اهل سماعست ،
# ~~میشاید که آن طفل یباساید، پس بهطریق اولی، شاید که نفسی که به لطایف ms335
~~کمالات
# ~~وشرایف حالات مشکرف باشده وبهحبلهآ تخلق و تحقق به اسما وصفات وحدانی و
# ~~حقایق وجدانی مثتحلتی، به مناسبت آن تناسب وعدالت که از روی موزونی در
~~آن
# ~~صوت با آلننست وبه فهم معانی وحدانی از آن الحان وسخنی که منضگمست با
~~آن، نفس
# ~~او منأثر شود و از عالم کثرت اعراض نسماید، وبه آن مناسبت عدالت به
~~عالم وحدثت
# ~~گراید، و به حکم مطابقت مجاذبت روح و مزاج و میل هریک به مرکز خودش ،
~~بر آن
# ~~هبأت تجاذب بهسوی بالا و زبر، صورت او نیز درحرکت آید ، و از راه
~~موافقت
# ~~تتمبم نفس مردورهآ ابتدا واتنها راء به حرکتی دوری جنبش کنده وبه صورت
~~ترک علایق
# ~~وقطع عوایق ، دست افشاند ، وبهجهت تحقبق روش درعین طرق ، پای جنباند .
~~پس
# ~~سصیدالدین فرغانی
# ~~363
# ~~1 - قوله: للرقص. اشارة الی الرقص الذی کانت ترقصه بعض فرق الصوفیة
~~عندالذکر
# ~~والسماع.

PageV00P507

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_508.png)

# ~~364
# ~~مثل "الرقص نقص" در حق* چنین صاحب حالی پرکمال، مهمل ماند ،
~~پس اکنون
# ~~دراین دوبیت آینده، تمام مثل طفل مذکوراست که آن مثل براثبات رقص
~~مقصوراست.
# ~~اذا هام شوفا بالمناغی، وهم5 ان
# ~~بطیر الی اوطانه الأولیتة
# ~~چون ابن طفل به آواز این نوازنده وحکم مناسبت صوت او، شیفته میشود از
# ~~جهت شوق نفس جزئی او بهسوی عالم کلسییت خودش، به حکم آن علم فطری که با
# ~~او همراه است، وقصد کند این نفس جزئی او که پرواز کند و بهسوی اوطان و
~~مقامان
# ~~اولببهی نفس و کلیت او درعالم نفوس و ارواح ومثال بپرد، این بیت هم شرط
~~است
# ~~وجوابش بیت آینده.
# ~~یکتن بالتحتربک، وهو بمهده
# ~~اذا، ماله أبدی مربتبه ، هکزت
# ~~ساکن گردانبده شود از آن قلق و اضطراب طلب طبران به مرکز و مبدا خود
# ~~بواسطهی تحریک گهوارهاش در آن زمانی که این طفل در گهواره، خفته باشد
~~ودستهای
# ~~نربیت کننده اش از مادر و دایه، آن گهوارهی اورا میجنبانند، پس آسایش و
~~سکونی
# ~~که به تحریک مهد ، مییابد آن ms336 طفل، دلبلست نبز برصحتت رفص و نفی نقص
~~ازاو،
# ~~اکنون دراین سه چهاربیت آینده، ذکر آن تجاذیی میکند که درحال وجد، میان
~~نفس
# ~~رمزاج واجد واقع میشود و کرب و تعبی مشابه جان کندن که از آن بهوی
~~میرسد
# ~~وجدت بوجد، آخذی، عند ذکرها
# ~~بتحبیر تال، او بالحان صبتت1
# ~~بیافتم و ادراک کردم به و اسطهی وجد مرآن چیزی را که گبرنده و غلبه
~~کننده بود
# ~~برحقییفت نفس و روح من و اوصاف ایشان دروقتی که حقیفت وجوده مرا باد
~~حضرت
# ~~اطلاق و وحدث حقیفی خودش، می آمده به وساطت ومناسبت وحدث وعدالتنی که
~~در
# ~~انزبیبن وتحسین صوت فرآنخوانی با مثغنتی صاحب صوت والحانی مدرتجست. وجد
# ~~دراصطلاح قوم، یافت طلب این وجود مضافست مرحضرت اطلاق خودش را به و
~~اسطهی
# ~~مشادق التدراری
# ~~1- اخذی: ای متمکسن منی. تحبیر: تحسین. التالی: القاریء. صیست:
~~شدیدالصوت PageV00P508
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_509.png)

# ~~فنا ومحو کثرت اوصاف و احکام تقییدی و امتبازی وبافت طلب نسبت مجرد و
~~اعراض
# ~~خودش را ازقید حکم کثرت مراتب که تا کنون بروحدث او غالب بود وچون این
# ~~بافت ملکه شود ازاو وجود، عبارت کنند، اکنون چون صوتی موزون با معنیی
~~لطیف
# ~~مغرون به سمع میرسد حکم وحدث وعدالت آن صورت ومعنی مراحکام و اوصاف
# ~~کثرت وانحراف را مغلوب و مقهور میگرداند ، ودر آن غلبه حکم وحدت وجود،
~~در
# ~~دل یافت میشود که همگی واجد را فرومی گیرد منصبغ به حکم توجه به عالم
~~اطلاق
# ~~خودش، پس واجد مراین حکم توجه وحدث وجود را به عالم خودش و کربت عدم
# ~~تکسنش از آن نایافت که فروگیرنده وغلبه کننده است بر نفس ومزاج او، در
~~آن سماع
# ~~و وجد ، باز مییابد، وهو المراد بقوله : وجدت آخذی بوجد، ازیراکه جون
~~بهحکم
# ~~نشأت حکم قید او عظیم محکمست والبته تقلتص وتخلاصش به حضرت اطلاق و رفع
# ~~قببد ، میسر نمی باشد، ازابین جهت واجده در آن وجده کربی وشدتی عظیم در
~~خود،
# ~~سی بابد که اورا فرومی گبرد ms337 وبه تن درمی آورد وزعقاب وضجات را موجبه
~~اینست.
# ~~اذا ، ماله رآسل المنابا، توفتت1
# ~~کما یجدالمکروب فی نزع نفسه،
# ~~هسچنانکه آنکس که مرگش به تن آورده است و کار بروی سخت کرده در کندن
# ~~و جداکردن جانش از تنش، در خود کربی میبابد در آن وقت که رسولان حق از
# ~~فریشتگان که برمرگها وفبض جانها مو کلند ، به نزد آن مکروب حاضر آمده
~~باشند و
# ~~توفیت حق واماتت جان وی میکنند. المکروب هبهناء اما من قولهم کربه الغم
~~اذا
# ~~اشند علیه، واما من قولهم کربت القید علیه، اذا ضبیقته .
# ~~بعنی: اینکه من درحال سماع و وجده خود کربی وشدت اندوهی درخود مییابم،
# ~~به جهت آنکه این وجود مضاف در مراتب ازحضرت اطلاق خودش آگاهی میبابد و
# ~~فصد نوجه و وصول بدان حضرت می کند قبود ومجاذبات احکام مظاهر مزاجی و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~365
# ~~1 - نزع النفس: اخراجها عن البدن. توفست، من توفاه الله: اماته.
# ~~همچنان آن کس که مرگش تنگ در ... م PageV00P509
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_510.png)

# ~~366
# ~~نفسانیش از تحقیق آن توجه و وصول، مانع میآیند، و از آن سبب کربی وشدتی
~~از آن
# ~~عدم تمکتنش از توجه ووصول به وی قائم میشود و به آن صفت برمن پیدامی
~~آید اکنون
# ~~این حال من مشابه حال آنکسی است که دروقت نزع وسکرات مرگه ارواح ملایکه
~~که
# ~~موکلند برقبض روح او، بروی پیدامی شوند و به حکم مناسبت لذات عالم برزخ
~~و
# ~~آخرت را اگر سعبد باشد ، براو عرضه کنند، والا لذات و راحات دنیوی و
~~آلام و
# ~~تبعات آنرا، پیش اومصور گرداننده تا نفس او را به کمالات یا به لتذات
~~هم به جنبهی
# ~~أعلی وهم به جانب سفلی وقوای جسمانی که این لذات و کمالات به ایشان
~~اکتساب کرده
# ~~است ، میلی و تششوقی حاصل میآید و قوای طبیعی که ثبات وحیات ایشان بهوی
# ~~اعنی نفس، متعلق بود وتحقیق بعضی کمالات یا لذات او به ایشان بازبسته،
~~چنگ در
# ~~وی میزنند ، و ms338 اورا گاه بهسوی عالم بالا و لحوق به ملاء أعلی میل فوی
~~میشود، و
# ~~گاه به مدد قوا و اعضا ونبات دردنیا، التفات قتوت می گبرد و تجاذبی و
~~کشاکشی در آن
# ~~میان واقع میشود، واز عدم وصول به مطلوب ولحوق به مقصود و محبوبش کربی
~~و
# ~~شدت اندوهی دراو پبدا می آیده سعیدا او شقیبا.
# ~~فواجد کرب فی سیاق لفرقة ،
# ~~کمکروب وجد لاشتیاق لرفقة1
# ~~پس این پابندهآ شدت وتنگی اندوه، ازجهت مفارقت میان جان وتن ، در وقت
# ~~راندن مرگ طبیعی به سوی او، راست بیهیچ تفاوتی، همچون آن کسی است که
# ~~سر5 اوبسبب غلبةآ حال وجد براو، جهت اشتیاق و میل بسوی رفیقان ملاء
~~أعلی و
# ~~حضرت اسماء حسنی در کربت وشدت گرفتار آمده است .
# ~~فذا نفسه رفکت الی ما بدت به ، وروحی ترفکت للکمبادی العلیکة
# ~~پس آنیکی ، اعنی کسی که در نزع وسکرات مرگ افتاده است، نفس او رفیق
# ~~وشفیق ومایل میشود بهسوی این مظهرش که بدو پیداشده است، و کمالات یا
~~استیفای
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - السسیاق: الشروع فی نزع التروح ویقال بالفارسیة: - شروع بهجان کندن
~~- PageV00P510
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_511.png)

# ~~لذاتش به واسطهآ او ظاهر و میستر گشته، اعنی مزاج وقوای مزاجی، زیراکه
~~ظهور و
# ~~نفس ناطقه درعالم حس بهصورت تدبیر، بر تعیثن مزاج موقوف است، باآنکه
~~نفس
# ~~ناطقهآ هرشخصی را در عالم ارواح بهحسب آن عالم ، تعیثنی و تحقشفی هست ،
~~لهذا
# ~~فرمود که : ((الی مابدت به ...) وابن ذات من درآن حال وجده ترقی کرد
~~وبالا رفت
# ~~نا به حضرت اسماء حسنی که مبادی بزرگ عالم وحقایق اواند.
# ~~الرقکة فی الأصل کالتدقة، لکن الدقة یقال اعتبارا بجوانب الشیء ،
~~والرقة بعمقه ،
# ~~والرفتة فی الجسم بضادها الصفافة، وفی النفس بضادها الجفوة والقسوة ،
~~فیکون قیها
# ~~معنی الشفقة ولما کانت الشفقة تتضمکن معنی المیل، عداها بحرفه، وقال:
~~رفکت الی ما
# ~~باست به.
# ~~وباب تخطشی اتتصالی ، بحیث لا
# ~~حجاب وصال عنته روحی ترفتت1
# ~~و دروازهآ عالم اتتحاد، که آن دروازهآ در گذشتن منست از پیوستهشدن ms339 به
~~حضرت
# ~~وحدثت، وآن دروازهآ در گذشتن از اتتصال بهجایبی و مقامی است، که وصال
~~که مثنبیء
# ~~و موهمست از دوگانگی واصل و موصول0 البه ، در او حجاب نباشد، و آن اول
~~مقام
# ~~اتحاد است که رافع حکم دوئی است بالکلتبة ، از آن دروازهآ اول عالم
~~اتحاد روح
# ~~من هم ترفتی کرد و بالا رفت، چه صورتش همرن معنی شد، وظاهرش، حکم باطنش
# ~~گرفته است .- ظاهرش حکم باطن گرفته است -م.
# ~~علی أثری من کان ینؤثر قصده،
# ~~کمشلی ، فلیرکب له صدق عزمة2
# ~~تقدیره : من کان بختار قصدذلک الباب وولوجه ، مثل قصدی وولوجی ، فلیرکب
# ~~مرکب صدق عزمه صحیحة علی اثری بحسن منابعته ایای حتی یصل البه. فالکاف
~~فی
# ~~قوله : "کمثلی ...) زائدة .
# ~~هر کس که به کمال استعداد، چنان باشد که اختیار قصد آن باب و تحقشق به
~~آن
# ~~سعیدالدین فرفانی
# ~~367
# ~~1 - تخطی: تجاوزی. اتصالی: ای اتحادی بالله عند فناء جهة الخلقیة فی
~~الحفیفة.
# ~~2 - العزمة: الهمة وصدق النبیة والقصد. (س 11): بجانبی ومقامی -خ -
~~PageV00P511
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_512.png)

# ~~368
# ~~جناب اعنی حقیقت مقام اتتحادکند - مثل تحقق وقصد من - ، پس بروی بادا
~~که پای
# ~~در رکاب مرکب عزیمتی راست درست که اورا باشد در آورد، و براثر من به
~~کمال
# ~~افتدا و حسن اهندا، روانه شوده تا مگر اثری از آن بهوی رسد
# ~~این بیت با دوسه بیت آینده، بهزبان ارشاد می گوبد:
# ~~وکم لجیة قد خضت قبل ولوجه،
# ~~فقیر الغنی ما بثل" منها بنعبةا
# ~~و ای بسا معظم موج در میانهآ دریای بی پایان توحید و معرفت که من در آن
~~غوطه خورده ام
# ~~و از آن اغتراف کرده وحظ تمام بر گرفته، پیش از در آمدن در آن دروازه
~~که گفتم، و
# ~~کسی که دروصول بدان دروازهآ، خود را به توانگری اعمال ومعاملات واحوان
~~و
# ~~مشاهدات ، فقیر ویحتاج می شمرده او از آن لکجته به قطره بی تر کرده
~~نشده است و
# ~~نصیبی نبافته ، جه حقیقت "(سبحان من لا یوصل الیه الا ms340 به" به
~~قطع امل ودفع حیل او
# ~~حکم جزم کرده است، ازیراکه این جمع اعمال2 و احوال، اوصاف و توابعند ،
~~وبه
# ~~وصف وتبع به اصلذات موصوف راه تنوان بافت، جه حفیفت (لا یدرک الشیء
~~بغبره)
# ~~اصلی سخت بزرگک وصحیح است .
# ~~مراد ازاین (فقیر الغنی ...) سالک ناسک مشجنده است که خود را به
~~نوانگری
# ~~اعمال ومعاملات وعزمات وتوجهات صحبح ، محتاج میداند ، وفتح باب وصول به
# ~~مقام توحبد، جز به این کلید اعمال ومعاملات تصور، نمی کند ، وآن لجتهیی
~~که
# ~~خوضش بهوی مخصوص است ، لجکهآ فنای بفایای سخت خفی، و شربهای عظیم
# ~~بوشیدهآ نفس است که به تفصیل در این سه بیت آینده مذکور است .
# ~~بمرآة قولی ان عزمت اریکه،
# ~~فاصغ لما القی بسمع بصیرة
# ~~اگر تو که طالب مسترشدی ، عزیمت وفصد این درگاه مقام وحدت مصتم کردهیی،
# ~~من به آیینهآ سخن و تقریر خودم، شاهراه آن درگاه را که من در او رفتهام
~~و به آن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اللسجة: معظم الماء. ولوجه: دخوله. النغبة الجرعة
# ~~2- جمیع -خ PageV00P512
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_513.png)

# ~~رسیده، به تو بنمایم ، تو بهسمع دل وجان، اصغا واستماع کن آنچه به تو
~~القا می کنم
# ~~لفظت من الأقوال لفظی1 غبرة
# ~~وحظتی، من الأفعال ، فی کل فعلة2
# ~~ازجهت غبرت برحال ومقام ومطلب ومرام خودم، بینداختم از گفتارها لفظخودم
# ~~را که مبنی از دعویی2 واضافت چبزی به من بودی، از حسن عبارت ولطف
~~اسنعارت
# ~~و امثال این، تا کس به حال من راه نبرد، و نفس من خود را به جیزی
~~نشمرد، و بینداختم
# ~~بز مر حظه وخوش آمد نظر خود را از کردارهای نبک و آثار اخلاق پسندیده
~~دروفت
# ~~صدور هرفعلی واضافت هیچجیز از آن به خود نکردم، بل جمله را به حق مضاف
~~دانستم
# ~~که مصدر خبرات ومورد مبکراتست .
# ~~ولحظی علی الأأعمال حتسن ثوابها،
# ~~وحفظی، للاحوال من شین زینة4
# ~~وبیبنداختم نیز از خودم در وقت سلوکه نظر خودم را به حتسن جزایی که بر
~~اعمال از
# ~~ناعات وعبادات داشتمی ms341 که دروفت تخلثق وتحفشق من به اسمای حسنی جزای آن
# ~~اعمال وطاعات من رفع حجب ودفع موانع باشده جه غایت حسن جزای اعمال این
# ~~بش نبسست. پس من این نظر وپیشنهادرا ازخود بینداختم، تا جز به او
~~مرتحفتق را به او
# ~~واسمای او چشم نداشتم ، وبینداختم نیز نگاهداشت احوال خودم را ازعبب
~~آنکه
# ~~نفس من آن را درنظر من بیارابد، وبهصورت صحکت و اخلاص وشمول و احاطنش
# ~~برمن جلوه کنده آن محافظت را نبز ازخود دور کردم .
# ~~ووعظی بصدق العزم الغاء مخلص،
# ~~ولفظی اعتبار الکلفظ، فی کل* قسمه
# ~~ومرنصیحت حفیفت خودم را، وحمل راغرای او برآنکه دراین قصد و توجته به
~~حضرت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~369
# ~~1 - فی بعض النسخ : لفظت من الأقوال لفظی عبرة
# ~~2 -العبرة : ما یعتبر به، ای یتأمل به، ومنه قوله: فاعتبروا یا اولی
~~الالباب
# ~~3- که منبیء از دعوتی...خ ل -. (س 13): تا جز با او مرتحفق ... م
# ~~4 - الشین: العیب. وفی بعض النسخ: من شین ریبة PageV00P513
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_514.png)

# ~~37
# ~~معشوق، صدقی وصحتتی وخلوصی وثباتی تمام بکاربرد، و به هیچ نوعی به
~~توریهآ نفس
# ~~ونظر او دراثنای طریق به حالی غریب با مقامی عالی یا علمی و معرفتی
~~شریف، یا کشف
# ~~وشهودی صحبح ، ازآن روی که در راهند و بهداغ غیربتت موسوم، البته
~~فریفته
# ~~نشوده وبرسنکت (ما زاغ البصر1 وما طغی) البتة بدان هیجکونه النفات
~~ننماید ، تا در
# ~~آن فصد وتوجه ، صادق ومخلص باشده این وعظ ونصیحت که خودم را می کردم،
~~از
# ~~خود انداختم که آنهم صفتی بود وغیر مینمود انداختن کسی که درراه معشوق
~~جز
# ~~بهذات معشوق ننگرد، وبه هیچجیز از اسما وصفات او ازعین ذات او قانع
~~نشوده و
# ~~مراین انداختن خودم را نیز، مراین اعتبارقسمت لفظی را که گفتم
~~درهرقسمی از اقسام
# ~~ازافوال وافعال واعمال واحوال و رویتت، آن راهم ازخود انداختم ، تا هبچ
~~چیز در
# ~~من نماند از نظر وهمکت وادراک وغیر آن، وحینئذ، تجلتی احدی جمعی،
~~درچنین محلی
# ~~و دلی ساکن شد ms342 وفرود آمد.
# ~~فقلبی بیت6 فیه أسکن ، دونهآ
# ~~ظهورصفاتی عنه من حجبیتی
# ~~تقدیره : فقلبی بیت اسکن فیه، دون مرتبة هذا البیت، مفام ظهور صفاتی من
~~حبث
# ~~احتجاب حقیقة ذاتی بها وبمظاهرها فی جمیع المراتب، کالسمع والبصر والید
~~والکلام
# ~~وامثالها ، وصدورها کلتها عن ذلک المقام . فدونه خبر مبتداء محذوف،
~~وظهورصفاتی
# ~~من حجببتی عنه، مبنداء وخبر وافقعا موفع الصفة لذلک المبنداء المحذوف .
# ~~یس اکنون دل من خانه ایست که من ، من حیث تحقشقی بتجلتی احدیتة الجمع ،
# ~~دراو ساکن میباشم، وفرود این مسکن من در رتبت مقامیست دراو داخل، که
~~ظهور
# ~~مشارق التبراری
# ~~1-فی بعض النسخ: ووعظی بصدق القصد
# ~~2-س 453ی 17. (س6): ازخود می انداختم -خ
# ~~3 - فی بعض النسخ: وقلبی بیت ... قوله حجبیستی : احتجابی: نسبة الیالحب
# ~~وهی جمع الحجاب، ای الحجاب والساتر والحاجز. (س 8) : درهر قسمی ازین
~~... م PageV00P514
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_515.png)

# ~~حملهآ صفات، خصوصا صفات تشبیهی چون سمع و بصر1 و ید وامثال آن که
~~مخصوصند
# ~~به مرتبت ظاهریتت ، وذات دراین مرتبةآ ظاهریت به ایشان ومظاهر معنوی
~~وروحانی و
# ~~مثالی وحستی ایشان محتجب است، ازاین مقامست که در رتبت فرود این مسکن
~~منست،
# ~~ازیراکه ظهور جمله صفات تشببهی به احکام و آثار ایشان ، جز به واسطةآ
~~مظاهر حسی
# ~~انسانی وغیره که درمرتبهآ ظاهربت محصورند، واقع نمیباشد، ومرتبهآ
~~ظاهریتت
# ~~همظاهر مثالی وحسی که دراوست، حجابست برمرتبهآ باطنیتت ، ومظاهر روحانی
~~و
# ~~معنوی که متعلق به اوست ، و این جمله صفات بجمیع مظاهرها در ابن هردو
~~مرتبه
# ~~بتقیدهما، حجابحقیفت حضرت جمع الجمعند، وانتشای این هردو مرتبهآ ظاهریت
~~و
# ~~باطنببت ، ازاین مفام جمع الجمع وقاب قوسین ومرتبةآ الوهبتت است، وآن
~~صورتیست
# ~~که ((خلق وحثدی آدم علیها" ویکی ازمظاهر شرفش دراین مرتبةآ ظاهریت
~~، کعبه
# ~~است، وبساز اتنشا وظهور جملهآ صفات من حبث اثها صفات وصور، لاعتبارات
~~مفاتبح
# ~~الغیب، ازاین مرتبه جمع الجمع وقاب قوسین است که حقیقت ذات دراین مقام
~~، به این
# ~~صفات محتجبست، واین مقام فرود این مقام اوادنی است که مقام محمدیست،
~~صلی الله
# ~~علیه وسلتم ، وباطن ms343 این صفات که اعتبارات اول ومفاتیح غبب ذاتست ،
~~دراین مقام
# ~~صفات ذات نبستندتا حجاب حقیقت ذات توانند بود بل که دراین مقام عین
~~ذاتند .
# ~~پس معلوم شد که ظهور صفات من ((من حیث اثها صفات) که حقیقت ذات من
# ~~درجملهآ مراتب به ایشان محتجب است، ازاین مقامیست که فرود مسکن و مقام
~~منست
# ~~در رتبت ، هرجند دراو داخلست.
# ~~ومن قبلتی، للحکم، فی فی قتبلتی
# ~~ومنها یمینی، فی رکن مقبتل2،
# ~~تقدیره : یمینی فی ای فی مظهری، رکن یستحتب تقبیله هی من تلک الصفات ،
~~ولثمی
# ~~جزء من الکعبة واقع فی فی2 ، لحکمة فی ذلک، وبهحکم "الحجر الاسود
~~یمین الله فی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~371
# ~~1- سمعه وبصره ویدخ-. (س 1) : جملهآ صفات من خصوصا ... م PageV00P515
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_516.png)

# ~~372
# ~~الأرض بصافح به عباده) .
# ~~بمین من ، که رکنی مشکرفست درمن ، وتقبیل او موجب فربت ، یکی از آن
# ~~صفانست که ازفرود این مقام من صادر وظاهر است، و قبلهآ من مرجزئی ازاین
~~قبلهآ
# ~~ظاهر خودم را که کعبه است ازابری حکمت ومصلححت آن که مظهر عبن ظاهر است
~~،
# ~~به حقیفت برعبن دهان خودم وافعست از حیثیتت مرتبهآ ظاهریتت خودم .
# ~~وحولی بالمعنی طوافی حقیقة،
# ~~وسعبی، لوجهی ، من صفائی لمروتیا
# ~~وجون کعبه ، مظهر وصورت حضرتی از حضرات ذات، ومنشأ بعضی ازصفات منست،
# ~~چنانکه تقریررفت، پس اگر من به صورت گرد ظاهر کعبه، هفت شوط طواف می
~~کنم،
# ~~در عببن آن حال از روی حفیقت و معنی و باطن ، طواف گرد ذات خودم به
~~صفات
# ~~هفنگانه ، که توجثه ایجادی از حضرتی که باطن و معنی کعبه است ، بر آن
~~صنات
# ~~مترتبست ، سیری وطوافی میکنم ، پس این طواف ظاهر من ، صورت آن طوافست
# ~~که در حقیقت گردذات خودم برمی آیم، واگر به صورت درمیان -صفا - و-
~~مروه-
# ~~"(سعسی) میکنم ، آن سعی من درباطن ، ازجهت ذات خودم واقع میشود ؛
~~از مرتبهآ
# ~~روحانیتت که به مناسبت اسم ، صورت و مظهر او ابن کوه صفا است بهسوی
~~مرتبةآ
# ~~طبببعت که به وصف کوه - مروه - صورت اوست، که ms344 ازجهت تکمیل هردو مرتبه
~~((بما
# ~~اشتملا علیه" میان ایشان سعی و سیر میکنم، تا هرحقیقتی و معنیئی
~~که درحضرت
# ~~باطن منست، اورا صورتی درحضرت ظاهر خود پیدا کنم ، تا درعین کثرت صور
~~عالم
# ~~ظاهر، وحدث معنی عالم باطن مشاهده افند، ودر عبن وحدث معنی ، کثرت صورت
# ~~منکشف گردد.
# ~~وفی حرم من باطنی امن ظاهری
# ~~ومن حوله یخشی تخطشف جیرتی2
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- الطتواف: اراد به الطتواف حول الکعبة ، الصفا من مشاعر المکسة بلحف
~~جبل أبی
# ~~قبیس. المروة: جبل بالمکة زادها الله شرقا
# ~~2-یأبی تخطف -خ - PageV00P516
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_517.png)

# ~~تقربره : وامن ظاهری فی ظاهر حرم الکعبة، حاصل من امن باطنی فی باطنه،
~~ومن
# ~~حول الحرم ظاهرا وباطنا ، یتخکوف تخطشف جیرتی ، ای الآولباء بعلومهم
~~واذواقهم
# ~~ومشاهدهم.
# ~~واین امن ظاهرصورت من که در حرم ظاهر کعبه است، بهحکم (اولم یروا، اناا
# ~~جعلنا حرما آمنا) تتنبجه وصورت امن باطن منست ، ازیراکه چون کعبه مظهر
~~حضرت
# ~~معشوق ذات منست ، حرم کعبه که بیرامن اوست، مظهر حضرت حقایق معلومات و
# ~~تالم معانی است ، که برمثال دایره ونقطه ازاو منتشی است، گرد او در
~~آمده، تا
# ~~هم چنانکه هرجه در آن حضرت معانی ومعلومات بهحکم ((ما یشبدل القول
~~لدی25)
# ~~از تبدیل وتغبیر وخلاف ونزوبر، ایمنست، واز هرعلسی وکشفی که از آنجا
~~مآخوذ
# ~~است، از مواخذت ومنافرت ، مصون ومحفوظ، لاجرم صورت آن حضرت نیز هم
# ~~براین صفتست، که به حکم شرع که (لا یختلا3 خلاها ، ولا ینفر صبدها، ولا
~~یعضد
# ~~شوکها ، ولا یقطع شجرهاولا یقتل الملتجی البها ،مادام فیها" هرکه
~~دربناه این ظاهر
# ~~حرم نبز واقع میشوده از نبات وحبوان وجماد وانسان، از تنفیر وتحذیر
~~وقطع و
# ~~ردع، ایمنست، واینکه میبینی درظاهر که به خکم نص: (ویتنخطتف الناس4 من
~~حولهم)
# ~~هرکه درحوالی حرم بیرون اوست، خوف خطف و ترس حبس وغارت و حیف به نفس
# ~~و مسال او منطترقست ، از آنست که از اولبا هر کس که در باطن مأخذ و
~~منشأ علم
# ~~و ذوق وکشف او فرود آن حرم ms345 وعالم معانیست از آسمان دنبا فما فوفه ، که
~~محل
# ~~حکم ((یمحوالله ما یشاء وبثبت" است آنکس با بضاعت علوم و اذواق
~~ومشاهدات و
# ~~مکاشفاتش در معرض احتجاب وتبدتل و ارتباب و تخیثل میافتد، و احکام هوا
~~و طبیعت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~م31
# ~~1-س 29،ی 67. (س 1): تقدیره (م) وفیه ما فیه
# ~~2-450ی28
# ~~1 - اختلی الشعب: جثزة منجد
# ~~4-س 29،ی67
# ~~س 413ی39.

PageV00P517

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_518.png)

# ~~374
# ~~راو ظفر میتوانند بافت، و روی اورا ازمنهج قویم وصراط مستقیم شریعت
~~وطریقت
# ~~می توانند برتافت، وذلک معنی قوله : (ومن حوله یخشی تخطشف جبرتی) .
# ~~ونفسی بصومی عن سوای ، تفثردا ،  زکت، وبفضل الفیض عنتی زکتتا
# ~~وجون روزه ، که صورتش امساک وامتناعست از مباشرت وطعام وشراب ، و معنیش
# ~~امساکست از مباشرت اسباب و معاشرت احباب واتراب ومثابرت برمدارست ظاهر
# ~~علوم وآداب، که ابن جمله اغبارند ، واز تحفشق به عالم حقیقت باز
~~میدارند ، لاجرم
# ~~نفس من به حقیقت روزهآ خودم ازبهر تحفق به حقیفت تفشرد از نظر به اغبار
~~، تمام پاک
# ~~شد، وبه فضلهآ فیض فضایل دینی و معارف یقینی خودم مرطالبان مجد، و
~~سائلان مسنعد
# ~~را دراین قصبده زکات داد، والله الموفق .
# ~~مقام تفرید ، تحقق به قطع تعلثقات باطنی است تماما ، چنانکه تجرید ،
~~قطع علایق
# ~~ظاهریست، فاعلم ذلک .
# ~~وشفع* وجودی فیشهودی، ظل3 فیاتت
# ~~حادی، وترآ ، فی تیقشظ غفوتی2
# ~~و دوبی ظاهر و باطن وجود من که مشهود هرموجودیست ، اکنون در این شهود
~~من
# ~~مرحضرت هویتت ((هوالاول والآخر والظاهر3 والباطن) را چون از سبک خواب،
# ~~اندک احتجاب، که پیش ازرسیدن به این مفام احدیثت جمع، برحقیفت من طاری
~~بود،
# ~~تمام بیدار شدم، آن دویی را یکیشده یافتم ، تا اکنون مظهر را عین ظاهر،
~~وصورت
# ~~راعبن معنی مشاهده می کنم .
# ~~الغفوة : النومة الخفیفة التی لا یغیب عن الحس* تماما .
# ~~واسراءآ ستری عن خصوص حقیفة
# ~~الی کسیری فی عثموم الشکریعة4
# ~~ا-زکت بمعنی طهرت وبالتشدید من زکی ماله، ای ادی زکوته
# ~~مشارق الثدراری
# ~~2 -شفع وجودی: صیرورته زوجا. الوتر: الفرد، عکس الشفع
# ~~3- 457ی3.
# ~~4 ms346 - الإسراء: السیر لیلا وفی التنزیل: سبحان الذی اسری بعبده لیلا.

PageV00P518

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_519.png)

# ~~وبالابردن من مرباطن وحقیقت خودم را ازاین مقام خصوص حقیفت انسانیتت،
~~اعنی:
# ~~این صورت تشخشصی عنصری، که به او ، ازحقیقت منوحتد نوع انسانی، اختصاص
# ~~وامتبازییافتهام، تا به عالم باطن و وحدث وغلبةآ حکم حقیفت خودم1 بعینه
~~هم چنانست،
# ~~که سبر ظاهر من درعموم صور واحکام شریعت، نازلا دراین عالم کثرت وغلبة
~~حکم
# ~~خلفست، ازبراکه چون در نظر من، مظهر عبن ظاهر است، واول عبن آخر، لاجرم
~~اگر
# ~~ازاین صورت شخصی انسانی خودم بالا میروم ، وحدث حقیقی میبینم ، در عین
# ~~کثرت نسبی معنوی حقایق وشئونذات خودم، واگر بهزیر درعموم احکام شرع سیر
# ~~می کنم، وحدث معنوی میبینم ، که عدالت صورت اوست در عموم صور و احکام
# ~~شریعت و کثرت صورتی آنثابت وساری، وحاصل این هردو مشاهده، یکی بییش
~~نیست.
# ~~ولم اله باللاهوت عن حکم مظهری ،  ولم انتس بالنتاسآوت مظهر حکمتی
# ~~واکر در عالم وحدث الهیتت سیر می کنم، وبه آن منلبتس می باشم، به آن
~~الهیتت و
# ~~حکم وحدثت او از حکم صورت و خلفیکت این مظهر عنصری انسانی خودم و اجرای
# ~~احکام و اوامر ونواهی شرعی که به این صورت ومظهر منتعلتفست ، بیخبر
~~وغافل و
# ~~مشغول وعاطل نیستم، واز عهدةآ همه، ظاهرا وباطنا ، بیرون می آیم ، واگر
~~در عالم
# ~~ناسوتی طببعت، مباشر احکام و آثسار وحتظوظ ولذات طبیعی می باشم، سر
~~سرایت
# ~~وحدث الهبتت را که مظهر حکمت هرصورتی ولذتیست دراین عالم طبیعت ،
~~فراموش
# ~~نمی کنم، واز اوغایب نمیشوم و از مشاهدهآ آن حکمت و واضع و مظهر او
~~برخورداری
# ~~مییابم. دلیل براین معنی آنست که مصطفی، صلی الله علیه وسلم درجامهآ
~~خواب برهنه
# ~~با عایشه، رضیالله عنها، خفته، جبرئیل می آمد، و وحی ادا میکرد، با
~~عایشه میفرمود
# ~~که : (یا حمیراء هذا جبرئیل یسلکم علیک) .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~375
# ~~1- وغلبهی حکم حقیفت خودم که حضرت ذاتست بعینه همچنانست - ح -
# ~~دریک نسخه ازنسخی که مورد مراجعه ما درطبع این ms347 شر حست نیست و مسلما
# ~~ناسخ آنرا سقط نموده است .

PageV00P519

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_520.png)

# ~~376
# ~~اسنعمال لفظ للاهوت وناسوت، درشریعت نببامده است، ودراصل، این دو لفظ
~~از
# ~~نصاری منقولست که از لاهوت سر الهبتت ، واز ناسوت سر طبیعت خواسته
~~اند، و
# ~~گفه که : ((لاهوت بکلتبنه کما هو، بناسوت منلبس شد) وبه این حصر
~~وتقبید، کافر
# ~~وملعون شدهاند، خذ لهم الله. وابن دو لفظ را بعضی اولببا درمقام
~~تلوین، استعمال
# ~~کردهاند، ولا مشتاحةا فی الألفاظ .
# ~~ومنتی علی الحس" الحدود افبمت2
# ~~فعنتی، علی النتفس، العقود تحکتمت،
# ~~بس عقود عهوده از عهد ((الست3 بربکم) فما فوفه من المواثآبق ، از باطن
~~من به
# ~~ظاهر نفس من تعندی کرد، وبرنفس من محکم وثابت شد، و بندنده و قبول
~~کننده
# ~~غیر ظاهر وباطن ذات یگانة من نبود، وحکم امر باطن وجمعیتت خودم را که
~~"اوفواء
# ~~بالعقود) عبارت از آنست ، به ظاهر نفس خودم که مدبر و مقببد عالم
~~اجسامست، قبول
# ~~ک دم واز عهدهآ آن تمام بیرون آمدم، وحدود واحکام شرعی نبز ، از اوامر
~~و نواهی
# ~~و غبر آن، براین ظاهر حس وقوای بدنی خودم که نفس مدبرایشانست، هم از
~~حضرت
# ~~باطن وجمعبست خودم قایم کردم ، تا ضابط حکم وحدث وعدالت باشد دراین صور
# ~~کثرت هیآت وحرکات وسکنات جسمانی، جه احکام شرعی مبزان وحدث و عدالنند
# ~~درابن عالم حس ومحسوسات تا احکام کثرت حکم وحدث وعدالت را که صورت
# ~~وحدتست به بکبارگی مغلوب و مستهلک نگرداند، چنانکه به نسبت با کفار
~~گردانبیده
# ~~است ، واز وحدث وعالم اوشان محجوب کرده بااکلسی، اعاذنا الله من ذلک.
# ~~و تحقیق کیفیت آنکه، احکام شرعی موازین حکم وحدث و عدالتند، در دیباچه
# ~~کرده شدهاست، و بعد از این نیز روشن تر گفته آید.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- ای لا مناقشة ولا مماحکة فیها (منجد)
# ~~2 - العقود ، جمع العقد : یرید عقدالعهود والوصایا والرسوم
# ~~3-س7،ی171.
# ~~4-س 45ی ا PageV00P520
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_521.png)

# ~~وقد جاءنی منتی رسول علیه ما
# ~~عنت ، عزیزە بی، حریص لرأفة1
# ~~وجون این عالم بجمیع اجناسه و ms348 انواعه و اشخاصه ، جز صورت تنصیلی و
~~حفیفت
# ~~محمدی نبست، که من که ناظمم، ترجمان اویم، و آن صورت محمدی که نبوت
~~ورسالت
# ~~بهوی مضاف بود، باآنکه جزئی وحصته بی بود از این عالم ، ومع ذلک صورت
~~کلسی و
# ~~اجمال آن حقیقت بود بس تحقیق وتقریر (لقد جاءکم رسول من انفسکم عزیز
~~علیبه ما
# ~~عنتنم ، حریص علیکم، بالمؤمنین2 رؤف رحببم) بهزبان آن حقبقت محمدی که
~~من
# ~~ترجسان آنم ، آنست که ازاین صورت تفصیلی من که عالم است ، جزئی و حصته
~~یی
# ~~بهصورت رسولی کامل مکستل وانسانی کلی حفیفی بالفعل، بیدا شده و آن
~~صورت
# ~~عنصری محمدی بود، صلی اللهعلیه، وبهسوی سایر این اجزای تفصیلی من که
~~اشخاص
# ~~انسانی بودند بیامد، ومرا از حبشیگت آن سایر اجزای من که حکم جزئبینت
~~برایشان
# ~~غالب بوده به کلتبت وجمعیتت خودم دعوت کسرد، ومن ازحیثیتت بعضی بهصورت
# ~~قبول وایمان واسلام پیدا آمدم، واز حیشیتت بعضی دیگر به جهت حکمتی و
~~مصلحتی
# ~~عظیم به وصف کفر و عناد وفساد عدم انقباد، بیش آمدم، و وصف خاص آن جزء
~~از
# ~~من که به صورت رسول وانسان کلی کامل ، پیدا بود آن بودکه از کمال شفقت
~~و فرط
# ~~مرحمت وشمول رآفت، هرعنت وعناد و کفر وعدم انقیاد که از این یعضی
~~صوراجزای
# ~~تقصلی من که کفار ومعاندان بودند، بپیدا می آمد ، براین رسول سخت و
~~دشوار
# ~~ی آمد، جه این صور فی الحقبفة، اجزاء وتفاصبل او بودند، که به آن وصف
~~عنت و
# ~~اسکنبار، از کلشی و کلیتت به غایت دورمی افنادند، و نبز ازجهت کمال
~~رأفت این رسول
# ~~که به صورت اجمال و کلبت منلبتس بود، براجزا و تفاصیل خود که اشخاص
~~انسانی
# ~~بودند به غایت حریص بود به من، اعنی به صفت هدایت وایمان من از حیشیتت
~~هرمؤمنی
# ~~مسلمان، چه هر کلتی برآنکه اجزای او به کلتیت نزدیک شوند، حریص باشد،
~~چنانکه
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~37
# ~~2-س9،ی 129
# ~~1 - عنت: وقعت فی المشفة PageV00P521
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_522.png)

# ~~378 ms349
# ~~بدر و فرزند
# ~~فحتکمی من نفسی علیها قضیبته ،
# ~~ولما تولتت امرها ما تولتت
# ~~پس من حکم خودم را که شهود وشهادت و بشارت و نذارت و تبلیغ و دعوت و
# ~~وضع شرایع وبیان طرایق بود، از نفس من ، من حیث مقام الجمع ، صادر شده
~~، هم
# ~~بر نفس خودم از آن روی که ظاهر بود درعالم تفرقه ، به صورت هرنبی بی و
~~رسولی ،
# ~~مرهرامتتی را که جمله، صور اجزای من بودند، دعوت کردم وخصایص رسالت و
# ~~نبوت به کمال رسانبدم، ودربعضی صور بهصفت قبول ودربعضی به نعت انکار و
~~رد
# ~~آشکارا گشتم، اما چون کار به آن رسید که نفس من مثتولتی و فرما نفرمای
~~کار وملک
# ~~خصوصی خودش شد، و نوبت تکمیل این اجزای صورت عنصری انسانی اجمالی من
# ~~رسید، دراین صورت از حبشیتت هبچ جزئی وذره بی ازحکم فرمان و امر ونهی
~~خود
# ~~روی نگردانید، و بهیچوجه به عناد وعدم انقیاد، پیش نیامد، تا لاجرم
~~هرذرهیی ازاو
# ~~به صورت آفتاب حقیقت ظاهر گشت - اسلم شیطانی2 علی یدی - تحقیق و تقریر
~~این
# ~~معنی است .
# ~~ومن عهد عهدی، فبل عصر عناصری،
# ~~الی دار بعث قبل انذار بعثتی2
# ~~الی رسولاء کثنت منتی مرسلاة،
# ~~وذاتی بآیاتی علی اشتدلکت
# ~~هذان البببنان ترجمة قوله، صلی الله علیه وسلم: (کنت نبیا وآدم بین
~~الماء والطین)
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - ف بعض النسخ: فحکمی من نفسی علیها قضیة ، تولت امرها: کان لها
~~الحکم
# ~~فیه، وتولت ای اعرضت.
# ~~2- بدست او چوشیطان، شد ملمان
# ~~بزیر پای اوشد سایه ینهان
# ~~23- عناصری جمع العنصر: اصولی، وفی اصطلاح الحکمة العنصر هو الجزء
~~البسیط
# ~~من الأجزاء التی علیها بناء الموالید . البعش: هو الخروج من هیئآت
~~القبور کخروج الطفل
# ~~من السرحم PageV00P522
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_523.png)

# ~~ای بین العلم وبین طینة آدم، تقدیرهما وتقریرهما ، کثنت مرسلا من حضرة
~~جمعیکة
# ~~ذاتی رسولاء السی بعض صور حبثیتاتی ، من زمان عهدی فی اولیتة امر
~~اتحادی فی
# ~~حضرة شهودی واشهادی قبل او ان عناصری وغایة ترکببها وتزیینها ، بهذه
~~الصورة
# ~~الآدمیتة ، وتزیینها قبل ms350 انذاری ، بحکم البعثة الی دار البعث ، بقولی :
~~انا والساعة
# ~~کهماتین، واشارتی باصبعی المسبحة و الوسطی، وذاتی فی کل مرتبة من
~~المراتب المعنویة
# ~~والروحیکة ، تستدل بآبات شروق انوار حسن قابلبتتنها علی نفسها بکمالها
~~وکلبنها .
# ~~ومن از حضرت وحدث وجمعیتت خودم رسول فرستیده بودم خودم را به سوی
# ~~بعضی از صور حیثیثات خودم ، بهحکم اخبار صحبح (کنت نببیتا و آدم بین
~~الماء
# ~~والطبن) ، اعنی: میان علم که به صورت آب مصکور میشود، ومیان ظهور طبنت
~~آدم،
# ~~واین ارسال من مرخودم را ثابت و وافع بود از آن زمان لا زمان، بازکه آن
~~عهد اولین
# ~~درعالم غیب که میثاق (الست بربسکم) صورت آنست ، بسته شد با جملهی حفایق
# ~~بیش از آن زمان که عناصر اربعه به ترکیب صورت آدمی به من مضاف گشتندی،
# ~~وصورت آدم که اول مظاهر کمال من بود، پیدا شدی بیش از انذار و دعوت من
# ~~ب*واسطهآ بعثت ورسالت بهسوی عالم بعث ونشور، اعنی آخرت ومواقف و مقامات
~~او
# ~~به آن اخبار که (انا والساعة کهاتین) واشارت به دو انگشت مسبحه و وسطی
~~، یعنی
# ~~بیش ازظهور صورت آدمی که پیش از ظهور صورت عنصری محمدی بوده صلی الله
# ~~علیه وسلتم ، از آن زمان عهد اولبن که درعالم غبب وافع بود، نبوت ور
~~سالت این
# ~~حقیقت محمدی که من همچو طوطی ترجمان و یم ، ثابت بود ودر هرمرتبهیی که
~~از
# ~~آن عالم غبب درنزول به وی میرسد، اهل آن مرتبه را ازارواح وملک وفلک
~~وغیرهاکه
# ~~بعضی ازصور تفصیلی ذات اوبودنده مدد می کرد وایشان را ازجزگبتت به
~~کلست خود
# ~~دعوت میفرمود ، تا هرجزئی به وصف کل منتصف شود، و ذات او از حیثیتت
~~بعضی
# ~~ازایین اجزا صورت تفصیلی خود به حتسن قبول وقابلیتت به آثار وآیات شروق
~~انوار
# ~~کمال اوهم برذات خودش وکلتیت برکمال او استدلال میکرد، وامر ودعوت او
~~را
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~379 PageV00P523
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_524.png)

# ~~280
# ~~درهرمرتبهیی بحسب آن مرتبه، انقیاد مینمود، تا آنگاه که به غایت این
~~مرتبهآ حسی ms351
# ~~رسید، وبه این صورت عنصری کمالی آشکارا شد، آثار آن قبول که در آن
~~مراتب
# ~~سایق حاصل آمده بود، اینجا دراین مرتبه به تمامی ظاهر شد وحکم آن قبول
~~و رد
# ~~گذشنه ، اینجا ببدا آمد.
# ~~ولما نفکلت النقفس من مثلک ارضها ،
# ~~بحکم الشتری منها الی مثلک جنقة
# ~~وقد جاهدت ، فاستشهدت فی سببلها،
# ~~وفازت ببشری ببعها ، حین اوفت1
# ~~وچون نقل کردم مراین نفس خودم را از ملک زمین خودش که دنیا ولذات فانی
~~او
# ~~است ، بهسوی ملک بهشت و نعیم و راحات جاودانی او به حکم خریدن من مرآن
~~را
# ~~از حضرت ذات وجمعیت خودم ، بهحکم مبایعت ((ان الله اشتری2 من المؤمنین
~~انفسهم
# ~~واموالهم بان لهم الجنکة) وبروفق شرط ((یفاتلون3 فی سبیل الله) نفس من
~~حق مجاهدت
# ~~"فیقتلون ...) رادر جهاد اکبر با هوا وشیطان اداکرد ، ودر طریق
~~تحقشق ، مواجب
# ~~سیر وسلوک به قطع مألوفات وفنای ذات وهمگی صفات به استیفای حق3 شهادت
# ~~به شرط سعادث ((ویثقتلون) وفاکرده وبعد ازایفای عهد واستبفای حقوق عقد
~~((ومن
# ~~أوفی بعهده من الله به حکم ، فاستبشروا ببیعکم الذی بایعتم4 به ، وذلک
~~هو الفوز
# ~~المبین"، مرتبت کبرای وصول به مطلوب راحایز شد، وبه منقبت
~~("بشر ای مثول بین
# ~~بدی المحبوب" ، فایز گشت.
# ~~ابن دو بیت درمحل* جملهی شرطیست، که بیت آینده جواب این شرطست
# ~~سمت بی لجمعی عن خلود سمائها، ولم ترض اخلادی لأرض خلیفتی
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ: وقد جاهدت واستشهدت .
# ~~2 و3 و4 - س 9، ی 112. فی خ م - الفوز العظیم -.
# ~~5 - اخلادی: میلی ورکونی. خلیفتی: الذی یخلفنی، یأتی بعدی، کما قال ص-
# ~~لعلی -ع -: انت خلیفتی PageV00P524
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_525.png)

# ~~ای رفعتنی نفسی الی حضرة احدیة جمعی متعتدیا عن خلود سماء الجنقة ، ای
~~عن
# ~~سمائها الموصوفة بالخلود، ولم یرض نفسی انیکون میلی الی مسکن خلیفتی .
# ~~بعنی : آدم، بقوله : (اسکن انت1 وزوجک الجنتة" چون بهحکم منابعت
~~مذکوره
# ~~ایفا واستبفای حقوق عقد تمام شد ، نفس من مرا به آن حضرت احدیثت جمع
~~خودم
# ~~بالابرد، واز آسمان بهشت که ms352 موصوفست به خلود ودوام (مادامت السموات2
~~والأرض)
# ~~مرا در گذرانید، جه به اجماع اهل کشف و اهل عقل، زمین بهشت که کرسی
~~کریمست
# ~~وآسمان او که عرش عظبمست ، قابل خرق وفساد نیست، بس حکم خلوص و توحتد
# ~~نبتت وعزم وتفشرد قصد جزم من درآن مبایعت، آن اقتضا کرد، که جز آن
~~حضرت
# ~~جمع، جزا و ثمن نفس من نباشد ، وعرش که آسمان جاودانی بهشتست، مرآن
~~توجه
# ~~ومحدانی مرا در آن مبایعت ، حایل نبایده جه از آن جهت که بهسمت خلقیتت
~~و
# ~~غبریت موسومست ، سر بدان فرونیارد، ونفس من راضی نشد به میل من در
~~مقابلهآ
# ~~خودش بهسوی زمین بهشت برمقنضای بأن3 لهم الجنتة) چه زمین بهشت بهحکم
# ~~راسکن انت وروجک الجنکة" ملک و مسکن خلیفهآ من بود ، پس من در آن
~~توجثه
# ~~وحدانی به حضرت جمع که أعلی المعالبست ، چون میل کنم به چیزی که منزل
~~نازن و
# ~~بن سر و حامل خلیفهآ من بوده باشد.
# ~~و آدم را علیه السلام، خلیفهآ خود از دو وجه خوانده است، یکی از زبان
~~جمع
# ~~الهی ، که اورا به حکم "انثی جاعل فی الأرض4 خلینة" به آن
~~اسم خواندهاند . ودوم
# ~~از زبان حقیقت محمدی، صلی الله علیه وسلکم ، که ناظم ترجمان اوست در
~~جملة این
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~381
# ~~1-س 411ی110
# ~~2-س 49ی12
# ~~3-س9،ی 112
# ~~4-س 2،ی28 PageV00P525
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_526.png)

# ~~382
# ~~تقربرات ، و آدم در صورت دعوت وخلافت، نایب وخلیفةآ حقیفت اوست، صلی
~~الله
# ~~علبه، وجملهآ انبیا ورسل، همه خلفا ونکواب آن حقیقتند، وتحقیق آن نبابت
~~وخلافت
# ~~در دیباجه وتقریرات دیگر رفته است .
# ~~وکیف دخولی تحت ملکی کآولبا
# ~~* مثلکی واتباعی وحزبی وشیعتی
# ~~وجگونه باشد درآمدن من ومقبدشدن من ، بهصورت سکون واطمینان ، در زیر
# ~~چیزی که به ملکبیت من منسوبست، اعنی آسمان بهشت، به حکم آن مبایعت
~~مذکور،
# ~~همچنانکه دیگر اولبای مملکت من ظاهرا وباطنا، که در زیر حکم و قید
~~ممالک و
# ~~املاک دنیوی واخروی مقیکد شدهاند ، ازسابر اولیا ومؤمنان وسالکان که
~~اتباع و
# ~~اهل ms353 قبیله وقوم منند، واز من ظاهرا وباطنا ، مدد مییابند ، وعظما و
~~کبرای ایشان
# ~~به وسعت و فتحت ((جنکة عرضها الستکموات1 والأرض) و(وسع کثرسیثه
~~السموات2
# ~~والاأرض) نظر کردهاند ، وبهسکون واطمبنان درآن سر فروآورده ، وازابن
~~وسعت
# ~~حقیقی مملکت و مقام من محنجبمانده، اکنون من همچو ایشان چون باشم و به
~~صفت
# ~~ایشان جون ظاهر شوم .
# ~~فلا فلک الا، ومن نور باطنی
# ~~به ملک یهدی الهدی بمشیتآتی2
# ~~جچه هیچ فلکی از افلاک نئهگانه نیست الا که از نور باطن وتجلیتی از
~~تجلتبات من
# ~~بهحکم "(واوحی فی کل سماعی امرها) آنجا به صورت ملکی ظاهر ومشعیتن
~~است، که
# ~~آن ملک آنجا به حقایق ودفایق هرکاری که هر ملکی درهر فلکی به آن مأمور
~~است، و
# ~~کمال اهندا وحقیقت ارتقای او برادراک واتمام آن مقصور ، هریک را هدابت
~~هدیته
# ~~سیدهد، وبهغایت کمال خودش دعوت میفرماید، پس من در زیر حکم و قید آسمان
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 3،ی 127
# ~~2-س42ی256.
# ~~3 - ولا فلک الا ومن نور ..خ ل.
# ~~4-س 41،ی11 PageV00P526
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_527.png)

# ~~بصشت که محل حکم یکی ازسایر مظاهر منست، چگونه مقیکد شوم، وسر بدان به
~~چه
# ~~وجه فروآورم
# ~~وتحقبق و سر5 این آنست که ، ظاهر وجود را در سیر ونزول، چون مقصد کلسی
# ~~آنست تا تحقیق کمالات اسمائی کند، و کمال هر اسمی در آنست که اولاه،
~~آثار اونمام
# ~~درجمله مراتب ظاهر گردد، وثانبآ، برهمهآ اسما بالفعل مشنمل شوده و آن
~~ظهور آثار
# ~~تماما، وحکم اشتمال موقوف بود بر تمیثز و تخصتص هرصورتی انسانی که مظهر
~~کمال
# ~~مراسمی با مظهر تمام ظهور آثارش با مظهر حکم آن اشتمالست ، لاجرم تمییز
~~و
# ~~نخصیص هرصورتی ازاین صور انسانی درقصد اول نزول وسبر آن تجلشی وجودی
# ~~نابت بوده باشد، پس چون هرفلکی را منثنازلا ظاهر گردانبد، اثر آن فصدش،
~~دراو
# ~~بدا آمده وآن اثر را صورتی درآن فلک مشکتل گشت ، تا حبر الامتة،
~~عبدالله بن
# ~~عباس ، رضی الله عنهما، ازاین معنی آگاهی یافته است، ودر اثنای اخبار
~~ازاین ms354 سخنی
# ~~گفته که معنیش اینست که: ((حتکی ان5 فی کل* سماع ابن عباس مثلی) وهر
~~شخصی انسانی
# ~~را که سلوک مثفکدر شود درتحقق بهراسمی با اثر هراسمی که فلکی مظهر
~~حقبفت آن
# ~~اسمست ، آن صورت آن شخص در آن فلک زنده گردد، وبهبأت ملکی ظاهر شود ،
# ~~والا مهمل ومعطتل باشد .
# ~~پس میگوید : که چون صورتی جزئی که مرا درهر فلکی است، از نور باطن من
# ~~جان بافته است، وبهصورت ملکی در آن فلک هدایت، اهل آن فلک را از
~~ملائکه،
# ~~به حقایق ودقایق اشخال هریک منصتدی شده، پس من به این صورت وصفت کلثیتت
# ~~که مراست درزیر حکم آسمان بهشت جون تن دردهم.
# ~~به قطرف ، عنها الستحایب سحتت1
# ~~ولا فثطتر الا ومن نور ظاهری
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~383
# ~~1- فی اکثرالنسسخ: ولا قطر الا حلة من فیض ظاهری -به قطرة ... السحائب
# ~~سحشت. الفطر الناحیة وجمعها الاقطار، ای النواحی. سحست: سکبت مائها.

PageV00P527

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_528.png)

# ~~384
# ~~وهیچ گوشه یی و طرفی اززمین نیست، الا که از نور تجلشی ظاهر من قطرهیی
~~وذرهئی،
# ~~به آن گوشه رسبده است، که جملهآ ابرها که مدد اهل زمین میدهند بباریدن،
~~بواسطهآ
# ~~مدد آن قطره بارانها میبارانند ، یعنی مدد سحاب ازدرپاست واز بخاراتی
~~که از وی
# ~~منصاعد میشود، ومدد قلتت وکثرت آب1 دریا وامواج او از نور ماهست که
~~درحس
# ~~نقصان وافزونی آب دریا به کمال و نقصان ماه متعلق است، واثر آن زیادتی
~~و کمی در
# ~~سواحل به حکم جزر و مد ، عظیم ظاهر است که در افزونی ماه خصوصا لبلة
~~البدر،
# ~~سواحل ازاثر جزر و مد ، غرق می باشد، و دروقت اوایل و اواخر که هلال
~~میباشد،
# ~~به یکبارگی، آب کم میشود، و نورماه عکس و پرتوی از نور آفنابست، و هیچ
~~گوشهیی
# ~~نبست که ازاین نور که ممد درپاها است، اثری به آنجا نمیرسد، که ابرهای
~~بارنده،
# ~~از آن اثر مدد می یا بندو به باریدن مسامحت می نماییند .
# ~~ومن مطلعی النثور البسیط کلمعة م
# ~~ومن ms355 مشرعی، البحر المحبط، کقطرة2
# ~~و از مطقلع من، اعنی حضرت وجود که جملهآ انوار، از آثار اوست، وحکم
~~مبدیبیت
# ~~وظهور واظهار وتربیت وتقویت همه عالم بهحکم ایجادی بروی مترتبست ، این
~~نور
# ~~بسبط اعنی آفتاب که مثنبسطستت برجهان وتربیت واظهار وبقا و نشو و نما،
# ~~همگی متعلق به آن، همچون درخشیدن وشعلهزدنی، وذره بی است واز آبخور
~~بحر
# ~~نامتناهی علم محبط من این بحرمحبط که پیرامن ربع مسکون در آمده است،
~~همچون
# ~~اندک فطره بی.
# ~~هرچند این تمتیل وتشبیه به نسبت با وافع ازمطابقت سخت دور است ، جه
~~شعاع
# ~~و جرم آفتاب درمساحت ومسافت با ذره و لمعه، درتناهی و تصثور غایت
~~برابرند، و
# ~~هجنین بحر یا فطره در ادراک وتعقثل ونوهشم غور و نهایت همسرند ، ایشان
~~را با
# ~~مشارق التدداری
# ~~1- وجزر و مد وقلت وکثرت -خ
# ~~2 - المشرع موردالماء ومصبها PageV00P528
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_529.png)

# ~~اطلاق وبی نهاینتی کثنته حضرت وجود وعلم جگونه نسبت ومشابهت تواند
~~بود، اما
# ~~چون در کالبد گفت، همین میگنجد، پس دیگر به چه طریق تشبیه کنند .
# ~~السیط بمعنی المبسوط، کالقتبل والمقتول .
# ~~فکلتی لکلشی طالب ، منوجته، وبعضی لبعضی جاذب بالأعنکة
# ~~بس همگی ظاهر این صورت اجمالی وتفصیلی من، تا جملهآ قوا واجزاء وکلبات
~~و
# ~~جزئبیات و افسام اعراض و اجسام و اصناف اسما و اوصاف او، طالب و
~~منوجتهست
# ~~به همگی باطن این حضرت ومقام احدیتت جمع من ، نا جنانکه در باطن این
~~حضرت
# ~~لحدیتت همه برهمه مشنملست، ومغایرت وغبریت، زایل وباطل، این ظاهر نیز
~~باه همین
# ~~صفت موصوف وبه همین نعت معروف گردد، وهرشأنی ازشئون واسمی از اسماء آن
# ~~حضرت باطن من نیز، عنان هرجزئی از اجزا، وموقوهئی از فوای این صورت
~~ظاهر مرا
# ~~گرفته است ، وبه ان حضرت باطن می کشد، تا به کلسببت خودش متحقق گرداند.
# ~~وجهی دیگر، همگی این صورت تفصبلی من بجمیع اجزائه و اجناسه و انواعه،
~~طالب و
# ~~منوجتهست به هسگی این صورت اجمالی من، تا امداد کلی را به همگی کلتیت
~~خودش ms356
# ~~ازاین صورت اجمالی قبول می کند ، وهرجزئی از اجزای این صورت اجمالی من
~~که
# ~~به سمت کلبت موسومست، عنانهای رفایق و روابطی معنوی که میان اجزا و
~~قوای
# ~~این دوصورت ثابتست، گرفته است، وبه آن عنانها ، هرجزئی وقوتی از اجزا،
~~وقوای
# ~~صورت تفصیلی مرا بهخود جذب میکند، نا به کمال کلیت خودش منتتصف
~~گرداند.
# ~~ومثال وصورت ابن روابط ورقایق معنوی که بین الصورتین ثابنست ، در حس
# ~~رگها است دربدن، که بواسطهآ ابن رکها، مدد واثر روح حبوانی به همهآ
~~اجزا واقطار
# ~~بدن میبیوندد، وحبیات وثبات این اجزای ظاهر به آن مدد باطن متعلقست ،
~~واگر
# ~~ناگاه مرضی طاری شود و سکدهیی دریکی از آن رگها افتد که موجب انقطاع
~~مدد
# ~~باشده آن عضو که آن رگ رابطهآ اوست، از کار افتند وبمبرد، وبه نسبت با
~~عموم خلق،
# ~~آن روابط معنوی مسدوداست، بهجهت مرض جهل وانحراف وکثرت اهوا و اوصاف،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~385 PageV00P529
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_530.png)

# ~~386
# ~~لاجرم میان صورت عنصری انسان ومیان عالم، ازهیچ وجه امداد واستمداد
~~واقع
# ~~نیست، اما به نسبت با صاحب مقام جمع ، تفتیح سشدد حاصلست، یا به کل این
~~صورت
# ~~اجمالی، مددکل صورت تفصیلی میدهد، ویا جزء مدد اجزا میکند، پس همگی صور
# ~~عالم علتوا وسفلا، منوجه وطالب وخاضع وخاشع ظاهر این صورت اجمالی منند
~~که
# ~~مظهر حقیفی این حضرت احدیثت جمع منست، وبه اعتبار احاطت بهحکم (والله
~~منا
# ~~ورائهم محببط...) دایرهآ کردار گرد همه در آمددام، وهمه را فراگرفته،
~~وحقیفت
# ~~(لود لتیتم بحبل لهبط علی الله) بیدا کرده، وبه اعتبار این معنی وایجاد
~~برمثال نقطهآ
# ~~مرکزه مرحقیقت دایرهآ عالم را ازخود انشا کرده، وجملهآ اجزای این دایره
~~را که صور
# ~~اجناس وانواع واشخاص عالمست، روی درخود آورده، و به مدد ظاهر وباطن خود
# ~~مخصوص گردانیده، وبه خود جهات هریک تعبین کرده .
# ~~پس دراین دو بیت تقریر احاطت می کند بالذات والحکم ، در اول بالذات ، و
~~در
# ~~ده م بالحکم .
# ~~ومن کان فوق التکحت، والفوق تحته ،
# ~~الی وجهه ms357 الهادی عنت کل وجتهة2
# ~~وهر کس که بالای جهت زیر باشد وجهت فوق زیر او باشد، بهسوی روی راه
~~نمایندهآ
# ~~او هرجهتی که باشد روی نهد واورا خضوع نماید.
# ~~این بیت تقریر معنی احاطنست بالذات بهحکم ((والله من ورائهم محبط) . پس
# ~~میگوید : که آنکس که صفت احاطت دارد به عالم، که بجمیع اجزائه کریست،
~~وظاهر
# ~~او عین مظاهرش باشد ، و بالواقع جملهآ اجزای محاط او که کریست مرکز و
~~موفف
# ~~اشخاص بوده آن محبط را برجملهآ آن اشخاص نسبت فوقبست ثابت باشد ،
~~واگرچه
# ~~بعضی از آن اشخاص چون نظر با پای خود کنند، ایشان را بعضی از آن محیط
~~تحت
# ~~مشارق التدداری
# ~~1-س 485ی20.
# ~~2 - عنت: ای خضعت، عنت الوجوه للحی القیتوم، ای خضعت الوجوه .

PageV00P530

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_531.png)

# ~~نماید، اما جون تحت آن تحت را که مرکزپای ایشانست باز حکم فوقیشتت به
~~نسبت با
# ~~بعضی دیگرثابنست، پس آن محبط، فوق هر تختی است، واگر آن محیط نظر با
~~جهات
# ~~محاط خود کند، آنچه به نسبت با بعضی از آن فوقست، عین آن فوق را تحت
~~خود پابد
# ~~باءحکم احاطت بالنسبة والنظر من حیث البعض الآخر، وجهة ارجلهم ایضا،
~~فیکون الفوق
# ~~تحته بهذا الاعتبار ، کماتری1 مثاله فی الهامش
# ~~پس معنی "لودلتیتم بحبل لهبط علی الله) بهحکم این احاطت، روشنشود،
~~وچون
# ~~رتبت محاط، زیر رتبت محبطست واز او نازل، وکمال هر نازلی در ترقتست تا
~~رنبت
# ~~عالی، واهندای نازل بهرتبت عالی وادراک آن جز به معاونت آن صاحب رتبت
~~عالی ،
# ~~میستر نشود، پس هرکسی که در عثلو رتبت احاطت جنان باشد که فوق هرتحتی
# ~~باشد، وهرفوقفی تحت اوبود، لازم باشد که هرجه محاط اوست به جمیع
~~جهاته، خاضع
# ~~وخاشع او باشند، وذلک معنی قوله : (الی وجهه العالی عنت کل وجهة) .
# ~~فقوله : عنت: ای خضعت وخشعت من قوله تعالی: ((وعنت الوجوه2 للحی
~~القیوم).
# ~~فتحث الثری فوق الأثبر لرتق ما
# ~~فتفت ، وفتق الکرتق ظاهر سنتتی
# ~~چه زیر زمین عین بالای فلک اثبر است ازجهت حکم ms358 رتق آنجه من فتق کردهام،
# ~~اعنی قبض آنچه من بسط کردهام، وبسط مقبوض ظاهر سنتت منست، یعنی بهحکم
# ~~(اولم برالتذین کفرواء ان السموات والأرض کاتتا رتقا ففتقناهما"
~~این جمله عالم کون
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~387
# ~~1_در هامش مؤلف شارح - قده کرهئی ترسیم فرموده وخوایته است ذهن
# ~~قارثآن را از کره محسوس به کرهآ معنوی و احاطت دائرهآ کلی وجود مطلق
~~بجمیع دوائر
# ~~وجودی بسوف بدهد.
# ~~2-س 420ی10
# ~~3 - تحت الثری: اسفله . وفوق الأثیر : اعلاه. استعمل تحت وفوق استعمال
# ~~الاسماء فاعربهما بالضسم علی الإبتداء.

PageV00P531

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_532.png)

# ~~388
# ~~وفساد، مجتمع بود دریک حقیفت، که آن را عنصر اعظم میگویند، واین عنصر
~~اعظم
# ~~صورت حقیقت طببعتست که جامعست ببن الکبفیات الأربعة ، وهی الحرارة
~~والبرودة
# ~~والرطوبة والببوسة، لاجرم این عنصر اعظم نیز صورتی وماده یی است جامع
~~صور آن
# ~~کببفبات که آتش است، وهوا و آب وخاک و رتق عبارت از حقیقت آن اجتماعست،
# ~~پنانکه تخصیص وتمییز ازاین مرتفع بود، پس به حکم واثر توجثه ایجادی ،
~~حرکتی
# ~~برمثال مخضه یی درعین آن عنصر ومادهی مرتوق ایقاع کردند، وجون آن ماده
~~مشنمل
# ~~بود برلطایف وکثایف معحسوسات ، پس در آن مخضه آنجه لطبف بود از آن ماده
# ~~برمثال وصورت دخانی لطبف از اجزای کثیف متمیز شده که رتق سماوات اجتماع
# ~~آن لطایفست ، ورتق زمین اجتماع آن کثایف متمیز ازیکدیگر .
# ~~پس آن دخان را به حکم آن حرکت معنوی ایجادی منبسط گردانیدناء، تمیشز
# ~~سماوات سبع از آن صورت دخانی به آن انبساط پیدا آمد، که فتق سماوات
~~عبارت از
# ~~آن بسط وتمبیز است ، بس کثایف آن ماده هم مجتمع غیر متمیز بودند ، که
~~رتق
# ~~زمین عبارت از آن اجتماع وعدم تمیثز آب وخاک و آتش وهوا بود از یکدیگره
~~آنگاه
# ~~حکم آن توجه ایجادی اجزای آن کثایف را که مجنمع غیر متمیز بودند، منبسط
~~و
# ~~متمیتز کرده بس کرهآ اثیر که آتش است وکرهآ هوا و کرهآ آب وکرهآ خاک که
~~زمینست
# ~~انه آن حاصل آمد ((وذلک1 تقدیر ms359 العزیز العلیم) .
# ~~بس میگوید: که بیش از آنکه آن کثایف هنوز درمرتبهآ رتق بودند بالای
~~فلک
# ~~اثیر و زیر خاکه بکی بودند، وفوفیتت وتحتبکت آنجا نبود، واین فتق وبسط
~~و تمییز
# ~~مر آن مقبوض مجتمع غبر منمبیز را ، مقتضای ظاهر حکمت من بود تا تمییز
~~میان
# ~~اصحاب قبضتبین وافع شود، وکمال تفصیل که تحقیق مطلوب وقصد اول که کمال
# ~~اسمابی است برآن موقوف بود به حصول پیوندد، پس تعبثن وتمبثز جهات فوق و
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 36، ی 38. قوله (س5) : ازاین ... فی م : دراین ... (س 19) : برای
~~آنکه
# ~~تمییز ...

PageV00P532

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_533.png)

# ~~نحت اثر حکم فتق منست، لاجرم همه درتحت حکم مننده از بالا وزیر، وخاشع
~~و
# ~~خاضع من، خضوع وخشوع جزء مرکل وفرع مراصل را .
# ~~ولا شبهةة ، والجمع عین تبفشن ؛
# ~~ولا و جهةة، والأین بین تشتثتیا
# ~~و هیچ شبهتی نیست مرهبچ جزئی از اجزای این صورت اجمالی عنصری مرا
# ~~در کلسیتت و نفی غیر و غبریتت و کمال جمعبتت آن حضرت احدیتت جمع من،
# ~~جونکه نظر ازاین مقام جمع موجب یقین است ، بل حقبقت این مقام جمع من
~~خود
# ~~عین یقین و رافع همه شبهههاست ، و هرجزئی و فتوتی از اجزا و قوای من ،
# ~~رن این حضرت گرفته است ، و جمعیکت و کلیتت او بافته ، تا چنانکه هراسمی
# ~~ازاسمای ذات وهرحقیقتی از حقایق او با تمیز وتخصصی که اوراست، بر همگی
~~اسماء
# ~~مشتملست درحضرت، وکمال حضرت هویتت ووحدث جمعبت درهربک تماما ظاهر،
# ~~هم چنین هرفتوئی وجزئی از قوا واجزای من که صور آن اسمااند، اکنون
~~برهمه
# ~~مشتملست، پس شبهت کجا تواند بود، و به نسبت با حقیفت و مقام من هیچ
~~جهتی معین
# ~~وبتعدی مببسن نبست، جه در نظر جمع، بالا و زبر و فرب و بعد، بک رن می
~~نمایند،
# ~~ولقظ ابسن که معبن جهت مکانی است، مقنضی جدایی تفرقه وبیگانگی است ، پس
# ~~دراین حضرت جمع این لفظ این نیز نمی گنجد .
# ~~ولا عتدة، والعدة کالحد* قاطع"ب
# ~~ولا مثتدة ، والحدة شرک ms360 مثوفتت2
# ~~وعدد هم نیست2 دراین مقام من چون شمار قاطع و ممیتزاست میان یکی و دو
~~وسه و
# ~~بنج، جنانکه حده، قاطع است مبان محدود وغبر او، وجون به نسبت با این
~~حضرت و
# ~~حقیفت جمع من، دو وسه وجهار عبن یکیاند ، بهحکم سرایت وحدث حقیفی و
# ~~سعید الدین فرغانی
# ~~389
# ~~1 - فی بعض النشسخ: ولا جهة، والأین بین ... شارحعلامه در شرح لفظ جهت
~~،
# ~~آوردهاند وای گویا ناسخ اشتباه کرده ایست و وجهه ضبط نموده ایست
# ~~2 - الحدة القصاص.
# ~~3 - الموقتت: المحددة الوقت PageV00P533
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_534.png)

# ~~290
# ~~جسعیتت او، ازاین حضرت احدیتت جمع درهمه ، واشتمال هریک برهمه از نظر
~~این
# ~~مقام مذکور، لاجرم حکم قطع و فصل و هجر و وصل که درمراتب اعداد
~~ومعدودات
# ~~ثاینست، ازمن منفی است ، وحکم مدت وزمان که مفهوم است از لفظ - منی -
~~هم
# ~~دراین مقام من وحال من نمی گنجد ، چه منیء به نظر ازاین مقام من
~~شرکاست مضاف
# ~~به کسی که تعبین و تبیین وقت میکند، چنان که کسی پرسد که حکم سلطنت
~~فلان
# ~~بادشاه، کی بود؟ آن مستآول وفت وزمان پادشاهی آن پادشاه را معین کند
~~وحدی بنهدو
# ~~ابندایی واتنهایی پیدا کند، و به آن بیان، ابتدا واتنهای حکم پادشاهی
~~اورا از بعضی
# ~~از منه، نفی کند ودر بعضی اثبات، پس دراین اثبات و نقی، شرکی در
~~پادشاهی و حکم
# ~~آن بادشاه، اثبات میکند، جه در نفی حکم ازاو، اثبات حکم دیگری مدرجست،
~~و
# ~~درحضرت من وبه نسبت با نظرمن، هیچ غیر، وغیریتت وشرکت نیست، وابندا
~~واتنهای
# ~~همه - منم، پس عدد ومدد وکم وکیف ومتی و ایین ، دراین مقام من نمی گنجد
~~.
# ~~ولا ندة فی التدارین یقضی بنقض ما
# ~~بنیت، ویمضی امره حکم امرتی1،
# ~~و هیچ مثلی وهمنایی نیست مرا در هردو سرای دنیا و عتقبی که آن مثل
~~وشریک
# ~~به خرابی آنچه من بنا کردهام حکم کنده با امر او امضای فرمان من کنده
~~بعنی هیچ
# ~~مشارکی مرا درجوهر وحقیقت نیست، چه ms361 معنی ند دراصل لغت، مشابه و مشار
~~کست
# ~~درجوهر، ودرمشارکت درمرتبه وحکم هم به ابن لفظ، استعارت کردهاند.
# ~~پس میگوید: اگر درجوهر وحکم ومرتبه، مرا مشارکی باشد، تا مرا در احکام
# ~~مشارفق التدراری
# ~~1- الندة : المثل. الدارین: الدنیا والآخرة . یمضی: ینفذ الإمرة :
~~الولایة
# ~~2- بعنی تکثسر هددی پیرامون آن قدر و منزلت نمیگردد، چه آنکاه - عد -
~~مستلزم
# ~~تفصیل وتفریق ومدت مقتضی تعیین اجزاء وتفصیل حدودیست ومثالا مستتبع
~~نشرک
# ~~وکفر والحادست.
# ~~(این جدائی زکندی روش ایست
# ~~روش عاشقان جدا بانشد) PageV00P534
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_535.png)

# ~~ابجادی موافقت نماید با مخالفت کنده وهردو قسم واقع نیست ، ججه موجب
~~افتقار
# ~~ایبت، ووجود یکی بیش نیست، وغنای حقیقی لازم ذاتی اوست، پس افتقار آنجا
# ~~چجه کار دارد؟
# ~~ولا ضد فی الکونین والخلق ما ثری،
# ~~بهم للتتساوی من تفاوت خلکقة
# ~~وهیچ ضددی، اعنی: امری وجودی دیگر نیست در دوعالم ظاهر و باطن من که
~~داخل
# ~~باشد با من تحت جنس واحد ومنافی من باشد در اوصاف خاصتهآ من ومیان ما
~~ازجهت
# ~~آن اوصاف اشعدالبعد باشده کالسواد والبباض والخیر والشرء ازیراکه وجود
~~یکی
# ~~بیش نیست در حد وحقیقت، و آن عبن منست، وهروصفی که هست مضاف جز به آن
# ~~رجود یگانه نیست، وجملهآ موجودات در نفس اضافت آن وجود به ایشان
~~منساویند،
# ~~بینانکه هیچ تفاوتی درموجودیتت میان ایشان نیست ، وهر کس را آنچه در
~~بایست
# ~~ضروریست درخلقت او از آن وجود یگانه، اورا حاصلست، لاجرم هردو عالم
~~ظاهر و
# ~~باطن بما اشتملا علیه ، صور صفات من بیش نیستند ، پس منافات که در معنی
~~ضدیگت
# ~~مدرتجست ، میان من وهیچ صفتی ازاوصاف من، تنواند بوده لاجرم اصلا حکم
~~ضد
# ~~و ضدیت در کونین که ظاهر و باطن منست، ثابت نیسست به نسبت با نظر از
~~این مقام من .
# ~~ودر این بیت تضمین این آیت کرده است از قرآن عزیز که : ((ما تری2 فی
~~خلق
# ~~الرحمن من تفاوت) ای : فی ابجاد الخلق واعطائه ابیاهم الوجود منه من
~~کونه وجودا
# ~~محضا من تفاوت، ای فی ms362 اصل الخلقة، وفیما یرجع الی احتباج کل موجود البه
~~(فارجع
# ~~البصر، هل تری من فطور) ای ، خلل واقع فی نفس الوجود المضاف الی کل
~~موجود،
# ~~سعید الدین فرغانی
# ~~391
# ~~1 - هیچ معاند ومفابلی نیست که درصدد منافات ومضادت باشد با من، که همه
# ~~خلائق درعدم ذاتی وفقدان اصلی خود بمفتضای (ما تری خلق الرحمن من تفاوت
# ~~متساوی افتادهاند ، که ((لیس فی الدار غیره دیشار).
# ~~غیر او، هرچه هست ، بازی بود
# ~~ما و من ، قصهآ مجازی بود
# ~~2-س 467ی3 PageV00P535
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_536.png)

# ~~392
# ~~وقصوره عما یحناج الی ظهوره .
# ~~ومنتی بدالسی ما علی لبستته؛
# ~~وعنتی البوادی بی الی اعبدت1
# ~~واز من وحضرت جمع من بیدا شد ازبرای تحقیق کمالات، هرمظهری وصورتی که
# ~~برباطن خود بوشبدهام وبدان مظهر وصورت درهرمرتبهآ مثال وحس ظاهر شده،
# ~~اعنی: صور ومظاهر حستی من هم ازمنست ومظهر غبر ظاهر نیست، وظهور آن
~~صور
# ~~مثالی وحسی وتلبشس من بدان، ازجهت تحقیق کمالات منست نه ازجهت غیری ، و
# ~~هرکاری وامری وحضرتی و حقیقتی که اورا ابتدائی و اننهائی ثابت یا متعقل
~~است، آن
# ~~جمله ایندأت ازمن صادر شده است، واز اسماء وصفات من وهم به مدد من
~~اننها و
# ~~زجوعش به من واسماء منست از آن جهت که من متحقفم بهحضرت هویتت ((هو
~~الاول
# ~~والآخر ، والظاهر2 والباطن") ومنه بدأ، والبه بعود.
# ~~البوادی من قولهم : فلان فعل بادی بدو بدی، ای اولا.
# ~~وفی* شهدت الستاجدین لمظهری ،
# ~~فحفکفتت انتی کثنت آدم سجندتی
# ~~ودر ذات خودم مشاهده کردم فرشتگانی را که به حکم (اسجدوالآدم3
~~فسجدوا...)
# ~~بر مظهر وصورت کلی خودم را که آدم بود، سجده می کردند، واورا خضوع
~~وخشوع
# ~~مینمودند، پس به علمی محقق دانستم که آدم من بودم وسجدهآ مضافهم به من
~~بود،
# ~~وسحده کنندگان غبر من نبودند، ومن ازحیشیکت بعضی ازصور صفات وجزآیتت
# ~~خودم ، سجدهآ صوری ازصور کلبست وجمعیتت خودم کردم از آن جهت که مظاهر
# ~~عبن ظاهرند دراین شهود انم اکمل من .
# ~~وعاینت روحانیتة الأرضین ، فی
# ~~ملایک علتین، اکفاء رتبتیآ ms363
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - البوادی: الظواهر.
# ~~2-س 457ی3
# ~~4202ی15
# ~~4 - علیشون: أعلی مکان فیالجنة الأکفاء: جمع کفو، وکفوک من کان بمنزلتک
# ~~ومغامک PageV00P536
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_537.png)

# ~~ومعاینه بدیدم به - نظر کل شیء فیه کل شیء، مرروحانبتت و ملائکهآ زمینی
~~وقوای
# ~~سشفلی را درعبن روعانیکت، وملائکهآ سماوات وأعلی علبین، اعنی عرش و
~~کرسی که
# ~~جمله برابر بودند در رتبت ، از آن جهت که حکم صور ومظاهر بک ذات بیش
~~نبتند،
# ~~واز جهت مظهریبتت هیچبک را بردیگری مزیت نبست .
# ~~ومن افقی الدانی اجتدی رففی الهدی ؟  ومن فرفی الثتانی بدا، جمع وحدتی
# ~~وازطرف زیر ونزدیک من به عالم خلق و مخلوقات، اعنی از نفس و مزاج من
~~هدایت
# ~~صراط مسنقبم شریعت وطریقت عطا خواستند رفیقان من ازاولیا ومؤمنان ،
~~وازاین
# ~~تنفرفة دوم من که رجوعست ازاین مقام احدیتت جمع بهجهت تکمیل وارشاد،
~~جمع
# ~~وحدث من پبدا شد مروحدث وجود وکثرت علم را.
# ~~یعنی : پبش از تحقشق من به این مقام احدیتت جمع و رجوع ازاو به عالم
~~تفرفه ،
# ~~وحدث خودم را از کثرت خود منمیتز میدیدم ومضاده بیکدیگر میشناختم ، و
~~جون
# ~~هابن حضرت تحفشق بافنم، عبن آن وحدث خودرا منبع ومجمع وحدثت وکثرت وجود
# ~~و علم دیدم، تا درهروحدث وکثرتی اورا دراو هروحدث وکثرت را مشاهده2
~~کردم
# ~~اجتدی، ای : طلب الجد وی، وهو العطاء .
# ~~لی ، النکفس، قبل التکوبة الموسویکة3
# ~~وفی صعق دکشی الحس" خکرت ، افافة2
# ~~تقدیره : وفی حال صعفی، ای غببتی الحاصلة من جعلی للحس ، ای الجبل
~~دکتآ،
# ~~ای منکسرآجذاذآخرت لی نفسی ، ای وقعت مغمی علیها قبل توبنها حالة
~~الافاقة فی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~393
# ~~1- الدانی: القربب. اجتدی: نال. الرفق: اللتطف، المراففة، الملاطفت
# ~~2_ تا در هروحدتی و کثرتی اورا او درهروحدتی و کثرتی را مشاهده کردم -ح
~~-.
# ~~3 - الصعق: مصدر صعفته الصاعفة، ای: اصابته. الثدکة الهدم . خترت: سقطت
# ~~من العلو. التوبة الموسویثة: التوبة المنتسة الیه - علیه السلام -. فی
~~م : دک الحس PageV00P537
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_538.png)

# ~~394
# ~~صبورتها الموسویتة . یعنی آنجه درقر آن عزیز آمده است : فلمتا تجلتی
~~ربثه لاجبل ms364 ،
# ~~جعله دکتآ، وختر موسی صعفا ، فلمتا افاق، قال: سبحانک1 تبت الیک .
# ~~حال من بود که برکوه، که صورتی ازصور حستی من بود هم از حیشیتت حضرت
# ~~اطلاق خودم، تجلتی کردم، و آن صورت جبلشی خودم را خرد وپاره کردم،
~~وازهببت
# ~~آن بارهشدن کوه هم، من درصورت موسوی خودم بیهوش شدم، ونقس و صورت
# ~~موسوی من در آن بیهوشی که ازهیبت پارهشدن صورت جبلتی من وافع شده بود،
# ~~بیفتاد، وبعد از آن جون این صورت موسوی من بههوش بازآمد، وهشیباری
~~بافت،
# ~~از آن گستاخی طلب رؤیت توبه کرد، پس آن بیهوش افتادن صورت موسوی من پیش
# ~~از حالت افاقت وتوبهآ او در آن حال واقع بود، پس مرا این علم محفق که
~~ظاهر به همهآ
# ~~مظاهر منم ، ومظاهرم عین ظاهر است، واین وحدث ذات من جامع این همه2
~~مظاهر و
# ~~ظاهر وباطن ایشانست ، دراین تفرقةآ دوم ازاین حضرت احدیثت جمع حاصل شد
~~.
# ~~فلا ایتن بعد العین، والسشکثر منه قد   اففت ، وعین الغین بالصتحو
~~اصحت)
# ~~پس اکنون هیچ لفظی که مثنبیء ازطلب ونایافت باشد، چون لفظ ایثن وامثال
# ~~او بعد از تحقق من به این عین ذات وجمع وحدث مذکور، نمانده است ، جون
~~که
# ~~ازاین مستی بیخبری خودم ازاین جمع وحدث مذکور، به کلی هشیاری یافتم ،
~~وابر
# ~~حجاب والتباس ازپیش این آفتاب وحدث ذات وجمعیثت او به این هشیاری
~~مذکور،
# ~~گشاده و صافی و زایل گشت، و این آفتاب بکلیتتها ظاهر شد، وطلب و حجاب و
~~تعیثنی
# ~~که موجب نایافت بودی به آخر رسید.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- 47ی 140139
# ~~2 - نظام -خ-
# ~~3 - الأین: الآن والوقت. العین: حقیقة الشیء" عین الثاتیبة:
~~الذات. الغین: الإحتجاب
# ~~عن الششهود مع صحشة الاعتقاد PageV00P538
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_539.png)

# ~~وآخر محوجاء ختمی، بعده،
# ~~کاول صحو، لارتسام بعتدة
# ~~وآخرین مقام محوی وفنابی کلی از مفامات محو وفنای سه گانه که این مقام
~~احدیکت
# ~~جمع من که ختم کار و سیر من بروی شد، بعد از آن محو آخرین بود، همچون
~~اول
# ~~صحو وحال ms365 ومقام احتجاب منست بیش از سلوک ازجهت ارتسام این هردو مقام،
~~اعنی
# ~~محو آخربن وصحو اولین به اثبات عدد وحکم مغابرت وحدث وکثرت در او.
# ~~یعنی: چون محو وفنا را سه مقام کلی است به نسبت با عموم انبیا و اولیا،
~~وچهارم
# ~~ه نسبت با خصوص خانم النسببین است ((صلوات الله علیه وعلیهم) اول محو
~~وفنای نفس
# ~~وصفات اواست، ودر او مشهود وحدث وجود است از آنجهت که در آیینهآ کثرت
# ~~حقایق علم وصفات او منطبع استه جه هرگاه که آیینه از منطبع پر میشود،
~~سطح
# ~~آیینه تمام بوشیده میشود ومنطبع بوصفه دراو آشکارا می باشد .
# ~~ومقام دوم، محو وفنای روح وصفات اوست، ومشهود کثرت حقایق از آن جهت
# ~~که در آبیینة وحدث وجود که باطن روحست ، منطبع است ، لاجرم وحدثت که
~~آیینه
# ~~است نابیداست ، وکثرت که منطبع است پببدا.
# ~~ومقام آخرین، محو وفنای تقیشد است به هریک ازاین دوشهود وجمع میان
~~ایشان،
# ~~ولیکن به ابقای حکم مغایرت میان این وحدث وکثرت که در این دوشهود ثابت
~~بود،
# ~~جنانکه از شیخ ابوسعبد خراز، رضی الله عنه، که صاحب این مقام جمع بود،
~~سؤال
# ~~کردند که : ((بم عرفت الله) ؟ جواب فرمود که : (بجمعه بین الأضداد) ،
~~پس این آیت
# ~~بخواند که ((هو الأول والآخر والظتاهر1 والباطن ...) بس اثبات مغابرت
~~وحکم عدد
# ~~و ضدیتت کرد دراین مفام با تحفتق جمعیت .
# ~~و مقام جهارم ، خصوصی که ختم کار و سیر محمتدی - صلوات الله علیه -
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~395
# ~~1-س57،ی3 PageV00P539
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_540.png)

# ~~396
# ~~براو است ، بعد ازاین مقام سوم است که آخر مقامات عمومی است، لاجرم می
~~گوید:
# ~~ابن مقام آخرین از مقامات محو سه گانه که این مقام خصوصی که ختم کار من
~~براو
# ~~است، بعد ازاو است، از آنروی که حکم عدد ومغایرت میان اول و آخر، دراو
~~ثابت
# ~~ومرتسمت ، به نسبت با نظر صاحب مقام جمع، هم چون مقام حجابیتت و صحو
~~اولست
# ~~که اعداد و معدودات ومغایرت ومباینت ، میان هریک ودیگری دراو ms366 ثابت و
~~محفتق
# ~~است به نسبت با نظر محجوب که هردو از این مغام اعدیتت جمع من محجوب و
# ~~ممنوعند، واز مشاهدهآ وحدت حقیقی و نفی عدد وعدم مغایرت وغبر و ضد که
~~دراین
# ~~مقامست محروم، والله المرشد.
# ~~وهمین معنی را به مبالغتتر ، دراین بیت آینده میگوید :
# ~~ومأخثوذ محو الطکمنس ، محفا ، وزثته   بمحذوذ صحو الحس فرقا بکفتها
# ~~وکسی که گرفنار محو وفنای اوصاف وعادات نفس است، با مبالغت در آن فنا
~~به انضمام
# ~~فنای اوصاف روح با فنای اوصاف نفس ومضاف با این هردو فنا، محو و زوال و
# ~~استهلاک کلی عبن هردو اورا برسنجیدم به کفتهآ میزان شهود و کشف خودم ،
~~برابر
# ~~است باآنکه مقطوعست از این مقام من به سبب هشباری حضور با عالم حس، و
~~ادراکات
# ~~او بر آن مقصور، ازجهت تقیشدش به تفرفهآ اول، بیش ازشروع درسلوک، و
~~دوئبست او
# ~~در کثرت محسوسات منحصر.
# ~~المحو فی اللشغة : زوال الأثر واذها به . والطمس : هو المبالغة فی ذلک.
~~والمحق :
# ~~الاعدام . واما فی اصطلاح القوم : رفع اوصاف العادة ، واذهاب العلکة هو
~~المحو، ورفع
# ~~جمیع الاوصاف هو الطمس، والاستهلاک فی العبن هو الحق ، فجمع فی هذا
~~البیت بقوله:
# ~~"(ومأخوذ محوالطمس محقا ...) بین فناء اوصاف النفس والروح، مع
~~استهلاکهما جمیعا
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- الطشمس: مصدر طمس الرسم ، ای انمحی واندرس. المحف التلاشی والافناء
# ~~انمجذوذ : المقطوع PageV00P540
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_541.png)

# ~~بالکلبة اثرا وعینا فی عبن حضرة الجمع .
# ~~بعنی: در احتجاب ازشهود احدیثت جمع ومقام او، کسی که برجملهآ مراتب سه
~~گانهآ
# ~~کلسی فنا به سیر محقق گذشته است وبهحضرت جمع الجمع، تحقق یافته، او
~~برابراست
# ~~با آنکس که بیش ازسلوک به عالم حس وتفرفةآ محسوسات مقبد است ، وبه آن
~~تقبد
# ~~ازاین مقام احدیثت جمع محجوب، چنانکه مثلا آنکس که راه بادیهآ خونخوار
~~فطع
# ~~کرده است، ودر حرم مککه در آمده، اما هنوز به مشاهدهآ کعبه مشرف نشده،
~~او در
# ~~احتجاب از شهود عبن کعبه ، برابر است باآنکه هنوز در افصای مشرقست ،
~~قدم در
# ~~راه نانهاده ms367 ، واز همانجا ازدیدار جمال کعبهآ معظتم ، محجوب ومحروم است
~~.
# ~~فنثقطة غین الغین عن صحوی انمحت ،  ویقظة عین العین ، محثوی ، التغت1
# ~~پس نقطهآ حرف - غین - بقیتتی که حجاب عین کعبهآ احدیتت جمع بود ، ازپیش
# ~~ظهور اشعکه آفتاب این تجلتی احدی جمعی من به کلی زائل شدهاست، و بیداری
~~چشم
# ~~این حقیقت من که جامع ومنبع وعبن همهآ اعیانست ورافع حکم مغایرت ازمیان
~~ایشان،
# ~~از آن خواب غفلت ومستی بیخبری از حقیفت این جمعیکت حقیقی مرآن محو
~~مراکه
# ~~دراثنای سبر ازجهت رفع اغبار، بعضی را آزخود تقی می کردم، باطل گردانبد
~~، و
# ~~چون هیچ حجابی نماند اکنون محو و صحوء پیش من بکسانست ، جه در هیچ حالی
# ~~ومقامی، ازشهود این حضرت احدیثت جمع خالی وغایب نیستم، ودر صحو و محو،
# ~~برخورداری من ازشهود "کل یوم1 هو فی شأن) ، که تمکین در تلوین است
~~برابر
# ~~است، واثراجابت "التلهم* ارنا الأشیاء کما هی) درهرذره یی از ذرات
~~خودم در همگی
# ~~احوال مییابم .
# ~~الغین الأول من حروف التهجبی ، والثانسی : بمعنی الحجاب. والعین الأولی
~~من
# ~~الحواس، والثانیة : بمعنی الحقیفة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~39
# ~~1 - الفت: ابطلت .

PageV00P541

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_542.png)

# ~~398
# ~~وما فاقدة فی الصکحو، فی المحو واجدة،
# ~~لتلوینه ، اهل، لتمکین زلکفة
# ~~تقدیره ، ولیس اهل لمفام تمکین القربة الحقیقة من الحضرة ، من هو فاقد
~~للشهود
# ~~حال صحوه، ای حضوره مع الاحساس بعدالغیبة عنه، وواجد شهوده حال محوه،
~~ای
# ~~غیبته عن عینه وعن جمیع اوصافه ، لأن من یکون شهوده فی معرض الاحتجاب ،
~~هو
# ~~صاحب تلوین ، وصاحب التتلوین لم یؤهثل لمقام التمکین . فاللام فی قوله
~~: لتلوینه ،
# ~~لام العلة
# ~~یعنی: نیست اهل وسزاوار مرمقام تمکین و ثبات را درقرب به حضرت ذات و
# ~~جمعبتت " کسی که او درحال هشباری و احساس و ادراک اشیا غایب شود
~~از کشف
# ~~شهود، و گم کنندهآ جمعیگت خود باشد در آن حال، و باز درحال غیبت از
~~احساس و
# ~~ندراک اشبا وعدم حضور با صفات خودش ، پابندهآ مقام کشف وشهود باشد ،
~~ازبراکه
# ~~چنین کسی که ms368 کشف وشهودش به غیبت ازخود واحساس به صفات خودش متعلق و
# ~~مقیتد است، اومحصور مقام تلوین است، و محصور مقام تلوین اهل مقام
~~تمکین تتواند
# ~~بوده جه صاحب تلوین کسی را گویند که شهود او به وحدث تجلشی اسم ظاهر
~~باکنرت
# ~~تجلی اسم باطن، مقیگد باشد، تا اگر شهودش به وحدث اسم ظاهر متعلق باشد،
~~چون
# ~~تجلسی روی نماید مستلزم کثرت وتمیثز اشبا، او محجوب شود به کلی ، ونیز
~~اگر
# ~~شهودش به کثرت اسم باطن تعلق دارد به ظهور حکم وحدثت، تجلتی ظاهر از
~~شهود
# ~~محروم گردد، پس صاحب تلوین را چون تجلتی اسمایی میباشد به حکم تفاوت
# ~~واختلاف احکام اسماء حجاب به وی متطرق میشوده اما صاحب تمکین را منشأ
~~شهود
# ~~و تجلتاتش حضرت ذات وجمعبت است بین الظاهر والباطن ، لاجرم میان وحدث و
# ~~کثرت جمع میتواند کرد، و احساس به کثرت اوصاف خودش مانع شهود وحدث تجلی
# ~~نسی آید، اما اگر از کثنه غیب وحضرت "کل* یوم2 هوفی شأن"
~~وجناب "او استأثرت
# ~~مشارق التتدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ : لتلوینه اهلا.
# ~~2-س455ی 29 PageV00P542
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_543.png)

# ~~به فی مکنون الغیب عندک" تجلیات گوناگون روی نماید، حکم آن تجلیات
~~براین
# ~~صاحب تمکین فحسب نبز هم پوشبده باشد، ودر آن حبرانماند، وهیچ حکمی بر
~~آن
# ~~تتواند کرده جه آن به صاحب تمکبن درتلوین مخصوص است .
# ~~پس میگوید : که گم کنندهآ شهود درحال حضور با خودش ، وپابندهآ آن درحال
# ~~محو و صحو و عدم احساس بهخودش ازجهت آنکه مفیتد مقام تلوین است، اهلیگت
# ~~تحقق به مقام تمکین فحسب ندارد تا به مقام تمکین درتلوین جهرسد .
# ~~تساوی النکشاوی والصشحاة لنعتهم، برسم حضورر، او بوسم حظیرةا
# ~~اکنون برابرند به نزد من مستان مقام تلوین با هشیاران مقام تمکین فحسب،
~~ازجهت
# ~~نعت تقیشد هربک به اثر حضور با تجلی مخصوص به ایشان، محصوری در دایرةآ
~~مقامی
# ~~معبتن ، جون مقام تمکبن فحسب که از آنجا نجاوز تنواند کرد .
# ~~وجهی دیگر: برابرند مستان احوال با کشف وشهودی که ms369 ایشان را است یا
# ~~هشباران مقامات سلوک قبل الکشف ، جون مقام توبه و زهد وتوکل وامثال آن
~~از
# ~~جهت تقید مستان به اثر حضور یا تجلی معین، وتقیشد هشیاران به نشان
~~حظبره، اعنی
# ~~مقامی که به آن مقبتدند ، وتجاوزشان از آن مقام و حکم او مبسر نمیشود ،
~~جنان که
# ~~منقولست که خضر مرخواص را به صحبت طلب کرده او ابا کرد، و گفت: ترسم که
# ~~وثوق به صحبت تو صحتت نوکل مرازبان دارد.
# ~~پس میگوید: که اصحاب احوال مع شهودهم، با ارباب مقامات مع احتجابهم ،
# ~~در تقید به اثرحضور ونشان مقام برابرند، وهردو از این حضرت جمعیتت من
~~محجوبند
# ~~بدر آنکه هردو از جادهآ من منحرفند هم برابرند .
# ~~الحظیرة : مشتقة من الحظر، فاستعار به هیهنا عمتن تقیکد بمقام وحظر عن
~~غیره.
# ~~سعیدالدین فرفانی
# ~~399
# ~~1 - التشاوی، جمع نشوان: وهو السکران. الصحاة : جمع صاح. الوسم:
~~العلامة
# ~~الحظیرة: اصلها مأوی الغنم، ثم یستعمل اکل مأی یجتمع فیه. (س 5): محو
~~وحضور.. م PageV00P543
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_544.png)

# ~~400
# ~~صفات التباس ، اوسمات بقیکةا
# ~~ولیسوا بقومی من علیهم تعاقبت
# ~~وقوم ومنابعان من حق المتابعه، نیستند کسانی که صفات حجابیتت احوال
~~برایشان
# ~~پیباپی طاری میشود، وبه تجلیی واسمی معین مقیدند ، تا صفات واحکام اسما
~~و
# ~~تجلسبات دیگر به حکم نشأت ، با ادوار زمانی ایشان را درحجاب والتباس
~~میاندازد،
# ~~وکسانی نیز که نشان بقایای نقوس وارواح ایشان، مرایشان را، درقیود
~~مقامات سلوک
# ~~محصورمی دارده و بهحکم و نشان آن بقایا تجاوزشان از مقامات میسر نمی
~~شوده چنانکه
# ~~ازخواص ذکر کردهشد ، ایشان نیز برقوم ومتابعان من حق المنابعه نیستند ،
~~جه اگر
# ~~سبر ایشان برقدم من راست افنادهبودی نه ارباب احوال بهحضوری و اسمی
~~مقیتد
# ~~بودندی، ونه اصحاب مقامات در مغامی واقف شدندی، چه راه من راست تا
~~بهحضرت
# ~~کمان میبرد ، واین قیود که مراین اهل مقامات واحوال را2 معترض گشته است
~~،
# ~~به سبب اندک انحرافست ازجادهآ قویم من که حقیقت عدالتست، پس هر که در
~~آن سبل
# ~~منحرف افتاده است ، او ms370 قوم ومنابع من نیست حق المتابعه ، ودر طریقی که
~~من سیر
# ~~کرده ام به تحقق به حقیقت اعتدال به نسبت با هرمرتبهیی وخلقی، سلوک او
~~به تحقیق
# ~~نبیوسته است.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - تعاقبت الراکبان علی الثرکوبة : رکب کل منهما مثرة ، ویستعمل لفیر
~~ذلک
# ~~والسمات جمع بسمة : العلامه. ولیسوا بقومی: نه از قوم منند ومذهب من
~~دارند آنانیکه
# ~~هردم درتحت حکم صفتی و متلون برنگیاند و بمقام تمکین و استقامت نمیرسند
~~و غوطهور
# ~~دراحکام حجابیشت صفاتند، وچون بقیهئی ازنشان ایشان در دیوان اکوان باقی
~~مانده
# ~~بانضرورة مقهور آن احکامند ، واحظه فلحظه درتحت قرمان صفتی محجوب مانده
~~و
# ~~مغلوب آن میباشند:
# ~~((در کفی جام شریعت در بکی سندان عشق
# ~~هر هوسناکی چهداند، جام وسندان باختن)
# ~~2- متعسرض گشته - خ ل - PageV00P544
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_545.png)

# ~~ومن لمیرث منشی الکمال، فناقص0،
# ~~علی عقبیته ناکص، فی العثقوبةا
# ~~وهر که از متابعان من ، ازمن تحقشق به مقام کمال میراث نیافته است، او
~~در سلوک طریق
# ~~اعتدال حقیقی من ناقص بوده است، واز طریق مستقیم من کیفته شده، ودر
~~سبیلی
# ~~منحرف سیر کرده است وبازپس رفته، ازیراکه کسی که در طریق منحف رود
~~هرچند
# ~~پیش رود، از مقصد دورتر افتد، پس چنان باشد که آنچه اورا پیش میبایست
~~رفت، از
# ~~قهقری ازپس پشت رفته است، و از مقصود دور افتاده، وحینئذ در عقوبت
~~هجران و
# ~~حرمان ازحضرت ومفام کمال گرفنار شده است .
# ~~یقال : فلاذ نکص علی عقبیه، اذا رجع الی وراءر ومشی فهفری.
# ~~وما فی ما یتفکضی للبیس بقییة، ولا فیء لی یقضی علی بفییئة
# ~~ونسانده است درمن هیچچیزی از احکام جزئیتت و تمیز که مرا به سوی پوشش و
# ~~حجابیتت بقیکتی بود، وبه ثبوت غبر وغبریتنی حکم کنده بل که جون جملگی
~~اجزای
# ~~من کل شده است وصفات همه یک ذات گشته ، پس بقیتت از کجا باشد که مفضی
# ~~تلبشس وحجابیتتشود، و مرا نیز هیچ سایه یی نبست که به رجوع من از این
~~مقام احدیت
# ~~جمع برمن حکم ms371 کند.
# ~~بعنی: وجود وعلم درحضرت وحدث وهویتذات، عبن ذاتند، ومرتبهآ الوهبت و
# ~~حقیفت و برزخبت وجمعیت میان احدیت وزاحدیت که مبدییت بر آن مثرتبست،
~~عکس
# ~~وظل تحضرتذاتست، وبه حکم "الم تر الیربتک کیف مدانظل2..."
~~چون آن سایه از
# ~~جتیت تحقیق کمالات اسمایی که در حقیفت او مدرج بود امنداد یافت ، وجود
~~وعلم،
# ~~بما اشتملا علیه من الحقایق الاالهیکة والکونیة ، به آن امتداد دراین
~~مرتبة الوهت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(0)
# ~~1 - العقب: مؤختر القدم. نکص: رجع الی الوراء خوفا وجبنا . نکص علی
~~عقبیه: رجع
# ~~ما کان بریده وارتده.
# ~~2-س25،ی 7) PageV00P545
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_546.png)

# ~~02
# ~~به صورت اسما وصفات، ودر مراتب دیگربه صورت موجودات مفصتل و مشمیتز ،
~~ظاهر
# ~~شدند ، وابن صور تفصبلی، سایهآ آن اجمال آمد، وبهحکم (ولو شاء لجعله1
~~ساکنا)
# ~~اگر حضرت وحدث ذات خواستی بر مقتضای ((ان الله2 لغنی* عن
~~العالمین" بر کمال ذاتی
# ~~که درباطن آن حضرت ثابت بود و آنجاء همه برهمه ، مشتمل، اقتصار فرمودی،
~~و آن
# ~~سایهآ اصلی را میند نگردانیدی و به آن امنداد، نظرا الی کمال الذات، لا
~~الی کمال الظل،
# ~~هیچ احختباج نبودی، پس جملة این صفات که درامتداد آن سایه از او
~~منتشیاند، سایهآ
# ~~آن سایهانده بل عین او، چنانکه بروفق ((ثم جعل الشمس3 علیه دلیلا) عین
~~شمس سایة
# ~~اسم نور است، وشعاع او که ازاو ممند ومنبسطش میبینی، سایهآ اوست، بل
~~عین او،
# ~~و امنداد آن سایه از برای آن بود، تا هرجزئی واثری که به صورت صفتی، از
~~عین وکل
# ~~نمبز بافته است، همرن کل وعبن شوده و به آن رنگ به حضرت هویشت و
~~احدیتت
# ~~ذات که اصلست، رجوع نماید.
# ~~پس آن سایه را دو حال آمده یکی - امتداد تا به غایت ، و دوم - رجوع تا
~~به
# ~~نهایت خودش، و به حسب آن دوحال، دو صورتش تعبین افنادم درامنداد صورتی
# ~~تقصبلی که عالمست بما اشتمل علبه، ودررجوع صورتی اجمالی که این صورت
~~عنصری
# ~~انسانیست، پس به این صورت اجمالی علی التعاقب رجوع میکرد به ms372 این مرتبهآ
~~جمع
# ~~الوهت ، ولیکن به غلبةحکم حقیقتنی ازحقایق این مرتبه، تا آنگاه که نوبت
~~رجوع
# ~~بهصورتی رسبد درغایت کمال و حاق* اعندال، وآن صورت محمدی است - صلیالله
# ~~علیه وسلتم - پس ساز رجوع برکار کرد، و آهنگ آن فرمود که از سایه به
~~حضرت
# ~~نور رخت بربندده واز حکم سایگی درخود اثری نگذارده پس دروقت صبح که حکم
# ~~برزخبتت و جمعیتت دارد به حضرت نور حقیقی توجثه فرمود، وجون به حضرت
~~جمع
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س7425)
# ~~2-29،ی5.
# ~~3-425ی7) PageV00P546
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_547.png)

# ~~((قاب1 قوسین)) رسید، بعضی از احکام صفات را آنجا به صورت سایه در بی
~~خود یافت،
# ~~لاجرم از آنجا سبک عنان به تفرقهآ عالم تافت، و به زبان تضشرع رفع آن
~~احکام جزئیت
# ~~درمیخواست ، ومی گفت : "اللتهم اجعل لسی نورا فی قلبی ...) الی
~~آخرالدعاء . و
# ~~بک یک را از آن احکام سایگی وصفاتی به تفصیل از اجزا وقوای خود به
~~استمداد دعا
# ~~ازخود دفع میکرد، وبهمدد "ثم قبضناه الینا2 قبضا یسیرآ" یکیک
~~را به تدریج تعیشن
# ~~تجلسی وحضرت احدیتت جمع پیوندمی داده نا به آخربه کلی فرمود که:
~~((آلتلهم2 اجعلنی
# ~~نورآ" وبه یکبارگی تعبشن تجلتی احدی جمعی منخلتص شد، واز سایهآ
~~جملهآ مراتب ،
# ~~به کلی متقلکص گشت.
# ~~وآنجه دراین بابها مذکور است که مصطفی را ((صلی الله علیه وسلکم) سایه
~~نبوده
# ~~"عنیش اینست، و نفی سایه، صورتی هم میباید که بوده باشد، چه هر
~~معنی را صورتی
# ~~درعالم حس ضروری است، هرچند درظاهر احادیث صحاح دراین باب خبری نیامده
# ~~است.
# ~~پس ناظم، رضی الله عنه، جون ترجمان این مقامست، لاجرم گفت که مرا سایهآ
~~صفتی
# ~~نسانده است، درهیچ مرتبه بی که همرن نور ذات و آفتاب تجلی نشده باشد،
~~تا بر من
# ~~ازجهت دفع وتکمیل آن به رجعت بهسوی مقام تفرقه حکم کند، بل که چون من،
~~همه
# ~~نور شدهام ، وبهحضرت احدیتت جمع بیوسته، وهمه اجزای من، کل گشته، لاجرم
# ~~کدام اشارت معرفتی الهامی، یا عبارت علوم برهانی ، یا اسلامی، به ms373 من
~~وحال ومقام
# ~~من نواند رسید.
# ~~وما ذا عسی یثلقی جنان، وما به   یفوهآ لسان بین وحیی وصیغة
# ~~وکدام جبز باشد که مگر دلی وجانی اکنون القا واشارت کند به این حال
~~ومقام من یا
# ~~صاحبدلی دیگر، وچه بهدهان گرداند ودر عبارت آرد زبانی از نشان یا نام
~~من ، یا
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(03
# ~~1- 453ی9
# ~~2-س25،ی7) PageV00P547
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_548.png)

# ~~404
# ~~حجوبی از میان الهامی به دل وجان رسده با لفظی که درعبارت آید.
# ~~قوله : ماذا ، مافیه للاستفهام، وذاء بمعنی الذی، کقوله تعالی: (ماذا
~~انزل1 ربکم).
# ~~یعنی : جون همهجیز من کلی شده است ، وبهذات تحقق بافته وجملهآ ضروب
# ~~وحی از جزئبتتی خالی نیست به سبب وساطت روحی و ملکی یا اشارت به حالی
~~وجاذبه یی
# ~~مثعین، پس کدام چیز در من جزئی مانده است از صفات و احوال که صاحبدلی
~~به طریق
# ~~الهام به آن اشارت تواند کرد، وهم چنین چون جثز بیان اوصاف که به
~~جزئیگت مقیدند،
# ~~درعبارت زبان نمی گنجد، و اکنون همگی اوصاف من به کلیت ذات پیوستهاند ،
~~پس
# ~~کدام جیز از اوصاف مرا بهزبان درعبارت توان آورد ؟
# ~~تعا نقت الأطراف عندی، وانطوی بساط الستوی، عدلا، بحکم السکویة
# ~~بهم پیوستند همهآ اطراف ازصورت ومعنی و روح وحس وذات وصفات و وحدت
# ~~* کثرت، به نزد من به حکم تکافو وبرابری وبکرنگی صورت ومعنی، و روح و
~~جسم
# ~~و وحدث وکثرت وذات وصفات درنظر شهود من ازغایت عدل واستوای حقیقی که
# ~~درمن بیدا آمده است ، وحبنئذ بساط غبر و غیریکت به کلی در نوشته شد ، و
~~اکنون
# ~~همه چیز درمن، عین یکدیگرند ، و به هرجزئی کار کل میتوانم کرد .
# ~~قوله : "(عدلا) یجوز ان یکون منصوبا علی التمبیز، اوالمفعول له،
~~والتمییز اولی،
# ~~وهو یتعلق بحکم السویثة ، والباء فی قوله : (بحکم السویة) یتعلق بقوله
~~: (تعانقت
# ~~الأطراف عندی) .
# ~~وعاد وجودی فی فناثنوبتة ال
# ~~وجود ، شهودا فیی بقا احدیتة
# ~~و این وجود ظاهر که درمراتب بهصورت من مضاف بود، باز همان شهود ذات شد
# ~~مرخودش را ms374 که پیش از حکم مبدییتت بود در این حال فنای شرک و ثنویتت که
~~بروجود
# ~~طاری شده بود دربفای احدیتت ذات.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - س 16،ی26. الثنویة والمجوس، اعتقدوا بالمبدئین :- یزدان و اهرمن -
~~PageV00P548
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_549.png)

# ~~یعنی: چون من درطریق تحقق ببقاء احدیت جمع، سلوک محفتق کردم ، وهر
# ~~اضافتی وقیدی را که درمراتب، به ظاهر وجود بیوسته بودکه به حکم آن قید
~~واضافت
# ~~مروجود را مشارکی متوهم میبود ، وثنویتتی براو طاری مینمود ، آن جمله
~~را از
# ~~وجود دراین سلوک، فانی گردانیدم، پس لاجرم دراین فنا، اثر شرک و ثنویتت
~~وجود
# ~~درعین بقای حضرت احدیثت جمع، باز این وجود به مقام اصلی حضرت احدیتت
~~رجوع
# ~~کرده ودر آن حضرت جون هیچچیز، جز شهود ذات مرخودش را نبود، لاجرم این
# ~~وجود، عین همان شهود شد، ودایره بههم پیوست واول، عین آخر، و باطن عین
~~ظاهر
# ~~گشت.
# ~~فما فوق طورالعقل اول فیضة،
# ~~کما تحتت طئور النقل آخر قبضة
# ~~پس آنچه بالای طور ومقام عقل و روح است، از علم ووجود درحضرت جمع
# ~~الوهت وقاب قوسین ، اول فیضی است ازاین حضرت احدیثت، هم چنانکه آنچه
~~زیر
# ~~طور اعنی ، محل* علوم نقل است ، وآن صورت عنصری انسانی است ، به حکم
# ~~(والأرض2 جمیعا قبضنه) آخر قبضهآ همین حضرت احدیتت مذکور است
# ~~مراد از طور نقل، محل علوم ثابت به نقل است اعنی: علوم شرعی، واینجا
~~مضاف
# ~~محذوفست ، ومضاف الیه قائم مقام او، آزاین کلمه کنایت کرده است به ابن
~~صورت
# ~~عنصری انسانی، زیرا اول تبیین و تفصبل احکام تشربعی بهتورات بود، ومحل
~~تتنزل
# ~~تورات طور بود، هم جنین جون محل وموجب تعبین جمله علوم نقلی و احکام
~~شرایع
# ~~آزاو امروز و اجر و وعد و وعید وحل وحرمت واخبار وقصص وغبرها ، جز این
# ~~صورت عنصری وتقریر احوال او نیست، لاجرم به این مناسبت ازاو بهطور نقل
~~کنایت
# ~~واستعارت فرموده است.
# ~~واما معنی بیت آنست که : جون این حضرت هویت جامعست میان اولبست و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(05
# ~~1 ms375 - الطتور بالفتح: المقدرة وبالضم الجبل .
# ~~2-س 39،ی67 PageV00P549
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_550.png)

# ~~406
# ~~آخریت ، کما قال تعالی : (هو الأول1 والآخر) و اولیتنش به فیض وتجلی
~~محقق شدکه
# ~~جامعست مبان علم و وجود، مع اثر تسیثزهما فبه، درمرتبه الوهت ومقام جمع
~~فاب
# ~~قوسین که منبع ومرجع حقیقت نبوت و رسالتست، زیراکه دراین مرتبه ((علم
~~العالم،
# ~~فاوجده" واین مرتبه واین فیض دراو، بالای طور عقلست ، پس آنچه
~~بالای طور
# ~~عقلست، اول فیضه یی بوده باشد از حضرت هویتت و احدیتت جمع، واما آخریشت
~~این
# ~~حضرت هویت واحدپت، به صورت عنصری انسانی منعبتن گشت که محل تبیین علوم
# ~~نقلی شرعبست، ومورد ومظهر آثار واسرارنبوت ورسالتنست، جه این صورت
~~عنصری
# ~~انسانی به حکم آنکه مخلوفست علی صورة جمعبة تلک الحضرة، کما قال، علیه
~~السلام :
# ~~"(ان الله خلق آدم علی صورته) وبه روایتی (... علی صورة الرحمان)
~~سبر آن تجلتی
# ~~جمعی وجودی را از آن مرتبهآ الوهت و مرورش را برجملهی مراتب، نمام می
~~کند و
# ~~دایرهآ جمعبکت اورا میان اولبست و آخریت وظاهرییت وباطنیت ، بههم می
~~بیوندد ، و
# ~~چون اتنشای این صورت عنصری واصل ومادهآ او بهحکم ((منها2 خلقناکم) ونص2
# ~~(خلقه3 من تراب) زمین وخاک بود، وتسویةآ اصل این صورت به مباشرت ((ید
~~بن)
# ~~مهبا شده جنانکه فرمود: ((لما خلقت4 بیدی5) لاجرم زمین که محل5 این
~~صورت
# ~~است، آخر فبضه آمده کما قال تعالی : ((والأرض5 جمیعاقبضنه) بس زبر
~~وبالای عالم
# ~~که صورت تفصیلی آن تجلای جمعی است، غیر نقط پیوند اول دایرهآ آن تجلشی
~~جمعی
# ~~به آخر آن دابره ، واتمام او نببست ، وغایت معاریج انببا ورسل، برای
~~اظهار احکام و
# ~~آثارحقیفت نبوت ورسالت، وصول وتحقق به حقیقت این دایره وحکم احاطت
~~اوست،
# ~~لاجرم جون بواسطة معراج، وصول به حقیفت این دایره متحفتق شد، خواه، گو:
~~سیر و
# ~~معراج بهسوی بالای آسمانها باش ؟ وخواه درزیر زمین، پس هیچ فضیلتی
~~مرمعراج
# ~~مشارل الشراری
# ~~1-س 457ی3
# ~~2-س20،ی57
# ~~3-س 3،ی 52.
# ~~4-س 438ی75
# ~~5-س 39،ی 67 PageV00P550
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_551.png)

# ~~را بالای عرش، برمعراج بزیر ms376 فرش تنواند بود، بعداز آنکه در هردو سیر به
~~حقیقت
# ~~آن دابرهآ تحفشق حاصل آمده باشد .
# ~~لذلک عن تفضبله ، وهتو اهله،
# ~~نهانا ، علی ذی النثون ، خیر البریکة
# ~~ازجهت معنی این تساوی وعدم تفاضل، نهی فرمود ما را بهرین خلایق، مصطفی،
# ~~صلی الله علیه وسلکم ، از تفضیل خودش بریونس (علیه السلام" از آن
~~جهت، که معراج
# ~~بونس در زیر زمین و بطن حثوت بوده ومعراج او، صلی الله علیه وسلتم ،
~~بالای
# ~~آسمانها ، با آنکه مصطفی، صلی الله علیه وسلام ، اهل بود مرتفضیل را
~~بریونس ،
# ~~(علیه السلام)، چه مصطفی، صلی الله علیه وسلم، مرکز واصل این دایره
~~بود، از آن وجه
# ~~که مقام اوادنی و حضرت احدیثت جمع که اصل ومنشأ ابن دایرهآ وجودی جمعی
~~است،
# ~~بهوی، صلی الله علیه وسلتم، مخصوص بوده الا آنکه ظاهر اخبار از اسرا
~~ومعراج او،
# ~~صلی الله علیه وسلم، ازمقام نبوت ورسالت بوده وغایت حقیفت نبوت ورسالت
~~واحکام
# ~~ایشان ، ازاین دابره، تجاوز نمی کند، وحکم مرکزیتت وفضیلت او خارجست از
~~آن
# ~~احکام ، وفهم اغلب حاضران ومخاطبان براحکام نبوت ورسالت و وصول به کمال
~~،
# ~~به سبب آن اسرا ومعراج، مقصور بود، واز آن جهت که مفهوم ایشان بود هیچ
~~تفاضل
# ~~نبود، لاجرم از تفضیل نهی فرمود اعتبار به فهم اعم واغلب .
# ~~اشرت بما نعطی العبارف، والتذی
# ~~تغطتی فقد اوضحنه بلطبفة
# ~~اشارت کردم به آنجه از معانی توحبد و مقام کمال درعبارت می گنجید و
~~آنجه سخت
# ~~بوشیده بود، آن را به لطبفهیی ومثلی ومسألهبی، آشکاراکردم، والحرث
~~یکفیه الاشارة
# ~~واللقطبف تغنیه اللطیفة . وگوئبا آن معنی پوشیده ، ستر حال وحقیقت آن
~~است که
# ~~درحکم ماضی ومستقبل وزمان پنهان وموحتد وجامع کثرت ایشانست ، واین
~~حقیفت
# ~~حال وآن، صورت سرایت جمعبتت وجود وهویتنست درزمان، جنانکه عدل صورت
# ~~اوست درمکان وماحواه، وهرچه از کواین و احوال که درزمان به ماضی و
~~مستقبل
# ~~بدهیدالدین فرغانی
# ~~(0 PageV00P551
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_552.png)

# ~~408
# ~~تعلشق گرفته است، جمله به نسبت با(حضرت1 جمعیت و این صورت او که حال ms377 و
~~آن است،
# ~~یکسانست، و حاصر. پس میگوید که چنانکه بالا و زیر مکانی به نسبت با)
~~حقیقت
# ~~جمعیگت من برابر است، هم چنین حکم ماضی و مستقبل زمانی در نظر من از
~~این
# ~~مقام جمع وصورت او که حال وآن، است یکی است، ومن محکوم نغبیرات احوال
# ~~هیچیک اززمان ومکان نیستم ، بل که همه محکوم من وحکم جمعیتت منند.
# ~~پس این معنی را به لباس لطبفه ومسأله، دراین ابیات آبنده میگوید :
# ~~ولیس الست الأمس غیرا لمن غدا،  وجنحی غدا صبحی ویومیلیلتی
# ~~وخطاب ((الست2 بربکم" که به نسبت با محجوب ومحصور زمان وحکم او
~~-دی
# ~~وافع بوده درمبدا نشأت صورت آدم وزمان، اورا به ماضی تعلق داد و گذشت،
~~به نسبت
# ~~با من غیر خطاب (لمن3 الملک" نیست که فردای قیامت واقع خواهد بود،
~~چه حال
# ~~من آنست که زمان را که فاطع و فارقست میان دی، وامروز، وفردا، وشب،
~~وروز، و
# ~~شام ، وبام ، درمن هبچ اثری نبست ودی من آمروز، وشب من روز، وصبح من ،
# ~~شامست، وابن همه به نزد من حالست ، ازیراکه دراین تحفشق من، به حفیفت
~~هویت و
# ~~مقام جمعبت ، اولم به آخر پیوسته است ، وباطن وغببم عبن ظاهر وشهادت
~~آمده ، و
# ~~ابن همه موجودات که درمراتب به نسبت با اصحاب مراتب ونظر اییشان علی
~~التعاقب
# ~~ظاهر میشوند، ودر قبد زمان می افتند ، تا زمان به تفرقهآ ایشان حکم
~~میکند، وبعضی
# ~~را به ماضی تعلق میدهد ، وبعضی را به مستقبل میاندازد، ظهور ایشان به
~~جملگی، در
# ~~این مقام جمع، به یکبارگی واقع است، وصاحب این مقام همهرا مجموع غیر
~~مفکرق در
# ~~ابن حضرت جمع موجود مشاهده می کنده جه همه، ازلا وابدآ، در ابن حضرت
~~موجوده
# ~~مشهودند بیهیچ تبثدل وتغبثر وتقشدم وتأخثری ، چنانکه شیخ نور الدین
~~جبلی ،
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- جملهی واقع در یرانتز درنسخهآ -م - نیست
# ~~2-س 47ی71
# ~~2-س40،ی16 PageV00P552
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_553.png)

# ~~حمه الله ، از این معنی نشانی داد وگفت ازحضرت کیفیت خلفت آدم وسجود
~~ملانکه
# ~~او را ms378 ، و ابای ابلیس ازسجود، درخواستم اجابت فرمود، واین جمله را رأی
~~العین
# ~~به من نموده تا آفرینش آدم وسجود ملائکه و ابای ابلیس را همه مشاهده
~~کردم در
# ~~حضرتی ازحضرات او، وازاین جهنست که به عدوث و تغیر وتبدل احوال مخلوقات
~~و
# ~~معلومات، دراطوار ونشآت مراتب، هیچ تغبتر و حدوث باه علم حق متطترق
~~نمیشود،
# ~~آنکه علم او بهجمیع جزئبات متعلتقست من حبث انها جزآببات ، پس لاجرم
~~ازاین
# ~~جهت درنظر من ازاین مقام جمع حقیفت (الست1 بربکم، ولمن الملک) یک خطاب،
# ~~بیش نبست، منکسق معا فی حالة واحدة .
# ~~واثبات معنی الجمع نفی المعیثة
# ~~وسر بلی لله ، مرآ کشنها ،
# ~~وحققت بلیآ، لله3 ، که جواب آن بک خطابست ، آیبنهآ کشف آن لطبفه است که
~~در
# ~~آن بیت گذشته گفتم، جه ماضی و مستقبل به حکم غلبهآ آن مقام جمعیتت برمن
~~به نزد
# ~~من حالند، وحکم ابن حال که صورت حقیفت ابن مفام جمعیتنست ، اکنون ظاهر
~~و
# ~~غالب آمده است، وموحتد وجامع کثرت ماضی و مستقبل گشته، و به اثبات این
~~معنی
# ~~جعبتت وغلبهآ حکم کلبت او برحال حکم معیتت که منبیء از غلبهآ جزئبتتست،
~~از من
# ~~منفی میشود، وتحقیق این سخن آنست که هبچ اثری از ایجاد و ابقا وامداد
~~وغیرها،
# ~~جز این جمعیت وجود را نیست، که محل5 تعلثق آن اثر، اگر ذات کاملی می
~~باشد،
# ~~آن اثر به عبن آن جمعیت واقع میشود بی وساطتی ، اما اگر محل* آن ، ابقا
~~وامداد یا
# ~~اجاد غبر کامل می باشد، جز به واسطهآ سرایت ومعبتت آن جمعیت دراسمی که
~~آن محل
# ~~در حببطت حکم وتربیت اوست، یا مظهر آن اسم از کواکب واتتصالات او واقع
~~نشود،
# ~~چه آن اسم جز به معیتت وسرایت معنی عالمیتت و قادریتت ومریدیتت و
~~حبتبیت و
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~409
# ~~س 7،ی 171. س 0)،ی16
# ~~2-س 47ی171
# ~~2-س40،ی16 PageV00P553
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_554.png)

# ~~(10
# ~~قائلبتت وجوادیت ومفسطبت، کهحکم ایجادی برایشان موقوفست مرامداد وابفا
~~را
# ~~که معنی ایجاد را منضمنند، منتعترض تنواند شده وهم ms379 جنین مظاهر اسماء جز
~~به معبیت
# ~~وسرایت آن جمعبت که عدلست ، بفا وابقای ایشان تصور تنوان کرده والبه
~~الاشارة
# ~~بفوله صلی الله علیه وسلکم : (بالعدل فامت السماوات والأرض) و
~~بهرواینشی (... قامت
# ~~الأشباء)
# ~~پس تا مادام که درسالک از جزئیت وحکم تمیز او اثری باقیست، و باین حضرت
# ~~جسعبت و کلبت نببوسته است، امداد وابفای او بواسطهآ معبتت وسرایت آن
~~جمعیتت
# ~~میباشد به نسبت با اسمی با مظهر اسمی که سالک درحکم حیطت وتربیت اوست،
~~اما
# ~~چون به حقیقت این جمعیگت تمام تحقشق یابد ، حکم آن معبگت وسرایت نفی
~~وطرح
# ~~افنده ومصداق ابن معنی درفرآن ببان حال هارون و موسی ومحمد مصطفی است ،
# ~~صبلوات الله علیه وعلبهما، که ایشان را گفتند: ((لا تخافا، انکنی1
~~معکما) اوراء صلی الله
# ~~ع لمبه " گفتند : (والله2 بعصسک من الناس) حفظ وکلاءت ایشان را به
~~معنی معبتت
# ~~متکفتل شد، وعصمت اورا به حقیقت جمعبت الهبتت اضافت فرمود.
# ~~بس میگوید: که جون من به تحفشق به معنی جمعبتت، از قید زمان مخلتص
~~شدهام،
# ~~وحکم حال که صورت ابن جمعبت است برزمان ، غالب آمده، ودر او ظاهر
~~گشنه:
# ~~اثبات این جمعبت وغلبهآ معنی او برحال وزمان به نسبت با من ، نفی معبکت
~~می کند از
# ~~من، وحفظ وعصمت من از حوادث زمانی بهحکم ابن جمعبت ((والله بعصمک) است
~~،
# ~~نه به معنی معببت وسرایت انتنی معکما وذلک تحقیق قوله : ((واثبات معنی
~~الجمع نفی
# ~~العبتة) .
# ~~فلا ظلم تغشی ، ولا ظلم یختشی ،
# ~~ونعمة نوری اطفأت نار نقتمتی3
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س420ی8
# ~~2- 45ی71
# ~~3- الظشلم : جمع ظلمة. تفشیة تفطی وتشتمل: النقمة: الغضب والانتقام.

PageV00P554

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_555.png)

# ~~پس اکنون نه ظلمت حجاب وغیببتی ازاین تجلشی به من فرومی آییده به حکم
~~ماتجلسی
# ~~الله لشیء ، فاتجب عنه بعد ذلک) ونه ازظلم وتعدی برمن ترسی به کسی
~~تواند رسید
# ~~بهسبب ((والله بعتسمک) جون که نعمت نور وجود و شهود جمعی من بر مقتضای
# ~~(سبقت رحمتی غضبی) آتش قهر را برمن که توانستی بود که به و اسطهآ ms380 قید
~~جزئیتتی
# ~~موجب حرقت فرقت من گشتی با سبب بعد ومشفت من آمدی، به کلی فرومیرانید،
~~و
# ~~مرا به نعیم تجلتی دایم مقیم، اختصاص بخشید، واز قیود احکام ادوار
~~واقسام لیل و
# ~~نهار باز رهانببد .
# ~~ولا وقت، الا حبث لاوفت حاسب،
# ~~وجود وجودی، من حساب الأهلکة
# ~~تقدیر الببت: ولا وفت من حساب الأهلکة ضابط ظهوروجودی، ای احواله فی
~~الحس،
# ~~الاحبث لا وفت بحسب مفهوم اهل الزمان ، وهو غلبة عکم الحال ودوامه علی
~~حکم
# ~~الماضی والمستقبل وکثرتهما.
# ~~وهیچ وقنی وزمانی نیست اکنون ازحساب وشمار نثوشدن ماههاء که حساب-
# ~~کننده ودرضبط و حصرآرندهآ این ظهور، وجود من باشد در مراتب، مگر آنجا
~~که آنجه
# ~~مقهومست ازوفت وزمان دراو نمی گنجد.
# ~~بعنی : این وجود ظاهر را درمراتب به حسب نشآت احکام واحوالست ، و ضبط
# ~~آنها بهسبب حکم نشآت، بهزمان تعلقی دارد، لیکن زمان را دو حکمست :
# ~~بکی - کثرت واختلاف ماضی و مستقبل، و دوم - وحدث وجمعیت حال که برزخ
# ~~و جامعست میان ماضی و مستقبل ، و مادام که آدمی مقیتد مراتب و احکام
~~اوست ،
# ~~مغلوب حکم کثرت و اختلاف زمانست ، و مفهوم او از زمان و وفت در این
~~کثرت
# ~~و اخلاف ماضی و مستقبل منحصر و به نظر و فهم او به حکم وحدث و جمعیتت
# ~~حال ، در آن حکم کثرت ماضی و مستقبل بنهان و مستهلک ، لاجرم ضبط و شمار
# ~~احوال وصفات ظاهر وجود او بهحساب اهلته واعوام و لیالی و اییام مقید
~~است ، اما
# ~~جون ازقبد مراتب واحکام او خلاص بابد، آن ضبط وشمار احوال او بهحال
~~تعلثق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~2)1 PageV00P555
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_556.png)

# ~~412
# ~~مراتب و تحثول احوال، مدد الهی که پیاپی بهوی میپیوندد، حکم ماضی و
~~مستقبل
# ~~براین حال طاری شده است، ومعنی دوام وجمعیتت ویکرنگی، اورا به صورت
~~تحول
# ~~و اختلاف و کثرت ماضی و مستقبل، پوشیده، پسچون من به حکم تحقق به مقام
~~جمعیت از
# ~~فیوداحکام مراتب به کلی مخلص شدهام، لاجرم شمار وضبط احوال وجودمن که
~~به ms381 حسب
# ~~نشآت ظاهر است، جز به این حال وحکم وحدثت وجمعیست او، از آن جهت که حکم
# ~~ماضی ومستقبل دراو مستهلکست، واز مفهوم وقت وزمان خارج، مضاف نیست .
# ~~پس حساب کنندهآ احوال وجود من1 به حسب مفهوم خلق، جز لاوقت نیست ،
~~لاجرم
# ~~مرا در زمان وقبض وبسط او، حکمها واثرها است. نه زمان را درمن واحوال
~~من و
# ~~یکی از آن حکمها واثرها ، تلاوت تمام فرآنست هزار ختمه در کم ازلمحه
~~بی، که اهل
# ~~مراتب، زنند، واحضار عرش بلقیس در دون لحظه یی با بعتد مسافت، یکی از
~~آن اثرها
# ~~بوده واعلم ذلک ، والله المرشد .
# ~~ومسجون حصر العصر لم بر ماورا
# ~~سجبسنه ، فی جنکة الأبدیکة
# ~~وکسی که درقبد وحصر عصر وزمانست ، ومحکوم احکام کثرت وجزئیات او، لابد
# ~~اثر جزئبتت در وی باقی بوده باشد، ودر حبطت جزگیتت اسمی از اسما، مقببد
~~و
# ~~محصور مانده، لاجرم جون بهمعاد (البه3 مرجعکم) رسد، نصیب او ازدیدار
~~حضرت
# ~~الهبتت وجمعیت، جز آن سجتین جزئبیت آن اسم تنواند بود، ودر بهشت ابدیشت
~~از
# ~~کثیب الرؤیة فما بعده ، الی آخر مراتب المعاد والأبدیتة، جز آن اسم
~~مقید را نبیند ،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- احوال وجود من بحسب من.خل -
# ~~2 - فی بعض النسخ : فی الجنکة الأبدیة . السجین. واد فی الجهنم وکتاب
~~اعمال
# ~~الکفرة والفسقة، وقیل: مکان اسفل الأرض السابعة
# ~~3-س410ی) PageV00P556
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_557.png)

# ~~و جز بهوی تحق نبابد، واز مشاهده وتحقق به این حضرت الهیتت محجوب
~~ومحروم
# ~~ماند . وآنجه دراغلب آبات واحادیث، رؤیت عموم خلق را به ربتمضاف ،
~~اضافت
# ~~فرمودهانده کقوله، تعالی "وجوه یبومئذا ناضرة ال ربتها
~~ناظرة" وقوله، صلی اللهعلیه
# ~~وسلم : "سترون ربکم" وغیر این از آیات واحادیث، اشارت به این
~~معنیست که گفته
# ~~شد . والله المرشد.
# ~~محببط بها ، والقطب مرکز نققطة2
# ~~فبی دارت الأفلاک، فاعجب لقطبها ال
# ~~بسجون من مقید ومحصورحکم زمان نیستم، بل کهزمان محکوم منست، لاجرم،
# ~~فلاک که ثبات وبقای ایشان به ادوار ایشان متعلکقست و تعیثن احکام
~~زمان به آن ادوار
# ~~حقق ، اکنون آن دوران ms382 ایشان، به ابن صورت جمعیت من ثابت میشوده و بقای
# ~~ابیشان به من بازبسته است، پس من به جمعبت این صورت عنصری خودم، قطب
~~ایشانم،
# ~~وشگفت بین مراین قطب افلاک راکه ابن جمعیت صورت عنصری منست که هم قطبست
# ~~وهم محبط به افلاک، وحال هرقطبی درخارج آنست که جز مرکز نقطهآ دایرهی
~~خود
# ~~نباشد.
# ~~بعنی چون مدد وجود وبفا وثبات جملهآ عالم و دوران افلاک وکواکب وغبرها
# ~~به حقیفت حضرت جمعیت منعلمقست جنانکه گفته شد ، بیش ازاین و این صورت
# ~~عنصری انسانی، صورت آن حفیقتست، کما اشبر البه بقوله علیه السلام :
~~((ان الله خلق
# ~~آدم علی صورته) لاجرم قطب دایرةآ افلاک بل جملهآ موجودات این صورتست،
~~وبفای
# ~~صورت بهعالم به بقای این صورت منوط و مربوط ، کما اشار الصادق المصدوق
~~الی
# ~~ذلک بقوله : "لا تقوم السکاعة وعلی وجه الأرض احد یقول الله
~~الله" ای یذکره کما
# ~~هوهو . پس قطب عالم ، این صورت عنصری انسانی باشد، و دو ران وبفای
~~افلاک
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(13
# ~~1-س 23-22،75
# ~~2 - القطب: مدارالشیء، طرف محورالأرض، وعند اهل الله عبارة عن واسطة
~~الفیض.

PageV00P557

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_558.png)

# ~~(14
# ~~بههوی متعلق.
# ~~سؤال:
# ~~اگر گویند : پیش از تحقشق و تعیثن این صورت آدمی ، صورت عالم و دوران
# ~~افلاک ثابت وقائم بود، واز عدم تعبسن این صورت آدمی هیچ خللی و نقصی در
~~عالم و
# ~~دوران افلاک، نبود ؟ پس او فطب نباشد
# ~~جواب :
# ~~گوییم : که هرچند حستا نبود، اما معنی وحکما بود، ازیراکه چون به حکم
# ~~"(احببت ان اعرف) مقصود ازایجاد عالم، کمال بیدایی بود، و کمال
~~پیدایی برظهور
# ~~این حقیفت جمعیکت ذات اجمالا وتفصیلا موقوف بوده ومظهر آن حقیفت جمعیتت
# ~~کما هوه جز این صورت عنصری انسانی نبود، ازیراکه هرچه غیر او می نماید
~~از افلاک
# ~~وعناصر ومولتدات ومافوقها وتحتها، هریک مظهرصفتی و حقیقتی و اسمی از
~~این حضرت
# ~~جمعیتت بیش نبودند، ولهذا از حمتل امانت مظهریتت این کمال جمعیت
~~وپبدایی،
# ~~همه ابا کردند ، جنانکه فرمودند : (انا عرضنا الامانةا) ای: ms383 مظهریة هذه
~~الجمعیکة
# ~~وکمال الظهور (علی السموات) ای: ما علا من العالم والأرض، ای ماسفل منه
~~(والجبال)
# ~~ای: ما بینهما ((فابین ان یحملنها) لعوز فی کمال القابلیکة بغلبة حکم
~~القید والجزئبکة
# ~~علیها، "وحملها الانسان" ای بهذه الصورة العنصریکة لکمال
~~القابلیکة
# ~~وجون به سبب حکمت و مصلحت عظیم کلسی که در دیباچهآ کناب تفصیل آن مذکور
# ~~است، ایجاد عالم را بر تعبین این صورت عنصری انسانی تقدیر کردند ،
~~قبلهآ آن توجه
# ~~ابجادی این صورت انسانی بود، ازجهت آنکه مقصد و مقصود او بود، پس مدد و
~~بفای
# ~~اجزای عالم پیش از تعبشن این صورت به آن کیبنونت اومعنی وحکما ، در آن
~~توجشه
# ~~ایجادی مضاف بود، وچون در حس متعبتن شد، مرحفظ ومدد قیام و بقای عالم
~~را
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 33، ی 72. قوله (س 18) : تقدیر کردند ... فی م : تقویم ...

PageV00P558

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_559.png)

# ~~به این صورت منصدی گشت، ودرمقام قطبیتت ومرکزیتت وافع آمد.
# ~~پس میگوید: که اکنون دراین مقام قطبیکت من قائمم، الا این قطبیتت من
~~عجب
# ~~افتاده است، ازیراکه حال آنست که درواقع هرقطبی مرکز نقطهآ دایره یی
~~بیش نباشد،
# ~~ومن هم قطب ومرکزم، از آن جهت که دایرهآ وجود وعلم که اصل عالمست ، از
~~این
# ~~حضرت جمعیتت من، منشی شده است، ومدار ثبات وبقای همه عالم منم، وهم
~~محبطم
# ~~به همه دابرهآ عالم از افلاک وغبرها ، از آن جهت که علم ووجود عین ذات
~~مننده وایشان
# ~~باحکم موافقت (والله1 من ورائم محبط) بههمهآ دایرهآ عالم محبطند ، پس
~~عجب بین
# ~~مراین فطب افلاک را اکنون درزمان من که هم مرکزاست وهم محبط .
# ~~وفتطببکة الأوتادعن بدلبقة2
# ~~ولا قطب قبلی ، عن ثلاث خلفته،
# ~~وهچ قطبی نبوده است پیش ازمن از اقطاب سه گانه که فطب الأثافی، نام
~~ایشانست که
# ~~من دراین قطببتت خودم که قبامست درمقام وحضرت احدیثت جمع، خلف وخلیفهآ
~~او
# ~~بوده باشم، وحال آنست که قطببتت اوتاد اربعه، اعنی: وصول ایشان به مفام
~~قطب
# ~~الأثافی ، ازمقام بدلیبتت است .
# ~~بباید دانست که بدلیکت را ms384 سه مرتبه استب در مرتبهی اول، ابدال سیصد
~~گانهاند
# ~~که غالب برهریکی خلقی باشد از اخلاق سیصدگانه با تخلق هریک به جملةآ
~~این اخلاق
# ~~که درحدیث آمده است که ((ان لله، تعالی، ثلاثمأة خلق، من لقی الله
~~بواحد منها مع
# ~~التوحید، دخل الجنکة) فقال الصدیق ، رضی الله عنه: هل فی منها شیء ؟
~~قال - صلی الله
# ~~علیه وسلم : ((کلتها فیک) .
# ~~و اما در مرتبهآ دوم، ابدال جهل گانه اند که متحققند به حقایق اطوار
~~چهل گانه و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(15
# ~~- 485ی20
# ~~2- الأوتاد" واحدها، وتد: مارز فی الأرض اوالحائط من خشب.
~~اوتادالارض
# ~~جبالها ، وجعلنا الجبال اوتادا . والأوتاد : المنازل الأربعة الرئیسیة
~~بین الإثنتی عشرة
# ~~منزلة البروج ، وفی الاصطلاح ما حفقها الشارح العارف العظیم - رض
~~PageV00P559
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_560.png)

# ~~416
# ~~حکمتهای ایشان، وغلبه برهریک، یکی از آن حکمتها را باشد، جنانکه درحدیث
~~آمده
# ~~است که (خمتر طینة آدم بیده أربعین صباحا" و در حدیث دیگر که (من
~~اخلص لله
# ~~أر بعین صباحاظهرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه) .
# ~~واما مرتبهآ سوم ، ابدال هفتگانهاند ، جهار ازایشان اوتاد اربعه که
~~هریک مظهر
# ~~غلبهآ یکی ازحقایق اربعهآ مرتبهی الوهنند، واقطار أربعةآ عالم، ازشرق
~~وغرب و شمال
# ~~وجنوب ، به حفظ ایشان متعلقست ، وسه ازایشان، قطب الأنافیاند ، که دو
~~را ، از
# ~~ایشان امامان گویند، غالب بریکی که بریمین قطب باشد، حکم وحدث و بساطت
~~و
# ~~احکام تنزیهی، وغالب بر آن امام دیگر که بریسار قطبست، حکم جمع و ترکیب
~~و
# ~~احکام تشبیهی، وسوم قطبی است که غوث وکامل و ولی الذات جملهآ اسما اوست
~~، و
# ~~مدار ابن همه خصوصا وجملةآ عالم عموما براوست، وایشان را ابدال، بدان
~~گویند، که
# ~~شرگاه که قطب وغوث ازاین نشان ظ- نشأت نقل کند، از امامین، یکی بدل به
~~جای او
# ~~نشبند ، و آن امام ایتسر باشد ، فانآه اتم احاطة، وحبنئذ از اوتاد
~~اربعه، یکی در
# ~~مرتبهی قطب الأثافی ، قائم مقام اوشود ازمقام بدلیکت هفنگانه ، ویکی از
~~چهل گانه
# ~~به مقام بدلیتت هفتگانه ، نقل کند، و یکی ms385 از سیصدگانه به مرتبهآ جهل
~~گانه آید، ویکی
# ~~ازصالحان اهل ایمان را به مرتبهآ سیصدگانه آرند، واین مجموع را رجال
~~العدد گویند.
# ~~پس میگوید: که هرچند حال وسنتت ظاهر، افتضای آن می کند ، که قطیتت که
# ~~اوتاد اربعه را حاصل می آید، به ترتبب میباشد ، چنانکه از مقام بدلیتت
~~به مقام فطب
# ~~الأثافی نقل کنده وبجای احدالأئمته بایستد، وآنگاه جون قطب بگذرده او
~~خلف او
# ~~باشد ، اما حال من وقیام من درمقام قطبیتت چنین نیست ، ازیراکه من
~~دراین قطبیتت
# ~~خودم درمقام احدیتت جمع واقعم، وهیچ قطبی از اقطاب سه گانه، پیش از من
~~در این
# ~~مغام نبوده است، تا من خلف او شوم، چنانکه ازمفام بدلیتت اوتاد اربعه ،
~~بهترتیب
# ~~به مقام سه گانه آمده باشم، واز آنجا به قطبیگت رسیده ، بل که من به
~~این مقام قطبیتت
# ~~به کمال قابلیتت رسیدهام، نه بهخلاف قطبی دیگر، وآن جمله اقطاب پیشینه
~~، نتواب
# ~~مشارق التدراری PageV00P560
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_561.png)

# ~~وخلفای من بودهاند درتعمیر مراتب وتفصبل وتدییر مواهب.
# ~~یحتمل که این تقریر بهلسان محمدی صلی الله علیه وسلتم باشده ویحتمل که
~~بیان
# ~~وراثت حقیقی اوکنده والله المرشد.
# ~~فلا تتعد خطی المستقیم ، فان فی الزة
# ~~وایا خبایا، فانهز خیر فرصة
# ~~پس توکه منابع ومسترشد منی، برمقنضای "(وان هذا صراطی مستقیما،
~~فاتبعوه،
# ~~ولا تتبعوا السثبل فتفرق بکم عن1 سبیله) هیچ ازخط مستقیم شریعت وطریقت
~~قویم
# ~~که من بر آن رفتهام، وبه این مقام اعلی تحقق یافته در مگذر، که اگر
~~ازاین راه راست من
# ~~اندکی تجاوز کنی، در سبل منحرف وطرق مختلف افتی، که آنجادر هرزاویه
~~هاویه پی،
# ~~از ظنون وتخبثلات شبطانی و شبه و تسویلات نفسانی پنهانست، و هریک از آن
~~مسالک
# ~~نزا در مهالک حجاب و حرمان وعذاب وهجران آشفته وسرگردان گرداند، پس تو
# ~~که مسترشدی این بهترین فرصتی از صحبت و ملازمت من که ترا دست داده است،
~~غنیمت
# ~~عظیم شمر، وخطوهیی ازمتابعت من درمگذر، تا از این مشاهده وموارد مقام
~~جمع من،
# ~~حظی بهنو ms386 برسد، واثری بهتو ببوندد.
# ~~فعنشی بدا فی الذرة فی الولا، ولی
# ~~لبان ثثدی الجمع ، منتی درعت2
# ~~چه این میل و ارادت و ولای تو بهسوی من اثر ایتلافیست که در نشآت ذرتی
~~بهحکم
# ~~(فما تعارف منها اتتلف ...) وافع بوده است ، وآن الفت و موالات در آن
~~نشأت
# ~~ذدری ، ازمن واز صور تنوعات ظهور من، ظاهر شده هم درمرتبه بی از مراتب
~~و نشأتی
# ~~از نشآت حقیفت ذات وحضرت جسعت من بس ثی باء مزید عنایت زفضل رعایت من
# ~~مخصوص آمدی، از آنگاه باز تا در زمرهآ اهل تعشرف و ایتلاف افتادی ، نه
~~در فرقهآ
# ~~اهل تنکثر واختلاف وافع بودی، وشبر صافی شافی علوم ومعارف کافی رافی از
# ~~پستانهای تجلتبات ومشاهد واذواق که دراین حضرت جمع منست، ازمن و کمال
~~قابلیت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(17
# ~~2- درمت: فاض لبنها
# ~~1-س6،ی)15 PageV00P561
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_562.png)

# ~~(18
# ~~من، بسیار شدهاست ، هم ازجهت من واتتفاع اهل عنایت وهدایت من ، تا به
~~واسطةآ
# ~~نقریر وبیان من، هرکس ازخواص* متابعان من ، از آن لبان قوتی سایغ
~~وغذایی نافع
# ~~بیابد، وبهمدد وقشتوت آن قتوت به این حضرت شتابد .
# ~~اللثبان بالکسر، هو اللکبن مادام فی الضرع، فاذا فارق الضترع ، فهو
~~لبن، یقال
# ~~هو اخوه بلبان امته ، ولا یقال بلبن امته ، فکنی به هیهنا عن العلوم
~~والأذواق التی
# ~~اختصتت به فی مقام الجمع ، فلا یظهرها غبره ودریت : ای کثرت
# ~~پس چون دراین ابیات گذشته ذکر تحقق به مراتب فنا وسیر در تنوعات تجلیات
# ~~مقام بقا اجمالا وتفصیلا کرد، ولیکن بهذکر تجلتی جمال درجلال، که موجب
~~انس و
# ~~راحتست درعبن خوف و دهشت، وتجلتی جلال درجمال که مستلزم دهشت خوف و
# ~~غفلنست ازخود ومقام وحال وبفای خود درعین مفام جمع علی التعبین متعترض
~~نشده
# ~~بود، اکنون دراین بیت آینده، ذکر جمال وجلال کرده است، ودر ابیات دیگر
~~بعد از
# ~~آن، بیان جلال درجمال ، وازعین جمع به زبان تفرقه، به صورت طلب، از
~~غایت بی خبری
# ~~و حیرت ظاهرشدن، خودرا باد کرده است.
# ~~واعتجب ما ms387 فیها شهندت ، فراعنی ، ومن نفخ روح القدس، فی الثروع، روعتی
# ~~راعنی : اعجبنی، وروعتی : فزعنی . والثروع بالضم* : القلب . وروح القدس
~~:
# ~~حبرئیل: ونفخه: وحبه والقاؤه. واعجب مافیها: مبتداء، وشهدت فراعنی،
~~خبرالمبتداء،
# ~~ومن نفخ روح القدس فی الثروع روعتی ، جملة اختری اسمیتة، مبتداها ،
~~روعنی،
# ~~وخبرها، ومن نفخ روح القدس، والوا وفیه للحال لا للعطف، والمفعول فی
~~شهدت
# ~~محذوف، وهو ضمبر حضرة الذات.
# ~~وعجبترین جیزی درحضرت معشوق، آن بود که مشاهدهآ حقیقت ذات اومی کردم،
# ~~مشارق القدراری
# ~~1 - فی بعض النشسخ : "ومن نفث روح القدس فی التروع روعتی"
~~النفث: الإظهار
# ~~الروع : الخوف .

PageV00P562

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_563.png)

# ~~پس خوشم می آمد، و انس وراحت و ذوق مییافتم درعین حالی که القایی و
~~الهامی
# ~~می کرد جبرئیل در دل من، واز آن القای جبرئیلی خوفی و ترسی برمن مستولی
~~میشد.
# ~~این بیت بیان شهود جمالست درجلال، وقایل حکایت حال و مقام محمدی می
~~کند،
# ~~صلی اللهعلیه وسلتم، لا غیر، وذکر وتحقیق آن میکندکه مصطفی، صلی الله
~~علیه وسلسم،
# ~~دروفت وحی، بواسطةآ جبرئیل ، طریق لا واسطه هم، بروی منکشف می بوده تا
~~عین
# ~~آن معنی راکه جبرئیل، علیه السلام، بطریق وحی ، ادا می کرد، او به طریق
~~لاواسطه ،
# ~~آن را مشاهده می فرمود، وازجهت آنکه مرتبهآ روحانی لبساطنها ، مخالف
~~مرتبهآ مزاج
# ~~وطبیعت است، لترکیبها ، پس ازاین جهت شدت و کربی درظهور جبرئیل، به حکم
# ~~روحانیتتش برمزاج وطبیعت مصطفی، صلی الله علیه وسلتم، دروقت ادا وابلاغ
~~وحی
# ~~غالب می آمد، وخوفی بروی مستنولی میشد، جنانکه درحدیث ایندای مبسعث
~~مذکور
# ~~است، پس از این جهت در ادای وحی، استعجال می فرمود، وهمان معنی ولفظ
~~موحی به
# ~~چون به طریق لاواسطه مشهود و معلوم او میبود، پیش از اتمام جبرئیل، او
~~به اظهار آن
# ~~مبادرت مینمود، و آن لفظ را پیش از او فرومی خواند، پس لاجرم از جهت
~~تعلیم حفظ
# ~~ادب و تحقیق ثبات و وقاروصبر و تمکین، خطاب آمدکه ("(ولا تعجل
~~بالقر آن، وقرائته1
# ~~مع علمک به بطریق اللاواسطه، من ms388 قبل ان یقضی البک وحیه ، بوساطة جبرئیل
~~، علیه
# ~~السلام ، فان مرتبة رسالتک یقتضی اخذک بوساطته، وقل : رب زدنی علما،
~~بحقیقة
# ~~القرآن من حضرة الجمع بلا واسطة وبتقاصیله واحکامه الشرعیکة
~~بالواسطة" .
# ~~پس میگوید: که آن ترس وشدت که از تجلسی قرآنی بوساطت صورتی روحانی
# ~~میبینم، از مقام جلالست، و آن انس و راحت که در آن وقت از شهود ذات
~~مییابم
# ~~بی واسطه، از مقام جمال درجلال، و این حال عجبترین چیزهاست در حضرت
~~معشوق که
# ~~ازعین ذات او انس مییابم ، واز اثری از او خوف برمن مستولی میشود ، و
~~سبب
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~419
# ~~1-س 20،ی113 PageV00P563
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_564.png)

# ~~420
# ~~آنست که ذات را با همه چیز مناسبت ثابتست، از آن وجه که همه تنوعات
~~ظهور اویند
# ~~لاجرم چیزی که از او ادراک میافتد - بما یناسبه - می باشد، پس موجب انس
~~و راحت
# ~~می گردد ، اما روحانیگت را با طبیعت چون مباینت ثابتست ، لاجرم ظهور او
~~برطبیعت
# ~~- بما یباینها - موجب ترس وخوف وشدت میشود . اکنون ابیات آینده، بیان
~~ظهور
# ~~حکم جلالست درجمال.
# ~~وقد اشهدتنی حسنها، فشد هت عن
# ~~حجای، ولم أثبت حلای لدهشتیا
# ~~شده الرجل فهو مشدوه: ای دهش، وهو من المقلوب، وقال ابوزید: شده علی
~~مالم
# ~~یسم فاعله، بمعنی: شغل لاغبر. واثثبت: ای احقتق، وحلای من الجلیة، وهی
~~الصفة،
# ~~والحجا: العقل، وهیهنا بمعنی الضبط والفهم .
# ~~وبحقیقت جون حضرت معشوق به من نمود جمال پرکمال خودش را، پس ازغایت
# ~~هیبت شدت ظهور وقوت نور آن جمال، ازفهم وضبط وادراک او مشغول گشتم ، و
# ~~دراو بیهوش وحبران بماندم، پس ازغایت شکوه وعظمت آن شدت ظهور وغلبهآ
~~نور
# ~~او، از هی صفتی ازصفات خودم که درمقام بقا به من مضاف شده بود از فهم و
~~شهود
# ~~و ادراک و نظر وغیر آن ، هیچ خبرم نماند، وندانستم که مرا خود فهمی و
~~ادراکی
# ~~هست با نه، ازغایت حبرت دراو.
# ~~ذهلکت بها عنتی ، بحبث ظنننی
# ~~سوای، ولم افصدسواء مظنکتی
# ~~ذهلت عن الشیء بالفتح ذهلا وبالکسر ذهولا ms389 : نسیته وغفلت عنه ومظنیة
~~الشیء:
# ~~موضعه الذی یظن* انه فیه .
# ~~غافل وبیخبر میشدم ازخودی خودم بهسبب هیبت ظهور جمال پر کمال حضرت
# ~~معشوق، " تا بهحتدی که خودم راکه به حقیقت عین آن حضرت جمع بود،
~~غیرخودم
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اثبت، من اثبت الشیء: عر فه حق المعرفة . شدهت: دهشت
# ~~2 سواء مظنستی: استقامة ظنی ومظنسنتی PageV00P564
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_565.png)

# ~~گمان میبردم، ودر غلط افتادم، که جون شاید که این چنین جمالی پرکمال و
~~حسنی
# ~~بیغایت مرا باشد، پس چون طلب خودی خودم کردم، از غایت آن مغلوبی و
~~مدهوشی
# ~~به آن حضرت جمعبکت ذات که مظنکهآ کبنونت حقیقت من آن حضرتست ، فصد
~~وتوجه
# ~~نکردمی، وخود را بهجای دیگر درمرانب، طلب می کردم ازغایت بیخبری و هیبت
# ~~حشسن آن حضرت .
# ~~علی، ولم اقف التماسی بظنتتی
# ~~ودلکهنی فیها ذهولی ، ولم افق
# ~~دلکهنی : حببرنی وادهشنی و الظکنة: النهمة .
# ~~و آن غفلت من ازخودی خودم، مرا در آن ححسن بی نهایت حضرت معشوق، چنان
# ~~حیران وسرگردان می کردانبیبد، که پیش با خود وخبرداشتن از خود نمی
~~آمدم، از براکه
# ~~تا آن غفلت و بیخبریم از خودم زیادت میشد، شدت ظهور آن تجلشی و حکم
~~فگوت
# ~~او منتشر میگشت، و آن شدت ظهور، موجب حتبرت زکمال ثنای من، میشده در آن
# ~~جمال وتجلی ، وبه تهمت وگمانی که مرا درخودم افناده بود از هببت جمال
~~حضرت
# ~~معشوق که چون مراشایستگی آن تنواند بود که عین این حضرت باشم، مگر من
~~همان
# ~~وجود مقیگد مضافم درمراتب ازغایت آن بیهوشی و بیختبری درپی جستجوی خودم
# ~~نمی توانستم رفتن، وخود را طلب کردن که من کبستم و کجایم ؟.
# ~~فساصبحت فیها والها لاهبا بها، ومن ولتهت شغلا بهاء عنه التهت2
# ~~الهت عنه: شغلت عنه، والسفعول فبه وفی ولتهت محذوف، تقدیره: ومن ولتهنه
# ~~حضرة المعشوق، الکهنه عن نفسه الاأجل شغله بحبشها .
# ~~پس من درآن حضرت بی نهایت معشوق، واله وحبران میشدم ازغایت هببت آن
# ~~جمال پرکمال او، ومشغول میشدم ازخودی خود وطلب ms390 خودم، وهرکس را که حضرت
# ~~مبعیدالدین فرغانی
# ~~(2)
# ~~1 - فی بعض النخ، ودلسهنی فیها ذهولی، فلم افق . (س 1) : درغلط
~~میافتادم .
# ~~2 - الواله: الحیران، الحائر. ولهت: حیرت. شغلا: حبا PageV00P565
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_566.png)

# ~~422
# ~~معشوق بهحضرت جلال جمال خودش و اله و متحیثر گردانید، اورا ازجهت
~~مشغولی
# ~~بهجلال واطلاق آن جمال حقیقی، از خودی متوهم مجازی خودش مشغول و غافل
# ~~گردانید .
# ~~وعن شغلی عنشی شغلکت ، فلو بها
# ~~قضیت ردی، ماکنت ادری بنقلتی1
# ~~ودر بحر حیرت ازهیبت وعظمت حسن وجمال آن حضرت، چنان غرق می گشتم که از
# ~~غایت بیخبری ازاین مشغولی و بیخبری از خودی خودم هم مشغول و بی خبر
~~میشدم
# ~~به غایتی که اگر چنانکه به سبب این هیبت تجلی وعظمت او بمردمی واین
~~صورت من
# ~~به کلسی متلاشی شدی به هلاکت تمام از آن نقل خودم ازحیات به ممات واز
~~بقا به فنا،
# ~~دانا وخبردار نبودمی.
# ~~ومن ملح الوجد المدلة فی الهوی، ال
# ~~موله عقلی ، سبیآ سلب کغفلتی
# ~~تقدیره : کون سبئ سلب هیبة حسنها ، ای غلبة الحیرة من تلک الهیبة لفهمی
# ~~وادراکی، مثل حالة غفلة المغفلین المشهورین، هو من نوادر وجدی المذکور،
~~فیکون
# ~~مفعول السبی وهو الفهم والادراک، محذوفا ، والسبی: بمعنی الغلبة،
~~والسلب : بمعنی
# ~~الحبرق، وفیه قد حذف المضاف، وهو الکون، واقیم المضاف الیه مقامه، وهذا
~~الکون
# ~~المضاف مبنداء، ومن ملح الوجد خبره مقتدم علیه .
# ~~و از نوادر این وجد وتجلتی جلال جمالی مذکور که حیران کننده3 می بود در
~~عشق
# ~~و واله وبیخبر کننده مرعقل وفهم مرا آن بود که اسیرکردن ربودن هیبت آن
~~تجلتی
# ~~مرفهم مرا ، یعنی غلبةآ حالت حیرت برفهم من بعبنه همچون حالت غفلت
~~مغفتلان
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1 - نقلتی: انتقالی من الحیاة
# ~~2 - الملح، الواحدة ملحة : مالتذ وطاب من الأحادیث المدلة المدهش
~~والمحیر.
# ~~المولة : الموقع فی الوله، ای التحیشر من کثرة الوجد. السبی: الأسر.
~~قوله: سبی سلب:
# ~~ای اسر شیء منفی غیر موجود .
# ~~3- حیران کننده من بود - خ ل - PageV00P566
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_567.png)

# ~~مشهورمی بود، چنانکه درامثال حکایات ایشان ms391 مسطوراست، که یکی از مغفلان
~~برسر
# ~~شاخ درختی نشسته بود، و بن این شاخ را میبرید ازخود بیخبر، ودیگری ،
~~پنج
# ~~سر اسب داشت، بریکی نشسته بود وجهار دیگر را میشمرد، واز مرکوب خود
~~غافل
# ~~و بیخبر پنجم را میطلبید، و دیگری خود را به دستار قصب و کمری از
~~ریسمان
# ~~کنب نشان کرده بود، و خفته و عیکاران کمر ودستارش را برده، او ناگاه از
~~خواب در آمد
# ~~یکی را دید که چنان دستار وکمر داشت ، درپی او روان شد، وخود را
~~اوپنداشت ،
# ~~تا به در خانهآ او رسید، وبا او درخانهآ او میرفت ، گفتش: کجا میروی
~~ودر خانهی
# ~~من چه می کنی ؟ گفتش : تو نیز چه میکنی ؟ گفت خانهآ منست، گفت: اگر این
~~خانه از
# ~~آن تست، پس از آن من باشد، زیراکه به نشانی که من خودرا کردهام، تو
~~منی، واگر
# ~~چنانکه تو من، نیستی، پس من کجاام وکیستم ، ونشان من با تو جه میکند ؟
~~.
# ~~پس این حال من دراین وجد وحیرت، واسبرکردن حقیفت آن حبرت و وجد
# ~~مرفهم وهوش مراء وبیخبری من در آن حال ازخودی خودم ، راست هم چون غفلت
# ~~این مغفلان مذکور میبود، واین حال از نوادر احوالست ، پس دراین ابیات
~~تحقیق
# ~~آن تشبیه می کند، و آن غفلت را بیان می فرماید.
# ~~اسائملها عنتی، اذا ما لکقیتها،
# ~~ومن حبث اهدت لی هدای أضلکت
# ~~اثر آن حبرت وغفلت من آن بودی که هرگاه حضرت معشوق را میدیدم ، از
# ~~خودش سؤال میکردم ، که من کیستم و کجاام و برچیستم ،هم چون آن مغفتل
~~مذکور،
# ~~از آنجا که مرا به حقیقت خودی خودم هدایت می کرده هم از آنجا مرا از
~~حقیقت خودم
# ~~گمراه می گردانید، ازیرا که در مفهوم هدایت، میان هدایت و هادی و مهدی
~~، وسالک
# ~~وسبیل هدایت، مغایرت ثابت ولازمست، ودر حقیقت فی نفس الأمر هدایت و
~~هادی و
# ~~مهدی وسالک وطریق و سائل ومسئولهم من بودم، وهیچ غیر وغیریت به نزد من
~~نبود، ms392
# ~~پس دراجابت آن سؤال من ازخودی خودم هرکجا مرا هدایت می کرد در نفس آمر،
# ~~آن هدایت و مفهوم او گمراهی از حقیفت امر، کما هی ، حاصل میبود
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~(23 PageV00P567
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_568.png)

# ~~(24
# ~~واطلیبها منقی ، وعندی لم تزل،
# ~~عجبت* لها بی کیف منتی استجنتتا
# ~~وهم ازغایت آن حیرت وغفلت، حضرت معشوق وحقیقت جمعیتت وهویگت اورا از
# ~~خودم واین وجود منبتد مضاف درمراتب که من ازغایت غفلت خود را همان
~~پنداشته
# ~~بودم، طلب می کردم، وآن حقیفت وحضرت جمعیتت معشوق، خود همبشه به نزد من
# ~~بود، چه آن جمع مطلق کل ، همیشه براین مقیتد مضاف جزئی مشتمل بود ودر
~~او
# ~~ساری، بل عین او بود، وعجب میدارم که آنگاه چون به من و آن وجود و
~~حقیقت
# ~~مضاف به من، آن حقبفت هویتت حضرت جمعیتت ازمن پنهان شدهبود چون به
~~حقیفت
# ~~عین او بود، وجیزی ازعین خودش جگونه پنهان تواند شده پس آن پنهانی از
~~غایت
# ~~آن غفلت بوده وآن طلب وسؤال، مثال آن حکایت مغفل بعینه .
# ~~وما ز لت فی نتفسی بها متردگدا
# ~~لنشوفحستی، والمحاسن خمرتی
# ~~وهمواره به سبب حضرت معشوق ، اعنی آن تجلی جلال وجمالی او که موجب کمال
# ~~حیرت من شده بود، من در نفس خود، اعنی در حقیقت خودم متردد و متحیر
~~میبودم
# ~~که من چیم یا کبم ، ونسبت من با حضرت معشوق جیست ؟ ازجهت آنکه همگی حس
# ~~وفوای حستی من، ازشراب محاسن بیغایت او مست، و افکار و بیخبر وبی کار
~~بودند،
# ~~وهیچ گونه مرا درطلب حقیقت خودم مزاحمت نمی نمودند، واز آنم مشغول نمی
~~کردند،
# ~~لاجرم کار من با حقیقت خودم افتاده بود، ودر او ازحیرت، متردد و متحیتر
~~میبودم
# ~~که من کیم ؟ وموجب آن ترددم آن میبود که حقیقت آن حبرت که ازهیبت جمال
# ~~بی نهایت حضرت معشوق برمن مستولی شده بود، وقتی حکم مقام حجابیگت را
~~غلبه
# ~~میداد تا درآن مقام، نفس خودم را برحضرت معشوق، دلیل میدیدم ، درمرتبهآ
~~علم
# ~~الیقین ، ودراین ms393 مرتبه بهحکم (من عرف نفسه عرف ربته" باری به طریق
~~معرفت مثل
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1- استجنشت: استخفتت
# ~~2 - بیاد می آورد.

PageV00P568

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_569.png)

# ~~حدیث ((ان الله خلق آدم علی صورته) را پاد2 می آورد، تا از حبات وعلم و
~~ارادت و
# ~~قدرت نفس خودم، برحیات وعلم وارادت وقدرت او استدلال می کردم. وباری
~~دیگر
# ~~به حکم (لیس کمثله آشیء) عجز ونقص وحدوث وامکان نفس خودم را برقدرت و
# ~~کمال و قدم و وجوب او دلیل مییافتم به طریق معرفت ضد، ووقتی دیگر حکم
~~آن
# ~~حیرث مذکور، مرا درمقام کشف وعالم جبروت، می انداخت تا ازمرتبهآ علم
~~الیقین به
# ~~مرتبهآ عین البقین ، سغر میکردم، ودرآن مرتبه نفس وخفیقت خودم را آیبنه
~~و مظهر
# ~~اسما وصفات حضرت معشوق میدیدم ، و ظهور سمع وبصر وید حضرت معشوق را
# ~~در آیبنهآ نفس وحقیفت خودم مشاهده می کردم ، وگاهی دیگر، اثر همان حبرت
~~مرا
# ~~به حضرت جمع، حاضر میگردانید، تا به مرتبهآ حق الیقین میرسیدم ، و آنجا
~~حقیقت
# ~~خود را عین آن حضرت میدیدم، ومغایرت مرتفع مییافتم، پس چون به حسب این
~~سه
# ~~حال وسه مقام وسه مرتبه، حکم حقیفت من متنوع می نمود، لاجرم من مترددمی
~~بودم،
# ~~که حقیقت من فی نفس الأمر چیست؟ دلبلست یا آیینه یا عین، پس آن تردشد
~~به سبب آن
# ~~حاصل می آمد که حضرت معشوق به واسطةآ تجلتی جلال جمال خودش، مرا بی من
~~در
# ~~آن حیرت و مغلوبی برمراتب و مقامات حجاب و کشف زشهود و علم الیقین و
~~عین الیقین
# ~~و حق البقین می گذرانید، تا بهحکم آن تجلسی3 وحکم حبرت که خود درخود
~~سفر
# ~~می أکردم .- ازخود درخود سفر می کردم -م -.
# ~~اسافر من علم الیقین لعبینه ،
# ~~الی حفته، حبث الحقیقة رحلتی
# ~~سفر میکردم ازمقام حجابیتت ومرتبهآ علم البقین، وخود را آنجا دلیل
~~برحضرت
# ~~معشوق دیدن، تا به مقام کشف و مرتبهآ عین الیقین، وخود را آنجا آیینه و
~~مظهر اسما و
# ~~معیدالدین فرغانی
# ~~425
# ~~1-رأ ms394 بیاد من می آورد با آن حیات وم
# ~~2-س 442ی9.
# ~~3 -وحکم حیرت بیخود، درخود سفر میکردم -خ ل -
# ~~4 - سفر از خویشتن درخویشتن کرد،
# ~~هر آنکو عارف والامقامست PageV00P569
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_570.png)

# ~~426
# ~~صفات آن حضرت مییافتم، وازآنجا تا به مقام شهود وجمع ومرتبة حق الیقین
~~، سفر
# ~~میکردم، تا آنجاکه غایت حقیقت خودم بود، اعنی مقام احدیگت جمع، منزل به
~~منزل
# ~~وحضرت به حضرت، رحلت میکردم، وخود را آنجا عین آن حضرت مییافتم، ولیکن
# ~~باز حکم حیرت آن تجلتی مرا در تردشد و تحبثر میانداخت، ومرا ازین حقیقت
~~خودی
# ~~خودم غافل می گردائید.
# ~~الألف واللام فی الحقیقة قائم مقام الاضافة ، ای حیث حقیفتی رحلتی .
# ~~وانششآدنی عنگی لأرشدنی علی
# ~~لسانآی الی مسترشدی عند نشدتیا
# ~~وچون به مقام حق الیقین وحضرت جمع وحدث که در نفس امر حقیفت من آنست ،
# ~~میرسیدم ، منصبغ به حکم آن غفلت وحبرت از جلال جمال مذکور از این حقیفت
# ~~خودی خود غافل وبی خبر، و اورا طالب، وحکم این حضرت وحدث جمع که خودی
# ~~وحقیقت منست، نفی غبر و غبریتست ، جنانکه دراین حضرت طالب و مطلوب و
# ~~مسترشد و مرشده جز این بکجیز که حقیقت منست، نمی باشد، لاجرم دراین
~~حضرت
# ~~مراین خودی خودم راکه عین همین حضرت است، و به حکم آن غفلت وحبرت گم
~~شدهآ
# ~~فهم ونظر من میبود، ازعین همین حقیفت خودم طلب میکردم، تا مرا بهزبان
~~خودم
# ~~به همین حضرت وحقیفت خودم که از سر غفلت وحبیرت بهصورت مسرشد من ظاهر
# ~~بود، دراین طلب راه نماید ، تا مگر این حقیقت خودم را بازیابم ، وازاین
~~غفلت و
# ~~حیرت باز رهم .
# ~~واسألثنی رفعی الحجاب بکشفی اله  قاب ، وبی کانت الی وسیلتی
# ~~وسؤال میکردم ازاین حضرت جمع خودم، تا این حجاب حبرت وغفلت را ازپیش
~~این
# ~~حقیقت خودم بردارم، به واسطهآ آنکه این نقاب عزقت وهیبت وجلال جمال
~~خودم را
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1 - انشدنی افتش3 عن نفسی، اطلبها . ارشدنی اهدی نفسی. النشدة ، المرة
~~من
# ~~نشدهة فتش عنه ms395 . قوله (س 6) : الألف و... فی م : قاما مقام ...

PageV00P570

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_571.png)

# ~~بحشایم، و به صورت کمال که جامعست به حقیقت جمعیگت و اعتدال میان جمال
~~و جلال
# ~~او، برخودم ظاهر شوم، تا به رفع حجاب حیرت ودفع نقابهیبت مراین خقیقت
~~هویت
# ~~خودم را دریابم، و وسیلت من به سوی خودم دراین سؤال هم به حقیقت، این
~~برزخیت
# ~~کبری و جمعیگت عظمی، حقیقت خودم بود، که میزان حقیقت کمال و نقطهآ مرکز
~~حقیقی
# ~~حاق* اعتدالست .
# ~~وانظر فی مرآة حسنی کی اری  جمال وجودی، فی شهودی طلعتی
# ~~ودر حال غلبات آن طلب وحبرت، چون خواستمی که از مشاهدهآ دیدار و انوار
~~رخسار
# ~~خودم برخوردار شدمی، درهرصورتی خوب که آیینهآ حسن بی نهایت منست، نظر
# ~~می کردم ، تا مگر در آن آیینهآ، جمال هستی خودم را که منبسطست برجملهآ
~~مکونات
# ~~ببینم ، وحقیقت آن هستی وطلعت خودم را بازیابم ، واز آن شهود بیاسایم .
# ~~دراین چهاربیت اشارت کرده است به آنکه در آن حیرت وطلب، استمداد می
~~نموده
# ~~است بهحواس ظاهر به نظر دراین بیت، وبهسمع دربیت دوم، وبهلمس ، درسوم،
~~و
# ~~بهشم ، درچهارم .
# ~~وان فتهت باسمی اصغ نحوی، تشثوفا
# ~~یقال : فهت بکذا، اذا فتحت الفم بذکره . وتشکوف : تطلکع .
# ~~الی مشسمعی ذکری بنطقی ، وانصت
# ~~وجملهآ ناطقان چون درخقیقت صور تفصیل این حقیقت منند، و مسمای اسمای
# ~~همهآ اشباء فی نفس الأمر ومن حیث الحقیقة ، همین حقیقت من از حیثیثت
~~این صورت
# ~~تفصیلی او، لاجرم به حکم غلبهآ طلب حقیقت خودم وحیرت در آن طلب، اگر از
~~حیثیگت
# ~~صورتی، نامی از نامهای خودم دردهان می گردانیدم ، ازغایت تطلشع وشوق به
~~سوی
# ~~شنوانندهآ نام خودم به آن نطق و آواز خودم گوش بهسوی خودم میداشتم
~~وخاموش
# ~~میشدم، تا از آن سماع لذت و راحت مییافتم .
# ~~والصق بالأحشاء کفشی عسای ان
# ~~اعانقها فی وضعها ، عند ضمتتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(27 PageV00P571
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_572.png)

# ~~428
# ~~واز غایت آن طلب وحیرت نیز کف دست خودم را برپهلوهای خودم میدوسانیدم،
# ~~هم چنان که کسی دوستی ms396 را در کنار گیرد از سر وجد وشدت اشتیاق، تا مگر
~~در آن
# ~~نهادن کف دست بهوقت آن دربر گرفتن،، مراین خودی خودم را که عین حضرت
# ~~معشوقست در برگیرم وبه وی اتتصال یابم.
# ~~واهفو لأنفاسی لعلتی واجدی
# ~~بها مشستجیز انکها بی مکرت
# ~~اهفو اما من قولهم هفا الطائر بجناحیه، اذا خفق وطار، او من هفا الظبی
~~هفوا،
# ~~ای عدا عدوا ، وعلی الوجهین ، کنایة عن شدة المیل والالنفات .
# ~~ومی طپیدم از شدت میل به سوی انفاس خودم تا مگر از انفاس خودم بوئی از
~~این
# ~~حقیقت جمع وحدت خود بیابم درحالی که جایز میشمردم بنا برقضیتة (اجد نفس
# ~~الکرحمان ..) که جون مورد انفاس ، قلبست، وقلب به مناسبت وحدث جمعیتت
~~خوده
# ~~بهحکم ((ووسعنی قلبعبدی..." محل تجلی جمعی است، شاید که اثری از
~~آن حفیقت
# ~~جمعبشت خودی خودم با انفاس همراه باشد، و من از آن اثری بیابم .
# ~~الی ان بدا منشی ، لعببنی ، بارق،
# ~~وبان سنا فجری ، وبانت دجنکنیا
# ~~این همه حبرت وغفلت وطلب تا آنگاه میبود که پیدا شد بر بصر و بصیرت من
# ~~بارقی کمالی و تجلیثآی و سطی اعتدالی، جامع تجلشی جمالی وجلالی، و
~~روشنایی صبح
# ~~حفیقت برزخبتت، وجمعبتت حقیفت من ظاهر گشت، وجدا شد آن ظلمت حبرت و
# ~~غفلت من ازمن وحقیقت من، کما هی، برمن منکشف گشت .
# ~~ومراد ازعین، دراین بیت اتحاد بصراست با بصیرت، جه حقیفت این جمع وحدث
# ~~مذکور، جز به این اتحاد واجنماع بصر وبصیرت، مدرک نشود
# ~~مشارق الثبراری
# ~~1 - اهفو لأنفاسی: اذهب فی اثر انفاسی. واجدی: واجد نفسی. متتجیز طالبا
# ~~الاجازة ، ای جعل الشیء جائزا غیر ممنوع . یعنی : میطلبیدم ازشدت ...
# ~~2 - القدجنتةة الظلمة.

PageV00P572

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_573.png)

# ~~هثناک، السی ما احجم العقل دونه
# ~~وصلت، وبی منسی اتصالی وومصلتی1
# ~~احجم : ای امتنع، وهو من باب النوادر، مثل کبته فاکتب .
# ~~پس آنجا در آن حضرت احدیتت جمع، به حکم السیر فی الله، تا به جایی
~~رسیدم از
# ~~غبب هویست خودم، که این چشمی که گفتم که از ms397 اتحاد بصر با بصیرت حاصل
~~آمد، از فرود
# ~~و زیر آن غایت از ادراک وفهم وضبط ممنوع ومحروم ماند، به حکم حیرت
~~عظمای
# ~~(وما قدروا الله حق) قدره) واین انتلصال من به اول این حضرت احدیثت جمع
~~که سیر
# ~~مرا- دراو مدخلی بوده واین وصلت من نیز بیمن به این غایت حضرتی که این
~~حبرت
# ~~تظمی ، حکم اوست ، به مدد همان بارق ذات خودم بود، که ازهمین حضرت جمع
# ~~وحدث من، متعبتن شده بود هم ازجهت تکمیل خودم، ومرا به من نموده.
# ~~فاسفرت بشرآ، اذ بلغت الیة عن
# ~~یقین ، یقینی شده رحل لسفرة2
# ~~اسفرت، من قولهم: اسفر وجه فلان حسنا: ای اضاء واشرق. وبشرا ، من
~~قولهم:
# ~~فلان حثسن البشر ، ای: طلق الوجه . والیقین : السشکون والاستقرار
~~والاطمینان ،
# ~~من قولهم: یقن الماء فی الحوض، اذا سکن واستقکر. ولهذا سئل - سهل - عن
~~الیقین ،
# ~~فقال: "(البقین هو الله) فانه لا سکون ولا استقرار ولا اطمینان فی
~~مقام ولاحال، دون
# ~~الوصول الیه.
# ~~پس روشنی ودر خشانی پیشانی یافتم از غایت تازهروبی وشادمانی، چون که به
~~کمال
# ~~وغایت این جمعیت خودم برسیدم، از سر یقین و اطمینانی که مرا نگاه
~~میدارد، بعداز
# ~~این از بستن رحل همم واحوال ، ازجهت سفر و رحلت از منزنی ومغامی و
~~حضرتی به
# ~~منزلی ومقامی وحضرتی دیگر، وبهحکم "لا هجرة بعدالفتح ..."
~~سیرم الی الله وفی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(29
# ~~1 - فی بعض النسخ: هناک الی ما اجحم العین دونه. اجحم: تأخر. وصلتیء
~~ماأتوصل
# ~~به الیالشیء.
# ~~2-س 422ی 73 (ما قدروا الله حق قدره..
# ~~3 - اسفرت: اشرقت، طلعت. بشرآء سرورا . یقینی: یسترتی.

PageV00P573

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_574.png)

# ~~430
# ~~الله بکمالی رسید، که لا اکمل منه .
# ~~وارشدتثنی ، اذ کنت عنتی ناشدی
# ~~الی6 ، ونفسی بی کانت علی6 دلیلتی
# ~~وخودم را بهسوی این حقیقت جمع وحدث خودم ارشاد کردم ، چون که در آن حال
# ~~حیرت وغفلت، مرخودم را که گم کردهآ من بود، هم ازاین حقیقت خودم طلبیده
~~بودم،
# ~~ونفس من که صورت آن حقیقت جمع وحدتست، هم به ms398 من اعنی به و اسطهآ ظهور
~~این
# ~~باطن نفس من که جمع وحدتست، هم برظاهر نفس من اکنون دلیل من شد براین
~~حفیقت
# ~~وباطن نفس خودم، پس فی الحقیقه خودم را به سوی خودم ارشاد کرده باشم و
~~همین
# ~~معنی را روشن تر دراین دو بیت آینده می گوید، و علتت وسبب را نیز بیان
~~میکند.
# ~~واستار لتبتس الحس، لمکا کشفتها ،
# ~~وکانت لها أسرار حشکنمی ارخت
# ~~رفعت حجاب النتفس عنها بکشفی النة
# ~~قاب ، فکانت عن سؤالی مجیبتی
# ~~الحکم هیهنا بمعنی : الحکمة، کما قال التابعة - شعر -
# ~~واحکم کحکم فثتاة الحی اذ نظرت
# ~~الی حمام سراع وارد الثمد
# ~~قیل معناه: کن حکیما
# ~~وپردههای پوشش حس وحکم کثرت اورا که اسرار حکمت من مر آن همه پردهها
# ~~را فرو گذاشته است تا هرمرتبه یی به اهل آن مرتبه معمور ماند، و تمیثز
~~مراتب و اهل
# ~~قبضتین نیز بیدا آید، وهمهآ نشآت دنیوی وبرزخی وحشری وجنانی وجهنمی و
~~کثیبی
# ~~تمام مثنشتشی گردد، و کمالاتی که در تفاصیل آن صور و نشآت است پیدا
~~آید، و تفاوت
# ~~استعدادات قوابل، علما و وجودا، به ظهورپیوندد، چون همهرا بگشادم حجاب
~~حقیقت
# ~~باطن نفس خودم را ازپیش او برداشتم، بگشادن من آن نقاب حیرت و غفلت
~~هیبت
# ~~جمال را از پیش تا حینئذ نفس من حقیقت ظاهر وباطن خودم را که حقیقت آن
~~جمع
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - وفی بعض النسخ ونفسی بی علی دلیلتی PageV00P574
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_575.png)

# ~~وحدتست نشناخت، الاجرم از آن سؤالی که در آن حال حبرت وغفلت مذکور
~~ازخودم
# ~~کرده بودم تا حجاب کثرت و نقابحیرت ازجهرفآحقیقت من بگشاید، هم نفس من
~~آن را
# ~~اجابت فرمود، ومرا به خودی خودم رسانید.
# ~~وکثنت جلا مرآة ذاتی من صدا  صفاتی، ومنشی احتدفت بأشعکةا
# ~~وهم من بودم به آن بارق تجلشی جمعی کمالی، که صیقل آیینهآ این حقیقت
~~جمع وحدث
# ~~ذات خودم بودم، از زنگار اثرصفات جلال وجمال، وحبرت وغفلت و وحدث وکثرت
# ~~خودم، ودیدم که همین نور ذات احدی ms399 جمعی من، ازاشعتةآ صفات و وحدث وکثرت
# ~~علم و وجود، وجمال وجلال من منتشی میشدند، ودر مرتبهآ الثوهت همه گرد
~~این
# ~~نفطهی ذات من همچو دایره درمی آمدند، وذلک معنی قوله: (ومنتی احدفت
~~باشعة،
# ~~ای: احبیطت من قولهم : حدة قوا بالرجل، واحدقوا به، ای احاطوا به، ومنه
~~الحدیقة
# ~~والحدفة" .
# ~~واشهدتثنی ایکای، اذلا سوای ، فی
# ~~شهودی ، موجود، فیقضی بزحمةآ
# ~~ودر این حضرت ومقام احدیثت جمع، مرحقیفت خودم رابه خودم نمودم، وبیننده
~~و
# ~~نماینده جز من نبود، چون درحضرت هستی حقیقی من، هیچ غیر من موجود نبود
~~که
# ~~به انبوهی ومغایرت حکم کردی، هر حقیقت کمال ذاتی وغنای مطلق (ان الله2
~~لغنی* عن
# ~~العالمین .00) که نقطهآ مذکوراست ، به این شهود واشهاد، تعلق داشت، و
~~کمال اسیایی
# ~~عالم علم ومعلومات ووجود وموجودات که دایرهآ مذکور است، نتیجهیی و اثری
~~از این
# ~~شهود واشهاد بود فان علمه بالعالم اثر علمه بذاته - فاعلم. والله
~~المرشد.
# ~~واسمعنی فی ذکری اسمی ذاکری،
# ~~ونفنسی بنفی الحس* اضکعت واسمت2
# ~~ویادکنندهآ من مرا بشنوانید نام من در آن یادکردنش مرا، و نفس من به
~~نفی حکم حس
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(31
# ~~1 -جلاء مسهل جلاء: صقل. الصدا: وسخ الحدید. احدقت: احیطت
# ~~2-س 29ی5
# ~~3 - اسمت: جعلت للشیء اسما PageV00P575
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_576.png)

# ~~32
# ~~اصخا کرد، وبلندیایه کرد مرا.
# ~~یعنی حکم حس آنست که، هرجیزی را ذاتی علیحده اثبات کند ، ووصفی چند
# ~~* آن ذات اضافت کند، وهرجیزی را به حسب وصفی که اورا ثابت بیند، به
~~نامی پاد
# ~~کنده پس اسما ومسمتبات به نزد وی مخلف و متکثتر می باشد ، اما حکم این
~~حقیفت
# ~~من آنست که ذات جز یکی نبست، وباقی صور تنثوعات ظهور این ذات یگانهآ
~~منست ،
# ~~که صفات نام یافته است درمرانب به حسب تمیشز مراتب . پس هرچند اسما به
~~حسب آن
# ~~صفات متنگوع و متکشرند، اما مسمی یکی بیش نیست، و آن مسمی عین این
~~حقیقت
# ~~منست، پس هراسمی که هرذاکری برهرچیزی اطلاق میکند، به حتیقت مسمای آن
# ~~منم وآن ms400 اسم منست که آن ذاکر که صورتی ازصور تنوعات ظهور منست، مرا به
~~آن
# ~~اسم یاد میکند، ونام من مرا میشنواند، و نفس من بنفی این حکم حس و تحقق
~~به حقیقت
# ~~این جمع وحدثت من که باطن اوست، به آن ذکر اسم من اصغا می کند مرا به
~~واسطةآ
# ~~سیر من درتنشوعات ظهور حقیقت خودم، بزرگ و بلند می گرداند ، وخود را
~~بزرگ
# ~~می کند نیز به آن واسطه . وخودرا نیز بزرگمیکند بواسطهآ آن - م .
# ~~وعانقتتشنی ، لا بالتزام جوارحی ال
# ~~جوانح ، لکنشی اعتنقت هویتنی
# ~~و معانقه کردم هستی خودم را نه به طریق در برگرفتن جوارحم ، اعنی
~~دستهام
# ~~مراستخوانهای پهلوی خودم را، چنان که در آنوقت حیرت وغفلت به جهت غلبهآ
~~جلال
# ~~جمال ، به آن طریق، خودرا در بر میگرفتم، ولیکن اکنون، مرعین و کشنه آن
~~حقیقت
# ~~جمع وحدث خودم را که باطن همه بواطنست، به ظاهر و نفس خودم در بر
~~گرفتم، وبه
# ~~هویت خود پیوستم، وبه کلشی ازحکم غیر وغیریشت وغفلت وحیرت، باز رستم ،
~~ولله
# ~~النقه.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - جوارحی: اعضائی. الجوانح: الضلوع وهی مفعول به للجوارح. هویشتی:
~~حقیفتی
# ~~المطلقة المشتملة علی الحقایق، اشتمال النشواة علی الشجرة فی الفیب
~~المطلق PageV00P576
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_577.png)

# ~~واوجدتشنی روحی، وروح تنفشسی
# ~~یعطتر انفاس العبیر المفتگت
# ~~وبیا بانیدم وببوانیدم - ببویانیدم -خ ل - مراین صورت عنصری اجمالی
~~خودم را
# ~~بوی خوش خودم، دراین حالی که جان نفس زدن من خوش بوی میکند انفاس عنبر
# ~~و عبیر ومشک و زعفران سوده را.
# ~~یقال: اوجده الله مطلوبه، ای اظفره به. والثروح الطیب والراحة، ونسیم
~~الریح ایضا.
# ~~یعنی: چون عالم بجمیع اجزائه، صورت تفصیلی این حقیقت جمعیت ذات منست،
# ~~و این صورت عنصری تخطیطی، صورت اجمالی آن حقیفت ، و دائما از باطن این
# ~~حضرت جمعی کمالی به جهت بقا و ثبات این صورت تفصیلی من که عالمست ، فیض
# ~~و مدد وجودی متواتر می باید که برسد، که اگر لحظه یی مدد انقطاع پذیرد
~~، حکم
# ~~عدمیتت امکانش غالب ms401 شود، وترکیبش را فانی ومتلاشی گرداند، وحکم وحدث و
# ~~اجمال برآن فیض مددی غالب می باشد، وحکم کثرت وترکیب براین صورت تفصیلی
# ~~من که عالمست مستولی، وازاین جهت مباینت میان آن فیض مددی، واین قابلش
~~که
# ~~حفیقت عالمست ثابتست، لاجرم واسطةآ بینهما، که اورا بهردوجانب نسبتی
~~باشد، ناگزیر
# ~~است. آن واسطه این صورت اجمالی عنصری منست که به خکم اجمالی و غلبهآ
~~حقبیقت
# ~~اعتدالی که ظل وحدتست در مزاج این صورت عنصری او را به آن فیض مددی ،
# ~~مناسبت قوی است، وازروی ترکیب، صورتی به این صورت تفصیلی که عالمست
~~نسبت
# ~~درست، لاجرم آن فیض مددی جز به وساطت این صورت اجمالی عنصری من به این
# ~~صورت تفصیلی من، نمیتواند رسید، وچون آن فیض ازاجمال به تفصیل پیوست، و
# ~~به کمال خود رسید، باز بهحکم (والیه1 یرجع الأمر کلثه" رجوعش
~~بههمان حضرت
# ~~جمعبتت ، لازم می افتده بس راه گذر آن فیض در وقت این رجوعش با مزید
~~خواص
# ~~و کمالات، باز جز همین صورت اجمالی عنصری من نمیتواند بود، پس در آن
~~حال که
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~233
# ~~1-س 411ی 123. قوله (س 13): حقیقت ... ثابت وازاین جهت ازواسطه .00م
~~PageV00P577
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_578.png)

# ~~434
# ~~به جهت امداد فیضی وجودی - پس در آن حال که فیض وجودی به جهت مددی خاص
# ~~-خل - ازحضرت این باطن حقیقت خودم تعیین میکنم ، تا آن فیض للطفه در
~~تنفشر
# ~~من ساری میشود، و آندم روح تنفشس من آن فیض میباشد، پس ازراه گذر تنفشس
# ~~من، بعبیر وعنبر ومشک و زعفران سوده میرسد، وانفاس همهرا معطر می
~~گرداند،
# ~~و باز به آن انصباع به بوی خوش و دیگرخواص و کمالات ، عزم عود می کند ،
~~تا من
# ~~به واسطهآ همان فیض، آن بوی خوش خودم را که به آن فیض همراه شده است،
~~به این
# ~~صورت عنصری خودم میرسانم، تا آن بوی خوش خودرا هم، من درمییابم، وبه آن
# ~~از شهود حقیقت خودم لذت وراحت و برخورداری میبینم ، ورجوع آن فیض ms402 مددی
# ~~به اصل ومنشأ خودش، حینئذ، تمام و محقق میشوده پس هراستمدادی که در آن
~~حالت
# ~~حیرت وهیبت ازخود وحواس خود کرده بودم، اثر همه اکنون، یافتم وبیان
~~کردم.
# ~~وعن شرک وصف الحس کلشی منکزقه
# ~~وفی ، وقکد وحکدت ذاتی، نزهتی
# ~~واز آن شرک، که دروصف حس ثابت بود، که هرچیزی را ذاتی علیحده، اثبات
# ~~میکرد، و اوصاف و اعراضی چند به آن ذات مضاف میدانست، چنان که پیش از
~~این گفته
# ~~شده این حقیفت ذات من که هم یکیاست، وهم کل، بهحکم (منه بدأ، والیه
~~یعود"
# ~~از آن شرک پاک و منزهست، چون که من بی هبیچ شبهتی مراین ذات خودم را
~~متحقتق
# ~~به حقیقت حضرت احدیتت جمع، یگانه کردهام، تا مرا هیچ سایه و صفتی که به
~~غیر و
# ~~غیریتتی، به وجهی ازوجوه، حکم کنده نمانده است، لاجرم اکنون نزهت و
~~فرحت و
# ~~تماشای من هم در حقیقت و باطن ذات و احدیثت جمع خودم وشتآون و تنوعات
~~ظهور
# ~~اومی باشد، من حیث ارتفاع حکم الغبریثة، والمغایرة بالکلسیة، نه درصفات
~~و آثار صنع
# ~~و مصنوعات خودم درمراتب:
# ~~ومدح صفاتی بی یوفتق مادحی
# ~~لحمدی، ومتدحی بالصتفات مذمگتی
# ~~اما تقریر روایت مشهور به حرف لام آنست که یکی از فضلا گفته که، به جای
~~لام،
# ~~مشارق التدراری PageV00P578
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_579.png)

# ~~لی، با مناسبت تر است، ومعنی چنان باشد که کمال صفات در آنست که همرن
~~ذات
# ~~گردند در اطلاق و عدم تقیشد به معنی مخصوص ، پس اگر کسی را اول حضرت
~~ذات
# ~~من مشهود گردد تا به آن نظر در صفات من نگرد ،ذات مرا باطلاقه در
~~هرحقیقتی
# ~~ساری یابد، وآن صفت را به آن سرایت کامل ومطلق بیند، حببنئذ ، آن نظر
~~او را
# ~~توفیق دهد، که مرابه آن صفت کمال مدح گوید، و آنگاه یاد من به آن صفت
~~از آن روی
# ~~که کامل ومطلقست، مدح من باشد، اما اگر هنوز نظر آن صاحب کشف بهشهود
~~ذات
# ~~من باطلاقه وحکم سرایته ms403 مکحتل نشده باشده جون مرا به صفتی مشاهده کند،
~~و به آن
# ~~صفت مرا مدح گوید، از آن روی که آن صفت مقیتداست به معنی مخصوص او، ذات
# ~~مرا که مطلقست، به تقیید وصف کرده باشد، وآن مذمتت من باشد، نه مدح من
~~.
# ~~اگر به این لفظ، این بیت از ناظم منقولست، معنی ثآی خوب ومعقولست، والا
~~این
# ~~معنی زادهآ خاطر آن ناظر باشده ولا فی بطن الشاعر ، والله اعلم .
# ~~اما تقریر روایت مشهور بحرف لام آنستکه :
# ~~چون هرجزئی ازاجزای این صورت اجمالی و تفصیلی من، درمراتب اشعگه و
# ~~صفات نور وجود وتنثوعات ظهور، صفت کلام وعلم وشهودند، وهریک را از این
~~صفات
# ~~که صور موچودات و محسوساتند، درهر مرتبه یی اثری بدیع وغریب، و خاصیتتی
~~رفبیع
# ~~وعجببست، که دائما مرجمال و کمال ذات مرا آن اثر لطبف و کمال آن خاصبت
~~و هنر
# ~~شریف خودم مدح میگوید ، وظهور عین آن اثر درعین وحقیقت هرناظری حاضر ،
# ~~اورا قولا وفعلا تلقین حمد من میکند، وتوفیق مدح من میدهد، که اگراول
~~آن اثر
# ~~و خاصیتت از این صفات من به آن ناظر ذاکر نه بیوستی ، و مدح ذات مرا به
~~آن
# ~~خاصیتت قولا و فعلا به گوش هوش اسنماع نکردی، هرگز به حمد و مدح من راه
# ~~نبردی، ، وتوفیق آن نیافتی، جه تا آنگاه که حقیفت ذات من نخستین اثرصفت
~~ابداع
# ~~واختراع خود را قولا وفعلاء، به بیان (ولقدا خلقنا الانسان ..."
~~تا آخر آیات، با
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~435
# ~~1- 423ی12
# ~~قوله (س 3): درهر صفتی ساری ... م PageV00P579
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_580.png)

# ~~436
# ~~عین و سمع حقیقی آن سامع جامع و ناظر حاضر درمیان ننهاد، او زبان به
~~مدح "فتبارک
# ~~الها احسن الخالقین" تنوانست گشاد، وتا هندههده اثر علم به
~~مخزونات وفهم مکنونات
# ~~درخود ندیدی، کی بآن اثر دانست که آب درزیرزمین کجانزدیک و چهجا
~~دوراست، و
# ~~کرمکی که قعوت اوست، در کدام کشنج از زمین مستور است تا منقار همانجا
~~درزمین
# ~~فروبرد و آن را ms404 برآورد و بخورد، هرگزبه محمدت "الا یسجدوا لله
~~الذی یخرج الخبأ فی
# ~~السموات والأرض ویعلم ما یخفون2 وما یعلنون ..." مبادرت تنوانستی
~~نمود ، پس
# ~~معلوم شد که مدح صفات منست هم مرا که توفیق میدهد هرمادحی را تا حمدمن
~~می گوید،
# ~~وبا این همه که صفات من مکداح منند وموفق وباعث برمدح من، ومعذلک مدح
# ~~قداحان مرا به صفات مذمتت حقیقت ذات منست، ازیرا که آنکس که اثری
~~ازصفات
# ~~من براوغالب می آید تا غلبهآ آن اثر بروی اورا برمدح من به آن صفت
~~تحریض میکند
# ~~اومرا در آن صفت که اثری از آن براوغالبست مقید و منحصر اعتقادمی کنده
~~جه حقیقت
# ~~آن صفت مقید است به معنی مخصوص، چون معنی تشبیه یا تنزیه، مثلا، تا
~~هرصفتی
# ~~را که مضاد5 آن معنی میبیند، از من نفی میکند ، وبراضافت آن به من ،
~~انکار عظیم
# ~~نساید، چچنان که دراثنای حدیث صحیح که در تقریر حال اهل عرصات قیامت
~~وارداست،
# ~~مذکور است که "فیتجلتی لهم ربثهم فی ادنی صورة، فیقول لهم انا
~~ربکم، فیقولون
# ~~نعوذ بالله منک، ها نحن منتظرون، حتی یأتینا ربثنا، فیقول: هل بینکم
~~وبینه علامة
# ~~تعرفونه بهاء فیقولون: نعم، فیتحتول لهم بتلک العلامة ، فیقولون: انت
~~ربیناء سبحان
# ~~ربسنا ...) پس چون آن حضرت را در نوعی ازصفات تنزیهی با تشبیهی منحصر و
~~مقیکد،
# ~~اعتقاد کرده بودند ، لاجرم درغیر آن صورت و صفت معتقد خودش دیدند ،
~~انکار
# ~~کردند، پس چون کمال من دراطلاقست عن کل قید واطلاق، لاجرم مدح من به
~~صفات
# ~~وتقبید و حصر من در نوعی از آن عین مذمگت من باشد .
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س23ی14
# ~~س 27، ی 25
# ~~قوله (س 7) : صفات من است مراکه توفیق میدهد مرمادح مرا تا ... م ح
~~PageV00P580
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_581.png)

# ~~فشاهد وصفی فی جلیسی، وشاهدی  به ، لاحتجابی ، لن یحل بحلکتی
# ~~وهم چنین آن فاضل گفته است که : "فشاهد وصفی بی" می باید، نه
~~"فی" وعلی هذا،
# ~~خیر مبتداء "جلیسی) باشد. وعلی الروایة المنقولة عن الناظم - رحمه
~~الله ms405 - خبر مبتداء
# ~~زالن یحل* بحلتتی) است، ومعنی به روایت آن فاضل نزدیک تراست به معنی
~~بیت اول،
# ~~بل عین همانست ، واز آن تقریر که کرده شد معلوم توان کرد والله المرشد
~~.
# ~~وامتا تقریر بهروایت اصل، اگر در یکی اثری از آثار صفات من چون جمال
# ~~مثلا ظاهر باشد ، تا او مرا به آن اثرجمال ، دائما بالحال ، به ذکر
~~جمیل باد میکند،
# ~~وبه آن ذکر اختصاص "انا جلیس من ذکرنی" مییابد، پس هرکس که
~~مروصف جمال
# ~~مرا دراین جلیس من که آیینهآ اثری ازاین وصف جمال حقیقی منست مشاهده
~~کند، و از
# ~~جهت آنکه ذات من - من حیث هذا الوصف الجمالی، بهصورت این جلیس من محتجب
# ~~ومتلبتس است، وعین جمال ذات من به این صنتع واثر بوشیده به طریق نظر و
~~سیر از
# ~~مصنوع به صانع واز صفت به موصوف، ذات مرا به آن وصف، مشاهده کند،
~~چنانکه از
# ~~حال خودم که دراثنای سلوک به آن متلبس بودم، حکایت کردم، دربیت اول از
~~این
# ~~قصبده که: (سقتنی حتمیتا الحبة راحة مقلتی - وکأسی مشحیکا من عن الحسن
~~جلت"
# ~~آنکس هنوز به این مقام احدیت وحضرت جمعیتت ذات من، فرو نیامده است ،
~~وبه
# ~~حقیقت این اطلاق وجمعیثت من راه نیافته
# ~~وبی ذکر اسمائی تیقشظ رؤیة،
# ~~وذکری بها رؤیا توسین هجعة
# ~~* به نظر تحقشق بهحقیقت احدیکت جمع ذات من که اصلست ، علم به حقایق و
~~خصایص
# ~~اسمای من که فرع آن حضرتند ، علمی و رؤیتی ، ازسر بیداری و آگاهی باشد
~~، و
# ~~سعید الدین فرغانی
# ~~437
# ~~1 - فی بعض النشسخ فشاهد وصفی بی جلیسی، وشاهدی. شارح علامه که معاصر
# ~~ناظم است ونسخهآ معتبررا جهت شرح اختیار نمودهاست، قطع داردکه "فی
~~جلیسی..."
# ~~از ناظم عارف رسیده است . قوله : یحل بحلشتی ای ینزل بمنزلی
# ~~2 - التوسن، من الوسن بمعنی: النوم. هجعتی تومتی PageV00P581
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_582.png)

# ~~438
# ~~حقیقت هراسمی کما هی، و اشتمال وی1 برجملهآ اسمای دیگر به تبعیگت ادراک
~~ایشان
# ~~در حضرت اجدیتت جمع به حسب الکمال الذاتی ms406 من کل وجه، دریافته شود. اما
~~علم و
# ~~معرفت این حضرت جمع ذات من به وساطت معرفت اسما وادراک خصایص و آثار
~~ایشان
# ~~درمراتب علمی باشد که صحکت ومطابقت آن ازوجهی باشد دون وجیی، لا من
~~جمیع
# ~~الوجوه، هم چنانکه کسی خود را برخوابکی سبک دارد، واز حضوری تمام
~~نخسبد،
# ~~ودر آنحال صورت واقعه بی ببیند، هرجند از آن وجه که غیبت او تمام نبوده
~~است،
# ~~آن وافعه صحیح باشد، وآن صورت که دیده است مطابق واقع بود، و به زیادت
~~تغییر
# ~~وتعبیر محتاج نباشد، ولیکن از آن وجه که آن چیز را درعالم خیال به حسب
~~خبال خود
# ~~دیده است، از قیدی وجزئیتتی خالی نباشد، و ازاین وجه حکم تعببیر در آن
~~حقیفت
# ~~روبا اندک تغببری بکند، وزیادت ونقصانی بدو متطترق تواند شد.
# ~~س هم چنین حقیقت ومسمارا من حبث الأسماء، دانستن ازقید وحکم خصوصیت
# ~~هراسمی، خالی تنواندبود، لاجرم از حکم جمعیت و اشتمالذات برهمهآ اسما و
~~اشتمال
# ~~هراسمی نیز برباقی اسما درحضرت ذات، غافل ومحجوب ماند، وذلک معنی قوله
~~:
# ~~وذکری بهاء ای علم ذاتی وادراکها بواسطة الأسماء ووراء حجبها رؤیا
~~توسشن هجعة،
# ~~ای کرؤیا صاحب توسثن فی هجعته .- فی هجعة- خ ل -.
# ~~کذاک بفعلی عارفی بی جاهل6،
# ~~وعارفها بی عارف بالحقیقتة
# ~~وهم چنین شناسندهآ ذات من بواسطهآ فعلی وصنعی از افعال وصنعهای من هم
~~چون خلق
# ~~ونصویر و رزق وامثال آن به حقیقت این جمع وحدثت ذات من جاهلست، ازیراکه
~~فعل
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- چون ذات منبع ظهور کافشهآ اسماست وذات باعتبار تجلی وظهور بصورت صفت
# ~~همان اسم الهیست، ودرذات کلیهآ تعیثنات بوصف اطلاق متحققند وصریح ذات
~~ومنشا
# ~~تعین اسماء واسماء منشأ ظهور اعیان میباشند هرعین خارجی مظهر کافشهآ
~~اسماء و
# ~~هراسمی جامع کافةآ اسماست ، والا یلزم ان لایکون الذات بصریح وجودها
~~منشأ تعین
# ~~الأسماء والأعیان .

PageV00P582

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_583.png)

# ~~و صنتع ، ظهور جملة تجلتی وجودیست1 در آیینهآ محلسی قابل، ولیکن بهصورت
~~غلبهآ
# ~~تأثبر وتصثرف در آن محل، وجون او ذات را، ms407 من حیث الفعل، دریافته است جز
~~مقیدش
# ~~بهصورت تأثیر نشناخته باشد، پس از حقیفت ذات من الجمعیتة والاطلاق عن
~~کل قید،
# ~~محجوب وجاهل باشد ، وجون مطلق به اطلاق خودش یا به صورت فعلی دیگر غیر
~~آن
# ~~فعل که او آنرا شناختنه است، براو تجلتی کنده در نشأتی دیگر، ازادراک
~~او عاجز و
# ~~فاصر آید. اما اگر اول ذات مرا شناسد، بهحکم تجلی ذاتی جمعی، آنگاه به
~~آن تجلی
# ~~در افغال من نظر کنده حقیقت هر فعلی را کما هو، تمام بشناسد، و کیفیت
~~سرایت ذات
# ~~را درهر فعلی معلوم کند، ودرهر نشأتی و حالی که نقل کند درهرصورتی که
~~ذات براو
# ~~ظاهر شود، مطلقا ومقبدآ، ازمعرفت او عاجز وقاصر نیاید، واز حکم
~~"نعوذ بالله من
# ~~التنکثر بعد التتعثرف) ابمن باشد به کلتی ، ازیراکه اصل ومنشأ جملة
~~اسما وحقایق و
# ~~خصایص ایشان، از فعل وتأثبر وغبر آن این حضرت احدیثت جمع ذات منست، چه
~~در
# ~~این حضرت، علم به حقیقت ذات وشئون او وبه کمالذاتی او وغنای مطلق (ان
~~الله لغنی2
# ~~عن العالمین" ثابنست ، وعلم بهعالم که تحقبق کمال اسمائی وظهور
~~خصایص اسما و
# ~~مرانب وحکم مبدئبتت بر آن مترتتبست، ننیجهآ آن علم بود به حقیقت ذات و
~~کمالذاتی
# ~~او، وچون حقیقت اصل معلوم شود، حقیقت معرفت فرع و کیفیتت صدور او ازاصل
# ~~به تبعیگت ، لازم آید ، اما به معرفت فرعی از فروع بهشناخت اصل کما
~~ینبغی ، نتوان
# ~~رسید، اکنون میگوید: که چون من به حقیفت این حضرت وحدث حقیقی ذات و
# ~~کمالذاتی او، متحقتق وعارفم، و برمصادراسما وصفات وصرف افعال و
~~آثارایشان علی
# ~~نحو ماینبغی فیما ابتغی، واقف، وتراکه طالب ومسترشدی از معرفت آن لطایف
~~که
# ~~زبدهآ معارفست به طربق ببان حظتی خواهم داده حاضر باش .
# ~~فخذ علم اعلام الصشفات بظاهر ال
# ~~معالم ، من نفس بذاک علیمة
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~(39
# ~~1ظهور حکم تجلشی وجودیست-خ ل -.
# ~~2-29،ی5
# ~~3 -المعالم ، جمع معلم: اثر وعلامة یوضع علی الطریق للاستدلال به
~~PageV00P583
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_584.png)

# ~~440 ms408
# ~~فخذ معرفة الستمع والبصر والکلام والقوة، فان هذه الصفات لظهورها وظهور
# ~~آثارها وکثرة جدواها ، اعلام الصفات ومشاهیرها الکائنات بظاهر المعالم،
~~ای بظاهر
# ~~مجال هذه الأعلام ، وهو الأذن والعین واللکسان والبید من نفس ، وای
~~نفس علیمة
# ~~بذلک العلم وهی نفسی، فقوله : اعلام الصفات بظاهر المعالم ، کفولک سمعت
~~الخبر من
# ~~اثبات الرجل بظاهر المدینة.
# ~~پس بگیر معرفت صفتهائی که نشانههااند درپیدائی و کثرت منافع، و آن
~~صفتها
# ~~سعست و بصر وکلام وفتوت، که این اعلام صفات کاینند درظاهر این محلتهای
~~ایشان
# ~~که گوش است وجشم وزبان ودست از نفسی، وجگونه نفسی که به علم حقایق
~~واصول
# ~~و کیفیگت صدور وظهور این صفتهای مذکور سخت دانا است، و آن این نفس منست
~~که
# ~~من حیث حکمها الاجمالی، حقیقت او بسبب ظهور روح اعظمست، ای قلم آعلی
~~دراین
# ~~عالم حس به جهت تدبیر این صورت عنصری من، ومن حیث حکمها التفصبلی،
~~حقیقت
# ~~او نفس کل و لوح المحفوظست که مشتصتدی است مرتدبیر این صورت تفصیلی مرا
# ~~که عالم است، علم این صفات مذکور ازسمع و بصر وکلام وقتوت از آن به نفس
~~خودش
# ~~حوالت میکنده که این صفات که دراین مظاهر به صورت کثرت وتفصیل ظاهرند ،
~~از
# ~~باطن این نفس او منتشی شدهاند ، تا به ایشان و آثار ایشان کمالاتی که
~~ظاهر این نفس
# ~~اورا به مرتبهآ حس متعلق بود ، به تفصیل تمام ظاهر شود. پس چون نفس این
~~صاحب
# ~~مقام احدیثت جمع مذکور، مرتدبیر این صورت اجمالی و تفصیلیش را متعترض
~~است،
# ~~و به صورت تفصبل و کثرت افعال واحوال وحرکات وسکنات، به حسب حکم نشأت
~~ظاهره
# ~~واین صفات نیز که سمع است و بصر وکلام و قتوت آلات اویند که ازجهت حکمت
# ~~ابن ظهور او به صورت تفصیل وتدبیر امور تفصیلی، به وی متعلتق شدهاند تا
~~این
# ~~تدبیر وتفصیل را برای تحتقق کمالات خودش به غایت کمال رساند، و مطلوب
~~حفیفی
# ~~حاصل آید، لاجرم این نفس اوکه اصل ومنشأ این صفاتست وهمه ms409 آلات تحقیق
~~کمالات
# ~~اوینده داناترباشد به این صفات، پس به واسطةآ تخلثق بدو، وصسن منابعت
~~او درصرف
# ~~مشارق الثدراری PageV00P584
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_585.png)

# ~~این صفات ومباشرت ایشان به مراعات عدل درهمهی اموره چنانکه نفس شریف
~~صاحب
# ~~اسل مباشرت نموده است علم این صفات را به حقیقت ازاین نفس او بایدگرفت
~~هم در
# ~~این مرتبهآ حس .
# ~~وفهم اسامی التذات عنها بباطن ال
# ~~عوالم ، من روح بذاک مشیرة
# ~~و بگیر نیز فهم اسامی ذات که مفاتیح غیب عبارت از ایشان است، از این
~~صفات مذکور
# ~~درباطن عوالم ملک وملکوت، وعالم جبروت که آن باطن عوالم غبب ذاتست، از
~~روحی
# ~~که بهحکم مناسبت به آن اشاره کننده است با کسی که قابل فهم آن باشد، و
~~آن روح
# ~~اعظم منست که مظهر آن تجلتی اول است ، و آن اسما بهوی مضافند ، پس تو
~~که
# ~~مسترشدی به واسطهآ از الت احکام جزئیتت از خودت و اتتصاف به اوصاف این
~~روح
# ~~اعظم ، مناسبت با او درست کن، تا آن اسمای غیب ذات را ازاین اعلام صفات
~~مذکور
# ~~که صشور و آثار آن اسمائند، باشارتی که دراین ابیات آینده روح اعظم من
~~به حقیفت
# ~~و کیفیگت آن میکند، فهم توانی کرد، ازیراکه حقایق آن اسما، کما هی،
~~درعالم علم و
# ~~عبارت گنجائی ندارده وجز اشارت وایمائی به آن نمیرسد، پس اگر ترا حکم
~~وحدث
# ~~و بساطت و تحقشق به کمال اعندال دست دهد تا ازقید هراندک مایه از اکام
~~انحراف و
# ~~جزئیشت مراتب که درتو مانده باشد، به کلی بازرهی، حینئذ آن اشارت فهم
~~کنی، چه
# ~~نفس اولا ازظواهر این صفات تشبیهی مذکور درمراتب حقایق اسمای سمیع و
~~بصیر
# ~~فهم میکند، وثانبآدرحضرت هویگت، ازحقایق وبواطن این صفات وحقایق آن
~~مفاتیح
# ~~غیب را، روح اعظم فهم میکند، وبه آن اشارت میکند .
# ~~ظهور صفاتی عن اسامی جوارحی
# ~~مجازا بها للحکم، نفسی تسمکت
# ~~ظهور این صفات من، اعنی سمع و بصر وکلام، واخذ وبطش وقتوت درمراتب
# ~~ازاین اسامی جوارح منست، ظاهرآ، ms410 یعنی ظهور این صفات، به واسطهآ چشم و
~~گوش و
# ~~دهان وزبان ودست منست، نه آنکه جزئی اند از این اسمای اعضای من، واینک
~~نفس من
# ~~سفیدالدین فرغانی
# ~~(41 PageV00P585
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_586.png)

# ~~22
# ~~از آن روی که مدبتر است دراین عالم حس به این صفات و اسمائی که
~~ازایشان، منتشی
# ~~است، جون سمیع وبصیر وامثالهما، متسسی شددهاست تسمبهئی است بهطریق
~~مجاز،
# ~~چه بهحقیقت متسسی به این اسما وصفات، حضرت ذاتست، و این تسمیهآ مجازی
~~از برای
# ~~آن حکمتی و مصلحتی است ، تا حکم حجابیتت که اغلب کمالات اسمائی که
~~تعمیر
# ~~مراتب ونشآت تماما بر آن موقوف ومنرتتبست ثابت باشد، وحینیذ تمییز اهل
~~قبضهآ
# ~~بمین ازاهل قبضهآ شمال حاصل آید، و سیعدا از اشقیا جدا شوند، چنانکه
~~فرمود :
# ~~لیمیتزالله الخبیث1 من الطبیب" ونبزتا بهظهور تمام آثار این اسما
~~وصفات ، توهثم
# ~~اضافت نقص وغلط وخطا، که لازم حال حجاییکت است بهصفات مقدس آن حضرت،
# ~~لازم نیاید، ونیز تا تفاوت درجات اهل علم در استعمال این صفات و تلبشس
~~به احکام این
# ~~اسما ظاهر شود، ازیراکه حقیقت این اسما وصفات در بعضی ثابت ، واز بعضی
~~منفی
# ~~است به کلدی ، چنانکه فرمودند : "لهم اعین لا یبصرون بها2 ولهم
~~آذان* لا یسمعون
# ~~بها) وجای دیگر، مثل الفریقین کالأعمی والأصم والبصیر والسمیع3 هل
~~یستویان مثلاک،
# ~~پس حکمت آن تسمیهآ مجازی، اینها است که گفته شد.
# ~~رقتوم علوم فی ستور هیاکل
# ~~علی ماوراء الحس*، فی النفس ورت4
# ~~اکنون این اسما وصور اذن وعین وفم ولسان من که حامل معانی سمع و بصر و
# ~~گلامند، رقمها و کنایههای علومند برپردههای این صور حستی انسانی نفش
~~کرده و
# ~~تعبیه افتاده ، جنانکه صورت واسم اذن رقمی است حامل معنی سمع و علوم
~~جملهآ
# ~~مسموعات دراومرقوم وصورت واسم عین، کنایه است، معنی بصر وعلوم جمله
~~مبصرات
# ~~دراو مدرج وازاو مفهوم، وصورت واسم فم ولسان، نقشی است وحقیفت کلام
~~وعلم
# ~~مشارق الگدراری
# ~~1-س 48ی 38.
# ~~س 7،ی 178.
# ~~3- س 411ی 26. قوله (س 6) : شمال حاصل آمد ms411 ... م .
# ~~4 - والمراد من رقوم العلوم حواس الانسان التی بها یحصل العلم
~~والمشاهدة وان
# ~~الجواس هی روابط الغیب والادراک. وربت: اشارت.

PageV00P586

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_587.png)

# ~~جمله مقولات و منقولات دراو ثابت ، و این رقوم علوم و معانی، مکتوب و
~~منقوش
# ~~است برستور هیاکل این صور عنصری انسانی، که این ستور حایلند میان عالم
~~حس و
# ~~آنچه از آن سوی اوست ازعوالم، جون مثال و ارواح ومعانی وحضرت ذات،
~~وچنان
# ~~می نماید به طریق تکوریه که آن معانی و علوم که درضمن آن رقوم مدرجند
~~دراین
# ~~نفس مثدبتر ثابت میباشد، که مقیتد است به تدییر این صورت عنصری، وحاصل
~~ایشان
# ~~هوی عاید میشود، و چنان نیست ؟ بل که حقایق آن معانی و علوم که در زیر
~~آن
# ~~رقومند، جمله به حضرت ذات مضاف میباشند، اما به سبب آن حکمتها و
~~مصلحتها که
# ~~گفته شد، چنان مینمایند که به نفس عایدمی باشد. فافهم سر2 قوله تعالی:
~~"و لنبلو نکم1
# ~~حتی نعلم" والله المرشد.
# ~~هذا البیت جمیعه خبر مبتداء محذوف ، کأثه یقول : هذه الجوارح والصفات
# ~~المذکورة رقوم علوم، البیت .
# ~~واسماء ذاتی عن صفات جوانحی،
# ~~جوازا لأسرارر بها الثروح ، سئکرت
# ~~الجوانح الأضلاع الباطنة التی تحت الترایب، کنتی بهاهبهنا عن المعانی
~~والاعتبارات
# ~~الباطنة فی حضرة غیب هویة الذات، وجوازآمن قولهم: جاز الموضع یجوزه
~~جوازآ: سلکه
# ~~وسار فیه. واجازه: خلکفه وقطعه، وهو منصوب علی المفعول له، ولام
~~التعلیل فی قوله:
# ~~لأسرار، یتعلق به .
# ~~یقول : واسماء ذاتی التی هی مفاتیح الغیب ، ظهرت وتعیگنت فی مرتبة
~~الالوهة
# ~~بعسورة السمیع والبصیر والقادر والقائل وامثالها، عن صور اعتبارات غیب
~~الذات وعن
# ~~صفات تلک الاعتبارات الغببیتة وظلالانها ، کالستمع والبصر والقدرة
~~واشباهها ، وکان
# ~~ظهور تلک المفاتیح وتعیثنها عن تلک الصفات والظلالات الأجل جواز مفاتیح
~~الغیب ،
# ~~وسیر حقایقها التی هی بواطن تلک الصفات فی المراتب ، بسبب اظهار اسرار
~~نسثر
# ~~شعیدالذین فرغاننی
# ~~(42
# ~~1- 47،ی 33 PageV00P587
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_588.png)

# ~~424
# ~~بمعرفتها وفهمها الثروح الأعظم .
# ~~واسماء ذات، اعنی مفاتیح غیب، این جا درمرتبهآ الوهت، فما تحتها به
~~صورت اسم ms412
# ~~سمیع وبصیر1 وقایل وقادر و امثال ایشان، ظاهرند و اعتباراتی که در حضرت
~~غیب هویت
# ~~و احدیثت جمع، معیتنات، بل اعیان این مفاتیح غیب مذکورند، وآنجا امتهات
~~شئون
# ~~ذاتند، واز سمت غبر وغیریتت من کل وجه، منزه ومصونند، صور وظلالات
~~وصفات
# ~~ایشان نیز دراین مرتبه الوهت به صورت سمع و بصر وقدرت و کلام و اشباه
~~ایشان ثابنند.
# ~~پس می گوید : که این اسمای ذات من که مفاتیح غیبند در مرتبهآ الوهت از
~~این
# ~~صفات وظلالات آن اعتبارات ذات بهصورت سمیع و بصیر وقادر وامثال ایشان
~~ظاهر و
# ~~متنعیتن شدند، واین ظهور وتعیثن مفاتیح غیب دراین مرتبه ازاین صفات
~~وظلالات از
# ~~جهت گذشتن مفاتیح غیب و سیر و سرایت کردن این اعتبارات ذات بود در
~~مراتب و
# ~~حقایق برای اظهار اسراری وایثار آثاری که روح اعظم به واسطهآ آنکه مظهر
~~وخدت
# ~~آن تجلتی اول ومفاتیح غیب مضافند بهوی برآن اسرار، وقوفی دارد، وبدان
~~معرفت و
# ~~وقوف شادمانست، و ازجملهآ آن اسرار که درسیر آن مفاتیح غیب و سرایت آن
~~اعتبارات
# ~~ذانست درجملهآ مراتب وحقایق آنست که حکم ((فاحببت ان اعرف) تمام ظاهر
~~شود،
# ~~وهمهآ مقتضبات اسم ظاهر آشکارا گردد، وسریان حبات وعلم ونطق درهمةآ
~~حقایق
# ~~ثایت آید، تا هربک بهزبان استعدادخود لب طلب می جنباند وبه آن سبب
~~کمالات
# ~~اسمایی را به تحقیق میرساند، پس لاجرم این اسماء اعنی: سمیع و بصیر
~~وقادر واشباه
# ~~ایشان که از سمع و بصر وقدرت متعیتنند، دراین مراتب ظاهرند ، وآن
~~مفاتیح غیب
# ~~مشارق الگدداری
# ~~1 - قایل بمعنای متکلم ایست، و کلام از ایسماء ذاتیه واز استماء کلیبه
~~و امشهات الایسماء
# ~~بشمار میرود وصفت کلام عین ذات حفق اول وبحسب صریح ذات عین وجود وبحب
# ~~ظهور وتجلسی وجودی اسماء کلیه عین مظاهر وجودی میباشند. حقیفت وجود در
# ~~کافشه مراتب بالذات، منشأ انتزاع جمیع اوصافست وصفات ذاتی وجود همهجا،
~~عین
# ~~وجودند - لمحرره جلال الآشتیانی - عفی الله عنه - PageV00P588
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_589.png)

# ~~واعنبارات دات درایشان بنهال وبوشیبده .
# ~~رموز کنوزر ms413 عن معانی اشارغ،
# ~~بمکنون ما تثخفی السترائر حفقت1
# ~~پس این اسما وصفات ظاهر در این مراتب، رمزهای گنجهای پوشیده آمدند از
~~معانی
# ~~وحقایق آن مفاتیح غیب واعتبارات ذات، که ازاشارت روح اعظم آن معانی
~~وحقایق ،
# ~~مقهوم میشود درباطن عوالم، که حضرت غبب ذات ومحل2 آن معانی و اعتبارات
~~و
# ~~اسمای ذاتست، چنانکه گفته شد: "وفهم اسامی الذات عنها بباطن
~~العوالم" ولیکن آن
# ~~فهم به شرط قابلیتت و استعداد مشروطست، و آن معانسی وحقایق اسمای ذات
~~در آن
# ~~حضرت غیب محفوفند به مکنونات سرایر ومخزونات ضمایر هرحقیغتی و روحی .
# ~~بعنی: جون حقیقت وماهیتت هرشخصی که صورت معلومیست اواست درعلم حق،
# ~~باطن و سریرت روح ونفس اوست، وآن حقیقت وماهیتت او، صورت شأنی از شئون
# ~~ذاتست درمرتبهآ الوهت وعالم معانی ، وحقبقت آن شأن باطن وجود و ذاتست ،
~~پس
# ~~آنججه آن حقببقت وماهبگت که سربرت عبارت ازاوست، پنهان میدارد ودر باطن
~~او
# ~~مکنونست، حقیقت آن شأن و باطن وجود باشد، وچون اصل جملهآ شئون حقایق آن
# ~~معانی واعتبارات ومفاتیح غبب مذکور است، لاجرم همهآ شئون که بواطن
~~مکنونات
# ~~سرایر وحقایقند، دردایرهآ و احدیکت از نقطهآ احدیگت جمع ذات و مفاتیح
~~غیب او منتشی
# ~~شده، گرد آن مفاتیح غبب در آمدهاند، و آن معانی و اعتبارات ومفاتیح، به
~~این مکنونات
# ~~سرایر که شئون ذاتند محفوف آمده وجملهآ این شئون و انتشای ایشان فی
~~الحقیقة حکم
# ~~سریان آن معانی و اعتبارات و مفاتیح غیبند، و آثارایشان است که در
~~مراتب وحقایق به صور
# ~~استعدادات وقوابل ظاهر میشوند ، واقتضا وطلب ظهور واظهار می کنند برای
~~آن
# ~~اسرار مذکور.
# ~~وآثارها فی العالمین بعلمها،
# ~~وعنها بها الأکوان، غیر غنیقة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(45
# ~~حفتت النار بالشهوات
# ~~1 - المکنون: المستور والمخفی. حفست: احیطت وتضمسنت، ومنه قوله علیه
~~السلام: PageV00P589
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_590.png)

# ~~(46
# ~~دراین بیت مضاف محذوفست، و مضاف الیه قائم مقام اواست. اعنی، معرفت
~~آثار
# ~~ابن مفاتیح در عالمها چون عالم جبروت وملک وملکوت وهرچه دراین عالمها
~~برذات
# ~~دلیلند ، به واسطهآ ms414 علم به این مفاتیح غیب، میستر میشود، وحقایق کونی
~~به آن آثار از
# ~~این مفاتبح وحکم سرایت ایشان بی نیاز نیستند . واین بیت تقریر همان دو
~~بیت است
# ~~که پیشتر گفت، یکی آنکه : "ولی ذکر اسمائی تیقشظ رؤیتی) و دوم
~~آنکه : (کذاک
# ~~بفعلی عارفی بی جاهل، وعارفها بیعارف بالحقیقة" .
# ~~یعنی: حق جل5 وعلا، چون حقیقت ذات مقدس خود را بدانست، وحکم ظهور و
# ~~بطون خودرا معلوم کرده بلفظی وحدانی از مقتضیات1 خودش، هم2 درخودش
~~حکایت
# ~~کرد، و درخودش حکم ظهور و بطون خودش را مشاهدت نمود، و به همگی خودش
# ~~بهسوی آن لفظ واقتضای خودش، اصغا فرمود، و به همگی خودش آن سؤال
~~واقتضا
# ~~را بهدست قتوت اجابت کرد، پس این لفظ ولحظ وسمع واجابت مثعین بل عین
~~این
# ~~مفاتیح آمدند ، وعلم به عالم وحقایق عالم، دراین علم یهذات مقدس ، مدرج
~~بوده و
# ~~به این مفاتیح وحکم اجابت مذکور حکم مبدئیشت ومرتبهآ الوهت متعیتن شد،
~~ووجود
# ~~وعلم دراو متمیتز گشتند، وجود منشأ حفایق اسمایی آمد، اسم رحمان و رحیم
~~جامع
# ~~ایشان، وعلم مبدأ حقایق صفاتی شد، ومعلومات کونی دراین علم، ثبوت و
~~تمیشزیافتند.
# ~~یس این مرتبة الوهت وعلم به عالم ووجود، دراو اثر، وصورت آن علم بهذات
# ~~مققدس وتجلتی خودش برخودش بود، واسما وصفات الوهت وغیرها جمله آثار
~~وصور
# ~~وظلالات آن مفاتیح واعتبارات آمدند، وآن مفاتیح درایشان ساری وباطن
~~ایشان بود،
# ~~صفت حیات ، مظهر واثر وسایةآ آن لفظست ، وصفت علم مظهر واثر آن لحظ ،
~~وصفت
# ~~ارادت مظهر واثر آن سمع واصغا، وصفت قدرت مظهر واثر آن اجابت بالقتوة .
~~پس
# ~~مشارق التراری
# ~~1 - از مقتضیات ذات خودش -خ ل -
# ~~2 - خودش با خودش هم درخودش خ ل PageV00P590
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_591.png)

# ~~به حکم این مبدئیگت ، حقایق آن اعتبارات ومفاتیح مذکور ازجهت سیری که
~~ایشان
# ~~را برای تحقیق (فأحببت ان اعرف" ضروریست، درجملةآ حقایق اسما
~~وصفات الهی و
# ~~کونی، من حیث العلم والوجود وتمیزهما ، ساری شدند، واول به حکم آن
~~سرایت در
# ~~حضرت علم ms415 آمدند، وبه صورت صفات الهی که به حکم مبدئیتت نوجه ایجادی و
~~امضای
# ~~حکم او، برایشان موقوفست، سربرزدند، و آن هفت صفتست که درعین برزخیتت
~~بین
# ~~الوجود والعلم والوجوب والامکان ، وافعند، یکی، حبات ودوم، علم وسوم،
~~ارادت
# ~~وچهارم، قدرت وپنجم، قول وششم، جود وهفتم، عدل. پس جون آن مفاتیح مذکور
# ~~از راهگذر علم ، دراین هفت صفت سرایت کردند ، بر مقتضای آن اقتضای ذاتی
~~در
# ~~حضرت وجود، اثر کردند، ائمهی اسمای سبعه، اعنی، خی5 وعالم ومرید وقادر
~~و
# ~~قابل وجواده ومفسطه که درمرتبهآ الوهت، ثایتند، وحکم ابجادی بزایشان
~~موقوفست،
# ~~متنعببن شدند، وبعد از آن همان مفاتیح مذکور بهجهت همان سیر و سرایت
~~مذکور
# ~~هم درحضرت علم به صورت دیگر صفات الهی چون خلق و تصویر و تربیت واصلاح
~~و
# ~~قض وبسط، وامثال ایشان، پیداشدند، وبهحکم تأثیر درحضرت وجود اسم خالق
~~و
# ~~مشصتور و رب و قابض و باسط، واشباه ایشان تعیین کردند، آنگاه باز همین
~~مفاتیح
# ~~مذگور هم درحضرت علم از حقایق کونی که قوابل عالمند، به صور استعدادات
~~اصلی،
# ~~بدا گشتند ، تا هرحقیقتی قابل، به این زبان استعداد خود، ازهراسمی
~~ازاین اسمایی
# ~~الهی مذکور، که نسبت او بهوی، تمامنر افتاده بوده تقاضای وجود وظهور
~~خودکرد،
# ~~وچون کمالات این اسمای الهی مذکور نیز به ظهور آثار ایشان دراین قوابل
~~بالوجود
# ~~والظهور ، متعلق بوده لاجرم ، جملة اسمای الهی بهحضرت این ایمتة سبعه ،
~~رجوع
# ~~کردند، وازایشان امضای حکم ایجادی را تقاضا کردند، واین ائمتهآ سبعه به
~~حضرت
# ~~اسم الله که صورت جمعیتت واول اثر کلتی آن مفاتیح غیب مذکور است، به آن
~~طلب
# ~~باز گشتند، و اسم الله ، از حضرت غبب و باطن خود که حقیقت آن مفاتیحست
~~،
# ~~به حکم آن تقاضای اسما وحقایق ، در حکم ایجادی استمداد و استجازت نمود،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(27 PageV00P591
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_592.png)

# ~~248
# ~~تا حینئذ حکم توجثه ایجادی از آن مفاتیح غیب مذکور ، در این اسما و
~~حقایق
# ~~که آثار ایشانند ، سایرا متنازلا ، سرایت کرد، و کارستان ایجاد و ms416 اظهار
~~عالم و
# ~~آنجه دراو است، نظام یافت، وهرصورتی ازصور جواهر واجسام او، در مرتبهآ
~~ارواح
# ~~و حس، اسما وتعیثنات وجود شد، وجملهآ اعراض چون الوان وهیآت که نظر
~~حستی،
# ~~جز به ایشان تعلثق نمی گبرد، همه صور صفات علم آمدند ، که به واسطهآ آن
~~اسما و
# ~~عیثنات وجودی الهی، ظاهرشدهاند، واین جمله اسما وصفات الهی وکونی که
~~درهمه
# ~~عوالم جبروت وملک وملکوت، ثابت و وافعند، باسرها آثار آن مفاتیح و آثار
~~آثار
# ~~ایشانند.
# ~~پس میگوید: که معرفت آثار این مفاتیح و اعتبارات عینی مذکور که عین آن
~~آثار
# ~~حفایق این اسما وصفات الهی و کونیست که گفته شده ومعرفت سیر وسرایت عین
~~آن
# ~~مفاتیح واعتبارات دراین آثار وآثار آثار وهکم* جترآ، درهمه عالمها ،
~~اعنی عالم
# ~~جبروت اولا، وملکوت ثانیا، وملک ثالثا، جمله به واسطةآ علم به این
~~مفاتیح و حقایق
# ~~ایشان حاصل می آید که تا حقیقت آن مفاتیح را کما هو بدانند، حقایق این
~~آثار و نسبت
# ~~واضافت هریک به آن مفاتیح و کیفیکت سریان آن مفاتیح، دراین آثار فی
~~جمیع العوالم
# ~~البذکورة، تمام معلوم بشود، وذلک معنی قوله : "وآثارها فی
~~العالمین بعلمها" .
# ~~ونیز احتیاج حقایق کونی وعدم استغنای ایشان به آن آثار، ازاین مفاتیح،
~~به حکم
# ~~سرایت وظهور آن مفاتیح و اعتبارات عببنی به صور استعدادات، درایشان هم
~~به علم آن
# ~~مقاتیح بازبسته است، که تا آن مفاتیح معلوم نشود، آن احتیاج مفهوم
~~نگردد .
# ~~وجود اقتنا ذکر، بأید تحکثم،
# ~~شهودآ اجتنا شکریاید عمیمة
# ~~ای: تلک الآثار مضافة الی الوجود واسمائه وجود جمع الذکر الجمیل للوجود
~~والمفاتیح
# ~~بالأسماء الالهی فی عالم الجبروت وبالأسماء الکونی فی عالم الملک
~~والملکوت
# ~~مشاوق التدرادی
# ~~1 - اقتناء مسهل اقتناء: اتخاذ وتملک. بایدی تحکم: کنایة عن قوة تحکم.
~~اجتنا،
# ~~اسله اجتناء مع الهمزة حذف الهمزة للتسهیل، ومعناه التناول، واجتنا،
~~ای: قطف عمیمة :
# ~~شاملة. فی (س 21): فی عالم الکون والملکوتا، بدل الملک - م
~~PageV00P592
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_593.png)

# ~~کالأملاک والأفلاک واسماءالأجناس والانواع والاشخاص ، بواسطة الفعل ،
~~وقتوة
# ~~التأثیر ، وتلک ms417 الآثار مضافة الی العلم وحقایقة، شهود شکر الحقایق
~~الصفاتبقة للموجد
# ~~بنعمة الوجود، فی حقتها باظهارها .
# ~~دراین بیت مضاف هم محذوفست ، اعنی: این آثار مذکور که اسما وصفات الهی
# ~~وکونی اند، دو قسمند
# ~~بک قسم، به وجودتعلق دارد دوم، به علم . اما آنجه به وجود تعلثق دارد ،
# ~~ازاین آثار، اسماء الهی وجواهرندکه مؤثر وفاعلند علی الاطلاق، وآنچه به
~~علم بازبسته
# ~~است، صفات واعراضند ، که منأثثر ومنفعلند . پس از آن آثار مذکور آنچه
~~اسما و
# ~~جواهرند، ودرهمه عالمها وعالمیان به سرایت آن مفاتبح مؤثر وفاعل مرحضرت
~~ذات،
# ~~و آن مفاتیح و وجود را ازایشان، به آن قوت تأثبر وفعل وجود، حصول آوازه
~~تازه،
# ~~وذکر بی اندازه فائده است جون اسماء حی وعالم وخالق و رازق وامثال
~~ایشان در
# ~~عالم جبروت، وجون عقل ونفس واسماء جبرئیل ومیکائیل واسرافیل و حمله و
# ~~افلاک وکواکبه درعالم ملکوت، وجون اسماء ارکان وموالبد جن وانس، در
~~عالم
# ~~ملک، که بهسیر وتأثیر آن مفاتیح دروجود الی آخر المراتب آثار ایشان این
~~اسما و
# ~~ذکرها وآوازهای مذکور آمد، وصاحب علم این مفاتیح میداند که حضرت ذات به
~~آن
# ~~مفاتیح من حیث الوجود این ذکرها واسما را چگونه جمع میکند. وذلک معنی
~~قوله:
# ~~"وجود اقتنا ذکر باید تحکثم" وبه سیر وسرایت ایشان درعلم
~~وظهور به صورت تأثثر
# ~~وقابلیتت بهزبان استعداد از حبشیکت هرحقیقتی، طلب وجود کردنده تا به آن
~~طلب
# ~~نعمت وجود بافتند، وبهصورت صفات واعراض ظاهر شدند، ونتبجه وفائده و
~~آثار
# ~~ایشان در آن ظهور، بهصورت صفات واعراض ادای وظایف شکر و ثنا بود مرموجد
# ~~را به نعمت شامل وجودکه درحق3 ایشان ارزانی داشته بود، تا هریک بالحال
~~و الخاصیة
# ~~وظیفهآ شکر به نعمت شامل وجود ادا می کنند، وهرکس که آن مفاتیح را
~~میداند،
# ~~مشاهده میکند که وجود باسمائه، ثمرات شکر هرحقیقتی و عرضی چگونه
~~میچیند،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~429 PageV00P593
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_594.png)

# ~~(50
# ~~چنان که در آن بیت گذشته گفته شد که ، و مدح صفاتی لی یوفق مادحی لحمدی ms418
~~،
# ~~فذلک قوله : شهود اجتنی شکر باید عمبمةآ
# ~~مظاهر لی فیها بدوت، ولم اکثن
# ~~علی بخاف ، قبل موطن برزتی
# ~~این آثار واسما وصفات مذکور، جمله صورتها و آیینههای آن تجلتی احدی
~~جمعی
# ~~منند ، که به ایشان و درایشان ازجهت تحقیق کمالات اسمایی و تمام معرفت
~~و پیدایی
# ~~خودم دراین مراتب پیداشدم، هرچند حال من آن بودکه پیش ازاین موطن
~~پیداشدن
# ~~خرمراتب به این اسما وآثار هم خودم برخودم ، پوشبده نبودم، بل که به
~~حکم وحسب
# ~~کمال ذاتی خودم هم درحضرت ذات خودم برخودم به جمیع مقتضیات ذات خودم
~~پیدا
# ~~بودم، واین پیدایی من دراین مراتب، اکنون به حسب کمال اسمایی، اثر وحکم
~~و تتیجهآ
# ~~آن ببدایی بود به حسب کمال ذاتی.
# ~~فلقظ ، وکلتی بیلسانمحدث
# ~~ولحظ ، وکلی فیء عین* ، لعبرة
# ~~چه آنگاه بهحکم کمال ذاتی درحضرت ذات خودم ، یک لفظی وسخنی بود، که
# ~~همگی ذات من زبان بود که مقتضیات ذات خودم به آن لفظ که عبن ذات من
~~بود،
# ~~سخن می گفت، واز ظاهر خودم با باطن خودم حکایت می کرد ، هرچند ظاهر و
~~باطنم
# ~~در آن حضرت هویگت یکی بودند، واعتبار احساس به کمال اسمایی، بعین آن
~~لفظ
# ~~تعلق داشت ویک نگریستن بود، و همگی ذات من چشم بود که کیفیات آن کمال
~~اسمایی
# ~~خودم را درخودم اعتبار میکردم ، وتفاصیل شئون واحوال خودم را به همگی
~~خودم
# ~~که یک عبن بود، میدیدم، وعلم به عالم، اثر وتتیجةآ آن لحظ بود .
# ~~وسمع" ، وکثلشی بالندی اسمع النشدام
# ~~وکثلتی فی ردة التردی بد قتوة
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - بدوت : ظهرت. البرزةة الظهور، والبرزات: المواطن ومجالی الظهورات،
~~وبر زتیء
# ~~ظهوری.
# ~~2 -وفی بعض النشسخ : وکلی فی ردد النقدا ، ید قثوة النفمی: الجود
~~والکرم .

PageV00P594

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_595.png)

# ~~ویک سمع بود و همگی من به سؤال و ندای مقتضیاتذات من شنوانیده شد آن
~~سؤال
# ~~وندای ذات خودم را به اظهار مقتضیات خودم، وحقیقت ((فاحببت ان اعرف)
~~اثر و
# ~~ننیجه وصورت آن سماع بود، وهمگی ذات من درجواب آن ms419 سؤال و رد واجابت آن
# ~~نداء دست فتوت بودکه بالفعل و القتوة جواب خودم می دادم، وقدرت واثر آن
~~قتوت
# ~~بود. پس مفاتیح غیب مذکور، حقایق این اعتباراتند، وعجب آنکه حیات وعلم
~~وارادت
# ~~وقدرت، فروع سمع وبصر وکلام وقوتکند ، به این تقریر وتقدیر ، بهخلاف
~~فهم عموم
# ~~خلائق. والله اعلم .
# ~~معانی صفات ، ماورا اللکبس اثبتت،
# ~~واسشماء ذات ، ما روی الحس* بثتنت
# ~~واین لفظ ولحظ وسمع وقتوت، معانی وبواطن صفاتیانده که در ماورای عالم
~~لبس ،
# ~~اعنی مراتب خلق ومخلوقات ، چون مرتبهآ ارواح ومثال وحس، ثبت کرده
~~شدهاند .
# ~~یعنی : این لفظ ولحظ وسمع وفتوت ، باطن ومعنی صفت حیات وعلم و ارادت و
# ~~قدرتند، وابن حبات وعلم و ارادت وقدرت، صور ومظاهر ایشانند درمرتبةآ
~~الوهت و
# ~~عانم معانی مثبت آمده وعالم معانی ومرتبة الوهت بالای عالم بوشش خلق
~~ومخلوفاتست
# ~~باءلباس وجود مضاف به هریک ، واین مفاتیح مذکور نیز اسمای ذاتند که
~~آنچه حس
# ~~سمع وبصر وغیرهما از محسوسات درمییابند و ازخواص آن بیان و روایت می
~~کنند ،
# ~~آن جمله را این اسمای ذات به حکم آن سبر و سرایت دراین عالم حس
~~گسترانیدهاند،
# ~~ومفصتل گردانبده ازجهت تحقیق کمالات اسمابی خودشان برموجب (فاحببت ان
# ~~اعرف) .
# ~~فتصریفها من حافظ العهد اولاء،
# ~~بنفتس ، علیها بالولاء، حفیظة
# ~~پس درکار وتصشرف انداختن مراین اسمای ذات را که مفاتیح غببند، صادر از
# ~~ولی بی است حافظ عهد الم اعهد الیکم یا بنی آدم، الی قوله، وان اعبدونی
~~هذا صراط2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(51
# ~~1 - فتصریفها مبتدأ ، وحافظ العهد اولا خبره، وبنفس، خبر بعدالخبر.
~~والله
# ~~الهادی - منه قدس الله نفسه -
# ~~2-س36،ی61-60 PageV00P595
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_596.png)

# ~~452
# ~~مستقیم. وذاکرمیثاق ((من المؤمنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله1
~~علیه" دراول قدم نهادن
# ~~در کوی ولا و ولایت ((حتتی احبته" .
# ~~واین تصریف در اول به نفسی حاصل میآید که به حکم تحقشق به مقام ولای
# ~~((فاذا احببته کنت سمعه ویصره ولسانه ویده) مراین تصرفات دید وشنید و
~~گفت وکرد
# ~~را که ازاو ظاهر میشود، براین اسمای ذات مذکور، ms420 عظیم محافظت کننده باشد
~~از
# ~~مداخلت حظوظ و احکام طبع حودش، چنانکه در آن تصشرفات که به آن اسما از
~~حیثیت
# ~~چشم وگوش وزبان ودست اوصادرمیشود، این نفس این ولی، هیچ مداخلت نکند،
# ~~وهیچ چیز را از آن بهخود مضاف نیندارده پس نفس این ولی* به این محافظت
~~مراین
# ~~اسمای ذات مذکور را درکار و تصشرف میاندازد ، وبه این عدم مداخلت خود
~~مراین
# ~~تصرفات دید وشنید و گفت و کرد را برایشان نگاه میدارد، تا اگر اندکمایه
~~خود را
# ~~درمیان بیند، وچیزی ازاین تصرفات را به خود اضافت کند و به خود مضاف
~~داند، از
# ~~این مقام ولا و ولایت بیفتد، واین تصثرفاتش که ازایشان کرامات عبارت می
~~کنیم،
# ~~باستدراج مثبکدل شوده اعلذنا الله من ذلک، والله الهادی .
# ~~شوادی مثباهاة، هوادی تنبشه،
# ~~بوادی فشکاهات" غوادی رجیگة2
# ~~هذا البیت خبر مبتداؤه محذوف ، وتقدیره : هذه الأسماء الذاتیقة
~~المذکورة من
# ~~حبث هذا التصریف، هی شوادی مباهافه ای مغنیتات ومنشدات اشعارا للافتخار
~~بهذا
# ~~الولی ونفسه الممکنتة لها من هذه التصشرفات، فان الشوادی: جمع شادیة،
~~وهی المغنیة
# ~~والمنشدة شعرا ، فکان کل شعر جری علی السنة الآولباء بصورة الدعوی،
~~فذلک حکم
# ~~الاسم المتکلتم، ظهر عنه بهیأة الافتخار بمصترفه، فان عین ذلک الاسم
~~لسان هذا الولی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 433ی22. قوله (س 8) : نیندارد فی م : نیندازد
# ~~1 - الشوادی، جمع شادیة: المترنمة . المباهات: المفاخرة. الهوادی جمع
~~الهادیة
# ~~المرشدة. تنبه: بمعنی التفطن والوقوف علی الامور . بوادی جمع البادیة :
~~ظاهرة. فکاهات
# ~~النکات الظریفة ، مفردها : فکاهة، النکتة الملیحة المستظر فة
~~PageV00P596
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_597.png)

# ~~(52
# ~~مستقیم. وذاکرمیثاق "من المؤمنین رجال صدقوا ما عاهدوا الله1
~~علیه" دراول قدم نهادن
# ~~در کوی ولا و ولایت (حتی احبته".
# ~~واین تصریف در اول به نفسی حاصل میآید که به حکم تحقثق به مقام ولای
# ~~(فاذا احببته کنت سمعه وبصره ولسانه ویده) مراین تصرفات دید وشنید و
~~گفت وکرد
# ~~را که ازاو ظاهر میشوده براین اسمای ذات مذکور، عظیم محافظت کننده باشد
~~از
# ~~مداخلت حظوظ واحکام طبع حودش، ms421 جنانکه در آن تصشرفات که به آن اسما از
~~حیثیت
# ~~چشم و گوش وزبان ودست اوصادرمیشود، این نفس این ولی2، هیچ مداخلت نکند،
# ~~وهیچ چیز را از آن بهخود مضاف نپندارد، پس نفس این ولی به این محافظت
~~مراین
# ~~اسمای ذات مذکور را درکار و تصشرف میاندازد، وبه این عدم مداخلت خود
~~مراین
# ~~تصرفات دید وشنبد و گفت و کرد را برایشان نگاه میدارد، تا اگر اندکمایه
~~خود را
# ~~درمیان بیند، وچیزی ازاین تصرفات را به خود اضافت کند وبه خود مضاف
~~داند، از
# ~~این مقام ولا و ولایت بیفند، واین تصشرفاتش که ازایشان کرامات عبارت
~~میکنیم ،
# ~~باستدراج مثبکدل شوده اعاذنا الله من ذلک، والله الهادی .
# ~~شوادی مثباهاف، هوادی تنیقه،
# ~~بوادی فکاهات، غوادی رجیقه2
# ~~هذا الببت خبر مبتداؤه محذوف ، وتقدبره : هذه الأسماء الذاتیتة
~~المذکورة من
# ~~حببث هذا التصریف، هی شوادی مباهاف، ای مغنیتات ومنشدات اشعارا
~~للافتخار بهذا
# ~~الولی ونفسه الممکنتة لها من هذه التنصثرفات، فان الشوادی: جمع شادیة،
~~وهی المغنیة
# ~~والمنشدة شعرا ، فکان کل شعر جری علی السنة الآولباء بصورة الدعوی،
~~فذلک حکم
# ~~الاسم المتکلتم، ظهر عنه بهیأة الافتخار بمصترفه، فان عین ذلک الاسم
~~لسان هذا الولی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 33، ی 23. قوله (س8): نیندارد فی م: نیندازد.
# ~~1 - الشوادی، جمع شادیة : المترنمة . المباهات: المفاخرة. الهوادی جمع
~~الهادیة
# ~~المرشدة. تنبه: بمعنی التفطن والوقوف علی الامور . بوادی جمع البادیة :
~~ظاهرة. فکاهات
# ~~النکات الظریفة ، مفردها : فکاهة، النکتة الملیحة المستظر فة
~~PageV00P597
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_598.png)

# ~~افیی مقام کنت سمعه وبصره ولسانه ، واصل اضافة هذا الافتخار الی الحضرة
~~واسمائه ،
# ~~ماورد فی صحیح مسلم عن عایشة، ان رسول الله ، صلی الله علیه وسلتم، قال
~~: ما من یوم
# ~~اکثر ان یعتق الله فیه عبدا من النار من یوم عرفة، وانه لبدنو یتجلسی
~~ثم یباهی بهم
# ~~الملائکة، فبقول ما اراد هؤلاء.
# ~~وایضا هذه الأسماء من حبث هذا التصریف، هی هوادی تنبشه، ای تجلبات
~~ظاهرة
# ~~لأجل تنبثه هذا الولی فی مبادی امره، عما وراء حال اومقام قد تحقق به،
~~فان هوادی ms422
# ~~الخیل اعنافها وما یبدو منها، فاستعار به هیهنا عن ظهور هذه الأسماء
~~وبدوشها علی هذا
# ~~السایر المستعد بصور التجلیات والمعارف، لیتنبکه عما وراء اول مقام
~~الولایة والتلوین
# ~~فیه ، وهو مقام الدعوة والتمکین ، فینبعث ویسیر ویتحفق به . وایضا :
~~هیء من حیث
# ~~هذا التصریف بوادی فکاهة، ای ظواهر اولا من مقام العرفان هذا بصورة
~~طینبة نفس
# ~~ومزاح من هذا الولی* العارف، فان اول مقام الولایة والتلوین فیه هو
~~مقام التحقثق
# ~~بمعرفة صدورالحوادث علی مقتضی الحکمة البالغة ، وان لا مندوحة عن
~~وفوعهاء فلا
# ~~یهتم بالنوازل ، ولا یغتم بالحوادث اصلا ، ولا تؤثثر فیه، فلایری فی
~~عین البلایا
# ~~والحوادث العظیمة الا، هشتا بشتا بستاما مکزاحا ، فان الفکاهة والمزاح
~~، دلیل عدم
# ~~الانفعال عن الحوادث کعلی کترم الله وجهه - ، فاتکه ماکان یری قطةآ فی
~~عبن تلک
# ~~الحوادث والنوازل الهایلة العظیمة من اختلاف الصحابة علیه ومحاربتهم
~~ایاه، الا بشاشا
# ~~مزاحا، حتی انه کان یقال فیه: "لو لا دعابة فیه" فاتآته لمتا
~~کان یعرف اصل ذلک
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~53
# ~~1 - این کلام از خلیفهآ دومست که برای هریک از صحابه که در مظتان
~~جانشینی او
# ~~بودند عیب یا عیوبی ذکر نمود ودر بارهآ علی زبان بمدح گشود و گفت اگر
~~او بخلافت
# ~~رسد وبرمسند خلافت تکیه کند نخل خلافت را بارور نماید ""لو
~~لا دعابة فیه)) چون خود
# ~~غلیظ القلب وفذ بود وبناریان اشبه بود از نوریان، از صفت اهل جنان
~~گریزان بود.
# ~~این کلام از شارح عارف علامه رض- تعریضی است لطیف بر قائل این کلام.
~~وعن علی-ع
# ~~المؤمن هش بش بسام، حزنه فی قلبه PageV00P598
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_599.png)

# ~~(54
# ~~وحکمته، وانه لایئدة من وقوعها، لا یؤثر ذلک فیه اصلا . وایضا هی من
~~حیث هذا
# ~~التصریف " غوادی رجیة ، ای سحایب نشأت صباحا ، تمطرالرجا بالفوز
~~من مقام
# ~~اتمکین والدعوة وغیرهما.
# ~~این اسمای ذات مذکور به حکم این تصریف راویان اشعار افتخارند به نفس
~~شریف
# ~~این ولی که به فقر وترک حظوظ خود مصرف ایشانست، پس اشعاری که بهزبان
~~وخاطر
# ~~اولبا رفته ms423 است، مثوهم به افتخار ودعوی جنانکه، "انا من اهوی ومن
~~اهوی انا) و
# ~~آندیگر که "انا للکل فی الحقیقة کل" وقولی شبلی که : - شعر -
# ~~لو یسمعون کما سمعت حدیشها
# ~~خکثروا لعتتزه رکتعا وسجودا)
# ~~وغیر آن جمله حکم اسم متکلتم است عین لسان ایشان شده و به ایشان مفاخرت
~~نموده،
# ~~نه آنکه ایشان در آن گفنار درمیان بودهاند، ودیگر این اسماء ذات،
~~ظاهرند براین
# ~~ولی عارف منوحتد به صور معارف وتجلیات که مشنبته او باشند از مقامی
~~عالیتر، چون
# ~~مقام تمکین ودعوت، تا آن تنبثه باعث اوشود برسیر وترفی ازاین اول مقام
~~ولایت
# ~~که مقام عرفان و تلوینست ، تا به آخر این مقام که دعوت و تمکینست ، و
~~دیگر
# ~~همین اسما از حیثیگت این تصریف وتحقق به مقام عرفان ظاهرند، اولا براین
~~ولی
# ~~به صورت معرفت برصدورحوادث به حکم حکمتی بلیغ وعدم انفعال از هر حادثه
~~یی که
# ~~و اقع شود تا تنیجهآ آن کمال معرفت ظهور باشد، در همگی احوال به صورت
~~فکاهت و
# ~~مزاح و طیب نفس، پس گوییا این اسما اصول ومبادی بشاشت ومزاح بوده باشند
# ~~به جهت عدم انفعال ازحوادث، چنانکه ازحال علی "رضی الله1 عنه)،
~~منقولست ودیگر
# ~~این اسما از حبشیکت این تصریف، ابرهای بامدادی اند، اعنی تجلیاتی اولی
~~که مخبر
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ : "اعلیه السلام" باید توجه داشت که اکثر
~~علمای عامه بعد از
# ~~ذکر نام شریف امیر مؤمنان وسرور اولیاء عرفان و تو حید کرم الله وجهه -
~~آورند از
# ~~باب آنکه آنحضرت آنیرا در کفر وشرک وجاهلیشت نگذرانده است ونیز به -
~~رضی الله
# ~~عنه PageV00P599
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_600.png)

# ~~باشند و امیدوار کننده از بارانهای تجلتیاتی عظیم از مقام کمال و دعوت،
~~ازیراکه این
# ~~اسما دراول مقام ولایت چون براین ولی متجلتی میشوند ، غالب برایشان حکم
~~اسما
# ~~وصفات میباشد، لاجرم ازاندک حجابیگتی خالی نمی باشد ، ولیکن ازورای
~~همان
# ~~اندکمایه حجاب اسمایی، اخبار می کند از تجلیات ذاتی ، والله الهادی.
# ~~وتوقیفها من موثق العهند آخرا، ms424 بنفس، علی عز الاباء، أبیقة
# ~~تقدیره، وجعل تصریف هذه الأسماء موقوفا علی اذن خاص* وامر معیئن ووحی
# ~~مخصوص فی کل* امر کلی* او جزئی صادر من نبی او متمکن صاحب دعوة مثعقط
# ~~من نفسه عهدا وثیقا محکما غیر قابل للنغیثر والانحلال ، کما اشار الیه
~~القر آن العزیز
# ~~بقوله : "واخذنا منهم1 میثافا غلیظا" آخرا ای بعد التحقثق
~~بمقام الولایة والتمکین من
# ~~تصریف هذهالأسماء والتعثدی، اول هذا المقام الی آخره، ثمالشروع فی مقام
~~النبوة،
# ~~ان کان نبیا ، اولقیام مقام النبی فی الدعوة والتمکین والارشاد ، کما
~~قال، صلی الله علیه
# ~~وسلم، : "علماء امگتی کأنبیاء بنی اسرائیل" فان اول مقام
~~النبوة اوالتمکین" هو آخر
# ~~مقام الولایة والتلوین فیه، فهذا التوقیف المذکورة بهذه الأوصاف آخرا ،
~~انما یحصل
# ~~بوساطة نفس کاملة مطمتآنکةعالمة متمکثنة آبیة عن تصریف هذه الأسیاء،
~~اعنی التصرف
# ~~بها الا باذن ووحی وامر معیثن فی کل حادثة وحال جزئییة اوکلقیة ، علی
~~ان هذا الاباء
# ~~مع التمکثن عزیز جدا ، ولا یوجد الا فی نبی* اوکامل اوفرد ، کالشیخ ابی
~~السشعود
# ~~البغدادی، حیث قال : اعطبت التصثرف منذ کذا وکذا سنة ، فترکنه تطثرفا
~~لینصرف
# ~~هولنا
# ~~قوله : وتوقیفها، مبتداء، ومن موثق العهد آخرآخبره، وبنفس، خبر
~~بعدالخیر.
# ~~وموقوف گردانیدن مرتصریف این اسمای مذکور را براذنی وامری و وحی
# ~~مخصوص درهرکاری، صادر میشود از نبیشی یا از صاحب تمکین و دعوتی که قائم
~~مقام
# ~~اوست دردعوت وارشاد که عهد محکم استوار داده باشد درنشأت ذری که امانت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(55
# ~~-س 132ی7 PageV00P600
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_601.png)

# ~~456
# ~~دعوت را بیهبچ تصرفی و تغییری ازخود در آن به اهلش بسپارد تا حجگت
~~برصادقان
# ~~وفاسقان قوی باشد، چنانکه فرمودند : "واخذنا منهم میثاقا غلیظا ،
~~لیسأل الصادقین
# ~~عن صدفهم ، واعد للکافرین1 عذابا الیما) ، درآخر کارة یعنی بعد از تحقق
~~به مقام
# ~~ولایت ، وتعتدی ازاول آن مقام، تا به آخرش، وشروع درمقام نبوت اگر نبی
~~باشد
# ~~یا به نیابت آن نبی وقبام درمقام او به تمکین ودعوت وارشاد به طریق
~~وراثت کما قال،
# ~~صلی الله علیه وسلکم : "علماء ms425 أمکنی کأنبیاء بنی اسرائیل"
~~وقال، علیه السلام : (العلماء
# ~~ورثة الأنبیاء" وبه این توقیف موصوف به این اوصاف مذکور به نفسی
~~حاصل میشود
# ~~گامل عالم متمکشن که به واسطة تحقثق به کمال فقر وخلتو تام ، ازاین
~~تصریف وتصرف،
# ~~بل از اضافت جیزی ازاین تصرفات بدو سر باززننده باشده و آن راهم بهحق
~~واسماء او،
# ~~حوالت کننده ، وجز به اذنی خاص وامری و وحیی لازم الایتمار درهرحادثه
~~یی جزئی
# ~~یا کلی که حادث میشود، بر آن تصرف، اقدام ناکننده، با آنکه این مقام که
~~کسی
# ~~تصشرف یابد و از آن سرباززند وباز آنرا به متصترف حقیفقی باز گذارد،
~~مقامی سخت
# ~~عزیز ونایافتست . یعنی این2 مقام یافت تصثرفات وامتناع از آن یا عین
~~مقام نبوتست
# ~~یا اثر و برتو ومیراث او که مقام تمکین وارشاد است، وکیشف ماکان ، سعی
~~و کسب
# ~~را در آن مدخلی نبست، چه تحقشق به این، بر استعدادی کامل من جهة العبد
~~، وعناینی
# ~~بی علتت ازطرف حق موقوفست، وازاین جهت عزیز است
# ~~وآنچه منقولست از مصطفی ، صلی الله علیه وسلکم ، که میفرمود : "ما
~~أوذی نبیآ
# ~~مثل ما اوذیت" و روی مبارکش را مجروح می کردند ، واو میفرمود :
~~"اللهم اهد
# ~~فومی فانتهم لا یعلمون" وبا ثبوت تمکثن از تصشرفات بهحکم (وما
~~رمبت اذ رمیت3
# ~~ولکن الله رمی" واثر"ان الذین، یثبایعونک انما یبایعون
~~الله" وغیر آن درمقابلهآ آن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- 433ی 8-7
# ~~2- زیراکه این مقام یافت -خ ل -
# ~~48ی17
# ~~س 448ی 10 PageV00P601
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_602.png)

# ~~ابذاها، هبچ اثری وتصرفی درایشان از اهلاک وغبره، ازاو صادر نمی شد، جز
~~به امری
# ~~معیسن و وحیی مخصوص، آن همه ازاین مفام تمکثن و ابای مذکور است. پس
~~کانکه
# ~~ناظم، رحمه الله، دراین ابیات اثبات سیر و ترقی خود میکند از اول تا
~~آخر مقام ولایت،
# ~~به حکم کمال منابعت صاحب این اصل، صلی الله علیه وسلتم، واثر ورائت
~~حقیقی خود
# ~~را ازاو بیان می فرماید.
# ~~ظواهر ابناء ، قواهر صولة
# ~~جواهر انباء ، زواهر وصله ،
# ~~هذا البیت ms426 خبر مبتداء محذوف، تقدیره : هذه الأسماء من حیث مفام التوفبف
~~هذا
# ~~کذا وکذا.
# ~~این اسماء مذکور که مفاتیح غیبند از حبشیتت این مقام توقیف و ابا از
~~تصرفات
# ~~که کنانتست از مقام نبکوت پا مقام تمکین ودعوت ازاین نبی یا وارث او که
~~ولیی
# ~~صاحب دعوت وتمکبنست، ظاهر میشوند به جهت تحقیق دعوت وتتمیم او به چهار
# ~~صورت که شروط و اسباب ومتمشمات دعوتند :
# ~~اول، بهصورت جواهر علوم واخباره وآن مقصور است بر تعریف ذات و صفات
# ~~موعوالیه ، اعنی، حق ، جل جلاله ، بجیه از آنروی که حفیقت ذات و اسما و
~~صفات
# ~~مدعوالیه، اعز واشرف معلوماتست، لاجرم علم به ایشان وذکز ایشان ،
~~جواهر علوم و
# ~~أنفس اخبارند، وایشان را علوم حقیقت خوانند .
# ~~و دوم، بهصورت زواهر و وصلت پیدا می آیند ، اعنی، علومی به منزلت لثالی
# ~~روشن ومنلالیء ، وآن علوم طریقتست، مثل آداب ومعاملات ومعرفت عبوب نفس
~~و
# ~~تهذیب وتعدیل اخلاق او ومعرفت احوال ومقامات که به مقتضای (تخلکقوا
~~باخلاق الله)
# ~~موجب وصلت بهحضرت محبوب مدعوالیه می شوند
# ~~و سوم، این اسما ازاین حیشیشت توقیف مذکور به صورت ظواهر اخبار که
~~احکام
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~45
# ~~1 - جواهر انباء: یرید انباء کالجواهر فی قیمتها . زواهر مشرقات، ای
~~متلألثات،
# ~~زه اهر جمع ، زاهرة . الوصلة: ما یتوصل به الی الشیء PageV00P602
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_603.png)

# ~~(58
# ~~شرایع است وعلوم شریعت ، ظاهر می شوند .
# ~~و چهارم ، به صورت قهر کنندگان مرحمله و صولت نفس و شیطان را که حایل
# ~~می گردند میان سایر ومطلوبش ، پیدا می آیند.
# ~~وتحقیق این سخن آنست که چون بهحکم نص محکم "ثم البنا1
~~ترجعون" و
# ~~آیت "کما بدأکم2 تعودون" عود خلایق به معاد الی حضرة الخالق
~~، واجبست ، لاجرم
# ~~انبا و اخبار ازمعاد وطریق سیر تا آنجا، ودعوت بدان، ضروریست ، وازاین
~~سبب
# ~~مقام نبگوت ودعوت، تعبین افتاد، و ازجملهآ شرایط ولوازم دعوت، صبر
~~وثبات و تمکین
# ~~است برطعن وایذا ومخالفت منکران ومستکبران، و ابا از تصریف این اسماء
~~مذکور
# ~~درقهر وقمع ایشان، چه ms427 صاحب دعوت اگر به این شروط قیام ننماید ودر معرض
~~خلاف
# ~~وطعن وانکار قوم، زود به دعا ونفرین واعراض ازایشان ، پیش از نزول وحی
~~والهامی
# ~~خاص ، مبادرت نماید ودر تصریف این اسما، به اهلاک واتلاف قوم تعجبل
~~کند، مقام
# ~~دعوتش مهمل ومعطل ماند، وحینئذ حق ابن مقام ، تمام نگزارده باشد .
# ~~ومصداق این قضبته حکایت حال یونس است ، علی نبیسنا وعلیه السلام ، که
~~چون
# ~~به این شرایط قیام ننمود ودر اعراض از قوم تعجبل فرمود ، لاجرم در معرض
~~عتاب و
# ~~ظن* (ان لن نقدر3 علیه" افتاده وبه توبه واستغفار محتاج گشت، پس
~~ازاین جهت مقام
# ~~دعوت، مقام توقیف تصریف این اسما آمد براذنی و وحیی خاص ، ودرمقام دعوت
# ~~اخبار از جهارجیز از لوازمست .
# ~~اول، از مقام احسان ازحقیقتذات واسما وصفات مدعوء الیه، ودوم، ازطریق
~~سیر
# ~~ازخود تا به آن حضرت واز شرایط و موجبات وصول در آن طریق، و آن
~~بردوقسمست:
# ~~قسمی، به باطن حواس وقوای نفس تعلتق دارد در مقام ایمان و آن تحسین
~~هیآت و
# ~~مشارفق الشدراری
# ~~1-س 29،ی57
# ~~2- س 47ی28
# ~~2-س (2،ی87 PageV00P603
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_604.png)

# ~~فعال نفسانی است، وتبدیل اخلاق ذمیمهآ او به اوصاف حمیده و تحقثق به
~~حقایق ایمانی
# ~~که وصول بهحضرت مدعوالیه، برآن موقوفست، کما قال، علیه السلام:
~~"(والذی نفس
# ~~محمد بیده، لا یدخل الجنکة الاحسن الأخلاق) .
# ~~وقسمی دیگر، به ظاهر بدن وقوای بدنی متعلقست ، ومیزان آن احکام شریعنست
# ~~از بماز و روزه وزکات وحج ومداومت برانواع اذکار وملازمت مجاهدات
~~وریاضات
# ~~که به مقام اسلام بازبسته است. و اما چهارم چیز از آنها که از لو ازم
~~مقام دعوتست، قوت
# ~~قهر ودفع موانع سلوک و وصول است از نفس وشیطان وغیرهما .
# ~~پس بنابراین قضیته میگوید : که چون این اسمای ذات مذکور در آخر کار ،
~~از
# ~~این نبی یا ولی متمکتن شیخ مرشد به صورت تصریف و تصترف ظاهر نشدند،
~~چنانکه
# ~~دراول کار تحقیق به اول مقام ولایت ، ظاهر میشدند، لاجرم اکنون ازاین
~~صاحب
# ~~مقام دعوت وتوقیف به ms428 صورت منمشمات ومصحتحات مقام او ازاو سر برمیزنند
~~به
# ~~جهار صورت، اول ازمقام احسان بهصورت علوم حقیقت که جواهر علومست ، ظاهر
# ~~میشوند ، وآن تعریف ذات واسما وصفات مدعوالیه است که اعز واشرف علوم و
# ~~معارفست، اما از نبی بهصورت آیات قرآن واحادیث الهی سر برمیزنند ، جون
~~(فل
# ~~هو الله احد) و آبة الکرسی، وامثال ایشان ، وجون حدیث ((کثنشت کنزا
~~مخفبتا" و
# ~~اشباه آن .
# ~~واما از ولی متمکتن وشیخ مرشد ، بهصورت معارف الهی وعلوم حقیقت ، پیبدا
# ~~آمدند ، همچون معارفی که دراین قصیده از علم ذات و صفات و اسماء حضرت
~~حق
# ~~مبنیاندا.
# ~~و دوم ازمقام ایمان بهصورت علوم طریقت که تهذیب اخلاقست وموجب وصلت
# ~~بهحضرت مدعوة الیه پیدا گشتند.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(59
# ~~1 -: ازعلم ذات وصفات وایسماء حضرت حق منبیءاند منیشند -خ ل
~~PageV00P604
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_605.png)

# ~~460
# ~~و سوم ازمقام اسلام به صورت ظاهر علوم شریعت وعلوم هیآت و حرکات و
# ~~سکنات بدنی که به مراعات حکم عدالت ، درایشان موجب کمال اتخصالی میشوند
~~کما
# ~~قال علیه السلام : "(ولا یزال العبد یتقکترب الی" بالنوافل
~~حتی احبکه) الحدیث .
# ~~وچهارم ازجملةآ این مقامات بهصورت قهر صولت نفس و شیطان، پیدا می آیند،
# ~~اما قهر صولت نفس در آهن او به سوی تصثرفی از آن تصترفات ، واما قهر
~~صولت
# ~~شبطان از آنکه مانع و حایل شود درهر مقامی میان او و توجشهی از توجشهات
~~خاصتش
# ~~به سوی حضرت محبوبش، چنانکه آن حدیث صحیح به فهر این هردو صولت ، ناطق
# ~~است، قال صلی الله علیه وسلکم: (ان عفرینا من الجن* تفلکت البارحة
~~لیقطع علی صلاتی،
# ~~فامکننی الله منه فاخذته، فاردت ان اربطه الی ساریة من سواری المسجد،
~~حتی تصبحوا
# ~~وتنظروا الیه کلشکم ، فذکرت دعوة اخی سلیمان ، رب* هب لی ملکآء لا
~~ینبغی لأحدر
# ~~من بعدی1 فترده الله حاسبا) والله الهادی .
# ~~وتعریفها من فاصدالحزم، ظاهرا ،
# ~~سجیتة نفس ، بالوجود، سخیتة
# ~~وتعریف این اسماء ذات ظاهرا ، اعنی، به حروف وتراکیبی که خواص وتأثیرات
~~این
# ~~اسماء بر آن حروف وتراکیب مشروط ms429 و موقوفست، صادر میشود از نبییی یا
~~ولییی
# ~~که قصد حزم واحتباط تمام کرده باشد ودیانت و صیانت و ثقت وقتوت کنمان
~~طالبی
# ~~امین مستعد را در حفظالستر وغبره، بارها آزموده وآنگاه اورا بدان اسما
~~وخواص
# ~~وتراکیب ایشان، تعریف کرده، چنانکه موسی مرهارون را وعیسی مرحواریان را
~~و
# ~~سلیمان، مرآصف را و مصطفی، صلی الله علیهم اجمعین، مرابو بکر وغیره را،
~~در این باب
# ~~ثقت یافته بودند، وبدان تعریف کرده واین تعریف خلق از نفسی است که از
~~کمال جود
# ~~به وجود سخاوت کننده است ، اعنی تمکین دهنده از ایجاد اشبا، زیراکه این
~~تعریف
# ~~موجب تمکثن آن طالب مشعترف میشود ، ازایجاد اشیاء به واسطهآ تصریف این
~~اسما
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1-س38،ی34.

PageV00P605

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_606.png)

# ~~قوله : ظاهرآ، نصب علی صفة مصدر محذوف ، وهو یتعلیق بقوله وتعریفها ،
~~وهو
# ~~مبتدا، ومن قاصد الحزم ، خبره، وسجیة نفس، خبر بعدالخبر .
# ~~مثان مناجاة ، معانی نباهة ،
# ~~مغانی محاجاة ، مبانی قضیتها
# ~~المغانی المحال والمنازل، والمحاجاة، ایقاع الأحجیتة ، وهی الکلام
~~المعمتی ،
# ~~ومجموع البیت خبر مبتداء محذوف .
# ~~یعنی : این اسماء ذات مذکور ازحبشیکت این تعریف مذکور اسباب و علل
~~تثنشی
# ~~مناجاتند ، زیرا پیش ازاین تعریف ، مناجات به این اسماء یکی بود ، وآن
~~مخصوص
# ~~به این تعریف کننده، اما بعد از این تعریف، مناجات مثنی میشود، یکی
~~مضاف به این
# ~~تعریف کننده ، و دوم مضاف به آن تعریف کرده شده ، پس ازاین جهت ، اکنون
~~این
# ~~اسماء مثانی مناجات آمدند. ودیگر این اسما از این حبیثیتت تعریف معانی
~~بیاند که
# ~~صورت نباهت، اعنی شرف و بزرگی این تعریف کننده و تعریف کردهشده به
~~ایشان
# ~~قائمست ، اما بزرگی تعریف کننده به وجود بخشی بالاصالة و الدلالة، و
~~اما نباهت آن
# ~~دیگر به علم وتأثیر به این اسما . پس چنانکه ثبات وبقای هرصورتی به
~~معنی اواست ،
# ~~هم چنین قیام نباهت ایشان وقیام ظهور آن نباهت به این اسما است، ودیگر
~~این اسما
# ~~ازاین حیثیت محال لثغز وسخن پوشیده گفتند ، زیراکه چون بیان کردیم که
~~این
# ~~اسما ms430 هرچند درهیآت مختلف، ظاهر میشوند، اما خواص وتأثبرات وعجایب
~~وغرایب
# ~~ایشان برصور و حروف و تراکیبی مخصوص موقوفست، لاجرم هرگاه که این نبی
~~یا
# ~~ولی تعریف کننده یا این طالب سایر تعریف کرده شده در آن خواص و عجایب
~~بیانی
# ~~کند، آن بیان و تکلشم جز به آن صور وتراکیب تتواند بود که جز ایشان کسی
~~محال
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(61
# ~~1 - المثانی: آیات القرآن، واوتارالعود التی بعدالوتر الأول، الواحدة
~~مثنی. مناجات:
# ~~مسارة. النشباهة: الشرف، ونقیض الخمول. مفانی، جمع مفنیة المنزل
~~والمحال ، جمع
# ~~المحل". محاجاةة مغالبة بالأحاجی، الکلام المغلق والمعقد.

PageV00P606

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_607.png)

# ~~462
# ~~لثغز5 و أحجیکه گفتن ایشان باشند، واصل این محاجات آنست که امیر
~~المؤمنین عمر،
# ~~رضی الله عنه، روایت میکند که وقتها بودی که من به حضرت رسالت درآمدمی،
~~و او
# ~~صلی اللهعلیه وسلام، با ابو بکر سخنی میگفتی و من خودرا در میان ایشان
~~همچو مردی
# ~~طمطمانی میدیدم، اعنی اعجمی که ازفهم وفصاحت، هیچ خبر ندارد، وشک نیست
~~که
# ~~آن کلام ایشان به لغت عرب میبود، اما چون به آن تراکیب و صور مخصوص ،
~~ادا
# ~~میرفت ، لاجرم فهم عمر باآنکه عرب عربا بود، از آن قاصر می آمد، ودیگر
~~این اسما
# ~~ازاین حبثیکت تعریف اصول بنای تحقق این طالب سایر آمدند به مقام ولایت
~~ومنادی
# ~~وصول به مقام تمکثن از آن تصریف وتصترف که پیش ازاین گفته شد.
# ~~انابة نفس ، بالششهود ، رضیکة
# ~~وتشریفها من صادق العزم ، باطنا ،
# ~~قوله : باطنا هیهنا، منصوب علی الظرفیتة ، متعلکق بصادق العزم .
# ~~و مشرف گردانیدن مراین اسماء ذات را که مفاتیح غیبند به تمکین از کمال
~~پیدایی
# ~~که مطلوب اول بود صادر ازجانب کسی است که آهنگ وقصد درست، راست کرده
# ~~باشد در باطن و سر خود به حکم استعداده الأصلی به سوی تحفشق به أعلی
~~درجات مقام
# ~~الکمال، چنانکه هیچچیزی کان ماکان، روی اورا از آن توجثه نگرداند و تا
~~رسیدن
# ~~به آن غایت به هیچ چیز باز ننگرده نص ((مازاغ البصر2 وما ms431 طغی) بیان آن
~~صدق عزم و
# ~~صحتت سیر است، واین تشریف مذکور، انابت نفسی شریف است که این عزم وسیر
# ~~مقتضای استعداد کامل اواست که باطن همهآ بواطنست ، واین نفس شریف به
~~این
# ~~انابت وصدق عزم ، بهشهود کامل مطلق ذاتی که منشأ وجامع همه شهودها است،
# ~~برگزیده ومرضی گشته، ومراد ازاین نفس، والله اعلم، نفس محمدی است ،
~~صلی الله
# ~~علیه وسلم، یا نفس وارث حقیقی او، یعنی شرف و کمال بزرگواری این اسما
~~در تحقق
# ~~ایشانست3 به کمال پیدایی من حیث جمیع المراتب ، وبه تمام ظهور هریک نیز
~~بخواصه
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - الانابة: التوبة
# ~~-س 53،ی17
# ~~2 - مراد از وراث حقیفی او حضرت ولایتمدار خاتم ولایت محمدیشه علی
~~وذریتهآ PageV00P607
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_608.png)

# ~~وآثاره ، بهصورت جمعیتتی که مقتضای ((فاحببت ان اعرف) بود ومظهر
~~وآیبنهآ آن،
# ~~کمال بیدایی و تمام ظهور به صورت جمعیت ، جز این صورت عنصری محمدی یا
# ~~صورت وارث حقیقی او که جامع جملهآ اسما وصفات ومراتبست، نمیتوانست بوده
~~چه
# ~~غیر این صورت، به کلتی ازغلبهآ حکم اسمی یا صفتی یا مرتبهیی ، خالی
~~نبود و مظهریت
# ~~هریک بهحکم آن غلبه مشوب بود، جنانکه دردیباچه و اثنای شرح، تحریر و
~~تقریر آن،
# ~~یارها کرده شده است، و باز اضافت این مظهریتت جمعی کمالی مذکور به این
~~صورت
# ~~انسانی معیکن هم، موقوفست، بر آنکه نفس شریف او بهحکم کمال استعدادی
~~اصلی
# ~~غببر مجعول که در باطن اواست، به کلی ازخود وجملهآ حظوظ وصفات خود،
~~اعراض کند
# ~~وبه عزمی راست درست که مقنضای استعداد او است، به حضرت جمعیتت موجدش
~~باز
# ~~حگردد، وبه شهود آن حضرت بر گزبده وپسندیده شود، وحینتد این صورت عنصری
# ~~مذکور وچشم و گوش وزبان ودست او، مظهر و آیینهآ آن کمال پیدایی وتمام
~~ظهور
# ~~باءصورت جمعیگت هریک از آن اسما باشد، پس رجوع چنین نفسی، عین تشریف آن
# ~~اسما آمد، جه تمکشن ایشان از کمال تحقق* به این شرف که گفته شد، به
~~این رجوع و
# ~~انایت منوط ms432 و مربوطست .
# ~~نجائب آیات، غرائب نزهة، رغائب غابات ، کنائب نجقدة
# ~~الرغیبة : ما یرغب الیه، وهی کالستکینة ما یسکن النفس والقلب به ثم
~~استعمل فی
# ~~العطاء الکثیر المرغوب الیه، والمراد بها هنا الاول الاصل، والکتببة:
~~الجیش، والنجدة:
# ~~الققکوة والبأس ، وهذا البیت ایضآخبر مبنداء محذوف .
# ~~یعنی : این اسماء ذات مذکور، بعد ازیافت این تشریف، مراکب بر گزیدهآ
~~آیاتند،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(63
# ~~او از اولیاء محمدیین که بهمهدی موعود منتهی میشوند واخبر - ص - عن
~~وجودهم
# ~~بقوله : "وآخرهم قائمهم" .
# ~~1 - نجائب الآیات : افضلها. النجدة الشدة والبأس PageV00P608
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_609.png)

# ~~464
# ~~اعنی، تجلثیات ذاتی وعلوم غیبی ، زیراکه چون این اسما، به وساطت نفس و
~~صورت
# ~~این کامل به غایت کمال وشرف خودشان رسیدند، بعد ازاین ، ایشان را ازاین
~~حیشیگت
# ~~کمالیکت سر؟ این کامل، هردم به حضرت غیب الغیب که کثنته ذات است، عودی
~~لازم
# ~~است، و آنجا به حکم السیر فی الله ، در تفاصیل بی نهایتی و درجات
~~اکملیتت آن حضرت،
# ~~سیری واقع و از آنجا با تنایج و ثمرات آن سیر از علوم کلتی و تجلشببات
~~اصلی ذاتی
# ~~که آیات أکملیتت ذاتند و آیت "(لقد رأی1 من آیات ربه الکبری)
~~عبارت از ایشانست
# ~~باز به حکم نشأت به این صورت رجوعی2 وبروی، ظهوری حاصل، و تسیار سیر
~~این
# ~~سیعار به آن حضرت و رؤیت او مرآن آیات را، جز درضمن و بتبعبگت سیر آن
~~اسماء
# ~~نیست ، لاجرم آن اسما مراکب برگزیدهآ آن آیات و آثارآمدند، ودیگر این
~~اسما به این
# ~~یافت تشریف مذکورغرایب نزهت و تفشرج این کاملند درهرذره یی از ذرات
~~موجودات،
# ~~زیراکه بعد ازاین مراین سیار کامل را برمقتضای دعای (أرنا الأشیاء کما
~~هی) درهر
# ~~ذره بی نظری واعتباری میافتد و به آن نظر درخواص و کمالات آن ذره نزهتی
~~و
# ~~تماشایی، ومنتهای آن نظر، حقایق آن اسماء است که نظر چون به آنجا
~~میرسده ایشان
# ~~بروی بهصورت غرایب وعجایب خواص و آثار بدیع بی نهایت که از حضرت اطلاق
~~ذات
# ~~به آن ms433 ذره بیوسته است ، پیدا می آیند ، تا هردمی به هرنظری درهرذره یی
~~، اثری
# ~~دیگرگون وخاصیتی غریب مشاهده میکند به و اسطهی تجلسی آن اسما، از
~~حیثیتت آن
# ~~ذره، پس ایشان غرایب نزهت ازاین جهت آمدند، ودیگر این اسما به حکم این
~~تشریف
# ~~مذگور، رغایب غاباتند ، یعنی هرچیزی را از مزاج وحواس ونفس و ستر
~~هرشخصی
# ~~انسانی، غایتی است که رجوع وی به حضرت جمع "ثم- الی ربکم3
~~مرجعکم" از آن
# ~~غایت تجاوز نکند، ومرآن غابت را باز حدی که منتهای همه غایات ومیزان
~~ایشان
# ~~است، وآن به صفت کمال اعندال مخصوص است ، وچون کمال علی الاطلاق، مرغوب
# ~~مشارق التدراری
# ~~- 39،ی9
# ~~2-س 453ی18.
# ~~3 - برو، براو ظهوری ... خ ل PageV00P609
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_610.png)

# ~~الیه است، پس آن حدة مذکور رغیبهآ همه غایات باشد . اما غایت مزاج که
~~نفس بهوی
# ~~متلبتس است ، اعتبار علل واسباب است، واضافت منافع ومضار* دنیوی به
~~اسباب ظاهر
# ~~قریت1 هرچیزی ، ولیکن به مدد ومعاونت عقل معیشی که به احکام مزاجی
~~مقیگد است،
# ~~زیراکه حیات وبقای این مزاج دراین عالم حس ، به این علل واسباب ظاهر،
~~چون مأکل
# ~~ومشرب وغیرهما تعلثق عظیم دارد .
# ~~واما رغیبةآ این غایت، اعتبار تعلق امور اخرویست به علل واسباب ایشان،
~~واضافت
# ~~منافع ومضار2 اخروی به ارتکاب وملابست اوامر و زواجرشریعت که صور
~~وموازین
# ~~وحدث واعتدال و کثرت و انحراف حرکات وسکنات بدنی اند؛ به معاونت فطرت
~~سلیم
# ~~وعقلی همرنگ وی ، وقبول و انقیاد جمله صور ابتلاآت شرعی از اوامر و
~~زواجر
# ~~برموجب "لنبلو شکم حتی یعلم المجاهدین منکم والصابرین2، ونبلو
~~اخبارکم" و
# ~~وقوف بردقایق حکمت در تعیین هرهیأتی ازاین حرکات وسکنات وهرعددی و وقتی
# ~~از اوقات واعداد، درنماز و روزه وزکات وحج وغیر آن ، که این جمله به
~~مزاج و
# ~~صورت تعلق دارد، پس رغیبهآ غایت مزاج این مجموعست که به مقام اسلام
~~تعلق دارد.
# ~~والله اعلم.
# ~~واما غایت حس ، اعنی مدارک او، آنست که زبان بهذکر وشکر معمور باشد ، و
# ~~بصر به نظر اعتبار صرف ms434 شود، وسمع به استماع آثار واخبار مشغول بود،
~~واین همه از
# ~~خصایص مقام ایمانست.
# ~~واما رغببهآ این غایت که نصیب کاملست از مقام ایمان، آنست که گفتار همه
~~حق
# ~~باشد، چنانکه آمده است که ((کان رسول الله، صلی الله علیه وسلم، یمزح
~~ولا یقول الا
# ~~حقا" وسمع همه حق شنوده جنانکه "الذین بستمعون القول2
~~فیشبعون احسنه" ، و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(65
# ~~1-اسباب ظاهر قربت به هرچیزی، (قریب بهرچیزی ...) -خ ل-
# ~~2-س47،ی33
# ~~3-س 39،ی19 PageV00P610
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_611.png)

# ~~466
# ~~دیده چون اعتبارکند، جز حق نبیند، کما قال تعالی: "الم یروا الی
~~الطیر مسخترات فی
# ~~جتوالسماء، ما یکهن الا الله، ان فی ذلکلآیات لقوم1 یؤمنون) .
# ~~واما غایت نفس آنست که درمقام احسان از علوم واسرار و آثار محبتت و
~~معیشت
# ~~حق برخوردار شود، چنانکه "ان الله مع الذین اتتقوا، والذین هم
~~محسنون2 والله یحب
# ~~المحسنین2 ، ان الله یأمر بالعدل4 والاحسان" الی غبر ذلک .
# ~~ورغیبهآ این غایت آنست که آن علوم به صورت اصول و کلیات جمله علوم
~~واسرار،
# ~~از نفس کامل سر برزنند، همچون علوم و اسرار ومعارفی کلتی اصلی، که از
~~نفس کامل
# ~~قایل این فصبده، سربرزده است، ودراو به ظهور آمده .
# ~~پس میگوید : که این اسما بعد از تحقثق این سیگار کامل به اقصی درجات
~~الکمال
# ~~از مزاج وحواس ونفس اودرمقام اسلام اولا، وایمان ثانیا، واحسان ثالثا،
~~بهصورت این
# ~~رغایب غایات مذکور، ظاهر میشوند ، جه از خصایص این کامل آنست که در
~~وقتی که
# ~~به اعلی مقامات الشهود متحفتق باشد ، حکم هیچ مقامیش ازاسلام وایمان
~~واحسان،
# ~~مهمل ومعطگل نماند، وهرچیزی که از وی به مقامی از این مقامات نسبت
~~تمامتر داشته
# ~~باشد، در آن مقام به صورت غایت کمالی که آن مقام را است، ظاهر شوده
~~چنانکه گفته
# ~~شد. ودیگر این اسما از حیثیتت این تشریف بهصورت کتایب نجدت پیدا می
~~آیند،
# ~~یعنی : جون به واسطهآ بقای حکم بشریت این کامل، ورجوع او به حالت
~~حجابیت ((قل
# ~~انکماه انا بشر مثلکم" که ازمقتضیات ، بل ms435 ضرورات این نشأت عنصری
~~است، اثری از
# ~~آثار حدوث وامکان که متعلتق تصثرفات شبطانست، هنوز باقیست ، جنانکه
~~حدیث
# ~~(ان عفریتا من الجن* تفلکت البارحة ، لیقطع علی صلاتی" اشارت به
~~بقای آن اثر
# ~~مشارق الدراری
# ~~1-س16،ی81
# ~~2-س16،ی92
# ~~3-س3،ی128.
# ~~4-س16،ی 129
# ~~5- 419ی110 PageV00P611
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_612.png)

# ~~ضعببفست ، لاجرم، اگرنه امداد متواتر مع الأنفاس بهوی بیوندد ، تواند
~~بود که از آن
# ~~اثر، چیزی ظاهر شود، اما آن اسما هرنفس، به صورت عساکر وجبوش امداد
~~متوالی
# ~~به جهت قوت وشدت این کامل پیدا می آیند تا حکم فامکننی الله منه، ظاهر
~~می گردد.
# ~~فصلی مشتمل1 برچهار مقدمهآ مهم درفهم معانی ابیات آینده
# ~~مقدمهآ اول، بباید دانست که هرچند در طریق حق ووصول به وی، مقامات و
~~درجات
# ~~سیار است، لیکن اصول وکلبات آن، سه مقامست:
# ~~اول اسلام، ودوم ایمان، وسوم احسان، ازبراکه جون آن سر وجودی از مراتب
# ~~استبداع افلاک وعناصر ومولتدات ومرتبةآ استقرار که رحم مادر است ،
~~تجاوز کرد ،
# ~~وبه صورت این نفس ومزاج انسانی، ظاهر شد، به سبب ملابست احکام کثرت
~~عناصر و
# ~~مولدات، حکم وحدثت وطهارت و بساطنش، دراین آثار کثرت حرکات و سکنات
~~طبیعی
# ~~واحکام انحرافات او، مغلوب گشت، و به آن سبب از مبدأ وحدث خود، ولابدی
# ~~رجوع بهوی ، وطرق ظاهر وباطن آن رجوع، به یکبارگی، محجوب ماند ، پس اگر
# ~~به و اسطهآ تقلید پدر ومادر و مربتی، یا دعوت رسولی و امامی، از آن
~~آگاهییی مییاید،
# ~~نخست اثر آن آگاهی، به ظاهر نفس، وجهت تدبیری او مرمزاج وقوا واعضای او
~~را
# ~~می رسد، وازاو به قوا واعضا، سرایت می کند نا از کثرت و نامضبوطی حرکات
~~و سکنات
# ~~-قولا وفعلا- وظهور به صور انحرافات ، اعراض می کنند ، وبه وحدث
~~وعدالتی که
# ~~دراحکام شرعی مدرج است ، روی می آرند ، و آن را انقیاد می نمایند و آن
~~زمان ،
# ~~دخول ایشان در دایرهآ مقام اسلام که انقباد اوامر و زواجر شرعست درست
~~میشود،
# ~~سعیدالدین فرغاتی
# ~~(61
# ~~1- باید توجه داشت که شرح مبادی واصول ms436 و فروع مبانی علم سلوک وعرفان
# ~~بدین ترتیب ونظم با بیانی شافی وکافی وتحریر معضلات وعویصات بدین
~~شیوائی از
# ~~خواص شارح عظیم الشأن است واین عارف بزرگ ازجهاتی دربین شارحان کلام
~~قونوی
# ~~وتلامیذ او متفردست . قوله (س 11) : از مبدأ ... فی م : ازوحدت مبدأ
~~...

PageV00P612

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_613.png)

# ~~68
# ~~وآنگاه ارتباط این شخص انسانی که به مسلمانی در آمده است، با حق و اسما
~~و صفات
# ~~مقدس او به طریق تعلق ثابت می افند، ازیرا که مربوب را به اسم رب وصفت
~~ربوبیگت:
# ~~ومخلوق را به اسم خالق وصفت خلق ، ومهدی را به اسم هادی وصفت هدایت ، و
# ~~توبه کننده را با اسم تواب وقابل التوب ، ومغفور را با اسم غفار وصفت
~~مغفرت و
# ~~هلم" جترآ ، تعلق ضروریست، وهم چنین درمقام اسلام که تقیدست به
~~عالم حکمت،
# ~~تعلق به اسباب وعلل واضافت هرچیزی به سببی وعلتتی ظاهرا ، و رؤیت اشیاء
~~مضاف
# ~~به این اسباب وعلل، ضروریست که فی الحقیقه آن اسباب و علل هم مظاهر
~~آثار این
# ~~اسمااند، وتا در دایرهآ اسلام در نیامده است تعلشقش با بعضی اسما وصفات
~~است دون
# ~~البعض ، وچون بهحقایق مقام اسلام متحقق شده حببنئذ تعلشقش با همهآ اسما
~~و صفات
# ~~تمام میگردد، وبعد از آن ، اثر آن آگاهی ازمبدأ ومعاد، وطریق عود بقوای
~~باطنی،
# ~~و حواس نفس میرسد ، تا به تکلشف وتلطیف ، جهد میکند ، و خود را از مضیق
# ~~(اصم بکم عمیا فهم لا یرجعون" میرهاند ، ونطق وسمع وبصر وفکرت و
~~وهمش را
# ~~که به فضول ومالا یعنی، از ذکر وفکر وآثار و عبر به کلی محجوب بود،
~~درکار
# ~~می آرد، وخویشتن را به اسم سمیع و بصیر وعالم وقائل، متخلگق می گرداند،
~~وهم چنین
# ~~قوای باطن را از حضیض نقایص وانحرافات جهل وبخل و طیش وظلم وقساوت،
~~الی
# ~~غیرذلک، به اوج کمالات وصوراعتدالات عقل و کرم وحلکم و رآفت ، خواهد2
~~که
# ~~برساند، حینئذ از مقام اسلام به مقام ایمان ترقی کرده باشد، ودر اثنای
~~سیر در ms437 کلیات
# ~~مقامات ایمانی، چون توبه و زهد و ورع وتوکتل و رضا، وجزئیات هرمقامی ،
~~خود
# ~~را به اسماء حق، چون کریم و حلیم وعلام و رؤف و امثال آن، بروفق
~~"تخلتفوا
# ~~باخلاق الله" متخلتق میکند، ومقام ایمان را ازاین جهت، مقام تخلثق
~~گویند .
# ~~پس چون احکام انحرافات ازظاهر وباطن نفس، منتفی گردد، صورت وحدث و
# ~~مشارقی الکیرادی
# ~~1-س2،ی17
# ~~2-:... ورافت میخواهد که برساند...-خ ل- PageV00P613
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_614.png)

# ~~عدالتی که در مشیمهآ نفس، کامن بود، متولکد شود، و نام آن صورت، دلست،
~~پس این
# ~~دل بهحکم "... ووسعنی قلب عبدی ..." محل تجلشی اسمی شود از
~~توابع اسم ظاهر
# ~~حق که منشأ تعیثن نفس ومزاج این شخص بوده باشد، ودر وقت سقوط نطفه و
~~نفخ
# ~~روح و زمان ولادت، محکوم تأثیر وتربیت آن اسم افتاده، وحینئذ به آن اسم
~~متحقق
# ~~شود، اعنی دروقت تجلشی آن اسم در دل او، اسم ورسم او، به کلی از میان
~~برخیزد، تا
# ~~همه آن اسم باشد، و آنگاه از مقام ایمان بمقام احسان ترقشیش محقق شود،
~~و آن اسم
# ~~که در دل او تجلی کرده است واثری از آثار آن اسماء ذات مذکور است،
~~حیینئذ
# ~~سمع وبصر ولسان وید و رجل وعقل اوگردد، تا ازاخباری که درحقیفت این
~~مقام
# ~~تحقفق وارد است، لطایف آن را فهم کند .
# ~~پس درمراتب اسما، سبرکردن گبرده وتحقشق به هراسمی، اورا مستعدة تحفگق
# ~~به اسمی دیگر میگرداند ، تا به همگی اسما که اسم ظاهر، جامع ایشانست
~~متحد شود،
# ~~آنگاه سیر در باطن روح آغازد، تا به همة اسماء باطن تنزیهی تحفق یابد،
~~آنگاه به تجلی
# ~~جمعی کمالی رسد، واین سیر مضاف به سایر کاملانست، اما سیر مصطفوی از
~~این
# ~~حضرت جمع قاب قوسین است تا به مقام احدیتت جمع اوادنی که لا أعلی ولا
~~اکمل منه.
# ~~مقدمهآ دوم، آنست که از خصایص کامل آنست که غالبا به باطن وسر خوده
~~مشاهد
# ~~حضرت غیب باشد وبه روح ونفس ، مطالع حضرت ارواح وعلوم آن درمقام ms438 احسان
~~،
# ~~و به حواس ظاهر و باطن، در مقام ایمان مشغول آثار و عبر بود و مزاج
~~وقوای او مقید
# ~~باشد به مقام اسلام، وبهعبادات بدن وملازمت همةآ انواع احکام ابتلاآت
~~شرعی ،
# ~~اوقات او معمور و مستغرق ، اما فایدهآ تقیشد سر و نفس شریفش به حضرت
~~غیب ومقام
# ~~احسان تجلیات ذاتی وعلوم حقیقی ومکاشفات صحیح است، وفایدةآ تقبشد حواس
~~و
# ~~قوای ظاهر وباطنش به مقام ایمان ، دراین نشأت دنیا، التذاذ اواست به
~~ذکر وفکر و
# ~~سماع وعبرتها، ودر نشأت آخرت به رؤیت دائم بالبصر وسماع کلام بی واسطه
~~وغیر آن،
# ~~وفایدهآ تقبشد مزاجش به مقام اسلام تحقق باشد به ابتلاآت احکام شریعت
~~دراین نشأت
# ~~سعیدالدین فرغانآی
# ~~(69 PageV00P614
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_615.png)

# ~~270
# ~~وتلذذ بدان وکشف دقایق حکمت، ودرهرحکمی از احکام شرعی، وعلت تعبین و
# ~~تحدید اعداد و اوقات ومقادیر، در نماز وروزه وزکات وحج وغیر آن، و کمال
~~انبساط
# ~~حقیفت او درجمیع عوالم و نشآت دانیوی و برزخی و حشری وجنانی و کثیبی
~~وغیر آن
# ~~به آن تقید مزاج به مقام اسلام بازبسته است ، وبرخورداری ازصور وتنایج
~~آن اعمال
# ~~وعبادات شرعی در برزخ وحشر که جنیات و حور وقصور، عین آن صوراست هم
~~بدان
# ~~متعلق ، وهرجند اوفات باشد که نفس وحواس ومزاجش همرن سر گردد، اما
# ~~به حکم نشئآت و آن حکمتهای مذکور آن را ثباتی و دوامی بیشتر تنواند
~~بودا غالبا
# ~~دراول تقریر از آن قید گرفتیم . والله المرشد .
# ~~مقدمهآ سوم، دربیان تحقیق تجسثد اعمال واقوال درنشأت برزخی و حشری و
# ~~جنانی و جحیمی.
# ~~بدان وفقک الله که هم چنان که افلاک وکواکب، صور ومظاهر حقایق و اسماء
# ~~الهی اند ، وتشکثلات واتصالات ایشان مظاهر توجهات واجتماعات حقابق
~~واسماء و
# ~~ازاین جهت دراین عالم مؤتترند وصور و تنایج آن تشکثلات و اتصالات اینجا
~~در این
# ~~نشأت دنیا به صور امزجه واشخاص واقوال واعمال واحوال ایشان متشختص
~~ومتجسد
# ~~میشوند ، هم جنین فوا واعضای این صورت انسانی که مجمل همهآ عالمست ،
~~مظاهر
# ~~وصور همان ms439 حقابق واسماء الهیاند ، وتشکثلات واتصالات این صورء نیز که
~~اقوال
# ~~واعمال ، عبارت ازایشانست، هم مظاهر توجثهات واجتماعات همان حایق و
~~اسماء
# ~~است، هرچند این صور انسانی را از آن مظهریتت ، آگاهی نیست، لاجرم هم
~~چنانکه
# ~~صور وتنایج آن تشکتلات واتصالات اگرجه اعراضند، اینجاظاهر و متجسد
~~میشوند،
# ~~هم چنین این صور اقوال و اعمال انسانی هرچند اعراضند اما در افلاک و
~~اطباق، متجسد
# ~~می گردند وجملهآ صور برزخی وحشری و جنانی و غیر آن، عین آن هیآت
~~متجسدهاند،
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1- وغالبا در اول تقریر -خ ل PageV00P615
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_616.png)

# ~~ونفوش انسانی دربرزخ به آن صور متعلق میشوند ، ونعمت و نقمت ایشان در
~~برزخ
# ~~از حیثیتت آن صور به ایشان میرسد ، اما هرفعلی وعملی وقولی که به قصدی
~~و نیگنی
# ~~صحبح مقرون میباشد ، بهحسب فتوت نسبت آن نیتت به وحدث واخلاص ، تجسشد
# ~~او در فلکی عالیتر مفکدر میشود، تا اگر حکم وحدث واخلاص برقولی و عملی
~~غالب
# ~~آید، بهحکم نص (الیه یصعد الکلم الطیتب والعمل الصالح1 یرفعه" آن
~~به کلتی بهعالم
# ~~وحدث مرتفع شود، ودراین افلاک هیچ صورت نیذیرد، والبه الاشارة بقوله
~~صلی الله
# ~~علیه وسلتم ، فی جملة حدیث (لا اله الا الله، لیس لها دون الله حجاب
~~حتی یفضی الیه)
# ~~ویقوله : علبه الصلاة والتحبتة ، (ما قال عبد لا اله الا الله مخلصا من
~~قلبه، الا فتحت لمه
# ~~ابواب السماوات، ختی یفضی الی العرش) .
# ~~واما هرفعلی وقولی که از نیگتی و قصدی صحیح، خالی مانده یا به یکبارگی
~~هباء3
# ~~منشورا شود، تا ازاین عالم خاک وآب وهوا وآتش تجاوز نکند، ودر نشأت
~~آخرت
# ~~ممنتضم- با صورت جسمانیش مصکور گردده ودرجسش افزوده موجب شدت عذاب
# ~~صاحبش شوده اعاذنا الله من ذلک . والاشارة الیه بقوله، صلی الله علیه
~~وسلکم : ان غلظ
# ~~جلدالکافر اثنین واربعین ذراعا ، وان ضرسه مثل احد ، وان مجلسه فی جهنم
~~مابین
# ~~مکثة الی المدینة" ودیگر اشارات نصوص قرآن واحادیث صحاح با نظر
~~ارباب کشف
# ~~صحیح مطابقند که سطح کرسی کریم ، زمین بهشتست ، و ms440 سقفش عرش، اما اشارت
# ~~فرآن عزیز آنست که بهجیزی که سعت کرسی را وصف فرموده است ، به عین همان
# ~~چیز، عرض بهشت را وصف کرده است، قوله تعالی : (وسع کرسیتة السموات2
# ~~والأرض) وقوله تعالی : روجنتة عرضها السموات3 والأرض) . واما دلالت
~~حدیث،
# ~~قوله ، صلی الله علیه وسلکم : "ان فی الجنة مأة درجة مابین کل
~~درجة ودرجة کما بین
# ~~سعیدالدین فرغانآی
# ~~(71
# ~~1-س35،ی11
# ~~2-س 2،ی256.
# ~~3-س 3،ی 127 PageV00P616
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_617.png)

# ~~472
# ~~انسقماء والأرض ، والفردوس اعلاها درجة، ومنها تفجر الأنهار الاربعة ،
~~ومن فوقها
# ~~یکون العرش) وازاین اقوال و اعمال آنچه به مقاصد صحیح مؤیگدتر باشد
~~دراین بهشت
# ~~به صورت حدائق واشجار و ثمار وانهار و حور وقصور ، متجستد میشود ،
~~والدلیل
# ~~علیه ، قوله تعالی : "وان لیس للانسان الا ما سعی، وان سعیه سوف
~~یری اثم یجزاه
# ~~الجزاء الأوفی" وقوله تعالی: (فمن یعمل مثقال ذرةاخیرا یره"
~~وشک نیست که سعی
# ~~وعمل ، عرضند ، والعرض لا یبقی زمانین، علی الصحیح، فکیف یری فی الزمان
~~الثانی،
# ~~ونص صریح رؤیت عین سعی وعمل اثبات میکند ، پس آن رؤیت جز به این طریق
# ~~تحسشد ننواند بود، وقوله، صلی الله علیه وسلسم : (لقیت لیلة اسری بیء
~~ابراهیم علیه
# ~~السلام، فقال : یا محمد اقرء امتنک منتی السلام، واخبرهم ان الجنتة
~~طیتبة التربة عذبة
# ~~الماء، وانها قیعان وان غراسها3 سبحان الله، والحمد لله ولا اله الا
~~الله والله اکبر" .
# ~~س به واسطةآ این تجسشد مذکور، حقیقت کامل منبسط میشود، وبنای کمالش به
# ~~بن انبساط، محکم می گردد.
# ~~مقدمهآ جهارم، آنست که هرمرتبه بی وعالمی وحضرتی را مبدیی ومننهایی و
~~وسطی
# ~~حقیقی است ، و کامل را درهرعالمی، صورتی که مدد اهل آن عالم از حیثیثت
~~آن
# ~~صورت میدهد ، وآن وسطحقیقی هرعالمی ومرتبهیی ازملک وملکوت وجبروت،
# ~~محل2 آن صورت کاملست ، وهرعلمی ومعرفتی وحکمتی که از احکام وخواص هر
# ~~مرتبهیی وعالمی ظاهر خواهد شد ، آن جمله4 تنیجةآ - بیان آن کامل خواهد
~~بود ، از
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1-س 153ی 42-40
# ~~2-س99ی7
# ~~3 وان اغراسها -خ ل -.
# ~~4 - بیان ms441 آن کمال خواهد بود از حیشیشت کمالیشت که اورا است در عالم
~~جبروت،
# ~~وعلوم طریقت نتیجهآ بیان او واز حیشیست مقام تخلتق وایمان وصورتی که
~~اورا است
# ~~در وسط حقیقی عالم ارواح ومثال وعلوم شریعت ودقایق حکمتهای شرعی مستنبط
~~از
# ~~بیان او.

PageV00P617

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_618.png)

# ~~حبثیگت آن صورت کمالیتت که اوراست در هرمرتبه بی و مقامی . اما علوم
~~حقیقت
# ~~جمله ، تنایج بیان اواست از حبیشیگت مقام احسان وتحقق به اسما وصورتی
~~که او راست
# ~~دروسط حقیقی عالم ارواح ومثال وعلوم شریعت واسرار ودقایق حکمتهای احکام
# ~~شرعی مستنبط باشد از بیان او - من حیث مقام الاسلام والتنعلثق بالأسماء
~~و خصایص
# ~~افعاله واقواله المخنصقة بمزاجه الکامل الواقع فی حاقةالوسط والاعتدال
~~. اکنون
# ~~چون این مقدمات معلوم شد، معانی ابیات آینده را با آن تطبیق کرده میشود
~~.
# ~~فللکبس منها بالتتعلثق فی مقا
# ~~اام الاسلام عن احکامه الحکمیعة
# ~~عقائق احکام، دفائق حکمة ،
# ~~حقائق احکام رقائق بستطة
# ~~کنقی باللتبس ، عن الصثورة المزاجیکة لتلبشس النفس بها ، وکنکی باحکام
~~التعلثق
# ~~الحکمیقة عن آثارالتعلق وصوره2 فی الدنیا والآخرة ، وتلک الآثار هی
~~تعلثفات الأشیاء
# ~~والامورالدنیویثة والاخرویثة کلتها الی اسبابها وعللها وارتباط جمیع ما
~~فی النششأتین
# ~~من النفع والضتر والخبر والشر، واضافة کل شیء الی سبب معیثن، کارتباط
~~الصثور
# ~~البرزخیة والأخرویکة بحرکات الانسان وسکناته واقواله واعماله علی مقتضی
~~الحکمة
# ~~سعیدالدین فرفانی
# ~~473
# ~~این چهار سطر درنسخهآ اصل است (الف)، وبجای پنج سطری است که در بین دو
# ~~خط زیر شماره4آ نوشته شده است.
# ~~1 - عقائق، الواحد عقیقة : وهی من البرق ما یبقی فی السحاب من شعاعه.
~~وقیل
# ~~هی ما انعق منه، ای تضرب فی السحاب وشفه واستطال فی الجو الی وسط
~~السسماء
# ~~من غیر ان یأخذ یمینا وشمالا . احکام ، من احکم العمل : ضبطه. البسطة
~~التقط
# ~~والتوستع ، ومنه قوله تعالی : زاده بسطة فی العلم والجسم .
# ~~2 -: عن آثار تعلق هذه الأسماء بالأشیاء وصوره فی الدنیا -خ ل -
# ~~(الف) - مراد ازنسخهآ اصل، نسخهآ آقهای دکتر علی اصفر مهدوی دام ظله
~~است که در مقدمه ms442 خصوصیات
# ~~ذکر شده است.

PageV00P618

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_619.png)

# ~~(74
# ~~الالهیکة، کما ذکرنا فی المقدمة الثالثة، وکمتعلق تعیثن هذا المزاج
~~مثلا اولاء، وحیاته
# ~~وبقاؤه ثانبا ، وصحتنه ومرضه ثالثا، واضافة کل منها الی سبب معبسن
~~وعلکة ظاهرة نحو
# ~~المنکح والمطعم والمشرب والملبس ومثلها ، فان هذه التعلقات الباطنة
~~والظاهرة کلها
# ~~هی علی مقتضی الحکمة آثار التعلق بالأسماء کالخالق والرب ونحوهما،
~~وصوره المرتبطة
# ~~بعضها ببعض ، الا ان غایة هذه الآثار ما یتعلق بالمعاد والآخرة ، وهی
~~الأحکام والعلوم
# ~~الشرعیقة الموصلة للمزاج والصثورة الی کمالاتها الأخرویثة وغایاتها
~~الأبدیکة .
# ~~واللام فی قوله : للبس، بمعنی لأجل ، والبیت الأول خبر مقدم علی
~~مبتدائه ، هو
# ~~البیت الثانی .
# ~~پس میگوید: که حاصل وظاهر ازاین مفاتیح غیب از برای این صورت مزاجی من
# ~~وکمالات او درمقام اسلام به واسطةآ تعلثق این مزاج به این مفاتیح غیب
~~وصور و آثار
# ~~ایشان، کالسمیع و البصیر والرب والخالق و نحوها، از راهگذر احکام وصور
~~و آثاری
# ~~که این تعلق را است برمقتضای حکمت دراین مراتب ومواطن، هم چون تعلیقات
~~امور و
# ~~درجات دنیوی واخروی ازخیر وشر، به اسباب وعلل ایشان و اضافت هرچیزی به
~~سببی
# ~~وعلتی که غایت ابن تعلقات به اسباب وعلل ، بروفق (وان لیس1 للانسان الا
~~ما سعی)
# ~~تعلقات اموراخرویست به اسباب ایشان از حرکات وسکنات این صورت عنصری
~~مزاجی
# ~~انسانی، چهار نوع است دراین مراتب ومواطن :
# ~~اول - صور سهام ابتلاآت احکام شرعی وعبادات بدنی که از ایشان به لفظ
~~حقایق
# ~~احکام، استعارت کرده است، چه عقیقه، اسم سهمی است که درجاهلیگت مواضعه
# ~~کرده بودند در وقتی که قتیلی میان قومی یافت شدی که اسم آن سهم را
~~بهسوی آسمان
# ~~انداختندی، اگر خون آلود بازگشتی ، جز به قصاص راضی نشدندی ، واگر
~~پاکیزه
# ~~فرود آمدی، دستها به ریش فرود آوردندی، و آن علامت صلح بودی برادای دیت
~~، و
# ~~آن سهم2 را، سهم الاعتدال گفتندی، پس چون درانداختن آن عقیقه، صورت
~~ابتلایی
# ~~مشارق الشدرادی
# ~~1- 453ی 40 . قوله (س 19) : که اسم آن... قی م: ((که آن سهم را ms443 .4)
# ~~2 - الاعتذار سخ ل -. قوله (س 19): که اسم آن... فی م : (که آن سهم را
~~.

PageV00P619

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_620.png)

# ~~واقع بود وشبههآ اعتذاری در قبول دیت قایم، لاجرم به او کنایت فرمود از
~~امور و احکام
# ~~شرعی که دروضع ایشان هم ابنلا است، کما قال، تعالی : (ولنبلونکم1 حتی
~~نعلم
# ~~البجاهدین منکم ..." وهم اعتذار ازعقاب ومؤاخذت کفتار، کما قال
~~تعالی: "رسئلا
# ~~مثبشرین2 ومنذرین" ای باحکام الأوامر والنواهی الشرعیکة ، لثآلا
~~یکون للناس علی
# ~~الله2 حجکة بعدالرسل .
# ~~پس میگوید: که این صور ابتلاآت احکام شرعی ، اثری از آن اسماء ذاتند
~~که
# ~~ازجهت تحقشق کمالات مزاج کامل ازاحکام حکمی تعلثق ظاهر او به اسباب
~~دنیوی ،
# ~~تجاوز کرده، به صورت این اعمال واقوال موصوف به اعندال برفانون شریعت ،
~~ظاهر
# ~~شدهاند ، تا این مزاج بحرکاته وسکناته الشرعیثة، بکمال تفصیل در نشأت
~~برزخ و
# ~~آخرت ، تمام موصوف باشد، واصل هر نشأتی را از حیثیتت صورتی مناسب ایشان
# ~~مدد وهدایت کند، ودیگر هم ازجهت کمال این مزاج کامل، اثری از این
~~مفاتبح مذکور
# ~~ظاهر به صورت دقایق حکمت هرحکمی از این احکام شرعی و علل و مصالح کلی
~~ایشان است
# ~~برای آن، تا آن احکام شرعی واعمال بدنی، چون از سر علم و اتقان و حکمت،
~~ازاین
# ~~مزاج صادر شوند، درهر نشأتی صورت ایشان تمامتر و کاسملتر باشد، ودیگرهم
~~ازجهت
# ~~کمال این مزاج کامل ، اثری ازاین اسماء ظاهر به صورت حقایق استواری
~~بنیاد کمال
# ~~او می باشد . بعنی مزاج را به حسب هرعضوی وقیوتی کمالیست مخصوص متعلق
~~به
# ~~شغل ومصرف معبتن هرعضوی وفوتی که اگر هرعضوی وفوتی فیما خلق له، صرف
# ~~نیفتد، آن کمال حاصل نیاید وظاهر نگردد، پس بنباد کمال مزاج کامل محکم
~~بدان
# ~~میشود که هرعضوی وقتوتی فیما خلق لاجله، بکار داشته آید تا آن کمال
~~خصوصی
# ~~تمام ظاهر شود.
# ~~سهیذالدین فرخانی
# ~~25
# ~~-س 47)ی 33
# ~~1-س 4،ی163
# ~~3-س4، ی 162. توله (س 1): واصل هر... فی م : واهل هر نشأتی را ...

PageV00P620

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_621.png)

# ~~76
# ~~اکنون میگوید: که این ms444 اسماء ذات آنچه برای کمال مزاج کامل پیدامی آیند،
~~به صورت
# ~~هرحقیقتی که بنیاد این کمال بدان محکمست ، ظاهر میشوند به آن طریق که
~~از هر
# ~~عضوی وقوتی به صورت عملی ظاهر می آیند که مخلوقست آن عضو وقوت از جهت
# ~~آن عمل، چنانکه ازشیخ محیی الدین ، رضی الله عنه، منقولست که فرمود :
~~"مثنذ کذا
# ~~وکذا سنة ما صرفت قوة من قوائی، ولا عضوا من اعضائی الا فیما خلق له ،
~~حتی
# ~~شکرتنی قوای واعضای عندالحق" پس ازاین جهت حقایق احکام، تبیان
~~کمال مزاج
# ~~آمدند این مفاتیح ، ودیگر هم ازجهت کمال مزاج این اسماءذات مذکور روابط
~~و
# ~~رقایقند میان اقوال واعمال بدنی او، ومیان صور این اقوال واعمال،
~~درنشأت برزخ و
# ~~آخرت، از برای بسط و تفصیل مزاج این کامل، درجمیع نشآت ومواطن
~~"والله یقول
# ~~الحق وهوا بهدی السبیل) .
# ~~وللحس منها بالتخلق فی مفا
# ~~م الایمان ، عن اعلامه العملیقة
# ~~صوامع اذکارر، لوامع فکرق،
# ~~جوامع آثارر، قوامع غقرة2
# ~~وبرای حس من وکمال او ، ازاین اسما و مفاتیح مذکور ، به واسطةآ سلوک و
~~تخلثق
# ~~سیکار به احکام و آثار وصور این مفاتیح، درمقام ایمان از راهگذر اعلام
~~عملی تخلق،
# ~~اعنی آلات تخلق به اسم قائل وسمیع وبصبر وامثالها ، اززبان وگوش وچشم
~~وجز آن
# ~~مشارق الشبراری
# ~~1-س 33،ی4
# ~~2 - فی بعض النشسخ : وللحس منها بالتحقق... اعلامه، جمع علم: الجبل:
~~والعلامة.
# ~~3- الصوامع، جمع الصومعة: الجبل الذی یتخدثة الراهب علیه کوخه قصد
~~اعتزاله
# ~~الناس وهی الکوخ نفسه ایضا . والاذکار جمع ذکر وهو فی اصطلاح اهل
~~المعرفة قدیعنی
# ~~به التوحید وایضا یطلق علی المواظبة علی العمل کتلاوة القرآن وقرائة
~~الحدیث. اللوامع من
# ~~اصطلاحات المشایخ وهی انوار تلمع لاهل البدایات من ارباب النفوس الغیر
~~القویسة
# ~~القوامع: کل ما یقمع الانسان من الشهوات عن مقتضیات الطبع والنفس.
~~الفرة: الففلة. فی
# ~~بعض النسخ العزة : الحمیة والأنفة PageV00P621
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_622.png)

# ~~که آلات عملی اند دراین تخلق به طریقت تعلق دارد، ورغیبهآ غایت حس
~~اینها است ،
# ~~چهار نوع از کمالات صادر میشود که ms445 دراین بیت دوم مذکور است.
# ~~یکی صوامع اذکار، یعنی اسباب تمکشن از اشتغال درخلوات و اربعینیگات به
~~انواع
# ~~اذکار، بهزبان، چه رغیبهآ غایت زبان این کمال، تمکننست از ذکر دائم،
~~چنانکه حدیث
# ~~(یمزح ولا یقول الاحفتآ" به آن ناطقست، واثر آن ذکر جمع هم و از
~~الت تفرقه است،
# ~~واستدامت تفریغ دل از ماسوی المذکور علما وخاطرا وناظرا اصلا.
# ~~پس میگوید: که از این اسما در این مقام ایمان ازجهت کمال حس اززبان
~~بهصورت
# ~~این اسباب مذکور، ظاهر میشوند .
# ~~و دوم، ظهور آن اسما، بهصورت لوامع فکرتست . یعنی : چون به کمال اشتغال
# ~~به ذکر حق، اعراض ازغیر، حاصل آید، وخواطر مختلف متفرق مفترق، مندفع
~~شوند،
# ~~قتوت فکری ازغیر، به حق پردازد، وبه کلی به مذکور متوجه وجمع گردد،
~~وحینئذی
# ~~اثری و پرتوی از نورذکر مذکور که به رابطهآ "فاذکرونی1
~~اذکرکم" به این ذکر ذاکر
# ~~پیوسته است، واورا از کدورت وظلمت خواطر مختلف به کلی مخلص گردانیده،
~~برای
# ~~تقویت و تأنیس حس3 این ذاکر مصور شده ، برحس بصرش ظاهر می گردد ، پس
# ~~انواری که خلوتیان ، حستا میبینند، بعضی بهصورت ومقدار جراغی، وبعضی به
~~قدر
# ~~شعی ، وبعضی به هیأت کوکبی، و بعضی به شکل ماهی ، وبعضی به صورت
~~آفتابی،
# ~~به حسب استعداد و به مقدار قوت ذکر و تأثبر او در دل، و به قدر تفریغ
~~محل* ذکر، این
# ~~جمله عکس وپرتو نور ذکر ایشان است، ولیکن به سبب فکرت که جمعیگت خاطر و
# ~~همتت توجه است به حضرت مذکور، پس از آن عکس و پرتو اینجا به لوامع فکرت
# ~~عبارت کرده است به آن سبب که سبب آن لوامع، این فکر مفسر است نه ترکیب
# ~~مقدمات ، جنانکه رأی حکما است
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(77
# ~~1- س 2،ی 7)1. قوله (س 2) : چهارنوع... فی م : از کمالات حاصل وظاهرست.
~~قوله (س 5):
# ~~فی م : اما انی امزس ولا اقول الاحقا PageV00P622
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_623.png)

# ~~78
# ~~وسوم ، ظهور آن مفاتبح برحس سمع، بهجهت کمال او درمقام ایمان، به واسطة ms446
# ~~خلشق به اسم سمیع به صورت جوامع آثار است. یعنی: درهرقولی اثری از حق
~~ثابنست
# ~~که آن اثر، وجه نیکووحق واحسن المحامل آن قولست، وهدایت اختصاصی و عقل
# ~~صحیح کامل درزبان آن وجه وفهم آن مدرجست، کما قال تعالی : "الکذین
~~یستمعون
# ~~القول، فیتتبعون احسنه، اولثک الذین هداهم الله واولئک1 هم
~~اولوالألباب). پسچون
# ~~به واسطهآ نور ذکر وفکر خالص صحیح، حکم ظلمت وضلالت جهل وانحراف زوال
# ~~بذیرد، و از تأثبر عدالت اثر عقل وهدایت بیدا آید، حینئذ اثری از آثار
~~آن مفاتیح
# ~~چون سمیع وتوابع اومثلاء آن آثار حق را ازهر قولی وصوتی جمع کرده ،
~~برسمع و
# ~~فهم او عرضه میکنند، تاهمه، حق ونیکو شنود، وگوش وهوش او از لغو و
~~لهو،
# ~~محفوظ ماند، وتخاشفش به اسم سمیع ، درست گردد، پس ازاین جهت ، از این
~~اسماء
# ~~بعضی دراین مقام به صورت جوامع آثار، پیدا آمدند به نسبت با سمع این
~~کامل
# ~~وچهارم، ظهور ایشان حبینئذ به صورت قوامع غکرت، اعنی غفلت حواس این
~~کامل
# ~~می باشد. یعنی: چونزبان وگوش وچشم، بهصورت ذکر و آثار وعبر که رغایب
~~غایات
# ~~حس است، ظاهر گشتند، حینئذ غفلت از حواس او، منقمع و مندفع شود، تا هیچ
~~قولی
# ~~نظری وسماعی ازاین کامل، جز از سر حضور ویقظت ، صادر نشود، بس این
~~مفاتیح
# ~~اثری بهصورت قوامع غترت ، پبدا آمد، وازاین مدارک حسی ظاهر به اعلام
~~عملی
# ~~تخلشق ، از آن وجه، اسنعارت فرموده است که نشان عمل تخلشق به اسم سمیع
~~و بصیر
# ~~وقائل آنست که، زبان و گوش وچشم به گفت وشنید ودید و ذکر وسماع و رویت
~~حق
# ~~وآثار و عبر او، مصروف باشد، وآلات این تخلثق وظهور او بالفعل ، جز این
~~مدارک
# ~~مذکور نیستند ، لاجرم ایشان ازاین جهت، نشانهای عملی تخلشق آمدند .
# ~~فالبیت الثانی ، هو المبتداء، والبیت الاول ، خبره تقتدم علیه
# ~~مشارفی التدراری
# ~~1-س 39،ی19 PageV00P623
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_624.png)

# ~~وللنقفس منها ، بالتحقثق ، فی مقا
# ~~م الاحسان عن انبائه النکبویقة
# ~~لطائف اخبار، وظائف منحة ،
# ~~صحائف اخبار، خلائف ms447 حسبةا
# ~~واز جهت نفس و کمالات او از آثار وصور این مفاتیح مذکور، ظاهر میشود در
~~مقام
# ~~احسان به واسطةآ تحقشق نفس سیتار به آن آثار وصوره چون اسم سمیع و بصیر
~~و قائل
# ~~ومانند ایشان از راهگذر اخبار نبوی، که درباب این تحقق ومقام احسان
~~وارد است"
# ~~چون خبر ("(کنت سمعه وبصره) و نباء (الاحسان ان تعبدالله کأنک
~~تراه، فان لم تک
# ~~تراه، فانه یراک" وامثال این دوحدیث، به این چهار صورت که این بیت
~~دوم که مبتدا
# ~~است ، وبیت اول که خبر او براو مقدم افتاده ، مفصتل و مبیتن آنست ، یکی
# ~~به صورت لطایف واسرار این اخبار نبوی برنفس من اولا، واززبان من
~~برمتابعان من
# ~~ثانبا ، ظاهر میشوند . مثلا : چنانکه برنفس من اول ازحدیث (فاذا احببته
~~، کنت
# ~~سمعه وبصره" آن ظاهر میشود ومفهوم می گردد که چون محبتت حق ،
~~پذیرهٔ‌ بنده
# ~~آید، وحجب را که احکام امتیازیاند ، رفع کند، بروی حینئذ این حقیقت
~~منکشف
# ~~شود که سمع وبصر وسایر قوای او، خود حق بوده است، ودیگر بعد از تحقق به
~~اسم
# ~~قائل وسمیع وبصیر، درمقام احسان ، ازحدیث (الاحسان ان تعبدالله کأنکک
~~تراه)
# ~~برنفس من این ظاهر می گردد که جون حضرت الله، حضرت جمع الجمع است ،
~~واین
# ~~سایر دراول تحقق به مقام احسان ، جز به اسمی از اسمائیش، متحفگق نمیشود
~~، وجز
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(79
# ~~1 - فی بعض النسخ: التخلسق وفی نسخة الشارح یکون التحقف وهوالصحیح لأن
# ~~التحقق التما یکون بعدالتخلشق.
# ~~2 - الطائف عبارة عن اشارات رقیقة المعانی التی تلوح للفهم والادراک لا
~~تسعها
# ~~العبارة. الوظائف، الواحد وظیفة: ما یقشدر للعامل من رزف واجرة عمله.
~~وهی ایضا العمل
# ~~نفیسه. المنحة : العطیة. الصحائفة الأوراق. الاحبار ، جمع حبر
~~وهوالعالم . الخلائف
# ~~جمع خلیفة : من یأتی بعد من تقدمه. الحسبة الاجر والثواب، او حسن
~~التدبیر.

PageV00P624

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_625.png)

# ~~80
# ~~اسمی یااسمائی چند معین نیز به صفت ربوبیست، در دل او تجلی نمی کند، تا
~~به حکم "اتشی
# ~~لم اعبد ربا لم اره" جز به ms448 او توجه نمی کند، وجز آن اسم مقتدر را
~~عبادت وخشوع
# ~~نسی نماید. پس حینئذ در دل او، الله، که جامع اسماست، کماهو متجلی نمی
~~باشد، لاجرم در
# ~~اول مقام احسان، عبادت او مرالله را، جز به صفت (کأنگک تراه"
~~تتواندبود، وعبادت او
# ~~مرحضرت الله را "(بحبث پراه" آنگاه میسرشود، که در بحر
~~الفناء فی الفناء، تمام غرق
# ~~گردد، واز کینونت و تعین خودی خودش، به کلی، نیست گردد، چنانکه گفت
~~(فان لم
# ~~ککن تراه..0) بعنی ان فنیت کبینوتنک بالکلیة، حبنئذیمکنک انتراه (فانه
~~یراک) متحققا
# ~~حقیقة هذا الفناء فی الفناء ، فحبنئذ یثبتنک ویحقتفک بحفیقة البفاء
~~والرؤیة الحقیقیکة
# ~~پس میگوید : که اسم قائل که اثری از آن مفاتیح مذکور است ، به سبب تحقق
# ~~به او، من حیث اول مفام الاحسان ، برنفس سیتار به این نوع لطایف که
~~مدرج است در
# ~~این اخبار نبوی ، ظاهر می گردد، واورا به این مفهومات و اسرار به غایت
~~کمال خودش
# ~~میرساند
# ~~و دوم، ازاین مفاتیح به واسطة این تحقق مذکور، بعضی به صورت وظایف
~~منحت،
# ~~اعنی عطایای اسمایی ظاهر میشوند ، یعنی دراین عرض درجات مقام احسان که
~~سیار
# ~~به حفیقت کنت سمعه و بصره ولسانه ویده، تحقق می یابد، هردم از تفاصبل
~~وفروع اسم
# ~~سمیع وبصیر وقائل وامثال ایشان ، برنفس اوحکم وخاصیگت وعلومی خصوصی
~~اسمی
# ~~دیگر ظاهر میشود که هربک از آنها وظیفهآ عطایی می باشد که به نفس او می
~~رسد ، واز
# ~~آن لذت وراححت مییابد ، وغنایی و کمالیش به وصول آن وظیفه حاصل می آید
~~، و این
# ~~وظایف ، همه از راهگذر این اخبار نبوی مذکور ، به این نفس میرسد ، چون
~~حدیث
# ~~(کنت سمعه وبصره" وخبر ((ان الله قال علی لسان عبده، سمع الله لمن
~~حمده" و امثال
# ~~این، لاجرم ، اثری ازاین مفاتیح که از راهگذر این اخبار، به نفس میرسد،
~~بهصورت
# ~~وظایف منحت ، اعنی: فهم علوم واسرار این اخبار، پیدا می آید.
# ~~و سوم ، از راهگذر این اخبار نبوی مذکور، آنجچه ازاین مفاتیح ms449 ، برنفس
~~این
# ~~مشاری الکدراری PageV00P625
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_626.png)

# ~~سیار روشن میگردد، صحایف اخبار است، مرادش از این - احبار- والله اعلم،
~~علمای
# ~~طریفت وحقیقتند که بواسطهآ تحقشق به این مقام احسان، ابواب فهم اسرار
~~ومعانی اخبار
# ~~نبوی، بردلهای ایشان گشاده شده است ، تا در آن باب درهای ثمین سفتهاند،
~~و
# ~~سخنهای منبن گفته، و بعضی را از آن، مشدوتنا کرده ودر صحف نوشنهاند ، و
~~بعضی
# ~~را منابعان ایشان ، ضبط کردهاند ودر کتب، ثبت کرده، پس جملهآ این صحایف
~~که از
# ~~این احبار وعلمای حقیقت وطریقت، منقولست، صور و آثار آن اسماست، که
~~بهحکم
# ~~تحقق به اسم سمیع وبصیر وقائل ، از راهگذر (فبی یسمع وبی یبصر
~~وبیینطق" ظاهر
# ~~شده است نظما، اونثرآا، تا نفس کامل این سببار2 خلاصهآ اسرار آنها را
~~فهم می کند ،
# ~~واز آن جهت نیز به نوعی دیگر از کمالات میرسد .
# ~~وجهارم ، از آن آثار مفاتیح مذکور، بهصورت خلایف حسبت، ظاهر میشوند،
# ~~چون من که سیارم دروقت تحقیق به مقام احسان3 سمع وبصر وقول وفعل خود را
~~با
# ~~جسلهآ حظوظ ولذاتی که مرا در آن بوده به کلی فانی گردانیدم - حسبة لله
~~- نه از برای
# ~~امید ثوابی یا ترس ازعقابی، بل خالصا لوجهه، لاجرم حق تعالی، سمع وبصر
~~و قول و
# ~~وفعل باقی خود را بی واسطه خلیفهآ این سمع و بصر وقول وفعل فانی من
~~گردانید که
# ~~(حسبة لله) ترک کرده بود، وجز اورا در آن ترک بهحساب نباورده، تا اکنون
~~به این
# ~~سبب از آن مفاتیح به صورت خلفای حسبت، ظاهر شدند به جهت کمال نفس من .
# ~~وللجمع من مبدأ ، کأنتک واتنها،
# ~~فان لم تکثن عن آیة النقظریقة
# ~~غثیثوث انفعالات، بغوث تنثزه،
# ~~حدوث اتتصالات، لیوث کتیبة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(8)
# ~~1- بعضی را ازآن، خود مدومن کرده -خ ل -
# ~~2- تا نفس کامل من که سیگارم -خ ل -.
# ~~3- چون که این سیتار، دروقت تحقق بمقام احسان ... ولذاتی که اورا...خ
~~ل_
# ~~4 - فانی او گردانید - خ ل -
# ~~5 - بجهت کمال نفس او -خ ل PageV00P626
# ![page ms450 image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_627.png)

# ~~(82
# ~~ذکرالمصدر ، واراد به الفاعل .
# ~~یعنی : لأجل الکامل الجامع جمیع الأسماء بالتحقق بها فی مبدأ مقام
~~الاحسان
# ~~ومننهاه . وقوله : من مبدأ کانتک: یعنی من حیث مبدأ مقام الاحسان الذی
~~لم یتحقتق
# ~~السبتار فیه بعد تحقیقه الفناء ، بل بقبت بقیتة من کونه ، حتی انه لم
~~یحظ من البقاء
# ~~والرؤیة المترتتبة علیها الا یسرا بحسب فنائه وبقدر بفائه ورؤیته یقدر
~~ذلک الفناء،
# ~~فلم یصح اضافة الرؤیة الیه، الا ما یقال: کانک تراه، لوجود تلک البقیتة
~~المذکورة فی
# ~~هذا السبتار ، واضافة الفناء البه من وجه دون وجه، فان البقاء والرؤیة
~~مبنی علی الفناء
# ~~ومقدر بقدره . وقوله : واتتنها فا نلم تکن ، یعنی : من حیث آخر مقام
~~الاحسان الذی
# ~~من حکمه ومقتضاه تحقق السبار فیه بالفقر والفناء الحفیفی، وعدم البقیة
~~من کونه اصلاک
# ~~المشار الیه بقوله : فان لم تکن ، حتی یبقیه الله حینتذ بحقیقة بفائه
~~تعالی وتقدس ،
# ~~ویثریه من آیاته الکبری التی هی الأسماء الاول ومفاتیح الغبیب المذکورة
~~التی هی اعظم
# ~~الأسماء واجلتها واکبرها بل اصلها ومنشأها ، وهی آیات غیب الذات
~~وعلاماتها. فمعنی
# ~~الأسماء والآبات شیء واحد ، وهو العلامة ، فآیة النظریة ، هی هذه
~~المفاتیح والآیات
# ~~الکبری التی رآها هذا السبتار فی آخر مقام الاحسان ومنتنهاه الذی عبثر
~~عن تلک
# ~~الرؤیة بقوله : تراه، بعد حصول شرط فان لم تکن . فعلی1 هذا تقدیر
~~البیت2 ، یقول :
# ~~الصادر لأجل هذا الکامل الجامع المذکور وکمالاته عن هذه المفاتیح
~~والآیات الکبری
# ~~انی هیصارت آیة النظریة باعتبار رؤیته ایاها اجمالا وتفصیلا، رؤیة
~~باطنة وظاهرة،
# ~~کما اشبر البهما بقوله، تعالی : "ما کذب3 الفؤاد ما رأی) وبقوله،
~~عز" وجل" : (لقد
# ~~رآی من آیات ربه الکبری) ومن حیث انتهاء مفام الاحسان الذی من شرط
~~التحقثق
# ~~به الفناء المعبثر عنه بقوله : "فان لم تکن ..." وجزاء ذلک
~~الشرط هی الرؤیة الحقیقیة
# ~~مشارق الگدراری
# ~~1- فعلیهذا فی -خ ل -
# ~~2 - فی تقدیر البیتین یقول -خ ل -
# ~~7-س 453ی 11.
# ~~2- س 53ی8 PageV00P627
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_628.png)

# ~~المعبتکر عنها، بقوله: "(تراه) فهذا الصادر عن هذه المفاتیح
~~اولاکة هو غببوث انفعالات،
# ~~ای تجلیات ms451 هی تتایج توجشهات و آثاراجابة دعوات تظهر وترد علی هذا
~~الکامل الجامع
# ~~من حضرة احدیثة الجمع التی هی آخر مقام الاحسان وغایة غایاته عقبب
~~انفعالات تلک
# ~~الحضرة عن تلک التوجهات والدعوات ، کما وردت فی الأخبار ، اشارة الی
~~تلک
# ~~الانفعالات فیا روی: (ان اباطالب لما رآی سرعة اجابة دعوات رسول الله،
~~صلی الله
# ~~علیه وسلکم، قال له: ما اطوع ربتک لک یا محمده فقال له رسول الله صلی
~~اللهعلیه وسلم،
# ~~وانت یا عم ، ان اطعنه اطاعک" فعبتر عن الاجابة بالطاعة التی هی
~~انفعال المطیع عن
# ~~المطاع، والاشارة النبویة الی تلک النتایج والآثار المذکورة عموما،
~~قوله، صلی الله علیه
# ~~ل"بهم تمطرون وبهم ترزقون" وخصوصا، قوله، صلی الله علیه
~~وسلکم : "انه لیغان علی
# ~~قلبی، وانی لأستغفر فی کل یوم مأة مرة" والذی یغان علی قلبه، ای
~~یغشاه ویغطتیه،
# ~~هی تجلیات ذاتیتة منظاهرة ما حقة بشریتته وخلقیتته بالکلیة، فیستغفر ،
~~ای یطلب
# ~~الغفر والستر، خوفا من غلبة تلک التجلیات علیه، وظهور آثارها علی
~~الخلایق ، لثکلا
# ~~شعبد، او یقال فی حفکه انه آله وابن آله ، مثل ماجری علی عیسی وعزیر -
~~علیهما
# ~~السلام - وذلک الصادر ثانیا ، بثغثوث تنثزه ، یعنی: سرایا ممتدة لهذا
~~الکامل الجامع
# ~~علی التنثزه ، ای التباعد عن اضافة النقص الیه مطلقا ، حتی ان5 کل
~~مایضاف الی غیره
# ~~من الأوصاف والأخلاق ، اویظهر عن غیره بصورة النقص ، انما یضاف الی هذا
~~الکامل
# ~~عببن ذلک، ویظهرعنه بصفة الکمال بمددتلک التجلبات والامداد الصادرة عن
~~تلک المفاتبح
# ~~المذکورة علی نحو مابیتن رسول الله ، صلی الله علیه وسلم ، فی مصارف
~~الاخلاق
# ~~والصفات ، کما قال، علیه السلام : (لا بخل الا بالدین ، ولاحسد الا فی
~~اثنتبن) وهذه
# ~~مشیة یبغضها الله تعالی الا فی هذا الموضع ، قاله فی من مشی متبخترا
~~مختالاء بین
# ~~مبفتی القتال . فهذه التجلیات الذاتبة الصکادرة عن تلک المفاتیح التی
~~هی آیة النظریکة
# ~~بحمل هذا الکامل علی صرف جمیع الأفعال والأخلاق والآوصاف . فبما هو
~~محمود
# ~~وصفة کمال وتنثزهه عن جمیع النقایص ، فیکون بثغوث تنثزه، وایضا ذلک
~~الصادر عن
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(83 ms452 PageV00P628
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_629.png)

# ~~(84
# ~~هذه المفاتیح المذکورة ثالثآ، محدث کل ساعة اتصالات متنوعة الی غیب
~~الغیب، کما
# ~~ذکرنا فی قوله : "انه لیغان علی قلبی" وهیهنا ایضا ذکر
~~المصدر واراد به الفاعل، وایضا
# ~~ذلک الصادر رابعا ، هو لیوث کتیبة . یعنی تجلیات ذاتیکة مؤثثرة تأثیرها
~~اقوی من
# ~~تأثیر غیرها من الأسماء ، فان تأثبیر هذه التجلثیاته لن یغلب ولم یمکن
~~ان یتأخر اثرها
# ~~بناثیر غیرها، واما تأثیر باقی الأسماء، ربما یغلب او یؤختر اثرها بحکم
~~غلبه مایقا بلها
# ~~من الأسماء ، فیکون هذه التجلتبات اذا ، اسود عسکر الأسماء وشجعانه
# ~~ترجمة البیتین : وصادر ازاین مفاتیح غیب که آیات کبریاند و آیات نظری
~~این
# ~~کامل جامعند، به اعتباررؤیت او مرایشان را به نظر باطن ودلش ، چنانکه،
~~فرمود:
# ~~"ما کذبا الفقادی ما رای" وبه نظر ظاهرش که بصر است، جنانکه
~~فرمود : (مازاغ
# ~~البصر وما طغی، لقد رآی من آیات2 ربته الکبری" بهجهت این کامل
~~جامع و کمالات
# ~~او، از حیثیتت مبدأ مقام احسان که حکم واثرش آنست که (ان تعبدالله
~~کأنتک تراه)
# ~~اعنی، به دیدهآ دل فحسب ، واز حبشیتت اتنهای مقام احسان که نشانش آنست
~~که شرط
# ~~"(فان لم تکن ...) تمام موجود شده باشد وجزا که رؤیت حقیقی معبتر
~~به - تراه -
# ~~است هم به دیدهآ باطن وسره وهم بدیدهآ ظاهر وسر، به نمام وکمال حاصل
~~گشته.
# ~~اول، غیوث انفعالاتست، یعنی تجلیات و آثاری که تنایج توجشهات این کامل
~~جامع
# ~~باشد به حضرت احدیکت جمع، و ثمرات اجابت دعوات او ازجهت تأثثرات و
~~انفعالاتی
# ~~که مرآن حضرت را از آن توجهات و دعوات اوحاصل آمده باشد، چنانکه در
~~حدیث
# ~~سؤال ابوطالب ، مذکور است .
# ~~واما تتایج توجهات، تجلتیاتی باشد ذاتی متواتر ، مستلزم علوم غیبی که
~~حدیث
# ~~"(انکه لیغان علی قلبی) و"کنت کنزا مخفیا" وامثال آن از
~~علومذاتی که دراین فصیده
# ~~مذکور است، اشارت بدانست . واما ثمرات اجابت دعوات، هم چون "بهم
~~تمطرون ،
# ~~مشادق التدواری
# ~~1-س 53،ی11
# ~~2- س 53،ی 18. (س 4) فی م : ان یغلب ولم یمکن تأختر اثرها ینعدم اثر
~~غیرها ms453
# ~~علیها PageV00P629
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_630.png)

# ~~و بهم ترزقون" وامثال آن. ودوم آن صادر مذکور ازاین آیات نظری این
~~کامل جامع
# ~~اعنی مفاتبح غبب ، بغوث تنزهاند ، یعنی لشکرهایی مددکننده مراین کامل
~~را ، و
# ~~دورکننده اورا ازجملةآ نقایص، چنانکه جملهآ افعال واخلاق را که ازغیر
~~او بهصورت
# ~~نفص ظاهر میشوند، جون حسد وبخل و کبر، مثلا وکذب و امثال آن. این
~~لشکرهای
# ~~تجلشیات ذاتی آن جمله را ازاین کامل به صورت حسن و کمال، ظاهر گردانند،
~~و آن
# ~~فبح ونقص را ازاو دور کنند، چنانکه احادیث، ناطق است در مصارف خیر
~~اخلاق و
# ~~افعال قبیح.
# ~~وسوم ، آن صادر مذکور محدث اتصالات این کامل است هرلحظه به شأنی از
# ~~شئون حضرت غیب الغیب وحضرت هویت ، ازیراکه آن صادر تجلتیاتی است ذاتی
~~از
# ~~حضرت غیب وهویتت که منشأشئون "کل یوم هوا فی شأن) است، لاجرم این
~~کامل
# ~~را هردم نشانی ازشتآون که هویتت بدو ظاهر میشود ، اتصالی نو ، می بخشد
~~، و در
# ~~درجات السیر فی الله ، وصلتی دیگر پیدا می گرداند .
# ~~وچهارم ، آن صادر مذکور ، لیوث کتیبه است، اعنی: شیران وشجاعان لشکر
# ~~اسما، ازیرا که آثار این تجلبات ذاتی که ازاین مفاتیح صادرند، به جهت
~~کمال این کامل
# ~~قویتر ومحکمتر میباشد، چه اسماء دیگررا بعضی تأثیراتشان به تأثیرات
~~بعضی دیگر،
# ~~زایل وباطل میشود به کلشی، یا در تأخبر میافتد، به خلاف تأثبرات این
~~تجلتیاتذاتی
# ~~که همه را توانند باطل وزایل کردن یا درتأخیرانداختن ، اما تأثیرات
~~ایشان البته قابل
# ~~تغیثر وزوال وتأخیر تنواند بود، لاجرم ایشان ازاین جهت لببوث کتیبة
~~اسمااند. والله
# ~~المرشد.
# ~~فمرجعثها للکحسة، فی عالم الشتها
# ~~دةالمجتدی، ما النتفس منی احنقت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(85
# ~~1-س 455ی29
# ~~2 - عالم الشهادة ، عالم الحضور ویعنی به عالم الأجسام. المجتدی:
~~الطالب الجدوی،
# ~~العطاء PageV00P630
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_631.png)

# ~~486
# ~~فصول عبارات ، وصول تحیتة ،
# ~~حصول اشارات اصول عطیتة
# ~~انما اراد بالحس المجتدی المستعدالذی باستعداده یطلب جدوی الکمال
~~وموجباته،
# ~~فان الاجنداء والاستجداء یمعنی. واحست ای. وجدت وفهمت. واصل التحبة:
~~الدعاء
# ~~بالحیاة والحیاء من قولهم ms454 : (حیاک الله" ثم استعمل بمعنی الذکر
~~الجمیل لما فیه من
# ~~الحباف المعنویتة.
# ~~یقول : لمثا کان الکمال والتکمیل فی جمیع المراتب ، مضافا الی تلک
~~المفاتیح
# ~~بالاصالة ، فمهما توجتهت الآن الی تکمبل الحس المستعدة الطالب
~~باستعداده جدوی
# ~~الکمال فی عالم الشهادة ، فمرجعها فی ذلک الی ماوجدت وفهمت نفسی منتی ،
~~ای :
# ~~من ذاتی من اصول علوم الشریعة والطریقة والحقیقة ، وکلبات اسرارها
~~المثبتة
# ~~والمدرجتة کلتها فی القرآن والحدیث التی فهمتها وببنتها، ف ی تعترضت
~~تلک المفاتیح
# ~~الی تکمیل حس* من الحواس المستعدة للکمال فی عالم الشهادة ، رجعت الی
~~ما فهمت
# ~~نفسی ووجدت منذاتی، فاخذت تلک المفهومات القرآنیکة وغبر القرآنیثة،
~~ووصلت بها
# ~~الیه یحسب ما یقتضبه استعداده وکمثلته بذلک : فحاصل معنی البیت وجملته
~~: ان کل
# ~~ما یستکمل به الانسان وحواسته من جمیع الکمالات ، موجودة فی القرآن
~~والحدیث ،
# ~~وانا وجدت وفهمت ذلک بواسطة وبلاواسطة ، فالمرجع الیه الآن فی
~~الاستکمال، هذا
# ~~الذی وجدته والذی فهمنه وبیتننه ، هو فصول عبارات ، عبترت بها عما
~~تسعه العبارة
# ~~من علوم الشریعة والطریقة المکملة افعال الخلق واقوالهم واخلاقهم
~~واحوالهم، و(وصول
# ~~تحیة" ای، وصولذکر حسن وثناء جمیل الی ، اما من جهة الحق، بأن
~~جمیع القرآن بیان
# ~~لاخلاقی وثناء وذکر الأحوالی، ومن جهة الخلق، بأن یستفید وامن بیانی
~~ذلک، ویعلموه
# ~~ویعملوا به ویتحققوا، فیصل الیء منهم ، ومن الحق بسببهم ذکر وثناء جمیل
~~ودعاء
# ~~بالحباقالدائمة، فیکون ما فهمت وببکنت ، وصول تحبکة الی ، وسببه، والذی
~~فهمته
# ~~وبیسنته ایضا (احصول اشارات" الی مالم یسکن ان یعبر عنها من علوم
~~الحقیقة واسرارها
# ~~مشارق الشبراری PageV00P631
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_632.png)

# ~~بایماء ورمز یفهمه اهله وذایقه، ویخفی علی من لم یذق من ذلک المشرب
~~شیئا. والدی
# ~~فهمنه من ذاتسی من القرآن والحدیث ایضا ، هو اصول کل عطیگة علم ومعرفة
~~علمها
# ~~الأولون ویعلمها الآخرون وکلیاتها ، لأن جمیع ما فی القرآن والحدیث هو
~~کلیات
# ~~العلوم والأسرار ، واصول للعطایا والمعارف الشرعیتة والحقیقة . والله
~~المرشد .
# ~~ترجمة البیتین : وجای بازگشت این مفاتیح غیب درعالم شهادت برای استمداد
# ~~به آلات ازجهت تکمیل حستی که مستعد باشد و به آن ms455 استعداد طلب عطای
~~کمالات و
# ~~موجبات وصول بدان کند ازاین مفاتیح ظاهرا وباطنا، آن چیزی است که من
~~یافتهام
# ~~وفهم کرده از ذات خودم وبه واسطه وبیواسطه ، ازقرآن وحدیث وغیرهما ،
~~مثل
# ~~کلبات واصول علوم واسرار شریعت وطریقت وحقیقت، که به ایشان تبیان
~~آوردهام،
# ~~یعنی حوالنگاه تکمیل حس ظاهر وحس باطن ، به نظر وسماع وتفکثر وتدبر و
# ~~تعقثل وتوهتم ، دراین عالم شهادت، این ساعت، این علومست که من یافتهام
~~و فهم
# ~~کرده از ذات خودم، از فرآن وحدیث ، ازبیراکه همهآ افهام از ادراک
~~خلاصهآ معانی و
# ~~مرادات آن کماهو فی نفس الأمر ، قاصرند، وچون من به کمال قابلیکت ، آن
~~را فهم
# ~~گردهام ودر بیان آورده، پس اکنون مرجوع الیه آن مفهوم وتبیان من باشد ،
~~و آن
# ~~مفهومات که من ازذات خودم از فرآن وحدیث دریافته ام، جهار قسمست :
# ~~بعضی به ظاهر علوم واسرار شربعت وطریفت تعلق دارد، وآن فصول عباراتست
# ~~که از آنجه درعبارت می گنجد از آن انواع بیانها کرده ام .
# ~~و قسم دوم، علوم طریقتست که ازذات خودم از قرآن وحدیث، خلاصهآ آن علوم
# ~~را استنباط وفهم کردهام ، وبه تقریر وتحریر رسانیده، وآن فهم وتقریر،
~~عین وصول
# ~~تحیکت وثنا ونام نیکو وذکر صالح حق وخلق است به من ، اما از قبل حق به
~~تأیید
# ~~وتوفیق تخلثق وتحفشق به موجب آن مفهومات ، وارشاد وهدایت، به آن تقریر،
~~واما
# ~~از قبل خلق، به آن طریق است که هرطالبی که به آن تقریر هدایت یابد وبه
~~آن سبب
# ~~بهحق رسده آن وصول وی بهحق، عبن وصول تحبثت وثنای حق باشدد به من، جه
~~در
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(87 PageV00P632
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_633.png)

# ~~(88
# ~~وصول هرمسترشدی مرمرشد را، نوعی وصول حاصل میآید بهحق، ودر آن مقابله
# ~~نایی وتحیتنی وشکری، ازحق وازاین مسترشده نیز به این مرشد ، عاید می
~~گردد.
# ~~پس معلوم شدکه آن مفهومات وتقریرات من، مرعلوم طریقت را، وصول تحیکت
# ~~حق وخلق است بهمن .
# ~~وقسم سوم ، از آن مفهومات علوم حقیقتست ، وتقریر آن حصول اشاراتست ms456 ،
# ~~چه آن علوم تمام درعرصهآ عبارت نمیتواند گنجید، پس ازجهت تکمیل حس بصر
~~و
# ~~سمع مستعد ، به نظر وسماع آن علوم، اشارتی وایمایی به آن حاصل شد ،
~~وحقیبقت
# ~~آن چون در عبارت نگنجید ووظیفهآ حس نبز نبوده لاجرم، برهمان اشارت ،
~~اقتصار
# ~~کرده شد، پس آن مفهومات و تقریراتشان ، حصول اشارات آمد از این جهت .
# ~~وقسم چهارم ، آنست که مجموع این مفهومات و تقریرات در علوم شریعت و
# ~~طریقت وحقیقت ، اصول وکلیات عطبعهآ جملةآ علوم ومعارف اولین وآخرینست ،
~~که
# ~~اگر کسی آنرا فهم کند، از آن فروع و جزئیات بیشمار استنباط و استخراج
~~تواند
# ~~گرد . والله الهادی .
# ~~بدانکه دراین دو بیت1 بل باقی این ابیات آینده، قائل ناظم، رحمه الله
~~ترجمان
# ~~حقیقت مصطفی ، صلی الله علیه وسلکم ، ومقام اوست فحسب ، واین فصول
~~عبارات،
# ~~ووصول تحبتت ، وحصول اشارات، واصول عطیتت ، عبن فرآن واحادیث است،
# ~~مشتمل براین علوم مذکور ، ووصول تحبت روا بشود که عبارت از آن باشد که
~~در
# ~~شب معراج بهوی، صلی الله علیه وسلتم ، رسید، در آنچه درجواب و رد2
~~تحیگت
# ~~التحبگات لله گفتندش که السکلام علیک.
# ~~ومطلعثها فی عالم الغیب ما وجد
# ~~ت من نعمم منشی، علیء استجگدت
# ~~مشارفی الشیداری
# ~~1- بل باقی واین ابیات آینده -خل - PageV00P633
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_634.png)

# ~~بشائر اقرارر، بصائر عبرف
# ~~سرائر آثار، ذخائر دغوة1
# ~~ومطلع هذه المفاتیح فی عالم الغیب الآن، ماوجدت من نعم تجلبات ذاتیتة
~~وعلوم
# ~~غیبیتة.
# ~~استجدت، ای: تجتدد ورودها منتی، ای من حضرةآ جمع ذاتی علی ، ای علی
# ~~قلبی التقیة النقی ، یعنی قبل تعیثن صورتی المزاجیتة العنصریتة ، وظهور
~~اثر قابلیکة
# ~~قلبی بالفقر والخلو التامة، واجتلاء التجلتی الأول الذاتی فیه، کان
~~مطلع هذه المفاتیح
# ~~فی عالم الغیب ذلک التجلی الأول الذی کان مجلاه ومنصکنه حقیقتی التی هی
~~البرزخ
# ~~الجامع بین احدیثة الذات وواحدینها ، فعلمت الذات بذلک التجلتی الظاهر
~~فی تلک
# ~~الحقیقة لنفسها فی نفسها ، فتعیکنت وظهرت تلک السفاتبح والأسماء الأول
~~بذلک
# ~~التجلسی الظاهر فی تلک الحقیقة وبذلک العلم، فکان مظلع تلک المفاتیح،
~~فی عالم الغیب ms457
# ~~ذنک التجلی بعینه الی ان آن ظهور صورتی العنصریة المحبدیة وتهیتا قلبی
~~المظهر
# ~~الذی هوصورف تلک الحقیقة، وتجلی ذلک التجلی الاول فیه، فصار الآن مطلع
~~تلک المفاتیح
# ~~ماوجدته من نعم الذات النی تجددت علی قلبی، وهو ذلک التجلی الأول
~~الظاهر فی قلبی
# ~~التفی النقی التام الفقر والخلو الحقیقی، وتلک النعم والتجلیات الذاتیة
~~والعلوم العبنیبة،
# ~~هی بشایراقرار، ای: مبشترات بالتکلثم بجوامع الکلم، کثنتا بالاقرارعن
~~التکلشم بطریق
# ~~اطلاق اسم اللازم علی الملزوم، وتلک النعم ایضا هی بصائر عبرة، یعنی
~~آلات رؤیة الحق
# ~~فی کل شیء ، ظاهرا وباطنا ، واعتبار سرایته فی کل ذرة ذرة.
# ~~وایضا تلک النعم والتجلیات، سرایر آثار، یعنی باطن کل اثر الهی*
~~وکونی2، وسر
# ~~کل قول وفعل، والحقیقة الباطنة التی تضاف کل تأثیر الیها، وحقیقة حقیة
~~کل قول واثر،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~489
# ~~1- البصبائر، الواحد بصیرة: وهی العقل، وما یستدل به من رزأی وعقل علی
~~ماهو
# ~~أنآقیبه" والبصیره للعقل کالبصر للمعین، وشند الصبو فیه فو5 هنوده
~~بنوزالمعدی ترکا
# ~~بها حقایق الاشیاء وملکوتها . السکرائر : الاسرار، الواحد سریرة
~~الذخائر جمع الذخیرة:
# ~~ما تدخره وتبقیه لنفاسته PageV00P634
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_635.png)

# ~~(90
# ~~بها یحصل منابعة الأحسن والحضور والقاء السمع وغیر ذلک.
# ~~وایضا : تلک التجلیات هی ذخائر دعوة، ای خزائن علوم وحکم وموعظة
~~ومجادلة
# ~~بوجه احسن ، ومعجزات وکرامات یحتاج صاحب التمکین والدعوة الی کل ذلک.
# ~~ترجمة البیتین : ومطلع انوار این مفاتیح غیب درعالم غبب، اکنون آن چیزی
~~است
# ~~که من یافتم آنرا از نعمتهای تجلگیهای ذاتی و علوم غیبی که از حضرت جمع
~~ذات من
# ~~برمن و دل من اکنون متجدد شده است، آنچه اکنون از ذات وغیب هویتت بروی
~~و
# ~~دل وی منجدد شده است، و وی آنرا در دل خود یافته است، آن تجلی اول است
~~که
# ~~ببش از آنکه این صورت عنصری او متعین شدی دراین نشأت حستی، واین دل
~~پاک
# ~~او مهیا ومستعد قبول آن تجلی اول ذاتی گشتی، بل که پیش از ظهور حکم
~~مبدئیگت
# ~~وتعببن وتحقق عالم وآدم، آن تجلی اول، درحقیقت ms458 اوکه برزخ بوده میان
~~احدیثت
# ~~و واحدیکت ذات منعبن شد، وذات مرنفس خود را، به آن تجلی دریافت،
~~وکمالذاتی
# ~~واسمایی خودش را به آن تجلشی ادراک کرد، ومطلع آن مفاتیح درعالم غیب ،
~~آنگاه
# ~~آن تجلی شد تا اکنون که عین آن تجلی دراین دل باک او، متجلی گشت ، واو
~~آثار
# ~~نعم ذات خود را که عبن تجلبات ذاتی است، از آن تجلی اول ، منتشی شد
~~برخود
# ~~متجتدد بافت. حبنیذ می گوید : که اکنون مطلع آن مفاتیح ، آن چیزی است ،
~~یعنی
# ~~آن تجلی اول از نعم تجلتیات که از ذات من، ظهورش برمن ودر دل من منجندد
~~شده
# ~~است، به واسطهآ تجدد محلتش که این دل منست، پس اکنون آن مفاتیح در
~~عالم غیب
# ~~از دل من وآنچه از نعم تجلیات دراو مییابم طلوع می کنند ، و آن مفاتیح
~~به آن1 نعم
# ~~تجلتیات ذاتی که در دل منند اکنون به صورت مزده وران تکشم به جوامع
~~کلم ، پیدا
# ~~می آیند ، یعنی چون آن تجلیات منبع جمعیتتند ، لاجرم علومی غیبی که از
~~ایشان
# ~~صادر شده، بهصورت کلام ظاهر میشود حکم آن جمعیگت حقیقی درایشان ساری
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- با آن -خ.

PageV00P635

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_636.png)

# ~~میباشد ، پس این متکلکم را مزده میدهند که هرسخنی که تو بگویی ، کلی و
~~جامع
# ~~معانی بسیار باشد
# ~~پس ایشان حبنئذر - بشایر اقرار - اعنی تکشم باشند ، ودیگر - بصایر عبرت
~~-
# ~~باشند ، یعنی آلات رؤیت واعتبار این کامل شوند مرحقیفت جمعیتت ذات و
~~سرایت
# ~~اورا درهرذره بی ازذرات موجودات عالم أعلی واسفل، ودیگر- سرایر آثار-
~~باشند،
# ~~بعنی هراثری ازقول وفعل که درعالم ظاهر شود، این تجلبات از باطن آن اثر
~~براین
# ~~ککامل ، بهصورت حفیتت و حسن آن اثر پیدا شوند و ممده اوباشند درمتابعت
# ~~احسن دراستماع هرقولی و فعلی. ودیگر آن تجلتیات ذحایر دعوت این کامل
~~شوند،
# ~~یعنی به صورت خزاین علوم وحکمنها وموعظتهای نبکو و مجادله به طریق احسن
~~و
# ~~آیات و معجزات که این کامل را در دعوت ازاینها گزیر نخواهد بود، ms459 بر وی
~~بیدا
# ~~شه ند ، تا هر گاه که خواهد که بعحق دعوت ، قبام نمابد، ازاین خزاین
~~هرجوهری
# ~~که اورا به کار آید، برگبرد، ودر امر دعوت خود صرف کنده تا حقوق مقام
~~دعوت
# ~~تمام گزارده شود. والله المرشد.
# ~~ومنوضعثها فی عالم الملکثوت ما
# ~~خمصصقت من الاسرا به، دون اسرتی1
# ~~مکدارس تنزیل، محارس غبیطة ،
# ~~مغارس تأویل، فوارس منعة2
# ~~وموضع ظهور هذه المفاتیح ، فی عالم الملکوت ، لتکمیل ذلک العالم ، شیء
# ~~حیضتصت به فی اسرائی، ای معراجی دون اسرتی، ای رفقتی من
~~الأنبیاءالمرسلین ،
# ~~وذلک الشیء ، هو التحقیق والتمکثن بالوسط الحقیقی الذی لعالم الملکوت
~~اعلاه
# ~~وادناه، المشارة البه بقوله : ((ثم دنی3) ، ای محمد علیه السلام، من
~~الافق الأعلی فتدلتی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(9)
# ~~1- الإسرا ، اصله مع الهمزة ، الاسراء: السیر فی اللیل
# ~~2 - تنزیل : ای تنزیل الآیات الایحاء بها التی نزلت من عالم العلم الی
~~عالم الحس
# ~~والصورة والکلام الالهی یتنزل من الغیب الی الشهادة ویظهر بصورة
~~العبارات . محارس:
# ~~مکان الحرایسة
# ~~-س 53،ی8 PageV00P636
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_637.png)

# ~~(92
# ~~الحق البه من حضرة الغبب فی ذلک الوسط الحقیقی الذی هو باطن الافق
~~الأعلی ، (فکان
# ~~قاب قوسین اوادنی) بعده، فالافق الأعلی هو غایة عالم الملکوت الأعلی،
~~وصورة مقام
# ~~قاب قهسین فی عالم الارواح ، ومقام قاب قوسین باطنه ومعناه المثبت فی
~~عالم الغیب
# ~~ومرتبة الألوهة ، وذلک هو المقام المشترک بین سائر المرسلین الکاملین ،
~~ولها الوسط
# ~~انحقیقی المخصوص بمحمد، صلی الله علیه وسلم، فی معراجه المراد به فی
~~البیت ، هو
# ~~الوسط الحقیقی الثابت بین ثم* دنا، وبین فتدلکی، فی عالم الملکوت
~~الأعلی والأدنی ،
# ~~ای عالم الارواح وملکوت السماوات، وهو بالنسبة صورف، وباطنه ومعناه
~~مقام اوادنی
# ~~الخصوص به، صلی الله علیه وسلتم، فی عالم الغیب المطلق، وهوعین
~~البرزخیتة الکبری،
# ~~القابلة للتجلی الأول المذکورةغیرمثرة، فکان هذاالوسط الحقیقی الملکوتی
~~المخصوص
# ~~بمحمد، صلی الله علیه وسلم لأجل هذه الجمعیتة الحقیقیکة، وکونه صورة
~~لمقام اوادنی
# ~~والبرزخیثة الکبری ، موضعا لظهور هذه المفاتیح والأسماء الأول، المضافة
~~الی ذلک
# ~~التجلی الاول، والمننشبة منه بعلومها واسرارها واحکامها الجمعیتة
~~الکمالیة فی عالم ms460
# ~~الأرواح، لتفصیل احوال صاحب هذا التجلی الاول، وتکمیل اوصافه واخلافه،
~~فانصبغ
# ~~ذلک المقام الوسطی الملکوتی المخصوص به، صلی الله علیه وسلم فی معراجه
~~واسرائه
# ~~بتلک المفاتیح وعلومها واحکامها واسرارها الجمعیتة الکمالیتة ، وظهرت
~~تلک العلوم
# ~~والأحکام والأسرار، وتصگورت فیذلک الوسط الحقیقی بصورة الفرآن العظیم،
~~الجامع
# ~~لعلوم الاولین والآخرین منتصدیا للنزول جملة الی بیت العتزة الذی هو
~~وسطالملکوت
# ~~الادنی الحقیقی، وتفصبلا نجما نجما الی قلب صاحب هذا الجمع والوسط
~~الحقیقی ،
# ~~صلی الله علیه وسلم، فسمی لذلک التصدی والقابلیکة تنزیلا ، فصارت تلک
~~المفاتیح من
# ~~حیث ظهورها فی ذلک الموضع الوسطی الملکوتی باعتبار تصور علومها بصورة
~~التنزیل
# ~~"مدارس تنزیل" ای مواضع دراسة المقربین للقرآن القابل
~~للتنزیل ، ومواضع دراسة
# ~~جبرئیل ، علیه السلام، لهذا التنزیل، وفهمه ایضا ، ثم" انزاله
~~بالأمر علی محمد، صلی الله
# ~~علیه وسلم .
# ~~مشارق التدراری PageV00P637
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_638.png)

# ~~ولمتا کان ذلک الوسط الملکوتی مخصوصا بصاحب مقام احدیثة الجمع ، اعنی
# ~~حمد ، صلی الله علیه وسلم ، وکان ذلک ایضا موضع ظهور تلک المفاتیح
~~بعلومها
# ~~واسرارها الکمالیقة الجمعیتة ، وظهرت تلک العلوم والأسرار بصورة ترجمة
~~احواله ،
# ~~صلی الله علبه واخلاقه ایماء وتصربحا ، کما قالت عایشة ، رضی الله
~~عنهاء حین سئلت
# ~~عن خلق رسول الله علیه وسلم : ((کان خلقه القرآن) .
# ~~فان القرآن مشتمل علی امر ونهی ووعد ووعید وعبر وامثال وجکایات
~~المهندین
# ~~والضالین ، وکل ذلک ترجمة اخلاقه واحواله التی تلبتس بها وارتکبها ،
~~اولم یتلبتس
# ~~بها واجتنبها ، بل علمها وحتتذر عنها تصریحا اوتمثبلا وتلویحا ، فکانت
~~تلک العلوم
# ~~والأسرار الظاهرة والباطنة مخصوصة به ، صلی الله علیه ، فصارت تلک
~~المفاتیح بنلک
# ~~العلوم والأسرار الجمعیثة الکمالیتة خزاین غبطة یغبطه، صلی الله علیه
~~وسلتم ، بها
# ~~المرسلون والمقربون من الملائکة والناس اجمعین .
# ~~وایضا صارت تلک المفاتبح بتلک العلوم والأسرار الجمعیکة الکمالیتة من
~~حیث ذلک
# ~~الوسط الملکوتی "مغارس تأویل" ای مواضع یکون اصول کشف المراد
~~عما تشابه
# ~~من القرآن وغیره من العلوم والأسرار فیها ثابتة معروفة ، لا یعلم ذلک
~~الا صاحب هذا
# ~~المقام الوسطی الجمعی الراسخ فی علم ما فی ذلک المقام من الأسرار .
# ~~وایضا هی ms461 "فوارس منعة" یمنع صاحب هذا المقام عن کل حکم
~~انحرافی واثر
# ~~شبطانی کما اشار الیه، صلی الله علیه وسلم، السی ذلک المنعة ، بقوله :
~~(فامکننی الله
# ~~منه ..0) فی حدیث العفریت .
# ~~ترجمة البیتین : وموضع ظهور این مفاتیح درعالم ملکوت که عالم ارواح
~~ومظاهر
# ~~ایشان در سماواتست ازجهت تکمیل آن عالم فما دونه، جیزی است که من که
~~صاحب
# ~~مقام احدیقت جمعم از اسرا ومعراج به آن مخصوصم ازمیان باقی مرسلان کامل
~~که
# ~~رفیقان منند در رسالت، وآنجیز وسطیتت حقیقی عالم ملکوتست که ازمیان
~~(اثم6
# ~~دنی فتدلتی" حقیقت آن وسطیگت حقیقی ثابت ومفهومست، وباطن آن
~~وسطیگت و
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(93 PageV00P638
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_639.png)

# ~~494
# ~~معنیش مقام اوادنی و آن برزخیت کبری است درعالم غیب که مخصوصست به من
~~که
# ~~صاحب مقام احدیتت جمعم، چنان که باطن وسطبتت افق أعلی ملکوتی ، مقام
~~قاب
# ~~قوسین وبرزخیت ثانی الوهی است که مشترکست میان من که صاحب این مقام
~~اوادنی ام
# ~~ومیان سایر مرسلان کامل.
# ~~پس میگوید : که این وسط حقیقی ملکوتی که من در اسرا و معراج به تحقشق
# ~~بهوی مخصوصم، موضع ظهور این مفاتبح است با جملهآ علوم واسرار جمعی
~~کمالی
# ~~ایشان دراین عالم ملکوت ، ازیراکه "رستم راهم رخش رستم کشد"
~~.
# ~~وچون آن تجلی اول که مفناح این مفاتیح است، محل ظهورش درعالم غیب جز
# ~~حقیقت برزخیتت کبرای من نبود، لاجرم محل3 ظهور این مفاتیح نیز درعالم
~~ملکوت
# ~~به جهت تکمیل مراتب جز این وسطیگت این عالم که در معراج به من مخصوص
~~بود
# ~~نشاید که باشد .
# ~~پس چون این مفاتیح که ازحضرت احدیگت جمع و اکملیتت مننشیءاند به علوم و
# ~~اسرار واحکام وآثاری جمعی کمالی که به ایشان از آن حضرت همراهست در
~~موضع
# ~~خود ظاهر شدند، ومنشأ ایشان به من وحقیقت من که محمدم، صلی الله علیه
~~وسلتم،
# ~~متعبن شده بود، پس علوم و اسراری که با ایشان همراه بود همه بر ترجمگی
~~احوال
# ~~وحکایت اخلاق واوصاف من مقصور بود، لاجرم آن علوم و ms462 اسرار دراین وسط
# ~~ملکوتی به صورت قرآن، که جامع علوم اولین وآخرین، وحکایت وبیان تفاصیل
# ~~احوال منست درابن موضع ، مصور وظاهر شد منتصدی مرتکمیل وتربیت جملهآ
~~عالم
# ~~وعالمیان را عموما ، ومتعرض مرنزول را به من برای تکمیل منابعان من
~~خصوصا ،
# ~~ولهذا لقب خودرا به این اوصاف اظهارکرد، اعنی تنزیل وتربیت وتکمیل همه
~~عالمیان،
# ~~کما قال، عز من قائل: "تنزیل من1 رب العالمین" پس چون مقربان
~~حضرت مثل جبرئیل
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س26،ی192 PageV00P639
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_640.png)

# ~~وغیره ، علیهم السلام ، این علوم را ازاین موضع که وسط عالم ایشانست ،
~~به حسب
# ~~استعداد خودتلقی نمودن گرفتند، وخصوصا جبرئیل که حامل تنزل آن تنزیل
~~بود در
# ~~آن مقام وسطای ملکوتی که بهصکم آن مفاتیح وجمعیتت ایشان منصبغ بود ، به
# ~~دراست وبه فهم آن اسرار قرآنی مشغول شده لاجرم آن مفاتیح به حکم تلبتس
~~به آن
# ~~مقام وسطی ملکوتی ، مدارس تنزیل آمدند ، اعنی مواضع دراست جبرئیل وغیر
~~او
# ~~مرتنزیل را، ودیگر چون علومی و اسراری جمعی کمالی فرآنی و غبرفر آنی که
~~خلاصه
# ~~وجامع جملهآ علوم اولین و آخرین است، و آن مفاتیح حامل و شامل آنست
~~دراین عالم
# ~~ملکوت بل همهآ عوالم، ترجمهآ احوال منست ومکمل امت من، وفهم ودرایت آن
# ~~تلی ماهو علیه، به من مخصوصست ، وبه آن سبب همه مقربان حضرت وکاملان را
# ~~برمن وامت من غبطنست، چنان که ازموسی، علی نبینا وعلیه السلام، منقولست
~~که
# ~~کفت : ((لببتنی کنت من امکة محمد" اوشیء هذا معناه، لاجرم این
~~مفاتیح من حیث
# ~~الظهور فی هذا الوسط ، ازاین جهت محارس اعنی خزاین غبطت ومغبوطی من
~~بوده
# ~~باشند.
# ~~ودیگر آن مفاتیح ازحیشیتت ظهور در آن وسطیقت به آن علوم و اسرار جمعی
# ~~کمالی، مغارس تأویلند، بعنی مواضعی که اصول کشف مرادات رموز واسرار و
~~معانی
# ~~منشابهات قرآن وغبره در آنجا است ، این مفاتبحند ، جه منشأ حقایق علوم،
~~ایشانند،
# ~~پس کشف مرادات وحل مشکلات وتأویل مشتبهات، میباید که به من که صاحب این
# ~~متامم و راسخ دراین علوم وشهود ms463 این مفاتیح که اصل همه است، مخصوص
~~باشد.
# ~~ودیگر این مفاتیح فوارس منعه انده یعنی شجاعانی که بهفکوت وشوکت منعةآ
# ~~منند، ومانع می آیند هرحکمی انحرافی و اثری شیطانی را که گرد من گردد،
~~چنان که
# ~~فرمود، صلی الله علیه، درحدیث عفریت : (فامکننی الله منه" والله
~~المرشد.
# ~~ومتوقتعها فی عالم الجبروت من
# ~~مشارق فتحر، للبصائر مثبتهت1
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(95
# ~~1 - مبهت: مدهش ومحیر الجبروت: العظمة والکبریاء وسکانها قد انجبرت جهة
~~PageV00P640
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_641.png)

# ~~(96
# ~~ارائک توحید ، مدارک زلکفة ،
# ~~مسالک تمجبد ، ملائک نآصعرة1
# ~~ذکرالموقع وارد به الوقوع . یعنی : وقوع تلک المفاتیح ، ای طلوعها فی
~~عالم
# ~~الاأسماء والصفات لتکمیلها هو من مشارق فتح، ای من هیآت اجتماعیتة
~~قلبیة، کانت
# ~~متحصلة من اوصاف الروح والنفس واحکام الأسماء الکلیة فی عرض الاعندال
~~الانسانی،
# ~~حال سیری فی درجات الأسماء للتحقق بها، فتشرق من تلک الهیآت
~~الاجتماعیتة القلببة
# ~~شموس فتح التجلیات الأسمائیة الکلیة، فکان کل هیأة من تلک الهیآت
~~الاجتماعیبة القلبیة،
# ~~مشرق فتح بتجلی اسم کلی کنت اتحقق به، الی ان اتتهت الی مقام الکمال
~~والاکملیثة،
# ~~وتحصل لی من کلبات صفات الروح والنفس ومن احکام تلک الأسماءالکلیة ،
~~هیأة
# ~~اجتماعبة فی حاق وسط الاعندال، وذلک قلبی التفی النقی الکامل الفقر
~~والخلو التام،
# ~~فصار ذلک القلب مشرقا لفتح التجلی الاولی الذاتی الغیبی ، وتحقشقت به
~~بمقام الجمع،
# ~~ثم6 بجمعه الجمع، ثم بمقام احدیثة الجمع الذی هو مقام الأکملیثة
~~المخصوص بی ،
# ~~واندرجت تلک الهیآت القلبیة التی کانت مشارق فتح اسماء کلبة ، مبهت
~~للبصایر
# ~~والالباب بسبحات نوره الموصوف بالقدم، فی هذا القلب الجامع الکل الذی
~~هو مشرق
# ~~فتح هذا التجلی الذاتی؛ اندراج الأجزاء2 فی الکل ، فموقع هذه المفاتیح
~~والأسماء
# ~~الذاتیتة المنتشیة من ذلک التجلتی الأول الأحدی الجمعی ، ومطلعها فی
~~عالم الجبروت
# ~~اعنی عالم الأسماء والصفات، وتحفثق تعبثناتها وتمیزاتها فیه من تلک
~~المشارق الحاصلة
# ~~والثابتة فی مشرق قلبی، هذا الذی هو الکل الجامع ، فتنصبغ تلک الطوالع
~~فی تلک
# ~~المشارق الآن بصیغة الکمال وحقیقة الاشتمال، فیکون حبنئذ تلک المفاتیح
~~من حیث
# ~~وقوعها وطلوعها من ms464 تلک المشارق ، ارائک توحید، ومنصکاته التی تجلی منها
~~عرایس
# ~~مشارق الشدراری
# ~~ظلمتها وامکانها بالنشورالوجوب. قوله (س (1) : ثم بجمع الجمع - م.
# ~~1 - الارائک جمع الاریکة : سریرة مزین فاخر. مدارک زثفة: ادراکات تقرب
# ~~2- الجامع للکل ... اندراج الاجزاء فی الکل ثابت - خ ل PageV00P641
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_642.png)

# ~~جمیع الأسماء متوحتدة لظهور حکم اشتمال کل اسم علی جمیع الأسماء
~~کاشتمال الذات
# ~~الواحدة علی جمیعها ، حتی انی اشاهد فی عالم الجبروت ، لان جمیع
~~الطوالع فی تلک
# ~~المشارق شبئا واحدا هو عبن ذلک التجلی الاول الذاتی، ومفاتیحه مشتملا
~~علی الکل ،
# ~~فلهذا یظهر تلک المفاتیح من حیث تلک المشارق علی ارائک توحید، ویکون
~~حینئذ ایضا
# ~~هی مدارک زلفة ادرک بها حقیقة قربتی من الذات، لاتصبال کل منها بحقیقة
~~جمعیتة
# ~~الذات بقربه واتحاده بهاء فما ادرکت منهاء ادرکت به حقیقة القربة
~~والوصلة والاتحاد
# ~~بالذات وکمالها وجمعبتنها ، فتکون مدارک زلفة .
# ~~وایضا هی حبنئذ مسالک تمجبد، بها اقدر ان اسلک طریق تمجبدالذات و
~~تحمبده
# ~~با هو اهله، وذلک بان اشاهد تلک المفاتیح وسرایننها فی کل اسم وصفة
~~ونعت من
# ~~حبیث وقوعها فی تلک المشارق المذکورة فی عالم الجبروت، فاری واتحفق کل
~~اسم
# ~~وصفة ونعت فی ذلک العالم منصبغا بصبغة حقیقة الکمال والجمعیکة
~~والاشتمال .
# ~~فاذن بکون حمدی وتمجببدی وذکری للذات بکل واحد من تلک الأسماء
# ~~والاوصاف والنعوت الجامعة والشاملة حمدا وتمجبدا وذکرا بمجامع الکمالات
~~الثابتة
# ~~فی جمیع الأسماء والصفات والنعوت، وانتما بلیق بجلال تلک الحضرة
~~وکمالها، مثل
# ~~هذا التحمید والتمجید والذکرالجامع الشامل المطلق ، لا الحمد والذکر
~~المقید بصفة
# ~~مخصوصة ، فلهذا تکون تلک المفاتیح من حبث ذلک الوقوع المذکور مسالک
~~تمجید .
# ~~وایضا تکون ملائک نصرة ، ای صور امداد متوالیة متعیتنة لنصرتی علی
# ~~شیطانی ، حتی یسلم ویحسن اسلامه واستسلامه ولمردائی.
# ~~ترجمة الببتین: وفوع وطلوع آن مفاتیح درعالم جبروت که عالم اسما
~~وصفاتست
# ~~وتحقشق وتعیثن وتمیثزایشانست به جهت تکمیل ایشان از مشارق فتحی است به
~~تجلیات
# ~~اسمایی، که آن فتح حیران کنندهآ جملهآ عقول وبصائر است به پرتو انوار
~~قدم .
# ~~یعنی : پیش ازاین که درمبادی سیر ms465 درمراتب فناء هیأتی اجتماعی اعتدالی،
~~میان
# ~~سغید الدین فرغانی
# ~~(97
# ~~قوله (س 19) : عالم اسما وصفات وتحقق وتمیز ایشان به جهت 000م
~~PageV00P642
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_643.png)

# ~~98
# ~~نفس وروح واوصاف ایشان که نام اودلست متعیتن شد، و آن هیأت اجتماعی
~~اعتدالی
# ~~قلبی، مشرق فتح تجلتی اسمایی شد تا به اسمی ازاسماء کلتی متحقتق گشتم،
~~و بعداز
# ~~آن درعالم اسما وصفات سیر آغاز کردم، وهرمدتی از احکام اسمی کلی که
~~بهوی تحقق
# ~~یافته بودمی، وازاحکام وصفات نفس و روح من هیأتی دیگر اجتماعی اعتدالی
~~قلبی،
# ~~متحصل میشد، وهرقلبی مشرق فتح تجلی اسمی کلی دیگر میگشت ، تا آنگاه که
# ~~به غایت این مرتبهآ عالم جبروت سیرم تمام شد، مشارق فتح اسماء کلی تمام
~~متعیتن
# ~~گشتند، و آن اسماء کلی از آن مشارق طالع شدند، وبعد از آن ازمیان احکام
~~این
# ~~مشارق وطوالع ، واحکام کلی نفس و روح هیأتی اجتماعی ، در حاق*
~~وسطاعتدال
# ~~حاصل آمده وآن، این قلب کامل القابلیتة بالخلو والفقرالنام الحقیة ی
~~است که به من
# ~~مضافست ، واین قلب مشرق فتح تجلتی ذانی شد درمقام جمع وجمع الجمع
~~واحدیت
# ~~جمع که به من مخصوصست ، پس آن هیأت اجنماعی اعندالی قلبی که مشارق فتح
# ~~تجلیات اسمایی بودند، دراین مشرق قلب کلی که اعدال القلوب و المشارق و
~~اکملها
# ~~است، ثابت ومندرج افتادند ؛ ثبوت الأجزاء واندارجها فی کلتها، اکنون که
~~آن تجلشی
# ~~ذاتی جمعی ازاین مشرق قلب کامل جامع من طلوع کرد، طلوع آن مفاتیح که
~~اسماء
# ~~آن تجلی ذاتی احدی جمعیاند، واجزای او از آن مشارق قلبی می باشد، که هم
~~چون
# ~~اجزای این قلب جمعی کمالی مننده وجون آن مفاتیح ازاین مشارق مذکور طالع
~~شده
# ~~جملهآ آن اسما را که اول در آن مشارق طالع بودند، به صبغت جمعیتت
~~وکمالیتت، و
# ~~اشتمال هریک برهمه که این مفاتیح را بود منصبغ گردانید ، تا هریک از آن
~~اسما و
# ~~صفات و نعوت که درآن عالم جبروت ثابنند ، برهمه مشتمل گشنند و جامع
~~جمله
# ~~گشتند ، لاجرم، آن ms466 مفاتبح اکنون به این طلوع ازاین مشارق ، وصبغ طوالع
~~ایشان
# ~~به صبغت جمعبتت و اشتمال، ارابک توحبد آمدند. بعنی تختتها وجلوه گاههای
~~توخبد،
# ~~وجمعیتت جملهآ اسماء جنان که ازاین حبثیتت همهآ اسما بکرنگ دیده شونده
~~هریک
# ~~برهمهآ دیگر مشتمل ودیگر مدارک زلفت نمودند، که به ایشان وادراک حقایق
~~ایشان ،
# ~~مشارق التدراری PageV00P643
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_644.png)

# ~~حقیقت قربت و کمال اتصال به حقیقت ذات مفهوم ومثبت گردد به سبب آن
~~یکرنگی
# ~~مذکور.
# ~~ودیگر مسالک تمجید آمدند، یعنی تا آن مفاتیح وسرایت ایشان درهر اسمی و
# ~~صفتی ونعشی، وجمعبتت واشتمال یافتن هریک به آن سرایت ، معلوم ومحقق
~~نشود،
# ~~حمد و ثنا وتمجبد وذکر حق به هربک از آن اسما وصفات ونعوت مقید باشد به
# ~~خصوصیتت هراسمی وصفتی ونعتی. اما چون آن سرایت واعطای جمعیت و اشتمال
# ~~مرهریک از آن اسما وصفات را، ویکرن ساختن همه را به آن جمعبتت واشتمال
~~که
# ~~مضافست به این مفاتیح مشهود، معلوم شود، حینثذ به هراسمی وبه هریک صفتی
~~که
# ~~حضرت ذات را به آن حمد و ذکرکنند، به بزرگواری از آن هریک جامع جملهآ
~~محامد
# ~~باشد که درهمه موجوداست، وخود جز چنین حمدی و تمجیدی سزای جناب کبریای
# ~~حضرت تنواند بود . بس معلوم شد که این مفاتیح از حیثیتت این طلوع دراین
~~مشارق
# ~~مسالک تمجید ازجه وجهند . والله المرشد.
# ~~ودیگر آن مفاتیح ازحیثیکت آن طلوع از مشارق مذکور، ملایک نصرتندب یعنی:
# ~~چون همهآ تأثیرات و تصرفات، مضاف به اسماءحق و مظاهر ملکی ایشانست، پس
~~هر گاه که
# ~~مرا، در دفع وقمع دشمنی ظاهری از کفار ومتمتردان، یا دشمنی باطنی، چنان
~~که
# ~~شبطان ، به مددی و نصرتی احتیاج افتد، عین آن مفاتیح از آن مشارق طلوع
~~کنند، و
# ~~به صورت ملائکهآ مستومه ومنزله ومردفه، که درفرآن مذکورند، نصرت مرا
~~متصدی
# ~~شوند، با بهصورت غلبه وفوت ومکنت، از نفس وقوای من سربرزنند ومدد و
~~نصرت
# ~~من کنند ، تا شیطان خصوصی من ، علی الخصوص به آن مکنت منقاد من گردد، و ms467
# ~~بردست من مسلمان شوده جنان که ((اسلم شبیطانی علی بدی) درخبر مشهور
~~آمده
# ~~است . پس آن مفاتیح ملائک نصرت ازاین جهت آمدند، و این ابیات گذشنه و
~~آینده،
# ~~همه بهزبان حقیقت محمدی، گفته است لاغیر.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~(99 PageV00P644
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_645.png)

# ~~500
# ~~ومنتبعها بالفیض فی کل* عالم،
# ~~لفاقة نفس، بالافافة اثشرتا
# ~~فوائد الهام، روائد نعمة،
# ~~عوائد انعام ، موائد نعتمة
# ~~تحقیق البینین وتقدیرهما: ومنبع هذه المفاتیح کائن فی کل عالم، وذلک
~~المنبع هو
# ~~وسط ذلک العالم وحاق اعتداله الحقیقی الذی هو اثر وسطیتتی و برزخیتنی
~~الکبری
# ~~الحقیقیکة وصورته فی ذلک العالم ، وانکما کان ذلک الوسط من کل* عالم
~~منبعا لتلک
# ~~المفاتیح بوساطة الفیض الأحدی الجمعی الشتامل ظهوره جمیع العوالم،
~~کالغیب والشهادة
# ~~والملکوت والجبروت، بسبب احتیاج نفس، ای ذات، وای ذات تطورات فی
~~اطوارالسکر
# ~~والفنا، وتحقکفت بالبقاء والتحقثق بجمیع الأسماء ، وتناهت فی ذلک الی
~~ان غرقت فی
# ~~لتحقة الفناء فی الفناء، وبقبت ببقاء التتجلی السذاتی الالوهی الأسنی ،
~~وصارت ذات
# ~~ثروة وغنی، بالافاقة من سکرالفناء فی الفنا ، والتمکین فی التحفثق
~~بهذا البقاء، ثمة
# ~~تهیأت لها هیأة اجتماعیتة قلبینة حقیقیة من احکام ذلک التجلی الذاتی
~~الالوهی فی
# ~~حاق* وسطالاعتدال، وصار ذلک القلب صورة کاملة مضاهیة للبرزخبتة الککبری
~~الحقیقیة
# ~~مشارقی الکدراردی
# ~~1 - یعنی اصل ومعدن فیضان کمالات وجودی ونشهودی این آنما ومشبع ظهور
# ~~جواهر حقایق ومعارف، مقام جمعی انسانی است که کلیهآ مراتب ومشاهد
~~وعوالم غیبی
# ~~وشهودی ودرجات الهی وکونی را دربر دارد و کمال استجلاء از ظهور تمامی
~~حقیقت کلیهآ
# ~~انسانی حاصل آید:
# ~~"اخورشید بهربرجی فیروز و بهی باشد
# ~~الیکن، کرو فر خود دربرج حمل دارد
# ~~نفس انسانی باآنکه بحسب عین ثابت باءخرقهآ هزاربخیه، ((الفقر احتیاج
~~ذاتی)
# ~~متلبس است، وای بواسطهآ نیل بمفام کمالی ورتبه، و منصب تمامی و از آن
~~جهت که رقائق
# ~~نسب او با سائر عوالم متحقف گشته وعین ثابت بجمیع قابلیات دارای مقام
~~سیادت و
# ~~جامعیست است واز ناحیهآ کمال بسعت قابلیست بحسب مظهریتت نست بکافهآ
~~اسماء
# ~~الهیه درعین فقر ذاتی ms468 وفاقهآ جبلی اقتضای جمع اضداد نموده وعلم
~~استفناء وتاج
# ~~سلطنت - الفقیر لا یحتاج الی الله - را مالک گشته PageV00P645
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_646.png)

# ~~التی بین احدیثة الذات، وواحدیثتها مضاهاة حقیقیکة کاملة، فشمل ذلک
~~القلب بوسطیة
# ~~جمعیته الحاصلة له بتلک المضاهاة جمیع العوالم ، فأصبحت هذه الذات
~~الکاملة بهذا
# ~~القلب الکامل الشامل محتناجة للفیض ، ای مسنتعدة للتجلتی الأحدی الجمعی
~~الأولی
# ~~الذی هو اصل تلک المفاتبح ومفتاحها المراد فی البیت بقوله : بالفیض .
~~فظهر هذا
# ~~الفیض الأحدی* للذات فی هذا القلب بسبب ذلک الاجتیاج وکمال الاستعداد
~~الحاصل
# ~~لها بهذا القلب الکامل الشامل، وعم ظهور هذا الفیض رالتجلتی الأحدی*
~~الجمعی من
# ~~حیث هذا القلب جمیع العوالم کما ذکرنا، فصار حبینثذ وسط کل عالم منبعا
~~لتلک
# ~~انسفاتیتم بوساطة هذا الفیض، والتجلی الاول الأحدی الجمعی، وشموله جمیع
~~العوالم
# ~~بسبب کمال قابلیکة ذات صاحب هذا الفیض الغنی2 بکمال الأفافة والتمکین،
~~واذ قد
# ~~صار وسط کل عالم بهذا الفیض المذکور منبعا لنلک المفاتیح ، لابئدة وان
~~یظهر اثرها
# ~~حینئذ فی کل عالم بحسب ذلک العالم .
# ~~فأثرها فی عالم الغبب، فوائد الهام، یعنی : الهاما حاصلاء بلاواسطة،
~~کما اشار الیه
# ~~صاحب هذا المقام والفیض ، صلی الله علبه وسلتم، بقوله فی جملة حدیث :
~~(فاحمده
# ~~بمحامد لا أعلمها الآن، یلهمنی الله فی ذلک الوفت) وتلک الفوائدهی
~~کالعلم بالأسماء
# ~~انغییکة المستأثرة ، المشار الیها بقوله، صلی الله علیه وسلم :
~~"اللتهم اذی أسألک بکل
# ~~اسم هو لک سسبت به نفسک، اوانزلته فی کتابک ، اوعلمته احدا من خلقک ،
~~أو
# ~~استأثرت به فی مکنون الغیب عندک" وبما ینضمکنه تلک الأسماء من
~~العلوم الآلیثة
# ~~والأسرار العلیة.
# ~~واما اثرها ف عالم الجبروت ، ان تکون هی روائد نعمة بالراء المهملة ،
~~وبفتح
# ~~النون ، بعنی مخبرات صادقة لصاحب هذا المقام عن عیش هنیء بالتقلثب فی
~~جمبع
# ~~الأسماءالکلتیة وجزئباتها ، النی عادت کلتببة ایضا لوصول اثر ذلک الفیض
~~الأکمل
# ~~والمفاتیح الیها ، ومشاهدة تفاصیل حفایقها وخواصتها وعلومها وآثارها فی
~~العالمین
# ~~اجمالا وتفصیلاء، فلاعیش ولالکذة اهنأواطیب وانعم من هذه التقلبات
~~والمشاهدات.
# ~~سعیدا لدین فرغاتی
# ~~501 PageV00P646
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_647.png)

# ~~502
# ~~والاشارة الی تلک ms469 النعمة واللذة قوله، صلی الله علیه وسلتم، من جملة
~~حدیث : (فضرب
# ~~بیده بین کتفی2 ، فوجدت برد أنامله بین شدیی ، فعلمت علم الأولین
~~والآخرین)
# ~~واما اثرها فی عالم الملکوت: عوائد انعام، ای عواطف انعم بها علی صاحب
~~هذ
# ~~المقام ، مثل المکاشفات والواردات والتنزلات الروعانیتة المخبرة عن
~~علوم الشریعة
# ~~والطریقة ودقایقهما وحقایفهما ورموزهما المندرجة فی القرآن والأحادیث .
# ~~واما اثرها فی عالم الشهادة : موائد نعمة ، ای رزق ظاهر یسوقها الله
~~تعالیا
# ~~صاحب هذا المقام من غبر تطلشب ولا تطلثع واستشراف لنفسه فی ذلک ، مثل
~~ماافاء
# ~~الله علی رسوله من غبر ایجاف خیل اورکاب، وامثال ذلک ، والله المرشد .
# ~~ترجمة البیتین: ومنبع این مفاتیح درهرعالمی ازغیب وشهادت وملکوت
~~وجبروت،
# ~~کائن وثابتست، وآن منبع وسط حقیقی هرعالمی است . واین که وسط هرعالمی
~~منبع
# ~~آن مفاتبح غبب شده است ، اکنون به واسطهآ آنست که بهسبب کمال احتیاج و
# ~~استعدادی تمام که ذات کامل مرا که به تحقق به مقام تمکین و افاقت از
~~سکر احوال"
# ~~عنا و ثروتی دارد، این دم حاصل گشته است به حصول دلی کامل که صورت آن
~~حقیفت
# ~~برزخیتت کبرای منست، و همچون شمول اثر آن برزخبگت اثر وسطیتت و جمعیت
# ~~این دل من همهآ عوالم را شامل آمده، اکنون آن فیض وتجلی احدی جمعی اولی
# ~~کمالی به این سبب مذکور درمن واین دل من ظاهر شده است، وظهور او نیز
~~همهآ عالم
# ~~را بهسبب شمول این وسطبتت شامل گشته، وبه آن سبب وسط هرعالمی منبع آن
# ~~مفاتیح که اسمای آن فیض احدی اند شده، واثر آن منبعیگت درهرعالمی به
~~حسب آن
# ~~عالم ظاهر گشته . اما اثر آن مفاتبح از آن روی که منبع ایشان وسط عالم
~~غیب است،
# ~~فوائد الهام بی واسطه است از علوم و اسراری غیبی که در اسمای باطنهآ
~~مستأثره
# ~~مندرجند ، وبه الهامی بی واسطه ازذات مرصاحب این مقام احدیثت جمع را،
~~آن اسرار
# ~~وعلوم معلوم ومفهوم می گردد
# ~~اما اثرشان درعالم جبروت روائد نعمت است، یعنی: صاحب خبرانند ms470 ، که
~~ازاین
# ~~مشاوق التدرادی PageV00P647
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_648.png)

# ~~عالم جبروت مرصاحب این مقام را اخبار کنند به عیش خوش و طرب و گوارندگی
# ~~که اورا مهیاست در تقلتب او درجمیع اسماء کلی وجزئی و به شهود آن که آن
~~جزئیات
# ~~هریک به سرایت اثر کلتیت وجمعبتت آن مفاتیح، درایشان جگونه کلی میشوند
~~،و
# ~~به مشاهدهآ تفاصیل حفایق وخواص وعلوم وآثار آن اسما درعالم وعالمیان،
~~اجمالاء
# ~~وتفصیلا ، جه هیچ عبشی مرصاحب این مفام را مهنکاتر از این تقلشبات و
~~مشاهدات
# ~~غرایب وعجایب این اسما نیست درعالم جبروت
# ~~واما اثر دیگرشان آنست که در عالم ملکوت به صورت عواطف انعام ظاهرشوند،
# ~~اعنی: به صورت مکاشفات وتنزلات ملکی و روحانی مخبر ازاسرار وحقایق علوم
# ~~شربعت وطریقت که مدرج است درفرآن وحدیث که هر کشفی و تنزسلی روحانی به
~~سری
# ~~ازاسرارعلوم، انعامیست عظیم در حق صاحب این مقام ، ولهذا فرمودکه :
~~"کل یوم
# ~~لم ازدد فیه علما، فلا بورک لی فی صبیحة ذلک البوم" .
# ~~واما اثردیگرشان درعالم شهادت مواید نعمتست از ارزاقی ظاهر، که از این
~~مفاتیح
# ~~به صاحب این مقام میرسد بی تطلشع و تطلشب و استشراف نفس شریف او به آن
~~ارزاق،
# ~~همچنان که فرمود : (احلکت لی الغنائم ، ولم یحل3 الأحد قبلی) وما
~~افاءالله علی
# ~~رسوله من غیر ایجاف خبل ولا رکاب، وامثال آن که همه موائد نعمت حق بود.
# ~~والله المرشد.
# ~~ویجتری بما تثعتطی الطریقة سائری
# ~~علی نهج ما منتی الحقیقة اعطت
# ~~ومیرود وظاهر میشود مجموع نفس ومزاج وقوا واعضای من به آنجه طریقت و
# ~~احکام او اقتضا می کند از اخلاق بر گزیده وصفات و آداب پسندیده -
~~واقوال مستقیم
# ~~وافعال وابعوال قویم، بروفق ومنهاج آنچه ازمن حقیقت من اقتضا کرده بود
~~.
# ~~بعنی : هرجه ازاخلاق واوصاف وافعال واقوال نبک و بده که از هرکس صادر
# ~~میشود ، آن مقتضای حقیقت وصورت معلومیگت اوست، درعلم قدیم ازلی ، ونظرا
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~503 PageV00P648
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_649.png)

# ~~504
# ~~الی ذلک العلم الأزلی - لا نظرا من حیث المراتب واحکام الشرعبة - نشاید ms471
~~که از آنکس
# ~~آن اخلاق وافعال واقوال ، جز برآن وفق از نیکی و بدی که ظاهر میشود،
~~بروفقی
# ~~دیگر ظاهر گردده چنانکه ازشیخ سهل، رضی الله عنه، پرسیدندکه : (ما
~~مرادالحق من
# ~~الخلق ؟ فقال : ماهم علیه" . وآن مترجم پارسی این معنی را نظم
~~داده است وگفته
# ~~ازاین مقام که - بیت -:
# ~~((هرچیز که هست، آن چنان می باید   وآن چیز که آن چنان نمیباید
~~نیست"
# ~~پس میگوید که : آنجه مقتضای حقیقت من بود ازاقوال واخلاق وافعال و
# ~~اوصاف و آداب، جز آن نبود که اکنون بروفق احکام طریقت از جمیع نفس و
~~مزاج
# ~~و قوا واعضای من صادر میشود همه موصوف به صفت کمال ونعت اعندال و هیچ
# ~~حکمی ازاحکام نقصان وانحراف که مخالف طریقت باشد مقتضای حفیقت من نبود،
# ~~لاجرم هیچ از آن نوع از من ظاهر نشد، لکمال قابلیتتی وحتسن استعدادی
~~الاولی
# ~~الغبر المجعول. والحمد لله .
# ~~ولما شعبت الصتدع ، والتأمت فآطو
# ~~رشمتل بفرق الوصف، غیر مششتکتا
# ~~ولم یبق ما بینی وبین توتشقی
# ~~بایناس ودشی ما ینؤدتی لوحقشکة2
# ~~تحفکقت انکا، فی الحفیقة ، واحدة ،
# ~~واثتبت صحو الجمع محو النقشتیت
# ~~الشعب هبهنا : الجسع، وهو من الأضداد . والصتذع : الشق. والشمل،
~~ماتشتیت
# ~~من الأمر. فالبیت الاول شرط ، والثانی معطوف علیه، والثالث جوابهما ،
~~وتقدیر
# ~~الأبیات :
# ~~ولمتا جمعت التفرقة الحاصلة بسبب التقیشد بالمراتب واحکامها بو اسطة
~~السیر المحقق،
# ~~مشارق الشدرادی
# ~~1 - شعبت: جبرت. الصتدع: الشق5 . التأمت: التحمت . الفطور: الشقوق، جمع
# ~~شسف.
# ~~1 - توثقی: ثقتی المکینة. الإیناس: ضدالوحشة
# ~~قوله (س 1) : واحکام الشرعیة . فی م : واحکام الشرع .

PageV00P649

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_650.png)

# ~~واجتمعت شقوق شتات ظاهر بسبب فرق اضافة وصف التنعبسن والظهور السی
~~الغببر ،
# ~~ورؤیة تلک الاضافة حقیفته ولاشنات ولا تفرقة اصلا واقعا فی نفس الأمر.
~~فقوله :
# ~~غبر مشتتت ، صفة لشمل.
# ~~وایضا : انة توتثفی واعتمادی علی محبتی الذاتبتة الغبر القابلة
~~للتغبثر اصلاء،
# ~~وایناسها واخبارها لی بأن احکامها التی هی الوصل الحقیقی والجمع
~~والاتحاد لاتغیر
# ~~ولا تبثدل لما لم یبق کل شیء یؤدی الی وحشة تفرقة بین وجودی المتعین
~~والمطلق،
# ~~فحینئذ تحفکقت ، ان ms472 المتعیتن والمطلق شیء واحد فی الحقیقة ، وذلک عین
~~ذاتی
# ~~الواحدة الجامعة، واثبت صحو الحضور معحضرة الجمع واحدیثة المحو الذی هو
~~عین
# ~~النفرفة.
# ~~عنی : چون به سیر محقتق کامل جمع کردم شکاف رؤیت تفرقهیی را که به سبب
# ~~ظهور درمراتب دراول بروز دراین نشأت حسی برذات من طاری شده بود تا وجود
# ~~بگانهآ جمع را متفترق میدیدم ، وبه هرجیزی وجودی علی حتده اضافت می
~~کردم
# ~~به واسطهآ تقیشد به احکام مراتب، وچون به سیر حقیقی ازقید احکام مراتب
~~بازرستم
# ~~ویه حضرت جمعیتت خودم بیوستم، آن شکافهای تفرقه که به جداکردن اضافت
~~وصف
# ~~تعبشن به غیری، حاصل آمده بوده بهزوال آن اضافت تعبن بهغیری، آن همه
~~مجتمع
# ~~شد وباهم آمد ، وخود آنچه شمل وتفرقه مینمود ، درنفس امر، غیر متفرق و
~~غیر
# ~~متنشتت بود، ولیکن به جهت تقیشد من به احکام جزئیتت مراتب، آنگاه مقیگد
~~و متفرق
# ~~مینمود، اکنون چون آن قید زائل شد، آن تفرقه از نظر ناپیدا گشت ، وآن
~~جمع
# ~~هم چنان که بود ظاهر شد .
# ~~ونبز اعتماد من برانس دادن محبکت ذاتی من که حکم واثرش وصل حقیقی
~~وغلبهآ
# ~~حکم مایه الاتحاد و ازالت ما به الامتباز است، جون باقی نگذاشت مرهیچ
~~چیزی را که
# ~~ما یه الامتباز بودی میان وجود متعیتن وذات مطلق من، وهرچیزی راکه مؤدی
~~شدی
# ~~به وحشت فرقت آن اعتماد من برمحبثت ذاتی و وعدت اصلی خودم وایناس او،
~~همه را
# ~~شعیدالدین فرغانی
# ~~505 PageV00P650
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_651.png)

# ~~506
# ~~مضمحل ومثلاشی گردانید وهیچ از آن باقی نگذاشت .
# ~~یعنی: چون حکم محبکت، غلبهآ ما به الاتحاد وازالت ما به الامتبازاست،
~~پس چون
# ~~به کمال رساد، مقنضای او بگانگی باشده لیکن چون محبت صفاتی باشد، به
~~احتمال
# ~~تبدل وتغسر صفات، خوف وحشت فرقت درعبن وصل ویگانگی منطترق تواند شد،
# ~~ولهذا چون مجنون را گفتند که : وصال لبلی خواهی یا فراقش 2 جواب داد که
# ~~فرافش . زیراکه درفرافش، امید وصالست ودر وصالش، خوف فراق، چون محبشنش
# ~~صفاتی بود، لاجرم اثرش ازاو ms473 به این صورت خوف فراق درعین وصال سربرزد.
~~اما
# ~~چون محبتت ذاتی باشد ، اصلاء قابل تغیثر وتبثدل تنواند بوده لاجرم محب
~~را
# ~~ایناسی بخشد که به آن ایناس و استبناس معلومش گردد، که چون حکم این
~~محبشت
# ~~به کمال رسد واثرش که وصل حقیقی ویگانگی است ظاهر شود، هرگز فراق و
~~تفرقه
# ~~پیرامن آن تنواندگشت، پس حینئذ عاشق را اعتمادی به سبب این ایناس و
~~استیناس،
# ~~حاصل شود که هیچ حکم امنیازی را که مؤدی شود به وحشت فرفت، مبان وی و
# ~~معشوفش آن اعتماد بافی نگذارده واورا دائما با معشوفش بگانه دارد.
# ~~پس می گوید: که جون تفرفه را جمع کردم وهروحشتی وخوف فرقتی را که میان
# ~~تعین واطلاق این ذات یگانهی من درامکان گنجیدی که سر برزدی، اعتماد من
~~بر
# ~~ایناس این محبتت ذاتی من آنرا باقی نگذاشت، لاجرم به حقیقت شناختم و
~~دانستم
# ~~که ما، اعنی: متعین و مطلق، درحقیقت یک ذات بیش نیستیم که، وقتی به آن
~~ذات یگانه
# ~~وصف اطلاق ظاهر میباشد ، ووقتی وصف تعبثن ، وهشیاری که به این مقام جمع
~~و
# ~~احدیکت او مضافست، محو براکندگی وتفرقهآ رؤیت دوبی را اثبات میکند .
~~بعنی :
# ~~جیون به مقام جمع متحقق شدم، ازمستی احوال هشیار گشتم وبه این هشیاری
~~معلومم
# ~~شد که تفرقه، من حیثالذات، به یکبارگی ممحو وغیرواقع است، و آنچه که در
# ~~مستی احوال بودم، میان بعضی اعضا وقوای نفس تفرقه یی مییافتم ، چنان
~~که گوش
# ~~را غیر چشم وچشم را غیر زبان مییافتم، وذات خود را غیر هریک از اینها
~~می پنداشتم،
# ~~مشارق التدراری PageV00P651
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_652.png)

# ~~آن حکم مستی بوده وحکم این هشیاری اکنون اثر آن مستی را محو کرد تا همه
~~را
# ~~یکچیز میبابم بی تفرفه وتمبیزی .
# ~~فکلتی لسان ناظر، مسمع، پده
# ~~النشطق ، وادرالثر، وسمعر، وبطشة
# ~~بس اکنون همگی من بل هرجزوی از اجزای من، زبسانست وجشم وگوش و
# ~~دست، ازجهت گفنار و دریافت دیدار وشنوایی و گبرایی، تا به همه وبه
~~هرجزوی ms474 ،
# ~~میگویم ومیبینم ومیشنوم ومیگبرم، وحکم جمعیتت وکلیت این مقام احدیتت
# ~~جمع، درهرجزوی و ذرهیی ازمن سرایت کرده است، وحکم جزویتت - جزئیتت -
# ~~ونمیشز واختصاص را مغلوب ومستهلک گردانیده.
# ~~قلت : این اثر وحکم ، دایم قتواند بود به سبب حکم نشأت، اما بر مقتضای
~~"لی
# ~~مع الله وقت لایسعنی فیه ملک مقرب ولا نبی مرسل) وقتی که خواهد این اثر
~~وحکم
# ~~ظاهر شود، ودرسابر اوفات حکم تمیثز واختصاص ثابت باشده بل که در اغلب
~~اوفات
# ~~واحوال هرفوتتی وعضوی را فیما خلق له، ظاهرا صرف کنده والله المؤیتد.
# ~~فعبنی* فاجت، واللتتسان مشاهد،
# ~~وینطق* منتی السکمع ، والبدء أصغت2
# ~~وسمتعی عین تجتلی کل ما بدا؛
# ~~وعینی سمع ، ان شدا القوم تنصت
# ~~ومنتی عن ابد ، لسانی ید4، کما
# ~~یدی لی لسان فی خطابی وخطبتیآ
# ~~کذاک بدی عین تری کل5 ما بکدا،
# ~~وعینی بده مبسوطة عند بسطتی
# ~~وسمعی لسان فی مخاطبتی، کذا
# ~~لسانی ، فی اصغائه، سمع منصت
# ~~وللشم احکام اطتراد القباس فی اتة
# ~~حاد صفاتی او بعکس القضیکة1
# ~~سهیدالدین فرغانی
# ~~50
# ~~1 - البطشة الغلبة والفتک، وفی البیت طی ونشر.
# ~~2- ناحت: حدثت برا.
# ~~3 - تجتلی: تری الشیء مجلوآء ظاهرا
# ~~4 -عن یدر: عن قوة وقدرة.
# ~~5 - وفی بعض النسخ : عند سطوتی، بدل بسطتی ای عند بسطتی یدی: فتحها
# ~~ومثدها.
# ~~6 - فی بعض النسخ: لسانی فی اصفائها
# ~~7 - احکام اطراد: ای احکام جاریة علی طریقة واحدة PageV00P652
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_653.png)

# ~~508
# ~~پس به سبب این انحاد جچشم من سخن میگوید وبا معشوفی خودم مناجات می
~~کند،
# ~~وزبانم مشاهده کنندهآ جمال است وسخن می گوید ، نیز ازمن گوشم ودستم
~~اصغا
# ~~می کند مرآن سخن گفتن گوشم را، وگوشم نیز جشم شده است وکار او میکند تا
# ~~هرجه پیدا میشود از الوان وهیئآت ، گوشم آن را درمییابد وچشمم نیز گوش
# ~~شده است تیا هرغنایی که مردم کنند واصواتی که ازایشان صادر گردد، جشم
~~من
# ~~شنوابی ظاهر کند و گوش نهد و آن را دریابد، وازمن نیز زبان من دست من
~~شده است،
# ~~تا از ms475 سر فکوت وقدرت، افعال وصنایع و تآثبراتی که پیش ازاین بهدست
~~مخصوص
# ~~بودی، اکنون آنهمه از زبانم ظاهر میشود، هم چنان که دست من نیز زبانی
~~شده
# ~~است مرا که درخطابی که با کسی کنم یا خطبه یی که انشاد کنم، آن بهدست
~~من از من
# ~~صادر گردد، وهم چنین دست من چشمی شدهاست که میبیند این دستم هرچه ظاهر
# ~~میشود از الوان وهیآت ، وجشم من نیز دستی شده است کشیده که دروفت
~~فهرکردن
# ~~وگرفتن کسی را به قهر، چشم من آن قهر و سطوت میراند ، وگوش من نیز
~~زبانی
# ~~شده است که درهرخطاب کردن من با کسی، سمع من مخاطب می باشد بجای زبانم
~~،
# ~~وهم چنین زبانم نیز دراصغا واستماع آن مخاطبه گوش گوش نهنده و استماع
~~کننده
# ~~شده است مرآن خطابی را که از گوش صادر میشود، وهم چنین مربویایی را
~~احکام
# ~~املکراد قباس ثابتنست دراین معنی اتحاد صفات مذکور، یعنی جنان که چشمم
~~زبان و
# ~~گوش ودست شده است، و گوشم چشم ودست وزبان گشته، وزبانم جشم و گوش و
# ~~دست آمده ، و دستم زبان و جشم و گوش شده، تا در صفت گویایی و بینایی و
# ~~شنوایی، هریک کار همه میکند، هم چنین در این اتتحاد صفات مذکور، قیاس
~~بینی
# ~~وبویایی او مطترد و راست وسایغ است که او به جای هربک شده است ، وبه
~~صفت
# ~~هریک بر آمده، یا به عکس این قضیته، هریک ازاینها که گفته شد نیز بینی
~~شده است
# ~~و بویایی از وی حاصل می آبد.
# ~~وما فی6 عضو ختص2 ، من دون غیره،
# ~~بنعیین وصف مثل عین البصیرة
# ~~مشارق الشراری PageV00P653
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_654.png)

# ~~ودر من نیست هیچ عضوی که اختصاص یافته باشد به وصفی معیتن از این اوصاف
# ~~گویایی و بینایی و شنوایی و گیرایی و بویایی و روانی و امثال آن، هم
~~چنان که چشم
# ~~صرت که دیدهآ دل وجانست، بک فتوت بیش نیست در دل وجان که به نسبت با وی ms476
# ~~بینایی و شنوایی و گویایی و گیرایی و بویایی وهمهآ اوصاف یکسانست و آن
~~یک قکوت
# ~~بهصورت همه ظاهر میشود، هم چنین چون تن من درلطافت و خفگت ، به سرایت
~~آن
# ~~جمعیتت و کلبیت مفاتیح غیب، در وی، همرنک جان شده است ، لاجرم هرقتوتی
~~از
# ~~وی جنان که آن یک قوت جان برهمه مشتمل گشته است وهیچ عضوی به صفتی
# ~~مخصوص ، نمانده. والله المؤیتد.
# ~~ومنشی ، علی افرادها، کل ذرف،
# ~~جوامع أفعال الجوارح احتصت
# ~~واز من وتن من هرذره علی الانفراد مرجملة افعال همه جوارح را برمی
~~شمرد،
# ~~اعنی اظهار می کند، چنان که گرفتن دست را و رفتن پای را و گفتن زبان را
~~ومانند آن
# ~~هرذرهیی از اجزای این تن من اظهار میکند به حکم این سرایت جمعیگت مذکور
~~در
# ~~هرذره بی از ذرات وجود من ، وبهرن اشنمالی که در آن حضرت احدیثت جمع ،
# ~~ثایننست چنان که فرمود : ((فلفقظ وکثلسی بی لسان مثحتدث6) الی
~~آخرالابیات.
# ~~منصبغشدن هرذرهیی ازوجود من، ودر این بیت وامثال این چند بیت دیگر
~~دراین
# ~~قصبده، هرجند لفظا اضمار قبل الذکروافعست، ولیکن من حبث المعنی والأصل،
~~ضمیر
# ~~درتقدیر تأخبراست، وابن جابزاست عند عدم الضرورة، چنان که ((فی داره
~~زید) و
# ~~الضرب غلامه عمرو) باآن که عندالضرورة لفظا ومعنی هم سایغ است، جنان
~~که، جزا
# ~~ربه عنسی عدی بن حاتم .
# ~~نناجی وتتصغی عن شهود مصترف،
# ~~مجموعه فی الحال عن ید قئدرة
# ~~هرذره بی ازمن مناجات می کند و اصغای مناجات خود می کند از سر حضور و
# ~~دیدن آن ذره مرتصشرف دهندهآ خودش را به مجموع تصشرف من در این حال خودش
# ~~ز سر قدرت ومکنتی که به آن تصریف مرآن ذره را حاصل آمده است .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~59 PageV00P654
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_655.png)

# ~~510
# ~~بعنی: هرذرهیی ازاین وجود من مرحضرت جمعیتت ذات را مشاهده می کند که
# ~~حکم سرایتش دراو ظاهر است وبه آن سرایت مرآن ذره را تصرف بخشنده است
~~در
# ~~حال خودش به مجموع تصرف ، چون مناجات ms477 واصغا ومانند آن ازسر دست قدرتی
# ~~که به آن سرایت و تصریف مضاف به او مرآن ذره را حاصل آمده است که به آن
~~قدرت
# ~~مجموع تصرف از آن بک ذره ظاهر میشود .
# ~~فأتلو علوم العالمین بلفظة، وأجتلثو علیء العالمین بلحظة
# ~~پس به حکم آن سرایت جمعیتت و تصریف اوعلوم همهآ علمای اولین و آخرین
~~را،
# ~~به بک لفظ میخوانم وبه یک جشمزدن همهآ عالم وعالمیان را برخود جلوه
~~میکنم و
# ~~درمایی بم ، چه به حکم سرایت آن جمعیت درهرذرهیی از من درهر لفظ من ،
~~مجموع
# ~~الفاظ ودرهرلحظه من همکی الحاظ ، ثابت وحاصل می باشد ، وجون ازمنه
~~وامکنه
# ~~توابع وجزئبات آن حضرت جمعیتت و کلتیت اواند، وهرذره بی ازمن بدان حضرت
# ~~تحقشق بافته است ، لاجرم درهرلمحه بی وخطوهبی که ازمن صدور یابد ،
~~مجموع
# ~~از منه وامکنه، مندرج وثابت باشده تا درلمحهبی ولفظه بی همهی علوم
~~وعالمیان را
# ~~می بینم ومیگویم .
# ~~وأستمع اصوات الثدعاة وسائر ال
# ~~لمشغات بوفت ، دون مقدار لمحةا
# ~~ودر زمانی که مقدار او کم ازمقدار چشم برهم زدنی باشد، آواز همهآ
~~خوانندگان و
# ~~جمیع لغتها را میشنوم ، و مقصود همه را از آن آوازها ولغتها فهم میکنم
~~ب چه همهآ
# ~~لغتنها به نزد من بکسانست ، وهمهٔ‌ آوازهای دور ونزدیک بیش من حاضر است
~~.
# ~~واحضر ما قد عزة للبثعقد، حمه، ولم یرتدد ، طرفی الیء بغمضة
# ~~وحاضرمی گردانم درحالی وزمانی که حدفهآ دیدهآ من به یک فروخوابانیدن
~~وبرهم نهادن
# ~~چشم بر نگردد، هرجیزی را که حمل و ثقل آن فی نفس الأمر ازغایت ثقل آن
~~ودوری
# ~~مسافت نایافت ودشوار میباشد، یعنی چون به حکم تحقشق هرذره یی از من به
~~حقیقت
# ~~1 - الثدعاة جمع الداع : المؤذن اوالذی یدعو الی اعتناق دین او مذهب
~~اوغیرهما
# ~~مشارق التدراری PageV00P655
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_656.png)

# ~~آن جمعیتت زمان ومکان محکوم ومحاط منند ، پس اگر چیزی که به نسبت با
# ~~محکومان زمان ومکان، اظهار آن، ممتنع نماید، بیش من سخت آسان باشده
~~چنان که
# ~~نقل عرش بلقیس در ms478 کم ازلمحهیی با بئعد مسافت، خواه ناقل جبرئیل باش گو
~~و
# ~~خواه آصف بن برخبا.
# ~~وانشق ارواح الجنان ، وعرف ما
# ~~یثصافح اذ یال التریاح بنسمةا
# ~~وبه یک بوئبدن، استنشاق می کنم به حکم آن سرایت جمعیتت ، مجموع بویهای
~~همهآ
# ~~بهشتها را که به نشآت آخرت تعلثق دارد، وبوی میکنم به آن یک بوئیدن
~~هربوی
# ~~خوشی را که مصافحه کرده است مردامنهای جملهآ بادهای دنیارا. یعنی: به
~~یک بوئیان،
# ~~جمع می کنم میان یافتن جمله بویهای آخرت و دنیا.
# ~~واستعرض الآفاق نحوی بخطرة،
# ~~واخترق السکبع الطتباق بخطوة2
# ~~وبه بک خاطری که بگذرانم ، جمله آفاق عالم را به آن بک خاطر، برخوده
~~عرضه می کنم
# ~~وهمهرا ببینم ، وبه یک گام نهادنی سبک بردرانم و بگذرم هفت آسمان با
~~هفت زمین
# ~~را که هم چون أطباقند بریکدیگر نهاده
# ~~فأشباح من لم تبق فیهم بقیکة
# ~~بجمعی، کألأرواح خفتت فحفکت3
# ~~وکسانی که به سبر وسلوک محفتق از نفوس و احکام بشریشت و مزاج ایشان هیچ
# ~~بقیشتی نمانده باشد که به فنای حفیقی متحفتق نشده باشد، اشباح و تنهای
~~ایشان
# ~~به فنای آن جمله بقایا، هم چون ارواح ایشان، سبک و لطیف میگشت، پس به
~~مناسبت
# ~~آن لطف وخفتت ، به این جمعبت من محقوف می گشند، وابن جمعیتت من در
# ~~ایشان تمام سرایت کرد، واین احوال و تصرفات عجبب به این سبب از ایشان
~~ظاهرمیشد.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~511
# ~~1 - العرف: الرائحة اللطیبة. یصافح: ای یضع صفح کفه، ای وجهها فی صفح
~~کفه
# ~~کما یفعل عند التسلیم
# ~~2 - السبع الطباف: السماوات السبع.
# ~~3 - حفت، من حف به. خفت: ای صارت خفیفة فی بعض النسخ لجمعی کالارواح..

PageV00P656

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_657.png)

# ~~512
# ~~فمن قال ، او من طال ، او صال ، انما
# ~~یمت بامدادی له برقیفةا
# ~~قال : ای حکم ونفذ حکمه ، او صار ذا حکم نافذ ، واقیال مثله مشتق من
~~القیل
# ~~الملک ، ومنه قوله : صلی الله علبه وسلکم : ((سبحان من تعطتف بالعزة
~~وقال به) ای
# ~~صار ذاحکم وملک ونفاذ امر بذلک العز ms479 الدایم . وطال ، من الطول : بمعنی
~~القدرة
# ~~او الامننان . وصال : قهر وتغلکب. وبمتهآ : ای یننوستل .
# ~~یعنی : هرکس که حاکم ومتنصرف شد درعالم به مملکت ظاهر یا به تصرف باطن
~~،
# ~~با هرکس که قادر شد برانعام و امتنان در حق خلق - ظاهرا، او باطنا - یا
~~هرکس که
# ~~درعالم بهصورت قهر و تأثیر وغلبهآ صورتی یا معنوی، ظاهر گشت از ملوک یا
~~اولیا که
# ~~به صورت تصشرف وغلبه وتآثبر به انعام ولطف یا به قهر و زجر وعنف، هریک
~~ازاین
# ~~جمله، نبست الا آن که درآن حکم وتأثبر وفهره به مدد من وهمت وجمعبتت من
~~،
# ~~توسل میکند به واسطهآ رقیقه ورابطه یی که میان این صورت اجمالی عنصری
~~من ومیان
# ~~او که جزویست از اجزای عالم که صورت تفصیلی حقیقت منست، ثابنست که اگر
~~مدد
# ~~من وهمت وجمعیت من، به سرایت از راهگذر آن رابطه، از این ملوک ظاهر که
~~حاکم
# ~~ومنعم وقادر وقاهرند ، یا ازاین اولیاه که به کرامات، آثار و تصرفات
~~ازلطف و قهر
# ~~اظهار میکنند منقطع شود ، نه اثری ازوجودشان باقی ماند ، ونه ازاین
~~احکام و
# ~~اوصاف وتصثرفانشان.
# ~~وماسار فوق الماء ، او طار فی الهوا،
# ~~او اققتحم النیتران ، الا بهمتتی
# ~~ونرفت هیچ کس ازاین اولبای صاحب تصشرف بر بالای آب بی آن که قدمش تر
~~شدی،
# ~~یا نپرید درهوا کسی ازایشان یا حقیر نشمرد ودر نرفت در آتشهای سوزان
~~شعله ور
# ~~کسی ازایشان ، جز به مدد همت من وسرایت جمعیشت من در هریک از ایشان
# ~~مشارق القدراری
# ~~1 - طال: ساد. یمت: یتوسل. الإمدادة المساعدة. الرقیقة فی اصطلاح اهل
~~الله
# ~~اللطیفة الروحانیة والإمدادالغیبی الواصل الیالعبد .

PageV00P657

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_658.png)

# ~~وعنشی من امددته برقیقة ،
# ~~تصکرف عن مجموعة فی دفیقة
# ~~و از آن حضرت جمعیگت خودم به حکم سرایت هر کسی را از این اولیای صاحب
~~تصرف
# ~~و تأثیر مذکور که مدد کردم به واسطهآ رقیقه بی از آن رقایق که میان
~~صورت اجمالی
# ~~عنصری من ومیان صورت تفصبلی من ثابتست ، آن ولی صاحب تصشرف ms480 به آن مدد
# ~~تصرف می کند از مجموع قوا واعضای خودش درزمانی اندک کم از ساعتی ، بعنی
~~در
# ~~کم از ساعنی هسگی تصترفات از هممه اعضای اوصادرشود به آن مدد مذکور با
~~آن که ظهور
# ~~آثار وخواص ازقوا واعضای مختلف فی حالة واحدة بالنسبة الی سائر الخلق
~~محال نماید.
# ~~وفی ساعة ، او دون ذلک ، من تلا
# ~~بمجموعه جمعی تلا الف ختمةا
# ~~ودر ساعتی با کم ازساعتی ، هزار بار ختمه را، یعنی مجموع فرآن را من
~~الفاتحة الی
# ~~الخاتمة ، بخواند آنکس از این اولیا که به مجموع خود از نفس وقوا و
~~اعضاش متابعت
# ~~وبیروی کند مراین حضرت جمعیتت مراء به از الت احکام جزئیشت ازهریک از
~~نفس و
# ~~قوا واعضاش ، وعدم اضافت حکمی واثری ازاوصاف وآثار نفس وقوا به خودشان
~~،
# ~~وچون این حشسن وکمال منابعت دست دهد، حینئذ ازقبد زمان باز رهد، پس
~~چیزی
# ~~که ازغبر او درزمان منطاول ، ظاهر شود ازوی به اندکزمانی صادر گردد .
# ~~قال العبد الشارح، اصلحه الله : ویکی از نوادر ابن حال مذکور آنست که
~~من که
# ~~نویسندهی این حروفم، شنیدم ازشیخ بزرگوار طلحه لشتری عراقی، رحمه الله
~~، که
# ~~گفت : من از شیخ شبخزاده عمادالدین فرزند شیخ الشبوخ جنید وقته ، شیخ
# ~~شهاب الدین الستهروردی ، رضی الله عنهما، شنبدم که گفت : وقتی در خدمت
~~پدرم
# ~~شیخ الشیوخ ، رضی الله عنه، به حج رفتم ، روزی در اثنای طواف ، شیخی
~~دیدم که
# ~~خلق درعین طواف، بدو تقترب وتبشرک می نمودند وزیارتش می کردند، اصحابنا
~~مرا
# ~~به نزد وی به فرزندی شیخ الشیوخ تعریف کردند، آن شیخ مرا ترحیب فرمود
~~و برسرم
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~513
# ~~1 - الختمة من اصطلاح الفراء، وقد ذکره الشارح العلامة - رض
~~PageV00P658
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_659.png)

# ~~514
# ~~بوسه بی داد که اثر آن تا اکنون درخود مییابم، ودر آخرت بدان عظیم
~~امیدوارم ،
# ~~پس چون بعد ازاتمام سبع وفراغ از رکعتی الطواف ، بهخدمت شیخ" رضی
~~الله عنه،
# ~~رجوع کردیم، اصحابنا گفتند که : شیخ زاده را به شیخ عیسی مغربی نمودیم ms481
~~و ترحیب
# ~~عظیمش کرد وبرسرش بوسه داد، شیخ الشیوخ، عظیم بشاشت و استبشار اظهار
# ~~فرمود ، آنگاه جماعت اصحابنا به ذکر شمایل این شیخ عیسی، رضی الله عنه،
~~مشفول
# ~~شدند ، واز آنجیله ، گفتند که شنودیم که او را در شبانروزی هفناد هزار
~~ختمه ،
# ~~و رد است ، یکی از کبار اصحاب شیخ الشیوخ، گفت : آری والله که من این
~~سخن
# ~~شنیده بودم، ودغهغهیی از این معنی در خاطر من تمکشن یافته، تا شبی
~~مراین شیخ عیسی
# ~~را در طواف دریافتم - بعد از آن که تقببل حجر الأسودکرده تا در کعبهآ
~~معظتم رسیدن
# ~~که آن مجموع را ملتزم میخوانند به رفناری معهود ختمهیی تمام خوانده
~~بود، ومن
# ~~نسام حرفا بعد حرف، از وی شنوده ومبیتن فهم کرده، ومعلومست که مسافت
~~ملتزم،
# ~~سه جهار خطوه بیش نباشد، وحبنثذ من متبقتن شدم که ورد هفناد هزار
~~ختمهاش ،
# ~~درست و راستست، پس شیخ الشیوخ، رضی الله عنه، وجملهآ اصحابنا، مرآن
~~ناقل را که
# ~~عظیم صادق القول بود، در آن اخبار تصدیق کردند، وهمه به وقوع آن متیقن
~~گشتند،
# ~~س از شیخ الشبوخ، رضی الله عنه، سؤال کردند که این، ازجبست ؟ شیخ
~~فرمود که :
# ~~این از باب بسط زمانست، اجه حق، تعالی، جنان که به نسبت با بعضی
~~اولباکه اصحاب
# ~~خطوهاند ، مکان را منقبض می گرداند تا راه یکساله را بروزی میروند، هم
~~چنین
# ~~به نسبت با بعضی که اصحاب لحظه ولمحهاند ، زمان را منبسط میکند تا عین
~~زمانی
# ~~که به نسبت با خلق دیگر، یک ساعت باشد، به نسبت با ایشان پنج و ده سال
~~ظاهر
# ~~میشود، پس شیخ الشیوخ، رضی الله عنه ، برصدق این قضیگه ، حکایت زرگر
~~صوفی
# ~~که مشهوراست از مریدان شیخ ابن سکبنة وبستن او سجتادههای صوفیان را
~~روز
# ~~جمعه، درمیزر، برای آن تا بجامع برد، ورفتن او بر کنار دجله برای غسل
~~جمعه وجامهها
# ~~برکنار دجله نهادن ودر دجله غوطهخوردن، ودر مصر ظاهرشدن و آنجا درمصر
~~دختر
# ~~مشاری التدراری PageV00P659
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_660.png)

# ~~زرکری ms482 بهزنی خواستن، وازاو فرزندان تولبدکردن، وبعد از هفت سال باز در
~~نیل
# ~~مصر غوطه خوردن ، وباز به بغداد برسر جامههای خودش، سربر آوردن،
~~وجامهها را
# ~~بجای خود بافتن ورفتن به خانقاه، وسجکادهها همچچنان بسنه به بند خودش
~~دیدن، و
# ~~گفتن صوفیان که زود سجتادهها به جامع ببر وبینداز که ما منتظر تو نشسته
~~ایم ایراد
# ~~فرمود، وفرمود که ، این حال که براین صوفی زرگر طاری گشت که ساعتی به
~~نسبت
# ~~ب او واهل بیت او هنت سال زمانی ظاهر شده بعد از تفحتص کردن و آن
~~فرزندان او
# ~~را که در آن هفت سال، منولد شده بودند، به بغداد نقل کردن، بنا بر آن
~~بود که آن
# ~~مموفی زرگر را درمعنی آیت (فییوم کان1 مقداره خمسین الف سنة) اشکالی در
# ~~دل افناده بوده حق تعالی، برای رفع اشکال، اورا این حال براو اظهار
~~کرد، تا ایمانش
# ~~به حقیقت این آیت قوی شود و الله الهادی -خ-
# ~~ومنتی ، لو قامت، بمبت ، لطیفةة
# ~~اشردتت الببه نفسه، واعبدت
# ~~واگر ازمن واین جمعیتت من واثرسرایت او به مردفطبیعی، لطیفه بی واثری
~~قائم شود
# ~~ونظری ازمن منصبغ بهحکم آن جمعبتت ، برآن مرده افند ، هر آینه جانش
~~بهسوی
# ~~نن مردهاش باز گردانبده شود، و باز زنده کرده آید.
# ~~هی النتفس ، ان القت هواها تضاعفت   فواها ، واعتطت فعلها کل ذرة
# ~~این که نعت و صفتش گفتم که بهرذره بی کار مجموع افعال وقوا و اعضا
~~میکنده
# ~~این نفس کلتی یا روح اعظم منست که چون هواها ونسب و اضافات را که احکام
# ~~جزئبتنند ، ازخود میاندازد، وهمه را فانی می گرداند ، به فنای آن احکام
~~جزئبشت
# ~~از وی ودر بحر الفناء فی الفناء، به کلی غرقهشدن به این حضرت جمعیگت
~~حقیقی و
# ~~کلیت واشنمال او، میببوندد ، واثر ابن جمعیتت و کلبت، واشتمال او
~~درهرفتوتی
# ~~از قواش، بل هرذرهیی از ذراتش، سرایت میکند، و حینئذ قواش متضاعف
~~میگردد،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~515
# ~~1-س470ی) PageV00P660
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_661.png)

# ~~516
# ~~چه هرذرهیی از ذرات اعضاش ms483 ، برهمگی قوا مشتمل میشود ، لاجرم هرذرهیی از
# ~~صورتش، فعل وخاصیتت همگی نفس اظهار میکند به سبب سرایت حکم آن جمعیتت
# ~~واشتمال در هرذره بی .
# ~~فنا هبک جمعا ، لا بفرق مساختی
# ~~مکان مقیس او زمان مثوقکت1
# ~~یقال: هذا رجل ناهیک من رجل. یعنی بعظمته وجودته وغنائه، ینهاک عن ان
~~تطلب
# ~~غبره. وتصب جمما ، اما لا یصال الفعل، او لنزع الخافض، علی المذهبین .
# ~~پس میگوید: که این حضرت جمع من، چه بزر گجمعی است که از غایت بزرگیش
# ~~وکثرت فایدههاش ، نهی کننده است ترا از تطلشع به چیزی یا مقامی دیگر،
~~چه اوجمعی
# ~~است که تفرفه بی که در بیمودن وتحدیدکردن مکان قباس گرفنه ، اعنی محدود
~~و
# ~~محصور ، با در جداکردن زمان موفت معبسن محدود، حاصل است ، دراین حضرت
# ~~جمع من نمی گنجد ، بعنی مکان، برای آن که محدود است، تفرفه و دوبی میان
~~حد
# ~~ومحدودش ثابتست، وزمانهم به حکم آن که موقت است، فارقست میان ماضی و
# ~~مستقبل ، و دویی در وی ثابت ، واین جمع من جامع همه تفرقههاست و حکم
~~تفرقهآ
# ~~زمان ومکان اصلا در وی مؤثر نیست، وحکم ایشان در وی نافذ نی، وحکم این
# ~~جمعبتت من در هردو نافذ است ، وبههمه محبطست، وفردای او عین دی و امروز
# ~~است، و دی او عین نوروز، قربش عین بعد ، واو به هیچ مقیتد نیست، وعین
~~همه
# ~~اواست، بل، همه اجزای اویند، وصور ومحال تنشوعات ظهور او، وهراثری که
~~در عالم
# ~~که مقبد است بهزمان و مکان وحکم تفرفهی ایشان، حاصل آمده است و می آید
~~از
# ~~معجزات انببا وکرامات اولبا همه اثر آن حضرت جمع منست، واثر حکم وتأثبر
~~او به
# ~~سرایتش در ذات وصفات هریک ازاین انبیا واولبا ظاهر
# ~~مشارفق التبرادی
# ~~1 - ناهیک: کلمة تعجب واستعظام. فلو قلت ناهیک به رجلا، کان المعنی
~~انته غایة
# ~~فی الرجولة پنهاک عن تطلبها فی غیره PageV00P661
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_662.png)

# ~~به من نجا من قومه فی الستفینة
# ~~بذاک علاالطوفان نوحة ، وقد نجا
# ~~به آن جمعیتت ms484 من واثر سرایت او بود در شیخ المرسلین نوح - علیه السلام
~~- که
# ~~بالا آمد از آب طوفان ودر زیر آن آب غرق نشد، وبه تحقیق نجات بافت به
~~مدد نوح
# ~~ودعای او هرکه برست ازقوم او در کشتی. دراین بیت تضمین این آیت فرموده
# ~~است که :
# ~~فنحبتناه ومن معه فیی الفلک المشحون ثم اغرقناا بعدالباقین
# ~~وغاض له ما فاض عنه ، استجادة، وجدة الی الجودی بها واستفکرت2
# ~~وبههمان جمعیتت بود که به زمین فرورفت وناپبدا شد ، از بهرخلاص نوح و
~~مؤمنان
# ~~قومش، آن چیزی از آب طوفان که ظاهر شده بود از نوح، علیه السلام ،
~~ودعای او از
# ~~جهت بارانخواستن نوح علیه السلام، برای اهلاک کفکار ، و جهد کرد وتوجثه
~~نمود،
# ~~اتنی نوح ، علیه السلام، بهسوی کوه جودی به آن کشتی، و آن کشتی بیامد و
~~بر آن
# ~~کوه جودی قرار گرفت.
# ~~قوله : استجادة ، نصب علی المفعول له ، وهو من الجود ، بمعنی المطر ،
~~قیاسی
# ~~غیر مستعمل، فاستعمل هیهنا القباسی، وفی البیت ضمن معنی قوله، تعالی:
~~("وقیل : یا
# ~~ارض ابلعی ماءک3 ویا سماء اقلعی- ای انکشفی، واقلعی السحاب وغیض الماء
~~وقضی
# ~~الامر ، واستوت علی الجودی) .
# ~~وقوله : علاالطوفان ، الی آخرالبیت ، جملة فعلبة ، وبذاک متعلتق بعلا،
~~وجمیع هذه
# ~~الاثبیات الآتبة، الی قوله: وما منهم الا وقد کان داعیا، عطف علی تلک
~~الجملة، وبذاک
# ~~مقکدر فی الکل.
# ~~سعیدالدین فرغاتی
# ~~517
# ~~1-س26،ی 120-119
# ~~2 - الجودی: قیل هو الجبل الذی رست علیه سفینة نوح النبی علیه السلام
# ~~3-س 11،ی6).

PageV00P662

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_663.png)

# ~~518
# ~~وسار ومتن التریح تحت بساطه ،
# ~~سلیمان بالجیشین، فوق البسیطة
# ~~وبه آن جمعیتت من وسرایت او بود درسلیمان ، علیه السلام، که جن- و انس
~~و باد
# ~~مسخترش بودند که او میرفت بر بالای زمین فراخ باد ولشکر آدمی و پری و
~~پشت
# ~~باد درزیر بساط او، یعنی مسافت بسیار درزمان اندک قطع می کرد، جنان که
~~گفت:
# ~~(غدوها شهرا ورواحها شهر) ، بهسبب آن که باد مسختر او بود وبساطی که
~~داشت،
# ~~به روایتی از آدیم و به روایتی ms485 ازچیزی دیگر، جمله این دو لشکر جن و انس
~~با خیل
# ~~و حشم ایشان، برآن بساط نشسته، وآن را باد بریشت خود می گرفت ، وسلیمان
~~با
# ~~چنان حشمت میرفت ازشهر بهشهر ، واقلیم به اقلیم، وآن جمله ، اثر آن
~~جمعیکت من
# ~~وسراببت او بود درسلیمان، علبه السلام .
# ~~وفبل ارتداد الطرف احضر من سبا
# ~~له عرش بلکقیس ، بغیر مشقکة2
# ~~وهم ازاثر آن جمعیتت وسرایت او بود درسلیمان ، علی نبینا وعلیه الصلاة
~~والسلام،
# ~~که پیش از گردیدن حدفه درچشم سلیمان، علیه السلام، حاضر گردانیده شد
~~ازجهت
# ~~او وبه اشارت وطلب او، تخت بلقیس، که سخت بزرگ وبا عظمت بود، هم به
~~جشتت
# ~~وهم به قبمت ، از سبا که شهری بود دراقصای یمن تا به ((تدمر) که شهری
~~بود
# ~~نخگاه سلیمان ، در شام و میان آن دو شهر مسافت دوماهه راه است با
~~سهماهه،
# ~~بی آن که زحمتی و مشقتنی به آن حاضر کننده رسیدی به جهت حمل آن ثقل
~~عظیم.
# ~~وخلاف کردهاند مثفستران که حاضر کننده جبرئیل بود یا "آصف بن
~~برخیا" که
# ~~وزیر سلیمان بود. وعلی کل حال، حصول آن فکوت و مکنت، در آن حاضر کننده
~~از اثر
# ~~آن جمعبتت سلیمانی بود، علیه السلام.
# ~~مشادفق الشیداری
# ~~1-س34،ی1
# ~~2 - سباء بلاد سبا. بلقیس: ملکقسبا. وعرشها هو الذی یقال عنه، ان
~~العفاریت حملته
# ~~الی سلیمان علیه السلام ، مارة تحت الأرض ، لیمتحن به ذکاء باقیس ملکة
~~السبا PageV00P663
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_664.png)

# ~~واحمد ابراهیم نار عدوته،
# ~~ومن نوره عادث له روض جنتلةا
# ~~وهم ازاثر آن جمعیت بودکه ابراهیم، علی نببنا وعلبیه افضل الصلوات، سرد
~~گردانید
# ~~مر آتش دشمنش را که نمرود لعبن بوده آنگاه که آن لعبن بعد از آن که
~~ماهی تمام
# ~~آن آتش را افروخته بودند، وبههبزم بسبار قتوت وشعلهآ اورا عظیم کرده،
~~ابراهبم را
# ~~علیه السلام، در آن آتش انداخته بوده وتا ابراهیم بهحضرت این جمعبتت
~~منوجته شد و
# ~~از آن حیشیگت بهزبا نجمع به آتش خطاب کرد که : ((قلنا : یا نار کونی
~~بردا ms486 و2 سلاما
# ~~علی ابراهیم) قلنا : صیفت آن خطابست بلسان جمع، وهم ازاثر آن جمعبکت
~~وسرایت
# ~~نور او بود که ازنور ابراهبم ، عبن آن نار نمرود، روضه بی از روضههای
~~بهشت
# ~~گشت ازجهت تمنثع وآسایش ابراهیم ، علیه السلام .
# ~~ولما دعا الأطبار من رأس شاهقر،
# ~~وقد ذبحت ، جاءته غیر عصکة
# ~~وهم از اثر وسرایت آن جمعیت بود درابراهیم، علیه السلام، در آن حال که
~~آن چهارمرغ
# ~~راکه به روایتی یکی طاوس بود، ویکی خروس، ویکی زاغ، ویکی بط، کشته
~~بودند و
# ~~پاره پاره کرده ، وازهرمرغی از آنها پارهیی برقلکهآ کوهی عظیم ، جدا
~~جدا، نهاده ،
# ~~چنان که قرآن خبر میدهد که : (فخذ اربعة من الطیر: فصرهن5 الیک، ثم5
~~اجعل علی
# ~~کل جمل2 منهن جزء) پس چون ابراهیم به موجب امر وعدةآ ((ثم ادعهن"
~~بأتبنک4
# ~~سعبا) آن مرغان را بخواند، بارههای آن مرغان ، همه جمع شده وهمه زنده
~~گشتند
# ~~و به تعجیل هرتمامتر بیعصبانی، پیش ابراهیم آمدند .
# ~~ومن یده موسی عصاه تلفتفت، من الستحر، اهو الاء علی النتفس شقکت5
# ~~وهم از اثر آن جمعبتت بود وسرایت او درموسی، علی نبینا وعلیه السلام ،
~~که چون
# ~~سعیدالدین فرغالی
# ~~519
# ~~1 - احمد : اطفأ. نار عدوه: ای نارالشیطان .
# ~~2-س 21،ی69
# ~~423ی 262
# ~~س 2، ی 262
# ~~5- تلفقت: تناولت. شفشت: صعبت PageV00P664
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_665.png)

# ~~520
# ~~سحرهآ فرعون، سحرهای خود حاضر کردند، جنان که فرآن از آن خبر میدهد که
# ~~-فاذا حبالهم وعصیتهم یخیثل الیه من سحرهم انها تسعی، فاوجس فی نفسه
~~خیفةا
# ~~موسی، قلنا : لا تخف انک انت الأعلی، وألق ما فی بسینک تلقف ما صنعوا -
~~وترسی
# ~~عظیم از آن اهوال سحر ایشان، درنقس موسی افتاد وبر نقس شریف او سخت آمد
# ~~خوف اشنباه سحر به معجزه به نزد قومش، وحصول خلل به آن سبب درایمان
~~ایشان ،
# ~~نه خوف غلبهآ سحره . پس ازاثر آن جمعیتت از نفس شریف او چیزی سر برزد
~~که
# ~~منرس و عصا ببنداز که آن عصای تو، فروبرد وناجیز کند آن سحرهای ایشان
~~راه چه
# ~~آن سحر ms487 ایشان، کبدیست که نظر خلق را ازصورت جبزی می گرداند وصورتی دیگر
# ~~در نظرشان مینماید، به آن که حقیقت آن صورت از عین آن چیز هیچ متغیتر
~~نگشته
# ~~باشد وبهصورتی دیگر متبکدل نشده، پس این خیالی که این ساحران برانگیخته
~~اند،
# ~~اگرچه در نظر چیزی مینماید ، اما حقیقتی ندارد، و آن را ثباتی تنواند
~~بود، وچون
# ~~این همه درمقابلهآ معجز، تواند که به حقیقت، قلب صور چیزها است وتبدیل
~~آن از
# ~~اعبان وحقایق آن چیزها بهصورتی دیگر بالکلتبه ازاین جمله سحر ایشان هیچ
~~اثری
# ~~نیاند، وباز نظر خلق آن سحرها را چنان حبال وعصی، بیند که ههست، جه
~~حقیفت
# ~~آن صور اصلا منقلب نشده بوده بل که نظر خلق، منقلب شده بود ازایشان،
~~چنان که
# ~~درخبال جبزی نمایده وآن را درحس حقیقتی نباشد. پس حبنئذ جون سحر را که
# ~~نمود خیالی بی اصل است درمقابلهآ معجزه که قلب صور اشباء است بالحقیقة
~~والأصل،
# ~~هیچ ثباتی نباشد، وساحر به آن عمل خود هیچ فلاح ومقصود نیابد، پس ترا
~~که موسی
# ~~بابد که آن خوف نباشد که معجزه تو وسحر ایشان به نزد قومت مشتبه شوده
~~زیراکه
# ~~نو بالای ایشان باشی هرکجا ظاهر شوند، ومعجزهآ عصای تو سحر ایشان را
~~فروبرد و
# ~~ناچیز کند ، ونظرها را از آن خیال ایشان به اصل وحقیقت، باز برد،
~~وگویند که یک
# ~~مشارق الثدرادنی
# ~~1-20،ی 72-69 PageV00P665
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_666.png)

# ~~سبب ایمان سحره، آن ترس موسی بود از آن اهوال سحر ایشان که دانسنتند که
~~اگر
# ~~اوهم جو ایشان ساحر بودی ، از سحر تترسیدی، وسبب دوم آن بود که دیدند
~~که
# ~~درحال که معجزدی او ظاهر شد، آن صور مشخبتل ایشان باطل گشت، و آن همه
~~جز
# ~~صور حبال و عصی درهمه نظرها جیزی نماند ، پس حقیقت معجزهآ موسی را از
~~اینجا
# ~~معلوم کردند. وآین آیت مذکور را دراین بک بیت تضمین کرده است .
# ~~ومن حجر اجری عبونا بضربة
# ~~بها دیمآء سفکت، وللبحر شفکت 1
# ~~واز اثر آن ms488 جمعیتت بود هم که موسی، علیه السلام، از سنگی جشمههای
~~دوازده گانه،
# ~~روان کرد، به یک ضربه که به آن عصا بر آن سنگ زد، و آب بسیار داد هم جو
~~بارانهای
# ~~بسیار که کمینه اش ثلث روز یا ثلث شب بارد و بسپارش را حد پدید نباشد،
~~و به همان
# ~~اثر جمعببتت بوده نبز که به بک ضربه که به آن عتا بر دربا زده دریا را
~~بشکافت و
# ~~کوجهها و راههای خشک درمیان دوطرف شکاف آب دریاه پدید کرده تا همه قومش
# ~~بدسلامت ازدریا بگذشتند، ودشمنانش غرفه گشتند.
# ~~دراین بیت، این دو آیت را ازفرآن عزیز، تضمین کرذه است، بکی آن که:
# ~~((واذ استسقی موسی لقومه ، فقلنا: اضرب بعصاک الحجر، فانفجرت2 منه
~~اثننا
# ~~عشرة) ودیگر آن که (ان اضرب بعصاک البحر فانفلق فکان کل فرق3
~~کالطودالعظیم)
# ~~واز دیم که باران بسیار است استعارت کرده است به آب بسبار که از آن
~~چشمهها،
# ~~ظاهر گردانیده بودند.
# ~~ویوسف ، اذ القی البشیر فمیصه
# ~~علی وجئه یعقوبه، الیه باوبة
# ~~رآه بعبن قبل مقدمه بکا
# ~~علیه بها ، شوقا ، الیه ، فکفکت
# ~~سعیدألدین قرغانی
# ~~521
# ~~1 -عیون: ای عیون ماء . الدیم، الواحد دیمة: السحابة اللتی یدوم مطرها.
~~سقت:
# ~~سفت مشرة بعد مسرة
# ~~2-س 2،ی57.
# ~~2-س26،ی63
# ~~4- کفقت: عمیت.

PageV00P666

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_667.png)

# ~~522
# ~~وهم از اثر سرایت آن جمعیتت بود، دریوسف، علیه السلام در بیراهنش که
~~جچون مبشتر
# ~~بوسف، علیه السلام، که به روایتی، یکی از برادرانش بود، و به روایتی
~~غلام زادةآ یعقوب
# ~~بود- بشیر نام - به واسطهآ رجوع آن بشیر از مصر، به بشارت ، بهسوی
~~بعقوب،
# ~~بینداخت پیراهن یوسف را برروی یعقوب، علیه السلام، یعقوب به بوی آن
~~بیراهن
# ~~وسرابت اثر بوسف و جمعبشت او در آن، درحال، بینا شده ومرآن مبشر را
~~بدید
# ~~نهچشم، که پیش از آمدن آن مشبشر، از بسباری که گریسته بود به آن چشم،
~~بریوسف
# ~~و فراق او، نابینا وپوشیده شده بوده آن جشم ازجهت شوق بهسوی پوسف ،
~~علبه
# ~~لسلام، بس چون ms489 به آن القای فمیص ، بوی او یافت، بینا شد .
# ~~فالببت الأول شرط، والثانی جوابه .
# ~~وفی آل اسرائیل مائدة من ال
# ~~ستماء لعبسی ، انزلت ثم2 مکدت
# ~~بوهم از اثر آن جمعیکت بود که در میان بنی اسرائیل ازجهت عیسی ، علیه
~~السلام ، و
# ~~دعای او وظهور اثر آن جمعیتت دراو ودعای او، مائده از آسمان فرو
~~فرسناده شدن
# ~~بس آن مائده کشیده شد درمیان ایشان، تا همه از آن بخوردند و سبر شدند .
# ~~ومن أکمه ابرا، ومن وضحر عدا
# ~~شفی ، وأعادالطتین طیرا بنفخةا
# ~~و هم از اثر آن جمعیتت بود2وسرایت او وظهور اثر آن سرایت از باطن به
~~ظاهر که
# ~~اذن الهی عبارت ازظهور آن اثر است ، که عیسی از نابینایی مادرزاد، نیکو
~~و بینا
# ~~کرد به آن اذن ، واز برصی مادرزاد نیز که تعتدی کرده بود از عضوی به
~~اعضای دیگر
# ~~هم به آن اذن شفا بخشید، وبهیک دمیدن درمشتی گل، مرغی ساختن وزنده و
~~پکران
# ~~گردانبدن ، آن هم به آن اذن باطنی بود .
# ~~وسرة انفعالات التظواهر ، باطنا
# ~~عن الاذن ، ما القت باذنک صبغتی3
# ~~مشارل القدراری
# ~~1 - الأکمه: المولود أعمی، اوالأعمی مطلفا . الوضح : البرس . عداة طلم
# ~~2 - وهم آزاثر آن جمعیست وسرایت او... بودکه عیی - علیه السلام
# ~~3 - الإنفعالات: التأثرات PageV00P667
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_668.png)

# ~~وستر انفعالاتی که ظواهر اشیا را حاصل می آید ، ازظاهری دیگر از راهگذر
# ~~اذنی الهی که باطن آن ظاهر است، وآن سرابت واثر آن جمعبتت است در آن
~~ظاهر ،
# ~~نست که، دراین قصههای انببای مذکور خصوصا فصهآعبسی، علیه السلام، لفظ
~~وقول
# ~~و تقریر من، آن را به گوش تو انداخت وبهسمع تو رسانید.
# ~~بعنی: هراثری که ازاین انبیای مذکور و صور ایشان درظاهر این عالم ییدا
# ~~شد ، همه مضاف به اذنی الهی است که باطن ایشان بود از آنیهت مذکور، و
~~آن که هیچ
# ~~اثری ازظاهری به ظاهری دیگر سرایت نسی کند جز به امری که باطن آن ظاهر
~~است،
# ~~وبه نسبت با انبیاء آن اثر اذن خاص است، ms490 وبه نسبت با اولیاء امر عام،
~~بنابراین معنی
# ~~است . ولهذا، هراثری که ازعیسی واز ظاهر قول وفعل ونفخ او صادر شده
~~بود، در
# ~~ذکر آن، اذنی با آن مقرون داشتند ، تا آن اثرها، همه مضاف به آن جمعبت
~~باشد ،
# ~~جنان که گفتند : ((واذ یخلق من الطتین کهیئة الطبر باذنی ، فتنفخ فیها،
~~فتکون طبرا
# ~~باذنی وتبریء الأکمه والابرص باذنی واذ تخرج الموتی1 باذنی"
~~ازیراکه انبیا علیهم
# ~~السلام ، اهل توقیفند که تصثرفات ایشان براذن خاص، موقوفست، اما اولیا
~~اهل
# ~~تصر بفند که بر مقتضای حکستی و مصلحخی که درایجاد واظهار اشبا است علی
~~العموم،
# ~~تتسرف می کنند.
# ~~بیانی ظاهرتر آنست که : مثلا اگر از کسی به فعل ضرب اثری بهظاهر مضروبی
# ~~میرسد تا آن مضروب از او منفعل میشوده اگرجه آن ظاهر، مضاف به دست
~~ضاربست،
# ~~اما بهحققت، مضاف به فکوت بطش است که باطن دست است، وآن نیز به حقیقت
# ~~مضاف به نفس ضاربست که باطن آن فوتست، وباز آن اثر مضاف به سری وجودیست
# ~~که باطن نفس است، وباز آن، مضاف به آن جمعبت است که باطن آن سر است ،
~~پس
# ~~اگر این ضارب، ولی پا نبیه است، آن ضرب را جز به آن جمعیشت، مضاف نمی
~~بیند،
# ~~الا آن که ولی ، آن را اضافت به مصلختی عام، می کند که در نفس ضرب حاصل
~~است،
# ~~سهید الدین فرغانی
# ~~523
# ~~1 - الإنفعالات: التأثرات.

PageV00P668

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_669.png)

# ~~522
# ~~وآن امر الهی است، واما نبی، نظر هم به مصلحت عمومی می کند، وهم به
~~مصلحت
# ~~خصوصی وتوجشهی خاص که از آن حضرت جمعیتت ، صادر شود بهسوی او، نظرا
# ~~الی تلک المصبلحة الخصوصبته ، وآن را اذن الهی می گویند ، پس میگوید که
~~سر آن
# ~~هسه آنست که دراین فصص مذکور با تو گفتم .
# ~~وجاء بأسرار الجمیع مفیضها
# ~~علیناء لهم ختما علی حین فترةا
# ~~وبیاورد اسرار وحقایق آن جمله معجزات و تأثیرات را که همهآ انبیا، ظاهر
~~کرده بودند
# ~~آن کسی که ریزاننده و بارانندهآ ms491 آن اسرار وحقیقت آن جمعیتت مذکور است
~~برما،
# ~~اعنی، مصطفی، صلی الله علیه وسلم، که جامع آنهمه اسرار وآیات ومعجزات
~~واسما
# ~~وصفاتست، درحالی که بهصورت ختمیتت ببغامبری آمد برزمان فترت و انقطاع
~~وحی،
# ~~عنی آیات ومعجزات انبباه آثاراسماء الهی است، وبه سیب غلبهآ بعضی اسما
~~برحقیفت
# ~~شربیخامبری، اثری ومعجزه بی مخصوص به هریک مضاف بود، وچون مصطفی، صلی
~~الله
# ~~علیه وسلم، جامع حقیقی بود مرجملهآ اسما را بیغلبهی هیچ اسمی برحقیقت
~~او،
# ~~لاجرم جون به ختسیتت نبوت ظاهر شد درزمان فترت وحی وسستی انقطاع - او
# ~~جملهآ آن اسرار وآبات ومعجزات را که هسه انبیا داشتند - والزیادة
~~التتی هو القرآن
# ~~العظیم که ترجمان آن جمعیتت حقیقی است - ، برما ببارانید، وما را از آن
~~جمله واز
# ~~حقیقت خود باگاهانید.
# ~~این بیت با ابیاتی چند دیگر بعد ازاین ، به زبان تفرقهآ محض ومنابعت
~~مصطفی،
# ~~صلی الله علیه وسلم، می گویده تا آنجا که : واهل یلقی الروح باسمی
~~دعوا.
# ~~وما منهم، الا وقد کان داعبا
# ~~به قومه للحق ، عن تبعیتة
# ~~وهیچ کس ازاین انبیا و رسل نبود الاکه دعوت کننده بود، بهسرایت اثر
~~جمعیتت
# ~~مصطفی، صلی الله علیه وسلتم، دراو مرقوم خودش را بهسوی حق مطلق، از سر
# ~~تبعیکت اوصلی الله علیه وسلم، ازیراکه داعی حقیقی، من الأزل الی الأبد،
~~اوبود بهحکم
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - الفترة : ما بین کل نبیین من الزمان PageV00P669
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_670.png)

# ~~((کنت نبیا وآدم بین الماء والطین) ای: بین العلم والصورة الطینیکة
~~الآدمیکة، وصورت
# ~~جمع حقیقی، اوبود، صلی اللهعلیه وسلم، وایشان کالأجزاء والتفاصیل بودند
~~دردعوت
# ~~وغبره، کما قال، تعالی، (وما ارسلناک الا کافة1 للناس" ودر کافکةآ
~~ناس، منقدمان و
# ~~متأختران داخل بودند، پس ایشان نواب وخلفای او بوده باشند که به تبعبکت
~~او،
# ~~خلق را به حق دعوت کردند
# ~~فعالمنا منهم نبی ، ومن دعا
# ~~الی الحق* منا قام بالثرسلیکة
# ~~یس عالم ودانای ما که امتت محمدیم ، صلی الله علیه وسلام، به علوم
~~شریعت و
# ~~لریقت وحقیقت ، به منزلت نبیی است ازاین ms492 انبیای گذشته، زیراکه نبی، یا
~~مشتق2
# ~~از نبوتست ، و نباوت غبرمهموز، به معنی شرف وارتفاع، وذلک ما ارتفع من
~~الأرض،
# ~~یا از انباء مهموز به معنی اخبار، وکیف ماکان، به علم مرتفع باشد ومخبر
~~مرغبر خود
# ~~را، از حق، اما به معنی امر به تبلیغ ودعوت وعلم به این علوم سه گانه
~~از آن از شروط
# ~~نبوتست ، که عالم من کل الوجوه کسی باشد که به این مجموع علوم دانا
~~باشد تا اگر
# ~~اخبار کند اهل هرمرتبهیی را از اسلام وایمان واحسان ، عما هو فیه،
~~اخبار تواند
# ~~کرد، زیراکه اگر عالم باشد به علم شریعت فحسب، که تعدیل ظاهر اقوال و
~~افعالست
# ~~درمرتبهی اسلام، او مرآن کس را که درصدد تقویم و تعدیل هیآت نفسانی
~~باشد در
# ~~مقام ایمان اگر از آن مقام از وی استخباری کند از حقیفت آنش اخبار
~~تنواند کرد،
# ~~و هم چنین کسی را که مشکلی افتد از حقایق مقام احسان وتمبیز احوال و
~~تجلیات ،
# ~~درآن مقام این عالم متشرع ، ازاخبار آن قاصر آید، وهم چنین عالم به
~~علوم طریفت
# ~~فحسب از آن دو علم دیگر واخبار از آن، قاصر آیده وهم چنین عالم به علم
~~حقیقت ،
# ~~از دقایق یجوز و لایجوز ، که خلق درمقام اسلام به آن مأمورند
~~ومشتعبتدند و بنای
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~525
# ~~1-س34،ی27
# ~~2 - الرسلیة: نسبة الی الرسل، ای قام بالرسالة الرسلیة PageV00P670
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_671.png)

# ~~526
# ~~سلوک برآنست واز علوم طریقت نیز واخبار از آن قاصر باشد، پس چون عالم
~~به یکی
# ~~ازاین علوم شریعت وطریقت وحقیقت ، دون الآخر من جمیع الوجوه عالم
~~ومرتفع و
# ~~مخبر نمیتواند بود، لاجرم گفتیم که عالمی ازاین امت محمدی که به این سه
~~علم،
# ~~دانا باشد وعالم باشد علی الاطلاق ، او بهحکم اخبار مصطفی، صلی الله
~~علیه وسلتم،
# ~~نبیتی است ازانبیا، کما قال، علیه الصلاة والسلام: "علماء امتتی
~~انبیاء بنی اسرائیل" و
# ~~هرکس ازما که امت محمدیم ، صلی الله علیه وسلام که به حکم امری و اذنی
~~ازجانب ms493
# ~~حق، خلق را دعوت کند، او به مقام و منزلت رسولی است از رسل وقایم مقام
~~او دراین
# ~~امت ، زیرا که رسول آنست که مأمور باشد به دعوت، ومرسل به قوم از برای
~~دعوت
# ~~بعد ازدانستن این علوم سهگانهآ مذکور بهخلاف نبی که او مرتفع است به
~~این علوم
# ~~سه گانه ازمیان سایر خلق، ومتعبتد ومأمور به عمل به آنجه میداند، ومخبر
~~مرخلق رام
# ~~نه به حکم امر بهدعوت ، بل بهحکم عموم رحمت برخلق، پس ازاین جهت ،
~~علمای
# ~~حقیقی که دراین امتتند ، ایشان به منزلت انببااند، واولیای متمکتن
~~ومشایخ مرشد،
# ~~بهحکم امر و اذن خاص از قبل حق تعالی، بهحق رسولیتت قیام مینمایند .
~~والله
# ~~المرشد
# ~~وعارفثنا ، ف وقتنا ، الأحمدی من،
# ~~اولی العزم منتهم، آخذه بالعزیمةا
# ~~وهرکس ازما که امکت ممدیم که او عارف باشد علی الحقیقه بجمیع اسما و
~~صفات
# ~~دراین وقت ما، وآن عارف حقیقی ، احمدی الستبر باشد به کمال منابعت، و
~~او از
# ~~خداوندان عزم درست باشد درمتنابعت احمدی وسلوک شریعت وطریفت وحقیقت او،
# ~~و هیچ مقصد و مطلبش جز تحقثق به حضرت جمع الجمع نباشد ، و حکم هیچ اسمی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اولی العزم: قیل هم اصحاب الجد والصبر والثبات. وقیل المراد منهم:
~~نوح
# ~~وابراهیم واسحاق وایوب وموسی وداود وعیسی. ولکن بناءا علی، طریقتنا
~~الحقتة
# ~~اولوالعزم من الأنبیاء هم الدین لهم الشریعة والکتاب PageV00P671
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_672.png)

# ~~مانعم این عزم درست او نیاید، آن کس به آن عزم صحیح وحشسن متابعت در آن
~~مقام
# ~~ومنزلتست که ازایشان اعنی از انبیا ورسل ، کسی که اوملازم وگبرندهآ
~~عزیمت باشد،
# ~~بعنی قائم مقام اولی العزم من الرسل باشد درتعفثق به این حضرت جمع
~~الجمع المذکور،
# ~~فمن قوله : وعارفنا، الی قوله: من اولی العزم ، مبتدأه والبافی خبره .
# ~~وما کان منهم ، معجزآ، صار بمده ،
# ~~کرامة صتدیق له، او خلیفة
# ~~و هرچیز از آثار و خوارق عادات که از آن انببا و رسل ، معجزه بود و
~~معجزه اش
# ~~خواندندی، بعد از متطفی، صلی الله علیه ms494 وسلتم ، آن کرامت کسی است که در
~~مقام
# ~~صتدیقبت است، با کرامت کسی که خلیفهآ اواست، صلی الله علیه وسلام،
~~دردعوت و
# ~~تصشرف، وآن کرامت بحقیقت ازجهت مصطفی دادهاند به آن صدیق وخلیفه، ومقام
# ~~صتدیقیتت آخرین مقامبست از مقامات ولایتی که درنبوت انبیا مندرج نیفند،
~~ومیان
# ~~این مقام ومقام نبوت حقیقی، هیچ واسطه مقامی دیگر نیست، ولهذا آنجه
~~مصطفی،
# ~~صلی الله علیه وسلم فرموده که (انا وابو بکر کفرسی رهان1، سبقته
~~فاشبعنی، ولو سبقنی
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~527
# ~~1 - ازآین حدیث نیز آثار کذب خودنمائی می کند وآنرا درمقابل آییهآ
~~مباهله
# ~~"انفسنا)) وروایاتی نظیر انا وعای من نور واحد، انا وعلی ابوا هذه
~~الأمة" وغیر این از
# ~~روایات که عای را ازدیگر صحابه ممتازمی نماید جعل نموده اند. اماکنب
~~این حدیش: اولا
# ~~کسی که دوران عمر خودرا درجاهلیت وشرک و انواع فجور و در محیطی آکناده
~~از نشرارت
# ~~گذرانده باشد فطرت بساوک را ازدست میدهد وامور اخلاقی اعم ازمهلکات یا
~~منحجیات
# ~~از امور تدریجی الحصواند واخلا و روحیات خاص عصر جاعایت بهتدریج در
~~نفوس
# ~~اعراب مکته اثر گذاشته وآنان را درسلک اشرار قرار داده و زوال این
~~اخلاق نیز
# ~~به تدریج بو قوع میبیوندد وتبعات آن هرگز ازنفس زائل شدنی نیست وزمینهآ
~~شرارات
# ~~و رجوع باخلاق خاص جاهلیست دراین نفوس خفته وینهان است، انقلاب بر
~~اعقاب که
# ~~درآیه مذکوریست انشاره ایست بآنکه نفوس حضرات مستعد نشرارت بود واین
~~محیط با
# ~~گذشت لااقل یک نسل (اگر مسألهآ توارث را کنار بگذاریم) بهمحیط کاملا
~~سالم ممکن PageV00P672
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_673.png)

# ~~528
# ~~لاتکبعته" اشارت به ان عدم وساطت کرد میان مقام صدیقیت1 ومیان
~~مقام نبوت، و در
# ~~التبدل بوده لذا با گذشت چند سال اعراب بخلق وخوی جاهایتت و اظهر خواص
~~آن
# ~~که قومسیت باشد رجوع نمودند و حکومت ساده و بی آلایش اسلامی را بهحکومت
~~قومی
# ~~چناهای درعصرعثمان ومعاوبه ویزید و... مبدل نمودند ودراباس اسلام بفساد
~~برداختند
# ~~ودربین آنان جبشارانی نظیر معاویه ویزید ودیگر خلفای ms495 اموی وعباسی پیدا
~~شدند که
# ~~علاوه بر سفاکی وجبشاری و قتداری در نامردی وعهدشکنی وپاگاذاانشتن روی
~~شرافت
# ~~انسانی، دنیا از بوجودآوردن نظیر آنان تابحال اظهار عجز نموده ایست .
# ~~اما دلیل کنب این حدیث که العیاذ بالله، پیفمبر فرمود، من چون بربوبکر،
~~سبقت
# ~~گرفتم، او ازمن تبعیستنمود وای اگر او سبقت گرفته بود، من ازاو (العیاذ
~~بالله) متابعت
# ~~مینمودم، اگریسبقت و تفشدم زمانی قصد شده بانشد، این دریست نیست، چون
~~بو بکر بحسب
# ~~زمان مقدم برپیفمبر بود، اگرمراد این باشد که حضرت ختمیمقام بفرماید،
~~من وبوبکر،
# ~~قبل از بعثت در رتبهآ وأحد از فضیلت وکرامت نفس بودیم ومقام ولایت
~~کلیه را (العیاذ
# ~~بالله) که مقدمه نبوتست هردو دارا بودیم ولی من دراخذ وحی براو سبقت
~~گرفتم 2!
# ~~کلیه اکابر تصریح کردهاند این مقام اختصاص بحفیقت حضرت ختمی دارد چون
~~ختم
# ~~نبوت باید بحسب دائرهآ ولایت بر کلیه انبیاء مقدم باشد. گویا جعل
~~کنندهآ این حدیث،
# ~~سه حدیث درزمان واحد برای معارضه با حضرت ختمی ولایت جعل کرده ایست :
# ~~یکی همین حدیث. دوم، حدیث سست چنلمش آور "الوکان بعدی نبی لکان
~~عمر).
# ~~سوم، "لکل نبی رفیق، ورفیفی عشمان) با این مجعولات خواستهاند جواب
~~از احادیث
# ~~مسلتم ، مثل : با علی انت منی بمنزله هارون من موسی، انا مدینة العلم
~~وعای بابهم،
# ~~والحقی مع علی وعلی مع الحف داده باشند.
# ~~1 - این مقام از مختصتات عترتست علیهم انسلام خصوصا علی علیه السلام ،
~~باین
# ~~لحاظ ناظم عترت و آل را مقدم داشت لشدة قربهم الی النبی ولذا کان علی
~~منصوصا
# ~~بالولایة والنیابة وهوالصدیق الأکبر والفاروق الأعظم. لذا شارح علامه
~~وقیصری و
# ~~قونوی وشیخ اکبر تصریح کردهاند بآنکه کسی خلیفهآ بحق مقام محمدی است که
# ~~- صحت نسبته الیه -ص - ظاهرا وباطنا . وقداستفاضت عن النبی فی مئآخذهم
# ~~""الحق مع علی وعلی مع الحق والحق یدور معه حیشما دار) .
# ~~مشاری الکدرادی PageV00P673
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_674.png)

# ~~قرآن نیز ذکر صدیق مفرونست به ذکر نبیء .
# ~~پس می گوید : معجزات انبیاء عین کرامت اولیاست ms496 ، لیکن فرق میان معجزه و
# ~~گرامت بیش از آن نیست که برصاحب معجزه عندالطلب اظهار آن واجبست و جز
# ~~عند الطلب خود اصلاء اظهار نکند، واما صاحب کرامترا کنمان علی کل حال
~~لازمست،
# ~~ودرعین حقیقت معجزه و کرامت درتبدیل صور حقایق اشیا از اعیان ایشان هیچ
~~فرقی
# ~~بینهما نیست، غیر ان النبی مثشترع للعامة مثنکبته للخاصکة ، والولی
~~مشترع
# ~~للخاصتة ، منبته للعامشة ، فافهم، والله المرشد
# ~~بعترته استغنت عن الترسل الوری،
# ~~واصحابه والتتابعین الأئتة
# ~~به اهل بیت وخاندان مصطفی، صلی الله علیه وسلم، یعنی : به علی، و
~~فرزندان و
# ~~نسل او ازفاطمه (علیهم السلام)1 ودانستن ایشان، مرابن علوم سهگانهآ
~~مذکور را ، و
# ~~قیام درمقام دعوت به این سه علم : شریعت وطریفت و حقیقت، وبه صحابةآ
~~محترم و
# ~~تایعبن، که هماه امامان وبیشوایان خلق بودند، مستغنی شدند خلایق اکنون
~~بعد از عهد
# ~~مصطفی، صلی الله علیه وسلام، ازبیغامبران مرسل ودعوت وارشاد ایشان ، چه
~~این اهل
# ~~بیت معظتم وصحابهآ مکترم وتابعین بحق دعوت - کما ینبغی - تمام قیام می
~~نمایند، و
# ~~هیچج دقیقه بی ازدقایق وحقایق مقام دعوت ، مهمل نمی گذارند ، پس لاجرم
~~خلق
# ~~که دراین امتنند به ایشان از رسولان گذشته فارغ وبی نیاز شدهاند .
# ~~وذکر اهل بیت را دراین باب از آن تقدیم کرده است برذکر صحایه، که مقام
~~دعوت
# ~~حقیقی علی الاطلاق مخصوصست به اولبای محفتق که جامعند مراین علوم سه
~~گانهی
# ~~مذکور راء وسلسلةآ نسبت اولبا به مصطفی، صلی اللهعلیه وسلتم، من حبث
~~الخرفة والذکر
# ~~والصحبة علی سبیل المنابعة والتأدب والتخلثق غالبا علی ودوفرزندش به
~~امیر المؤمنین
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~529
# ~~1-رضی الله عنها وعنهم - رضی الله عنهم -
# ~~2- لذا مقام صدیقی که بین آن ومقام ختمی نبوت واسطه متصور نمیباشد ،
~~PageV00P674
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_675.png)

# ~~53
# ~~حسنین، حسن وحسین ، وفرزندش زین العابدین ، وفرزندش باقر، و فرزندش
~~صادق
# ~~وفرزندش کاظم، وفرزندش رضا، وهکذا درست1 میشود، وعلوم طریقت و حقیقت
# ~~غالبا به ایشان ، ظاهر ومنتشر شده است، لاجرم ازاین جهت ایشان را دراین
~~باب تقدیم
# ~~کرده است، ms497 نه ازبرای میلی به وجهی دیگر، والله المرشد .
# ~~کراماتهم من بعض ما خصتهم به  بما خصتهم من ارث کل2 فضیلة
# ~~کرامات این عترت وصحابه وخوارق عاداتی که از هریک ظاهر شد، بعضی است
# ~~از آنجه مصطفی، صلی الله علیه وسلم، ایشان را به آن مخصوص گردانیده
~~بود، صلی الله
# ~~حصته که هریک را داده بود ازمبراث هرفضیلتی که اورا بوده صلی الله علیه
~~وسلتم،
# ~~چنان که درحق اهل بیت فرمود: از جمله حدیشی مطکول که رانی تارک فیکم
~~ثقلین ،
# ~~أولهما کتاب الله فیه الهدی والنور، واهل بیتی، اذکثرکم الله فی اهل
~~بیتی، اذکثر کم الله
# ~~فی اهل بینی) ودر حق ابوبکر فرمود : ((ما صبة الله فی صدری الا وصببته
~~فی صدر
# ~~ابی بکر" یعنی: والله1 اعلم ، من الدین والعلم والیقین. ودر حق
~~عمر فرمود : "ان
# ~~الحق لیبطق علی لسان عمر) ودرحق عثمان فرمود : (که لکل: نبی رفیق ،
~~ورفیقی
# ~~مشارق التدراری
# ~~خاتم آنان بحسب ظهور تامشهآ ولایت از اشراط ساعت و قیامتست وحق باسم
~~جامع از
# ~~مظهر ومشکات ولایت او تجای نماید وعدل عالم را ازاین ناحیه فروگیرد
~~وتمام انبیاء و
# ~~اولیاء حتی ختم نبوت ازجهت نبوت ازمقام کای او اخذ فیض نمایند عاما
~~وخاصا ،
# ~~مهدی موعودست که:
# ~~(بجز مهدی نداند دفع دجسال)
# ~~1 - واین مسلتم است که هرکس بامامت و ولایت کلیه علی بن موسی - رضا
# ~~معتقدیست بامامت ائمشهآ بعد ازرضا تا قائم آل محمد به تنصیص رسول ختمی
~~معتقدست.
# ~~2- اینکه نشارح علامه - اعلی الله مقامه - درمقام نقل حدیث مجعول درحق
~~اولی
# ~~فرمود: یعنی والله اعلم، من الندین والعلم والیقین، با کمال رندی
~~وزیرکی اشاره فرمود
# ~~اختصاص بهعلی واهل بیت او که من جهة الخرقة والذکر والصحبة مقدمند
~~برکل، و PageV00P675
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_676.png)

# ~~عثمان) ودرحق علی - رض - فرمود که : (انا مدینة العلم وعلیء بابها)
~~و(لا فتی الا
# ~~علی لا سیف الا...) ودرحق عموم صحابه فرمود که : (اصحابی کالنتجوم ،
~~بایتهم
# ~~افقتدیتم اهتدیتم) .
# ~~پس چون ازمجموع فضائل خود هریک را به حصتهیی مخصوص ms498 گردانیده بود ،
# ~~ومیراث داده، لاجرم کرامات ایشان اثری بود از آن حصته که از ایشان
~~ظاهرمیشد
# ~~بهعدم صحشت این قبیل ازاحادیث ومساشمنبودن این روایات درحق اوای و دومی
~~و
# ~~سومی. اخبار مأثور درحق اهلبیت یعنی علی و فرزندان او از نسل صدیقهآ
~~کبری
# ~~فاطمهآ زهرا صلوات الله علیها، باین جهت که پیغمبر درحدیشی که مسلم
~~عندالفریقین
# ~~است فرمودهاند: خداوند ذریهآ هرکسی را از نسل و صلب او قرارداده و ذریه
~~و
# ~~فرزندان من را از صلب علی قرار داده ایست ودر حق علی شمین بس .
# ~~روایاتی که در شأن اهل بیت بمعنائی که ذکر شد وارد شدهاست مورداعتماد
~~عامه
# ~~وخاصه ایست ولی همین روایات وارد در شأن اولی ودومی وسومی را اتباع
~~بنیامیه
# ~~و جیره خواران خلفای جور جعل کردهاند برای مقابله با روایاتی که درشان
~~اهل بیت
# ~~وارد شده ایست وبرخی ازعلمای عامه نیز بمجعولییلت این روایات تصریح
~~کردهاند ،
# ~~لذا محففان از عر فا مقام وراثت و ولایت کلیهآ مطلفه را خاص علی علیه
~~السلام میدانند
# ~~وبرطبق مأثورات مسلشمه کثیری از اولیای عرفان که در امامت مشربی غیر
~~مسلاک
# ~~امامیه دارند، ولایت کلیه را بهعای و یکی از افراد عصمت الی یوم
~~القیامة بر سبیل تجدد
# ~~امثال، اختصاص دادهاند وبرای دیگران خلافت ظاهری صرف قائلند چه آنکه:
# ~~(عشف بازان دیگرند و عیش سازان دیگرند
# ~~آنچه در فرهاد میبینیم درپرویز نیست)
# ~~باین معنا ناظم وشارح درمواردمتعدد تصریح فرمودهاند وخلافت کلیه را
~~اختصاص
# ~~بعترت یعنی علی واقطاب از صلب علی و بطن صدیفهآ کبری (اعلیهما السلام)
~~دادهاند
# ~~از قبیل:
# ~~وحز بالولا میرات ارفع عارف
# ~~غدا ممته ایثار تأثیر همسةآ
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~531 PageV00P676
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_677.png)

# ~~532
# ~~فمن نصرةالدین الحنیفی* ، بعده
# ~~قتال ابیبکرر، لآل حنیفة
# ~~بس جن ومقاتلت کردن ابوبکر، رضی الله عنه، مرآل حنیفه را که قببلهآ
~~مسبلمهآ
# ~~کتذاب ، لعنه الله بودند - وهو مسیلمة بن حبیب بن حنیفة بن لجیم بن صعب
~~بن علی بن
# ~~بکربن وائل - که آن مقاتلت خالص از ms499 برای دین و نصرت دین مسلمانی بود نه
~~از برای
# ~~عصببتت نفسانی وطلب جاهی و حظتی از حظوظ دنیوی، واین طلب نصرت دین ،
# ~~خالصا مخلصا ، ومقاتلت او کرامتی بود که ازاو ظاهر شد از آثار فضایل
~~مصطفی ،
# ~~صلی الله علیه وسلام، که بهطریق ارث بهوی رسیده بود. والله المرشد.
# ~~وساریقة ، الجاه للجبل النتدا6 من عثمرره والدار غیرقریبة
# ~~و ساریه که یکی از سروران لشکر عمر، رضیالله عنه، که به عراق، فرستاده
~~بود
# ~~چون نزدیک نهاوند، کفار بروی ولشکر وی، کمین کرده بودند در وادیی، واو
~~با
# ~~لشکر خود از آنجا گذر میکرد، غافل از این کمین ایشان و امیر المؤمنین
~~عمر، رضی الله
# ~~عنه، درمدینه بود، روز جمعه برمنبر خطبه میخواند که در اثنای خطبه ، آن
~~کمین
# ~~کفتار برساریه ولشکر وی و گذشتن ساریه برایشان، غافل از آن کمین کردن ،
~~برعمر،
# ~~رضی الله عنه، منکشف شد، ودر آن مبان خطبه، ندا کرد2 که : یا ساریة،
~~الجبل الجبل،
# ~~یعنی: ((الجأ الی الجبل واحذر غدر الکفتار وکمینهم علیک" تا آن
~~ندای عمر، رضی الله
# ~~عنه، مراین ساریه ولشکر اورا به کوه، بناه داد، با آن که مکان نزدیک
~~نبود که رؤیت
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - مقاتله با مسیمله بدستور صحابه ازجمله ابوبکر واقع شد واین فضیلت
~~اولا
# ~~اختصاص دارد بآنهائی که مباشرة محتاربت نمودند واین مسلم ایست که قدرت
# ~~لشکریان مسلمان بمراتب بیشتر از قشوت عسکر مسیلمه بود واین ورانت بهر
~~مسلمانی
# ~~که لسانا وعملا حف را نصرت نمایند صحمت نسبت دارد و فضیلت خاص
~~بشمارنمبرود.
# ~~2 - این روایت را مققان ازعامشه ومحتدثان آزیسنت وجماعت از احادیث
~~موضوعه
# ~~که درعصر معاویه، درمقابل روایات دالهآ بر فضائل اهل بیت، علی واولاده،
~~جعل ووضع
# ~~کردهاند شمردهاند PageV00P677
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_678.png)

# ~~عمر، رضی الله عنه، مرساریه وکمین کفار را، درعادت معهود خلق، ممکن
~~بودی، پس
# ~~جون مسافت میان مدینه ونهاوند، عظیم دوربوده ودیدن عمر وشنوانیدن ندای
~~خوده
# ~~مرساریه راء با ابن بصد مسافت، ازکرامات عمر، رضی الله عنه، ms500 بود، واثر
~~ورائت
# ~~مصطفی، صلی الله علیه وسلم، وسرایت جمعیتت او درعمر، رضی الله عنه
# ~~ولم یشتغل عثمان عن ورده، وقد  ادار علیه القوم کأس المنیتة
# ~~واز کرامات عثمان بود نیزه رضی الله عنه، واثر وراثت او از مصطفی، صلی
~~الله علیه
# ~~وسلم ، وسرابت جمعبتت او، صلی الله علیه " در وی، آن کمال اشتغال
~~و استغراق او
# ~~درقرائت فرآن و ادای وظیفه بی که اورا بود از آن، دروقتی که آن سفهای
~~قوم1 بر
# ~~وی خروج کردند، وازبام سرای او، فرود آمدند، قدح شراب مر را بروی و نفس
# ~~وقوا ومزاج مبارک وی، گردان کردند، واورا بهضربتهای بی محابا ، میزدند
~~، و
# ~~میکشتند، واو، البته از آن ورد خود وقراءت فرآن، به دفع و ردع آن سفها،
~~مشغول
# ~~نشد، واز آن ورد فرآن خود، اعراض نکرد، تا آنگاه که تمام جان مبارک
~~تسلیم کرد
# ~~وآن تسلیم اوهم بنا برعلم اوبود بهحلول اجل او واین جمله کرامت واثر
~~ورائت او
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~533
# ~~1 - آنها سفهای قوم نبودند ، بل که آنها ازاکابر مسلمانان بودند که از
~~ظلم عمال
# ~~عثمان و اولاد امیه واقوام عثمان بتنگ آمدند ولی دیر این جنبش وانقلاب
~~عمیق و
# ~~اصیل نتیجه داد ومنشأ ظلم ازبین رفت، چون خلافت این عرب سفیه دنیای
~~اسلاع را
# ~~بفساد کشید وقومیست عربی ونزادپرستی مخصوص جاهلیست، جای تساوی حقوق
# ~~"برادری وبرابری مخصوص اسلام را گرفت ونتیجهآ خلافت چندسانهآ
~~مردضعیف النفس
# ~~که عمدهآ هم2 او شکمش بود ازبیت المال مسلمین بنیامیسه ودیگر متجاوزان
~~آز صحارهآ
# ~~اوثروتهای هنگفتی بدیست آوردند وبه تدریج اجتماع اجلاف عرب در سقیفهآ
~~بنی ساعده
# ~~نتیجهآ خود را ظاهر بساخت ومعاوبه و بزید ودیگر عناصر نایاک نتیجهآ
~~مستقیم خلافت
# ~~عشمان بکلی معنویشت اسلام را بباد فنا دادنده بیجهت نبود که حضرت رسول
~~در
# ~~اواخر زندگی ظاهری فرمود: درخواب مشاهده نمودم که میمونها ازمنبر من
~~بالا
# ~~میروند. بعد از این رؤیا دیگر خنده برلبان مبارک حضرتش ظاهر نشد
~~PageV00P678
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_679.png)

# ~~534 ms501
# ~~بود از فضیلت ثبات و وقار وتوجثه تمام بحق وتسلیم ورضا، تحت مجاری
~~الأقدار که
# ~~از مصطفی، صلی الله علبه وسلتم ، بهوی رسبده بود .
# ~~واوضح بالتتأویل ما کان مثشکلاء
# ~~علی ، بعلم ناله بالوصیکة
# ~~وآن که بیدا ورشن کردا علی "(علیه السلام" به تأویل آنچه
~~مشکل وپوشیده بود
# ~~از معنی ومراد فرآن وحدیث ، برغبر او ازصحابه، خصوصا برعمر، رضی الله
~~عنه، جنان
# ~~که در آن معرض، عمرء رضی الله عنه، فرمود که : "لو لا علی* لهلک
~~عمر" و به آن که
# ~~بیان و تفسیر آن مشکلات را مننعترض گشته بود به علمی که بهوی میراث
~~رسیده بود
# ~~از مصطفی، صلی الله علیه وسلم، به وصیتنی که ازجهت وی فرموده بود که :
~~((انسی
# ~~تارک فیکم الثقلین، کتابالله واهل بیتی ؛ اذکرکم الله فی اهل
~~بیتی" وبه آن که فرمود
# ~~که : (یا علی، انت منتی بمنزلة هارون من موسی، غیر اتته لا نبی بعدی)
~~وبه آن چه
# ~~گفت که : ((انا مدینة العلم وعلی بابها) پس آن علم وبیان حق وارشاد خلق
~~هم، اثر
# ~~وراثت او بود از مصطفی، صلی الله علیه وسلسم، در دعوت وغبره، واثر
~~سرایت جمعیت
# ~~او، در وی، والله المرشد .
# ~~وسائرهم مثل النشجوم، من اقتدی
# ~~بأیتهم منه اهندی بالتتصیحة
# ~~و جملهآ صحابه که بهحکم نص حدیث2 مصطفی، صلیاللهعلیه وسلتم ، که :
# ~~مشارق الشدرادفی
# ~~1- درنسخهآ اصل ونسخهیی که کاتب سنی آن را نوشته - کلمهآ - علیه
~~السلام-
# ~~موچود ایست.
# ~~2 - ازطرق عامه منقولست "مشل اهل بیتی کسفینة نوح ، من رکب فیها
~~نجی ومن
# ~~اعرض عنها هلک) ونیزمرویست ازطرق سنت وجماعت1... اهل بیتی آمان لأهل
~~الأرض)
# ~~واما ماورد عنهم: "اصحابی کالنشجوم بأیهم اقتدیتم، اهتدیتم)
~~درمقابل همین مضمون
# ~~که در شأن اهل عصمت وارد شده است وضع کردهاند، واثر وضع از آن هویداست
# ~~چون درصحابه فاسدترین و خونخوارترین مردم نیز وجود دارد و فیهم الثزانی
~~و الشارب
# ~~للخمر والوضتاع والکناب بالاتفاق PageV00P679
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_680.png)

# ~~"اصحابی کالنشجوم ، بأیتهم اقتدیتم اهتدیتم" هم چون ستارگان
~~روشنند که هرکسی
# ~~که درظلمت شبهای ms502 بدعت وضلالت، افتدا ومنابعت کند به هر کدام از بزرگ و
~~خرد
# ~~ایشان که باشد وبه افعال واقوال وسیری که ازهربک منقولست ، آن کس البته
~~راه
# ~~راست بابد بهحق ازهریک ازایشان ، وبه واسطهآ منابعت هربک به نصیختی که
~~ایشان
# ~~کرده اند خلق راء قولا وفعلا، واز سبر ایشان، درافواه مذکور است و در
~~کتب
# ~~مسطور.
# ~~وللاولیاء المؤمنین به ، ولم
# ~~یروه اجتبا قرب لقرب الأختوة
# ~~ومر اولبای امثت اورا که بهوی، اعنی مصطفی، صلی الله علیه وسلام، وبه
~~آذچه ازوی
# ~~و اخلاق و اوصاف وی منقولست ، مؤمن، اعنی: منخلتق و متکصفند ، و به
~~آنجیه او
# ~~دعوت کرده است بالقلب و القالب مقبل با آن که ظاهرا در این نشآت حستی
~~او را
# ~~ندیدهاند ایشانرا برگزیدگی قربی معنویست به او ، ازجهت آن فربی که به
~~اختوت
# ~~ایشان را ثابتست به اثبات او، صلی الله علبه، در آن حدیث که :
~~((واشوفاه الی لقاء
# ~~اخوانی، قیل: یا رسول الله ، السنا اخوانک ؛ قال: لا، اتتم اصحابی،
~~واخوانی الدین
# ~~بأتون1 بعدی، آمنوا بی، لم یرونی ..." پس ایشان را به کمال ایمان
~~وحسن متابعت
# ~~او فی الغببة ، مزید قربی ثابنست به آن اختوت مذکور
# ~~وقربهم معنی له ، کأشتیافه     لهم صورة ، فاعجب لحضرة غیبة
# ~~وقرب ایشان بهحضرت وی، صلی الله علیه وسلم، به طریق معنی ثاینست، هم
~~چنان که
# ~~آرزومندی واشتباق وی بهسوی این اولیای کامل الابمان والمتابعة، ازراه
~~صورتست،
# ~~سعیدالدین فرنانی
# ~~525
# ~~1 - من اولاد الأعاجم الذین اقبلوا علی ذریشته واعرضوا عن اعدائهم، چون
~~متابعت از
# ~~باب مدینهآ علم او علی واهل بیت او ومعرفت بمقام آنان و انتصار ازحقوق
~~آن بزرگواران
# ~~از خواص اولاد عجم است. عرب بلاحساب وبینهایت باهلبیت او ظلم نمود و
~~عجم
# ~~بلا حد ونهایةآ باهل بیت او عشق ورزید. حضرت ختمی مقام موقعی که بین
~~اصحاب
# ~~عقد اخوت برقرار نمود، عای را به برادری خویش مفتخر فرمود.

PageV00P680

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_681.png)

# ~~52
# ~~پس عجب دار ازحضوری که عین غبب است .
# ~~قوله : له ولهم، ms503 ای : الیه والبهم .
# ~~یعنی: چون قرب منبیءاست از حضور و اشتیاق مؤذن بهغببت ، پس شخصی
# ~~واحدا هم حاضر، وهم غایب نباشده الا ازعجایب. واما اشتیاق اینجا به
~~معنی شوقست،
# ~~وشرف این اولبا به آن قرب اختوت اثر سرایت وظهور حکم آن جمعیگت حقیقی
~~است
# ~~بهحکم کمال منابعت وتحفشق اولیا بهصفات واخلاق او، صلی اللهعلیه وسلم،
~~درایشان،
# ~~وچون به کمال اطلاع آن اثر وحکم جمعبت خود رابه واسطةآ مناسبت ایشان
~~با او به
# ~~کال مننابعت درایشان مشاهدت فرموده ودرصور ایشان ساری بافت، لاجرم،
~~باعث
# ~~شوفی ازاو بهسوی ابشان سربرزد، شوق الکل الی اجزائه، ومیل الجمل الی
~~صور
# ~~تفاصیله. واز آن عبارت : "واشوقاه الی لقاء اخوانی" آمد.
# ~~تا اینجا تقریر اببات به لسان تفرفه ومنابعت مصطفی بوده صلی الله علیه
~~وسلتم، و
# ~~بعد ازاین باز بهزبان جمع محمدی، صلی الله علیه وسلتم، تقریر می کند که
~~، متقتدمان
# ~~از انبیا ومنتأختران از اولبای صاحب دعوت، همه به من واسم من که صاحب
~~این مقام
# ~~جمعم، دعوت کردند2.
# ~~وأهل تلقتی الثروح باسمی ، دعوا الی
# ~~سبیلی ، وحجثوا الملحدین بحجکنی2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-بک شخص واحد-خ -(س 12): صلوات الله وسلامه علیه. م.
# ~~"اهرگز حدیث شاهد وغائب شنیدهئی
# ~~من درمیان جمع، دام جای دیگراست)
# ~~2 - ولا یبعد که ابن بلسان خاتم ولایت محمدیه باشد، ازباب آنکه ختم
~~ولابت
# ~~محمدیه منبع ومعدن اخذ علوم ومعارف وحقایق واصله باولیاء و انبیاست لذا
~~در
# ~~فصوص فرموده ایست : جمیع انبیاء ازباطن مقام خاتم ولایت محمدیه اخذ
~~معارف
# ~~نمودهاند واز فیض او امداد بموجودات میرسده لذا از حقیقت علوی بحسب
~~باطن ولایت
# ~~به بسر الانبیاء والأولیاء وسید العالم وسر العالمین تعبیر نموده است :
# ~~(بسر دوجهان حمله زییدا وزینهان
# ~~شمس الحق تبریزکه بنمود علیبود)
# ~~2 - حجتوا: غلبوابالحجتة والبرهان . الملحد : العادل عن الحق، الحد عن
~~الدین .
# ~~مال وعدل عنه .

PageV00P681

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_682.png)

# ~~وجماعتی که اهل آن بودند که وحی را از روح الأمین تلقی نمودند و به
~~کمال قابلیت
# ~~و استعداد آن وحی را به قبول ms504 پیش باز آمدند .
# ~~یعنی : انبیا ((علیهم السلام" واصحاب دعوت بهحق ، جمله بهقوت
~~سرایت اسمی
# ~~از اسمای من که بدان متحقتقم وجزوی از اجزای حقیقت جمعیگت منست در
~~ایشان و
# ~~غلبه حکمی از احکام آن اسم برحقیقت وحال ومقام ایشان واز حیشیگت آن
~~اسم، خلق
# ~~را بهسوی راه راست من دعوت کردند، وغلبه کردند جمله منکران را به فکوت
~~حجکت
# ~~وسرایت بیان من درایشان .
# ~~وکلهم عن سبق معنای ، دایر
# ~~بدائرتی، او وارد من شریعتی
# ~~وجملهآ این انببا واهل دعوت وحقایق ومقامات ایشان ، دائرند گرد دایرهآ
~~حقیفت من
# ~~ومقام جمعبتت من، ازراه آن که معنی وحقیقت من که حقیفة الحقایق و
~~برزخیشت کبری
# ~~وجمعیتت اعلیست، برحقایق معانی ایشان که دربرزخبکت ثانی الوهی واقعند،
~~دراصل
# ~~سابق بوده ونقط حقایق ایشان ازدایرهآ من که محبط است ازوجهی ومرکز است
~~از
# ~~وجهی، منتشی شدهاست، وهمه به من ثابت ودایرند گرد دایرهآ حقیقت من، با
~~واردند
# ~~وآبخورنده ازمشرب وشریعت حقیقت این جمعیتت حقیقی من وشرابع ایشان، اجزا
# ~~وتفاصبل جزئی شریعت کلی منست. ابن ابیات همه، زبان جمع محمدی است .
# ~~وانی، وان کنت ابن آدم، صورة،
# ~~فلی منه معنی شاهد بأبتوتی1
# ~~ومن اگر چند ازروی صورت ، فرزند وجزو آدم2 بودم، علیه السلام ، لیکن در
~~من
# ~~سعیدالدین قرغائی
# ~~57
# ~~1 - بأبوتی: ای بأوتی لآدم ، باعتبار وجوده الجمعی الإلهی المتحقق باسم
~~الأعظم .
# ~~2- یعنی: این تعیسن جزئی من از روی ضرورت توالدو تناسل و حصول کثرت
# ~~فردی ازناحیه ماده وایستعداد، از آدم ابوالبشر متولدست، لیکن معنی
~~حقیفت انسانی
# ~~درآدم که نقطهآ تمامی کمالی او همین تعین است، شاهدی فصیح وگویاست
~~برثبوت
# ~~ابوت آن تعیسن. وقیل نظما :
# ~~(من بظاهر گرچه ، زآدم زادهام
# ~~لیک معنا، جد جد5 ، افتادهام) PageV00P682
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_683.png)

# ~~538
# ~~معنییی است، و آن معنی، جمعیگت حقیقی است که گواه منست برپدری من مرآدم
~~را.
# ~~یعنی: اگرچه تعیشن این صورت مزاجی عنصری مرا اصل وپدر آدم است، اما
# ~~ازدوجهت و دومعنی، من پدر واصل آدمم:
# ~~بکی آن که حقیقت آدم غیر ms505 آن برزخبتت ثانی الوهی - میان علم و وجود که
# ~~صورت حضرتست - نبوده است، بجنان که گفتند که : خلق الله آدم علی صورته
~~. واما
# ~~حفیقت من ، آن حقیقة الحقایق ، و برزخیتت اول اکبر است میان احدیثت ذات
~~و
# ~~واحدیثت او، وآن برزخینت اول وحقیقة الحقایق اصل ومنشأ این برزخیت ثانی
~~است
# ~~بما اشتملت علیه، پس من ازاین جهت پدر او بوده باشم .
# ~~واما جهت ومعنی دوم که گواهست بربدری من آدم را، آنست که، روح و نفس
# ~~ناطقه ومثدبتر این صورت آدم، نفس کل ولوح المحفوظ و روح مضافست، اما
~~روح
# ~~ونقس ناطقه ومثدبتر این صورت اجمالی عنصری من، روح اعظم وقلم آعلی است،
~~کما
# ~~قبل : ((والذی نفس محمده بیده) وما فی یدالکاتب الخالق، غبر القلم وروح
~~اعظم ،
# ~~اصل ومنشأ وجود نفس کل ولوح المحفوظست، لاجرم ازجهت این معنی دیگر که
~~مرا
# ~~است من پدر آدمم ازروی معنی، اگرچه او پدر منست، ازروی صورت.
# ~~ونفسی عن حجر التجلی، برشتدها،
# ~~تخلکت، وفی حجر التکجلسی تربکت1
# ~~و نفس یگانهآ من ازقید حجر ومنع از کمال اطلاق درجمیع تصشرفات در عالم
~~که ازجهت
# ~~آن تا بهرشد تحقشق به کمالات اسمائی، تمام منحلتی و آراسته شدی از آن
~~تصشرفات
# ~~واطلاق در آن ممنوع ومحجور علبه بودی، اکنون تمام خالی شد و بازرست،
~~ازیراکه
# ~~به حصول تجلی ذاتی جمعی کمالی، ایناس رشد حقیقیاش حاصل گشت ، ودر کنار
# ~~این تجلتی ذاتی تربیت تمام یافت وبزرگ کامل گشت .
# ~~یعنی : چنان که طفل یتیم مادام که هنوز حاکم شرع از وی ایناس رشد عقل و
# ~~مشارقی الکدراری
# ~~1 - الحجر، بالفتح : المنع، رشدها: هداها. الحجر، بالکسرة الحضن .

PageV00P683

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_684.png)

# ~~تصشرفات عافلانه نکرده است ، او را میفرماید تا به آن رشد و آداب شرعی
~~و عقلی
# ~~متحلتی شود، ودر اثنای زمان این تحلتی اورا از کمال تصرف درمال خود حجر
~~و
# ~~منع میکند ، وچون تمام عقل اورا دریابد، آنگاه آن حجر وقید ازاو زایل
~~گرداند ،
# ~~و مالش را بهوی بسبارده تا ms506 درتصرفات مطلق العنان شود، هم چنین مادام که
~~سالک
# ~~در تحلبةآ نفس است اولا، به تخلشق به اخلاق وآداب طریقت ، وثانبآء بسیر
~~درمراتب
# ~~اسماء وتحفق به هراسمی کلی که رشد او به این همه منعلشق وموفوفست، او
~~هنوز
# ~~به بسبت با کامل بالغ طفل راهست، واز تصرفات واظهار آثار وعلوم واسرار
~~وکرامات
# ~~محجورة علیه است از قبل حاکم کامل، تا آنگاه که به مفام کمال رسده
~~حینئذ رشد
# ~~حقیقی تجلتی ذاتی ازاو ایناس کنند، و آن حجر ازاو بردارند.
# ~~پس میگوید: که چون من به این مقام کمال رسیدهام، نفس من از آن حجر
# ~~تحلی بهرشد درمقام طریقت وحقیقت خلاص یافته است، ودر کنار تجلشی ذاتی
~~پرورده
# ~~شده، ، واینک اظهار آثار واسرار را به آن کمال تصشرف منصدی گشته است .
# ~~وفی المهد حزبی الأنبیاء ، وفی العنا  صر لوحی المحفوظ ، والفتحسورتی
# ~~وهنوز در گاهواره طفل بودم که سرور انبیا بودم، وهمهآ انبیا قوم وتبع
~~من بودند،
# ~~وهنوز این حفیفت صورت مزاجی من درارکان وعناصر بود به ترکبب مولدات ،
~~تا
# ~~پیوسته که لوح حقیفت من به کمال استعداد وقابلیت ازجمبع نقوش نفایص
~~وظهور
# ~~به صور انحرافات روحانی وطبیعی مصون و محفوظ بود، و سورهآ فتح و آیت
~~(لیغفرلک
# ~~الله ما تقکدم من ذنبک وما تأختر ..." الی آخرالآیات ، به من
~~مخصوص بود .
# ~~بعنی : اگر عبسی، علیه السلام، در مهند بود که ازنبوت خود نشانداد و
~~گفت :
# ~~((انی عبدالله آتانی الکتاب وجعلنی نببسنا" من نیز آنگاه که در
~~مهد بودم سرور انبیا
# ~~بودم، بل که پیش از آن جنان که گفتم : "کنت نبیا وآدم بین الماء
~~والطبن) و (آدم
# ~~شتعیدالدین قرفانی
# ~~526
# ~~1 - الفتبح : الإنکشاف لأمر مفلق. وفی عناصر لوحی ..

PageV00P684

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_685.png)

# ~~540
# ~~ومن دونه تحت لوائی بوم القبامة) فالآخر هو عبن الأول .
# ~~قوله : (وفی العناصر لوحی المحفوظ ... یعنی : هرحقیقتی وحصتة) وجودی که
# ~~به آن حقیقت درمرتبهآ ارواح، تعیشن بافت، بعد از آن ازجهت تعیشن مزاجی
~~که مظهر
# ~~آن حقبقت خواهدشد، آن حصهآ ms507 وجودی درمراتب سماوات سبر می کند تا به
~~عناصر
# ~~وبه صورت قطرات آبی وذرات خاکی وهوائی ظاهر میشود ، اگر آن حقیقت سیر
# ~~کامل ووجود سایر اناسی است نا نقل کردن از عناصر به مولدات، بارها
~~درصدد تعویقات
# ~~تعویقات میافتد ، وگاه از صورت آب به صورت هوا، و گاه به صورت آتش،
~~متغیثر
# ~~ومتبتدل میشوده نا بعد ازمدتهای بسیار به مولتدات، نقل میکند، وبه
~~صورتی معدنی
# ~~یا نباتی یا حبوانی، ظاهر می گردد، و آنجا نیز در معرض تعویغات بی شمار
~~میافتد،
# ~~گاه ازمرتبهآ حبوانبتت به معدن ونبات نزول میکند، وگاه ازمعدن بهحبوان
~~وهلتم
# ~~جترا ، تا بعد اززمان بسبار درصورت غذایی به مادر وپدر آن انسان رسد،
~~آنجا نیز
# ~~هه درصدد تعویقات بسبار است، وهرحکمی از آن قبود واحکام تعویفات ، قیدی
# ~~عظیم می باشد مرسالک را، وسبب ظهور وتلبشس اومیشود به صور نقایص و
~~انحرافات
# ~~بیشمار، واختباجش میافند در ازالت آن قیود به مجاهدات وریاضات بسبار .
# ~~اما اگر آن حقیفت وحصتهآ وجودی کاملی میباشد، یا آن تعویقات کمترمی
~~باشد،
# ~~باخود به کلتی هبج تعویقی نسی افتد که موجب قید وحجابی شود مراورا،
~~واحدی؟
# ~~السیر درجمیع مراتب سیر ومرور میکند، واز عناصر به مولتدات بی قیدی زود
~~نقل
# ~~می کند ، و زود غذا میشود، ودر صلب وتربیت مادر وبدر زود به نطفه
~~مستحیل
# ~~می گردد، وبه آن صورت انسان کامل حقیقی ظاهر می گردد، لاجرم، چون او
~~دراین
# ~~عناصر ومولتدات ازاین قیود، وظهور بهصور نقص وانحراف و رذالت ، مصون و
# ~~محفوظ بوده است، اکنون هر فعلی وقولی و حرکتی و سکنتی که از او صدور
~~مییابد،
# ~~همه به صور کمالات ومکمثلات ذات او ببدا میشود.
# ~~پس می گوید : که آنگاه که لوح حقیقت وجود من در عناصر بود از جملهآ
~~احکام
# ~~متسارق الشدراری PageV00P685
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_686.png)

# ~~آن تعویقات که مستلزم ظهور بهصورت نقص و انحراف شدی محفوظ بود ، لاجرم
# ~~جون به این صورت عنصری مزاجی انسانی ، ظاهر شدم، یه صورت کمال پیدا
~~گشتم، ms508
# ~~وحکم سروری وختمیتت انبیا که حقیقت مرا دراول ثایت بوده بوده دراین
~~مبدا
# ~~ظهور به صورت مزاجی انسانی من آن جمله برمن بیدا گشت، وآنرا بدانستم،
~~لیکن
# ~~ظهور آن حکم به نسبت با مدعنگوان متأخر افتاد، وخروج من نیز از احکام
~~غلبهآ
# ~~اطراف ، که ذنب کنابت از آنست ، وسورهآ فتح، بربیان آن مقصور، همان گاه
~~درحق
# ~~من متعیگن شده بود، ومرا از آن معلوم گشته، لیکن نزول وظهورش به نسبت
~~با امتت
# ~~وانباع، درتأخبر افتاده بود.
# ~~ختمت بشرعی الموضحی کل2 شرعةا
# ~~وقبل فصالی، دون تکلیف ظاهری ،
# ~~قوله : الموضحی ، اسم فاعل بالاضافة اللفظیتة ، واللام والألف فیه
~~للتعریف ،
# ~~ومعناه : بشرعی الذی هو موضح لی ولأمری ووصولی الی ربسی .
# ~~وپیش از فصال وشیر بازکردن من درحال طفولیتت، و پیشترک از آن که به
~~مبلغ
# ~~سنشی رسیدمی که ظاهر صورت من به تکلیفات اوامر ونواهی، مطالب شدی، یا
~~نزد
# ~~آن وقت صبی ختم کردم به شریعت کامل جامع شامل خودم که پیداکننده و بیان
~~کننده
# ~~حال ومقام وعلوم واسرار واخلاق وآثار منست مرهرشریعتی راکه بیش ازمن
~~بود،
# ~~ازیراکه این شریعت من، صورت جمع شامل وفذلکه وسر جمله وحاصل جملهآ
~~شرایع
# ~~است، وشرایع دیگر صور اجزا وتفاصیل جزئی اوبود، لاجرم همه بروی ختم شد
~~.
# ~~یعنی : جون همهآ حقایق عالم، اجزای حقیقت من بودنده واین حفیفت من ،
~~اول
# ~~بدصورت تفصبل عالم ظاهر شد ازحبشتت برزخیتت ومرتبهآ الوهت، تا کلبات
~~تفصیل
# ~~این حقیقت، بل اغلب جزئیات اونیز که صور اجناس وانواع وبعضی اشخاص
~~عالمند،
# ~~هریک به کمال خصوصی خود تحقثق یافتند، و بعد از آن، از راهگذر صورت
~~جمعیت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~52)
# ~~1 - فصالی: فطامی. الموضحی: ارادالموضح ای. الشرعة: الشریعة (بس 2): آن
~~تکم
# ~~برمن ...م PageV00P686
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_687.png)

# ~~522
# ~~آدم ودیگر کاملان که مظاهر آن جمعیتت کمالی الوهی بودند، هریک از آن
~~حقایق
# ~~کلتی که اجزای حقیقت من بودند به کمالات جمعیتتی که به مرتبت الوهت
~~تعلثق
# ~~داشت، پیوستند، وهرکاملی میزانی مرآن کمالات جمعی را پیدا کرد که آن ms509
~~میزان
# ~~عین شریعت اواست، تا آنگاه که نوبت به تخمیر این صورت عنصری من که صورت
# ~~محمدی است، صلوات الله علبه، رسبدن آن حقیقت من ، من حیث تفاصبلها
~~واجزائهاء
# ~~به کمالات جمعی وخصوصی که، من حیث مرتبة جمعیتة الألوهیتة ، ایشان را
~~بود تمام
# ~~رسبدند1 وجون ابن صورت عنصری محمدی من متعبتن شد، مرآن حقیفت مرا من
# ~~حبث اصلها وباطن برزخبتتها الکبری، مظهری حقیقی پیدا گشت، ومیزانی
~~کمالی2 و
# ~~ضابطی احدی جمعی اعندالی مرافعال واقوال وحرکات وسکنات این صورت و مظهر
# ~~حقیقی را با او همراه آمده تا هرحرکتی وسکنتی که در اوان طفولیتت وزمان
~~صبی،
# ~~آزاین صورت من ، صادر میشد ، همه بروفق آن میزان بود ، و هیچچیز بیرون
~~آن
# ~~مبزان ازاین صورت من ظاهر نشد، وجنان که این حقیقت من، کل وجامع حقایق
~~همهآ
# ~~سابقان بود از انبیا و رسل کامل، هم چنین این ضابط ومیزان من جامع
~~وشامل همهآ
# ~~موازین وشرایع ایشان آمد، و آذهمه موازین جزئی، براین میزان کلی که با
~~حقیقت
# ~~من همراه بود، ختم شد، لیکن مبدأ ظهورحکم این میزان که شریعت منست، به
~~نسبت
# ~~با امکت من بهصورتفرآن، بعد ازجهل سال بود، ودرمدت بیست وسه سال، ظهورش
# ~~تمام شد ، پس من هنوز بهسن فصال و بلوغ من حیث العاده نرسیده بودم ، که
~~آن
# ~~مبزان من برمن ظاهر شده بوده وهمهآ موازین سایق براو ختم شدد، وهمه
~~حرکات
# ~~وسکنات من بروفق آن میزان ظاهر میشد . والله المرشد.
# ~~وهم والألی قالوا بقولهم علی
# ~~صراطی، لم یعدوا مواطیء مشیتتی
# ~~مشارقی التدراری
# ~~1- برسیدند -خ -.
# ~~2 - بکمالی -خ -
# ~~3 - صراطی طریفتی لم یعدواء لم یتجاوزوا. فی بعض النسخ: فهم و...

PageV00P687

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_688.png)

# ~~الألی ، جمع لا واحد له من لفظه ، معناه : الذین .
# ~~واین انببای گذشته وکسانی نیز که قائل بودند بقول ایشان از افرار به
~~توحبد و
# ~~اثبات نبوت و اعتقاد به حشر و نشر وامثال آن، چون هریک را در رجوع به
~~معاد از
# ~~شرعی و طریفی گریزنیست، وجملهآ شرایع ms510 وطرایق اهل دعوت وهدایت با عین
~~شریعت
# ~~منست، اکنون تا پیش ازاین همجو اجزا وتفاصیل این شریعت وطریقت من بودکه
~~من
# ~~درنزول ازحیثیتت مرتبهآ الوهت بهصورت تفصیل ورجوع به همین مرتبهی
~~الوهیت
# ~~از حیشیگت صورت جمعیگت انسانی برهرمرتبهیی برآن طرق وسطی گذشته بودم ،
~~و
# ~~اثری اعندالی درهرمرتبه بی از شریعت حقیقی خودم که میزان حاق* وسط
~~واعتدال
# ~~حقیقی منست، وبا آن باطن حقیقت من همراه بود گذاشته ، پس لاجرم این
~~انبیای
# ~~سابق و اولیای لاحق، همه براثر این صراط مستقیم وسطای اعتدالی منند،
~~وازمواضع،
# ~~پی سیر قدم من که اثر آن وسط اعتدالی حقیقی شریعت منست درهرمرتبهیی و
~~هر
# ~~مقامی وحرکتی وسکنتی، البته تجاوز نکردند، چه شرایع وطرایق سابق نیز
~~اثری و
# ~~صورتی ازابن وسطبتت وعدالت شریعت من بوده که میزان حرکات وسکنات ایشان
# ~~شده بوده وبهصورت شریعت ایشان ظاهر گشته، وایشان را به آن مرتبةآ جمع
~~الوهت
# ~~رسانیده، ولاحقان، خود، همه بر آثارقدم و شریعت من میروند، و از آن
~~تجاوز نمی کنند.
# ~~فیمن الثدعاة الستابقین الی عن
# ~~یمینی، ویبسر التااحقین بیسرتی
# ~~پس پسمن وبرکت وبیروزی وظغر انبیای سابق برمرادات تحقق به کمال وجمعبت
# ~~هریک دررجوع به حضرت من، اثری از یمین روحانیتت من بود، که برروحانیگت
~~همه
# ~~سابق بود، وبههمه ارواح و روحانیشت سابقان، اثسری از کمالیتت وجمعبتت
~~روح
# ~~اعظم من که قلم أعلی است واصل وکل همه ارواح است، وهمه فرع وجزء و تبع
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~543
# ~~1- فی بعض النسخ: الیء فی، بدل عن الیمن: البرکة. الیسرة ضد العسر،
~~الضیق.
# ~~بسرتی: ناحیة یساری PageV00P688
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_689.png)

# ~~544
# ~~اویند، برسید، تا به حکم آن تبعیتت از وی، یمن وبرکت وهدایت وجمعیکت
~~یافتند ،
# ~~وبا آن کمال وجمعیکت، به دعوت و تکمیل خلایق شتافتند، و آسایش و آسانی
~~اولیای
# ~~لاحق درسیر وسلوک برمحجتة بیضای شریعت جامع وشامل من، به واسطهآ یسار
# ~~مزاج وطبیعت وجسمانیتت من به ایشان رسید، جه این صورت عنصری جسمانی من
~~که
# ~~مظهر کمال جمعیکت حقیقی منست، ازصورتهای ms511 آن انبیا ورسل سابق منأخر
~~افتاده
# ~~بود، وازاین جهت، جمعیگت او کاملتر وشاملتر بود ، واین شریعت جامع شامل
~~من
# ~~مبزان عدالت و وحدت حقبقت ابن صورت عنصری وحرکات وسکنات وهیآت نقسانی
# ~~وجسمانی اواست، واین لاحقان ازاولیای متمکتن راسخ، به این مقام کمال
~~ودعوت،
# ~~جز به واسطهآ منابعت من وشریعت من، نرسیدند. پس راحت و آسایش هدایت و
~~آسانی
# ~~ابیشان دردعوت وسبر وسلوک وغبر آن، از یسار من، اعنی: از این صورت
~~عنصری
# ~~من وکمال متابعت او وملازمت شریعت من که میزان وترجمان عدالت این
~~صورتست،
# ~~میستر شد.
# ~~ولا تحسبن" الأمر عنشی خارجا،
# ~~فما ساد الا داخل فی عثبودتی
# ~~و میندار و گمان مبر مراین کار و کارستان وجود وایجاد عالم وعالمیان و
~~کار نبوت
# ~~ودعوت را که هیچجیزی از آن ازمن وحفیقت جمعیگت وکمال احاطت حقیقت من
# ~~خارج تواند بود ، چه هیچ کس ازاین انبیا واولیا، به بزرگی و سیادت و
~~هدایت و
# ~~سعادث نبوت ورسالت ومقام تمکبن ودعوت نرسید، الا آن که او داخل بود در
# ~~بندگینمودن وخضوع وخشوع نمودن مرحقیقت مرا بالذات والطکبع لا بالعرض
# ~~والنکلیف ، ازیراکه حقبقت من ، کل5 همه بود، وحقایق ایشان اجزای تفصیلی
# ~~حقیقت من بودند، وخضوع وخشوع وبندگی نمودن و گردن نهادن جزء مرکل خود
# ~~را، بالذات والطبعست لا بالعرض والتکلشف، لیکن هرکس که علمش به حقیقت
~~کلیت
# ~~من وجزیبتت خودش تمامتر بود، ولکمال قابلبتته، دخول وی در عبودت من که
# ~~خضوع وخشوع ذاتیست، کاملتربود، وحینئذ سعادت وسیادت او به نبوت و
~~رسالت،
# ~~مشارقی الشدراری PageV00P689
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_690.png)

# ~~وتحقق به مقام تمکین ودعوت، کاملتربود. فصح" قوله: (فماساد الا
~~داخل فی عبودتی).
# ~~شهوده ، ولم تثعهد عثهود بذمقةا
# ~~ولو لای لم یوجد وجود، ولم یکن
# ~~واگر من نبودمی، وحقیقت من که آن برزخبتت کبرا است وآییبنهآ آن تجلی
~~احدی
# ~~جمعی است که حکم مبدگیتت برآن تجلی مرتب وموقوفست، نبودی، هرگز هیچ
# ~~وجودی مضاف وموجودی ظاهر وبافت نشدی، وشهود وعلم نبز مطلفا نبودی،
# ~~ازیراکه وجود وعلم وتعیشن ایشان ms512 به آن حقیفت وتجلی اول محقق گشت، جه
~~((علم
# ~~الحق* نفسه بذلک التجلی " ثمة علم العالم بذلک العلم فاوجده"
~~بس جون آن حقبیقة
# ~~الحقابق نبودی ، حکم مبدئبتت اصلا نبودی، وحبنئذ از هیچ علمی وشهودی و
# ~~وجودی وموجودی، عبنی واثری نبودی، واین ترجمهآ آن معنی است که از صاحب
# ~~ابن اصل ومقام وحقیقت، منقولست، که حق اورا گفت : (لو لاک لما خلقت
~~الکون)،
# ~~وهیچ عهدی ومیثاقی نیز که لاحق حکم مبدئیتت وایجاد عالم بود ازحضرت عرض
# ~~معلومات و تعبشن وتمیثز هرمعلومی ، واخذ عهد با هریک، عند طلبه الوجود
~~بلسان
# ~~استعداده، که امانت وجود را بی هیچ تصترفی و تغییری واضافت نقصی به وی،
~~باز
# ~~حضرت سیارد، تا میثاق ((الست2 بریشکم)، که صورت آن میثاق علمی مذکور
# ~~است، وما بینهما من المواطن المیثاقیتة ، هیچ نبودی، ازیراکه تحقق این
~~همه برحکم
# ~~مبدئیگت وظهور او مترتتبست ، وچون من واین حقیقت من نبودی، حکم مبدئیگت
# ~~نیودی، وحینئذ ، هیچ عهدی ازاین عهود نیز نبودی .
# ~~فلا حی ، الا عن حباتی حیاته، وطوع مرادی کل: نفس مریدة
# ~~پس هیچ زندهبی نیست درهیچ مرتبهبی ازمراتب معانی ومثال وحس وافلاک و
# ~~عناصر ومولدات، که اورا بهخود با موجد خود یا غبری احساس مائی باشد وان
~~قل
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~525
# ~~1 - تعهد: تعرف الذمخة الأمانة والحرمة
# ~~2- باز بحضرت سپارند . س 47ی 171 PageV00P690
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_691.png)

# ~~546
# ~~آو کثر، الا، که آن حببات واحساس او اثری و نموداری وحصته بی باشد از
~~حبات
# ~~واحساس من اولاء، بهحقیقت خودم و کمالات ذاتی و اسمایی خودم به آن تجلی
~~اول
# ~~مذکور که اول، درمرتبهآ معانی آن اثر احساس مذکور ازهرحقیقتی ممکن به
~~صورت
# ~~استعداد او ازاو سربرزد، وبعد از آن، آن اثر با آن حقیفت همراه شد در
~~مرور و
# ~~ظهورش درجملهآ مرانب، وادای وظیفةآ تسبیح (وان من شیء الا یسبح1
~~بحمده" جملة
# ~~حقایق درهمگی مراتب، به آن اثر حیات من که درایشان ساری است میتوانند
~~کرد،
# ~~وهم چنین اثر سرایت آن حرکت حشبتی ms513 منست درهر حتیقتی درجملهآ مراتب که
~~ارادت
# ~~خبر و شر ازهر نفسی خواهنده، سربرمیزند بروفق آن ارادت اصلی من ازاو .
~~پس
# ~~هر نفسی که اورا ارادتی هست ، او طالع مراد منست که ارادت ازاو به
~~صورتی سر
# ~~برمیزند که مراد من از وی آنست بالعلم الازلی لا غبر .
# ~~ولا قائل ، الا بلفظی محدثة؟
# ~~ولا ناظر ، الا یناظر مثقلتی2
# ~~وهی سخن گوبنده بی نیست الا که آن لفظ اوصورت لفظ وکلام منست، و اثر
# ~~سرایت آن لفظ من که در ازل وحضرت غبیب با ذات خودم از مقتضبات ذات خودم
# ~~گفته بودم در آن گوینده که اول اثر آن سرایت درحقیقت او استعداد او بود
~~در
# ~~حضرت علم ، واکنون درعالم حس بههمان اثر و ظهور حکم همان سرایت دراو،
~~او
# ~~سخن میگوید، واز آنچه مقنضای حال وضمیر اواست بیان میکند، وهم چنین هیچ
# ~~نظرکننده بی و بیننده پی نیست درعالم ، جز به بینایی دیدهآ من، یعنی :
~~هرعببنی ثابت و
# ~~حقیقتی معلوم، عین وچشم منست، ونور آن عین حصکهبی از باطن وجود است که
~~در
# ~~باطن آن حقیفت مرکوز است، وآن نور ، اثربست از آن لحظهآ من که مقتضیات
~~ذات
# ~~خودم را درخودم دیده بودم، در باطن آن حقیقت ساری شده، ونور وجود ظاهر
# ~~شرط رؤیت اواست درعالم شهادت، جنان که نور آفتاب شرط رؤیت نور دیده است
# ~~مشارل الکهردادی
# ~~1-س 417ی6)
# ~~2 - النشاظر : انسان العین ، باؤبؤها.

PageV00P691

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_692.png)

# ~~درانسان ، پس هیچ بیننده یی جز به ناظر مقلهآ من چیزی تنواند دید .
# ~~ولا منصت ، الا بسمعی سامع2؟
# ~~ولا باطش ، الا بأزلی وشکدتیا
# ~~و هیچ خاموش باشنده وگوش نهنده برای سخن گوینده بی نیست ، الا، که
~~شنونده
# ~~است به آن شنوایی من که درحضرت غیب ، آن سخن ولفظ خود را بد وشنوده
~~بودم
# ~~به حکم سرایت آن شنوایی درخقیقت او که درعالم علم ، سماع واصغای قول
~~"انکما
# ~~قولنا لشیء اذا اردناه ان نقول2 له کن فیکون) اثر وحکم آن سرایت بوده و
~~هیچ ms514
# ~~گبرنده وتصثرف کننده بی نسست، الان به فتوت وشدت آن تصرف من، به توجه
~~ایجادی
# ~~بصورة الأثر ، که درعالم علم ومبدا ایجاده تآثیر آن حفیقت وعبین ثابت
~~درعین وجود
# ~~ظاهر وتعیثن حصتهیی از وی بهحکم الاستعداد وبحسبه، اثری از آن قوت و
~~شدت
# ~~و سرایت اواست درباطن آن حقیفت وعبین ثابت .
# ~~الأزل فی اصل اللثغة : الضیق والحبس، ثم استعبر به عن القوة والبأس .
# ~~ولا ناطق غیری ، ولا ناظر ، ولا
# ~~وبه حقیقت هیچ سخن گویندهیی جز من نبست، وهیچ بیننده وشنوندهیی غبر من
~~نی،
# ~~سمیع سوائی من جمیع الخلیقة
# ~~ازجملهی آفرینش ، بل که همه منم به آن تقربر که گفته شد .
# ~~وفی عالم الترکیب ، فی کل: صورف، ظهرت بمعنی، عنه بالحسن زینت
# ~~ودر عالم ترکیب که عالم حس و صور محسوسانست، درهرصورتی ظاهرشدم به
~~معنیی
# ~~لطبف، که آن صورت از آن معنی آراسته شد.
# ~~یعنی: آرایش هرصورتی ومزاجی حستی ترکببی دراین عالم حس به سرایت معنی
# ~~لطف و وحدث وعدالت حقیقی منست دراو، که تناسب اجزا و اوصاف و هیآت
~~ترکببی
# ~~و حشسن صورت آنست ، که اگر آن معنی به آن صورت قائم شود، واثر سراینش
~~در
# ~~او پیدا آیده آن صورت به حسن وملاحت ولطافت وصباحت آراسته شود، والام
~~به
# ~~قبح و رداءت موسوم گردد.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~547
# ~~1 - الأزل: الشدة.
# ~~2 -س416ی2) PageV00P692
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_693.png)

# ~~548
# ~~پس میگوید که : دراین عالم ترکیب من ازغایت لطافت در هرصورتی ساریم به
# ~~معنیی پوشیده، که آن صورت - کان ماکان - هراندک و بسیار، آرایشی و
~~حصتمیی
# ~~از حتسن وجمال که بهوی قائمست ، به آن معنی منست ، وظهور آن معنی مذکور
~~در
# ~~هرصورتی بهحسب فابلبتت آن صورت ، قابل فلتت وکثرت وشدت و ضعف است ،
# ~~لاجرم، هرجیز که اثر آن معنی دراو تمامتر است، آنچیز در حسن وجمال،
~~کاملتر
# ~~است ، وهرچه اثر آن معنی دراو کمتر است ، او درجمال، نازلتر است.
# ~~وفی کل معنی ، لم تبنه مظاهری ،  تصتورت لا فی هیئة صور یکةا
# ~~ودر هرمعنیئی که ms515 آن معنی را از غایت لطف وخفای او مظاهر حسی ومثالی
~~وروحانی
# ~~من از املاک وافلاک وکواکب وعناصر ومولدات بالذات او بالصفات ، اظهار
~~نکردند
# ~~و به آن مثتلحبت نشدند، من درعین آن معنی، مصورشدم به هیآتی معنوی، هم
~~چون
# ~~مسائل علوم ذاتی، یا معارف ذوقی آلی، یا تجلثیات اصلی، با لطایف واسرار
~~کلی ،
# ~~نه در هیأتی وصورتی هیکلی، جسدانی، مثالی یا جسمانی .
# ~~وفیما تراه الثروح کشف فراسة،
# ~~خفیت عن المعنی المعنتی بدفکة2
# ~~المعنی : المحبوس ، یقال : عنی فلان غیره تعنیة ، اذا حبسه .
# ~~ودر باطن هرچیزی از معانی مجکرد که روح به تجثرد خودش آن چیز را
~~میبیند،
# ~~و بروی حقیفت آن چیز مکشوف می گردد به کشفی که آن را کشف فراست گویند،
~~من
# ~~ازغایت لطف وصفا ونهایت دفتت وخفاه از آن معنی که در عالم خود ازدفت
~~محبوس
# ~~است وهیچ نوع درغیر آن عالم ظهوری ندارد ، مخفی وپوشیدهام به دفت و خفا
~~و
# ~~لطف خودم.
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- تصورت لا فی صورة هیکلیسة-خ ل . قوله (س 18) : وهیچ م. بهیچ...
# ~~2 - الفراسة: صدق النظر واصابة الظن2. المسعنشی المعنون، الموضوع له
~~عنوان.

PageV00P693

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_694.png)

# ~~بیان اقسام وانواع کشف
# ~~بباید دانست که کشف بردوقسست: بکی کشف صوری، و دوم - غیرصوری
# ~~اما کشف صوری باز برسه قسم است : اول آن که حجب وحوایل، میان رائی و
# ~~مرکی چون بعد مسافت وحوایط وجبال وغیر آن، همه مرتفع شود تا صورت حسی
# ~~آن مرئی علی ماهو علیه من الأحوال والصفات، تمام برنظر ظاهر این رائی
~~چنان که
# ~~گویا پیش او حاضر است منکشف گردده همهچنان که ساریه واحوال او با
~~دشمنانش
# ~~برامیر المؤمنین عمر ، رضی الله عنه، منکشف گشت .
# ~~و دوم - آنکه، حقیقتی درصورتی مثالی برشخصی ظاهر گردد، خواه آن حقیقت
# ~~معنوی باشد، جنان که علم درصورت لبن مصور شد، یا روحانی، جنان که
~~جبرئیل در
# ~~صورت دحیهآ کلبی متمشتل گشت، وخواه مثالی با حستی، جنان که مصطفی،
# ~~صلی الله علیه وسلتم ، فرمود که : ((مثثثلت لی الجنکة ms516 والنار فی عرض
~~هذا الحائط" و
# ~~دراین قسم ، بعضی آن باشد که به تأویل محتاج باشد تا اگر غلطی در آن
~~واقع شود،
# ~~آن غلط ازحکم تأویل باشد فی ثانی الحال نه از کشف، و بعضی آن بودکه به
~~تأویل
# ~~فی ثانی الحال محناج نباشد، بل که درعین آن کشف ، تأویل و حفیقتش معلوم
~~و
# ~~منکشف شود
# ~~واما قسم سوم، از کشف صوری آنست که نفس صاحب کشف به فکوت و کمالیتت
# ~~هرجیز را ازحقایق با صور روحانی وجسمانی که خواهد درصورتی مثالی، حاضر
# ~~کند ، وهرحالی که خواهد ازاو معلوم کند .
# ~~واما کشف غیرصوری آنست که روح بتجشردها توجثه کند به سوی عالم معانی
# ~~وغیب ومعنیبی مجکرد آنجا بروی منکشف شود، و بهحکم آن که اغلب معانی را
~~در
# ~~عالم حس صورتی ثابت و لازمست ، صورت همان معنی را اینجا بازیابد و
~~مطابقت
# ~~سعیدالدین قرغاتی
# ~~529 PageV00P694
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_695.png)

# ~~550
# ~~معلوم کند، واگر آن معنی قابل آن نباشد که اورا دراین عالم حس صورتی
~~باشد از
# ~~غایت دققت و لطافت ، آنرا روح به نظر باطن خود، همانجا دریابد و سترش
~~معلوم
# ~~کنده واین قسم را کشف فراست گوینده جه فراست، نظر باطن است، کما قال
~~علیه
# ~~السلام : ((اتتقوا فراسة المؤمن فانته ینظر بنورالله) یعنی، بالنظر
~~الباطن
# ~~پس میگوید : که آن معنیئی که ازغایت دقیت وخفا محبوس عالم معانی است
# ~~و اورا صورتی دراین مراتب اصلا ثابت نمیتواند بود، و آن معنی برروح به
~~طریق
# ~~کشف فراست ، منکشف میشود درعالم خودش، من ازغایت دفت ولطافت، درباطن
# ~~آن معنی خفی پنهانم وبر آن معنی درعالم خودش پوشیده تا آن معنی لطیف
~~نه1 به من
# ~~راه نمیتواند برد ازغایت لطافت من.
# ~~وفی رحموت البسطه کلتی رغبة،
# ~~بها انتبسطت آمال آهل بسیطة2
# ~~و درحال مرحومی من به کمال تحقق برحمت اختصاصی که موجب بسط و فرح و امن
# ~~و روح میباشد ، همگی صورت ومعنی من رغبت میشود به سوی تحفشق به کشنته
# ~~حضرت غبب بیخوف ms517 امتناعی وترس وتثوهم منعی از قبل حقیفت خودم به سبب نقص
# ~~استنعدادی، واز قبل آن حضرت بهعدع شمول آن رحمت وبه آن کمال رغبت من
# ~~همگی آمال و امانی دوجهانی اهل بسبطت زمین منبسط وعام میشود تا
~~امیدواری
# ~~به آن رحمت ، به همه میرسد ، و آنچه درحدیث آمده است که در روز عرفهآ
~~حجتة
# ~~الوداع از اثر اسندعا وطلب مصطفی، صلی الله علیه وسلم، والحاح او درآن
~~طلب
# ~~رحصمت ومغفرت به سبب رویت آثار استجابت ونزول رحمت به طریق تواتر،
~~چندانی
# ~~رحمت نازل گشت که ابلیس، علیه اللعنه، گردن امبد دراز کرده از آنچه از
~~آن شمول
# ~~وعموم رغبت مصطفی ، صلی الله علیه وسلم ، وبسط او، آنگاه بهسبب آن رحمت
# ~~مشارق التددادی
# ~~1- نیز -خ ل
# ~~2- رحموت: الترحمة PageV00P695
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_696.png)

# ~~اخنصاصی اثری بهوی نیز سرایت کرده بود که (ولسوف یعطبک ربک1 فترضی) اثر
# ~~آن رحمت بود.
# ~~بیان اقسام رحمت
# ~~وبباید دانست که رحمت بردو فسم است: یکی عام، و آن به ظاهر وجود و اسم
# ~~رحمان ، تعلسقدارد "ورحستی2 وسعت کل شیء) اخبار از اوست. و دوم،
~~رحمت
# ~~اختصاصی ازحکم اسم رحیم، ونشانش آن که رفسا کتبها- ای اعطیها، للذین
~~یتقون ،
# ~~ای عن الشرک ویؤتون الزکاغ  ای الطهارة به حسن منابعة الشربعة
~~المحمتدیة، صلی الله
# ~~علیه وسلم - والذین هم بآباتنا- الظاهرة والباطنة فی الآفاق وفی الأنفس
~~- یؤمنون)
# ~~ای بصدقون اولاء ویتحققون بها ثانیا ، وهم اهل منابعة الرسول الکامل
~~الاصلی ،
# ~~صلی الله علبه وسلام. وآن کمال بسط رغبت وسرایت او درهمه خلایق، اثر
~~ابن رحمت
# ~~اختنصاصی است که به این امتت مخصوص است به کمال منابعت صاحب اصل این
~~رحمت،
# ~~صلی الله علبه وسلم، ولعذا در نورات وصف این امتت ، مرحومه آمده است .
# ~~وفی رهبوت القبض، کلتی هیبة،
# ~~ففیما أجلکت العبن منشی أجلکت3
# ~~ودر حال مرهوبی من به قبض وخشیتی که اثر وحکم تجلتی جلالی میباشد صادر
~~از
# ~~کثنثه غیب وبینهایتی او ومنصبغ به حکم فعتال لما پریدی، واثر ان الله
~~لغنی عن
# ~~العالمین ه ms518 همگی من در آن حال خشبت میشود که: - ما آدری مایفعل5 بی
~~ولابکم-
# ~~و - ولبت رب3 محمد لم یخلق محمدآ - اثر آن کمال خشبت بود .
# ~~پس من به حکم آن انصباغ به کمال آن هیبت و خشیت درهرجه جشم می گردانم،
# ~~اثری از آن هیبت و عظمت که درمن ظاهر وغالبست برمن ازاو برم1 به آن جیز
~~سرایت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~551
# ~~1-س 92ی.
# ~~2-س 17ی155
# ~~3 -رهبونت: رهبة. اجلستاة عظمت .
# ~~4-س426ی5
# ~~5-46،ی
# ~~6 - ومن از آن برم به آن چیز -ح- PageV00P696
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_697.png)

# ~~552
# ~~میکند ، وهمان اثر ، باز منعکس می گردد وبهجشم من می بیوندد ، تا نظر
~~من از آن
# ~~منقعل می گرددا وآنجیز بصورت هیبت وعظمت، برمن جلوه میکند ، وبی نهایتی
~~و
# ~~عدم مناسبت وغنای مطلق را در آنچیز2 مدرک میگرداند، وذلک معنی قوله:
~~(ففیما
# ~~اجلت العین منشی أجلتت" ای أجلکته وعظکمته عینی فی نظری من اثر
~~هیبتی الساریة
# ~~فی ذلک الشیء.
# ~~وفی الجمع بالوصفین، کلتی قربة ،
# ~~فحی علی قربی خلالی الجمیلة2
# ~~معنی حیء : هلم واقبل، ثم بنیت حی مع علی، او هل، اسما واحدا ، وسمتی
# ~~به فعل الأمر للحث والاستعجال .
# ~~می گوید : که درحال جمع، میان این دو وصف جلال و جمال ، به سبب تحقشق
# ~~بدحقیقت کمال حقیقی، همگی ذات وصفات وآشار من موجب قربت یا عین قربت
# ~~است ، بس ای طالبان مسترشد ومنابعان مشجد مستعد بیایید و بشتابید4
~~دریافت این
# ~~دو قرب را که ازاوصاف نیکوی ستوده وخواص؟ بسندیدهآ منست.
# ~~یعنی: جون من درمقام کمال این دو وصف جلال وجمال را بههم جمع کردم،
# ~~هراثری از آثار وصف جلال که بهصورت عدم ملایمت وقهر، ظاهر میشد و
~~مستلزم
# ~~خوف بثعتد میبود، اکنون به سرایت حکم جمال و کمال در وی ، عین همان اثر
~~و
# ~~وصف، بصفت ملایمت ولطف وامیدواری بهقرب حقیفی ، بیدا میشود، و احجام
# ~~رهبت را به اقدام رغبت، مبدل میگرداند . پس همگی خصال من جز بهصورت
# ~~و صفت محمدت وجمال وکمال، مصور وموصوف وظاهر نمی باشند، وبه ms519 این سبب،
# ~~مشارق الدراری
# ~~1 - وآن چیز را چشم من بهصورت هیبت - خ - وآن چیزرا، واز ذات بینهایت
# ~~من بصورت هیبت -خل -. قوله (س 16) : ملائمت فی م : ملامت ...
# ~~2- درآن چیز مدرک من میگرداند -خ ل -
# ~~3 -حی : اقبل. خلالی خصالی، الواحدةة الخلة.
# ~~4 - بیاییت وبشتابیت -خل PageV00P697
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_698.png)

# ~~ممه موجب قرب میشوند، وهم جنین غالبا تجلسی جمالی مععض، موجب کمال بسط
# ~~و امن میشود، ودرآن کمال بسط و امن، توهم ظهور بهصورت وصفت انبساط و
# ~~گسناخی و ترک ادب میباشد ، ولیکن جون مفام کمال، هردو تجلای جلال و
~~جمال
# ~~را به هم جمع کرده ازحکم واثرهیبت وعظمت جلال درجمال، هرچیزی سرایت می
~~کند،
# ~~تا همگی صفاتی که به حکم جمال منصبغ شده، ظاهر میشوند از آن سرایت اثر
~~جلال
# ~~جز بهصورت حفظ ادب ومراعات وقار و وصف ستودگی، پیدا نمی آیند ، و ازاین
# ~~جهت نبز همه مستلزم قرب می باشند . بس طالبان مسترشد جون نظر براین
~~صفات
# ~~افکنند ، ومنابعت آن کننده به تخلیق واتتصاف به آن اوصاف ، آنهمه موجب
~~قربت
# ~~ایشان شود
# ~~پس کو بیایید وبشتابید1 بهسوی دریافت این اوصاف کمال جامع میان این دو
# ~~وصف جلال2 وجمال .
# ~~وفی منتهی فی، لم أزل لی واجدا ،
# ~~جلال ششهودی، عن کمال سجیکة2
# ~~ودرآخر ومنتهای - فی - که حکم ظرفیکت مکانی وزمانی وعلمی و روحانی، بل
# ~~مفهوم ظرفیتت عقلا و وهما ، همه به کلسی منتهی میشود، اعنی درحضرت غیب
~~مطلق
# ~~من، همیشه عظمت وبینهایتی ذات خودم را وعظمت و بی نهایتی شهود خودم را
~~که
# ~~بهذات کامل مطلق بی نهایت خودم متعلق است، وبی نهایتی ممکنات فرع واثر
~~آن
# ~~شهود وبینهایتی اواست، دریابنده بودم ازغایت کمال احاطت و سعت بیغایت،
# ~~که خلتق و وصف ذاتی منست .
# ~~یعنی : این وجدان من، مر، بینهایتی شهود ذات بی نهایت خودم را حاصل از
# ~~سقیدالدین فرغائی
# ~~557
# ~~1- بیاییت وبشتابیت -خل-
# ~~2 - این دو وصف جلال وجمال را -خل -
# ~~3 -فی منتهی فی: ای فی منتهی ما یقال شیء PageV00P698
# ![page ms520 image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_699.png)

# ~~554
# ~~کمال سعت و احاطت ذات من بود که آن کمال احاطت و سعت خلق و وصف
# ~~ذاتی منست . والله المرشد.
# ~~وفی حیث لا فیء لم أزل فیة شاهدا  جمال وجودی، لا بناظر مثقلتیا
# ~~ودر آنجا نیز که حکم ظرفیت و مفهوم را از حرف فی- اصلا مجال نبود،
~~وهنوز اثر و
# ~~حکم تمبزعلم ازعالم ومعلوم وتمیز اسم دهر وغیره، ازمسمی ومفهوم، هبچ
~~ظاهر و
# ~~ثایت نبود، اعنی: درحضرت2 غبب هوییت من همیشه مرجمال وجود2 کمال
~~ظهورخودم را
# ~~به جمبع الکمالات الذاتبتة والأسمائیتة، شاهد بودم ومیدیدم ، نه به این
~~ناظر مقله و
# ~~مردمک چشم ظاهر حسی، بل به جشمی که مرا بود در آن حضرت، مناسب آن نشأت
# ~~ذاتی، واکنون به نسبت با شهود حقیقی من هیچ حادث ومنجدد نیست، بل که
~~تجندد
# ~~و حدوث به حسب مراتب و اهل مراتبست . باز اکنون بعداز این ابیات2 ،
~~بهزبان
# ~~ارشاد ودعوت می گوید، وبا مسترشد خطاب5، می کند .
# ~~فان کنت منی، فانح جمعی وامح فر
# ~~ق صدعی، ولا تجنح لجنح الطبیعة
# ~~پس اگر تو که مسترشدی از منی و متابع و مرید حقبقی منی، پس روی به این
~~حضرت
# ~~جمع حقیقی من آور، وشکاف تفرقهیی را که پدیدآوردهآ من ومقتضای حکمت
~~بالغ
# ~~منست که نام غبر وسواه اثر آن شکاف تفرقه است، ازعین این حضرت جمع
~~حقیقی
# ~~من ، ازخود محو کن
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی حیث لا فی: ای فی حیث لا یقال فی شیء
# ~~2 - هویت همیشه من مرجمال شهود -خ -.
# ~~3- بعد ازاین بیتی چند -خ -.
# ~~2- حکابت - خل -.
# ~~5- اعنی درحضرت غیب هویته ، من همیشه مرجمال وجود، اعنی کمال ظهور
# ~~خودم را بجمیع الکمالات ...م-خ -
# ~~6 - انح: اقصد. لا تجنح: لا تمل. اجنح: لناحیة PageV00P699
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_700.png)

# ~~بعنی: هرجه ازغببر وسوا، درنظر تو می آید، آن را ازخود دور کن، واز آن
# ~~اعراض لازم شمرد ، وبه هیچ نوع به تاریکی طبیعت وشهوات ولکذات حستی و
~~وهمی
# ~~او، میل مکن ، وجملةآ شهوات وصفات طببعی ms521 را ، وگرچه بهصورت علوم مستنبط
# ~~حاصل به آلات طببعی، ظاهر شوند، زینهار ، به هیچ نوع ازآن میل نکنی،
~~وهمه را
# ~~ازخود فانی گردانی، و به توجشهی وجدانی، روی به این حضرت جمع آوری، تا
~~از من،
# ~~به حشسن منابعت، حظتی أوفر بیابی، وآثار این حضرت جمع من به تو برسد .
# ~~قوله: لا تجنح: ای لا تمل، ومنه قوله، تعالی: "(وان جنوا للستلم1
~~فاجنح لها).
# ~~وجنح اللبیل: طائفة منه، فکنتی هبهنا عن ظلمة الطببعة .
# ~~فدونکها آیات الهام حکمة، الأوهام حدس الحسة ، عنک مثزیلة
# ~~دونکها، ودونکه، ودونک، کلها استعملت فی الحث. والاغراء، وهی به معنی
# ~~خذ. والحکمة علم قد أحکم مبناه بدلیل برهانی او کشف عیانی2.
# ~~پس بگیر که این که به نزد تو است آیتهای وحی موجب دانش محقق و روشن ،
# ~~اعنی : این علوم که دراین قصبده به تقریر و تحریر آمده است، وبنای این
~~علوم به
# ~~کشف صحبح و وحمی وشهودصریح سخت محکم است، که این علوم مذکور، هروهمی
# ~~و ظنشی را که بهنو ونفس تو وغبر تو متطرق میشود، از تصور وحس وقوای
~~حسی،
# ~~چون وهم وخیال و مفکره و متخیله وغیر آن، آن همه را این علوم محقق،
~~زایل کننده
# ~~است
# ~~یعنی: هرعلمی ازاین علوم عقلی ونقلی که به دست عموم خلق است و به وساطت
# ~~قوا ومدارک ظاهر وباطن، به نفس میرسد، هیچ از آن ازظلمت طبیعت وسرایت
~~اثری
# ~~از احکام مزاج، دراین قوا وحواس ظاهر وباطن خالی نمیتواند بود ، لاجرم
~~اوهام
# ~~و شکوک و شبهههای بیشمار، به آن جمله راه مییابد و غایت آن جز غلبهآ
~~ظنشی
# ~~نمیباشد ، وهرجه یکی ازاین علما وعقلا در مسأله تصور میکنند ، وبرصگحت
~~آن
# ~~سهیدالدین فرغانی
# ~~555
# ~~1 - س 48 ی 62. (قوله س 5) : توجهی وجدانی ... فی م : وحدانی، فهو
~~الصحیح.

PageV00P700

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_701.png)

# ~~556
# ~~دنیلها ایرادمی کنند، که آن دلیلها هم مستنبط از این نوع علوم میباشد
~~به مشارکت این
# ~~قوا وحواس ، از مفکره وغیرها، حاصل گشته ، وغلبهآ ظن واطمینانی نزدیک
~~به ms522 یقین
# ~~مرنفس این مستدل را به آن دلایل حاصل آمده، می افتد که بعد ازمدتی همین
~~مستدل را
# ~~بهفوت وجودت فکرش، دلیلی دیگر روی مینماید درعین همان مسآله، برخلاف
# ~~حکم اول، چنان که مرآن حکم ودلیل اول را به کلی باطل کنده یا غیر این
~~مستدل را
# ~~بهجودت وصفای ذهن ، دلیلی دیگر برخلاف حکم ودلیل این مستدل* اول سانح
# ~~میشود که حکم دلیل اول را ابطال میکند ، وهم چنین حال این مستدل و دلیل
~~دوم
# ~~و هذم جرا، چنان که یکی از فضلا وشاگردان امام فخر الدین رازی - رحمه
~~الله -
# ~~حکایت کرده است که : روزی به خدمتش در آمدم در گریه و اضطرابی عظیمش
~~یافتم،
# ~~ازسبب آن گریه واضطرابش سؤال کردم ؟ فرمود که : به روزگار ضایع و بی
~~حاصلی
# ~~خود از عمر ، میگریم، ازیراکه درحکم مسألهیی که برصحکت آن از بیست سال
~~باز
# ~~دلایل بسیار قوی خالی از شبه واشکالات وسالم از شکوک واعتراضات قایم
~~یافته
# ~~بودم ، ومرا بر آن دلایل وآن حکم که مبنی بود برآن دلایل قوی محکم
~~وثوقی و
# ~~یقینی واطمینانی هرچه تمامتر ، حاصل بود، واین ساعت، مرا برآن دلایل ،
~~اشکالی
# ~~سانح گشت، ودلیلی دیگر برخلاف آن حکم، محقق گشت که به یکبارگی آن دلایل
# ~~و وثوق بیست سالهآ مرا باطل گردانید، وشاید که بعد ازمدتی این همه نبز
~~در صدد
# ~~ابطال افتده پس عمر که دراین افکار به کار رفته است ومیرود همه ضایع و
~~بی حاصل
# ~~می گذرد.
# ~~پس معلوم شد که حاصل این علوم عقلی ونقلی، غلبةآ ظنتی بیش نیست مبنی بر
# ~~حدس حس و دلایلی مستخرج ومتحصکل به واسطةآ قوای حسی، باطنا او ظاهرا ،
~~و
# ~~به این سبب اوهام وشکوک وشبههها ، به این دلایل وعلوم که حاصل از حدس
~~حس
# ~~مشارق الکدرادی
# ~~(قمله س 5) : برخلاف حکم اول... فی م ه: برخلاف حکم اول که این دلمیل
~~درم بقوت ومتانت مبطل
# ~~کم ودلیا اول میشود یا غیر این مسندل ...

PageV00P701

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_702.png)

# ~~وشوای حسی است ms523 منطرق می کردد .
# ~~اکنون تو که مسترشدی به آن علوم ودلایلی که ازحکم مزاج وظلمت طبیعت ،
# ~~اثری درایشان ساری است، و به آن واسطه به کمال یقین نمیرسد، میل مکن،
~~که اینک
# ~~ابن علوم حقیقی که مبنی برحکمت ودلایل محکم کشفی وشهودی است وزایل
~~کنندهآ
# ~~آن اوهام وظآنون وشکوک حاصل ازحدس وفهم وقوای حسی است، درپیش تو به
# ~~تحریر وتقریررسانیدم، بفهم اینها وبه تحقیق به اینها متوجته شو، تا
~~بعین الیقین برسی،
# ~~و میندار که من این علوم را به آن طریق یافتهام که اهل تناسخ می گویند
~~و تقریر
# ~~می کنند که اجزای عالم، درصدد ترقی و استکمالند، وچون نفسی را درصورتی
~~مزاجی
# ~~عنصری انسانی تحقق به کمالات تماما مبسکر ناشده، ازاین صورت عنصری
~~مفارفت
# ~~افتد، اگر چنان که حالة المفارقه خلقی وصفتی انسانی بروی غالب بوده
~~باشد، در حال
# ~~به صورتی مزاجی انسانی دیگر منعلتق گردد و استکمال خود را دیگرباره
~~مشتعترض
# ~~شود، و آن جه در آن صورت اول ازاو فوت شده است از کمالات، دراین صورت
~~دوم
# ~~حاصل کنده تا آنگاه که بدرجهآ ملائکه ترقی کند، وحبنتآذ تمام کمالاتش
~~بالفعل، حاصل
# ~~شده باشد، و مراین تعلق دوم را درصورت انسانی دیگره نسخ خوانند، واما
~~اگر چنانجه حالة
# ~~المفارقة ، خلقی یا صفتی حیوانی برآن نفس غالب بوده باشد ، درحال
~~بهصورت
# ~~حیوانی که آن صفت غالب براو ازخصایص اوست، مثتلبت شوده وباز در مراتب
# ~~نرقی* سبرکردن گیرد، وتا باز به مرتبهآ انسانی رسیدن واز آنجاش به
~~درجهآ ملکی،
# ~~ترقی میسترشدن وبه کمال حقیقی خود پیوستن باشد که بارهای بسبار مراین
~~نفس را
# ~~ازصورتی به صورتی، نقل وتحویل لازم افند، واین تلبشس نفس انسانی را بعد
~~المفارقة
# ~~به هیأتی وصورتی حیوانی مسخ گویند، واما اگر حالة المفارقة، غالب
~~برنفس، خلقی
# ~~یا صفتی نباتی باشد، نفس درحال، بهصورت نباتی متلبتس گردد، وآن را فسخ
# ~~گویند، واگر بهصورت جمادی متلبشس شود، آن را رسخ خوانند ومجموع مذهب
# ~~ایشان را مذهب نسخ ms524 وتناسخ گویند .
# ~~پس میگوید که تو که مسترشدی ، بدانکه مرا این حقایق علوم از ذات خودم
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~557 PageV00P702
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_703.png)

# ~~558
# ~~معلوم شده است، نه به واسطهآ تلبیس نفس من وتنقثل ازصورتی به صورتی
~~بهجهت
# ~~استکمال، واین مذهب اهل نسخ و تناسخ، هذیان و باطلست ،زنهار تا به آن
~~النتفات نکنی.
# ~~ومن قائیل بالنتسخ، والمسخ واقع
# ~~به ، أبرأ، وکن عمتا براه بعثزلة
# ~~ودعه ودعوی الفسخ، فالرسخ لائق
# ~~به ، ابدا ، لوصحة فی کل دورة
# ~~واز کسی که معتند باشد مذهب نسخ وتناسخ راه بیزار باش و دور شو از آن
~~چه او
# ~~میبیند ومعتقدمی باشد، از مسخ وفسخ و رسخ، که مسخ بهوی وافعست فی
~~الحقیقه،
# ~~و او به منزلهآ حبوانی است که ازفهم وعلم ومعرفت حقایق اشبا وتمبیز
~~میان حق و
# ~~باطل ، همچو، حیوانات ، هیچ گونه خبر وآگاهی ندارد به این گفتار و
~~اعتقاد باطل
# ~~سخیف ، وبگذار مراین حیوان تناسخی را با دعوی باطل اوکه فسخ ، وافعست ،
~~و
# ~~نقوس بعضی از اناسی، بعد از مفارفت درهیأت وصورتی نبانی ظاهر میشود
~~باءسبب
# ~~غلبةآ صفتی نباتی براوء حالة المفارقة او قبله، چه رسخ بهوی لایقست،
~~اگر درست
# ~~شود، یعنی اگر درست شود مذهب او، او سزاوار آن باشد که درهر دورهآ
~~زمانی
# ~~به صورت سنگی وجمادی، بیدا آیده زیراکه جون این رآی ومذهب وی، ادنی
~~وانزل
# ~~آرا و مذاهبست ، پس صفتی وخلقی فرومایهترین وخسیسترین اخلاق واوصاف ،
~~به
# ~~نفس وی قائم بوده باشد ، لاجرم اگر مذهب اورا اندکمایه صحکتی باشد ، او
~~لایق
# ~~آنست که نفس خسبس او در اخس وانزل مراتب که معدن وجماد است، مقبیتد
~~گردد،
# ~~وحینئذ به اصطلاح او، رسخ بهوی ونفس خسیس وی، نازل باشد .
# ~~وضربی لک الأمثال ، منتی منکةه
# ~~علیک بشأنی، مثرة بعد مثرة
# ~~واین مثلزدن ومثال نمودن من دراین ابیات آینده باین حال خودم و تحقق
~~بمقام تمکین
# ~~در تلوین، باری بعد باری، ازمن برتو که مسترشد و متابع منی، نعمتی و
~~منکنی عظیم
# ~~است، جچه سبب ms525 مزید وضوح میشود به نزد تو که صدور کثرت را از وحدث ذات
~~و
# ~~تحقق وحدت را درعین کثرت اثبات میکند وبهفهم تو میرساند ، واول این
~~امثال
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - تفصیل مذاهب قائلان بهنسخ وارباب نقل درکتاب شرح حکمت اشراف و
~~اسفار
# ~~وشواهد وکذلک عقاید قائلان بهمسخ وفسخ ودیگر انواع تناسخ موجود است
~~PageV00P703
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_704.png)

# ~~اینست که می کویبد .
# ~~تأمکل مقامات الستروجی2، واعتبر
# ~~بتلوینه تحمد قبول مشورتی
# ~~تفکسر وتأمل کن درمقامات واحوال ابوزید سروجی که ابوالقاسم حریری، در
# ~~کناب ، به طریق حکایت ایراد کرده است، واعتبار کن این مقام تمکین در
~~تلوین مرا
# ~~به تلوین ابوزید سروجی، وظاهر گشتن او به صورتهای گوناگون ورنگهای
~~مختلف
# ~~وهیأتهای متنتوع واشکال متباین واحوال متبتدل، گاهی بهصورت زاهدی،
~~وزمانی
# ~~به هیأت واعظی، و وقتی بهشکل کتذابی، مع توحثدالعین والذات ، تا بعد
~~ازاین
# ~~اعنبار مذکور، مشورت و نصیعت مرا، پسندیده وستوده شمری در آنچه ترا
~~گفتم که
# ~~توجه کن به این حضرت جمع من که این تمکین درتلوین، ازاحکام وخواص2
~~اوست.
# ~~وتدری التباس النتفس بالحس*، باطنآ،
# ~~بمظهرها فی کل شکل وصورة2
# ~~ونیز تا به آن اعتبار بهحال سروجی باز دانی حقیقت تلبشس نفس را به حس
~~ومزاج و
# ~~قوای حستی ، درحال بطون نفس بگانه درزبر بردهآ حواس، به واسطهآ این
~~مظهر و
# ~~صورت حستی مزاجی، وظهور نفس بگانه را به واسطهآ آن مظهر وتلبشس بهوی
~~درهر
# ~~شکلی ، چون شکل چشم وگوش وزبان وبینی ودست وپای، ودر هرصورتی چون
# ~~وهم وخبال ومشفکتره و ذاکره ، ودر صورت غاذیة وجاذبه وماسکه ومنمبه
~~وغبرها،
# ~~به یقین باز دانی وحقیقت آن ترا معلوم شود که هم چنان که سروجی، یک شخص
~~بش
# ~~تبود که به احوال واشکال مختلف متلبتس وظاهر میشده نفس نیز یگانه است
~~که به
# ~~تلبشس بهصورت عنصری، درشکل مسموع وسامع و مبصر وبصیر ومقول وقائل، پیدا
# ~~می آیده واین ظهورش به صور مختلف، دروحدث عین وذات او، قادح نه، واز
~~معرفت
# ~~بسعیدالدین فرغانی
# ~~559
# ~~1 - السشروجی: هو ms526 ابوزید السروجی بطل مقامات الحریری الهمدانی ، تقاب
~~حال
# ~~السروجی فی احواله مذکور فی المقامات.
# ~~2 - وتدر التباس النفس ..

PageV00P704

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_705.png)

# ~~560
# ~~ننس، نیز بهحکم - من عرف نفسه عرف ربه - به معرفت اصل ، ترفی کنی .
# ~~وفی قوله ان مان فالحق* ضاربة
# ~~به مثلا والنتفس غیر مشجندةا
# ~~وهرچند این حریری در ایراد آن حکایات ومقامات ، دروغ گفته است بهزعم او
~~و
# ~~نفس او جد و حقیقت به کار نبرده است دراین سخنان، بل که مقصودش دروغی و
# ~~مجازی وهزلی بوده است، تا کسی از آن لغتها وصنعتها وفصاحتهای او، ازعلم
~~بلاغت
# ~~وفصاحت وکنایت ، بهرهمندا شود لاغبر، ولکن فی الحقیقة ، حق تعالی، بهوی
~~وزبان
# ~~وی ازجهت ما مثلی زده است، تا ما را حقیفت این مسألهآ تمکین وتلوین و
~~معرفت
# ~~نفس وحق، مفهوم و معلوم گردد، پس چون این مشل تمام شد مثلی دیگر
~~میگوید.
# ~~فکن فطنا ، وانظر بحستک، مثنصفا   لنفسک فی أفعالک الأثریتة
# ~~پس زیرک و دریابنده باش مراین امثال مرا ، و انصافدهنده باش نیز مرنقس
# ~~خودت را به یگانگی عین و تمکتنش از ظهور به صور واحوال و اشکال مختلف،
~~و اضافت
# ~~جملهآ علوم وآثار بهوی، ونظر کن به بصر خودت در افعالی که اندر آن
~~افعال اثری
# ~~ظاهر میشوده جون نظر در آیبنه وآوازدادن در کوهها وعمارتهای عالی محکم
~~که
# ~~اثری از آن نظر وآواز توه بار بهسوی تو منعکس میشود تا مثل همان صورت و
# ~~صوت تو درنظر وسمع تسو بیدا میشود، و بصر وسمع تو اندکی درخود تأثیر
~~ظاهر
# ~~می گردانند
# ~~وشاهده اذا استجلبت نفسک ماتری،
# ~~بغیر مراءر ، فی المرآئی الصکقیلة4
# ~~اغیرک فیها لاح ام کثنت ناظره
# ~~الیتک بها عند انعکاس الاشعقةه
# ~~مشارق التبراری
# ~~1 - مان، من المین الکذب
# ~~2- بهر همند..
# ~~3 - الاثریثة: منسوبة الی الاثر. لعله یرید افعالک التی توثر عنک
# ~~4 - فی بعض النسخ: فی المرءآة الصقیلة. استجلیت رایت جلیا. بفیر مراءة
~~بفیر جدال.
# ~~5 - فی بعض النسخ : اغیرک فیها لاح ، ام أنت ناظر ..

PageV00P705

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_706.png) ms527

# ~~ومشاهده کن وانصاف ده بی مچادله ، جون که خودت را برخودت جلوه می کنی ،
~~و
# ~~میخواهی که خود را در آیینهآ صافی زدوده ببینی که غیر تست آن که در
~~آیینه برتو و
# ~~نظر تو، ببدا است، یا خود توثی که به واسطهآ آن آیبنه به سوی خودت نظر
~~کننده بی
# ~~در وقت انعکاس شعاعهای بصر تو وآیینه وشعاع روشنایی روز بهسوی فتوت
# ~~باصرهآ تو.
# ~~تحقیق این مسأله آنست که آذچه درآیینه منطبع میبینی، صورتی مثالی است ،
# ~~که نفس تو به آن صورت منلبس شدهاست درعالم مثال که به واسطةآ صفای آن
~~آیینه،
# ~~حصه بی که اورا است از عالم مثال در باطن جسمانیت اومتعین شده است
~~وصورتی که ترا
# ~~است در عالم مثال به سبب محاذات تو با عالم مثال دروی پیدا آمده، وشعاع
~~نورانی گی
# ~~میان بصر تو وآن صورت مثالی تو، ممتدگشته، وهمان شعاع، به واسطهآ عدم
~~نفوذ و
# ~~تلاشی او، باز به بصر تومنعکس شده، به آن صورت مثالی متکیشف مدرک تو می
~~گردد،
# ~~پس آن صورت مثالی تو، غیر تو نیست، بل که هم نفس تست که به آن صورت
~~مثالی تو
# ~~متلبتس شده برتو پیدا آمده است، ازیراکه هرصورتی بل هرذرهیی جسمانی را
~~حصهیی
# ~~از عالم ارواح هست درباطن او پنهان که روحانیتت آن چیز که عبارت ازاو
~~(فسبحان
# ~~الذی بیده ملکوت1 کل شیء" است، در آن حصته واقع است، وهم چنین
~~حصتهیی از
# ~~عالم مثال، وجسم با هرذره یی همراهست که صورت مثالی و جسمانی آن ذره،
~~در آن حصه،
# ~~حاصل است، واین جمله حصص ازعوالم مذکور، محال ظهور آن سر وجودیست که
# ~~از قببض وجود مطلق ، به هرذره بی مضاف شده است دراین عوالم مذکوره و
~~وحدث
# ~~و توریتت وصفای حقیشی، مرآن سر وجودی را است، من حبث ائه وجود محض .
# ~~پس هرجه قرب و نسبت او به آن سر وجودی ، ببشتر است وبه او، من حبث اثه
# ~~مبداء، قریبتر است، وحدث ms528 ونوریتت وصفا بروی غالبتراست، جون ارواح،
~~مثلاء
# ~~وهرجه من حیث المبدئیة ازاو دورتر افتاده است، کثرت وسایط دراو اثر
~~کرده است،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~561
# ~~1-س36،ی83 PageV00P706
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_707.png)

# ~~562
# ~~واورا کثیف وظلمانی گردانیده، چون جسمانیات که عکس نسب و اعتبارات در
# ~~ایشان متضاعف است، لاجرم تکائف پذیرفتهاند ، وچون عالم مثال تلو عالم
~~ارواح
# ~~است وبه این سبب به مبداء نزدیکتر است، لاجرم صفت صفا ونوریشت وحکم
~~وحدث،
# ~~براو و صور او غالب است، ولهذا صور آن عالم را قابلیتت تجزیه وتبعیض
~~نبست ،
# ~~س چون صفت کثرت وظلمت ترکیبی که ازخصایص عالم اجسامست از سطح آیینه
# ~~به واسطهآ صقال زوال می پذیرد، وآن ظلمت و کدورت و حکم کثرت به اثر
~~وحدت
# ~~وصفا ونوریتت مبدل میشود، حکم عالم اجسام که به آن جسم آبینه تعلق دارد
~~مخفی
# ~~میگردد، وحکم حصتهآ او ازعالم مثال که صفا ونوریتت مراورا لایق تر است
~~، دراین
# ~~سطح آیینه، پیدا میآید، وچون این حصکهآ آیینه از عالم مثال به اصل او
~~که عالم مثال
# ~~منفصل است، منصل است، وهرجبزی را در آن عالم مثال، صورتی ثابت، لاجرم
# ~~هرچیز که محاذی ومسامت آن سطح آیینه که عالم مثال به او متعین شده است
~~حاصل
# ~~می آید ، صورتی که آنچیز را درعالم مثال ثابتست درآنجا متعبن میشود، و
~~چون
# ~~ناظری در برابر آن سطح آیینه وعالم مثال که به او متعین است می آید،
~~صورت مثالی
# ~~آن ناظر در آنجا ظاهر می گردد ، وجون دراو نظرمی کند ، کثافتی که درپشت
~~آیینه
# ~~است، شعاع بصری اورا از نفوذ وتلاشی که به هوا وافع میشوده مانع می
~~آید، لاجرم
# ~~هسان شعاع متکیف شده به جملهآ آن صور مثالی که بالمحاذاة در آن آیینه،
~~ظاهرشده
# ~~است باز بسوی باصرهی او منعطف و منعکس میگردد، تا صورت مثالی نفس خودش
# ~~وهرچه درآنجا است ، مدرک او میشود، پس به حقیقت این ناظر درآن آیینه ،
~~جز
# ~~صورت خود را ندیده است ، ونفس او یکی بیش نیست ms529 که دریک حال در دوصورت
# ~~حسی ومثالی متلبس شده خود را براو عرضه میکند، پس ازاینجاء تمکین در
~~تلوین
# ~~را فهم کن.
# ~~وأصغ لرجع الصکوت ، بعد انقطاعه
# ~~الیک ، باطراف القصور المشیدةا
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - فی بعض النسخ : الیلک باکناف القصور المشیدة . رجع الصوت :
~~ارتداده. اکناف PageV00P707
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_708.png)

# ~~أهل کان من ناجاکه ثم ، سواک، ام
# ~~سمعت خطابا من صداک المصکوت
# ~~الاصغاء من فولک : اصغبت الی فلان ، اذا ملت بسمعک نحوه ، واصله من
~~الصغو
# ~~المیل، یقال: صغا یصغوا صغوا وصغی یصغی صغا وصغیا . والقصر المشیتد :
~~المرتفع
# ~~المطلی بالجص او یالبلاط
# ~~وگوش دار به سوی باز گشتن آواز تو هم بهسوی تو بعد از انقطاع آن آواز
~~از
# ~~حلق وگوش تو به کنارهای کوشکهای بلند به سنگ و گچ اندوده وبرآورده، و
~~در
# ~~کوههای بلند که سنگهای آن صلب باشد و آواز از آن نفوذ نکند و نگذرد و
~~متلاشی
# ~~نشود ، وببین که جز تو کسی بود در آن کوشک یا کوه بلند که باتو همان
~~سخن ترا
# ~~باز گفت یا خود میشنودی هم ازخودت خطابی مثل همان خطاب خودث از صدای
# ~~آوازدهندهآ خودت که به حقیقت هم تو و آواز تو بودکه بدو نوبت از تو
~~ظاهر گشت
# ~~وهم تو ازخودت متأثتر شدی ومؤثتر هم، تو بودی، اولا وآخرآ.
# ~~یعنی : چون نفسی بهفوتی مخصوص از باطن به ظاهر می آید، وهوا به آن نفس
# ~~منکیتف میشود، آن نفس را به آن فکوت تکیشف و تکییف، صوت میگویند، واگر
# ~~آن نفس به مخرجی یا بسخارج حروف، متعیتن و متکیتف شده، ظاهر می گردد،
~~آن را
# ~~حرف با کلمه یا کلمات گویند، و به واسطهآ آن که از باطن به فشوت،
~~ظاهرشده است، اثری
# ~~از نفس متنفس به آن نفس و صوت و کلمات همراه می باشد که حکم ظهور آن
~~نفس به
# ~~آن فکوت ممتد میشود، وتا بهغایت خود میرود، وآنجا منتهی ومتلاشی میشود،
# ~~وتا رسیدن آن صوت ونفس ممتد به آن غایت ms530 خودش، هرهوایی که گرد این
# ~~متنفس مصوت در آمده است، به آن صوت و نفس به فوت او متأثر ومتکیشف
~~میشود،
# ~~به آن طریق که هرجزوی که ازاین هوا به متنفتس نزدیکتر است ، زودتر
~~متکیسف و
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~563
# ~~القصور: نواحیها، الواحد کنف، المشیکده : المبنیشة بالشید ، الکلس.
~~اوالمرقوعة البناء .

PageV00P708

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_709.png)

# ~~564
# ~~متأثر میگردد، پس جزوی را که ملاصق اواست، به آن قوت که با آن نفس
~~همراه
# ~~است، قرع میکند تا آنجا که غایت و منتهای آن نفس است، پس هرکه در آن
~~هوای
# ~~منکیخف واقع باشد، اثر آن تکیشف هوا به آن صوت و کلام، به هوایی که
~~داخل صماخ
# ~~اواست میرسد وقوت سامعهآ او آنرا تلفی میکند و به نفس او میرساند ،
~~اکنون
# ~~اگر چنان که پیش ازرسیدن آن نفس مصکور به صورت صوت یا کلام به آن غایت
~~که
# ~~چون بهوی میرسد منلاشی میشود، نقوذ ناکرده و متلاشی ناشده، کوهی یا
~~عمارتی
# ~~بلند صلب پیش آید ومانع آید مرآن نفس مصتور مذکور را از نقوذ وبلوغ به
~~آن
# ~~غایت، واز تلاشی آنقتوت که در آن نفس مرکوزاست و اورا تا به آن غایت
~~میرسانید،
# ~~مرآن نفس را بازگرداند تا منعطف شود و بار دیگر در آن رجوع و انعطاف ،
~~مرهمان
# ~~هوا را که حوالی متنفس وغیر اواست ، قرع میکند وتا به هواییش میرساند
~~که
# ~~داخل صماخ متنقس است، وهر که نیز که درآن هوای متکیتف به آن انعطاف
~~واقع
# ~~باشد، پس سامعه، باردیگر همانصوت و کلمه را بعینه تلفی می کند و به نفس
~~میرساند،
# ~~واین صوت راجع را-صدا- نام است1 که موجب رجوعش چنان که گفتیم صلابت
# ~~وعدم نفوذ است ، واصل این معنی درعالم الهی آنست که چون به حکم
~~"انما قولنا
# ~~لشیء اذا اردناه2 ان نقول له کن فیکون) ، قول الهی که اثر نفس وجودی او
~~دروفت
# ~~ایجاد به حقیقتی ازحفایق ممکنات میرسد ، به واسطهآ صلابنی ازحکم عدم
~~حقیقی که
# ~~فی واحد طرفی تلک الحقیقة ms531 ثابت است، آن نفس الهی وجودی ازوی نفوذ نمی
~~کند،
# ~~لاجرم همان قول بعبنه بهحضرت وجودکه آن نفس ازوی صادراست، رجوع می کند،
# ~~وفی الحال تعبشنی مراین حضرت وجود را درخودش ازخودش حاصل می آید ، محل
# ~~ظهور آن تعبثشن وحکم واثر وی، آن حقیقت مذکور میشود، وحبنئذ آن حقیقت
# ~~روحی موجود میگردد، پس مؤثتر ومتأثتر، یکجیز بیش نیست، و آن وجود یگانه
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - آن ندا کو اصل هربانگ و صداست خود صدا آنست، دیگرها صدا-ست
# ~~2-س 16،ی2] PageV00P709
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_710.png)

# ~~است.
# ~~پس میگوید که : چنان که درآیینه وخارج ازاو، جز نفس خود را نمییینی ،
# ~~که درصور واشکال متنتوع برتو ظاهر میشود، هم چنین آوازی که دراول و آخر
# ~~میشنوی ، هم از نقس تو صادر میشود، وبه واسطهآ قوت نفس تو، دیگر بارهم
~~به
# ~~نفس تو میرسد، وهم توبی که ازصورتی دیگر که آن عمارتست، باز خود را
# ~~میخوانی، وبا خود خطاب می کنی. مثال دیگر:
# ~~وقل لی : من القی الیک علومه، وقد رکدت منک الحواس بعفوة
# ~~وما کثنت تدری، قبل بومک ماجری
# ~~بأمسک ، او ما سوف یجری بغدوة
# ~~فأصبحت ذا علم باخبار من مضی
# ~~وأسرار من یأتی، مدلاة بخبنرةا
# ~~وبگوی مراکه کی انداخت به سوی تو علوم خودش را در آن حالی که ساکن شده
~~است
# ~~از تو حواستظاهر تو به واسطهآ خواب که دراو وقایع میبینی، وترا از آن
~~وقایع به
# ~~تصریح یا به تعبیر مسائل وعلوم معلوم میشود ، وتو نسمیدانستی پیش ازاین
~~روز که
# ~~درخواب رفتی و در وی این وقایع دیدی که دی وپیش از دی درزمان ماضی چه
# ~~رفته است از امور وکو این عالم، ونه تیز میدانستی که بامداد وفردا و پس
~~فردا در
# ~~زمان مستقبل ، جه خواهد رفت دراین عالم ازامور وحوادث ، پس چون از خواب
# ~~بازآمدی، آن وقایع دیده ترا به طریق تصریح یا تأویل وتعبیر آن خواب،
~~دانش
# ~~محقق، حاصل میشود به اخبار و احوال هر که گذشته است به سالهای ms532 بسیار
~~وقرنهای
# ~~بیشمار ، وصاحب علم وآگاهی میشوی به اسرار احوال هر که بعد از تو خواهد
~~آمد
# ~~به مدتهای مدید، وحال تو بهسبب آن خبرت ودانش محفق فرح وانبساط می
~~باشد.
# ~~قوله : مثدلاء : ای فرحانا منبسطا من قولهم ادل فلان ، اذا فرح واببسط
~~، هو
# ~~نصب علی الحال .
# ~~سعیدالدین ثرغائی
# ~~565
# ~~1- مدلاة: ای ادلال، جرآة واعتداد بالنفس PageV00P710
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_711.png)

# ~~566
# ~~اتحسب من جاراک فی سنة الکری،
# ~~سواک بأنواع العلوم الجلیتة
# ~~وما هی الا النتفس ، عند اشتغالها،
# ~~بعالمها ، عن مظهر البشریتة
# ~~تجلت لها بالغیب فی شکل عالم ،
# ~~هداها الی فهم المعانسی الغریبة
# ~~وقتد طثبعت فیها العلوم ،و أعلمت
# ~~باسمائها ، قدما ، بوحتی الأبکوةا
# ~~وبالعلم من فرق السوی ما تنعکمت،
# ~~ولکن بما املت علیها تملتت
# ~~اگر تو میپنداری و گمان میبری که غیر تو بود آن کسی که در آن حال که تو
# ~~در بیهوشی خواب بودی ودرخواب اورا میدیدی که باتو درسخن رفت وترا به
~~انواع
# ~~علوم واسرار بزرگوار اعلام فرمود ، هیهات ، نبود آن آموزنده وخبرکننده
~~ترا در
# ~~آن خواب از آن علوم جز نفس بگانهآ تو در وفت اشتغال و توجشهش بهسوی
~~کلشیت و
# ~~کمالبتت خودش درعالم غیب اضافی که عالم ارواح ومعانی است، واعراض در آن
# ~~زمان ازاین مظهر وصورت بشریگت وانسانیشتش که جون ازاین قبود واوصاف
~~جزویت
# ~~تدییری در آن حالت خواب خلاص بافته، به کلیت خودش روی آورد، آن جهت
# ~~گلیت وبساطت خودش ، اعنی: نفس کل، آنجا به عالم غیب اضافی که عالم
~~ارواح و
# ~~معانی است بروی به صورت عالمی بزرگوار پیدا شد، ومر این جهت جزویگت و
~~تعلق
# ~~خودش را به تدبیر بدن که نفس جزوی است به فهم علوم ومعانی غریب، راهبری
~~کرد،
# ~~وپیش ازاین خود قدیما ، این علوم دراین نفس ، منطبع شده بود به واسطهآ
~~وحییی
# ~~که بهحضرت پدری ، یعنی آدم، علیه السلام، مضاف بود، و اخبار و اعلام
~~کرده بودند
# ~~مراین نفس را به اسماء آن علوم وحقایق اشیاء، جنان که گفتند: ((وعلتم
~~آدم ms533 الأسماء
# ~~مشاری الشدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ : سواک بانواع العلوم الجلیلة. جاراک جری معک. السنة:
# ~~النعاس. الکری: النوم، وهو من باب اضافة الشیء الی نفسه
# ~~2 - وفی بعض النسخ : وقد طبعت فیها العلوم واعلنت.
# ~~3 - فی بعض النسخ: وبالعلم من فوق السوی. تملشت: تمتعت.
# ~~2-س42ی29 PageV00P711
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_712.png)

# ~~کلها" وبقوله : (أنبئهم1 باسمائهم" . پس به آن علم، مراین
~~جهت جزویت خودش را
# ~~اعلام کرد، واین نفس تدبیری به آن دانستن علوم از تفرفه بی که به غیری
~~مضاف باشده
# ~~یا در آن غیریگنی ثابت بود، برخوردار وخوش عیش نشد، ولیکن به آن چه از
~~جهت
# ~~کلتیت واطلاق خودش براین جهت جزویگت و تقیشد به حکم تدبیری خودش، از آن
# ~~علوم ، املا کرد، هم به آن پر و مملوء گشت، چه اگرچه درنفس به حسب
~~جزویاتش ،
# ~~تفرقه بی می نمایده اما در آن تفرقه هیچ غیری را مجال نیست ، بل که آن
~~تفرفه، صور
# ~~وجوه وحیثیتات ظهورات همین نفس بگانه است لا غبیر.
# ~~مقصودش - والله اعلم - ازاین ابیات آنست که نفس یکی بیش نبست، واورا دو
# ~~جهت ظهور است، یکی من حیث البساطة والکلیتة والجمعیتة، ومثال روشن این
~~جهتش
# ~~در خارج حقیقت قرص آفتاب و نوریتت مطلق اوست که اصلا فابل تبعیض
~~وانقسام
# ~~نببست ، واما جهت دومش، جزویت وتقبید است به حکم تدبیری، ومثالش شعاع
# ~~آفتابست ، وهرچند این شعاع هم عین نور است، وفی نفسه بساطتی دارد، اما
~~بهحکم
# ~~آن که قابل ظهور است واتتصال بهعالم ترکیب وجسمانیتت من الهوا الی
~~الارض وما
# ~~بببنهما ، به آن سبب جزویتتی ، بهوی مضاف میشوده وجنان می نماید که
~~متجتزی و
# ~~منقسم است، وفی الحقیقه آن تجزیه و انقسام از آن مظاهر وقوابل است که
~~به سبب آن
# ~~کسه این شعاع مظهر و مثظتهر ایشانست به واسطهآ آن قرب واتصال بهوی مضاف
# ~~مینماید ، هم چنین نفس نیز از آن جهت که قابل ظهور است بهصورت تدبیر
~~امزجهآ
# ~~جزوی مختلف ، اورا بهحکم اضافت هروصفی تدبیری وظهور به آن ms534 صفت در
~~آیبنهآ
# ~~هرمزاجی معین، نفس جزئی میگوییم مع توحیدالعین ، چنان که آفتاب2 یکی
~~بیش
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~567
# ~~1-س 42 ی 21. قوله (س 2) : دانستن، فی م: بآن دانش علوم ...
# ~~2 - اینکه می فرماید ، نفس کلی، یکی بیش نیست ونفوس جزئی ظهورات و
~~رقایق
# ~~و فروع آنند، باید توجه داشت که بنام نفس درملکوت وجود موجودی مدبر و
~~محیط
# ~~برنفوس تحقق ندارد واین عقل کل است که محیط است بکلیهآ حفایق عالم
~~نساسوت و
# ~~شهادت مگرآنکه اراده نماید نفس کلی فلکی را که آن باعتبار جهت ارسال
~~واحاطه و PageV00P712
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_713.png)

# ~~8
# ~~نبست، واورا از حیشیتت ظهور در هرروزنه یی واظهار هرجسمی، پرتو آفتاب
~~وعکس
# ~~وشعاع او میخوانیم، وهم چنان که محال وقوابل را درظهور شعاع آفتاب و
~~صفت
# ~~وخاصبتت او اثرهای ظاهر است، تا اگر برآبگینهآ سبز میتابد عکسی که ازاو
~~ظاهر
# ~~میشود، سبز پیدا میگردد، واگر برآبگینهآ زرد، زرد. واگر برآبگینهآ سرخ،
~~سرخ
# ~~و اگر روزن مثدور میباشد، شکل شعاع مدور مینماید. واگر مربع، مربع. و
~~اگر
# ~~مستدس، مستدس. واگر برروی گازر مینابد، سیاهش میکند، واگر بر شقتهآ
~~جامه
# ~~میتابد، سپیدش می گردانده هم جنین مرائی امزجه را درظهور نفس درایشان و
~~تقبید
# ~~به تدبیر ایشان واظهار احوال ایشان، اثرهای عظیم ظاهراست، که اختلافات
~~وتنوعات
# ~~اغراض وآمال و أمانی وصفات واخلاق ذمیمه و آداب وصنایع عموم خلایق به
~~حسب
# ~~وحکم آن اثرها وتنوعات واختلافات ایشانست . وباز این شعاع اگر مثلا بر
~~آیینهآ
# ~~صافی افتد وبعد از تکیشف به کبفیت آن آیینه، عکس او برآبگینه افتد،
~~وبآن
# ~~منکیتف شده پرتوش بر آبی صافی افتد و از آن آب صافی تکیشفی پذیرفته
~~بردیواری
# ~~مشارق التدراری
# ~~گلتیت عین عقلست . نگارنده درحواشی بر - قوی النفس - حکمت صادقیه -
~~مولانا
# ~~محمدصادق اردستانی در اواخر ریساله آنجا که درصدد تزییف مرام شیخ رئیس
~~و
# ~~صدرالحکما برآمده است ودر جواب اشکالات ومناقشات وبرای فرار ازایرادات
~~همین
# ~~مشرب شارح وناظم را که کثیری ازعر فا برآن رفتهاند ، انتخاب ms535 نموده ،
~~دراین مسأله
# ~~مفصل بحث کردهام ودر آنجا بیان نمودیم که نفس بماهی نفس دارای تکشرت
~~فردی و
# ~~بحسب ابتدای وجود کلیهآ نفوس افراد نوع واحد واز حفایق متواطئه بشمار
~~مپروند و
# ~~نفس بعنوان نفس حادث زمانی ایست واضافهآ ببدن ذاتی وجود نفست وبدن
~~بهنحوابهام
# ~~درجمیع مراتب از نفس جدا نمیباشد ولی فرف ایست بین ابدان اخروی ومثالی
~~ودنیوی.
# ~~برای بحث مفصل وتقریر ماهو الحف، رجوع شود به حواشی حقیر بررسالهآ قوی
~~النفس
# ~~که حکمت صادقیه نام دارد وملا حمزه گیلانی تقریرات اردستانی را در
~~مباحث نفس
# ~~بصورت ریسالهئی درآورده و آنرا حکمت صادقیه نام نهاده است - سیدجلال
~~آشتیانی
# ~~مشهد مقدس رضوی لیلهآ اول جمادی الأول 1396 من الهجرة النبویة
~~المصطفویة PageV00P713
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_714.png)

# ~~مصقول آید، واز آن دیوار برجسمی افتدکه مقابل آن دیوار مصقول بوده
~~باشده آن
# ~~شعاع را بهحسب هرمظهری ازاین مظاهر مذکور، وصفی ورنگی حاصل می آید ،
# ~~به خلاف آن که آن شعاع، بی هیچم تکبشفی برشخصی تابد که جز صفت ورن همان
# ~~بک مظهر، با او حکمی وصفتی دیگر همراه نباشده هم چنین اگر جنان که جهت
~~تدبیر
# ~~نفس به وساطت ملکی با ملایکهآ بسیار به مزاجی عنصری، تعلق گیرد، ازهر
~~ملکی
# ~~خلفی وصفتی وخاصیتتی با او همراه میباشد، واختلاف همم ومقاصد دینی و
~~علوم
# ~~بقینی واخلاق وآداب نفسانی وتنوعات آن، از آثار آن وسایط و اختلافات و
~~تنوعان
# ~~صفات ایشان واقع میباشد. واما اگر تعلق نفس به مزاج کاملی بی وساطتی
~~ظاهر
# ~~میشود، همه اخلاق واوصاف او وحدانی النعت می باشد متناسب . واشارت فرآن
~~و
# ~~حدیث در نقی واسطه واثبات آن وارد است؟ اما اشارت فرآن به نفی واسطه
~~ر(و تفخت
# ~~فیه من1 روحی) واما اشارت حدیث بهثبوت واسطه، قوله، علیه السلام : ر(ان
~~خلق
# ~~احدکم یجمع فی بطن امته اربعین یوما نطفة ، ثمة یکون علقة مثل ذلک، ثم
~~بکون
# ~~مضغة مثل ذلک ثم یبعث الله الیه ملکا باربع کلمات، فیکتب علبه عمله
~~واجله ورزقه،
# ~~وشقی* ام ms536 سعید، ثم؟ ینفخ فیه الروح" یعنی : الملک ینفخ . پس ظهور
~~نفس فیرکامل
# ~~به وسایط بسیار میباشد میان این شخص ومیان نفس کل، پس نفس یکی بیش
~~نیست،
# ~~و تنثوعات2 ظهور او را نفوس جزئی میخوانند ، وهکذا الأمر فی الوجود
~~بعینه
# ~~شعیدالدین فرغانی
# ~~569
# ~~1-س415ی29
# ~~2- کلیهآ نفوس انسانیه بحسب نو6 متحدند باعتبار وجود ابتدائی و باعتبار
~~رجوع
# ~~الحق انواع متباینهاند باعتبار ملکات وآثار حاصله ازنیشات واعمال. لذا
~~حشر نفوس
# ~~مختلف ایست، چون نفس درابتدای وجود ودر مقام خیال وعقل هیولائی ماده
~~معنولات
# ~~وصور مکتسبه وصورحاصل ازاعمال ونبات جهت فعلیست ومنشأتکوین وجود نفسنده
# ~~لذا نقوس درمقام حشر مختلفند بحسب نفس ذات و وجود ولذا دارای حشر
~~مستتلند
# ~~وبا نفس کلی از حیث ذات تباین دارند و فاعل مابه الوجود درنفوس عقلست
~~مادامی که
# ~~نفس واقع تحت تدبیر عقل محاط عقل باشد وبرخی ازنفوس در مقام استکمال
~~بمرحلهئی PageV00P714
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_715.png)

# ~~50
# ~~والحقیقة ، فافهم . بعرف معنی قوله : ((من عرف نفسه عرف ربته) .
# ~~اکنون چون مراین نفس یگانه را ظهوری خاص آمد به نسبت با هر شخصی به و
~~اسطه
# ~~با بیواسطه ، واز آن حبثیتت به تدبیر بدنی منعیگن گشت، وآیینهآ آن نسبت
~~ظهور
# ~~نفس، مزاجی مخصوص آمد، وقیام وثبات آن مزاج بغذایی معناد مشروطست، وحکم
# ~~تدبیر نفس به واسطهآ قوا وحواس و اعضا، میسگر شد، پس آنگاه که این نفس
~~مراین
# ~~آلات را درتدبیر استعمال میکند ، به تدریج غذا تحلیل می بذیرد ، چه
~~حرکت محلتل
# ~~است وروح حیوانی به سبب تحلیل غذا، ضعیف میشود، وقبام وحرکت قوا وحواس
# ~~واعضا به روح حیوانی بازبسته است، وبه فتور وضعف او، به واسطهآ تحلیل،
~~فتوری و
# ~~نقصانی وکلالی دراین قوا واعضا، پیدا میآید، پس نفس به علم فطری وهدایت
~~عام2
# ~~اأعطی کل5 شیء1 خلقه، ثم هدی) به عدم مساعدت آلات محس میشود، از
~~استعمال
# ~~آلات ظاهر اعراض میکند، وبه باطن متوجته میشوده تا بدل ما یتحلگل از
~~غذای تازه،
# ~~حاصل می آید ومرکب، قتوتیابد، و آنگاه باز ms537 به تدبیر و استعمال جمیع
~~آلات، توجثه
# ~~مشارق الترراری
# ~~میرسند که عقل حسنهئی از حسنات آنان بشمارمیروند تا جهرسد به نفس مدبتر
~~جسم
# ~~سماوی که خود تحت تربیت عقل واقعست - فالمصیر الی ما علقناه علی
~~الرسالة التی
# ~~املأها مولانا محمدصادق الاردیستانی - قده - حقیر در آنجا بیان نمودم
~~که ممکن نیست
# ~~که اضافهآ نفس کل بهبدن مادی درایتدای امر اضافهآ تدبیری باشده چون این
~~بدن،
# ~~بدن نفس کلی نشود ناچار اضافهآ نفس کل اضافهآ کلی و سعی نظیر اضافهآ
~~عقل کل فاعل
# ~~مابه الوجودست نه اضافهآ جزئی وچون حدوث بجشرد تام ممتنع است ناچار
~~حادث
# ~~صورت مبدا تنویع ماده و محصل جنس خواهد و قهرآ این صورت درابتدای امر
~~عین
# ~~صور جسمانی است وناچار ازطریق تحول جوهری واشتداد ذاة ی بمفام تجسرد
~~میرسد
# ~~وباید اولین صورت آن، مجرد برزخی باشد که به تحولات حمبلی وسیر ذاتی
~~بمقام عقل
# ~~بالفعل ریسیده وجمیع درجات استکمال دریک وجود عریض رفیع الدرجات واقع
~~میشود
# ~~وتا فناء فی الله درنفوس کامله این سیر ادامه دارد - جلال آشتیانی -
# ~~1-ص20،ی 52 PageV00P715
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_716.png)

# ~~نماید، آن حالت اعراض نفس را از تدبیر و استعمال آلات ظاهر، خواب
~~میگویند، و آن
# ~~زمان که نفس از این آلات ظاهر اعراض می نماید و به باطن می بردازده اگر
~~این نفس مدبتر
# ~~چزوی را تجردی که موجب مناسب باشد میان جهت تد بیر و کلبت او مراین نفس
~~جزکی را
# ~~حاصل شوده ازتدبیرقوای باطنه هم متخلتص شود، و به حضرت کلیت خودش، میل
~~کند،
# ~~جهت کلبت او برشکل عالمی که معانی وعلوم بهذات او قائم باشده برجهت
~~جزئیت
# ~~خودش پیدا میشود، وپیش ازاین به حکم "اکتب علسی فی خلقی" این
~~معانی و علوم
# ~~غریب به نسبت با ابن عالم ، جون درآن حضرت کلسبت مرتسم بود که ((وقد
~~طبعت
# ~~فیها العلوم" اشارت به آنست . پس این جهت کلیت که برشکل عالم پیدا
~~شده است
# ~~مراین جهت جزئبنت خودش را به سوی عالم کلبیت ms538 که اصل است ومعانی دراو
~~منطبع،
# ~~دلالت می کند تا آن علوم ومعانی غریب را بهحکم وحسب مناسبت حالی از آن
~~حضرت،
# ~~ضبط وفهم کند، وپیش ازاین آنگاه که طینت آدم، علیه السلام، تمام شد و
~~این جهت
# ~~تدبیری من حیث جمعیتتها بجمیع الجهات التدببریه الجزئبة ، درآیینهآ
~~مزاج آدم ،
# ~~علیه السلام، بیدا شده اسما وطرق تصریفات آن علوم ومعانی را بهحیی
~~الهیء تلقی
# ~~کرده بوده کما اخبرنا بقوله ، تعالی : ((وعلتم آدم الاسماءا
~~کلتها" ، وآن جهت
# ~~تدبیری من حبث جمعبیتها لهذه الجزئبتات که خطاب "الست2 بریکه) با
~~ایشان و
# ~~وتعبسنات ایشان بود ودرمظاهر مثالیشان، وجواب ((بلی) هم ایشان داده
~~بودند، به آن
# ~~اسما ومعانی وطرق تصربفات وتأوبلات وتفهبمات وتفهمات عالم شده، وهو
~~المراد
# ~~بقوله: (واعلمت باسمائها قدما بوحی الاأبکوة) الا آن که احکام امزجه و
~~وسابط میان
# ~~هرجهتی جزئی تدبیری ومیان آن علوم ومعانی واسما حجاب وحابل شده بودند ،
~~و
# ~~آن علوم به نسبت با عموم، مغلوب احکام امزجه گشته، وحکم جهل غالب و
~~پیدا
# ~~آمده. پس چون جهتی از این جهات تدبیری جزئی از تدبیر قوای باطن وظاهر
~~خلاص
# ~~یابد وبه عالم کلیت میل کنده به حکم مناسبت حالی و به حسب اوجیزی از آن
~~علوم و
# ~~سقیذالدین فرغائی
# ~~(ان
# ~~1-س 42ی 29. قوله (س 2): موجب، فی م : سبب ...
# ~~2- س47 ی 171.

PageV00P716

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_717.png)

# ~~572
# ~~معانی تلقی کند و تذکریش ولو من بعض الوجوه از آن اسما که به پدرش
~~رسیده بود
# ~~حاصل آیده چون باز به عالم تدبیر مراجعت کند، از آن اسما ومعانی آن چه
~~ضبط کرده
# ~~باشد بعضی را- کما هی - ظاهر باید ومعلومش شوده وبعضی را که قتوت
~~متخبتله
# ~~کسوتی مناسب آن حال که او بدان مننلبتس بوده است پوشانیده باشد، به
~~تعبیر محتاج
# ~~شود ، اگر این ببننده به تعبیر دانا باشد از آن کسوت خیالی آنرا به
~~کسوت حستی
# ~~تعبیر، والا به مثعبتری که به آن علوم وتعبیر آن دانا باشد رجوع سازده
~~تا آنهچه از
# ~~علوم غریب ms539 وکواین که به ماضی ومستقبل تعلق دارد در آن چه او دیده است
~~مدرج
# ~~باشد، اورا از آن آگاه کند. پس این علوم ومعانی دراین حالت خواب، نفس
~~را هم از
# ~~وی حاصل آمده است، وهم ازخود بدانش آن متنعتم وخوش عیش شده، وهم از
# ~~خودش به آن علوم پر شده است نه ازغبری واز تفرقهیی که به غیری تعلق
~~دارد .
# ~~ولو انکها ، قبل المنام ، تجتردت   لشاهدتها مثلی ، بعبن صحیحة
# ~~واکر چچنان که ابن نفس توکه مسترشدی پیش ازخواب درحال بیداری ازاین
~~قبود
# ~~تدبیری وجزئبت همجو من ازعلایق وشواغل وتعلثفات وتعششقات وهمگی آمال و
# ~~أمانی وشهوات وصفات جسمانی و نفسانی و روحانی مجرد شدی، وهیچ ازاین
~~اوصاف
# ~~اصلی و عارضی جنان که با نفس من همراه نیست با این نفس تو نبز همراه
~~نماندی ،
# ~~حبنئذ هرآینه مراورا اعنی : نفس خودت را واصل وحقیفت اورا مشاهدت کرده
~~بی
# ~~به جشمی روشن به نور (فبی یبصر" ، ومعلوم کردهیی که نفس یکی بیش
~~نیست ، و
# ~~تفرقه به اوصاف وتعبسنات است، لاغببر.
# ~~وتجریدها العادی* اثبت ، اولا2
# ~~تجثردها الثانی المعادی ، فائبت1
# ~~و این مجتردگردانیدن نفس مرخودش را که به طریق عادت خواب و اعراض از
~~احکام
# ~~و اوصاف تدبیری، اورا حاصل می آید تا به این تجرید عادتی دراول سلوک
~~ومبادی
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1 - تجریدها : تعریتها، تجسردها: تعریها. المعادی: ای فی یوم المعاد
~~PageV00P717
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_718.png)

# ~~امر وصول، با بیش از آن به عالم خود توجه می کند، واز آنجا هم ازخود و
~~کلیت
# ~~خودش علوم و اسرار و اطلاعات تلفی می کند، این تجریدعادتی اثبات
~~میکندکه نفس
# ~~را مجتردشدنی هست فیثانی الحال از این بدن واحکام و اوصاف او، که در آن
~~مجرد
# ~~شدن به طریق انسلاخ بمعاد کلتیت خودش رجوع لازم میافتد، پس این
~~تجریدعادتی
# ~~به طریق خواب، پایهیی ودرجه یست مراین تجرد حقیقی را به دو جهت :
# ~~یکی، آن که چون سالک به عقل خود نظر کند که چون سبب حصول این علوم ms540 و
# ~~اسرار واطلاعات که درخوایش حاصل شده نجشرد و اعراض نفس اواست از شواغل
~~و
# ~~تعلقات بدنی، پس داند که اگر این تجثرد واعراض نیز درغیر خواب دست دهد
~~،
# ~~همین نتبجه حاصل آبده واین نظر باعث سالک شود برمزید اجتهاد درسلوک و
~~فنای
# ~~اوصاف ونفی تعلثتات ، وآن سلوک موجب تمکثن او گردد از تجرد وانسلاخ و
# ~~توجته بهسوی معاد وکلتیت خودش فما فوقها من مراتب البقاء.
# ~~واما جهت دوم، آنست که مبادی وصول وکشف حقیقی درمقام نبوت به محض
# ~~موهبت وهدایت، ودرمقام ولایت، به سبر وسلوک راه فنا، خوابها * وقایع
~~راست و
# ~~درستست ، جنان که مصطفی را، صلی الله علیه وسلتم، در مبداء ظهور حکم
~~نبتوتش،
# ~~شش ماه ظهور وحی و ملک بروی به طریق خواب بوده است، جنان که به آن معنی
# ~~اشارت فرموده است درحدیث که : (الرؤیا الصادفة جزء من ستتة وأر بعین
~~جزءا من
# ~~النبکوف" جه مدت ظهورش، صلی الله علیه وسلم، میان امتت به صورت
~~نبوت ورسالت،
# ~~دیست وسه سال بود وشش ماه ، ازاین مجموع جزوی باشد از جهل وشش جزو . پس
# ~~ازاین جهت ایبن تجثردعادنی واعراض نفس درخواب درجه ییست مثبت ومعبیتن
~~تجیرد
# ~~حقیفی در بیداری و توجه به معاد به طریق معراج یا به طریق انسلاخ . پس
~~تو که
# ~~مسترشدی، عقل و نظر اعتباری خودث را دراین باب اندک مشمر ودرکار آور
~~وبه
# ~~این جچه گفتم ومثالها که نمودم ازجا مرو وثابت باش . والله الهادی -خ -
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~572 PageV00P718
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_719.png)

# ~~574
# ~~ولا تک ممتن طبکشتهآ دروسثه،
# ~~بحبث استقلکت عقله ، واستقزتت1
# ~~واز آن علمای ظاهر مباش که به نقلیات مقیکد باشد و کثرت دراست این علوم
~~نقلی او
# ~~را مغرور وسبکسارگردانده تا ازجای برود وعقل خودرا که به تفکثر وتدبثر
~~در باطن
# ~~قرآن وحدیث وامثلةروشن ومثلها مطابق معانی خوب استنباط کند وازشاهد
~~برغایب
# ~~استدلال کند، اندک شمرده واز هرجه جز به طریق صریح نقل بهوی رسیده است
~~،
# ~~اعراض نماید ، وجون عقل را که اورا ms541 دراین علوم نقلی اوهم مدخلی عظبم
~~است و
# ~~فهم آن نقلیات وحججودلایل آن بروی موقوف، درباب استخراج و استنباط
~~معانی
# ~~غریب و ادراک معانی مجگرد، به جیزی برنگیرده علوم کشفی وذوقی که به
~~بسیاری از
# ~~ابن معانی مستنبط به عقل باریکتر است، درتنگنای وعای نفس وطبع یا ذهن
~~او کجا
# ~~تواند گنجید تا بهسبب جهل وعدم گنجابی آن علوم را به سفسطةآ با به کفر
~~و زندقه
# ~~و بدعت ومذهب حثلول نسبت کنده با آن که اصول این علوم، در نقل، مذکور
~~باشد.
# ~~پس توکه مسترشدی به علوم نقلی، از علوم عقلی به کلشی اعراض منمای،
~~ودراین امثله
# ~~که به تو نمودم تدیشر کن، وبعد از آن چون به طریق اجمال چیزی از آن فهم
~~کردی از
# ~~آن علوم نقلی وعقلی هم بدر آی، وبه این حضرت جمعیتت من توجثه کن به
~~فنای جملهآ
# ~~وصاف جسمانی ونفسانی خودت ، تا بعبن الحباة علم حقیقی برسی.
# ~~فثم* ، وراء النکقل ، علم یدق* عن
# ~~مدارک غایات العقول الستلبمة2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - فی بعض النسخ بدل: واستفزت، واستقسرت. طیششته حملته علی الطیش ،
# ~~وهو الخفة والنزق .
# ~~2-یعنی: ((بمعارج انا انحق نرسی بپای منبر
# ~~که سری شناسد این سر5 که سزای دارباشد)
# ~~چه آنجاکه مدرسهآ اهل ذوق است معارف عالیه ودقایق ورموز ونوامیس الهیه
~~در
# ~~بین است که با نردبان عقل و رفرف فکر بآن پایه نتوان رسیدن.

PageV00P719

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_720.png)

# ~~جه آنجاکه حضرت جمعبتت منست، علمی الهی است وسری نامنناهی از علوم ذات
~~و
# ~~اسرار وحکم افعال وصفات، که ازغایت غموض وخفاء باریک وپوشیده میشود از
# ~~مدارک عقول سلیم ونفوس مستقیم، ازیراکه بدان علوم واسرار، جز به فهم و
~~عقل
# ~~(بی بعقل) تنوان رسید، واز سر(لا یعرف الله الا الله) گرد آن علوم
~~واسرارة حصنی
# ~~منیع است .
# ~~بباید دانست که عقل فکوتی وصفتی است نورانی ساری در نفس انسانی از
~~آثار و
# ~~انوار عقل اول ، حکم وعمل اوادراک حقایق اشباء وتمبیز مبیان حق وباطل
~~وخیر و
# ~~شتر، ms542 وحث ودلالت بهخبر و وحدث وعدالت ، جنان که درمقابلهآ او هوا اثری
~~و
# ~~صفتی ظلمانی است، از آثار کثرت امکانی وصور نامتناهی ممکنات، که نفس
~~کامل
# ~~شامل آنست من حبث توجثهها الی عالم الطبیعة والعناصر ، واظهار صورها،
~~هم دراین
# ~~نفس مثدبتر انسانی ساری وحکم وعمل او ظهور بهصور انحرافات و حث ودلالت
# ~~به تصشرفات وصور انحرافات نامنناهی، خلقا ووصفا وقولا وفعلا، وجملة فوا
~~و
# ~~اخلاق و اوصاف روحانی مثل مفکتره وحافظه، وهمجو طهارت ونزاهت وایمان و
# ~~اسلام وغبرها اعوان وانصار عقلند، وهمگی قوای جسمانی و صفات واخلاق
~~ذمیمه
# ~~جون شهوت و غضب و بختل و حسد و کبر وظلم اعوان هوااند ، وهرگاه که حکم
# ~~هوا به مدد احکام عادات، براین نفس جزئی مدبر، غالب آید، لابد عقل را
~~باعوانه
# ~~وانصاره، مغلوب گرداند، ودرعمل خود استنباع واستعمال کنده تا وجوه مکر
~~و
# ~~حبله در تحصیل مطالب شهوات ولکذات ازجهت هواء به کار برده وهرگاه که
~~عقل
# ~~باعوانه غالب باشد، هوا را استتباع و استتعمال کند در جده و اجتهاد
~~درعبادات وانواع
# ~~فربات، واین عقل را سه نوع از ادراکات است :
# ~~بکی ، به آلات ومدارک حستی ظاهرا وباطنا
# ~~و دوم ، بهفتوت فکری لاغبر که به وساطت ابن قتوت فکری، قیاسی ترکیب
~~کنده
# ~~ومقدمات برانگبزد، وازآنجا تتبجهآ ادراکی وعلمی بحاصل کند، واین قسم را
~~عقل
# ~~نظری گویند.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~575 PageV00P720
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_721.png)

# ~~576
# ~~ونوع سوم، آنست که آن قتوت عقل از باطن نفس سربرزند، وبالذات لا
~~بالآلات
# ~~ادراک اشبا کند، واین قسم آنگاه میستر شود که به ریاضت و مجاهده ترکبه
~~و تخلیهآ
# ~~نفس از اخلاق ذمیمه و به اخلاق حمیده دست داده باشد، واز مجاذبات آمال
~~و آمانی و
# ~~صفات وصور انحرافات که به هوا تعلق دارد، خلاص نفس تحقشق پذیرفته و به
~~حضرتی
# ~~که منبع علومست جون لوح المحفوظ مثلا متوجه گشته، وبعضی را ازحکمای
~~اوایل،
# ~~شمته بی ازاین دست داده است، وبهحکم آن که علاقهآ نفس به مزاج تمام
~~منقطع ms543 نشده
# ~~است، ومادهی هوا به کلی منحسم نگشته، آن علوم از حکم حجابیتتی که لازم
~~طبیعت
# ~~و مزاج است " تمام خالی نبوده است ، و اختلافات وخطاهای بسبار به
~~آن علوم و
# ~~ادراکات، واشکالات برایشان متطترق شده است، وابن جمله اقسام عقل و
~~ادراکات
# ~~او، درزیر طور ولایت ونبوت است، ازبراکه ادراکی که درطور ولایت و
~~نبوتست
# ~~به طریق کشف ومشاهده مثدرک او آن ستر وجودی الهی است که در دل ولی یا
~~نبی
# ~~منتجلتی است، ونفی وفنای ابن ادراکات عقلی وعقل ونفس وغبرهما، درظهور
~~تجلی
# ~~آن سر وجودی، شرط است .
# ~~پس میگوید که : توکه مسترشدی به علوم نقلی، مغرور مشو ومدرکات عقل را
# ~~که در مرتبهآ خودی علتوی و تحققی دارد از ادراک ملکوتیات و روحانیات و
# ~~مجردات، به سبب آن که ازاین علوم نقلی ومفهومات تو خارجست، به کلی نفی
~~مکن،
# ~~وبه سبب جهل از آن تععبشب واستنکاف منمای که بالای این علوم منقول تو،
~~علمی از
# ~~علوم الهی وکشفی هست که به مقام وطور نبوت وولایت تعلق دارد ازعلوم
~~اسما و
# ~~صنات، که باآنکه این علوم عقلی از ادراک معجردات و روحانیات سخت دقیق و
# ~~باریکست ، وبه نسبت با علوم نقلی غامض وپوشیده، ومعذلک آن علم الهی که
~~به طور
# ~~ولایت ونبوت معلق است ازمدارک عقول سلبمه که بالای علوم نقلی است ،
~~وهیچ
# ~~آفتی ومانعی ازاحکام هوا وطبیعت بهوی متطترق نمیتواند شد ، هم باریک و
# ~~پوشیده است واز غایت دقت وخفای این علم الهی مذکور، آن عقول سلیمه از
~~ادراک
# ~~مشارق التدراری PageV00P721
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_722.png)

# ~~آن قاصرند، تا به این نقلیات تو جه رسد؟ ودر آن معرض جه باشد ؟
# ~~تلقتیته منشی ، وعنتی أخذته ،  ونفسی کانت، من عطائی، مشمکدتی1
# ~~من آن علم الهی وسر غیبی را که امثلهآ آن با تو گفتم ودیگر خواهم تقریر
~~کرده
# ~~هم ازخودم که این حضرت احدیثت جمع مذکور است، تلفی کردم، وازاو
~~پذیرفتم،
# ~~وهم ازغیب ذات خودم آن علم به من واین حقیقت ms544 من، تجاوز کرده تا ازاو
~~باز گرفتم
# ~~بعد از آن که تمام از آن خودی مجازی خودم واز آن صفات وعلوم عقلی و
~~نقلی، به کلی
# ~~فانی شده بودم، وبه این حضرت جمع وحدث خودم تحتتق محفتق بافته و به
~~ازالت
# ~~همهآ احکام امنبازی آن حقیقت به من مضاف آمده، وابین نفس وذات من،
~~اکنون من
# ~~حبث جمعیگتها بین الأحدیثة ، ازعطاها ورحمتهای اختصاصی غیبی خودش ، مرا
~~به آن
# ~~علم وفهم وتدبر آن مددکننده بوده وفی الحقیقه، مددکننده هم ، من بودم
~~من حبث
# ~~الباطن وحکم فاعلیتته ، ومددگیرنده هم من بودم من حیث الظاهر والجمع و
~~حکم
# ~~فابلیتته ، فافهم، ففیه سر شریف .
# ~~پس اکنون دراین ابیات آینده ، مثالی دیگر خواهد نمود خبال باز را و
~~صوری
# ~~را که از او ظاهر میشود مرصدور وظهور کثرت صفات و افعال را ازیک ذات
~~یگانه .
# ~~ولا تک* باللاهی عن اللتهو جملة،
# ~~فهزل الملاهی جدة نفس مجکدة2
# ~~یقال : لهبت ، بالکسر ، عن الشیء لثهیقا ولهیانا ، اذا سلوت عنه وترکت
~~ذکره ،
# ~~ویقال : اله عن الشیء، ای : اترکه .
# ~~یعنی: تو که متابع و مسترشدمنی، مشغول و مثعرض مباش از این بازی به
~~یکبارگی،
# ~~و به گلی ترک نظر در آن واعتبار به آن مکن که هزل ومجازی که در آلات
~~لهو و بازی
# ~~است، عبن جد است مرنفسی را که دراشیاء نظر واعتبار بهجد و تحقیق کند،
~~ازیراکه
# ~~بسعیدالدین فرغانی
# ~~5777
# ~~1- ممتدتی، من أمارة: اعانه
# ~~2 -الجدة ضدة الهزل. مجدة : نقیض هازلة PageV00P722
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_723.png)

# ~~578
# ~~عبث را مطلقا درنظر محقق واعنبار تحقبق وجود نیست . بل که هرجه دروجود
~~ظاهر
# ~~و مشخکص میشود، آن را درعالم حقیفت معنیی درست و محقق است که هر کس که
~~در
# ~~آن صورت، عین آن معنی را مشاهده کند، به نظر عقل یا به بصیرت اگرچه
~~آنصورت
# ~~آلت لهو ولعب باشد در نظر عموم خلق، اما آن درنظر این معتبر، صورت
~~حقیقتی
# ~~درست وجد باشد، واز فواید بسیار خالی نبود، والدلیل علیه قوله تعالی ms545 :
~~"وما
# ~~خلفنا السموات والأرض1 وما بینهما باطلا ذلک ظن* الذین کفروا" ای:
~~ستروا الحق
# ~~والحقیقة، باحکام نفوسهم وتقیشدهم بالطبع ، وهرچه دراین ظاهر وجود است،
~~مما
# ~~بین السماء والأرض است، پس باطل وعبث نباشد، لاجرم هرکرا نفسی مجدة
~~باشد ،
# ~~جهد کند ، تا از آن میان صور لهو ومجاز ، صورت حقیفت و حفیتت و فایدهآ
~~آن را
# ~~عموما وخصوصا دریابد، واز آن نصیب خود بر گیرد .
# ~~وایاک والأعراض عن کل صورفر
# ~~مشموهة ، أو حالة متحبلة
# ~~اباک هیهنا للتحذیر باضمار احذر وباعد ، فان ایتاک متی کانت للتحذیر،
~~ولم یکن
# ~~بعدها ان المصدریتة، فالواو، او من بعدها لازم، ومتی اعقبه ان
~~المصدریکة، فیقال
# ~~بانواو او بمن او بحذف من، کما تقول: اباک والأسد، ومن الاسد، او تقول:
~~ایاک
# ~~وان تفعل کذا ، او من ان تفعل کذا ، او ان تفعل کذا . والتمویه
~~التلبیس ، واصله،
# ~~موهت الأناء اذا طلیتنه، وهو من نحاس اوحدید، بذهب اوفضتة، فالصورة
~~المموهة،
# ~~ان تراها وتحسبها شبیئا ، وهی فی نفس الأمر علی خلاف ما تراها وتظثنها
~~، کصور
# ~~یریکها صاحب الستارة . والحالة المستحبلة : هی التی لا اصل لها ولا
~~ثبات من حیث
# ~~النظر الی حفیقتها، کتلک الصور الخبالیتة وما یبدو منها فی نظرک .
# ~~یعنی : دورباش از اعراض ازهرصورتی که چنان که نماید او چنان نباشد، یا
~~از
# ~~هرحالتی که زود تغیشرپذیرنده باشد ، همچون صورتهای آن خیالباز ،
~~واحوالی که
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1-38،ی26
# ~~2 - المموهة: المزخرفة، المحسنة الظاهر التحیلة : المتغیشرة
~~PageV00P723
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_724.png)

# ~~برآن صورنها طاری میشود ، از حزن و فرح و بکا و ضحک وغبر آن.
# ~~فطیف خیال الظل ینهدی الیک ، فی
# ~~کری اللکهو، ما عنه الستائر شقت1
# ~~ججه آمدن خبال آن سایه بی که خبالباز به نو می نماید ، هدیه می آورد
~~بهسوی تو در
# ~~آن حالت بازی ومشغولی نو به آن که همچو خوابی است، ازجهت اعراض تو در
~~آن
# ~~حالت از کارهایی که اصلی و حقیقتی دارد، وبرتو عرضه میکند در آن حالت
~~آن چیزی
# ~~را که ازاو آن پردههای شفتاف و ms546 تنک شده، تا تو آن چیز را ازپس آن
~~پردهها
# ~~میتوانی دید.
# ~~بعنی: جنان که صورتهابی که درخواب میبینی خیالست که نفس تو از ورای
~~پردهآ
# ~~خواب به تومی نماید، وآن درعالم حس حقیقتی ندارده هم چنین این صورتها
~~که همچو
# ~~ظلال این صاحب بازی خبال به تو مینماید ، متحرک وسخنگوی ازپس آن پرده
~~که
# ~~درمیان آویخته است، و آن صورتها هم بیرون آن پرده، هیچ حقیقتی ندارد ،
~~تا آن
# ~~پرده وبازیهای او، ترا ازدیدن حقیقت آن صورتهای بی اصل ، مشغول می
~~گرداند .
# ~~پس ازاین جهت آن حالت بازی ومشغولی را به او ، تشببه کرد به خواب، که
# ~~مشغول کننده است ازعالم حس ، وگفت : فی کری اللتکهو ، وظهور آن صور
~~خبالباز
# ~~را که ظلالند ، تشببه کرد به طیف خبال که درخواب پیدا شوده اکنون می
~~گوید: که
# ~~جنان که آن صورتهای خبالی درحالت خواب، ترا ازمعانی اخبار می کنند ازپس
~~پردة
# ~~خواب، تا تو به طریق تعببر از آن معانی، آگاهی مییابی ، هم جنین این
~~صورتهای
# ~~خبالباز، ازپس آن پرده، ترا از معنی وحدث فعل ووجود فاعل و کثرت مظاهر
~~وصور
# ~~آن فعل و وجوده اخبار میکنند ، تا تو اعتبار کنی وازاین صورتها، آن
~~معنی را فهم
# ~~کنی .
# ~~تری صورالأشیاء تجلی علیک، من
# ~~وراء حجاب اللکبس، فی کل خلقة2
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~579
# ~~1 - الطیف : الخیال الطائف فی النسوم. الظل: الفیء. کلری نوم
# ~~2 - فی بعض النسخ : تری صورة الأشیاء . وفی بعض النسخ ایضاء فی کل3
~~خلققة ای PageV00P724
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_725.png)

# ~~58
# ~~میبینی که ازپس آن حجاب پوشش، اعنی پرده و ستاره یی که خیالباز نصب
~~کرده
# ~~است، و آن پرده را حجاب گردانیده میان خودش ومیان نظر تو، که ازپس آن
~~پرده
# ~~صورتهای چیزها از هرگونه یی درهرنوع جامه یی وصورتی، برتو و نظر تو،
~~جلوه کرده
# ~~میشود، فاعل یکی وفعل یکی وصور مختلف .
# ~~تجمکعت الاضداد فیها بحکمة،
# ~~فاشکالها تبدو علی کل هیأةا
# ~~صوامت تثبدی النطق، وهی سواکن
# ~~تحرک تثهدی النثور، ms547 غیر ضویکة2
# ~~مجتمع بینی اضداد را در آن صورتها به و اسطهآ علمی وحکمتی که
~~خیالبازراست
# ~~در آن جمع اضداده چه نظرا الی ذوات تلک الصورة ، غبر جامه بارهیی چند
~~کهنه، یا
# ~~کاغذپارهیی چند بهم جمع آورده، نیستند وهیچ نطقی وحرکنی و نوریتتی به
~~ایشان
# ~~قائم نه، لیکن آن خبالباز، به آن علم وحکمت خود، درایشان، جیزی تعبیه
~~کرده است،
# ~~که با آن که ایشان بهذات خود صامتند، ازخود نطق اظهار می کنند، وبا آن
~~که بهذان
# ~~خود ساکنند، حرکت میکنند ، وبا آن که هیچ روشنایی بهذات ایشان قائم
~~نیست ،
# ~~روشنایی به جشم تو هدیه می آرند، پس شکلهای آن صورتها درهرگونه پیکری،
~~پیدا
# ~~می آیند، وجمله این اضداد را که خاموشی ونطق ، وحرکت وسکون، وظلمت و
~~نور
# ~~است، بهذات خود جمع میکنند ، به واسطهی اثر حکمت و علمی که از خبالباز،
~~در
# ~~ایشان، سرایت کرده است ، هم چنین حقایق ممکنات وصور جسمانیات فی انفسها
# ~~مظلم وساکن وخاموشند وبه حکمتی که موجد، تعالی و تقتدس، دروجود یگانه و
~~نفس
# ~~وحدانی، تعبیه دارد وبه ایشانش اضافت میکند ، همه گویا ومنحرک و
~~نورانی، ظاهر
# ~~میشوند ووجود وفعل، جز یکی نی .
# ~~مشارق التدرادی
# ~~ثوب المندرس والخلق. وفی بعض النسخ کما تری خلقة ، وارابها مطاق الثوب.
# ~~1 - فی بعض النسخ : تجمعت الأضداد ... لکمة
# ~~2- ضوی مسهل ضویئة، مؤنت ضویء: نیر و منیر.

PageV00P725

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_726.png)

# ~~قوله : غیر ضویلة یجوز فیه النصب للحال ، والرفع بان یکون خبر مبنداء
# ~~محذوف ، ای: تهدی النور وهی غیر ضویگة
# ~~وتضحک اعجابا ، کأجذل فارح  وتبکی اتتحابآء مثل ثکلی حزینة1
# ~~الاتنحاب، کالنحیب، وهو: رفع الصوت بالبکاء ، منصوب علی المصدر من غیر
# ~~لفظه، واعجابا علی المفعول له، واجذل افعل من الجذل ، وهوالفرح ، یقال
~~: جذل فهو
# ~~جذلان .
# ~~وآن صورتها را میبینی که میخندند گاهی ازجهت خوش آمدن وتعجتب نمودن ،
# ~~هسجو شادمان ترین شادمانی، وگاهی می گریند گریستنی به ناله وآواز بلند،
~~هم چون
# ~~ما در فرزندمردهآ غسناک، وبا آن که نه غم به ایشان قائمست ms548 ونه شادی، غم
~~و شادمانی
# ~~از ایشان ظاهر میشود بهحکم آن جمع اضداد که حکمت آن خیالباز درایشان
~~درج
# ~~کرده است .
# ~~وتندب ان أتکت علی سلب نعمة
# ~~وتطرب، ان غنت علی طیب نغمة
# ~~یقال : نکدب المبتت فلان، اذا بکا علیه، وعدد محاسنه .
# ~~و آن صورتها رامی بینی که گاهی اگر ناله میکنند برفوات نعمتی میگریند و
# ~~محاسن آن نعمت را برمیشمارند، واگر وقتی سرود می گویند ، خوش وطربناک ،
# ~~میشوند بهخوشی نغمه یی وصوتی خوش، ونه ازغنا و انین خبر دارند ونه از
~~طببت و
# ~~فوت نعمت، لکن بقصد خبالباز وفعل وحدانی او، آن احوال مختلف از ایشان
~~صادر
# ~~میبینی، این ذکر تنثوعات احوال و افعال این صورتها بود که گفته شد، و
~~بعد ازاین
# ~~تنوعثات صور واشکال ایشان را برمیشمرد، وجمله صورتها را که آن خبالباز
~~می نماید،
# ~~یکیک، ذکر می کند ازجهت اعتبار را . والله اعلم .
# ~~تری الطتیر فی الأغصان یشطرب سجعها ،
# ~~بتغرید الحان ،لدیک شجیکة
# ~~سعید الدین قرغاتی
# ~~581
# ~~1 - اعجابآ: تکبرا وافتخارآ. اجذل: افرح
# ~~2 - سجع الطیر: تفریدها. الشجیة الحزینة یعنی این نفشبندی گارگاه خیال
~~و PageV00P726
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_727.png)

# ~~582
# ~~الطیر : اسم جنس. والسصجع: صوت الحمام خاصکة ، فعممه هنا مجازا .
~~والتغرید
# ~~تطریب الصثوت. والغناء والشجییة فعیلة بمعنی فاعلة من شجا واشجا ، ای:
~~احزن،
# ~~والنعت منه شج وشجبتة علی فعلة بالتخفیف، الا انه قد ورد فی الشعر
~~مشددا ، فی
# ~~قوله : "نام الشجیون عن لیل الخلییتنا) .
# ~~ومیبینی ازپس آن پردهآ خبالباز: جنس مرغان گوناگون را بر شاخسارها که
# ~~آواز میدهند و بهطرب می آورد ترا وحاضران را صوت ایشان به واسطهآ
~~گردانیدن آن
# ~~مرغان آوازهای خودشان را درحلق، وخوش ولطیف کردن آن آوازهای حزین را
# ~~به نزد تو، ودر حقیقت آن مرغان نه آواز دارند ونه صور ایشان را اصلی
~~هست ، الا
# ~~مجموع آن صور وافعال ایشان، فعل ذات یگانهآ آن خبیالباز است .
# ~~وتعجب من أصواتها بلغاتها ، وقد أعثربت عن السن اعجمیة
# ~~وتو درعجب میمانی و تعجب می نمایی از ms549 آوازهای آن مرغان، آواز هرمرغی به
~~لغتی
# ~~که بهجنس وی مخصوصست، در آن حال که از زبانهای بی نطق وحرکت خودشان
# ~~بیانی فصیح و آوازهای صحیح می کنند، و آواز وزبان وبیان همه، جز از آن
~~ذات یگانهآ
# ~~خیالباز، صادر نبست، وتو تنوعات فعل اورا مختلف مشاهده می کنی.
# ~~وفی البرة تسری العیس ، تخترق الفلاء
# ~~وفی البحر تجری الفلک، فی وسط لیجقةا
# ~~ومیبینی درنظر تو بتری وبیابانی واشتران در آن بیابان روان ظاهر میشود،
~~و آن
# ~~اشتران آن بیابان را به رفتار خود قطع میکنند، وبحری پیدامیشود و کشتی
~~درمیان
# ~~مشارق التدرارنی
# ~~صورتگری عالم مثال که ایستاد مشعبد، دریس این صور تنوعات ظلال میکند،
~~مخصوص
# ~~بانسان واوضاع او نیست بل که جمیع کائنات را از وحوش وطیور ونبات وجماد
~~و انس
# ~~وجن وغیره را مع جمیع اوضاعها واحوالها شاملست.
# ~~آفرینش همه تسبیح خداوند دلست
# ~~دل نداردکه ندارد بخداوند اقرار
# ~~1- العیس: الإبل. الفلک: السفینة. اللشجةة معظم الماء: درآن بیابان
~~دوان ظاهر PageV00P727
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_728.png)

# ~~آن دریا میروده وآنجا نه بر است ونه بحر ونه اشتر ونه کشتی، جز آن که
~~فعل یگانهآ
# ~~آن خبالبازه این صور مختلف اظهار میکند .
# ~~وتنظر للجیشین فی البر* ، مرة،  وفی البحر، اخری، فی جموع کثیرة
# ~~وتو نظر می کنی بهسوی دو لشکر باری در لشکری که در بره وصحرا بیدا می
~~آید،
# ~~وباری دیگر درلشکری نظر میکنی که در دریا، ظاهر میشوند، درهرلشکری
~~خلایق
# ~~بسیار ازمبارزان وشجاعان.
# ~~لباسهم نسج الحدید لباسهم، وهم فی حمی حدی ظبی واسنة
# ~~نسج الحدید : الزرد المنسوج منه، مصدر بمعنی مفعول، والحمی المحظور
~~الذی
# ~~لا یقرب لأجل الحمایة ، فکنشی بها هیهنا عن نفس الحمایة. والظبی جمع
~~ظبة ، وهی:
# ~~حدة طرف الستهم اوالسیف ، کنتا بالصفة عن الموصوف . والأسنتة : جمع
~~سنان .
# ~~وبینی که پوششهای این جموع لشکریان جامهها باشد از آهن بافته، یعنی
~~زره،
# ~~از جهت شدت و قوت ایشان درحرب، و ایشان را در حمایت شمشیرها و تبرها و
# ~~نیزههاشان یابی
# ~~فأجناد جیش البرة ms550 ، مابین فارس
# ~~علی فرسی، اوراجل، رب2 رجلةا
# ~~الرجلة والرجولة والرجولیتة ، مصدرالرجل والراجل ، یقال: رجل بین
~~الرجلة ،
# ~~والرجولة والرجولیکة.
# ~~پس اعوان ولشکریان سپاه صحرا را بینی میان سواری براسبی دونده و میان
# ~~باده بی صاحب مردی ومردانگی.
# ~~وأکناد جیش البحر : مابین راکب
# ~~مطا مرکب ، او صاعد ، مثل صعدةا
# ~~الأکناد جمع کنده، وهو: الشجاع بلغة الأفرنج، والصعدة علی وزن الصنعة:
~~القناة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~583
# ~~1- رب3 رجلة: ای صاحب رجال.
# ~~2- اکناد، جمع کند : الشرش الشدید مطاء ظهر مثل صعدة : مثل رمح قیصر.

PageV00P728

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_729.png)

# ~~584
# ~~المستویة تنبت کذلک لا تحتاج الی التثقیف، شبکه صاری السفینة وعمود
~~شراعها بها
# ~~لاستوائه واعتداله. وقولهم : مابین کذا وکذا ، اذا بأین بعضهم بعضا
~~بالصفة والهیأة.
# ~~ومبارزان لشکر دریا را بینی بعضی برپشت مرکب کشتی برنشسنه ، وبعضی را
# ~~بیبنی بر بالای تیبر کشتی که هم چون نیزهآ راست بر آمده، واز آنجا جن
~~میکنند
# ~~فمن ضارب بالبیض، فتکاء وطاعنی
# ~~یسمرالقنا العستالة السمهریکة
# ~~ومن مغرق فی النار، رشفا بأسهمم
# ~~ومن محرق بالماء، زرفا بشعلة
# ~~من : اصله للتبعیض، فاقیم هیهنا مقام البعض فی هذین البیتین .
# ~~یعنی : تری بعضهم ضاربا ، وبعضهم طاعنا ، وبعضهم مغرقا ، وبعضهم محرقا
# ~~والبیض جمع ابیض : وهو السیف، والفنک: ان یأثی الرجل صاحبه علی حین
~~غفلة منه
# ~~حتی یشندی علیه فیقتله . وسمرالقنا : هی الرماح القویتة البالغة ،
~~وانما سمسی الرمح
# ~~1 سمر لأنه اذا بلغ فصب القناة غایته، یضرب لونه الی السمرة ، ومهما لم
~~یستو بعد ،
# ~~فانه یضرب الی البیاض والصفرة. والعسالة القویة المضطربة والسمریتة
~~الصلبة، وسمی
# ~~البحر هیهنا نارا باسم مابؤول الیه اعنبارا بقوله تعالی : (واذا
~~البحار2 سجترت) ، و
# ~~قول عبر، رضی الله عنه، یا بحرمتی تعود نارآ، وقوله: ایضا ان البحر
~~فوفها نار وتحتها
# ~~نار. والرشق مصدر قولک : رشفت فلانا ، ارشقه رشفا اذا رمبته بسهم، وهو
~~مصدر
# ~~بسعنی مفعول ونصب علی الحال .
# ~~یعنی : تری بعض ذلک الجیش مغرقا فی البحر حال کونه مرمیتا بالستهم ،
~~وبعضهم
# ~~محرفا حال کونه مضروبا بالزرافة ، وهی ظرف یجعل النفط والنار فیه ویرمی
~~به ms551 نحو
# ~~العدوة ، اما بالسهم اوالید اوبالمنجنیق، والمصدر منها: زرق، وهیهنا
~~بمعنی المفعول.
# ~~یعنی : بعضی از آن لشکررا بینی به شمشبر زننده ازجهت کشتن برغفلت
~~محاربش،
# ~~وبعضی را بینی به نبزههای قوی دراز لرزان صلب زننده مردیگری را، و بعضی
~~را
# ~~بابی غرفه کردهشده در آتشی معنوی که دربحر مدرج است به تیر افکنده و
~~کشته،
# ~~وبعضی را بینی به شعلهآ زرافه وشیشه پر از نفط و آتش سوخته ودر آب دریا
~~افتاده ،
# ~~مشارق الشدراری
# ~~ا_زرقآء رمیا.
# ~~2- س 481ی6.

PageV00P729

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_730.png)

# ~~وفاعل آنهمه افعال قتل وضرب وغرق وحرق، جز نفس بگانهآ آن خبالباز نیست
~~، و
# ~~فعل او نیز جز یکی نیست ، لکن تو ازپس حجاب آن ستاره ، آن را به صور
~~افعال
# ~~مختلف ، مضاف به آن صورتها وهبأتها میبینی، که چون آن ستاره مرتفع شود
~~، آن
# ~~وحدث ذات و فعل خبالباز، برتو آشکارا گردد، هم چنین اگر سنارهآ تلبتس
~~تو
# ~~بهصورت حستی ومرتبه حس، مرتفع باشد، همهآ صور موجودات وافعال ایشان را
# ~~مضاف به فاعل حقیقی یابی . اعاننا الله علی رفعها .
# ~~تری ذا مثغیرا ، باذلاء نفسه ، وذا  یثولی کسبرا، تحت ذل الهزیمة
# ~~میبیبنی بکی را از آن صور لشکریان ، غارت کننده واقدام کننده برجن و
~~جان
# ~~دریازنده به آن اقدام برحرب، و آن صورت دیگری را بینی پشتداده و شکسته
~~و
# ~~منهزم شده در زیر خواری هزیمت مانده، با درزیر بار خواری انقطاع ازخان
~~و مان
# ~~وجان1 گشته وافتاده . فالصریمة2 : ما انقطع من الرجل .
# ~~وتشهد نصب المنتجنیق ، ورمیها
# ~~لهدم الصیاصی، والحصون المنیعة
# ~~المنجنیق : آلة معروفة، یرمی بها الحجارة ، فارسی معرب. والصیاصی:
~~الفلاع.
# ~~بعنی : مشاهده کنی که آن خبالباز، صورت قلعههای عالی وحصنهای محکم که
# ~~دست تصشرف کس به آن نرسد، ببداکند، وصورت لشکرها بنماید که بعضی
~~ازاندرون
# ~~قلعه وحصار، وبعضی ازبیرون بهحرب مشغول باشند، وصورت منجنیق ونصب کردن
# ~~آن وانداختن سنگها به آن منجنبق ازجهت خراب کردن آن قلعهها و حصارها ،
~~وآن
# ~~خراب کردن آنها را همه بیرون آرد وتو همه ms552 را مشاهده کنی.
# ~~وتلحظ أشباحا ، تراءی بأنفس
# ~~مجتردقر، فی ارضها ، مستجنکة
# ~~شفیدالدین فرغائی
# ~~5
# ~~1- ازجان وخانمان کشته وافتاده -ح
# ~~2 - فالهزیمة . ظ عمید.
# ~~3 - فی بعض النسخ: وتشهد رفع المنجنیق ونصبه .
# ~~4- مجتردة : مستقلة ومتنزههآ. مستجنهآ: مستترة PageV00P730
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_731.png)

# ~~56
# ~~لوحشتها ، والجن غیر انیسةا،2
# ~~تباین انس الانس صورة لکبعسها،
# ~~ومیبینی ازپس پردهآ آن خبالباز، اشخاصی وصورتهایی که خود را مینمایند ،
~~اعنی
# ~~صور جنشیان به نفسهای مجتردی که ایشان را است از این صور مادی که با
~~بصر مدرک
# ~~ما است که آن نفسهای ایشان درزمینی که محل* کبنونت ایشانست از نظر ماء
~~پنهانند،
# ~~و آن صورتها را که آن نفوس جنتیان به آن متلبتس شده، برتو ظاهر میشوند
~~، از
# ~~وحشتی و خسکنی که با ایشان همراهست، مباین ومخالف انسی است که
~~درصورتهای
# ~~آدمیان موجود است، زیراکه جنتیان را با آدمیان - لعدم المناسبة - انسی
~~نخواهد
# ~~بوده وصور ایشان انیس آدمی نخواهد شد.
# ~~بباید دانست که مذهب اغلب محققان آنست که هم چنان که آدم ، علیه
~~السلام،
# ~~یدر جملهآ اناسی است واصل صور ایشان، ابلیس نیز لعنه الله ، پدر واصل
~~جملهآ جن
# ~~است ، و جنان که وصف آدم ، علبه السلام، آنست که حق تعالی ، فرموده است
~~که :
# ~~"وخلق2 منها زوجهاوبث منهما رجالا کثبرا ونساء)، وصف ابلیس، علیه
~~اللعنة،
# ~~نبز که دشمن ومقابل اواست ، همین است، وجنان که حکم هدایت آدم، علیه
~~السلام.
# ~~شامل اولادش نیامد، حکم کفر وغوایت ابلیس، علیه اللعنة، نیز درعقبش عام
~~نبود تا
# ~~بعضی آدمیان کافر شدند وبعضی جنیان مسلمان، وچون به حکم (خلق الانسان
~~من
# ~~صلصال کالفخکار، وخلق الجان" من مارج من نار" ، خلقت آدم آب
~~وخاک بود و
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1- یعنی : ازجمله عجائب وغرائب معرکهآ خیال وشعبده بازی عالم مثال و
~~اشباح
# ~~آنستکه تو بحسب ظاهر، اجسام واشباح وهیاکل مجرد روحانی میبینی که در
~~ارض
# ~~خفا وبطون چهره پنهان نموده وصورتهای ترسناک و موحش آنان ضد انس و الفت
~~آدمی
# ~~آست ، چه آنکه - جن5 - هرگز انیس والیف انسانی ms553 نشود
# ~~"من اول روز دانستم که این عهد
# ~~ه با من میکنی، محکم نباشد
# ~~که دانستم که هرگز آشنائی
# ~~2 - تباین : تفارق. الأنس، بالضم ضدالوحشة وبالکسر البشرای الانسان
# ~~ری را با بنی آدم نباشد)
# ~~3-س4،ی 1
# ~~-س 455ی 14-12 PageV00P731
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_732.png)

# ~~شنشیت ابلیس از آتش وهوا، وآب وخاک درظهور و تصشور به صورت انم و
~~اکملست،
# ~~لاجرم خلقت وصورت آدم وآدمیان ، تمامتر وکاملتر آمد ازخلقت وصورت
~~جنیان،
# ~~پس صورایشان در کمال، کمتر ازصورت بنی آدم باشد، و بهتر ازصور حشرات و
~~بهایم،
# ~~ولهذا جون برکسی ظاهر شوند، به واسطهآ قوتی که در نفوس بعضی از ایشان
~~هست،
# ~~غالبا درصور موحش خسیس پیدا میشوند ، لنقصانهم من حیث اصل خلقتهم فی
~~قبول
# ~~کمال الظهور بالصور المحسوسة ، وچون درخطاب (اهبطوا1 جمیعا) ایشان را
~~در
# ~~نزول به عالم دنیا مشارکت دادند، واصل خلقت و نشأت ایشان آن بود که حکم
~~بطون
# ~~برایشان غالب باشده لاجرم، نقل ایشان ازملکوت آسمان به ملکوت زمین
~~ودنیا و
# ~~باطن آن مقدر شد، پس منزل ومقام ایشان دردنیا غیبی و بطونی آمد کمتر از
~~غبیب و
# ~~بطون برزخ میان دنیا وآخرت، ولهذا احوال برزخ نیز برایشان پوشیده است،
~~چنان
# ~~که درحدیث آمده است ازقول جنازه که (فدبمونی" درصالح ، یا قول او
~~در غیر
# ~~صالح که "یاویلها این تذهبون بی بها یسمع صوتها" یعنی :
~~الجنازة کل شیء الا
# ~~الثقلین ، وبه سبب آن که منزل ومقام ما ظاهر است ومنزل ومقام ایشان به
~~نسبت با ما
# ~~عیب است، لاجرم ما پیش ایشان ظاهریم وایشان پیش ما غیبند ، تا ما ایشان
~~را
# ~~نمی بینیم بهحسب غببت صورت هوا وحققت صورت آتش که نشات خلفت ایشان از
# ~~آنست، از نظر ظاهر ما وایشان اعنی ، جن- با آن که از نظر ما پوشیدهاند
~~وما برایشان
# ~~ظاهریم ومع ذلک ایشان نمی توانند که به صور ظاهر ما علی العموم متعرض
~~شوند جز
# ~~به امر و اذن مالک اعیان همه، تعالی وتقتدس، تا اگر ما درخانه دربندیم ms554
~~وسراناء
# ~~گشاده نگذاریم وسر مشک ببندیم، ایشان را استطاعت گشادن نیست ، چنان که
~~در
# ~~حدیث آمده است .
# ~~پس حاصل الأمر آنست که صور جن مباین صورت انس است در حشسن وانس و
# ~~بهجت و روح و راحت ، ونفوس ایشان ازمواد این صور که ما به آن مثتلبتسیم
~~،
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~587
# ~~1-س42ی36.

PageV00P732

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_733.png)

# ~~588
# ~~مجترد است، وبه محلی که زمین ومکان ایشان است باطن محل ومکان ما از نظر
~~ما
# ~~پوشیده ، ولکن بعضی ازایشان، چون خواهند خود را درصورتی که مناست حس2
# ~~ما برما اظهار کنند ، ولکن در حسن صورت کمتر از صور انسانی بل در صوری،
# ~~وحشت آمیز، ظاهر شوند، مباین انس انس. پس این خیالباز را میبینی که
~~وقتی آن
# ~~صور جنشی را از پس آن پرده وستاره در نظر تو جلوه میکند تا تو آنرا
~~میبینی واز
# ~~آن مستوحش میشوی وآنهمه صور، فعل اواست وآن صور لانفسها هیچ نیستند
# ~~کما هو الأمر فی نفس الأمر .
# ~~وتطرح فی النکهر الشتباک فتخرج ال
# ~~ستماک یدالصتیاد منها ، بسرعة
# ~~و می بینی نیزکه این خیالباز، جوبی آب روان ازپس آن پرده به نو می
~~نماید، وصیادی
# ~~با دامها پیدا می کند، و آن صباد را میبینی که آندامها را در آن جوی آب
~~میاندازد،
# ~~و ماهبان در آنجا میافتند ، و دست آن صباد به تعجیلی تمام آن ماهیان را
~~از آن
# ~~دامها بیرون می آرد وبرکنار جوی میاندازد، وآنجا نه جوی است ونه صیاد
~~ونه
# ~~ماهی، فی الحقیقه ، بل که آن همه، فعل وحدانی آن خبالباز است .
# ~~ویحتال ، بالاشراک، ناصبتها علی
# ~~وفوع خماص الطتبر فیها بحبتة
# ~~ومیبینی که صباد ومرغان بیدا میشوند، ازپس آن پرده ، وآن صباد دامها
~~نصب
# ~~می کند و حبله میکند به آن دامها به واسطهآ دانه بی که درزیر آن دامها
~~میباشد ودامها
# ~~را درزبر آن دانه می بوشده برای آن که جنسی ازمرغان در آن دامها افتد .
# ~~ویکسر سفن الیم ضاری دوابه، وتظفر آسادالشری بالفریسة
# ~~وبه ms555 روایتی آمده است: صفرالیم وهی: جمع صفر، وهو الفرس الذی یقال له
~~بالفارسیة
# ~~"زرده) ولا یسسی بذلک حتی یصفثر عرفه وذنبه، وضاری دواب البحره کل
~~ما فیه
# ~~ضرر، کالکلب والخنزیر ونحوهما . فعلی الروایة الأولی ضاری الدواب، فی
~~محل
# ~~الفاعلیتة ، وفعلها کسرالسفینة ، وعلی الروایة الثانیة فی محل
~~المفعولیة، وهو الانکسار
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - خماص جمع خمیص: الضامر البطن، ارادالجائع .

PageV00P733

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_734.png)

# ~~والمغلوبیبة عن صفر البحر.
# ~~بعنی : میبینی که بحری و بری از پس پردهآ آن خبالبازپیدا میشود و در
~~بحر
# ~~کشتیها میرود وجانوران گزندرساننده جون س وخوک آبی پیدا می آیند، و آن
# ~~کشتی را میشکنند وغرق می کنند، با ازاین جانوران دریایی بهصورت اسبان
~~زرده،
# ~~و بعضی به هیات نهنگان وسگان ظاهر میشوند و با یکدیگر جن می کنند ، و
~~آن
# ~~اسبان به عاقبت برآن نهنگان و سگان غالب می آیند و ایشان را شکسته و
~~منهزم
# ~~می گردانند، ودر بر شیران، با گاوان کارزار میکنند وشبران مرآن گاوان
~~را صبد
# ~~وفریسةآ خود میسازند، وبرآن فریساء، ظفر می بابند وابیشان را میخورند.
# ~~ویصطاد بعض الطبر بعضا من الفضاء  ویقنص بعض الوحش بعضا بقفرة
# ~~ومیبینی که درفضای هواء مرغان بیدا میشوند، وبعضی از آن مرغان بعضی را
~~صبد
# ~~میکنند، وبعضی از وحوش صحرا جون یوزپلن مربعضی را چون آهو و گوزن ،
# ~~به یک جستن می گیرد و هلاک میکند .
# ~~وتلمح منها ما تخطتبت ذکره، ولم اعتمد الا علی خبر ملحة
# ~~بقال: تخطبت فلانا والی فلان، اذجاوزته، والملحة: ماغرب وطاب من
~~الاحادیث،
# ~~ومنه قول الاصمعی حین سئل بم نلت هذه الرتبة ، یعنی: مجالسة الخلیفة
~~ومنادمته ،
# ~~فقال : نلتها بالملح.
# ~~بعنی: ببینی نیز که ازپس آن پردهآ خبالبازه ظاهر شود جیزهایی که من از
~~ذکر
# ~~وشمار آن درگذشتم، جه من از بسیاری اندکی بیش ایراد نکردم، ودر ذکر
~~بعضی از
# ~~آن صور که او می نماید دون بعضی اعتماد نکردم الا بر بهترین جیزی غریب
~~خوش-
# ~~آیندهآ در عجب افکننده وجز این لطایف را بر ms556 نگزیدم .
# ~~وفی التزمن الفرد اعتبر تلق کل" ما  بدالک، لا فی متدة مستطبلة
# ~~کنی بالزمن الفرد عن الزمان القلیل ، فان افرادالآنات اذا جمعت تصیر
~~زماثا .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~589
# ~~قوله (س 4) اسبان 4000 اسبی را گویند که زردرنگ باشد PageV00P734
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_735.png)

# ~~590
# ~~بعنی : درزمان اندک اعتبار ونظر کن تا ببینی این همه صورتهای خبالباز
~~را
# ~~که به این بیان من برتو وخاطر تو پیدا شد، نه آن که ادراک تو مراین
~~جمله را برمدتی
# ~~دراز بسبار، موقوف باشد، پس اگر خواهی که این مسأله ازاین مثال برتو
~~آشکارا
# ~~شود، دریک ساعت آن خبالباز را حاضرکن واین همه را ببین واعتبار این
~~مسأله بکن.
# ~~فکل الذی شاهدته فعل واحد
# ~~بمفرده، لکن بحجب الأکنکة
# ~~الأکنکة : الاغطبة ، واحدها کنان، والکن : الستر وجمعه اکنان .
# ~~پس معلوم کن که این همه صورتها را وافعال واقوال واحوال مختلف ایشان
~~راکه
# ~~تو مشاهده کردی دروقت آن اعتبار و نظر مذکور ، فعل یک کس است به
~~تنهائی، و آن
# ~~کس خبالبازاست، ولکن ازپس آن حجابهای سنتناره و کاغذ پاره ها، خودرا
~~پنهان کرده،
# ~~آن صور وافعال مخلف، ازاو ظاهر میشود
# ~~اذا ما أزال الستتر لم ثر غبره،
# ~~ولم یبق ، بالأشکال، اشکال ریبة
# ~~چون که آن حجب را ازپیش بردارد و آن ستر وستاره را زایل گرداند ، جز آن
# ~~خیالباز را نبینی وآن جمله صور از نظر تو مضمحل ومتلاشی شوند ، وهیچ
~~اشکالی
# ~~که موجب شکتی و ریبتی تواند بود ترا باقی نماند، با آن که آن اشکال و
~~صورتها
# ~~را ازخود هبچ حیاتی وحرکتی و ثباتی نیست، وقیام ذات وصفات وحرکات
~~وسکنات
# ~~آن اشکال، بهذات وفعل بگانهآ آن خبالباز، بوده است لاغیر، و آن
~~کاغذپارههای
# ~~مظلم، مظاهر وصور وآیینههای فعل پگانهآ او بودهاند که هم به نور او،
~~ظاهرشدهاند،
# ~~هم چنین حجاب میان تو وفاعل حقیقی که وجود واحد حق است، غیر مراتب
~~وعوالم
# ~~وتقیشد تو به این صورت صتی نیست، جچون این احکام مرتفع شود، به اتتقال
~~نفس ms557 تو
# ~~به سیر وسلوک ، ازاین مراتب به عالم حقیفت، حبنئذ فاعل وظاهر، جز حق و
~~وجود
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1- الحجب جمع الحجاب: الستار اکنشه جمع کن: وقاء کل شیء وستره، ومنه
# ~~قوله تعالی : واتخذوا من الجبال اکنانا . وقیل سمی (کن - قریهآ نزدیک
~~طهران - به کن
# ~~لاستتاره بخفض جبالها
# ~~1-علوم -خ -.

PageV00P735

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_736.png)

# ~~بگانهآ اورا نبینی، واین صور واشکال موجودات را مع قطع النظر عن الوجود
~~المظهر
# ~~لها ، حقایقی یابی مظلم وعدم لذاتها ، هیچ حکمی ووصفی واثری ونعتی
~~وعلمی ،
# ~~به ایشان مضاف وقایم نی، جز آن که آیینهها ومحلهای ظهور افعال واحوال و
~~آثار این
# ~~وجود یگانهآ حقتند ومظاهر تنوعات ظهور وتعبنات نور او .
# ~~واین مثال را مطابقت با تجلی اسم ظاهر بیش نیست، چه در تجلی اسم باطن
~~عند
# ~~کشف السنارة، صورتابت باشند نه منلاشی، لکن کثرت مضاف بهحق نماند،
~~ووحدث
# ~~وجود که آیینهآ کثرت شئون وحقایق است، حینئذ پنهان میشود، زیراکه عند
~~تمام
# ~~انطباع الصورة روی آیینه ناپیدا میشود، چنان که بیتی گفته شده است :
~~(رباعیه)
# ~~چون طلعت خورشید تو تابان گردد  از سایهآ خود دلم گریزان گردد
# ~~ویرا که چو آیینه زصورت پرشد
# ~~ناچار رخ آیینه پنهان گردد
# ~~واما درتجلی جمع واحدیت جمع وحدث وجود ظاهر وکثرت شئون باطن معآ معا
# ~~ثایت دیده شود.
# ~~وحفکقت ، عند آلکشف ، آن بنوره اه
# ~~تدیت ، الی افعاله ، فی الثدچینة
# ~~الدجنة بضم الجیم والدال المهملة : ظلمة الغیم المطبق المظلم الذی لیس
~~فیه مطر،
# ~~فکنی به عن الظلمة نفسها.
# ~~و به تحقیق معلوم کنی و باور ناری دروقت گشادن آن پرده وستاره که تو و
~~آن
# ~~جمله صورتها در تاریکی عظیم بوده اید1 وهم به نور آن خبالباز به آن
~~افعال و تنوعات
# ~~ظهور آن افعال وی راه بردید2 ، هم چنین به حقیقت کار و وحدث افعال و
~~اسرار، جز
# ~~به نور تجلتیی از تجلتبات وجودی به صورت و صفت ((کنت سمعه ویصره) راه
~~تنوان
# ~~برد، وظهور حقایق عالم نیز که لذاتها محصور ظلمت عدم ms558 امکانی خودند، جز
~~به نور
# ~~تجلتی وجودی درهیچ مرتبهیی ممکن نیست .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~591
# ~~1- بودهایت
# ~~2- بردهایت .

PageV00P736

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_737.png)

# ~~592
# ~~کذا کثنت ما بینی ، وبینی ، مسبلاء
# ~~حجاب التنباس النتفس ، فی نور ظلمة
# ~~الأظهر بالتدریج، بالحس مونسا
# ~~لها ، فی ابتداعی ، دفعة بعد دفعة1
# ~~هم چنین بودم من نیز که آن خبالباز وحال من به نسبت با ظهور به صورت
~~تفصیلی ام
# ~~شموما وهم به نسبت با ظهور به این صورت اجمالی عنصریم خصوصا ، هم چنین
~~بود،
# ~~کسه میان نفس و وجود منعبتن مقبتد، ومیان نفس ووجود مطلق خودم ، حجاب
# ~~پوشیدهشان نفس خودم به لباس مراتب و احکام مراتب ملکی وفلکی وعنصری و
# ~~معدنی ونباتی وحبوانی وانسانی، فروگذاشته بود، واین جمله صور واحکام
~~مراتب
# ~~را برده وستارهآ خود ساخنه بودم، ولکن درنور وجودی که مضافست به ظلمت
~~امکان
# ~~عالم ومراتب واحکام امزجه ومراتب عالم واین صور واشکال حس ومحسوسات را
# ~~ازپس آن سنناره پنهان کرده ازجهت آن تا بندریج به آن صورحس و محسوسات،
~~ظاهر
# ~~شوم کترتی بعد کترتی . باری درصورت املاک ودفعه یی درهیأت افلاک و
~~نوبتی در
# ~~شکل موالبد و ارکان ، انس دهنده مرنفس را به این صورتهای جزئی برای
~~ظهور در
# ~~صورت کلی انسان، در وقت نو بیرون آوردن و عجب ظاهر گردانیدن من به
~~آفرینش
# ~~او، اعنی: انسان . وتحقیق این سخن آنست که چون مقصود اول ازایجاد و
~~اختراع
# ~~تحفیق وتکمیل کمال پیدایی ومعرفت (فاحببت ان اعرف" بود، وآلت آن
~~معرفت
# ~~وتحقیق کمال پیدایی تماما قلم أعلی و نفس کل بود، و آیبنه ومظهر وحامل
~~حقیقی
# ~~آن کمال ظهور، جز این صورت عنصری انسانی نبوده به حکم ((وحملها2
~~الانسان) ،
# ~~وادراک معهود قلم أعلی ونفس فی عالمهما به مجردات وبسایط وکابات مجردا
~~عن
# ~~المواد، مخصوص بود، پس اگر ابتداءا این مظهر انسانی متعین شدی، فکوت
~~ضبط
# ~~قلم اعلی ونفس کلی ازجهت عدم استیناس به مادیات ومظاهر مادی به ادراک و
~~معرفت
# ~~مشارق التدراادی
# ~~1 - ابتداعی، من ابتداع الشیء: انشائی. التدفعة: ms559 الدفقة من المطر وما
~~انصب من
# ~~سفاء او اناء مسرة واراد بها هناء منره بعد مرة
# ~~2-س433ی72 PageV00P737
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_738.png)

# ~~از حیثیتت این مظهر وصورت اجمالی انسانی که جامع جملة حفایق و خواص
~~ایشان
# ~~است، هرگز راه تنوانستی برد، لاجرم رحمت الهی وحکمت نامتناهی، جنان
~~افتضا
# ~~کرد که مرتبهآ مثال و حس واحکام و آثار ایشان، هم جون آن ستاره و بردهی
~~خیالباز
# ~~نصب کرده شود، ، وجملهآ صور ممثگلات و محسوسات را از ورای این پرده
~~وسناره،
# ~~تعبین کنند، و نظری جزئی ازاین عقل ونفس به این صور، تعلق گبرد، و به و
~~اسطهآ
# ~~نوری وجودی به ظلمت امکان این محسوسات آمیخنه که دراین مرتبهآ مثال و
~~حس
# ~~ایت ومنسطست ومظهر صور ایشان است، مراین صور مادیات ومظاهر طببعی و
# ~~عنصری را به تدریج برعقل ونفس عرضه کرده آیده تا عقل ونفس را به وساطت
~~این
# ~~نظرهای جزئیشان به این صور ومظاهر مادی طبیعی وعنصری أنسی حاصل شود ،
~~تا
# ~~آنگاه که ابنداع واختراع این صورت عنصری انسانی محقق گردد، آن جهت کلیت
# ~~نفس وعقل ازتدبیر این صورت وادراک ومعرفت جمعی حقیقی از حبثیتت او عاجز
~~و
# ~~قاصر بباید به سبب آن انس واستیناس.
# ~~پس اکنون این پرده وصورتهای این خبالباز مثال صورت ابن مراتب و صور
# ~~عالمست که بالتدریج ازجهت استبناس، نفس را نصب واظهار کرده شده است، تا
~~جون
# ~~ابن مقصود نمام حاصل آیده حببنتذ این برده وسناره مرتفع شود درقیامت
~~کبری ، و
# ~~اضافت حملهآ حرکات وسکنات وتأثبرات وتصرفات قولا وفعلا، به این صور
# ~~محسوسات بهحکم ندای حق حقیقی ((لمن المک البوم1 لله الواحد
~~القهار" باطل گردده
# ~~و آن جمله به بک فاعل حقیقی مضاف ماند. این دوبیت مذکور تقریر مطابقت
~~این بازی
# ~~خبالباز است با صور واجزای صورت تفصیلی من، واما این مطابقت به نسبت با
~~صورت
# ~~اجمالی، بعد ازاین گفته شود.
# ~~لفهمک ، غایات المرامی البعبدة
# ~~قرنت بجتدی لهو ذاک، مقتربا،
# ~~یار کردم با جد اعتباری حال خودم مربازی ms560 آن خیالباز را نزدیک گرداننده
~~به فهم
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~593
# ~~1-س 40،ی2.16- قرنت بحدی.. باز کردم با حد اعتبار... مرآن بازی ..

PageV00P738

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_739.png)

# ~~594
# ~~تو، تا غایات مقاصد بزر را که سخت دور است ازافهام خلایق و آن غایات
~~توحبد
# ~~است ومراتب او.
# ~~ویجمعنا ، فی المظهرین ، تشابه، ولیست ، لحالی ، حاله بشتبیهة
# ~~وجمع میکند مرا وآن خیالباز را دراین دو مظهر وصورت نمایش ستاره و
~~صورتها
# ~~ازیس او مشابهة مائی من حیث وحدة الفعل لاغیر، زیراکه آن اشکال وستارةآ
~~خیالباز
# ~~هریک غبرذات وصفات اویند، واما این حال مراکه وحدنست بالذات والصفة
~~والفعل،
# ~~جملة2 وتفصبلا، هیچ حالی مشابه تنواند بود برمقتضای حکم (لیس کمثله1
~~شیء)
# ~~فلهم - والله المرشد .
# ~~فاشکالثه ، کانت مظاهر فعله ، ستر تلاشت، اذ تجلقی، وولکت2
# ~~پس آن صورتهای خبالباز، بحرکاتها وسکناتها، آیبنههای فعل وحدانی اویند،
# ~~به واسطهآ آن برده وستاره که نصب کرده است ، که چون ذات آن
~~خیالباز" حقیقت
# ~~خود را پیدا کند، واز پس آن برده بیرون آیده آذهمه صورتها متلاشی شوند
~~، واز
# ~~آن ظهور خودشان به آن جمله حرکات وسکنات روی گردانند ، تا همه مضاف به
# ~~خیالباز شود.
# ~~وکانت له ، بالفعل ، نفسی شبیهة،
# ~~وحسشی کالأشکال، واللکبس سترتی
# ~~و نفس یگانهآ من به وحدت فعل مانند آن خیالباز بود که دیدن وشنیدن و
~~گفتن و گرفتن
# ~~ورفتن همه تنوعات ظهور فعل یگانهآ نفس است، وحس3 چشم و گوش وزبان ودست
# ~~وپای ، جمله هم چون اشکال آن صاحب خبالست، واین مرتبهآ حس که پوشش نفس
# ~~منست، وصورت عنصری اجمالی که سر ونفس من خود را بهوی پوشیده است، پرده
# ~~وستارهآ منست، که هرکه ازاین سوی این مرتبهآ حس واین صورت حسی من ،
~~نظرش
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1-س 42،ی9
# ~~2 - الستر واحدالستور، والستور تختص بالهیاکل کل البدنیة والصیاصی
~~الانسانیة
# ~~المرخاة بین الحق والخلق PageV00P739
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_740.png)

# ~~براین حواس میافتد، می پندارد که این فعل دیدن وشنیدن و گفتن وغیر آن
~~مضاف
# ~~به این حس وصورت جشم وگوش وزبان است، اما جون این سناره ms561 مرتفع شود، و
# ~~نفس بوحدتها آشکارا گردد ، این همه صورتها متلاشی گردند، وافعال جمله
~~مضاف
# ~~به نفس نماید.
# ~~واین تفریر مطابقت آن بازی است با ابن صورت عنصری اجمالی من .
# ~~فلمتا رفعت الستتر عنشی، کرفعه،
# ~~بحیث بدت لی النفس من غیر حجبةا
# ~~وقد طلعت شمس الشهود، فأشراق ال
# ~~وجود ، وحلتت بی عقود أخرته2آ
# ~~قتتلت غلام النتفس بین اقامتی ال
# ~~جدار لأحکامی، وخرق سفینتی
# ~~پس چون من آن ستارهآ مرتبهآ حس وصورت حسی و تقیشد به احکام عالم حس را
# ~~به توجه حقبقی بهحضرت کلسیت واطلاق، ازمیان جزئیثتت وکلتیت اوبرداشتم،
~~تا بجائی
# ~~که حقیقت ظاهر نفس بکلشیتها واطلاقها ، که مثالش شعاع مطلق الانبساط
~~آفتابست،
# ~~بیهیچ غیم حجابیثت و وساطتی ملکی وفلکی وحبوانی وانسانی، برمن پیدا شد،
~~و
# ~~به تحقیق و درستی بیهیچ حجابی، آفتاب شهود در دل من طالع شد، پس عین
~~نور
# ~~وجود ظاهر که تا این غایت درغین قیود نسب و اضافات پنهان بود ، باطلاق
~~شعاعه
# ~~الظاهر، مشرق ودرخشان گشت، وبه واسطةآ این اشراق نورتجلی ظاهروجود من
~~همهآ
# ~~بندهای قیود نسبت واضافت هرحصکه بی را ازاین تجلی ظاهر وجود به جزوی
~~وفوتی
# ~~وعضوی ازاین صورت حسی من به یکبارگی بر گشادم، وبه حقیقت اسم ظاهر
~~وحضرت
# ~~جمعی که اورا است تحقق یافتم، حبنئذ موسی ظاهر نفس ناطقهآ من که شعاع
~~مطلق
# ~~کنی نفس کل است، با -یوشع - عقل ممیتز که از فتبان و متعلخقان نفس
~~ناطقه است،
# ~~حثوت علم ومعرفت بالوسائط والأسباب را که قتوت وقوت ایشان بوده در
~~زنبیل
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~595
# ~~1 - فیبعض النسخ: من غیرحجة، ای من غیر برهان. وما فی النسخة الشارح
~~العارف
# ~~اصح مما فی بعض النسخ
# ~~2 - الاخیتة: الحرمة والذمة.

PageV00P740

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_741.png)

# ~~596
# ~~فهم واعتقاد وقابلبتت واستعداد خود نهاده، متوجه بحر باطن ومجمع
~~البحرین حضرت
# ~~جمع الجمعشدند، وچون نزدیک صخرقآثبات وقدرت وتمکین که عین الحیاة حق
~~الیقین
# ~~به نزد آن صخره است ، بناه آوردند ، اثری وقطره یی از آن صخره وجشمه به
~~ایشان ms562
# ~~رسید، درحال بند زنبیل استعداد واعتقاد ایشان که به علل و اسباب بسته
~~بود ، انحلال
# ~~ذیرفت ، واز عالم حکمت به عالم قدرت بی آگاهی ایشان ترقی کرده تا آن
~~حوت
# ~~معرفت مقیقد درمحیط علم وقدرت مطلق روان شده وبوشع عقل ممیتز بهغلبهآ
~~اندک
# ~~یقبتت میل وانحرافی به جانب ظاهر که اثری شیطانبست دراو براو پوشیده
~~ماند ، که
# ~~آن حثوت علم مقببد که فوت ایشان بود ازایشان منفصل شد (انسی نسیت
~~الحوت1 وما
# ~~ایسانیه الا الشبطان) عبارت از آن پوشیدگی آمده وجون از آنجا در گذشتند
~~و در
# ~~وادی باطن افتادند و سبر در آنجا ملایم حال ایشان نبود، نصبی و تعبی به
~~آن عدم
# ~~ملایمت به ایشان راه بافت ، موسی ظاهر نفس ناطقه از پوشع عقل ، بتسبز
~~فوت علمی
# ~~به آن حال سؤال کرده پوشع عقل، جون آن حثوتزاد و قوت آن طریق نبود،
~~بیاد
# ~~آورد که از آنگاه که پناه به آن صخره بردند، آن حوت علم مفارقت ایشان
~~کرده پس
# ~~جواب داد، که "(انی1 نسیت الحوت" آنگاه گفتند که این وادیی
~~عظیم بی پایان ،
# ~~می نماید وبی دلیلی وزادی، برقطع این بادیه، اقدام نتوان نمود، مصلتت
~~آنست که
# ~~باز برسر راه نزدیک آن صخره رجوع کنیم، و از آنجا زادی ودلیلی طلبیم،
~~چون آنجا
# ~~رسیدند ، بندهآ پسندیدهآ خضر روح مجترد را که به مناسبت وحدث و بساطت
~~از علم
# ~~وجدانی ومعرفت وحدانی آگاهی داده بودند، آنجا یافتند به ردای درایت و
~~کسای
# ~~وحدث وهدایت، خودرا ازایشان پوشانیده، بوشع عقل را نام ونشانی در وی به
~~حکم
# ~~فرعبتت و اصلبتت ، مضحل شد ، وازاو اثری ونامی دیگر پیدا نشد ، پس موسی
# ~~نفس ناطقه برخضر روح مجرد، سلام گفت ، وبهتنزیهش از عثبوب نقایص قولاء
# ~~وفعلا وخلقا ووصفا ، ثنا گفت، او به حسب حال و تقیشد نفس به احکام
~~ظاهریت ،
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 18،ی 62 PageV00P741
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_742.png)

# ~~جوابش داده انی بارضکم السلام، بلفظ جمعش بحسب جزویاتها خطاب کرد، که
~~عالم
# ~~سلطنت و ms563 تصرفات تو ای ظاهر نفس بجزوباتک که عالم ترکیب وتضاد وکثرت و
~~علل
# ~~واسباب است از کجا وسلامت از نقص وعبب از کجا ؟ ذکر هرکس باید که منبیء
~~از
# ~~حال او باشد، پس خرق سفینهاش دراین لفظ انی بارضکم السلام ، مجملا مدرج
# ~~بوده لکن فهم از آن قاصر آمده آنگاه موسی ظاهر نفس ناطقه به خضر روح
~~مجکرد ،
# ~~گفت که تواند بود که مدنی منابعت تو واخلاق واوصاف تو کنم، تا به علم
~~تخلشق و
# ~~تیحقق به آن اخلاق واوصاف کمال که به باطن تعلق دارد، وتوبه آن
~~متحفتقی، مرا
# ~~دلالت کنی تا من نیز به آن اخلاق واوصاف کمال تخلشقی وتحقشقی یابم ،
~~خضر روح
# ~~مجگرد، درجوابش گفت، که مرا علمی است مناسب حال ومقام من، متعلق به
~~باطن و
# ~~سر هرچیزی درعالم قدرت که ازراه وجه خاص و باطن وجود وعلم الهی به من
~~رسپده
# ~~است ومیرسد بیهیچ واسطه یی، ونرا علمی است مناسب حال ومقام تو متعلق به
# ~~ظاهر، وحکمت هرجبزی که به واسطه به نو رسبده است ، ومرا ازآن حظتی
~~نیست ،
# ~~بس برو وبرهمان علم خصوصی خودت اقتصار کن که ترا طافت صبر وثبات نباشد
# ~~برمجاری علوم واحوالی که به مقنضای باطن وقدرت و وحدت ظاهر شوده و
~~چگونه
# ~~ثبات وصبر توانی نمود که حال تو وعلم تو مخالف آن باشد وبه هیچ گونه
~~آگاهیی
# ~~از آن هنوز بتنو نرسیده باشد ، بس موسی نفس ناطقه گفت، که جون زمانی در
~~پناه
# ~~صخرهآ ثبات وتمکین بودم، باشد که اثری به من سرایت کرده باشد وتو زود
~~آن اثر
# ~~را درمن مشاهده کنی، پس هردو برساحل مجمع البعرین، روان شدند تا اول به
~~بحر
# ~~امکان که باطن روح وظاهر نفس بود گذر کردند ، در آن بحر سفینهآ اخلاق و
~~آداب
# ~~ایمانی دیدند برازمناع اعمال صالح واحوال ومعاملات متوجته ساحل نجات
~~ودرجات.
# ~~پس خضر روح مجترد لوحی از الواح آن سفینه را به یک طعنهآ غیبی که در
~~باطن خلقی ms564
# ~~مرکوز دید بشکست و کشتی را سوراخ کرد ، موسی ظاهر نفس ، جون سبب وصول
# ~~خود به ساحل نجات ودرجات مراین اخلاق واعمال را دیده بود، ترسید که به
~~نقصان
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~597 PageV00P742
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_743.png)

# ~~598
# ~~آن در بحر امکان غرقه گردد، فریاد ((لقد جئت1 شیئا امرآ" از نهادش
~~بر آمد، پس خضر
# ~~روح مجردش گفت که نه با تو گفتم که تو برمجاری امورباطن - لعدم الخبرة
~~- صبر
# ~~تتوانی نمود، موسی نفس گفت، که حکم حرکت عادت راه ثبات را برمن پوشیده
# ~~کرد، وعهد را برمن فراموش گردانید، این نوبت عذر من بپذیر و به بزرگی
~~این یک
# ~~خرده برمن مگیر، آنگاه از بحر باطن قدم در بر ظاهر نهادند، دراثنای
~~سیر، غلام
# ~~صفت نفس أمثاره که در توجثه نفس ناطفه به عالم کلیت واطلاق خودش به حکم
~~غلبات
# ~~عشق وسورات شوق احکام کفر وعناد وطغیان وفساد این صفت نفس اماره در
~~باطن
# ~~نفس ناطقه مغلوب ومقهور ومغمور ومستور شده بود، در نظر باطن خضر روح
~~مجرد
# ~~آمدن درحال به دست قهروسطوت وقدرت، سر آن ناحفاظ را برکند و دور افکند،
# ~~موسی نفس ناطقه بنا بر آن مغلوبی ومغموری او ، چون پنداشته بود که از
~~آن وصف
# ~~کفر وطغیان تمام مزکتی شدهاست و به عدل وایمان، منصف گشته، باز زبان
~~اعتراض
# ~~دراز کرد و گفت : ((افتلت2 نفسا زکبة بغیر نفس) ، وفراموش کرده بود که
~~در زمان
# ~~وصولش طلب ((أرنی انظر البک) اثر آن پوشش وطغبان پنهان جهت نفس اماره
~~بود
# ~~وخلافت (لن ترانی" وی بر رویش آورده بود، و او آنگاه به آن محس
~~شده بود و
# ~~باستغفار ((تبت الببک) از آن جریسهآ منابعت صفت نفس اماره تفصتی نموده،
~~وباز آن
# ~~را فراموش کرده، پس بار دیگرش خضر روح مجگرد به شکستن عهد وترک وفا به
~~وعد
# ~~سبر تقریع کرده موسی ظاهر نفس ازغایت شرمساری گفت، اگر بعد از این
~~اعتراضی
# ~~کنم در ترک صحبت من معدور باشی، آنگاه درمیان سبر ms565 گذرشان برقریهآ صورت
# ~~عنصری افتاد که مدتی بود تا به سبب اشتغال و اعراض نفس ناطقه از ایشان
~~مدد ومادهآ
# ~~باران3 تدبیر وتربیت ازایشان منقطع بود، وضعف وشدت برایشان استیلا
~~یافته، واهل
# ~~قریه که قوا واعضا بودند ، ازغایت ضعف ازکار وکسب نظر واعتبار بازمانده
~~، پس
# ~~مشارق الشدراری
# ~~1-س18،ی70
# ~~2-س18،ی73
# ~~3- مادهیی تا بدان -خ - PageV00P743
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_744.png)

# ~~خضر روح به موسی نفس ناطقه، طعمهآ علمی و معرفتی عقلی و نقلی که به
~~ایشان مخصوص
# ~~بود، به حسب آن مقام از ایشان طلب کردند، ایشان به عذر ضعف و بیقوتی و
~~بیقوتی
# ~~وقلتت مدد وماده وانقطاع بدل ما یتحلکل از ذخایر ازحق ضبافت ابا کردند
~~، موسی
# ~~نفس ناطقه، از آن صورت بخل ایشان سخت برنجبد، بس خضر روح مجتردرا چون
# ~~نظر برضعف ایشان افتاد ودیدکه ازغایت ضعف دیوار مزاج، میل به خرابی
~~کرده بود،
# ~~به دست قدرت آن را قایم ومستوی گردانید، موسی نفس ناطقه ازسر رنجش به
~~او
# ~~گفت، که قومی که منگاع خیر خودند از مستحق، جه لایق شففت باشند، وچرا
~~جز
# ~~به عوضی به ایشان خبری باید رسانید؟ پس خضر روح مجترد به موسی نفس
~~ناطقه گفت
# ~~که چون تو نه درعمل به موجیات علم که همه روی در آبادانی دارد، جز به
~~حظتخودت
# ~~صبر میتوانی کرد ، ونه درعمل به مواجب معرفت وفقر که رویی به خرابی
~~دارد ثبات
# ~~میکنی ، ومن که خضر روح مجتردم از نصیب وحظه، به کلی آزادم و به فقر
~~حقیقی
# ~~متحقق، پس بیش ازاین صحبت میان ما بر ننابد یا با من به کلی چنان متحد
~~شو که
# ~~آن چه اقتضای تمییز کند وبینی و به نیک گفتن به آن چیز درست باشد، ازما
~~به یکبارگی
# ~~جدا شود تا احکام حظوظ وتمبز به کلی منقطع گردده یا صحبت اختیار باشد،
~~اکنون
# ~~تفسیر وبیان اسرار آنچه برمن انکار کردی از خرابی وآبادانی، هم به زبان
~~تو با تو
# ~~بگویم :
# ~~اما حکمت خرق سفبنه آن بود که ms566 آن کشتی ملک مساکین قوا و اعضا بوده که
~~در
# ~~بر امکان افعال مختتلف نامنناهی انداختته بودند، و به آن عملی معندل می
~~کردند که
# ~~موجب نجات و رفع درجات ایشان شدی، من بهطعنهآ (انی یکون بارضکم
~~الستلام)
# ~~و بهسبب بعضی از آن اعمال واخلاق به نقصان وعبب ربائی و سمعه یی که
~~برتوکه نفس
# ~~ناطقه بی ، پوشیده بود، آن را سوراخ ومعبوب کردم تا چون نظر ملک ظالم
~~غاصب
# ~~عتجتب که محبط ومهلک اعمالست برآن عبب افتد، آن سفینهآ اخلاق واعمال را
# ~~به یکبارگی غصب و ابطال نکند، و آن مساکین را به کلی محروم نگرداند.
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~599 PageV00P744
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_745.png)

# ~~100
# ~~واما قتل غلام صفت نفس امناره که تو اورا مزکی پنداشنه بودی ، وپدرش و
# ~~مادرش به حکم (أتینا1 طائعین) بهحلیهآ ایمان متحلتی بودند، واو مجبولست
~~برپوشش
# ~~ازحقیقت کار وطغیان و انانیبت ، پس خواستیم که مادر وپدر را نعم البدلی
~~که فرزند
# ~~حقیقی دلست ، فائم مقام آن فرزند طاغی ناخلف حاصل شود، و آن براین قتل
~~و فنای
# ~~اثر وی موقوف بود.
# ~~واما حکمت اقامت دیوار مزاج، آنست که آن دیوار ملک دو یتیم نفس حیوانی
# ~~ونفس نیاتی بود که ازپدر نفس انسانی، دور افتاده بودند، و گنج کمالات و
~~ارتفاء
# ~~به درجات حظوظ ولذات اثخروی ایشان که به احکام شریعت باز بسته بود،
~~درزیر آن
# ~~دیوار مزاج پنهان بود، پس ارادت اصلی که اول متعلتفش ظهور کمالات
~~اسمائی بود،
# ~~چنان اقتضا کرد که این دو یتیم نفس حیوانی ونباتی به غایت خودشان بالغ
~~شوند ، و
# ~~به تدریج آن گنج خودشان را از زیر آن دیوار مزاج، بیرون آرند .
# ~~این ایضاح آن سر وحکمتست که تو که ظاهر نفسی به سبب تقیشدت به ظاهر به
~~آن
# ~~نرسیده بودی، و بر آن صبر تنوانستی کرد . پس میگوید: دراین ابیات که
~~جون نفس
# ~~ناطفهآ من ازحجب صور ومرانب، ببرون آمده وآفناب شهود وشعاع ظاهر وجود،
# ~~طالع شده ظاهر نفس ناطقةآ ms567 من که دراین عالم صغیر انسانیت، صورت موسی ،
~~علیه
# ~~انسلام، است که درعالم کبیر بود، متوجه عالم وحدت روح مجترد من که صورت
# ~~خضر است، علبه السلام ، تا به او متکصل ومتحقتق شوده احوالی که ظاهرا
~~دراین عالم
# ~~کبیر میان موسی وخضر علیهما السلام، واقع بوده بوده صورت آن احوال را
~~به این
# ~~تغریر که کردم دراین عالم صغیر انسانیتت خودم مشاهده کردم وغلام نفس
~~امارهآ
# ~~خودم را بهمدد روح مجترد خودم بکشتم ، بعد از آن که سفینهآ اخلاق و
~~اعمال ظاهر
# ~~خودم را از بیم شر5 غاصب عشجتب به نظر باطن استقلال کردم، وبه آن
~~استقلال خرقش
# ~~کردم، وبعد از آن دیوار مزاج را که به سبب مجاهدات ، میل به خرابی
~~نهاده بود ، از
# ~~مشارق الثدراری
# ~~1-س 41،ی10 PageV00P745
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_746.png)

# ~~جهت اظهار احکام شرع واستخراج کمالات روح حبوانی و نباتی در نشأت برزخ
~~و
# ~~آخرت، راست کردم ، وهرچیز که موجب تمیثز ومباینت بود، میان روح مجترد و
# ~~نفس ناطقفهآ من ازایشان جدا شده وهردو بههم متححد شدند، ومن بهحقیقت
~~کمال ،
# ~~جامع میان ظاهر وباطن متحقق شدم، والله الموفق .
# ~~علی حسب الأفعال، فی کل مثقدةا
# ~~وعثدت بامدادی الی کل* عالمی،
# ~~و بعد از تحقق به مقام کمال وجمعیتت حقیفی وتکمیل عالم صغیر که صورت
~~اجمالی
# ~~منست ، ویکرن گردانیدن من صورت ومعنی وجسم وروح خودم را، باز گشتم به
# ~~تکمیل عالم کبیر که صورت تفصیلی منست، و به مدددادن خودم رجوع کردم به
~~هر
# ~~عالمی ازعوالم این صورت تفصیلی درهرمدتی بروفق افعالی که مناسب آن مدت
~~و
# ~~زمان باشد
# ~~بعنی: بعضی ازاین عالم که صورت تفصیلی منست جون در رتبت فاعلی اند، جون
# ~~علویات وبعضی درحضیض منفعلیند جچون سفلیات ، و آنجه به فاعلیتت مخصوصند
~~،
# ~~مظاهر اسمااند، وفعل به آن اسما مضافست نه به ایشان ، الا آن که ابشان
~~آلات افعال
# ~~اسمااند ، و هراسمی رادور سلطنتی است که سلطنت ادوار علویات ، اثر و
~~صورت
# ~~آن سلطنت اسمایی است، وهراسمی را اثری وخاصیتتی ms568 مخصوص هست که آثار و
# ~~خواص6 اسمای دیگر درمدت سلطنت آن اسم در آن اثر و خاصبشت او مضوج می
~~باشدا
# ~~یس لاجرم من درهرمدتی زمانی بهحسب اختلاف سلطنت اسما ومظاهر ایشان ،
~~مدد
# ~~ابن صورت تفصیلی خودم را ازحبثیتت اسمی منصدی میشوم، وهر عالمی را به
~~فعلی
# ~~واثری که به آن اسم مخصوص است ، مدد می کنم ، وهرچند هراسمی ازمن برهمه
# ~~اسما مشنمل است، اما اختلاف افعال وادوار، بهحسب مظاهر ومنفعلانست، نه
~~بهحسب
# ~~فعل اسما، پس درهرمدتی برحسب افعالی که مناسب آنمدت و مناسب استعداد
~~اهل
# ~~آن زمان ازمن واسمای من ظاهر می شود، هرعالمی و اهل هرعالمی علوی و
~~سفلی را
# ~~فید الدین فرغائی
# ~~1 - فی بعض النسخ: وعدت بامدادی علی کل عالم ... علی PageV00P746
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_747.png)

# ~~602
# ~~به آن افعال، مدد میدهم، وبه قدر قابلیتت هریک ازاهل عالم، اورا به آن
~~افعال وآثار
# ~~به کمالی که مناسب اوباشد میرسانم . والله المعین .
# ~~ولو لا احتجابی بالصتفات، لأحرقت   مظاهر ذاتی من سناء سجیتتی
# ~~وگرنه نور ذات و وجود مطلق من بهحکم مبدئیکت دروفت توجه به ایجاد
~~اولا2، و
# ~~ظهور واظهار هرموجودی به مدد وامداد ثانیا، به صفات کلی و تعیشنات اصلی
~~خود
# ~~محتجب شدی، هرچیزی که مظهر وآیینهآ وجود ذات من خواستی شد، اولا
~~وثانیا،
# ~~از روشنایی شعلهها وشعاعهای عظمت وجلال اطلاق نور من سوخته وناجبز شدی.
# ~~دراین بیت معنی این حدیث را تضمین کرده است که : (ان لله، تعالی، سبعین
# ~~الف حجابا من نور وظلمة، لوکشفها، لاحرفت سیحات وجهه ما ادرکه بصره من
~~خلقه)
# ~~وبلسان الجمع ، این معنی را نظم داده .
# ~~السبحات جمع سبحة، وهی: ما یسبح به، کالبلغة، اسم لما یبتلغ به،
~~ومنهسمیت
# ~~السبحة لما یسبتح ویعد به التسبیحات، فاستعار بها هیهنا عن عظمة ظهور
~~النور الوجهی
# ~~وشدة شعاعه الذی یسبتح ویقتدس الوجه ، کل من ظهر علیه ذلک الشعاع .
# ~~وتحقیق معنی این حدیث آنست- والله ورسوله اعلم- که: ظهور نور وجود مطلق
# ~~که از آن جهت که مواجه همگی حقایق عالم ms569 است، وجه حق نام دارد بر حکم
~~مبدئیت
# ~~موقوف بود و تحقثق حکم مبدئیکت جز به واسطهآ مرتبهآ الوهت و برزخیتتی
~~که در او
# ~~است میان معلومات علم ومیان وجود ومیان وجوب ومیان امکان، محفق نمی
~~توانست
# ~~بود، زیراکه علم به عالم من حیث انه عالم، از علم بهذات اقدس به این
~~برزخیتت و مرتبهآ
# ~~الوهیکت ، متمیز شد ، واین برزخیتت مذکور حقیقتی بود کلی، مشتمل برهفت
# ~~نسبت، وحقیقت کلی هربک ازایشان در وی به حسب این مرتبهآ الوهت برهمه
~~مشتمل
# ~~که این نسب وحقایق هفتگانهآ مذکور مثعیتنات ایمتهآ اسماء سبعهاند ،
~~درهمین مرتبهآ
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - السناء: النور. سجیستی خلقی وطینتی.

PageV00P747

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_748.png)

# ~~الوهت، وائمتهی سبعة اسماء یکی اسم حی است، ودوم اسم عالم، وسوم اسم
~~مرید،
# ~~وجهارم اسم فادر وپنجم اسم قائل، وششم اسم جواد، وهفتم اسم مقسطه که
~~هریک
# ~~ازاین اسماء، رکنی است معظم در باب توجثه وجه به امر ایجاد و امداد
~~هرذرهیی از
# ~~ذراببر موجودات ، لاجرم جون حضرت جمع وجودی و الله، ازغبیب وباطن بهجهت
# ~~حقیق کمال ببدابی واظهار کمالات اسمایی خوده مننوجته امر ایجادی شده
~~اول دراین
# ~~مرتبهآ الوهت ازحیثیتت این برزخیثت وحفایق سبعهآ مذکور وحکم اشتمال
~~هرحقیقتی
# ~~برهمه ، به حسب این مرتبهآ الوهت، تعیین این اسماء سبعهآ مذکور فرمود،
~~تا به حسب
# ~~حکم این مرتبه وبرزخبت هراسمی ازاین اسماء سبعه، به حکم جملهآ این
~~حقایق سبعه
# ~~منصبغ شده منعین گشت، وهریک به اثر آن انصباغ بهصورت فاعلیتت و تأثببر
~~منوجه
# ~~امر ایجادی آمده وججون نفاذ امر ایجادی را ازمحلی وقابلی گزیر نبوده
~~لاجرم ازاین
# ~~جهت، اثر وتوجثه هریک از این اسماء سبعهآ مذکور، باز مشروط آمد به سه
~~شرطدیگر:
# ~~بکیء حفیقت آن محل قابل، ودوم صفت استعداده وسوم صفت امکان، ووسطیتت
# ~~او میان نور وجود وظلمت حقیقی محال که آن وسطبست اثر سرایت برزخیت است
~~در
# ~~هر مسکنی قابل، واثر اسم مقسط علی التعبین را جز آن وسطیت محل وقابل
~~نیست ،
# ~~. لاجرم ظهور نور وجود ms570 مطلق واثر اسم الله و وجه حق را بهجهت ایجاد یا
~~ابقا وامداد
# ~~درعالم اجمالا او تفصیلا ، جز از ورای حجاب تعین این هفت اسم مذکور
~~تحقشقی
# ~~وثبوتی نبامد، وهراسمی ازاین اسماء از ورای حجاب این ده صفت نورانی و
~~ظلمانی،
# ~~مننعبتتن ومنوجته امر ابجادی شدند . پس حجب نور الهیتت هفتاد صفت آمده
~~جهل و
# ~~نه ازاین حشجب صفات نورانیند از تعیثنات اسماء وصفات الهی، و بیست ویک
~~حجاب
# ~~دیگر نسب وحقایق ظلمانی کونی که اگر آن حجب، منکشف و مرتفع شوند و آن
~~نور
# ~~وجود و وجه مطلف، بی ابن حجب ، ظاهر شوده اشعته وبرتوهای عظمت وجلال و
# ~~کمال بی نهاینتی او که موجب تسبیح وتنزیه آن حضرت میشوند عن القید
~~والحصر، و
# ~~ازاین جهت از آن اشعته به سبحات استعارت کردهاند ، بسوزاند و ناچیز
~~گرداند ،
# ~~شفیدالذین قزغانی
# ~~10 PageV00P748
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_749.png)

# ~~604
# ~~مرهرصفتی و نسبتی و کثرتی کونی را که تعینی از تعینات آن وجود مطلق که
~~بصر
# ~~حق کنایت ازاو است، آن را دریابد بی آن حجب مذکور، وصفت امکان وکثرت او
# ~~را مثلاشی وبه وحدث وجود مطلفش ملحق گرداند. پس حکمت الهی جنان
~~اقنضاکرد
# ~~که دائما آن حجب را مسکدل میدارد، واز ورای آن حجب مرعالم کثرت و حکمت
# ~~را مدد میدهد وابفا می فرماید. این تقریر آن تقدیراست که ضمیر- ها-در-
~~بصره -
# ~~راجع باحق باشد . امااگر آن ضمیر راجع با خلق باشد ، تقریرش چنان باشد
~~، که
# ~~هرسالکی که ازقید خودی خود وحصرمراتب بیرون جهد، وشایستهآ تجلیی از
~~تجلیات
# ~~نور مطلق و وجه حق شود، اگر حق تعالی ، این حجب هفنگانه را ازپیش نظر
~~وی
# ~~بر گیرد، پرتو نور وحدت تجلتی وجودی، هر کثرت نسبت و اضافتی را که پیش
~~از این
# ~~درنظر وی می آمد، جمله را بسوزاند وناجز کند ، تا هرچه درنظر این سالک
~~آید،
# ~~همه را بهداغ ((کل شیء هالک الا1 وجهه) موسوم بابد، ووحدث تجلتی وجهی
~~را
# ~~قائم مقام آن ظاهر بیند . پسء ما ادرک ms571 بصر هذا السالک الذی هو احد من
~~خلقه ، به
# ~~نسبت با نظر این سالک موحد، مخترق وناجیز باشد، والله المرشد .
# ~~والسنة الأکوان، ان کنت واعبآء
# ~~شهودآ بنوحبدی، بحال فصیحةآ
# ~~وزبانهای جملهآ خلایق ، بهعحال زبان آوری که هربک را است ازخواص و آثار
~~و
# ~~اوصاف ظاهر، جمله گواهان عدلند به بگانگی هستی من اگر ترا فهمی وعقلی
~~وحفظی
# ~~هست، آن گواهی ایشان را به گوش دل، بشنوی یعنیجون هرفردی از افراد
~~مکونات
# ~~ماهیکتی وصورت معلومیتتی درعلم وحدانی حق داشت ، که وجود حق بروی عارض
# ~~شده است، و دم باهدم ، صور واحوال آن وجود، به حکم امداد و ابقاء منجدد
~~ظاهر
# ~~میگردده که تجشدد وتبثدل احوال آن ممکن ازقبض وبسط وخوف و رجا و رنج و
# ~~راحت وشغل وفراغ وصحت ومرض وفرح و برح و نما و ذبول، جمله تابع آن تجدد
# ~~مشارق الکدرآری
# ~~1-س 28،ی88 PageV00P749
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_750.png)

# ~~است، واین اعوال همه احوال وجود وتنوعات ظهور اواست که در آیینهآ حقیقت
~~این
# ~~ممکن، ظاهر میشود، وزبان قرآن از آن تجدد چنین خبر میدهد که (بل هم فی
~~لبس
# ~~من خلق1 جدید) وبا آن که ابن تجدد احوال ، مدرک ومشهود هرموجودی است ،
# ~~آن موجودکه شاهد آنحال وتغیثر وتبثدل اواست به حقیقت، می بیند وبه یقین
~~میداند
# ~~که از آن تغیثر وتبشدل احوال، هیج نقصانی وتفاوتی درعین وجود آن دوحال
~~وافع
# ~~نمیشود، زیراکه همه کس به یقین داند بی هیچ گمانی که زیدیتت زید،
~~وحقیقت هستی
# ~~او که او به آن حقبقت هستی زبد است، از طربان واختلاف این احوال از
~~صحتت و
# ~~مرض وقبض وبسط وغیرها هیچ نقصانی وتفاوتی نمی پذیرد ، پس به هرحالی
~~ازاین
# ~~احوال وخواص وآثار که مشهود هرشاهدی است ، بهزبانی فصح به وحدث وجود
# ~~زید ، مثلا گواهی میدهد ، مع تنثوع ظهوراته بصورالأحوال المختلفه ، وهم
~~جنین
# ~~هیچ تفاوتی میان زید و عمرو وبکر وخالد دروجود انسانیت تنوانی بافت ،
~~جز
# ~~به اوصاف واحوال واخلاق که عوارض وجودند ، ودر نظر مشهود میشوند ، و ms572
# ~~ههم جنین هیچ تفاوتسی میان ایشان وحبوان وزمین وآسمان ، ومابینهما
~~دروجود و
# ~~جمکت تنوان بافت، جز به احوال واعراض واوصاف ، جون لطافت وکثافت و
# ~~خشونت ولین وشدت ورخاوت ونشو ونما وحرکت بالاراده و نطق وغبرها، وهم
~~چنین
# ~~هیچ تفاوتی میان فلک وملک و روح وجسم، در نفس وجود، ثنوان دید، جز به
~~احوال
# ~~واوصاف بساطت وترکبب وغیرهما ، پس این جمله احوال واوصاف که مشهود خلق
# ~~میشوند ، ازیگانگی وجود اخبار واعلام میکنند مرهرموجودی را بهزبان فصیح
~~،
# ~~ولکن سماع وفهم آن به قابلیت ، مشروطست
# ~~وجاء حدیشی ، باتتحادی ثابت
# ~~روایته فی النقل غیر ضعبفة2
# ~~یشیر بحب الحق بعد تقثرب
# ~~الیه بنقل او اداء فریضة
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~605
# ~~1-س450ی 14
# ~~2 - فی اکثرالنشسخ: وجاء حدیث فی اتحادی ثابت.

PageV00P750

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_751.png)

# ~~606
# ~~وموضع* تنبیه الاشارة ظاهر،
# ~~بکثنت له سمعا کنور الظتهبرةا
# ~~بحتمل قوله : "وجاء حدیشی...) ان یکون علی لسان الجمع الالهی ،
~~فان هذا
# ~~حدیث الهی، ویحتمل انیکون علی لسان الجمع المحمدی، صلوات الله علیه .
# ~~وحدیث من آمده است به صحشت وثبوت اتحاد من که روایت آن حدیث در نقل
# ~~ثابت وصحیح است، نه ضعیف، و آن حدیث اشارت میکند به آن که محبکت حق
# ~~مرینده را ومحبت بنده مرحق را محقق است، بعد از آن که بنده تقرب
~~ونزدیکی
# ~~طلبد بهحق ، به گزاردن نوافل وفرایض عبادات ، وموضع آن که آن اشارت
~~آگاهی
# ~~میدهد از اتحاد دراین حدیث، سخت ظاهر است وصریح هم جون نور آفتاب دروقت
# ~~جچاشتگاه و مبانروزی ، به آنجه گفننه شده است که ((کنت له سمعا) ولفظ
~~حدیث
# ~~آست که در صحیح بخاری ومسلم ، مذکور است که "ما تقگرب الی عبدی
~~بشیء.
# ~~احب الی من اداء ما افترضت علیه، ولا یزال یتقکرب الیء بالنوافل حتسی
~~احبته فاذا
# ~~احببته، کنت سمعه الذی یسمع به وبصره الذی یبصر به ولسانه الذی ینطق به
~~ورجله
# ~~الذی یمشی بها .) الحدیث .
# ~~بباید دانست که محبت قوت میلیاست باطنی به سوی وصول به کمالی از کمالات
# ~~وحقیقت او، رابطةآ ms573 واسطه ثبست وحدانی، میان طالب ومطلوب، ومعنی او غلیة
# ~~ما به الاتحاد اوالإشتراک ومقنضا و اثر او، ازالت مابه الامتباز
~~اوالاختلاف بین الطالب
# ~~والمطلوب، وابن رابطه، ازهرکه اول، سربرزند وبروی غالب ومستولی شود تا
~~طالب
# ~~ازالت مابه الامتیاز گردد، از نفس خودش، با از آذچه میطلبد، اورا محب
~~گویند،
# ~~وأصل ابن محبست حقبقت ((فاحببت ان اعرف) بود که محب حضرت ذات یگانه بود
# ~~ومحبوب کمال پیدایی وظهور کمالات اسمایی خودش ، و آیینهآ آن محبوب کما
~~هو
# ~~تساما ، جز حقیقت انسانیتت تتوانست بود صورة2 ومعنی، لکمال جمعبتنها و
~~تمام
# ~~مضاهاتها وقابلیتتها وقصور غیرها عن ذلک، والبه الاشارة فیما روی من
~~الحدیث الالهی
# ~~مشارفق التدراری
# ~~بار نزدیکتر زتست بهتو
# ~~تو زنزدیک او چرائی دور PageV00P751
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_752.png)

# ~~خطابا لمحمد، صلی الله علیه وسلم ، (لو لاک لما خلقت الکون) وچون بهحکم
~~این
# ~~محبت تجلشبی ازحضرت غیب ذاته متعبسن شد مجملا در باطن آن حقیقت
~~انسانیکت
# ~~که برزخیت وجمعیکت است میان واحدیت و احدیت اولا ، ومیان علم به عالم و
# ~~میان وجودثانیا، واز آن باطن حقیقت انسانست درصور تفاصیلش که حقایق
~~عالم
# ~~است برای کمال ظهور که محبوب اول بود در سیر ونزول آمد تا رسیدن به این
# ~~صورت عنصری انسانی که صورت اجمالی حقیقی آن حقیقت انسانبت است، و
~~آییبنهآ
# ~~جمعبکت وکمال ظهور آن تجلی تماما حقیقت وحدانی آن میل ومحبت با آن
~~تجلتی
# ~~همراه بود ودر باطن اوپنهان ، وچون آن تجلتی وحدانی بوده محل وآیینهآ
~~ظهورش
# ~~دراین نزول هم امری وحدانی میبایست ، ودراین مراتب بل عالم ترکیب وکثرت
~~،
# ~~اثری وسابه بی وصورتی از حقیقت وحدثت ، جز عدالت واعتدال که موحد
~~کثرتست
# ~~نبود، لاجرم آیینهی ظهور آن تجلی درهر مرتبه یی جز امری معتدل نمی بود
~~تا در عالم
# ~~معانی و ارواح، آیبنهآ اوحقیقت وسطبت وعدالت امکان هرممکنی بود بین جهة
# ~~الوجوب وجهة المحال . واما درعالم مثال وحس مظهرش جز مزاجی معتدل
~~نمیبود از
# ~~طببعت وعناصر ومولتدات ، ومبزان ابن جمله مراتب اعتدالات، عرض اعتدال ms574
~~انسانی
# ~~است که درحاق2 وسط افناده است، وصورت وحدث وعدالت آن برزخیست اول وثانی
# ~~است، وچون آن تجلی فی نزوله درجملةآ این مراتب ظاهر شد، وبه صور تفصبلی
~~و
# ~~اجمالی انسانی متلبتس گشت، احکام کثرت تعبثنات و نسب واضافات که از
~~مقتضبات
# ~~اجزا واطراف و آثار انحرافست، گرد او در آمدند، وهرحکمی از آن احکام به
~~صورت
# ~~املی و امنیگتی وطلب لذتی وشهوتی، ازاو سربرزدن گرفتند وخواستند که حکم
# ~~وحدثت وبساطت وصورت جمعبت وعدالنش را به اوصاف کثرت و ترکبب و احکام
# ~~انحرافات، مغلوب ومقهور گردانید که، فرمان شجره وهبوط از جنت صورت
~~واثری
# ~~از آن غلبه وقهر بود، پس آن محبت وحدانی که رابطه1 واسطه است ودر باطن
~~آن
# ~~سعیدالدین قرغانی
# ~~607
# ~~1 - رابطه و واسطه ایست -خ -(س 13): الوجوه وجهة المحال -م.

PageV00P752

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_753.png)

# ~~608
# ~~تجلی پنهان، چنان اقتضا کرد که میزانی اعتدالی که شریعت وطریقتست، نصب
~~کرده
# ~~شود، تا این انسان که بالوساطة در معرض محبوبی افاده است، جملهآ ارادات
~~و مقاصد
# ~~وحرکات وسکنات خود را ظاهرا وباطنا، به وحدث وعدالت پیوند دهد، و این
~~حقیقت
# ~~محبکت درباطن، زبانهآ این میزان که به حکم سرابت وحدث امر(وما امرنا
~~الا1 واحدق)
# ~~آن زبانه عین فرایض است پنهان شود، فان مطلق الامر یقتضی الفرضیکة ، و
~~اثری از
# ~~این محبکت در باطن اجزای عمود و کفتههای این میزان که سنن و نوافل است،
~~ساری
# ~~2 دد، تا هر حقیقتی انسانی که به حکم عنایت بیعلت فیالأزل در رتبت
~~محبوبی
# ~~اقتاده باشد ودر قدم ، حکم وجوب و وحدث براو غالب بوده، وبهحکم اقتضای
# ~~اسنعداد کاملش دروقت سیر ومرور برمرانب متنازلاء حجبی ضعیف وشفاف ولطیف
# ~~براو طاری گشته ، اگر اورا به واسطه محبوبیش ادای فرایض مخلصا کاملا
~~میستر
# ~~شوده به مجکرد اداء فرایض ظاهرا وباطنا، آن حجب ارتفاع پذیرد ، وحینئذ
~~حکم
# ~~حقیقت آن محبت و وحدت حقیقی او که باطن آن زبانه است، در دلش ظاهر
~~گردد،
# ~~و اورا بیاو به خود ms575 جذب کند، و آیینهآ کمال ظهور خودش گرداند ، تا حکم
~~سابق
# ~~- فاحست - باو دراو ظاهر شود، و ننیجهآ آن ظهور آن باشد که (ان الله
~~قال علی
# ~~لسان عبده : سمع الله لمن حمده) وذلک تحقیق قوله : (ما تفرب الی عبدی
~~بشیء
# ~~احب الیء من اداء ما افترضت علیه) زیراکه چنان که هبج چبز از میزان به
~~وحدث
# ~~نزدیک تر اززبانهآ میزان نیست، هم چنین هیچ چیزی به وحدث حقیقت محبت،
~~نزدیکتر
# ~~از ادای فرایض نیست به سرایت وحدث امر دراو، واما اگر درمبدا حکم و
~~اقتضای
# ~~استعداد انسانی آن بوده باشد که در وقت مرور و نزولش در مراتب قیود و
~~صفات
# ~~کثرت امکانی بسبار گرد او در آیند وحکم وحدتش را مغلوب کنند، آن کس به
# ~~رباضات ومجاهدات بسیارمختاجشود، وجز به ملازمت سنن ونوافل از اذکار
~~واعمال
# ~~وانواع قربات که مخالفت نفس برآن مشتملست، بهشرط اخلاص ومجانبت
~~ازشبهات
# ~~ودقایق ریا وشربهای بوشیده وترک همهآ لذات وشهوات نقس که استقامت میزان
# ~~شریعت وطریقت تماما برآن موقوفست، استقامت واعتدال زبانهآ آن میزان که
~~ادای
# ~~مشارق التدراری PageV00P753
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_754.png)

# ~~رایض است قلبا وقالبا ، اورا مسر نشوده چنان که درحدیث آمده است که
~~(ان اول
# ~~ما یحاسب به العبد یوم القیامة من عمله الصتلاة ، فان صلحت، فقد افلح
~~وانجح ، وان
# ~~فسدت، خاب وخسره وان انتقص من فریضته شیئا، قال الرب، تبارک وتعالی :
~~انظرواء
# ~~هل لعبدی من تطثوع فیکمل بها ما اتتقص من الفریضة ؟ ثم یکون سایر عمله
~~علی
# ~~ذلک" ظاهر این حدیث دلالت میکند بر آن که نوافل مکملات فرایض
~~میشوند ، پس
# ~~براین سالک که از ازل در رتبت محبشی افتاده است ، مداومت براین سنن و
~~نوافل
# ~~لازم آمده تا بملازمت اخلاص وتوحبد درعمل، خودرا به آن زبانهآ میزان
~~نزدیک تواند
# ~~کرده وبه فکوت ومدد داعبه وطلب وارادتی که شمته گیست از آن اثر محبست ،
~~که در
# ~~کفتهها واجزای عمود میزان شریعت وطریقت پنهانست، به کلی صور واحکام
~~انحرافات
# ~~نفس این سالک را ms576 از او زایل می گرداند، تا آنگاه که آن عمود و کفههای
~~میزان
# ~~به کلی معتدل ومستوی شوند، وحینئذر دل که محل2 آن زبانهآ مذکوراست
~~پیداگردد،
# ~~وآن تجلتی وجودی بوحدثه الحقیقیة دراو تچلتی کند، و آن اثر از محبت که
~~با آن
# ~~تجلی وزبانه همراه بوده هرحکمی امتیازی راکه میان وجود مضاف به نفس و
~~قوا و
# ~~مدارکش باقی بوده باشد، تمام مضمحل و متنلاشی گرداند، وحکم مابه
~~الاتحاد را
# ~~اظهار کند، وآنگاه به ظهور حکم محبت که از الت احکام امتبازی نسب
~~واضافاتست،
# ~~راین سیتار محب این معنی به حقیقت ظاهر ومنکشف شود، که همین وجود
~~بگانه
# ~~بوده است که تا این غایت سمع وبصر ولسان و ید ورجل او بوده است، واو جز
~~به این
# ~~نور وجود بگانهآ حق نمیشنبده است، وجز به وی نمی دیده وجز بهوی نمی
~~گفته وجز
# ~~بهوی نمی گرفته وجز بهوی نمیرفته، واو تا این غایت به سبب تقیشد به
~~احکام آن نسب
# ~~واضافات که احکام امتبازیند، ازاین علم وکشف، محجوب بوده است، چون
~~حقیقت
# ~~محبت به کلی آن قیود را زایل کرد، حجب وموانع مرتفع شد، وحقیقت این علم
~~کما
# ~~هو منکشف ومنجلی گشت. وهذا معنی قوله: (ولا یزال العبد یتقترب الی
~~بالنوافل،
# ~~حتی احبته فاذا احببته، کنت سمعه وبصره ولسانه ویده ..." الحدیث .
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~109 PageV00P754
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_755.png)

# ~~610
# ~~پس دراین حدیث صحیح ، دلالت صریح است1 برصحت وثبوت مدعای من که
# ~~توحبد است . والله الملهم للصواب .
# ~~تسبکبت فی التوحید، حتی وجدته،
# ~~وواسطة الأسباب احدی ادلکتی
# ~~توسثل کردم به این اسباب که ادای فرایض ونوافل است خالصا ، مخلصاء
~~قلبما
# ~~و قالبا ، در طلب توحبد ویگانه کردن خودم را با حضرت محبوب حقیقی ، تا
~~به این
# ~~مباشرت اسباب مراین توحید را بیافتم، ووساطت اسباب در حصول مقاصد و
~~تعاثق
# ~~هرجیزی دراین عالم به سببی ظاهر، چنان که تعلق حیات حیوان ظاهرا به
~~غذای معناد
# ~~ووساطت أکل درحصول شبع وامثال این، یکی از دلایل ms577 منست برسببیگت سلوک، و
# ~~ادای فرایض ونوافل مروصول را به مقام توحید
# ~~دربیان آنکه مؤثر حقست واسباب وعلل مدخلیتت در افاضت ندارند
# ~~بباید دانست که اسباب باسرها وسایط2 و معنداتند مرحصول مقاصد و مسبتبات
~~را
# ~~نه علل ومؤثرات ، وانما علت ومؤثر وجود حق است، بجمعیتة واطلاقه که
~~باطن آن
# ~~سبب است و دراو ساری، وحق تعالی، به آن جمعیت واطلاق وجودش ، فاعل
~~ومؤثر
# ~~مشارق التدواری
# ~~1- این حدیث شاهدست برمدعای شارح علامه ودلالت نماید براینکه مرتیه قرب
# ~~فرائض ومقام حاصل از فریضه که در آن وجود عبد و اراده وقدرت او قانی در
~~اراده و
# ~~قدرت و وجود معبود مطلقست ووجود عبد مع شئونه ملغاست؛ چون در خطابات
# ~~مشتمل براو امر وجود واراده عبد منظورنیست و کأنه مسلوب الشؤنست ومقام
~~ومرتبهآ
# ~~اعلای ازاین مقام، مقام جمع بین قرب فرائض ونوافل وبعد عدم تقید بیکی
~~وهکذا الی
# ~~آخر مراتب التوحید .
# ~~2 - یکی از مباحث مهم الهیات ، مسأله علل طولی وعرضی ونحوهٔ‌ تأثیر
~~آنها درایجاد
# ~~وافاضت است، وقد اشتهر عنهم : لا مؤثر فی الوجود الاالله . واز بهمنیار
~~تلمیذ شیخ
# ~~رئیس منقول است : لیس لما بالقوة مدخلیة فی افاضة الوجود . شیخ اشراق
~~فرماید PageV00P755
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_756.png)

# ~~است عند ذلک السبب لا بذلک السبب ، بل که به آن سبب غیر ازالت ما نعی
~~یا تحصیل
# ~~شرطی که حصول تأثیر وظهور مقصود بر آن موقوفست، مضاف نمی تواند بوده
~~چنان
# ~~که مثلا غذا سبب بقا وحباتحبوان به آن طریفست که اومظهر وآبیبنهآ مددی
~~وجودی
# ~~است که ازحضرت وجود حق ، به آن حبوان میرسد ، که اگر آن مدد منقطع
~~گردد،
# ~~درحال آن حیوان مضمحل شود . پس چون این حبوان ومزاج او جسمی مرکگب بوده
# ~~لاجرم شرط وصول مدد بهوی بر مقتضای عالم حکمت هم هیأتی ترکیبی جسمانی
~~آمد،
# ~~و آن غذا واسطه و معد این حیوان شد مرقبول آن مددرا که حیات وبقای وی
~~به آن
# ~~النورالضعیف والفقیر لا یمکن القوی عن التأثیر . این قبیل از کلمات
~~اشارتست ms578 به مسألهآ
# ~~توحید خاصی. بیان برهان برأثیات مدعی وتقریر آنکه مؤتر بالذات مع
~~الوأسطه حقست
# ~~
# ~~علل وأیسباب اقرب ازهر قریب ایست وآین قبیل آزلطائف ازمختصات قرآن
~~مجیدیست
# ~~ا  ک  صلا
# ~~متحقق آیست بعنوان مقوم ومقید خالی ازمطلق نیست ونسبت وجود بعبد ومعلول
# ~~بالامکان ایست وبحق بالوجوب لذا حق نزدیکتر ازهر معلولی آست بهنقس
~~معلول باین
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~ههناکه هر معلول ممکنی درمقام ادراک ذات ختودکه آتم علوم أیت ومهلوم
~~بوجوددالاری
# ~~
# ~~همهنول بدأت خوده چتون علت ذارای وجتودی آست لنقسه و وجودی المسعول
~~مدرک در
# ~~611
# ~~مدرک عالم آیست ودرعلم نشی* بدات ختود علت درمقام آدراک مقنسم آنست
~~ازخصبور مملول
# ~~برای ذات معلول، ومنطوی ایست علم بععلت درعلم معلول بالذات خود ولی
~~باندازه وجود
# ~~حق ازبرای شرشیء که معلول آیست حاصل آیست لذا درأتاد نقس یا عقل فعال
# ~~گفته أیم : نفس متحد میشود با وجود للأفس نه وجود للعقل القعال لذا
~~لازم نیست در
# ~~مقام اتحاد با عقل فعال ویا اتحاد علم شیء بنمات خود با علم بعلت، نفس
~~محیط برحق
# ~~یا عقل شود لأن للحق وجودا لنفسه وهو المطلق عن کل قید ووجود للعبد علی
~~قدر سعة
# ~~العبد لان العقید عبارة عن ظهووالمطلق .
# ~~مرتبهآ ذات مخلوق وجود للمخلوق است واین علم وحضور فطری است، لذا علم
~~بسیط PageV00P756
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_757.png)

# ~~612
# ~~منعلق است ، وهم چنین جوع صورت فقر واحتیاج حیوان است به آن مدد ، واکل
~~،
# ~~وأسطه وشرط دفع آن احتیاج است ومعدة او من حیث عالم الحکمة . ولهذا
~~تخلشف
# ~~این اسباب ظاهر از مسبتبات ایشان واقع می یابیم من حیث النظر من عالم
~~القدرة ، چنان
# ~~که غذا واکل معناد مفقود میتوان یافت وبحیات وبقا محقق وموجوده وبالعکس
~~، چه
# ~~آن مدد چون ازعالم قدرت بی وساطت غذایی واکلی ظاهرآ، به ولیسی از اولبا
~~می رسدا
# ~~می باشد که سالهای2 بسیار آن ولسی باقی و حی و سیر میماند بی آن که
~~غذایی و
# ~~اکلی را مباشرت کنده یا به آن محتاج شوده ms579 چنان که زنی دراین عهد ما
~~بوده است در
# ~~بطایح ، با تنی وعقلی صحیح، وسی سال هیچ اصلا از مأکول ومشروب ، نخورده
# ~~است ، وما بسبار درویشان را دیدیم که آن زن را دیدهاند ، وبرکت نظر او
~~یافته، با
# ~~آن که تخلشف علثت ازمعلول عقلا جابز نیست اصلا . پس این سلوک و ادای
~~فرایض
# ~~و نوافل که اسباب وصول من شدند، به حقیقت توحبد به آن طریق بودکه ایشان
~~موانع
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1- ویؤید ما بصدد تحقیقه: اینکه غدای ظاهری ازعلل اعدادیست وغذای واصل
# ~~ازمجرای نفس غذای بالذات ومنشأ حیات متغشذی است وصدر اعاظم عرفا و حکما
~~را
# ~~تحقیقی است لطیف دراین باب وبرهانیست عمیق دراین مطلب عالی که دراثبات
~~حرکت
# ~~کمیشه ودفع اشکالات شیخ اشراق و براشکال یکی از تلامیذ شیخ فلاسفهآ
~~اسلام برشیخ در
# ~~باب لزوم بقاء موضوع درحرکت کمسی واشاره بهعجز شیخ رئیس در تصویر حرکت
# ~~کمیشه درحیوان ونبات وقد بشینا فی بعض حواشینا بان الانسان لا یتغذی
~~الا من جانب
# ~~نفسه ومجری صورته النوعیشة.
# ~~2- مؤلف شارح واستاد او وکثیری از مشایخ عرفان مثل شیخ اکبر وشیخ العرف
# ~~سعدالدین حموی وجمعی کثیر ازعامه مانند علمای شیعه معتقدند بوجود مهدی
~~موعود
# ~~- علیه السلام - وسعدالدین حموی دراین باب کتابها نوشته است که صاحب
~~ااز مان
# ~~بوجوده الظاهری قرنهایست که زنده است وبباطن ذات خود بدون اتکاء
~~برمعداتی که از
# ~~لوازم عادی حیات ظاهری است قائم است وعوامل موجب فنای بدن اورا مغلوب
# ~~انمی نمایند لأن بوجوده رزق الوری وبه ثبتت الأرض والسماء PageV00P757
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_758.png)

# ~~را که صور انحرافات بود از نفس زایل کردند، و نفس را معد قبول قبض و
~~تجلتی
# ~~گردانبدنده وعلت ومؤثر درحصول فیض وتحقق به نوحبد جود مطلق وعنایت
~~بیعلت
# ~~بود، ولهذا بعضی ازمجذوبان، بیسلوک ومباشرت این اسباب از ادای فرایض و
~~نوافل
# ~~به حقیقت توحید واصل شدند، و بسیار آن نیز بودند که حجب ایشان سخت کثیف
# ~~واستعدادشان عظیم ضعیف بود، هرچند مباشرت این اسباب کردنده به ms580 هیچ
~~نرسیدند.
# ~~واصل این مسأله آنست که در مبداء امر ایجادی درعالم معانی وغیب، سبب
~~تعین و
# ~~ظهور وجود، ماهیت وعین ثابت هرممکنی بود به حکم استعداده وعلتت مؤثر
~~امر
# ~~زکشن" وعود ورجوع آن امر وخطاب برمثال صدا که باز از آن عین ثابت
~~به حضرت
# ~~وجود به سبب صلابتی که درباطن آن عبن ثابت بود از ثبوت عدمیتت ومحال فی
~~احد
# ~~طرفیه. پس چون این صور موجودات که اینجا در مرانب بعضی اسباب و بعضی
# ~~مسبتبات مینمایند، فروع واحکام و توابع آن حقایق کلی ممکناتند که در
~~عالم معانی
# ~~اینند ، وآن حفایق واعبان ممکنات آنجا در آن عالم معانی باستعدادانها
~~الکلسیتة
# ~~الأصلبکة الباطنة فیهاء اسباب و وسائط اصل تعبسنات وجودی کلی بودند،
~~وعلت و
# ~~مؤثر، جمعیت ذات یگانه بود بأمره الایجادی ، لاجرم حکم اصول درفروع
~~واحکام
# ~~سرایت کرد، و آذچه دراین مراتب، پیدا آمد از آن فروع واحکام، بعضی سبب
~~وجود
# ~~وظهور بعضی شد، وفاعل ومؤثر وعلت همجنان ، امر و وجود یگانهآ حق .
# ~~ورابطة التثوحید اجتدی وسیلة
# ~~ووحتدث فی الأسباب ، حتی فقدتها،
# ~~ویکی دیدم ذات و وجود حق را درباطن این اسباب که حقایقنده تا گم کردم
~~کثرت
# ~~اسباب را در وحدث ذات وامر وفعل بگانهآ او ویبوندکننده و اتتصال
~~دهندهآ سبب
# ~~به مسبکب که وحدث امر ووجود ظاهر حق است، نافعترین دستآویزی شد مرا
~~دررسیدن
# ~~آزاین حقایق که اسباباند، بهحضرت ذات که مسبتب این اسباب است . یعنی
~~دراول
# ~~که ادای نوافل وفرایض را و سیلت و سبب وصول به توحید ساخته بودم، سیرم
~~از این
# ~~ظاهر تقرقةآ عالم ومراتب بود تا بهحضرت جمع و وحدث وجود ظاهر یگانه،
~~واکنون
# ~~سعیدالدین قرغائی
# ~~(13 PageV00P758
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_759.png)

# ~~614
# ~~سیرم درباطن افتاد تا از تفرقةآ باطن وکثرت حقایق واعیان ثابته وماهیات
~~متنوعه که
# ~~به استعداداتها الأصلیکة ، اسباب تعیثنات وجودی بودند درعالم غیب و
~~معانی به آز
# ~~حضرت جمصت ذات و وحدث امر ایجادی که فاعل ومؤثر حفیقی بود ودر باطن آز
# ~~حفایق ms581 ساری، سیرکردم وچون نظرم برجمعیت و وحدثذات و امر حق آمد، سببیتت
# ~~این حقایق واعیان ثابته از نظرم غایب ومفقود شد ، زیرا آن سببیگت را
~~مضاف ب
# ~~استعدادات این حقایق دیدم، و آن استعدادات را شئون واحوال وخواطر
~~ومقتضیات
# ~~ذات یافتم بیهیچ مغایرت وغیریتی، پس سبب وعلت و واسطه و وسیلت ومؤثر،
~~عین
# ~~همبن ذات بگانه را مشاهده کردم، وبه هیچ غبری هبچ حکمی واثری و سببیتی
~~و
# ~~وساطتی درهیچ چیزی مضاف ندیدم ، واینک در آن سیر اول، ازظاهر تفرقه
~~واسباب
# ~~عالم به حقیقت به توحبد رسیده بودم ، ووحدث وجود ظاهررا رابطه یافته
~~میان اسباب
# ~~ومسببات ، اکنون به همان رابطه واثر او ونظر اوکه (فبی یسمع وبی یبصر)
~~است
# ~~آن نظر واثر که عبن وجود و رابطه است ، بهترین وسبلتی شد مرا دراین
~~سیر دوء
# ~~که در باطن کردم که اگر آن نظر (فبی یبصر" نبودی، مرا هرگز این
~~سیر دوم میسر
# ~~نشدی .
# ~~قوله : "اجدی1 وسیلتی) ای اغنی وانفع، من قولهم: فلان قلیل
~~الجدواء بالمد
# ~~ای قلیل النفع ، وما یجدی عنک کذا : ای ما یغنبک.
# ~~ولم تک یوما قطهآ غیر وحیدةا
# ~~وجتردت نفسی عنهما، فتوحتدت،
# ~~ومجرد ویکنا کردم نفس وذات خودم را ازاین دو صفت وجدان و فقدان، ی
# ~~تسبب وتوحید، واز اضافات چیزی ازاین صفات وغیرها ، به این نفس و ذات
~~مقیه
# ~~متعیبن خودم ، پس به این تجرید وتجثرد ، ذات ونفس من یکتا ویگانه شد ،
~~وبه مطل
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- وسیلة-خ.
# ~~2 - وفی بعض النسخ : وجخردت نفسی عنهما فتجکردت .

PageV00P759

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_760.png)

# ~~منتحد وملحق گشت، وازقید جزویتتی که در آن اضافت مندرج بود، به کلی
~~بازرست،
# ~~وخود هرگز روزی نبود که این نفس وذات من یگانه ویکتا نبوده یعنی حقیقت
~~نفس
# ~~من به کمال استعداد وقابلیست خودش در مبداء، به فقر وخلو حقیقی متحقق
~~بود، و
# ~~ازجملهآ قیود واوصاف ونسب واضافات، مجرد ومنزه، واول وجود را که در
~~عالم
# ~~ارواح قبول کرد، بیهیچ وصفی و قیدی قبول کرد، لکن درمرور و ms582 نزولش در
~~مراتب
# ~~وظهور به صور تفصیلش بهجهت اظهار کمالات تفصبلی خودش ، بعضی قیود و
~~اوصاف
# ~~که از مقتضبات واحکام مراتب بود، بروی طاری شد، پس چون به این صورت
~~عنصری
# ~~اجمالی من ظاهر شده وبه اصل ومبداء، سیر آغاز کرده ازهرمرتبه یی که
~~دراین سیر
# ~~تجاوز میکرد، قبود و اوصافی که در آن مرتبه بهوی لاحق شده بوده به همان
~~مرتبه
# ~~ملحق می گشت، تا چون از جملهآ مراتب در گذشت آن همه قیود و اوصاف به
~~کلی ازوی
# ~~جداشدند ، و وی بوحدته الأصلیتة به اصل خود متحه گشت. پس چون نظرا الی
# ~~الأصل ، حقیقت مرا هیچ قیدی و وصفی لازم ذاتی نبوده لاجرم به آن نظر،
~~هرگز
# ~~روزی نبود که نفس وحقیقت ذات من، یگانه نبود ازجملهآ قیود واوصاف، وهم
~~چنین
# ~~این اوصاف فقدان ووجدان وتسبشب وتوحبد ازضرورات احکام مراتب، برمن طاری
# ~~شده بود، پس چون ازجمله1آ مراتب در گذشتم، ازایشان نبز جدا ویکتاشدم،
~~هم چنان
# ~~که دراصل بودم ، والله المرشد.
# ~~وغنصت بحارالجمع، بل خضتئها علی از
# ~~فرادی ، فاستخرجتت کل بتبمة2
# ~~وچون نفس من مجکرد ویکناشد از آن قبود در بحارحضرت احدیت جمع که هراسمی
# ~~سقید الدین فرغانی
# ~~15
# ~~1- یعنی ازطریق مقیدات سیر نموده وبباطن آنها که مطلق آست واصل شدم ،
# ~~کمااینکه قبل ازعروج تحلیلی نیز مبدأ بسیر وتنشزل من بحکم "انا
~~لله" مطلق بود وبعد
# ~~ازطی مراتب تنشزلات ومعراج تحلیل عروج ترکیبی شروع شد ودر سیر دوم
~~بمقتضای
# ~~"کما بدأکم تعودون" بمطلق متصل شدم وحکم هو الأول والآخر را
~~برأی العین مشاهده
# ~~نمودم
# ~~1 - الیتیمة : الثدرة التی لا نظیر لها PageV00P760
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_761.png)

# ~~616
# ~~دراو از آن جهت که برهمه اسما مشتملست دریایی بی نهایت است ، غوطه
~~خوردم و
# ~~غواصی کردم ، بل که در آن لجکه ومعظم آن دریاها که هیچ کس را جز من
~~امکان
# ~~غوص در آن لجته نیست، من به تنهایی در آمدم، پس به در آوردم از آن
~~لشجکهها هردرشی
# ~~تیم علمی ومعرفتی وذوقی ms583 را که از بحرالابحر غیب وبی نهایتی ذات در
~~دریای محبط
# ~~هراسمی از آن جهت که به کلی همرن ذات شده است و برهمهآ اسما مشمل گشنه،
# ~~ساری وپنهان بود، و بعضی را از آن درهای یتیم علوم و اذواق جمعی کمالی،
~~برطبق
# ~~عبارت وبیان صریح عرض کردم، وبعضی را در حفتهها وصندوفهای اشارت وایماء
# ~~تعبیه کردم، وبه سبب آن غوص وخوض در آن دریاهای مطلق بی نهایت،
~~اثرجمعیگت
# ~~واطلاق آن درباهای اسماء دراین صورت عنصری اجمالی من وفوا واعضای
~~اوسرایت
# ~~کرده است ، نا هربک جامع وشامل خواص همه شده است، وبه هریک، کار جمله
# ~~سیتوانم کردا ودر هرذره بی از ذراریر که اجزای صورت تفصیلی مننده آثار
~~صنع و
# ~~فعل خودم را مشاهده می کنم
# ~~لأسمع افعالی بسع بصیرق،
# ~~واشهد اقوالی بعین سمیعة
# ~~غایت وعلیت خوض و غوص در دریاهای بی پایان حضرت جمع، و استخراج آن
# ~~درهای یگانهآ علوم جمعی کمالی، آن بود تا سصکم اطلاق آن حضرت وعلوم او
~~دراین
# ~~قوا واعضای ظاهر من سرایت کرده است، تا از بهر این معنی همگی افعال
~~صورت
# ~~اجمالی و تفصیلی خود را که آلت ادراک ایشان ، غالبا چشم است اکنون من
~~به گوش
# ~~ببنندهآ خودم میشنوم ومیبینم، وهمگی اقوال صورت اجمالی و تفصیلی خودم
~~را
# ~~که هرموجودی کلمهیی از آن اقوالست و ادراک بعضی از ایشان بهسمع مخصوص ،
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - ازبرای وجود واصل بمقام جمعی هراسمی ازباب آنکه اسم عین ذاتست، اسم
# ~~اعظمست ودر هرمظهر وجودی ازباب اتصال آن بمطلق، همان چیزی را شهود
~~نماید
# ~~که درمظهر تام شهود می نمود چه آنکه:
# ~~دل یکقطره را گر برشکافی
# ~~از آن ظاهرشوده صد بحرصافی PageV00P761
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_762.png)

# ~~اکنون من آن جمله را بعجشم شنوندهآ خودم مشاهده می کنم ومیشنوم .
# ~~فان ناح بالأیک الهزار، وغکردت،
# ~~جوابا له ، الأطبار فی کل دوحةا
# ~~واطترب بالمزمار مثصلحه علی
# ~~مثناسبة الأوتار من ید فبنة
# ~~وغنکت من الأشعار ما رق" فارتقت لسیدرتها الأسرار فی کل2 سدرةا ms584
# ~~تنتزهت فسی آثار صنعی ، مثنتزها   عن الشترک ، بالأغیار جمعی والثفتی
# ~~التغرید : تطریب الصوت . وقوله : لسدرتها ، ای : الی غایتها ، مأخوذ من
~~سدرة
# ~~المنتهی التی ینتهی الیها اعمال الخلایق ، فکنکا بها عن الغایة التی
~~ینتهی الیها الثروح
# ~~والسر عند تخلشصهماعن القیود وتوجثههما الی غایتهما واصلهما ومنشأیهما
~~. وقوله: فی
# ~~کل سدرة : ای فی کل حالة غلبة حرارة النوجه الی الغایة والمغلوبیة
~~والحیرة فی تلک
# ~~الغابة ، وهی فعلة من سدر البعبر بالکسر یسدر سدرا وسدارة فهو سیدر،
~~ای:
# ~~تعحبر من شدة الحر*.
# ~~می گوید که : چون من به آن ذوق وعلم جمعی کمالی، معلوم کردم که همه چیز
# ~~از مقتضیات ذات من بوده است ظاهرا وباطنا ، پس مرا نظر درهمه اشیاء
~~وسماع همه
# ~~آوازها موجب طرب ولیذنست ازخودم درخودم، اگر درمرغزاری عندلببی وهزاری
# ~~ناله یی میکند و نغمهیی میسراید، و آن طراوت و حلاوت نغمهآ او مرغان
~~دیگر را در
# ~~کار و طرب می آرد، تا درجواب آن عندلیب، هرمرغی برهرشاخ درختی به
~~نغمهئی
# ~~طربناک نالهیی میکند ، وآوازی میدهد ، یا نی زنی مر مزمار خود را به
~~مناسبت
# ~~آو ازها ونفمههای تارهای ابریشم چنگ که ازدست مطربهآ استاده راست شده
~~باشد،
# ~~سعید الدین فرغانی
# ~~617
# ~~1 - الإبکة الشجر الملتف. الهزارة طائر حسن الصوت، ویقال له بالفارسیکة
~~هزار
# ~~دستان. دوحة: شجرة عظیمة
# ~~2 - قوله - رض - لسدرتها : شجرة فی السماءالسابعة، یقال لها سدرة
~~المنتهی،
# ~~سدرتها : ای منتهی وجودها. والسدرة: الشجرة من النبق. وفی بعض النسخ
~~شدوة:
# ~~اغنیة، ترنمة.

PageV00P762

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_763.png)

# ~~618
# ~~راست میکند، وهردو باهم میسازند ومی نوازند ، ودر طرب می آورند هرکرا
~~که
# ~~بشنود، وآن مطربهآ خوش آواز به مناسبت نغمات آن ساز، سرودی خوش از
~~اشعاری
# ~~لطیف رقیق دلکش سراییدن1 می گیرد، پس حکم تناسب و وحدثت و عدالتی که در
~~آن
# ~~نفسمات وغنا موجوداست، ارواح واسرار را ازعالم وحدثت وبساطت که اصل
~~ایشانست،
# ~~داد میدهد ، تا هرسری درحالت غلبة وجد و حیرت درآن وحدث وعدالت نغمهها
~~و
# ~~تذکثر ازاصل ومنشأ و حدانی خودش ms585 ، بهسوی غایت خودش، ازعالم وحدث و
# ~~بساطت ، ترقی میکند ، وازاین عالم ترکیب وانحراف وکثرت، اعراض می
~~نماید، من
# ~~دراین جمله، تفرج و تماشا میکنم در آثارصنع وفعل یگانهآ خودم که مطربان
~~وطربناکان
# ~~ومغنتبان وصاحب وجدان، همه عین آن آثارند، وابن جمله افعال واحوال را
~~از نظر
# ~~تطربب و طرب وغناء وسماع ومغنتیی وسامع و واجد وغبرها، صور وتنوعات
~~ظهور
# ~~حقیقت جمعیتت خودم میبینم ، ودر آن نزهت میکنم ، تنزیه کننده ، مراین
~~حقیقت
# ~~جمعیت ذات خودم را، و وحدتی راکه در نفس ومزاج من بعد از کثرت حاصل
~~آمده
# ~~است به حکم عدالت حقیقی ، که الفت عبارت ازاین وحدث حاصل بعد الکثرة
~~است ،
# ~~از آن که دراین جمعیت و الفت هیچ شرک غیر وغیریتتی را من حیث الذات او
~~الوصف
# ~~او الحال اوالفعل اصلاء گنجایبی تواند بوده بل که هرجه رقم هستی ونیستی
~~بروی
# ~~نوان کشید از کفر ودین وامر ونهی وخیر وشر ونفع وضر وغیر آن ، مبدأ
~~ومنشأ آن
# ~~ابن حضرت جمعبت منست، وهمه تنوعات ظهور اویند، اما دین وجملهآ خبرات و
# ~~مآمورات، صور واحکام هدایت واسم هادی این حضرت منست متعلق به قبضهآ
~~یمین
# ~~او، وکفر وهمه شرور ومنهبتات ، صور واحکام اضلال واسم فهار همین حضرتست
# ~~منعلکق به قبضةآ شمال او ، ومن از حیثیتت این جمعبت دراین جملهآ صور و
~~احکام
# ~~حقیقت وذات خودم نزهت و تماشاکننده و این حضرت را از آن که غیر وغبریشت
~~را در
# ~~او مجالی باشد، تنزیه وتقدیس کننده .
# ~~مشارفالشدداری
# ~~1- لطیف ورقیق دلکش.. لا یخفی لطفه (س 15): کنجاییئی نتواند بود - م
~~PageV00P763
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_764.png)

# ~~فبی مجلس الأذکار، سمع مطالعی؛
# ~~ولی حانة الخمتار عین طلیعتی
# ~~پس به واسطهآ مدد وسرایت هدایت من، آنچه ازاین صورت تفصیلی من مطالع و
# ~~مشاهد این حضرت جمعیت منست، چون هرنبییی یا ولیتی، هرمجلس ذکری از
# ~~جوامع ومساجد وصوامع وغیرها سمع اواست تا به وساطت آن مجلس ذکر، در عین
# ~~مشاهده ومطالعة آیات کبرای من، سماع نام وکلام من می کند، چه ms586 هرذاکری ،
~~زبان
# ~~منست، وکمالی که درجمعست میان مشاهده و کلام، اورا در آن حال حاصل می
~~آید،
# ~~وباز ازبرای من واظهار صور واحکام صفت فهر واضلال من، آنچه ازاین صورت
# ~~تقصبلی من، طلیعةآ لشکرقهر واغوا است، چون ابلیس وقومش، هردکان
~~خمرفروشی
# ~~جاسوس اواست، که اورا از کسانی که قدم مخالفت وموافقت او میسپرند ، خبر
# ~~می کنده ودر آن اسر و قید، فاسفان وعاصبانش ، مدد میدهد .
# ~~وجهی دیگر آنست که : به واسطهآ نور هدایت من، اهل مجلس اذکار که بعضی
~~از
# ~~اجزای صورت تفصیلی مننده گوش شنونده و قبول کنندهآ هدایت ودعوت مطالعه
~~-
# ~~کنندگان ومشاهده نمایندگان حضرت منند از انببا واولبا، که کمال وتمام
~~شهود
# ~~ایشان، به آنسماع وقبول قوم، متعلتقست، جه هرنبی بی و ولیسی را به حسب
~~هرمنابعی،
# ~~سپری است در تفاصیل حقیقت خودش، وشهودی مرتفاصیل وجزئبات هراسمی کلی
# ~~را که اثر آن اسم وحکم او، برآن نبیءیا ولی ، غالبتر است وتا سماع و
~~اجابت قوم
# ~~نباشد ، شهود آن صور تفاصیل وجزئیباتش ، میسر نشود، وباز اهل خانهآ
~~خمتار که
# ~~هم بعضی از اجزای صورت تفصیلی منند، جاسوس لشکر ابلیسند، که ازجهت ظهور
# ~~صوراحکام قهر واضلال من مربعضی ازهمین صورت تفصیلی مرا که درقبضهآ
~~شمالی2
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~619
# ~~1 - فی بعض النسخ : فبی مجلس الأذکار سمع مطالع ... یعنی بمیامین حضرت
~~جمع
# ~~الجمع که مورد اضداد ومحل تعانق اطراف متبایناتست محاقل ذکر در صومعه
~~قدس
# ~~مسامع مطالعه کنندگان الواح حقایق است .
# ~~1- شمال -خ - (س6) : میان مشاهده ومطالعه، اورا م م PageV00P764
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_765.png)

# ~~620
# ~~افتاده انده بهضلالت دلالت میکند، ودراغوا واضلال، مرطلیعهآ ابلیس را
~~مدد میدهد،
# ~~وعلی هذا (فبی مجلس الأذکاروخانة الخسار" قد حذف المضاف، کما فی
~~قوله "واسئل
# ~~القریة1).
# ~~وجهی دیگر مرآن روایت را آنست که مطالع صفت سمع است که می گوید: که به
~~و اسطهآ
# ~~آثار وانوار هدایت من، مجلس اذکار سمع مطالع منست، که هم بهوی ذکر خودم
~~را
# ~~مییشنوم، وهم به وی صورهدایت واهل قبضةآ یمین وسعادت ms587 خودم را مطالعه
~~ومشاهده
# ~~می کنم، چه ازسمع من هم شنوایی وهم بینایی وجملهآ آثار واوصاف، صادر
~~میشود
# ~~به حکم آن جمعیتت واشتمال ، که درابیات متقدم گفته شد ، وباز از بهر
~~تکمیل و
# ~~اظها رحکم من که ((بیضل من یشاء2) است خانقخساره عبن و حقیقت طلعیةآ
~~لشکرمنست،
# ~~که بهوی ، اهل قبضهآ شمال خودم را اسیر ومقیتد هوا وطببیعت میگردانم ،
~~وحکم
# ~~واثر قهر خود را بهوی بیدا می کنم، پس مجلس اذکاره آلت مشاهدت وسماع
~~احکام
# ~~وسورهدایت و اسم هادی منست، وخانهآ خسار، آلت ظهور احکام و آثار
~~وصورقهر و اسم
# ~~قهار وصفت "(ییضل بها من پشاء3" منست، که ظهور تمام کمالات
~~اسمایی و کمال
# ~~ییدایی من، به این مجموع متعلق است .
# ~~فما عقدالثزنار حکمأ، سوی بدی،
# ~~وان حثل* بالإقرار بی ، فهی حلکت
# ~~حکما اما نصب علی المفعول له، او علی الحال، ببان هیئة المفعول ، وهو
~~التزنار،
# ~~ای: حال کونه محکوما علبه بالعقد
# ~~ونبست زنار را برمیان هر نصرانی گی ازجهت حکم اسم فهار وظهور صفت یضل
# ~~من بشاءآ ، جز دست قهر وقبضهآ شمال من، واگر آن زنار بهحکم ایمان
~~وافرار به
# ~~مصمتد مختاره صلی الله علیه وسلتم، گشاده شد ازمیان آن نصرانی، هم دست
~~هدایت
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 412ی 82 (س 2): فی بعض النسخ : ففی مجلس 000م
# ~~2-س416ی95.
# ~~1- س 47ی 154
# ~~4- س16،ی95 PageV00P765
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_766.png)

# ~~ولطف من مرآن زنار را گشاده کرد به اثر وحکم "یهدی من1 یشاء"
~~برای اظهار کمال
# ~~ببدایی خودم
# ~~وان نار، بالتنزیل ، محراب مسجدیره
# ~~فما بار، بآلانجیل ، هیکل بیعة2
# ~~قوله : باره ای: بطل، ومنه قوله تعالی : (ومکر اولثک1 هو یبور)، ای :
~~یبطل .
# ~~واگرجه روشن ونورانی شد به نور فرآن عزیزه هرمحراب مسجدی که در عالم
# ~~موجود وبرکار است، پس به یکبارگی باطل وبی کار شد شرعا به انجیل صورت
~~هر
# ~~کلیسابی، زیرا هرچند به احکام فرآن وشرع محمدی که حکم اشتمال و کلیت و
# ~~جسعبست ، تماما براو غالبست ، بعضی از احکام انجیل که بهسبب غلبهآ حکم
~~اسمی ms588 از
# ~~اسماء، براو وصاحبش وشریعتش اثری ازجزئیت، دروی ثابتست، منسوخ شده
# ~~است، وبعضی ازاین احکام انجبل نیزء به تحریف محرفان ، تبدیل وتغبیر
~~پذیرفته،
# ~~اما معذلکه شرف ونوریکت انجیل از آن جهت که چیزی ازوی غیرمبدل وغیر
~~منسوخ
# ~~است وکلام حق است، به کلتی باطل نشده است، ولهذا اجزا وأسفار اورا
~~ازخرق و
# ~~غرق واهانت، صبانت واجبست شرعا، ، وببعه و کلبسا، از آن جهت که محل2
~~مذاکره
# ~~وثلاوث اواست، به بکبارگی هدر وباطل نگشنه است ، ولهذا هدم او وقنل
~~اهل او
# ~~مطلقا جابز نبست . ونیز اگرچه حکم آن اسم که سلطنت واثر او برعبسی علی
~~نبینا
# ~~علیه السلام ، غالبتر بود وشریعت او ، میزان احکام آن اسم بود، اکنون
~~در حکم
# ~~جمعیتت اسم الله که سلطان جمعیت کامل مصطفی است، صلی الله علیه وسلتم،
~~مغلوب
# ~~ومندرج است ومیزان شرع جزئی آن اسم دراین میزان کلی جمعی شرع محمدی ،
# ~~بنهان ومندمج . اما اثر نوریکت واسمیت آن اسم ، به کل3 باطل نشده است ،
~~واثر
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~121
# ~~1- کلی -خ -.
# ~~2-س 35،ی11
# ~~3 - وفی بعض النسخ: ("وان نار بالتنزیل ... وان بار... انار) :
~~اضاء التنزیل
# ~~الوحی. المحراب : مقام امام الجماعة من المسجد . بارة هلک. البیعة
~~الکنیسة PageV00P766
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_767.png)

# ~~622
# ~~دلالت او برحقیقت ذات، زایل نگشته . پس اگر اثری از آن نوریشت و دلالت
~~او
# ~~سرذات دراین بعضی احکام انجبل که تبدیل ، بهوی نرسیده است برسد، وازاو
~~به
# ~~معدی که محل مذاکرهآ اواست، سرایت کنده وشمته بی از آن اثره به عین
~~منعبتدی
# ~~پیوندده که در آنجا است، جه عجب باشد، وازحدیث شفاعت، آن جه مصطفی،
~~صلیالله
# ~~علیه وسلم، گوید : "ایذن لی فی من قال لا اله الا الله)، وحق
~~تعالی، به او می گوید
# ~~که: (البس ذلک لک ، ولکن وعزتی وکبریائی وعظمتی لأخرجن منها من قال لا
~~اله
# ~~الا الله" دلالنی دارد برتأثیر دلالت آن اسم برمستی، ووصول اثری
~~از آن به متوجهان
# ~~به آن اسم ، که اهل انجبل وغیره اند، والله المستعان .
# ~~واسفار توراة الکلیم ms589 لقومه،
# ~~یثناجی بها الأحبار فی کل: لیلةا
# ~~هذا البیت مبتدأ ، خبره محذوف، تقدیره: واسفار تورافالکلیم حکمه کذلک
# ~~یعنی : چنان که درانجیل ، بیان کردیم که نوریتت او، دلالتش برمتکلتم ،
~~تمام
# ~~باطل ومتغیتر نشدهاست، وشاید که به حکم آن حدیث شفاعت اثری از نورییت
~~اسمی که
# ~~استناد عبسی علیه السلام، به آن اسم تمامتراست، به منابعان وخوانندگان
~~انجیل به رحمت
# ~~سرایت کند، وایشان را عاقبة الأمر، رهابی دهده اسفار تورات موسی، علیه
~~السلام،
# ~~را نیز که بهسوی قومش آورده بود، ودانایان ومتعبتدان پهود و نصاری،
~~هرشبی
# ~~به آن اسفاره بهحضرت حق ازحبشیتت اسمی که استناد رسول ایشان وکناب
~~وشریعت
# ~~ایشان ، به آن اسم تمامتر است، مناجات میکنند و به قراءت وثلاوث آن
~~بدان حضرت
# ~~تقشرب میجویند ، حکمش هم چنین است که در انجیل گفته شد .
# ~~وانخرة، للاحجار، فی البئد، عاکف،
# ~~فلا وجته للانکار بالعصبیقة2
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - الکلیم: موسی، ولقب بذلک، لانشه کلیم الله . الاحبار، جمع الحبر :
~~علماءالیهود .
# ~~2 - البدة بیت الصنم - بتخانه - العاکف: المقبل علی الشیء المواظب له.
~~العصبیة :
# ~~القرابة المتصلة بالنسب. فی نسخة الشارح العلامة: فلا تعد للانکار ...

PageV00P767

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_768.png)

# ~~فقد عبد الثدینار، معنئ مثنکزه،
# ~~عن العار بالاشراک بآلوثنیة
# ~~معنی نصب علی التمبیز، ومنتزففاعل عبدالدینار، والبد معرب بت وجمعه
~~بددة.
# ~~یعنی : اگر روی آورندهآ به بشتی را بینی، که ازجهت صورت آن سنگها، که
~~بت
# ~~را از آن تراشیدهاند در روی افتاده است ، و آن را به صورت، سجده میکند،
~~پس
# ~~به تعصشب ازجهت انکاری عظیم ازجای مرو، وبروی ظلم وتعتدی بسیار مکن،
~~واو
# ~~را به کلتی عبث میندار، وآفرینش اورا بی فایده مشمر ، که تعمیر مرتبهبی
~~می کند ، و
# ~~اظهار امری عظیم را متصدی است، وهمان کمال پیدایی است، چه بسیار کسانند
~~که
# ~~تو ایشان را ازعار وننگ شرک به بیت پرستی، مبرا ومنزه میشمری، وایشان
~~به طریق
# ~~معنی، درم ودینار دنیوی را قبله ومعبود خود ساختهاند، وچنان که آن شخص
~~که
# ~~به طریق صورت بت می برستد، عمر ms590 خود را درتعظیم وتوقیر آن بت بهسر میبرد
~~و
# ~~نفع و ضر خودرا بالوساطه ، بهبت اضافت می کنده واورا قبلهآ حاجات خود
~~میسازده
# ~~هم چنان که دنیاداری که همهآ عمر خودرا درجمع وتوفیر وتوقیر سیم و زر ،
~~صرف
# ~~میکند ، و زرو سبم را قبلهآ حاجات وآمال وامانیخود ساخته است ، ودل
~~وجان
# ~~خود را فدای سود وزیان او کرده، وتو اورا موحتد میخوانی، وازننگ بت
~~پرستیش
# ~~منکزه میدانی، واو در شرک از آن بت برست صورتی، قوینر است، جه آن مسکین
# ~~باری بهحکم ((ما نعبدهم الا لیقتربونا1 الی الله زلفی) در وقت تعظیم
~~وعبادت آن
# ~~بت، خداوند پگانه را به خاطر وضمیر می گذراند، غبر انه درفعل واثر
~~ایصال نفم و
# ~~ضر ، آن بترا، شرکتی، اثبات میکند، واین دنیادار حریص شقی، دروقت جمع و
# ~~تعظیم زر وسیم، خدای تعالی را هرگز به یاد نبارده ودر خاطر نگذراند، و
~~قضای
# ~~حاجات خود را در آن حطام منحصر داند، و رضا وسخط او ازحق تعالی به حصول
~~و
# ~~عدم حصول آن، مقرون باشد، ولهذا مصطفی، صلی اللهعلیه وسلام، مرچنین
~~دنیاداری
# ~~را ، بندهآ دینار و درم، خوانده است، وبروی بهخواری2 و نگونساری ، دعا
~~کرده ،
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~623
# ~~1-39،ی4.
# ~~2- نکوساری. در اصل.

PageV00P768

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_769.png)

# ~~624
# ~~کما قال، علیه العملاة والتحیکة: ((تعس عبدالدینار، وعبدالدرهم،
~~والقطبقة والخمیصة،
# ~~ان اعطی رضی، وان لم یعط لم یرض) پس برآن بت برست صورتی چندانی انکار و
# ~~تعبدی کن، که براین دنیادار، میکنی، والاعصبیتت و تعتدی به یک سو، نه
~~وبه حکیمی
# ~~خدا، افرار درست کن وحقیقت شمر که او بیحکمت از سر عبث کاری نکند، و
# ~~چبزی، نیافریند.
# ~~وقد بلغ الانذار عنشی من یعی،
# ~~وقامت بی الأعذار فی کل فرقةا
# ~~وبه تعقیق آگاهی دادن وتخویف کردن ازعذاب وعقاب از قبل من، من حیث
~~السنة
# ~~الأنبیاء والثرسل ، که مظاهر هدایت مننده به هر کسی که بهحسن استعداد و
~~قابلبت،
# ~~درصدد وعی وقبول آمده بود از مؤمنان رسید وبه آن وعی وقبول، ms591 خود را به
~~رحمت
# ~~اختتصاصی من سزاوار وتزدیک گردانبد، وبهحکم سابق من که - هؤلاء فی
~~الجنکة،
# ~~وبعمل اهل الجنة یعملون، وهؤلاء فی النار، وبعمل اهل النار یعملون -
~~وعذر (ان کل
# ~~من فسی السموات والأرض الا آتی الرحمن2 عبدآ) ، و اثر (ولثن سئلتهم من
~~خلق
# ~~السموات والأرض3 لیقولن" الله" و(ما نعبدهم الا لیقربونا
~~الیآ الله زلفی" واشارت
# ~~"اما من دابقة الا هو آخذ بناصیتها ان2 ربتئ علی صراط
~~مستقیم" ، اعذار هرقومی
# ~~از اهل ادیان مختتلف ، که همه را روی به حقیفت بهسوی منست، قائم
~~ومقبولست،
# ~~وعمده وزبدهآ آن اعذار، آنست که، میدانم، که قصد همه درمتابعت
~~هرملتتی، غیر
# ~~من نیست ، الا آن که بعضی را ازجهت تعبین وحصر الوهیشت اله ، تعالی،
~~درصورتی
# ~~که یشتان برآن صورت، ساختهاند ، با درصورت نور آقتاب، یا درصورت نور
~~آتش،
# ~~با درصورت مسبح، با درصورت عزیزه با درصور افلاک، با درصور طبایع ،
~~غلطی و
# ~~خطابی افتاده است، الا جون دراصل ثبوت الهییت هیچ شکتی ندارند، واز
~~آنروی
# ~~مشارق التدراری
# ~~1- منسی-خ ل - البفی الظشلم
# ~~2-س 19ی92
# ~~3-س 29،ی61.
# ~~2-س 29ی)
# ~~5س 11،ی 59 PageV00P769
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_770.png)

# ~~که آن جمله، صور تنوعات ظهور وتصورات نور الهبتت مننده همه را روی جز
# ~~بهسوی حضرت من نیست ، اگرجه ازجهت حصر وتقیید ، دریوشش، افتادهاند،
# ~~لاجرم از وجهی اعذار همه به من وتوجه به من، قائم وحاصل است.
# ~~فما زاغت الایتصار من کل ملثة، ولا راغت الأفکار فی کل نحثلکةا
# ~~زاغ البصر : ای کل واخطأ فی النظر . وراغت الأفکار ، اما من روغان
~~الثعلب ،
# ~~وهو : لعبه بذنبه ، واحتیاله وتوریته، او من قولهم: راغ فلان الی کذاء
~~اذا مال الیه
# ~~سرا وحاد، وطریق رایغ، ای مایل. والنشحلة بالکسر ، اصلها الدعوی ، ثم
~~استعیر فی
# ~~دعوی رأی ومذهب معیتن .
# ~~یعنی : جون ازوجهی توجه جملةآ اهل ملل ونحل بهحضرت الهبتت است ، پس
# ~~نظر جمله به یکبارگی ازحق وتوجه باو، کلیل ومایل نیست، وایشان را به
~~کلی بی کار
# ~~شمردن، وجهی ندارده وفکرهای مردم دردعوی حقیقت هررأببی ومذهبی وقبول ms592 آن
# ~~واقامت دلایل برآن به کلی ازحق روی نگردانیده است و میل نکرده، بل که
~~هریک را
# ~~وجهی ومحملی خبر به نزد من تاینست و وافع.
# ~~وما احقتکار من للشکس عن غکرة صباء واشراقها من نور اسفار غثترتی
# ~~احتار، افتعل من قولهم : حاریحور حورا، رجم واتنقص، ومنه قوله ، صلی
~~الله
# ~~علبه وسلتم، نعوذ بالله من الحور بعدالکور، ای: من النقصان بعدالزیادة
~~.
# ~~عنی : ناقص ومعیوب نشد به کلی آن کسی که ازسر غفلت از کمال اطلاق
~~الهیست
# ~~من بهسوی آفتاب وقبول او به الوهیت ، میل کرد، واین آفتاب پرست از آن
~~جهت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~625
# ~~1 - وفی بعض النسخ: وما زاغت ... زاغت: ای کلشت . راغت: مالت مکرا
~~وخدیعة
# ~~النحلة المذهب والدیانة.
# ~~2 - فی بعض النسخ: وما اختار، بدل وما احتار. غثرة : غفلة صیال: مال
# ~~اسفارة اشراف. غرتی: وجهی PageV00P770
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_771.png)

# ~~626
# ~~به کلی ناقص و معیوب نیست که حال آنست که روشنایی وتاب آفتاب، از
~~نورپیداشدن
# ~~طلعت منست، که اسم نور واسم حی منست، تا به حکم (ولله المثل الأعلی1 فی
~~السموات
# ~~والأرض)، چنان که قرص وعین آفتاب را که فرع وسایهآ اسم نور و حی است
# ~~بی وساطت حجابکی تثنک ، به بصر تمام ادراک نمیتوان کرد، ونظر براو
~~نمیتوان
# ~~افکند ، هم چنین بیواسطهآ تعیثنی اسم نور مرا به بصایر درنمی توان
~~یافت، و لهذا
# ~~مصطفی فرمود، صلی الله علیه وسلسم : ((نور انتی - اراه) وبغتره، وجبهة
~~ووجه،
# ~~کنایت میکنند ازظاهر اسم نور که وجود ظاهر ساطعست برجمیع حقایق عالم
~~درهمه
# ~~مراتب ، پس از آن جهت که وجود من حبث التوجه الایجادی ، مواجه جمله
~~حقایق
# ~~عالمست باستعداداتها الأصلیکة ، وجه نام دارد، وازجهت لمعان وفیضان
~~وبیدایی و
# ~~نوریت او لحظه بلحظه ، کنایت کنند ازاو به غنکره که دراصل لغت بیاضی
~~است که از
# ~~پیشانی اسب لامع می باشد ، پس چون حال آنست که نور آفتاب ولمعان او،
~~اثر و
# ~~مظهر لمعان وجه منست ، پس اگر این پرستندهآ آفتاب ازعین و حقیقت نور،
~~به ms593 آن
# ~~سبب که مدرک و مفهوم او نیست، ظاهرا غافل شده است، چون روی به مظهر و
~~پرتو
# ~~او آورده است که مدرک و مفهوم او است و حبات و ثبات و ظهور کمالات
~~جملهآ
# ~~محسوسات را به وی متعلق میبیند وازاو مسنمد ومستفیض مییابد ، پس به کلی
~~از
# ~~این حضرت من اعراض نکرده است، وازاین روی زیادتی و نقصانی بهوی وحال وی
# ~~عاید نمی گردد، چون دراصل، روی به من دارد.
# ~~وان عبدالنار المجوس، وما انطفت
# ~~کما جاء فی الأخبار فی الف حجتة
# ~~فما قصدوا غبری، وان کان قصدهم
# ~~سوای، وان لم یظهرواء عقد نیکة
# ~~رأواضوء نوری ،مرة ، فتوهتمو
# ~~نارا ، فضلثوا بالهدی بالأشعتة
# ~~و اگر چنان که مجوس آتش را عبادت و سجده کردند و میکنند و چنان که در
~~اخبار آمده
# ~~مشارق الکدراری
# ~~1-س30،ی 26.
# ~~2 - عقد نیة: تصمیم علی الأمر PageV00P771
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_772.png)

# ~~است ودر تواریخ مذکور است که آن آتش را که اول بر افروختند و آن را به
~~معبودی
# ~~قبول کردند، هزار سال با ببشتر است که کشته نشده است، آن آتشء بل که در
# ~~آتشکدهها از آنگاه باز آنرا پرورش میدهند و نمی گذارند که آن فرومرده
~~شود، و
# ~~معهذا ، در آن آتش پرستیدن من کل وجه، قصد واراده و توجه ایشان بهسوی
~~غیر من
# ~~نبوده از آن جهت که آن آتش را مظهر نور هدایت و الهیتت من گمان بردنده
~~و به آن
# ~~سببش پرستش نمودند، اگرجه ظاهرا صورت قصد وتوجه ایشان ، در آن عبادت
# ~~به سوی غیر منست از آنروی که مرا ونور الوهیت وهدایت مرا در آن آتش
~~منحصر
# ~~دانستند وبه آنش مقبتد شمردند ، وذات ونور هدایت والوهت من چون با هبچ
# ~~چیزی مقید ودرهیچ صورت منحصر نیست، پس آن معبود و مقصد و مقصود ایشان
~~که
# ~~مقیبد و منحصرش میدانند ، غیر من بوده باشد ، اگرچه عقد نییت ایشان،
~~قصد و
# ~~عبادت به غبر نبوده است، و آن توجهشان به غبر ازجهت غلط ms594 حصر وتقبید ،
~~لازم آمده
# ~~است، وعذرشان در آن پرستش آتش، آن بوده است که یکباری آن کس که بیشوای
# ~~ایشان بوده است - زردشت - نام، وایشان اورا پیغامبر گمان میبرند،
~~روشنایی و
# ~~شعاع نور وجود و الهبست مرا دیده است، و آنرا آتش گمان برده ، پس او و
~~قومش
# ~~بهسبب هدایت به شعاعی مقببد وپرتوی ازاشعهآ بی نهایت نور من و گمان
~~انحصار نور
# ~~بی نهایت من، درآن اشعه ، از نور مطلق من گمراه شده است
# ~~بیان احوال زردشت
# ~~گوییا این زردشت ، مردی بوده است درعهد شاه گشتاسب از ملوک عجم، نزدیک
# ~~بهزمان موسی، علی نبینا وعلیه السلام، ودر اول این مرده بهعلم نجوم
~~واحکام او،
# ~~دانا بوده است واز خالق ومبدا اندک آگاهبی داشته، وقابلیست وراستیی و
~~صدفی و
# ~~عدلی ، فطری در نفس او، بوده است، وهمانا به مدد احکام نجوم، اندکمایه
~~شعوری
# ~~بافته است ازظهور موسی، علیه السلام، به طریق اجمال، ومعلوم کرده است
~~که شخصی
# ~~دراین عالم پبدا خواهد آمد که اورا بهسبب نور آتش وطلب آن، تجلتبیی از
~~خالق و
# ~~سعید الدین قرغانی
# ~~627 PageV00P772
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_773.png)

# ~~628
# ~~مبدأ روی نماید، وآن سبب دعوت او شود مرخلق را، پس داعبه یی دراو پیدا
~~آمده
# ~~است بر آن امید که مگر آن برگزیده اوباشد، و بهحکم آن داعیه برریاضات
~~ومجاهدان
# ~~عظیم اقدام نموده، وبهخلوت وعزلت ازخلق مشغول گشته، وبعد از مدتی
~~ملازمت
# ~~جوع وسهر وصمت وعزلت مثل انواری که به سبب خلوت وریاضت، بر بعضی
~~خلوتیان،
# ~~اکنون ظاهر میشود، چنان که خلوتخانه به یکبار، از آن انوار روشن
~~میگردد، براین
# ~~زردشت آشکارا گشته است، و به سبب عدم مرشد ، آن انوار فتح باب دخول
~~شیطان
# ~~شده است براو، آنرا بهصورت آنش بدو نموده واز میان آتش به وی خطابها می
~~کرده.
# ~~وسخنان معقول حکمت آمیز مناسب اعتقاد او در راستی وکم آزاری ، با او می
~~گفته،
# ~~واو آن خطابها را وحی گمان برده، وخود را ، بیغامبر، پنداشته، وخلق را ms595
~~به راستی
# ~~و کم آزاری وامانت دعوت کرده. وچون شیطان از میان آن انوار با وی خطاب
~~کرده
# ~~است ، که این نور عین آتش است، خلق را به عبادت آتش، دعوت کن، او بنا
~~برآن
# ~~خلم وشعور ناتمام خوده آنرا قبول کرده است، وجیزی از آن انوار به خلق
~~نموده
# ~~است، وهمه آن انوار را به آتش، تشببه کردهانده پس به پرستش آتش، خلق را
~~دعوت
# ~~کرده است، و آن آتش که برافروخته است وخلق را به پرستش آن دعوت کرده،
~~الی
# ~~الآن، منطقی نشده است، واول خود در آن آتش در آمده است ، چون خلق
~~دیدهاند
# ~~که آن آنش اورا نسوخت ، دعوت اورا به کلی قبول کردهاند، ودین او گرفته
~~و
# ~~شاه گشتاسب هم دین اورا پذیرفته است، وآن مخاطبات که ازمیان آن انوار
~~شنیده
# ~~است، آن را جمع کرده است، و کتاب -زند - نام نهاده .
# ~~بس میگوید که : زردشت وبعضی از قومش چون درطلب من بودند ، ودرآر
# ~~علوا، وشدت طلب، جیزی از اشعتهآ نور من، برایشان پیداگشت، ایشان آنرا
~~به آتش
# ~~تشبیه کردند و به اشعتهی نار وپرتو آن انوار ازنور مطلق من وطلب او
~~گمراه و
# ~~معرض گشتند ، پس از آن جهت که مطلوب و مقصود ایشان در اول من بودم ، و
# ~~پرستش آتش ازجهت آن مشغول شدند که مرا آن آتش پنداشتند ، نوعی از عا
# ~~مشارق التدراری PageV00P773
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_774.png)

# ~~دارند، وبهسبب حصر وتقبید من، در آن آتش، درکفر وگمراهی افنادند، و جهل
~~،
# ~~حجاب ایشان شد ، پس ایشان نیز من جمیع الوجوه، بی کار وگمراه مطلق
~~نیستند از
# ~~ابن وجه . والله الهادی.
# ~~ولو لاحجاب الکون فلت ، واتکما
# ~~قبامی بأحکام المظاهر مسکتی
# ~~واگرنه حجاب وحکم حجابیتت عالم ومراتب عالم واقتضای ایشان بودی، بگفتمی
~~که
# ~~همه یکی است وهبچ غیری نیست وهمه را روی در یک معبود است، وعذر همه
~~قایم
# ~~است، ولیکن وجوب قیام من به احکام و مقتضیات مظاهر اسماء حق درهر مرتبه
~~یی
# ~~خاموش کنندهی من ms596 شد از آن گفتار.
# ~~یعنی: حکم وخاصبتت وجودحق، وحدث وجمعیتت است، وحکم وخاصیت عالم
# ~~وکون ، کثرت وبی نهایتی مراتب وحقایق واحکام ایشان، ومظهر حقایق کونی و
~~احکام
# ~~حقابق ومراتب باحکامها، وجود بگانهی حق است، ومظهر وآیینهی وجود یگانهی
# ~~حق فی ظهوره فی المراتب ، حفایق کونی واحکام حقایق ومراتبست، ومراتب
~~حقایق
# ~~وکون بجمیع احکامها، حجاب حقیفت وجود و وحدث وجمعیکت اویند مطلفا ، که
# ~~تا مادام که حکمی حقیقی ومرتبهبی، بر کسی غالب باشد، او از حقیفت وحدثت
~~و
# ~~جمعیت وجود وشهود عالم او محجوب باشد، وهرحقیقتی کونی که مظهر و آیینهی
# ~~وجود است من حیث اظهار الوجود ابناها واحکامها فی المراتب و تقبیدها
~~بذلک باحکام
# ~~المرانب، دوجهت دارد:
# ~~بکی - بهسوی جمعببت وعدالت که ظل وحدث وجود است .
# ~~دوم - بهسوی کثرت وانحرافات بی نهایت ، وهرجهتی از این دوجهت حکمی و
# ~~اثری دارد . اما حکم واثرجهت جمعبست وعدالتش، اسلام است وایمان بالله
~~ورسله
# ~~والیوم الآخر، وانقیاد او امر وزواجر وحل وحرمت، وتقیتد به احکام شریعت
~~وطریقت
# ~~آن که آن انقیاد وتقید به حکم حجاببتت، اولاء، منشیء کمالات ومثبت
~~اسباب لذات
# ~~و راحات آن حقیقت انسانی است دربرزخ و آخرت. وثانیا ، سبب ارتفاع حکم
# ~~سعیدالدین فرغائی
# ~~629 PageV00P774
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_775.png)

# ~~13
# ~~حجاببست وظهور حکم وحدث وجمعبت تجلسی وجودی میگردد به ظهور وحدت
# ~~اعتندالی دل وموجب وقوع میشود وتمیز درقبضهی یمین سعادت.
# ~~واما حکم واثرجهت انحراف وکثرت هرحقیقتی انسانی به غلبهآ احکام مراتب
# ~~براو جهلست بهحق وانکاردین وکنب ورسل الهی، وجحود حشر و نشر وجزای
~~اعمال
# ~~از ثواب وعاب دربهشت ودوزخ وظهور بهصورت مشارکت با حق مطلق در صفت
# ~~فعال لما یریدی او تعالی وتقدس ، وآن جهل وانکار وجحد، موجب تمیثز و
~~وقوع
# ~~میشود در قبضهآ شمال.
# ~~پس هر حقیقتی انسانی مادام که در قید مراتب محصوراست، او از وحدث و
~~عالم وحدت
# ~~مجوب ودوراست، و مکوم بکی از آن دوحکم جهت عدالت با انحراف مانده، واز
# ~~آن سبب به احکام حل وحرمت وامر ونهی، مؤاخذ ms597 ومطالب می باشد، زیراکه حکم
~~مراتب
# ~~وشعور وحضور وظهور به ایشان واحکام ایشان ازلذات وآلام وغیرها ، قید و
~~حصر
# ~~است بیکی ازاین دو حکم مذکور . اما اگر از قبید مراتب کسی بیرون جهد و
~~قدم در
# ~~فضای عالم وحدثت نهده تا شاهد وحاضر وناظر آن عالم باشده غافل ازمراتب
~~و ذاهل
# ~~از احکام مراتب، همه چیزها وحکمها پیش اویکی باشد، واز قبود تکالیف امر
~~ونهی
# ~~وحل وحرمت که توابع احکام مراتبست، آن دم فارغ و آزاد گردده جه حکم آن
# ~~عالم ، شهود وحدث ویکرنگیاشیا است، چنان که حال مجذوبان وعقلای مجانین
# ~~است ، وعلامت ومیزان آن که او مستغرق شهود وحضور با عالم وحدتست واز
~~یند
# ~~تکالیف امرو نهی وحل وحرمت شرعی آزاد وفارغست، آن باشد که لطف وعنف و
# ~~قبول و رد واعطا ومنع و سوزش ونوازش و اعزاز و اذلال ولذت والم، به نزد
~~او
# ~~یکسان باشد ، وازهیچ چیز ازاین جمله آگاهی ندارد، تا هر کس که از آن
~~فضای عالم
# ~~شهود ووحدث حقیقی به تنگنای مراتب وشعور باحکام مرانب رجوع کند، وخیر
~~را
# ~~از شر ونفع را از ضر ، دراین مراتب ، بازداند، وحکم توحید ویکرنگی
~~احکام و
# ~~اشیا را که بهحضور با عالم وحدث وغیبت ازمراتب مشروط ومتعلقست ، آن
~~ساعت
# ~~مشارق التدراری PageV00P775
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_776.png)

# ~~برمراتب وحضور با مراتب ، مجرا دارد، آن کس شفی و مباحی و زندیق و مباح
~~الدم
# ~~باشد
# ~~پس میگوید : که اگرنه حجاب کون وحقایق کونی و احکام ایشان ثابت ومستدل
# ~~بودی به نسبت با عموم خلق که به آن مقیندند وحکم واثر آن قید که حل و
~~حرمت و
# ~~امر ونهی وسعادت وشقاوت است، برمن وبرایشان واجب ولازم، وبه نسبت با من
~~نیز
# ~~ازآن جهت که جامعم میان احکام وحدث و احکام کثرت وجمع وشهود هردو - معا
# ~~معآ - فی حالة واحدة، بگفتمی که همه جزها وحکمها ودینها یکرنگند، ومرجع
~~همه
# ~~یکی است، ولکن بهحکم جمعیت وشهود جمعی کمالی من، جون قیام به احکام
~~مراتب ms598
# ~~وحقایق واجرای احکام هرمرتبه بی وحالتی وجهتی علی مقتضاه، برمن واجبست،
~~و از
# ~~جملهآ آن احکام یکی اختلاف حکم قبضتین است وتمیز هربک ازدیگری، لاجرم
~~آن
# ~~قیام به احکام مراتب ومظاهر ، خاموش کنندهآ من آمد ازیکرن گفتن اشیاء و
~~حامل
# ~~من میشود نیز براثبات حکم و اثر قبضتین واقبال و ادبار اهل ابشان ، و
~~براثآبات
# ~~لابتتدی ظهور اهل هردو فبضهآ سمادت وشفاوت، برای تحقیق کمال اسم هادی و
# ~~اسم قهار ومضل ، والله اعلم.
# ~~فلا عبث والخلق لم یخلقواء سدی3،
# ~~وان لکم تکثن افتعالهم بالسکدیدة
# ~~علی سمة الأسماء تجری امورهم،
# ~~وحکمة وصف الذات، للحکم اجرت
# ~~یتصترفتهم فی القبضتین ، ولا ولا،
# ~~فقبضة تنتعیم ، وقبضة شقوة
# ~~پس گزاف وبیکار وباری درنظر حقیقت اصلا، ثبوت وتحققی ندارد، وهرجه
# ~~دروجود موجود است مبنی برحکمتی عظیم در آفرینش هریک لعینه مراد و مقصود
# ~~است ، واین خلایق باعبانها واعراضها ، مهمل وبی کار آفریده نشده اند،
~~اگرچه همه
# ~~افعال ایشان برقانون شرع وطریق مستقیم نمی نماید ، جه برنشان وحکم
~~اسماء الهی
# ~~میرود، چون هادی ومضل ومعزء و مذل وغفور ومنتقم ومغبیث ومنعم وامثالها
~~،
# ~~سنهیدالدین فرغانی
# ~~631 PageV00P776
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_777.png)

# ~~632
# ~~امور واحوال وافعال واقوال خلق بهحسب احکام مراتب که مظاهر آن اسمااند،
~~و
# ~~حکمت آن که حق تعالی، بهزبان قرآن ومصطفی، صلی الله علیه وسلم، ذات خود
~~را
# ~~به قیضتبن وهدایت اضلال ، وصف فرموده است، مرحکم خود را برخلق برآن نسق
# ~~میراند ، وآن حدیث که بعق تعالی، بهزبان مصطفی، صلی الله علیه وسلتم،
~~خود را به
# ~~قبضتین وصف فرموده است، آنست که در نوادر الاصول حکیم ترمذی ، قدس الله
# ~~روحه، مذکور است (... فیما روی عن ابی الدرداء، رضی الله عنه، ان رسول
~~الله،
# ~~صلی الله علبه وسلتم ، قال: ان الله تبارک وتعالی ، خلق آدم فضرب
~~بیمینه علی الیمنی ،
# ~~فاخرج ذریکة بیضاء کالفضة، ومن الیسری سوداء، کالحممة، ثم5 قال : اخلفت
# ~~هؤلاء فی الجنة والا أبالی، وهؤلاء فی النار ولا ابالی) پس خلق را می
~~گرداند دراین
# ~~دو قبضهآ خودش، وبه ms599 عاقبت اهل قبضهآ یمین را براعمال و افعال سدید
~~معندل میدارد
# ~~بهحکم مظاهر اسم هادی ومعزه، واهل قبضهآ شمال را درجهت انحراف ،
~~سرگردان
# ~~می کند ، بهحکم مظاهر اسم فهار ومضل ومذل ، ویه آن اظهار اعتدال
~~وانحراف در
# ~~افعال واوصاف، اهل قبضتین را ازیکدیگر متمیز میگرداند ، ومی گوید :
~~(هؤلاء
# ~~فی الجنة ولا ابالسی، وهؤلاء فی النار ولا ابالی" زیراکه اهل
~~قبضةآ یمین را بهحکم
# ~~کمال استمداداتهم الأصلیکة ، به عافبت درجهت عدالت انداختنه، وبه آن
~~سبب به تنعیم و
# ~~تعظیم وتبجیل، مخصوص گردانید، واهل قبضة شمال را لنقص قابلیاتهم
~~الاولیتة،
# ~~بهصورت انحراف ظاهر کرد، وبه تذلیل تمبز داد لا لعلاة قبول آو رد سایق
~~من قبله،
# ~~تعالی وتقدس ، واحکام امر ونهی شریعت ازجهت اظهار وتمییز آن استعدادات
~~و
# ~~قابلبیات اصلی است نه برای تردد وخفای امر براو وکماکان فی نفس الأمر،
~~تعالی الله
# ~~عما یقول الظالمون علوا کببرا ،جه در دنبا من حیث الصورة ، مظهر وصورت
~~واثر
# ~~آن قبضتین ارواح واجسام وآسمانها وزمینها است، کما قال، تعالی
~~"والأرض جمیعا
# ~~قبضته یوم القیامه والسموات مطویات بیمینه)1 ومن حبث المعنی، ایمان
~~وکفره مظهر
# ~~مشارق التدراری
# ~~1-س 39، 67. قوله (س 15): وبه عافیت اهل - م PageV00P777
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_778.png)

# ~~وصورت قبضتین اند ومؤمنان علی اختلاف طبایعهم که بحکم تقیشدهم بالشرایع
# ~~وسرایة عدالة احکامها فیهم اهل قبضهآ یسینند، وکافران علی تنوعات
~~مراتبهم که حکم
# ~~کثرت وانحراف برایشان غالبست ، اهل قبضةآ شمالند، واین آیت جامع این
~~همه مظاهر
# ~~است، قوله تعالی : (یسبتح لله مافی السموات وما فی الأرض، له الملک وله
~~الحمد وهو
# ~~علی کل شیء قدیر، هوالذی خلفکم، فمنکم کافر ومنکم مؤمن، والله بما
~~تعلمون1
# ~~بصر)
# ~~قال الشیخ الکامل المحقق محیی الدین ابن العربی ، رضی الله عنه :
~~"هذا تسبیح
# ~~انقبضتین ، وهذه اشارة فی غایة اللطف، مبنی علی کمال المعرفة
~~والتحقیق) .
# ~~واما مظهر قبضتین درآخرت ، بهشتست و دوزخ، چه محل غایت و آخر تمییز
# ~~قیضتین انسانیند، وبعد از آن حکم وحدث حقیقی واحدیت فایض بگانه ، همه
~~را
# ~~مستور ومقهورگرداند عند کمال ms600 ظهور سر الأبدیة وغلبة سطوات ((لمن الملک
~~البوم2
# ~~لله الواحدالقهار" فافهم، فما وراء عثبتادان فربة - والله المرشد
~~-.
# ~~و دراین بیت به آنجه گفته است : "(ولا، ولا" تمام آن حدیث را
~~که گفته شد ،
# ~~درج کرده است ، وابن از کمال فصاحت وصنعت ابجاز است .
# ~~الا هکذا ، فلتعرف النکفس ، او فلا،
# ~~ویثتثلا بها الفرقان کل صبیحة3
# ~~بدان ای متابع ومسترشد من که هم چنین باید که شناخته شود نفس بجمعیتنها
# ~~بین الوحدة والکثرة بحیث لا یقدح ظهورها بصفة الوحدة فی ظهورها بصفة
~~الکثرة
# ~~وبالعکس ، ختی یصح المعرفة بالرب سبحانه وتعالی وبکماله واحدیثة
~~جمعیته، یا نه
# ~~که خود منصدی به معرفت نفس نباید شد وباید که به چنین نفسی کامل
~~الاستعداد،
# ~~عربامدادی ینابیع حکمت و معرفت از دل وزبان سربرزند، تا بهزبان، هرصبحی
~~چنین
# ~~معارف بقینی خوانده شود، نه آن که مقیکد باید بود به اخلاص اربعبن
~~صباحا ختی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~633
# ~~1-س 64،ی 2-1
# ~~2-س40،ی16
# ~~3 - ویتل بها القرآن کل صبیحة ...- خ -. قوله (س 10) : قبضتین ایشانند
~~- م .

PageV00P778

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_779.png)

# ~~32
# ~~یظهر ینابیع الحکمة والمعرفة من القلب الی اللسان. یعنی تا نفس جامع
~~نشود میان وحدت
# ~~وکثرت تماما به ظهور دل حقیقی، معرفت جمعیت واحدیثت جمع ذات بین
~~الواحدیتة
# ~~والأحدیتة ، میسر نشوده واین معارف که دراین قصیده من اولها الی آخرهاء
~~خصوصا
# ~~آین چند بیت که اکنون گفته شد ، جمله اثر و تنبجهآ آن تحقق است به
~~جمعیت و
# ~~شناخت نفس به آن جمعببت حقیقی
# ~~اکنون میگوید: بهجنین جمعبتی متحقتق باید شد ، واز سر این تحقق ، نفس
# ~~را شناخت، تا هروقتی که منوجه این حضرت جمعیت شوی، چنین معارف کلی
~~کمالی
# ~~از نفس تو سربرزند، وبرزبان تو روده بی آن که چهل روزه خود را به آن،
~~مقیتد کنی.
# ~~وعرفانیها من ننسها، وهی التنی،
# ~~علی الحس* ، ما امثلت منسیء املت
# ~~ومعارف نفس باید که حکایت احوال واطوار ذات خودش باشد، نه آن که
~~ازدیگری،
# ~~حکایت کنده ججنان که این معارف منست که دراین ms601 فصیده یاد کردهام که هرچه
~~ذات
# ~~و نفس من به کمال فابلبتت و استعداده ازخودش، امید میداشت که براو و
~~دراو، ظاهر
# ~~شود بالفعل والحال، به آن جمله منحقق شده وآنگاه حکایت ازحال خودش برحس
# ~~ابلا کرد وبه نظم آورد وظاهر گردانید. ودراین بیت اشارت کرده است به آن
~~که
# ~~دراین قصیده ، ذوق هیچ کس را از اولیا درج نکرده است، مگر هم چنان که
~~کسی
# ~~به کمال تخلشق وتحقق به اسیای الهی به مقام جمع وجودی، میرسد، ودر آن
~~بحر غرق
# ~~می گردد . بس بهزبان جمع الهی (اناالحق) و (سبحانی) و (لیس فی الجبة
~~سوی الله)
# ~~نعره میزند، هم چنین این قائل قصیده ، رحمه الله ، به کمال متابعت
~~وحتسن اقتدا و
# ~~اهندای مصطفی، صلی الله علبه وسلام، وتخلثق وتحقق به اخلاق و اوصاف
~~مطهتر او،
# ~~صنی الله علیه وسلم، دربحر جمعبت مقام او، صلی الله علیه وسلم، غرق شده
~~باشد و
# ~~مسننهلک گشته وبروفق ((کنت سمعه وبصره ولسانه وبده) وحضرت محمدی، صلی
~~الله
# ~~علیه وسلم، زبان او شده باشده یا بهحکم مطابقت (ان الله قال علی لسان
~~عبده : سمع
# ~~الله لمن حمده" او زبان آن حضرت گشته، و بی او این معارف که اخبار
~~وحکایت از
# ~~مشارق التدراری PageV00P779
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_780.png)

# ~~آن مقام اعلی محمدی است، صلی الله علیه وسلم، ازاو ظاهر گشته وبهسبب
~~این غرق
# ~~واستهلاکه در آن مقام ، آذجه گفته باشد، از نفس وذات خود نشان داده
~~باشد ، والله
# ~~اعلم.
# ~~ولو انثنی وحتقدت، الحدث، وانسلخ  ت من آی جمعی، مشرکا بی صنعتی
# ~~واگر جنان که من، وحدت اثبات کنم فحسب، وکثرت را به کلسی نفی کنم، منکر
~~و
# ~~ملحد حقیقت ذات خودم شده باشم که جامعست مبان وحدث وکثرت علی الحقبقه،
~~و
# ~~بیرون آمده باشم از نشانههای ذات خودم که کثرت حقایق وشئونست، ودراین
~~حال
# ~~شریک گفته باشم صنعت و مصنوعات خودم را که عالمست با حقیقت ذات خودم که
# ~~جامعست. بعنی اگر گویم که ذات، پگانه است، ms602 وکثرت را به کلی از وی نفی
~~کنم،
# ~~یس عالم وحقایق عالم را که کثرت ایشان ثابت ومشهود است، وهربک وچودی
~~دارد،
# ~~از ذات خود جدا کرده باشم، پس بهغیر ذات وجودی اضافت کرده باشم، واین
# ~~به حقیقت شرکست، پس معرفت و توحید حقیقی خالص صحیح، آنست که ذات یگانه
# ~~راء جامع دانی، وبینی میان واحدیتت و احدیتت اولا، ومبان وحدث وجود
~~وکثرت
# ~~علم2 بالعالم ثانیا ، وهمه را صور تنوعات ظهور وتعبنات نور این یک
~~حقیقت دانی و
# ~~وجود وثبوت جز اورا اثبات نکنی .
# ~~ولست ملوما ان ابثث* مواهبی،
# ~~وامتنح اتباعی جزیل عطبیتتی
# ~~ولی من متفیض الجمع عند سلامه
# ~~علی باو، ادنی اشارة نسبة
# ~~و من سزاوار ملامت نیستم بر آن که می گسترانم وفاش و ظاهرمی گردانم به
~~طریق بیان
# ~~وتقریر بخششهابی را که ازحضرت ذات وبحر جمعیتتی که به غرفهشدن واستهلاک
~~من
# ~~سهید الدین فرغانی
# ~~35
# ~~1 - وحتدت : ای قلت بالوحدانیة. الحدت: ترکت القصد فیما امرت به وملت
~~الی
# ~~الظلم وشککت بالله . انسخلت: تعریت
# ~~2 عالم بالعالم -خ - PageV00P780
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_781.png)

# ~~636
# ~~در وی، به کمال متابعت وصحت سیر آن حضرت، عین ذات منست هم به نفس من
# ~~رسیده است، وعطا دهم مرمتابعان حضرت خودم را ازعطاهای بسبار ودرهای
~~شاهوار
# ~~معارف یقینی وعوارف دینی، که از آن بحر بی نهایت، اغتراف کردهام، چون
~~حال من
# ~~آست که مرا از خوض کننده در بحر مقام احدیثت جمع وبخشندهآ ذوق جمعیتت ،
~~و
# ~~فاش کنندهآ خبر مقام جمع، اعنی مصطفی، صلی الله علیه وسلم، که پیش ازوی
~~هیج کس
# ~~از کاملان، دراین بحر احدیتت جمع، خوض نکرده بود، وذوق جمعیتت هیج کس
# ~~به متابعان خود، ننوانسته بخشیدن. جه اگر مرسلان کامل دیگر را از ذوق
~~جمعیتت
# ~~نصیبی میبود، وآنذوق برایشان مقصورمی بود وازایشان به متابعانشان
~~جزذوقی مقید
# ~~بهاسمن وصفتی مخصوص، سرابت نمی کرد، وخبر مقام جمع از مصطفی، صلی الله
~~علیه
# ~~وسلم، در امثت وی فاش شد، در وقت سلام او برمن ms603 درمقام اوادنی، اشارت
~~نسبتی
# ~~است به او. بعنی در آن شب معراج که مصطفی ، صلی الله علیه وسلم ، به
~~مقام قاب
# ~~فوسبن حقیقت جمعیتت میان وجود وعلم و وحدث وکثرت رسید، واز آنجا به
~~مقام
# ~~ایو ادنای احدیتت جمع میان احدیتت و واحدیتت تحفشق یافت ، در اثنای
~~ثنای
# ~~((النحبکات لله) که برزبانش رفت وجواب مستطاب که بشنببد که (السلام
~~علیک ایها
# ~~النبی) ، یعنی : لنهنیک ایها المرتفع بنا الیناء خروجک بالکلیة عن
~~احکام الطرفین ،
# ~~یحیث لم یظهر فیک اثرمن المیل الی احدهما اصلا، فان ذلک المیل وان قل5،
~~عبب
# ~~ونفص بالنسبة الی مقامک هذاء ورحمة الله ، یبعنی لک الفبض والنجلسی
~~الأحدی الدائم
# ~~من غیبب الذات الذی هو مدلول الاسم الله وبرکاته، بعنی زیادات تقتضیها
~~قابلیتتک
# ~~الأتم واستعدادک الاشمل الاعم بالغوص فی بحاراللانهایة، وچون به کمال
~~یقظت و
# ~~حضور، مرا بهحشسن منابعت خودش در بحر اقندا و اهندای خود غرقه گشته، و
# ~~ترجمان این مقام اعلای اوآدنای1 او شده، مشاهده فرموده مرا درقبول آن
~~سلام با
# ~~خود به لفظ جمع شریک گردانید، وفرمود : السلام علینا . وجون درآن حال
~~نظر بر
# ~~مشارق اتتدداری
# ~~1- این مقام أعلی او...م PageV00P781
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_782.png)

# ~~مفام قاب قوسین افکند، جمعی را از متقدمان و منأخران در آن مقام طلب و
~~دریوزه گر
# ~~حظی ازجمعیبت دید، پس به حکم رحمت وشفقت عام خودش، ایشان را نیز نصیبی
# ~~تعیین کرده وگفت : وعلی عبادالله الصالحین ، المستعدین والقابلین لهذا
~~الکمال . پس
# ~~چون مرا به کمال متابعت وترجمانی به آن اسلام نسبت مشارکت بخشید ، وفرع
~~خودم
# ~~دید، لاجرم بنا برقاعدةآ : حکم الاصول یسری فی الفروع، جنان که اوکه
~~اصل است
# ~~به نثر، ازمقام خودش به اشارات عزیز وعبارات وجیز بیانها فرمود، و
~~مرأمنای امتتش
# ~~را به آن بیبانها هدایت برهدایت افزوده اگر من نیز به نظم، ترجمانی آن
~~مقام کنم و به
# ~~بیائی شریف وتبیانی لطبف ، اتباع آن حضرت را که بهحکم منابعت به من
~~منتمیند ،
# ~~منحتی وعطیکنی کرامت کنم، جرا شایستهآ عیب وملامت ms604 باشم، جون به او
~~میگویم و
# ~~ازاو ومقام ونور او نشان میدهم.
# ~~ومن نوره مشکاة ذاتی اشرفت
# ~~علی" فنارت بی عشای ، کضحوةا
# ~~وچون حال من آنست نیز که از نور محمدی، صلی الله علیه وسلتم ، که
~~درشربعت و
# ~~طریقت او ساری است، جون در بحر منابعت وشریعت وطریفت او به کلی غرفه
~~گشتم،
# ~~حقیقت وذات من به کلی مثنکور شد، وازآن نور او مشکات ذات وحقیقت من ،
# ~~صورة ومعنی ، جسما وروحآه قالبا وقلبا ، تابان ودرخشان گشت، پس ظلمت
~~اول
# ~~شبطبع وهوا ومزاج وقوای مزاجی وطبیعی من، به سرایت آن نور محمدی،
~~صلیالله
# ~~علبه وسلم، دراودر رضا وبهجت و نوریت، همرنگ نور روز و جاشتگاه روح و
# ~~قلب وعقل وقوای روحانی من گشته است ، تا مزاج وقوای مزاجی من، کار روح
~~و
# ~~قوای روحانی وسر وحدانی، میکند. پس دربیت ازاین صورت عنصری به مشکات
# ~~ذات استعارت کرده است که آن نور محمدی، صلوات الله علبه، که عبن با اثر
~~((الله
# ~~نورالسموات2 والارض) است، دراین مشکات که حامل زجاجةآ مزاج معتدل
~~انسانی
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~637
# ~~1 - عشائی عشیشتی المشکات الکسوة غیرالنافذه.
# ~~2 - س 434 ی 35. قرله : (س 17) : درضیاء وبهجت ونوریشت ... م .

PageV00P782

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_783.png)

# ~~638
# ~~است ، ومصباح روح حبوانی دراو کامنست که آن زجاجه به حکم عدالت و نور
# ~~فابلبتت ، همجو کو کبی تابان سبب هدایت آدمیان است، و آن زجاجه تابنده
~~میشود
# ~~از شجرهی مبارکهآ زینونهآ حقیقت انسانیتت، که نه به کلی نسبت او
~~بشرقیتت وحدث
# ~~وجود است، ونه به یکبارگی بغربیشت علم و امکان ، بل که نسبت او به هردو
~~جانب،
# ~~علی السویه است ، وزیت فطرت سلیم واستعداد قدیم ابن شجره ازغایت لطافت
~~و
# ~~نوریتت میخواست که بیش از آن که نار تکلییف ودعوت بهوی رسد، تاینده و
# ~~راه یابنده گردد "نور علی نور) یعنی: تجلای اختصاصی جمعی علی تجل
~~عام وحدانی،
# ~~یهدی الله لنوره الاحدی الجمعی الباطن المضاف الی الحقیقة المحمدیکة،
~~من یشاء بحسب
# ~~کمال القابلبة والاستعداد وحسن متابعة الأصل ms605 المرادة کما هدانی الیه،
~~والله ولی الهدایة
# ~~والارشاد .
# ~~فاشهدتنی کونی هثناک ، فکثنته،   وشاهدته ایای ، والنثور بهجتی
# ~~پس من به آن نور محمدی، صلی الله علیه وسلتم، وهدایت وامر حقیفت خودم
~~را
# ~~در آن بحر جمعببت او به کمال منابعت غرقه شده، به وجود متعین خودم
~~نمودم، پس
# ~~به از الت احکام امتبازی وسلب ارادات واوصاف مجازی خودم درمتابعت شریعت
~~و
# ~~طریقت او، صلی الله علیه وسلتم، من عین آن تجلی جمعی شدم، وآن حضرت را
~~عین
# ~~خودم مشاهده کردم، و آن نور محمدی را صلیالله علیه وسلام، حسن و بهجت
~~خودم
# ~~دیدم وآلت گفتار اوشدم تا بهزبان او، این بیت دیگر میگویم :
# ~~فنبی فتدس الوادی ، وفیه خلعت خا ع نعلی علی النادی ، وجثتدت بخلتعتی
# ~~بیس وادی اسما وصفات وعالم جبروت، اکنون دراین عروج ونزول من به این
~~مقام
# ~~و ازاو به این عالم حس از احکام تقییدات و جزئیاتی که پیش از این
~~درایشان ثابت بود،
# ~~به من وحقیقت این جمعیت، واطلاق ونوریت وکمالیت من مقدس و مطهر ومعطر و
# ~~مشارق التدراری
# ~~قوله (س 3، ]) : نسبت او... فی بعض النسخ: به تششرقیشت ... یکبارگی
~~تغربیحت PageV00P783
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_784.png)

# ~~منور شد، وحکم اشتمال جمعبت واطلاق، از من، به هراسمی وصفتی که دراین
~~وادی
# ~~جبروت است، ساری وظاهر گشت، وچون حال براین جمله است، اکنون در بعضی از
# ~~معاریج سی وششگانهآ حقیفت محمدی، صلی الله علیه وسلم، جون سیر می کردم
~~در
# ~~درجات اکملیتت ، آنگاه که بروادی اسما وصفات گذر کردم، به خلع نعل خودم
~~که
# ~~صور واحکام روحانی ومزاجی است، به سرایت حکم اطلاق وجمعبیت در آن
~~صورواحکام
# ~~خلعتی و تشریفی مراهل این وادی وانجمن اسما وصفات را کرامت کردم. وذلک
~~معنی
# ~~قوله : ((وفبه خلعت خلع نعلی علی النادی ...) وقوله : ((وجیدت بخلعتی
~~000) بعنی
# ~~به مجکرد مرور من متلبتس به احکام واوصاف روحانی ومزاجی که نعلین کنایت
~~از
# ~~ایشانست ، براین اهل انجمن جبروت که اسما وصفاتند درهریک حکم جمعیت و
# ~~اطلاق سرایت می کرد، اما ms606 باز چون من به آن احکام روحانی ومزاجی متلبسس
~~شده،
# ~~بههریک توجشهی خاص میکردم ، به آن توجه اختصاصی درحق هریک زیادت فضلی
# ~~واحسانی ببخشش جمعیت واطلاق کرامت میکردم ، پس نظر کن وببین که
~~"اخلع1
# ~~نعلیک) ازکجاء وفبه خلعت خلع نعلی علی البادی، که زبان مقام وحقیقت
~~محمدی
# ~~است ، صلی الله علیه وسلتم، تا به کجاء وگمان نباید برد که در تأویل
~~خلع نعلین ، به
# ~~احکام قوای روحانی واحکام قوای مزاجی، اعراض است ازظاهر وحمل برباطن ،
# ~~بل که هردو- معآ معآ صورة ومعنی ، درحق موسی، علی نبیتنا وعلیه الصلاة
~~والسلام،
# ~~ثابت بوده است، که در وادی ایمن که طور سیناست، در آن زمان که به گوش
~~ظاهر،
# ~~خطاب1 اخلع نعلیک، شنیده است، وهردو نعل ازپای ظاهرش بیرون انداخته،
~~درهمان
# ~~نحظه ، در وادی جبروت حاضر شده بوده است، واز آن خطاب این معنی نیز
~~مفهوم
# ~~او شده، که ازجمیع احکام روحانی و مزاجی، مجترد میباید شد، تا شایستگی
~~آن
# ~~مقم، حاصل شوده پس مجردگشته است، وکلام بی واسطه صورة ومعنی، به گوش
# ~~ظاهر وباطن، استماع نمود، والله الموفق
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~639
# ~~1-س420ی12 PageV00P784
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_785.png)

# ~~640
# ~~وانست انواری، فکنت لها هدی2،
# ~~وناهیک من نفس، علیها مضیئة
# ~~وبدیدم انوار خودم را که اعیان اسما وصفات الهی است، چنان که موسی علی
~~نبیینا
# ~~وعلیه السلام، مرنارالله را بدیده وبه آن مستتأنس شد، وروی درطلب آن
~~وتحقق به آن
# ~~نهاد، وجنان که آن نارالله ، دلیل وهادی او گشت به نور تجلتی از
~~راهگذار سمعش،
# ~~من راهنمای انواراسما وصفاتشدم، بهسوی اطلاق وجمعببت واشتمال هریک
~~برجمله،
# ~~وبسنده است ترا از بزرگی این نفس وذاتی که به انصباغ به حکم جمعیت مقام
~~محمدی،
# ~~صلی الله علیه وسلم، براین انوار اسما وصفات میتابد ، وهریک را به نور
~~اطلاق و
# ~~جمعیگت ، منور می گرداند.
# ~~واستست اطواری، فنا جبتنی بهاء
# ~~وقضکیت اوطاری ، وذاتی کلیمتیا
# ~~وبنای محکم نهادم احوال ومقامات ومراتب ومواطن خودم را بهحکم این جمعیت
~~،
# ~~پس به حسب هرمقامی وموطنی وحالی ، بقابلیتتی ms607 خصوصی آن مقام وموطن با
~~ذات
# ~~خودم مناجات کردم، وحاجاتی که مرا بود بهرمقامی و موطنی، متعلتق همه را
~~ازذات
# ~~خودم برآوردم، وبهرکمالی که بهرمقامی وموطنی ، تعلثق داشت تحقشق یافتم،
~~وهم
# ~~ذات من بود که گاهی به صورت طلب وسؤال به استعدادی کلی یا جزئی، با من
~~سخن
# ~~گوینده بود، وگاهی به صورت اجابت وقضای هرحاجت با من متحتدث و متکلم
# ~~می بود ، تا از حبثیتت هرذره یی ازاین صورت اجمالی خودم به جمیع
~~کمالات، متحقق
# ~~می گشتم
# ~~فبدری لم یأفل ، وشمسی لم تغب ،
# ~~وبی یهتدی کسل* التدراری المنیرة
# ~~پس ماه تمام حقیقت انسانیکت من، بعد از این تحقق به کمالات، از کسوف
~~وافول،
# ~~مصون ومحفوظست ، وآفتاب تجلشی ذاتی احدی جمعی من از زوال و غیبوبت ایمن
# ~~است، وهر کوکبی درهی از علمای راسخ و اولیا و مشایخ، که مرشدان خلایق
~~وهادیان
# ~~مشارق التدراری
# ~~1 - اطواری: الأطوارالسبعة که به هفتشهر عشق تعبیر شده است . اوطاری:
# ~~حاجاتی.

PageV00P785

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_786.png)

# ~~طرایقند ، به منازل ایمان واحسان ومناهل توحبد وعرفان ومرانب رشاد و
~~ارشاد و
# ~~مواهب هدی وسداد به وساطت انوار من ، راه میتوانند برد، وبه هدایت من
~~راه
# ~~می توانند سپرد.
# ~~ازحقیقت برزخبتت انسانیکت ، از آن جهت کنایت به بدر کرده است، که هم
~~جنان
# ~~که بدر را ازخود هیچ نوری و صفت ظهوری نیست، بل که قابل وآیینهآ نور
~~شمسی
# ~~است ، هم چنین مراین حقیفت برزخیست را که غیر نسبتی نیست لاموجود و
~~لامعدوم،
# ~~کالخط الفاصل ببن الظل* والشعاع الشمسی، و اورا از نفس خودش هبچ نوری و
# ~~صفت ظهوری نیست، الا آن که محل وآیینة تجلشی وجودی ذاتی است . وعدم
~~افول
# ~~او کنایتست از دوام تأثیر نور وجودی و تجلی ذاتی از حبثیت وی عینا، او
~~اثرآن که
# ~~حکم هرحقفیقتی ازاین حقایق که برزخیتت الوهی ثانی شامل وجامع ایشانست و
# ~~هریک معیبتن اسمی از ائمهآ اسمای کلتیند ، برحقیقت هرکاملی غیر مصطفی،
~~صلی الله
# ~~علیه وسلم، غالب میباشد، تا چون حقیقت آن ms608 کامل که عین آن برزخیتت ثانی
# ~~انوهیست وبه نسبت بدریست آبیبنهآ آفتاب تجلی ذاتی جمعی میشوده آن تجلی
~~ازقید
# ~~اسمی که آن صفت وحقیقت که اثری ازاو برحقیقت آن کامل غالبست، به کلی
~~خالی
# ~~نمی باشد که اختصاص هررسولی به قومی معین یکی از آثار آن قیید است .
~~وچون
# ~~ادوار سلطنت این اسمای کلی متعاقب می باشد، وهرمدتی سلطنت مراسمی را می
~~باشد،
# ~~ودر آن مدت سلطنت و تأثبر اسمای دیگر درسلطنت و تأثیر آن اسم متدرج
~~میباشد،
# ~~پس چون آن مدت مننهی میشود، سلطنت اسمی دیگر ظاهرمی گردد، لاجرم به
~~اننهای
# ~~سلطنت اسمی که حکمش بر کاملی ظاهرتر بوده می باشد، تآثیر آن تجلی ذاتی
~~که حکم
# ~~آن اسم منتهی السلطنه براو غالب بوده است، با به کلی زایل میشود یا
~~کمتر می گردده
# ~~وحبنئذر بدر حقیقت آن کامل افول کرده باشد، ونسخ بعضی احکام شرایع به
# ~~بعضی احکام شریعت دیگر اثر وتنیجةآ آن افول است، وجون حکم هیچ حقیقتی
~~بر آن
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~141
# ~~1- وبدری.

PageV00P786

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_787.png)

# ~~142
# ~~برزخیت اول که بدر کامل حقیقت منست اصلاء غالب نبود، و اثر هیچ اسمی
~~برشمس
# ~~تجلسی اول ذاتی جمعی من ظاهر نبی ، لاجرم ازاین جهت بدر من قابل افول
~~نیست ،
# ~~وشمس من هرگز غایب وزایل نگردد، وشریعت من قابل نسخ نی، وچون نور همه
# ~~کواکب دراری ، پرتو وشعاع نور آفتابست، لاجرم همهآ علما واولیا ومشایخ
~~، نور
# ~~هدایت ازمن دارند ، واین محض زبان حقیقت محمدی است ، صلی الله علبه
~~وسلتم.
# ~~وانحجم افلاکی جرت عن تصترفی
# ~~بملکی، واملاکی ، لملکی، خکرت1
# ~~و انجم افلاک من که مظاهرحقایق و اسماء منند، هرسیری واتتصالی که ایشان
~~را
# ~~مثقکتدر است میروند از سر تصرفات وتأثیراتی که مرا واسماء مرا است به
~~وساطت
# ~~آن سیر و جری واتصالات ایشان دراین عالم کون وفساد که ملک منست ،
~~وهراثر
# ~~تبدیل وتغبیر حالی و دولتی که بهسبب این جری وسیر اتتصالات ایشان دراین
~~عالم
# ~~می بینی ، آن جمله تصترفات وتأثبرات ms609 من و اسماء منست من حبث مظاهرها در
~~ملک
# ~~خودم برمقتضای حکمت و مصلحتی کلی که مرا است از قبض وبسط وابرام و نقض
# ~~و اعزاز و اذلال وغیر آن مچنان که باغبانی در باغی که ملک او باشد به
~~مقتضای حکمتی
# ~~ومصلحتی که داند تصرفی میکند، درختی را میبشترد ودیگری2 مینشاند
~~ودیواری
# ~~خراب میکند و دیگری آبادان میگرداند، هیچ کس را بروی حکمتی و اعتراضی
# ~~نرسد ، جه تصرف در ملک خودش میکند . وباز جملهآ فریشتگان آسمان وزمین ،
# ~~منسخکر این صورت عنصری انسانی منند که ملک و مملکت باعظمت منست، کما
~~قال
# ~~تعالی "(وسختر لکم ما فی السموات وما فی الأرض2 جمیعا منه) جه
~~جملهآ فریشتگان،
# ~~صور احکام وآثار و قوای اسماء منند، وجملة اسما ، همچون قوا و اجزای
~~حضرت
# ~~مشارق التدرادی
# ~~1 - املاکی: ملائکتی، الواحد، ملک. خسرت: سجدت. الملک بالکسر، نسبة
# ~~اعتباریة واتصال شرعی وقانونی بین الانسان وبین ما یمکن التصرف فیه
~~ویمنع عن
# ~~تصرف غیره . والملک بالضم، اسم لما یملک ویتصرف به.
# ~~2 - ودرختی دیگر مینشاند -خ -
# ~~3- س 45،ی12 PageV00P787
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_788.png)

# ~~الوهیتنند ، وحضرت الوهبتت ظل وصورت غیب ذانست ، واین صورت عنصری
# ~~انسانی من که عالم ملک اجمالی منست، صورت وظل تام* المضاهات حضرت
~~الوهیت
# ~~است، کما قال ، علیه الصلاة والسلام : (ان الله خلق آدم علی
~~صورته" پس جملة
# ~~فریشتگان، همجون اجزا وقوای حقیفت وصورت وملک من باشند، وخضوع جزو،
# ~~مرکل را ضروری است ، لاجرم ازاین جهت ، جمدهآ فریشتگان خاضع و خاشع این
# ~~صورت ملک اجمالی عنصری انسانی من آمدند، وسجدهآ فریشتگان، مرآدم را
~~علیه_-
# ~~السلام ، ازاین سبب واجب گشته بود، و آن امانتی که برهمهآ عوالم علوی و
~~سفلی
# ~~ومابینهما من اجناس العالم وانواعه واشخاصه بهحکم ((اناعرضنا الأمانة
~~علی السموات"
# ~~اتی ما علا من العالم ("(والأرض) ای ما سفل منه ((والجبال2) ای ما
~~بیینهما من جمیع
# ~~الأنواع والأشخاص ، عرضه کردند وهمه ازقبول وحمل آن عاجز وقاصر آمدند ،
~~و
# ~~برخود ازترس بلرزیدند، این صورت جمعبت وکمال مضاهات حضرت الهبتت بود، ms610
# ~~که چون حق تعالی، فی تنثزله ونزوله بکلیته وجمعیتته لجمیع اسمائه
~~وحقایفه وصفاته
# ~~من حبث مرتبنه وصورته التی هی الألوهیکة ، خواست که درعالم پیدا شوده
~~مظهری
# ~~وآیینه بی قابل ظهور او می بایست، جنان که هیچ تغیشری به ظهورش به آن
~~مظهر در او
# ~~واقع نشود، وحکم هیچ اسمی وصفتی وحقیقتی به سبب آن ظهور بردیگری تمام
# ~~غالب نباشد، پس آن صورت جمعیت را برجملةآ حقایق علوی وسغلی عرضه کردند
~~،
# ~~چون برهرحقیقتی ، حکم اسمی وصفتی غالب بود، و به سبب سریان حیات اصلی
~~در
# ~~هریک از آن حقایق به آن غلبهآ حکم اسمی وصفتی براو، هریک شعور یافت و
~~محس
# ~~شده به آن که به آن غلبه ازعهدهآ آن امانت تنواند بیرون آمد، لاجرم همه
~~بترسیدند ،
# ~~وازحمل وقبول او، ابا کردند، وحقیفت نوع انسان جون من حیث برزخیتها
~~وجمعیتتها
# ~~ومضاهاتها بنلک البرزخبة لحضرة الالوهبیة، به صلاحبت خود مرقبول امانت
~~را شعور
# ~~بافت ، لاجرم به قبول آن امانت مبادرت نموده وآیینهآ مضاهی آن صورت
~~جمعیشت
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~643
# ~~1-س 33،ی 72 قرله (س 18): وصفتی بود .0م .

PageV00P788

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_789.png)

# ~~644
# ~~شد تماما ، لیکن چون ندانست، واین دقیقه ازعلم که در بایست او بود ازاو
~~فوت شد
# ~~که اشخاص او بسبار خواهند بود وهرصورتی ازصور شخصی وجزئی اورا صلاحیت
# ~~این قبول تنواند بود، واز تقیشد به حکم حقیقی و اسمی خلاصش میستر نشود،
~~و از این
# ~~جهت به قبول این امانت براکثر صور شخصی جزئی خود که درقیود احکام و
~~حقایق
# ~~انهی وکونی، مستهلک خواهندشد، و به مشابهت بظاهر این صورت تخطیطی در
~~معرض
# ~~قبول این امانت آمده باشند، واز رد و ادای امانت کما قبلوا، قاصرشده و
~~آن فصور
# ~~موجب حجاب یا عناب یا عقاب ایشان گشته ، ظلم خواهد کرد، لاجرم به این
~~سبب
# ~~به وصف ظلومی وجهولی موصوف آمد، وعلت اتصافش به این دو وصف دراصل آن
# ~~بود تا حکم قبضتین تمام ظاهر گردد، وبعضی در قبضة شمال به عذاب وعناب ms611
~~درحجاب
# ~~مانند، وبعضی که از حکم قبضهآ شمال پناه به احکام قبضهآ یمین ومظاهر
~~ایمانی او
# ~~آوردند ، هرچند ازرحمت اختصاصی (وکان بالمؤمنین1 رحیما) اثری به ایشان
~~رسد،
# ~~اما معذلک از ستکر اسم غفوره خالی نمانند، وازحکم قید قبضه، به جمعیت
~~واطلاق
# ~~قابض جامع دشوار توانند رسبده چنان که فرمود (وحملها الانسان، انه کان
~~ظلوما
# ~~جهولا، لیعتذب الله المنافقین والمنافقات والمشرکین والمشرکات، وینتوب
~~الله علی
# ~~المؤمنین والمؤمنات ، وکان الله2 غفورا رحیما) .
# ~~مقکدم، تستهدیه منی فتیی
# ~~وفی عالم التتکذکارللنتفس علمثها ال
# ~~عالم - تذکار3 - مقامی است داخل طور ولایت ونبوت ، واورا ظاهریست و
# ~~مشارق التدرادی
# ~~2-ا 433ی 73-72
# ~~1-س 33،ی42
# ~~3 - خلاصهآ تقریر شارح علامه درمعنای این چند بیت آنستکه: درعالم تذکار
~~که
# ~~مدرسه تحصیل حقایق ودانشکدهآ معارف ایست فتیان حلفهآ صداقت و ارادت من
~~که
# ~~طلیهآ تحصیل آن مدرسهاند ، علوم خاصهآ قدسی اورا که سائر اعیان واکوان
~~صور
# ~~ظهور ونقوش حروف اوست، آزمن استفسار واستهدا میکنند ، پس من صدا میزنم
# ~~ایشان را که بشتابید بسوی جمعیست خانه قدیم من که گرد سرادق جلال و
~~سراپردهآ PageV00P789
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_790.png)

# ~~باطنی، که جون بهظاهر آن مرتبه تمام تحفشق یابند، هرعلمی از علوم فطری
~~که به حسب
# ~~استنعداد با وجود ظاهر و ظاهر نفس همراه بوده باشد ، نفس را بیاد آید،
~~و تذکثر
# ~~ذوالنون، رضی الله عنه، میثاق - الست -راء واخبار از آن تذکثر که
~~(کأنکه الآن فی
# ~~أدنی" به حکم این تحقق بود، و اگرچنان که به باطن این عالم تذکار
~~متحقق شوند، هر علمی
# ~~فطری که با باطن نفس و باطن وجود ازحضرت غیب الغیب همراه بوده باشد وبه
~~سبب
# ~~طربان حجب مراتب ، فراموش ومحجوب گشته، در آن عالم، آن حجب همه ارتفاع
# ~~بذیرد ، وتذکثر آن جمله علوم فطری باز حاصل آیده که علم باطن مواثیق و
~~علوم
# ~~حقیقی "(کان الله ولم یکن معه شیء" و "کنت کنزا
~~مخفیا" وامثال آن، از تنایج این
# ~~نذکثر است .
# ~~پس میگوید که : نفس من چون به این ms612 ظاهر و باطن عالم تذکار و معانی تحقق
~~تمام
# ~~بافت، وعلوم ذاتی ومعارف اصلی جمعی کمالی که به کمال استعداد از حضرت
~~غیب
# ~~وحدث وکمال آواز گرد تقابل قوسین که منتهای مراقی فتیان است، مبراست، و
~~کهول
# ~~قبیلهآ استرشاد واستکمال اطفال آن مکتباند.
# ~~"ااهل دانش که براطوار حفایق رفتند
# ~~چون معدن حقایق و منبع معارف این حضرت احدی جمع منست که خم خانهآ علوم
~~صافی
# ~~همه در مکتب عشفت الفوبا، خوانند)
# ~~وشهود خالص از شوائب تعملات کسبی و تقلیدیست، هر آیینه حریفانی که
~~دراین بزم
# ~~کمالی ختمیمعاصر مناند، و آنهائی که دراین دور زمانی بیشتر از من در
~~حلقهآ ظهور آمدند،
# ~~از فضله جرعهآ من سیراب شراب ذوق گشتهاند یس سائر کمالات و فضائل که
~~عالم و
# ~~عالمیان را سبب مفاخرت ومباهات شده، فضلهایست از فضلات آن جرعه ورشحهئی
# ~~از رشحات افاضهآ او.
# ~~"ابجرعهآ تو سرم مست گشت، نوشت باد
# ~~اچه مستی ایست خدایا که رو بما آورد
# ~~خود از کدام خم است، آنکه در سبوداری)
# ~~کیه بود بساقی واین باده ازکجا آورد)
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~645
# ~~چون از خصوصیات لازمهآ مقام ختمی کمالی که مؤدای فحوای این قصیده
~~ترجمان
# ~~آنسست، ابین واخصش احاطه است برسائر مقامات ومواطن ، هرآینه بحکم هو
~~الاول
# ~~والآخر، براین حرف ختم سخن کرد.

PageV00P790

# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_791.png)

# ~~46
# ~~هریتت تا ظاهر مرتبهآ حس با ظاهر وباطن اوهمراه بود، وهمراهی آن علم
~~مقتدم بود
# ~~برتعیشن جملهآ مراتب، وارباب مراتب اکنون تمام برمن ظاهر و منکشف گشت،
~~حقایق
# ~~اتباع وجوانمردان مسنتعد* قوم خود را دیدم که به طلب استعدادی که هریک
~~را بود،
# ~~از آن علوم مقدم فطری من، هریک ازمن هدیهیی میطلبند ، وبعد از رجوع من
~~از
# ~~سغر - الی الله و فی الله - هریک ازمن ره آوردی میخواست، لاجرم من برای
~~هدییهآ
# ~~ایشان بعضی از کلیات آن علوم را دراین قصیده یاد کردم و به نظم آوردم.
~~والله ولی
# ~~النوفیق .
# ~~فحی علی جمعی القدیم" الذی به
# ~~وجتدت کهول الحی، ms613 اطفال صبقیة
# ~~جمع قدیم کنایتست ازحضرت احدیثت جمع ومقام اوادنی ، که مقتدم و سابق
# ~~است برجمله حضرات ومناماته بل اصل همهآ حضرات ومقامانست، وجمله، فرع
~~وتابع
# ~~اویند - علما و وجودا - وقبیله کنایت ازمقام ولایت وجمع و جمع الجمع
~~ومقام قاب
# ~~قوسین است، وکهول قبیله کنایت از بالغان و کاملانست دراین مقام که
~~جملهآ این
# ~~بالغان وکاملان ومردان، مردکی دراین مقام قاب قوسین وجمع الجمعند در
~~معرض این
# ~~مقام محمدی، صلی الله علیه وسلتم ، وصاحبش - صلوات الله وسلامه علیه -
~~و کمال
# ~~احاطت او همچون طفلان شبرخوارهاند که آم واصل ایشان اوست - صلی الله
~~علیه
# ~~وسلم - وثربیت همه او کرده است ومیکند، وایشان به آن قدر از شیر علوم
~~ذاتی
# ~~جمعی کمالی که ازپستان این مقام به ایشان رسیده ایشان را سیری حاصل گشت
~~وبه آن
# ~~خرسند شدند .
# ~~پس میگوید بهزبان حضرت محمدی - صلی الله علیه وسلام- که ای منابعان
~~مسنعد
# ~~من، ببایید وبشنابید به این حضرت احدیتت جمع من، که برهمهآ حضرات و
~~مقامات
# ~~سابقست، واز اذواق وعلوم این مقام که من ازعالم تذکار تلفتی کردهام وبه
~~شما به
# ~~هدیکه آورده فهم کنید و برخوردار شوید، و به اذواق وعلوم علما واولیا و
~~کاملان دیگر
# ~~که به جنشب این مقام و اذواق این مقام، همه طفلان شیرخواره بودهاند
~~خرسند مشوید،
# ~~مشارق التدراری PageV00P791
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_792.png)

# ~~که آن جمله علوم واذواق ایشان، باقیماندهآ منست، وجملهی صور والفاظ که
~~به دعوت
# ~~تعلق دارده دراین بیت، مدرجست .
# ~~فمن فضل ما اسأرت شرب معاصری ،
# ~~ومن کان قبلی فالفضائل فضلت1
# ~~چه من که ترجمان مقام محمدی ام ، از زبان او - صلی الله علیه وسلتم -
~~می گویم که
# ~~جچون مقام احدیتت جمع من سابق ومقدم واصل همه مقاماتست ، لاجرم هرشراب
# ~~علمیی ذاتی که از بحر حضرت غیب الغیب متعیبن گشت، اول جام آن شراب این
~~مقام
# ~~احدیثت جمع من بود، ومن که صاحب این جام بودم، آن شراب را بهدهان
~~استعداد
# ~~کامل خودم نوش کردم ، جرعهیی که مستور و ms614 باقیمانده و بازپس خوردهآ من
~~بماند،
# ~~درجام مقام جمع الجمع فما تحته ریختم شرب اهل زمان من تا به قیامت وشرب
~~هرکه
# ~~نبز به زمان بیش ازمن که محمدم، صلی الله علیه وسلتم، بوده است از
~~انبیا و رسل، و
# ~~جمیع کشمتل از فضله وباقیماندهآ حقیقت من بود که جمله از آن جرعه سبراب
~~شدند،
# ~~ومن از تشنگی کمال استعداد، فریادارب2 زدنی2 علما" برمی آوردم، پس
~~حینئذ جملهآ
# ~~فضایل وعلوم وآداب وشمایل، تفاحیل آن فضلهآ منست، که خلاصهآ آن فضله و
~~بقیتت
# ~~من، بهصورت علوم وفضایل همه انبیا وعلمای کامل ظاهر شد، وبقیگت آن ،
~~برجملهآ
# ~~خلایق منقسم شد ، انبیا واولبای دیگره بازخلاصةآ آن بقیتت قبول کردند،
~~وبه صورت
# ~~فضایل علوم طریقت و حقیقت بیدا آورد، و باز از فضلهآ ایشان علمای ظاهر
~~و
# ~~اصحاب ادیان برگرفتند ، و به صور فضایل آداب و استنباطات علوم شرعی و
~~عقاید
# ~~درست اظهار کرد ، وباز فضلهآ ایشان برعموم خلق قسمت افتاد، بعضی به صور
~~فضایل
# ~~ثبات وعزایم ومقاصد صحبح، پیدا گشت، ودر اعمال واخلاق وآداب ایشان
~~سرایت
# ~~کرده وبعضی بهیئآت فضایل علوم عقلی وسپاسی، پیدا آمد، وبعضی به صور
~~فضایل
# ~~سعیدالدین فرغانی
# ~~647
# ~~1 - الفضل: البقیکة - بازمانده ویسمانده - اسأرت: ابقیت فضلة من الشراب
~~فی
# ~~الاناء. معاصری: الذی هو فی عصره .
# ~~2-س420ی113 PageV00P792
# ![page image](img/Faraghani_-_MashariqDarari_-_1978.pdf_page_793.png)

# ~~148
# ~~بدایع صنایع ولطایف وطرایف اعمال، سربرزده آنگاه فضلهآ آن به حبوانات
~~رسید ، و
# ~~به صور فضایل خواص* شریف ازقبول سیاست وفهم اشارت وعلوم فطری که هریک
# ~~راهست، ظاهر گشت، وباز فضله بی از آن به نبات رسید، وفضایل خاصیتتهای
~~خوب
# ~~از دفع آلام واسقام وتطبیب وتفریح وامثال آن بیدا شده وبقبتت وفضلهآ
~~ایشان به
# ~~معدن رسید، وفضایل خواص لطبف به آن فضله ، ازایشان ظاهر گشت، وفضلهآ آن
~~به
# ~~عناصر رسید، وبه فضایل خواص* ایشان سربرزد، وهلم2 جترا ، تا باز به
~~مبدا رجوع
# ~~ساخت. پس همهآ فضایل درجمیع عوالم، فضلهآ من وشرب وتجلتی وعلم اصلی
~~حقیقت
# ~~من بوده باشد ازمن پیدا ms615 شده، وبه من عابد گشته .
# ~~والاشارة الی هذا المعنی قوله تعالی: "(وما ارسلناک الا رحمة1
~~للعالمین) بل که
# ~~بهحکم اخبار صحبح "اول ماخلق الله تعالی، نوری" ونص صریح
~~"ولکن رسول اللها
# ~~وخاتم النببین) مبدأ وفتح باب وآغاز کارستان وجود وایجاد ازمن بود،
~~وختم کار
# ~~وانجام وفذلک طومار وکتاب شهود واشهاد ورجوع الی المعاد ، برمن گشت .
# ~~والحمد لله رب العالمین اولا2 وآخرا، وصلی الله علی امام الانام وخاتم
~~النبیین
# ~~محمد باطنا وظاهرا ، والسلام علی عترته الطاهرین واصحابه المتتجبین
~~اجمعین .
# ~~فرغ من تحریره (الف) فی رجب سنة ثلاث وسبعمأة - 703 هق -
# ~~مشارق التدراری
# ~~(اللف) - این اثر نفیس درجمادی الثانی یکهزارو بسیصدو نودو شش - 1296-
~~هجری قمری در مطبعهآ
# ~~دانشگاه فردوسی امشهد) بحلیهآ طبع آراسته شد، ازخداوند بزرگ تو فیق چاپ
~~شرح عربی مؤلف بر قصیدهآ
# ~~تأئیه را خواستارم
# ~~ناالعبد سید جلال الدین الموسوی الآشتیانی
# ~~مادی اثنانی 1396 هق - و 1976م
# ~~مشهد مشتدس رضوی PageV00P793 ms616