######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:50:32.158042+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:50:32.158064+00:00
#META# transcription layer pk: 12778
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9357226489120469

#META#Header#End#

# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0014.png)

# بسم الله الرحمن الرحیم رب یمم بالخیر
# الحمدلله الذی خلق الخلق واعمالهم وابدع اقوالهم1 وافعالهم ونوع صفاتهم
# ~~وذواتهم واشکالهم وقدر حیاتهم ومماتهم وآحالهم وعلم اضمارهم واسرارهم
# ~~واحوالهم وسمع دعاءهم ونداءهم وسؤالهم ونظر حرکاتهم وسکناتهم وانتقالهم
# ~~وختم وبقضائه اعترافهم وانکارهم وتوحبدهم وضلالهم والصلوة والسلام علی
# ~~سیدالبشر والشفیع والمشفع فی المحشر محمد المصطفی عبده ورسوله الذی
~~ارسله
# ~~بالهدی وقد اعلن المشرکون نفاقهم وجدالهم فرفع منهم بشریعته اصرهم
# ~~وعارهم واغلالهم صلی الله علیه وعلی آله المنتجبین المکرمین صلوة
~~یبلغهم بها الحق
# ~~امالهم، بعداز حمد3 آفریدکار جلت قدرته وشکر پروردکار تقدست اسمآؤه که
# ~~ابداء صور ونظر خلائق بتدبیر بیتغییر اوست وحیوة وممات بنی ادم
# ~~بتقدیراو، آن ناظر برکمال که هیچ منظور از نظر قدرت اومححوب نیست وآن
# ~~سمیع لایزال که هیچ ذکر ومذکور درعلم قدیم اومستورنه، مقدری که ساتر
# ~~معایب وراحم تایب وغافر شوایب ورافع سموآت ومزین آن بزینت کواک
# ~~ومدبری که مبدع حرکات سارتست بقدرت بی نهایت درمطالع ومغارب وصلواة
# ~~برخاتم انبیا که مبعوثست از اشراف قبائل* ومناسب ودروذ بر خلفا ووزرآء
# ~~اوذوی المناقب والمراتب رضوان الله علیهم احمعین ،
# چنین کوید5 محرراین مقالات و حکایات ومقرر این شکر وشکایات که رسمی
# ~~قدعمست و قاعدهآ معتاد که زیردستان بخدمت مخدومان بهدایا فرستند وخلائق
# ~~بحضرت امرای مملکت انواع بحف که لایق جناب هرسروری باشد تقدیم
# ~~دارند، چون این ضعیف حقیررا وداعی فقیررا درخور بارکاه مجلس اعلی
~~PageV01P003
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0015.png)

# ~~ودرکاه شهریار معلی ملاذالسلاطین قامع الاعادی والمتمردین دافع الا فة
~~حامع
# ~~الرأفة مدبرالمملکة1 عحرزالممالک الدنیا المؤید من السما ء المظفر علی
~~الاعداء
# ~~مظهر کلمة الله العلا فلک المعالی والمعانی مالک رقاب الامم ممهد ارکان
~~الرحمة
# ~~مهدی الزمان ناصرالحق خدیو کهان دارای جهان تمورتاش نوین2 لازال ظله
# ~~ودولته من اقطارالعاجل ولامالت دعائم نصرته عن مدارالآجل، تحفه لایق
# ~~نبود که بدان حضرت بوساطت آن توسل جوید برموجب قول متذی که،
# ~~شعر 3:
# لاخیل عندک تهدیها ولامال %~% فلیسعد النطق ان لم تسعده الحال
# ~~بردعا اختصار نموده ودرتواریخ قرون امم ms001 ماضه تألیفی پرداخت، محموعه
~~ساخت
# ~~تادر فرصت خلوت خوانندکان صاحب فضیلت مطالعه کنند وکیفیت آن حالات
# ~~ومقالات بسمع اشرف اسمع الله البشایر رسانند (ارجوا من الله العزیز) که
~~بنظر
# ~~عنایت مرموق کردد وبسمع ارتضا مسموع افتد ان شاالله تعالی چه فائده
~~تاریخ
# ~~زمان آنست که ملوکزمان وخسروان جهانداررا دروقت فراغت وهنکام ملالت
# ~~باستماع اخبار وآثار وحکایات کذشتکان رغیت میباشد، چون رفیق وندیم صاحب
# ~~خبرت قضایا ووقایع جهانرا مستحضر شوند وتقدیر وتذکیر آن کند5 که فلان
# ~~چنین بوذ وچنان شذ وآن دیکر چنین کرد وچنان رفت وهر کس ازملوک
# ~~وسلاطین جهان چون داشت وعاقبت چون کذاشت وهر کس محازات اعمال
# ~~خیر وشر برچه نسق یافت، نفس شایع جهانداران انتیاه یابد ومتقظ کردد
# ~~وازموانع ووقایع احتراز کند ودریابد که کس را ازبنی آدم چه حال درپیش
~~است
# ~~وباحوال آخرت اشتغال نماید اکرچه مقدور کائن است وخلق کاینات
# ~~شهربند تقدیر ازلی اند هیچ آفریده برارادت خود قادرییست وفاعل مختار
~~قادر
# ~~برکمال صانع ذوالجلال است، اما حدیث (اعملوا فکل میسرلماجلقله) انتباه
~~PageV01P004
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0016.png)

# ~~حضرت رسالت است، دیکر آن که از کذشتکان هرکه نیکی کرده است وهرکه
# ~~بدی نام او برصحفهٔ‌ ادوار ببدی مرقومست وذکر بهحا مرسوم، شعز1 :
# جز نام نیک کسب مکن زآنکهمال وعمر %~% هستند روزکار تهی معدهرا علف
# بنکر بچیست زنده ثناء کذشتکان %~% کوتاه شد فقد عرف السیر من عرف
# ~~بدین سبب شنونده2 را داعیه باعث میشود که بنیکی کراید وازبدی احتراز
~~نتماید
# ~~ودر مداخل ومخارج امورچون تصور می کند که درورطهآ واقعهآ افتاد بچه توع
~~ندبیر
# ~~خلاص یافت حزم ورویت را مقتداء مصالح ومقاصد خود می کرداند، وقوف
# ~~واطلاع برمقادر زمان وتصاریف روزکار سبب احتیاط کار او3آمی کردد، بیت1:
# نتهاده4 بکس بجهد چیزی ندهند %~% لکن نهاده جز بجهدی ترسی
# ~~الخبر : رسول الله صلی الله عله وسلم فرمود (من خاف ادلج ومن ادلج بلغ
~~المنزل)
# ~~ذکر قرون ماضه امم وقصص انبیا علیهم السلام درکلام محید بدین سیب است،
# # لله الحمد والمنة که ازعهود ms002 متقدم %~% الی یومنا هذا که هفتصد بست
~~سهسال5
# ~~تاریخ هجرت نبوی است صلواةالله عله6 وسلام7 ازمهبط رحمت ومحط مکرمت
# ~~ومنزل کرامت مثل این شهریار صاحب دولت عالی همت میمون سبرت همایون
# ~~سریرت هیچ خسروی بدین آیین خحسته قدم بربساط سلطنت ننهاده است
# ~~وسر از کریبان وجود بربیاورده و زمان زمان مبارک اوست در تقویت دین
# ~~ونصب اسلام بدین آیین8، بعد از اصابت رای بفیض فضل ربانی واسلوبه
# ~~محض بذل سحانی باستیلاء عساکر جراره وخدم کراره وغلمان درم خریده
# ~~وشحاعان کرم پروریده کثرهم الله بترادف النصرة وتضاعف الفتح دمار از
~~اشرار
# ~~مار صفت بر می آورد و رقعه هر بقعه که ازعهدی بعید ومدی مدید ازترک
~~وتاز
# ~~ترک9 سترک بادناس و ارجاس آلوده شده است وفرسوده کشته یاک می کرداند،
~~PageV01P005
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0017.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~والحمدلله علی هذه الانعام والاکرام حمدا رمال القفار وشکرا اکثر من
# ~~عددالنحوم وحروف الرقوم علی مواهب الجزیله والجوائزالجمله، لاجرم ختم
# ~~این تواریخ برزمان1 مبارک وایام خحستة او کرده آمد وذکر مقامات ومقالات
# ~~آن بجای خود کرده آید انشاالله تعالی2، ایزدسبحانه وتعالی زراعت خیرات
# ~~وحسنات مزرعهآ دنیارا که (الدنا مزرعة الآخرة ) که آن شهریار دین پرور
# ~~محبوب محیت وآب دیدهآ طاعت مدخر می فرماید، شایستهآ میزان عرصات ومقبول
# ~~وبذیرفتهآ حسنات3 ونیل آخرت کرداناد وبندکان ونکخواهان دولتشرا بتوفیق
# ~~اعمال خیر تمتع دین ودنیا میسر ومهیا باد، اعلام اعوان براوج کیوان
~~منصوب
# ~~وقمم اعادی درسم ستور عوادی منکوب وحق عز وعلا یار ونکهدارلمحمد
# ~~وآله الابرار این دعا درکتاب مهروفاچون درحسن است ومتضمن اخلاص
# ~~اینجا پیوسته شد تاهمه حای برزبانها متداول باشد* قرین احابت باد،
~~مثنوی5 :
# ای شده یاد 6 خلافت عمرکاه7 %~% آسمانراسایهآ جاهت بناه
# نعمت دنیا برون زین هرسه نیست %~% چون مسلم کردد آن جمله یکیست
# آون تحمته داری دستکیر %~% وان دکر کاندیشهداری درضمیر
### | منتظم بادت بفضل کردکار
# زایکدر مفت منصور باد %~% نصرتت تاوقت نفخ صور باد
# هلیا اکنون اساس این بواریخ بر چهار
# صل مهاده امد برین نسق
# الاصل ms003 الاول فی وضع التواریخ وکیفیته وفائدته عن الرومیه والعربیه
# ~~والفارسیه وامففته ومایتعلق بها (ص70-9)، PageV01P006
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0018.png)

### | مقدمهآ مؤلف
# الاصل الثانی فی تاریخ الهحرة النبویه سیدالمرسلین محمد المصطفی صلواة
~~الله
# ~~علیه السلام1 وذکر اصحابه رضوان اللهعلیهم2 واحوال الخلفآء الراشدین
~~الی زمان
# ~~المستعصم آخر خلفا ء بنی العباس (ص 90-67)،
# الاصل الثالث فی ذکرطبقات السلحوقیه عن ابتداء عهدهم الی زمان السلطان
# ~~غیاث الدین کیخسرو این سلطان علاءالدین کقیاد وذکر انتقالاتهم واعدادهم
# ~~انارالله براهینهم (ص.67-84)،
# الاصل الرابع فی ذکر الخواقین والسلاطین وامراء المملکة والوزرا و
# ~~اصحاب المناصب3 وتعبیر حالاتهم واحداث الزمان وخروج الاتراک فی الروم
~~مما
# ~~شاهده المؤلف فی4 مدة الملازمة فی الدواوین (ص840-288).

PageV01P007

# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0019.png)
~~PageV01P008
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0020.png)

# فی ذکر طبقات السلحوقیه عن ابتداء عهدهم الی زمان
# السلطان غیاث الدین کخسرو ابن السلطان
# علاءالدین کیقباد و ذکر انتقالاتهم واعدادهم
### | انارالله براهیهم
# اعداد ایشان چهارده نفر در ملک عجم ، سلطان رکن الدین ابو طالب
# ~~طغر لیک محمد بن میکائیل بن سلجوق، السلطان عزالدین ابوشجاع البارسلان
# ~~محمد بک بن جغریبک2 بن میکائل، السلطان معین الدین ابوالفتح ملکشاه بن
~~الب
# ~~ارسلان3، السلطان رکن الدین ابوالمظفر برکیارق9 بن ملکشاه، السلطان
~~غیاش
# ~~الدین محمد ین ملکشاه ، اللطان معزالدین ابوالحرث5 سنحر بن ملکشاه،
# ~~السلطان مغیث الدین ابوالقسم محمود بن محمد،ا لسلطان رکن الدین طغرل بن
~~محمد،
# ~~الطان مغیث الدین ابوالقسم محمود بن محمد، السلطان غیاث الدین ابوالفتح
# ~~ملکشاه بن محمود بن محمد، السلطان غیاثالدین ابو شجاع محمد بن محمود،
# ~~السلطان معزالدین ابوالحارث سلیمانشاه بن محمد ین مسعود، السلطان رکن
~~الدین
# ~~ارسلان طغرل بن محمد، السلطان مغیث الدین طغرل بن ارسلان، PageV01P009
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0021.png)

# ابتدای دولت ال سلجوق
# ~~السلطان رکن الدین محمد ابو طالب طغرلبک بن میکابیل بن سلجوق
# اول سلاطین دود مان3 سلحوقان اوست، وسبب جهانداری او آن
# ~~بوذ که اصحاب بواریخ چنین آورده اندکه درنواحی نوربخارا4 وحوالی آن
# ~~مردم بسار سلاق وقشلاق می کردند وایشانرا سروری بودسلحوق نام،
# ~~شخصی بحسن سیرت معروف وبطهارت اعتقاد ونکونامی موصوف وپنچ
# ~~پسر داشت ms004 : اسرائیل ومیکائل وموسی ویونس واحمد 5 وهر یکی شایستة
# ~~امارت ومهتری6ودرخورجهانداری و سروری، بعد از مدی سلحوق
# ~~بجوار حق پیوست وفرزندانش سروران قوم شدند واشیاء واتباع ایشان
# ~~زیادت شد ونعمت و تروت افزوبی کرفت ومردان کار وجوانان نامدار
~~PageV01P010
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0022.png)

# ~~درمان آن قوم با آلت وعدت تمام سخت بسیار شدند  وایلک1 خان که
# ~~بادشاه ماوراءالنهر2 وترکستان بوذ اندیشناک شد نزد سلطان محمود بحکم
~~مظاهرت
# ~~کس فرستاد که درین ممالک قومی بسار با قوت و هیبت از ترکمانان ظاهن
# ~~شده اند واکرچه سبرت ومذهب نکو دارند وتا این غایت هیچ حرکت
# ~~بذ و فعلی نایسندیده از ایشان ظاهر نشده است اما اندیشه می روذ که مادا
# ~~که در وقتی از اوقات3 وتغییره وتبدیل احوال روزکار فتنه و آشوبی پیش
~~کیرند که
# ~~تدارک وتلافی آن دشخوار باشد ومضرت بهزار مملکت سرایت کند، درباب
# ~~ایشان آنچه رای سلطان اقتضا کند اشارت فرماید تا آنرا کار بندد، سلطان
# ~~محمود مدتی درین اندیشه بوذ تا آن وقت که بدیذن ایلکخان بحانب بخارا
# ~~نهضت کرد، نزد فرزندان سلحوق رسول فرستاد که بیوسته مارا بدیار هند
# ~~عزیمت غزو اتفاق میافتد و از هرحای ازبلاد اسلام مردان کزیده بطوع
# ~~ورعبت خویش درجهاد وغزا موافقت می کنند عجب داشته آمد که بهیج
# ~~وقت از ایشان فوحی باحراز چنین سعادت ونکنامی عزم بلاد کفار
# ~~نکردند وچون قرب مسافت دست داذ میباند که بررک ومهتر ایشان عزم
# ~~حضرت سلطنت سازد تا آنحه مصلحت وقت اقتضا کند تقدیم افتد وبا
# ~~تشریف ونوازش یادشاهانه مخصوص کشته مراجعت نمایند، چون رسول
# ~~بدیشان رسید مقدم اورا بغایت عزیز داشته مستبشر شدند واسرائیل که
# ~~بزرک ایشان بوذ ده هزار مرد کزیده برداشت وعزم بندکی کرد، چون
# ~~خیر او باده هزار مرد بحضرت سلطان رسید رسول فرستادکه مارا
# ~~حالی بلشکر احتباحی نیست جریده بزودی عزیمت سازد، اسرائل سیصد
# ~~نفر ازجوانان خوب منظر با کفایت برکزید وببندکی حضرت متوجه شد
~~PageV01P011
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0023.png)

# ~~وفرزتدش قتلمش1 را باخود برد چون ms005 شرف زمین بوسی2 دریافت سلطانرا
# ~~دید ازآن قوم خوش آمد واسرائیل را اعزاز واکرام تمام کرد ودر
# ~~جنب تخت خود بر کرسی زرین فرمود نشاندن وبزم داد آراستن
# ~~وهر لحظه بطلعت ایشان بهحت می نمود، درمانهآ محاورت3 فرمود پرسیدن که
# ~~کر مارا وقتی بلشکر احتیاج افتد نحه قدر لشکر مدد ومعاونت توانند
# ~~نمودن، اسرائیل از سلاحدار خود کمان بستد واز سرعرور جوابی
# ~~ونشاط باذه کفت که هروقت که این کمان بقوم و قبائل خود فرسم سی
# ~~هزار سوار درحال بر نشینند، سلطانرا از آن سخن بزرک عجب آمذ
# ~~ومستشعر باز پرسید که اکر زیادت بابد چه تدبیر کند، اسرائل بک چوب
# ~~تیر از سلاحدار خود بستد وکفت چون این نیز بقر ستم ده هزار
# ~~مرد دیکر سوار شوند وهمحنین می پرسید تا دوتیر دیکر جدا کرد و بهریک
# ~~تبر ده هزار مرد تقریر 4 می کرد، سلطان از چنین تقریر بغایت منکر
# ~~شد وکفت کسیرا بک کمان وسه چوبه تیر بیجامکی وجرایت شصت
# ~~هزار مرد سوار معد تواند داشتن5 کار اورا خوار نشاید کرفتن وبا
# ~~خواص تدبیر ومشورت درپیوست که این طائفهرا باز میباند داشتن تا
# ~~برسم وا دردست باشند، پس فرمود که اسرائل با فرزند خود 6 وده
# ~~نفر تا سه روز مهمان من باشند وباقی را هر امیر ده نفر مهمان خود سازد
# ~~واز خدمت ودلداری هیچ باقی نکذارند، پس امرا هریکی ده نفر بوثاق خود
~~PageV01P012
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0024.png)

# ~~بردید ودرنواخت وعزت داشت تا نم شب میافزودند، چون شراب در
# ~~سر ایشان اثر کرد وآهنک خواب کردند سلطان فرمودکه حملهرامقید
# ~~کرداندند وبامداد بقلعههٔ‌ کالنجر از حدود هند فرستاد وتزد باقی فر-
# ~~زندان سلحوق رسول فرستاد باخلعتها، وتقریر فرمود که اسرائل چون
# ~~بحضوت رسید نوازش تمام یافت، اما سبب آنکه او دیکر بدرکاه پادشاهان
# ~~ترسیده بود وآداب ورسوم ایشان ندانسته درحال تناول شراب از
# ~~حرکتی ناواج ظاهر شد، جهت ناموس سلطنت اورا روزی چند باز
# ~~داشتند بابد که ایشان هیچ اندیشه ms006 بخاطر راه ندهند ودر طاعت واخلاص
# ~~سفز ایند که هرچه زودتر اورا با تشریف پادشاهانه احازت دادهاندکه
# ~~بمقام خود پیوندد، چون خر کرفتن اسرائل ببرادران رسید خواستندکه
# ~~خروج کنند ورسول را باز دارند از هیت وسطوت سلطان وامیدواری که
# ~~فرموده بود اندیشه کردند ورسول را با هدایاء بسار باز فرستادند
# ~~واظهار خلوص بندکی نمودند وکفتند بهرچه فرمان سلطان باشد امتثال
# ~~لازم می دانیم وهمه بندکان کمینه ایم، وتا سلطان محمود در قید حیوة بود
# ~~بهیج وجه مخالفت نکردند وبعد دوسه سال از سلطان محمود درخواست
# ~~کردند که مارا مردم و مواشی بسار شد وموضع بلاق1 وقشلاق تنک
# ~~کشت مرحمت فرمایند که بخطهآ خراسان  عبورکنیم وحقوق و رسوم
# ~~اسباب وانعام اضعاف آنحه معتادست بنواب حضرت سلطنت رسانیم،
# ~~ارکان دولت مصلحت ندیذند اما سلطان جهت آنکه بدیشان استظهار
# ~~افزاید و هم خزانه راتوفیری باشد احازت داد که از جیحون بکذرند و بجانب
# ~~نسا وباورد مقام سازند، چون سلطان وفات یافت ودر سنه احدی وعشرین
# ~~واربعمانه درمیان دو پسر او مسعود ومحمد در سلطنت خلف افتاد و در کار
~~ممالک
# ~~وهنی ظاهر شد وتا سلطنت برمسعود مقررشدن ترکمانان سلحوق دست تطاول
# ~~وغارت وراه زدن برکشودند وخراسانرا آشفته کردند وصدپچاه نفر ترکمان
~~PageV01P013
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0025.png)

# ~~نقلعهآ کالنجر فرستادند تا آنجا حمالی ومشاق کنند باشد که اسرائیل را
~~توانند دز-
# ~~دیذن و آنجا مدتی درنهر همه کشی وسقائی میکردند تا کستاخ شدند شی
# ~~اسرائلی را از حبس بیرون آوردند وراه خراسان کرفتند، بامدادچون کوتوال
# ~~را معاوم شد ومستحفظان وسپاه شهر در عقب رفتند ودرمیان بیشه که راه کم
# ~~کرده بودند وحیران مانده بدایشان رسیدند بیشتررا بدست آوردند و بردار
~~کردند
# ~~واسرائیل وفرزندش قتلمش را بندکران نهادند ودر حبس انداختند وانحال
# ~~بحضرت سلطان مسعود عرضه داشتند، سلطان در خشم شد فرمود که اسرائیل
# ~~را نزهر هلاک کنند وقتلمش را بند واحتباط بفزابند وبذین سبب میان سلطان
# ~~مسعود وترکان سلحوق چند کرت مصاف افتاد وسلحوقیان ظفر یافتند وخلق
# ~~بسار ms007 ازطر فین کشته شدند تا آخر الامر صلح کردندوقرار نهادند که سیستان
# ~~وعزنین ودیار هند سلطان مسعودرا باشد واز خراسان وباقی ممالک دست باز
~~دارذ
# ~~وایشان نیسابور وطوسرا بکرفتند ومیخواستندکه غارت و کشش کنند، ماه
# ~~رمضان بوذ تاعید در توقف داشتند ودرآن روزها از دارالخلافة
~~امیرالمومنین
# ~~القادر بالله رسول رسیدونصحت وتهدید ووعد ووعید بسیار تقریر کرد، ایشان
# ~~بذان مستظهر ومستشر شدند واظهار بندکی وطاعت بمودند وازسلطان مسعود
# ~~شکایت کردند ودر خواستند تا امارت خراسان بذیشان دهذ خلیفه التماس
~~ایشان
# ~~مذول داشت وتشریف ولوا فرستاد، درین وقت میکائیل پسر سلحوق در
# ~~کنشته بود ودوپسراو طغرلبک وداود1 امیر و حاکمشده وباقی خویشان
# ~~وقبایل وعشایر محکوم ایشان شده، طغرلبک لشکر بسیار داشت عزم عراق
# ~~کرد ومملکت خراسان بیرادر خود باز گذاشت وری بکرفت وغارت وقتل کرد
# ~~وبسلطنت بنشست ومملکت ایشان هرروز بیشتر میشد و خوارزم و طبرستان
# ~~وکبلان ومازندران وپارس2 و کرمان وآذربابجان بکرفتند واران نیز مسخر
# ~~کردند و از سلطان مسعود در خواست کردند تا قتلمش را از حبس بیرون
# ~~آورد و بذیشان فرستاد وبا همدیکر پیوند کردند و وصلت محکم شده تا زمان
~~PageV01P014
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0026.png)

# ~~سلطان سنجر از قصد خاندان سلطان محمود دست باز داشتند، چون قتلمش
# ~~بخضرت سلطان طغرلبک رسید شادها کردند ونوازش تمام یافت وبغایت مقرب
# ~~کشت واز خدمت هیج وقت درتمی کشت وچون بساسیری ازطلعت عباسان
# ~~روی کردانید وبخلیفه مصراقتدا کرد ولشکر کشد و بغداد بکرفت وخلیفهرا
# ~~اسبرکرد و بحدیثه وعانه محبوس کرداند و خلیفه سالی در آن حبس ماند در
# ~~خفیه بطغر لیک رسول فرستاد وبذو استعانت تمود، طغرلیک قصد بساسیری
# ~~کرد و سغداد رفت واورا بکشت وخلیفه را سغداد آورد وبر تخت خلافت
# ~~نشاند ودولت عاسیان تازه کشت وطغرلیکرا رکن الدین لقب داذ واسم
# ~~سلطنت برو نهاد وچون از مهم بغداد فارغ شد قتلمش را  بموصل ودیار بکر
# ~~وحدودشام فرستاد تاجملهرا مستخلص کردانند وبادشاهی طبرستان ومازندران
# ~~بذو داذ، آخرالامر طغرلیک درمقام مخیم خود بر در ری ms008 وفات یافت در
# ~~رمضان درسنه حمس وحمسین واربعمایه، مدت ولایت سلطنتش بیست شش
# ~~سال بوذ واورا فرزند نبود، آلب ارسلان بن داود براذر زادهآ خودرا
# ~~ولی عهد کرد وسریر سلطنت بذو سیرد،
# السلطان عز الدین ابوشجاع آلب ارسلان
# محمد بن جغریبک
# مردی مهب تمام قدبود، چون طغرلیک وفات یافت او بمرو بوذ، ارکان
# ~~دولت2  بطلب اوفرستادند، برادر کوچک الباس3 را تارسیذن او بنابت برتخت
# ~~سلطنت نشاندند، قتلمش چون خبروفات سلطان طغرل شنید درطلب پادشاهی
~~PageV01P015
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0027.png)

# ~~برخاست وکفت سلطنت بما میرسد وپذر من درین باب کشته شد وبزرکتر
# ~~ازهمه اوبوذ ، لشکر کشید وبشهر ری آمذ ودر حصار کرفت، چون خبر
# ~~وصول آلب ارسلان شنید اندیشیدکه تا آمدن او اکر توقف کند از دو حانب
# ~~دفع خصم نتواند کردن تا اسفرایین برابر آلب ارسلان رفت وفوحی برحصار
# ~~شهر1 ری بکذاشت و درحوالی اسفرایین مقابل آلب ارسلان افتاد ودرمابین
# ~~مصافی عظم رفت واز طرفین خلق بسار کشته شدند، آلبارسلان عزم
# ~~کربختن کرده بوذ، نا کاه درمیانه اسب قتلمش خطا کرد وکشته شد، چون
# ~~آلب ارسلان ظفر یافت وسعادت روی بذو نهاد قصد کردکه هرکه ازخویشان
# ~~باقتلمش بودند بکشد وپسرش سلیمان شاه را نیز1 اکرچه کوچک بوذ فرمودکه
# ~~هلاک کنند ، نظام الملک2 وزیر اوبوذ از آنجا که حسن کفایت اوبوذ روا
~~بدید
# ~~وکفت که کشتن اقربا روا ناشد ونامبارک بوذ دولت زود زوال بذیرد، آلب
# ~~ارسلان کفت سلیمانشاه پسر قتلمش را واتباع اورا نتوان درمیانهٔ‌ مملکت3
# ~~گذاشتن که موجب خلل باشد، نظام الملک کفت ایشانرا بسرحد مملکت فرستند
# ~~تا درثغور اقامت کنند وازایشان اسم ملکی وامارت بردارند تادر مذلت می
# ~~باشند، پس در دیاربکر میان بیره ورها موضع معین کردند وسلیمانشاه را
# ~~اقربا واتباع آنحا فرستادند ومدی آنحا درمذلت روزکار می کذرانیدند
# ~~و آلب ارسلان درجهانکیری مبالغت بمود وبهمه اطراف تاختن کرد وبا فضلون
# ~~بپارس آمذ وپارس بکرفت وبر عراق مستولی شد و آخر الامر بادوازده
# ~~هزار سوار بحانب روم تاختن کرد، واومانوس4 ms009 ملک الروم بانچاه هزار
# ~~سوار جوشنور بذیره او شدند ودرصحراء ملازکرد5 مقابل افتادند، در آن
# ~~حالت بامنحمان مشورت کرد، اهل نجوم سخن از اتصالات وتأثیرات کواک
# ~~درپیوستند وبجهت اختیار وطالع وقت وارتفاعات ساعات در تأخیر می
~~انداختند،
# ~~درآن میانه باعلما ومشایخ استشارت تمود وحواله باستخارت ایشان کرد،
~~PageV01P016
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0028.png)

# ~~علما کفتندکه امروز روز حمعه است وخطا در مشرق ومغرب امروز بر
# ~~منابر اسلام [بدعاء لشکراسلام مشغول اند، اینچنین روز ووقت را که فرصت
# ~~وقت اسلامانست غنیمت بابد داشتن، آلب ارسلان ازحسن اعتقادی که در
# ~~جبلت اوبود بسخن منحمان التفات نمود و فی الحال بحسب ارادت واستصواب
# ~~اهل علم وتقوی برلشکر کفار زد، نصرت روی بذو نهاد وظفر یافت ولشکر
# ~~رومبان شکسته شدند وبهزیمت رفتند وملک الروم ارمانوس بردست غلامی که
# ~~احقر واخس غلامان بوذ کرفتار شد، چنین کویندکه در بغداد در وقت
# ~~عرض لشکر عارض نام اوتمی نوشت، سبب آنکه بغایت خرد بوذ وحقیر،
# ~~سلطانرا نظر براو افتاد فرمود که نام اوبنویسند وکفت که یمکن که ملک
~~الروم
# ~~را اوبکیرد، اقتضاء امرفلکی چنان بوذکه همحنان که در آن دم برزبان
~~سلطان
# ~~رانده شد بردست آن غلام کرفتار کشت وبقرار آنکه هر روز هزار دینار
# ~~بذان غلام دهد روز بروزش آمان میداد ودرمواضع حصین آن مال بامید
# ~~استخلاص او میدادند، فی الجمله دران روز که شکست برلشکر روم افتاد
# ~~ملک الروم را مقید دوشاخه چوب درکردن بردر بارکاه سلطان آوردند،
# ~~ابوالفضل کرمانی که امام حضرت سلطنت بوذ برخاست وسیلی برکردن
# ~~او زد، سلطان آن حرکت ناپسندیده داشت فرمود که این مرد هم امروز
# ~~خداوند روم بوذ باپنچاه هزار مرد سوار کزیده بدین شیوه اهانت بروی
# ~~حکونه روا باشد، ابوالفنل کفت: (اذلالا للکفر) سلطان ببجواب کفت
# ~~نههم کفتهاند: (ارحموا عزیز قوم ذل) واین شفقت نیز بذن صورت درحق
# ~~دشمن کافرهم ازغایت حسن اعتفاد او بوذ، القصهء فرزندانرا در ملک روم
# ~~روان کرد وخود عودت نمود وملک دانشمند دران وهلت ملک نکیسار
# ~~وتوقات ms010 وسیواس وابلستان وآن حدود بکرفت وآلب ارسلان چون باز کشت
# ~~درملک عجم سلطنت عظیم راند، در آخر عهد روی بتاورأ النهر نهاد وقلعهآ
~~PageV01P017
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0029.png)

### | مسامرةالاخبار
# ~~برزم1 را حصار داد ویستد کوتوال را بپاوردند وباوی شخصیهٔ‌ بود سلطان
# ~~ازوی استفسار قضه می کرد متضمن مصلحت، واو سخن راست تمی کفت
# ~~7 بفرمودکه تاساستش کنند اوکارد بر کشید وآهنک سلطان کرد، غلامان قصد
# ~~کردید تا اورا بکیرند، سلطان از اعتمادی که برتیر اندازی خود داشت
~~غلامانرا منع
# ~~کرد چون تیر وکمان او بر وفق حکم وقدر موافق تیروکمان فلک نبود خصم
~~بروی
# ~~درآمد تا تبر سلطان خطا شد وازو در کذشت حالی برخاست وسلطانرا زحم
# ~~زد و کارکر آمذ وبذان زخم هلاک شد ودیکر مقامات اومطولست انجایکه
# ~~بیش ازین احتمال نکند، مدت مملکتش دوازده سال بوذ بعدازو سلطنت
# ~~بپسر او سلطان ملکشاه منتقل شد،
# السلطان معزالدین ابوالفتح ملکشاه
### | بن الب ارسلان
# الحق سعادی مساعد ودولتی موافق داشت وسلطنت عظیم راند وبیشتر
# ~~ملک عالم وولایات طویل وعریض درتحت حکم وقیضهآ تصرف اودرآمد،
# ~~چنانکه کویندکه نظام الملک حسن که وزیر او بوذ بوقت مراجعت سلطان
# ~~از سمرقند بعد از آن که فتح آن دیار بموده بوذ وخاقان سمرقندرا اسر
~~آورده، PageV01P018
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0030.png)

# ~~بوقت عبور ازمعر جیحون اجرت ملاحان وجرایت سکبانان1 براستنبول
# ~~وانطا که نوشت وسلطان ازین معنی ازو باز خواست کردکه وجهی که بر
# ~~کنار جیحون خرج می بابد کردن بانطا که واستنبول نوشتن چه وجه دارذ،
# ~~کفت که من2 انحا آن وجه بمصرف وجوب می رسانم وآنرا بعوض بستانم
# ~~جهت ناموس دولت وانتشار حکم تا وقتی کوین که انطا کیه واستنبول راتب
# ~~سکانان وکشتی بانان ملکشاه بوذ واکرچه در آن مدت انطاکیه بکلی
# ~~مسخر نشده بوذ اما سصدهزار درم متعهد شدهبودد و9 سال بسال می
# ~~رسانید وآن مبلغ را5 داخل دیکر اموال دیار عرب کرده بودند وبخزانه می
# ~~رسانیدند،
# واما فتح انطا کبه بردست سلیمانشاه
# چنان بودکه دروقتی که صاحب انطا که ms011 بقلعهٔ‌ عکا با دختر خواستن رفته
# ~~بوذ امیری از اتراک نزد سلیمانشاه آمد پسر قتلمش که درحوالی بیره ورها
# ~~و حدود دیاربکر متمکن بود وکفت که انطا که ازملک شهر ولشکر
# ~~خالی مانده است وجمله بعروسی رفتهاند فرصت است اکربیکهزار مرد
# ~~قصد کرفتن آن کنی میسرشود وموجب نیکنامی کردد، سلیمانشاه یکهزار
# ~~مرد برکزید وشب همه شب راه میبرید وروزدر وادیها7 اقامت می کرد،
# ~~چنانکه درمدت ینچ روز درنیم شب بانطا کیه رسد، مردم شهر غافل
# ~~خفته بودند، ازلشکر کروهی بر بارو رفتند درشهر کشودند ولشکر
# ~~در آمد ومنادی کردند که هر که از خانه بدر آیذ خون او هدر باشد وبدر
# ~~سرای ملک هجوم کردند وکشودند وبعضی مردم که از سرفضول پیش آمدند
# ~~کشته شدند بامداد فتح شهر بآسانی دست داذ، یس سلیمانشاه مردم انطا
~~کیهرا PageV01P019
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0031.png)

# ~~دلخوشی وسوکند داذ وخزانهآ ملک واساب وسلاح او بتمام بر کرفت
# ~~واحازت داذ که مسلیمانان درشهر درآمدند، فی الحال وسول فرستاد و
# ~~بحضرت ملکشاه عرضه داشت که ملک انطا که بکلی مستخلصشد وسکه
# ~~وخطه ننام ملکشاه دادکردن وتا فرمان  رسدن که شهررا بکه سبارد
# ~~محافظت می کرد نام امیری وملکی برخود سهاد، سلطان ملکشاه درین
# ~~زمان عزم ترکستان کرده بوذ تا رسیدن جواب سلیمانشاه، شرف الدوله که
# ~~امیر عرب  وملک حلب بوذ نزد سلیمانشاه کس فرستاد که حاصل شام
# ~~ودیار عرب وتوابع آن بمقاطعه برداشته ام وخراج انطا کیه داخل
# ~~آنست می بایدکه سصد هزار دینار هرسال بامن راست دارذ، سلمانشاه
# ~~جواب داذ که احوال انطا که بحضرت سلطنت عرض رفته است بهرکه
# ~~فرماید تسلیم کنم، اما ملک انطاکیه کافر بوذ خراج می داذ، چون شهر
# ~~از بلاد اسلام شد جزیه چون شاید ستدن شرف الدوله علی ابن عذر مموء
# ~~نداشت لشکر گشد وتصد سلیمانشاه کرد ونزدیکی حارم1 ملاقات شد
# ~~وسلمانشاه ظفریافت وشرف الدوله کشته شد وسلمانشاد حلب وتوابع آن
# ~~بکرفت وهمین2 حال چنانکه واقع شده بوذ هم بحضرت ملکشاه کس
# ~~فرستاد ms012 وعرضه داشت، درین وقت تاج الدوله تتش3 برادر ملکشاه ملک
# ~~دمشق و توابع آن بوذ، چون خبر قتل شرف الدوله بذ و رسید بر آشفت
# ~~وکفت سلیمانشاه سیرت پذر وعصان او بش کرفت وبندکان حضرت
# ~~سلطنت می کشد وملک می کیرذ، اکر بزودی تدارک او نشود آتش
# ~~فتنه او بالاکیرد، لشکر دیار شام حمع کرد وبقصد سلیمانشاد روانه شد
# ~~ودر خفیه نزد امیران سلمانشاه کس فرستاد وهمهرا تهدید داذ و دو دل
# ~~کرداند، چون نزدیک4 معرا مقابلکی شد امیران سلیمانشاه بر کشتند
# ~~چون او تنها ماند خودرا بدست خود هلاک کرد واما چون درآن وقت
~~PageV01P020
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0032.png)

# ذکر سلاطین عجم از آل مدبوق
# ~~رسول او بحضرت سلطان ملکشاه رسید پادشاهی انطا کیه وحلب بسلیمانشاه
# ~~ارزانی داشته بوذ واورا نوازش عظیم کرده ورسول را باخلعت باز
# ~~کردانیده، چون درمیانهٔ‌ راه خر کشتن سلمانشاه شند با رسول دیکر که
# ~~از حضرت با او بوذ بازکشت واحوال عرضه داشت، از برادر خود
# ~~تاج الدوله توتش1 بدین حرکت برنجید وعتاب وتخویف بسار نوشت،
# ~~القصه2 سلیمانشاهرا دوپسر بوذ قلبارسلان و قلان ارسلان 3 ملکشاه
# ~~امارت آن قوم4 بقاب ارسلان داد وتشریف فرستاد واو هر روز رقی
# ~~می کرد وچون آثار رشد ونجابت در وجود او ظاهر بوذ هرروز ازافعال
# ~~اوکارهاء پسندیده دروجود می آمد، القصه5 ملکشاه درجهانداری طریق
# ~~عدل واحسان سپرد ودر رعایت اهل علم و مشایخ انعام وافر مذول
# ~~میداشت واز صنادید ائمه که درعهد اوبودند یکی امام الحرمین ابوالمعالی
# ~~جوینی بوذ، وهرکه از علما وحکما روی بدرکاه اونهاد از اسباب حظی
# ~~وافر نصیی کامل یافت ومدت بیست سال در مملکت کام راند، چنانکه
# ~~هی خللی در ملک ودولت او درنامد، نکتە2 : خنک صاحب دولتی
# ~~که چون مکانت ومنزلنی یابد و برمملکتی غالب شود فرصت وقت غنمت
# ~~دارذ وحهانداری بر قانون وقاعدهٔ‌ عدل وشریعت ورزد که ذکر او وذکر
# ~~وزیر او چون نظامالملک وغییره بر صحائف ایام ولیالی مخلد ماند، للؤلف2
~~:
# # راه نجات پوی ms013 بتایید عدل از آنکه %~% حرف عدالتست که سر دفتر بقاست
# # باقی غرورن دولت وجاد وسرور ملک %~% اسباب عارضی است که در معرض فناست
# ذ کر سلاطین عجم از ال سلحوق
# بر سبیل اجمال که ذکر تواریخ ومتامات ایشان بشرح وتفصیل این مختصر احتمال
~~نکند PageV01P021
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0033.png)

# السلطان رکن الدین ابوالمظفر برکیارق بن ملکشاه
# او ولی عهد پذر بوذ ودرمان او وبرادران محمود ومحمد محاربات
# ~~رفت ودر آن زمان بعلت آبله درکذشت ومحمد بعد از او دو ملکت
# ~~تمکن یافت ودرآن مدت که ایشان بمحاربات مشغول بودید ملاحده قوت
# ~~کرفتند وحسن3 رباع وبعضی کویند صباح داعان برکماشت  وعبدالملک
# ~~عطاشرا باصفهان فرستاد وخلق بسار را بحشویات مذهب ملاحده کم راه
# ~~کرد وبشاه دز رفت، خاقان را نفریفت وقلعهرا فرو کرفت تا نظام
# ~~الملک وزیر درحیوة بوذه تدارک مصالح مسلیمانان بر وجهی می کرد که
# ~~هیچ صاحب فتنه درکوشه تی توانست سربر آورذن، چون اودرکذشت
# ~~ملاحده فتنه آغاز کردید، مدت وولایت او دوازده سال بوذ والله اعلم
# ~~واحکم3،
# السلطان معزالدین ابوالحرث سنحر بن ملکشاه
# مدت بیست سال درزمان برادران درملک خراسان سادشاهی اقامت
# ~~کرد ومغیثالدین ابوالقسم محمود بن محمد بروی خروج کرد ومهزم شد
# ~~وبعد ازان باز بخدمتش آمذ وعذر کناه خویش خواست وسلطان بیابت
# ~~خویش درعراق بوی داذ ودر ایام او غزان از جیحون بکذشتند
# ~~وولایت وحشم سلطان ازو در زحمت بودند وسلطان چند نوبت فرمود
# ~~که باز کردید وایشان التزام خراجات زیادت می تودند وتعبیرزمان می
# ~~کردند، سلطانرا اندیشه آن بوذ که امان دهذ، آخرالامر حماعت خواص
# ~~سلطانرا برآن آوردند که روی بدیشان هاد، چون تضرع کردند وملتزم
~~PageV01P022
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0034.png)

# ~~شدند که ازهر خانهٔ‌ منی نقره بدهند، سلطان مخواست که بازکردد1 ملک
# ~~عجم نکذاشت، غزان چون با امید شدید عورات واطفال را درییش کردید
# ~~ویجان بکوشیدند وبر قلب وجناح سلطان زدید وسلطانرا اسیر کردید،
# ~~(اذا انقضت المدة لم هنفع العدة) واز آنجا روی بخراسان آوردید وخلق
# ~~بسار شهید کردید مثل محمد ms014 یحی سروری راکه مقتداء ملوک خراسان
# ~~وعلما واکابر آن اطراف  وذ ودرعلم تمذ ححة الاسلام امام غزالی
# ~~قدس الله روحهما بشکنحه هلاک کردید وچون سلخ وسیدید حمعی از
# ~~ممالیک3 سلطان که4 با غزان در آمیخته بودند مؤکلان سلطانرا فریفتند
# ~~ودر وقتی که باسلطان بر سبیل شکار برلب جیحون می تاختند فرصت
# ~~یافتند، چون بحد ترمذ5 رسیدد درکشتی نشستند وکذر کردید وبقلعهٔ‌
# ~~ترمذ5 رفتند، چون دولت وعمر بآخر آمذه بوذآمان سافت که تدارک
# ~~ملک کند آنجا درکذشت، غزان همحنان ولایت خراب می کردید تا
# ~~بحدود فارس آمذید، امیران ایشان روزی بحوالی شانکاره بشکار رفتند
# ~~ملک بر ایشان کمین کرده تود، ایشانرا از لشکر  خالی دریافت وتاختن
# ~~کرده وبر ایشان زد وحملهرا هلاک کرد، خاقانی6 قصدهآ دران واقعة
# ~~خراسان انشا کرده است این دوبیت ازان حملست :
# ~~آن مصر مملکت که تودیدی خراب شد  و7 آن نیل مکرمت که شنیدی سرآب شد
# # کردون سر محمد یحی بباد داذ %~% محتت رقیب سنجر مالک رقاب شد
# السلطان مغیث الدین ابوالقسم محمود بن محمد
# بعد ازبرادر هفده سال درعراق سلطنت راند ودر زمان او وقایع
# ~~بسیار حادث شد وغزان در زمان سلطنت او بوذ9 در عراق که10 بر
~~PageV01P023
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0035.png)

# ~~سلطان سنحر خروج کردند ومان او وبرادرانشس محاربات رفت وموالی
# ~~اوهریکی دست استبلا بر آوردند وهریکی ملکی باستقلال بسلطنت فرو
# ~~کرفت، آتابک ایلدکز در آذربایجان وآتابک پهلوان در عراق وعیرهم
# ~~حمله درزمان او مستولی شدند وسلغریان بر ملکشاه که برادر زادهآ وی بود
# ~~خروج کردید وآشوب وفتنه بسیار شد چنانکه خلیفه از ایشان بستوه آمذ،
# السلطان مغیث الدین ابو الفتح ملکشاه ین محمود بن محمد
# سلطان ملکشاه3 برادرش4 محمدرا با اتابک بوزابه وتاجالدین وزیر
# ~~ببارس فرستاده بوذ، چون سلطان غداد رفت بوز ابه5 ایشانرا باصفهان
# ~~آآورد ومحمدرا بر تخت نشاید وپنچ بوبت زد، سلطان از بغداد آهنک
# ~~ایشان کرد بوز ابه پذیرهٔ‌ وی شد6 بالشکر وبقتل رفت وسلطان زادکان باز
# ~~بپارس آمدید وسلغریان خروج کردند واز ms015 ایشان بکریختند چون عمش
# ~~بماند بر حای وی نشست والتفات بامیران نکرد بعد ازچهار ماه امیران
# ~~متفق شدند وبضافتش بردند وموکل روی کماشتند،
# السلطان غیاث الدین ابوشجاع محمد بن محمود
# چون برادرش رامحبوس کردید او از خراسان بامد و بادشاهی
# ~~نشست وملکشامرا ازشهر همدان بکوشک فرستاد از آنجایکه بکریخت
~~PageV01P024
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0036.png)

# ~~ونخراسان رفت وآنجا اقامت کرد تا محمد وفات یافت وسلیمانشاه بر تخت
# ~~نشست وبروی خروج کرد وباصفهان آمد وآنجایکه درکذشت، مدت
# ~~پادشاهی محمد هفت سال بوذ،
# السلطان معز الدین ابو الحارث سلمانشاه بن محمد
# چون سلطان محمد درکذشت با او چند روز مشورت کردند وبروی
# ~~اتفاق کردند وبعضی را از ارکان دولت با حماعتی فرستادید واورا از
# ~~موصل آوردید و بر تخت نشاندید، اتابک ارسلان که ربیب او بوذ وولی
# ~~عهدی بذو4 داذه بوذ چون اوهمه روز بعشرت مشغول می بوذ واز
# ~~مصالح مملکت تطع نظر توده5 امرا وارکان دولت وکافه حمهور
# ~~بواسطهٔ‌ آن عشرت فور جستند، بعدازشش ماه اورابکرفتند وقلعهٔ‌
# ~~علاألدوله فرستادید وارسلانرا از آذربایجان بخواندند6 و رتخت سلطنت
# ~~نساندید،
# السلطان رکن الدین ارسلان بن طغرل بن محمد
# مدت بانزدد سال وهفت ماد بادشاهی کرد واتاء واشیاء بسیار
# ~~داشت ودر زمان او ولایات روی بعمارت هاد وآخر الامر درهمدان
# ~~فرو رفت،
# السلطان مغیث الدین طغرل بن ارسلان
# کوذک بود که9 بدرش در کذشت ونوبت سلطنت بدو رسید، اتایک
# ~~محمد پن ایلدکز حاکم کلی وجزؤی ملکت او بوذ و حملکی امورملک
~~PageV01P025
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0037.png)

# ~~وحل وعقد اشغال ممالک در قیضهآ تصرف او بوذ ومرنی دولت اوبوذ،
# ~~چون وفات یافت اساس سلطنت مهدم کشت وحل وعقد مملکت کسسته1
# ~~شد وامراء دولت هم بر آمدند ومتفرق کشتند، اتابک قزل آرسلان2
# ~~بعراق آمذ وبر تخت نشست وینچ بوبت سلطنت زد، آخرالامر شی
# ~~بردست چند فدائی ملحد کشته شد، سلطان طغرل از حشم اتابک
# ~~درریج بوذ در دفع مضرت ایشان بسلطان خوارزمشاه3 توسل می جست
# # ومکاتبات متواتر میوشت و استمداد واستقامت %~% می خواست، درین ms016
# ~~میانه لشکری انبوه بردر ری فرود آمذند، سلطان با چند کس معدود
# ~~روی بدیشان بهاد وخودرا درمیان لشکر انداخت ومغفر از سر بر
# ~~کرفت ونام ونشان خود رمیکفت وجنک می کرد تا پیرامن وی فرو
# ~~کرفتند وآنجا نزاری هرچه زارترش بکشتند وملک ودولت آل سلجوق
# ~~در آن دیار سپری کشت وبآخر آمذ، در آن    زمان که در ملک عراق
# ~~دولت آن سلجوق بسر آمذ وآن ملک خلل بذیر شد وسلطنت سلطان
# ~~طغرل سپری شد مملکت روم در تصرف سلطان4 علاءالدین قلج آرسلان
# ~~بن مسعود بن تلج آرسلان یندسلیمانشاه6 بوذ چنانکه یاد کرده انشاالله
# ~~تعالی، PageV01P026
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0038.png)

# ذکر سلاطین روم بعد از جماعتی که درعهد
# الب ارسلان در امده بودید
# در آن زمان که قلج ارسلان بن سلیمانشاه در حوالی بیره ورها2 ودیار بکر
# ~~و ساحل فرات یلاق وقشلاق می کرد ارمیانوس ملک الروم باصد بیست هزار
# ~~مرد3 بابرک وعدت تمام قصد بلاد اسلام کرد و اول روی بدانشمند که ملک
# ~~نکسار وسیواس وبوقات وابلستان وغیره داشت نهاد، ملک دانشمند نزد
# ~~ملوک اسلام چون ملک4 ماردین ومیا فارقین وآمد5 وخرتیرت و ارزیجان و
# ~~دورکی کس فرستاد که دشمنی بزرک روی باسلامیان نهاده است اکر باتفاق
# ~~مدد نکند6 ودفع این فتنه نشود بالاکیرد و دراسلام خلل زرک واقع شود
# ~~و بتمامت اطراف سرایت کند، و همحنان نزد قلج ارسلان کس فرستاد که
# ~~اکراد نیز حرکت کند ودرین چنین حادته مدد نماید وباری تعالی ظفر
# ~~دهذ صد هزار دینار بیرون حمس غنیمت باخراجات او برساند و دختر بدو
# ~~دهذ و حکم قرابت تازه کرداند و ابلستان بذو باز کذارد، قلج ارسلان
# ~~با دیکر ملوک آن جوان جهب حمیت دین وحمایت اسلام باتفاق حمعیت
# ~~کرده عزم عزای کفار نمودند وقرب چهل هزار مرد جمع شدند والتقاء
# ~~فریقین شد نزدیک زرە7آ سیواس مصاف کردند، باری تعالی نصرت ارزانی
# ~~داشت وارمانوس بعد از محاربت ومقابلت بسار منهزم شد واز کفار
# ~~اندک قومی خلاص یا فتند باقی ms017 علف شمشیر شدند، ملک دانشمند صد
# ~~هزار مرد بقلج ارسلان فرستاد و در تسلیم کردن ابلستان متوقف
# ~~شد وعدر آورد که جهیز دختر مشغول خواهد شدن بوقت زفاف
# ~~ابلستان نیز تسلیم کند، چون قلج آرسلان این نوع سخن استماع کرد
~~PageV01P027
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0039.png)

# ~~زبجش نمود وصد هزار درمرا باز فرستاد وکفت : من برای حمایت
# ~~اسلام آمدم ه باجرت، مرا بدرم ودینار او احتباحی نیست وبجان
# ~~مأمن و ولایت خویش باز کشت ومترصد می بوذ تا خبر آوردند که
# ~~ملک1 دانشمند رنجور شد حمعیت ساخت و ابلستان و زبطره2 باستلا
# ~~بکرفت وقصد ملطه کرد، چون دانشمند صحت یافت عزم محاربت قلج
# ~~ارسلان کرد، قلج ارسلان چون از آمدن دانشمند واقف شد دانست که
# ~~مقاومت نتواند کردن و دانشمند حمعت عظم دارد مراجعت کرد باز
# ~~ارمیانوس ملک الروم بعد از مدنی مدید جمعیت عظیم کرد و ببجانب کنکری3
# ~~وانکوریه بیرون آمد ودران حالت آن دوشهر مسلمانان داشتند هریکی
# ~~را ملکی بود از نسل آلب آرسلان، ارمیانوس آن هردوشهررا بحصار
# ~~کرفت چنانکه کار بر مسلمانان تنک شد وبملوک اطراف باستعانت قصاد
# ~~روانه کردند، ملوک جوان روی بخدمت قلج آرسلان آوردند وتزد او
# ~~حمع آمدند واز آنحا تصد کفار کردند تا لشکر اسلام رسدن ارمیانوس
# ~~کنکری3 کرفته بوذ وقتل وغارت بسار کرده، چون لشکر اسلام
# ~~مصاف دادند قل آرسلان ظفریافت وکفار منهزم شدند، قل- آرسلان
# ~~کنکری3 بکرفت وعزم انکوریه کرد وانکوریه نیز4 مسخر کرد5 و از
# ~~آنجا بقونه رفت وقونیهرا مستخلص کردانید وبر تخت سلطنت نشست،
# ~~درین هنکام سلاطین سلحوق در عراق ضعیف شده بودن چنانکه پیش
# ~~ازین ذکر رفته است ومیان براذران اختلاف واقع شده وخلفا از ایشان
# ~~در ربج بودند، خلیقه تزد قلج آرسلان رسول فرستاد که اکر تو آند
# ~~احتیاط روم کردن وبعد ازان بغداد آمذن معاونت نموده آید وسلطنت
# ~~جم بروی مقرر داریم، قلج آرسلان بهوس بادشاهی عجم حمعت کرده
# ~~عزم بغداد کرد و پسر خود مسعودرا ولیعهد کرد و دارالملک قونه ms018
~~PageV01P028
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0040.png)

# ~~بدو سپرد وروان شد، حاولی سعاور1 که از ارکان دولت سلاطین عجم بوذ
# ~~ودر آن زمان حل وعقد آن مملکت بحکم او، از آمدن قلج ارسلان[ وقوف
# ~~یافت بالشکر دیاربکر و اکراد بحنک او رفت ونزد امراء او تهدید فرستاد
# ~~وبعضیرا بواعید فریفته کرد، امرا از سطوت وتکیر سلطان دو دل شده
# ~~بودند عذر نتودید واورا در روذ خانهآ خابور فرصت یافتند غرق کردند
# ~~وبمیافارقین مدفونت روح الله رمسه،
# السلطان مسعود بن فلج ارسلان بن سلمانشاه
# چون خبر وفات یدرش قلن ارسلان بدو رسد بعد از آنکه تعزیه پدر
# ~~بداشت بر تخت سلطنت نشست واز دارالخلافة جهت او تشریف ولوا
# ~~آوردند والحق بادشاه عاقل ومفا بوذ، هر روز مملکت او زیادت می شد و
# ~~باملک یاغی بسان3 پسر دانشمند محبت ومودت آغاز کرد و درمیان ایشان
# ~~وصلت شد، چون او بجوار حق پپوست پسرش بسلطنت بر تخت نشست،
# السلطان عزالدین فلج ارسلان بن مسعود
# بعد از پدر چهل سال بادشاهی کرد واورا یازده پسر بوذ هریک سزا
# ~~وار بادشاهی، چون رکن الدیز سایمایشاه، ناصرالدین بر کارق، قطب الدین
# ~~ملکشاه، نورالدین محمود، معزالدیز قیصر شاه، محی الدین مسعود، مغیث
~~الدین
# ~~طغرل، نظام الدین ارغونشاه، سنحر شاه، غیاثالدین کخسرو4، پس قلج
~~PageV01P029
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0041.png)

# ~~آرسلان سبب آنکه دانشمندیان ضعیف شده بودند طمع در ولایت
# ~~ایشان کرد ولشکر کشد وقصریه وسیواس بکرفت وملک ذوالنون که
# ~~نبیرهآ یاغی بسان بوذ مفلوج ومعلول کشته بوذ بکریخت وبنکسار رفت
# ~~وپیش تورالدین ملک عادل پادشاه شام رسول فرستاد ومدد خواست سبب
# ~~انکه داماد او بوذ، عبدالمسیح را باسه هزار مرد تمام برک بمدد اوفرستاد
~~و
# ~~قصریه وسیواس مستخلص کرداند و فرمود که فخرالدین بسواس اقامت
# ~~کند تا قلج آرسلان معاونت نکند واو تا وقت ملک نورالدین در سیواس
# ~~بود سلطان قلج آرسلان دل بر مملکت دانشمندیه نهاده بوذ وآرام نتی یافت،
# ~~بدان هوس شهر آقسرارا2 بنا نهاد وبیشتر آننجا مقیم بوذ، چون خبر
# ~~وفات ملک نورالدین ms019 رسید فخرالدین عبدالمسح مراجعت کرد، سلطان
# ~~قلج آرسلان از آقسرا قصد قبصریه کرد وبکرفت، ملک ذوالنون3 در آن
# ~~حال ربخور4 بوذ بنکیسار رفت ووفات یا فت، یسرش ملک اسمعل ببجای
# ~~پذر نشست 5 کوچک بوذ وضعیف رای، سلطان قلج ارسلان [امراء اورا
# ~~وعدها داد و بر آن داشت که ملک اسمعلرا بکشتند وملک را بسلطان قلج
# ~~آرسلان تسلیم کردند ومملکت سلطان قلج آرسلان بسطت واتساع یافت، از
# ~~فرزندان هریکی را بشهری فرستاد وهریکی در مقام خود بر قدز ملک خویش
# ~~سلطنت می راند : رکن الدین سلیمان 6 توقات داشت، ناصرالدین برکارق
# ~~نکسار وقیلوحصار، قطبالدین ملکشاه سیواس وآقسرا، محی الدین (مسعود
# ~~شاه)8 انکوریه، معزالدین قصر شاه ملطه، مغیثالدین طغرل آبلستان،
# ~~نورالدین محمود9 قیصریه، ارغونشاه آماسه، سنجر شاه ارا کله، سلطان غاث
# ~~الدین کیخسرواز همه کوچتر بوذ واورا سخت دوست می داشت ولی عهد کرد،
~~PageV01P030
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0042.png)

# غیاثالدین کبخسرو
# در دارالملک قونیه بر تخت نشست، رکن الدین سلیمانشاه از همه بزرگیر
# ~~بوذ راضی نشد قصد سلطنت کرد واز برادران هرکه با او یار نشد بدست
# ~~آورد وهلاک کرد وهرکه متفق شد آنچه پدر بوی داده بوذ بروی مقرر
# ~~داشت وبالشکر بسار عزم قونه کرد وشهررا در حصار کرفت، اهل قونیه
# ~~سلطان غیاثالدین کخسرورا عظم دوست می داشتند شهررا مدت یکماه
# ~~نکاه داشتند، چون صلح کردند نقرار آنکه غیاثالدین کیخسرو با دو پسرش
# ~~عزالدین کیکاوس وعلاءالدین کیقباد بیرون روند وبآ بلستان مقیم شوند
~~وبرین
# ~~عهد سوکند خوارکی کردند، رکن الدین بسلطنت نشست وغیاث الدین با فر-
# ~~:ندان بآ بلستان رفت ومدبی آ تحا بوذ واز سلطان رکن الدین در توهم بوذ
# ~~عزم شام کرد واز آنحا با آمد2 آمد واز آنجا بجانب حانیب درآمذ و
# ~~باستنبول رفت واز آنجا بمغرب افتاد وباز باستنبول آمد ونزد مفرزوم ملک
# ~~فرنک3 رفت تا بروم باز آید، آنجا در جزیرهٔ‌ می بوذ،
# در عراق سلطان طغرل کشته شده بوذ و سلطنت سلحوقیان بآخر آمذه
# ~~وسلطان جلال الدین خوارزمشاه ms020 با خوارزمیان خراسان وعراق کرفته،
# سلطان رکن الدین
# سه نوبت از دارالخلافة چتر ولوا فرستادند ولقب سلطان داذند وکارش
# ~~در مملکت رونقی عظیم یافت لشکر کشد وعزم دیار کرج کرد، ارزن
# ~~الروم بکرفت وببرادرش مغث الدین طغرل سپرد وبابیست هزار مرد
# ~~بکرجستان رفت، کرجیان کمین کرده بودند احتیاط نکرد اورا بشکستند
~~PageV01P031
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0043.png)

### | مسامرة الاخبارآ
# ~~بروم باز کشت، خواست که از کرجیان انتقام کشد از اجل مهلت نیافت
# ~~بجوار حق پیوست،
# عزالدین قلج ارسلان
# شش ساله بود امرا اورا بر تخت نشاندند ومستولی شدند ومبان ایشان
# ~~خلف افتاد، اتابک ارتقش2 ومظفرالدین محمود وظهیرالدین ایلی پروانه و
# ~~بدرالدین یوسف اولاد یاغیبسان3 ز کریا حاجبرا4 بخفیه بطلب غیاثالدین
# ~~کخسرو فرستادند واز بلاد فرنک5 ببرغلو بیرون آمذ واساب سلطنت و
# ~~لشکر راست کرد وعزم قونیه کرد، سلطان رکن الدین شهر بذو باز کذاشت
# ~~وبآقسرا آمذ،
# غیاث الدین کبخسرو
# بسلطنت نشست وعزالدین تلج آرسلان یسر رکن الدین را بدست
# ~~آورد وبقلعه (کاوله)6 فرستاد وهمآ نجا وفات یافت کار سلطان غیاث الدین
~~و
# ~~مملکت اوبسطت کرفت و انطالیه ولاذیق بکشود واز ارمنستان ولایت
# ~~قرامان بکرفت وتلاع بسار فتح کرد ولشکر کشد وبجنک فاسیلیوس
# ~~لشکری رفت نزدیک لاذیق بر دست کفار شهید شد، PageV01P032
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0044.png)

### | مسلطان کرزاندین یتاوس
# سلطان عزالدین ککاوس
# بسلطنت نشست، میان او وبرادرش علاءالدین کقیاد مخالفت افتاد،
# ~~علاءالدین منهزم بانکوریه رفت ویکسال آنجابود در آخر صلح کردند،
# ~~و علاءالدین را از انکوریه بیرون آورد وبقلعهآ منشار فرستاد وهفت سال
# ~~آنجا محبوس بود، آخر الامر عزالدین وفات یافت،
# سلطان علاء الدین کیقیاد
# بر تخت سلطنت نشست وهفده سال پادشاهی کرد وصاحب رای وتدبیر
# ~~بود بحسن سیرت، مملکت بداد وعدل باراست وملوک شام و دیار بکر درطاعت
# ~~اودر آمدند وسلطان جلال الدین خوارزمشاه را در یاسی2 حمن ارزنجان بشکست
# ~~ومملکت او بسطت عظیم یافت، چنانکه آثار خیرات او بر صفحات روزکار در
# ~~اطراف جهان روشن تر از تاب آفتاب است،
# سلطان غیاث الدین کیخسرو
# یسرش ms021 بعد از او بر تخت نشست واز لشکر مغول در کوسه طاغ
# ~~شکسته شد وهشت سال پادشاهی کرد، بعد از او سلطنت فرزندان او
# ~~منتقل شد، چنانکه بعد ازین در اصل چهارم یا د کرده آد ان شا الله
~~تعالی، PageV01P033
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0045.png)

# فی ذکر الخواقین والسلاطین وامراء المملکة والوزرا و
# اصحاب المناصب وتعبیر حالاتهم وخروج خوارج الاتراک
# واحداث الزمان مما شاهده المؤلف فی مدت الملازمة
### | فی الدواوین
# بعد از حمد آفریدکار ذوالجلال که عالم الاحوال است وقاسم الآحال و
# ~~فاعل مختارکه فعل اورا دافع نیست وقابل اعمال ومبدع اشکال که در ملکشن
# ~~شریک و منازع نیست ودرود وصلوات برسدالمرسلین وخلاصهٔ‌ آفرینش که
# ~~هادی طریقت شریعت است وحقائق دین محمد مصطفی خاتم النبیین3 صلی الله
# ~~علیه وعلی آله واصحابه رضوان الله علهم احمعین،
# چنین کوید منشی این مقالات ومهی این رسالات که می خواستم که از
# ~~ورود حالات وصدور حادثات که در ایام مباشرت اشغال دیوابی وشهور و
# ~~اعوام تقلد4 اعمال سلطانی مشاهده رفته است، چون نامه ازهر نوعی
# ~~سری آشکارا کنم واز تقلب روزکار وتغیر ادوار واطوار اقدار چون
# ~~خامه سرکذشتی کویم واز تأثیرات ملک غدار وحوادث روزکارکه درعنفوان
# ~~شاب که دور چرخ بر مدت عمرم شتاب مییمود، ازهر نوع تکلیف که
# ~~واقع بود تألیفی پردازم ودر تقدیم وتأخیر وتعریف وتنکیر آن از هر جمعی
~~و
# ~~تفرقهآ محموعة سازم، چون شروع در اصول آن حالات وخوض در فروع و
~~PageV01P034
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0046.png)

# ~~فصول آن مقالات (دراحصاء حصاب بابان وحباب قطرات باران توعل بمودن
# ~~بود و تقریرات آن حمله محاضرات و تحویلات آن مخاطرات وتسویلات آن
# ~~مناظرات تطویلی بی نهایت داشت، شعر 1 :
# آنچه ازجفاء چرخ ستمکاره دیده ام  نا کفتنی است زآنکه ندارند باورم
# ~~عحالة الوقت را ازهر حادثهٔ‌ حدیتی واز تتمهآ هر کلمة شمه وازهر نکبتی
~~نکتة و
# ~~ازهر سوربی آیتی وازهر سوربی سرایتی وازهر نکایتی سعایتی ایراد کرده
# ~~آمد، ودراطناب از اقاویل مختلف اجتناب نمود وبردیده ومشاهده کردهآ خویش ms022
# ~~اقتصار کرد (ولیس الخبر کالمعاینها) للمؤلف1 :
# زمانی تنک بود وشغل بسیار %~% غم تشویشهاء دهر مکار
# حکایترا مجالی چون ندیدم %~% از آن بندسخن درهم کشیدم
# ~~چه هجوم آن حوادث و غموم آن کوارث بغایتی رسیده بود وبنهایتی انجامده
# ~~که از هریکی اندکی شرح حال آمد2، مصراع 1 :
# کر شرح دهم هزار دل خون کردد
# اکنون1 غرض از تقریر این کلمات وتحریر این مقالات آنست که هم
# ~~کوینده و هم نویسنده را برفوات عمر وتضیع اوقات خویش در اعوام ماضی
# ~~تحسری صررت بندد و در ایام شهور مستقیل3 تسهی وتندمی حاصل آید و
# ~~مطالعه کننده وشنوندهرا اعتباری وتقظی روی نماید چه ذکر قرون امم
# ~~ماضه در کلام مجید بدین سبب است که امت ازان نازلات عبرت کیرند
# ~~للمؤلف1 :
# چو فرصتی بودت دست رس غنیمت دار %~% که فوت کار تلافی نمی توان کردن
# ~~فی الجمله فائده از عمر و دولت مراقبت اوقات است بر نهج صدق ویقین
~~ورعایت PageV01P035
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0047.png)

# ~~رسوم عدل ومحافظت شرائط امانت ودین وذکر (فان الذکری تنفع المؤمنین
# ~~قبل2 غرس البلوی یورث الشکوی وهذه قصیره عن طویله وقلیله عن کثیره
# ~~والسلام علی من اتبع الهدی)،
### | آغاز قصه1
# یادشاهی کردن عزالدین کیکاوس ورکن الدین فلج ارسلان
# وعلاءالدین کیقیاد باهم
# اکرچه بر مقادیر ایام وتواریخ حوادث شهور واعوام اطلاع کماهی ممکن
# ~~نیست وعالم السر والخفیات مطلق وحقیقی خالق زمین وآسمانست که آشکارا و
# ~~نهان در علم قدیم او یکسانست، امادرین تلفیق شرط رفته است که ازهر بابی
# ~~فصلی ذکر کرده آید وازهر فصلی وصلی مختصر بطریق احمال نموده شود
# ~~بر آنچه از اصول تغیرات وفروع تدلات وتنزلات اندکی از بسار ذکر رود
# ~~برآن اختصار کردن عذر واضع دانند (ولیس ما لایدرک کله لا4 یترک کله )
# ~~وهدف اعتراض نکند اکرچه کفته اند (من صنف فقد استهدف)،
# القصه1 معلوم ومصور دارند که چون سلطان غاثالدین کخسرو
# ~~روح الله رمسه5 وفات یافت ازو سه پسرماند5 عزالدین کیکاوس و رکن الدین
# ~~قلج آرسلان وعلاءالدین کیقیاد که ms023 کوچکترین برادران بود اورا ولی عهد
# ~~کرده بود وسبب7 آنکه مادر او کرجی خاتون8 بود ملکهآ ابخاز، از قبل
# ~~نسب مادر بر برادران تقوق می جست، لاسما که پدر اورا از دیکر فرزندان
# ~~دوستر میداشت، اما چون حاکم مملکت جلال الدین قراطای بود « وسپهدار
~~PageV01P036
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0048.png)

# بادشاهی کردن عن الدین کیکاوس ورکن الدین قلج آرسلان وعلاءاندین کیتیاد
~~باهمم
# ~~بکلر بکی یوتاش1 وهردو متدین ومتعید بودند، خصوصا جلاالدین قراطای که
# ~~ورا در فرامین ومناشیر (ولی الله فی الارض) خطاب می کردند والحق
# ~~سرت پسندیده واعتقاد خالص داشت ورسوم خیرات واحان ودرویش
# ~~داری بکمال رسانده بود، چنین کویند که2 چون آن رباط را که درولایت
# ~~زمندو بر شارع آبلستان ساخته است تمام شد، از قصریه عزم کرد و
# ~~بیرون آمد که برود و نظر برآن اندازد، نزدیک رسیده نادم شد و3 باز
# ~~کشت بر اندیشهآ آن که مادا که آن عمارت عالی مشاهده کند وعجی
# ~~درخاطر آرد وبواسطهٔ‌ آن عحب از ثواب فروماند واولا الی آخره آنچنان
# ~~عمارت عالی که در بسیط عالم نیست تمام کرد ودرنظر نیاورد وچون دفتر
# ~~اصل وخرج عمارت نزد او آوردند وآنحنان مال وافر صرف شده
# ~~متضمن بقایاء بسار فرمود که تمامت اوراق را بسوختند  تابجهت بقایا
# ~~معتمدان وعمله واساتذه* وارباب اجور را زحمتی نرسد واز ایشان مطالباتی
# ~~ننماسند کمفی الحمله 6 رواندند که برادر کوچک بر بخت نشیند ودو برادر
~~بزرک
# ~~معزول ومخلوع مانند، باتفاق یوتاش7 بکلربکی 8 ودیکر امرا هر سه برادر
~~را
# ~~بر تخت سلطنت نشاندند ونوبت پنچح9 زدند و سکهآ دراهم 10 ودنانیر ضرب
# ~~کنند وخطیه بنام هرسه خواندند، واتفاق وفات سلطان غیاث الدین وجلوس
~~PageV01P037
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0049.png)

# ~~فرزندان در سنه (647)1 بود، مدبی سلطنت برین قرارماند وممالک را
# ~~بوجود اکابر آن دولت رونقی تمام شد، عاقبت چون جلال الدین قرا
# ~~طای رحمه الله بجوار حق سوست اتفاق مان برادران باختلاف انجامید
# ~~وبعضی امرا که بسلطان علاءالدین منسوب بودند اورا بسبب عهدنامە
# ~~پدر که ms024 داشت باعث ومحرک شدند، برآن که بخدمت بانوخان رود و
# ~~باستقلال طلب ملک کند بیمشارکت برادران، چون این سودا در دماغ
# ~~او نشاندند اورا بر عزیمت راغب کردند، نقشها بر انکختند ومقدمات
# ~~نهادند، چنانکه برادران نیز رفتن او بجهت مصالح ملک ودفع مفاسد
# ~~بایجو2 که نوبتی دیکر در این ولایت آمده بود وخرابیها کرده واجب
# ~~دیدید اورا با تجمل بسار ونقود وخزائن بی شمار روانه کردند، چون
# ~~بمحروسه ارزن الروم پیوست آوازهآ وصول بایجو بالشکر ودیکر امرا
# ~~لشکر3 مغول نامه بسلطان عزالدین نوشت برین تمط که ذکر می رود،
# نامهآ که سلطان علاءالدین نوشت
# ظل ظلیل و رأفت بسط خدایکان جهان دارای عالمیان فرمان فرمای
# ~~زمین و زمان سلطان سلاطین الشرق والغرب اعلی الله شانه واظهر فی
~~الخافقین
# ~~برهانه تا منقرض عالم تابنده وفزاینده باد، احکام پادشاهی ممهد واعلام
# ~~جهانیانی روز بروز5 مشد و6 مرتفع ومستحکم باد7 لمحمد وآله، بندهآ کمینه
# ~~بر عادت مستمر وقاعدهآ مستقر بندکی می رساند و بر رای جهان آرای
# ~~بادشاه جوانخت اعزالله انصاره معروض می دارد که درین وقت از حضرت
# ~~یادشاه روی زمین باتو ابلحیان آمده اند ونوین اعظم بایجو می رسد و
# ~~برلیغ آورده اند، باقیاتی زرکه بخزانهآ پادشاه دادی بود ابر سانند، علی
~~الحقیقه PageV01P038
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0050.png)

# ~~کر بزودی نخواهند رساندن در امور مملکت خللها افتد واخراجات
# ~~عظیم 1 روی نماید، بتدارک آن مشغول باید بودن تا ایلحیان بزودی
# ~~مراجعت سازند وجواب نوین اعظم بایجو بکویند واما احوال نوین اعظم
# ~~بایجو و وصول نوینان دیکر انکورک وخواجه نوین وغیرهم بهر توع که
# ~~باشد با ایشان مصالحت بهتر باشد از محاربت ومقاومت، آ نچه بنده مصلحت
# ~~می داند همینست که عرض داشت، باقی رای جهان آرای بر بر و صایب
# ~~ترکه در جهانانی ممتنع باد،
# واز آ نجا روانه شد چون بدشت قفحاق رسید ویزدیک بود که
# ~~بخدمت باتوخان رسد، خود ازین طرف برادران از رفتن او واقدام
# ~~نمودن برآن کار پشیمان شده بودند ms025 وتوهم کرده که اکر او بمقصد رسد
# ~~وباحکام یرلیغها عودت نماید سلطنت اورا رونق با شد واستقلال یابد و
# ~~ملک از تصرف ایشان بدر آید، قصاد و جواسیس درعقب بخفیه رولنه
# ~~کرده بودند و مصلح خادم را لالاءء او بود در سر بوعدهآ مال وملک
# ~~واقطا ء چنانکه موجب ارتفاع درجه او باشد فریفته تا بدان سبب مصلح
# ~~مفسد سمومی قاتل درکار او کرد وآن سلطان وسلطانزاده بخانت مصلح
# ~~مفسد در کذشت وفساد حال او از کسی واقع شد که صلاح خود در
# ~~تحت اومی دانست، شعر :
# چو«لا» یکی بود اندر شمار باشد هیچ %~% دوبار هیچ بود هر کجا یکی لا لاست
# القصه4 بعد از عزتت و وفات او سلطان عزالدین ورکن الدین
# ~~برنک حکم قرارنکرفتند و برآن مشارکت تبات نمودند ورسم موافقت
# ~~تخالفت و مخاصمت انحامد چه اتفاق کلی در مابین دو کس خصوصا
# ~~در امور ملکت در غایت تعذرست (فی کل طرفة عین انت منقلب،
# ~~فلاالرضا منک5 مطلوب ولاالغضب) قال الله تعالی (لوکان فهما آلیهة
~~الاالله
# ~~الفدتا)6 وحدانیت باری سحانه و تعالی بعد از تفکر در آلا و نعماء
~~PageV01P039
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0051.png)

# ~~جهان و زمین و آسمان قرار نکرفتی، سبب آنکه اکر این خواستی
# ~~که روز باشد و آن دیکر خواستی که شب باشد ، عقد نظام موجودات
# ~~ازهم کسسته شدی و اکر هر دو فی حمعالامور متفق بودندی یکی بس
# ~~بودی، پس معلوم شدکه خدای یکیست  وحدهآ لاشریک له وتغیر وتدل
# ~~را بحکم او راه نیست واز آن سبب موجودات کما اراد الله و قضی و امر،
# ~~و دوران آسمانها و سیارات برنهج استقرار استحکام یا فته اند و عقد عالم
# ~~متبدد بمی شود، فی الجمله ما طاولت المخاصمة و المحار به بینهما سلطان
~~عزالدین
# ~~غالب آمد و سلطان رکن الدین مغلوب شد واورا در صحبت معارضان بو-
# ~~لایت اوج1 فرستادند و ببر دول2 محبوس کردند، شعر3 :
# قالواحبست فقلت لیس بضایری %~% حبی وانی مهند لم یغمد
# ~~سلطان عزالدین کرخایه رومی4 ms026 راکه خال او5 بود جهت احتباط ومحافظت
# ~~بر او کماشت و کرخانه در آن مدت با او طریق شدت سیرد، فی الجمله
# ~~سلطان عزالدین باستقلال بر تخت سلطنت تتمکن یافت و وزارت بقاضی
# ~~عزالدین داد ویوتاش بکلربکی بود و آرسلاند غمش آتایک6 و نجیب الدین
~~PageV01P040
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0052.png)

# پادشاهی کردن عنالدین کیکاوس ورکن الدین قلج ارسلان وعلاءالدین یقیاد
~~باهمم
# ~~مستوفی و قوام الدین اشهر ین الحمد مشرف الملک، اما وجیه القوم ووا-
# ~~سطة العقد نظام الدین خورشید پروانه بود و او صاحب قلم کافی بود
# ~~و1عبارت و بلاغت خوب داشت و صائب رای بود ومعینالدین پروانه در
# ~~آن وهلت امیر حاجب بود و بواسطه علو نسب وحسب که پسر مهذبالدین
# ~~علی وزیر بود وسرت حمیده و شمائل پسندیده داشت و تدبیر هاء صائب هیچخ
# ~~کاری در ممالک بیحضور وصواب دید اونبود و صاحب فخرالدین در آن
# ~~زمان امیر داد بود و سبب آنکه رسالت بحضرت کیوک2 خان وبسفارت بار-
# ~~دوء منکوخان رفیه بود ویرلیغهاء خواقین داشت در تدبیر مملکت با دیکر
# ~~امرا شریک بود و آن دولت مدی بر هج سداد استقامت یافت تا هنکام
# ~~دخول سنه ست وحمسین و ستمایه، درین سال بایجو بقصد روم بالشکر
# ~~بسار کوج بر کوج از ارزن الروم تا آقسرا آمد وشهرها و ولایتها درسم
# ~~ستور بی سیرد3 کرد و خرابیها واقع شد، چون بحدود آقسرا رسید رای
# ~~سلطان عزالدین بر آن بود باتفاق امرای دولت که صلح کنند و اسباب
# ~~مامحتاج تغار و اخراحات او بسازند و بایجورا نز رای بر مصالحت بود
# ~~و التاس موضع قشلاق و ییلاق می مود، قاضی عزالدین وزیر بجهاد و
# ~~غزا . غیت نمود (والعز4 تحت ظلال السیوف) (بر می خواند وبدین بیت
# ~~تمسک می تمود، شعر5 :
# الی ای حین انت فی زی محرم %~% و حتی متی فی شقوة و الی کم
# فثب واقفا بالله وثبة ماجد %~% تری الموت فی البهیجاجنی النحل فی الفم6
# فی الجمله7 تحریض قاضی عزالدین بر مقاومت ms027 اقدام بمودند (واعظم الخطایا
# ~~محاربة من یطلبالصلت) والتقاء فریقین در صحرا رباط8 علائی بعض الله عرة
~~بانیها PageV01P041
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0053.png)

# ~~اتفاق افتاد ومقابلت و مقاتلت ومحاربت عظیم رفت وچنین کویند که بعضی
# ~~از امرا بسبب نقلی فاحش وشنیع که از سلطان بدیشان کرده بودند
# ~~خوفی داشتند تخلف1 نمودند واز محاربت اعراض کردند تا لشکر مغول
# ~~برلشکر اسلام ظفر یافت (ومن یولهم یومئذ دبره الا متحرفا لقتال او
# ~~متحیزا الی فیئة فقد باء بغضب من الله 2) القصه 3 قاضی عزالدین در آن
# ~~معرکه بدرجة شهادت رسید ودر سلک شهدآء (ولاتحسبن الذین قتلوا فی
# ~~سبیل الله امواتا بل احاء عند ربهم4) الآمة منخرط کشت وسلطان
# ~~عزالدین منهزم از قونیه بدر آمد واز حانب ولایت اوج عزم دیار
# ~~استنبول کرد وبملک الروم التحا نمود وطائفهٔ‌ از خواص مثل اغرلو
# ~~امیر  آخرکه مردی متهور غلظ القلب بود و حسام طشتی و حاحی
# ~~بابا و غیرهم در خدمت سلطان موافقت ومراقت نمودند، یوتاش بکلر بکی
# ~~در آن ورطهٔ‌ صعب در راه اوج از ترکان ی باک افاک زحم تبر خورد
# ~~و از آن جراحت درکذشت وببجوار حق پپوست،
# القصه5 بایجو درین سال در ولایت آقسرا قشلاق کرد در نواحی رباط
# ~~قلج آرسلان، وتقدیر الحال در آن قلب اربعین زمستان قطرهآ از برف
# ~~وباران از آسمان بارید و هوای زمستان چون بیسان و حزیران بی
# ~~شدت سرما و بداوت بسر رفت، چنانکه لشکر مغول را که پوست مسلیمانان
# ~~سلخ می کردند سوستین احتیاج نبفتاد واین نیز عنایتی بود که حق تعالی
# ~~در بارهآ آن کفرهآ فحره نمود، الخر5 (لوکانت الدنیا تزن عندالله جناح
# ~~بعوضة ما سقی کافرا منها شربة مآء) القصه5 نظام الدین خورشید پروانه6
# ~~ومعین الدین که امیر حاجب بود رفتند وبا بایجو اساس (صلح نهادند و
~~سلطان
# ~~رکن الدین را بعد از تدبیرات صائب از قلعە بردول1 بدر آوردند و در
# ~~خدمت سلطان بآقسرا بخدمت بایجو آمدند وبا او صلح کردند وسلطنت
~~PageV01P042
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0054.png)

# پادشاهی ms028 کردن عنالدین کیکاوس و رکن الدین قلج ارسلان و علاءالدین کیقمباد
~~بام
# ~~برو مقرر شد وسلطنت سلطان رکن الدین را بتدبیر نظام الدین خورشید
# ~~ومعین الدین سلیمان1 نسقی ورونقی ظاهر شد وفرامین وامثله درباب مصالح
# ~~وتغار ومابحتاج لشکر مغول باطراف ممالک روم روان کردند و ولایتها
# ~~بواسطهآ آن صلح قرار کرفت ونائره آشوب فرونشست وبایجو در آقسرا
# ~~جهت دفه ضرر لشکر شحنکان نصب کرد وبنوعی طریق عدل سپردکه
# ~~مردم بفراغت بازارها قائم داشتند واز زراعت و حراثت باز نتماندند و
# ~~هیچ کس محتاج نشد که بتظلم بخدمت بایجو رود واکر احیانا کسی
# ~~بشکایتی رفت بروفق ارادت آن مظلوم دست تعدی ظالم کوتاه کرد و
# ~~کر کسی سوکند خورد که ازان    ظلمی که پیش از آن از مسلمانان
# ~~ظاهری کافردل بر ساکنان بقاع می رفت از صد یکی از آن لشکر که ملک
# ~~را بشمشیر کرفته بودند نرفت حانث نشود، شعر فی وصف الحال
# مسلیمانم ما و او کبر نامست %~% کران کبری مسامانی کذاشت
# ~~القصه3 خواجه نویین امیری ظالم ومتعدی بود وبر خلاف ارادت بایجو
# ~~التماسات فاحش می کرد وامرارا مکلف می کردانید ودرهر قضه معارضە
# ~~عنف مینمود، نظام الدین خورشد پروانه را باستشارت معینالدین
# ~~سلیمان4 رای برآن قرار کرفت که تدبیری نمایند و سمومی درکار او
# ~~کنند و زحمت وجود او از مان بردارند تا بی مناقشتی آنچه مصلحت
# ~~ملک باشد وموجب انتظام دولت تمشیت پذیرد، برین قرار نظام الدین
# ~~یروانه همت بر قلع او کماشت ومترصد میبود که ببحه طریق فرصت یابد،
# ~~خاتمی داشت که نکین آن دور می کرد وزیر بالا می شد ودرمیان آن
# ~~زهر تعسه کرده بود5 روزی بوقت کاسه داشتن فرصت یافت وقدحی بر
~~PageV01P043
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0055.png)

# ~~دست کرفت ونکین را در آن قدح بشراب فرو زد1 و در حورد
# ~~خواجه نویین داد، در همان روز آثر آن سم در وجود او ظاهر شد و
# ~~سرتا نای او در آماس ساهی کرفت وبعد ازسه روز عمرش ms029 بسر آمد و
# ~~لقی جزاء مفاسده چون تجسس کردید نظام الدین پروانه نصب العین بود
# ~~وقرعه بروی افتاد وبدان حرکت صعب متهم شد، بایجو2 فرمودکه اورا
# ~~گرفتند . و دو شاخ در کردن کردید وموقوف داشتند تا باردو برند،
# ~~فی الجمله 3 کار قضا وقدر سری عجب دارد وعرور وغفلت آدمی طلسمی
# ~~بی اساس، چون آوازهآ وصول لشکر مغول بسمع نظام الدین پروانه
# ~~رسانیدند از غایت اعتمادی که بر کفایت خود داشت استعانت بعنایت حق
# ~~جل ذ کره نکرد ودر وقت استماع آن خبر دست بر سینه زد وکفت
# ~~اکی5 نیست آخرمن اینجا ام، لاجرم چون بانانیت صورت خودرا در
# ~~آینه عرور دید وغفلت ححاب بصیرت اوشد، اول کسی که در پردهآ یندار
# ~~ماند و در قید خزی و خسار افتاد او بود، چنن کویند که سلطان محمد6
# ~~در وقتی که ایلحان چنکیز خان7 نزد او آمدند واز راه تواضع رسالت
# ~~رسانیدند او باعتماد کثرت لشدر و شوکت سلطنت و قوت عدت سخن بزرک کفت
# ~~تا بحدی که کفت من همحنین نشسته برتخت زمرهآ حه اشی و خدم را فرمایم که
# ~~آن لشکر یانرا حمله طعمه سکان 8 کنند، چون این سخن بسمع چنکیزخان
# ~~وسشنانیدند از سر تواضع از اسب فرود آمد و روی بر خاک بهاد و استعانت
# ~~از حضرت ربوبیت کرد و کفت: اکر سلطان محمد را اعتماد بر لشکر است
# ~~اعتماد من بر تنکری است 9، لاجرلم چون تضرع ومسکنت مود و پناه
# ~~بدرکاه ا له برد بر سلطان محمد ظفر یافت، شعر 10 :
# ~~نان و ایمانت همی چون تنکری داد و دهد   پس مکو سلطان و سلطان تنکری کو
~~تنکری PageV01P044
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0056.png)

# پادشاهی کردن عن الدین کیکاوس ورکن الدین قلج ارسلان وعلاءالدین کیقیاد
~~باهم
# ~~اسلطان غیاث الدین کخسرو1 بر محاربت بایجوء اقدام نود و در
# ~~کوسه طاغ3 التقاء فریقیین شد، پسر4 مظفرالدین محمود برادر ایلی
# ~~پروانه که سهدار لشکر بود صبر نکردکه لشکر باتفاق سلطان و دیکر امرا ms030
# ~~بترتیب سوار شوند و بتدبر6 وتأمل صواب آیین لشکر تقدیم دارید، و
# ~~بر محاربت و مقاومت از سر غرور باستداد خود لاغیر اقدام بمود و چنین
# ~~کویند که از سرمستی بر زبان او سقط اللسانی رفت که اکر خدای با ایشان
# ~~است استغفرالله که مرا با دیکر امرا احتیاج نیست و بنفس خود لاغیر بر
# # لشکر مغول 8 زد از شومی %~% آن سخن بهوده که محض کفر بود
# ~~شکست بر لشکر سلطان افتاد و سلطان بی مقابلکی با امرا منهزم شد
# ~~و بتمقصد دارالملک قونیه ییوست و او محرد از آن حمله امرا در ورطهآ
~~هلاک
# ~~افتاد لاغیر در هر ورطه که آدمی استعانت جز بعنایت 9 غیاث المستغیثین
# ~~کند راه نجات بروی بسته شود (قل من نجیکم من ظلمات البر والبحر
# ~~تدعونه تضرعا وخفیة لئن انجیتنا من هده لنکوین من الشا کرین،
# ~~قل الله  نجیکم منها ومن کل کرب تم انتم تشرکون 10، من استعان
# ~~بغیر الله فی طلب فان ناصره عجز وخذلان)،
# بجای که تنک اندر آید سخن %~% پناهت بجز باک یزدان مکن
# ~~نظام الدین پروانه درآن قید باردو می بردند در نواحی ارزن الروم بجوار
# ~~حق پیوست 11،
# القصه12 چون دولت امارت خورشد 13 پروانه14 بسر آمد معین الدین
# ~~یسر صاحب مهذبالدین علی 15 استقلال تمام یافت ومنصب پروانکی بدو
~~PageV01P045
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0057.png)

# ~~منتقل کشت وهمحنان با وجود جهانداری وسلطان نشانی آن اسم برو
# ~~علم شد وچون بحسن تدبیر و شهامت و اصابت رای پادشاه نشان بود آن اسم
# ~~بروی من حثالرسم تسمیه بود لامن حث المعنی، والحق دوران زمان در
# ~~هیچ عهدی مثل او بحشمت و وقار یکانه1آ سافت ودر هیج مملکتی از
# ~~فلک امارت چون او ببذل واحسان آفتابی بتافت، باغ وجود از شب
# ~~مم جود او سیراب بود وخانهٔ‌ ظلم از هب سطوت او خراب، منظر او
# ~~کوبی نظر نور الهی بود که بر هرکه سایه انداخت برومند شد، مخر او
# ~~پنداری رابطهٔ‌ حشمت بود که بوسیلت ms031 آن هیچ صاحب فضیلتی حاجتمند
# ~~نشد، لاجرم قلوب صدور واحرار واکابر واخار بمهر او مائل بود وزبان
# ~~فضلا وعلما بمدح وتناء او قایل تا بحدی که اورا حیوة بخش جهانیان
# ~~خطاب می کردند2، چنانکه یکی از فضلا در قصیدهآ که تدج او انشا کرده
# ~~بود کفته است :
# معین الدین محبی الخلق طرا %~% ممیت الظالمین ومن تمردا
# سد شرفالدین3 که وحید عصر وفرید دهر بود ومقتداء مشاثخ و
# ~~علیما وسادات از حمله مقطعات که بدو بویشت یی4 اینست، قطعه5 :
# دیدم شبی بخواب که روشن9 ز روز بود %~% کز اولیاء ایزدم آمدیکی ولی
# دستم کرفت وکفت8 که عهدی بمن بکن %~% تا کرددت حقایق کونین منجلی
# بر خیز8 و رو بخدمت صاحب قران ملک %~% کز یمن اوست باطن آفاق ممتلی
# کفتم چهنام دست برآورد وبس نمود %~% با آب زر نوشته سلیمان بن علی
# ~~القصه3 بوجود سلطان رکن الدین معین الدین پروانه بحسن تدبیر مهمات
# ~~باییجو ولشکر اوچنان تنظیم داد که در ممالک وسلطنت خللی ظاهر نشد و
# ~~کارداران کافی و سیهداران شجاع بر ولایات نصب کرد تا در سد ثلمه که
# ~~مملک راه یافته بود مبالغت نمودند وکافه رعایا ومهرءجان آرام وسکون
~~PageV01P046
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0058.png)

# ~~یافتند، دراین سال پادشاه جهان هولا کو از طرف جیحون کذر کرد
# ~~ودر ملک خراسان در آمد وبادشاه جهانکیر صاحب شوکت بود، اکر
# ~~چه در مواضعی که اهالیآ آن تمرد بمودند خرابی کرد اما در هر ولایتی که
# ~~مطاوعت نمودید طریق رعایت وعدالت سپرد، روزی1 در کشت زاری
# ~~می کذشت که خوشهٔ‌ کندم توده  بوده آماده نهاده2 از اسب فرود
# ~~آمد ویک توده از راه بر کرفت وبکوشة از راه دور نهاد، چون امرأ
# ~~بومان وخواص آن حرکت پسندیده ورسم شفقت او بدان بواضع بر
# ~~رعیت مشاهده کردند حمله از اسب ساده شدند وهرکسی تودهآ ازراه
# ~~بر کرفت وجمله را3 بکوشه جمع کردند تا از سم ستور لشکر4 ضرری
# ~~بدان مزارع دووش ترسد، الحق هیچ رسمی ببات دولترا بهتر ms032 از
# ~~عدل کستری بیست، رباعی 5 :
# ظلم از دل واز دین ببرد نیرورا %~% عدلست که آن قوی کند پازورا
# باعدل اکرچه کافری بد کری %~% تاحشر زطبع می ستایند اورا
# ~~القصه چون از دیار خراسان قصد قلاء الموت کرد وبدلالت خواجه
# ~~نصیر6 که وزیر مطلق صاحب دعوت ملاحده بود و مکانت اوپیش ملاحده
# ~~بمثابتی بود که اورا خواجهٔ‌ کائنات کفتندی فتح آن قلاع میسر کشت،
# ~~والحق بهتر فتحی از قلع وقمع آن7 مخاذیل نبود خاری بود از فساد و
# ~~فتنه که در ریاض مملکت بر آمده بود جمله رابتیغ آبدار پاک کرداند،
~~PageV01P047
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0059.png)

# ~~القصه1 خواجه نصیرکه از اصفهان بقلاع الموت چون افتاد وچون هولاکو
# ~~بدان بقاع رسید وایلحان بالموت فرستاد، خواجه نصیر بحه طریق
# ~~بایلحیان در خفه اتفاق کرده بحضرت هولا کو توسل جست و چکونه
# ~~خور شاه را باعث شد وبخدمت پادشاه برد انجا ذ کر نرفت تا بتطویل
# ~~نحامد، القصه1 بعد از آن هولا کو بر ملک عراق مستولی کشت و
# ~~آن ولایت را نقوت تیغ ولشکر مسخر کردانید واز آنجا عزم بغداد
# ~~وقصد دار الخلافه کرد ودر آن عزیمت باحکما ومنحمان مشاورت نمود،
# ~~حمله کفتند که خاندان خلافت بزرکست  و قتل خلیفه سبب فساد حال
# ~~جهان باشد وآسمان امداد مدرار از اقطار آفاق باز کیرد وقلع آن
# ~~خاندان بزرک نا مبارک باشد وغرض ایشان از روی تقوی ودیانت حمایت
# ~~دارالخلافة بود، چون بعد از بقریر واستماع اقاویل ایشان بخواجه نصبر
# ~~رجوع کرد خواجه نصیر کفت : خلاف کفته اند، امیرالمؤمنین عثمان
# ~~وعلی را رضی الله عنهما بقتل آوردند، آسمان وظیفهٔ‌ ادرار باران باز
~~نکرفت
# ~~خصوصا که اشان از خواص حضرت رسالت بودند صلواة الله علیه و
# ~~اعظم وافضل خلفاء بقتل مستعصم خلیفه آسمان وآفتاب وسارات از
# ~~تأثیرات خود چکونه بازمانند، وقد قال رسول الله علیه السلام (ان الشمس
# ~~والقمر آیتان من آیات الله لاشخسفان بموت احد) بدین تقریر رغبت
# ~~پادشاه بر قصد بغداد زیادت شد ودرآن قصد ایلحیان ms033 متواتر بطلب بایجو
# ~~بروم فرستاد، بایجو از روم برموجب حکم روانه شد وبخدمت پیوست وعسا کر
# ~~مغول را از جوانب هأت اجتماعی عظیم اتفاق افتاد ومستعصم اکرچه مردی
# ~~عالم ومتورع بود اما [از سوء تدبیر در بذل مال در باب لشکر تقصر
# ~~کرد وتفاقل نمود ووزیر یهردی نیز خیانت ورزید ورایهاء بد که موجب
# ~~اهمال بود تقدیم داشت وبخفه طریق مخالفت سیرد، القصه1 بتقدیر الهی که
# ~~المقدور کاین لشکر مغول ظفریافت ومستعصم خلیفه درآن ورطات وصدمات
~~PageV01P048
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0060.png)

# ~~صعب وهائل کرفتار شد وعاقة الامر بدرجهٔ‌ عالی شهادت پیوست
# ~~تغمدالله بغفرانه (سیکون ما هو فی وقته قضی القضاء وجفت الاقلام) آخر
# ~~خلفاء بنی عباس او بود، فی الجمله علی اسوء الحال چنانکه شرح آن وقایع
# ~~و محاصرت بغداد ومقاتلت1 و محاربت تطویلی تمام دارد و دولت بنی العباس
# ~~سیری شد، وهذا تاریخه،
# سال هجرت ششصد و پچا و شش %~% روزیکشنبه چهارم از صفر
# شد خلیفه پیش هولا کو روان %~% دولت عباسیان آمد بسر
# ~~شعر
# ~~کرد از جهان رحیل جهانی همه شرف ای مملکت علی الله وای دولت ولاتأسف؟
# ~~آحال بحکم ذوالجلال است چون در آمد بیاید (اذا حاء اجلهم لایستاخرون
# ~~ساعة ولا ستقدمون)3 منحمان که در دفع قمع خلیفه و منع لشکر از
# ~~بغداد سخن رانده بود و نصحت در تعصب دیی تقدیم داشته ببخیانت
# ~~موصوم کردند و درشدت آن ضرا وبائس بحکم یاسا قدم در راه عدم تهادند و
# ~~بثواب آخرت وسیدند و کار خواجه نصیر که بر قتال مسلمانان محرض بود علی
~~العکس
# ~~رونق کرفت و بدان دلالت که کرد از تواب ارشادی که در فتح الموت
# ~~کرده بود بر آمد و آن ترغیب خیطه4 اعمال او شد (وقد بدل الحسنة
# ~~بالسبئة والله غالب علی امره ولکن اکثالناس لایعلمون5)،
# القصه2 بر آن منوال که ذکر رفت چون بایجو از روم بدر آمد و
# ~~نحانب بغداد روانه شد سلطان عزالدین از دیار استنبول عودت کرد
# ~~و ملک الروم سه هزار ms034 مرد سوار فرنک در مشایعت او بر سبیل معاونت
# ~~کسل فرمهد و سلطان بقونیه آمد و بر تخت سلطنت نشست و سلطان
# ~~رکن الدین با معین الدین پروانه بولایت دانشمندیه رفتند و توقات را
~~مرکز
# ~~سلطنت کردند و درمابین اشان مدی با نواع مقالات سفرا تردد
# ~~می تمودد، کند اصطبل6 رومی حکم خاصه سلطنت ولشکر بدست PageV01P049
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0061.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~فرو گرفت و چون دولت امارت بکلر بکی یوتاش بسر آمد منصب بکلر بی
# ~~بکلی بکند اصطبل تحویل افتاد، واو از روی تعصب کافری با امراء
# ~~مسلیمان وکبراء دولت طریق مخالفت ومنازعت پیش کرفت وسلطانرا بلهو
# ~~وعشرت ترغیب می داد واز مصالح وامور دیی باز میداشت ونجهت رواج
# ~~سخن خود وتمشیت مطلوب خویش از مقر سریر دارالملک قونیه بحانب
# ~~انطالیه تحریض داد تا چون بدانطرف پپوندد از صحت علما ونصحت
# ~~مشایخ بازماند تایحدی بر مسلمانان استهزا مینمود که روزی در موکب
# ~~سلطان از قونیه بر سبیل سیران  بصحراء فیل آباد1 بتنزه بدر آمده
# ~~بود وقاضی بدیع الدین بندهی2 از اکابر قضاة ممالک وعلماء اسلام بود
# ~~در خدمت سلطان سوار وموعظهآ عالمانه تقریر می کرد، کند اصطبل
~~PageV01P050
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0062.png)

# نامهآ که پادشاه هولا کو بدیار شام بملک ناصر نوشت
# ~~جهت قطع کلمة الحق او باستهزا کفت که مولانا خیر آمد که خلیفهآ شمارا
# ~~یقتل بردند، قاضی بجواب کفت که خداء شمارا باقرار شما آویختند اکر
# ~~خلیفهٔ‌ مارا کشتند وبدرجه شهادت رسید چه عجب باشد، القصه1 هولا کو
# ~~بعد از فتح بغداد وهمت بر قصد دیار شام کماشت و در آن تفکر و
# ~~تدبیر نامه بملک ناصر نوشت متضمن تهدید وتوعید عظیم وجواب ملک
# ~~ناصر در غایت صولت وصلابت، چون هر دو نامه از نوادرست و در
# ~~غایت بلاغت اینجا نوشته شد بعینه ورمته،
# نامهآ که بادشاه هولا کو بدیار شام بملک ناصر بوشت
# باسمک فاطر السموات والارض اما بعد فالذی یعلم به الملک الناصر
# ~~وحمال الدین یغمر2 وعلاءالدین القیمری وحسام الدین ms035 قشتمر وسم الموت و
# ~~سایر امراءالشام والاجناد اننا جندالله خلقنا من سخطه وسلطنا علی (من)
~~حل
# ~~علیه غضه4 ولکم فیمن مضی معتبر ومن قد خلفنا مزدجر فاتعظوا PageV01P051
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0063.png)

### | مسامرةالدخیار
# ~~بغیرکم وسلموا البنا امرکم قبل ان یکشف الغطاء ویدخل علیکم الخطاء فنحن
# ~~لمن بکی ولانرحم 1 لمن شکی قد نزع الله الرحمة من قلوبنا، فالویل کل
~~الویل لمن
# ~~لم یکن من حزبنا البلاد وایتمنا الاولاد وطهرت الارض من الفساد فعلیکم
# ~~بالهرب وعلینا بالطلب فای ارض تحویکم وای بلاد یأویکم فالکم
# ~~من سیوفنا خلاص ولا من سهامنا مناص، خیولنا سوابق و
# ~~سیوفنا لواحق و سهامتا خوارق قلوبنا کالجبال و اعدادنا کالر مال
# ~~فمن طلب اماننا سلم و من رام جوایا ندم فملکنا لایرام و حارنا
# ~~لایضام فان انتم یا مسلمون قلتم شرطنا و اطعتم امرنا کان لکم
# ~~مالنا و علیکم ما علینا و ان انتم خالفتم و علی غکم تمادیتم فلاتلومونا
# ~~و لوموا انفسکم و ذلک ماکست ایدیکم ققد أعذر من انذز
# ~~وانصف من خذر فالحصون بین ابدینا لاتمنع و العساکر بقتلانا لایرد
# ~~ولا یدفع فدعاء کم علینا | لاستحاب ولا یسمع لانکم اکلتم الحرام و
# ~~اظهرثم البدع وخنتم الایمان وضبعتم الجمع واستحسنتم الفسوق والعصیان
# ~~وفشی فیکم الحسد و الطغیان فاستبشروا بالمذلة و الهوان (فالیوم تجزؤن
# ~~عذاب الهون بما کنتم تستکبرون3 فی الارض بغیرالحق وبماکنتم تفسقون)
# ~~(وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون) قدتت عندنا انکم الفحرة و
# ~~قد سلطنا علیکم من بده امور مدبرة واحکام مقرة وکثیرکم لدینا قلیل
# ~~خیارکم عندنا ذلیل فنحن مالکوا الارض شرقا وغربا واصحابنا سلیا ونهابا
# ~~اخذون کا سفینة غصا فتمیزوا بعقولکم طریق الصواب واسرعوا لنا برد
~~PageV01P052
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0064.png)

# بواب نامة هولا کوکه ملک ناصرنوشت
# ~~الجواب من قبل ان تضرم الحروب نارها وترمی شرارها ویحط اوزارها
# ~~ولم یبق منکم باقیة وتذهبون منا عظم خاطة و صبح الارض منکم
# ~~خالة وقد انصفناکم اذ ارسلنا وقد نثرناکم جواهر الکلام والجواب
# ~~بمایکون،
# حواب نامهآ بادشاه هولا کو که ملک ناصر بوشت ms036
# ~~الخلق محمد وآله الطبین، کتاب ورد مخبرا عن الحضرة الایلخانیه والسدة
# ~~السلطانیة بصرها الله رشدها وصیرالصحیح مقبولا عندها، بانهم مخلوقون
# ~~من سخطالله مسلطون علی من حل علیه غضه لایرقون لشاک ولا
# ~~یرحمون علی باک قد نزع الله الرحمة من قلوبهم وذلک من اثر عیوبهم
# ~~هذه صفات الشیاطین لاصفات السلاطین، کفی بهذه الشهادة لکم واعظا و
# ~~تا وصفتم به داعیا وناها (قلیا ایها الکافرون لا اعبد ماتعبدون 3) فی
~~کل
# ~~کتاب لعنتم وبکل قبیح وصفتم وعلی لسان کل رسول ذکرتم و عندنا
# ~~خبرکم من حیث خلفتم قد امرنا الله بقتالکم حیث ماتفقتم فانتم الکفرة
# ~~کما زعمتم الا لعنة الله علی الکافرین، قلتم اننا اظهرنا البدع وخننا4
# ~~الایمان واستحسنا الفسوق والعصیان لا غرو ان صار فرعون مذکرا و
# ~~الظالم منکرا من بمسک بالاصول لایال بالفروع بحن مؤمنون حقا لا
# ~~یتدا خلنا عب ولایحاضرنا ریب، قل یا عبادالذین اسرفوا علی انفسهم
~~لاتقنطوا
# ~~من رحمة الله، کتاب الله علینا نزل وهو رحیم با لم یزل تحققنا تآآویله
~~و
# ~~عرفنا تأویله النار لکم خلقت ولوجودلم اصرمت، اذا السماء انفطرت و
~~PageV01P053
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0065.png)

# ~~واذا الکواکب انتثرت، الی قوله علمت نفس ما قدمت و اخرت، عحیا
# ~~یهدد السباع بالضباع فضربة شدید الضارب وصفها فی المشارق والمغارب،
~~فرساننا
# ~~لیوث اذا رکت و افراسنا لحوق ان طلبت سیوفنا قواطع ان ضربت
# ~~سهامنا خوارق ان مررت طودنا دروعنا جواشننا صدورنا لایصدع قلوبنا
# ~~کثرة تهدید و حموعنا لایراع من تشدید بعزة الله العزیز الحمید، ان
~~عصبنا
# ~~م فتلک الطاعة و ان قتلنا کم فنعم البضاعة و ان قتلنا فییننا و بین
~~الجنة
# ~~ساعة، زعمتم ان تلوبکم کالجبال واعدادکم کالرمال، القصاب [لایهوله کثرة
# ~~الغنم و کثیرالحطب یکفیه القلیل من الضرم، أیکون من الموت فرارنا وعلی
# ~~الرتبه قرارنا ساء ما بحکمون، الفرار بالانین المنایا هجوم المنیة
~~عندنا غایة
# ~~الامنة، ان عشنا سعدآء و ان متنا شهدآء ان حزب1 الله هم الغالبون،
# ~~بعد امیر المؤمنین وخلیفه رب العالمین تطلون منا طاعتة لا سمعا و لا ms037
# ~~طاعة طلبتم ان نسلم البکم امرنا من قبل ان بکشف الغطاء و علیکم
# ~~الخطآء هذا کلام فی مظنة الکتاب، آه لوکشف الغطآء لیان الخطاء اکفر
# ~~بعد ایمان و نقض بعد ایمان و تکذیب بعد بان و طاعة او امان واتخاذ
# ~~رب ثان یکاد السموات تنفطرن منه و تنشق الارض و تخرالجبال هدا
# ~~ان کان عزمکم القتال و مبادرة الرحال فها نحن لکم منتظرون وعلی الله
# ~~المتوکلون، خلقنا کشر و حمنا غفیر و سائطاناسف2 الا نوار به خفر و
# ~~الله لنا خیر، قلینا لایقع له خوف باللسان و لا بفزع بتصویت السنان
# ~~الحدید لایؤلم بالمطارق والزرد لایبال بالطارق، قولوا الکاتکم الذی رصف
# ~~و وصف مقالة اقصرت و اوجرت و ابلغت، وصل کلامک وکان کصریر
# ~~باب او طنین ذباب ماکان الغرض الا اظهار بلاغتک و اعلام فصاحتک
# ~~استحسنت النعمة و استوجنت الرحمة سنکتب ما قالوا بالغت فی المکاتیه
# ~~و التهدیدات الکاذبه حفظت شاء و غابت عنک 3 اشاء و عند PageV01P054
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0066.png)

# ~~الصباح 1 بحمد القوم السری کتبت، وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب
# ~~ینقلبون، لک هذالخطاب وسأتبک الجواب2 1، اتی امرالله فلا تستعجلوه
# ~~الخادم الناصر و یغمر و قمری وقشتمور و سم الموت و سائر امراء
# ~~الشام والاجناد یقرؤن علیکم السلام و یقولون اذا کان عندلم بالحرب
# ~~سماحة ولدیکم هذه الفصاحة وقلوبکم کالجبال واعدادلم کالرمال، فما حاجة
~~الی
# ~~قراءة آیات وکثرة حکایات و تصنیف مکاتبات وتلفیق مکاذبات وها نحن
# ~~مع مؤخر صفر موعدنا الرجب، قلوبنا تعحل بالظفر ونحن مانثرنا جواهر
# ~~الکلام ولاقعدنا مکان الملام قلنا ماحضر ونعتذر من عی وحصر والحمدالله
# ~~رب العالمین العافیة للمتقین،
# برجمه نامهآ تازی وفحوی آن که هولا کوخان بملک ناصر
# وامراء شام نوشت باندکی زیاده باسجع بهمدیکر بنشیند
# بنام توکه آفریدکار آسمان وزمینی وپیدا کنندهآ دنیا ودینی وبعد از
# ~~حمد باری جل جلاله وعمت نواله، ملک ناصررا وحمال الدین یغمر و
# ~~علاءالدین قمری وحسام الدین قشتمر وسم الموت4 وحماعت امرای شام
# ~~ولشکریان را معلومست آنکه ما لشکر خداییم ms038 وخدا مارا از خشم خود
# ~~آفریده است [ومارا مسلط کرده باقومی که غض وی بر ایشان فرو
# ~~آمده است و شمارا از امم ماضه عبربی واز کشتکان ما دردست ماتا زجری
# ~~باشد، پس بغیر شما بندگیر شوند وکارتانرا بما بسارند پیش از آن که
# ~~ححاب کشوده کردد وخطا از هر حانب بر شما در آید وماکسانیم که رحم
# ~~می برسم برکسی که از درد دل می کیرند ودل ما نمی سوزد برکسی که
~~PageV01P055
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0067.png)

# ~~از ظلم شکایت می کند وحقتعالی رحمت خودرا ازدل ما برکندست و مارا
# ~~برای فساد در روی زمین بیرا کند1 ست، پس وای همهآ وای بر کسی که
# ~~از کروه ما نیست وکیست که همواره هراسان از شکوه مانیست، شهرهارا
# ~~ما ویران کردیم وفرزندان مسلیمانانرا یتیم وسرکردان کردیم، در روی
# ~~زمین تخم فساد ما کشتیم وهرکه ریس و سرور بود ماکشتیم وبرشما باد
# ~~کریختن ازما کرد انکیختن مارا در طلب شما و بکدام زمین خواهید
# ~~کریخت ویا بکدام شهر خواهید آویخت وشمارا از شمشیر ما خلاص نه
# ~~از تیر ما استخلاص بخواهد بود، زیرا اسبان ما دوندکان باشند وشمشیرهاء
# ~~ما تیز وبران وتیرهای ما درندکان وکذرندکان باشد، دلهای ما سخت
# ~~چون خارهآ کوههاست ولشکرما بسار چون ریک وسنک ریزهاست
# ~~و هرکه ازما امان جوید ایمن و سالم کردد و هرکه باما پیچد زیان کار
# ~~و نادم کردد و هیچ کس مملکت ما نجوید همسایة مارا کزند نرسد،
# ~~پس اکر شما مسلمانان قبول می کند شرط مارا ومطیع می شوید حکم
# ~~و امر مارا مر شماراست، آنچه ماراست از اسباب واموال وبر شماست،
# ~~آنچه ماراست از یرغو وکوشمال و اکر مخالفت کند و بر کمراهیتان
# ~~شات نمایید بعد از این ملامت خویشتنا نرا بکنید و ما هارا ملامت
# ~~مکنید و آنهارا از دست کار شما داند[، پس بترسید و منصف شده
# ~~مطیع کشته شوید، هرکه حذر کرد و هراسید از ملامت رست و چنان
# ~~داند که ms039 قلاع بیش ما نیاید و لشکر ما از کشته شدن رو نکرداند ودعاء
# ~~شما بر ما مستجاب نکردد، برای آنکه شما حرام خوراند و بدعت ییدا
# ~~آورندکانید و از ایمان و خدا دوراند و حمعه و حماعت ضایع کنند-
# ~~کاند و فسق ولجوررا مستحسن می دارید و همواره در حسد وطغیاند،
# ~~پس بشارت باد شمارا بتمذلت و خواری و پاداش بد و کرفتاری (فالیوم
# ~~تجزؤن عذاب الهون بما کنتم تستکبرون فی الارض بغیرالحق وبما کنتم
~~PageV01P056
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0068.png)

# ~~تفسقون)1 و سعلم الذین ظلموا ای منقلب بنقلبون 2) و بدرستی نزد
# ~~ما ثابت شده است که شما قاسقاند و مدبر الامور که خداست مارا بر
# ~~شما حوالت کرده است و بسار شما نزد ما اندکست و عزیزان شما تزد
# ~~ما ذلل و خوارست وما بادشاهان روی زمینیم از شرق تا غرب وخدا.
# ~~وندان ملکیم بربودن وغارت و نهب وکیرندکان و ستانندکان هر کشتیییم
# ~~بزور وغصب، پس بعقل رایتان تمییز کنید و ساید3 براه صواب وبشتابد
# ~~بر ما بفرستادن جواب پیش از آنکه آتش جنک افروخته شود و
# ~~زبانهآ وی انکخته شود و بارو بنهآ وی ریخته شود و از شما هیچ کس باقی
# ~~نماند و زمین از شما خالی بماند و بدرستی که ما انصاف داده اولا بر شما
# ~~اخار کردیم و جواهر کلام را بر سبیل نصحت نثار کردیم که رای ما
# ~~چنین صواب بمود و منتظر جوابیم تا برچه نسق خواهد بود تمام شد کتاب
# ~~والله اعلم بالصواب،
# برجمهآ جواب نامهآ تازی ملک ناصر وامرای
# شام که بهولا کو نوشتند وفرستادند برین
# منوال که مذ کور است
# بار خدایی مالک الملک جهانانست وستایش مر اوراست که پروردکار
# ~~عالمیانست ودرود وسلام بر بهترین خلق که محمد مصطفی است وبرآل وی که
# ~~درعهد وقولشان وفاست، حالیا وارد شد نامه خیر دهنده وبجانب منت
# ~~نهنده از حضرت ایلخانی ودرکاه سلطانی که حق تعالی بینا کندش برآیچه
# ~~سزاست وپذیرهنده داردش بر هرچه درست است وهست راست ms040 با آنکه
# ~~ایشان مخلوق از خشم5 خدایند ومسلط شده بقومی که ایشان بخشم PageV01P057
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0069.png)

# ~~خدا سزایند وایشان بر شکایت کنندهآ هیچ واقعه زدهآ ترم نمی شوند و
# ~~بر اشک هیج کرینده رحم تمی برند وحق تعالی رحمت وشفقت را از دل
# ~~ایشان ربوده است وخود اینها صفات شاطین است نه صفات سلاطین،
# ~~واین کواهی بر شما پند دهنده بس است وبدانچه بامر ونهی خودتان را
# ~~وصف کردیید ازین سوره مقتبس استکه (قل یا ایها الکافرون لا اعبد
# ~~ماتعبدون1)، درهمه کتاب الهی بلعنت شدهاید وبهمة زشتیها در شهرت
# ~~شدهاید  وبزبان هر پیغمبر بشریری مذ کور شده اید بدنهاد آمده اید
# ~~وبدرستی که حقتعالی مارا فرمود که شمارا بکشیم هر کا که بابم و لشکر
# ~~بکشیم، یس شمایید کافران چنانکه دعوی کردید از اول بنیاد که لعنت
# ~~خدا بر کافران باد آمین یارب العالمین که الالعنة الله علی الکافرین،
~~وکفتند
# ~~یعنی که ما بدعت بظهور آوردیموایمان از خود دور کردیم وفسق وفحوررا
# ~~مستحسن انکاشتیم، هیچ کونه بدیع نیست وعجب نداشتیم آنکه فرعون
# ~~مذ کر شود وظالم بکردارخود غرهآ شده بدیکران منکر شود هر که دست
# ~~بر اصل ایمان زد از بهمت زدکه از شاخ بهتان یاک بدارد وحقا که ما
~~مؤمنانیم
# ~~وبدترین عیب کفرست بحمدالله که آن عب نداریم ودر وحدانیت حق تعالی
# ~~هیچ کونه شک وریب نداریم و برحمت خدا امد واریم (قل یا عبادی الذین
# ~~اسرفوا علی انفسهم لاتقنطوا من رحمة الله ان الله بغفرالذنوب حمبعا انه
~~هو
# ~~الغفور الرحیم2) وقرآن بما شد منزل وخدا بر ما رحیم است ابدا لم یزل و
# ~~تأویلات قرآنرا تصدیق کردیم ومعانی آنرا تحقیق آوردیم که آتش برای
# ~~شما آفریده شد و از برای وجود شوم شما افروزیده شد که (اذاالسماء
# ~~انفطرت3) الی قوله تعالی (علمت نفس4 ماقدمت واخرت) عجب آنکه
# ~~درندکان چون شران بکفتار و5 شغال می ترسانند وضربه سخت مارا در
# ~~مشرق ومغرب می کویند و می رسانند، فارسان ما شیرانند ms041 چون سوار
# ~~شوند واسیان ما رسیدکانند چون بجست وجو درآیند وشمشیرهاء ما
~~PageV01P058
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0070.png)

# ~~سخت پرانند چون بر داروکیر کرایند، وتیرهاء ما کذرتدکایند چون
# ~~بیرواز آیند کوههاء ما زره ماست وجوشهای ما سیهای ماست، هرکز
# ~~دل ما هراسد از بساری تهدید وجمع ما ازحای نشود از سختی و
# ~~تشدید بحمدالله العزیز الحمد، یس اکر بر شما عاصی شویم عین طاعتست
# ~~واکر شمارا بکشیم چه خوش بضاعتست واکر کشته شویم میان ما
# ~~وهشت همین یکساعت است ، دعوی می کنید که دلهایما چون کوهست
# ~~وشمار ما چون ریک انبوهست قصاب را هجوم رمه برماند وهیزم بسیاررا
# ~~آتس اندک بس باشد چه مارا یعنی ازمرک کریز خواهد بود، چون قرار
# ~~ما در مراتب اعلی تواند بود (ساء مایحکمون3) چه بد حکمها که می
# ~~کنید خود مردن نزد ما غایت آرزوی ماست که اکر بعداز مقاتله زنده
# ~~مانیم از حمله سعدا خواهیم بود و اکر کشته شویم از حمله شهدا توانیم
~~بود
# ~~وچون احدی الحسنیین را طالبیم لاجرم ما منصور وغالبیم که (الا ان
# ~~حزب الله هم الغالبون)ف بعداز امیرالمؤمنین وخلیفه رب العالمین ازما
~~استطاعت
# ~~می خواهند هر هفته لاسمعا ولاطاعه شد کفتید وطلب کردید که کار
# ~~وکیای مارا بشما تسلیم کنیم پیش از آنکه پوشش کشاده کردد و خطا
# ~~از هر طرف بشما در آید واین سخن پنداریست که از کاتب شما می تلاود،
# ~~آه اکر ححاب کشوده کردد و خطا از صواب موده آید وکفر بعد از
# ~~ایمان و نقض بعد از بمان و کذب بعد از نبیان و طاعت و امان و
# ~~پرستیدن خداتان ظاهر کردد، زدیک آیدکه آسمانها بشکافت
# ~~و زمین بترکد و کوهها فرود آید، اکر عزیمت شما مقابله است و با ما
# ~~شمارا مقاتله است ما شمارا منتظرانیم وبر خدا متوکلانیم، بحمدالله لشکر
~~ما
# ~~بساراست و حمعت ما بی شمار وسلطان مارا خدا*4 یار و نکهدا و مارا
# ~~معین و آمرزکار، امثال مارا از وهم تیرهای شما مترس ms042 نیست و از آواز
# # کربکان مارا ترس نیست، چه آهن %~% که الحق تقصیر نکردی و دراز
~~PageV01P059
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0071.png)

# ~~بکشیدی و تبلیغ رسالت کردی، پس نامه تو رسید و سخنان تو مارا آی
# ~~نا کس چون بانک دری بود یا آواز مکس و غرض تو جز اظهار فضلت
# ~~و بلاغت و مقصود تو جز اعلام1 فصاحت بود، باین قدر سخن
# ~~مستحق نعمت شدی ومستوجب رحمت لا بلکه بلعنت شدی ( سنکتب
# ~~ما قالوا)2 در تهدیدات کاذبة مبالغها کردی یک چیز یاد کرفتی و چندین
# ~~چیز فراموش کردی و حماعتی که شب رانده باشند وقت صح ستوده
# ~~آیند، نوشتی که (وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب بنقلبون) بعنی زود
# ~~باشد که ظالمان بدانندکه بکدام بازکشت می باید کشت این خطاب بر تو
# ~~وارد ست چنانکه جواب بزودی بر تو عایدست که (اتی امرالله فلاتستعجلوه)3
# ~~یعنی عذاب بشما آمد شتاب مکند، الخادم الملک الناصر و یغمر وقیمری
# ~~و قشتمر و سم الموت وباقی امراء شام و دیکر لشکریان سلام می
# ~~رسانند و می کویند که چه چیزست  این نزد شما جنک را رغبت باشد
# ~~و مر شمارا اینچنین فصاحت و بلاغتست و دلهای شما چون کوههاست
# ~~و شمار شما چو ریک وسنک ریزهاست، پس شمارا چه احتیاج است بخواندن
# ~~چندین آیات و بدنات و کثرت حکایات و صنیف مکاتبات و تلفیق مکا
# ~~ذبات و ما اینکه معاد ما رجب است از آخر صفر و دلهای ما تعحیل
# ~~می کند فتح و ظفر و ما جواهر کلام را نثار کردیم واز ملامت باز
# ~~یس تنشسته خویشتنانرا فی سبیل الله تعالی ایثار کردیم و ما حضری کفتیم
# ~~و در معادنی درسفتیم ان شا الله تعالی که سعیها کنیم در راه دین و
~~باشیم از
# ~~حمله مهتدین و الحمدلله رب العالمین،
# ذکر عزیمت هر دو سلطان تخدمت هولا کو
# سلطان عزالدین بعد از عودت پادشاه از بغداد بحانب عراق در سنه
# ~~سبع و حمس و ستمابه از قونه ms043 عزم خدمت پادشاه هولا کو کرد و صا
~~PageV01P060
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0072.png)

# ~~حب فخرالدین علیرا از منزلت امیردادی بنیابت سلطنت مقرر کرد
# ~~و حل و عقد امور ممالک بدو تفویض فرمود و در خدمت سلطان با
# ~~دیکر ارکان و اعوان حضرت سلطنت با خزانهآ بسار وتجمل بی شمار
# ~~از دار الملک قونه روانه شد و در شهور سنه سبع و حمسین و ستمایه در
# ~~دیار عراق ببحضرت پادشاه پیوست و بدان سبب که خاندان آل سلحوق و
# ~~و دودمان قدیم آن سلطنت رتبت عالی مقدم سلطانرا اعزاز و اکرام بمود
# ~~و در محلس بر حمله امراء نومان تقدیم و تفوق مسلم داشت و سلطنت روم
# ~~بروی مقرر کرداند و حکم یرلیغ نفاذ یافت، در آن حال سلطان رکن الدین
# ~~با معین الدین پروانه ازراهی دیکر وصول یافتند و اونیزهم از حضرت
~~بادشاه
# ~~اعزاز واکرام یا فت ومعین الدین پروانه در طلب سلطنت مقدمات
# ~~آغاز نهاد و از تقریرات حال که در حضور هر دو برادر عرضه داشت
# ~~یکی این بود که در شریعت مسلیمانی حکم برآ نجملست که چون شخصی
# ~~وفات یابد متروکات او بر فرزندان بمناصفه قسمت کنند، اکنون ملک
# ~~روم که از سلطان غیاثالدین باز ماند نصب بک پسرییست پسری دیکر
# ~~بارث حصه دارد، اکر بادشاه عدل را کار سدد و ملک روم را بر هر
# ~~دو برادر مناصفه مقرر دارد حکمی باشد بر وفق شریعت مسلمانی متضمن
# ~~مصالح بسار سبب آنکه چون ملک در تصرف بک سلطان باشد بی شریک
# # و معارض در تقدیم خدمات %~% و ترتیب مال اهمال نماید، اما چون هردو
# ~~متصدی امور مملکت باشند در توقع اعلاء مکانت و ترفع منزلت وتقرب
# ~~نمودن بحضرت بادشاه علی رغم همدیکر بخدمات پسندیده قام نمایند
# ~~و بضدها تین الاشیآء وهم همت هر یکی بسر عمارت ملک حانب خود
# ~~مصروفتر باشد و ازحالات وقوف و اطلاع سبب تردد سفراء سلاطین
# ~~یادشاه حضرت رابیشتر باشد، بیت1 :
# دوهم میدان بتک بهتر کرایند ms044 %~% دو بلبل بر کلی خوشتر سرایند PageV01P061
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0073.png)

# ~~یادشاه را این نوع تقریر پسندیده آمد و یرلیغهاء ما قبل را باطل کردند
# ~~و احکام بنام هر دو برادر بحکم سلطنتابمناصفه حدود یافت بقرار آنکه
# ~~سلطان عزالدین از حدود قیصریه تا ساحل انطاله در بصرف خویش
# ~~کیرد وقونیه را دارالملک سریر خود سازد، و ولایت دانشمندبه از
# ~~سیواس تا ساحل سینوب وسامیسون در تصرف سلطان رکن الدین باشد
# ~~و توقات مقر سریر او باشد، بعداز آن هردو برادر درآن حالت جهت
# ~~مایحتاج خاصه و مالابد خدم و حواشی بعد از صرف نقود و اجناس
# ~~خزانهٔ‌ خود از خزانهٔ‌ بادشاه بالشهاء زر و نقره قرض کردند و بیشتر
# ~~در مصالح روم بتقلات امرای تومان و خواص حضرت بمصرف رسا-
# ~~نیدند و مال روم برین جمله که ذکر میرود مقاطعه کردند که سال
# ~~بسال برسانند،
# مقاطعه مال روم1 - نقد: بیست تومان، اجناس: بخ وکمخا انطالی(:)
# ~~پانصد، دیمه(؟) ذرکوبی: سههزار قطعه، اختاهآ : بانصد سر، استر:
# ~~یانصد سر،
# برین جموع یرلیغ بنفاذ پیوست و باستقلال و استظهار و نوازش
# ~~ممام بهم معاودت نمودند وسلطان عزالدین بمقر دارالملک قونیه پیوست
# ~~و بر تخت سلطنت نشست، شمس الدین بابا طغرائی3 بعد از معاودت سلطان
# ~~ببندکی پادشاه توجه نمود و توفیرات بسار التزام کرد، اول کسی که راه
~~توفیر PageV01P062
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0074.png)

# ~~لشکر مغول در روم باز کشاد اوبود و از خزانهآ بادشاه او نیز بر همان
~~سبیل
# ~~که سلاطین قرض کرده بودند قرض بسار کرد وبجهت حکم وزارت
# ~~آنچنانکه خراست یرلیغها حاصل کرده بقونیه پیوست و بر موجب حکم ولایت
# ~~قسطمونیه بوجه معنشت وزارت در تصرف کرفت ومدیی در مسند و زارت
# ~~تمکن یافت و در تزاید مال احتباس معاش اندیشهاء فاسد در دل
# ~~کرفت و تحکمات فاحش آغازنهاد، چنانکه در بمامت ممالک هیچ کسرا
# ~~از سر لشکران ونواب ولایات تا بخدم وحواشی سلطان بیحکم منال او
# ~~دست تصرف معیشت نبرد وآن شوه شدت بر او نا مبارک آمد ms045 در
# ~~مملکت هر که را انتقاع او بیشتر باشد ارتفاع دولت او بیشتر بود واما
# ~~(ماینفع الناس فیمکث فی الارض1) در خراست که اسفل السفلة من باع
# ~~آخرته بدنا2، در آن سال مدبران قضا رقم ممات بر صحیفه حیوة او
# ~~کشدند وآن همه ابداع تدبیرات واختراع توفیرات او (هآء منثورا3)
# ~~شد وقروضی که از خزانهٔ‌ بادشاه کرده بود و التزامات ضعت علی ابالة
# ~~علاوهٔ‌ باق قروضات سلاطین شد و اوغیر ازبار مظالم چیزی باخود نبرد،
# بعدازو وزارت بر صاحب فخرالدین علی ابن الحسین مقرر کشت واو
# ~~از درجه نابت سلطنت منزلت وزارت پیوست وسلطان خلعت فاخر با
# ~~دوات زرین بجهت تمکین وزارت بدو فرستاد، والحق منصب وزارت بروی
# ~~درساعتی محمود بطالع مسعود منتقل شد تا آخر عمر ازوی بدیکری
# ~~انتثال نبافت وبعد از دیکر امارتها ونبابت سلطنت سی پنچ سال چنان
# ~~حکم وزارت راندکه غیر او بر فرامین   و مناشیر کسیرا غیر از امثلهٔ‌
# ~~دنوانی احازت علامت نود و امثله دیوان نیز بیشتر آن بودکه
# ~~بدیکران از اکابر دولت التفات نمی نمود ، و الحق اکرچه
# ~~هرهآ نداشت اما در امور معاش و قضایأ دیوانی و فصل PageV01P063
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0075.png)

# ~~حکومات حسن تدبیر و رای صای و دور سخن موجه کامل بود
# ~~ومدتهاه مدید وعهود بعید کوش وکردن ایام با مارت وزارت او متجلی
# ~~کشت ومعدهآ آز جهانان از مائدهآ سخا وعطاء او ممتلی بود، اطراف و
# ~~اکناف ممالک بآثار خیرات وحسنات او زینت تمام یافت، ابواب خیر و
# ~~راحت از بناهاء مساجد ومدارس وخوانق وزوایا ورباطات برکافهآ برایا
# ~~مفتوح ومنوح کرداند، اساب عطایا وهدایا وصلات دربارهآ خاص وعام
# ~~مذول میداشت، سهولت حجاب و فتح البابش سخت پسندیده بود چنانکه
# ~~خاص وعام بر خلاف دیکر ابواب امرا بدرکاه عظیم او رغبتی عظیم
# ~~داشتند وبرکت آن سهولت ححاب سالهاء بسار در مسند وزارت تمکن
# ~~یافت، چنانکه هیچ آفریده از درکاه او نا خشنود باز نمی کشت1،
# در کتب مسطوراست2 که باری سحانه وتعالی ms046 چهار صد سال فرعون
# ~~را با وجود دبدبهآ کفر اناربکم الاعلی در جهانداری سبب سهولت حجاب و
# ~~سخاوت مهل داد وشک نست که از هر دری که حاجتمندی خایب باز کردد
# ~~دیکر بار ادب خود بدان در رغت نکند، امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه2
# ~~ببعضی از ولات نوشته بود که (لاتطولن احتحابک فان الولاة شعیه من الضیق
# ~~وقلة علم بالامور3) درعهد خلافت او دفاتر دیوانی از بارسی و رومی بتازی
# ~~نقلی کردند4 ودر زمان وزارت صاحب فخرالدین علی از تازی بیارسی
# ~~باز کرداندید تا بر حسب ادراک واستعداد خویش از مطالعه او چیری
# ~~فوت نشود وچون از نقیر وقطمیر اصل وفرع چیزی از اموال ممالک بروی
# ~~داشت وهمحنان امین الدین میکائیل2 از مرتبت استیفا بمنزلت نیابت سلطنت
~~PageV01P064
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0076.png)

# کر عزیمت هردو سلطان بخدمت خوا کو
# ~~بیوست وآن منصب از تحویل صاحب فخرالدین بر او مقرر کشت واو
# ~~نیز تا آن زمان که از فترات وصدمات خروج اتراک وحمری اورانکبت رسید
# ~~وآن حادته بحای خویش کفته آید در آن منصب متمکن بود ومتعنش،
# ~~الحق در بلاغت وبراعت یکانه روزکار بود ودر امور ساقت وآیین امارت
# ~~و رسوم سخاوت مقتداء امرای ملکت نود و در قاعدهآ مجالست وضابطهآ
# ~~معاشرت حلم ووقار عظم داشت، حماعتی که در خدمت او در زمان استبفا
# ~~ملازمت دیوان نموده بودند از حضض مسکنت بوسلت کتابت باوج
# ~~تروت ومکنت رسیدند، کسانی که درعهد نابت سلطنت بمکانت او توسل
# ~~نمودند از صف خدمت بصفهٔ‌ منزلت وصدر امارت ومکانت پیوستند،
# تاجالدین معتز ابن محی الدین طاهر1 که قاضی القضاة ممالک سلطان
# ~~جلال الدین خوارزمشاه بود ومرته وزرات داشت با توکلک بخشی2که اول
# ~~ایلحی بزرک در زمان هولا کو بتحصیل مال بالش وسایر وجوه قروض و
# ~~غیره که صاحب شمس الدین بابا التزام نتموده بود طلب داشت وبر سبیل
~~وزرات
# ~~ورسم امارت  در ممالک روم اقدام نمود، درآن مدت سلطان عزالدین بتدبیر
# ~~واستصواب کند صطبل رومی که بکلر بکی شده ms047 بود سریر سلطنت دارالمک
# ~~قو نیه معطل کذاشته عزم انطالیه بهده بود ومدی درقباد آباد در غرغروم
# ~~اقامت ساخته، تاجالدین معتز اول با توکلک بخشی3 بخدمت او رفت ومطالیهآ
# ~~مال نمود، سلطان از سوء تدبر وهوس انطالیه بتقریر کند صطبل در
# ~~تدارک مال تهاون نمود از سر تحکم جواب داد که سلطان رکن الدین بر راه
# ~~شما بود اول مال آنحانب می بایست حاصل کردن بعد ازین بدیتحانب شروع
# ~~نمودن، اکنون باید . فتن وبتحصل مال آن طرف مشغول شدن بعد از
~~PageV01P065
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0077.png)

# ~~حصول آن ما نیز آنچه بحصه ما تعلق دارد مهیا کردانیده ارسال کنیم
# ~~واین جواب نا صواب ثمرهٔ‌ کفایت کند صطبل مخذول بود آن بی دین با
# ~~اتباع خود کالحیف حول النسر پیرامن سلطان در آمد، جهت تمشیت
# ~~آیین دین فاسد خویش سلطانرا از مقر سریر سلطنت بر انکیخته بهوای
# ~~نفس مشغول کردانده بودند ومصالح ممالک مهمل کذاشته، للمؤلف
# ~~ولغیره1 :
# دور باش از حریف بی هندام %~% که کر آمد الف ز صحبت لام
# ~~للمؤلف1 :
# دانی که در معاملت حق راستی %~% درسلک کد روی زچه رو دارد انضمام
# یعنی که کاه الف راست می رود %~% لکن کژ اوفتد چوکنندش قرین لام
# القصه 1 بدین سبب تاج الدین معتز با ایلحیان بخدمت سلطان رکن الدین
# ~~پیوستند، معین الدین پروانه بحسن رای وبدبیر ایشانرا مراعات پسندیدء
# ~~نمود وبا نواع تقدمه وتقبلات وآیین حق القدوم حملهرا خوشنود کردانید
# ~~وبعد از تحری مراضی ایلحیان باتفاق تاج الدین معیز عرضه داشتند که
# ~~سلطان عزالدین ترک دارالملک قونه که مقر سریر سلطنت است کرده
# ~~است و تا انطالیه رفته وبا اتراک اوج متفق شده اندیشهآ عصان دردل
# ~~دارد، اکرچه ساحت سلطان از لوث آن سودا میرا بود اما چون کفته
# ~~اند که من سمع تخیل، این نوع تخیل اثری تمام کرد با آن همه در آن
# ~~مدت که آن قاذورات عرضه داشتند، محمد بک که امیر اتراک اوج بود
# ~~بنا بر عداوت کند صطبل ms048 با سلطلن عصان آغاز کرده بود ودر مابین
# ~~انطاله وعلانیه، عاقة الامر لشکر کشید وبا امراء سلطان محاربت نموده
# ~~غالب شده بودند وامرای سلطان مغلوب مانده، فی الجمله چون تاج الدین
# ~~معتز وایلچیان بر آنجمله که تلقین یا فته بودند ومواضعه کرده حالی که
~~PageV01P066
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0078.png)

# ذکر عزمت هردو سلطان بخدمت هوهو
# ~~بود یا نبود باز نمودند و درضمن آن تقریر کردند که صاحب شمس الدین
# ~~بابا طغرائی وفات یافت واز متروکات او چیزی چندان موجود نیست که
# ~~بعشر عشیر آن قروض وفا کند تا در آن باب چه حکم فرمایند، القصه1
# ~~سبب عرض داشت این قضه اول ایلچیان حکم یرلیغ رساندند که
# ~~سلطان عزالدین بداند که چون انحا آمد هرچه از نکوبی توقع داشت
# ~~بجای آوردیم وهر التماس که نمود مذول داشتیم وچندانکه در وجه
# ~~ماحتاج خود قرض خواست از خزانه دادیم وجهت ممالک روم باندک
# ~~مالی که عهده کردند راضی شدیم، چون بمقام فراغت وعشرت خود
# ~~پیوست نیکیهای مارا فراموش کرد وایلحیان مارا که سحصیل مال رفتند
# ~~التفات ننمودند از مال روم ونه از وجه قرض چیزی حمل خزانه نکرد،
# ~~اکنون اکر چون ماهی در قعر دریا رود ویا چون مرغ بر هوا پردکه
# ~~بعد از این از ما ایمن2 بتواند بودوخلاص نتواند یافت، چون این حکم
~~بسلطان
# ~~عزالدین رسید متیقن کشت که این خطر از کید و غدر معین الدین پروانه
~~حادث
# ~~شده است از جانب اوج و انطالیه معاودت نموده بقونه آمد بتدارک این حال
# ~~وتحصیل مال کند ودفع خطررا تدبیری اندیشد چون فزصت فوت شده
# ~~بود والفرص تمرمرالسحاب سعادت مسعادت نکرد وزمان وفا ننمود، تنسه1
# ~~اوقات و ساعات رونده است چون ابر و باد وفرصت یافتن بر مرادات
# ~~متعذر، چون خیری پیش آند عزیز باند داشتن و اوقات ادراک سعادت
# ~~غنیمت باید شمرد که فرصت برف لامع است زود کذرد، علیها در
# ~~عقب ایاحان النحاق3 نویین با لشکرانبوه که کوه از تحمل آن عاجز
# ~~آمدی ms049 درعقب رسید، سلطان  با معین الدین پروانه تا حدود ارزنجان
~~PageV01P067
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0079.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~استقبال النجاق1 نمودند واسباب تزول و کزک2 وعلوفات او تغار لشکر
# ~~مرتب داشتند، کوج بر کوج بی توقف تا بآقسرا بوجه نتمودند وپیش
# ~~از وصول معین الدین پروانه در خفیه قصاد جلد متنکر متواتر بخدمت
# ~~صاحب فخرالدین علی ارسال کردانده اورا با خود در تقویت حانب
# ~~سلطان رکن الدین متفق کردانده بودند، در مابین ایشان قرار رفته که
# ~~وزرات بر وی مقرر باشد وصاحب فخرالدین را نیز از آنحه وزیر نمه
# ~~ملک باشد وزارت تمامت ممالک بهتر آمد وخوشتر نمود، بدین سبب
# ~~سلطان عزالدین را از عدری که در حق او اندیشه کرده بودید آکاهی
# ~~نداد و غافل می داشت، نکته :
# کار ما باند که باشد بر مراد %~% کمارهاء دیکران کو رو مباش3
# ~~چون لشکر مغول با سلطان رکن الدین بآقسرا پیوست سلطان عزالدین
# بر ان داشتند که صاحب فخرالدین را بر سبیل رسالت بخدمت
# ~~سلطان رکن الدین فرستد، سبب آنکه رکن دولت نود از صواب دید او
# ~~تحاوز نکنند واکر کدورتی باشد بطریق صلح زایل کرداند، لان فی الصلح
~~PageV01P068
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0080.png)

# دکر عنیمت هر دو ساای بحدمت هولا کو
# ~~کرداند مقصود و مطلوب کلی او آن بود که در کنار او نهاد وافساد حال
# ~~خودرا اصلاح می پنداشت، مثل1 : کفت الدعوة، کویی که خود درشان
# ~~او وارد شده بود و اصل این مثل از آنحاست که وتی عیاری بدیر
# ~~راهی تزول کرد وخودرا بدان راهب چنان نتمود که بر دین واعتقاد
# ~~نمود و در شرائط خدمت راهب چنان مالغت تود که راه در حق او
# ~~معتقد شد واسباب اکل وشرب او مهیا می کرداند وهیچ خر از احوال
# ~~راهیانه از وی پوشیده نمی داشت، تا روزی فرصت یافت وصلیب زرین
# ~~راهب بدزدید واحازت خواست که سفرکند راهب احازت داد ودر وقت
# ~~وداع چنانکه عادت اشانست که در حق مسافر کویند عار را کفت :
# ~~صحیتک الصلیب ms050 اعنی صلب هم راه تو باد و این دعا از غایت اعتقادی
# ~~کویند که در حق صلسب دارید، عار بجواب کفت : کفت الدعوة،
# ~~بعنی تمام کردی دعارا صلیب خود همراه منست، صاحب فخرالدین را نیز
# ~~صلیب دعوة سلطان رکنالدین چون صاء بعه کردهٔ‌ یوسف یغمر
# ~~علیه السلام که در بار ابن یامین بود بعوض کفت الدعوة کفیت الرساله
# ~~برخواند و باستظهار واعتضاد تمام روانه شد، چون بآقسرا آمد منصب
# # او مها یود ومقصود او مهنا %~% بفراغت بحکم تمامت ممالک در مسند وزرات
# ~~تقاعد نتمود و در هر مصلحتی که سلطان رکن الدین را بود متفق کشت
# ~~ودر تقویت وتتمشیت آن مبادرت نمود وسلطان عزالدین از حمله جوانب
# ~~غافل وبارکاه ودهلیز بیرون قوسه بصحرا روزبه زد تا چون از صاحب
# ~~فخرالدین خیری رسد استقبال کند ونمی دانست که در آن خواب غفلت
# ~~صد هزار مرد تبغ مقاومت از نبام کین بر کشده در کمین او دارند،
# ~~فی الجمله النحاق2 وسلطان رکن الدین وامرای دولت خصوصا معین الدین
~~PageV01P069
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0081.png)

# ~~پروانه آقسرا در شب تاختن کردند چنانکه سحرکاه برباط ابروق
# ~~رسیده بودند، چون سلطان از امارت سر واقف شد از وهم لشکر
# ~~تاتار در صمیم شب باد بهزیمت عزم دیار استنبول نمود واز نفایس
# ~~جواهر واصناف واجناس وغیره آنچه در چنان وقت امکان تحمل داشت
# ~~حمل کرد (والفرار مما لایطاق من سنن المرسلین) برخواند وروانه شد
# ~~وملک مظفر الدین اغرلو که امیر آخر نود وتهوری عظیم داشت با جماعتی
# ~~از خواص وهم حسام الدین طشتی وحاحی بابا وغیرهم بر قرار معهود در
# ~~خدمت موافقت نمودند، چون بامداد که آفتاب جهانتاب شعله نور بر
# ~~جهان کستراند وپردهآ دیجور شب از هم فرو درید لشکر مغول
# ~~بموضع مخیم سلطان رسدند بغیر از بارکاه ودر پیرامن آن خیام هی از
# ~~ادمی اثر ندید (لیس فی الدار) بر خواندند وهمجنان متواتر ومتعاقب
# ~~لشکریان درعقب سلطان روانه شدند اثر سم ستور منهزمان در سنک
# ~~لاخ بریشان بر ms051 صوب راه علاییه نا بدا شد وهیچ کسی بر سلطان و
# ~~حواشی منهزم ظفر نیافت (ولن یدرک السایر الطایر) وسلطان بسلامت
# ~~بدیار استنبول ییوست، ملک الروم استقبال نمود، باعزاز واکرام تمام
# ~~سلطانرا با فرزندان غیاث الدین مسعود با دیکر فرزندان بمقام خسروانه
# ~~نزول دادند وخواص اورا هریکی را بر قدر قربت ومنزلت مسکنی
# ~~لایق مها کردانبدند واساب نزل ومایحتاج ایشان بر وفق حال هریکی
# ~~علی حده مها ومرتب داشتند وسلطان دران ملک از آن ورطه ایمن
# ~~کشت وبفراغت توطن ساخت، واذا اعشیت فانزل بر خواند، PageV01P070
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0082.png)

# نشستن سلطان رکن الدین قلج ارسلان بریخت قوبیه
# القصه2 سلطان رکن الدین درآن سال در دارالملک بر تخت سلطنت
# ~~نشست وپنج نوبت پادشاهانه زدند وفرامین مژدهآ فتح و جلوس سلطان
# ~~باطراف ممالک در صحیت مردم کاردیده که بچنان مهم موسوم بودند
# ~~سلطنت بولایت اوج در آمدند وتا حدود وتخوم دیار استنبول ولایات را
# ~~از اتراک متغلب وخوارج متعدی ومتمرد باک کردانید و محمد بک که
# ~~سپهدار بزرک او بود والباس بک وسالور بک وسابر امرای فتته جوی ترک
# ~~حمله کرفتار شدند ومعین الدین پروانه بحسن تدبیر ولایات را در قیضه
# ~~تسخیر آورد ودر انطاله و علابه کوتوالان امین نصب فرمودند وبعد
# ~~تقدیم مصالح اوج وتسخیر اتراک بدارالملک قونیه معاودت نمودند،
# حوادث روزکار2 که در آن سال و زمان واقع کشت آن بود که از طرف
# ~~ببست هزار سوار جوشن ور بحکم هواداری سلطان عزالدین بر محاربت
# ~~سلطان بر سر قونه آمدند وچون لشکر مغول بتمقام ییلاق متفرق شده
# ~~رفته بودید فرصت یا فتند وسوداء فتح قوسه در دماغ کردند، معینالدین
# ~~پروانه بالشکر سلطان آنچه حاضر بودند پذرهٔ‌ ایشان شدید در صحراء
# ~~قلعهآ کاوله اتفاق افتاد وامراء اتراک مقاومت عظیم نمودند و درمابین هر
~~دو
# ~~لشکر درآن مقاتلت عظیم رفت وآخر الامر اتراک منهزم شدند (سهزم الجمع
# ~~ویولون الدبر3) نصیب حال ایشان شد واکرچه لشکر سلطان اندک بود و
~~PageV01P071
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0083.png)

# ~~مظنهآ آن نبود ms052 که دفع نایرهآ فتنه وآشوب بدان مقدار لشگر میسر کردد،
# ~~اما بتقدیر رب العالمین وامداد ملائکه مسومین لشکر سلطان مظفر ومنصور
# ~~کشتند واهل بغی وعدوان مغلوب ومنکوب شدند وامراء اتراک زین الحاج و
# ~~بنسوز در قید خزی وخسار کرفتار آمدند ودر سلک زمره اسار افتادند (کم
# ~~من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن الله والله مع الصایرین1)، زین الحاج
~~وبنسوز
# ~~را در بازارهاء قوبیه جهت اهانت وعدیب طواف دادند وعوام خلق هجوم
# ~~می کردند وبسیلی کردنشان نیلی میکردند، بعد چند روز حملهرا بر دروازهآ
# ~~قلعه باطن قونه بردار کردند واز برج سرای قونه امراء مصلوب را
# ~~هدف تیر کردند وفتح بامهٔ‌ آن حادثهٔ‌ صعب را که بسهولت مبدل شد در
# ~~دیباجهآ فتح نامها نقش کردند، شعر 2:
# تبلجت الایام عن غرة الدهر %~% وخلت بایدی البغی تاصمة الظهر
# فیالک من فتح غدا زینة العلی %~% کما فاح اذی الند من وهج الخممر
# نکیت اکابر دولت 2 که در آن سال بتهمت آن واقعه حادث شد
# ~~وچنان نمودندکه خروج اتراک بواسطهآ دعوت وتحریض اینحماعت بود بی
# ~~آنکه مکتوبی از ایشان یا فت شود، بحبالدین مستوفی را که صدری بود
# ~~بدیانت وورع موسوم وموصوف وکمال کفایت وساقت در امور استیفا
# ~~بکانهآ زمان وقوام الدین اشهر بن الحمید را که بسر آمد اکا بر جهان بود
# ~~ودر اشراف ممالک سرور مقتداء اشراف وصدور زمان وقاضی لشکر راکه
# ~~در فنون علوم متحر بود ودر انواع فضایل مقتداء علما زمان، حمله در
# ~~معرض غضب وسخط سلطان افتادند وروزکار غدار رهم خزی وادبار ر
# ~~صحیفهآ اعمار ایشان کشید وهریکی بتیغ آیدار کاس زهر آلود برکشدد و از
# ~~عرصه وجود قدم در راه عدم بهادد ودرهوای منصب سر برباد فنا دادد، شعر:1
~~PageV01P072
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0084.png)

# تشستن زکن الدین فتج ارسلان بر بحت طونیه
# سری کجاست که تیغ اجل بدو نرسد %~% تنی کراست که حکم ازل بدو نرسد
# خرابه ایست خلل یافته سرای حدوث %~% قدم کراست که هرکز خلل بدو نرسد
# ~~فی ms053 الحمله1 از مردم صاحب درون صادق القول استماع افتاد که متواتر چندین
# ~~شب بر ترب ایشان نور دیدند که کله بسته بود وزین الحاج را دیدند که در
# ~~روضه نزه سرا پردهآ عالی زده بود واورا باجامهاء فاخر ولباس ملوکانه
# ~~با عزاز تمام درآن مقام در آوردند، ازو سؤال کردندکه چون عصیان
# ~~وطغیان تو ظاهر شده بود لحه واسطه آن منزلت مکانت یا فتی، کفت که
# ~~بدان سبب که اهانت که برمن کردند وبدان سیلی که عوام زدند خدای
# ~~تعالی برمن رحمت کرد،
# مناصب1 که درآن حالت بامرا واکابر قویض فرمودند تاجالدین
# ~~معتز1 که برای رزین وحزم متین مقتداء اکابر دولت بود ودر تدبیر
# ~~ممالک وتحصیل مال روم مرتبه وزارت داشت واز حضرت علیا احکام
# ~~یرلیغها بنام او صادر شده وتحصل مال بالش وقروض سلاطین وشمس الدین
# ~~بابا بدو حوالت فرموده بودند واو عرضه داشت که شمس الدین بابا را از
# ~~متروکات چیزی نمانده است حکم یرلیغ صادر شده بود که قسطمونیه
# ~~اقطاء او بوده است برموجب صواب دید او آقسرا و دولو را بعبرهآ
# ~~متوجهات قسطمونه در وجه مال بالش بهادند و بدو هویض کردند و
# ~~سبب آنکه وزیر یشه بود و پدرش قاضی محرالدین در حضرت سلطان
# ~~جلال الدین خوارزمشاه مرتبت وزارت داشت و از آنجا بخدمت سلطان
# ~~علاءالدین کقیاد بر سالت آمده بود، چون بعلو همیم وسات کرم موصوف
# ~~و مبعوث بود درمهمات و مصاح ممالک با دیکر ارکان دولت مشارکت
# ~~و مساهمت یافت،
# و منصب استیفا 1 بخام محدالدین محمد بن الحسین که بعیون فضایل
# ~~و رسوم کتابت و سیاقت عدیم المثل بود وبخصایل حمیده وجود و کرم
~~PageV01P073
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0085.png)

# ~~ومقصد فضلاء و عاد بود و بانواع هنر قرینه صاحب عباد از بحویل
# ~~نجیب الدین مقرر کردانیدند،
# اشراف ممالک1 بنام جلال الدین محمود بن امیرالحاج که مقتداء کفاة
# ~~بیشوای دهاة زمان بود و واسطهٔ‌ عقد کرم و در دائرهآ معالی مرکز
# ~~بر کارها، اشراف ممالک بوی ms054 ارزانی داشتند،
# امارت بکلربکی1 بر شرف الدین مسعود ابن الخطیر که سیهدار کبیر و
# ~~در شهامت و شحاعت بی نظیر بود مقرر کشت، نکده و ولایت آن
# ~~از معظمات امارت بود باقطاع او تعلق کرفت،
# امارت ولایت اوج1 بر فرزندان صاحب فخرالدین علی و هما
# ~~تاج الدین حسین و نصرةالدین2 که بحسن صورت سریرت و لطف سیرت
# ~~آراسته بودند تحکم امارت مفوض فرمودند، کوتاهیه و صندوقلو و
# ~~عرغروم و آقشهر بخاصه ایشان معین کشت،
# بامارت3 ملک السواحل بهاءالدین که امیر نامدار بود بدو تعلق کرفت،
# نبابت سلطنت1 بر امین الدین مکائل چنانکه ذکر رفته است کما کان
# ~~مقرر ماند و بمظاهرت بکدیکر مصالح ممالک منظوم می کرداندند ودر
# ~~اثناء این حالات ودر جوانب ممالک و اطراف شورشها ظاهر شد که از
# ~~واردات آن تدبیر ملک چون چراغی بودکه  در مقابلهآ باد قرار نکند
# ~~شات نداشت و در هر طرف آشوبی حادث کشت، علی بهادر1 در حان
# ~~انکوربه و کنکری4 خروج کرد، مدتی در آن طرف تزلزل افتاد
# ~~عاقبت بشدت و زحمت بسیار منکوب شد، پسر خرما1 روزی چند
# ~~اطراف ولایت دانشمندیه فرو کرفت و بحانب قسطمونه نیز شورش
# ~~انکیخت، بتدبیر او لشکر روم که هجوم کردند شعله فتنه او نیز فرو
# ~~نشست، اسد امیر آخر1 در قلعهٔ‌ سالمه در آمد و در جوانب آقسرا و
# ~~ولایت فتنه وشورش انکیخت و با مدت شش ماه تمام مفسدت او قایم کشت،
~~PageV01P074
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0086.png)

# امارت قیرشهر1 بنورالدین حاحا2 تفویض فرمودند با لشکر بر سر
# ~~و آمد و مدتی محاصرت نمودند و اورا از قلعه قلع کردند وخوارج
# ~~که متابعت او نوده بودند علی حده بقتل رفتند،
# ذکر ماجرای سلطان عزالدین ککاوس بنزد فاسلیوس
# و اما سلطان عزالدین ککاوس1 در آن تزلزل که در دیار استنبول
# ~~بود بدان پیوست که دندان طمع در کرفتن آن ملک تیز کرد و بتدبیر
# ~~اغرلو امیر آخر همت بر آن کماشت که در سیران فرصت خلوت نکاه
# ~~دارند ms055 و علی حین غفلة من اهلها زحمی چند درکار ملک الروم کنند
# ~~و آن ملک را جهت خود مستخلص کردانند و الحق تدبیری صائب
# ~~بود، اما چون تقدیر الهی با تدبیر انسان مطابق تبود و موافق نیفتاد
# ~~مرکب تدبیر شان در سر در آمد و نقشی بود که بر آب می بستند و
# ~~بادی بود که بغربال می پیمودند و از میان ایشان آن سر فاش کشت،
# ~~الحدیث1 (کا س حاوزالا تنین شاع )، ملک الروم از آن نقش بندی
# ~~آکاهی یافت و ازان اعزاز و اکرام که در بارهٔ‌ سلطان مبذول داشته
# ~~بود نادم کشت و از لشکر خود فوحی بر کماشت تا سلطانرا کرفته
# ~~بقلعهآ از قلاع آنجایکاه بردند و محوس کردند و دست بقتل خواص
# ~~دراز کردند، اغرلو امیر آجر بدیر ایاصوفیه4 یناه برد بسب آنکه
# ~~هر کناه کاری که بدان دیر یناه برد ایمن می دارند از قتل، اما چون
# ~~از قتل امان دادند در دو چشم جهان بنیش میل کشیدند و باقی
# ~~اصحابرا محبوس کرداندند، فی الحمله1 درین زمان عمه سلطان در حبالهآ
~~PageV01P075
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0087.png)

### | مسامرةالاخبار
# ~~برکه1 خان بود بادشاه را تحریض دادکه لشکر فرستد و سلطانرا از حبسر
# ~~فرنک خلاص دهد، برکه1 خان قتلغ2 ملک را از خواص خودکه پیش
# ~~ازان از اردوء او برسالت بروم آمده بود با چند هزار سوار تمام برک
# ~~باستخلاص سلطان روانه کرد و الحق مرد کافی بود وکار دیده وشجاع
# ~~از راه دریا بکشتیها عبور کرد3 و چنان در شهر استنبول در آمد که
# ~~هیچ کس را از آمدن او خبر نبود و ناکاه بر سر آن قلعه رفت که
# ~~سلطان در آنحا بود و سلطانرا از اهل قلعه طلب داشت، چرن از
# ~~ارادت و مطلوب او تمرد و ابا نمودند دست بقتل و نهب فرو داشت
# ~~و آغاز سوختن ضیاع و قطع اشجار میوه کرد، اهل قلعه بضرورت
# ~~جهت دفع ضرر سلطانرا بافرزیدان و حواشی و خواص سلیم ms056 کردند،
# ~~قتلغ2 ملک از آنحا بر سر باقی محبوسان رفت و حمله را خلاص کرد
# ~~و جمله اصحاب بهم بحسن تدبیر از همان راه که عبور بموده بود مراجعت
# ~~نمود و سلطان چون بولایت قیرم در آمد عزم خدمت برکه نمود و
# ~~برکه خان بادشاه مشفق بود و عنایتی تمام داشت وقرار داده بود که چون
# ~~سلطان برسد اورا با لشکر بسار اسباب اورا ساخته کرده بملک خود
# ~~باز فرستد، چون سلطان بتزدنک اردوی برکه1 رسید آسمان  سنک
# ~~نامرادی بر قندیل او زد و تر امدش بر هدف مراد نامد، برکه1 خان
# ~~نا کاه از دنیا رحلت بمود سلطان ازوی خالی ماند و روزکار رثم (کان
# ~~لم تغن بالامس4) بر صحفە دولت او کشید امراء آن ملکت در قدوم
# ~~او تطیر بمودند و بسبب وفات برکه1 خان مقدم او را نا مارک داشتند
~~PageV01P076
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0088.png)

# ذکر ماجرای عزالدین کیکاوس بنزد فاسلیوس
# # و اورا از راه باز کردانیدند و فرمودند که   در خطهآ قیرم %~% که سر
# ~~خط استواء ساحل سینوب است با فرزندان اقامت کند ومحصولات آن
# ~~خطه در وجه خرج ما یحتاج او مستغرق کردانیدند، سلطان چون عودت
# ~~تمود و در آن یقعه توطن ساخت و اساب تعش خود بر متوجهات این
# ~~مواضع مستغرق کرداند، اوامر و نواهی و آیین و رسوم سلطنت بر عادت
# ~~معهود سلاطین ماضی بوجود سلطان رکن الدین مستمر بود و ارکان دولت
# ~~مستقر با هنکام دخول سنه ثلاث وستین و ستمایه، در آن سال بادشاه
# ~~هولا کو بمراغه قشلاق کرد او نیز از دوران زمان امان ننافت و همین که
# ~~در حکم جهانداری استقلال و استعداد کلی یافت وملوک وسلاطین از
# ~~چهار سوی اطراف جهان سریر خط امر و تهی او تهادند، اجل کریبان
# ~~عمرش کرفت و کرد زوال و نقصان بر چهرهآ کمال او نشست و قدم در راه
# ~~عدم نهاد و جهانرا چنانکه داشت بدیکری کذاشت1 بیاراست :
# دمی چند بشمرد و ناچیز شد ms057 %~% بخنده فلک کفت کاو نیز شد
# چون هولا کو بمراغه پز مستانکه شد %~% کرد تقدیر ازل نوبت اورا آخر
# چوسال هجرت2 بر ششصد و شصت شد %~% شب یکشنبه شب نوزدهم ربیع الآخر
# ~~قطعه که سلطان ملکشاه در حق خود ایراد کرده است مطابق می آید،
# ~~شعر3
# بزخم تبغ جهانکیر وکرز قلعه کشای %~% جهان مسخر من چوتن مسخر رای
# بسی قلاع کرفتم بیک تمودن دست %~% بسی حصار کشودم بیک فشردن پای
# اجل چو تاختن آورد هیچ سود نداشث %~% قا یقاء خدا یست ملک ملک خدای
~~PageV01P077
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0089.png)

# جلوس ووبت بادشاهیء اباه
# بعد از بوبت جهانداریء هولا کو دولت مملکت سادشاه جهان آباقا
# ~~پیوست، واو پادشاهی بود عدل کسترکه بر هیچ آ فریده از اهل عدوان
# ~~ابقا نمی کرد، در تاریخسنه ثلاث وستین وستمابه سریر مملکت بوجود
# ~~دولت ومعدلت او مزین کشت، از اقاایم جهان ملوک زمان حلقهٔ‌ امتثال
# ~~او در کوش کردند وبقید اصطناع او متقلد کشتند، از سطوت جهاننانی
# ~~رقبه جهانان در ربقه طاعت آورد، از تأسیس مانیء معدلت او بتاید
# ~~صبح امانی از فلک مملکت هر روز ظاهر تر بود و از مهب رعایت و
# ~~حراست او در چهار سوی اطراف نوی راحت وعافیت دمیدن کرفت،
# ~~در ایام دولت او اطراف ممالک بر نسق بود که کنحشک در دیدهآ باز
# ~~آشیان می کرد وکبوتر هم آشانهٔ‌ عقاب بود ومیش همخانهآ ذیاب بلکه
# ~~بر لانهآ صعره باسبانی می نمود وباز بر نشیمن تذرو دیدبانی می کرد،
# ~~در زمان او منهیان قدر مهر حمایت بر زبان احداث نهاده بودند ومسببان
# ~~قضا فعل رعایت بر در وقایع بسته، چنانکه هیچ ملک جوی قدم طغیان
# ~~در کوی عدوان نمی توانست بهادن، شعر :1
# # کردون فرو کشاده کمند ازمیان 2 تیغ %~% ایام بر کفته زه بر کردن کمان
# # از غصه خون کرفته دل ظلم را جکر %~% واز خنده باز مانده چوکل عدل را
~~دهان
# ~~لاجرم فضلا جهان در مشاهدهٔ‌ آن امن وامان زبان بمدح ms058 وتنا زمان او
# ~~بر کشاده بودند، شاعر کوید1: PageV01P078
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0090.png)

# پادشامی مر اباقارا سزد %~% تخت شامی مر ابقارا سزد
# عرصهآ ملک عظیم از حدماه %~% تا بمامی مر اباقارا سزد
# بر در ودرکاه خود در شرق وغرب %~% داد خوامی مر اباقارا سزد
# در بسیط کائنات از هفت چرخ %~% بارکامی مر ابقارا سزد
# باز کویم ای حسود کور بخت %~% پادشامی مرابقارا سزد
# ~~چنین کویندکه عدلش بمثابی بود که در دیار اران امیری هزارهٔ‌ را که در
# ~~منزلی
# ~~حالت یککی از فعنلا کوید :
# ظلمرا شور و شر نتخواهد بود %~% آنچه دیدی دکر نخواهد بود
# تا که مهمانی چنین شاهی %~% قفل بر هیج در نتخواهد بود
# هیچ کس را از خلق جز نرکس %~% در جهان چشم تر نخواهد بود
# ملک ازین خوبتر نتخواهی یافت %~% شاه ازین خوبتر نتخواهد بود
# صاحب شمس الدین جویی
# صاحب شمس الدین جویی 2 صاحب دیوان درین عهد کما کان صاحب دیوان
# ~~ممالک بود، والحق وزیری بود کامل ذوفنون که درعهد هیچ جهانداری مثل او
# ~~وزیری بر آن عبارت و بلاغت دست از آستین کتابت بیرون نکرده بود، ودر
~~اوان
# ~~او هیچع مملکتی چون او صاحبی بانواع فضلت سر از کریبان کفایب بر
# ~~نیاورده و بدرایت ورزانت مابین او هیچ سروری بای بر مسند وزارت
# ~~ننهاده، درهمه ابواب اسباب استمرار از صواب مهیا می داشت، پنداری
# ~~نفس روح افزایی او با باد هم عنانی می کرد که دم بدم ارحای جهان از
# ~~نفخات آن دلهاء پژمرده زنده میشد، بار تکلیف (لایکلف الله نفسا الا
# ~~وسعها3) باندازهآ طاقت وقدر وسع رعیت می نمود، چنانکه هیچ متحمل
~~PageV01P079
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0091.png)

# ~~عملی در زمان او از بار عنادل شکسته نبود از حسن ولطف صنعتی که
# ~~مهمات کتابت داشت چون قلم مشکبار بر ساض کافور کردار می نکاشت
# ~~آن ید سضا می نمودکه صد هزار کوهر آبدار از سواء آن ظاهر می کشت
# ~~نتایج قلم او باطراف جهان حفه می بردند وکل دست بدست میدادند ms059
# ~~وفضلا در سلک اوراق ذخیرهٔ‌ فضیلت می نهادند درین فصل نوبهار که
# ~~سحاب1 محمد قدم وصباء عسی دم2 دلهاء پژمرده را طراوتی بی اندازه
# ~~وحانهاء مرده را حیوتی تازه می بخشد ونداء (فانظر الی آثار رحمة الله
# ~~کیف یحی الارض بعد موتها3) در می دهند، درختان در مشاجره وبرکها
# ~~در مناظره وکلها در تقسل اعناق وبنفشها و التفت الساق بالساق و جس
# ~~با جنس خویش در بهحت سبران و طیور با آلاف در لذت طیران محب
# ~~با محبوب همنشین وعاشق با معشوق هم بالین، شعر* :
# # آرزو می کندم باتو شبی در بستان %~% تا بهر جای که باشد که توخود
~~بستانی
# # یارب این ارزوی من چه خوشست %~% توبدین آرزو مرا بر سانی
# چون این تمنا از سر ذوق است و شوق اومد است که بر وفق
# ~~خواطر تواطر تشنکان فراق را سیراب وصل کرداند، انه ولی الاجابه این
# ~~خدمت از منصوریهٔ‌ بغداد تحریر یافت بیستم ماه مبارک رمضان که قدم
# ~~شب قدر و روز عبد چنانکه مخدومرا جعله الله مارکا انما کنت کرده
# ~~مبارک و ممون باد، بدولت خداوندی5 روزه را بی زحمت اغیار تا غایت داشت،
# لقد احسن الله فیما مضی %~% کذلک یحسن فیما یق
# در زمان و زارت قدم بر حادهٔ‌ نکو کاری چنان راسخ و مستقم
# ~~داشت که اساس آن مملکترا تأسیس تمام بر بهج صواب مصور وتاصل
~~PageV01P080
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0092.png)

# ~~مملکت را تکمیلی بر قانون عدل مقرر بود، محد و1 شرف و بزرکواری
# ~~آن بود که در زمان او بود فرمان او در فضاء مملکت چون قضا روان بود و
# ~~فضلا زمان بذکر فضائل او رطب اللسان ودر اطراف جهان افاضل شعرا
# ~~بمدح واطراء او زبان کشاده و دعا و تناء او اوراد ایام خود ساخته،
# ~~لیعض الفضلاء2ه شعر2:
# # بلفظ صاحب دیوان زخویش یادم کن %~% که نام و نسبها ازین بزرکتر داری
# # خواص ملک در انکشتری سلیمان داشت %~% تراست ملک مسلم که در کهرداری
# # بمرد جور کنون عدل ms060 تا که خواهی کرد %~% نماند حاجت خلق از کرم چه
~~برداری
# ~~ایضا له2 :
# تا تودر تبخت حکم بنشستی %~% دست بیداد خلق بر بست
# کرت الیاس خوانده ام بیشی %~% و کرت خضر خوانده ام هستی
# ~~عقلا کفته اند که هر وزیر که میزان عقلی امور عرفی وشرعی در مسالک
# ~~دین مرعی بدارد و در کفتار از صدق تجاوز نجوید و در کردار از اعتدال
# ~~عدول ننماید خواطر بر قبول اطاعت او مطمئین کردد وطریق مساوات در
# ~~جمیع مهمات معین شود چه هر اساس که به بر راستی نهند باندازه نیاشد
# ~~و هر کرفتار و کردار که در محاری احوال برنهج صدق ناشد
# ~~وبر طریق صواب برود بتحه خیر ندهد وبکار بیاید (قلوبالرعیه خزاین
# ~~ملکها فما اودعه ایاها وجده فیها)،
# ذکر احوال رکن الدین قلج ارسلان وسبب کشته شدن او
# القصه2 آمدم باحوال سلطان رکن الدین بادشاهی شجاع بود وخوب PageV01P081
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0093.png)

# ~~روی وقد و قامتی باعتدال وچابکسواری که در فراز ونشیب نظیر بداشت،
# ~~اما صاحب فراست بود ولیکن حابکسواری او بحدی بود که بایرده یایه
# ~~ردبان سرای آقسرا را سوار بالا رفتی وسوار فرود آمدی چندانکه
# ~~منع می کردید وزرا که خطابی حادث نشود التفات بمی مود، درین سال
# ~~معین الدین پروانه بقصد فتح سینوب در حانب نکیسار وسامیسون بترتیب
# ~~وحمعت لشکر مشغول ود وسلطان هوای نفس و لهو وعشرت اوقات
# # مستغرق کردانده در آن عرور %~% هم باستبداد رای خود وهم سحریک
# ~~خواص بد اصل قصد بعضی امرا کرده تلندان سبب خواطر ارکان دولت
# ~~از افعال نا صواب متنفر کشت، اول کر 1خایة رومی که خال سلطان عزالدین
# ~~بود ودختر او در حباله تاجالدین حسین یسر صاحب فخرالدین علی بود و
# ~~سبب آنکه در آن مدت که سلطان در قلعه بردول محبوس نود ومحافظت
# ~~آن بقعه بدو مفوض بود در بارهٔ‌ سلطان سعایتی تموده بود، فرمود که اورا
# ~~بقتل بردید وچثهآ او طعمهآ کلاب کردد، صاحب وفرزندان او از آن حرکت ms061
# ~~که بغتة وفحاة طاری شد متوهم ومتردد شدید، لاسیما که در آن ایام باصاحب
# ~~فخرالدیزخطاها3آ عنیف وتهدید وتخویف صعب تقدیم داشته بود و ر
# ~~شرف الدین ان الخطر که سپهدار مملکت بود در واقعه چند غضی درشت رانده
# ~~تا در آن خدمت بتوسط صاحب فخرالدین جریمه اورا مبلغ دویست هزار
# ~~عدد مصالحه کردد تا خلاص یافت وهمحنان تاج الدین معز سبب مطالة مال
# ~~بالش که می بود در مکاوحه مالغت بمود وسخنهاء درشت راند3، چنانکه او
# ~~نیز متغیر کشت ویر هر یکی از اکار علی حده اعتراض می کرد وشدت
# ~~می مود تا هر کرا توهمی روی نمود ومتردد کشت بهانهآ غیبت مود و بآ قسرا
# ~~بخدمت تاج الدین معتز هأت اجتماعی افتاد ودر سر حالی که بود بپروانه
~~باز
# ~~بمودید وعرضه داشتند4 که بواسطهآ آنکه در فته سینوب بسلطان التفات
~~PageV01P082
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0094.png)

# ~~ننموده است، حماعت خواص سلطان را بر قصد او1 تحریض داده اند و
# ~~راغب کردانده تابدان سبب اورا نیز متغیر کردانیدند تا در آن استغراق
# ~~که بجانب سینوب داشت ازین نوع تخلات فاسد در بندکی عرضه داشت
# ~~و از قبضی غضی باز بمود وبتدبیر فتح سینوب مشغول شد، سینوب2
# ~~شهریست حصین ویک نمهآ شهر در براست و یکنیمه دیکر در بحر و معبر
# ~~کشتیها از آنجانبست3 پروانه چون4 با لشکر5 نکیسار و ولایت دانشمندیه
# ~~از چهار هزار سوار تتمام برک بر سر آن حصن رفت از ملک جانیت
# ~~فرنک بسیار بمدد اهل سینوب آمده بود وغیدان نامی از امراء حانیت
# ~~که متصرف آن شهر بود مدت مدید مقاومت عظیم نمود ودر آن محاصرت
# ~~و محاربت از طرفین لشکر بسار هلاک شدند، عاقیة الامر چون از حانب
# ~~بر ظفر نسافتند کشتیهاء بسار بر کار کردند و یکهزار مرد بمام سلاح
# ~~از طرف بحر بکشتی در آمدند وسینوب را مسخر کرداندند وآن فتح
# ~~که فتوحی بزرک بود اسلام را بر دست معین الدین پروانه میسر کشت
# ~~و غیدان که ms062 امیر شهر بود با جمع بسار از زمرهآ کفار علف شمشیر
# ~~آبدار شدند و مسحد جامعرا که6 کنیسه کرده بودند از آن طرز
# ~~گفری بر قرار مسحد و آیین آن باز آوردند  و معین الدین بروانه
# ~~بر بناء قدیم و اساس آن عماری عالی در افزود وتلاوت اننجیل بتلاوت
# ~~تضزیل بدل شد وضرب ناقوس منکوس کشت و صوت اذان که علامت
# ~~اعلاء کلمهآ اسلام است رونق تمام یافت (یریدون لیطفوا نورالله با
~~فواههم
# ~~والله متم نوره ولوکره الکافرون2)، فی لجمله بجهت اطمئنان خاطر پروانه
# ~~تا از قبل سلطان مستظهر شود و ایمن کردد و بزودی بحضرت سلطان
# ~~پیوندد، منشوری موقع 8 بتملک سینوب بدو فرستادند در غایت بلاغت
# ~~ودر استمالت مالغت نمودند، اما غیری که 9 بر آیینە ضمیرش بود زائل
~~PageV01P083
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0095.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~نکشت، هیهات شکسته کی شود باز درست، القصه در آن حالت که
# ~~توهم داشت وبر حسب تدبیر حال خویش واتفاق دیکر اکابر بر خلاف
# ~~سلطان حالات نموده بود بقلع وقع سلطان از حضرت اعلی1 احازت
# ~~یافت  و سلطان مستغرق شهوات نفسانی و از کد خصم غافل، نکته 2:
# ~~بادشاه سایه حق است، السطان ظل الله فی الارض یأوی البه کل مظلوم باید
# ~~که متیقظ باشد و قدم بر حادهٔ‌ عدل و احسان راسخ دارد ودر امامت
# ~~بر شرائط دین ومداومت بر طاعت حق تعالی اهمال روا تدارد تا خلق
# ~~بقدر استطاعت طاعت او واجب دانند و انقیاد لازم شمرند، بیت3:
# شاه را خواب خوش نباید خفت %~% فتنه بیدار شد چو شاه بخفت
# قال امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه *: (اطیعوبی ما اطعت الله و رسوله
# ~~فان عصیتالله فلاطاعة لیعلکم)،
# لبعض العلمآء2 :
# # کر عاقلی آن بکن که یزدان فرمود %~% و آن خیر که خیر تست او 8 آن فرمود
# # سبحان چوترا حساب خواهد کردن %~% شاید کفتن ترا که سلطان فرمود
# ارکان   دولت خدمتی4 بر عادت معهود ظاهر آنجای می آوردند
# ~~و از سر نفاق بباطن طریق شقاق می ms063 سپردند، مصراع2:
# دل ببتخانه رفته تن بنماز
# اکرچه سلطان لوای شهریاری و مارزت بعیوق رسانده بود
# ~~وسر آمد آل سلجوق بود اما چون غفلت بصر بصیرت او فرو بسته
# ~~بود و دشمن دام مکر نهاده و قدر دانهٔ‌ خطر در آن تعبیه کرده،
# ~~حذر کجا فایده داشتی، شعر2: PageV01P084
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0096.png)

# ذکر احوال رکن الدین قلج آرسلان وسبب کشته شدد او
# کر بدفع عدو بر سیر کنی تکیه %~% چوتیر برجکر آید سیر چه سود کند
# فی لجمله معین الدین پروانه بعد از فتح سینوب و فراغت آن مهمات
# ~~بولایت1 دانشمندته بر موجب حکم یرلیغ که حاصل کرده بود بییلاق
# ~~نابشی نویین2 که امیر تومان بود بجانب قیرشهر وفت واو را بالشکر مغول
# ~~بجانب آقسرا دلالت کرد و ایلحان متواطر بطلب سلطان رفتند که
# ~~استقبال کند، برغم آنکه نابشی بجهت مصالح روم بجانب اوج حرکت
# ~~نموده است، سلطان از قونیه بر سبیل استقبال باقسرا پیوست، وچون
# ~~نابشی بولایت ایوبحصار پیوست3 سلطان برسم استقبال از آقسرا بجانب
# ~~قیرشهر بدر آمد پیش از آنکه با نابشی4 ملاقت افتد، پروانه پیشتر
# ~~آمد و در مابین سلطان و او ماجرابی درد آمیز و عتابی وحشت انکیز
# ~~رفت وپروانه کلمات درشت در مواجهه با سلطان بی تحاشی بر کار کرد
# ~~چنانکه سلطان متغیر شد وبا پروانه خطاب کرد که ایجی3 مستی
# ~~ویا6 محشوشی7، ببجواب کفت، آوی مرا افعال نا پسندیدهآ تو مست و
# ~~محشوش کرد، ترا از قاعهٔ‌ بردول من بدر آوردم و ترتیب سلطنت
~~PageV01P085
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0097.png)

# ~~تو بترتیب من تمشت یافت، بعد از تقدیر الهی حق خدمت من نیکو
# ~~نشناختی1، فی الجمله2 بعد از ملاقت نابشی سلطان تا بسرای خود بآقسرا3
~~آمد
# ~~و صاحب فخرالدین علی در موک سلطان تا بسرای متابعت نمود وپروانه در
# ~~موک نابشی از بیرون شهر کذر کردند و بصحراء آب قلقل نتزول
# ~~فرمودند، روز دیکر که آفتاب جهانتاب هنوز سر از تتق افق بر
# ~~نیاورده بود که منهیان قضا و قدر ms064 کمن خطر بر کشوده بودند و قرا غلا
# ~~مان تشویش نابشی با ستحضار سلطان ببهانهآ طوی3 پروانه دعوت کردند
# ~~و صاحب و امرا کفتند که امروز سلطانرا پیش نابشی رفتن و اجبست
# ~~که پروانه طوی می کند، او نیز بجهت استرضاء نابشی برعبت سوار
# ~~شد و اکرچه بدان علامات و امارات منهیان قضا و قدر در کوش
# ~~هوش او4 فرو خواندند که سای خود بلا میروی توبیچاره، اما چون
# ~~ححاب غفلت عشاوهٔ‌ بصیر عقل او بود هوش استماع نداشت و سخن سری
# ~~فهم نتمی کرد،
# (عاشق کمان مبرکه نصیحت کند قبول)
# من کوش 5 استماع ندارم لمن یقول6
# ~~فی الجمله چون در آن عسرت8 در خرکاه عشرت نابشی در آمد با قداح شراب
# ~~نا ممزوج متواتر عیش بر او منغص کردانیدند، چنانکه9 مست طافح شد
# ~~و از بیخودی از دست رفت، در آخر روز سمومی نیز با شراب صرف در
# # و بیرون آمد وخواست که باستفراغ دفع آن الم کند واز %~% آنجا بشهر
# ~~آند مانع شدند و شب هم در آن منزل باز داشتند تا در آن مخیم عاقت
# ~~مر او مختتم کشت وبامداد ححاب ومنهیان آمدند وببهانهآ آنکه سلطانرا
~~PageV01P086
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0098.png)

# ~~از خمار شراب |مرضی حادث شده است، جهت نقل مرقد سلطان
# ~~محفهآ ساختند وبجانب قونه روانه شدند، در آن زمان بحکم قضا آیت
# ~~فنا بر صحیفهآ عمر او نکاشت وآن قدر زمان که مقدور عمر او بود سلطنت
# ~~راند و مسببان قدر پیش از آن آمان بدادد، وچون تحکم قضا وقدر
# ~~درماند او نیز چون دیکران تماند (لکل قضاء قدر ولکل قدر اجل و
# ~~لکل اجل کتاب یمحوالله مایشآء ویثبت وعنده ام الکتاب1) وهر کرا
# ~~از وضیع و شریف در وفات او دردل داشت آشکارا نمی توانست
# ~~کردن، شعر2 :
# ~~بنهان زخلق چون صدف اندر درون کریست   چشم جهان سیه شد وآفاق خون کریست
# # در خرکه قضا چو اجل دامنش کرفت %~% دست از جهان فشانده ندانم کون کریث3
# ~~افاض ms065 الله علیه سجال مغفرته 4،
# جلوس سلطان غیاث الدین کخسرو ابن السلطان
# رکن الدین قلج ارسلان
# بعد از وفات پدرش معین الدین پروانه با حمعیت اکابر و امرا و
# ~~الشکر انبوه با6 نابشی بقونه رفت وسلطان غاثالدین کیخسرو پسر
# ~~سلطان رکن الدین را از مادرش بستد6 و در سن شش سالکی8 در سنه
# ~~اربع وستین وستمایه 9 بر تخت سلطنت نشاند وفرامین مبشرانه جلوس
~~PageV01P087
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0099.png)

# ~~او بتوقیع (الملک لله) باطراف واکناف ممالک ارسال کردانیدند و حال
# ~~مردم در تعزیت پدر ومهنیت یسر همین صورت داشت که در موت
# ~~هارون للرشید خلیفه وقیام امین پسر او کفته اند، شعر تازی1 :
# العین یبکی والسن ضاحکة %~% فتحن فی ماتم و فی عرس
# ~~الحق معین الدین پروانه اورا تربیت نکو داد و مثل قاضی نورالدین ینبوعی
# ~~صاحب فضیلتی کامل عدیم المثلرا بتعلیم او نصب کرد تا اورا از
# ~~فنون کتابت بقدر امکان بهرمند کردانید وپیش کاران وملا زمان کار-
# ~~کزار نکو کردار صالح امین مثل امینالدین امیرداد اصفهانی که استاد
# ~~الدار ومتولی اوقاف ممالک بود ملازم و مصاحب حضرت او داشت تا
# ~~اورا پیوسته بر آیین خسروانه ومهمات خیر و اقامت بر اداء صلوة و
# ~~صوم ترغیب می دادة وبر احسان تحریض می نمود3، چنانکه بعد از
# ~~قیام بر روایت صلوات از وظایف صلات هیچ باقی  نمی کذاشت تا بدان
# ~~حسن ثربیت که در حجر کرم و حریم نعم یافت  بالیده کشت وتا بحد
# ~~بلوغ قد وقامتی باعتدال وصورت خوبش حق تعالی کرامت کرد، و
# ~~چابکسواری شد که بر مرکب شهریاری مثل اونه چشم زمانه دیده بود
# ~~و نه کوش ایام شنده ونه در حرم ارم کامکاری هیچ تهالی مبارک بر
# ~~از مقدم او بالا کشده ونه در ساحت جهان از چهار سوی کون و
# ~~مکان چون روایح فرخندهٔ‌ ایام او نسیم راحتی دمیده، بر سپهر خرد
# ~~وجود او مهری بود مهر انکیز بنور حشمت آراسته ودر دائرهآ دولت
# ~~مرکزی بزیور سعادت پیراسته، PageV01P088
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0100.png) ms066

# مناصب دولت در عهد غیاث الدین کیخسرو
# مناصب2 کما کان بر اکابر مقرر ماند، وزارت بر صاحب فخرالدین
# ~~علی بن الحسین، وامارت باسم بروانکی بر معین الدین پروانه، و نیابت
# ~~سلطنت باسم امین الدین مکائیل، و استفا بنام محدالدین محمد بن الحسین
~~3،
# ~~واشراف ممالک باسم جلال الدین  محمود بن امیرالحاج، و بکلربی بر
# ~~شرف الدین مسعود بن الخطیر بی تبدیل و تغییر مفوض شد، وتاج الدین
~~المعتز،
# ~~بن طاهر با جمله امرا واکابر در مجموع اوامر ونواهی رتبت حکومت
# ~~و مشاورت ورسم امارت ومساهمت داشت، حمله باتفاق در تدبیر ومهمات
# ~~ممالک مساعی مشکور مبذول داشتند و نواب وکارداران با تمکین بر ولایت
# ~~نصب فرمودند ورسوم فرمان دهی وداد کستری در آن زمان بمثابی
# ~~رسید که چاوشان بر درکاه سلطنت منادی می کردید که اکر مظلومی و
# ~~حاجتمندی باشد قصه غصة خویش عرضه دارد، اکثر ایام آن بود که
# ~~متظلمی برغبت طلب می داشتند که جهت اکتساب ثواب در قضاء
# ~~حاجت او سعی نمایند، کسی یافت تمی شد، ولایتهارا اموال بر چهار
# ~~قسم معین بود که در چهار نوبت ادا نمایند:
# یویت5، نعلبها، مال یام، مال بزرک،
# ~~دیکر اصلا و رأسا بتکالیف و زوائد مطالبتی نبود، اموال اوج ومقررات
~~علائه
# ~~و آنطالیه بی نقصان تحصیل کمتر محصلی یا بمجرد مثالی که در صحبت قادە6آ
~~از
# ~~قواد7 درکاه می فرستادند، بی منع و دفع چون مقرری بود معین می رسد،
~~PageV01P089
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0101.png)

# ~~وآیین سلطنت خصوصا محفل بامداد روز حمعه چنانکه از عهد سلطان ملکشاه
# ~~و سلاطین ساجوق وسمی معتاد بود بر قرار میداشتند و الوان طعام
# ~~شاهانه در اوقات بامداد حمعه مرتب بود، علیماء عصر در محافل1 مسائل
# ~~شرعی بحث می فرمودند ورجحان هرکسی از فاضل2 ومفضول ظاهر
# ~~میشد تا بر قدر استحقاق  و استعداد هر فاضل منصی از مناصب دینی
# ~~مقرر می کردانیدند، خصوصا منصب قضا که از آن مشکلتر  و نازکتر و
# ~~بزرکتر در أمور دین عالیتر مهمی نیست، و ms067 در آن زمان شیخ الاسلام
# ~~شیخ صدرالدین محمد3 بود عالمی کامل مکمل بود، بر جوامع علوم اطلاء
# ~~یافته خصوصا در علم حدیث4 که در مشارق و مغارب در آن فن
# ~~مشارالیه بود وازان سبب که یدر او محدالدین اسحق از اصحاب شخ
# ~~صاحب کشف ربانی محی الدین محمدالعربی5 الطائی الاندلسی بود، و او از
# ~~طفولیت در چنان حضرت متبرک تربیت و نشو یافته، در علوم دقایق و
# ~~حقایق صاحب کشفی بود که آن علم ذوقاب براو ختم شد وغیر ازو کسی برآن
# ~~غوامض محیط نشد،
# قضاة ممالک6 : قاضی سراجالدین محمود الارموی در قوسه، و قاضی
# ~~امین الدین تبریزی در آقسرا، وقاضی جلال الدین در قیصریه، وقاضی
# ~~عزالدین در سیواس، وسعدالدین وبدرالدین قزوینی در توقات ونکسار،
# ~~و تاج الدین خوبی در قراحصار، و قاضی حسام الدین قاضی العساکر که
# ~~حمله محتهد بودند ودر فنون علوم و غوامض دقایق وقواعد شرعی بدرجه
# ~~و منزلتی رسید ندکه7 عرش7 در مقابله آن کمتر از کرسی نمودی و زمرهآ
# ~~قضاة متبطل که اکتون در مالک بدان منصب موسوم اند چون ایشان
# ~~مایده سالار علوم دینی بودند، این بی خبران وبی هنران کاسه شوی
~~PageV01P090
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0102.png)

# متاصب دوست درخهد غیاث الدیل لیخسرو
# ~~مصخ ایشانرا لایق نه بودندی ، در مقابلهٔ‌ کشف ایشان بکفش داری
# ~~شایسته ندیدندی، شعر امیر معزی1
# ~~آری چوپیش آند قضا مروا شود چون مرغوا  جای شجرکیرد کیا جای کیا کیرد
~~شجر
# ~~و اصحاب طریقت زمرهآ اهل صفا و مشایخ سحادهآ معلاء اهل دلان بودند
# ~~مثل شیخ سعد فرغانی وعراتی وحمید و دیکر شیوخ که در پرتوی صفاء
# ~~باطن ایشان آفتاب لمعه بودی واز اطراف جهان با وازهآ شیخ الاسلام
# ~~صدرالدین محتمع شده بودند که این طائفهٔ‌ زراق که درین زمان دم صوف
# ~~می زنند، در مقابلهء آن اکابر طریقت چون صخرهٔ‌ صما بودی، درموازنه
# ~~لعل بدخشان، ا کر ذکر اهل تدریس وفضایل ایشان کرده آید بتطویل اننجامد
# ~~علی الخصوص2 عاشق ربانی وجذبه سبحانی قطب ms068 الزمان3 مولانا جلال الدین
# ~~محمد البلخی راکه در آن زمان قرین بود، چه شرح رود آوازه ودبدبهٔ‌
# ~~صبت سخنان او باقطار عالم شایع بوده رضوان الله علیهم احمعین، و اصحاب5
# ~~انشا اهل فضل وقلم بودند، مثل زین العابدین وحسام الدین وکمال الدین و
# ~~حمیدالدین و اثرالدین منجم که چون قلم مشکبار بر بباض کافور کردار
# ~~کاغدک روان کردندی، صد هزار نتحهآ کوهر از هر رثمی بظهور پیوستی در
# ~~هیچ عهدی در دنوان رسائل مثل آن افاضل واکارم دست از آستین
# ~~کتابت بیرون نکرده اند7 ونه بدان حسن عبارت صاحب قلمی در هیچ
# ~~زمانی نکته در هیچ رسالتی رانده، مدبی مدید وعهدی بعید از برکات انفاس
# ~~مشایتخ صاحب طریقت واحسان8 ومراحم کستری امراء مملکت ولایت معمور
# ~~ورعایا مرفه واموال موفور بود وعالمیان بواسطهآ رسوم معدلت فارغ
~~وآسوده، 9 PageV01P091
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0103.png)

# ~~روزکار دون پرور خط فنا بر صحیفهٔ‌ بقاء ایشان کشد و در بستان
# ~~مکارم وفضایل بجای کل خار دمید،
# # پشت هنر و مردمی آن روز شکست %~% کین بی هنران پشت ببالش دادند
# ~~للمؤلف1:
# # فلک بین که در ملک با آن کروه %~% که رشک ملک بود دیدارشان
# # بر آن نامداران پاک اعتقاد %~% که رسم کرم بود کردارشان
# # چه کرد از جفا کرچه ذکری بماند %~% بجز خیر در ملک از اخبار شان
# # در ایوان وکیوان قیصر به بین %~% نه در مانده بینی نه دیوار شان
# # در انحا و ارجاء ساحل نکر %~% شد غرقه کشتی اعمار شان
# # در اطراف و اکناف انصار بین %~% که چون تیره شد حال انصار شان
# # که تاخود چه آید برین قوم دون %~% که سک سیرت آمد دل آزارشان
# # بسر بر کله قالب کفر شان %~% کمر بر میان قلب زنار شان
# # بتیغ عقوبت سزدکر کنند %~% چو منصور حلاج بردار شان
# # زمیغ عفونت سزدکر شود %~% حجر کردد اقطار امطار شان
# # فویل لههم سل عذاب الیم %~% دمادم بر اشخاس اخبار شان
# # علیهم من اللعن مالا یعد %~% بر آن قوم دون باد و ms069 اخیار شان
# ~~فی الجمله2 آن امن و آمان و رسوم عدل و احسان که در ممالک
# ~~مطرد ماند تا وقت دخول سنه سبعین و ستمایه1، درین سال چون جمله
# ~~ارکان دولت از نائب سلطنت (و مستوفی ومشرف الملک وبکلربکی و
# ~~غیرهم که3 تعلق  تمعین الدین پروانه داشتند و بحکم قرابت بدو متوسل
# ~~و بعض بحکم تربیت و حمایت بدو متصل، و در آن مبانه صاحب فخرالدین
# ~~علی را بیکانه میدانستند و در عزل او بهانه می جستند و او بر موجب
# ~~التماس که سلطان عزالدین از ولایت قیرم نموده بود و او حفهآ چند ملو-
# ~~کانه با مشربةآ زرین هدیه فرستاده آنرا عکازه کردند و تهمت یاغی بدان
~~PageV01P092
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0104.png)

### | تبدل متاصب دردیار روم
# ~~منسوب کردانیدند و اورا از مسند وزارت با ستمداد امراء مغول بر
# ~~انکختند و در صورت افعال او رنکهاء دیکر آمختند، شعر1:
# نباشد این همه زشتی من که صورت دیو  چنانکه می بنکارند دیورا نبود
# ~~واورا بعداز یرغوهآ که در خدمت وحضور امراء مغول نمودند بقلعهآ
~~عثمانجوق
# ~~فرستادند و آنجا موقوف ومحبوس کرداندند، فی الجمله چون در جهان هیچ
# ~~کل بی خار وهیچ حمر بی حمار نبوده است چشم زحم حوادث در منصب
# ~~او نیز اثر کرد وچون رقم جریمه بر صحیفە عمل او کشدند و کرد انتقال
# ~~بر چهرهآ وزارتش نشست، آن اسباب دولت مهیا و عیش مهنا بر او
# ~~منغص کردانیدند (وای نعیم لایکدره الدهر)،
# ببدل مناصب در دیار روم
# مناصب1 درین حالت بواسطهٔ‌ این فترت و این عزلت و تغیرات و
# ~~انقلاب تغییر کردند و وزارت بصاحب مجدالدین محمد منتقل شد و او
# ~~از منزلت استفا قدم بر مسند وزارت نهاد، و بعوض اشراف ممالک
# ~~استیفا بر جلالالدین محمود مقرر کشت واشراف از تحویل او بظهیر-
# ~~الدین متوج4 بعوض ناظری ممالک5 مسلم داشتند و برین ترار چند سال
~~PageV01P093
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0105.png)

# ~~مقرر ماند، واما قصە1آ صاحب فخر الدین علی2 بدان اتجامید که باستحضار
# ~~او از حضرت ms070 اردو ایلحیان بطلب آمدند واورا بردند و در حضرت
# ~~خلاص یافت و باحازت عالی بر عزلت اختصار نموده بوطن مآلوف عودت
# ~~کرد (و من نجا برأسه فقد ربح) و در قونیه بکسال متوطن کشت
# ~~نا وقت دخول سنه اثنن و3 سبعین و ستمایه4، درین سال اکرچه صاحب
# ~~فارغ نشسته بود از جوان بر خلاف فراغ بال او حکمها راندند و
# ~~در بعض ابواب خیرات و اساب [املاک او اصحاب اغراض از وی اعراض
# ~~کرده ودند تعرض رسانبدید و بر نصحت لاتحرک السا کن تبات
# ~~بنمودند واورا نیز چون لذت هوای عمل در جلت مرکوز بود درهمە
# ~~عمر خود غیر از آن فتور بغیر از ترقی مکانت بهیچه عزلتی منکوب
# ~~نشده واز پریشانی (العزل حیض العمال) پیوسته ایمن بوده، خود مهر
# ~~وزارت و امارت با شیر بدلش فروشده بود و طالعش بر آن استقامت
# ~~یا فته که هرکز از آن مرتبت قطع نظر می کرد، بیت5:
# با شیر فرو شدست مهرش بدلم  باجان عزیز اکر بر آید چه کنم
# ~~باز سوداء طلب وزارت در دل راسخ کرد و دغدغهآ آن سر از دماغش
# ~~بر آورد ونکته (تراب العمل خیر من زعفران العطله) برخواند، یعنی
# ~~خاک عمل از عنیر معزولی به، چون مترصد وقت بود ومعن الدین پروانه
# ~~جهت احتباط تغور بحانب آبلستان رفته ناکاه فرصت یافت وعزم اردو
# ~~کرد، بعد ماهی شرف عبودیت حضرت بادشاه جهان آباقا در یافت واز نقود
~~PageV01P094
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0106.png)

# ~~و اجناس خسروانه آنچه داشت حمله را در آن دکشیمشی1 بدل کرد و
# ~~باز بعواطف2 مخصوص کشته، آفتاب دولتش از کسوف وماه مرادش از
# ~~خسوف بدر آمد وآب رفته بجوی سعادتش باز آمد و سجدید وتأکید بحکم
# ~~یرلیغ سراز جیب وزارت بر آورد وبمأمن مألوف رسد3، شعر4 :
# قدکنت طلقت 5 الوزاراة بعدما %~% زلت6 به قدم وسآء 7 صنیعها
# فندت8 بغیرک تستحل ضرورة9 %~% کیما 10 یحل الی ذراک رجوعها
# فالان قد عادت وآلت حلفة 11 %~% ألایببت 12 سواک وهو ms071 ضجیعها
# ~~القصة باز احکام یرلیغ بوزارت حاصل کرده باحصول مرادات رجوع
# ~~کرد ودست در شاخ حکم زد وهال اسدش برومند شد ودر منصب وزارت
# ~~منمکن کشت، صاحب محدالدین محمد13 بوجود وزارت او استعفا
# ~~طلسده، اما چونبیوجود او دیوان سرای سلطنت رونق تداشت
# ~~و منصب استفا رجوء کردن از اعلی باسفل باز کشتن مصلحت
# ~~نبود، منصب اتا بکی برآن نق که جلالالدین تراطای14 داشت بنام او
# ~~منشور بتوقع پیوست والحق سروری بود صاحب فضلت وسخاوت که بازار
# ~~فضل وکرمش کویی دکان عطار بود که از آن جز نسیم رایحه راحت
# ~~تشام خلق تی رسد15 یا حضرت رفیع وسدهٔ‌ منعش جرم آفتاب بود6.
# ~~که بازماندکان ظلمت حاجترا فیضان بور از مطالع آن بود، وزیری بود
~~PageV01P095
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0107.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~در علوم وافی بدرجهٔ‌ مکانت صاحب عباد1 کافی رسیدهآ که هر نکته که در
# ~~حدیقه محاورت بر حدقهآ سخن ایراد کردی از غایت دقت وعذوبت ولطافت
# ~~هیج کسرا از اهل فصاحت وبلاغت قدرت جواب آن تبودی، صاحب
# ~~فضیلتی بود ذو الکتابتین که در بسط خافقین نظیر نداشت، در عبارت او از
# ~~غایت بلاغت بی نقیض بود وغرر کلمات از کمال فصاحت مستفیض، مراسلات
# ~~او در غایت اعجاز و انجاز بودی، در آن وقت که از و زارت معزول کشت و
# ~~در مناصب تغییر و تبدیل راه یافت هرکسی کفت حال خودرا تذکرهآ
# ~~بخدمت صاحب دیوان2 شمس الدین محمد3 جوینی که صاحب دیوان بزرک
# ~~بود عرضه داشتند، او مکتوبی بکلمه چند مختصر موجز نوشته بود و
# ~~در چنان مهمی بزرک وحادثهٔ‌ صعب بهیچ قضیه و احوال بعرض ترسانیده
# ~~و هیچح حاجتی التماس ننموده برین نسق، شعر4:
# لم اطول بدعوتی 5 الملیک %~% طولالله فی السعادة عمره
# بل6 تلفظت فی اختصار محیط %~% بالمعانی لمن تأمل امره
# جمع الله فیک دعوة داع %~% مستجاب دعاؤه فیه خیره
# کمترین بندکان چون بواسطهآ تجلی بدعاء حضرت معلی برین خدمت
# ~~از شعر صانی7 تصابی 8 تمود بر آن اختصار کرد و ms072 زیادت ابرام ننمود
# ~~والسلام، القصه3چون صاحب فخرالدین باز در وزارت شروع کرد
# ~~و ممین الدین پروانه را با او بسجدید و تآ کید عهد و مثاقی رفت و در
~~PageV01P096
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0108.png)

# ~~مابین ایشان بی رعونت ومداهنت باز الفتی حاصل شد چنانکه نص کلام
# ~~محیدست که (لو انفقت ما فی الارض حمعا ما الفت بین قلوبهم و لکن
# ~~الله الف بینهم1)، فی الجمله2 باز حکم مملکت بر قاعده مستمر قرار کرفت
# ~~و هرکسی که در آن منصی که بودند بدفع سحره عدوان موسی وار
# ~~بد بیضا می تمود،
# امین الدین میکائیل2 %~% قونیه را مستقر نابت سلطنت کرد و الحق
# ~~کوهی بود از حلم و وقار که ملحأ وملاذ اخیار و احرار جهان بود،
# ~~دلهاء جراحت رسدکانرا از عوارف مرهمی شافی و اصیل نود و
# ~~خواطرمحنت زدکانرا از عواطف علاحی کافی متواصل، جلال الدین
# ~~مستوفی2 در آن زمان شرائط وقواعد استفا بکمال رساند و او خود
# ~~صدری بود بصدق کفتار موصوف و بحسن کردار مبعوثڈ، صفات او
# ~~بیت القصیدة مردمی ذات او سر جریدهٔ‌ آزاد مردی، خاک قدمش کوبی
# ~~از مروت سرشته بودند که راه جز سوی مسکن کرم نتمی برد، نتایج
# ~~قلمش پنداری ثمرهآ سعادت بود که جز راه صواب نمی سپرد باحسن صورت
# ~~لطف شمائلی داشت، بفضل و فضایل کفایتش چراغی بود در قصر کرم
# ~~افروخته، استفا قبابی4 بود بر قد قدر وجلالت او دوخته،
# شرف الدین ابن الخطیر2 در امارت بکلربکی لواء زعامت متحنده باوج سماک
# ~~رسانید وعرصة ممالک از متمردان سفاک اتراک5 باک میداشت و دائرهٔ‌ نکیده
# ~~محل مرکز حکم او بود وضیاءالدین برادرش بنابت وحجابت پروانه درمهمات
# ~~خطیر مملکت نظر داشت، و علی الجمله امور کلی و جزبی برای صایب پروانه
# ~~تعلق داشت وحمله ارکان دولت را مرجع آمال ومقاصد حضرت والاء او بود،
# ~~فی الجمله 2 هریک بذات خود عالمی بود از رزانت و شهامت، وهریکی بصفات
# ~~خود جهانی از فتوت و کرامت، وهریکی با وجود ms073 رای ملک آرای او وهمی
~~PageV01P097
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0109.png)

# ~~داشت فکرت پیمای ودر فنون کتابت عبارت وبلاغتی دلکشای، مجالس و
# ~~مجامع ایشان مشرف بحضور علما و مشایخ، مقر حکومت ایشان مزین نوجود
# ~~اکارم و افاضل، مناصب اعمال دینی و دنیوی در منصب استحقاق مقرر
# ~~داشتندی، دست رد بر پیشانی هیچ رجا پیشه که بضاعت امل داشتی ننها
# ~~دندی، کوکب کتاب در پناه شرف ورفعت ایشان از حضض هبوط باوج
# ~~مکانت رسید، در کل زار مآثر ایشان کل فضل چنان بشکفید1 که رخسارهآ
# ~~علم وادب برافروخت، آشنا وبیکانه در حمایت حاه آن سروران یکانه
# ~~مدها فارغ نشستند، افاضل واکارم زمان از اطراف واکناف جهان
# ~~می آمدند و خودرا برفتراک دولت ایشان میبستند، هرکه دست در شاخ
# ~~دولت ایشان زده از ثمرهٔ‌ سعادت بی نصیب نماند، هر کرا تمنأ فرخندکی
~~بود
# ~~سر بر خط بندکی ایشان می نهاد، در مراعات علیما ومشایخ مالغت میتود،
# ~~در مطالبات وملتمسات ایشان مواعید خوب بانجاز میرساندند، و در
# ~~اصطناع ایشان اسعاف می فرمودند، دما وفروج مسلیمانان در کنف معدلت
# ~~ایشان محفوظ بود، وکافة رعایا ومتوطنان بلاد وولایات بنظر عنایت ایشان
# ~~ملحوظ، سر لشکران اطراف بدانچه موسوم و مأمور بودتد در حفظ تغور
# ~~باقصی الغایه اجتهاد می نمودند2، قال الحکیم3 : (من عامل الناس ولم
~~یظلهم و
# ~~حدتهم ولم یکذهم و وعدهم فلم یخلفهم فهو کمن کملت مروته وظهرت
# ~~عدالته ووجبت اخوته وحرمت غیبته)، قبل3 لله درالبرامکه عرفوا تقلب
~~الدول
# ~~فیادروا بالمعروف قبل العوایق، تنسه3 : چه خوشتر از آن که اکر کسیرا
# ~~دولتی روی نماید ویساری دست دهد، بیای مردی آن دستکیری خلق
# ~~کند ورعایت خدم وحواشی علی قدر مراتبهم باقامت رساند، هرکه شرف
# ~~اسلام در یافت و برببت حکومت رسد و درجه ومکانت عالی نصیب روزکار
# ~~او شد نتیجهآ آن شرف ومکانت آن باشد که در قضاء حاجتمندان مبادرت
~~PageV01P098
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0110.png)

# ~~تماید واندیشهٔ‌ منع 1 حاحات خلق بخاطر راه ندهد تا اکر روزی چند از
# ~~اسباب دنا تتتعی یابد ms074 وتعیش3 مهنا رسد در عقی بحظ او فرو نصیب
# ~~مستوفی تواند رسید، النص3 : (من کان یرید حرثا لآخرة نزد له فی
# ~~حرته ومن کان یرید حرثالدنبا نؤته منها و ماله فی الآخرة من نصبب4)،
# ~~ابوحازم3 بهارون الرشید نوشته بود که ترا خدای تعالی5 دو چیز داد،
# ~~یکی مال و دوم شمشیر، بمال تخم نیکی باید کاشتن وبتیغ فساد از میان
# ~~خلق بر داشتن، عقلا کفته اند3 که کاردانی آن نیست که چون در خطری
# ~~افتد خودرا بحیلت برهاند، کاردانی آنست که جهد کندکه در خطر نیفتد،
# ~~فی احمله3 درعهد مملکت آن سلطان خورشید فر کیوان رفعت و زمان
# ~~وزارت وامارت آن اکایرکه واسطهٔ‌ عقد مفاخر بودند چهرهآ عروس
# ~~دولت از حشمت ایشان زیب وزیوری تمام داشت، کافهٔ‌ خلایق ایام در کنف
# ~~رافت ایشان از خاص وعام بفراغت تمام آرام یافتند،
# تاج الدین المعتز بن طاهر 3که مقتداء امرا واکابیر بود کارداران ممالک
# ~~در ملازمت درکاه ممونش از مکارهآ زمان مأمون بودند وییش کاران دولت
# ~~در خدمت حضرت همایونش از عوارض جهان مصون، در ایام امارت او
# ~~وشیوهآ آن وزارت هر بقعهٔ‌ که از ممالک در تحت تصرف او بود از غایت
# ~~رفاهیت وآیین عمارت از روضە ارم نموداری واز عرصه خرم آثاری
# ~~بود، راهی داشت چنان روشن که آفتاب بمشعله داری آن تفاخر مینمود
# ~~وسایهآ داشت که چنان فرخ که سعادت از آن رشک می برد، ایام دولت او
# ~~تاریخ خیرات بود و زمان حکومت او عهدیامهآ مکرمات، القصه3 این رسوم
# ~~نکوکاری و قواعد خوب کرداری مستمر بود تا وقت دخول سنه
# ~~ست وسبعین وستمابه6، درین سال عین الکمال ساحت کمال سعادت ایشان
# ~~اثر کرد، زمانهٔ‌ شوخ چشم بدیدهآ خطر در ایشان نکریست، قضا از
~~PageV01P099
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0111.png)

# ~~بردهٔ‌ غیب تیر قدر روان کرد وچون روزکار آبستن بود (واللیل حبلی
# ~~فما تدری ماتلد)،
# ذ کر ظهور فتنه واشوب وعصیان پسر خطیر
# حوادث بسیار2 در وجود آمد، معین الدین پروانه وصاحب فخرالدین ms075
# ~~جهت وصلت ملکه دختر3 سلطان که بتزویج بادشاه موسوم بود عزم
# ~~اردو کردند، جهت مایحتاج ملکه و ترتیب اسباب تقدمه حضرت مدیی
# ~~در سیواس توقف نمودید وچون تخل وتوهم داشتند که مبادا که در ممالک
# ~~بواسطهآ غبت ایشان خللی ظاهر شود، در آن تهضت متردد بودند و
# ~~بتعبیر زمان تعللی می نمودند4 وامارات آن خلل در چهرهآ بعضی سپهداران
# ~~ظاهر بود (حرکات العیون تدل علی ما فی القلوب)، وخود هنوز عزم
# ~~نانموده بیحر بهادر ک که از آن امرای اکراد بود که با سلطان جلال الدین
# ~~خوارزمشاه بمحاربت سلطان علاءالدین بروم آمده بود و بعد از انهزام
# ~~لشکر خوارزمی در روم مانده بیر دولت بود و سپهدار دیار اطراف بکر6،
# ~~واجب یکساله مقررات ومتوجهات ولایت دیاربکر ببهانهآ عزم اردو
# ~~در حوزهآ حصول آورد ونا کاه مخالفت نمود و با لشکر آنجانب باکوس و
# ~~نقاره و علم وبرک تمام عزم دیار شام کرد و اول باعث خلاف و باحث
# ~~اختلاف و دلیل دیکر امرا بدان دیار7 او بود، فی الجمله2 بعد از تأمل
# ~~و توقف بسیار معینالدین پروانهرا از حکم یرلیغ تخلف نمودن متضمن
# ~~محدالدین اتابک وجلالالدین مستوفی و شرفالدین بکلر بکی داشت سلطان
~~PageV01P100
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0112.png)

# ~~غیاثالدین کخسرورا بدیشان تسلیم کرد وقضایاء بسیار در مصاح
# ~~روم با ایشان تقرر نمود وباصاحب روانه شد، اکابر مذکور در موکب
# ~~سلطنت بقصریه آمدند وسلطانرا در مقر سریر خود رواتب سلطنت
# ~~مرتب کزداندند واکابر بفراغت بال هریکی بتدارک حال وتقدیم آمال و
# ~~تدبیر اعمال مشغول شدند، القصه1 اولاد خطیر چون میدان ملک خالی
# ~~یافتند کوی مخالفت در انداختند وقدم عصان در کوی طغیان نهادند
# ~~و دیکر سودابی که در خفه یخته بودند اکرچه هنوز خام بود
# ~~فرو ریختند (هیهات هیهات تکتم فی الظلام مشاعل لابل تضرب فی حدید
# ~~بارد)، حماعتی از سپهسالاران که شاطین الانس بودند واز ابناء جنس
# ~~ایشان در آتش غوغا ودمدمه سغارهآ ایشان باد اغرا در دمیدند وبی
# ~~استبداد واستعداد کامل برغم ms076 اعلأ کلمهٔ‌ اسلام باستمداد واستنحاد لشکر
# ~~شام بر مقاومت لشکر مغول قیام مودند، اول شرفالدین برادرش
# ~~ضاءالدین را برسالت بخدمت ملک ظاهر پادشاه شام بطلب لشکر روانه
# ~~کرد، پیش از آنکه از آنجا مظاهرتی یابد و مددی رسد باستعداد
# ~~لشکر خود بقصریه بر سر سلطان هجوم کرد و بتغلب واستلاء سلطانرا
# ~~از مقر سریر خود بر انکخت وبجانب نکیده که دارالحصن و مکمن
# ~~واقطاع او بود با موکب سلطنت توجه نمود، تاج الدین کیو که سر لشکر
# ~~ولایت دانشمندیه بود و پسر اتابک ارسلاندغمش2 که سپهدار و طرافدار
# ~~اوج بود وپروانه در مراقیت امور سلطنت وحفظ اطراف اعتماد کلی بر ایشان
# ~~تموده، چون این مخالفت از پردهآ قضا وقدر بر سبیل بغتت و فحائت طاری
# ~~کشت و ایشان از کفیت این حرکت غافل بی استحضار لشکر از مفا
# ~~ومت قاصر ماندند و در ان مصادفت و مصادمت باندک معارضه که نمودید
# ~~سر بر خط فنا نهادند و قلم قضا رتم (کان لم تغن بالامس) 3 بر صحیفهآ
~~PageV01P101
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0113.png)

# ~~وجود ایشان کشید1، صاحب محدالدین اتابک و جلال الدین مستوفی و
# ~~امین الدین امیرداد را که صاحب قلم بودند بی وجود سطوت تیغ شوکتی
# ~~تماند، رباعی 2:
# سهمه وقت 3 دلیری نکند %~% آنکهرا از خرد وهش یاریست
# زانکه هر جایی مکر در صف حرب %~% بددلی8 پیش رو هشیازیست
# شمس الدین کنحە2آ که نایب مطلق تاجالدین معتز بود واز آن رسوم
# ~~امارت استعفی طلسده و دست از تحکمات و تصرفات دیوانی باز داشته
# ~~و سر بکریبان تصوف بر آورده و لباجه بخرقه ودیبا بصوف بدل کرده
# ~~ناکاه بدعوی جهاد باجتهاد تمام قدم در عرصهٔ‌ آن خطر نهاد، بلکه خود
# ~~در خفه باعث آن فتنه و مشیر اولاد خطر او بود، فی الحمله در خدمت
# ~~موکب سلطنت صداء دمدمهآ کوس در کوه و هامون فکنده با لشکری
# ~~انبوه بنکده پیوستند و مدنی آنجا دعوت اتراک قرامان و لشکر اوج
# ~~کردند و انتظار لشکر شامی ms077 می مودند، منجوق5 دولت سلجوق که
# ~~بوجود پروانه و صاحب فخرالدین بعیوق رسیدهبود روی در راجع
# ~~نهاد، اساس دولتی چنان مؤکد و قاعدة مملکتی چنان ممهد از سوء تدبیر
# ~~زمرهآ مغرور ناکاه فتور یافت،
# اذا تم امر دنا نقصه %~% توقع زوالا اذا قیل تم
# در نکده اتراک قرامان و اتراک جوانب اوج حمله متابعت بمودند
# ~~و متواتر روز بروز متعاقب می رسیدند، در اثناء آن اورله نامی را که5
# ~~با دویست نفر مغول در حان معدن بمحافظت ان حدود موسوم بود
# ~~حملهرا بقتل بردند و سرهاء اشان را7 اجناد نکده در مندان کوی
~~PageV01P102
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0114.png)

# ذکر ظهور فتته وآشوب وعصیان پسر خظیر
# ~~چوکان لعب کردند و پیش از آنکه از استمداد لشکر شام قوت و
# ~~شوکتی یابند، بدین قدر حرکت مخنصر اهتزاز نمودند و دست بقتل مغول
# ~~فرو داشتند، (من تصدر قبل اوانه فقد تصدی لهوانه)، فی الحمله1 در
# ~~نکده در آن تزلزل و تقلب که در انتظار لشکر شام داشتند صبحشان
# ~~تیره چون شام می بمود و حرکة المذبوحی می کردند وحان بلب رسیده
# ~~روز بشب می رساندند وهر وقت از نکیده بر امد فرج تا بصحرای
# ~~دولو حرکت و نهضت می تمودند تا مکر از وصول لشکر شام اثرییا
# ~~خیری یابند، در اثناء آن حالات و تزلزل وورطات مقدار شش هزار
# ~~سوار از لشکر شام بجانب آبلستان بدر آمد و رسول ایشان بنکده
# ~~آمد و تقریر کرد که سلطان شام نهضت بمود در عقب آن لشکر که
# ~~بآبلستان رسید2 بی آنکه آن خبر 3 آحاد بجمع پیوندد، فرامین و امثله
# ~~بجهت ترتیب نزل بولایت روان کردند و در ضمن فرامین ذکر کردند که رسم
# ~~نزل ونثار موکب همایون ورایات میمون صاحب القیلتین سلطان الخافقین
# ~~مظفر الدنیا والدین الملک الظاهر اعلی الله کلمته چندین وجوه از نقود و
# ~~چندین از اجناس ترتیب کنند ودر متن فرامین کفت و کمیت بقلم
# ~~تحریر دیوان شرح دادند و همین که امثله و ms078 فرامین در صحبت قصاد
# ~~بجوانب ارسال کرداندند، از حانب دیکر پروانه وفخرالدین4 صاحب و
# ~~تاج الدین معتز در خدمت رایات بادشاه زاده قنغرتای که خسروی جهان
# ~~کشای بود وصول یا فتند واز طرف سیواس بحان یبنلو5 بدر آمدند
# ~~و بجدة ایشان قرب پانصد سوار حسس متوجه آبلستان شدند تا از
# ~~لشکر شام چه خر یابند و همچنان از آن شش هزار سوار شامی که
# ~~با آبلستان آمده بودند بحانب اطراف روم هم سجسس آمده بودند تا از
# ~~لشکر مغول و تاجیک احوالی باز دانند، ناکاه مقابل یکدیکر افتادند،
~~PageV01P103
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0115.png)

# ~~لشکر مغول از لشکر شامی سواری کرفتند واز احوال شام پرسیدند،
# ~~چنان بمود که این لشکر شام است که بدین طرف آمده اند و ملک
# ~~ظاهر باشصت هزار سوار درین نزدیکی نزول کرده است و عدد لشکری
# ~~بکی در ده تقریر کرد، لشکر شامی نیز از لشکر مغول سواری کرفته
# ~~بودند یرسیدند که این چه لشکر است، کفت که دو بادشاهزاده
# ~~اند هر یکی با شصت هزار سوار قصد شام دارند، بدین اخار اراجیف
# ~~لشکر شام منهزم عودت نمودند و بولایت خود در آمدند، لشکر مغول
# ~~نیز بدین خبر از خوف مهزم کوج کردند ویک میزل باز کشتند و
# ~~پروانه وصاحب وتاج الدین معنزرا بتهمت آ نکه مکر اشانرا از لشکر
# ~~شام اطلاع بود و مخفی داشتند موقوف کرداندند، درین حال که بخبر
# ~~اراجیف انهزام فریقین حادث شد  شمس الدین کنحهآ که از نکیده
# ~~برسالت شام موسم شده بود و روانه شده تا1 بادشاه شام را بر جهاد
# ~~بحریض و ترغیب بمامتر دهد و در عزیمت استعجال نتماید، خود نا کاه
# ~~«در آن حانب در صدد صدمت لشکر مغول افتاد و اورا کرفته بخدمت
# ~~شاه زاده قنغرتای آوردند ودر آن روز شهید کردند، چون از سر
# ~~سحاده قدم درحادهٔ‌ مشغله دنا نهاد از دنا برآمد و ازین بهرمند نشد،
# ~~آنکه نواب ساروس وزمندو از انهزام لشکرمغول وتوقیف امرا خبر
# ~~دادند ms079 پیش از آنکه3 بر حقیقت حال اطلاع یابند وخر فرستاند که
# ~~ملک ظاهر بر لشکر مغول زده است ولشکر مغول منهزم شده اند،
# ~~شرفالدین خطیر نیز بی آنکه بحقیق آن خبر کند در آن شطارت بصر
# ~~بصیرتش چنان فروبست که بتعجیل تمام فتح نامها ببلاد و ولایات روان
# ~~کرد، PageV01P104
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0116.png)

# صورت فتح نامه که وجود بداشت ابچه با قسر
# اوردید برین لسق بود
# بسم الله الرحمن الرحیم، قضاة وائمه ونواب وکارداران واهالی آقسر
# ~~حماها الله عالی ومکنهم بیرسشر   حضرت سلطنت ما مخصوص باشند و
# ~~بدانند که رسولان و قصاد متواتر رسیدند که سلطان الخافقین صاحب
~~القبلتین
# ~~وکن الدنیا والدین الملک الظاهر اعلی الله کلمته با عساکر منصور نا
~~محصور
# ~~نهضت فرمود ومقدمه عسا کر اسلام بممالک محروس ما بیرون آمدند و
# ~~موکب همایون سلطنت ما برعزم استقبال بادشاه اسلام خلدالله ملکه از
# ~~محروسهآ نکیده روانه شد، چون بنواحی قراحصار یواش2 وصول افتاد3،
# ~~قصاد خر آوردند که مخالفان دولت ما حمعت کرده بالشکر ملاعین بقصد
# ~~مسلمانی ومسلیمانان توجه تموده بودند، چون حسن حفظ یزدانی کلات
# ~~لطف ربانی کفیل و ناصر بود بر وفق نص (ان الدین عندالله الاسلام4)
# ~~امداد فتح وظفر ظاهر شد وبر مقتضاء حدیث نبوی علیه السلام5 که
# ~~(ان لبهذا الدین علی رأس کل مائة سنة6 ربا ینصره)، عساکر اسلام
# ~~بموضع آبلستان با ملاعتن کفار مقابل افتادهاند وقدم صدق در بادیه
# ~~(والذین حاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا7) نهاده، بیشتر آن مخاذیل وملاعین
# ~~خا کساررا علف شمشیر آبدار کردانیده اند و درعقب بعضی که مانده
# ~~بودند و منهزم کشته روانه شده اند و پروانه مفسد و صاحب ومعیز خاین در
# ~~قید خزی وخسار اسار کرفتار شدند  و موکب سلطنتما بعزم پادشاه
# ~~اسلام مسارعت نمود، رحا بفیض فضل ربانی عزشانه وثوقی تمام دارد که
~~PageV01P105
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0117.png)

# ~~روز بروز اعلام اسلام اعلا یابد ومبانی دین مشد وقواعد کفر وضلالت
# ~~منهدم کردد وشرر کفار ملاعین ابادالله خطرهم و فرق دهمأهم بکلی
# ~~منطفی کردد، ms080 می فرماییم که بدین موهیت عظیم وعطیت کریم که در ابتداء
# ~~مسلمانی را کرامت شد استشار واستظهار افزایند واین بشارت را درشهر
# ~~و ولایت منادی کنند تا کافهٔ‌ رعایا بفراغت بمهم ومصلحت خود مشغول
# ~~شوند وبدعا بیفزایند ان شاالله تعالی،
# القصه1 بامداد این فتح نامه مزور باطراف فرستادید شانکاه که
# ~~آفتاب ازین بام لاجورد اندود پشت بدیوار مغرب فرو می کرد شاه
# ~~زاده قنغرتای با نوینان2 بوقو و توداون3 در نواحی قراحصار یواش
# ~~با لشکر بی شمار پیرامن مخیم سلطان در آمدند وکرد خیمه شرفالدین
# ~~خطیر حلقه وار دایره کردند، روزکار مکار از امرابی که در آن حرکت5
# ~~همداستان بودند اول ضرر و آسیب خطر از ولد خطیر در کرفت،
# ~~تقدیر5 که منقلب احوالست جمع سلامت آن قوم بتکسیر .سانند، عقلا
# ~~کفته اند1 و این شوه خلل خود ظاهر است که هر پادشاه را که بش
# ~~کار ظالم باشد  وپرکار وار قدم بر حادهآ راستی ثابت ندارد
# ~~بادشاه را از دایرهٔ‌ عدل و صواب زود بدر اندازد چه هرنکو کاری که
# ~~بدکرداری  بدو راه یافت اورا از حادهٔ‌ نیکوکاری زود کم راه کرداند،
# ~~فی الجمله1 عقاب شوکت شرفالدین خطیررا که مکر از آفت زمانه رست
# ~~اما چون 6 پر و بال 7 بشکست و بحیلت و حابکی از آن مبانه بیرون
# ~~جست وکمان برد که مکر8 از آفت9 زمانه رست، اما چون قضا درعقب
# ~~او بود دست از دامنش باز داشت، لبعض العلمآء1: (تقدر10 انت وحاری
# ~~القضا مما (انت) تقدره10 بضحک11) می خواست که بحصاری متحصن شود
~~PageV01P106
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0118.png)

### | فتحنامهآ یسر خطیر
# ~~و ترکنی از ارکان روم پناه برد و باعتماد عهد ومیثاقی که با کوبوال
~~قلعه
# ~~لولوه داشت وبا او از سر وفاق در مصالح آن حصن اتفاق بموده وبعد
# ~~از تقدیم عمارت آن بقعه ذخیرهآ آب و نان و مایحتاج قوت بی بهایت مرتب
# ~~و آماده کردانده، در آن تزلزل و ولوله بر همان مقام لولوه (که اعتماد ms081
# ~~کلی بر آن داشت توجه بمود و صاحب قلعه اورا راه داد و باعزاز نزول داد،
# ~~آن سر کشته بنداشت که مخلصی و مقصدی یافته است و یی دانست که در دام
# ~~بلا کرفتار شده است و ضرر او از همانجا خواهد بودکه امد نفع دارد،
~~شعر3:
# مشی برجلیه عمدا نحو مصرعه   لیقضی الله امرا کان مفعولا
# ~~سابق الدین صاحب قلعه بر عهد ومثاقی که با او کرده بود وفا ننمود،
# ~~خود کدام وفاکه وفا در جهان چون سمر غ نامیست ی نشان، للمؤلف3:
# ~~و فاشد کیمیا و اکنون زنا اهلان وفا جستن   بود چون کلشکر جستن بطبع از
~~کام اژدرها
# شعر 3 :
# ~~کدام عهد و وفا چونکه4 خود ز روز نخست بهشت بکک شبه مهمان سرای آدم بود
# # چه کویی ار زتو پرسند عاقلان کان روز %~% نفاذ حکم قدر اختیار بلعم بود
# # کر اختیار کنی چیز کفته باشی بس %~% که غول بلعم با عور اسم اعظم بودک
~~PageV01P107
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0119.png)

# فی الجمله2 لشکر مغول درعقب او بنواحی لولوه رسید کوتوال لولوه
# ~~زحمتی از لشکر بولایت ترسد و دارکیر بتطویل نینحامد بتعجیل
# ~~تمام اورا بدست مؤکلان بلا ومسببان لشکر قضا باز داد، شعر
# بی بلا نازنین شمرد اورا %~% چون بلا دید در سیرد اورا
# تا بدانی که روز پیچاپیچ %~% هیج کس مر ترا نباشد هیچ
# ~~شعر1:
# واخوان حسبتهم دروعا %~% فکانوها ولکن للاعادی
# وخلتهم سهاما صایبات %~% فکانوها ولکن فی فوادی
# ~~فی الجمله اورا کرفته بقشلاق شاه زاده قنغرتای آوردند، شاه زاده قنغر-
# ~~تای و توقو و توداون2 در آن سال بقشلاق دلوجه اقامت کرده بودند،
# ~~شرفالدین خطیر را آنجا آوردند 3، روزی چند یرغو داشتند مخواست که
# ~~حماعتی دیکررا نیز که پیش از آن در آن تخلف با او دمی زده بودند
# ~~واتفاقی نموده در صدد یرغو در آرد بوعده وعشوهآ بروانه که درباب
# ~~استخلاص او امد داد4 فریفته شد (ولیس هو اول من غرة السراب)،
# ~~فی الجمله روزی چند درین خوف ورحا وصواب ms082 و خطا بسر رفت
# ~~وکارداران بساررا از اطراف آوردند ویرغو کردند اکرچه اموال
# ~~واسباب جمله بتاراج رفت ودر آن هرچ ومرج خرج و برج بی نهایت
# ~~واقع شد، اما بتدبیر یروانه اکرچه مالشان تلف میشد اما هبچ
# ~~آفریده را بینی خون آلود نشد غیر شرف الدین خطیر که در صدمت آن
~~PageV01P108
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0120.png)

# فتحتامهآ پسر خطیر
# ~~خطر وموج طوفان آن ورطه که سلاب قهر داشت بغرقاب فنا فرو
# ~~رفت، در آن روزها این رباعی را1 نوشته بود ببعض از امرا فرستاده،
# ~~رباعی
# # عشق آمد وکرد فتنه برجانم بیخت %~% دل خون شد وجان برفت وعقلم بکریخت
# ~~با این همه هیچ دوست دسم نکرفت   جز دیده که هر چه داشت درپایم ریخت
# ~~مادام که اقبال استقبال او می نمود وسعادت مسعادت می فزود کسوهآ عهد
# ~~دولتش محدد بود وبساط مهد حشمتش ممهد3، چون ملک4 خیره کشت5
# ~~طریق عذر سیرد زوال بساحت کمال اوراه یافت اقبال راه انتقال کرفت،
# ~~بدبیر ضاءالدین برادرش که بشام باستمداد لشکر رفته بود با تقدیر ازلی
# ~~راست نامد بحکم 6 (المقدور کاین)، هر اندیشه که ضیاءالدین در آن نموده
# ~~بود بر حسب ارادت او دست نداد، پادشاه شام در وقت حاجت اهمال نمود
# ~~و در معاضدت ومظاهرت مبادرت ننمود، وآن تآخیر فساد حال5 این شور
# ~~انکزان شد، بعدالواقعه تدبیر تدارک مفد نبامد، چون سعادت طالعی
# ~~بارادت طبیعی موافق نیفتد بیچاره آدمی ضعیف بنیت چه چاره تواند
# ~~کردن، بیت9 :
# من جهد همی کنم قضا ی کوید %~% بیرون ز کفایت تو کاری دکرست
# ~~فی الجمله2 در کشا کش آن حیرت و محنت وصدمت آن نکبت و بلیت
# ~~قصیدهٔ‌ انشاکرده بود و بدست یکی از خدم تسلیم کرده که بضیاءلالدین
# ~~رساند، این یک بیت از آنجملست10، بیت الواحد (من11) القصیدة شرف الدین
# ~~ابن الخطیر رحمه الله تعالی 12، PageV01P109
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0121.png)

# # من رفتم و روزم بشب تیره بدل شد %~% انکار ضیا آمد از شام سحر کرد
# ~~حوادث سایر1 که در این سال واقع ms083 شد : توقو و نوداون در مدت ایام
# ~~قشلاق جماعتی را که متابعت اولاد خطیر نموده بودند از وضیع وشریف و
# ~~صغیر وکبیر جوق جوق از اطراف می آوردید و در باب آن آشوب و
# ~~تشویش تفحص2 می بمودند، وپروانه کاه وساطت می نمود و کاه دلالت
# ~~می کرد، طائفهٔ‌ را که برکناه خود اعتراف می آوردند و بر انکار اصرار
~~نمی
# ~~نمودند3 رقم عفو بر جریدهآ جرایم او می کشدند (والعفو عن المقر4) و
# ~~هر که بطریق معاندت و مکابرت بیش می آمد خرمن امدش بر باد می دادند
# ~~و آنچه سزی حال او بود درکنار او مینهادند5، مؤلف کوید1 : من
# ~~نیز در آن دیوان قلمی داشته بو دم و برصحیفهآ آن دولت رقمی نکاشته، اما
# ~~چون آن متابعت کرها لا طوعا اضطراری بود نه اختیاری، واز تصرفات
# ~~اموال مواضع چون دیکر حماعت طامع تعرضی ترسانیده بودم
# ~~و من جمیع الوجوه بری الساحه بودم واز آن حمیر مفسدت فطیری سافته از
# ~~آن ورطه المی بدیده چون موی از حمیر بیرون آمدم، شعر 1:
# چون تو از خمر هیچ کس نخوری %~% که ترا درد سر دهد چوخمار
# ~~بفضل الهی از آن صدمت هایل بی ملامت بسلامت بماندم، شعر 1:
# لقمهٔ‌ دیدهٔ‌ 6 که مرد 7 خاید %~% کند می زان میان برون آید
# بوده پیش چرا دو مرغ و ستور %~% دیده بار خراس و تف تنور
# داشته زیر آسیای فناء %~% که نکه داشت جز خدای خدای
# ذ کرخروج اتراک قرامان
# القصه1 اولاد قرامان و اتراک او ج درین سال خروج کردید، چون
# ~~نخوت عصیان ونشوت طغان در دماغ ایشان سضه کرده بود و خوف مغول
~~PageV01P110
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0122.png)

# ~~در دل ایشان قرار کرفته چون آن حادثهآ خطرناک شرف الدین خطیر حادث
# ~~شد بضرورت محال تخلف یافتند و سر از ریقهآ طاعت بر تا فتند و از ارسال
# ~~اموال و رسوم مقررات دیوانی[تمرد یمودید، بدرالدین ختنی3 که سپهدار
~~ولایت
# ~~ارمناک بود بمدافعت ومقاومت اتراک قرامان کمر ms084 انتقام برمیان بست،
~~واکرچه
# ~~پروانه رضا بداشت چون الحاح بسار مود باحازات توقو و توداون با هزارهآ
# ~~از لشکر مغول و مثل آن از تاجیک برسر اولاد قرامان بدان ولایت رفت،
# ~~چون بلاربده رسد اتراک ارمناک قصاد باستقال فرستادید وملتزم شدید که
# ~~در عوض3 عصیان و دیت طغیان صد هزار دنار بخزانهآ سلطان رسانند و
# ~~خاصه سر لشکری بتمام ادا یمایند، بدرالدین ختنی از غروری که در سرداشت
# ~~و اعتمادی که بر جلادت خود می بمود قبول نکرد و بر اندیشه زیادت دیدان
# ~~طمع در خون و مال ایشان تیز کرد و بر هتک استار ایشان رغت بمود،
# ~~حکما کفته اند2 (اعظم الخطایا محاربة من یطلب الصلح)، چون طریق سهولت
# ~~نسیرد و راه تسلط کرفت کارش بصعوبت انجامید وعزم برآن حزم کرد
# ~~که بر سبیل نهب وغارت در آن ولایت درآید وبی احتباط در دربند
# ~~کوکسو در آمد، اتراک بی باک پذیرهآ او شدند و در مقاومت مجان
# ~~کوشیدید، بدرالدین ختنی از مقاومت و مدافعت ایشان قاصرماند و چون
# ~~مستان طاف کوشه بکوشه میرفت و چون4 کبوتر در مضراب رانده
# ~~بود یای مقصودش در خلاب عجزماند و مهرهٔ‌ مطلوبش در ششدر تحیر
# ~~افتاد، بر آن جرأت نا صواب نادم کشت وبرآن حرکت با واجب خایب
# ~~شد و ندامت سود نداشت وعرامت مفید مامد، مصراع 5 :
# کوشش چه سود چون نکند بخت یاوری
# ~~چون مرادش بحصول موصول نکشت وغنحهآ آمالش در بستان امارت
# ~~ناشکفته ماند بقلعهٔ‌ از قلاع ارمناک متحصن کشت وآنجا محصور شد
~~PageV01P111
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0123.png)

# ~~و نقد و جنس و رطب و یابس ومراکب واسلحهٔ‌ لشکر مغول وتاجیک
# ~~جمله روزی اتراک بی باک شد، وقد1 قیل2 (طلب قرنین فا ب وماله
# ~~اذ نین)» چون در آن مدخل مخرحی نیافت مدی در آن طرف در حیص
# ~~بیص عدوان در حبس اتراک عاجز و حیران ماند و انهزام و قصور و
# ~~فتور او سبب استعلا واستلاء اتراک شد ومادهٔ‌ بمرد خوارج آن ms085 بود
# ~~واز سر آن حرکت نا صواب و تدبیر فاسد کستاخ شدند، امین الدین
# ~~مکائیل3 نائب السلطنة باشارت واستصواب شاه زاده و نوینان بجهت سد
# ~~آن خلل واصلاح افساد آن عمل از موضع قشلاق دلوجه بحانب لارنده
# ~~اتتهاض نمود، اکرچه بدرالدین ختنی بواسطهآ وصول او بدانطرف خلاص
# ~~یافت اما هر تدبیری که مقدور بشر بود و هر جد وجهدی که در وسع
# ~~طاقت کنحید در مطاوعت اتراک تقدیم داشت مفید نامد، و هر مبالغتی
# ~~که در طریق مدافعت ایشان بود سودمند نشد، القصه3 هنوز این
# ~~خروج التیام نبافته ومهرهٔ‌ آن فساد از ششدر غوغاء اتراک بیرون نیفتاده
~~و
# ~~تدارک آن در سلک صلاح انتظام نیافته که جماعتی دیکر از اتراک اوج
~~قافلهآ فرنک
# ~~زده بودند واموال نقود واجناس بسیار غارت کرده، خواجه یونس 3 خال
# ~~پروانه در آن زمان امیرالسواحل بود بجهت اخذ اموال فرنک بر سر آن اتراک
# ~~رفت او نیز بصلح راضی نشد، بعد از قال و قیل ومقابلت و مقاتلت
# ~~بسار او نیز شکست یافت و خیول واسلحه وامتعه و علم و نقارهآ او
# ~~حمله بدست اتراک افتاد، شوکت قرامانیان بدان حرکت زیادت کشت،
# ~~اتراک از جوانب بدین سبب کستاخ شدند و دست استیلا بر آوردند
# ~~و روز بروز ممرد و تغلب ایشان تزاید می بذیرفت و قنون حل و
# ~~صروف دغل زمان بزمان قوت می کرفتند و استیلا و استعلاء ایشان
# ~~مترادف ومتضاعف می کشت و بهر حابی که ولایتی 3 در تصرف می PageV01P112
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0124.png)

# ذکر دخول سلطان بییارس بدیار ووم
# ~~کرفتند اتتزاع آن بسر لشکران میسر تمی شد، چون امین الدین میکائیل
# ~~وباقی سروران از تدارک مفاسد قاصر ماندند بقونه رفت و آنجا قشلاق کرد
# ~~و مترصد می بود که چون شدت و نداوت زمستان بکذرد، در خدمت
# ~~پروانه وموکب نوینان بر همان طریق که النحاق1 نوین در آمده بود بولایت
# ~~اوج درآیند و آن ولایت را از متمردان پاک کردانند، خود آن اندیشه ms086 و
# ~~بمنا برحسب ارادت دست بداد، آتشی را که تقدیر الهی بر فرو زد باب
# ~~دریاها نتوان فرونشاند، سبلابی که قهر لم یزلی انکیزد بتدبیر کافهآ
~~خلایق سد
# ~~آن خلل ممکن نکرد، لاجرم سالها ست که اطراف ممالک شوریده می دارید
# ~~و از مرارت کاس یأس2 ایشان تریاق در مذاق خلق زهر می شود و از
# ~~خشونت وسطوت وشورش 3 ایشان4 هیچ طرفی ماعرن و محروس بیست،
# ذ کر دخول سلطان سارس بدیار روم و بهضت
# فرمودن بادشاه اباقا بد سحانب
# القصه 6 در فصل بهار سنه ست وسبعین وستمابه6 ملک ظاهر7 پادشاه
# ~~شام از آن دیار بالشکر بسار چون عدد قطرات باران بی شمار خروج کرد،
# ~~توقو وتوداون از قشلاق قیرشهر بطرف ابلستان روانه شدند و معین الدین
# ~~پروانه نز با لشکر تاجیک وغیره استصحاب مودند، چون بصحراء
# ~~ابلستان رسیدند، هنوز قوتو8 سبط9 بایجو با لشکری که درنکده قشلاق
# ~~کرده بودند بتوقو نپیوسته بود که ملک ظاهر با لشکر شام بر سر آمد
# # و التقاء فریقین اتفاق افتاد واز حانبین در قضاء معرکه %~% قلب لشکر
# ~~یمین و یسار بر آراستند و هر دو در آن مقابلت بمقاتلت در افتادند،
~~PageV01P113
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0125.png)

# ~~عرصة ابلستان از خون کشتکان لالهستان کشت، سحاب خون آز نیع
# ~~چون قطرات باران از میغ باریدن کرفت، شعر1:
# # جهان بحیله دم اندر کشیده چون نقطه %~% اجل بکینه دهان باز کرده چون
~~طومار
# # شدد زخون یلان همچو کبک دری %~% میان معرکه سیمرغ مرک را منتار
# ~~در چنان حالت که بزحم تیغ و تیر و طعن کرز وسنان موی
# ~~میشکافتند، لشکر مغول منهزم روی بر تافتند، توقورا کل اقبال شکفته
# ~~بکمال رسده بود، و توداونرا بمانهٔ‌ آمال مالامال شده، چون دولتشان
# ~~سپری شده بود و روی در تراجع نهاده در صدمت آن واقعه چون
# ~~درماندید عأقیت ایشان بیر چون دیکران مماندتد، و جهان کیوفا از وجود
# ~~ایشان خالی ماند وتا ایشان فوج فوج از امرأ با شکوه از هر ms087 کروه
# ~~و هزاره و صده که بود بزحم تیغ طعمه وحوش و سباع شدند،
# ~~معین الدین پروانه بخدعت تمام که (الحرب خدعه) از مخلب آن مخافت و
# ~~مضرت آن آفت در صورت انهزام بیرون جست و از معرض عقابین
# ~~آن اصطلام بدر آمد و(الفرار ممالایطاق من سنن المرسلین) بر خواند
# ~~و در یک شانروز تا بقیصرته براند واز آنجا همچنان منهزم بحانب
# ~~توقات بیوست، ملک ظاهر در عقب لشکر مغول بقصریه آمد و بر تخت
# ~~سلطنت نشست، اول بشارت فتح روم بدیار شام نوشت و درضمن فرمان
# ~~ذکر کرد که (کسرنا المغل المعلون الشوم2 و اخذنا الروم بیوم واحد)،
# ~~و همچنان بدعوت امرای روم و استحضار امراء اتراک شوم3 رسولان
# ~~باطراف روان کرد وفرمانهاء فتح بتوقیع ملک الظاهر بیبارس4 موقع
# ~~کردانید و مدت ده روز5 در قصریه اقامت کرد با لشکری چنان PageV01P114
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0126.png)

# ذکر دخول سلطان بیبارس یدیار روم
# ~~بی نهایت، چون راهها منقطع بود غله چنان بالا گرفت که مدی عله بچهل
# ~~درم1 یافت ممی شد، و چون غله یافت ممی شد منی مویز بده درم
# ~~میخریدند و درما یحتاج علف چهار پایان صرف می کردند و احازت نداد که
# ~~انبارهاء غله بکشایند وبر هیچ آفریده از رعیت بخورشی یا بمجرد علیق
# # مرکوی تعرض رسانند، و چون لشکری در مضیق %~% کرانی عاجز فروماند
# ~~سبکی کردند و عودت نمودند، اما خللی تمام از فرامین او که باطراف
# ~~رفت در ممالک ظاهر شد و اتراک مستولی تر شدند واین دولت ملک
# ~~مستقم را از ظهور ملک ظاهر از آن زمان تزلزل عظیم ظاهر شد،
# ~~کویی خروج او زلزال نوایب بود که در قصر مملکت روم افتاد که سبب
# ~~غوغا واغراء اهل بغی کشت وتا2 غایت وقت آرام نکرفته است، فی الجمله
# ~~در آن روزی چند که در قصریه اقامت کرد انتظار می بمود که معین الدین
# ~~یروانه از توقات و امین الدین مکائیل نائب السطنة از قونیه متابعت
~~نمایند
# ~~و ms088 بر مصالح ممالک دلالت کنند و رومرا نسقی بدا کند، هیچ سروری
# ~~دیکر چون پروانه نامد متابعت نمود، العود احمد برخواند، بتعحیل تمام
# ~~تا حدود شام براند، القصه3 پادشاه جهان آباقا با لشکر جرار4 چون
# ~~کواک فلک بی شمار بدفع شامان تعحل بروم آمد5، چون پادشاه
# ~~شام عودت نموده بود درعقب تا بصحراء ابلتان تاختن کرد، در وقت
# ~~وصول یادشاه بابلتان بادشاه شام بحلب پیوسته بود وشور و شغف
# ~~ایشان فرو نشسته، مقتولان صحراء معرکه را پادشاه بنظر خود مشاهده
# ~~فرمود و عودت بمود چه درعقب رفتن و بسبنور شام علی الفور در آمدن
~~PageV01P115
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0127.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~و بانتقام بی هنکام مشغول شدن متعذر بود، عقلا کفته اند 1 که روباه
# ~~را بدر خانهه خود چندان قوت باشد که شیررا بدر خانهه بکانه نباشد،
# ~~فی الجمله از طرف ارزنجان نهضت تمود2 وپروانه را استصحاب فرمود 3،
### | وفات اکابر
# درین سال4 معین الدین پروانه را چون سعادت مساعدت نکرد5 در آن
# ~~مشایعت بتهمت خانت منسوب شد، هر عذر که آورد6 مفید نامد، هر تیر اندیشه
# ~~که ازجعیهٔ‌ فکرت خود بدر انداخت چون مطابق تقدیر تبود خطا می
# ~~رفت، چون از قیضهٔ‌ کمان حوادث تیر آفات برکشادند و دولتش در
# ~~انحطاط افتاد هر عهده که در عین رضا برکار می کرد پرکار سخط
# ~~و می شد، (للصاحب شمس الدین الاصفهانی1:
# هر تیر که از قبضهٔ‌ تقدیر جدا شد %~% کی شاید ازان تیر بتدبیر حذر کرد
# کردون که بود کیست ستاره چه بودمهر %~% تقدیر خدا بود حواله بقدر کرد
# ~~چندانکه از خزانه (تؤتی الملک من تشآء)8 دولتش بامداد نصرت
# ~~مؤید بود و اطناب سرادق باوتاد ظفر مؤکد ذات بی همالش بوسایل نصرت
# ~~از حوادث مصون بود، وبا تدبیرات صایب حصول آمانیش در ذمت
# ~~عنایات یزدانی مضمون، چون آفتاب سعادتش بدرجهآ کسوف رسد هیچ
# ~~دقیقه از دقایق کفایتش در هیچ مصلحت فائده نداد و حادثهآ اذیت و
# ~~عارضە بلت روی سوی او نهاد و ms089 عقدهٔ‌ کارهاش بند بربند تراخی افتاد
# ~~و چون قوم بی اسرائیل در ته غلواء حیرت راه صواب کم کرد، قبل1
~~PageV01P116
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0128.png)

# ~~(اذا احضر النایبة اتته الشر من حیث کان الخیر یأتی منه)، فی الجمله1
~~بتهمت
# ~~خروج لشکر شام صبح دولتش بشام تیره بدل شد و آخرالامر درالاطاغ
# ~~درجه شهادت یافت بردالله مضحعه و جعل ریاض القدس مرجعه 5، تاریخش
# ~~انیست1:
# # جهان جود و معالی یکانه پروانه %~% شهید کشت و جهانرا نهاد بر دل داغ
# # بسال ششصد و هفتا دشش بوقت عشا %~% شب نخست زاول ربیع در اله طاغ
# ~~از بعض افاضل که ملازم او بودند استماع افتاد که چون از ارزنجان
# ~~کذر کرد بوقت وداعش تسلیة القلی می نمودند ودعاء مسافرانه درکار
# ~~می کردند و می کفتند که امد بفضل حق تعالی واثق داریم که باحصول
# ~~مرادات بمستقر عز خویشت رجوع افتد، بجواب کفت که : بعد ازین
# ~~خراسانان عافانا الله منهم درین ملک خواهند در آمدن بوجود خراسانی
# ~~مارا این زندکانی چه فایده دهد، دیکر از نتحه حسن اعتقاد او یکی این
# ~~بود که شخصی را از خواص او چهار سراسب تازی بود مدت یکسال
# ~~تمام4 ریاضت داده و ازخامی5 چنان بدر آمده که می کفتند که اکر
# ~~ده شانروز برآن اسبان تاختن کند طاقت آرند و کفتند که در حرکات
# ~~و سکنات مغول امارات شرور ظاهرست و مارا امروز موکلی نیست5
# ~~و راههاء محهول نیک معلوم داریم که هرکز مغول (بدان بی بیرون، نبرد،
# ~~اولیتر که درشب (الفرار فی وقته ظفر) بر خوانیم ودر پردهآ تواری وهرب
# ~~روی بمقصدی آریم، کفت: آری کریختن سهلست و فرصت هست اما
# ~~چون بسبب ما مغول درعقب آید اکثر ولایات را رج و مسلمانان بی
# ~~کنهرا8 خسارت افتد، چه روا باشد که بجهت اومید چند روزهٔ‌ عمر خلقی
~~PageV01P117
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0129.png)

# ~~سبب کریختن من در صدمات ورطه وظلم و عدوان مغول کرفتار شوند،
# ~~فی الجمله1 بعد از وفات او اتراک شباطین صفت از شیشه ms090 ضط بیرون
# ~~افتادند و از خروج خوارج اوج آتش فتنه شعله بر آورد، بدان سبب
# ~~صاحب در مرتیه او کوید1:
# لما رأیت خروج الاوج من سباء %~% مفاجیا ما لهم عقل ولادین
# انشدت مکتئبا ما قیل من قدم: %~% مضی سلیمان و انحل الشیاطین2
# محدالدین اتابک1 چون از مشایعت عبودیت پادشاه عودت ثود در
# ~~سیواس مرضی صعب بر نهاد او مستولی کشت، دران انقلاب از دار
# ~~دنا ارتحال کرد و بمرحله دارالبقاء عقی پیوست، منهیان اجل آیت قضی
# ~~نخه بر ورق عمرش نکاشتند ودر آن مرض درکذشت و فرس عمر و
# ~~دولت و جهان از آن جهان فضایل خالی ماند رحمه الله تعالی،
# تاج الدین المعتز1 بن طاهر در موکب رایات عالیه5 تا بارزنجان مشایعت
~~بمود،
# ~~بعد فراغت از تقدمه وملتمسات پادشاه وامرا و ترتیب مایحتاج لشکر
# ~~در ارزنجان مرضی که درذات او حادث شد6 تا دیکر7 حوادث دست
# ~~درهم داد در آن مرض دولت او نیز در سر آمد و آفتاب حشمتش
# ~~بداغ زوال موسوم شد و دور روزکار نا پایدار رثم مضی لسبیله برصحیفهآ
# ~~عمر او نیز کشد و مسند امارت از آن منبع راحت و احسان خالی
# ~~ماند و آن عقد دولت منظوم شده بانفصام پیوست، و کفاة و صدور و
# ~~دهاة جهان از نعمت او نیز محروم ماندند واو نز از دارالغرور فنا
# ~~بدارالقرار بقا رخت رحلت بربست وعلی احسن الحال بجوار حق پیوست،
# ~~تعمدالله بغفرانه8، PageV01P118
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0130.png)

# فی الجمله و التفیصل1 چون مصالح وقواعد روم بتغییر و بدیل
# ~~خواست پیوستن اول قضاء آسمانی برکات علما و مشایخ که قدم علم و
# ~~عیادت در دین راسخ داشتند بسبب وفات ایشان مرتفع کردانید ورتم
# ~~(البرکة مع اکابر کم) از صحیفهٔ‌ اسلام محو کرد، بعد از آن بنوایب
# ~~و نوازل پرداخت و از ابتداء سنه اثنین و سبعین وستمانه2 اول حوادث
# ~~اجل روی بدان بزرکان دین و ارباب صدق ویقین آورد وچون جمله
# ~~جلیس وانیس پروانه بودند پیش از واقعة ms091 او حمله یکان یکان در کذشتند
# ~~چنانکه چون نازله خروج لشکرشام شد ازصبح صفاء ایشان آثری نمانده بود،
# مولانا جلال الدین محمدالبلخی 7 که قطب زمان و یکاتهآ جهان بود و
# ~~ننز سلطان العارفین مولانا جلال الدین محمد بن محمدالبلخی قدس الله سره
# ~~العزیز از دار فنا بعالم بقا پیوست، با رزوی مام چنانکه التماس کرده
~~است
# ~~بدعاء محس که: یاربی صلحی بکن میان من و محو ای ودود ، بجوار رحمت
# ~~ایزدی پیوست وشیخالاسلام نمازش را کزارده درحال مرضی واقع
# ~~نز تغمدالله بغفرانه در کذشت چنانکه ذکر می رود،،
# شیخ المعظم شیخ صدرالدین3 محمد5 شیخ الاسلام که سید انام بود
# ~~و زبده وقدوهٔ‌ مشایخ و مقتداء علماء ایام و نعمان ثانی6 دوران ودر
# ~~فنون علم حدیث ورموز کنوز حقایق ورقایق اعجوبه زمان، و اور
# ~~در احکام دیوانی سلاطین خلیفة العرب والعجم خطاب می کردندی
# ~~مولدش در سنه خمس وستمایه بود و(وفاتش)2 در سنه ثلاث و سبعین
# ~~وستمابه10، چون آفتاب افادت او بر فلک ارشاد منکسف شد دیدهآ
# ~~استفادت علما و مشایخ جهان که بوجود او منور بود تیره شد، چهرهٔ‌
~~PageV01P119
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0131.png)

# ~~روز کار بی حضور او خیره ماند و آنجمله علیما ومشایخ و افاضل واکابر
# ~~که روی بمحلس درس او نهاده بودند حمله متفرق شدند، یکی از اکابر
# ~~فضلا در مرتیه اوکوید1:
# مضی خلیفة الدنا وزینة اهلها %~% و بحر معانها وکنز الرقایق
# فلم یبق للاسلام من بعد شیخه %~% کمال و نور لیته لم تفارق
# و من بعده للمشکلات وحلها %~% و من بعده یرجی لکشف الحقایق
# و من بعده للطارقین عل الطوی %~% الی ضوء نار شعلت بالشواهق
# علیک سلام الله یا شیخ عصرنا %~% و هادینا فی المظلیمات المضایق
# سقی الله رمسا انت تأوی ضریحه %~% بصوب من الغفران والفضل دافق
# نصیرالدین طوسی2 که امامی کامل وبقیة سلف وسر آمد خلف
# ~~علمأ جهان بود، اکرچه3 مستقر مکرمت و مقر عزت او مرکز
# ~~مراغه بود اما از فوائد و تربیت او علما* و ms092 فضلاء اطراف جهان بهرمند
# ~~«بودند، فائدهآ مکاتبات ومراسلات ومصنفات او| از روم ودیکر اطراف
# ~~جهان منقطع شد و دست تعرض روزکار رةم وجود آن جهان فضایل
# ~~از لوح ایام بسترد، او نز وداع عمر وطلبە علم کرد و رحلت بمود،
# ~~تاریخش اینست1:
# نصیر ملت و دولت محمد طوسی %~% یکانه که چنو مادر زمانه نزاد
# بسال ششصد وهفتاد و دو ز ذی الحجه    بروز هجدهم اندر کذشت در بغداد
# خر1:
# ~~هجد هم از ماه ذی الحجه دوشنبه وقت شام  سال هجرت ششصد وهفتادگو دو8
~~ناقص نه تام
# # خواجه عالم نصیردین طوسی از قضا %~% نقل کرد از خطهٔ‌ بغداد تا
~~دارالسلام
# قضاة1 ممالک 7: قضاء آسمانی متواتر روی سری مجلس دارالقضاء
# ~~ایشان کرد ودست تصرف8 حوادث دست پریشانی برپیشانی میمون ایشان
~~PageV01P120
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0132.png)

# ~~نهاد،، اکرچه سدهٔ‌ هریکی حصار شریعت را سد اسکندر بود باند
# ~~زمان حمله را متزلزل1 کردانید،
# قاضی سراج الدین ارموی2 که عالم علم بود وبحر فضایل وخورشید
# ~~آسمان شریعت و مرکز محط حقیقت و طریقت ودر معقول و منقول
# ~~قصب السبق از علماء عالم ربوده، افاضل جهان که از اطراف و اکناف
# ~~بر سبیل استفادت روی بتحلس افادت او آورده بودند از دارالملک قونیه
# ~~حمله3 چون پروین مجتمع شده بنات النعشوار پرا کنده شدند،
# قاضی عزالدین ارموی2 قاضی سیواس4 با فلک در داوری راسا
# ~~برأس پهلو منزد و آب و آتش را در محلس او مجال ضدیت تبود، در
# ~~فنون علم شریعت وحکمت ودیکر فضایل خطیر عدیم المثل والنظیر بود،
# جلال الدین حیب2 قاضی قیصریه که عالمی نجیب و لبیب بود، و
# ~~قاضی تاج الدین خویی2 که آفتاب از دهشت محلس او بر فلک چهارم
# ~~خوی وعرق می کرد، و سایر ائمهء2 کبار از اهل تدریس که بر سپهر
# ~~تقدیس بر حاجت عقل و مکانت فضل هریکی بمثابتی بود که آتش خاطر
# ~~وقاد ایشان موج دریا بنشاندی وتیغ ذلاقت ایشان نیام نشناختی، عطارد
# ~~تبذ افادت ایشان بود، مشتری مشتری سادت ms093 ایشان کیوان باستقامت
# ~~دهاء ایشان مفتخر، آفتاب (باستطلاع6 رای ایشان مباهی، فضاء دیوان
# ~~قضایاء فتوی با وجود فضایل ایشان چون صح صادق روشن، عرصه
# ~~جهان از مناقب کرامت ایشان کلشن، هریک در تحر علوم بعلم کشف
# ~~حقایق رسیده و از بستان افضال شیر فضلت و کرامت مکدة هنکام تزول
# ~~قضا اکثر قضاة را با زمرهآ فضلا قضاء میرم بر سر آمد و از دار فنا بدار
# ~~الیقا حلت کردند، و بعض چون حسام الدین قاضی العسا کر که مهر سپهر
# ~~فضلت و صلابت بود و بنقایت عزم آراسته و با صابت حزم پیراسته
~~PageV01P121
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0133.png)

# ~~ز روم بشام رحلت کردند1 و از مسکن مالوف رخت انزعاج بربست
# ~~واحله رحلت نهادند و در آن سلاب اذیت هیچ کسرا از صدور
# ~~اخیار و اکابر احرار و افاضل ابرار دور روزکار امان نداد، منجنیق
# ~~حوادث را چه قصر قیصر چه سد اسکندر، شعر2 :
# کام تعبانرا چه خرچنکی چه مور %~% سیل طوفانرا چه خرسنکی چه کاه
# ~~چون مورد شریعترا صفابی که بود بواسطهٔ‌ اصطلام ایشان مکدر کشت،
# ~~از فوات ایشان برکت از2 ایشان مرتفع شد، شعر4 :
# ~~مات الکرام و مروا وانقضوا ومضوا   ومات فی اثرهم تلک الکرمات
# # و خلفوبی فی قوم ذوی سفه %~% لوابصروا طیف طیف5 فی الکری ماتوا
# القصه6 اول خروج اتراک افاک خروج کردند، بدان سبب تزلزل
# ~~محن وعوارض فتن و عوایق ایام و علایق روزکار چنان دامن کیر
# ~~شد که هیچ تیر تدبیری در دفع آن5 بر هدف مقصود ممی رسید،
# ~~هر روز سروری را از طرفداران ممالک در ورطە مهالک می انداختند،
# ~~فی الحمله از ابتدا که عزم قونیه کردند تاج الدین حسین و نصرة الدین
# ~~اولاد صاحب فخرالدین بدفع ایشان پذیره شدند، در صحراء آقشهر
# ~~قونه کار بمقابلت و محاربت انجامید، اکرچه هر یکی صفدری طرف
# ~~کشای و سروری هنر مای بود چون دولت یاری نداد و سعادت یاوری
# ~~نکرد از آن قتنه جوانان رزم آزمای روی برتافتند و ms094 چون در آن
# ~~مدخل مخرحی نا فتند قدم از عرصە وجود در ساحت عدم نهادند و
# ~~در آن آتش شورش فتنه حان عزیز برباد دادند، خواجه یونس و
# ~~بهاءالدین* ملکی السواحل در اوان آن خروج ووقوع فتنه وحدوث
# ~~واقعه در مراحل اوج کلیم عمر در عرقاب فنا9 و هلاک انداختند و
~~PageV01P122
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0134.png)

# ~~حمله چون مهرهٔ‌ حان در ششدر اجل در باختند، و دیکر اکابر و امر
# ~~و صدور وکیرا که هریکی بدر سماء مملکت وصدر افق دولت بودند
# ~~کواکب سعادتشان در افول افتاد، بنداری که قارورهآ اثیر بودند که از تیر
# ~~زمهریر بشکستند یاخود نقش کرهآ زمهریر که ازوقدهآ برق ترت و مرت
# ~~شدند، یاخود آن اتراک ملاعین جنود شیاطین بودند که در وفات سلیمان
# ~~خروج کردند1، چون تیر از کشاد کمان غضب (قبل ان یرتد الیک
# ~~طرفک4) بیرون جستند ومنازل و مراحل بلاد درنوشتند و هر
# ~~سروری را در حانی بعنان کیربلائی مبتلا کردند چون کردون کردان
# ~~از سمت آن سروران بکردید3 سمت نقصان بحوالی دولت ایشان واه
# ~~یافت وعقد آن دولتها که بمرور ایام بابرام و انتظام پیوسته بود از سلک
# ~~نظام بدر افتاد،
# خروج جمری لعین
# در اثناء این حالات و تزلزل این واردات حمری از زمره5 اراذل
# ~~الناس5 خروج کرد ودر اوج بخوارج اتراک پیوست ودعوی فرزندی
# ~~سلطان عزالدین کیکاوس آغاز نهاد و بی اثبات نسبتی اصلی که بخاندان
# ~~سلطنت داشته باشد مفسدان فتنه جوی شهود زور بر انکیختند و در دعوی
# ~~آن محهول النسب بتأویلات وادله فاسد رنکها آمختند تا بدان سبب سودای
# ~~سلطنت روم در دماغ او بیضه نهاد6 وآن افاک سفاک را از سر شقاوت
# ~~غشاوهآ غباوت غطا 6 بصر شد، دیوی طلب کاری خاتم سلیمان بمود،
# ~~کلاغی8 اندیشهآ صولت عقاب دردل کرفت، موشی بقصد آشانهآ شیر9 کمر
# ~~بر میان10 بست، اتراک خود ی دف در رقص بودند و بی می بد مستی
~~PageV01P123
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0135.png)

# ~~می کردند، چون دست انکاز فتنه ندست ms095 آوردند بای افزار حبلت راست
# ~~کردند، زمرهٔ‌ خسیس طبع کوتاه نظر بر او محتمع شدند، آتش فتنهآ
# ~~اتراک بوجود آن مخذول شعله بر آورد و وهنی دیکر تازه و خللی بی
# ~~اندازه بحواشی مملکت1 راه یافت، اطراف ملک از جوانب فرو کرفتند،
# ~~هر روز رکنی از ارکان متزلزل می کردانیدند وقصری از قصور مملکت
# ~~خراب می کردند، [مدی خلقرا در اطراف واکناف درهم زدند و
# ~~طرهآ دولت ومملکت مشوش کردانیدند، چون حماعتی انبوه در آن رجوم
# ~~فتن وهجوم محن کفران نعمت آغاز نهادند، چندانکه از جوانب امراء دولت
# ~~خصوصا امین الدین مکائیل نائب السطنه از قونه در اطفاء آن نایره کوشید
# ~~تا آتش فتنه فرونشاند5، آتش فتنه فروننشست وروز بروز متزاید می کشت
# ~~تا بدان انجامید که قوت وشوکت ایشان زیادت کشت ناکاه بر سر قونیه
# ~~آمدند، القصه3 چون حمری لعین قصد فتح قونیه کرد امین الدین مکائل
# ~~در آن حادثه طاقت دفع آن صدمت نداشت پای مال قهر کشت و
# ~~روزکار بساط دولت او تز در بوشت و علی اسؤالحال بطعن وضرب و
# ~~قتل و صلب اتباع حمری مذموم در کذشت و آن اموال واساب ملو-
# ~~کانه او در معرض غارت و نهب حمری بتاراج رفت، و آن مخذول دار
# ~~الملک قونیه که مستقر قدیم سریر سلطنت است مقر مملکت خود کرد
# ~~و چون دیو دون برتخت سلیمانی نشست و خطه بنام او خواندند و
# ~~سکه بنام آن سک زدند، و حماعتی مخاذیل که در متابعت آن مردیخ
# ~~صورت ذنب سیرت چون عقدهآ رأس برهم افتاده بودند دست بغارت و
# ~~هب فرو داشتند، حمعیتی که منظوم بر از عقد پروین بود ناکاه ازین
# ~~حصار نلکون4 بکید منجنیق حوادث سنک تفرقه در قندیل اعمال
# ~~ایشان انداختند و حمله را چون بنات النعش پرا کنده کردند، پنداری
# ~~اتراک بشکست که آن حمله اسباب اجتماع باب سیاه عدم فرو رفت،
~~PageV01P124
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0136.png)

# ~~عرصة روم بکلیی از ارکان دولت خالی ماند، بیشتر بناهاء عالی ms096 کردون
# ~~فرسای خراب شد، و اکثر دفاین خزاین امرا وملوک عرضة انتهاب و
# ~~اغتصاب1 کشت، دوران روزکار بر در و دیوار اما کن و مساکن اکابر
# ~~واکارم این بیت فرو میخواند، بیتی از شعر خاقانی4
# ~~آن مصر مملکت که تو دیدی خراب شد    و آن نیل مکرمت که شنیدی سرآب شد
# ~~هر آفتابی که از آسمان وزارت و هر کوکبی که از برج امارت
# ~~طلوع کرده بود در عقدهٔ‌ ذنب وهبوط راجع و منکشف کشت، هر
# ~~روز میمنه و میسره راست می کردند و بهر جابی قلب و جناحی می
# ~~آرا ستند، فی الجمله در اثناء آن نوازل قزل حمید3 که |از زمرهٔ‌ مقاطعه
# ~~داران بعضی بلاد روم بود وسالی چند آقسرا درضمان او بوده قرب
# ~~چهار هزار سوار از اتراک و اعراب جمع کرد و بر سر آقسرا آمد، باتصال
# ~~کوکبی هرچه منحوس تر وبنظر عداوبی هرچه4 منکوس تر و طالع اختری از
# ~~برج شرف راجع و در درج ودقایق اتحطاط و هبوط موبل بشهردر آمد و
# ~~سه روز اقامت کرد، در آن سه روز چندان مال بزور قسمت کرد و چندان
# ~~غرامت بر حان خلق نهاد وشیوهآ غصب و غارت پیش کرفت که روز
# ~~سپید از خوف و خشیت3 و بیم سطوت او بر چشم خلق سباه شد، در
# ~~حنین حالت بی آنکه از وصول شاه زاده قنغرتای6 خبری باشد یا از
# ~~امراء مغول أثری واتراک بحل و عقد وقبض و بسط و غارت و هب
# ~~مشغول، فوحی مغول در ولایت ایوبحصار7 پیرامن رباط خواجه مسعود
# ~~برسم قراولی سدا شدند، نفری چندرا که غارت کرده بودند آمدند واز
# ~~وصول لشکر مغول خر دادند، قزل حمد3 باور نداشت و شنشت
# ~~آقسرابی لحاف دوز پیش کار و قابض مال و معتمد قزل حمد8 شده بود
~~PageV01P125
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0137.png)

# ~~و تقریر می کردکه از مغول در جهان نه اثر مانده است و نه خبر،
# ~~آنجماعت سیاهیان اند که غرس الدین1 امیرالصید جمع ms097 کرده است از ایوبحصار
# ~~و سالمه2 درصورت3 و کسوهآ مغول بدفع قزل حمد4 آمده تا بتقریر
# ~~آن مجهول مشئوم آن رعیت سچاره را که از مغول خبر داده بودند
# ~~وقتی از قتل امان دادند که از زحم ضرب چوب و حماق بحال مرک
# ~~رسده بودند تابدین غفلت و بی بصارتی قزل حمد4 با5 لشکری که داشت
# ~~براه دوبوتهٔ‌ آقسرا بیرون رفت وبر لشکر خود اختصار ننمود بمامت
# ~~اهالی شهررا از مفارده ومحترفه چنان حشر داد کردن و بیرون داد
# ~~بردن که هرکه باز میماند دکان او غارت می کردند و چون از دوبوتهٔ‌
# ~~آقسرا در کذشت در پیرامن چشمه حسام طغرایی6 تزول کرد تا
# ~~کیفیت و کمیت آن لشکر تحقیق کند و محترفه باعتماد آنکه امیر الصدست
# ~~که بدان حوالی آمده است بازارکاهی آراستند و از اول بامداد تا وقت
# ~~صلوة العصر نفراغت بی اندیشه و خوف مترصد بودند که کمیت لشکر امیر
# ~~الصبد معلوم کنند، قضا از یمین و یسار در کمین کین وخلق پچاره
# ~~سر بدکان رواس و کندم بدکان هراس برده و مهره در ششدر انداخته
# ~~و غافل از آنکه ناکاه ازین طاس سرنکون چه مهره بیرون افتد و
# ~~نقش بند کردون چه نقش بماند واز پردهآ غیب چه7 لعب کشاید، حاء
# ~~القضا عمی البصر، اشکوا الی الله العمی، شعر 8:
# یچاره آدمی که فرومانده ایست سخت %~% درمات خانهآ قدر و ششدر قضا
# وصول موک شاه زاده قنغرتای با قسرای
# درین حالت که قزل حمد4 در آن تک و پوی و جست و جوی
# ~~بود شاه زاده تنغرتای بولایت ایوبحصار رسیده بود و در حوالی رباط
~~PageV01P126
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0138.png)

# وصول موکب شاهزاده قنفرتای بآقسرای
# ~~پروانه نزول کرده وفوحی از مغول که1 دیده بودند و قزل حمیدع را حیر
# ~~داده قراول بوده اند، سبب توقف تا آخر روز از آن بود که قراول قزل
# ~~حمدرا بآن لشکر حمری لعین و امراء اتراک کمان بردند وتا از تزدیکیء
# ~~آقسرا باولاغ3 پادشاه ms098 را خیردادن و شاه زاده را برنشستن روز کذشته
# ~~بود چون خبر یا فتند و تاختن کردند هنکام بماز دیکر بود که لشکر
# ~~یمین ویسار وجنوب و شمال شهر و جبال فروکرفته بودند و چون
# ~~دایرهآ محط شهر و لشکر قزل حمد2 شده، فی الحمله هول آن واقعه از
# ~~محشر روز قیامت بموداری بود وخوف آن از نایرهآ دوز خ اثری که (لورأت
# ~~ذوات الارحام فی الاحلام لوضعن ودایع الارحام، وتری الناس سکاری وماهم
# ~~بسکاری ولکن عذابالله شدید4)، قزل حمد2 در آن ورطه بزخم تیغ بران
# ~~بدرک اسفل نبران فرو رفت وسر از سر آن سودا در سر کار کرد وبشومی
# ~~سوداء حکومت شوم و امارت مذموم و مقاومت فاحش و مقابلت و مقاتلت
# ~~فاسد او چون قضا کمین مکر برکشاد و در آن واقعه راه مجات بر خلق
# ~~بسته شد حا کم و محکوم و ظالم ومظلوم وعالم ومعلوم حمله دریک سلک
# ~~عقوبت منظوم شدند، و وضع و شریف و قوی و ضعف بعضی در قد
# ~~خزی و خسار و بعضی در سلک اسار کرفتار شدند و پای مال جور و جفاء
# ~~روزکار شدند5 (و اتقوا فتنة لاتصیین الذین ظلموا منکم خاصة)6، فی
~~الجمله
# ~~صاحب فخر الدین در سرای آقسرا باامیری از امراء بزرک اردو نزول کرد
# ~~و فرمود که شنکت را که پیشوای قزل حمیدهٔ‌ بود و مال او نزد اوست
# ~~بدست دهند تا در طلب او شهر بغارت نرود، آن بدنفس ابلیس سیرت
# ~~متواری شد تا در طلب آن شوم ی حکم شد که آقسرا را غارت کنند،
# ~~حال شهر نحابی رسد که علیما و مشایخ را اسیر کردند، مثل برهانالدین
# ~~مدرس که قدم بر حادهٔ‌ فتوی ثابت داشت، ومثل نصیرالدین عبدالجبار5 ادیب
~~PageV01P127
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0139.png)

# ~~که صاحب تقوی بود صاحب فضیلتیرا1 بده عدد و پا نزده عدد2 می فروختند
# ~~با ملائکه هم سری می بمودند3 و با روح قدس همدمی، مؤلف کوید که4 :
# ~~چون شاه زاده بالشکر ms099 بحانب قونبه روانه شد فرمود که شهر را در قلم5
# ~~آورند6 و امیری ایلچی دادند که بعد از فحص مقتولان طلب اساری کنند،
# ~~چون شهر در قلم آوردم، از خرد و بزرک و عالم و حاهل و مقیم و سکانه
# ~~و مرد و زن مقدار شش هزار نفربعضی مقتول و بعضی را اسیر برده بودند
# ~~و آخرالامر شنکیت8 شوم چون بدست افتاد بمبلغ پانزده هزار عدد هم از
# ~~مالهاء حمد که نزد آن مادهآ فتنه بود داده9 خلاص یافت باعث آن مفسدت
# ~~و عصبان او بود، قتل و غارت نصیب بی کناهان شد، مصراء*:
# کیسه طراران برند آفت بعیاران رسد
# ~~پنداری که آن حادثهٔ‌ سلاب آفتی بود که در سفینە اعمال آقسرا رسوب
# ~~کرد که تا در قعر بنشست، بهیچ لنکر تدبیری صلاح یذیر نشد یا اعمار
# ~~اخیار اشحار بود که از صرصر10 اجل چنان نقصان کرفت که بعد هزار ابریشم1
# ~~تدبیری برک مرادی بتوا نستند بر آن دوختن، شعری تازی12 :
# هی الاراکة و الطرقاء 13 والبان %~% مخبرات بان القوم قد بانوا
# ولست ادری وخیر القول اصدقة %~% خان الزمان علیهم ام هم خانوا
# یا قوم این احبایی واین هم %~% بلغ سلامی الیهم اینما کانوا
# ~~فی الجمله درنازله که در احوال امرای آن مملکت واعوان آن سلطنت
# ~~افتاد و درباب حمعیتی که در آن حادثه بتفریق پیوست مهی روزکار بردر و
# ~~دیوار آن اخیار وابرار این رباعی نقش کرده وهرکی چون ورد میخواند،
# ~~دباعی *14: PageV01P128
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0140.png)

# وصول موکب شاه زاده قنفرتای با قسرای
# # ما جهانرا کذاشیتم و شدیم %~% نقش بر دل نکاشتیم و شدیم
# # یس ازین نوبت شماست که ما %~% نوبت خویش داشتیم و شدیم1
# # ثم انقضت تلک السنون و اهلها %~% فکانها وکانهم احلام
# ~~مثنوی2:
# # بود در روم بلبل و زاغی %~% هر دورا آشیانه در باغی
# # زاغ دایم بکرد باغ درون %~% می دویدی بکرد زاغ برون
# # بلبل شاد در کلستانها %~% می زد از راه عشق دستانها
# # زاغ را کفت سخت خوش ms100 کویم %~% زشت رویی تو من نکو رویم
# # زاغ غمکین شد وبرفت از دست %~% شاد بلبل بجای او بنشست
# # زاغ غمکین و بلبلک دلشاد %~% کود کی رفت دامکی بنهاد
# # اوفتادند هر دوشان ناکام %~% زاغ و بلبل بطمع دانه بدام
# # کفت زاغک ببلبل ای بلبل %~% کشتی آخر تو سا کن از غلغل
# # اندرین ره چه بلبلست وچه زاغ %~% مرفلک را چه مشعله چه چراغ
# # روز اول چه بی نوا چه نوا %~% روز آخر چه پادشا چه کدا
# ~~تنسه2: خیر وشر و نفع وضر محض تقدیر ربانی وعین قضاء آسمانیست،
# ~~عنان اختیار بدست آدمی زاد نیست، کمال اشا رهینه زوال و انتقالست
# ~~وتمام هر کار لازم انهدام و انعدام، مصراع *:
### | یمانه چو پر شود بکردانندش
# ~~لکل عمل ثواب ولکل اجل کتاب والله اعلم بالصواب، القصهه شاه زاده
~~قنغرتای3
# ~~بعد از واقعهآ آقسرا بقونه تاختن کرد، حمری لعین ولشکر اتراک آکاهی یا
~~فتند PageV01P129
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0141.png)

# ~~منهزم از قونیه عزم او ج کردند، لشکر مغول نواحی قو نه و لارنده و ظاهر
# ~~ولایت ارمناک را تاختن کردند و غنایم واسیر نی شمار و نقود و اجناس
# ~~و مواشی بسیارە سلب کردند وبموضع ییلاق عودت نمودند،
# فتح وفتوح سلطان غیاث الدین کخسرو در دفع جمری
# چون شاه زاده از قونیه عودت فرمود حمری لعین در ولایت او ج
# ~~امرای اتراک دست استبلا بر آوردند و در آن ولایات آغاز سلطنت
# ~~کردند و فرامین فاسد بجوانب فرستادتد و نوبت پنچکانه زدند و چهرهآ
# ~~طاعت بخاک عصان چنان آلوده کردند وروی موافقت بسواد مخالفت
# ~~چنان سیاه کرداندند که تا شب زمانه آبستن حوادث است، هر کز بچنان
# ~~ایام فتنه بزاده است، آخرالامر شاه زاده خواست که بنفسه با لشکر بر
# ~~سر ایشان رود، صاحب فخرالدین توکل بر فضل ربانی نموده و (من
# ~~یتوکل علی الله فهو حسبه) نصب العن خاطر خویش کرداند و شاه زاده را
# ~~از سر اعتقاد خالص از آن عزم باز داشت که مبادا که ms101 بواسطهٔ‌ لشکر
# ~~ولایت بسم ستور از عامر و غامر خراب و ساب4 شود و بنفس خود
# ~~با سلطان غیاث الدین بدفع حمری التزام نتمود و توکلا علی الله تعالی 5
~~با سلطان
# ~~و حواشی از ولایت دانشمندیه بحانب انکوریه بدر آمدند و آنجا مدت
# ~~یکماه بتدبیر حمعیت لشکر مشغول شدند و عاقبت با حمعت لشکر
# ~~مسلمان که از کثرت آن در مداخل و مشارب زمین و حوش و سباء را
# ~~مضارب و مهارب متعذر بود متوجه بجانب اوج بدفع حمری لعین
# ~~چون ثواقب بر اثر شاطین روانه شدند، امرا و سرلشکران و رؤسا
# ~~و معتبران وعموم متحنده و سیهداران ممالک از تخوم دیاربکر تا حدود
~~PageV01P130
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0142.png)

# ~~انکوریه متابعت سلطان اصیل نمودند و از آنجا تا یقراحصار دوله که
# ~~در آن ایام مقر جمری ولشکر طاغی آنجا بود هیچ حابی توقف ننمودند
# ~~و در حوالی قراحصار در مصادفت جمری التقاء مقابلت و مقاتلت واتفاق
# ~~مصاف افتاد و بتیغ آبدار خون خوار که، شعر 1:
# در برک ریز عمر عدو ز2 صرسر اجلنوروز را طبیعت فصل خزان دهد
# اطراف باغ معرکه را تیغ آبدار %~% از خون کشته رنک کلی و ارغوان دهد
# ~~خلقی بسار واز هر جنس طائفهآ بی شمار در صحراء معرکه طعمهآ کلاب
# ~~و سباع و وحوش وطیور شدند و مدتها از مقتولان سباع را سماطی
# ~~بر مایده وکلاب را بساط یر فایده کستریده بود، بیت1:
# زتاب خندهآ شمشیررخشان %~% زمین کردید چون لعل بدخشان
# ~~روزکار که مفرق احباب و ممزق اصحابست بزحم تیغ وتیر رسایل آن
# ~~جمع مرند3 از صغیر وکبیر بتدمیر رسانیدند و وسائط آن قوم از نقیر
# ~~و قطمیر بتقبیر پیوست، شعر 1:
# ~~از فروغ تیغ سوزان شد هوای معر که واز تف هیجا بجوش آمد زمین کار زار
# ~~بددلان از بیم مرک و پردلان از حرص نام  این کریزان همچو موش و آن
~~کرازان 4همچومار
# ~~مردهآ شیاطین الانس که از حمله جنود آن عفریت نا جن بودند
# ~~و ms102 حمه مستعد طوارق فتن نا کاه از حوادث محن چون شوارد آمال در
# ~~مخارم سهول وجبال متفرق شدند ومورد صفاء حمری متبطل متکدر
# ~~کشت، سزای بد کرداری او چون کره ریسمان کرد او در آمد، بتوهم
# ~~سود فاسد دنیا رأس المال آخرت زیان کرد تا عاقبت، شعر1:
# فرش عمرش نوشت در شومی %~% زین دو فراش زنکی و رومی PageV01P131
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0143.png)

# ~~فی الجمله1 در داروکیر آن محاربت در قید خسار و اسار بکمند قهر کرفتار
# ~~شد و بزندکی پوست از سرش تاپای بیرون کردند، چون دعوی بی معنی
# ~~او مثل میان ییاز2 پوست کنده بود3 می خواست که چون کل در پوست
# ~~خنده زند، لاجرم از پرده دری رسوا شد و پوست آن مخذول
# ~~پرکاه کردند وبر مرکی برهمان صورت زندکی نشاندند و شهر بشهر در
# ~~ممالک روم جهت اعتبار مدعیان کذاب تاعبرت اولوالالباب کردانیدند، نص1:
# ~~(فقطع دا برالقوم الذین ظلموا والحمدلله رب العالمین 4)، در آن باب فتح
# ~~نامهآ که باطراف نوشته بودند که خون حسین یعنی اولاد صاحب شرع
# ~~از یزید و شمر شوم خواسته شد، فی الجمله3 صاحب فخرالدین در خدمت
# ~~حضرت سلطنت تا مجانب برغلو و طغز لوک و سابر آن ولایت طواف
# ~~کرد، و امیر بزرک اوج علی بک بود اورا نیز با اتباع او سب آنکه در
# ~~دفع حمری متابعت سلطان نموده بود بتیغ آبدار دمار ازو واتباع او بر
# ~~آوردند و بدان واسطه که آتش فتنهٔ‌ آن ملعون یعنی حمری مفتون بآب
# ~~تیغ فرونشست، در نوایر7 آن محن و دوایر آن فتن مفسدان در جوانب
# ~~راه محات ندندند و در عرقاب قتال هرجا که بودند باب ساه فنا فرو
# ~~رفتند، مدی مدید بوجود آن سد باب فساد شراب جفا از کام ضعفا دور
# ~~شد و عهدی بعید 8 در کلزار خار نامرادی محو کشت وملک برقرار
# ~~امن و ولایت برحال سکون استقرار یا فت وامداد نصرت روی بدرکاه
~~PageV01P132
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0144.png)

# فروج سلطان مسعود و وصول ms103 او از دیار قیرم
# ~~آل سلحوق آورد، نکته1 : هیچ چیزی تا نشکست 2 دزست نشد، و
# ~~هیچ موجودی تا خراب نشد آباد نکشت ، معنی فربه در باریکی سخنست،
# ~~آب حیوان در تاریکی وطن است، روشنی در تیرکی است و درستی در بیماری،
# فی الجمله3 اکرچه ملک بواسطهٔ‌ آن فتح در اکثر اوقات [از آفات
# ~~مصون بود9 آما نایرهٔ‌ فتنة اتراک بکلی منطفی نشد وازالت قاعدهآ فساد
# ~~ایشان ممکن نکشت، در هر طف دست و پای می زدند5 و در قطع
# ~~طرق ضرری میرسانیدند6، اما قدم از دایرهٔ‌ خود بیرون نمی نهادند
# ~~کلما اوقدوا نارا للحرب اطفاهاالله7)، نکته3 : مدبران قضا حکم سخط
# ~~و رضا در بک سلک کشیده اند و کفته اند که آب اکرچه سفینه روندکان
# ~~در غرقاب اندازد اما جکر تشنکان نیز تازه داود، نسیم اکر طرهآ دلیران
# ~~مشوش کند روح راحت ننز بدل رساند، در زحم وطرب از عالم کون
# ~~و فساد قهر وجبر توأمان اند و لطف وعنف همعنان، و خیر و شر
# ~~ونفع وضر از بک مکان برخاسته اند ، اما محل استهمال بر وفق حال
# ~~می افتد و زمان صورت امان بر حسب دوران در حیز امکان می آرد،
# خروج سلطان مسعود ووصول او از دیار قیرم وعبور
# او از معبر سینوب و پیوستن بعبودت حضرت
# در اثناء این واردات و وقوع این حادثات سلطان غیاثالدین مسعود که
# ~~با پدر خود سلطان عزالدین کیکاوس2 چنانکه پیش ازین ذکر رفته است
# ~~در دیار قیرم8 بود و در حبس (انتظار الفرج بالصبر عباده) مترصد واردات
# ~~غیبت مانده، چون درین مدت سلطان عزالدین بجوار حق پیوست و
# ~~روزکار غدار و فلک مکار با او وفا نکرد وکل آمالش نشکفت ودر آن
~~PageV01P133
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0145.png)

# ~~طرف رج روزکار کشد و بمقصد ملک موروث و مقصود نرسید، سلطان
# ~~مسعود چون فرصت یافت بعد از وفات پدر از دیار سینوب کذر کرد
# ~~و از آن معبر بسلامت با زمرهآ خواص وخدم عبور یافت ms104 و از جانب
# ~~راه سامیسون بارزنجان رفت و شرف عبودیت پادشاه جهان آباقا در یافت
# ~~و بنوازش و عوارف پادشاهانه مخصوص کشت و با ستظهار مواعد خسروانه
# ~~آنجا مترصد واردات غیبت اقامت بمود تا خود فلک از پرده چه آرد
# ~~بیرون،
# القصه1 مجیرالدین محمد بن المعتز بروم آمد و حکم یر لیغها وپایزها2 درسنه
# ~~تسع و سبعین و ستمایه از حضرت پادشاه جهان آباقا با تشریفات ملوکانه
# ~~احاء منصب پدر بمود واینجوهاء روم ومقاطعات اموال ممالک که جهت خزانهآ
# ~~خاص حضرت اعلی مقرر بود ومال بالش حمله در تصرف کرفت، والحق
# ~~مملکت را بوجود امارت او رونقی کامل ظاهر شد و ارباب دولت و ارکان
# ~~سلطنت را بتعاندت و مظاهرت او قرار و استقرار تمام روی نمود
# ~~و حاه و مکانت حمله بیفزود،
# القصه شاه زادهٔ‌ جهان منکو بمور در شهور سنه احدی و ثمانین
# ~~و ستمایه3 با لشکری انبوه و موکی بسی با عظمت و شکوه چنانکه فسحت
# ~~هامون بطول وعرض آن لشکر و فا نکردی کمر مطالبت ملک شام
# ~~و مصر بر میان بست و بعزم فتح آن دیار سجاه هزار مرد تام برک از
# ~~لشکر مغول عرض داد، ولشکر روم ودیکر جوانب بدان لشکر
# ~~پیوست و عاقبةالامر در نواحی حمص منکو تور وملک الفی را اتفاق
# ~~مقابلکی افتاد وکار بمحاربت و مقاتلت انجامید، شرح آن مصاف تطویلی
# ~~دارد و قال و قل آنرا اصول و فروع بسار، حاصل الامر آنست که
# ~~ملک الفی ظفر یافت وبتقدیر الهی که (لا مانع لحکمه ولامرد لقضابه)
~~PageV01P134
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0146.png)

# خروج سلطان مسعود و وصوث او از دیار قیرم
# ~~شاه زاده منکور تمور در صورت انهزام معاودت نمود و بحدود دیار بکر
# ~~بدر آمد و آنجا بامد استمداد و استنجاد لشکرهاء دیکر که جمع کند
# ~~توقف نمود1 تا بعد از مواد استعداد و استبداد نوتی دیکر بقصد آن
# ~~دیار بتداوک مافات باز کردد و اسباب مصاف کرة  بعد اخری محدد
# ~~کرداند، چون ms105 عرصە رجارا فسحتی تمام است و امل را نهایتی نیست
# ~~و رحا و امل را منازل و مراحل بسیارست آدمی زادرا تا جان در بدن
# ~~است امد از مطلوبی که دارد منقطع نیست، فی الجمله2 چون یمانه پرشده
# ~~بود و دولت سیرنی کشته از تدارک آن3 قاصرماند و بمقصود ترسید و او
# ~~نز چون دیکران حام حان انجام اجل (نوش کرد4) و رخت رحلت
# ~~از مرحله دنبا بر بست و اول روزکارش باخر پیوست، تاریخش
# ~~اینست2:
# # روز سه شنبه زهجرت ششصد و هشتادیک %~% رفته از ماه محرم شانزده روز
~~تمام
# # بم زوزی کرد شب خوش ملکرا منکو تمور %~% در حدود روم وآمد روز عمر او
~~بشام
# ~~القصه6 تا منکو وررا7 از دیار شام مراجعت کردن و بلشکر پادشاه
# ~~جهان8 آباقا پیوستن و بدیکر تدبیرات قام مودن دست اجل خلعت بقا
# ~~از وجود9 آباقا نیز در ربوده بود و جهان فانی صورت فنا بدو نیز
# ~~تموده و در عشرین ذی الححه سنه بمانین و ستمابه آفتاب دولتش بزوال
# ~~پیوسته و روز عمرش بآفتاب زرد فنا رسده، آحال بحکم ذوالحلال
# ~~چون در آید نتابد (اذا حآء اجلهم لایستا خرون ساعة ولایستقدمون10)،
# ~~شعر 2: PageV01P135
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0147.png)

# آنکه اول بود در صف ملوک %~% آخر از دست زمانه جان ثبرد
# کرچه بسیاری دوید آخر فتاد %~% ورچه دورانی بتماند آخر بمرد
# ~~تاریخت اینست1:
# چوبیست روز بر آمد زماه ذی الحجه  ز دور چر خ که برکس تمی کند ایقا
# چیارشنبه بهنگام صبح در مدان
### | بادشاهی احمد
# او از شاه زاده کان3 بکثیر سن وکمال منزلت رتبت تقدم داشت،
# ~~شاهزادکان و خواتین و امراء تومان با او بسعت کردند و در ذی الححه
# ~~سنه ثمانین وستمانه بر سریر سلطنت نشست و مملکت بحلوس او رونقی
# ~~تمام یافت وهمت بر رعایت شرائط اسلام و مصالح اسلامیان مصروف
# ~~کرداند و جهت نیت و عقدت خویش و دفع ضرر خوارج لشکر
# ~~شام که پیوسته در ثغور روم آشوب می کردند و ms106 متلصصان اطراف
# ~~ممالک مشوش می داشتند بنا بر مصلحت وقت و اساس صلح از اکابر
# ~~علما جهان قطبالدین شیرازی4 را از اکارم زمان و بهاءالدین رود
# ~~کردی5 را که در صدد وزارت روم بود بحکم رسالت بخدمت پادشاه
# ~~شام فرستاد، و از حمله قضایا که در مکتوب عرض داشته بودند یکی
# ~~این بود که ما دین مسلمانی اختیار کردیم و همت بر عمارت بلاد و حفظ
~~عباد
# ~~مصروف می داریم ودر تمامت ممالک فرمودیم که محصولات اوقاف برموقوف
# ~~علیه مجری دارند ومتوجهات اوقاف بر موجب شروط واقفان بمصب
# ~~استحقاق رسانند تا بعد ازین مساجد ومدارس وخوانیق وابواب البر
~~PageV01P136
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0148.png)

# ابتداء سلطنت بسلطان غیاث الدین مسعود
# ~~و مسبلات رونقی تمام یابد و ازین نوع مقدمات کلمات بسیار باز نموده
~~چنانکه
# ~~شرح آن تطویلی دارد1، از خشوتی که در طبیعت پادشاه شام بود ازجادهآ
# # فقولا له قولا لینا لعله بتذکر اویخشی)2 %~% تجاوز نمود وزیادت التفاتی
# ~~نکرد و در اکرام رسولان مبالغتی ننمود و جواب مکتوب بر خلاف تمناء
# ~~احمد نوشت، از آنجمله در جواب اوقاف ذکر کرده بودند که محصولات
# ~~اوقاف مال مرد کانست، مال مرده راکه تصدق نوده باشد مستحقان آن
# ~~باز کذاشتن ماهات را نشاید، آن خود امریست شرعی در ذمت پادشاه
# ~~لازم و واجب که تدارک آن واجب داند و رسوم خیرات باقامت رساند
# ~~و اما آنکه قدم در دایرهٔ‌ اسلام نهاده است منت نهادن را نشاید، بلکه
# ~~منت حق تعالی 3 بر او وارد است که بدان کرامت اورا مخصرص
# ~~کرداند (یمنون علیک ان اسلموا قل لا تمنوا علی اسلامکم بل الله یمن
# ~~علیکم ان هدا کم للایمان ان کنتم صادقین)4 ، فی الجمله5 در تقدیم صلح
# ~~که صلاح خلق و جوانب ممالک دران بود اهمال نمودند و بدان سبب مواد
# ~~فساد انقطاع نبافت وسال درین تردد بسر رفت اما در بعضی اطراف
# ~~ممالک امن و امان روی نمود و مملکت مدی قرار کرفت،
# ابتداء سلطنت سلطان غیاث ms107 الدین مسعود
# و اما ابتداء سلطنت سلطان غیاثالدین مسعود5 چنان بود که بعداز
# ~~مدی مدید که در اردو احمد بود ملک روم را چنانکه پادشاه هولا کو
~~PageV01P137
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0149.png)

# ~~لجن1 بر سلطان عزالدین و سلطان رکن الدین2 بمناصفه مقرر فرموده بود،
# ~~همچنان بمناصفه بر سلطان معود و غاثالدین کیخسرو پسر سلطان
# ~~رکن الدین3 مقرر داشت، غیاثالدین کخسرو از عرور جوانی در اردو
# ~~مسعود بحکم یرلیغ احازت یا فته عودت کرد وبروم آمد، محیرالدین محمد
# ~~ابن معز: درین حالت استقبال سلطان مسعود تود تا بنواحی اررنجان،
# ~~سلطان مسعود باضافت منصب پدرش که داشت نابت سلطنت بدو هویض
# ~~فرمود وبر موجب منشور که توقیع پیوست در حضرت علیا عرضه
# ~~داشته حکم یرلیغ نیز نفاذ یافت،
# صاحب فخرالدین علی 4 کماکان وزیر بود و مکانت و منزلت عظیم
# ~~داشت و در مابین او و سلطان و مجیرالدین عهد ومیثاقی رفت، بدان
# ~~سبب بقویت سلطان نتمودند و محرالدین امیر شاه 5 بتعحیل عزم اردو کرد
# ~~و حکم یرلیغ بنام سلطان مسعود آورد لا غیر، سلطان غیاثالدین کیخسرو
# ~~چندانکه در ارزنجان کوشش نمود مؤثر نشد، حکمی که از مرکز
# ~~نصاب خود انحراف پذیرد دیر بصواب انجامد [و استقرار آن متعذر
# ~~افتد وخشتی که از قالب بدر افتد دشوار با قالب افتد، زمام تدبیر بی
# ~~آدم چون در قیضهٔ‌ تقدیر است ی دلالت تقدر چه فایده دهد، چون
# ~~کوکب سعادتش بنظر نحوس از برج شرف راجع کشت ناچار مآیوس
# ~~ماند، فی الحمله4 در آن مدت که در ارزنحان متوطن بود اکابر دولت
# ~~باتفاق سلطان مسعود نقشها پرداختند و نیرنکها6 آمختند و چون7 از وی
# ~~در توهم بودند در قصد او مالغت نمودند وحکم نیز از حضرت PageV01P138
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0150.png)

# ~~علیا حاصل کردند ودر حالتی که عارضهٔ‌ بوجود او راه یافته بود
# ~~و در کشا کش وجل بود در داروکیر مسببان اجل افتاد و امان ندادند که
# ~~بحکم عارضە نفس خود در کذرد، امیری بی باک1 فرستادند و ms108 کید و مکر
# ~~با آن عارضه یار کردند تا بدان مکر فنا بساحت2 فناء او راه یافت و قصر
# ~~عمرش بقصور پیوست و بدست تصاریف زمان وکید خصمان بناء دولتش
# ~~منهدم کشت و قضا بساط سلطنتش در نوشت 3 رباعی4:
# # کرپیش توچر خ ک کرد کردان سپرست %~% وربسته بخدمت تو دولت کمرست
# # مرد خرد آنست کزو بر حذرست %~% کامروز دکر باشد و فردا دکرست
# ~~این قصیده درین صورت مطابق است4 :
# # ای صدور عصر سادات زمان %~% مهتران پاک دین نیک دان
# ~~رای هریک دین و دولت را بناه  طبع هریک داد و دانش را مکان
# # هست معلوم شما حران که نیست %~% زآدمی به هیچ شخص اندر جهان
# # نیست الا آدمی را بر خصوص %~% استوآء قامت و هوش و روان
# # آدمی شخصیست لابل عالمیست %~% عالمی در صوربی کشته نهان
# ~~هرچه هست اندر جهان فرمان برند وآدمی را برهمه فرمان روان
# # این عمه هستند با هم ساخته %~% هست جنس از جنس خویش اندر امان
# # امنست از شیر شیراز کرک کرک %~% و این شمارا بنده نماید عیان
# ~~هرکز از بهر هلاک جنس خویش   آدمی کردار عمدا هر زمان
# # ببر در ترکش نهد تیر خدتک %~% کرک بر اسب افکند بر کستوان
# # کرک را کس دید باتیغ و سیر %~% شیر را کس دید باتیر و کمان
# # پس چرا باید که میشوم آدمی %~% جنس خودرا رنجه دارد جاودان 5
# # نهمت آن آن که کیرد جای این %~% همت این این که ریزد خون آن
# # آن ز عز این همیشه سوک ناک %~% این ز ذل آن همیشه شادمان
# # این زبهر آن همی سازد بتر %~% آن زبهر این همی سابد سنان
# # این همه محت زبهر ینج روز %~% بعد از ان چون بس بر آید سالیان
# # زآن نبینی در زمان عین و اثر %~% ازین نیابی در جهان نام و نشان
~~PageV01P139
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0151.png)

# مانده بینی یادکار از هر دو شخص  درمیان خاک لختی استخوان
# برشما ای مهتران پوشیده نیست %~% سرکذشت داستان با ms109 ستان
# همچو ایشان داستان کشتند ما %~% همچنان خواهیم کشتن داستان
# ~~القصه1 سلطان مسعودرا بوزارت صاحب فخرالدین ونابت مجیرالدین
# ~~امیر شاه مملکت روی باستقامت نهاد و مدبی کارها در مرکز نصاب خود
# ~~قرار کرفت،
# درین سال نوروز پسر صاحب دیوان و عمادالدین زنجانی پسر
# ~~صاحب دیوان بامارت و پروانکی از تحویل معین الدین پروانه بروم آمد
# ~~و عمادالدین زننجانی2آ باشراف ممالک و تولیت اوقاف، ومدت سهسال ممالک
# ~~روم را روتقی تمام بود واراذل را برافاضل رتبت تقدم نبود اصاغر
# ~~بر اکابر قدرت تفوق تبداشتند، تقریر مناصب دیی و دماوی بر قدر
# ~~استعداد دانش ودیانت هرکسی میفرمودند، خاص و عام از تکلف
# ~~نقض وابرام مصون بودنتد و امن و امان و سکون مدبی روی نمود و
# ~~هر کرد فتنه که در ممالک بود باب معدلت فرونشست تا سال سنه احدی
# ~~وثمانین وستمایه 3،
# درین سال وفات4 صاحب علأ الدین عطا ملک5 برادر صاحب
# ~~شمس الدین صاحب دیوان که ممد ومعاون رومیان بود واطراف ممالک
# ~~از آثار خیرات و احسان او مزین، حوادث روزکار دامن کیر او شده و
# ~~در حیص و بیص وقایع زمان در کذشت و آن مواید خیرات او منقطع
# ~~کشت، تاریخ و فاتش اینست1:
# # علأ دولت ودین پیشواء ملت و ملک %~% عطا صلک که نبودش مثال در دوران
# # فروکذشت دریغا و صد هزار دریغ %~% وزیر مشرق و مغرب کزیدهآ جهان
### | چهارم ازمه ذی الحجه صبح در اران PageV01P140
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0152.png)

# ذکر مخالفت ارغون با حمد تکودار
# اوغون در سنه ثلاث و ثمانین وستمایه2 خراسان باستقلال در تصرف
# ~~داشت بدان قناعت ننمود   بمطالت ملک که پدرش آبقا داشته بود کمر
# ~~مقاومت بر میان بست، نکته3: بر خاص و عام پوشیده نسد که دو بیغ
# ~~دربک نیام نکنحد4 و دو شاه بر بک رقعه بمجادلت انجامد و عاقبت دو
# ~~فحل در بک مقام بمناطحت کشد، القصه4 احمد عنان عزیمت بمدافعت
# ~~بی پایان استصحاب نبمود و در آن انتهاض مدی رسولان درمابین ایشان
# ~~طریق ms110 سفارت سیردند، چون موافقت ممکن نشد جواب شافی جز بزبان
# ~~تیغ ندادند (والسیف اصدق انباء من الکتب)، لاجرم سفارت بمقابلت
# ~~و مقاتلت پیوست وطریق مصالحت بمخاصمت انجامد، فی الجملهة چون
# ~~التقاء هر دو لشکر اتفاق افتاد در مابین محاربی عظیم رفت، بسا امیران
# ~~کار دیده و سروران کزیده که در آن محاربت از طرفین سر در سرکار
# ~~کردند ، بساکالیدتن که در سطوت آن مصادفت از قهرمان دل خالی ماند،
# ~~با جانها که از هیبت آن مقاتلت در نشیمن قالب پرواز کرفت و وداعش
# ~~کرد، اول احمد ظفر یافت و دست تغلب بر آورد و در آن روز که اتفاق
# ~~مصاف افتاد ارغون کرفتار شد، اما چون احمد طریق حزم مهمل
# ~~کذاشت کارش باوج سماک پیوسته بود متزلزل کشت و روی سوی سمک
# ~~نهاد (من اغفل الحزم عض5 کفه ندما)، بسار مردم که چون غفلت نمایند
# ~~یس و پیش کار چندان6 نکرند و توقف و تدبر نمابند که فرصت وقت
# ~~فوت شود و مطلوب از دست برود، القصه در حالت این مغالیت ومظافرت
# ~~نوینان سرور وامراء لشکر طریق مخالفت سپردند ودر طرفة العینی که
~~PageV01P141
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0153.png)

# ~~دولت روی سوی احمد نهاده بود یشت برکرداند، سعود فلکی که بتبدیل
# ~~ابدال و تغییر احوال منسوب اند روی بمأمن ارغون نهادند، دوران
# ~~روزکار بر نطع ایام لعبیء بوالعجب نمود مهرهآ تمناء احمد که داوری
# ~~خواسته بود ناکاه در ششدر حیرت افتاد، نقش کعبتین اوعون که مششدر
# ~~بود خصل تمام یافت، امراء مملکت تخلف نمودند وناکاه علناق نوینرا که
# ~~ارغون در قبضهٔ‌ تسخیر اوبود بقتل بردند وبقتل او ارغون را از قید او
# ~~خلاص دادند و بر مرک دولت سوار کردند تا مسببان قضا در پردهآ
# ~~غیب لعب انکیزی میکنند، در هیچ عهدی بدان بند و بازی تعحب
# ~~حقهآ دولتی را سر نکشودهاند، رباعی2 :
# عالم همه اندیشه و رنج و خطرست هر روز بسیرت و نهادی دکرست
# تا دل ننهی برو که عشوه کرست %~% آنکاه ms111 که نیک باشد آنکه بترسث
# ~~فی الجمله1 در حالت تعلل واستلا احمد وتمکن واستعلأ او راه زنان
# ~~قضا وقدر احمدرا از سریر دولت بر انکختند و مملکت اورا عرضە
# ~~عوارض و بذیرای تبدیل و تغییر کرداندند ودر وقت عجز واضطرار
# ~~و قید و انکسار ارغون را سعادت مساعدت بمود و آفتاب دولتش از
# ~~حضیض هبوط باوج شرف و درج سعادت پیوست، نکته2 : (فکم
# ~~من خیل جرد للعدو وظن الفارس قلیه علی الغنمة فانقلبت الهزیمة علیه)
# ~~این3 صورت همین حالت دارد، فی الجمله4 ازان تزلزل و تدل و مخایل
# ~~سطوت ودلایل نقمت 5، الفرار ممالایطاق، بر خواند وبر سبیل هزمت
# ~~از حدود خراسان روی بدیار اران آورد تا مکر باستمداد و استنجاد 6
# ~~دیکر طوایف جبر آن کسر تواند کردن، هیهات شکسته کی شود باز
# ~~درست، بدان مقصد که پیوست چون از هیچ حای مددی نیافت، ماه
# ~~بدر کشتهآ دولتش از آن تقلب در محاق نقصان افتاد وچون طاقت PageV01P142
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0154.png)

# ~~مقاومت نداشت سریر مملکت خالی کذاشت، فی وصف الحال المذکور8،
# ~~شعر2:
# ~~خود کرفتم که پس از رج و تکاپوی دراز   کار از آن سان که دلت خواست
~~بسامان کردد
# # بچهآ ایمن ازین عالم نا پا بر جای %~% که سکدم زدنش کار دکر سان کردد
# تاریخش اینست2:
# تاریخ چون بششصد و هشتاد سه رسید %~% تأثیر حادثات فلک بردوام کرد
# ارغون بملک کیری چون تیسغ بر کشید %~% احمد برفت و تیغ شهی درنیام کرد
### | یادشاهی ارغون
# چون نوبت جهانداری احمد بسر آمد سریر ملکت و جهانانی
# ~~در سنه ثلاث و تانین و ستمابه یجلوس پادشاه وقت ارغون مزین کشت
# ~~و دولت و سلطنت بر او قرار کرفت، رسوم قواعد جهانداری تازه کرد
# ~~در حفظ ممالک و ضط مصالح و مناظم دولت مبالغت ممود، عرصه مالک
# ~~از معارضان مملکت و منازعان دولت پاک کرداند، ملوک جهان شعدهآ
# ~~نوال او شدند، از شاه زادکار هرکه سر بر خط امتثال تهاد در سروری
# ~~پایدار ماند، هرکه ms112 سرکشی کرد و قدم در کوی مخالفت نهاد از سر بر
# ~~آمد و منکوب شد، شر= شاه زادکان مقتول و آن حالات خوض ترفت،
# اما نکبت شمس الدین صاحب دیوان1 چنان بود که او را بهمت
# ~~مخالصت احمد و تحریض او بر مقاومت ارغون منهم کردانیدند و بدان
# ~~نهت صدتا اوکذبا اورا درکناه آوردند، از آن خوف و خشیت برامید
# ~~ادراک سلامت چون بلادی نافت بحانب کلان شتافت، راه زنان قضا
# ~~و مرحله داران قدر مترصد نوایر ومتربض دوایر بودند، در اثناء آن
~~PageV01P143
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0155.png)

# ~~داروکیر و تحکمات تقدیر راه مقاصد بر او فروبستند، تدبیر او با حکم
# ~~تقدیر موافق نیامد بدان مقصد که انصراف تموده بود متقاضی اجل
# ~~کریبان عمرش کرفت از چنکال شیر اجل حان نبرد1 بر توید وعدهٔ‌
# ~~استمالت معاودت کرد، چون حال بر آن منوال که عشوهآ آن خورده
# ~~بود تافت ندامت سود نداشت، با همه علم و فضیلت چون مرغ زیرک
# ~~سای خود بدام افتاد بنا کام بحکم قضا سر بر خط تسلیم و رضا نهاد،
# ~~در آن مضیق خوف وخشیت و جل و سطوت اجل تفأل بکلام حق
# ~~عن و علا بود، آیت نص1: (ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل
# ~~علیهم الملائکة الا تخافوا ولاتحزنوا وابشروا بالحنة التی کنتم توعدون
~~3)
# ~~بر آمد، بدین آیت و تفأل که بدان بمود مستبشرکشت و همین صورت
# ~~تفال بقاضی مجیرالدین قاضی تیریز وشیخ همام الدین و دیکر عزیزان نوشت،
# ~~چون فرش عمر و دولت او درنوشت بر توید بشارت جنت و امد رحمت
# ~~و مغفرت از دارالغرور دنا رحلت کرد و بدرجه شهادت بدارالقرار
# ~~آخرت پیوست [، تاریخش اینست 3:
# رسید الحق بتشریف شهادت %~% وزیری کو سر از کردون بر افراشت
# محمد صاحب دیوان که سی سال %~% جهانرا از بسی آفت نکه داشت
# زهجرت ششصد و هشتاد و4 سه بود %~% دوشنبه چازم شعبان که چاشت 5
# فلک بین کا نچنان نفی بیازرد %~% جهان بین کآ نیچنان مردی بنکذاشت ms113
# اخری له :
# نظام عرصهآ آفاق صاحب دیوان %~% محمد بن محمد در یکانهآ دهر
# بسال ششصد و هشتاد سه ز شعبان چار بوقت عصر دوشنبه برودخانهآ اهر 6
# بدست تسلیم از روی اختیار مجبر  بجام تغ لبالب کشید شربت قهر
# ~~فی الجمله از وفات او وفوات تدبیرات او در اموال و امور دیوانی خللها
~~PageV01P144
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0156.png)

# ~~ظاهر شد و در اطراف ممالک شورشهای روی نمود، حل وعقد مناصب و
# ~~قیض وبسط اموال از سلک استحقاق وضط انتظام بدر افتاد، اسباب
# ~~مقررات اموال و ابواب متوجهات اعمال بواسطهٔ‌ تبدید شمل و تفریق جمع
# ~~او واهی کشت، شعر1:
# و ماکان قیس هلکه هلک واحد %~% و لکنه بنیان قوم بهدما
# ~~فی الجمله2 ارغون پادشاهی بود که هرچه از لوازم امور پادشاهی تواند بود
# ~~بر آن ملازم بود، در زمان دولت او3 عالمیان در کنف امن وامان از
# ~~تصاریف زمان و طوارق حدثان در کنف امان بودند، هر دست مطالبتی که در
# ~~جوانب باستطالت بر آورده بودند مادهآ آن تطاول از خلق منقطع کرداند،
# ~~هر متعدی که قدم در دایرهٔ‌ تغلب نهاده بود در قلع و قع آن ایقا ومحابا
# ~~نفرمود ، آیین جهانداری و مراسم رعیت داری احبا کرد، در بمهید
# ~~اساس معدلت جیر مافات ایام آفات بواجی رعایت نمود، امن و رفاهیت رعایا
# ~~محصل و سکون وفراغت برایا منتظم کشت ودولت و آیین شاهانه وحشمت
# ~~و تتمکن خسروانه رونقی تمام یافت تا وقت دخول سنه اربع* وثمانین
~~وستمایه5
# درین سال شاهزاده هولاجو و شاهزاده کبغاتو بروم آمدند وآن سال
# ~~یلاق وقشلاق در ارزننجان کردند، صاحب فخرالدین بترتیب تغار6 ایشان
# ~~قیام نمود، چون بهنکام تدارک نکرده بودا بوقت احتیاج تغاری بهفتاد درم
~~یافت *
# ~~تمی شد، مجیرالدین امیرشاه6 نائب سلطنة و عزیزالدین بکلر بکی موافقت او
~~ننمودند،
# ~~اموال و نقود و اجناس خزاین نحاه ساله او درسر ترتیب آن تغار
# ~~بغارت رفت، فی الجمله1 روزی از قراحصار دوله مبلغ چهار صدهذار درم
~~PageV01P145
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0157.png)

### | هسامرة الاخبار ms114
# ~~ز وجه خزانه او بارزنجان آوردند، در بک روز چنان بحوالات
# ~~و مطالیات شاءزادکان و امرا و لشکریان صرف رفته بود که چون جهان
# ~~در سواد شعار شب رفت از آن جمله مال بسار از خرج تاتار وجه بهاء
# ~~شمعی باز نتمانده بود که بر افروزذ از وجه قرض ترتیب کردند، شاه زاد
# ~~کان هولاجو و کغاتو محرالدین امیر شاهرا وعزیزالدین بکلربکیرا یرعر
# ~~فرمودند که بچه سبب با فخرالدین صاحب در مصالح وما بحتاج لشکر اقدام
# ~~ننمودید، نجواب کفتند که هر که تنها خورد تنها قی کند، چون در فرامین
# ~~و مناشیر دیوانی علامت او تنها بود لاغیر، غرامت لشکر نیز باید که بر
# ~~و تنها با شد و آن سال درین حل و عقد و دخل و خرج بسر رفت
# ~~تا وقت دخول سنه حمس و ثتمانین و ستمایه غ،
# درین سال شاهزاده هولاجو بحکم یرلیغ از ارزننجان عودت نمود
# ~~و شاهزاده کغاتو از آنحا نهضت فرمود و کوج بر کوج از سیواس و
# ~~قیصریه در کذشت و در موسمی که رعد و صاعقه باز در پردهآ سحاب
# ~~می خروشید و زمین از تیر زمهریر جوشن قواریر می پوشد با بیست
# ~~هزار مرد جوشن ور که چون رعد می خروشدند بآقسرا پیوست،
# ~~اکثر سکان ولایت و مساکین جلأ وطن3 کردند و از مسکن مألوف
# ~~انزعاج نتمودند واز خوف وخشیت (ان الملوک اذا دخلوا قریة افسدوها
~~PageV01P146
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0158.png)

# ~~و جعلوا اعزة اهلها اذلة )1، مور صفت بتنبیه (ادخلوا مساکنکم لایحطمنکم
# ~~سلیمان و جنوده)5 در غایرات زمین در آمدند و اماکن در مغارات
# ~~ساختند و وطن مألوفرا پرداختند، اما عاقبت چون عدل کستری در
# ~~نهاد شاه زاده و در جبلت او مرکوز بود و از مقدم مبارک و موکب
# ~~ممون او آثار رفاهت ظاهر شد و صاحب فخرالدین نوبت دیکر بتریب
# ~~مایحتاج شاه زاده و لشکر قیام نمود امن و آمان روی نمود و از بیع
# ~~و شری امرا و خواتین ولشکریان ms115 مکاسب محترفه چنان رواج یافت که
# ~~مقرر مال آقسرا که دویست هزار درم بود بچهار صد هزار درم پیوست3
# ~~و کافهآ رعایا آرام یافتند،
# القصهک محیرالدین نائب اللطنه4 عزم اردو حزم کرد و حزم را
# ~~کار بست و حواشی و خدم واصحابرا (صلا من یرغب) در داد، حمله6
# ~~چون محرر این مقالات نکته (اذا ناء2 بک منزل فتحول) بر صحیفهآ دل
# ~~نقش کردند و در آن اشارت استشارت نمودند و در آن مشاورت رسم
# ~~استخارت بحای آوردند (ما خاب من استخار ولا ندم من استشار)،
# ~~عنان عزیمت بر سبیل موافقت بر صوب مسافرت معطوف کردانیدیم،
# ~~شعر تازی8 :
# و طول متام المر فی الدازمخلق %~% لدیباجتیه 9 فاغترب تجدد
# ~~بخالی که شیر در خانه خود صد نکند و شمشیر در نیام خود زحم
# ~~نزند (و المندل الرطب فی اوطانه حطب) زمام اختیار بدست اقتدار کردکار
~~PageV01P147
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0159.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~جل ذکره باز دادیم (ویقلبها کیف یشآء)، حاصل الحال بعد طول المقال چون
# ~~در خدمت مجیرالدین1 امیر شاه سعادت وصول باردو منسر کشت باصناف
# ~~عواطف و انواع عوارف اختصاص یافت وهر مطلوبی که مأمول بود از
# ~~حجاب انتطار روی نمود،
# ~~وزارت صاحب فخرالدین قزوی و امارت مجیرالدین امیر شاه
# القصه وزارت و امارت روم بنام فخرالدین قزویی و مجیرالدین
# ~~امیر شاه مقرر کشت4 و حکم یرلیغ بنفاذ پیوست، و چنانکه مراد
# ~~ایشان بود احکام صادر شد و هر مقصد که در قالب ارزو داشتند محصل و
# ~~منظم کشت و هر دو با حصول مقاصد وشمول مرام اساب انتعاش
# ~~معاش مها کردانده و باتشریفات پایزه و دور باش استظهار ایشانرا ارزانی
# ~~داشته بولایت روم توجه نمودند، مؤلف کوید، در تهنیت منصب ایشان
# ~~در تهدیه بعضی در قلم آمد4 :
# # خجسته دست وزارت که یافت زیب و بها %~% بنام صاحب خسرو نشان مبارک باد
# # نظام ملک سلاطین که رایت ظفرش %~% فکند سابه بر آن خاکدان مبارک باد
# # کرامتی که شد از پادشاه روی زمین %~% نثار منصب ms116 او هر زمان مبارک باد
# # بروی و رای منیر مجیر دولت ودین %~% که روی و رایش بر انس وجان مبارک
~~باد
# # وفاق هر دو بهم در شات دولت وعلک %~% چو بر فلک قدم فرقدان مبارک باد 5
# # کسی که بر خطشان سر نهد زخطهٔ‌ روم %~% سعادت فلکش جاودان 6 مبارک باد
# صاحب قزوینیرا بکنیت (نظام الملک) خطاب کردند و او باعتمادی8 که
# ~~در توفیر اموال | بر لوح ضمیر بی تحقیق نقش کرده بود و بتخیل تکثیر
# ~~وجوهی که ی تصدیق در خاطر داشت التزامات محال نمود، در مقررات
~~PageV01P148
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0160.png)

# ~~اموال درعهدهٔ‌ لزومی که مالایلزم بود تقبلات خطرناک کرد، چون شروع
# ~~تمود و بیشتر آن تعسیر تمام داشت و او بجد و جهد میخواست که بار تکلیف
# ~~بر حان خلق نهد زبان طعن در وزارت او دراز کردند، نمیدانست که
# ~~هر که چون آتش بکستاخی سرفرازی کند چون آبش1 در نشیب اندازند،
# ~~فی الجمله صاحب قزونی خلق بسیار وطائفهآ بی شمار از تبریزی و همدانی و
# ~~عراقی و اصفهانی وخشکانی2 وخراسانی وکرحی والانی و مرندی
# ~~ونخحوانی و تفلسی وارانی استصحاب بمود واز ارباب قروض هم از ان
# ~~طوایف بعضیرا بحجابت بعضیرا بنابت خود منسوب و موسوم کرداند،
# ~~منصب استبفاء ممالک بنام برادر خود حمالالدین وپروانکی بنام برادر
# ~~دیکر مقرر کرد، مجیرالدین نائب السلطنه نیز باحواشی و خدم قدیم خود
# ~~و متعلقان پدرش که آن شیوهٔ‌ امارت از وی بر رسته بودند بر بسته وآن
# ~~اساب امیرانه موروث و مکتسب بود با او بمشارکت حکومت روم مصاحیت
# ~~نمود، در شهور سنه سبع و ثتمانی و ستمایه در ماه ذی القعده بمحروسة
# ~~ارزن الروم وصول یافتند، اکرچه صاحب قزویی چون صفر میان هی
# ~~که بر رقم تقدم نماید باسم وزارت بر امارت مجیرالدین امیر شاه3 تقدم
# ~~میتمود، اما بنسبت امارت ونابت4 اصلی حل و عقد کلی وجزوی در
# ~~تحت امر ونهی مجیرالدین امیر شاه5 بود وچون خلق رعیت کلی
# ~~بواسطهٔ‌ حسن خلق ms117 بدر کاه او مینمودند نسبت قزویی با شکوه حاه او
# ~~از تری تا بثریا و از ارض تا سما تفاوت داشت، (لایبلغ سوقة شاو ملک
# ~~و لا یجری کوکب جری فلک) بر بسته دکر باشد وبر رسته دکر، بیت:
# کرچه پیش است پیشی چه عجب6 %~% ییشی صفر بیشی رقم است
# وفات صاحب فخرالدین علی
# آن وزیر و الا مرتبه که در مضمار کرام عمری دراز مرکب کامرانی
~~PageV01P149
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0161.png)

# ~~دوانیده بود و قصب السبق از وزراء عالم ربوده، درین مدت بنواهی افشهر
~~بود
# ~~و با وجود آوازهآ وزارت فخرالدین قزوینی درکار خود مستبد و دفع
# ~~خصم را باستعداد وزیرانه که داشت مستعد و فخرالدین قزوینی جهت
# ~~مقابلت و مقاومت او تیغ افسانه بر نشان می زد و دندان طمع تنز می
# ~~کرد، شعر1:
# تا خود که کند زیان کرا دارد سود
# ~~فی الجمله2 صاحب فخرالدین را نا کاه متقاضی اجل حلقهآ تقاضاء رحیل
# ~~بر درکاه عمر او زد، نازله سماوی قدم بر مسند وزارش بهاد و دوران
# ~~زمانش امان نداد که بدفع معارض پردازد و تبری که در جعه تدبیر
# ~~داشت بیندازد، ناکاه سفنهٔ‌ آمالش بشکست و دست وزارت از دست برد
# ~~او خالی ماند (اهل الدنا کرکب یساریهم وهم نیام)، بیت3:
# خلق تا در جهان اسبابند %~% همه در کشتی اند و در خوابتد
# ~~فی الجمله3 بر احابت (اجیبوا داعی الله) در الم سقام تجرع کاس حمام
~~بمود
# ~~و از منزل فنا بمرحله4آ بقا رخت بر بست و از عالم فانی بدارالبقاء آخرت
# ~~پیوست، لکل امر امد و لکل امد اجل ولکل ولایة نهایة، شعر3:
# اسباب فلک چومهرهآ بشمرد بخاک %~% کس را ننواخت تاش نسیرد بخاک
# هر شاخ که برک او بلندست امروز %~% از آب بر آورد و فرو برد بخاک
# ~~تاریخش اینست3:
# ~~دوشنبه خامس عشرین بد ازمه شوال
# ~~بسال ششصد و هشتاد و هفت از هجرت  قرب خطهٔ‌ آقشهر در ده نادرک
~~PageV01P150
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0162.png)

# القصه1 صاحب قزوینی اکرچه از ms118 علوم بهره نداشت و الفاظو
# ~~بغایت لحن بودی که روزی حافظی را کفت که عرشی قرآن بر خوان
# ~~مان عرش وعشر تفاوت تمی دانست، اما در فن ساقت نظیر نداشت
# ~~و در ابواب تحریر حسن تقریرش بود و سخاوت وکرم ذاتی نیز نداشت
# ~~اما بتلقین اصحاب نا جنس و تعرض شیاطین الانس وتحریض اخوان خوان
# ~~در امور و زارت از منهج استقامت انحراف یافت و از طریق سداد
# ~~و رشاد انصراف بمود، در اقامت شرائط مملکت ارکان دولت را بیش
# ~~یصلح ایدا حتی یصلح جلیسک)، شعر تازی 3:
# اذا کنت من اهل العفاف فلاتکن %~% قرینک الا کل من بتعفف
# ~~فی الحمله2 اکرچه همتی کامل و مروبی شامل داشت اما چون در بمین
# ~~مکنت او یسار بروبی نبود که بر ارباب حاحات و اصحاب قروضات صرف
# ~~کند و از متقاضیان قروض متغیر الحال بود دست طمع تحکمات نا واجب
# ~~در تصرفات اموال و مقررات اعمال و عمال دراز کرد و قواعد نا
# ~~معتاد آغاز نهاد، همت بر قوانین محدث کماشت و در آن غلواء غلو شیوە
# ~~(اوغل فیه برفق) مهمل کذاشت، ابداع رسوم ذممه واختراع قوانین
# ~~قسحه سبب تنفر خواطر خلق شد، اکرچه می دانست که مطالبات
# ~~فاحش تکالیف نا واجب متضمن خرابی ملک با شد وقانون نا صواب
# ~~مستلزم خطاهاء فاسد چنانکه کفته اند، شعر2:
# از رعیت شهی که مابه ربود %~% بن دیوار کند و بام3 اندود
# ~~اما چون مستدعیات امور و مستلزمات احکام او اضطراری بود نه اختیاری
# ~~از تصرفات نا مرضی قواعد شرعی مرعی می داشت، اکر صاحب کفایتی باخوان
~~PageV01P151
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0163.png)

# ~~خوان او نصحتی مشفقانه و وصیتی منصفانه بر کار می کرد و لمه
# ~~الحقی که (افضل الجهاد کلمة حق عند سلطان حایر) چون ححاب طمع
# ~~غطاء دل و نقاب غرض عشاوهٔ‌ بصر ایشان بود در سمع قبولشان دل
# ~~بیذیر بمی آمد، (کل ممنوع مرغوب فیه)،
# یار1 مارا بهیج بر نکرفت %~% هرچه کفتیم هیچ در نکرفت،
# ~~اناءآ اجره ms119 الی المحراب، وهویجری الی لخراب، چه سود از آب چون صحرا
~~نباشد
# ~~کشت را قابل، بهانهآ کشف و استخراج مقدمهآ اسباب خرج خود ساخت باج
# ~~وخراج ولایات در معرض تاراج افتاد که بر موضعی که پنچ تغار تحمل احتمال
# ~~تمی کرد پچاه مینوشت و بر ولایی که مقنن آن پنج هزار بود پچاه
# ~~هزار معین می کرد تا بدان سبب اختلالی بقواعد قدم راه می یافت
# ~~و چون اساب و اساس رسوم متزلزل ی کشت از عشر آنچه تعبین
# ~~کرده بودی راضی می شدی 3 و مسلم می کشت واخر الامر ازینچ
# ~~بیکی باز می آمد و در معرض شش و بنچ آن نیز چون مهره در ششدر
# ~~احتباس می افتاد، هر التزامی که در تکثیر وجوه |و تثمیر4 توفیر در
# ~~اوائل تموده بود در اواخر5 کار سبب وبال حال شد ، از جوانب
# ~~معارضان ملک زبان طعن دراز کردند، خلق از کثرت قسمات وتواتر
# ~~تکلیفات فریاد بر آوردند، کای خانه بر انداز مسلیمانان تویی6، نکته7:
# ~~صاحب دولتی که بر منصبی دست یابد باند که در جمیع امور سهولت
# ~~بیشه کند و بدام احتبال8 و شدت بار صعوبت اغتیال 9 برجان خلق ننهد،
# ~~تا ثمرهآ نکوکاری و ذخیرهٔ‌ نکنامی او کردد ، قال النی علیه السلم 10.
# ~~(یسررا ولا تعسروا) انتباه حضرت رسالتست صلواة الله علیه 11، رباعی 12:
~~PageV01P152
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0164.png)

# انقسام ممالک روم بر عهدة صاحب قزوینی و مجیرالدین امیر شاه
# فلانالدین چو در عالم شدی مه %~% زمنت بار برهر کردبی1 نه
# چنان باید که چون معزول کردی %~% نکوید هرکسی کا الحمدلله
# ~~از تقدم صاحب فخرالدین رومی و تعق فخرالدین قزویی نکتة (الاخیر
# ~~شر) در افواه افتاد، از افاضل یکی این دوبیت درین باب انشاد کرد، شعر
# ~~من بعهد فخرالدین صاحب همی کفتم مکر   بعد از او باشد وزیری ملک را
~~فرخنده تر
# ~~فخر قزوینی چو صاحب شد بدین آیین و رسم این مثل یاد من آمدکآ نچه پس
~~ترکندهتر
# ~~فی الجمله3 وزیر باید ms120 که شب در تفکر مصلحت رعت باشد و روز در
# ~~نفاذ آن بسر برد، او روز در جر منفعت مصادرات و عوارضات فاسد
# ~~بود وشب در تفکر اداء قروضات، (والذین هم باللبل و مذلة بالنهار)،
# ~~بدین شیوه تدبیر در عمارت بلاد و حفظ عاد چه رشاد و سداد صورت
# ~~بندد، مؤلف کوید4 که اکثر متخرجان را که بولایتی بجهت تعیین
# ~~قانون منسوب وموسوم میکردانید چنان از قواعد وقوانین بی خبر
# ~~بودند ودر امور دنوانی بکر العمل که چون بدیوان رجوع می کردند
# ~~نسختی که می آوردند چنان مخیط و متروک بود که جزیه که باب اعظم
# ~~قوانین روم است در قلم ایشان رقی یا فت تمی شد و چون از بعضی
# ~~کتاب استفسار می رفت می پرسید که جزیه چه باشد، لاجرم بدین
# ~~شوه حصافت وخبرت هیچ مقرر دیوانی در مرکز خود قرار نکرفت،
# با چنین رای و رسم شهر اوزن %~% کشف را کفش ساز و بر سرزن
# ~~انقسام ممالک روم بر عهده صاحب قزویی ومجیرالدین امیرشاه
# فی الجمله محیرالدین امیر شاه در اثنآء آن حالت که کارها از حد
# ~~اصدان تدر افتاد و از هرج و مرج  مال ترت ومرت شد ودل مشغله
~~PageV01P153
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0165.png)

# ~~می کرد که آن ما کو واجب آن دید که ولایت روم را بدو قسمت کنند
# ~~تا جلادت وخرابی و عمارت از هر طرفی که صورت بندد متصرف آن بجواب
# ~~آن قیام مماید، امرای مغول نیز این قرار مستحسن داشتند، صاحب قزویتی
# ~~از قیصربه تا حدود ولایات اوج که از حصە سلطان عزالدین بود اختیار کرد
# ~~وبا ایجی تتغاول1 که از امراء بزرک اردو بود و بحکم یرلیغ بامارت روم
# ~~موسوم شده2 ببلوک خود بدر رفت، مجیرالدین ولایت دانشمندیهرا از
# ~~سیواس و توقات تا قسطمونیه و سواحل سبنوب و سامیسون که نصیب
# ~~سلطان رکن الدین بود قبول کرد وبا طولادای که یرغوحی بزرک اردو
# ~~بود بدان جوانب عزیمت بمود و در مدتی که در ms121 آن اطراف بود قواعد
# ~~و قوانین بر اصل نهاد واموال موفور کشت و آن جوانب3 معمور شد
# ~~و هیج خللی در آن ولایات بمال وملک راه نیافت، فخرالدین قزونی که
# ~~متابع رای برادران و دیکر اصحاب بود چون2 در آن بلوک خویش
# ~~مدان خالی یافت تجاسر نمود وحماعتی از اصحاب و اتباع او که از
# ~~سرهنکی بسیهسالاری و از دلکی بملکی پیوسته چون مانعی و زاجری
# ~~نداشتند طریق خیط و اختزال سیردند ودست تمرد در شاخ (ان الانسان
# ~~لربه لکنود5) زدند و هریکی در مطبخ دماغ دیک سودابی یخت و بر حسب
# ~~تمناء خود باستیداد رای تیره تصرفی بمود، البستان کله کرفس شد، از هر
# ~~حانی مردم بدنفس دست تداول بر آوردند، از آن درماندکان دیار و ارکان
# ~~بقاغ که دست تصرف در آن جوانب بر آوردند هیچ کس از راحت
# ~~طرفی بر نبست وهیچ صاحب حاجت فقاع متاعی نکشود (انک لاتجتنی
# ~~من الشوک العنب)، در چنین ایام شدت ومدت حبرت، کم شده تدبیر وخطا
# ~~کرده ظن، تعبیر زمانی می رفت تا از روزکار آبستن چه زاید و برتختهٔ‌ 6
# ~~نرد کردون از کعتین اختران چه آید، خود از دیوان قضا و قدر
# ~~منشور عزل بنام ایشان می نوشتند وبر7 صحفهٔ‌ عمل رقم ترقین7 می کشدند
# ~~و بعضی را منشان9 اجل در ورق عمر حرف زوال تبت می کردند PageV01P154
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0166.png)

# انقسام ممالک روم بر عهدة صاحب قزویخی و مجیرالدین امیر شاه
# ~~و هر دو صاحب منصب از قضابی که در پردهآ غیب بنام ایشان نقش
# ~~بسته بود غافل (شعر1 :
# چو خواهد یافت دست چر خ کاری %~% بدید آرد ز2 هر سوپودوتاری
# فلک چون راه کاری بر کشاید %~% در و هر کونه تدبیری بماید
# ~~منهی قضا بتغیر احوال و تبدیل افعال صاحب قزویی مثال فرموده
# ~~و چشم ذهول او از شورش آن غافل که می بنداشت که هرکز آن
# ~~در کشاده بسته نشود و منشی قدر بعزل مجیرالدین امیر شاه ms122 خط نوایب
# ~~در قلم آورده وطبع او از شوخ روزکار چنان بی خبر که ینداری که
# ~~متیقن است که هرکز کرد انتقاض بر حاشیهٔ‌ عمل او تخواهد نشست،
# ~~شعر1:
# اذا ارادلله امرا بامریء %~% و کان ذا رای و عقل و بصر
# و حیلة یعملها فی کل ما %~% یأتی به مکروه اسباب القدر
# اغراه بالجهل و اعمی عینه %~% وسله من عقله سل الشعر
# حتی اذا انفذ فیه کلمه %~% رد الیه عقله لیعتبر
# ~~هرکه در هنکام اختیار در تدارک کار تغافل نماید ناچار حالش3 باضطرار
# ~~انجامد، خود کدام راحت است که در عقب آن محنتی و کدام عزت است
# ~~که متضمن ذلتی نیست، شعر4 :
# # دولت ک ننخست نقش کن و انکمی ببین %~% بک نعمهآ از او «دو» ویک عمهآ
~~«لت» است
# ~~یعنی 6 « دو* واکر نه سرانجام «لت» خوری  دردار وکیر نیز همین نوع زحمت
~~است PageV01P155
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0167.png)

# ذ کر وزارت سعدالدوله بهودی صاحب دیوان
# و هرر واقعهآ حکام روم
# صاحب فخرالدین قزویی ومحیرالدین امیر شاه مدت دوسال از ابتداء
# ~~سنه ثمان و ثمانین و ستمابه2 در آن حکومت بسر بردند تا وقت دخول سنه
# ~~تسعین2 و ستمابه 3، درین سال سعدالدوله یهودی صاحب دیوان شد، وزیری
# ~~بود که عقد وزارت دردست آن کربه چون طوق و قلادهآ زرین بود
# ~~در کردن کلب و دست مسند امارت در قدم آن سفه چون خلخال
# ~~درپای حمار، چون حکم مطلق وزارت بحکم یرلیغ در قیضه بدبیر او
# ~~تهادند از سر عداوتی که در باطن یهود کاین است راه تعصب پیش
# ~~کرفت (لتحدن اشد الناس عداوة للذین امنوا الیهود والذین اشرکوا)4،
# ~~و از روی شدی که [در جبلت او مرکوز بود کارها بر مسلمانان سخت
# ~~کرفت، (شددوا علی انفسهم فشدد5الله علیهم)، رسولان و قصاد در افساد
# ~~حال اهل سداد باطراف بلاد روان کرد، آن لعین از روی تعصب دین
# ~~ملوک بلاد روی زمین را هدف اعتراض و سیر تیغ انتقاض کرداند
# ~~و هرکسی را که استعداد ms123 منصب وزارت بود در قلع وقع او کوشید،
# ~~چون فخرالدین قزویی را در صدد آن شغل خطیر می دانست اجتهاد
# ~~بمود که اورا در خطری اندازد، سیما که از وی بر خلاف حال نقلها
# ~~بردند، اولاد قلاوز را با صاحب شمس الدین احمد لاکوشی6 بحکومت
# ~~روم اختار کرد و آن هر دو عمل پیشه را در عوض آن دو وزیر
# ~~بیشه بحکم یرلیغ بحکومت روم فرستاد و بغدی یرغوحی را بایالت ایشان
# ~~موسوم کردانید وکوچبه ایلج را بتقیید صاحب فخرالدین و مجیرالدین
~~PageV01P156
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0168.png)

# ~~امیر شاه بحکم یرلیغ معین کرد، از بی دینی چون ملحد باطینی فصد
# ~~قزوینی مؤمن کرد وصیاد بیشه را جهت تصد او دام عمل ساخت،
# ~~ایشان نیز بی استحقاق در کار خود1 بغلط افتادند و برسبیل هوای
# ~~نفس صاحب یهودی بردای فساد مرندی شدند، (الکلب اعنی همة وهی
# ~~النهایه فی الخساسة فمن ینافس فی الریاسة قبل اسباب الریاسة)، از تحکم
~~اولاد
# ~~رباعی3:
# # آزاده دلان کوش بمالش دادند %~% و از حسرت و غم سینه بنالش دادند
# # یشت هنر ومردمی آن روز شکست %~% کین بی هنران یشت ببالش دادند
# ~~حکما کفته اند4، من شدة النوازل دولة الاراذل، تراجع هزار5 آدمی از
# ~~علیه بهتر باشد از ترفع یکی از سفله، اکرچه صاحب یهودی نیز میدانست
# ~~که از مرد شکاری کار دیوان بصلاح نیاید و باز دار آفت از ملک باز ندارد
# ~~اما چون در بند افساد کار بود در تعذیب اخیار بترین قومرا اختیار کرد،
# ~~بر مثال کسی که چون همت بر خرابیء موضعی کمارد او را مهندسی بکار
# ~~نیاید که رسمی باساس وضع6 نهد، بجهت خرانی محهول بی خر لایق
# ~~تر باشد تا در کسر آن مرچه زود تر مالغت نماید، ایشان نیز در دماغی
# ~~که مطبخ سودا بود چون شیطان بیضه هوسی تهاد  از صف النعال حانور
# ~~داری قدم بر صفهٔ‌ جهانداری تهادند و سودای وزارت و امارت قصر دماغ
# ~~ایشان فروکرفت، شعر4 :
### | ینه خویشیش باغبان افتد ms124 PageV01P157
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0169.png)

# ~~کرچه صد حانوران پیشه ایشان بود اما تصید قلوب شیوه ایشان سود،
# ~~لا جرم رونق بازار مردمی بشکست کرد کدورت بر خواطر اهل فضل
# ~~نشست ، شعر1 :
# # در منصب این قوم خسیس مجهول %~% کشتند خران حاکم وحران معزول
# # چون کرد فلک دولت این قوم قبول %~% شد عقل عقیله خط خطا فضل فضول
# ~~فی الجمله چون این قوم شوم بحکومت روم آمدند در صحراء سیواس اتصالی
# ~~که کواکب بنظر نحوس ناظر بودند بمحلس یرغو حاضر شدد و در
# ~~تنفذ اوامر حکمی که بتقسد2 اکابر داشتند بموقف عرض وسانیدند
# ~~و در اهانت وحلافت وزراء معزول هرچه ممکن بود از دنائت طبع و
# ~~لوم نفس تقدیم داشتند، کسانی را که من جمیع الوجوه از جرایم بری
# ~~الساحه بودند بمحاورت صاحب جنایت در ورطهٔ‌ صدمت آوردند (ایاک
# ~~وصاحب الکیر ان لم تخرقک ناره یصبک دخانه )، فی الحجمله رقبة صاحب
# ~~قزویی و مجیرالدین نائب را در ربقهٔ‌ تقید آوردند، اما قد صاحب قزویی
# ~~چون سمانهٔ‌ او پرشده بود سبب زوال او کشت و قبد محیرالدین چون در
# ~~امان حق بود جل ذکره3 ودولت عمر باقی حفظ کردکارش واقی کشت
# ~~و در ضمن آن واقعه بحکم (عسی ان تکرهوا شا و هو خیر لکم4) از
# ~~روی برأت ساحت عافت کرامت و راحت یافت، لبعض الحکماء1 (قالوا
# ~~حبست فقلت لیس بضایری5 حبسی و ای مهند لایغمد)، مؤلف کوید1 :
# ~~در آن حالت شدت و پریشانی در رقعهٔ‌ که بدو نوشم متضمن مصلحتی
# ~~چند این بیت در ضمن آن رقعه درج کردم، شعر1 :
# ~~کفتی از وی د ستها بستند آری کلشن است کر ز وی دست زمانه دستها
~~بنددرواست
# ~~بزرکی بیر از اکابر مشایخ بر سبیل تسلة القب او نوشته بود، شعر 1 :
~~PageV01P158
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0170.png)

# # تقیید مصحف از پی تعظیم شان اوست %~% تشدید بر حروف نه بهر هوان بود
# # کل دسته بسته بوسه رباید ز دلبران %~% باخار همبرست چو در بوستان بود
# # دیرست تا برابری زر همی کند ms125 %~% آهن از ین شرف که چو آخر زمان بود
# # او را چنان بلند شود دست اقتدار %~% کوپای بوس خواجهآ صاحب قران بود
# ~~هیچ کس در تصاریف زمان و تفوق اراذل بر افاضل و تقدم اسافل
# ~~بر اعالی بهتر از قابوس و شمکیر1 نظمی عرا نیرداخته است، شعر2 :
# قل للذی بصروف الدهر غیرنا %~% هل عاند 3 الدهر الامن له خطر
# فان یکن نشبت ابدی الزمان بنا %~% و مسنا من عوادی بو سه الضرر
# أ ما 4 تری البحر یعلوه فوقه جیقا %~% و تستقر باقصی قعره الدرر ک
# و فی المسما ء نجوم غیر ذی عدد %~% و لیس ینکسف 6 الاالشمس والقمر 7
# ~~القصه 8 اولاد قلاوز فتنه اندوز بد آموز بمظاهرت بغدی9 ایلجی دست
# ~~در دامن تعدی زدند ، مواد فساد طعت ایشان محکم شد اما بالتزام فاسد
# ~~بازار عملشان کاسد کشد، چون عامل ومعزول وعالم ومحهول و سمین
# ~~و مهزول جمله در بک سلک کشیدند و مان نک و بد فرق نکردند
# ~~در هوای نفس غبار هوان بر چهرهآ منصبشان نشست،
# سماقار 10 امیری بود عادل و یرغوحی کامل چون مشاهده کرد که
# ~~عنان عدالت از دست داده اند و قدم ازجادهٔ‌ صلاح بیرون نهاده در قطع
# ~~مواد فساد ایشان قدر امکان اجتهاد نتمود و چون درباب استرداد املاک
# ~~روم نز حکم آورده بودند بغض ایشان در دلهاء خاص و عام حای کرفت
# ~~و چون سماقار در آن باب بدفع ایشان اجتهاد میتمود محبت او دردل
# ~~خلق می افزود، ارباب املاک چنان کلیم ارتکاب در آب انداختتد وسوداء
# ~~آن دردل کرفتند چنانکه [خواستند که اجزاء آن کندم نمایان جو فروشرا
~~PageV01P159
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0171.png)

# ~~تعدی1 متجزا کردانند، چون استعداد آن منصب خطیر نداشیند
# ~~ی استداد آلت شغل کاری نتوانستند کردن و در اندک زمان مهرهٔ‌
# ~~کجز باز چیدند و چون بر سبیل تعدی تصدی عمل نمودند روی فلاح
# ~~و نجاح ندیدند، پسر قلاوز روزی چند چون برف که در صحرا نشند
# ~~بنشست و ms126 بدم سردی که بمود از آن کار طرفی بر نبست و چون باد که
# ~~بر دشت کذرد روزکار صحیفهٔ‌ کروفر در نوشت و در کذشت، رباعی2:
# عمر از پی افزودن زرکاسته کیر %~% کنجی بهزار حیله آراسته کیر
# توبر سر آن کنج چو در صحرا برف روزی دوسه بنشسته و بر خاسته کیر
# القصه 2 صاحب قزویی و محیرالدین امیر شاه در صحبت کوچبه با دیکر
# ~~اصحاب از حاکم و محکوم وخادم ومخدوم با دیکر رسل از دوم عزم
# ~~اردو کردند، اکرچه کوچبه ایلحی که بتقد ایشان موسوم بود نور
# ~~ایمان نداشت اما بوجرد کفر طبعش بر مکارم اخلاق مجیول بود و بر
# ~~موجب ارادت و مصلحت ایشان در رفتن تعجیل تی تمود و حکم
# ~~(العحلة من الشیطان وتآنی من الرحمن) را کار بسته بود و بتوقف و تصبر
~~بک
# ~~منزل دو منزل کرد و در هر شهری بهانه اقامت واجب می دانست تا مکر
# ~~بواسطهآ تآنی فرحی روی نماید وبشارت فرحی برسد (لعل الله بحدث بعدذ لک
# ~~امرا)3، فی الحمله تا بییلاق الاطاغ 4 که مقام درد وداغ یرغو خواست
~~بودن
# ~~خدم وحواشی مجیرالدین چون جوزا که علاقه حمایل فلک است بلکه چون
# ~~عنقود تریا قدم از دایرهآ خدمت او بیرون نهادند واتباع واشیاع صاحب
# ~~قزوینی که همه چون نقش دیوار صورت بی معنی بودند بلکه از بد دلی
# ~~(احلی من جوف الحمار) در وقت منفعت تصرفات عمل دل شکر پیرامن
# ~~و (کما احاطت الزمر احاطة الهالة بالقمر) مجتمع بودند و چنان
~~PageV01P160
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0172.png)

# ~~میتمودند که محبت او چون حبة القلب در دل کرفته اند، چون پردهآ
# ~~عمل او در دیده شد وکوکب جلالش در افول افتاد حمله بیخ اعتیاد
# ~~الفت بر کندند حمله چون بنات النعش پرا کنده شدند، او کابیات ص
# ~~القصاید فی العقاید مختلف ومتفرق کشتند واو در آن راه بیبایان وحشت
# ~~و بیابان بی مدد خوف و خشیت مهجور و معسور1 پای بند حکم مقدور
# ~~فروماندند2، ms127 شعر 3:
# ما الناس الا مع الدنیا وصاحبها
# یعظمون اخا الدنیا فان وثبت 6 %~% یوما علیه مما 7 لایشتهی وثبوا
# ~~مثنوی 8:
# خلق جز9 بند و بیخ نیند %~% همهرا آزمودم هیچ 10 نیند
# تابدانی که روز پیچاپیچ %~% هیچ کس مرترا نباشد هیج
# ~~القصه3 بعد از شداید بسیار ومکاید بی شمار در اول فصل بهار باردو
# ~~بتموضع الاطاغ11 وصول یافتند، صاحب دیوان یهودی در حق صاحب
# ~~قزوینی از غایت ی دینی قصد و سعایتی بمود که اصلاح آن ممکن نشد
# ~~وسد آن رخنه نا متصور بماند2ل، چون تقدیر ازلی باعت ازالت او بود
# ~~هرتیری که صاحب یهودی از جعه عرض برکار می کرد در قلع او بر
# ~~هدف مراد می آمد، فی الجمله آن سرکشته حوادث را در معرض اعتراض آورد
# ~~و دست تعرض در دامن انتقال اوزد، اکر خود همه حاتم طی بود
# ~~زمانه بساط سکان کوی او باسکان راه متساوی شدند، کویی آن حادته
# ~~لشکر سرماء زمستان بود که بر اشجار وجود اصحاب و اخوان او تاختن
# ~~آوردند که همه چون صنوبر بیحامه و چون سرو بی قا ماندند (الآمال
# ~~ممدودة و الانفاس معدودة و العواری مردودة)، وبا آن همه عار و عواری
~~PageV01P161
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0173.png)

# ~~حمله خدم وحواشی متواری شدند واز صحبت او بواسطهآ آن نکبت
# ~~بیزاری کرفتند و آن قوم بیباک1 حقهٔ‌ اورا که بتیغ از جریمه پاک2 شده
# ~~بود (والسیف محاء الذبوب) بر سر خاک بکذاشتند و برسم تدفین بر نداشتند
# ~~تا در آن صحرا طعمه وحوش و سباع شد، شعر3:
# خنک آنرا که نیست بر سر خاک %~% تا چنین خا کسار می نشود
# ~~اهاتی که بر آن نفس لطیف رفت از آن کذشته بود که بر هیچ صحفهٔ‌
# ~~نقش شاید کرد، شعر 3:
# تیغ نیلوفری آخرچه کند برتن آن %~% که و بالش بدی از رایحهٔ‌ نیلوفر
# ~~از مشاهدهٔ‌ آن واقعه کرد انابتی بر هیچ خاطری ننشست و بدان عیرت
# ~~ل هیچ عمل جوی اعتبار نکرفت، | فی الجمله چون دست ms128 برد تقدیر
# ~~ازلی غالب آمد تدبیر و تحذیر سود نداشت و از اوج اثیر حشمت در
# ~~اسفل السافلین هلاک چون دلو در چاه افتاد، شعر3:
# و هبت 4 رحا یجری بها الیم مآء ها 5 %~% ولیس لها قطب فماذا یدیرها
# و قد تنهض العصفور کثرة ریشه %~% و یسقط اذا ریش فیهابورها (؟)
# ~~للمؤلف فی تاربخه3، مثنوی 6:
# # چون قضا بروفق تقدیر ازپی دور زمان %~% درجهان خواهد فکند از چر خ تیری
~~ازکمان
# # بر دل آزادهٔ‌ آند که آن یچاره را %~% چارهآ نبود از آن آسیب رستن
~~جزبجان
# ~~روز یکشنبه که بود از ماه شعبان کاف وها     سال برخا بود وطاوفا که
~~دروسطان روان
# ~~فخر مستوفی بیک ضربت که خورد از تیغ قهر چون جهان برکشت ازو اونیز
~~بکذشت از جهان
# ~~افاض الله علیه سحال مغفرته، فی الحمله3 محرالدین نائب و اتباع او از
# ~~صدمت آن ورطه از حا کم و محکوم وخادم و مخدوم چون موی از حمیر
~~PageV01P162
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0174.png)

# حوادث روزکار که درین سان وافع شد
# ~~بیرون آمدیم و چون فضل الهی دستکیر آمد مدی در جوار صاحب
# ~~دیوان یهودی دم (اللبل حبنی لست تدری ما تلد) می زد و در خوف
# ~~و رحا بلعل وعسی روزکار نا ساز کار بسر می برد و در آن مکیدت
# ~~حسن عقیدت همعنان (انتظار الفرج بالصر عبادة) می کرد تا خود بحه
# ~~زاید این شب آبستن،
# القصه حوادث روزکار که درین سال واقع شد
# بعد از تحمل آن شدت بسبب ملازمت در آن مقصد چون استقامتی
# ~~روی بمود و مظنهٔ‌ آن بود که مواعید خوب بانجاز رسد و ایام شدت برخا
# ~~میدل کردد خود بمرور ایام عقد آن مرام از سلک انتظام بدر افتاد
# ~~و بواسطهٔ‌ مرضی که بنفس پادشاه عاید شد سلاب حوادث روی سوی
# ~~مسکن صاحب دیوان یهودی نهاد، نایرهٔ‌ فتنه از جوانب قصد مقصد او
# ~~ک د، دلایل و امارات معحزات نبوی در قلع و قمع آن منکوس ومنحوس
# ~~موسوی روز ms129 بروز واض ترکشت و چون کار بدان انحامد که عروهٔ‌
# ~~پادشاهی و دولت آن1 انفصام یافت و مواد حیات آن مملکت منقضی کشت،
# ~~امراء تومان کمین مکری] که نهاده بودند برکشودند و تیغ خلاف از غلاف
# ~~آسیب باستبلا برکشدند و روزی از اول بامداد که طلو ع کوکبه صبح صادق
# ~~چون یدبیضآء کلیم سر از جیب افق بر آورد ناکاه موسی وار بدفع
# ~~سحرهآ فرعون دست تطاول بر آوردند و پای در رکاب تغلب نهادند
# ~~وبا ینچاه هزار سوار نامدار مقدمه ایشان طوغان2 قهستانی و تغاجار
# ~~چون ابر غران و برق رخشان چنانکه فضاء شمشیر شان لوامع وصواعق
# ~~مخذول می کرد و نوایب ضرایب تیغ نهاد بنیاد کوه معلول می کرداند
# ~~پیل ازبیم کرز لنکر پیکر زبون شده وکوه از صدمت آن صرصر PageV01P163
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0175.png)

# ~~هائل هامون کشته چنانکه از زلازل آن هیبت که مصور و مخیل کشت
# ~~عقل آدمی مخیل می شد، روی زمین از موج فتنه چون دریا بجوش
# ~~آمد وسهر از نعرهٔ‌ دلیران مدهوش می کشت، شعر 1:
# فلک راه بلاها برکشاده %~% اجل بر روی خنچر سر نهاده
# ~~آن منحوس موسوی که از استکبار و استنکار بر خلاف دین حنیفی خطیهٔ‌
# ~~فرعونی می خواند و خودرا در جمع خزاین همسر قارون می دانست
# ~~و از صدمت (اغرقوا فادخلوا بارا 2) غافل، ناکاه مؤکلان قضا چون
# ~~چنر فنا پیرامن فنآء ساحت او در آمدند ومسرعان قدر بآسیب وجل
# ~~و رد آمال او بغیار اجل مکدر کردانیدند و آتش صرصر در مرغزار
# ~~بمقصود او زدند نهال وجودش بتندباد حدثان از پای در آمد، سطوت
# ~~قهر (فخسفنا به وبداره الارض )3 چون بر نهاد او و بنیاد اما کن او
# ~~بظهه ر پیوست در آن افواج بلت و امواج اذیت فرعون وارش فریاد
# ~~(آمنا برب العالمین رب موسی وهرون 4) سود نداشت وچون خواست که
# ~~باستعانت و استغاثت ( لااله الاالذی آمنت به بنوا اسر آئل5) آبی بر روی
# ~~کار خود آرد، خاک تبره ms130 ( الآن و قد عصیت قبل وکنت من المفسدین)6
# ~~در دهانش کردند ودر تار بحار حدثان غرق شد، تقدیر ازلی ببجهت
# ~~اعلاء کلمهٔ‌ اسلام اعلام احکام او نکوسار کرد، مالی که در حوصله
# ~~ظنون نکنحد وخزینە7آ که جز قارون را مسلم نکردد در حوزهآ تصرف
# ~~اورده بود حمله در صدمات ورطات غارت و نهب ترت و مرت شد
# ~~و اثقال احمال و احمال اثقال در معرض تارا ج در صدد هرج ومرج
# ~~افتاد ، در موضع سیاستکاه طائفهآ صلحا و زمرهٔ‌ فساق بر روی پژمردهآ
# ~~او چندان بزاق8 انداخته9 بودند که (قبل الموت کخرقة بالیة بالت علیه
~~PageV01P164
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0176.png)

# حوادث روزکار که درین سال واقع شد
# ~~الثعالب) شده بود ودور زمانه نقش وجود او نز از لوح روزکار بسترد
# ~~و از حاه مظالم دنیا جز بار لعنت چیزی دیکر باخود نرد، شعر1:
# الخیر یبقی وان طال الزمان به %~% والشر اخبث ما او عیت من زاد
# ~~قومی که از سعایت یهودی سفاک در صددە هلاک بودد با کاه از حضیض
# ~~خاک مسکنت باو ج سماک رفعت و عزت پیوستند، حماعتی که در حمایت
# ~~حاه او سر بذروهٔ‌ افلاک فرو نمی آوردند از اوج رفعت آن حاه چون
# ~~دلو در چاه افتادد، شعر6:
# کم من علیل قد تخطاه الردی %~% فنجا و مات طبیبه و المعود
# ~~عیسی علیه السلم بر کشتهٔ‌ می کذشت کفت (قتلت فقتلت و سقتل قاتلک)،
# # عیسی برهی دید یکی کشته فکنده %~% حیبران شد و بکرفت بدندان تعجب
~~سرانکشت
# ~~کفتا که کراکشتی تا کشته شدی زار فردا بکشند آنرا که امروز ترا کشت
# ~~انکشت مکن رنجه بدر کوفتن کس   تا کس نکند رنجه بدر کوفتنت مشت
# القصه طائفهآ از امراء نوینان مثل جوشی وقوحان واردوقیا وابداحی
# ~~سلطان که حمله و جیه القوم و مزکز دایرهٔ‌ اردو بودند در ورطە
# ~~نوایر آن فتن و دوایر آن محن بعضی از خانومان و بعصی از تن و جان
# ~~بر آمدید وفنا بر قا و عدم ms131 بر وجود اختیار کردند3 و بعضی در مجاورت آن
# ~~کلب الیهود در صاعقة هود و عذاب ثمود افتادند و بعضی که چون کرک یوسف
# ~~ی کناه بودند بر مثال ناقهآ صالح در صدمت آن مفاسد طعمه تیغ شدند
# ~~نص: (و اتقوا فتنة لا تصبن الذین ظلموا منکم خاصة واعلموا ان الله
# ~~مع المتقین)4، شعر5 : PageV01P165
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0177.png)

# صاحب السلطان لا بدله %~% من هموم یعتریه و غمم
# والذی یرکب بحرا سیری %~% قحم الاهوال من بعد قحم
# ~~عقلا کفته اند1 که پادشاه بر مثال کوه است که بانواع اشحار و ازهار
# ~~و الوان اثمار آراسته وپیراسته باشد و در او سباع ضراری و وحوش
# ~~براری بسار همحنانکه از نفاء2، آن صعب نماید تمکن3، نیز در او خطر
# ~~افزاید (و المکانة لدی الملوک مفتاح فتنة او محنة ) ، حکما کفته اند 1:
~~اکر
# ~~تیر قلک نزدیکی تیغ آفتاب نجستی چون پیکان در آتش تافته نشدی و
# ~~نسوختی چه سهیل و دیکر اجرام و توابت که دور دست افتادهاند از
# ~~قرب آفتاب از احتراق ایمن اند، فی الجمله3 از ابتداء ارتفاع صبح صادق
# ~~ضا تا وقت انقطاع ثریا امیران هزاره وصده در نهب اموال غارت اجناس
# ~~دست استلا بر آورده بودند و درقع و قلع و ضرب و طعن نه آن
# ~~مالغت می نمودند که معرفت افهام بر کمیت وکفت آن احاطت یا بد،
# ~~در بک لحظه  بتلم و رقم غارت ونهب خط (لجعلنا عالیها و سافلها4) بر
# ~~اطلال ودمن آن بوم و اثاث آن قوم شوم که در سلک انفاع و انتفاع
# ~~صاحب یهودی بودند کشدند و بساط نشاط حمله بر افشاندند و شاد-
# ~~روان بدعت آن قوم چنان پاک کردند که نه خار ماند و نه خس وخرمن
# ~~بساط آن بد کیشان چنان بصرصر قهر بر انداختند که نه کاه ماند و نه
# ~~کرد وباغستان مملکت از خارستان عشقە ظلم و فسقه جور باز رست،
# ~~للمؤلف5، شعر 1 :
# رتبت جاه بجام می کلکون ماند %~% که سکدم ms132 شود از کسوت خوبی عاری
# فی الحمله محیرالدین نائب السلطنه از آن مضیق حرج بسلامت فرج
# ~~یافت وبا اتباع و اشیاع خود از خلاب آن مخافت و مخلب آن آفت در
~~PageV01P166
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0178.png)

# ~~کنف رافت حق بی ملامت بسلامت بساحل خلاص افتاد (وقد افلت من حمرة1
# ~~الدم الی خضرة النعم، وذلک فضل الله یؤتیه من یشآء2)، در تاریخ نکبت
# ~~سعدالدوله3:
# # زهی مطالع دولت زهی طوالع فر %~% که یافت طالع سال انتظام فتح وظفر
# # مبارکست زمامی بعزم برج حمل %~% طلوع کوکبهٔ‌ شاه باز شیر شکر
# # کذشتهٔ‌ بود چوپیش از رقم علامت صفر %~% سه روز از اول ماه ربیع بعد
~~صفر
# # قلم زخاء خط وصاد صفحهآ می فرسود %~% ممشک سوده رقم بر صحیفهآ دفتر
# # بباد حادثه ناکه زمبداء آذار %~% فکند دشمن دین را زماته در آذر
# # بدید کشت امارت معجزات نبی %~% بر آمد از افق شرع صبح دین کستر
# # برای رونق دین حکمت قضای خدای %~% باقتضاء ارادت کشید تیغ قدر
# ~~در آتش غضب از صرصر عواصف قهربباد داد سر آن یهودی خیبر
# ~~القصه سریر یادشاهی از آن پادشاه خورشید منظر خالی ماند و از حوادث
# ~~آسمانی مدت دولت آن جهانبانی بسر آمد و زمان دولت او بیر منقضی
# ~~کشت، شعر 3 :
# # نه سام تریمان نه افر اسیأب %~% نه کسری و دارا و جمشید ماند
# # توهم دل مبند ای خداوند ملک %~% چوکسرا ندانی که جاوید ماند
# # و کر در جوانی برند این خیال %~% بپایان پیری چه اومید ماند
# ~~شعر 4:
# # چو خضر آب حیاتش امید بود و لیک %~% فروشد از سر این خاکدان چو اسکندر
# ~~تداء «فاعتبروا منه یا اولی الابصار5* بر آمد از دل شوریدهٔ‌ خاطر آن
~~عبر
### | بادشاهی کبغاتو
# در سنه تسعین و ستمایه بعد از ارغون دور پادشاهی و تاج داری و
~~PageV01P167
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0179.png)

# ~~سریر مملکت جهانداری1 ارثا و اکتسابا بر کغاتو مقرر کشت، در ابتدای
# ~~فصل بهار که نو عروس چمن در دیباء ملون هفت2 رنک ازهار مزین
# ~~بود و ms133 اشحار در لباس هفتو رنک اثمار در حله قباء منقش از بلاد روم
# ~~عزم دیار اران و آذربیجان کرد، سلطان غیاثالدین مسعود با مجیرالدین
# ~~نائب السلطنه و دیکر اکابر دولت در بندکی عبودیت با ییلاق آله طاغ
# ~~مشایعت نمودند،
# حوادث3 : درین ایام شاه زاده بایدو را سوداء پادشاهی باعث شد
# ~~و سلسله معارضه را تتحریک داد، از حدود بغداد در طلب سریر
# ~~مملکت نهضت نمود ، امراء تومان تغاچار4 و قونجقبال5 و طغان قهستانی
# ~~و توکال در هواداری او متابعت نمودند، چون بایدو در آمدن تهاون
# ~~کرد بدان تعلل و توقف فتوری درکار او در آمد و تدبیر امرا خلل کرفت،
# ~~بدان سبب خواتین فوج فوج از هر کوشه با سریه بیرون تاختند و روی
# ~~بخدمت کیغاتو نهادند، امرای هزاره نیز چون وصول بایدو در توقف افتاد
# ~~یک یک در عقب خواتین متوجه شدند، طلسمی که امرا در باب بایدو
# ~~در هم بسته بودند بشکست، چون بایدو از طرف بغداد باردبیل رسد
# ~~اسباب طلب کار او از وبال فتور در وبیل افتاد و دولت از وی روی
# ~~بر تافت، چون امرا و عموم متحنده را با خواتین متفرق دید سپر سلامت
# ~~در وی کشد و بی مقاومت ترک مملکت کرد، کغاتو در ییلاق الا طاغ6
# ~~بر سرر مملکت تمکن یافت و مقر فرماندهی و شهریاری بحلوس او زیب
# ~~و زینت کرفت، والحق پادشاهی بود که از کمال جود اموال موجود جهان
# ~~در نظر بدل او چون بشه حقیر می نمود و خزاین دنا در مقابله عطاء
# ~~او چون خاک بی وقع بود در احاء مراسم بادشاهی مالغت نتمود، کافهآ
~~PageV01P168
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0180.png)

# ~~حمهور خلایق سر بر ربقهٔ‌ طاعت او نهادند، ارباب دولت ازحمله جوانب
# ~~مأمور شدند، جهان در حفظ ایالت و ضط ساست آوردند، اعمال
# ~~ولایترا بر نهج اتساق بر وجهی هرچه خوبتر اتفاق کردند، القصه بعضی
# ~~از امرا که متابعت بایدو نموده بودند (اذا عجزوا عن الامر و لم یقدروا
# ~~بالظقر) ms134 از کغاتو اعراض کردند و از خوف غیبت نمودند، از آن حمله
# ~~طغان قهستانی براه اردبیل بدر رفت و مهزم شد فوجی از لشکر
# ~~در عقب او رفتند، چند نوبت او را با لشکر اتفاق محاربت افتاد و الحق
# ~~مردی مبارز بود، در آن مبارزت بنفسه لاغیر بر سصد و چهاز صد
# ~~سوار حمله میآورد و صف لشکر بر می شکافت و بعضیرا مطروح
# ~~و بعضیرا مجروح کردانیده بیرون میجست و هر وقت کمان میبرد که
# ~~از دام بلا رست وچون لشکر متواتر از عقب او باز نمی ایستاد بمقصود
# ~~نپیوست، مصراع ش،
# سبوز آب هر بار ناید درست
# عاقة الامر از چنبر قضا جان نبرد و متواتر مقاومت نموده طاقتش
# ~~طاق شد و ناکاه در دام قهر کرفتار کشت [ وبا دیکر امرا در قید
# ~~اسار بآلاطاغ آوردند، فی الجمله خواتین وبایدو3 وامرای کهن ونورا
# ~~حمله یرغو کردند، بعضیرا رقم عفو بر جریدهآ جریمه کشدند و بعضیرا
# ~~داغ عزل بر ناصه عمل نهادند، و بعضیرا خرمن تروت برباد غارت دادند،
# ~~هر کرا از عمر مدی دیکر باقی4 مانده بود نجات یافت وهر کرا دور
# ~~نمر سایان رسیده بود از دست ساقی اجل حام فنا نوشید ولیاس زوال
# ~~پوشید ودر آن مانه دور زمانه طبل رحل بر در طغان قهستانی زد و
# ~~سنهی اجل این دوبیت بکوش هوش او رساند5، رباعی6: PageV01P169
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0181.png)

# محراب چمنرا زکل آمد قندیل %~% و زباد بیک هفته فرومرد ذلیل
# یعنی که درین مرحلهآ بی حاصل %~% بک هفته نزول است و دکر هفته رحیل
# ~~فی الجمله اونیز کلیم عمر در آب فنا انداخت وجان در ششدر آن حیرت چون
# ~~مهره در باخت (اذا ارادالله نفاذ قضایه وقدره سلب ذوی العقول عقولهم
# ~~لنفذ ما هوفی قضاءالله وقدره) ، القصه آن سال در تدبیر مملکت در
# ~~الاطاغ1 بسر رفت تا وقت2 دخول سنه احدی وتسعین و ستمایه 5، درین
# ~~سال موکب همایون پادشاه* کغاتو از سلاق بحانب روم نهضت فرمود بتدبیر ms135
# ~~آن که ممالک رومرا نسقی ظاهر شود، و چون مدت هشت سال5 در روم
# ~~اقامت نموده بود وبا آب و هوای آن انس کرفته همت بر نظام مصالح
# ~~آن مصروف داشت ودر اول هار بروم در آمد و چون آوازهآ خروج
# ~~و ممرد اتراک متواتر می رسید برصوب ولایت اوج بدفع خوارج وغبت
# ~~تود،
# ~~خروج ملک رکن الدین فلج ارسلان ابن سلطان عزالدین
# ککاوس برادر سلطان مسعود
# بر مقتضای قضای آسمانی رکن الدین قلج ارسلان سودای جهانداری
# ~~باستقلال در سر کرفت و درین سال از حانب او ج خروج کرد، چون
# ~~موکب کغاتو بدان جوان پیوست او بحانب قسطمونیه رفت و اتراک
# ~~آن ولایت متابعت او بمودند، آن ولایت را بتغلب بدست فرو کرفت،
~~PageV01P170
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0182.png)

# خروج ملک رکن الدین قلج ارسلان
# ~~مظفرالدین البیورک1 که سیهدار وطرفدار بزرک قسطمونیه بود در صدمات
# ~~آن خروج عرضه هلاک و سخرهآ فنا شد و دور امارت او نیز بسر آمد،
# ~~اتراک بیباک در مطاوعت ملک افاک دست تطاول و استبلا بر آوردند،
# ~~شاه زاده کیغاتو] سلطان مسعود را بدفع برادر خود موسوم کرداند،
# ~~سلطان با مجیرالدین امیر شاه وصاحب مجم الدین با لشکر تاجیک بحانب
~~PageV01P171
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0183.png)

### | مسامرةالاخیار
# ~~قسطمونه روانه شدند، پادشاه آنیت1 هزاره و کوکتای2 و کرای ر
# ~~باسه هزار نفر لشکر مغول بمظاهرت سلطان معین کرداند و بدفع ومنع
# ~~بضرب3 یاغی و باغی حمله بجان قسطمونیه روانه شدند، چون بنواحی
# ~~دربندها رسیدند در سرحد آن نزول فرمودند، بعد از تجسس معلوم
# ~~کردانیدند که ملک رکن الدین با اتراک حمعتی انبوه دارد از حضرت
# ~~پادشاه4 کغاتو دیکر لشکر طلسدند و استمداد بمودند، احازت نفرمود
# ~~و کثرت لشکر ترک را اعتبار ننهاد، سلطان و امرا در آن روزی چند که
# ~~در سرحد اقامت نتموده بودند لشکریان از خوف آوازهٔ‌ اتراک که مظنهآ
# ~~آن بود که بغته شبیخون خواهند کردن شب همه شب در آن موا کب
# ~~بعضی را کب و بعضی مرا کب ms136 دردست کرفته تا روز در یاس هراس
# ~~می بودید، عاقبةالامر در آن خوف و خطر رای حمله بر آن قرار
# ~~کرفت که بر وفق امراعلی 5 قهرا و جبرآ از آن دربند در آیند،
# ~~روزی از ناکاه در اول بامداد که لشکر روز از ممکن مشرق بظهور
# ~~پیوست و اعلام قیرکون شب در مسکن قیروان پنهان شد لشکر مغول
# ~~و تاجیک در خدمت سلطان و امراء هزاره اسباب کار زار مهیا کردانده
# ~~سوار شدند و بجانب دربند روانه کشتندک، خود در آن مداخلت روزکار
# ~~شعیدهآ ساز دغا باز در حالتی که راه زنان صح جواهر انجم از نطع
~~PageV01P172
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0184.png)

# ~~فلک بر می چیدند وپیش کاران آفتاب پردهٔ‌ شب بدیغ شعشعه می
# ~~دریدند اتراک از طرفی بیاهی کشودند و بلعی مام مهرهآ دزدی آغاز
# ~~نهادند و بپای مردی حیل چابکدستی نمودند، همین که سلطان مسعود1
# ~~با لشکر مغول بسر دربند رسیدند و ییشتر کرای با چهار صد سرار از
# ~~دربند کذشته بود، خواستند که ایشان نیز از دربند بکذرند، چکونه
# ~~دربندی سراسر چون دست بخیلان تنک یسته و اححار و اشجار آن
# ~~چون روز هجران عاشقان درهم پیوسته اکرچه می دانستند که از آن
# ~~عقه بمجاز از سر کزاف چون کراز نتوان کذشتن و ازان دربند
# ~~صعب بی جواز2 تقدیر بتدبیر نتوان بیرون رفتن اما چون در افتادند
# ~~و در آن مدخل حارهٔ‌ مخرجی تبود دل بر خط حکم قضا نهادند و در
# ~~عقدهاء آن دربند چون مهره در ششدر تحیر افتادند و در عقابین
# ~~عقوبت کرفتار شدند، چون کرای برسم طلایه بیرون شده بالشکر خود
# ~~دربند از لشکر ترک خالی یافته کذر کرده بود و از آن غافل که از دربند
# ~~دیکر براهی دیکر لشکر ترک در کمین اند و در یمین او مترصد و سلطان
# ~~با دیکر امرا درعقب کرای توجه تمودند، خود ناکاه لشکر اتراک از
# ~~راهی دیکر که در بیشه کمین مکر نهاده بودند با انبوهی ms137 تمام از پیاده
# ~~و سوار و کوس وعلم بسار و بیرق و سنحق3 بی شمار چون لشکر
# ~~دحال فی الحال تاختن کردید، آن مردهٔ‌ طواغت و فجرهآ عفاریت که پای
# ~~از حادهٔ‌ صواب بیرون نهاده بودند و عنان ممالک از دست داده و دیدان
# ~~غرض بطمع فاسد در ولایت قسطمونیه تنز کرده هجوم کردند، از صداء
# ~~کوس که در کوه افتاده بود کوش کردون کر می شد و از نعرهآ سواران
# ~~و سادکان آن مخاذیل هوش4 از دل سواران پیل تن می رفت، بنداشتی که
# ~~از صدمت لشکر از طرفین کرهٔ‌ زمین باب فرو خواهد شد، فی الجمله5 بغتة
~~PageV01P173
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0185.png)

# ~~و فحاة بر لشکر مغول و تاجیک زدند و از طرفین خلق بسیار هدف
# ~~مقاتلت از مقاومت قاصر ماندند، شعر 1 :
# بی القداح اذا اجتمعن تکسرا %~% و اذا افتر قن تکسرت افرادا
# ~~ناکاه عقد مهرهآ حرکت لشکر مغول در کشاد انهزام افتاد، سلک اجتماع
# ~~وانتظامشان از هم کسسته شد (الهزیمة مع السلامة غنیمة) بر خواندند
# ~~و با انیت هزاره منهزم شدند، منهزم بر منهزم و رونده بر رونده می
~~افتادند
# ~~ومنهزمان از باز  ماندکان وباز ماندکان از منهزمان بی خبر هریکی بهمان
# ~~خرسند که مکر از ان ورطه سربدر برد، فی الجمله2 کوکتای هنوز نییوسته
# ~~بود که در آمدن بلشکر منهزم پیوست ی مقاتلت ومقابلت مراجعت نمود
# ~~و کریخته بکوشه بدر رفت و بمقصدی که در خاطر داشت منصرف شد، مغاک
# ~~تلال آن دربند بنداری که حفرهٔ‌ بود بتغول عصیان کشده که هیچ
# ~~منهزمیرا محال فرار تبود و از قلال جبال اکثر خاله در مغاک تلال سر
# ~~نکون می افتادند وهیچ دستکیری نداشتند ، القصه2 در غوغأ آن وغا
# ~~سلطان وامرا در حیص بیص وقید و بطش لشکر اتراک افتادند، ودر
# ~~بک لحظه امیر اسیر واسیر امیر کشت و آنچه اصل لشکر ترک بود
# ~~در عقب لشکر منهز ممغول رفت، آنیت در آن انهزام علف شمشیر شد،
# ~~قرب پانصد نفر ms138 از خاله و رحاله ترک سلطان وامرا را در آن عقبات
# ~~بر سبیل اسار دستکیر کردند و از سر دربند بحانب قسطمونیه توجه
# ~~نمودند، سلطان در تسلط آن حماهیر و امرا در تورط آن تدابیر بحکم
# ~~قضا سر بر خط رضا نهاده در آن بسداء و حشت متحیر و در آن انقلاب
# ~~حیرت متفکر منکوب و مایوس در حشر در عین خزی و خسار متوجه
# ~~شدند، مصراع3 : PageV01P174
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0186.png)

# القصه فضل نامتناهی الهی (من حیث لایحتسب1) در خلوص سلطان
# ~~و ارکان درلت لطفهٔ‌ کرامت کرد و نصرت بطریقی روی سوی موکب
# ~~سلطنت نهاد که تا خلقت بشر بزینت بصر منجلی2 است وکوش انسان
# ~~بکوشوارهآ هوش ممتلی در هیچ زمان و اوان خوشتر ازان ظفری خطیر
# ~~در چنان محل خطر بصوربی پس مختصر مشاهده نکرده است و صورت
# ~~آن حال چنان بودکه کرای که در مقدمه لشکر برسم طلایه با چهار صد
# ~~سوار از دربند کذشته بود، چون از انهزام لشکر آنیت3 خر یافت برهمان
# ~~سمت دربند عودت کرد در مضیق آن مدخل مخرحی می طلبید و در
# ~~مهاوی جبال و تصاعد قلال بهر حانب می تاخت تا مکر خلاص یابد یا
# ~~بسلطان و امرا ییوندد، ناکاه بر لشکر ترک که سلطان و امرا را کرفته
# ~~می بردند مقابل افتاد، جهت خلاص خویش و استخلاس سلطان بر آن
# ~~اتراک سفاک زد واز طرفین تیر باران کردندن، فی الحال نصرت که از
# ~~موکب سلطنت روی بر تا فته بود باز روی سوی مرکز سلطان تهاد
# ~~همحنان که لشکر مغول بهم محتمع نا شده4 منکسر کشت، لشکر اتراک
# ~~نیز بسبب تفرقهآ جمع خویش منکسر شدید و سلطان وامرا خلاص
# ~~یافتند و رجع القهقری روی سوی مقصد خویش هادند وبا کرای باز
# ~~کشتند، اشکر اتراک که در عقب لشکر منهزم مغول رفته بودند ازین
# ~~حال بی خیر متفرق مراجعت تموده بودند، همچنان باکرای مقابل
# ~~افتادند]، کرای با لشکر مغول و تاجیک از آنجمله که ms139 با او بودند بر آن
# ~~که آنچنان ظفر یافته بودند طعمه طعن سنان و تیغ و تیر می کردند،
# ~~شعر ک: PageV01P175
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0187.png)

# بشم خویش دیدم بر کذرکاه %~% که زد بر جان موری مرغکی راه
# هنوز از صید منقارش نیرداخت %~% که مرغی دیکر آمد کار او ساخت
# فی الجمله در بک لحظه روزکار ناساز کار شده چون کار سازی آغاز
# ~~تهاد وباد نصرت وزیدن کرفت رایات سلطنت که از کسر بثری بود1 بقوت
# ~~آن ظفر باوج تریا ییوست ولشکر اتراک بعد از استیلا ونصرت
# ~~و استعلاء ظفر بنداری که لشکر حالوت بودند که از طالوت مهزم
# ~~شدند و ناکاه منهی تقدیر داغ قهر موهم باذن الله بر روی روزگار
# ~~ایشان نهاد، فی الحمله2 آفریدکار ذوالحلال والاکرام نقش (ان ینصرکم
# ~~الله فلا غالب لکم)3 طراز حال سلطان وامراء خاص وعام آن
# ~~معسکر کرد که در طرفة العینی دولت روی باتراک نهاد تا سلطان اسیر
# ~~کشت وعجز و مذلت خویش مشاهده کرد وباز از اتراک روی بر تافت
# ~~و نصرت بسلطان پیوست تا اتراک مخذول شدند، سلطان که هزیمت را
# ~~غنمت شمرده بود بر غنمت عزیمت افتاد، اتراک که غنمت یا فته بودند
# ~~در شعار خزی و خسار روی بهزیت هادند، کوبی آن سریه لشکر
# ~~کرای بیاض روز بودند که بر سواد شب تاختن آوردند و ظلمت ححاب
# ~~ترک از بیش سواد دیده بر کرفتند تا سک لحظه اسیر باز امیر شد و
# ~~سلطان اسبر باز صاحب سریر (و عاد غیث علی ما افسد، تم بدلنا مکان
# ~~السیئة الحسنة )4، بسیار صفا باشد که در تاریکی تعسه بود و صاحب دلرا
# ~~ازان خبر نباشد، نکته2: (کم من زر ع دنا حصاده وکان قبل
# ~~حصاده فساده وکم من شحر اورق عودا ولم یثمر وازهر غصنه ولکن
# ~~لم یدرک)، فی الحمله2 در اثناء آن داروکیر از صدمات زحم تیغ و تیر از
# ~~زمرهآ آن مدابیر خلق بسیار [از صغیر وکبیر بدرکات سعیر فرو شدند،
# ~~از ms140 کشته که بر کشته افتاده بود هامون چون یشته بریشته بود، نکته3:
~~PageV01P176
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0188.png)

# ~~(اهل الدنیا کصور فی صحفة اذا طوی بعضها نشر بعضها) صورت خسته وکشته
# ~~درآن حالت در بصر مخیله چون دو شمع فروزان می تمود که1، مصراع2:
# یک شمع بمرد و دیکری می سوزد
# ~~شعر 3:
# لما رأینا رؤس الترکمان علی %~% روس الرماح فلاواراهم الرخم
# اوردتهم قدعروا فی عقردارهم %~% وردأ هی الموت عن نبض می السقم 4
# ~~بعضی از حماهیر ترک با ویل5 و تبور طعمه سباع و وحوش وطیور شدند
# ~~و بعضی اکر خود همه کوه البرز بودند چون طاقت طعن سنان و زخم کرز
# ~~نداشتند در آن اضطرار در حجاب احجار واشحار از ضربت تیغ تاتار در ذمت
# ~~استتار6 رفتند، و بعضی که برهزیمت اقدام بمودند لشکر سلطان درعقب آن
# ~~زمرهٔ‌ بی دین چون شهاب ثاقب بر اثر شاطین روانه میتاختند و این بیترا
# ~~ترانه می ساختند : ای کون زب فراخ غارب که بود7، اکرچه
# ~~وجود وعدم در بک مکان صفت استحالت دارد درآن روز در صررت
# ~~انهزام مغول وظهور استیلاء اتراک و بعد از آن استعلاء مغول و انعدام
# ~~اتراک دفعة واحدة حات وممات در بک ریقه عانأ مشاهده رفت،
# وکم من حیاة حیتها النفس من تلف  ورب امر حواه القلب من وجل
# ~~شعر 3:
# آنجه من دیدم در آن بیداری اندر خواب خوش
# شمهآ زان دیدمی هرکز دمی نفنود می
# القصه2 از اول بامداد که شهباز آفتاب را از تتق افق مشرق وقت PageV01P177
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0189.png)

# ~~وتفاع طلوع بود تا شبانکاه که بنشیمن مغرب رسد وهوا چون طبع
# ~~عاشقان از دودهٔ‌ ظلمت تیره شد لشکر در آن عرصة داروکیر از طرفین
# ~~در کشا کش تیغ وتیر بودند1 و از میغ تنیغ خون بی دریغ می راندند،
# ~~چون غبأر ظلمت بال بکشاد و آتش آن محاربت فرو نشست و نامه آن
# ~~ظفر و نصرت بعنوان زسیده لشکر مغول بسبب قلت از خوف کثرت
# ~~لشکر ترک احتراز کرده ms141 که مبادا که قلب لشکر سلطان و مغول2 معلوم
# ~~کنند و لشکر متفرق شدهٔ‌ ایشان جمع شوند وچشم زخم * بد روزکار
# ~~آسیی رساند احزم را کار فرمودند (والحزم سؤالظن ومن اغفل الحزم
# ~~تندم)، از مقاسات حرب بر نیا سوده بمقصد خود عودت نموده روانه
# ~~شدند، شعر3:
# در آن حالت که شاه چرخ کردان %~% بزیر چتر نیلی کشت پنهان
# برون راندیم زورق را بافسون %~% که تا باشد خلاص از تیره جیحون
# ~~همین که رخسار آفتاب سر در نقاب تواری کشد متواری وار در ظلمت
# ~~استار شب همه شب تا بوقتی فلک از سرمه سابی بر آسود وصبح صادق
# ~~از کوشه بام افق روی بمود نفسی ناسودند، در تردد خوف و رجا
# ~~و توهم شدت و رخا در پردهآ هزیمت بر سبیل عزیمت در سیر خواقی
# ~~قطع فیافی4 کردند و بناموس تمام بر آوای کوس خروش کوس بشارت
# ~~بر کار کردند و بفناء قلعهٔ‌ مانوس عثمانجوق فرود آمدند و بک روز علت
# ~~خستکی بدواء اقامت واداء شکر سلامت مدلومتی نمودند (و کنتم
# ~~علی شفا حفرة من النار فانقذ کم منها5) ، روز دیکر که بیرق آفتاب
# ~~از تتق افق بیرون آمد موکب سلطنت با کوس و سنحق و علم و بیرق
# ~~که بیشتر در آن مداخل از خوار ج ستده بودند روانه شدند و بمستقر
# ~~خود توجه بموند وباز سرادق دولت که بمویی باز بسته بود باطناب فتح
~~PageV01P178
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0190.png)

# عودت کیضایو از بلاد روم بدار الملک آذرجان
# ~~و ظفر مؤکد کشت وهریکی از امرا حان بفرجه فرج بیرون برده
# ~~بمر کز دولت خود پیوست (قل یفضل الله وبرحمته فبذلک فلیفرحوا هو
# ~~خیر مما یجمعون 1)، در آن حالت که از آن ته ظلالت بیرون آمدیم
# ~~انکشت حیرت بدندان تعجب می کزیدیم و این بیت بر می خواندیم،
# ~~شعر 3:
# یارب منم که باز درین دولت آستان %~% همچو کبوتران حرم آرمیده ام
# ~~چون آن نازله صعب و نائبهآ سخت از بیش بصر برخاست و روزی ms142 چند
# ~~فراغت حاصل آمد، باز شائیهآ غفلت حجاب بصبرت دل شد و از آن همه
# ~~تخوف وانذار هیچ کونه نذور صدقات بوفا ترسانیدند و بدان عبرت
# ~~چشم اعتبار نکشودند و ترک مزخرفات دنا نکردند و در اداء مفروضات
# ~~وسنن عبادات همان تقصیر نمودند که می نمودید (و اذا انعمنا علی الانسان
# ~~اعرض ونآی بجانبه واذا مسه الشر فذو دعآء عریض )5، شعر2:
# لله در النایبات فانها %~% صدآء اللیام و صیقل الاحرار
# عودت کیغاتو از بلاد روم بدار الملک آذر بجان
# القصه2 آن سال درین حل و عقد و قبض و بسط بسر آمد تا وقت
# ~~دخول سنه احدی و تسعین و ستمایه، درین سال باز در اول فصل5 بهار که
# ~~کل برنک زر میشد صبا بعطاری کیغاتو از بلاد روم بدارالملک آذریجان
# ~~نهضت فرمود و سلطنت بر سلطان مسعود و نیابت آن بر مجیرالدین
# ~~امیر شاه و وزارت بر صاحب نجمالدین مقرر داشت و ایالت ولایت بر
~~PageV01P179
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0191.png)

# ~~طاشتمور1 خطابی تفویض فرمود، اسباب امور دیوابی دران سال رونق
# ~~کرفت، حکم ایشان از ارزن الروم تا ساحل انطاله نافذ شد، همین که
# ~~دل برسکون نهادند واندیشە فراغ در دل کرفتند، حادثهٔ‌ سماوی سنک
# ~~تخلف در قندیل اتفاق ارکان دولت انداخت ودر مابین امراء مغول
# ~~و مسلمان خلف واقع شد، هریکی از کوشە دعوی التزام مالی آغاز نهاد
# ~~تا بدان سبب هریکی بجهت تنظیم حال خود اندیشه تقدمی پیش هاد خود
# ~~کرد و محکوم در خدمت حاکم و خادم در خدمت مخدوم هریکی بمهمی
# ~~موسوم کشته روانه شدند واز میقات عبودیت جمله کمر احرام حضرت
# ~~اردو بستند،
# ~~کشت، درین سال حکم ولایات دلای حسن بک داشت و حکم اتجوها
# ~~بتایجو3 تعلق کرفته بود، امارت و نابت کما کان بر مجرالدین امیر شاه
~~مقرر
# ~~داشتند و تصرفات ولایات دلای و انجو4 بدو تفویض فرمودند و نبابت
# ~~حضرت علیا هم بروی باضافت سابت سلطنت ارزانی داشتند و رکن الدین محمد
# ~~برادرش را بحکم (اخی ms143 اشدد به ازری و اشرکه فی امری5) بتشارکت
# ~~در حکم با او موسوم کرداندند، و بایالت اسفندیار و ایلصار را بحکم
# ~~یرلیغ نصب فرمودند ودر ایجو و دلای مستوفیان تعین کردد، چون
# ~~بروم آمدند مریکی بدان منصب که بدو تعین کرده بودند دست در
# ~~شاخ حکومت آن زد، بحای بک حاکم دو برادر (ثانی اثشن6) حکم PageV01P180
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0192.png)

# عودث کیغاتو از بلاد روم بدار الملک آذریجان
# ~~روان کردند، ببجای ب امیر پرغوحی دو امیر سر بر آوردند و1 بجای
# ~~نک مستوفی چهار و بحای نک محرر هشت و بحای بک منشی ده نفر
# ~~شروء تمودند و هریکی را علاقهٔ‌ دیکر بعضی بحکم کتابت و بعضی
# ~~برسم نیابت و برخی بحکم تعت قدم در دایرهٔ‌ حل و عقد [حکومت
# ~~نهادند و هریکی بر سبیل عرض خود بر دیکری تفوق می جست، دیوان
# ~~از کثرت سواد انشان از ساض روز مححوب می ماند، محامع فی کل
# ~~متر الف خطب شد و محالس فی کا خان الف بواب، اصحاب دیوان
# ~~استفا با همه استلا و استعلا غیر از مرسوم خود که بی بخس2 و نقصان
# ~~هریکی باستفا تصرف بود، هیچ کس محاسە مستوفا نیرداخت، امراء
# ~~یرغو بایالت در مادی کار بر متصرفان ولایت شدت عظیم بمودند وقدم
# ~~ز حادهٔ‌ صواب (یسروا ولا تعسروا) بیرون نهادند وطریق (اوغل
# ~~فیه برفق) مهمل کذاشتند و در ابتدا بحای لطف عنف چنان تودند که
# ~~خاک و ریک در دهان عمال اعمال چنان می ریختند که شراب در قدح
# ~~در انتها بحای عنف چنان لطف نتمودند که شکر در مذاق اهل نفاق
# ~~و خط و شقاق چنان می انداختند که حوایج در دیک، شعر 3:
# هرککجا داغ بایدت فرمود %~% چون تو مرهم نهی ندارد سود PageV01P181
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0193.png)

# ~~چون با صعوبت تفرط ساهل فاحش بهم پیوست در جوامع امور مواد
# ~~فتور وقصور ظاهر کشت، شعر1:
# و وضع الندی فی موضع السیف بالعلی %~% مضر کوضع السیف فی موضع الندی
# ~~و با ms144 این همه هریک بر حسب مخدوم و مربای خویش بر دیکر تفوق
# ~~می جست واز اختلاف در ایتلاف اصحاب دیوان واقع کشت، مستوفیان
# ~~مجهول هریی بغرض علتی معلول شدند تا مناظره بتمکابره انجامد ومعامله
# ~~بمجادله پیوست، مؤلف کوید1: هرکرا دست تغلب قوی تر بود صاف
# ~~توفیر او می برد ودزدی دزد بدیکری می سیرد، کتاب بقوت روز یومأ
# ~~فیوما قانع بودند وحکام نکتهٔ‌ (اجع کلیک یتبعک) دست انکاز کرده
# ~~و دقیقة ( اذا جاع کلبک یتبع من یطعمه و یترکک) مهمل کذاشته، چون
# ~~کتاب وا از کاس ارباب دیوان که (وللارض من کأس الکرام نصیب)
# ~~فایدهآ مابدهآ نبود حمله شرائط کتابت مهمل کذاشتند،
# ~~نکته1: عالی همتی باید که بدرجه (ویوثرون علی انفسهم و لو کان بهم
# ~~خصاصة)2 رسیده باشد تا از حسن ترتیب (فامساک بمعروف او تسریح
# ~~باحسان) 3 در حق خدم و حشم با خیر تواند بود، حکام در آن حل و
# ~~عقد و نقض وابرام بعضیرا کام و بعضی را زکام بودند، ترحمه* :
# انا کالورد فیه راحة قوم- %~% شم فیه لآ خرین زکام
# ~~فی الجمله5 اکرچه اهل عمل دیوان مغبون شوند ودر حوادث و وقایع
# ~~مفتون کردند اما هرکز بیخ الفتی که در عمل فروبرده باشد6 ممکن
# ~~نباشد که باختیار بر کشند7 و از صمیم دل بیرون کنند، شعر: PageV01P182
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0194.png)

# اکر کویندش1 اندر نار جاوید %~% بخواهی ماند با فرعون و هامان
# چنان سختش نیاید صاحب جاه %~% که کویندش مرو فردا بدیوان
# دو بهر از دینش ار معدوم کردد %~% نیاید در ضمیرش هیچ نقصان
# بر آید جانش از محنت ببالا %~% کر از رسمش بزیر آید منینان
# ~~تنبه1 : در روزکار ابو مسلم خراسانی که سمرقند را بکرفت سنکی یافتند
# ~~که از زمان سلیمان علیه السلام در زمین نهفته بودند بر آنجا نوشته که
# ~~ریاست آنست که بساست نکاه داوند و کار آنست که از وقت نکذرانند،
# ~~چون فرصت اوقات غنیمت نداشتند و فوت کردند و افراط در تقصیر از
# ~~حد اعتدال ms145 در کذشت ناکاه زمانه شیوه تغییر و تبدیل آغاز نهاد، چنانکه
# ~~جبر هیچ کسری نتوانستند کردن وباد فتور از نزدیک و دور آتش
# ~~ویل و تبور مشتعل کردانند و نایرهآ فتنه سر بر آورد چنانکه اخبار مختلف
# ~~و بردد رسل سبب انقطاع سبل شد،
### | خروج بابدو
# چون ناکاه عریض امرا در طلب مملکت رغبت نمود و در آن سودا
# ~~از حانب بغداد حرکت کرد و آوازهآ خروج او از جوانب منتشر کشت،
# ~~سوداء استقلال امارت در دماغ هر ملک جویی حای کرفت، در اطراف
# ~~غوغاء غلواء داروکیر مخالفان بر آمد، هرخشت اندیشه که در قالب
# ~~تدبیر حکام ولایت بود از مرکز صواب بدر افتاد، اهل خبط [پای از.
# ~~دایرهآ ضط بیرون نهادند، بایدو با لشکر انبوه بجانب آذربیجان نهضت نمود
# ~~و چون ضحاک سفاک قصد حمشد پاک طینت کرد و چون بهرام بدفع
# ~~ناهید میان در بست، چون در وقت فرصت در تعریک اهل عناد تأخیر
# ~~فرمودند لا جرم بحریک ناصواب مبادرت نمودند، شعر3 : PageV01P183
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0195.png)

# قان الجرح بنفر بعد حین %~% اذا کان البنا ء علی الفساد
# ~~امراء تومان دست تغلب بر آوردند، دو کروهی فریقین از طرفین ظاهر
# ~~شد ، در سفینه دولت کغاتو آب خلل چنان رسوب کرد که بهیچ لنکر
# ~~مکاشفت افتاد، از مواقع خطر آن وجل هرکرا اجل بسر آمده بود
# ~~حذر سود نداشت (حاء القضاء عمی البصر اشکوا الی اللهالعمی)، فی الجمله
# ~~کمین داران قضا از کمان قهر قدر تبر آفات بر کشادند، صنوف محن
# ~~استبلا کرفت صروف فتن استیلا نتود ، جهان از طوفان وقایع مالامال
# ~~شد، اسباب و غا ساخته کردند و ابواب هحا بر کشادند، نزد بک بود که
# ~~در آن تلاطم امواج بلا و تزاحم سلاب فنا منهی قضا آیت (ویهلک
# ~~الحرث والنسل)2 بر صحیفة اهل بلاد وسکینة موالی و عباد کشد وصرصر
# ~~آن آشوب عمارت کیتی خراب کند، اکر ذکر فلان اغا و بهمان بوغا3
# ~~که در صدمات آن وغا فلک شعده ms146 باز بر تخت نرد اجل با ایشان لعب
# ~~دغا باخت خوض رود بتطویل4 انحامد، چون زمام اختار و تمالک بدست
# ~~کس نبود هر بک بعنان کیر اضطراری متلا شدند، آقبوغا و تایجو در
# ~~آن واقعه صحیفه عمر در نوشتند و هر دو باول سطوت حادته در کذشتند،
# ~~کببک نشاط از روزن امدشان بپرید و روز دولتشان بشام زوال رسد،
# ~~شعر1:
# در آن حال کشت از قضا و قدر %~% بسی خون مردم هبا و عدر
# ~~چون بر خفات اسرار قضا وخات تآثیر قدر عقول بشر اطلاع نمی
# ~~یابد، هر حادثه که از عالم علوی بعالم سفلی نازل می شود دفع آن در
# ~~تدبیر امکان انسان تمی کنجد ، لا جرم هر کرا از قضا و قدر خطری
~~PageV01P184
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0196.png)

# ~~دامن کیر می شود اکر خود همه آفتاب جهانگیر است بهر طرف
# ~~که سیر می کند عقدهٔ‌ رأس و ذنب چون سایه در اثر او می دود (اذا
# ~~حلت المقادیر بطلت التدابیر) ، القصه1 چون مدت عمر2 دولت منقضی
# ~~شد منهیان قضا و مسببان قدر صورت تبدیل دولت کغاتو و حکم تغییر
# ~~مملکت او بامعنا رسانیدند، چون آتش فتن بالا کرفت دست تدارک از
# ~~اطفاء آن نایره قاصرماند، از چشم زحم حوادث روزکار آسیبی تمام در
# ~~مملکت کغاتو در آمد، آن همه عدت پادشاهی و انواء و اسباب تجمل
# ~~که در تصور نبود که هرکز تاهی بچنان کثرت راه یابد از سطوت دوران
# ~~روزکار چنان واهی شد که هیچ آلت دولتی وعدت مملکتی دفع آن نتوانست
# ~~تمود و در اثناء آن فترات از جوانب سلاب آفات زمان بحافات دولت
# ~~او راه یافت، شعله خورشید جهانداری او در غمام آن غموم شور و شغب
# ~~از چهرهٔ‌ روز طرب او باز افتاد، شمع دولتش باد آن فتنه منطفی شد،
# ~~نوبت پادشاهی او نیز بسر آمد و تندباد حادثه بساط دولتش بر افشاند
# ~~و سریر جهانداری از وجود کامکاری او خالی ماند، القصه3 بایدو بتربیع
# ~~کواکب تخت ms147 مربع مملکت را مستند دولت خویش کرداند و روزی
# ~~چند بر مثلثهآ خاک ایلحیان بی باک4 باطراف مالک روان کرد، ارباب
# ~~رسل آتش ملتمسات چنان در منازل ومسالک ولایات زدند که عموم
# ~~خلق در ورطةآ مهالک افتادند، در بیشتر جوانب ممالک و مواضع دیار
# ~~از کثرت خرابی دیار نماند و بمغارات وحصون از صدمت فتور و فتون
# ~~متحصن شدند، رونق مدارس مندرس کشت، زوایا و خوانیق که مجلس
# ~~و مأواء مشایخ و عباد بود مسکن زمره فجرهٔ‌ بطارقه و بخشیان شد،
# ~~مواضع سحاده و محراب مصطة مجامع شراب کردند، زهاد که اهل طریقت
# ~~دین بودند پای مال رهابین شدند، بازار بیع وصوامع رواج ظلم و ظلالت
# ~~یافت، همت بر هدم بنیان مسحد چنان مصروف داشتند که نزدیک بود که
~~PageV01P185
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0197.png)

# # منع اذان وصلوة کنند و مساجدرا بیوت اصنام سازند %~% و مشاهد
# ~~اعیان ومعاهد افاضل جهان بشواهد اهل ظلم وعدوان بدل کنند، لاجرم
# ~~اهل صلاح در مساجد وبر منابر همت بر ظلمه جایر کماشتند و دست
# ~~تضرع در خلا و ملا بدعا بر داشتند تا باندک زمان بناد آن تحکمات
# ~~ناواجب خلل کرفت، الخر1 : (ما اهان قوم بالدین الآحاق بهم الهوان )،
# ~~و قال علیه السلم، الختر2: (الملک یبقی مع الکفر ولا یبقی مع الظلم)،
~~چون
# ~~کفر که مایة ضلالت و علامت ندامت است وظلم که ظلمات روز قیامت
# ~~است بهم دست در دادند، جز انتفاء دولت و اتزاع مملکت نتیجه نداد،
# ~~رباعی1 :
# ظالم که کباب از دل درویش خورد %~% چون در نکری زیهلؤ خویش خورد
# دنیا عسلست هر که از و بیش خورد %~% خون افزاید تب آورد نیش خورد
# ~~فی الجمله4 آن سال نیز درین دار و کیر بسر آمد و آن دبدبه در تزلرل
# ~~افتادم
### | پادشاهی قازان
# بر مقتضای فضل ربانی و تأسد لطف یزدانی در شب دیجور ضلالت
# ~~و پریشانی کوکبه صبح امانی از مشرق کامرانی طلوع کرد و از مهب
# ~~رحمت نسیم نصرت و شادمانی وزیدن کرفت ms148 و خاقان اعظم قازان معظم
# ~~سلطان محمود که آسمان بصد هزار ددهآ کوهر نکار مثل او پادشاهی
# ~~عدل کتر تاجدار در هیچ عهدی از عهود روزکار ندیده بود و نه در
# ~~انحا و ارحاء جهان کوش دوران زمان آنچنان خسرو صاحب قران
# ~~شنیده ، مثنوی4 : PageV01P186
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0198.png)

# ز یزدان بر آن شاه باد آفرین %~% که نازد بدو تاج و خت و نکین
# ببزم اندرون آسمان وفاست %~% برزم اندرون تیر جنک ازدهاست
# ~~خورشد وار بر موکب سپهر جولان سوار شد و بدفع بایدو کمر مقاومت
# ~~بر میان بست و با حمعیت لشکری کواکب عدد ملائکه مدد که از کثرت
# ~~شعله1 خورشید از روی روز باز می داشتند و کرد ظلمت زلف شب
# ~~از دامن ایام فرو می شستند، شعر2 :
# یا خضر مثل البحر لیس اخضراره %~% من المآء لکن من حدید مسرد
# ~~شعر3:
# سپاه دلاور که کاه ستیز %~% ره مرک یوید4 نه راه کریز
# ~~از طرف خراسان بجانب آذریجان نهضت فرمود وبا لشکر بایدو اتفاق
# ~~التقاء فریقین افتاد، کویی صدای کوس آوای5 فخ صور بود که در طاق
# ~~آسمان افتاد که از صولت حشر سواران که کرد از روی زمین می انکیختند
# ~~و غبار در روی هوا می پیچید، دماغ هوا مغشوش می شد و کرهآ زمین
# ~~از صدمت کرز (کالعهن المنفوش)6 واز ضربت حسام وطعن سنان
# ~~اجزاء خصمان (کالفراش المبثوث)7 در چنان محارتی که از حمعیت
# ~~لشکر بی بایان روی کیوان از دود آتش سنان سپاه5 سیاه شده نود
# ~~و قرص آفتاب از شعاع تیغ آیدار آتش بار خیره شده ورمح شهاب
# ~~از دست هرام افتاده دولت بایدو از بای در آمد و نصرت و ظفر
# ~~همعنان موکب قازان کشت و بایدو قاصر و چون مددی بیافت
# ~~هزیمت روی بر تافت و همان سروران که او را بر طلب مملکت PageV01P187
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0199.png)

# ~~بحریض می دادند تعریک وتعریص ازوی اعراض نتمودند تا بدان
# ~~سبب در اثناء آن دار و کیر کرفتار حکم تقدیر ms149 کشت و دور زمان
# ~~رقم (هاء منثورا)1 بر صحیفه تدبیر او کشد و بصواعق شمشیر خون
# ~~خوار و بوارق سنان حان کذار دمار بوار از وجود کفار که متابعت
# ~~لشکر تاتار آنحانب اعنی بایدو کرده بودند کرد غبار آن فتنه از
# ~~دیار ممالک و اطراف مسالک فرونشاندند و مجامع عبادات ومشاهد ومزار
# ~~ولایات از عبدهٔ‌ اوثان لعین خالی کرداندند و همت برعمارت مواضع
# ~~خیرات و مساجد که مستقر صلواة است مصروف داشتند ( انما بعمر
# ~~بخشی الاالله فعسی اولائک ان بکونوا من المهتدین 2) ، فی احمله3 هیی
# ~~صاحب فتنه از دام بلا حان نیرد و هر حابی که مخالفی خروج کرده
# ~~او ر افشاندید، اکثر مشرکان ذمیم در سطوت آن عذاب الیم بدرکات
# ~~جحیم فروشدید (وذلک جزاء الکافرین)4، شعر3 :
# اکر خونی نزیزد شاه عالم %~% بسا خونا که در عالم بر یزند
# بباید کشت هربک چند کرکی %~% بزاری تا دکر کرکاز کریزند
# فی الجمله3 مهار دولت آن جست و جوی مملکت بایدو در خزان
# ~~مذلت افتاده ماه مراد آن معارضت پیش از آن که بدر شود تحاق
# ~~پیوست، ستارهآ مقاومتش احتراق کرفت (من طلب عزا بباطل اورثه الله
# ~~ذلا بحق) ، سریر مملکت که روزی چند مستقر دولت نا مساعد او بود
# ~~ییوست، شاه زادکان و اتباع و اشاء ایشان که در آن باب دمی زده بودند
# ~~و بدان سبب قدمی سیرده هر نک در کوشهٔ‌ بعنان کیر بلای مبتلا شد
~~PageV01P188
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0200.png)

# ~~و خورشید مرادش در حجاب سحاب عتاب تبره ماند ، شمع زندکابی
# ~~هر یک حانش بلب رسیده بود بباد اجل فرومرد، هر بک در مقام خوفی
# ~~و محل خشیتی فروماندید 1 ، بیت2 :
# دمی چند بسیرد 3 و ناچیز شد %~% بخنده فلک کهت کاو نیز شد
# ~~تنسه4 : بساکسا که از حام روزکار صاف طمع داشت و دردی نوشید
# ~~و از ساقی دوران شربت شریی جست و تلخی تافت، بیت4 :
# دیرست که تا جهان چنین است %~% بی نیش مکس کم انکبین است
# ~~القصه4 خاتم ms150 سلیمانی که در طلب جهانای بدست بایدو افتاده بود بفضل
# ~~ربانی ندست کامراتی قا آن اعظم قازان خان5 افتاد، روزکار خطهٔ‌ (اعط
# ~~القوس باریها وانزل الدار بانیها) بروی خواند ، چون بدان مجح دیدهآ
# ~~اسلامان روشن و منفسح کشت وسینها بشرح آن فتح منشرع در رعایت
# ~~عاد و عمارت بلاد بغایت مالغت برسدند و بساط عدل رافت کستریدند
# ~~آثار انوار معدلت لایح کشت، قواعد وقوانین انتظام مملکت هویدا شد،
### | حوادث زمان
# عصیان کردن تغاچار در دیار روم
# درین سال تغاحار که امیر تومان لشکر جرار بود و بسار دامهاء
# ~~مکر دریده و در حل و عقد امور مملکت بسیار7 رنک نیرنک آمیخته
# ~~چون بواسطهٔ‌ متابعت بایدو مجال عرصه حکمش آنجا تنک بود او نیز
~~PageV01P189
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0201.png)

# ~~برغبت تمام دل بر حکومت روم تهاد وباجازت اعلی روانه شد و قدم
# ~~در عرصه ممالک روم نهاد و چون مدت انقضاء دولت او در روم مقدر
# ~~بود جهت وصول مرحله اجل خویش1 دو منزل یکی می کرد، اکرچه
# ~~منهی حوادث زمان در کوش هوش او می خواند که3، شعر3:
# مشی برجلیه عمدا نتحو مصرعه %~% لیقضی الله امرا کان مفعولا
# ~~اما هوش استماع آن نداشت، نکته : روم اکرچه مأمن غربا ست و مقام
# ~~راحت و استراحت است اما معشوقهآ روز بی نوابی است، هر کرا در آن
# ~~اطراف و اکناف آذریجان وعراق وخراسان سوداء تکلف و تتجبری
# ~~در دماغ می افتد چون داغ آن تمنا بر ناصە اهل آن ولایت نی تواند
# ~~نهاد دست طمع در فتراک منصب روم می زند و قدم طلب در مسالک
# ~~شور و شغب این ولایت می نهد و میخواهد که سد ثلمه کار خود
# ~~انجا بندد وقید هر شدت که حابی دیکر یافته است اینجا کشاید، اکر
# ~~خود هزار فرسنک قطع مفاوز مرز و بوم می باید کردن که پای افراز
# ~~خرسنک طلب در منازل ومراحل روم می کشاید ، القصه3 بتعجیل
# ~~تمام از اران ودیار آذربیجان روانه شد و ms151 با محروسة توقات که دارالملک
# ~~ولایت دانشمندیه است و محل آفات او در ورطات آن ولایت بود باتصالات
# ~~حوس کواکب تمقصد غرامت خود پیوست، چون حکم قضا بصر
# ~~بصیرت او بغطاء اختفا پوشانیده بود از احساس تزول بلایا که در ضمن
# ~~قضایا بود غافل ماند، بیت3 :
# نه مرد عشق تو بودم من این قدر دانم %~% ولی بدیده فرو میهلد قضا پرده
# ~~کرچه نیک وبد ایام بسیار دیده بود و رج معاندت سیهداری بی نهایت
# ~~کشیده اما، مصراع3 : PageV01P190
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0202.png)

# سبو ز آب هربار ناید درست
# ~~چون کار ساز آن قضا دیدهٔ‌ بصیرت ناساز کار او بر دوخته بودید آتشی
# ~~که در راه وبال اوافروخته نمی دید بر دیوار خراب شده دولت سپری
# ~~خوی اعتماد بمود، اکرچه بقوت شوکت آن پلنک توسن طبیعت کرک
# ~~صفتی بسبار کرده بود اما از غروری که در سر داشت بخدعت وحیلت
# ~~روبام سیرتان3 زود در دام غدر افتاد و روی بتمضجع بلیت نهاده، پنداشت
# ~~که بمقصد حکومت و فراغت می رود، از نحوست طالع عزم هاویه محنت
# ~~نموده بود و از شقاوت بخت قصد هوان ومحل مذلت نموده و کمانامی برد
# ~~که بحسن تدبیر خود را بساحل راحت و توفیر میرساند بمی دانست که
# ~~بملامت کاه جراحت می پیویدد، فردوسی کوید3:
# هزرجهانسوز و تر اژدها %~% زدام قضا همم نیابد رها
### | تتاهد پپرهیز افزودبی
# زکیی چه سازیی له خود ساحتست %~% جهاندار ازین کار پرداختست
# ~~مدی در تنکنای عرصه توقات خلق را بمطالات و زحمات علوفات سپر بیغ
# ~~آفات کردند، اجل درهدم بناء عمر او شتاب مینمود و او در حساب
# ~~ولایاث مهر آسیب بر دفاتر می نهاد وعیش کباب بسموم غموم اعتراضات
# ~~منغص می کردانید، از قسمات مؤنات در مذاق اهالی توقات و سایر
# ~~ولایات طعم شکر طبیعت زهر کرفت،
# عرب ولد سماقار امیر لشکر آن ولایات بود روزی چند بدو پیوست،
# ~~چون بوی آفتی که حادث خواست4 شد بمشام او رسد در صورت وفاقی که ms152
# ~~متضمن نفاق بود عودت کرد و5 در ییلاق خود دام مکر و شقاق
# ~~تهاده و از کمان مخالفت تیر آفت در کمین مخافت راست کرده و او بی خبر
~~PageV01P191
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0203.png)

# ~~در چنین حالت بقشلاق دلوجه رفت، القصه1 چون بدانجانب در قصه
# ~~قراحصار دمرلو2 نزول کرد عزیزالدین بکلر بکی که ببراعت آداب و درایت
# ~~و حد عصر بود و بشحاعت شیم و نفاست همم فرید دهر و بر موجب
# ~~احکام در امور ممالک حکم ولایت داری ودست تصرف داشت وبا آن
# ~~همه همت بر قصد قطع املاک ممالک که در هیچ وقتی آن شیوه آغاز
# ~~بحکم مبارک نامده است کماشته و در جوامع مقاصد وامور و تقلد مصالح و
~~مفاسد
# ~~حمهور اعتماد بر دولت تغاچار و اعتضاد بر شوکت او کرده و خود همکی
# ~~اختلال کار او در امتثال امر او شد وفساد حالش در انقیاد حال اوبود،
# ~~شعر1:
# من استعان بغیرالله فی طلب %~% فان ناصره عجز و خذلان
# ~~نکته1 : یوسف صدیق علیه السلم هفت سال در حبس اضطرار بر امد
# ~~انتظار فر ج بکناه حرج (اذ کری عندریک1) که التحا بمخلوق کرد
# ~~فروماند تا بداند که از قعر حاه ظلمانی جز بفیض فضل4 یزدانی او را
# ~~از کید برادران کسی واقی نبود بمحرد خوابی که تعبیر ساقی کرد اعتماد
# ~~نشاید کردن، القصه5 عزیزالدین بکلر بکی را با بالتو عداوت قدیم بود
# ~~و بکرات با او دم مخالفت زده و قدم مجادلت و مکاشفت سپرده، چون
# ~~درین حال بالتو قوی حال بود همت بر قلع و قع او کماشت، عزیزالدین
# ~~بکلربکی را در آن مدت با او محا کمت و مخاصمت و مقاومت نمودن
# ~~با کوه مناطحه کردن بود وبا یل در مصارعت آمدن و با درفش پنچه
~~PageV01P192
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0204.png)

# ~~زدن، اما بر عشوهٔ‌ تغاچار و حکم او تبات بمود واز تدارک حال خود
# ~~غافل ماند (ولیس هو اول من غرة الشراب)، القصه1 بالتو جوشن غدر
# ~~در پوشده و حام ms153 عداوت نوشیده، روزی از بامداد که سکر آفتاب
# ~~سر از دایرهآ افق بر آورد چون دایره کرد نقطهٔ‌ وجود او در آمد
# ~~و چار سوی مخیم و معسکر او فرو کرفت و چون حکم قضا بر سر فضاء
# ~~تغاچار تاختن آورد و در اثنآء آن سطوت عزیزالدین بکاربکی کرفتار شد
# ~~و از بارکاه تغاچارش بقهر و جبر بیرون آوردند و تقرب و توسل او
# ~~بدو سود نداشت و چون تغاحار قوت خصم مکار دید سیر سلامت
# ~~در روی کشد و جز تات و صر چارهٔ‌ دیکر ندید بقایمی فرو ریخت،
# محمد بک پروانه1 از آن میانه بحالا کی برون کریخت و بر صوب
# ~~سینوب منکوب کشته بسلامت ندر رفت، شعر 1:
# ولیس لرجل حطه الله رافع2 %~% ولیس لامر شآءهالله مانع
# ~~روزکار که مولع است بتفریق احباب آن یکی را از زمرهٔ‌ رفقا ومعشر
# ~~اصدقا جدا کرد و برین دیکر3 که سعادتش مساعدت ننمود بهیچ حال
# ~~شود و نا کاه از دست برد قضا پای مال متغلبات سرمست شد، از
# ~~رفقا و اصحاب هرکه با او دم عهد ووفابی داشت از حاجب و امیر و ندیم
# ~~و سمیر4 در آن صدمت داروکیر در قضه تسخیر تقدیر افتاد و چون
# ~~قضا در راه بود وقدر در قفا هیچ کس را تدبیر و تحذیر سود نداشت،
# ~~وباعی
# آزی به همه ساله شکر باید خورد %~% بسیار که زهر بر خطر باید خورد
### | تا د جرم امروز جکر باید خورد PageV01P193
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0205.png)

# دهر سریع و دور غیر منصرم %~% نصب العیون 2 و دون الغب استار
# والدهر ذوغیر احواله نوب %~% یسر وعسر و احلاء3 و امرار
# من کان یخبر حال الدهر دایرة %~% لم ینته عن عیان الحال اخبار
# فانما حاصل الایام مختبر %~% جدراصم علی التحقیق فرار3
# القصه1 تغاحار در حالتی که نفیر زمهریر از فلک اثیر در کذشته
# ~~بود و شخصی کهسار لباس دراعه برف پوشده و ذرور هوا ذرور
# ~~کافوری میبارید در دایرهآ قشلاق دلوجه در ms154 آمد و چون نقطه در آنجا
# ~~سر کردان ماند بالتو بقوت استعداد لشکر چار سوی جهان فراخ بر او
# ~~تنک کرد واز یمین ویسار و جنوب و شمال بهر طرف که تغاچار جهت
# ~~تمشیت کار خود قاصدی یا ایلچی روان مکرد بالتو تیر منع در بی او
# ~~می انداخت و سنک در قندیل مقصود تغاچار میانداخت ، مرکب حکم
# ~~تغاچار بهر حانب که روی مینهاد چون بمقصد نمیرسد لنک میماند ،
# ~~می خواست که دبدبه امرا و چون دمدمه دمه باطراف رسد روزکار
# ~~نا ساز کار با او چندان دم سردی نمود که آب حکمش یخیند کرفت ونمی
# ~~دانست که همحنان که آب حامد را بمسامیر جلید یخ بند می کنند، اورا
# ~~بتیغ جان ستان تخت بند خواهند کردن، مدنی در آن مدخل چندانکه
# ~~شتافت از هی طرفی مخرحی نافت، جهد می نمود که از آن منزل حیرت
# ~~و مضیق شدت بیرون آید، بعضی از لشکر مغول و تاجیک و ایلحیان
# ~~از دور و نزدک جمع کرد و باستمداد ایشان در وقتی که ریاحین در
# ~~عروق زمین بجوش آمد و برف در مشام هوا بکداخت کلیم مقاومت
# ~~بر اس بر آید بطرف سیواس آمد، بالتو1 درین فصل که زمین بانوار
# ~~ازهار رنکین شد در یسار ویمین در همه جوانب کمین ساخت و در هر
~~PageV01P194
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0206.png)

# ~~طرف که ممر مفری بود آن مفر فروبست و با احتباط بمام بسواس پیوست
# ~~و تغاچار بهر حانب که توجه مینمود بحکم قضا متعاقب در قفاء او چون
# ~~شهاب ثاقب میرفت وچون سایه از اثر او جدا نمی شد ونظاره کنان
# ~~از طرفین منتظر تا از پردهٔ‌ روزکار چه بیرون آید و بر تخت ترد زمان
# ~~از کعتبین اختران چه زاید، و تغاچار از اشتر دلی هر دمدمهآ که اصحاب
# ~~چون دمنه و کلله در بار حکومت او می بتند قبول می کرد وبزخارف
# ~~اقوال و افعال فریفته می شد ودر آن تحییل1 و تسویل منهیان ms155 تغییر
# ~~و تبدیل عقال غفلت2 چشم بند عقل او کردند تا بهر سو که رنکی
# ~~بتیغ صبح یردهٔ‌ ظلمت شب بر دریدند و سرادقات روز را طناب تور
# ~~درکشیدند، بالتو بیغ تسلط بر کشد و آیین و تریب دیوان تهادن و
# ~~حساب مال ملک خواستن ودادن دام کرد و او چون در طمع دانه
# ~~از دام اصطلام غافل بود بر سبیل حکومت و امارت بدیوانکاه بتفحص
# ~~مصالح ولایت تقدم نمود، بالتو و عرب و دیکر حماعت که در آن شور
# ~~و شغ متفق بودند کمین مکر بر کشودند و صولتی چنان صعب نمودند
# ~~که کفتی که بحر اخضر جوشان اند4 یا رعد ابر خروشان که از ترجم
# ~~رمح شهاب شکل سواران روی روز روشن ساه کرده بودند و بتبدید
# ~~شمل و تفریق جمع او پبرامن بارکاه و جوانب دیوانکاه فروکرفتند
# ~~و چون دایره کرد مرکز نقطهٔ‌ او در آمدند و حسام انتقام از نیام
# ~~غضب نقض و ابرام بر کشدند خود از وقوع اجل و هیبت آن و جل
# ~~خشیت آن فشل بغایتی بود که بی دست برد ضربت تیغ حان از قالب بدن
# ~~بیرون می جست و در آن مان وجود تغاچار پنداری که قارورهآ اثیر بود که
# ~~از تر زمهریر بشکست یا خود نقش کرهآ زمهریر که از و قدهآ برق بپژمرد،
# ~~کرچه از غایت شکوه چون کوهی بود صع که سالها بود که از صدمات
~~PageV01P195
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0207.png)

# ~~عرادهآ رعد باک نداشت و زمانها بود که از منجنیق صواعق حوادث خلل
# ~~نافته، ناکاه چون درختی که از مانه نداوت بی نصیب مانده باشد کرد
# ~~ذبول بر چهرهآ دولتش نشست و هال ابهت و اهبتش بی برک وبار
# ~~مانده1 وآن همه اتباع واشیاع که بر هر صوبی که عنان عزیمت معطوف
# ~~می کرداند صد هزار سوار چون سایه بر عقب او می رفتند، چون
# ~~دولت ازوی روی بر تافت از هیچ آفریده مددی نیافت، رباعی2:
# چو دولت خواهد آمد ms156 بندهآ را %~% همه کانکانش خویش کردند
# چو بر کردید روز نیکبختی %~% در و دیوار بروی نیش کردند
# ~~چنان بآتش انتقام دود از نهاد او ناکام بر آوردند که کویی تنفس باد
# ~~بود که چون بستهآ دام قضا شد نتوانست 3 دم زدن، رباعی4 :
# واقف نشود کسی بر اسرار قضا %~% پس بوالعجبست کار بازار قضا
# دو کوی حقیقت همکان معذورند %~% کس نیست که او نیست کرفتار قضا
# ~~فی الجمله2 أو نیز قدم در کوی عدم نهاد وپنداری که حکم نایم بود که
# ~~بیک نفس انقضا یافت یا ظل غمام بود که بیک دم زایل کشت، هر بک
# ~~از کوشهٔ‌ نعرهٔ‌ بچاره5 بر داشتند و رقم (کان لم تغن بالامس) 6 بر
~~صحیفهآ
# ~~حالش نکاشتند، فی الجمله2 آن سال درین واقعه بسر رفت، سال دیکر که7
# ~~حوادث 2 روی نمود همان تغاچار حادثهٔ‌ نصیب حالت بالتو شد،
# نکبت وحادته بالتو
# اکرچه بالتو بر تجارب ایام و وقوف بر مقادر حشم و سباه و دقایق
# ~~سیهداری و حقایق جهانداری رسوم پسندیده داشت و در محافظت اطراف
~~PageV01P196
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0208.png)

# ~~روم و ثغور آن سدی متین و رکن مببن بود ، اما چون خذلانش دامن
# ~~کیر شد و اقبال پشت بروی کرد دست از عبودیت پادشاه باز داشت
# ~~و سر بکریبان عصیان بر آورد و بتوهمی فاسد و تمناء کاسد روی از صوب
# ~~صواب بر تافت وبخیالی فاحش که بحواشی خاطر او متطرق کشته بود
# ~~هر اساسی1 که در امور ممالک می نهاد جمله در عین خطا و خطر بود
# ~~و چون بنفس خود از عبودیت پادشاه اعراض کرد سلطان مسعود و
# ~~امرارا نیز از عنیمت ببندکی منع فرمود، سلطان مسعودهٔ‌ در دام عشوهآ
# ~~او افتاد و متابعت ارادت او نمود و بدانچه اختیار او بود بحکم قضا کرها
# ~~لاطوعا رضاداد، آری چه توان کرد، دستی که نتوان برید3 بوسه باید
# ~~دادن ، القصه4 تردد ایلچیان بطلب بالتو متواتر شد و چندانکه در
# ~~استحضار او مبالغت بیشتر ms157 می فرمودند او در تهاون تقاعد و تعلل بیشتر
# # می نمود، و چندانکه یرلیغ بانذار او در آن %~% اعراض ارسال می کردند
# ~~او بطریق اعتذار پیش می آمد، احداث زمانه در قلع او بفتنه مشغول
# ~~و او سحریض پیش کاران مجهول بتدبیر کارهاء ناصواب روزکار ضایع می
# ~~کرد و بتعویق فاسد متربص دوایر انقلابی می بود تا مکر بتغییر زمان
# ~~خودرا از چنبر قضا برهاند، شعر؟:
# سپهر بوالعجب درکار سازی %~% بقصد جان او می کرد بازی
# ~~و هاتف خرد بر سبیل نصیحت در کوش هوش او میخواند5، شعر 6 :
# چه کار است این کزین سان پیش داری مکر قصد هلاک خویش داری6
# ~~بهیج حال نصیحت عقل قبول نکرد، چون عهدهآ انتهاض او بعقدهآ انتقاض
# ~~انجامید در عین مخالفت و مین7 موافقت متحیر فرو ماند، به راه شدن
~~PageV01P197
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0209.png)

# ~~به روی اندر بودن، عاقبت نقش اندیشه عزیمت اردو از لوح ضمیر بکلی
# ~~محو کرد ورای او بر تخلف وتقاعد قرار کرفت و شریان پریشانی
# ~~در اسرهآ پیشانی او بدا کشت، حرکات العیون تدل علی مافی القلوب،
# ~~معین کشت که میخواهد که بلعاب عنکبوت نسر طایر کردون صد کند،
# ~~و بکمند شعاع آفتاب دست در کنکرهٔ‌ آسمان زید ، قال الحکیم1 :
# ~~ماالدخان علی النار والدجاج علی الفرخ والعجاج علی الریح بادل من ظاهر
# ~~الرجل علی باطنه،
# مؤلف کوید1 : فضل بامتناهی الهی مدد کرد که مشاورت رای
# ~~و استخارت آرای ثاقب محرالدین امیر شاه از تقاعد او تباعد بود وما
# ~~حمله اصحاب از دایرهٔ‌ تحلف او بتکلف بیرون آمدم و از معرض آن سلاب
# ~~بلیت احتراز بودیم وباعتماد (فاذا عزمت فتوکل علی الله)2 در خدمت
# ~~مخدوم از حاکم ومحکوم رخت اقامت بر مراکب رحلت بستیم و بر
# ~~امید استیناف حکم عزم مصمم کردانیدیم، پنداری که آن حسن تدبیر
# ~~و اندشهآ تحذیر مناسب فالی3 بود موافق ومقالی نود صادق که با وحی
# ~~همیری می کرد که از سمت اتصالات آن کواکب وحشت روی برتافتیم ms158
# ~~و سوی برج شرف و اوج خورشید سعادت شتافتیم و عزم عبودیت
# ~~حضرت مصمم دادیم، شعر1 :
# فقل للقاعدین علی هوان %~% اذا ضاقت بکم ارضا فسیحوا
# ~~بنفسه، یعنی اکر دیواری مل بخرابی کند ! کر کسی خواهد که بقوة
# ~~ساعد بی معاونت اعوان وانصار مساعد آنرا در مقام خود قایم دارد
# ~~در هلاک خویش سعی بموده باشد، فی الجمله1 سفر در آن حالت اکرچه
~~PageV01P198
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0210.png)

# ~~مستشعر خوف بود اما هم مستشر رجا نیز بود، و حضر اکرچه روزی
# ~~چند صورت استراحت نمی بست اما در ضمن آن از تصاریف زمان
# ~~نقش خیبت وخسران متصور بود، فی الجمله1 باتفاق حمله قدم در راه
# ~~موافقت نهادیم وبی تردد مرافقت از سر اخلاص روانه شدیم، مصراع :
# تاخود چه کند بخت وفلک چون کردد،
# ~~عقلا کفته اند1 که اهل بأس را عنداللقاء توان شناخت و اهل امانت را
# ~~عندالاخذ والاعطا2 و اخوان را عندالشدائد والنوائب ،
# القصه1 بالتو از سر غرور ککاسد اندیشهٔ‌ فاسد بدل راه داد و آن
# ~~همه اسباب نعمت و عشرت بدمدمة دیو برخود منغص کرداند و ان
# ~~ظلوم غشوم3 باستقبال شکر نعم بکفران طغیان نمود، شعر1 :
# # بدست خویش تبه می کنی و صورت خویش %~% و اکر نه ساخته اندت چنانکه
~~مییابی
# فی الجمله1 چون از آن اغراض نفسانی وهواجس شطانی از عبودیت
# ~~حضرت اعراض ود و خودرا باعتمادی که بر شوکت خود داشت در عقدهآ
# ~~وبال و دام نکال انداخت و چنک4 در دامن ضلال زد و خودرا در
# ~~ورطهآ زوال انداخت، بیت1 :
# چوخیره شود مردرا روزکار %~% همه آن کند کش نیاید بکار
# ~~القصه2 جد و اجتهاد که هرکرا استعداد جهاندارنی باشد جهت رواج
# ~~کار خود متابع کار خود کرداند، بدان سبب سلطان مسعودرا1 از عزم
# ~~اردو منع کرد وقهرا و جبرا کرها لاطوعا مصاحب خویش کرداند،
# ~~واکرچه سلطانرا ارادت صادق تبود و در آن باب کاره بود در ضمن
~~PageV01P199
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0211.png)

# ~~آن صورت خوف و خطر مشاهده می کرد، اما باستشارت ms159 حجاب نا اهل
# ~~رسم آن عزیمت سهل کرفت و بسخن و ارشاد حواشی طاغی بمصاحیت
# ~~باغی رضا داد، بیشتر فساد کار ملوک از پیش کاران مفلوک1 می باشد که
# ~~از وکیل بد2 تباه کردد کار، بیت 3:
# تا نباشی حریف بی خردان %~% که نکو کار بد شود زبدان
# ~~موش باشد و محیل تر از روباه و خاین تر از مار، اکر مشاور همه شیر شرزه
# ~~باشد که بدمدمه فاسد با جنس دمنه صفت در ورطهٔ‌ هلاک افتد، عقلا
# ~~کفته اند4 که حاه جویان را بر تخت نرد فساد با منصوبه داران عالم که
# ~~از کعبتین مراد فارد باشد طلب خانه کیری کردن حان در باختن است،
# ~~فی الجمله4 سلطان اکر همه شیر بود از اشتر دلی با فسون و دغدغهآ کلیله
# ~~چند در صدد موافقت بالتو بر راه حله افتاد دل بر موافقت نهاد، بالتورا
# ~~چون فکر صایب و رای واثق تبود و تدبیرش موافق و مطابق زمانه نامد
# ~~و بنظر اعتبار در متقل حال و مال صورت منفعت مطاوعت و نقش
# ~~مضرت معاندت ندید از حقیقت (فتغشلوا وتذهب ریحکم)6 غافل ماند،
# ~~نکته4: تزد اهل بصیرت عوادی شکر ایادی میرهن است و غوادی
# ~~کفران نعمت من، چون سر از ربقهٔ‌ طاعت برتافت حال بروی شوریده
# ~~کشت و چون آفتاب سعادتش در ححاب ظلمت غفلت ماند راه سلامت
# ~~کرد، حکما کفته اند که4 پادشاه ببمثابت سراست و سیاه بمنزلت اعضا،
# ~~لاجرم هرکرا حانست طوعا او کرهأ دربقاء وجود محتاج اله باشد،
# ~~چون خلایق سر از ربقهٔ‌ پادشاه بدر آورند آفت علت اعضا بدیشان
# ~~سرایت کند، ناچزر از سمت اقتصاد منحرف کردند ودر محل مرام
# ~~آرام ثیابند7، PageV01P200
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0212.png)

# ارسال کردن بادشاه اسلام غازان خان قتلغشاه را بدیار روم
# بدفع فتنه بالتو پسر تجی در سنه ست و تسعین وسمانه
# القصه2 چون ماجرای طغیان بالتو کماجری بحضرت علا و متابعت
# ~~سلطان با او انها کرداندند، پادشاه جهان جواب بزبان شمشیر داد، والسیف
# ~~اصدق ms160 اناء من الکتب، وسفارت رسالت با تبر وکمان اعوان حضرت
# ~~انداخت که هر خللی که در ملک افتد جز بزحم تیغ و تیر صلاح پذیر
# ~~نشود، القصه2 قتلغشاه که امیر بزرک اردو بود با لشکر جرار3 اجل آثار
# ~~کواکب عدد که در وقت مصادمت تیر حان شکر درع داودی را
# ~~پردهآ زببوری می شمردند و هنکام مسابقت بتیغ صاعقه کردارمغفر
# ~~پولادرا بر صفت آشانهٔ‌ عصفور در نظر می آوردند، هریکی چنان که
# ~~تقدرت تن بنان صف قلی بر تواند درید، و بسورت قوت دل قلب
# ~~ساهی درهم تواند زد، بدفع فساد عصیان بالتو و قلع اتباع اورا استقرار
# ~~و استمرار مصالح روم چنانکه معلوم شده است موسوم فرمود،
# ~~قراضب4 سیوف پیشوا کردند و ساسب قفار در قفا کذاشتند ومرا کب
# ~~باد پایی در زیر ران آوردند و بعد از چندین بعد مسیر بی اطلاع هیچ
# ~~برید و سفیر چون باد صبا در اندک زمانی بسبر در روزی که صفت آن
# ~~(بقطع من اللیل6) بر مثال سیل در آمدند (فاذا نزل بساحتهم فسآء
# ~~صباح المنذرین7)،
# فی الجمله2 در صحراء مالیة قیرشهیر 8 اجتماع فریقین حاصل آمد، عرب
~~PageV01P201
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0213.png)

# ~~پسر سماقار1 در متابعت قتلغشاه از ولایت دانشمندیه در مقدمه لشکر
# ~~آمده بود و در نزدیکی لشکر بالتو فرسنکی چند راه برسم یزک پیش
# ~~رفته، ناکاه بر فوجی که ایشان نیز برسم یزک بش آمده بودند بریکدیکر
# ~~تا بهنکام شام که شب پردهٔ‌ ظلمت فرو کذاشت از وقت شبیخون برنطع
# ~~کار زار دست خون بر آوردند، در آن مقابلت هلاک شدند و بعضی
# ~~بهزیتت از آتش بیغ آبدار روی بر تافتند و در آب دلوجه در خلاب
# ~~افتادند، آن روز بدان سرکذشت تا بشب در کذشت و عرب از آن
# ~~مصاف بر کشت و بلشکر بزرک پیوست، روز دیکرکه آفتاب جهانکیر
# ~~چتر زرین بر کشد و بنیغ شعشعه پردهآ افق بر درید هر دو لشکر را
# ~~مقابلکی ظاهر شد و از طرفین ms161 محاربت قایم کشت، همت اجل در آن
# ~~دار و کیر خوف و وجل بر خنچر مصروف بود و همت قضا بر سیغ
# ~~معطوف، کردون کردان بصد بهانه درمرک بر مردان زمانه باز کرد،
# ~~سک حمله که لشکر بزرک بر لشکر بالتو هجوم آوردند چون تطایر نجوم
# ~~شهاب رجوم کردند و چون کرک درنده در اغنام و چون شیر کرسنه
# ~~در انعام افتادند و بیک دم دمار بوار از وجود خصوم بدکردار بر آوردند،
# ~~شعر2:
# زتیغ و نیزه وشمشیر و ژوپین %~% در آن میدان روان شد جوی خونین
# زمین آغشته از خون دلیران %~% جهان سیر آمده از قتل شیران
# زمین خسته ز سم باد پایان %~% جهان بسته بزخم تیر باران 3
# ~~حدیقهآ معرکه که بتر باران حوادث و طعن سنان از رؤس اعناق
# ~~بانواع شکوفه احداق بار آورد، خلق بسیار از ظلمه فحار علف شمشیر
# ~~آبدار و تیر آتش بار شدند، بعضی از امراء هزاره که در آن روز
~~PageV01P202
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0214.png)

# ~~مصادقت پیش از مصادمت صبر کردند، چندانکه در مواکب ایجمن
# ~~فلک چشم1 انجم و مراک کوا کب را عرض دادند2 و در پردهآ
# ~~ظلمت شب دیدبانان روز را فراغت حاصل آمد از بالتو اعراض کردند
# ~~و منحرف قتال نشدند، بلکه ( متحیزا الی فییة 4) در مخالفت در بستند
# ~~و راه مواففت و مطاوعت بر کرفتند وباشکر قتلغشاه پیوستند، وچون
# ~~امارات نصرت از آن طرف دیدند بظل رایت تزرک بناه آوردند، وبعضی
# ~~آن بودندکه چون سعادتشان مساعدت نکرد مانندهٔ‌ صعوە5آ که با باز
# ~~بر نیاید از مقاومت قاصر ماندند، و چون روباه که طاتت حمله شیر ندارد
# ~~(تفرقوا شغر بغر) راه هزیمت بر کرفتند و هریکی بکوشه غاری5
# ~~چون روباه یناه7 اوردند یا برشط آبی چون بط نشیمن تواری بدست
# ~~اوردند، و بعضی چون مرغ داء دریده تقامی محهول در خزیدند
# ~~و متحصن شدند، و بعضی را که در اجل تآخیری تبود و زمان آمان
# ~~او از متفاضیان حیات بایان رسیده در ms162 آن صرصر عواصف از پای
# ~~در آمدند و بغرقاب فنا فرو رفتند، فی الحمله8 چون وهنی تمام خللی
# ~~نا فرجام در بالتو و لشکر او در آمد و دمار وخسار روی بطرف
# ~~او نهاد و از دفع هجوم لشکر تزرک قاصرماند، چون شهباز روز بال تور
# ~~ارنب که 10 از هزبر احتراز نتاید ویا چون ثعلب که از شیر غران
# ~~کریزد او نیز از لشکر بهزیمت روی بر تافت، چون از آنجمله حشر
# ~~مستنکر وحشم مستکر جز فرار فایده سافت از سر عجز و اضطزار
# ~~بامید سلامت سیر ملامت در روی کشید و پیش از آن که باد صبحکاهی
# ~~دواج نور بر عالم کشید بناموس ساد رفته و آتش افسوس در خرمن
# ~~عیش افتاده، با بعضی از اتجاع دستکاه دولت از دست داده بجانب اوج که
~~PageV01P203
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0215.png)

# ~~مستقر خروج خوار ج است پناه برده و ازان کرداب بلا و سیلاب
# ~~فنا چون سر رشته اقبال بدست ناورده ادبار تمود (و رد الله الذین
# ~~کفروا بغیظهم لم ینالوا خیرا وکفی الله المؤمنین القتال وکان الله ة
~~ویا عزیزا1)
# ~~شعر2 :
# بجست با رخ زرد از سهیب تیغ کبود  چنانکه برک بهاری زپیش باد خزان
# ~~چون از عرصه با فسحت روم با ستظهار استنحاد و استمداد لشکر
# ~~برزرک بولایت عرعروم در آمد اتباع و جنود او با نقود و اجناس تجمل
# ~~چون زاغ ساه ش که در زوایاء مغرب نایدید شود در اطراف
# ~~و اکناف او ج متفرق شدند و چندین هزار خانه از خیل و حشم او
# ~~باعتماد عهد و میثاقی که با قرامانیان داشتند بطرف ارمنستان رفتند، تی
# ~~دانستند که سر بدکان رواس می برند و کندم در دستاس می اندازند3
# ~~و ممجاورت مار زحم حورده التحا می تابنده بیت4 :
# تا ترا دم مرا بسر یادست %~% دوستی درمیان ما بادست
# ~~چون امراء اتراک بر عهد ومثات وفا ننمودند و نقض و نکث روا
# ~~داشتند و حطام دنا بر تواب عهد ms163 ترجیح نهادند نا کاه بر ایشان زدند
# ~~و چون اجل بر خرد و ررک اقا نکردید و بعصی را برت و مرد
# ~~و در هرج و مرج بعضی را تارومار کردند و چند هزار هر از دلیران
# ~~ماه رخسار پری روی که با آفتاب برابیری می کردید بر سبیل پرستاری
# ~~در قید اسار آوردید و بعضی خود چون ها که در مهب صا پرا کنده
# ~~شود آواره شدید،
# القصه2 بالتوبا سریهٔ‌ از خدم وحواشی خویش در حانب او ج
# ~~بهریک دوماه خروحی می کرد و بی استنحاد | لشکر ترک (کالباحث عن
~~PageV01P204
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0216.png)

# ~~جیفة1 بظلفه) ترک فضول2 تمی کرد و بحرکة المذیوحی بلا قانده دسب
# ~~و پای می زد، چند بوبت سولمیش سبط بایجر بود و ذکر بایجو پیش ازین
# ~~رفته است بر سر او رفت و بمقابلت یکدیکر در مابین ایشان مقاتلت رفت
# ~~وسولمیش ظفر بیافت، فی الجمله بالتو در آن طرف چون قوت و شوکتی
# ~~نداشت وباد غرور از هوای فتور و قصور او در آن سر کردانی منتفی
# ~~کشت، هر وقت بجوانب می فرستاد وبا هرکسی دم (الصلح خیر) میزد
# ~~(لان فی الصلح تآخیر الآ جال وتحقیق الآمال)، چون بهیچ حلتی وشیوهآ
# ~~آبی بر روی کار خود ناورد واز اتراک مددی نیافت، مدی (کالذیب
# ~~ان تمکن نشب5 وان طلب هرب) در قلق و اضطراب چون کرک دام
# ~~دریده و از حان شیرین طمع بریده روزکار بسر می برد، عاقبت چون
# ~~امن و امان نافت از اماکن و مواطن اتراک خسیس بدیار کفار سیس
# ~~بیوست واز التحاء فاسد بمواثیق مسلمانان اعتبار نکرفت و از تیره رای
# ~~اعتبار بر وفاء کفار کرد و بمعاهد ایشان اعتضاد فزود، خود آن تصور
# ~~فاحش دام بلا و عقدهآ وبال او شد ، (فر من المطر وقعد تحت المبزاب
# ~~بل خرج من البئر ووقع فی الکنیف)، تکفور سیس بر قول وقرار پر
# ~~تلبیس ثات ننمود واو را در آن ولایت نه مقام داد و ms164 نه بطرف شام
# ~~راهش کشاد و عاقبت او را در قد حکم خویش آورد و در صحبت
# ~~اطراف ممالک آتش فتنهٔ‌ او می نشاند، چون سعادت از وی برکشت
# ~~و آب دولت در جوی مرادش تیره شد و زمانش بآخر آمد دور زمانه
# ~~بساط عمر و جاهش بر افشاند ودر میدان تبریز شکوفهآ امانی او بتند باد
# ~~اجل بر خاک ریختند و بتیغ قهر خاک وجل بر سرش ختند ، اموال
# ~~و اجناس واسباب تجمل او وخیل وحشم او که در روم مالامال بود
~~PageV01P205
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0217.png)

# ~~حمله در آن تلاطم بلا وسلاب اهوال قضا بتاراج رفت و آن همه
# ~~مواشی چون هبا در هوا متلاشی کشت، شعر1 :
# # چه کنجها که نهادند و دیکری بر داشت %~% چه رنجها که کشیدند و دیکری
~~آسود
# # بتاز یانهآ مرک از سرش بدر کردند %~% که سلطنت بسر تازیانه می فرمود
# # نفس که نفس بر اوتکیه می کند بادست %~% بوقت مرک بداند که باد مییمود
# ~~القصه1 آمدیم باحوال2 سلطان مسعود ،
# ذ کر احوال سلطان مسعود
# ~~حون عاقبت آن متابعت که با بالتو بود نا محمود بود و تقلب احوال خویش
# ~~در آن محاربت مشاهده کرد و در آن ورطهآ دار و کیر که سؤال مبارزان بحکم
# ~~تیغ وتیر بود و او چون مرغ بی خبر باب زن اختبار کرده وچون ماهی
# ~~عاشق تابه شده چون مدت اجلش سپری نشده بود از آن مضایق حیرت
# ~~و مخالب عقاب وحشت که عرصه فراخ جهان بر چشم او4 و حشم تنک
# ~~شده بود اسباب امتعه و نقود خزینه و آنچه بود از دواب در معرض
# ~~هرج و مرج رباد رفت و چون مال در باختند و حان بساحل بجات
# ~~انداختند، هر کرا متقاضی اجل کریبان عمر کرفته نود ناکام کردن
# ~~رضا بخنحر قضا داد و سلطان با فوجی از حشم صررا کار بست وچون
# ~~از صدمت آن طوفان بلیت بسلامت نفس خلاص یافت و سفنه عمرش
# ~~در آن امواج اذیت ms165 بر جودی صر قرار کرفت و در چنان حالتی که
# ~~مهرهآ تفکرش بر قطع تدبر در ششدر تحیر بود میان خوف و رجا بوجود
# ~~آن خییت و خشیت که5 در افتاده بود هم باز سعادتش تلقین می کرد،
~~PageV01P206
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0218.png)

# ~~کونه تردد و دهشت کمر عذر بر مان بست و بخدمت قتلغشاه پیوست
# ~~و بر سبیل اعتذار بر قدم استغفار بایستاد ، متابعت بالتو چون از سر
# ~~اضطرار بود و اختیاری نبود عذر آن تخلف که بتکلف بود بقبول
# ~~مشفوع کشت و مسموع داشتند و رقم عفو بر جریدهآ عمل او کشدند،
# ~~نکته 2 : بهترین خاصیتی و خوبترین خصلتی ملوک جهانداررا در اصلاح
# ~~جرایم اصحاب زلت طریق عفوست چه عفو متضمن تجات دولتست، والحق
# ~~در باب عفو بهثر از محمود وراق نظمی خوش مذاق کسی3 نرانده است،
# ~~شعر تازی 4 :
# سأ لزم نفسی الصفح آن کل مذنب %~% و ان کثرت منه علی الجرائم
### | سریف و مسروف و مثل معازم
### | و آبع فیه اق و ای لا زم
### | اجاری وان مم
# و اما الذی دونی 8 فان زل او هفا %~% تفضلت ان الفضل بالخیر کاتم
# ~~فی الحمله9 بواسطهآ عنایت ازلی وحمایت قتلغشاه خوف سلطان برحا مبدل
# ~~کشت و سلامت نفس ازان ورطه کرامتی بود که ورای آن هیچ کرامتی
# ~~دیکر تصور نتوان کرد و موهبتی که در مقابله آن عطیتی بهتر ازان
# ~~نتواند بود، القصه2 چون قتلغشاه عودت نمود سلطانرا تا بندکی حضرت
# ~~علا استصحاب فرمود وچون صورت حال بعد طول المقال و کیفیت
# ~~واقعه و تصور حادثهآ او و متابعت اضطراری بود نه اختیاری عرضه
# ~~داشتند اکرچه عذر آن زلت در بندکی حضرت تمحل قبول افتاد PageV01P207
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0219.png)

# ~~و صحفهٔ‌ عملش آدم واز برقم (فنسی ولم نجد له عزما)1 مرقوم کشت
# ~~و تضرع او که بزبان حال می کفت، شعر2:
# ~~امید حلجت3 «ثم اجتباه»4 می دارم  که بر درت شده ام «ربنا ظلمنا»5 خوان
# ~~مسلم داشتند و اورا از همه تهمتی ms166 معاف کذا شتند، اما احازت انصراف
# ~~بملک روم حایز نداشتند و در آن ابتلا در دار الملک همدان موقوف
# ~~حبس امتحان ماند و از ارکان دولت و اعبان سلطنت که همه عمر در
# ~~سایه حشمت او آسایش و آرامش یافته بودند، مددی و موانستی نافت
# ~~و بی مذا کره وانیس و مافر وجلیس و خدم وحواشی و عدم نقود
# ~~و مواشی تن در زخم نیش روزکار داده بود تا چه5 پپش آورد، عرضهآ حوادث
# ~~زمان چه باشد، مدت بضع سنین باندک راتبی که تعیین کرده بودند بی
# ~~حشمت و تمکین بسر برد، چون تخم احسان در زمین شورهآ رومان
# ~~نا اهل ی وفا انداخته بود واصطناع نه در محل خود نموده بوقت ثمرهآ
# ~~وفا و مخالصت (بار نداد، حمله را در وقت کامرانی اساب شادمانی از و
# ~~بود چون دولت ازوی اعراض کرد حمله را از اغراض تفسانی نواهض
# ~~عزمات خدمت وملازمت فتور یافت و از قصور همت حق نعمت ضاییع
# ~~کذاشتند، شعر23 :
# چون بلا دید در سپرد اورا %~% بی بلا نازنین شمرد اورا7
# تا بدانی که روز پیچاپیچ %~% هیچ کس مرترا نباشد هیچ
# ~~قابوس و شمکیر3 در حالتی که در جرحان و نیسابور شهر بند تقدیر بود و
# ~~و از دایرهٔ‌ سریر مملکت بدر افتاده این بیتی چند که در غابیت حسن
# ~~انشا کرده است درین معروض مطابقست، شعر 8 : PageV01P208
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0220.png)

# قل للذی بصروف الدهر غیرنا %~% هل عاند الدهر الامن له خطر
# أ ما تری البحر یعلو فوقه جیف %~% و یستقر باقصی قعرد الدرر
# فان یکن نشبت1 ایدی الزمان بنا %~% ومسنامن عوادی بوسه2 الضرز
# ففی السما ء نجوم غیر ذی عدد %~% ولیس یکسف 3 الاالشمس والقمر
# القصه4 آمدیم باحوال محیرالدین امیر شاه، او درین حالت بحسین
# ~~تدبیر و رای صایب از بالتو اعراض کرد وبا اتباء واشاء خود بیرون
# ~~جست و ازان میانه کرانه کرفت و بحانب اردو روانه شد، در آن مسافت
# ~~دور و دراز هیچ منزلی ms167 تبود که در آن آفتی روی ننمود و در آن
# ~~منازل و مسالک دیر باز هیچ ساعتی بی مخافتی نبود، در هرکامی و در هر
# ~~فرسنکی خرسنکی بیش می آمد یکدم نتی آسود، در هیچ مکان زمانی نتمی
# ~~غنود و شب همه شب که فلک در سرمه سابی میبود تا بوقت سحر سرمه
# ~~سهر در بصر می کشد یم، مراحل جبال در دنده چون خیال می
# ~~کذشت و دو منزل در دیدهآ وهم یکی متصور بود ، متحبر از کردش
# ~~روزکار متردد از حوادث عالم غدار و امد وار که، مکر ز غیب دری
# ~~کرد کار بکشاید ، خود در اثناء این حالت آمد غم دیکر که مم سر
# ~~بازی، آوازهٔ‌ تغییر و تدیل مناصب در افواه افتاد، التصه4 درین سال
# ~~صاحب دیوانی بر حمالالدین 5 دسکردانی مقرر شد،
# سدیا مناصب در مملکت روم
# مناصب روم4 برین حمله مقرر کردانیدند : معین الدین محمد نک
# ~~بپروانکی منسوب شد بامارت مطلق، وحمالالدین محمد بوزارت4 منصوب
~~PageV01P209
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0221.png)

# ~~کشت، وکماللدین تفلیسی1 بنیابت سلطنت، و شرف الدین عثمان1 باستفا،
# ~~و بجهت این مناصب التزام نتمودند که شصت تومان مال بر مجیرالدین امیر
# ~~شاه و دیکر متصرفان روم ثابت کردانند و حکم چهار جهت ممالک روم
# ~~بدان سیب در قیضة تصرف این چهار کانه نهادند و مبلغ ده تومان
# ~~دیکر که ششصد هزار درم باشد بیرون مقررات معین بزواید در عهده
# ~~رفتند والتزام نمودند، ودرین ابواب احکام یرلیغها حاصل کرده، جهت
# ~~تقویت حال خود ملک هلوانرا که از معتران خراسان بود و ببسالت
# ~~مشهور بایالت التماس کردند و بجانب روم عودت نمودید ، چون اتفاق
# ~~آسماتی با اتساق امانی مجیرالدین راست نامد و دانست که آن کندم نمایان
# ~~جو فروش که از درون نیش و از3 بیرون نوش بودند ی سبی دشمن
# ~~دوست خواهند بودن، هر سواد اندیشه که بر لوح ضمیر نقش کرده بود
# ~~برقم بیاض نه پیوست، مرتیر تمنا که در جعهٔ‌ تدبیر نهاده بود بی ms168 حکم
# ~~کمان تقدیر بر هدف صواب نتوانست انداخت، بهمه حال جهدی مینمود
# ~~و در تهضت روز بروز تعجیل می کرد تا مکر بی ملاقات خصمان بمقصدی
# ~~رسد و تدارک مقصود نماید ، خود در نواحی شهر خوی مصادف امیر9 قتلغشاه
# ~~افتاد که بدفع بالتو متوجه روم بود، او را بدان مصادفت قتلغشاه
~~استظهاری
# ~~تتمام روی نمود و قتلغشاه هرچه ممکن بود از حمایت و عنایت نامها باردو
# ~~و بتربیت نوشتن هیچ باقی نکذاشت ومثال جواز ارزانی داشت، چون
# ~~اردو در دیار عراق بود از شارع اصلی ابحراف نمود وبر سمت راه
# ~~همدان انصراف جست تا در مقابله خصمان نیفتد، چون کرک ارادت
# ~~در برج و بال بود بهر طرف که توجه نمود قضاء آسمانی چون بر اتر
# ~~او دوان بود خود در آن راه که فرح خود در آن میدانست ناکاه ملک
# ~~بهلوان با خصوم شوم چون راه زنان بی محابا یا چون مببان قضا که
# ~~بر قافله اعمار زنند بر اتباع اخیار او زدند، تا5 چون نوایب روزکار بر
~~PageV01P210
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0222.png)

# ~~کاروان عصمت ما هجوم آوردند، محیرالدین امیر شاه محمولات اثقال کذاشته
# ~~بعضی خدم از مقابله خصمان انصراف نوده بودو براهی دیکر مجهول
# ~~بدر رفته تا مکر بمقصد اردو پیوندد ودر تدارک خصمان مقصود خود
# ~~حاصل کند که هم رجال و نحن رجال،
# فی الجمله1 چون بار از بار سالار وخدمتکار از خداوندکار جدا
# ~~یافتند مراکب خود بکذاشتند و از مرکوب و محبوب و خیول که
# ~~جهت تقدمه خاص بود سوار شدید و در عقب مجیرالدین امیر شاه چون
# ~~تبر از کشاد 3 کمان بتعجیل روان شدند ، تقدیر الهی که بنقض عزایم
# ~~و فخ همم موصوف است در ضمن حالت کریزندکان و جویندکان
# ~~رسمی بدیع و نقشی غریب انکخت که تا حلیت بشر بزینت بصر متحلی
# ~~است بدان شیوه هیات اجتماعی بی وجود جهت و مساعی بلا اختیار
# ~~مشاهده نکرده باشد وصورت آن بقش انکیزی قضا و قدر چنان بود ms169 که
# ~~چون مجیرالدین براهی مجهول بدر رفت شب همه شب چون انجم که در
# ~~عرصة فلک سیر می کنند در آن سمت که می رفت زعم آن بود4 که دو
# ~~منزل راه از مقابله خصمان دور افتاده است، خود در پردهآ استار شب
# ~~با آن همه تعب راه طلب کم کرده بود و چون کوکه صبح صادق از
# ~~رواق افق طلوع کرد چون دایره بر همان مرکز اول که از آنجا قدم
# ~~بر داشته بود باز آمده بود، شعر1 :
# رفته چون پرکار از اول منشأ خود باز پس
# پس بسی کردیده و هم با سرآن آمده
# ملک پهلوان نیز که طالب بود ترک فرع کرده در  بی اصل رفته
# ~~بود، بک شا نروز بساط زمین در نوشته بود واز پویندکان اثری نیافته،
# ~~زعم آن چنان بود که بعد چندین سیر بعد دو روز بمنزل اثقال خواهد
# ~~پیوست، خود بر همان مقام که رفته بود بمنهیان قدر زمام او کرفته چون
~~PageV01P211
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0223.png)

# ~~شاکرد رسن تاب سفر از پس کرده بود و باز بر همان مقام که رفته بود
# ~~باز آمده، شعر1:
# تترکنی و دارک عند داری %~% و تطلبنی تمصر علی حمار
# فی الجمله1 زعم پوینده وجوینده چنان بود که بجهدی که نموده اند
# ~~کریزنده ف اغت یافته است و جوینده را کمان چنانکه بر مطلوب ظفر خواهد
# ~~پافتن، خود هر دو طائفه بدور ماه و آفتاب بساط روز وشب در نوشته
# ~~بودند و چون نظر کردند بعد چندان سیر از مرکز خود نقطهٔ‌ جدا
# ~~نکشته بودند و مسببان قضا و قدر همهرا چون پرکار کرد مرکز خود
# ~~کردانیده بود تا چون روز باخر آمد کریزنده وجوینده و طالب و مطلوب
# ~~بهم پیوسته بودند، نکته1 : تا اهل بصیرت بدانند که محاری امور در
# ~~عالم کون وفساد بحکم بقدیر رب العباد ست، هر چه بودی؟ است البته بودن2
# ~~است و تا نشود ممکن بیست که بشود، اکرچه بیش بینان عالم کون و ms170
# ~~فساد چون مستان بی عقل بنقل لاسات فریفته نشوند، اما چون تدبیر
# ~~آدمی اصلا موافق بقدیر بی آید، عاجزان حاکی (وان یسلبهم الذباب شیاء
# ~~لایستنقذوه منه)3 بقوت بشریت وحبلت فکرت حمال مراد در حیز صور
# ~~تی تواند آوردن، بیت4:
# هرحیله که در تصور عقل آید %~% کردیم و لیک با قضا در نکرفت
# ~~نکته 1 : آری چه توان کرد هر که از دریا کوهر طلب باشد ، اکر
# ~~بویتی بمقصود رسد هزار بوبت باشد که برسد، بلکه باشد که در طلب5
# ~~جوهر بورانی در قهر بحر ظلمانی خودرا در خطر اندازد و بیشتر آدمی
# ~~آن باشد که ببوی سود زیان کند و جان عزیز در بازد، القصه چون
# ~~هأت اجتماع مهیا کشت و هردو طائفه بحکم تقدیر ازلی بهم پیوستند
# ~~افتتاح بسلام که از رسوم اسلام است تمردند و بعد از آن مجیرالدین
~~PageV01P212
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0224.png)

# ~~بضیافت که رسم اهل حصافتست اقدام مود، و حاصل آن احوال بعد
# ~~طول المقال و بحث امهال و رسم انفعال بدان انجامید که در اصلاح ذات-
# ~~البین تمثاق وتیق و عهدی وافی بناد مصادقت تهند و تناکر و تنافی
# ~~از مان بر خیزد و هیچ کس ربک نیرنک فتنه سامیزد و عامل و معزول
# ~~و حاک و محکوم و خادم و مخدوم جمله باتفاق بولایت روم باز کردند و
# ~~هرکسی بدانحه موسوم است متصدی شغل خویش کردد و مجیرالدین
# ~~و بواب او همان مرسوم که داشتند در سیابت سلطنت مستقل باشد و
# ~~مادهآ تنازع منقطع کردد و مال رفعت1 که ملتزم شده اند از کشف ولایت از
# ~~مقررات امرا و خواتین استخراج کنند، برین حمله یمینة عموس بجهت باموس
# ~~که رعایت یکدیکر کنند تأکد عهد کردید و ملک پهلوان بدین وساطت
# ~~در عهدهٔ‌ عهد رفت و در مابین خصوم بساط مباسطت مهد و مطابقت
# ~~بر طریقت موافقت مؤکد کرداندید3 و محرالدین هر دمی که از غرور
# ~~دمدید مایه صفا بنداشت وهر وعده که دادید در سمع قبول حالی ms171 داد و محض
# ~~صدق انکاشت، عقلاکفته اند4 : اذا کان الغدر 5 فی الناس طباعا فالثقة
~~بکل
# ~~احد عجز، فی الحمله4 بدین سبب ملک یهلوان در مانه بحق السعی و السکوت
~~که
# ~~محض رعونت و ریا بود هم کیسه پرکرد و هم کاسه چرب کردانید و هم ملبوس
# ~~و مفروش خود که حمله (کالعهن المنفوش)6 بود بدیبا وحریر منقوس
# ~~بدل کرد و قرار داد که جمله قطره کردار شیوهٔ‌ متابعت یکدیکر پویند
# ~~و مصاحف سینه بآیات وفا منقش و مهذب کردانند و رقم بغض و زیک
# ~~کنه از دل نزدانید، خود آن اساس عهد دام مکر و غدر بود که برراه
# ~~خصم هادید و جهت استحکام احکام خود از بم تیغ معارضه خصم جهت
# ~~مصلحت خود سپری ساختند (اتخذوا ایتمانهم جنه فصدوا عن سبیل الله
# ~~نهم ساء ماکانوا یعملون)7، نکته4 : آدمرا علیه السلام پرسدند که بتقریر
# ~~شطان از حکم رحمان چرا تجاوز نمودی و وصت (لاتقربا هده الشجرة)5
~~PageV01P213
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0225.png)

# ~~نشنودی ، کفت که ابلیس بخدا سوکند خورد که راست می کویم،
# ~~ندا ستم که هرکز مخلوق بوجود خالق سوکند بدروغ خورد، کدام مرغ
# ~~دل که بطمع دانه در دام هوس نفتاد و کدام آتش حرص که داغ
# ~~دریغ برران آز و نیاز طالبان دنا ننهاد، فی لجمله1 همین که از حدود
~~دیار
# ~~آذربایکان دور شدند و دیکر محال آن نماند که تیر تدبیر خصم برکار رود،
# ~~اندک اندک بنیاد معاهدت فتور می کرفت تا بدان انجامید که چون در تخوم
# ~~ارزن الروم در آمدند که محل حکومت ایشان نود از حادهآ آن رسوم
# ~~عهد و میثاق عدول جستند ، نقش اندیشهآ جواز بر کعبتین مجاز ایشان
# ~~دراست بیاید ، قدم از دایرهآ (و اوفوا بعهدالله اذا عاهدتم) 5 بیرون
~~نهادند
# ~~و در باب رفیعت شصت بومان عربدهٔ‌ مستان آغاز کردند و در حام
# ~~شکر مذاق وفاق زهر نفاق تعسه کردند، رباعی1:
# من عهد توسخت سست میدانستم %~% بشکستن آن درست می دانسم
# آن دشمنی ms172 ای دوست که با من کردی   آخر کردی نخست می دانستم
# ~~مجیرالدین امیر3 شاه و اتباع او آن همه عقبات عقوبات در بوشته و از
# ~~مقصد مقصود باز کشته و تحمل مشقت و تعمل کلفت نموده، چون محقق
# ~~کشت که آن همه عهود دام اغوا و مادهٔ‌ اضلال بوده است کراج آب
# ~~مکسور النصاب متحیر فروماندند، مصراع1 :
# کم شده ندبیر وخطا کرده ظن
# ~~جهت وقایه عرض و ناموس خویش (خیر المال ما وقی به النفس) ر خواند
# ~~و هر ذخیره که در کیسه مکنت داشت در کاسة ملتمس ایشان پرداخت،
# ~~و هر نقدی که در خزینه عمل اندوخته بود در مسند عتاب ملبوسات و
# ~~مرکوبات مرنیه کرد، معدهٔ‌ اطماع ایشان ممتلی نشد، چون ذخیرهٔ‌ باند
~~PageV01P214
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0226.png)

# ~~هرچه از قروض می پرداخت جمله در روی ایشان می انداخت، چشم نیاز
# ~~اشان سبر نکشت ، ملک پهلوان در مابین تهید عهد1 و نقض آن بسر کردان
# ~~مانده بود، (مذبذبین بین ذلک لاالی هؤلآء ولاالی هؤلآء2) ، نه دست منع
# ~~در آن تعرض و پریشانی بر بیشانی اغراض آن طأیفه می توانست نهادن نه
# ~~دست ارادت محرالدین می توانست کرفت، آن ذواللسانین از طرفین تراشی
# ~~می کرد و ارتیاشی می نود و در وساطت او هیچ فائدهآ خاص و عام را
# ~~نبود و اکر اساس مناقشتی می نهاد بهانهٔ‌ بر دیکری می بست، شعر3 :
# اذا کان القضآء لابن آوی %~% فتعدیل الشهود علی القرود
# ~~عقلا کفته اند3 که در شریعت فتوت و دین مروت نقض عهود حرامست
# ~~و مدار جهان و نسق و نظام آن بر عهد و وفاست، چه ملوک جهان
# ~~و خسروان کشورستان خزائن بر خدم و حشم از آن بذل کنند که
# ~~بوقت خروج دشمن وفا نایند، چون ایشان بهر بهانهآ دست در شاخ
# ~~نقض می زدند، مجیرالدین امیر شاه نیز در مفابله آن دم (و ان عدم
# ~~عدنا4) می زد، لاجرم اساس مودنی که در امور مالی وحاهی بهاده
# ~~بودند واهی ms173 شد، شعرڈ:
# اذا 5 اراد امرؤ مکرا جنی 4 عللا %~% و ظل یضرب اخاسا لا سداس
# ~~چون برقول و قرار اقامت نودند کارهاء ایشان استقامت نیافت و عاقبت
# ~~بوخامت انجامد، آری چون جهان از عهد و وفا. خالیست نه از راحت
# ~~اثر مانده است و نه از عافت چون عنقا جز خر 7، شعر 1:
# ممسو خ سد مروت معدوم سد وو رفر دو نام ماند چو سیمرغ و کیمیا
~~PageV01P215
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0227.png)

# فی الجمله1 کمال الدین تفلیسی در مناقشت جز طلب دفاتر که در هنکام
# ~~واقعة تغاچار ناچار بغارت رفته بود دست آویزی دیکر نداشت و نصب
# ~~العین آن مناقشت و معارضت کاتب را کرده بدان سبب قصدهٔ‌ بدو
# ~~نوشتم مطول این ابیات از آنجملست، للمؤلف1:
# زفتنهآ که در انداخت در جهان دفتر %~% زمانه باز کشاید بهر زمان دفتر
# زدخل روی نیابد زخر ج دم نزند %~% که تا ز درد دل آرد مرابجان دفتر
# زهول واقعه دانبی که در تصادف تیر %~% چکونه بود سراسیمه چون کمان دفتر
# ک درم دو مجلد روانه در سیواس %~% بچار سوی جهان برد کاروان دفتر
# تحفه دست بدستش چوکلک میدادند %~% سبک سران ورق دزد رایکان دفتر
# قضا محاسب عمر آمد و قدر منشی %~% ورق ورق شده ایام جان ستان دفتر
# بسا کسا که بی روزنامه شدکه قضا %~% بدو نمود کتاب اجل که هان دفتر
# زروز نامهآ عصمت بود و سیلت عمر %~% نه از وبال فلان نخه یا فلان دفتر
# ~~نکته1 : هر که برای غرضی طرهٔ‌ دولتی مشوش کرداند و بطمع جذب
# ~~منفعتی نعمتی بر بندکان حق منغص کرداند عاقبت مفاصد عاجل و آجلش
# ~~در عقدهآ تکدر و عقیله تغیر افتد، شعر 1:
# ~~بدی مکن که درین کشت زار زود زوال بداس دور همان بد روی که ی کاری
# ~~چون حکام مذ کور در مهمات معلوم روم شروع تودند اول در مال
# ~~ارزن الروم اسراف وتقتیر بی حد روا داشتند تا هرچه بدست آمد از
# ~~نقیر و قطمیر و ms174 مابه و توفیر حمله در معرض تقصیر و تبذیر تلف شد
# ~~و سبب تکسیر مال کشت، آوازهٔ‌ استرداد املاک که در ضمن مکاتبات که
# ~~باطراف نوشتند در ج می کردند، چون متضمن قطع ارزاق خلق بود
# ~~سبب تنفر خواطر وضیع وشریف و قوی و ضعیف کشت، نکته2: PageV01P216
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0228.png)

# ~~آری چو مار کرزه قصد زحم کسی کند تا تواند بی زخم بر نکردد،
# ~~کرک چون دندان طمع بتصدی فروبرد بی تزق1 بر نکرده، الخر2:
# ~~مصطفی صلواة الله3 الرحمن علیه چون معاذ ابن جبل4 را رضی الله عنه
# ~~بحکومت بمن فرستاد وصیت این فرمود که یا معاذ (یسروا ولا تعسروا
# ~~ولا تنفروا)، چون ایشان طریق عسر سپردند ودر اول بجای سهولت
# ~~صعوبت نتمودند موجب تفرقهآ جمع و انزعاج خلق کشت،
# انقسام ادارهآ دیار روم بر چهار قسم
# 1. محمد بک پروانه
# القصه2 این چهار سهیم وشریک قسیم بلاد وولایات ممالک را بر
# ~~چهار قسم تخصیص کردند و هریک بقرعهٔ‌ که بر او افتاد بر عادت ملوک
# ~~بدان بلوک که بدو مخصوص بود توجه بمود،
# محمد بک پروانه2 از آن مانه سلوک خود بجانب قسطمونیه بدر رفت،
# ~~خلق بسار در آن طرف بروی محتمع شدند و حواشی قدیی و خدم
# ~~بدرش معین الدین سلیمان از جوانب روی بخدمت او هادید و اورا بواسطهآ
# ~~آن اجتماع شوکتی تام حاصل آمد، و اکرچه او بسبب شرف نسب
# ~~و طهارت حسب حلیه ادب داشت اما بمجاورت فتنه جویان نا جنس
# ~~شاطین الانس کالنسر حوله الجیف تغییر مکارم اخلاق کرد و طینت
# ~~او ازان طیب اغراق6 که داشت انحراف بمود، للمؤلف2 :
# دانی که در معاملت خلق راست %~% در سلک کژ روی زچه رو دارد انضمام
# یعنی که کاه وحدت الف راست می رود لکن کر او فتند چوکنندش قرین لام
# ~~بی الحمله2 در آن ولایات پیش از آن که بر متوجهات ماضی و مستقبل
~~PageV01P217
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0229.png)

# ~~اطلاع یابد ودر1 وضع قانون رسوم و حقوق خراحات اصلی معبن ms175
# ~~کرداند، باعتناف تمام و تکلیف وابرام رعایارا در حوالات اخراحات
# ~~و قروضات و مایحتاج لشکر خود مکلف کرداند و بهر بهانه که امکان
# ~~داشت باضعاف و آلاف آنچه متوجه بود بشدت تام در حصول آورد
# ~~و حمله در خر ج متجندهٔ‌ خود صرف کرد، القصه2 چون بکنکری3
# ~~رسد اموال مسلمانان در معرض نهب و تاراج انداخت، نقود و دفاین
# ~~اتراک آن صوب نهاد، از آنجا چون بقونه پیوست مال اعیان واشراف
# ~~و معتبران در وجه اخراجات خود و خدم و حواشی خود حواله کرد،
# ~~القصه2 اکابر که در مطالیه مال از ایشان بشکنحه قدم از دایرهآ وجود
# ~~در راه عدم نهادند یکی اصل الدین مستوفی بود و دیکر مظفرالدین
# ~~طغرابی، و چندانکه منهی خردش نصحت کرد چون کوش دلش
# ~~پنه غفلت آ کنده بود هوش4 نکرد، شعر2:
# # بد می کنی و در حق خود می کنی مکن %~% اندیش نیک نیک چو بد ی کنی مکن
# # دین میدهی بدنیی و دنیی5 بدشمنان %~% این کار بر خلاف تو6 خود می کنی
~~مکن
# # این ره بهیچ ده نرود می روی مرو %~% این کار هیچ کس نکند می کنی مکن
# ~~چون خاطرش بباطل مایل بود کلمة الحقش دلیذیر نامد، فی الحمله2 در هیچ
# ~~عهدی در کار روم بشدت مذموم هیچ مصلحتی منظوم نشد، و هی
# ~~ظالمی دست تسلط بر ناورد که درد دل ضعفا وسوز7 سینهآ مظلومان
# ~~آتش در خرمن مراد او تزد، نکته 2: کدام دولت که اکر روزی
# ~~چند اقبال در ظل آن اقامت کرد چون طراوت عدل و احسان با آن
# ~~هم دم نبود که چون بخت پدیر نکشت ، از کدام نسیم راحتی تشام
~~PageV01P218
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0230.png)

# ~~کسی رسد که در عقب باد ترحی بر او نوزید و آفت بد راهی اب
# ~~دولتش تیره نکرد و لهیب1 ظلم طراوت حکومتش نبرد، چون در
# ~~ظلمات ظلم مدار حکمش بر قطع ارزاق خلق بود سعادت انوار عدل
# ~~نافت، چون ابواب ضرر مفتوح داشت اسیاب منفعتش ms176 ممنوح نشد،
# ~~هر اندیشه که از سر هوس کرد باد هوا بود که می پیمود ، فی الجمله
# ~~او نیز بمرضی مزمن کرفتار شد وایام رثم نا مرادی بر صحیفة عیش
# ~~او نکاشت و هرچه از دیکران بقهر و جبر بستد از سطوت قهر اجل
# ~~هم بدیکران کذاشتو چنان شد که کویی خود وجود نداشت،
# 01 %~% کمال الدین تفلیسی
# کمال الدین تفلیسی 2 که ظاهری داشت بحلیة وفاق آراسته باطنی بجبلت
# ~~نقاق پبراسته بجانب آماسه که آن طرف تا بخطهٔ‌ سامیسون بلوک او
# ~~منسوب بود توجه تود و طمطراق بیرون از حد و اندازهآ خود درکار
# ~~خود در افزود و فوحی را از مشاهیر کتاب و حماهیر نواب استصحاب
# ~~تود و از سر غرور و نخوت بردابرد بتعظیمی تمام در آمد و چندان
# ~~خلق از وضیع وشریف وقوی وضعف از آوازهآ رعب و صهلت
# ~~او با طبل و نقاره و علم استقبال بموده بودند که از انیوهی و کثرت
# ~~خاله و رحاله از وقت طلبعهٔ‌ کوکبهآ آفتاب تا هنکام عصر از کؤجهاء
# ~~باغها4 تا بدان تصر که مقر نزول او بود وصول نیافته بود و از دو کروهی
# ~~آینده و روبده قدم را بمقام قرار نرد، از حمعیت حشر که نفر بر نفر
# ~~می آمدند ارباب قلم و اصحاب فضل و آداب را بهیچ حابی که محل
# ~~استراحتی باشد مقری و ممری هویدا نیود، چؤن از سر عجب و تکبر
# ~~یحلس حکؤمت پیوست (کانه ظن انه اعز من فرعون علی سریره وقد
# ~~صار مال کانه6 علی شبیهه7 ونظیره)، قلم تکالیف و مصادرات بر آن
~~PageV01P219
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0231.png)

# ~~ولایات روان کرد، بار تکلیف بر خلاف امر الهی که (لایکلف الله
# ~~نفسا الا وسعها)1 بر حان خلق نهاد، از حمله التزامات او یکی آن بود که
# ~~ملتزم شده بود که عشر مستغلات درکل آرد و بحنس خود در انارها
# ~~کند و از صرف الکیل آن بارهاء توفیر بر بندد، خود در باب توفیر
# ~~تاخیر ms177 و تقصر بدرجهٔ‌ رساند که سبب تکسیر اموال شد و عشر غلات
# ~~پیش از ادراک حصاد برباد فساد داد واهل زرع وحرث از توایر
# ~~وقوع عوارض و تکلیفات و مؤنات قسمات جلاء وطن کردند (ولولا
# ~~ان کتب الله علیهم الحجلاء لعذبهم فی الدنبا)2، تا بدان سبب غله که
~~بانبار
# ~~خواست آوردن حمله تله دام ودد شد،
# فی الجمله3 تفلیسی بدان عظمت و عبل در شهر آماسه در آمد
# ~~و باد عرور چنان در سر که کفتی که4 (اصاب ملک تفلیس او استوی
# ~~عرش بلقیس) [و چون در مدت اقامت بهوای نفس مشغول کشت
# ~~و باعتراض و اطماء فاسد معلول شد وخواطر عوام وخواص از وی
# ~~متنفر کشت وهیه مرغ دلی را بدانهٔ‌ احسان صید نتوانست کردن،
# ~~بوقت خرو ج از شهر خلافت امارتش بمثابتی انجامده بود که چندان
# ~~قاصدی خیر نافتند که دلالت شارعی کند و چون از اتباع او کسی
# ~~از حادهٔ‌ مأمون وقوف نداشت (اذل من اقوی یوم عاشورا ومن کلب
# ~~عقور دخل الجامع) براهی مجهول باریک چون دل و دست اواز بحل
# ~~و افلاس تنک و تاریک ببرون رفت ودر اغوآء آن ضلال در بیشه از
# ~~بیشهاء راه ترخال5 افتاد، در ممری که شعله آفتاب را در منابت اشحار
# ~~آن از کثرت راه نبود وسوزن از هوا از انبوهی اغصان بر زمین
# ~~می رسید، راه زنان بی محابا و قطاع الطریق حان فرسا در مصاعد قلال
# ~~آن و معاقل جبال آن در کمین بودند، هزیمت را از توفیر بلوکات خویش
# ~~غنیمت مام شمرده وجع القهقری منهزم بار بشهر عودت کود، چون PageV01P220
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0232.png)

# ~~دزدان راه زن درعقب او تاختند بر قافله از قوافل بجار زدند و چون
# ~~آن ما حضر یا فتند بدو نیرداختند و آن مسافران ضعیف سد عصمت
# ~~او شدند، قطاع الطریق نیز (عصفور فی الید خیر من کرکی فی الهوا)
# ~~برخواندند، مصراع:
# کیسه طراران برند آفت بعیاران رسد
# ~~مقرر این کلمات نیز از اصحاب ms178 قلم در آن مهرب بی خساری بود وچون
# ~~در اجل تأخیری بود از آن صدمت بسلامت خلاص روی تود بدان
# ~~مقدار الم شکر حق تعالی2 بادا رساند، شعر1 :
# نهر بد خرسند باید شدن %~% که از بد بتر نیز شاید بدن
# ~~دزدان واه زن کفتند که ما تیر کینه در کمان کمین جهت سینه تفلیسی
# ~~تهاده بو دیم، چون تقدیر الهی بجای تفلیی سیواسی پیش اورد مارا
# ~~درین ارتکاب بدین اجتذاب چه کناه (والله بحکم لامعقب لحکمه وهو
# ~~سریع الحساب 3)، فی احمله4 چون در آن حیرت فرو ماند عزم سامیسون
# ~~کرد، تا مکر در لحهٔ‌ بحر دست و پای زند و از آن منزلکاه سوق العیر
# ~~و معبر نفع و ضرر نقدی وافر یاید و رأس المال (التزام را فایدهآ متکاثر
# ~~بدست آرد و خود آنجا باجناد تاجیک و فرنک کارش بمحاربت پیوست
# ~~و از لحهٔ‌ دریا جهت او نقد و جنسی بکنار نیفتاد، از کارداران دارالضرب
# ~~آنجا یکاه5 بتوکیل در آن شدت و کرب بتعلیل اباطل رشوت و براطبل5
# ~~قبول کرد و برشاء آن ارتشا در حاه مظالم افتاد و احازت داد که مشتی
# ~~عبار ی معار سم سره نا سره کردانند و دغل مغشوش بر کار کنند،
# ~~واکرچه حکم او در ممالک نا روان بود فساد قلب کاری او در ممالک
# ~~روان شد، الخر1 : (من سن سنة قسحه سیئة7 فعله وزرها
# ~~ووزر من عمل بها الی یوم القیامة)، PageV01P221
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0233.png)

# لقصه1 از آنجا نز عزم آقسرا کرد تا قهرآ و قسرا از حام
# ~~جفا نمای خویش جرعه در کام سقام اهالی آن ریزد، در آن خطه نیز
# ~~مخطوهٔ‌ خطا راه قسمات ومؤنات بر کشاد، اعیان ومعارف همچنان که
# ~~از صباع ضراری متواری شوند از وی احتراز نمودند و چنان جلا
# ~~وطن کردند که از تروت و مکنت و تجمل جز حصیر دیواری2 در آن
# ~~تواری. چیزی باقی نکذاشتند ، چون مناظرات او از معارف واعبان
# ~~با چدران  و سواری افتاد ms179 قصد کرد که مزروعات خلق مسهلک بر
# ~~دارد، چون وقت حصاد تبود خایب و خاسر معاودت نمود، (کراج آب
# ~~فی کفیه طین) ، برادرش حمال الدینرا قایم مقام خود کذاشت تا مکر از
# ~~حمال او آبی بر روی کار آید که بدان سبب رنک قصان از چهرهآ کمال
# ~~بزداید، او نیز روزی چند دندان طمع در خون مسلمانان تیز کرد، تا
# ~~هر که از قد کمال جسته بود در کید حمال خسته، او نیز بماحضری که
# ~~یافت بغیر از اسباب خود هیچ کژی راست نکرد ، فی الجمله1 تیر تمناء
# ~~او بر هدف صواب سفتاد و حمله بهر صوری که بود خطا رفت، از کیر
# ~~و بخل که بر نهاد او مستولی بود از معارف کتاب هر که بدو اقتراب
# ~~نمود از نخوت دماغ او بوی راحتی بمشام هیچ صاحب قلمی نرسد و از
# ~~نقصانی که در مروت او بود با آن ریاست که داشت هیج صاحب فراستی
# ~~در ملازمت خدمت او هنکام طعام او لیلا ونهارآ تصور نتوانست
# ~~کردن، شعر1:
# فصادفت 3 حجرا لوکنت تضربه %~% من لؤمه 4 بعصا موسی لما انعا
# کانما صیغ 5 من بخل و من کذب  فکان ذاک له روحا و ذا نفا
# ~~نکته2 : از خصایص خروس یکی آنست که در التقات حاب ماکیانر1
# ~~بالتقاط دعوت کند، بعد از آن بنصیب6 خود شروع نتماید ، آن خروس
~~PageV01P222
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0234.png)

# ~~آدمی صورت از صفت خروس نیز چون دیکر اوصاف بشریت محرد
# ~~بود، چنانکه از غایت لوم که در طسعت داشت تا رفقارا دور1 نمی کرد
# ~~بالتقاط لقاطات سفرهآ خود رغبت نمی نمود، با این همه خصایص و خصال
# ~~ذممه می خواست که از بی شرمی (کالکلب یأکل فی بیوت الناس)
# ~~پیوسته نان دیکران خورد و بر خوان دیکران مدح او خوانند و از بی
# ~~آب رویی می خواست که بنان دیکران خدمت او کنند، از فرومایکی می
# ~~خواست که ساخته و پرداخته دیکران در دامن مراد او افکنند،
# ~~شعر2: ms180
# یحب المدینح ابو خالد %~% و یعجز عن صلة المادح
# کبکر المدییح لذیذ النکاح   ویجزع عن صولة النا کح
# ~~چون نبیاد حکومتش بر طریقت مطابقت عدل و احسان تبود و اوضاع
# ~~آن بر نهج رشاد و سداد مستقیم نه صورت آن نصاب در مرکز اصلاح
# ~~قرار نکرفت و چون صاحب قلمی یا سر کشته المی ازوی بهرمند نشد
# ~~او نیز روی مسرت ندید،
# 3. شرف الدین عثمان مستوفی
# شرف الدین عثمان مستوفی3 بمنصب استفا بمواضعی که در اهتمام او
# ~~تخصیص کرده بودند با هزار کونه مکدت بصوب نکیده وغیرها اتتهاض
# ~~تود تا مقررات بلوک خود مستوقا بر قاعده و قانون مطرد باستیفا رساند،
# ~~بهر موضی که وصول یافت در اضاعت محصول آن دست باشاعت جور
# ~~بر کشاد، در هوای طمه عقه بر روی کارها انداخت وعقد انتظام
# ~~رعیت از هم فرو کشود، چنان آتش قسمات در آن ولایت انداخت که
~~PageV01P223
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0235.png)

# ~~دود از روزنها بر تمی آمد تا زمانی نفس شوم خودرا سیر1 کرداند،
# ~~هزار سیر را می خواست که کرسنه کند تا اکتاء لباسی کند، بمطالیات
# ~~فاسد خلقی را برهنه می کرد، چون بخطه قرشهر رفت بجور و افترا
# ~~و عدوان وامترا2 آن بقعه3 (قاعا صفصفا لاتری فیها عوجا ولا امتا4)
# ~~کردانید، مشایخ آن یقعه زوایارا در وجه ملتمسات او مرهون کردند،
# ~~نواب آن ولایت از مستدعیات و حوالات بروات او مفتون شدند،  از
# ~~کثرت قسمات و مؤنات در یمین هیچ صاحب مکنتی سار نکذاشت،
# ~~از بی رحمی چون علق خون از رک وی خلق بکشد و هیچه حاجتمند
# ~~از حکومت او بفائدهٔ‌ نرسید، از نی آب رویی آب روی5 بکساله بنانی
# ~~می فروخت، چون آب بهر رنکی بر می آمد و از خست چون باد بهر
# ~~دری در میافتاد از بد معاماتی تغ ق محاملتی در روی نواب چنان
# ~~می زد که وقتی در دکان بالانرا، خدو از آندهان چون کدو در ریش
# ~~عمال چنان می انداخت که سنک ms181 در قندیل اعمال خویش شدت وصعوبت
# ~~او در بارهٔ‌ 6 رعایا بمثابتی انجامید که اکر در ولای نیز که او را دست
# ~~تصرفی نبود غم زدهآ را می دیدند یا سخن واقعه رسدهٔ‌ می شندند،
# ~~نسبت آسیب آن غم زدهٔ‌ مستمند بدو می کردند ، چنانکه ابوبکر
# ~~خوارزمی کوید فی الصاحب العباد7:
# اذا مررت نحر ذی مرقعة %~% یأ وی المساجد فقرا ضرد باد 5
# فاعلم بان الفتی المسکین قدقذفت    به الخطوب الی لوم ابن عباد
# ~~اوصاف او7 بخل کذب و بر طسعت او مستولی بود، در بخل ظاهری
# ~~داشت بر از آز9 وباطنی از حسد پر نباز چنانکه کفته اند، (لاتسقط
~~PageV01P224
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0236.png)

### | شرف الدین عثمان مستوفی
# ~~الخردل من کفه لوقطع الکف بمنشاره) ، شعر1 :
# ~~کربجای نانش اندر سفره بودی آفتاب  تا قیامت روز روشن کس ندیدی درجهان2
# ~~وجه کاسةآ او از کبسهٔ‌ بی نوایان بودی، کربه در خانهٔ‌ او از بی طاقتی
# ~~و قوی طاقت اقامت نیافتی، مکس از خوان او از هوا نپریدی4، مؤلف
# ~~کوبد1 :
# # قلی دیکر که چون نفس واپسین زند %~% هرچه از خباثت است در ارکان فروبرد
# # یعنی که هرچه برشرف رکنها ریند %~% سازد شرف نواله کما کان فرو برد
# ~~از افاضل کتاب روزی یکی التماسی کرده بود ملتمس او مبذول نداشت،
# ~~بدان سبب این رباعی بدو نوشته بود، رباعی:
# چنان در بخل معروفست خواجه   که هر کز او بمردم چیز ندهد
# بدان تا اسم دادن بر نیفتد %~% ز قولنج ار بمیرد تیز ک ندهد
# ~~و اما در کذب بمثابتی بود که این ابیات بر قد لاف کزاف او باندازه
# ~~راست آمده است، شعر 1:
# لومات من ظمآء و المآء فییده %~% وکان ممتزجا بالصدق ما شربا
# اوصاه ان نت الاخشاب والده %~% فما اطاع واضحی یخت الکذبا
# ~~قدر و سکونت و سداد حکام ما قبل بوجود تعدی و فساد او ظاهر شد،
# ~~(من لم یرضی بحکم موسی رضی بحکم فرعون)، فی الجمله1 حکام باید که
# ~~کر وقتی منفعت مالی  بخود ms182 تراشد باب تساهل وتسامح نیز هم کشاده
# ~~دارد، چون او بکلی طریق مراعات مدد کردانیده بود و باب جر وجذب
# ~~فاحش کشاده قبح اعمال و سؤ افعال سبب وبال و نکال و اغوا و اضلال
~~PageV01P225
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0237.png)

# ~~کشت و عاقبت بغیر از حیرت1 و پریشانی از آن منصب دون ثمرهٔ‌
# ~~حصول فراغت و امانی نیافت،
# 4. صاحب جمال الدین
# صاحب حمال الدین 3 اکرچه بحکم وزارت بر دیکر اصحاب رتبت
# ~~تقدم داشت چون در آمدن تأخیر نمود از فوات فرصت آفات غبن
# ~~در عین فوائد او راه یافت، اکرچه آخر الامر چون نقطهٔ‌ مرکز
# ~~درمیان افتاد اما چون بهنکام در صحفه عملش رقی نرفته بود، چون
# ~~صفر مان تهی ماند چندانکه بر جوشید که از عنوان مکاتبات سطری
# ~~از متن تصرفات ایشان بر خواند، چون صورت پرفتن4 ایشان بحشو
# ~~احتبال5 پوشیده بود، ر هچ حرف بارزی استدلال نتوانست بمود ،
# ~~والحق عامل بیشه بود6، اکرچه در بعضی اعمال باعمال صحیفه حسناتش
# ~~بحروف وظروف سیئات مکتوم می بود اما بعصی سئآت را یر برقوم
# ~~حسنات مرقوم میداشت، (خلطوا عملا صالحا و آخر سییا عسی الله آن
# ~~یتوب علیهم) 7، چه اکر از باد صبا رو= راحتی بدل رسد اما طرهآ
# ~~دلبران نز مشوش کرداند، و اکرچه کل شکفاند اما خار سر تز8 رویاند،
# ~~القصه1 در اهتمام او بلوک دیاربکر بود و آن ولایت را سه چهار عامل9
# ~~پیشه عبار اندیشه بود، یکی اصفهانی ببهانه و افسانه در هر ج و مرج
# ~~خرج وبرج انداخته بود، یکی دیکر همدانی که بهمه دانی خودرا
# ~~موصه ف کرده بود و چون کرک درنده در سلخ رعایا افتاده، توفیرات
# ~~متوجهات ولایت چنان بنواله بر داشته بود که دانکی در وجه حواله
~~PageV01P226
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0238.png)

# ~~نکذاشته بود و از همه دانی او اثر آبادانی1 یدا تبود، یکی دیکر
# ~~ختنی بود که بر ابواب المال2 آن تاختن کرده بود و بخیث طینت چشمة
# ~~ابواب المال3 بطین خیط وخیانت انباشته، صاحب حمال ms183 الدین ایشانرا م
# ~~بمواعید بزرکانه و استمالت مخلصانهآ مخدومانه بدست آورد و چون در قبضهآ
# ~~تسخیر او افتادند می خواست که بمطالبات حساب بدیشان آسیی رساند،
# ~~ایشان نز بوعدهٔ‌ برطیل سد باب تحویل و تبدیل خود کردند و چون
# ~~بوعده صد هزار درم توفیر خاصه او بیرون وجوه خاص باد عشوه در
# ~~نهاد او دمدند و آیتی چند از ترویج مال بکوش عرض اوفرو خواندند،
# ~~چون متان ی عقل بنقل4 لیاسات ایشان فریفته شد و ببوی طمع
# ~~بوعدهآ آجل نقد عاجل از دست بداد وچون عمل پیشکان عار بوسیلت
# ~~حبلت از چنکال حوالت. او بجستند، باب ایتآء آن تقبلات در بستند
# ~~و دیکر بدو پپیوستند و او ننز در تآسف آن اتلاف و اختلاف روزی
# ~~چند خروشید و بویی از ساحت راحت آن ولایت3 بمشام او نرسید
# ~~و آن عشوهآ رشوة نقشی بود که بر آب زده بود که اثری نداشت،
# ~~مؤلف کوید6:
# ~~در ملک حرس وعدد طلسمیست بی اساس  دردست وعده عشوه چراغیست زودمیر
# ~~خواهد که دل زدست طمع جان برد ولیک   چون سر بر آورد شودش عشوه پای کیر
# ~~مدی در سیواس بتصرف متوجهات و تتمیر وجوه معاملات استغراق
# ~~نمود و بر حادهآ انصساف روزی چند تبات واجب دید، چون دخلش
# ~~بخرج تقبلات وفا تی کرد قدم از حادهآ عدل. و انصاف بیرون هاد،
# ~~و دست تطاول در قسمات دراز کرد ، چون کافهآ مقیمان زبان طعن بر
# ~~کشودند و اساس عربده نهادند، چون سایە هنکام زوال بی اثر حشمت
# ~~ماند و چون آفتات وقت عروب از پرتو همت بی وقع شد دست PageV01P227
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0239.png)

# ~~طمع در آستین ناموس کشد و از تدبیری که می کرد فائدهٔ‌ بخاص وعام
# ~~ترسید وبیش از رواتب معتاد خویش صورت مائدهآ عائدهٔ‌ ندهد، للمؤلف1:
# صاحب که هسث حامل اسفار بی فسار   رأس الحمار خفیه1 بستان فرو برد
# روزی دوسه بر آورد ازباد 2 شغل سر  نا که ساد عزل هراسان فرو برد
# سالی ms184 زپس در آید و کانون رفتهرا %~% قنون ننهد که در مه نیان فرو برد
# ~~2 روزی چند در منصب مستعار وزارت باسم مجرد متفرد شد، چون کار
# ~~اصحاب در تزلزل افتاد همان راضی شد که در عرصهٔ‌ آن مخافت لکد
# ~~کوب آفت نشود و بسلامت نفس از ورطهٔ‌ آن مداخلت مخرج خود5
# ~~می ملامت مهیا کرداند، شعر4:
# علی اننی راض ان 5 احمل بالهوی %~% واخلص منه لاعلی ولا لیا
# القصه4 چهار مستوفی در دیوان مناشیر مهمات شغل قلمی ولایت
# ~~بودند، دو نفر در دیوان دلای و (ثانی اثنین)6 دیکر در دیوان اینجو
# ~~چون عجز واضطرار ایشان در دیوان استفا بغایت رسید، مادام که
# ~~عادت کرده بودند که در ماشرت شغل کاسه از کیسه دیکران چرب
# ~~کنند وشمع از چراغ بیچار کان افروزند و جهت همه هامه درویشان
# ~~در مقابله صد چوب دستی نهند و بصد هزار حیله خر ج هر زوزه از
# ~~حواله توفیری انکیزند، چون ازین نو6 ابواب دخل بر ایشان بسته
# ~~شد طاقت خر ج نداشتند و نیز حکام را از هوای نفس پروای کتابت
# ~~و حساب نبود، در معرض آن آسیب روی بر تاختند وچون یلوفر
# ~~سیر بر آب انداختند و( شریک فی المال وبری من الضمان )، چون کشف
# ~~سر در کریبان تواری کشدند و لعی چند از حل بر انکختند و از
# ~~آن مانه کرانه کردند و بکریختند و هریک بطریق سعایتی و ببهانهآ شکایتی
~~PageV01P228
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0240.png)

# ~~بصاحب ولایتی التحا بمودند، فی الحمله1 در افواه خلایق از رسوم فاسد
# ~~و آیین فاحش ایشان متداول شده بود که زمان کرد و رفت است،
# ~~قصیده مطول بر همین ردیف انشا رفته بود، این ابیات در باب ارباب
# ~~استیفا از آنجملست، للمؤلف1 :
# ~~دور چرخم زارغوان رویان بر آتش دان 6ز
# ~~دل بخون طبع همچون لاله بریان کردورفت
# ~~جامی اندر بزم منصب جام 2 باقی نوش کرد
# ~~و آنجه فاضل بود در صندوق و انبان کردورفت
# ~~برد از میدان دیوان ms185 کوی خبط از هرکه بود
# ~~عاقبت قد خمیده همچو چوکان کردورفت
# ~~و آن دکر مستوفی سرکشته ز آسیب حساب
# ~~روی چون بر تافت پیشانی چو سندان کردورفت
# ~~روز کور آمد فلک زان حکم استیفاء ملک
# ~~پای مال این خس شوم ین آسان کردورفت
# ~~سروران دیکر اندر ملک ازین عشواء خبط
# ~~هریکی در جانبی شهری دو ویران کردورفت
# ~~القصه3 که چون اصحاب دیوان غیبت تمودند چون نصبالعین (کسی
# ~~دیکر نبود نفس من ضعف هدف تیر تعرضات شد، بهمهحال در آن
# ~~تمادی ایام محنت وترا کم افواج4 کربت بر رسوم محاسبات5 و مکابات
# ~~شات می نتمودم و جز مشقت و معرت مسربی می یافتم، مکر وقتی که
# ~~در مابین ایشان محادله واقع می شد و در آن مناطحه با همدیکر سری
# ~~برهم زدند و بدان سبب دست از من می داشتند و در آن تجاهل و تغافل
# ~~تسلیة القلی حاصل می شد، PageV01P229
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0241.png)

# ذکر بعضی حوادث که درین سال واقم شد
# نوادر2 که بسبب طلب محاسبات روم حادث شد درین حالت امراء
# ~~مغول ایاحی3 وبایتمور4 وعرب ولد سماقار بجهت استخلاص قلعهٔ‌ کاوله
# ~~بجانب قونیه روانه شدند وملک پهلوان را که با یالت3 موسوم بود
# ~~استصحاب نمودید، حکام نز درعقب بتعحل عزیمت نمودند و تا صحراء
# ~~قونه کوج برکوج در هیچ منزلی وموضعی اقامت بنموند، فی الجمله2
# ~~بعد طول المقال و تغیر الحال بعد الحال مایطول شرحه در موضعی که
# ~~معروفست باوحی قا امراء مغول بار کاه دیوان زدند و در مجلس حکومت
# ~~نشستند و از من ضعف ورق مال خزانه طلب داشتند و بعربده وعنف
# ~~و شدت تمام، و غرض ایشان آن بود که منو6 مالرا چون بروات
# ~~دیوان بزرک وآلتونتمغا نباشد اخراجات محسوب ندارند وفتنه انکیزند
# ~~و ضرر رسانند، بمودن ورق متضمن فساد بود وعناد خصمان و نا تودن
# ~~موجب خطر، در چنان حالت خوف و خشدت تعبیر زمان می کردم
# ~~و بنوشتن نا واجب تعلل می تودم و بزبان ms186 باطن بحضرت ربوبیت از سر
# ~~صدق تضرع می فزودم تا از حضرت لایزالی چه لطیفه کردد که موجب
# ~~خلاص ونجات باشد (عسی الله ان یأتی بالفتح او امر من عنده)6،
# ~~خود (من حیث لایحتسب)7 حالتی نادره حادث شد وبادی صعب
# ~~بر خاست صعبتر از باد صرصر عاد و بمود وحمله اطناب آن بارکاه ازهم
# ~~فروکسست و از آسمان صحو از اندک ابری تکرک باریدن کرفت و از
# ~~هول رعد وهبت صاعقه خال آن بود که آسمان بر زمین خواهد
# ~~افتاد8 و جهان از دود ظلمت چنان ساه شد که دیدن یکدیکر ممکن
# ~~نبود، مکر با واز (النحا النجا) حال یکدیکر معلوم می کردند، فی الجمله
~~PageV01P230
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0242.png)

# ذکو بعضی حوادث که درین سال واقع شد
# ~~در آن حیرت که آن باد صعب روی نمود آن اوراق مال خزانه را ب
# ~~دیکر اوراق دفاتر که از سلک بیرون بود چون ها بر هوا برد و چنان ص
# ~~نا بدید کرد که هیچ دیده اثر آن ندید ، چون بدان نقش بندی قضا
# ~~و قدر نقش دفتر از صحیفه ایام محو شد وحاکم و محکوم وخادم و مخدوم
# ~~و طالب و مطلوب و محب و محبوب ومسر و مکروب جمله متساوی
# ~~شدند، هیچه معارض را راه سؤال وجواب نماند و مودی را بامؤدی بی
# ~~وجود دفتر را مطالیه و اعتراض بسته شد و آن همه اموال چنان محو
# ~~شد که به حشو ماند و نه باره1 و نه تسکین ماند و نه ترقین 2، رد هر
# ~~که مال خاص بود آنکه در دست داشت از دست نداد و آنچه دردهان کسی
# ~~بود نکفت، و هر که در سینه چیزی داشت آشکارا نکرد و هر نقدی که
# ~~در کف عمال بود بکلبتین کبفایت بیرون نامد و آن جمله دفتر منکوس
# ~~چون کار هاء اشان معکوس کشت و هیچ سوادی در آن سودا بیاض
# ~~خیر نرسد و امرای مغول در آن حیرت از سر ضجرت کوج ms187 کردند
# ~~و از آن باد صعب آب باب بر سامد و بآن شورش آتسش فتنه مال
# ~~بخاک فرورفت (مصائب قوم عند قوم فوائد) ، بدان لطیفه که از بردهآ
# ~~غت روی نمود ربک و حشت از دل بزد و دو3 روزی چند از ان
# ~~فرسوده کی بر آسودم ( و ذلک فضل الله یؤتیه من شاء) 9،
# القصه5 واقعة دیکر آن بود که هم بر موجب التماس این طائفه کور
# ~~تمور برغوحی بجهت استرداد6 املاک بروم آمد، ازان مطالبه آتش در
# ~~نهاد ارباب املاک افتاد، شرر آن باطراف7 ممالک متطایر شد، در اکثر
# ~~جوانب متمردان عصیان آغاز کردند، کفت حال را8 بحضرت علیا
# ~~عرضه داشته، بر موجب امر مطاع بمبلغ شصت تومان بقطع رساندند
# ~~و مقرر فرمودند که ارباب املاک9 برسانند و املاک بر ایشان مقرر و مسلم
~~PageV01P231
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0243.png)

# ~~باشد، آن شصت تومان مال بر ولایات قسمت کردند و محصولات آن
# ~~بعضی بوجه خزانه رسید و بعضی بشکرانه بنواله متصرفان روم بر داشتند
# ~~و کور تمور باز کشت و آن نایرهٔ‌ آفت نیز برأفت بدل شد و خلقرا
# ~~فراغت حاصل آمد، القصه1 از تقصیر در مهمات خاص و اهمال در
# # مصالح خلق نه جبر مافات تمودند ونه احتباط %~% و تدبیر ماهوآت تمامت
# ~~اشغال اعمال روی بانحطاط نهاد و از تدارک قاصر ماندند، تتبع الامر بعد-
# ~~الفوت تعزیر، وترکه مقیلا عجز وتقصیر، القصهه آن سال درین حال
# ~~برین منوال بسر رفت تا وقت دخول دولت حمالالدین دستکردانی که
# ~~مرباء ابن طائفهٔ‌ بود، چون ماه بدر بکمال رسیده بود در محاق نقصان
# ~~افتاد و بتغبر عار اخلاص در بندکی عبودیت و تعریف تنکیر نفاق در
# ~~امور مملکت متهم کشت، صحفهٔ‌ عملش بدودهٔ‌ تهمت طغیان ساه کردند،
# ~~صباح نجاح دولتش تبره شد و بشام ظلالت عزلت پیوست ، فراشان
# ~~قضا اطناب سرادق عملش ببریدند، خیاطان قدر بمقراض انتقال حامه اغراض
# ~~او باره کردند، روزی چند در ظل سعادت جهانانی حضرت اعلا دست
# ~~بردی نمود، چون عزیم حوادث ms188 کریبان زندکانی او کرفت کارش از هج
# ~~استقامت بر کشت وپای مال حوادث شد،
# ببدیل وزارت در مملکت ابلخانی
# شرف الدین سمنانی1 بعد ازو قدم بر مسند وزارت هاد، او بیر
# ~~از خشم زحم روزکار نزودی سیلی حوادث خورد و سیل حادته روی
# ~~خلل منصب این هر دو وزیر که بر فلک وزارت چون فرقدین بودید صلاح
~~PageV01P232
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0244.png)

# ~~پذیر نشد و چون مذلت عزلت1 روی بدیشان هاد و چون دولتشان
# ~~روی بر تافت جراحتشان التیام تیافت، شعر 2 :
# آدمی کار خویشتن تمام %~% زابلق چرخ تیز کار نیافت
# در جهان هیچ کس کلی تربود %~% تا هزاران هزاز خار نیافت
# ~~دستکردانی در آن سر کردانی سرور سرکار کرد و سمنانی با انواع
# ~~خسارات و پریشانی حان بسلامت بدر برد و بعزلت بکوشهآ فراغت فرو
# ~~نشست ( ومن نجا برأسه فقد ربح) بر خواند و حکمی چنانکه واجب
# ~~بود نراند، مال دنا معشوقهٔ‌ رعنا و ملک یار بی وفاست اکرچه وقتی
# ~~چون سابه در عقب آید اما چون زوالش بر اثر است از عرضه عوارض
# ~~قرار وآرام تمی یابد، و الدهر ذو دول ینقل فی الوری، للمؤلف2 :
# # زینت ملک ز دوران جهان عاریتی %~% همچو کلکونهٔ‌ جام است ز عکس صهبا
# # زینت3 منصب از آن سایه صفت منقلبست %~% که کمالش همه در عین زوالست
~~وفنا
# ~~تنبه2 : عاقل آنست که چون امارات را فساد توهم کند بتدارک مشغول
# ~~کردد و خامل تا در ورطهٔ‌ بلا نفتد متنه نشود، نکته2 : حماعتی که
# ~~متقض باشند باصطکاک آهن وسنک التهاب آتش تصور کنند، پس در
# ~~حیز تزلزل آید از ضرر آتش توقی تواند نمود، اما آنها که در غوائل
# ~~غفلت باشند تا در صمم حریق عریق نشوند از تحقیق آن ادراک
# ~~نکنندی
# القصه2 درین سال4 وزارت بصدرالدین5 خالدی تعلق کرفت ، و او
# ~~وزیری6 بود باقص رای کار افزای و سؤ تدبیر و طمع و سذیر بر بهاد
# ~~او غالب و نه در قول او از معقول حجتی بود ms189 واضح و نه در فعل
# ~~او از منقول بینتی لایح، از هر بابی از ابواب تکلف دغدعه در دماغ
~~PageV01P233
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0245.png)

# ~~داشت واز هر فصلی از فصول تصلف سودانی در سر اطراف مالک
# ~~تحکمات فاسد مشوش کرداند و بجهت مستردات قروضات و مصارف
# ~~اخراحات خویش رسوم بدعت اختراع تمود، از آن حمله قواعد فاحش
# ~~و رسوم فاسد یکی آن بود که کاغد بارهٔ‌ را آل زده چاو نام کرده بود،
# ~~و می خواست که کاغد پارهآ بآل در عوض مال نهد و بحکم بیع و شری
# ~~در مادله اجناس و قود و مواشی و اصناف مطعومات و آنواع ملبوسات
# ~~و مبایعه از ضیاع و عقار وبیوتات و عقود جواهر و زر در ممالک روان
# ~~کند، همین که روزی چند آن کاغد پارها باطراف بردند، هیچ عاقلی
# ~~مسلمانی واجب است صرف بخواست کردن، مبایعات و معاملات ممالک
# ~~در توقف افتاد، بدان بدعت شوم از حدود خراسان تا ساحل دریاء
# ~~روم متوجهات اموال خاص وعام ومقیم و مسافر در ورطهٔ‌ تزلزل افتاد،
# ~~طوائف تجار از جوانب روی بدیار شام نهادند واز معرض سیل تلف
# ~~و ویل سلف بر خاستند، مدی در تردد و شورش آن حکم و استقرار
# ~~آن در ولایت آتش در خان ومان خلق افتاد و دود از نهاد اهل حرفت
# ~~بر آمد پیش از آنکه آن باره پاره کاغد بنهره باطراف و اکناف ممالک
# ~~رسانید، کافهٔ‌ خلایق چون کاغد دو روی وچون قلم دو زبان شدید،
# ~~فی الجمله خللی بزرک ووهن وفتوری عظیم در جهان خواست ظاهر
# ~~شدن، عاقت چون شحر آن بدعت نهالی نداشت مثمر نشد، اغصان
# ~~آن چون متزلزل بود بارور نپامد، اوراق آنکه بسریشیم مکر وحیل
# ~~الصاق کرده بودند بزودی ذبول یافت و آن حکم چون دعاء نا مستجاب
# ~~ز روت او بالا نرفت1 ، رباعی :
# نه هر که ستم بر دکری بتواند %~% بی مال چنانکه میزود میراند
# صداست امر نهی تا کی ماند %~% ناچار زمانه داد ms190 خود بستاند PageV01P234
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0246.png)

# لطنت علاءالدین کیتمباد بن قرامرز بن کیکاوس
# ~~اصل دیکر1 از تدبیر آن بود که در قشلاق اران ر کنار آب کر که
# ~~بحریست حنزی در اول بهار یک نیزه بالا زیادت می شود و ممکن نیست
# ~~که در فصل تموز و حزیران از کثرت مارکسی در آن بقاع از هیچ کاری
# ~~انتفاع یابد و متمکن تواند بود شهری اساس نهاد و دعوی کرد که در
# ~~معرض آن همه خلل آن شهررا بمثابت درجه عالی بغداد وساند، چه کفته
# ~~اند که (من لم یر بغداد فکانها لم یری الدنیا) ، و چون اساس نهاد مال
# ~~ببار بر آن صرف کرد چنانکه هر روز متواتر یکهزار مشاق درکار
# ~~مییود و چون شه از بیوتات و دکا کین و وضع رباطات وحمامات نقد
# ~~مردی رسید و در وسط شهر جوی آب رسم زدند، بر آن نسق که
# ~~هم از آب کر جوی آب در شهر روان کردد و بازار از- طرفی دیکر
# ~~بآب کر پیوندد و این عمارت در فصل صف و خریف وشتا بسر برد،
# ~~چون فصل بهار در آمد همین که آب روی در زیادتی نهاد و برفهاء
# ~~کوههاء البرز وابخاز بکداخت و آب بالا کرفت ، سپلاب در بنیان آن
# ~~شهر ناصواب افتاد وهرچه در یکسال بعمارت پیوسته بود بیک ساعت
# ~~با زمین برابر شد و غیر از تودهاء خاک از3 هجوم آب اثر عمارت نماند،
# سلطنت علاءالدین کقاد بن فرامرز بن کیکاوس
# القصه1 درین سال چون سلطان مسعود در همدان مانده احازت PageV01P235
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0247.png)

# ~~انصراف نیافت سلطنت ب علاءالدین کیقباد بن فرامز بن ککاوس برادر
# ~~زادهٔ‌ سلطان مسعود بتدبر و ترتیب صدرالدین خالدی صاحب دیوان
# ~~مقرر داشتند و در آن باب حکم یرلیغ بنفاذ پیوست، صاحب شمسالدین
# ~~احمد1 لاکوشی بوزارت موسوم شد بامید آنکه کسر مالی که در عمارت
# ~~تبریز یافته بود از مال روم جیر آن کند بانواء توفیرات التزام نتمود ،
# ~~منصب2 استیفا3 بر عبدالعزیز نامی مقرر ms191 داشتند که جهالت آن مجهول
# ~~(لا بعرف هرآ من بر) بغایی بود که بی آنکه مساحت دو کز زمین
# ~~داند خواستی که نقضهٔ‌ محسطی سازد و عقدهٔ‌ مشکلات ابو معشر کشاید،
# الخبز نان نداند والمآء آب نه %~% قصد نقیضه کفتن اهل الهوا کند
# ~~روزکار دون پرور کیرا باستیفا موسوم کرد که نه قوت بنان داشت
# ~~و تحریر و به قدرت بیان و قریر، شعر3:
# هم رنک زمانه باش زنهاز %~% جز ناکس و بی هنر مپرور
# القصه4 باینجار بامارت و بحخور5 بایالت در صحت سلطان علاءالدین
# ~~عزم روم کردند، محمد بک پروانه و حمال الدین صاحب وکمال الدین تفلبسی
# ~~وشرف الدین عثمان هنوز در آن قیض و بسط رفیعت بودند و در آن
# ~~رفیعت بتدبیر فاسد باد می پیمودند، بعد خراب الصره شیوهآ مدارا وطریق
# ~~مواسا پیش کرفتند و با مجیرالدین امیر شاه از در عذر در آمدند، چون
# ~~داغ عنفشان لا فی محله بود مرهم لطفشان در مرکز الفت قرار نمی کرفت،
# ~~وقتی از نکته : من حسنت مداراته کان فی ذمة السلامة، انتباه یافتند که
# ~~کار از دست رفته بود، مصراع 3:
# هر چه تو با ماکنی با تو کند روزکار
# فی الجمله3 مدبی بر نطع حکومت لعب باختند و از هرباب حا بکدستی
~~PageV01P236
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0248.png)

# ~~نمودند و از هر طرف مهرهٔ‌ توفیری در انداختند، چون داوشان بر وفق
# ~~ارادت نامد در ششدر عزلت افتادید و زمام تمالک از دست بدادید و بر
# ~~آن اختصار کردند که در آن مضیق تقابل و تعارض بقایمی فرو ریزند
# ~~و دیکر نستیزند و بجهد خط عشوآء خود دشمن به انکیزند و از آن
# ~~مانه بسلامت بی ملامت بکریزند ، محیرالدین شاه نیز از حسن خلق
# ~~بهمان راضی شد که بانتقام رنک مکاشفت نسامیزد و با طائفه بی مروت
# ~~در ناویزد (عفاالله عماسلف ومن عاد فینتقم الله منه والله عزیز ذو
~~انتقام)1،
# ~~عرب2 مثل زنند که اللیل طویل و انت مقمر، اصل این از آنحاست که ms192
# ~~سلیک این سلکه3 نایم بود هر یک مردی بر سینه او تغلب تود، اورا
# ~~کفت: اللیل طویل و انت مقمر، پس کفت : استاسر یا خیث، او قوی تر
# ~~کرفت و بقوت تام او را بخود ضم کرد ، در آن قوت بادی رها کرد،
# ~~ابن شخص کفت: (اضراط4 وانت الاعلی) و این سخن مثل شد، ایشان
# ~~نیز در آن عمل که بقوت دست بالا بودند از سخت کرفتن باد حکم
# ~~فرونشست و سودای نفوق از دماغ ندر آمد، نکته2 : هرکاری را غایتی
# ~~محدود دست و آمدی معلوم، شعر5 :
# اری الدنیا و زخرفها ککاس %~% ایدز علی اناس من اناس
# ~~شعر
# یامن تولی فابدی 5 لنا الجفا وتبدل %~% الیس منک سمعتامن لم ممت فسیعزل
# ~~فی الحمله رهمان صورت که دام مناقشت هاده بودند در دام مکاوحت
# ~~افتادند، کسی که تخم جفا کارد خرمان وفا چکونه سماید، کسی که نهال
# ~~مخالفت نشاند ثمره موافقت چکونه یابد، اکر صاحب دردی را آن قوت
~~PageV01P237
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0249.png)

# ~~مصابرت باشد که کار بطببعت روزکار باز کذارد باندک زمان بی عدت
# ~~بهت1 و مؤنت لشکر از آنچه می اندیشد فارغ آید؛ بیت 2 :
# تا چند کنی ناز که تا چشم کنی باز %~% از حسن تو و عهد من آثار نماند
# ~~قال الله تعالی : (ولایحیق المکر السیئی الا باهله)3، بیت2 :
# هر چه کاری برش همان دروی %~% هر چه کویی جوابش آن شنوی
# القصه2 صدرالدین صاحب دبوان چند بوبت سراز چنبر واقعهآ روز-
# ~~کار بیرون جهانده بود و خودرا از کشاکش قد و بطش نکیات رهانده،
# ~~چون چشم عبرت بین بداشت هیج حادته سر رشتهٔ‌ عمل از دست نکذا-
# ~~شت و سوداء منصب از دل بیرون نکرد، سک با همه سکی از لدغهآ کارد
# ~~و زخم تبر روی از دکان قصاب بر میتاند، یچاره آدمی که هر روز زحم
# ~~میخورد و جراحتی تازه میبیند انتباه بی یابد؛ شعر 4.
# ~~بر دردکان قصابان چه کردی چون مکس زخم ساطورست و خوردی یک دو بوبت زخم ms193
~~آز
# ~~در حق او کفته اند2 :
# ~~شنیدم من که کیغاتو شه نکو سیر روزی  چنین کفت از سر شفقت باحمد صاحب
~~دیوان
# ~~همی خواهم که تا شهر خراب آباد زنکانرا کنی مانندهآ تبریز نزهتکاه و
~~آبادان
# ~~زمین بوسید کین نتوان ولی تبریز خرم را   چوفرمایی بیک ساعت کنم ویران
~~تر از زنکان
# ~~زهی صاحب زهی صاحب نیامیزد نیامیزد قوانین و زارت را ازین به پرداخت
~~نتوان
# ~~فی الجمله جهان بدور زمان در خال پرده بازی اورا از آن کار سازیهاء
# ~~مجازی بر انکیخت و اسباب ازو واتباع او باز کرفت و از مقام تمنع
# ~~بمقام تفجع پیوست، تاریخش انیست 2: PageV01P238
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0250.png)

# یکی1 ششصد آنکه نود بود و هفت %~% صباح احد از رجب بیست و ک
# که تیغ قضا نام چاوی شوم %~% ز سر دفتر مهتری کرد حک
# یکی ششصد آنکه نود بود و هفت %~% بیرون رفته از هجرت احمدی
# کذشثه دو ده با یکی از رجب %~% صباح احد قدرت سرمدی
# لب جوی جاندار آلوده کرد %~% بخون دل احمد خالدی
# القصه2 بعد ازو حکم دیوان بخواجه سعدالدین ساوحی تعلق
# ~~کرفت ومن بعد ذکر او در وزارت بجایش خویش کرده آید انشاالله
# ~~تعالی، فی الحمله2 این سال برین احوال بسر آمد تا وقت دخول سنه
# ~~تمان و تسعین وستمانه3، چون باینجار و ببجخور و صاحب لا کوشی بروم
# ~~در آمدند محرالدین امیر شاه با بعضی از اکابر از عامل و معزول وسایر
# ~~نواب از فاضل ومفضول عزم اردو تصمیم دادند ، القصه5 چون بدیار
# ~~آذریجان وصول افتاد مدبی مدید در مکاشفات محاسبات بسر رفت و رفع
# ~~محاسیات و فصل ابواب دعاوی و قضایا بتسلسل انجامید تا وقتی که رایات
# ~~و موک همایون بر صوب عراق ببجانب قشلاق واسط هضت فرمود
# ~~وعقده بر عقده تراخی افتاد وتا بقشلاق واسط احازت انصراف ممکن نکشت،
# ~~چون اتمام مهام رهینه اوقات است جهد و جد فائده می دارد، بیت5:
# # تا برناید وعدهٔ‌ هرکارکه هست %~% سودت نکند یاری ms194 هر یار که هست
# ~~القصه چون بقشلاق واسط بموضع جوقی رحل اقامت فرو نهادند واقعة
# ~~خروج سولمیش شد2، حوادث در روم واقع کشت،
### | خروج سولمیش
# سؤلمیش درین مدت در روم خروج کرد و کمر طغیان بر میان
# ~~بست و بدست تمرد وعصان مشارع امارت خود مکدر کرداند، باستعدادی
~~PageV01P239
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0251.png)

# ~~مختصر و شوکت مستعار ما حضر آرزوی جهانداری باستقلال دردل
# ~~کرفت، کان المشئوم نعاما فاستنسر1 ای صار نسرا، باضعف سجشک هم
# ~~آشانکی باز طلسد و چون تارکتان در مهتاب افتاد، از تیره رای آب
# ~~دولت جیحؤن صفت را بحشمه کا خواست که باز کرداند، اذا لم یردالله
# ~~بالنملة صلاحا انبتت له جناحا، از مفسدان سیاه وکار داران کوته نظر
# ~~تاه کار طائفهٔ‌ از عواقب امور بی خر باد هواجس نفسانی و وساوس
# ~~شطانتی در دماغ او دمیدند، حماعتی که چشم و کوش دل ابشان بداغ
# ~~(فعموا وصمواە) موسوم بود و تعویذ (الا لعنة الله علی الظالمین 3)
# ~~طوق کردن ایشان چشم وکوش4 دل او نیز فروبستند، خصوصا قاضی
# ~~آقسرا و برادر او که در آن فترت فتن زمام تسخیر و تذلیل بدست
# ~~اوادت او دادند و بقصد انتزاع ملک حمعیت لشکر ساخت و چون
# ~~دیوانکان بی خیر سنکی در حاه ممالک انداخت،
# فیا موقدا نارا لغیرک ضؤها %~% ویا حاطبا فی خیل غیرک تحطب
# ~~با سجار و بجخؤر5 با لشکری که در اهتمام انشان بود بدفع او قیام
# ~~بمودند، در آن اقدام دولتشان یاری نداد از مقاومت قاصر ماندند، با هزار
# ~~کونه درد و دریغ علف تبر و تیغ شدند و چون عمرشان با آخر آمده
# ~~بود وداع دنا کردند، الدنا دول ذکا قوم یوم، القصه6 بواسطهٔ‌ هلاک
# ~~باینجار و دمار بجخور2 سولمیش8 غالب شد ودست استیلا بر آورد،
# ~~مکتوبات متضمن اخار اراجیف وقسمات و تکالیف بولایات اصدار کرد
# ~~و ایلحان مخذول که بجوانب وفتند ، محصول هر خطه که بود تمام تصرف
# ~~بمودند، وچون این حادته در فصل زمستان واقع شد پادشاه ms195 وقت
# ~~قازان از اصابت رای و حسن تدبیر احازت بداد که در چنان هنکام
~~PageV01P240
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0252.png)

# ~~شدت برودت و صعوبت بداوت لشکر بر نشاند و بسبب منازل
# ~~در مراحل لشکر را زحمت رسد و بواسطهٔ‌ علیق1 چهار پایان رعایا مکلف
# ~~کنند، اما باحکام یرلیغها جواسیس در خفیه جهت تآسیس کارها بشهرهای
# ~~روم فرستاد تا بر اخار اراجیف سولمیش اعتماد نکنند، چون بدان
# ~~سبب بی بنادی و نا همواری دعوت و عصان اظلم من اللبل بود از
# ~~معتبران ولایت هیچ صاحب درایت ورزانت متابعت او ننمود، عیر قاضی
# ~~آقسرا و برادرش مؤمن که استقبال قضا نمودند و در معرض آن سل
# ~~آمدند، معاونة العاجز ذل ، مکتوبات که بدعوت امرا و صدور کافهآ جمهور
# ~~باطراف اصدار می کرد، کالنقش علی المآء ترانهآ باد هوا2 می بنداشتند،
~~اما
# ~~متوجهات اموال و حقوق و وسوم ولایات در صدمات تردد لشکر
# ~~و ایلحیان در معرض تلف افتاد، فی الحمله علاءالدین کیقیاد و صاحب
# ~~شمس الدین لا کوشی و دیکر امرای روم محصور ماندند3، حماعتی که در
# ~~سلک خدمت او بودند (کالنایم ورجلاه فی المآء لابل کاللاعب فی السجن)
# ~~تعبیر زمان می کردند، شعر3 :
# خدیک الامر4 یا عمر و %~% وانت عکاف علی الخمر
# تشربها صرفا وممزوجة %~% سال 5 بک السیل و ماتدر6
# فی الجمله سواس را محاصرت نمود و وضیع وشریف شهر مدافعت
# ~~و متاومت عظم مودند ومدت یکماه در محاربت بسر بردند، چون
# ~~خر در خلاب مانده بود و کبوتر در مضراب چندانکه مهی عقلش تلقین
# ~~می کرد، مصراع7 :
# ترا این کار برناید بوبا این کار بر نایی PageV01P241
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0253.png)

# ~~چون هوش1 استماع نداشت و بصر بصیرتس بدودهآ خذلان بپوشیده قبول
# ~~نکرد، لاجرم چندانکه خواست که اطراف آن خلل فراهم کیرد نتوانست
# ~~و از ووطهٔ‌ آن مدخل اذیت خروج نتوانست، القصه2 چون امراء
# ~~روم را کرها لاطوعا اقامت و توقف در قشلاق واسط لازم شد وبی
# ~~وجود سفنە لشکر در دریاء خطر خوض تی توانستند ms196 کردن و بی
# ~~قدرت سیل حشر روی با تش ضرر تی یارستند آوردن، شعر3:
# صبراست دواء مرد چون کار افتاد %~% بی صبر کسی دز مرادی نکشاد
# ~~چون صورت مراد در حجاب تغییر افتاد و مطلوب امانی در آن حیرت
# ~~و بریشانی در پردهآ خیبت متواری شد هریک بتدبر و تفکر منصی
# ~~مشغول شد وساعات اوقات ولیالی در طلب آن صرف می کردند،
# ~~لعل الله بحدث بعد ذلک امرآ، در طلب منصب التزام مالایطاق می تودند،
# ~~تا چون فتح الباب اساب روم میسر شود وبقوت لشکر سد آن ثلهآ
# ~~باغی کنند، هرکسی منصب خود را آماده باشد،
# ذکر مناصب دولت
# مناصب2 که تقریر فرمودند : امر شاه2 بنیابت حضرت علا
# ~~و نیابت سلطنت روم کما کان منصوب شد، شرفالدین عبدالرحمن1
# ~~تبریزی5 باستیفاء ممالک موسوم کشت، و امارت پروانکی بر معین الدین
# ~~محمد پروانه بر قرار سابق مقرر داشتند، و صاحب جمال الدین2 بوزارت
~~PageV01P242
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0254.png)

# ~~منسوب کشت، و هریکی را یرلیغ و پایزه علی قدر مرتبته ارزانی داشتند،
# ~~اما از حملهٔ‌ التزامات فاحش که عهده بمودند یکی آن بود که چون شرف
~~الدین
# ~~عثمان مستوفی را تمکین منصی ندادند التزام تمود که از ضیاع روم که
# ~~اصحاب املاک بتبعیت ملک خود بغصب بدست فرو کرفته اند سه هزار
# ~~جفت کاو عوامل قایم دارد، چنانکه سصد هزار تغار از ارتفاع عوامل
# ~~در وجه لشکر جرار و حوالات خاص برسد ومتوجهات سایر مالی
# ~~محفوظ و موجود ماند، چون در چنین التزام خطرناک که ترتیب آن
# ~~صعوبتی بمام داشت بر او اعتماد نداشتند، قهرا و جبرا اصحاب مناصب
# ~~کردند و شرف الدین عثمان بامید آ نکه در بلوک این ملوک ضمان شهری
# ~~یا ولایتی را عهده کند دلیل این اکابر1 کشت تا مواضعی که اصحاب
# ~~املاک بتبعیت دارند باظهار رساند، اذا کان الغراب دلیل قوم فمسلکه
# ~~طریق الهالکنا، فی الجمله2 هر جفتی را از عوامل مبلغ صد دینار رایج
# ~~از مال روم برات با لتونتمغا ms197 صادر شد و چون بروم آمدند ومتصرف
# ~~اموال اعمال کشتند سامری وار چندانکه اجتهاد و استکثار تودند از
# ~~سه هزار جفت کاو ترتیب کاو ساله نتوانستند کردن، ینداری که همه
# ~~(عجلا جسدا له خوار)3 بودند، بلکه همه نقش دیوار اعتبار که از
# ~~خری بترتیب کاو اقتصار نبمودند و بار پچاه هزار سوار لشکر جرار
# ~~در ترتیب تغار معدوم بر کردن خود نهادند و مال و اسباب موروث
# ~~و مکتسب حمله در سر آن عهدهآ شوم رفت و مال سلف روم نیر چون
# ~~وقت فوت شده بود چیزی بحصول نپیوست، شعر4 :
# برپی صاحب غرض رفتم بیفتادم ز راه   آن مثل نشنیدهٔ‌ باری اذا کان الغراب
# ~~خود حرص حاه دنیا غشاوهآ بصر بصیرت ایشان و اندیشه نکردند که
~~PageV01P243
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0255.png)

# ~~ز مالی که در سال عصان سولمیش پای مال شده باشد سه هزار جفت
# ~~عوامل چکونه بدست آید واز شیار نا بوده و تخم نا کاشته غله تغار کحا
# ~~دروده شود و اسباب معاش لشکر از باد هوا بچه طریق از وجه نا نهاده
# ~~مها و آماده کردد،
# القصه1 چون معین الدین محمد بک پروانه را اندیشه تمرد در خاطر
# ~~بود و نیت کرده که دیکر سفر اردو نکند و امتثال هیچ حکم یرلیغ
# ~~نیاید، حال را جهت استخلاص نفس خویش از قد خدمت اردو هر
# ~~عهدهآ که صعب تر از آن خطری نبود می نمود تا چون از آن چنیر
# ~~تکلیف بسلامت بدر جهد، آتش تمرد در خرمن عمل زند و خاک
# ~~بر دنال التزام دغل کند ، کی بیندباز مرعزی2 رازی را، بنداری که
# ~~همه آن غریم بد معامله بودند که اندیشهٔ‌ مطل و مدافعت بر لوح دل
# ~~نکاشته باشد که هرچه صاحب دین از سود رأس المال عین ومدت اداء
# ~~مابین تقریر کند رضا دهد تابدان سبب مصلحت وقت او کزارده شود
# ~~وبوقت اداء مال (المفلس فی امان الله) بر خواند، مصراع 1:
# ازده ویران کی ستاند خراج
# ~~فی الجمله1 چون ms198 اندیشه اداء مال و توفیر از لوح حمیر محو کرده بودند
# ~~بهرچه وزراء مملکت تقریر می کردند دست بر سینە قبول می نهادند
# ~~و انکشت مثول بردیده فضول می زدند وترانهآ (الیوم حمر وغدا امر3)
# ~~بر می کفتند، عاقبة الامر از رفته اثرای بدا نشد و نه از مانده خری،
# ~~و شرف الدین عثمان4 از چنبر ملامت حان بدر برد واز آن همه بنیاد
# ~~فاسد جز بار مظلمه چیزی باخود نبرد ( کمثل الشیطان اذ قال للانان
# ~~اکفر فلما کفر قال انی بری منک انی اخاف الله رب العالمین) ک، فی
~~الجمله PageV01P244
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0256.png)

# آمدن امیر چوبان بدفع عصیان سوخیش
# ~~هر بمنا که در طی ضمیر ایشان کنجد آنجا باسعاف و انبجاح پیوست
# ~~و بعواطف عوارف خسروانه اختصاص یافتند و در آن توفیرات خالصات
# ~~انکختن و آب عمل بغربال هوش1 بیختن، از حانبین تراضی بحصول پیوست
# ~~و بعد از آن مترصد واردات غیب دیدهآ اومید کشاده بر جادهآ انتظار موقوف
# ~~حرکت لشکر جرار ماندند، (فعسی الله ان یأتی بالفتح اوامر من عنده )2،
# امدن امیر چوبان بدفع عصیان سولمیش
# القصه بعد از احتباس انوا وانکشاف شتاء وانقطاع سرما و انکسار
# ~~هواکه جهان از نشاط نوروزی جوان شد و شهباز آفتاب از آشانهآ برج
# ~~حوت بشرف اوج حمل پیوست و ایام حمل ربیع زیب وطراوت و نزاهت
# ~~و نضارت از سر کرفت، بر موجب امر مطاع حضرت علیا لشکر بزرک
# ~~در حرکت آمد، لشکر کتی کیتی خسرو جهانکشای تویین اعظم چوبان
# ~~و مولای وسوتای امراء بومان وباشقرد و دیکر امراء هزاره و دیکر طائفه
# ~~از ارباب مناصب که پیش از این استقرار ایشان رفته است بدفع خوارج
# ~~بی سر و پای بطالع فرخنده سعادت فزابی عزم روم کردند و ساسب قفار
# ~~و قاقب دیار در قفا کذاشتند، هریک از حوادث زمان ترسان ودر
# # منازل ومراحل از احوال رومان4 پرسان و از بازماندکان %~% خویش
# ~~ترسان با حالتی که نه دلرا دستکیری بود و نه ms199 حانرا پای مردی کو چ بر
# ~~کو چ می آمدند، چنانکه در ماه شعبان سنه ثمان و تسعتن و ستمانه3 در
# ~~در مقدمة لشکر نویین اعظم چوبان بود، پیش از وصول سوتای و مولای
~~PageV01P245
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0257.png)

# ~~با لشکر یاغی مقابل افتاد، چون روز بآخر آمده بود در بردهآ ظلام شب با
~~لشکر
# ~~کران کمین کرد و چون جواسیس کواکب از افق فلک همه شب دیده
# ~~کشاده دارند در موا کب خیل پاس1 می داشتند، همین که خسرو ساره
# ~~یکسوارهٔ‌ مشرق پای بدین سزخنک جهان نورد در آورد، پاس2 داران
# ~~طلایع لشکر ج ار تیغ آبدار از نیام انتقام بر کشدند و بر غنودکان
# ~~لشکر بد کار آن مکار زدند و سرهاء ایشان چون انجم که بباد صبحکاهی
# ~~فرو ریزد بر زمین خزی و خسار ریختند و باول حمله که دست برد5
# ~~نتودند آتش دمار در لشکر خوارج بدکردار زدند و بآتش غضب دود
# ~~از نهاد آن مواد فساد بر آوردند، رایت طغیان نکوسار شد، بیشتر
# ~~سرهاء سروران یاغی وداع تن کردند، روح از قفص4 قالب بدن چنان
# ~~بیرون می جست که مرغ از آشیان،
# القصه5 بدان فتح مبین6 ودفع مردهآ شاطین مدبران قضا و قدر
# ~~آیت (وقال موسی ما جیئتم به السحران الله سیبطله ان الله لایصلح عمل
# ~~المفسدین)7 بر خواندند، سولمیش مخذول را شحر داروکیر از فتور
# ~~قصور و آسیب فلک دوار بی برک وبار ماند و حانی که در چنکال اجل
# ~~خراست افتاد بک تای موی از چنیر وبال بیرون جهانید و مهزم
# ~~بجانب دیار شام بیرون رفت، و آقبال برادر آقبوغا5 که متابعت او نموده
# ~~بود در کمند و قد ادبار افتاد، و طاشتمور9 خطایی که حا کم روم بود
# ~~در قید اسار کرفتار کشت، بفر دولت و سایهٔ‌ معدلت بادشاهی و حسن
# ~~تدبیر و رزانت ومبارزت نویین اعظم چوبان مرزبوم روم از دست
# ~~تشبث خوارج شوم خلاص یافت، پای فتنه عاصان در وحل بد عاقبتی
# ~~از ms200 سرنکال تا کعب کل آلود ماند، مملکت مصر آسا از خیل فرعونیان
# ~~ی فروعون خالی کشت، خلد نعیم ازننک مار و دیو ذمیم بازرست بنفس
~~PageV01P246
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0258.png)

# ذکر احوال رجال و مملکت
# ~~آدم رسید، فی الجمله1 نوابض عرق آن فتنه سکون یافت، عوارض ان
# ~~عارضه متبدد کشت؛ احمال و اثقال آن مخاذیل در آن هجوم که محل تبدیل
# ~~و تحویل بود بتاراج رفت، اموال وامتعه وخیول واسلحه لشکر
# ~~مقهور روزی لشکر منصور شد، از صغیر وکبیر ومأمور و امیر هیچ
# ~~کس از فائدهآ و مائدهآ غنمت بی نصیب2 و عائدهآ نی بهره3 نماند، بلکه
# ~~طیور وسباع4 و ستور ضیاع را نیز مدتها از مقتولان5 آن معر که
# ~~عیدی نشاط افزای بود و فائدهٔ‌ مایدهٔ‌ دلکشای، نص (فکلوا مما غنمم
# ~~حلالا طببا واتقوا الله ان کنتم مؤمنین)6، القصه1 باز حکام و ارباب
# ~~مناصب آغاز تخصیص بلوک کردند، سوتای با لشکری که در اهتمام او بود
# ~~نجهت محافظت اطراف روم باز ماند ونویین اعظم چوبان بمحافظت سینور
# ~~حلب بدانصوب توجه نمود، مجیرالدین امیر شاه در بلوک قیصریه با سه تای
# ~~باز ماند، چونریس اصحاب مناصب و سرور وجیه القوم او بود برنیب
# ~~مایحتاج لشکر بدو تلعق کرفت،
# ذکر احوال رجال و مملکت
# معین الدین محمد بک پروانه1 بحانب او ج که منشأ خروج او بود
# ~~و جوانب قسطمونیه متوجه شد، چون بمحروسهآ کنکری8 رسد در
# ~~مرجانی که از آن جوانب و در هر ولایتی از آن ولایات از کافهآ حمهور
# ~~متمولی از9 صاحب ثروت مشهور بود تمامت اساب ومکنت او مستهلک
# ~~بر داشت و بتاراج داد، چنانکه بیشتر معتبران در صدد انزعاج افتادند
# ~~وجلاء وطن 10 کردند، نصرة الدین چلبی11 که از اکابر و اخیار روم بود
~~PageV01P247
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0259.png)

# ~~و در آن جوان ببذل و احسان وکرم و سخا موصوف و به نیکو کاری
# ~~و حق کزاری و درویش داری منعوت و با مکارم اخلاق از هر فنی
# ~~از فنون بهرهآ داشت، ms201 اهالی شهر و ساکنان و متوطنان آن ولایت در
# ~~حمایت حاه و مکنت او آسوده بودند، مواشی او از1 خیول تا هفتصد
# ~~سر و اغنام تا ده هزار2 و غلات و دیکر محصولات خیرات او بتقریب
# ~~و تخمین پانصد هزار عدد صرف کرد و آن عزیز النفس ی موجب
# ~~جنایتی و بی واسطهٔ‌ خانتی3 کوشه بکوشه متواری از وطن مألوف انزعاج
# ~~یافت و بآقسرا بخدمت سوتای پیوست و باستصواب محیرالدین امیرشاه4
# ~~نائب الحضره5 او را بحکومت[ آقسرا موسوم کردانیدند تا مکر درآن
# ~~وقعه از بی قوی قوبی حاصل کند، او خود بدان مقدار قوت قوت
# ~~مالی نافت و از وسوسه آن مال طایل سودا بر دماغ او غالب شد و
# ~~عاقبت در آن تزلزل زوال یافت وبجوار حق پیوست،
# دیکر 6: پروانه را چون بدان اموال مغصوب قوت وشوکت حاصل
# ~~شد با حمعتی انوه عودت کرد و یقونه ییوست ، بکلی آنحا امارات
# ~~عصان ظاهر کرد و حماهیر اعیان و مشاهیر صدور واعوان را در
# ~~قونه بتکالیف بی نهایت عرضهآ طوارق بلا و شحرهآ صواعق عنا کردانید
# ~~معتبران بسیار در تعذیب او بعد از غارت و تهب خان و مان از تن
# ~~و حال بر آمدید بدین نفصیل 7،
# اصیل الدین مستوفی 6 را که سر آمدهٔ‌ ارباب استفا بود در قد
# ~~اعتراض و ورطه انتقاض انداخت و در طلب مال و ملک او آن هس
# ~~بی کناه را سپر تیغ بلا کردانید، بعد از آنکه اندوخته و پرداختهآ
# ~~حاصل عمر او بتشدید وضرب و تهدید در حوزهٔ‌ تصرف خویش آورد،
~~PageV01P248
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0260.png)

# ذکر احوال رجال و مملکت
# ~~بعد ماهی از جراحتی که از زخم کرز و حماق او یافته بود مهجور
# ~~کشت و رنجور در کذشت،
# محمود1 این کامل2 که ملک قونیه بود از مطالیات و تکلیف مالا
# ~~یطاق او چون طاقتش طاق کشت کمالش روی در نقصان تهاد و در
# ~~حوالات و تعذیب او چون مالش تماند سر در سرکار کرد ms202 و در آن
# ~~وجل در کشاکش اجل افتاد، رضی بابا3 کوید در حق شخصی4 :
# مویی ز سرت ملک جهان می ارزید %~% رفتی و سر اندر سر موصل کردی
# مظفر الدین طغرابی4 که از اکابر دولت بود و بجلادت و کفایت
# ~~موصوف و مشهور، اکرچه پیوسته چون آب کستاخی کردی و ساد
# ~~غرور درکارهاء صعب خطرتاک مدخل ودی باهمه استعداد که داشت
# ~~چون از متابعت او اعراض نمود بر سبیل مخالفت چون ممر مفری نداشت
# ~~بدارالشفاء قونیه متحصن کشت وعاقت حان شرین در آت سطوت
# ~~او برباد داد، فی الحمله4 بعد از تصرفات وتحکمات و قبض و بسط و حل
# ~~و عقد و اعمال و عمال قونیه باز عزم قسطمونیه کرد، در راه کذار اوج
# ~~اتراک بر او خروج کردند، بعد از محاربت و مقاتلت بر اتراک ظفر یافت
# ~~و از آن طائفه نیز غنیمت کرفت و چون بسفریحصار پیوست آن خطه
# ~~درعهدهٔ‌ محرالدین بود تمامت اموال و متوجهات ماضی و مستقبل ان در
# ~~تصرف خویش آورد ومجیرالدین در مطالیةآ متوجهات آن اضطراب تمام
# ~~یافت، مصراع4 : PageV01P249
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0261.png)

# کیسه طراران برند آفت بعیاران رسد
# ~~فی الجمله1 برین تصرفات فاحش از اتباع وخدم وحواشی قدیم و از عموم
# ~~متحندهآ قسطمونیه و دیکر ولایات لشکر بسیار بر او جمع شدید وچون
# ~~یقوت مال شوکت حاصل کرد وسر از ربقه طاعت بتافت و از عهدهآ
# ~~جمع او بسته بودند مطالبه می کردند باستهزا می کفت، مصراع 6:
# خویش بین که بکا و اقتصار می نکند
# ~~و اکر از مقرر مال وجهی طلب می کردند می کفت که ولایت اوج بی
# ~~لشکر نتوان داشت چه وقت حوالت مغول است، للمؤلف1 :
# فرمان دهی نداند ومحصول مملکت %~% بی امتثال یرلیغ و فرمان فروبرد
# تأ له که کشتی ظلمش کران شدست %~% وقتست کش حوادث طوفان فروبرد
# ~~چون امراء مملکت احوال عصیان او کماهی بحضرت اعلی عرضه داشتند
# ~~و دانستند که ارسال لشکر بدفع او بخرابی ولایت انجامد، ترک مقررات ms203
# ~~مال بلوک او کردند وچون بکمند لطف و استمالت ومواعید خوب جهد
# ~~کردند که او را در دام تسخیر اندازند اصلا بدان التفات ننود، آخر-
# ~~الامر در اثناء ابن تمرد و عصیان واستیلا وطغیان وغصب اموال
# ~~بزور و بهتان تقدیر الهی عدوان او از خلق کفایت کرد و ی وجود
# ~~و تدبیر انسانی مرضی مهلک بر او مستولی شد و در آن مرض دوران
# ~~زمان رقم مات بر صحیفهٔ‌ حیات او کشد و هرچه از دیکران بقهر و جبر
# ~~ستده بود از سطوت قهر اجل هم بدیکران کذاشت وبار مظالم با خود
# ~~برد و چنان شد که کویی خود وجود نداشت، بیت1 : PageV01P250
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0262.png)

# دمی چند بشمرد و ناچیز شد %~% بخنده فلک کفث کاونیز شد
# رکن الدین پروانه1: آقسرا وولایت ایوبحصار در اهتمام او بود، او
# ~~نیز همت بر قسمات و مصادرات مصروف کرداند، همکی نظرش بر آن
# ~~بود که اکر اهتمامی حصیلی وود خون او بی جنایتی بریزد و اکر کاتبی
# ~~روزی در ولایت قلمی بر کاغدی رائده باشد بی شائهٔ‌ جریمه مال او
# ~~بظلم بستاند، اکر وقتی مسلمانی نظری برکاری داشته باشد بی آنکه
# ~~خیانتی نموده باشد، بار جنایتی بر حان او نهد و دود از نهاد او بر آرد،
# ~~دیکر از تعرضات که بخلق که ودایع آفریدکار اند می رسانید وبار
# ~~تکلیف بر حان رعایا می نهاد، از تکلیفات و مطالبات ومستدعیات او
# ~~آن خسارات بر خلق وارد شد که آتش با پنبه نکند2 و باد باکاه
# ~~نیندیشد و دود با دماغ روا ندارد، وضیع وشریف وقتی از چنکال نکال
# ~~او خلاص یافتند که از تروت و اثاث ایشان بیوتات (لیس فی البیت سوی
# ~~البیت) مانده بود، مؤلف کوید1 که این ابیات از حمله قصیدهایست
# ~~مطول که در آن ایام بدو فرستادم :
# # تاتو بر کاری و بر وفق مراد تو رود %~% دورهٔ‌ حادته زای فلک پرکاری
# # محور آسا اکرت رای ثبات قدمست %~% پای بیوری ردور نکو کرداری
# # زیر ms204 تخت زمین زیر سرایردهآ چرخ %~% هیچ منظر نبود شوم تر از بدکاری
# ~~عمر کرکس که نیاز ارد کس هست در از     هست کم عمر مکس ازیی خلق آزاری
### | که مگرمست امل یابد از آن هشیاری
# ~~للموف.

PageV01P251

# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0263.png)

# ~~عاقیت قضایاء فاسد او از قضاء میرم دامن کیر او شد و در صدد حوالات
# ~~و اخراجات فاحش افتاد واز جواب رسل و متقاضیان مال قاصر ماند،
# ~~کلیم عجز در غرقاب خسارت و حیرت و ملامت انداخت و رطب و یابس
# ~~حاصل غمر خویش از نقود ومطاع و املاک شهر وضیاع حمله باد هوا
# ~~و هوس بر داد و خویشتن در کشاکش حوادث حران فرو ماند ،
# ~~فلاالدین معمور و لا العیش طیب ، فی الجمله1 عاقبت الامر جان در آن
# ~~ورطات در باخت و ملک موروث و مکتسب بتاراج داد ، علی سؤالحال
# ~~رخت عمر وا پرداخت،
# شرفالدین عثمان2 تخصیص و تقسیم مال توانکر ودرویش با زمرهآ
# ~~اتباع از سکانه و خویش بطرف موضعی چند از نکده و غیره توجه
# ~~نمود، بهرحا که رسید دست تعدی دراز کرد و قلم تکلیف روان، آنچه
# ~~از ترک و تاز غصب وظلم از وی بر آن مواضع رفت که2 از بخت
# ~~النصر بر دیار شام نرفته باشد ونه از خروج اتراک عز بر بلاد خراسان،
# ~~آنحه از اسباب ضعفا بزحم چوب و حماق بر خود مباح داشت در هیچ
# ~~ملتی از اهل اباحت روا نداشته باشد، شرح سؤ افعال و قبح افعال از
# ~~آن کذشته است که بزبان قلم شرح توان داد و زحمات او بر آن ولایت
# ~~پیش از آن که صروف آن در ظروف حروف کنحد، للمؤلف3:
# # بالله ار بر کوه خواند قصهآ او را خرد %~% ننک دارد از جواب قصهآ او هم
~~صدا
# ~~شعر1 PageV01P252
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0264.png)

# صاحب حمال الدین1 در غلواء ان غوغا وآشوب خبط این عشوا
# ~~یکسال تمام بجهت تدارک احکام وثرتیب بلوک در دیار عراق باز ماند
# ~~و چون شور و شغب2 ms205 سقط و سخط سولمیش بسر آمد در ابتداء
# ~~شهور سنه تسع و تسعین و ستمایه3 بولایت روم آمد ، دردی تلف و
# ~~سلف سنه ممان و تسعین و ستمایه4 چشیده بودند و زحمت نصب و تعب
# ~~آن کشده، او خواست که بر صاف سنه تسع و تسعین زند، در بلوک
# ~~رکن الدین بروانه شریک بود، بار مشقت بر حان او کذاشت ، تمرهٔ‌
# ~~منفعت خویش برد، للمؤلف5؛
# # روزی که دست وزر بر آرد وزارتش %~% اوزار جمله خلق بتاوان فروبرد
# # سالی ز پس در آید و کانون رفتهرا %~% قانون نهد که در مه نیسان فروبرد
# # سجادهٔ‌ که قطب نهد از بنات چرخ %~% تلبیس او چو سنجهآ کردان فروبرد
# ~~روزی دوسه بر آورد از تاب شغل6 سر   نا که بباد عزل هراسان فروبرد
# تأمین اسایش با همت مجیرالدین
# مجیرالدن امیر شاه2 با شرف الدین عبدالرحمن که بحکم استیفا مصاحب
# ~~او بود کیف ما کان بمصالح مواضعی که در اهمام داشت قیام تود، اول
# ~~قصریه و توابع آن را در ضط آورد وکارداران امین بر آن ولایت
# ~~نصب کرد و در خدمت سوتای بحانب نکده رفت، چند سال بود که
# ~~قنفور ترک5 بقلعة اندوغی9 از قلاع نکده متحصن شده بود وآن ولایترا
# ~~در آشوب می داشت، بواسطهآ رفتن او کرفتار شد و مدی او را
# ~~اکرچه محبوس داشت اما نکذاشت که ضرری بدو رسانند و بخون
# ~~او رضا نداد وعاقبتی تخدمتی که امراء مغول را کرد خلاص یافت،
~~PageV01P253
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0265.png)

# سابق الدین1 کوتوال قلعة لولوه2 آغاز عصان کرده بود، از نواب
# ~~معتبر خود یکی را با پسر طفل خویش بدان قلعه فرستاد تا بعوض سابق-
# ~~الدین آنجا موقوف دارند و سابق الدین بدان سبب اعتماد کند و بیاید،
# ~~بدانجهت سابقالدین مطاوعت نمود و بخدمت آمد و استمالت یافت و چون
# ~~عودت نود آن نائب را بان پسر طفل باعزاز با تحف بزرکانه کسیل
# ~~کردانید،
# دیکر در میان ایوبحصار و نکده سفریحصار3 حصنی عظیم بود،
# ~~حماعتی اتراک ms206 بدان قلعه متحصن شده بودند، بر سر آن قلعه رفت مدت
# ~~دو سال بود که ولایت از غارت و نهب ایشان در خوف و خطر وصدد
# ~~ضرر بود9، جهت تقدمه او و امیر سوتای اسیان می دادند بدان فریفنه
# ~~نشد، چون اعتقاد بر مصلحت ضعفاء ولایت داشت حق تعالی او را
# ~~نصرت داد و ر آن قلعه ظفر یافت و از دست متمردان یاغی مستخلص
# ~~کرده خراب کردید و بعد از آن بآقسرا آمد،
# بدرالدین ولد بغدن و برادرش4 در مغارات دیه خلیره که مواضع
# ~~حصن است در آمده بودند و قرب سیصد فر سوار حرامی مردایه
# ~~از آشنا و سکانه متابعت ایشان نموده ومدت دو سال بود که از حدود
# ~~نکمده تا کنار آب سیواس ولایترا تاختن می کردند ، در دیهی روزی
# ~~آفریدهآ ایمن نبود، هیچ رمه وکله مواشی لحظهٔ‌ بی دیدبان در مرعی
# ~~نمی توانستن کذاشتن، مدت مدید بود که خلق در مضیق شدت وغارت
# ~~و نهب ایشان بودند، با ائمه ومشایخ| آقسرا و عیره مشورت کرد وبحکم
# ~~استشارت و استخارت که ( ما خاب من استخار ولاندم من استشار) که
# ~~چون ایشانرا بقوت لشکر از آن مواضع حصین بیرون آوردن متعذر
# ~~است و لشکر که بر آن مواضع رود خرابی دیکر مواضع باشد، اکر من
~~PageV01P254
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0266.png)

# ~~سوکند خورم و با ایشان عهد کنم اکر بدست آبند در قلع ایشان
# ~~نقض عهد کنم، در اطفاء نایرهٔ‌ این فتنه بدان نقض عهد و سوکند آثم
# ~~شوم یانه، حمله ححت دادند که جواب آن نقض روز قامت بحضرت
# ~~ربوبیت در کردن ما باشد، بدان سبب حماعتی بسفارت در مابین تردد
# ~~نمودند و معاهدت کردند که بعد از سوکند ولایت سالمه را برسم اقطاع
# ~~بر ایشان مسلم دارند، تا بدین واسطه چون بخدمت آمدند هر دو برادررا
# ~~و از اتباع ایشان هر که حاضر بود حملهرا بقتل برد و اسباب ایشان که
# ~~از خون مسلمانان اندوخته بودند خاص کرد واهل ولایت ms207 از دست
# ~~تغلب و تسلط ایشان خلاص یافتند2 واو را در آن باب هم فایدهآ
# ~~دنیوی و هم تواب اخروی مدخر ماند، درین حالت از اکابر فضلا
# ~~نزد مجیرالدین نوشته بودند3 : پادشاهان از ی یک مصلحت صد خون
# ~~کنند، مؤلف4 در تحت آن نوشته بود : پادشاهی از ی صد مصلحت
# ~~نشود و عمارت ملک ی وجود رعت ممکن نکردد و وجود رعیت ف
# ~~وسائط معدلت و قاعدهآ ساست صورت تبندد، مادام که صاحب ولایتی
# ~~خواهد که بشیوهآ تعدی بجمع مال تصدی نماید واساس عمل بر فائدهآ
# ~~طمع نهد، جز زلت و خیبت دنا و خسران عقبی ثمره نابد، فی الجمله
# ~~چون اصحاب دیکر از ارکان دولت مشاهده کردند که مواضع و ولایت که
# ~~در اهتمام مجیرالدین بود مصالح بسار که متضمن فائدهآ دینی و دناوی
# ~~بود روی نمود و احکام یرلیغ از حضرت علیا بنام امیر6 سوتای و او
# ~~صادر می شد ، بقدم تعصب ییش آمدند و زبان طعن دراز کردند
# ~~و سنک خث و نفاق در قندیل عمل و وفاق او می انداختند و کیف PageV01P255
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0267.png)

# ~~ماکان مدارا و مواسا می ننمود و بدانچه مصلحت وقت بود کار خود
# ~~می راند، شعر1:
# # آن کره مادر خود کفت چون که ما %~% آبی همی خوریم صفیری همی زنند
# ~~مادر چه کفت کفت برو بیهوده مکوی2   تو آب خویش خور که همه ریش می کنند
# ~~للمؤلف 3:
# # دستور ملک نائب اعظم بحسن خلق %~% جوری که میکنند از ایشان فروبرد
# # خشم سبک عنان عداوت رکاب را %~% هر چند هست تلخ شکر سان فروبرد
# # تا در قران خویش نکردد قرین شر %~% هرنیک و بد که باشد از اقران فروبرد
# # روزش خجسته بادوشب از وی خجسته تر %~% تا آسمان بر آورد این و آن
~~فروبرد
# رفتن مجیر الدین امیر شاه بطرف سامیسون
# القصه از آقسرا عودت نمود و عزم سامیسون کرد، ساحل سامیسونرا
# ~~مهذبالدین مسعود بک سبط معین الدین پروانه با ولایت بافره بدست
# ~~فرو ms208 کرفته بود و سامبسون را غارت کرده، حاصل شهر و ولایت و موجود
# ~~دار الضرب بتاراج داده، آن ولایت را از دست تشبث و تغلب او مستخلص
# ~~کردانید، وکن الدین راحت سیواسی5 که از معتبران روم است آن سال
# ~~متصرف سامیسون بود بر سبیل ضمان واز هجوم لشکر مسعود بک کلیم
# ~~عجز در آب انداخته بود و بکشتی از طرف دریا بولایت حانیت در آمد،
# ~~او را از ولایت حانیت بیرون آورد و بر کار خود کماشت و چون بدفع
# ~~مسعود بک چارهآ دیکر نداشت با او طریق وصلت پیش کرفت، PageV01P256
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0268.png)

# حادثه1 که در آن ایام واقع شد: قرب یکهزار فرنک جوشن ور بکشتیها
# ~~بساحل سبنوب آمدند و بیهانه بیع و شری فوحی از کشتی بدر آمدید
# ~~و بفروحتن غله مشغول شدند، چندانکه اهل سینوب بمبایعات ایشان فریفته
# ~~شدند و علی حین غفلة من اهلها هجوم کردند و مسعود بک کرفتار
# ~~شد و در کشتی نشاندند و قصد قتل او کردند، چون در اجل تآخیری
# ~~بود بعد طول المقال بنهصد هزار درم اورا باز فروختند وخلاص یافت،
# ~~در چنین ورطه جهت اصلاح حال خویش بر سبیل تزویج دختر طالب
# ~~دامادی مجیرالدین امیرشاه شد و بناء آن وصلت مستحکم کشت وائمه
# ~~و مشایخ در مابین تردد کردند و بحفها آوردند و بعد از فراغ ازین
# ~~نو ع مهمات تمحاسبات شهر وولایت و تدارک سکه دارالضرب مشغول
# ~~شد، القصه2 شرفالدین عبدالرحمن مستوفی بود والحق در فنون ساقت
# ~~مهاری تمام داشت و اکرچه در بمامت بلوکات بضبط قلم حا کم بود اما
# ~~بر موجب حکم از مصاحبت مجیرالدین امیر شاه مفارقت تمی بمود ولکن
# ~~تصرفات اصحاب در دیکر بلوکات ضط می کرد و در استکشاف آن
# ~~بغایت مالغت می رسید، القصه2 سال سنه ثتمان و تسعین و ستمانه درین
# ~~حل و عقد بسر رفت تا وقت دخول سنه تسع و تسعین و ستمانه2،
# امدن نظام الدین یحبی پسر خواجه وجیه بدیار ms209 روم
# درین سال (ای 699) نظام الدین بحی (پسر4) خواجه وجه5 که
# ~~وزبر و وزیر زادهآ خراسان بود جهت استخراج مال ومتوجهات و استکشاف
# ~~قسمات و عولرضات و وضع قانون ولایات بموجب حکم یرلیغ بروم آمد
# ~~و حکم بر آنجمله بود که از هر زوحی که از عوامل رعایا در قلم آید
~~PageV01P257
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0269.png)

# ~~بر وفق مساحت بک جفته دیناری سیم رایبج از خاصه رعایا در وجه
# ~~مرسوم واخراحات مایحتاج خود تصرف نتماید لاغیر و زعم وزراء مملکت
# ~~رشیدالدین و سعدالدین صاحب دیوان آن بود که از زوحی که از عوامل
# ~~قایم دارند تصرف دیناری محقری سهل المأخوذ باشد وتکلیفی مختصر
# ~~می پنداشتند و بر آن قرار حکم یرلیغ بنفاذ رساندند و او از دیار
# ~~عراق بدین مهم بعزم روم انتهاض بمود وخدم وحواشی بسیار واتباع
# ~~بی شمار از کتاب نیسابوری و خراسانی و حجاب آذریجانی و محصلان
# ~~قهستانی وپیش کاران ساوحی و کرمانی و قواد اصفهانی و مازندرانی
# ~~استصحاب واستخدام فرمود، فی الجمله1 اکرچه شریف الاصل کریم النفس
# ~~بود اما سفیه بالطبع ننز بود و اکرچه دبیر پیشه سرتیز بود اما بقلم خون
~~ریز بود،
# ~~اکرچه بهنکام وقار چون کوه اروند2 بود اما بی وقت سبکساری ی مغز تر
# ~~از باد بود، اکرچه باز حکمش در صد وجوه تیر پرواز بود اما رامی
# ~~فکرتش راست انداز نبود، خیرش با شر آمخته بود و مضرتش بر منفعت
# ~~راجح بود واتباع و اشیاع اورا همه طبیعت بر حسب ارادت او بود
# ~~و ( الناس علی دین ملوکهم)، چون بمقر حکومت پیوست پیش کاران
# ~~لئیم النفس باعث فساد شدند و(کالدمل مع الحمی ومثل الزکام مع الرمد)
# ~~اورا بر تصرفات نا واجب تحریض دادند، هیچ کس از آن طایفه آن
# ~~نود که نسبت از خویشتن کند، چون3 کهر بلکه همه خاکستر آتش
# ~~نژاد بودند که دود از نهاد مسلمانان بر آوردند، مخبر شان بنسبت با محضر
# ~~حدیث نعمان بن منذر بود که (تسمع بالمعیدی4 خر ms210 من ان تراه)، هیچ
# ~~س از کارداران قصد خدمت او نکرد که انتفاعی یافت بلکه خائب
# ~~و خاسر باز کشت (کسراب بقبعة بحسه الظمان ماء حتی اذا حاءه لم بحد
# یا)5، PageV01P258
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0270.png)

# القصه1 در اول وهلت که بارزنجان وصول یافت سلطان علاءالدین
# ~~کقیاد بن فرامرز ببندکی عبودیت پادشاه متوجه صوب دیاربکر و ربیعه
# ~~بود، چون مرغ دام دریده جسته از دام نکال سولمیش جسته می رفت،
# ~~در نواحی ارزنجان هر دورا اتفاق التقا افتاد، تیر خدیعت از حقه طمع
# ~~و مکر بر کشاد و سلطان وحواشی اورا هدف اعتراضات کردند و هر
# ~~تحفهآ که جهت تقدمهآ حضرت داشتند باد آورد راه پنداشتند و بقهر
# ~~و جبر تصرف نمودند، چون بارزنجان در آمد ببهانهآ رسوم عوامل مغایل
# ~~ولایت شد و ببهانهٔ‌ کشف و استخراج بشدتی (اشد من شدائد بنی اسرائیل)
# ~~وحدی (اسو3آ من مکائدة عزرائیل) از هر زوحی از عوامل که
# ~~مقرر آن دیناری فرموده بودند بده دینار راضی تی شد، تا از ولایتی که
# ~~در حوز حکام روم تبود بعوض دو سه هزار دینار که متوجه مرسوم
# ~~او بودی قرب پچاه هزار دینار استفا بود خاص کرد و جهت خاصه
# ~~خود بر داشت، چون بسیواس پیوست بهانهآ بیع و شری سیم مغشوش
# ~~بکزاف از بک صراف قزل2 نام پانزده هزار دینار در وجه حواله نهاد،
# ~~چون بآماسه رسید از اولاد تاج الدین پروانه بی آنکه در شغلی وعملی
# ~~بوده باشد تا4 بر ایشان حسابی متوجه هست هزار دینار بضرب و صلب
# ~~و تعذیب فاحش از خاصە ایشان در وجه مایحتاج خود مستوفی کردانید،
# ~~در توقات عورات قاضی صدرالدین مقتول را بدست عوانان ظلمه که
# ~~نه بی آب روی مژه از چشم می ربودند و از بدکرداری اکر خود
# ~~بایزید و جنید زمان بود بسخره کار می فرمودند باز داد، بعد از آنکه
# ~~دویست محلد کتب نفیس او بغارت برد، بیست هزار دینار بر ترکات مر
# ~~و املاک او بی ms211 آنکه بر ایشان چیزی متوجه باشد در حوزهآ حصول
# ~~آورد و بر سبیل از امرا و متصرفان ممالک وهم مجیرالدین امیر شاه
~~PageV01P259
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0271.png)

# ~~و رکنالدین پروانه برادرش و غیر هما وهرکه شدتی بمود در مخلن اغتراص
# ~~آورد و بصد هزار درم ازو بر نکشت، شعر1:
# ولوانی ری حولی حیة %~% اذا استمکنت یوما من اللسع یلسع
# چون بر ابن2 معین الدین پروانه ظفر نافت خواهر اورا دختر
# ~~معین الدین سلیمان پروانه را دست انکاز کرد و ببهانهٔ‌ فاسد که برادرش
~~اورا
# ~~بزنا3 شوهری با من در نکاح آورده است، هر وقت بر خانهآ او هجوم میبرد
# ~~و آن ستیرهآ مخدره که آفتاب از روزن او4 کستاخ در می آمد جهت عرض
# ~~و ستر خویش و رعایت ناموس خاندان قدیم هفتاد هزار درم در خلع
# ~~نکاحی واقع نا شده در وجه منعه او نهاد، شرح تصرفات او علی حده
# ~~کماهی تطویلی تمام دارد این مختصر احتمال نکند، اما بطریق احمال خلاصه
# ~~آ نست که هر شهری را بجهت مرسوم عوامل و استخراج تصرفات
# ~~حکام درعهدهآ متعهدی معین کرد و هر نا جنسی را که بو لهب بدو عبده
# ~~و خادمه نوشتی و اکر ابوبکر ربانی حاضر بودی غاشهٔ‌ 5 خیل او بر
# ~~دوش هادی بولایتی فرستاد تا در آن نواحی هریک دست تسلط
# ~~بر آورد و از هر شهری و ولایتی که متوجه رسوم عوامل بود دههزار5
# ~~عدد7 می ستدند، هر ملحد الموبی تیغ بد معاملتی چنان می زد که وقتی
# ~~در روستای الموت بهیمه را، هر جهانسوزی که باستحضار صاحب عمنی
# ~~می فرستاد بانواع تنفیر8 و تعزیر در طلب توفیر خلق را چنان متفرق
# ~~می کرد که باد خرمن کاه را، هر مجهولی را که بر ذوی العقولی نصب
# ~~می کرد در فضول بر ایشان چنان می زد که وقتی دردکان بزحم یتک
# ~~سندانرا، طعمهآ مرام در کام مراد خلق چنان می شکستند که لقمه درکلوء،
~~PageV01P260
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0272.png)

# ~~بصر بصیرت ms212 اهل خرد بسوزن حیل چنان بر میدوختند که خاط
# ~~حامه را، در عرصه طمع دست طبع چنان دراز می کردند که در بستان
# ~~خیار، پردهٔ‌ منع بر روی تمناء حاجتمندان چنان می پوشیدند که ظلمت
# ~~نور بصررا، آتش در حان بیچارکان چنان می زدند که سورت باده در دل
# ~~شیشه و او بواسطهٔ‌ اغراض بی رسمیها بمنهیان اغماض می فرمود، شعر1:
# کرتو خواهی که خاص خواجه شوی %~% پیشه کن ظلم و از خدا مترس
# رشوتش پیش دار و انکاهی %~% زنش را پیش او بکای و مترس
# ~~از کثرت مردم نا سزاوار که در جوانب ببهانهآ عوامل و حساب محاسب
# ~~سر آورده بودند کویی که از بی بمیزی خرد مهره بود که با سنک
# ~~بر آمیختند و در وشبه بریک نطع می ریختند، شعر2 :
# چراغیست در بر ج هر آفتابی %~% کلاغیست بر جایی هر کدخدایی
# سا سرو بالا ازین خیره رویی %~% سا صدر عالی ازین تیره رایی
# عزیزان ذلیل وذلیلان عزیزاند %~% کم افتد چوکردون بنا کس کرایی
# جهان جهان بین که آورد بیرون %~% زهر صاین الدین الغ قرقتایی
# فی الجمله3 هرکسی از رشاء رشوة کیسه بر می دوخت و هریک جهت
# ~~خویش دیک خود جهانی می سوخت، آب اکرچه حیات بخش اشاست
# ~~اما کاه کاه از غایت افراط سبب انحطاط می کردد، چون سرو4 از
# ~~حد اعتدال در کذرد متابع کحا استقامت پذیرد ، فی الجمله3 چون
# ~~مستخرحان از ولایات عودت می بمودند سواد قانون و محاسه که پرداخته
# ~~بودند تبره تر از چهرهٔ‌ اشان می بود، اوراقی که بقلم ناهموار منقوش
# ~~کرده بودند همه آن بودند، حمله از بی ترتیی5 (کالعهن المنفوش)8 بود،
# ~~هر تذکرهٔ‌ موحش و تبصیرهآ مؤلم که در طی کتابت آورده بودند همه آن
~~PageV01P261
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0273.png)

# ~~بود که از آن تحریر ناهموار خلقی متألم بود، فی الجمله چون در سر عمل
~~مستخرحان
# ~~فلاحی نبود ودر اوراق بی سر و سامان صلاحی نه، کر-ة بعد اخری
# ~~منهیان عنیف و ms213 قصاد کشف و محصلان کریه و سرهنکان عوان ییشة
# ~~بداندیشه را باستحضار نواب وکارداران و عمال اعمال باطراف و اکناف بلاد
# ~~و ولایات روان می کرد تا آن اوراق ابتر با ایشان در بحث اندازد
# ~~و بدان بهانه توفیری دیکر اندوزد، ( سنعذبهم میتین تم یردون الی عذاب
# ~~عظیم)1، مثنی ومکرر خلق را مکلف ومعذب می داشتند، کارداران
# ~~بیچاره حان از مطالبات بلب رسیده و هنوز از تکالف مستخرجان
# ~~نارامیده، رهیة لارغة آن تکلیف مکرر تحمل می کردند و بعد از
# ~~قطع بعد مسافت چون بخدمت می آمدند در هنکامی که از شدت سرما
# ~~آب از دیدکان سارکان می پالود و نیش زمهریر کام آدمی را در کام
# ~~می افسرد بمعارضات فاسد و تسویلات کاسد و تحیلات (ان بعض الظن
# ~~ثم)2 عیش مردم منغص می کردانید و بعد از اخذ تحف تقدمه واجناس
# ~~تکلف تعذیب الحیوان می نمود و بتعللات نا صواب اجازت انصراف
# ~~ممی فرمود، تا هر مسکینی از بی مسکنی در موضع چون و حوش
# ~~براری3 در مغارات زمین مقام می ساختند و هر نایب ولایتی در حمایت
# ~~حاجی بی باک مدتی در مغاک خاک توطن می نمود و جمله از کلفت آن
# ~~مشاق وموأخذات و مطالات شاق در جوشن صبر از تضرع فریاد (رب
# ~~جنی واهل ممایعملون)4 بآسمان می رساندند و در درع ابتهال باستمداد
# ~~و اعتماد (اشتد البلاء فانظر فرحا ) طریق مصابرت می سبرد، بغد
# ~~طول المقال وشدة المحال وکثرة السؤال وضیع وشریف وقوی وضعیف
# ~~در آن هرج و مرج خان و مان در سر خرج و بر ج برباد داده،
# ~~همین که اجازت انصراف می یافتند در معرض اسار و خسار (حیاری
~~PageV01P262
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0274.png)

# ~~مثل السکاری) از صحرای قشلاق مانند استر از عطن ومرغ از قفس
# ~~بیرون می جستند و می پنداشتند که از قید اعتراض او چون تدرو از
# ~~چنکل باز و چون کبوتر از مخلب عقاب رستند، جان بلب آمده وکارد
# ~~باستخوان رسیده (کأنهم ms214 حمر مستنفرة فرت من قسورة )1 در پردهآ
# ~~تواری متواری چمن ابنا السبیل در مداخل و مخارج صحاری وبراری
# ~~روی بمقصد خود می نهادند، همین که بمآمن خود می رسیدند، هنوز پای
# ~~افزار سفر از پأی بیرون نا کرده و در مقام امید راحت استراحتی
# ~~نافته و از مخافات آفات بتدارک مافات قیام نا نموده؛ چون شهاب ثاقب که
# ~~بر اثر شیاطین رود یا چون کرک2 درنده که در عقب کوسفند دود
# ~~عنان عزیمت بر صوب روندکان کریزنده معطوف می کردانید، ویا هر که
# ~~از معتبران بلاد غرضی داشت بفته وفحاة شبیخون می کرد وخون
# ~~از عروق او مثنی ومکرر می پالود، مال وافر از خاص وعام بشدت تمام
# ~~و نقض وابرام در حوزهآ تصرف آورد و در منازل ومراحل بواسطهآ نزول
# ~~او ضعفا مکلف کشتند، نکته3 : ضبط ایالت در پیرهن ذهن صافی نهاده
# ~~اند وحفظ حمهور ولایت وسیاست تغور در منزل مشقت بسته اند، یت3 :
# نه هرکه ملک جم وخاتم سلیمان یا فت   حکم واثق شد یا مملک واصل کشت
# ~~فی الجمله5 او همه چون کاو خراس کرد خود بر می کشت و چون دوک همه بخود
# ~~می تراشید و دیکر کارداران را هدف تیر اعتراض می کرد ، در جنایت خود
# ~~بصد هزار خط وخیانت اندیشه تمی کرد و زبان طعن در دیکران بصد درم
# ~~دراز داشت ، عرب کوید  : تدع الجذع المعترض فی حلقه وتبصر القذاة
# ~~عمی کرد، نص5 : (وضرب لنا مثلا ونسی خلقه)6، للمؤلف7 : PageV01P263
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0275.png)

# کام دل آن بردکه برای صلاح ملک %~% بیرون نهد ز دائره کام خویش کام
# و آن کو چوکرم پیله تند کرد خویشت  سازد همان تنیده بر اندام خویش دام
# مست هوای نفس چه داندکه عاقبت %~% درد سرست بیهدد خاصیت مدام
# ~~روز وشب مثالب ومعایب خلق مشغول بود و باستدراک واستکشاف اصحاب
# ~~مناصب اوقات خود مستغرق کرده وخیط وخیانت و تصرفات فاحش1 او
# ~~ازحد اندازه در کذشته، شعر :
# و غیر تقی یأ مرالناس ms215 بالتقی %~% طبیب یداوی الناس وهو مریض
# ~~مؤلف کوید3: خواجه بحی4 که چون بآ قسرا پیوست و دست تظلم و تعدی
# ~~دراز کرد قصیدهٔ‌ مطول بدو فرستادم این بیتی چند از آنجملست که ذکر
# ~~می افتد،
# وهذه القصیدة لبعضه
# # شد تیره از دخان جفا خانهآ عمل %~% و افتاد تاب حادثه در خان ومان ملک
# # بر عکس حالتست دماغ جهان تباه %~% بوی فساد می دمد از مشکبان ملک
# # در یاب پیش از آنکه بدستوریآ قضا %~% روزی شود دراز بدعوی زبان ملک
# # دردست حکم دست کسی را برد کزاو %~% دستان  تام سک -شود داستان ملل
# # با صد هزار مشعله شهباز آفتاب %~% هر روز سر بر آورد از آشیان ملک
# # درنهم دزیده پردهآ ظلمت ندی کند %~% کای غافلان ممتحن از امتحان ملک
# # تا چند ازین غرور که دور زمانه راست %~% در دور من تسلسل دیکر زمان ملک
# ~~دین است وعدل ثابت واین هر دو وضع خوب   هستند از اصل مجد و شرف توأمان
~~ملک
# # نیکیست یادکار ملوک از جهان که کس %~% بی رسم نام تیک نامد نشان ملک
# # ور نه ز دور چرخ بد و بیک روزکار %~% ز آن سان رود که وقت کذر کاروان
~~ملک
# ~~القصه5 شرف الدین عبدالرحمن مستوفی در وقت وصول نظام الدین یحیی مدنی
# ~~با او مصاحب بود6، چون حل وعقد بی نظام ونقض وابرام بی اهتمام او
~~PageV01P264
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0276.png)

# ~~مشاهده کرد از محاورت او جهت صانت عرض خویش تجانب مود وبا
# ~~بواب واصحاب او (الصمت ولا محاورة الجهال) را کار بست واز اختلاط
# ~~با ابشان (الانفراد ولا مواصلة الاشرار) بر خواند وبخدمت محیرالدین
~~امیر
# ~~شاه پیوست واز طرف توقات عزم سامیسون کردند و آنجایکاه چنا نکه
# ~~نیش ازین ذکر رفته است مصالح سامیسون وتدیل سکه ودفع مسعود
# ~~بک متصرف سینوب مشغول شدند، چون در بردهآ قضاء تقدر الهی را
# ~~حادثه مخفی بود وایشان از آن غافل در ساحل سامیسون که (احر من الهوی
# ~~وامر من النوی بل احر من ms216 الجمر وامر من الفقر) صفت آنست رحل
# ~~اقامت فرو نهادند و بترتیب سفن و جواری وتفرج بحاری و راری سواحل
# ~~از خط وترحال منازل ومراحل بر آسودند،
# شعر 1 :
# دمآء علی الرضراض تجری کأ نه %~% صفایح تبرقد سبکن مداولا
# کان بها من شدة الحرجنة %~% و قد البستهن الریاح سلا سلا
# ~~بر کنار آن دریا که بایانش چون دور آسمان بی بایان است و ماه آسمان در.
# ~~ماهی کشتی ربای او حیران، شعر :
# اذا علسها الصبا ابدت لها حنکا %~% مثل الجواشن مصقولا حواشیها
# بلز2 السمک المحصور غایتها %~% لبعد مابین قاصیها و دانیها
# ~~با مید صلاح حال و استصلاح مال بعبیر زمان می کردند و بلعل و عسی
# ~~ووز بشب می رساندند ، چون از برده بازی کردون در ترا کم امتزاج
# ~~حالات دیدهٔ‌ نجات از تلاطم امواج (وهی تجری بهم فی موج کالحجبال3)
# ~~نداء (لا عاصم الیوم من امرالله الا من رحم9) از مسبحان قدس بکوش
# ~~هوش استماع ممی کردند، فی الجمله5 چون حکم قضا غشاوه بصرمی شود
~~PageV01P265
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0277.png)

# ~~نظر وهم دوربین از ادراک واقعه قاصر می ماند و آدمی را1 از مسکن
# ~~راحت بی ارادت عنزل جراحت می رساند، ستساق الی ما انت لاق،
# القصه2 چون شرف الدین عبدالرحمن بر حقیقت تصرفات ومحاسبات
# ~~و مکاشفات مصادرات نظام الدین بحی از نقیر و قطمیر اطلاع یافت آنجمله
# ~~منکرات او حریر رساند ، از حدت آن منقولات آتش حقد و کد
# ~~در دل او برافروخت تا اندک اندک انتقام آن از تنور خاطرش مشعله
# ~~ر آورد، بیت3:
# وان النار بالعودین تذکی4 %~% وان الحرب اوله کلام
# ~~عقلا کفته اند2 که بند تن بسوهان سوده شود اما قد حقد دل سیچ
# ~~آلت سوده نکردد ، چون عادت روزکار آنست که (رمما ضاقت الدنا
# ~~باثنین) در مابین ایشان عداوت و کدورت ظاهر کرداند ، نظام الدین
# ~~بحی بجهت دفع او شخصی را از اوباش خراسان بلک رندی را از
# ~~مردهآ طواغیت وفجرهآ ملاحدهآ الموت بهانهآ دارالضرب سامیسون بربختن ms217
# ~~خون عبدالرحمن روان کرد وآن سک صفت آدمی صورت تمواعید
# ~~و تعهدات اواز نقود واجناس مغرور شد وطمع دانه حطام دنبا عذاب
# ~~اید عقی اختبار کرد و برآن فعل منموم شوم اقدام بمود وحدیت (کاد
# ~~الفقر ان یکون کفرا) نصیب حال او شد، فی الجمله2 آن مفسد بسامیسون
# ~~آمد و بهانه عیار سکه در خدمت شرفالدین عدالرحمن ملازمت
# ~~بمود وبدان ملازمت ترحیب و بوازش مام یافت، قهستانی ملحد بخون
# ~~او تشنه واو تصاحبت قهسنانی مستأنس ، عبدالرحمن با آن همه دقت
# ~~نظر که از مقام اقامت استکشاف اقصی بلاد می تمود وبر عوامض اسرار
# ~~ملک اطلاع می یافت ، از ماری که درکنار داشت و از کژدمی که دربار
# ~~بی خبر بود تا شی از شبها که چهرهٔ‌ شب از دودهٔ‌ 5 ظلمت رقم کرفت
~~PageV01P266
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0278.png)

# ~~و کدورت جهان با طراف پیوست وکرد کفر ر روی آفاق نشست
# ~~و دیدهٔ‌ سار کان نیم خواب شد واحداق خلایق بواسطهآ نعاس در
# ~~بستند، آن ملعون می دانست که اکر ساکنان وثاق دریچهآ احداق
# ~~بسته بود فلک بصد1 هزار نظر نظارهٔ‌ آن لعب ایستاده است، از چنبر
# ~~دید بانان قدر بیرون نتواند2 بست، در نیم شب در تاق او در آمد
# ~~و بر بالین آن خفته خواب غفلت بایستاد و تیغی در آن ظلمت شب بر
# ~~چهرهآ روشن او راند، چنانکه تا قفا بشکافت وبر عقب آن زحمی دیکر
# ~~زده بود که بتقدر الهی در جنب آن زحم اول چنان آمد که در مابین
# ~~جراحتین غیر بک سر مویی تفاوت بیش نبود که اکر کسی بجهد جمیل
# ~~خواستی که در روشنی روز بتامل و ندر بسار تیغ را بدان صورت وضع
# ~~کند که آنچنان مقارن افتد که نتوانستی، اما اکرچه تیغ دردست خصم
# ~~بود ولکن سر رشته بدست تقدر آنجنانکه مقدر بود راند، بعد از
# ~~فراغ از آن زحم از آن بتاق بیرون جست و بنداشت که از راه زنان
# ~~قضا وقدر تواند رست ms218 و خون نا حق دامنش بخواهد کرفت ، عبدالرحمن
# ~~خواب آلودهٔ‌ استراحت از زحم جراحت بیهوش کشت و از بیهوشی چون
# ~~با خود آمد بر آن زخم کران ثات بمود، مر شب بر بوای صعقات
# ~~خروس سدار شدی، آن شب از خروش خون جوشان که در پیرامن
# ~~جیب ودامان او روان شد، شعر5 :
# دگر شبها که بختش یار بودی %~% ببانک رود و بی بیدار بودی
# فلک بتکر چه سردی کرد ازین بار %~% بخون کرم خویش کرد بیدار
# ~~برچنند5 بردهآ قاتل ومقتول دریده شد و ولوله در خیل وحشم مجیرالدین
~~PageV01P267
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0279.png)

# ~~امیر شاه وزمرهٔ‌ فرنکان سامیسون و نواب ولایات که در آن خطه حاضر
# ~~نودند افتاد وجوانب راه وبیشهٔ‌ سامیسون کوشه بکوشه طلب داشتند
# ~~و کرفتار کشت ومعترف شد که باعث ومحرض او بر آن قتل نظامالدین
# ~~یحی نوده است، اصحاب عبدالرحمن آن ملعوترا بزاری قصاص کردند
# ~~وطعمهآ کلاب شد ، عبدالرحمن مدت ده روز در آن جراحت حرکة
# ~~المذوحی بمود و هر بوع جراحان مداواتی کردند ، چون زحم از آن
# ~~قسل نبود که صلاح بذیر باشد دوران زمان بر او خشود وجراع
# ~~عمرش بدان جراحت فرومرد، در آن روزی چند که از انفاس او چیزی
# ~~باقی بود هنوز امدی داشت که کردون ر او بخشاند و نهنک اجلش
# ~~از مسند صدارت ترباند ، همت بر انتقام نظام الدین یحی مصروف
# ~~می داشت و تدبیری می کرد که با مراء مملکت چه بویسد و اقتصاص آن
# ~~چکونه طلبد، عجب حالتیست طول امل آدمی حان شیرین بلب آمده
# ~~هنوز سودای سروری و پایداری در سر داشت، فی الجمله فراشان زنکی
# ~~و رومی سه و2 سپید شب و روز فرش و عمرش که از شرف با فلک
# ~~همسری می نمود در نوشتند وکرد زوال بر حاشه عمل او نشست ،
# ~~مصراع3:
# و ایة دولة امنت زوالا
# ~~مدبی رقم استفا بر جریدهٔ‌ عمال واعمال ولایات کشید و همان روز که
# ~~روز عمرش بشب رسیده بود شب خیالش ms219 بروز ترسد، بیت4:
# خنک آنرا که نیست بر سر خاک %~% تا چنین خا کسار می نشود
# ~~للمؤلف فی تاریخه5 : PageV01P268
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0280.png)

# ~~شب یکشنبه بکذشته زماه صوم کاف وی  رسیده سال هجرت را شمار خابصاد ولی
# ~~که دوران عبد رحمن را بدست کید یحیی داد  لبالب جام زهر آلود مرک از
~~دست بو یحی
# ~~قضا در قصر سامیسون چنان رسم قدر بنکا شت کزان فرش شرف بر کشت در دیوان
~~استیفی
# ~~نکته1: ر اهل بصیرت بوشیده نیست که هر جنسی که از اجناس
# ~~حیوانات که در وجود هست از جنس خویش در امان است ، مثلا
# ~~باز قصد باز یمی کند و عقاب از مخلب عقاب آسیی ندارد، کرک از
# ~~تهر کرک تیر وکمان نمی سازد، شیر[جهت چنکال شیر جوشن و سیر.
# ~~یمی بردازد، غیر می شوم آدمی که با آن همه که در بستان فطرت هیچ
# ~~وجودی از موجودات چون بکرامت مخصوص نیست و از خبث طبیعت
# ~~بیوسته جنس خودرا ریجه می دارد، شعر1 :
# # شرالسباع الضواری دونه وزر %~% و الناس شر هم مادونه وزر
# # کم معشر سلموالم یوذهم سبع %~% و ما نری بشرا لم یؤذه بشر
# حوادث2 که درین سال واقع شد: آسمان ترکب مدرار امطار باز
# ~~کرفت مدیران آسمان در ارزاق خلق در بستند ، چنانکه مدی کندم
# ~~یا3 نچاه عدد یافت عمی شد، در آقسرا چون کربه مادر بچه خویش
# ~~می خورد، حال بحابی رسید و سخط خالق چار سوی طسعت خلق
# ~~فرو کرفت که در هر باغی که حاه آبی بود از خوردن کوشت
# ~~مردم بر استخوان آدمی کرده بودند، جور و جفای اهل دبوان با قصای
# ~~آسمان همداستان شد، للمؤلف :
# ~~از وبای قحط دوران خون خلقی بد هدر وز وبال جور دیوان مال ملکی بد هبا4
# ~~کامل نفسی باید که بوسف وار عله السلام سرأاشبع وحولی عبادالله
~~PageV01P269
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0281.png)

# ~~جیاع داند تا خود را کرسنه و بندکان خدای را جل ذکره سیر تواند
# ~~داشتن، شکم از آز دنیا ms220 و بمال غیری رداشتن و حاجتمند کرسنه را
# ~~آب از جکر پالودن خرمن دولت رباد زوال دادن است،
# خروج سولمیش بوبت دیکر
# درین سال چون سولمیش را در روم کار از سلک نظام بدر افتاده
# ~~بود وحان از چنیر قضا جهانده بدیار شام پیوسته بود ، نا کاه چون
# ~~متقاضی اجل کریبان عمرش کرفت از دیار شام عودت بمود و خروج
# ~~کرد ، تا مکر بمنقار غراب البین دریای محط را از حانببن بشوراند ، یا
# ~~بروباه بازی قدم در دائرهآ شیر فلک نهد ، با2 فوجی حرامی غراب البین
# ~~تلبیس از دیار سیس کذر کرد و آوازهآ چهل هزار سوار که از آقحه
# ~~دربند بدر می آید در عرصه ممالک انداخت و لعی فاسد می باخت، تا
# ~~بدان سبب شورشی در اطراف اوج ر انکیخت وخوارج در آن
# ~~جوانب هم ر آمدند، مر حیله جویی فتنه انکیز بزعم آنکه
# ~~درعقب آن مقدمه لشکر شام خواهد پیوستن ، دست در شاخ
# ~~فتنه زد ، در آقسرا بعضی از نواب که بوصول او استبشار بمودند
# ~~واستظهار افزودند عاقبت آن بمنا دام خزی ونکال وعقدهآ خسارت
# ~~و وبال ایشان کشت ، سعد کوسه3 که دبیر بیشه ودفاتری قدیم دبوان
# ~~سلطنت روم بود در آن آوازه بحرکات نا واجب سر بباد داد و ایام
# ~~تلتمس او وفا نکرد وروزکار نجح وطرا ومحابا ننمود ، فی الجمله عاقبت
# ~~چون دیدبهآ او دروغ بود و دمدمه مزور اصلی نداشت بی فروغ ماند
# ~~و نقش کلی که بر دیوار زده بود اثر نکرد، شورشی که از خوارج اوج
~~PageV01P270
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0282.png)

# الفصه پادساه فاران مصد فح دیار ام کرد
# ~~ظاهر شده بود تسکین یافت، مفسدان از متابعت او اعراض کردند
# ~~تدبیر مهرب او و تعیین مطلب او از ملک روم غیر ولایت غرغروم
# ~~نود، مدی در آن ناحیت چون کوی درخم چوکان قضا سر کردان
# ~~ماند ، چون عضادهآ نداشت قلادهآ ادبار در کردنش افتاد و از آنجا بجانب
# ~~انکوربه رفت، در آن طرف نه مقام ms221 مقر یافت نه راه مفر و دردست
# ~~سیهداران انکوربه نا کاه کرفتار کشت و شنارهآ قاء او سیاه شد واز
# ~~آنجا در قد اسار بجانب اردو بردند و در دیار عراق بدست مسببان
# ~~ستیزه کار باز دادند ، تاخون او هدر کردند و آن همه شورش فتنه و فساد
# ~~او هبا شد و آفتاب عمرش که باصفرار رسیده بود در کرداب ظلمت
# ~~افتاد و نفس چند بشمرد وحان قابض ارواح سپرد، روزکارش بدین
# ~~دست جلوه داد و بدان دیکر رسوا کرد، زمانه بقطع مواد فساد او
# ~~مدی انجام خوب بدید آورد ، و ان البلایا اذا توالت تولت ،
# القصه بادشاه قازان قصد فتح دیار شام کرد
# درین سال بنا بر آن که متلصصان و مفسدان شام اطراف و اکناف
# ~~روم را در آشوب می داشتند وهر وقت بهب وغارت صبح روشن
# ~~دیار بکر بر اهل آن چون شام تیره می کرداندند، قفحاق2 که امیر
# ~~الامراء دمشق بود از یادشاه مصر اعراض کرده، از خوف وخطری که
# ~~ورا آنجا روی تموده بود بعبودیت پادشاه قازان التحا نتمود، اول پادشاه
# ~~جهان قازان در ارسال رسولان باصلاح ذات البین مبادرت نمود که
# ~~(و ماکنا معذبین حتی نبعث رسولا)3، پادشاه بکرات از طریقهآ صلح
~~PageV01P271
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0283.png)

# ~~همت بر آن داشته بود که در مابین بواسطهٔ‌ صلح اصلاح ملک از
# ~~حانبین ظاهر شود،
# نکته فی الصلح1 : لا بدفعن صلحا دعاک البه عدوک لله فه رضا فان
# ~~فی الصلح دعة لجنودک وراحة من همومک و امنا لبلادک ولکن الحذر
# ~~الحذر من عدوک بعد صلحه فان العدو رتما قارب لنفد الحزم فانهم فی
# ~~ذلک حسن الظن فان عقدت بینک و بین عدوک و عقد ذلک عنده او آلته
# ~~منک ذمته فحط عهدک بالوفا و ارء ذمتک بالامانه،
# القصه پادشاه با لشکری که قرصهآ آفتاب از رتو آثار آن منور
# ~~و عرصهآ کیتی در سایهآ چتر همای آسای آن معمر بطالع ممون واختر
# ~~فرخنده از حانب موصل نهضت فرمود، با ms222 تجملی که کوه از تحمل آن
# ~~عاجز ماند وکثرت لشکری که موا کب آن از حشر کواکب بیشتر
# ~~بود روانه شد و همت و نهمت بر انتزاع دیار شام و مملکت آن از
# ~~دست تشبث پادشاه آن مصروف کرداند، بتمناء آن که از خیل زنکار
# ~~شام بر ترک رومی روم ترک و2 تاز ناشد و بحکم یکانکی دوی
# ~~از میان بر خیزد، قال الله تعالی (لوکان آلهة الاالله لفسدتا3)، شعر 4:
# خوش نباشد یکی جهان و دوشاه %~% نیک نبود یکی سپهر و دو ماد
# مصاف با لشکر دیار شام
# در صحراء حمص التقاء فریقین ومقابله طائفتین اتفاق افتاد، از
# ~~حسن اعتقادی که در جبلت قازان مرکوز بود از تقابل قبله اعراض
# ~~نمود و بر صوب جهتی قلب و جناح لشکر بر آراست که پشت آن PageV01P272
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0284.png)

# ~~بر قبله بود تا در روی قله تیغ نکشیده باشد و چندان توقف کرد که
# ~~سلاله صبح از مشمه ظلام بدر آمد واز طرفین اداء فرض صلوة
# ~~باقامت رسانیدند، بر موافقت تیغ شعشعهآ آفتاب زر کشیده از اول بامداد
~~که،
# ~~شعر1:
# صبح کشاده روی در تیرکی ببست %~% خورشید نور بخش وه باختر کرفت
# کردون که زیب یافته بود از نجوم سعد از فر آفتاب جمال دکر کرفت
# ~~منحوق شهریاری باراستند، جهان از غریو کوس و نهیب برق شمشیر
# ~~یر مشعله و مشغله شد، دو بحر آتش بجوش آمدند، دو کوه از آهن
# ~~برهم افتادند، از رجوم سوار و هجوم غبار بنداشتی که جهان برکشت
# ~~یا فلک بساط زمین در نوشت، از نهیب خنچر زمین ستمکار و از اسیب
# ~~پیکان هوا بلابار شد، کفتی که مکر آسمان از دوران باز ماند، یاخود
# ~~زمین چون آسمان در اضطراب افتاد،
# توکفتی که روی زمین ز آهن است %~% ز نیزه هوا نز پر جوشن است
# زمین شد بکردار کشتی بر آب %~% توکفتی سوی جنک2 شتاب
# سابان چو دریاء خون شد درست %~% توکفتی که روی زمین لاله رست
# زکرد ms223 سواران هوا بست میغ %~% چو برق فروزنده بولاد تیغ
# دهاده خروش آمد از داروکیر %~% هوا دام کرکس شد از پر تیر
# ~~سنان حان ستان در جوشن سیمابی تیز تر از آن می رفت که سوزن در
# ~~حریر، شمشیر خون خوار مان مغفر قوی تر از آن می شکافت که
# ~~کارد قلم را، کرز کران بازوی مخالفان سخت تر از آن می کوفت که
# ~~باغبان ماررا، تیرکشاده دهان در اعضاء سواران روان تر از آن بود که
~~زبان
# ~~در کام، زحم خدنک سندان سینه چنان می شکافت که برق سحاب را،
# ~~(واذا الارض وهی غبراء صارت من دم الطعن، وردة کالدهان)3، در آن
~~PageV01P273
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0285.png)

# ~~حالت که فلک نقش مهرهآ غالب ومغلوب می باخت، تقدیر الهی رعب
# ~~در دل خصمان انداخت و پادشاه قازان1 در آن صفوف قتال که چون
# ~~بنیان مرصوص بود تاتی بود که فلک بصد هزار زبان بر آن سات
# ~~ثنا کفت، خود راست کفته اند که : یشت سهکران سواری دارد،
# ~~در حالت آن محاربت بر آن ثات و سکون بدعا و افسون بامر قادر (کن
# ~~فکون)2، شعر3:
# روح قدسی و ان یکاد بخواند %~% سوی ملک خدایکان بدمید
# ~~ساکنان حضایر قدس و مقربان ملاء اعلی نداء (لقد حاء نصرالله و الفتح
# ~~مقیلا) در دادند و بشارت (لقد حآءکم الفتح من ربکم) بکوش هوش
# ~~پادشاه و لشکر او رسانیدند، چون طالع آن تحویل مدبرات فلک برتهج
# ~~سعادت نهاده بودند نصرت روی سوی موکب پادشاه جهان قازان آورد
# ~~2 و ظفر یشت بر لشکر شام کرد و(کالنمل المنشورو الجراد المنثور)
# ~~در صحاری و براری متفرق و متواری شدند، از ابتداء محاربت تا اتهای
# ~~هزیمت شمشیر بران از فرق دلیران مفارفت نکرد، هر کرا صباح دولت تبره
# ~~شده بود روز عمرش بشام هلاک پیوست وهرکرا از عمر موجل انفاس
# ~~معدود باقی مانده بود چون مرغ دام دریده از چنکال اجل خلاص
# ~~یافت، شعر :
# ~~از مرک حذر کردن دو روز روا نیست ms224  روزی که قضا باشد و روزی که قضانیست
# ~~للمؤلف*4 :
# فراز خود و زره دامن سپر شد چاک %~% چنانکه بزیر موج بود آب نیلوفر
# # فضا بهم رده دیدد ر شرست ناوک %~% حیات امید بریده زحدت خنچر
~~PageV01P274
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0286.png)

# # رخ یلان زرد1 و سرکردان پیچیده %~% ز کیش پردل و تاب کمند کند آور
# # بعمق جان دلیران رسید نوک سنان %~% چوطول رمح ز پا در شده زعرض سیر
# # میان خاک چونرکس یکی فتاده نزند %~% سرش نکون و رخش زرد و دیده یم نکر
# # چو شمع کشته یکی را هنوز نیزه بدست %~% فتاده مرده و در سرنشسته خا
~~کستر
# # زکوب کرز و ترنکیدن حسام شده %~% فضاء معرکه همچون دکان آهنکر
# # فروغ تیر و سنان در غبار تیره روان %~% چو شکل کاه کشان بر سپهر عمر
~~شکر
# القصه2 در بک لحظه بحکم قضاء (کن فکون)3 طائفهٔ‌ مغبون شدند
# ~~و منهزم ومفتون وطائفهآ دیکررا بوسلت ظفر مقاصد ومأرب بجاح
# ~~مقرون ( فوقع الحق و بطل ما کانوا یعملون )4، فی الجمله5 بواسطهٔ‌ آنکه
# ~~باعث آن محاربت و شقاق امیر دمشق قفجاق بود قازان امارت دیار شام
# ~~بر او مقرر داشت و بجیح السعی مقضی الحاجه روی بمقر دولت ومستقر
# ~~مملکت خویش نهاد با طالع مستقیم (فانقلبوا بنعمه من الله وفضل لم
# ~~یمسسهم سوء واتبعوا رضوان الله و الله ذو فضل عظیم) دقال الشاعر 6:
# تمربک الابطال کلمی هزیمة %~% و وجهک وضاح وثغرک باسم
# القصه2 آن سال درین نوع احداث بسر رفت وکار روم وملوک
# ~~و امراء آن در هر بلوک که بود متروک ماند و هیچ کسی از عقدها که
# ~~برکارش افتاد از هزار یکی نکشاد ، نظامالدین بحی را نیز هر دفتری که
# ~~بدان شدت و تعذیب الحیوان پرداخته بود چون دیکر متمنات او ابتر
# ~~ماند و هر مبالغتی که در تکثیر مال و تیمیر وجوه و توفیر کرده جمله
# ~~در محل تقصیر افتاد، عاقیة الامر بمرافعت اصحاب روم در اوحان و همحنان
# ~~در راه همدان چند نوبت یرغو ms225 کردند، در آن تصدی که بموده بود
# ~~هر تعدی که کرده بود دام وبال او شد، طاوس دولتش در آن یرغو
# ~~صد چنکل عقاب کشت، نهنک عذاب و پلنک خزی و نکال روی بدو PageV01P275
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0287.png)

# ~~بهاد، از عهدهٔ‌ کاری که در آمده بود تفضی نتوانست نتمود، فرزندان
# ~~عیدالرحمن مستوفی نیز خون پدر طلب داشتند، عاقیت بیغ قهر لباس
# ~~وجود از سرش بر کشیدند وبر راه لشکر دو پاره کردید، آری در نوش
# ~~دنبا زهر تعبیه کرده اند و در زهر او با زهر خرماء دنا با خارست
# ~~و حمر او با خمار، شعر1 :
# انما الدنیا کظل زائل %~% او کضیف بات لیلا فارتحل
# ~~القصه2 عمل ملوک روم در هر بلوک که بود با وجود شدائد و مکائد که
# ~~نظام الدین یحبی می تمود کوبی همه نقش نهس باد بود که بر روی آب
# ~~می نکاشتند واز التزام سه هزار جفت عوامل چنان در بدارک و بدبیر
# ~~آن غافل و عاطل ماندند که کوساله قائم نتوانستند داشتن، تا در آن تسویل
# ~~و تسویف با هزار کونه تردد و بخویف سامری وار ندای (لامساس)3
# ~~در دادند و سر بر خط تسلیم و رضا نهادند (ولما سقط فی ایدیهم ورآوا
# ~~انهم قد ضلوا قالوا لئن لم یرحمنا ربنا ویغفرلنا لنکونن من الخاسرین)9،
# قصد بادشاه جهان قازان بجهت فتح شام بوبت دوم
# درین سال قفجاق که امیر شام بود بعد از چنان فتح بزرک واعتمادی که
# ~~قازان در تمشیت امور آن مملکت بر او کرده بود چون بواسطهآ آن
# ~~فتح از کید خصمان ایمن شد نادم کشت و(ما الحب الا للحبیب الاول)
# ~~بر خواند، (کالمشئوم برجع الی اصله) سر از ربقهآ طاعت قازان بر تافت
# ~~و باز بر همان منزلت و مرتبت سابق خود رفت ( کمثل الشیطان اذ قال
# ~~للانسان اکفر فلما کفر قال انی تری منک انی اخاف الله رب العالمین) 5،
# ~~پادشاه جهان6 قازان باز بجهت استحکام کلی فتح شام بر سبیل محاربت ms226
~~PageV01P276
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0288.png)

# فصد پادساه جهای فارها فمح فمام نوبت دوم
# ~~در ترتیب و جمعت لشکر استیناف نتمود و از حانب دیاربکر از سرحد
# ~~رأس العین نهضت فرمود، با لشکری بدان انبوهی که از صدمات عذبات
# ~~رایات ایشان زمین را محال فسحت تبود و خویشتن در سرحد رحبه
# ~~شام توقف بمود و امراء لشکر را با لشکر جرار چون قطرهآ باران
# ~~نیعدد و چون ریک سابان بیپایان روان کرد، اول پیش از التقا بلشکر
# ~~بررک در نواحی حلب مقدمه لشکر مغول با لشکر طاخی1 امیر شام
# ~~بمقابل افتاد ودر مابین ایشان بک روز از طلوع آفتاب تا وقت اصفرار
# ~~در محاربت از طرفین جواب وسؤال بتیر بران وتیغ بران بود وعاقت شکست
# ~~بر لشکر طباخی افتاد و هزیمت را غنمت شمرد و از راه حلب روی
# ~~از آن شور شغب بر تافت و مهزم بلشکر مصر پیوست، در عقب
# ~~ابشان لشکر جرار از دمشق در کذشت و در مقام بریه از براری
# ~~معبر مصر بهم پیوستند و اسباب مصاف قایم کشت و در آن محاربت
# ~~و مقابلت از طرفین مقاتلت عظیم رفت، چنانکه شرح آن مقابلت واعراض
# ~~و عزیمت انتقاض تطویلی تمام دارد در ذکر آن فایده نیست بر بیتی چند
# ~~از ابیات فردوسی اقتصار کرد، فردوسی کوید2:
# زتیغ وز کوس 3 و زکرز و زکرد %~% سیه شد زمین آسمان لاجورد
# همی چشم روشن جهانرا ندید %~% سهر و ستاره سنان را ندید
# ببرده درون شد خور تابناک %~% ز جوش سواران و از کرد خاک
# توکفتی مکر خاک جوشان شدست %~% هوا پر سوار خروشان شدست
# سر از تیغ باران چوبار از درخت %~% یکی زیر تخته دکر یافت تخت
# چنین است فرجام آورد 4 کاه %~% یکی خاک باید یکی تاج وکاه
# ~~القصه5 بی حضور پادشاه جهان قازان امراء تومان در آیین لشکر
# ~~تدبیر و تدارکی صایب واجب تقدیم نداشتند و تقدیر الهی موافق تدبیر
~~PageV01P277
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0289.png)

# ~~سلطان مصر آمد واز تفرقهٔ‌ که در ms227 لشکر مغول واقع بود هیات اجتماع
# ~~کلی نیافته، بدان سبب لشکر شام چون روز پیروز شدند و لشکر مغول
# ~~با مضرت مام قدم در راه انهزام نهادند، بیت تازی1 :
# یأبی2 القداح اذا اجتمعن تکسرا %~% و اذا افترقن تکسرت افرادا
# ~~لشکری چنان جرار از سر اضطرار در صورت انهزام و اختلال در
# ~~اعطاف سهول و جبال و اکناف سهوب و قلال که مرغ در هوای آن
# ~~پر وبال بریزد و سنان در فضاء آن کمراه شود روی بمأمن خود
# ~~یحان بفرجه بجات بیرون بردند وهرکرا صباح عمر بمساء اجل انجامیده
# ~~بود در پردهآ تواری در مفاوز صحاری و براری در صدمات احزاب
# ~~اکراد و اعراب بی باک در ورطهآ هلاک افتادی
# ~~آمدن سلطان علاءالدین بن فرامرز بوبت دوم بسلطنت روم
# در آن حالت که قازان از مراحل دیار شام درین حادته بحانب
# ~~دیار بکر و5 موصل عودت بمود سلطان علاءالدین بن فرامرز از آشوب
# ~~سولمیش شوم از ممالک روم غیبت بموده بود و متوجه حضرت عبودیت
# ~~کشته، در دیار ربیعه بر سبیل استقبال شرف عبودیت حضرت در یافت
# ~~و پادشاه آن استقبال را در آن حالت نوعی از اقبال و وفاداری علاءالدین
# ~~تصور بمود، بدان سبب کرامت و عاطفت بی نهایت در بارە6آ او ارزانی
# ~~داشت و عارفتی که ورای آن رتبتی دیکر تصور نتوان کرد و ممالک
# ~~را از تخوم ارزن الروم تا ساحل انطالیه واز حدود دیار بکر تا ساحل
~~PageV01P278
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0290.png)

# ~~سینوب بروی مسلم داشت و یرلیغ در آن باب بنفاذ پیوست و برویج
# ~~دختر شاه زاده هولاجو بجیل و تعظیم واعزاز و تکریم بمام یافت،
# مناصب1 که مقرر داشتند : مجیرالدین امیر شاه اکرچه در آن
# ~~خدمت حاضر نبود نابت سلطنت کما کان بروی مقرر کذاشتند، چه امور
# ~~مملکت روم ی وجود تدبیر و تقویت او یمشیت بمی یافت وخود واسطهآ
# ~~عقد سلطنت او بود، وزارت بر صاحب علاءالدین ساوی که استعداد آن
# ~~منصب عالی داشت ارزانی فردموند، ms228 اتابک2 مجدالدین قاضی قراحصاری که
# ~~از ته کاری قضاء میرم بود و بی آ نکه در نهاد او علمی موفور باشد
# ~~خودرا بفنون علم مشهور کرده بود و بطریق زرق و ریا بدعوی علم
# ~~کما بحضرت علیا قربت یافته و خودرا  مهندس قواعد و قوانین اشما م
# ~~بموده و نظری داشت کوته و خطابین که هیچ تیری از کمان فکرت او
# ~~بر هدف صواب بمی آمد، مستوفی3 ناصرالدین محمد بود که اکرچه
# ~~مستوفی پیشه دیرینه بود وبا ساقت آشنابی داشت، اما ادراک تحقیق
# ~~در4 تنقح آن سکانه بود و ضابطهٔ‌ کامل نداشت، باشراف ممالک5 سید
# ~~شرفالدین6 حمزه علوی بموجب حکم موسوم و منسوب شد که نه دمی
# ~~داشت در فتوت و نه قدمی در مروت، بلکه سبعی بود آدمی صورت که
# ~~هزار سک درنده در زبان داشت و هزار کرک خون خواره در شکم،
# القصه سلطان در چنان اهتمام پادشاهانه بطنطنة خسروانه از خل
# ~~و حشم وکوس وسنحق و بیرق وعلم از حدود رأس العین اجازت
# ~~انصراف یافته بحانب دیاربکر نهضت فرمود و بتقریر و بدبیر اتابک
# ~~قراحصاری نا جنس ودیکر پیش کاران (شیاطین الانس والحجن یوحی
# ~~بعضهم الی بعض زخرف القول غرورا)7 سلطان از حادهآ استقامت
# ~~عدالت و انصاف انحراف بمود وهر خصلتی حمیده که در طبیعت شدیدهآ
~~PageV01P279
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0291.png)

# ~~او بود بصاحبت قراحصاری و سید حمزه که مادهٔ‌ بدکاری بود بصفات
# ~~ذمیمه بدل شد، شعر 1 :
# ~~از پس که با دو زلف ستمکر همی نشست تالاجرم کرفت رخش رنک همنشین
# ~~تا بدان سبب دست بی مسامحتی و استطالت در خون و اموال مسلمانان
# ~~دراز کرد و بار بد مجاملتی و پای بی معاملتی برکردن حاجتمندان تهاد،
# ~~حماعتی اراذله شرذمه ا: هر طائفه که نفساد موصوف بودند بنسبت
# ~~حواشی سلطنت باد غرور در سر کردند و از هر2 طرف می شتافتند و همه
# ~~چون نقاب قلاب کیسه ذخیرهٔ‌ مظلومان می شکا فتند، چون3 بمحروسه
# ~~خرتپرت رسیدند سد محدالدین4 قاضی ms229 آ نجایکاه بود، و الحق مردی بود
# ~~سحر علوم بکانهٔ‌ زمانه ودر قواعد علم تقسیر و رسوم مواعظ و تذکیر
# ~~متکلمی بی نظیر، بتهمت آنکه از اسباب و مکنت دنیوی ما یحتاج الیه
# ~~النفس بکسی احتیاج نداشت، بنوعی در طلب مال بر او تهدید و تشدید
# ~~بمودند که با آن همه طب اعراق در ساعتی صد بوبت عرق خون
# ~~از عروق او روان می شد و با تش غضب دود از نهاد او ر آوردند
# ~~و بزحم کرز که اکر کوه [البرز بودی طاقت آن نداشتی بعد از آ نکه
# ~~اعضا وجوارح او محروح شد، پانصد هزار درم از نقد وجنس وبهاء
# ~~املاک از وی بغصب5 مستخلص کرداندند وچون در آن قیض و بسط
# ~~فاحش صاحب فراش کشت، خواستند که فرش استمالات کسترانند و جیر
# ~~آن کسر بتشریف کنند و در آن تکلیف و تعنیف آن مظلوم را تسکینی دهند
# ~~و توبرهآ علف بر سر ستور سر بربده نهند، هیهات شکسته کی شود باز
# ~~درست، فی الجمله زحم تشدید و اخذ مال بانعام التیام نافت وآن جراحت
~~PageV01P280
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0292.png)

# ~~باستمالت فاسد استراحت بذیر نشد و عاقبت بهاء تشریف در وجه بجهیر
# ~~او صرف کردند و چون از اسباب دنیوی فارغ ماند قدم در راه
# ~~آخرت نههاد، هرکسی از هر حانی بجارهٔ‌ چند کفتند و چون چاره
# ~~نداشتند رقم (کان لم یکن) بر صحیفهٔ‌ کون مکان او نکاشتند و آن خطه
# ~~از وجود خطیر و استماع مستمعان از اسجاع1 کلمات دلیذیر او خالی ماند،
# نورالدین شهاب دبوانی2 ملطیوی که در کاردانی نظیر نداشت وبسفارت
# ~~خواقن و سلاطین مشهور بود واز معارف واکایر دیاربکر بکفایت
# ~~و درایت مذکور، با هدایا و تحف از ملطه استقبال بمود بیش از آ نکه
# ~~یتقسل باسطه محل قیول یابد وبواسطهآ افتتاح سلام که قبل الکلام از سنن
~~اسلام
# ~~است الفتی روی تماید آغاز کلفت کردند و تحفهآ اورا بنواله برکرفتند و
~~آن
# ~~بیر دولت را که ms230 عمر از حد3 ممانین در کذرانده بود و قدم در منازل عشرهآ
# ~~تسعین نهاده و آفتاب عمرش پشت بر دنوار اصفرار آورده، در مطالیة
# ~~مصادرهآ اربعین الف دینار چنان محادله و مکابرهٔ‌ صعب تودند که در
# ~~ار بعین قلب الشتا که از برودت هوا آب در جوشن قواریر بود و نفس
# ~~از صدمت شدت زمهریر بر در کلو میافسرد آن بیر بارد مزاج را
# ~~از کسوهآ شتا چون درخت بیبرک و بار عریان کردند که از آن تعذیب
# ~~سرد کاری که با سردی روزکار دست درهم داد، اعضا و جوارح او
# ~~دردمند شد و از سر آن درد وداع جهان کرد و صح مرادش چون
# ~~شام تره روی خیره کشت، قطبالدین پسرش که سیهدار ملطیه بود چون
# # از وفات بدر بدان تعدیب آکاهی یافت %~% سر از ربقهٔ‌ طاعت بر تافت
# ~~وعصیان آغاز کرد، قال امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه4: اطعوبی ما اطعت
~~الله
# ~~ورسوله فان عصیت الله فلاطاعة لی علیکم، بدان سبب محصلان را که بحصیل
# نو 6 مصادرات بملطیه فرستاده بودند حجمله را چون پیاز PageV01P281
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0293.png)

# ~~نوبرتو بوست بدر آوردند و همه را چون سیر عریان کردند و هر مالی که
# ~~در تحصل ایشان بود حقا او باطلا در تصرف خویش کرفت و هرچه
# ~~بخاصهٔ‌ شهری تعلق داشت استرداد بموده بدیشان باز داد ، سلطان بانتقام
# ~~آن دعوت لشکر آن دیار کرد کرد و با حمعیت تمام بر سر ملطه رفت
# ~~و محاصرت مود، قطبالدین مقاومت عظم کرد، بعد از ده روز و سد
# ~~ابواب وطرق و دربندهاء ملطه سلطانرا فتح منسر نشد وبا لشکر و
# ~~حواشی خود اکثر ایشان جراحت یافته روی بر تافتند و از آن محاصرت
# ~~و برطل مال بسار بتعجیل تحویل قروض کردند، تا بحدی که نصرانی
# ~~را که صاحب تروت بود با آن همه که (حرام عنی المسلم ماله ودمه)
# ~~در حق اهل ذمت وارد است آن بیچاره را در مدان بردند و چون ms231 کوی
# ~~سر کردان در ضرب صولحجان انداختند و همه آوردند که بر افروزند
# ~~و نفس آن بیچاره را بد آن آتش بسوزند، تا از آن محنت عذاب الیم که
# ~~در دنا از عقوبات حمم جحیم مشاهده کرده بود ، هر چه داشت از
# ~~رطب و یابس و نقد و جنس از قلیل وکثیر جهت خلاص نفس خود
# ~~در باخت و حان از عذاب حرق بجهاند ،
# فی الجمله بر همین شیوهآ ذمیم بی اصل و اساس بمحروسة سیواس آمد
# ~~و در ماه رمضان که ابواب جنان مفتوح باشد عذاب جحیم وعقاب الیم
# ~~حمیم بخلق تمودند ودما و فروج مسلمانان که محقون1 بود هیا وهدر کردند
# ~~و اعراض وعروض خلایق که مصون نود در ضعت و وقعت افتاد ،
# ~~از امارات تزلزل آن سلطنت یکی آن بود که در ماه رمضان بشرائط
# ~~آن قیام ننمود و در روزی که شب آن لبلة القدر بود اکثر اوقات و ساعات
# ~~آن روز در مدان بکوی باختن واسب تاختن بسر برد و چون در آن
# ~~کروفر و حرکات بی حد ومر کرد2 عطش بر او غالب شد ، در افطار
~~PageV01P282
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0294.png)

# آمدن سلطان علاءالدین بن فرامرز نوبت دوم بسلط روم
# ~~روزه بین الظهر والعصر مادرت تمود و در میدان عشرت که مستلزم عسرت
# ~~او بود علی ملاءالناس در اکل و شرب در زاویه مدان مالغت فزود
# ~~و از بی قیمتی قدر آن چنان روز عزیز و شب شریف که (لیلة القدر
# ~~خیر من الف شهر )1 صفت آنست بدانست وپنداشت که روزه می
# ~~شکند ، ندانست که بیخ دولت خود می کند و بدآن شرب کمان برد که
# ~~تسکین عطش می کند، تصور نکرد که خاک بر دتبال اقال خود می
# ~~کند و آب روی حشمت می برد و آتش سخط می افزود ،
# نکته : رعیت را مدارا مودن ظلم و معصیت وقتی میسر شود که
# ~~قدم پادشاه بر حادهٔ‌ عدل و عادت مستقم باشد، چون پادشاه از غایت ms232
# ~~ظلم و معصیت ظالم از مظلوم فرق نکند و روز عزیز وشب قدر از
# ~~هفتم شوال باز نداند و بجهت بک ساعته لذت که بمذاق او رسد حرارت
# ~~و وخامت عاقیت آن اندیشه نکند از اتباع واشیاع او که (الناس
# ~~علی دین ملوکهم) چه توقع توان داشتن ، شعر2 :
# من غص داوی بشرب3 المآء غصته %~% فکیف یصنع من قد غص بالمآء
# القصه شرر آن نایرهآ ظلم پیش از وصول سلطان بولایت دانشمندبه
# ~~مثل توقات و سائر بقاع متطائر کشت و صورت آن حال چنان بود که
# ~~سد حمزه را حصل مصادرات و قسمات و تکلفات نا واجب بر موجب
# ~~فرامین موقع بولایات4 دانشمندته فرستاده بود و مال مسلمانان از تحصیل
# ~~و جمع او بمحصلان خراسانی بد کردار 5 ومغولان ته کار بی سات و
# ~~سداد حواله کرده واو از سر6 نفس امارة بالسؤ بهر منزل که تزول می
# ~~کرد و خط (فحعلنا عالها سافلها)7 بر خطهٔ‌ آن دیار ودمن می کشد
~~PageV01P283
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0295.png)

# ~~و هر مرحله که می رسد و هر راهی که می کذشت در هر فرسنکی
# ~~خرسنک1 حادثهآ در بش می داشت، چنانکه ره روان فلک از شومی
# ~~آن دیده بر هم می زدند تا بانسان چه رسد، در هر شهری که رحل
# ~~اقامت فرو می نهاد چندان سنک تفرقه در قندیل مجامع مقیمان می انداخت
# ~~و بر بساط عمل مهرهآ دغل می باخت که از جلاء وطن دود از دلهاء
# ~~خلق بر می آمد نه از روزنها2آ، هیچ کسی در آن ولایت ماند که
# ~~از حام صدی او شربت تعدی نبچشید واز آغاز و انجام حوالات او
# ~~مقاسات نا فرجام نکشید ، در اوصاف او این ابیات از قصیده ایست که
# ~~مؤلف کفته بود و بدو فرستاده، للمؤلف 3 :
# ~~بعد بحی حمزه بو بحی دیکر شد که کشت
# ~~دام کید و مکر او سر باری بار شقا
# ~~از بلا وکرب او آن ضرب خوردند اهل روم
# ~~کز یزید و ms233 شمر شوم اخیار حرب کربلا
# ~~میصب آن خیره رو تلی بد از ظلمت بروم
# ~~و او چو حشو بر ره کز لاش اوفتد بر روی لا
# ~~افترا بر آل حیدر پس نبودش می کند
# ~~این زمان بر آل حکم و اهل دیوان افترا
# ~~لیس منا کفته ختم انبیا من غشنا
# ~~و او بدان سیرت کند نسبت با آل مرتضا
# ~~راست دید این خواب را آن زنده دل ز آن راست شد
# ~~بر نوای پردهآ این نظم ساز آن ادا
# ~~کفت در خلوت سرای صبح 4 می دیدم بخواب
# ~~در جهان جان که می آمد خرامان مصطفا
# ~~کفتمس کین حمزهآ سید قین از اهل تست
# ~~کفت لا والله لا بالله لا تالله لا
# ~~فی الجمله آن لیم را خست بر نفس خبیث وطبیعت ذمیم چنان غالب
~~PageV01P284
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0296.png)

# ~~بود که اکر خود همه عظام رمیم بودی از کاسه یتیم سودای کاس طعام
# ~~حمم داشتی، حرص شوم بر دلئ چنان مستولی بود که اکر همه تن
# ~~در آتش بودی که از چراغ بیوه روشنای طمع داشتی، علوی را دلیل
# ~~برصحت نسب آن با شد که بر حادهٔ‌ سنن صاحب شریعت صلواة الرحمن
# ~~علیه قدم راسخ دارد، چه نسب درست نسب دی است، چه اکر کی عمل
# ~~صالح نسبت قرابت سود داشتی فرزند نوح را علیه السلام بودی که چون
# ~~از نسب دنی محروم بود ولادتش سود بداشت، قوله تعالی (یا بوح
# ~~انه لیس من اهلک انه عمل غیر صالح فلا تسألنی ما لبس لک نه علم انی
# ~~أعظک ان تکون من الحاهلین) 2 ،
# القصه مجیرالدین امیر شاه باتفاق صاحب علاءالدین در دفع این مظالم
# ~~سعی می نمود ، از منکرات اتایک قراحصاری نصیح ایشان در سمع قبول
# ~~سلطان قرار تمی کرفت| چه آنها که خلق را بصلاح دعوت می کرده اند،
# ~~صد بست و چهار هزار نقطهٔ‌ نبوت اند که بندکانرا در سلک
# ~~دایره طاعت می کشیده اند و ابلیس لعین که خلق ms234 را از منهج سداد
# ~~دین بر می ک داند؛ یکی بیش نیست سما که یک هس سلطان را در
# ~~موسوس مشوش ، یکی قاضی اتابک قراحصاری و دیکر سید حمزه که
# ~~بسیاه کاری کوی از مردهٔ‌ شاطین ربوده بودند3، فی الجمله مجیرالدین
# ~~امیر شاه از شر ضرر آن نایره احتراز تمود و عزم اردو تصمیم داد،
# ~~صاحب علاءالدین نیز از آن امارات ملوم وعلامات شوم اجتناب بمود
# ~~و با بشغا که رکن شدید روم بحکم امارت در آن زمان در روم او تود
# ~~توسل تمود وخودرا بر فتراک حمایت او بست ، آبشغارا چون آتش
# ~~غضب از تصارم ایشان در طبع کائن بود صاحب نیز بادی در دمد،
# ~~تا شعله آن تیز تر شد ، عاقبت هر نوعی که ارادت داشتند حالات در
# ~~موقف حضرت اعلی باز تموند ، حکم برلیغ نفاذ یافت که سلطان در
~~PageV01P285
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0297.png)

# ~~سلاق و قشلاق (رحلةالشتاء والصیف)1 با ابشغا مصاحب باشد و بی
# ~~صواب دید او کاری نکند تا بر کسی حیف نرود، بدین سبب آبشغا
# ~~اصحاب خودرا بر کماشت تا سلطانرا از سیواس سیلاق ببنلوهٔ‌ برند
~~وسلطانرا
# ~~کرها و طوعا در هفتم شوال سنه ...3 بموضع آلا کلیا اتفاق اجتماع
# ~~افتاد و در نزدیک آبشغا بمسافت بک فرسنک دهلز و بارکاه و سرایردهآ
# ~~خسروانه قام کردند و بنچ نوبت سلطنت می زدند،
# فی الحمله آبشغا می خواست که حکم ساستی راند که هیبت او در
# ~~دلهاء ابن طائفه اثر کند، چون بوالفضول سد حمزهآ مجهول بود قرعه
# ~~تأدیب تروی افتاد ، روزی از اول تباشیر که آفتاب جهانکیر سر از
# ~~تتق افق بر آورد سید حمزه چون مار ساه از خرکاه خود بیرون آمد
# ~~و عزم دوان کرد و رفت4 و چون کربه دزد یش از اجتماع اصحاب
# ~~درخیمه دبوان خزید و در مسند اشراف بکارهاء نا مشروع شروع بمود
# ~~تا چون کژدم کدام دل ریش را نیش زند و باد نخوت در بروت کرده
# ~~تا آتش در ms235 خانهآ کدام مستمند اندازد و کیسو چون کوکب نحس کیسودار
# ~~دراز تاب داده تا دام کدام حاجتمند کند، آبشغا می خواست که سرش
# ~~چون مار بکوید دیر آمدن بدیوان هانه کرد، اکر چه هیچ روزی
# ~~زودتر از آن روز که فتح الباب عذاب او بود [سر از خواب غفلت بر
# ~~نداشته بود و قدم در عرصه دنوان ننهاده، چون کنه در سینه باشد
# ~~بهانهآ بسار دست دهد، مصراع : سیر آمدهآ بنها نها می جویی PageV01P286
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0298.png)

# آمدن سلطان علاء الدین بن فرامرر وبت دوم ب روم
# فی الجمله بر عدد سی ودو دندان مار سکر او چوبهاء محکم تحویل مقعد
# ~~او کردند، چنانکه دو ساعت زمان چون مردم محموم سی و دو دندان
# ~~تا بحلقوم بر هم می زد ، ناصرالدین مستوفی نیز بر اثر او بر سبیل
~~مصاحبت
# ~~او بهمان تعذیب از علت آن بی نصیب بماند، قبل: ایاک وصاحب الکیر ان لم
# ~~بحرقک ناره یصبک دخانه ، سلطان را بدین حرکت تخیلی فاسد روی
# ~~بمود و توهمی فاحش بدل راه یافت و باغراء جلیس السؤ خبیث خسیس
# ~~و حجاب شباطین الانس که انیس او بودند سوداء اجتناب از محاورت
# ~~آبشغا و مصاحبت مجیرالدین و صاحب علاءالدین غالب شد و اندیشهٔ‌ آنکه
# ~~بقونه رود و عرصة سلطنت بر او فراخ شود و باستبداد رای خود
# ~~حکم راند لا غیر در دل کرفت؛ چون حجاب غرور و غفلت بصر
# ~~بصیرت او فرو کرفته بود یمی دید که خودرا از ساحت فسحت حشمت
# ~~در مضیق شدت و ذلت خواهد انداخت، شعر 1 :
# بدست خویش ته می کنی تو صورت خویش
# و اکر نه ساخته اندت چنانکه می یابی
# ~~آنروز درین اندیشهٔ‌ فاسد وتخلات فاحش از سؤ تدبیر صبر کرد،
# ~~چندانکه مقام را جهت اتلاف2 آبشغا بدل کرد وپای شب نیز3 بزنجیر
# ~~قر فرو بستند ، بی آنکه دشمنی غالب در قفا باشد و بی شائهآ حکمی که
# ~~بر خلاف سلطنت او صادر شده باشد ms236 در حالت نفاذ حکم سلطنت ر
# ~~نفس خود شیخون کرد و آن بارکاهی از فلک عالی تر و بایکاهی از
# ~~رایت خورشید افراشته ثر و آن خزانهٔ‌ نقود و اجناس از شکم دریا
# ~~اناشته تر از باد هوا و هوس بر حان کذاشت و آتش در خرمن دولت
# ~~خود زد، بد آن کار خام نا فرجام دیک نک ثخته حشمت سلطنت
# ~~سر نکون کرد و با وجود آنکه بنظر عنایت حضرت علا ملحوظ بود و از
~~PageV01P287
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0299.png)

# ~~حکم سلطنت محفوظ از طالع منحوس پای از دائرهٔ‌ دولت محروس بیرون
# ~~نهاد و(علی حین غفلة من اهلها)1 همین که وخسار آفتاب سر در نقاب
# ~~نورای کشد متواری وار پای در رکاب انهزام آورد و در ظلمت استار
# ~~شب روانه شد وتا وقت طلوع طلسعة صبح با اتباع سرمه شهر در یصر
# ~~کشیدند و در یک شب سنچ میزل راه از حدود سیواس آنچنان تا محفوظهآ بر
~~کوب
# ~~براندند، جمله اسباب او وخدم و حواشی از تحمل و مواشی در آن
# ~~حرکت صعب متلاشی شد، سوار منهزم از ضعف مرکوب یاده میشد
# ~~و سادهٔ‌ روستابی مکروب بر اسب3 باز ماندهآ سوار می کشت و کریزان
# ~~را که را کب بود چون قوت مرکوب ساقط میشد هرکسی در نشی
# ~~چون رباه بناه میبرد و سر در کریبان حسرت می کشد و سلطان
# ~~مجرد با غلامی در مغارهٔ‌ ازمغارات برکوب3 که مکمن سباع ضواری از سر
# ~~اضطر ارمتواری شد، عاقبت در آن مغاک نا پاک، بیت4:
# آن بدیدار فتنه چون طاوس %~% آن بکفتار غره چون کفتار
# ~~علی اسؤالحال کرفتار کشت، کویی و بال استحقار آن روزهآ شب قدر
# ~~بود که عزت آن غنیمت نشمرد و فرصت ادراک سعادت فوت کرد
# ~~تا سبب آن طغیان لشکر صولت صیام نا کاه بر او تاختن کرد5 تا روز
# ~~روشنش چون شب تیره ساه شد و بطرفة العینی از او ج دولت ومفترش
# ~~راحت بحضیض حمول مذلت پیوست، ms237 شعر: PageV01P288
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0300.png)

# آمدن سلطان علاءالدین بن فرامرز نوبت دوم بسلطنت زوم
# کربدانستی که نا که مرد خواهد درمیان
# جامهآ چندین تنیدی سله کرد خویشتن
# خرم آن کو خورد و بخشید و پریشان کردورفت
# تا چنین افسون ندانی دست در افعی مزن
# ~~خالد برمکی1 وقتی که درحبس هرون الرشد بود بر رقعهٔ‌ بدو نوشت : اذا
# ~~دعتک قدرتک علی الناس علی ظلمهم فاذکر قدرة الله علیک و نفاذ مایآتی
# ~~الهم و نقاء مایؤتی البک، والحق این سخنی است خالص که از خلوص
# ~~عقیدت رانده است،
# مؤلف کوید که چون سلطان منهزم شد بر موجب اشارات عاله
# ~~متروکات مخزن واصطبل ومطبخ وانواع نقود و اجناس او در قلم
# ~~آوردم، آلودکی که از بیهوده کاری در خزینه و فراش خانهآ او مشاهده
# ~~رفت از نوادر آن حادته بود ، یعنی که فیوجود دشمنی ظاهر خوف
# ~~و خشیت و رعب بتقدیر الهی در آن کمراهی بر دل ایشان چنان مستولی
# ~~شده بود که در نقل مایحتاج حقهآ جواهر از علە نقل مویز مینز نکرده
# ~~بودند ومان نفایس آلات ابریشم و مسدودات یشم2 فرق ننهاده
# ~~و محمولات بیقیمت فراش خانه بسهو برده و طوق و ستام زرین و اوانی که
# ~~از خون مظلومان و مسا کتن بدست آورده بودند یای مال کذاشته،
# ~~الخر : من ادرک مالا من نهاب3 اتلفه الله فی نهابر، دریک دست ستام
# ~~و بالدم و حزام پخچ هزار عدد طرف زرین بعدد در قلم آمد و بک
# ~~طوق زرین بوزن بک هزار دویست مثقال بود و مناطق و غیره علی هذه
# ~~القیاس، لخواجه سنای رحمهالله علیه4، شعر5:
# مال درویش و بیوه آوردی %~% حلقهآ فرج استران کردی
# در زر و سیم اکر 6 کمالستی %~% کی 7 قرن سک و دوالستی PageV01P289
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0301.png)

# فی الجمله اورا از محفوظه برکوب منکوب کرفته سلاق آبشغا
# ~~آوردند و بعد از فحص و بحث یرغوی هر کسیرا بشرط عمل خود
# ~~جزا دادند وحجاب بدکردار در دام قتل افتادند و ms238 سلطانرا با اتابک
# ~~قراحصاری با زمره اسار بانواع خسار باردو بردند، شعر تازی1؛
# طلبت بک التکثیر فازددت قلة %~% و قد یخسرالانسان فی طلب الربح
# ~~و از آن همه اموال که بدان خزی و نکال که از مردم قوی و ضعیف
# ~~الحال ستده بود جز مظالم و وبال دردست او چیزی تماند، شعر2 :
# چه کنجها که نهادند و دیکری برداشت   چه رنجها که کشیدند و دیکری آسود
# ~~عتبی کوید که3: وقتی رفته بودم مکه4 ابا نامله5 را بینالصفا و المروه
# ~~سوار ددم، سال دیکر ساده بر جسر بغداد میرفت، کفتم: انت راجلا6
# ~~فی هذا الموضع، کفت: نعم، انی رکت فی موضع لا یرکب الناس، یعنی
# ~~سوار شدم در حانی که ساده می بابد رفتن، لاجرم باده ماندم درجایی که
# ~~سوار می باند بودن، در آن شک نیست که استحقار و استکبار در اوضاء
# ~~2 شرع استخفاف و استنکار نتحه دهد،
# القصه سید حمزه را کوکب اشراف از سبب اسراف که در مال
# ~~اشراف کرده بود در احتراق افتاد و حماعت متظلمان که آتش درحان ایشان
# ~~زده بود و مال و مکنت ایشان بر باد داده وطایفه را که دماغ از کید
# ~~مکیدت و بوی غایلت آ کنده شده بود واز شومی غضب و تعدی از
# ~~وطن مهجور مانده از غبن آن تکالیف دست از ریش کیسوی کشف
# ~~او باز بمیداشتند، PageV01P290
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0302.png)

# عاقبت سلطان علاءالدین کیقیاد ووفات اتابک قراحصاری
# و مجیر الدین امیرشاه
# القصه سلطان علاءالدین را کیف ماکان باردو بردند، بعد از بحث
# ~~و فحص ویرغو خواستند که حکم ساست بر او رانند، در آخر در
# ~~حمایت شاه زاده دختر هولاجوهٔ‌ در تأدیب بر چوبی چند اختصار بمودند
# ~~و رثم عفو بر چریدهٔ‌ جریمهٔ‌ او کشدند و حکم یرلیغ در باب سلطنت
# ~~بنام سلطان غاثالدین مسعود نفاذ یافت و سلطان علاءالدین را بموجب
# ~~حکم باصفهان فرستادند و آنجا بوجه معیشتی که مصارف مایحتاج او تعتن
# ~~کرده بودند قناعت موده بود، ms239 عاقیت در محلس باندک سقط اللسان از زحم
# ~~کارد حریفی از حرفاء سؤالمحلس3 بناء عمرش خرابی کرفت و صحیفهآ
# ~~زندکانی در نوشت،
# اتابک قراحصاری چند نوبت سر از چنیر هلاک جهانده بود،
# ~~کرچه بتیغ یاسا خلاص یافت اما هم عاقبت بیدادبها که کرده بود
# ~~کریبان عمرش کرفت و بمرضی مزمن کرفتار کشت و عنی اسؤالحال
# ~~واضیق المنال در کذشت، نکته : هر نفسی را غاتی محدود است وامدی
# ~~معلوم، چون امد ایشان نیز سحدید بیوست ماه حاه آن سلطنت نا کاه
# ~~در محاق افتاد و وصل آن بقراق بدل شد و وعد بوعید، (و کذلک
# ~~اخذ ریک اذا اخذ القری وهی ظالمة ان اخذه الیم شدید)4،
# القصه آن سال درین حوادیث و کوارث5 بسر آمد، چون دولت
# ~~سلطان علاءالدین سبری شد علاءالدین صاحب در خدمت  آبشغا مکانت
# ~~ومنزلت وزیرانه یافت و برسم الغ بتکحی مستقل ومستد کشت تا وقت
~~PageV01P291
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0303.png)

# درین سال مجیرالدین امیرشاه عزم اردو حزم کرد، همین که قدم ار
# ~~دائرهٔ‌ مرکز روم بیرون نهاد نکبات و نازلات سماوی چون دائره
# ~~پیرامن او در کرفت دولت رفعتش روی در تراجع تهاد، کوکب طالعش
# ~~بدرجه1 وبال وسید، هر حانب که توجه تمود قضا چون سابه بر اثر
# ~~او روان بود بهیچ راهی معلوم و مجهول انصراف وانحراف ننمود 2 که
# ~~در آن منازل و مراحل حوادث فلکی چهارسوی طبیعتش فرونکرفت 3،
# ~~بیت فی وصف الحال 4 :
# چوکار افتاده کردد بی بوایی %~% درش در کیرد از هر سو بلایی
# ~~لدنا اذا اقبل اقبل علی حمار، و اذا ادر ادر علی فرس، چندانکه
# ~~دولتش یار بود و بخت کامکار شیر دلی بود که نه از لوامع صواعق بیم
# ~~داشت و نه از حوادث نوازل اندیشه، و هرکه روزی درکاه دولت از
# ~~مامن خود میساخت از تعرضات مصون و محروس بود، چون سعادت
# ~~از راه مساعدت برکشت و آسیب فلک غدار فتور روزکار بدو راه یافت
# ~~چون درختی5 که از مایه نداوت بی ms240 نصیب ماند کرد ذبول چنان بر شجر
# ~~دولت او نشست که بصد هزار سریشم6 حیات برک مرادی بر او بتوان
# ~~دوختن و لیاس دولت او چنان دریده شد که بهیچ تدبیری رفو ترانست
# ~~کردن و چون خلل در سفینهٔ‌ اعمال او رسوب کرد ، تا در قعر فنا بنشست
# ~~بهیچ لنکر حیلتی اصلاح آن ممکن نشد، عاقبت4 دست تصرف انتقاض
# ~~دامن انقراض او کرفت، اکر همه حاتم طی بود زمانه بساط وجود او
# ~~نز طی کرد، وکالغیث یقذف بالوبل او الریح یعصف بالرمل، در قراباغ
# ~~اران در کذشت ودور فلک بساط احسان وکرم او در نوشت، دیدهآ PageV01P292
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0304.png)

# متلی تقام الدین یحی ابن خواجه وجیه
# ~~امید اکارم بدان مکاوم روشن بود و قضاء مراد حکما وعلما بدان
# ~~مراحم کلشن تیره کشت،
# الرباعی فی حال الوفاة مجیرالدین امیرشاه5
# # مهمان جهان یکشبه نمای که بود %~% کش روی سیه نکرد این چر خ کبود
# ~~آبیش که خورد تاهم از دیده تریخ   نانی که بکه داد کآخرش جان تربود
# للمؤلف فی تازییخ وفاته1
# # سال هجرت چون کذشت از هفتصد %~% سال دیکر هفتم ماه رجب
# # صاحب منعم مجیرالدین امیر %~% شاه ظاهر حشمت طاهر نسب
# # خفته بد ببداریش روزی نشد %~% داد جان درعین صحت یم شب
# # جوهراو شد عرض بی عارضه %~% در رجب یر حسب حالی بس کب
# ~~اسکنه الله بحبوحة الجنان، والبسه بوب العفو والغفران
# قتل نظام الدین یحیی ابن خواجه وجیه خراسانی
# ~~هم درین تاریخ بود و سبب آنکه در روم خط بسیار و تصرفات
# ~~نا سزاوار بموده و بنظر خطابین تحکمات نا صواب رانده چنانکه پیش
# ~~ازین ذکر آن رفته است، چون آن قضایا کماهی در حضرت اعلی اعلا
# ~~الله بموقف عرض رسانیدند ودر وقت یرغو خصمان رومی از هرسو
# ~~قضه تمودند ودر سؤالات معارضات خصوم روم از جواب قضایای
# ~~مذموم قاصر ماند و تظلم اولاد شرفالدین عبدالرحمن مستوفی مظلوم با آن
# ~~معارضات2 مضموم شد، در راه همدان بصد هزار درد و دریغ ms241 سر در
# ~~سرتیغ کرد وجهت اغراض و اطماع دنیاء دون از دین بر آمد3، مصراع9:
~~PageV01P293
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0305.png)

# بیک دم زدنش کارد کرسان کردد
# ~~لعیی دغا باخت و عاقبت مهره در ششدر قتل انداخت و سری که درو
# ~~انواع مایة سروری بود وداع تن کرد و چون بآتش آب روی [خود ریخته
# ~~بود با خاک تیره برابر کشت، نکته: رسم مستمر روزکار چنین است که
# ~~هیچ فصل بهاری فیخزان و هیچ وصل نکاری بی هجران ناشد،
# ~~شعر 1:
# آنکه چون چرخ کرد عالم کشت %~% عاقبت جمله را کذاشت کذشت
# عالم هیچ کس بهیجش کشت %~% چرخ یجان بچرخ بیخش کشت
# وصول سلطان غیاث الدین مسعود
# القصه سال سنه احدی و سبعمایە3آ بسر آمد تا وقت دخول سنه
# ~~اثنی وسبعمائه، درین سال سلطنت روم بر سلطان غاثالدین مسعود
# ~~بحکم یرلیغ مقرر شد و آفتاب طالعش از کسوف عزلت انجلا یافت
# ~~و بعواطف و عوارف حضرت اعلی مخصوص کشت و از حانب موصل
# ~~نجانب روم نهضت فرمود و مستقر سریر سلطنت پیوست، وزیرش
# ~~کما کان صاحب علاءالدین بود و حاکم مملکت ترک و تاجیک آبشغا در
# ~~مصالح ممالک اجتهاد میمودند تا وقت دخول سنه ثلاث و سعمابه هجریه8،
# در آن سال ولد حاهی در قلعة دولحصار 5 که میان نکده وآقسراست
# ~~دست استبلا بر آورد و قدم در راه عصیان نهاد، اکثر ضیاع ولایت
# ~~از جوانب در تصرف کرفت، رعایا از صدمات او در صدد انزعاج PageV01P294
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0306.png)

# ~~افتادند، آبشغا با سلطان مسعود و علاءالدین صاحب ودیکر امرا با لشکر
# ~~جرار بر سر آن قلعه رفتند و در محاصرت مدت یکماه منحنیق برکار
# ~~داشتند و کار ر متمردان قلعه دشوار شد، چون هنوز از آشوب ایشان
# ~~مدی باقی مانده بود و اجل نترسیده باخبار مختلف که از طرف اردو
# ~~منتشر شد موانع پیش آمد واز سر قلعه بر خا ستند و آن مصلحت
# ~~مهمل ماند،
# وفات پادشاه قازان خان
# القصه2 درین سال پادشاه جهان قازان ms242 بر سبیل طواف و تدارک حفظ
# ~~اطراف عزم بلاد خراسان کرد، ناکاه آوازهآ انقضاء دولت او مننشر
# ~~شد و کوکب طالعش بافول پیوست و آفتاب دولتش در کسوف زوال
# ~~یافت و در ظاهر قزوین که آنرا باب الجنه کویند وداع ملک کرد،
# ~~دیدهٔ‌ اولیاء مملکت که بانوار عدل و احسان آن دولت روشن بود
# ~~تره کشت، لب اعداء سلضنت که از حریم بار کاه آن حضرت خاک مذلت
# ~~تقبیل کرده بود خندان شد،
# القصه2 بادشاهی عدل کستر بود وذهن وذکاء صافی داشت و آیین
# ~~مملکت او هیچ یادشاهی را نبود، از آنجمله کلمهٔ‌ چند درین مقام واجب
# ~~آمد ایراد کردن، اکنون باند دانستن 3 از آیین مملکت او یکی این
# ~~بود که بارکاهی بس عالی بر طاقات مثمن با منبر و محراب با دو منار
# ~~چوپبن در حامه منقش کرفته جهت اقامت روز حمعه ترتیب
# ~~کرده بود ، تا بعد از ترتیب قواعد حمعه علما و مشاییخ روی PageV01P295
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0307.png)

# ~~بدان مقصد معدلت ومامن مکرمت او می نهادند؛ در آن بارکاه
# ~~مسحد نزول می کردند و حمعیت عزیزان در آن مأمن خیر بر دوام بود
# ~~و بنظر اکرام ملحوظ وبنوال انعام محفوظ می کشتند ودر اساس
# ~~خیر ومکمن دین راه افادت واستفادت کشاده می بود ، فی الحمله جهت
# ~~خاصه خود بارکاهی عالی چنان ترتی کرده بودند که مدت بیست روز
# ~~دویست نقر جلد و استادان چابکدست در استقامت آن بسر بردند،
# ~~تا بدان عظمت افراشته شد برسه عمود سمین وخرکاهی لایق آن
# ~~یرسه عمود زرین با قوایم آستانه چون صحن فلک که زواهر نجوم
# ~~مزین است بجواهر مرصع کردانیده ترتیب کردند و سریری مثل آن
# ~~چون عرش برین عالی مکلل بجواهر ر چهار ساق زرین در آن خرکاه
# ~~وضع فرموده بودند وآلات محلس از اوانی زرین و نقره کین و باطیه
# ~~و اقداح وحامات مرصع بجواهر لعل ومرحان ملمع مهیا کردانیدند ،
# فی الجمله تا دیدهآ انسان بطلعت آفتاب روشن است وکوش ms243 بشر
# ~~بکوشوارهآ هوش متحلی است مثل آن سرایردهآ وخرکاهی چون آسمان
# ~~عالی ندیده اند ونه در عهد هیچ صاحب مملکتی شنیده، چون اطراف
# ~~خرکاه عنیر آویز وجوانب سریر مشک آمیز کردند بحضرت عرضه
# ~~داشتند که بحشم1 بماید [و بر سریر نشیند ، چند روز در آن جلوس
# ~~توقف بمود واز حسن اعتقادی ووقوفی که بر دقایق امور وحقایق
# ~~کافهٔ‌ حمهور داشت فرمود که من استفسار واستخار تموده ام و بقین
# ~~دانسته که پادشاهی را با صد هزار کونه استعداد قدرت استکمال بارکاه
# ~~و سرایرده وخرکاه بدین کمال نبوده است وهر قاعدەهآ دولتی که کمال یابد
# ~~نقصان بذیر باشد ، شعر* : PageV01P296
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0308.png)

# ~~خاطر بتفرج آن تنزه و تمکن بر آن سریر رخصت تمی دهد ، تأ بنا
# ~~برین تقریر امرا ووزراء مملکت ائمه وقضاة ومشایخ وحفاظ وصلحا
# ~~و عباد را دعوت کردند ، تا بیشتر در آمدند و سه روز اوقات و ساعات
# ~~ایام و لیالی باداء صلوات ودعوات وختم قرآن علی التوالی مستغرق
# ~~کریاندند ، تا بعد از آن اوضاع دنی پادشاه در آمد و نظر ر آن
# ~~آیین خسراوانه انداخت که دور زمانه مثل آن در هیچ عهد پادشاهی
# ~~ندیده بود،
# فی الحمله وفات او سبب فوات آن مقامات عالی کشت و چون اجل دامن
# ~~کیر شد، (اذا حاء اجلهم فلا یستأخرون ساعة ولا یستقدمون)1 ،
# ~~غبار زوال بر دامن جلال او نشست ، عقد آن آیین وترتیب و تزیین
# ~~از سلک انتظام وتتکین بدر افتاد ، شعر2 :
# کیست کو بر زمین فرازدتخت %~% کآخرش آسمان نکیرد سخت
# هر جسدرا که زیر کردون است %~% مادری خاک و مادری خونست
# مادر خون بیرورد در تاز %~% مادر خاک ازو ستاند باز
# خنهآ خاکدان دو در دارد %~% بیکی چون برد یکی آرد
# ~~نکته 3 : اسکندر4 که در طلب آب حات باد غرور خزاین در سر داشت،
# ~~و سوداء سرور دفاین در دماغ چون هم راهی زمرد ویاقوت رفت ،
# # در طلب قوت حان در ته حیرت بجان ماند ودیدهٔ‌ مطلوبش %~% یجمال ms244
# ~~مقصود روشن نشد، اما خضر روح برور که مطیهٔ‌ حکمت داشت
# ~~و موسی کلم عله السلام بحکمت آنکه (لن تستطیع معی صبرا) 5 بصحبت
# ~~او در نکنحد ، لا جرم مطیهٔ‌ آب حات در بار حکمت او نهادند،
~~PageV01P297
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0309.png)

### | هسامرة الاخبار
# آن عزیزی کوید1 که صاحب دولتی بابد که در مشاهدهٔ‌ این انتقالات
# ~~و غییرات کمالات داند که دنا منزل عبور است وطول و عرض بر مکر
# ~~و فریب او محال عرور، در عالم اعتقاد شاهین خاطر را برواز دهد و بنظر
# ~~فکرت در احوال جهان نکرد که جهانداران چون آمدند و داشتند
# ~~و چون رفتند و کذاشتند وچه ستدند و خوردند وجه آوردند و بردند،
# ~~تا چون بچشم اعتبار در2 زخارف دنیاء نا بایدار تکرد و نا همواری
# ~~و بی اعتباری طول و عرض مکر و فریب جهان بر آسیب بند، قدم
# ~~از دایرهآ غرور او بیرون نهد و زخارف او فریفته نشود و خودرا از
# ~~مزخرفات او خلاص دهد، روزکار چون کرک هر کرا می کیرد می
# ~~درد و هر که از3 آدمی خورد بر او چه اعتماد توان کردن، شعر 4 :
# فمن سره ان لا یری مایسوهه %~% فلا تتخذ شیا مخاف له فقدا
# ~~هیچ کس چیزی از مال و نعمت دنیا با خود نبرد و هر که آد و رود
# ~~جز عمل چیزی نرد، شعر5 :
# # سا بکوی که پرویز از زمانه چه برد %~% برو بیرس که کسری ز روز کار چه
~~خورد
# ~~کر آن نهاد خزاین بدیکری بکذاش ور این کرفت ممالک بدیکری بسیرد
# # نه همر که مال نبودش بعاقبت نیزیست %~% نه هر که مال جهان داشت عاقبت
~~تمرد
# # اکر بیرد کی آن قدر ببرد که برد %~% و اکر نخورد کی آن قدر بخورد که
~~خورد
# ~~تارخ وفاتش ابنست 6 افاض الله عله سجال مغفرته و هذالتاریح المذکوره
# ~~بال هفتصد و سه درده ویک از شوال  ماز دیکر یکشنبه در حد قزوین
### | ازین جهان فارفت سوی خلد ms245 تین PageV01P298
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0310.png)

# جلوس یادشاه جهان اولجایتو سلطان
# بعد از انقضاء دولت قازان سریر مملکت بجلوس اولحاتو سلطان
# ~~مزین کشت و بنچح بوبت خسروانی او در هفت توبی آسمان صدای
# ~~حهانبانی افکند ، یکی آصف زمان رشیدالدین بود ویکی صاحب دبوان
# ~~سعدالدین ساوحی، والحق هر دو یکانه سرور صاحب کفایت و درایت
# ~~بودند ودر حمایت کفایت ایشان کافهآ رایا و حمهور رعایا را امن
# ~~و سکون حاصل بود ووضع وشریف در بناه معدلت آن دولت مصون،
# درین زمان اریجین2 بروم آمد وطواف ممالک بمود، چون بصوب
# ~~قونیه توجه تمود از امراء اتراک الباس نامی در خان اعظم علایی در
# ~~آمده بود و بدان رباط متحصن شده تمرد مود و بخدمت مامد، لشکر
# ~~تراء و تاجیک را بر محاصرت آن کماشت ومدت دو ماه تا بیست هزار
# ~~سوار اوقات شب و روز دو فتح آن مستغرق کرداندند، به ممنجنیق
# ~~سنک بار ظفر یافتند و نه بتیر جوشن کذار مسلط کشتند ونه بعرادهآ
# ~~آتش اندوز ونه بنفاطهٔ‌ چون برق جهانسوز تدارکی ممکن شد وبعد
# ~~ز آن هر که در بقعهٔ‌ برباطی و اما در شهری بدارالشفایی متحصن
# ~~کشت و سراز کریبان طفیان بر آورد متمسک او محاصرت آن رباط بود
# ~~و مادهآ آن فتنه سبب انبساط و عدوان متمردان کشت،
# القصه درین سال شرف الدین مسافر برادر زادهآ صاحب دیوان یجهت
# ~~وضع قانون ممالک و استکشاف اموال ومتوجهات مقررات مالک بروم
# # آمد ، والحق سروری بخصال حمیده موصوف حسن الخلق ، %~% اما حجاب
# ~~و نواب او حمله طامع بودند وسی الخلق کالنسر حوله الجیف ، کفته
# ~~اند : اذا حسن خلق المرء ساء اخلاق خدمه، بدان سبب چون ار PageV01P299
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0311.png)

# ~~تره که ححاب شعاع آفتاب شود رای روشن اورا بسبب اغراض خویش
# ~~مححوب می کردانیدند وصورت حالات کماهی بر او بوشانیدند ، لا جرم
# ~~مجاری امور بر وفق صلاح در مرکز صواب قرار ممی کرفت، اکر
# ~~وقتی از آن طائفه کسی بجبر کسی حاجتمندی سعی می کرد ms246 نه از عادت
# ~~طبیعت و حسن شیمت بود ، بلکه1 رمیه من غیر رام بی اتفاق می
# ~~افتاد وریما غلط المخطی الصواب ، شعر 6:
# لا تعجبن لخیر زل 3 عن یده %~% والکوکب النحس یسق الارض احیانا
# ~~ست
# بخل بر آفتاب نتوان بست %~% لکن ابر سیاه مانع اوست
# ~~کر طبری بود از امانت و دیانت بری و اکر کرمانی و خراسانی بود
# ~~جز سر کردانی ضعفا ازو فایدهآ صورت می بست و از رازی و شیرازی
# ~~کار سازی ممکن نکشت، فی الجمله دو نایب داشت ، یکی بهاء دین بارو که
# ~~از بی داروء هیچ دردی نبود ، بلکه خلقی را بآ تش تکلیف و طمع
# ~~می سوخت، و یکی هوله رودی بود که آب روی هزار آدمی سک
# ~~نان می فروخت ، اکرچه مال مقرر کرداندند اما مستخرجان که
# ~~باطراف ممالک و ولایات رفتند چون قدم از دایرهٔ‌ غرض خود بیرون
# ~~نهادند، آن مقررات که اساس نهادند در مرکز حق قرار نکرفت
# ~~و چون شرفالدین مسافر عودت فرمود عقد آن قرار از هم فروکسسته
# ~~شد و متصرفان ولایات بار قدم در خطهٔ‌ خبط عشواء نهادند ومتوطنان
# ~~و متعهدان ولایات (نحن کما کنا والعناة زیاده) بر خواندند ،
~~PageV01P300
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0312.png)

# درین مدت سلطان مسعود را علتی نا محمود مزمن از افلاج وغیره
# ~~ر مزاج مستولی کشت و بامتداد ایام پیوست ، قوای نفسانی او از
# ~~نطق وذوق ولمس وقبض و بسط جمله از حرکات باز ماند ، اکر خود
# ~~همه حمشد روزکار بود چون دولت پشت بروی کرد جفاء فلک کرد
# ~~نکش را که ضحاک وار دو مار سشه بر کردن دارد طاقت نداشت وبا
# ~~زخم بازوی حوادث بابداری نتوانست بمودن ، سینه اش که سفینه عزت
# ~~بود دریاء غمؤم شد ، شکم صدف مثال او چون ناف آهو کفیده کشت،
# ~~طینتش چون عهد غوانی منفسخ کشت ، مزاجش چون طراوت جوایی
# ~~تفسیر بذیرفت، یکسال بمام در آن صعوبت و شدت چنان بسر برد که
# ~~روزش بشب مار کزیدهٔ‌ فی قریاد می ms247 ماند وشبش روز دیدهآ کور
# ~~مادر زاد ، عاقبت مرغ روحش را در آن قفص تن بر وبال بشکست ،
# ~~آتش تزلزل و اختلال در خرمن سلطنتش افتاد ، آفتاب خسرویش
# ~~منکسف شد ، ماه دولتش بر فلک جهانداری محاق کرفت و روز تازکی
# ~~جهانش سایان آمد، نکته1: هر طلوعی را زوالی وهر شرفی را وبالیست،
# ~~روزکار دون هرکه را بدستی جلوه کند بدیکر دست رسوا کرداند ،
# ~~هرچه بامداد بدهد شبانکاه باز ستاند ، مرچه بهد ر دارد و هرچه ر
# ~~افرازد نکون کند ، عاقبت وام جهان بازداد و مهرهٔ‌ جان او از ششدر
# ~~این تخت نرد باشکونه بیرون برد ، شعر 2 :
### | تا توز جان یوسف دلها چه خواستی PageV01P301
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0313.png)

# ذکر وزارت صاحب لا کوشی
# درین مدت صاحب لا کوشی با امیر آغاچری نام بوزارت روم آمد
# ~~و از حکم برلیغ بآلتونتمغا موشح موامره داشت که از تخوم ارزن الروم
# ~~تا ساحل انطاله و از ساحل سبنوب تا حدود دیار بکر حکومت ممالک
# ~~بدو تفویض فرموده بودند ودر موامره التزامات نا صواب متضمن
# ~~تکلیفات مالایطاق رعیت تموده ،
# تنسه :1 هر که خواهدکه جهت اغراض حطام دنیوی باری بر کردن
# ~~بندکان که ودایع آفریدکار اند واز حادهٔ‌ (کلکم راع وکلکم مسول
# ~~عن رعیته) عدول جوید عاقت جز وخامت مرهآ نیاید ، سهولت درهمه ابواب
# ~~متضمن راحتست و شدت متضمن مضرت تنه حضرت رسالتست ، الخر،
# ~~حدیث : شددوا علی انفسهم فشدد الله علیهم، در حق تی اسرائیل وارد
# ~~است صلواة الرحمن علیه،
# القصه مدی با آغا چری کرو فری نمود واز سیورغامیشها و نوازش2
# ~~بعلم و نقاره داشت، می خواست که بدیدبه علم ودمدمه نقاره رونقی
# ~~انکیزد و حارهآ حال ومال و بوفیر و بوقیر کند، چون جارهآ حسن تدبیر با
# ~~علم و نقاره قرین نبود بیچاره ماند و تدارک اختلال هیچه حال نتوانست
# ~~کردن ، مؤلف کوید فی هجو صاحب لا کوشی3 :
# # کرت زمدح و هجا نا کزیر خواهد بود %~% چوجان حدیث مت دلیذیر خواهد بود
# # بومن ارای ms248 بوش لا کوشی %~% که کردو ماه دکر او وزیر خواهد بود
### | نه منزعج شدهٔ‌ خانه کیر خواهد بود PageV01P302
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0314.png)

# # نه هر کرا علمی بد وزیر خواهد1 شد %~% نه هر که او قلمی زد دبیر خواهد
~~بود
# # میان کوس و نقاره نفیر حاجت نیست %~% بهر دیهی که رسی خود نقیر خواهد
~~بود
# ~~فی الجمله2 آغاچری را ابریجبن التفات نکرد و تمکین نداد، بد آن سبب
# ~~رنجش تود و بتظلم عزم درکاه و دادکاه عبودیت حضرت اعلی اعلاه الله
# ~~کرد ، تا مکر تقوتی یاند وباز خواستی فرمایند، آنجا نیز مددی
# ~~و معاوتی که مستلزم تمکین و تقویت او باشد بر وفق ارادت خهد نیافت،
# ~~اما یجهت ناموس و غرض خود سجدید حکمی حاصل کرد و باز آمد
# ~~مؤثر نامد ، هیهات شکسته کی شود باز درست ، فی الجمله صاحب لا کوشی
# ~~چون فتور ایلحی خود دید از وی اعراض کرد و خودرا ر فتراک
# ~~دولت ابریجبن بست و هر چه بحلت و خدیعت از ولایات کسب می کرد
# ~~با ایرینجنن تناصفه درمیان می نهاد و آغا چری از دور (کناظر الحرب
# ~~بل کالیغلة فی الشطر بج) بلا فایده تعبیر زمان می کرد، چون عاجز
# ~~و مأبوس ماند ترک احمد لاکوشی کرد [(و مکسور النصاب العود احمد)
# ~~بر خواند و خانب وخاسر باز کشت و باد در دست خاک بر دنبال عمل
# ~~کرد (وکان قد دخل بالفر ج خرج خاسا بالترح) ، صاحب لا کوشی
# ~~مدی دست و بای زد و بوق و نای ر کار کرد، بوق و نای بی حسن
# ~~خلق ورای و تدبیر صایب جز صداء میان تهی صفابی نمود وبمرهآ نداد
# ~~و رونق و طراوتش بذبول و بحول بدل شد، عقلا کفته اند1 که دل
# ~~سلطان تن است ، هر وقت که بند احسان بر دل نهند جوارح 3 تبع آن
# ~~باشد، بد آن سبب نف انسان مسخر شود، اما چون بند جور بر
# ~~تن مردم نهند هر کز دل موافقت ms249 تن نکند وجز مخالفت نتیجه ندهد ،
# ~~شعر 4
### | من و جد الاحسان قیدا تقیدا PageV01P303
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0315.png)

# ذکر مظالم ایر بجین وظهور فتنه و اشوب
# القصه2 ایرینجین درین سال دست حکومت باشاعت ظلم بر کشاد،
# ~~غراض و اطماع دنیوی تقویت ظلمه حابر بمود، بدانسب قضایای
# ~~فاحش از مل و محاباء فاسد او در جوانب آقسرا حادث شد،
# اول قضه2 رباط علایی بود، مؤلف کوید2 که در آن سال بحکم
# ~~برلیغ یادشاه جهان قازان تولت اوقاف ممالک داشتم و قرامانیان بواسطهٔ‌
# ~~عداوت ممرش3 نامی که از معتبران اتراک در خان اعظم سلطانی علائی4
# ~~سض الله عرة بانیها آمده بود وبدآن قعهآ خر متحصن شده ، دو برج
# ~~از بروج آن خان خراب کرده بودند5 و بواسطهٔ‌ آن خرابی راه قونیه
# ~~و آقسرا بکلی بسته شده بود، بحکم برلیغ و آلتمغاء وزراء مملکت
# ~~ده هزار عدد از خاصه خود بعمارت آن برجها صرف کردم بامد
# ~~آ نکه عوض از اوقاف آن حاصل شود، بعد از دو سالی در آن خان
# ~~رونق ظاهر شده بود و رعایا متمکن کشته وراهها کشاده شد، الباس
# ~~نامی از امرای اتراک در آن خان در آمد و با ایریجین عصان تود،
# ~~ابریجین چنانکه پیش ازین ذ کر رفته است با بیست هزار مردکه دو ماه
# ~~در محاصرت آن بسر برد از فتح آن قاصر ماند، بسعایت ولد شنکت
# ~~آقسرایی که پیوسته وجود آن نا اهل موجب خرای بوده است وعمارت
# ~~ولایات وابواب خیرات در مذهب آن قوم متبطل جنایتی بزرک، ایریجین
# ~~این ضعیف را بتهمتی عماربی بر موجب شرایط اسلام با قامت رسده بود
~~PageV01P304
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0316.png)

# ~~شرائط اسلام باقامت رسده بود در معرض اعتراض و مؤخذات اورد ،
# ~~یعنی که اکر این رباط ببحال عمارت تمی آورد الباس بدان متحصن می
# ~~شد و بدآن بهانهٔ‌ فاسد خون بهاء هر مغولی که درآن محاصرت بقتل رفته
# ~~بود بدین ضعف حواله میکرد، تا ده هزار عدد که در وجه عمارت
# ~~خیر صرف ms250 شده بود خسارت حال شد و شش هزار عدد دیکر جریمهٔ‌
# ~~مقتولان مغول که بزور ستدند علاوهٔ‌ آن خسارت کشت، فی الجمله1 در
# ~~اسلام و شرایط حکومت بر متولی اوقاف ممالک خانت بهمت خرای
# ~~واجب شود ، در حکومت ایرییجبن جرم وجنایت بهمت عمارت واقع
# ~~شد واین حکم معکوس از نوادر زمان است، فی الحملة1 حاکم باند که
# ~~قدم بر حادهٔ‌ عدالت راسخ دارد تا عواقب امور بخیر مقرون کردد
# ~~و2 ولایت از آفت مصون ماند، عقلا کفته اند که چون کوشت بکندد
# ~~نمک اصلاح یذیرد3، چون بمک بکندد آنرا دوابی ناشد وچارهآ نتوان
# ~~کرد، چون مظلوم را واقعهٔ‌ باشد چارهٔ‌ از حاکم طلید، چون حا کم ظلم
# ~~کند و اورا بصر آن بصیرت ناشد که در عواقب امور دوربین باشد
# ~~آنرا چه چاره وتدبیر توان کردن4 ، اول صف برآن کسی ماند کآخرکارها
# ~~نکو داند ،
# قضە دیکر1: اوقتا5 ولد شکتور محکم یرلیغ در حکومت انجوها
# ~~بآقسرا آمد، او نز از ابریجبن تمکین نافت، بعد از اجتهاد که بود
# ~~و مقالات بسپار او نز رهمان سبیل آغاچری خائب و خاسر بازکشت،
# ~~اما1 حکومت و ملکی بر علی پاشا که ملکی موروث و مکتسب داشت
# ~~مقرر کردانید و بدو تفویض فرمود، ولد شنکت بتقویت ابریچین با
# ~~او کمر عداوت برمیان بست و بخلاف حال چنانکه عادت اوست بخدمت
# ~~ایریچین از علی ملک وبرادرش اخی احمد فواحش و سقطاللسان بافترا
~~PageV01P305
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0317.png)

# ~~و بهتان نقل کرد تا بدان افتعال انفعال بخاطر ایریجین راه یافت، بقلع
# ~~علی و اخی احمد واتاء ایشان رغبت تود و احازت فرمود، تا بدان
# ~~سبب کار ولد شنکت با علی ملک و احمد بمحاربت سوست، چنانکه
# ~~مدت چهار ماه هر بامداد ولد1 شنکیت از دارالشفاء آقسرا که بدان
# ~~متحصن شده بود بیرون می آمد، با اتاء3 خود وعلی ملک واخی احمد
# ~~با اشیاع خود در مدان3 آقسرا بمقابلت و مقاتلت4 میمودند و از
# ~~فریقین چندن سوار و ساده محروح شده، ms251 هر فریق روی بوطن خود
# ~~می نهاد، عاقیة الامر بمکر وحبلت آوازهٔ‌ وصول لشکر تاتار در افواه
# ~~انداخت، تا بدان اخیار اراجیف لشکر تاتار علی ملک در پردهٔ‌ استار شب5
# ~~منهزم بقلعةە سالمه که ملک مؤلف است رفت، بدان قلعه باعتماد خویشاوندی
# ~~و حکم قرابت که در مابین کات و او بود متحصن شده، ولد شنکیت
# ~~با سط محدالدین مرندی که قضاء آقسرا بنام اوست در عقب رفتند
# ~~و بسوکند و عهد ولد6 شنکیت و قاضی علی ملک فریفته شد و بیرون
# ~~آمد، قاضی و ولد شنکیب بنقض ایشان قدم از دایرهٔ‌ ابمان بیرون نهادند
# ~~و از حادهٔ‌ (و اوفوا بعهدالله اذا عاهدتم ولا تنقضوا الابمان بعد
~~توکیدها)7
# ~~عدول جستند ( اتخذوا ایتمانهم جنة فصدوا عن سبیل الله انهم سآء ما
~~کانوا
# ~~یعملون)8، فی الحمله9 کیف ما کان علی ملک را باسی نفر دیکر از اتاء
# ~~او نقتل بردند وتروت و مکنت او آنچه از آن مؤلف موجود بود در
# ~~معرض تاراج افتاد،
# شخ 10 حمال الدین حاحی 11 خاموش که از اکار مشا است12
# ~~از غوغاء شهر احتراز تموده وجلاء وطن کرده بامد فراغت که روزی
# ~~چند مکر استراحتی یابد قلعە سالمه در آمده بود، پبری عزز متعد
~~PageV01P306
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0318.png)

# ~~سحاده نشینرا عمر بصد سال رسیده مقید کردند و پیاده بشهر آوردند
# ~~و مدت بیست روز شکنحه کردند، چنانکه از زحم چوب و حماق حمله
# ~~اعضاء او مجروح شد وبر شرف هلاک افتاد و هر نقد و جنسی که
# ~~در مدت صد سال اندوخته بود که در حالت پیری وضعف قوت
# ~~کند و سبب قوت او باشد بیرون اجناس نقد قرب دوازده هزار عدد
# ~~سلطانی بود حمله مسکوک سلاطین متقدم بغصب وضرب تصرف بمودند
# ~~و آن مفتون بیدین ملعون آن پیر عزیزرا مغبون کرداند، از آن جمله
# ~~حمس مال بایریجین داد وباقی اعشار و اخماس در حوزهآ تصرف خود
# ~~کرفت ،
# قضه1، ذ کر مقتولان آقسرا : حماعت معارف وهم اخی احمد ms252
# ~~و برادر علی ملک و3 شرفالدین خواجه عمر و3 خواجه یاقوت و
# ~~الحاج یوسف و3 فرهاد تیر باشی و3 ولد لیله کاتب که ولد شنکیت4
# ~~از ایشان توهمی داشت حملهرا درعقب یکدیکر بردست رنود و بسر
# ~~مفسد خویش هلاک کرد و درعقب دیکر طائفە5آ کتابوا مثل صاروجه
# ~~مشرف وغیره واکثر تروت و مکنت ایشان بتاراج و تلف رفت،
# قضهآ دیکر1: ولد ممرش7 که با اصحاب8 خود2 از پنچاه نفر از
# ~~قرامانیان10 اعراض کرده واز خان علابی منهزم شده وباحازت سوتای
# ~~در قلعهٔ‌ ایوبحصار متمکن بود، ولد شنکت بیموجبی بی آنکه از او
# ~~زحمتی بخلق رسد بر سر آن قلعه رفت و در حصار کرفت، بعد از
# ~~خرابی بسیار چمن ظفر نیافت. بازکشت، ولد ممرش بعد از مدبی تا بعصیان
# ~~موسوم نشود بشهر آمد و در جوار مسجدی نزول کرد، ولد شنکیت
# ~~همحنان باختال بفعلهاء13 دروغ و بهتان چنانکه از علی ملک کرده بود
~~PageV01P307
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0319.png)

# ~~از او نز برکار کرد، تا بدآن اختیال و افتعال او ایریجین انفعال یافت
# ~~و در نفس او چنانکه شرائط اسلام است آن خصلت نبود که اکر
# ~~سخنی شنوند وفعلی کنند تا هر دو خصم را مقابل بکند بر قول
# ~~مجرد بک خصم حکم روا ندارند، لاتقض1 احد الخصمین مالم یسمع
# ~~کلام الآخر ، فی الحمله2 (علی حین غغلة من اهلها)3 در حالتی که اصحاب
# ~~او متفرق بودند حمعیت کرد و بر سر او رفت و محاربت تمود، ولد ممرش
# ~~چون بیمدد و معاون و اصحاب قوت مقاومت نداشت در مسحد کریخت
# ~~تا مکر برکت مسجد باشد که امان یاید، شنکت بیدین آتش در
# ~~مسحد زد، ولد ممرش از تابش آن لهب که آن ابولهب افروخته بود
# ~~از4 مسحد بدر آمد ودر آن صدمت مکر و حبلت بقتل رفت، فی الجمله*
# ~~مدت یکماه نقود و اجناس و انارهاء او که در شهر بود بعضی بغارت بردند
# ~~و بعضی نقل کردند، آخر الامر نایب و معتمد اورا ms253 تعذیب تمودند،
# ~~تا دفینهآ که5 در باطن ایوبحصار داشت چهار بستو زر و سیم مسکوک بود
# ~~چنانکه دو استر حمل بیش بود تصرف کرد، القصه2 محموع متروکات
# ~~کویند که نقد و جنس و خیول با6 مبلغ سیصد هزار عدد می انجامد،
# ~~بعد از حق السکوت ایلجی اریجین محقری مختصر بایریجین فرستاد وباقی
# ~~آن خمله مال را پای مال کرد و بخاک فروبرد، چنانکه آب بآب برنیامد
# ~~آن بدیخت بخیل از غایت امساک از آن مال تتعی سافت و بهیچ خیری
# ~~صرف نکرد و حمله روزی دشمن شوم شد (بشروا مال الخل بحارث
# ~~او بوارث) حدیث حضرت رسالتست صلواةالله عله،
# قضیهآ دیکر2 : بعد از وقوع ان وقایع قرب صد نفر از اعبان ومعارف
# ~~آقسرا وائمه وشیوخ وورثهآ مقتولان تا بلاق بنلو7 از ظلم و تعدی ولد
# ~~شنکیت بخدمت ایر یجین بتظلم رفتند، ولد شنکیت از همان اموال نهب وغارت
~~محقر PageV01P308
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0320.png)

# ذکر مظالم ایرینجین وظهور فتنه و آشوب
# ~~در وجه زبان بند ایرینجین صرف کرد، با آن همه ظلم مسلم داشت
# ~~و داد هیچ مظلومی نداد و آن همه اعیان و معارف مأیوس ومنکوب
# ~~معاودت مودند، کراج آب فی کفه طبن، للؤلف1 :
# حاکم ظالم بسنان قلم %~% دزدی با تیر و کمان می کند
# کلة مارا کله از کرک نیست %~% این همه بیداد شان می کند
# چون نکند رخنه بدیوار باغ دزدکه ناطور همان می کند
# القصه2 ایریجین بعد از وقوع این وقایع عزم عبودیت حضرت
# ~~کرد، سیورغامیشی یافته و سجدید احکام حاصل کرد عودت تود و آن
# ~~سال در نکیسار قشلاف کرد و مال نکیسار و متوجهان آن بملکیت
# ~~بهانهآ که شر ح آن مطول است بدست فرو کرفت و مقررات شهر چنان
# ~~بشدت و عنف در حصول آورد که عجوع متوجهات و رسوم مالکی
# ~~تمقرری که کرده بودند وفا تمی کرد؛ مالک دست تعلق و تصرف از
# ~~ملکخود بازمی داشت تا مکر خلاص یابد و محصلان دون دست از ms254 م
# ~~ریش وکرببان او باز بمی داشتند، تا بدان سبب آن سال ولایت روی
# ~~بخرابی نهاد، بیت3:
# از رعیت شهی که مابه ربود %~% بن دیوار کند و نام اندود
# فی الجمله4 چون خلق بیچاره را چارهآ دیکز نبود التحا بحضرت خالق
# ~~جل ذکره کردند، شعر 5:
# اذا اشتبهت مبهمات الامور %~% فوض الی الله تلق الرشد
# ولا یتوکل علی غیره %~% فنعم الوکیل و نعم السند
# ~~چون بتهمت مظلومان برقلع آن ظالم مصروف بود عهد آن مملکت نز
~~PageV01P309
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0321.png)

# ~~بسر آمد ودولت پادشاه اولجاتو بانقضا و غبار انتقال و زوال بر چهرهآ
# ~~آن جلالت و سلطنت نشست و1 او نیز رحلت بمود، شعر :
# # هفت کشور داشت سنجر سالیان %~% چون مرد او هیچ از آن نبرد
# # مال کیتی جمع کرد از حکم وداد %~% خود بخورد و جمله دشمن را سیرد
# # کرچه بسیاری بشامی حکم راند %~% ورچه دورانی ماند آخر ممرد
# بادشاهی ابوسعید بهادر خان
# ~~بعد از انقضای دولت اولجایتو سلطان جهان بفر دولت و من
# ~~مملکت و سلطنت ابوسعد بهادر خان جوان کشت، تزهت و رونق
# ~~و طراوت و نضارت3 از سر کرفت، امن و امان تازه کشت، سکون
# ~~و آرام در کافهآ انام ظاهر کشت، المثنوی للمؤلف4:
# # چون سعود چر خ درهم ساختند %~% نحس کیوان را بیرون انداختند
# # دور گردون رتبت تقدیس یافت %~% اختران را سبحه برتسدیس یافت
# # بست از بور اندرین حال آفتاب %~% خیمهآ اقبال ودولت را طناب
# # تا منظم کردد اسباب مراد %~% رو ح قدسی خواند بر ملک ان یکاد
# # در چنین حالت که اسطرلاب آن %~% داشت در ر آفتاب آسمان
# # دولت و اقبال درهم داد دست %~% پادشاه بر تخت سلطانی نشست
# ~~القصه5 بعد از مدنی بواسطهٔ‌ تغییر و تبدیل مملکت اتراک روم
# ~~از جوانب مخالفت آغاز کردند و از شیشهٔ‌ ضط و سکون بیرون
# ~~افتادند، چه زمرهٔ‌ اتراک ف باک افاک سفاک چون سک وکرک اند وقتی که
# ~~فرصت یابند غنیمت کیرند وچون خصم پیش آمد بکریزند، PageV01P310
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0322.png) ms255

# القصه1 در هر طرفی در ممالک روم تزلزل افتاد، بدان سبب بوین
# ~~اعظم چوبان نوین2 بجهت امن وسکون مسلمانان و حفظ ثغور و رعایت
# ~~مصالح حمهور از مستقر3 اردو با لشکر جرار بجانب روم نهضت فرمود
# ~~و چون بطالع همایون و اختر میمون بروم بیوست وظل عاطفت برولایت
# ~~کسترد، القصه آن سال4 در قرانبوک قشلاق کرد وجوان و اطراف
# ~~ممالک بحکم5 و از حسن تدبیر و آیین معدلت چنان فرو کرفت که هیبت
# ~~آن در دل اتراک افتاد، شعر ک:
# وقد ابرق وجهالارض من بور عدله %~% وقد کان فی داج من الجو هالک
# القصه1 از هر طرف که بود امراء اتراک سر بر خط طاعت نهادند،
# ~~فلک الدین دندار حمید7 از بورغلو8 واولاد اشرف از غرغروم واساط
# ~~صاحب فخرالدین از قراحصار دوله وامراء کرمان وابناء علیشیر از
# ~~کوتاهیه و قلاع آن حدود و سلیمان پاشا از قسطمونه که در هیچ عهدی
# ~~آز عهود متقدم احضار واستحضار ایشان صورت نبسته بود حمله
# ~~متعاقب بقشلاق قرانبوک حاضر شدند ومطاوعت و امتثال تمودند مطع
# ~~و منقاد کشتند، ملک الارمن تکفور نز از سبس بخدمت آمد وحمله تحف
# ~~وهدایاء ملوکانه و تقدمهآ خیول خسروانه با جوشن وبرکستوان مذهب واسلحه
# ~~و امتعه نفیس بادا رسانیدند و بنوازش و عواطن خسروانه اختصاص یافته
# ~~با تشریفات فاخر از قشلاق قرانبوک بفراغ دل اجزت انصراف یافتند و اطراف
# ~~وج بوجود امن و امان آرام کرفت، اما1 چون ابناء قرامان در مطاوعت
~~PageV01P311
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0323.png)

# ~~و حضور اهمال تودند در اول بهار که جهان طراوت از سر کرفت
# ~~بجانب قونیه تاختن کرد و دار الملک قونیه را از تشبث و صرف ابناء
# ~~قرامان مستخلص کردانید و اتراک قرامان که سلاق بیرون آمده بودند
# ~~در صدد قتل و غارت و نهب افتادند و بشتر بای مال سم ستور لشکر
# ~~جرار شدند ، فی الجمله1 بعد از فترحات خسروانه نوین اعظم چوبان
# ~~ممستقر2 و ممکن وموقف شریف اردو معاودت فرمود و سلاله مطهر ms256
# ~~خودرا خسرو پیروز تخت بمورتاش3 را قایم مقام خود با مارت وحکومت
# ~~ممالک معین فرمود4،
# حکومت و امارت خسرو عادل بمورتاش نوین
# در اول فصل هار [که روی زمتن کل نکار شد واز انوار (فانظر
# ~~الی آثار رحمة الله کی یحی الارض بعد موتها)6 اطراف واکناف
# ~~جهان منور کشت، تمقر قصریه که متقر سریر قصر بوده است عزم
# ~~فرمود و تمکن مود و اکرچه در آن زمان لا کوشی بوزارت موسوم
# ~~بود بوین اعظم چوبان سبب آنکه از زیب و زبنت سداد و عدالت عاطل
# ~~و عاری بود بر وزارت او اعتماد نمود ، سنان الدین عارض را که از امراء
# ~~قدتی روم بود وشات و سکونت موصوف و بسداد و حق کزاری
# ~~معروف ، اورا بنبابت و مصاحبت نون8 و نوین زاده تورتاش9 منسوب
# ~~و منصوب کرداند که مشیر ومحرم اسرار ملکت باشد و بی استصواب
# ~~او در ممالک کاری نکنند ، چه در جوامع امور قاعدهآ کلی است که
# ~~شاهد حال دوکس باشد ، از آنجهت که رای بک وزیر فطیر باشد ،
# ~~و الحق در مدی که قشلاق سقریه در حال حات او1 بود بشرایط PageV01P312
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0324.png)

# حکومت و مارت حمرر عادل تمورتاش نوین
# ~~مهمات و مصالح ملکت بواجی اقدام نمود ودیوان بوجود او آراسته
# ~~بود و نزمکارم اخلاق و همتی عالی داشت، نا کاه اجل روی تاختن
# ~~آورد و عراضه عارضه بدو نهاد و2 قندیل حاتش در کالید تن تیره
# ~~و تاریک شد ، قدم در راه عدم نتهاد وفرش عمر در بوشت ودر کشت
# ~~بعد ازو آن سال بوزارت صاحب لا کوشی بسر وفت، در اثناء این
# ~~حالات خواجه جلال 3 بحکم وزارت و2 بحکم برلیغ تصرف اموال
# ~~و متوجهات و مقررات ممالک روم آمد، والحق سروری کامل بود
# ~~و مکنتی وزیرانه و تجملی امیرانه شامل داشت و لا کوشی اکرچه معزول
# ~~بود در خاه حمایت و عنایت خسرو عادل بمورتاش از مواخذت 4 و معاقبت
# ~~و باز جست صرفات نا ms257 واجب که تموده بود مآآمون و مصون بود کیف
# ~~ما کان خواجه جلال در آن طنطنه 5 که بود حکم وزارت می راند ،
# نا کاه در موقف شریف اردو در مابین خواجه رشدالدین و سعدالدین
# ~~صاحب دبوان مکاشفت افتاد والفت بکلفت انجامید وموافقت مخالفت
# ~~بدل شد ، شعر :
# ~~دو دوست چون هم آند همچو یرهآ قفل   که تا دمی رخ هجرانشان نیاید دید
# # همی بنا که بینی کرانی در حال %~% در آید و میانشان فرو خزد چو کاید
# ~~القصه:ر تدبیر خواجه رشید در باب6 تدمیر خواجه8 سعدالدین صاحب دبوان
# ~~بر حدقه (افتاد ، چون تقدیر ازلی مطابق آن تدبیر بود صاحب دیوانرا
# ~~تحذر سود نداشت، درمانهآ آن حالات که از مکاشفات مقالات از
# ~~سر خالات حادث شد بتهمتی فاسد کان واقعا او لم یکن کرفتار حکم
~~PageV01P313
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0325.png)

# ~~قضا و قدر کشت وبا چندین سرور دیکر از اکابر و صدور دنوان مثل
# ~~جلال بوره و مبارکشاه و غیرهم بعد از ضربت یغ وجل شربت حان
# ~~وزیری کامل و باصابت رای و ادراک اشا2 مثابت و مکانت بزرحمهری3
# ~~داشت ، معارضات هم در حق او سعاتی بمودند و اورا نیز بتهمتی فاسد
# ~~منسوب ومتهم کرداندند و در آن تهمت کرد غرایب ر حاشیه عمل
# ~~او نشست ، عرصه فراخ کیتی بر اوتنک کشت و مرک رهوار سعادش
# ~~لنک شد و مدت عمرش بآخر کشد و برند اجلش در رسید وکمان
# ~~کمان او چنان سست شد که بک ناوک تدبیرش هدف صواب4 نرسد
# ~~و چون اجل تاختن آورد کفایتش سود نداشت و نتیغ حان فرسای وداع
# ~~تن کرد، شعر5:
# اری همم المرء اکتیابا وحسرة علیه %~% اذا لم یسعده الله جده
# وما للذی من حادث الدهر حیلة %~% اذا یحسبه فی الامر غالب سعده
# ~~عزیزی1 از اکایر تابعین کوید : رأیت رأس الحسین بین بدی زیاد
# ~~و رأس الزیاد بین بدی المختار و رأس المختار بین بدی المصعب و رأس بین
# ~~بدی عبدالملک این مروان6 شعر 5 :
# # عیسی برهی ms258 دید یکی کشته فکنده %~% حیران شده بکرفت بدندان سرانکشت
# # کفتا کرا کشتی تا کشته شدی زار %~% فردا بکشند آنرا کامروز ترا کشت
# القصه1 درین حالات وزارت وا منصب صاحب دبوابی باستقلال
# ~~تمام بر تاج الدین علیشاه جیلانی مقرر شد ، و الحق وزیری 9 صاحب
# ~~خیر بود5 و مسحد حامعی در تریز اساس نهاده است که غر از مسحد
~~PageV01P314
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0326.png)

# ~~حامع دمشق مثل آن در جهان در هیچ اقلیمی نشان بمی دهند و نظیر
# ~~ندارد وبدان بناء خیر بسعادت (انما یعمر مساجد الله من آمن بالله
# ~~والیوم الآخر واقام الصلوة واتی الزکوة ولم بخش الاالله فعسی اولئک
# ~~ان یکونوا من المهتدین)1 مخصوص است ،
# القصه2 تزلزلی عظیم درکار خواجه جلال در آمد ودر اثناء ابن
# ~~حالات از حضرت اعلی ایلحان بقلع وقع او وصول یافتند ، در حالتی
# ~~که دست از نفس و مال شسته بود و در غرقاب مذلت افتاده، خسرو
# ~~عادل بمورتاش از سر لطفی که در جبلت او مرکوز است3 در حمایت
# ~~و رعایت او هر جهد وجدی4 که مقدور بشر 5 بود در اخلاص او تقدم
# ~~داشت ، تا از آن ورطهٔ‌ هلاک بجست و حانش که در قفص تن مویی
# ~~باز یسته بود از کشا کش آن وجل باز رست و بعد از آن در حضرت
# ~~او باسم6 نیابت رتبتی وزبرانه یافت ، چنانکه قایل کوید مناسب وصف
# ~~حال او، شعرهٔ‌ :
# ~~جان من بخشیدهٔ‌ شاهیست کاندر عهد او  صد امیر ملک بخش است و وزیر بار
~~خواه
# # تا بیاموزند شاهانی که زر بخشند و سیم %~% زسم جان تخشیدن از سلطان دین
~~بهرامشاه
# ذ کر وزارت صاحب لا کوشی و وفات او
# دو اشناء این حالات که ذکر رفت از اوصاف ذممه او و تجاسر
# ~~و معایب ومثالب را و بعضی بحضرت بوین اعظم، چوبان عرضه داشتند
# ~~و از امراء مغول نواب شکایتها تقدم داشتند ، والحق وزیری غلیظ
# ~~القلب بود و قساوت بر طبع او غالب وموعظهٔ‌ با او مؤثر ms259 بمی آمد ،
~~PageV01P315
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0327.png)

### | مسامرة الاخبار
# ~~نکته1 : ازا قسا القلب لم تنفعه موعظة والارض از سجت لم بنفعه
# ~~المطر، واز اوج عجب ونخوت در حضض مسکنت ارباب کفایت
# ~~و کتابت بحشم حقارت می نکریست و2 می دانست که زمرهآ آدمی که
# ~~رقم عبودیت حضرت3 الوهیت دارند واهل اتمانرا با ذات مقدس الهی
# ~~و عنصر بک رسل در بک سلک عزت کشیده اند که (و لله العزة
# ~~ولرسوله وللمؤمنین) 4 ، هر که در تذلیل آن کوشد خودرا از دابرهآ عزت
# ~~وجود بیرون آورده باشد و خوار کردد، یت 5:
# هر کرا کرد کار کرد عزیز %~% چون تواند کسی که خوار کند
# بیت 6:
# گرچه خوبی بسوی زشت بخواری منکر
# کاندرین ملک چو طاوس بکارست مکس
# ~~هر حرفتی را آلتیست و هر صنعتی را آدابی ، هرکز با آلت حدادی
# ~~حلاحی نتوان کرد ، اکر وقتی احسانی از وی نوجود می آمد، رمیة
# ~~من غیر رام بود ، شعر تازی 7 :
# فکل ماساء بی فعن خلق منک    وما سرنی فعن غلط
# مؤلف بوشته بود قصدهٔ‌ ، این بیتی چند از آن حملست 8 :
# ای ستم دبدکان لا کوشی %~% حال کردیدکان لا کوشی
### | خاک در دبدکان لا کوشی PageV01P316
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0328.png)

# خرب الله داره عجلا 1 %~% با مکین و مکان لا کوشی
# نرهد خلق تا نبستاند %~% ملک الموت جان لا کوشی
# ~~قال الشاعر 2:
# وما دعوت علیه قط اللعنة 3 %~% و الاواخر بتلوتی4 آمین
# ~~القصه2 بعد تغرالحال و طول المقال ایلجیان زرک بقید او متواتر آمدند
# ~~و احکام بقتل اوصادر شد ، چون کار از دست رفته بود سر نتوانست
# ~~رهانیدن و تحذیرش مفید نامد و تدبیرش سود نداشت وهیچ عنایت
# ~~و حماتی در استخلاص او دستکیر نشد ، هم بسموم قصد حان خود کرد
# ~~و هم ضربت کرز ایلچی با آن سموم دست هم در داد و علی اسؤ الحال
# ~~شاهین اجلش از اوج رفعت در حضیض مذلت انداخت ، بحالتی که
# ~~و بعضی مردم را از وفات او فراغت و بعضی را ms260 تروت حاصل شد ،
# ~~مصائب قوم عند قوم فوائد ، شعر :
# اکر مرک خود هیچ سودی ندارد %~% نه بازت رهاند همی جاودانی
# اکر. خوش خویی از کران قلتبانان %~% و اکر بد خویی از کران قلتبانی
# ذ کر عصیان ابربسجین وعاقبتش
# القصه2 بعد از ورود این واردات 6 خسرو عادل تمورتاش بجهت
# ~~حفظ اطراف و جوانب معدن و احتباط حدود قرامان بصوب نکده PageV01P317
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0329.png)

# ~~نهضت فرموده بود ، ابر سجین را در آن بالا که رفته بود بلاء آسمانی
# ~~دامن کیر شد وخار خذلان وشقاوت در راه افتاد ، کوکب طالعش
# ~~بدرجهآ احتراق رسد و آن مغرور شراب سهورا دیدهآ اقبال خیره کشت
# ~~وزلال آمال تبره شد و از سر تجبر شوم وسوداء تفوق در دماغ کرفت
# ~~و با نوین اعظم چوبان1 مقاومت آغاز کرد وکار محاربت انجامید ،
# ~~آن مغرور غلواء غفلت ندانست که از دم افعی مواک ساختن و ازدهان
# ~~اژدها2 خلال کردن بهتر از آن که با صاحب دولت منازعت پیوستن،
# ~~القصه3 بعد از مقابلت بسار نوین اعظم در آن محاربت از مقابلت
# ~~اعراض بمود، لاعن (من یولهم دبره متحرفا)4 بل (متحیزا الی فئة )
# ~~روی ترکز5 سریر سلطنت نهاد6 و اسباب اعتداد و استعداد متحنده
# ~~مها کردانید[ و غیر بعید با رایات همابون بادشاه جهان 6 ابوسعید بهادر5
# ~~خان روی بدفع خصم آورد، مسببان قضا و قدر درین شعبده در پردهآ
# ~~غیب نقشهاء بوالعحب بستند، شعر 7:
# هزار نقش بر آورد زمانه و نبود %~% یکی چنانکه در آیینهآ تصورماست
# ~~درین حالت که نوین اعظم چوبان (متحیزا الی فئة )4 از قلب لشکر
# ~~اعراض بمود، ایریجین از نقش بندیهاء قدر غافل آن عزبمت صایب را
# ~~بر هزیمت حمل کرد و بامرای هزارهای8 روم حکم فرستاد مبنی بر
# ~~ذ کر ظفر خود و9 ییش از آنکه حالش بتحقیق رسد حکم فاسد راند،
# ~~امراء لشکر بدان حکم مطوق فریفته شدند وحجاب غفلت غشاوهآ بصر
# ~~بصیرت ایشان شد، (ختم الله علی قلوبهم وعلی سمعهم و علی ابصارهم ms261
# ~~غشاوة)10، PageV01P318
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0330.png)

# ذکر عصیان ایریخجین و عاقبتش
# چون خسرو عادل بمورتاش1 را از مکمن خود غایب یافتند ومکان
# ~~عزت خالی دست تطاول ر آوردند و شکرانهآ نعمت اورا بکفرانهآ
# ~~عصیان بدل کردند وبر مسکن او زدند و غرایب اقشه و عجایب امتعه
# ~~و نقود و اجناس و خیول خاص بغارت بردند و بلعبی کژک3 باختند واز
# ~~س غفلت در تاختند، هرچه موجود یافتند در معرض نه و غارت3
# ~~انداختند، خسرو عادل بمورتاش1 از آن حادهآ معلوم که متوجه بود
# ~~منحرف کشت تا4 تحقیق خر کند، متوکلا علی الله براهی دیکر مجهول
# ~~منصرف شد و بعد دو روز سه منزل بطرف ولایت دانشمندبه نهضت
# ~~قدر چه حقهٔ‌ ظفر کشاید، عقلا کفته اند5 که : چون آفت بمال رسد
# ~~بر سلامت نفس حای شکراست و چون بتن رسد بر سلامت جان
# ~~همحنان،
# القصه5 نوین اعظم چوبان بعون تأسد الهی و تقدیر ربانی و تدبیر
# ~~و موافقت پادشاه جهانکیر در همان روزی چند که (متحیزا الی فئة )5
# ~~منصرف شده بود با لشکر انبوه عودت بمود، چنانکه از کثرت لشکر
# ~~مرغ را در صحرا محال برواز نبود، شعر، :
# اندر آمد سپاد چون دریا %~% مو ج پولاد خاست بر صحرا
# زهرهٔ‌ شیر نربجوش آمد %~% دل پولاد در خروش آمد
# ~~و بر لشک مخط ایریجین زد و بعد از مقابلت بسار که دریک لحظه
# ~~چندن هزار بدارالبوار[ انتقال کردند، رقعهٔ‌ 8 بقعهٔ‌ آن معرکه چنان
~~PageV01P319
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0331.png)

# ~~شد که مدتها وحش و طیر1 را فلک از کشته مزبانی کرد وساء
# ~~وکلاب را از مقتولان سماطی بینهایت هویدا شد و شعله و عوغاء آن
# ~~مخاذیل2 بانهزام فرونشست ، (ولواعلی ادبارهم نفورآ)3 ، (وکان
# ~~امرالله قدرا مقدورا)4،
# القصه5 ایریجین در آن کرداب شقاوت غوطه خورد و(کمثل
# ~~غیث اعجب الکفار ناته تم یهیج فتربه مصفرا ثم یکون حطاما )6 در
# ~~قید خسار و اسار در مضایق حرب و بوایق صلب افتاد واندیشة فاسد
# ~~در بازار تعب او کاسد شد و ms262 بامید دانهآ تفوق در دام وجل اجل بانناء
# ~~خود نکوسار کشت و مسببان قضا بر قافله عمرش زدند و پوستش
# ~~بزندکی از تن بیرون کردند و کد و مکر او دامن کیر حات او شد،
# ~~بیت 5:
# چومر ماررا عمرش آید بسر %~% بخواباندش مرکد برره کذر
# (خسوالدنا والآخرة ذلک هوالخسران المین)6، ثلث من 7 کان فیه
# ~~کن علیه البغی والمکر والنکث، قال الله تعالی: (انما بغیکم علی
~~انفسکم)8،
# ~~(فمن نکث فانما ینکث علی نفسه)9، (ولایحقیق المکر السبی الاباهله)10،
# ~~القصه5 چون بدان غرقاب فنا فرورفت کعه از بای بیل ابرهه برست
# ~~باغ مملکت از مفسدت باغی بر آسود ، هر آلت احتبالی که برداخته
# ~~بودند تارة او مرة ترت و مرت شد، تیغ بران صاحب دولت چون
# ~~عصاء موسی بر اهل عصیان هجوم آورد، خال فرعونان، 11 نیست
# ~~کردانید ، ( فاذا هی تلقف مایأفکون)12، ایزد تقدست اسما.ه وجلت
~~PageV01P320
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0332.png)

# ذکر احوال تمورتاش نویل
# ~~کریأه در بیست چهار ساعت شبانروز دوران فلک ستصد و شصت درج
# ~~آبستن صد هزار کونه عجایب و غرایب کردانده است، وقتی که دولت
# ~~ظالمی در وقت زوال بدرجه وبال رسد از حرکت آن سبصد وشصت
# ~~در ج انعکاس دقیقه بس باشد که سک ساعت هزار شرف و دولت وعزت
# ~~را با زمین ذلت وکربت متساوی کردانده بلکه بطرفة العینی از ححاب
# ~~ظلمت ظلم انوار سعادت وکرامت مهیا کرداند، آمدیم باحوال1 سعادت
# ~~توین اعظم ممورتاش2 نوین 3،
# ذکر احوال بمورتاش بوین
# درآن منازل بولایت 5 دانشمندبه که توجه بموده بود و مترصد
# ~~واردات فتوحات غیی التحا تحضرت رب الارباب ومسبب الاسباب کرده،
# ~~نا کاه از فتح و فتو ح نوین اعظم چوبان ابدالله دولته6 بشارت (انا
# ~~فتحنالک | فتحا مبینا)7 بسمع اشرف او اسمعهاالله البشار وساندند8،
# ~~در ظلمت بریشانی خر آب حیات زندکانی یافت، در تبرکی شب حیرت
# ~~(من حیث لایحتسب)10 بصبح مجات سلامت سوست، خاتم سلیمانی که
# ~~بدست دبو لعین افتاده بود بدست صاحب سربر صدق و قین بازکشت،
# ~~منهیان (لاتخف ms263 نجوت من القوم الظالمین )11 نداء (هذا عطاؤنا فامنن او
# ~~امسک بغیر حساب )12 بکوش هوش او در دادند جهان شوریده درآن PageV01P321
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0333.png)

# ~~تبرکی آیین روشنی از سر کرفت، اولیاء دولت مسرور و اعدا مقهور
# ~~کردند ( وذلک فضل الله یؤتیه من یشآء والله ذوالفضل العظم)1، قال
# ~~حمیدالطوسی : لما اتانی خیرالرنات، انه صار فی الاموات، علمت ان موته
# ~~حیونی، چون رتو عنایت الهی برکسی تانبد بطرفة العینی هر فرو ماندهآ
# ~~را که باشد از حضیض خاک باوج سماک رساند، بسار صفا باشد که
# ~~در تاریی تعبیه بود و صاحب دلرا از آن خبر تباشد، رب مکروه ادی
# ~~الی محبوب ورب مرغوب اسفر عن وجه مطلوب،
# القصه2 حماعتی از امرا که طغیان ورزیده بودند و شکرانهآ تعمت
# ~~بکفرانه بدل کرده ودر آن حالت تزلزلی بیثباتی کرده وشورش بموده
# ~~و در غارت و ه بشور و شغب دست درازی کرده خسرو عادل
# ~~بمورتاش همت ر هلاک ایشان کماشت، چه بترین پادشاهان آنست که
# ~~کناهکار از بأس ساست او ایمن باشد و بی کناه در خوف و این شیوه
# ~~علامت سخط خدای تعالی تواند بود، القصهة کوربوغا و بوغا از ضربت
# ~~تیغ با هزار درد و دریغ سر در سر سوداء فاسد کردند، بلارغو از
# ~~سبب دست درازی بای مال وبال خود شد، ایجیل (؟)3 سبط سماقار از آن
# ~~آتش سر تیزی که موده بود چون باد در اطراف آواره کشت و عاقت
# ~~حان قرجه هیچ فرحی بیرون توانست بردن، کوشه حصنی که بدان
# ~~متحصن شده بود شاک هلاک او شد و چون در هر مفری که بود
# ~~نجاش دست نداد نا کاه از سر برآمد، بارنبای ولد سوتای از میانه
# ~~بچالا کی بیرون جست و بجانب دیاربکر سدر خود پیوست،
# دولت شاه مستوفی که از صف النعال قدم در صدر صفهآ استیفا
# ~~نهاده بود غرور آن منصب نیز چنان در دماغ او بیضه تهاده بود که
~~PageV01P322
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0334.png)

# ~~بروباه بازی می خواست ms264 که با شیر تچه زند و اموال روم بینظر و توقیع
# ~~هیچ حاکم مملکت عفوا صفوا تصرف بماند، شعر1:
# لاتفرحن بمجد جآء2 عن غلط %~% فللزمان اساآت و احسان
# فکن من الدهر اذیصحوا علی حذر %~% فما تقدمت الا و هو سکران
# ~~فی الحمله3 اول که از دارهٔ‌ حد خود بیرون نهاد بدفع او مشغول نشدند،
# ~~در آن فتور شعله فضول او سر بر آورد، لاجرم عاقبت طلبعة عذاب
# ~~و مقدمه عقاب روی بدو نهاد، او نیز با4 دیکر طغاة شربت ضربت ممات
# ~~نوشید، شعر :
# ~~ای روبهک چراننشینی بجای خویش    با شیر نچه کردی و دیدی سزای خویش
# ~~عقلا کفته اند3 که فرود آوردن هزار اصل از درخت بهتر از بر
# ~~آوردن بک نی اصل بدرخت و مربت ، پادشاه را با هر بک از اصناف
# ~~خلق متساوی معامله نشایدکردن، با نیک نک با بد بد باید بودن ، آنرا که
# ~~تلخی سازد شرنی ضرر کند و آنرا که خشونت سازد رفق موافق
# ~~ناند، فضیل عباض3 کوید هارون الرشید5 خلیفه را که: اکر کسی از
# ~~بو پرسد که « از خدای تعالی می ترسی » اولیتر که خاموش باشی، از
# ~~آنجهت که اکر کویی "تی ترسم“ سخن بزرک باشد و محض کفر،
# ~~و اکر کویی که «می ترسم» بندهٔ‌ خایف، آن ناشد که نک و بد
# ~~و امین وخاین و عالم و حاهل در نظر غفلت بی موازنهٔ‌ عقل یکسان باشد،
# ~~القصه3 سک لطفه از فیض فضل الهی بای فتنه که در وجل شورش
# ~~تا کعب کا آلود شده بود سرتا سر یاک کشت، بهشت از ننک مار
# ~~و دو برست بنفس آدم رسید، مایهآ فساد و قاعدهٔ‌ زور تلاشی6 کشت،
~~PageV01P323
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0335.png)

# ~~سایهٔ‌ مکر1 و غدر بکاست2، روی زمین3 از فرو شکوه وحسن سیرت
# ~~و آثار4 معدلت و سریرت خسرو عادل تمورتاش5 چون کل دهان بخنده
# ~~بکشاد، چنانکه6 در بعضی اححار بسریانی منقوش یافتند که (الملک والعدل
# ~~توأمان لاغناء احدهما الآخر) ، بعنی ملک و دولت ms265 بعدلت واحسان
# ~~انتظام یاید و کفارت عمل سلطان عدلست و احسان،
# فی الجمله چون حق تعالی خسرو عادل تمورتاش را لیاس کرامت
# ~~بوشانده است و قانون دولت او بر قاعدهٔ‌ عدل و انصاف است همچنان که
# ~~دست فساد متعدیان از مظلومان قاصر میدارد، من کان لله کان الله له،
# ~~نقنست که لاس کرامتی که از خزانهٔ‌ (تؤی الملک من تشآء)8 پوشانید ،
# ~~بتعاقب و ترادف زمان نکردد،  القصه1 درین مدت که با اتراک طریق
# ~~صلح ییوست وباستمالت ومواعید احسان امرای قرامانرا استخدام
# ~~فرمود و در جوانب کافهآ رعایارا امن و امان ظاهر شد و هرکسی از
# ~~وضیع وشریف در وطن خود بیخوف تمکن یافت از حضرت علیاء
# ~~بادشاه جهان رسولان متواتر بطلب آمدند کیف ماکان، خسرو عادل
# ~~عزم عبودیت حضرت کرد، چه سکون بیحرکت از لوازم حماد است،
# ~~هیچ سایر و طابیر بیحرکت تمطلوب نرسد، مرد قوی حزم دست از
# ~~عزم باز ندارد و9 جواهر از مکن سکون تا رحلت کند عزیز وکرامی
# ~~نشوذ، لله الحمد و المنه که ان جهاندار را از سکون و حرکت و مقام
# ~~وتهضت مقصود اماطت عوادی و اطفاء شرر و دفع ظلم وضرر است و همت
# ~~برآن مصروف می دارد و نهمت برآن معطوف که پیوسته فراغت اصحاب
# ~~سلامت و رفاعت ارباب دیانت حاصل باشد،
# فی الحمله7 آن سال در آن سفر بسر برد، سال دیکر بنوازش
# ~~و عوارف حضرت علیاء پادشاه جهان اختصاص خسروانه یافته بطالع
~~PageV01P324
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0336.png)

# ~~فرخنده و اختر ممون عودت فرمود و چون تقر و مستقر1 امارت
# ~~و حکومت پیوست و سایه سعادت بر کافه حمهور ممالک انداخت تقویت
# ~~دین اسلام و رعایت اسلامیان چنان تمود که از آثار خیر و احسان
# ~~و دفع ظلم وعدوان وفع متعدیان ومتمردان امارت افعال و احوال
# ~~مهدی بظهور پیوست، شعر :
# فریدون فرخ فرشته نبود %~% زمشک و زعنبر سرشته نبود
# بداد ودهش یافت آن نیکویی %~% تو دادودهش کن فریدون تویی
# ~~فی الجمله2 افعال حسنە3آ او ms266 و آثار عدالت او بغایتی است که، شعر2:
# از غایت سیاست او در دیار او %~% بک موی کوسفند کد کار صد شبان
# ~~اتراک را که از هر طرف راه مخالفت کشوده بودند و سوداء عصیان
# ~~چنانکه غارت مذموم ایشانست در دل کرفته از بأس ساست و هم
# ~~سطوت او آرام کرفتند، اتراک مشئوم4 چون ذیاب اند وقاحت را حرفت
# ~~ساخته اند و فرصت را چشم نهاده که اکر محال باشد فساد انکیزند
# ~~و اکر خطر تصور کنند بکریزند، اکر این جنس طایفهٔ‌ متمردان را
# ~~زاجر6 و مانع ناشد قوانین عالم از نهج سداد بر کردد وهرکس نقوت
# ~~و شوکت خود طمع در ملی کند، السطان [ظل الله فی الارض یأوی الیه کل
# ~~مظلوم ، و هر جزء وکلی غشوم چون نهمت عالی رای روشن او قوی است
# ~~و مبین وافعال وخصایل حمدهآ او بتأسد الهی محکم ومتین ، باستبلاء
# ~~عساک جراره وخدم کراره وغلمان درم خریده وشجاعان کرم
# ~~بروریده کثرهم الله بترادف النصرة وتضاعف الفتح دمار از اتراک مار
# ~~صفت ر می آورد ورقعهٔ‌ هر قعه که از عهدی بعد و دوری مدید PageV01P325
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0337.png)

# ~~بادناس و ارحاس آلوده شده است وفرسوده کشته از ترک تاز ترک
# ~~سترک باک می کرداند،
# القصه1 آنحه در آن باب باقصی الغابه می کوشد واز امارات
# ~~ظهور مهدی یکی آنست که شراب را که ام الخبایث است و(الخمر جماع
# ~~الاثم) حدیث مصطفوی3 است صلوات الله علیه، از بلاد ودیار چنان
# ~~زایل کردانیده است که هیچ آفریدهرا از ترک وتاجیک وکافر
# ~~و مسلمان زهره ویارای آن نیست که نام شراب بر زبان راند تا بشرب
# ~~چه رسد ، چنانکه نقلست از حامع الاصول 3 که در عهد مصطفی صلوات
# ~~الله عله شارب الخمریرا در موضع حنین4 آوردند ، بدست مبارک
# ~~خود خاک در روی وی افشاند وفرمود که حد زدند تا بچهل و در
# ~~زمان خلافت امیرالمؤمنین ابوبکر رضی الله عنه همان حد چهل مطرد بود
# ~~واما در زمان ms267 امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه باستشارت اصحاب وعبدالرحمن
# ~~بهفتاد رسانیدند، مسطور است که 5 «من شرب الخمر فاجلدوه م ان
# ~~شرب فاجلدوه م ان شرب فاجلدوه م ان عاد فاقتلوه»، بعد از اقامت
# ~~حد چون اصرار کند فرموده است ، حکما کفته اند1 که حرام علی
# ~~الملک السکر لانه حارس الملک ومن القبیح ان بحتاج الحارس الی الحراسة ،
# ~~یعنی مستی بر بادشاه حرامست ، زیرا که باسبان ملک است و زشت باشد که
# ~~باسیان محتاج بود ساسبان دیکر ،
# صاحب دولت آن باشد که اول ساست بر خود راند و اخلاق خود
# ~~مهذب کرداند ، تا بعد از آن ریاست وساست را اعتباری تواند کردن،
# ~~قبل1 : اوحی الله تعالی الی عیسی علیه السلام، یا عیسی عظ نفسک م
# ~~اتمظ ، در قوانین عدل وانصاف مستی بر بادشاه از آن سبب مهی و محرم
# ~~است که بواسطهٔ‌ آن از اصلاح مقاصد واستصلاح مفاسد بازماند ، سلطان
~~PageV01P326
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0338.png)

# ~~عادل خیر من مطر وابل ، بادشاه داد دهنده مهتر از باران باریده،
# # قطرات امطار بر بوادی وبحار وفلوات وقفار برایر بارد %~% بعضیرا
# ~~نافع آبد و بعضیرا ضایع کذارد ، اما شعاع آفتاب عدل بر قوی و ضعیف
# ~~چنان رسد که همهرا نافع و ناجح آید ، نکته2 : چنان که اعضای آدمی
# ~~بحتاج است بتعهد و تفقد ، ولایت نز محتاج است بعدل وعمارت ، حیات
# ~~عالم بعمارت است و عمارت بعدل انتظام یاید ، امیر حمص1 نوشته بود
# ~~بعیدالملک واحازت خواسته که حمصرا باروبی و سوری سازد از بیت المال که
# ~~مسلمانان از خوارج امن باشند، بجواب نوشته بود که *حصنوها بالعدل*
# ~~بعنی که بوجود عدل هیچ حصن وعیر آن بچیزی دیکر احتیاج نیفتد،
# القصه 2 از تقویت و تربیت این جهاندار دندار یکی دیکر آنست که
# ~~بهود و نصاری را که بصورت لیاس در زی 3 اسلامیان چنان درآمده
# ~~بودند که هیچ کس مؤمن از کافر من حیث الصورة فرق تمی کرد،
# ~~کنون هود و نصاریرا بعلامت غار وکلاه و دستار زرد چنان ms268 معین
# ~~کردانده است وتمیبزی ظاهر شده که موجب اذلال اهل ضلال است
# ~~واعلاء درجة اسلام، نکته1 : دین ادشاه قوت کیرد وپادشاه قوت
# ~~دین بر قرار ماند،
# نامهآ محی الدین عربی بسلطان عزالدین کیکاوس
# شخ محیالدین عربی5 رضی الله عنه6 که صاحب تألیف «فتوحات
# ~~مکی» است درین ابواب که اساب شرایط اسلام است بر سبیل نصحت
# ~~نامة بلطان عزالدین غالب نوشته است ، چون همت مارک خسرو عادل
# ~~ترین آیین که از موجبات شرایط اسلام است مصروف است بعضی از
# ~~ابواب آن نصایح و وصایا انحا نوشته شد ، تا اکر رغبت باشد از بعضی
~~PageV01P327
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0339.png)

# ~~فضلا استفسار مماید وبدین کلمات قیام واجب داند و آن کلمات برین حمله
# ~~است پ
# «علیک یرفع1 النواقیس والتظاهر بالکفر و2 اعلاء کلمة الاسلام
# ~~بلادک ورفه الشروط التی اشرطها امیرالمؤمنین عمر این الخطاب رضی الله
# ~~عنه ، نهی اهل الذمة ان لا بحدتواة فی مدیتتهم ولا ما حولها کنیسة ولا
# ~~دیرآ ولا صومعة راهب ولا تحددوا ما خرب ولا بمنعوا کنایسهم ان
# ~~ییزلها احد من المسلمین ثلاث لیال یطعمونهم ولا یاؤوا حاسوسا ولا
# ~~یکتموا غشا للمسلمین ولا بعلموا القرآن اولادهم ولا یظهروا شرکا ولا
# ~~بمنعوا ذوی قرابتهم من الاسلام ان ارادوه وان بوقروا4 المسلمین وان
# ~~بفرغوا لهم من محالسهم ان ارادوا | الحلوس ولاتشبهوا5 المسلمین فی
# ~~شی من لباسهم فی قلنسوة ولا عمامة ولا نعلین ولا فرق الشعر ولا بتسموا
# ~~باسماء المسلمین ولا یکنوا بکناهم ولا ترکبوا سرجا ولا بتقلدوا سیفا
~~ولا
# ~~حدوا شأ من سلاح ولا بنقروا خواتمهم بالعربیه ولا سعوا6 الخمور
# ~~وان بجزؤا تمقادم رؤسهم وان یلزموا زیهم حیث ماکانوا وان یشدوا
# ~~الزنانیر علی اوساطهم وان لایظهروا صلسا ولا شیئا من کتبهم فی طرق
# ~~المسلمین ولا یرفعوا اصواتهم مع موتاهم ولا تجاوز المسلمتن موتاهم ولا
# ~~یضربوا بالناقوس الاضربا خفیفا ولا یرفع اصواتهم بالقرآت فی کنایسهم
# ~~و ان خالفوا شا مماشرطوا فلا ذمة لهم 7
# تا انحا حمله سخن شخ زبانی محی الدین است قدس الله روحه ms269 منقول
# ~~از مکاته امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه ، واجب آمد که چون شروع
~~PageV01P328
# ![image filename](./0733KarimDinAqsarai.MusamiratAkhbar_0340.png)

# نامهآ محی الدین عربی بسلطان عزاندین کیکاوس
# ~~فرمودند برین حمله روند ومأمول است که درین دولت مارک چیزی از
# ~~این باقی تماند،
# ~~والحمدلله علی هذه الانعام والاکرام حمدا اکثر من ارمال القفار
# و قطرات البحار والصلوة والسلام علی نبه المختار
# و آله الاخیار وسلم تسلیما کثیرا کثیرا
# ~~قد فرغ من تحریر هذه التارخ فی عشرالاول من جماذی الاول سنه اربع و
~~ثلاثین
# وسبعمایه علی ید العبدالضعیف محمد بن علی المحرر بآقسرا1
# ~~ذات معظم شهریاری که لطیفهٔ‌ موجودات است و خلاصهٔ‌ کاینات در مزید
~~مرتبت
# ~~جهانداری و تخلید منقبت شهریاری و توفیق مزید عدل کستری و تهذیب سجیت
# ~~ملک پروری و تازه داشتن مکرمت و تقویت ضعفاء امت و اظهار سیادات
~~پادشاهی
# ~~و ادخار سعادت نامتنامی الیف دوام سرمد وحلیف بقاء ابد باد ، زمان زمین
# ~~طایه و جهانیان خاضع وایام مأمور و دهر منقاد وایزد تعالی کافی مهمات
# و کفیل مراد آفاق وانفس طوقدار و افلاک وانجم بیشکار
# نی الرحمة کاشف النمه و آله اخیار الامة والحمذلله واحدد
### | و هو حسبنا و نعم الوکیل .

PageV01P329 ms270