######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:43:17.694239+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:43:17.694269+00:00
#META# transcription layer pk: 12774
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9701143078865507

#META#Header#End#

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0083.png)

# سم الله اللرححمن الر %~% ص
# ه   شریک فی الملک ولم یکن له ولی من الدل وکبره تکبیرا ، (1) ودر هر
# ~~فرقدان سای
# ~~بالعدل . (2)
# # و درود نامعدوید از قیوم ودود یر ذات اشرق %~% اولاد آدم من %~% أیجاد
~~عالم ،
# ~~کما ورد فی شاته: لولاک لما خلقت الاقلاک . (3) ...
# 10
# ~~اصفا ، مطلع آفتاب علم وحود ، متمم دایرة وحود ، ست :
# # آتکه بر اتسا مقدم اوست %~% وآنکه نزد خدا معظم اوست
# # ط مزدان نهاده در دل او %~% آب حبوان سرشته از گل او
# # حکم او مرزبان عالم داد %~% شرع او شحنه خدای آباد
# ~~محمد المصطفی روان گرداتید که صد هزاران هزار احناس درود وصلوات و
~~PageV01P001
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0084.png)

# ~~انواع تحف تحات - که نسیم فضاء عالمرا معطر کند وعرف آن خاک دو دیدهآ
~~مشک
# ~~اذ فر زند - تثار شعار ودثارمرقد بزر گوار ومشهد پرانوار او باد، واهل
~~بیت طاهره
# ~~و عترت زاهرهآ او، در دریای طهارت و دراری سپهر جلالت ، اثمار یاغ دین
~~وانوار
# ~~فتاب [یقین] ....
# هم اهل میراث النبی اذا اعترو %~% وهم خیر سادات وخیر حماة
# ائمة حق و الدعاة فی الهدی %~% و ساسة اسلام و اهل اناة
# اذا فخرو[1قوما اتور1] بمحمد %~% وحبرائیل والتنزیل والسوراة
# و پاران بزر گوار و صحابهآ نامدار و نجوم آسمان هدی و رقوم دفتر دیوان
# ~~شرع و تقری ، هادیان طرق سنت ، داعیان فرق امت،  . . . ] خلفاء راشدین
~~و
# ~~ائمهآ مهدیین ، ار کان شریعت حدود سرای ...
# ی .-،   اساس   پیمبرک %~% هر چار چار عنصر ارواح انساء
# # بی مهر[چاریار [درین پنج روزه عمر %~% نتوان خلاص پافت ازین ششدر با
# فراوان که از مهب لطف رضوان من الله الله
# ~~انگیزد و تباشیر انوار غفران که از مهب مطالع [الله نورالسموات] والارض
# ~~در درخشیدن آید ، ملاقی و محاذی ارواح بزرگ [3 و اشباح نامدار مهاجر و
# ~~انصار وائمهآ کبار از تا بعین و تبع تابعین من الفائزین و الابرار باد
~~که دعایم مبانی
# ~~دین و قوایم قواعد یقین اند ، مصرع :
# مالاح نجم وفاح الورد والآس ...
# اما بعد ms001 ، چون دایرهٔ‌ وجود با هم رسده بود ودد نبوت به مسامیر خلود
# ~~مسدود گشته، وطرف تطرف(2) وهی وتنزیل مسدود شده، وصحابهآ بزر گوار
~~وامراء
# ~~کبار روی حضوز در نقاب اختفا و جلماب احتجاب کشیده، پادشاهان عادل
~~وخسروان
# ~~کامل که نواب نوامیس الهی وارباب اوامرو نواهی اند قایم مقام و نایب
~~مناب ایشان
# ~~گردیده تا محادست و محافظت دین قویم وسنت مستقیم می کنند، که الدین[ اس
# ~~والملک حارس ، وموجب نظام معشیت وسبب صلاح سیرت اهل عالم و اشخاص
~~PageV01P002
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0085.png)

# ~~بنی آدم می گردند، که السلطانظلالله فی الارض(1) . وچون حکمت بالغو
~~نعمتسابع
# تعالی وتقدس ، نوع انسان را مدنی بالطبع ایجاد فرموده است و اورامن
# ~~حیث الضروره به امور سناعی محتاج گردانیده، واسباب تربیت و معیشت او بی
~~مساهمت
# ~~و مشار کت ابناء جنس مرتب ومنظم نا کرده ، و احوال حیات و ممات او بی
~~معاونت
# ~~و مظاهرت اشخاص نوع میسر و مسلم نا گردانده، پس هر آینه طایفهای را در
# ~~تحصیل ما یحتاج طائفهٔ‌ دیگر سعی میباید فرمود و زمرهای را در ایجاد
~~ماینبغی
# ~~زمرهآ دیگر جد می باید نمود ، تا مباغی و مآرب این طایفه به سعی جمسل
~~آن طایفه
# ~~به نجاح مقرون گردد و مقاصد و مطالب این رمره به جد بلیغ آن زمره به
~~حصول
# ~~مه صول شود و ملتمسات هردو گروه یه و سیلت معاضدت و معاونت بکدیگراز
~~منشا
# ~~قوه به حیز فعل آید ، و باید بودن که سعی یکی یر جد دیگری غالب گردد
~~وجد
# ~~یکی برسعی دیگری راجح شود ، اما بالکیف و اما بالکم.
# یس بعد از واضع تساوی و تعادل و رافع تناقض و تفاضل که ناموس الهیست
# ~~وحاکم عدل 5] ومنصف کامل که خداوند او امر و نواهیست ، ناچار به مقومی
~~و
# ~~متوسطی دیگر احتیاج افتاد تا نظام و استقامت عالم سفلی به واسطهآ او
~~حاصل گردد
# ~~و هرشخصی از اشخاص به حظ وخط خویش و اصل شود؛ و آن دینارست، هر چند ms002
# ~~عادلی و مقومی صامتست.
# پس از تمهید این مقدمات معلوم و مقرر و مفهوم و مخمر شد که حفظ عدالت
# ~~و ضط نصفت در ممان خلق بی این سه چیز صورت نمی بندد ، یعنی : ناموس
~~الهی
# ~~که منبع و حدتست؛ و حا کم آنسانی که پادشاه عادلست ؛ ودینار تقد که
~~مقوم
# ~~صامتست. و آفرید گار حکیم در فرقان عظیم همین بعینه سان فرموده است ، و
# ~~هو اصدق القائلین واحکم الحاکمین : وانزلنا معهم الکتاب والمیزان ،
~~لیقوم
# ~~الناس بالقسط وانزلنا الحدید ... آبه ، مراد از کتاب، ناموس الهی ؛
~~ومفصود از
# ~~مزان، دینار - چه آلت تعادل و تقاوم ویست، و بی وجود وی فائدهآ دینار
~~حاصلا
# ~~نمی گردد - و میزان به حقیقت قباسی مجسم است برصورة شکل [6 اول که
~~عمدهٔ‌ PageV01P003
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0086.png)

# ~~یقسنست در بادی نظر؛ چه عبارت ازقیاس دوحد است وسطی که نسبت حدود به
~~اوسط
# ~~متساوی بود ، حد اصغر پله دینار است وحد اکبر کفه سنگ وحد اوسط شاهین
~~که
# ~~موضوع مساوات طرفین است؛ وبه حدید، آلت ضرب و قتل می خواهد که آلات
~~وادوات
# ~~حا کم اسانی است تا بدان قوانین و رسوم تآدبیات و ساسات به تقدیم
~~میرساند ،
# ~~و اساس دنیا ، آلات وامارات وسیاسات ممهد ومعد (1) می گرداند ، واصول
# ~~وفروع قواید بلاد ومدن مرتب و مهذب میدارد و به حدت حد حسام یمانی
~~برحدود
# ~~مسالک و ممالک نگاهبانی می کند ، و به زبان تیغ آبدار حجج و شیه
~~میتدعات
# ~~شرایع و ادیان و دلایل و مخایل متکران تصدیق وایمان به قطع می رساند،
~~بیت :
# له صارم فیه المنایا لوامن %~% فما ینقضی (؟) الا بسفک دماء
# بیت :
# گوهری کاندر صفت مانند آب روشن است
# باز هنسگام عمل مانند سوزان %~% آنری
# گر نه آبست و نه آذر پس چرا بدخواه را
# هست ازو در دید گان سیلی و در دل اخگری
# اصلش از سنگست و چون آتش فروزد روز جنگ
# ستگ خارا از نهیب او شود خا کستری
# 5،. (2) ... ممنوع است اما آیشان ms003 را در کاری چند مداخلت می باید نمود
# ~~که تعدی را بدان راه نبود ، مانند سفک و قتل و نهب و غیر آن ، و صناع
~~را نشاید
# ~~که کسوتها پوشند الا به ریسمان صرف ، چه ایشان در اکثر اوقات میاشر
~~حرکات
# ~~عتیف (4)اند وید آلات و ادوات غلمظا کشف کار دارند، وآن را یه فساد آن
~~حاهها
# ~~ادا نکنند ، و تیز اگر ایشان یه مفاخرت ومباهات مشغول شوند از حرفه
~~وصناعات
# ~~باز مانند ، و این همه موجب اضعف ؟ مدینه بود ، و واحب بود که اساس و
~~قاعدة
# ~~بطالت بکلی منهدم [8] گرداند و اصل و بیخ کسالت بجملگی متحسم کند، وهیچ
~~PageV01P004
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0087.png)

# ~~آفریده را از سکان و متوطنان این شهر بر بی کاری اجازت ندهد و بر حتیع
~~-
# ~~العذاری رخصت نفرماید، چه هر یکی ازینها که بی کار باشند کار دیگری
# ~~مضاعف شود ، واین معنی به افراط و تفریط تعدی کند، به ضرورت قیمی عاقل
# ~~بدین شغل معوث بابد یا ارتداع معطلان می کند و انتفاع محصلان می طلبد .
# و بازچنانحه و احست بر حا کم مطلق که حقی ازارتاج (1) مکتسب وثمرات
# ~~ونتایج طیسعی که آن باعی وحقوق مراعتست (؟)(2) قبض کند وبجهت مصالح
~~مشترک
# ~~چون تعاهد حشم ومحافظت ثغور صرف گرداتد، وواجب بود که تعرف اموال موروث
# ~~و مکتسب اهل مدبته علی سسل التحقیق به تقدیم رساند، وفضالهٔ‌ آن بر
~~مقتضاء
# ~~شریعت استخراج فرماید ، و[موافرت] ؟ محروئات [9 بیت المال کند ، وفرمان
# ~~دهد تا آن را وسیلت معایش طایفه ای سازند که ممان کسب و ایشان حا بلی
~~ضروری
# ~~و مانعی طبیعی - چون امراض و زمامات و غیر آن - افتاده باشد .
# و همچنانک واجب بود که تعطیل و بطالت حرام گرداند و قواعد و قوانین آن
# ~~انهدام فرمابند واجب باشد که بتحریم صناعاتی که مقتضی انتقال اموال بی
~~موازات
# ~~منافع ومحاذات مصالح مثال دهدمانند قمار ، چه صناعت قمار احذایی است بی
~~اعطاء
# ~~ومنفعتی، وجدی بیابرا ومصلحتی.
# وعلی الضروره می باید که ms004 هیچ صناعت از فایده وغرضی خالی نماند ، و
# ~~صناعات با مقد وجود جواهر باشند - چون فلاحت که بک من تخم ده من
# ~~ارتفاع فابده دهد ، با وجود اعراض چون صاغت که جامهآ سفید ساه کند ، و
# ~~هم چنین از [10] محرمات صناعات اند که وجود انسان اقتضاء ضدیت مصالح
# ~~و منافع قواعد واصول مدن وممالک کند و رخصت دران موجب ارتفاع توالد و
# ~~تناسل و مستدعی انتقاء دیاتت و امانت بود ماتند سرقت و قیادت و زنا و
~~لواطت ، و
# ~~نیز واجب بود تحریص فرمودن اهل مدینه بر کثرت مزاوجات و منا کحات که
# ~~تعلق بایقاء نوع دارد که ارددیل وجود صانع است تعالی شانه و توالی
~~احسانه ، و PageV01P005
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0088.png)

# ~~دران رعایت شرط کقویت وعنایت کار میلت هم واجب بود چه اهمال این، به
~~تشویش
# ~~موالید قبابل و احا ادا کند و در موارثت و اموال شبهت افکند .
# دیگر از و اجبات احکام سباسات حا کم عادل تعیین فرمودن و تبیین کردن اجرت
# # اجرا و مزد مزدوران و کرایهآ مکاریان و شعیرما کولات و ملبوسات %~% 1
~~%~% وانواع
# ~~مسعات است که مادهآ سود و زیان بتاعان و سوقه باشد بر قاعده و قانونی
~~که ایشان
# ~~بحق السعی خود رسند وبر کار فرمایان و بارسالاران ومشتریان عیبی و حیفی
~~نرود
# ~~تا طریق عدالت وسبیل تصفت در حانبین رعایت کرده ماشد ، ورسوم احتساب در
# ~~مصر حامع برهاتی ؟ (1) وضع فرموده آید که اسامی مبعاتی که در دکان بیاع
# ~~است علی التفصیل باسعر و ثمن آن برلوحی یا کاغذی ثبت گردانتد و بر
~~زبردر دکان
# ~~وی بر دیوار دوخته تا اگر مشتری بود که سعر مبیع خود نداند دران نبشته
~~مطالعه
# ~~کند و کمیت مبیع بمناست تقویم بر آورد، بعد ازان در معامله شروع کند؛
~~وچون
# ~~چنین بود هم بایع از آفت وبال ارتکاب خیانت فارغ یاشد وهم مشتری از
~~انحراف
# ~~کوچهآ تقلید ایمن .
# و دیگر از صناعات حرام که منع و دفع آن هم ms005 از واجیات بود صناعتی
# ~~چنداند که اهل ممالک و مدن را از کسب و حرفت استغتا دهد از تعلم صناعات
~~که
# ~~موجب فایدهآ بلاد و دیار بود بی نیاز گرداند مانند ریا ، چه آن طلب
~~مالی و حذب
# ~~منالی است بی افادت منفعتی و تحصیل حرفتی که مؤدی بود منظام مدن و قوام
~~بلاد.
# و علی الجمله پادشاه عادل را در همه کارهاءآ مملکت کلی و جزوی نظر باید
# ~~کردن و در هیچ کار غفلت روا نداشتن و همه را برقاعده وقانون عدالت کار
~~فرمودن.
# و در تاریخ چنان آورده اند که ارده شیر (2) چنان بیدار وهشار بود که هر
~~بامداد
# ~~چون ندممان وی حاضر شدندی ، از خوردن و خفتن و صحمت کردن ایشان را با
# ~~حرمها خبردادی، مردم گفتندی که فرشته[13] از آسمان اوراخبر میدهد، و آن
~~نبودی
# ~~بجز بیداری وهوشیادی ونگاه کردن وی در احوال رعابا . و سلطان محمود گو
~~بند PageV01P006
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0089.png)

# ~~هم چنین یود.
# و دیگر از راجبات حاکم اتساقی رعایت عدالت و محافظت نصفتست ازانکه
# ~~لفظ عدالت میتی است ازمساوات، وتعقل مساوات بی تصور وحدت ممتنع،
~~چهمساوات
# ~~آفست که گویند این و آن بکی است ، و انصاف و نصفت مشتق است ، بعنی حاکم
# ~~طرف خود با طرف محکوم مساوی دارد و خیرات و سرور با وی دو نیمه کند و
~~این
# ~~خود اعتبار عقلی است، وسخن در عدل وعدالت و اعتدال و تعدیل در عقل و
~~نقل
# ~~زیادت از آنست که این اوراق متحمل شرح و بسط آن تواند شد و بدین مایه
~~ازعهدهآ
# ~~منافعم و فواید آن بیرون تواند آمد .
# وازجملهآ خواص عدل 14] آنست که مستلزم بقاء ملک و دوام سلطنت باشد
# ~~چنا نچه حدیث نبوی بدان ناطق است که الملک یبقی مع الکفر ولایبقی مع
~~الظلم. بیت
# ست ، نامهآ عزل شاهان بود %~% که درد دل بی گناهان بود
### | 34
# عدل کن زانکه در ولایت دل %~% دثر %~% پیغمبری زند عادل
# و آورده اند که ms006 عبد الله طاهر پدر را گقت هیچ دانی که این دولة در خاندان
# ~~ما تا چند ماند ؟ گفت تا بساط داد بر ایوان گسترده است .
# و از اهم احکام حاکم عادل آنست که خواص و تزدیکان خود را بر رعت و
# ~~نهد تا یندارند(2   155   که پادشاه محتاج امشانست .

PageV01P007

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0090.png)

# ~~ودوم آیاد داشتن ملک به نزدیک خردمندان، سیم نگاه یان کردن رای پیران
~~بر ملک،
# ~~و چهارم زیادت کردن ملک.
# و در کتب سیر خلفا مسطور است که چون عمر عبدالعزیز به خلافت بنشست
# ~~نامهآ به حسن بصری نشت ودر وی ماد کرد که اعنی باصحابک، وی در چواب
~~نوشت:
# ~~اما ظالب الدنیا ولاخیرلک فیه ، واما طالب لآخره فلاخیرله فیک، ولکن
~~علیک بذوی
# ~~الانساب ، فانهم اذا لم یتقوا فیکرموا.
# فارسی این حدیث آتست که عمر عبد العزیز نوشته است که مر %~% 16 %~% یاری
~~ده
# ~~به یاران خود، حسن بصری در جواب نوشته است که اگر یار من طالب دنیی
~~باشد
# ~~ترا در وی هیچ نیکی نبود و اگراو طالب آخرت باشد او را در تو هیچ نیکی
~~نبود،
# ~~پس بر تو باد که اهل خاندان را تربیت کنی و کارها به ایشان مفوض
~~گردانی، چه
# ~~اکرایشان بکلی دامن پرهیز کاری در نچینند در نکوداشت بند گان خدای که
~~ودایع
# ~~حق اند اهمال نکنند .
# و رواة اخیار وحکاة آثار ازمنصور خلیفه که افضل واحزم خلفاء عباسی بوده
# ~~است باز گفته اند ودر کتب خود آورده که او روزی فرمود: ما احوجنی الی
~~ان یکون
# ~~علی بابی اربعة کما ارید، قالوامن هم یا امیر المؤمنین، قال من لا یقوم
~~امر ملکی الا
# ~~بهم کما ان السریر لایقوم الابقوایمه الاربعة، اما احدهم فقاض لا با
~~خذه فی الله لومة
# ~~لایم، واما الثانی فصاحب 17شرطة ینصف الضعفاء من الاقویا، واما الثالث
~~فصاحب خراج
# ~~یستقصی ولا یظلم الرعیة فانی غنی عن ظلمها. ثم عض سبابته وقال آه آه ،
~~فقالوا له من
# ~~الرابع یا امیر ms007 المؤمنین قال صاحب بر یدیتهی الاخبار ولا یتجاوز عن
~~الصدق .
# پارسیش آنست که چگونه دست مساس حتاجت عنان ارادت مرا بدان میکشد
# ~~که بردر خلافت و حکومت من چهار شخص تا گزیر باشند. سؤال کردند با امیر
~~المؤمنین
# ~~آنها کیاناند؟ گفت آتها که ابستادگی ملک من بی وجود اشان صورت نندد ،
# ~~چتاتچه تخت بی قوایم چهار گانه ایستادگی نداشته باشد؛ پس به تعریف
~~ایشانزیان
# ~~بگشاد و گفت  اول و اقدم ایشان قاضئی که زبان ملامت کنند گان در طریق
~~حق و PageV01P008
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0091.png)

# ~~صراط مستقیم مانع دین ودیانت او نشود ، و دوم شحنه و صاحب قصاصی که8
# ~~انصاف ضعیف ازقوی بستاند وجانب داری خلق روی عدالت اوازجانب حق نپیچاند
~~(1)
# ~~وسیم صاحب خراجی ومال ستانی که شرایط استقصا و احتباط بجای آرد و
~~بررعیت
# ~~و زیردستان ظلم و ستمگری روا ندارد از برای آنکه من از ظلم و ستمگری
~~کردن
# ~~بریشان بی نیازم و ازتعدی به زیر دستان در غایت احتراز ، بعد از آن
~~انگشت تحیر
# ~~به دندان تحسر پگرفت آه! آه !
# سایلان زبان مقال بر گشادندو در موقف سؤال بایستادند و گفتتدیا امیر
~~المؤمنین
# ~~از شخص چهارم اخار دریغ مدار ، از راه حکم نثار (؟) گفت صاحب بریدی
~~یعنی
# ~~خبر آرنده و احوال نما پتده ای که در انهاء اخبار از جاده صدق انحراف
~~نجوید ونیک و
# # یدخلق از سر گزاف نگوید، وحقیقت آنست که این سخن با %~% وجود ] ایجاز
~~در
# ~~غرایب اعجازست .
# و از حکما مأثور است و در نصایح ایشان مسطور[19 که هیچ چیز در تضییع
# ~~مملکت واقساد رسست آن تأثیرندارد که تنکی بار و سیاری آسار(4) در گاه
~~پادشاهو
# ~~بضد این هیچ چیز را آن مهایت و هست نست در دل عمال و ارباب تغلب که قلب
# ~~حجاب و سهوات نواب ، که چون این طوایف را معلوم گردد که اصحاب حاجات
# ~~بسرعت وسهولت احوال خود به محل عرض وموقف انهاء می تواتند رساتید و
~~پادشاه
# ~~این را به ms008 سمع رضا اصغا خواهد کرد هر آینه ظلمه و فسقه دست تعدی و غلیه
~~از
# ~~رعایا کوتاه دارند و زیردستان را در مأمن سلامت بگذارند .

PageV01P009

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0092.png)

### | فص
# در آداب و خصال اتباع و حواشی ملوک
# ~~طایفه را آن صعوبت کارو تحمل وتوجه[20] اخطارنیود که ایشان را، چه از
~~جانب
# ~~پادشاه و چه از طرف رعایا و برکار کرد گان در گاه؛ و اما از طرف پادشاه
~~چنان
# ~~بود که او، با همه کس، رحم مقطوع داشته باشد و هیچ آفریده را برخود حقی
~~نداند
# ~~و خدمات مردم را اگر چند بسیار باشد مستحقر داند و تاچیز(1) انگارد و
~~حقوق
# ~~قدیم را فراموش کند وچون آفرید گار خود رامستحق تعید شناسد و جملهآ
~~اعمال و
# ~~افعال خود را مصیب داند و بر اندک حسد برد و از بسیار در خشم شود و از
~~سلامت
# ~~سآمت نماید و از هیچ خبر اعتبار نگیرد وبر کس اعتماد نکند و اگر نعوذ
~~بالله خود
# ~~یادشاهی غیر مرضی السیره باشد سوء آن احوال و قبح آن اعمال مقابل نبود.
# واما آنچه از طرف دیگران بود آنست که حساد و اضداد اومقربین و نزدیکان
# ~~سلطان باشند ودرمراحل سفرومنازل حضر باوقات روز[21 و ساعات شب ملازم و
# ~~مساهم او همواره حبایل احتیال گسترانیده و روز گار بر انتهاز فرصت
~~گذرانیده تا
# ~~کار افساد او بسازند و او را در پای دام هلاک اندازند . ودر آداب ابن
~~المقفع آمده
# ~~است که خدمت ملوک مشتمل است بر ریاضت نفس و تحمل مکروه ، و آن موافقت
~~PageV01P010
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0093.png)

# ~~ایشانست در مخالفت رای خود و مقدر کردن امور برهوای ایشان و کتمان
~~اسرار
# ~~وبحث ناکردن ازحالی که ترا بدان وقوف ندهند ومجاهدت کردن در تحری رضای
# ~~ایشان به همه وجوه و تصدیق اقوال و تزیین [؟ ایشان و بشر محاسن
~~وسترمساوی
# ~~و تقریب آنچه آنرا از نزدیک خواهند وتخفیف مؤنت خود بر ایشان و احتمال
# ~~مؤنت ایشان و بذل مجهود در ms009 طاعت ایشان به عادت گرفتن .
### | 22 باید که ممارست
# ~~وملازمت او اختمار بکند ، چه ، سلطانی حایلی باشد مان مردم در لذت دنیا
~~و عمل
# ~~آخرت، و قدماء حکما خدمت سلطان را به دخول در دریاء مضطرب وسباحی با
# ~~سباع ضراری تشییه کرده اند .
# اذا ادناک سلطان فزده %~% من التعظیم واحذر وراقب
# فماالسلطان] الا البحرعظما %~% و قرب البحر محذورالعواقب
# و اول و افضل شرایط خدمت ملوک محافظت چشم وزبانست ودر تحفظ وتوقی
# ~~آن غایة الجهد جد تموده اند چنانچه گفته اند ، شعر
# اذا خدمت الملوک فالبس %~% من التوقی اعز ملبس
# فادخل علیهم وانت اعمی %~% واخرج اذ اماخرجت اخرس
# و این بیت را ترجمه کرده اند ، بیت
# گ کنی خدمت ملوک طلب %~% شو ز آهستگی بپوش سلب
# اندر آیی فراز کرده دو چشم23 %~% بدر آیی فراز کرده دو لب
# و اگر کسی در خدمت پادشاه به شغل وزارت موسوم گردد باید که این آداب
# ~~و خصال پیش گیرد تا متضمن نیکو نامی دنیی و رستگاری عقبی باشد . اول
~~خصال
# ~~وزرا آنست که وزیر اندر حال خلق و عادت و سیرت پادشاه نگاه کند و با
~~احوال
# ~~خویش مطایقت دهد و تأملی عمیق در آن بجای آورد ، اگرداند که او را قدرت
~~و
# ~~کفایت در آن هست که با آن پادشاه این کار سر تواند بردن و شرایط خدمت
~~او PageV01P011
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0094.png)

# ~~بجای آوردن در آن شروع کند و بدان ابستادگی تماید، و الاکه بر خلاف این
~~سند
# ~~طریق اعتذار و أستغفار گزیند، وچون بدان توجه فماند باید که از نظر
~~کردن در
# ~~غواقب امور از معاش و معاد ودنیی و عقبی غافل نماند و از شرایط که اندر
~~آن باب
# ~~ضرورت باشد 124 در جریدهآ التماش آورد وبه عهود و مواثیق شرعی استحگام
~~دهد
# ~~تا قواعد آن ممهد وممانی آن مشید باشد.
# و از نظایر این حکایت ملک الروم است که او را فسطاین حورفس (؟) خوانند
# ~~و درروز گار بعثت اسلام توده، ms010 خواست که مسخایل این النون را وزارت دهد،
~~فرمود
# ~~تا او را در صدر وزارت احلاس کنتد مسخائمل گفت من آنگاه اعتناق ابن شغل
~~در
# ~~عهدهآ کفایت خود آورم که پادشاه با منسه شرط بجای آورد: کی آنکه پردهآ
~~مهابت
# ~~من علی ملأ الناس تدراند، ودیگر آنکه سختها سرد و درشت مواجهة وشفاها
~~مرا
# ~~بر نراند و آب رخسار و جاهت من برخاک مذلت تریزاند و سخن صاحب غرضان
# ~~در باب من ننیوشد وحق من به باطل دیگران نیوشد .
# هرقل گفت من 25 [این هرسه را به سمع رضا شنودم و از روی قبول تلقی نمودم
# ~~اکنون از جهة من چه چیز برذمت تعهد تو باشد ؟ مخائیل گفت برذمهآ بند گی
~~من
# ~~آن باشد که هر گزمخزونات اسرار پادشاه بر خاص و عام و کرام و لیام
~~مکشوف نگذارم
# ~~و همواره اعلاق ونفاس رازهاء او را در درج چان وحقهآ دل محفوف دارم.
~~بیت
# شرری گشت رازهابت خرد %~% کز توزاد آقزمان و در من مرد11)
# و دیگر آنکه در زمان وباء هوا و آراء مخالف اصحاب اغراض که مزاج حق
# ~~و صدق ازجادهٔ‌ اعتدال انحراف نماید شربت شفاء و عظ و نصحت که برقانون
~~صواب
# ~~باشد از وی دریغ ندارم.
# هرقل چون این نقد سخن را بر محک اعتبار تمام دید آنرا بر توز تحسین
# ~~تزیین داد وازوی 26 یسندید ووزارت بروی مقرر کرد، و چون هریک به عهدهٔ‌
~~عهد
# ~~خود وفا کردند روز گار امتداد عهد ایشان مدتی بگذاشت و تا روزگار خلافت
~~PageV01P012
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0095.png)

# عنه صارم قطع وانصرام به را بطهآ معاهدهٔ‌ ایشان راه نداشت .
# و دیگر از خواص و خصال وزرا اجتنابست از ارتکاب کذب هر چند مباشرک
# ~~و ممارست این خلق سایر بر آثار نافع بود هم در دنیی و در عقبی . بیت
# رستگاری پیشه کن کاندر مصاف رستخیز
### | نستند از خشم حق چز رستگاران رستگار
# ~~اما رؤسا ومهتران را خود ضروری باشد و چون کسی ms011 به راست کاری و راست.
# ~~گفتاری مشهور گشت به نزد بزر گان خود عزیز باشد و یه نزد فروتران بزرگ
~~و
# ~~در دل جمهور خلایق با هست، واگر در حال کذب و حقیقت اواندیشهآ عمیق و
~~نظر دقیق
# ~~بکاردارد[ 27] بداند که تمیز اواز سایر حیوانات به نطق است و غرض از
~~اظهارفضیلت
# ~~نطق، اعلام و اخار تیر بود از امری که بر آن واقف نباشد، وچون تأمل کنی
~~کذب
# ~~منافی این غرض است ، پس کذب در حققت مطل خاصت نوع بود ، وچون نیک
# ~~بنگری سبب انبعاث آن مقصور باشد بر طلب مالی و جاهی، و در چمله حرص بود
# ~~برچیزی از این قبیل، واز لواحق و توابع آن ذهاب آپ روی باشد و افساد
~~مهمات
# ~~و اقدام برنمیمت وسعایت وغمز و بهتان و اغراء ظلمه و فسقه بر شر و قساد
~~و جور
# ~~و بیداد.
# و از مصعب زبیر روابت کنند که امیر المؤمنین (2) رضی الله عنه با عبدالله
~~عباس
# ~~جانیی داشتی و در تقریب و تعظیم او مبالغه نمودی و در مشاورات او را
~~مداخلت
# ~~دادی و ابواب خزاین اسرار در پیش او گشادی . عباس او را گفت ای پسر، می
~~بینم
# ~~که [28ا این مرد - بعنی عمر- در ترحیب و تقریب توغلومی نماید؛ ا کنون
~~نصیحتی
# ~~پدر انه از من قبول کن و در محافظت سه کار باقصی الغابه وابعد النهایه
~~چد نمای : یکی
# ~~آنکه ماند هر گز از لفظ تو دروغی استماع تکند و بخلاف راستی چیزی در
~~اقوال
# ~~و افعال تو تبیند ، دوم آنکه در کتمان اسرار و پنهان داشتن رازها تحفظ
~~وتیقظ به PageV01P013
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0096.png)

# ~~تقدیم رسانی و بظاهر و باطن از افشاء واظهار آن محترز ومجتنب باشی . و
~~سیم
# ~~آنکه بنزد او زبان به معایب و مثالب هیچ آفریده نگردانی وبه بد گویی
~~وعیب جوئی
# ~~هیچکس خود را مرخص ندانی .
# و تباه ترین خصال وافعال اتباع ملوک آتست که در حضرت پادشاه غمز و
# ~~سعایت ms012 مردم کنند، چه این سیرت اقتضاء آن کند که بعد از آنکه در لعنت
~~خدای
# ~~تعالی باشد عدادت او در دل خلائق متمکن گردد و از نظر پادشاه [29]
~~بیفتد؛ ومصداق
# ~~این سخن حدیث تبوی است که فرمود ایا کم ومهلک الثلثؤ ، قیل: و من مهلک
~~الثلئة
# ~~قال الذی بسعی باخبه الی سلطانه فیهلک سلطانه ونفسه [واخیه]. ودر
~~آثار(؟) آورده
# ~~است که هشام عبدالملک روزی برتشسته بود ، در راه مردی او را پیش آمد و
~~گقت
# ~~با امیر المؤمنین ترا نصیحتی دارم. هشام گفت چون نصبحت توبشنوم اگرراست
~~گوی
# ~~باشی ترا جلاء وطن و ترک دیار واجب باشد واگر دروغ گویی مستوچب عقوبت
~~ما
# ~~گردی ، پس بسلامت برو که این جسارت از تو عفو کردم! اثرش وزیر گفت یا
# ~~امیر المومنین، چه حکمت دانی که نصیحتوی استماع نفرمودی ؟ گفت اگر
~~نصیحت
# ~~وی قبول کردمی ترا ازمکان ومرتبت خود بر بایستی داشت - وهر که امثال
~~واشباه
# ~~تو است ، چه یقین واثق است که سخن او جز شکایت شما تخواهست (1) بود .
# و دیگر از خصال و آداب[30 وزرا ومهتران حریص بودن و شغف نمودن است
# ~~برتر بیت مردم ومصروف داشتن همت ونهمت برنواخت خلایق، و آزاد مردان(2)
~~را
# ~~از غمها خلاص کردن و بر بیچار گان و فرومایگان رحمت آوردن ، و این قطعه
# ~~فیک لایق این موضع میافتد ، بیت
# نیود مهترک، بهرور  یهشب %~% بادهآ خوشگوار نوشیدن
# با طعام لذیذ را خوردن %~% ما لباس لطیف پوشیدن
# یا بدان کس که زیردست بود %~% هرزمان بی سبب خروشیدن
# من بگویم که مهتری چه بود %~% گر بخواهی زمن نیوشیدن PageV01P014
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0097.png)

# غمگنانرا ز غم رهانیدن %~% در مراعات خلق کوشیدن(1)
# و همواره باید که پادشاه را تحریض و ترغیب کند درانکه در باب اوباب
# ~~حاجات لطف ومرحمت دریغ ندارد و در بارهآ ضعفا ومساکین احسان مضایقت
~~نکند
# ~~و پیوسته کرم و انعام در خاطر و ضمیر او تزیین و تحسین می دهد و مال و
~~حطام در
# ~~چشم ms013 و دل ا   حقیر ویسیر می گرداند .
# ~~ملکشاه گفت : آوردهاند که یکی از مشاهیر سادات توجه بحضرت صاحب کرد و
~~از
# ~~ضعف مال وقلب مجال (2) شکوه نمود و گفت صسهای دارم و با کفوی عقدی کرده
~~ام
# ~~و از غایت فقروفاقه استطاعت آن ندارم که او را بخصم سپارم . فرمود هزار
~~دینار
# ~~نقد آوردتد و تسلیم سید کرد و بعد از دعاهای خیر گفت : به دولة خواجه
~~کار آن
# ~~طفلک ساخته شد، من و دیگر اطفال چه خوریم ، [خواجه گفت] : سلطانرا ازین
# ~~خیر نامحظوظ نتوان گذاشت ، دبیررا فرمود مثالی بمبلغ یکهزار دینار
~~نوشتن از
# ~~دیوان سلطان ، و مصحوب بکی از حجاب خود به حضرت سلطان فرستاد تا شرف
# ~~توقیع یابد، آخر روز بود و سلطان در غلواء [ شراب]، بدان التفات ننمود[
~~و فرمود که
# ~~این طایفه که در پیش روی [32 من نشستهاند - یعنی مطربان - از برای من
~~چنگ و
# ~~دف و نای میزتند و اینها که پس پشت من تشستهاند برای من نیزه و تیغ
~~میزنند ،
# ~~این علوی مرا چه خواهد زد؟ هم بدین عبارت خبر بخواجه آوردند . خواجه به
# ~~صبح پیش از انکه آفتاب علم ضا بفراخت و سلطان از جامهآ خواب برخاست، به
~~در
# ~~خر گاه سلطان شد، سلطان چون از آمدن خواجه خبر یافت با زیرجامه بیرون
# ~~شتافت، گفت: پدر! خساست که امروز زودتر آمده ای . گفت سؤالی از حضرت
~~سلطان
# ~~دارم. فرمود بباید گفت. خواحه گفت میخواهم بدانم که خداوند ، خدای
~~تعالی را
# ~~چه میزند؟ سلطان از آن در خوی خجلت افتاد، و بخدای تعالی سو گند یاد
~~کرد
# ~~که در روز پنج شتبه تا نماز کرد آدینه بیرون از انعامات و صدقات چیزی
~~دیکر PageV01P015
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0098.png)

# # نفرمایم، وخواجه را قرمود که عهدی نویسد تاآ %~% را 33) دستورخودسازم
~~وهمواره
# ~~آنرا کار بند باشم، وخواجه درین معنی رسالهای نوشته است عظیم پرفایده و
~~این رسالتی
# ~~مشهور باشد. و سلطان تا روز وفات بر آقن اسلوب زند گاتی ms014 کرد .
# و از چیزها که درین معنی از صاحب مغفور فخر الملک شمس الدین محمدشاه (1)
# ~~طتب الله سره وجعل الجنة مثواه مشاهده افتاد در روزگار قتلغ ترکان،
~~انارالله برهانه،
# ~~یکی آنست که دروقتی که ابنیهآ حوالی مدرسهآ مرقد وضع می کردند، بنایی
~~چند مختصر
# ~~که بهود وترا کمه و دیگر فقرا در منازل و اما کن ملوک ساخته بودند
~~احتاج می افتاد،
# ~~فرمان شد که آنرا خراب کنند و زمسنهاء آن مضاف عمارات مدرسه گردانید .
~~آن
# ~~در ویشان در جزع و اضطراب آمدند که چون سعیهای ما باطل می کنید باید که
~~صدقد ای
# ~~درعوض آن بما رسد34 و درین معنی تظلمها داشتند و قصهها رفع کرد، تر کان
# ~~فرمود که این زمین سلطانی بود وایشان این عمارت بی اجازت کردهاند عوضی
~~بایشان
# ~~ناید داد ، همه محروم باز گشتند. مغفور فخر الملک رحمه الله گفت: ای
~~خداوند، این
# ~~مبلغ پانصد ششصد دینار بر آند ، این درویشان محروم کردن تشاید ، اگر
~~وجهی
# ~~ازدیوان بدایشان نمی پردازد_ اگر فرمان باشد- بنده ازخاصهآ خوداین وجه
~~بسازد.
# ~~تر کان را رحمه الله ازین مضایقت شرم گرفت ، فرمود که قیمت کنند و وجه
~~از
# ~~دیوان بدهند . بیت
# تواتی بهصد دلها کوش %~% زاتکه دلها ترا کنند دلیر
# مرد دلدار تست جز دلجوی %~% زانکه دلجویی است عادت شیر
# هر که با او بود دل مردم %~% در همه کار پردل آمد و چین
# # 23 روی دلها به تست اقبالش %~% چون بگشت از تو این بود ادییر (2)
# و دیگر از خواص وخصال وزرا آنست که چون در خدمت پادشاه به اختصاص
~~PageV01P016
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0099.png)

# ~~قربتی مخصوص باشد وبه شرف مکالمه مشغول، باید که همگی گوش و هوش خود
# ~~بدان مصروف دارد وز هرچه چزآن بود از فکرو تظر به غیر معزول، تا همه
~~کلمات
# ~~او در حیز ضط تواند آورد وهمه جواب های آنرا استحضار تواند کرد ، چه
# ~~اگر چزی ازان کلمات از لوح ضمیر او منحمی کرد و دقیقهای از ms015 آن معانی بر
# ~~صحیفهآ خاطر او منسی شود ، در مقام جواب عاجز ماند و در بادیهآ تحیر
~~گرفتار شود.
# ~~و سؤال کردن از پادشاه_- که چه فرمود، و به اعادت آن او را تکلیف کردن
~~ازادب دور
# ~~بود ولائق ذهن وذ کاء ارباب قریحتو اصحاب فطنت نباشد ،36
# و شبیه و نظیر این حال که رواة اخبار حکایت کرده اند در خصال و آداب
# ~~استاد ابوبکر هذلیست که روزی در حضرت خلیفهآ وقت ابوالعباس سفاح نشسته
~~بود
# ~~و بمکالمه مشغول، نا گاه بادی عاصف بخاست چنانچه جمله پردها وش اعهاء
~~سرای
# ~~امارت درهم گسست و میخهاء اطناب از درو دیوار بر کند، ناگاه طشتی رویین
# ~~بزرگ که فراشان جهة آب زدن سطوح بر طرف بام گذاشته بودند در میان سرای
# ~~انداخت و صورتی چنان هایل حادث گشت که هر آفریده که دران سرای بود از
# ~~فزع آن بلرزید و بعضی بیهوش شدند از خلیفه و غیره، الا ابوبکر هذلی که
~~در وی
# ~~هیچ تغیر پیدا نگشت و ازان قلیل و کثیر متحیر نشد . خلفه ازان پردلی وی
~~عظیم
# ~~سخت متعجب گشت ، گفت : از افتادن [37] این طشت و حدوث این صور آنچه
# ~~یما رسد به تونرسید ؟ گفت یا امیر المؤمنین خدای عزوجل می فرماید :
~~ماجعل الله
# ~~لرجل من قلیین فی جوفه (1) یعنی در هیچ قالبی آفرید گار دو دل ننهاده
~~است .
# چو دل وقف غم تو کرده باشم %~% دگر دل از کجا آورده باشم
# که با جانان دیگر عشقبازم %~% ویا مهری دگر ترتیب سازم
# چون بنده را یک دل باشد _ وآن دل بکلی غرق دریای لذت شرف مکالمه و
# ~~استفادت در الفاظ کلام امس المؤمنین بود - هیچ حال دیگر اندر وی جای
~~گیر نبود
# ~~و از خبر دگر اثر پذیر باشد، چون ارادت قدیم القریک ک سبتکه و تعالی آن
~~بود PageV01P017
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0100.png)

# ~~که بنده را حنین کرامتی ارزاتی دارد که محل تحسین امیر المؤمنین کردد و
~~نام
# ~~او دز جریدهآ ms016 روز گار و سواد و بیاض صحفهآ لیل و تهار[38 مذ کور ومسطور
~~ماند
# ~~گر سقف آسمان برصحن رمین افتادی وصاحب صور نداء قبامت در دادی بنده را
# ~~ازان تآثری و تغیری ظاهر نشدی .
# خلیفه گفت اگر حبال آمال من به صازم احترام انصرام نپذیرد وبتیاد حیات
# ~~به زلزال حوادث انهدام نیابد ترا در اعتلاء جاه و ارتقاء قربت بپایدای
~~رسانم که پرواز
# ~~عقاب قصد اعادی ازان ممنوع باشد ودست تعدی تمنی حساد آزان مقطوع .
# دیگر از آداب و خصال ملوک و وزرا و ارباب ریاست ومهتران آنست که
# ~~در اکش اوقات و بشت حالات از تن آسانی و رفاهیت اجتناب نمایند وبر
~~احتمال
# ~~رنج و ارتکاب تعب صبر و شکسایی بعادت گیرند و با ریاضت نفس بودن و در
# ~~شداید و مکاره خود را فرسودن خوی کنند چه قسم اکمل و وحه 39] اجمل از
# ~~فضلت شجاعت، این خصلت است؛ و زنهار که در آینهآ ضمیر خود مصور نکنید و
~~با
# ~~مشیر تدبیر خود مقرر نگرداند که چون ما را اسباب تنعم حاصلست و
~~امدادترفه
# ~~متواصل ، برفراش آسایش غنودن و از موارد شداید بر کناره بودن اولی است،
# ~~لاو اللله که این رای باطلست . بیت :
# کآدمی بهر بی غمی را نست %~% پای در گل جز آدمی را نست
# و در رسایل ارسطاطالیس که به اسکندر نوشته است آورده است که تن_
# ~~آسانی گزیدن تن آسائی را ببرد و رنج و سختی پیش آرد ، و مصداق این مقال
# ~~در احادیث نوی واخیار مصطفوی است که : خقت الجتة بالمکاره وخقت النار
# ~~بالشهوات .
# و از نظایر و اخوات این، حکایت قضان بن القبعثری (11) است که
# # در روز گار عیدالملک مروان به نمابت %~% 15 %~% حجاج %~% بن یوسف ،
~~والی و
# ~~عامل کرمان بود، و بدفع لشکر ازارقه مأمور ، آوردهاند که در کرما به
~~PageV01P018
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0101.png)

# ~~اساحت کاریزی مشغول بود و تدبیر صنعتی مکرد و گرمگاه روز تابستان بر سر
# ~~کاریز به آفتاب استاده و کار ms017 گرانرا (1) کار میفرمود، مکی ازغلامان
~~ونزدیکان او
# ~~گفت که امیر در سابه بنشند تااز رتج تاب آفتاب وشدت حر آن درزحمت نباشد
~~بهتر
# ~~بود، غضبان گفتای غلام، من از تحمل کردن این تعب و درتاب آفتاب بودن
~~سایه ای
# ~~میطلبم که در آنجا بتوانم آسودن. بیت :
# برنج اندراستای خردمند گج %~% نیاید کسی گنج نابرده رنج ...
# اگر برد رنج، آمدش گنج بر %~% تو هم خواهی ار گنج، زو رنج بر
# دبگر از آداب و خصال اصحاب ریاست که بر در گاه پادشاه باشند ، خاصه
# # وزرا، آنست که اگر وقة %~% 41 %~% در معرض عتاب افتند وایشانرا بمقام
~~مطالیه
# ~~بازدارند شکوه نتمایند و حقد و عداوت بخاطر خود زاه ندهند واورادر آن
~~معذور
# ~~دارند وروی جرم و جتایت با جانب خود گردانند، چه آن مزید غضب وسخط
~~پادشاه
# ~~بود - بیت
# گر بتقصیر خدمتی گردد %~% رای مخدوم بر تو آشفته
# معترف شو بجرم وعذر بخواه %~% تا شود فتته و بلا خفته
# تا نگردی تو معترف بگناه %~% نشود عذر تو پذیرفته
# و از تظایر و اخوات این ، حکایت وزیر ملک زوزنست که خواجهای عظیم
# ~~کریم النفس بودی و همگنانرا به الطاف و آمادی تلقی (2) نمودی در حضور
~~یحسن
# ~~خلق ودر غست حفظ غیبت، اتفاقا از او چیزی صادر شد که ملایم طبع مخدوم
~~نیامد
# ~~او را بمصادره و تعذیب فرمان دادو او را بازداشتند[42 اومو کلان بروی
~~گماشتند.
# ~~چون همه بسوابق انعام [او آمرتهن بودندهمواره یا اولطف کردندی واز زجر
~~وعنف
# ~~اجتناب تمودندی.
# # صلح بادشمن اگر خواهی، هر گه که ترا %~% در قفا عب کند در نظرش تحسین
~~کن
# # سخن آخر بدهن مگذرد موذی را %~% سخنش تاخ نخواهی دهنش شیرین کن.

PageV01P019

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0102.png)

# ~~چیزی آز آنحه خطاب ملک بود ساخته شد ، بباقی همجنان در مقام عتاب
# ~~بود، یکی از ملوک همسایه به وی پیغام فرستاد که این طایقه از معرفت قدر
~~اوقاصر
# ~~بودند تا بر چنین بی عزتی اقدام نمودند،ا گر جانب عزیز مه حتاب ms018 ما
~~التقات نماید
# ~~در اعزاز واکرام هیچ دقیقه مهمل ننماید (1) چه اعان این ملک به لقای
~~عزیز مفتقراند
# ~~و جواب این رقعه را منتظر، چون خواجه بر مضمون آن اطلاع یافت حسن سمیت
# ~~وحق قدمت بادآورد و شطری مختصربر ظهر رقعه نوشت[43 وروان کرد، طایقه ای
# ~~از حساد واضداد بران واقف شدند وملک را انهاء کرد که فلان که بفرمان
~~محبوس
# ~~است باملوک همسایه مکاتبتی و مراسلتی در میان دارد. تغیر خاطر ملک از
~~این حکایت
# ~~بیفزود در طلب قاصد آوردن نامه جد بلیغ فرمود ، چون نامه بخواند مضمون
# ~~آن بود: حسن الظن بزر گان در حق این ضعیف زیادت از فضل اوست، تشریف
~~قبولی
# ~~که فرموده اند بنده را امکان اجابت آن نیست از آنکه پروردهآ نعمت این
~~خاندانم و
# ~~باندک تغیر خاطر، باولی نعمت، کفر وبی وفایی نتوان کرد، ودرین معنی
~~گفتهاند، بیت
# زر اکه بجای تست هر دم کرمی %~% عذرش بنه ار کتد بعمری سثمی
# سلک را سرت حق شناس او بسندیده آمد. او را اطلاق فرمود و باز خواست
# # و گفت: خطا رفت ، اما تقدیر الهی بود که مکرو هی %~% 43 %~% بتو رسد .
~~در جواب
# ~~گفت که چون تقدیر یود، هم بردست مخدوم وولی نعمت اولیتر. و حکما
~~گفتداند،. شعر
# گر گزندت رسد زخلق مرنج %~% که نهر احت رسد زخلق ونه رتج
# ازخدا دان خلاف دشمن و دوست %~% که دل هر دو در تصرف اوست
# گرچه تیرا زکمان همیگذرد %~% از کماندار سند اهل خرد (2)
# دیگر از خصال ملوک آنست که در اکرام و اصطناع اهل بیوتات و اریاب
# ~~انساب و خاندانهای قدیم مبالغت نمایند وجاه و قربت و حرمت از ایشان در
~~بغ
# ~~تدارند و بی اصلان و نورسید گان رابروی ایشان برنکشند و حکومت ولایات
~~بدیشان PageV01P020
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0103.png)

# ~~حواله نکنند ، چه اگر مهمی بزرگ و کاری خطیر روی نما بدایشان توانند که
~~به مال
# ~~و جاه خویش آن مهم را کفایت کنند که پادشاه و ms019 وزیر را بزیادت سعی از
~~مصارفت
# ~~مال و[45 رجال احتیاج نیفتد. و این حکایت مبنی است ازانکه روزی جعفر
~~متصور
# ~~از ابوفر اس محمد بن عطاب که از جملهآ ندماء او بود ودر روز گاردولت
~~بنی امیة در
# ~~شام بوده و تدابیر و رسوم ایشان در باب حکم و امارت مشاهده کرده- پرسید
~~که
# ~~از بهترین چیزی مرا آ گاهی ده ازادب و خصال امراء بنی امیه در کارملک و
~~دولت،
# ~~او در جواب گفت که بک خصلت نکو مشاهده کردم که آن در کار ثیات ملک و
~~دولت
# ~~بغایت نافع بود: که اشراف قبایل و اکابر بیوتات را همواره تربیت
~~کردندی، و بر
# ~~دوام ، ایشان را در حضانهآ اکرام و اصطناع خود داشتندی، و طایفهای که
~~از راه
# ~~حسد و بغض پای دام قصد و مکری بر طریق مقصد ایشان تهادندی سخن ایشان را
# ~~باستماع و اصغاء ترویج ندآدندی، و اگر اموال و اصابت ولایات بریشان
~~فزودندی
# ~~46 بدان التفات ننمودندیتا ایشان دران خدمت فارغ بال ومرفه احوال
~~توانستندی
# ~~بود و بظاهر و یاطن بدان بند گی قیام توانآستندی نمود . خلیفه آن طریقت
~~راعظیم
# ~~پسندیده داشت و همگی همت و نهمت خود بدان گماشت تا با امراء قبایل و
~~رؤساء
# ~~ییوتات همان طریق مسلوک دارد و نظر حمایت و عنایت بدان طایفه گمارد و
~~ادتا و
# ~~اخسا رااز مطرح التفات خودفرو گذارد، واین سیرت ، خود قاعدهای قدیم
~~ومنهاجی
# ~~مستقیم است .
# ودر حکایات مذ کور و در روایات مسطور است که تواب دیوان کسری-
# ~~انوشیر وانخقف الله عنه العذاب واسجل علیه زیادة الثواب - به مالی خطیر
~~ووجهی جزیل
# ~~محتاج شدند در اطفاء شرر شری و دفع [ضرر اضری. حکیم بوز رجمهر بختکان
~~(1) کهآ
# ~~وزیر اوبود در توجیه آن متحیر گشت. شخصی از اجلاء محترفه- که بی زیادت
~~کلفتی و
# ~~احتمال مشقتی [47  اورا پای بخت بگنجی فروشده بود و مال و افر در دست
~~تصرف PageV01P021
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0104.png)

# ~~افتاده -انهاء کرد که: وزیر ، یسر ms020 مرا به دیوان راه دهد و قلم تحریر
~~دربنان تعلیم
# ~~او نهد، ومن مه سصد هزار دینار درین مهم مدد کنم وزیر گفت که در چنین
~~اخطار،
# ~~بیاذن واچازت شهریاراقدام نتوان نمود. حال، برزای پادشاه عرضهداشت. نو
~~شروانرا
# ~~در عمق آن رویت ، نظ ، بر وخامت عاقبت آن کار افتاد، آن مال و ما مول
~~در محل
# ~~قبول ناورد و پسر او را اجازت دبیری نداد (1) . بوز رجمهر از حکمت این
~~منع
# ~~سوال کرد. گفت: هروقت که پسر کفش دوز دبیری و وزیری کند پسر دبیر ووزیر
# ~~کفش دوزی باید کرد.
# افاضل عصر ابن دو بیت در صفایح مدایح انوشروان ثبت کردهاند ، بیت :
# المه در انوشروان من رجل %~% ماکاناعر فه بالدون والسفل
# نها هم ان تمسوا بالعلی فلما %~% وان تذل به الا حرار بالعمل
# و این ترجمهآ آنست
# انوشروان که جاتش باد پرنور %~% چه دانا بدبه کار سفلدو دون
# قلم در دست شان نگذاشت تازان %~% تگردد خواری احرار افزون
# واز نوادر وقایع که در شهور ششصد و شصت وهشت(2) افتاد، در عهد حکومت
# ~~قتلغ تر کان_انارالله برهانها وجعل بحبوحة الجنة مکانها- ومدت بیست
~~ودوسالست که
# ~~اهالی کرمان از صرود و جروم (3) بدان درماندهاند- و کیفت آن چنان بود و
~~بدین
# ~~موعظه مناسیتی عظیم دارد که ولایت خوش وبزمان (4) که از ولایات مکران
~~است
# ~~بر سبیل مقاطعه به امیر شجاع الدین بوسعید سکزی داده بودند که مدتی
# ~~در کرمان متوطن بود و ما امام اشرف الدین محمد اسامه 49 که از
# ~~متعینان معتبر کرمانست وصلتی ساخته، و آن ولایت چند سال در تصرف او
~~PageV01P022
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0105.png)

# ~~بود. و باز گرفتند و بامیری دادند که اورا لقب، عوض ملکی، داده بودند.
~~احتمال
# ~~بروی صعب آمد ،جلاء وطن اختیار کرد وبا احمال واثقال متوجه سجستان گشت.
# ~~حسام دراز که در ریقان وطن داشت با برادر خود و جماعت متعلقان روی به
~~وی
# ~~نهادند. در راه کرمان اشان را ملاقات افتاد. کوششی سخت در ممان ایشان
~~برفت ms021 و
# ~~جمله عیال او بعنف ازو باز گردانید واورا مجروح چون مار زخم خورده
~~بگذاشت
# ~~تا بهسیستان شد
# چو بد کردی میاش اعمن ز آفات .
# چون لهب آن کمنه در کانون سنهآ او دراشتعال بود و جملگی همت ونهمت
# ~~او برقصد (؟) بی توقف وتأخیر روی توجه بمعسکر امراء «نکو در» نهاد
~~واحوال
# ~~ولایات کرمان از توفیر اموال و تکشر احمال باز داد. ودر اندک زمانی [50
# ~~چندانکه لشکر کش خورشید، سپاه گرما از دیار شمال به خطه جنوب کشد- فوجی
# ~~ازبشان به ولایت کرمان آورد و بسر نفرزطوط برد و در مکافات از قصد جمال
~~و
# ~~اثقال ایشان بیاد تلف و تاراج برد[ وابواب بلده:] بر ملاعین لشکر نکودر
~~بر گشاد
# ~~چنانچه قریب قرنی اهالی کرمان در چتگال قهر ایشان در ماندند : الفتنة
~~نایمة،
# ~~لعن الله من ایقظها ، واحوال ضر وفساد ایشان بعد ازین بشرح بیاید.
# دیگر از رسوم و آداب وزرا و مقربان حضرت پادشاه آنست که با خویشان
# ~~پادشاه و کسانی که شایستگی ولی عهدی داشته باشند گستاخی و بی التفاتی
~~نکنندو
# ~~و بچشم حقارت در ایشان ننگرند و همواره در تعظیم و تقخیم ایشان مبالغت
~~نمایند
# ~~و در اکثر امور رضا جویی ایشان واجب شناسند ، [نه بران صفت که مطلقا
~~روی
# ~~توجه سکی ازیشان آرند و دیگران را [51] از مطمح نظر فرو گذارند، چه اگر
# ~~در آن نوع مالغتی رود ،هم موجب تغیر پادشاه وسبب تهیج نوایر غضب او
~~گردد ،
# ~~پس طریق توسط مسلوک باید داشت ورعایت جوانب محافظت کرد .
# و از تظایر واخوات این وعظ، حکابت حال ابومسلم مروزی است فه PageV01P023
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0106.png)

# ~~خاندان ینی امسه بیرون آورده و در کف تصرف آل عباس نهاد ، به اندک بی
~~التفاتی که
# ~~با جعقر منصور کرده بود - در عهد خلافت برادر او ابوالعیاس سفاح - آن
~~کرد با
# ~~وی که در اوراق مسطور است و در آفاق مشهور، و درین وقت که او در مسند
# ~~خلافت متمکن شد اهل دیار ms022 و بلاد او را گردن اذعان وانقاد تهادند، بیرون
~~از عم او
# ~~عیدالله بن علی در شام که در سعت با وی طریق نزاع سپرد، 52 و بومسلم
~~درآن
# ~~کم اجتهاد برمیان بسته و مدتی مدید ازپای ننشست دبا عبدالله درصف قتال
~~وجدال
# ~~آمد و مقاتلات مشهور نمود تا لشکراو را بشکست و غنایم یسار در قبض آورد
~~و
# ~~برید فتح به سوی منصور روانه کرد . منصور بود وانیق از غایت تدنقی (1)
~~که در
# ~~چبلت او بود نویسندهای را به شام فرستاد تا اموال غنایم در قلم گیرد،
~~ابومسلم
# ~~أزان عظیم رنجیده شد وشتمی بر زبان راند که: بر خونهزاران مسلمان امین
~~بودم
# ~~بر اندک مالی امین نیستم؟ واز آنجا برصوب خراسان روان شد . چون به ری
# ~~رسید، این عم منصور - عیسی بن موسی - پیش مقصد او فرو گرقت و مانع نهضت
~~او
# ~~گشت و چند نوشته از منصور در باب استمالت به وی نمود تا رای اورا از
~~توجه به
# ~~سوی خراسان بگردانید ، وسر این مثل که «تر کت الرأی بالری » از اینجا
~~خاست.
# ~~و چون ضمیر ابومسلم از منصور 53 در خوف بود خاطر او قرار نمی گرفت و
# ~~عمسی بنموسی یه انواع حیل تسکین میداد و در ضمان امان او می شد تا او
~~را با
# ~~خود به رومیه (2) و مداین آورد چون به در گاه منصوررسید وبار خواست،
~~حاجیان
# ~~به آسایش بودن امیر المؤمنین دقعی گفتند - و منصور خود به استعداد و
~~احتشاد
# ~~هلاک بومسلم مشغول بود . بومسلم باز گشت و به نزدیک عسی بن موسی فرود
~~آمد.
# ~~منصور ، عثمان نهیک را- که صاحب حرس بود - وچند مفرددیگ، در سلاح نشاند
# ~~و در خانها بازداشت ، وقرمود که علامت آنست که من چون دست برهم زفم
~~PageV01P024
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0107.png)

# ~~شما بی در نگ بیرون آئید و شمشیردر وی نهید. وچون این وضع وقرار بنهاد،
~~حاجب
# ~~را به احضار بومسلم فرستاد . چون به سرای عیسی در آمد سماط طعام گسترده ms023
~~بود،
# ~~بومسلم مرافقت ازعسی نمود ، گفت توخاطر فارغ دار و به فراغ بال روی به
~~حضرت
# ~~آر ، من در عقب بعد از تجدید وضو 54] بخدمت شتابم . بومسلم چون به در
~~گاه
# ~~رسید او را فرود آوردند وبار ندادند و ساعتی در دهلیز توقف قرمود. چون
~~بهسرای
# ~~درشد، شمشیر از وی جدا کردند ، او بد گمانتر شد ، گفت این رسمی محدث
~~(1)
# ~~است که پیش ازین معتاد نبود ، انشاء الله خیر بود . گفتند همه خیر و
~~خبریت باشد!
# ~~چون به مجلس رسید ورسم خدمت بجای آورد ، متصور عتاب آغاز کرد : اول ،
# ~~بزرگان و شیعت ما [را] در خراسان بی فرمان ما چرا کشتی ؟ و دیگر بهانه
~~ها
# ~~با آن ضم کرده بر میشمود، و بومسلم هر یکی را جوابی مسئلت (2) می آورد،
# ~~چون ازان درماند، گفت: باد میداری که به روز گار بر ادرم ایوالعباس که
~~من بخزلان (3)
# ~~آمدم مرا در دهلیز خانه چند توقف فرمودی تا باردادی ؟ ودر نامها که بمن
~~مینوشتی
# ~~نام خود مقدم میداشتی و مرا مختصر و محقر می نگاشتی؟ ودیگ، آنگاه که
~~بمکه
# ~~بودیم در موسم حج چه استخفا فها بر من کردی و گفتی 55] امامت کود کی چه
# ~~لایق موضع بود؟
# و دیگر، آتروز که من بر شتر طواف می کردم ، نعلین از پای من بیرون فتاد،
# ~~از تو نعلین خواستم، ازدادن تعلین ننگ داشتی تا معاذ مسلم بمن داد؟
# و دیگر از طریق طنز و مزاح در مکه منادی کردی که هر که طعام امیر
# ~~بخورد اورا در می بدهند، وبا این همه تحقیرما کردی ترا فحلی(؟) آل عباس
~~آرزوکرد
# ~~تا آمینهآ (4) دختر عیدالله بن عباس در نکاح آوردی. بعد ازان آغاز
~~دشنام نهاد و
# ~~از غایت خشم شارب خود را تاب میداد، و دست بردست میزد ، از مهابت
~~بومسلم
# ~~هیچ مرد را یاری بیرون آمدن نبود .

PageV01P025

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0108.png)

# دبگر گفت: ازهمه عجیبتر تکبر است که من شمشیر خود بتو دادم، از حمایل
# ~~کردن ننگ ms024 داشتی! بومسلم گفت با امیرالمؤمنین این زمان که متوجد حضرت
# ~~گشتم آنرا حمابل داشتم، گماشتگان در گاه از من جدا کردند . منصور آواز
~~داد
# ~~که شمشیر بیارید ، چون ساوردند بومسلم بستد و بدست خویش بوی داد و از
~~آن
# ~~پشیمان شد . سست :
# تبابد ز چنگ اجل کس گریز %~% و گرچه بود سخت رفتار و تیز
# منصور شمشیر بر کشید و بک ضربه بر کتف وی زد ، اصحاب سلاح از خانها
# ~~بیرون ریختند و کار او به اتمام رسانیدند و در پلاسی پیچیده بیرون
~~انداختند .
# ~~ومنصور بر کشتن دشمن سجدهآ شکر کرد وسب کشتن وی جر آن استخفاف و
# ~~خوار داشت نبود که در ضمیر او کامن و متمکمن بود . شعر
# خلاف رای سلطان رای جستن %~% بخون خویش باشد دست شستن
# بروز روشن ار گوید شست این (1) %~% سیاند گفت اینک ماه و پروین
# مران کسرا که باشدوارث ملک %~% اگر چه با بش برتختهآ هلک
# مکن دروی یه بیچیزی نگاهی %~% که نا گه ساز دازوی چرخ، شاهی
# چو آتش، کش نمی بینی فروزان %~% شودروزی که گرددتیز وسوزان
# 57] دیگر از وظایف آداب و خصال وزرا آتست که دست تصرف و اندیشهآ
# ~~خیانت از مال خلایق_ خاصه اژمال پادشاه کوتاه دارند و بهیچ نوع از
~~اتواع در آن
# ~~شروع ننماید و یه خیالهاء باطل و تصورهاء لاطایل یه حوالی آن نگردد،
~~ومتغلبان
# ~~حرص ومتعصبان طمع برولایت نقوس خود در از دست و چیره نگردانند ، چه
~~ایشان
# ~~دشمتان پنهان و پیدا در مکامن ظهور و اختفا بردر آنتهاز وفرصت ماشند.
~~وحرکات
# ~~و سکنات ایشان را درصورتهاء قسبیح وشکلهاء نامطبوع بالحاف (3) وزواید
~~بمحل
# ~~عرض وموقف انهاء رسانند ودر اوابل بهسوی حال اقتضا کند ودر اواخرحبه
~~احتلاکو PageV01P026
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0109.png)

# ~~استصال مال و جان ادا کند .
# و از نظایر و اخوات این حکایت، حال ابوایوب مروانی است که وزیر خلیفهآ
# ~~ابوجعفر منصور بود که درزمانی که بحوالی بغداد ومضافات آن بلاد، خصبی
~~عظیم (1)
# ~~روی نمود وسعر[ . . . 58 رخ ms025 بگشاد وروی به رخص نهاد- چنانجه مرغ به
~~دانه
# ~~التفات نمی نمود و سگ از کلحه گریزان بود، ابو ایوب به طمع آنکه غلات
~~سردر
# ~~اوج غلا نهد واقوات را رونقی و رواجی پیدا آید اجناس حبوب نا مرغوب در
~~اقاصی
# ~~و ادانی ولایات کوفه «بصره برخود پپمود و از دیوان به سعری زیادت از
~~سعروقت
# ~~در جمع خود آورده و وثایق وحجج بازدیوان خلیفه داد، واز قضا، کساد
~~اجناس روز
# ~~بروز در ازدیاد بود و علاوه نقصان وفساد در می افزود ، و منصور
~~بودوانیق در مطالیه
# ~~تشددی بغایت می تمود تا کار بجایی رسید که بدان درماند . تمسک به حلتی
~~کرد
# ~~صعبتر از واقعهآ اولی، و آن چنان بود که : منصور را پسری خرد فرا رسده
~~بود
# ~~صالح نام، و پیوسته گفتی که این صالح مسکین ازما بی بهره مانده است تا
~~غایتی که
# ~~مردم اورا به اسم علم[59] «صالح مسکین» خواندند. تقریر منصور کرد که در
~~ناحیت
# ~~اهو از ضیعهآ قدیم افتاده بامرافق عظیم، ومجال عمارت دارد وانواع ار
~~تفاع ازان توقع
# ~~توان داشت ، الا آنست که جویهای آن اناشته شده است ، و ازین جهة درین
~~مدت
# ~~نا کاشته مانده، و آنرا در پیش منصور عظمی تمام بنهاد و در چشم او بزر
~~گ گردانید.
# ~~کردن . ابو ایوب، از پیش ، کس خود را بفرستاد و ایشانرا به ستودن آن
~~وصت
# ~~کرد و در تعظیم آن سالغتها فرمود. ایشان نیز، بروفق ارادت وزیر، انهاء
~~احوال آن
# ~~کرده زیادت از آنچه در حیز وجود بود وستایش آن به اقصی الغایه
~~وابعدالنهایه
# ~~رساندند . متصور بدانن شادان شد و در حوالهٔ‌ تقدیر ایشان رفت از بیت
~~المال وجه
# ~~نقد بدهند ودر جراید اقطاعات صالح نویسند.60] ابو ایوب سیصد هزار درم
~~نقد
# ~~قبض کرد و در وجه قرض نهاد، و هرچند گاهی در تحسین آن مبالغه نمودی و
~~غلهآ PageV01P027
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0110.png)

# ~~چند گزاردی که از منال ضعة حاصل شده است ، و منصور از برای ms026 صالح بیت
~~المال
# ~~فرمود که ساحته کردند تا چماعت اعادی و حساد فرصت بافتند و حال آن حلت
~~و
# ~~عدم عمارت ضیعت انهاء کردند و از کیفیت آن منصور را آگاهی دادند . در
~~خفه
# ~~امناء و ثقات را فرستاد تا تحقیق آن حال را اخبار کنند، چون حقیقت
~~بدانست
# ~~لس الخبر کالمعاینه برخواند وبمعاینهآ آن عزم جزم کرد و لشکربرنشاند .
~~وسواس
# ~~هراس در باطن ابو ایوب افتاد ، قومی چند را پیش فرستاد تا جوی چنند سبز
~~دران
# ~~موضع نصب کردند و پیش آب دجله بربستند و در آن زمینها گشاد تا مانع
~~حضور
# ~~خلیفه باشد . خلیفه چون بر حقیقت آن حال آگاهی 61 داشت آن حملت
# ~~بران منوال نگذاشت ، فرمود تا دفع آن ساختند و آب دجله باممر قراری خود
# ~~اتداخت و در حوالی جسر بزر گ که بر سه فرسنگی بصره است مقام فرمود تا
~~آن
# ~~زمینها آبها را تشرب نمود، بعد ازان خود برنشست وگرد آن مواضع بگشت و
# ~~خسانتهای او یجملگی مشاهده کرد، پس از آن قرمود تا او را بگرفتند و
~~تمامت
# ~~اموال ازوستد- از ضیاع وعقار و پنهان و آشکار - آنگه او را و فرزندان و
# ~~خویشان و متعلقان او را مثله کردند و پس از آن بکشتند، و این همه و بال
~~و نکال
# ~~و استیصال نتیجهآ آن طع بود که در مال وی کرده بود. بیت :
# للناس حرص علی الدنیا بتقدیر %~% وصفوها لک ممزوج بتکدیر
# لم یرر قوها بعقل عند ما قسمت %~% 2 %~% انما رزقوها بالمقادیر
# لوکان رزق الفتی فیتا مغالیة %~% صار البزاة بارزق العصافیر
# و اکلة قربت بالهلک صاحبها %~% کحیة الفخ دقت عنق عصفور
# فکسرة بجریش الملح تأکلها %~% الذ من تمرة تحشی بزنبور
# حرص بگذار و آز دست بدار %~% حرص و آزست مایهآ تمار
# حرص را هیچ خواند قهراله %~% زان ازو عاقلی نخواست بناه
# گر کسی حرص را امام کند %~% خواب وخور جملگی حرام کند
# حرص نقشیست هیچ جان ته درو %~% خوانش زرین ms027 وهیچ نان ته درو PageV01P028
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0111.png)

# # هر کرا دیو حرص مهمان برد %~% بحقیقت بدان که گرسنه مرد
# آز برباد چون در و پیچی %~% که گدائست خانه بر هیچی
# چون سرابیست آز تشنه قریب %~% همچو سیلیست آز رخ به نشب
# قیامت تخورده مهمانش %~% یک شکم نان سیر بر خوانش
# 63] دیگر از جستن تدبیر و آداب ساست وزراء آنست که از ستم کردن
# ~~و چور فرمودن بر رعت، و مالها بناحق و ناواجب ازیشان گرفتن، وقانونهاء
~~بدو
# ~~ورسمهاء محدث ومجدد نهادن همواره محترز باشد و ازان خصال وافعال برعرض
~~و
# ~~دین خود محافظت نماید که فرمود، عزمن قائل: الکافرونهم الظالمون .
# و این رابطه اقتضاء حصر می کند بعنی کافران خود ظالمان اند و بیرون از
# ~~خواستهآ ناشایسته و اموال با ورز ووبال خزینه را توفیر نسازد، و بعاجل
~~دتیی و آجل
# ~~عقبی نزد خلایق وخالق او را ودیعت مذمت وذخیرهآ عقوبت ننهد - بیت :
# نگر تا ناری به بیداد دست %~% که بیداد گر کی بوددین پرست
# چونپسندد ازما بدی کرد گار %~% ربد باش همواره پرهیز کار
# # 62 زیزدان نیکی دهش یاد کن %~% بهر کار با هر کسی داد کن
# تماید که ماند ز تو نام ند %~% همان پیش یزدان سر انجام بد
# و چون بتاحق وناواجب قلم تکلف بر رعیت روان کند و ایشانرا بدست
# ~~محصلان بی محایا در شکنجهٔ‌ تعذیب وتعسف کشد، هر آینه محبت ایشان بمغضت
# ~~بدل گردد و صفا به کدورت عوض شود و بحالتی ذمیم و خاتمتی وخیم سرایت
~~کند و
# ~~دین در معرض تزلزل افتد -
# و از نظایر و اخوات این، حکایت حکیم عظیم الروم است که با خلیفه ابوجعفر
# ~~منصور گفت؛ و کمفیت آن چنان بود که منصور خلیفه او را می گفت که پادشاه
~~شما
# ~~] سلطنت و خلافت من چگونه در تصور می آند که چنین بآزار و ایذاء من
# ~~مسگراید، مگر بحققت، قوت ومال وثروت من نمداند ؟ که با سپاه جرآتآبرمن
~~PageV01P029
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0112.png)

# ~~به ر ms028 کض الخل میراند 65] و رسول را فرمود که ترا ماند خاست و با
~~معتمدان
# ~~من بر خزاین وذخایر ودار الاسلحه وغیره بباید گشت و آتچه حالا در نظر
~~تو
# ~~میتوان آورد و بحناصر () بغداد ضط میتوان کرد بمطالعه و مشاهده بدید.
# چه هرچه ضیاع و عقار و مواشی وخدم وحشم است از حیز حصر و احصاء
# ~~بیرون است ومتجمل اغناء کثرت از کوه و هامون، تا پادشاه خود را بآنچه
~~در نظر
# ~~آورده باشی در عبارت آری و او را ازان اعلام کنی _ و آورده اند که درین
~~حالت در
# ~~زرا د خانهآ منصور هزار هزار چوبه تیر تمام کار ما پروپیکان در معرض
~~عرض آمده
# ~~بود و باضعاف و آلاف پرداخته و موجود، ودیگر اسلحه و اقمشه ازین قیاس و
~~مثال.
# ~~حکیم بر امتثال اشارت خلیفه همه را مطالعه کرد و از کثرت تعجب در مقام
~~تحیر
# ~~افتاد ، حون باز با حضرت خلیفه شد،[66] از راه سؤال، فرمود که این آلات
~~و
# ~~ادوات را چگوته دیدی ؟ حکیم در جواب گفت درغایت کثرت وتهایت و قورعظمت
# ~~چنا نحه از احاطت حد تجاوز تموده است ، و از کمیت عد چیزی برفزوده ،
~~اما آین
# ~~اموال وافر و اسباب متکاثراز اهل مملکت خویش گرفته است با از دشمنان
~~واهل
# ~~ولایت خصمان بقهرستده ؟ گفت: نی، جملگی از اهل ولایت خود گرفتهام. و از
~~حقوق
# ~~و توابع اموال ایشان حاصل کرده . حکیم رسول گفت : اکنون از در انصاف در
~~آی
# ~~و بجانب خلاق ومعاندت مگرای ، رعتی که این همه مال ومعایش از ایشان
~~گرفته
# ~~باشی ترا چگونه دوست دارند ؟ وحبوب محمت تو در زمین دل وجان چگونه کار
~~ند:
# ~~اگر ترا خصمی و دشمنی پیدا آید و واقعه و تازله ای 67] روی نماند، از
~~جهت
# ~~معاوتت و مظاهرت تو، نه با خصوم و اعادی در مبدان مارست! ورده کاه
~~معادآت
# ~~آیند بلکه همه رای ورویت بر فناء تو مقصور دارند، و اوجتی حواطر همم ms029 بر
# ~~زوال ملک ومال منصور گمارند .
# منصور ازین جواب عظیم خجل شد و در عرق افتاد ودیکر با او در محفل
# ~~مناظره ومباحثه نیأمد . بیت :
# چتین رفت از آغازیک سر سخن %~% همین پاشد و هم فگرد د کهن PageV01P030
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0113.png)

# ~~داآدابا اضک انیاع وحواشی ملوک
# # سدادی شهریار جهان %~% همه نسکوئیها شود در نهان
# # زکژی گریزان شود راستی %~% پدید آید از هر سویی کاستی
# # راند بهنگام بر دشت گور %~% شود بچهآ باز را چشم کور
# # همه چشمه ها گردداز آبخشک %~% بنافه ندارد درون بوی مشک
# # کسی کو ببیند سر انجام بد %~% - کردار بد باز گشتن سزد PageV01P031
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0114.png)

# حکماغفرس آداب خدمت را تفصیلی مفردیعان کردهاند و شرایط آن
# ~~مشرح و تقریر در حیز سواد و تحریر آورده، استاد حکیم ابوعلی احمد
~~مسکویه
# ~~رحمه الله جهه مامون خلیقه آنرا از لغت فارسی با عبارت عربی کرده است و
~~در کتاب
# ~~حاودان خرد» نوشته، آن فصل بعیارت بارسی نوشته شده تا فایدهآ آن عامتر
~~گردد
# ~~و بتقهیم ابتاء روز گار که بارسی خوانند نزدیک باشد _هر چند این خصال و
~~اقعال
# ~~بحتد حای تقدیم یافته است ودر شرح وتقریر آن بامثله وحکایات موشح
~~ومستشهد
# ~~گردانیده، اما این فصل بر منوال احمال هم نوشته شد چه تکرار، درین ،
~~موجب
# ~~تذ کار باشد .
# و چون شرابط تحدند درو سس تا کد %~% بامشق %~% دبباحه امن محلد برین
# # فصل ختم افتاد، والله الهادی الی الرشاد %~% 69 %~% فی المرجع والمعاد،
~~بعد ازین، تاریخ
### | 
# ~~وقاع روز گار حکم وبادشاهی عصمة الدنا والدین قتلغ ترکان طسب الله
~~ثراها
# ~~وحعل بحبوحة الحنة مثویها، خواهد بود ، انشاءالله تعالی. و فصل ابنست.
~~مگوید:
# ~~اول شرطی از شرایط خدمت ملوک نصحت کردن و ایشانرا از خیر و شر و نفع و
# ~~ضر و حرمت هر چیزی آ گاهی دادن، و این خدمت است. ازصدف شکافان احادیث
# ~~شوی و اخبار مصطفهی مرویست که الدین التصحه، و در سخنان حکماء آمده است
# ~~که هر که از ms030 نصحت باز گیرد از دین بی بهره باشد . دیگ خصلت، نقود اسرار
~~PageV01P032
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0115.png)

# ~~اوست در خزینهٔ‌ سینه نگاه داشتن که صدور الاحرارقبور الاسرار ، و این
~~ودیعت
# ~~و امانت را بی حارس عقل و حافظ هوش تگذاشتن .
# دیگر شروط، حقوق ایادی او را به تزیین کار و ترویج [280 بازار او
# ~~سوختنست و درم نبهره را به ثمن دینار خراجی فروختن . دیگر آداب آنست که
# ~~هوأء او را بر مراد خود ترجیح نهد و بضایع صنایع او بر حوایج مناجح
~~خودترویج
# ~~دهد . دیگر سیرت آنست که موافقت جمله امور بر خود واچب داند و متابعت
~~آراء
# ~~و اهواء برذمت خود ضروری شناسد چه در سراء و ضراء و شدت و رخاء و
~~کراهیت
# ~~غایله و عیثی در میان داشته باشد و در زمین باطن خود تخم معادا و
~~مخالفتی کاشته،
# ~~دیگر آنست که پیوند گاری کند با آنکه پادشاه با وی پیوسته است و رشتهآ
~~مصالحت
# ~~گسستن با آنکه سلطان ازوی گسسته است. دیگر آنست که بهیچ گونه از فرمان
~~او
# ~~سر نباید تافت و بهرچه او فرماید بی در نگ بدان بباید (71] شتافتن،
~~دیگر آنست
# ~~گه خزاین اسرار بر دوی سؤال او نباید گشاد و راز خود با او درمیان بابد
~~(1)
# ~~نهاد . دیگر آنست که بهیچ گونه از فرمان او سر نباید تافت و هرچه او
~~فرمایذ
# ~~بی درنگ بدان بباید شتافت . دیگر آنست که هر چه موافق طبع و ملایم خاطر
~~او
# ~~باشد زغبت و میل خود از آن بباید گردانید و سرطاعت نفس به هیچ حال از
~~ونباید
# ~~پیچانید . دیگر آنست که بعطاء اندک اد در خشم تباید شد و در چشم قبول
~~خود،
# ~~آن اندک را بسار باید دانست . دمگر آتست که چشم آرزو بر تعمت و کرامت
~~او
# ~~نباید داشت و همگی همت و نهمت بر اتعام و اکرام او نیابد گماشت . دیگر
~~آنست
# ~~که خود را بر وی دلیل اصحاب اطماع نیاید ساخت و ms031 او را مطمع ارباب حاجات
# ~~نباید شناخت . دیگر آنست که در سؤالات و خواهشهاء او کاره نباید بود و
~~مر آنرا
# # به خوش منشی و تازه رویی تلقی [باید کرد] %~% 2) %~% دیگر آتست که
~~احمال و
# ~~اثقال مؤنت او واگران ناید شمرد و هرچه سبکتر آنرا بمنزل مقصود باید
~~برد .

PageV01P033

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0116.png)

# ~~دگر آنست که از جفاء او شکایت ننماید و بار آزار و] رنجش او را پیش هر
# ~~کسی تگشاید . دیگر آنست که در مقام رضا و خشنودی او برخود ایمن نیاشد و
# ~~به تبسم او مغرور و فریفته نکردد . دیگر آنست که اگر کسی هدف سهام ملام
~~او
# ~~گردد سیروار باستار اعذار او قیام تنماید . (1) دیگر اگر کسی را از
~~اصحاب
# ~~جرایم در مهاد معذرت خود جای سازد یاید که هیچ گونه دست وزیان تعرض
~~بجافب
# ~~جرم وجنایت او نیاورد . دیگر آداب آنست که با او در کفهآ میزان مجارات
~~و
# ~~موازات شاید و در آینهآ مشابهت و مماثلت خود را به وی ثنماید .
# و هر آفریده که او را از عقل و بصیرت حظی اکمل و نصیبی اجزل باشد
# ~~داند که این خصال و اعمال- که همه مشتملست برخلاف نفس و تضاد طبع-
~~جزسیرت
# ~~73 اولیاء حق وروش سالکان طریقت نست که ا گردر راه دین و منهج یقین
~~برین
# ~~سیرت و سریرت ملازمت و مثابرت نمایند زود باشد که درسلک سالکان حق
~~منخرط
# ~~و بر طویلهآ مجاهدان دین مرتبط شود ، و ازین خدمت بیحاصل و مجاهدت
~~لاطایل
# ~~جز خسار نینی وبوار عقیی فایدهآ روی ننماید وبعاقبت، برطمع سود، تمتع
~~از سرمایهٔ‌
# ~~حیات سر آید .
# # در گه خلق همهزرق وفرییست و هوس %~% کار، در گاه خداوند جهان دارد وبس
# # هر که اونام کسی یافت ازین در گه یافت %~% ای برادر، کس اوباش و میندیش
~~از کس PageV01P034
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0117.png)

# در ذکر مکارم اخلاق که ملوک و سلاطین را واجب بود
# چون در آداب وخصال و اخلاق و اعمال وزراء و مقربان ms032 حضرت ملوک و
# ~~سلاطین فصلی در قلم آمد وهریک بحکایتی مذ کور در روایتی مأثور مستشهد
~~شد،
# # واجب نمود از مکارم اخلاق ومحاسن اوصاق ملوک وسلاطین %~% شطری
# ~~بازنمودن وسطری چند ازشیم حمیده وسیر پندیدهآ ایشان تقریر کردن، تا این
~~قسم
# ~~مواعظ ونصایح- که انفع وافضل است و خادم و مخدوم و رئیس و مرؤس را
~~شامل-
# ~~ناتمام و بی اتجام نباشد و همه طایفهآ ازو محظوظ و بهرهمند گردند .
# اول فعلی از واجیات افعال ملوک و سلاطین حسن سباستست . وحکماء قدیم
# ~~در معنی سیاست آن گفتهاند که بادشاه باید که حال طیقات مردم بداند و هر
~~یک را
# ~~در مرتبت خویش و منزلتی که لایق حال و در خور روز گار او باشد قرار و
~~آرام
# ~~دهد وارباب ملک واسحاب مناصب را درمحل و پایهآ خویش تربیت فرماید ،
~~واهالبی
# ~~ییوتات (1) وابناء اشراف را با فراغ بال و رفاه (2) حال دارد و دست
~~تعدی ظلمه
# ~~از ایشان مقطوع، واصحاب فضل وادب وعلم وحسب را همواره مکرم ومحترم
# ~~دارد و زهاد واهل صلاح 75 وتقوی را عزیز داشت واجب شناسد. اگر طایفهای
# ~~که ازروی حقیقت برطایفهای ترجیح و تفضلی داشته باشد از محل ومرتبهآ
~~اوچیزی
# ~~باز کم کند و نقصانی ییایه و منزلت او راه دهد خاطر ایشان از آن متأذی
~~و متغیر
# ~~گردد و عداوتی در ضمایر ایشان متمکن گردد وایشان آن را ظلم صریح وستم
~~PageV01P035
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0118.png)

# ~~مطلق نام نهند .
# و خطاب ربانی وکتاب آسمانی، رسول ثقلین وسید کونین را صلواتالله علسه
# ~~این موعظت بدین عبارت قرمود ، عزمن قائل: و اخفض جناحک لمن اتبعک من -
# ~~المؤمتین.
# و در وقتی که قیس عاصم منقری که از اشراف عرب بود بخدمت رسول علیه
# ~~السلم آمد ، رداء میارک خود بگسترد و او را بر آن حای ساخت و فرمود که
~~اذا
# ~~تا کم کریم قوم فا کرموه. و این قصه خود معروفست و حدیثی مأثور که
~~دروقت فتح
# ~~مکه با کمال مخالفتی که با رسول ms033 علیه السلم داشت ابو سفیان را این
~~تشریف فرمود
# ~~که من دخل دار ابی سفیان فهو آمن .
# و آورده اند که ار سطاطالیس به اسکندر نوشت : دافع عن اهل المرؤة من کان
~~له
# ~~قدمة فی الخیروان تضعضعت احوالهم، ولاتکشف استار اهل اقدار، بعنی اهل
~~مروت
# ~~را در پناه حمایت خود آور و شر ظالمان از ایشان دفع کن واگر چه ضعف و
# ~~انکسار باحوال ایشان راه یافته باشد و کار ایشان روی در نشیب اختلال
~~نهاده، پردهآ
# ~~حرمت از روی کار ایشان بر مگیر و چهرهٔ‌ احوال ایشان بردیدهآ اغیار
~~برهنه مکن .
# # جوشن قوت زپشت ضعف ایشان بر مکش %~% پردهآ حرمت زروی حال ایشان برمدار
# و هم در مکتوبات اوست که به اسکندر نوشته است : قدم من کان مشهورا
# ~~بالورع، بعنی منصب تقدیم براهل پرهیز داری مقرر دار، ودر تواریخ فرس
~~آوردهاتد
# ~~که انوشروان به یکی از عمال خودنوشت[77 که ارباب خرد و تمییز واهل
~~بیوتات را
# ~~به تشریف محیت و احسان سباست کن، و سفلگان و سفیهانرا بتخویف هییت و
~~تعذیب، و
# ~~متوسطان خلایق را که استعداد صلاحیت داشته یاشندیه سکنجبین بیم وامید
~~علاج ساز.
### | (در عدل)
# دیگر بیابد داتست : فاضلترین اخلاق ملوک و سلاطین عدل است ، چه عدل
# # قاعدة ملک خداوتد سحانه تعالی است و بی اساس و بناد[ انصاف %~% مبانی
~~را ثبات
# ~~و بقا ناشد ،  بیمدیر عدل ومهندسن داد ، استقامت اموردینی و آسایش عباد
# ~~و آرایش لاد ممکن نگردد . و در کتاب منزل الهی تحریض بر ملازمت عدل
~~PageV01P036
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0119.png)

# ~~زیادت از آنست که درین موضع به بیان آن زبان توان گشود یا به تقریر آن
~~قیام
# ~~توان نمود ، چنانچه فرمود ، عز من قائل، ان الله بأمر بالعدل و
~~الاحسان،و دیگر
# ~~فرمود: اقسطوا ان الله یحب المقسطین، ودر احادیت نیوی آمده است که :
~~عدل ساعة خیر
# ~~من عباده سبعین سنة ،78   یعنی یکساعت عدل کردن فاضلتر از هفتاد سال
~~عیادت
# ~~کردن، و دیگر هم در احادیث است ms034 که روز قیامت پادشاه عدل در سایهآ خدای
# ~~تعالی باشد تا حساب خلق تمام شود . و حکماء گفتهاند که ملک عدل خیر من
~~مطر
# ~~و ابل ، یعنی منقعت پادشاه عادل بهتر از باران سودمند بود.
# شه چو عادل بود ز قحط منال %~% عدل سلطان به از فراخی سال
# دیگر از خواص عدل آنست که عادل محبوب خلق باشد و اگر چه فانده از
# ~~عدل او بدین طایفه نرسده باشد ، و ظالم مغضوب عالمان بود ا گرچه مضرتی
~~ازو
# ~~بدین قوم عاید تشده باشد ، ومصداق این قول، حال نوشروانست و حجاج یوسف،
~~با
# ~~آنکه نوشروان کافری آتش پرست بود و حجاج مسلمان و مسلمان زاده و صحابه
~~و
# ~~تا بعین را دیده، مردم چون نوشروان را یاد کنند رحمت فرستند و دعاء خیر
~~گویند
# ~~و چون حجاجرا یاد79   کنند لعنت فرستند و نفرین گویند .
# و در آثار آوردهاند که عامل حمص به عمر عدالعزیز نوشت که دیوار شهر
# ~~خرابست اگر رخصت باشد از مال ولایت آبادان کنم] و عمر جواب نوشت که
# ~~حصنها بالعدل یعنی عمارت شهرها بعدل و راستی توان کردنه بخشت و گل . و
~~از اسکندر
# ~~سؤال کردند که پادشاه عادل پهتر باشد یا پادشاه دلیر؟ در جواب گفت: هر
~~کجا عدل باشد
# ~~حاجت دلیری تبود. و از مأ مون خلیقه مأ ثوراست که گفتی وقتی پیرزنی
~~جوابی از آن من
# ~~داد که زبان من از گفتار لال شد، و آن چنان بود که رعا بای کوقه از
~~عامل شکایتی نمودند،
# ~~من گفتم عامل من از آن جمله نیاشد که از جادهآ عدل وراستی انحراف نماید
~~و اساس امور از
# ~~سر گزاف نهد. پیرزن گفت: همچنین باشد که امیر المؤمنین می فرماید و
~~امیر المؤمنین
# ~~جز برطریق صدق و صواب زبان مبارک نگشاید ، اکنون از راه قسط و نص، این
# ~~عامل عادل_ با و سعت ممالک[80 خلافت_ سه سال زیادت به پند گان
~~نرسدادیگران را PageV01P037
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0120.png)

# ~~نیز از ms035 عدل او حط و بهرهای باید . مرا از راه الزام و اضطرار ، عامل را
~~بجایی
# # دیگر بایست فرستاد و رعا %~% از قیضهآ تعدی او خلاص داد . وقاعدهآ قدیم
~~بوده
# ~~است در مملکت فارس که عاملی را دو سال دریک ناحت نگذاشتندی، حکمت در
# ~~آنکه تا بیخ شجرهآ تحکم او در زمین تصرف محکم نشود (1) نشود و دست امل
~~او
# ~~در اجتناء و اقتطاف ثمرهآ ظلم دراز نگردد ، لاجرم در همه عهدی آن ولایت
~~معمور
# ~~بوده است ، و زعایا را سرمایهآ نعمت و پیرایهآ ثروت موفور .
# عدل شه پاسبان ملکت اوست %~% بذل او قهرمان دولت اوست
# عدل رامشگریست جان افزای %~% عدل مشاطهایست ملک آرای
# بوذرجمهر حکیم می گوید که هر گاه که پادشاه بساط ظلم بگسترد و بنظر
# ~~عدل در ضعفا ننگرد سباع ضراری (2) وددان صحاری را اشتهاء گوشت مردم
# ~~81 خوردن در معدهٔ‌ آز بجهد و هوس هلاک کردن حق در دماغ تخل ایشان
# ~~پدید آید. و بباید دانست که ظلم قلم ضعیف قوی تر از ظلم شمشیر مهییست،
~~از آنکه
# ~~ظلم قلم نهانست و ظلم شمشیر آشکارا، و تدارک شرور ظاهر بسهولت نزدیکتر
~~باشد
# ~~که تدارک امورمخفی. ودلیل براین، تأثیر شرارت شیطانست در باطن آدمی که
~~نواب
# ~~نوامیس الهی جهار ا نهارا برذورهآ منابر و قلم منارات(؟) خلقرا بحق
~~دعوت می کنند،
# ~~و جنود ابلیس در ظلمات تجاویف عروق و اعصاب مردم بوسواس باطل میخوانتد
~~؛
# ~~از هزاریکی و از یسار اند کی است که زمام تمالک و عنان تماسک بدست
~~امتثال
# ~~قرمان جبروت دهد و روی توچه بمعمورهٔ‌ ملکوت کمال نهد، باقی اکثر و
~~اغلب
# ~~بمتابعت غوایت در برهوت ضلال و سروت (؟) اضمحلال هلاک شوند . وطلم مرض
# ~~شمشیر کالبرق الخاطف [82 گذرنده باشد، و ظلم رتج مزمن قلم کاملاج الشیخ
# ~~فی الشتا پایدار وجای گیربود، و ظلم شمشیر برمثال سیلی هایل و رودی
~~نازل بود که
# ~~نا گاه در رسد هر آینه هر که در ممر او آید در ms036 محل ضرر افتد اما دراندک
~~زمانی
# ~~فواره قوت او تسکین پذیرد و هول و مهابت او آرام کیرد، وظلم قلم بر
~~منوال شرری PageV01P038
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0121.png)

# ~~آتش بود که در زاویهآ خانه ملتهب شود و به تدریج چیزها میسورآند و
~~تار افساد
# ~~و اضرار بدان میرساند و غور و غابله حرقت او به زودی در نظر بینتد گان
~~نیاید
# ~~تا امتدادی یابد و شعلهآ احتراق بالاگیرد، آنگاه دست دفع و تدارک از
~~اطفاء آن عاجز
# ~~و قاصر بود و آن شر و فساد هم چنان باقی ماند تا جملهآ خانه را به باد
~~فنا بردهد .
# و آن شر و فساد و جور و بیداد که از نوک قلم بغاث الطیر کتاب درین تاریخ
# ~~نزدیک به اهل کرمان رسید از مخلب عقاب شمشیر مغول که عرصهآ زمین را
~~جیحون
# ~~خون گردانید [83 صعب تربود] واین قصه در اثناء تاریخ در موضع خودبیاید
~~انشاء الله
# ~~وحده، والصلوة علی نبیه.
# [رسالهآ خواجه نصیر
# چون ذکر عدل و راستی و آئین و قوانین جهانداری میرود، رسالتی که
# ~~مولاناء اعظم استادالدنا نصیر الحق والدین محمد طوسی زاده الله مغفرة
~~نوشته است- به
# ~~اشاره پادشاه زادهآ جهان هولا کو ایل خان- نیک لایق این موضع می افتاد،
~~به همان
# ~~عیارت که اودر قلم آورده است تا ازین تاریخ نقل کرده شد، (؟) تا
~~جهانداران را دستوری
# ~~باشد ، واین نسخه که بر ورقی مشت است در متن کتابی بود هم از ضایع شدن
# ~~آمنتر باشد، واین رساله اینست :
# به حکم آنکه چون هولا کو کمترین بند گان نصیر را فرمود که آنچه رسم
# ~~وراه پادشاهان پیشین درین ولایت ها بوده است- که عالم آبادان داشته اند
~~ولشکرو
# ~~رعیت آسوده_ بر جایی نویسد، این حرفها می نویسم ومی نمایم که به سبب
~~آنکه پادشاهان
# ~~ما ملکهاء قدیم داشته اند از هزار سال[84 و کم و سش ولایت هاء بزرگ
~~داشته،
# ~~رسم و آیین ایشان یکی بوده است و همسشه بمانده، اما درین ولایت ms037 هاچون
~~پادشاهان
# ~~زود به زود بدل شده اند وولایت هاء خرد داشته اند رسم ایشان د گر گون
~~می شود و
# ~~بهر ولایتی قاعدهآ دیگر بوده است .
# آما آنچه پادشاهان پشین و دانایان این ولایت گفته اند و رسم ایشان بوده
# ~~است اینست که نوشته می آند: بناد بادشاهی بردو چیز است یکی شمشیر، درم
~~قلم.

PageV01P039

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0122.png)

# ~~شمشیر در دست سپاهان و قلم در دست دییران . ومردم سپاهی را چهار شرط
~~باشد:
# ~~اول آنکه با پادشاه مکدل باشند ، دوم آنکه جز به فرمان پادشاه کار
~~نکنند ، سم؛
# ~~آنکه بر یکدیگر مشفق یاشند، چهارم آنکه مردان کار باشند و آداب سلاح
~~آموخته
# ~~و هر کس که در و این چهار شرط نبود لشکر را نشاید و اگر به ممان لشکر
~~در آید
# ~~لشکر زیان برد.
# و پادشاه باید که با لشکر چهار85] شرط تگاه دارد : اول آنکه ایشان را
# ~~به علوفه وجامه وسلاح وچهار پای بر گ دارد، دوم آنکه بزر گ را به حای
# ~~بزر گ و خرد را به حای خرد دارد ، سیم آنکه بهادرانرا که خدمت بهتر
~~کنند
# ~~نکوتر دارد و پس ازمردن ایشان مردم ایشانرا غمخوار گی فرماید ، چهارم
~~آنکه
# ~~غنیمت که ازیاغی (1) گیرند براستی یدیشان دهند_ چنانکه بعد ازین گفته
~~شود.
# و فابدهآ لشکر چهار چیز بود : اول قوت و شکوه و هست پادشاه ، دوم دفع
# ~~یاغیان ، سیم ایمن داشتن رعایا ، چهارم پاک کردن راهها ازدزدان ، و علف
~~خوارها
# ~~از جانوران درنده .
# و چون پادشاه [را ایاغی باشد چهار چیزنگاه دارد: اول آنکه اگر قوت جنگ
~~ندارد
# ~~صلح طلید، دوم آنکه اگر جنگ کند به مردان حرب و تعبسهآ نسکو یکند، سیم
~~آنکه با دل
# ~~اندیشهآ بد نکند تا نیک آید و اگر باغی غلیه کند اندیشهآ تدارک آن کرده
~~باشد و
# ~~گر بر یاغی غلیه کند مغرور نشود و تعجیل نکند و از سر احتاط وعقل
# ~~کارها تمام کند . و اگر پادشاهی را باغی ms038 نباشد چهار چیز نگاه دارد :
~~اول آتکه
# ~~همجنان لشکر نگاه دارد ، دوم آتکه از پدید آمدن پاغی غافل شاشد ، سیم
~~دشمن
# ~~خرد را خرد ندارد ، چهارم اطراف ملک را از مرد و صلاح خالی تدارد. این
~~همه
# ~~سخنها تعلق به شمشیر دارد .
# اما قلم دردست چهار قوم بود : اول اهل هش، دوم اهل علمهاء بار یک- چون
~~PageV01P040
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0123.png)

# ~~حکمت و نجوم وطب، سیم کسانی که کارهای بزر گ می سازند چون وزیران و
~~یارغوچیان
# ~~و نویسند گان که سخن پادشاه به ایل و باغی می نویسند ، چهارم کسانی که
~~دخل و
# ~~خرج نگه میدارند تا دیگر گون نشود. و فایدهآ قلم چهار چیز بود : اول
~~آنکه راه
# ~~خدای درممان خلق نگاه می دارند، دوم آنکه چیزهای پوشیده را آشکار کنند،
~~سیم
# ~~آنکه سخن هایاد دهند تافراموش87 نشود، چهارم آنکه راستی میان مردم نگاه
~~دارند.
# [سخن دو دخل پادشاه]
# دخل پادشاه از چهار موضع بود :
# اول میراث گذشتگان، دوم از مال رعیت، سیم از کفایت ، چهارم از بخت و
# ~~روزی . و مال پادشاه دو نوع بود : بکی خاصهآ او ، دیگرمال مصالح
~~پادشاهی . اما
# ~~آنحه از گذشتگان رسد * آنحه از پدران او، خاصهآ پادشاه بود و آنچه از
~~مملکت
# ~~پیشین یابد مال پادشاهی بود . و اما آتجه از رعبت ستانند ، آن چهار قوم
~~باشند :
# ~~اول از اهل زراعت، دوم ازاهل تجارت، سیم از چهارپای داران، چهارم از
~~طیارات.
# ~~و اما اهل زراعت یا توانگر باشند با درویش ، و آنجا که کشت کنند و باغ
~~سازند،
# ~~آب و زمین نیک بود و باید : اگر توانگر باشند و حای نکو بود از ده بکی
~~دهند
# ~~واگرچای بد بود از بیست بکی ، ودرویشان را علوفه و خرج ضروری از سر
~~بنهند
# ~~آنچه برسر آید از ده یکی یا از بیست بکی [88] بدهند و اگر بر سر نیاید
~~هیچ
# ~~ندهند . قاعدهٔ‌ توشتن چتین بوده است .
# بعد از آن چون ولایت ها بسمار شده است و نیز ms039 رعت را آنچه بوده که تا ده
# ~~یک بیرون نکنند تصرف نتواند کرد .
# پادشاه هان عادل قرموده اند تا دخل زمینها و باغ ها حساب بر گرفته اند :
# سال بهت، سال میانه، وسال بد، که چند باشد وده بک با بسستیک چندرسد و
# ~~بهاء آن به گران وارزان چند باشد . حصهآ هرسال باز کردهاند براستی معین
~~بر آن
# ~~زمین ها و باغ ها نوشته اند و آنرا خراج خوانند. واگر زمین ها ، هرسال
~~نکارتد
# ~~یا باغی هرسال میوه ندهد خراج آن نمه باشد ، و بهرچند سال زمن ها و باغ
~~ها PageV01P041
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0124.png)

# ~~باز ینند اگر آبادان وبران شده باشد خراج آن سفکنند واگرخراب آیادان
~~شده
# ~~باشد خراج آن بنهند، و همحنین اگر باغ زمین شود با زمین باغ، به قدر آن
~~طلیند
# ~~براستی [89نه کم ونه بیش. واین خراج چون تعلق به زمین و باغ دارد از
~~توانگر
# ~~و درویش یکسان گرفته اند. وزمین ها و باغ ها باشد که پادشاهان پیشین بر
~~آن خراج
# ~~تنهاده با شند- به سب این آنرا حر خواتند و بهاء آن گران تر باشد_ و
~~کساتی باشند
# ~~که افشان را زری معن کرده باشند که در وجه خراج ایشان برانند تا جهة
# ~~معشت ایشان بدهند ، واین همه جزو اسقاط وادرار به میرأث رفته باشد و
# ~~بیک دیگر فروخته باشند و از حساب مال ودستگاه مردم باشد، آن را به هیچ
~~وجه
# ~~نگردانند. ویاساءآ بزرگ همحنان است که آنرا مقرر دارند تامال مردم کم
~~نشود.
# ~~وخراج ولایتها را قانون ها باشد در هر ولایتی که به آن کارها کنند و به
# ~~هر موضعی نوعی باشد که لایق آن ولایت بود . و این مال چهت مصالح
# ~~پادشاهی ستانند .
# واما اهل مال و تجارت، در پیشتر، ازایشان چیزی نخواسته اتد از بهر آنکه
# ~~گفته اند اشان [90] از مال خود هر سال درویشان را حصه و نصیبی کنند و
~~آن را
# ~~ز کوة خواتند، بعد ازان گفتهاند کهاز] ms040 اصل مال چیزی به پادشاه ندهند،
~~از خریدو
# ~~قروخت برهرده دینار تسویی نهاده آند : از دویست و چهل دینار بک دینار
~~باشد. و
# ~~بعد از آن از صد و بیست دیناریک دینار گرفتهاند، واین مال تمغاست که
~~پیش ازین
# ~~بیاعی(1)خواندندی .
# أما از چهار پای داران هم در قدیم نگرفته اند. بعد از آن هر چهار پایی که
# ~~زاینده بود و به صحرا چرانند از صد یکی گرفته اند و از آنچه کمتر بوده
~~زر
# ~~بزر گرفته اند و این زا مراعی خوانده اند، و بعد از آن از پنجاه یکی
~~گرفتهاند و
# ~~به هرجایی نوعی دیگر گرفته اند هم جهت مال پادشاه .
# واما طیارات چند گونه بود : اول مال کسی که آنرا میراث خوار تبود ، دوم
~~PageV01P042
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0125.png)

# ~~کسی که مال پادشاه ه رشوت ستده باشد و او را به سبب آن چیزی نستاتند ،
~~سیم
# ~~بلار غووچیزهاء کم شده (1)، چهارم [91] غایبانهآ کسانی که مر گ وزند
~~گانی ایشان
# ~~معلوم تباشد وایشان را وارث نبود، و این هردو را چون خداوند مال باز
~~آید عوض
# ~~مال به او دهند .
# و این همه مصالح پادشاهی بود ، و الا آنچه از یاغیان و دشمنان ملک یابند
# ~~دو گونه بود : یکی آنکه لشکر گرد کند، ازاسیر و چهار پای و سلاح و مال
~~آنچه
# ~~به بهادری گرفته باشد به ایشان دهند ، از باقی، پنج یک پادشاه جهة
~~خاصهآ خود
# ~~بر گیرد وباقی برلشکر قسمت کند : سوار را دو دسند و پیاده را یکی؛ دیگر
~~آنچه
# ~~لشکر نافته باشند مانند آب و زمین و چهار پای و مال که از حساب مملکت
~~در
# ~~ولایت بود ، آن ازحساب مال پادشاهی باشد.
# و اما آنحه از کفایت حاصل کند چهار نوع باشد؛ اول آتچه از آبادان کردن
# ~~خانها بود که آبادان نبوده باشند با آنچه خراب شده باشد بعد از انک حق
~~مالکان
# ~~یدهد ، دوم آنچه از کانهاء زر وسیم و آهن و مروارید 92] و دیگر کانها ms041
~~بر آید ،
# ~~سیم آنچه از کار خانها و ملکهاء زرخرید حاصل شود، چهارم آنچه از صد
~~دریا و
# ~~بیابان به پادشاه رسد ، و این جمله خاصهآ پادشاه بود . واین جمله رسم
~~پادشاهان
# ~~گذشته است، ودرین روز گارهاء نزدیک، بعضی مالهاء دیگر درافزودهاند :
~~اول فرعها
# ~~که ازمالها ده و یازده و دوازده می ستدند جهت مرسوم کار گران . دوم
~~مالی ( که [ از
# ~~اوران (2) باازخرابات ها ستدهاند، سیم مالی که از قباله دادن یعضی حرفت
~~ها زیادت
# ~~می کردند ، چهارم مالی که میراث کسانی که خویشان دور داشته اند می
~~گرفتند ،
# ~~و این مالها پسندیده نداشته اند .
# و پادشاهان بزر گ از گرقتن چند مال ننگ داشته اند : اول گرفتن یاج و
# ~~بدرقهآ راهها و کشتیها، دوم آنچه از تباه کردن زر و سیم حاصل کنند ،
~~سیم ازمالی
# ~~که به سبب گناه ها از مردم ستاتند که کشتن و زدن واجب شود، 93] چهارم
~~آنچه PageV01P043
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0126.png)

# ~~مردمان محتاج شوند ازخریدن ارزان وفروختن گران. واز مردم ارسرهای افشان
# ~~چیزی نگرفته اند که به زیتهار آمده بودندی، و آنرا اکر بت (1)
~~خواندندی، این در
# ~~مسلمانی گرفته اند و این قبجور که اکنون به حکم یاسا میستانند ستادندی
~~، و
# ~~اکنون هم به حکم نمی گیرند از پنج کس: اول ترخان که پادشاه ترخان کرده
~~باشد
# ~~چون دانشمند ، دوم از پیران: سیم از رنجوران و مغولان (2)، چهارم از
~~درویشان،
# ~~پنجم از کودکان .
# و در پیشتر، مردمانی که برزیگری و بازرگانی [و] کاری دیگر نکردندی
# ~~چون جلد و جوان بودتدی بی کار نگذاشتندی : کسی که لایق لشکربودی آداب
# ~~سلاح آموختندی و کسی که لایق نویسند گی بودی نویسند گی آموختندی، و
~~همچنین
# ~~هر کس که لایق کاری که بودی بآن کار مشغول کردندی و بی کار نگذاشتندی .
# 94] و اما آن مال که از بخت و روزی باشد چهار بود: اول آنچه رسده
# ~~است از کساقی که مال به پادشاه بخشیده اند، دوم گنجها باشد که فاگاه
~~پیدا ms042 آند،
# ~~سیم پیشکش و تحفه و هدیه باشد که بخدمتی آورند، چهارم آنچه پادشاهان
~~دیگر
# ~~فرستند از طرایف ومکشوفها (3). این جمله وجوه د خلست.
# سخن درخوج پادشاه
# خرج ازدو گونه بود: خرج خاصهآ خود که آنرا جدا دارند و بامال پادشاهی
# ~~نیامیرند و این میرات پدران باشد و پنج یک غنیمت و آتچه بد کفایت بدست
~~آورد
# ~~یا ببخت وروزی به وی رسد، یا بنوعی دیگر خاص به او، و آنرا در چهار وجه
# ~~صرف کند :
# اول خرج خاصه خود و از آن فرزندان .
# دوم عطا وبخشش بکسانی که او را خدمتی کنند.
# سیم ساختگی تجملها و زینتها.
# چهارم عمارتها که ضرورت بود و آرزوها که دل او خواهد .

PageV01P044

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0127.png)

# ~~در ذکر مکارم اخلاق که ملوک و سلاطین را واجب بود
# و اما مال مصالح پادشاهی [95] در چند وجه صرف کند :
# ~~اول خرج لشکرو کسانی که کار پادشاه کنند - چون نویسند گان و یارغوچیان
# ~~و نایبان_ تا در مال پادشاهی تصرف نکنند و دزد[ی انکنند ورشوت نستانند
~~وروی دول
# ~~نه بینند (؟) و از مردم چیزی نخواهند و برمال پادشاهی به شفقت باشند.
# دوم ایلچیان و آیند گان و شوندگان .
# سیم خرج بازماند گان ودرویشان و کود کان بی پدر، وزن بی شوهر، و مصلحت
# ~~شهرها و ولایتها.
# چهارم نهادن یام، ودر قدیم برید بوده است. درراهها:] هر اچهارفرسنگ چند
# ~~مردو چهارپای که نامهایی که پادشاهان فرمودندی باچیزهای ولایت در کیسهآ
~~که مهر
# ~~میدوانیدندی، و مرد و چهار پای برین چهار فرسنگ ایستاده تا کیسه بر
~~رمین
# ~~نهند و شب را شب و روز را روز بگویند(1) تا بجایگاه رسانند. ومردم بسار
~~که از
# ~~جایی بجایی شدندی بر دو پای رفتندی تا بر چهار پایان [96 از مال
~~پادشاهی
# ~~که بهر شهر و ولایت آماده باشد ، و رعیت را زحمت الاغ نبودی .
# و پادشاه در چهار مال تصرف نکردی: اول معیشتهاء اهل خیر که دیگر پادشاهان
# ~~داده بودندی، دوم مال ms043 یتیمان، سیم مال غایبان که امید مراجعت ایشان
~~باشد، اماچهارم
# ~~مال وقف. و وقف جهة خیرات کرده اند، وپادشاهان آترابه فال ندانستندی
~~وفرمودندی
# ~~تا ازان مردم معتمد بر خبر باشند تا چنانکه وقف کردهاند درخیرات صرف
~~کنند ، و
# ~~آنچه تصرف آن باطل یا کم شده بودی به آن رسانندی ممکن نه (2) در وجه
~~درویشان
# ~~و بازماند گان یاچیزهاء دیگر چون پلها و ریاطها و علاج رتجوران و دیگر
~~مصلحتها
# ~~صرف کردندی؛ و نگذاشتندی که هر کس، بی زاه، تصرفی کردی_ تا ثواب آن
~~ایشاترا
# ~~یاشده.
# اینست سخنها ، و شرح هریک دراز گردد، اگرفرمایند آن هم نموده آید .

PageV01P045

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0128.png)

### | وص
### | ش
# خصال بادشاهان
# ~~می بود و گنجها میتهادند و نام نیکو حاصل میکردند.
# ~~تعالی مزد و ثواب حاصل می کتد ، والله اعلم بالصواب.
# ~~بیرد، و آه سرد مظلومان آتش مملکت را فرو میراند . بیت :
# # ای بسا رایت عدوشکتان %~% سرنگون از دعای پیر زنان
# # ای بسا تاج وتخت بد کیشان %~% ریز ریز از دعای درویشان
# # آنچه یک پیرزن کند بسحر %~% نکند صد هزار تیر وتبر
# # کشت(1) جانر اچوظلم داسی نیست %~% شومی ظلم را قیاسی نیست
# # سایهآ حق چو حقستم تکند %~% دل کس را اسیر غم نکند PageV01P046
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0129.png)

# ~~ذمیم ، واصل معظم و قاعدهآ محکم درین باب آنست که ، پادشاه ، بلند همت
~~باشد
# ~~و به محقرات امور التفات ننماید تا مال رعیت درنظ همت او نیاید و بدان
~~التفات
# ~~ننماید و ازان ننگ دارد . پس باید که همت عالی وخاطر بزر گوار او بر آن
~~مقصور
# ~~باشد که ذکری جمیل و تامی نیکو در زمان حیات کسب کند ومزدی وافرو
# ~~ثوابی جزیل بعد از ممات ذخیره سازد ، بیت.
# ایزدآثراکه خسروی را دست %~% بهترین خصلتی ازو دادست
# ملک اگر فی المثل سرایی شد %~% داد او را اساس و بنیاد است
# هر که در بتد داد دارد دل %~% از ستم در دو گیتی آزادست
# ظلم شد رنج ظالم ومظلوم %~% دادگر در دو کون دلشاد ms044 است
# تنگ راهست ظلم. ننگ مجوی %~% عدل ، صحرای ایمن آبادست
# ظلم آباد را کند ویران %~% باز ، ویران ، ز عدل آبادست
# ملکت ار ملکت سلیمانست %~% نست ثابت از آنکه بر بادست
# دیگر خصلتی که ملوک و سلاطین را اندر بایست بود رقت و خدا ترسی است،
# ~~چون رحمت از صفات خدای تعالی است، سلطان که سایهآ حق است باید که به
~~صفات
# ~~حق موصوف باشد و به اخلاق الهی متخلق ، چنانچه قرمود عله الصلوة والتحه
~~که:
# ~~تخلقوا باخلاق الله -
# پس پادشاه باید که رحمت و رأفت براخلاق او غالب باشد، ودر احادیث ثبوی
# ~~آمده است : ارحموا من فی الارض، یرحمکم من فی السماء، [100و سخت دلی و
# ~~بی رحمی صفت کافرانست وشعار احوال ایشان ، چنانچه فرمود - عزمن قال: ثم
~~قست
# ~~قلوبکم من بعد ذلک فهی کالحجارة او اشد قسوة ، مسلمانی تو با این دل
~~محالست
# ~~این نهآ والله.
# مسلمان آن بود کورا بدل در رحمتی باشد .
# و خطاب ربانی وکتاب آسمانی سد کونین و رسول ثقلین چنین آمد :
# ~~ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک.

PageV01P047

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0130.png)

# ~~بعنی اگر بدخویی کنی و دل بزرگی، تمامی مردم از تو نفور شوند . پادشاه
# ~~که درشت خوی و تنگ بار (؟) باشد و مردم از خشم او ترسان واز ملال او
# ~~هراسان باشند، مصالح ملک ازوپنهان دارند وفساد امور باوی نگویند،
~~خللهاء عظیم
# ~~به مملکت راه بابد و ضررهای قوی در قواعد دین و دولت بیدا آید. و
~~پادشاهان
# ~~عادل و سلطانان رحیم دل از برای آسایش رعیت و آرایش ولایت رنجها بر نفس
# ~~خویش تهادهاند و تحمل مشقتهای صعب کرده .
# آوردهاند 101   که هارون الرشید خلسفه در سفری بود و در شیی مظلم
# ~~زمستاتی و برف باران و سرما و صواعق، برنشسته مراند . نزدیکان حضرت
~~گفتند
# ~~این چه رتجست که امیر المؤمنین بر نفس عزیز خود نهاده است ؟ گفت : هر
~~آتگاه که
# ~~من می بینم که رعا ما و زیردستان ، امن و فارغ ms045 در بستر گرم غنوده أند و
~~از ارتکاب
# ~~رحمت و مشقت آسوده ، این عناء راه و سفر بر نفس من آسان می گردد .
# و همچنین مأثور است و در تاریخ مسطور که در وقتی که سلطان سنجر به
# ~~محاصرهآ هزار اسف (1) خوارزم قرمان داده بود ، روزی که سحاب مدرار از
~~فیض
# ~~مذاب ، ساحت کوه و هامون را چون لجهآ حمحون کرده بودوایر برودت هوای آن
# ~~دیار آب تا ثیر ز مهریر برده، امیر ابوالفضل سیستانی پای تا بزانو در
~~وحل و خلاب
# ~~نهاده بود و دست تا به مازو به خون اعادی خضاب داده ، بکی از بزر گان
~~902
# ~~گفت . ای امیر ، کو کمهآ سلطان در مساکن سکون خود غنوده و سایر لشکر از
# ~~جتگ و جدال آسوده، این چه عذایی است که بر نفس خود نهاده ای و این زحمت
~~ومشقت
# ~~بخود راه داده (ای (؟ امیرابوالفضل گقت . ای دوست ، درین زحمت کشیدن من
~~،
# ~~روی به نفس خود ندارم واین مشقترا ازان جهت مشقت نمی شمارم که چون این
# ~~فکرت در خاطر من استیلا مییابد و این تصور در ضمیر من متکمن می گردد که
~~اگر
# ~~نعوذ بالله روزی سلطان جهان از من وولایت من در تاپ شود و نایرهآ غضب
~~او در PageV01P048
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0131.png)

# ~~التهاب آند ، باشد که ازین خدمت و زحمت من یاد آرد ودر مکافات و حق
~~گزاری
# ~~آن ، نسیم رحمتی از مهب جانب او بوزد ، تا هر زمان زنان سیستان محتاج
~~آن
# ~~نگردند که چرخ و دوک بر گیرند و روی بحصار نهند .
# و در تاریخ کرمان آورده اند که 103] در روز گار حکومت ملک ارسلان_
# ~~شاه ، رحمة الله علیه ، مصرع : دور ازین شهر واز نواحی وی ، قحطی بود
~~که مردم
# ~~از بی قوتی بجان آمده بودند و فغان و بی طاقتی ایشان بر آسمان رسیده؛ و
~~در انبار
# ~~ملک غله موجودبود اما اجازت فروختن نمیداد. روزی درویشی دربار گاه
~~برخاست
# ~~و زبان بدین عبارت بیاراست ms046 که ای پادشاه اسلام ، من این رنج جوع از خلق
~~بهسه
# ~~گرده نان و دو پاره گوشت برمدارم .
# ملک قرمود که از وی بپرسد که این طبیبی چگونه خواهی کرد و این علاج
# ~~ترا از کجا روی داده است ؟ گفت چنان کنم که پادشاه اسلام می کند : این
~~نان و
# ~~کوشت بخورم و سیر بخسبم و چنان پندارم که همه خلق چون من سیرتد!
# ~~ملک را ازین سخن رقتی پیدا آمد و غلهاء انبار بر رعیت ایثار کرد و دست
~~از آن
# ~~حبس بداشت .
# اما از کسانی که به سخت دلی [104 ] وبی رحمتی مشهور بوده است وحکایات
# ~~و روایات او درین فن مذکور ، وزیر واتق خلیفه است که او را محمدبن
~~عبدالملک
# ~~الزیات می گفتند: برمردم مصادرات سخت فرمودی وچهرهآ جمیل رأفت و رحمت
# ~~به خلق تنمودی و گفتی رحمت و رقت أز سستی طسعت و ضعف دل است .
# و آورده اند که تنوری از آهن ساخته بود و سیخها در جوانب و اطراف آن
# ~~محکم کرده، و میفرمودند تا آن را گرم می کردند ، و مردم را در آن می
~~افکند
# ~~بر نیت آن که بعد آز تعذیب بسیار هلاک شوند .
# وقتی خلیفهآ وقت بر وی متغیرشد ، فرمود که برقاعدهآ «کماتدین تدان» آن
# ~~تنور را بتابند ، وهم بران منوال که او مردم را تعذیب می کرد او را
~~تعذیب
# ~~کتند. در حال سوزش فریاد بر آوزده می گفت : اما ترحمونی؟ یعنی بر من
~~رحمت PageV01P049
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0132.png)

# ~~نمی کنید؟ گفتند نه! قول تواین بود کد رحمت و رقت 501ازسستی وضعف دلست.
# ~~مصرع ، امووز بخر آتچه فروشی همه سال
# حوش باش که بامن آنچه امروز کنی %~% فرداد گری باتوهمان خواهد کرد
# و این حکایت در تاریخ خلفاء عباسی آوردهاند که روزی متوکل خلیفه
# ~~برنشسته بوددر کو کمهآ خلافت، مردی نا بینا برسرراهوی بایستاد و گفت
~~مرادزحضرت
# ~~امیر المؤمنین کلمه ای هست. اوعنان باز کشیدو درموقف توقف ایستادگی
~~نمود. نابینا
# ~~گفت: ms047 اگر طقلی ضعیف را مکروهی پیش آید پناه به اشفاق مادر برد، و چون
~~سال
# ~~طفولیت به انقضا انجامد و بال قوت بر کشد داند که دست قوت پدرقوی
~~تراست، در مصادمات
# ~~وقایع به محافظت پدر پناهد؛وچون دست مقاومت پدردر دفع نکیات کوتاه بیند
~~چنگ
# ~~تعلق در دامن قدرت صاحب حکم روز گار وسایهآ پرورد گارزند، بعد از آن
~~چون باب
# ~~106] انصاف پادشاه بسته بیندو اطناب سرادق یناه او گسسته، روی توحه به
~~جناب
# ~~مقدس فریاد رس مطلق ودست گیر به حق تهد- که اکرم الاکرمین وارحم
~~الراحمین
# ~~است-من چون شفقت دمام مادر وقوت اهتمام پدر ندارم، دست تعلق دردامن
~~سرادق حشمت
# ~~بادشاه وقت و حاکم روز گارزده ام، ا گرزین در گاه محروم باز گردم داد
~~بدر گاه پادشاه
# ~~پادشاهان و خداوند خداوندان برم، و قصهآ حال خود بدان باب بی بواب رفع
~~کتم
# ~~و جواب سؤال خود از آن در گاه بی حجاب توقع دازم.
# متو کل فرمود قصهآ حال خود ساید گفت . نابینا گفت : فلان عامل برمن ستم
# ~~کرده است. بر همانجا با ستاد و گام از آتجا فراتر ننهاد تا عامل را
~~حاضر کردند
# ~~واثصاف ناسنا ازوی بستد و اورا به خشنودی بازگردانید، جماعت نزدیکان107
# ~~بامتو کل گفتند که از برای نابینایی چندین توقف نمودن وبرین نوع حکم
~~فرمودن
# ~~لایق منصب خلافت تباشد . متو کل فرمود که اگر این مرد چشم داشتی ، من
~~شغل
# ~~وزارت خود را به وی حوالت کودمی.
# و پادشاه رحیم دل چون خلق خودستوده بار است ، بواب و حجاب او همه
# ~~این طریق مسلوک دارند و برین جاده قدم گذارند، و اگر به نادر یکی
~~وکیاکه سن PageV01P050
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0133.png)

# ~~به گریبان خلاف بر آرد و دست تطاول به آستن عباد بیرون کند ، او را به
~~تکلیف
# ~~و تعنیف بر آن باید داشت و بر سیرت طبیعی خود نگذاشت ، تا محبت پادشاهو
# ~~گماشتگان در گاه در دل رعمت متمکن گردد و در خلا و ms048 ملا بر دعا و ثنا
~~مواظبت
# ~~ومثابرت نمایند.
# دیگر از خصال حمیده و صفات پسندیدهآ ملوک و سلاطین حلم است و عفو
# ~~کردن از جرایم مجرمان وکرم نمودن بر جماعت زیردستان، و این خلقی است
# ~~نزدیک طوایف امم واصناف 108] خلایق _از کافر ومسلمان وذمی و مشرک -
~~ستوده
# ~~و در کتب منزل الهی تحریض و ترغیب براین خلق یسار است چنانچه فرمود ،
~~عز
# ~~من قائل : وان تعفوا اقرب للتقوی ؛ وقوله تعالی : والکاظمین الغیظ و
~~العافین عن
# ~~الناس ، وجایی دیگر فرمود : واعف عنهم .
# و در احادیث نبوی وعبارات مصطفوی حث و تأکید براین اخلاق بسیار آمده
# ~~است ، چنانچه فرمود علیه السلم : اعط من حرمک و اعف عمن ظلمک . بیت :
# آنکه سیمت بداد زر بخشش %~% وانکه پایت برید سر بخشش
# واتکه زهرت شهد بدو دلیند %~% واتکه برد ز تو ، در او پیوند
# تا شوی دز کتاب وصل و فراق %~% دفتری از مکارم الاخلاق
# وامیر المؤمنین (1) عایشه صدیقه، رضی الله عنها وعن ابیها، باامیر
~~المؤمنین علی
# ~~کرم الله وجهه، گفت- در وقتی که او را(2) واتباع اورا در تحت انقیاد
~~[9م1 آخود
# ~~آورد ؛ در حربی که معروف است به حرب الجمل - که: اذا: ملکت فاسجح ،
~~بعنی
# ~~چون دست قدرت تو بالا گرفت زیر دستان را در پای مذلت میفکن و دست عنایت
# ~~از سر ایشان برمگیر و لباس عفو از بر ایشان برمگیر .
# و در اخبار صحیح آمده است که چون هول قامت د اشراط رستاخیز ظاهر
# ~~گردد و خلایق کونین را در عرسهآ عرصات حاضر گردانند ، ندا رسد که ای
~~کسانی
# ~~که برذمت کرم الهی حقی ثابت کرده اید، برخیزید. هیچ آفریده را مجال بر
~~خاستن
# ~~نباشد ، هم فرمان آید که این مرتبت کسانی را حاصل است و این درجه
~~طایفهایرا PageV01P051
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0134.png)

# ~~مسلم که رقم جریمه از جریدهآ گناه کاری محو کرده باشتد با دامن عفو بر
~~روی
# ~~خطیهآ صاحب دینی پوشیده ، ایشان برخیزند -
# وانصاف آنست که هیچ زیبی و آرایشی بر چهرهآ ms049 احوال اصحاب حکم
# ~~وقدرت از جمال و کمال ندارد (2) از برای آنکه حکمت در ایجاد و اختراع
~~قوت غضبی
# ~~که قوی ترین قوای جسمانی است در نت سایر حیوانات جهت انتقام است ، پس
# ~~گر کسی-بر خلاف داعیهآ طبیعت- شریعت فتوت ومروت مسلوک دار دعند الله
~~وعند-
# ~~الناس محمود باشد .
# و از رواة اخیار وحکاة آثار مروی ومحکی است که کنیز کی کاسهآ خوردنی
# ~~گرم پیش خواجه و مخدوم خود می نهاد ، تا گاه از دست او در افتاد و برسر
~~وروی
# ~~و حامهآ خواجه ریخت . خواجه ، به نظرخشم در کنیزک نگاه کرد ، رعشهآ خوف
~~بر
# ~~ثوشدم . کنیزک گفت : والعافین عن الناس. خواجه گفت سرپوش عفوبر روی
~~جریمهآ
# ~~تو پوشیدم، کنیزک گفت : والله بحب المحسنین. خواجه گفت ترااز قلادهآ
~~رقیت آزاد
# ~~کردم [111 و از برای وجه معیشت فلان حصه به تو بخشدم . بیت :
# گر فضائل ذات و مکارم اخلاق %~% به حاصل آری ممدوح عالمی شایی
# یقول خوب ستایش کنند خلقاتت %~% یه فعل تیک تو گرخویش را بیارایی
# و خواجه افضل کرمانی رحمه الله آورده است، که در آن تاریخ ما در یزد
~~بودیم
# ~~که سلطان طغرل بن ارسلان بن طغول (1) لشکرعراق به در شیراز فرستاد ،-
~~چه
# ~~اورا با اتایک تکله صفایی نبود ومی خواست که ملک فارس ازو فر گشاید «
~~براتا بک
# ~~یزد رکن الدین سام [دهد]
# اورا بر سرلشکر عراق به محاصرهآ شیراز فرستاد وفرمود که منشوز مملکت
# ~~فارس به نام وی بنویسند ، او در گرفتن ملک فارس ودر قیض آوردن اتا یک
~~جدهای
# ~~بلیغ نمود واین محاصره مدتی برداشت ، مگر شبی اتا بک رکن الدین سام در
~~شربت PageV01P052
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0135.png)

# ~~افراطی نموده بود.   بامداد آنروز اتابک تکله استخارتی کرد و چسارتی
# ~~نمود و بر لشکرعراق زد ، هزیمتی در ایشان افتاد . اتابک رکن الدین را
~~اسب خطا
# ~~کرد، لشکر قارس به سر او تاختند و او را در قض آورده و در مانهآ آب
~~گرفت،
# ~~و رخمی برسر او آمد . اتابک ms050 یزد را بدان هأت نزد اتابک تکله بردند ، او
~~را
# ~~مراعات کرد ، وسه روز مهمان داشت ، و اعزاز واکرام تمام نمود، و آنکس
~~را که
# ~~زخم زده بود طلد * مالش داد ، و او را به انواع احترام باز یزد فرستاد
~~. لاجرم
# ~~اتابک تکله ، بدین حر کت، مذ کور ومشکور آفاق و اقالیم جهان شد ، و همه
~~کس
# ~~او را بدین سیرت ثناگفت، و بدین [ نیکو خصلتی تحسین کردند .
# و آورده اند که معن زایده- که امیرعرب بودماست و به کرم و سخا درجهان
# ~~مشهور- وقتی جمیع اسران را پیش وی آوردند به قصد آتکه ایشان را هلاک
~~کند،
# # کود کی از میان آن قوم آواز بلند کرد113 %~% که: امیر ، از کمال کرم تو
~~سزد
# ~~که اسیر خویش را با حگری از آتش عطش به مذبح هلاک فرستی؟ فرمود که آتش
# ~~عطش او به آب سرد تسکین دهند. پس گفت ای امیر، کرم عزیز تو روا دارد که
~~خون
# ~~مهمان خود برخاک راه ریزی و مغز عزیز او به خاک خوار بر آمیزی ؟ معن را
~~کرم
# ~~غریزی وعفو جیلی در اهتزاز آورد، فرمود که آن کودک را از قید اسر خلاص
# ~~دادند ، وخون آن جماعت به وی بخشیدند .
# آورده اند که بکی را از ملوک ماضی مرضی صعب پیدا شد چنانچه خطر هلاک
# ~~بود . اطباء روز گاررا احضار فرمود و از کیفیت آن مرض ابشان را اعلام
~~کرد ، از
# ~~صعوبت آن مرض روزها در مباحثه و مشاوره بسر بردند و به کتب قدماء رجوع
# ~~کردند ، بعد از تامل و تدبیر ، خاطر حمهور برآن قرار گرفت که علاج آن
~~چز
# ~~به زهرهآ آدمی- که گونهآ اوبر این هیأت باشد - میسر نشود. پس آن را به
~~موقف عرض
# ~~رساندند . پادشاه بروفق صوابدید [114 ایشان ، معتمدان را ازجوانب
~~واطراف
# ~~به طلب آن بر گماشت، بعد از مدتی که در مقاسات آن بسر برده بودند
~~مراجعت
# ~~تمودند تا کودکی موصوف بران صفت که حکما اشارت فرموده بودند بافتند. ms051

PageV01P053

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0136.png)

# پادشاه، پدر ومادر کودک پیش خود خواند و قصهآ حال بیش ایشان باز راند و
# ~~با ایشان از در استمالت در آمد و به انواع اصطناع از بذل مال ونعمت و
~~اعطاء
# ~~لطف و کرامت ایشان را راضی گرداند، بعد از آن رجوع به قضاة مملکت
~~ومفتیان
# ~~شربعت کرد و ایشان را به استحلال آن در کار آورد تا همه مه اباحت آن
~~فتوی
# ~~دادند وحکم مسئله بر آن نهاد که خون بکی از رعابا ریختن جهت ذات
~~پادشاه- که
# ~~عموم رعایا و کافهآ برایا رامصلحت در آن بود - جایز باشد . کودک چون
~~حال بران
# ~~منوال دید دست یر آورد و روی به چاتب آسمان کرد و متضرع وار زبان
~~مناجات
# ~~بر گشاد و گفت . بیت :15
# پیش که بر آورم ز دستت فریاد %~% هم پیش تو ازدست تومی خواهم داد
# طفلی ضعیف خوارم وجز حضرت مقدس تو. که اکرم الاکرمیتی - پناه.
# ~~گاهی دیگر ندارم . کهدکی که از دست آسی روزگار خسته شود، از سایهٔ‌
# ~~شفقت بدر ومادر پناهی سازد ؛ چون ازقوت و قدرت پدر * مادر مأ یوس گردد
~~از
# ~~حمایت شرع وعنایت قصاة مأمنی در تصور آورد ، و چون از عنایت ایشان
~~وحمایت
# ~~شرع تومید شد به عدل و رآقت پادشاه مستظهر باشد .
# اکنون خصم بزر گ و دشمن قوی، خود پادشاه است واسل شرع وافتاء که
# ~~دعایم دین است، به تص وحجت ، درخون من اجتهاد می تمابند ودر هلاک من
~~سعیها
# ~~میفرما بند ، و یدر و مادر ، محبت مال بر محیت من ترجیح نهادند و مرا
~~به دست
# ~~تیغ محنت و بلا باز دادند .
# پادشاه را از مناحات آن کودک رقتی ورحمتی پیدا شد و گفت من حبات خود
# ~~ایتار حیات او کردم ، ودل برفنا [116] وهلاک خود نهاد و کودک را از آن
~~مهلکهآ
# ~~هائل خلاص داد، خداوند سحانه و تعالی - که ارحم الراحمین است - آن
~~پادشاه
# ~~عادل ر حیم دل را به بر کت آن رحمت ms052 و رأفت که در باب و بارهآ آن کودک
~~بی گناه بد تقدیم
# ~~رسانید، از آن رنج وعلت به اندک زماقی خلاص داد وصحتی تمام او راصزامت
~~کرد.

PageV01P054

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0137.png)

### | کابت
# آورده اند که پسر یکی از قوادپسری ازهارون الرشیدرادشنام داد و بی ادبی
~~کرد.
# ~~اواز آن عظیم بر نجید و شکایت به خدمت پدر برد که پسرفلان مرا دشنام
~~داد و نافرجام
# ~~گفت. هرون باار کان دولت و اعیان حضرت گفت: باوی چه باید کرد؟ هریکی در
~~تا ذیب او
# ~~به توعی از عقوبت اشاره کردند: یکی گفت اوراصلب باید کرد تادیگران از
~~آن عبرت
# ~~گیرند، دیگری گفت اورا زبان از قفا بیرون باید کشید. فی الجمله هریک بر
~~این نمط
# ~~سخنی تقریر کردند . هارون فرمود که این [117] ارتکاب بر ظلم باشد ،
~~سیرت
# ~~کرم وحسن شیم آن اقتضا کند که این گناه از او عفو و این جریمه ازوی در
~~گذاری
# ~~و اگر طبیعت تو در این اتتقام آرام نگیرد و موعظهآ مکارم الاخلاق
~~نپذیرد باید که
# ~~مکافاتی به مثل کنی وهمان قدر که به توداده است بازدهی، و الا ظلم از
~~طرف توباشد .
# ~~بیت:
# نه مردست آن به نزدیک خردمند %~% که با پیل دمان پیکار چوید
# یلی مرد آنکس است از روی تحقیق %~% که چون خشم آیدش باطل نگوید
# و از مأمون خلیفه مأثور است که او گفتی اگر خلایق جهان لدت و یهجت
# ~~من در عفو و صفح بدآنستندی همه تحفه و هدیه جرم و گناه نزد من آوردندی
~~.
# و در اخبار صحیح است که روزی رسول را علیه الصلوة والتحیة نزد جماعتی
# ~~عبور افتاد که ایشان سنگهاء گران برمیداشتند وقوتهاء بدتی خود بدان
~~امتحان
# ~~و آزمایش می کردند . پیغامبر - علیه افضل الصلوات- از در سؤال باایشان
~~در آمد و
# ~~فرمود [118] که فایدهآ این زحمت چیست و نفع این کار حه باشد ؟ در جواب
~~گفتند
# ~~هذا حجرالاشد ، این سنگی است که مردان قوی تر کیب و شجعان درشت ms053 هکل
# ~~قوتهاء خود بدان آزمایند و مردانگی خود بدان امتحان کنند .
# خواجه علسه الصلوة والتحیة - از آنجا که کمال حکمت وتعلیم نیوت اوبود-
# ~~فرمود که شما را بیان کنم و از حقیقت حال آگاهی دهم که قوی ترین رجال و
# ~~عظیم ترین ابطال کدام کس بود ؟

PageV01P055

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0138.png)

# ..-........................-.......... .........
# ~~محافظت تواند کرد ودر وقت خشم بر تحمل اعباء مکارة قیام توان نمود .
# # بادشمن ودوست ساز گاری بهتر %~% وز سر سبکت پایداری بهتر
# # از هربادی چو بحر آشفته مشو %~% چون کوه ثبات و بردباری بهتر
~~PageV01P056
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0139.png)

# در سیاست فقس خود
# و سیاست منزلی و مدنی و ذکر دیگر اخلاق
# پیش از این گفته شد که معنی ساست آن است که پادشاه ، طبقات
# ~~رعایا بر حال و حای خویش بدارد و حقوق همه به واجبی بگزارد، و حکماء
~~اوایل
# ~~در کتب خود بیان کردهاند که حکمت عملی- که آثرا ساست لقب دادهاند ،
~~فضلت
# ~~و منز لت آن بالاء حملهآ فضا بل ومنازل نهاده، و آنرا خلاصه و نقاوهآ
~~حمله علوم و
# ~~حکم شمرده و مطمح نظر نوامس الهی دانسته و گفته که موضوع صناعت انساء،
# ~~صلوات الله علیهم اجمعین این است: از آنکه این فن، مقصور ومینی است بر
~~صلاح و
# ~~تجاح وفلاح معاش و معاد انسان .
# و آن در سه نوع محصور است : اول ساست نقس خود است و آنرا تهذیب
# ~~اخلاق وتز که (1) نفس خوانند ، ودر تنزیل اعظم ، این عبارت آمده است -
~~عز
# ~~من قائل : قدافلح من ز کیها و قد خاب من دسها .
# پس مردم را واجب بود که به تفتیش و تفحص معایب نفس خود قیام120
# ~~نمایند، وچون آدمی در محبت نفس خود غالی است ، او را چشم بصیرت به
~~معایب
# ~~خودنیفتد وازاین چهة امیر المؤمنین عمر (2) رضی الله عنه فرموده است که
~~رحمت PageV01P057
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0140.png)

# ~~خدای بر آن کسی یاد که اگر تحفه و هدیه برمن آرد عب نفس من آرد و آین
# ~~بزرگ نفسی باشد که برین در ms054 بود (؟).
# و در سخنان امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه آمده است که: من ادب از بی
~~ادبان
# ~~و مکارم الاخلاق از بداخلاقان آموختم چه هرچه در ایشان بدیدم که موافق
~~طبع
# ~~و ملایم خاطر من نیامد از آن اعراض کردم .
# و جالنوس حکیم گفته است که مردم را درین مقام ، از دشمنان ، افتقاع
# ~~زیادت ازان بود که از دوستان .
# یعقوب کندی که از حکماء اسلام است می گوید : آنکس که طالب مکارم
# ~~تظر او زشت آید داند که در تفس او مثل آن چیزی باشد 121] آنرا از نفس
~~خود
# ~~محو کند و خود را درین مقام ملامتها کند وعتابها به کار دارد ، چنانچه
~~گوئیا آن
# ~~آن فعل ازو صادر شده است ، و در آخر هر شبانروزی تفحص آن افعال که دران
# ~~شبانروز کرده باشد به احتاط بجای آورد، ازانکه سخت زشت باشد که تو
~~همواره
# ~~به تفحص و محاسبت سنگ پارهآ چند خشک و گیاه ریزهآ حشیش - که تو آن را
~~مال
# ~~و نعمت میخوانی وآن از ذات و حققت تو حداست و با تو هیچ تعلق ندارد- در
# ~~تحصیل ونگاه داشت آن چگونه حد وجهد می تمایی و صفت و صورتی که آن آرایش
# ~~و زیور جان تو تواند بود ووجود آن موجب کمال تو و عدم آن سبب نقصان تو
~~و
# ~~سعادت دنیی و آخرت تو به واسطهآ آن حاصل می شود و خسارت و شقاوت دوجهان
# ~~تو بجهة فوات آن صفات است - اهمال کنی وبه وجود ، عدم آن التفات
~~ننمایی؟
# پس چون این طریقت عادت تو شود و این سیرت خوی تو گردد
# ~~نفس تو با حسنات القت گیرد و از سآت تغرب (1) تماید وسلوک این طریقت و
# ~~مالازمت این سیرت کافهآ خلق وسآیر برایا را واجب بود _خاصه پادشاهان و
~~ارباب
# ~~ملک ودولت را ، که ایشان اکمل و افضل خلایقاند ، و چنانچه در امور
~~جسمانی PageV01P058
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0141.png)

# ~~ایشانرا شرف تقدم حاصل است در امور نفساتی و ms055 خصایص روحانی نیز باید که
# ~~مرتبت و منقبت بکمال و تمام حاصل باشد .
# و نوع دوم از سیاست تدبیر منزلست و رعایت کدخدایی و تعاهد اهل و ولد،
# ~~و حکماییان کردهاند که اجزاء منزل پنجاتد : کدخدای ، و کدبانآو ،و
~~فرزند ،
# ~~و چا کر، وقوت.
# و در رعایت و ساست هر یک تدبیری و ترتیبی است که شرح و تقریر آن
# ~~ایق این موضع نیست و دراین مقام غرض چیز دیگر است.
# و نوع سیم، سیاست مدنی است و آن تدبیر و ترتیب شهر و مملکت و ولایت
# و رعیت و لشکر است . و نسبت خانه به کدخدای چون نسمت مملکتست
# ~~به پادشاه. چه این خانهآ بزرگست و آن مملکتی خرد، و چنانچه کدخدای را
~~تدبیر
# ~~خانه از امور کلی و جزوی واجیست، پادشاه را رعایت و سیاست و تدبیر و
~~ترتیب
# ~~امورکلی وجزوی واجب ، واز احوال همه تفحص نمودن و یر سایر امور واحوال
# ~~جمهور واقف بودن، والا از حیز ضط بیرون افتد واز قانون حفظ تجاوز کند .
# واول چیزی که بر پادشاه واجب باشد محافظت دین و نفس ومال خود، وتا امکان
# ~~سعی نمودن وجد [که آخود را در مقام جدال وقتال نسفکند و در معر که - که
~~کشش
# ~~و کوشش ساید - وبا اعداوخصوم مقابله ومعارضه نکند ، وتا تواند با دشمان
~~یراه
# ~~رفق و مدارا در آید ، و طریق صلح با ایشان نماید ، از آنکه در نهادن
~~بناد مصاف
# ~~و کاشتن نهال خلاف [123] خطر جانست وهدم قواعدخان ومان- از آن خود
~~وچندین
# ~~هزار مسلمان ، و امسد ظفر بریک جانب مقصور نیست، و از یک طرف متوقع
~~ومنظور
# ~~نه]، بلکه آن دختری] است در مشیمهآ امکان وغیب مستور، و گوهری است در
~~کان
# ~~یخت و اتفاق مخزون ، شعر .
# # در آن، کوش تا جنگ باز افکتی %~% و گر چنددانی که شان بشکنی
# و از اسکندر سؤال کردند که این چنین ملکی در کمال سلطنت و چنین حکمی
# ~~وقدمر ی بجاخدقو ترا مه ms056 چه خصلت حاصل شد: گقت : بدانکه دوستان را
~~PageV01P059
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0142.png)

# ~~به رقیه احتیال نگاه داشتم ودشمنان را به حمله استمالة دوست گر دانیدم
~~.
# و چون او بر مملکت فارس مستولی گشت و دارا را به مذبح هلاک بردند، ته
# ~~ارسطاطالیس نوشت که در مملکة فارس گردنکشان ساراند، اکنون من بر آتم که
# ~~سر آن گردنان بردارم و آن ولایت را بی آن سران و سروران بگذارم ، [125
# ~~ارسطاطالس در چواب نوشت که: زنده را هر گاه که خواهند ازلیاس حیات
~~عریان
# ~~توآن گردانید اما در قدرت خلق تباشد که مرده را لیاس حات در بوشند.
~~آزادانرا
# ~~به احسان، بندهآ خود گر دان- که: الانسان عسد الاحسان- واگردر هالا
~~کایشان سعی
# ~~نمایی وبه افناء ایشان مثال فرمایی شاید که روزی به مشورتی ایشانرا باد
~~باید کرد
# ~~و به احتیاجی برفوات ایشان تحسر باید خورد ، آنگاه آن ندامت و پشیمانی
~~فایده
# ~~ندهد و آن تحسر د گرسود ندارد. شع.
# احسن الی الناس تستعبد قلوبهم %~% فاال ما استحد الانسان احسان
# و پادشاه باید که چیزی از کسی ستاند که اگرخواهند باز دهد تواند.
# دیگر از کمال سیاست پادشاه آنست که عاملان عاقل متدین به ولایت فرستد
# ~~و از ایشان حجتهاء محکم بر سرجمع و محافل غاص باز گیرد که بیرون از
~~فرمان
# ~~زیادتی [126] تکند و هرنااهلی و ظالم طبعی بر سر بند گان خدای تعالی
~~مسلط
# ~~نگرداند ، ومال وعرض مسلمانان در معرض تلف نتهد ، و رعیت خود - بی آشکه
# ~~فایدهای به وی عابد باشد - عاجز و درویش نگرداند . شعر.
# کان شهی کز عوام مابه ربود %~% بن دیوار کند و بام اندود
# و از امرآ بنی اممه پرسیدند که موجب زوالملک وسب اتقضاء دولت شما
# ~~چه بود؟ درجواب گفتند... (1) بعنی به آن حامهاء دمادم و ساغرهای لبالب
~~که آتش فنا
# ~~در خر من توش و هوش زدی و دود فساد از مکمن عقل وخرد بر آوردی، و آن
~~شکر-
# ~~خواب بامدای که اجفان یادام بصررا چنان درهم ms057 می پیوست که تا چستتاه
~~آنرابه
# ~~سنگ تکلیف و تعنسف نمی توانست شکست . بت:
# ~~هر کش از سرمهآ ابلس بود تکحلی PageV01P060
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0143.png)

# و عرض ومال مسلماتان در کف تصرف و تحکم نااهلی چند نهادن که ترس
# ~~خدای و شوم خلق از دل و دیدهآ ایشان رمیده بودی و گوش هوش ایشان
# ~~از مالک دوزخ نداء : لن تفلحوااذاابدا شنده . بیت .
# بوده در راه دین قلیل عمل %~% بهر دقیی شده طویل امل
# گشته مانند دیو در تلییس %~% شده اورا بدل مرید آبلیس
# و گقته اند که در شهری که نااهلی شریر پادشاه باشد مقام در آن شهر حرام
# ~~بود. و آورده اند که عاملی از آن معویه در ولایتی بود، مگر روزی در پیش
~~آن
# ~~عامل برسبیل تعجب می گفتند که فلان شخص باخواهر خود در فراش شهوت جمع
# ~~میشود و بااو فعلی خارج از جادهآ شرع می کند . عامل ، این معنی را بدین
~~عبارت
# ~~بر ربان راند که : اگر مرا هژار دینار بدهند این معاملت نکنم .
# حکایت این مجلس، هم یدین عبارت، با معاویه رسد. دز حال به احضار عامل
# # مثال داد ودر گوشهآ خانهآ عزل اورا جای فرمود و دست حکی %~% 128 او را
~~از تصرف
# ~~عمل کوتاه کرد . عامل چون بر دفتر عمل رقم جریمه نمیدید موجب عزل خود
# ~~از تزدیکان حضرت سؤال کرد . چون انهاء کردند ، معاویه گفت : او مردی
~~است که
# ~~از بضاعت سخن دانی سرمابه ندارد و از پیرایهآ سخن گویی آرایشی بدست
~~نکرده
# ~~است : تعیین هزار دینار کردن در دفع آن فعل بدان میماند که اگر بران
~~هزار
# ~~دینار چیزی برافزایند تن دران کار دهد و پران فعل اقدام تماید .
# دیگر ، بک باب معظم و بک طریق مستقیم در کار ساست نفس خود، آتست
# ~~که ندماء و جلساء پادشاه مردمان دانا و ارباب عقل و کیاست باشند، وبا
~~کمال عقل
# ~~و دیانت از بد گویی وید سکالی احتراز کند واز هزل و مزاح اجتناب ms058 نماید.
~~ست :
# شه چو بنشست بردریچهآ هزل %~% ملک بیرون برد رروزن عزل (1)
# از آن سبب که مردم ، آداب و اخلاق ازهم قرین خود استفادت کند %~% 9
# ~~و حرکات و سکنات از هم نشین خود دزدد ، بیت .

PageV01P061

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0144.png)

# عن المرء لاتسأل، وابصر قرینه %~% فکل قرین یالمقارن یقتدی
# بلکه پادشاه پاید که مجالست و مؤانست طایفه ای را اختیار کند از اهل فضل
~~وا
# ~~حکمت وخداوندان علم وخرد که باشرف حسب و نسب و کمال هنر و ادب [و
# ~~طلاقت روی و ذلاقت زیان وفصاحت وملاحت منظر، سبک روح و لطیف حر کات
# ~~باشند تادل او ازروشنایی علم وحکمت روشن وصافی شود وفهم وهوش اومر
~~شناختن
# ~~حقایق و دقایق را شایسته و مستعد گردد، و طبع او از مردم عامی و بازاری
~~ممتاز
# ~~شود. بیت :
# هی صحیت مماد با عامت %~% که چو خود مختصر کند ثامت
# تا نباشی حریف بی خردان %~% که نکوکار بد شود ز بدان
# باد کز لطف اوست جان بر کار %~% زهر گردد همی به صحبت مار
# بابدان کم نشین که درمانی %~% 130 خو پذیرست نفس انسانی
# زرد،روی زر، از قرین بدست %~% ورنه سرخست تاقرین خود است
# روغن کنجدی که نامش عام %~% شد ز گلها عزیز و نکو نام
# چون بگلها سپرد نفس ونفس %~% روغن کنجدش نخواند کس
# صحبت ابلهان چو دیگ تهیست %~% کزدرون خالی از برون سیهیست
# وچون پادشاه با اهل دانش و حکمت نشیند شکوه و هیبت او در دلهاءآ مردم
# ~~از خاص و عام ودور و تزدیک پیدا آید و نام و آوازهآ او بزرگ شود ، و
~~صیت عظمت
# ~~او در آفاق و اقطار جهان منتشر شود و تعظیم و بزر گ داشت او بر جملهآ
~~خلایق
# ~~واجب گردد .
# و دلیل برین، پادشاهی اسکندر است که چون با حکما نشست وخاست داشت
# ~~و یا خردمندان و خداوندان دانش اختلاط و آمیزش کرد و حکمت و دانش ایشان
# ~~راکار بند شد و بررأی و تدییر ایشان ms059 بنیاد کارها نهاد [131] ملک
~~اوچگونه بزرگ
# ~~شد و نام او اندر جهان چگونه باقی ماند و بر پادشاهان روی زمین چگونه
~~حاکم
# ~~و چیره گشت ، و از ملوک پیشین که جهان و جهانیان مطیع قرمان ایشان
~~بودند و PageV01P062
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0145.png)

# ~~پادشاهانی که بعد از وی بر سریر حکم ایالت متمکن گشتند، هیچکس را آن
~~بزر گ
# ~~نامی نبود که او را . و این مرتبت راهیچ سبب دیگر نیست جز مصاحبت اهل
~~عقل و
# ~~حکمت
# و بعد ازملوک طوایف، اردشیر بابکان که اقتدا به وی کرد و شابورذ والاکتاق
# ~~و انوشیروان از ملوک عجم ومأمون از میان ملوک عرب که چون همین خوی و
# ~~خصلت اختیار کردند و برین راه و رسوم رفتند چگونه بزرگی و چیر گی
~~یافتند
# ~~و نام و صیت ایشان چگونه در جهان باقی ماند .
# دیگر از لوازم اخلاق پادشاهان حسن وفاست ؛ ازانکه غدر و بی وفایی خلقی
# # بغایت نکوهیده است ، چه در اول مشتمل است بر زشت [خویی %~% و بد -
# ~~سیرتی ، و دوم بر مضرت و زیان کاری و خطر هلاک .
# و در کتاب منزل الهی قرمود : اوفوابالعهد ، و راویان اخبار نبوی روایت
# ~~کردند که الکریم اذا وعدوفی . و دیگر فرمود که اقربکم متی غدأ فی
~~الموقف
# ~~اصدقکم للحدیث واوفا کم بالعهد واحسنکم خلقا، یعنی درموقف اعلی وحضرت
~~خدای
# ~~تعالی منصب قربت من کسی را دست دهد که سهام کلام او ازمر کزعرض صدق دور
# ~~نه افتد ، و امانت و امانات عهود بمؤدیان وفا بازرساند ، وبجزاز انجاز
~~آن جوازی
# ~~نداند و رایحهآ خلق و نسیم عرف عرف او به مشام خاص و عام وکرام و لیام
~~برسد ،
# ~~و گروهی از ائمه برآنند که آنجا که فرمود ، عزمن قائل: وانک لعلی خلق
~~عظیم،
# ~~بدین ، ایفاء عهد خواست .
# و پادشاه باید که از وعده دادن و میعاد نهادن گریزان باشد - از خوف
# ~~ابفاء آن مواعید که نباید که بسبب واژونگی روز گار خال خلفی برچهرهآ آن
~~وعده
# ~~تشیند ms060 و عار آن بعرض بی عوار باز گردد، [133] وچون زبان مرتهن گردانید
~~وسر
# ~~قبول دران انجاز جنبانید، مجهود دران مبذول باید داشت و آنرا به وفا
~~اقران داد .
# ~~بست-
# وعده واجب کند وفا بر مرد %~% ترک واجب کنی حرام بود PageV01P063
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0146.png)

# وعدهآ خود تمام ناکردن %~% سیرت مرد نا تمام بود
# جام وعده خمار انگیزد %~% گرنه در وی وقا مدام بود
# وعده تا دادن وعطا دادن %~% بهترین سنت %~% کرام بود
# چه اگردرین باب تأخیری یاتهاوتی رود اعتماد ووثوق از مواعد او برخیزد .
# و عطاء او همه آن دانند که به حرمت نقد موجه باشد وهرچه آنرا زینت
# ~~نقدیت حاصل نبود آترا برجریدهآ لاف وگزاف نویسند، و رقم سفلگی کشند و
# ~~عطا و سخاء پادشاه که پیوسته به شعار منقود (1) بر آراسته نیاشد زیور
~~قبض معاینه
# ~~نداشته بود، و گفتهاند : الکریم اذا وعد وفی.
# # 2133 و انی اذا اوعدته او وعدته %~% لمخلف ایعادی ومنجز موعدی
# و در تاریخ آل برمک آوردهاند که کسی از خالد برمکی التماس عطایی کرد،
# ~~گفت : امروز ترا به رایحهآ وعده معطر کنم و فردا به انجاز وفاء آن منور
~~تا از دو
# ~~لذت محظوظ گشته باشی و از دو نعمت التذاد یافته : لدتی مأمول و نعمتی
~~مأکول.
# از امهات اخلاق ارباب سساست واصحاب ریاست ، کتمان اسرار و پوشید گی
# ~~رازست واین خلق از خواص حضرت رسالت بودی : وفرموده است - علیه الصلوة
# ~~والتحیة ، استعینوا علی انجاح الحوایج بکتمان السر، یعنی به وقت تدبیر
~~امور و
# ~~انجاح حاجات ، سرپوش استار از طبق افکار خود برمگیرید ومکنون ناظر و
# ~~سخزون ضمیر در پیش انظار اغیارظاهر و مکشوف مگرداند ، و بهنگام که
~~عزیمت
# ~~جایی او را پیش آمدی ذکر آن جانب که مقصد عزم بودی پوشده داشتی و سخن
# ~~از طرفی دیگرراندی وذکر[135] توجه دیگرجای فرمودی تامحتالان وبد سکالان
# ~~روی مکر و حیلت بدان جاتب نکردندی و دام احتیال و افتعال بران جهت
# ~~تگستردندی . بیت :
# در دل خود چنان نهان کن ms061 راز %~% گر بجوید دلت نیابد باز PageV01P064
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0147.png)

# پس پادشاه باید که به محافظت اسرار خود غایة الجهد بکند و آن را باهیچ
# ~~آفریده در میان ننهد ، چه اگر کسی از خدم و حواشی خود امین و معتمد
~~داند و
# ~~نفایس خزانهآ اسرارپیش اومکشوف گرداند هر آینه او را نیز صاحب سری و
~~معتمدی
# ~~باشد که خواهد تا بضایع اسرارییش او ودیعت نهد و اورا همچنین امنی و
~~معتمدی
# ~~بود ، و این به حد کثرت انجامد وعاقبت چون بازبینی سری که در قعر قبور
~~صدور
# ~~می بایمتی بر سر تیزهٔ‌ کشف وظهور باشد .
# و آنچه گفتند : کل سرجاوز الاثنین شاع ، نزدیک محققان آنست که بدین
# ~~دولت میخواهد که دومصراع درسخن است (؟).
# دیگر از مواجب احکام ارباب ساست مشورة است ، و این معنی
# # خاص وعام را ضرورت باشد الا سما پادشاهان و ارباب حکم ر %~% که امور
~~عظام
# ~~وخطوب حسام بدیشان حوالتست . ودلیل برین ، خطاب حق است بمهتر و بهتر
# ~~خلق که : شاورهم فی الامر ، وپیغامبرعلیه افضل الصلوة فرمود : لن یهلک
~~امرؤعن
# ~~مشورة ، یعنی هر که پناه تمام یه مشورة برد از مهلک زلل وخلل خلاص یافت
~~ویشت
# ~~استناد به اطوار اعتماد باز نهاد . بیت :
# اذا بلغ الرأی المشورة فاستعن %~% حزم تصیح او نصحة حازم
# ولاتجعل الشوری علیک عضاضة %~% فان الخوافی قوة للقوادم
# مشورة رهیر صواب آمد %~% در همه کار مشورة باید
# کار آفکس که مشورة نکند %~% نادره باشد ار صواب آید
# ......... (1) گوید که اگر مرا مهمی خطیر بعد از مشاورة در معرض فوات
# ~~137 افتد دوسترازان دارم که بی مشاورت فایت گردد .
# و پادشاه با ید که در هیچ کار معظم و خطب جلیل بی سابقهآ مشورة[
~~اقدامنکند، از
# ~~آتکه حکما گفتهاند که هر گاه که دو رأی در تدبیر امری جمع شود نتیجهآ
~~آن جز PageV01P065
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0148.png)

# ~~صواب نباشد .
# و کسانی که ایشان را صلاحیت و شایستگی مشورت بود آنان باشند که
# ~~ابشان به کمسال عقل ومتانت رأی و ms062 قرط دیانت و امانت موصوف باشند
# ~~و وفور نصح و ارشاد ایشان معلوم شده، وحسن محبت ومودت و نیکخواهی ونک
# ~~اند یشی ایشان محقق گشته، وهررایی ومشورتی صنفی وطایفهای خواهند که
~~مناسب
# ~~و مشا کل حال ایشان بأشد ؛ مثلا درباب اقدام واقتحام وکشش و کوشش وشخون
# ~~و تعبیهاء جنگ وحدال وخدعهاء حرب وقتال و امثال این عزایم با اهل حنگ و
# ~~جدال و خدعهاء [مشورت باید، که رأی اهل] قلم و عمایم لایق وموافق نبود،
~~از
# ~~آن که بر طبیعت این طایفه و جبلت این قوم جبن و بد دلی وطلب سلامت غالب
# ~~باشد
# 138] و آوردهاند که ابو جعفر منصور خلیفه در کشتن بومسلم با بزر گی
# ~~از اهل علم مشاورة کرد ، او گفت : ای امیر المؤمنین ، من اهل این
~~مشاورت نباشم
# ~~از انکه از من این رخصت و فتوی صادر نشود که مسلمانی که منصب خلافت روی
# ~~زمین ترا حاصل کرده باشد هلاک شاید کردن، و باشد که صلاح ملک وخلافت
~~تودر
# ~~هلاک او بود، و ازینجا گفتهاند لکل عمل رجال .
# دیگر نسکوتر خلقی و پا کیزه تر سیرتی که متضمن به وصول هر سعادتی و
# ~~متوصل بحصول هر مقصودی وکرامتی باشد تعظیم علم واحترام علماست ، چنانچه
# ~~فرمود ، عزمن قائل : والدین اوتواالعلم درجات؛ واخبارنبوی هم بدین
~~ناطقست
# ~~که العلماء ورثة الانباء ، وجایی دیگرفرمود - علیه الصلوة والتحبة :
~~النظرفی وجه
# ~~العالم عبادة.
# واعتقاد پادشاه می باید که چنان بود که ملک خود را نتیجهآ قلم و ثمرهآ
~~فتوی
# ~~علماء دین شناسد که : الدین والملک توأمان . بت.
# 135 بدان ای خردمند با آفرین %~% برادر بود پادشاهی و دین
# نه بی تخت شاهی بود دین بپای %~% نه بیدین بود شهریاری بجای PageV01P066
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0149.png)

# دو دیباست در یکد گر بافته %~% بیاورده پیش خرد تافته
# فه از پادشا بی نیازست دین %~% نه بی دین بود شاه را آفرین
# نه این زان نه آن زین بود بی نیاز %~% دو انیازشان دیده ام نیک ساز
# چو باشد ms063 خداوند داد و خرد %~% دو گیتی همه مود دنیی برد
# چو دین را بود پادشا پاسبان %~% تو این هردور اجزیرادر مخوان
# وملک بحقیقه ملک أسلام است چنانچه فرمود علیه الصلوة والتحة : زویت
# ~~یالارض فآریت مشارقها ومغاربها وسیبلغ ملک امتی ما زوی بی، یعنی ارجاء
# ~~زمین را در نوردیدند واقاصی وادانی مشارق و مغارب آن در نظر بینش من
~~آوردند
# ~~و زود باشد که ملک امت من بآتجا رسد 140] که من نمودهاند .
# و صاحب دیوان علاءالدین عطاملک در تاریخ جهانگشای آورده است که
# ~~ین معجزه حدیث در شهور ششصد وچهل نه عجری برجهانیان ظاهر شد ومکشوف
# ~~گشت : در اوابل حلوس متو نککقا- که در اقصی بلاد مشرق که اردوی او بود-
~~قاضی
# ~~القضاة حمال الملة والدین محمود الخجندی رحمه الله با ایمه ومشایخ
~~اسلام بر در
# ~~سراپردهآ او نماز عیداضحی گزاردند وخطیه گفتند مطرز به نعت خلیفهآ وقت
~~، وقا آن
# ~~گاو و گوسفند جهت ضحایا قرستاد ؛ وخطیب و دیگرایمه را تشریف عدی داد و
# ~~جماعت مسلمانرا خوان اطعمهٔ‌ الوان به رسم عیدی نهاد .
# و گفتهاند که بهترین پادشاهان آن بود که او را در مجالس علما بیند وبترین
# ~~عالمان آن بود که اورا بر در گاه سلطان بینند، و گفته اند که مگس بر
~~نجاست نیکوتر
# ~~که عالم بر در سلطان .
# و مشایخ طریقت گفته اند که شطان چون عالم را بر در سلطان سند خرم و
# ~~شادان شود و با خود گوید ، آخر، این عالم ، زینت دنیی و آئین مملکت از
~~جاه و
# ~~مال و غلمان صاحب جمال مشاهده کند، محت دنیی- که رأس کل خطمئة - در
~~صمیم
# ~~دل او متمکن گردد ، وبه دوستی آن گرفتار شود؛ وچون سلطان را بر در عالم
~~بسند
# ~~غمناک و پژمان شود و گوید شاید که این پادشاه با خود اند یشه کند که با
~~این مال PageV01P067
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0150.png)

# ~~و اهبت وشو کت که مراست به دراین خرقه پوش گلیم دوش در ویش حال اندک
~~مجال
# ~~می ms064 باید آمد ، دلیل آنست که دین او بهترین دین منست .
# و آوردهاند که شبی مأمون خلیفه را کلالی و ملالی از اعمال واشغال دفیی
# ~~پدبدار آمده بود و میخواست که به نسیمی از انفاس بزر گان دین و سالکان
~~راه
# ~~یقین استرواحی کند ، با حسن سهل گفت اگر امر مدانی از ارباب جادهآ حق و
# ~~اصحاب سحادهآ صدق - که بکدم از صحبت او بتوان آسود و بواسطهآ صیقل
~~موعظهآ
# ~~او زنگ غفلت از آینهآ دل بتوان زدود - (1) گفت در زمانهآ ما ، رکنی
~~مشارالیه و
# ~~قطبی مدارعلیه درین فن 142] ثفیان سوریست. خلیفه گفت: قدنطق الصدق
~~بلسانک.
# ~~با شمعی و غلامی روی توجه به خانهآ او دادند. چون حلقهآ در صومعهٔ‌ او
~~بجنبانیدند ،
# ~~بعد از زمانی بسیار با اکراهی هرچه تمامتر جوابی آمد . حسن با غلام
~~آوازی در
# ~~داد که امیر المؤمنین به زیارت آمده است؛ شیخ از سر ضجرت معنی این بیت
~~در
# ~~ترنم آورد . بیت
# گفتم که روم بگوشه ای بنشینم %~% آن گو شه زمحنت توهم خالی نیست
# و در حال که در بگشاد مکبه برسر روشنایی شمع نهاد ، مأمون گفت چرا
# ~~ما را از مشاهدهآ لقای خود محروم گذاشتی؟ گفت لقاء اهل دنیی بر اهل
~~عقبی شوم
# ~~باشد. خلیفه گفت ما را به موعظهای مشرف گردان. شیخ گفت وعظی جامع تراز
~~آن
# ~~که از حضرت ربوبیت بر خلایق جهان فایض شده است نتواند بود که ان الله
~~یأمر-
# ~~بالعدل والاحسان وایتاء ذی القریی وینهی عن الفحشاء والمنکر والبغی ،
~~یعظکم
# ~~لعلکم تذکرون .
# سحان الله سبحان الله [143] زهی کمال فصاحت و بلاغت منشور الهی که از
# ~~مطاوی الفاظ عذب او سحاب معجزات بارانست و از فحاوی معانی بلند او
~~آفتاب
# ~~آبات بسنات درخشان ، بر تقدیری که اگر همین یک آیت از بار گاه پادشاه
~~اول ،
# ~~تعالی شانه وتوالی احسانه، بر خلایق اولین و آخرین و کافهآ طوایف امم
~~از انس وچن PageV01P068
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0151.png)

# ~~منزل شده بودی همه را این یک آیت بسئده ms065 بودی و هیچ سخن دیگر احتیاج
~~نیفتادی،
# ~~و اگر جملهآ قصحاء چهان خواهند که شعب و فروع و قوادم و خوافی آنرا در
~~ضبط
# ~~حصر واحصاء ودر سلک بیان و برهان آورند ، بیت :
# عاقبت زان سرای روزبهی %~% باز گشتند جیب و کیسه تهی
# ~~خلایق عالم کون وفساد را سر دوراه بهشت و دوزخ مینماید ، توع بشر را
# ~~بر سود وزیان بضاعت کمال و نقصان شرح میدهد ، دفتر دیوان فضایل و رذایل
~~در
# # پیش محاسبان حاسبوا انفسکم می نهند، طریق سلوک بر روند گان 1441 %~%
~~طریقت
# ~~هدایت وضلالت کشف می کند، مجاهدان امم قدیم و حدیث را به سرمیدان نام و
# ~~قنگ میفرستد ، حریصان مطبع طسعت را ذوق لذت و الم خیر و شر می چشاند ،
# ~~حاضران محفل تفاخر وتکاثر را خلعت صفا وکدورت حسن وقبح می پوشاند ،
# ~~مهمان سرای حدوث را منفعت و مضرت اباهای خوان دنیی و عقبی هویدا می
~~کند،
# ~~مصباح نور و ظلمت بر دیدهآ ساکنان برزخ حیرت می افروزاند ، مفتاح حل و
~~عقد
# ~~ابواب معاش و معاد به دست تصرق اولاد آدم باز میدهد . الایه : وان
~~تعدوا تعمة الله
# ~~لاتحصوها ، این همه خود فواید لفظی وعبارت مجازی بود ، اما چمال معنی
~~او[در
# ~~پردهآ غیب مستوراست ومردم دیدهآ هر نامحر می از حوالی سرادق عزت او دور
~~. شعر
# عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد
# که دار الملک ایمان را مچرد سند از غوغا
# خلیفه را رقتی عظیم روی نمود و گریان از آنجا روانه شد .
# 145 و آوردهاند که روزی صاحب نظام الملک طوس خواست که زیارت
# ~~فقیه ابواللث سمرقتدی دریاید ، تعرف احوال او باز کرد ، گفتند در مجلس
~~نشسته
# ~~است و به درس مشغول . خواجه درشد و سلام گفت . فقیه بر قاعدهآ خود از
~~جای
# ~~تجنبید و زیادت ترحتیبی وتبصصی ننمود ، و بر علیکی اختصار کرد . خواجه
~~ازان
# ~~عظیم برنجید ، برخناست و روی به خدمت سلطان ملکشاه نهاد و همچنان ازان
# ~~رتجمد گی بر روی وی ms066 اثری ظاهر بود .

PageV01P069

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0152.png)

# سلطان ازان حزن وملال استفسارفرمود، خواجه حال بی التفاتی فقیه بازراند.
# ~~سلطان فرمود: المکافاة فی الطبیعه واجیة، در مکافات این کم التفاتی،
~~معایش وادرارات
# ~~ازو فرو باید گشود و او را اثر قصد و عتاب خود نمود، خواجه گفت در
~~دفاتردیوان
# ~~چزی بنام وی از معایش و ادرارات نست .
# سلطان فرمود که آن اوقاف که در دست دارد بروی متغص باید کرد ، بلکه
# # ازدست تصرف اوبیرون باید، 146 %~% خواحه گفت هیچ وقفی بنام او در دفاتر
~~اوقاف
# ~~نست . سلطان فرمود که پس املاک وضیاع اورا موقوف باید داشت واورا به
~~حوالی
# ~~حومهآ آن نگذاشت. خواجه گفت یک بدست زمین و پک جرعه آب در جملهآ ممالک
# ~~ماوراء النهرندارد ، وهیچکس بر ضاع او کفی تخم نمی کارد .
# گفت: پس ای خواجه ، انصاف نمیدهی کسی که حال اودر دنیی بدین گونه
# ~~باشد ترا و مرا چرا تواضع نماید ؟ و وجود و عدم ما در دل او حه اثر
~~کند؟
# پیش ازین علما و فقرا (1) چنین بودهاند : با چشم و دل سیر وبرارباب ذتیی
# ~~چیرودلیر، آب روی علم در خدمت اهل دنیی نبرده و لباس عمل خود به حرص
~~مال و
# ~~منصب آلوده نکرده، لاجرم بر ملوک وسلاطین حاکم بودهاند و سهام وعظ
~~وتصحت
# ~~ایشان بر عرض قبول می آمده و سخن ایشان به نزد ارباب حکم موقع و محلی
~~عظیم
# ~~داشت . اما عالمان این دور، علم خود را دام دنیا ساختهاند و سرمایهآ
~~چاه و مال
# ~~کرده، لاجرم، علم را آب نمانده است و عالم را حرمت :
# # 141 آلوده شد به حوص درم چان عالمان %~% این خواری از گزاف بدیشان
~~نمیرسد
# # چهال در تنعم وارباب فضل را %~% بی صد هزار غصه یکی نان نمیرسد
### | شعیر
# ~~یقولون لی فیک انقیاض و انما
# # ولوان اهل العلم صانوه صانهم %~% و ڈو عظموه فی تون تعطما
# # ولکن اذلوه   فهانو دتسوا %~% محماه بالاطماعحسی
# هر چند علما را خوار کردهاند اما علم در ms067 ذات خوریر است، و درین
~~PageV01P070
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0153.png)

# ~~روز گار خود تیک اندک شده است و اکثرمردم ازان اعراض نموده و به چشم
~~حقارت
# ~~در علم و علما می نگرند . ولیکن یقین میباید دانست که مرجع علم با حضرت
# ~~رب العالمین است و سخن در علم و علما زیادت ازانست که این اوراق تحمل
~~اعیاء
# ~~آن تواند کرد ، و صفت آنرا بمختصر عبارتی در تحت بان تواند آورد،
~~وکلمهآ
# ~~مختصر مفید عاری از تکلف عبارت آنست که ابو قلابه گفته است درجواب 48
# ~~عمر عبد العزیز که از والتماس موعظهای می کرد، گفت: نافع ترین موعظه
~~آنست که در
# ~~کار خلفاء گذشته تأمل فرمایی تا آنچه خلاصه پندست ترا حاصل گردد .
# مجلس وعظ رلفتنت هوس است %~% مر گ همسایه واعظ تو بس است
# دیگر از خصال و خصایص ملوک، کرم وسخا و مروت و عطاست، واین خلقی
# ~~است که شمول و عموم او زیادت از جمله اخلاقست و احتیاج مردم بدان بیشتر
~~، واز
# ~~درای این معنی فرمود، علیه السلم، که الجنة دار الاسخا، یعنی بهشت،
~~خانهآ جوانمردان
# ~~است. و چای دیگر فرمود که سخاوت درختی است در بهشت ، هر کسی که دست در
# ~~شاخ او زند هر آینه او را به بهشت کشد . وجایی دیگر فرمود که سخی
~~نزدیکست
# ~~به بهشت و دور است از آتش، و بخیل دور است از خدای و بهشت، و تزدیکست
~~به
# ~~دوزخ -
# و حقیقت آنست که دل گشاده و کف کریم دلیل سعادت مردم بود، و بخل و حوصلهآ
# ~~149 تنک دلیل شقاوة، و قال عز اسمه: قمن یردالله أن یهدیه، یشرح صدوه
~~للاسلام(1)
# ~~و من یرد ان یضله یجعل صدره ضقا حرجا ، و سزاوارترین کسانی که به این
~~صفات
# ~~موصوف باشند یادشاهان وحاکمان اند، از انکه ایشان پیوسته دام صید دلها
~~گستردهاند
# ~~وخلایق جهان رابه صوب هواء وولاء خود دعوت کرده ودانهآ این دام، کرم
~~واحسانست.
# ~~ییت:
# احسن الی الناس تستعبد قلوبهم %~% فطال ما ms068 استعبد الانسان الحسان
~~PageV01P071
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0154.png)

# گر پسند نمی آیدت که وقت ثنا %~% نهند بر تو کسی را بمکر مت تفضیل
# کرم نمای وعطا بخش بیشتر زهمه %~% که هست باعث مدح جمیل بذل جلیل
# گر از سخا بنمایی به فعل یک برهان %~% به است از انکه بگویی به قول بیست
~~دلیل
# و گفته اند جبلت القلوب علی حب من احسن الیها وبغض من اساء الیها ، یعنی
# ~~دلها بردوستی منعمان و کسانی که در حق ایشان تیکویی کنند آفریده اند
~~[150] و
# ~~بر دشمتی کسانی که در حق ایشان بدی کنند. و به حقیقت جوانمرد، توانگر
~~است
# ~~اگرنان چاشت ندارد ؛ وبخیل، درویشست اگر همه مال و خزاین عالم اوراست.
~~و
# ~~مصداق این قول حدیث نبوی است عله السلم که فرمود : الغنی غنی القلب
~~لاغنی -
# ~~المال ، ودر موضعی دیگر فرمود : بشر مال البخیل بحادث ، یعنی مصرف مال
~~با
# ~~حادثهای باشد که متوقع نبود تا در دست اتلاف وارثان افتد. شعر.
# مازاد قوق الزاد خلف ضایعا %~% فی حادث او وارث او عار
# و هر آن پادشاه که عنان عطا کشیده دارد هر گز برمر کب مراد سوار نشود،
# ~~و جوانمرد محبوب دلها بود وبه طبع خلایق او را دوست دارند . ودر حکمت
# ~~عملی مسئله ایست که صاحب آن صناعت فضیلت حریة را بر قضلت عدالت ترجیح
# ~~نهاده است و برهان بدین هیأت می گوید که عدالت را با حریت اشتراک است
~~در
# ~~باب معاملات ووجوه اخذ واعطا، چه عدالت دراکتساب 151] مال افتد بدان
~~شرط
# ~~که درو واجیست و حریت در انفاق مال هم بدان شرایط مذ کور ، و اکتساب
~~چون
# ~~اخد بود انقعالی بود و اتفاق چون اعطا بود فعلی بود، پس حریت فاضلتر از
~~عدالت
# ~~باشد چنانچه فعل فاضلتر از انفعال باشد .
# و مردمان حر را دوستراز عادل دارند هرچند که تعلق نظام عالم به عدالت
# ~~بیشتر ازان بود که به حریت- ازانکه خاصیت فضیلت ، فعل خیر است نه ترک
~~شر، و
# ~~محبت مردم [و ms069 ثنا ]گفتن مرحر را از جهت بذل مال است نه از جهت جمع آن ،
# ~~و حر جمع مال نه از برای نقس مال کند بلکه ازبرای تصرف و انفاق کند ، و
~~فقر
# ~~او را ازین فعل چمیل باز ندارد ازانکه او کسوب بود از وجوه چمیله و در
~~کسب PageV01P072
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0155.png)

# ~~کسل نکند بهر آنکه اورا این فضلت بوسیله مال حاصل میشود. اما از تضییع
~~و تدمیر
# ~~و بخل و[...] محترد باشد ، پس هر حری عادل بود اما هر عادلی حر قبود .
~~و از
# ~~ینجاست که چون مردم 52   نام کریمان میشوند و قصهآ جوانمرد میخوانند
# ~~فشاطی در ایشان پدیدار می آید و اگر چه هیچ فایده از ایشان نیافته
~~باشند، همچون
# ~~حاتم طایی و آل برمک و امثال ایشان ، وبر ایشان دعا و ثنا گویند .
# و حال قصهآ بخیلان برخلاف این ، که بر ایشان لعنت کنند و نفرین فرستند،
# ~~و درسیر النیی آورده است که چون عدی پسر حاتم طایی به حضرت رسالت رسید
~~،
# ~~او راحرمت داشت ورداء مارک خود بگستر ید و او را بر ان جای ساخت وفرمود
~~که
# ~~اذا اتا کم کریم قوم فاکرموه، بعنی چون از خاندان کرم کسی بشما رسد او
~~را
# ~~گرامی دارید و عزیز داشت کنید . وقصهآ آل برمک تا قیامت مردم خواهند
~~خواند
# ~~و بر ایشان ثنا خواهند گفت و رحمت و رضوان بر روان ایشان خواهند فرستاد
~~.
# و یکی از بزرگان گفته است که از جملهآ طبقات مردم که بودهاند من هیچ
# ~~قوم را عاقلتر از ایشان نمی شناسم 153] ازیر اکدنیی ومتاع دنیی را به
~~چشم عقل
# ~~قدیدتد و بحق المعرفة بدانستند، چتان یافتند که او را هیچ دوام و بقا
~~نخواهد بود
# ~~وچون سایهآ ابر تابستان وهواء صبیان سریع الزوال وقریب الانتقال خواهد
~~بود ،
# ~~آن را در وجه نام و ننگ نهادند و به حطام فانی نام باقی بدست آوردند .
~~بست .
# سرای سپنجی نماند بکس %~% ترا نسکویی باد فریاد ms070 رس
# و در تاریخ آل بر مک آمده است که سایلی در پیش تخت خالد برمکی شد (1)
# ~~و گفت به حق خویشی که میان ما هست مراصلتی فرمای که تنگدستی دارم .
~~یحیی
# ~~در وی نظر کرد، اورانمی شناخت و دروی اهلیت قربت خود ندید ، گفت ای
~~خواجه،
# ~~من ترا تمی شناسم و شجرهآ خویشی خود با تو ندیدم. سایل گفت آخر نمی
~~بینی که
# ~~کلاه من از پارهآ جبهآ تست؟ یحیی از غایت مکارم اخلاق گفت راست گفتی،
~~این
# ~~قریتی و قرابتی تمام است ، او را عطایی جزیل داد.

PageV01P073

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0156.png)

# 154 وهم آورده اند که روزی بحیی ملالی داشت، سایلی از و چیزی خواست.
# ~~بحیی گفت از دست مردم وکثرت سؤالات ایشان ملول شدم و به ستوه آمدم .
~~مرد
# ~~گفت : ای وزیر ، ملول نمی باید شد و ملالت به خود راه نمی باید داد ،
~~ازین مسند
# ~~فرودآی و این منصب و شغل بگذار به من تا هیچکس با تو کار ندارد (1) و
~~هیچ
# ~~آفریده گرد تونگردد . (2) یحیی ازان چواب درعرق خجالت افتاد و بعد ازان
~~هیچ
# ~~سایلی را بی حصول مقصود از پیش خود باز نگردانید .
# آورده اند که ابوالعیناء از وزیری چیزی خواست. وزیر گفت: آری ، چون
# ~~فارغ شوم کار توبکذارم . ابوالعینا گفت : ای وزیر ، گاهی که تو فارغ
~~شوی مرا با
# ~~تو هیچ کار نباشد و من و تو در مقام عطلت مساوی باشیم ویگدیگر را مزاحم
~~تشویم.
# ~~و درین معنی خوش گفته است :
# تحیل علی الفراغ قضاء حقی %~% و انت اذا فرغت تکون مثلی
# فلا ادعی بخادمک المرجی %~% ولا تدعی بمولانا الاجل
# 155] آورده اند که شخصی از معن زایده قدری حنا خواست ، معن آنرا
# ~~انباتی حنا فرستادو بدرهآ زر در میان آن پنهان کرده، وبه وی نوشت که
~~حتا در بتد
# ~~و سپوسهآ حنا خرج کن.
# و کریمی مایه دار بایسار که نام جملهآ کریمان عرب و عجم بر طاق نسیان
# ~~نهاد وصبت سایر چوانمردان شرق ms071 و غرب پباد فنا برداد در تاریخ ششصد و سی
# ~~هجری از اروغ پادشاه جهان گیر چنکزخان ، اکتای قاآن بود که عطاء
~~بکروزهآ
# ~~او سرمایهآ خزاین و دفاین ملوک جهان بودی ، و در مدت پادشاهی او هیچ
~~سایل و
# ~~خواهنده از حضرت اومحروم باز نگشت ، و مختصرتراحسان او دویست بالش وصد
# ~~بالش زر خراجی بود که پنجاه هزار دینار وصد هزار دینار برمی آمد؛ و آن
~~مدایح
# ~~که شعراء عرب و عجم در وصف دیگران بمجاز اطلاق کردهاند درشان او واحسان
# ~~او به حقیقت تصور باید کرد . وعطا وسخاء او یه برات و حوالات 1561]
~~نبودی PageV01P074
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0157.png)

# ~~بلکه از خزانه نقد به قیض معاینه دادندی، واگر تویستد گان و صاحب حمعان
# ~~دران مضا یقتی ومما کستی کردندی و قا آن از آن آگاهی یافتی فرمودی که
~~آن را
# ~~بمضاعف کردندی ، و ایشانرا گفتی وفرمودی که فایدهآ مال جز اکتساب نام
# ~~نکو تست پس هر که عطای من ازسابل منع می کند به حقیقت دشمن من اوست که
# ~~نکو نامی من نمی خواهد. وهر کس که شرح و تفصیل خواهد که حکایات کرم
# ~~و روابات فعم او مطالعه کند باید که تاریخ جهانگشای که صاحتب دیوان
~~علاءالدین
# ~~جوینی جمع کرده است بدست آورد. شعر .
# # آن خسروان که تام تکو کسب کرده انه %~% رفتند و باد گار از ایشان جز آن
~~نماند
# # بوشین روانا گرچه فراوانش گنج بود %~% جز نام نیک از پی نوشین روان
~~نماند PageV01P075
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0158.png)

### | شل
# # و بار گاه سلاطین و ملوک باشد بر کار کردگان مملکت و بر گماشتگان %~%
~~157
# ~~این پادشاه .
# ~~و بش کاری ناصح چاره نآشد.
# وببغامیر- علیه الصلوة والتحیة - فرمود که مرا جهار وز برست : دودر آسمان
# ~~و دو در زممن، اما وزیران آسمان جبرئیل است ومکائیل، ووزیران رمین
~~ابوبکر
# ~~تکص   . (1) و دمگر فرمود علیه السلم که حق تعالی چون به بندهای تیکی
~~خواهد
# ~~او را وزیری صالح دهد که اگر چیزی فراموش کند او را ms072 باد آورد، و چون
~~باز
# ~~باد اورد او را براتمام آن باری دهد. وموسی علسه السلام چون تحمل بار
~~امانت
# ~~رسالت تتوانست کود در مناحات گفت : احعل لی وریرآمن اهلی، چون وریری از
# # اهل خود خواست ، برادرس را158 %~% هارون وزبی او گرداند .
# و اشتقاق لفظ وزیی از وزر است. و در هر مملکتی که وزبری کافی نیاشد آن
~~PageV01P076
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0159.png)

# ~~پادشاه را پشت وپناه نباشد . وپادشاهانی که اهل چداند کار ایشان تیغ
~~زدن و ولایت
# ~~گشادن ودشمنانرا قهر کردن بود، و آنکه اهل هزل باشد به صید و تماشا و
~~عشرت
# ~~مشغول بود ، حفظ مصالح ولایت و نظم امور ممالک واستیفای (1) حقوق
~~دیوانی، و
# ~~جمع وجوه سلطانی، وضیط حساب ولایات وترویج ارزاق عسا کر، وسد ابواب شطط
# ~~و گزاف، و قمع ارباب اسراف و اتلاف را هر آینه کسی _ باید و آن وزیر
~~مرشد و
# ~~شریک ناصح و صاحب مدبر و قلم زن مشفق باشد .
# و بحکم این قضیت اشغال و اعمال وزیر در حفظ مایهآ مملکت و ساختن پیرایهآ
# ~~دولت زیادت از اقیال و اعمال پادشاه، وازجهة این معانی است که او را
~~شریک ملک
# ~~می گویند، و ازین سب بود که صاحب نظام الملک طوسی درجواب سلطان ملکشاه
# ~~گفت - بوقت آن که[5   چماعتی اورا در خدمت سلطان غمز کرده بودند وسلطان
# ~~بخواجه پیغام داده بود که مگر تودر مملکة شریک منی؟ بفرمایم که دستار
~~ازسرت
# ~~بر گیرند - و خواجه گفت که دستار من و تاج تو در هم بسته است، و گویا
~~خود
# ~~فالی غیبی بود که چون ملاحدهآ ملاعین در نهاوند خواجه را شهید کردند
~~بعد از یک
# ~~ماه سلطان در بغداد وفات یافت، وشعر معزی (2) برین دلیل است . بیت :
# # رفت دریک مه به فردوس برین دستور پیر %~% شاه برتا از پس او رفت در ماه
~~دگر
# و یکی از خلفا وزیر خویش را تربیت می کرد و می گفت ما دو شریکیم در
# ~~یک مایه. ms073 وزیر گفت ای امیر المؤمنین این خودتشریف انعامی است و تعظیم
~~اکر امی
# ~~که در باب و بارهآ بنده میفرمایی، فرقست بسی میان [ این دو] . کارامیر
~~المؤمین
# ~~فرمان دادنست بیخوف عاقیت وفکرخاتمت ، و کار بنده جان دادنست با خوف
~~عاقبت
# ~~و قکر خاتمت. تو غم همه جهان ازدل خود بر گرفتهای [160] و بردک من
~~نهادهای
# ~~و من دین و دنیای خود به باد دادهام و در خدمت تو ایستاده .
# و حققت حال وخلاصهآ مقال آنست که هسچ شغل درجهان آن خوف وخطر
# ~~ندارد که وزارت سلطان، و فصول مشبع با نظایر وامثال درین اوراق تقدیم
~~یافت به PageV01P077
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0160.png)

# و بعضی را از اهل کاست چون محبت ریاست در غریزت ایشان ممکن بود
# ~~خواستند که از این شغل به ظاهر و صورت تجاهل و تخامل کنند و این کار
~~خطیر
# ~~پرخطر در خفه گزارند ، و در ظاهر از اسم و رسم آن محترز ومحتنب باشند ،
~~و
# ~~ازان جمله خواجه احمد بن الحسین الهروی بوده است در خدمت سلطان مسعودین
# ~~محمود که به مراسم وزارت و حفظ قوانین مصالح ملک قبامی می تمودو از اسم
~~آن بر خود
# ~~اطلاق کردن محترز می بود. و استاد ابوبکر قهستانی به مدح او درین معنی
~~گفته
# ~~است : شعر [61
# وزارة الملک به صة %~% هایمة و هولها مجتوی
# یفی بهامعنی ویأبی اسمها %~% کذاک دأب الرجل المعنوی
# روزی سلطان او را گفت تو وزیری من در پرده میکنی و از اسم وزارت من
# ~~می گریزی واین معنی تراهیچ فایده ندهد، اگروقتی ترا پای به سنگ عثرتی
~~در آید
# ~~ویا خشنودی من به خشم بدل شود از عقوبت وزیران در حق تو هیچ کم نکتند ،
~~و
# ~~چون شرایط شفقت ممنمایی و آداب و اسباب کفایت بجای می آری هنوز کة ترا
# ~~وزیر سلطان خوانند بهتر ازآن که قهرمان غلامان سرای سلطان .
# و آوردهاند که مأمون خلیفه خواست که احمد خالد را وزارت دهد- او از
# ~~آن اجتناب می ms074 نمود ، گفت : ای امیر بگذار تا میان من و کمالی که مرا
~~ممکن است
# ~~پایهای بماتد تا دوستان مان امید دارند و دشمنان ازان ترسند .
# 162 و نادر می باشد که وزیری از نظر پادشاه نمی افتد و در دست او و
# ~~فرزندان او هلاک نمی شود. و وزیری که اسباب آن همه اورا جمع باشد -
~~چنانچه
# ~~قدمارا بوده است از حسب ونسب وفضل وادب وسخا و کرم وخداترسی و اشقاق
~~واهتمام
# ~~در باب و بارهٔ‌ بند گان خدای تعالی- هم نادر می افتد، ودرین زمانهآ
~~ماوزیری بااداةتر
# ~~از صاحب سعید شهید شمس الدین محمد صاحب دیوان طیب الله ثراه وجعل الجنة
# ~~مثواه نبود به حسب و نسب و فضل و ادب و سخا و کرم ، بدو آن رسید که
~~جهانیان PageV01P078
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0161.png)

# ~~مشاهده کردند .
# ودر کرمان ازعهد سلطان سعمد قطب الدنیا والدین - اناراللله برهانه- باز
~~رسم
# ~~وزیر نشانی، چنانحه معهود و معتادست از منشور و تشریف و دوات و فرع و
~~ده نیم
# ~~و علامت دیوان برمکتوبات- ازمیان برخاست .
# و بعضی از بادشاهان بزر گ بودهاند %~% 23 %~% کة، ازبرای حطام فانی،
~~ظالمی
# ~~سر مردم گماشتهاند و خلق را از دست تکالیف او معدب داشته. چنانکه به
~~عهد
# ~~سلطان سنجر تر کیی یک چشم از تر کستان خراسان آمد، او را بغاییک می
~~گفتند
# ~~تا خرواری دو سه زر بر سلطان عرضه کرد و گفت این مال به خدمت آوردم تا
~~بهتو
# ~~دهم و وزارت ستانم . سلطان یفت تو مردی تر کی، امیر سفهسالاری بحال تو
# ~~لابقتر باشد . گفت من رر به بهاء وزارت میدهم، اگر مسر نشود زر بردارم
~~و باز
# ~~خانه شوم . سلطان نخواست که اوآن رر ببرد ، رر بستد و اسم وزارت بر وی
~~نهاد.
# # او نیز تقصیر نکرد : خواص سلطان وعوام خراسان %~% ث %~% در مصادره و
~~مطالیه کشد
# ~~و مالهاء سار از ایشان حاصل آورد و مردم را زحمت بی حد نمود، تا بزر
~~کان
# ~~حضرت سلطان و کافهآ ms075 رعا با درخدمة سلطان فریاد برآوردند وشکایت فراوان
~~کردند
# # و گفتند اگر سلطان می خواست 164 %~% که بند گان و رعیت خود را مالشی
~~دهدو
# ~~تعذبب کند ، و را چنه حاحت به اعوری ملعون بود که بسشوای این کار کند،
~~و غزی
# ~~شأعر دو ست در وصق او گفته است : بیت .
# بغانیک الوزیر علا فادی %~% کما بودی المنارمن الغیار
# هو الدحال الا ان هذا %~% علی فرس وداک علی حمار PageV01P079
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0162.png)

# أما دبیر در ممالک لایدست و از وجود او چاره نست. و آثار قلم دبیر در
# ~~ممالک سایرتر و با بقاتر از آثار رای مشیرو وزی، از انکه آن سوادی بر
~~بیاض است
# ~~و آن امری ثامت قارالوجود است (؟). و آن تدبیر امری هوائست و آن ثبات
~~تدارد.
# و دبر می باید گه فاضل ومتدن باشد و مراسم کتایت وخطابت شناخته و
# ~~از هر فنون علم حی حاصل گرداند ازانکه در نظم و نثر اشارت وحوالة بدیگر
# ~~علوم بسار افتد باید که از آنها برخبر1651] باشد، و چون ازان چیزی
~~اظهار
# ~~کند دلیل باشد برانکه ازان علم با خبر است، چنا نکه رشد و طواط در
~~قصدهای
# ~~می گوید . بیت :
# # مگر که سالب کلی شدست کار عدوت %~% ازانکه سالب کلی معکس باز آید
# و این بیت گواهی میدهد که رشد ازعلم منطق و حکمت با خبر بوده است.
# ~~و دبیر باید که خلیق و خوش خوی باشد و از علم تواریخ با خب، و درحقیقت،
~~دییر،
# ~~زیان پادشاهست ازانکه او از عقل پادشاه بزبان قلم خویش اعلام می کند و
~~عرض
# ~~میدهد ، و بسیار ملکهاء ضعیف به سبب دبیر شک قوی شده است .
# مامون خلفه می کوید مرا بر بنیامه به هیچ چیز حسد نماید الا به دبیر
# ~~که دییر ایشان عبد الحمد بن یحیی بود که درفن بلاغت جهانیان به وی مثل
~~زدندی.

PageV01P080

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0163.png)

# ~~وقتی مأمون دییرخویش، احمد خالد، را گفت که نامهای به بغداد نویس گه ms076 در
~~مساجد
# # باید که همه شب چراغ سوزندورو شنایی باشد. احمد می گوید که من66 %~%
~~همه شب
# ~~در مقام فکربودم که این معنی را به چه عارت تویسم ، فتح البابی نمیشد
~~تا بدان
# ~~فکر در خواب شدم ، عدالحمید را در خواب دیدم، مرا گفتی: در کاری صعب
# ~~افتاده ای، بنویس: استکثروا من المصابیح فی المساجد فان فیها
~~انساللسابلة واضاءة -
# ~~مأمون بردم . گفت احسثت ای احمد ، تقصیر نیست ، اما این عبارت از سخن
~~تو
# ~~بلندترست . گفت، چون من کمال فراست امیر المؤمنین دیدم، قصهآ حال خود
~~چنانکه
# ~~بود عرضه کردم. مأمون فرمود که عیدالحمید متا اکتب منک حا، یعنی عبد
~~الحمد
# ~~مرده ، دبیرتر از تو زقده است .
# این خود صورت ظاهر است، اما لب و خلاصهآ این حکایت آنست که هر که
# ~~طالب چیزی باشد و بهمگی خاطر و ضمیر متوجه فتح آن باب و منتطر آن اساب
# # شود، امید باید داشت که از 167 %~% حضرت مقدس وأهب الصور، تعالی وتقدس،
# ~~آن مطلوب بر و فایض گردد.
# و از اخوات و نظابر این حکایت، حکایتست که درتتمهآ صوان الحکمة آورده
# ~~است در صفت حال قاضی عمر بن سهلان الساوی، که گفت : شکلی از مقالت
# ~~عاشر اوقلسدس بر من مشکل شده بود و درآن فکر خواب بر وی غلبه کرد،
# ~~گفت پیری را در خواب دیدم که او را اقلدس نجار می گفتند. او را گفتم
# ~~سؤالی از تو خواهم کرد. گفت بگو . پس ازین شکل مشکل سؤال کردم ،
# ~~گفت این مشکل تو از فلان شکل گشاید ازفلان مقالت ، پس پیدارشدم،
~~یرخاستم،
# ~~و وضو ساختم ودو ر کعت گزاردم ودران شکل مرجوع الیه تأمل کردم به فیض
~~فضل
# ~~پرورد گار آنچه بر من مجهول بود معلوم [شد
# و آورده اند که خلیفه المقتفی بالله چون نامهاء خوارزمشاه می شند از
~~اتشاء
# # رشید و طواط ، گقتی : اگر خوارزمشاه را اسباب پادشاهی1 %~% مچنلو ییک
# ~~او و خانه دان او زود باشد که همه جهان ms077 بگیرد و بر ملوکضر مسلط. شود .

PageV01P081

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0164.png)

# و دبیر باید که پیوسته تعهد حسن بصر و سمع و بوی دهان کند و چیزها که
# ~~میخر باشد تناول نکتسچون سیر و پیاز و گندنانودز کرمان در عهد
~~مانویسندهای
# ~~بود که کتابات مجلس قضا کردی، او را خواجه امام سراج محتسب گفتندی ،
~~مدة
# ~~هشتاد و چند سال عمر یافته بود ، هر گز نمک نخورده بود در نان و دیگر
~~اطعمه ،
# ~~جهت حدت حاسهآ بصر .
# و دبیر باید که دندان را پاک دار دو[ آنچه بوی دهن خوش کند پیوسته بکار
~~می-
# ~~دارد وهم چنین جامهاء پاک پوشد و بویهاء خوش استعمال کند و به عوض آب،
~~گلاب
# ~~در دوات اتدازد تا در حق او نگویند . بیت .
# کأن دواته من ریق فیه %~% تلاق، فریحها ابداکریه
# و دبیر را خط نیکو بغایت شرط نست چه گفتهاند الخط مایقری ، یعنی خط
# ~~آنست که بتوان خواند .169] و اگر خط نکوبود آن خود طراز عمل اوباشد.
# ~~اما باید که معانی سخن نیکو داند و عبارت بلند دارد و آنجا که موجز
~~باید نیشت
# ~~اطراف سخن فراهم گیرد و آنجا که حاجت به اطناب و تطویل بود بال سخن
# ~~بگستراند .
# و دبیر که خط او نیکو باشد و عبارت نازل ، چون درخت پیدا (1) بود که
# ~~خضرة فی العین ولاثمرة فی البین، یعنی سبزه در نظر باشد و بار و بری که
~~مطلوبست در
# ~~میان نبود.
# و در آخر دولت عهد خوارزمیان ، نورالدین گدکنی منشی فراخاست که در
# ~~شیوهآ انشا و بلاغت پای تقدم فرا پیش جملهٔ‌ گتاب چهان نهاد ، و افاضل
~~عصر از
# ~~مکتوبات و منشآت او چمع کرده اند و در آفاق و اقطار جهان شهرتی تمام
~~یافته ،
# ~~ودیوان انشاء (2) سلطان جلال الدین به وی حواله بود، اما درشیوهآ نظم
~~زیادت قوت
# ~~طبعی نداشت .
# و در کرمان به شیوهآ انشاء تظم و شر، منشئی چون شرفالدین مقیل درعصر
~~PageV01P082
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0165.png)

# ~~خود نخاست، و مجموعی که نبیرهآ اول170 ms078 عزالدین مسعود پسر ناصر الدین
~~محمد
# ~~المنشی کرده است _از مکتوبات ومنشآت او در نظم و نش تازی وفارسی- بر
~~کمال
# ~~فضل و بلاغت او گواهی دهد. ودر روز گار پیش، از بی تمیزی اهل عصر، در
~~کنج
# ~~تعطیل مانده بود ودیوان انشا به کسانی که ایشان را استعداد و اهلیت آن
~~نبود
# ~~حواله، بیت.
# ان البراة رؤوسهن عواطل %~% و الناح معقود برأس الهدهد
# تا آفتاب رایت سلطان اعظم قطب الدین ، انار الله برهانه ، دیگر باره
~~برخطهآ
# ~~کرمان سایه گسترید و امور و اشغال در نصاب خود قرار داد، دیوان انشا به
~~وی
# ~~فرمود ودرتر حیب او مالغة فراوان تمود ، اما روز گار او به آخر رسیده
~~بود و
# ~~ضعف و پیری او را دریافته ، لیکن داماد او ناصر الدین محمد بن طغرل فرا
~~رسده
# ~~بود [ وبا عبارتی عذب و خطی شیرین به کتابات سلطانی قیام می نمود . چون
~~مدت
# ~~171 سلطنت سلطان قطب الدنیا والدین تمام شدو زمام حکم به دست تصرف مهد
# ~~اعظم عصمت الدنا والدین قتلغ تر کان بماند ، او به کار دیوان انشاء به
~~استقلال
# ~~قیام تمود ورسایل ومنشآت او به اطراف واکناف ممالک می بردند . چون
~~مکتوبات
# ~~او به حضرت صاحب دیوان الممالک- که دستورممالک هولا کو ایل خان بود
~~رسید،
# ~~بران تحسین فراوآن فرمود و او را بدان خط و عبارت خوش افتاد و پیوسته
~~گفتی که
# ~~از ممالک شرق و غرب مکتوبات نزد من میرسد ، من شیرینتر ازین خط و عبارت
# ~~ندیدهام ، و مرا همواره چشم انتظار بر راه رسل و رسایل کرمان است که به
~~آن
# ~~مکتوب مدتی عشق بازی دارم ، گاهی یا خط وگاهی با عبارت .
# و دران وقت که در اردو به خدمت صاحب رسد ، بعد از تلطف واستماله
# ~~بسیار- که فرمود- به چنگال تعنیف [172] در و آویخت که ترادرین در گاه
~~می باید
# ~~بود ، چه مایهآ انشاء تو ورای حد کرماتست ، و اگر برسبیل اختبار این
~~اشارت را
# ~~تلقی ننماید ازراه اجبار بفرمان ms079 ایل خان حکم را امتثال باید نمود .
~~اوجهة رعایت
# ~~حقوق باین در گاه با فقر و فاقهآ کرمان بساخت و پیش از معاودت مو کب تر
~~کیان PageV01P083
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0166.png)

# ~~به بهانهای ، خود را از اردو بیرون انداخت .
# ودر کار رسولل]
# اما پادشاه، رسولی را که بجایی فرستد باید که کسی رااختمار گند که آو را
# ~~با کمال رشد و هدایت، حسن یهجت و صدق لهجت حاصل باشد، وقوی دل و صاحب
# ~~مروت و سخن گوی بود. و قدما گفتهاند سه چیز دلیل باشد بر کمال عقل
~~پادشاه :
# ~~ناعه، و رسول، و تحفه که فرستد .
# و رسول بابد که او را منظری مقبول و سر و ریشی که عنوان ظاهر است
# # باشد، چه مردم با تمییر مرد ؟ رشد و کمال اهلست او %~% یشناسند اول
~~اعتیار
# ~~مشظر کنند.
# و شنیدهام که در روز گار سلطان شهید نصرة الدنا والدین قتلغ سلطان، از
# ~~قهستان ، صد امام فاضل نصیر الدین طوسی را به رسالت به کرمان فرستادند
~~،
# ~~اکابر و افاضل کرمان چنان مشغول قضل وفضایل رسول شدند که از مرسل و
# ~~مرسل البه غافل گشتند ، از کمال منظر ظاهر و مخب باطن او .
# و آوردهاند که عبدالملک مروان ، حجاج بن یوسف را به امارت به عراق
# ~~فرستاد ، چون برمنیر کوفه شد، معارف کوفه گفتند لعنت بربنی آمیه باد!
~~درجهان
# ~~آدمی بدست نمی آید که چنین ناقص بیمنظر را به امیری عراق فرستند؟
~~عمروبن
# ~~صبی گوید من مشتی سنگ ریزهآ مسجد برچیدم تا او را سنگ سار کتم ، چون در
# ~~سخن آمد از حسن عبارت و کمال بلاغت اوچنان متحیر شدم که بی اختیار
~~سنگریزه
# ~~از دست من ریختن گرفت .
# و آورده اند که وقتی از کرمان رسولی %~% 3 %~% به حضرت عراق فرستادند،
# ~~سلطان او را در مجلس انس حاض کرد و از حال کرمان استکشافی می فرمود، در
# ~~اثناء سخن می گفت : می گویند در کرمان شهریست که آنجا در صحرا نرگس
# ~~می روید ms080 . رسول برفور گفت که آنجا که نرگس میروید در پهلوی آن نیز
~~خاشاک PageV01P084
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0167.png)

# ~~می روید ! سلطان از سرعت جواب آن رسول در تعجب ماند .
# و آوردهاند که وقتی در روز گار ملک ارسلانشاه ، سلطان سنجر را تغیری با
# ~~ملوک کرمان پیدا آمد و می گقتند که لشکری به قصد کرمان خواهد فرستاد.
~~ملک
# ~~ارسلانشاه خواجه اسام ظهیر اسمعیل نیشا بوری را که امام وقت و فاضل و
~~بزر گ و
# ~~روی شناس حضرت خراسان و عراق - و در کرمان مقیم بود - به رسالت به حضرت
# ~~سلطان سنجر فرستاد.
# گفتند چون خواجه به حضرت سلطان رسد و شرف دستبوس بافت، دست
# ~~سلطان همچنان محکم میداشت و سلطان جهد می کرد 1175 که دست با خود
# ~~گیرد ، خواجه گفت ای سلطان جهان ، من دین و دنیی بدست دارم که به گزاف
# ~~رها نکنم!
# سلطان فرمود که مگر حاجتی داری؟
# گفت ای پادشاه اسلام، این نوبت به خدمت بار گاه سلطنت نه خود را
# ~~آمدهام و نه برادرت را ، این بار از زبان درویشان کرمان آمده ام : مشتی
~~موحد
# ~~عاجز دعا گوی دولت قاهره ، وایشان را از خشم و قصد سلطانی میترسانند،
~~کرمان
# ~~را درممالک محروسهآ سلطان چه وقع و محل باشد؟ اسمعیل، امید به رحمت
~~سلطان
# ~~میدارد که کرمان را به وی بخشد و تشریف عهد میارک ارزانی دارد که حشم
~~منصور
# ~~عزم کرمان نکنند و آن درویشان را ابمن گرداتند .
# سلطان فرمود که آن رعیت را در کار تو کردم، و کرمان در راه این تجشم
# ~~که فرمودی نهادم ، و عهد رفت که هر گز قصد آن ولایت نکنم و نفرمایم .
# و خواجه اقضل می گوید که ملک دینار در کار رسول فرستادن و آیین و
# ~~و رسوم تهادن سهل القیاد [176] و آسان نهاد بودی و بدان زیادت التفاتی
~~تنمودی:
# ~~کسی را فرستادی که آنچه به وی داده بودندی یاز گرفتی! خادمی هندو در
~~خدمت
# ~~او بودی دیرینه . و ms081 ملک با وی هزل کردی ، و او ملک را دشنام دادی .
~~وقتی اورا
# ~~یه رسالت به جایی فرستاد ، اسبی وقبایی و کلاهی یه وی داده بودند .
~~ملک، استفسار PageV01P085
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0168.png)

# ~~فرمود. هندو نیز راست بگفت . ملک فرمود که اسب به پایگاه فرست که ترا
~~کاه و
# ~~تو نیاشد!
# چون روزی ده دیگر یگذشت، گفت: رسول سستان که در کر مانست میخواهم
# ~~که باز گردانم، و کلاهی لایق نیست؛ آن کلاه بیار تا ببینم. چون بیاورد
~~به رسول
# ~~سیستان داد .
# و چون هفته ای دیگربر آمد، رسول یزد می خواست که باز گرداند، گفت بدو،
# ~~هیچ قبای دوخته در خزینه نست، قیا بیار که به رسول یزد دهیم .
# هندو را صفرا به روی آمد، گفت : لعنت بر مروت باد! این بار مکر
# ~~خود به رسولی روی !
# قضاة و منهیان]
# 177] اما قضاة وعمال و گماشتگان پادشاه می باید که با ورع و دیانت باشند
# ~~و حال ایشان به حقیقت معلوم شده ، از انکه اموال مسلمانان دردست حکم
~~ایشانست ،
# ~~اکر خیانتی از ایشان صادر شود تعهٔ‌ آن در دین ودنیا به پادشاه عاید
~~بود ، و
# ~~انوشروان می گوید که: عادل تباشد پادشاهی که قاضان اوظالم باشند، و
~~مصلح نباشد
# ~~پادشاهی که عاملان او مفسد باشند .
# اما منهی و صاحب خبر باید که راست گوی باشد و بی غرض و متدین و
# ~~سیر چشم، چه پادشاه باید که براحوال رعیت واقف و آگاه بود و بر اقوال و
~~افعال و
# ~~حر کات وسکنات هر طایفه مطلع وبرخبر، واین معنی بی منهیان معتمد وصاحب
~~-
# ~~خبران دیندار میسر نشود .
# و ملک محمد بن ارسلانشاه بر تفحص احوال شهر و رعیت، عظیم حریص بوده
# ~~است ، و باز بردانستن معاش خواص حضرت خود مولع ، و چون برحالی از احوال
# ~~شهر و رعیت واقف شدی آنرا [178 از خواص حضرت سؤال کردی و اگرایشان
# ~~غافل بودندی ایشان را یه تاوانی سرزنش کردی.
# روزی گفت: در کدام محلت شهر، سگی ms082 نه بچه آورده است برین رنگ؟ همه
~~PageV01P086
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0169.png)

# ~~ازجواب فروماندند و گفتند ما را برین حال وقوفی نیست . پس ملک گفت: در
~~کوی
# ~~گبرانست و امشب زاده است - و رتگ همه بچگان معلوم کرده بود - تقریر کرد
~~،
# ~~چون ندماء تعرف کردند همچنان بود که ملک می فرمود . و امثال این احوال
~~باز
# ~~می نمود . لاجرم در عهد او مردم ولایت و رعیت و خواص وعوام چنان
~~بیداروهشیار
# ~~شته بودند که مرد با زن خود در جامه خواب ترسیدی که سری گفتندی یا رازی
# ~~در عنوت آوردندی.

PageV01P087

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0170.png)

# مرجمه جاو بدال حرک
# ~~ملک بنشست، اعبان وار کان حضرت او 179] خواستندتا عقل و تمیز او در
~~امور
# ~~گفتند : بادشاه را عمر دراز باد در بادشاهی و براقلیم جهان فرمان
~~روایی! اگر
# ~~رای اشرف اعلی صواب ستد، ما را قانونی ومنوالی اعطا فرماید که تا آن
~~راه دیش
# ~~گیریم و آن احکام راکار بند باشیم .
# اکنون آن فصل ترجمه به بارسی کرده شد، و آن اینست :
# اول دییر، فرمود که. نشتهآ تو زبان منست وخبر دهنده در غستاز فرمان
# ~~من. طریق در یافتن آن بریشان کوتاه کن و به همه حدود آن فرمان محیط شو،
~~و ایتدا
# ~~بدان کن که اولی باشد.
# و مستوفی[را] گفت: تو متوسطی عدلی مانمن و رعیت، کارها چنان بران که
# ~~مورد آن است ؛ و در ایقان و تحقیق آن تقصیر مکن، و آنحه علم تو بدان
~~محیط
# ~~شده است و علم تو به آن رسده بدیگری حواله مکن .
# و لشکر کش را فرمود : تو حصاری 180] بر دشمن، و امنی بر ساختگی
# ~~کار ملک. دوستان مرا به نصحت مخوان و دشمثان مرا در رعبت نمودن به من
~~PageV01P088
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0171.png)

# ~~از من تترسان ، و بیداری و هوشیاری خود کوتوال این حصار گردان، و در
~~مواضع
# ~~فرصت لشکر را به تعجیل بران.
# وصاحب حرس را فرمود که تو به مثابت دو پهلوی منی که چیزهادران پنهان
# ~~می دارم، و ms083 به منزلت دو چشم منی که برچیزها میگمارم. اکنون محافظت و
~~نگام
# ~~داشت فرو نگذار و پیوسته با ساختگی کار روزگار گذار . و آنکس را که به
~~تو
# ~~سپردهام دایم در نظر خود میدار .
# و شحنه را فرمود که تو سایهآ منی در غیبت من وتازیانهآ ادب منی در ملک
~~من.
# ~~کسی که از گناه بری باشد او را لباس امن در پوشان، و کسی که در مقام شک
~~و شبهت
# ~~بود او را به باس تعذیب و ترهیب بترسان، ودر اختار طرف حق از ملامت
~~ملامت-
# ~~کتند گان مترس .
# و حاجب را گفت: تو حکمی عدلی بر مراتب خاصگان و [181] نگاه بان
# ~~متاصب ایشانی به نزدیک من؛ بچشم نگرش من بدیشان نظر کن ، و منازل مقدار
# ~~ایشانرا به قدر قربت من نگاه دار، در همه حالی ایشانرا بردر گاه من
~~درمیان ملامت و
# ~~درنگ جای ساز ، و حبوب محبت من در دلهاء همه میکار .
# و خزینه دار را فرمود که تو امسنی بر آنکه زند گانی رعیت بدان است و
# ~~صلاح ملک وولایت مربوط بصلاح آن ، نگاه داری و محافظت حاضران در حال
# ~~یکن و درنگ در کار غایبان فگاه دار ، و تعجیل در باب آتچه لازم باشد
~~والجب
# ~~شناس ، و آنچه لازم نباشد بفرمای تا نکنند .
# و آنرا که مهر میدارد قرمود که تدبیرها از تو صادر می شود و کازها به تو
# ~~تافذ می گردد. کسب و کردار مرا دران مقام قوی تراز فرمان من شناس و هیچ
~~چیز
# ~~دران بی عمل من نافذ و مجری مدان .
# و مشرف را گفت - که صاحب دیوان نفقات باشد- که تو والی [182] خاص
# ~~منی بر آنچه دل من میخواهد ، وحا کمی بر آنچه نفع و ضر آن به من باز
~~میگردد.
# ~~اکنون گوش داری میکن که دست صاحب حاجت از تو نفقات بابد، نه آنکس که
~~جاذبهآ PageV01P089
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0172.png)

# ~~حرص او به دهان شهوت از تو آرزو خواهد .
# و صاحب برید [را]گفت ms084 توصندوق اسرار منی و مهار کش کارمنی ، خایاء
# ~~اسرار من به سرپوش کتمان پوشیده دار ، و بار امانت مرا برخود گران
~~مشمار .
# پس روی به همه آورد و گفت: من دانستم که اندیشهآ شما بدین سؤال که از
# ~~من کردید چه بود و آنچه از من پنهان داشتید بر شما آشکاراکردم ، و برین
~~تعلیمها
# ~~آن خواستم که شما برعلم ودآنش من مطلع شوید ، ومضمون دل وخاطر من
~~بدانید،
# ~~وشما را معلوم شود بدین اظهار که برشما کردم که از شما کینه در دل
~~نگرفتم.[183
# ~~اکنون شکر خدای تعالی - بر نعمت عفو من - بر خود بگزارید و بدانید که
~~به
# ~~کردار گناه کاران، ثواب نیکوکاران نیابند . والله اعلم .

PageV01P090

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0173.png)

# #  %~% خس دوه PageV01P091
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0174.png)

# قصه احوال حامع این تاریخ ،
# وذکر توقفی و تأخری که در محلد سیم افتاد .
# # دست خوس اغیار و یا یمال زوز گار می شود ، و ازباب استحقاق %~% 184 که
~~مصارف
# ~~آتند  ما وفور احتباج و افتقار - بی بهره میمانند .

PageV01P092

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0175.png)

# ~~گرداند تا سراسر اوراق واجزاء تاریخ به زینت طراز وقفیت او مطرز و معلم
~~باشد
# ~~چه غالب ظن آنست که این تاریخ جدید باشد ، ولکل جدند لذة، مردم به
~~استنساخ
# ~~آن رغبت کنند و نسخ بسیار در میان اهل این دیار با دیدار آید ، و آن
~~همه به
# ~~مثابت شهود عدل ماشند که بر کفت آن وقفیت گواهی دهند .
# وبنده از بر(1) کرمان استماع کرده است که شخصی- شهاب جامی نام [85
# ~~وقتی اوقاف کرمانرا قانونی کرده است و چند نسخه ازان دردواوین مانده ،
~~ملک-
# ~~القضاة رکن الدین، و دیگر قضاة پیشین، آنرا عظیم معتیر داشتندی و بران
~~موجب
# ~~که او نوشته بود حکم کردندی .
# چون این حکایت به سمع اشرف اعلی رسد، عظیم پسندیده داشت و مثال داد
# ~~که آنرا کار بند می باید . بیت :
# چو اندیشه اندر دلت ایزدیست %~% فراز آمدن از ره بخردیست
# و بنقد جایزه ای فرمود که این انموذجی است ، جون به فعل ms085 آید و مفصل
# ~~شود، انعام مجمل گردد .
# اما چون مناع روز گار سدی متکر در راه این عزیمت نهاد و طالب امید را
# ~~به سوی مقصد و مقصود راه نمیداد، ه ضرورت برسر کوی توقف ایستادگی می-
# ~~بایست نمود و از مکامن غیب منتظر فتح البابی می بایست بود .
# هرچند پزر گان عصر وحا کمان وقت- به تخصیص خداوند خواجهآ صاحب
# ~~اعظم فخر الملک نظام الدولة والدین عز [186| و مدعصره - که بضاعت فضل
~~به یمن
# ~~همت او روز بازار و رونق قبول دید و صناعت هنر یه واسطهآ هدایت او به س
~~چشمهآ
# ~~مراد و مقصود رسید- در تتمم آن مبالغتها می نمود ، وجد و جهدها می
~~فرمود، اما
# ~~اسباب و علامات تأخیر و توقف آن لایح وواضح بود که اگر کلمهای چند در
~~صفت
# ~~عدل و احسان خداوند تر کان از درج ضمیر بر آرد و سطری چند در شرح مکارم
# ~~اخلاق و محاسن اوصاف او از خاطر عرض کند ، هر آینه شمال گوهرپاش وصاء
# ~~عطر فروش که به هر کوچهآ اصمخه فرومی شوند و به مرقاة هر مناخر برمی
~~آیند فوایح PageV01P093
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0176.png)

# ~~و روایح آن بر سبیل بضائع به اسماع و ابصار طایفهٔ‌ منکران رسانند ، و
~~در اقتناء
# ~~و اشاعت آن بدبیضا ودم مسیحا نمایند، از آنکه. بیت :
# بد توان از خلق متواری شدن پس برملا
### | مشعله در دست و مشک اندر گریبان داشتن
# 187 چشم انتظار بر دریچهآ غیب گشاده بود ، و گوش هوش بر مقاعدسمع
# ~~نهاده، تا از مادرشب آبستن به طالعی سعد چه وقت روز مرادی زاید واز
~~مطالع غیب
# ~~شی چهرهآ مطلوبی روی نماید؟ و چون کشتی گیر بددل که از مقاومت خصم
~~ترسان
# ~~باشد روزی گذارد و هنگامهای نگاه دارد ، هر لحظه دستی به هم باز زند و
~~مویی
# ~~بر میان سر بندد ، و به آواز بلشد صلواتی خواهد و سرپایی دیلمی گردد،
~~بندهٔ‌
# ~~کمتر_ درین مدت- با امتداد، بر سازامید، ترانهآ دیباچهای می نواخت ms086 و
~~برمنبر بوک و
# ~~مگر مواعظ و نصایحی چند کلی در آداب خدمة ملوک و مکارم اخلاق - که ملوک
# ~~و سلاطین را واجب بود - فرو می پرداخت و در مجلس تأسیس حکایتی چند از
# ~~آثار واخبار قدماء سلف بر سبیل تمثیل دران میساخت .
# تا شبی که روزنامهآ اقبال درو پیمودند و نقاب عروس مقصود از تتق مغیبات
# ~~به دست رؤیاء صادقه بر نظر نفس ناطقه بگشود ، [188] مخبر اخبار ملکوت و
# ~~منهی اسرار جبروت بر لوح قوت متخیله و مرآت آلت متفکره برین گونه
~~نیرنگی
# ~~زد که خلقی بسیار وجمعی بی شمار - بیشتر صلحا وابرار واهل عمایم
~~واخبار- روی
# ~~توجه به کوه شیوشگان نهاده بودند . بعد از استفسار ، گفتند : طاوسی خوب
~~پیکر
# ~~زیبا متظر در کنجی ازین کوه با پدیدار (1) آمده است وجمال حال خود بر
# ~~جهانیان جلوه خواهد کرد ، و حسن صورت و سیرت خود به اهل این دیار خواهد
# ~~قمود . بنده سدر موافقت جماعة - رخ بدان کوه آورد . چون تزدیک طاوس
~~رسید ،
# ~~نا گاه صورت آن طاوس به صورت پیری علوی دانشمند مبدل گشت : کسوتی کتان
# ~~در غایت طراوت پوشیده و دو حمایل چپ و راست بر تعویذ دز بر افکنده .

PageV01P094

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0177.png)

# خلق چون آن اعجوبه بران گونه دیدند به آواز بلند تسبیح وصلوات
# فتن گرفتند.89   از هول آن حالت،- چون باز حال یقظه آمد- دانست که این
# ~~خوابی الهی است، و مخبر ازانکه پادشاهی ظاهر خواهد شد به جمله کمالات
~~انسانی
# ~~موصوف که پناه و امان خلق باشد و بقاء تمام یا بد در تیکوترین سیرتی و
~~ذیباترین
# ~~صفتی .عقل معبر وجان مقرر گفت . بیت:
# گرچه شب تیره است و تاریکست %~% دل قوی دار ، صبح نزدیک است
# چشم روشن دار که آفتابی سابه برین دیار خواهد اتداخت که آفتاب جهانتاب
# ~~شساع از پرتو رای روشن او اقتباس کند، و دلخوش باش که پادشاهی درین
~~مملکة
# ~~حکم خواهد فرمود که روان نوشین روان قانون معدلت و اساس نصقت از رحمت و ms087
# ~~شفقت او استفادت کند . هرچند این ظن غالب به عیار یقین در ملک اعتقاد
~~می رفت
# # اما از جهت تحقیق حال و تصدیق مقال خواست که این نقد برمحک نظر %~%
# ~~بزرگی از بزرگان دین زند و به معیار اعتبار سالکی از سالکان طریقت یقین
# ~~مواز نه کند. قرعهآ اختبار بر شیخ روحانی وامام ربانی برهان الملة
~~والدین، ابن الشیخ
# ~~العارف ، قرحمان الحق ولسان الصدق ، سف الحق والدین، قدس الله روحه
~~العزیز
# ~~فتأد.
# بدین نیت چون پای از آستانهٔ‌ منزل بیرون نهاد ، بر سبیل اتفاق، هم دران
# ~~مکان، شرف خدمت ایشان دست داد. این اتفاق هم از واردات غیبی دانست
~~وازغنایم
# ~~الهی شمرد، ودرین تعبیر فایدهای که از عبارت ایشان حاصل گشت سبب ترویح
# ~~دماغ جان وموجب تفریح صمیم دل شد .
# بعد ازان تأمل فصیح و عقیدهٔ‌ صحیح ، روی به تقریر وایراد آن نهاد،
# ~~و ابتداء به مبداء احوال خداوند تر کان - انارالله برهانها - کرد .

PageV01P095

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0178.png)

### | 
# ~~فصه اخوا مهد اعطم ، حضه آلدنیا و اللبر
# قتلغ تر کان، طیب الله تراها و جعل الجنة مهوالل
# # تحصل أو شتافت وهرچه داشت از هال در حنب وحدان او %~% 92
# ~~تا مطلوب اوبه حصول موصول گشت ومراد اوبه وفا مفرون شد.

PageV01P096

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0179.png)

# ~~نمود پیر بازر گان را حاضر کرد و به انواع اصطناع و اصناف الطاف خواست
~~که
# ~~اورا از قبضهآ تصرف او بیرون آورد. بازرگان سخنانی به دفع وتماتع پیش
~~آورد و
# ~~به هیچ گونه ما او در کوی اجابت نامد. قاضی خواست که دست تغلب و تعدی
~~دراز
# ~~کند و طریق عنف مسلوک دارد [193_ و در آن زمان رایت سلطنت سلطان غیاث
# ~~الدین به اصفهان نزول کرده بود. بازر گان ازدست تغلب، پناه به در گاه
~~سلطان غیاث
# ~~الدین برد. چون صورت حال جمال او در محاذات آیینهآ ضمیر سلطان آوردند
~~مهر
# ~~ومودت او کالنقش فی الحجر در دل سلطان جای گیر گشت و هر چند دست تعدی
# ~~قاضی از ms088 گرییان روز گار یازر گان کوتاه گردانید اما چون پای در دامن
~~وصلت او
# ~~آویخت بازرگان را مکلف داشت که او لایق این حرم است . بازرگان در جواب
# ~~گفت: من او رابه فرزندی قبول کردهام و ثمن اورا برخود حرام گردانده،
~~سلطان
# ~~فرمود که داماد بهتر از من بخواهی یافت؟ او را به عقدی شرعی در حبالهآ
~~حکم
# ~~من آر. بازر گان گفت ، شصر :
# اگرچه از کف گر گم ربودی %~% چو دیدم عاقیت خود گر گ بودی
# فی الجمله بعد از مدافعت شدید چز انقیاد و امتثال چاره ای ندید . سلطان
# ~~3)   انمه را احضار فرمود و به عقدی شرعی او را در حباله حکم خود آورد
~~به
# ~~آیینی هرچه تمامتر. مدتی در اصفهان بود. ناگاه آوازه در افتاد که سلطان
~~جلال الدین
# ~~از قارس مراجعت کرده است ومتوجه اصفهان گشته، سلطان غیات الدین را چون
~~چنین
# ~~گوهری ستوده ودری نابسوده در قیضهآ تصرف آمده بود، در محافظت ومحارست
~~آن به
# ~~اقصی الغایة وابعد النهایة می بایست رسید، در بردن و به جای گذاشتن
~~متحیر مانده
# ~~بود، با خود می گفت ، بیت :
# پیشتر چون شوم که جایم نیست %~% باز پس چون جهم که پایم نیست
# و چون دیدهآ رمد دیدهآ اوتحمل تاب آفتاب حضور برادر نداشت، رکاب اقامت
# ~~دراصفهان گران تمی توانست کرد. عنان عزیمت برصوب ری سبک داشته بود.
~~بعداز
# ~~تفکر بسیار عاقبت قرعهآ اختیار بر آن افتاد که آن گوهر نفس را در خانهآ
~~شیخ PageV01P097
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0180.png)

# ~~بگانه موفق معمر- که در بلاد 195 ] فارس و عراق به دیانت و امانت معروف
~~و
# ~~موصوف بود - مکنون ومخزون دارد وخود با مادر متوجه ری گردد. چون موکب
# ~~سلطان جلال الدین به اصقهان رسید استفسارحال سلطان غیاث الدین کرد، چون
~~او
# ~~را معلوم گشت که رای ری کرده است ناگاه بی خیل و حشم و طبل و علم ،
~~جریده
# ~~به سر آو رفت - و چون آن قصه ازتاریخ کرمان خارج است درذ ms089 کر آن شروع
~~نمی-
# ~~رود، و ذ کر آمدن سلطان غاث الدین و کشته شدن او به حکم قتلغ سلطان
~~تقدیم
# ~~مافت، در تکرار آن فا نده نیست. در آن تاریخ که غیاث الدین در کرمان
~~کشته شد
# ~~سلطان جلال الدین در ولایت آذربایجان و دیار بکر به جنگ اشکر مغول
~~مشغول
# ~~بود، اتا بک قطبدین محمود، شاه یزد، قرصتی یافت و وسوسهآ شیطانی سلسلهآ
~~دواعی اودر
# ~~جنبانید، خواست که نقبی به گنج خانهآ شیخ موفق معمربرد ، ست : 1961
# هر کرا عون حق حصار شود %~% عنکوتیش پرده دار شود
# حافظان عنایات ازلی و حارسان رعایات لم یزلی ندا در گوش یاقوت قر کان
# ~~مادر علاالتولی (1) دادند وققل و کلید آن خزانه در دست فکرو تدبیر او
~~تهادند تا
# ~~بی در نگ مسرعی یه نزد یدر خود قتلغ سلطان فرستاد و او را از کیفیت این
~~حال
# ~~گهی داد و در این گنجینهآ راز برروی دل او بگشاد. قتلغ سلطان کالبرق
~~الخاطف
# ~~والریح العاصف، روزسیم، بیت :
# چو شیری دز بیابان گور جویان %~% و یا گرگی سوی نخجیر پویان
# ~~بر در یزد حاضر شد با لشکری چون آب روان در نشسب و آتش سوزان در نهیب .
# ~~اتابک قطب الدین محمود شاء چون آن حال مشاهده کرد در مقام اقدام و
~~اقتحام
# ~~حیران فروماند، نه روی ستیز زا صواب می دیدوته پای گریزرا مصلحت می
~~شناخت.
# ~~عاقیة الامر لختی پای ثیات فشرد وپیشانی مقاومت بیش برد. جماعت [197
~~بزرگان
# ~~و معارف یزد همه همداستان شدند و گفتند شما را با آین مرد پدر فرزندی
~~درمیان
# ~~است و هزار گونه تعلق به نک و بدو آشکار ونهان، و مع هذا پادشاهی قادر
~~است
# ~~و سلطانی قاهر، وپادشاهان همسایه را تاب مقاومت و یاباب منازعت او نه،
~~پس با PageV01P098
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0181.png)

# ~~درقش مشت زدن وبا کوه مناطحه کردن به نزدیک خردمندان وارباب عقل به
~~عایت
# ~~دور است و به تهور نک نزدیک. برای داعیه حیوانی وجاذبهآ ms090 شیطانی ینیاد
~~مصاهرتی
# ~~محکم ومواصلتی معظم برنتوان انداخت؛ وبه واسطهآ لمعهآ برقی، شمع
~~خانداتی فرو
# ~~نتوان کشت ، شعر :
# عاقبت بند ناصحان بشنود %~% گره از کار خویشتن بگشود
# دل از آن گنج پربها برداشت %~% آن تمتع به اژدها بگذاشت
# هر چند اسب مراد سلطان در مدان مقصود فاره بوداما آن عقیفهآ چهان و
~~معصومهآ
# ~~آخر زمان در آن قیض و اطلاق عظیم کاره، لیکن نیان نبوی وزیان گوهر نثار
# ~~مصطفوی می فرمود: خفة الجنة بالمکاره أتة1 [و ازخطاب ربانی و کتاب
~~آسمانی
# ~~رسالت می رسانید که عسی ان تکرهوا شث وهوخیرلکم وعسی ان تحتوا شیئأ وهو
# ~~شرلکم، بیت :
# ای بسا زشت کان ترا نیکوست %~% وی سا درد کان ترا داروست
# تا زمان شتا آن کراهیت نه انقضا کشید و اوان ربیع آن رفاهیت در رسد.
# ~~طرح بیرنگ این وصلت اوبا سلطان اعظم قطب الدنیا والدین- که نقاش صنع در
~~ازل
# ~~آزال بر کشیده بود_به فرمان امرقدم درین موسم مختاروزمان مبارک گزارش
~~گری
# ~~آن به خرج وار کان حواله شد ، بیت :
# خامهآ صنع حق به کار قدم %~% رده بیر نگ در سرای عدم
# چار عنصر به سعی هفت اختر %~% شده بیرنگ راگزارش گر
# به حکم فرمان مجاسران (1) ار کان حوالی حجال کاینات رابه انواع تجملات
# ~~زیب و زینت دادند و کارداران کارخاتهآ سپهر اجرام سعود به جای تثار بر
~~اطیاق
# # آسمان نهادند، دلال تقدیر پای تدبیر %~% 199 در مان نهاد و قاضی قضا به
~~خطبهٔ‌
# ~~وصلت زبان بر گشاد، همه هم زبان گفتند چنین گنجی لایق چنان سلطانی باشد
~~و
### | و تنال فی حیاتها الامال PageV01P099
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0182.png)

# تدرتر ق البه وسط سمائه %~% شمس علیها بهجة وجمال
# سعدان ضمهما تعیم دایم %~% قدمد فه علی الانام ظلال
# واذ اتقارنت السعود فعندها %~% یرحیالصلاح ویحش الاحوال
# ~~بیت :
# ~~زهی مبار ک وصلتزهی همایون فال
### | که روزنامهٔ‌ بخت است و منبع اقبال
# ~~ز اجتماع سلیمان ملک با بلقیس
### | زواق صرح ممرد شدست صف نعال
# ~~درین مواصله مرعقل و روح ms091 راست قران
### | درین مقار نه خورشید وزهره زاست و صال
# ~~زمانه بابد ازین اتصال خوب ، محل
### | ستاره گیرد از این اقتران میمون فال
# ~~200] و صداق بر ده هزار دینار ر کنی معین گشت، ومصداق این مقال آن
# ~~است که بعد از آن که روزگار سلطان الاعظم انارالله برهانه تمام شده بود
~~، و کیل
# ~~مهد اعظم درروی وکلاء فرزندان سلطان، درمجلس قضاة ممالک، به ده هز
~~اردینار
# ~~صداق دعوی کرد، وشهود عدل بر مصداق آن گواهی دادند و حکم و تسجیل قضاة
~~بدان
# ~~پیوست. نقاب مقومان، حصص و اشقاصی چند - که ذ کر آن خواهد رفت - معن
~~کردند
# ~~به قیمت وقت درعوض صداق ، و اوآن دروجه اوقاف مدرسه و گنیدمرقد تهاد
~~.(1)
# قصه واقعهآ بغداد]
# ~~قصهآ واقعهآ بغداد از نسخه ای نقل افتاد که آن نسخه به خط مولانا اقضل
~~العالم
# ~~استادالدنیا نصر الحق والدین محمدالطوسی - رحمة الله علیه - بود، به
~~وقت آن که
# ~~پادشاه چهان هولا کو خان عزم دخول در بلاد ملاحده کرد ، چهت استیصال آن
~~قوم،
# ~~ایلچی به خلیفه فرستاد که گفتهای : من ایلم ، تشان ابلی آن باشد که چون
~~ما به
# ~~باغی بر تشینیم ما را به لشکر مدد دهی . خلیفه با وزیر و علامان 201]
~~مشورت PageV01P100
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0183.png)

# ~~کرد که مردی چند سپاهی فرستادن مصلحت باشد، جماعت امراء لشکر گفته
~~بودند
# ~~که می خواهد که بدین بهانه بغداد و ملک خلیفه را از سپاهی خالی شود تا
~~به هر
# ~~وقت بی زحمت در این ملک تصرف کند.
# به سبب این سخن، خلیفه، فرستادن لشکر در باقی کرد. و چون پادشاه از
# ~~استخلاص ولایت ملاحدهأ فارغ شده و به همدان آمد ، از خلیفه بازخواست
~~سخت
# ~~کرد و گفت لشکر نقرستادی ؟ ترسید و با وزیر مشورت کرد. وزیر گفت مالهاء
# ~~سار از نقد و جواهر و مرصعات و جامههای فاخر و غلامان و کنیز کان و
~~اسپان
# ~~واستران ترتیب باید دادن و فرستاد و عذر خواست . خلیفه را موافق افتاد ms092
~~. اشارت
# ~~بروند و این مالها بیرند و عذر خواهند .
# دوات دار کوچک و دیگر بزرگان گفته بودند که این تدبیر، وزیر، جهت آن
# # کرده است تا کار خود بسازد و ما لشکریان 202 %~% و تر کانرا به دست باز
~~دهد
# ~~تا ما را هلاک کند، ما خود نگاه کنیم؛ چون مال بیرون برند رسولان را
~~بگیریم و
# ~~مال به دست مردم خود بفرستیم و کار خود بسازیم و ایشان را در بلا نهیم.
# چون خلیفه ازین معنی آگاه شد فرستادن رسولان و مالها درباقی کرد تا
# ~~اندک تحفهای بفرستاد . پادشاه حکم کرد وفرمود : با خویشتن بیای ، یا از
~~سه کس
# ~~یکی بفرست : وزی ، ما دوات دار ، با سلسمان شاه.
# خلیفه هحکدام نکرد و عذر گقت. خشم پادشاه بیفزود و اندیشهآ حر کت
# ~~کرد به جانب بغداد، چند کرت در یکی (؟) سامد، وبرفت، و دریکی ابن
~~الجوزی
# ~~پسر یحیی را بفرستاد ، و برجمله فایده نبود ، و پادشاه از حدود همدان
~~در سنه
# ~~خمس وخمسین و ستمایة حر کت فرمود . سوینجان (1) نویین و باینجونویین در
# ~~مقدمهآ راست رفته بودند به راه اربیل ، (2) ومیمنه از راه کوههاء شهر
~~زور ، و PageV01P101
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0184.png)

# ~~دقوق را بکتای (؟) نوین وقومانوتین بر میسرد ازحانب تکریت و بنات
~~(؟)103
# ~~و پادشاه بر قلب لشکر به راه کرمانشاهان و حلوان حرکت فرمود، واز بغداد
# ~~دوات دار با لشکر بیامد و میان بعقوبه و باجسری (1) به کنار لشکر گاه
~~ساخت .
# بادشاه با بنجورا فرموده بود که از دجله بگذرد و از جانب غریی یه بغداد
# ~~راتد . و بادشاه به حلوان رسد ، بنه آنجا بگذاشت و جریده با سواران
~~مسمنه از
# ~~آنجا برفت . یزک برایبک حلبی افتادند ، و او را بگرفتند و به خدمت
~~آوردند .
# ~~اوقبول کرد که سخنها به راستی بگوید . او را امان دادند . ویزک با
~~مغولان برفت.
# سلطان زاده   با خوارزمسان هم در یزک بود ، به لشکر خلفه تامه
# ~~نوشت که من وشما از بک حنسیم، من به ms093 مند گی پیوستم وایل شدم . مرا نسکو
~~می-
# ~~دآرند ، شما هم برچان خود رحمت کند و ابل شوید تا خلاص بابسد . و نامه
~~را به
# ~~قراستقر نوشته بود . جواب باز نوشت که هولا کورا چه محل باشد که
~~قصدخاندان
# ~~عباسی کند: و این دولت ماتند او بساردیده است ، اگر او را بایستی که
~~صلح باشد
# ~~نامدی ، وولایت خلیفه 204 خراب نکردی . اکنون هم اگر با همدان شود
# ~~و عذر بخواهد تا ما دوات دار را شفاعت کنیم که اوپیش خلیفه تضرع کند تا
~~با طبع
# ~~آید وصلح قیول کند .
# این نامه به پادشاه رسید ، بخندید و گفت : آری حکم خدای راست ، تا او
# ~~چه خواسته یاشد ؟ و چون سوینجان و باینجو نویین از دجله بگذشتند
~~بغدادیان
# ~~حسن ایشان نیافتند (4) پنداشتند که هولا کوست که به آن طرف گردید ،
~~دوات-
# ~~دار ازه بعقویة با لشکر باز گشتند و در بغداد از دحله بگذشتند و در
~~حدود انمار با
# ~~سویتچان نویین که پیش میرفت مصاف دادند و لشکر او را بشکستند و به
~~هزیمت
# ~~کردند. به با بنجو نویین رسدند . او لشکر باز گردانید و بردوات دار زد
~~و او را
# ~~بشکست و بسیار خلق را بکشتند و ایشان به هز یمت با بغداد آمدند .
# پادشاه بربالی (2) بگذشت ، آنجا کشتی نگذاشته بودند ، برآب زد و
~~PageV01P102
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0185.png)

# ~~بیامد تا در بغداد بو غاتمور را هم به حانب غربی فرستاد ، و پادشاه در
~~متمصف
# ~~دیوار کردند. به بک شانه روز لشکرپادشاه از بنجانب و بوغاتمور(1) و
~~سوینجان
# ~~و باینجو از جانب غربی دیواری بلند بر آورند و در داخل دیوار از جانب
~~شهر
# ~~خندقی بزرگ فرمود و منجنیقها نهادند و کار جنگ ساخته کردند .
# خلیفه، صاحب دیوان را بفرستاد . گفته بود اگر تحفهآ بسار بفرستیم گویند
# ~~سخت یترسید ، به اندک اختصار باید کرد . پادشاه فرمود چرا دوات دار و
~~سلیمان
# ~~شاه شامد : خلفه به جواب فرستاد که پادشاه فرمود که وزیریا دوات دار
~~پاسلیمان
# ~~شاه ms094 ازهر سه یکی بیرون آیند ، اکنون من ، به قول برسیدم؛ و وزیر که بزر
~~گتر
# ~~بود فرستادم.
# پادشاه هم به سخن خود برسد و ایشان را نطلید . پادشاه فرمود که یه همدان
# ~~گفتم ، اکنون که به در بغدادم این همه رفته است، چگونه بر یکی قناعت
~~کنم؟
# ~~هر سه را باید فرستاد . چون جتگ در پیوستند پادشاه به نفس خود بر جانب
~~شهر
# ~~پود، مقابل برج عجمی ، آنچا نفوس جنگ می کردند، و بلغا (2) و نبایر (
~~%~% 1)
# ~~جانب   206   راست شهر بودتد. و بوقاتموز از جانب غرپی - آنجا که یاغ
# ~~بقلست، و باینجو و سوینجان از آن طرف که بیمارستان عضدی است . آغاز حرب
# ~~بیست و دوم محرم بود - سال ششصد و پنجاه و شش . شش شانه روز حرب کردند
# ~~سخت ، و پادشاه فرمود تا شش مثال بنویسند که علویان و دانشمندان و شخان
~~و
# ~~کسانی که ما ما جنک نکنند ایشان را از ما امان است ، ومثالها بر تیر
~~بسته، به
# ~~شهر انداختند - از شش طرف ، و برجمله حرب سخت کردند . به روز و به شب.
# تا روزبیست وهشتم محرم وقت طلوع آفتاب لشکر بردیوار رفت . اول بر برج
# ~~عجمی شدند ، و از دو جانب بارو میشدند ، ومردم را میراندند ، وسر بارو
~~از PageV01P103
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0186.png)

# ~~لشکر بغداد خالی کردند ، و پادشاه با بلغه (؟) عتاب می فرستاد که چرا
~~لشگر تو بر
# ~~سردیوار نمی شوند ؟ تا نماز مشن همه سر دیوار بغدادیان بستده بودند ،
~~ومه وقت
# ~~دیوار کردن پادشاه فرموده بود تا بالا و شیب [207] بغداد کشتیها گرفته
~~بودند
# ~~و جسر بسته و نگاه بانان برنشانده و منجنیق نهاده و آلات نفط ساخته .
# چون حرب بغداد جدی شده بود ، دوات دار خواسته بود که به کشتی به جانب
# ~~شیب بگریزد، سخن به مغولان رسیده بود، منجنیق وتیرروان کرده بودند.
~~اوبازپس
# ~~گریخته بود و سه کشتی از آن او بستده بودند ، و مردم را کشته ، وسلاحها
~~بیاورده،
# ~~و نقیب علویان در کشتی ms095 هلاک شده بود .
# چون دیوار بگرفتند فرمود که دیوار خراب کنند ، و رسولان آمد شد
# ~~نمودند ، پادشاه فرمود تا دواتدار و سلمان شاه بیرون آبند . خلیفه
~~خواهد بیرون
# ~~آبد خواهد نه . خلقه پسر میانی خود هم بیرون فرستاد ، و دواتدار و
~~سلیمان شاه
# ~~ضز بیرون آمدند ، و دواتدار بازیس رفت و سلیمان شاه را گفت لشکر یان
~~بسیار
# ~~در ها پیوستهاند . او را با شهر فرستادند تا مردم خود را بیرون آورد.
# و دیگر روز کار او به آخر رسید، و مردم شهر [208[ شرف الدین مراغی
# ~~و شهاب الدین ریحانی (1)را فرستادند وامان خواستند، و بعد از آن چو
~~خلسفه دید
# ~~که کاری نماند ، اجازت خواست که بیرون آید . چهارم صفر بیرون آمد ،
~~وپادشاه
# ~~را بدید - با پسر خود ، وخواص ازایمه و مشایخ وسادات بودند ، او را به
~~دروازهٔ‌
# ~~کلواذ فرود آوردتد، و بعد از آن شهر را غارت کردند .
# و پادشاه به مطالعهٔ‌ خانهٔ‌ خلیفه رفت، و به همه روی گردید. وخلیقه را
# ~~حاضر کردند ، و فرمود که پیش کشها کرد. آنحه آورد ، هم در حال بر امرا
~~و
# ~~و خواص حضرت قسمت کرد ، وشب باز گشت . بعد از آن خلفه را فرمود که
~~زنانی
# ~~که یا او و پسران او پیوستهاند بیرون آیند . به سرای خلیفه رفتند .
~~هفتصد زن و
# ~~سیصد خادم یودند ، و دیگران را متفرق کردند . چون از غارت فارغ شدند ،
~~بعد PageV01P104
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0187.png)

# ~~یک هفته - اهل شهر را امان دادند ، و غنیمتها جمع کردند .
# چهاردهم صفر ، پادشاه از در شهر کوچ فرمود . [209] و خلیفه را طلب
# ~~فرمود . او را آنجا آوردند ، و پسر میانین را بر عقب او بیاوردند با شش
~~خادم.
# ~~کار او به آخر رسید ، و پسر میانین را همچنین . و دیگر روز پسر مهین او
~~را و
# ~~کسانی که با او بودند، به دروازه کار، به آخر رسید . و زنان را متفرق
~~کردند .
# و پادشاه از آنجا کوچ فرمود . و صاحب دیوان ms096 واین در قوش (1) را بابغداد
# ~~فرستاد . ووزیر را به وزیری، وصاحب دیوان را به صاحب دیوانی ، و این
~~درقوش
# ~~را به سر خیلی نامزد فرمود که بغداد را با عمارت آورند ، و کشتگان و
~~چهار پایان
# ~~مرده بردارند ، و بازارها معمور کنند . و پادشاه با ساه کوه آمد، و
~~بوغا تیمور نامزد
# ~~حله و واسط فرمود، و اهل حله از بیش ابل شده یودند. و بوغا تسمور آنجا
~~رسد،
# ~~ایشان را امتحان کرد ، واز آنجا به واسط شد . و بک هفته قتل و تاراج
~~کرد ، و
# ~~از آنجا ماز گشت .
# و بوغا از آنجا به ششتر رفت ، و شرفالدین ابن جوزی را برد تا شهر ایل
# ~~کند ، [210] و سپاهیان و تر کان بعضی ایل شدند . و کوفه و بصره ایل
~~شدند ،و
# ~~مولانا نصیر الدین در تاریخ گرفتن بغداد نظمی کرده است . بیت :
# سال هجرت ششصد و پنجاه وشش %~% روز یکشنه چهارم از صفر
# شد خلیفه پیش هولا کو ، وزان %~% دولت عماسیان آمد به سر
# و هرچند این قصه از تاریخ کرمان خارج است، اما چون این واقعه مصییتی
# ~~عام بود چملهآ بلاد اسلام را، نخواست که از ذکر آن در گذرد، بدین سبب
~~کیفیت آن
# ~~در قلم آمد .

PageV01P105

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0188.png)

### | 9ی
# ~~قصهآ حکومت وپادشاهی خداوتد خدر اعلی ومهد اعظم ،
# ~~وفات اء [211] قطعه ایست - به لازورد بر دیوار گنید مرقد نوشته - بیت :
# ~~زهی بنای معظم رهی اساس ممهد
### | که باد قاعده ات چون اساس چرخ مؤبد
# ~~بهشتی از ره نزهت بدین بساط مزین
### | سپهری از زه رفعت بدین اساس ممهد
# ~~بهشتی تو ازین روی گشته است محقق
### | که هست شاه جهان را بساط وصحن تومرقد
# ~~سپهری تو ازین وجه گشته است مصور
# که قطب دینی و دین در تو ساکن است مخلد
# ~~پناء ملت اسلام و کهف دودهٔ‌ آدم
### | خدایگان سلاطین شرق وغرب، محمد
# ~~شهی که ازره حشمتنهاد تخت (1) به کیوان
### | شهی که از ره رفعت کشد تاج به فرقد ms097 PageV01P106
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0189.png)

# به سال ششصد و پنجاه و پنج یود ر هجرت
### | که شد بتیم ازین پادشاه، ملکت و مسند
# مشید قصر معالی فراز باش همیش
### | که هست غرفهٔ‌ غفران او به خلد مشد
# آن شب خوفی و رعبی عظیم در مردم اثر کرد و هر کس در تخیلی افتادند
# ~~که آیا این ملک برچه نوع آزام بگیرد و کار پادشاهی بر که قرار گیرد؟
~~هراسی
# ~~قوی [2   از امیر یزرگ عضدالدین امیر حاجی داشتند که نباید که با قومی
# ~~جرأتی نماید و آنگاه کار ملک بهم بر آند ، اما چندان مهایت و هیبت از
~~خداوند
# ~~ترکان در دل مردم بود که هیچ آفریده این جرأت و جسارت تارست نمود .
# حماعتی از اکابر دولت بر آن بودند که این واقعه را پنهان دارند تا عهدی
~~او
# ~~میثاقی از جماعت بزرگان یستانند، بعد از آن آشکار اکنند . خداوند تر
~~کان صر
# ~~و تحمل نتوانست کرد . اهل حرم از اندزون فریاد وفغان بر آوردند واز
~~بیرون
# ~~ملوک و صدور با دیگر حواشی خاک برافشاندند و جامهها چاک کردند ، و ذکر
~~آن
# ~~تقدیم یافت که او را بر چه آیین در شهر آوردند و در گنید مرقد دفن کرد
~~.
# فی القصه، پادشاهی- بی خلافت ونزاع - برتر کان مقرر شد وشحنگان مغول
# ~~بردر امتثال ترکان باستادند و چشم و گوش یرره اوامر و نواهی او نهادند
~~. ترکان
# ~~فرمود که این واقعه را اتهاء حضرت 213  هولا کوخان باید کرد . ملک معظم
# ~~ناصرالدین ملک.....(1) که ایناق ملکی یافت - وامیر سنجر خازن،
~~بفرستادند.
# ~~چون ایشان به حضرت رسدند و این حال و واقعه عرض کردند، ایل خان از در
# ~~قهستان باز گشته بود ودر همدان تزول قرموده ، و انتظار وصول قطب الدین
~~سلطان
# ~~مکرد - که عزیمت فتح ولایت بغداد داشت - ازین خیر عظیم متحیر شد و
~~کیقیت
# ~~آن به کرات برسد . بعد ازان فرمود که فرزندان او خردند و به دانستن
~~ولایت و
# ~~نگاه داشتن لشکر و ms098 رسیت قیام نتوانند نمود ، خاتون و داماد او امیر
~~حاجی به کار PageV01P107
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0190.png)

# ~~ملک ایستاد گی نماشد و سپاه و رعت را به راه معدلت و راستی بدانند و
~~ندارند.
# ~~وبدین منوال بارلیغ فرمود که نوشتن، که خاتون، ولایت و رعت را براند
~~وداماد،
# ~~لشکر را نگاه دارد . باید که لشکر و رعیت هردو مطیع و منقاد باشند و
~~فرمان
# ~~امشان را فرمان ما داتند .
# و خداوند ترکان، دست همت و تهمت بر کار 214] عمارت مدرسهآ مقدسه
# ~~و گنید مرقد مصروف داشته بود و در هفته سه روز به زیارت می آمد و از
~~حال عمارت
# ~~تفحص به جد میفرمود . در اوایل ماه شوال بود - از این سال - که این حصص
~~و
# ~~اشقاص که ازجهت صداق یه وی منتقل شده، بر مدرسهآ مقدسه و گنید مرقد،
~~وقف
# ~~فرمود و قضات ممالک به تسجل وثایق و مکتوبات آن قیام نمودند .
# و این تفصیل آن است :
# ..... (1) مقدسه سی وسه سهم از حملهٔ‌ صد سهم - که مجموع سهام دیه
# ~~شاهیجان حومه است و با آن به هم صیغهآ هشتاد و پنج سهم از جمله صدوچهل
~~سهم
# ~~از دیه نهر ملکی زریسف - که آن را باغ لاچین می گویند - و در وی محوطی
# ~~مربع بنا قرمود . و با این به هم صیغهآ چهل پنج سهم از هشتاد و هفت سهم
~~و چهار
# ~~دانگه سهمی که مجموع سهام دیه ترودهآ حومه است، و با این به هم صیغهآ
~~حهل دو
# ~~مستغنی است از تعریق و توصیف ؛ وبا این همه صغهٔ‌ بازده سهم ونیم از
~~جملهٔ‌
# ~~پنجاه سهم دیه «شش» که مجموع سهام دبه مذکور است و واقع است به جنب دیه
# ~~چترود و وار؛ (2) و با این بهم صغهٔ‌ پاتصد سبوی از جمله پاتصد و ینجاه
~~و پنج
# ~~سبوی که آن مجموع جر ارویه با قهاباد جوین است .
# و شرط فرمود که چهارشخص به تدریس این مدرسه قام نمایند، هرمدرسی
# ~~باده [..... (3) بعد از امام ms099 و مؤذن و قیمان که به خدمت ایستاده باشید
~~چمانچه PageV01P108
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0191.png)

# ~~کتاب وقفیت به ذکر آن ناطق است . (1)
# از حرقت آن مصست ولوعت آن قجیعت، حزن و فکر خداوند ترکان -
# ~~بردالله مضجعها - به حدی انجامیده بود و به غایتی کشمده که مرضی صعب و
~~بیماری
# ~~دشوار بر مزاج مبارک او مستولی گشت و از خواب و خور بازماند و ظاهر
~~بدنروی
# ~~در ضعف نهاد ، چناتچه جمهور اطبا از علاج ومداواة آن عاجز شده ودر مقام
# # تحیر افتادند ویر حقیقت مرض وقوف تمی یافتند ، و زمان %~% این مرض
# ~~متحادی شد .
# اهالی کرمان را ازخاص وعام زهره آب شده، گوشه نشمنان وسا کنان صوامع
# ~~دست تضرع و نیاز به دعابر داشتند و عامهآ مردم بانگ وعویل از چرخ برین
~~یگذاشتند.
# صاحب اعظم ، فخر الملک شمس الدولة - قدس الله روحه - را حدسی صابب
# ~~روی نمود ، گوییا الهام روح الامین بود؛ بندهآ نویسندهآ این تاریخ را
~~پیش خواند و
# ~~فرمود که نامهای به صدرامام علامه شمس الدین کسشی می باید نوشت- که
~~ایشان را
# ~~در قنون علم حظهاء وافر و بهره هاء متکاثر است- باشد که به پمن نفس
~~عیسوی
# ~~او - حق جل وعلا- برین معصومهٔ‌ روز گار بیخشاید و روزی چند سانهآ دولت
~~و
# ~~برکت همت او برین درویشان کرمان ارزانی دارد ، و امیر علاءالدین فرخشاه
~~را
# ~~مه استدعاء او به پارس فرستاد .
# خداوند سحاته وتعالی آن توفیق رفیق طریق مولانا صدر امام معظم علامه،
# ~~قدوة الافاضل ، مجموع المفاخر والفضایل ، محرز علوم الاواخر [217]
~~والاوایل،
# ~~عزالملة والدین ، زین الاسلام والمسلمین ، ناصح عظماء السلاطین،
~~ابراهیم -
# ~~دامت فضایله - کرد ، داین مجموعهآ سعادت ، او را مدخر گرداند وبه توجه
~~نمودن
# ~~به خطهآ کرمان رغبت تمود .
# سایر افاضل و اکابر غنسمتی شناختند وجمهور مردم مقدم او را قوی دانستند.
# ~~او نظر عمیق بر آن مرض خداوند تر کان گماشت وبه اسباب و علامات، آن را
~~بحق- PageV01P109
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0192.png)

# ~~المعرفه بشناخت . اطباء عصر آن عارضه را از معده می پنداشتند، او را ms100
~~حتدسی
# ~~صایب بیفتاد که این عارضه در جگراست، تدییر آن به معجون حیار(؟)(1)
~~شناخت.
# ~~و راستی را آن نیز تدبیری بود بر غرض صواب، صواب آمد وبه واسطهآ آن
~~علاج،
# ~~مرض روی در اتحطاط تهاد ، ودر اندک زمانی به کلی زابل گشت، وصحتی تمام
# ~~روی تمود. خداوند تر کان ، او را ارتباط قرمود و در احترام و تمکین او،
~~غایة المرتبه،
# ~~بیفزود ، و اهل کرمان دم و قدم او میارک شناختند . [218
# درین وقت ملک ناصر الدین و رسولان حضرت هولا کو ابل خان در رسیدند
# ~~و ال تمغا و پایزه به تجدید بر وفق مراد آوردند . امیر بزرگ که در مثال
~~مذ کور
# ~~بود دز آن مدت در تشریف امعان و افراط نمود ، بیت :
# بسته از بهر فرط عش وطرب %~% در گریبان روز دامن شب
# و به استماع مثال حاضر نیامد ، وبه استمتاع لذت سروری رغیت ننمود،
# ~~چنا نچه هفده روز از وصول واصلان گذشته بود، او از بی خیری شکر با
~~خبرداری
# ~~صحوامد (؟) از مهابت خداوند ترکان وخجالت، خود سایه بر آن حکم مثال نه
# ~~انداخت ، و برهمان پایه و مرتبه که بود بساخت .
# و صاحب اعظم ، عظیم همت بر بی شریکی خداوند ترکان گماشته بود، و به
# ~~این گفتار که : «تا خداوند ترکان چه فرماید» همواره او را ملند برداشته
~~، از آن
# ~~که به نص منزل و حکم کتاب و خطاب محکم میدانست که : لوکان فیهما آلهة
~~الا
# ~~الله219   لفسدتا ، لاجرم قدا درفضاء عرصهآ ملک افتاده بود واعادی و
~~حساد به
# ~~شهادت زیان گشاده ، بت :
# ملکی چنین مقرر و حکمی چنین مطاع
### | دیرست تا زمانه نداد از کسی نشان
# و از کمال اشفاق که خداوند ترکان برفرزندان قطب الدین سلطان داشت ،
# ~~همگی ضمیر منیر و خاطر عاطر بر آن می گماشت که مثالی مقرد و یار لیغی
~~مجدد PageV01P110
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0193.png)

# ~~می باید که از حضرت پادشاه روی زمین هولا کوخان صادر گردد که پادشاهی
~~مملکت
# ~~کرمان فرزندان ms101 قطب الدین سلطان راست - بی شریکی و منازعی - چه شاید بود
~~که
# ~~توابی احوال از تغلب رجال طایفهآ محتاز به خیال محال، ایشان را برآن
~~دارد که چون
# ~~در مثال کرمان ذکر شما به مشار کت هست ، شما را در کار ملک مداخلت می
~~باید
# ~~نمود و بر احوال دخل و خرج ولایات واقف می باید بود و به قول زور که
~~درسمع
# ~~دمد، باد غرور در دماغ ایشان افکند، واین اندیشههاء باطل وخالهاء
~~لاطایل [220
# ~~به تخریب بلاد وتعذیب عاد سرایت کند وبه عاقبت بد و گروهی(1) مردم
~~اتجامد.
# ~~و صاحب اعظم فخر الملک بردالله مضجعه خود همواره درین فکر بود که تا
~~چگونه
# ~~این معنی تقریر خداوند تر کان کند ، و صورت این حال در محاذات آئینهآ
~~خاط
# ~~روشن او آرد. از آنجا که فراست پادشاهانهآ اوبود سرپوش کشف ازروی طبق
~~فکرت
# ~~این گفتار داشت، چون مطلوب به حصول موصول گشت او را دعاهای جانی گفت
# ~~و در آن تحریض فراوان نمود و تقریر کرد که این اندیشه ایست مشتمل بر
~~صواب
# ~~کار دنیا و ثواب دار آخرت ، ست :
# چو دل سوی مقصد ره راست مافت %~% بزودی بدان راه باید شتافت
# بر طالع میمون و اختر همایون درشهورسال ششصد وپتجاه وهفت با جماعت
# ~~ملوک و وزرا و اعان و ار کان برصوب اردو روانه شد . چون [221] شرف وصول
# ~~آن حضرت حاصل آمد ، پادشاه روی زمین چون آیین جهانداری وتربیت شهریاری
# ~~وی مشاهده کرد تحسین فراوان فرمود و عز یوارش ؟ و سیور غایمشی ارزانی
~~داشت،
# ~~وبر وفق ملتمسات و متمنیات، مثال و یارلیغ نه نام وی وفرزندان قطب
~~الدین سلطان
# ~~أصدار قرمود - در غایت تعظیم، و او را به زودی یاز ولایت فرستاد .
# و این سفر و تهضت در آن تاریخ بود که پادشاه جهان هلا کوخان را آن فتح
# ~~عظیم ونصر جسیم دست داده بود، و مملکت بغداد با خلسفهآ وقت به دست حکم
~~و تصرف
# ~~وی افتاده ms102 ، وامکان و تمکین زیادت مجاوز از حد وغایت در ملک او روی
~~PageV01P111
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0194.png)

# ~~نموده، و بلاد وممالک ایران زمین به جملگی مستخلص گشته، وچندان مال
~~ونفایس
# ~~و بدایع در تصرف بند گان آمده که حد و حصر از احاطت آن عاجز بود و ضبط
~~و
# ~~تدوین از اشتمال بران قاصر مینمود .
# چون از 222] اردوی مبارک- به ممارکی وطالع سعد - معاودت نمود، در
# ~~مسند حکومت و سریر پادشاهاهی ممکن ومعظم بنشست، رسم بیداد وایین تعدی
# ~~از میان خلق برخاست . اساس عدلی وقانون انصافی وضع فرمود که از بیم
~~سباست
# ~~او اگر شاهین تیز پر بیضهآ کبوتر را از راه حضانت در آشیانه دیده ، خود
~~را به اشفاق
# ~~مادرانه حای و وطن میساخت ؛ و گر گ تیز چتگال ، بزغاله ضعیف را در حجر
# ~~تربیت و کنار تقویت خود دابه آسا می پروراند، شیر با گوربریک سفره
~~لقمهآممالحت
# ~~می چشید، ویوز با آهو از بک مکحله سرمهآ مصاحبت می کشد، مرغ آبی از طل
# ~~باز ساز طرب می ساخت وصلصل بر گ نواء خود به ضیافت جفت همساز ویار هم-
# ~~آواز در نشمن باشه می پرداخت . نسیم ربیع امن که مهب فراغ بال و رفاه
~~(1) حال
# ~~بر مردم میوزید دلهاء خاص و عام تازه و خرم میداشت و نعیم خریف خصب که
~~از
# ~~223 اثمار اشجار عدل روی تموده بود ابدان کرام و لئام را بی مزاحمت
~~آلام و
# ~~اسقام آسوده و بیغم می گذاشت ، بیت :
# چنان یساخت جهان را هوای دولت او
### | که از طبیعت اضداد رقت بد سازی
# چنان تبود که گستاختی توانستی
### | سحر یه پرده دری با صبا به غمازی
# گلهاء دلهاء صلحا و فقرا چون غنحهآ لب اغنیا از فرط نسکوکاری ونشاط
# ~~زرداری میخندید ، و نر گس دیدهآ اهل جور و جفا از اندوه سرافکند گی (2)
~~و
# ~~شکستگی کارو ناروایی بازار، چون قنینهآ صهبا ورگ جان اعدا_در مقام
~~گریهخون
# ~~شی یازید .

PageV01P112

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0195.png)

### | 
### | مص
### | 
### | 
# ~~سه حکومت...
# ~~لمممممصم صممص
### | ممر ممصصعممهس ms103 سممعح حممه
### | سمم
# # مساد سر   ایه شدل و داد بساخت به کار %~% 5 و ستا 3 ررشت وڑحشمت
### | فر
### | ه
### | 
# # دأخشب،   کو   ای   )   و رحعت طیعی او %~% بهله %~% شوأل ضعفاء عباد
~~%~% لااد
# # ف ل %~% ر %~%
# ~~ه
# # مفض   قیو   ی   هشممک 3 بلا قسمته %~% که بحاره ای %~% به لکد کوب روز
~~گار درزاوبه
# ~~ف
# ~~دمار   وشمه 2      ب      درهانده ای
# # ش    %~% ف مسه یحک %~% بلاییی و عنابر همتلا شده
### | 4
# ل
# # فصع کما   ش   یم   مای   ففییممة   تقا %~% نسا %~% حستکی را %~% بله
# هر %~% لم %~% الطفی %~% تدارک فی مود %~%
# ~~5
# # شکسعنی   قبییادا   زا %~% صلا
# ه   هر   شف %~% فل %~% (3
# له
#
### | PageV01P113
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0196.png)

### | و
# ~~در ذکرمکارم اخلاق ومحاسن اوصاف
# صدق و اصحاب د بانت آند استماع اقتاده است
# ~~تا اندیشهآ قناع داری او به خلوت خانهآ خاطرخود در آورندی .
# ~~بار گاه او را تواضع می بردند .
# ~~دست مکاران فرو بسته هراس او به بند
### | پای جباران در آورده تهیب او یه دام PageV01P114
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0197.png)

# ~~خسروان از خدمت فتراک اوجویند فخر
### | صفدران از طاعت در گاه او گیرند نام
# ~~همچوشرع مصطفی آثار او درملک، خوب
### | همچو فضل کرد گار انعام او برخلق، عام
# ~~رعا بای ممالک اتدر مخاوف ومهالک حاده، سداد وحسن اعتقاد او به حوت
# ~~لهی شفیع میساختند واولیاء کرام و اتقیاء عظام در قرب و انس به اخلاص
~~واجتهاد
# ~~او به جناب یزدانی تقرب و توسل می جستند .

PageV01P115

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0198.png)

### | ک( سس 9
# ~~که آن معصومهآ جهان در حق فقرآء یلاد و ضعفاء عیاد فرمود .
# حاجی محمد سسیاد گاثی (؟)
# ~~بارافکتدن وبر آن بارها خفتن.
# ~~تسبیع و تهلل بر ریان راند ، PageV01P116
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0199.png)

# ~~با رقتی و اخلاصی تمام ، و در آن دعا و ثنا باقی شب به روز آورد.
# مرا از آن حال تعجب آمد که آیا چه مبرت و نیکویی از ترکان کرمان بدین
# ~~پیرزن رسیده باشد که در چنین صبح ها و هجور(1) و سحرهاء امیدوار که این
~~زمان،
# ~~تبود در ms104 ره دعا پرده ، دعاها - به اخلاص- آن پادشاء را می گوید و چندین
~~خضوع
# ~~و خشوع در بدرقهآ آن روان می گرداند .
# با خود گفتم که چوصقلی روز روشن گر، زنگ ظلمت از صحیقهآ جهان بزداید
# ~~و آفتاب جهانتاب رخسار نوراتی یه جهانیان نماید کیفیت حال ازین پیرزن
~~سؤال
# ~~کنم وخود را پدین اعجوبه واقف گردانم . بیت :
# چو پیراهن شب بدرید روز %~% پدید آمد آن شمع کیتی فروز
# کاروانیان همه روان گشتند ومن نیزاز مهمات خاصهآ خود فارغ شده 228
# ~~روی به کاروان سرای نهادم . بیرزن از خانه بیرون آمده بود و در محاذات
~~آفتاب
# ~~نشسته . من فرا پیش او شده و سلام گفتم و رسم محبت به جای آوردم و کفتم
~~من
# ~~امشب بیدار بودم که دعاء ترکان کرمان می کفتی، اکنون من میخواهم که
~~بدانم که
# ~~چه نیکویی از وی به تو رسده است که او را چنین دعا ها به اخلاص می
~~کویی؟
# در حال ، آب در چشم آورد و گفت دعای من به کجا رسد و من به اداء شکر
# ~~نسکویی که از وی به من رسده است چگونه قیام توانم نمود ؟ پاداش آن
~~خداوند
# ~~سحانه و تعالی در دنیی و آخرت به وی رساند . و اگرمی خواهی، شمه ای از
~~آن
# ~~با تو بگویم ، یقین واثق است که تو نیز از راء حسن اعتقاد در دعاء خیر
~~او با من
# ~~شریک باشی .
# گفتم واجب باشد . او گریان گریان آغاز قصه کرد، گفت درین وقت که
# ~~سلجوقشاه در فارس آن فتنه برانگخت و خواهر علاء التولی بکشت و یگریخت و
# ~~پناه باز 229] ولایت کازرون برد، و از جملهآ اطراف و ممالک لشکرها به
~~قصد او
# ~~روانه شدند و به محاصرە آن حصار قیام نمودند، چون این حصار بکرفتند
~~وخونهاء PageV01P117
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0200.png)

# ~~بسیار بریختند حشم ولشکردست به غارت و تاراج بر آوردن (1) و زن و بچهآ
~~مسلمانان
# ~~را به اسیری به ولایت بردند ، دختر کی از آن من ms105 که چشم و چراغ من ، او
~~بود و
# ~~بیرون ازو فرزندی دیگرندارم ودر کازرون به خصمی (2) داده بودم ، در دست
~~لشکر
# ~~کرمان افتاد .
# چون لشکرها با ولایت خود معاودت کردند او را به کرمان بردند ، مرا
# ~~چون این حال معلوم گشت آتش فرقت در نهاد من افتاد و آب حسرت از
~~فوارئدیدهٔ‌
# ~~من گشاده شد ، روز و شب در جزع و اضطراب می گذراتدم و دل و چگر بر آتش
# ~~فراق کیاب می شد وهرچندامتداد مدت فرقت در از ترمی گشت بأس و ناامیدی
~~زیادت
# ~~هی شک : بیمته :
# اگرچه تلخ یاشد فرقت یار %~% درو شرین یود امید دیدار
# نا گاه از مکمن غیب و مهب لطف پرورد گار سحانه و تعالی نسیم
# ~~امید وزیدن گرفت و تباشیر املی از مشرق رجا رخ نمود . آشنایی در آمد و
~~گفت
# ~~ای مادر مژده ترا که آن قرة العین تو باز ولایت آورده اند . من بیخود
~~گفتم کی و
# ~~کو؟ و از هوش برفتم.
# بعد از زمانی آن آشنا نیز تقصیر نکرده بود و در آن جهد و اجتهادی تمام
# ~~بکار داشته تا آن قرزندک را باز نظر من آرد . من چون آن فرزندک را
~~بدیدم ،
# ~~کیفیت حال او سؤال کردم . گفت : ما چند عورت بودیم که در وقت غارت و
~~تاراج
# ~~در دست لشکر کرمان فتادیم .
# چون به کرمان رسیدیم خداوند تر کان همهآ آن لشکریان را بخواند وفرمود
# ~~که اگرفرزندی مسلمان در دست شما افتاده است بیارید تا من در عوض آن
~~چیزی
# ~~به شما دهم ، وایشان را باز با متعلقان وولایت خود فرستم .

PageV01P118

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0201.png)

# به امتثال فرمان قیام نمودتد .131] از فضل الهی من دردست حکم تر کی
# ~~صالح افتاده بودم، مرا به حضرت خداوند تر کان آورد . مرا پیش خواند .
~~حضرتی
# ~~دیدم چون آسمان در رفعت و پادشاهی چون خورشید در طلعت . با خود گفتم :
# ~~حاش لله ، بیت :
# تو گویی بود از راحت سرشته %~% برو بر آیت رحمت نبشته ms106
# رسر تا پای او حسن وشیم بود %~% سراسر کار او جود و کرم بود
# از کیفیت احوال من استفسار فرمود. چون من عرضه داشتم که پیرمادری دارم،
# ~~در تربیت و تعهد من بیقزود و مرا در سرای حرم جای فرمود و یکی از
~~دختران
# ~~حرم به محافظت و تگاه داشت من نامزد کرد و پیوسته از خواجگان که در
~~حضرت
# ~~می بودند استفسار بازر گانان که متوچهآ این دیار می گشتند می فرمود تا
~~خواجه ای
# ~~صالح از تجار - که او را بر وی اعتماد بود - با دیدار آمد که روی بدین
~~جانب
# ~~داشت. فرمان داد که دستی جامهآ 232] نیکو با شعار و دثار که لایق
~~وموافق حال
# ~~من بود در من پوشانیدند و ساختگی کار من تا سقره و مطهره فرمود که
~~کردند و
# ~~جهت خرجی راه صره های نقد به دست خود به من داد و بعد از وصایا که در
~~تعهد
# ~~بازر گان فرموده بود، مرا بدین طرف رواته گردانید . وهم یدین منوال،
~~ساختکی
# ~~کار هریک از آن اسیران می کرد و باز ولایت میفرستاد .
# اکتون پادشاهی را که بدین نوع در بارهآ ضعفا ومسا کین رحمت و شفقت باشد
# ~~سزد و زیبد که اورا دعای خیر گویند وطول عمر ووفور جاه و سلطنت او
~~وفرزندان
# ~~او از خدای تعالی خواهند. گفتم سزد و زیبد بلکه فرض عین وعین فرض باشد
~~، و
# ~~نا خود نیتی کردم که همواره دعای او را ورد زبان سازم و به هرزمین که
~~برسم و
# ~~هر کس را از اهل خبر و صلاح که بینم دعای خیر التماس کنم و رحمت و
~~رضوان
# ~~بخواهم.
# و ظاهر   233 حال و قرینهآ اعمال آن است که از وزرا و ملوک حضرت و
~~PageV01P119
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0202.png)

# ~~اهالی مملکت او کسی را بر چنین احوال وقوف و اطلاع نوده باشد و در حد
# ~~وعد و جریدهآ احصاء تبامد که ازین گوته خیرات کرده بود که جزعلم عالم ms107
~~الاسرار
# ~~ان واقف ومطلع نبود ، لاجرم خداوند سحانه د تعالی ابواب عب بر ووی دل
# ~~فزیز او گشاده بود و او را بر اسرار باطن وخواط بند گان خود راه داده .

PageV01P120

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0203.png)

# 5بر لوح صمیر بندگان خداوند نر کان آگاهی داشت
# واز حمله یکی آن است که خواحه منعم، صدر اعظم، ملک ملوکتحار، مشهور
# ~~الاقالیم، جمال الدولة والدین عیداللطیف، حکایت کرد که روزی خداوندتر
~~کان- انارالله
# ~~برهانها وجعل الحنة مکانها- با من گفت که می خواهم که از برای صدقة حان
# # فرزندیادشاه- اطال الله عمرها وخلد ملکها- بندهای آزاد %~% 234 کنم.
~~%~% اکنون
# ~~بندهای نیک به بهاء تسام بخر و یسار تا آزاد کنم. وحال چنان بود که یش
~~ازین
# ~~به چند ماه غلامی را به من سپرده وتعاهد و گوش داری او به من حواله
~~کرده ، در
# ~~خاطر من گذشت که آن غلام که پیش من است و سفارش آن به من حواله، آزاد
# ~~کردن او عظیم لایق وموافق بود. حه او مدتست که در جریدهآ دیکر بند گان
# ~~آمده است و در عداد دمگر عباد مثیت گشته و حق خدمتی ثایت گردانیده .
# یمش از آنکه من مضمون خاطر و مکنون ضمیر در عارت آوردم و صووت
# ~~حال عرضه داشتم، خداوند تر کان یر زیان مارک راند و فرمود که: نی! او
~~لایق
# ~~حریت نست، و آزاد کردن او ثواب ناشد . من بندهآ صالح میخواهم که آزاد
# ~~کنم تا ازو طاعتی در وجود آید ، وهمت او برچیزی مصروف باشد تا از آن
~~ثوابی
# ~~حاصل گردد.

PageV01P121

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0204.png)

# مرا از آن اشراف او علی قلوب [235 %~% الخلایق انگشت تعجب در دندان
# ~~تحیر بماند و از آن فراست و نور باطن او حیران گشتم ، گفتم سبحان الله
~~اینک
# ~~معجزات (1) حدیث که سدالمرسلین وخاتم النبیین علیه افضل الصلواة واکمل
# ~~التحیات فرموده است که : اتقوا فراسة المؤمن فانه ینظر بنورالله ، صدق
~~رسول الله
# ~~صلی الله علیه.
# و از حکایات که بندهآ نویسنده خود به رأی العین دیده ms108 است و از لفظ میارک
# ~~او به گوش خود شنیده آن است که در وقتی که سلطان اعظم - انار الله
~~برهانها -
# ~~اساس و بنساد مدرسهآ مقدسه می فرمود ومی نهاد ، بر آن ساق ونسق تربیت
~~آن می-
# ~~داد که اندرون صقهاء بزرگ به کاشی پوشش و آرایش کنند . چون او به رحمت
# ~~خدای تعالی پیوست و عالم سفلی از وجود آن پادشاه یتیم ماند، خداوند تر
~~کان
# ~~می خواست که هرچند زودتر مدرزسان را در مدرسه اجلاس کند تا ایمهآ
~~تلامیذ بر
# ~~تحصل [236 [ مواظت و مثابرت نمابند و به تضیع و تعطیل روز گار نگذرانند
~~،
# ~~اندرون صفهها را قرمود به کاه گل اندایش کردن و به سفید اعاج (2) و به
~~خطوط
# ~~الاجورد وزر آرایش دادن .
# چون از اجلاس ایمه و تعیین مشاهرات وماومات ودیگر امور فراغی حاصل
# ~~گشت و سالی چند برین بگذشت، شوره ای که در طسعت گل بود جوشش آغازتهاد
# ~~و شیرینی وطر!اوتی که در نقوش و خطوط بود به باد تضییع و بطلان برداد،
~~خداوند
# ~~تر کان چون آن چنان دید فرمود که آن همه اعمال که در آن کردند و رنج و
# ~~روز گار که در آن بردند ضایع یود، بازهمت بر کار کاشی می باید گماشت
~~واندون
# ~~را به نقوش و اشکال غریب و بدیع بنگاشت .
# چون وجوه آن تعیین فرمود وطریق وهنجار - چنانچه دلخواه بود - بنمود،
# ~~به دل بندهآ نویسنده گذشت که اگر فرمان دادی که حصص و اشقاص که بر
~~مدرسه PageV01P122
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0205.png)

# ~~وقف فرموده است   بر کتابهٔ‌ صقه بنوشتندی عظیم لایق وموافق افتادی،
# ~~چه به امتداد مدت «طول زمان اندراس وانطماس بدان راه نبافتی وبه مرور
# ~~روز گار و کرور لیل و نهار آثار آن محو نگشتی ، در همین لحظه که این
~~فکر در
# ~~خاطر می گذشت و این اندمشه در ضمیر می گشت بنده را به حضرت خود احضار
# ~~فرمود وبرزبان گهرفشان راند که این اندیشهای صایب است وتدبیری نیک
~~مناسب، ms109
# ~~تأخیر نمی باید ، و بی درنگ به کار مشغول بود ، اما چنان می باید ساخت
~~و قسمتی
# ~~بر آن هیأت کرد که نه ازو جیزی زیادت آبد و نه چیزی در سر باید .
# گفتم سبحان الله! زهی آیسنهآ روحانی و دل نورانی که نفوس کاینات و صور
# ~~حادثات چگونه بیواسطه دروی منقش می گردد و جان معانی بی تکلف قالب بیان
# ~~در وی مصور می شود . بست :
# چون به حق داد جمله باطلها %~% مشرفش کرد بر همه دلها
# # 238دلش از بند ملک بربودند %~% ملکوت جهانش بنمودند
# نقش غیبش چو یافت دردل راه %~% پی ربان شد ز حال ها آگاه
# لوح محفوظ چونکه در تظراست %~% به زبانش چه حاجت خبراست
# صوت وحرف از ولایت چهل اقد %~% هر دو در صدر علم نا اهلاند
# و از عجایب احوال خداوند قر کان حکایتی غریب آن است که مفردان
# ~~خاص سلطان اعظم قطب الدنا والدین اناد الله برهانه ودیگرحواشی و خدم
~~حکایت
# ~~کردند که در آن زمان که سلطان اعظم از کرمان روانه شده بود - نوبت اول
~~- و
# ~~متوجه ولایت تر کستان یود ، روزی در صحرایی ازصحاری ماوراء التهر فرود
~~آمده
# ~~بود ، وخدم وحواشی هر یک به ساختگی کار کوچ مشغول، ناگاه همایی در
# ~~هوا بدا آمد و در اوج آن هوا جولانی و طیرانی می کرد. هر کس از جای خود
# ~~برجستند و به محاذات و موازات 239 ] او شتافتند تا از سایهآ او چنانچه
~~معروف
# ~~است چیزی حاصل کنند ، تا غایتی که سلطان ازجای خود روانه شد ، و
~~بهموازات
# ~~سایهآ او آمد .

PageV01P123

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0206.png)

# ~~سمبه بسسص مممسه
### | تأریح شاهی
# ~~سسه سسمیب
# # سای   گردان   ک %~% سشیاده و %~% ال %~% حو؟
### | 
### | 
### | 
# # سمر   داوفده   شای   هل   9   سایه %~% و %~% ل %~% کرید ، %~% لرها
# %~% 2 %~% بو %~% ی)
# اشفی %~% بسمر
### | )
### | ه
# # فر   که مکان اونود بگردند،   ول %~% ن %~%  %~% شی %~% دهکرروانه تشد
# . سلطان برطو %~%
# #  %~%
### | 
### | 
# # طو   فو      لا      بأدشأهی   مبهسه %~% کرد %~% 3 همار %~% کیاد گقت
# %~% ن أوند تر %~% کای %~% شو %~% هود ms110
# ~~صا
### | *
# # سه بادشاهی   خها تداری   فل    %~% عاشل %~% که سامه دولآت تو بو سو
~~هو
### | 5
# # دلا بل      صح 3 مخا دل %~% ایحاند %~% که حکومت %~% ر %~% هأدسا ل
~~%~% فسله
# ~~5
# # ی   شوذ - اتار الله در   ا %~% عل %~% وشمو سته %~% حنه مسکانها
### | 9
#
### | PageV01P124
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0207.png)

# که خداوند سبجانه و تعالی به وی بخشیده
# 2
# ~~بک قسم آن است که بی ترس و قزع روی بخصم آرد و*شمن را خرده و برده
~~انگارد
# ~~اشتهاری تمام یافته بر سبیل تمثیل ایراد کرده میشود .

PageV01P125

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0208.png)

# ~~حبشی که او را مرضی دماغی با دیدار آمده بود و بر هیأت دیوانگان بی
~~تحاشی در
# ~~کویها و بازارها می گشت ناگاه خبالی باطل و وسوسهای بی حاصل او را بر
~~آن
# ~~داشت که به بالین تر کان می باید شد و خود را به قدرت و قیمت بلال حبشی
~~بهوی
# ~~فروخت و در عوض آن نعمتی از وی بیندوخت، مگر در رور، راهی دیده بود که
# ~~یدان طریق بر پشت سرای حرم و بار گاه میتوانست شد . بیت :
# چو در پرده شد چشمهآ مستنین %~% زمین شد به کردار دریای قیر
# سماه گمراه خود را بر بام سرای وبار گاه [242] انداخت. همین که چون
# ~~دود به پام سرای بر آمد، دست در پرده ای زد که روی صفه بسته بودند، و
~~همچوخا کستر
# ~~و آنگشت بهزیر فروشد، ودر آن شب مظلم - پویان وجویان - رفت ، چون جوالی
# ~~اتگشت بر بالین خداوند تر کان نشست .
# خداوند تر کان چون دیدهآ جهان بین باز کرد ، در شبی مظلم، سیاهی تار بک
# ~~دیده است بر بالین او تشست با وجود این ظلمات ثلثه ، نور بصیرت او در
~~حجاب
# ~~اضطراب نیفتاده است و دل پریاس او که از قوت الهی تقویت بافته بود ، به
~~خوف و
# ~~هراس از خود نرفته ، با دلی قوی و زبانی فصیح گفته که : خیر مقدم! تو
~~کیستی
# ~~و از کجا می رسی و به چه حاجت آمدهای؟
# گفت ms111 من بلال حبشی ام که از حضرت رب العزه پیش تو آمده ام تا سلام حصرت
# ~~برسانم و تو چیزی همراء من کنی که به حضرت برم .
# خداوند تر کان گفت : خدمت کنم : اول دست بده تا شرف زیارتی43»
# ~~دریابم .
# چوندست بیاورد، خداوند تر کان سردست وی محکم بگرفت و آواز داد که
# ~~روشتایی بیارید .
# در حال روشنایی آوردند و غلمان و جواری حاض آمدتد و او را بگرفتند
# ~~و تگاه داشتند .
# بعد از استفسار احوال او معلوم گشت که دیوانه است و به طمع قوتی بین
~~PageV01P126
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0209.png)

# ~~حر کت اقدام نموده ، فرمود که از مطبخ طعامی آوردند و به وی داد و وصیت
~~کرد
# ~~تا اورا نرئجانیدند ، اما ازحوالی شهر او رادور کردند. و
~~روزدیگراستادان گلکار
# ~~را فرمود که رخنهای بام همه استوار کنند تا کسی برین بامها نتواند آمد
~~و پاسبانان
# ~~و در بانان احتیاط زیانت کنند.
# و حکایتی دیگر از عجایب حکایات آن است که طایفهای از اهل حرم و
# ~~نزدیکان حضرت حکایت کردند از پردلی وفرط دلاوری او- بردالله مضجعها -
~~که در
# ~~خدمت مو کب خداوندتر کان در سفری بودیم - در صمیم تابستان - و ازقرط
~~گرما
# ~~244 وقوف ا در خمهها تعذری داشت، فرمود که جامههای خوافب در صحرا
~~افکنند
# ~~زمین قبای زربفت روز از کتف باز کرد و دواج اکسون شب درسر کشید ، بیت :
# شب تبره چون زلف را تاب داد %~% از آن تاپ دردیدهها خواب داد
# پدید آمد آن چادر آبنوس %~% بپوشید آن پردهٔ‌ سندروس
# مگر در آن حوالی حجر ماری بوده است ، در آن ظلمت شب روی به مضجع
# ~~و مبیت خداوند تر کان داده است و سر بر سنهآ او نهاده، همین که ثقل و
~~گرانی
# ~~جانور بهوی رسیده است واو را برتن خود دیده، در آن حالت صبر و تجلد
~~کارفرموده
# ~~است و به قلیل و کثیر ، حر کت و اضطراب ننموده، و بگذاشته است تاتمام
~~جرم و
# ~~و جثهآ او ms112 بدان درازی بر وی بگذشته ، بعد از آن جمعی از ثزدیکان [را]
~~اعلام
# ~~کرده است - وآن مارهنوز ازنظر غائب نشده بود - همه قصد کردند تا او را
~~هلاک
# ~~کنند ، نگذاشته است 245 [ و فرموده که چون او ضرری به ما نرسانده
~~شمانیز
# ~~هیچ ضرربه وی مرسانید، چه درهمه حالی رعایت عذل واجب باید دانست .
~~وطریق
# ~~انصاف مسلوک باید داشت .
# و به این عجب نباید داشت که مار طالب گنج باشد ، چون دل مبارک اورا
# ~~خزینهآ الهی میدید - که قلوب الملوک خزاین الله - به بوی آن آمد. اما
~~حارسان
# ~~عنایت الهی وحافظان عصمت ربانی ندا در دادند که مار میل به گنج مال
~~کند،
# ~~اینجا گنج خانهآ آمال خلایقاست وودایع اسرار ملکوت، دست خزینه هزینه
~~کنید(؟) PageV01P127
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0210.png)

### | صحی مممسسسممیمس مممسمسمهیممسحسیسبمم مسییسسم بسمصمسسمعه سسسحهمممسسممسبه
# معحصم
### | یح شاهی
# ~~و بضایع انوار جبروت درین گنج مدخر کرداند ، لقب کنز الفقرا وحرزالضعفا
~~که
# ~~ز اسماء حستی پرورد گار است ب سل تمثیل وصف گنجنه این سمنه را وضع
# ~~کردهاند وقلادهٔ‌ تقلدرحاءالمؤمنین وراحم المسا کین- که ازنعوت جلالرب
~~الاریاب
# ~~ومالک الیقاب است  بهمثایت نیایت در گردن تعهد این معصومه افکنده اند
# ~~دست تصرف ظالمان که به رنگ سداد آلوده باشد از آن ممنوع است و پای تردد
# ~~غاصبان کة طریق معاصی مسلوک داشته باشند از آن مقطوع ، شعی :
# دست غاصب از امن نود کوتاه %~% هیچ ظالم بدین نیاید رأه
# و حکایتی ما ثور است از محمد حسین صغانی. که از اکایر شحعان فرس
# ~~بوده است. که شبی- در فراغت حائی. جهت استعمال به طلب کلوخی دست به
# ~~رمین رسانده است ، چیزی در زیر دست او حتبانده است ، آن را محکم گرفته
# ~~است که از تصرف او بیرون نیاید، چون دیده است ککی بود.
# اصحاب تواریخ در صفت شحاعت وحلادت ودلیری دیردلی او که چه مبالغت ها
# ~~کردهاند و در اوراق کتب ودفاتر برای تعجب آورده. واگر مردم از در اتصاف
# ~~در آمند و به نظر تحقیق درین ms113 حال نکرند دانند که این صیر و سکون که از
~~ین
# # معصومه حهاکن صادر شده است %~% تی الهی و قا سد رمانی نسست.

PageV01P128

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0211.png)

# ~~در ذ ککر مر حمسی و سففتی
# ~~که در فحط و غلا بر فقرا و مساکین کرد PageV01P129
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0212.png)

# ~~آن واقعه موجب ضیق حال وقلت مال و محال (1) اهل کرمان گشت .
# و از آن تاریخ بازهدایهٔ‌ سحاب پستان تربیت بر مربیات نبات خشک درد ،
# ~~ینابیع چشمهها چون چشم اهل حسادت ازعیرات قطرات تر نمیشد، غلاء غلات د
# ~~اطراف مملکت با دیدار آمد، حب حبوب در دلهاء خاص وعام برجملهآ محبتها
~~غالب
# ~~شد ، اغنیا [بردر انیارها چون در خانهآ دل خود مهرامساک بر نهادند
~~حتر،ار
# ~~طلب قوت روزچون سگان گرسنه به کوی افتادند، هر روز که روزی رمان»4
# ~~قرص خور بر گرد خوان چرخ به خلق نمود مهتربان تا بان (2) گردهالل
# ~~غله در ربود ، تا بجایی رسید که یک من غله به دانگی رریافت نبود ،
~~جرموین
# ~~قحط وغلا، پیران بد عاقبت کرمان - که چون وحوش صحرا وطیور هوا که به
# ~~قوت بکشیه ای روز گذرانند همه به گدایی افتادند و رخت بی تویی برسر کوی
# ~~افلاس بنهادند خداوند. تر کان از آن شفقت هاء نامتناهی ورحمتهاء الهی
~~که در
# ~~دل وجان مضمر و مدخر بود ، بیت :
# گفت کانبار خانه یگشادیم %~% ابراگر زفت گشت ما رادیم
# صبح وار از پی صبا یدمیم %~% که نه مادر سخاز ایر کمیم
# دم ما هست اگر دم او نیست %~% تأم ما هست اگر تم اونست
# استاد محمد حاجی حکاک نیشابوری - که از متمولان خطهآ فارس بود و به
# ~~کرمان افتاده - حکایت کرد که درین روز گار قحط و غلا کار من به ظایی
~~رسد
# ~~250  که هیچ چیز از خوردتی و پوشیدنی و افکندنی و کار فرهودنی در ملک و
# ~~تصرف من نماتد ، چنانچه از برهنگی بیرون نمیتوانستم شد،که بکبار گی
~~مضطر
# ~~شدم . سحر گاهی برخاستم وضوساختم وبا رقتی تمام روی ms114 بردم وبا تضرعی
# ~~هرچه تمامتر مناجاتی کردم که : خداوند عالم السر و الخقیات تویی، بیت :
# نقش بند برون گلها اوست %~% تقش دان درون دلها اوست
# متمع (؟) نعمت نیاز از دل %~% مطلع بر طلوح رار زدن PageV01P130
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0213.png)

# دانش تو رهی رعایت کن %~% بخشش تو مهم کفایت کن
# یا مرا ازین تنگنای حماب و قفص قالب که موجب و بال و شکستگی پرو
# ~~بال من شده است خلاصی و نجاتی ده ، با بر گزیدهای از بند گان خویش به
~~اصلاح
# ~~کار و تعهد روز گار من نصب گردان که طاقت من طاق شد . هنور در عین آن
# ~~مناجات بودم که بکی بر در آن خرابه که منزل من است آوازی [251] در داد.
# ~~چون بیرون شدم خادمی از آن خداوند تر کان بود که مرا طلب می فرمود .
~~مرایه
# ~~دهلیز سرای برد. معتمدی بیرون آمد با بوقچهآ از زیر جامه با جبه و
~~دستار و چند
# ~~دینار نقد و براتی به قدری گندم ، وچندین پیر وفقیر و ارباب احتیاج
~~دیدم در
# ~~آن دسلیز ، و بعضی با حصول مقصود باز گشته و یعضی را به طلب فرستاده ،
~~ومعلوم
# ~~گشت که در آن شب ایشان را طلب فرموده است .
# حکمت آن بود که : شاید که آن مردمان را از برهنگی و بی نوایی حما
# ~~ماتع شدی ، پس ستر حال ایشان کردن اذ هکارم اخلاق بود، از آن روی که شب
# ~~پردهآ زسوایی هاست .
# و یه تشاهد و تسامع معلوم است که از آن تاریخ باز که از اردو مراجعت
# ~~تموده بود - در شهورششصد وهفتاد وهشت ، همت بزر گواراو- اعلی الله ..-
~~مصروف
# ~~وموقوف بود بر نقد (1) حال فقرا وتعهد کار ضعفا که از تقلب روز گار و
~~تجدد
# ~~252 [لیل و نهار ضعفی و انکساری و احتیاج و افتقاری بدیشان راه بافته
~~بود و
# ~~به دست حوادث روز گار پایمال گشته.
# و جماعت دلالان و مقومان حکایت کردهاند که درین وقت مهد عالی مغشی-
# ~~طیب الله ثراها ms115 - جهت نیت استخراج ، روی توجه به خطهآ کرمان کرد، و آن
~~در
# ~~محرم ششصد و هشتاد و شش پود- و ذکر آن قصه خود به تفصیل بیاید - قماشی
# ~~چند که در خزانه و فراش خانهآ خداوند تر کان باز مانده بود با موقف عرض
~~می-
# ~~آوردند وقیمت می کرد، چند عدد -تقیبه مفرش عرض کردند همه برانو (؟)
~~محشو PageV01P131
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0214.png)

# ~~و مملو آ کنده ، چون سرهای آن می گشادند و در محل عرض می نهادند ، جامه
# ~~هایی بود همه ابریشم و کتان بر طبقات و درجات مختلف - بعضی عالی تر و
~~رفیع تر
# ~~و بعضی ناز کترو وضیع تر- از همه جنس شعار و دثار و زیر وزبرتا بستانآی
~~وزمستانی،
# ~~ربیعی و خریفی ، بعضی چنانچه در سور و سرور پوشند و بعضی از آن که
~~درشیون
# ~~253[ و ماتم به کار دارتد و همه بر آیین وترتیب آن ، و به قرینه و قیاس
~~معلوم
# ~~می گشت که خداوند تر کان - انار الله برهانها و نقیل احسانها- آنها
~~راجهت درویشان
# ~~و تنگدستان از اهل سوتات ومستورانی که حال فقر وفاقهٔ‌ خود بر خلق کشف
# ~~نقوانند کود- وایشان زا سو پوشید گان رسیده در خانه عزوبت ماتده باشد و
~~مجتال
# ~~امشان بدان وفا تکند که تجهیز ایشان بدین ترتیب بسازند
# کس بفرموده بود که آن جامهها ترتیب داده بودند و آماده داشته تا به وقت
# ~~حاجت بدیشان فرستد.
# و حققت حال وخلاصه مقال آن است و تواریخ قدما و پیشینگان بدان
# ~~ناطق و بدین دعوی شاهد صادق که هیچ پادشاه را در هیچ مقام و بنگاه - اذ
~~عهد
# ~~مسارک اسلام باز ، چه از امرای تایعین و تبع تایعین - که ملوک عرباند -
~~و چه از
# ~~ملوک عجم چون آل طاهر وصفاریان وملوک آل سامان ، وآل ناصرالدین وسلاطین
# ~~آل سلجوق [254] و ملوک خوارزم و پادشاهان مغول - که این زمان بر سرحکم
# ~~و جهانداری متمکنند - چنین اهلیتی و خانه داری و غمخواری و خلیفه و
~~حلمله
# ~~و قایم مقامی و نایب ms116 منابی نبوده است .
# چه در حال سات به راحت 3 حنا و شدت و رخا و سفر و حضر و خوف و
# ~~خطر طریق موافقت- بی اکراه و اجبار- به تقدیم رساند و به لطف استبناس و
# ~~سبب دواء آلام و خلاء احزان او گردد ، وهمواره به دفع هموم و رفع غموم
~~جفت
# ~~خود روز گار گذراند، وبعد ازممات به کار سازی دار اخری او از خیرات و
~~مبرات
# ~~و انعامات وصدقات برین کونه و یدین پایه قیام نماید ، ودر امور ملک
~~ودولت
# ~~آیین تکوکاری ورسم وفا داری برجادهآ دین وسنت به جای آورد ، و فرزندان
~~عزیز PageV01P132
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0215.png)

# ~~او راکه نور حدقهآ سلطنت و نور حدیقه مملکتاند در حجر اشفاق و جناح
~~اشباک
# ~~بپرورد
# و باهرترین حجتی و ظاهرترین کرامتی [255] که چون روز روشن بر
# ~~روی روز گار تابان است و چون آقتاپ تور گستر یر سپهر جهانداری درخشان،
# ~~آن که خلفی صدق ووارثی محق چون خداوند عالم، ولی نعمت یادشاهان عصر و
# ~~مرتیه و مغسهآ (؟) (1) ملوک دهر، دستگیر وفریادرس بیوتات قدیم ومنصف
~~ومنتصف
# ~~مظلومان اقالیم، مهد اعظم وحدت اعلی، مهین بانوی بلاد شرق وغرب ، مدبره
# ~~وکارساز خسروان عرب وعجم ، مقتدا وپیشوای سلاطین بر ویحر، فرمان ده
~~جهان،
# ~~معصومهآ آخو زمان ، فاتحهآ آبات الخیرات ، تیجهآ مقدمات السعادات ،
~~مقیضهآ امداد
# ~~المرات ، معطیهآ مواد الحسنات، حامیهآ بلادالله بالامن والامان ، راعیة
~~عبادالله بالیر
# ~~والاحسان ، ثانمة خدیجة الکبری ، آیة من آیات العلما ، سلطان خواتین فی
~~الارضین
# ~~مرئیه (:) سرادقات الخواقین ، صفوة الدنا والدین ، عصمة الاسلام
~~والمسلمین ،
# # کهف الضعفاء والمساکین ، المخصوصة بعتابت رب العالمین ، الغ اعظم %~%
~~256
# ~~بادشاه خاتون - ابد الله ظلال جلالها وبسط علی الخافقین نوال فضلها
~~وافضالها - بر
# ~~سریر پادشاهی و مسند فرمان روایی گذاشته است ، و بر سر ضعفاء بلاد و
~~فقراء
# ~~عباد ، به داد گستری و ضعیف پروری یداشته ، شعر :
# هر کجا صیت دولتش برسید %~% نام آن بقعه گشت عدل آباد
# درمی سیم از شکوفه به زور %~% می نیارد که در رباید باد ms117
# نا ترازو بهاش بر نکشید %~% خوشه یک جوبه دست ترک نداد
# کهربایی که بد محصل کاه %~% او هم از شغل خویش بازاستاد
# نیزه تقناق (؟) هستش تا دید %~% کله آهنین ر سر بتهاد
# لرزه بر استخوان رمح افتد %~% چون کند از صریر کلکش یاد
# هم پجای آرد ار بقرماید %~% باز را دایگی بچهآ خاد
# حکمت بالغ و نعمت سائغ باری سجانه و تعالی، و سنت قدیم اوسجل وعلا
~~PageV01P133
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0216.png)

# 257  آن نهج جریان یافته است که چون روز بازار چهان به وجود صاحب-
# ~~قرانی آراسته خواهد گشت و به کارخانهآ کون وفساد به حضور صاحب دولتی
~~مزین
# ~~خواهد شد ، هاتفان علم غیب ومبشران حضرت قدس ، از اطباق سماوات ومحال
# ~~کرامات به گوش هوش ساکتان خطهآ ارضی وقاطنان عرصهآ خاکی نداء آن مژده
# ~~در میدهند ، بعضی که حاضران حرم خلوت اند و ملازمان در گاه خدمت اند ،
~~بر
# ~~طریق کشف والهام - بعضی که محادثان (؟) لوح عقل فعال ومشتاقان شب
~~وصالاند -
# ~~پر سبیل رؤیاء صادقه ، و گروهی که ضعیف دلاناند و مستقبلان قبول سهم
~~الغیب -
# ~~بر رسم کتابت و قال ، سلایق عصرو حاضران وقت را اعلامی واجب دارند ،
~~وایشان
# ~~را از مکامن غفلت و اما کن حیرت بیرون آرند تا چشم انتظار و گوش
~~استخبار بر
# ~~سر راه حصول و وصول گمارند ، و از استماع [258] غنیمت الفرض غنایم بی
~~بهره
# ~~تماتند و از استنشاق نسایم ان لربکم فی ایام دهر کم نفحات محظوظ گردند
~~.
# و از حظوظ و شهادات این مقدمات حکابتی غریب است ، که جامع تاریخ
# ~~برآی العین مشاهده کرده است ، وشاید که چند شخص هنوز در احا باشند که
# ~~این حال دیده باشند و دانسته . وکیفت چنان بود که در شهور ششصد و شصت
~~ونه،
# ~~کاهنه ای بود مسکن او در جوار مدرسهآ مقدسه ، در غابت حذاقت ، وسهم
~~الغیب
# ~~در نفس طالع داشت و اخبار غیب کردی ، و اکثر سهام کلام او بر هدف صدق و
# ~~صواب آمدی ، وچتیزهاء عجب ازو ms118 مسموع و مشاهده افتاده بود ، و در آن فن
~~در
# ~~پیش مردمان شهرتی تمام یافته ، مگرچماعتی ازعورات خدم مدرسه ، حال
~~حذاقت
# ~~و مهارت این شخص در حضرت خداوند تر کان عرضه داشته بودند .
# خداوند تر کان به احضاراو مثال فرمود ، چون [259] او را حاضر کردند
# ~~خداوند تر کان فرمود که من فالی می گیرم و ضمیری می کنم، هر چه از غیب
# ~~ترا روی نماید و هر چیز که ترا در خاطر آمد موافق و مخالف پنهان مدار و
~~همه
# ~~زا در عیارت آر .
# زن کاهنه گفت که بنده ترسد که چیزی تاملایم پر زبان راند با سخنی که
~~PageV01P134
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0217.png)

# ~~بر طبع خداوند ترکان خوش ناشد بگوید .
# خداوند ترکان قرمود که ایمن باش وهیچ خوف به خود راه مده . کاهته عورتی
# ~~شور بده شکل بود. هجگونه دل او قرار نمی گرفت. تا خداوند ترکان تعهدی
# ~~مؤ کد کرد که هر گز هیچ ضرر به وی نرساند . و او عملی می کرد که در
~~کرمان
# ~~آن را چراغو می گویند. و آن چنان بود که روی انگشت ابهام سیاه و چرب
# ~~می کرد و به نام آن کس که از حال او استخار می کردند پارهآ اشترک بر
~~آتش
# ~~می نهادند ، در حال که بوی آن به دماغ وی میرسید رنگ اومتغیر می کشت
~~وحس
# ~~متغیر میشد ، زمانی دیر در روی انگشت 260] سیاه نگاه می کرد، بعد از آن
# ~~آغاز گفتن می نهاد .
# همین که روی انگشت ساه کرد ، خداوند تر کان را گفت به نام آن کس که
# ~~خواهی پارهآ اشترک یر آتش نه ، خداوتد ترکان نستی کرد و پارهآ از آن بر
~~آتش
# ~~نهاد ، زمانی دراز در آن انگشت خود نظر کرد و گریان شد و لرزه بر وی
~~افتاد و
# ~~بعد از آن روی برخاک نهاد وزنهار خواست.
# خداوند ترکان مالغت میفرمود و دلداری وی می کرد که بگو ومترس،
# ~~بعد از توقف بسار در سخن آمد ms119 و گفت من از خود قمی گویم مرا از غیب چنین
# ~~می نما بند که آن کس که استخیار احوال او می کنی شخصی است که او را نه
~~طالع
# ~~و او را تخوی (1) که هر گز بر مرادات خود مظفر نشود و هر آنچه دلخواه
~~اوباشد
# ~~او را میسر نگردد ، باقی عاقبت کار او نمی دانم.
# خداوند ترکان گفت که آتحه گفتی ما تو هیچ عتاب نکردم و یاتو سخنی
# ~~درشت تگفتم ، اکنون پارهآ دیگر بر آتش مینهم [261] و نیتی می کنم آنچه
~~در
# ~~دل تو آید هم راست بگو و هیچ باز مگیر و آنحه از غب به تو نمایند هم
~~راست
# ~~بگو. پس سو گند ماد کرد که همچنانکه به من تمایند در عبارت آرم و هیچ
~~پنهان
# ~~ندارم. خداوند قرکان دیگر باره نیتی کرد و پاره ای از آن بر آتش نهاد .
~~دیگر چونا PageV01P135
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0218.png)

# ~~آن بوت مه وی رسید ، رنگ او باز متغیر شد و همچون مدهوشی کشت و زمانی
# ~~دراز در آن انگشت نگاه کرد. بعد از آن گفت : سحان الله، گویی این
# ~~شخص صد آن شخص پیشین است . چنین می بینم که هر مرادی که او را باشد به
# ~~حصول موضول گردد و هر صعبی که او را پیش آید یه فر دولت او دلیل شود.
~~سهام
# ~~مرام او همه برصواب رود و سؤال آمال خویش همه از مجیب بخت جواب شتود، و
# ~~به عاقیت فرمان ده اقالیم زمین شود و احرار جهان او را رهی و رهین
~~گردند .
# خداوند ترکان این نیت وضمیر خود با هیچ آفریده [262 ] نگفت ومکنون
# ~~خاطر ومضون باکسی در ممان ننهاد ، عورت کاهنه را به خوشدلی روانه کرد.
# ~~بعد از آن مدتی چماعتی، در اثناء حکایات شتیده بودند که ضمیر اول فرزتد
# ~~مهین بود و ضمیر آخرفرزند کهین ، سبحان الله زهی غرایب حکمت و بدایع
~~قدرت
# ~~شعبده پر صنعت(؟) که در صندوق المقدر کاین مخفی بود ms120 ومستور . بعد از
~~قرنی به
# ~~جلوه گاه ظهور آمد و سر حکمتی چنین که در پردهآ غب محجوب بود بعد از سی
# ~~سال بر جهانان مکشوف گشت. و عجب ترین عچایب آن است که از منشأ خلقت و
# ~~مدان فطرت باز، سراسر احوال این معصومهٔ‌ جهان و صاحب قران دوران آخر
# ~~زمان امداد فییض فضل اللهی ومواد ساختگی سلطنت و پادشاهی وی بوده است و
# ~~اساب آسمانی و زمنی به استعداد کار او معاونت و مظاهرت تموده، چنانچه
~~ستد
# ~~ثقلین علیه افضل الصلوات [263] فرمود: اذا ارادالله بعبد خیرا همأ
~~اسبایه، بیت:
# هر کرا عون حق حصارشود %~% عنکیوتیش پرده دار شود
# زهر در کام او شکر گردد %~% سنگ در دست او گهر گردد
# اما از اسباب فلکی د امورطالعی آن بود کان قسمیست که دست تصرف خلق
# ~~و سعی وجهد آدمی از آن قاصر است، و آن محض فضل ربانی و تأ بسد امداد
~~آسمانی
# ~~است که راصد طالع میمون و واضع را بحهآ همایون استاد کامل و حکیم فاضل
~~تاج -
# ~~الدین سپهری منچم بود_ که سر آمداستادان خراسان وقهستان بودی- بنده
~~نویسنده
# ~~را از کیفیت میلاد میارک استفساری می کرد، اول این قطعه فرو خواند. بیت
~~: PageV01P136
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0219.png)

# # از آسمان بزرگی هلالی ازتو یافت %~% ز بوستان معالی گلی ز نو شگفد
# # ز آفتاب دهان فلک پر از زر کرد %~% یدین بشارت خوش صبح چون زیان بکشید
# # بدانکه تا نرسد چشم زخمی از اختر %~% بخواند فاتحهآ صبح و بر جهان
~~یدمید
# بعد از آن تقریر کرد که پنچاه سال است که من یه ترصد بزرگ زاد گان
# ~~أسطر لاب ارتفاع یرداشتهام ورقوم ثوابت وسبار برزایجهآ طالع مولود
~~ایشان نگاشته،
# ~~طالعی بدین قوت ندیدهام واز قدما واوایل نیز تشنده گویا ، اسکندر دیگر
# ~~باره بر تخت ملک باز خواهد داد ما کسری انوشیروان باز در جهان قاعدهآ
~~عدی و
# ~~داد خواهد نهاد. و اما از اسباب زمنی : اول آن که فلذهآ جگر ونور بصر ms121 و
~~ثمرهآ
# ~~دل پادشاهانیست که مقتدای پادشاهان عالم وپیشوای فرمان دهان اولاد آدم
~~اند ویه
# ~~تخصیص و تعیین اشقاق ابشان در حق او و ترجیح و تفضیل او به محبت بر
~~دیگر
# ~~اولاد - لاستما فرط محبت و وقور شفقت خداوند تر کان انارالله برهانها -
~~چنانچه
# # برزویه طبیب گوید در اول کتاب [265 %~% کلیله ودمنه که اول فصلی که
~~خداوند -
# ~~تعالی با من شفقت کرد محبت مادر و پدر بود بر احوال من که اهتمام
~~ودلبستگی به کار
# ~~من زیادت از دیگر فرزندان نمودند و تربیت و تعاهدمن بر دیگر اولاد
~~برافزودند .
# مهر ومحبت خداوند تر کان در باب و بارهآ او با کمال سلطنت و پادشاهی
# ~~وتابسد و فر الهی که بر حسن حال او گماشته بودند نه بدان در جه بود که
~~زبان ازعهدهآ
# ~~تقریر آن بیرون تواند آمد و بیان در عقدهآ تحریر آن تواند باشد. و با
~~آن اشقاق
# ~~و محبت ، حد کفایت دستوری نیک خواه ووزیری نک اندیش چون صاحب اعظم
# ~~قخرالملک شمس الدولة والدین- که با وفورشهامت وکاردانی و صدق نیت و
~~خلوص
# ~~طویت و صحت عقیدت وصفاء قطتت منضم بود- روز و شب دأمن جد و طلب در
# ~~کمربند گی بسته6   بودی و دل و زبان به کار سازی و چانسیاری بر گشاده
# ~~و هر کجا در همه آفاق و اقطار از ممالک و امصار جهان چیزی نفیس یا
~~گوهری
# ~~کر انمایه یافتی از جواهر بری و بحری و نباتی و کانی یاضیعهآ برومند
~~باموضعی دلیسند PageV01P137
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0220.png)

# ~~دیدی، در آن مجد و مجاهد بودی و به جان و دل ایستاد گی نمودی تا آن را
~~ه
# ~~محل تحصیل رساتیدی ودر حیز احضار آوردی. لاجرم دراندک زمانی چندان
~~نفایسو
# ~~تجمل و تکلف واسیاب واملاک وضیاع و عقار در خزاین ثروت و دو اوین مکتسب
~~او
# ~~منبر ومدخر گشت که هیچ پادشاه و پادشاهزادهراعشر عشیر آن مسلم و میسر
~~نشدوچون یه
# ~~مقارتهآ اکفاء مواصله نظر او (؟) رسد، ms122 پادشاهان فارس که نسیب ترین ملوک
~~ایران
# ~~زمین اندیدین حضرت تو سل چستند خطیهآ تعلقی کردند، در حضرت پادشاه روی
~~زمین اجن
# ~~ایلخان (2) بعداز هزار گونه پذیر فتکاری و جانسپاری این خواستگاری
~~کردند67
# ~~فرمان به نفان پیوست که اگرتر کان سرقبول در آردوبدین تعلق رضادهد
~~مضایقت نیست
# ~~چنانچه ذ کر این قصه بعد از این به تفصل بیاید. فی الجمله ایشان در
~~ایستادتد و به
# ~~اتواع خدمات جانب خداوند ترکان به دست آوردند چنانحه معهود و مرسوم
~~ملوک
# ~~مغول است اسب کشیدتد وقلن ساخته داشتند دبا خود مصور کردند که رشتهآ
~~مزاوجت
# ~~منعقد شد و اسباب مواصلت گشت، گره گشای زمان وباز دهندهٔ‌ دوران گفتند
~~شعر :
# مواعد لل اتام (1) فیک ورغبتی %~% الی الله فی اتجازتلک المواعد
# یوی توتکردست جهان فاش هنوز %~% تا بر تو وزد باد صا باش هنوز
# پادشاهی که خطیهآ ممالک جهان برمنابر اسلام به نام والقاب همایون اومطرز
# ~~و مزین خواهد بود خطه کردن هرقومی به احوال او چه مناسبت خواهد داشت و
# ~~خاقانی که سرایردهآ خاقان روی زمین به وجود 268] مشرف وحضور مکرم اوزیب
# ~~وزینت خواهد گرقت از پرده نشینی سرای وخانهآ دیگران اوراچه فر وشکوه
~~حاصل
# ~~خواهد گشت؟ سکهآ دینارشهرت او کی (2) در چهار بازار عناصرار بعه چون
~~نقود ماه
# ~~ومهر ترویج خواهدیافت درسکهآ تن بستهآ القریه الظالم اهلها کی رواج
~~وروتق پذیرد
# ~~و چگونه قرار و آرام گیرد؟ ای بسا شاه و شاهز اده که پرمسالک و ممالک
~~چهان
# ~~مستولی که مجاهران حکمت ومربیان عنایت برای دفع چشم زخم کمال او به
# ~~متابت سپند بر آتش گزندنهند و ای یسا مال وجاه سلاطن کامکار وخسروان
~~نامدار
# ~~که جهت تأیید از حشمت او را بر .... خاک راه پای مال کنند، نقد امیدن
~~طایقه PageV01P138
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0221.png)

# ~~هنوزدر بوتهآ فکرت بود ورا بحهآ تدبیرایشان در حوبهآ رؤیت ، کهنا گاه
~~مرع روح آن
# # پادشه زاده از قله قصر حیات جناح رحمل بر گشاد و سرمایهآ عمر فاته %~%
~~به ms123
# ~~خداوند عالم داده برفت - وذ کر آن به وضع خود بیاید.
# هم در آن تزد بکی بود که ابلچی بزر گ قرغای ابلچی از حضرت اباقاابلخان
# ~~برسید به استدعاء خداوتدتر کان با پادشاه خاتون. تر کان بعد از
~~تفکروتدبیر فراوان جز
# ~~امتثال چاره ندید، لسکن اندیشه ای بزر گ وفکری عظیم همواره پیش خاطر و
~~نزدضمیر
# ~~خداوند تر کان یود که قرزندی چنین شایسته و گرامی و پادشاه زاده ای
~~چنین سرفرازو
# ~~نامی وقتی که باردوه پادشاه روی زمین رسد و شرف آن حضرت بیابد هر آینه
~~در آن حرم،
# ~~خواتین بزر گ باشند که مه سوابق حرمت حرم اجن ایلخان (؟) مشرف بوده
~~باشند و
# ~~به لواحق قریب اباقا ابلخان منضم گشته او را هر آینه به رسم و آیین
~~پادشاهان و
# ~~پادشه زادگان مغول ، در پیش ایشان کاسه باید گرفت و شرایط خدمتی که
~~کهان
# # و مهانرا واجب شناسند به جای باید آورد وبا کمال تندخویی %~% 70 %~% و
~~تازکدلی
# ~~که این نازنین راست بار این مذلت چگونه تواند کشید واین بادیهآ عنا
~~وخواری
# ~~چکونه تواند برید؟ هاتقان عنایات ازلی ومیشران رعایات لم یزلی هرلحظه
~~ندا
# ~~در میدادند و زمان استمالت به بشارت بر می گشادند که ای بر گزیدهآ
~~دوران و
# ~~معصومه آخرزمان نه ترا همین حالت پیش آمد ومثل این حادثه روی نمود ؟
~~خطاب
# ~~ربانی و منشور آسمانی ترا تنبیه کرد که عسی ان تکرهواشیئا و هو خیرلکم
~~بیت :
# # خدای جل جلالی(1) چودفع خواهد کرد %~% بلا زبندهٔ‌ خود، وقفهای در
~~اندازد
# # لطیفهاست خدا را ز چشم خلق نهان %~% امید دار که نا گه لطیفهای سازد
# ~~که آن چه بر خاطر عزیز توبار گران است به فضل خویش بر تو و ناز نین سبک
~~گرداند.
# فیض و قضلها و کرامتهاء الهی و دعا های بیریای سحر گاهی مؤثر
# # آمد و حسن طالع و اختر مسعود خداوند عالم با آن منضم ، شکلی %~% چنان
# ~~عجیب بر صحیفهآ وجود پیدا گشت و ms124 نقشی چنان عجیب در طاس فلک روی نمود که
# ~~درین وقت که تسیر کو کب کو کبهٔ‌ پادشاه خاتون به طالع سعد و اختر
~~میمون PageV01P139
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0222.png)

# ~~به مقام اردو رسید مادر نسکوپادشاه جهان این چنین خاتوناز مسند دار
~~فنابه مرقد
# ~~سرای بقا انتقال کرده بود و اردوی بزرگ او یه انواع تجملات از ملک
~~وولایات
# ~~و خدم و حشم و تخت وتاج خالی مانده ، وخاطر وضمیر پادشاه روی زمین را
~~تعلقی
# ~~عظیم بدان که آن را قایم مقام ونایب منابی میخواست . چون جمال حال این
# ~~پادشاه زادهآ با کمال، و اوصاف بدید و عقل او را در آداب ورسوم پادشاهی
~~وجهانداری
# ~~مشاهده کرد درین کار او را عظیم مستعد و شایسته دید و درین منصب او را
~~قوی
# ~~لایق و موافق شناخت، خاتم آن مملکت در انگشت حکم و نفاذ او کرد و تاج
~~این
# ~~دولت برفرق مکنت و حشمت او نهاد و منشور آن پادشاهی به نام او اصدار[72
# ~~فر مود. پس به واسطهآ این عظمت که او را روی نمود و به وسیلت این رونق
~~و قبول
# ~~که او را در افزود واجب شد برجملهآ خواتین حرم و امرا و اعیان حضرت که
~~در
# ~~مواسم وازمان برسبیل تعظیم وتبجیل کعیهآ آن حرم رااحرام بستندی و به
~~رسم خدمت
# ~~احترام آن مقام به جای آوردتدی، لاجرم از غایت شایستگی و بایستگی درجات
# ~~دولت و اقیال او روز به روز درارتقا بود و رایت حشمت و مکنت او ساعت به
~~ساعت
# ~~در اعتلا، تا عقدهآ قلادهآ دولت او که از خزانهآ عتایت یؤتیه من یشاء
~~ترتیب داده پودند
# ~~به واسطه رسید و غرس اقبال او که از رودبار فیض فضل پرورد گارترییت
~~یافته بود
# ~~به هنگام ثمره آمد، پادشاه چهان، ثمرهآ دل و نور دیدهآ خود کوچسی ایل
~~خان به
# ~~اشفاق مادرافه در حیر تربیت او نهاد و به دست تعهد وحضاتت او باز داد
~~تا از
# ~~نوری که ms125 به ازل آزال در روزن دل او تافتهاند چهرهآ دولت او273] منور
~~گردد
# ~~و از نافهآ خلق کریم و خاطر عاطراو که مستودع عرف مکارم اخلاق است چونه
~~خلق
# ~~و خوی پادشاهانه او معطر شود .
# سهام مرام آن خسرو مظفر و پادشاه [عدل] گستر بین که چگوته برصوب
# ~~صواب رفت وبرعرض مقصودوغرض آمد که همادرلت چنکوته در هوای چست وجو
# ~~گردان گردان به سر مطلوب و مراد رسید واز همهآ شایستگان تاج و تخت و
# ~~بر کزید گان اقبال وبخت اورا بر گزید، با زبان اقیال به تهنیت این قطعه
~~انشاءآ کرد
# ~~و مبشراین دولت مژده به جهانیان داد . شعر: PageV01P140
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0223.png)

# # ای در بقاء ذات تو بسته بقای ملک %~% بر قامت تو دوخته دولت قبای ملک
# # از کام اژدها به در آورده ملک را %~% هر گز که کرد آنچه تو کردی به جای
~~ملک
# # بهر سیاست توچنان شد که هیچ مرغ %~% گستاخ پر نمی زند اتدر هوای ملک
# # تیغ تو خاک ملک همه زر پخته کرد %~% جزتیغ درجهان چه بود کمیای ملک
# # آبند خسروان همه در سایهآ همای274 %~% ابنک به سابهآ تو در آمد همای
~~ملک
# چون کار ملک برین پادشاه کامکار و خسرو نامدار قرار گرفت و مقامات
# ~~مشهور و فتوح مذ کور در ولایت کرخ (1) و روم که در عهد دولت پادشاهان
~~مغول
# ~~کسی را میسر و مسلم نگشته بود به جهاشان نمود به تیغ آیدار و بازوی
~~کامکار
# ~~و یمن همت آن معصومهٔ‌ روز گار در اندک زمانی این ولابت بگشود ، لاجرم
~~جملهآ
# ~~پادشاهان و پادشاه زادگان طوعا او کرها کمر اتقیاد بستند و به کار بند
~~گی وفرمان
# ~~بردری ایستاد گی نمودند و ممالک جهان و اقالیم ذمین در زیر حکم فرمان
~~آمد
# ~~و امور پادشاهی برنهج استقامت جاری شد، این معصومهآ جهان وصاحب قرآن
~~دور
# ~~آخر زمان خواست تا خرابهآ کرمان که مسقط رآس اوست و زمافی دراز و مدتی
# ~~مدند در زیر پای ms126 حوادث وقایع پای بست شده باز بیند ومشهد معطر و مرقد
# # منور پدر و مادر را رسم زیارت به جای آورد و حال رعایای مسکین75 %~% که
# ~~ودایع خدای تعالی اند درین مدت متطاول وعهد متباعد- که در سر نیزه ظلم
~~وتعدی
# ~~حماعتی ظلمه افتاده بودند وهدف طعان وضر اب تکالیف ایشان گشته _
~~بازداند. جهت
# ~~این مصلحت و دفع این مفسدت از پادشاه روی زمین استجازتی کرد وبا آمدن
~~بدین
# ~~دیار استذانی نمود. هر چند پادشاه جهان و تمامت اعان حضرت در این نهضت
~~ناراضی
# ~~یودند - چه گره گشای مشکلات مشاورات و مفتاح ابواب معضلات امور و مصباح
# ~~هدایت ظلمات شبهات، رای چهان آرای وضمیرمنیر اوبود - برای صواب دیدخاطر
# ~~وقاد و صلاح بلاد و عباد اجازت فرمود، بعد از استجازت چون عنان توجه
~~برطرف
# ~~ولایت کرمان معطوف گردانید وعزم مبارک به چانب این دیار مصمم کرد . بیت
# # فتوح سوی نمین و سعود سوی بسار %~% سپهر ریر و کاب و زمانه زیر عنان
~~PageV01P141
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0224.png)

# بریدصیت ساییراویه اطراف ممالک وامصار(1) رسد واوازهآ عدل و
# ~~احسان اودر آفاق واقطاردادند، هرچه اززمرهآ مظلومان یودند که شب
~~وروزچشم امید
# ~~بردر پنجهآ غیب گشوده ومنتظر چنین ملطفه می بودتد ابواب مسرت و بهجت
~~برروی
# ~~دل ایشان بگشودند و هرچه از طایفهآ ظالمان بودند ودر فراش استراحت
~~غنوده
# ~~سورة عذاب الیم و صدمهآ نارجحیم در خواب و بداری به جان و دل ایشان
~~نمودتد.
# ~~پادشاه و وزراء و ملوک وامرا همه در گردابحیرت و سراب وحشت افتادند و
~~سر آیت
# ~~ان استطعت ان تبتغی نفقا فی الارض او سلمافی السماء ... برایشان ظاهر
~~شد ومعنی
# ~~با نیتمی کنت ترایآ در سر همه افتاد، به امید خلاص و مناص سر فکرت در
~~بادیهٔ‌
# ~~جست وجوی نهادند و روی توجه به راهها ییراه دادند و به خیال آتکه چون
~~مقدمهآ
# ~~حشم او از فلان طرق خواهد آمد ما روی عزیمت به طرفی [677] دیگر نهیم
# ~~تا مواچهت ملاقاتی در مان ما ms127 روی ننماید و از مقارنهآ ایشان ما را
~~گزندی پیش
# ~~فیاید، و این مقدار ندانستند که چون جنود سعود آسمانی کسی را معاونت
~~کند و وفود
# ~~تأبد رپاتی قومی را مدد کار باشد جز اذعان وانقیاد ایشان را طریقی دیگر
~~نبود
# ~~و بیرون از امتثال وفرمان برداری سیلی دیگر نشناسد، از حادهآ صلاح
~~وسداد
# ~~اتحراف نمودند واز منهج عقل و رشاد اجتناب کردند، اهواء و آراء خود را
~~قیلهآ
# ~~مصالح دانستند و اقکار وامطار خود کعیهآ مناهج شناختند، چون بازدیدند
~~خود را،
# ~~مر کزوار با زن و بچه و بار و بنه و خزاین ودفاین و احمال و اثقال و
~~خیل وحشم
# ~~در میان دایرهٔ‌ بلا بودند وخصوم و اعادی بریشان محط گشته ، نه پای
~~گریز
# ~~ایشان را دست بار و نه دست ستیز ایشان رایای مرد، از سر اضطر ار نه از
~~راه اختیار
# ~~چون بهایم و انعام در پای دام سکون و قرار محبوس گشتند و از پر و بال
~~فرار
# ~~مایوس شدند [278   تا باز چتر جهان گیر بال پرواز بگشود و همای مهد
~~عالم-
# ~~آرای روی فرخنده بنمود، عاقبت دماغ گردتکشی از سر بنهادند وروی به راه
~~تواضع
# ~~و ذلل دادند. این پادشاه نکو سیرت و این جهاندار فرشته صفت رسم عنف از
~~میان
# ~~برداشت و آیین و شیوهآ آزار و ایذا به کلی فرو گذاشت . بیت :
~~PageV01P142
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0225.png)

# # اقدر لاد کرمان آثار عدل آو %~% منسوخ کرد آیت ان الملوک را
# # زانسان یقین شده کرم او که محوکرد %~% از لوح خاطر همه نقش سلوک را
# راعیان حمایت و حامیان رعایت عدل او جمهور رعایا را از خواص و عوام و
# ~~کرام و لسام چون گلهآ اغنام باسکون و آرام باز حظیرهآ دارالملک
~~رسانیدند، نه کس
# ~~به خلخال پای بندی دربند بود و نه کس با قلادهآ قدی با گزند . اهالی
~~کرمان به
# ~~اتفاق گفتند او با این کف راد ودل رحیم ماهذا بشران هذا الاملک کریم .
~~اکنون ms128
# ~~برموجب خطاب عظیم و کتاب کریم که فرمود که [279] فذ کر فان الذ کری
~~تنفع
# ~~المؤمنین مواهب جزیل و صنایع جمیل که از میدا خلقت و منشا فطرت باز
~~برین
# ~~مملکة جهان وصاحب قرآن دور آخر زمان از فیض فضل یزدانی ولطایف صنع
# ~~ربانی قایض شده است برقدر آنچه اصحاب بصایر و ابصار و ارباب ادراک و
~~اعتبار
# ~~بران مطلع شدهاند و از آن واقف گشته در حیز حصر و احصا می آید و بلبل
~~فصیح
# ~~قلم دو زبان برشاخسار اخبار و انها میسراید تا آن فواید خطیر و منافع
~~کثیر را
# ~~پیش خاطو عاطرمی آورد و ساعت به ساعت به خناصر تعداد ان تعدوا نعمة
~~الله لا تحصوها
# ~~از دفتر سر باطن برخود می شمارد و در مقام حق گذاری و موقف سپاس داری
~~آن
# ~~از قائل به حق ومتکلم مصدق(1) از سان جان به گوش تصدیق و ایمان این
~~خطاب
# ~~شریف و کلام لطیف استماع می کند که احسن کما احسن الله الیک. و
~~فیکوترین
# # نیکوییها آن باشد که به نص صریح از فومان و امر حق اصدار %~% 8 %~%
~~یافته بود
# ~~و اهل عالم در حمله ادوار وقرون که با اختلاف ملک ومذاهب بر آن متفق
~~گشته
# ~~و فایدهآ آن بعد از آنکه خود مستفد شده باشد به چمهور عالمیان سرایت
~~کرده و
# ~~به حقسقت این خاصت عدل واحسان است چنانچه فرمود -عزمن قائل- ان الله
~~بأمر
# ~~بالعدل والاحسان، و اگر چه این امر مطلق است جمهور خلایق و سایر بر
~~ایارا اما
# ~~قرینه مخصصه دال است بدانکه این امر مخصوص است یه خداوند حکم و فرمان و
# ~~ارباب نعمت و ثروت که همه گردنی در طرق انقیاد مهماکی دلا تصرف کف راد
~~PageV01P143
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0226.png)

# ~~ایشان است .
# و بندهٔ‌ نویسنده از جهت آن این دو در شاهوار که گوهر شب چراغ
# ~~دیدهآ بقل و جان و زیور گوش و گردن امن و ایمان است به روز بازار عرض
~~این ms129
# ~~حضرت آورده است و بر طبق نیاز ساحت این جناب تهاده که در عرصهآ فضاء
~~ربع
# ~~مسکون و زیر گردش گردون چرخ در خورافسر چنین پادشاهی که گردن گردنکشان
# ~~281 در طوق طاعت اوست نمی شناسد وجز شایستهآ پیرایهآ حشمت چنین تاجداری
# ~~که گنج نامهٔ‌ قارون برات احسان اوزیید نمیداند . بیت .
# گر بر کنم دل از تو و بردارم از تو مهر
### | آن مهر بر که افکنم آن دل کجا برم
# پس نتوانست که این جوهر گرانمایه بزودی(؟) در درج اختفانهد و از نظر
# ~~اهل بینش پنهان کند، خواست که بر منصهآ ظهور وجلوه گاه حضور فروغ
# ~~و رونق ایشان به خلایق جهان نماید و حکایت و روایات پادشاهان قدیم و
~~جهان-
# ~~دارآن عظیم که با جمال ایشان عشقها باخته اند و به تظر خریداری بدان
~~تآخته
# ~~ایرادکند و بعد از آن بر سر قصه هاء تاریخ روز گار خود شود ...... شرف
~~و عزت
# ~~و قدر وقسمت این دو صفت الهی ودو خاصیت منصب ... زیادت از آن است که
# ~~در ضمن اوراق وسطح این اطباق گنجد ......... مسطور دیده است و از زبان
# ~~اهل تواریخ [282] شنیده درین اجزا درج کرد وبه عبارت خود درین سواد
~~خرج.

PageV01P144

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0227.png)

# لعبار در کفو
# گفتند عدل (1) باز کشیدن است از آنحه ترا واحب ثست، و احسان دست
# ~~گشادن است بر آنحه در تو واحب نست . دو کس را بیدا آوردن (2) که قبلهآ
# ~~این دو صفت شد : یکی نوشروان ودیگر حاتم . نوشروان از آنچه واحب نیوداو
# ~~دست ماز کشد ، و حاتم دست بدانحه وأحب شود یر گشاد.
### | مکایت
# آورده اند که روزی ثوشروان بر تخت فرمان نشسته بود ومرادمحرومان می داد
# ~~و داد مظلومان میستد. حکیم بودرجمهر که وریر اوبودسؤال کرد که من می
~~خواهم
# ~~که بدانم که چه چیزترایدین کمال وخصال رهنموتی کر؟ دنوشروان گفت که بک
~~تظاره
# ~~مراچنین عادل کرد، وسیب این بود که روزی درعنقوان جوانی و رمان کامرانی
~~قصد
# ~~شکاری کردم نا ms130 گاه در راه به اطراق و جوان نظر می کردم که نا گاه چشمم
~~به
# ~~یکی افتاد که   282سنگی سنداخت و بای سگی بشکست. چون قدمی چند
# ~~مگزارد سواری به وی رسد اسب لگدی سفشاند و بای این مرد بشکست، چون
# ~~چون گامی چند برقت در راه چاهی بود پای اسب بدان فروشد و بشکست. دست
# ~~انصاف گریبان دل من بگرفت وبه رمان حال گفت : هر که بکوبد دری باز
~~مکوبند
# ~~توش نتوانی کرد کاسهای به دیگران مده، نه توصدفی ودمگران هدف، تومی
~~خواهی PageV01P145
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0228.png)

# ~~که در دولت در سینهآ تو باشد وتیر محنت در دیدهآ ایشان. خا کی که به
~~پشت گفش
# ~~خود نتوانی دید برروی دیگران مخواه، خاری که به پای خود روانداری در
~~دیدهآ
# ~~دیگران روا مدار ، بیت :
# # چوبی که ذنی چوباز باید خوردن %~% در کم زدن احتاط باید کردن
# # سهل است [بلی| هزار دل آزردن %~% دشواربود دلی به دست آوردن
# 284 گفتار دیگر در عدل واحسان، امیر المؤمنین علی رضی الله عنه می -
# ~~فر ماید العدل الاتصاف والاحسان التفضیل، عدل آن است که
~~دادخواهراداددهی واحسان
# ~~آن است که مراد چوی را مواد بخشی. و هرصاحب دولت که در چهان است باید
# ~~که وظیفهآ عدل واحسان او بر دوست و دشمن روان باشد . برحکم این فرمان
# ~~که : تخلقها باخلاق الله ، وظیفه از حضرت عزت ، دشمتان را عدل ودوستان
~~را
# ~~احسان است. و این معنی اشاره پدان دارد که اگر دشمن قصد جان کند در باب
~~او
# ~~چز عدل نیاید فرمود و اگر دوست تقصیر همهآ چهان یکند در حق او جز احسان
# ~~واجب نباید داشت. ولطیفهآ خوش درین مقام آن است که چنانچه در شریعت
~~اثبات
# ~~ملک موقوف دو گواهست در حقیقت ملک هم دو گواه خواهد و آن عدل واحسان
# ~~است که ان الله بأمر بالعدل والاحسان .
# حکایت سلطان محمود احمد (1) . . . [285] القا در بالله گفت هم از تنگ
# ~~چشمی جماعتی در زمان اسلاف من که ms131 گفتند عرصهآ مملکت تنگ شده است که
# ~~مصلحت ها بی وجه دیدند و مضایقهها ته بر وجه نمودند وندانستند که نان
~~عاجزان
# ~~باز گرفتن آب قدرت را ببرد وباد سرد مظلومان را تدارک نافرمودن آتش
~~مملکت
# ~~را یمیراند. پادشاه چنان باید که به قدرهمت خویش بخشد ته بر قدرحاجت
~~محتاج .
### | حکایت
# سلطان محمود عزم شکار کرده بود به دهی برسید پیرزالی رادید بر راه
~~اوایستاده خاک
# ~~محنت بر سرمی کردو آب حسرت از چشمهآ چشم می بارید. می گفت بدان خدای که
~~ترابر
# ~~مر کب عزت و پادشاهی نشاندست ومرابدین خاک مذلت ودادخواهی بداشته که
~~ازمن PageV01P146
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0229.png)

# ~~در نگذری تاسخن من تشنوی و حاچت من یه کرم بر آری. سلطان گفت حاجت بار
~~نمای،
# ~~پیرزال گفت زنی مردم زاده ام وازروزنیک به روزبدافتاده، مینی موروث
~~داشتم ازدست
# ~~من بشد وچنین روزی 286 در درویشی مرا پیش آمده است که نان شب هم ندادم.
# ~~درد دل مرا به عدل درماتی کن و دشوار حال مرا به احسان آسان فرما ، و
~~گرنه آهی
# ~~از دل آتش گرفتهآ خود چنان بر آرم که چهرهآ سفید روز از آن سیاه کنم .
~~بیت :
# # فردا که سر از کوه بر آرد خورشید %~% آیم یه درت به دست متشور امد
# گر درد مرا به عدل درمان نکنی %~% حقا که کنم چامه سه دیده سفید
# پادشاه را از سخن پیرزال وقتی رقتی پیدا آمد و آب در چشم مبارک آورد
# ~~و او را لطفها فرمود و وزیر را مثال داد که آن ملک که از دست او بشدست
~~بخرد و
# ~~بدو باز دهند وازخزینه صد دینارر کنی بدو رسانند تا به وقت حاجت خویش
~~صرف
# ~~کند. و وزیر آن مثال را امتثال نمود و آن ملک را به مبلغ خطیر بخرید و
~~بدو
# ~~تسلیم کرد وصد دینارر کنی به پیرزال دادند. گفت من این زر را چه کنم که
~~تشناسم
# ~~و از دست 287] من دشوار خرج شود ms132 ؟ درمی چند سیم به من دهید که خرج آن
# ~~بدانم . سلطان را خبر کردند گفت ده هزار درم به وی رسانند که خرج آن
~~بداند
# ~~و هزار دینار رکنی به وی دهید . وزیر گفت اوصد دینار نمی شناسد و از
~~خرج آن
# ~~عاجز می آید ، هزار دینار چه کند؟ گفت تو تصرف مکن، مردم را چشم و گوش
~~بر
# ~~کردار و گفتار ما باشد و ناقلان تاریخ باز گویند و باز تویسند . او به
~~قدر حاجت
# ~~خویش خواست و ما یه قدر همت خود فرمودیم، اگر او نمیدانست که چه می
~~باید
# ~~خواست ما بدانیم که چه می باید داد .
# و از اینجاست که حکما گفتهاتد که هر گزمردم کامل کار ناقص نکند. در
# ~~قه و لطف مرد کامل آن باشد که اگر زر دهد هزار دیتار بخشد و اگر سیاست
# ~~کند هزار چوب فرماید .
### | حکایت
# در اول عهد سلطان معظم قطب الدنیا والدین - انار الله برهانه - مردی
~~ازلور PageV01P147
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0230.png)

# ~~به کرمان آمده بود او را عماد لور می گفتند ، شعر فارسی گفتی و پارهای
~~نجوم
# ~~دائستی [288]، صاحب مغفور فخر الملک شمس الدولة والدین گفت سلطان فرمود
# ~~که مواجبی به وی میباید داد، سؤال کردم که چه مقدار فرمان است که
~~بدهند؟ و
# ~~مرا در خاطر بود که کماییش ده هزار من غله بقرماید - قرمود که چهل هزار
~~من
# ~~گندم بگوی که بنویسند . مرا این گران می نمود، خداوند عالم به فراست در
~~یافت،
# ~~فرمود که پادشاهان را چیزها(1) برقدر و همت خود باید کرد.
### | حمکایت
# آورده اند که زمانهآ شور چشم بر یکی از راد مردان بی نمکی آغاز کرد تا
# ~~دست مراد او به بند محنت بر بسته شد. و کلید قفل گشای کارها در آن وقت
~~مه دست
# ~~حاقم بود ، بر مرک امید سوار شده و به نزدیک حاتم آمد و قصهآ بخت سر
~~گشته و
# ~~دولت بر گشتهآ خود با او باز گفت و گفت ms133 ای حاتم دست حاجت گریبان من
~~گرفت
# ~~و زیان امد مرا به حضرت توراه تمود و دل در چگر افتادهآ من پای لطف تو
~~گرفت
# ~~تا در اتمام این حاجت [289] نومیدش نگذاری وبه همت حاجتش بر آری. بیت:
# # دل نزد تو آمد خبرش میداری %~% خون گشت چرا در جگرش میداری
# # چون از سر درد پای زلف تو گرفت %~% زتهار که دست بر سرش میداری
# حاتم گقت التماس چیست؟ گفت قدوی وام دارم می خواهم تا از کسهآ احسان
# ~~تو ادا شود ، اما چون زمانه درکار او گرهی باقی داشت، حالی ، دست حاتم
~~به
# ~~کلید کرم، قفل حاجت او تگشاد ، گفت : درین وقت دست رسی نست ، چون به
# ~~خانه باز خواهی گشت برمن گذاری کن تا مگر امکانی باشد که به جای تو
~~احسانی
# ~~کنم. او باز گشت با جگر سوخته و دل شکسته، شاخ طمع بریده و روی امدسه
# ~~شده ، پشت طمع شکسته ماد که شهیر همای را شکسته میدارد . چون کرم حاتم
# ~~دست امیدش نگرفت روبراه آورد وپای نومیدی بر گرفت ومی گفت. بیت : 290
# این آتش جان مرا چنان میدارد %~% کم آب حیات هم زیت هی دارد PageV01P148
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0231.png)

# لطفی که نمی کنی نه ازتست ای جان %~% بخت بد من ترا بدان میدارد
# چون آن محتاج که به امدی آمده بود نومید باز گشت ، زبان کرم باحاتم
# ~~عتابی کرد که در دفتر کرم و آزاد مردی این روا باشد که ما محتاجان بد
~~کنی و
# ~~سلایلان را رد کنی؟ جهاندارانرا نعمت و دولت برای آن دادهاند تا ایشان
~~محتاجان
# ~~را دست گیرند و محتاجان ایشان را دوست گیرند .
# حاتم برخاست و نا صرهآ هزار دینار بر عقب اوچون باد بشتافت تا او را
# ~~دریافت : از خاک تیره مفرشی اندوخته (1) و از سوزسینه آتشی افروخته و
~~آبی از
# ~~دیده روان کرده . حاتم برقعی در روی کشد و خواست تا اورا امتحانی کند.
~~گقت:
# ~~ای اعرابی ، کجا بودهای ؟ گفت به ms134 امیدی تزد حاتم رفته یودم. گفت آن
~~امید وقا
# ~~شد و آن حاجت رواگشت؛ گفت : بحمدالله شد !
# در حال حاتم روی بگشادو گفت: رحمت بر آزاد مردیت باد که در کرم ازمن
# آزاد مردتری، که من یرچیزی نکو کاری می کنم وتو بر هیچ چیز نیگویی
# ~~می کتی . در آن وقت که تو آمدی مرا دست رسی تبود اگر ترا در اتتظار
~~داشتمی
# ~~عدل تبودی و چون یساری و استظهاری پیدا آمد اگر ترا نصیبی نکردمی احسان
# ~~تبودی. خواستم تا عدل واحسان هردو به هم باشند ، ابنک هزار دینار بستان
~~و در
# ~~مصلحتی که داری صرف کن، واین مشکل مراحل کن که چون ازمن تیکویی ندیدی
# ~~این نیکویی چرا می کنی؟ گفت برای آنکه تو درعالم به تکونامی هم مثلی،
~~گفتم،
# ~~گر بدت گویم کس ازمن نشنود. مرا محنت وام یس نمی کند که از و صمت
~~بدنامی
# ~~سرباری می باید؟
# میتوان داتست که هر کرا عدل و احسان باشد سخن دوست و دشمن در حق
# ~~او یکسان باشد و دشواریهای دنیی و آخرت بروی آسان.
# حفتارد بگر در عدل و احساق
# عدل آن باشد که از جهت خود ظلمی روا نداری واحسان آنکه تتبع فرمایی
~~PageV01P149
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0232.png)

# ~~292در کوشه نشنان زوایای محنت، تا کجا مظلومی است محبوس شده و بهامسد
# ~~عدل وعاطفت موقوف ماتده، یه لطف- بی توقف. اورا اطلاقی فرمایی تا همة
# ~~خستگان تیغ ظلم روزگار به فر عدل تو نجات یابند وتیم بستگان (1) (1) شب
# ~~محنت ایام یه اثر احسان تو به خلاص رسند.
### | حکایت
# در کتاب قرج بعدالشدة آوردهاند که یعقوب داود در زمان مهدی خلیفه
# ~~محبوس شد ، با کسی حکایتی کرده بود که مرا جایی محبوس کردند که شب را
~~از
# ~~روز و روز را از شب فرق تمیتوانستم کرد : چاهی بود در اندرون چاهی ،
~~اما به
# ~~فیض فضل الهی پیشگاه باطن روشن داشتم، هر روز قرصی به من می دادند و
~~آفتا بهای
# ~~آبب، تا وقت ms135 نمازاعلام می کردند وبه تحری قبله فرض می گزاردم ، اما
~~قبله حقیقی
# ~~فضل خدای قدیم وعدل پادشاه نومی شناختم. چون یازده سال ازمدت حیس بگذشت
# ~~آیندهای دیدم که در خواب با من گفت : شعر 293
# ان الامور اذا التوت و تعقدت %~% نزل القضاء من السماء فحلها
# از خواب بیدار شدم، تأملی کردم و بر امید فرج خدای را - جل و علا -
# ~~حمد گفتم و پای در دامن صبر کشدم و روی به قبلهآ امید آوردم و دانستم
~~که آسیب
# ~~دل مظلومان کارها کنب و بتدها گشاید . ست :
# حاشا که قیول خلق از ره ببرد %~% کایام گهی سارد و گه ببرد
# بر چاه مکن تکیه که آسب دلی %~% نور از خورشید(2) وروتق ازمه یبرد
# پس از یکسال همان آینده دیدم که بیامد و در خواب با من گفت : شعر
# عسی فرج یأتی به الله انه %~% له کل یوم فی خلیفة امر
# یس از آنکه گواه بشارت دوشد، یکسال دیگر درنگ افتاد، صیر بردیار
~~PageV01P150
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0233.png)

# ~~روی از من بتافت و امید غمخوار نزدیک بود که سر خود گیرد، ازسر اضطرار
# ~~گفتم . شعر :
# در عشق نماند عقل را جای امسد %~% تا آخر اگر چنین بود وای امید
# چون دست نمی رسد به سوادی امید 294 در دامن غم کشیدهام پای امید
# تا سال سیم همان وقت هم آن گوینده را دیدم که درخواب با من می گوید:
# ~~و ان غدا للنا ظرین قریب، گفتم هر آینه فرج نزدیک آمد . پس آن آبنده
~~مرا
# ~~گوید که خدای عزوجل به تو نیکویی خواست و کراهمت مدت درازی حبس کفایت
# ~~شوی قهر خدای آب بر تو براند و عدل پادشاهی آتش از تو بر همهآ جهان فرو
# ~~بارد ، هم در خواب از خواب غفلت بیدار شدم و توبهآ نصوح کردم.
# صیحدم آن روز رسن به چاه فرو گذاشتند و آوازدادند که طرف این برمیان
# ~~بند و بر آی. ببستم و بر آمدم . موی و ناخن ms136 چهارده ساله بالیده، بعد از
~~آنکه از
# ~~گرمابه بیرون آوردند در مجلس آراسته بردند ، گفتند بر امیرالمؤمنین
~~سلام
# ~~گو، گفتم:
# السلام علیک باامیر المؤمنین، گفتند مدانی که امیر المؤمنین کیست؟ گفتم
# ~~مهدی. گفتند ایام مهدی در گذشته است، [295] گقتم هادی، گفتندهم مقتضی
~~(1)
# ~~شده است ، زمان هارون است . سلام گفتم . گفت : وعلیک السلام ای یعقوب .
~~کسی
# ~~از اتباع و بند گان ما بر تو بدین خلاص منت ننهد که دوش پیغامبر را
~~صلوات الله
# ~~علیه به خواب دیدم . مرا گفت : روا داری ای هارون که ملک نو شد و
~~مظلومی در
# ~~حبس تو کهنه میشود؟ یعقوب داود که محبوس مهدی است اگر چه تو خبر
# ~~تداشتهای ، اما اگر این ساعتش خلاص ندهی ملکت از عدل یتیم ماند و وخامت
# ~~عاقیت آن نتوان داتست .

PageV01P151

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0234.png)

# بعقوب گفت : امیر المؤمنین این عدل کرد که پیغامبر وصیت فرموده آست،
# ~~أما عدل را باری است که خدای عزوجل میان ایشان موافقت نهاده است و آن
# هارون مثال داد تا طرفی مشهور از مملکت بنام او توقیع کردند و اسباب
# ~~کفایت حال او از خزینه نقد بفرمود تا به قدر امکان اتصاف این قرمان
~~داده شود
# ~~کیه   216] ان الله یأمر بالعدل والاحسان .
### | حکابت
# هارون الرشید بدین دو عادت عدل و احسان آراسته بود ، چون اودر گذشت
# ~~مامون به چای او بنشست. سخن پردازی نزدیک او آمد و تهنیت و تعزیت را
~~دریک
# ~~سلک نظم داده، حدیثی آورد و گفت: غم وشادی امروز هم زادست، بکی شدن
~~چنان
# ~~دلی کریم، وعوض یافتن چنین دری یتیم که اگر چنان خلیفهیه رحمت خدای
~~پیوست
# ~~چنین خلیفه به تصرت خدای رسیده واگر آن رفته جان به اوندادی جهان یه تو
~~که دادی ؟بر
# ~~حکم یزدان صبر کن وبرلطف او شکر گزار که جهانان در یک کرت هم به تعزیت
# ~~به درت آمده أتد وهم به تهنت به در آمده . بر حکم این حکمت چون به
~~ملکرسیدی
# ~~زبان رایه ثنای ms137 پزدان پیارای که: الحمدلله عنوان الایمان، و چون دست
~~یافتی دست
# ~~را یه عدل و احسان بر گشای که ان الله بأمر بالعدل و الاحسان. ارباب
~~دین و ملت
# ~~و اصحاب [297[ ملک و دولت از خردمندان عالم و هنرمندان بنی آدم اجماع و
# ~~اتفاق کردهاند که محمل و مفصل عدل و احسان این است که پنده را دل در
~~خدمتی
# ~~پاید بست و دست سخا برباید گشاد ، در عهد وفا باید کرد و از حقد جدا
~~باید بود
# ~~و روی به معاد پاید داشت از آتکه زندهآ خود را گذشته باید داقست که انک
~~ممت و
# ~~اتهم میتون، بر سراب عمر دل ناید تهاد و در تیزاب دنا خشت نباید زد،
~~ماه تمام
# ~~مراد از خسوف نامرادی بباید اندیشید وملک نیمروزرا ازدعاء نمشب
~~ببایدترسید،
# ~~دل را از صدق سایه باید ساخت، چشم رااز شرم سرمه باید کشید، عمرو زتد
~~گانیرا PageV01P152
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0235.png)

# ~~از ذکر چاودانی حاصلی باید خواست ودولت و کامرانی را از عدل و احسان
# ~~حما بلی باید ساخت تا هم عهدهآ عدل گزارده باشی و هم عهد احسان به وفا
~~رسانیده.
# ~~که ان الله یأمر بالعدل والاحسان.
# ~~قصهآ احوال او کهخاتون و ذکر حسد که بر تر کان می برد وخیثها و مکرها
# که در آن باب می کرد .
# 298 در قصه های گذشته د گران ذکر کرده شد که پیوسته شرار شرارت
# ~~در اندرون او می افروخت و جان او در آتش حسد می سوخت که چرا قطب الدین
~~و
# ~~سایه بان ، به هر حبلتی تمسک میساخت و به هر خدیعتی تعلل می جست . در
~~اول
# ~~آن بود که دست تربیت ر کن الدین بر آورد و بضاعت هستی او را در بازار
~~مملکت
# ~~قتلغ سلطان به قیمتی تمام با خرج کرد و زیور ملک به خبث و بوالعجبی
~~ازقطب -
# ~~الدین سلطان فرو گشاد و بر رکن الدین بست .
# چون قضهآ دولت معکوس شد و حق در ms138 نصاب خود قرار گرفت، حسد او
# ~~متطفی تمی گشت و نقش آن عداوت از لوح نفس اومنحمی نمیشد ، و چون اومادر
# ~~یاقوت خاتون تر کان بود و مدد و معاونتی از ایشان داشت به انواع حیلهها
~~می -
# ~~ساخت و بوالعجبیهای گونا گون میپرداخت تا رخنهای درسد حشمت و مکنت
# # تر کان اندازد و قصهای چتد افترا آمیز در پیش 99 %~% پادشاهان مغول قرو
# ~~پردازد ، و نبیرهآ خود علاء الدولة را بران داشت تا در اردوی هولاکوخان
~~ایذاء
# ~~قر کان کرد- که او فرزند قطب الدین سلطان را برطاق عزل وتعطیل نشانده
~~است و
# ~~ایشان را در تصرف و شروع کردن در کارمعول گردانیده و خود ملک به دست
~~قرو
# ~~گرفته و سپاه و رعیت را به عنف در تحت حکم خود در آورده - هرچند
~~پادشاهان
# ~~خود بدین سخنها التفات نمی نمودند و اینها را محض حقد و حسد می دانستند
~~اما
# ~~ایشان از خیث و خبانت باز کم نمی کردند و بر قضیهآ یسمع یخل ملازمت می
~~تمودند
# ~~تا در شهور ششصد و پنجاه و ته که خداوتد تزکان با اکابر کرمان متوجه
~~کرمان PageV01P153
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0236.png)

# ~~گشتند - و بی بی تر کان زن سعد دران وقت هم احرام حضرت اردو بسته بود
~~با
# ~~کابر فارس - چون ایشان اقبال وقبول خداوند تر کان و ترجیح و تفضیل او
~~بر
# ~~خود به حکم فرمان بدیدند دانستند که کار ایشان وقتی نظام ونسقی پذیرد
~~ورونق
# ~~وقبولی[یابد]که[300] سایهآ عنایت تر کان بر سر ایشان باشد وهمت عالی
~~اویه ترویج
# ~~کارایشان قیام نماید ، بزر گان حضرت را فرا خواستند و یه خدمتها همه
~~پیش باز
# ~~رفتند تا حکایت وصلتی در خدمت خداوتد تر کان عرضه دارند .
# چون این فرصت یافتند و آیین خطبه انها کردند خداوند تر کان قرمود که
# ~~بعد از حکم وتقدیر خدای تعالی تعلق به اشارت و فرمان خان داشته باشد،
# ~~چون بی بیتر کان این مژده پشنید پیشکشهاء پادشانه ساخته کرد . این ms139
~~التماس
# ~~به موقف انها رسانید ، فرمان رسید که اگر رضاء تر کان بدین مقرون است
~~مانعی
# ~~دیگر نست . اکابر فارس بدین بشاشتها نمودند و شادیها کردند و طویها
~~ساختند
# ~~و برقاعدهآ پادشاهان مغول اسپها کشیدند، وزعم ایشان آن (که چون] رشتهآ
~~مواصلت
# ~~منعقد گشت واسباب مصاهرت متنصد شد مواد مخالفت و منازعت منقلع خوأهد
~~بود
# ~~و امداد موافقت و مصاحبت مجمع خواهد گشت . چون 301] از حضرت اردو
# ~~مراجعت کردند روز گار خود نقشی عجیب از مکمن غیب بنمود وقصا و قدر
# ~~اعجوبهای غریب از پس پردهآ گردون بیرون آورد - چنانچه این قصه بعد از
~~این
# ~~آورده شود - و آن وقایع هایل در مملکت فارس با دیدار آمد چنانچه ضیاع و
# ~~ارمان (4) ملک (1) همه درسر یکدیگرشدند و امراء مغول به کار ملک قیام
~~نمودتد
# ~~و خواجه مجدالدین همگر این قطعه در وصف حال ایشان نظم کرده است :
# # زعین هدهد میمون که شد متابع زاغ %~% زرشک ملک سلیمان که شد مسخردیو
# # زروی معنی بشنو که هرزمان صدبار %~% شهان سلغری از خاک می کشد غریو
# # کجاست آصف تا نوحه گرشود بر ملک %~% که بر و بحرش بی کدخدای ماندوخدیو
# همان حسد که جنوهآ نار جحیم بود در باطن مظالم آن گنده پیر در استقلال
~~PageV01P154
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0237.png)

# ~~بود و درون حاسدان دوزخی با خداوند تر کان در جنگ و جدال، بریدون
~~لیطفنآوا
# ~~تورالله با فواههم والله متم نوره ولوکره الکافرون . شعر302
# این حدیثی عظیم مشهور است %~% دل مردم از آن بود آگاه
# که همه مدبران به دل خواهند %~% مقیلان را زوال نعمت وجاه(1)
# چون ازین بوالعجب بازی و حیلت سازی او را کاری گشاده نگشت و ازین
# ~~نور و بهتان شفای درد و دواء الم حسد او آماده تشد، همه وقت در ظلمت آن
~~بود
# ~~که در عرصهآ گیتی کدام مدبر را یابد که او هم بدین علت معلول باشد و
~~بدین کار
# ~~بی سامان مشغول ، تا به واسطهآ مصاحبت و مرافقت او این ms140 مرض مزمن را
~~معجونی
# ~~آمیزد و این شکل مشکل را قانونی انگیزد .
# در کو مان پیری دانشمند و دانشمند زاده بود و چند کس دیگر از خواص و
# ~~عوام مردم که از ضیق حال و تنگی مجال و ناروایی کار و کساد و بازار هم
~~بدین بلا
# ~~مبتلا بودند و ازین درد در رنج وایذا ، به حکم الجنسیة علة الضم ،
~~ابلیس پرتلبیس
# ~~ابشان را در تباعتر ین وقتی وروذ گاری و نحس ترین اختیاری ازدواج داد و
~~بر
# ~~یدترین فعلی و خاصیتی [303) امتزاج .
# اول رایی که پیر قوم و شیخ الاسلام زد آن بود که تقریر کرد که این زمان
# ~~حاکم وقت و فرمان ده عصر ارغون آغاست و بحمد الله آن در مملکت خراسان
~~بر
# ~~مسند حکومت متمکن است و به قول وقلم ما واثق، اگر قصهای از زبان رعایاء
# ~~کرمان و مظلمه نامهای ازحال عجز و مسکنت ایشان و ستمی که از ترکان
~~واتباع
# ~~او بر رعیت میرود یدان در گاه نویسند و در آن اشیاع و اغراقی تمام بکار
~~دارند ،
# ~~یقین واثق است ورجاء صادق که از آنجا جهت تعرف این احوال مشرفی بفرستند
# ~~یا آن که ترکان را امین و مشرف و معتمد سازند - چه او مدتی مدید صاحب
~~حکم
# ~~اطلاعی باشد - و بدین منوال توشته التماس کنند که او روز به روز احوال
~~رعایاء
# ~~کرمان بدین در گاه مینماید و از آن آگاهی میدهد ، چون صورت این حال در
~~PageV01P155
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0238.png)

# ~~آیینهآ ضمایر خود مصور و نقش این اندیشه درخواطر مقرر کردند جماعت
~~اخوان
# ~~صقا در مجتمعی   304 ] که داشتند ثریا وارجمع شدند و هر کس از مکنون
~~خاطر
# ~~و مضمون ضمیر خود مجموعهای ساختند سراسر مشتمل برطعن ولعن ودشنام و
# ~~ناقرجام و ایذاء وغییت و تهمت و بهتان وافترا وید گویی وعب جویی، و آن
# ~~را به معتمدی دادند و به خدمت ارغون آغا فرستادند .
# چون ارقون آغادران کاغد تظر کرد و بی مضمون ms141 آن واقف شد و عاقبت و
# ~~خاتمت آنرا به چشم بصیرت بدید دانست که آن حکایات از مفتریات و
~~مستنبطات
# ~~نفوس شریره است و از اکاذیب و اباطمل اهل حقد و حسد ، بدان التفات
~~نمودن و
# ~~گوش اصقا بدان مصروف داشتن وخاطر و ضمیر بر بحث و فحص آن گماشتن از
# ~~آیین خردمندی و رسم زیر کی عظیم دور باشد و به نادانی و بی رایی سخت
~~نزدیک،
# ~~خاصه در این وقت که بنیاد وصلتی به تجدید تمهید بافته است و اندیشهآ
~~خویشی با
# ~~ابشان پیش خاطر آمده. در کیفت این حال نامهای به ترکان نوشت و آن قصهآ
# ~~ایشان 305] در میان نامهآ خود به تر کان فرستاد و گفت نایبان تر کان و
~~یسحاقان (؟)(1)
# ~~ولایت ایشان راحاضر کنند ویارغوایشان بدارند. خداوند تر کان از غایت
~~مرحمت
# ~~وشفقت که برحال مردم داشت یحث احوال ایشان ببسحاقان (؟) (1) و
~~بارغوچیان
# ~~پاز گذاشت، سجماق (1) کرمان در آن تاریخ یا روتای بود ایشان را سرریگ
~~بردند
# ~~و بارغوهای سخت داشتتد و چند روز ایشان را برهنه کرده برمی بستند و
~~سخنها
# ~~چنا نچه رسم مغول است می پرسیدند تا همه به گناه معترف شدند و خط به
~~گناه -
# ~~کاری باز دادند ، بعضی را از آن جمله به باسا رسانیدند و بعضی را گفتند
~~که جهت
# ~~اعتسار مردم به اردوی برند و به باسا رسانند، هم خداوند تر کان مرحمت
~~فرمود
# ~~و شفقت نمود و ایشان را از دست یارغوچیان باز گرفت و گفت من خود به
~~اردو
# ~~روم وایشان را باخود بیرم و حال ایشان عرصه دارم و نگذاشت که هیج تعرض
~~پدیشان
# ~~رسانند . بخشاش و بخشش چنان بود و چنین . 306 PageV01P156
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0239.png)

# و این قصه هم از کرامتهای تر کان است که آنچه او که خاتون در حق ترکان
# ~~و فرزتدان اومی خواست، خداوند سبحانه و تعالی به حکم نص منزل که فرمود:
~~ولا
# ~~یحیق المکر السییآ الا باهله، تمامت آن به ms142 اضعاف مضاعف در حق خود و
~~فرزندان
# ~~و فرز ندزاد گان بازدید . و اگر کسی دیدهآ اعتبار گشاده باشد این قصه
~~عبرت جهان
# ~~وجهانیان را نمی نشاند . (1) PageV01P157
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0240.png)

# د جهت قتل اقا پکان که در ملک قارسا تفالیی اتات
# و از عحایب قصهها ، قصهآ قتل اتایکاتنت فارس است ووقایع عظام که بعد از
# ~~وفات اتایک مظقر الدین ابوبکر افتاد، و افاضل کرمان آن را قصة القصاص
~~خوانند-
# ~~به اعتبار آنکه هر که بدی کرد مکافات آن مه رودی بازدید، وهر که بر
~~ناشایست
# ~~و نابایست عقل و شرع ارتکاب نمود عنقریب بود که قصاص وجزاء آن سافت.
# و هرچند این قصه از قصص احوال کرمان خارج است اما چر (؟) وتعجب و
# ~~اعتار را سشتر شاید و کیقیت آن چنان بود که در سال ششصد307 و میست
# ~~وبک (1) چون سلطان حلال الدین از کرمان متوجه فارس گشت، اتایک سعد
# ~~سلغرشاه (2) را به انواع تحملات و تکلفات از آلات وادوات بادشاهی از
~~اموال و
# ~~خدم - چنانحه رسم و آیین بیوتات ملوک و سلاطین بود ، چون اساب خزاته و
# ~~مطبخ و شر ایخانه وفراشخاته و امثال آن  به خدمت اوفرستاد، و ذکر آن
~~درفصول
# ~~و قصص گذشته تقدیم بافت. وسلغرشاه بادشاه هزادهای عظیم خردمتد و فوزاته
~~بود
# ~~و به انواع فضل و هثر آراسته ، سلطان اورا بنواخت و تشریقات فاخر داد
~~وباخود
# ~~به اصفهان بردو به اطلاق اتایک ابوبکر اشارت فر مود. اتایک سعد امتثال
~~تمودواد
# ~~را ازحیس قلعه خلاص دادو به خدمت سلطان فرستاد وولایت عهدیه وی تقویض
~~کرد.
# چون اتایک سعد به رحمت خدای تعالی پیوست و اتابک مطقر الدین ابوبکر
~~PageV01P158
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0241.png)

# ~~بر سریر هملکت فارس متمکن بنشست ، زیاده التفاتی به حال سلغر شاه -
~~چنانچه
# ~~لایق استعداد بود - نمینمود و در باب و بارهآ [308) او اشفاق برادرانه
~~تمی فرمود
# ~~و بیگانگان را به روی او برمی کشید و ایشان را مناصب خطیر و ولایات
~~خصیب
# ~~می بخشد . اونیز کم ملک ms143 ودولت گرفته بود ودر اکثر اوقات بساط عشرت
~~گسترده
# ~~بودی و باندماء فاضل رو به مجلسی خلوت آورده ، اولوالالباب را جلیس
~~وقدح
# ~~شراب را انس خود کرده ، و این دوبیت ورد روزکار ساخته :
# # در بند جهان میاش و آزاد بزی %~% وز باده خراب گرد و آباد بزی (1)
# # تا زندهای از مرگی نیاشی ایمن %~% یکبار بمیر و %~% ابد شاد بزی
# در شهور ششصد و شصت و هشت که اتابک ابوبکر یساط حمات دنیی برچید
# ~~و در خلوت سرای عقبی بیارامید، پسر او سعد در اردوی هولا کوخان بود
~~نوید(2)
# ~~شتابان در راه افکندند و او را از واقعه اخبار کردند که یه زودی می
~~باید شتافت
# ~~وکار ملک دریافت .
# او در حضرت ، حال وقت انهاء کرد ، بعد از اچازت بر سبیل تعجیل عنان
# # عزیمت برصوب فارس معطوف گردانید. از قضاء الهی %~% 305 در راه او را
~~مرضی
# ~~با دیدار آمد و ضعفی عظیم در مزاج اوپیدا شد، چنانچه به کلی از حر کت
~~بازماند
# ~~و آیت انالله و انا الیه راجعون برخود وخواند ودانست که اجل محتوم و
~~روز معلوم
# ~~نزدیک رسده است ، با خود اندیشه کرد که من درین منزل جان بسپارم و ملک
# ~~فارس در دست ابونصر بگذارم، نوایر غصص در باطن اودر التهاب آمد واعضاء
~~ظاهر
# ~~در اضطراب ، نامهای فرمود نوشتن به حرم وفرزندان و گماشتگان خود که
~~درین
# ~~حال که ازین مکتوب اطلاع یابند بی درنگ و توقف ابوبکر رابه حیلتی که او
~~از
# ~~آن غاقل باشد به سرای حرم خوانند، تا بیخبر کار او به اتمام رساتند .
# چون رور او نیز به آخر رسیده بود وصاف جهان به درد کشیده، اونیز از
~~PageV01P159
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0242.png)

# ~~اندیشهآ حزم و احتاط غافل ماند و خود را بی مانعی در دست تصرف خصوم
~~وآعادی
# ~~تشاند . همین که ملک فارس از باد نخوت و تکس او خالی گشت سعد در آن
~~منژزل
# ~~که بود در گذشت . اهل فارس 310 از اقارب ms144 و اجانب و اقاصی و ادانی با
~~خود
# ~~مقرر کردند که سرای ملک به چهار حد براتایک محمد مقرر شد خاصه که متولی
# ~~و مربنی چون تر کان کرمان دارد ، این رمان هردو ملک یکی خواهد بود و هر
# ~~دو دولت یکی خواهد شد.
# ناگاهچنان چه ذات روز گار زمانه جفا کار است_ چشم زخمی بدان پادشاهزاده
# ~~رسانید و أو را از تخت ملک به تخته هلک اتداخت . بیت
# چنین است کردار چرخ بلند %~% به دستی کلاه و به دستی کمند
# چو شادان نشیند کسی با کلاه %~% به خم کمندش رباید پگاه (1)
# در کرمان هم رسم عزایی عظیم با سوک و جزع به جای آوردند و بر فواتو
# ~~وفات او تحسر و تلهف سبار خوردند. بعد از رسم عزا، بی بی تر کان فارس
~~اتابک
# ~~محمد شاه را- که پسر سلغر شاه بود و داماد سعد_ بر سریر مملکت تمکین
~~داد وتاج
# ~~پادشاهی برسر او نهاد، قاضی قضا یاجهان - گفت: این قصاص اتا بک ابوبکر
~~است]311
# ~~که پسر او و ولی عهد او و نبیرهٔ‌ او از میان برداشت و پسر سلغرشاه را
~~به جای
# ~~ایشان بگذاشت. شعر :
# # مر آنرا که خواهد کند ارجمند %~% دگر را کند خوار و زار و نژند
# روز گار رنگ آمیز و سپهر بوالعجب باز رنگی دیگر بر آب زد و شکلی
# ~~دیگر از پس پردهآ غیب بنمود و غلامی سغدی میاق نام بر روی کار و روز
~~بازار
# ~~ملک افکند وچهرهآ حال او را به زیب وزینت قبول و اقیال بیاراست ، او را
~~راه
# ~~آمد شدی به حرم با دیدار آمد و قصد و عنابتی در یاب و بارهآ مردم اساس
~~تهاد .
# ~~اتابک محمد شاه را آن گستاخی و بی باکی میاق بر مذاق طبع خوش تمی آمد و
# ~~آن خیر گی و چیر گی که او می کرد موافق مزاج و ملایم خاطر او نمی
~~افتاد.

PageV01P160

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0243.png)

# ~~در تدبیر آن بود که بیخ ms145 فساد او از زمین ملک قلع کند و شر و بیداد او
~~آر
# ~~سر مردم دفع گرداند ، آن غلام طرار مکار ، چون مددی از ترییت و تقویت
# ~~312 خداوند گار داشت، پیش از آنکه اتا بک عزم کرد که به کار او مشغول
~~شود
# ~~میاق در پی آن شد که اتابک را از ملک حیات معزول کند ، تقریر بی بی تر
~~کان
# ~~او در ملک فارس تایب بل حا کم مطلق بود وخاص و عام را سخن او به گوش
~~تصدیق
# ~~می بایست شنود واوامر ونواهی او را امتثال وانقیاد می بایست نمود به
~~عنف و
# ~~استیلا در می آن پادشاهزاده افتاد که ترا به زودی روی توجه به خدمت
~~اردو می باید
# ~~نهاد، و هر روز که آن مسلمان در ساختگی کار سفر به سرمی برد آن
~~ناجوانمرد
# ~~ظالم از جملهآ عصان و باغی گری او میشمرد و به عصان و باغی گری او
# ~~محض های معتیر به خطوط معارف و مشاهیر همی پرداخت و کار هلاک خمود
# ~~سریعتر] می ساخت :
# نایخته ز طعمه اجل توشهآ خویش %~% ندرودهز کشت آرزوخوشهآ خویش
# آن مسلمان روی به سفر اددو نهاد، و آن ظالم تاخدای ترس به امیری از
# ~~امراء اردو 313 در مثالب و معایب او طوماری نوشته بود و در زمین دل
~~هریک
# ~~تخمی از حقد و کینهآ او کشته، چنانچه صورت عصان او در دل امراء حضرت
~~اردو
# ~~نشسته بود و به احضار او ایلچی نامزد گشته، از گرد راه که آن مسلمان یه
~~اردو
# ~~رسید، او را در یارغو پیچیدند، تا آن بی گناه را گناهکار کردند ، و
~~فرمان
# ~~رساندند تا او را به یاسا رسانند و قتل و سفک او را موجب اعتبار و
~~انذار دیگر ملوک
# ~~اطراف گرداقید ، بیت :
# تگه کن به گفتار مرد کهن
# چو خون خداوند ریزد کسی %~% در نگش نیاشد به کیتی بسی
# چتاندان که ریزقدهٔ‌ خون شاه %~% جزایش ببیند به فرجام گاه ms146
# زگیتی چورفت آن بدیاوه گوی %~% نمأند به چز تام زشتی ازوی PageV01P161
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0244.png)

# چون آن شاهزاده به سعی این ظالم در شباک هلاک یای بند کزند افتاد و تیرتد
~~بیر
# ~~وبر هدف مراد آمد ، جوشن امن در پشت فراغت کشد و سپروار روی یه قصد
# ~~عنایت [314] مردم آورد و ملک فارس و حرم اتا بک ، ملک و ملک خود دانست
~~و
# ~~خورده و بردهآ خود ساخت. جهان رنگ آمیز و سپهر شعبده باز بازی دیگر بر
# ~~عرصهآ ملک بدمد (؟) ومثصوبهآ دیکر فروچید . اهل فارس همه در جوش وخروش
# ~~آمدند و آغاز تغیر و انکار کردند و بی وفایی و ناسزایی او در زبان
~~گرفتند . بی بی
# ~~تر کان نیز از خواب غفلت بیدارو از مستی شهوت هشارشد و یا خود اندیشه
~~کرد
# ~~که از برای هوایی باطل و تخیلی بیحاصل جمال و چهرهآ دودمان پادشاهی به
~~دودهآ
# ~~ننگ و تباهی در دود و سیاهی نتوان کرفت و حلل بی بدل عقاف وصلاح وا به
~~دست
# ~~گزاف وطلاح بر نفس نفیس خود تازه نتوان کرد، آیینهآ تد بیر فراروی کار
~~خودداشت،
# ~~صلاح [دانست که سلجوقشاه را از مضیق حبس بیرون آورد وبه فضا و فسحت
~~اطلاق
# ~~رساند و با خود گفت چون خفتی لایق باشد بر شوهوی ، منتی عظیم بروی تهیم
~~و
# ~~کلد تصرف مملکت فارس به دست وی دهیم زبان تعرض خلق از عرض من کوتاه
# ~~315 گردد و برادرم علاء الدوله و دیگر پادشاهان همسایه ازین تعلق و
~~وصلت
# ~~گاه شوند بعد از آن چون در قید تسخیر آمده باشد و رای او صید تیسیر
~~گشته
# ~~اورا بدان راه که دلخواه بود توان تگاشت و بر ایوان تمنی تقش مرادات
~~خود
# ~~توان داشت (1) و این حال بدین منوال تقریر ماق کرد که او چون چنین لطفی
~~و
# ~~اکرامی در باب و بارهآ خود بیابد هر آینه گردن امتثال و انقیاد از حکم
~~وصواب -
# ~~دید ما بیابد.
# و میاق را ms147 بدین عهد ومیثاق و اجازت و اطلاق پیش او فرستاد و مضمون این
# ~~قصص و حکایات در سمع او داد . او نیز چون به روی این کار فرودید و این
~~بشارت
# ~~و مژده شنید ، همچو گل از نشاط بشکفید وچون مرغ آزاد کرده از جای بر
~~پرید.

PageV01P162

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0245.png)

# ~~و این سلجوق پادشاهزادهای با حسن و جمال وشجاعی با برویال (2) بود ،
~~عامه
# ~~شیراز - باجمعهم - اورا مرید وهواخواه ودر هوا وولای او با خون ومال
# ~~همراه، واو نیز جوان بود [و] به حوادث روز گار مجرب ناگشته و به تأدیب
# ~~316 و تعلیم ابوین و اهل فضل و ادب مهذب ناشده، و در ییشتر اوقات با
~~عامهآ
# ~~مردم مصاحبت کرده و به خوی و عادات قلیمکان (؟) شیرآز بر آمده ، چون بی
~~تعب
# ~~طلب برساز روز کار چنین نوایی ساخته شد و در دیگ آرزو بی شور و تلخ
~~زحمت
# ~~چنین ابائی پرداخته گشت ، قدر و قیمت این نعمت نشناخت و اساس و بنیاد
~~کار خود
# ~~برقانون و قاعدهآ عقل نپرداخت . هر چند سخنی چند راست و دروغ از زبان
~~اهل و
# ~~ناأهل میشنید و به حتشم وقت و حال نیز چیزی چند از شایست و ناشایست
~~میدید
# ~~با آقکه خود در سشتر احوال با بیخودی و بیخردی جفت بود طاقت تحمل او هم
# ~~طاق شد ، ماده سودایی الجنون فنون زتجیر جنون ان دیوانه در جنبانید تا
~~سیاهی
# ~~بی رحم در اندرون حترم دوانید که سر آن خاتون ماه منظر حورپیکر با معجر
~~و
# ~~گوشوار از تن جدا کرد و چون خربزه در طشتی نهاده به مجلس آورد . جهان
# ~~فغان به چرخ رسانید که سلجوق کینهآ برادر [317 بازخواست و قصاص او باز
# ~~جست ، اهل شیراز چون این واقعهآ سهمناک و این حادثه بی باک دیدند
~~فریادالغیاث
# ~~به عیوق رسانیدند و همه به اتفاق خروش یر آوردند ، شعر :
# کین واقعهآ هایل جانسوز ببینید %~% و این حادثهآ صعب جگر دوز ببینید
# آن سلطنت ms148 و قاعدهآ حکم که دی بود %~% وین عجز و پریشانی امروز ببینید
# ازدرد دل خلق درین هاتم خون بار %~% یک شهر پراز آتش دلسوز ببینید
# و در حال مسرعی برجناح تعجیل به سوی یزد روان کردند و ازین واقعهٔ‌
# ~~عجیب اعلام واجب داشتند . سلجوق چون دید که زمانهآ بدآموز وچرخ کینه
~~اندوز
# ~~او را برچنین کاری تباه تحریض نمود و بر چنین محظطوری ترغیب کرد ا گر
~~برجای
# ~~قرار گیرد و فرار اختیار نکند عنقریب باشد که او را در قبض آورند و با
~~قید به PageV01P163
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0246.png)

# ~~مذیح هلاک برند ، از غایت ضجرت در بادیهآ حیرت افتاد و طریق وشاد پیش
~~دن 3
# ~~چشم او 318 بسته شد . عاقبت غول بخت وارون او را به سوی ناحیت کازرون
# ~~رهنمون کشت . چون خبر واقعه به علاء الدوله رسد : بیت :
# # چو شیری گرسنه بد در بیابان %~% و یا گر گی سوی نخجیر پویان
# با لشکری چون کوه آهن و دریاء موج زن در دو رور گرد محاصرهآ مسجد
# ~~آدینهآ کازرون برآمد ، ومادراو دران سوز و تاب برجناح شتاب به سر خاک
~~دختر
# ~~رفت - خاک بو سر ریخته و یا خون بر آمیخته ، از مویه چو مویی شده و
~~زناله چو
# ~~قالی ، گه از جور روز گار و آقات و عاهات لیل و نهار با فاله و اقغان
~~که ، شعر :
# طوفان محنت آمد ازین ابر فتنه بار
### | یارب چه فتنه هاست که گشتست آشکار
# مادر غرور دولت و نا گه ز گوشه ای
### | دست زمانآه زیر و ذبر کرد کار و بار
# بجر غدر نیست قاعدهآ روز کارو ، خلق
### | یکسر گرفته اند همه رنگ روز گار
# ته شوم چشم خلقونه ترس گرفت حق
### | نه شرع را مهابت و نه عقل را وقار
# 319] و گاه بر حسن جمال چشم و چراغ زاری کنان و مویه کویان و در
# ~~سرای و بار گاه و باغ و بستان چون مرغ بر شاخسار نالان وزاران ، و ms149 این
~~شعر
# ~~سرایان ، قطعه :
# # ز یاغ و نوبهار او را چه حاصل %~% که سرووسوسنش زیر زمین است
# # گلین اندام او را حال چون است %~% که دروقت گلشن بستر کلین است
# # شکوفه ناشکفته در دل شاخ %~% چو در تایوت روی نازقین است
# # حجاب خاک اگربر گیری ازپیش %~% همه پرتر گس و پریاسممن است
# # تو پنداری که در هر ذرهآ خاک %~% رخ و جسم تگاری در کمین است
~~PageV01P164
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0247.png)

# # عمی دیزد گل تو رسته در خاک %~% ازیرا نالهآ بلیل حزین است
# # کیاهی بر دمد سروی بریزد %~% چه شاید کرد؟ رسم عالم این است
# وگاه بر درد و فراق و حسرت روز جدایی و باز نادیدن آن جان چهان و
# # دل و دیده بر شیوه کران (1) این مرثیه میخواند ، ش %~% :20
# ~~نور دو دید گان زلقای تو داشتم
### | یک سینه پرز مهر و وفای تو داشتم
### | گر دوست داشتم ز برای تو داشتم
# ~~نومید شد دلم که کلید مرادها
### | رخسار خوب طبع گشای تو داشتم
# ~~جای تو بی تو کردش گردون به من نمود
### | الحق نه این امید به جای تو داشتم
# ~~یا این دل شکسته و این جان ناشکیب
### | کی طاقت فراق لقای تو داشتم
# و با چنان سوک و ماتم و حسرت و غم، زاری کنان ، خود را به حضرت اردؤ
# ~~انداخت وقصهٔ‌ وقایع خود فرو پرداخت . هولا کوخان، التجو را- که امیری
# ~~بزر گ بود از امراء اردو - با لشکری نامزد گرفتن سلجوق کرد و یارلیغ
~~فرمود
# ~~که از ولایات لشکرها به مدد او شوند . از کرمان امیر بزر گ عضدالدین
# ~~امیر حاچی و خداوند زاده ملک به مدد رفتند با لشکری تمام ، با چند
# ~~ملک دیگر ، واز اطراف ممالک لشکرها چون مور وملخ روی به معاصرهٔ‌
# ~~کازرون تهادند ، و در آن ولایت [321[ دست به جنگ و جدال و غارت و تاراج
# ~~بر گشادند و کرد سحرا دایره و بر که (4) کردند چنانچه مرغ از حصار
~~بیرون PageV01P165
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0248.png)

# ~~نمی ms150 توانست پرید .
# چون کار بر اهل حصار سخت گشت و نزدیک بود که فتح روی تماید و تقاب
# ~~از چهرهآ استغلاص بگشاید، غلامی سلغری بود بکلک(1) نام، شعر.
# سواری سر افراز بازور وفر %~% به هر چای گسترده نام و هنر
# چون دید که در دست خصوم گرفتار خواهست شد (2) و دمار از روز گار
# ~~او برخواهند آورد خلاص دران دید که خود را از مضیق حصار بیرون اندازد و
# ~~یدان طریق چارهآ کار خود بسازد . بیت :
# چوخورشید تابنده شد فاپدید %~% شب تیره بر دشت لشکر کشید
# خود را از حصار بدر انداخت و به جایی که دید که بر که (؟) تنگ تراست
# ~~بیرون تاخت. مردم را گمان افتاد که سلجوق خود را از بند آن حصار خلاص
~~داد .
# ~~علاء الدوله در حال سوار شد واز یی او شتافت چون به دست و تیر او را
~~دریافت
# ~~322 بکلک آواز بلند کرد که خداوند علاء الدوله خصم شما در حصار است،
~~بنده
# ~~بکلک است که سرخود گرفته است و میرود، قصدی در باب شما نکرده است و در
# ~~میان ما عداوتی نیفاده است ، خداوند اتابک را بار می باید گردید و آزار
~~خود و
# ~~بنده نطلبید .
# اتا بک سخن او نمیشنود و همچنان در پی او میالغت می نمود ، او تیز یک
# ~~چوبه از تر کش بر کشید و بر کمان نهاد و در آن شب مظلم بر آواز او
~~بگشاد ،
# ~~از قضا چون از کمان بجست در دست و شست علاء الدوله تشست، چون پسکان
# ~~زهردار بود دافست که از آن زخم جان نبرد ، با خود گفت : رفت کارم زدست
~~و
# ~~دست از کار - در حال عنان مر تافت و سوی لشکر گاه شتافت. روز دبگر خود
# ~~دست قهر بند حصار بگشاد و سلجوق درپای بند هلاک افتاد ، یاقوت خان به
~~انواع
# ~~عقویت او را بکشت و دست به خون او بشست و مرهم جراحت رنح فراق خود از
~~PageV01P166
# ![image ms151 filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0249.png)

# ~~3233 خون ساخت و علاج آن درد بی درمان در ساختگی آن معجون شناخت،
# ~~به طعته جهان کفت چون سلجوق باز نخفت تا علاء الدوله را بر بستر فنا
~~خوابانید
# ~~و به عاقبت خلاص نیافت تا بر پی ایشان به قرار خانهآ عقبی شتافت .
# # فر آنکس که داردروانش خرد(1) %~% بداند که این نیک و بد بگذرد
# # بمه رفتنی ایم و کیتی سینج %~% چرا یاید این درد و آزار و رنج
~~PageV01P167
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0250.png)

# قصه آمدن لشکر حینانوین (1) به کرمان
# و رفتن ایشان به ولابت شبانکاره و شهید شدن ملک مظقر آلدین
### | هیارز رحمة الله علیه
# ~~و دادخواه و خراج طلب به ولایت خویش راه تدادند .324
# ~~کردون - این زمان منم، وپادشاهان همسایه که در پارس و کرمان اند قومی
~~بی نسب
# ~~و تژاد و بی اصل و بتاداتد و از دین و اسلام بیخسر و مال ده و خراج
~~گزار کافر .
# ~~تا درین وقت که هولا کوحان لشکر جهانگشای به بلاد ایران زمین کشید و
~~دیار
# ~~قهستان را عالیها سافلها گرداتید و عرصهآ ممالک زمین از شر و فساد و
~~جور و بیداد
# ~~مخاذیل ملاحده پاک ، واول به طریق صلح و آخر برسبیل قهر ، لشکر به
~~ولایت
# ~~بغداد راند و آن دیار را مستخلص گردانید وخلیفهآ وقت ازمیان بر گرفت -
~~چنانحه
# ~~ذ کر آن تقدیم یافت - در شهور ششصد و پنجاه و هفت که تختگاه خود در
~~موضع PageV01P168
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0251.png)

# ~~و بلدان اران و آذربایجان معین فرمود وبه تعرف احوال ولایات قبام نمود
~~، چون
# ~~پادشاهان و پادشاه زاد گان [325[ فارس و کرمان احرام خدمت آن در گاه
~~بستند
# ~~بحث و تفتیش ولایت شبانکاره و ذکر پادشاه آن ناحیت و ایل نابودن و مال
~~نادادن
# ~~آغاز نهادند.
# فرمان نفان یافت که جینانوین با دو هزار مغول به کرمان روند و ساختکی
# ~~محاصره و ایل گردانیدن ولایت شبانکاره بکنند ، واگر به لشکری دیگر
~~احتیاج
# ~~افتد از فارس و کرمان ترتیب د مدد ms152 آن بسازند .
# در ماه صقر ششصد و پنجاه و هشت ، جیناتوین با لشکری به کرمان رسید .
# ~~بیت :
# لشکری قا کشیده قهر شکست %~% سپهی ناچشیده زهر فرار
# دوسه روز در مملکت کرمان بودند، خداوند تر کان ایشان را به اعزارواکرام
# ~~فرو آورد و علوفهها تر تیب داد و امیران ایشان را تشریف پوشانید و کهان
~~ایشان
# ~~را برحسب مراتب جامه فرمود و ساختگی ایشان چنانچه لایق بود به جای آورد
# ~~و ایشان را به خوشدلی روانه کرد ، چنانچه هیچ زحمت از 326 ایشان به
~~ولایت
# ~~و رعیت نرسید ، و صاحب مغفور فخر الملک- زاده الله رحمة - تمامت علوفهآ
~~ایشان
# ~~از .جوهات خاص اعلی ترتیب داد و نگذاشت که توبرهای کاه به ناواجب
~~بگیرند .
# چون لشکر به دارالامان ایگ رسید و آغاز چنگ و کشش و کوشش نهادند،
# ~~ملک مظفرالدین، معارف ومشاهیر ولایت از سیاهی ورعیت بخواند ، چون همه
# ~~حاضر گشتند و جمع شدند روی به جمع آورد و گفت مدت چهل سال است که این
# ~~لشکر مغول چهانگیری می کنند وجملهآ ممالک چهان در تحت حکم و تصرف
# ~~خود آوردهاند و قلادهٔ‌ انقیاد و امتثال در گردن ملوک اسلام کردند و
~~بار با جهاء
# ~~گران و تکالیف فراوان برپشت تحمل رعایای بلدان نهادند و مال جزیت به
~~مذلت
# ~~و خواری برذمت احرار مسلمانان واجب و لازم گودانیدهاند ، ما [به حول] و
~~قوة
# ~~سبحانه و تعالی وپناه ملت اسلام 327 تا این غایت هر گز تن در مذلت
~~وخواری PageV01P169
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0252.png)

# ~~نداده ایم و به هیچ گونه ایشان را گردن اذعان ننهادهایم ، اکنون روز
~~عمر به احر
# ~~کشیده است و آفتاب بقا برسر دیوار فنا رسیده، اگر ما درین حالت قرار
~~اختیار
# ~~کنیم و حذر از دشمنان دین یا خود مقرر گرداثیم و بدین دو روزه حات
~~مغرور
# ~~شویم چیزی از دست داده باشیم که دستگیر و پای مزد ما در دو جهان آن
~~خواهد
# ~~بود - و آن درجهآ شهادت است - و به ms153 چیزی خرسند و پای بتد گشته باشیم که
~~به
# ~~هیچ حال آن با ما نخواهد ماند - و آن حماتی جسمانی منغص مکدر است کها
~~کر
# ~~دوسه روز دیکر باقی ماند در مذلت و خواری خلق وغضب و شر مساری حق گذرد
# ~~یس تعجیل مر گ- بافضیلت شجاعت ونام باقی و ثواب آخرت- بهتر از تأخیر
~~آنما
# ~~چندین عی و آفتست، وسخن شجاع مطلق و صادق [برحق] (1) علی بن ابی طالب
# ~~- کرم الله وجهه - به گوش جان شنودن و بر راه [328) دلیری بودن : ایها
~~الناس
# ~~انکم [ان الاتقتلوا تموتوا، والذی نفس ابن طالب بیده، لالف ضربة بالسیف
~~علی الرأس
# ~~اهون الی من میتة علی الفراش، با یاران خطاب می کند که اگر شما در راه
~~خدا
# ~~کشته نشوید هر آینه بر بستر بیماری بمیرید ، و به حق آن خدایی که تفس
~~پسر
# ~~بوطالب در تصرف قدرت اوست که هزار زخم شمشیر بر میان سر دوستراز مردنی
# ~~دارم در میان بستر :
# # چه پیرون شود چان چه بمرون کنند %~% نماند اگر سصد افسون کنند
# سال گردد قزون از هزار %~% همین است روز و همین است کار
# # شر ایوان ما سر به کیوان بر است %~% آزو بهرهآ ما بکی چادر است
# # همه تک و بد خاک را زاده ایم %~% مه ناچار تن مرگ را داده ایم
# اکنون جهاد به در خانه آمده است ، همه را آیت جاهدوا فی الله حق چهاده،
# ~~برخود می باید خواند وجاتها برموافقت آن مردان که جاهد و اریا موالهم
~~%~% 29
# ~~و انفسهم فی سبیل الله _ بر می باید افشاند.
# و اهل شیانکاره مردمان دین دار باشند و پادشاه خویش را عظیم مطیع و
~~PageV01P170
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0253.png)

# ~~فرمان بردار ، همه لبیک اجابت زدند و به سمعنا واطعنا آوار برآوردند .
~~ملک
# ~~فرمود که پس لباس رزم در یاید پوشید ، وخود غسلی پاک بر آورد وحنوط و
~~عطر
# ~~مردگان برخود کرد وجامههای سفید در پوشید و فرزندان و متعلقان را پیش
# ~~خواند و در ms154 وصایا با ایشان سخنها راند ، و با همه مردمان از اقارب و
~~اجانب رسم
# ~~تودیع به جای آورد و گفت، شعر :
# به نام نکوگر بمیرم رواست %~% مرا نام باید که تن مر گ راست
# و سلاح جنگ در بست و پای در اسب آورد و برتشست با لشکری آراسته
# ~~همه مردان کارزار ومبارزان [روز کار]، بیت :
# سپاهی دلاور که روز ستیز %~% ره مر گ جوید، نه راه گر
# و او مردی به غایت دلر بوده است و پیوسته نفس خود را در ممارست طعن
# ~~وضرب و کشش و کوشش فرسوده و در ساختکی اسباب سپاه داری قادر و دردانستن
# ~~آداب سواری ماهر، بر آیین و تدبیر، تکبیر گویان از دروازهآ شهر بیرون
~~رفت و
# ~~روی به دشت نبرد آورد و تعبیهآ لشکر بساخت و مبارزان را فرمود تا صفها
~~راست
# ~~کردند و خود در پیش صفها می تاخت و مردان را دل میداد و برجنگ تحریض
# ~~می کرد تا بازار جنگ گرم گشت و دلهای (؟) زار کارزار با زبان تیغ
~~گذاشتند(؟)
# ~~و آن خون سروران بود که در وادی هامون می رفت وسرمایه کران کوپال باره
~~-
# ~~کوب که در دست یلان افتاده بود، غبار کارزار و گرد دشت تبرد سرمهآ چشم
~~چشمهآ
# ~~آفتاب شده بود ، و قیای زربفت به گلیم قیر گون شب بدل گشته ، بیت :
# چنان تیره شد روز روشن زگرد %~% تو گفتی که خورشید شد لاجورد
# ~~چانبین به دشت هزیمت روی تمودی، یا امد صلحی در مان بودی، جز رسول
# ~~قیر در میان ایشان تردد نمی توانست فمود و جزسنان و تیغ از طرفین س می
~~-
# ~~توانست گفت . شعر : PageV01P171
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0254.png)

# تیرها در مغزها کرده مقر همچون خرد
### | نیزه هادر شخصها همچون روان کشته روان
# همچوبرق اندرهوا در بیضهها چسته حسام
### | همچو مار اتدر شمر در عینها رفته سنان
# حلقهآ بند اجل در یای جباران رکاب
### | رشتهآ دام فنا در دست قهاران عنان
# # چو خورشید گشت از جهان ms155 نایدید %~% شب تیره بر دشت لشکر کشید
# سیاه طرفین ترد نبرد باز چدقد و کعبیتن دیده و مهرهآ پشت و کردن کردان
# ~~بر عرصه معر که خوار بگذاشتند، پیاد گان شبانکاره به طلب شاه در رقعه
~~دغا بویان
# ~~و جویان شدند با شمعها ومشعلها ، عاقیة الامر به سرشاه اقتادند ، ملک
~~را دیدند
# ~~درجهآ شهادت یافته و در میان کشتگان در خون و خاک2332 غلطان شده ، همه
# ~~خروشان و زاری کنان او را برداشتند و به دارالامان نقل کردند .
# و حقیقت حال و خلاصهآ مقال آن است که هیچ پادشاه درین فتنه آخرزمان
# ~~آن مردی ننمود و آن رسم دین داری به چای تیاورد که - او طیب الله ثراه
~~وجعل
# ~~الجنة مثواه - قرزندان او چون حال بدان گونه دیدند به یقین دانستند که
~~ایشان
# ~~را قوت مقاومت وتاب مخالفت لشکر مغول نیاشد، همه بیرون شدتد و گردن
~~امتثال
# ~~وانقساد توم داشتند- چنانکه دیگر بلاد وعیاد، قومی به رسم توا روی به
~~خدمت اردو
# ~~نهادند و همه در شماره آمدند و باج و خراج و قبجور و دیگر تکالیف به
~~گردن
# ~~فرو گرفتند . والله اعلم .
# گرچه این قصه از تاریخ کرمان خارج است لمکن- هم ازجهت حق جوار-
# ~~و دیسگر آتکه اول لشکر جینا نوین یه کرمان آمد ، و بعد از آن به ولایت
~~شبانکاره
# ~~رفت - نوشته شد . و درین سال از وقایع چیزی دیگر نیفتاد که ذکر آن در
~~قلم PageV01P172
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0255.png)

# # می توانست آورد ، الا آن بود که3 %~% فرخ ملک وقرابغرا وسعدالدین معین
~~به
# ~~اردو تر کستان فرستادند با مال و سلاح بسیار ، و کیوک نمانده بود، و
~~اریک یغا به
# ~~ملک نشسته، و سؤتو با ینجاق و ناصر الدین ملک ومحمد شاه کاجو به اردوی
~~هلا کوخان
# ~~شدند به ولایت آذربایجان.
# و هم درین سان چغربای و ملک گنج به اردو هلا کوخان شدند .
# ودر نوزدهم شعیان بود از سال ششصد پنجاه هفت (1) که صاحب مرحوم نظام -
# ~~الملک ظافر الدین المستوفی به ms156 رحمت خدای تعالی پیوست - درین وقت کار
~~ملک و
# ~~دولت در نصاب استقامت قرار گرفت و اموردین و ملت بر منوال سداد جریان
~~یافت،
# ~~ملوک اطراف از صرود وجروم سر در ربقهآ طاعت و تباعت آوردند و خراج و
~~باج
# ~~برو یحر به گردن امتثال و انقاد فرو گرفتند، جماعت حساد و اضداد با در
~~زاویهٔ‌
# ~~تبطیل و تعطل مخفی ومتواری گشتند با از دیار و بلاد حیات رفیق زتد گانی
~~را
# ~~وداع رحیل کردند. قواعد [334] جهانداری چنان راسخ و راسی کشت که از
# ~~اشتداد آوتاد زمین حکایت می کرد، و قوانین پادشاهی چنان مضبوط و مرتب
~~شهه
# ~~که از تقاویم کواکب و تسییرات افلاک نمودار و یاد گار می آمد . زمان به
~~زبان
# ~~حال می گفت ، بیت :
# از فر او به جای صلیب و کلیسیا
### | در دار کفر مسجد ومحراب و منبراست
# آنجا که بود نعره وفریاد مشر کان
### | اکنون خروش تمرهآ الله اکبر است
# چون صاحب مرحوم ظهیر الملک ظافرالدین بساط حیات از صحن وساحت
# ~~دنیا برچید و روی عزلت در خلو تخانهآ عقبی کشید، صاحب قوام الملک
~~فخرالدین
# ~~یحیی که خلف صدق او بود خواست که دیوان استیفاء ممالک به وی حواله شود
~~و
# ~~منصب پدر بدو مقوض گردد ، اگرچه اسم وزارت دیوان خاص اعلی بر صاحب اعظم
# ~~فخر الملک شمس الدولة والدین بود اما خرج ملک درخاص ودیوانی بر قطب
~~تدبیر PageV01P173
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0256.png)

# ~~او می کردند ، و پادشاه وقت صورت صدق 335 و صواب در آیینه رآی و رویت
# ~~او میدید ، کلید حل و عقد امور مملکت به دست او باز داده وعنان تعطف
~~امر و
# ~~نهی در کف کفایت او تهاده چنانچه روزی امیر بزرگ عضد الدین امیر حاجی و
# ~~خواجه نظام الدین ابوالکفاة - که درین وقت به اسم نویسند گی در خدمت او
~~می-
# ~~بود - به سه مهم ومصلحت به خدمت صاحب اعظم فخر الملک فرستاد که این
~~ملتمسات
# ~~در خدمت سر برخداوند تر کان ms157 عرصه می باید داشت و آن ملتمسات بر وفق
~~دلخواه
# ~~من بساخت ، خواجه در جواب گفت که اما التماس اول حاجت تعرض کردن و
# ~~استجازت از حضرت خواستن نست من فرا کنم که بدین منوال که دلخواه است
# ~~مثال بتویسند، اما ملتمس دوم چون عرضه دارم غالب ظن آن است که خداوند
# ~~تر کان حواله به صواب دید و مصلحت شناخت من کند اگر من خواهم به امضا و
# # تنفیذ رسانم واگر خواهم در معرض تغییر اندازم و از حال بگردانم %~% 336
~~و
# ~~اما التماس سیم از آنجمله است که در حیز تیسیر نیاید و صورت تحصیل
~~فیذیرد ،
# ~~ظاهر حال آن است که خداوند تر کان به حکم آن فرمان بفرماید وبه اطلاق
# ~~آن رخصت ندهد واگر بفرماید امتثال تنمایم وبر خلاف به مصلحتی دیگر
# ~~پیش آیم
# صدر نظام الدین گفت پس حکم مطلق خواجه راست ، خواجه برسبیل مطایبة
# ~~دشتامی به وی داد و گفت تو امروز میدانی که منصب حکومت مراست . فی
~~الجمله
# ~~دران هفته فرمان نفان یافت که شغل دیوان استیفا به صاحب معظم صفی الملک
# ~~ظهیر الدولة والدین مفوض باشد وصاحب عمدة الملک متتجب الدین بر بالاء
~~دیوان
# ~~استیفاء علامتی کند وصاحب قوام الملک فخر الدین یرجای دیوان نظر تسمیه
~~نویسد،
# ~~وصاحب مجدالملک بر جای دیوان اشراف هم نشانی کند. صاحب صفی الملک
# ~~« الحمدلله المنعم » اختیار کرد ، وصاحب عمدة الملک ازعلامات برعلامت
~~داعلمت»
# # اختصار نمود ، و صاحب قوام الملک337 %~% الحمدلله شکرا » خود رایت
~~فرازی
# ~~داشت، وچون مگذشت میراث به ورثه بکذاشت ، و صاحب مجدالملک «الحمدلله
~~PageV01P174
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0257.png)

# ~~المفضل» کشید ، وخواجه ظهیر الملک شرف حسن - که نیابت دیوان خاص اعلی
# ~~به وی حواله بود- در زیر دیوان نظر «دیوان النیابه» می کشد .
# و به فر دولت آن پادشاه کامکار و یمن همت آن وزیر دین دار کاردواوین
# ~~رواج و رونقی تمام گرفته بود و نظام ونسقی به کمال یافته ، دست تطاول و
~~تعدی
# ~~عمال قوی دست از ریش و ms158 گریبان رعایاء ضعیف منقطع و چنگال تصلب و تحکم
# ~~محصلان بی محابا از سرمال وعیال ضعفاء مسلمانان متدفع ، ولایات به سعی
~~معمار
# ~~عدل آباد و و رعا با در پناه جاه وامن و خصب مستظهر ودلشاد ، ملاک
~~املاک ازحسن
# ~~حال وفرط منال چون شجربارور با بر گ و نوا ، واهل سلاح از وفورامن
~~وسلامت
# ~~چون تیغ در قراب و تیر در تر کش آسوده و برجا ، گردون به زبان گردش ندا
# ~~338 درفضاء زمین وزمان وعناصر و ارکان میداد ، بیت :
# یتی به قر دولت فرماندهٔ‌ جهان
### | ماتد به عرصهآ ارم و روصهآ جنان
# بر هر طرف که چشم نهی مژدهآ ظفر
### | وز هر جهت که گوش کنی مژدهآ امان
# گردون فرو گشاد کمند از میان تیغ
### | و ایام بر گرفت زه ازگردن کمان
# صلحا و ابرار و مشایخ و اخیار از اقاصی وادانی ممالک و امصار بر امیدفتوح
# ~~و انتفاح و بربوی فایده و انتجاع روی به دولتخانهآ کرمان تهادند .
# و درین وقت، صدر ایام، سد صاحب کرامات الجلیه شرف الملة والدین
~~PageV01P175
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0258.png)

# ~~دوخته که اخلاف محتشمان قدیم و ربات بیوتات دیرینه از کتجینهآ افاضت
~~آفتاب
# ~~به میراث یافته بودند واز بیم غارت مریخ و استعارت زهره، قرنهاء فراوان
~~در
# ~~نهانحانهآ دور قمر پنهان داشته بودند و درین وقت یه یازار تجارت عطارد
~~آورده
# ~~جززحل (؟) ، بیت :
# سیم پاشان بود هر کس چون شکوقه در بهار
### | زر فشانان بود هر کف همچو شاخ اندر خزان
# و از وفور کفایت و کمال وجه انکیزی او این حکابت :
### | حکابت
# پیش خاطر می آید که بامدادی صاحب اعظم فخر الملک - تغمده الله بغفرانه-
# ~~دیرتر رسم خدمت در گاه به جای آورد، چون نزد حضرت رسید مگر خداوند
# ~~تر کان مهمی داشت، از آن توقف و دیر آمدن استفساری فرمود . خواجه بدین
# ~~عبارت جواب آن بر زبان راند که بندگان هنوز نان 340 بامداد نخودده اتدو
# ~~مبلغ چهارده هزار دینار ر کنی توفیر دیوان کردهاند ms159 ، و بعد از آن کیفیت
~~آن
# ~~توقیر تقریر می کرد که قدری ابریشم از یازر گانان خویده بودند و به شعر
~~بافان
# ~~داده ، وجامه حوالهٔ‌ بزازان کرده، این مبلغ توفیر است . وبر مصداق این
~~قول
# ~~گواهی از خواچه مننجب می طلبید. خداوند تر کان فرمود که ای خواجه؛ حند
# ~~منت بر ذمت ما واجب کنی؟ خواجه گفت معاذالله که بند گان را این نیت و
# ~~و اعتقاد باشد ، عقدهآ بند گان آن است که همچنانکه طاعت معبود قوض
~~میدانند
# ~~سلوک و بند گی خداوند تر کان واجب و لازم می شناسند ، اظهار این خدمت
~~جهت
# ~~آن است که این توقف بر تقصیر بند گان حمل تفرمایند.
# و چندان توفیر از قناد خانه حاصل می آمد که اکثر وجوه عمارت مدرسه
# ~~و دارالشفا ازان ساخته میشد، و این امور جزوی جهت آن مفصل می گردد تا
# ~~دیکر امور برطریق اجمال بدین مقیاس [341) تطبیق دهند و بدین دضع واساس
~~PageV01P176
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0259.png)

# ~~نلفیق کنند.
# این حکایت مشتمل است بر شرح مکاسب و مدآخل، و عایت ثبت درین کسب
# ~~خرج خیرآت ومبرات اوست - تقبل الله منه . چون کار مدرسهآ مقدسه به
~~اتمام
# ~~کشیده بود ومحصلان متفقه را از خوان احسان او وجه بلعه به فم معده
~~رسیده ، و
# ~~مدرسان رادر مدرسهآ سقدسه اجلاس فرموده، صفه ای که در گنبد مرقدخود بر
~~مولانا
# ~~عزالملة والدین مقرر بود- صفهای خسرواتی. که باغچه در پیشان آن است.
# ~~به مولانا امام بارع تاج الملة والدین السدیدی الزوزنی حواله قرمود
~~وصفه جنوبی.
# ~~که کتاب خائه درپیشان آن است به امام عالم ملک المناظرین نجم الدین عمر
# ~~الکرمائی داد_ که کرمانان او را نجم طحان می گفتند- ، و درین وقت امام
# ~~ربانی وشیخ روحانی شیخ الشیوخ الاسلام شهاب الملة والدین قضل الله
~~التوره پشتی
# ~~که خلیفهآ به حق شیخ مطلق شهاب الحق والدین السهروردی بود_با جماعت
~~فرزندان
# ~~مقام و موطن باز کرمان آورده بود و بر منبر مدرسهآ [342] مقدسه
~~تذکارهاء
# ~~فضل آمیز ms160 و وعظهاء وجدانکیز میفرمود .
# دیگر اهتمامی تمام در ترتیب دار الشفا و ساختگی آن از ادویه و اشوبه و
# ~~معاجین و دبگر مر کیات داشت ، در سال ششصد پنجاه نه از عمارت آن فراغی
# ~~روی نمود ، در ماه محرم سال ششصد و شصت این مواضع و اشقاص که در حیز
# ~~کتابت می آید بر آن وقف فرمود :
# وقف دارالشفا قریهآ ورک از جمله قری کهنیسان - که منبع آب آن کوههاء
# ~~نفس دارالملک بردسیر است - به تمام و کمال با جملهآ حقوق ومرافق و
~~توابع و
# ~~لواحق، وبا آن به هم قریهآ شور آباد بأسرها، ازجملهآ دیهها زرند - و آن
~~دیهیست
# ~~معروف ومشهور به اسم و مکان و مستغنی از حدود - هم با جمله حقوق ومرافق
~~و
# ~~توابع و لواحق - و با آن به هم نه پاره یستان نخلستان از بساتین
~~عبدلاباد خسص-
# ~~که کتاب و قفیت به ذکر اسامی وحدود آن ناطق است - با جملهآ حقوق ومرافق
# ~~و اغراس [343] و اشجار و تخیلات و شرب معین که آن را هست از کاریز عیدل
~~PageV01P177
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0260.png)

# ~~آباد . این مواضع مذکور مسطور درین صفحه ، بدان تاریخ محرم مذ کور وقف
# ~~فرموده، ودر ماه میارک رمضان از همین سال دانگی دیه مؤیدی - و آن سهمی
~~از
# ~~جملهآ شش سهم که آن مجموع صیغهآ دیه مؤیدی مذ کور است - با جملهآ مرافق
~~و
# ~~توابع ولواحق واشجار و اغراس و آب وزمین و آن دیهی است از جملهآ دیه ها
# ~~حومهآ بردسیر کرمان به چنب دیه مزد گان _ که این زمان آن را قطب
~~آبادحومه
# ~~می گویند، مستغنی از حدو وصف ، معروف و مشهور به اسم و مکان، و با آن
~~به
# ~~هم جماعت کرمی (؟) مفرد که بر صحراء این دیه مذ کور افتاده است به جنب
# ~~مجمرهآ خراب وقفی مسجل محکوم مشتمل بر شرایط صحت وقفیت - بر آن نمط
# ~~که کتاب وقفیت بدان ناطق است .
# ومولاه واقفه - تقبل الله منها - در وقف نامه چنان ms161 شرط فرموده است که
# ~~طبیبی حاذق که به مداواة ومعالجت امراض 344 و اسقام درین دار الشفاء
~~مبارک
# ~~قیام نماید وشر ایط ملازمت به جای آورد و به اشفاق ومحبت به کار مرضی
~~ایستاد کی
# ~~تماید هر سال ازمنال این حصص موقوفه پنج هزار من گندم وصد دینار زر
~~رکنی
# ~~رایج بر سبیل آجرت به وی دهند .
# و مشرفی که به محافظت دخل و خرج قیام نماید و به قلم سایر اخراچات
# ~~آن را بر قانون سیاقت مضبوط دارد او را هم از منال این حصص موقوفه هر
~~سال
# ~~دو هزارمن کندم و بیست دینار زر ر کنی رایج هم بر سبیل اجرت بدهند .
# و یک نفر استاد عطار داروشناس که هر ادویه که طبیب را در علاج بیماران
# ~~به کار آید و طلب دارد بخرد و به دارالشفا رساند ، و اگر دارویی یافت
~~نشود بدل
# ~~آن به دست آورد، و ساخته دارد ازداروهاء مایع تازه، چنانچه پسند اطبا
~~باشد - و
# ~~دو خلط و عجن معاجین و مر کبات ممد و معاون طبیب بود و خود را به میزان
# ~~انصاف در پله خدمت موازی ومحاذی قضت العطار [345] نصف الطبیب آرد ،
# ~~هر سال از منالات دارالشفاء مذ کور یک هزار من گندم و ده دینار زر رکنی
~~PageV01P178
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0261.png)

# و سه نفر خادم که مقیم دارالشفا باشند و به انواع خدمات درین موضع
# ~~ایستاد گی نمایند - از تعاهد و تفقد بیماران، و کوفتن و بیختن ادویهآ
~~مر کبات و
# ~~معاجین ، وطی وطرح مفارش وملابس بیماران - هم ازین منالات موقوفه هرسال
# ~~هریک را ازیشان هفصد من غله - مناصفة - وشش دینار زر ر کنی رایج برسبیل
# ~~مواجب بدهند
# وقف بهرهٔ‌ باغین ، وهم دررمضان بود که درفهرج باغین- و آن دیهی است
# ~~واقع بر طریق فارس معروف ومشهور به اسم ومکان، مستغنی ازحدود و وصف -
# ~~بناء رباطی فرمود ، واین دیه را به تمام و کمال بران وقف کرد با جمله
~~حقوق و
# ~~از جملهآ چهل ms162 سهم با مجموع قریهآ کاثویه از قری رودان - که هم معروف
~~است به
# ~~اسم ومکان ، [346] وبا آن به هم صیغه یک سهم ونیم از جمله سی سهم - که
~~آن
# ~~مجموع قریهآ رقاباد است ، از حومهآ رودان- که هم معروف ومشهود است یه
~~اسم
# ~~و مکان - وقفی مسچل محکوم مشتمل بر شرایط صحت وقفیت .
# و امام ضیاء الدین حسن پسر شیخ ناصرالدین حسن که به عفاف و صلاح
# ~~مشهور است اختیار فرمود و در دیه فهرج مذکور ساکن گردانید - به آمامت
# ~~مسجد که ینا فرموده است ، وترتیب و تعهد صادر وارد1 قیام نماید. و
~~فرمان
# ~~داد - به حکم پروانه و نوشته که به وی دادند - که هر سال از منال دیه
~~مذ کور
# ~~مبلغ دوهزار من گندم ودوازده دینار رر ر کنی رایج به وی دهند، و همچنین
~~فرمان
# ~~داد که شخصی از صلحا که به مؤذنی مسجد قام نماید - در پنچ وقت - هم
~~ازین
# ~~منالات موقوفه هرسال پانصد من غله مناصفة به وی دهتد .
# و شخصی دیگر که به خدمت رباط مبنی مذ کور ایستاد گی کند- ازپاک-
# ~~کردن بام آن از برف و از حال خراب و آبادان 347] بر خبر بودن و گشادن و
# ~~بستن در آن ریاط- و شخصی دیگر که به خدمت حمامی که در دیه مذ کور بنا
~~PageV01P179
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0262.png)

# ~~فو موده است قیام تماید - از گرم گرداندن و حوصهای آن پر آب داشت- کهن
# ~~بک را هم از منالات موقوقه هرسال پانصد من غلهآ مناصفه بدهند ، و شرط
~~فرمود
# ~~که تمامت این منالات حصص موقوفه بعد از اخراجات مذکوره مصروف باشد در
# ~~خرجزاد و نفقه صادر وارد .
# و هم درین تاریخ بود که این حصص و اشقاص بر رباط خضر آیاد کوبنات
# ~~وقف فرمود و مضاف دیکر موقوفات آن بقعهآ متبرک گردانید . وقف رباط
~~کهناب
# ~~صیغة پنج سهم از حمله صد وچهل بک سهم- که آن مجموع سهام قریهآ راور
# ~~است - و آن دیهی است معروف و مشهور پیش اهالی آن ms163 ولایت مستغنی از حد و
# ~~وصف یه اسم ومکان؛ وبا آن به هم صیغهآ ده سهم ازجمله صد وچهل سهم- که
~~آن
# ~~مجموع سهام قریهآ رقایاد راور است - و آن هم دیهی است معروف ومشهوربه
~~اسم
# ~~348 ومکان نزد اهالی آن ناحیت مستغنی ازحد و وصف ، وقفی مسجل محتوم
# ~~مشتمل بو شوایط صحت وقفیت تا صادر وارد آن رباط با جماعتی که سکان و
# ~~متوطنان آن بقعه باشند از منالات این حصص و اشقاص انتفاع گیرند، وثواب
~~آن
# ~~جراید اعمال او را مدخو ماند .

PageV01P180

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0263.png)

# کگو
# ه کرمان و ذکر متاکحت و مزاوجت او با سلطان منظقر آلدین
# صاحب علاء الدین صاحب دیوان درتاریخ جها نکشای آورده است که ارغون
# ~~آآغا از قسله اوترات است و ندر او بالجو امیر ده هزار بود و آن قسله در
~~مسان
# ~~قیابل مغول مشهور باشد ، واز اروغ جنکزخان سشتی از آن قسله زن خواستندو
# ~~تعلق ساختند ، وسیب آن بود که در اول قومی و قبیلهای که
~~جنکزخانرامعاونت
# ~~و مظاهرت تمودند ایشان بودند .
# وارغون آغا چون از تعلیم وتعلم خط ایغوری فارع شد رشد وهدایتی
# با او همراه بود به خدمت قاان پیوست ودر عداد کتیه متخرط شد و نظر
# ~~قا آن هر رور به تربیت اوزبادت بود در صغرسن قا آن او را به شغلی بزرگ
~~به
# ~~ولایت خطای فرستاد ، چون مراحعت نمود و آن را نکو به اتمام رسانیده
~~بوداولا
# ~~چون بارغوی ایشان میداشتند او جانب کر کور فرو نمی کذاشت و
~~امدادومعاونت PageV01P181
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0264.png)

# ~~دریغ نمی داشت تاملک بروی مقرر شد، قا آن اورا بباسخاقی (؟) (1) نو
~~کر(؟) کر کور
# ~~گردانید ، چون باز خراسان معاودت نمودند کر کور آغاز بی التفاتی نهاد و
~~تنفید
# ~~احکام بیحضور او می کرد و او را دران مداخلت نمیداد.
# ارغون اغا با اردو معاودت نمود، ایلچی را بفرستاد وکر کوررا %~% 1
# ~~گرفت و حبس کرد . آور کیا خاتون آن ممالک و ولایات که در تصرف او ms164 بود
~~از
# ~~آمویه تا به ولایت روم - که آن ممالک ایران زمین است - همه را یه حکم
~~امارت
# ~~به ارغون آغا فرمود، واین همه ولایات رابرقانون معدلت مضبوط و محفوظ،
~~ودست
# ~~تعدی و تغلب ظلمه از رعایا کوتاه کرد ، وکتیه را از طلب داشتن بقایا
~~نبشته منع
# ~~فرمود، لاچرم جملهآ مردم از خواص وعوام مرید وهوا خواه او شدن (2) و
~~بیخ
# ~~محبت و ولاء او در زمین دلها راسخ و راسی کشت .
# غرض وغایت در ایراد این حکایت آن که سلطان قطب الدین را با وی
# ~~مصادقتی قدیم و مصاحبتی دیرینه بود ، میخواست که آن دوستی یه خویشی کشد
# ~~وآن مصاحبت به مصاهرت اتجامد، درتر کستان خطبه کونه ای نموده
~~بودوخواستاری
# ~~کرده و او سر اجایتی در آورده، تا درین وقت از حضرت مونککاقا آن به
~~پادشاهی
# ~~کرمان معاودت 351  نمود ، خواست که آن را مجدد کند . صاحب فخر الملک
# ~~و دیگر بزر گان به نزد او فرستاد و به و صول خود مژده داد. چون باز
~~کرمان آمد-
# ~~و این درین وقت پود که به اردو شده بود و حکم یاما بر رکن الدین رانده،
~~و
# ~~مم هذا شنیده بود که دران وقت که ر کن الدین متوچه اردو بود او را
~~نوازشی کرده
# ~~است و فرزندان و متعلقان او را به اصفهان فرستاده و فرموده که از دیوان
~~اصفهان
# ~~علوفهآ ایشان آماده دارندواشاره راند کی بفرماید که سلیمان شاه مصحوب
~~فرستادگان
# ~~به کرمان فرستد - و ذکر این و صلت مجدد گردد - هم در منازل طریق ناصر
~~الدین
# ~~ملک و صاحب مجد [ الملکرا به اصفهان فرستاد ، چون سلطان به سر مقسم
~~نزول PageV01P182
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0265.png)

# ~~فرمود، فرستاد گان دررسیدند وسلیمانشاه[را [بیاوردند - وذ کر آن تقدیم
~~یافت -
# ~~و هم در آن نزدیکی بود که کار سلطان خود به اتمام رسید .
# خداوند ترکان352 نخواست که آن حکایت برخاطر او منحمی شود و
# ~~بساط این انبساط ووصلت منطوی کردد ، اکنون جهت سلطان مظفر الدین ms165 این
# ~~خواستاری می باید کرد. سوتو باسقاق وایناق ملک وصاحب مجدالملک را به
# ~~حضرت هولا کوخان فرستاد و برسبیل استجازت این حال به موقف عرض رسانند.
# ~~هولا کوخان آن را پسندیده داشت و تشریف اجازت بدان اقتران داد، اما
~~درین
# ~~حالت ارغون آغا به حکم فرمان هولاکوخان متوجه ولایت گرجستان شده بود .
# ~~این فرستادگان در آذربایجان مصلحت قرار تدیدند ، روی به بلاد ثغور (؟)
~~(1)
# ~~دادند، کو کبهآ ارغون آغا از آن ولایت مراجعت کرده بود، ایشان را در
~~حوالی
# ~~تفلیس (2) ملاقات افتاد، برحسب اشارتی که خداوند ترکان فرمود و اسباب
~~آن
# ~~مهیا داشته از پیشکش و تنسق و نثار و پای انداز و دیگر رسوم و آیین به
~~تقدیم
# ~~رسانیدتد ، و خطبه جهت 353 سلطان مظفر الدین کردند .
# و این خواستاری قبول کرد و فرمود که چون به خراسان رسیم پیکی به
# ~~کرمان فرستیم و صداق و نحله و هرچه دران کار می باید کفت و شنید مقرر
~~کردند
# ~~و به خوشدلی بروفق دلخواه مراجعت نمود . در شهور سیصد شصت و دو ،
~~ساختگی
# ~~یرقاعده و آیین پادشاهانه - چنانچه لایق و موافق کار و کفایت او بودی -
~~مهیا و
# ~~مرتب کردانید و شاهزاده جلال الدین سیور غتمش و سایر ملوک و اکابر چون
~~پولاد
# ~~ملک و یکت ملک و سه تو باسقاق وابناق ملک و صاحب مجدالملک با تجمل
~~وتکلف
# ~~یسیار به خراسان فرستاد .
# و ارغون آغا درین وقت در باخرز بود، فرستاد گان را اعزاز و اکرام عظیم
# ~~نمودند و طویهای بزر گ و بیگی خاتون را مصحوب شیرین آغا و امیری دیگراز
~~PageV01P183
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0266.png)

# ~~امراء مغول با قرستادگان کرمان روانه گردانید و تجملات و تکلفات فراوان
~~که
# # ازحیز حصر واحصاء تجاوز نموده بود54 %~% بهمراه ایشان، وقومی مردم
~~باترتیب
# ~~وتجمل ، ودرین وقت صاحب اعظم قخر الملک شمس الدولة والدین جهت عارضهای
# ~~که عرض عزیز او را عارض شده بود به بار گاه تمی آمد، وکس دیگر را آن
# ~~کفایت و کاردانی ms166 نبود که بیرون شو امور بروجه تعدیل یکردی، و کاری گران
# ~~و خراچی فرآوان در پیش . همه قوم از مقتدی و مقتدا در تحیر افتادند ،
~~جندانکه
# ~~کرد حوالی و حومه خاطر بر آمدند هیچ توجیه رابح تر از قسمت نداتستند ،
~~همه
# ~~چون دندانهآ شانه هم زبان شدند که جز این صورت در آیینهآ خاطر روی نمی
~~نماید
# ~~چه اگر همه بنقل کاه باشند اهل دیوان در آن عاجز شوند .
# در اثنا این، خداوند تر کان فرمود که کسی پیش خواجه فرستید و این
# # مصلحت با او در میان نهید از آنکه او به سرانگشت فکر دوراندیش گره %~%
~~4
# ~~ز سروی گوزن بگشاید، آخر این عقدهٔ‌ کاه شماحل تواند کرد و گره از کار
~~شما
# ~~بتواند گشود . [355] جمال الدین زکی کافی که نایب عامل حومه بود به
~~خدمت
# ~~او فرستادتد و از رای گره گشای او استفساری کردند ، گفت من هنوز از
~~زمرهٔ‌
# ~~احباء بیرون نشدم و بساط حبات طی نکردم ، شما بساط ظلم فرو کشیدید و
~~مهرهآ
# ~~دست انداز فرو چیدید ؟ پادشاهی که او [را] پانصد انیار کاه از ملک
~~خاصهآ خود
# ~~در حومه وخانه باشد از فشخوابن ... (1) مسافران ساختن از نکو کاری دور
~~پاشد
# ~~وپه ستمکاری نزدیک . پاقی خداوند تر کان حاکم اند، اکر مصلحت قرماید
~~رعایا
# ~~چهارپای بدهند تا کاه از انیارهای خاص نقل کنند. چون خیر از حضرت
~~خداوند
# ~~تر کان آوردند فرمود که برصواب دند خواچه بروند و زحمت به رعیت نرسانند
~~،
# ~~و این حکایتی لطیف است از کمال کاردانی و تدبیر محافظت منصب سروری او
~~که
# ~~بر سبیل نمودار در کتابت می آید که در آن وقت از اکابر [356] خراسان
~~هرچه
# ~~رفتنی بودند مراجعت نمودتد و هرچه اذ ملازمان خدمت بودتد مشاهیر و
~~میاومهآ PageV01P184
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0267.png)

# ~~ایشان معین کشت.
# چند کس بودند از اکابر کتیه که با خود تصور آوردند و ازین جاهی و مالی
# ~~در حساب گرفت که این زر پادشاه زادهآ بزرگ است ms167 و حلیله پادشاه زاده که
~~وارث
# ~~ملک است و این زمان بال رجولیت بر کشید و به زن وفرزند رسید، هر آینه
~~عنقریب
# ~~باشد که امور مملکت به وی مفوض گردد وعنان امر و تهی باز دست حکم وی
# ~~افتد، پس این درودر گاهی امیدوارست و در کار مکاسب ومطالب عظیم برکار،
~~شعر :
# بی مایه ازو وجوهی اندوخت %~% بی روغن از آن چراغی افروخت
# خواجه به چشم بصیرتی صورت این خالات در آبنهآ متخلهآ ایشان مشاهده
# ~~کرد و نقش این محالات از لوح ضمیر ایشان برخواند، به کفایت برسبیل
~~اجمال
# ~~بر سر مجامع و محافل ایشان می راند و به تهدیدو وعید از آن فکر
~~واندیشه357
# ~~باز میتشاند تا از آن ترشی و تندی او دندان طمع همه کند شد، و از آن
~~کرمی
# ~~او باد انتفاخ ایشان قرونشست، وفرمود که ایشان را کار با اقطاع و
~~ولایات نیست،
# ~~وجه خرج بیوتات ایشان معین فرمود و نویسنده ای مجهول بی غایله فصول بر
~~درسرای
# ~~متشاند - که اورا زکی همایون گفتندی - واو را وصیت کرد که هرچه ایشان
~~طلب
# ~~دارند تو به دیوان می آی و عرضه میدار و برات می کیر و بدیشان میده که
~~حاصل
# ~~می کنند ، چنانچه در مدت حیات او- رحمة الله علیه _ هیچ آفریده را
~~یارای آن
# ~~نبود که در حوالی خانهآ ایشان بکشتی .
# قضیهآ احوال تاج الدین ستلمش و پسران او
# تاج الدین ستلمش تر کی بود از تخمه و نژاد قتکلان (1) که در خدمت
# ~~سلطان غیاث الدین به کرمان آمدند. پدر او چون وفات کرد نویسنده ای از
~~خدمت
# ~~مادر سلطان غیاث الدین - که او را تاج الدین علی بلخی می گفتند- مادر
~~اورا
# ~~358 درحکم خود آورد. چون نصرت الدین قتلغ ، سلطان غیاث الدین و اتیاع
# ~~اوبکشت وعرصهآ مملکت کرمان از ایشان خالی کرد، او در سن صبی بود، خودرا
~~PageV01P185
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0268.png)

# ~~به خدمت تمرملک انداخت و بردر سرای او می گشت تا به ms168 روز گار رکن الدین
# ~~سلطان که تمرملک را بکشت و بساط حشمت او درهم چمد ، خود را در سلک خدم
# ~~نصرة ملک برادر سلطان ر کندین (1) منخرط گردانید ویه کیاست و نیکوخدمتی
# ~~کار خود بدانجا رسانید که در میان حاجبان میتشست ، و طریق جراری و تراش
# ~~کاری نکو دانستی و جهت امسا کی که در طبع او بود چیزی که به دست می
~~آورد
# ~~در محافظت آن جدی بلیغ می کرد تا او را یساری و استظهاری تمام با دیدار
~~آمد
# ~~و در آداب فروسیت کمالی داشت تا درین وقت که رایات اعلی قطب الدین
~~سلطان
# ~~دیگر باره سایه بر مملکت کرمان انداخت و در شکار گاهی دید که او به بک
# ~~چوبهآ [359] تیر سه پای آهویی قلم کرد، سلطان را آن خوش آمد ، او را در
# ~~مسان قرجیان (1) جای فرمود، به یمن تربیت آن پادشاه قبولی و اقبالی روی
~~بدو
# ~~آورد وشرف قربتی و اختصاصی بیافت ، وقصد و عنایت در باب و بارهآ
~~مسلمانان
# ~~آغاز نهاد، و به امید و بیم مردم را ترغب و تربیت می کرد، ع : امید و
~~بیم کند
# ~~خلق را مسخر خویش . و بدان وسیله و واسطه جرو تراش اذ مردم می کرد ،
~~اما
# ~~بیشتر طیع او میل به ایذاء و آزار خلق داشت و همگی همت و نهمت او بر
~~فساد
# ~~بلاد وعباد بود و همواره در خیرات و میرات بر روی دل او یسته بودی و
~~مصلحت
# ~~خاص خود بر مصلحت جمهور ترجیح نهادی و فتنه انگیزی و رنگ آمیزی به طبع
# ~~دوست دأشتی.
# او را سه پسر در زین رسیدند همه مردان کار و چون پدر مفسد و چرار .
# ~~ایشان را در خدمت سلطان مظفر قبولی واقبالی روی نمود وبه واسطهآ
~~وجودپسران،
# ~~مایهآ مرتبت و حرمت پدر در افزود ، و هر ظالم و مفسد که خواستندی که
~~تمهید
# ~~قاعدهآ ظلمی کردندی [360 [ یا اساس فسادی نهادندی روی توجه به خدمت
~~ایشان ms169
# ~~آوردندی و ایشان را خدمت هاء خطیر ومالهاء کثیر دادندی ، وایشان به
~~انواع PageV01P186
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0269.png)

# ~~حیل آن کار بر وفق دلخواه ایشان ساختندی و آن تمنی و ترانه برحسب آرزوی
# ~~ایشان بنواختندی، لاجرم همواره درخانه ایشان محط رحل مفسدان وسوق ترویج
# ~~کاسدان شده بود.
# و چون مایهآ مال و متال ایشان روی در درجهآ اعلا نهاد وپایهآ مکنت وحشمت
# ~~سر به ذروهآ ارتقا داد ، خیال مقابلی واندیشهٔ‌ مماثلی اصحاب مناصب و
~~ارباب
# ~~مراتب در قلهآ سر ایشان آشیان ساخت ، چنانچه جمهور امراء در گاه و ملوک
# ~~بار کاه پای بست و زیردست خودمیدیدند تادورباش بأس و مهابت صاحب فخر
~~الملک
# ~~به پاس کلاس حشمت و سراپردهآ عظمت خداوند ترکان به پای بود ، اوباش حرم
# ~~361 و حواشی هر یک برجای معهود و مقام معلوم خویش مانده بودتد و کلمهآ
# ~~الودنوت انملة لاحترقت برخود خوانده، لاجرم هیچ آفریده را باری آن نبود
~~که
# ~~پای جسارت یه نوعی ازانواع تقدم فراپیش نهادی یا دست جرأت به شغلی از
~~اشغال
# ~~دراز کردی.
# تاج الدین ستلمش راچون همواره رگ فضولی می جست و کام شره میخارید،
# ~~یک دونویت پای تجاسر ازحومهآ حد خود بیرون نهاد و دست قدرت به چیزی که
~~نه
# ~~وظیفهآ او بود بر کشاد، بیت : (1) ........
# چون میدانست که او را با وجود وی کاری و با معاملهآ او بازاری تخواهد
# ~~رفت ، پای در دامن سکون کشید و سر به گریبان سکوت فرو برد و برقرار در
# ~~میان قرجیان ملازم خدمتی علی الرسم می بود و در امور مملکت و دولت بر
~~طریق
# ~~فصول شروع ومداخلت نمی نمود ، تا منشور حیات صاحب فخر الملک362] از
# ~~اعمال دینی منطوی کشت و شخص عزیز او در صومعهٔ‌ عقبی منزوی شد ، او پای
# ~~تقدم فراپیش نهاد و ابواب حجابت در پایهآ سریر اعلی بر کشاد.
# و پسران او محسد و محمود و علی ، خود از جعله خواص ومقربان حضرت
# ~~شاه سلطان بودند و همواره به ms170 رعیت و بند گی ملازمت مینمودند ، و او چون
~~در PageV01P187
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0270.png)

# ~~مجلس ملاهی مرتکب مناهی نبود من الصباح الی الرواح التزام بار گاه به
~~جای
# ~~می آورد و حواشی حرم و سایر خدم را ازذ کور واناث به کار قرمایی و
~~اشناس (1) خود
# ~~می کرد، وخواجه سرایان حدم را به حریف شطر نجی چلیس وانیس خودمی ساخت،
# ~~و به واسطهآ حجایت ایشان مصالح و مهمات می پرداخت .
# و بدین مرتبه و درچه هم راضی نبود، خواست که بکران جولان او فراخ -
# ~~ممدان ترو گوی مراد او گردان تر باشد ، و درین وقت کو کب مقدرت مظفر
~~الدین
# ~~شاه سلطان سر به ذروه 363 سلطنت کشیده بود و تیر حکم او به هدف نفان
# ~~رسیده ، وخواجه ظهیر الملک شرف الدین حسن بعد از آنکه مراحل ومنازل
~~اعمال
# ~~و اشغال در طلب سروری و مهتری به قدم قلم توشته بود و از پایهآ نایت در
~~گذشته،
# ~~هم میخواست که از دهلیز نایت به صدر صفهٔ‌ وزارت ارتقا کند ، و یه حناب
# ~~حشمت پادشاهی التجا سازد . برمقتضی قضیهآ الرفیق ثم الطریق طلب رفیقی
~~می کرد
# ~~که درین طریق مساعد و معاضد او گردد و به واسطهآ رشد و هدایت او ازین
~~بادیهٔ‌
# ~~عناوعناد به کعهٔ‌ مرام و مراد رسد ، بیت :
# مر ترا آن رفیق و یار آید %~% که به تک و به بد بکار آید
# دوستانی که بی دریغ بوند %~% دوست را همچوقیغ ومیع بوند
# هر دو دست مرافقت و مصاحبت یکی کردتد و پای تجاسر و تقدم فراپیش
# ~~نهادند. و پسران تاج الدین ستلمش خود خواص حضرت بودند و دمته وار در آن
# ~~پادشاهزادهآ شیردل [364 دمدند و تقریر او کردند کز گریبان تاج کردن
~~وزین
# ~~دامن سر به مرتبت نازل سریر مناسب حال سلاطین ناشد (؟) و یه مثزلتی دنی
# ~~قناعت نمودن لایق کار پادشاهان و پادشاهزاد گان نیود ، صاحب همتی که
~~نسرین
# ~~چرخ را چون کبوتر در مخلب شاهین ریردست ms171 وپای بست خودبیند، چرا در تشیمن
# ~~خمول چون مرغ خاتگی ، شعر :
# همتش آن که آب ودانه خورد %~% قوتش آن که گرد خانه پرد PageV01P188
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0271.png)

# ~~روز کار به سر برد، و ساحب دولتی که شیر بیشهآ آسمان رامانند گور
~~بیابان در پنجه
# ~~قهر و چنکال اسیر خویش عاجز و ناتوان داند، بیت :
# # به اکل شوره نباتی کجا بود راضی %~% یه قضم کور گیاهی چرا شود قانع
# و خود هوچند شاه سلطان پادشاهی بود در غایت حسن خلق و فرط حیا و
# ~~کم آزاری و با خداوند تر کان در نهایت جانبداری و مطاوعت و فرمان
~~برداری
# ~~لیکن ، شعر :
# # مثل شدست مه گیتی ز راویان کهن %~% که دیگ، گرم به آتش شد، آدمی به سخن
# کا کا سنقر اتابک را حاجب ساختند و به زبان اتا بک تقریر او
# ~~می کردند که وارث ملک تویی و سپاه و رعیت وملک و ولایت رضاجوی و
~~هواخواه
# ~~تواتد و مایند گان به خدمت در گاه استاده و گوش و دل در امتثال اوامر و
~~نواهی
# ~~نهاده . و چون مواد اسباب جهانداری و امداد فتح الباب شهریاری به
~~واسطهآ مال و
# ~~رجال معد و مهیا می گردد و امور ملک و دولت به وسیلهآ نعم و خدم آماده
~~و ساخته
# ~~می شود ، ملک تاج الدین به فرط شجاعت وحسن استمالت ، سپاهی جرار و حشمی
# ~~فرما نیردار از خیل ترا کمه و صحرانشنان در حوزه سلطنت و بیضهآ مملکت
~~قراهم
# ~~آورد ، وصاحب ظهمر الملک به وفور کفایت و فرط درایت و رای ثاقب و تدبیر
# ~~صایب از توفیر ولایت و تکثیر رعیت مالهاء وافرو منالهاء متکاثر درخزانه
~~ودیوان
# ~~حاصل گرداند ، این تقدیر و تدبیر در باطن سلطان قأ ثیری قوی نمود و
~~معهذا هر
# ~~کسی از خواص ومقربان فصلی مشبع (1) در ذیل ودیا (؟) (2) به آن می فزود
# ~~366 اما چون نیابت دیوان خاص اعلی تر کانی به وی حواله بود و دفترها در
# ~~دست وی، ms172 وبه هیچ کوته تخلف نمیتوانست نمود و او را همواره بدان در گاه
~~ملازم
# ~~می بایست بود ، چون سال ششصد و شصت و سه سایه برجهان افکند از وقایع
~~عظام
# ~~و امور جسام آن بود که در ربیع الاول ازین سال کار حکم و پادشاهی هولا
~~کوخان PageV01P189
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0272.png)

# ~~تمام شد و بعد از گذشتن او ، او را آخن خواندند ، و مولانا استاد
~~الدتیا نصیر المتة
# ~~والدین محمد طوسی درین معنی نظمی کوده است :
# چون هلا کو ز مراغه به زمستان گه شد
# کرد تقدیر ازل نوبت او را آخر
# سال بر ششصد و شصت و سه ، شب یککشنبه
# که شب نوزدهم بد ز ربیع الآخر
# و حکم و پادشاهی بر ایاقاخان مقرر شد، وجهان به جمال معدلت اوزیب و
# ~~زینتی تمام کرفت. هم درین سال عنان عزیمت برصوب خراسان معطوف کرداشد
# ~~تا آن ثغر را ب محک نظر خود زتد وبه میزان اعتدال آن ولایت را[367 نظمی
# ~~و نسقی وضع فرماید و قرار و هنجاری ترتیب دهد .
# خداوند تر کان را چون معلوم کشت متوجه خراسان شد، از اکابر حضرت
# ~~صاحب عمدة الملک وقوام الملک ومجدالملک در خدمت بودند. صاحب قوام الملک
# ~~را از راور باز کرداند با اوزار وزارت ، و تشریف فاخر فرمود از اسب و
~~قبا
# ~~و کم، او زیارت مشایخ دریافت و متوجه دارالملک گشت . اعیان شهر و
~~مهتران
# ~~قوم به ایثارها استقبال کردند . عنقریب بود که کو کبهآ خداوند تر کان
~~معاودت
# ~~نمود با حصول امانی و آمال ووقور دولت و اقبال ، طلایع فتح ونصرت موکب
~~او
# ~~رامستقبل، ولایت سیرجان برسبیل حکومت به حکم بارلیغ اباقاخان به وی
~~منتقل. (1) PageV01P190
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0273.png)

# و بضافات مرخداوند نرکان را و کیفیت آق
# چون از چهار شهر کرمان مکی سیرجان است ودیکر کواشیر و یکی
# # برماشیر ویکی فمادیر(1)، ودرین مدت انقلاب واضطراب368 %~% و تید مل
~~وتغیس
# ~~ملوک کر مان، جهت قرب مسافت، ملوک شیانکاره آن را در فیضه تصرف ms173 آوردند
~~و
# ~~مه چنکال عنف و تغلب در آن آویخت تا روز گار سلطتت سلطان شهید
~~نصرةالدین
# ~~قتلغ سلطان - که هرچند با دست تصرف خود بگرفت اما از جهت خراج آن پنج
# ~~هزار دینار در گردن ملوک شیانکاره کرد وخط به حجت باز گرفت ، و ذکر آن
# ~~تقدیم یافت .
# و بعد ازو رکن الدین سلطان تشدد سیار تمود و تردد فراوان کرد که مال
# ~~قراوی زبادت کنند تا چیزی از آن ولایت ما قیضهآ تصرف خود گیرد، در حیز
# ~~تدبین فیامد وصورت تیسیر نپذیرفت، تارایات ظفر آبات قطب الدین سلطان
~~دیکر -
# ~~باره سابه بر دیار کرمان انداخت ، پیوسته فرمودی که سیر جان و مضافات
~~بازقیضهآ
# ~~تصرف می باید گرفت و ملک شیانکاره که سر تکبر درصحرای عصان و باغی کری
# # تهاده است در حظیرهٔ‌ ابلی می باید آورد %~% 339 %~% و صاحب مغفور فخو
~~الملک جهت
# ~~آنکه دیده بود و دانسته که سیرجان و مضاقات گنج عمارت دارد و از آن
~~ولابات
# ~~نواع متالات حاصل توان کرد، اولا ترعیبی و تحریضی تمام می نمود و بر
~~تحصل PageV01P191
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0274.png)

# ~~آن باعث می بود - اما العبد یدبر والله یقدر . بیت :
# تدبیر کند بنده و تقدیر تداند %~% تدبیر به تقدیر خداوند نماند
# ایشان را از تواتر سفرهای شاق [که] به اردوء خراسان و عراق می افتاد
# ~~و فراغت آن نبود ، و نیز به حکم حدیث تبوی که الامور مرهونة بمواقیتها
~~،
# ~~چون وقت آن در نرسیده بود ، ایشان را صورت آن مطلوب در آئینهٔ‌ ضمیر
# ~~زوی ثمی نمود.
# چون مدت سلطنت قطب الدین سلطان تمام شد و حکم و ایالت ملک کرمان
# ~~به خداوند ترکان مفوض گشت سال سیم بود از جلوس او که جنتانوین با لشکری
# ~~نامزد استخلاص شبانکاره گشت - وآن قصه و کیفیت آن تقدیم افتاد - چون
~~خداوند
# ~~تر کان متوجه اردو گشت پسر ملک [370] شبانکاره و معارف آن ولایت در
~~اردو
# ~~بودند ، بحث حال سیرجان مجدد کودند، خداوند تر کان عرضه ms174 داشت که سیرجان
# ~~از اعمال کرمان است و ملوک شبانکاره به تغلب و تعدی در تصرف گرفتهاند،
~~اکنون
# ~~موقوف حکم یارلیغ پادشاه روی زمین است که باز کرمان دهند. فرمان تفاد
~~یافت
# ~~که باز دهند .
# اهالی شبانکاره در جواب گفتند که سیرجان با قلعه ای خراب بود، ما آن را
# ~~عمارت کرده ایم و طافیات سایحه گردانده و بر آن انتقالات ملکی رفته ،
~~اما در
# ~~آن زمان تمام نشد و تو کان معاودت نمود تا سال ششصد وشصت و سه که
~~اباقاخان
# ~~یارلیغ را مقید فرمود، وامیر بزرگ ایاجی آغا - که شحنهآ اصفهان بود ، و
# ~~خواجه شمس الدین خراسانی ، از جمله صاحب دیوان که نو کر ایاجی بود-
~~نامزد
# ~~کرد که به سرجان روند و ولایت سیرجان با قلعه و مضافات تسلیم نواب
~~خداوند
# ~~تر کان کنند و یارغوی املاک بدارند و حجت و قبالات 371] طرفین ببینند ،
# ~~آنچه خریدهآ اهل شبانکاره باشد بر سبیل ملکیت بر ایشان مسلم دارتد و
~~طافات
# ~~غایبانه که سایحه کرده باشند بر حکم ملوک ماضیه - که چهاردانگ و نیم
~~محیی را
# ~~باشد ودیگر (یک و] نیمدانگ صاحب ملک را - بروند.

PageV01P192

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0275.png)

# خداوندتر کان چون ازاردومعاودت نمود در مقدمه امیر بز ر گ اسة سال_ که
# ~~او را نصرة ملک گفتند، با ناصر الدین محمودشاه پسر شجاع الدین ابوالقسم
~~ونظام-
# ~~الدین حتوجردی، وتاج الدین پسر ناصر الدین عمر مربحان ؟ به سیرجان
~~روانه کرد
# ~~تا بر احنوال سپاهی و رعت که در سیر جان اند واقف شوند و تیز غله و کاه
~~جهت
# ~~علوفهآ حشم که بدان جای خواهند رسد - آنحه ممکن شودخرند و آماده دارتد.
# و در آن وقمت کوتوال قلعهٔ‌ ولایت سیرجان حاجی یعقوب وحاجی محمد
# ~~ماهویه بودند، و روح حاجی یعقوب، در آن نزدیکی به حکم تقدیر اجل، از
~~کوتوالی
# ~~قلعهآ بدن معزول گشته بود ،   372 حاجی محمد ماهویه ما سصد نفر سوار -
# ~~با اسیان دویست و سیصد دیناری ویک هزار نفر پیاده همه صعالیک ms175 ایگ قطاع
~~الطریق
# ~~شانکاره - ساکن ولایت و قلعهٔ‌ سیرجان بودند ، و حا کم دشت بر سعد
~~الدین
# ~~ابوالعز(؟) (1) بود پدر بهاءالدین مریر ملک (؟) ، مردی نسیب وخدوم بود
~~، اما
# ~~زبادت بساری واستظهاری نداشت وحا کم ارزوصوغان (2) و زیروقان و مزروغان
# ~~و قناة ماترینان سابق الدین محمد شراسان (؟) بود که اصالتی وخاندانی
~~نداشت ،
# ~~امامردی معمار وساحنب یسار بود وپیوسته سفرهٔ‌ ضیافتی گسترده و بدین
~~وسیله صتی
# ~~وشهر تی حاصل کرده، ومان سعدالدین وسابق الدین همیشه عداوتی دلی
~~وخصومتی
# ~~جبلی قایم بودی.
# چجون نصرة ملک وجماعت فرستاد گان خداوند ت کان بدان ولایت رسمدتد
# ~~سعد الدین تحف و پیشکش استقال نمود و اعزاز مقدم ایشان را به تقدیم
~~زسانید ،
# ~~و سابق الدین [37
# ~~« گشاید یقن واثق است و رجاء صادق و اعتماد بر کرم پادشاهانهآ او هست
~~که این
# ~~خدهت و عبودیت ما اخلاص موقع قبول بابد و طراز تحسین پذیرد . شعر :
~~PageV01P193
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0276.png)

# یس اختباردند گی مالک الرقاب %~% نصر من الله آید فال من از کتاب
# بعد از تدبیر و تفکر او را قرعه اختبار یر سیفالدین طغای افتاد و در آن
# ~~استشارت و حجابت خاطر بر ناصرالدین دبیر قرار گرفت ، بیت :
# چو أندیشه اندر دلت آیزدی است %~% قراز آمدن از ره بخردی اسٹ
# به دستور کار وفال روز گار خود کرد وپسر را بفرستاد تاسیف الدین طغاگی
# ~~زا حاضر آورد و با این رأی در میان نهاد و سر این صندوق سر پیش او بر
~~گشاد ،
# ~~او تیز چست درایستاد و انگشت سعی بر دیدهآ تقبل نهاد و گفت هم امشب
~~روانه شؤم
# ~~و روز را روز و شب را شب ندانم و چون به معسکر منصور رسم رای و عزیمت
~~شما
# ~~ایمت
# # چو خورشد گشت از جهان ناپدید %~% شب تیره بر دشت لشکر کشد
# سف الدین طغای روان شد و شب دوشنیه بود دهم ماهربیع الاول سال ششصد
# ~~و هفتاد و هفت که تاج الدین ستلمش و پسران و محمد ms176 قتلغ تاش و ارتکین
~~امیرا
# ~~آخر و جماعتی که ملازمان حضرت شاه سلطان بودند ، روی به معسکر خداوند
# ~~تر کان نهادند، ناصر الدین دبیر حکایت کرد که خداوند تر کان وشاه جلال
~~الدین
# ~~سیورقتمش و حماعت کته که در خدمت بودند اجتماع ساخته بودند وذ کررفتن
# ~~به شهر و کفیت حال سلطان و بحث آن در مسان داشتند که کسی را از پیش می
~~باید
# ~~فرستاد و شاه را از وصول مو کب تر کان آگاهی داد پا کوچ باید کرد و
~~مغتة به
# ~~در شهر باید زاند .
# و هر کس در صلاح و فساد آن رایها سخنی می گفتند که51 %~% یتلیآ
# ~~آشاره به طرف من کرد . من از آن مجلس برخاستم ، شخصی نزدیک من آمد و
# ~~گفت امیر طغتای از شهر آمده است و با تو سخنی دارد . من از آن تعجبی
~~عظیم
# ~~نمودم و از موضع او سئوال کردم ، گفتند در خیمه است . چون مرا بدید
~~بیرو
# ~~دوید ورسم معاتقت بجای آورد . گفتم خیرمقدم، صورت حال وخلاصه مقال
~~چمست؟

PageV01P194

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0277.png)

# ~~گفت آری ، قومی خیال باطل و اندیشهای چند بی حاصل کرده بودند که راه به
# ~~بسروت (4) محال ویرهوت ضلال داشت، عفل و رأی به موافقت آن رخصت نمیداد
# ~~وازر کاکت آن را گردن انقاد نمی نهاد ، هادی خود زبان نصح و موعظت می
~~گشاد
# ~~و منادی مهابت نداء تخویف و ترهیب در میداد که دست تمسک و عروه وثقی به
# ~~داشتن و به تار ناپایدار عنکبوت نست و تعلق ساختن وپشت اجتناب بر کعه
# ~~عظمت و پادشاهی کردن و روی توجه بد بادیهآ ضلالت و گمراهی آوردن از
~~مسلک
# ~~خردمندی دور بود و به مهلک دیوانگی نزدیک 3761 شعر:
# سرنگون خیزد از سرای معاد %~% هر که ره از خرد نهد به خماد
# حماعت اصعاب دست موافقت درهم دادند ویای مرافقت درراه نهاد، وروی صدق
# ~~و اخلاق به در گاه جهان پناه و مأمن در گاه خداوند تر ms177 کان آورد، ست :
# # هر آنکه رخ به جناب وی آورد سازد %~% ر حادثات ، امان ور نائبات ، پناه
# و آنگه تاج الدین ستلمش و پسران و دیگر بند گان و هواداران که احرام
# ~~کعیهآ بار گاه اعظم بستهاند هم امشب با فردا بعلی الصباح (1) در عرفات
~~معسکر
# ~~منصور حاضر باشند و به حلقهٔ‌ بند گی در گاه جهان پناه تعلق ساخته ، من
~~ازین
# ~~تدبیر و تقدیر در مقام تعجب و تحیر افتادم وبه وجهی که اقتضاء وقت بود
# ~~مصدوقهٔ‌ حال در یانهٔ‌ تخت عرضه داشتم ، از غایت تعجب ، به هیچ نوع ،
~~پیک این
# ~~سخن در طریق سمع اشرف [377] اعلی به منزل باور تمی رسید و مسافر این
~~قول
# ~~غریب در حضرت رأی و رویت او موقع قبول نمی یافت .
# روز دیگر تاج الدین و پسران و دیگر رفیقان دررسیدند و شرف تقبیل بساط
# ~~در گاه حاصل کردند . امیر محمد ستلمش مردی کنس بود و بیشتر اوقات
~~ازچیزی
# ~~که موجب شکر(2) خاطر اشرف اعلی بودی احتراز نمودی، و خود دعوی کردی
# ~~که من از جمله بند گان این در گاهم .
# و امیر اعلی مردی ترک صفت تند خوی وحشی طبع بود وبا اکثر مردم
~~PageV01P195
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0278.png)

# ~~بساط انساط منطوی داشتی، چتانچه سلطان جهت اجتناب وأحترار وی بسنا:
# ~~رتجیدی . امیر محمود ، پود فتنه انگیزی و عار پیشگی در طبع او بودی و
~~هوس
# ~~سرداری در دماغ او گشتی ، وخالات و محالات بار به دل او گذشتی ، اهل
# ~~بار گاه چهن روی به جانب ایشان آوردواستفسارو تفحص احوال می کرد، امیر
~~اعلی
# ~~چون احازه تکلم یافت مشعید وار از جای فشست بر خاست و دستگاه 388 تقریر
# ~~5 بان بیاراست وزبان فصاحت مه کلام بلاغت باز نهاد ، و هر سر که در
~~صندوق
# ~~سنه داشت از بضایع صنایع محالات و تفاس فواسد خیالات که درین مدت با اه
# ~~دز میان نهاده بودند و آنن را ازپیش بصراوبر گشاده، فرو پرداخت که اگر
~~خواهند
# ~~که ms178 شرح و تغصیل آن در لباس عبارت و قید (1) کتابت آزند متون دفاتر وطی
# ~~طوامیر تحمل اعباء آن نتواند کرد وبنان کتاب وبان اولو الالباب به
~~تحریر *
# ~~تقریر آن قام نتواند کرد، و چون آن نسایم کلام از مهب صدق میوزید و آن
# ~~برید اخبار از دیار زاستی می رسید، همه قوم رقم قیود یر آن کشدند و به
~~سمع
# ~~رضا اصغا می کرد لاحوم آن خدمت مد خلعت تحسین مشرف گشت و آن بند گی
# ~~به ریور سند گی مزین شد .
# زور دیگر مامداد بروفق مواضعه که کرده بودند چون سلطان طلب ایشان
# # فرمود و به تفحص حال امشان %~% قام نمود تقریر کردند که ایشان هم دز
# ~~شب به ثیت استقال خداوندةر کان روانه شدتد. سلطان ازین حر کت به غایت
~~متحیر
# ~~شد و در مقام تحسر افتاد، نه برپی ایشان رفتن مصلحت می دانست وقه بر
~~جای مأندن
# ~~صواب میدید. باآنکه خاطر او بر آن جمله قرار گرفته بود که استقیال مه
~~شرط
# ~~و رسم به جای آورد و پیشکشی پادشاهانه سازد ، وبه یقین داتست که ایشان
~~رفته
# ~~بماشند ومضمون افکار و مکنون اسرار تمامت بر سدای طهور وصحراء حضور
# ~~نهاده ، وهمه را بر زشت ترین و تباه ترین هماتی عرضه داشته وبرلوح خاطر
~~ایشان
# ~~فگاشته - و او خود پادشاهی صاحب حیاء عظیم بود واز تشویر و خجالت آن
~~نفرتی PageV01P196
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0279.png)

# ~~قوی در طبع او پیدا آمد، چنانچه اندیشهآ ملاقات آن حضرت کرد ونفس آو زو
~~به
# ~~راه مساعدت نمی آورد ، اتدیشهآ رحلت در دل خود مقرر کرد و صورت مهاجرت
# در دماغ خود مصور ، چون به آخر روز رسید و بر مر کب رحیل سوار
# ~~شد چماعتی از ملوک وخواص با او موافقت نمودند ، صاحب یمین الملک را
~~الزام
# ~~داشت که دوین طریق موافقت می باید نمود ، او را مجال مدافعت نبود مگر
~~کمر
# ~~مطاوعت برمیان بایست بست و سر برخط فرمان می بایست نهاد، و ms179 جماعتی که
~~در
# ~~آن کو کیه بودند حتکایت می کردند که از هنگام شام تا طلیعهٔ‌ بام همه
~~شب
# ~~تاختنی وارمی راندند، هیچ آفریده نمیدانست که این سیر وسلوک ایشان در
~~کجاست.
# ~~بیت
# # صبح دوم چو رایت مصقول بر کشید %~% وز آسمان شمامهآ کافور بر دمسد
# ایشان را چو آفتاب روشن گشت که دوبار گرد حلقهآ حومه گشته بودند و
# ~~آن راه بی راه دونوبت برسبیل تکرار نوشته ، بیت :
# گرچه بسیار راه پیمودند %~% لیک برجای خویشتن بودند
# برطریق دودران ماهان افتادند و چون ابر وباد میراندند و توقف
# ~~وتأخیر رامجال تمی داد. سف الدین اوک پیاده شد و روی در خاک می مالید و
~~شفاعت
# ~~می کرد که: خداوند عالم آخر این چه اندیشه است که پیشنهاد خود
~~کرده[ای)؟
# ~~ملک و پادشاهی گذاشتن و عیال و اطفال رها کردن خدای تعالی روا ندارد،
~~که
# ~~خداوند ترکان - که جهان یه روی تو بیند و ترا همواره بر فرزتدان خاص
~~خود
# ~~بر گزیند - با تو در ملک و مال چگونه مضایقت کند؟ و کی در باب تو قصدی
# ~~که هچگوته ، بیت :
# نتوانم ر شرم اندیشد %~% که د گرروی او توانم دید
# مراجعت من محال است ، شما را وداع می کنم ، باشد که در قیامت دیگر
# ~~وقات باشد. بیت :382 PageV01P197
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0280.png)

# زاین گونه که چرخ داد مارا برباد %~% دیداز من 3 تو با شاهت آٹتاڈ
# سیف الدین اوک هر تیر تدبیر که در جعیهآ سعی و تقدیر داشت انداخت وهر
# ~~رتگ و نیرنگ که در حیز قوت و امکان بود ساخت، هیچ مفید نامد و آن پندها
# ~~را کار بند نشد ، و چندان خوق بر طبع و طنت او غال شده بود که هچگونه
# ~~و علم و هرچه از آیین پادشاهی بود با زواید بار و بنه مصحوب اوک باز
~~گردانید ،
# ~~و روی به راه بم نهاد، و از پیش کس بفرستاد که دروازهاء شهرستان بم در
~~بندند و
# ~~کلید به نزد ms180 وی آورند . و خود از در شهر براند ، و در بوی آباد فرود
~~آمد . امر
# ~~شجاع الدین نصر خلف و تاج الدین امیران که عامل ولایت بود استقبالی
~~کردند.
# # فر مود که بانصد اسب وار   383 %~% نعل ساخته کنند ، و اسب هر که بسنند
~~به الاغ
# ~~بگیرند ، وحکم امارت بم به شجاع الدین نصر حواله کرد ، و وصیت فرمود که
~~در
# ~~محافظت شهر و رعیت شرط مبالفت به جای باید آورد ، و تاج الدین امیران
~~را به
# ~~شهر فرستاد تا از اسباب راه و ساختگی سفر آتحه ممکن شود به دست آورد و
~~به
# ~~زودی مراجعت نماید. تاج الدین امیران چنانچه عادت اویود درایستاد ،
~~ومحصلان
# ~~نی محابا را برکار کرد ، وخرجی سلطان را بهاته ساخت ، و زرخواهی سخت
# ~~اساس نهاد.
# سلطان خود مگذاشت که خسمه هازدند و سابه بانهابه پای کردند، چنان استماع
# ~~اقتاد که در بنی خرماچوب خزیده بود، و صاحب یمین الملک را پیش
~~خودتشانده، و
# ~~از فوارهآ دیده برصخررخساراشک روان کرده ، و فرموده که گلیمی بر سراین
~~خرما
# ~~چوب انداخته بودند واز آن سابه باتی برساخته . شجاع الدین نصرو عامل،
# # گوسفندی چند کشته 384] وطعامی %~% که اساخته کرده بودند به لشکر گاه
~~بردند!
# و نعل که فرموده بود، آن قدر که آماده شده بود ، فراهم آورد . و چون
# ~~آش خوردند ومردم مراجعت کردند در نگ را مجال نمیداد، فرمود که بر می
~~بایدا
# ~~قشست ، و در حال کوچ کرد و روی به راه آورد، و هر دو متزل شسی می کرو،
~~PageV01P198
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0281.png)

# ~~و به درهآ کرمان بیرون شد ، و تا حصار لادن در هیچ موضع منزل مقام وجای
# ~~آرام تسماخت .
# چون رآیت اعلی خداوند ترکان ازسر حدولایت روانه شدوروی به دارالملک
# ~~نهاد هنور خبر رفتن سلطان و ملک و ولایت را وداع کردن بدیشان نرسیده
~~بود
# ~~همه در مقام تفکر بودند که آما ملاقات بر چه نوع واقع شود و دیدار کردن
~~ما
# ~~برچه هیأت صورت بتدد ms181 ؟ و چون مستقبلان به کو کیهآ اعلی رسیدند ، حال
~~وقت
# ~~انهاء کردند. خداوند ترکان را به غایت ناخوش آمد و عظیم [385 اندوهگین
# ~~گشت و بر رفتن او تحسر فراوان خورد، با آنکه هنوز امید مراجعتی بود .
# و راستی را از آن رفتن او وزن و فرزند و ملک و ولایت گذاشتن وحسرت
# ~~و نا امیدی - چنانکه او روانه شد - گوئیا داغی بر دل خلق نهاده بود و
~~چشمه از
# ~~چشم مردم گشاده. بستم ربیع الاول بود اول ماه شهریر (1) که رایت اعلی
~~خداوند
# ~~بزرگ ازاردو همراه- که اورا بغلاغومی گفتند - امامردی مسلمان بود.
~~خداوند
# ~~ترکان او را و امیر بزرگ عضد الدین امیر حاجی و اکثر ملوک و امراء در
~~گاه
# ~~روانه کرد .
# تاج الدین ستملش خود را ردیف ایشان ساخت و به حبلت گری و شعبده بازی
# ~~درمان انداخت. خداوند ترکان فرمود تا استمالت نامهها نوشتند بر مواعید
~~خوب
# # و مواعظ مشفقانه ، مضمون آن مشتمل 386 %~% برآنکه ملک وولایت و سپاه و
# ~~رعیت همه از آن آن فرزند است و مرا در هیچ باب مضایقت نیست ، بیت :
# # صد چشم گشادهام که رویت بینم %~% ده گوش نهادهام که نامت شنوم
# ملک موروث گذاشتن و عیال واطفالرا از وجود وحضورخود محروم داشتن
# ~~وخویش وپیوتد و زن وفرزند به جای ماتدن و آیت الرحیل برهمه خواندن کدام
# ~~خردمند کرده است وز کدام عاقل در وچود آمده؟ خاصه در روز گار پادشاهان
~~PageV01P199
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0282.png)

# ~~مغول که اگر کسی به بک فرسنگ یشت بر ادشان کند و روی به خلاف فرمان و
# ~~ناساء ایشان آورد ، رقم عصان ویاغی گری بر ناصهآ او می کشند و خون او
~~معرض
# ~~تلف مرافتد ومال او درمحل زوال می آید و رن وفرزند در رتبه بندگی وبه
~~تصرف
# ~~بیگانگان باز میدهند ، وهرحیال387] و نکال که در قوت خال آید به روی
# ~~احوال او طاری می شود ، زنهار که از سر حد ولایت پای تچاوزبرون ننهد و
~~روی
# ~~به ms182 ولایت سگانه نارد که چون درسر حد ولایت خود باشد آن را محملی توان
~~تهاد
# ~~دبه بهاتذ[ای] تمسک توان ساخت. ازاین گونه موعظههای دلپسند وپندهای
~~سودمتد
# ~~مشتمل بر بیم و امید فرمود هر چند تاج الدین ستلمش عدین استمالات
~~همداستان
# ~~نبود و یدین مراعات رای مندته، وهمواره تلقین اعان و ار کان حضرت می
~~کرد که
# ~~چیزی به خواجه ظهیر و جماعتی که با وی درین طریق موافقت تمودهاند می
~~باید
# ~~نوشت که او این زمان باغی و گناه کار شده است و په حکم یاسا خون او
~~خواهند
# ~~ریخت و زن و بچهآ او اسیر خواهند گرفت و چون شما با او موافقت نماید هم
~~از
# ~~جملهآ گناهکاران باشد وبا شما و زن [388] و بچه شما همان کنند که با او
~~و
# ~~زن و بحه او خواهند کرد تا این معنی یقین دانید . اکنون وقتی از گناه
~~پاکشوید
# ~~که او را سگیرید و درقیض خود به خدمت در گاه آورید و تقریر می کرد که
~~این
# ~~نوشته درغست این قوم به سلطان می باید زساتد تا برخواند و پندارد که
~~ایشان این
# ~~نوشته دیدهاند. ونت قصد او کرده هر آینه در حق ایشان بد گمان شود و
~~قصدهلاک
# ~~ابشان کند و ایشان از وترسان و گریزان شوند و عاقبت سرایت بدان کند که
~~همه
# ~~از هم چدا افتند و مان ایشان ماعدتی کلی و عداوتی جبلی حاصل شود .
~~اکنون
# ~~شما درپایه تخت این تقریر می باید کرد تافرمان شود که چیزی برین متوال
~~بنویسند
# ~~و خداوند تر کان هیچگونه بدین تنقس او راضی نمی شد و درین باب هیچ رخصت
# ~~نمی داد . از جهت مالغت ستلمش نیم رضابی حاصل کردند و ازین گونه
~~مکتوبات
# ~~بیم ناک مینوشتند ، 389  فرستادهآ تر کان با نامهها چون در حصار بردند
~~، او بعد
# ~~ازمراسم خدمات نامهها بداد . وپیغام زبانی برساتید . و در بیرون آمدن
~~با بزر گان PageV01P200
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0283.png)

# ~~سپاه وملاقات کردن تحریض ms183 تمود . سلطان در مقام تفکربود وبه هیچ توح
~~آرسوان
# ~~و جواب زبان نمی گشود . القصه اهل درون و بیرون به این مصالح راضی
~~بودتد و
# ~~به ملاقات یکدیگرشادان، مگرتاج الدین ستملش- که می خواست دست مخالقت
~~قائم
# ~~باشد و مادهآ منازعت دایم . و می گفت ، بیت :
# با عادل العاشقین دع فئة %~% اضلهاالله ، کیف تر شد ها
# از اعجو بهاء شعدهٔ‌ او آن بود که از اندرون به کسان سلطان پیغام می داد
~~که
# ~~تلقین سلطان می باید کرد که خود را ازین ها نگاه دارد تا در چنگال قیض
~~و بطش
# ~~اینهانیقتد، که گر فتارابد شود _ از آنکه ابنها به قصد هلاک او آمده
~~اند ومی خواهند
# ~~که او را درشکهآ مهلکه اندازند و دریای بند 390] گزند افکنند؛ و
~~باجماعت
# ~~بیرونپان شرح اخلاق وافعال او می داد واسرار احوال او برهر کسی می
~~گشاد- که
# ~~او دیر زماتی بود که می خواست تا خود را از ربقهآ طاعت پادشاه روی زمین
~~بیرون
# ~~اقکند و در صحراء عناد و عصیان دهد ، و از آن تاریخ باز که او بیتر کان
~~به در گاه
# ~~خان آمد و او را بار ندادند و زیان به حفا بروی بگشادند و کار او موقوق
~~وصول
# ~~تر کان داشتند، این تخم عداوت در رمین سینه می کارد (1) و چنین روزی
~~راچشم
# ~~میدارد . با او درصلح سخن گفتن ، تخم در شوره کاشتن است ، و با او
~~ملاقات چشم
# ~~داشتن در تیزاب خشت ردن ،
# و حکایت کردند که چیزی تیز واقع شد که موجب تنفیر طرفین گشت از
# ~~یکدیگر ، و کیفیت چنان بود که بامدادی که خورشد جهان تاب نقاب ظلمت را
# ~~از پیش بصایر و ابصار خلق برداشت :
# خور نور بخش از سپهر بلند %~% همی خواست افکند رخشان کمند
# 391 در حوالی حصار ، پی چهارپای بسیار دیدند و کس را بر حقیقت آن
# ~~اطلاع نبود . اهل اندرون حصار گمان بردند که لشکری به مدد بیرون
~~آمدهاند
# ~~وایشان محاصره ms184 خواهند داد . واهل بیرون حصار را گمان افتاد که سلطان
~~لشکری PageV01P201
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0284.png)

# ~~ازسحستان بدمدد خواسته است تا شبیخون بدسر ایشان برد- و آن خود کاروانی
# ~~بوده است که از سجستان به مکران می رفته است - و آن شبهت ، مادهآ سر
~~گردانی
# ~~لرفین گشت. آری ، چو خواست الهی آن بود که میان ایشان دیگر بار ملاقات
# ~~ته افتد هر رور از زیر حقهآ غب نقشی روی می نمود کد متضمن میاعدت ایشان
~~بود
# ~~و از مطالعهٔ‌ آن مکتوبات سلطان در حق این طایفه- که با اومواققت تموده
~~بودند_
# ~~ید گمان شد ، و در هر منزلی قومی مراجعت می کردند تا با قومی معدود
~~آمدند.
# اشکر کرمان چو ازمراجعت اومآیوس گشتند ، باز نفس دار الملک 392
# ~~معاودت فمودند . او مدتی در حصار لادر (1) بماند . در اواخ حرم ششصد
~~هفتاد
# ~~هشت ، آوازه بد کرمان رسید که شاه سلطان متوجه سجستان گشت . مدتی دیگر
# ~~در آنجا بودند . بعد از آن عزم بلاد هند کرد.
# صاحب بمین الملک حکایت کرد که واقعهآ من صعب ترازهمگنان بود - که
# ~~تمامت قوم ازمن استشعاری داشتند وبه قصد هلاک من همدست شده بودند -
~~خدای
# ~~تعالی مرا در حقظ و حراست خود میداشت و ایشان را بر من ظفر نمیداد تأ
~~فضل
# ~~او - تعالی و تقدس -_ دری به خیر بگشاد و قرصتی بیفتاد ، خود را با
~~پناه سکی از
# ~~ملوک به هند بردم. مرا درپناه خود مأمنی ساخت و مرا یه انواع اصطناع
~~واصناف
# ~~الطاف بنواخت . جماعت اعادی وخصوم ، در طلب ، مبائغت می نمودتد و دم یه
~~دم
# ~~طالب و قاصد در می قزود تا از غایت تشدد ، آن پادشاه در چواب ایشان 393
# ~~گفت: خواحد بزر گ بر هوا ولاء شما جلاء وطن اختار کرده است و به مواققت
# ~~شما رخ به بی سامانی و آوار گی آورده واززن وفرزند خویش و پیوند و شعرو
~~ولایت
# ~~اعراض و اجتناب تموده، او را هم به جان امان نمی دهید ؟ و ms185 در خون او
~~سعی روا
# ~~میدارید؟ زهی کم آزاری و حق گزاری شما!
# چون دانستند که تاب مقاومت آن پادشه تداشته باشند ، مرا بگذاشتند و
# ~~دست تعرض از ووز گارمن بداشتند. بعد از زمانی خود را به دیبل انداختم و
~~روی PageV01P202
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0285.png)

# ~~توجه یه کیج نهاد . در ربیع الاول ششصد و هشتاد بود که او به کیج رسید.
~~حال
# ~~شامسلطان مختلف گفتند ، اما به حقیقت معلوم نیست ، والعلم عندالله ،
~~قطعه :
# # ای شده غره به جوانی و مال %~% ترسم از آندم که شوی پایمال
# # مال و منالت تنماید بسی %~% در طلب مال تو چندین منال [394]
# # بال ویرت بر کند ایام از آنک %~% هست پر و بلل تو وزر و بال
# # دهر ، خلال ار چه ستونی کند %~% گردد ازو باز ستونها خلال
# # گر چه چوخورشدرسدی به اوج %~% باد کن از محنت روز زوال
# دیگر حالات و حوادت که بعد آز مر أجعت خداوند نر کان
# سمت ظوور بافت
# در سالهاء آخر سنه سعین [وستمایه] خداوند تر کان دیگر باره بلقیس وار
# ~~چون بر عرش سریر بی منازعت حساد و مشار کت اضداد مستوی گشت ، دیگر به
# ~~نوی بنیاد عدل و داد را آیاد کردند و بلاد جود و احسان را آزین بستند ،
~~رحمت
# ~~و شفقت غریزی او به اصلاح فاسدات قیام نمود و همت و نهمت طسعی او یه
~~ترویج
# ~~کاسدات ایستاد گی کرد، و خواص و عوام را در مقام و آرام خصب و نعمت روی
# ~~نمود ، یلاد را به تاز گی آرایشی درافزود، 395 عیاد را به نوی آسایشی
~~دست
# ~~داد ، فقرا و مسا کین را بازار رزق و معشت تیز گشت وظلمه و اهل چوز
~~رادندان
# ~~حکم و تعدی کند شد . طایفهآ صلحا و ابرار را آب روتق و قیول باروی کار
~~آمد
# ~~و طلحاء و اشرار را آتش خوف وحشت در دل وجان افتاد ، بیت :
# # گشت ز اقبال او عبسر و گلاب %~% خاک در دست و آب ms186 در فرغ
# # نم بر آورد ریگ تفته زمین %~% بر برون کرد شاخ پوده شجر
# # شپ تاری بداد پرتو رور %~% رهر قاتل بداد طعم شکر
# در اول که به میار کی برسد در قصر سر میدان نزول فرمود و با اهل قلم
# ~~و اصحاب دیوان که در شهر بودند اندک عتابی کرد که شما در باز نمودن
~~حالت شاه PageV01P203
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0286.png)

# ~~تقصر کردهامد، چودانست که ابنها بی گناه بودند، ما سر رضا امد.
# چون حماشتابلحیان وملوک %~% لو %~% که بر پی شاه سلطاترفته بودتدهر احتعت
# ~~در دند ، بارلیغی که ابا قاخان قرموده بود، در تنصف ولایت ، در ست و
~~یکم
# ~~حمادی الاول خواتدند وبر امثلد وبرات تمغا آلزدند. اهل مملکت تهنستها
~~کردند و
# ~~خوس دلیها تمودند . صدر دیوان بدصاحب محدالملک وساحب فخر الملک وصاحت
# ~~بهاء الملک آراسته بود. ملوک و امرا ومعارف و مشاهیر را همه بدجای
~~خودتربیت
# ~~فر مود : حتمهورساه و رعت در مراتب و منازل خود بدهر نوازش اختصاص داد،
# ~~5 امر یا غلاغو : امراء مغول که مسصاححب اد بودند همد را بد اتو!اع
~~خوشدلی و
# ~~تشریفات فاخر باز گرداند. مردم هتور به شیرینی راحت دهان خوش تکرده
~~بودند
# ~~کد روز گاد حفا کار کام ایشان به رهر قزع و ترس تلخ گرداند، بیت:
# هست مهر زمانه بر کسند %~% سر دارد مان گور بنه
# نا گاه در اوابل شهر التبی شعان، آوازه در افتاد که لشکری گران
# ~~و ساهی فراوان از حشم نکودزبان عزیمت تاختن به کرمان دارند . اهل ولایت
# ~~همه در حوس و خروش امدند وبناه باقلاع وحصون بردند ، واین حادثه
~~اثوقایع
# ~~عظام و نوایب حسام بود . سیزدعم ماه لشکر سر در ولایت تهاده بودند و
~~دست به
# ~~غارت و تاراج بر گشاده .

PageV01P204

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0287.png)

# فصه آمدن سوار ده هز ار
# از لشگر نکودز - قهرهم الته و اجزا هم -
# به ولابت فارس و کرمان و هرهیز و شیانکازه
# ~~و شکر خرابی ولابات و غارت و ناراج و کشتن مرده ms187
# ~~گشتند و بر صوب ریقان به دز بم آمدتد ، بیت :
# # نو گفتی ز دریا همی خاست موج %~% سباه اندر آمد همی فوج فوج
~~PageV01P205
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0288.png)

# ~~نا کمال فسحت و کثرت مردم وچهارپای همان طریق مسلوک داشتند و همان
~~اسکوب
# ~~پیش گرقت که [399] در ولایت کرمان و نواحی هرموز کردند ، و نه چندان
# ~~مال و تعمت از نقد و چهاریای د امتعه و اقمشه در دست تصر ف وقیضهآ قملک
~~ایشان
# ~~افتاد که حصر واحصا یه ضط و تدوین آن قیام تواند نمود. و باقی لشکربه
~~مانه
# ~~ولایات کرمان بیرون شدند و هر کجا دیهی و تاختنی (؟) دیدند و داتستند
~~یا به
# ~~حصاری راه بردند ، به دست برد تغلب همه را عالیها سافلها کردتد و اثر
~~ررع و
# ~~ضرع نگذاشتند و به هرات سرحد فارس ، عنان حر کت باز کشمدند ، و رکاب
# ~~سکون گران کردند ، از آن موضع قریب دو هزار سوار تامدار ، بیت :
# # همد پیشه شان کوشش و کار وجنگ %~% همه جنگ را ساخته چون پلتگ
# به جانب قترو روانه شدند و متوجد رستان برک گشتند و به راه کوس شیر
# # بیرون رفتند و به حدود یزد خواست که موضع کبام (؟) و چراخور %~% 84
# ~~تر کمانان باشد گذاره کردند و همحنین غارت کنان و شکار کنان و مردم
~~کشان
# ~~و اسسر کنان به کنار رود مرز بیرون شدند و به طارم و فرغان آمدند و از
~~آنجا
# ~~باز ناحیت خاون رفتند و فوجی دیگر قریب دوسه هزار سوار همه مردان
~~کارزار
# ~~و دلیران روزکار:
# سپاهی چو آشفته پیلان مست %~% همه نیزه و گرز وخنجر به دست
# برطریق خوشناباد ودشت برو ارزو و صقوفان ومرز وقون و تنک مم حبا (؟)
# ~~باز به خاون شدند و در آن ناحیت جمع گشتند و با آن گروه دیگر پیوست ، و
# ~~لشکری دیگر قریب دو هزارسوارچون پلنگ در خون خواری ناپاک و چون گر گ
# ~~در بویه گری چالاک ، بیت :
# چو باد حمله برو همچو ms188 کوه حمله پذیر
# چو رعد نعره زن و همچو برق تیغ گذار
# به تنگ کرم و روی نیز 401] و بوم پسا روانه کشد و تاحدود هنک (؟)
# ~~برقتند - وآن ولایتی عظیم قراخ عرصه و بسیار علف باشد - ازجملهآ ابر
~~استان و PageV01P206
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0289.png)

# ~~مرغزار و علف خوار اصناف آمم و پایگاه چهارپای عرب و تر گمان و عجم
~~بود.
# و درین وقت ثه چندان چهارپای و حشم و صحرانشین دزین حدود و نواحی
# ~~جمع شده بودند که عبارت و کتابت به تقریر و تحریر آن قیام تواند نمود،
~~وجماعتی
# ~~ازاهل اعتماد - که راوی حکایت اند - حکایت کردند کد در آن وقت از این
~~ولایات
# ~~مبلغ صد و سست هزار شتر رم گله از آن ملک شمس الدین تازیکو برانده
~~بودند
# ~~و او درین حال حا کم فارس بود. اکنون قیاس می باید کرد که چه چهارپایی
~~از آن
# ~~دیگر طوایف مسلماتان رانده باشند و با آن دوسه فوج اول جمع گشتند که
~~متوجه
# ~~خاون شده بودندروی به حدود هر مور دادند برطریق ابراستان [402) بالاواز
~~آن
# ~~لشکرها کد در سرحد هرات گردآمده بودند دو سه هزار همه مردان گزیده و
# ~~دلبران کاردیده. بیت :
# سپاهی که هنگام جنگ و نبرد %~% ز درما به گردون بر آرئد گرد
# روی به تاحیت کلبار نهادند . معارف فازس چون آوازهٔ‌ لشکر شندند ، از
# ~~غایت شجاعت ازجای نجنبدتد وعزم کردند کد با ایشان در مقام قتال و جدال
~~آبند.
# ~~و دزین وقت از حضرت اردو امیری ماوراءالنهری به حضرت فارس فرستانه
~~بودند
# ~~که او را محمد بک می گفتند و دوامیر مغول نو کر او بودند. یکی را بلعان
~~(؟) و
# ~~دم را یسناق می گنمتند . ایشان درین جنک و جدال بر بادیان شتاب بودند و
~~التفات
# ~~به لنگر ثبات نمی نمودند. نجم الدین شلول که لشکر کش فارس بود و بیشتر
~~حشم
# ~~فارس محکوم امر و نهی او ، دو آن درنگی می نمود و ثباتی کار می فرمود3 ms189
# ~~بلعان از روی خشم تازیانه بروی زد. او عنان باز گرداتید و متابعت او
~~ننمود .
# کش لشکر ثیز برموافقت او باز گشتند- واین محمد بیک مردی تکو دل
# ~~و ساده بود، اما در آداب سرداری و آئین سواری شک بیاده- همه آواز درهم
~~دادند
# ~~که این غنمت است ، جهاد به در خاثه آمده ، ازثواب او بی بهره نتوان
~~ماتد ، و
# ~~آبة جاهدوا فی سسل الله بر خود خوانده و از جهت اعتمادی که بر مردم
~~شیراز
# ~~نداشتند تقود و جواهر ونفایس باخود از شهر بیرون بردند و روی به ناحبت
~~کلبار PageV01P207
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0290.png)

# ~~داد و در آن حوالی خندقی عمة باشد که آب رود کر ازین خندق به کنار رود
# ~~وبر آن جسری بسته باشند . کافران حلت گر نخواستند که همه لشکر به بکبار
# ~~در نظر ایشان آیند : به چند گروه شدند وهر گروهی در غوری و رود کدهای
~~پنهان
# ~~گشتند . معارف فارس چون لشکر یاغی را اندک دیدند 404] دلیروار روی مه
# ~~صحرا نهادند و از پل و پناه دور افتادتد . لشکر یاغی کمن بگشادند و
~~ایشان را
# ~~در مان گرفتند و محمد بیک و یلقان را انداختند و شمشیر در معارف فارس
~~نهادند
# ~~و رود خون در آن صحرا وادی براند ، بیت :
# مسی سر نگونسار دام کمند %~% یسر خوار گشته تن ارحمند
# کفن جوشن وبسترازخون وخاک %~% تن ثاز شیده مه شمشیر چاک
# چون لشکر و بکدیگر متصادم شدند و روی با سوی شهر نهادند ، مرد و
# ~~چهار پای سار بر سر پل بر هم افتادند و گذار نمیداد ، و خندقی عمیق
~~عریض در
# ~~پیش و کافربا تیغ آبدار درپس، احوال روز زستاخیر مشاهده کردند و طامهآ
~~کبری
# ~~و داههآ عظمی به رأی العین دیدند. غلامان ملک شمس الدین و سواری چند از
~~آن
# ~~سناق برایشان حمله کردند وایشان را بارپس نشاند تاملک وپیناق ازیل
~~بگذشتند،
# ~~و این قتنهای [405 بود که درین تواریخ مئل آن کس ندیده بود ، و از قدما ms190
# ~~و پسشگان خود نشنیده .
# و چون فتحی چنین عظیم و کاری چنین خطیر ایشان را دست داد و غنیمتی
# ~~چنان کثیردر قبضهآ تصرف ایشان افتاد با پشت گرمی تمام ازراه تنگ سکم(7)
~~بیرون
# ~~شدند و به دیه مورد سر رسدند و به دشت بر گذشتند و به حاون شدتد و با
~~حشم
# ~~و لشکر خود افتاد ، و همه در رودبار جیرفت مجتمع گشت ، و این همه کشش و
# ~~کوشش و غارت و تاراج و گرفت و گیر در مدت بک ماه پود - چنانچه منتصف
# ~~رمضان این همه ممالک ومسالک بسموده بودند و با بار و آوار روی باز
~~ولایت و
# ~~آرامگاه خود نهاده . دیگر درین وقت از آنجا که مکارم اخلاق و محاسن
~~اوصاف
# ~~و حسن شیم و فرط کرم خداوند ترکان بود با حال و کار شرف الدین حسن
~~افتاد، PageV01P208
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0291.png)

# ~~دانست که چون لقمهآ خوشگوار از مذاق گرسنهآ مشتاق باز گیرند 406 اچه
~~ررو
# ~~واشتیاق به طلب آن داشته باشد، و ازمنع ومضایقت آن چه بردل وجان او
~~گذشته،
# ~~با آنکه عمری در تحصیل آن دامن اجتهاد درمیان بسته باشد و به وجد آن
~~برسر
# ~~کوی انتظار نشسته ، از آن مرحمت های پادشاهانه و شفقت های مؤمنانه که
~~اوداشت
# ~~باوجودغباری که از یادانتفاخ او بر حواشی سرادق عظمت او نشسته بود،
~~اورا باز خواند
# ~~وتربیت فرمود و دیگر باره نیابت دیوان خاص اعلی به وی حواله کرد و آب
~~اقبالی
# ~~باروی کار خاک آلود ادیار او آورد و به واسطهآ رشاشهآ آب لطف ومرحمت،
~~نوایر آتش
# ~~اقدوه او را ساکن کرد. بیت :
# عقو کان هست اصل دین داری %~% از برای چه روز می داری؟
# دیگراز حوادث آن بود که در چهارم ذی حجه ازین سال که ششصد هفتادهفت
# ~~بود ایلچی آمد و بیگی خاتون دخترارغون آغا_ که مادر فرزندان [407 ]شاه
~~سلطان
# ~~بود - با فرزندان او به اردو برد . چنان معلوم شد که او را نامزد امری ms191
~~مغول
# ~~کردند .
# دیگر در اوابل محرم سال هفتاد وهشت که رایات ظفر آیات پادشاه جهانگیر
# ~~اباقاخان به جانب خراسان نهضت فرموده بود ، شاه جلال الدین سیورغتمش ،
~~بر
# ~~عزیمت بند گی در گاه او، احرام حضرت خراسان بست. تاج الدین ستلمش
~~وپسران
# ~~درخدمت رکاب بودند و درین وقت بود که املاک واساب شاه سلطان که رقم
~~یتجو
# ~~برآن کشیده بودند و آن را با دیوان خاص پادشاه روی زمین گرفته، بدو
~~حواله کرده
# ~~و به عهدهآ او گردانید.
# هفدهم ماه ربیع الاول بود ازین سال که شاه ملک از اردوء خراسان مراجعت
# ~~کرد ومژدهآ وصول او رسانید. درغره ربیع الآخر اوخود به نفس دار الملک
~~تزول کرد
# ~~که ازخراسان مراجعت کرده بود.
# دیگر حادثه آن بود [408] که در بیستم ربیع الآخر موکب همایون
# ~~خداوند ترکان متوجه آب گرم ناحیت مادون گشت . و بیبی بنت ایی النصر
~~درین PageV01P209
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0292.png)

# ~~غیت از هرموز رسید -_ وذ کر آن در قصهآ احوال هرموز بیاید. تهم
~~روزجمادی الاول
# ~~به مار کی به نفس دارالملک نزول کرد.
# دیگر واقعه آن بود که هژدهم جمادی الآخر ازین سال صاحب مرحوم
# ~~مجد الملک تاج الدوله والدین ابوبکر شاه - تغمدالله بغفرانه - منزل
~~فانی را وداع
# ~~کرد و روی به سرای باقی عقبی آورد. بعد از مدتی که درین مسکن پروحشت و
# ~~مرحلهآ پرحسرت بر بستر آلام و اسقام مجاهدهآ فراوان کشیده بود و زحمت
~~پیری و
# ~~ضعف رنجوری، رنج قراوان دیده و امراض متضاد در مزاج او مجتمع گشته و
~~امید
# ~~صحت منقطع شده ، از آنجا که لطف حق گذار و کرم سپاس دار خداوند ترکان
# ~~بود - با آنکه هرروز ازاهل حرم 409] خواتین و خواجه سرایان بر قاعدهآ
~~پرسش
# ~~وتفقد بقرستادی و از احوال خوروخواب وطبع ومزاج تفحص فرمودی وأطبا رابه
# ~~ملازمت و محافظت وصیت کردی - به نفس عزیز خود به سرای او تجشم فرمود و
# ~~او را بدید و بیرسید و بگریست ، و رسم تودیع به تقدیم ms192 رساتد ، و موعظه
~~های
# ~~عارفانه فرمود ، وخوف مرگ از پیش او برداشت و رغبت آخرت در دل او داد -
# ~~چنانحه وقت او خوش گشت و به سفر عقبی راغب شد . رحمة الله علیها وعلی
~~من
# ~~اتبع الهدی.
# بعد ازدو روز، درسیز دهم این ماه ، صدرمرحوم شرف الدین حسن - طیب الله
# ~~ثراه - برموافقت صاحب مرحوم مجدالملک - بر جتاح رحیل روی به سفر عقبی
~~داد
# ~~ونعیم باقی یرجحیم قانی ترجیح نهاد.
# دیگراز وقایع آن تاریخ یکی این بود که در هشتم شعبان سال ششصد هفتادو
# ~~هشت سواری هزاری نامدار با چهارنقر410 ] امیر و سر خسل از کزینان لشکر
~~نکودر
# ~~به راه تیه بیرون آمدند روی به خبیص داد، و جغریکی ازامراء چهار گانه
~~بود،
# ~~و مردم از آمدن ایشان غافل بودند . چون به خسص رسیدند جمعی از ایشان در
# ~~رستاق به غارت و تاراج مشغول گشتند وجمعی به محاصرهٔ‌ خسص آمدند . چون
# ~~دیدتد که به زودی آن حصار مستخلص نخواهد شد . ظاهرا چهارپایی که دیدند
~~PageV01P210
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0293.png)

# ~~راندند و هر سپاهی که دیدند کشتند، و زن و کودک اسیر گرفت، وعنان گشاده
~~روی
# ~~به ولایت اتدهجرد نهاد . و تمامت مردم آن ولایت از نعمت و رفاهیت ممتلی
~~و بر
# ~~وسادهآ آسایش و فراغت متکی . ناگاه آوازه درافتاد که لشکریاغی رسد .
~~همه را
# ~~پای گریز و دست آویز ازکار بی کار گشت . جو(1) صفی دروده در خرمن ، و
~~خود
# ~~با زن و بچه در مقرومسکن. درخانهها فرو گرفتند. به نادر زنی و کود کی
~~از چنگال
# ~~قیض ایشان [11   خلاص بافتند ، وهرچه مردم بازیارپیشه و ایرمان (؟)
~~بودند ،
# ~~غیار رقیت بر دوش تذلل دوختند و در ربقهآ شا گر دیشگان گشتند و به خدمت
~~چهار-
# ~~پای و نقل کاه و هیزم بازداشت .
# ازیک دیه اندهجرد که آن را زوار گویند بست و هشت نفربه اسیری گرفته
# ~~بودند. دیگرقری و مواضع بدین قیاس باید کرد. و قماش هر چه نرمینه و
~~چامه بود-
# ~~که تقل می توانست ms193 کرد- کردند وهرچه بر نجینه و آهنینه بود باخود بردند
~~و هرچه
# ~~کاشی وچینی و آبگینه بود همه را خود شکست . چهارپنج روز در اندهجرد
~~مقام
# ~~کردند و بعد از آن تاختن به خبق ویبق و سیرج بردندوهر چهارپایی که
~~دیدندراندند،
# ~~وزن و کودک اسیر گرفت ، و شتر تجار که از خراسان و قهستان به خیسص آمده
~~بودند
# ~~اکثر در دست ایشان افتاد. فی القصه سری (1) خرابی کردند در ولایت پسکوه
~~که
# ~~در تواریخ [1412 قدیم و حدیث کسی مثل آن ندید و نشنید.
# چون خبر این واقعه به شهر رسید ، خداوند ترکان ازین عظیم حزین شد و
# ~~ملک معظم خداوند زاده ملک و چند ملک و امیر دیگر جهت دفع ایشان نامزد
~~ولایت
# ~~پسکوه کرد. چون لشکریه کیجو رسید لشکر یاغی هنوز در اندهچرد بودند .
# قومی بران رای مقرر کردند که زود می باید راند تا ایشان از ولایت بیرون
# ~~نشوند و دست بردی بدیشان نمائیم، وقومی می گفتند شتاب کردن صواب نباشد
~~تا
# ~~کنیت (3) ایشان ععلوم نشود وحال ایشان به حقیقت دانسته گردد. چون خبر
~~بدیشان
# ~~رسد که لشکر به دفع ایشان از عقبه گذشته و روی به انذهجرد دارند
~~درایشان نیز PageV01P211
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0294.png)

# ~~خوفی دهراسی با دیدار آمد. کوچ کردند و به جانب کشیت روانه شدند . لشکر
# # کرمان چون به اند هجرد رسیدند از حال ایشان سؤال کردند ، %~%  %~% چون
# ~~دانستند که ایشان بشی دارند ، یک دومنزل برپی ایشان رفتند. بعد از آن
~~معاودت
# ~~کردند. از آن تاریخ باز دریی آن گرفتند که حصارها را عمارت ماند کرد .
~~هرچه
# ~~در قدیم ساختهاند و این زمان خراب شده در عمارت و آبادانی جد و جهد
~~تمام به
# ~~تقدیم می باید رسانید ، و هرچه خود بساختهاند این زمان - چون لشکری تا
~~زنده
# ~~بدین سر حد نشسته است وهرسال به وظیفه بدین ولایت می آیند وزن و بچه
~~مسلماتان
# ~~بدین گونه می ربایند - هر آینه می باید ساخت و به تجدیداساس آن ms194 می
~~بایدنهاد.
# فرمان صادر گشت که درهر دیهی و ناحیتی حصاری استوار بسازند و فصلها
# ~~یکشتد ، یک نیمه وجه ازدیوان بفرمود ویک تیمه رعیت ترتیب دادند- چنانچد
~~در
# ~~دیهٔ‌ سیف که بد ره رستاق خسص است حصاری محکم بزرگ اساس نهادند ، و در
# ~~کهنگ [414] سرای ترکانی بزر گ کنگره بر نهادند و دری بر آن آویخت، این
# ~~زمان حصنی حصین شده است.
# و درشهر خبیص ، صاحب اعظم نظام الدولة والدین - عز نصره - جدهاء بلیغ
# ~~ثمود و سعی های جمل فرمود تا آن را بازحال عمارت آورند ، این رمان به
~~یمن
# ~~همت و فر دولت او حصنی حصین وحصاری منیع است. وصاحب مرحوم نظام الملک
# ~~مجدالملة واندین بردالله مضحعه- در عمارت قلعهآ اندهجرد و فصیل آن
~~جانسپاری
# ~~عظیم تمود و سعی های بلیغ فرمود ، و درسیرج از تو اساس حصاری محکم و
~~بنایی
# ~~معظم نهادند با سور و فصیل ، و ملک مرحوم علاء الدین فرخ ملک راستی را
~~هم در
# ~~ترقیب و تتمیم آن تقصیر نکرد وهرچه از باب اعانت بود به جای آورد .
# دز ولایت خبق هم جد می کردند که بناد حصاری تهند. شیخ چمال الدین
# ~~ارسلان که از معارف آن ولایت است خانهآ [415] خود در نهر الارحا (؟)
~~فدای
# ~~مسلمانان آن ولایت کر د و کنگر ه درست ودرهای استوار بر کوچدها و محلت
~~نهاد،
# ~~این زمان هم پناهی محکم و درهاء وحصنی استوار است، و دراشتادان، کلاتهآ
~~منیع PageV01P212
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0295.png)

# ~~و حصاری رفیع- که این زمان به تجدید، صاحب معظم عمدة الملک جمال الدولة
~~والدین
# ~~الابهری اساس نهاده است - خود با کالات فرود و طرک ری لاف مساوات میزند
~~و
# ~~فخرموازات می کند، و در بیق هم حصاری استوار بنا نهادند و حصنی حصین
~~ترتیب
# ~~دادند - این زمان ولایت پسکوه که برسر بیابان سجستان وقهستان نهاده است
~~- و
# ~~سیزده طریق مسلوک ازلشکرهاء باغی در او کشاده - به واسطهآ این قلاع و
~~حصون
# ~~در امن وامان آمدهاند. و این همه به بمن ms195 همت وخلوص نیت آن سایهآ پرورد
~~گار
# ~~وپادشاه دین دار، معصومهآ جهان، پناه مسلمانی و مسلمانان416 عصمة
~~الدنیا والدین
# ~~قتلغ ترکان انارالله برهانها وجعل بحبوحة الجنه مکانها- ساخته ویرداخته
~~شده است.
# ~~روح مقدسش - که به فردوس شادباد - ازفیض رحمت حق مستفاد باد.
# دیگر واقعه آن بود که در آخر زمستان، بیست وچهارم شوال ازین سال ،
# ~~مو کب همایون خداوند تر کان متوجه خطهآ جیرفت گشت. ازین (1) سال که قلم
~~قضابر
# ~~صحیفهآ حیات ناصر الدین دبیر آیت انقضاوانقراض نوشت ودست روز گار
~~منشورعمر
# ~~او کطی السجل الکتب درنوشت. بیت :
# تابوت او برفت زجیرفت چون سقر (2)
# بر شهیر ملا یکه راه جنان گرفت
# دیگر حادثه آن بود که روز آدینه بیست و سیم جمادی الاول سال ششصد هفتاد
# ~~ونه ، شاه جلال الدین سیورغتمش از اردوی اباقاخان مراجعت کرده بود ، یه
~~نفس
# ~~دارالملک فرود آمد، روز417 آدینه بیست دوم جمادی الآخر، درخطبه، نام و
~~لقب
# ~~او ردیف تام خداوند ترکان کردند و نظام الدین دییر نثار کرد . گوئیا در
~~خدمت
# ~~خداوندتر کان این حال عرضه نداشته بودند، چنانچه طایفه ای که از مسجد
~~باز گشته
# ~~بودند و این حال تقریر می کردند اهل بار گاه متعجب می شنیدند. بعد از
~~آن کسی
# ~~دیگر اخیارتکرد ، به استماع آن .
# ~~1- ظ : هم درین سال 2- سقر دریتچا تفت جیرفت است ازجهت کرما وبدی آب
~~وهوا.

PageV01P213

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0296.png)

# فات ملک هر موز محمود آحمک
# و د بگر منازعتی که میان فرزندان او رفت، و آمدن بی پی
# بتت ابی النصر به دارالملک ، و کشته شدن تهمتن برشست
# سیف الدین، و فتنه ها که او در آن ولابت هرموز بر انگیخت .
# در اوایل سال ششصد وهفتاد وشش- که لشکر نکودر یه درهرمور شد -ملک
# ~~محمود را ضعف پیری در رسیده بود وخللها در اعضا و ظاهر و باطن اوروی
~~نموده،
# ~~از غایت تجلدی که در طبع و طنت او بود خود برنشست و آن جنگ را میان در
# ~~بست. در آن ms196 حالت که هردولشکر مقابل مکدیگر شدند [418 ] ملک عرم کرد که
# ~~ما آبشان مقابلتی کند و سگالشی آزماید. اسب خطا کرد و او را سفکند،
~~خرقه-
# ~~بوشی در آن حالت حاضر بود، او را در ربود و بردوش به قرضه آورد. از آن
# ~~افتادن او را مرضی روی تمود و صاحب فراش شد وچند ماه در آن مرض بماند .
# چون آوازهآ مرض اودرممالک شیوعی یافت، سلطان مظفر الدین برقراردیگر
# ~~سالها به ولایت جروم شتافت و در بشمردان رودیار معسکر منصور ساخته و
~~میخ
# ~~خمهآ اقامت در آن بوم وبر محکم گرداند ، و علی ستلمش و حماعتی از خواص
~~به
# ~~هرموز قرستاد ، براندیشهٔ‌ آنکه چون ملک عرصهآ ملک باخته قالب تهی کند
~~فرضه
# ~~دردست باشد و کسی دیگر در آن طمع نکند. و هر روزقومی دیگر به فرضه می
~~فرستاد
# ~~و به صتدوق هاء سلاح ایشان را مدد میداد .
# ملک محمود به چشم فراست نقش این اتدیشه از لوح ضمیر ایشان برخواند
~~PageV01P214
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0297.png)

# ~~و صورت این حال در آیسته خیال ایشان بدید از آتش[419] غضب ، کانون درون
~~او
# ~~گرم گشت و دود تف و تاب به سراو بر آمد . گفت اگر شما به طلب مال آمده
~~اید
# ~~به چندین مرد و سلاح حاحت ناشد و اگرجنگ و جدال ساخته اید، سپاه و لشکر
# ~~زیادت ازین بباید . من خود مال نخواهم داد و شما را گردن انقیاد نخواهم
~~نهاد
# ~~_ و درین وقت پیشکار هرموز قصر و رئیس محمود بودند - ایشان فرمان ملک
~~را
# ~~مثع نمی توانستند کرد و حکم خواص سلطان را امتثال می بایست نمود . فی
~~الجمله
# ~~به جان درماتده بودند .
# و ملک محمود درین وقت با قلعهآ کت (؟) نشسته بود و در حیات و ممات او
# ~~مردم به شک بودند - اما بیشترمردم می گقتند که کشتی عمراو درغرقاب فنا
~~افتاده
# ~~است . علی ستلمش چون بر تواتر، احوال فرضه بررای اشرف اعلی عرض می کرد
# ~~و برمطالعه کردن فرضه ترغیبی ms197 می نمود ، نا گاه آوازه در افتاد که رایات
~~اعلی به
# ~~سرجوی امیر رسید. با جملهآ ملوک ووزرا وارکان واعیان1420 همه رسم
~~استقیال
# ~~به تقدیم رساتدند . موک اعلی به نفس فرضه نزول فرمود ، ودرین وقت تهمتن
# ~~و پولاد در نفس هرمور بودند ، و نصرة مجنون ، هر کشتی که از دریا بار
~~میرسید
# ~~اودر قیضهآ تصرف خودنگاه میداشت و به فرضه نمی گذاشت، و چیزی از عشور
~~حاصل
# ~~قمی گشت ، و هوا نیز رو به گرمی نهاده بود و امزجه از اعتدال روی به
~~انحراف
# ~~داده، هر چند اهل قلعه عظیم در تنگ(؟) فشسته بودند و قلت آز[ وقه) و
~~نفقه راه تعیش
# ~~ایشان بریسته، و اگریک ماهی دیگر سلطان و حشم پای تصبر میفشردند گوی
~~مراد
# ~~به پایان میبرد.
# روزی سست در آنجامقام فرمود و باز دارالملک معاودت نمود وحسام دراز و
# ~~ملک نجم الدین وجماعتی از ملوک تازیک به محاصرهآ قلعه بازداشت . چون
~~سلطان
# ~~معاوت کرده بود و از آن محاصره فایده ای روی تمی نمود ، ایشان نیز به
~~خدمتی
# ~~راضی شدند و طریق تشدد در باقی کردند و آوازه [421] در ممالک بر و
~~بحرشایع
# ~~بود که کو کیه خداوند ترکان از اردومعاودت کرده است وبه دار الملک تزول
~~خواهد PageV01P215
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0298.png)

# ~~فرهود - بیت:
# # ب جملهآ مقاصد خود گشته کامران %~% گردون ورا ر کاب وزمانه ورا عنان
# در اثناء این تقلب احوال و تغلب رجال، بی بی بنت ابی النصر می خواست که
~~ملک
# ~~بر پسراو مقرر باشد و حکومت وفرماندهی فرضه تصرت رامقرر، ومی دانست که
~~حصول
# ~~این امنیت ووصول این بقیت جزبه مسول (؟) (1) خدمت در گاه و تقبیل بساط
# ~~بار گاه خداوندتر کان صورت پذیر ناشد.
# درین معنی قصه ای مشبع مشتمل بر تمهید قواعد خدمتکاری در قلم آورد و بدین
# ~~وسله جاده نسکوبند گی پی سپر کرد و مصحوب جمال الدین ز کریا- که او را
~~از
# ~~بطانه در گاه می دانست وبه سفارت آن ملک مخصوص ms198 می شناخت - به دار الملک
~~روانه
# ~~کرد - ودرین وقت422] رایت اعلی خداوندتر کان هنوز به دار الملک نزول
~~نکرده
# ~~جمهوراهل آن نواحی وحوالی واجاتب هوای سروری نصرت درسرداشتند وهمواره
# ~~برلوح ضمیر صورت ولاء اومی نگاشتند ، مثالی فرمود نوشتن به شیخ بزر گ
~~چمال-
# ~~الدین ابراهیم- و اودرین وقت در کیش جزیره (2) بود - مضمون مکتوب آنکه
~~:
# ~~به فرضهآ هر موزتجشم می باید نمود وصلحی درمان فرزندان ملک محمود بر
~~آورد و
# ~~اساس و بنساد موافقتی درمان ایشان وضع کرد. از آنکه هیچ آفریده از
~~مصلحت جویی
# ~~وصوا بگویی آن بز رگ گردن تردد نتواند پییچانید و بر خلاف اشارت اولب
~~نتواند
# ~~چتبانسد .
# # همه صواب رود بر زبان او زیرا %~% که لفظ او گهرست و گهر تکر دخطا
# وچنان می بایدساخت که تهمتن وفولاد رابه ولایات و توآحی که پدر423
# ~~ابشان بر سبیل اقطاع بدیشان ارزانی داشته بود راضی گرداند و نصرت را به
~~حا کمی
# ~~فرضه ومضافات بنشاند. شیخ جمال الدین ابراهیم او امتثال مثال چاره تدید
~~، اما با
# ~~خود اندیشید که ا گرعنان عزیمت بر صوب هرموز گرداند وخود رادر دست حکم
~~PageV01P216
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0299.png)

# ~~وتصرف جماعتی مخالف نشاند شاند که ازفسادی خالی نیاشد. صواب درآن دید
~~که
# ~~اول روی توجه به خدمت سلطان نهد و صلاح و فساد آن در آن حضرت عرض دهد
# ~~و تشریفی از سلطان جهت نصرت بستاند ، بعد از آن یه هرموز شود واو را به
# ~~ملک بنشاتد
# یرین اندیشه روی به دارالملک نهاد و بروفق دلخواه خود حالها در خدمت
# ~~تخت شر ح داد. سلطان تشریقی خاص به وی دادو تشر یفی لایق جهت نصرت
~~بفرستاد
# ~~و درین وقت هنوز رایات اعلی خداوندتر کان به دار الملک تزول نقرموده
~~بود اوبر
# ~~صوب هرموزروان 424شد، صت و صول شیخ جمال الدین ابر اهیم و آوردن تشریف
# ~~و مثال پادشاهی نصرت در آن ولایت شایع گشت، و فولاد درین وقت در دیه
~~بارزبود.
# ~~چون شند که شیخ جمال الدین ms199 باتشریف ومنشورایالت تصرت متوجه فرضه است،
~~(1)
# ~~صبر و سکون کار فرمود و فرصت نگاه داشت تا شیخ جمال الدین تشریف نصرت
~~فرستاد
# ~~و حکایت و حکم پادشاهی در دماغ اوداد و از خوف پولاد بر طریق ولایت
~~شبانکاره روی
# ~~به دارالملک کرمان نهاد.
# چون پولاد را خبرشد ، پیادهای سیصد چهارصد برپی او روان کرد. در دیهی
# ~~ازولایت شبانکاره - که آن را تزر کو خوانند- دروی رسیدند. جمال الدین ز
~~کریا
# ~~حکایت کرد که من مصاحب اوبودم، مارا در محاصره پپیچید ندوبه عنف از آن
~~حصار
# ~~بیرون آورد و به دیه بارزبرد و محبوس داشت. چون 425] زمان حیس ما
~~امتدادی
# ~~می گرفت ، هر کس به لطف وعنف سخنی می گفتند. عاقبة الامر بر آن جمله
~~مقرر
# ~~گشت که جمال الدین زکریا با سعد نامی- که ازمعارف آن ولایت بود- به
~~خدمت
# ~~در گاه روند و صورت حال به موقف انهاء رسانتند، بر آن منوال که مثال
~~صادر گردد
# ~~امتثال نمایند - و درین وقت سلطان مظفر الدین ملک موروث را وداع کرده
~~بود و
# ~~روی به غربت اورده - و رایت اعلی خداوند تر کان از اردو بازمستقر
~~عزوجلال و
# ~~مر کزدولت و اقبال رسیده. هنوزاین فرستاد گان حال وقت ننموده بودند و
~~حکم آن PageV01P217
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0300.png)

# ~~به حبس واطلاق نفرموده که شیخ جمال الدین رنگی و نیر نگی ساخته بود
~~ولعبی و
# ~~شعیدهای باخته ، وخود را از حیس وبند پولاد بیرون انداخته . هم در آن
~~نزدیکی
# ~~تهمتن احرام خدمت در گاه تر کانی بست و باتاج الدین ستلمش که آن زمان
~~از مقربان
# ~~حضرت [بود426] در پیوست - ودرین حالت آیینهآ رای اعلی ترکانی باشیخ
~~جمال-
# ~~الدین ایراهیم درمواجهت صفا نیود و نقد سخن مردم درباب وبارهآ اوبه
~~عبار خلاص و
# ~~أخلاص تمیشتود.
# تاج الدین ستلمش آستین جد وجهد باز نوردید ودامن طاقت و قوت در کمر
# ~~بند گی چید تا غبار آن انکار از پیش کار بر گرفت و رونقی با روی کار و
~~رواجی با ms200
# ~~معاملهآ بازارشیخ جمال الدین آوردبر آن قرار که اواقرار کند که هرسال
~~صدهزار
# ~~دینار رکنی از خراج هر موز به خزانهآ دار الملک رساند - و بر آن جمله
~~خط بازداد
# ~~ویرین قرارممکن ومستظهرروی به فرضهآ هر موزنهاد - و پولاد باخود در
~~تصورداشت
# ~~که آهن ایشان برپولاد من کار تکند : من ولایت ترا مشوش می دارم و راه
~~تجار و
# ~~سابله در بند می آورم و از چاقب برویحر هیچ آفریده را بر سبیل تجارت به
~~فرضه
# ~~هرموز نگذارم . 427
# چون شیخ جمال الدین به فرضه رسید [و] نصرت را بر سریر ملک اجلاس
# ~~کرد وعنان حکم ونقاذ به دست تصرف او بازداد ، تقریر او کرد که وقتی
~~کارحکم
# ~~توروی به استقامت آرد و نظمی و نسقی درملک پیدا آید که فتنهآ و جود
~~پولاد ازمیان
# ~~برخیزد. بعد از استخارت، اتفاق کردند وروی به استیصال او آورد. لشکرها
~~از اطراف
# ~~جمع کردند و، به ارادت ، اکثرمردم در دفع فتنهآ اویاوری نمودند- از
~~آنکه ازدست
# ~~شروفساد او همواره در رنج و زحمت بودند.
# روز گارهم ایشان را مددنمود تا اورا درقیض آوردتد و عرصهآ مملکت از وجود
# ~~اوخالی کردند. چون پشت استظهار به دیوار امن بازنهاد و دل برروز
~~گارسکون و
# ~~سلامت نهاد، مالهاء عشور حاصل می گردانیدو به دار الملک می فرستاد.
~~درین اثناء این
# ~~آسایش و آرامش، بیست و هشتم وبیع الآخرسال ششصد [428] وهفتاد و هفت، بی
~~بی PageV01P218
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0301.png)

# ~~بنت ابی النصر ساختگی کاراحرام خدمت در گاه جهان پناه کرد و باتجملات و
~~تگلفات
# ~~و بضایع ونفایس بری و بحری متوجه دار الملک گشت. هر چند آتش شوق بی بی
~~با نصر
# ~~به خا کبوس بساط اعای در اشتعال بود و درطی منازل ومراحل چون باد بر
~~بال استعجال،
# ~~در آن زمان که اویه نفس دارالملک نزول کرد، خداوند ترکان بر سییل
~~استدواء
# ~~برطرف آب گرم عنان تهضت معطوف فرموده بود ، بک هفته توقف می بایست
~~نمود.
# ~~به وقت تشریف ms201 دست بوس، خداوندتر کان او را اعزاز واکرام فراوان فرمود.
~~مدت
# ~~هفتاد وپنج روز در نفس دارالملک بود. بعد از آن اورا با حصول مطالب
~~ورغایباز
# ~~منشو رملک وتشریفات فاخر- متنصف رجب، مصحوب فولاد ملک وناصر الدین
~~دبیر،
# ~~باز ولایت فرستاد .
# چون قواعد ملک[429 به واسطهآ تربیت خداوندتر کان ممهد گشت ومبانی
# ~~دولت در پناه جاه او مشید شد، روز گار رنگ آمیز و سپهر عر بده انگیز
~~رنگی دیگر
# ~~بر آب زد و شکلی دیگر برلوح وجود بنمود. اذا سدمنه منخر جاش منخ، بیت :
# رخنه ای چون گشت بسته ، شد گشاده دیگری
# فتنه ای کامد به سر ، دستی ز دیگرسان رسید
# تهمتن که در نفس دار الملک بازمانده بود و درزاویهآ خمول گریخته وروز گار
# ~~به دست شقاوة خاک ادباریرو بیخته ، سیفالدین ملک پسر تاج الدین یعقوب
~~از آنجا
# ~~که روباه بازی طبع اوبود خواست که آن کفتار را به گفتار درپای یند بلا
~~اندازد و
# ~~چون گرگ ابله دنبهآ ملک درچشم غرور او کشد وخود را لقمهای چرب از آن بر
# ~~سازد. با آن احمق گاوسار خلوتی جست و دمنهوار درو دمید که : برادر
~~تودرهرموز
# # برسریرملک نشسته ، وتوایتجا دست تصرف ازهمهآ مرادات بربسته . بیت : %~%
~~*3
# در گشاده ، خوان نهاده ، بار داده بهر تو
# تو چنین اعراض کرده از همه بیگانه وار
# ترا عجز خود در خدمت سریر اعلی عرضه می باید داشت والتماس فرمانی کرد
# ~~که من به سراقطاعات پدری روم و نیم نانی حاصل می کنم ودر دعا گویی دولت
~~قاهره PageV01P219
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0302.png)

# ~~روزی به سرمی برم. چون اجازت حاصل گردد من در خدمت تومی آیم، چندان مرد
# ~~ومدد بر تو گرد آورم که کوه وهامون از و طأت آن به ستوه آید. تهمتن این
~~وسوسهآ
# ~~اوبه گوش چان یشنید واین تزویربه دلوجان بخرید وبرمقتضی اشارت او
~~وصواب-
# ~~دیداو، بزر گان دولت و اصحاب مناصب را فراخواست وقصهآ حال خود دریایهآ
~~تخت بد
# ~~موقف انهاء رسانید .
# ازآنجا که کرم ms202 طبعی ولطف غریزی خداوندتر کان بود برو رحمت آورد و
# ~~اورا اجازت مراجعت داد و با نوشتهآ دیوانی با سرضیاع واقطاع خود
~~فرستاد. سیف-
# ~~الدین ملک در ساختگی کار و ترویج [431] بازار او ایستاد. همین که از
~~شهر ییرون
# ~~شد ، سیف الدین ملک برادران را به ولایت مزاج فرستاد وایشانرا به جهان
~~گیری
# ~~وولایت گشایی مژده داد. ایشان نیزیه امیدغارت و تاراج وقبول رواج با
~~سواروپیادهای
# ~~پانصد از اوباش حشم روی به سیف الدین نهادند.
# او با این سپاه وحشم روی به ولایت جیرفت نهاد ، په هر کلاته که رسدند
# ~~وهر قومی از صحرانشین و ولایت دار که دیدند ایشان را درشکنجهآ عذاب
~~کشید و باج
# ~~و خراج طلبید و در دایرهآ غریمت نشاند و به بیعت خویش خواند و هر که
~~گردن
# ~~غیاوت (1) پیچید وسراز ربقهٔ‌ طاعت ایشان کشد ، اورا تهدید و وعد می
~~کردند و
# ~~به کشتن ومال وزن وبچه به غارت بردن- تخویف وترهیب می نمودند. چون به
~~سرحد
# ~~ولایت هرموز رسیدند ، آوازه به هرموز رسید که تهمتن با لشکری روی به
~~قرضه
# ~~دارد ، نصرت [432] نیز لشکری فراهم آورد و گفت پیش از آنکه اوشام ما
~~خورد
# ~~ما چاشت اوخوریم ، وروی بدو داد.
# ایشان را دو منزل تر کن (؟) ملاقات افتاد. هرچند لشکروسپاه [اوزیاده از
# ~~تهمتن بود ، اما تهمتن وسیف الدین سبک [بال، وجدال را آماده تربودند.
~~فی الجمله
# ~~در آن جا برهم زدند. لشکر مزاج سواری چهارینج که روی بازار و سپاهسالار
~~تصرت
# ~~بودند پینداخت، پشت لشکرایشان بشکست ، روی به گریز آوردتد و هزیمت در
~~PageV01P220
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0303.png)

# ~~ایشان افتاد. سپاه مزاج درپی ایشان نشستند. مردمی افکندند واسب سلاح و
~~به غنیمت
# ~~می گرفت تا میان قرضه - و درین حالت اهل فرضه را خود هیچ گونه نصرت
~~تهمتن
# ~~و نکبت نصرت معلوم نه - نا گاه دیدند که لشکر غریب در فرضه ریختند و کس
~~رافرصت
# ~~آن نه که لگامی برسرستوری کند یا سلاحی درمیان خود بندد .
# شیخ جمال الدین ms203 ابراهیم اسبی در زین داشت. خود را بر آن افکند و باغلامی
# ~~روی به راه گریز 1433 آورد و بر طریق خشکی با کیش جزیره شد و خان ومان
# ~~وبار وبنه واحمال و اثقال در دست تغلب تهمتن بگذاشت . ونصرت چون به
~~هزیمت
# ~~باز فرضه رسید مجال توقف وجای درنگ تبود که چیزی با خود ببرد یا امانتی
~~در
# ~~جایی نهد. نقد وجنس همه را به جای بماند وجان به تکپای ببرد. نه چندان
~~مال و
# ~~احمال و نفایس ازسکان هرموز وغریاء تجار درقبضهآ تصرف ایشان یماند که
~~خناصر
# ~~تعداد و اصابع اعدادبه حصر و احصاء آن قیام می توانست نمود ویا ضیط
~~وجمع آن در
# ~~قوت تدبیر ایشان بود .
# درین میانه تهمتن یرلوح مصورهآ خود این نقش نگاشت واین صورة فراروی
# ~~آیینهآ ضمیر خود داشت که من وارث ملکم و پادشاهی یه استحقاق از آن منست
~~،
# ~~سیف الدین ملک را چون رنج بردی هست و درین مدت زحمتی کشید و جانسپاری
# ~~کرد، اکنون حق السعی او می باید گذارد و اورا به خوشدلی باز گردانید و
~~بعد از
# ~~آز   433   یه استمالت رعیت وعمارت ولایت مشغول گشتن.
# و ازین طرف سیف الدین ملک با خود مقرر کرده بود و در آیینهآ خیال خود
# ~~مصور، که این کار به واسطهآ کفایت من اقتظام یافت و این لشکر به قوت
~~شجاعت من
# ~~انهزام پذیرفت ، خاتم این حکم در انگشت تدبیر من می باید و قباء مهتری
~~خودبر
# ~~قامت شهامت من زیبا آید ، عرصهآ فرضه از بضاعت وجود اوخالی می باید کرد
~~و بلاد
# ~~سواحل به استقلال درقبضهآ تصرف خود آورد . بیت :
# # آن را خیال ، آنکه ثمررا دهد به باد %~% وین را تصور، آنکه بر آرد
~~شجرزبیخ (1) PageV01P221
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0304.png)

# سیف الدین ملک مردی چست بود وچالاک و متهور وبی باک ، و تهمتن مردگ
# ~~پر بود وفرتوت ودر کار ملک داری به غایت بی تدبیر. سیفالدین ملک مردی
~~چست
# ~~بود و چالاک ، عزیمت ms204 خود پیوسته در زین میداشت و روز گار بر حزم و
~~احتاط
# ~~می گذاشت (1) تا فرصتی جست وقوم خود را آگاهی داد 435] که شما رافلان
# ~~روز درفلان موضع حاضرمی باید بود وبه وقت اشارت من کمین بگشود، تا او
~~را
# ~~ازمسان بر گیریم وبعداز آن به فراغت به امارت فرضه مشغول شویم .
# به انواع شعیده و وسوسه اورا بدان موضع معهود کشید وازهر گونه حکایات
# ~~دروی دمد. تا گاه پای تجاسر درپیش نهاد و هردو سردست او فرو گرفت و
~~آواز در
# ~~مردان کمین گشای داد. به یک لحظه همه در ریختند و اورا در قبض آورد و
~~بند کرد
# ~~وبه جایی محبوس ومقید داشت و بحث حال او از قتل وسفک و فرستادن به قلعه
~~در
# ~~شوری انداخت.
# درین میانه برادر سیف الدین ملک حمله کردو، بی بحث وشوری، کشتی زند گانی
# ~~اورا از ساحل حیات در غرقاب ممات افکند و بیخ عمراو از زمین زند گانی
~~بر کند،
# ~~بیت :
# # مکن تهور ودر کارها صبوری کن %~% که از تهور خیزد همه پشمانی
# چون کاری چتین بردست سیف الدین واتباع برفت، اهل هرموز به
# ~~یکیار گی ازو و نفور گشتند وازنزدیکی اوهمه دورشدند و گفتند ما را چرا
~~خدمت
# ~~مرزیکائی(؟) (2) ناپاک باید کرد ؟
# از غم چو گزیر نست باری غم تو ...
# ما را اگر از خدمت کردن چاره نباشد و گردن انقساد دیگری را تهادن
# ~~نا گزیر، آنکه پادشاه و پادشاهزادهآ ما درقلعه کت است بامال ومجال
~~ولشکر وتبع ،
# ~~پشت بربادیه ادبار این کنیم و روی به کعیهٔ‌ اقیال او آوریم . و هر روز
~~قومی ازین
# ~~می گریختند و در ذیل تعلق او می آویخت . هم در زودی حبر به دارالملک
~~رسید و PageV01P222
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0305.png)

# ~~صورت واقعه درحضرت خداوند تر کان تقریرداد. خداوند ترکان ، فولاد ملک
~~وفرخ
# ~~ملک (1) وتاج الدین ستلمش را نامزد هرموزفرمود و وصت کرد که زنهار تعرض
~~به
# ~~مال ارانیق؟ و تجار نرسانند واگر چیزی از آن ms205 در معرض تلف افتاده باشد ،
~~به تفحص
# ~~آن قیام باید نمود و باز دست آورد و باملاک آن باید [437 ] وتوان او
~~بود .... (2)
# .... و چندانکه تاج الدین ستلمش فریادمی کردوزنهارمی خواست مفید نمی آمد،
# ~~وازملوک وصدور و اعیان و ارکان هیچ کس را یارای آن نیود ازغایت خشم
~~خداوند
# ~~ترکان که لم و کیف کردی یا به روی شفاعت قدم پیش نهادی. چون دل پردازی
~~بدان
# ~~نوع بفرمود، گرز ازدست بیفکند وفرمان داد که اورا بیرید ودرچاه افکنید
~~، و
# ~~خود دراندرون حرم شد. برامتثال فرمان ، اورا بردند و درچاه کردند .
# چون پسران و متعلقان ستلمش را حال معلوم گشت و با پدر دیدار کرد و از
# ~~صورت حال و کیفیت واقعه استفسار نمود ، از غایت کاست گفت : خداوند
~~ترکان
# ~~پادشاه است و خداوند گار . ع . گر بخواند بنده یاشم ور براند چون کنم ؟
# چوب بادشاه تشر یف باشد، و دشنام خداوند گار، انعام. مرادرین و بال، قخر
~~الدین
# ~~یحیی افکنده است به قصد آتکه او اسفدقه را می خواست که در بیع آورد .
~~ملاک
# ~~438] و ارباب آن را نفروختند و بامن با این بازار کردند ونقد ثمن من
~~رایجتر
# ~~دیدند ، و اگر دانستمی که شایسته و لایق و کیلان خاص است هر گز در معرض
# ~~این معامله نشدمی. اکنون اگر لایق است پیشکش بند گان خداوند ترکان است
# ~~هرچه پادشاه را لایق و در خور باشد بربند گان حرام بود . ازین نمط سخنی
~~چند
# ~~زیر کانه _ که خاطر خداوند تر کان موافق باشد - فروپرداخت و تمام جرم
~~وجنایت
# ~~یا طرف وجانب فخرالدین یحیی انداخت .
# پسران تاج الدین ستلمش دراوقات فرصت به تقریر و تلقین پدر صووت حال
# ~~در حضرت سلطان مظفرالدین عرضه کردند - به نوعی که مصلحت دیدند و دلخواه
# ~~و اندر بایست ایشان بود، با چند زاویه والحاق دیگر - و چون سخن ایشان
~~محل PageV01P223
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0306.png)

# ~~قبول و موقع باور داشت ، به سمع رضا اصغاء فرمود. فی الجمله ms206 از سخن
~~ایشان بیخ
# ~~عداوتی در دل سلطان کاشته شد [339] ونقش کینه [ای بر لوح ضمیر
~~اونگاشته.
# ~~به نوعی که دانستند که خاطر خداوند تر کان را از آن زیادت تغیری نگردد
~~. پدر
# ~~را ازمضیق مطموره وغایت چاه خلاص داد و همه بر در انتظار نشست تا ثمرهآ
~~ازغرس
# ~~چگو نه روی نماید و محصول آن برچه هأت به انبار ابصار آید. تا زمانی که
~~خشمی
# ~~عظیم در باطن سلطان مشاهده کردند و تجدید و تکرار آن شایسته دیدند ،
~~مجدد
# ~~و مکرر کرد .
# چون حکایت تنور و ترازو بود ، فرمان داد که فخرالدین یحیی را حاضر
# ~~آوردند . رأویان معتمد حکایت کردند که چون مو کلان احضار به نظر او
~~رسدند
# ~~گوییا از غایت خوف خون در جکر او سرد شد و روح طبیعی او چون چراغ از
# ~~باد صرصر فرومرد. چون به نظر سلطان رسد. مرضی مهلک اورا فرا رسد-
~~چنانچه
# ~~حاجت به هیچ تهدید و وعد زیادت نبود ، و خواجه فخرالدین یحیی خود به
~~چشم
# ~~قراست همواره گرهی در ابروی سلطان مشاهده کردی. فی الجمله440) آن خوف
# ~~مبدا استسقایی گشت - و او خود مردی ضعیف دل بود و بیشتر اکابر دولت و
~~صدور
# ~~با وی در مواجهت بی صفایی بودند. - چند ماه آن مرض برداشت و روز به روز
~~در
# ~~ازدیاد، تا در بیست و پنجم ذی الحجه سال ششصد و هفتاد مسند دنیی به
~~مرقد عقبی بدل
# ~~کرد وازمیدان وحشت جهان روی به بستان خلوت جنان آورد.
# دیگر از موقوفات او- تقبل الله منها، که درماه صفر سنه تسع و ستین و
~~ستمایه
# ~~فرموده است - صبغهآ شانزده سهم و دانگی از جملهآ سی و سه سهم که مجموع
~~دیه
# ~~صهروج است ازدیههاء حناته حم (؟) مشهوربه اسم ومکان مستغنی از حد و
~~وصف،
# ~~و تمامت دیه عصمت آباد اتار که هم مشهور ومعروف است و مستغنی اززیادت
~~تحدید
# ~~و توصیف - وقفی لازم مسجل محکوم برین جماعت که اسامی ایشان مفصل می ms207
~~گردد
# ~~ار غلمان و جواری .
# اسامی غلامان :   441) قشمس ؟ صالح ، مصلح ، سنبل ، مخلص ، کافور ،
~~PageV01P224
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0307.png)

# ~~لکل ؟ فارس ، منکیغا؟ اربغا ، ایاجی ، بمی ؟ چریک ؟ ستلمش ، سلمان
~~بغدادی ،
# ~~بکیاس؟، علی نکودری، آینه خواجه، عمر خواجه، امیر محمد، بغاقتلغ،
~~کوندغدی
# ~~مبار ک پادشاه، جوهرطشت دار، بدر، دینار، مبار ک توبی، مبار ک، شادی
# ~~مطبخی ،
# اسامی جواری، ججک جاریه، التون ، قتلغ، برف، لکمد ، مروارید ،
# ~~موزون، گلچین مقنعه باف ، بنفشه مقنعهباف ، نورستی ، اکدش ، نوش ،
~~مرجان،
# ~~حریر، نشاط ، الماس، ملکه ، یرغلغ ، شیرین ، نقسه ، (1) شکر بغدادی ،
~~قسی؟
# ~~الدش ، اکدس نوبی ، زلیخا، مبارک ، ملکا، شکر، خدیجه، گلخاتون، زمرد
# ~~کرمانی ، زبیده ، یاقوت ، شیرین .
# و شرط فرموده که هریکی را از غلمان هر سال هفصد بیست من گندم و مبلغ
# ~~پانزده دینار بدهد ، وهریکی را از جواری مبلغ پانصد و چهل من گندم و
# ~~مبلغ ده دینار زر رایج بدهند ، وبعد از آن به فرزندان ایشان. و تولیت
~~این اوقاف
# ~~مفوض به اولاد است . دالله اعلم.
# و دیگر اذ موقوفات او- اناد الله برهانها- آسیاب بهر امجرد است: این
~~آسیابی
# ~~است که واقع است درنقس بهرامجرد ، وجز این آسیاب در دیه بهر امجرد
~~نیست،
# ~~و این آسباب از ملا ک و ارباب آن به بیع شرعی به و کلاء دیوان خداوند
~~ترکان
# ~~منتقل شده است. و این آسیاب مذ کوردایراست بر کاریزی که خداوند تر کان
~~تجدید
# ~~اساحة آن فرموده است ، و آن آب به دیه چارو ک می آید، و آب رود هم مدد
~~این
# ~~کاریز می شود. این آسیاب مذ کوروقف فرموده است بر مزار معروف متبر ک که
~~دردیه
# ~~اردشین جوین افتاده است - باجملهآ حقوق و مرافق وتوابع و آلات و
~~ادوات443
# ~~آن _ آنچه از چوب است و آنچه از آهن و سنگ است - وقفی لازم مسجل محکوم،
# ~~تقبل الله منها .

PageV01P225

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0308.png)

### |  %~% تما
### | هه
### | 
# # بل    %~% بصلد
### | 
### | محه
# ~~سمه
### | 
### | 
# ~~م
### | 
### | ر3
### | 
### | سفاه
# #  %~%
# ~~
### | 5
### | 
### | 8
# # ک %~%
### | ما
# ~~احمتاک
# ~~صص
# ~~
### | حه
# # سطوزا %~% ق
### | قدی %~% 
# #  %~% 3 PageV01P226
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0309.png)

# فصه روان شدن موکب ms208 خداوند صفوةالدتیا والدین
# یادشاه خاتون به اردو پبادشاهان جهان اباقاخان
# ذ کر آن تقدیم یافت که خداوند تر کان در رفتن خداوند پادشاه خاتون
# ~~یه اردو وتثها ماندن درعمت او برچه نوع متفکر بودوبه هیچ گونه تصور
~~مقارقت
# ~~او در محاذات آینهآ ضمیروموازات خاطر عاطر خود تمی تواست داشت، وبه هیچ
# # نوع اتدیشه نمی توانست کرد که روزی %~% 2 درمهاجرت (1) حمال جهان آرای
# ~~وطلعت فرخنده او مساهرت (2) وسکون تواند نمود ونوبت اول که او را برد،
# ~~در وصف نگنجد که چه تدبیر ها کرد وحیله هاساخت وزرها و خزینه هادر باخت
# ~~که اورا به سلامت با دارالامان کرمان آورد .
# این توبت که ایلچی بزر گ قراغای آغا بدین خطه واستدعا به کرمان آمد
# ~~وبه انواع عواطف وعوارف واصناف تعظیم وتقخیم این خواستاری کرد، انواع
~~(3)
# ~~دفع مسدود بود وجواب منع وعذر مردود ، وجز اجابت این استدعا راطریقی
~~وجز
# ~~ساختگی اساب راه را رفیقی روی تمی نمود ، و درین حال سببی که اندک تسلی
~~به
# ~~خاطر خودراه می توانست دادوموجبی که بدان وسیلت مرهمی بر جراحت مهاچرت
# ~~می توانست نهاد آن بود که باد انتفاخ طایفهآ اضداد که در سر گرفته
~~یودند شکسته
# ~~می شد و مجاری آب آسیاب حشمت [445 زمره ای که در سر چشمهآ مراد گشاده
~~PageV01P227
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0310.png)

# ~~بودند بسته می گشت. استعداد و ساختگی چنانچه لایق و در خور آن پادشاه
~~صاحب
# ~~حشمت عالی همت بود ازخزاین و دفاین وعلایق و نفایس ومرا کب وجنایب وخدم
# ~~حشم و دیگر ظرایف و طرف گرد فرمود ، وخود با سلطان مظفر الدین و تمامت
# ~~اکابر کرمان ازملوک و صدور بر آیینی پادشاهانه و تجملی خسروانه در بیست
~~ودوم
# ~~شوال سال ششصد و هفتاد با مهد عالی خداوند عالم، مخدوم و ولی نعمت
~~پادشاهان
# ~~عصر ومربیه ومغیثهآ ملوک دهر ، دستگیر وفریاد رس بیوتات قدیم ، متصف و
~~منتصف
# ~~مظلومان ممالک واقالیم ، مهین بانوی بلاد شرق وغرب ، مدترو کارساز
~~خسروان
# ~~عرب وعجم، مقتدا وپیشوای ms209 سلاطین بروبحر، فرمانده جهان ، معصومهآ
~~آخرزمان،
# ~~فاتحهآ آیات الخیرات ، نتیجهآ مقدمات السعادات ، مفیضهآ امدأت المبرات
~~، معطد
# ~~مواد(1) الحسنات، حامیه بلاد الله بالامن[446) والامان، راغیهآ عباد
~~الله بالبر والاحسان،
# ~~ثانیهآ خدیجة الکبری ، آیة من آیات العلیا ، سلطان الخواتین فی الارضین
~~، مزینهآ
# ~~سرادقات الخواقین صفوة الدنا والدین عصمة الاسلام والمسلمین ، کهف
~~الضعفاء
# ~~والمساکین ، المخصوصة بعنایت رب العالمین ، الغ اعظم پادشاه خاتون -
~~ابد الله
# ~~ظلال جلالها وسط علی الخافقین لواء فضلها وافضالها ، روان گشتند .
# در آن مفارقت و مهاجرت چیزی برخاطر و ضمیر مردم این دیار گشت (2)
# ~~که جهانیان حکایت فراق یوسف و یعقوب برطاق نسیان نهادند و بر اهالی
~~کرمان
# ~~از خاص وعام و وضیع وشریف ، روز شادی به شب اندوه بدل گشت و لذت امید
~~به
# ~~الم یأس عوض شد ، به هرسینه ازین فرقت دردی دردی و حسرتی فرو میشد و از
# ~~هرخانه درین هجرت ناله و آهی برمی آمد. ازهرقوارهآ دیده ای بررودبار447
# ~~رخساری آبی روان بود و ازهر کانون درونی از سوز فراق آتشی فروزان، هر
~~شخصی
# ~~برچنگ قامت خود این نوا می نواخت واین غزل به تالهآ حزین میساخت . بیت
~~:
# # ما را ز فراق تو جگرها خون است %~% تا حال تو در جدایی ما چون است؟

PageV01P228

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0311.png)

# واین قصه که از معظمات قصص این تاریخ است، از آن به شرح و بسط و عجر
# ~~و بجر نوشته نشد و براشارتی علی الرسم اختصار افتاد که اندیشه آن است
~~که اگردر
# ~~اجل تأخیری باشد و روز گاد مهلت دهد ، مجلدی مفرد ساخته در آرد و کتابی
~~به
# ~~تخصص وتعیین پرداخته کند - مشتمل برجملگی احوال او از منشا خدمت و مبدأ
# ~~فطرت و کیفیت میلاد و زایجهآ طالع مولود مبارک واستدلال مواضع کوا کب
~~وسهام
# ~~بربیوتات... (1) که اسبابسعادت امور فلکی اند_ و چگونگی نشوو نماء او
~~در حجر ترییت
# ~~خداوند [448] ترکان، و صفت دایگان و داد گان دردار الملک کرمان - حماها
~~الله
# ~~عن الحدثان - که مسقط رأس وملک موروث ms210 است ، وبعد از آن ذکرسقر کردن او
# ~~تقریر افتد وتوجه نمودن به حضرت اردوی بزرگ واکرام واحترام که اورادر
~~آن
# ~~حضرت روی نمود، ومشرق گشتن ممالک و بلدان از ولایات آذریایجان و بلاد
~~ثغور
# ~~روم به نور حضور وی ، وذ کر خیرات و مبرات که در آن دیار فرمود ، و
~~حالات
# ~~وواقعات که اورا در آن موضع پیش آمد، و کیفیت مراجعت اوبه دار الملک
~~موروت،
# ~~وتکبت خصوم وادعای ، و ذ کرانعام واکرام و خیرات و مبرات که درین دیار
~~فرمود
# ~~ومیفرماید. و امید هست که این کتاب مجلدات ضخم شود، و سردفتر تواریخ
~~جهان
# ~~گردد، انشاء الله وحده ، بیت :
# بک صحیفه ز نام تیک تا %~% بهتر ازصد خزینهآ گهراست
# چه به حقیقت بقاء آدمی به ذ کر سایر و نام نکو می تواند بود، و آنچه
# ~~از گذشتگان باقی مانده است چزاین نست. بیت :
# از آن چندان نعیم این جهانی %~% که مانداز آل سامان و آل ساسان
# پناء رود کی ماندست مدحت(2) %~% نواء باربد ماندست و دستان
# و آورده اند که روزی حکسم ارسطاطالس در مقایل خری که از شاه اسکندر
# ~~مشاهده کرده بود او را دعا کرد که خدای تعالی ترا عمر جاودان دهاد .
~~اسکندر PageV01P229
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0312.png)

### | 0...
### | ..
### | .
### | ....-..............-.--..................-..
# # فه قول آن ازمادهٔ‌ امناع است و احایت آن هر %~% گز درحز امکان نیاید.
~~گفت : ای
# ~~بادشاه من بدین دعاء، خلود ذ کرویقاء نام تو می خواهم، وا گرنی مرا
~~معلوم است
# ~~که حسات حسمافی یه حمال حاوداقی متحلی نیاشد وعمراتسانی به طراذتا سد
~~مطرد
# ~~نگردد. پس اهم مهمات آن است که مردم در کس ن کرسایرونام باقی سعی چمل
# ~~وححد بلیسع ننما بید .
# ~~مه کسب نام نکو کوس وذکر باقی حوی
### | که از مکاسب گتی %~% نون %~% تخواهد ماند
# ~~بد سل واقعه ملک و سه بخواهد رقت
### | نخوأهد ماند
# ~~الهی! ازباب استعداد را توفیق این معنی رفیق درصدد (؟) تسیر وتسهیلدار!
# ~~ممته و فصلد .

PageV01P230

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0313.png)

# قصدآ حالات و حجوادث که بعد ms211 از آن که
# خداوند عالیم صفوة الدنیا و الدین پادشاه خاتون خلدانته ملکها
# بتوجه اردو گشت سمت وقوع یافت.
# ~~به وحود و حضور و لقاء خداوند بادشاه داشت که درمجلدات ضخم ومبسوطات
~~دفاتر
# ~~در جزویات امور ملک و یحث فرمودن از احوال و اشغال مردم ناپروای ، اکشر
# ~~اعیان [451] ملک و ارکان دولت از خدمت در گاه خداوتد تر کان اعراض کرده
~~PageV01P231
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0314.png)

# # درمواضع ممالک توفیر تخریجی روی نماد ، انگشت 452 %~% بحت مه هر سوراش
# ~~مدخلی درمی کرد وبه حق و باطل وحلال وحرام حطامی بیرون می آورد، وچون
# ~~او به قدم خدمت بردر مرادات ایشان ایستاده بود وچشم و گوش بر امتثال
~~اوامر و
# ~~نواهی ایشان نهاده، اورا نیز، درمجازات ومکافات آن ، رونق وقبولی دست
~~دادویای
# ~~تقدم فراپیش جمهور کته نهاد . والدهآ سلطان مظفر الدین در باب و بارهآ
~~او عثایتی
# ~~مفرط می نمود وحمایتی ازحد بیرون می فرمود.
# درین وقت اقتضاء رای اعلی خداوندتر کان آن بود که خواجگی دیوان خاص
# ~~خودیه صاحب مجدالملک تاج الدولة والدین حواله کند و کلمد حل وعقد آن
~~ابواب
# ~~در کف کفایت وی نهد - چه اوخواجه ای بودنیک دل ونیک اعتقاد و برجادهٔ‌
~~سداد و
# ~~رشاد، و با این همه خاصیت به نست بادیگر کته کوتاه دست و کم آزار و کم
~~طمع،
# ~~و درهواداری و اخلاص حضرت 453 ] خداوندتر کان یک دل ویک زبان. واز
~~اوایل
# ~~عهد ختائسان باز درمسان کار دواوین کرمان بوده ، ونک وبد کارها آزموده
~~، وبه
# ~~رسالت به حضرت ها رفته، ودر بند گی حضرت پادشاهان عمرفرسوده  و درین
~~وقت
# ~~به غایت پیربود وخداوند ترکان را خلوص عقیدت وصفاء طویت اومعلوم.
# در شهور ششصد وهفتاد دو، بعد از استخارت، مثال اصدارفرمود- و آن منشوری
# ~~عظیم به احترام واکرام باشد از منشآت ناصر الدین دبیر- وتمامت
~~اموردیوان خاص
# ~~خودبه وی تفویض کرده - از املا ک واسابپ و نقود وخزینه و گله و رمه و
~~شغل و
# ~~عزل وکلا وعمال وکمیت اقطاعات ms212 ومرسومات ایشان.
# و هم درین تاریخ یود که قلم دیوان درینان محکم صاحب معظم فخر الملک
# ~~نظام الدولة والدین محمود ابن الصاحب المغقور شمس الدولة والدین نهادند
~~ودست
# ~~تصرف او به حل وعقد امور دیوان ممالک بر گشادند.454
# و کیفیت آن چنان بود که اوخواجهای است خوب سیرت ، محبوب صورت،
# ~~منظری به فرخند گی طلعت مذ کور ، ومخبری یه حسن سریرت مشهور ، انوار
# ~~مهتری از صحمفهٔ‌ ناصهآ او لایح ، وآثار سروری در غره طلعت او واضح،
~~شعر : PageV01P232
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0315.png)

# و اذا نظرت الی اسرة وجهه %~% برق کبرق العارض المتهلل
# هر سخن کاندر ثناء ذات او گویی رواست
# طیع را چندانکه خواهی انددآن جولان بود
# ذات شریف اومجمع مکارم اخلاق ، وعنصر لطیف اومنبع طیب اعراق، وباآین
# ~~خصال حمده وافعال بسندیده سمت اختصاص هواداری این حضرت حاصلدارد واز
# ~~راه شرف وافتخار همواره حبوب محبت این دولت در زمین جان ودل کارد.
# خداوند ترکان می خواست که- جهت حقوق ادثی که ثابت دارد و رعایت
# ~~خدمتی که بر سل اکتساب روز و شب در آن می گذارد  وجود استعدادی و
# ~~استیهالی که از 455  وفور فضل و هنرو صلاحمت شغل وعمل که دروی مشاهده
# ~~می کرد- کار دیوان به وی حوالت کردی، وخطراین منصب خطیردر گردن اعتناق
# ~~او انداختی . مدتی این فکر در خاطر عاطر می گذرانید و اندیشهآ این تر
~~بیت در
# ~~مغرس ضمیرمنیر می بروراتد، و بر سبیل توافق همین معنی ، به دل مبارک
~~سلطان
# ~~مظفر الدین می گذشته است واین تصور در دماغ پر مغزاومی گشته ، تا موسم
~~الامور
# ~~مرهونة بمواقیتها از مشرق وجود طالع گشت ، وحکم المقدر کاین در مسند
~~وجود
# ~~تمکین یافت .
# شاه سلطان به خدمت خداوند تر کان پیغام فرستاد که محمود با سوابق
# ~~نیکو بند گی کسبی ومیراثی شایستگی و اهلتت آن دارد که غمخوار گی
~~کاردیوان
# ~~و فظر در اموال آن به وی حواله توان کرد و اعمال و اشغال خطیر به وی
~~مفوض
# ~~توان گردانید.
# خداوند ms213 تر کان چون توافق خواطرو تطابق حوافر دید456 دانست که
# ~~این اتفاق از مامن بخت و محاسن طالع اوست . در جواب فرمود که رای رزین
~~و
# ~~رویت دوربین آن فرزند مرآة صورت غیبی ومشکاة انوار الهی است، چند روز
# ~~است که این خیال در باطن من هست واین آندیشه به خاطر من می گذرد ، اهله
~~و
# ~~محله، رایی است بر منهج صواب و فکری برمچری مصلحت .

PageV01P233

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0316.png)

# و درین وقت صاحب فخرالملک نظام الدولة والدین عامل جیرفت بود وبدان
# ~~ولایت شده، برسبیل تعجیل فرستادند و او را به دارالملک خواند ، وفرمان
~~داد که
# ~~نشاتی بر بروات و مکتویات دیوانی ثبت کند و او بر جای «دیوان تظر »
~~تسمه
# ~~« العزة لله » کشید ، وبه واسطه قدم وقلم او گشایشی و آرایشی در دیوان
~~پیدا آمد.
# ودرین سال بود که شیخ محقق وعارق صادق، مشکاة انوارالکشف والالهام،
# ~~مرآة مناظر الخواطر والافهام، صلاح الملة والدین حسن البلغاری نسبة
~~النخجوانی
# ~~مولدة، بدین[457] دیار رسید و این خطه را به نسیم انفاس خود معطر کرد
~~و[ به ]پرتو
# ~~احوال خود منور ، اکثر اهل این زمین درحق وی ارادت نمودند ومقدم او را
~~عزیز
# ~~ومتبرک شناختند - به تخصیص صاحب معظم مجد الملک تاج الملة والدین،
~~وهرروز
# ~~ذ کر محامد و مناقب او در پایهٔ‌ سریر اعلی مکرر و مچدد می کرد . با
~~خداوند
# ~~ت کان نیز در باب و بارهٔ‌ او ارادت صادق نمود ، و به روز گار او تبرک
~~چست ، و
# ~~او را به پدری قبول کرد.
# دیگر درغرهآ شهر الله الاحب رجب[المرجب عظم الله حرمته، از سال ششصد و
# ~~هفتاد و سه ، حق سجانه و تعالی رفیق توفیق بدرقهآ طریق صدق و تحقیق
~~خداوند
# ~~تر کان گردانید و جماعت دیه شهر آیاد عصمتی - که از جمله دیه هاء
~~کهنیسان
# ~~است و آب شرب وی از نفس شهر است - با حملهآ حقوق ومراقق وتوابع ولواحق
# ~~بر شیخ روحانی وامام ربانی برهان الملة والطریقة والحقیقة والتقوی ms214
~~والدین-
# ~~احمد ابن الشیخ العارف ترجمان الحق [458 و لسان الصدق صاحب الکرامات
# ~~الجلیه والمقامات العلیه ، سیف الحق والدین ، سعمد الباخرزی وقف فرمود
~~.
# ~~وجملهآ دیهی که آن راتر کان آباد می خوانند - هم ازدیه ها کهنسان ، و
~~شرب آن
# ~~هم از آیهاء نفس شهر است ، هم معروف به اسم و مکان مستغنی از زیادت حد
~~و
# ~~وصف، ما تمامت حقوق ومرافق و توابع ولواحق، هم درین تاریخ برشیخ محقق
# ~~صلاح الدین حسن بلغاری - که ذ کر او تقدیم یافت - وقف فرمود - وقفی
~~مسجل
# ~~محکوم ، و تسلیم وی کرد و در وجه معشت وی نهاد ، مادام که او در حسات
~~یاشد.

PageV01P234

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0317.png)

# و هم درین سال بود که دیهآ کرمانشاهان - که منزلی آست از طریق یزد-
# ~~احیا کرد و آن دیه را یه تمام وقف فرمود . وقف کرمانشاهان یزد : وقفی
~~مسجل
# ~~محکوم. جملهآ شانزده سهم و دانگی از جملهآ چهل سهم که مجموع دیهآ کاثوک
# ~~رودان است ، دیهی مشهور ومعروف مستغنی از حد و وصق ، و با آن به هم وقف
# ~~فرمود [459[ تمامت دیهآ صوفان از دیههاء رودان هم معروف و مشهور به اسم
~~و
# ~~مکان ، وقفی لازم مسجل محکوم، با جملهآ حقوق ومرافق وتوابع ولواحق ، و
# ~~شرط فرموده است که شخصی در آن موضع سا کن باشد سپاهی ، مقدم بر سی نفر
# ~~مرد سیاهی دیگ، و محافظت راه کنند و بدرقهآ کاروان باشند. و آن سر خیل
~~را هر
# ~~سال پنج هزار من غله برسیل مواجب بدهند، و هر یکی را ازین مردان سی
~~گانه
# ~~دو هزار من بدهند : چهار دانگ شتوی و دو دانگ صیفی، وتولیت مفوض است .
# ~~به پادشاهی که سریر سلطنت کرمان به وجود او آراسته باشد - از فرزندان و
# ~~غیرهم.
# دیگر ، و هم درین سال مسجد جامع درب نو بنا نهاد ، و دو دانگ زادان ،
# ~~و دو دانگ کسری آباد - از جملهآ دیهها جوین، بابستانی واصطیلی که واقع
~~اند(1)
# ~~درین دو دیه مذ کور، و این دو ms215 دیهاند معروف و مشهور به اسم و مکان ،
~~مستغنی
# ~~از حد و وصف ، وشرط فرموده است که بعد از منالات[460 ] و اصابات (2)
~~آن_
# ~~بعد از عمارت حصص موقوفه و عمارت مسجد ، هر سال سه هزار من غله - دو
~~ثلث
# ~~گندم و یک ثلت جو- به خطیب دهند ، و هر سال یک هزار و پانصد من گندم و
# ~~پانزده دینار زر ر کنی به امامی دهند که در پنج وقت به امامت این مسجد
~~قیام نماید.
# و همچنین هرسال هفصد من گندم و شش دینار زر به مردی صالح دهند که
# ~~به قیمی قیام نماید، و فرش و طرح مسجد محافظت کند . و مبلغ هفصد من
~~گندم
# ~~و شش دینار زر به مؤذنی دهند که در اوقات خمسه درین مسجد قیام نماید .
~~ومبلغ
# ~~هفصد من گندم به قراء دهند که روز آدینهها برتخت بانگ خطبه گویند .
~~ومبلغ PageV01P235
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0318.png)

# ~~سصد شصت من گندم به نقیبی دهند که در روز جمعه بر تخت به دعایی که
~~معهود
# ~~است ایستاد گی کند . وهرسال مبلغ سی شش من روغن چراغ ساخته دارند جهت
# ~~روشنایی مسجد درصباح و مساء . وهرسال بک هزار من غله بدهند در وجه491
# ~~عمارت و فرش و طرح و روشنایی آن مسجد. و تولیت آن مفوض است به پادشاهی
# ~~که سریر سلطنت کرمان بدو آراسته باشد - از فرزندان و غیرهم .
# دیگر از عظایم وقایع و حسایم که شرر شر آن به اهل بدو [و] حضر برسد،
# ~~آن یود که درین سال ششصد هفتاد و سه هجری که موافق ششصد شصت ارتفاعی
# ~~بود - خواجه ظهیر الملک شرف الدین حسن می خواست که داد کفایت خود تمام
# ~~کردی ودست برد شهامت و کاردانی به انجام آوردی. چون وقت ادراک شتوی در
~~آمد،
# ~~تقریر سلطان کرد که امسال در ولایت ارتفاعی به غایت نیکو آمده است و
~~غله
# ~~خوب روی تموده، اگر حرزی بکنند و نظری بر حاصل دخل مواضع اندازتد ،
# ~~دیوان را توفیری تمام ms216 برتوان انگیخت و خزانه را وجهی وافر حاصل توان
~~کرد .
# سلطان را این معنی موافق طبع وملایم خاطر آمد، فرمود که این کار بی-
# ~~مشورت ترکان و صواب دید462] رای او نتوان کرد . حکایت حرر شرف الدین
# ~~حسن در خدمت ترکان انهاء کرد و از رای مبار ک او استفساری نمود .
~~خداوند
# ~~قرکان هر چند دانست که این حرربه تخریب بلاد وتعذیب عباد سرایت کند،
~~اما بر
# ~~وقق خاطرشاه برحسب دلخواه با طریق اکراه- سر اجابتی درچنیاند و در غیبت
# ~~شاه با اصحاب دواوین وجماعت کتبه در بحث وشوری افکند وازنیک و بد آن
~~تفحصی
# ~~نمود. همه در آن کاره بودند وبه سمع رضا نمیشنودند ، اچلون ازضگیر
# ~~دیوان می گفت ، دیگران را مجال مناقضت وا یاراء ملت آن تود ، به اتفاق
# ~~می داشتند . آخرالامر بر آن اتفاق نمودند که صدرظهیر الدین پسر ملک
~~اختار-
# ~~الملک مصاحب او باشد و در حرز ولایات هم قلم او گردد.

PageV01P236

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0319.png)

# خواجه شرف الدین رتگی دیگر بر آب زد و نقشی دیگر از زیر حقهآ فکرت
# ~~363 بیرون آورد که، اصل مال قراری ، دیوان بزرگ را باشد ؛ و توفیردیوان
# ~~سلطان را. درین هم کسیرا بارای گفتار ومجال مضایقت تبود، و چون میدیدند
~~که
# ~~خواجه شرف الدین به بکبار با طرف دیوان سلطان جسته است ودست حکم همه
# ~~بر بسته، جمهور کتیه مسل یدان طرف کردند و به خدمت بار گاه سلطان رغبت
~~نمودند،
# ~~اماطریق کیاست مسلوک می داشتندو به اذن و اجازت خداوندتر کان ترددی علی
~~الرسم
# ~~می تمودفله :
# بی الجمله صاحب ظهیر الملک شرف الدین آستین سعی باز نوردید و دامن
# ~~جد واجتهاد بر کمرزد ودر ولایت، اساس حرصی نهاد عظیم- باتشدد و تغلب و
~~تغصب
# ~~طریق عنف وبی رویتی پیش روی نهاده وراه لطف ومرحمت پس پشت افکنده وسنت
# ~~مواسا با کناری نهاده ، بیت :
# خط امد خلق ازو به دو نیم %~% شد سموم آنچه چشم داشت نسیم
# 464  زمین را قصبه می کرد و ریعی ms217 نمی گفت ومی گذشت، حنانحه کمیت
# ~~حرز (1) آن وقت معلوم می گشت که محصل حقوق مردم را درمطالیه می کشد.
# القصه طاقت مردم از آن حرز طاق شد و همه در مقام اضطرار افتادند - وتا
# ~~این غایت هنوز «حرزشرف الدینی» قانون معاملهآ ظلم شده است ومقیاس اساس
~~ظلم
# ~~و تعدی اهل دواوین گشته_ ودر آن تاریخ از تأ ثیر نحوست آن ذوذؤایه- که
~~درقصههاء
# ~~پیشذ کررفت - خشک سالهاروی نموده بود، ودرصمیم تابستان یادهای سموممی
~~جست
# ~~وا کثر میوهها را زده می کرد، وصلاحیت نضج ازوی می برد.
# جامع این تاریخ را اند ک دخلکی خرمایی بود و به سبب عصوف این بادهاء
# ~~مضرخود نقصانی فاحش در وی بادیدار آمد معه الحمی دمل . ع :
# سخت باشد چشم نا بینا و درد .........
# به هریک من حاصل، سه من برجریده حرز(2) ثت گشته بود و آب ظلم و
~~PageV01P237
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0320.png)

### | تأریح شاهی
# ~~تعدی از سر گذشته ، یک دو نوبت باصاحب [465] ظهیر الملک گفت که درین
# ~~حصه غبنی فاحش هست، اصلاح آن قاسد می باید فرمود. سایهآ قبولی بر آن
~~نفکند
# ~~و زیادت التفاتی بدان ننمود. قصهآ حال خود بر جایی توشت و بر اصحاب
~~دیوان
# ~~عرض کرد ، صاحب معظم قخر الملک نظام الدولة والدین بی تأمل و تفکر قصه
~~بستد
# ~~وبرظهر آن نوشت که: ده دو ازدهی اضافت اساب فلان کنند وبر آن حمله حقوق
# ~~طلیند ، و نشان خود بکرد و به دیگر اصحاب داد تا نشانهاءآ خود مکردند .
~~یر آن
# ~~جمله برفتند و بر آنن مزیدی نرفت، و دعای خیر برجراید اعمال او مدخر
~~ماند .

PageV01P238

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0321.png)

### | صبه
# حوآدک و فابح سال سسصک ففماک وبلار
# ~~444
# ~~فرو تشست ، بمت :
# # بهروی خاکسمه یر تشست برف سغید %~% چو موی قاقم برروی حامهآ سنجاب
# ~~افتاده، روز گاربهار واوان ربیع بود، بت : PageV01P239
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0322.png)

# دشت ها پر لحاف بی بالین %~% باغ ها پر عروس بی کا بین
# و از قضأ درین سال اکثر بازر گانان عراق و ms218 آذریامجان بایضایع و نفایس
~~فراوان
# ~~روی بدین ناحیت نهاده بودند و تجارتمامت مرا کب و حمولات خویش در آن
~~حوالی
# ~~به علف خواره فرستاده، نا گاه آن ظالمان تاخدای ترس، چون قضاء آسمانی و
~~تقدیر
# ~~ربانی، با تیغ هاء آتش بار به صواعق قهرتاب داده و نیزه های مار کردار
~~از سر چشمهآ
# ~~یی زخمی زهراب داده ، یه سر این مظلومان بیچاره افتادند وهر چه
~~ازمهتران و مقدمان
# ~~قوم بودند هلاک کردتد وزن و کودک همه اسیر گرفتند و مالی بی اندازه و
~~نعمتی
# ~~بی قیاس در دست ایشان افتاد، و هر چهارپای که در صحرا بافتند، از آن
~~مقیم و مسافر
# ~~و بادی و حاضری ، همه را در پیش گرفتند و بر حوالی سواحل [468] و
~~کنارهٔ‌
# ~~دریا بیرون رد ، وروی با حدود سحستان نهاد .
# چون خیر به معسکرمثصور رسید ، سنگر ملک با فوجی سوار نامدار بد آن
# ~~ملاعین فرستاد. چون مدت رقتن ایشان متمادی شده بود و مسافتی دور در آن
~~حایل،
# ~~ججند منزل دریی ایشان مسارعت تمودند ، دریاقت ایشان درحیز امکان نبود
~~وجز
# ~~هلاک مرا کب وتعب رجال حاصلی دیگرنه، مراجعت کردند.
# خاطر اشرق وضمیر اعلی ازین حال عظیم متفکر گشت وبر هلاک وفوات آن
# ~~مظلومان وخلاص ونجات این ظالمان به غایت متحیرشد. فرمود که درین چندسال
# ~~ما را از جهت سفرهاء شاق که به اطراف خراسان و عراق افتاد از تدبیر کار
~~ملاعین
# ~~غافل بودیم و اندیشه[ای] در دفع وقلع ایشان نفرمودیم، واز فرومایگی و
~~کم پایگی
# ~~این قوم، ریادت التفاتی به حال ایشان نتمودیم ، بیت:469
# # آتش و دشمن نشاید خوار داشت %~% چشم بر احوال شان باید گماشت
# # دانی که چه گفت زال بارستم گرد؟ %~% دشمن ثتوان حقیر و بیچاره شمرد
# # دیدیم بسی که آب سر چشمهآ خرد %~% چون پیشتر آمد شتر و اسب ببرد
# تا برین توع ایشان چیره شدند وبر مثل این اهوال و اخطار اقدام نمود، و
# ~~گرنیز لشکری به دفع ایشان تامزد میشد ms219 ، ملوک ترک و تازیک به هم بر
~~آمیخته PageV01P240
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0323.png)

# ~~بودند و هریکی از ایشان به اعتماد دیگری تهاون و تکاسل می نمودند و از
~~آمد
# ~~و شد ایشان جز اختلاف هوا حاصلی دیگر نبود . به تازگی رایی پاکیزه و
# ~~تدییری صواب درین معنی فرمود - گزیدهآ عقل و پسندیدهآ عقلا: مثالداذ که
~~محافظت
# ~~یم و حواست آن قلعهآ محکم - که از معظمات ممالک کرمان است - به لشکر
~~ترک
# ~~حواله باشد - وسردار ابشان سنگرملک، وحفظ وحمایت جیرفت به سپاه تازیک و
# ~~امراء ایشان مفوض -و پیشوای ایشان ملک نجم الدین پسر شمس الدین عمر .
# ~~وبه ضرورت[470در حفظ و وقایت این دو ناحیت - که به کمال فسحت مشهوراند
~~و
# ~~مه وفور بسطت مذ کور - به وجود مردان تامدار ودلیران کارزار احتیاج می
~~افتاد.
# ~~مشتمل برعددی تمام وساز وآبنی بانظام، وهمحکس از امرا وولاة قدیم
~~برمزاج
# ~~کرمان آن وقوف تیافته است و بدان عبارت تقریر نکرده که غضبان بن
~~انقبعثری که
# ~~درجواب سئوال حجاج یوسف گفت: ان کثر الجیش بها جاعوا ،وان قلوا ضاعوا،
~~یعنی
# ~~اگر سپاه وعدد لشکر کرمان بسیار باشند برخوان معایش وارزاق گرسنه و
~~جائع
# ~~ماتند ، واگراندک باشند دردفع خصوم واعادی بی فایده وضایع بوند .
# پس چون درضبط وترتیب ولایت فکری دقیق و نظری عمیق کرد، ازحشمی
# ~~کثیرنا گزیر بود تا حدود ولایات محفوظ ومضوط گشتی، وازمالی خطیر ناچار
~~تا
# ~~معایش وارزاق حشم ساخته وپرداخته شدی . دراطراف واکناف ممالک هر باب که
# ~~هدب   توجه روی بدان می آورد بسته میدید و هرشاح که محصل تئمیر
# ~~دست در آن میزدشکسته می یافت . قوت مطیه طاقت اکره1 از تصادم اعباء
~~محصلان
# ~~تکالیف منتهی گشته، وجوف کسهآ ثروت محترفه از تزاحم متقاضیان قحط
~~وغلاتهی
# ~~شده ؛ در آبنهآ ضمیر ، صورت این تدبیر چنان می نمود ومعبر خاطر ، هیأت
~~این واقعه
# ~~راچنان تعبیر می کرد که بی شبهت مفتاح ابواب این مشکلات دردست تضرف
~~ارباب
# ~~ثروت است ومصباح کشف این ظلمات درمشکاة تولیت اصحاب مکنت، ms220 بیت :
~~PageV01P241
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0324.png)

# از نور چراغ و آب چه ناید خیر
### | نور از خور و آب از ابر می باید خواست
# و درین مدت که جشن معدلت ودور نصفت مهداعظم، خداوند تر کان -اناراللهآ
# ~~برها نها - بود ، پیوسته مایدهآ خصب درمهمان سرای ممالک نهاده بود
~~وهمواره جادهٔ‌
# ~~امن بر مسافران بروبحر گشاده و جماعتی[472 که در مهاداستراحت حرمت
~~غنوده
# ~~بودند و در سایهٔ‌ حمایت تقرب آسوده ، نقدهاء و افرومالهاء متکاثر
~~برایشان جمع
# ~~گشت ، وبی آفات سماوی ومخافات ارضی که حادث می شد اجناس منالهاء متعاقب
# ~~به قمتی گران وثمنی غالب در دست تصرف ایشان میافتاد . لاجرم ترک وتازیک
~~و
# ~~مقیم ومسافر وصغارو کبار روی به بیع و شری ضیاع و عقار اوردند وخاص
~~وعام و
# ~~شیخ وشاب سرمایهآ عمر ومال درپی اکتساب املاک و اسباب صرف کردتد و
~~تاحلی و ثیاب
# ~~به ثمن زمین وآب دادند .
# زمین را قیمتی ثمین وسهام را بهاء تمام پیدا گشت ، تا غایتی که بهاء سهمی
# ~~آب درحومهآ بردسیر به سیصد ، چهارصد دینارر کنی رسید ، وتواریخ
~~پیشینگان
# ~~از آل سلجوق- که واسطهآ قلادهٔ‌ روز گار عمارت ممالک جهان بوده است -
~~شاهد عدل
# ~~ومخبرصادقاند که ، درهیچ عهد ، ضیاع وعقار کرمان را این بها وقیمت
~~ورواج و
# ~~رونق نبوده است . 473
# ودرین سال ، صاحب معظم یمین الملک ظهیر الدوله والدین به جیرفت نهضت
# ~~نموده بود . سلطان را چون نظر بر کفایت و کاردانی وی افتاد و آیین و
~~رسوم اودرضط
# ~~ممالک وحفظ بلاد مشاهده کرد، منصب وزارت به وی حواله کرد ، و خطر آن
~~شغل
# ~~خطیر به قلم تدبیرو کفایت اوباز گذاشت . بیت :
# خواجهای خواجه سان خواجه نهاد
### | در %~% همه کار %~% خواجگی %~% استاد PageV01P242
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0325.png)

# ورثالوزارة کابرا %~% عن کابر
### | کالر مسح انبوبا علی %~% انبوب
# ~~عقل و کفایتی به اوج آسمان برابر،وحلم ووقاری باجرم رمین مجاور ، ودوات
~~رر
# ~~قرمود و تشریف خاص داد - از استرتنگ بسته، با ستام زردوز وقباه و کلاه
~~وموزه،
# ~~وتعظیم و تفخمی هرچه تمامترارزافی داشت ms221 .
# واز عجایب جهان آنکه درین مردکامل به بک سرموی نخوتی و رعونتی
# ~~بادیدار نیامد، ونشان و علامت دیوان استیفا که بر بروات473  ومکتوبات
~~دیوانی
# ~~می کرد بنگرداند ، و چایگاه که در حضرت و بارگاه داشت مبدل نکرد ، و
~~بااصناف
# ~~مردم وطیقات خلق همان طریقة معهود و سنن مألوف پیش گرفت . اما به مراسم
# ~~معنی وزارت وحفظ مصالح ملک ورعیت- از امرونهی وحل وعقدقیام می نسود ،
~~واز
# ~~اسم وزارت وظواهر آن متحاشی ومجتنب می بود . بیت :
# وزارة الملک له صیة %~% هایمة و هولها مجتوی
# یعتی بها معنی و بابی اسمها %~% کذاک دأب الرجل المعتوی
# هر که او رنگ و بوی راست اسیر
### | زن و کودک بود، نه مرد و نه پیر
# و در اوایل ماه میارک رمضان ازین سال، شاه معظم معز الدین ملکشاه و صاحب
# ~~معظم یمین الملک جریده از معسکر رودبار برجناح صباح و رواح برسییل[475
# ~~تعجیل روی به دار الملک بر دسیر نهادند- به حضرت اعلی مهداعظم به
~~مصلحتی مخفی
# ~~ومهمی پوشیده وهم در ان دو روز مراجعت نمودند .
# چتاتچه عادت عوام خلایق باشد ، جمهور مردم و عموم خلق در همهمه و
# ~~مجمجه گرفتند و هریک برقدر فهم و درایت خود آن مهم را استنماطی کردندو
~~آن
# ~~آن لغز را معتئی اندیشدند، وچون حقیقت آن سر به سرپوش اختفابود ، هیچ
~~خاطر
# ~~بر مضمون آن واقف نگشت وهیچ ضمیر بر اسرار آن مطلع نشد .

PageV01P243

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0326.png)

# در اواخر رمضان که این مولود از مشیمه غیب روی نمود و این ضیا آرمشرق
# ~~اختفا ظاهر گشت، آن یود که حکم نفاذ بافت که تمامت ضیاع وعقار ممالک به
# ~~شاهین عدل در کفهآ قمت آورتد و به هرصد دینار یک دینار از ملاک وار باب
~~بستانند
# ~~و آن را قسمت صد یک نام کردند - ومحصول [476آن در وجه معایش و اوزاق
# ~~حفظهآ ثغور واسب وسلاح ایشان نهادند .
# وطایفه ای که طعم این معجون برمذاق طمعت ایشان موافق نمی آمد و
# ~~طرح این قانون بر ms222 شکل مصلحت ایشان مطابق نمیشد ، وضع این اساس کاس جور
# ~~دور صاحب یمین الملک میداتستند ، و این ثمرهآ نوباوه، غرس بستان کفایت
~~او
# ~~میشناختند،(ع)
# هر چند چنین نیست ولی میما نست !
# دیگر از موقوفات خداوند تر کان_انار الله برهانها- که درین سالافتاد1 باغ
# ~~فیروزی و شرب آن [است]، و آن یاغی است که دردشت حر کویه افتادست ، ودر
# ~~وی قصری عالی ساخته مقدر به سی [و شش هزار قصیه ، و کاریزی آب که در
~~میانه
# ~~دیهآ فرمیتن حومه می گذرد - که در قدیم این آب را آب و کهن جهودی
~~خوانده اند
# ~~و آین بر گنبد مرقد مدرسهآ مقدسه وقف کرده است . یا جمیع حقوق و مرافق
~~و
# ~~توابع ولواحق ، وقفی لازم مسجل محکوم .
# و شرط [477] فرموده است که بعد از گزارد حقوق و انصبا و تخم و آنچه
~~PageV01P244
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0327.png)

# ~~معهود و مر سوم است- منالات و اصابات آن منبر (؟)1 گردانند و هر سال شش
~~هز ارمن
# ~~گندم وشش دینا زر ر کنی به شش مرد صالح حافظ قر آن دهند تادر گنبد
~~مرقد،
# ~~شبانروزی ، په تلاوت قر آن مشغول باشند .
# وهر سال دوهزار من گندم و بیست دینار زرر کنی به دوشخص صالح دهند تا
# ~~به عمل فراشی در آن بقعه قیام نماید، ومبلغ پنج هزارمن گندم و صدوپنجاه
~~دینار
# ~~زر رکنی هرسال به پنج نفرغلام دهنداز جمله عتقاء2 واقفه - تقبل الله
~~متها - که به
# ~~زینت صلاح متحلی باشند ، چنانچه هریک را یکهزارمن وسی دینار نصیه باشد
~~-
# ~~تادر آن بقعه ساکن باشند ورسم خدمت به جای می آرند .
# وهرسال مبلغ صدو بیست عدد شمیع بدهند هر به سه شب یک عددشمع، تادر
# ~~گنبد مرقد میسوزند - قیمت هر شمعی نیم دینار زر .
# و هر سال مقدار صدو بیست من [478] روغن چراغ جهت روشنایی دیگر مواضع
# ~~می دهند .
# و هر روز بیست من نان و ده من گوشت ودانگ و نیم زر جهت بهاء هیمه و
# ~~وحوایج بدهند تا آن را ms223 طعام سازند و برسا کنان مدرسه صرف کنند - از
~~غریب و
# ~~بسوهی.
# و در هر شب آدینه دو دینار زر اضافت کنند تا در وجه شیریتی صرف کنند.
# و هر سال از متال این ضیعه مبلغ پانصد دینار زر ر کنی به سرتربت امام
~~اعظم
# # سراج الامة   رضی الله عنه فرستد وبه %~% دهند. 3
# وتولیت آن برای وی مفوض باشد تا آن را بر ده فقیه صالح وده نفرصوفی-
# ~~که در آن مزار متبرک ساکن باشد - صرف کنند : هریک بیست وپنج دینار .
~~وبه PageV01P245
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0328.png)

# ~~استفاضت واستماع چنان معلوم گشت که یرظهر وقف نامهآ باغ فیروزی شرط
~~فرموده
# ~~است  بعد از شرایط دیگر_ این حماعت مذ کور در گنید مرقدسا کن باشند وهر
# ~~سال   479 این مبلغ بدیشان دهند : آیتغمش - سریی و زن او آینجق ؟،
~~لاجین
# ~~سرایی وزن او ابصلی.، آیتمر_ وزن او ابصلی.، سنجر- خورحا وزن او کمسان،
# ~~بکلک - وزن او . . . . هریک نفراز غلمان مبلغ یک هزارمن گندم و مبلغ سی
~~دینار
# ~~زر ر کنی، وهریک را آز جواری پاثصد وچهل من گندم وییست دینار زر.
# وفرمود که هرسال از منال این موضع دوهزار من کندم به امام کمال الدین
# ~~مهذب ابن مظفر.... لعدل الشر وطی الوکیل دهند وبعد از اوبه اولاد
~~واعقاب اوانارالله
# ~~برهانها - چهار پاره دیه مفرداست در دشت آب ، قنات برجند1 قناه غلامان
~~دولت
# ~~آباد ، باحقوق ومرافق وتوابع ولواحق برین جماعت مذ کور ازغلمن وجواری
~~که
# ~~مفصل می گردد : 480
# اسامی غلمان، تتار : بلسان، حکاک،سودی - کرباف؟، شادی - کوفته گر ،
# ~~سنقر - بردی . ایبکر - علم جناح. ایتکین - زردوز، لاچین - مطبخی ، سنقر
~~-
# ~~طراری.
# اسامی چواری: سوگه، التون ، ایلخاتون ، مسحه (قبیحه؟) ، کمس (الایی).
# ~~ارسی ، کیج (؟)، کجکینه ، عاشورا ، قندر ، گیس ، التون (مطخی) ، طاوس ،
# ~~گسلی ، کجکنه ، املیجیجک (؟) ، الوس ، کمس (؟) آینه ، تر کمان ، التون،
# ~~کجکینه ، شیرین .
# و شرط فرمود که هریکی را از غلمان هرسال مبلق هفتصد وبیست من گندم
# ~~و مبلغ پانزده دینارزر بدهند، وهریکی را از جواری هرسال پاتصد من گندم
~~و مبلغ ms224
# ~~ده دینار زر بدهند - در نفس شهر بردسیر کرمان ، واگر[481 ازوظایف چیزی
~~PageV01P246
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0329.png)

# ~~فاضل آید مفوض به رای متولی است : اگر مصلحت داند به نسبت بر ایشان
~~تحصیص
# ~~کند ، واگر مصلحت داند به چیزی دیگر صرف کند . و تولیت این اوقاف مفوض
# ~~یه اولاد است . والله اعلم .
# دیگر از موقوفات او- انارالله برهانها ، آمش وبهر سلیمانی وصغبوجه- که
# ~~از معظمات دیه هاء رودبار ودیار جیرفت اند - مشهور ومعروف به اسم ومکان
~~مستغنی
# ~~از تحدید وتوصیف ، وقفی موید مخلدلازم محکوم مسجل .
# و شرط فرموده که هرروز صدمن نان به صدزن بیوه دهند- که ایشان را
# ~~متعهدی و قیمی نباشد .
# و هر روز- واگر متولی مصلحت سند- قراضهای رر، به ده یتیم دهند.
# و هرسال یک هزار من گندم به شخصی صالح - که ایتام را قرآن آمورد و
# ~~چرتی از ایشان طمع ندارددهند .
# وا گر چیزی در سر وظایف مدرسه و گنبد مرقد باید، از اینجابدهند - چنانچه
# ~~482 مصلحت باشد .
# وتولیت این وقف مفوض است به خداوندعالم صفوة الدفیا والدین پادشاه خاتون
# ~~طال الله عمرهافی السلطنة.

PageV01P247

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0330.png)

# سال ششصد وهفتاد وپنج
# واز آن جمله کشته شدن مبار کشاه نکودری است .
# ~~483 نام برولایت سرحد و حوالی نرماشیر زدند و تاختنی کرد و مالغی
~~چهاریای
# ~~پردلی ولاوری او باشد - گقت، بیت :
# # یکی داستان رد برین برپلنگ %~% که باشیر جنگ آورش خاست جنگ
# # مه نام ار بریزی رمن گفت خون %~% به از زند گانی به ننگ اندرون
# # چو کاهل شود مرد هنگام کار %~% از آن پس ناند چنان روز گار
# # چو مردم بدارد نهاد بلنگ %~% زماقه نگر دد ر و تار و تنگ PageV01P248
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0331.png)

# بگذاشتن که این دزدان مال مسلمانان بیر ندوزن و بچهآ خلایق آسیر گنند
# ~~و ما خایبا و خاسرا مراجعت نماییم - از طریق دلیری عظیم دور باشد و به
~~نامردی
# ~~نک نزدیک. پیداباشد که ایشان یرما چند بیشی داشته باشندوایشان را بارو
~~آوار
# ~~بسیار همراه است484 و ماجریده ایم و اسپان نیک داریم ms225 . آتشی عزیمتی بر
~~میباید
# ~~کرد و آبی با روی لشکر کرمان آورد و به عزمی درست ورایی صواب- بی توقف
# ~~وتخلف واضطراب - سردر پی ایشان می باید نهاد و ازپی ایشان بازنگشت و
~~میزد و
# ~~می خورد : یاهم آنجا سربتهیم ، یا سرایشان به خدمت سلطان بریم .
# قمامت لشکر برمردی وی تحسین کردندو به اتفاق گفتند سرما آتجاست که
# ~~قدم تو! قول و قرار آن است که ، تاجان درتن داریم وسربر گردن ، از خدمت
# ~~تو تخلف تنماییم وتابه جان بکوشیم . برین قول وقرار عنان عزیمت به راه
~~دادند.
# ~~چون به ریقان رسدند و تفحص حال ابشان کردند، یک شبانروز بیش پیشی
~~نداشتند.
# ~~از ریقان تا ردوماهی چهار منزل بود . ایشان دومنزل کردند: مزارع منزل
~~ساختند
# ~~و دیگر رود ماهی، شیانگاه که به رود ماهی رسدند[485] معلوم گشت که
~~ایشان
# ~~بامداد از اینجا روانه شدهاند . مساقت مسان ایشان با یک روز آمده بود.
# تمرملک فرمود که چهار پایان را سیر میباید کرد و براند . برامتثال اشارت
# ~~روان شدند و هم درشب به منزل حصار و کشیدند . چندان توقف نمودند که
~~چهار-
# ~~پایان جوبخوردند وهرچه مردان گزین بودند واسان نک ازپیش براندند . وقت
# ~~طلوع آفتاب، - که خورشید تابنده بنمود چهر ، به منزل و بنهآ ریگ رسدند
~~.
# ~~لشکریاغی سحر گاه از آنجا کوچ کرده بود . بدان عزیمت که آبخوار به سر
~~چاه
# ~~خر گاهی برند - چون دست قضا خیمهآ عمرایشان را طناب گسسته بود و باداجل
# ~~عبمود قامت ایشان راشکسته - اشکر کرمان بااملی فسیح ورایی نجیح، عنان
~~عزیمت
# ~~به دست باد پایان داده بودند و چون باد بر اثر ایشان میراندند . ایشان
~~چون به
# ~~نزدیک چاه رسدند، گرد لشکردیدند که چون ابرمترا کم [486] روی بدیشان
~~PageV01P249
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0332.png)

# ~~داشت . ایشان را دست ازکار وپای ازرفتار بازماند. مجال فروامدن ندیدتد.
~~چهار-
# ~~پایان را آب دادند . هرچه مردان کار وسوارآن کارزاربودند ، توقفی می
~~نمودند وبار
# ~~و آوار از پیش روانه کردند . در منزل شمیدر لشکرها را ملاقات افتاد .
~~صف ها ms226
# ~~بر کشیدند وروی به جنگ آوردتد واز چپ وراست نعرآ گیرودار سوران خاست.
# ~~نا گاه از مهب لطف الهی نسیم فتحی و زیدن گرفت و پرتوی از مطلع خورشد
# ~~نصر من الله رخ نمود . یکی ازسواران تر کمان که در خدمت تمرملک بودند -
~~اسب
# ~~را بر انگیزانید و تیزه بر کمر بند مبار کشاه زد واورا از اسپ جدا کرد
~~. ملک با
# ~~سواران به سراو تاختند . اورخ بگشاد وزنهار خواست و آواز داد که
~~مرانکشید که
# ~~من   سواران رادر کشتن او فتوری پیدا گشت . ملک بانگ بر سواران
# ~~زد که بکشید . بیت : [487
# # چو بدخواه پیش آیدت کشته به %~% و ما نیز از جنگ بر گشته به
# # به هتگام شادی درختی مکار %~% که زهرا آورد بار او روز گار
# # هر آن کو به بیداد جوید نبرد %~% جگر خسته باز آید و روی زرد
# ~~امر وز اگ او را امان دهد قرداکه او رابه خدمت پادشاهان برند تا هفتهآ
~~دیگر
# ~~ببینید کیشی بر بسته ومقرب و قربی خاص گشته ، اگر بروی سلام کنی به
~~کراهیت
# ~~جواب گوید وچون فرصتی یافت درحال بگریزد وبه خصمی ما و ولایت ما بر
~~خیزد
# ~~وچون دیگران مال خلق برد وخون مردم ریزد . درحال فروآمد و سراو را از
~~تن
# ~~جدا کرد . دیگران پشت بنمودند و روی به گریز آوودند . سواران کرمان
~~سردر
# ~~پی ایشان تهادند : بعضی را دستگیر کردند - روی حخنووب جان خلاص
# ~~ویافتند ، وبارو بنه همه ازایشان جاز گرفتدراسیران را خلاص داد.488
# واین فتح منسوب به تمرملک بود ودر آفاق و اقطار ولایت اگتشار و اشتهاری
# ~~یافت وپادشان ممالک تحسینها کردند .

PageV01P250

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0333.png)

# هم در آن مدت ناصر الدین دبیر اوکرل معاودت تموده بودوذ کراستحسان
# ~~من فتح که برزبان خاص وعام جریان است- در خدمت سلطان می کرد . سلطان را
# ~~عظیم موافق می آمد. اورا برین نوازشهاء بسیار فرمود وتختی جامهداد .
# وهم درین ربیع بود - درچهاردهم ربیع الاول ازین سال - که خداوند ترکان
# ~~شهر آرایی ms227 عظیم به کوش و نوش فرمود، و دو سرای بستان در ختکرد- که
~~منسوب است
# ~~به خداوندعالم صفوة الدنیا والدین پادشاه خاتون خلدالله ملکها - سنت
~~بطهر (؟)1 شاه
# ~~عظم قطب الدین والدتیا طغای شاه به جای آورد .

PageV01P251

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0334.png)

### | قفضةآ
# رفتن سلطان مظفر الدین به اردو اباقا خان
# وعزل خواجه شرفالدین حسن به وقت مراجعت
# ~~چایی دیگر به جای توانند آورد .
# ~~فرمود که بنه به صحرا برند. خداوندتر کان پیغام داد که ماراهم عزیمت
~~اردو مصمم
# ~~سلطان درچواپ گفت من عزمی کرده ام وفسخ میسر نمیشود و توقف را مجال
~~نیست
# ~~است می باید کرد، کس را باتومضایقت نیست ، چون باهم باشیم کارها بهتر
~~دست دهد PageV01P252
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0335.png)

# ~~وزودتر معاودت توان نمود . سلطان به هیچ گونه در کوی موافقت نیامد و
~~بدان
# ~~التفات تنمود و گفت : توقف من محال است، مرا هر آینه می بایدرفت،وروانه
~~شد .
# ~~بیت:
# تا بتواتی به عنف کم کوش %~% چون کار به لطف می بر آید
# بر قوت خود مساز تکه %~% رهوار سی به سر در آید
# در پای فتد زباد روزی %~% همچون کله آن که بر سر آید
# از حنظل و زهر کی توان یافت %~% نوشی که زشهد و شکر آید
# نهاد تاوی مراچعت کرد وحال لجاج واستبداد او در خدمت تر کان تقریر
# ~~کرد. خداوند ترکان از آن عظیم بر تجید و یقین دانست که او زا در آن
~~حضرت
# ~~کاری نرود. امااظهار نکرد. فی الجمله چون سلطان به اردو رسید [491
~~اختیاری
# ~~کرد که برود و شرف زمین بوس حاصل کند وپیشکش که برده بود به موقف عرض
# ~~رساند . اباقاخان در خشم شد و حفا گفت و اورا بر خود راه نداد و پیشکش
~~قبول نکرد
# ~~وفرمود که تو بی اجازت ترکان آمدهای، اکنون توقف می باید نمود تا تر
~~کان برسد
# ~~وحال شما معلوم کنم .
# سلطان دانست که بیتر کان آمدن خطایی عظیم بوده است واتدیشهای نا صواب،
# ~~واگر رضای اوبه احوال من ms228 مقرون نباشد مرا درین در گاه کاری نرود و
~~معاملهآ مرا
# ~~روز بازاری نباشد . از این سفر و حر کت به غایت پشیمان شد و بر آن
~~طایفه که این
# ~~رای زده بودند خشم گرفت و جفاهای بلیغ گفت - چنانچه همه در مقام تحیر و
~~تفکر
# ~~افتادند .
# خداوند ترکان به فراست پادشاهانه بدانست که کو کب نهضت اودر چه و بال
# ~~است وحال و کازاو در در کهآ نکال، از آنجا که شفقت و مرحمت وی بود -
~~ساختگی
# ~~سفر اردو[2392) بفرمود و بعدازیک ماه از شهر بیرون شد .
# چون خبر وصول خداوندتر کان به حضرت اردو شایع گشت ، خداوندپادشاه
~~PageV01P253
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0336.png)

# ~~سلطان وبزر گان در گاه همه رسم استقیال به جای آوردند و در تعظیم و
~~تفخیم مو کب
# ~~او به اقصی الغایة برسیدند ، وصاحب دیوان برقاعدهآ معهود رسم تهنت وصول
~~به
# ~~تقدیم رسانید واستفسارها کرد که : مگرغیاری برحاشیهآ سرادق عزت نشسته
~~است
# ~~که درین هنگام تشریف داده ؟
# خداوند ترکان هیچ گونه اظهارر نجشی ننمود ودرین معنی لم و کیفی نفرمود،
# ~~و شاه سلطان ازخوفه و خجالت چنان بود که مجال عذر و پوزش نداشت .
~~خداوند
# ~~پادشاه را وسیله وشفیع ساخت و انواع تواضع وتدلل پیش آورد . و به أیمان
~~غلاظ
# ~~مؤ کد کرد که بعد ازین،سر از ربقهآ طاعت و تباعت خداوندتر کان بیرون
~~نیاوردواز
# ~~امتثال وانقیاد اوامرو نواهی493] وی در نگذرد .
# دراثناء این که خداوندتر کان تازه برسر رضاآمده است و عذر قبول کرده ،
# ~~مکتوبات نو بسند گان دیوان به خدمت خداوندتر کان رسد - سراسر شکایت
~~خواجه
# ~~شرف الدین حسن و تغلب او که تمامت مالدیوان در تصرف گرفته است وپناه
~~باخدمت
# ~~مادر سلطان برده_ ومادرسلطان صاحب یمین الملک وبهاءالملک راخوانده و
~~تهدید
# ~~و وعید بسیار کرده وایشان را رنجانیده وجفاهای بلیغ گفته .
# خداوندتر کان چون نامهآ نو یسند گان دید و مداخلت مادرسلطان در کاو دیوان
# ~~شنید ، عظیم متغیر گشت و جراحت آن آزار تازه شد و ms229 انواع رتجش بی اندازه
~~.
# ~~نویسند گان نوشته بودند که اگر شرف الدین در کار دیوای مداخلتی داشته
~~باشد
# ~~نگذارد که دیگران راکاری رود ، و هیچ وجه بادیوان بزرگ نگذارد . سلطان
~~چون
# ~~اثر تغیر خداوند 4941 ترکان دید از کیفیت آن استفسار نمود . جماعت
~~نزدیکان
# ~~سلطان در خدمت تقریر کردند که مادهآ نزاع ، شغل وکار شرف الدین حسناست،
~~و
# ~~چون اوکار ملک به بکیارگی به دست فرو گرفته بود و دیکران را برطاق
~~تعطیل
# ~~نشانده ، تاج الدین ستلمش نیز با اوعبار اخلاص نگردانده بود و زلال
~~صداقت به
# ~~لجاج عداوت بدل کرده - خواص سلطان را بر آن میداشت که تقریرمی کردند که
~~PageV01P254
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0337.png)

# ~~این زمان صاحب یمین الملک ظهیر الدین به یکبار گی روی اخلاص بدین در
~~گاه
# ~~آورده واین جتاب راقبلهآ اقبال خود کرده و کمربند گی برمیان جان بسته
~~وروزو
# ~~شب بر درامتثال اوامر ونواهی نشسته ، واین مثل سایراست که گفتهاند :
# خاک بینی ز کعب تا زانو %~% خانهای را که دوست کدبانو
# اکنون مصلحت در آن است که زیور شغل از شرف الدین فرو گشایند951
# ~~واو را در خانهٔ‌ عزل جای فرمانید ، ورضاء خداوند ترکان به دست آوتد ،
~~وتمامت
# ~~کار دیوان با صاحب یمین الملک گذارند تا مواد خلاف و نزاع از میان
~~مرتفع
# ~~گردد.
# سلطان تیز این سخن به سمع رضا اصغا فرمود وبرین رای و تدبیر موافقت
# ~~تمودو گفت که چون ما به سرحد ولات رسیم ، تاج الدین ستلمش ازپیش برود
~~واو
# ~~را بکیرد و باز دارد تا خداوندخاتون بحث کاراو بفرماید . درخدمت تر کان
~~تقریر
# ~~کردند که اندیشه این است ، خداوند تر کان را این رای ملایم افتاد و
~~برین جمله
# ~~مقرر گشت و خداوندتر کان با سررضا آمد واز طرفین صفایی حاصل گشت و غیار
# ~~آزار و دل ماند گی ازمیان بر خاست، چون کارها بروفق دلخواه ساخته شد و
~~اجازت
# ~~مر اجعت حاصل آمد، به اتفاق ، روی باز دارالملک نهادند .
# چون به سرحد ms230 ولایت رسیدند و فرستاد گان 4961 به مژد گانی به شهر
# ~~فرستاد ، اکابر دارالملک به عزم استقبال متوجه منازل ومراحل گشتند .
~~خواجه
# ~~شرف الدین نیز برقاعدهآ معهود بر آیینی محتشمانه عزم استقبال کرد - از
~~احوال
# ~~وقت وتغی خواطر پادشاهان غافل، درمنزل خنامان، (1) متعلقان وخدم خواجه
~~شرف
# ~~الدین درموضعی که رسم بود خمهآ او زدند. چنان استماع افتاد که فراشان
~~صاحب
# ~~فخر الملک، آترابر کندند و بینداختند. خواجه شرف الدین چون خواری بدین
~~گونه PageV01P255
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0338.png)

# ~~از متعلقان شرف الدین به شهر نرود . روز دیگر خود کسان تاج الدین ستلمش
~~،
# ~~شرف الدین را بردند به شهر ، ودرخانهٔ‌ تاج الدین ستلمش بازداشتند ،
~~اما زیادت
# ~~عنفی وزجری دربابوی تقدیم نمیافتاد . چه سلطان باوی قهری جبلی وغضبی[
~~497
# ~~دلی نداشت ، وخداوندتر کان نیز- جهت رعایت حقوق قدیم - هم درپی ایذا و
~~آزار
# ~~اوتبود . غرض اصلی ومطلوب حقیقی عزل وی بود و عدم تعلق اوبه کار دیوان.
~~و
# ~~چون او را به خانهآ تاج الدین ستلمش بردند، اومنزل ومقامی وجای سکون و
~~آزامی
# ~~برساخت واستادان گلکار واسباب وادوات عمارت ساخته کرد ، و آغاز عمارت
~~نهاد ،و
# ~~خاقهآ برون ستلمش وخانهآ اندرون پسر مهتراو- امیر محمد - ازبطین ودروطا
~~بق هیچ
# ~~سچمز مهمل تگذاشت وهمه را تمام عمارت بازداشت، وتمامت خانهآ او وسر ان
~~را
# ~~بل حواشی واتباع را- رواتب ووظایف معین متقن 1 (؟) مهیا و آماده کردهٔ‌
~~وهر
# ~~روز به دو وقت در آنجا سفره می تهاد و همگنانرا طعامی عام میداد .
# ومدت مقام اودر آن جای هفت هشت ماه برداشت . وجمال محمدمختص 2
# ~~که و کیل و کار گذاراو بود حکایت می کند که درین مدت گرفت و گبروحبس
# ~~واطلاق او با اخراجات دیوان و رشوت[498 ] وخرج مؤکلان ، مبلغ سی چهل
# ~~هزار دینار تلف شده بود . بعداز آن اجازتی یافت که باخانهآ خود شود .
~~وچون باز
# ~~خانهآ خود شد ، مردم را به تردد به نزد وی منع هی کردند، او در آن مدت
~~درخانه
# ~~فشسته بوده وسی پاره ms231 مصحف نوشت، تادیگر یاره خداوند تر کان او را به
~~خدمت خاص
# ~~خود برداشت .
# وهم درین سال ششصد وهفتاد وپنج بود که اکابرعلماء ماوراء النهر ، خطهٔ‌
~~PageV01P256
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0339.png)

# ~~کرمان را به چمال خود زیب وزینت دادند ودرین دیار اساس درس وفتوی
~~تهادند :
# ~~رأس ورئیس انشان ، صدران امامان معظمان مفتان ، تاج الشریعة وبرهان
~~الملة و
# ~~الدین ، برهان الشریعة ؛ وامام عالم فاضل مفتی علامه اعلم علماء ماوراء
~~النهرحافظ
# ~~الملة والدین النسفی . خداوندتر کان ایشان را در مدرسه مقدسهآ اجلاس
~~فرهود و
# ~~تدریس مدرسه به ایشان حواله کرد . و مثالی اصدار فرمود در باب صدر امام
~~تاج
# ~~الشریعة، وتولیت مدرسه499آ مقدسه به وی مفوض گردانید، و سلطان مظفر
~~الدین،
# ~~برهان الشریعة را ارتباط فرمود، واز وی استفادات علمی حاصل می کرد ،
~~ودرسفر
# ~~وحضر باخود میداشت .

PageV01P257

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0340.png)

### | 2
# قصه بی ادبی ها وبی رسمیها
# که خواص سلطان مظغرالدین اساس نهادند
# ~~و جود طایفهای از شاطین انس و عفاریت بشر- که از مفسدت ایشان ددان
~~خوتریز
# ~~درخطر بودند و دیوان فتنه انکیز بر حذر - بیت :
# ~~نه از خلق شرم و ته ترس از خدای
### | همه دیو زا دل %~% یدی رهنمای
# ~~گرفته همه خوی و طبع ددان
### | چو دیوان گریزنده از بخردان
# ~~ایاب افتاد که واهی تراز هوای صیان وبی ثبات تراز ابر تابستان کشت .

PageV01P258

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0341.png)

# ~~که : وای دل وای جامه ! وهر روز برسر بازاری ودرمیان شوارع عوام علی
~~ملا الناس
# ~~فسادی آشکارا می کردند وزحمتی به سر خاص وعام و شریف ووضیع می آورد . و
~~بر
# ~~آن افعال مذموم وحر کات تامعلوم درغایت سماحت و نهایت قباحت جملهآ مردم
~~این
# ~~خطه ازغریب وبومی وترک و تازیک انکار می نمودند و ضرائب(1) شیم ولعن
~~درذیل
# ~~وذبا به آن مفزودو به این [ شآمت  خصال و ردائت افعال ایشان ، سلطان
~~مظفر الدین،
# ~~از[501 ]غایت جانیداری و کم آزاری، چشم اغماض فرومی خوابانید و به منع
~~وزجر
# ~~ابشان مثال نمیفرمود . وخواص حضرت خداوندتر کان درخلوت ، بعضی از طریق ms232
# ~~مطاسه وبعضی برسبیل ملامت ، می گفتند که بر خداوند تر کان ردع ومنع
~~ایشان
# ~~واجب است وقهرو عنف ایشان لازم . اما خداوند تر کان از فرط دلداری و
~~وفور
# ~~محافظت جانب شاه سلطان، سایهآ التفات بر آن نمی انداخت واین حکایت به
~~سمع خود
# ~~راه نمیدادتا به جایی رسید که این مخموران شراب لهو ومغروران سراب سهو،
# ~~پای تجاسر فراپیش نهادند ودست تطاول به بی ادبیهاء دیگربر گشاد .
~~محمودستلمش
# ~~که در عرصهآدیوان، اکوان را اسب ورخ نهادی و در بساط ددی ببر بیان
~~راداوفره
# ~~دادی [و] درپانهآ (2) بد کرداری سر نفراین عفاریت بود و در معر کهآ
~~فتنه انگیزی
# ~~سرخیل این طواغیت، شبی به مرحله مشیز - درغلواء مستی و منتهای بی خبری
~~.
# ~~شمشیر[502 کشیده بودودرمقام دعوی به خدمت سلطان ایستاده که اگر فرمان
# ~~دهی سر [.0. ن (3) سرورتر نیست به پایه تخت تو آرم - و نام تر کان بر
~~زبان
# ~~رانده هر چند   (4) و بیان ازین گفتار از حضرت یزدان رخصت تمی یابد و
# ~~چان سخن گوی بدین مقول اجازت تمیدهد - اماجهت بیادبی این گروه درعبارت
~~PageV01P259
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0342.png)

# ~~و کتامت می باید آورد. لسکن فضل آفرید گار بر آن بود که همچنانکه قلاع
~~سبع شدآد
# ~~از مکامدمهآ دهآ شیاطن در مح وسهآ امان است ، سرداق حشمت خداوند
~~ازشراین
# ~~عفاریت در کنف حمایت وسد عصمت یزدان بود و مهایت وساست شاه سلطان شهپ
# ~~الثواقب بی اثر، ایشیاطین بر دفعوردع ایشان روان ، والاهر تهور وتهتک
~~که درخاطر
# ~~اندیشه بگذرد و در تصورفکرو رؤبت آید از طبع و طینت آن عقاریت توقع می
~~توانست
# ~~داشت [503] و شبی دیگرهم در آن نزدیکی که پر تو آفتاب عقل از و درغایت
~~بعد
# ~~بود وظلمت شب سکر پردهآ حا از پیش لعب باصرهآ شاه سلطان برداشته بود ،
~~واورا
# ~~از حرم حرمت عقل وتمیز بیرون گذاشته ، که ، بیت :
# تار یکی شب پردهآ رسوائی هاست .
# خداوتد تر کان رادر موقف تکلیف داشت که ترا از مسند عزت و عصمت ms233 بر می
~~باید
# ~~خاست وما ما،دومجلس هزل ولهوبتشست ، و به دستان سازی ناسازما،پای مسرتی
~~(1)
# ~~بکوقت و آستسنی که غلاف سخا ومروت است چون اکمام ریاحین به یاد لعب این
# ~~مالاعین بیاید جنباتد .
# از آنجا که کمال کیاست خداوندتر کان بود ، بیت :
# # ز روی خرد ژرف (2) چون بنگرید %~% جهان در کف دیو واروته دید
# گفت اگر دست به آستن عنادو خلاف بیرون آرم و کوه وار پای قرار و
# ~~نشست بقشارم وپای در دامن سکوت کشم وزمین ثبات [504و وقار ازدست ندهم،
# ~~شابد که قاعدهآ اکید حشمت ومکنت واساس وبنماد محکم مادر قرزندی وتریست
~~،
# ~~چون شرار آتش درمنه ، کاه واربه یادفنا برخیزد و آب جاه و حرمت درخاک
~~اتلاف
# ~~و تضییع ریزد . آن کوه شات و وقار، بی درنگ، چون باد سبکبار از چای
~~نشست
# ~~برخاست و آستین چون سر[و] در جنبانیدو گفت ، بیت : PageV01P260
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0343.png)

# # تو سرو روانی و سخن پیش توباد %~% می گویم و سر مه هرره هی جنباکی
# وایستاده روی به حاضران مجلس آورد وزبان گفتار به موعظه آراسته کردو
# ~~و گفت که خدمت سلطان کردن از من پیاموزید و ببینید که من با کمال حقوق
~~مادرو
# ~~فرزندی چگونه بر در امتثال اوامرو نواهی او ایستاده ام و چشم و گوش بر
~~راه فرمان او
# ~~نهاده ، وشاه سلطان واتباع اورا به انواع لطف ونوازش تسکین داد و در
~~میانه فرصتی
# ~~نگاه505 داشت وروی عزیمت به سیر جان تهاد .
# چون خطه سیرجان مر کز اعلام ظفرتگار گشت پیغام یه شاه سلطان
# ~~فرستاد که ما را عزیمت اردو مصمم است. اگر آن فرزند موافقت
# ~~می نماد در مصاحبت ، احرام حضرت اردو بتدیم . چون این پیغام به حضرت
# ~~شاه سلطان رسید، خواص حضرت جون کبوتران وحشی در مضطرب اضطراب افتادند
# ~~وچون خران اهلی (؟) درخلاب تحیر بماندند. هررمان روی رای یه چهتی دیگر
# ~~می کردند و اندیشهآ دیگر پیش خاطر می آورد . چون شاه سلطان دید که همگی
# ~~اهواء و رای ایشان ms234 برسکون مقصور بود وازحر کت وسفر نفور ، وای سلطان
~~نیز یر
# ~~آن مو افقت نمود ، اما فرستاده را باز گردانید و در جواب گفت که اندیشه
~~آن است
# ~~که در بند گی احرام حضرت اردو بندیم . انشاء الله توفیق رفیق طریق
~~باشد[506
# ~~گر توقفی باشد احرام خدمت یسته شود، ودرحضورفرستاده ، اختیار حر کت روز
# ~~دوشتمه کرد. و چون فرستاده مر اجعت تمودباز روز آدینه انداخت . فرستاده
~~چون در
# ~~سیر چان به حضرت خداوند تر کان رسدواز کیفیت احوال انهاء کرد. چون
~~حکایت
# ~~عزیمت حر کت از دوشتبه به آدینه انداختن به سمع خداوند تر کان رسید
~~دانست
# ~~که اورا رای آمدن نیست وسکون برحر کت و حضر بر سفر ترجیح داده .
~~باحاضران
# ~~فرمود که او نخواهد آمد - وهمچنان بود که درجام جهان تمای ضمیر منیر
~~وخاطر
# ~~عاطروی روی می نمود .
# دراواخر صفر بود ازسال ششصد وهفتادوشش ، مانهآ تابستان ، که رایت اعلی
~~PageV01P261
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0344.png)

# ~~خداوندتر کان متوجهآ خطه سیر جان گشت . فی الجمله ساختکی سفراردو
~~بفرمود
# ~~وروانه شد ، و آن سفر وغیبت مدت یک سال و کسری507 برداشت ، ومجادله و
# ~~منازعتی که مان اباقاخان ومنکو تمرافتاد ، بر کنار رود کر ، درین تاریخ
~~بود. و
# ~~آن واقعه ای هایل وفتنه ای پرخسر بود که از اندیشهآ آن زهرهآ شیران آب
~~می شد و
# ~~خون درتن لیران جهان شاخ بقم می گشت.
# و معتمدان رواة که حاضران آن معر که بودند حکایت می کردند که بعد مسافت
# ~~میان دولشکر زیاده ازسه روزه راه نمانده بود ، و آن دولشکر بودند که
~~عددایشان
# ~~ازحد حصرو احصاء تجاوز نموده بود ، و از مراتب ومدارج کثرت چیزی بر آن
# ~~فزوده، وابلحمان سخت گفتار - بردیوددان باد رفتار- بتواتر و توالی
~~درراه ترددو
# ~~وتشدد ، وازچهت جنگ وجدال و کشش و کوشش و تعیین زمان ومکان گوی سخن
# ~~درمیدان ، وطایفهای از اهل قلم وطیقهآ کتبه که همواره درفراش امن غنوده
~~بودند و
# ~~برخوان و آش [508] خصب آسوده ، از خوف مصادمهآ آن ms235 دولشکر قرار و آرام
~~از
# ~~ایشان رمده ولذت خواب وخوربرایشان شوریده، شانر وزی بر سجاده تعید ،
~~مصاحف
# ~~قر آن درپیش نهاده بودند و دست وزبان به تضرع ودعا بر گشاده ، واز کثرت
~~خلایق
# ~~وانبوهی مردم در آن لشکر گاه غلایی نیز روی نمود و تنگی قوت در افزود .
~~بازی
# ~~کج روز گار به امتحان، لباس خوف وجوع بر روی کارایشان پوشانید و ایشان
~~را از
# ~~فقدان تعمت امن وخصب بیا گاهاند . فضل عمیم ولطف قدیم آفرید گار تعالی
~~شأنه
# ~~وتوالی احساته- که درهمه احوال عموم بند گان رااز عالم ونادان و کافر
~~ومسلمان
# ~~حارس وحامی است - ازپس پردهآ غیب ومکمن غرایب صنع اعجوبهای بیرون آورد،
# ~~که ازروی ظاهر فسادی میتمود - اما از راه معنی به حقیقت صلاحی 509 بود،
# ~~ییت :
# سر رشتهآ غیب ناپدیدست %~% بس قفل که بنگری کلیدست
# عسی أن تکرهوا شسئا و هوخیرلکم وعسیان تحبوا شیئا وهوشزلکم، نا گاه
~~PageV01P262
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0345.png)

# ~~درصمیم زمستان که آفتاب در بروج جنوبی بود واقتران (1) زحل بدان پیوست
~~،
# ~~بخاری شمالی متصاعد شد و از برای کشف ، متراکم گشت و برقی آغاز نهاد که
# ~~تمامت زمین از کوء وصحرا ومردم وچهارپای دربرف نشست ، بیت :
# روی رمین ر خردهآ کافور شد نهان
### | وز ابر تیره روی بپوشید آسمان
# چشم فلک ز کو کبهٔ‌ برف شد سپید
### | گوش چهان ز زلزلهٔ‌ باد شد گران
# دلهاء خلق گرم بد از تف خوف و جوع
### | افلا کشان مفرح کافور داد از آن
# چناتچه تمامت چهار پایان لشکر طرفین از مرا کب و حمولات در زیربرف
# ~~هلاک شدند و خاص و عام مردم با تمامت آلات و ادوات سفربی چهار پای بر
~~زمین
# ~~بماندند و همه مردم را پای از رفتن و دست از گرفتن باز 510] ماند و از
~~بیم
# ~~جنگ وجدال و قهر و قتال در منزل توقف و مسکن تخلف قرار گرفت و اگرچه
# ~~از آن سرما و یارتد گی زحمت فراوان و مشقت بی پایان و زیان ms236 هاعگران به
~~مردم
# ~~رسید ، اما به حقیقت فایدهای عظیم د منفعتی جسیم بود که خداوند سبحانه
~~و تعالی
# ~~به حکمت بالغ خود بساخت وصنعی چنان لطیف در صورت قهری چنین کشف
# ~~بیرداخت و به واسطه آن حادثه که واقع شد ، هریکی از پادشاهان با سپاه
~~وخشم
# ~~خود متوجه مواضع و مراتع گشتند، و آن فتنهآ هایل و واقعهآ دلگسل زایل
~~گشت.
# چون سلطان رییع بنیاد عدل و داد بنهاد و جهان خراب به فر معدلت خود
# ~~آباد کرد،
# گل از نسیم صبا کرد پر ز زر دامن
### | گل از سرشک هوا کرد پر گلاب دهان PageV01P263
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0346.png)

# زبس کهرنگ به کهسار بر گ لاله چرد
### | چو بر گ لاله شد آن رنگ شیر دریستان
# تجار به انواع دواب از طرفین در رسیدند و بزر گان ابا قاآن [511
# ~~به مواضع روان کردند تا مراکب و حمولات بیاورند . تا از آن اما کن و
~~مساکن
# ~~نقل و تحویل کردند . چون خداوند تر کان اجازت مراجعت می خواست . فرمان
# ~~ایاقا آن بر آن منوال تفاذ یافت که نمهآ ولایت و رعیت و سپاه وخشم و
~~خول و خدم
# ~~تر کان را باشد بی مداخلت.... ومواضعه خداوند تر کان مراجعت نمود
~~وجماعت
# ~~کته در راه به فرض و تقدیر تحصیص و تعیین ولایت می کردند ومحصول وموجود
# ~~آن مقاس وتخمین برمی آورد .
### | [قصه]
# قصهآ احوال سلطان مظقرالدین در غیبت خداوند تر کان، وذ کر وقایع
# ~~که در آن مدت سمت ظهور یافت . اول حال آن بود که از رفتن تر کان و
~~ماندن
# ~~او در دارالملک پشیمانی روی نمود و از آن سب پیوسته حزنی و ملالی
~~درخاطرو
# ~~ضمیر وی بود و وحشتی و نفرتی از حکم پادشاهی و ملک و جهانداری در طبع
~~او
# ~~[512] با دیدار آمده و زود خشم و کم تحمل گشته ، و بیشتر اوقات آن پودی
~~که
# ~~باورچیان، آش بار گاه فرو چیدندی و مردم در انتظار می بودندی ms237 و
~~باورچیان
# ~~اعلام و انهاء می کردندی - عاقیت آن بودی که خود به آش حاضر نشدی
~~وقرمان
# ~~دادی که باورچیان و ملکان آش بدهند ، و چاوشان مردم را روانه کتند . و
# ~~خواجگان و اصحاب دیوان را می فرمود که در مسانهآ روز با خانهای خود
~~نروتد ،
# ~~و هم در دهلیز سرای کار مردم گزارند و حساب عمال و رعایا هم اینجا
~~بکنند ،
# ~~و خواص و قرچیان هم فرمان یود که با مسا کن و منازل خود نروند و در
~~سرای
# ~~خاص و بار گاه می باشند، و او نیز به نفس خود رسم تردد نمودن از میان
~~بر گرفته
# ~~بود و بیشتر درسرای خاص مجلس و محفل می فقرمود . و درین وقت مؤانستی
~~عظیم
# ~~با شاه معظم غیاث الدین سیو کشاه می نمود و او را شانروزی 513 ] ملازم
~~حضرت PageV01P264
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0347.png)

# ~~خود می داشت ، و منصبی قریب به سفالدین حجا ؟ خاتون ؟ 1 داده بود،
~~وبیششر
# ~~حجابت به وی میفرمود. و از وزراء صاحب بمین الملک درمسندسادت یود، وحل
~~و
# ~~عقد کار دیوان به وی حواله ، و اصحاب تشان دیوانی خواجه بهاء الملک
~~وصاحب
# ~~فخرالملک.
# و از خبرهاء غریب - که در آن وقت سمت ظهور یافت و ذهن وفکرمردم
# ~~به تحقیق آن میشتافت وغور و عمق آن بر اکثر خلق پوشیده و هیچکس بر
# ~~کیفیت آن به حققت اطلاع نداشت - گرفتن و بازداشتن تاج الدین ستلمش
~~وپسران
# ~~بود که سلطان مظفر الدین با کمال ذ کاء و قریحت که داشت به نظر
~~پادشاهانه و
# ~~خسروانه چشم بر احوال وقت و گردش روز گار گماشت و به نور یاطن میدانست
# ~~که پادشاهی چون تر کان مقبول القول و ناقذالحکم در حضرت اردوست - با
~~وفور
# ~~امکان و تمکین که اوراست- و ازینجا با عدم رضا روانه شده و بی حصول صفا
# ~~روی[514] به راه داده، وما وثایق قول و قرار چون بیوت عنکبوت برهم
~~گسسته ایم
# ~~و عهود و ایمان استوار چون قنینهآ ms238 زجاج بر سنگ استبدادو لجاج شکسته .
~~اوچون
# ~~صورت جال و مضمون اقوال و افعال ما ، در آن حضرت ، شرح دهد و عراضه این
# ~~عوارض و اعراض بر طبق عرض نهد ، هر آینه همگان غایلهآ جرم وجنایت بدین
# ~~طرف حواله کنند و زبان ملامت و استدراک بدین جانب دراز گردانند ویقین
~~واثق
# ~~است و رحیاء صادق که حملهآ ملتمسات و متمثات مر حسب دلخواه و وفق آرزوء
~~او
# ~~معطوف ومبذول باشد وعقدهآ هر مشکل که او را در راه فکرت اقتد محلول
~~گردد،
# ~~وعاقیت کار وخاتمت کار مابدان سرایت کند که یا رقبهآ حریت و آزاد گی
~~بنده وار
# ~~در ربقهآ طاعت و قلادهٔ‌ تباعت ایشان باید داد و بار تحمل خواری برپشت
~~انقیاد و
# ~~امتثال باید نهاد وعزیزی ملک مصر پادشاهی به تمن بخس مساید فروخت 515
# ~~و یا مهاجرت زن و فرزند وخویش و پیوند و مفارقت ملک و ولایت و سپاه
~~ورعیت PageV01P265
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0348.png)

# ~~اختیار باید کرد و روی بیچار گی به راه غربت و آوار گی آورد_ و این
~~همهو بال
# ~~و لکاع ونکال جز ثمرهآ شر و شومی ونتیجهآ جهولی و ظلومی ستلمش وپسران
# ~~نسست - و آن را یهاء ناصواب که ایشان در تقریر امور زدهاند وقانون های
~~بیحساب
# ~~که دو معاملهآ جمهور نهاده اند و آن قصدها که درباب استهلاکو استیصال
~~مسلمانان
# ~~می کردند و آن عنابتهاء نوازندهآ بی استحقاق که در تربیت و تقویت
~~ظالمان و
# ~~مفسدان می نمودند، و از اندیشهآ مکافات و ترس ایذاء ایشان ، هیچ آفریده
~~- از
# ~~صغار و کیار - کردار ایشان درمحاذات آیسنهآ رأی ما نداشتند و مقامات شر
~~وقساد
# ~~و ظلم و بیداد ایشان بر مشکاة مصورهآ ما عرض نکردند تا ما دست تطاول و
~~تسلط
# ~~ایشان بر گردن سر افرازی ایشان بستیمی[16دد] و سخن هاء غرض آمیز و
~~مکرهاء
# ~~فتنه انگیز در کام زبان درازی ایشان شکستمی،
# مرد را ره زن یقینها باشد %~% هر قریتی که دون دین ms239 یاشد
# هر کجا داغ بایدت فرمود %~% چون تومر هم نهی ندارد سود
# تا فضل الهی وکرم ربانی منهیان کشف و مخبران الهام را بر انگیزاند
# ~~که از قبح سیرت و سوء سریرت ایشان اعلام کردند و افعال مذموم و حر کات
# ~~نامعلوم ایشان با ما نمودند . والله یهدی من یشاء الی صراط مستقیم . و
~~بدین شکر
# ~~حضرت ایزدی عم نواله وجل جلالآه، آناء اللیل واطراف النهار، می گزاریم
~~و
# ~~سیاس این لطف و موهبت می داریم که ما را بدین خیر کبیر و ثواب کثیر
~~وهنموتی
# ~~کرد و از ظلمت شب شیهت ، به واسطهآ به تیاشیرصبح هدایت، بیرون آورد
~~واخلاق
# ~~و افعال ایشان چون آفتاب برما روشن گرداتید و توفیق کرامت کرد تا ایشان
~~را
# ~~در بیغولهآ عذاب لامساس حس فرمودیم [518 ] و زیب و زیور اختصاص و قربت
~~و
# ~~حچابت از ایشان فرو گشود . وهرروز از مصاحبت ایشان نفورترمی گشت ،
~~وایشان
# ~~را از خدمت خود دورتر میداشت تا روز گار خریف به صمیم زمستان رسید
~~ولشکر
# ~~سرما طناب خیام برد بر اطراف کوه و صحرا کشید. ییت : PageV01P266
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0349.png)

# چو کوس رعد فرو کوفت لشکر آذر
### | سپاه باغ به یکبار گشت زیر و زبر
# هوا ز ابر بر افکند نیلگون برقع
### | زمین ر برف بپوشید سمگون چادر
# لشکر یاغی برقرار معهود وسنن مألوف از منازل و مراحل خود به عزم
# ~~تاختن کرمان روی به راه دادند . از خطهآ سجستان به اخیار و انهاء خروج
~~ایشان
# ~~قاصد روان گشت و ازعقب ایشان لشکر پاغی روانه شد، و بی درنگ در نواحی
~~بم
# ~~ونر ماشیر ریختند و دست تعدی و تطاول به غارت و تاراج دراز کردتد.
# چون خیر به دارالملک رسید [519] سلطان بزرگان مملکت و اصحاب
# ~~رای را - چون امیر بزرگ عضدالدین امیر حاجی و دیگر اکابر دولت از ملوک
~~و
# ~~صدور - احضار فرمود و بحث بیرون شدن و جنگ کردن و نشستن و در بندان
# ~~دادن و لشکری فرستادن ms240 ، یا به تفس خود متوجه ولایت جروم گشتن در کنجاج
# ~~و شوری افکند. چند روز درین به سر بردند . عاقبت رای بر آن قرار گرفت
~~که بر
# ~~مقسم ... فرمیتن مخیم منصور سازد و بزر گان لشگر هر کس برجای خود در آن
# ~~حوالی فرود آیند.
# برین رای ، سرادق سلطنت بر موضع معین بردند و هریک از ملوک درمقام
# ~~معلوم خود جای گرفتند ، و دوسه بهادر کار دیده گزین کردند و برصوب بم
~~روان
# ~~کردند تا خبر گیری بکنند و جای بازداتند. سلطان درین حالت خواست که
~~لشکر
# ~~را به مالی خوشدلی دهد تا اگر به مقاومت خصمی ایستاد گی باید نمود ،
~~ایشان
# ~~را دلگرمی [520 باشد . صاحب یمین الملک وبهاء الملک را احضار فرمود و
# ~~حجاب را بر ایشان فرستاد که سی هزار دینار زر جهت ساختگی کارلشکر تر
~~تیب
# ~~می باید داد .
# خواجگان در توجیه آن تأمل کردند مالی برولایت باقی تبود و ایشان دست
~~PageV01P267
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0350.png)

# ~~تصرفی بر خزاته نداشتند. اقدیشهآ قسمتی در تصور آوردند و مالی از
~~متمولان و
# ~~منعمان ولایت درحساب گرفتند و کسفست آن حال انها کردند. سلطان در خشمشد
# ~~و بیرون فرستاد و به لفظی سمج پیغام داد که من این مال از شما می خواهم
~~و شمارا
# ~~از خاصهآ خود این وجه می باید ساخت و دفع و تعویق اندر آن نمی باید
~~انداخت،
# ~~و با خدمت بار گاه نمی باید آمد تا آن وجه ساخته گردد.
# ایشان باز سرای شهر صاحب یمین الملک نشستند و به ترتیب آن مشغول
# ~~گشت . چون قدری از آن ساخته کردند به واسطهآ شفعا عرضه داشتند که مایهآ
# ~~یسار و استظهار 521] ما ازین قاصر است و این بارتکلیف، زیادت از قوت
~~تحمل
# ~~یاشد . چنان استماع اقتاد که برتنصیف مقرر گشت.
# هم درین دو روز خبر گیران مراجعت نمودند و تقریر کرد که کما بیش
# ~~دوهزارسوار از ناحیت شق [بم؟] - برداه پل قرصوب گذاره کردند و روی به ms241
~~حوالی
# ~~جیرقت آورد.
# جماعت حشم ترا کمه که در جیرفت بودند، چون این خبر شنودند به حصار
# ~~قمادیر متحصن شدند و زن و بچه و بار و بنه وچهار پای به حصار تقل کرد،
~~و خود
# ~~کمانها به زه آورد و دریس دیوارهاء حوالی حصار کمین ساخت- براندیشهآ
~~آنکه اگر
# ~~سواری چند بر عزم تاختی روی به حوالی حصار آرند جماعت کمانداران ایشان
# ~~را به تیر از حومه وحوالی حصار دور دارند .
# لشکر باغی چون به نزدیکی حصار راندند بر حوالی آن چالشی کردند و
# ~~تیری چند بر یکدیگرانداختند ولختی یه تیر خسته شدند . چون زخم تیر[522]
# ~~تر اکمه دیدند، دانستند که از ببکار ایشان جز هلاک مرد و مرا کب حاصلی
~~دیگر
# ~~شاشد. متفرق گشتند و روی به رودبار نهادند، و علی الرسم چهارپایانی که
~~بافتند
# ~~راندتد ، وهر سپاهی که دیدند کشتند، و زن وبچهآ رعایارا اسیر گرفتند و
~~به حوالی
# ~~هرموز رفتند، و برقرار سالهاء گذشته و بر گرد ؟ واموال و بضایع تجارهر
~~چه یافتند PageV01P268
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0351.png)

# ملک ر کن الدین محمود از غایت حمیت و نجدت (؟) که در طبع آو بود
# ~~برنشست و به جنگ بیرون آمد و بافوجی سوار یاغی بایستاد و درممانه اسب
~~خطا
# ~~کرد و اوفتاد . یاری شخص او را در ربود و با فرضه آورد_نیک خسته رنجور،
~~و
# ~~صاحب قراش گشت ، آوازه در ولایت افتاد که محتضر است . چون مراجعت لشکر
# ~~محقق کشت ، سلطان خواست که لشکر به نواحی جروم کشدو خرابی که ازلشکر
# ~~یاغی در آن ولایت رفته است 523] باز داند و در حبس واطلاق ستلمش و
~~پسران
# ~~متحس بود؛ ایشان را در شهر گذاشتن مصلحت نمیدانست چه از خبث ومکیدت
# ~~ایشان ایمن نمی توانست بود ؛ و ایشان را خلاص دادن و رقم عفو بر جراید
~~ایشان
# ~~کشیدن حمیت افتقام رخصت نمی داد . قرمود تا ایشان را به صحراء معسکر
# ~~آوردند، و در آن شدت سرما که مرغ آبی ، هواعقفس تنورهآ آتش می ms242 کرد، و
~~حرم
# ~~فلفل سربه مزاح کافور بر آورد- ایشان را چون شاخ درخت برهنه کرده بودند
# ~~و چون بیخ سردر گل ولوش آکنده ، و علی ملاالناس چنین عقوبت ها بر ایشان
# ~~میراند و دم به دم بر آن عبرات که از ایشان مشاهده کرده بود مؤاخذت
~~میقرمود
# ~~و به مکافات آن در آب می انداخت و می گفت ، بیت :
# آتکه آتش برآرد از جگرم %~% من به آتش چرا فرو نبرم
# ~~و ایشان چون مارهاء آزرده غصه می خوردند وزهر کین و عداوت 524]
~~دراندرون
# ~~میپروردند . عاقبت الامر جماعتی از شفعا سر برهنه کردند و انواع تضرع و
~~تدلل
# ~~پیش آورد تا سلطان از سر آن تآدیب و تعذیب برخاست، و فرمان داد که در
~~خدمت
# ~~رکاب باشند ، و آن ملازمت در گاه داری که وظیفهآ ایشان بود برقرار به
~~تقدیم
# ~~میرسانیدند ، ومو کب اعلی سلطانی در چهاردهم مبارک رمضان بودسیم ماه
~~بهمن از
# ~~سال ششصد و هفتاد وشش - که از دارالملک یه جاتب جروم تهضت فرمود ، و
# ~~معسکر منصور برقرار سالهاء گذشته باز به شمودان رودباربرد.
# آوازه شایع بود که ملک محمود از آن وقت باز که در معر که از اسب جدا
~~PageV01P269
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0352.png)

# ~~شد بربستر مرض خفته است وروی ازخلق نهفته . سلطان ، علی ستلمش را به
~~هرمور
# ~~فرستاد وخود بر عقب به قرضه شد ، و چون هوا گرم گشت معاودت یاز
~~دارالملک
# ~~کرد [525] و آن قصه و کیفیت او به جای خود بیاید .
# چون موسم ربیع در آمد :
# # پر از غلغل رعد شد  کوهسار %~% زمین شدپراز بوی و رنگ و نگار
# # نوازنده  لمل به باغ اندرون %~% گرازتده آهو مه راغ اندرون
# # خرامنده گرد گلان برتذرو %~% سراینده بلبل آبر شاخ سرر
# # جهان شد به کردار باغ بهشت %~% چمن های او چون چراغ بهشت
# اخبار متواتر شد که تر کان از اردو معاودت تموده است وروی به دارالملک
# ~~نهاده . سلطان را فکری قوی بر طبع مستولی گشت و هر زمان اندیشهآ ms243 دیگر
~~به
# ~~خاطر او می گذشت وبعضی را از خواص بر آن اندیشه ها اطلاع می داد و
~~گنجینهآ
# ~~اسرار نزد بعضی فمی گشاد. باری در مقام تردد بود و بریک رای و رویت
~~ایستاد گی
# ~~نمی نمود.
# وقتی بر خاطر می گذرانید که قلاع را عمارت می باید کرد و از آن مأمنی
# ~~می باید [526 برساخت وروی به مخالفت و معاندت تر کان و اتباع او آورد_
~~و
# ~~بدین نیت جماعتی از استادان گلکار بد قلعهآ کهن فرستاد تا چند روز در
~~آنجا
# ~~کاری کردند .
# دیگر جماعتی رای بدین گونه زدند که به عزیمت استقبال روی به معسکر
# ~~تر کان می باید آورد و در آن حالت که ملاقات حقیقی روی نماید و ایشان
~~غافل
# ~~باشند ، هریکی ازمردان ما، در یکی آویزد - که کفو و نظیر او بود،
~~برصورت
# ~~معانقت . آنگاه اورا درقبض آورد، اگر فرصت باشد یه کارد از لیاس حبات
~~عریان
# ~~گرداند والا او را بر بندد و نگاه دارد . آنگاه چنان چه مصلحت روی
~~نماید
# ~~توان کرد .

PageV01P270

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0353.png)

# و اندیشهآ طایفه ای بر آن قرار می گرفت که مملکت وداع میباید کرد و
# ~~روی مه راه عربت آورد .
# فی الحمله آراء واهواء مختلف در محفل و مجلس شوری می انداختند و بر
# ~~ساط خیال منصوبهاء گونا گون [527] می ساختند ، تا مشعد روز گار ،
~~خودتقشی
# ~~نمود که در تصور وتخیل ایشان تبود .

PageV01P271

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0354.png)

### | فص
# قصه رسیدن مو کب خداوند ترکان
# به سرحد ولایت کرمان ، وذکر گریختن تاج الدین ستلمش و
# وبسران آزخدمت ، ورفتن سلطان به سیستان .
# ~~بر کشید گان باشند بعد از تعذیب و تأدیب بسیار و باز خواست و مؤاخذت
~~[2528
# ~~خود براند .
# ~~بیرون از من وپسران برتیاید ودرسلک شمار وانتطام منخرط نگردد ، بیت :
# # به بند اندرون شاه کاوس بود %~% دگر بند بر گردن طوس بود PageV01P272
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0355.png)

# از آنکه به حقیقت سرمایهآ رنجش و آزار و ماده وحشت و پیکار،پسران من
# ~~بودهاند ms244 و سر انگشت اشارت خلق به سوی ایشاناست، وچون به بینی عاقیة
~~الامر وبال
# ~~این فتنه به ما عاید گردد، وهدف تعلق خشم وعنف خداوند ترکان ، ما باشیم
~~-واین
# ~~سلطان مردی است که درقانون مردمی هیچ حساب ازو بر تمیتوان گرفت ، و هیچ
# ~~قوت ونصرت [529] در معر کهآ خصم افکنی از و توقع نمی توان داشت ، واگر
~~ما وا
# ~~خطری مالی یا جانی پیش آید ومحتتی و آفتی جهانی روی نماید ازو چشم مدد
~~و
# ~~معاونت وتعصب و حمایت در تصور نتوان آورد . ملقن حدس و فراست وملهم عقل
~~و
# ~~کماست این نقش بر صحیقهآ ضمیرو لوح خاطرمی انگارد واز بحرعمیق فکرو
~~رویت
# ~~این گوهر گرانمابه یه ساحل ظهورمی آورد که دوستی مخلص ویاری خالص بی
~~غایلهآ
# ~~غرضی پدید می باید آورد و مصدوقهآ حال وخلاصهآ فکرت با او در مسان نهاد
~~واورا
# ~~به معسکر خداو ندتر کان روانه کرد دحال و کار وقصهآ روز گارخود به
~~واسطهآ مشیری
# ~~کاردان وحاجبی صاحب کیاست به موقف عرض ومحل انهاء رساند ، وشکوه مفرط
# ~~و رحمتی تمام ازین پادشاه فرانمود و دفاین اسراسر و افکار او که در
~~خزینهآ سینهآ ما
# ~~مدفون است به نزد حضرت او [530]....
# بر خلاف1 او درمقام خود ساکن بود و بدیشان التفات ننمود و پسررا بفرستاد
# ~~واستدعاء ملک را هم اجابت نفرمود و درهمه ابواب طریق مخالفت مسلوک
~~داشت-
# ~~ازآ تکه امر اء شا تکاره همواره او را از حادآ انقیاد ومطاوعت مادشاه
~~کر مان انحراف
# ~~می دادند دمی گفت که این ولایت در تصرف تست ، ازسیرجان و مضافات خارج
~~است
# ~~وملوک ایگ رامسلم.
# بعد ازآن روری چندخداو ثدتر کان دو هز ار سوار آراستهٔ‌ نامدار، شعر :
# همه سپه شکن و گرد گیر و قلعه گشای
### | همه دلاور و زور آزمای و آهن خای
# کشف صفت همه بر گستوان براقکنده
### | ه زیر جوشن چون ماهمان رخشنده PageV01P273
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0356.png)

# در کو کبهآ سلطان مظفرالدین روانه گردانید بر آیینی که گردون ms245 گردان با
# ~~هزار چشم روشن مثل آن ندیده بود . قاضی فقان (؟) که دعوی هواداری این
~~دولت
# ~~می کرد وحجت قولی وفعلی می آورد، خودراپیش به نفس دار الملک ؟5 رسانده
# ~~بود و شرف زمین بوس حاصل کرده وبه تشریفات لایق مشرق شده ، در خدمت بود
# ~~و برعجر و بجراحوال واقوال واقف . تقریر می کرد که لشکر شبانکاره که بر
~~قلعهاند
# ~~حکایت دست از قلعه داشتن و با اهل کرمان گذاشتن چون هزارپای در کوش
~~خویش
# ~~واه نمیدهند ، وچون خیال محال فرا دل ودماغ خویش نمی کذارتک. چون سکر
# ~~کرمان به کشسبان (؟) رسید ، خداوند ترکان فرمان داد که تمامت فشگری
~~سلاح
# ~~جنک درپوشند و ملوک و امراء و اصحاب قلم و دواوین همهآ آواسته گردند و
~~صف ها
# ~~راست کنند وروی به قلعه نهند ، وسوادی و کثرتی عظیم یاهم افتاد ، شعر:
# ز بس نالهآ برق و گرد سپاه
### | تو گفتی که خورشید گم کرد راه
# چو وعد خروشنده شد طبل کوس
### | خور اندر پس پردهآ ابنوس
# تو گفتی که روی زمین ز آهن است
### | یا کوه البرز در جوشن است
# چوی به نزدیک قلعه رسیدند ، برصحرا در شهر جا (؟) فروداللمتاند، سپاهیان
# ~~قلعه 532] بر بالا نظارهآ لشکرمی کردند وبر فوات قلعه و ولایت عصه
~~میخورد .
# ~~مدت دوازده روز در آن صحرا به صمیم ذمستان توقف افیاد-با وجود سرمایی
~~که
# ~~بر کهآ متموج ازباد ، چون جوشن و درقهآ پولاد، صورت اجمدمی پذیرفت
~~وقطرات
# ~~راح از برودت ریاح چون فصوص یاقوت وعقیق انعقاد . شعر :
# الشتاء من الجلود جلودا
### | و کساء الزمان من البرود بجشرردا PageV01P274
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0357.png)

# و   تری طیور فی الماء ارجأبه
### | یختار حر النار و السفسودا
# همی فسرده شد از باد خون میان جگر
### | همی فسرده شد از برف دم میان دهان
# همی دمیدی برچشم ، یرف چون الماس
### | همی بسودی بر چهره بادچو سوهان
# بعد از دوازده روز ، درمان این سردی ، گردی شکافت و معارف شانکاره
# ~~رخ نمودند . ظرفا گفتند جاء البرد و ms246 الطیالسه ، از آنجمله امیری که بزر
~~گتر
# ~~ایشان بود وخویش ملک شبانکاره، اورا نورالدین محمد گودرز می گفتند 533
# ~~باچند معروفاز اهل قلم وپیری محترم که وزیر (1) ملک شبانکاره بود -
~~اوراشمس
# ~~الدین محمد احمد بو سعد می گفتند - واز صنف ائمه واصحاب عمایم -
~~نورالدین
# ~~پسر امام فخرالدین مطرزی ، و شخصی دیگر ، متکلمی فصیحی ازین سخن سرایی
# ~~کار افزایی ع.
# قولش همه چو طوطی لیکن نه ما عمل ، و امیر سقاول که امیر یارغو بود یا
# ~~ایشان مصاحب، ودرین راه ایشان را به تسلیم نا کردن قلعه و عدهای میان
~~تهی داده
# ~~واتواع طریق دفع درپیش تصور ایشان نهاده. وخداوند ترکان در شب
~~چنانچهعادت
# ~~به تقدیم رسانده . اول سخن که خداوند ترکان فرمود آن بود که فرمان چنین
~~است
# ~~که اول شهر و قلعه تسلیم کنند و بعد از آن پارغوء املاک دارندوسخن
~~سایحه و طافیه
# ~~گویند ، سغاول درجواب گفت که کار قلعه همه وقت راست توان کرد . سخن
~~املاک
# ~~می باید گفت . امیر ایاجی که بزر گتر بود بانگ بروی زد [534] و گفت
~~فرمان را PageV01P275
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0358.png)

# ~~چگونه دیگر گون   توار   کرد؟ هم امروزقلعه و شهر تسلیم نواب تو کان
~~گنند
# ~~واگر ایشان را چیزی در قلعه است بیرون آورند. مو کل باعث گشت و شبانکار
~~گان
# ~~را علزم داشت به خالی کردن قلعه . برادران سه گانه پسران تنهابی شال؟
~~که ایشان
# ~~نظم این کاومی دادند - خود  مطیع) ایاجی بودند وایاجی بردر امتثال
~~وانقیادایشان
# ~~باعث شدند که می باید فرمود که بی درنگ قلعه خالی کنند.
# قوم شیاتکاره در جواب می گفتند که پنجاه سال است که ما دواین قلعه مقام
~~داریم
# ~~و رخت و قماش بسار مارا درین قلعه است و اگر خواهیم که آن را به ابک
~~نقل کنیم
# ~~درمدت یک سال میسر نمی شود. مع هذا که ماخود چهارپای نداریم . خداوندتر
~~کان
# ~~گفت من چهار یای بدهم که رخت سیاهیان تقل ایگ کنند. آخر روز که از ms247
# ~~یارغو گاه باز معسکر آمدند، فرمود که منادی زنند که فردا بعلی الصباح
~~چهارپایان
# ~~خاص ازشتر و استر ودراز گوش همه بردر شهر سیر جان حاضرخواهند بود 535
# ~~باند که ملک و امیر و صغیرو کبیر- هر که چهارپایی باریدارد-- بردرشهر
~~حاضر
# ~~کتند . بر امتثال فرمان ، تمامت چهادپای حاضر کردند و از صبح تا
~~چاشتگاه توقف
# ~~نمود. هیچ آقریده نیامد و باری ناورد . وقت استوا، سپاهان با جمعهم
~~آمدند و
# ~~مهلت خواستند که هم امروز رخت از قلعه به شهرستان نقل کنیم وقلعه تسلیم
~~نماییم،
# ~~بعد از آن به تدریج نقل ابگ می کنیم . ایشان را این اجازت حاصل شد
~~وفرمان
# ~~تفاذ پافت که چنین کنند. شبانکار گان تیز گرم در ایستادند و تمامت سقوق
~~که از
# ~~چوب پوشده بودند به آتش سوختند و به باد اتلاف برداد . باقی آنچه در
~~وسع و
# ~~قدرت ایشان بود به بیل و کلند کندند وخاک بهزیر ریخت. خداوند تر کان
~~اغماض
# ~~فرمود و بر ایشان اعتراض نکرد. چون قلعه تسلیم کردند و تواب خداوند
~~ترکان
# ~~در تصرف خود گرفت ، قاضی امام الدین سیوجان و پسر او تاج الدین سلمان و
# ~~عزالدین حامد و برادر او قاضی 5361 عماد الدین مقبل را قرمان شد تا بحث
~~و
# ~~بارغوی املاک درمیان افکندند وهر قوم حجت و قبالات خود به موقف عرض
~~آوردند.

PageV01P276

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0359.png)

# ~~بعد از مساحثات و مطالعهآ قبالات، بعضی طافیات که حاجب یعقوب و اتباع
~~او در
# ~~اساحت آن سعی نموده بودند بر شبانکار گان مسلم داشتند ، و باقی
~~کرمانیان را. و
# ~~ولایت سیر جان و« دشت بر» خداوند تر کان را مسلم داشتند. جهت ارزویه
~~ومواضع
# ~~دیگر شیانکار گان سخن گفتند که آن دریاولیغ مذکور نیست ، ما تسلیم
~~نکنیم.
# ~~امراء یبرغو گفتند که آن را در توقف باید داشت تا عرضه دارند و فرمان
~~تسلیم
# ~~کردن آن حاصل گردد و در دست شاتکار گان ماند.
# چون خداوند تر کان از سیرچان معاودت فرمود ، نصرة ms248 ملک را به ایالت
# ~~قلعه و ولایت سیرجان نامزد کرد و سصدسوار و هفتصد پیاده به اسم سپاهی
~~گری
# ~~در اهتمام او آورد . وصدرضیاء الدین تاج الدولة ابن صاحب معظم فخر
~~الدین احمدا
# ~~را [537 به عاملی ولایت منصوب گردانیده، تصرة ملک اساس حکمی و
~~بنیادپادشاهی
# ~~بنهاد که هیچ آفریده را در سیر جان از عامل و رئیس و ترک و تازیک کاری
~~نمی رفت،
# ~~و همگنان را گاه و پیگاه ملازم درسرای ملک می بایست بود ، و امروا
~~نواهی اورا
# ~~امتثال می بایست نمود . صدرتاج الدوله چون کار بر آن منوال دید او را
~~حزنی و
# ~~ملالتی بازدیدار آمد که ولایتی بدان وسعت بر وی زندان شد. گرد شفعا بر
~~آمد و
# ~~معاودت نمود ، در شهور سنه اربع و ستین بود که مقام باز دارالقرار عقبی
~~[ برد
# ~~ن کیان جهد کردند که چیزی ازمال رمنن شیرچان خرج کنند صورت نپذیر فت
# ~~و درحیز تدبیر نیامد.

PageV01P277

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0360.png)

# و چون سلطان مظقر الدین بایلکاه1 ملک تعلق ساخت و دست تر بیت ایشان
# ~~بر آورد، دست ایشان قوی تر شد و در معاونت سلطان مظفر الدین جانسپاری
~~می کردند
# ~~تا درین وقت که حنگ براق افتاد- و ذ کر وقصهآ آن مه جای خود باید -
~~وچون
# ~~بلکاملک جنان مردی ینمود و خود را قدای سلطان کرد ، بعد از معاودت از
~~دار -
# ~~الملک سلطان درتربیت دیگر برادران به اقصی الغابه و ابعد النهابه
~~بکوشید هر چتد
# ~~خداوند تر کان را این معنی ملایم نمی آمد، اما هیچ نویسنده چشم در نمی
~~دید که
# ~~در بلهآ مقابله و معارضهآ ایشان آمدی وخودرا درمحاسبت و محاذات ایشان
~~افکندی.
# ~~صاححب مچد الملک تقویر می داد که مصلحت در آن است که به سر جان روند و
~~دوازده
# ~~سال استخراج 1539 ملک بکنند. چون مالی معین بروی مقرر شود ، آنگاه پاز-
# ~~خواستی توان کرد و در ربقهآ طاعت توان آورد. و آن محاسیت به صدر
~~ضاالدین
# ~~محمد المقیل ms249 حواله بود ، و او را یه ضرورت در جانب داشت ایشان سعی می
~~بایست
# ~~نمود.
# ملک در جواب کتیه می گفت : من مردی تر کم و حساب و کتاب ندانم!
# ~~این ولایت مدتی در دست ملوک شانکاره بود . آنچه حاصل ولابت بود می
~~خوردند
# ~~و شرط محافظت قلعه به جای می آوردند . همچنان فرض می باید کرد .
~~مابرادران
# ~~در استخلاص این ولایت جانسپاری کردیم و اگر چیزی حاصل شد مه وجه مواجب
# ~~لشکر و آبنده و رونده خرج رفت. اگر شما می خواهمد که به دیگری دهد، من
# ~~در حال بی تعلل تسلیم کنم و بروم. صواب ندیدند سخن درشت گفتن که موجب
~~تنکی
# ~~خاطر او و برادران گردد. صلاح در آن دیدند که ایشان وا استمالت کنند و
~~به قرار
# ~~بگذارند و کو کیهآ خداوند تر کان ، معاودت[540] باز دارالملک فرماید .
~~و صدر
# ~~ظلهیر الدین محمود بردی برادر صاحب عمدة الملک تا در کرمان بود سوداء
~~عمل PageV01P278
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0361.png)

# ~~سرجان میپخت ، آن مطلوب، اورا دست نداد تا روز گار نصره ملکسپری گشت،
# ~~عمل آن ولایت به وی حواله کردند. اودر آنجا عمارتهاس ووقوال فراوان
# ~~حاصل گردانید و به قلم نواب ، دیوان دارالملک جواب گفت...1
# رقا باد ویسهآ هشام از قرای جنانه حم (؟) پنجاه سهم ازان ، از جمله پنجاه
# ~~دوسهم که مجموع سهام قریهآ مذ کوره است - با جمیع حقوق و مراقق و توابع
~~و
# ~~لواحق، درین سال ششصد و شصت وسه - در ماه ربیع الاول - وقف فرمود بر
~~مسجد
# ~~جامع درون شهر، بدان شرط که در عمارت آن وفرش وطرح [وروغن چراغ صرف
# ~~کنند، و اگر زیادت آید مفوض است به رای متولی ، و متولی آن اولاد خویش
~~را
# ~~کرد بران شرایط که کتاب وقفیت بدان ناطق است .
# وقف رباط کنار خندق[541] دیگر از موقوفات اوانار الله برهانها- رباط کنار
# ~~خندق دروازهآ خیص است، در بیرون شهر گواشیر بر طریق محلهآ شاهیجان، و
~~پنج سهم PageV01P279
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0362.png)

# ~~ماء صقر افتاد ms250 از سال ششصد و شصت و پنج هجری
# دیگر از احوال که درین سال سمت ظهور یافت آن بود که در آن سال که
# ~~صاحب قخر الملک به رحمت خدای تعالی پیوست، عمل جیرفت به خواجه نظام
~~الدین
# ~~محمد ابوالکفاة مفوض بود ، و درین سالها از اوابل عهد قطب الدین سلطان
# ~~فتح البابهای عظیم بود1 وخصبی تمام در کل ممالک روی نموده بود
~~لاجرم[542
# ~~رخصی قوی در اجناس غلات 2 وانواع حبوب روی نمود. فخر علاء اناری حکایت
# ~~کرد - و او به اشراف قوم زطوط منسوب 3 بود - که در آن تاریخ قرمان به
~~نفاذ
# ~~پیوسته بود که شیر بچهای چند از مادری از قوم ذطوط می باید خرید ،
~~دوازده
# ~~دینار ازغلات جیرقت در وجه بهاء آن تهادند، و برات بر بهاءالملک نظام
~~الدین محمد
# ~~ابوالکفاة تبشتند . چون برات پیش اوبردند به رسم عمال دقاع(؟) تنفیص و
~~تنقیصی
# ~~چند بدان داه میداد و میخواست که آن غلههارا به ثمنی بخس ازدست قومزطوط
# ~~برون کند و رجوع یا دیوان کردن تعذری داشت- و او عاملی قوی دست بود.
# ~~القصه یک هزار من غله به سه دینار و دو دانگ با وی دربیع آوردند و وجه
~~نقد
# ~~قیض کرد. یک سال تمام در آن نگشته بود که سعر بیفزود و غله روی در
~~غلانهاد و
# ~~در جملهآ ممالک قحطی پیدا شد. معتمدان حکایت کرده اند که از آن غله
~~هاصدمن
# ~~به چهار دینارفروخت ، وچون او مردی کافی و معامله 5431 شناس بودو مایه
~~دار،
# ~~کثر بروات مواجب که بر عمل گاههای وی نشته بودند در آن فراخ سال ، به
# ~~ثمن بخس بازخرید ، لاجرم ته چندان نعمت و ثروت بر وی جمع شد که درحر
# ~~تقدیر آید . مصرع ، چون معانی جمع باشد شاعری آسان بود .
# بعد از آن درپی اکتساب جاه شد. ازقضاء الهی در آن وقت از اردوی بز رگ
~~PageV01P280
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0363.png)

# ~~امیری مغولیه کرمان فرستاده بودند او را ساریان اغا می گفتند ms251 - جهت
~~تفمص
# ~~حکایتی که در اردو عرضه داشته بودند که جماعتی نکودریان درین فوربه
~~مضیقی
# ~~شده بودند. که اگر لشکر کرمان در آن تکاسل و تساهل نمی نمودند اکثر
~~ایشان
# ~~هلاک می گشتند و آن تقصیر حواله به سونج ملک می کردند - و بدین مهم ،
~~این
# ~~یزر ک را به مطالعه کاردن آن موضع نامزد فرمودن تا آن حال به تحقیق
~~بازداند
# ~~و کیفیت آن معلوم کند ، چون به کرمان آمد ، خداوند تر کان در اعلاء
~~مرتبت
# ~~او مبالغه نمود و بر امتئال فرمان ، او را به جیرقت فرستاد تا آن موضع
~~را بر محک
# ~~نظر   544) خود زند و حقیقت آن یسر و تقسیم معلوم گرداند.
# و چون در ولایت چروم ، حا کم ، تظام الدین بود چست در ایستاد و به انواع
# ~~خدمات ساربان را چون شیر مألوف مسخر زمام حکم خود گرداند ، چون او در
# ~~زیربار منن خواجه نظام الدین پست گشت ، تقیلی نمود که من آنگاه زانوء
~~نهضت
# ~~در پیش تر کان از زمین بردارم که محمل بار اوزار وزارت بر کوهان کفایت
~~تو
# ~~بندم 1.
# چون به دارالملک معاودت کرد خداوند ترکان در پی آن بود که مراضی
# ~~و مطالب او را چون شیران باردار برقطار دارد.
# اول ملتمسات او آن بود که عرضه داشت که خواجهای چنین کافی ضایع
# ~~گذاشتن و او را از جملهآ ارکان دیوان نداشتن از قوانین معدلت شما دور
~~آست و به
# ~~مردم ناشناسی و قلب تمییز نزدیک . خداوند تر کان بر وفق صوابدید او
~~خواجه
# ~~نظام الدین را تربیت فرمود و درصف اسحاب [545] مناصب جای داد و قلم
~~دیوان
# ~~در بنان تصرف او نهاد . خواجه تظام الدین نیر توفیر نفر زطوط در وجه
~~خدمتی PageV01P281
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0364.png)

# ~~ساریان صرف کرد و در شهور ششصد و شصت و هفت برسر نحوات دیوان اعلی
# ~~کشید .
# ودرماه رجب سال ششصد و شصت و هفت مولاتا صدر امام عالم مفتی الشرق
# ~~مقتداالفریقین امام المذهیین تاج الملة والدین ms252 محمد السدیدی الزوزنی به
~~رحمت
# ~~خدای تعالی پیوست ،
# و درین سال واقعهای مشهور نیست که درحیز کتابت توان آورد .

PageV01P282

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0365.png)

### | 
# قصه وصلتی که مبان
# ملک شمس الدین محمد ملک وبییی ترکان رفت، ورفتن اوبه بزد
# ~~حشمت او سردر درچهآ اعتلا نهاد ، ومنصب اوروی به ارتقا آورد . وچون
~~مالی وافر
# ~~ممالک بدان مضاف شد - خواست که خاندانی نامدار و دودمان پادشاهی او را
~~نز
# ~~حاصل گردد و وصلتی با پادشاهزادهآ عالی نسب دست دهد . بیت :
# # نا تصاب حشمتش گردد تمام %~% مرغ امیدش همه آید به دام
# # خوش شودش لذت مطلوب دل %~% پر شودش بادآ مقصود جام(2)
# و اهل فارس و کرمان همه درپی تراضی وی بودند و در جمیع مقامات او را
# ~~به صد زبان میستودند ، این صورت در آیینهآ خیال خلایق مصور شد واین
~~ملفوظ
# ~~برمجاری مقال جمهور مکرر، که میان اوومهد عالی مغیثی وصلتی می باید -
~~ودرین PageV01P283
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0366.png)

# ~~وقت انفصالی وانقطاعی میان امیر یزرگ عضدالدین امیر حاجی ویی بی ترکان
~~روی
# ~~نموده بود ودرین سعنی مکتویات محکم به شهادت ثقاه شهود وتسجیل قضاة
~~ممالک
# # حاصل گشته - چون باد، خبر این حکایت به گوش استماع امیر بزرگ %~% 537
# ~~رساند آتش غیرت دو درون او افتاد و آپ حسرت از فوارهآ چشم او یگشاد،
~~چنانچه
# ~~از آن ، شعله سر به محیط افلاک می کشید وازین ، نم په مر کز خاک می
~~رسد.دست
# ~~به آستین خصومت ونزاع بیرون کردوپای نجاج بقشرد که بیبی ، برقرار ،
~~درحکم
# ~~وحبالهآ من است وازعقد تکاح من منخلع نشده ، وخداوتدتر کان وبی بی ، -
~~از آن با
# (1) وبد خویی به غایت نفور بودند وازمنا کحت و مزاوجت او عظیم دور .
# ~~مجامع ومحافل ساختند وقضاة وایمهآ مذاهب راحاضر گرداتیدند ، وچندروز
~~درین
# ~~ماجرا ومباحثه یه سربرد .
# امیر بزر گ چون دید که این دعوی او پای برجایی ندارد ، دست تعرض
# ~~کوتاه گرداند و دربت الاحزان ندامت پای در دامن سکون کشد و مهر سکوت
# ~~بر زبان تهاد . دلالان، بال ms253 بشارت بگستردند و برپر کیوتران مرعش ورق
~~الطیر به
# ~~حانب [548 ] یزد روان کردند که زمان خطیه و اوان خواستاری است . بعد از
# ~~هفتهای قاضی یزد و حمال الدوله ار کون تصرانی - که منعم و محتشم یزد
~~بود - و
# ~~حماعت معارف متوجه حضرت کرمان شدند و به انواع تجملات وتکلفات وشرط و
# ~~پیمان وتدلل وتواضع ، خطبه به شرط ورسم کردند . خداوندتر کان بران
~~خواستاری
# ~~ابشان قبول کرد وفرمان دادتا ایمه وقضاة ومعارف ولایت راحاضر آوردند
~~وعقد تکاح
# ~~فرمود ، وچنانچه آیین پادشاهی اوبود زرافشانی پادشاهانه کرد و معارف
~~یزد را ما
# ~~تشر یفات فاخر باز گرداند و بعداز آن ساختگی با تجمل عظیم فرمود که
~~کردن .
# و در ماه صقرسال ششصد شصت هشت مهد عالی بی بی تر کان با این جماعت
# ~~معارف از کرمان روان کرد : از طبقهآ ملوک شال ملک بود که او خویش طان
~~PageV01P284
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0367.png)

# ~~اعظم انارالله برهانه می شد ، واز صنف ابمه مولاناء معظم (549| افضل
~~ائمه الامم
# ~~عز الملة والدین ابراهیم الکیشی، وامام معظم قاج الدین یسر شیخ الاسلام
~~شهاب الدین
# ~~التوره پشتی (1) ، و امام شمس الدین عمرالمشهدی - که مدتی بود تا در
~~کرمان
# ~~مقام داشت واهل کرمان در حق وی ارادتی می نمودند- و از جنس اصحاب قلم
~~صاحب
# ~~معظم مجدالملک تاج الدین ابوبکر شاه ، وصدر عماد الدین علی ابن صاحب
~~ظهیر
# ~~الملک ظافر الدین المستوفی ، وصدر ظهیر الدین پسرملک اختبارالملک- که
~~خداوند
# ~~ترکان اورا به اسم نویسند گی خاص مهدعالی در خدمت روانه کرده بود - و
~~صدر
# ~~نصیر الدین اسد خواهرزادهآ صاحب مجد الملک، وچند کس دیگراز معارف ومعرف
~~.
# وصدر عماد الدین دروقتی که تر کهآ سلطان اعظم قسمت می کردند و کیل
# ~~مهدعالی بود و بدین وسیله درخدمت روانه شد ، و گوییا نویسند گی و
~~خدمتکاری
# ~~صدر ظهیر الدین برمذاق طبع مهد عالی خوش نبود و خدمتی به وی تمیفرمود .
# ~~چون جماعت [550 بزر گان معاودت می کردند او نیز در مصاحبت ایشان متوجه ms254
# ~~کرمان شد . مهدعالی روزی چند طوعااو کرهادریزد باملک شمس الدین می
~~ساخت.
# ~~چون اوعزیمت جانب فارس مصمم گوداقید روی عناد وستیز پیش آورد و باوی
~~پای
# ~~در کوی موافقت ثنهاد و چندانکه اوبه لطف ومدارا پیش می آمد اوبه عنف
~~ولجاج
# ~~باز پستر می شد . خداوندتر کان جهت دلجویی ملک شمس الدین فرمود تا
~~تشریفی
# ~~فاخر ترتیب دادند و مصحوب ناصرالدین دبیر به فارس فرستاد . ناصر الدین
~~چون به
# ~~فارس رسید ملک شمس الدین با کمال مالی- که چون بحرفارس درموج امتلابود-
# ~~و باوفور جاهی که چون ماه آسمان دراوج اعتلا ، باتمامت معارف فارس
~~استقبالی
# ~~کرد و شرایط تعظیم وتفخیم به تقدیم رسانید . بعداز مراسم سلام وتحیت او
~~مطالع
# ~~تا مقاطع محاورات ذکر ناخوش خویی وترشرویی مهد عالی بود . 551
# وحکایتی که دال است بر کثرت مال ومجال او آن است که ناصر الدین دبیر
~~PageV01P285
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0368.png)

# ~~روایت کرد که درین مدت ، به مقام فارس ، جماعتی از اعراب قریب پانصد
~~نفر یه
# ~~خدمت ملک شمس الدین آمدند . ایشان را به اعزازی تمام اختصاص داد ،
~~وباایشان
# ~~حکایتی دراز در پیوست . چون دید که من در آن تعجب میمانم گفت : سب
~~التقات
# ~~من به احوال ایشان آن است که مرا سیصد و شصت هزارسرشتر رم گله درپیش
~~ایشان
# ~~یود ، و چند سال قریب دویست هزار شتر شناحی بنفر من میرسد . اگرچه از
# ~~تقلب احوال وتغلب رجال بسی از آن تلف شدند ، اما هنوزقدری پیش ایشان
~~است.
# وجماعتی معتمدان حکایت کردند که در شهور ششصد و هفتاد وشش که ده هزار
# ~~سوار ملاعین لشکر نکودر- که از کرمان گذار کردند و بر طریق این آستان
~~تاختن
# ~~یه ملک فارس بردند - در ناحیت نهنک (؟) صد وبسست هز ار شتر رم گله آز
~~آن ملک
# ~~شمس الدین رانده [552] بردند .
# فی الجمله، معارف فارس را به استدعا بی بی ترکان فرستاده بود باشرط
~~وپیمان
# ~~فراوان ، وهرسعی که درامکان بود نمودند ، یا او درنمی گرقت وبه سخن
~~ایشان
# ~~التفات نمی ms255 نمود . ناصرالدین چون تعلق خاطر ملک میدید دامن تجلد در کمر
~~زد،
# ~~ودست به آستین تشمر بیرون آورد وقبول کرد که : من بروم و مهدعالی مغیثی
~~ازیزد
# ~~به فارس رسانم . بر وفق تقبل که نموده بود ازفارس متوجه یزد گشت و بسه
~~انواع
# ~~مواعظ واصناف نصایح او را به قارس روانه کرد وخودباز کرمان معاودت نمود
~~.
# اما خداوند بی بی همچنان بر سرخوی وطبع خود بود وچون خداوند تر کان
# ~~زیادت تعلق خاطر بدین داشت صاحب بمین الملک ظهیر الدین دیگر[بار)
~~بهفارس
# ~~قرستاد تا اورا موعظه گوید، هم مقید نیامد ومصالحتی حقیقی روی ننمود.
~~عاقبت-
# ~~الامر میان ایشان به قطع انجامید و بی بی ترکان متوجه اردو گشت و به
~~حضرت
# ~~553 خداوند پادشاه خاتون پیوست .

PageV01P286

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0369.png)

### | 38
# قصه حنگ براق واباقاخان
# ~~که در حارز کاه هرات افتاد و ذکر رفتن سلطان مظقرالدین یه مددازکرمان
# وزخم خوردن اودر آن جنگی، وکشتن سلیمان شاه
# ~~در شهور ششصد شصت هشت آوازه افتاد که براق ، آب جیحون عبره کرد
# ~~و برخیال استخلاص مملکت ایران زمین روی به خراسان نهاد باسواری بیست
~~هزار،
# ~~بیت :
# ~~چو شیر پردل و در زیر، بادپا چون پیل
### | چومودبی حد ودر دست، نیزههاچون مار
# ~~چو باد حمله برو همچو کوه حمله پذیر
### | چو رعد ثعره زن وهمچو برق تیغ کذار PageV01P287
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0370.png)

# ~~بسیار بود وبیشتر مردم راغلیهآ ظن آن که غلیه اورا باشد .
# در اثناء این، مگر کود کی دو سه به سر مدان به حنب سرایهاء خواجه
# ~~منتجب درپایا بی بودند ، وشهاب الدین برادر منتجب در آن طرف دیسوار
~~آواز این
# ~~کودکان می شنید که می گفتند: چون لشکراینها شکسته شودو نوبت دولت
~~چغاتیان
# ~~بود (1) ، ملک کرمان به سلسمان شاه متتقل گردد و خاتم ملک باز دست او
~~افتد -
# ~~ودرین وقت خواجه منتجب درخدمت رکاب سلطان بوددر حال نامه به برادر ثوشت
# ~~وصورت حال در قلم آورد و بدین مهم قاصد روانه کرد .
# او اذین روی خلوتی جست ms256 وصورت حال ومضمون مقال کودکان درپایهآسریر
# ~~عرضه داشت و در هلاک سلیمان شاه تأ کیدی عظیم نمود.
# و خداوند تر کان از راه خدا ترسی بر چنین کبیره اقدام قمودن روا نداشت
# ~~555 فرموده که نامه ای درین معنی به شاه نویسند تا اوبتأسد و حکم آن
~~کار
# ~~بکتد. سلطان لشکر و حشم به دشت خاک فرستاد و با یلکاملک جریده متوجه
~~دارالملک
# ~~گشت ، وخواجه منتجب در آن موضع مصلحت کشتن سلمان شاه را چنان پختد
# ~~کرده بود که چون به شهر رسیدتد حکایت تنور وترازو گشت ، آن مظلوم را از
# ~~نظر مادر او در بودند و به سیر چان برد ویندتن ازیای جان او بر گرفت و
~~از زندان
# ~~دنیا به بستان عقبی رسانید . و سلطان بی توقف با کهبنات معاودت نمود و
~~از آنچا
# ~~متوجه طبس گشتند ولشکرها از اطراف ممالک روی به تشابور داشتند ، چون بد
# ~~نیشا بور رسیدند کو کبه اباقاخان به تیشابور رسیده بود با قریب
~~صدهزارسواد،
# همه کمانکش و رزم آزمای و تیرانداز
### | همه مبارز و آهن گذاو و جوشن در
# همه فکنده تن اندر مغا کهای هلاک
# همه تهاده دل اندر نشانه های خطر PageV01P288
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0371.png)

# 556 چنین لشکری جرار و سپاهی نامدار- که کوه وهامون ازوطات آن
# ~~می چنیید ودشت و صحرا ازهسیت آن می شکوهید- روی به ولایت هراة نهادند-
~~که
# ~~لشکر براق در آن جانب قرار گرفته بود و در حوالی بادغیس چراخور ساخته -
~~که
# ~~گرنه عنایت آقرید گار تعالی و تقدس راهبر بودی و آن پادشاه عادل مظفررا
~~یارو
# ~~ماور ، دیدهآ بخت ایشان را بیدار داشتی و کوک کو کبهآ دولت سیار و همن
~~که
# ~~آب ححون را عبره کردندی بکسره عنان گشاده به میدان عراق و آذربایجان
# ~~تاختندی ، گوی مراد ربوده بودندوفتحی بر وفق آرزوی ایشان روی نموده، و
~~ناقلان
# ~~تواریخ قدیم و حدیث درهیچ عهد وقرن در زمان کفر و اسلام باد نکردهاند
~~که
# ~~چنین ررمی1 هولناک در ممالک ایران ms257 افتاده است و چنین سپاهی بی یاک سردر
# ~~جهان نهاده .
# وخواجه منتجب که در آن کو کمه بودحکایت کرد که[557] قریب هفت
# ~~هشت فرسنگ طول وعرض حشم ، لشکرچنان مترا کم و متصادم بودند که سواران
# ~~ر کاب درهم میبسودند و مرا ک را گویی [ گوش]2 ودنبال درهم بسته بودند.
# ~~از غلبهآ غبار، روز روشن، شب مظلم می تمود و از صلیل سلاح گوشها ازقوت
~~شنوایی
# ~~معزول بود. بیت :
# (   گرد سواران در آن پهن دشت
### | زمین شش شد و آسمان گشت هشت
# و شاه سلطان ، در اثناء حکابات ، صفت آن رزم بدین منوال می کرد که در
# ~~اول، این دولشکر در برابر یکدیگر آمدند وصف جنگ و جدال ماراستند. لشکر
# ~~براق آغاز تیربارانی نهادند که از گلههاء ملخ وژالههاء بهاری بر کوه و
~~شخ حکایت
# ~~می کرد، چنانچه هیچ آفریده را یارای آن نبود که سرازپیش کوههآ زین
~~برداشتی
# ~~یا دست وسلاحی یه هوا برافراشتی ، وبسی مردم را خستهآ زخم تیر کردند .

PageV01P289

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0372.png)

# ودرین حال بزر گان لشکر یک کلسه شدند و در خدمت پادشاه عر ضهداشتند
# ~~که [558] شما را درقلب بودن مصلحت قیست ، شاند که ایشان جراتی نمایند و
# ~~فدایی وار حمله آورند و برقلب زنند . پادشاه سخن ایشان به کوش صدق
~~اصغاء
# ~~فرمود وبراند ومقام خودباز میسره برد ، و ارغون آغا باجمعی ازامراء
~~لشکرفرمان
# ~~داد که درقلب باشند .
# همان اندیشه که برضمیر بزر گان لشکر گذشته بود و برلوح تصوز ایشان
# ~~نوشته ، ایشان در فعل آوردند و سواری جهارپنج هزاز دلیران لشکر
~~وبهادران سپاه
# ~~چون کوه آهن ودریای موج زن ، بیت :
# سپاهسی چو آشفته یسلان مست
### | همه نیزه و گرز و خنجر بد دست
# در آمد ر چای آن سیاه گران
### | تو گفتی که شد کوه و بیشه روان
# بر قلب لشکر پادشاه زدند و ازجای بر کندند . در آن حالت شاه سلطان را
# ~~تخمی سخت بر سر آمد و از اسب جدا شد و در میان کشتگان ms258 سفتاد  559
# ~~ملکاملک، یویان وشاه جویان، درمان کشتگان می گشت، نا گاه به شاه خسته1
# ~~رسد ، او را دید در خاک و خسون غلطان ، بلکاملک2 از اسب فروآمد ، واو
~~را
# ~~بر نشاند . و قصد مسکرد که خود را نیز بر کفل اسب افکند و هردو سر به
~~سلامت
# ~~برند ، فوجی سوار چون صاعقهآ آتش در رسیدند ، و بلکاملک را از لباس حات
# ~~عریان کردند و به خوابگاه جنان فرستادند . و پیکر سلطان را بیفکندتد، و
~~بگذشت.
# ~~سلطان حکایت کرد ، بیت :
# که چون شب همی پادشاهی گرفت
### | چهان سر به سر در سیاهی گرفت PageV01P290
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0373.png)

# # قصه جحنک براق و اباقاخان %~% 6
# جماعتی از اوباش وعار پیشگان ، چشم بر طمع جامه و سلاح کشتگان
# # چون مرغان مردارخوار و ددان گرسنه مردشکار درصحرا و ساحت %~% می کشید
# ~~ز جامه و سلاح کشتگان باز میکرد ، نا گاه به سر من رسید ، من خود را
~~مرده
# ~~ساختم ، چون کمر و سلاح از زر دیدند ، از خوف . . . . .

PageV01P291

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0374.png)

### | کیلما که
# ~~ص 12  ملک الروم باید قسطا باشد که معرب گوستاو است .
# ~~ص  شعر منسوب به خواجه تصیر را از آن عماد الدین فزوینی هم دانستهاند
# گزیده ص 840).
# ~~ش22 ملک رورن مدتی نیز پادشاهی کرمان را داشت.
# در ماب او رجوع شود به حواشی تاریخ کرمان ص332 و334
# ~~اد همه موفوفات کرمان را ضیط کرد.
# ~~س 66 اصایت و اصابات به معنی مالیات است .
# ~~م تفعترین تقاط است - می باشد.
# ~~گرما و گرمسیر دارد.

PageV01P292

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0375.png)

# ~~،قتلغ ، لقبی است تر کی مغولی به معنای بزرگ و محتشم . ( با ضمفاف
# ~~ولام) و ترکان (با فتح یاکسر اول) که بصورت تر کن نیز ضبط شده
# ~~به معنای شهبا نو وملکه است. و آن را به صورت حمع ترک نایدخواند.
# ~~س 23، نکودر ، تام طایفهای بوده است در سیستان که چندین بار به کرمان و
# ~~بزد تاخته و غارت کردهاند. آخرین غارت آنان مربوط به زمان امیر
# ~~محمد مظفر ms259 است که امیر محمد بر آنان ظفر یافت و امیر نوروز وامیر
# ~~گربه رؤسای آتان را به قتل رساند و دست آنان را کوتاه کرد.
# رجچوع شود به شاه منصور، تألیف تگارنده)
# ~~23، زطوط ، (جمع زط ، با ضم زاء و تشدید ط) گروهی ازمردم هندبودهاند
# ~~که آنهارا جت فیز گویند و به عقیده حمزه اصفهانی از اعقاب کولیان و
# ~~چنگیانند ، و بهرام گور 12 هزارتن ازین طوایف را به ایران مهاجرت
# ~~داد . این گروه در دمشق هنوز بهمین نام شهرت دارند.
# ~~در کرمان ، اصولا، کولیها را : لولی، وغربتی گویند .
# ~~تر کت الرأی بالری ، رای خود را در ری جای گذاشتم . گفتاری است
# ~~منقول از ابومسلم خراسانی که وقتی یکی به او طعنه زد که مگر رای
# ~~نداشتی که به پای خود یه کاخ منصور آمدی . و او گفت : تر کت الرای
# ~~بالری ، همان ووز که در ری به نفع بنی عباس جنگیدم، وای خود را
# ~~جای گذاشتم.
# ~~ب 6، باساء بزرگی، مقصود پاسای چنگیز خان است . مجموعه اصول وقوانینی
# ~~که امرای مغول مأمور به اجرای آن بودند . بعضی از اصول یساسا در
# ~~روضة الصفا (ج 5 ص 168) نقل شده است .
# ~~س 53، معن زایده ، برای شرح حال و پایان کار او رجوع شود به یعقوب لسثا
# ~~تألیف قگارنده.
# ~~ص 2گ5 ، طغرل بن ارسلان بن طغرل ، چنین پادشاهی درسلجوقان کرمان
~~نداریم، PageV01P293
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0376.png)

# ~~ظاهر أ مقصود ملک ارسلان بن طغرل بن محمد بن ارسلان شاه بوده است.
# ~~ریرا در کرمان یک طغرل شاه بیشتر نداشته ایم . اتا بک تکله از570 تا
# ~~590 ه. بر فارس حکم میرانده ، و سنوات آن با سنوات حکومت طغرل
# ~~سلجوقی کرمان و اتایک سام قابل تطبیق نست .
# ~~ص 74، در باب ابو العسناء رجوع شود به کتاب نگارنده : تن آدمی شریف
~~است...
# ~~ص 26، بغابیگ ، این نام به همین صورت در کتب تاریخی ضط شده و به سورت
# ~~بغانک هم آمده
# ~~ص 14 درباب خطا به عجیب حجاج ین یوسف در ms260 کوفه رجوع شود به حبیب -
# ~~الس
# ~~ص 84 خواجه نصیر در کرمان، ظاهرأ خواجه نصیر الدیسن طوسی در زمان
# ~~سلطان رکن الدین ابوالمظفر قتلغ سلطان خواجه حق پسر براق به
# ~~کرمان آمده است . پسر براق، حسته و گریخته حدود هجده سالی بر
# ~~کرمان حکومت رانده (از 632 تا 650ه) و سفر خواجه تصر باید
# ~~درین سالها صورت گرفته باشد که خواجه درقهستان سمت وزارت داشته.
# ~~اما مورد سفارت اومشخص نیست ، نکته لازم به تذکر آنکه در« کزان»
# ~~ازدهات سرچان ، خانواده معروف ستوده و نصیریهای کرانی : معسن
# ~~دیوان ، خود را از اولاد دختری خواجه نصیر میدانند ، و بر بنده معلوم
# ~~نسست که آیاخواچه در کرمان ازدواج کرده، و کران را به رسم تیول به
# ~~فرزندان خود بخشیده بوده است، با وحه دیگری دارد؟
# ~~ص 45، دریاب داستان گفتگوی سنجر و نر گس زار کرمان ، رجوع شود به
# ~~عقد العلی ، تصحیح آقای عامری ص 69.
# ~~ص  داستان جاسوسی دستگاه ملک ارسلان به تفصیل درسلجوقیان وغز محمد
# ~~بن ابراهیم آمده است.

PageV01P294

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0377.png)

# ~~س 63 فخر الملک تظام الدین وزیر ، برای شرح حال او رجوع شود به سمط-
# ~~العلی ص 88 و89.
# ~~ص 65، شیخ برهان الدین و سیف الدین باخرزی ، از فضلای معروف بخارا مقیم
# ~~کرمان و مدرس مدر سه تر کانیه، برای شرح حال برهان و هم چنین سیف الدین
# ~~باخرزی ، رجوع شود به تعلیقات سمط العلی، ومجله دانشکده ادبیات ج9
# ~~ص 29-74 و ج 8 ، مقاله ایرج افشار .
# ~~ص100، در باب واقعه بغداد و رساله خواجه نصیرالدین، رجوع شود به هولا
~~کوو
# ~~مستعصم خلیقه ، عاس اقبال، مجله مهن سال دوم ص 19، ویاد نامه خواجه
# ~~تصیر الدین طوسی، به کوشش مدرس زنجانی، از انتشارات دانشگاه تهران.
# ~~س106، چاروک ، نام آبادیی است نزدیک باغین کرمان ، امروز چارین باغین
# ~~گویند
# ~~ض9106 مر گ، سلطان اعظم ، مقصود قطب الدین سلطان ابوالفتح محمد بن
# ~~خممتیور تاینگوست که برادر زاده براق حاجب بود و بعد از یراق به
# ~~حکومت کرمان ms261 رسد (سمط العلی ص 26)
# ~~ص108، شاهیجان ، از آیادیهای تزدیک کرمان بوده. شاهیگان درسلجوقیان وغز
# ~~کرمان ص138،
# ز ریسف آبادیی که تا چند سال پیش قنات آن دائربود و یکی
# ~~از محلات کر مان را مشروب میکرد.
# شش ، مقصود سر آسیاب شش است نزدیک چترود .
# تروده و خانوک و قهاباد از دهات معروف کرمان است .
# ~~ص19، مولانا صدر امام علامه ، ظاهرا مقصود عزالدین کسشی است که از
~~شیرازا
# ~~به کرمان فرا خوانده شده بوده است . (سمط العلی ص 43)
# ~~ین117 خواهر علاء التولی . چنین است در متن ، و ظاهرا، اکر داستان
~~حقیقت
# ~~داشته ماشد ، مریوط میشود به تر کان خاتون خواهر علاء اقدوله آکابک
~~PageV01P295
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0378.png)

# ~~بزد که زنی عاقله بود و زن اتابک ابوبکر سعد بن زتکی بود، و آینرن
# ~~با دربار هولا کو تیز روابط صمممانه داشت . سلجوقشاه ، برادر محمدشاه
# ~~نوه اتایک سعد بود، که چون بر فارس تسلط بافت (662ه/1263م .)
# ~~« شبی در مستی یه خیال ید نامی تر کان خاتون به شمس الدین میاق
# ~~افتاده ، قلام ساهی را خواسته، سر ترکان خاتون را ازو بخواست ، و
# ~~غلام ساه ، بی درنگ داخل حرمسرای شاهی شده ، ترکان خاتون را
# ~~بکشت و سر او را جدا کرده درطشتی گذاشته خدمت سلجوقشاه آورد ،
# ~~و گفتهاند *
# دار درین طشت ، ربان را نگاه
### | تا سرت از طشت نگوید که آه
# و دو داته در شاهوار که در گوش تر کان خاتون بود، سلجوقشاه
# ~~مه دست خود کنده پیش مطرب اقداخت ...» (فارسنامه ناصریص 37).
# ~~در سفحه 162 این تام به صورت علاء الدوله ثیت شده، وداستان واقعه نیز
# ~~نقل شده است (ص13).
# ~~ص223گوش داری، به معنای نگاه داری و حفاظت است .
# ~~ص126، انگشت (با کسر گاف) به معنی زغال است . چوالی اتنگشت = بکبار
# ~~ازغال
# ~~16، جحرمار ، سوراخ مار:
# لا بلدغ المؤمن من جحر مرتین.
# ~~ص،22، بک شمس الدین محمد شاه جعفر داریم که از اطبای معروف این زمان
# ~~بوده است ، و بکی فخر الملک شمس الدین محمد شاه ms262 بن امیرحاجی که
# ~~به قول تاصر الدین متشی « به حقیقت حاتم ملک کرمان و کریم و نکو
# ~~سیرت زمان بود» و او وزیر قطب الدین سلطان محمد بن خمیتبور شد ،
# ~~و این مرد اصلا اهل زوزن بود . (سمط العلی ص 33).

PageV01P296

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0379.png)

# ~~ص263، اشترک (با کسر همزه، وسکون شین ، و کسر تاء و سکون راء وکاف)
# ~~نام صمغی است که ازساقه درختی کمیاب در کوهستانهای کرمان به دست
# ~~می آید و ازجهت طبی و رساندن دملها معجزه آساست ومن این درخت را
# ~~در کوهستان پاریزدیدهام. امروز خبری از رسم چراغو ینده نتوانستم بیابم.
# ~~ص4139 ایلچی بزرگ قرغای (؟) شاید همان قراخای مسطور در سمط العلی
# ~~باشد (ص47)
# ~~ص 147، دینار رکنی . شاید منسوب به رکن الدوله دیلمی باشد یا ر کن
~~الدین
# ~~ملکشاه سلجوقی.
# ~~ص151، توبه نصوح، توبوا توبة نصوحا ، درباب توبه نصوح رجوع شودبه
~~مثنوی،
# ~~و هم چنین ، ساست و اقتصاد عصر صفوی تألسف نگارنده ص250
# ~~ص 153، او که خاتون، همان او کاخاتون است که همسرر کن الدین سلطان بود،
# ~~و ازین زن فرزندی داشت به نام سلیمان شاه .
# ~~ص159، اتابک ابو بکر زنگی در سال (659ه 1260م) در گذشته است نه 668.
# ~~و پس از آن حکومت به نوه او محمد بن سعد بن ابو بکر رسید.
# ~~ص 168، چینا نوین ؟ در سمط العلی یک جینغای نویان داشته ایم که مربی
~~فرزندان
# ~~براق حاچب بوده است .
# ~~ص1168 محمد مبارز مظفر الدین ، از اولاد غیاث الدین حاجی یزدی، وجد
~~محمد
# ~~مظفر می بدی معروف سر سلسله آل مظفربوده است . اما آنکه در فارس
# ~~خدمت کرده شرف الدین مظفر بوده . (آل مظفر محمود کتبی ، ص4)
# ~~س175، دیوان نظر، ظاهرا یکی از دیوانهای مالساتی و اشرافی بوده باشد.
# ~~در تاریخ ما اشاراتی به باغهایی هست که به « باغ نظر» معروفاند . از
# ~~جمله در کرمان ، باغی است معروفیه باغ نظر. وزیری وجه تسمیه آن
# ~~را این میداد که «بانی آن نظر علی خان زندیود» (تاریخ وزیریص539و ms263
# ~~571) وجه تسمه آنکه نظر علی خان زند درزمان سلطنت کریم خان، باغی
~~PageV01P297
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0380.png)

# ~~در آنجا مساخت ومنزل نمود(جغرافی وزیری ص36)، بنده آن روزها که
# ~~درلغت نامه «حرف ب» کارمی کردم، وقتی بهتر کیب یاغ نظر رسیدم، نظر
# ~~خود را در حاشیه - بر خلاف نظر مرحوم دهخدا که فرموده بودچیزی
# ~~به فش ها اضافه نکنند - چنین نوشتم : « باغ نظر معنی عام دارد نه
# ~~ختاص، چه شاعر ، معشوق با رخسار وی را به باغ نظر تشسه کرده است،
# ~~باغی ظاهرا جایگاه گردش و تفریح و آ کنده از گل و ریاحین» . این
# ~~سخن را نیز در آسیای هفت سنگ (ص141) به تفصیل بیشتری نوشته
# ~~بودم با این عبارت که این باغها عموما دولتی و وسیع است و مربوط به
# ~~اشخاص نبوده . ازین گونه است باغ نظرمشهد ، و باغ نظر کازرون که
# ~~«حاجی علی خان در حدود سالهزار وهشتاد ساخته ، ودرختهای نارنج
# ~~باغ نظرهمان است که حاج علی خان کاشته است» (فارسنامه ناصری
# ~~ص249)، و باغ نظر اصفهان که دریاچهای کلان داشته است، (آتند راج)
# ~~و باغ نظر شیراز که فعلا محل موزه پارس است و از یاد گارهای کریم
# ~~خان زتد ، وحدود 16 هزارمتر مربع وسعت دارد و بنای معروف کلاه
# ~~فرنگی که مقبره مرحوم و کمل بوده است درمیان باغ قدیم قراردارد.
# ~~این باغ در زمان حسینعلی میرزا فرمانفرما تعمیر یافت ، و درسال1324
# ~~شمسی قسمتی از آن جزء خیابان زند شد. (مقاله محمد تقی مصطفوی ،
# ~~اطلاعات ماهانه شماره 77 ص 13) ، و باغ نظر قندهار که آن باغ را
# ~~علیمردان خان پسر گنجعلی خان حاکم کرمان ساخته و مرعشی از آن
# ~~نام می برد و گوید : «باغ نظر علیمردان خان که او نیز دوژمان حکومت
# ~~خود ، بعد ازپدر، در قندهارساخته بود» . (مجمع التواریخ ص14) . ظل-
# ~~السلطان هم از باغ نظر کارزان نام می برد و گوید : کارزان قصه بزرگ
# ~~یا شهر کوچکی است . باغی دارد مشهور به باغ نظر . سن صحیح ، در ms264
~~PageV01P298
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0381.png)

# ~~دست نست که از اینیهآ کی است؟ و کی آنجا بوده؟ می گفتند امامقلی
# ~~خان پسر الله وردی خان حاکم فارس ساخته ، بسیار باغ خوب وقشنگی
# ~~است . بعضی ابنیه خزانهای داشت . ازبناهای تمور میرزا پسر حسینعلی
# ~~میرزا پسر فتحعلی شاه است» (سر گذشت مسعودی ص 106) . هم چنین
# ~~باغ نظر سلطان آباد (اراک) که «دیواتخانه و تفرجگاه سپهدار بوده ،
# ~~باغ بزدگی به اسم باغ نظر در منظر آن عمارت قرار داده بوده است» .
# ~~(تاریخ عراق عجم ص397) .
# دلیل من در ابنکه این باغ هادر حکم پارک و محل گردش عمومی
# ~~بوده اینست که درهرات باغی داشته ایم به نام «باغ نظر گاه» که از باغها
# ~~و قصور دلگشای سلطنتی هرات است (حاشیه روضات الجنات فی اوصاف
# ~~مد بنه هرات ص 347)، و«حضرت اعلی سلطان حسین بایقرا به باغ نظر گاه
# ~~نزول اجلال فرموده ، بعد از هفته ای از باغ نظر گاه به مرغزار بشر تو
# ~~ونواحی یل سالار نهضت فرمود» (ایضا ص 347)، و«خاقان منصور(بایقرا)
# ~~به تاریخ یازدهم ذی الحجه مذکور به باغنظر گاه نزول فرمود» (حبیب-
# ~~السیر ج 4 ص 145) .
# این نکته را ، بیت معروف حافظ نیز مؤید میشود که
# ~~می فرماید :
# جان فدای دهنش باد که در باغ نظر
# چمن آرای جهان خوشتر ارین غنچه نبست
# ما آنچا که باز گوید:
# نر گس باغ نظر چون توئی ای چشم و چراغ
# سر چرا بر من دلخسته گران می داری؟

PageV01P299

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0382.png)

# با آنجا که محسن تأثیر گوید:
# دیده از سیل سر شکم رشک صد دریاچه شد
# قا به رخسار تو ای یاغ نظر افتاده است
# وقتی درخدمت حضرت راشد خطیب بزر گوار، این نکته را در باره
# ~~باغنظر می گفتم ، ایشان فرمودند که در تربت نیز باغی به اسم باغ نظر
# ~~هست که متعلق به اسحق خان قرائی بوده است .
# باری، اینک که به «دیوان نظر» درین کتاب بر خوردم وهم چنین
# ~~در سمط العلی خواندم که «منصب نظر به ms265 خواجه مجدالملک تاج الدین
# ~~ابوبکر شاه مفوض شد» (ص137) و این دیوان نیز چندان معتبر و مهم
# ~~بود که تشان خاص داشت چنانکه «... صاحب فخر الملک ، نظام الدوله
# ~~والدین... را فرمان داد که نشانی بر بروات ومکتوبات دیوان ثبت کند،
# ~~و او بر جای دیوان نظ ، تسمه«العزة لله » کشید، و بواسطهآ قلم وقدم
# ~~او کشایشی و آرایشی در دیوان پیدا آمد » (ص 234 تاریخ شاهی) ، بعد
# ~~ازین مقدمات این نظر من تعدیل شد که به هرحال شاید باغهایی بزرگ
# ~~ابتدا محل این شغل دولتی بوده و بعدها گردشگاه عموم شده و نظر گاه
# ~~گشته وحافظ را به سرودن چنان بیتی وا داشته است.
# ~~176، شعر بافان ، شعر ، ما فتح «ش»، درلغت عرب به معنای موی و زلف است
~~.
# ~~اما در فارسی به معنای تار و پارچههای ظریف که از موی بافند آمده
# ~~است . در یزد و کرمان و اصفهان طیقهای و جود داشتهاند که «شعر باف »
# ~~یودهاند وشعربافی (نه شعر بافی به معنای تغزل) بک کار مهم محسوب
# ~~میشده (اصطلاح عامسانه به صورت شهر باف تلفظ میشود). گمان من آن
# ~~است که این کلمه، صورت دیگر همان «شار» فارسی است(نه شعر عربی)
~~PageV01P300
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0383.png)

# ~~که در کتب قدیم ما یادآن بسیار آمده است ، و شعر باف باید همدان
# ~~شارباف» بوده باشد . بیهقی در تاریخ خود بارها از «شار» نام برده ، از
# ~~ج رای کیین خیسی بهخدیه از خراسان فرستاده بود، «همه
# ~~نیکوروی بودند وشارهای قیمتی پوشیده ...و کنیز کان شارهای باریک در
# ~~سفطهای نیکوتر ازقصب» (تاریخ بیهقی چاپ دانشگاه مشهد ص 537) .
# ~~فردوسی گوید (داستان زال و رودایه)
# ~~یکی چارهٔ‌ راه دیدار جوی
### | چه باشی توبرباره و من به کوی؟
# ~~سپهبد بگفت و پریرخ شنود
### | ز سر شعر گلنار یگشود زود
# ~~کمندی گشاد او ز سرو بلند
### | که از مشک زان سان نه پیچد کمند
# ~~خم اندر خم و مار بر مار بر
### | بر آن غبغبش فار بر نار یر
# ~~فرو هشت ms266 گسو از آن کنگره
### | به دل زال گفت: «این کمندی سره!»
# ~~زمشک و عبیر است یا خود زموی
### | که افکند آن ماه خورشید روی
# ~~پس از باره، رودابه، آواز داد
### | که ای پهلوان بچهآ گرد زاد
# ~~کنون زود بریاز و بر کش میان
### | بر شیر بگشای و چنگ کمان PageV01P301
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0384.png)

# بگیر این سر گیسو از بک سوام
### | ز بهر تو باید همی گیسوام
# بدان پرورانیدم این تار را
### | که تا دستگمری کند بار ر
# نکته قابل توجه در شعر فردوسی آنست که رودابه مویش را نمی-
# ~~گشاید، بلکه شعر گلنار ، یعنی «شار گلی رنگ» را از سر بازمی کند
# ~~وبعد ، کمندی از موی ، برسرو بلند یعنی قامت او فرو میریزد، دروأقع
# ~~این شعر همان روبان امروزی بوده که زلف را در آن می پیچیده و گره
# ~~میزدهاند . گمان میرود که آخوند مآبها کم کم کلمه شار را بصورت
# ~~شعر در نوشته آورده اند. طبقهآ شعر باف تا این اواخر در یزد وکرمانو
# ~~اصفهان معروف بودهاند، وحاج میرزا نصر الله ملک المتکلمین آزاد یخواه
# ~~و ناطق معروف فرزند « محسن بن مهدی شعر باف اصفهانی یود» ( شمس-
# ~~التواریخ ایزد گشسب ص 139).
# میتوانم این نکته را اضافه کنم که به گمان من، کلمهآ «شال»هم
# ~~صورت دیگر همین «شار» است و ما در کلمات قدیم خود تیدبل «ل» به
# ~~«راء» و بالعکس فراوان داریم (متل دیوار دیوال، وشلوار وسروال)
# ~~و این خود بک یافتهٔ‌ قمتی بود که خصوصأ در کرمان بسار مرغوب
# ~~بافته می شد و شالبافان بک طقه معروف شناخته می شدند و چون کالای
# ~~صادراتی مهمی بود ، اغلب کارخانهداران و شالیافان به ثروت کلان هم
# ~~میر سیدند - هر چند از طقات عامه و پائین بودند - چنانکه اقا محمد
# ~~شالیاف در زمان قاجاریه کارش بدانحا رسید که دوازده هزار تومان ،
# ~~به تاصر الدوله فرمانفرما حاکم کرمان قرض میداد . هم اوبود که مدتی
~~PageV01P302
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0385.png)

# ~~املاک خالصه جیرفت را در ازاء همین قرضها از فرمانفرما ms267 اجاره کرد،
# ~~و بسا احتمال دارد که مر حوم ادیب کرمانی ، خارستان را - که طنز
# ~~گونه ای درحق شالبافان و شامل اصطلاحات شالیافی است- به طور کنایه
# ~~درباب همن شالباف ثروتمند ساخته باشد که بر وزن گلستان است و با
# ~~این عبارت شروع می شود: «صنعت خلوشی راخق و ذل که تارشالش (وشاید
# ~~هم تار شارش) در کمال ظرافت است و به پود اندرش مزید لطافت، هر مکوئی
# ~~که فرو میرود مفرج تار است وچون برمگردد مدرج پود ، پس از .. .
# ~~(خارستان ، چاپ نیستانی ص1) . اینکه ناظم الاطباء کرمانی هم «شارکار»
# ~~را به معنای هر کار مفت و رایگان که به زور وجبر اجراء گردد و هم
# ~~برای مردم سست و کاهل به کاربرده ، ظاهرا اشاره به نوع کار همین طبقهآ
# ~~زحمت کش باشد. چه این اصطلاح ، به قول ناظم الاطباء مخصوص کرمان
# ~~است ، و شاره که چادر هندی است نیز میتواند همین کلمه یاشد و شال
# ~~کشمیری تمونه بارز شهرت و مرغوبیت آن .
# ~~ف177، شهابالدین توره پشتی.
# ~~منسوب به توره پشت (توران پشت یزد که سنگ مرمر معروف دارد) .
# ~~دریاب خاندان تورانپشتی رجوع شود به تعلیقات مرحوم اقیال بر سمط -
# ~~العلی . (ص121)
# ~~1775، کهنیسان ،
# ~~این تام در چند جا تکرارشده و ظاهر اصورت قدیمی همان آبادی است
# ~~که امروز یه قناتغسان (کهنسون به تلفظ عامه) معروف است . تاریخ
# ~~کرمان بنای آنرا به غسان نام حا کم عرب میرساند که درست نیست
# ~~رجوع شود به حواشی نگارتده بر تاریخ کرمان ص234) .
# نگارنده حدس میزند که این نام مر کب است از کهن (قنات)، PageV01P303
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0386.png)

# ~~و نسان ، صورتی از کلمه نیساو نکا که به عقدهٔ‌ من منسوب نه سانه
# ~~ناهید و اناهمتاست، و در واقع این نیز یکی دیگر از قنات های منسوب
# ~~به ناهید أست . (رجوع شود به چاپ دوم خاتون هفت قلعه).
# ~~ص278، مجمرهآ خراب؛ آما مقصود بقایای آتشکده بوده است؟
# ~~223، فهرج درین کتاب به صورت بهره آمده است و به ms268 عفیده من این نام
~~منآسوب
# ~~به قوم «بهرز» است که بعدها بارز و پاریز خوانده شده . رجوع شود به
# ~~مقاله نگارنده، برز کوه، مجله هنر ومردم شماره 153 و کوچه هفت پیچ
# ~~ص 189.
# ~~ص19، رباط باغین ، هم اکنون درسه فرسنگی باغین بین راه رفسنجان به همین
# ~~تام معروف و مشهور است .
# ~~ص990،کوبنات، درجای دیگر همین کتاب کهبنات هم ضط شده ، در عقد العلی
# ~~عموما به همین صورت کوهبنات آمده است ، و امروز کوهبنان گویند .
# ~~ظاهرأ صورت جمع کوه بنه تواند باشد .
# ~~ص183، شیرین آغا ، در مورد سقر او به کرمان رجوع شود به سمط العلی ص55.
# ~~ص 183، ستلمش ، در سمطالعلی ساتیلمش ضط شده است -
# ~~ص»24، در ربیع الاول این سال (663)«..- کارحکم وپادشاهی هولا کوخان
~~تمامشد،
# ~~وبعد از گذشتن او ، اورا آخن خواندند ، ومولانا استاد الدنبا نصر الملة
# ~~والدین...» این آخن چسست؟ در جای دیگری کلمه ار کن را برای روحانیان
# ~~بغدادی می بینیم و جمع آن ارا کنه است: من الکهنة والارا کنه (عبون-
# ~~الانیاء). « ازنصارا آنک ایشان ارکئون و رهبان و احبار می خوانند»
# ~~(جهاتکشای جوینی) «علویان ودانشمندان و ار کونان وشخان و...»
# ~~(رساله خواجه نصس، چاپ یغمائی) . آیا این کلمه با آر کنت یونانی و
# ~~آخوند خودمان ارتباطی تواند داشت؟

PageV01P304

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0387.png)

# ~~ص193، دشت بر_ که امروزهم به همین نام خوانده مشود (باضم باء) دربعض
~~کتب
# ~~«صحرابر» ضط شدهاست. (رجوع شود به سلجوقیان وغزدر کرمان ص 60).
# ~~ص193، صوغان ، امروز هم اررو وصوغان بهمین صورت خوانده میشوند . ظاهرا
# ~~صوغان صورتی ازچو گان باشد (تنگ چو گان - فارس)
# ~~ص199، شهریر به جای شهریور. درلغت نیز بکار رفته است .
# ~~ص207، لاور بجای راور. اصولا تبدیل لام به راء وبالعکس در لهجه های
~~قدیم
# ~~یرانی بسیار متدوال بوده و هنوز هم نمونه دارد.
# ~~ص24، تمغا آل ، فرمان سرخ، مقصود نشان و فرمان طلائی است (آلتون - طلا)
# ~~که بر یالای فرمانها نهاده میشد . در دوره های اخیر، لاک سرخ رنآگ
# ~~جانشین این گونه تمغاها ms269 شده است .
# ~~ص 205، نام نکودریان در تاریخ کرمان - خصوصا اواخر قراختائان و اوایل
# ~~آل مظفر- به تفصیل آمده است . ظاهر امر کز حملات این طایفه از حوالی
# ~~سسستان بوده است و در زمان آل مظقر به یزد هم تجاوز کرده بودهاند.
# ~~رؤسای این طایفه در زمان محمد مظف، مثل «نوروز» و «گر به» شهرت
# ~~داشتهاند . (آل مظفر محمود کتمی ص 10) . یارستمه آین طایفه را اصلا
# ~~مغولی میداند (ص39) .
# ~~س26، قترو که در جغراقی کرمان به صورت قطرو و «کدرو» ضبفقنده درغربی
# ~~زید آباد و نزدیک نیریز قرار دارد .
# ~~ص206، طارم و فرغان ، امروز هم به صورت طارم و فارغان در حواگی زودآن
# ~~شهرت دارد . خشنایاد در کفهآ کوه بره مال است .
# ~~س 27 کلیار ، همان حوالی رود کر بال ودشت کر بال اسف ر رودخانه کر
# ~~مشروب مشود و بند امر بر آن بسته شده است .

PageV01P305

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0388.png)

# ~~ص 287، هرات ، همان هرات و مروست شهر بابک است که در کتب قدیم خرا و
# ~~مروث قیز یاد شده است .
# ~~ض208، حاون در کتب مسالک به صورت خاون ثبت شده.
# ~~ص208، غوری ، ظاهرا به جای گوری (4)- گودالی و خندقی.
# ~~ص209، ینجو ، صورت دیگر اینجو ، یه معنی دیوانی کردن اموال ، وهم
~~مالیات
# ~~خراج .
# ~~ص209، مادون از دهات بردسیر است که طایفه منشتی از آنجاست.
### | (جغرافی وزیری ص136)
# ~~ط210، ضمیر رحمة الله علیها به تر کان بر میگردد.
# ~~ص0 21، به راه تیه ، بیابانب شایدهم نیه ؟ باشد برای نهبندان . در مورد
~~این کلمه
# ~~زجوع شود به چاپ دوم خاتون هفت قلعه .
# ~~23، سه سطربه آخرمانده ، جمله چنین است :
# صواب نباشد تا کتیت ایشان معلوم نشود . احتمال توان داد به
# ~~ابن صورت بوده است : ... تاکه نیت ایشان ...
# ~~ص212، خبق و یبق وسیرج. سیرچ امروز باقی و از دهات معروف خبیص (شهداد)
# ~~أست . در معجم البلدان ذکری از خبق و بیق رفته ، در رسالهآ مقامات
# ~~عرفای بم که درقرن دهم قدوین شده کوید : « پیر محمد... بیق وخبص
# ~~را به ms270 تالان داد و جبال بارز و چند محال دیگر را » (مقامات سید طاهر-
# ~~بوده است. اخیرآ به تصور آنکه عربی است آن را به شهداد بدل کردهاند.
# ~~ببق را ندانستم کجاست . اما خبق را میتوان گفت که همان «گوک» (با
# ~~قتح گاف بر وزن جور به معنی ظلم) بوده باشد . امروز این نام اصیل
# ~~تاریخی نیز تبدیل به گلباف شده است ، به حساب آنکه چندین هزار
~~PageV01P306
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0389.png)

# ~~کار گاه قالی بافی در آنجاست که گلهای قالی آن ، مثل پاره اقش در
# ~~سالن های مجلل می درخشد .
# ~~ص212کیجو. یک آبادی در کوشک وصوغان داریم که به کیجویه معروف است
# ~~(جغرافی وزیری ص 129) ، منتهی فاصله آنجا تا حوالی سیرچ وخبیص
# ~~اند کی زیاد است.
# ~~ص 212، کهنگ، شایدهمان کهنو پنجایت رود بار باشد که کهنوپنچر هم گویند.
# ~~(جغرافی وزیری 124).
# ~~ص212،ا اشتادان ، امروز هشتادان گویند و نزدیک خبیص است.
# ~~ص223، بناهای تر کان خاتون در خبیص ریاد است . یکی از آنها حوض معروف
# ~~آب گرم سیرچ است که از جهت طبی اهمیت ریاد دارد و مردم آن
# ~~حوض مستحکم را «حوض ترک خاتین» گویند که همان حوض ترکان
# ~~خاتون است .
# ~~ص214، شمردان رود بار؛امروز آبادیی بنام بشمردان تداریم وظاهر أهمان
~~بیش مدان
# ~~رودبار باشد که متعلق به ضرغام بود. بک پشمدویه در کوه پنج هم داریم.
# ~~ص 217، تزر کو، ظاهرا همان تزرج امروزی است (با کسرزاء) (جغرافیوزیری
# ~~س151) .
# ~~ص 217، ده بارز، در باب جبال پارز و ده بارز و پاریز، رجوع شود بهمقاله
~~نگارتده
# ~~« برز کوه» مجله هنرومردم،و کوچه هفت پیچ ص150 .
# ~~ص221، حرف عجیبی رده است : «شیخ جمال الدین ابراهیم، اسبی در زین داشت،
# ~~خود را بر آن افکند و با غلامی روی به راه گریز آورد و بر طریق خشکی
# ~~نا کیش جزیره شد و خان ومان و.00».
# آیا واقعا جزیرهآ کیش متصل به خشکی بوده است ؟ با « کش
# ~~جزیره؟ مقصود بندر گاهی بوده درساحل بدین نام . اما از سیاق عبارت
# ~~میرساند ms271 که به چزیره رفته باشد ؟ اما چرا برطریق خشکی؟مگر آنکه
~~PageV01P307
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0390.png)

# ~~مقصود آن باشد که راه کناره راطی کرد، بجای راه دریا،تا به محاذات
~~جزیره
# ~~رسید و البته از آنجا با کشتی به جزیره رفت .
# ~~ص242، درزودی ، تر کیبی خاص به معنای «بهزودی» وعن قریب .
# ~~ص224، حکایت تنور وترازو؟
# ~~ض 224، صهروج (؟) آیا ممکن است «سهران» اسفندقه باشد؟ یا سهرون
~~سبزواران
# ~~جیرفت؟
# ~~ص625، بهرامجرد ، از دهات معروف بردسیر (مشیز ، رجوع شود به جفرافیای
# ~~وریری)
# ~~س22، طسق (بافتح طاء و سکون سین) ، آنچه آسیابان از خراج آسا به شاه
# ~~رساند (لغت نامه) . اما آنچه آسابان خود سهم برمیدارد (هر بار گندم
# ~~یک من ونیم) ، این دستمزد را در کوهستان ما «تن زمه کویند.
# ~~ص249، دایگان و داد گان ، دایه وداده هردو یک صورتاند از دده و طایه،
~~وظاهر
# ~~چنان مینماید که کلمه لاله و لالا و لله نیز صورت تحول یافتهآ داده و
# ~~دده بوده باشد .
# ~~س21، پرواشتن ، درین کتاب به معنی پرورش دادن و با لاندن بکار برده شده
# ~~أست.
# ~~234، وجماعت دیه شهر آباد عصمتی - که از جمله دیههاء کهنیسان است ،و
# ~~آب شرب وی ازنفس شهر است - باجمله حقوق ومرافق و ...
# این شهر آباد که مظهر آن در وسط میدان گنجعلیخان بود ، و
# ~~مادرچاه آن فزدیک قنات غستان (کهنیسان) قرار دارد ، حدس زده میشد
# ~~که از محدثات گنجعلیخان باشد. زیرا گنجعلیخان (قوت 1034 ه/
# ~~1624م.) در متن وقفنامه خود در جزء وقفیات یاد می کند که « نواب
# ~~مشارالیه [یعنی گنجعلی خان درحومهآ قریبه کرمان، کاریزی احداث
# ~~و انشاء نمود، به مال ورجال خود حفر و نقب قنواة آن کرده ، آب آن را
~~PageV01P308
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0391.png)

# ~~در وسط میدان و بازار مجدد مز بور جاری گردانید و ممر آب مذ کوررا
# ~~ازابتدا تا انتها از خاص مال خود ترتیب داده و در شوارع و خانهای عجزه
~~و
# ~~مسا کین حوضها ساخت ، وبدین مناسبت که از وسط شهر جاری است،
# ~~موسوم به ms272 شهر آباد گرداند، وقنواة و آبار کاریز مز بور ممتد میشود
# ~~به لنگر شیخ عبدالسلام و قناة غستان ، و ازمنبع که دردامن کوه ماهانست
# ~~تا آن حوالی رقاباد حومه است تخمینا هفت فرسخ خواهد بود، ومحدود
# ~~است کاریز مزبوریه کاریز مکرتباد [ظ: تکریت آباد] ، و حسن آباد ، و
# ~~احمد آباد زنجان حومه غربا، و صفتاباد شرقا (صفتابادة]، و بعد الاحیاء
# ~~والاساحة المز بوره درجانب جنوب شهر کرمان... (گنجعلی خان وخیرات
# ~~او ، به قلم نگارنده ص59 بنقل از وقفنامه گنجعلی خان).
# در ینجا نکته ای پیش می آید . آیا گنجعلی خان قنات شهر آباد
# ~~پادشاه خاتون را یه نام خود وقف نموده ؟ بسیار بعید است. احتمالهست
# ~~که این قناة بائر شده بوده و گنجعلی خان آنرا «احیاء واساحه» نموده-
# ~~آنطور که در وقفنامه آمده - وبعد وقف نموده است ، و در مرحله آخر
# ~~ته ان حدس زد که آیادی «صفتاباد» که در وققنامه نام برده شده ، مخفف
# ~~صفوة آباد بوده باشد منسوب به صفوةالدین پادشاه خاتون،و میان نام این
# ~~دو آبادی که مجاو رهم بودهاند تخلیطی حاصل شده باشد . هرچه هست،
# ~~امروز نه ازشهر آباد عصمتی خبری است و نه از شهر آباد گنجعلی خان.
# ~~کهته از تاک نشان استو ته ازتاک تشان!
# ~~ص 234، ظاهرا این تر کان آباد ، غیر از تر کان آباد رفسنجان است.
~~شایدهمان
# ~~صفتاباد بوده باشد . البته بک صفتویه در خبیص (شهداد) هم داویم ، شاید
# ~~آبادی صغبوجه (؟) که چای دیگر هم یاد شده، همین آبادیبوده باشد.
# ~~ص234، شیخ صلاح الدین حسن بلغاری. رجوع شود به سمطالعی ن 22
~~PageV01P309
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0392.png)

# ~~ص235، کرمانشاهان یزد . در باب این آبادی - که باز به اشتباه منسوب به
# گنجعلی خان شده است - رجوع شود به گنجعلی خان ص 87.
# ~~ض23، منال و انصا. اصطلاحی است در کشاورزی کرمان.
# در کوهستان ما - پاریز- هنگام تقسیم خرمن، بعد ازوضع مرسوم
# ~~بعنی حق نجار و آهنگر و دلاک وغیره ، صدی 30 را به زارع می دهند
# ~~به نام «اتصبا» ms273 و صدی هفتاد سهم مالک است به نام «منال»، و مجموع آترا
# ~~متال و انصا گویند وبه همین املاء هم تویسند.
# کلمه اتصا دوصفحه 244 متن به همین صورت صحیح ضبط شده
# ~~أست .
# ~~ص225، جوین (؟) آبادیی بدین نام در کرمان نداریم. ولی «گوئین»
~~و«دودران»
# ~~دو آبادی مهم در کوهستان پاریز هستند.
# ~~ص 236، ( سال 673 ه/1274م) مساوی 660 ارتفاعسی است . در واقع این سال
# ~~ارتفاعی - بعنی برداشت محصول - بر اساس سال شمسی حساب میشده و
# ~~در حکم همان سال خراجی بوده است که در روز گار سلجوقیان کرمان
# ~~محاسه می شده -برطبق سالهای شمسی- ودر آن روز گار شش هفت سال
# ~~تفاوت داشته و درین مدت دویست سال بعد ازسلجوقان حدود شش سال
# ~~بیشتر، بعنی تزدیک 13 سال شده است . در تاریخ سلجوقیان وغزدر کرمان
# ~~سال 561 خراجی برابر 568 هلالی بوده است . (سلجوقیان وغز در
# ~~کرمان ص 76) .
# ~~ص236، حرزشرف الدینی . حرز و حزر (با تقدیم زاء) هردو به معنای بر آورد
# ~~محصول ومالیات بندی زمین است . این عمل را در کوهستان ماحزاری
# ~~گویند که عمل حزارباشد. این عنوان هم برای شرف الدین ماند : حرر
# ~~شرفالدینی، مثل قهوه قجری، وقیای حستی، وپالان علیشیری ، و راه شاه
# ~~عاسی ، و وبای سرداری!

PageV01P310

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0393.png)

# ~~ص 237، «زمین را قصبه کردن» قصب کردن زمین (با فتح صاد) امروزهم در
~~کرمان
# ~~معمولا 5 گر می گرفتهاند و x 5 5 متر زمین جمعا 25 گز میشده،
# ~~یعنی یک قصب . بنابر این هرجا صحبت ازقصب است ، در کرمان، مقصود
# ~~25 گز مربع رمین است .
# ~~ض239، بهمناباد، دهی است از دهستانهای کشکوئیه رفسنجان بر سرراه انار .
# ~~اما معلوم نیست قصد مؤلف همین محل باشد، یا آبادی دیکری درحوالی
# ~~جیرفت بوده است .
# ~~س240. سنگر ملک ، به قول ناصر الدین منشی «از طیقه ملوک و امرا و اتراک
# ~~بود» (سمط العلی ص 34). ولی در کرمان اصولا کلمه سنگررابرای غلامان
# ~~وسیاه پوستان بکار میبرند ، وهنورهم «سنگورو» لقبی است که برای
# ~~اشخاص سیاه ms274 پوست با ساه بشره داده میشود .
# ~~ص241، کلمه تازیک، همه جا در برابر ترک - خصوصا تر کمانان سلجوقی- بکار
# ~~رفته است . هم امروز نیز در کوهستان ما پاریز، طایفهای هستند بنام
# ~~قرائی- که حدس من اینست که از بقایای قراختائیان بوده باشند ، این
# ~~طایفه ، غیر قرهای را بنام «تاجیک» خطاب می کنند. رجوع شودبه شرح
# ~~در باره شمس الدین تازیکو در اواخر همین تعلیقات.
# ~~ص241، عین عیارت غضان قبعثری به حجاج بنابر ضبط عقدالعلی چنین است :
# ~~«... چون بازپیش حجاج شد، احوال کرمان پرسید، گفت : ماء هاوشل، و
# ~~تمرها دقل، و لصهابطل ، ان قل الجش بهاضاعوا،و ان کثروا جاعوا ...»
# ~~(عقدالعلی ص64).
# ~~س241، ا کره، عمله و اکره امروزهم به کار میرود برای کار گران و کرایه
~~کاران.
# ~~ص 243، ورث الوزاره ... این بیت از رستمی است . (عقدالعلی به نقل از
~~نهایة الارب) PageV01P311
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0394.png)

# ~~ص244، دشت حر کویه؟ شاید هم جر کویه؟ (رجوع شودبه فرهنگه جغرافیائی
# ~~ایران) .
# ~~ص 244، فرمیتن ، از آبادیهای سیار قدیمی کرمان که آب اصلی ماهان از آن
# ~~تأمین میشود . چنان بنظر میرسد که سابقا این آب تا محاذی شهر
# ~~کرمان می رسیده، وزمینهای حنوبی شهر را مشروب مسکرده است .
# ~~اما امر وز درجزء ماهان کشت وزرع میشود دقسمت عمده آن وقفمزار
# ~~شاه نعمتالله ولی است .
# کلمه فر میتن از قدیمترین کلمات فارسی وجزء دوم آن همانست
# ~~که درمیهن و «میهنه» توان دید.
# ~~ص 247، سلمانی ؟ نهر سلیمانی (؟) الیته ده کوچکی به نام سلیمائی در
~~رودیار
# ~~داریم.
# ~~ص248، امیر تایسی ، این نام در سمط العلی به صورت طایسی ضبط شدهاست (ص
# ~~48 و 51).
# ~~ص249، رودماهی ، شاید همان آبادیی باشد که امروز به صورت روباهی در بخش
# ~~بزمان ایرانشهر وجود دارد . (فرهنگ جغرافیائی ایران ج 8ص210).
# ~~ض249، شق، (با تشدید قاف و کسرشین)، کرمان در تاریخ قدیم به دوشق شرقی
~~وغر بی
# ~~(یاگرمسیر وسردسیر ، صرود وجروم) تقسیم شده بوده است ، شق بم
# ~~مر کز ناحبه گر مسیر آن بشمار می رود.
# ~~ص 451، درختکرد ، ظاهرا ms275 باغ و کاخی اختصاصی از بناهای پادشاه خاتون در
# ~~کرمان بوده است. یه گمان من برای پارک وباغ عمومی، بهترین کلمه،
# ~~می تواند همین در ختکرد باشد. مقصود از ادای سنت درین جاختنه کردن
# ~~طغای شاه است . این نام در سمط العلی به صورت «طغی شاه» ضبط شده و
# ~~اء قرزند حجاج سلطان و برادر زاده پادشاه خاتون بوده که در جوانی
# ~~در گذشته است (سمط العلی ص50). این جوان خیلی مورد توجه بادشاه
~~PageV01P312
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0395.png)

# ~~خاتون بود . وظاهرا تا 690 هم1291م . حیات داشته .
# ~~ص455،خنامان ، آبادیی نزدیک رفسنجان (شش فرسنگی) برراه کرمان به ررند
# ~~وبهاباد.
# ~~ص 256،  جلال الدین محمد مختص ؛ درسمط العلی کسی بنام جلال الدین مخلص-
# ~~الملک سمنانی داریم.(؟)
# ~~ص11، داستان رقص مادر برای فرزند در سمط العلی به تفصیل آمده است.
~~(ص48)
# ~~ص268، پل قرصو، برای نخستین بار این تر کیب در نواحی بم، درین دوران،
~~یاد
# ~~شده است . آیا همان قره سوی تر کی است ؟
# ~~ص168، قمادیر (؟) این نام به همین صورت با راء آخردرین کتاب یاد شده .
~~امادر
# ~~کتاب سلجوقیان وغزدر کرمان- به نقل از یدایع الازمان - همه جا«قمادیون»
# ~~ضبط شده و بازار آن مر کز تجارت بضایع شرق و غرب بوده است .
# رجوع شود به اژدهای هقت س ، راه ابریشم ،) این نام را در
# ~~همین روز گار قراختائیان ، مار کوپولو به صورت « کامادی» یاد کرده
# ~~است . کامادی مر کز جیرفت بوده و ظاهرا در اثر شکست بند جیرفت
# ~~(براثر زلزله ، پا غیر آن) از مسان رفته است و آئار خرابه آن را باید
# ~~در خرابههای معروف یه «دقبانوس» جستجو کرد.
# ~~ص18، فرضه ، (باضم فاء) بمعنی بندر گاه وخصوصا «پیش بندر» است .
# ~~ص273، ایگ وشبانکاره ، ملوک معروفی بودهاند در غرب کرمان - حوالی فساو
# ~~ثیریز وحا کم نشین آن فاحمه خشناباد بوده است که اکنون به صورت
# ~~آبادی کو چکی در حوالی کفه غرب سیر جان و شهر بابک قرار گرفته
# ~~است ، تسلط ملوک شبانکاره بر کرمان و سیرجان ms276 در اواخر عهد
# ~~سلجوقیان صورت گرفته بود.
# ~~ص 273، کشف صفت ، کشف با فتح شین ، همان سنگ پشت و لاکپشت است.
# ~~م276، تاج الدین سلمان ، و عمادالدین مقبل (؟) دو آبادی معروف به نام
~~تاج آباد PageV01P313
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0396.png)

# ~~وعماد آباددر سیر جان داریم که قاعدة بایدمنسوب به این دوتن بوده باشد.
# ~~ص 4277 آش لشکر، مقصود مخارج غذائی سپاه است . آب و آش دادن در اصطلاح
# ~~کرمان به معنی ضیافت و مهمانی وغذای نذر و وقف پختن است، خصوصا
# ~~در ایام عاشورا.
# ~~ص982، در شهورششصد وشصت و هقت ، چنانکه درمقدمه هم اشاره کردهام ، این
# ~~فصل بایددناله صفحات 224 و 225 باشد ، که ناسخ درپایان کتاب ضیط
# ~~کرده است. چون مطلب از وسط صفحه شروع مشد ، امکان اشتباه
# ~~صحاف در مان نست ، و از جهت حفظ امانت ، تغییری ددتر کیب آن
# ~~داده ثشد.
# ~~283، بی بی تر کان ، دختر قطب الدین ابوالفتح محمد (650 -55خ1352/0-
# ~~1257م.) ازعصمة الدین قتلغ تر کان بود وخواهر پادشاه خاتون به شمار
# ~~میرفت . ناصر الدین منشی درباب این خانواده گوید:
# «... وقطب الدین سلطان را از فرزندان ، دوپسر- حجاج سلطان
# ~~و سیورغتمش سلطان بودند ، وچهاردختر:
# 1 - بزر گتربی بی تر کان که ازقتلغ تر کان بود و او رابه عضد-
# ~~الدین امیر حاجی داد ، واز وی پسران ماندتد : نصرة الدین یولکشاه
# ~~شاهی بود هنر پرورده ظریف ... فا ما آلود گی اعتقاد و ظلم و بیداد و
# ~~سفاهت براوغالب ... ، وغیاثالدین سیو کشاه، آو مردی عیوس روی و
# ~~متقبض خوی، قوس طبع » وحشی نهاد...
# 2- پادشاه خاتون نامزد اردوی اباقاخان شد ،
# 3- قتلغ تر کان خواهر اعیانی سیورغتمش سلطان که به شاهزاده
# ~~یایدو دادند،
# 4- یول قتلغ خاتون که درحباله معز الدین ملکشاه بن امیرسام
# ~~آمد... (سمط العلی ص36) PageV01P314
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0397.png)

# این بی بی تر کان از رقبای بزر گ پادشاه خاتون بشمار میرفت
# ~~وخود را به تبریز رسانده بود که حکومت کرمان را به دست آورد، اما
# ~~درحوالی 690ه/1291م. بی بی تر کان، در تبریز، برمفاچا وعلت ms277 سکته
# ~~در گذشت ، ومشارع ملکة جلالی به وفات او، از قاذورات پریشانی مصفی
# ~~گشت .
# بذا قضت الایام ما بین اهلها %~% مصائب قوم عند قوم فوائد
### | (سمط العلی ص62)
# این عضدالدین امیرحاجی که صاحب کتاب نام می برد ، پسرعم
# ~~و داماد قطب الدین بوده، و جالب آنکه وزیری در تاریخ کرمان ، او را
# ~~«عضد الدین حاجب» می تویسد که بنظر می آید صححتر باشد، ولی به هر
# ~~صورت ، در سمط العلی نیز امیر عضدالدین حاجی یاد شده است.
# علت جدائی بی بی تر کان ازشوهر اولش عضدالدین نیزظاهرا
# ~~خوی بد و رفتارتندشوهر بود که بازبه قول سمط العلی «... امیر عضد الدین
# ~~حاجی ، ظالم طسعت وسخیف رویت وطروب و عشرت دوست بود...»
# ~~(ص 38) صفاتی که هر کدام از آنها کافی بود که یک دختر خانم قراختائی
# ~~زیبای شاهزاده از مردش طلاق بگیرد .
# بی بی تر کان مورد توجه مادرش قتلغ تر کان بود ، و بعد از آن
# ~~که حجاج سلطان از امارت کرمان معزول و به سمستان و هند فراری
# ~~شد (675 ه 1276م.) قتلغ تر کان مستقلا حا کم کرمان بود ، و چون
# ~~پسر دیگر شوهرش ، جلال الدین سیورغتمش - که در واقع پسر خوانده
# ~~و به قول کرمانها «پسراتدر » او بود - به کمک سلطان احمد تگودار
# ~~توانست فرمان حکومت کرمان را به دست آورد، قتلغ تر کان به تیریز
# ~~شتافت ولی متوجه شد که فرمان حکومت پسر خوانده صادر شده است .
# ~~در راه سکته کرد ومرد (681ه/ 1282م.) و همین دختر بزر گش بی بی
~~PageV01P315
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0398.png)

# ~~تر کان ، نعش او را به کومان آورد ودر گنید مدرسه قر کانی دفن گرد.
# بی بیتر کان و پادشاه خاتون باجلال الدین سیورغتمش در افتاد گی
# ~~پیدا کردند، و در عین حال خود بی بی تر کان و پادشاه خاتون نیز بر سر
# ~~املاک سیرجان و مالسات آنجا با هم رقابت پیدا کرده بودند، اند کی بعد
# ~~یعنی درسال 683 ه/1284م. بی بیتر ms278 کان برای شکایت به در باراوغون
# ~~رفت ولی نتیجه تداد و سیورغتمش ماند و پادشاه خاتون هم مدتی درعقد
# ~~گسخاتو ماند و تا چار به روم رفت. بی بی تر کان تا سال688ه/ 1289م. که
# ~~در گذشت دیگر نتوانست موقعیت قدیم را بدست آورد، ولی خواهرش پادشاه
# ~~خاتون، پس ازمر گارغون (690ه/ 1291م.) توانست خود رابه کرمان
# ~~برساند و چنانکه درمقدمه گفتیم ، بساط برادر خوانده یعنی جلال الدین
# ~~را به هم پیچد1 ، و بازچنانکه دیدیم ، خود او قیز در شعبان 694 هم
# ~~1294م. به اشاره کردوجین هسسر سیورغتمش - که شوهرش سال قیل
# ~~کشته شده بود - به قتل رسید.
# درین گرم بازار « بکش بکش»، بایدو هم اند کی بعد به قتل رسید و
# ~~زمان حکومت غازان خان بود که سلطان مظفر الدین محمد شاه
# ~~پسرحجاج سلطانن، آخرین فرداین خاندان ، به فرمان او به حکومت
# ~~رسد و فاتحه حکومت قراختائی در زمان اوخوانده شد.
# ~~ض286، تازیکو، شوهر دومی که برای بی بی تر کان پیدا شده بود : شمس
~~الدین
# ~~تازیکو، این مردبه قول مرحوم قزوینی ملک شمس الدین محمد بن مالک،
# ~~مشهور به شمس الدین تازیکو از مشاهیر متمولین و اعاظم تجاربود ومال-
# ~~التجاره او در اقطار ارض ازمشرق تا به مغرب روان بود . درسنه 676 ه
# ~~(1277م،) درعهد سلطنت اباقا، ممالک فارس را به انقراد و استداد به
~~PageV01P316
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0399.png)

# ~~طریق مقاطعه ازدولت مغول به عهده گرفت ، به نحوی که حکومت مطلق
# ~~با او یود، و ارباب بلو کات جواب متوجهات ضمانی با او می گفتند (از
# ~~وصاف ص 197) ، و ظاهر آتا اواخر عهد اباقا در آن وظیفه باقی بود . در
# ~~اوایل جلوس سلطان احمد تکودار درحدود سنه 681ه/1282م. وی با
# ~~شمس الدین حسین علکانی وسید عمادالدین ابویعلی و نظام الدین ابو بکر
# ~~وزیر به اردوی پادشاه مزبور رفته ، هر چهارتن به اشتراک ، شیراز را به
# ~~مقاطعه قبول کردند .
# درین حکومات مختلفه ، صاحب ترحمه ( بعنی شمس الدین
# ~~تازیکو) ثروت هنگفت خود را ms279 متدرجا به عناوین مختلفه از مقارضه و
# ~~مساعدت با حکام شیراز و تعهدات و التزامات - که در مقابل آن جز
# ~~مطالعهآ حجج وقبالات و عشوه وغرور مطل ومدافعات هیچ فایده ای نکرد
# ~~به باد فنا داد . صاحب وصاق گوید:
# « امروز که شهور سته تسع و تسعین وستمایه (699 ه/1299م.)
# ~~است در بیغولهآ انزوا و مقام ابتلا، وجه چاشت و شامی از معونت بندهزاد
~~کان
# ~~خود می یابد، نه باهیچکس ناقه وجملی دارد ، و نه در هیچ دفتر، ثور و
# ~~حملی به نام او برمی آیده (تاریخ وصاف ص 198).
# صفت تاز یکو، آن طور که مرحوم قزوینی حدس زدهاند باکاف
# ~~عربی و مصغر کلمه تازیک بوده است به رسم تصغیر اهالی جنوب ایران
# ~~در بعضی کلمات که در آخر آن واوی الحاق کنندمانند پسرو1 ودختزو
# ~~و حسنو و حسینو و تز سببو و عمروو بابو و خالو و امثال آن... وبثایر
# ~~مغول یا کسی که تازی یعنی عرب بوده است درمقابل ایرانی... (ممدوحین
~~PageV01P317
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0400.png)

# ~~شیخ سعدی، محمد قزوینی، مجله تعلیم و تربیت سال هفتم، ص72).
# درفارسنامه ناصری اشارتی هست که« شمس الدین محمد بن مالک
# ~~که صاحب مال و مالک املاک و حرفه تجارت - که از حد چین تا اقصای
# ~~ممالک فرنگستان مال التجارتش پهن ، وصیت بزر گش عالمگیر بود و
# ~~درخدمت سلاطین جابی رفیع ومنزلتی وسیع داشت - در سال ششصد و
# ~~هفتاد وشش (1277م.) مملکت فارس را بانقراده و استبداد به مقاطعه
# ~~گرفت ، و فرمان حکومت مطلق برای او صادر گردید . وبعد از ورود
# ~~به فارس ، با ارباب بلو کات گاهی به غلظت و گاهی به مداهنه وساز-
# ~~گاری گذران نمود ، و در مدت دهسال تمام زیر بار حوادث رفته، پای.
# ~~مال جور و اجحاف گردید ، وتمامت اندوختها را پرا کنده داشت . و در
# ~~آخر کارش ، برای گذران روزانه و شبه ، ادبنده زاد گان خود مسئلت
# ~~فمودی .
# و این ملک شمس الدین هماناست که املح شعرا و ابلغ فصحا شیخ ms280
# ~~سعدی علمه الرحمه ، برای طرح خرما از برادر خود ، قطعهای فرموده ،
# ~~وبه خواجه ملک شمس الدین فرستاده است .»
# اما قطعه ای که سعدی برای این شمس الدین تازیکو فرستاده، در
# ~~موردمالیات اضافی از خرماست که از برادر سعدی میخواستهاند. (سعدی
# ~~اهل کجای فارس است، آیااهل محلی که خرما داشتهب مثل جهرم؟ کازرون؟
# ~~ما اینکه برادرش پولی و نخلستانی داشته؟ و با طرف تجارت خرمای
# ~~دولتی بوده ؟) سعدی به شمس الدین از چوب خوردن برادرش شکوه
# ~~ی کند :
# ز احوال برادرم به تحقیق %~% دانم که ترا خبر نباشد
# خرمای به طرح میدهندش %~% بخت بد ازین بتر نباشد
# اطفال برند و مرد درویش %~% خرما بخورند وزر نباشد PageV01P318
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0401.png)

# از غایت فقر دایم او را %~% شلوار به پای در نباشد
# و آنگه تومحصلی فرستی %~% تر کی که ازو بتر نباشد
# چندان بر نندش ایخداوند %~% کز خاقه رهش بهدر نباشد
# فارسنامه تاصری گفتار اول ص39)
# داستان را در بعض مقدمات کلیات چنین نوشتهاند که «درزمان
# ~~حکومت ملک عادل شمس الدین تازیکو... اسفهسالاران ممالک شیراز...
# ~~خرمائی چند ازرعایاستده بودند به تسعیر اندک ، وبه نرخی گران به
# ~~بقالان میدادند به طرح ، اتفاقا چندبار خرما به برادر شیخ دادند،
~~ویرادر
# ~~شیخ در خانهآ اتابک د کان داشت. چون حال بدان جهت بدید بسه رباط
# ~~خفیف رفت خدمت برادرخود شیخ سعدی، و صورت حال به خدمتش عرضه
# ~~داشت .. . شیخ اندیشه کرد که اول کاغذی باید نوشت ، پارهای کاغذ
# ~~برداشت واین قطعه ینوشت:ز احوال برادرم...
# ملک شمسالدین تازیکوی چون رقعه برخواند بخندید ، ودر
# ~~حال بفرمود تا منادی کردند که هر کس از آن خرمای به طرح ستده
# ~~پیش من آرید، تمامت بقالان را نزد خود خوانده ، صورت حال ازایشان
# ~~بیرسید که هر کس زرداده است اسفهسالاران را باز میخواند و بعداز
# ~~مالش میقرمود تا، در حال، ور ابشان بازمیدادند ، وهر کس که زر نداده
# ~~یود می فرمود تا خرما از وی بازستانند...» الی آخرداستان ...
# این شمس الدین محمد ms281 تازیکو ، در اثر جنگی که به سال677ه
# ~~1278م . در حوالی کربال با نکودریان کرده بود و امیر محمد سک
# ~~حاکم فارس در همین چنگ کشتهشده بود، توانست حکومت را بدست
# ~~گیرد و اصولا میانه او با محمدبیگ بسیار صحمیمتی ر دراستانه بودهاست.
# ~~در نسخ خطی سعدی قصیدهای است با این مطلع : PageV01P319
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0402.png)

# یه خرمی و به خیر آمدی و آزادی
# که از صروف زمان در امان حق بادی
# این قصیده در نسخه پاریس به عنوان «فی تهنئة قدوم امیر محمد
# ~~یک» باد شده، و در نسخ حدیده «فی مدح شمس الدین تازیکوی» آمده
# ~~است ( ممدوحین سعدی ص755) . ومعلوم نمیتوان کرد که واقعا قصیده
# ~~در مدح کسست ؟ و آیا خود سعدی قصیده را به قام دو تن ساخته یوده
# ~~است ؟
# اما عاقبت ازدواج نسمه سیاسی و نمه اقتصادی خاتون کرمان
# ~~و شمس الدین که به زور و بول صورت گرفت : قضاة وائمهآ شرع ، فقط
# ~~به این حساب که «بی بی ... از آن... یدخوی به غایت نفور بودند ، و از
# ~~منا کحت و مزاوجت او عظیم دور»، صیغه طلاق ازعضد الدین را خواندند
# ~~و بیچاره « در بیت الاحزان ندامت پای در دامن سکون کشید» .
# به چه مناسیت قاصد به یزد قرستادهاند ؟ زیر اشمس الدین
# ~~تازیکو مدت ها در یزد بوده است و« قاضی یزد و جمال الدوله
# ~~ار کون نصرانی - که منعم و محتشم یزد بود - به کرمان آمدند
# ~~و خطبه به شرط و رسم کرد. . . ». اگر ازدواج در668هر1269 م .
# ~~صورت گرفته باشد (ص284) بنایر این ده سال قبل از حکومت شمس-
# ~~الدین درفارس اتجام شده ، به هرحال «مهدعالی ، روزی چند ، طوعا
# ~~او کرها دریزد با ملک شمس الدین میساخت ، وچون او عزیمت جانب
# ~~فارس مصمم گرداتد ، روی عناد وستیز پیش آورد و با وی پای در کوی
# ~~موافقت تنهاد » (ص285) ، بنایراین ، با این شوهردوم هم بی بی تر کان
# ~~ساز گاری نکرده و بدین طریق عاقیة الامر مان ایشان به قطع ms282
# ~~انجامید ، «وبی بیتر کان متوجه اردو گشت به وحضرت خداوند ، پادشاه
~~PageV01P320
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0403.png)

# در خصوص اقامت تازیکو در یزد و خیرات او ، در تاریخ یزد چنین آمده
# ~~است : «دارالشفاء صاحبی وعمارات آن . . . این دار الشفاء از مشاهیر
~~عمارات یزد
# ~~است، وخواجه شمس الدین تازی کواجهت خواجه شمس الدین محمدصاحبدیوان
# ~~بساخت . و این شمس الدین تازی گونایب و قائم مقام خواجه صاحب دیوان بود
~~،
# ~~چون فرمان خواجه صادر شد که دارالشفاء بسازد ، این بازار که از دار
~~الشفاء به
# ~~اندرون می آید- که آب درمیان آن جاریست - بساخت .
# چون طرح نزد صاحب دیوان بردند قهر کرد و گفت : این چه عمارت است
# ~~که این قدر حقرست ، مه قدر همت خود ساخته ، یه قدر همت ما باید بسازد .
# ~~خواجه شمس الدین طرح دار الشفاء و چهار صفه آن و طنبی و باد کیر و بیت
~~الادویه
# ~~وحوضخانه و مجلس مجانین (تاریتخ جدید : محس) و مرضی و خانه های نیکو
# ~~ترتیب کرد و باغی مشجردرعقب آنن بساخت و گنید بخدان ، و در آستانه
~~عمارت ،
# ~~مسجد مروح بساخت و بردر گاه چاهی منسوب به آب سرد حفر کرد . آن عمارت
# ~~عالی ، تمام از آجر و گچ و کاشی تزیین کرد .
# و چون این طرح را شمس الدین تازی گو نزد صاحب دیوان فرستاد تعجب
# ~~کرد ، وبنوشت که درساختن این عمارت گاهی افراط و گاهی تفریط کردی .
# ~~شمس الدین تازیگو جواب فرستاد که اگر بر خواجه گران است ، در القاب
~~کتابهآ
# ~~در گاه ، صاحب دیوان بردارند و تازیگو بنویسند ، و آنچه به خرج رفته به
~~خزانه
# ~~بسپارم ... وخواجه شمس الدین محمد تازی گوی مسجد چهل محراب انشاء کرد،
# ~~وخانقاه وعمارتی عالی بساخت، وچهاردانگ از قریه هنزا وقف بر آن مسجد
~~کرد،
# ~~ومصلی   کبوترخان وعید گاه مقابل شیخ الاسلام اعظم سعید از اتشاء اوست.
~~..»
### | (تاریخ یزد ص 90) .
# صاحب جامع مفدی در باره کیفیت تأسیس این یناها نوشته است :«... آن
~~PageV01P321
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0404.png)

# ~~خواجه مشاراله [شمس الدین تازیکو)... به ms283 مامن توفقات الهی ، بتابر
~~خوابی
# ~~که دیده بود ، درحوالی زندان سکندر، واقعه در محله شهرستان، مسجدی
~~ساخته،
# ~~چهل محراب ترتیب تمود وموسوم ساخت به چهل محراب، وچهاردانگ قریه شیر
# ~~قهستانه بر آنجا وقف فرمود. و آن مسجد در کمال فیض است وهر کس به جهت
# ~~مطالب عظمه در مسجد مزبور نماز گذارد و دعا کند ، حضرت مجیب الدعوات آن
# ~~دعا را به شرف اجابت مقرون میگرداند....»
### | (تعلیقات افشار بر تاریغ یزدص 212)
# ~~احمد کاتب، ضمن بیان مطالبی که بادشد، توضیح میدهد که «ده قفیز زمین
# ~~طرح عمارت مدرسه و مسجد و بیت الادویه و محبس مجانین و حوضخانه و یخدان
~~و
# ~~باغ بینداخت ... » افصح المتکلمین امامی هروی قصده ای در وصف دار
~~الشقاء گفته
# ~~عرض کرد ... و این قصیده به کاشی تراشیده بر کتابه تقش کرد :
# ~~ای صفای صفهات تر کیب عالم را روان
### | صحت عقل وصقای روحی وجان چهان...
# ~~تا آنجا که گوید:
# ~~صاحبت آنکس که از دست و دلش عاجز شوند
# هر نفس صد حاتم وهر لحظه صد نوشیروان
# ~~خواجهٔ‌ دیوان هفت اقلیم شمس ملک ودین
# مبدع امن و امان مقصود ابداع زمان
# ~~چون دارالشفاء تمام شد . بزرگان یزد از شهر و ولایت از هر مقامی پانصد
# ~~سبو آب تکلف کردند از جهت صاحب دیوان . خواجه داخل موقوفات دارالشفاء
# ~~کرد . و درسال ست وستین وسیعمائه (صحیح: ستمائه) تمام شد . (666ه/
~~1267م)
### | (تاریخ جدید یزدص133)
# ~~محمد مفد مستوفی تاریخ بنا را گوید« بالجمله در سنه ستین و ستمابها
~~PageV01P322
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0405.png)

# ~~66ه/1261م.) که عمارت به اتمام رسد خواجه شمس الدین محمد تازیکو
# ~~مجلسی عالی ترتیب داده به احضار اکابر واهالی فرمان داد. . . افصح
~~المتکلمین
# ~~عر رسانیده، خزانه دار همت عالی خواچه شمس الدین محمد تازیکو ، مبلغ یک
# ~~هزاردینار- که مرادهزارمثقال طلاست - به سبیل صله به وی تسلیم کرد.»
# ~~ر گردیم به داستان بی بیتر کان.
# این بی بی تر کان، شاهزاده زیبای نا کام قراختائی، قرآنی وقف
# ~~کرده است که بر گور ms284 مادرش قتلغ تر کان وپدرش قطبالدین گذاشته
# ~~شود ، و قرآن شامل سی پاره بوده است ، و درپشت یکی از جزوات آن
# ~~قر آن وقفنامهآ آن نوشته شده که مرحوم مجد زاده صهبا(پسر مجدالاسلام)
# ~~به کمک علامه قزوینی آن را خوانده ودر مجله یاد گار (شماره 9سال اول
# ~~ص31) چاپ کردهاند، بدین شرح :
# «... وقفت المولاة المعظمة العالمة العادلة المؤیدة المنصورة
# المظفرة المعصومة ، ملکة ملکات العالم ، مالکة رقاب الامم،
# ناشرة المبرات ، مانحة1 الخیرات ، نتیجة السعادات ، قدوة
# المعصومات ، مغثة الدقا والدینا ،صفوة الاسلام والمسلمین،
# زبیدة العصر، خدجة الزمان ، الغ اعظم ، بیبی تر کان ابنة-
# السلطان الاعظم الشهید السعد ، قطب الدنیا والدین ابی الفتح
# محمد بن خمیر تاینگو خلدالله ملکها ، و انار برهان والدیها
# التی دولتها غرة دول الملوک الماضیة ومناعتها فیها طرازجلل
# الامم السالفة، کأن الشاعر قال فی مدحها : ولو کان النساء کمثل
~~PageV01P323
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0406.png)

# ~~هذی لفضلت النساء علی الرجال وماالتانیث لاسم الشمس عب
# ~~ولاالتذ کیر فخر للهلال ، ابتغاء لمرضاة الله تعالی هذاالجزء من
# ~~قر آن العظیم مع تمام الاجزاء الثلثین کلها علی هذا القطع ، و
# ~~علی هذاالخط ، وعلی هذاالتذهیب ، مع صندوقها المشتملة1
# ~~علیها علی رأس مرقد والدیها المولی السلطان الاعظم السعید
# ~~الشهید قطب الدتیاوالدین والمولاة المعظمة العالمة العادلة عصمة
# ~~الدنیا والدین قتلغ تر کان یل الله ثراهما وجعل الجنة مثواهما،
# ~~وهوفی حسد2 ... مذهیة واقعة خلف الصفة الشر قیة من المدرسة
# ~~التی بنتهاالمولاة المعظمة المذکورة بداخل مدینة بردسیر
# ~~کرمان تلقاء الخان السلطانی المعروف بخان مطرح3 ،وهی
# ~~مدرسة تحکی ببنیتها و حسنها دارالابرار وتباهی کرمان
# ~~بوجودها علی سائر الامصار، بهب نسیم الصدق من ارحائها ، و
# ~~تفوح نفحات الاخلاص من بنائها ، تنادی الملائکة باعلی الصوت:
# کرمان باهی و انعمی تفاخری
### | ببتیة بحیی السعلی بفنائها
# ~~وکانت همتها العالیة تنادی[:) کلام
# ان آثارتا تدل علینا %~% فانظروا بعدنا الی الاثار
# ~~وقفا صحیحا شرعیا ، وتصدقت بهصدقة مؤبدة محرمة لایباع
# ~~ولایوهب ولایرهن ولایوجر ولایتلف بوجه من الوجوه . ولا
# ~~یجری علیه احکام التملیک والتملک ، ولاینقل من المدرسة- PageV01P324
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0407.png)

# المذ کورة بتلاوة1 القرآن ms285 الی موضع آخر- الاباذن المتولی-
# و یکون موضوعا علی رأس مرقد و الدیها المذ کورین تغمدهما الله
# بغفرانه لقرأ منه القرآن العظیم وتکون الولایة للواقفة مدة
# حیوتها مدالله فی عمرها وبعدوفاتها تکون الولایة لمن یکون
# متولیا للا وقاف المدرسة، فلا یحل لاحد یؤمن بالله والیوم الاخر
# تغسر هذه الصدقة ، فمن فعله فعلیه لعنة الله والملائکة والناس
# اجمعین ، و ثواب الواقفة علی الله، فانه لایضیع اجر المحسنین،
# و ذلک چری فی غرة شهرصفرختم بالخیر والظفر، ستة سبع
# و ثمانین وستمائة» (687ه/1288م.)
# ~~این بود صورت وقفنامه قر آنهای بی بی تر کان .
# ~~ظاهرا، پس از زلزله 1314 ق/1896م . وخراب شدن قبه سبز2 ، و هم
# ~~چنین پس از کاوشهائی که و کیل الملک و بعد از آن جلال الدوله برای
# ~~بدست آوردن اشیاء قیمتی کرده اند، این قر آنها پرا کنده شده و قسمتی
# ~~از آن به آستانه ماهان - شاه نعمت الله ولی - انتقال یافته است . روایت
# ~~آنست که طرح گنید مزار شاه نعمت الله ولی ، تقلیدی از طرح نقشه قبه
# ~~سبز بوده است . از بقایای کتیبهای که برای سردر باقیمانده ، به خط
# ~~ثلث سفید برزمنه کاشی معرق لاچوردی ، فقط کلمات «عبدهآ عبدالر...»
# ~~به زحمت خوانده میشود ، وبه همین مناسبت میان مردم بهمدرسه خواجه
# ~~عبدالرشید مشهورشده مرحوم صهباحدس زده است که «شاید خواجه
# ~~عیدالرشید مذ کور یکی از وزراء یا رجال در بار قراختائیان کرمان بوده
# ~~است» . اما حدی بنده اینست که شاید نام خطاط درینجا یاد شده. مرحوم
~~PageV01P325
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0408.png)

# ~~وزیریمی نویسد: « میرزا عبدالمؤمن نام بردسیری ، درین قیه، افرادی
# ~~په خط خود نوشته جعل کرده که این قبه مقبره خواجه عدالرشیداست،
# ~~و او معاصرشاه سلیمان صفوی بوده و از نبایر اید کوی برلاس] که در
# ~~سلطنت امیر تمور گور کان حکمران کرمان بوده است[ پاره افراد
# ~~ساقی به خط خودش جعل کرده می گفت صورت بنائی مدرسه و مخارج
# ~~قیه سبز است] که خواجه عبدالرشید جد من است [و ازین قبیل خرافات
# ~~بر اثبای ms286 مدعای خود بسیار مذ کورمینمود که نگاشتن آنها موجب طول
# ~~کلام است ]» ( تاریخ کرمان ، تصحیح نگارتده ص345).
# ~~چنان می تماید که همانطور که مدرس اولیه مدرسه ، شهاب الدین زوزنی
# ~~اعتقادی به وقف این ملکات قراختائی نداشته، بعدها تیز موجبات حفظ
# ~~آن یکلی از مسان رفته است، چنانکه دعوای خواجه عبدالرشید، وضبط
# ~~تمام محوطه و فضاهای باغها و پار کهای اطراف آن و در ختکردها وهم
# ~~چنین زلزله شدید و پرا کند گی قر آتها چنان پی در پی روی داده که
# ~~گوئی همه دست به دست هم داده بودندتا اصول این وقفیترا از بین ببرند.
# ~~هجده جزوه ازین سی پاره ، پس از خرابی قبه سبز، به مزارشاه ولی انتقال
# ~~یافت و در آن جانگاهداری مسشد.
# یکی از آن جزوهها به سال 1309ش 1930م . ازطرف متولی-
# ~~باشی آستانه یه عنوان هدیه تقدیم شاهنشاه پهلوی نخستین شده است .
# طول هر یک از صفحات قر آن 45 وعرض آن 33 سانتیمتراست،
# ~~و در هر صفحه ققط سه سطر نگاشته شده . عمدهآ س سوره های مذهب را
# ~~به مرور زمان از میان بردهاند.
# وقفنامه بی بی تر کان در ورق اصلی پشت اولین صفحه از جزوه
# ~~هفتم قرآن ثبت شده. این جزوه هفتم دارای 98 ورق است . دو صفحه
# ~~اول و آخر این جزوه تماما تذهیب شده و نسبة به سلامت مانده است.

PageV01P326

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0409.png)

# نکته لازم به ذکر آتست که پادشاه خاتون خواهر بی بی تر کان
# ~~نیز آنطور که نوشتهاند «او را لقب صفوةالدین بود، حسن صورت و نیکوئی
# ~~سیرت را دارا بود. سلطان قطب الدین پدرش او را در کود کی لباس مردان
# ~~پوشانیدی و نام او را سلطان حسن شاه کردی1 ، غیر ازخواص او کسی
# ~~نمیدانست که پسر نست»! (روضة الصفا ، ج4 ص151). در فضل و کمال
# ~~مشهورعالم در قن خط تسخ ناسخ خط ابن مقله ، مصاحف متعدده به چهت
# ~~سلطان احمد خان بن هلا کوخان و ارغون خان بن اباقا ms287 آن نوشته ،
# ~~(تاریخ کرمان ص361) . مصاحف و کتب به خط میار کش در کرمان و
# ~~سایر ولایات موجود است . (سمط العلی ص70).
# در تاریخ و صاف نیز به هنرهای او اشاره شده گوید: «بار گاه
# ~~او منتجع مداح اطراف ومرتجع ازدحام افاضل ایام و موضع انشاء شعراء
# ~~ومحفل اسناد واستناد ائمه وعلما گشت. او رالطافت طبعی که زهرةآ زهرا از
# ~~شرم بر خود مذاب میشد و طراوت خطیدی که از حسن تر کیب آن غبار
# ~~تشویر یرخط خد خوبان می نشست... وبه قدر ازلغت وعلم عروض بهره مند
# ~~بود و به مشاعره ومکالمهآ ارباب فضل، دایم مستأنس بودی» . (ص292)
# مرحوم عباس اقیال آشتیانی استاد فقید، اشاره ای در باب این زن
# ~~شاعره نامدار از کتاب مجمع الانساب محمدین علی شانکارهای ( مؤلف
# ~~743ه./1342م.) نقل کرده که به عین عبارت ما نیز تقل می کنیم:
# «... پادشاه خاتون زن عالمهآ عادله ای بود، و در نفس او بسی خاصیت ها
# ~~بود ، وهنری تمام داشت ، و خط خوب نوشتی وشعر نیکو گفتی... وراتبهآ
# ~~معاش اهل فضل را معین فرمود ونقد از خزانه فرمودی... و بسارعمارت را
~~PageV01P327
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0410.png)

# ~~از نو فرمود، وبر آن اوقاف بسار نهاد...».
# مرحوم اقیال به دنال این مطلب می نویسد : «در یک مجموعە
# ~~خطی متعلق به نگارنده ، چند قصیده هست از فخرالدین فخری
# ~~اصفهاتی در مدح صفوة الدین پادشاه خاتون و جلال الدین سیورغتمش و
# ~~مظقر الدین محمد و بعضی از اعبان در باری کرمان درعهدایشان. از آتجمله
# ~~قصده ایست به بحرمجتث محذوف کهمصنوع است - بعنی چونسه حرف
# ~~از هربیت آن بر گیرند ، یک رباعی از آن در مدح صفوة الدین پادشاه
# ~~خاتون استخراج شود - با این مطلع :
# ~~ایا بهسار روان پسرور جهان آرا
### | مشام بی تو معطر نکرد یاد صا
# ~~سپیده دم ز و صولت نسیم صیح چو یافت
### | اثر یرفت ز انفاس آن ز مشک خطا
# تا آتجا که گوید:
# ~~یکانه مریم ثانی ، گزیده صفوت دین
### | پناه قیغ ms288 و نگین ، آفتاب ابر عطا
# ~~همسشه همت او کار ساز مملکت است
### | ز نور همت اوچشم قطب دین بینا ...
# شمس فخری در مدح سیورغتمش گوید :
# ~~درین کاخ فلک پیکر، بدین عهد همایون فر
# نهد خاقان، دهد سنجر، کند خسرو، شود قیصر
# ~~یکی بر خاک پیشانی ، دوم بر باد سلطانی ،
# سوم آهنگ دربانی ، چهارم بتده و چا کر PageV01P328
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0411.png)

# ~~زآب و خاک و رنگ وبو، درین ایوان چون مینوا
# شود بی قدر وبی نیرو ، نماید مهمل و مضعر
# ~~یکی سرچشمهآ حیوان، دوم کافورمشک وبان
# سه دیگر روضهآ رضوان ، چهارم نکهت عنبر
# ~~آنجا که در مدح گوید :
# ~~زیمن حضرت اعلی ، جلال الدین والدنیا
# کنم در تهنیتانها ، خجسته چارچیز ایدر
# ~~یکی عیدهمایون را، دوم این کاخ میمونرا
# سه دیگر سعد گردون را، چهارم دین پیغمبر
# ~~سرشاهان سیور غتمش، که گرفرمان دهد امرش
# شود روشن، کند کوشش، دهدباران، نماید بر
# ~~یکی چون مهرجرم مه، دوم چون شیرنر روبه
# سوم چون ابر گرد ره، چهارم چونشجر عرعر...
# ~~در مدح سلطان مظفر الدین محمد شاه، ماقبل آخرین پادشاه
# ~~قراختائی، هم قصدهای دارد با این مطلع :
# ~~گفتم که پیک باد صبا روح پرور است
### | گفتا همایفتح و ظفرسایه گستراست
# ~~گفتم که ملک و ملت ماامن و راحت است
### | گفتا که دین و دولت درزیب وزیوراست
# ~~گفتم که بوی زلف ترا میدهد نسیم
### | گفتا هزار باربه ازمشک و عنیراست
# ~~تا آنجا که گوید:
# ~~گفتم بگوی کاین همه آثارها زچیست
### | گفتا ز فر مقدم سلطان مظفر است PageV01P329
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0412.png)

# گفتم جهانگشای ابوالحارث کریم
# یک مسمط نیز ازهمان فخری در مدح همین طاکمضف الندیر
# ~~محمد در خلاصة الافکار تقی الدین کاشی آمده با این مطلع :
# ~~تاثیر صبا صحن چمن خلد برین کرد
# ژاله دهن لاله پر از در ثمین کرد
# ~~باد آمد و در دامن گل نافهآ چین کرد
### | باخاک وچمن عنبر و کافور عجین کرد
# ~~برمر کب رخشنده گر شام کمین کرد
# تا وقت سحرپشت فلکرویزمین کرد
# ~~بلیل ms289 دلم از صوت حزین زاروحزین کرد
# تا راهوی از پرده عشاق گزین کرد
# از نامه چون باد بزان اسب بزین کرد
# خوش خوش به جهان موسم نوروزدر آمد...
# ~~ص18، شناحی ، دراز وتن دار از مردم وشتر. (اقرب الموارد)
# ~~صح28، براق و اباقاخان ، مقصود در اینجا براق حاجب نست ، بلکه ایسن مرد
# ~~براق اغلان بن بیسونتو ابن میتو کان بن جغتای خان است که به قول
# ~~خواندمسه پادشاهی بود به صفت ظلم و جور موصوف و به اخد اموال
# ~~رعایا و زیردستان مشغوف... از آب آمویه عبور نموده و با اباقاخان که
# ~~در آن زمان قائم مقام هلا کوخان بود - محاربه کرده منهزم باز گشت و
# ~~چون به بخارا رسید مسلمان شده سلطان غیاث الدین لقب بافت و بعد از
# ~~چند روز یه مرض فالج گرفتار شده ، در اواخر شهور سنه تمان وستین و
# ~~ستمائه (668هم1269م.) قزد قیدوخان رفت ، و شربتی مسموم خورده ،
~~PageV01P330
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0413.png)

# ~~راه سفر آخرت پیش گرفت . مدت سلطنتش شش سال بود. »
### | حییب السیر ج3 ص 83
# نکته لازم به ذکن، مناسبات قراختائیان کرمان با هول کوخان
# ~~است که نه تنها روابط ساسی و اقتصادی و خانواد گی داشتند، بل در
# ~~چنگهای بغداد فز با او همراهی کردهاند. علاوه بر آن، در کرمان یک
# ~~اثر تاریخی عجب هست بنام بند هالاکو ، این یند به صورت سک سد
# ~~کوتاه حدود 11 متر ارتفاع وشش هفت مترقطر بین دو کوه واقع است و
# ~~دره ای را به عرض حدودیک پنچاه متر می پوشاند. این سد برروی آب معروف
# ~~به «سیدی» (سعیدی؟) در چهارفرسنگی شهر کرمان بنا شده است ، وبرای
# ~~چلو گیری از سلاب و هم چنین ذخیره آب بسیار اهمیت دارد. کیفت
# ~~بنای آن مثل بسیاری ازبندهای قدیمی ایران (تقر بیأشیه بند فریمان)
# ~~بوده، یعنی در وسط دیوارهآسد سوراخهائی است که از داخل دیواره آنرا
# ~~با دریچهآ آهنی می بسته اند تاسد پر می شده است و بعد ازهمان بالای ms290 سد
~~، به
# ~~تدریج که آب کم میشده، کییگی دریچه ها را می گشودهاند تا به
# ~~دریچه آخری - پاثین دره میرسیده ، که اواخر تابستان ، چون آب کم
# ~~میشده ، دیگر احتیاج به بستن ندارد .
# در تاریخ کرمان ، حا کم یا آدم متعین ثروتمندی به نام هولا کو
# ~~که موفق به ساختن چنین سدی شده یاشد نداریم. زمان کوتاه حکومت
# # هلا کو میرزا پسر شجاع السلطنه تیز که حوالی 247 %~% ه / 1831م . بر
# ~~کرمان حکومت داشته چندان طولانی نبود که بتواند چنین کاری انچام
# ~~دهد ، علاوه بر آن دوران حکومت شجاع السلطته و فرزندانش از 1244
# ~~تا 1248 عموما درجنگ با فارس با یزد با میارزه با عاس میرزا گذشته
# ~~است ، و چون تواریخ مفصلی از دوران قاجار درباب کرمان داریم، هیچ
# ~~جا اشاره به چنین ساختمان مهمی از هلا کو میرزا نیست . علاوه براین
~~PageV01P331
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0414.png)

# ~~سالها قبل که نگارنده در خدمت آقای د کتر بقائی کرمانی بازدیدی ازین
# ~~سد به عمل آورد ، معلوم شد که سیک بنا و نحوهآ آن و پایههای سد به
# ~~طور کلی مربوط به قرنها پیش ازین است.
# بنا بر این حدس نگارنده اینست که این سد در زمان حکومت
# ~~قراختائیان کرمان- خصوصاتر کان خاتون- که آبادیهای سسار کردهاند
# ~~و قناتهای بسیار کندهاند - ساخته شده باشد، منتهی چون حکومت آنان
# ~~از طرف خوانین مغول خصوصا هولا کوخان هممشه تأبید می شده است ،
# ~~ودر بودجه مخصوص دولتی، خصوصا رقمی بهصورت «قراریه به اسم سلطنت
# ~~و آش بار گاه» وجود داشته که مبلغ آن گاهی به صد هزاردینارمی رسیده
# ~~است ، وهم چنین «عمارت قلاع وسور وحفر قتوات دیوانی» نیزده هزار
# ~~دینار رقم خاص داشته (سمط العلی ص 57) بنابراین باید این سد از همین
# ~~بودجه وبنام هولا کو ساخته شده باشد .
# باید گفته شود که از قرتها و سالها ، سیدی به صورت خالصه و
# ~~دیوانی در اختیار حکام قرار داشته ، وخاندان «زعیم باشی» در کرمان ،
# ~~مسئول اداره آن از جانب حکومت بودهاند ms291 ( اجداد خاندان رشد
# ~~فرخی)
# آخرین چراغ این خالصه بودن در شصت سال پیش خاموش شد
# ~~و آن زمانی بود که به موجب دفاتر اسناد محض آبة الله خویی، (صفحه
# ~~174 دفتر دوم) عد الحسین میرزا فرمانفرما حا کم سالهای پیش کرمان
# ~~در11 رجب 1332ق/ مه19914م، دو داتگ و دو از ده چزء از کل ششدانگ
# ~~مزرعه سدی قریب به شهر کرمان را به ارباب کخسرو شاهرخ به مبلغ
# ~~هفده هزار وپنجاه تومان فروخته است .

PageV01P332

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0415.png)

# ~~ص18 وخداوند ترکان ، از راه خدا ترسی ، برچنین کبیره اقدام نمودن روا
# ~~بدأشت ...
# درمورد اخلاق وروش حکومی ترکان خاتون و فضایل اخلاقی و
# ~~روحی اودر تاریخ کرمان داستانها بسیار است، ازطرف دیگر شوخی ها و
# ~~نقاط ضعف نیز درباب او یاد شده ، و بطور کلی مثل سساری از قهرمانان
# ~~تاریخی صورت افسانهای بخود گرفته است. بطور کلی، با اینکه او اصلا
# ~~از کنیز کان ماوراء النهری بود، ازجهت مذهبی بسیار قوی یاد شده ، و
# ~~دلیل آن نیز اوقاف وآثاراوست .
# درهمین کتاب باد شده که او «مسجد جامع درب تو را ساخت»
# ~~(ص 235)، وچون محل آن تعیین تشده، ازطرفی در حوالی قبه سیز مسجدی
# ~~نداریم (و هرچند ساختمانها و باغها توسط مردم اشفال شده ، ولی بعید
# ~~می نماند که مسجد را مردم ازممان ببر ندوضط کنند) حدس ینده اینست
# ~~که همین مسجد حامع امروزی که بمسجد محمد مظفر معروف است و
# ~~در کناره دروازه ساخته شده بوده، ابتدا مسجد جامع تر کان خاتون بوده
# ~~وتوسط محمد مظفر در آن توسعه هایی داده شده است ، اصولا در افواه
# ~~مردم شا بعاقی در باب تغییرات کتیبه های مسجد هست ، علاوه بر آن بک
# ~~سنگ کوچک دردیوار همین مسجد (درورودی شرقی) کار گذاشته شده که
# ~~قدمت بیشتر مسجد رامی رساند وباید قاعدة مریوط بهمین مسجد باشد که
# ~~دو باره در آنجا تصب شده است.
# مسجد جامع ترکان خاتون بسال 666 ه1267م . ساخته شده
# ~~بود ، امامی هروی ، در قصدهای ms292 از آن چنین یادمی کند :
# زین عمارت ملک هم در نعمت و هم در صفا
# گرتفاخر می کند وقت است بر اوج سما PageV01P333
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0416.png)

# بی کند هر دم به خاکن خطهآ کرمان سپهر
# در پناه ساحت دین ، روز آخسر اقتدا
# ~~ششصد و شصت و شش از هجرت گذشت و تازه کرد
# عصمت حق رونق اسلام ازین عالی بنا
### | (از جغرافی حافظ ابرو)
# اصولا سر گذشت این زن در کرمان جنیه افسانه آمز بخود
# ~~گرفته و علت آن نیز مبهم بودن روز گار اولیه اوست که از کنیز بودن
# ~~او آغاز میشود ، منتهی کنیز کی اسرار آمیز .
# مرحوم قزوینی می نویسد: «عصمة الدین قتلغ ترکان ایتدا سریت
# ~~سلطان غیاث الدین خوارزمشاه یود، وسپس براق حاجب اورا بچنک آورده
# ~~بعنوان سریتیا منکوحه گرفت، و پس ازفوت براق حاجب، برادر زادهاش
# ~~قطب الدین - نمیدانم بمقتضای چه مذهبی و طریقهای - زن عم خود را
# ~~بنکاح آورد.   (یادداشتهای قزوینی بکوشش ایرج افشار ج1)
# بنده باند اضافه کنم که این براق نه تنها کنیزک خاص سلطان
# ~~غاث الدین را گرفت ، بل مادر غاث الدین راهم، بشرحی که در مقدمه
# ~~گفته ایم بزور گرفت و شب زفاف ، زره درزیرقبا پوشید ویه حجله رفت .
# ~~آخر کاز غاث الدین ومادرش هم که معلوم بود!
# در متن این کتاب (ص ع9) یاد شده است که ترکان خاتون را
# # «حلال خاتون» می گفتند واهل ختا بود وسلطان علاء الدین محمد %~% ین
# ~~تکش اورا اسیر کرد و بعداز آشفتگی دربار خوارزمشاهی «دردست تجار
# ~~میافتاد،.. و پیری اصفهانی بازر گان ، حاجی صالح نام ، او را دریافت و
# ~~به ارادتی هرچه تمامتر بتحصیل او شتافت ...» وسلطان غیات الدین وقتی
# ~~در اصفهان بود اورا خرید وعقدبست ودر گرفتاریهای بعدی بشیخ موقق
# ~~معمردر اصفهان سپرد ، این شیخ یگانه موفق معمر که صاحب تاریخ نام
~~PageV01P334
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0417.png)

# ~~می برد ، به تصریح وصاف «قاضی القضاة رکن الدین صاعد» است ،
# ~~علاء الدوله محمود اتابک یزد (پسر قطب الدین) ms293 دختر ک را یدست
# ~~آورده به یزد برد.
# درمتن کتاب اشاره شده است که «یاقوت تر کان  دختر براق
# ~~بی درنک مسرعی نزد پدر خود قتلع سلطان فرستاد و او را از کیفیت این
# ~~حال آگهی داد» (ص 98).
# اما چنان مینماید واقعیت صورت دیگر داشته، عنی به قول
# ~~وصاف «براق لشکر به یزد کشید که غاث الدین با چنگیز خان دم مخالفت
# ~~می رد ومن کار او بساختم ، اکنون هرچه ازو بازمانده از زن و فرزند و
# ~~مال متعلق بمن است . چون رسولان کاری از پیش نیردند و نزدیک شد
# ~~جنگی میان آنان آعاز شود ، قاضی القضاة رکن الدین صاعد شفیع شدو
# ~~بالاخره خاطر همگان براین قرار گرفت که علاء الدوله [بتوصیه قاضی
# ~~ترکان را به براق حاجب دهد واوهم دختری از آن خود را به علاء الدوله
# ~~تا این قرابت موجب دوستی گردد ( تحریر تاریخ وصاف، عبدالمحمد
# ~~آیتی ، ص 175) .
# بدینطریق درواقع اصل از دواج اتابک یزد بادختر براق درهمین
# ~~مرحله صورت گرفته ودر واقع یک داد وستد سیاسی موجب آمدن ترکان
# ~~بکرمان شده است ..
# تاریخ جدید یزد ، نام دختر براق را «صفوة الدین آدم باقوت
# ~~ترکان» نوشته (ص71) که البته غیر از صقوة الدین پادشاه خاتون است .
# ~~باقوت ترکان در یزد مدرسه شوهرش را تمام کرد و بدین جهت به نام
# ~~«صفوتیه» موسوم شد ومناری دارد که وقتی کسی را می خواستند مجازات
# ~~کنند، برمناره این مدرسه می بردند واز آنجا فرو میانداقتد. (تاریخ
# ~~حد بد بزد ص72) .

PageV01P335

# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0418.png)

# در تاریخ ما داستانها از مسائل زنانه و بعصی حرفها درمان مده
# ~~است، چنا نکه مثلا در مزارات کرمان اشاره شد که تر کان خاتون «از
# ~~حضرت شیخ شهاب الدین التماس می نموده کد او را در حباله نکاح خود
# ~~در آورد» وحرفها وسخنهای دیگر. اما از حق نیاید گذشت که بسیاری
# ~~ازین داستانها ساختگی بوده است .
# خوشمزه ترین داستانی که درباب حجرههای مدرسه ترکان داریم
# ~~اینست که مجد ms294 خوافی منشی صاحب ذوقی- که خودش زنی از کرمان
# ~~گرفته و سالها بقول خودش درشهر کرمان، در مدرسه ترکان وعظ میگفته
# ~~است» (روضه خلد ص51)- می نویسد :
# «... ترکان کرمان ، رحمة الله علیها ، چون مدرسه قطبیه راتمام
# ~~کرد، الحق سرایی بدان لطافت ندیدم وبنائی بدان ظراقت نشنیدم ... چهار
# ~~صفهآ آن] چون پنج جاده حوآس مستقیم ، وشش جهت اوچون بنیادهفت
# ~~فلک قویم...
# ائمه وطلبه را اجلاس فرمود. بکی ازوزرای دولت او روزی در
# ~~خانهآ طالب علمی بگشاد . و نظرش برفعلی مستنکر افتاد! سمع تر کان
# ~~رساتید. وزیر را ملامت کرد، و طالب علم را کنیز کی بخشید، و بفرمود
# ~~تا درها را بند برقفا نهادند ...»
# (روضه خلد ، تصحیح محمود فرخ ص16)
# ~~مجد خوافی که آدم شوخ و خوش مشر بی بود، وحوالی 675یا680 (1276
# ~~ما1281 م) یعنی درهمان سالهای حکومت تر کان خاتون و سایر قراختائیان
# ~~در گذشته است و سالهادر کرمان بوده، بمناسات و شوخیهایی که درحضور
# ~~ترکان صورت می گرفته اشارهای دارد ، ومی گوید: «.. شنیدم که تر کان
# ~~کرمان ، هر کسی را از ائمه ، مکانی معین فرموده بود بر حسب تأخیر و
~~PageV01P336
# ![image filename](./0700Anonymous.TarikhShahiQarakhitayan_0419.png)

# ~~تقدیم ..- مولانانورالدین مقدم برمولانا اشرف بحری می نشست... روزی
# ~~اتقاق بر عکس افتاد، نورالدین منفعل شد. ترکان پرسید که موجب چیست؟
# ~~اشرف گفت : به اچازت مثلی بگویم؟ تر کان اشارت فرمود. گفت : وقتی
# ~~در شهرسیستان می گذشتم؛ شخصی را یه خصه آویخته بودند! قریاد
# ~~می کرد. خصیه باو می گفت : مراهمه سال از تو آویختهاند، صیر می کنم
# ~~ونمی نالم ، بک ساعت که تورا ازمن آویختهاند این همه فریاد چیست ؟
# ~~ترکان راخندهآ بسیار آمد ومرتبه وی بالا فرمود». (روضه خلد ص255).
# با همه ابنها ، مجد خوافی که خود مدرس مدرسهآ قطسهآ کرمان
# ~~بوده، هم اقرار دارد که تر کان خاتون پا برسرخواستهای نفسانی نهاده
~~بوده
# ~~است ، او گوید :
# «... ترکان کرمان ... که کنیزک سلطان قطب الدین بود . چون
# ~~سلطان را دریزد وفات نزدیک رسید، ترکان را بخواند، ومملکت کرمان ms295
# ~~تسلیم او کرد، واورا ولیعهد خود ساخت . ترکان ، قفل برزیر چامهآ خود
# ~~تهاد!و چهل ساز پادشاهی کرد» .
### | (روضه خلد ص 189)
# ~~ص 20،  بلکاملک ، بلکا در لغت ترک یه معنی حکیم و دانشمند است .
### | کاشغری 111) PageV01P337 ms296