######OpenITI#


#META# title: golshanraz
#META# ed_info: Ed. n.n. (n.d.), , Ganjoor corpus: n.n..
#META# url: https://ganjoor.net/shabestari/golshaneraz/

#META#Header#End#

# 1 به نام آن که جان را فکرت آموخت %~% چراغ دل به نور جان برافروخت
# 2 ز فضلش هر دو عالم گشت روشن %~% ز فیضش خاک آدم گشت گلشن
# 3 توانایی که در یک طرفةالعین %~% ز کاف و نون پدید آورد کونین
# 4 چو قاف قدرتش دم بر قلم زد %~% هزاران نقش بر لوح عدم زد
# 5 از آن دم گشت پیدا هر دو عالم %~% وز آن دم شد هویدا جان آدم
# 6 در آدم شد پدید این عقل و تمییز %~% که تا دانست از آن اصل همه چیز
# 7 چو خود را دید یک شخص معین %~% تفکر کرد تا خود چیستم من
# 8 ز جزوی سوی کلی یک سفر کرد %~% وز آنجا باز بر عالم گذر کرد
# 9 جهان را دید امر اعتباری %~% چو واحد گشته در اعداد ساری
# 10 جهان خلق و امر از یک نفس شد %~% که هم آن دم که آمد باز پس شد
# 11 ولی آن جایگه آمد شدن نیست %~% شدن چون بنگری جز آمدن نیست
# 12 به اصل خویش راجع گشت اشیا %~% همه یک چیز شد پنهان و پیدا
# 13 تعالی الله قدیمی کو به یک دم %~% کند آغاز و انجام دو عالم
# 14 جهان خلق و امر اینجا یکی شد %~% یکی بسیار و بسیار اندکی شد
# 15 همه از وهم توست این صورت غیر %~% که نقطه دایره است از سرعت سیر
# 16 یکی خط است از اول تا به آخر %~% بر او خلق جهان گشته مسافر
# 17 در این ره انبیا چون ساربانند %~% دلیل و رهنمای کاروانند
# 18 وز ایشان سید ما گشته سالار %~% هم او اول هم او آخر در این کار
# 19 احد در میم احمد گشت ظاهر %~% در این دور اول آمد عین آخر
# 20 ز احمد تا احد یک میم فرق است %~% جهانی اندر آن یک میم غرق است
# 21 بر او ختم آمده پایان این راه %~% در او ms01 منزل شده «ادعوا الی الله»
# 22 مقام دلگشایش جمع جمع است %~% جمال جانفزایش شمع جمع است
# 23 شده او پیش و دلها جمله از پی %~% گرفته دست دلها دامن وی
# 24 در این ره اولیا باز از پس و پیش %~% نشانی داده‌اند از منزل خویش
# 25 به حد خویش چون گشتند واقف %~% سخن گفتند در معروف و عارف
# 26 یکی از بحر وحدت گفت انا الحق %~% یکی از قرب و بعد و سیر زورق
# 27 یکی را علم ظاهر بود حاصل %~% نشانی داد از خشکی ساحل
# 28 یکی گوهر برآورد و هدف شد %~% یکی بگذاشت آن نزد صدف شد
# 29 یکی در جزو و کل گفت این سخن باز %~% یکی کرد از قدیم و محدث آغاز
# 30 یکی از زلف و خال و خط بیان کرد %~% شراب و شمع و شاهد را عیان کرد
# 31 یکی از هستی خود گفت و پندار %~% یکی مستغرق بت گشت و زنار
# 32 سخنها چون به وفق منزل افتاد %~% در افهام خلایق مشکل افتاد
# 33 کسی را کاندر این معنی است حیران %~% ضرورت می‌شود دانستن آن
~~PageV01P01
# 1 گذشته هفت و ده از هفتصد سال %~% ز هجرت ناگهان در ماه شوال
# 2 رسولی با هزاران لطف و احسان %~% رسید از خدمت اهل خراسان
# 3 بزرگی کاندر آنجا هست مشهور %~% به انواع هنر چون چشمه هور
# 4 جهان را سور و جان را نور اعنی %~% امام سالکان سید حسینی
# 5 همه اهل خراسان از که و مه %~% در این عصر از همه گفتند او به
# 6 نبشته نامه‌ای در باب معنی %~% فرستاده بر ارباب معنی
# 7 در آنجا مشکلی چند از عبارت %~% ز مشکلهای اصحاب اشارت
# 8 به نظم آورده و پرسیده یک یک %~% جهانی معنی اندر لفظ اندک
# 9 ز اهل دانش و ارباب معنی %~% سؤالی دارم اندر باب معنی
# 10 ز اسرار حقیقت مشکلی چند %~% بگویم در حضور هر خردمند
# 11 نخست از فکر ms02 خویشم در تحیر %~% چه چیز است آنکه گویندش تفکر
# 12 چه بود آغاز فکرت را نشانی %~% سرانجام تفکر را چه خوانی
# 13 کدامین فکر ما را شرط راه است %~% چرا گه طاعت و گاهی گناه است
# 14 که باشم من مرا از من خبر کن %~% چه معنی دارد اندر خود سفر کن
# 15 مسافر چون بود رهرو کدام است %~% که را گویم که او مرد تمام است
# 16 که شد بر سر وحدت واقف آخر %~% شناسای چه آمد عارف آخر
# 17 اگر معروف و عارف ذات پاک است %~% چه سودا بر سر این مشت خاک است
# 18 کدامین نقطه را جوش است انا الحق %~% چه گویی هرزه بود آن یا محقق
# 19 چرا مخلوق را گویند واصل %~% سلوک و سیر او چون گشت حاصل
# 20 وصال ممکن و واجب به هم چیست %~% حدیث قرب و بعد و بیش و کم چیست
# 21 چه بحر است آنکه علمش ساحل آمد %~% ز قعر او چه گوهر حاصل آمد
# 22 صدف چون دارد آن معنی بیان کن %~% کجا زو موج آن دریا نشان کن
# 23 چه جزو است آن که او از کل فزون است %~% طریق جستن آن جزو چون است
# 24 قدیم و محدث از هم چون جدا شد %~% که این عالم شد آن دیگر خدا شد
# 25 دو عالم ما سوی الله است بی‌شک %~% معین شد حقیقت بهر هر یک
# 26 دویی ثابت شد آنگه این محال است %~% چه جای اتصال و انفصال است
# 27 اگر عالم ندارد خود وجودی %~% خیالی گشت هر گفت و شنودی
# 28 تو ثابت کن که این و آن چگونه است %~% وگرنه کار عالم باژگونه است
# 29 چه خواهد مرد معنی زان عبارت %~% که دارد سوی چشم و لب اشارت
# 30 چه جوید از سر زلف و خط و خال %~% کسی کاندر مقامات است و احوال
# 31 شراب و شمع و شاهد را چه معنی است ms03 %~% خراباتی شدن آخر چه دعوی است
# 32 بت و زنار و ترسایی در این کوی %~% همه کفر است ورنه چیست بر گوی
# 33 چه می‌گویی گزاف این جمله گفتند %~% که در وی بیخ تحقیقی نهفتند
# 34 محقق را مجازی کی بود کار %~% مدان گفتارشان جز مغز اسرار
# 35 کسی کو حل کند این مشکلم را %~% نثار او کنم جان و دلم را
# 36 رسول آن نامه را برخواند ناگاه %~% فتاد احوال او حالی در افواه
# 37 در آن مجلس عزیزان جمله حاضر %~% بدین درویش هر یک گشته ناظر
# 38 یکی کو بود مرد کاردیده %~% ز ما صد بار این معنی شنیده
# 39 مرا گفتا جوابی گوی در دم %~% کز آنجا نفع گیرند اهل عالم
# 40 بدو گفتم چه حاجت کین مسائل %~% نبشتم بارها اندر رسائل
# 41 بلی گفتا ولی بر وفق مسؤول %~% ز تو منظوم می‌داریم مامول
# 42 پس از الحاح ایشان کردم آغاز %~% جواب نامه در الفاظ ایجاز
# 43 به یک لحظه میان جمع بسیار %~% بگفتم جمله را بی‌فکر و تکرار
# 44 کنون از لطف و احسانی که دارند %~% ز من این خردگیها در گذارند
# 45 همه دانند کین کس در همه عمر %~% نکرده هیچ قصد گفتن شعر
# 46 بر آن طبعم اگر چه بود قادر %~% ولی گفتن نبود الا به نادر
# 47 به نثر ارچه کتب بسیار می‌ساخت %~% به نظم مثنوی هرگز نپرداخت
# 48 عروض و قافیه معنی نسنجد %~% به هر ظرفی درون معنی نگنجد
# 49 معانی هرگز اندر حرف ناید %~% که بحر قلزم اندر ظرف ناید
# 50 چو ما از حرف خود در تنگناییم %~% چرا چیزی دگر بر وی فزاییم
# 51 نه فخر است این سخن کز باب شکر است %~% به نزد اهل دل تمهید عذر است
# 52 مرا از شاعری خود عار ناید %~% که در صد قرن چون عطار ناید
# 53 اگرچه زین نمط صد عالم اسرار %~% بود یک شمه از دکان عطار
# 54 ولی این ms04 بر سبیل اتفاق است %~% نه چون دیو از فرشته استراق است
# 55 علی الجمله جواب نامه در دم %~% نبشتم یک به یک نه بیش نه کم
# 56 رسول آن نامه را بستد به اعزاز %~% وز آن راهی که آمد باز شد باز
# 57 دگرباره عزیزی کار فرمای %~% مرا گفتا بر آن چیزی بیفزای
# 58 همان معنی که گفتی در بیان آر %~% ز عین علم با عین عیان آر
# 59 نمی‌دیدم در اوقات آن مجالی %~% که پردازم بدو از ذوق حالی
# 60 که وصف آن به گفت و گو محال است %~% که صاحب حال داند کان چه حال است
# 61 ولی بر وفق قول قائل دین %~% نکردم رد سؤال سائل دین
# 62 پی آن تا شود روشن‌تر اسرار %~% درآمد طوطی طبعم به گفتار
# 63 به عون و فضل و توفیق خداوند %~% بگفتم جمله را در ساعتی چند
# 64 دل از حضرت چو نام نامه درخواست %~% جواب آمد به دل کین گلشن ماست
# 65 چو حضرت کرد نام نامه گلشن %~% شود زان چشم دلها جمله روشن PageV01P02
# 1 نخست از فکر خویشم در تحیر %~% چه چیز است آن که خوانندش تفکر
# 2 چه بود آغاز فکرت را نشانی %~% سرانجام تفکر را چه خوانی PageV01P03
# 1 مرا گفتی بگو چبود تفکر %~% کز این معنی بماندم در تحیر
# 2 تفکر رفتن از باطل سوی حق %~% به جزو اندر بدیدن کل مطلق
# 3 حکیمان کاندر این کردند تصنیف %~% چنین گفتند در هنگام تعریف
# 4 که چون حاصل شود در دل تصور %~% نخستین نام وی باشد تذکر
# 5 وز او چون بگذری هنگام فکرت %~% بود نام وی اندر عرف عبرت
# 6 تصور کان بود بهر تدبر %~% به نزد اهل عقل آمد تفکر
# 7 ز ترتیب تصورهای معلوم %~% شود تصدیق نامفهوم مفهوم
# 8 مقدم چون پدر تالی چو مادر %~% نتیجه هست فرزند ای برادر
# 9 ولی ترتیب مذکور از چه و چون %~% بود محتاج استعمال قانون
# 10 دگرباره در ms05 آن گر نیست تایید %~% هر آیینه که باشد محض تقلید
# 11 ره دور و دراز است آن رها کن %~% چو موسی یک زمان ترک عصا کن
# 12 درآ در وادی ایمن زمانی %~% شنو «انی انا الله» بی‌گمانی
# 13 محقق را که وحدت در شهود است %~% نخستین نظره بر نور وجود است
# 14 دلی کز معرفت نور و صفا دید %~% ز هر چیزی که دید اول خدا دید
# 15 بود فکر نکو را شرط تجرید %~% پس آنگه لمعه‌ای از برق تایید
# 16 هر آنکس را که ایزد راه ننمود %~% ز استعمال منطق هیچ نگشود
# 17 حکیم فلسفی چون هست حیران %~% نمی‌بیند ز اشیا غیر امکان
# 18 از امکان می‌کند اثبات واجب %~% از این حیران شد اندر ذات واجب
# 19 گهی از دور دارد سیر معکوس %~% گهی اندر تسلسل گشته محبوس
# 20 چو عقلش کرد در هستی توغل %~% فرو پیچید پایش در تسلسل
# 21 ظهور جمله اشیا به ضد است %~% ولی حق را نه مانند و نه ند است
# 22 چو نبود ذات حق را ضد و همتا %~% ندانم تا چگونه دانی او را
# 23 ندارد ممکن از واجب نمونه %~% چگونه دانیش آخر چگونه
# 24 زهی نادان که او خورشید تابان %~% به نور شمع جوید در بیابان
~~PageV01P04
# 1 اگر خورشید بر یک حال بودی %~% شعاع او به یک منوال بودی
# 2 ندانستی کسی کین پرتو اوست %~% نبودی هیچ فرق از مغز تا پوست
# 3 جهان جمله فروغ نور حق دان %~% حق اندر وی ز پیدایی است پنهان
# 4 چو نور حق ندارد نقل و تحویل %~% نیاید اندر او تغییر و تبدیل
# 5 تو پنداری جهان خود هست قائم %~% به ذات خویشتن پیوسته دائم
# 6 کسی کو عقل دوراندیش دارد %~% بسی سرگشتگی در پیش دارد
# 7 ز دوراندیشی عقل فضولی %~% یکی شد فلسفی دیگر حلولی
# 8 خرد را نیست تاب نور آن روی %~% برو از بهر او چشم دگر جوی
# 9 دو چشم ms06 فلسفی چون بود احول %~% ز وحدت دیدن حق شد معطل
# 10 ز نابینایی آمد راه تشبیه %~% ز یک چشمی است ادراکات تنزیه
# 11 تناسخ زان سبب کفر است و باطل %~% که آن از تنگ چشمی گشت حاصل
# 12 چو اکمه بی‌نصیب از هر کمال است %~% کسی کو را طریق اعتزال است
# 13 رمد دارد دو چشم اهل ظاهر %~% که از ظاهر نبیند جز مظاهر
# 14 کلامی کو ندارد ذوق توحید %~% به تاریکی در است از غیم تقلید
# 15 در او هرچ آن بگفتند از کم و بیش %~% نشانی داده‌اند از دیده خویش
# 16 منزه ذاتش از چند و چه و چون %~% «تعالی شانه عما یقولون» PageV01P05
# 1 کدامین فکر ما را شرط راه است %~% چرا گه طاعت و گاهی گناه است
~~PageV01P06
# 1 در آلا فکر کردن شرط راه است %~% ولی در ذات حق محض گناه است
# 2 بود در ذات حق اندیشه باطل %~% محال محض دان تحصیل حاصل
# 3 چو آیات است روشن گشته از ذات %~% نگردد ذات او روشن ز آیات
# 4 همه عالم به نور اوست پیدا %~% کجا او گردد از عالم هویدا
# 5 نگنجد نور ذات اندر مظاهر %~% که سبحات جلالش هست قاهر
# 6 رها کن عقل را با حق همی باش %~% که تاب خور ندارد چشم خفاش
# 7 در آن موضع که نور حق دلیل است %~% چه جای گفتگوی جبرئیل است
# 8 فرشته گرچه دارد قرب درگاه %~% نگنجد در مقام «لی مع الله»
# 9 چو نور او ملک را پر بسوزد %~% خرد را جمله پا و سر بسوزد
# 10 بود نور خرد در ذات انور %~% به سان چشم سر در چشمه خور
# 11 چو مبصر با بصر نزدیک گردد %~% بصر ز ادراک آن تاریک گردد
# 12 سیاهی گر بدانی نور ذات است %~% به تاریکی درون آب حیات است
# 13 سیه جز قابض نور بصر نیست %~% نظر بگذار کین جای نظر نیست
# 14 چه نسبت خاک را با ms07 عالم پاک %~% که ادراک است عجز از درک ادراک
# 15 سیه رویی ز ممکن در دو عالم %~% جدا هرگز نشد والله اعلم
# 16 سواد الوجه فی الدارین درویش %~% سواد اعظم آمد بی کم و بیش
# 17 چه می‌گویم که هست این نکته باریک %~% شب روشن میان روز تاریک
# 18 در این مشهد که انوار تجلی است %~% سخن دارم ولی نا گفتن اولی است
~~PageV01P07
# 1 اگر خواهی که بینی چشمه خور %~% تو را حاجت فتد با جسم دیگر
# 2 چو چشم سر ندارد طاقت تاب %~% توان خورشید تابان دید در آب
# 3 از او چون روشنی کمتر نماید %~% در ادراک تو حالی می‌فزاید
# 4 عدم آیینه هستی است مطلق %~% کز او پیداست عکس تابش حق
# 5 عدم چون گشت هستی را مقابل %~% در او عکسی شد اندر حال حاصل
# 6 شد آن وحدت از این کثرت پدیدار %~% یکی را چون شمردی گشت بسیار
# 7 عدد گرچه یکی دارد بدایت %~% ولیکن نبودش هرگز نهایت
# 8 عدم در ذات خود چون بود صافی %~% از او با ظاهر آمد گنج مخفی
# 9 حدیث «کنت کنزا» را فرو خوان %~% که تا پیدا ببینی گنج پنهان
# 10 عدم آیینه عالم عکس و انسان %~% چو چشم عکس در وی شخص پنهان
# 11 تو چشم عکسی و او نور دیده است %~% به دیده دیده را هرگز که دیده است
# 12 جهان انسان شد و انسان جهانی %~% از این پاکیزه‌تر نبود بیانی
# 13 چو نیکو بنگری در اصل این کار %~% هم او بیننده هم دیده است و دیدار
# 14 حدیث قدسی این معنی بیان کرد %~% و بی یسمع و بی یبصر عیان کرد
# 15 جهان را سر به سر آیینه‌ای دان %~% به هر یک ذره در صد مهر تابان
# 16 اگر یک قطره را دل بر شکافی %~% برون آید از آن صد بحر صافی
# 17 به هر جزوی ز خاک ار بنگری راست %~% هزاران آدم اندر وی هویداست
# 18 ms08 به اعضا پشه‌ای همچند فیل است %~% در اسما قطره‌ای مانند نیل است
# 19 درون حبه‌ای صد خرمن آمد %~% جهانی در دل یک ارزن آمد
# 20 به پر پشه‌ای در جای جانی %~% درون نقطه چشم آسمانی
# 21 بدان خردی که آمد حبه دل %~% خداوند دو عالم راست منزل
# 22 در او در جمع گشته هر دو عالم %~% گهی ابلیس گردد گاه آدم
# 23 ببین عالم همه در هم سرشته %~% ملک در دیو و دیو اندر فرشته
# 24 همه با هم به هم چون دانه و بر %~% ز کافر مؤمن و مؤمن ز کافر
# 25 به هم جمع آمده در نقطه حال %~% همه دور زمان روز و مه و سال
# 26 ازل عین ابد افتاد با هم %~% نزول عیسی و ایجاد آدم
# 27 ز هر یک نقطه زین دور مسلسل %~% هزاران شکل می‌گردد مشکل
# 28 ز هر یک نقطه دوری گشته دایر %~% هم او مرکز هم او در دور سایر
# 29 اگر یک ذره را برگیری از جای %~% خلل یابد همه عالم سراپای
# 30 همه سرگشته و یک جزو از ایشان %~% برون ننهاده پای از حد امکان
# 31 تعین هر یکی را کرده محبوس %~% به جزویت ز کلی گشته مایوس
# 32 تو گویی دائما در سیر و حبسند %~% که پیوسته میان خلع و لبسند
# 33 همه در جنبش و دائم در آرام %~% نه آغاز یکی پییدا نه انجام
# 34 همه از ذات خود پیوسته آگاه %~% وز آنجا راه برده تا به درگاه
# 35 به زیر پرده هر ذره پنهان %~% جمال جانفزای روی جانان PageV01P08
# 1 تو از عالم همین لفظی شنیدی %~% بیا برگو که از عالم چه دیدی
# 2 چه دانستی ز صورت یا ز معنی %~% چه باشد آخرت چون است دنیی
# 3 بگو سیمرغ و کوه قاف چبود %~% بهشت و دوزخ و اعراف چبود
# 4 کدام است آن جهان کان نیست پیدا %~% که یک روزش بود یک سال اینجا
# 5 همین عالم ms09 نبود آخر که دیدی %~% نه «ما لا تبصرون» آخر شنیدی
# 6 بیا بنما که جابلقا کدام است %~% جهان شهر جابلسا کدام است
# 7 مشارق با مغارب را بیندیش %~% چو این عالم ندارد از یکی بیش
# 8 بیان «مثلهن» از ابن عباس %~% شنو پس خویشتن را نیک بشناس
# 9 تو در خوابی و این دیدن خیال است %~% هر آنچه دیده‌ای از وی مثال است
# 10 به صبح حشر چون گردی تو بیدار %~% بدانی کین همه وهم است و پندار
# 11 چو برخیزد خیال چشم احول %~% زمین و آسمان گردد مبدل
# 12 چو خورشید نهان بنمایدت چهر %~% نماند نور ناهید و مه و مهر
# 13 فتد یک تاب از او بر سنگ خاره %~% شود چون پشم رنگین پاره پاره
# 14 بکن اکنون که کردن می‌توانی %~% چون نتوانی چه سود آن را که دانی
# 15 چه می‌گویم حدیث عالم دل %~% تو را ای سرنشیب پای در گل
# 16 جهان آن تو و تو مانده عاجز %~% ز تو محرومتر کس دیده هرگز
# 17 چو محبوسان به یک منزل نشسته %~% به دست عجز پای خویش بسته
# 18 نشستی چون زنان در کوی ادبار %~% نمی‌داری ز جهل خویشتن عار
# 19 دلیران جهان آغشته در خون %~% تو سرپوشیده ننهی پای بیرون
# 20 چه کردی فهم از دین العجایز %~% که بر خود جهل می‌داری تو جایز
# 21 زنان چون ناقصات عقل و دینند %~% چرا مردان ره ایشان گزینند
# 22 اگر مردی برون آی و سفر کن %~% هر آنچ آید به پیشت زان گذر کن
# 23 میاسا روز و شب اندر مراحل %~% مشو موقوف همراه و رواحل
# 24 خلیل آسا برو حق را طلب کن %~% شبی را روز و روزی را به شب کن
# 25 ستاره با مه و خورشید اکبر %~% بود حس و خیال و عقل انور
# 26 بگردان زین همه ای راهرو روی %~% همیشه «لا احب الافلین» گوی
# 27 و یا چون موسی عمران در این راه ms10 %~% برو تا بشنوی «انی انا الله»
# 28 تو را تا کوه هستی پیش باقی است %~% صدای لفظ «ارنی» «لن ترانی» است
# 29 حقیقت کهربا ذات تو کاه است %~% اگر کوه تویی نبود چه راه است
# 30 تجلی گر رسد بر کوه هستی %~% شود چون خاک ره هستی ز پستی
# 31 گدایی گردد از یک جذبه شاهی %~% به یک لحظه دهد کوهی به کاهی
# 32 برو اندر پی خواجه به اسری %~% تماشا کن همه آیات کبری
# 33 برون آی از سرای «ام هانی» %~% بگو مطلق حدیث «من رآنی»
# 34 گذاری کن ز کاف و نون کونین %~% نشین بر قاف قرب «قاب قوسین»
# 35 دهد حق مر تو را هرچ آن بخواهی %~% نمایندت همه اشیا کماهی PageV01P09
# 1 به نزد آنکه جانش در تجلی است %~% همه عالم کتاب حق تعالی است
# 2 عرض اعراب و جوهر چون حروف است %~% مراتب همچو آیات وقوف است
# 3 از او هر عالمی چون سوره‌ای خاص %~% یکی زان فاتحه و آن دیگر اخلاص
# 4 نخستین آیتش عقل کل آمد %~% که در وی همچو با بسمل آمد
# 5 دوم نفس کل آمد آیت نور %~% که چون مصباح شد از غایت نور
# 6 سیم آیت در او شد عرش رحمان %~% چهارم «آیت الکرسی» همی دان
# 7 پس از وی جرمهای آسمانی است %~% که در وی سوره سبع المثانی است
# 8 نظر کن باز در جرم عناصر %~% که هر یک آیتی هستند باهر
# 9 پس از عنصر بود جرم سه مولود %~% که نتوان کرد این آیات محدود
# 10 به آخر گشت نازل نفس انسان %~% که بر ناس آمد آخر ختم قرآن PageV01P10
# 1 مشو محبوس ارکان و طبایع %~% برون آی و نظر کن در صنایع
# 2 تفکر کن تو در خلق سماوات %~% که تا ممدوح حق گردی در آیات
# 3 ببین یک ره که تا خود عرش اعظم %~% چگونه شد محیط هر دو عالم
# 4 چرا کردند نامش عرش رحمان %~% چه ms11 نسبت دارد او با قلب انسان
# 5 چرا در جنبشند این هر دو مادام %~% که یک لحظه نمی‌گیرند آرام
# 6 مگر دل مرکز عرش بسیط است %~% که آن چون نقطه وین دور محیط است
# 7 برآید در شبانروزی کم و بیش %~% سراپای تو عرش ای مرد درویش
# 8 از او در جنبش اجسام مدور %~% چرا گشتند یک ره نیک بنگر
# 9 ز مشرق تا به مغرب‌همچو دولاب %~% همی گردند دائم بی‌خور و خواب
# 10 به هر روز و شبی این چرخ اعظم %~% کند دور تمامی گرد عالم
# 11 وز او افلاک دیگر هم بدین سان %~% به چرخ اندر همی باشند گردان
# 12 ولی برعکس دور چرخ اطلس %~% همی‌گردند این هشت مقوس
# 13 معدل کرسی ذات البروج است %~% که آن را نه تفاوت نه فروج است
# 14 حمل با ثور و با جوزا و خرچنگ %~% بر او بر همچو شیر و خوشه آونگ
# 15 دگر میزان عقرب پس کمان است %~% ز جدی و دلو و حوت آنجا نشان است
# 16 ثوابت یک هزار و بیست و چارند %~% که بر کرسی مقام خویش دارند
# 17 به هفتم چرخ کیوان پاسبان است %~% ششم برجیس را جا و مکان است
# 18 بود پنجم فلک مریخ را جای %~% به چارم آفتاب عالم آرای
# 19 سیم زهره دوم جای عطارد %~% قمر بر چرخ دنیا گشت وارد
# 20 زحل را جدی و دلو و مشتری باز %~% به قوس و حوت کرد انجام و آغاز
# 21 حمل با عقرب آمد جای بهرام %~% اسد خورشید را شد جای آرام
# 22 چو زهره ثور و میزان ساخت گوشه %~% عطارد رفت در جوزا و خوشه
# 23 قمر خرچنگ را همجنس خود دید %~% ذنب چون راس شد یک عقده بگزید
# 24 قمر را بیست و هشت آمد منازل %~% شود با آفتاب آنگه مقابل
# 25 پس از وی همچو عرجون قدیم است %~% ز تقدیر عزیزی کو علیم است
# 26 اگر در فکر گردی ms12 مرد کامل %~% هر آیینه که گویی نیست باطل
# 27 کلام حق همی ناطق بدین است %~% که باطل دیدن از ضعف یقین است
# 28 وجود پشه دارد حکمت ای خام %~% نباشد در وجود تیر و بهرام
# 29 ولی چون بنگری در اصل این کار %~% فلک را بینی اندر حکم جبار
# 30 منجم چون ز ایمان بی‌نصیب است %~% اثر گوید که از شکل غریب است
# 31 نمی‌بیند مگر کین چرخ اخضر %~% به حکم و امر حق گشته مسخر PageV01P11
# 1 تو گویی هست این افلاک دوار %~% به گردش روز و شب چون چرخ فخار
# 2 وز او هر لحظه‌ای دانای داور %~% ز آب وگل کند یک ظرف دیگر
# 3 هر آنچه در مکان و در زمان است %~% ز یک استاد و از یک کارخانه است
# 4 کواکب گر همه اهل کمالند %~% چرا هر لحظه در نقص و وبالند
# 5 همه درجای و سیر و لون و اشکال %~% چرا گشتند آخر مختلف حال
# 6 چرا گه در حضیض و گه در اوجند %~% گهی تنها فتاده گاه زوجند
# 7 دل چرخ از چه شد آخر پر آتش %~% ز شوق کیست او اندر کشاکش
# 8 همه انجم بر او گردان پیاده %~% گهی بالا و گه شیب اوفتاده
# 9 عناصر باد و آب و آتش و خاک %~% گرفته جای خود در زیر افلاک
# 10 ملازم هر یکی در منزل خویش %~% بننهد پای یک ذره پس و پیش
# 11 چهار اضداد در طبع مراکز %~% به هم جمع آمده کس دیده هرگز
# 12 مخالف هر یکی در ذات و صورت %~% شده یک چیز از حکم ضرورت
# 13 موالید سه گانه گشته ز ایشان %~% جماد آنگه نبات آنگاه حیوان
# 14 هیولی را نهاده در میانه %~% ز صورت گشته صافی صوفیانه
# 15 همه از امر وحکم داد داور %~% به جان استاده و گشته مسخر
# 16 جماد از قهر بر خاک اوفتاده %~% نبات از مهر بر پای ایستاده
# 17 نزوع جانور از ms13 صدق و اخلاص %~% پی ابقای جنس و نوع و اشخاص
# 18 همه بر حکم داور داده اقرار %~% مر او را روز و شب گشته طلبکار
~~PageV01P12
# 1 به اصل خویش یک ره نیک بنگر %~% که مادر را پدر شد باز و مادر
# 2 جهان را سر به سر در خویش می‌بین %~% هر آنچ آمد به آخر پیش می‌بین
# 3 در آخر گشت پیدا نفس آدم %~% طفیل ذات او شد هر دو عالم
# 4 نه آخر علت غایی در آخر %~% همی گردد به ذات خویش ظاهر
# 5 ظلومی و جهولی ضد نورند %~% ولیکن مظهر عین ظهورند
# 6 چو پشت آینه باشد مکدر %~% نماید روی شخص از روی دیگر
# 7 شعاع آفتاب از چارم افلاک %~% نگردد منعکس جز بر سر خاک
# 8 تو بودی عکس معبود ملایک %~% از آن گشتی تو مسجود ملایک
# 9 بود از هر تنی پیش تو جانی %~% وز او در بسته با تو ریسمانی
# 10 از آن گشتند امرت را مسخر %~% که جان هر یکی در توست مضمر
# 11 تو مغز عالمی زان در میانی %~% بدان خود را که تو جان جهانی
# 12 تو را ربع شمالی گشت مسکن %~% که دل در جانب چپ باشد از تن
# 13 جهان عقل و جان سرمایه توست %~% زمین و آسمان پیرایه توست
# 14 ببین آن نیستی کو عین هستی است %~% بلندی را نگر کو ذات پستی است
# 15 طبیعی قوت تو ده هزار است %~% ارادی برتر از حصر و شمار است
# 16 وز آن هر یک شده موقوف آلات %~% ز اعضا و جوارح وز رباطات
# 17 پزشکان اندر آن گشتند حیران %~% فرو ماندند در تشریح انسان
# 18 نبرده هیچکس ره سوی این کار %~% به عجز خویش هر یک کرده اقرار
# 19 ز حق با هر یکی حظی و قسمی است %~% معاد و مبدا هر یک به اسمی است
# 20 از آن اسمند موجودات قائم %~% بدان اسمند در تسبیح دائم
# 21 به مبدا ms14 هر یکی زان مصدری شد %~% به وقت بازگشتن چون دری شد
# 22 از آن در کامد اول هم بدر شد %~% اگرچه در معاش از در به در شد
# 23 از آن دانسته‌ای تو جمله اسما %~% که هستی صورت عکس مسما
# 24 ظهور قدرت و علم و ارادت %~% به توست ای بنده صاحب سعادت
# 25 سمیعی و بصیری حی و گویا %~% بقا داری نه از خود لیک از آنجا
# 26 زهی اول که عین آخر آمد %~% زهی باطن که عین ظاهر آمد
# 27 تو از خود روز و شب اندر گمانی %~% همان بهتر که خود را می‌ندانی
# 28 چو انجام تفکر شد تحیر %~% در اینجا ختم شد بحث تفکر PageV01P13
# 1 که باشم من مرا از من خبر کن %~% چه معنی دارد اندر خود سفر کن
~~PageV01P14
# 1 دگر کردی سؤال از من که من چیست %~% مرا از من خبر کن تا که من کیست
# 2 چو هست مطلق آید در اشارت %~% به لفظ من کنند از وی عبارت
# 3 حقیقت کز تعین شد معین %~% تو او را در عبارت گفته‌ای من
# 4 من و تو عارض ذات وجودیم %~% مشبکهای مشکات وجودیم
# 5 همه یک نور دان اشباح و ارواح %~% گه از آیینه پیدا گه ز مصباح
# 6 تو گویی لفظ من در هر عبارت %~% به سوی روح می‌باشد اشارت
# 7 چو کردی پیشوای خود خرد را %~% نمی‌دانی ز جزو خویش خود را
# 8 برو ای خواجه خود را نیک بشناس %~% که نبود فربهی مانند آماس
# 9 من تو برتر از جان و تن آمد %~% که این هر دو ز اجزای من آمد
# 10 به لفظ من نه انسان است مخصوص %~% که تا گویی بدان جان است مخصوص
# 11 یکی ره برتر از کون و مکان شو %~% جهان بگذار و خود در خود جهان شو
# 12 ز خط وهمیی‌های هویت %~% دو چشمی می‌شود در وقت ریت
# 13 نماند در میانه رهرو راه %~% چو ms15 های هو شود ملحق به الله
# 14 بود هستی بهشت امکان چو دوزخ %~% من و تو در میان مانند برزخ
# 15 چو برخیزد تو را این پرده از پیش %~% نماند نیز حکم مذهب و کیش
# 16 همه حکم شریعت از من توست %~% که این بربسته جان و تن توست
# 17 من تو چون نماند در میانه %~% چه کعبه چه کنشت چه دیرخانه
# 18 تعین نقطه وهمی است بر عین %~% چو صافی گشت غین تو شود عین
# 19 دو خطوه بیش نبود راه سالک %~% اگر چه دارد آن چندین مهالک
# 20 یک از های هویت در گذشتن %~% دوم صحرای هستی در نوشتن
# 21 در این مشهد یکی شد جمع و افراد %~% چو واحد ساری اندر عین اعداد
# 22 تو آن جمعی که عین وحدت آمد %~% تو آن واحد که عین کثرت آمد
# 23 کسی این راه داند کو گذر کرد %~% ز جز وی سوی کلی یک سفر کرد
~~PageV01P15
# 1 مسافر چون بود رهرو کدام است %~% که را گویم که او مرد تمام است
~~PageV01P16
# 1 دگر گفتی مسافر کیست در راه %~% کسی کو شد ز اصل خویش آگاه
# 2 مسافر آن بود کو بگذرد زود %~% ز خود صافی شود چون آتش از دود
# 3 سلوکش سیر کشفی دان ز امکان %~% سوی واجب به ترک شین و نقصان
# 4 به عکس سیر اول در منازل %~% رود تا گردد او انسان کامل PageV01P17
# 1 بدان اول که تا چون گشت موجود %~% کز او انسان کامل گشت مولود
# 2 در اطوار جمادی بود پیدا %~% پس از روح اضافی گشت دانا
# 3 پس آنگه جنبشی کرد او ز قدرت %~% پس از وی شد ز حق صاحب ارادت
# 4 به طفلی کرد باز احساس عالم %~% در او بالفعل شد وسواس عالم
# 5 چو جزویات شد بر وی مرتب %~% به کلیات ره برد از مرکب
# 6 غضب شد اندر او پیدا و شهوت %~% وز ایشان خاست بخل و حرص ms16 و نخوت
# 7 به فعل آمد صفتهای ذمیمه %~% بتر شد از دد و دیو و بهیمه
# 8 تنزل را بود این نقطه اسفل %~% که شد با نقطه وحدت مقابل
# 9 شد از افعال کثرت بی‌نهایت %~% مقابل گشت از این رو با بدایت
# 10 اگر گردد مقید اندر این دام %~% به گمراهی بود کمتر ز انعام
# 11 وگر نوری رسد از عالم جان %~% ز فیض جذبه یا از عکس برهان
# 12 دلش با لطف حق همراز گردد %~% از آن راهی که آمد باز گردد
# 13 ز جذبه یا ز برهان حقیقی %~% رهی یابد به ایمان حقیقی
# 14 کند یک رجعت از سجین فجار %~% رخ آرد سوی علیین ابرار
# 15 به توبه متصف گردد در آن دم %~% شود در اصطفی ز اولاد آدم
# 16 ز افعال نکوهیده شود پاک %~% چو ادریس نبی آید بر افلاک
# 17 چو یابد از صفات بد نجاتی %~% شود چون نوح از آن صاحب ثباتی
# 18 نماند قدرت جزویش در کل %~% خلیل آسا شود صاحب توکل
# 19 ارادت با رضای حق شود ضم %~% رود چون موسی اندر باب اعظم
# 20 ز علم خویشتن یابد رهائی %~% چو عیسای نبی گردد سمائی
# 21 دهد یکباره هستی را به تاراج %~% درآید از پی احمد به معراج
# 22 رسد چون نقطه آخر به اول %~% در آنجا نه ملک گنجد نه مرسل PageV01P18
# 1 نبی چون آفتاب آمد ولی ماه %~% مقابل گردد اندر «لی مع‌الله»
# 2 نبوت در کمال خویش صافی است %~% ولایت اندر او پیدا نه مخفی است
# 3 ولایت در ولی پوشیده باید %~% ولی اندر نبی پیدا نماید
# 4 ولی از پیروی چون همدم آمد %~% نبی را در ولایت محرم آمد
# 5 ز «ان کنتم تحبون» یابد او راه %~% به خلوتخانه «یحببکم الله»
# 6 در آن خلوت‌سرا محبوب گردد %~% به حق یکبارگی مجذوب گردد
# 7 بود تابع ولی از روی معنی %~% بود عابد ولی در کوی معنی
# 8 ولی آنگه رسد کارش ms17 به اتمام %~% که با آغاز گردد باز از انجام
~~PageV01P19
# 1 کسی مرد تمام است کز تمامی %~% کند با خواجگی کار غلامی
# 2 پس آنگاهی که ببرید او مسافت %~% نهد حق بر سرش تاج خلافت
# 3 بقایی یابد او بعد از فنا باز %~% رود ز انجام ره دیگر به آغاز
# 4 شریعت را شعار خویش سازد %~% طریقت را دثار خویش سازد
# 5 حقیقت خود مقام ذات او دان %~% شده جامع میان کفر و ایمان
# 6 به اخلاق حمیده گشته موصوف %~% به علم و زهد و تقوی بوده معروف
# 7 همه با او ولی او از همه دور %~% به زیر قبه‌های ستر مستور PageV01P20
# 1 تبه گردد سراسر مغز بادام %~% گرش از پوست بیرون آوری خام
# 2 ولی چون پخته شد بی پوست نیکوست %~% اگر مغزش بر آری بر کنی پوست
# 3 شریعت پوست مغز آمد حقیقت %~% میان این و آن باشد طریقت
# 4 خلل در راه سالک نقص مغز است %~% چو مغزش پخته شد بی‌پوست نغز است
# 5 چو عارف با یقین خویش پیوست %~% رسیده گشت مغز و پوست بشکست
# 6 وجودش اندر این عالم نپاید %~% برون رفت و دگر هرگز نیاید
# 7 وگر با پوست تابد تابش خور %~% در این نشات کند یک دور دیگر
# 8 درختی گردد او از آب و از خاک %~% که شاخش بگذرد از جمله افلاک
# 9 همان دانه برون آید دگر بار %~% یکی صد گشته از تقدیر جبار
# 10 چو سیر حبه بر خط شجر شد %~% ز نقطه خط ز خط دوری دگر شد
# 11 چو شد در دایره سالک مکمل %~% رسد هم نقطه آخر به اول
# 12 دگر باره شود مانند پرگار %~% بر آن کاری که اول بود بر کار
# 13 تناسخ نبود این کز روی معنی %~% ظهورات است در عین تجلی
# 14 و قد سلوا و قالوا ما النهایة %~% فقیل هی الرجوع الی البدایة
~~PageV01P21
# 1 نبوت را ظهور از آدم آمد %~% کمالش در وجود ms18 خاتم آمد
# 2 ولایت بود باقی تا سفر کرد %~% چو نقطه در جهان دوری دگر کرد
# 3 ظهور کل او باشد به خاتم %~% بدو گردد تمامی دور عالم
# 4 وجود اولیا او را چو عضوند %~% که او کل است و ایشان همچو جزوند
# 5 چو او از خواجه یابد نسبت تام %~% از او با ظاهر آید رحمت عام
# 6 شود او مقتدای هر دو عالم %~% خلیفه گردد از اولاد آدم PageV01P22
# 1 چه نور آفتاب از شب جدا شد %~% تو را صبح و طلوع و استوا شد
# 2 دگر باره ز دور چرخ دوار %~% زوال و عصر و مغرب شد پدیدار
# 3 بود نور نبی خورشید اعظم %~% گه از موسی پدید و گه ز آدم
# 4 اگر تاریخ عالم را بخوانی %~% مراتب را یکایک باز دانی
# 5 ز خور هر دم ظهور سایه‌ای شد %~% که آن معراج دین را پایه‌ای شد
# 6 زمان خواجه وقت استوا بود %~% که از هر ظل و ظلمت مصطفا بود
# 7 به خط استوا بر قامت راست %~% ندارد سایه پیش و پس چپ و راست
# 8 چو کرد او بر صراط حق اقامت %~% به امر «فاستقم» می‌داشت قامت
# 9 نبودش سایه کان دارد سیاهی %~% زهی نور خدا ظل الهی
# 10 ورا قبله میان غرب و شرق است %~% ازیرا در میان نور غرق است
# 11 به دست او چو شیطان شد مسلمان %~% به زیر پای او شد سایه پنهان
# 12 مراتب جمله زیر پایه اوست %~% وجود خاکیان از سایه اوست
# 13 ز نورش شد ولایت سایه گستر %~% مشارق با مغارب شد برابر
# 14 ز هر سایه که اول گشت حاصل %~% در آخر شد یکی دیگر مقابل
# 15 کنون هر عالمی باشد ز امت %~% رسولی را مقابل در نبوت
# 16 نبی چون در نبوت بود اکمل %~% بود از هر ولی ناچار افضل
# 17 ولایت شد به خاتم جمله ظاهر %~% بر اول نقطه هم ختم آمد آخر
# 18 از ms19 او عالم شود پر امن و ایمان %~% جماد و جانور یابد از او جان
# 19 نماند در جهان یک نفس کافر %~% شود عدل حقیقی جمله ظاهر
# 20 بود از سر وحدت واقف حق %~% در او پیدا نماید وجه مطلق PageV01P23
# 1 که شد بر سر وحدت واقف آخر %~% شناسای چه آمد عارف آخر PageV01P24
# 1 کسی بر سر وحدت گشت واقف %~% که او واقف نشد اندر مواقف
# 2 دل عارف شناسای وجود است %~% وجود مطلق او را در شهود است
# 3 به جز هست حقیقی هست نشناخت %~% از آن رو هستی خود پاک در باخت
# 4 وجود تو همه خار است و خاشاک %~% برون انداز از خود جمله را پاک
# 5 برو تو خانه دل را فرو روب %~% مهیا کن مقام و جای محبوب
# 6 چو تو بیرون شدی او اندر آید %~% به تو بی تو جمال خود نماید
# 7 کس کو از نوافل گشت محبوب %~% به لای نفی کرد او خانه جاروب
# 8 درون جان محبوب او مکان یافت %~% ز «بی یسمع و بی یبصر» نشان یافت
# 9 ز هستی تا بود باقی بر او شین %~% نیابد علم عارف صورت عین
# 10 موانع تا نگردانی ز خود دور %~% درون خانه دل نایدت نور
# 11 موانع چون در این عالم چهار است %~% طهارت کردن از وی هم چهار است
# 12 نخستین پاکی از احداث و انجاس %~% دوم از معصیت وز شر وسواس
# 13 سوم پاکی ز اخلاق ذمیمه است %~% که با وی آدمی همچون بهیمه است
# 14 چهارم پاکی سر است از غیر %~% که اینجا منتهی می‌گرددش سیر
# 15 هر آن کو کرد حاصل این طهارات %~% شود بی شک سزاوار مناجات
# 16 تو تا خود را بکلی در نبازی %~% نمازت کی شود هرگز نمازی
# 17 چو ذاتت پاک گردد از همه شین %~% نمازت گردد آنگه قرةالعین
# 18 نماند در میانه هیچ تمییز %~% شود معروف و عارف جمله یک چیز
~~PageV01P25
# 1 اگر معروف ms20 و عارف ذات پاک است %~% چه سودا در سر این مشت خاک است
~~PageV01P26
# 1 مکن بر نعمت حق ناسپاسی %~% که تو حق را به نور حق شناسی
# 2 جز او معروف و عارف نیست دریاب %~% ولیکن خاک می‌یابد ز خور تاب
# 3 عجب نبود که ذره دارد امید %~% هوای تاب مهر و نور خورشید
# 4 به یاد آور مقام و حال فطرت %~% کز آنجا باز دانی اصل فکرت
# 5 «الست بربکم» ایزد که را گفت %~% که بود آخر که آن ساعت «بلی» گفت
# 6 در آن روزی که گلها می‌سرشتند %~% به دل در قصه ایمان نوشتند
# 7 اگر آن نامه را یک ره بخوانی %~% هر آن چیزی که می‌خواهی بدانی
# 8 تو بستی عقد عهد بندگی دوش %~% ولی کردی به نادانی فراموش
# 9 کلام حق بدان گشته است منزل %~% که یادت آورد از عهد اول
# 10 اگر تو دیده‌ای حق را به آغاز %~% در اینجا هم توانی دیدنش باز
# 11 صفاتش را ببین امروز اینجا %~% که تا ذاتش توانی دید فردا
# 12 وگرنه رنج خود ضایع مگردان %~% برو بنیوش «لاتهدی» ز قرآن PageV01P27
# 1 ندارد باورت اکمه ز الوان %~% وگر صد سال گویی نقل و برهان
# 2 سپید و زرد و سرخ و سبز و کاهی %~% به نزد وی نباشد جز سیاهی
# 3 نگر تا کور مادرزاد بدحال %~% کجا بینا شود از کحل کحال
# 4 خرد از دیدن احوال عقبا %~% بود چون کور مادرزاد دنیا
# 5 ورای عقل طوری دارد انسان %~% که بشناسد بدان اسرار پنهان
# 6 بسان آتش اندر سنگ و آهن %~% نهاده است ایزد اندر جان و در تن
# 7 چو بر هم اوفتاد این سنگ و آهن %~% ز نورش هر دو عالم گشت روشن
# 8 از آن مجموع پیدا گردد این راز %~% چو دانستی برو خود را برانداز
# 9 تویی تو نسخه نقش الهی %~% بجو از خویش هر چیزی که خواهی PageV01P28
# 1 کدامین نقطه را نطق است «اناالحق» ms21 %~% چه گویی هرزه بود آن یا محقق
~~PageV01P29
# 1 انا الحق کشف اسرار است مطلق %~% جز از حق کیست تا گوید انا الحق
# 2 همه ذرات عالم همچو منصور %~% تو خواهی مست گیر و خواه مخمور
# 3 در این تسبیح و تهلیلند دائم %~% بدین معنی همی‌باشند قائم
# 4 اگر خواهی که گردد بر تو آسان %~% «و ان من شی» را یک ره فرو خوان
# 5 چو کردی خویشتن را پنبه‌کاری %~% تو هم حلاج‌وار این دم برآری
# 6 برآور پنبه پندارت از گوش %~% ندای «واحد القهار» بنیوش
# 7 ندا می‌آید از حق بر دوامت %~% چرا گشتی تو موقوف قیامت
# 8 درآ در وادی ایمن که ناگاه %~% درختی گویدت «انی انا الله»
# 9 روا باشد انا الحق از درختی %~% چرا نبود روا از نیک‌بختی
# 10 هر آن کس را که اندر دل شکی نیست %~% یقین داند که هستی جز یکی نیست
# 11 انانیت بود حق را سزاوار %~% که هو غیب است و غایب وهم و پندار
# 12 جناب حضرت حق را دویی نیست %~% در آن حضرت من و ما و تویی نیست
~~PageV01P30
# 1 من و ما و تو او هست یک چیز %~% که در وحدت نباشد هیچ تمییز
# 2 هر آن کو خالی از خود چون خلا شد %~% انا الحق اندر او صوت و صدا شد
# 3 شود با وجه باقی غیر هالک %~% یکی گردد سلوک و سیر و سالک
# 4 حلول و اتحاد از غیر خیزد %~% ولی وحدت همه از سیر خیزد
# 5 تعین بود کز هستی جدا شد %~% نه حق شد بنده نه بنده خدا شد
# 6 حلول و اتحاد اینجا محال است %~% که در وحدت دویی عین ضلال است
# 7 وجود خلق و کثرت درنمود است %~% نه هرچ آن می‌نماید عین بود است
~~PageV01P31
# 1 بنه آیینه‌ای اندر برابر %~% در او بنگر ببین آن شخص دیگر
# 2 یکی ره باز بین تا چیست آن عکس %~% نه این است و نه آن ms22 پس کیست آن عکس
# 3 چو من هستم به ذات خود معین %~% ندانم تا چه باشد سایه من
# 4 عدم با هستی آخر چون شود ضم %~% نباشد نور و ظلمت هر دو با هم
# 5 چو ماضی نیست مستقبل مه و سال %~% چه باشد غیر از آن یک نقطه حال
# 6 یکی نقطه است وهمی گشته ساری %~% تو آن را نام کرده نهر جاری
# 7 جز از من اندر این صحرا دگر کیست %~% بگو با من که تا صوت و صدا چیست
# 8 عرض فانی است جوهر زو مرکب %~% بگو کی بود یا خود کو مرکب
# 9 ز طول و عرض و از عمق است اجسام %~% وجودی چون پدید آمد ز اعدام
# 10 از این جنس است اصل جمله عالم %~% چو دانستی بیار ایمان و فالزم
# 11 جز از حق نیست دیگر هستی الحق %~% هوالحق گو و گر خواهی انا الحق
# 12 نمود وهمی از هستی جدا کن %~% نه ای بیگانه خود را آشنا کن PageV01P32
# 1 چرا مخلوق را گویند واصل %~% سلوک و سیر او چون گشت حاصل PageV01P33
# 1 وصال حق ز خلقیت جدایی است %~% ز خود بیگانه گشتن آشنایی است
# 2 چو ممکن گرد امکان برفشاند %~% به جز واجب دگر چیزی نماند
# 3 وجود هر دو عالم چون خیال است %~% که در وقت بقا عین زوال است
# 4 نه مخلوق است آن کو گشت واصل %~% نگوید این سخن را مرد کامل
# 5 عدم کی راه یابد اندر این باب %~% چه نسبت خاک را با رب ارباب
# 6 عدم چبود که با حق واصل آید %~% وز او سیر و سلوکی حاصل آید
# 7 تو معدوم و عدم پیوسته ساکن %~% به واجب کی رسد معدوم ممکن
# 8 اگر جانت شود زین معنی آگاه %~% بگویی در زمان استغفرالله
# 9 ندارد هیچ جوهر بی‌عرض عین %~% عرض چبود که لا یبقی زمانین
# 10 حکیمی کاندر این فن کرد تصنیف %~% به طول و عرض و ms23 عمقش کرد تعریف
# 11 هیولی چیست جز معدوم مطلق %~% که می‌گردد بدو صورت محقق
# 12 چو صورت بی‌هیولی در قدم نیست %~% هیولی نیز بی او جز عدم نیست
# 13 شده اجسام عالم زین دو معدوم %~% که جز معدوم از ایشان نیست معلوم
# 14 ببین ماهیت را بی کم و بیش %~% نه معدوم و نه موجود است در خویش
# 15 نظر کن در حقیقت سوی امکان %~% که او بی‌هستی آمد عین نقصان
# 16 وجود اندر کمال خویش ساری است %~% تعین‌ها امور اعتباری است
# 17 امور اعتباری نیست موجود %~% عدد بسیار و یک چیز است معدود
# 18 جهان را نیست هستی جز مجازی %~% سراسر کار او لهو است و بازی
~~PageV01P34
# 1 بخاری مرتفع گردد ز دریا %~% به امر حق فرو بارد به صحرا
# 2 شعاع آفتاب از چرخ چارم %~% بر او افتد شود ترکیب با هم
# 3 کند گرمی دگر ره عزم بالا %~% در آویزد بدو آن آب دریا
# 4 چو با ایشان شود خاک و هوا ضم %~% برون آید نبات سبز و خرم
# 5 غذای جانور گردد ز تبدیل %~% خورد انسان و یابد باز تحلیل
# 6 شود یک نطفه و گردد در اطوار %~% وز او انسان شود پیدا دگر بار
# 7 چو نور نفس گویا بر تن آید %~% یکی جسم لطیف و روشن آید
# 8 شود طفل و جوان و کهل و کمپیر %~% بیابد علم و رای و فهم و تدبیر
# 9 رسد آنگه اجل از حضرت پاک %~% رود پاکی به پاکی خاک با خاک
# 10 هم اجزای عالم چون نباتند %~% که یک قطره ز دریای حیاتند
# 11 زمان چو بگذرد بر وی شود باز %~% همه انجام ایشان همچو آغاز
# 12 رود هر یک از ایشان سوی مرکز %~% که نگذارد طبیعت خوی مرکز
# 13 چو دریایی است وحدت لیک پر خون %~% کز او خیزد هزاران موج مجنون
# 14 نگر تا قطره باران ز دریا %~% چگونه یافت چندین شکل و اسما
# 15 ms24 بخار و ابر و باران و نم و گل %~% نبات و جانور انسان کامل
# 16 همه یک قطره بود آخر در اول %~% کز او شد این همه اشیا ممثل
# 17 جهان از عقل و نفس و چرخ و اجرام %~% چو آن یک قطره دان ز آغاز و
~~انجام
# 18 اجل چون در رسد در چرخ و انجم %~% شود هستی همه در نیستی گم
# 19 چو موجی بر زند گردد جهان طمس %~% یقین گردد «کان لم تغن بالامس»
# 20 خیال از پیش برخیزد به یک بار %~% نماند غیر حق در دار دیار
# 21 تو را قربی شود آن لحظه حاصل %~% شوی تو بی تویی با دوست واصل
# 22 وصال این جایگه رفع خیال است %~% چو غیر از پیش برخیزد وصال است
# 23 مگو ممکن ز حد خویش بگذشت %~% نه او واجب شد و نه واجب او گشت
# 24 هر آن کو در معانی گشت فایق %~% نگوید کین بود قلب حقایق
# 25 هزاران نشاه داری خواجه در پیش %~% برو آمد شد خود را بیندیش
# 26 ز بحث جزو و کل نشئات انسان %~% بگویم یک به یک پیدا و پنهان
~~PageV01P35
# 1 وصال ممکن و واجب به هم چیست %~% حدیث قرب و بعد و بیش و کم چیست
~~PageV01P36
# 1 ز من بشنو حدیث بی کم و بیش %~% ز نزدیکی تو دور افتادی از خویش
# 2 چو هستی را ظهوری در عدم شد %~% از آنجا قرب و بعد و بیش و کم شد
# 3 قریب آن هست کو را رش نور است %~% بعید آن نیستی کز هست دور است
# 4 اگر نوری ز خود در تو رساند %~% تو را از هستی خود وا رهاند
# 5 چه حاصل مر تو را زین بود نابود %~% کز او گاهیت خوف و گه رجا بود
# 6 نترسد زو کسی کو را شناسد %~% که طفل از سایه خود می‌هراسد
# 7 نماند خوف اگر گردی روانه %~% نخواهد اسب تازی تازیانه
# 8 ms25 تو را از آتش دوزخ چه باک است %~% گر از هستی تن وجان تو پاک است
# 9 از آتش زر خالص برفروزد %~% چو غشی نبود اندر وی چه سوزد
# 10 تو را غیر تو چیزی نیست در پیش %~% ولیکن از وجود خود بیندیش
# 11 اگر در خویشتن گردی گرفتار %~% حجاب تو شود عالم به یک بار
# 12 تویی در دور هستی جزو سافل %~% تویی با نقطه وحدت مقابل
# 13 تعین‌های عالم بر تو طاری است %~% از آن گویی چوشیطان همچو من کیست
# 14 از آن گویی مرا خود اختیار است %~% تن من مرکب و جانم سوار است
# 15 زمام تن به دست جان نهادند %~% همه تکلیف بر من زان نهادند
# 16 ندانی کین ره آتش‌پرستی است %~% همه این آفت و شومی ز هستی است
# 17 کدامین اختیار ای مرد عاقل %~% کسی را کو بود بالذات باطل
# 18 چو بود توست یک سر همچو نابود %~% نگویی که اختیارت از کجا بود
# 19 کسی کو را وجود از خود نباشد %~% به ذات خویش نیک و بد نباشد
# 20 که را دیدی تو اندر جمله عالم %~% که یک دم شادمانی یافت بی غم
# 21 که را شد حاصل آخر جمله امید %~% که ماند اندر کمالی تا به جاوید
# 22 مراتب باقی و اهل مراتب %~% به زیر امر حق والله غالب
# 23 مؤثر حق شناس اندر همه جای %~% ز حد خویشتن بیرون منه پای
# 24 ز حال خویشتن پرس این قدر چیست %~% وز آنجا باز دان کاهل قدر کیست
# 25 هر آن کس را که مذهب غیر جبر است %~% نبی فرمود کو مانند گبر است
# 26 چنان کان گبر یزدان و اهرمن گفت %~% مر آن نادان احمق او و من گفت
# 27 به ما افعال را نسبت مجازی است %~% نسب خود در حقیقت لهو و بازی است
# 28 نبودی تو که فعلت آفریدند %~% تو را از بهر کاری برگزیدند
# 29 به قدرت بی‌سبب دانای ms26 بر حق %~% به علم خویش حکمی کرده مطلق
# 30 مقدر گشته پیش از جان و از تن %~% برای هر یکی کاری معین
# 31 یکی هفتصد هزاران ساله طاعت %~% به جای آورد و کردش طوق لعنت
# 32 دگر از معصیت نور و صفا دید %~% چو توبه کرد نور «اصطفی» دید
# 33 عجب‌تر آنکه این از ترک مامور %~% شد از الطاف حق مرحوم و مغفور
# 34 مر آن دیگر ز منهی گشته ملعون %~% زهی فعل تو بی چند و چه و چون
# 35 جناب کبریایی لاابالی است %~% منزه از قیاسات خیالی است
# 36 چه بود اندر ازل ای مرد نااهل %~% که این یک شد محمد و آن ابوجهل
# 37 کسی کو با خدا چون و چرا گفت %~% چو مشرک حضرتش را ناسزا گفت
# 38 ورا زیبد که پرسد از چه و چون %~% نباشد اعتراض از بنده موزون
# 39 خداوندی همه در کبریایی است %~% نه علت لایق فعل خدایی است
# 40 سزاوار خدایی لطف و قهر است %~% ولیکن بندگی در جبر و فقر است
# 41 کرامت آدمی را اضطرار است %~% نه زان کو را نصیبی ز اختیار است
# 42 نبوده هیچ چیزش هرگز از خود %~% پس آنگه پرسدش از نیک و از بد
# 43 ندارد اختیار و گشته مامور %~% زهی مسکین که شد مختار مجبور
# 44 نه ظلم است این که عین علم و عدل است %~% نه جور است این که محض لطف و
~~فضل است
# 45 به شرعت زان سبب تکلیف کردند %~% که از ذات خودت تعریف کردند
# 46 چو از تکلیف حق عاجز شوی تو %~% به یک بار از میان بیرون روی تو
# 47 به کلیت رهایی یابی از خویش %~% غنی گردی به حق ای مرد درویش
# 48 برو جان پدر تن در قضا ده %~% به تقدیرات یزدانی رضا ده PageV01P37
# 1 چه بحر است آنکه نطقش ساحل آمد %~% ز قعر او چه گوهر حاصل آمد
~~PageV01P38
# 1 یکی دریاست هستی نطق ساحل ms27 %~% صدف حرف و جواهر دانش دل
# 2 به هر موجی هزاران در شهوار %~% برون ریزد ز نص و نقل و اخبار
# 3 هزاران موجب خیزد هر دم از وی %~% نگردد قطره‌ای هرگز کم از وی
# 4 وجود علم از آن دریای ژرف است %~% غلاف در او از صوت و حرف است
# 5 معانی چون کند اینجا تنزل %~% ضرورت باشد آن را از تمثل PageV01P39
# 1 شنیدم من که اندر ماه نیسان %~% صدف بالا رود از قعر عمان
# 2 ز شیب قعر بحر آید برافراز %~% به روی بحر بنشیند دهن باز
# 3 بخاری مرتفع گردد ز دریا %~% فرو بارد به امر حق تعالی
# 4 چکد اندر دهانش قطره‌ای چند %~% شود بسته دهان او به صد بند
# 5 رود با قعر دریا با دلی پر %~% شود آن قطره باران یکی در
# 6 به قعر اندر رود غواص دریا %~% از آن آرد برون لؤلؤی لالا
# 7 تن تو ساحل و هستی چو دریاست %~% بخارش فیض و باران علم اسماست
# 8 خرد غواص آن بحر عظیم است %~% که او را صد جواهر در گلیم است
# 9 دل آمد علم را مانند یک ظرف %~% صدف با علم دل صوت است با حرف
# 10 نفس گردد روان چون برق لامع %~% رسد زو حرفها با گوش سامع
# 11 صدف بشکن برون کن در شهوار %~% بیفکن پوست مغز نغز بردار
# 12 لغت با اشتقاق و نحو با صرف %~% همی‌گردد همه پیرامن حرف
# 13 هر آن کو جمله عمر خود در این کرد %~% به هرزه صرف عمر نازنین کرد
# 14 ز جوزش قشر سبز افتاد در دست %~% نیابد مغز هر کو پوست نشکست
# 15 بلی بی پوست ناپخته است هر مغز %~% ز علم ظاهر آمد علم دین نغز
# 16 ز من جان برادر پند بنیوش %~% به جان و دل برو در علم دین کوش
# 17 که عالم در دو عالم سروری یافت %~% اگر کهتر بد از وی مهتری یافت
# 18 ms28 عمل کان از سر احوال باشد %~% بسی بهتر ز علم قال باشد
# 19 ولی کاری که از آب و گل آید %~% نه چون علم است کان کار از دل آید
# 20 میان جسم و جان بنگر چه فرق است %~% که این را غرب گیری آن چو شرق است
# 21 از اینجا باز دان احوال و اعمال %~% به نسبت با علوم قال با حال
# 22 نه علم است آنکه دارد میل دنیی %~% که صورت دارد اما نیست معنی
# 23 نگردد علم هرگز جمع با آز %~% ملک خواهی سگ از خود دور انداز
# 24 علوم دین ز اخلاق فرشته است %~% نباشد در دلی کو سگ سرشت است
# 25 حدیث مصطفی آخر همین است %~% نکو بشنو که البته چنین است
# 26 درون خانه‌ای چون هست صورت %~% فرشته ناید اندر وی ضرورت
# 27 برو بزدای روی تخته دل %~% که تا سازد ملک پیش تو منزل
# 28 از او تحصیل کن علم وراثت %~% ز بهر آخرت می‌کن حراثت
# 29 کتاب حق بخوان از نفس و آفاق %~% مزین شو به اصل جمله اخلاق
~~PageV01P40
# 1 اصول خلق نیک آمد عدالت %~% پس از وی حکمت وعفت شجاعت
# 2 حکیمی راست گفتار است و کردار %~% کسی کو متصف گردد بدین چار
# 3 به حکمت باشدش جان و دل آگه %~% نه گربز باشد و نه نیز ابله
# 4 به عفت شهوت خود کرده مستور %~% شره همچون خمود از وی شده دور
# 5 شجاع و صافی از ذل و تکبر %~% مبرا ذاتش از جبن و تهور
# 6 عدالت چون شعار ذات او شد %~% ندارد ظلم از آن خلقش نکو شد
# 7 همه اخلاق نیکو در میانه است %~% که از افراط و تفریطش کرانه است
# 8 میانه چون صراط مستقیم است %~% ز هر دو جانبش قعر جحیم است
# 9 به باریکی و تیزی موی و شمشیر %~% نه روی گشتن و بودن بر او دیر
# 10 عدالت چون یکی دارد ز اضداد %~% همی ms29 هفت آمد این اضداد ز اعداد
# 11 به زیر هر عدد سری نهفت است %~% از آن درهای دوزخ نیز هفت است
# 12 چنان کز ظلم شد دوزخ مهیا %~% بهشت آمد همیشه عدل را جا
# 13 جزای عدل نور و رحمت آمد %~% سزای ظلم لعن و ظلمت آمد
# 14 ظهور نیکویی در اعتدال است %~% عدالت جسم را اقصی کمال است
# 15 مرکب چون شود مانند یک چیز %~% ز اجزا دور گردد فعل و تمییز
# 16 بسیط الذات را مانند گردد %~% میان این و آن پیوند گردد
# 17 نه پیوندی که از ترکیب اجزاست %~% که روح از وصف جسمیت مبراست
# 18 چو آب و گل شود یکباره صافی %~% رسد از حق بدو روح اضافی
# 19 چو یابد تسویت اجزای ارکان %~% در او گیرد فروغ عالم جان
# 20 شعاع جان سوی تن وقت تعدیل %~% چو خورشید و زمین آمد به تمثیل
~~PageV01P41
# 1 اگرچه خور به چرخ چارمین است %~% شعاعش نور و تدبیر زمین است
# 2 طبیعت های عنصر نزد خور نیست %~% کواکب گرم و سرد و خشک و تر نیست
# 3 عناصر جمله از وی گرم و سرد است %~% سپید و سرخ و سبز و آل و زرد است
# 4 بود حکمش روان چون شاه عادل %~% که نه خارج توان گفتن نه داخل
# 5 چو از تعدیل شد ارکان موافق %~% ز حسنش نفس گویا گشت عاشق
# 6 نکاح معنوی افتاد در دین %~% جهان را نفس کلی داد کابین
# 7 از ایشان می پدید آمد فصاحت %~% علوم و نطق و اخلاق و صباحت
# 8 ملاحت از جهان بی‌مثالی %~% درآمد همچو رند لاابالی
# 9 به شهرستان نیکویی علم زد %~% همه ترتیب عالم را به هم زد
# 10 گهی بر رخش حسن او شهسوار است %~% گهی با نطق تیغ آبدار است
# 11 چو در شخص است خوانندش ملاحت %~% چو در لفظ است گویندش بلاغت
# 12 ولی و شاه و درویش و توانگر %~% همه در تحت حکم ms30 او مسخر
# 13 درون حسن روی نیکوان چیست %~% نه آن حسن است تنها گویی آن چیست
# 14 جز از حق می‌نیاید دلربایی %~% که شرکت نیست کس را در خدایی
# 15 کجا شهوت دل مردم رباید %~% که حق گه گه ز باطل می‌نماید
# 16 مؤثر حق شناس اندر همه جای %~% ز حد خویشتن بیرون منه پای
# 17 حق اندر کسوت حق بین و حق دان %~% حق اندر باطل آمد کار شیطان
~~PageV01P42
# 1 چه جزو است آنکه او از کل فزون است %~% طریق جستن آن جزو چون است
~~PageV01P43
# 1 وجود آن جزو دان کز کل فزون است %~% که موجود است کل وین باژگون است
# 2 بود موجود را کثرت برونی %~% که از وحدت ندارد جز درونی
# 3 وجود کل ز کثرت گشت ظاهر %~% که او در وحدت جزو است سائر
# 4 ندارد کل وجودی در حقیقت %~% که او چون عارضی شد بر حقیقت
# 5 چو کل از روی ظاهر هست بسیار %~% بود از جزو خود کمتر به مقدار
# 6 نه آخر واجب آمد جزو هستی %~% که هستی کرد او را زیردستی
# 7 وجود کل کثیر واحد آید %~% کثیر از روی کثرت می‌نماید
# 8 عرض شد هستیی کان اجتماعی است %~% عرض سوی عدم بالذات ساعی است
# 9 به هر جزوی ز کل کان نیست گردد %~% کل اندر دم ز امکان نیست گردد
# 10 جهان کل است و در هر طرفةالعین %~% عدم گردد و لا یبقی زمانین
# 11 دگر باره شود پیدا جهانی %~% به هر لحظه زمین و آسمانی
# 12 به هر لحظه جوان و کهنه پیر است %~% به هر دم اندر او حشر و نشیر است
# 13 در آن چیزی دو ساعت می‌نپاید %~% در آن ساعت که می‌میرد بزاید
# 14 ولیکن طامةالکبری نه این است %~% که این یوم عمل وان یوم دین است
# 15 از آن تا این بسی فرق است زنهار %~% به نادانی مکن خود را گرفتار
# 16 نظر بگشای در تفصیل ms31 و اجمال %~% نگر در ساعت و روز و مه و سال
~~PageV01P44
# 1 اگر خواهی که این معنی بدانی %~% تو را هم هست مرگ و زندگانی
# 2 ز هرچ آن در جهان از زیر و بالاست %~% مثالش در تن و جان تو پیداست
# 3 جهان چون توست یک شخص معین %~% تو او را گشته چون جان او تو را تن
# 4 سه گونه نوع انسان را ممات است %~% یکی هر لحظه وان بر حسب ذات است
# 5 دو دیگر زان ممات اختیاری است %~% سیم مردن مر او را اضطراری است
# 6 چو مرگ و زندگی باشد مقابل %~% سه نوع آمد حیاتش در سه منزل
# 7 جهان را نیست مرگ اختیاری %~% که آن را از همه عالم تو داری
# 8 ولی هر لحظه می‌گردد مبدل %~% در آخر هم شود مانند اول
# 9 هر آنچ آن گردد اندر حشر پیدا %~% ز تو در نزع می‌گردد هویدا
# 10 تن تو چون زمین سر آسمان است %~% حواست انجم و خورشید جان است
# 11 چو کوه است استخوانهایی که سخت است %~% نباتت موی و اطرافت درخت است
# 12 تنت در وقت مردن از ندامت %~% بلرزد چون زمین روز قیامت
# 13 دماغ آشفته و جان تیره گردد %~% حواست هم چو انجم خیره گردد
# 14 مسامت گردد از خوی هم چو دریا %~% تو در وی غرقه گشته بی سر و پا
# 15 شود از جان‌کنش ای مرد مسکین %~% ز سستی استخوانها پشم رنگین
# 16 به هم پیچیده گردد ساق با ساق %~% همه جفتی شود از جفت خود طاق
# 17 چو روح از تن به کلیت جدا شد %~% زمینت «قاع صف صف لاتری» شد
# 18 بدین منوال باشد حال عالم %~% که تو در خویش می‌بینی در آن دم
# 19 بقا حق راست باقی جمله فانی است %~% بیانش جمله در «سبع المثانی» است
# 20 به «کل من علیها فان» بیان کرد %~% «لفی خلق جدید» هم عیان کرد
# 21 بود ایجاد ms32 و اعدام دو عالم %~% چو خلق و بعث نفس ابن آدم
# 22 همیشه خلق در خلق جدید است %~% و گرچه مدت عمرش مدید است
# 23 همیشه فیض فضل حق تعالی %~% بود از شان خود اندر تجلی
# 24 از آن جانب بود ایجاد و تکمیل %~% وز این جانب بود هر لحظه تبدیل
# 25 ولیکن چو گذشت این طور دنیی %~% بقای کل بود در دار عقبی
# 26 که هر چیزی که بینی بالضرورت %~% دو عالم دارد از معنی و صورت
# 27 وصال اولین عین فراق است %~% مر آن دیگر ز «عند الله باق» است
# 28 مظاهر چون فتد بر وفق ظاهر %~% در اول می‌نماید عین آخر
# 29 بقا اسم وجود آمد ولیکن %~% به جایی کان بود سائر چو ساکن
# 30 هر آنچ آن هست بالقوه در این دار %~% به فعل آید در آن عالم به یک بار
~~PageV01P45
# 1 ز تو هر فعل که اول گشت صادر %~% بر آن گردی به باری چند قادر
# 2 به هر باری اگر نفع است اگر ضر %~% شود در نفس تو چیزی مدخر
# 3 به عادت حالها با خوی گردد %~% به مدت میوه‌ها خوش بوی گردد
# 4 از آن آموخت انسان پیشه‌ها را %~% وز آن ترکیب کرد اندیشه‌ها را
# 5 همه افعال و اقوال مدخر %~% هویدا گردد اندر روز محشر
# 6 چو عریان گردی از پیراهن تن %~% شود عیب و هنر یکباره روشن
# 7 تنت باشد ولیکن بی‌کدورت %~% که بنماید از او چون آب صورت
# 8 همه پیدا شود آنجا ضمایر %~% فرو خوان آیت «تبلی السرائر»
# 9 دگر باره به وفق عالم خاص %~% شود اخلاق تو اجسام و اشخاص
# 10 چنان کز قوت عنصر در اینجا %~% موالید سه گانه گشت پیدا
# 11 همه اخلاق تو در عالم جان %~% گهی انوار گردد گاه نیران
# 12 تعین مرتفع گردد ز هستی %~% نماند درنظر بالا و پستی
# 13 نماند مرگت اندر دار حیوان %~% به یک رنگی برآید قالب و جان ms33
# 14 بود پا و سر و چشم تو چون دل %~% شود صافی ز ظلمت صورت گل
# 15 کند انوار حق بر تو تجلی %~% ببینی بی‌جهت حق را تعالی
# 16 دو عالم را همه بر هم زنی تو %~% ندانم تا چه مستی‌ها کنی تو
# 17 «سقاهم ربهم» چبود بیندیش %~% «طهورا» چیست صافی گشتن از خویش
# 18 زهی شربت زهی لذت زهی ذوق %~% زهی حیرت زهی دولت زهی شوق
# 19 خوشا آن دم که ما بی‌خویش باشیم %~% غنی مطلق و درویش باشیم
# 20 نه دین نه عقل نه تقوی نه ادراک %~% فتاده مست و حیران بر سر خاک
# 21 بهشت و حور و خلد آنجا چه سنجد %~% که بیگانه در آن خلوت نگنجد
# 22 چو رویت دیدم و خوردم از آن می %~% ندانم تا چه خواهد شد پس از وی
# 23 پی هر مستیی باشد خماری %~% از این اندیشه دل خون گشت باری PageV01P46
# 1 قدیم و محدث از هم چون جدا شد %~% که این عالم شد آن دیگر خدا شد
~~PageV01P47
# 1 قدیم و محدث از هم خود جدا نیست %~% که از هستی است باقی دائما نیست
# 2 همه آن است و این مانند عنقاست %~% جز ازحق جمله اسم بی‌مسماست
# 3 عدم موجود گردد این محال است %~% وجود از روی هستی لایزال است
# 4 نه آن این گردد و نه این شود آن %~% همه اشکال گردد بر تو آسان
# 5 جهان خود جمله امر اعتباری است %~% چو آن یک نقطه که اندر دور ساری است
# 6 برو یک نقطه آتش بگردان %~% که بینی دایره از سرعت آن
# 7 یکی گر در شمار آید به ناچار %~% نگردد واحد از اعداد بسیار
# 8 حدیث «ما سوی الله» را رها کن %~% به عقل خویش این را زان جدا کن
# 9 چه شک داری در آن کین چون خیال است %~% که با وحدت دویی عین محال است
# 10 عدم مانند هستی بود یکتا %~% همه کثرت ز نسبت ms34 گشت پیدا
# 11 ظهور اختلاف و کثرت شان %~% شده پیدا ز بوقلمون امکان
# 12 وجود هر یکی چون بود واحد %~% به وحدانیت حق گشت شاهد PageV01P48
# 1 چه خواهد اهل معنی زان عبارت %~% که سوی چشم و لب دارد اشارت
# 2 چه جوید از سر زلف و خط و خال %~% کسی که اندر مقامات است و احوال
~~PageV01P49
# 1 هر آن چیزی که در عالم عیان است %~% چو عکسی ز آفتاب آن جهان است
# 2 جهان چون زلف و خط و خال و ابروست %~% که هر چیزی به جای خویش نیکوست
# 3 تجلی گه جمال و گه جلال است %~% رخ و زلف آن معانی را مثال است
# 4 صفات حق تعالی لطف و قهر است %~% رخ و زلف بتان را زان دو بهر است
# 5 چو محسوس آمد این الفاظ مسموع %~% نخست از بهر محسوس است موضوع
# 6 ندارد عالم معنی نهایت %~% کجا بیند مر او را لفظ غایت
# 7 هر آن معنی که شد از ذوق پیدا %~% کجا تعبیر لفظی یابد او را
# 8 چو اهل دل کند تفسیر معنی %~% به مانندی کند تعبیر معنی
# 9 که محسوسات از آن عالم چو سایه است %~% که این چون طفل و آن مانند دایه
~~است
# 10 به نزد من خود الفاظ ماول %~% بر آن معنی فتاد از وضع اول
# 11 به محسوسات خاص از عرف عام است %~% چه داند عام کان معنی کدام است
# 12 نظر چون در جهان عقل کردند %~% از آنجا لفظها را نقل کردند
# 13 تناسب را رعایت کرد عاقل %~% چو سوی لفظ معنی گشت نازل
# 14 ولی تشبیه کلی نیست ممکن %~% ز جست و جوی آن می‌باش ساکن
# 15 بدین معنی کسی را بر تو دق نیست %~% که صاحب مذهب اینجا غیر حق نیست
# 16 ولی تا با خودی زنهار زنهار %~% عبارات شریعت را نگه‌دار
# 17 که رخصت اهل دل را در سه حال است %~% فنا و سکر و ms35 آن دیگر دلال است
# 18 هر آن کس کو شناسد این سه حالت %~% بداند وضع الفاظ و دلالت
# 19 تو را گر نیست احوال مواجید %~% مشو کافر ز نادانی به تقلید
# 20 مجازی نیست احوال حقیقت %~% نه هر کس یابد اسرار طریقت
# 21 گزاف ای دوست ناید ز اهل تحقیق %~% مر این را کشف باید یا که تصدیق
# 22 بگفتم وضع الفاظ و معانی %~% تو را سربسته گر خواهی بدانی
# 23 نظر کن در معانی سوی غایت %~% لوازم را یکایک کن رعایت
# 24 به وجه خاص از آن تشبیه می‌کن %~% ز دیگر وجه‌ها تنزیه می‌کن
# 25 چو شد این قاعده یک سر مقرر %~% نمایم زان مثالی چند دیگر PageV01P50
# 1 نگر کز چشم شاهد چیست پیدا %~% رعایت کن لوازم را بدینجا
# 2 ز چشمش خاست بیماری و مستی %~% ز لعلش گشت پیدا عین هستی
# 3 ز چشم اوست دلها مست و مخمور %~% ز لعل اوست جانها جمله مستور
# 4 ز چشم او همه دلها جگرخوار %~% لب لعلش شفای جان بیمار
# 5 به چشمش گرچه عالم در نیاید %~% لبش هر ساعتی لطفی نماید
# 6 دمی از مردمی دلها نوازد %~% دمی بیچارگان را چاره سازد
# 7 به شوخی جان دمد در آب و در خاک %~% به دم دادن زند آتش بر افلاک
# 8 از او هر غمزه دام و دانه‌ای شد %~% وز او هر گوشه‌ای میخانه‌ای شد
# 9 ز غمزه می‌دهد هستی به غارت %~% به بوسه می‌کند بازش عمارت
# 10 ز چشمش خون ما در جوش دائم %~% ز لعلش جان ما مدهوش دائم
# 11 به غمزه چشم او دل می‌رباید %~% به عشوه لعل او جان می‌فزاید
# 12 چو از چشم و لبش جویی کناری %~% مر این گوید که نه آن گوید آری
# 13 ز غمزه عالمی را کار سازد %~% به بوسه هر زمان جان می‌نوازد
# 14 از او یک غمزه و جان دادن از ما %~% وز او یک بوسه و استادن از ما ms36
# 15 ز «لمح بالبصر» شد حشر عالم %~% ز نفخ روح پیدا گشت آدم
# 16 چو از چشم و لبش اندیشه کردند %~% جهانی می‌پرستی پیشه کردند
# 17 نیاید در دو چشمش جمله هستی %~% در او چون آید آخر خواب و مستی
# 18 وجود ما همه مستی است یا خواب %~% چه نسبت خاک را با رب ارباب
# 19 خرد دارد از این صد گونه اشگفت %~% که «ولتصنع علی عینی» چرا گفت
~~PageV01P51
# 1 حدیث زلف جانان بس دراز است %~% چه می‌پرسی از او کان جای راز است
# 2 مپرس از من حدیث زلف پرچین %~% مجنبانید زنجیر مجانین
# 3 ز قدش راستی گفتم سخن دوش %~% سر زلفش مرا گفتا فروپوش
# 4 کژی بر راستی زو گشت غالب %~% وز او در پیچش آمد راه طالب
# 5 همه دلها از او گشته مسلسل %~% همه جانها از او بوده مقلقل
# 6 معلق صد هزاران دل ز هر سو %~% نشد یک دل برون از حلقه او
# 7 گر او زلفین مشکین برفشاند %~% به عالم در یکی کافر نماند
# 8 وگر بگذاردش پیوسته ساکن %~% نماند در جهان یک نفس مؤمن
# 9 چو دام فتنه می‌شد چنبر او %~% به شوخی باز کرد از تن سر او
# 10 اگر ببریده شد زلفش چه غم بود %~% که گر شب کم شد اندر روز افزود
# 11 چو او بر کاروان عقل ره زد %~% به دست خویشتن بر وی گره زد
# 12 نیابد زلف او یک لحظه آرام %~% گهی بام آورد گاهی کند شام
# 13 ز روی و زلف خود صد روز و شب کرد %~% بسی بازیچه‌های بوالعجب کرد
# 14 گل آدم در آن دم شد مخمر %~% که دادش بوی آن زلف معطر
# 15 دل ما دارد از زلفش نشانی %~% که خود ساکن نمی‌گردد زمانی
# 16 از او هر لحظه کار از سر گرفتم %~% ز جان خویشتن دل برگرفتم
# 17 از آن گردد دل از زلفش مشوش %~% که از رویش دلی دارد بر آتش ms37
~~PageV01P52
# 1 رخ اینجا مظهر حسن خدایی است %~% مراد از خط جناب کبریایی است
# 2 رخش خطی کشید اندر نکویی %~% که از ما نیست بیرون خوبرویی
# 3 خط آمد سبزه‌زار عالم جان %~% از آن کردند نامش دار حیوان
# 4 ز تاریکی زلفش روز شب کن %~% ز خطش چشمه حیوان طلب کن
# 5 خضروار از مقام بی‌نشانی %~% بخور چون خطش آب زندگانی
# 6 اگر روی و خطش بینی تو بی‌شک %~% بدانی کثرت از وحدت یکایک
# 7 ز زلفش باز دانی کار عالم %~% ز خطش باز خوانی سر مبهم
# 8 کسی گر خطش از روی نکو دید %~% دل من روی او در خط او دید
# 9 مگر رخسار او سبع المثانی است %~% که هر حرفی از او بحر معانی است
# 10 نهفته زیر هر مویی از او باز %~% هزاران بحر علم از عالم راز
# 11 ببین بر آب قلبت عرش رحمان %~% ز خط عارض زیبای جانان PageV01P53
# 1 بر آن رخ نقطه خالش بسیط است %~% که اصل مرکز دور محیط است
# 2 از او شد خط دور هر دو عالم %~% وز او شد خط نفس و قلب آدم
# 3 از آن حال دل پرخون تباه است %~% که عکس نقطه خال سیاه است
# 4 ز خالش حال دل جز خون شدن نیست %~% کز آن منزل ره بیرون شدن نیست
# 5 به وحدت در نباشد هیچ کثرت %~% دو نقطه نبود اندر اصل وحدت
# 6 ندانم خال او عکس دل ماست %~% و یا دل عکس خال روی زیباست
# 7 ز عکس خال او دل گشت پیدا %~% و یا عکس دل آنجا شد هویدا
# 8 دل اندر روی او یا اوست در دل %~% به من پوشیده شد این راز مشکل
# 9 اگر هست این دل ما عکس آن خال %~% چرا می‌باشد آخر مختلف حال
# 10 گهی چون چشم مخمورش خراب است %~% گهی چون زلف او در اضطراب است
# 11 گهی روشن چو آن روی چو ماه است %~% گهی ms38 تاریک چون خال سیاه است
# 12 گهی مسجد بود گاهی کنشت است %~% گهی دوزخ بود گاهی بهشت است
# 13 گهی برتر شود از هفتم افلاک %~% گهی افتد به زیر توده خاک
# 14 پس از زهد و ورع گردد دگر بار %~% شراب و شمع و شاهد را طلبکار
~~PageV01P54
# 1 شراب و شمع و شاهد را چه معنی است %~% خراباتی شدن آخر چه دعوی است
~~PageV01P55
# 1 شراب و شمع و شاهد عین معنی است %~% که در هر صورتی او را تجلی است
# 2 شراب و شمع سکر و نور عرفان %~% ببین شاهد که از کس نیست پنهان
# 3 شراب اینجا زجاجه شمع مصباح %~% بود شاهد فروغ نور ارواح
# 4 ز شاهد بر دل موسی شرر شد %~% شرابش آتش و شمعش شجر شد
# 5 شراب و شمع جام و نور اسری است %~% ولی شاهد همان آیات کبری است
# 6 شراب بیخودی در کش زمانی %~% مگر از دست خود یابی امانی
# 7 بخور می تا ز خویشت وارهاند %~% وجود قطره با دریا رساند
# 8 شرابی خور که جامش روی یار است %~% پیاله چشم مست باده‌خوار است
# 9 شرابی را طلب بی‌ساغر و جام %~% شراب باده خوار و ساقی آشام
# 10 شرابی خور ز جام وجه باقی %~% «سقاهم ربهم» او راست ساقی
# 11 طهور آن می بود کز لوث هستی %~% تو را پاکی دهد در وقت مستی
# 12 بخور می وارهان خود را ز سردی %~% که بد مستی به است از نیک مردی
# 13 کسی کو افتد از درگاه حق دور %~% حجاب ظلمت او را بهتر از نور
# 14 که آدم را ز ظلمت صد مدد شد %~% ز نور ابلیس ملعون ابد شد
# 15 اگر آیینه دل را زدوده است %~% چو خود را بیند اندر وی چه سود است
# 16 ز رویش پرتوی چون بر می افتاد %~% بسی شکل حبابی بر وی افتاد
# 17 جهان جان در او شکل حباب است %~% حبابش اولیائی را قباب ms39 است
# 18 شده زو عقل کل حیران و مدهوش %~% فتاده نفس کل را حلقه در گوش
# 19 همه عالم چو یک خمخانه اوست %~% دل هر ذره‌ای پیمانه اوست
# 20 خرد مست و ملایک مست و جان مست %~% هوا مست و زمین مست آسمان مست
# 21 فلک سرگشته از وی در تکاپوی %~% هوا در دل به امید یکی بوی
# 22 ملایک خورده صاف از کوزه پاک %~% به جرعه ریخته دردی بر این خاک
# 23 عناصر گشته زان یک جرعه سر خوش %~% فتاده گه در آب و گه در آتش
# 24 ز بوی جرعه‌ای که افتاد بر خاک %~% برآمد آدمی تا شد بر افلاک
# 25 ز عکس او تن پژمرده جان یافت %~% ز تابش جان افسرده روان یافت
# 26 جهانی خلق از او سرگشته دائم %~% ز خان و مان خود برگشته دائم
# 27 یکی از بوی دردش ناقل آمد %~% یکی از نیم جرعه عاقل آمد
# 28 یکی از جرعه‌ای گردیده صادق %~% یکی از یک صراحی گشته عاشق
# 29 یکی دیگر فرو برده به یک بار %~% می و میخانه و ساقی و میخوار
# 30 کشیده جمله و مانده دهن باز %~% زهی دریا دل رند سرافراز
# 31 در آشامیده هستی را به یک بار %~% فراغت یافته ز اقرار و انکار
# 32 شده فارغ ز زهد خشک و طامات %~% گرفته دامن پیر خرابات PageV01P56
# 1 خراباتی شدن از خود رهایی است %~% خودی کفر است ور خود پارسایی است
# 2 نشانی داده‌اندت از خرابات %~% که «التوحید اسقاط الاضافات»
# 3 خرابات از جهان بی‌مثالی است %~% مقام عاشقان لاابالی است
# 4 خرابات آشیان مرغ جان است %~% خرابات آستان لامکان است
# 5 خراباتی خراب اندر خراب است %~% که در صحرای او عالم سراب است
# 6 خراباتی است بی حد و نهایت %~% نه آغازش کسی دیده نه غایت
# 7 اگر صد سال در وی می‌شتابی %~% نه کس را و نه خود را بازیابی
# 8 گروهی اندر او بی پا و بی ms40 سر %~% همه نه مؤمن و نه نیز کافر
# 9 شراب بیخودی در سر گرفته %~% به ترک جمله خیر و شر گرفته
# 10 شرابی خورده هر یک بی‌لب و کام %~% فراغت یافته از ننگ و از نام
# 11 حدیث و ماجرای شطح و طامات %~% خیال خلوت و نور کرامات
# 12 به بوی دردیی از دست داده %~% ز ذوق نیستی مست اوفتاده
# 13 عصا و رکوه و تسبیح و مسواک %~% گرو کرده به دردی جمله را پاک
# 14 میان آب و گل افتان و خیزان %~% به جای اشک خون از دیده ریزان
# 15 گهی از سرخوشی در عالم ناز %~% شده چون شاطران گردن افراز
# 16 گهی از روسیاهی رو به دیوار %~% گهی از سرخ‌رویی بر سر دار
# 17 گهی اندر سماع از شوق جانان %~% شده بی پا و سر چون چرخ گردان
# 18 به هر نغمه که از مطرب شنیده %~% بدو وجدی از آن عالم رسیده
# 19 سماع جان نه آخر صوت و حرف است %~% که در هر پرده‌ای سری شگرف است
# 20 ز سر بیرون کشیده دلق ده تو %~% مجرد گشته از هر رنگ و هر بو
# 21 فرو شسته بدان صاف مروق %~% همه رنگ سیاه و سبز و ازرق
# 22 یکی پیمانه خورده از می صاف %~% شده زان صوفی صافی ز اوصاف
# 23 به مژگان خاک مزبل پاک رفته %~% ز هر چ آن دیده از صد یک نگفته
# 24 گرفته دامن رندان خمار %~% ز شیخی و مریدی گشته بیزار
# 25 چه شیخی و مریدی این چه قید است %~% چه جای زهد و تقوی این چه شید است
# 26 اگر روی تو باشد در که و مه %~% بت و زنار و ترسایی تو را به
~~PageV01P57
# 1 بت و زنار و ترسایی در این کوی %~% همه کفر است ورنه چیست بر گوی
~~PageV01P58
# 1 بت اینجا مظهر عشق است و وحدت %~% بود زنار بستن عقد خدمت
# 2 چو کفر و دین بود قائم ms41 به هستی %~% شود توحید عین بت‌پرستی
# 3 چو اشیا هست هستی را مظاهر %~% از آن جمله یکی بت باشد آخر
# 4 نکو اندیشه کن ای مرد عاقل %~% که بت از روی هستی نیست باطل
# 5 بدان که ایزد تعالی خالق اوست %~% ز نیکو هر چه صادر گشت نیکوست
# 6 وجود آنجا که باشد محض خیر است %~% وگر شری است در وی آن ز غیر است
# 7 مسلمان گر بدانستی که بت چیست %~% بدانستی که دین در بت‌پرستی است
# 8 وگر مشرک ز بت آگاه گشتی %~% کجا در دین خود گمراه گشتی
# 9 ندید او از بت الا خلق ظاهر %~% بدین علت شد اندر شرع کافر
# 10 تو هم گر زو ببینی حق پنهان %~% به شرع اندر نخوانندت مسلمان
# 11 ز اسلام مجازی گشت بیزار %~% که را کفر حقیقی شد پدیدار
# 12 درون هر بتی جانی است پنهان %~% به زیر کفر ایمانی است پنهان
# 13 همیشه کفر در تسبیح حق است %~% و «ان من شی» گفت اینجا چه دق است
# 14 چه می‌گویم که دور افتادم از راه %~% «فذرهم بعد ما جائت قل الله»
# 15 بدان خوبی رخ بت را که آراست %~% که گشتی بت‌پرست ار حق نمی‌خواست
# 16 هم او کرد و هم او گفت و هم او بود %~% نکو کرد و نکو گفت و نکو بود
# 17 یکی بین و یکی گوی و یکی دان %~% بدین ختم آمد اصل و فرع ایمان
# 18 نه من می‌گویم این بشنو ز قرآن %~% تفاوت نیست اندر خلق رحمان
~~PageV01P59
# 1 نظر کردم بدیدم اصل هر کار %~% نشان خدمت آمد عقد زنار
# 2 نباشد اهل دانش را مؤول %~% ز هر چیزی مگر بر وضع اول
# 3 میان در بند چون مردان به مردی %~% درآ در زمره «اوفوا بعهدی»
# 4 به رخش علم و چوگان عبادت %~% اگر چه خلق بسیار آفریدند
# 5 ز میدان در ربا گوی سعادت %~% تو را از بهر این کار آفریدند ms42
# 6 پدر چون علم و مادر هست اعمال %~% به سان قرةالعین است احوال
# 7 نباشد بی‌پدر انسان شکی نیست %~% مسیح اندر جهان بیش از یکی نیست
# 8 رها کن ترهات و شطح و طامات %~% خیال خلوت و نور کرامات
# 9 کرامات تو اندر حق پرستی است %~% جز این کبر و ریا و عجب و هستی است
# 10 در این هر چیز کان نز باب فقر است %~% همه اسباب استدراج و مکر است
# 11 ز ابلیس لعین بی سعادت %~% شود صادر هزاران خرق عادت
# 12 گه از دیوارت آید گاهی از بام %~% گهی در دل نشیند گه در اندام
# 13 همی‌داند ز تو احوال پنهان %~% در آرد در تو کفر و فسق و عصیان
# 14 شد ابلیست امام و در پسی تو %~% بدو لیکن بدین‌ها کی رسی تو
# 15 کرامات تو گر در خودنمایی است %~% تو فرعونی و این دعوی خدایی است
# 16 کسی کو راست با حق آشنایی %~% نیاید هرگز از وی خودنمایی
# 17 همه روی تو در خلق است زنهار %~% مکن خود را بدین علت گرفتار
# 18 چو با عامه نشینی مسخ گردی %~% چه جای مسخ یک سر نسخ گردی
# 19 مبادا هیچ با عامت سر و کار %~% که از فطرت شوی ناگه نگونسار
# 20 تلف کردی به هرزه نازنین عمر %~% نگویی در چه کاری با چنین عمر
# 21 به جمعیت لقب کردند تشویش %~% خری را پیشوا کردی زهی ریش
# 22 فتاده سروری اکنون به جهال %~% از این گشتند مردم جمله بدحال
# 23 نگر دجال اعور تا چگونه %~% فرستاده است در عالم نمونه
# 24 نمونه باز بین ای مرد حساس %~% خر او را که نامش هست جساس
# 25 خران را بین همه در تنگ آن خر %~% شده از جهل پیش‌آهنگ آن خر
# 26 چو خواجه قصه آخر زمان کرد %~% به چندین جا از این معنی نشان کرد
# 27 ببین اکنون که کور و کر شبان شد %~% علوم دین همه ms43 بر آسمان شد
# 28 نماند اندر میانه رفق و آزرم %~% نمی‌دارد کسی از جاهلی شرم
# 29 همه احوال عالم باژگون است %~% اگر تو عاقلی بنگر که چون است
# 30 کسی کارباب لعن و طرد و مقت است %~% پدر نیکو بد اکنون شیخ وقت است
# 31 خضر می‌کشت آن فرزند طالح %~% که او را بد پدر با جد صالح
# 32 کنون با شیخ خود کردی تو ای خر %~% خری را کز خری هست از تو خرتر
# 33 چو او «یعرف الهر من البر» %~% چگونه پاک گرداند تو را سر
# 34 و گر دارد نشان باب خود پور %~% چه گویم چون بود «نور علی نور»
# 35 پسر کو نیک‌رای و نیک‌بخت است %~% چو میوه زبده و سر درخت است
# 36 ولیکن شیخ دین کی گردد آن کو %~% نداند نیک از بد بد ز نیکو
# 37 مریدی علم دین آموختن بود %~% چراغ دل ز نور افروختن بود
# 38 کسی از مرده علم آموخت هرگز %~% ز خاکستر چراغ افروخت هرگز
# 39 مرا در دل همی آید کز این کار %~% ببندم بر میان خویش زنار
# 40 نه زان معنی که من شهرت ندارم %~% که دارم لیک از وی هست عارم
# 41 شریکم چون خسیس آمد در این کار %~% خمولم بهتر از شهرت به بسیار
# 42 دگرباره رسیدالهامم از حق %~% که بر حکمت مگیر از ابلهی دق
# 43 اگر کناس نبود در ممالک %~% همه خلق اوفتند اندر مهالک
# 44 بود جنسیت آخر علت ضم %~% چنین آمد جهان والله اعلم
# 45 ولیک از صحبت نااهل بگریز %~% عبادت خواهی از عادت بپرهیز
# 46 نگردد جمع با عادت عبادت %~% عبادت می‌کنی بگذر ز عادت PageV01P60
# 1 ز ترسایی غرض تجرید دیدم %~% خلاص از ربقه تقلید دیدم
# 2 جناب قدس وحدت دیر جان است %~% که سیمرغ بقا را آشیان است
# 3 ز روح‌الله پیدا گشت این کار %~% که از روح القدس آمد پدیدار
# 4 هم از الله در پیش تو جانی ms44 است %~% که از قدوس اندر وی نشانی است
# 5 اگر یابی خلاص از نفس ناسوت %~% درآیی در جناب قدس لاهوت
# 6 هر آن کس کو مجرد چون ملک شد %~% چو روح الله بر چارم فلک شد
~~PageV01P61
# 1 بود محبوس طفل شیرخواره %~% به نزد مادر اندر گاهواره
# 2 چو گشت او بالغ و مرد سفر شد %~% اگر مرد است همراه پدر شد
# 3 عناصر مر تو را چون ام سفلی است %~% تو فرزند و پدر آبای علوی است
# 4 از آن گفته است عیسی گاه اسرا %~% که آهنگ پدر دارم به بالا
# 5 تو هم جان پدر سوی پدر شو %~% بدر رفتند همراهان بدر شو
# 6 اگر خواهی که گردی مرغ پرواز %~% جهان جیفه پیش کرکس انداز
# 7 به دونان ده مر این دنیای غدار %~% که جز سگ را نشاید داد مردار
# 8 نسب چبود تناسب را طلب کن %~% به حق رو آور و ترک نسب کن
# 9 به بحر نیستی هر کو فرو شد %~% «فلا انساب» نقد وقت او شد
# 10 هر آن نسبت که پیدا شد ز شهوت %~% ندارد حاصلی جز کبر و نخوت
# 11 اگر شهوت نبودی در میانه %~% نسب‌ها جمله می‌گشتی فسانه
# 12 چو شهوت در میانه کارگر شد %~% یکی مادر شد آن دیگر پدر شد
# 13 نمی‌گویم که مادر یا پدر کیست %~% که با ایشان به عزت بایدت زیست
# 14 نهاده ناقصی را نام خواهر %~% حسودی را لقب کرده برادر
# 15 عدوی خویش را فرزند خوانی %~% ز خود بیگانه خویشاوند خوانی
# 16 مرا باری بگو تا خال و عم کیست %~% وز ایشان حاصلی جز درد و غم چیست
# 17 رفیقانی که با تو در طریق‌اند %~% پی هزل ای برادر هم رفیق‌اند
# 18 به کوی جد اگر یک دم نشینی %~% از ایشان من چه گویم تا چه بینی
# 19 همه افسانه و افسون و بند است %~% به جان خواجه که این ها ریشخند است
# 20 به مردی ms45 وارهان خود را چو مردان %~% ولیکن حق کس ضایع مگردان
# 21 ز شرع ار یک دقیقه ماند مهمل %~% شوی در هر دو کون از دین معطل
# 22 حقوق شرع را زنهار مگذار %~% ولیکن خویشتن را هم نگهدار
# 23 زر و زن نیست الا مایه غم %~% به جا بگذار چون عیسی مریم
# 24 حنیفی شو ز هر قید و مذاهب %~% درآ در دیر دین مانند راهب
# 25 تو را تا در نظر اغیار و غیر است %~% اگر در مسجدی آن عین دیر است
# 26 چو برخیزد ز پیشت کسوت غیر %~% شود بهر تو مسجد صورت دیر
# 27 نمی‌دانم به هر حالی که هستی %~% خلاف نفس کافر کن که رستی
# 28 بت و زنار و ترسایی و ناقوس %~% اشارت شد همه با ترک ناموس
# 29 اگر خواهی که گردی بنده خاص %~% مهیا شو برای صدق و اخلاص
# 30 برو خود را ز راه خویش برگیر %~% به هر لحظه درآ ایمان ز سر گیر
# 31 به باطن نفس ما چون هست کافر %~% مشو راضی به دین اسلام ظاهر
# 32 ز نو هر لحظه ایمان تازه گردان %~% مسلمان شو مسلمان شو مسلمان
# 33 بسا ایمان بود کز کفر زاید %~% نه کفر است آن کز او ایمان فزاید
# 34 ریا و سمعه و ناموس بگذار %~% بیفکن خرقه و بربند زنار
# 35 چو پیر ما شو اندر کفر فردی %~% اگر مردی بده دل را به مردی
# 36 به ترسازاده ده دل را به یک بار %~% مجرد شود ز هر اقرار و انکار
~~PageV01P62
# 1 بت ترسا بچه نوری است باهر %~% که از روی بتان دارد مظاهر
# 2 کند او جمله دلها را وشاقی %~% گهی گردد مغنی گاه ساقی
# 3 زهی مطرب که از یک نغمه خوش %~% زند در خرمن صد زاهد آتش
# 4 زهی ساقی که او از یک پیاله %~% کند بیخود دو صد هفتاد ساله
# 5 رود در خانقه مست شبانه %~% کند افسون صوفی را فسانه ms46
# 6 وگر در مسجد آید در سحرگاه %~% بنگذارد در او یک مرد آگاه
# 7 رود در مدرسه چون مست مستور %~% فقیه از وی شود بیچاره مخمور
# 8 ز عشقش زاهدان بیچاره گشته %~% ز خان و مان خود آواره گشته
# 9 یکی مؤمن دگر را کافر او کرد %~% همه عالم پر از شور و شر او کرد
# 10 خرابات از لبش معمور گشته %~% مساجد از رخش پر نور گشته
# 11 همه کار من از وی شد میسر %~% بدو دیدم خلاص از نفس کافر
# 12 دلم از دانش خود صد حجب داشت %~% ز عجب و نخوت و تلبیس و پنداشت
# 13 درآمد از درم آن مه سحرگاه %~% مرا از خواب غفلت کرد آگاه
# 14 ز رویش خلوت جان گشت روشن %~% بدو دیدم که تا خود چیستم من
# 15 چو کردم در رخ خوبش نگاهی %~% برآمد از میان جانم آهی
# 16 مرا گفتا که ای شیاد سالوس %~% به سر شد عمرت اندر نام و ناموس
# 17 ببین تا علم و زهد و کبر و پنداشت %~% تو را ای نارسیده از که واداشت
# 18 نظر کردن به رویم نیم ساعت %~% همی‌ارزد هزاران ساله طاعت
# 19 علی‌الجمله رخ آن عالم آرای %~% مرا با من نمود آن دم سراپای
# 20 سیه شد روی جانم از خجالت %~% ز فوت عمر و ایام بطالت
# 21 چو دید آن ماه کز روی چو خورشید %~% بریدم من ز جان خویش امید
# 22 یکی پیمانه پر کرد و به من داد %~% که از آب وی آتش در من افتاد
# 23 کنون گفت از می بی‌رنگ و بی‌بوی %~% نقوش تخته هستی فرو شوی
# 24 چو آشامیدم آن پیمانه را پاک %~% در افتادم ز مستی بر سر خاک
# 25 کنون نه نیستم در خود نه هستم %~% نه هشیارم نه مخمورم نه مستم
# 26 گهی چون چشم او دارم سری خوش %~% گهی چون زلف او باشم مشوش
# 27 گهی از خوی خود در گلخنم ms47 من %~% گهی از روی او در گلشنم من PageV01P63
# 1 از آن گلشن گرفتم شمه‌ای باز %~% نهادم نام او را گلشن راز
# 2 در او راز دل گلها شکفته است %~% که تا اکنون کسی دیگر نگفته است
# 3 زبان سوسن او جمله گویاست %~% عیون نرگس او جمله بیناست
# 4 تامل کن به چشم دل یکایک %~% که تا برخیزد از پیش تو این شک
# 5 ببین منقول و معقول و حقایق %~% مصفا کرده در علم دقایق
# 6 به چشم منکری منگر در او خوار %~% که گلها گردد اندر چشم تو خار
# 7 نشان ناشناسی ناسپاسی است %~% شناسایی حق در حق شناسی است
# 8 غرض زین جمله آن کز ما کند یاد %~% عزیزی گویدم رحمت بر او باد
# 9 به نام خویش کردم ختم و پایان %~% الهی عاقبت محمود گردان
PageV01P64 ms48