######OpenITI#


#META# title: kanzolhaghayegh
#META# ed_info: Ed. n.n. (n.d.), , Ganjoor corpus: n.n..
#META# url: https://ganjoor.net/shabestari/kanzolhaghayegh/

#META#Header#End#

# 1 به نام آن که اول کرد و آخر %~% به نام آن که ظاهر کرد و باطن
# 2 خداوند منزه پاک و بی عیب %~% که عالم را شهادت کرد از غیب
# 3 به هر وصفی که خوانی در شریعت %~% در آئی انس میدان در طریقت
# 4 توان اندر صفاتش ره بریدن %~% ولی در ذات او نتوان رسیدن
# 5 به دانش در صفاتش ره نیابند %~% به کلی سوی ذاتش چون شتابند
# 6 بسی گوشند و گویند از صفاتش %~% ولی عاجز شوند از کنه ذاتش
# 7 نبی گفتا صفات او ندانند %~% که اندر ذات او چون ابلهانند
# 8 کسی کو ظن برد کاو هست واصل %~% یقین دانم ندارد هیچ حاصل
# 9 کمال معرفت شد ما عرفناک %~% از آن گفتند خالصان ما عبدناک
# 10 هزاران قرن اگرچه علم خوانند %~% سزاوار صفاتش هم نخوانند
# 11 تفکر را نماند آن جا مجالی %~% به جز حیرت ندارم هیچ حالی
# 12 نخواهم آن چه گوید مرد گمراه %~% از آن گفتارها استغفرالله
# 13 به قدر فهم و عقل خویش گویند %~% یقین دارم اگر چه بیش گویند
# 14 نگویم که چنان و که چنین کرد %~% که گاهی آسمان و گه زمین کرد
# 15 ولی دانم که او از امر واحد %~% همه موجود کرد و اوست واحد
# 16 یکی را در یکی زن هم یکی دان %~% یکی از ذات پاکش بیشکی دان
# 17 نه از روی عدد کز راه وحدت %~% یکی دانش نه چون هر یک ز صفوت
# 18 بدان دارد که می‌بینم عیانش %~% به گفتن در نمی‌گنجد بیانش
# 19 سخن ترسم که در توحید رانم %~% که در تشبیه و در تعطیل مانم
# 20 هر آن چیزی که بتوان گفت این‌ست %~% که آن یک آسمان این یک زمین است
# 21 زمین و آسمان اندر بیانش %~% هر آن چیزی که هست او داد جانش
# 22 مر او را می‌رسد از خلق تحسین %~% تعالی خالق الانسان من طین
# 23 ملائک در مقام ms01 خویش هر یک %~% به علم خویش می‌دانند بی شک PageV01P01
# 1 چه فرق‌ست ای پسر از جسم تا جان %~% چنان دان فرق از اسلام و ایمان
# 2 بدان کاسلام باشد حکم ظاهر %~% بود ایمان نصیب جان طاهر
# 3 تو شرح صدر از اسلام می‌دان %~% که مکتوب است اندر قلب ایمان
# 4 مسلمانی به دنیا سود دارد %~% بود ز دهر هرکه او بهبود دارد
# 5 مسلمانی همین قول زبان‌ست %~% چو گفتی خون و مالت در امان‌ست
# 6 ولی در آخرت ایمان‌ست در کار %~% برو مومن شو ای مسلم دگر بار
# 7 اگر با تو کسی بد کرد بد کرد %~% تو عفوش کن که او بر جان خود کرد
# 8 چو همسایه ز تو ایمن شد ای یار %~% شدی مسلم همین معنی نگه دار
# 9 در اسلام باشد سوی دنیا %~% در ایمان بود در کوی عقبی
# 10 ورای هر دوان راهی‌ است برتر %~% بکوش آنجای رس زین هر دو بگذر
# 11 به علم ار بگذری از اسلام و ایمان %~% یقین اندر رسی در ملک ایقان
# 12 یقین گردد تو را سر خدائی %~% نجوئی بعد از این او وی جدائی
# 13 اگر امروز بشناسی یقینی %~% یقین می‌دان که فردا هم به بینی
# 14 کسی کاینجا نیست از معرفت بار %~% نه بیند اندر آنجا هیچ دیدار
# 15 ز تن بگذر برو در عالم جان %~% که حالی جان رسد آنجا به جانان
# 16 تنت آنجا به کلی فقد گردد %~% بهشت نسیه حالی نقد گردد
# 17 بهشتی نه که می‌جویند هر کس %~% بهشتی کاندرو حق باشد و بس
# 18 بهشت عامیان پر نان و آب‌ست %~% به صورت آدمی لیکن دواب است
# 19 که جان آدمی زنده به علم است %~% کدامین علم انکش بار حلم است
# 20 مسلمانی که این ایمان ندارد %~% تنی دارد ولیکن جان ندارد
# 21 کسی کز چشم دل گشته است اعمی %~% وی از اموات می‌دان نی ز احیا
# 22 حیات عاریت را نیست مقدار ms02 %~% حیات اصلی از مردی به دست آر
# 23 مرا زین کشف سر این بود مقصود %~% که بنمایم مقام پاک محمود
~~PageV01P02
# 1 چه نیکو گفت آن پیر سخندان %~% بدان عامی سرگردان و حیران
# 2 که صوفی و امام و شیخ و زاهد %~% سه ماهه دار و قرآن خوان و عابد
# 3 مرقع‌پوش و صاحب تاج و کشکول %~% میان مردمان گردیده مقبول
# 4 خطیب و واعظ و مفتی و قاضی %~% مدبر بر وقوف حال و ماضی
# 5 همه گشتی و شد کارت به سامان %~% کنون وقت‌ست اگر گردی مسلمان
# 6 مسلمانی ورای این مقام است %~% بگویم با تو رمزی کان کدام است
# 7 به کس مپسند آنچت نیست درخور %~% مسلمانی همین است ای برادر
# 8 ولی ایمان ورای این و آن‌ست %~% که ایمان علم خاص الخاص جان‌ست
# 9 چو یشناسی یقین تو این معانی %~% حقیقت سر ایمان را بدانی PageV01P03
# 1 به کلی دور شو از رسم و عادت %~% بگو از جان و دل قول شهادت
# 2 برو در پیش کن یک راه جان را %~% که قدری نیست اقوال زبان را
# 3 به اخلاص و یقین کن کار خود راست %~% که حق از بندگان خود همین خواست
# 4 بگویم تا بدانی چیست اخلاص %~% که قول و فعل تو حق را بود خاص
# 5 شهادت را حقوق‌ست و حدود است %~% چو بشناسی و بگذاری چه سود است
# 6 تو پنداری بدین قول رستی %~% شود فردا حمارت زانکه مستی
# 7 مسلمان نیست از تو جز زبانت %~% منافق این بود کردم بیانت
# 8 نفاق ای بی‌خبر چیزی دگر نیست %~% زبان گویان و دل را زان خبر نیست
# 9 مسلمان گشتة اکنون به یک عضو %~% به کل شو زانکه نافع نیست یک جزو
# 10 اگر دل با زبان یکسان کنی تو %~% هر آنچت گفت حق فرمان کنی تو
# 11 مسلمان حقیقت گشته باشی %~% ز شرک مشرکان بگذشته باشی PageV01P04
# 1 ز دنیا و ز دنیادار شو دور %~% مباش ms03 از بهر دنیا بیش رنجور
# 2 که دنیا چون رباط است اندر این راه %~% بباید رفتنت زین جای ناگاه
# 3 ز نیک و بد هر آنچت خلق گویند %~% تو منت دار زانکت جامه شویند
# 4 کسی کت جامه تن پاک شوید %~% یقین می‌دان که از تو سیم جوید
# 5 بدین معنی کسی کت جامه جان %~% بشوید دار ازو منت فراوان
# 6 تن تو جامه جان‌ست ای دوست %~% ولی وقتی که پاکیزه است نیکوست
# 7 غبار جامه تن شوخ و چرک‌ست %~% ولیکن شوخ جان از کفر و شرک‌ست
# 8 لباس تن به آب جوی می‌شوی %~% طهور جان ز آب علم و دین جوی
# 9 ز خشم و کینه و از شهوت و آز %~% درونت پاک کن آنگه وضو ساز
# 10 از یراکر نباشد جان نمازی %~% اگر چه در نمازی بی‌نمازی
# 11 حدث دنیاست زیرا هست مردار %~% به ترک تا حدث از پیش بردار
# 12 چو دنیا را پیمبر خوانده جیفه %~% مکش جیفه دگر در بند نیفه
# 13 به توبه کوش تا یابی انابت %~% حقیقت این بود غسل جنابت PageV01P05
# 1 خشوع مومنان جان نماز است %~% از آن معنی که با او دوست راز است
# 2 اگر از جان و دل با حق به رازی %~% یقین می‌دان که دایم در نمازی
# 3 اگر چه افضل طاعت نماز است %~% فضیلت بیشتر اندر نیاز است
# 4 مصلی را فلاح اندر خشوع‌ست %~% خشوع دوستان در عین جوع‌ست
# 5 ازیرا جوع باشد قوت مردان %~% شکم چون پر شود می‌دان ز شیطان
# 6 ببر از خلق و با حق گیر پیوند %~% به کلی اقتدا کن رکعتی چند
# 7 ز اول بفکن این دنیا پس سر %~% پس آن گاهی بگو الله اکبر
# 8 ز خاطر دور کن افعال منهی %~% به قول و فعل گو وجهت وجهی
# 9 چو استادی دوانستی که جای‌ست %~% به هر سویی که روی آری خدای‌ست
# 10 چو میدانی که نیت چیست باری %~% به نیت کن ms04 چو خواهی کرد کاری
# 11 قرائت چیست با حق راز گفتن %~% نیاز خویش با حق باز گفتن
# 12 حضور قلب می‌باید در این کار %~% اگر داری وگرنه رو به دست آر
# 13 اگر چه ما نمازی می‌گزاریم %~% ولی در وی حضور دل نداریم
# 14 خداوندا حضوری بخش ما را %~% اجابت کن به فضلت این دعا را
# 15 تو را تا بود تو اندر وجود است %~% تنت فارق چو شیطان از سجود است
# 16 ولی چون بود خود را ترک کردی %~% برو کن سجده اکنون زانکه مردی
# 17 برو نیت نکو کن پس قدم نه %~% که نیت مومنان را از عمل به
# 18 نماز پنج وقتی سهل باشد %~% توان کردن چون این کس اهل باشد
# 19 نماز مومنان این بد که گفتم %~% به یک معنی و دیگرها نهفتم
# 20 نماز مخلصان برتر از این‌ست %~% ندانستی‌ش پنداری همین است
# 21 نمازی کان به حق دین را ستون‌ست %~% یقین می‌دان صلوه دائمون‌ست
# 22 بسی خفتی کنون برخیز از خواب %~% جماعت فوت خواهد گشت دریاب
# 23 نخست از فاتحه بشناس خود را %~% بخوان پس قل هو الله احد را
# 24 نماز معنوی زان علی بود %~% که جان او ز نور حق جلی بود
# 25 که پیکان برکشیدش مرد از پای %~% نجنبید از حضور خویش از جای
# 26 تو هم گر عابدی بگذار عادت %~% که این‌ست ای اخی سر عبادت
# 27 نمازی کز سر صدق و صفا نیست %~% اگر در کعبه بگذاری روا نیست
# 28 مکن سهو نمازت در ره دین %~% بخوان یک راه ویل للمصلین
# 29 نمازی کان به سهو آری تمامت %~% جزایش ویل باشد در قیامت
# 30 برو جان پد بشنو ز محمود %~% کز اینش جز نصیحت نیست مقصود
# 31 نماز از صدق کن کان‌ست اولی %~% که تا یابی جزایش قرب مولی PageV01P06
# 1 چو دانستی عماد دین صلوه است %~% از آن پس در پیش آتو الزکوه است
# 2 زکوه مال جندانی که حالست ms05 %~% برون می‌کن چو دانی شوخ مال‌ست
# 3 چو بینی مستحق از طعم و طیبی %~% نصابت چون بود می‌ده نصیبی
# 4 زکوه صورتی بعد از نصاب‌ست %~% ولی فردا انصاب اندر حساب‌ست
# 5 به امر شرع بی ترسی و بیمی %~% بباید دادنت از بیست نیمی
# 6 ز مال گوسفند و غله و زر %~% زکوه فطر نیز آمد بر سر
# 7 زکوه فطر از آن بر سر فکندند %~% که تا معلوم گردد خلق چندند
# 8 زکوه مال دادی کشت مالت %~% بحصن اندر وز آن نبود وبالت
# 9 زکوتی را که دادی بهر جنت %~% مکن باطل به ایذا و به منت
# 10 به هر چیزی زکوتی هست بر ما %~% ز سیم و غله و انگور و خرما
# 11 مرا در کیسه نقد این بد گشادم %~% زکوه نقد خویش از علم دادم
# 12 بگیر از من زکوه از مستحقی %~% که حق‌ست این زکوه از مرد حقی
# 13 زکوه اولیا دانسته چیست %~% فدا کردن به جای نیمه بیست
# 14 زکوه صادقان خود ترک مال‌ست %~% نمی‌دانم که ایشان را چه حال‌ست
# 15 چو خواهی این سخن را عین تحقیق %~% بکن تقلید از بوبکر صدیق
# 16 فدا کرد او همه نی نیمی از بیست %~% که دانست آچه خواهد داد باقی است
# 17 زکوه عاشقان خود ترک جان‌ست %~% نمی‌دانم خود که را برگ آن‌ست
# 18 ز دست و پا و چشم و گوش و بینی %~% زکاتت هست اگر بر خویش بینی
# 19 به هر دم کز خدا یابی حیاتی %~% از آن بر خویش واجب دان زکانی
# 20 اگر بر دست گیری مال سهل‌ست %~% ولی در دل نگه داری جهل است
# 21 برای مصلحت دنیا گنه نیست %~% سر جمله گناهان حب دنیی است
# 22 زکوه خاصگان آن علی بود %~% علی کرد آنچه او را حق بفرمود
# 23 نکرد این کار از خلق جهان کس %~% زکوه اندر نماز او دادی و بس
# 24 شنیدستی که در وقت رکوع او %~% به سائل ms06 داد خاتم در خشوع او
# 25 سه قرص جو هم از بهر خدا داد %~% خداوندش جزای هل اتی داد
# 26 تو هم گر می‌توانی همچنین باش %~% ز دنیا دور شو در راه دین باش
# 27 زکوه ار می‌دهی بهر خدا ده %~% چو می‌دانی که از جمله خدا به
# 28 زکوتی کان به حق باشد قبول‌ست %~% قبولش کن که این قول رسول‌ست
# 29 بیاموز ار ندانی این طریقت %~% ز محمودت زکوتی ده حقیقت PageV01P07
# 1 چنین گویند مردی بود قصاب %~% بخیلی کز بخیلی بود در تاب
# 2 زکوه سیم و زر هرگز ندادی %~% وگر دادی بسی منت نهادی
# 3 جگربندی نهاده بود در پیش %~% خریداریش آمد سخت درویش
# 4 سوالش کرد آن درویش در بند %~% که چند می‌فروشی این جگربند
# 5 بدو گفتا که ای درویش بیمار %~% زکاتم گشت واجب چار دینار
# 6 بخر از من بدین مقدار این را %~% زکاتم این بود بردار این را
# 7 چو درمانده بد آن درویش حیران %~% بدان مایه زکات از وی خرید آن
# 8 گرفت و روی خود سوی هوا کرد %~% بر آن قصاب بسیاری دعا کرد
# 9 ولی زان پس بگفت ار بیع آن‌ست %~% خداوندا تو می‌دانی گران‌ست
# 10 زکوتی باشد کانچنان به تزویر %~% جزای آن چه باشد ویل و زنجیر
# 11 زکوتی کانچنان باشد تمامت %~% چه سنجد آن به میزان قیامت
# 12 برد جان پدر تزویر بگذار %~% مکش همچون خران بی‌فایده بار PageV01P08
# 1 ز خشم و شهوت و از حرص و کینه %~% تهی کن ای پسر امروز سینه
# 2 وگر مه در قیامت این چهارت %~% برآرند از دل و ار جان دمارت
# 3 ز من بشنو رها کن لعب و طیبت %~% دهان خود بشوی از کفر و غیبت
# 4 پس آنگه روزه گیر از هر چه منهی‌ست %~% اگر دانسته‌ای کالصوم لی چیست
# 5 به صورت روزه ترک آب و نان‌ست %~% به ترک دون حق معنیش آن‌ست
# 6 چو خواهی داشت روزه چشم درپوش ms07 %~% مکن غیبت وگر گویند منیوش
# 7 به کلی از همه بدها حذر کن %~% چو بینی بد چو باد از وی گذر کن
# 8 نخوردن ز آب و نان این روزه عام‌ست %~% ولیکن نزد خاصان کار خاص‌ست
# 9 چو پرهیزی ز نمامی و غیبت %~% ز سوگند دروغ و میل شهوت
# 10 بود این روزه خاصان درگاه %~% خوشا وقت کسی کو داشت یک ماه
# 11 از آن پس روزه خاص الخواص است %~% بگویم کاندر آن چه اختصاص است
# 12 ز دنیا فارغند از راه عزت %~% ز عقبی نیز هم از عین حیرت
# 13 بجز حق هر چشان در خاطر آید %~% از ایشان در زمان روزه گشاید
# 14 چنین دار ار توانی داشت روزه %~% وگر نه رو برو بخور در چاشت روزه
# 15 تو زین هر سه که بشنیدی به گفتار %~% کدامینت پسند آید نگهدار
# 16 بگویم مغز این جمله کدام است %~% که گر جز همچنان داری حرام است
# 17 به حق گیر و به حق دار و به حق خور %~% که سر روزه این‌ست ای برادر
# 18 کسی را باشد این معنی مسلم %~% که ترک خود کند والله اعلم
# 19 به عیدی‌مان لباس عافیت ده %~% که در دنیا و عقبی عافیت به
# 20 چو از تحقیق یابی نور تحقیق %~% بدانی معنی ایام تشویق PageV01P09
# 1 هر آن امری که فرمودت به جای آر %~% به کعبه روی خود سوی خدا آر
# 2 چو کردی نیت از اول نکو کن %~% از آن پس اعتماد خود بر او کن
# 3 بدان نیت شوی درویش حاجی %~% که کردی با خدای خویش ناجی
# 4 ز بهر آن که باز آئی و مردم %~% زر و سیمت دهند و نان و گندم
# 5 که پنداری که کاری کرده باشی %~% و یا حجی به جای آورده باشی
# 6 برو بشکن همه بت‌های پندار %~% چو ابریشم شو از استرک بی‌زار
# 7 فدا کن جان و دل که این‌ست طاعت %~% اگر هستت ز ms08 حق این استطاعت
# 8 هر آنچه آمد به تو آن از خدا بین %~% پس آنکه مرده را این‌ها صفا بین
# 9 ز جهل خویش بگریز و روان شو %~% به سعی از سوی علم حق دوان شو
# 10 وفا کن عهد و میثاقی که حق‌ست %~% حجر را بوسه ده کان دست حق‌ست
# 11 رها کن پای باطل دست حق گیر %~% از آن پس کوی در عرفان گیر
# 12 در حق گیر و رو کان باب نیکوست %~% پس آنکه دست در حلقه زن ای دوست
# 13 چو اسمعیل جان خود فدا کن %~% به اسمعیل آنجا اقتدا کن
# 14 پس آنکه عید کن زیرا که عید است %~% خوشا عیدی که فارق از وعید اسن
# 15 بکش آن نفس شوخت بهر رحمان %~% که این‌ست ای برادر سر قربان
# 16 برون آی از نهفت صورت دوست %~% به صحرای معانی شو که نیکوست
# 17 چو عید اول و آخر بدانی %~% چو عیسی مانده دور آسمانی
# 18 خداوندا چه ما را عید دادی %~% به عیدی روزه ما گشادی
# 19 چه از تقلید یابی نور تحقیق %~% بدانی معنی ایام تشریق PageV01P10
# 1 ز بعد او دگر رکن جهاد است %~% که صاحب شرع اندر دین نهاد است
# 2 جهاد تو دو نوع‌ست از ضرورت %~% که باید کرد در معنی و صورت
# 3 جهاد صورتی با کافران است %~% که منکر گشت حق را کافر آنست
# 4 جهاد معنوی را نیز دریاب %~% چو دانستی بکن جهدی در این باب
# 5 چو اماره است نفست کافر است او %~% ز جمله کافران کافرترست او
# 6 به حکمت دعوتش کن سوی ایمان %~% مریدش کن اگر گردد مسلمان
# 7 که گر از نور ایمان پاک گردد %~% به معنی برتر از افلاک گردد
# 8 وگر دانی که نفست سرکش افتاد %~% یقین خاکت دهد یک روز بر باد
# 9 بکن با کافر نفست جهادی %~% که بر کافر نباشد اعتمادی
# 10 جهاد نفس کافر را چه مقدار %~% جهاد کافر ms09 نفس است دشوار
# 11 اگر با کافران چین و ماچین %~% در افتی به که با این نفس پرکین
# 12 به جان بشنو که از پیغمبر است این %~% که در محراب گفت و در خوارست
~~این
# 13 که فارغ چون شدیم از جنگ اصغر %~% به پیوندیم زین پس جنگ اکبر
# 14 چرا محراب را محراب خوانند %~% که در وی نیز حرب است ار توانند
# 15 جهاد اصغرت با کافران دان %~% جهاد اکبرت با نفس و شیطان
# 16 به علم از نفس شیطان را بگیری %~% کنی در بند و فرمائی اسیری
# 17 یقین در پیش تو زاری کند او %~% درین ره مر تو را یاری کند او
# 18 وگر در قتل نفس خود رسیدی %~% یقین می‌دان که در معنی شهیدی
# 19 جهاد نفس خود معلوم کردی %~% ز من بشنو جهادی کن به مردی
# 20 جهاد صورت و معنی چنین است %~% مکن شک اندین معنی یقین است
# 21 به دانش خشم و شهوت زیر پا کن %~% نه بهر نفس خود بهر خدا کن
# 22 به کلی روی خود سوی خدا آر %~% جهاد صورت و معنی به جا آر PageV01P11
# 1 چنین گفتند دانایان اسرار %~% که چون حق کرد نور خویش اظهار
# 2 ز عکس نور او شد عکس عالم %~% که خوانندش حکیمان روح اعظم
# 3 ز روح اعظم و از امر اعلی %~% پدید آمد به خلقت عقل اولی
# 4 حدیث از سید سادات نقل‌ست %~% که مخلوق نخست از امر عقل‌ست
# 5 به امر از عقل کرد او نفس پیدا %~% چنان کز جنب آدم شخص حوا
# 6 از آن پس عرش و کرسی و سموات %~% که باشد اندر او چندین علامات
# 7 ز نور و ظلمت و افلاک و انجم %~% ز ارکان و موالید و ز مردم
# 8 چو صورت بست ازین بس نفس انسان %~% جدا کردش به نطق از جمع حیوان
# 9 ز حق نفس‌ت بدین ترتیب و مقدار %~% به چندین واسطه آمد پدیدار ms10
# 10 ازو بهتر نیامد هیچ موجود %~% ز موجودات او بوده است مقصود
# 11 کسی کو محرم سر خدا نیست %~% امانت را بدو دادن روا نیست
# 12 در این معنی سخن گفتند حالی %~% ولیکن من نگویم جز مثالی
# 13 مثالت گر نکو مفهوم گردد %~% تو را سرس از آن معلوم گردد PageV01P12
# 1 مثال این‌ست نیکو فهم آن کن %~% مدارش سرسری فهمش به جان کن
# 2 درخت ار چند دارد شاخ و باری %~% حقیقت بار او آید به کاری
# 3 حقیقت نفس انسانی چنین است %~% که شاخش آسمان بیخش زمین‌ست
# 4 تن از دنیا و جان از آخرت دان %~% ز دنیا تن بگیر از آخرت جان
# 5 توئی تو به بین تا چیست آنست %~% که تن را قلب و قلبت را چو جانست
# 6 به غیر از این چنین گفتن ندانم %~% وگر ظاهر کنم باشد زیانم
# 7 اگر افشا کنم اسرار کفر است %~% بدین اقرار کن انگار کفر است
# 8 بسی گفتی ولی چیزی نگفتم %~% چو میوه خام بود آن را نهفتم
# 9 به وقت خویش موقوفست است کار %~% چو وقت آید برش یابی به یک بار
# 10 هنوز این میوه کو یا خام خام است %~% وگر مکشوف گردانم حرامست
# 11 به رمزی گفتم این معنی به مفهوم %~% شود آن را که باشد عقل معلوم
~~PageV01P13
# 1 چو می‌خواهی بدانی نفس و شیطان %~% تو شیطان کفر نفس خویش می‌دان
# 2 اگر نفس تو اماره است شیطان %~% چو لوامه شود گردد مسلمان
# 3 چو باشد تند اماره است نامش %~% بود لوامه چون کردند رامش
# 4 نه آخر مصطفی گفته چنین است %~% که با هر نفس یک شیطان قرینست
# 5 مرا هم بود اندر نفس شیطان %~% ولیکن شد به دست من مسلمان
# 6 ز تو گر عقل و دانایی پذیرد %~% کند ترک بدی تقوا بگیرد
# 7 پس آنکه چون نماند هیچ کاری %~% بگیرد اندر آن منزل قراری
# 8 رسد اندر مقام ملهمه نفس %~% بیابد عقل ms11 دور از واهمه نفس
# 9 در آن منزل که حاصل گشت کامش %~% به معنی مطمئنه گشت نامش
# 10 چو نفست مطمئنه شد به ایمان %~% بدو پیوند وانگه رو به ایقان
# 11 حیاتی باشد آنجا جاودانی %~% چنین است ای پسر مولود ثانی
# 12 رها گردد در ایقان لهو و لعبش %~% ندای ارجعی آید ز ربش
# 13 بدان رای رجوع آن رای روح است %~% چو دریابی به جان و دل فتوح است
# 14 معانی بس عزیز است و رقیق است %~% تفکر بیشتر کن چون دقیق است
# 15 اگر حالی ندانی این معانی %~% توقف دار هم روزی بدانی PageV01P14
# 1 تو نفست دل کن و دل را چو جان کن %~% پس آنگه سوی جانان روان کن
# 2 برهنه دار تن کوتاه کن دست %~% شکم را گرسنه می‌دار پیوست
# 3 به زیر پای کن نفس و هوا را %~% که تا باشد ببیند دل خدا را
# 4 ز مبدأ آمدی نادان در اینجای %~% سعادت را ندانستی سر و پای
# 5 ز غفلت بی‌خبر ز آغاز و انجام %~% نه از معنی به صورت آدمی نام
# 6 ولی چون پر کنی علم و عبادت %~% شوی مرغی که پری تا سعادت
# 7 چو عیسی گفت اول چون بزادی %~% مثال بیضه در فرش اوفتادی
# 8 بدانش گر نپری بار دیگر %~% کجا دانی از عرض برتر
# 9 به حکمت گر دیرین معنی بکوشی %~% فرشته‌وش لباس علم پوشی
# 10 مجرد کردی از دنیا به طاعات %~% چو عیسی راه یابی در سموات PageV01P15
# 1 یکی جم نام وقتی پادشا بود %~% که جامی داشت کان گیتی‌نما بود
# 2 به صنعت کرده بودندش چنان راست %~% که پیدا می‌شد از وی هرچه می‌خواست
# 3 هر آن نیک و بدی اندر جهان بود %~% در آن جام از صفای آن نشان بود
# 4 چو وقتی تیره جام از زنگ گشتی %~% شه گیتی از آن دلتنگ گشتی
# 5 بفرمودی که دانایان این فن %~% بکردندی به علمش باز روشن
# 6 چو ms12 روشن گشت انجام دل افزای %~% بدیدی هر چه بودی در همه جای
# 7 حکیمی گفت جام آب بد آن %~% منجم گفت اصطرلاب بد آن
# 8 دیگر گفت بود آئینه راست %~% چنان روشن که می‌دید آنچه می‌خواست
# 9 به قدر علم خود گفتند بسیار %~% ولی آسان نشد این کار دشوار
# 10 بسی گفتند هر نوعی از این‌ها %~% نبود ان جام جم جز نفس دانا
# 11 چو نفس تیره روشن کرد انسان %~% نماید اندر او آفاق یکسان
# 12 چو انسان گشت اندر نفس کامل %~% شود بر کل موجودات شامل
# 13 ز چرخ و انجم و از چار ارکان %~% نموداری بود در نفس انسان
# 14 حقیقت دان اگر چه آدم است او %~% چو عارف شد به خود جام جم است او
# 15 بدار ای دوست گفت پیر خود پاس %~% نخستین نفس خود را نیک بشناس
# 16 که تا در وی ببینی هر دو عالم %~% ز راه صورت و معنی به یک دم
# 17 تو نفس خویش را نیکو ندانی %~% به دانستن خدا را چون توانی
# 18 نخستین نفس خود را بشناس و خب باش %~% از آن پس طالب عرفان رب باش
# 19 ... نفس ... خدا نیست %~% وز او عرفان حق را آشنائیست
# 20 چو بشناسی نباشد زان وبالت %~% برون آئی به حکمت از ضلالت
# 21 دلت روشن شود از نور رحمن %~% شوی ایمن ز مکر و شر شیطان PageV01P16
# 1 ز من بشنو بیان حال شیطان %~% که می‌دانم نمی‌دانی به سامان
# 2 ز اول نام او بودی عزازیل %~% کنون ابلیس شده از راه تبدیل
# 3 ولیکن هر برزگش نام دیگر %~% به معنی دگر گفتند در خور
# 4 یکی‌اش حال مشغول ازل خواند %~% یکی‌اش صاحب طول امل خواند
# 5 یکی‌اش عارف اسرار حق گفت %~% یکی‌اش نقطه پرگار حق گفت
# 6 یکی نیزش غیور مملکت خواند %~% که حق بگزید و ز آدم رو بگرداند
# 7 چنان خود را به کل در عشق او باخت %~% کزو با سجده ms13 آدم نپرداخت
# 8 نگردانید روی از حق و لعنت %~% به جان بخرید و یک شو شد ز رحمت
# 9 چنان با لعنت حق خوی دارد %~% که هرگز یاد رحمت می‌نیارد
# 10 ز لعنت کردن او را نیست رنجی %~% که دشنام جبلیش به ز گنجی
# 11 اگرچه کافر است امروز شیطان %~% ولی گردد قیامت را مسلمان
# 12 ز اول گر چه باشد شر مجمل %~% ولی آخر شود خیر مفصل
# 13 یقین سرچشمه سر قدر اوست %~% یکی رکن عظیم معتبر اوست
# 14 ندیدم در جهان یک کس که جان یافت %~% که از سیلی شیطان او امان یافت
# 15 به صورت گرچه ملعون شد ز حضرت %~% ولیکن روی دارد سوی عزت
# 16 در لعنت بر او هرچند باز است %~% ولی اندر سرش بسیار ناز است
# 17 اگر چه لعنتش کرده است حالی %~% ولیکن این ز سری نیست خالی
# 18 سوالی هست اینجا نیک دریاب %~% جوابی گوی اگر دانی در این باب
# 19 اگر از خویش ترک امر حق کرد %~% چرا با او دگر بار این نسق کرد
# 20 که دادش انتظاری تا قیامت %~% که را بود از خلایق این کرامت
# 21 چرا بی واسطه با حق سخن راند %~% اگر باطل بد او باقی چرا ماند
# 22 مرا حالی جوابی در دل آمد %~% بگویم گر به گفتن مشکل آمد
# 23 بدو دادست دنیا را به اقطاع %~% چو حال او چنان گردد ز اوضاع
# 24 اگر چه بر ملأ کارش تبه کرد %~% به زودی روی او آنجا سیه کرد
# 25 ولی اندر نهان کاری دگر بود %~% که خلقی زان حکایت بی‌خبر بود
~~PageV01P17
# 1 مثالی گویمت بنیوش آن را %~% که نشنیدست هرگز گوش آن را
# 2 هر آن شاهی که شاهی نیک داند %~% یکی سرهنگ را بر در نشاند
# 3 که تا نامحرمان را دور دارد %~% که شه در خلوت در آنجا سور دارد
# 4 کسی باید که نیک و بد بداند %~% در آرد نیک را ms14 و بد براند
# 5 نبد عرفان کسی را اندر این راه %~% بجز شیطان ز سرهنگان درگاه
# 6 حقیقت کار شیطان در میان نیست %~% ز لعنت کردنش چندان زیان نیست
# 7 چو مال و خلق را در خیل او کرد %~% برای مال خلقی میل او کرد
# 8 بجز اغوا خرد باری ندارد %~% ولی با خاصگان کاری ندارد
# 9 تو خود را خاص کن تا راه یابی %~% که تا عامی ز شیطان در عذابی
# 10 چو تو در دست نفس خود زبونی %~% منال از دست شیطان برونی
# 11 ز اول نفس خود را کن مسلمان %~% پی آنگه لعن کن بر نفس شیطان
# 12 چو می‌دانی به معنی لعن دوری‌ست %~% به دل زو دور شو لعن زبان چیست
# 13 تو نفس خویش را لعنت کن ای دوست %~% که دشمن‌تر کسی از دشمنان اوست
# 14 یقین دان کار شیطان را تمامت %~% به پیدا کردن این باشد قیامت
~~PageV01P18
# 1 چو موسی باز می‌گردید از طور %~% در آن وادی سیاهی دید از دور
# 2 چو نزدیکش رسید او بود شیطان %~% که می‌نالید او از دوری و عصیان
# 3 چو موسی دید او را رحمش آمد %~% کمانش شد که آن دم خشمش آمد
# 4 به شیطان گفت موسی ای گنهکار %~% چرا سجده نکردی تا شوی خوار
# 5 بگفتا زان سبب سجده نکردم %~% که ترسیدم مبادا چون تو گردم
# 6 بگفتا من چه گشتم در نبوت %~% بگفتا اوفتادی از فتوت
# 7 بگفتا چون فتادم هین بیان کن %~% عیانم نیست این بر من عیان کن
# 8 بگفتا خواستی از دوست دیدار %~% چرا کردی نظر آنجا به کهسار
# 9 چو روی از وی بگرداندی ندانی %~% شوی خسته ز قول لن ترانی
# 10 چو بودم من به عشق او یگانه %~% مرا می‌آزمود این بد بهانه
# 11 ز عصیان بس چها آمد به رویم %~% نجستم غیر او و هم نجویم
# 12 ز عشقش سجده آدم نکردم %~% چو حق باشد سوی آدم نگردم ms15
# 13 به غیر حق دگر چیزی ندانم %~% اگر نزدیک یا دورم همانم
# 14 بگفت این‌ها و از موسی جدا شد %~% ندانستش چه افتاد و کجا شد
# 15 یقین دان عشق کار سرسری نیست %~% حقیقت مرد عاشق هر دری نیست
# 16 کسی کش عشق شخصی هست در پوست %~% نخواهد غیر او هرچند نیکوست
~~PageV01P19
# 1 چو تسبیح از خواهر این اسرار بشنود %~% بزد یک نعره و بر دار شد زود
# 2 چو ببریدند یکسر جمله اعضاش %~% جدا کردند از کل جمله اجزاش
# 3 چو در باطن تجلی نور حق دید %~% فدا کرد او سر و زین سر نگردید
# 4 اناالحق می‌زد و می‌گفت ای دوست %~% چو می‌دانم که می‌دانیم نیکوست
# 5 ببینم کین تن خاکی به ناسوت %~% فدا گردد به جان از بهر لاهوت
# 6 اگر این را به پیشت هست مقدار %~% بیامرزش که با من کرد این کار
# 7 مناجاتش در آن سروقت این بود %~% چو صادق بود در دعوی چنین بود
# 8 تو را نیز ار بود این استطاعت %~% که باطن را کنی روشن به طاعت
# 9 درون گر پاک داری چون برونت %~% ز نور حق شود روشن درونت
# 10 بنی آدم شوی آنکه مکرم %~% ز نور حق رسد فیضت دمادم
# 11 ز فیض حق درونت جوش گیرد %~% به زورت عشق در آغوش گیرد
# 12 بدانی خویش را آن دم ز معشوق %~% بر آری نعره مستی به عیوق
# 13 همی گویی انالحق همچو حلاج %~% ستانی از ملایک در شرف باج
# 14 بنی آدم گروهی بس شریفند %~% لطیفند و شریفند و ظریفند
# 15 بنی آدم نباشد هر خسیسی %~% نباشد چون فرشته هر بلیسی PageV01P20
# 1 به صورت آدمی کرده است نقاش %~% اگر مردی به معنی آدمی باش
# 2 چو سلطان خود کند حالی رسولی %~% رسولی دیگری باشد فضولی
# 3 چو آب آمد تیمم نیست در کار %~% چو روز آمد چراغ از پیش بردار
# 4 چو پیدا شد ز پشت پرده دلدار %~% یقین ms16 دلاله شد معزول از کار
# 5 به شهری چون درآید شهریاری %~% نماند شحنه را در شهر کاری
# 6 چو عشق آمد چه جای عقل رعناست %~% که کار عشق بدمستی و غوغاست
# 7 در آن منزل که عشق آمد ستیزان %~% نباشد عق آنجا جز گریزان
# 8 چو عشق آمد چه جای عقل و هوشست %~% چو گوید عشق عقل آنجا خموش است
# 9 در آن منزل که آمد عشق کاری %~% در آمد عقل چون طفلان بزاری
# 10 اگرچه کارها از عقل شد راست %~% ولیکن کار با عشق بالاست
# 11 در تحقیق را صندوق عشق است %~% رسول عاشق و معشوق عشقست
# 12 اگر معشوق را عاشق نبودی %~% که گفتی این حقایق که شنودی
# 13 ز فیض عقل می‌بین نور راهت %~% ولی در عشق می‌دانی پیشگاهت
# 14 دو حالست ای اخی در عشق پنهان %~% که پیدا می‌شود در عاشقی آن
# 15 بود در راستی اول مقامش %~% میان عشق و مستی کشت نامش
# 16 چو شد عاشق تهی از خود فنا دان %~% چو پر گردد ز معشوقش بقا دان
# 17 چو حاضر گشت جانان کیستم من %~% چو غایب باشم از وی چیستم من
# 18 اگر صد سال می‌سازی بضاعت %~% بسوزد عشق اندر نیم ساعت
# 19 کسی کو عاشق است اندر مجازی %~% ندارد عشق صورت را نیازی
# 20 اگر تو عاشقی اندر حقیقت %~% نشان خواهند از تو در طریقت
# 21 نشانش چیست ترک خویش گفتن %~% شدن قربان و ترک کیش گفتن
# 22 سخن در عاشقی بسیار گویند %~% ولی نی اینچنین اسرار گویند
# 23 همی گویم حدیثی در بیانش %~% ز سر عشق می‌آرم نشانش
# 24 در گنج معانی باز کردم %~% پس آنگه این سخن آغاز کردم
# 25 سخن نیکست اگر تو نیک دانی %~% نه در معنی و در صورت بمانی
# 26 چو بشناسی به دل یک یک دقایق %~% فرو آید به جانت این حقایق
~~PageV01P21
# 1 سوالی چند کردم از حکیمی %~% سوالی نیک هست از علم نیمی
# 2 ms17 شریعت چیست گفتم گفت بسیار %~% برای خود به امر حق کنی کار
# 3 بگفتم چیست مقصود از شریعت %~% بگفتا آن که دریابی طریقت
# 4 بدو گفتم طریقت چیست گفتن %~% بگفتا رو به سوی دوست رفتن
# 5 بگفتم چیست پایان طریقت %~% بگفتا هست پایانش حقیقت
# 6 بگفتم از حقیقت چیست حاصل %~% بگفتا آن که گردد جانت واصل
# 7 بدو گفتم چه باشد وصل با جان %~% بگفتا وصل جان را قرب حق دان
# 8 بگفتم قرب حق از چیست امروز %~% بگفت از بعد نفس و آه دلسوز
# 9 بگفتم بعد نفس از چه بدانم %~% بگفتا از تصوف ای چو جانم
# 10 بگفتم چیست تحقیق تصوف %~% بگفتا ای اخی ترک تکلف
# 11 بگفتم ترک آن معنی چه سانست %~% بگفتا آن که درویشی همان است
# 12 بگفتم چیست درویشی و درویش %~% بگفتا آنچه داری آوری پیش
# 13 بدو گفتم نشانم ده که چونست %~% بگفتا آن نشان از ما برونست
# 14 اگرچه مختصر گفتم بیانش %~% ولیکن معتبر می‌دان عیانش
# 15 نشانی بی نشان دارند ایشان %~% که جز حق در نظر نارند ایشان
# 16 خوشا وقت کسی کان حال دارد %~% ز حال خویش ترک قال دارد
# 17 هر آن کس را که این معنی نشان است %~% نمی‌گوید چو من کل اللسان است
~~PageV01P22
# 1 چو دنیا مومنان را هست زندان %~% مشو ساکن درین زندان چو رندان
# 2 چو دانستی که سجن مومنان است %~% کسی کو را نخواهد مومن آنست
# 3 اگر تو مومنی حب وطن دار %~% برای آن وطن چیزی به دست آر
# 4 ببین تا از کجایی در حقیقت %~% چو تا آنجا روی اینک طریقت
# 5 وطن‌گاه تو گر دنیاست باری %~% دو سه روز آمدی اینجا به کاری
# 6 اگر دنیا تو را همچون بهشت است %~% یقین دان کافری اینست و زشتست
# 7 برو مومن شو از خواهی نکوئی %~% که گر مومن شوی دنیا نجوئی
# 8 بدانی گر شوی عارف در اینجای %~% که در سجنی و ms18 داری بند بر پای
# 9 بکوشی تا ازو یابی نجاتی %~% نجاتی کاندر او باشد حیاتی
# 10 حیات جان تو از علم و دینست %~% چو دریابی یقین دانی که اینست
# 11 به سجن اندر کسی شادان نباشد %~% اگر باشد بجز نادان نباشد
# 12 که گر در سجن میری بی‌خبروار %~% به سجینت کشد آنجا نگونسار
# 13 بکن جهدی و بیرن شو ز زندان %~% به دانائی و بگذارش به نادان
# 14 نشان مومنان دانسته‌ای چیست %~% ارادت سوی آن عالم که باقی‌ست
# 15 برو جان پدر روئی به ره آر %~% ز فانی بگذر و باقی به دست آر
# 16 بهشت و دوزخت در توست و با توست %~% چرا بیرون خود می‌جوئی اس سست
~~PageV01P23
# 1 اگر تو خوی خوش داری به هر کار %~% از آن خویت بهشت آید پدیدار
# 2 وگر خوی بدت اندر رباید %~% از آن جز دوزخت خیری نیاید
# 3 چو دانستی که خوی خوش بهشت است %~% همانا خوی بد کفر است و زشت است
# 4 بهشت و دوزخ زیر زبان دان %~% بهشتست سود و دوزخ را زیان دان
# 5 بهشت خود به خود می‌ساز اینجا %~% که چون رفتی نیائی باز اینجا
# 6 بیا بشنو حدیث نیکمردان %~% به دانش خوی بد را نیک گردان
# 7 بهشت صورت ار چه دلپذیر است %~% به نسبت با حقیقت زمهریر است
# 8 مشو شاد از بهشت و نعمت او %~% مترس از دوزخ و از نغمت او
# 9 چو صدیقان ز هر دو گرد آزاد %~% بجز در بندگی حق مشو شاد
# 10 تو حق را بندگی چون بندگان کن %~% چو استحقاق آن داری به جان کن
# 11 بلا را همچو مردان شو خریدار %~% که قوت اولیا را نیست هموار
# 12 بهشت اندر مثل چون مطبخی دان %~% که باشد اندر او مرغان بریان
# 13 بهشت پر طعام از بهر عام است %~% تو عامی میل تو سوی طعام است
# 14 به دنیا خوردن و در آخرت هم %~% چو بی خوردن ms19 نخواهی عمر یک دم
# 15 بجز خوردن اگر چیزی نخواهی %~% مرنج از من اگر گویم تباهی
# 16 که حیوانی نه انسانی به مقدار %~% که میلت نیست جز سوی علفزار
# 17 اگر طاعت برای آن کنی تو %~% که یابی مرغ خود بریان کنی تو
# 18 بهشت خاص بی ذوق و طعام است %~% که ذوق جان به حق ما لا کلام است
# 19 اگر طاعت تو را بهر نعیم است %~% نه بهر حق جزای آن جحیم است
# 20 هر آنکس را که باشد عقل همراه %~% نجوید مطبخ الا حضرت شاه
# 21 بدان خوبی جمال دوست حاضر %~% به هر حالی که هستی بر تو ناظر
# 22 نشان ابلهی چیزی دگر نیست %~% که مطبخ جوئی و زانت خبر نیست
# 23 به نزد تو اگر خوردن بهشت است %~% پس این دنیا بهشت است و چه زشتست
# 24 تو را با آخرت کاری نباشد %~% وزان بر جان تو باری نباشد
# 25 بهشت و دوزخت خود هست موجود %~% که بشناسی به معنی گفت محمود
# 26 به صورت چون تنت خورد این جهان را %~% به دست آوری به معنی ذوق جان را
~~PageV01P24
# 1 یقین دان رزق جان از علم و دین است %~% نباشد جز به سعی انسان یقین است
# 2 تن از دنیا و رزق او طعام است %~% دل از عقبی طعام او کلام است
# 3 به رزق تن شدی عمری گرفتار %~% چو خواهی عمر رزق جان به دست آر
# 4 به جان از طالبان علم و دین شو %~% اگر اینجا نیست سوی شهر چنین شو
# 5 چنان کاین رزق تن از نان و آبست %~% حقیقت رزق جان از علم کتابست
# 6 به حکمت گر بخوانی آن کتابت %~% یقین آن بس بود روز حسابت
# 7 و ما من دابه فی الارض گفته است %~% نه بر من هست رزق فرض گفتست
# 8 مگر باور نمی‌داری ز حق آن %~% که می‌سوزی به جان از بهر یک نان
# 9 مکن از ms20 بهر خوردن خلق‌سوزی %~% که با روز تو خواهد بود روزی
# 10 مرو چندان به دنبال نواله %~% طلب آن کن که با تو شد حواله
# 11 تو را گفته است رزق جان به دست آر %~% که رزق تن آید به خروار
# 12 تو را چون پادشا بر خوان نشاند %~% گرسنه بر در اسیت نماند
# 13 توکل بر خدا باید همیشه %~% نه بر تیر و کمان و کار و پیشه
# 14 به صنعت هر کسی دارد امیدی %~% نباشد بر خداشان اعتمیدی
# 15 به خلاقیش جمله خلق دانند %~% ولی رزاقیش را در گمانند
# 16 هر آن کس را که باشد عقل داند %~% چو جانت داد بی روزی نماند
# 17 چو جانت داد بر تن کرد فیروز %~% معین کرد زرق تن همان روز
# 18 به تن می‌خور همیشه آب و نان را %~% به جان می‌جوی علم خاص جان را
# 19 چو بشناسی که‌ای و از کجائی %~% بدانی عاقبت سر خدائی
# 20 مرا زان شمه معلوم گشته است %~% سوی الله این دمم مفهوم گشته است
# 21 به هر جائی که هستم در شب و روز %~% همی گویم به آه گرم و دلسوز
# 22 خداوندا دلی بخش این گدا را %~% که اندر وی نبیند جز خدا را
~~PageV01P25
# 1 به جان تعظیم امر حق به جا آر %~% بدل بر خلق شفقت نیز می‌دار
# 2 شریعت ورز کان تعظیم امر است %~% که شفقت نیکوی با زید و عمرو است
# 3 برای خود به امرش کار می‌کن %~% مسلمانی خود اظهار می‌کن
# 4 هر آنچت گفت حق کلی به جا آر %~% نه بهر نفس خود بهر خدا آر
# 5 که تعظیم آن بود کان را کنی کار %~% نداری کار او بر جان خود بار
# 6 رها کن بوالفضولی و هوس را %~% مرنج از کس مرنجان نیز کس را
# 7 به ناخوانده مشو مهمان مردم %~% منه باری ز خود بر جان مردم
# 8 وگر آیند مهمانان به ناگاه %~% گرامی دا و ms21 عذرش نیز می‌خواه
# 9 وگر داری تو وامی باز ده زود %~% کز این رو شد خدا و خلق خشنود
# 10 مده وام ار دهی دیگر مخواهش %~% به سختی تقاضا جان مکاهش
# 11 مگو درد دلت با خلق بسیار %~% وگر گویند با تو گوش می‌دار
# 12 ز کس چیزی مخواه و گر بخواهند %~% بده گر باشدت هرچند کاهند
# 13 مگو غیب کسان ور زانکه ایشان %~% کنندت عیب کمتر شو پریشان
# 14 مکن غیبت وگر گویند مشنو %~% چو می‌دانی تفاوت نیست یک جو
# 15 منه بهتان که آن جرمی عظیمست %~% مزن بر روی کودک چون یتیم است
# 16 یتیمان را پدر باش و برادر %~% بدان حق پدر با حق مادر
# 17 ضعیفان را فرو مگذار در راه %~% که افتد اینچنین بسیار در راه
# 18 مکن با دیگری کاری که آنت %~% اگر با تو کنند باشد گرانت
# 19 مکن بهر طمع با کس نکوئی %~% که رنجور است مطمع از دو روئی
# 20 بدان تعظیمت افشای سلام است %~% یقین دان شفقتت بذل طعام است
# 21 چو کردی با کسی احسان نعمت %~% بر او منت منه زو دار منت
# 22 دگر گر با کسی کردی نکوئی %~% نباشد نیکوئی چون باز گوئی PageV01P26
# 1 دو چشمست آدمی را بی ضرورت %~% برای دیدن معنی و صورت
# 2 یکی چشم چپ است و آن دگر راست %~% ز هر دو بیند آن مردی که بیناست
# 3 دو چشمت در حقسقت هست یعنی %~% یکی در صورت و دیگر به معنی
# 4 نبیند چشم صورت جز هوا را %~% به چشم معنوی بیند خدا را
# 5 بدان کاین چشم صورت چشم دنیاست %~% ولیکن چشم معنی چشم عقبی است
# 6 کسی کز چشم معنی هست اعور %~% نبیند آخرت را ای برادر
# 7 که چشم چپ جز از دنیا نبیند %~% چو دنیا دید هم دنیا گزیند
# 8 کسی کش میل جمله سوی دنیی است %~% به چشم راست چون دجال اعمی است
# 9 مثال تن خر ms22 و عیسی است جانت %~% اگر عیسی صفت باشد روانت
# 10 چو جان نادان بود دجال باشد %~% چو دانا گشت عیسی حال باشد
# 11 ز نطق عیسوی گیرد نشان جان %~% شود از علم زنده جان نادان
# 12 خر و دجال و عیسی جز یکی نیست %~% یقین دان اندر این معنی شکی نیست
# 13 اگر دانا بود عیسی است بر خر %~% که نادان خر بود وز خر فروتر
# 14 چو دانستی یقین عیسی و دجال %~% ز راه علم معلومت شد این حال
# 15 ببین تا زین دو یک بر خر کدامست %~% بدان نامش بخوان اینت تمام است
# 16 به چشم راست چون دجال اعمی است %~% به چشم چپ نظر او را به دنیا است
# 17 کسی کش سوی دنیا میل باشد %~% یقین دجال را در خیل باشد
# 18 چو دانستی خروج خیل دجال %~% چو بینی خیل او بگریز در حال
# 19 ببر زین خیل دجالی به مردی %~% مرو پیشان که زیشان نگردی
# 20 نبی گفته مرو آخر زمانه %~% به دنبال دف و چنگ و چغانه
# 21 مبادا کز پیش دجال باشد %~% که در مانی که او نیکال باشد PageV01P27
# 1 بسی گفتند از عیسی و مهدی %~% مجرد شو تو هم عیسی عهدی
# 2 ز مهدی گرچه روزی چند پیشی %~% بکش دجال خود مهدی خویشی
# 3 نمی‌دانی که کفر و دین چه معنی است %~% حقیقت کفر و دین دجال و عیسی
~~است
# 4 به حق گویا شو از باطل خمش باش %~% چو عیسی نبی و دجال‌کش باش
# 5 چو تو عیسی جان خود ندانی %~% چه دانی عیسی آخرزمانی
# 6 چو تو در معرفت چون طفل مهدی %~% چه دانی قدر علم و مهر مهدی
# 7 به علم عیسوی کن چشم روشن %~% که تا باشد که بتوانیش دیدن
# 8 که گر در جهل خود دایم نشینی %~% چو مهدی پیشت آید هم نبینی
# 9 نبی را گرچه قوم ینظرون بود %~% خطاب از جهلشان لایبصرون بود
# 10 کسی ms23 کو چشم معنی و بیان دید %~% یقین او روی پیغمبر عیان دید
# 11 چو عمر از جهل پایان کرده باشی %~% ز جهل از عهد مهدی مرده باشی
# 12 برو از علم مهدی نسبتی گیر %~% جوانمردی کن و بشنو ازین پیر
# 13 که تا مهدی تو را مکشوف گردد %~% چو در آخرزمان معروف گردد PageV01P28
# 1 خوشا وقت کسان عهد مهدی %~% خوشا آن کودکان مهد مهدی
# 2 که هر علمی که باشد زیرکان را %~% الف با تا بود آن کودکان را
# 3 ز علمش خلق عالم علم گیرند %~% ز دینش مشرکان هم دین پذیرند
# 4 همه یک طبع گردد خلق عالم %~% نماند کفر در اولاد آدم
# 5 ز مشرق تا به مغرب نور ایمان %~% فرو گیرد نماند کفر و عصیان
# 6 بتابد نور علم من لدنی %~% همه یکسان شود شیعی و سنی
# 7 هر آن سری که هست امروز پنهان %~% ز علم خویشتن پیدا کند آن
# 8 چو مهدی باشد آنجا عدل گستر %~% براندازد ز عالم جور یکسر
# 9 یکایک صورتش پیداست بر جای %~% از آن می‌ماند او آن روز بر پای
# 10 بیان صورتش گویند تفضیل %~% رموز حکمتش گویند تاویل
# 11 نماند در میانه هیچ دعوی %~% که صورت‌ها یکی گردد به معنی
# 12 نمیرد هیچ کس در جهل آن روز %~% که باشد علمشان بر جهل فیروز
# 13 تمنا باشد آنجا مردگان را %~% که یک بار دگر یابند جان را
# 14 که تا از جهل کلی دور گردند %~% ز نور علم او پرنور گردند
# 15 ره عرفان نفس خود بیابند %~% بدان عرفان به سوی حق شتابند
# 16 بر آید آفتاب از کوی مغرب %~% بتابد نور خود را سوی مغرب
# 17 شود آنگه در توبه به زنجیر %~% نیابد هیچ توبه کودک و پیر
# 18 شود این حال نزدیک قیامت %~% زهی دولت اگر بینی تمامت PageV01P29
# 1 ببین چون بهترین مهتران اوست %~% به جان سر همه پیغمبران اوست
# 2 به نسل از نسل‌ها فاضل‌تر است ms24 او %~% بدان از عترت پیغمبر است او
# 3 نباشد آن زمان تکلیف باری %~% بجز عرفان نباشد هیچ کاری
# 4 چو یشناسی نصیب از گنج یابی %~% نه گنجی کز پی آن رنج یابی
# 5 چو از مغرب بود اول خروجش %~% چو شمسی باشد و مغرب بروجش
# 6 به صورت همچو خورشیدی در ایام %~% که روشن می‌شود زو جمله اجسام
# 7 به معنی نیز خورشیدی همین دان %~% که روشن می‌کند ارواح انسان
# 8 چو مهدی در جهان خورشید دین است %~% طلوع شمس از مغرب همین است
# 9 بکن تو صورتش بر عامه ایثار %~% اگر تو خاصه‌ای معنی نگه دار
# 10 کنون بشنو ز من مغز حکایت %~% ز روی معرفت نی از روایت
# 11 چو جمله خلق توبه کرده باشند %~% همه امری به جا آورده باشند
# 12 نماند هیچ کس آنجا گنهکار %~% همه توبه کنند آن دم به یک بار
# 13 به توبه چون درآیند خلق یکسر %~% نماند هیچ بیرون آن در
# 14 از آن باشد در توبه به زنجیر %~% که نبود هیچ کس را هیچ تقصیر
# 15 سعادت یابی ار چندان نمیری %~% به صورت کاینچنین معنی پذیری
# 16 وگر میری نباشد مرگ صورت %~% که باشد مرگ صورت را    ضرورت
# 17 به مرگ اختیاری میر باری %~% که مرگ اضطراری نیست کاری PageV01P30
# 1 بمیر ای بی‌خبر گر می‌توانی %~% به مرگی کان به است از زندگانی
# 2 بمیر از باطل و زنده به حق باش %~% چو هستی طالب حق زین نسق باش
# 3 در این روز دو سه کت داد حق مهل %~% بکن جهدی و دل خالی کن از جهل
# 4 به جای جهل پر علمش کن ای دوست %~% که چون مغز است علم و جهل چون پوست
# 5 خوشا وقت کسی کو پیش از مرگ %~% شود بیدار و سازد مرگ را برگ
# 6 اگر در جهل عمرت می‌شود فوت %~% کجا یابی امان از مالک الموت
# 7 مترس از مرگ صورت زانکه سهلست %~% بتر مرگ ms25 ای برادر مرگ جهلست
# 8 چو از دنیا بمیرد مرد دانا %~% به سوی آخرت راند توانا
# 9 بدانی گر بمیری اندرین تو %~% که موتوا این بود قبل ان تموتوا
~~PageV01P31
# 1 صراط اندر حقیقت چیست راهست %~% چو بگذشتی از آن جان را پناه است
# 2 صراطت گرچه ره سوی بهشتست %~% ولی دوزخ به زیرش سخت زشتست
# 3 به نادانی بر او نتوان گذشتن %~% به دانائی توان آسان گذشتن
# 4 بکن نفست برای حق ضحیه %~% که باشد بر صراطت آن مطیه
# 5 بیفتی گر نباشد مرکبت زیر %~% که هست آن تیزتر از تیر و شمشیر
# 6 کسی کاینجا دل از توحید آراست %~% به عقبی بر صراطش راه شد راست
# 7 وگر افتاد در تشبیه و تعطیل %~% در آن شد سوی دوزخ میل در میل
# 8 برو دنیا رباط منزلی دان %~% به دانائی از آن بگذر چو مردان
# 9 چو دانستی که دنیا چون رباط است %~% وجودت اندر او همچون صراط است
# 10 اگر جانت سلامت زو گذر کرد %~% برستی از عذاب دوزخ ای مرد
# 11 وگر از وی در افتادی به پستی %~% ندانم کی رسی آنجا که هستی
# 12 ازین صورت اگر بیرون نرفتی %~% بدان همواره در دوزخ بخفتی
# 13 اگر راهت صراط المستقیم است %~% روانت در بهشت حق مقیم است
# 14 برو جان پدر پندار بگذار %~% چو نادانان مشو مغرور در پندار
# 15 نکوئی می‌کن و ترک تبه گیر %~% پی مردان و دانایان ره گیر
# 16 به جان بشنو ز من تحقیق این کار %~% به اقرار و مکن زین بیش انکار
# 17 کسی کز جان و دل با حق مقیم است %~% حقیقت بر صراط مستقیم است
~~PageV01P32
# 1 ندانی چیست تحقیق ترازو %~% که می‌سنجد عمل بی دست و بازو
# 2 بگویم با تو یک یک سر میزان %~% ولی بشنو به شکل بی تمیزان
# 3 تو پنداری ترازوی قیامت %~% چنین باشد که در دنیا تمامت
# 4 بود شاهین آن عقل ای برادر %~% که ms26 پیدا می‌کند هم خیر و هم شر
# 5 بود یک کفه‌اش دنیا و کردار %~% دگر کفش بود عقبی و مقدار
# 6 اگر باشد تو را کردار نیکو %~% مقابل باشدت مقدار نیکو
# 7 اگر باشد سبک میزان به دنیا %~% به طاعت کی جزا یابی به عقبی
# 8 ز کس گر تو برنجی وز تو رنجند %~% بسوزی چون عمل‌های تو سنجند
# 9 هر آن چیزی که در آن کار تو باشد %~% یقین در پله بار تو باشد
# 10 اگر با خویش نیکی نیک می‌باش %~% چو خواهی کشت تخم نیک می‌پاش
# 11 که تا از یکی هفتصد بروید %~% وگر بد کاشتی هم بد بروید
# 12 بیان این ز من بشنو به تحقیق %~% که صدقست این سخن نزدیک صدیق
# 13 میان خیر و شر جز عقل هشیار %~% که داند فرق کرد اندر همه کار
# 14 همه کار نکو از عقل می‌دان %~% چو نبود عقل کم باشد ز حیوان
# 15 هر آن چیزی که باشد سخت دشوار %~% به میزان خرد سنجند هموار
# 16 بیان صورت و معنی میزان %~% بگفتم هان همینست ای عزیزان PageV01P33
# 1 چو بهتر در زمانه علم و جانست %~% بدان کین علم جان آخر زمان است
# 2 ز اول تا به آخر هرچه گفتم %~% چو در ناسفته بود اکنون بسفتم
# 3 بدان این نفس و قلب اول که او کیست %~% بدان این روح و عقل آخر که او
~~چیست
# 4 نزول وحدت است امروز کثرت %~% عروج کثرت مرد است وحدت
# 5 چو دریا قطره شد آبش نخوانند %~% چو باران سیل شد دریاش دانند
# 6 به صورت نام‌ها بسیار باشد %~% ولی معنی یکی ناچار باشد
# 7 شریعت با قیامت هر دو جفتند %~% سخن چون من درین معنی نگفتند
# 8 مرا زین هر دو جز اظهار حق نیست %~% بدان اظهار حق جز این نسق نیست
# 9 به دنیا حکم تن باشد شریعت %~% قیامت حکم جان باشد حقیقت
# 10 به تن علم شریعت کش که بار ms27 است %~% به حان علم قیامت کان به کار است
# 11 به تن کار شریعت کن تمامت %~% که نافع علم جان شد در قیامت
# 12 کسی کو علم جان و دل نداند %~% قیامت همچو خر در گل بماند
# 13 عمل با علم باید در شریعت %~% که نبود خوب صورت بی حقیقت
# 14 قیامت واحد و کوهست قهسار %~% به حکمت می‌کند در علم خود کار
# 15 قیامت کرد در حکم شریعت %~% قیامت خود بود حاکم حقیقت
# 16 نه سلطانی بود آنجا نه شاهی %~% نباشد هیچ امری جز الهی
# 17 سخن گرچه نکو گفتم به کامت %~% ولی کردم قیامت را تمامت PageV01P34
# 1 دلیل است ای اخی بر حشر و نشرت %~% چنان کت نشر باشد هست حشرت
# 2 چه می‌کاری ببین از خیر و از شر %~% همان خواهی درودن روز محشر
# 3 بدان گر پاکی است امروز کارت %~% یقین با او بود فردا شمارت
# 4 بدین صورت که اینجا مرده باشی %~% بدان خیزی گر اینجا برده باشی
# 5 در این معنی تفاوت نیست یک جو %~% کسی گوید تفاوت هست مشنو
# 6 ز خیر و شر ببین تا چیست کردت %~% که جز گردت نخواهد گشت کردت
# 7 یقین می‌دان چو کشتی کرده باشی %~% همان چیزی به دست آورده باشی
# 8 نگه دارند آن‌ها را تمامت %~% همان آرند پیشت در قیامت
# 9 در آن منزل یقین می‌دان ضرورت %~% نبندد جز عمل‌های تو صورت
# 10 اگر نیکوست آن صورت بهشت است %~% وگر نه دوزخی باشد که زشت است
# 11 چو دستت می‌دهد امروز کشتی %~% بکن کز وی به فردا در بهشتی
# 12 مجو افزون از آن فردا مزیدی %~% که نبود ای اخی هر روز عیدی
~~PageV01P35
# 1 گرت امروز سوی ظلم میل است %~% بدان کان میل فردا چاه ویل است
# 2 چو فردا نیک و بد اندر شمار است %~% جزای عدل نور و ظلم نار است
# 3 شنیدستی که خود بد ز مردم %~% بود فردا به صورت مار ms28 و کژدم
# 4 برو ای دوست ترک خوی بد کن %~% ز من بشنو دوای جان خود کن
# 5 خوی نیکو گزین کان دلپذیر است %~% که فردا شهد و خمر و آب و شیر است
# 6 بساز امروز نیکو کار خود را %~% بسوز ار می‌توانی تخم بد را
# 7 چو دانی مزرعه دنیاست انبار %~% چو دادت مزرعه تخم نکو کار
# 8 تو تخم نیک کاری بد نباشد %~% جزایش جز یکی هفتصد نباشد
# 9 اگر خار است اگر خرماست بارت %~% همان باشد قیامت در کنارت
# 10 درین معنی که گفتم نیست نقصان %~% حقیقت همچنین باشد یقین دان
~~PageV01P36
# 1 سخن در سینه زین بسیار دارم %~% نمی‌گویم که عمری کار دارم
# 2 چو در کار است با گفتار کردار %~% پی کردار کرد و ترک گفتار
# 3 نه گفتار است تنها جمله کارم %~% که از کردار دارم هرچه دارم
# 4 برای غیر این گفتار بوده است %~% وگرنه کار من کردار بوده است
# 5 بگویم چیست کارم ترک دنیا %~% بگویم چیست بارم میل عقبی
# 6 گرفتم ترک دنیا کارم این بود %~% ببستم بار عقبی بارم این بود
# 7 ز دنیا و ز عقبی گشتم آزاد %~% سر و کارم کنون با دوست افتاد
# 8 ازین پس کار من یکتاست با دوست %~% یکی باید دوئی آنجا نه نیکوست
# 9 بر این معنی سخن را ختم کردم %~% که ختم است این سخن بر من که مردم
# 10 چنان مردی که الحق مرد باشد %~% که از عقبی و دنیا فرد باشد
# 11 تو هم گر وارهی همدرد گردی %~% یقین دانم به معنی مرد گردی
# 12 اگر ار خلق بری با خود آئی %~% ز خود بری از آن پس با خدائی
# 13 برای دوست کم کن دشمنی را %~% به حق دوستی بفکن منی را
# 14 مجو از بهر نفس خود مرادش %~% که گردد از مراد افزون عنادش
# 15 ولی چون کم شود از دل مرادت %~% کند در نامرادی دوست شادت
# 16 ms29 مریدی هست میلش سوی دنیا %~% مریدی هست میلش سوی عقبی
# 17 ارادت بعد از این بر سوی حق کن %~% مریدی گر کنی بر این نسق کن
# 18 اگر مردی ز خود گردی تو بیزار %~% به مردی روی خود سوی خدا آر
# 19 چه می‌خواهی بری در معرفت گوی %~% خدا بین و خدا دان و خدا گوی
PageV01P37 ms30