######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T13:53:24.134968+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T13:53:24.134993+00:00
#META# transcription layer pk: 12780
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9671684545094592

#META#Header#End#

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0021.png)

# طایف نامحدود حمدوسیاس و وظایف نامعدودمدح وشکر بی فیاس سزاوار
# ~~شارحضرت واحب الوجودی که واهب مواهبت امداد حود وفایض انوار وجوداست .
# ~~حرز خاراز تموج سحاب اوقطره ای وخورشیدمنیر ازپرتونوراوذرهای .
~~افرینندة
# ~~موادو صوروجوهر و عرض و روان وپیکر، ونگارندهآ اشباح وارواح درسلک کلک
# ~~ی پر گارومسط، آن خداوندی که اوهام خلایق از کنه معرفت حلال ذات او
~~قاصر
# ~~است و افهام آدمان ازادراک آیات کمال صفات او خاسر، صانعی که چهرهآ
~~طیاق
# ~~واق اسمان را و رواق افاق زمان را به حذاق مذاق جواهر زواهر نجوم منورو
# ~~مزین کرده و برای اظهار آثار فدرت در میدان حهان گوی وس ماه صباغ و مهر
# ~~اطباخ   ا   بحوگان ایداع ابلاغ کرد، معودی که کرات اربعهٔ‌ ارکان که
~~عناصر
# ~~دارندهآ حهان وقر ازندهآ شهان حیار فهار فهرمان، بادشاهی که درانتظام
# مو %~% )
# ~~و
# # بارو مشارکت انمازو مساعدت حاجب ودربان نیازمند نبود %~% ویه هررمان
~~بادشاهی PageV01P001
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0022.png)

# ~~نقاوهآ موجودات محمد مصطفی وآل واصحاب واولاد واحباب واحزاب او باد .

PageV01P002

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0023.png)

# ~~و در این عهد پادشاه ایران زمین ، که بیضه وواسطهٔ‌ اقالیم و خلاصهآ
~~روی زمین PageV01P003
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0024.png)

# ~~ظل الله فی العالمین ، باسط العدل فی الارضین ، المخصوص بعنایةرب
~~العالمین ،
# ~~المظفر من السماء ، المؤید علی الاعداء ، محرز ممالک الدنیا ، مظهر
~~کلمة الله العلا ،
# ~~امان الله فی خلقه ، ملاذسکان العالم فی غربه وشرقه ، القایم بامر الله
~~، الداعی فی الله،
# ~~سلطان ارض الله ، معزاولیاءالله ، مذل اعداء الله ، حافظ بلادالله ،
~~ناصرعادالله ، النور
# ~~الساطع والبرق اللامع ، غیاث الحق والدولة والدین اولجایتو سلطان محمد
~~خدابنده
# ~~خلد الله دولته وجعل بسیط الارض مملکته مزین ومحلی گردانیده و بفر بهی
~~وطلعت
# ~~شهی این پادشاه فضا صولت قدر قدرت آراسته. پادشاه قدر قدر ، باد عزم ،
~~زمین
# ~~حزم، کوه شکوه ، فایض امر، شامل عدل، سحاب بذل ،کیوان رفعت ، مشتری
~~طلعت،
# ~~بهرام سطوت ، ناهدبهجت ، عطاردفطنت ، رعد مراکب، برق مواکب ، دقیق نظر
~~،
# ~~عمیق فکر ، رقیق دل ، دانش پژوه ، عالمی بر تخت ، وسپاهی درقیا ، و
~~لشکری
# ~~درزین .
# ~~چون ms001 نوروز عالم افروز مبارک ومسعود است به جمال عدل وداد او آراسته
~~داراد ،
# ~~وتشنگان امید را ازجام عاطفت ورأفت او سیراب وشاداب ، برخورداری دهاد .
### | بیت
# شاهی که به همت بگذشت از افلاک %~% شاهی که به دولت بگذشت از گردون
# گرد سپهش خاسته ازمشرق ومغرب %~% ماه علمش تافته بر دجله وجحون
~~PageV01P004
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0025.png)

# ~~گشته، قضاء حقوق این عارفه و شکرانعام این ارفه (4) بحکم اشارت کلام
~~ربانی که :
# ~~«واما بنعمة ربک فحدث، ووجوب امر «اطبعوا الله واطیعوا الرسول
~~واولوالامرمنکم»
# ~~خواست که مکافات ومجازات حقوق قدیم وحدیث نعمت او به قدروسع وطاقت و
# ~~امکان توانایی و مقدرت بگزارد و بار گاه دولت این پادشاه فرهمند را از
~~کار گاه
# ~~فکر خود تحفه ای پردازد، و از بستان طبع تازه نوباوه ای آورد، و شمه ای
~~از مآثر آثار
# ~~شاهانه و شطری از مکارم اخلاق خسروانهآ او از ساقت سواد در بیاض
~~استنساخ آورد
# ~~وتواریخ حوادث ووقایع ایام دولت او که خلاصه و نقاوهآ جامع التواریخ
~~است تمیمه
# ~~وضمیمهآ آن گرداند ، تالواحق به سوابق و آغاز به انجام مقرون و مضمون
~~گردد و ذکر
# ~~اوصاف عدالت ونصفت اوبه تواریخ آبا واجداد عظام منتظم و منعقد شود . با
~~آنکه
# ~~اگر صادرات افعال و بادرات اقوال و احوال و آثار اویکی از هزار و اندکی
~~از بسیار
# ~~در قید کتابت وعقد سیاقت آورد ، همانا در صد کتاب مطول مبسوط نگنجد و
~~زبان و
# ~~بیان ازاطناب واسهاب آن تقریر عاجز اند .
### | لیت
# گر هر دو جهان پر از سپندان باشد %~% صد سال به هردانه مرا جان باشد
# پس مدح تو با قمهآ عرش افرازم %~% اوصاف تو صد هزار چندان باشد
# هر چنداگر بندهآ کمینه درثناء این خاندان خلود دولت مبالغت کند ، ناگفته
# ~~باشد ، که آفتاب ستارهآ روشن است و آسمان سقفی بزرگ بلند ، ودریا جویی
~~ژرف .
# ~~و آفتاب بی نیاز است از آنکه او را به روشنی ، و آسمان را به غلو و
~~بلندی ، و
# ~~دریا را ms002 به وسعت عظمت به انگشت و ایما اشارت کنند . چه اعلام احتشام آن
~~دو لتجاه
# ~~از آن افراشته تروچاغ قراغ نوبت دولت ایشان در کمال کرم و مروت و
~~انتشار احسان
# ~~وفتوت از آن مشهورتر که در حجاب خفامحتجب ماند و در بطون دفاترومتون
~~جراید
# ~~مسطور و مذکور گردد . پادشاهی و خانیت از پدر و برادر وجد آن بزر
~~گواریاد گار PageV01P005
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0026.png)

# ~~دارد ، لاجرم در آن ماهراست و در مکارم اخلاق اقتدابه سلف واعراق خویش
~~نموده
# ~~وفرج البسط سایح (؟) مقرر شود . لکن بند گان از آثار موهت و انوار
~~عاطفت
# ~~وامدادنعم واعداد کرم خداوندان غایت مجهود وسعی محمود خود دعا و
~~ثنادانند،
# ~~و اگر نه چگونه در و صف گنجد حضرتی را که هرچه درجهان بلندی و رفعتی
~~است
# ~~کسیرا، آن خلعتی است مستفاداز کمینه بنده ای از آن حضرت عالی یافته،
~~واگر
# ~~عظمت و حشمت و بسطت است آن فضاله ایست از سرعون و انعام عام غلامی از
~~آن
# ~~بار گاه فلک مثال .
### | شعرا
# ما ان مدحت محمدا بمقالتی %~% لکن مدحت مقالتی بمحمد
# اماحال بضاعت مزجاة بند گان بر مثال ماه است که از مقابله با آفتاب
~~اقتباس
# ~~نور معانی میکند ، با مانند سحاب که آب از دریا بردارد و هم با دریا
~~بازد ، با
# ~~باغبان که از باغ خداوند نو باوه ای آورد یاشماجه ای به طرفه پیش
~~خداوندان بستان .
### | بیت
# # شاها بر تو به تحفه صدجان بردن %~% کمتر بود از زیره به کرمان بردن
# # لکن دانی که رسم موران باشد %~% پای ملخی نزد سلمان بردن
# به مقتضای دعاوی این مقالات وبنابر مطاوی اساس این مقدمات ، هر چند
# ~~به وسابط بوایق وعلایق شهور واعوام ووسایل عوایق گونا گون ایام، توفیق
~~تلفیق
# ~~این تعلیق ومبانی این تنسیق رفیق نمیشد ، « بعون الله و حسن توفقه» در
~~آن
# ~~شروع پیوست وبه مبدء آن افتتاح کرده شد ، وطریق ایجاز بروجه اعجازمسلوک
# ~~داشت، تامحسودجهان ومغبوط همگنان گردد ، اگرپسندیدهآ حضرتافتد ، اقتباس
# ~~آن از ms003 انوار رای مبارک باشد ، واگر نتایج فکرنه برسدادصلاح و رشاد نجاح
~~بود،
# ~~حمل آن بر قصوروهم وفتورفهم بند گان ضعیف نحیف باشد . از حضرت حق
~~امیدوار PageV01P006
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0027.png)

# ~~است که در اتمام آن سعادت مساعدت نماید و توفیق تلفیق آن رفیق گردد
~~وافتتاح
# ~~ه اختتام وآغاز به انجام پیوندد ، وهوولی التوفیق.
# باری تعالی وتقدس تا مدت اعمارعالم این سایهآ پرمایهآ خود را از شهریاری
# ~~و جهانداری ورعیت پروری و لشکر آرایی و دشمن کشی تمتع و بر خورداری
~~دهاد،
# ~~بمنه وجوده. و بنای آن برسه قسم نهاده آمد : مقدمه و مقاله و خاتمه .
### | 7
# اما مقدمه ، درمعرفت کیفیت خواتین و اعداد اورق و
# فرزندان بادگار سلطان محمد
# او لجایتوخان پسر دو مین ارغون خان است ، از اروک خاتون در وجود آمده،
# ~~دخترسار مجه بر ادر توغوز خاتون خواهر امیر کبیر ایر نجین ازقوم کرایت.
~~خاتون
# ~~نخستن او کو بخشکاف دخترشادی گورکان پسر امیر سونجاق خرسه صیت (کذا؟)
~~ازو
# ~~فرزند ندارد . خاتون دوم بوجغان دختر لکزی گورکان که مادرش ماما بوده
~~در
# ~~وجود آمده از او دختری دولندی نام [که] خاتون امیر کبیر چوپان نویان
~~[است].
# ~~خاتون سیم او لترمیش دختر قتلغ تیمور گورکان که مادرش ببسونحص (کذا؟)
~~بود
# ~~دختر مانقو پسر جغتای که از وسه پسر آورد : مهین بسطام میانه بایزید
~~کهین طیفور،
# ~~که هر سه به ایام کودکی [و] طفلی در گذشتند و دختری ساتی نام که نامزد
~~امیر
# ~~چوپان است و اولتردریورت بزرگ توغوز خان می نشیند که بعداز او دقتی
~~خاتون
# ~~داشت و بعد از او کو کجی که اورا از حضرت قان آورده بودند و بعد از
~~توفتی ، کرمون
# ~~خاتون داشت. خاتون چهارم حاحی خاتون از مادر توداکاج دخترهولا کوخان
~~آمده.
# ~~دختر ضحاک پسر تنگیر گورکان که از او پسری مسعود همایون دارد ابوسعید
~~نام
# ~~که از عمر و جوانی ودولت بر خوردار باد . او را دایهآ پادشاه جهان
~~اولجایتو ، اقول
# ~~قایدی دریورت امیر سونج پسرسشی ms004 بخشی میپرورد . خاتون پنجم عادلشاه دختر
~~PageV01P007
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0028.png)

# ~~بالله التوفیق .
# ~~معرفت اسامی وکیفیت و تعدید امرای بزرگ چاغ اولجایتو
# که عرانین دولت و سماطین حضرت و مالازم بودند PageV01P008
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0029.png)

# ~~از جلایر. پنجم امیر عادل سونج آقاپسر سشی بخشی بن ساریجه از او یغور .
~~ششم امیر
# ~~کبیر ایر نجین پسر ساریجه برادر توغوز خاتون. هفتم امیر معظم خسر و
~~عادل معز الدین
# ~~ایسن قوتلوق پسرزکی بن سینا بن طارم بن طغرل بک بن قلج بن سنقوربن
~~گنجشک
# ~~ابن طوسوقابن التان خان زیدعدله که بهرای وهوش و هنگ و فر و فرهنگ و
# ~~کفایت و درایت و اخلاق حمده ، گوی مسابقت به چوگان مبادرت از اکفا و
# ~~اقران امرا ربوده است . هشتم طغان امیر تومان بغداد که عایشه خاتون زن
# ~~کخاتورا بهوی دادند، والا فرنگ نام ازاین عا یشه خان پسری دارد نیکو
~~روی
# ~~که اورا دریورت صاین اباجی که مقیم دیار خراسان است می پرورند. نهم
~~امیر علی
# ~~قوشچی پسر بایبوقاقوشچی برادر باتیمیش ازقوم قچاق . دهم سوتای اختاجی
~~امیر
# ~~دیار بلاد دیار بکر که به محافظت کنارفرات و سر حدشام منصوب است.
~~یازدهم امیر
# ~~کوربوقا که حافظ تومان دیار بکروروم و آن مرزوبوم است . دواز دهم سلطان
~~حاسا
# ~~مورا پسر کیتوقانوبان از قوم   که مقیم دیار خراسان بود. سیزدهم
~~الغوپسر بوقا
# ~~نارغوچی امیرتومان نارین که به خراسان یورت دارد. چهاردهم ایلیاسمیش
~~برادر
# ~~با تیمیش که حافظ بلاد کناردیار بکراست. پانزدهم بیکوت پسر الادوبن
~~ساتی نویان
# ~~از قوم تاتارحامی کنار آمویه . شانزدهم امیرترمتازو دوبرادر
~~منکتازوارتنا از قوم
# ~~اویغور. هفدهم امیردانا قتلغ قیا و برادرش پولاد قیا پسران مقبل
~~برادران اردوقیا
# ~~از استخوان اویغور. هیجدهم نولدار پسراردقیا ازجملهآ ملازمان حضرت.
~~نوزدهم
# ~~رمضان گورکان که از جملهآ امراء خراسان است . بیستم قرانجوق پسر امیر
~~قتلغ شاه
# ~~و ابشقا بر ادر الادر که مقیم دیار روم می باشد . بیست و یکم بایدو پسر
~~نورین آقا از
# ~~استخوان قمات که هم بهروم مقیم می باشد ms005 . سست و دوم امیر ایناق توقماق
~~پسر
# ~~تکاجاک ازاستخوان ختای که مقرب حضرت است . بست و سوم هرزه محمد پسر
# ~~اولتای سلدوسی . بیست و چهارمسراقان باشقرد از الوس آننده . بست و پنجم
~~PageV01P009
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0030.png)

# ~~طاشموربن بوجای نویان.
# اما مقالت وآن برسیاقت حوادث و استدراک وقایع مدت عمرعز بزش
# و استدراج زمان ولادت تاانقراض دولت مبنی و مقصور است
# به تاریخ شهورسنهآ ثلاث وسبعمایه که انجام دولت و نهایت عمرپادشاه عادل
# ~~غازان خان نور الله تربته بودو نوبت دولت سلطان غاث الدین محمد او
~~لجایتوسلطان
# ~~خلدالله ملکه . و آن چنان بود، که چون قشلامیشی سرای حومه تمام کرد
~~وفصل بهار
# ~~روی نگارین و شکوفه دندان سیمین به خنده بنمود و هوا در روش و جنبش و
# ~~زمین درجوشش وهوا درخروشش آمد ، غازان خان بغایت نزارو بیمارشد ، دانست
# ~~که شهباز روح مطهر و نفس منور اوصدای «با ابتها النفس المطمئنة ارجعی
~~الی ربک
# ~~راضیة » را اجابت لبیک زده به جناح ارتیاح نجاح در پرواز اهتزاز افراح
~~خواهد
# ~~آمد وازمطمورهآ فنا به مقصورهآ معمورهآ بقا وصفا انتقال وارتحال کرد
~~وقفص قالب
# ~~شریف را بپرداخت. و به ایام حبات خویش نمی خواست که برادر بزرگواررا از
~~جانب
# ~~خراسان باز خواندو سریر و افسرشاهی بهرای و کفایت او تفویض کند تا
~~زمرهآ اعداء
# ~~ثغور آگاه نشوند و فتنه و بلغاق تام قایم نگردد . با خور قوی و استرخاء
~~اعضا و
# ~~وجع امعاواحشاعزیمت دیار خراسان جزم کرد تامگردیده را به لقاء غرهآ
~~میمون
# ~~و مشاهدهٔ‌ طلعت همایون بر ادر عزیز روشن کند و یکچند گاه به مفاوضت و
~~مشاورت
# ~~بگد بگر مستروح و مستأنس شوند . متعاقب و متواتر از راه ایلچیان به
~~اعلام و صول
# ~~خویش میفرستاد ودم بدم ازیاد نام او استکشاف و استیجاب می نمود . یعنی
~~م :
# # ما نام تومیگوید ومن می شنوم. %~% و ساعت بساعت از احوال وصول او
~~استطلاع و
# ~~استدراک می نمود و میفرمود : PageV01P010
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0031.png)

### | بت
# که مارادل وجان پراز ms006 مهر اوست %~% همه آرزو دیدن چهر اوست
# ز آنجا به مقدمه نخست (؟) شیخ بهلول برسید برسل عادت، وابام بی وفا
# ~~و روز گار پر جفا بهسعادت و صول بر ادر مساعدت ننمود و تو فیق این
~~تلفیق رفیق نگشت.
# ~~چون به خیل بزرگ بهمقام بشکل دره رسید مابین ری و قزوین علت بر طبیعت
# ~~عالب آمد و درد بردرمان راجع و مستولیشد . درحالت نهوض و بحرانات و
~~اثناء
# ~~نزعات و سکرات تفویص کارولی العهدی و تقریر تحدید و صابب قایم مقامی که
~~به
# ~~چند سال پیشتر از آن در حال صحت نفس نص و وصت کرده بود بازبه حضور
~~جمهور
# ~~خواتین و امراء کبار ووزراء با اعتبار ونوینان دولت و عموم ارکان مملکت
~~بعد از
# ~~تصایح حمیل ومواعظ حلیل ازسر فکر صایب ورای ثاقب علی ملا الناس املا و
# ~~انشاء آن تازه فرمود. و برادر سلطان محمد را به استخلاف خود تعیین کرد
~~. و
# ~~بعد ازتیمم ذکروصیت ، گفت : چندانک فکرمکنم و بنظرخود نگاه ، قایم مقام
# ~~سر یروافسرخود را کسی شایستهتر و تخت والوس را کسی بایستهتر ازجلوس او
# ~~نمی شناسم . و به برادر وصت برین نمط املا فرمود بسش کافهآ خلایق نسخهآ
~~وصایا
# ~~از املاء غازان خان که بعد ازو امرا ووزرا به التمغاها به اطراف عالم
~~به عموم
# ~~خلایق شنواندند : «توکلت علی الله غازان ، یرلیغیدین ، قتلغشاه ، چوپان
~~، با یدو
# ~~سوتای ، سلطان، مولای ، کور تمور، ترمتاز،رمضان ، الغو، توقتمور،
~~امیرتومان،
# ~~وهزارهآ چریک مغول و تازیک سلاطین و باسقاقان و ملوک و اتابکان و حکام
~~و
# ~~ستکحان و قضاة وسادات وابمه ومشایخ وصدورواکابر ومعارف و مشاهیرو اعیان
# ~~و معتبران و رؤسا وعمال وعموم اهالی ورعایاء بسارو کافهآ خلایق شهرها
~~ودیهها
# ~~وصحرا نشینان بدانند که : چون حق تعالی از فیض فضلر بانی به نورهدایت
~~یزدانی
# ~~درون سنه داک ما را منور و مزین گردانده بود ، و به یمن امداد توفق و
~~تأیسد PageV01P011
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0032.png)

# ~~الهی ، مدت ایام پادشاهی وعهد همایونی خودرا مستغرق رعایت ms007 مصالح و
~~مناجح
# ~~عموم خلایق داشت واطراف واکناف عالم را به آثار عدل وانوار انصاف
~~بیاراست،
# ~~چنانک دور و نزدیک وترک و تازیک دیدند و شنیدند و آثار آن برروی روزگار
# ~~باقی ماند . دروقت آنک عارضهآ ضروری و نازلهٔ‌ ناچاری بهذات شریف راه
~~بافت
# ~~وضعف و ذبول قوت گرفت و علت برطبیعت غالب آمد و هنگام رحلت و نقلت از
# ~~سرای فنا به داربقا نزدیک شد ، ازغایت شفقت و فرط مرحمت وکمال التفاتی
~~که
# ~~به انتظام والتیام احوال عالمیان منوط بوده، تمامت مادران و یکسر امراء
~~نوینان که
# ~~ارکان دولت اند چنانکه از تنکوزخان امرا حسوطغای (؟) بورالغی ، قتلغ
~~قیاه،
# ~~شا ، توقلوق ادوچی، طاشمکو، جارق، سورغاتمش ، و از اختاچیان امیر
~~طولادای،
# ~~قحاقیای، سوتای، حانی طغای ، ساسوس (کذا؟) ایبشقا ، اقبرتو، از
~~قوشحاتان (؟)
# ~~ساودای ؛ وازیورتچیان مازوق؛ وازاودچیان بیشقرد، کرای ، ییسوبوقا ،
~~بیغتمش
# ~~سنقسون ، ابوکان ، قتلغ بوقا ، ملک ناصر الدین ، و از سوسنچیان شیخ
~~مسلمان ،
# ~~و ازایداچیان برونشاه ، امیرعلی ، بکاتیمور ، بورالغی ، میکائیل ،
~~هندو، بولای ،
# ~~ایر بوقا، بایتمیش ، واز قو شچیان بدومکی (کذا؟) محمد تایجو، کورتیمور،
~~بابوقا،
# ~~شباوجی ، و ازایواغلانان برندوق ، محمود اسین ، تمور بایقتلغ ، ارق ، و
~~دیگر
# ~~کزیکتانان و ایناقان و مقربان حضرت از خرد و بزرگ و ترک و تازیک بدانند
~~که
# ~~ما را معلوم ومحقق گشت که نوبت دولتم به سر آمده و به جوار رحمت ایزدی
~~خواهم
# ~~پیوست ، و همگی همت و آرزوی نهمت من آن بوده که کارعالم و عالمیان
~~خصوصا
# ~~رعابای ضعیف که ودایع آفریدگارند عزوعلا ، وتمشیت کار ایشان ، یکچندی
# ~~به من حوالت رفت خواستم چنان سازم که مادهٔ‌ ظلم ومفسدت و تعدی و عدوان
~~منطمسان PageV01P012
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0033.png)

# ~~و جابران بکیاراز ایشان مرتفع گردد و اساس عدل و خیرات و قواعد انصاف و
# ~~قوت خدای تعالی ویمن نظر رسول علیه الصلوة والسلم سعی بلیغ و جهد نجیح
~~نمودم
# ~~و بعضی ازاین معانی مذکورتلافی و تدارک کردم واحکام یر لیغ بر آن نفاذ
~~یافته به
# ~~چون من بنده ازین سرای دودردر ms008 گذرم واز دارغروربهدارالسرورپیوندم ، از
~~شما PageV01P013
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0034.png)

# ~~ندارید و در تقویت دین اسلام و مسلمانی و تمشیت اوامرونواهی شریعت
~~محمدی
# ~~کوشید ، ومبانی و اساس آن مستحکم داشته ، نگذارید که هیچ مدعی گستاخی
~~نماید.
# ~~جمهور لشکریان و سایر رعایای بیچاره را که و دایع آفریدگارند عز و علاو
~~یکچند-
# ~~گاه حوالت تمشیت کار ایشان به من بنده مفوض بوده ، به موجبی که من بنده
~~ایشان
# ~~را محافظت و اسرامیشی کردم برقرارمر فه و آسوده دارید و به و جود شرعی
~~رعایت
# ~~ایشان مرعی17 و آنچه مقرر کرده ام به علت زوایدهیچ چیزی دیگر از ایشان
~~نطلبید
# ~~و بدعت و رسوم محدث ننهید ، و مساعدت و نماری و تا بقورومثل این تکالیف
~~و
# ~~عوارضات که تمامت برداشته بودم بر قرار از این انواع هیچ مطالبت
~~ننمایید، و خیرات
# ~~وصدقات و ابواب البرواوقافی که بر آن کردهام و عمارتی که اساس نهاده بر
~~وفق
# ~~مشروط و موجب مذکورمجری وممضی دارید و به هیچ وجه تغییر و تبدیل بدان
# ~~راه ندهید و در اتمام واهتمام سعی بلیغ وجهد نجیح و تمام نمایید
~~وادرارات را در
# ~~تمامت ممالک به موجبی که از حشومال وضع کرده، فرمودهام تادرهر موضعی به
~~نام
# ~~آن جماعت که تعسن رفته فرود آورید تا دست نواب دیوان و متصرفان و عمال
~~ولایات
# ~~از آن کوتاه گردد برفرار مقرر موقردارید و چون توفیق افزونی ندارید
~~آنرا غنیمت
# ~~شمرید و در کارافاضت خیرات واشاعت مبرات تقصیر و تهاون ننمایید، چه
~~ازدنیا
# ~~نصیبه وحصهآ ماهمین احسان وخیرات وامتنان واصطناعات است و بدان توفیق
~~از
# ~~حضرت باری تعالی منت بایدداشت .م
# که رزق خویش زدست تو میخورد مهمان»
# ~~و مفسدان و فتنه انگیزان را مالیده و مقهور و نکوهیده ومهجور دارید .
# و بعد از اتمام املا وترغیب همگنان و ترکیب جهبذان و مطبقان بر موافقت و
# ~~متابعت او مبالغب بلیغ نموده، به تاریخ روز یکشنبه وقت عصر یازدهم ماه
~~شوال PageV01P014
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0035.png)

# ~~سنه ثلاث وسعما به ms009 هالالی به مرحلهآ خمل بزر گ مان ری وقزوین به بشکل
~~دره
# ~~مهجوار رحمت حق پیوست و از مقر بلایهمقر بقاوغنا رسد، وچون شجرهآ
~~بادشاهی
# ~~فربات اوشد ، بعد ما که مرقد منور و صندوق مطهر او را به قمه عالی شام
~~تبریز
# ~~وخاص وعام او را تحبت ورصوان و درود فرستادند .

PageV01P015

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0036.png)

# ذگر مبادی ولادت شاهزادهآ جهان مادهآ امن و امان فیض
# رحمت رحمان و اثرخاصیت یمن تدم مبار گش
# از مآثر مأثور ومناقب مشهور پادشاه اسلام یکی آنست که تاریخ ولادت
# ~~مبارکش در شهور سنهآ ثمانین وستمایه چون زمان طلق و وضع حمل مبارکش
~~میان
# ~~مرو و سرخس در آن بیابان خشکاف اتفاق وفاق افتاد ، از اروک خاتون چون
~~ماه
# ~~که از تتق افق و حجاب سحاب بدرخشد و مثل ستاره که از فتق آسمان شعاع
# ~~طلوع زند در و جود آمد، و از اتفاقات عجایب ایام آنکه از فصل بهار دو
~~ماه گذشته
# ~~بود وقطرههای امطار مدرار نگشته وزمین وصحراها از تنگ سالی خشک لب و
# ~~سیاه دیده مانده ، و در آن حدود آب عزیز الوجود و نایافت ، از علفها و
~~ریوع
# ~~و ارتفاعات مردم مأیوس بودند . از تأیید وضع حمل و یمن قدم مبارکش از
~~ناگاه
# ~~سحاب متراکم بر روی آسمان ظاهر شدوچندان باران از نایژهآ هوا باران گشت
# ~~که همهآ صحراها سیلاب گرفت و در آن حدود ناورهای قطر ظاهرشد . از وفور
~~ثوران
# ~~سحاب وفوران1 آب خر گاههای اردو همه مستغرق سیلاب گشتند، آب از جهات و
# ~~جوانب درخرگاهها افتاد . خاتون معظمه اروک شهزاده را چون جان و نوردیده
# ~~در کنار گرفته بر سرزلالی (؟) و مفارش نشسته و چهار پایان از تشنگی
~~سیراب و زمینهای PageV01P016
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0037.png)

# ~~مرده شاداب گشتند و علفهای گونا گون سر از خاک تیره برزدند وجهان
~~پژمرده و
# ~~زمین فسرده نور ونواگرفت . چون زمرهآ حاضران خاصت بمن قدوم شاهزاده
# ~~مشاهده کر دند ، استعجاب وشگفتی نمودند وزبان به دعاوثناء قدوم مبارک
~~شهزاده ms010
# ~~بگشودند و گفتند « ماهذا بشرا ان هذا الا ملک کریم »
### | یت
# جهان را به باران بیایستگی %~% روان را بهدانش بشایستگی
# هنوز در مطاوی قماط منطوی بود و در گهوارهٔ‌ طفلی مجتوی (؟) که آثار
# ~~ده لت و سعادت از ناصیهآ اومتلالی گشت و انوار رشد و نجابت از وجنات او
~~مشرق
# ~~شد . پدر و مادر بهغرهٔ‌ کریم او تمن نمودند و دیدهها بهمشاهدهٔ‌ طلعت
~~او روشن
# ~~شد و به بمن قدوم مبارکش جهان پژمرده تازه وطری شد .
# و چون سرو قد او سالد و اثر نشو ونما و ترعرع پدید آمد و آفتاب اقبال
# ~~ودولت از ناصهآ مبارکش لایح و رخشان شد وماهتاب جوانی درفشان، آداب
~~هنرها
# ~~فرهنگ شاهانه از خطوط مغولی وفارسی وسلاح و تیروکمان بیاموخت تا درهر
# ~~بک بی مثل ونظیر شد . چنانکه مغول ومسلمان مثل خوبی حسن وهنروری بهوی
# ~~ز دندی و درفنون هنرها ضرب المثل شد و از عنفوان صبی تا آنگاه که افسر
~~وسریر
# ~~بهوی آراسته شد از خاصت تایید یمن قدوم مارکش بههر مقام که رسید در حال
# ~~رغد عیش وخصب ورخص نعمت ظاهر شد و آسایش و آرامش واستراحت و استرواح
# ~~و استنامت و فراخی اطعمه وسبزه وریاحین پیدا شد ، و جملهآ حوادث و
~~وقایه
# ~~مهیب مخوف سهل وآسان گذشت ، او را اولجایبوقا نام نهادند بعنی تا نام
~~مناسب
# ~~و ملایم قدم او باشد . بعد از آن نامش ماتمودار کردند و بعد از آن دفع
~~چشم ز خم
# ~~خربنده کردند. و بگاه جلوس بر سریر الوس چون امور مملکت اتساق و انتظام
~~گرفت
# ~~وخاص وعام به آرزوها و تمناهای خود رسیدند امرا وابلجیان اطراف و اکناف
~~با PageV01P017
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0038.png)

# ~~هم کینکاج کردند که چون وجود و قدوم مبارکش مسعود و ممون افتاده است
# ~~لقبش اولجایتو سلطان باید نهاد واز فرط حیا وتواضع وفروتنی از آن
~~استنکار
# ~~می نمود . مثل نام چنگیز خان که اول تموچین نهادند ، بعد از آن التان
~~خان ختای
# ~~نام او ms011 جاوت قوری نهاد بعنی پادشاه معظم . بعد از آن باری تعالی لقب
~~چنگیز خان
# ~~داد بعنی پادشاه پادشاهان . دیگر دیار خراسان از قدیم الایام باز از
~~جملهآ ثغور
# ~~بود وسندان مطرقهآ حوادث و وقایع، و همواره عبورسباه بیگانه و ترک تاز
~~لشکرهای
# ~~باغی باغی بر آنها بوده و در معرض خرابی و قحط و غلا و تنگی فرسوده. و
~~به زمان متقدم
# ~~که شهز ادگان هریک به نفس خود آنجا بودند مشهوراست که چه مایه جنگ
~~وفتنه
# ~~وبلغاق وخرابیها بدان ولایت راه یافت ولشکریان را چه زحمتها و مشقتها
~~رسید!
# ~~اما چون یادشاه اسلام آن ملک را مر کزدولت و آشیانهآ همای سعادت خود
~~ساخت
# ~~با قلت سپاه وعدد وعدد(؟) وکثرت فتنه وفساد هیچ لشکری بیگانه بر آن
~~غالب و
# ~~مستولی نشد و چند نوبت چریک بیگانه عزم خروج جزم کرد و باندک مایه سببی
# ~~حق تعالی در میان ایشان تفرقه و پریشانی انداخت و بآرزوی خویش نرسیدند
~~.
# ~~چنانک در شهورسنهآ . .. امرای ترک وطلیعه ای از الوس قیدو ودوا چون
~~اوتارو
# ~~دانشمند و شارب بهادرکه در مرغزار شفورقان مقیم بودند ، ایشانرا
~~بشکستند و
# ~~مقهور کردند وزن وفرزند وباروبنه وچهارپای ایشان بغارت ببردند .
# در اثنای آن تردد و تکاپوی چهار پایان لاغر شدند و یک ماهه راه به اردو
# ~~آمدند و از آنجا خبر رسد که زمرهآ شهزاد گان ساربان ومینقان و کورسبه و
# ~~تیموروتمولا و کوبک وامرای ایشان ارون و کدار وایلچیکدای واویغورتای
~~میرسند
# ~~و از اتفاق فصل زمستان بود و وفور برف وسرما و چهار پایان لاغر . و
~~شهزادگان
# ~~مذکور و امرای تومان با پنجد هزار سوار چریک تاطوس بتاختند . بادشاه
~~اسلام
# ~~باقلت لشکر ولاغری چهار پایان و کمی قوت وازق در چنان معر که با خصمان
~~قوی PageV01P018
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0039.png)

# ~~وسیاه متکاثر بی تحاشی چون کوه با شکوه در مقابلهآ معاندان آمد . بقوت
~~نورالهی
# ~~که حق تعالی بوی بخشیده بود ، با آنکه بهادران و گر دنکشان را دل از ms012
~~دست
# ~~رفته بوده وازخوف وبیم چون شاخ بیدلرزان، امرا ومقربان را فرمود :
~~«یقین
# ~~حاصل است که خصمان را قوت مکث و طاقت در نگنباشد و از هست آسسب صدمات
# ~~و حملات ما منهزم ومضطرم باز گردند ، «کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة
# ~~باذن الله . »
### | بیت
# که شیری نترسد زیک دشت گور %~% ستاره فراوان نتابد چو هور
# ~~ظهور صدق بافت و از تآیید نفس قدسی که ذات پاک او بر آن مسطور بود ،
# ~~می سببی ظاهر «من حیث لایحتسب» در خصمان متکاثر آراسته با ساز وعدت و
# ~~اهمت و خواسته ، تفرقه افتاد و بی ستیز روی بهزیمت و گریز نهادند . و
~~چون
# ~~چهار پایان چریک منصور لاغر بودند فرمان نفان یافت که هیچ کس بر اثر
~~خصمان
# ~~مقوی نرود ، چه معاندان درحالت تفرقه وانهزام چنان مستشعر و متخوف
~~باشند
# ~~که بهر شاخ علف و سنگها و پشتهها و تمثالها که نظر کنند بچشمشان تمثال
~~خیال حشم
# ~~منصور ما نماید . حال بر آن منوال بود که پادشاه صاحب رای برزبان میارا
~~براند
# ~~بی هیچ شک و شبهت . هر آینه هر پادشاه که به خصال مرضه و خلال پسندیده
~~آراسته
# ~~باشد ، او «مؤید من عندالله» وصاحب قران تواند بود .
### | بیت
# در صدهز ارقرن سپهر پیاده رو %~% نارد چنو سوار بدمیدان روز گار
# چون خبر انهزام خصمان از زبان و پیغام ایلجمان و پادشاه سعید مغفور
# ~~غازان خان رسید ، و او در آن حالت متوجه فتح شام ومصر بود با لشکری
~~جرار PageV01P019
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0040.png)

# ~~چون دریای زخار ، بنور الهام معرفت از حال برادر متنبه و آگاه بود و به
~~و جود
# ~~او مستظهر ومستأمن تا آخر عمر . وخصمان بیشتری به گرما وسرما از تشنگی
~~و
# ~~گر سنگی مردند .
### | بیت
# کسی کش خدا سرفرازی دهد %~% مپندار کان را به بازی دهد
# و ملازمان دولت وابناقان حضرت بر سبیل تجارب وامتحان قیاس کرده اند
# ~~که اگر وقتی حادثهای یا نایبهای به بکی از ایناقان حضرت ms013 رسده ، چون نظر
# ~~مبارک که اکسیر اعظم و کیمیاء سعادت است بروی انداخته ، آن غضاضت و
~~زحمت
# ~~بر و سهل و آسان گذشته
# بر جمله «جئناالی المقصود»، چون شجرهآ پادشاهی غازان خان از جویبار
# ~~حیات منقلع گشت ، ومثوبات اووسیلت درجات وذریعت قربات اوشد، امرا و
~~ارکان
# ~~دولت و وزراء و اعیان حضرت و کا فهآ رعایا و عامهآ برایا چون رمهآ بی
~~راعی ومجیب
# ~~بی داعی و حماء بی حامی حیران مانده ، و دست تضرع و ناز به حضرت
~~ذوالجلال
# ~~برداشته و روز بروز از جانب خراسان که اثر یمن یمن داشت ایلچیان در
~~تردد، و
# ~~خبر وصول چتر آسمان سای و رکاب زمین فرسای درمیدادند، و آزام دل
~~جهانیان
# ~~و تأمین اطمینان خاص وعام را بشارت می رسانید [ند] ، تا امرا و وزرا
~~ونوینان
# ~~را استظهار واهتز از می افزود واستبشارو استرواح روی نمود.
# و سلطان پیش از تتمیم نهضت و تصمیم عزیمت گر وهی امراء غدار را که دل
# ~~بد و نیت کژرداشتند و ظاهر آبه نفاق و ریا تملق و چا پلوسی میکردند و
~~در باطن به خفیه
# ~~غدر و مکر می سگا لید[ند]،
### | یت
# ~~اندرجهان تو از دو کست ایمنی مباداز دوستان دشمن و از دشمنان دوست
~~PageV01P020
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0041.png)

# سلطان به رأی صائب وتأیید بخت جوان همه را از پای حیات برداشت و
# ~~دستخوش عنا وپایمال فناکرد ، وروی زمین ازخبث عقیدت ورجس مکدت ایشان
# ~~پاکوصافی، چنانکه هیچ یک در کشاکش انهزام و هز اهز اضطرام و گیر اگیر
~~انزعاج
# ~~و انهزاع و انحطام وانخرام امکان مکان وجای قرارنداشتند ، و ازطوارق
~~محن و
# ~~توارق (؟) فتن مفزع و مهربی که میجستند نمییافتند ، خواستند که انگشت
~~نمای
# ~~خلایق شوند دستگیر بلا و پایمال عنا آمدند . بیچاره ارغوداق اگرچه
~~امارت و
# ~~سر لشکری چریک خراسان بهوی تعلق داشت ، از کوتاه نظری و بی خردی و فرط
# ~~شقاوت و ضلالت و غباوت به شهزاده به نظر خردی و کودکی نگاه می ms014 کرد ،
~~واز آن
# ~~بی خبر که شهزادگان اکر چه بهسال خرد باشند اما از خشم و قهر ایشان
~~ایمن و
# ~~غافل نبایدبود . چه مثال حال ایشان چون بچهآ مرغابی بود که با و
~~جودخردی ایشان
# ~~را شناوری نباید آموخت ، یا چون شمشیری بران که دسته و غلاف زر ین
~~ندارد .
### | بیت
# ~~در پیش خود اگر چه بزر گنداختران در چشم خلق خرد نماید ز ارتفاع
# ~~وتا فتنه و بلغاق در ملک ظاهر نشود بر مباسطت و گستاخی و جورو جفاء
~~بندگان صبر
# ~~و اصطبار نمود تا عاقبت بکام و مراد و مرام رسید .
# ارغوداق از غباوت و غوایت از فرمان چنان پادشاهی که بافاضت عدل و اشاعت
# ~~بذل و فطرت سلیم و فطنت عظیم چون اویی ازمادرمملکت دروجود نیامده و
~~بمثل
# ~~او ولدی مادرایام عقیم مانده ، از فرط شقاوت روی برتافت تاطعمهآ تیغ و
~~تیرشد
# ~~ولقمهآ مار و مور آمد . وشب هجدهم شوال سنهآ ثلاث و سبعمایه کار شهزاده
~~الافرنگ
# ~~به حدود سملغان تمام کردند و بعد ازارغوداق به چهار روزملک با برادران
~~و
# ~~چند نفرامیر دیگر به حکم یاسارسانیدند و مشرع ملک از خاشاک کدورت اعدا
# ~~و یاغی صافی ماند و جمله خلایق از شر معرت یکدیگر ایمن و سلیم ماند ندو
~~چون از PageV01P021
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0042.png)

# ~~کار دشمنان خراسان فراغی روی نمود ودل از غم آنجا آسوده کرد ، آن
~~ثغربزرک
# ~~را به امرای معظم بکتوت پسر الدونویان و سلطان یاساول سپرد ومتوجه مرکز
# ~~دولت شد و عنان عزیمت برصوب عراق تافت .
# امرای بزرگ ونوینان تازیک وترک و ایناقان کامکارو مقربان نامدار
# ~~در رکاب که هر بک اجنحهٔ‌ دولت و پر و بال همای سعادت بودند ، و بمثایت
# ~~قوادم وخوافی دولت چون گروهی انبوه و طایفه ای بشکوه چون سمط جوزا و
~~عقد
# ~~ثریا درسایهآ چترهمایون روی به اوج برج ظفر و شرف نهاد و کوچ بر کوچ می
~~آمد
# ~~و منازل به منازل می نوشت وبهمناهل و مشارب می ms015 کذشت ، نازان وخرامان ،
~~و
# ~~ازین جانب که تختگاه دولت بود خاص وعام به خضوع وخشوع دست نیاز و تضرع
# ~~و ابتهال به حضرت ذوالجلال بهسؤال «ابعث لنا ملکا نقاتل فی سبیل الله»
~~برداشته
# ~~ومصباح نجاح «کلکم راع وکلکم مسؤلعن رعیته» از حضرت حق تعالی خواسته و
# ~~هریک بزبان این دوبیت غراء گویان ومویان:
### | بیت
# شاها به تو دارد همه آفاق نیاز %~% بشتاب و جهان بگیر و بخرام بناز
# از هر جهتی که منزلی کوچ کنی %~% اقبال دو منزلت به پیش آید باز
# ~~تا عاقبت عطاء بی منتهاء ر بانی و فیض رحمت یزدانی کافل وصول حال وشامل
~~حصول
# ~~آمال خلایق شد . و صراف قدرت بیت (؟)ضراب حکمت نقش ارادت جمهور را
# ~~که ازسکهٔ‌ مهرومحت منقش ومشبک بود سگهآ قبول برنهاد ، و منشورحاجت هر
# ~~یک به توقیع قبول اجابت مو شح گشت ومامولمردم به حصول موصول شد ، و
~~سهام
# ~~مرام دعاها به هدف اصابت اجابت پیوست ، و نسیم صبح سعادت ازمهت دولت به
# ~~حکم «1 نی لاجد نفس الرحمن من قبل الیمن، از سمت خراسان که یمن
# ~~ویمن داردبر مهب شمال افضال ومصب زلال اجلال درهبوب آمد وبر کافهآ خاص
~~و PageV01P022
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0043.png)

# ~~عام باران گشت و خداوندا بگوش مردوزن میرسانید .
### | بلیت
# ~~ای بسا بیخ که از چین وختن کنده شودتا چو تو مهر گیایی ز خراسان آرند
# جملهآ امرا و ارکان دولت و وزرا و اساطین مملکت و افراد امداد انجاد و
# ~~اعداد اجناد عباد با تباشیر صبح سعادت درحال مراسم استقبال موکب همایون
~~و
# ~~رکاب میمون شدندو بمشاهدهآ غرهآ مسعود تمن و تقرب جستند، و دیدههای ستم
~~دیده به
# ~~طلعت مشاهدهآ مبارکروشن کردند. بر جمله چون آفتاب اجتماع وصول میمون
# ~~او از مطلع انتظار طالع گشت، روز دوشنبه دوم ماه ذی الحجه حجهآ ثلث و
# ~~سبعمایه ازصوب خراسان وعراق به اردوی معظم بدیورت مبارک شهر اسلام
~~اوجان
# ~~نزول فرمود.
### | بیت
# # بر سپهر دولت آمد کامیاب و کامر وان %~% آن ms016 پناه خسروی آن آفتاب خسروان
# ~~خور شید لقاء مهوش یاهوسان (؟) از افق غیب طالع شد، و قطرات امطار رحمت
~~بر مرغزار
# ~~وبساتین خلایق باران گشت ، ومهر جمال باکمالش میان کواکب منورومشعشع
~~آمد ، و
# ~~نور غرهآ همایون او ازوادی ایمن ظهور حضور نوریافت . صیت معالی او با
~~باد صباهم عنانی
# ~~کرده با شمالهم رکابی.
### | بیت
# هر آنکس که از مردم اورا بدید %~% دلش مهر و پیوند او برگزید
# ~~وچون نورخراسان از مطلع خراسان در اقطار آفاق ظاهر و متطایر گشت و
~~صحایف
# ~~ممالک به لطایف تدبیر و محاسن تقریر موشح وآراسته آمد ، و ریاض فضایل
~~به
# ~~طیب شمایل اومرشح و پیراسته ، به مامن طلعت مهوش شاه خرمیها و شادیها
~~کردند،
# ~~واستیحاش به استیناس و استشعار به استبشارونیاز به اهتزاز مبدل شد ، و
~~چون یکچند PageV01P023
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0044.png)

# ~~روز از وعثاء عناء سفروبلاء خطر بر آسود و شهباز نشاط جناح افراح و
~~اهتزاز باز
# ~~کرد و در فضاء هواء انبساط وارتیاح پرواز نمود ، طوی وقور بلتای بزرگ
~~ساختند
# ~~و در مبار کترین وقتی و خجسته ترین ساعتی به طالع میمون و اختر همایون
~~وساعت
# ~~فرخنده و بخت نازنده (2) از روز دوشنبه منتصفماه ذی الحجه سنهآ ثلاث و
~~سبعمایه
# ~~موافق هجدهم ماه التینج ای لوییل ارتفاع شرقی دسآ (؟) و پادشاه فرشته
~~سیر،
# ~~ملک اثر ، سسمبرمنظر، سلمان مخبر، قضا صولت ، قدرقدرت ، به فر بهی،
~~وطلعت
# ~~شهی ، به حکم بارگاه الهی به عروس مملکت داماد شد ، و در آن روز
~~سریرشاهی و
# ~~افسر شهریاری به تارک مبارک و قدوم همایون او مفاخرو مباهی گشتند . چون
# ~~آفتاب به سابهآ چترالهی مظلل و تاج یواقیت مکلل بر تارک مبارک نهاده و
~~تیغ آبدار
# ~~آتش بارصاعقه کردار در کف دریا مثال گرفته و امرای بزرگ بریمین ویسار
# ~~صفوف مسلسل ایستاده در صدربار گاه الوس جلوس فرمود و به حکم «اعط القوس
# ~~بارئها» زبان خاص و عام به دعا و ثناء شاه متفق گشته و دلها بر رضاء
~~هوای او ms017
# ~~مفتون و منطبق شده ، و خواطر وضمایربه میلان او مرهون و متسق آمده .
~~هردم
# ~~فلک برای دفع چشم زخم «و ان یکاد» می خواند و بادمهر و محبت بر طلعت او
~~می دمید
# ~~و زمانه دفع عین الکمال را «قل اعوذ» برو میخواند به مطابقهٔ‌ این بیت
~~:
### | بیت
# # تا هست جهان به کام اولجایتوباد %~% گردنده فلک به کام او لجایتوباد
# # هر خطبه و سکه ای که در عالم هست %~% تا هست و بود به نام اولجایتوباد
# فرهآ ایزدی از چهرهٔ‌ مبارکش درافشان ، و نور آفتاب دولت او بر شریف و
# ~~وضیع درافشان . به فردولت روز افزونش در گوش جهان رای فرح و شادی
~~دادند.
# ~~بادشاهی چنان برو قرار و آرام گرفت که خون از بینی یک کس نیامد و هیچ
~~یک از
# ~~اهل ثغور واطراف نشینان از ترس وبأس اوعاصی و متمرد نتوانستند شد .
~~خواتین PageV01P024
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0045.png)

# ~~و شهزادگان و امرا و نوینان منطقهٔ‌ بندگی برمیان جان بسته ، و هریک در
~~مقام
# ~~خودقرارو آرام گرفته، و بلوک بلوک امر او سلاطین و ملوک و مستخدمان
~~مملوک به هر دو
# ~~قدم بنده وار ایستاده، و از اطراف وجوانب صفها کشیده و ملک را به مکان
~~او خجستکی
# ~~و مبارک باد گفتند.
### | بیت
# ~~ایستاده ازپی تمکین جاه وقوت جان خسروان نامدار و شاهدان دلربای
# # هم نهاده برزمین چاکری شاهان جبین %~% هم ستاده در مقام بندگی خوبان به
~~پای
# ~~گوییا حضرت با نصرت آن روز جنتی بود مشحون به لذایذ مشتهیات حور وقصورو
# ~~ولدان وغلمان وانهارواشجاروانوار و اثمارمر کبات نبات ، برمرکب وجود
~~درمیدان
# ~~شهود در جولان ظهور آورده وخوی (؟) نشوونمادرطرد و ناورد آمده ، از شجر
~~گل
# ~~نمود و از ثمرمل خوید. حلهآ سبز بهشتیان پوشیده و کله بدست سگ بند داده
~~و
# ~~طغرای «فانظر الی آثار رحمت الله کیف یحیی الارض بعد موتها» برکشیده .
# و چون سلطان بر فطرت نخستین و عقیدت آباء و اجداد پیشین نشوو نماء شرک
~~یافته
# ~~بود بعداز مسجوداصنام ms018 ومعبود اوثان به وحدانیت معبود بحق و فردانیت و
~~صمدانیت
# ~~مسجود مطلق اقرار کرد ، و به احسن عبادات وارفع صدقات و احسان و اکرام
~~که
# ~~اعاظم قربات واکارم خدماتست ، به حضرت حق تقرب جست . وچون ازارتکاب
~~مناهی
# ~~و اقتراب معاصی و ملاهی مجتنب و محترزبود به موافقت امرا و مقربان حضرت
# ~~و خواص ایناقان به شرب قمیز2[و] ایران تمسکی می نمودوزبان ایام از ذوق
~~و شوق
# ~~این ابیات میخواند .
### | بیت
# # بزم تو بهارخانهآ گردون باد %~% نوروز به فر طلعتت ممون باد
# # بانورده آن دم که قدح کردی نوش (؟) %~% شد چرخ دوتا و گفت روزافزون باد
~~PageV01P025
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0046.png)

# وامرا و ارکان دولت به انتفاع شراب ارغوانی و استماع سماع اغانی، راح
~~ارتیاح
# ~~از اقداح افراح می نوشید ندودلها بی کبر و عداوت در محبت و مودت یکدیگر
~~می کوشیدند
# ~~و چون ممالک آباد ومملکت بی منازع ولشکر مطیع وایام مساعد ودولت
# ~~معاون واقبال موافق وبخت قرین و سعادت رفیق وانصارواعوان متظاهر ویمن
~~سرور
# ~~حاضر و سعود ناظروابواب خللهامسدو دو کام ومرام مجموع، در آن روز انصاف
~~طرب
# ~~و شادی از زمانهآ پربهانه بستدند و داد جوانی و ایام کامرانی بدادند .
~~سلطان به هزار
# ~~لطف این بیت املاکرد ،
### | بیت
# اقبال مساعد است و ایام بکام %~% اکنون نکنم نشاط کی خواهم کرد!
# و هیچکس از خاص وعام نماند که موصول احسان و مشمول انعام پادشاه نشد
# ~~و به سجایا وعطایای او به نصیبی کامل وحظی و افرمحتظی نگشت . و در
~~رعایت جانب
# ~~رعایا بروفق وصایای غازان خان فرمان نفاذ یافت ، وارکان دولت و اعیان
# ~~مملکت را نصایح جمیل ومواعظ جزیل ایراد والقا کرد که به همه وجوه جانب
# ~~رعا با محمی وشرایط تحفظ و تیقظ مرعی باید داشت ، که رعایت رعتت سبب
~~انتظام
# ~~عقود عالم و قوام مصالح ومناظم مناجح بنی آدم است ، وبروفق امر آقای
~~بزرگوار
# ~~کا فهآ خلایقرا ازمصادرات نا معهود و مطالبات ناواجب وقوانین نماری(؟)
~~وزواید
# ~~مستحدث مأمون و محفوظ ms019 فرمود . وازعواطف ظلم و صرصرعدوان بقاع وضیاع
# ~~مسلم داشت ، و فرمود که تا به امروزازهر که گناهی صادرشده است قلم
~~عفووصفح
# ~~برجرایم و آثام او کشیده آمد و استقالت از عوارض ز لات و استعطاف
~~استعفا از
# ~~سوابق عثرات نموده شد و رعایای بیچاره را برسرمال و خان و مان وضیاع
~~وعقار
# ~~مستأمن گردانید، تامشرب هوای از تغییر زمان و تکدیر حدثان صافی ماند ،
~~وهر
# ~~کس به احوال خود مستظهر و مستوثق گشتند و در بقای دولت کوشیدند .

PageV01P026

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0047.png)

### | بت
# # این چنین روزگار باراحت %~% درهمه عمر کس ندند به خواب
# # این چنسن امن و عدل و آسایش %~% برنخواندست هحکس ز کتاب
# # این همه بمن وعدل دستورست %~% مالک الملک حق رق ورقاب
# # خواحه ای کان بسار بحریمین %~% افضل الحق رشید ملت ودین
# ~~گستر، رعیت پرور، کریم ، رحیم ، عطوف ، رؤف ، آراسته و پیراسته شدو
~~آرزویی
# ~~که درخاطر گذشتگان لفوف بود بهعان و اعلان پیوست ، و عدل و راستی و امن
# ~~وایمنی که یکجندگاه ازمیان خلایق مستورومتواری بود بتازگی درعالم کون
~~وفساد
# ~~ظاهرشد ، وترس وهراس از دلهای حزین و خوف و بیم ازجانهای غمین برخاست،
# ~~وبه وفورمرحمت و شمول عاطفت الهی مبدل گشت . وچون ازوظایف طویها فراغی
# ~~حاصل آمد در کلات مهمات امورمملکت نظر فرمود ودر کارمصالح چریک تامل.
### | بیت
# ~~همی تادولت و ملکست در ایران ودر توران
# محمد الجتوخانست در توران و در ار ان PageV01P027
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0048.png)

# ~~سپاهش هست در ایران و اخبارش به قسطنطین
### | نشستش هست در تبریز و آثارش به تر کستان
# گوییا طینت وفطرت اورق ارغون خان به آب کرم و احسان وطین عدل و
# ~~تلطف و امتنان سرشته است و عفو و اغضا وصفح واغماض خانان ایشان از
~~ولایت
# ~~بندگان و عثرات مجرمان به همه وجود متعارف بوده. بعداز آن به اشارت این
# ~~مبشران ومسرعان به جوانب و اطراف ممالک و اکناف مسالک چون کبوتران
~~هوادی
# ~~بنواحی و بوادی روانه کردند و آوازهآ امن وامان وصیت لطف ms020 و احسان در
~~دیار و
# ~~بلاد ممالک ایران دادند تا دلهای پژمرده به نسایم این بشارت زنده شدند
~~و
# ~~جانهای رمیده آرمیده گشتند ، وحلاوت این شادمانی که ثمرهآ کامرانی
~~جاودانیست
# ~~به مذاق ساکنان آفاق علی الاطلاق رساندند . بساط رفاهیت منبسطشد و شا
~~دروان
# ~~استراحت منطرح واسباب سلوت واستنامت وابواب استراحت واسترواح مفتوح .
### | بیت
# # پدر بجای پسر هر گز این کرم نکند %~% که دست جود تو با خاندان آدم کرد
# ~~خدای خواست که بر عالمی ببخشاید به لطف خویش ترا پادشاه عالم کرد
# وملوک وسلاطین اطراف ورسولان اکناف را با انجاز آمال وحصول اغراض
# ~~اجازت انصراف داد ، وچریک والوس مغول را با امرای بزرگ قتلغ شاه نویان
~~و
# ~~چوپان نویان سیرد ، و سواد بیضهآ مملکت و رعایای تازیک را به وزرای
~~فایق
# ~~رشید الدوله و سعدالدین ساوجی تفویض کرد ، که به اصابت رای و حسن تدبیر
# ~~مشهور بودند وبه محاسن فطنت و حصافت مذکور . و از جملهآ امرا ، طایفه
~~ای که
# ~~صلاحیت صحیت ورسوم آداب خدمات پسندیده داشتند و به سمت زهد و تقوی
# ~~موصوف و به قیام ارکان طاعات وعبادات و صیام وصلوة معروف ، ایشان را
~~انیس
# ~~سلوت و جلیس خلوت و ندیم و حریف خود گردانید . چون امیر توقماق پسر
~~PageV01P028
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0049.png)

# ~~کو نجاک بن تکاجاک از قوم ختای و امیر علی قوشچی پسر باتیمیش و امیر
~~هرزه محمد
# ~~پسر اولتای سلدوسی و سرقان باشقرد از الوس آننده و طاشتمور از اورق
~~بوجای نویان
# ~~و غیرهم .
# و از جملهآ اختصاص قدوم مبارکش یکی آنک بچاغ جلوس همایون رخصتی
# ~~تمام درجملهآ عالم بود وهیچ فتنه و بلغاق ظاهرنشد به خلاف عهود آباء
~~واجداد و
# ~~اعمام واخوال ودیگر پادشاهان که در مبدأ دولت هریک انقلابی فاحش و
~~اضطرابی
# ~~موحش طاری می گشت و طایفهآ شهزاد گان و امرا سر عزیز خود به باد غرور
# ~~می دادند و به آتش تیغ جانسوز می سوختاند] و خاندانهای قدیم ایشان به
~~قتل و
# ~~قهر ms021 ونهب منقلع ومستأصل میشد . ودر نوبت دولت این پادشاه دو لتیار که
~~جاوید-
# ~~عمرو بر خوردار ملک والوس باد، توسن تند سر کش گردون از روی زمین حادثه
~~گردی
# ~~و از نکباء نکبت غبار نایبه ای انگیخته نشد بل که بمجرد اثر دولت و
~~خاصیت اقبال و
# ~~سعادت بی جنبش دستی و حر کت پایی عفواصفوا ممالک ایران بگرفت و بهشت
~~آباد
# ~~ایران که مغبوط پادشاهان بزرگ و محسود خسروان سترگ بود بمجرد عزیمت
# ~~رکضتی و هیجان نهضتی در قبضهآ تصرف و پنجهآ تملک نواب حضرت آمد و چون
# ~~سلسلهآ ممالک ایران زمین در کف کفایت اومنتظم و منعقد شد و زمام تصرف
~~مملکت
# ~~باسر پنجهآ اهتمام خود گرفت، عالمیان را امن و امان کلی پدید آمد و
~~دلهای خاص
# ~~وعام به هوا وولاء دولتش مفتون ومشعوف گشت .
# وبعد از اقامت مراسم شادمانی و بسط بساط کامرانی ، به تمشیت صدورانفان
# ~~احکام اموروصایای ییسون و یاساء برادر نکوغازان خان قیام نمود واز فرط
~~محبت و
# ~~صدق اخلاص مودت و رعایت حقوق اخوت، سایرامرا و ارکان دولت اورا برقرار
# ~~سابق ورسم سالف وآنف مناصب اشغال قدیم بر هریک مقرر و موقر فرمود وامور
~~PageV01P029
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0050.png)

# ~~مملکت ومصالح ولایت برقرار ماتقدم ممضی ومجری (؟) وازشوایب تغییرو
# ~~تبدیل و نوایب تنقیض و تنغیص مصون و محفوظ کرد، و روز چهار شنبه هفدهم
~~ذی الحجه
# ~~سنهآ ثلاث جمله امرا و وزرا را به تشریف سیور غامیشی فرمود .

PageV01P030

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0051.png)

# ~~لان بسل ، درین سال بایلاقمشی به اوجان کرد و فشلامشی به موغان واران،
~~و
# ~~مه میارکی رابات همابون به عزم محروسه تیریز که مغبوط بادشاهان و
~~خواقین
# ~~اورع هولاکوخانست رکوب قرمود وبه مرحلهآ کوشک سعدا باد نزول بود و رور
# ~~دوشمیه مه جنتا باد دلاویزتبریزرسد ، ورور سدشسیه به زیارت قه شریفه
~~برادر
# ~~نهو فا رساند .
# و را بات جهانگشای از ا نحا برصوب اوجان و یوراغاج کوچ کرد وبهشهر
# ~~شکار و نخجیر به طرف نماوورد و بادیه عزیز ms022 برفت واردوها به سه گنیدان
~~سا کن PageV01P031
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0052.png)

# ~~تمورقان بود و چایار پسر شهزاده قایدو . اسامی ایلچیان قان : تماجی از
~~سلدوس
# ~~و تورچیان ازقوم جلایر ومصطفی خواجه از نسل جعفرخواجه. و اسامی ایلچیان
# ~~چایار: ایسنتمور از نژاد جلایر و نام اصلی اوجعفرست و اورس بهادر از هز
~~اره قاوغنای،
# ~~و اسامی ایلچیان دوا سار بان مانعلی تیمور پسر ابوکان ا ننده پسر احنفی
~~بر سبیل صلح
# ~~وصلاح و طریق مودتومحبت ، و مصدوقهآ حال و خلاصهآ مقال آنکه قبدو در
~~اوایل
# ~~رجب سنهآ اثنی و سبعمایهآ هلالی به چاغ غازان عادل از مصاف چریک
~~تمورقان باز-
# ~~گشته به عرض مرضی متلاشد ، و امیر حیدرطبیب او را بیستو پنج عددحب
~~اسهال
# ~~داد . در اسهال دموی به درد شکم در گذشت به حدود قراقورم در مرحلهآ
~~فلان باشی.
# ~~و پسرمانهآ خود اورس را که خردمند و صاحب رای و کفایت و بهادر و
~~دلاورست
# ~~ولی عهد وقایم مقام خود کرد. و دوا به سبب کینهآ دیرینهآ پدرخود براق
~~که در مکمن
# ~~سینه داشت خصم خاندان قیدو بود و پادشاهی ازس رامتابی و کاره . چه یقین
# ~~دانست که مکروکیدت مکیدت و غدر و خدیعت دوا باوی در نگرد.
### | بیت
# وبال وی آمد همه دانش وی %~% چوروباه را موی وطاوس را پر
# ~~چا پار پسر مهتررا می خواست که ضعیف رای وسخیف خرد و کوتاه اندیشه بود
~~تا
# ~~آن گرگ محتال به روباه بازی کفتاروار به گفتار غرو (؟) او را بابرادران
~~درقید دام
# ~~بلاوصید عنا آورد . به سبب مصلحت خویش و حسبانداقوداییی و سوگندی که به
# ~~سابقهآ تأکید یافته بود ، اورا از تلاس وینکی بازخواند وبر سریر الوس
~~قیدوجلوس
# ~~آرام داد و دیگر بر ادران و امرا رامطاوعت و انقیاد فرمود. دختر قیدو
~~قتلغ چغا
# ~~معروف تیموراوهان (؟) که بهرای و کفایت و هوشمندی و خردمندی و بهادری و
# ~~دلاوری از اولاد قیدومقدم و ممتاز بود و مکرومکیدت و غدرو حیلت دوا
~~بررای PageV01P032
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0053.png)

# ~~اوشرط ms023 نست چه نقض عهد وخلاف میثاق وپیمان ازهمه کسان مذموم و نا پسند
~~بده
# ~~است علی الخصوص ازپادشاهان اصیل . دوا به یاسخ او پیغام فرستاد کهرای
~~وسخن
# ~~زنان ازدوک و چرخه باشد ، نه از سریر وافسرخانتت . ترا با پادشاهی
~~وحکومت
# ~~چه کار؟ قتلغ چغا از آن پاسخ سرد بغایت رنحده خاطرو آزرده ضمیرشد ،
~~واستهلاک
# ~~خاندان واستصال اورق فیدو بهمعابنه مشاهده می کرد ، بغیرخاموشی و سکوت
~~و
# ~~مهر برلب چارهآ دیگرندید . ملازمت سر گور پدر اختار کرد و زن ایتقول
~~گورکان
# ~~شد که باورچی قدو پدرش بود .
# و دوا چون این منصوبهآ زرق و افتعال باخت و مان اروغ قدو مخالفت
# ~~وملعدت انداخت ، انتهازفرصت عنمت شمرد، خواست که برملک و الوس قیدو
# ~~سرور وحا کم شود. هم درین سال درخفیه بسش شهزاده اننده پسرمنقلا نوادهآ
~~قوبلاقان
# ~~بیغام فرستاد که بر سرحد ثغر سوبیه و قراقورم یورت داشت و اظهار ایلی و
~~انقیاد
# ~~تمورقان نمود ، که چون شهزاده قدو از میانه برکرانه شد مرا با حضرت قان
# ~~خلاف و نزاع نماند . شهزاده آننده به استعلام و استطلاع این حال
~~ابلحمان را
# ~~به خدمت تمورقان فرستاد و احوال دوا کماهی عرضه داشت. این مطارحه موافق
# ~~تسمورقان افتاده دوا را سبور غامیشی و عاطفت و نواخت فرمود که مملکت تر
~~کستان از
# ~~حکم یرلیغ قدیم تختگاه جادای واروغ اوست وتا غایتوقت قمدو به تغلب و
~~استیلا
# ~~وتسلط فروگرفته، اکنون هرچه دواباز گیرد اورا مقرر و موفرباشد . چون
~~فرمان
# ~~قان برسد به دوا به حاپار پیغام دادکه دیار خراسان وترکستان مملکت و
~~علفخور
# ~~ازجادای واروغ اوست والحالة هذه برسبیل میراث به من میرسد و بدرت فیدو
# ~~آنرا به استیلا و تسلط فرو گرفته. ازراه انداقوداییی و دوستی و یگانگی
# ~~توقع چنانست که آنرا به من باز گذارد تاحق به مستحق رسیده باشد،
~~واگرشوکت
# ~~وقدرت ومکنت داشته باشد قراقووم که خانهآ قدیم یایلاق وقشلاق نیای تو
~~اوکتای PageV01P033
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0054.png)

# ~~قان است بگیرد.
# بدین سبب از جانبین ms024 محبت ومودتی که معقود ومعقود (؟) بود نا چیز گشت و
# ~~دوستی مؤکد واهی شده از هم متوهم شدند . ادبار و شفاوت جایاراز عجب و
~~خودرایی
# ~~نمیکرد . و معهذا جماعتی اعدا را که سبنه به کینهٔ‌ ایشان آکنده بودند
~~، چون
# ~~ملک تیمور پسر ارقبوکا که به ظاهر گربهآ مهربان و به باطن دشمن جان
~~ایشان، و
# ~~جاپار به رغم انف امرا واقر باجمعی امرای فرومایهآ پست پایه را بر کشید
~~و صاحب
# ~~رازواسرار خودگردانید ، تا همه برادران واقربا وامرا از کردار او متنفر
~~وملول
# ~~و متبرم و ذلول شدند ودل با او بد کردند و دشمن جانش شدند و نهانی
~~بادوا متفق و
# ~~متسق گشتند و به قصد سر او می سگالیدند و حیلتها ومکرها می پرداخترند]
~~و به
# ~~استیصال خاندان قید و و اروغ [ اوکینکاجها می سگالیدند .
# دوا خواست که جاپار را به کمند کید صید و قید کند اورا به قوریلتای بزرگ
# ~~خواند . جایار ازمکر وغدر دوا بدگمان بود ، از غلبهآ ظن اجابت تنمود .
~~دوا باز
# ~~به استدعاء او پیغام فرستاد که مصالح ورأی ما درترک خلاف و تنازع
~~یکدیگر است
# ~~و تمهید اساس اجتماع وائتلاف، از خدمت قان وطرف مشرق شهزادگان و امرا و
# ~~نوینان بیایند و از جانب مغرب مابه استقبال ایشان مبادرت نماییم و میان
~~قراخوجو
# ~~که حدود بسش بالیق وخاصهآ ملک و الوس ماست ومملکت قراقورم که مرکزدولت
# ~~وسرهآ سعادتست به اتفاق و اجتماع قوریلتا کنیم واین معاندت و مخاصمت از
~~میان
# ~~برداریم، و به مقربان بهترتیب اسباب طوی اشارت کرد تا در جملهآ ولایت
~~تر کستان
# ~~وبلاد فرغانه و ماوراءالنهر سور بن بنهادند و شراب وایران وقمیز و
~~گوشتی فراوان
# ~~مرتب ومهیا داشتند .
# جاپار از دوا متوهم بود اجابت ننمود. دوا و رس برادرش با سپاهی گران بر
~~PageV01P034
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0055.png)

# ~~سرحد سویبه وقراقورم به محافظت آن ثغر نصب فرمود ، موازی ومحاذی لشدر
# ~~تیمورقان . حاپار به باسخ گفت که اگر ا وشاهزاده وحا کمست من ms025 نیز خان
~~زاده ام
# ~~واستخوان ما مغولست ، ما همان طوی کنیم که از چنگیزخان بادگار وبه
~~میراث
# ~~داریم چون گوسفندی وقمیز وایران، تا الوس خراب نشود . به این موجبات
~~این
# ~~طوی خسارت فراوان حاصل آمد،و ابلحان که متداعی قوریلتا بودند خائب و
# ~~خاسر و نادم بازگشتند . ازین روی عداوت اروق فیدو دردلش افزون شد،به
~~قصد
# ~~قمع وقهرایشان متشمر گشت و برادرانش را به ریووفریب عشوه میداد و به
~~مواعید
# ~~دلربای و امندهای جانفزای هریک را میفریفت که جای جاپار به شما تفویض
# ~~خواهم کرد خصوصا ملک تیمور وتوکای پسر گموکخان ، تا باهم خلاف و خصومت
# ~~آغاز نهادند ، وراه نفاق وریا میسگالد[ ند تایرمان جملهآ الوس تفرقه و
~~پریشانی
# ~~افتاد وبلغاق وفتنه ظاهرشد. درولایت ماوراءالنهر کورسبه پسر ایر
~~کتموربن بابا که
# ~~متعدی بیراه بود ، بابرادرانش طوقلوق خواجه ، و درولایت فرغانه حمبای
~~که
# ~~امیر بزرگست ، و کوشکتموربن با با برادر قبچاق که یورت او حدود سمرقند
~~بود
# ~~مصلحت خود درغارت سمرقند و بخارا دید که بکند واز آب آمویه بگذرد . و
~~بایا
# ~~منع وردع می کرد. کورسه گفت: «دوا» مرا بفرزندی قبول کرده است دواییام
~~و
# ~~از انقیادوامتثال جاپاربیزار . بابااورا بخواند و بگرفت و باهزار نوکر
~~مقیدو محبوس
# ~~کرد واز حمات مابوس خواست گردانید .

PageV01P035

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0056.png)

# ~~سوار بدرقه پیش جاپار فرستاد . سسور از استماع این سخن غضوب و خشمگین
# ~~شد ، با چریک خود برنشست و به مساعدت جنکشی خال خود و پسر ییسور بزرک
# ~~که در حدود خجند و فرغانه می نشست بر با با تاخت . وبعداز مصاف سخت
~~بابامنهزم،
# ~~به بنکی پیش شاه اغول افتاد و شاه اغول به موافقت و معاونت بابا با هفت
~~تومان
# ~~چریک برنشست و با ییسور وجنکشی مصاف داد . جنکشی را در مضمار معر که
# ~~تیری برروی باز خورد و ییسور را تیری بردندان ، و همچنان روی نگردانید
# ~~وجنگ می کرد، و همچنین از جانب قید و بغلان و بلخ که در اهتمام ساربان
~~پسرقایدو
# ~~بود ms026 و طرقای امیر اردوی قتلغ خواجه به بهانهآ یورت بر ساربان زد و او
~~را منهزم
# ~~به جانب خراسان گریزانید.
# فی الجمله از جوانب و اطراف شهزاد گان وامرا و نوینان به عشوهآ دوا در
# ~~هز اهز قلق واضطراب بودند . چون این خبر به جاپار رسید به دوا پیغام
~~داد که
# ~~«آنچه امرا وکسان ومتعلقان تومیکنند ، به فرمان تو یا به دل خود می
~~کنند؟»
# ~~دوا به پاسخ میگوید : « ایشان کود کانند و مرا ازین حال به نقیر و
~~قطمیر آگاهی
# ~~نسست . اکنون ازما هر یک به استمالت و استعطاف سکون و آرام چریک خود
# ~~ایلچیان فرستیم تاایشان را چوب پاسا زنند تا انگیختن فتنه و انبعاث
~~بلغاق در باقی
# ~~کنند . » جاپار، سالجهای گورکان را بدین مهم نامزد کرد تاامرای تومان و
~~هزاره
# ~~وصده را چوب زد واثارت بلغاق وفتنه منع کرد، بدان شرط که من بعد جزبه
~~فرمان
# ~~شهزاد گان و امرا مترکب (؟) نشوند مگر به فرمان جایار . ودوا ظاهرا منع
# ~~می کرد و در خفیه پسر کسان خود را بر قصد قیدوییان تحریض و تهییج میداد
~~تا از
# ~~نا گاه ییسور وجنکشی وجیمیای برادر زادهٔ‌ کورسبه، که فتنهآ عالم بود ،
~~باسپاهی
# ~~انبوه روی به شاه اغول و بابا آورد و لشکر جا پار به فرمان شاه اغول بر
~~نمی نشستند .

PageV01P036

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0057.png)

# عاقبت ییسور وجنکشی ایشان را فرو گرفتند و منهزم کردند و سیره اردو
# ~~بغار تیدند و تلاس و لیچه راچول کردند و به غارت و نهب و اسر وخراب
~~بابا اغول منهزم
# ~~به خوارزم افتاد. چریک دوا اورا کرفته پیش دوافرستادند . دوا اورا سیور
~~غامیشی
# ~~و نواخت فرمود وبایورت اصلی خود درک سمرقند فرستاد وتا سنهآ اربع و
~~سبعمایه
# ~~منقلای جایار براروس مقرربود و منقلای تیمورقان بر خیشانک، و میان او
~~واروس
# ~~مرایر موالات و سر ایر مصافات ممهد بود . ارس خواست که خویشانک(11
~~راطوی کند
# ~~و کاسه گیرد ، دوا ازین اجتماع آگاه شد ، به خویشانک ms027 پیغام داد که غرض
~~ارس از
# ~~طوی توسکالیدن مکر وغدراست ومراد مؤاخذت تو . خویشانک بی صحت بینت
# ~~ثبوت گناه برارس پیش دستی نمود و هجوم و شبیخون کرد و از لشکر او گروهی
~~انبوه
# ~~را بکشت و بعضی را به اسیری براند وارس با ده سوار بگریخت. و ملکنیمور
~~پسر
# ~~ارقبو کا که به ملت نصاری و دین ترسایی راسخ و ثابت بود و دشمن جان
~~قیدو و
# ~~به نفاق و ریا باجایار زندگی میکرد و جاپار اسرار مخفی خودرا ازو
~~پوشیده و
# ~~صدمات اورابیدار وهوشار باش . دوا را بر سر آتش تیز نشاند تا به ترتیب
~~و تجهیز
# ~~چریک مشغول شد و خود پیش جاپار آمد و نمود که دوا به قصد حصد تو لشکری
# ~~آماده کرده است ، دوا به ارجاف آوازه در افواه انداخت که لشکر قان
~~رسید.
# ~~جاپارساده دل سلیم قلب را قصد وغرض دوا ومغری مکار مغوی معلوم شد، با
~~بیست
# ~~تومان چریک برنشست و اردوها را به ملکتیمور جابر غاشم سپرد که عدوی
~~نهان
# ~~جانش بود وشرط کرد که بعد ازده روز برنشیند .
# ملکتیمور به اجازت بازگشت تایاسامیشی اردوها کند . دراثنای این حال
# ~~خاتون او از پیش خانجوی خواهرخود بلغان نام خاتون تیمورقان بامال
~~وخواستهآ PageV01P037
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0058.png)

# ~~ی اندازه بازگشته بود و ملکتیمور را به صد چندان مواعید طلبیده .
~~ملکتیمور
# ~~بعد ازسه روز دراردوی جاپارطوی کردن و ارد واهای اورا غارتیدن و
~~براندن(؟)
# ~~با جملگی عساکر و خانها متوجه حضرت تیمورقان شد و در راه نخست به برادر
# ~~قان پیوست و به اننده گفت مخواهم که روی زرین پادشاه مشاهده کنم .
# ~~بر نشینند .

PageV01P038

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0059.png)

# ~~وغارت اردوها وطرد لشکرها به جایار ساده دل رسید هنوز باور نمی کرد ومی
~~گفت
# ~~به کاسهآ زرین سو گندان مغلظه خورده است وعهد وپیمان مؤ کدکرده، چگونه
~~مکر
# ~~و کید سگالد و نقض عهد ومیثاق کند؟! لشکریان اوچون آوازهآ کوچ و تفرق
~~خانهای
# ~~خود استماع نمودند برعقب خانهای خود ms028 منهزم وپراکنده شدند و جادار را
~~باصد
# # سوار ایناق فرو گذاشتند ، چون طوغاجی ولمغولی که ابن عم دوا بود[ند %~%
~~نه دوا
# ~~پیوستند باعساکر متکاثر به اتفاق درپی جاپار کردند ، وازجهات وجوانب
~~متوجه
# ~~قصد او شدند .
# حاپار متحتر و مدهوش چون ذره درهوا معلق ودروا بماند و در کشاکش
# ~~انهدام و گیراگیرا ازعاج و اخراج امکان مکان نود ، نه روی ستز ونه راه
~~گریز
# ~~بافت . نادم وخایت وخاسر و کاسر بادویست سوارابناق بی جنگ وجدال به
~~اظهار
# ~~ایلی پیش دوا در آمد تشویر زده ، دوا بازبه دروع سوگندان مغلظه بادکرد
~~که از
# ~~حال توخبرندارم . قصد تو امرا وبرادران سگالدند . وبه حوالی وپیرامون
~~خود
# ~~یورت جاپار تعیین کرد و هرروز وظیفه وراتبهآ او چهار سر گوسفند مقرر،و
~~باخود
# ~~به مرعزار قناس اورد ومشاهره و ماومهآ او تعبین کرد و همحنان درهمه
~~هزارها
# ~~پسران و امران قیدو را بک بک روز بروز گرفته می آوردند : نخست جنکشی
# ~~شاه اغول را درسمرقند گرفته آورد . بایا اغول گریخته وبه خوارزم رفته
~~قجماس
# ~~بهادر اوراگرفته آورد ، و ارس اغول را امیرارسبوقا پسر اباجی برادر الغ
~~ییسور
# ~~گرفته آورد ، و تود کوراغول را شیره اغول پسر حنحکو(؟) گرفته آورد و
~~ابکجار (؟)
# ~~را پسرعلی اغول گرفته آورد ، وتو کمای اغول پسر گیوکخان را، دوا ییغام
~~داد که
# ~~جای جاپار بر تومقرراست تا به زرق ومخاریق اورا نیز دردام بلاکشد و
~~قتلون چغا
# ~~راکه درترساکند برسر گورپدرمقیم بود ، که از آنجا تا سمرقند بک ماهه
~~راه بود ،
# ~~واردوی او بهمال و چهارپای مشحون ومستغرق، شبی ازنا گاه او لجا تمور
~~دادر PageV01P039
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0060.png)

# ~~اشیق تیمور دادرزادهآ دوا با هزار سوار برو تاختند و شوهر اورا ایتقول
~~با دو پسر
# ~~به آب غرق کردند ومال ومنال و چهارپایان بی اندازه یکسرغارت کردند و
~~اسیران
# ~~بردند وخاندان قیدو بیکبار برانداختند بغیر از شاه اغول که باهزار نوکر
~~پیادهآ
# ~~گرسنهآ برهنه ، در حدود ینکی و تلاس بماندند، وسیاه قیدو بعضی بهدوا
~~پیوستند ms029 و
# ~~گروهی گریخته به بیشهای خیرخیر پناهیدند ، وگریز بهنگام سبب حیات و
~~بقاء
# ~~خود دانستند . امابشتری لشکرهای جاپار به در گاه قان آمدند و
~~برصدههامقسوم
# ~~گشتند، و دوا چون به آرزوی دل ومتمنی خاطر خود رسید و بر همهآ اولاد و
~~امرا
# ~~واجناد قایدو ظفریافت وسینه را از کینهآ دیرینه شفا و آرام داد ، خواست
~~که جاپار
# ~~را با برادران مصاحب کونجاک ، پسر خود ، ذوالقرنین اغول پسر توقو برادر
# ~~بالتقوو پسر ملکتیمور که ملازم دوابود ند] بادوهزارسوار بدرقه به درگاه
~~قان فرستد .
# روز دیگر از آنجا ایلچیان بر سید ند مخبر به وفات تیمورقان. عزیمت دوا
~~باطل
# ~~شد و در قناس9 قوریلتای بزرگ کر دودردو بار چهل نوبت طوی، و در اجتماع
~~قوریلتای
# ~~سیصد و شصت و اند شهزاده حاضر و مجتمع بودند . دوا در اثنای آن برسبیل
# ~~افسوس و استهزا از جاپار می پرسد که : «درین مدت که از توخیلی کارهای
~~مستنکر
# ~~مستقبح شنیع فضیح دروجود آمد به رای و تدبیر و کینکاج عقل بود یا نه ؟
~~الوس
# ~~مملکتی را که قیدو آقا به چهل سال ضبط ونظم کرده بود و از شوایب انقلاب
~~و
# ~~و پریشان کردی و دستخوش قضا و پایمال تفرقه ؟ پس تو سزاواز پادشاهی
~~ولایق
# ~~به حضور و کینکاج شهزاد گان و اقرار و اعتراف اورا از پادشاهی معزول
~~کرد .
# ~~و به پاسخ دوا گفت :
# گربه یک روزصید خود را گفت %~% «قم صحیحا فقال ذاک علیک»2 PageV01P040
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0061.png)

# وقایم مقام او یابکجار(؟) را به پادشاهی الوس قیدو نصب کرد ، و جاپار
# ~~دریورت مادرش کو کوی خاتون بماند. پابکجار (؟) یکچند گاه چون پادشاه
~~نوروزی
# ~~تکاپوی می نمود، دوا بو کمارا نیز به چنگال نکال مرگ هلاک کرد و خود
~~سال بسر
# ~~نبرد . اما در قصد جاپاربود و جاپارچون از قصد او آگاه شد بابرادر
~~خودیا بکجار (؟)
# ~~و امرا ومقربان به هزار و دویست اولاغ قانی متوجه حضرت قان شد . چون به
# ~~خان بالیق رسید یابکجار(؟) را ms030 به شربت مسموم هلاک کردند و جاپار را
~~ملازمت
# ~~حضرت فرمود و اکنون ملازم درگاه اعلی است .
# جئناعلی المقصود ، سلطان ایلچیان قان را نواخته ، اجازهآ انصراف داد .
# روز یکشنیه بیست و پنجم صفررکوب رایات همایون و نزول بهقورنغ شهن
# ~~مراغه سوم نوبت ، و دیگر روز برسبل تفرج رصد سوار شد . جمله خواتین و
# ~~امرا دررکاب همایون وخواجه اصیل الدین درخورچنان مهمانی، طوی ومیزبانی
# ~~کرد. و دیگر روز از آنجا کوچ فرمود با امرا و ایناقان . وروز یکشنبه
~~دهم ربیع
# ~~الاوا به شهر فردوس آباد تبریز نزول بود و بامداد از آنجا بهزیارت مشهد
~~مطهر
# ~~برادر غازان خان مرحوم مغفور مبادرت نمود و بر مسا کین و مستحقان آنجا
~~خیرات
# ~~وصدقات و انعام و احسان موفور مبذولداشت . و روز سه شنبه دواز دهم ربیع
~~الاول
# ~~ر کوب رایات همایون بهعزم قشلامیشی موغان و اران و کوچ برصوب تکینا باد
~~.
# ~~وهشتم ربیع الاخربالای پول چغان به یورت نزول فرمود و شب آدینه هفتم
~~ربیع الاخر
# ~~درشهر تبریزصاعقه و زلزلهآ صعب مهیب واقع شد ، و برقی بیفتاد وخراجی
~~بسیار
# ~~کرد. و روز چهارشنیه نوزدهم ربیع الاخرشهزادهآ جهان بایزید را که
~~نوربیاض و
# ~~سواد عالم وقرة عین اولاد آدم بود ، براسب نشاندند و نشاط وشادی و خرمی
~~کردند،
# ~~و سلطان درین روزها بهعزم قشلامیشی سوارشد. ومرحوم امیر مصاف شکن درماه
# ~~ربیع الاخر سنهآ اربع به شهر مراغه وفات یافت. وروز چهارشنبه دهم جمادی
~~الاولی PageV01P041
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0062.png)

# ~~موافق دهم بیر ینکز مینج آی ییلان ییل وصول ایلچیان از پیش توقتا
~~پادشاه بلاد
# ~~قبچاباشی الوس جوجی بود ، مقدم ایشان امیر نوحدای نام از راه صلح وصلاح
~~و
# ~~وفاق نجاح . ورایات میمون سیز دهم جمادی الاولی به قشلامیشی گاوباری به
~~مبارکی
# ~~نزول فرمود ، ویکشنبه چهاردهم جمادی الاولی مرحوم سعیدسید مهدی نقیب
~~النقباء
# ~~سادات آذربیجان به پول چغان وفات یافت ، مرقد او به شهرتبریز نقل کردند
~~. و
# ~~روز پنجشنبه سیم جمادی الاخر برای شهزاد گان بسطام او لجاکی ms031 دختر غازان
~~و
# ~~زن بایزید دختر ایلجتای قوشجی نبیرهٔ‌ تودای خاتون بخواستند . از
~~جانبین
# ~~اجابت و قبول برفت. وروز چهارشنبه نهم جمادی الاخر سلطان جهان ایلچیان
~~را
# ~~برسیل مصالحت و مسالمت به جانب شام و مصر فرستاد ، و مقدمهم ز برک نام
~~از
# ~~نوکران موچی بیتکچی و سید افتخارالدین بخاری و قاضی شرف الدین و امیر
# ~~حسام الدین که به چاغ غازان خان مصاحب قاضی نصیرالدین تبریزی و قاضی
# ~~کمال الدین موصلی آمده بود[ند] و درتبریز محبوس مانده . و چهارشنبه ششم
# ~~شعبان عبور اردلو ها از آب کور و نزول به جانب جنوبی بهعزم مراجعت .
# ~~و روز پنجشنبه هفتم شعبان المعظم سعد الدین و زیر ساوجی دختر امیر
~~ترمناس برای
# ~~حاجی پسرخود بخواست وطوی بزرگکرد .
# و روز پنجشنبه بیست و یکم شعبان عقد نکاح قتلغشاه خاتون دختر امیر
# ~~ایر نجین به سلطان جهان اولجایتو واردوی بزرگ کرمون خاتون بهوی تفویض
# ~~رفت . پولاد چینسانگ از جانب سلطان و کیل بود و خواجه رشید طبیب از طرف
# ~~خاتون و خاطب قاضی برهان الدین مروی . و روزشنبه که بامداد نوروز بود
~~امرا
# ~~بعداز استشارت وکینکاج پادشاه را لقب او لجایتوسلطان دادند . و
~~روزیکشنبه عقد
# ~~نکاح او لجتای خاتون دختر پسر تنکیر(؟) گورکان به سلطان اولجایتو، و
~~ازوپسری
# ~~آورد ابوالخیر کنیت که به طفلی وفات یافت و امیر قتلغ قیا مرقد او به
~~تبریز آورد PageV01P042
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0063.png)

# ~~وبه گنید عالی غازانی مدفون شد .
# وروزچهارشنبه هشتم شعیان به میارکی را بات همایون به حانب دلان ناور کوچ
# ~~فرمود ، و روز دوشنبه دوم رمضان با اردوها استرجاع و انصراف فرمود
~~وخاتون
# ~~معظمه را درسلک ازدواج زوج خود کشد ، و روز پنجشنه ست و یکم شعبان
# ~~عقد نکاح دولاندی دخترسلطان عالم به امیر معظم چوپان نویان ین ملک بن
~~تودان
# ~~بود وخاطب قاضی برهان الدین مروی به مثل مهرمادرش بوچغان دختر لکیزی
# ~~گور کان پسرارعون آقا.
# و روزشنیه بیستم رمضان به آذربیجان زلزلهآ قوی افتاد وهمحنین از ms032 اولاد
# ~~سورغتمش سلطان کرمان بسری شاه جهان نام مانده بود وغازان خان پیشتر
~~اورا
# ~~نواخته و جای بدریعنی مملکت کرمان برای او مفوض کرده، واو از سر کودکی
# ~~و تهور و تهتک زند گانی نه برشوهآ آبا واسلاف خود مکرد ، و درحالت
~~واقعهآ
# ~~غازان خان، فتنه و فتور وبلغاق و شروشور انکخته واز محصلان مالهای
~~دیوان
# ~~باز گرفته و همه را مقسد و محبوس کرده. درین وقت او را گرفته به اردو
~~آوردند
# ~~ودر بارغو گناهها بروثایت گرداند ند و چون هنوزکودک بود خونش سخشدند
# ~~و مملکت کرمان ازشاه جهان انتزاع نمودند، وروز چهارشنبه بسست و پنجم
~~رمضان
# ~~سنهآ اربع وسعمایه به ملک ناصرالدین غوری تفویض کردند که ازاولاد سلطان
# ~~شهاب الدین غوربود. خاندان دولت و اولاد و دودمان سلطان قطب الدین
~~بیکبار گی
# ~~منقضی شد ، و حکومت دیار کرمان به وی منقرض و متمادی (؟) گشت و ملک
# ~~ناصر الدین عفوا صفوا کرمان با تصرف خود گرفت وخاندان براق حاجب و
~~اولاد
# ~~واعقایش بکلی منقطع شد. کما قبل «الملک بیقی مع الکفر ولابیقی مع
~~الظلم»
# ~~واردوها از آنجا به مرحلهآ بلسوار کوچ کردند .
# وروزسهشنیه دوم شوال امیر ایر نجین دخترامیراسن قتلوق را چهت پسر
~~PageV01P043
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0064.png)

# ~~متلا بود . پادشاه به عیادت او اقدام نمود ، و در پنجم ساعت از شب
~~دوشنبه هشتم
# ~~مقدمه امیر ایرنجینرا به شهر تبریز شکرریز فرستاد .
# ~~تبریز. وروز آدینه به نماز جمعه حاضر شد و خیرات و صدقات جاریه بر دوام
~~می فرمود،
# ~~خاتون خراسانی به صداق تسعمائه الف دینار .
# و درین وقت چون کار بلاد خطهآ روم و آن دیار و بوم محبط (؟) و نامنظوم
# ~~احوال کلی این سال اینست که نموده شد .

PageV01P044

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0065.png)

### | وفایع سیا758
# ~~ومشعوف و مفتون بود .
# ~~است مقصدزوارعالم وکعبه مقام بنی ادم ، چه پادشاه حردمتد عاقیتاندیش
~~دور بین
# ~~تیز نظر دانای توانا به فکر رای باریک معلوم کرده بود که هرچه درعالم
~~کون و
# ~~عمر ثانست بل حیوة جاودانی ومتمنای ms033 امانی وغایت زند گانی و کامرانی :
# دهی المشاهد و الاثار و الطلل %~% مخمرات بان القوم فددخلوا»
# به کنکاج رسامان ماهر و مهندسان شاهر و استادان معمارحاذق تیزنظر
# ~~چابک دست شیرین کار، شهری مثل محروسه تبریز بسیط عریض با طول و عرض
# ~~فسیح   وسیع حرمتر از بهارچین و نفستر ازشعار دین، عالی تر ازقتهآ
~~افلاک و PageV01P045
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0066.png)

# ~~مطبوع تراز سمک تا سماک بنا فرمود. چون روضهأرم خرم معظم، ومحکمتر چون
# ~~وثاق حور وبائزه(؟) چون بیت معموروسقف مرفوع ومجموع مطبوع ، ودر مرکز
# ~~دور شهر قلعه مربع عالی اساس چون قصور جنان از قیاس انشا فرمود . سورش
~~از
# ~~سنگ مسنارنگ باقمهآ قبهآ کیوان برافراشته و تجویف و بقعهآ آن به نقوش
~~مختلف
# ~~بنکاشته. قلعه ای که با قلعهآ قلعی رنگی آسمان دم همسری ولاف برابری
~~میزند
# ~~که گوئیا فلکست آیگون مر صع به زهره ومشتری و یا بوقلمونی ملمع به اطلس
# ~~ششتری ، که جبال عالیات قبهآ اخضروتلالراسات مر کز اغبر از شرم تشویر
~~بهعجز
# ~~اعتراف آورده وقصورجنات به قصور اقرار کرده. سراسر خانها به تعریشات
~~لایق و
# ~~تسقیفات موافق سر پوشده، و درو ابواب البری مشتمل بر چند مواضع عالی
~~ازمدارس
# ~~و خانقاه ودار الشفاودار الضافه و دار الحفاظ و غیرهم تا نوزده موضع
~~عمارت به عدد حروف
# ~~بناها و ایوانها مجصص منقش و طارمهای مفضض دلکش وضع کرده، وجملهآصحن
~~عمارات
# ~~از رخام سفید مطبق وسقوف طاق ورواق مقرنس وفرش سطح زمین ازرخام ومرمر
# ~~ومشجرات باغها ازصنوبروعرعر، خرمتر از مشرق بهوقت دمیدن صبح، و خوشتر
# ~~از باغ[و] بساتین به گاه رسیدن گل . و درو سی واند چشمه سار از سلسال
~~زلال
# ~~مثال (؟) روان وجداول مختلف وسواقی مفرق ازانهارخلد آثار روان وجاری.
# ~~جملهآ صحاری و براری و شهر پر انهارو اشجار و ثمرومغارس و مزارع صنوبر
~~و خباز و
# ~~فسل وعرعر در هرجویباری بیخ اور(؟) گردانیده، و درو افزون از ده هز
~~اردکان
# ~~معمور موفور به رزمههای دیبای چین چون کار گاه چمن ms034 ریاحین و بار گاه
~~خان تر کان
# ~~آراسته به خواتین ناز نین. دکانهای شهر مشحون به حقاق و صنادیق و کاسات
~~و اباریق
# ~~و نفایس جواهر وعرایس اوانس به غرایب مرصعات و تنسوقات آکندهتر از
~~روایای
# ~~انار ،و زقاق واسواق شهر مستغرق به اقمشه وامتعهآ نفیسهآ شریفه به کسوت
~~و کالای
# ~~بی حشو میان پر از انجیر مملوبه صناع و[ اهل حرفت مشتهر و بزاز ان و
~~تجارمعتبر، PageV01P046
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0067.png)

# ~~درومساجد فراوان وزوایا و عمارات
# ~~والقلم مدبر المشارق والمغارب محرر ممالک الدنا خواجه تاج الدولة
~~والدین
# ~~بردامن موری ضعیف نشند .
# ~~عالمند و رشک ارتنگ مانی، از آن جمله برپیشگاه قلعه عمارتی خلد آیین
~~بنا
# ~~عاج تختی مرصع، درشاه صفهآ گسترده منقش مرصع مفضض که اشکال تماثیل و
# ~~فردوس و به مفارش ثیاب ملون و مطارح زلالی مذ هب منقش مرشش چون عارض
~~PageV01P047
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0068.png)

# ~~خوبرویان به خط وخال پیر استه، چون ارژنگ چین به الوان رنگار نگ
~~بنگاشته
# ~~برای مرقد شریف :
# چورایش منیر و چودستش گشاده %~% چوطبعش بلند و چو رویش منور
# به هر در که آیند ارباب حاجت %~% گشاید برو از در خلد صد در
# والحالةهذه، شهریست پرانجم و بدور، وبهشتی پرپری وحور، درهر گامی
# ~~دلارامی ساکن ، وبرهر غرفهای طرفهای متمکن وبر هرقدمی صنمی روان ، ترک
# تازیک آمیخته و آب روی چین وختای ریخته ، رسوم واوضاع عماراتش چون
# ~~اوضاع فلک از تعرض عیب ونقصان مصون ، وحدایق ریاض و شقایق حیاض اوچون
# ~~اصقاع وطرایق چرخ از تصرف حدثان مأمون . هر گوشه ای از بساتین او از
~~خلد
# ~~نموداری وهر طرفی از میادین او از فردوس یادکاری . درو دمدمهآ انبوهی
~~خلایق
# ~~ازقرار فرش به مدار عرش پیوسته، وصدهزار آواز مختلف ونعرهآ مترادف ترک
~~و
# ~~تازیک به آسمان رسیده . پیران باجوانان در مناظره گرم شده وجوانان با
~~پیران
# ~~در معامله و مجادله بی شرم و آزرم گشته .
# شرط پادشاه عادل آنست که عمارت دوست ورعیت پرور باشد وا لا ملک برو
# ~~حرام ms035 است . دردین زردشت النبی آمده است که عمارت و زراعت ر کنی است از
~~ارکان
# ~~دین وفلاحت وحراثت وانفجار عیون مظنهآ یقین . وبه داود وحی آمد که قوم
~~خود
# ~~را نصیحت کن تاملوک عجم را تهجین و نفرین نکنند ، چه ایشان کسانی اند
~~که عالم
# ~~خراب ویران را معمور و آبادان میدارند . باجادهآ مقصودکتاب رجوع
~~نماییم.
# روزسه شنبه هشتم محرم وصول ایلچیان سید افتخار الدین و نوکران او از
# ~~شام ومصر و آوردن اخبار خوش وتجدید دوستی و مصالحت و مسالمت، و روزشنبه
# ~~بیست و ششم صفرختم بالخیر و الظفررایات همایون پادشاه عالم به مبارکی
~~به قورنغ
# ~~مراغه نزول فرمود و از آنجابه عزم قشلامیشی موغان واران بر صوب نخجوان
~~کوچ PageV01P048
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0069.png)

# ~~فرمود وروز شنیه چهارم ربیع الاول واقعهآ شهزاده چینک پولادنورمعروف به
~~ببری
# ~~به حدود اشنویه بردست خلمل اتابک.
# و در منتصف ماه جمادی الاولبی سلطان عالمرااز خاتون ایلتر مش پسی مهر چهر
# ~~دروجود آمد ونامش محمد طفور نهاد ازفرط محبت و مودتی که به سلطان
~~الاولیا
# ~~با بزید ومشایخ کار رحمهم الله داشت نام سه پسر بسطام و بابزید و طیفور
~~کرده ،
# ~~چه یقین کرده بود که آنچ درونهای پاکان کند هیچ سپاه جرار و تیع و تیر
~~و تبر
# ~~نتواند کرد .
# آنحه در نیم شب کند زالی %~% نکند هیچ خسروی سالی
# و روز دوشنیه منتصف ماه رجب وصول باغمیس وعرب از حانب مشرق بود
# ~~ودر گاه تمورقان ورسانیدن اخبار خیر وآوازهای خوش ، وروز بنجشنیه هفدهم
# ~~شعبان وصول با یتمش پسربادان ازقوم اویغور بر ادر سونجاق آقا بستکچی، و
~~هشدهم
# ~~شعمان مسبر رایات همایون پادشاه به زمین گشتاسبی برسیل صد و اصطیاد و
# ~~نخجیر وشکار ، وروزسه شنیه بسست ودوم باساحل دریارجوع نمود وروز
~~چهارشنبه
# ~~سست وسیم شعبان کوچ ازیورت گاوباری و نزول به جوی نو ، وبازوصول
~~ابلحیان
# ~~ازحضرت تمورقان وسنقور وجره بازد (؟) بتنسوق آوردن، ودرعرهآ ماه رمضان
# ~~سنه خمس اسلام آوردن نجسب الدوله باجماعتی اطیای بنی اسرائیل ms036 وخوردن
~~دوغبا
# ~~به گوشت ازبرای صحت دین ، و روز بازدهم شوال طوی کردن ایلحمان قان به
# ~~اردوی بلغان خاتون معظمه وبه سیورغامشی و اصطناع اختصاص یافتن ، و
~~انبعاث
# ~~فتنه واثارت فتور سید تاج الدین ارغوداق ونصب رایت رفع وایغاقی وزرا
~~صاحبان
# ~~سعدالدین و رشیدالدین ، فرمان نفان بافت تا اورا به بارغو کشدند و
~~گروهی
# ~~مفسدان و عمازان به موافقت او چون رعد و برق بانگی نامفهوم میداشتند و
# ~~چون صدای ندا دعوی بی معنی میکرد ند  در معرض بارغو گناه برایشان ثایت
~~PageV01P049
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0070.png)

# ~~ومتوجه شد .
# روز چهارشنبه نوزدهم شوال سنهآ خمس فرمان نافذشد تا سید تاج الدین را
# ~~شهید کردند و شرف الدین ابداجی و کمال تفلیسی و دیگر ایقاقان و
~~مسترفعان را
# ~~چوب یاساق زدند.
# و روز دوشنبه نهم ذی القعده اردوها از پیلسوار کوچ کردند و درین سال
# ~~سلطان المشایخ قطب الابدال والاوتاد علاء الدولة بن ملک شرف الدین
~~سمنانی که
# ~~درین صدسال مثل او بزرگی از او تاد و ابرار بر نخاست که باغ علم و
~~معرفت را هزار
# ~~دستانست و در چمن فضل ودانش سروروان و صنوبر خرامان ویازان (؟)
~~ودرانشای
# ~~جوانی و عنفوان امانی انزواو اعتکاف بر شغل و عمل دنساوی اختیار کرد و
~~به ایام طفلی
# ~~و حداثت زندگانی ترک و تجرید گزید . معرفت او تحفهآ باکورهآ ربیع بود
~~ودم او دم
# ~~مسیح فصیح که مردهآ جهلرا زنده کند . کلام اوکبریت احمر و کماء اصفر
~~آمد ،
# ~~آسمان هفتم قدم گاه همت اوست ، ابکارافکار خاطر عاطر اوجهان را درصمیم
~~گرما
# ~~نسیم شمال عبهر شمیم آمد . و در صعوبت شدت زمستان حرارت آتش حطام دنیی
# ~~راچنان از چشم انداخته است که ناقد بصیر زروسیم ناسره را ، هلال اهل
~~ایمان و
# ~~اسلام به مکان او بدری با قدرشد و چنان که کاه ربای کاه رباید کلام جان
~~بخش اوغم
# ~~واندوه از دلهای حزین و جانهای غمین بر باید . بیانش عذب تراز آب زلال
~~و شیرین تر
# ~~از ms037 سحر حلال آمد . بر جمله روزسه شنیه هفدهم ذی الحجه مرحوم سعید سعد
~~الدین
# ~~حبشی در پیلسوار وفات یافت ، تابوت او را به تبریز نقل کردند که منظور
~~نظر
# ~~غازان خان عادل بود و به وقتی که نوکران اورا به یاساق میرسانیدند
~~وزراخواستند
# ~~که او را نیز به یاساق رسانند ، غازان خان گفت : نه او برمن حقی ثابت
~~دارد که
# ~~هر گز فراموش نمی شود : که به هنگام آنکه ازفتنهآ نوروز منهزم و مضطرم
~~بودم
# ~~شب را بارانی عظیم می بارید و با ما خیمه وخرگاه وهیچ حجابی نبود ،
~~سعدالدین PageV01P050
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0071.png)

# ~~تصممی
# ~~9
# ~~55
# ~~ز   سو   فر   ذهم
### | 4 %~% گلآ
# # لمم9(   س   لل %~% درشه %~% مو %~% بر %~% 2 %~% سما سهاکک
# حیمل کم %~%
# # عظیم دنفه      5   شه9 %~% سهاة حته
### | دحم
# #  %~% ف
### | 
### | 
### | 
# دک   در   م    %~% فی %~% شییه بشا نز %~% دهه
### | 9 PageV01P051
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0072.png)

### | قایع سال
# و چون به مبار کی و خجستکی محرم سنهآ ست و سبعمایه واقع در التینج
# ~~آی قوس ییل در آمد ، پادشاه عشرت دوست قرب دوماه در مر غزار یورت اوجان
~~با
# ~~خوب رویان مهوش وساقیان سیم ساق دلکش و ایناقان مقرب که انیس جلیس و
# ~~حریف ظریف و ندیم قدیم ویاران غمگسار بودند به عیش وعشرت و نشاط و طرب
# ~~روز گار سپری ومتمادی کرد . وهم درین روزها وصول امیر ایر نجین ازجانب
~~روم
# ~~با پیشکش فراوان و تازی سیر باد پایان . و روز سه شنبه بیست و چهارم
~~محرم
# ~~تودای خاتون وفات یافت . مرقد اورا به همدان نقل کردند و بردامان کوه
~~الوند
# ~~مدفون شدیعنی کوه مامشارو (؟) وهم درین ماه عصمة الدین دختر صاحب
~~علاءالدین
# ~~عطاملک جوینی به شهر مراغه وفات یافت که به خط خوب و عبارت پا کیزه
# ~~منسوب بود.
# وروزبیست ویکم صفر وصول رایات همایون به شهر تبریز دلاویز شکرریز
# ~~به طالع میمون و اختر همایون ودیکر روز رکوب به عزم گنبد زیارت سبب و
# ~~رسانیدن صدقات وخیرات فراوان به مستحقان ومتجعان . وروز ms038 دوشنبه بیست و
# ~~چهارم صفر موافق بیست و پنجم یتینج آی حرکت و نهضت رایات همایون به عزم
~~PageV01P052
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0073.png)

# ~~مرحلهآ التاغ . وروز پنجشنبه نوزدهم ربیع الاولی مرحوم اویرات بیکی
~~وفات یافت
# ~~به مرحلهآ اوجان به وقت نیمروز . و روز پنجشنبه سیم ربیع الاخر امیر
~~جاوقور
# ~~پسر جوشی به حدود وان ووسطان وفات یافت و تابوت او به شهر سلطانه مدفون
# ~~گشت وروز پنجشنبه دهم ربیع الاخر خوی قیهآ غازانی بیفتاد و ازمزدوران
~~پنجاه
# ~~نفر مسلمان و ارمنی و گرجی در زیر آن هلاک شدند. ورکوب و حر کت را بات
# ~~همایون از راه نخجوان به عزیمت قشلامیشی اران نخجیر کنان با باز ویوزو
~~شکره
# ~~برانیدن و اسب تاختن و گوی باختن و رمح وسنان آختن . چه سلطان جهان بر
~~سنقور
# ~~فرنگی و شهباز ترکی و شاهین بحری و عقاب کوهی و تاش شاهی و سگان تازی و
# ~~بادپایان حجازی که سلوت ومؤانست ملوک و سلاطین وامرا وخواقین به آن
~~باشد
# ~~رغبتی صادق وشوق وشعفی غالب داشتی ، وهر کجامواضع نخجیر وشکارومرغزاری
# ~~نزه و علفخواری خرم یافتی ، بدان موضع خرم شتافتی و یکچند شکره برانیدی
# ~~و تویجاقان بادپای دوانیدی وصید وحوش و طیور کردی. و در مدت اقامت داد
~~عیش
# ~~وعشرت وطرب وسلوت بدادی .
# بر جمله روز سهشنبه بیست ویکم جمادی الاولی موافق بیستم انونچ آی
# ~~به مبارکی و فیروزی به مرغزار مرحلهآ گاوباری نزول فرمود . و روز
~~یکشنیه
# ~~هجدهم جمادی الاخر موافق نوزدهم بیر ینکر مینج آی قوس ییل و صول
~~اویزنای
# ~~غازان پسر ارغون آقابود ازطرف خراسان، و اظهارایلی و بندگی ، وکوچ دادن
~~و
# ~~به نواخت وسیورغامیشی اختصاص و امتیاز یافتن و ازوفات دوا اعلام کردن
~~که در
# ~~شهور سنهآ ست وسبعمایه موافق سنهآ سکسینینج آی قوس ییل دوا بعلت سرسام
~~و
# ~~خناق در گذشت و بسزای کردار ونیت افعال خودرسید و فضیه «آخر
~~الدواءالکی»
# ~~زیور صدق یافت . وبعد از واقعه حالت او امرا وارکان دولت او کونجاک
~~پسرشرا ms039
# ~~از بارس کول بیاوردند و در حدود سکول بالای خطهآ المالیق برتخت الوس
~~چغادای PageV01P053
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0074.png)

# ~~جلوس دادند واونیز بعد ازیک سال ونیم پادشاهی درماه تورتونج ای به
~~قشلامیشی
# ~~سرای یلدوز طبل ترحال فروکوفت وزود براثر پدر برفت، وهم در شهور این
~~سال
# ~~شاه علی پسر نصیر الدین سستانی که قلاع و رباع فهستان به استیلا و تسلط
~~فرو
# ~~گرفته بود بردست مولای بیگی کشته گشت و فهستان باتصرف دیوان خراسان
~~آمد.
# بهسال هفصد وشش هفدهم زعاشورا %~% نماز دیگر شنه به حکم لم یزلی
# زتیع خسرو عادل مولاسکی برسید %~% به پای قلعهآ قاین به قتل شاه علی
# و روز آدینه هفتم رجب الاصب موافق نهم چقشاباط آی تیمور اغول وساربان
# ~~پسرقیدو به اظهارایلی و بند گی در آمدند و شرف تکشمشی و عز او لجامسشی
~~یافتند.
# ~~وحال آن بود که شهزادهآ لطیف طبع خوش محاورهٔ‌ نیکو مناظره بود و یورت
~~او
# ~~برکنار آب آمویه با لشکری ، وهمواره منتهز فرصتی ومتشمر عنمتی بودی ،
~~از
# ~~قضای خدای یکماربا چریکی به قصد بلاد خراسان میادرت نمود . چریک خراسان
# ~~را از عزیمت و وصول اوخبر شد، راهها بریاغی بگرفتند و ینه و خزانهآ
~~دشمنان
# ~~بغارتدند و پیش سلطان آوردند . چون این خبر مستوحش مستنکر به ساربان
# ~~رسید ، تسم کرد و گفت کارهای عالم باشگونه شد، چه گفتهاند : «رخت
~~خربنده
# ~~به بنگاه شتربان آرند » و اکنون رخت ساربان به بنگاه خربنده می برند .
# و روزسهشنبه بیست ونهم رجب موافق غرهآ ارامای اویغورتای غازان نوادهٔ‌
# ~~کور کورنویان از حانب خراسان به اظهار ابلی و اقدام بند گی برسید ، چه
~~کار
# ~~اورق قیدو در زعازع اضطراب وهراهز انقلاب بود و فرزندان و امرا متفرق و
# ~~پراکنده شد ، و روز یکشنیه بنجم شوال موافق ششم اچونچ آی وصول اردوقیا
# ~~ز جانب خراسان ، و آدینه دهم دستور ایران خواحه رشدالدین کتاب حامع-
# ~~التواریخ که تالیف و تصنف این بیحاره بود ، بهدست جهودان مردود بر رای
# ~~پادشاه عرضه کرد و جایزهآ ms040 آن پنجاه تومان مال از املاک ودیه وضیاع بستد
~~و هر PageV01P054
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0075.png)

# ~~می رسد وبا وجود وعده نتصنف بک درم بهمؤلف و مصنف ان نداد که سعی بلیغ
# ~~وجهد نجیح نموده بود و بهسالها جمع کرده :
# زنج من بردم ولی مخدوم من %~% آن به نام خویشتن بر کار کرد
# ~~وفراوان نواخت و سیورغامیشی یافت.
# و روز سهشنیه سیزدهم ذی القعده ر کوب رابات همایون از ابنجکو به عزم
# ~~فتح بیشهآ گالان ، چه گلکان مدتی مدید و عهدی بعد جادهآ مخالفت و
~~میاینت و
# ~~عناد و لجاج میسپردند و به کوههای شاهق و عقیات شامخ و به مضایق راهها
~~و
# ~~حصانت معامل و مناعت منازل ومنایت سهوب تلال وتلفیف بشهها تشه (؟)
~~مانند
# ~~وکثرت سحاب وتواتر امطار مغرور ومسرور بودند ، و از طوارق خوارق ایام و
# ~~بوارق عوایق شهور و اعوام مامون واز وفور صواعق و بوارق ورعود وعواصف
# ~~شمال وجنوب وتواتر امطار وتراکم مدرار واستحکام اوطارمفتون ، و چون
~~شقاوت
# ~~و خذلان دامن گر ایشان شده بود از تعمد تمرد و از انقیاد استنکاف می
~~نمودند و
# ~~از سمت ابلی و انقیاد تعادی و از طاعت و بند گی تمادی .
# و سبب عزم این رزم و موجب رکضت و نهضت این قصد آنک اویرتای غازان
# ~~ازدوا و امرای او روایت کرد که بر سبمل استهزا و افسوس می گفتند که
~~سلطان
# ~~غیاث الدین محمد که خان ایران زمین است وشوکت وصلابت و مهایت و شجاعت
~~او
# ~~بهاقاصی وادانی عالم رسده، چگونه بسشهآگلانرا که مقدارمجموع طول وعرض
# ~~سط محمط آن سی فرسنگ زمین است و دروسط مملکت وبیضه قلابت اوافتاده
# ~~مطیع ومسخر نمیتواند کرد، و در تدبیر تسخیر آن عاجز و زبونست ، پس
# ~~چگونه دیار شام ومصر مسخر و مطیع تواند کرد . از عضاضت قوارص این سخن
# ~~تایرهآ خشم وغضب پادشاه متو قد و ملتهب شد و شرارهٔ‌ عیرت وسخط زبانهود
~~، PageV01P055
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0076.png)

# ~~چنانک زمام تمالک و عنان تماسک از قبضهآ تدارک ms041 برون رفت . به زبان
~~ایلچیان
# ~~بهایشان پیغام داد و گیلکان را به وعد و وعید و ترغیب وتهدید و تخویف
~~تعر یک و
# ~~تنبیه کرد . ملتمس او مفید ومسموع نیامد واجابت قبول نیافت وهرچند در
~~اعزاز
# ~~و اکرام مداراة ومواساة می نمود ودر حق ایشان مساهله ومجامله می کرد ،
~~گیلکان
# ~~مماطله و مطاو له می نمودند . پادشاه چون گیلکان را در مهابط جهالت و
~~مرابط
# ~~ضلالت و محابط (؟) عمارت یافت واز جورت (؟) وفترت در هاویهآ شقاوت
~~وخاویهآ
# ~~غباوت واضلال و ازلال گرفتار دید ، با امرای کامکار ولشکری جرار از
~~جمله جهات
# ~~و جوانب عزم فتح کیلان چزم کرد .
### | 60
# معرفت زمین گیلان و ماهیت کمیت و کیفیت طول و عرض خطهآ گیلان یاد کنیم.
# ~~از تعلیقات مر حوم سید اصیل الدین محمدزوزنی مشروح آورده و گفته :
~~پادشاهان
# ~~گیلان که معاصر وصول هلاکوخان بودنذ در ایران زمین که ابتداء زمین
~~کیلان
# ~~فرضهآ رود هوشم است از ناحیت قلام رودبار از حدود لیاهجان که فلک الدین
# ~~ساسان بن صعلوک بن فیلواکوش در سنهآ حیت حاکم آنجا بود از قبل برادر
~~خود
# ~~امیر جمال الدین صعلوک والی ملک لیاهجان ، و انتهاء گیلان فرضهآ
~~رودسرست از
# ~~ناحیت دولاب از گیلان با گسکر . والی آن جمال الدین صعلوک بن محمد بن
~~یورکی
# ~~بود و مسافت بعد طول خطهآ گیلان از هوشم تا دولاب است مقدار سی فرسنگ
# ~~زمین ، تقریبا و تخمینا و سپیدرود با زنگان رود آمیخته است از کوههای
~~گلان
# ~~منحدر به میان گیلان می گذرد . بر سمت شمال متوجه دریا مابین مشرق و
~~مغرب
# ~~شرقی از خطهٔ‌ لیاهجان است و حدود آن . وآن قوم باهری مذهب باشند و
~~ناصر
# ~~از اولاد الحسین بن علی علیهما السلم است، و غربی آن بکسر مذهب امام
~~زاهد عابد
# ~~احمد حنبل دارند ، و مذهب متابعان استاد ابوجعفر و امتداد مسافت کوه او
~~کنار PageV01P056
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0077.png)

# ~~سفیدرود بر سمت مغرب وجنوست مابل تا بگملان فومن ممتد از آنجا ms042 شعیه ای
~~آز
# ~~گلان خوانند ، و شهرهای لماهجان و کوتم و کوچسان وهمام را یش گلان،
# ~~خواتند . مقدار بعد مسافت آن نیم روزه راه که اقوام آن حمله تالشان
~~باشد و
# ~~گملان موغان و دیگر طرف ارباسماحی (؟) و اران دارد اعنی سمت شمالی ترک
# ~~را موقان گویند.
# وهمحنین درعرف اهل گلان بادشاه نسس اصلرا که امرا و سپاه سار
# ~~در فرمان او باشد استا وسالار(؟) گویند و اطلاق این دو اسم بر ملوک دو
~~قبیله
# ~~ست . از آن بکی ساسان خالو که مرداویج وندند و حاکم تولیم و دیگر قسلهآ
# ~~بودهاند و رسم وعادت چنان افتاده که اگر مسان دو پادشاه نسسب اصیل
~~مخاصمت
# ~~افتد سایر اهالی گلانرا مدد و مساعدت بک حانب باند کرد و بعضی را
~~معاونت
# ~~طرف خصم . وهیچ یک را تقاعد وتکاسل و اهمال و امهال حایز ناشد و
~~قبیلهٔ‌
# ~~ککاوس بن شهنشاه که حا کم کوتماند ابورادوند(؟)4 گویند که هم در
~~پادشاهی
# ~~نسسب و اصل بزرگ وقد یمند . و مقدم وسرور پیش گیلان وخواهر کیکاوس زن
# ~~جلال الدین حسن نومسلمان و مادر علاءالدین است و او به استقیال هو
~~لاکوخان PageV01P057
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0078.png)

# ~~در میادرت مسابقت نمود و باسیورغامیشی مراجعت کرد. و دیگر ملوک گلان
# ~~به پادشاهی قریب عهدند و ملک به اصالت و استقلال گرفته و اگر نه درقدیم
~~همه
# ~~مطیع این دوقبیلهآ معتبر بودهاند و هر رئیسی صاحب تیغ و تبررا حنبه (؟)
~~گویند
# ~~و امرا وحکام ولایت هم با این اسم موسوم باشند و معارف نازلتر از جکنه
~~(؟) که
# ~~انصار و اعوان پادشاه باشند ایشان را دوده گویند وسپاهان پیاده رالوم
~~(؟)
# ~~دیهی گویند و هر ده دیه را صده و هر ده صده را خانی، و به افواه شفاها
~~گویند
# ~~فلان ناحت چندین خانه است . و ازطرف غربی سفید رود نخست ولایت کوتم
# ~~است ، موضوع برکنارهآ سپیدرود اعنی طرف جنوبی او کوه است و شرقی
~~سفیدرود
# ~~ولایت آن بر سمت مشرق و مغرب افتاده ms043 .
# کوتم اسم ناحست است و قصبهآ کوتم [را] بازار شهرستان گویند و حاکم
# ~~آنجا سالوک بن سالار بن کیکاوس، و همچنین ولایت کوچسبان از شمال کوتم
~~بر کنار
# ~~دریا افتاده ، وحاکم آنجا ساسان بن همام و «سنو که» از آن صعلوک بود ،
~~ساسان
# ~~برادرش قایم مقام او شد واکنون حاکم آنجا اوست . و رشت در مغرب شمالی
~~کوتم
# ~~است . و تربت استاد ابوجعفر که اکثر اقوام گیلان از ارشاد وهدایت او
~~ایمان و
# ~~اسلام آوردند و بر کنار گورابگاه ومیدان بزرگ مسجدی به وی منسوبست و
~~حاکم
# ~~رشت را شرفالدولةبن . . . گویند و تولیم در مغرب و شمال رشت و هوشم
~~افتاده
# ~~است متصل به دریا ، و ولابت بسیار مزروع مر تفع دارد و حاکم آنجامحمد
~~بن ساسان
# ~~ابن وشمگیر، و در مغرب رشت ولایت کالیشم است و والی آنجا سیف الدین
~~ساسان
# ~~و پسران او شمس الدین وشمگیر و جمال الدین صعلوک وخیلو بودند . و اکنون
# ~~محمدبن ساسانبن وشمگیربن ساسان است، ودر مغرب وجنوب رشت شفت است
# ~~به کوه متصل ، در میان شکستههاء سر کوه که با جانب طارم دارد .

PageV01P058

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0079.png)

# ~~حاکم آنجا امیر ملک بن شاهی ملک بن لنگرست « و بعد از فرزندان او
~~لنگرپادشاهی
# ~~فلشاه است پادشاهی بزرگ ، بلند همت ، بسیارعطتت ، هنرمند ، شجاع ،
~~مقدام
# ~~خیر، فایض جود، وواهبانعام واحسان ، مسلمانسیرت، نکوعقیدت ، پسندیده
# ~~تالش اند گسکر و دولاب گویند .
# بعد ما که از حیرم بگذرند ازمغرب فومن ممتدتا به مغرب تولیم که ساحل
# ~~دریاست این ولایت و ناحمت ولا تست با عرصهآ وسیع و طول وعرض فسیح ، اما
# ~~اکنون خراب و ویرانست. و آخر نواحی گلان داخله که متصل موقانست از
# ~~بسلمانشهر تا قصهآ گسکر که دار الملک بادشاهانست یکمنزل راه باشد و از
~~گسکر
# ~~درجانب شمال بریک فرسنگی قصه خرفکام که جامعی بزرگ دارد در میان سشهآ
~~PageV01P059
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0080.png)

# ~~حلخال بوده ومتصل به او ، ساکنانش همه تالشاند .
# ~~نهجای امام ناصر که حسن اطروش علوی بود.
# ~~حیدر کیاکه ms044 به حای امام ناصر امروز قوم ساسانیانرا مدعست .
# ~~مس محمد دارد.
# بعد از آن تولیم بر غربی سفید متصل بحرخزر .
# ~~دهآ نوپادشاه است ، بعد از آن ساه کلهرود وبعداز آن تولهسر.
# ~~سالاربن کیکاوس است برادر امیر محمد .
# ~~اکقون برادرش ساسانست ، وبالله التوفیق .
# بعد از آن سنوکه ، برغربی سپیدرود با جانب دریا افتاده بس دشت وحشم
~~PageV01P060
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0081.png)

# ~~ووزرگ در دامان کوه و دشت دروسط افتاده ، حاکمش شرف الدوله برادر
~~خالوست
# ~~وبالله التوفیق .
# بعداز آن شفت بر غربی سفیدرود بالاکوه افتاده .
# و بعداز آن کاشم و قنفکوه متصل به کوه و حاکم آن ر کابزن و اکنون امیر
~~ریاح است.
# بعد از آن مکسکر (؟)، برغربی سفدرود افتاده حاکمش خالو، آنگاه
# ~~خرفکام و دولاب ، و رودسر که مملکت خالوست و لنگرود بنسر که حاکم آنجا
# ~~شرف الدوله برادر خالوست .
# پس شهر گل و فومن برغربی آن افتاده ، که حاکمش امیر ریاح است و از
# معد از آن مملکت اسفهبدست که به اصطلاح گیلکان اساور گویند و بادشاه
# ~~دشت به دیلم معروفست ومملکت اساور بوغان واران پیوسته ، و اینست معرفت
# ~~کمیت حملهآ زمین گلان، و الله اعلم .
# باساقت کتاب آیم. برجمله رایات جهانگشای عدوبند ، امداد بمن بر
# ~~ممنه و اعداد سربر مسره وفور نجاح و چاغ وسابق مراد ومرام برساد .
# روز سهشنیه سیزدهم شوال از ابنجکسو به قصد فتح گلان کوچ کرد و با جم
# ~~غفیر وجمع کثیرروبی بهمتعه (؟) سلاطین گیلان نهاد و امیر چوپان نویانرا
~~هم
# ~~نجا بماند تا از کنار دریا به گلان در آند . و پادشاه خلخال کوچ بر کوچ
~~می رفت
# ~~تا روز پنجشنیه هشتم ذی القعده به بورت قنقوراولانک نزول کرد و بعد از
~~ترتب
# ~~سلاح وتجهیز کفاح سپاه ، روز سه شنیهسیزدهم ذی القعده موافق چهاردهم
~~تورتونچ
# ~~آی قوی سل رابات همایون برصوب گلان حر کتفرمود ، با کماة احنادوحماة
# ~~انجاد ولشکری جرار چون برق خاطف وریاح عواطف سهول و شعاب تلال وهضات
# ~~حیال می نوشتند و به آیاد ms045 وویران می گذشتا ند .

PageV01P061

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0082.png)

# روز یکشنبه هجدهم ذی القعده از کوران دشت کوچ کرد و به دیه کوشان بر کنار
# ~~شاهرود نزول نمود وروز دوشنیه بیست وششم ذی القعده عساگر متکاثر چون
~~قضای
# ~~ناگهان و بلای بی درمان بر سرتالشان تاختند و قتل و نهب و اسر و سلب
~~تقدیم داشتند.
# ~~رایات میمون روز چهار شنبه بیست و هشتم ذی القعده به سر حد ولایت
~~دیلمان رسید
# ~~ذوالحجه موافق ششم بیشینج آی به کریوهٔ‌ گیلان رسید ، و روز چهارشنبه
~~پنجم
# ~~به بیشهآ بلیهجان نزول کرد و روز پنجشنبه ششم ذی الحجه رایات جهانگشای
~~از
# ~~راه روستا که جادهٔ‌ قزوین است به عقبه ، به لیاهیجان به ولایت نو
~~پادشاه در آمد و
# ~~سب مضایق مسلک وتنگی و تاریکی منهج باقی بنه و اثقال ولشکر روز پنجشنبه
# ~~مندبوران را بغارتیدند و از خزانهآ سلاح که در عقب می آمد بعضی بربودند
~~،
# ~~وفد وفد ، لشکر گرج وارمن برعقب می آمدند .
# تا لشان از مواطن ومکامن برون تاختند وچون پروانه خود را بر آتش دمار
# ~~و بوار انداختند و گروهی که در میان منابت اشجار و مساقط احجار می
~~پوئیدند
# ~~بینداختند . از جانبین گروهی انبوه کشته وخسته شدند و از تراکم ترام
~~(؟) و تزاحم
# ~~غمام فرق میان ضارب ومضروب وراجل و فارس و رامح و تارس ممکن نبود .
# ~~رایات همایون به طالع سعد و اختر همایون به ولایت نوپادشاه در آمد و
~~چون گام
# ~~در آن آکام و قدم در آن آجام نهاد چندانک آبت « و اصلحوا ذات بینکم» بر
~~میخواند
# ~~در سمع ایشان مؤثر نمی آمد، چه به قلهآ کوههای شاهق و قبهآ کمرهای شامخ
~~گیلانات
# ~~که عقاب بر عقمات پیچ پیچ آن به دشواری پریدی و سحاب بر درجات آن به
~~ناکامی
# ~~رسیدی . راهی باریکتر از جادهآ مور و تاریکتر از دیدهٔ‌ کور بر وحل و
~~خلاب
# ~~مغرور بودند .

PageV01P062

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0083.png)

# میر ایسن قتلوق وسوتای ، چهارتاق که مقر سریر و ms046 آفسر نوپادساه بود
# # تعارتیدند وحدود و مضافات لماهجانرا تاختزاد %~% و تاراج کردند واز نهب
~~وخطف
# ~~و سل وعرق وحرق واسر هیچ دقیقه باقی نگذاشتند، چه فرمان نفاذ
# ~~بافته بود که لشکر انبوه وحشم ستوه روی بدان مسعهآ سباع و اودیهآ
~~شیاطین و
# ~~ضباع نهند و آتش در آن شهها تشه مانند زنند که پرچین حصین ابشانست ،
# ~~و آن زمین از ضلالت وجهالت وحماقت وغاوت ایشان پاک کنناد و تقلیم اظفار
# ~~و تقطیع اثاب وغوایت و نکایت خرس وپلنگ و گر گ و گرازان بیشههاء پهن و
# ~~دراز کنند و منایت آن آکام و آجام که مجمع جم غفیر و جمع کثیرست از
~~وحوش
# ~~وبهایم پاککنند وبه بک طرفه ووثمه شر معرت ایشان مندفع و منقلع گردانند
~~، و
# ~~تش قهر وقمع در اماکن و مساکن و مواطن ایشان اندازند تا شر اصول و فروع
# ~~ز پای بردارند . عالمی پولادپوش آهنین لیاس بانندمونه(؟) صوارم هندی در
# ~~آهن مستغرق ودر حنش وروش آمدند «کآنهم جرادمنتشر» واز زیر وبالا ویمین
# ~~ویسار وجوانب وجهات در آن هاویه ضلالت وغاویه جهالت منحدر گشتند «وهم
~~من
# ~~کل حدب بنسلون» از بهر قلع اشجار وقطع احجار هریک رسنی بردوش انداخته
# ~~و تمشه در دست گرفته و ار ه جرهای از طرف کمر ساویخته وسقط وزندی در
# ~~قیتورقای انداخته تا به مواقد واشتعال آن دودسساه ازخان ومان گیلکان بر
~~آورند.
# ~~ان شاطین معتوه وملاعین گلغنده ومدبر داعی آن بلغاق فتنه انگز وباعث آن
# ~~فتور ورستاخیز چشم تیره بازکرد ، دراصلاح انحراف ملک و دولت وتقویم
~~اعوجاج
# ~~مور نامنتظم سرتفگر بهحس تد بر فرو برد ، ولحظهای در حر تحیر غوطه
# ~~خورد ، و وهم وفکرش در تلاطم امواج وتصادم افواج ندامت وعرامت غرق گشت
~~.
# وچون از طوارق آسس آن ناییه و خوارق کیفیت آن شائیه شعور یافت
# ~~مرغ فراغ آرزو از خاطرش بیرید و پای ضمیر از دست خاطر چون سماب در
~~PageV01P063
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0084.png)

# ~~در آماس و استسقا بود . سپند بود که ms047 چون سوزد رفض کند .

PageV01P064

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0085.png)

# ~~وتیغی برهنه در دست گرفته با مقربان و اصحاب خود روی به در گاه اعلی
~~آورد
# ~~و به تربیت امیر معظم ایسن قوتلوق و وسیلت سعدالدین ساوجی وزیر برابردر
~~گاه
# ~~خودرا عرض کرد . چون نظر مارک بادشاه گناه بخش برایشان افتاد کیفیت
~~احوال
# ~~پرسمد . امیر ایسن قوتلوق عرضه داشت که نوپادشاه است که به پای خود سوی
# ~~سیاست گاه مجرمان ومصارع اجل آمده است و بررای جهان آرای عرض میدارد
# ~~ومسگوید:
# باز آمدهام چو خونان از در تو %~% ابنک سروتیغ هر چه خواهی میکن
# ~~که چون رایت دولت دادشاه درفشان دیدم گفتم : با بادشاهی که بتآ بید
~~دولت الهی
# ~~مؤید باشد کاویدن وستهیدن ازفرط نحوست وشقاوت بود ، چه بادرفش پنجهزدن
# ~~و باکوه باشکوه مناطحه کردن و با دریا جدل ورزیدن از رای وکفایت وارشاد
~~و
# ~~هدایت دوربود.
# گرجرمست ابنک تیغ وگردن %~% ز تو کشتن ز من تسلیم کردن
# این جهت نه بندگی ممادرت نمودم و خود را تسلیم حکم و ارادت پادشاه عالم
# ~~کردم تا آنچ از علو همت و مکرمت و مروت سزد بابندهآ کمنه تقدیم دارد ،
~~و
# ~~اگرچه بدین بی ادبی وگستاخی مستوجب عقاب ومستحق عنا و عذابم ، اگر ذیل
# ~~عفو   صفح برصفحات هفوات و عثرات ز لات مجرمان کشد ، غایت بنده نوازی
# ~~باشد . اثرعفو ومرحمت برطلعت همایون بمدا گشت و برجمله گناهان او
~~بمخشید
# ~~و به میدان چهارتاق شرف تکشمشی یافت ، و از حملهآ ملازمان حضرت و
~~زمرهٔ‌
# ~~بندگان مخلص معدودگشت
# ~~گذشته به قرب کوچسیان و مملکت سالوک نزول کرد و آن دیار را به نه و
~~تاراج
# ~~قاعا صفصفا گرداند . سالوک روز چهارشنیه دوازدهم ذی الححه به نوپرمخفا
~~PageV01P065
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0086.png)

# ~~و انتما کرد و به وساطت امیر حسین گورکان شرف بندگی و عز تکشمیشی حضرت
# ~~یافت ، و از غرقاب هلاک به ساحل نجات و خلاص رسید بعد ما که یکچند در
# ~~تو کیل و تنکیل مقید بود. و چهار شنبه ms048 نوزدهم ذی الحجه از بالای اسفیدر
~~و دکوچ بود.
# ~~و یکشنبه یاز دهم ذی الحجه در حدود رشت مصاف افتاد میان فوجی از چریک
~~منصور.
# ~~مقدم زمرهٔ‌ مغول بکتاش و اسحاق سکورجی و سنداور بهادر و مانتواختاجی و
# ~~شیخ بهلول سرور کردان و لران و کرجیان و خراسنه بود با یکهزار سوار، و
~~درین
# ~~مصاف بیشتر امرای گیلان حاضربودند ، ازجمله اکابر واشراف چون شرف
~~الدوله
# ~~و امیر محمد سالار برادر سالوک وغیرهم . در آن معرکه سنداور بهادر و
~~سپاه
# ~~شیخ بهلول و خراسان ، بهادریها و دلاوریها کردند ، اما سنداور بهادر در
~~جنگ
# ~~کشته شد و پهلوان ابو بکر طوسی امیرصدهآ خراسان که به بهادری و شجاعت
~~مشهور
# ~~بود هم کشته شد با پنجاه نو کر خراسانی ، وشیخ بهلول ازاسب مجروح
~~بیفتاد، اما
# ~~سلامت یافت و از جا نبین کروهی انبوه کشته وخسته شدند .
# و روزسه شنبه هفدهم ذی الحجه موافق بیستم بیشینیج آی امیر حسین گورکان
# ~~وسونج وایر نجین و اویغورتای به عزم نهب وسلب و تاراج و خرابی کیلان
~~سوار
# ~~شدند و تا دشت کوتم تاختناد وغارت کردند ، و روز پنجشنبه بیستم ذی
~~الحجه
# ~~امرا سونج و اجانتمور پسر هولاجو امیر تومان وانبار و قیا را در حدود
~~رشت و
# ~~موسی آباد باگروهی گیلکان ضال مصاف افتاد ، ازنیم روز تا دیگر روز
~~آدینه مقدم
# ~~گیلکان را رکابزن وشرف الدوله بودند و برادر دباج ومحمد سالار ، و از
~~چریک
# ~~مغول برادر هولاجو با معدودی چند کشته شد، و روز آدینه امرای کبار امیر
~~حسین
# ~~گورکان و ایر نجین با سپاهی انبوه برسیدند به کنارشاه رود نزدیک منجیل
~~. گیلکان
# ~~منهزم بازگشتند و چریک مغول نیز استرجاع نمودند . امیرسونج ثبات قدم و
~~PageV01P066
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0087.png)

# ~~پادشاه به مبارکی و طالع میمون براعدا مظفر و فیروز ، از راه کوتم و
~~رودخانهآ
# ~~ذی الحجه.
# واما کیفیت احوال امیر قتلغشاه نویان چنان بودکه نخست به خطهآ فومن و
# ~~نو کران مصاحب او بودند ازسپاهان رکابزن گروهی ms049 انیوه بکشتند وفوجی
~~مجروح
# ~~کردند . چه دانشمند که وفاق ومحبت ومودت او به نفاق و ریا ملطخ بود ، و
~~دباج
# ~~و به گریزگاه سخت گر یخته .
# ~~نخوت و بی التفاتی به جانب گلکان . بههنگام عصر اول شکست برهزارهآ
~~شباوجی
# ~~اختاجی وهشت سوار دیگر برای یاسامشی لشکر ایستاده بود ، نا گاه باغی
~~باغی PageV01P067
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0088.png)

# ~~و به روایتی مآل حال امیر قتلغشاه و عاقت کارش آنکه مجروح وگرفتار شد .
# ~~و انتقام آن بکشد و قصاص خون بی گناهان را هیچ کس ازمن سزاوارتر نبود !
~~مرا
# # بردی تو و بردند زتو وانک زتو برد %~% بووبزر حاصل افام بناکام
# نسٹی تو و کشتندترا وانک تر اکشت %~% هم کشتهشد از گردس ایام سر انجام
~~PageV01P068
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0089.png)

# برادرش قایم مقام او شد وامیر معظم چوپان نویان از راه موغان در ولایت
# ~~خالو توغل نمود ، و از ناگاه بر سر گلکان تاخت وبر دشمنان ظفر ونصرت
~~یافت.
# ~~خالو مجروح و مهزوم به گوشهآ بیشهای افتاد تنها ، و ولایت او بیکبارکی
~~نهب و
# ~~سلب و قتل واسر [و خراب شد و از چریک چوپان نویان بغیر ازسه کس هلاک
# ~~نشدند، و از گیلکان جاهل گروهی انبوه هلاک شدند وطوغان پسر توغو امیر
~~تومان
# ~~و امیر مومن باورچی به ولایت گرجیان در آمدند ، سید محمد کا که والی
~~آنجا
# ~~بود برابر نیامد و روی ننمود و چون دیو وارون از دیدههای مردم نهان شد
~~.
# ~~اهالی آن حوالی به ایلی وطاعت در آمدند ، و امرای مذکور بر آن ولایت
~~مسلط و
# ~~مستولی شدند و بعد از انقیاد بهمدد و معاونت امیر طوغان قلعهٔ‌ کلاجه
~~بگرفتند
# ~~وحاقت به کناهر مأخون و معاقب گشتند و همه کشته شدند، و عورات و اطفال
# ~~بهولایت مازندران فرستادند ، و بر وفق حکم یرلیغ جملهآ امرا چون سوتای
~~و
# ~~امیرعلی قوشچی و توقتیمور پسر امیر قورخان ایداچی و ترمناس و طغای ابن
# ~~عم ساتلمش و غیرهم با سپاه به ولایت تیمجان در آمدند که بدان ms050 راه از
~~گیلان
# ~~برون روند . سوتای و ترمناس بر مقدمه بودند از یاغیاثر نیافتند و به
~~سلامت
# ~~برون امدند . و امیرعلی کجکامود برفوجی از یاغیان افتاد ، همه را هلاک
~~کردند
# ~~و به حدود کلیشم برون رفتند ، وسید قاسم کیا که بر بعضی از تالش و
~~اطراف گیلان
# ~~مستولی بود ومردم را به مذهب وسنت زید دعوت می کرد بر هزارهآ امیر
~~توقتمور
# ~~ابداچی افتادند، به استمداد و استنصار سالوک مهتر تیمجان، و هزارهآ
~~توقتمور
# ~~چون چیر گی یاغی مشاهده کردند منهز م شدند و مامشقی امیر اردوی تودای
~~خاتون
# ~~امیرهزاره از دور نظاره کنان هیچ سعی وجهد و مدد و معاونت نمیکرد .
~~توقتیمور
# ~~و ملک برادر زادهآ موسی گورکان و پسر موسی مکنی به طغاول (؟) و
~~طوقلوقشاه
# ~~پسرهندوچین پسر برادر توقتیمور ، واز ایواغلانانتودای خاتون ماجار با
~~مردی PageV01P069
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0090.png)

# ~~پنجاه ، دلاور در جنگ ، ثات و در نگ نمودند تا همه کشته شدند .
# و شیخ براق روز عید اضحی از مرحلهٔ‌ کلیشم از پیش خواجه رشید الدوله
# ~~بهعزم حضرت اعلی روانه شد و برای قلاوزی و رهنمونی تالشی با خود ببرد و
~~در
# ~~اندرون گیلان توغل نمود و در آن بیشههای چون مار برهم پیچیده و راههای
# ~~پیچاپیچ روان شد . چون به حدود لاهجان رسد ، گروهی گیلکان برو افتادند
~~و
# ~~قصد جانش کردند. گفت ای جاهلان ، من شیخ براقم ، واز حج میرسم ، ازقصد
# ~~من شرم و آزرم نمیدارید ؟ گفتند : خوش آمدی به پای خود شیخ تاتار! ما
~~از
# ~~باری تعالی بهدعا ترا می خواستیم که برای تیمن و تبرک بکشیم! و چون گرگ
# ~~و گراز در آن سر فراز افتادند و مانند شتر قربانی پاره پاره کردند و
~~هلاکت او
# ~~از جملهآ مثوبات درجات ومزید قربات خود دانستند . ومریدان او استخوان
~~کشتهآ
# ~~دیگری به خیال جثه و گمان پیکر او باسلطانیه آوردند و به حکم یرلیغ
~~قبهآ عالی
# ~~بر سر مرقد او بساختند و هر روز مبلغ پنجاه دینار وظیفه و ms051 راتبهآ
~~مریدان او
# ~~تعیین کردند .
# برجمله از یک صدمت نهضت و ر کضت پادشاه جهانگر باد نخوت بروت
# ~~و پندار و غرور گیلکان جاهل بیکبار منطفی شد ، و سرهای ادبار به گریبان
# ~~خذلان و خسران بر آوردند وپای حرمان در دامن احزان کشیدند و بعد از
~~سکون
# ~~نایرهآ فتن و رکون دایرهآ محن ، بقایای اسیاف اکابر و اشراف بر منهاج
~~عبودیت
# ~~و طاعت به التزام حمل و اتاوه وتقتل باج وخراج وتکفل مواضعه و معاهده
~~ملتزم
# ~~و متقبل شدند ، وجز امتثال وارتسام چارهآ دیگری ندانستند . وچون بیشتر
~~آنها
# ~~گیلان ز من بودند وهوای وی و بی و عفن و روز وشب دایما از تراکم غمام و
~~تصادم
# ~~ظلام سحاب تیره و تار، و اهل اقطار از تواتر امطار ازمهمات اوطار باز
~~مانده،
# ~~رایت جهانگشای به فیروزی و اخترسعد روز پنجشنبه بیست و هفتم ذی الحجه
~~سنهآ PageV01P070
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0091.png)

# ~~ست وسبع مایهآ هلالی از آنجا کوچ کرد و بعد ازیک هفته به سلطانه نزول
~~فرمود.
# از ملوک گیلان «نوپادشاه» ملازم رکاب همایون که به مال و منال و جاه و
# ~~جلال وتمکین و اعتبار و بسطت دیار و رعایا و سپاه و مدد و عدد و عدد از
~~همه
# ~~گیلکان بیشتر و بهتر بود و همچنین سالوک دیوانه که بهمردی و دلاوری
~~موسوم
# ~~بود و جلال الدین برادر کهین دباج و معدودی چند دیگر از بزرگان و
~~مهتران
# ~~گیلانات و از عیال و اطفال اسیران بسیار گرفته آوردند . همه را از
~~مغولان باز
# ~~خریدند تا با وطن معروف ومأمن مألوف خود استرجاع وانصراف نمودند ،
~~وبالله
# ~~العصمة والتوفیق.

PageV01P071

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0092.png)

# وچون به مبارکی و فیروزی غرهآ محرم سنهآ سبع و سبعمایهآ هجری در آمد،
# ~~موافق طاوشقن ییل تر کی ، درین سال یایلامیشی به سلطانیه کرد و
~~قشلامیشی
# ~~بها ران و گاوباری . وبرفور اردوها وخواتین و اغروقها از جانب ا ران
~~برسیدند
# ~~و به سلطانیه نزول فرمود ، و یکچندگاه به یارغوها اشتغال داشتند ms052 تا سعی
~~و جهد
# ~~و تاخیر و تقصیر هر یک استفحاص و استکشاف نمودند . مولای برادر بغدای
# ~~اختاجی عم مانتو به تقصیر موسوم شد و بعد از بینت ثبوت گناه به تیغ
~~یاسا زسید،
# ~~و از نو کران امیر قتلغشاه بامدکین و کولتای و سولامیش هر سه هلاک شدند
~~و
# ~~پسرش شپاوجیرا صد چوب زدند و از امارت چریک معزول کردرند. و همچنین
# ~~بوقاجوق و طوغان پسرش و شیبقا وجوقجای را با معدودی چند مردود و کمابیش
# ~~صدو بیست عددچوب یاسا زدند ، و نو پادشاهرا به شرف عاطفت و اصطناع وعز
~~سیور-
# ~~غامیشی و نواخت فرمود به خلعت و یرلیغ و پایزه ، و از خوبرویان و دلر
~~بایان
# ~~مغول دختری مهر چهر ماه روی سروقد بخشیده ، اجازهآ انصراف با دولتخانهآ
~~خود
# ~~ارزانی داشت ، و او در ماه ربیع الاول با گیلان لیاهجان رسید. به حکم
~~یرلیغ PageV01P072
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0093.png)

# ~~حملهآ بلادگیلان و ولایت دبلمان وآنچه در قیضهآ تصرف او بود برو مقرر و
~~موفر
# ~~داشته و او به فتح حملهآ بشهآ گلانات ملتزم ومتکفل شده . و همحنین
~~سالوک و
# ~~دیگران را بهشرف یرلیع و پایزه و خلعت و سورغامشیها به اختصاص داد ، و
# ~~همه را نواخته باخانهآ خود فرستاد . امیر دباج ازسر وسابهآخود ترسان
~~وهراسان
# ~~بود ، روی به کس ننمود ، اما مال مواضعه ومواعده بفرستاد .
# ساکنان بلاد وبیشهآ گیلان سگان عقور بودند که بهوعده و وعید و تخویف
# ~~و تهدید و ترهیب وترغ بدار وهشار نمیشدند ، تا لاجرم از آسسب بکصدمهٔ‌
# ~~چریک منصور ، باد نخوت جبروت وعرور بروت گلکان مدبر بکار فرو نشست،
# ~~و چون از مهمات فراغی حاصل آمد بکحند گاه بساط نشاط و مجلس سماط
# ~~نگستردند و از وعثای سفر و عنای خطر بر آسودند .
# و روز سهشنیه یانزدهم صفر رکوب امیر خسرو عادل ایسن قتلغ زید عدله
# ~~هتفرح عمارت همدان ، مصاحب خواحه اصل الدین و بعد از یک هفته طوی و
# ~~عشرت بسست وچهارم صفر از همدان با سلطانه ms053 آمده وپتجشنیه هشتم ربیع
~~الاول
# ~~موافق دهم سکیسینج آیر کوب را بات همایون به کوههای همدان و کرمیان به
~~صید
# ~~و اقتناص وشکار و اصطماد . وسیزدهم ربیع الاول از شکار فرو آمد ، و
~~آغاز
# ~~سوءالمزاج خواحه رشدالدوله . وروز دوشنیه نوزدهم خواجه سعدالدین وزیر
# ~~ساوجی پادشاه را طوی بزرگ کرد ، و خیمه رفیع با همه آلات و ادوات و
~~اوانی
# ~~وظروف پیشکش ، و روزغرهآ ربیع الاخر شهزاده دولندی را به امیر چوپان
~~نویان
# ~~کوجورمشی و زفاف کردند .
# وشب سه شنیه بازدهم ربیع الاخرامیر بواش بن قرابوقابن التاجوآقا به شهر
# ~~مراغه به هنگام غروب وفات بافت ونوبت دولت حیوتش منقضی شد . و
~~روزدوشنیه
# ~~سستوچهارم ربیع الاخر وصول خاتون معظمه عادله بولغان ، بهشهر تبریز به
~~سمت PageV01P073
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0094.png)

# ~~زیارت تربت شوهرش غازان خان و پاشلیادن خیرات و صدقات بر مستحقان و
# ~~انعام واحسان بر درویشان . و روزیکشنبه غرهآ جمادی الاولی وصول رشید
~~الدوله
# ~~به شهر تبریز به عزم زیارت غازان خان عادل . و روز آدینه پنجم جمادی
~~الاولی
# ~~استرجاع هر دو بهعزم مشاه اران ، و رایات همایون با اردوها و خیل وحشم
# ~~بهمرحلهٔ‌ گاوباری نزول فرمود .
# و درین هنگام در جملهآ بلاد و دیار ایران زمین ظهور غلا و تنگی بود و
# ~~استیلای توانکران به نعمت بر درویشان بیچاره . روز پنجشنبه شانزدهم
~~جمادی-
# ~~الاولی مقرب الحضرة شیخ بهلول را بدین مهم به شهر تبریز فرستادند تا
~~تهدید
# ~~و تخویف محتکر ان نماید و غلههای محوس از انبارهای بسته بکشاید. بعد از
# ~~یکچند گاه که کار بررعایا سخت شد ، از فیض فضل باری تعالی سحاب بر
~~آسمان
# ~~متراکم شد و قطرات امطار در جملهٔ‌ اقطار بر گلزار آمال و اوطار امانی
~~مردم
# ~~مدرار گشت وخلایق از فرط قحط وبلای غلا امان یافتند . وروز سه شنبه
~~بیست و
# ~~پنجم رجب الاصب موافق بیست و ششم چقسا باط آی صاحب سعید تاج الدین
~~مؤمنان
# ~~قزوینی نایب صاحب سعید شهید شمس الدین محمد جوینی وفات یافت ، که شیخ ms054
# ~~جمال الدین کتل او را به صاحب سپرده بود و گفته که مادام تا او با تو
~~باشد هیچ
# ~~آفت و مخافتی میندیش ، و چون او صحبت تواختیار کند بترس ، وهمچنان بود.
# ~~و بعد از حادثهٔ‌ صاحب چون از آن ورطهٔ‌ مهلک و شرطهآ مشکل خلاص یافت،
# ~~پای در دامن ورع و عفاف استاد کشید ، و از مباشرت اعمال وملابست اشغال
~~بکلی
# ~~اعراض و ابرام نمود ، و درگوشهآ زاویهآ خمول به عروه وثقی زهد و تقوی
~~اعتصام
# ~~فرمود، واز قال وقیل انفصام جست ، مانند هیولی بی صورت نامی بی نشان
~~بود ،
# ~~همواره بر سر سجاده مترصد رسول وفات و منتظر وصول ممات بودی . دیوان
# ~~انشای صاحب سعید بهوی دایر و سایر بود ، هیچ خط و بیان در استحسان بر
~~ابر PageV01P074
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0095.png)

# ~~مغاک خاک بهجای پاک پیوست ، مسعود ابد و محمود سرمد شد .
# و همحنین روز چهارشنیه سستم شعمان سنهآ سبع و سعمایهآ هلالی موافق
# ~~بزرگی و وزارت آراسته بود . و از منها ومن ذلک ، حشو و باررحسانات91(؟)
# ~~چالاک و مبارز ، بهشش زبان وسه خط مغولی و فارسی و کوفی حاذق وماهر ،
# ~~چنانک گوی مسابقت به چوگان مادرت از جملهآ اکفا واقران ربوده و همه
~~چیزش
# ~~تمام و بکمال بود ، مگر عمر که آن بس بی وفا وکم بقا بود ، گوییا وزارت
~~قبایی
# ~~بود راست برقامت استقامت او دوخته . مرثهٔ‌ او :
# # چهار روز و سه هفته دوشنبه از شعبان %~% گذ شته سال زهجرت به قدرهفصد
~~وهفت
# # که فخردین ملک ری خدا بگان ملوک %~% به عزم خلد ز سلطانه بهجنت رفت
# ~~دستور اعظم سعدالدین وزیر بهوفات او اظهار شادی وفرح و سرور کرد ،
~~بجاره
# ~~تشود و آن برو نامارک بود .
# # ای دوست یر جنازهآ دشمن چو بگذری %~% شادی مکن که با تو همان ماجرا رود
# وهمچنین دوپسرخواحه اصیل الدین ، جعفر وحیدر به حوانی وفات بافتند.
# ~~ندر به وفات ایشان دردمند وسوز ناک شد و از درد مفارقت ایشان موی حلق
~~کرد ms055 ،
# ~~و درزاویهآ ترک و تجرید منزوی ومعتکف شده تعلقات و حطام دنیاوی را پشت
~~پای PageV01P075
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0096.png)

# ~~زو . بعد از آن بادشاه او را خلعت اخراج فرستاد ، و به استمالت و
~~دلخوشی
# ~~مستظهر و مستأمن گرداند و به خروج الزام نمود . و همچنین در شهور این
~~سال
# ~~مولاناشمس الدین عبیدی تبریزی که در جمله علوم یونانی و ایمانی نظیر و
~~شبیهنداشت
# ~~و درهمه فنون چون مردم یک فن بود باخواسته و تمول وکتب فراوان در گذشت
~~.
# ~~در مرثیهٔ‌ او بزرگی گوید :
# ~~نصف ذی قعده چاشتگاهی قرب ظهر
### | هفت و هفتصد رفته از هجری بود چو آفتاب (؟)
# ~~کافتاب فضل شمس الدین عبیدی ناگهان
### | گشت تسلیم قضا چون ارجعی آمد خطاب
# و روز سهشنیه هشتم رمضان وصول مولانا نظام الدین عیدالملک به گاوباری
# ~~بروفق استدعای خواجه رشیدالدوله برای مواجههآ دفع خصمان ، واورا برای
# ~~مصالح و مناجح خود شرف بند گی عرض پادشاه رسانید ، تا اورا تربیت و
~~استمالت
# ~~نمود وقاضی القضاتی ممالک ایران برای او سیور غامیشی فرمود و در اردو
~~میخ خیمة
# ~~اقامت آهنین کرد .
# ~~کردستان خروج کرد و اساس دعوی مهدی گری نهاد ، و تا سی هزار مرد از
~~آحاد
# ~~افراد اجناد اکرادضال مضل بروجمع آمدند و از فرط جهالت و ضلالت دعوی
# ~~بی معنی او زود قبول کردند ، چنانکه در شهورسنهآ سبع دعوت اومیان خلایق
~~ظاهر
# ~~وفاش شد و آوازهآ دعوی او به دور ونزدیک وترک وتازیک برسید . از امرای
~~مغول
# ~~طایفه ای که مقیم آن حوالی بودند چون از انبعاث فتنه و فساد او بیدارو
~~آگاه شدند ،
# ~~به دفع شر او همسر ومرتکب گشتند وازناگاه همه را فروگرفتند ، و دعوت
~~خانه
# ~~برو حجر وکبس کردند ، واز زمرهآ دعوت گروهی انبوه بکشتند ، بعضی را
~~متفرق PageV01P076
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0097.png)

# ~~و آواره کردند . دراثنای فتنه وفتور وشور و آشوب موسی مدعی کشته شد. سر
~~او
# ~~به اردو فرستادند و آتش آن فتنه منطفی شد .
# ~~گرمخالف خواهی ای مهدی فرود آز آسمان
### | ورمتابع ms056 خواهی ای دجال یکره سربر آر
# و همچنین در سنهآ سبع بلارغوی غازی به درجهٔ‌ شهادت رسید ، وسبیش آنکه
# ~~به تاریخ سنهآ ست و سبعمایه سلطان جهان امارت چریک دیار روم وحکومت
~~الوس
# ~~آن بلاد و بوم به امیر ایر نجین تفویض کرده بوده که خال وفایی(؟)
~~پادشاه است و
# ~~اورا با سپاهی جرار کامکار روانه فرمود . و او به رسم یاساولی و منقلای
~~بولارغی
# ~~را که از اقر با و بطانهٔ‌ طغاجار نو یان بود یه مقدمه روان کرد . واو
~~برای قشلامیشی
# ~~یورت چریک خود و لایت تکفور و سیس و ایاس اختیار کرد که از ثغور شام و
~~مصر است.
# ~~و بعضی ابنیه و انشاء آنجا خلفای آل عباس کرده و بر جدار سور شهر سورت
~~«یاسین»
# ~~«وانافتحنا» نوشته چون شهر ادنه و مصیصه . و چون بولارغی یکچند در
~~ولایت
# ~~تکفور اقامت نمود ونوکران و رفیقان او یکسر مسلمان بودند و بر کماهی
~~احوال
# ~~آن ولایت آگاهی تمام یافتند ، به بولارغی باز نمودند که این دیار در
~~قدیم الایام
# ~~از آن اهل اسلام و ایمان نبوده است ، و ارامنه به قهر و استیلا از
~~مسلمانان باز
# ~~گرفته اند و بولارغی در ارکان مسلمانی گوی مسابقت از زمرهآ تازیکان
~~ربوده و به
# ~~مسلمانی برهمه غالب و راجح بود و به بهادری و دلاوری و فرهنگ وهنر بر
~~اقران
# ~~سابق وفایق ، باکوکبهآ سواران روزی نخجیر کنان به شهرادنه رسید ، به
~~راه گنبدی
# ~~افراشته یافت، مقبرهآ عایشه دختر مأمون خلیفه . آنجا به اسم زیارت
~~نزولکرد ،
# ~~اندرون گنبد به روث خنازیر ملوث یافت . از کیفیت وقیعت و هجنت استنطاق
~~*
# ~~نمود. گفتند از برای آنکه به شبها مقام منام واستنامت خنازیر شهراست .
~~نایرهآ PageV01P077
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0098.png)

# ~~عیرت ابمان وآتش حمت اسلام دردل اومتوقد ومشتعل وملتهب شد ، و خاطر
# ~~ازتقفور آزرده و نفور گشت . به قصد حصد مواد فساد تقفور پادشاه سیس
~~وایاس
# ~~متشمر ومنتهضشد . اما درحال زمان انتهاز فرصت نیود ، چه خصمدین به
~~عساکر ms057
# ~~متکاثر و گروه انبوه مستظهر بود . به سبب قلت عدد خود وکثرت و قوت و
~~شوکت
# ~~خصم حالی مهر سکوت و خاتم صموت برلب نهاد و در مکمن کمین چون شیران
# ~~عرین مترصد ومنتهز فرصت می بود. چون از آن مرحله روان شد وبه ساحل بحر
# ~~اباس رسید ، دو استاد بنا [و مهندسان ماهر و رسامان حاذق ملازم او
~~بودند ،
# ~~بفرمود تا آنجا مسجدی رفیع عالی اساس افکندند ، و چون تمام شد به نقوش
# ~~رنگارنگ بنگاشتند وفرشها و پردهای رومی بگستردند وقنادیل و شموع زرین
# ~~و سمین درو بیفروختند ، و امام نکو ادا خوش ایراد و مؤذن نکو آواز نصب
# ~~فرمود . و از چند سال باز در آن ولایت که عبارت ازسصد وشصت و اند پاره
~~شهر
# ~~وقلعه وولایت است ، هر گز کسی آواز تکبیر نماز نشنوده ، مؤذن هر روز
~~پنج
# ~~نوبت علی ملاالناس صدای تکبیر صلوة در میداد و ازصادر و وارد و قصاد و
~~زوار
# ~~در آن مسجد حمعیتی تمام جمع آمدند .
# و بولارغی لشکریان وکسان خویش را از اهانت و خواری و استخفاف و
# ~~استحقار نمودن رعابا و ارامنه منع و زجر نمی کرد ، که آن مادهآ فتنه و
~~فساد
# ~~بود. تقفور از استماع ومشاهدهآ استهانت ومذلت و استخفاف برار امنه از
~~مسلمانان
# ~~کافوری به حلهآ زرد و زنگاری ولباس زمزدی مبدل کرد ، بولارغی از آنجا
~~عزیمت
# ~~قشلامشی کرد و مصاحبامیر ایر نجین بهدر گاه اعلا ممادرت جست . صورت حال
# ~~ماجرای تقفور وکمفت بنای مسجد و احماء موات اسلام ، بولارغو بر رای
~~بادشاه
# ~~عرض داشت . پسندیدهٔ‌ نظر مبارک آمد ، بدان سورغامیشی وعاطفت یافت وبه
~~دلی PageV01P078
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0099.png)

# ~~قوی و املی فسیح بادیار روم معاودت ومراجعت نمود . تقفور درخفیه قصد
~~دفع و
# ~~فهر و قمع او میسگالد ، و به امرا وخاصگمان خدمتها فرستاد، مذول و
~~مقبول
# # تفتاد . بولارغی به نور فراست ایمان واسلام، بغیر(؟)4 %~% خاطر و ضغاین
~~ضمیر ،
# ~~کفر و زندقه ادراک می کرد. باپا نصد نوکر از ms058 ایناقان و مطیعان مسلمان
~~که دل ودرون
# ~~با او موافق داشتند به مقدمه سپاه مغول به ولایت تقفور در آمد واز ودر
~~خواست که
# ~~از نوکران ما بست نفرمسلمان بروند و نوکر ورفیق حارسان و حافظان قلعهآ
~~ارزنه
# ~~شوند، که ازامهات قلاع آن بلاد و رباع است . تقفورازروی عجز
~~واضطرارمأمول
# ~~بولارغی مبذولداشت وبیست نفر نوکر اورا برقلعهآ ارزنه راه داد تامصاحب
~~ساکنان
# ~~نجا شدند . وغرض بولارغی آنکه چون تقفور را هلاک کند جملهآ قلاع و بقاع
# ~~ولایت بی کلفت ومشقت اورا مسلم ومسخر شود ، وملک سس را نعم البدل کند ،
~~و
# ~~حال آنکه تکفور هرسال بر سبل خراج واتاوه مالی معین به سلطان ناصر مصر
# ~~می فرستاد از بهرقهر ودفع موادفساد ایشان . [ تکفور] در خفیه بریدی
~~نزدسلطان
# ~~مصر فرستاد و نمود که بولارغی جملهآ مال متوجهات این دیار تصرف نمود ،
~~و
# ~~نمی گذارد که خراج مقرری سنوی به مصر فرستم، اگر چنانکه کوکبه سواران
# ~~سپاهی تاختن آورند و اورا بکیرند ، چون لشکر او هنوز نرسیده است مصلحت
# ~~باشد ، تااین ولایت از ظلم وجور وتعدی مغول سلیم ماند .
# سلطان ناصر مصر به استفحاص صدق واستکشاف کذب دعوی تقفور ایلچی
# ~~بیش بولارغی فرستاد. رسول کیفت غدر ومکر تکفور به نقیر وقطمیر با
~~بولارغو
# ~~تقریرکرد . بولارغو ازمفسدت ومکیدت اومشوش ومدهوش گشت به قصد حان او
# ~~متشمر و منتهض شد ، و با نوکران ابناق اتفاق کرد که سلاحها بپوشند و
~~مترصد
# ~~وصول او باشند . چون تقفور به دیدن بولارغو آمد، اورا تنها دربارگاه
~~آورید PageV01P079
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0100.png)

# ~~بی یار و نوکر تامن کاراو کفایت کنم ، و شماکار نوکران او تمام کنید .
~~تکفور شب هنگام
# ~~بانوادهآ خود تکفور کهین و سی نوکررسید و در بار گاه آمد. بولارغی چون
~~شیر عرین
# ~~از مکمن کمین بر جست و به بهانهآ سجاده طلبیدن حسام تیز از نیام بر
~~کشید و به آواز
# ~~بلند تکبیر گفت و[ با [یک ضربت سر تکفور از تن بینداخت و نو کرانش چون ms059
# ~~آواز تکمر شندند ، کاراصحاب او تمام کردند و تکفور صغیر نیز کشته شد ،
~~واز
# ~~زمرهٔ‌ ارامنه بکی به قلعهٔ‌ ارزنه گریخت و احوال قتل تقفور و نواده و
~~نوکران
# ~~کماهی تقریر کرد . حارسان ارمنی آن قلعه بیست نوکر بولارغی را به
~~انتقام تکفور
# ~~شهیدکردند ، وکو توالان وحافظان از قلعهٔ‌ ارزنه آتشها افروختند تا
~~جمله اهالی
# ~~دیگر قلاع را خبرشد .
# علی الصباح که صباح آیت فلاح فروخواند لشکرها از جهات و جوانب مملکت
# ~~درجنبش و روش آمدند . بولارغی غازی به مؤاخذت ازقلعهٔ‌ ارزنه بتاخت،
~~چون
# ~~پیرامون سورقلعه رسید ازسرباره حجر ومدر روانه کردند . بولارغو بدانست
~~که
# ~~نو کران اورا شهید کردهاند و از ارامنه متواتر ومتوالی مدد اهل قلعه
~~میرسند و
# ~~چریک مغول دورست . مصلحت وقت در آن دانست که اغر وق به مقدمه روانه شود
# ~~وخود در عقب آهسته میرود و درغلوای این دهدهه و اثنای این زحزحه سپاه
# ~~ارامنه و روم فوج فوج برسیدند و بی درنگ آهنگ جنگ کردند . بولارغو به
# ~~طعن رمح وضرب تیغ پانزده کس را به دار بوار فرستاد . سروران ارمن
~~ومقدمان
# ~~روم گفتند که چون فریقین به یک پادشاه تعلق دارند ، حرب و نبرد درباقی
~~باید
# ~~کرد . بولارغو متوجه بوم روم شد و برادر تکفور براثر او به عزم حضرت
~~اعلی
# ~~روانه شد تا آنجا به یارغو [و مواجهه سخن خصمان بیرسند .
# بولارغی چون به شهر قیصریه رسید ، ایلچی فرستاد تا درشهر سیواست که
# ~~سر حد روم است بر ادر تکفوررا مقید و محبوس کردند . در آن حال امیر ایر
~~نجین PageV01P080
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0101.png)

# ~~ازاردو بازگشته بهدبار روم رسده ، بولارغو را بنواخت وبرادر تقفور را
~~ازقمد و
# ~~زندان اطلاقداد ، ومصدوفه حال حصمان عرض حضرت اعلی داشت . از اردو شیخ
# ~~هرفسونر   به استحضار خصمان به حانب روم فرستادند . بولارعو مستوف
~~بیامد
# ~~و بسیواست وهرشهرود به که رسد مردم تکبیر وصلوات میدادند . خصمان
~~معامعا
# ~~نددر گاه بادشاه رسیدند، وسحن هردویرسیدند ، و روم عفو وصفح برناصه
~~بولا رعو ms060
# ~~کشدند . وبعد از ان مقسدی چند شفی فصد حان اوکردند، و آن بهادر غازی را
# ~~به بازی و سب مصالح ولایت به تیع یاساق رسانیدند ، روح او به ارواح
~~شهیدان
# ~~وغازیان بوست ودر چرنداب تمریز مان باغی خلدوس مدهون گشت .
# ~~روز یکشییه بسستم دی القعده سیه خعز
# ~~بارفه عظیم بیفتاد واز کزیکتانان چمدکس تسوحیند.

PageV01P081

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0102.png)

# و چون به مبارکی غرهٔ‌ محرم سنهآ ثمان وسبع مایهآ هلالی موافق وملایم
# ~~داقیقوییل ترکی در آمد ، درین سال با بلامیشی به سلطانیه کرد و
~~قشلامیشی به
# ~~یورت ارانیه. و روز یکشنبه غرهآ صفر سنهآ ثمان و سبعمایه عقد نکاح
~~شهزاد گان
# ~~بسطام بود با اولجکی قتلغ به مهر چهارصدتومان زرعوال ، و آدینه ششم
~~صفراین
# ~~سال امیر بزر گ سونج آقابا چریکی جرار به محافظت دیار خراسان بر صوب
~~عراق
# ~~روانه شد ، وروز پنجشنبه پنجم صفر قبل نصفالنهار بولغان خاتون خراسانی
~~دختر
# ~~امیر تسو وفاتیافت ، واو بر کنار شهر بغداد شهری ساخته بود وخراسان نام
~~کرده،
# ~~آنرا با خانقاهی ساختند و بر آینده و رونده و قف کرد ند] و تولیت آن به
~~خواجه-
# ~~رشید دادند . و روز سیزدهم صفر رکوب امیر چوپان بر صوب گرجستان به قصد
# ~~چریک برون کردن ازولایت ، چه از جانب در بند سیاهی سپاه بیگانه دیده
~~بودند.
# ~~و روز پنجشنبه بیست و پنجم صفر وصول شهزاد گان میتکقان نوادهٔ‌ ارقبوکا
~~از
# ~~ترکستان به اظهار ابلی و انقاد ، وشرف تکشمشی وعز اولجامیشی یافت . و
~~روز
# ~~دو شنبه هشتم ربیع الاول سقطهآ قتلغشاه از تیر خطای قتلغتیمور که بر و
~~آمد و بعداز
# ~~پنج روز وفات یافت ، و روز پنجشنبه بیست ودوم ربیع الاول رکوب رایات
~~همایون PageV01P082
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0103.png)

# ~~برصوب یوراغاج ورشید براثراو . وشنبه مست و هفتم وصول به مراعه و نزول
# ~~بهقورنع ، ودیگر روز تناول فرمودن مسهل وطوی کردن بر بالای رصد وعزیمت
# ~~حصاتو کردن وروز چهارشنیه چهاردهم ربیع الاخر زفاف خماری دختر امیر
~~آقبوقا
# ~~به امیر بزرگ عادل عاقل ابسن ms061 قتلغ «زید عدله وبذله» .
# و روز دیگر نزول رابات همابون به مرحلهآ شنب تبریز و اقدام نمودن به
# ~~زیارت مرقد شریف برادر غازان خان ، ودیگر روز به فردوس آباد تبریز به
~~خانهآ
# ~~امیرحسین گورکان پیش خواهر ، اولجتای ، نزول فرمود . وشانروز آنجاسماط
# ~~طوی وسماع ونشاط مسوط بود ، وروز سیم بهخانه سعدالدین دستور ساوجی آمد
# ~~وطوی اوبخورد . و روز دوشنیه سستم ربیع الاخر به قلعه در آمد ، و روز
~~دیگر
# ~~شب هنگام به شام آمد . وروز بنجشنیه بیست وسیم ربیع الاخر سنه ثمان
~~ایلتر مش
# ~~خاتون وفات بافت بعد از ظهربه علت مفاحات ، وصندوق او به سلطانیه نقل
~~کردند
# ~~وبه گنید عالی دفن ، ورکوب را بات همابون از تریز ، و روز چهارشنیه
~~چهاردهم
# ~~حمادی الاولی به بورت گاوباری به عزم قشلامشی نزول فرمود . و روز
~~پنجشنه
# ~~سست ودوم جمادی الاولی ، وصول امیر بزر گ چویان نویان . و روز چهارشنه
# ~~نه میارکی ازصد ونخجیر و شکارفرود امد،وهم درین ماه سعدالدین ساوجی و
~~زیر
# ~~خواست که خانهآ خواجه اصل الدین براندازد و اوقاف باقیضهآ تصرف گیرد .
~~به
# ~~اغر اواغوای شهاب الدین میارکشاه ، ساوجی حکومت وابالت بغداد وعراق
~~وعرب
# ~~برو مقرر کرده و به قصد جان وخان ومان قدیم اومتشمرشد و اورا با یرلیغ
~~و پاییزه
# ~~به ابالت بغداد روانه کرد ، بدان شرط که براة بر آنجا ننویسد و هر چهار
~~ماه
# ~~حملی می فرستد. او هنوز بر راه بود ، که چندان برات برو جمع شدند که
~~حیران
# ~~وپریشان گشت .
# و روزدوشنیه هفدهم جمادی الاخر ایلچی به بغداد رسد وشیخ شهاب الدین
~~PageV01P083
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0104.png)

# ~~خمیده وشهبال جوانی ناگشاده بریده ، چون گل غنحه ناشکفته ، دام ودانه
~~گسسته،
# ~~هنوزش بوی لین درلب بود و روزامدش درشب .
# صتاد قضا بر گذرت دام فکند %~% نا گه افق صبح تو در شام فکند
# ای میوهٔ‌ نورسده در باغ حیات %~% باد اجلت ز شاخ بس خام فکند
# وهم درین سال قاضی خواف به مرحلهآ گاوباری وفات بافت ، روز پنجشنیه
# ~~منازل حار ms062 وقفار پیموده وبرصحاری وبراری وتلال وجال فرسوده ، تامالی
~~وافر
# ~~و روزها از بهر جمع نباسوده وشبها از بهر حفظ بخواب و خورد بوده تا کسه
~~و
# ~~انارمشحون به شحم ولحم . ازبیم زوال دست بدان دراز نیارستی کرد ، هر
~~گزسیر
# ~~نخوردی تا سپری ومتمادی نشود .
# ~~خواب دید، پیری نورانی درمان ایشان ، و سلطان جهان در جنب او نشسته پیر
~~PageV01P084
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0105.png)

# ~~او امسک غیر حساب » وصورت کیفیت این حال به نظم آورده اند تدین تر کیت
~~که:
# ~~هرکرا توفیق ایزد بار شد بی گفت و گوی
### | از مراد هر دو عالم شد همه کارش نکوی
# ~~دست لطف حق نهد چوگان دولت در کفش
### | تا به ممدان سعادت میزند هر سوی گوی
# ~~ماه تا ماهی همه در زیر فرمان آورد
### | عالمی شرقا و غربا بر درش مالند روی
# ~~همنشین او ملک باشد ندیمش حورعین
### | همدمش پغمبران و بارش ایزدهان بگوی
# ~~جز به رای او نتابد آفتاب اندر جهان
### | جز به کام او نگردد آسمان هفت گوه
# ~~این که باشد جز نژاد آن چنان سلطان ملک
### | آن غیاث دی و دولت خان اعظم الجنوی
# ~~آفتاب چرخ چنگیزخان خدابنده که هست
### | شهریار شهر گیر خفتبخس ملک حوی
# ~~دولت پیداش می بینی کنون بشنو ز من
# ~~در میان خطهٔ‌ قزوین در کاخی بلند PageV01P085
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0106.png)

# ~~محمع دسغمران دیدم نشسته همگروه
### | در مان دسری نشسه بود سلطان رو فروی
# ~~بیر در انکشت سلطان کرد ررین خاتمی
### | بروی از صنع خدا روشن نگینی چار سوی
# ~~داشت انگشت ممارک سوی من سلطان و گفت
### | تاچه نقش است ا بن فروخوان حرف حرف ومو بموی
# ~~چون فروخواندم نوشته دیدم از حکم خدای
### | آبت «هذا عطانا قامنن او امسک» بروی
# ~~با نفیر آمد حساب ملک او از حال بسر
### | ناز پرسدم خلیل الله بود آن نیکخوی
# ~~چون شدم بسدار تعبیرش بدان کردم که حق
### | آب ملک حاودان شه را روان باشد به حوی
# ~~ابزدس انگشتری ملک باقی داد و گفت ms063
### | دادمت در ملک عالم هر چه خواهی آرزوی
# ~~معقی آیت چو در اقیال سلطان ظاهرست
### | احتیاحی نیست حافظ رابه چند ین گفت وگوی
# ~~افتب ارچه نشاید گفتنش حز آفتاب
### | حسن مادرزاد را حاجت نباشد شست و شوی PageV01P086
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0107.png)

# و به میارکی و قرخند گی چون محرم سنه تسع و سعمابه هلالی موافة
# ~~بت سمل تر کی درا مد ، درین سال با بلامشی به سلطانیه فرمود کردن و
~~فشلامیشی
# ~~به دارالسلام بغداد به مرحلهآ مرعزار محول . روز پنحشنه سست ویکم ربیع
~~الاخر
# ~~بافت وبه شطالنل مدقون گشت وبعد از دو ماه مسرس سلطا نشاه نز در گذشت و
# ~~به حدود سحنه و چمحال . به حادثه حان سوز او دیدههای خاص و عام گریان و
# ~~حگرها بریان شدند.
# رور دوشیه نست وهضم حمادیالاخین %~% وصول رابات هما بون بهحدود
# ~~بغداد و نزول به شهر مداین و به تفرج و تماشای ابوان کسری و تفکر نمودن
~~و
# ~~اعتبار حال و انزجار از امال خودگرفتن هولا کوخان بچاغ دولت خود به
~~تفرج
# ~~یوان کسری مادرت نمود وسه بار طاق را زانو زد وبه حواحه نصیر الدین
~~طوسی
# ~~حمه الله می گوید: بسار نظر های بزرگان ومردان خدای برین طاق بی جفت
~~آمده PageV01P087
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0108.png)

# ~~باشد به مدت هزار سال زانو برای آن نظرها میزنم، واز آنجا کوچ کرد .
~~وهشتم
# ~~رجب بهمرحلهآ محول نزول فرمود . وخواجه اصیل الدین یکسال ایالت بغداد
# ~~کرده بود و سعدالدین ساوجی با اوبیعنایت بود ، از برای تصرف موقوفات
~~ومالی
# ~~که هنوز بر ذمت رعایا در ولایت بود برومتوجه کرد و به مغولان حوالت ،
~~تا
# ~~آن بزر گ بگانه را بهانواع عذابهای عنیف و عناهای شدید معذب و مذبذب
# ~~داشته و یکبار اموال واملاک واسباب موروث و مکتسب که به طول ایام به کد
~~یمین
# ~~وعرق جبین حاصل کرده بود ، ازو بهعنف و قهر و زجر بستدند ، و در ادای
~~آن
# ~~مال هرگز کم و کیفی نکرد و شکایت نکایتی ، هرچه ms064 خواستند خان و مال
~~واملاک
# ~~و اسباب بفروخت و بداد و آن دو لتخانه نیز بیکبارگی منقلم و مستأصل شد
~~. و
# ~~رابات منصور بعد از دو هفته به جانب حله و کوفه و مشهد امیر المؤمنین
~~علی
# ~~علیه الشلم مبادرت و مسابقت نمود ، و امرا و خواجگان هبا آسا برعقب مهر
~~منیر
# ~~می رفتند . و آدینه هفتم شعبان امیر سوتای از حراست ومحافظت کنار آب
~~فرات
# ~~به شهر بغدادرسید، ورا بات میمون روز دوشنبه غرهآ رمضان با مرحلهآ محول
~~رجوع
# ~~و حلول نمود . و روز دوشنبه سستم شوال بهعزم زیارت مشهدمقدس نهضت نمود،
# ~~و روز سهشنبه بیست وسیم شوال با محول انصراف فرمود ، و دوشنبه بیست
~~وهفتم
# ~~شوال از محول کوچ بود ، و بهنیمهآ شرقی شمال یعنی طریق خراسان به کوشک
# ~~بلغان خاتون نزول فرمود . و روز دیگر رکوب موکب همایون از کوشک بغداد
# ~~و کوچ برصوب همدان بهعزم یایلامیشی . و روز یکشنبه بیست و پنجم ذی
~~القعده
# ~~یولفیلوق از جمله مستخدمان جاوقور سکورجی وفات یافت . ورایات همایون
# ~~کوچ بر کوچ مراحل و منازل مینوشت تاروز ادینه چهاردهم ذی الحجه به حدود
# ~~همدان رسید و به کوشک سلطان فرود آمد . و از آنجا کوچ کرد، روز چهار
~~شنبه PageV01P088
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0109.png)

# ~~نوزدهم شوال به سلطانیه نزول کرد .
# و روز یکشنبه بیست وسیم ذی الحجه امیر چوپان نویان از قشلامیشی باز
# ~~گشته به سلطانیه رسید و عز اولجامیشی یافت ، و روز شنبه بیست و نهم ذی
~~الحجه
# ~~ایلچیان توقتا پادشاه الوس جوجی اولجامیشی کردند، وشرف سیور غامیشی
~~یافتند،
# ~~و روز سه شنبه هفتم ربیع الاول پادشاه به مبارکی به مقصد شکار و نخجر
~~سوار شد،
# ~~و روز چهارشنه هشتم ربیع الاول نوردیدهٔ‌ سلطنت و قرة العین دولت
~~سلیمانشاه
# ~~وفات بافت، که از خاتون عادلشاه در وجود آمده بود. و رایت همایون روز
# ~~شنبه یازدهم ربیع الاول از صید و شکار فرود آمد . و روز سه شنبه بیست
~~وهشتم
# ~~ربیع الاول آشیل ، خاتون ms065 غازان عادل وفات یافت و تابوت او به تبریز
~~آوردند و
# ~~مه گنبد عالی غازان دفن کردرند]. و شب هنگام این روز غازان برادر او
~~یغورتای
# ~~وفات یافت . وروز پنجشنبه غرهآ ربیع الاخر دختر امیرعلی قوشچی وفات
~~یافت
# ~~و روز یکشنبه هجدهم ربیع الاخر امیر چوپان به عزیمت قشلامیشی موغان و
~~اران
# ~~بهجانب الاتاق روانه شد ، و رکوب رایات همایون آخر روز به ساعت سعد
~~خباره
# ~~و کو کبین (؟) روانه شدز[د به عزم قشلامیشی دار السلام بغداد . وهمچنان
~~منزل
# ~~بمنزل مینوشت و مرحله بمرحله می گذشت تا به شهر بغداد رسید .
# و روز پنجشنبه دوم شعبان سنهآ تسع و سبعمایه ، بلغان خاتون معظمهآ عادلهآ
# ~~معصومهآ عفیفهآ صااحه در کوشک بغداد وفات بافت . مرقد مطهر اورا مصاحب
~~امیر
# ~~ترمناس بهشهر تبریز نقل کردند ، و در گنبد عالی شریف به جنب جفت بی
~~نظیر
# ~~یادشاه مغفور غازان خان عادل مدفون شد . خاتونی عادل رحیم منصف بود و
~~در
# ~~مدت عمر آزار مورچه نداشته ، گناه کارانرا شفیع بودی وائمه و مشایخ [ر
# ~~تربیت و تقویت فرمودی. غازان خان گفته بوده که از خواتین جز بولغان را
# ~~دوست نمیدارم ، که بغیر جمال ، آنی داشت . بهوفات مادرش ، اولجاکی
~~دخترش PageV01P089
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0110.png)

# ~~نوحه وزاری و بکا از مسل احداق و نایژهآ امآق جیحون خون روان کرد و
~~بههای-
# ~~های چون دولاب و سجال برخود می گریست و گریه و فریاد می کرد. سلطان
# ~~او لجایتو از استماع درد و سوز جگردوز او در آمد و پرسید که ترا چه شد
~~ای
# ~~بانوی خواتین ؟ اولجای گفت : برطالع منقلب واحوال مضطرب خود می گریم،
# ~~چه به طفلی پدرم غازان خان عادل کامل وفات یافت و بعد از او شوهرم
~~بسطام نیز
# ~~نماند ، و اکنون مادر عزیز نوردیده و ثمرهآ دل ، بلغان نیز رفت که سکون
~~من
# ~~بهاو بود ، ومرا تنها وبی کس بگذاشته، چگو نه نگریم و گریه وزاری و بکا
~~نکنم؟!
# ~~در مرثیهآ او این دوبیت گفتهاند :
# سال ms066 غربت گذشته هفتصدونه %~% روز پنجشنبه غرهآ شعبان
# سوی دارالسلام ز دار سلام %~% رفت خاتون بانوان بلغان
# ~~در حق جملهآ خلایق علی الخصوص مسلمانانعنایت وحمایت تمام نمودی ، چنانک
# ~~اگر کسی قصد مسلمانان سگالیدی او مانع و رادع او شدی . چه مردی بود کز
# ~~زنی کم بود .
# و رکوب رایات همایون روز دوشنبه هفتم ذی القعده به مبارکی از محول،
# ~~و بهدیه مکارم نزول فرمودن . امرا و وزرا هبا آسا برعقب خیل او روان
~~بودند
# ~~و از آنجا شکار کنان در مابین النهرین شط و فرات سیران نمودند [تا] به
~~زیارت
# ~~مشهد امیر المؤمنین علی علیه السلم رسید و تغییر خطیه و سکه فرمود کردن
~~. آغاز آن
# ~~از مشهد و شهر خراب کوفه، و سبب این حکایت چنان بود که به تاریخ سنهآ
~~اثنین
# ~~و سبعمایهآ هلالی روز آدینه در جامع بغدادعلویی را در نماز بکشتند و
~~بسوختند.
# ~~به علت آنکه نماز جمعه قضا کرده بودند و گفته که نماز من از پس این
~~امام روا
# ~~نست . از اقر با و انساب او جمعی سادات ، آن استخوان سوخته و صورت
~~ظلامه
# ~~دادخواه بر در مشهد ، بر رای غازان خان عادل عرضه داشتند و در قصاص ثار
~~و PageV01P090
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0111.png)

# ~~انتقام سخن او استصراخ و استغاثت نمودند . پادشاه از سر اعجاب شگفتی
~~فرمود
# # که نه ائمهآ مسلمانان می گویندکه هر که نماز بیشتر %~% گزارد ثوابش
~~افزون باشد ،
# ~~ملت اسلام اختتام ملک وادیانست ، امامسلمانان بدترین امت ونازل ترین
~~قوماند،
# ~~و من دعوی او را منکر وکاره بودم، اکنون بدانستم که سخن و نظر چنگیز
~~خان
# ~~حق وصدق است ، از بهر آنک اصحاب هیچ امتی وملتی وارباب مذهبی ونحلتی
# ~~قتل ذریات نبی خود برای افزونی نماز و طاعت روا ندارند و گستاخی و
~~انساط
# ~~نکنند . برای طاعت و عبادت چگونه کسی را بکشند و سوزانند!وبه قصاص خون
# ~~او فرمود که هر که غوعا کرده است همه را بکشند و برصوب عانه و حدیثه
# ~~روان شد ms067 ، و بر سمت ممر از علما و ائمه از اختلاف ونزاع آرای مسلمانان
# ~~اسسجاب(؟) واستفحاص می فرمود ، وحال مذاهب وملک میپرسد . چون بر عجر
# ~~و بجر وقوع اختلافات آ گامشد ، فرمود که همواره این فکرت سمیر ضمیر
~~فرموده
# ~~است که برای هر طایفه و صنف از زمرهآ مسلمانان مقری معین و موضعی مفروز
# ~~ساختهاند . چنانکهمدرسه دانشمندان را، وخانقاه صوفیان را ، و زاویه
~~منزویان
# ~~و گوشه نشنان را وصومعه داران (؟) و مجزدان را ، بس چگونه برای سادات
# ~~همچنین حایی نساختهاند بهسادات منسوب؟ همانا سمب اختلاف مناصب ریاسات
# ~~عیاسیان بوده باشند .
# بزر گی مقبول القول مقرب الحضره آنجا حاضر بود ، گفت بهوقتی کهرسول
# ~~صلی الله وسلم از دار فرار بهسرای قرار رحلت و نقلت کرد ، او را پسر
~~نبود مگر
# ~~دختری ، زن علی علیه السلم که او را بمثایت فرزند وداماد و ابنعم بود ،
~~مادر دو
# ~~یسر حسن وحسین . اند کی از اهل سست گفتند که به حای نبی اهل ست او
~~سزاوار- PageV01P091
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0112.png)

# ~~دلها ی مسلمانان از محست علی و مودت اهل ست بگرداندند .
# ~~و سایر قریش را ندانستی ، و نههیچ وزن و وقار و اعتبار نهادی .

PageV01P092

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0113.png)

# ~~بر قرار بود و بعضی ازطامعان حریص معویه را مجتهد ومصیب پنداشتند ، چون
# ~~خوارج.
# بعد از آن عیاسیان بر مروانیان خروج کردند و ظفر یافتند و ایشان را
# ~~برانداختند و خود بر ملک مستولی شدند و دیدند که از مسلمانان گروهی
~~اقبال
# ~~می نمودند . از انتزاع ملک و دولت اندیشیدند از بهر مصالح ملک ودولت ،
~~هرکرا
# ~~به دوستداری و هوا خواهی ایشان متهم یافتند ، از پای برداشتند و بقایا
~~که در
# ~~خفایا و زوایا پنهان و گریخته بودند همه را به کفر و زندقه و الحاد و
~~قرمطه و
# ~~رفض مطعون و منسوب کردند و بر مذاهب وطریقت وعقیدت ایشان انکار نمودند
# ~~و دل و خواطر اهل سنت و جماعت از محبت و مودت ایشان بکردانیدند . و
# ~~جمعی فقها را به رغم ms068 انف ایشان بر کشدند تا تزییف مقالات و تحریف
~~اعتقادات
# ~~ایشان وبر نظر مسلمانان خوار و بی مقدار*، تا بیکباره از زمرهآ
~~مسلمانان بیگانه
# ~~و اجنبی ماندند . و هرکه بهمقاومت و مساعدت ایشان رغبت نمود همه را
~~هلاک
# ~~کردند و نگذاشتند که مسلمانان برای ایشان جایی معین بسازند و صورت حال
# ~~بعینها چنین است .
# غازان خان عادل چون از این مطارحه آگاه شد ، دست ارادت و قبول بر
# ~~سینهآ بی گناه خود نهاد و گفت کسی که نصرت اهل بیت و خذلان دشمنان او
~~کند
# ~~منم. و به مساعدت دوستان ومباعدت دشمنان ایشان متشمر ومنتهض گشت . در
~~حال
# ~~حکم یرلیغ در جملهآ ممالک ایران نفاذ یافت که در جملهآ سواد ممالک و
~~بیاض
# ~~مسالک جهان برای صادر [و] وارد و قصاد و زوار سادات ، دار السیاده
~~بناکنند ،
# ~~چنا نکه در ابواب البر شم (شنب؟) تبریز و روم و بغداد و کرمان و شیر
~~از. و بر هریکی
# ~~چندان املاک وقری و ضیاع و عقار وقف کرد که هرسال از ربوع مستدرکات و
~~PageV01P093
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0114.png)

# ~~حاصل ار تفاعات ده هزار دینار به مرتزقه میرسد .
# غازان بعد از آن به دوستداری و هواخواهی علی و اهل بیت رسول صلی الله
# ~~علیه تولی ، و خذلان معاندان ایشان تبرا نمود . و جملهآ راه شام تا
~~برحبه رسیدن
# ~~در استبحاب (؟) واستکشاف این حال بود . واز جملهآ ملازمان حضرت امیر
# ~~ترمتاز که مقرب و ابناق بود با او در مرایر این سرایر هم راز ودر نوای
~~راست
# ~~و مخالف هم آواز . به ایراد این روایات و القای این حکایات با او
~~استیناس و
# ~~استرواح می نمود، و فرمود که معلوم شد که از مسلمانان و خویشان بر
~~خاندان
# ~~رسول چه ظلمهای صریح رفته است! پس من که پادشاه وقتم و فرمانده عهد
# ~~واجبست اظهار حق کردن ، وحق در نصاب خود قرار و آرام دادن وصواب بر خطا
# ~~وحق بر باطل رجحان نهادن . وبعد از یکچند تأمل ms069 وتفکر از ائمهآ دین و
~~فتاوی
# ~~یقین استیظاف و استفسار نمود که خطبهای برین سیاقت که علما بر منابر
~~ایراد
# ~~میکنند بر وفق کلام ربانی و نص حدیث نبویست یا نه ؟ به پاسخ گفتند :
~~آنچ
# ~~بهموجب کلام وسنت رسول است ذکر حق تعالی و نسبت رسول و ذکر پادشاه
# ~~عادل وقتست ، و ذکر خلفای راشدین وامرای مهدیین سنت و وضع آل عباس است
# ~~به رغم انف آل علی و طایفهآ سادات .
# غازان خان عادل فرمود که : متابعت عباسیان فاسق فاجر زانی بی وضوح
# ~~بسنتی و برهان حجتی واجب نیست. باز یرسید تحیت برین نسق که در نماز
# ~~می خوانند به نص کلام خدای تعالی و حدیث رسولست یا در آن نیز خیط و
~~تغییری
# ~~هست ؟ گفتند به اتفاق جملهآ مذاهب مختلف بر آن مزیدی و تغییر و تبدیلی
~~نرفته
# ~~است . پادشاه فرمود که قیاس خطبه بر تحیاتست که فرمود « اللهم صل علی
~~محمد
# ~~وعلی آل محمد » و نفرموده که «علی اصحابه و آله» . ذکر خلفای سهگانه در
# ~~خطبه بدعت است و از آن اهل بیت وعلی که مقدم ایشانست واجب ، و من نام
~~PageV01P094
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0115.png)

# ~~رمان حق تعالی ورسول کرده، والا اگر ائمه حملهآ مذاهب مختلف این جواب
# ~~گویند نگذارم و نام ایشان از خطه وضع نکنم .
# خواحه رشیدالدوله معارض ومدافع این حکم شد و گفت: عمر پادشاه دراز
# ~~و این اعتقاد از هفتصد واند سال از آباء واجداد سلف «ذریة بعضها من
~~بعض»
# ~~زرای و کفایت عقلا بعید باشد ، و کافهآ رعا با و عامه بر ابا که ترا از
~~جان خود
# ~~کشد ، خصوصا که جملهآ مملکت در قیضهآ تصرف اعدای خاندانست .
# غازان خان فرمود که آنحه ابومسلم مروزی با بنی امه کرد و لعنت از
# ~~ما هزار قرن و زمان دیگر پیش اهل زمان ستوده و مشکورست و بدان سعی
# ~~بلیغ وجهد نجیح معذور ومغفور . خواجه گفت : پادشاه حاکم است وخلایق
# ~~سنده و مأمور و محکوم ، لکن اگر ms070 بگذارد تا شام و مصر گشاده شود و از
~~آنجا
# ~~در راه بسمار شد و چون بهسرای حوما رسید بهعرض مرضی مهلک میتلا شد و
# ~~عاقت به خیل بزرگ میان ری و قزوین به جوار رحمت حق پیوست .
# بعد از حالت واقعهٔ‌ او به حکم وصایت وولی عهدی سلطان غباث الدین
~~PageV01P095
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0116.png)

# ~~شباب که هنوز لواحق ریاح دولت برشجرهآ جلال او نوزیده برسنت آبا و
~~اجداد،
# جدنا آباءنا علی امة » قبلهآ اصنام مسجود وکعبهآ اوثاق معبود داشت.
# ~~اما چون تقدیر حق او را در اول سعید هردوجهان آفریده بود ، اسلام بر
~~کفر و
# ~~ایمان بر اوثان اختیار کرد و به معبود مطلق و مسجود بحق اقرار. و بعد
~~از
# ~~انقیاد کفر و ظلام و عبادت اصنام روی به قبلهآ اسلام آورد ، و به مذهب
~~پاک حنفی
# ~~اقدام نمود . طا یفه ای از اهل عمایم وائمه اصحاب امام اعظم ابو
~~النعمان رضی الله عنه
# ~~ملازم حضرت کیوان رفعت بودند ، هریک به شغلی موسوم چنانک رسوم عادات
# ~~اصحاب مذاهب باشد ، ودر مذاهب و عقیدت دیگران قدح و طعن میکردند ، و
# ~~پادشاه را بر آن داشتند که به خلاف اعتقاد ورای برادرش غازان سکه و درم
~~و دینار
# ~~به ضرب صحابهآ راشدین مسکوک و مضروب گرداند. و چون خواجه رشید دعوی
# ~~مذهب امام معظم شافعی مطلبی را رضی الله عنه می کرد ، تعصب سرد ایشان
~~را
# ~~کاره و منکر بود ، چه از فراز منبریهود را لعنت میکردند و مراد لاعن
~~رشید
# ~~بود . و او مولانا نظام الدین عبدالملک را که افضل واکمل زمان بود و
~~شافعی عهد
# ~~و شرع (؟) عصر ، متبحر ومتقین (؟) ایمانی وبویانی(؟) وداماد خواجه اصیل
~~الدین
# ~~را بخواند و به خدمت پادشاه تر بیت کرد تا قضاء ممالک ایران به وی
~~تفویض
# ~~وبه مزید مواهب و عوارف شاهانه و خلعت و کرامت خانانه ممتاز و مخصوص .
# ~~و او به کرات و مرات با خصمان غالب بحثهای مستوفی کرد و هر ms071 نوبت مدعیان
~~را
# ~~ملزم و مسکت گردانید ، تا از تقریر بیان و فصاحت و بلاغت او پادشاه را
~~معلوم
# ~~شد که نظام الدین افضل و اکمل ایمهٔ‌ زمان و اعلم فرقهٔ‌ مسلمانانست .
~~از حسن
# ~~ایراد کلام او از مذهب حنفی به مذهب شافعی نقل کرد . نظام الدین را به
~~روی
# ~~ائمهآ حنفی بر کشید و منظور نظر خودش گردانید و به شرف یرلیغ و عز
~~پایزه و PageV01P096
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0117.png)

# ~~قاضی القضاتی ممالک ایران از کنار فرات تا نهایت جحون اختصاص
~~وامتیازداد.
# تا مستهل شهور سنە سبع وسعمابه از اتفاق پسر صدر جهان خارا به
# ~~کاوباری به اردو رسد و اصحاب امام حنفی برسبل شکایت و نکایت، حکایت
~~استیلا
# ~~و تسلط نظام الدین برخود باز می گفتند که مذهب وعقیدت ما در نظر پادشاه
~~و
# ~~امرا خوار و بی مقدار گرداند ، چنانک امروز به نظر اهانت و استخفاف به
~~ما
# ~~می نگرند. او به پاسخ می گوید: اصحاب، خاطر عزیز خود آسوده وفارغ و از
~~غم بیهوده
# ~~فرسوده دارند که در حمعهآ آبنده به حضور سلطان عالی با نظام الدین کاری
~~کنم که
# ~~تا انقراض عالم و انقطاع نسل بنی آدم از آن به عنعنه باز گویند . و روز
~~جمعه
# # ورد «واباحت مخلوقه من ماءالزنا » %~% که حواز نکاح او به مذهب امام
~~شافعی
# ~~است ایراد و القا کرد .
# ~~آنست که اگر بعد از آن نکاح آن مادر یا آن برادر به آن خواهر که در
~~نکاح
# ~~سب آن عقد نکاح سابق ساقط شود . خصمان انکار این مسئله کردند . نظام
~~الدین
# ~~از متن منظومه که صححترین کتابست حنفان را ، این بیت فروخواند :
# و لس فی لواطة من حد %~% ولا بوطی الاخت بعدالعقد PageV01P097
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0118.png)

# ~~حضرت چون حقیقت صدق ماجرا معلوم کردند ، تشویرزده از روی انفعال در
# ~~یکدیگر نگاه می کردند .
# بادشاه برخاست و خشمگین به وثاق خود آمد و قتلغشاه نویان به دیگر
# ~~نوینان می کوید: این چه کاری که ما کردیم ms072 ویاساق و ییسون چنگزخان
~~بگذاشتیم
# ~~و بهدین کهنهٔ‌ عرب در آمدیم که به هفتاد واند قسم موسوم است . و
~~اختیار همه
# ~~این دومذهب بدین فضیحت و رسوائی ، که دریکی بادختر نکاح و در دیکر
~~بامادر
# ~~و خواهر زنا جایزست ونعوذبالله از هردو! ما با یاساق وییسون چنگزخان
# ~~رجوع می نماییم .
# و چون این شناعت و قبح فضیحت به سمع امرا و خوانین و اکابر اردوها
# ~~برسید از آن تنفر و تبرم نمودند وهر کرا از اصحاب عمایم مییافتند، به
~~طنز و
# ~~سخره وافسوس می پرسیدند که تو از کدام طایفهای، دختر ... یا خواهر
~~ومادر...؟
# ~~تا طباع امرا وخواطر اتراک ازین شناعت نبوت (؟) و نفرت نمودند . از
# ~~قضای الهی سلطان هم دراین اثام از قشلامیشی ار ان عزیمت سلطانیه کرده
~~بود و
# ~~باز گشته و هواگرم شده و امتزاج فصلین گذشته . چون به حدود گسلان اساوه
# ~~گلستان برسید برکوشک غازان خان با جماعتی ایناقان و خاصکان به عیش و
# ~~عشرت مشغول بود ودر شبی با رعد و برق و صاعقه ، از قضا صاعقهآ برقی
~~برسقاة
# ~~و قرچیان* افتاد و چند کس از سورت آن صاعقه بر جای بسوختند . پادشاه
~~ترسان
# ~~و لرزان از آنجا فرود آمد و امرا عرض داشتند که به موجب قواعد سابق و
~~یاساق
# ~~چنگیز خان ترا بر آتش می باید گذشت . بخشیان را که متولی این کار بودند
~~حاضر
# ~~کردند، گفتند : این صاعقهآ هایل وبارقهآ محرق عایل از شومی اسلام
~~ومسلمانیست .
# ~~گر چنانک پادشاه ترک نماز ینجکانه و نوبت اذان و صلوة کند توبه و انابت
~~او PageV01P098
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0119.png)

# ~~به آتش گذشتن منجح و مقول افتد . تا مدت سه ماه کما سیش ترک بانک نماز
~~و
# ~~قیام بهطاعات و عادات گرفتند .
# و پادشاه درین مدت ممان اقرار و انکار ورغبت ونفرت و عزم و فسخ ایمان
# ~~کلفت در دین اسلام کشدهام ، ترک اسلام نمی توانم کرد ، واگر باز در آن
~~شروع
# ~~که   از جمله نقا بص و ms073 قبایح پاکست . پادشاه پرسد که : مذهب شیعه
~~کدامست؟
# ~~می گردانی؟ گفت : ای پادشاه در دین اسلام کسی رافضی باشد که در باساق
~~مغول
# ~~ضمیر منیر زحزحهآ تردد افتاد ، و بدان مذهب او را رغیت وملان صادق
~~(سایق؟)
# ~~وباعث شد . از هرکس تفص می نمود ، لکن بررای ترمتاز اعتمار تمام نداشت
~~.
# ~~بود ، ما جمعی از ائمهآ شعه به شرف بند گی پادشاه جهان پناه رسید . و
~~به اتفاق او
# ~~را بر رفض تحریض وترعمب می نمودند . و مولانا نظام الدین عبدالملک رجوم
# ~~علی و اهل بت در دل و درون می کاشت و نقش دوستی ایشان برصفحه خاطر
~~PageV01P099
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0120.png)

# ~~غوغا ، سلطان را به دلایل واضح و براهین قاطع از آن طریقت و عقیدت منع
# ~~می کرد ، لکن آن زمستان به تمشت کار اوقاف آذربیجان از حضرت اعلی تقاعد
# ~~و تخلف نموده بود واز ملازمت در کاه غایب شده .
# رایات همایون در شهور سنهآ تسع وسبعمایه عزیمت مشاة دار السلام بغداد
# ~~جزم کرد و چون بهمحول نزول فرمود ، از آنجا به زیارت مشهد امیر
~~المؤمنین
# ~~و اخلاق پسندیدهآ مهذب و صدق گفتار مجرب و افکار وی از دماغ دور باشد ،
~~در PageV01P100
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0121.png)

# ~~هجو کردند ، این بیت از آنجاست :
# کرده زنارا متعه نام ، سته زبانرا همحودام ؟
### | داده صلا در خاص و عام حی علی خیر العمل
# ~~شعه به جواب آن گفتهاند :
# انصاف ده بهر خدای ، حی علی در دین ما
### | بتر بود ای خواحه با «لف الحریرعلی الذکر»
# ~~مخطی نیوده باشند!
# ~~نا از جانب خود امام شدند یا کسی دیگر [ آنانرا] به امامت نصب کرد ؟

PageV01P101

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0122.png)

# ~~که بنی امسه برافتادند و عباسان برملک و دولت استیلایافتند ، خواستند
~~که مباشر
# ~~محزمات ومحظورات و مکروهات شوند و متمسک ملاهی و متعرض مناهی گردند
# ~~به دلیل آبت «و احل لکم بعض الذی حرم علیکم، واز اتباع اوامر و نواهی
# ~~و ارتداع از زواجر و مناهی و از وعد و وعید و تخویف و ms074 تهدید « انهم
~~یکدون
# ~~کیدا و اکید کدأ»غافل ماندند ، تا مسلمانان ایشان را برای نسبت خلافت و
# ~~منصب امامت ملامت ومذمت نکنند. درجواز محرمات ورخصت مخظورات از ائمه
# ~~فتاوی طلییدند . از ابمه حماعتی که معاصران زمان بودند ودر دین وعقیدت
~~ثایت
# ~~وصلت ، رخصت ندادند و گفتند که استجازت ما آنست که نست رسول صلی الله
# ~~عله وسیرت وطریقت صحایهآ اسلاف راشدین اقتدا و اقتفا نمایند تا بهعقوبت
~~و
# ~~مؤاخذت روز آخرت مؤاخذ وماثم (؟) نشوند . دراثناء آن چهار شخص برخاستند
# ~~و از جملهآ منکرات و محظورات و مندوبات برای خاطر خلفا چند چیز مباح و
# ~~روا داشتند که طریق محرمات ومنهیات ایشان گشاده شد : بکی شراب جوشانیده
~~،
# ~~دوم استماع سماع و باختن قمار ، سیم تجویز لواط ، چهارم متعه و رخصت
~~مال
# ~~میراث، چنانکه ابن حجاج گوید :
# الشافعی بقول ان سماعنا %~% و اللعب بالشطرنج غیر حرام
# و ابوحنیفة قال وهو مصدق %~% فما بقول به من الاحکام
# شرب المثلث والمنصف جایز %~% فاشرب علی امن من الآثام
# و اباح مالک الفقاح تطرفا %~% من کل حاریة و کل علام
# و امام اهل السست حلل متعة %~% و هم قواعد قتة الاسلام
# فاشربو لطوازن وقامرواحتجج %~% فی کل مسئلة بقول امام
# ~~عباسان به رخصتهای چهار امام بر جمله منهیات ومحرمات شرع ظفر یافتند
~~واینها PageV01P102
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0123.png)

# ~~علی دین ملو کهم» بهرغبتی صادق و اهتزاز ونیاز آنرا قبول واجایت
~~کردندطوعا
# # خواندندتالاجرم ازقر آن مجمد «ولاتأ کلوا اموالکم بینکم بالیاطل» %~%
~~می خوانند
# # و اموال بکدبگر میربایند ، «ولا تقتلوا انفسکم» %~% می خوانند و همدگر
~~را
# ~~سایر هاشمیان لعنت می کردندو گروهی جهلا ایشانرا محق و مصیب میدانستند
~~.
# ~~علی و اهل بیت نبی را رافضی و غالی و فرمطی خواندند و ایشان را برای
~~تصدر
# ~~به خلافت درمیان مسلمانان خوار و بی مقدار کردند و ازحق تعالی شرم و از
~~رسول
# ~~خود دیدند.
# بعد از آن سلطان اصول و فروع دین اسلام ومذاهب وطرایق مختلف از
# ~~نظام الدین عید الملک سؤال کرد . به ms075 پاسخ گفت : در دین اسلام اختلاف
~~بسبار افتاده
# ~~ست ، بعضی در اصل و بعضی در فرع چون دیگر ادیان ، و خلاف ایشان دراصل
# ~~منحصرست بر چهار قسم : اول در صفات و توحد ، دوم در قضا وقدر ، سیم
~~دروعد
# ~~وعمل   ،چهارم درنبوت و امامت . و بزر گان اصول شش نفرند : معتزله
~~وصفاته
# ~~همافتقابون تقابل التضاد، و قدریه مضاد جبریه، و مرجه مقابل وعیدبه ، و
~~PageV01P103
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0124.png)

# ~~شیعه موازی خوارج، و فروع تا به هفتاد وسه رسد .
# و امامعتز له آنانند که نفی صفات قدیمه از ذات باری تعالی می کنند خلافا
~~للنصاری،
# ~~و از ایشان بعضی می کویند باری تعالی عالم است به ذات خود نه به علم و
~~همچنین
# ~~قادروحی است، و از ایشان بعضی گفتند که عالم به علم است و ان ذات اوست
~~و همچنین
# ~~حی وقادر است، نخستین نفی صفاتست رأسا، دوم اثبات صفات وهم بعینه ذاتست
~~.
# ~~و به اتفاق می گو بندکه کلام خدای تعالی محدثست، اعنی صورت و حرف و
~~نوشتن
# ~~و معنی آن قدیم. بر جمله نفی صفات از حکما گرفتهاند که زعم ایشانست که
~~باری
# ~~تعالی کیست که هیچ کثرت و اثنینیت در وی نیست، واز معتزله ابوعثمان
~~عمروبن
# ~~بحر الجاحظ می گوید که : مسیح علیه السلم کلمهآ خدای قدیم است که در
~~جسم
# ~~حا ل شد . چنانکه زعم نصاری است ، واز معتز له عیسی الملقب بهمردار می
~~گوید:
# ~~قر آن مخلوق است ، چه عرب میتوانند مثل این سخن گفتن ، و این هردو ثبوت
# ~~صفات ازلی از علم و قدرت و حبات می کنند . و بعضی سمع و بصر وکلام تا
~~به حد
# ~~تجسیم نیز می گویند ، مثل اصحاب حنابله مگر ابی الحسن الاشعری واتباع
~~او
# ~~که تشبیه را منع کردهاند ، و این مذهب سنت وجماعت شده .
# و اما قدریه : از ایشان بعضی معتزلهاند و لقب ایشان نه ازبرای اثبات قدر
# ~~است بل نفی قدر است . از بهر آنک گویند : انسان قادرست که ms076 هر چه خواهد
# ~~کند و خدای تعالی از این منزه است پس اگر خیر کنند ثواب بابند و اگر شر
# ~~عقاب ، و این طایفهرا عدلیه خوانند ، و به ازای جبریه قدریه . وجبریه
~~می گویند
# ~~که بنده را هیچ فعل وقدرت نیست ، بل باری تعالی فعل وقدرت نو نو دراو
~~می آفریند،
# ~~و این قدرت در آن فعل هیچ تأثیر ندارد. و بعضی آنهااند که گوینده را
~~قدرتی
# ~~ثابت می کنند که درو موجودست و می گویند که حق تعالی درمخلوق خود هرچه
# ~~خواهد کند. « ولا سئل عمایفعل» اگر همه عالم به بهشت برد حیف نست و
# ~~اکر به دوزخ برد جور نیست . از بهر آنک عادلست و هر که در ملک خود تصرف
~~PageV01P104
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0125.png)

# ~~کند عدل باشد . پس چون که باری تعالی در ملک خود تصرف کند عدلست.
# ~~بمان معصمت تصرف نکند ، همحنان که طاعت با کفر نافع نبود و به ازاء
~~مرجیه
# ~~وعمد بهاند که قا بلند به تکفیر صاحب کبیره و جاودانه در عذاب اتش بودن
~~و
# ~~بر نیز مؤمن باشد لکن عقایش از عقاب کافر اخف و اسهل باشد .
# اما شمعه وایشان قا بلند به امامت علی بن ابی طالب علیه السلم بعداز
~~پیغمبر
# ~~صلی الله علمه و سلم ، و از اولاد و ذریات او امامت بیرون نبردند مگر
~~به ظلم و
# ~~عدوان وقهر وکفران ، و ثیوت عصمت امامت از کبایر وصغایر . و امام رکنی
~~وثیق
# ~~است از ارکان دین و پیغمبر باید که از آن غافل نیاشد و باید که امامت و
~~تقدم
# ~~باری تعالی دهد نه عوام الناس و جهال و اراذل تفویض کنند .
# واز زمرهآ شبعه بعضی غالهاند مانند نصریه و سائیه وملاحده ، که گفتهاند:
# ~~باری تعالی به صورت علی ظاهر شد و بهزبان او با خلقان سخن گفت ، اعنی
~~گروهی
# ~~ز شعه او را از خلقت به خالقیت حکم می کنند . و به ازای شبعه خوارج اند
~~که
# ~~یگویند : علی واجب نست ms077 ، هر که باشد شاید که امام بود آزاد و بنده به
~~شرط
# ~~نک عادل باشد ، که اگر عدلش نبود قتلش واجب بود .
# ~~بی حنیفة بن ثابت و مذهب محمدبن ادریس الشافعی القرشی و مذهب محمدبن
# ~~حمدبن الحنبل .
# و ارکان اجتهاد چهارند : کتاب وسنت و اجماع و قباس . تا هر قضه از
# ~~فضابای شرعی که از حلال وحرام حادث شود ، نخست در کتاب خدای تعالی نظر
# ~~کنند ، اگر متفة بافتند بدان تمسک نمایند و اگر چنانک نیافتند بهسنت
~~نبی
# ~~علیه السلم اگر خبر مثل آن بافتند هر آینه حکم بر آن کنند و اگر
~~نیافتند PageV01P105
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0126.png)

# ~~را اعتبار نمی کند، اما امام ابوحنیفه قیاسرا بغایت اعتبارمی کند وقیاس
~~را برخبر
# ~~التفات نکنند . و ابشان را درین تصانیف سمارست و تألیف بیشمار.
# ~~لازمست و فتنه   ابتلائست .
# ~~نواز ودانش پروروعدل گستر بود ، لاجرم در گاه او پیوسته بهزمرهآ علمای
~~رافضی
# ~~از سسرت بادشاه مستفادست و مثال آن چنانک: هو لاکوخان جهانگیر و جها
~~ندار PageV01P106
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0127.png)

# ~~و حکمت دوست بود وبه نجوم وهندسات مشعوف ، لاجرم حکمای مشرق ومغرب
# ~~بر درگاه او مجتمع بودند و مردم زمان بهصنوف حکمات و فنون هندسات و
# ~~انواع ریاضات مفتون ، وبه چاغ اباقاخان عادل چون همت او بهزراعت وعمارت
~~و
# ~~حراثت مصروف بود همحنان خلایق ایام بهوی مقتدی و مهتدی بودند . و به
~~چاغ
# ~~ارغون خان به صنعت اکسس وحرفت کیمیاگری ، و زمان کیخاتو به نشاط و عیش
# ~~وعشرت راندن، ومماشر مآکل ومشارب منا کح وسماع وجماع بودن، و زمانغازان
# ~~خان عادل به کاست وسیاست و عدالت و نصفت و طاعات و خیرات و مبرات ، و
# ~~به چاغ این پادشاه بزر گوار و سلطان جهاندار و خان کامکار [به مباحث
~~علوم دینی
# ~~وطلب دانشهای یقینی ودین پروری و آئین داد گستری و بر خیرات و اصطنا]
~~عا ات
# ~~و حسنات مقصور ، بروفق نص حدیث « الناس علی دین ملوکهم » . لاجرم طباع
# ~~رعایا وسعی کافهآ برایا بر اکتساب دانشهای ms078 یقینی و تحصل علوم دینی مولع
~~ومفتون
# ~~نعرهآ ماحثات علوم عقلی وفنون ، ومناظرات نقلست (؟) وسطوت نعرهٔ‌ لاولم
~~،
# ~~سبع مفصلست . درس افسانهآ او حدیث نبی باشد ، و شراب اقداح مروی اخیار
~~و
# ~~آثار مروی و ازشباع کاسه به اجزاء کراسه ، دائمأ درحضرتش سبک نقدین
~~اصول
# ~~و فروع بود مسک بهسکهآ امر و نهی الهی(؟) و به کشف حقایق اصلین همواره
# ~~مردم در آشوب درس و تکرار و بحث و استفسار دین یقین و شرع مبین باشند .
# در سفر وحضروروز وشب ذوق مجالست ومخالطت و بهرهآ مفاکهت و محادثت
# ~~از حضور علما و حکما وفضلا دارد . در مطعوم با ایشان همشیره ، و در
~~مأکول و
# ~~مشروب هم کاسه ، و در مباحثه ومناظره هم وساده . همسشه اند بشهآپا کش
~~به تمهید
# ~~اسباب فراغ مال ائمه وعلما وانتظام احوال دانایان مصروف بود . لاجرم در
~~اردو PageV01P107
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0128.png)

# و از امارات عدل وعلامات انصاف سلطان عالم یکی آنست که نقود زروسیم
# ~~بهدست و چون درهم کف مه کف برفت . حق تعالی و تقدس سایهآ را بات همایون
~~تا
# ~~ممتع و بزخوردار بحق النبی وصحیه .

PageV01P108

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0129.png)

# ~~و استنایت برو مقرر و مفوض شد ، چه در ناصمه او آثار بزرگی مشاهده می
~~کرد .

PageV01P109

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0130.png)

# و درین سال قلعهآ اربل مسخر شد که از علو و رسوخ بالا و حضض وجدار
# اگر طناب سحاب کشیده شدی ذره نمودی و عقاب را در تراقی و مراقی آن
# ~~نورالدین   کوچک نام ترکمان اصل ، و مشتاة رحل او بهزمین اربل می بود .
~~تا
# ~~از زبال یستاند ودیری فرود تل به جای آن بسازد . خلیفه مامول او به
~~نجاح مبذول
# ~~و زبال را از آنجا فرود آورد و متعه بهوی تفویض کرد بهعوض تل . و
~~بفرمود تا
# ~~شروهی نصاری خندقی را حفر کردند و خاک مغاک آنرا بهسور قلعه میساختند.
# ~~محمدأ ابن محمود السلجوقی قد استعان بعلی کوچک وهوالصغیر، اللهم فان
~~عبدک PageV01P110
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0131.png)

# ~~شب بادی قوی برخاست و صاعقهآ ms079 سخت بجست و جسرها بریده شد و هر چه علی
# ~~کوچک در کلک از موصل آوزده بود همه غرق شد و علی کوچک خائب و خاسرو
# ~~کاسر با موصل گشت و بهاربل رفت و در غزای فرنگ مردیهای عظیم کرد .
# نورالدین دراثنای عمارت قلعه وفات یافت ، پسر مهتر او زین الدین یوسف
# ~~حاکم قلعهٔ‌ اربل شد . ملک الناصر صلاح الدین یوسف بزرگ منشوری به
~~تولیت
# ~~اربل و کوهستانی که در حوالی و جوانب آنست به نام او بنوشت و بفرستاد و
~~او هم
# ~~در آن سال وفات یافت . درسنهآ ست و ثمانین و خمسمائهآ هلالی برادر او
~~مظفر الدین
# ~~کوکبیری ابوسعید در خدمت سلطان صلاح الدین میبود ، اربل ازو درخواست ،
# ~~منشوری به نام او فرمود و پیشتر ازین مقطع حران ورها میبود، آنرا ترک
~~گرفت
# ~~و به اربل رفت و او دختر عادلیان سام [را] در حبالهآ عقد نکاح آورد و
~~پدرش از
# ~~جملهآ جهاز و ساز فرنگ پانصد نفر اسیر فرنگ به دختر داد. این فرنگان
# ~~به اتفاق نصاری عمق خندق تمام حفر کردند ، و اربل را با شهری معظم
~~معتبر کرد
# ~~و باروی آنرا تمام کرد . خانقه حسه   انشا و بر قلعه استقرار و تمکن
~~یافت
# ~~و لشکر اسلام برو جمع آمد و مآوی و موطن خود کرد . و بدرالدین لولو
~~پادشاه
# ~~موصل و دیار بکر معاصر اوبود و اومنقاد و مطواع خلفای بغداد . با ملوک
~~بزرگ
# ~~پنجه زدی و بکوشیدی ، در سنهآ ثمان وعشرین و ستمایه بهشهر بغداد رفت
~~پیش
# ~~خلیفه مستنصر ، واو بفرمود تا ارباب دولت به استقیال اومیادرت نمودند و
~~به اعزاز
# ~~و تعظیم بسیار به شهر در آورد و شهر زور واعمال آن تادر بند قرابیلی به
~~او مضاف
# ~~و مسلم شد ، و بعد ما که چهل ویکسال پادشاهی کرده بود در رمضان سنهآ
~~ثلثین
# ~~وستمایه به شهر اربلوفات پافت . تابوتش به مکه بردند تا آنجا دفن کنند.
~~آن سال
# ~~قافلهآ حج نرفت اورا ms080 به مشهد علیدفن کردند . خبر مرگ اوبه بغداد رسد
~~وچون
# ~~او به طاعت خلیفه رفته بود ، اربل درتصرفدیوان خلافت بماند . امیر شمس
~~الدین PageV01P111
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0132.png)

# ~~ابوشجاع بایتکین ناصری را به اربل فرستاد که بیست واند سال حاکم بصره
~~بود
# ~~و درو بیمارستانی ساخته که مشهورست و همچنین استیناف عمارت جامع بصره
# ~~او کرد و اربطه و مدرسه و باروی بصره . همچنین که پیش از آن در بصره
~~وقفی
# ~~نبود و مشهد طلحه و زبیر او معمور کرد که او را سبب اشتهار و عدالت و
~~رای
# ~~و تدبیر با لشکری که مستنصر به اربیل فرستاد مقدم ایشان جمال الدین
~~قسمور و
# ~~شرف الدین اقبال شرابی و امیر ارتش(؟) ناصری و علاءالدین ایلدگز ناصری
~~. و
# ~~ایشان روز شنبه سیز دهم شوال پیر امون شهر فرو گرفتند. اهالی در شهر در
~~بستند
# ~~و جنک در پیوستند و بگرفتند و به شمس الدین بایتکین سپردند .
# و در ربیع سنهٔ‌ ثلاث و ثلثین و ستمائه مغول به ار بیل رسیدند و از آنجا
~~به موصل
# ~~رفتند و لش و خرابی کردند و سال دیگردر ماه شوال تاتار اربلرا
~~حصاردادند
# ~~و منجنیق نصب کردند و سور رخنه کردند و در شهر افتادند ، بعداز جنگی
~~سخت
# ~~مردم به قلعه پناهیدند . از بی آبی مردم بسیار بمردند چنانک دفن ایشان
~~ممکن
# ~~نبود ، به آتش میسوختند . مغول خرابی وافر کردند و شهر بسوختند .
~~مستنصر
# ~~اصلان بتکین را با سه هزار سوار مرد به مدد فرستاد . مغول روز آدینه
~~پنجم
# ~~ذی الحجه کوچ کردند و باز در صفر سنهآ خمس و ثلثین مغول به اربل آمدند
~~. مردم
# ~~منزعج کشته بودند. امیر بایتکین با لشکری برون آمد و مستعد رزم و نبرد
~~شد .
# ~~مغول قصد دقوق کردند و اعمال بغداد. بایتکن ار بل بگذاشت و بابغداد آمد
~~.
# ~~در سنهآ اربعین وستمایه وفات یافت واو را به شونیزیه دفن کردند .
# و در صفر این سال تاج الدین محمدبن صلایه علویرا ابوالمعالی ms081 محمدبن
# ~~نصر بن صلام (؟) الافطس الحسینی از دار الخلافهآ بغدادفرستادند مصاحب
~~امیر کور-
# ~~لور ناصری تا خرابی شهر وقلعه آبادان کند و کورلور دژدار باشد و تاج
~~الدین
# ~~کوتوال قلعه . بعد از آن خلیفه امیرایتمور اشقر ناصریرا به حکومت دیار
~~بکر PageV01P112
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0133.png)

# ~~و موصل فرستاد . تا سنهآ ثمان و ثلثین وستمابه تاجالدین به استقلال
~~واستبداد
# ~~حاکم اربل شد وتا سنه ست وخمسین حاکم بود ، تا منزل اربل و جمله دیار
~~بکر
# ~~بکرفت . تاج الدین با خدمت هولاکوبه الاتاق آمد مبان اووبدرالدین
~~لولوموصل
# ~~وحشتی قایم بود که سبب آن شد که پادشاه بفرمود تا او را در رمضان سنه
~~ست و
# ~~خمسین وستمابه در التاغ شهید کردند . هشتاد ساله بود
# و چون نوبت دولت به اقاخان عادل رسید روزی قوجی قباحیان پیش %~% آباقا
# ~~منیع برمی رفتند چنانکه پسندیدهآ نظر اشرف پادشاه آمد وبا ایشان تازه
~~وخوش-
# ~~منش شد ، پرسید که : مأمول و ملتمس شما چست ؟ گفتند : کوتوالی قلعهآ
~~اربل
# ~~ز بندگی آرزو می کنیم! در حال کوتوالی قلعه بهقباحان تفویض فرمود و
# ~~یشان بافوجی اکراد برسر راهها بی راهی می کردند ودست به سرقت و قطع
~~الطریق
# ~~خواستند که قلعه را از قبضهٔ‌ تصرف ابشان انتزاع نمایند ، فریقین با
~~بکدیگر
# ~~مصاف دادند و از جانبین بررقعهآمضمار معر که از عجز واضطرار قایم
~~بریختند
# ~~او چون حکم یرلیغ به ایشان شنواند ، و در برج سردر قلعه فرود آمد و
~~احکام
# ~~امر ونهی خود بر اهل قلعه جزم کردند و میان مسلمانان که حاکم شهر بودند
# ~~ونصاری که متوطن قلعه بودند دابمأ وحشت و محاربت ومضاربت قایم بود .
~~وامیر
# ~~ونوکران کبس و حجرهٔ‌ امیر ناصر باپنجاه یارخراسانی سر تیر چالاک تا
~~سهروز PageV01P113
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0134.png)

# ~~با نصاری جنکی جاناجان می کرد . نصاری به کار ایشان فرو ماندند و
~~بههیزم و
# ~~سر گین در زیر برج آتش زدند چنانک از قوت حرارت درو حوض آب ذخیره
# ~~به جوش آمد . و اندرون برج به یکبار آتش بگرفت ms082 وهمهآ آن خانه و برج چون
# ~~تنور آهنگران برکورهٔ‌ آبگینه تفسیده شد . آتش از برج بر بالا آمد و
~~شعله زد
# ~~و همه خانه فروگرفت . ناصر بااصحاب و اتباع چون خردر خلاب خراب و کبوتر
# ~~در مضراب اضطراب افتاد . مدهوش و متحیر ماند و فریاد بر اورد . و اهالی
~~شهر
# ~~اربل چون چنان دیدند با جوالهاء پربه کاه آکنده از خندق عبور می کردند
~~و
# ~~به پای برج مانند نردبان برهم مینهادند. ناصر بعد خرابالبصره و اصحاب
~~اوبعد
# ~~فرو میانداخترند] . همه به سلامت بر خاستند مگر یکی که آتش او را
~~دریافت
# ~~و بسوخت .
# بعد از آن تا مدت یکسال به اتفاق با قوم قلعه حصار میدادند ، چون در
# ~~قلعه زاد و ذخیره کم شد نصاری از ولایت ار بل شبهای تار تیره غذا و
~~اطعمه و اشر به
# ~~می آوردند و بر قلعه می برد[ند] و مسلمانان بر راهها محافظت می نمودند
~~و حمولات
# ~~و مجلوبات از نصاری باز می گرفتند و خداوندانش هلاک می کرد[ند.
# از جملهآ عجایب ایام و غرایب شهور و اعوام یکی حکایت سگی معلم است
# ~~که او را در قلعه کاغذ بر گردن می بستند و از قلعه نامه پیش ترسایان می
~~برد و باز
# ~~می آورد . و از مسلمانان هیچکس از سر این راز آگاه نه . روزی سگ را
~~بانامه
# ~~بگرفتند و به پای قلعه برابر نظر نصاری بکشتند . از برای قتل سگ از
~~جانبین
# ~~جنگی صعب برفت. و دیگر وقعهآ مره بود . زنی نصرانی که جوالی پر طعام و
# ~~زاد هر شب در خندق میانداخت و بهشب اهل قلعه آن را می داشتند و بر بالا
# ~~می بردل ند] . روزی این زن را بگرفتند و کیفیت احوال پرسیدند . اقرار
~~کرد که PageV01P114
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0135.png)

# ~~کنیزک فلان ترساام و هر روز آز[و اق و زاد می آوردم و در خندق می
~~آنداحسم.
# ~~او را نز بکشتند . روزی نصاری کاوی چند خواستند که مکابره برقلعه ms083 برند
~~واز
# ~~قلعه به نصرت نصاری خلقی بسیار فرود آمدند . خراسنه بهاتفاق مسلمانان
~~شهر
# ~~حمله بردند و گاوان را پاره باره کردند و در خندق انداختند . و چون از
~~همه
# ~~جهات وجوانب طعام وشراب براهل قلعه تنگ و بریدهشد و به فرطهآ قحط وبلا
~~وغلا
# ~~گرفتار گشتند و مسلمانان شهر اربل نان و گوشت و ماست و دیگر حوایج بر
~~کنار
# ~~از فرط گرسنگی فرودمی آمدند وبه شفاعت میستداند] و میخوردند و مسلمانان
# ~~یشان را برون شهر میبردند و بر صحرا می کشتند . شخصی برسبیل قلاوزی بر
# ~~معاطف آن هضات اطلاع داشت ، دراعطاف سهول وجبال و اکناف سهوب و تلال
# # میپویید تا طریق دخول قلعه بهدست %~% آورد که دررفتند و نصاری را که به
~~حصانت
# ~~ان معقل وثیق و خندق عمیق و طریق دفیق مینازیدند بعضیرا بکشتند وفوجی
# ~~را بهاسیری گرفتند و قومی بهزنهار فرود آمدند . مسلمانان همه بر قلعه
~~رفتندو
# ~~بقابای مناحیس و مفالس   را به تیغ بی دریغ بگذراندند و چون مرغ در
~~التقاط
# ~~حیات ابشان رایه منقار نقار وچنگال نکال و بال زوال برمی چیدند، وهر که
~~بگریخت
# ~~همه را در اعطاف سهول وجبال و اکتاف سهوب و تلال بهتیع یاساق رسانیدند
~~، و
# ~~از خرد و بزرگ نصاری یکی را زنده نگذاشتند وهمهرا مرارت کاس عنا وحرارت
# ~~باس فناچشاندند . و قلعه امیر ناصر را مسخر شد ه تاریخ سنهٔ‌ تسع و
~~سعمابه.
# ~~به کو توالی قلعه دویست نفر مرد خراسانی نصب کرد تا زمان دولت نوبت
~~پادشاه
# ~~میارک قدم مسعود طلعت . بسران مارز کل با گروهی از اجناد اکراد ضال مضل
# ~~قصد قلعه کرد[ ند   و خواستاند PageV01P115
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0136.png)

# ~~خراسانی از قلعه متنگروار فرود آمدند و بر کردان زدند و گروهی انبوه را
# ~~بکشتند و در درون زقاق و اسواق جمعی را که یافتند هلاک کردند و با قلعه
# ~~مراجعت نمودند و الحالة هذه در تصرف ایشان است .
# و همچنین در تاریخ محرم سنهآ عشرو سبعمایه آب ms084 سرا و رود که تا غایت
# ~~وقت ضایع میشد حفاران از آنجا تا به کنان کوه وربع رشیدی جویی عمیق
~~ببریدند
# ~~و در حفر آن چند سال سعی و جهد بلیغ نمودند بر مجاری کوه سر خاب که
~~عقبهآ
# ~~منیع شاهق وعتبهآ رفیع شامخست و درغالها وعقبات سخت و شعاب وهضات سخت
# ~~قرب ده فرسنگ درکوه خارا و صخرهٔ‌ صما بریده شد ، به این تاریخ مذکور
~~آب
# ~~برون آمد و بر زمین ربع رشیدی و به کنان کوه روان شد . مثل دو آسیاب آب
~~از
# ~~فراز کوه بههامون منحدر میشود . خیری عام وانعامی مالاکلام از جریان
~~اخراج
# ~~این آب، امید چنانست که در حوالی و پیرامون شهر تبریز مستغلات و
~~مزروعات
# ~~و محصولات ومتدرکات دوچندان شود که مرجو وموجود بوده ، و اگرچه خواجه
# ~~رشید در تبریز خیرات و مبرات بیحصر و حد وانعام واحسان بی مر و عد
~~فرموده
# ~~است و فراوان عمارات و کارهای عالی همتا بکرده لیکن هیچ یک در قسطاس
~~این
# ~~خیر نمی سنجد و در موازنهآ این کرامت نمی گنجد. مثلسد تاب اعلی تبریز و
~~همچنین
# ~~بیست واند چشمه که به شهر آورده به هر محلی چشمهای جاری گردانید و
~~عمارت
# ~~به کنان کوه معروف بهربع رشیدی که به حقیقت شهریست معمور و مثل عمارات
# ~~سلطانسه که همچنان عمارت و هیچ شهری نیست و دیگر عمارات که در شهر
# ~~همدان بنا کرده و نیز قرب سیصد سر گاو دیو هیکل عفاریت منظر با چند نفر
# ~~گاو بندهآ یزدی به تبریز آورده است تا جمله قاذورات و مستقبحات شهر
~~برپشت
# ~~ایشان به باغ فتحاباد و رشید آباد و غیر ههامی نه، ک بد به ایام سابق
# ~~کوههای خشک بود و اکنون هر یک بهشتی آراسته به انهار و اشجار و انوار و
~~PageV01P116
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0137.png)

# ~~تمار پیراسته ودیگر خیرات و مبرات بی حصر و مر که به اطراف و جوانب
~~کرده
# ~~است ، این مختصر احتمال آن نکند و ms085 این مقدار کفایت باشد.
# و همحنین از حوادث این سال : مرحوم شیخ جمال الدین ابراهیم
# ~~سواملی ، روز سهشنیه دوازدهم جمادی الاخر سنهآ عشر وسعمابه بهدیار فارس
# ~~هشهر شیراز وفات بافت و زنخدانش به حسرت سیم و زرو جاه و مال بسته شد
~~که
# # بازرگانی معتربود فراوان برگذشته . وخطوات انجاد واغوار %~% به پای آز
~~ونباز
# ~~فی کرده ، از برای کس وجمع مدخرات آمال باحوادث دهر حریف و با نوایب
# ~~عصر الیف گشته، و عمر عزیز بهحب مال و جاه حطام نایایدار صرف کرده و بر
# ~~مدخرات زخارف مقتنیات دنیایی مفتون ومشعوف گشته . وبر شمل جمع نایایدار
# ~~بازمانده و استراحت و استقامت بر خود حرام کرده و سکون و آرام را طلاق
~~داده
# صنادیق و حقاق به لآلی ثمین و اعلاق نفس آکندهت از زوایای آثارکرد(؟)
# ~~ازوفور عقود منقور و درر گهر منضد معقود دستگاه با دریا و معادن دم
~~مکابرت
# ~~زدی و از لذات دنایی ومشتهیات هوایی که تحصیل آن جز به تقویت اموال
~~نباشد
# ~~نمتع نیافتی ، توانگر بمجاز و درویش به حقیقت او را شایستی گفت :
# زوزس از بهر جمع ند در رنج %~% شبش از بهر حفظ بد ببدار
# معهذا بهزی زهد وعفت وتقوی معروف بود وبهادمان صیام وصلوة وادای
# ~~صدقه وزکات مذکور و موصوف . هر چند از مسلمانان به قهر میستد به کافران
# ~~نهرشوت میداد . ازکرامات اورا روابتست که اسبی تازی نژاد، بادپای ،
~~خوش-
# ~~رفتار ، کوه هنجار ، شبی رنجی در آورد که همه بیطاران از معالجهآ آن
~~فروماندند.

PageV01P117

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0138.png)

# ~~خلاص ده . اسب در حال برخاست وخود را سفشاند و بهتر شد .
# ~~هر دو خلاص یافته باشم .
# ~~قطب فلک وجود آن جان و جهانچون قطب فلک وچشمها گشت نهان
# ز هفتصد وده ز هجرت اندر تبریز %~% یکشنه هفدهم ز ماه رمضان
# از بقایای تلامذهآ خواجه نصیر الدین جز او نمانده بود . دانشمندی هم از
# ~~مبادی فطرت استعداد قبول اوصاف کمال داشته و صبحوش خلایق را به مهر
~~سپهر
# ~~بود که ms086 مردهآ جهل را زنده کند . در جملهآ علوم بحری بود بی کرانه ،
~~جامع ایمانی
# ~~و در اصول بی مثل و شبه و نظیر، در کلام و علم معانی وبیان از دندان
~~دلر بایان
# ~~منظومتر . علوم او کیمیای اصفر وکبریت احمر آمد وعلم اوصف جهل وشبهترا
# ~~بدرید و مناظر و مخالفرا برهم شکست و خار ازپای هدایت برون آورد وخاک
# ~~ضلالت و جهالت بر باد هوا داد . نسبت دیگر علما با او صورت آینه بودند
~~که آن
# ~~را هیچ حقیقتی نباشد . یک لمعهآ ضمیرش پیرایهآ حور بود .

PageV01P118

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0139.png)

# # قطبی که سعادت جهان بود نماند %~% فهرست زمین و اسمان بود نماند
# گو خواه بمان جهان و گوخوان ممان %~% چون آنچه از آن خلاصه آن بود نماند
# مولانامزاجی نشاطمند ودلی فرح افزای داشت وصحیتی روح پرور وخاطری
# ~~وقاد روشن ، چنانکه هرغمناکی و دزدنا کی که یک لحظه شرف صحبت او یافتی
# ~~تا بکسال فرحناک وخوشدل وشادمانبودی . ید بسضا و دم مسیحاداشت ، همچنین
# ~~در مرثیهآ او :
# زین حادثه آب دیده خون خواهد گشت
### | دوران زمانه سرنگون خواهد گشت
# می گشت به قطب چرخ و اکنون گویی
### | چون قطب نماند چرخ چون خواهد گشت
# با صورتی مقول جانها ، وسیرتی محبوب ومرغوب دلها ، لهجهای خوب
# ~~و کلامی مطبوع ، در لطافت روح وجسم وعقل مصور غصن شجر لطافت وشاخ
# ~~شکر طراوت ولب ثمر حلاوت و طلاوت که اضافت هرسک روح با او گرانتر از
# ~~لنگر کشتی بودی . شیرین الفاظی ، ما کیزه عبارتی ، موزون حرکاتی ، لطیف
# ~~سکناتی ، که به ظر افت طبع مکان و زمان بربودی و عوسان محوس را بهخنده
# ~~آوردی ! از سک روحی چون حیةالقلب در پردهآ دلهای ملوک وسلاطین گنجدی
# ~~اصطناع او بر عریب و قریب ماطر بودی ، و اکابر و اصاغر از وجود پر جود
~~او
# ~~محظوظ وباهر. به قاذورات دنیایی التفات ننمودی و به حطام هوایی میالات
~~. زخارف
# ~~گیتی در چشم او وقعی نداشت. بعد ازو مقتدا وسروری نماند ایمه را که ms087
~~انگشت
# ~~تقدم بر ومنعقد باشد ومن بعد چون ذ کرعلوم شریف رود ل فنظر نظره فی
~~الجوم PageV01P119
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0140.png)

### | تار %~%  %~% 
#
# # تی مملکیم   4)   هست که مردم یکد بگر %~%  %~% بدفونت علوم نعر بمذ
# %~% ا %~% ولما
# # و4 درر   گی   سمانی هر   ی علماب و %~% نهشاع %~% ثلمه رمانی موت حکما
# %~% 9 %~% فضلا
# # وشالس   9   تاج   ز   ممعر   علموم بنهتاد %~% ق %~% کما %~% حهل دنده
# خورسیل علوم را %~% ل %~% دسه شا نسل
# 5
# # گار   فمه شلاد   سو گو   )   و %~% چو! %~% ساعر %~% 3 %~% له %~%
# لوره دسک دو سر %~% رند روا
# # هحالت و   42   و   شر   (   یا   کوری %~% شیار %~% کردند تا %~% اقعه
# %~% ف %~% نممسل و %~% کری %~%  %~% ر9
# ~~لک
### | 5
# # صح8 کر   چ)   3   نستممو نل .و   م در ش مسم %~% سمسک یالا %~% ب ش
# %~% کاشی %~% نا ب و سسک وله لد
### | 9
### | 
# # دکیتکت در فالن ددهر   همدان   73   لد سب %~% و %~% کر8م سهر %~% مشر
# %~% سا رهم %~% رد.
# PageV01P120
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0141.png)

# ذکرحوادث محرم سنهآ احدی عشروسعمابه هلالی موافق قولقنه ییل ترکی
# ~~و مغولی . درین سال مارک با بلامشی به سلطانیه کرد وقشلامشی یه دار
~~السلام
# ~~بغداد ، وازهواجم فتن ونواجم محن وافواج شوایب طوارق متراکم وامواج
~~نوایب
# ~~بوایق متلاطم این سال یکی حادثه صاحب سعدالدین ساوجی بود ، ودوم واقعة
# ~~سد تاج الدین آوجی . وسبت این قضه چنان بود که خواحه تاج الدین علی شاه
# ~~وزیر تبریزی به ایام سابق و اعوام سالف با حضرت جهان پناه قربتی داشته
~~بود و
# ~~به چاغ دولت سلطان محمد ملازم امیر   حسین گورکان بهسرا [ی قبوقا بود و
# ~~به آن دو لتخانه فربی تمام یافته. سعدالدین وزیر برای عاقت اندیشی
~~خواست که
# # او را چون تیر یرتاب کند و از اردو %~% بیندازد %~% 4) چو از قوت و
~~مکانت او
# ~~میاندیشد ، او را به عاملی کارخانهآ فردوس بغداد نصب کرد که از
~~نگارخانهآ
# ~~ارژنگ و صنعت مانی سبق برده بود ، و او در آنجا کفابتی چند دقیق به
~~توفیر
# ~~باز نمود ، چنانک بکی دو به محل عرض ms088 رسد در سفینهای که نوساخته بود .
# وچون بادشاه به میارکی به محول نزول کرد ، سعدالدین وزیر نایب خود
# ~~ضاءالملکرا به تفحص توفیرو تقصیر تاج الدین علی شاه به کارخانهآ فردوس
~~فرستاد، PageV01P121
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0142.png)

# ~~حق تعالی به کسی دولت و سعادتی خواسته باشد به هرچه اورا بدتراندیشی
~~نیکوتر
# ~~فلک سبق می برد .
# ~~به نظر استخفاف واذلال و سفساف می نگریست . وبرای اوقیام واکرام نمی
~~کرد و
# ~~عذر پوشیده تمهید که ، مثابت فرزندی وراه آقا اینی دارد ، چگونه برای
~~اینی
# ~~قیام نمایم ! و خواحه رشید الدوله برای استرضا و خشنودی جناب جنت مآب
# ~~پادشاه در تعظیم و تبجل او میافزود تا کارش به نظر کیمیا بخش پادشاه
~~چون زر
# ~~خالض تمام عیارشد وبعد از مضایق زلت ومهاوی مذلت بهاوج رفعت وذروهآ
~~عظمت PageV01P122
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0143.png)

# ~~رسید وبه منزلتی رفیع منیع کشید.
# بدین سب میان خواجگان سعدالدین و رشیدالدین گفت و کوی و وحشت
# ~~و نفرت واقع گشت ، وسعدالدین بااو به حضور پادشاه مبغضت و عداوت ظاهر
~~کرد،
# ~~خطابهای خشم انگیز از سرلجاج و ستیز از زرق وتمویه و ریو وتزویر
~~وتهود(؟)
# ~~و سحر وکما ، چنانک منافسات صداقت به عداوت و مودت به مباغضت و محبت
# ~~به منقضت انجامید . ورشید از سرحلم و احتمال و کمال هوشمندی وعاقبت
~~اندیشی
# ~~اغماض و اغضا نمود و گفت : ای سعدالدین!تا به امروزترا بندهای بی بها
~~بودری
# ~~اکنون بحمد الله و منه اورا آزادکردی . بعد از آن به خدمت سلطان تربیت
~~و تعظیم
# ~~تاج الدین علیشاه زیادت بیش گرفت ، و کفایتها ودقت نظرو توفیر به جای
~~خودباز
# ~~می نمود . بیچاره خواجه سعدالدین بااوطریقهآ رای و تحفظ و حزم و تیقظ و
~~احتراز
# ~~و اجتناب بکلی فروگذاشت وجادهآ عجب و نخوت وکبرو غرور سپردن گرفت .
# ~~چنانکه هر بار که از خانه برون آمدی گروهی انبوه از ارباب حاجات و طلاب
~~اعمال
# ~~واشغال ازضعفا ومساکن بردر اومجتمع بودندی ، وطایفهای از زبانیهآ
~~دوزخ[و]
# ~~عفاریت الناس و شیاطین خناس با دشنههای الماس ms089 و رویها بدود چون انقاس
~~به_
# ~~چوب وچماق ، آن بیچارگان را دور کردندی .
# بترس از دولتی کاندر زوالست %~% که بر نقصان کمال ماده دالست
# ~~و اگر فی المثل چند کس مجال یافته برو سلام کردی از شره تکبرو شبق نخوت
~~و
# ~~عجب ده کس جواب نیافتندی!
# # چندین هزار شیفته کرد سرای تو %~% فریاد می کنند و یکی راجواب نیست
# ~~با خود دل گرم بود و خود را به نظر خود معتبر و معظم میدید . علما
~~گفتهاند
# ~~که : خود را در خدمت پادشاه اگر چه فربه بوی چون گوسفند لاغرنمای تا از
~~PageV01P123
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0144.png)

# ~~کشتن ایمن باشی . هر کدام از طلاب اعمال و مباشران اشغال که خواستی که
~~او
# ~~را ببیند سی وپنج کس از نواب وحجاب ومقربان وخاصگیان را خدمتی ورشوت
# ~~بایستی داد! بل که بسر، باری از آن حرم و پسرتا جمله اکابر صاحب اعمال
~~و
# ~~مثلا در اردو کو کبهٔ‌ سواران تازیک دیدندی غالا جهود بودندی ، چه همه
# ~~مسلمانان را به درخواست بی توجیه ، درویش وبی مایه کردند و به سب اعجاب
~~و
# ~~تکبر ونخوت ثروت وخملاء نعمت ورفاهیت استغنا واستظهار باعث ومحرض فریب
# ~~وغرور میگرددکلا ان الانسان لیطغی ان رآه استغنی «گوییا چون به کسی
# ~~نکبتی خواهد رسید احوال برو نمی کردد،.
# اذا تم امرد نا نقصه %~% توقع زوالا اذا قیل تم
# # به روز آنک بود وقت نکبتی از چرخ %~% به گاه آنک رسد روز دولتی به زوال
# # بود مناسب آن کار نخوت و اعجاب %~% بود محرض آن حال طیش و[رای محال
# خواجه تاج الدین علیشاه عرض داشت که اگر رای جهان آرای فلک پیمای
# ~~پادشاه خواهد تا بداند که صاحب سعدالدین و نواب او ازمال پادشاه هر روز
~~چه
# ~~مقدار میربایند ، بفرماید تا سه روزه دخل مال عالم بی مطل وتعویق حاضر
~~کنند
# ~~و بر نظر اشرف گذرایند. پادشاه به انفاذ آن اشارت فرمود، وتا سه روزقسط
~~مال عالم
# ~~مبلغ بیست تومان همه دراهم سفید حاضر ms090 کرد ، به حکم فرمان به صحرایی
~~وسیع
# ~~وموضعی فسیح بگسترد . پادشاه از مشاهدهآ آن فراوان اعجاب و شگفتی نمود
~~و
# ~~گفت روشن شد که اصحاب دیوان به هرسه روز این مقدار مال ازمن میدزدند !
# # به طمع درم جان دهد هر کسی %~% که نامش بزر گست وقدرش بسی
# سعد الدین این قضیه مهمل و معطل فرو گذاشت و بدین بهانه تمسک نمود
~~PageV01P124
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0145.png)

# ~~معظمه دارند و بعضی امرای بزرگ چنانک دیارروم ایر نجین و بعضی تفاریق
# ~~چون وقف و غیره که رشیدالدوله دارد ، تا هرسال پانصد تومان توفیربه
~~خزانهٔ‌
# ~~عامره می رسانم . سلطان عالم بعد از یکچند گاه آن مبلغ از وی طلب داشت
~~. به
# ~~پاسخ میگوید که : این مبلغ آنگاه اداکنم که تصرف ممالک ایران بأسرها من
~~دانم.
# ~~ازین جواب خاطر مبارک پادشاه بر نجید و امیر توقماق وتاج الدین علیشاه
~~و هرزه
# ~~محمد هر سه گواهی دادند که سعد الدین ملتزم و متقبل این مبلغ شده است.
~~سلطان
# ~~پانصد تومان مال از وطلب داشت واو بر آن مقدار نقد قادر نبود ، متحیر
~~ومدهوش
# ~~ماند ، یکچند توقف وتعلل می نمود :
# # کوه از برای صحبت زرمیخورد تبر %~% ورنه چه کینه آدمیان را زکوهسار
# علما گفتهاند : در کار خصم غافل بودن از رای دور بود .
# هر که غافل شود ز صولت خصم %~% دولتش زود سرنگون گردد
# خصم را خوارداشتن نه نکوست %~% توچه دانی که حال چون کردد
# شیر از دست مور رنجه شود %~% یل مر پشه را زبون کردد
# از اتفاقات بد در اثنای این حال روزی میان نواب او مبار کشاه ساوی و
# ~~زین الدین ماستری وحشتی و کفت و کویی افتاد. مبار کشاه گفته بود که بر
~~تویانصد
# ~~تومان مال پادشاه که ربودهای درست میکنم ، و او به جواب کفته که من نیز
~~برتو
# ~~دویست تومان درست مسکنم که ملتقم زده ای . چون مطارحهآ ایشان به گوش
~~سعد-
# ~~الدین رسید بترسید و متقسم خاطرو متوزع ضمیر شد ، گفت در چنین ms091 وقتی که
# ~~اعدا از یمین وبسار حاضر و ناظرند این مناظره مخاطره است .
# اگر به خدمت سلطان تقربی طلبی %~% کمال جاه توبی قصد قاصدان نبود
# و گر نهاد تو عود فضایلست یدانک %~% بر آتش حسد حاسدان امان نبود
# سعد الدین رکن اعظم خود سید تاج الدین آوجی را بفرستاد تا ایشان را
~~PageV01P125
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0146.png)

# ~~صلح داد به سوگندی مغلظه ، که من بعد با بکدبگر لجاج و حدل نکنند و لفظ
# ~~نواب را سوگند داد که با دوستان او دوست و با دشمنان اودشمن باشند . از
~~اتفاق
# ~~بد علاءا لدین پسر عمادالدین مستوفی بزر گ وسید حمزهغایب بودند وصاحب
~~سوار
# ~~تاج الدین روید و آنحه او با شما تقریر کند آن سخن من باشد تا با ما
~~موافقت و
# ~~مشارکت نموده باشد . ایشان برفتند ، سد سو گند برایشان عرض کرد و
~~بخوردند .
# منه در مان راز با هر کسی %~% که حاسوس همخانه بتی بسی
# هر دو با خانهآ خود رفتند . عمادالدین از بسرپرسید که تا این زمان توقف
# ~~و درنگ چه بود ؟ علاءالدین صورت ماجرا و سوگند خوار گی کماهی با پدر
# ~~تقریر کرد . عمادالدین گفت : ای پسر ، هم اکنون رو واین قضه به خواحه
# ~~رشدالدوله باز نمای . هردو برفتند و صورت ماجری کماجری برمتها با او
# ~~تقریر کردند و او در حال وساعت بررای پادشاه عرض داشت .
# ندارد کسی راز مردم نهان %~% همان به که پا کیزه داری روان
# کهکه دردل سنگ خارا شود %~% نماند نهان آشکارا شود
# ~~ورا بات همایون به میارکی و فیروزی به شهر بغداد رسد و به مرحلهآ محول
# ~~حلول فرمود . فرمان نافذ شد تا روز سه شنه صاحب سعدالدین و نواب اورا
# ~~گناهی و جنایتی ثابت نشد. اما سعدالدین امارات بی عنابتی وخشم وعضب
# ~~بادشاه مشاهده مکرد . اهتزاز و استبشار به استحاش و استشعار مبدل شد .
~~از
# ~~نا سهآ طوارق زمان وشاسیهآ توارق(؟) حدثان مفزع و مهربی می طلیید وراه
~~خلاص PageV01P126
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0147.png)

# ~~و مناص ms092 می جست. عاقبت جز التجا و استناد به خواجه رشید الدوله ملجأ
~~وملاذی
# ~~ندید . یکچند پیش او چون صاحب [خدمتان]1221 آمد شد و انقماض و انبساطی
# ~~می نمود و او از وحشت و آزاری که ازو در دل داشت تملق و چاپلوسی به
~~نفاق و
# ~~ریا می کرد و او را خواب خرگوش و دم قصاب میداد . علماگفتهاند : خصم
~~چون
# ~~فتد وزینهار خواهد ، زنهار ازو دریغ مدار. چه دشمن؛ چه مرده ، چه
# ~~گریخته ، چه بزنهار آمده . گوییا آن اعذار و انذار چون مایده ای بود که
~~شمن
# ~~پیش صنم نهد ، اگرچه هنگام حلول وقایع و نزول حوادث و اعوجاج دولت
# ~~تفگر و تدبر سودمند نبود .
# # علاج واقعه پیش از وقوع باید کرد %~% دریغ سودندارد چورفت کار ازدست
# دستور به اعلام حال خود ساعی نزد برادر خود سعدالملک دوانید که پیش
# ~~از وقوع نازلهآ خوفناک وحادثهٔ‌ هولناک به امیرچوپان پناهد به جانب
~~اران . علما
# ~~گفتهاند : از ملازمت پادشاه پک دم خالی مباش ، تا اعدا درغیبت تو
~~انتهاز فرصت
# ~~و شماتت ننمایند ومزاج اورا با تو متغیر و متکدر نکنند ، به وقت غیبت
~~از امرا
# ~~و مقربان منهیان و حامیان گماشته باشی تا از کلیات و جزویات احوال
~~پادشاه
# ~~آگاه و بیدارباشی و هردردی را دوایی و هرزهری را پاد زهری ساخته، صاحب
# ~~از سرعجزو حیرت می گفت :
# کردم از جهل خدمت مخلوق %~% تا زخالق کنون جزاش اینست
# عقل میگویدم برو جان کن %~% هر که خدمت کند سزاش اینست
# فرمان قضا نفاذ پادشاه جزم شد تا روز سه شنبه دهم شوال سنهآ احدی عشر
# ~~دوزخ دادند ومقبوض چنگال نکال دیوان مثال کرد ، وحقوق سابق بکلی مرفوض،
# ~~تا به تیغی چون قطرهآ آب و شعلهآ آتش و لمعهآ برق و خیال هوا آن دستور
~~بی نظیر PageV01P127
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0148.png)

# ~~را شهید کردند و بعد ازو پنج نفر نوکر مقرب خاصگی اورا ، چون مبارکشاه
# ~~ساوی و زین الدین ماستری و ناصر الدین یحیی پسر جلال ms093 الدین طری و
~~داودشاه
# ~~نیکو اخلاق و کریم الدین [را] یک یک می آوردند و شهید میکردند، چنانک
# ~~هیچ یک از حال دیگری خبرنداشتند .
# به قدر توان هر یکی تاختند %~% بدین مهره حقه بسی باختند
# گرفتند و دادند داو از گران %~% ببردند حاصل یکی زان مان
# به آخر فتادند در ششدری %~% کز آنجا نیابند بیرون دری
# تو گرهوشیاری و گرتنگرای %~% بیرداز دل زین سپنجی سرای
# به غیرت نکه کن به کار جهان %~% ببین تا چه ماند به مردم عیان
# بجز نام نیکی که باقی گذاشت %~% چورایت سوی آخرت برفراشت
# صاحب سعدالدین وزیری پارسای متقی ، متدین ، عابد ، زاهد، پرهیز گار
# ~~و ترسکار بود . درویش دوست ، مسکین نواز، کار ساز، دانش دوست ، مر بی
~~علما
# ~~و فضلا و زهاد و عباد بود ، لیکن تدبیرش موافق تقدیر نیامد و رای و
~~کفایت
# ~~مطابق قضا.
# # اجل در آید و کار همه کند تدبیر %~% اگر وضیع و شریفند و کر صغیر و
~~کبیر
# # مشوفریفته زین پس به بوی ورنگ و نگار %~% ز کار و بار وزیر و ز دار و
~~گیر امیر
# # که ناگهان ملک الموت در دهد آواز %~% که ای وزیر بپرداز و ای امیر بمیر
# در مرثیهآ صاحب سعید شهید سعدالدین وزیر ساوجی، بزر گی این مرثیه و
# ~~تاریخ حالت واقعه او نظم کرده است :
# # ز گردش فلک بی وفای بد افعال %~% که باد بر سر گیتی همیشه خاک زوال
# # چه رفت بر سر صاحب قران هفت اقلیم %~% چراغ و چشم سعادت خدایگان جلال
# # سر صواحب آفاق خواجه سعدالدین %~% که بود صاحب صاحب قران صاحب حال
~~PageV01P128
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0149.png)

# # زهجرت نبوی سال هفتصد و ده و یک %~% به روز چار و به شب بازده مه شوال
# # به حکم ایزد و فرمان شاه اولجایتو %~% فتاد کوکب سعد سعادتش به وبال
# ~~و علاءالدین محمد وستدعمادالدین عمادالملوک و سید حمزه درتوکیل بودند و
~~چون
# ~~ازکار ایشان بیرداختند به جمله ممالک ایران و مسالک جهان ایلحیان سریع-
# ~~سیر روان ms094 کردند و اموال واملاک و اسباب و ضیاع و عقار ایشان با تصرف
~~دیوان
# ~~گرفتند و نواب و متعلقان ایشان را به عذا بهای صعب معدب داشتند و به
~~آسب
# ~~سرپنجه و کزو شکنجه رنجه و به مقاسات توکیل ومقامات تنکمل مقتد ومحبوس،
# ~~تا مال بسار حاصل کردند مگراز کسان زین الدین ماستری که در خانهآ او جز
~~باد
# ~~هوا و تار عنکبوت در زوایای بیوت نیافتند . سلطان فرمود گوییا زین
~~ماستری
# ~~ذریق بغدادبود همه پروریش بی گوشت ! و زن و فرزندان صاحب را بر سبیل
~~نان-
# ~~پاره   وانعام وصدقه دوسهپاره ضیاع و قری فرمود و با مسقط رأس
~~خودخراسان
# ~~فرستاد ، وبیشتر خلل کارسعدالدین از شقاوت زنش بود که شیطانیست درصورت
~~بشر!
# ~~پیرکی زین خیر «رویی همچوسگ دندان زنی
### | همچو گرگ و کلب و روبه دل دری حملت گری
# ~~یوز پوزی خوک خویی خرس رویی ببر خشم
### | گاو طبعی خر نهادی بد نژادی استری
# ~~گه گرفتی ریش شوی و گه بکندی سبلتش
### | شوی مانده پیش زن عاجز نهادی مضطری
# ~~او گرفتار کفش (؟) لب خشک مانده دیده تر
### | چون اسیری دردمندی در عذاب کافری
# ~~آن زبانش کز پس سر بر کشید اندر مقال
### | بر دل مردم زدی هر دم دگرگون تشری PageV01P129
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0150.png)

# ~~اعراق به باد داد و تن عزیز به خاک مغاک .
# ~~به خواب دید عزیزی وزیر عالم را
# ~~به سال هفتصدویازده چو گشت شهید
# ~~به روز شنبه گه شام عاشر شوال
# ~~مصاحبش شده نواب اوکه بودشنید
# ~~بشیر ملک وملوک ومعین ناصرخلق
# ~~خلیفهآ وزرا زین دین ماستری
# ~~عطارد آیت و معنی ... مبار کشاه
# ~~خدیومحض چوداود شاه عالم خلق
# ~~که تم (؟) تیغ بلاراتنی سپروش داشت PageV01P130
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0151.png)

# ~~پرتلمس و یا عمروعاص و معویه . قال النبی صلی الله عله وسلم «اذا رأ
~~بتموهما
# # مجتمعین ففرقوا سنهما فانهما لاجتمعان علی خیر %~% و نجیب حهودکی
# # مجهول حریص طامع را برانگخت و بهمواعید عر قوبی %~% مستظهر کرد که از
# ~~برای تو اعمال و اشغال دیوانی از ms095 خواجه رشد چنین و چنین ستانم و مرتهآ
~~تو
# ~~میان اکفا و اقران عالی کنم ومان اصحاب مغیوط ومحسود، اما اگرترا
~~بهگردن
# ~~زدن برسرپای نشانند ، بابد که نترسی و هیچ نندیشی که خواحه نگذارد که
# ~~به تو هیچ گونه رنج وآس برگ گلی رسد . وآن سچاره را به باد عرور ودم
# ~~عرقوب بفریفت و امد نوید داد وپوستش کند تا جهودک خطی مثل خط واملای
# ~~سعد الدین مرده به قصد جان پادشاه بهجوهری نوشت که ابناق حضرت بود یعنی
# ~~تاکار او تمام کند. و آن کاغذ مزور به خواحه لولو رساندند ، واو اعلام
~~رآی پادشاه
# ~~کرد وبه اتام سابق وزمان متعادم امیرمحمد ، دوات دارسعدالدین باغلام
~~دواتدار
# ~~رشد قتلغوقا سابقهآ دوستی و معرفت بگانگی داشت ، اورا به خانه آورد و
# # نه مواعد دروغ بفریفت تا گواهی داد %~% که جهودک این کاغذ بهامر صاحب
~~نوشته
# ~~است به قصد جان بادشاه .
# رشد خادم جهودک را حاضر کرد تا او مواجهه به مشافهه اقرار کرد که
# ~~این کاغذ مرا سعدالدین فرموده است نوشتن به حضور این حماعت ، وامیر
~~محمد
# ~~دواتدار بر آن گواهی داد . در حال جهودک منحوس را جلب کردند و نجب
~~الدوله
# ~~جوالدوزی برز بانش بفرمود گذرانیدن تا دیگرسخن نتواند گفتن و کیفیت
~~مخاریق
# ~~و تخلط و تمویه ایشان عرض کردن .
# و بعد ازواقعهآ حالت سعدالدین روزدوشنیه غرهآ ذی الحجه سنهآ احدی عشر
# ~~ستد تاج الدین آوجی آن را با دو پسرش شرف الدین و شمس الدین به حکم
~~یاسا PageV01P131
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0152.png)

# ~~رخصت داد.
# ابلیس اگر شناختی فعلت %~% در پیشهآ خود ترا وصی کردی
# ور آدم نسبتت بدانستی %~% از ننگ تو خویشتن خصی کردی
# ~~کشدند و شرف عم کیمیاچی را دستها بریدند ، به تزویری که نوشته بود .

PageV01P132

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0153.png)

# ~~خواحگان خون او سخشد . اما فرمان نافذ شد تا اورا عور برخری کورنشاندند
# ~~و در شهر بغداد پیرامون زقاق واسواق بر آوردند در ه بر قفا زنان .
~~وفرمان شد
# ~~که حنابله را قاضی ms096 نیاشد، در احکام متابعت امام شافعی رضی الله عنه
~~کنند .
# و روز پنجشنیه چهارم ذی الحجه رشدالدوله برعقب پادشاه روان شد ، و
# ~~پادشاه عمارت دوست درسلطان مدان به حدود چیمحال و کوه با شکوه بستون
# ~~شهری بنانهاد ونامش سلطان اباد کرد ، و روز پنجشنبه شانزدهم ذی الحجه
~~از
# ~~همدان روانه شد وروز سهشنیه بست ودوم ذی الحجه به سلطانه نزول فرمود .
# و چون سعدالدین وزیر بگذشت و جهان بی چهانیان ماند ، زمانه گفت:
# ~~بعد ازو جهاندار که باشد ؟ خود گفت : خواجه.
# # قضا با قدر امتحان کرد و گفت %~% که رفت از حهان آن وزیر جهان
# # به دست که باشد مدار ملک %~% به دست که باشد زمان حهان
# # قدر گفت هی این چه بی خرد گیست %~% به دست علمشاه تاج حهان
# قضا از قدریر سد که این خواجه بزر گوار و دستور کامکار کدام است .
# سعادت کردش از دنیالهآ چشم %~% به تاج الدین علشاه این اشارت
# وریر بینظیر راد عاقل %~% که باشد درهمه کارش مهارت
# بسازد کار شاهان از کفایت %~% سخشد ملک دنیی از حقارت
# دولت و سعادت چون عرصه عالم از وزرا تهی دید ، برای امتحان این کار
# ~~نازک بزرگان را در نظر آورد ، قرعهآ دولت بروافتاد .
# # ملکت چودید عرصه عالم تهی زمرد %~% وز بهر تجربت همه را امتحان نود
# ~~از گوشهآ زمانه به انگشت اختیار PageV01P133
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0154.png)

# # ملک از پی شریک چوزدقرعه فال نیک %~% اورا جمال خواجهآ سلطان نشان نمود
# # باطل شود مکاید در حال حادثات %~% چون حق لوای مهدی آخرزمان نمود
# اعنی اگر گل برخاست ، گلاب برجاست و اگر شجرهآ کمال از عاصفهآ فنا
# ~~پایمال شد ثمرهآ دولت دستیارست و اگر سقف کرم بشکست ستون سخا و طاق
# ~~عطای وزیر بی نظیر درست است . سلطان جهاندار از مر دم شناسی چون در
~~صفحة
# ~~جبین او درایت و کفایت مشاهده کرد ، خاتم اقبال جم به تاج الدین علشاه
~~ایثار
# ~~کرد و زمان جهانداری درقیضهآ قدرت و کف کفایت او ms097 نهاد و مقالید قبض و
~~بسط
# ~~و مفاتیح حل و عقد رتق و فتق مملکت برای او تفویض فرمود . سیدالمرسلین
# ~~صلوات اللهعلیه فرموده است که «اذا ارادالله بملک خیرا قتض له وزیرا
~~صالحا
# ~~و ان نسی ذگره و ان عدلاعانه، بعنی چون باری تعالی به پادشاهی نیکویی
# ~~خواهد اورا وزیری صالح کرامت کند تا اگر اودقایق عدالت فراموش کند با
~~یاد
# ~~او دهد و اگر عز بمت داد و معدلت کند او را در آن معاونت نماید، و به
~~حکم آنکه
# ~~وزیر صالح ودستور مشفق بیغرض ، مرملک شاه را بمثابت دو بالست مرمرغ را.
# ~~اما بخت اتفاقیست که اسباب آن معلوم نیست ، و اقبال امری جاذب که
~~خردمند
# ~~توقع دوام و ترصد خلود ندارد و دولت چون شهبازیست که وقتی برسر دست
# ~~پادشاهی نشیند و گاهی برسر مرداری. و کفایت و شهامت وزرای خردمند و
~~کبرا
# ~~و عظما که در تمهید مصالح دولتها کفایت نموده اند که آثار آن برروی روز
~~گارو
# ~~صفحهآ جبین ادوار و اطوارواضح ولایح است .
# آوردهاند که به گاه نوبت دولت رکن الدوله جماعتی از غزاة جبال عراق
# ~~در حبس قیصرروم مقمد بودند . قیصر ایشان را خلاص و اطلاق فرمود بی طمع
# ~~حصول مالی و تفادی فدایی ، و گفت فدای شما آنست که پیغام من به حسن
~~رسانید
# ~~و بگویید که سپاهی گران و حشمی بی کران به قصد شما و استخلاص ری وعراق
~~PageV01P134
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0155.png)

# ~~ساخته و آماده بودم ، اما رأی وتدبیررا بر حرب و نبرد مقدم داشتم ،
~~گفتم: قصد
# ~~مملکت کسی کردن که اورا وزیری چون صاحب عباد باشد مصلحت انبساط نبود.
# ~~اگر حق تعالی قهرو خذلان او خواستی چنان وزیری بی نظیر و دستوری بی
~~خطیر
# ~~به وی ندادی که بیمن رأی دوحهٔ‌ دولت و شجرهٔ‌ سعادت تازه میدارد . پس
~~این
# ~~عزیمت فسخ کردم تا رکن الدوله بداند که او در حمایت رأی و تدبیر و
~~کفایت و
# ~~شهامت وزیر بی نظیرست و ms098 درسایهٔ‌ عنایت دستور .

PageV01P135

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0156.png)

# ذکر حوادث و وقایع محرم سنهآ اثنیعشر و سیعمایهآ هلاثی
# موافق اوط ییل نرکی ومغول
# ~~مسند حکومت به دیوان نشست و به راه استنابت برمکاتات التمغا زد و بر
# ~~احسان و صدقات و خیرات و میرات توفی نمود .
# ~~وصول امرای شام مقدمهم شمس الدین فر اسنقور ملک الامرای حلب وجمال
~~الدین
# ~~غوس PageV01P136
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0157.png)

# ~~و غیرهم، و چون به حدود شهر سلطانیه رسیدند خواجه تاج الدین وزیر و
~~آمیر
# ~~قتلغبوقا وادوجی و قاضی القضاة نظام الدین عبدالملک با دیگر موالی در
~~حال
# ~~به استقبال ایشان برون آمدند . وهمه را به تمکین و اعتبار فرود آورد .
~~وزرا
# ~~ایشان را طوی کردند و امرای شام دیگر روز الجامیشی . سلطان امرا
~~راخلعتهای
# ~~فاخر پوشانید و سیورغامیشی و نواخت فرمود و در هر یک ماه دوهزار دینار
# ~~مواجب و جامگی .
# و حکایت ایشان با سلطان ناصر مصر چنان بود که دررجب سنهآ ثمان و
# ~~سبعمایه امرای مصر سالار مغول اویراتی و چاشنی گیر چهار کس را از
~~تحگمات
# ~~بی توجیه ناصر پسر الفی نفور وملول شدند، به قصد قمع و قهر[و] ازعاج او
~~کینکاج
# ~~کردند. ناصر از سگالش مکر و کدایشان آگاه شد به بهانهآ مناسک حج و سفر
~~قبله
# ~~گریخته به دیار شام آمد و به قلعهآ کنیرک متحصن [و] متوطن گشت ،
~~بایکهزار
# ~~غلام خاص ایناق ، و در آن قلعه نه ماه ساکن بود . امرای مصر پیغام
~~دادند ، واز
# ~~تخلف وتقاعد وی استکشاف و استعلام نمودند . ناصر به پاسخ گفت : چون حکم
# ~~مطلق به دست ما نبود خود را از سلطنت معزول کردم . سالار که خداوند ده
~~هزار
# ~~غلام ترک شمشیرزن نیزه گذار بود خواست که امیرموسی برادرزادهآ ناصر را
~~که
# ~~داماد سالار بودنر تخت ملک مصر نشاند به جای او. دیگر امرا برغولی و
~~چهار کس
# ~~بدان اختار راضی نیودند، گفتند سکارس (؟) چاشنی گیر را میخواهیم. به
~~حکم
# ~~ضرورت چاشنی گیر راغلامی چار کس بود، خداوند چهارهز ms099 ار غلام ترک
~~زرخریده
# ~~او رابه سلطانی برداشتند و برسریرملک مصر استقرار وآرام دادند ، به
~~اتفاق همهآ
# ~~امرا سالار و قیاجی وبت (؟) خاص . در اثنای این حال او تکفای امیر لشکر
~~با جمعی
# ~~امرا از شهر مصر گریخته به جانب شام پناهدند، پیش سلطان ناصر. چاشنی
~~گیر
# ~~خواست که برعقب ایشان لشکر فرستد اما از خلاف و فرصت امرای بیوفای
~~PageV01P137
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0158.png)

# ~~پرجفا اندیشید ، درباقی کرد.
# ناصر از قلعهٔ‌ کرک پیش افرم امیرالامرای شام و دمشق پیغام داد که عازم
# ~~شهر دمشقم، وصول مارا باید که ساخته و آماده باشید. افرم به پاسخ گفت :
~~معان الله
# ~~سوگند شدیم ، نقض این عهد چگونه باشد ! تا چند نوبت سفیران در میانه
~~تردد
# ~~و آمد و شد نمودند وافرم با او انکار می کرد ، و افرم ازسر ستیز
~~جوابهای خشم
# ~~انگیز میداد. اما دیگر امرای شام به جانب ناصر میلان داشتند و بههوا و
~~ولای
# ~~او اشتیاق ، وبه زبان ظاهرا با افرم طالیقایی می کردند. دوکس از امرای
~~دمشق ،
# ~~حاجی بهادر و قتلغبک ، گفتند : ماسر رامها نگاه داریم تااز دیارمصر
~~لشکرهای
# ~~مدد بهوی نپیوندد و به بهانهآ ریو وفریب این عشوه بگریختند و به ناصر
~~پیوستند.
# ~~ناصر چون به لشکر ومدد قوی حال شد و مستظهر ، از قلعهآ کرک به قصد فتح
~~دمشق
# ~~فروآمد . افرم از حرکت او بگریخت و به کوههای عنطاب پناهید ، و به بقاع
~~العزیز
# ~~متمکن شد . ناصر پدرزن خود زردکش را برعقب او بفرستاد با خاتم
~~زنهارونشان
# ~~امان ، و بی موانع و منازعی به شهر دمشق در آمد ، و آنجا جملهآ امرای
~~دیارشام
# ~~قبچاق و ایسن تمور و امیر حما و قراسنقور امیر حلب برو جمع آمدند و
~~بیعت
# ~~تازه کردند و به سلطنت ناصر هم عهد و هم سو گند شدند وخطوط دادند .
~~افرم بعد
# ~~از بیست روز به خدمت ناصر آمد با دلال جلال او تمسک و اعتصام نمود وبه
~~اتفاق
# ~~مستوفر ومستعجل متوجه دیار مصر شدند ms100 .
# چون بهشهر غزه رسیدند ، ایسن تمور که منقلای سپاه بود پیغام داد که
# ~~برغول با سی هزار سوار استقبال مصاف ما از مصر برون آمد وبه صلاحیهآ
~~مصر نزول
# ~~کرد . امرای شام از استماع این خبر و استعلام این حال مستشعر و مستخوف
~~شدند.
# ~~به ناصر گفتند : ما با لشکر مصر مواجهه ومقاومت نتوانیم کردن ، چه قوت
~~و PageV01P138
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0159.png)

# ~~قدرت مقابلت و مصاورت (؟) ابشان نداریم . سلطان متبسم شد و کاغذی از
~~قبتورقای
# ~~پیوست و بهمقدمه سپاه مصر روان شد .
# سکیارس چون از متجددات احوال و انقلاب زمان آگاه
# ~~برادر خواندهآ او بود . با سالار مشورت کرد که تدبیر این تقریر چست؟
~~سالار
# ~~گفت : تدبیر و رای من وتو گریز بهنگام است! از بهر آنک همهآ لشکر ما با
# ~~ناصر متفقاند . چنانکه روباه گوید که هزار حیلت و تدبیر و علت مدانم به
~~دفع
# ~~معرت گرگ سترگ از خود، اما رای وتدبیر بهترین آنست که نه او مرا سند و
# ~~نه من اورا ! سالار او را به ریو وخداع وعشوه از قلعهآ قاهره فرود آورد
~~و درش
# ~~استوار فرمود بستن ، و در حال در قاهره منادی کرد که مگذارید که همچکس
~~از
# ~~اموال وخزاین روی به بر یه نهاد وچون ازقلعه فرودمی آمد، حراس و حمریان
~~(؟)
# ~~قصد اوکردند و او درمهای فراوان یفرمود پاشدن تا رعاع الناس به التقاط
~~آن
# ~~مشغول شدند و چاشنی گیر گریخته به صعدالاعلی پناهد .
# ~~وعلوفهآ براندازه در حال استقیال کرد و بهعهد حدید تازه و به استعداد
~~دلیذبر PageV01P139
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0160.png)

# ~~تو سل و تمسک نمود . سلطان بامداد روز شنبه سنهآ ثمان و سبعمایه به شهر
~~مصر
# ~~در آمد و برتخت « الیس لی ملک مصر وهذه الانهار » آرام و استقرار یافت
# ~~با عزت و تمکینی تمام . سالار روزدیگر دستهای خود محکم بر بسته بر ناصر
~~عرض
# ~~کرد و گفت : گناه و جنایت من سلطان داند . ناصر گفت : دل فارغدار
~~وخاطراز
# ~~غمهای فرسوده آسوده ! گفت: توقع به ms101 خدمت سلطان چنانست که اجازت عزلت و
# ~~انزوا و اعتکاف بنده به گوشهآ حقیرمایهٔ‌ توشهآ ارزانی دارد ، چه امرا
~~کیفیت احوال
# ~~جریمت و جنایت بنده نیکو میدانند. ناصر او را به موضعی دور مقید و شهر
~~بند
# ~~کرد ، و برغول را چون شیر ژیان و نهنگ دمان برعقب چاشنی گیر بفرستادتا
~~او
# ~~را به اکراه باز گرداند . غلامان چاشنی گیر بهاتفاق برو حمله کردند و
~~مخذول و
# ~~و مهزوم باز کردانید، و غنایم غارت کرد . برغول شکسته و خسته با پیش
~~ناصر
# ~~آمد . زن چاشنی گیر دایهآ ناصر بود شفاعت و زاری کرد . ناصر خون او به
~~دایه
# ~~بخشید ، به شرط آنک هر گز روی اونبیند و به فلان قلعه متحصن بنشیند .
~~بعد از
# ~~ده روز تأملی کرد، پشیمان شد. قراسنقور را بفرستاد تا او را گرفته
~~بیاورد ، و
# ~~هم در آن شب هفتاد امیر دیگر[را] بگرفت و مقید و محبوس گردانید و
~~غلامان
# ~~خود به امارت به جای آن امرا نصب کرد . و سالار را بازخواند و کوکبهآ
~~سواران
# ~~به استحضار او بفرستاد و او را بیاورد و مقید و محبوس کرد، و بعضی را
~~بهتیغ
# ~~بی دریغ بگذرانید و بعضی را در غزغان به آب بجوشانید و سالار را در برج
~~سبع
# ~~حبس کرد وغذا و طعام وشراب ازو باز گرفت . بیچاره از فرط جوع موزهآ خود
~~و
# ~~نیمی از حصیر بخورد وبعد از آن به حسرت و ندامت جان تسلیم کرد و
~~همهٔ‌ممالک
# ~~مصر و شام بر ناصر مقرر و موفر(؟) شد و قراسنقور را به ایالت و حکومت
~~حلب
# ~~فرستاد و قراالجق (2) و ارغون دواتدار را بر اثر او به شام روانه کرد .
~~ایشان
# ~~به حدود حمص وحما مقام کردند ، و چون ناصر در ملک مصر متمکن و راسخ شد
~~PageV01P140
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0161.png)

# ~~که ترا کشتهام و همچنان کرد و دختر او را بهشوهر داد.

PageV01P141

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0162.png)

# ~~نوینان به دفع فتنه و فساد ملک ناصر چریک آماده ms102 و مهیا کنند .
# ~~سلطا نیه به عزیمت کشاف
# ~~گور نصب کرد .
# و روز سهشنیه غرهآ جمادی الاخر مولانا جلال الدین عبدالغفاری که افقه
# ~~فقهای زمان بود به قزوین وفات یافت ، ورا بات همایون روز آدینه نهم
~~جمادی الاخر
# ~~رکوب رابات همابون به اسم نخجیر و شکار و مسیر به جانب صرح و تماشا
~~وتفر PageV01P142
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0163.png)

# ~~لشکرها بگذشتند ، و را بات همایون نیز برپی بگذشت .
# ~~کردند به ز نهار پیش آمدند و به جان امان خواستند و دیگر روز با سرجنگ
~~و
# ~~پیکار رفتند . مغولان منجنقها برافراشتند و بهزخم بی رحم سنگ و حجر سور
# ~~ومبرحهآ قلعه رحیه باخاک راه برابرکردند وغاروار خاک اورا به باد
~~هوابردادند.
# ~~طلسدند . بهامان از قلعه فرود آمدند . مقدمهم قاضی نجم الدین صالح با
~~تنسوق
# ~~و پیشکشها چون شاهین شاهی و سنقور بحری وعقاب بری ، اسان طویچاق
# ~~از برای تکشمیشی و ملحوظ نظراشرف آمدند و به عز سیورغامیشی اختصاص
# ~~یافته ، وهمای آسا در ظل ظلیل از خوف و وحشت و نکمت و بلست اتام بدفر
~~جام
# ~~بر آسودند .
# و پادشاه روز پنجشنیه یست وهفتم شوال سنهآ اثنی عشر چون هواگرمشده و
# ~~و کوچ برکوچ می گذشت ومنزل بمنزل مینوشت ، تا روز چهارشنیه شوال به
~~دلارام
# ~~بغداد رسید و به مرحلهٔ‌ محول حلول نمود . روز بکشنیه سست ویکم شوال
# ~~خواتین و اردوها ازموصل و دیار بکربرسدند . پادشاه بمیارکی به تفرج و
~~تماشا PageV01P143
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0164.png)

# ~~در شهر آمد ، روز دیگر با محول رجوع نمود . و اندک مابه عارضه بروجود
# ~~شریف طاری گشت و مزاج محروس متغیر و منحرف شد. و روز دوشنبه بیست و
# ~~دوم ذی القعده بتازگی مسهل فرمود . و روز دیگر مصاحب صحبت و رفیق جمعیت
# ~~به حمام در آمد و چهارشنبه بیست و نهم ذی القعده با بغداد استرجاع و
~~انصراف
# ~~نمود
# و روز پنجشنبه ظهور فدائیان شام بود ، و درشهر بغداد چند کس را کارد
# ~~زدند ، مقدم ایشان سعدالدین علی جکبین (؟) به بک ms103 زخم کشته شد .
# روز یکشنبه دهم ذی الحجه ایلچیان شهزاده اوز بیک پادشاه الوس جوجی
# ~~و بلاد قبچاقاشی قایم مقام توقتا وسریر وافسر برسدند ، مقدمهم کو کتمور
~~گور کان
# ~~ابتداء او چنان بود که به آخر عهد توقتاتو بیجی پسر هردو وفات یافت و
~~ازو دو
# ~~پسر یادگار ماندند : مهین بایان و کهین مومکقیای . بایان قایم مقام
~~پدرالوس و
# ~~چریک میداشت و مومکقای برو خروج کرد و اورا از ملک والوس مهزوم و
# ~~آواره. توقتا با لشکری جرار خون خوار به استمداد و استنصار او اقدام
~~نمود .
# ~~مومکقیای بگریخت و جای پدر با زبربایان مقرر شد . توقتا به فصل تابستان
~~و
# ~~حرارت گرما باز گشت و پسربرادر خود اوز بیک پسر طغر بیک را با افشه
~~برادر
# ~~کو چک برسر لشکرها بگذاشت و خود عنان عزیمت با دار الملک و یورت اصلی
# ~~منعطف گردانید و از رنج راه عارضهای برمزاج او ظاهر شد و علت بر طبیعت
# ~~غالب آمد ، وروز چهارشنبه چهارم ربیع الاخر سنهآ اثنی عشر وسبعمایه
# ~~به حدود سرای در میان کشتی که از آب اتیل عبور میکرد وفات یافت .
~~پادشاهی
# ~~نسکو نهاد ، کم آزار، بردبار ، متحمل ، باوقار و اصطار بود . بعد از آن
~~امرا و
# ~~نوینان الوس جلوس یکجا مجتمع شدند . از شاه زادگان قتلغتمور امیرسرای
~~PageV01P144
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0165.png)

# ~~مگوید: ما پسر توقتا را به پادشاهی بر میداریم ، چه حقوق پدرش بر ما
~~بسیارست.
# ~~اما بدان شرط که اول اوزبیک را بخوانیم و به وجه احسن اورا از میانه
~~برداریم،
# ~~چه او خصم ملک است . آنگاه یسر توقتا را برسریرالوس جلوس دهیم. برین
# ~~اتفاق کردند . اوزبیک چون خبرواقعهآ توقتا استماع نمود لشکر بگذاشت و
~~متعجل
# ~~سامد . کسی اورا از سگالش و مکر و غدر امرای غدار آگاه کرد و سببش آنک
~~او
# ~~از امرا باز خواست سلام و ایمان مکرد . مقدم امرا میگوید : ای پادشاه
~~تو از
# ~~ما مسلمانی مخواه بل طاعت وانقیاد طلب ، چه ما راازیاسا و ms104 ییسون
~~چنگزخان
# ~~چه شکایت که به شریعت کهنهٔ‌ اعراب دعوت میکنی ؟ اوزبیک او را هلاک کرد
~~.
# ~~دیگر امرا و نوینان از کردار مکروه او مستوحش و متنفر شدند و به قصد
~~جان
# ~~او کینکاج و اتفاق کردند ، و دعوتی ساختند که در اثنای دعوت کار او
~~تمام کنند.
# ~~اوزبیک به طوی حاضرشد و چون دوسه پیالهآ ارغوانی بهسماع اغانی بخورد،
~~امیری
# ~~به برخاستن او به گوشهآ چشم اشارت کرد . اوزبیک متوهم گشت و به بهانهآ
~~قضای
# ~~حاجت برخاست و برون رفت . آن امردرپی او بیامد و سگالش مکرو غدر امرا
# ~~کماهی با او تقریر کرد . اوزبیک برفورپای به تکاور بر آورد و بگریخت ،
~~و چند
# ~~هزار کسرا برخود جمع کرد و بهقوت و مظاهرت ایشان باز گشت و به قصدایشان
# ~~پیشدستی نمود ، وهمهآ امرا را با صد واند شاهزاده و پسر توقتا بگرفت و
~~بکشت
# ~~و خود برتخت الوس جوجی خان جلوس یافت و به بشارت اجلاس خود ایلچیانرا
# ~~بهجوانب واطراف ممالک فرستاد .
# ودرین وقت ایسنبوقا پسر دوا باقان یاغی شده بود ومیخواست که اوزبیک
# ~~با او یار و موافة باشد تا از ساقه کسی قصد او نکند . به او پیغام
~~فرستاد که قان
# ~~فرموده است که : اوزبیک سزاوارپادشاهی ولایق شهر یاری نیست ، جای جوجی
~~خان PageV01P145
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0166.png)

# ~~و منصب توقتا به شهزادهآ دیگر تفویض خواهم کرد . اوزبیک ازین قوارص بر
~~قان
# ~~عاصی ویاغی شد. آن امیر که مقرب وایناق بود با اوزبیک مگوید که: اگر به
~~رای
# ~~و موافقت من و مشاورت من کار خواهی کردبا قان یاغی مباش، چه اوسایهآ
~~آفریدگار
# ~~است و به ایلی و مطاوعت وانقیاد او تو برهمهٔ‌ الوس مستولی و مسلط
~~توانی شد و
# ~~دا بما از جملهآ آفات وعاهات و بلیات و نکمات اعدا ایمن و آسوده باشی ،
~~وترک
# ~~دوستی وانقیاد ایسنبوقا و اروغ جغاتای بگوی .
# اوزبیک از روی خردمندی رای او پسندیده داشت ، ومواعظه و مواعدهآ
# ~~ایسنبوقا باطل و واهی شد ، واتفاق ms105 ایشان منتفی . و درصمیم زمستان به
~~حضرت
# ~~قان ایلحمان سریع سیر فرستاد از راه مصالحت و مسالمت ، و بعد از مراجعت
# ~~ابشان همحنن ابلحان بهمصاوقت و موافقت و مصالحت، بهخدمت اولجایتو
# ~~سلطان فرستاد و به تاریخ دهم ماه جمادی الاخر سنهآ اثنی عشر از راه
~~دربند
# ~~قبچقای از ولایت گرجستان با پنجاه سر اولاغ به سلطانیه رسید . مضمون
~~پیغام
# ~~آنک تو آقاپی و من ابنی، در میان ما آیین موافقت و مصادقت مسلوکست ،
~~اگر
# ~~به چریک احتیاج باشد چندانک خواهد بفرستیم، لیکن از بلاد و دیار ایران
~~زمین
# ~~هرچه به حکم یر لیغ منکوقان حق ماست به کسان ماارزانی دارد تا راههای
~~بسته
# ~~گشاده شود و امتعه و اقمشهآ طرفین که برهم انباشته می پوسند و میریزند
~~و از
# ~~جانبین بدان احتیاج است به بکدمگرفرستیم ، و تجار و مجتاران برای فواید
~~آمد
# ~~و شد نمایند . سلطان ایلچیان را بعد از استعطاف وسیورغامیشی و استلطاف
# ~~اجارت انصراف داد.
# و روز آدینه پانزدهم ذی الحجه اثنیعشر، فداییان اسمعیلی به امر ناصر
# ~~مصر ایتقولی را کارد زدند و درحال جان بداد ، و درین سال ناصر اعرج مصر
~~با
# ~~لشکری به حلب و کنار فرات آمد و امیر سوتای انتهاز فرصت یافت و کلیهآ
~~سپاهیان PageV01P146
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0167.png)

# ~~او براند و بنهأیشان غارت کرد. ورکوب را بات همایون کوچ، روز یگشنیه
~~هفدهم ماه
# ~~ذی الحجه حجه به عزم یا بلامشی محروسهآ سلطانیه، ورفتن خواحه تاج الدین
~~علیشاه
# ~~برعقب اردوها، و روزچهارشنیه بمست و هشتم ذی الحجه وصول را بات مسمون
# ~~به کوشک سلطان آیاد همدان ، و درین روز پولاد چنسانک بهمرغزار اران
~~وفات
# ~~بافت به بورت قشلاق
# ~~واقعه ناگزیر کونجاک ، به حای او نالمقوا را]نصب کردند پسر قداقی
# ~~که مادرش تر کان دختر سلطان رکن الدین کرمان بود ، و علی اغول برادر
~~مهتر
# ~~ذوالقرنین که صاحب خاص دوا بود . هر دو برادر زادگان نالمقو بودند و
~~اروع
# ~~دوا به مکان اومنکوب و مخذول وسر کوفتهشدند ms106 . اورک پسر احنفی اغول بن
~~بوری
# ~~به حا بگاه ایشان پادشاه الوس باشد و با وجود آب باک تمم به خاک مغاک
~~حایز ؟
# ~~اوروک اغول را بهجای او تعیین کردند. نالیقو آگاه شد یا کوکبهآ سواران
~~برفت
# ~~مملکت و الوس ما در آنست که اروغ دوا را بکلی براندازیم و تسلشان منقطع
# ~~و خوف وبأس او به خانهآ اوزن بهادر در آمد گریان ، و نالان و ازنکایت
~~دهر واتام PageV01P147
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0168.png)

# ~~سو گند مغلظ خورد که تا جان نازنین درتن روان باشد ، ممد و معاون کوبک
~~باشد،
# ~~فردابه طوی نالیقو در مای و منتهز فرصت باش تا من بگاه از طوی بیرون
~~آیم
# ~~و ما با سیصد نوکر چالاک براعدا زنیم وهمه را براندازیم . همحنان کردند
~~و بر
# ~~نا لیقوی مست طافح برتخت خفته ظفر یافتند ، با حملهآ نوکران وپسران
~~بکشتند.
# ~~نا دستور نقره که مد بر بود او را بر تخت نشانده ، نیز هلاک کردند و
~~همه امر
# ~~ولشکرها روی به کوبک نهادند و پادشاهی الوس جغاتای بهزخم تیع برو مقرر
~~و
# ~~مفوض شد .
# بعداز سه روز خبر وصول یاغی متواتر شدکه تو کما پسر کیوک و شهزاده چایار
# ~~نا سی تومان چریک قاصد حان کبک میرسند . کیک باعسا کر خود ازمرحلهآ
~~قناس
# ~~کرده [و برکمک زدند و از جانبین حنگی صعب و نبردی سخت برفت . کیک
# ~~منهزم و مضطرم شد وچریک او به جهات وجوانب متفرق گشتند . علی اغول
~~برادر
# ~~ذوالقرنین با لشکری بزرگ دراوزکند بود با ارق امیر هزاره هر دو باهمه
~~سپاه
# ~~خود بهمدد کمک متر کب شدند و شیخ تمور پسر مبارکشاه ما سپاه خود نیز
~~مدد
# ~~و معاونت نمود و بهاتفاق برعقب توکما برفتند . فریقینرا در قناس ملاقات
~~افتاد.
# ~~بعد ازملاقات مصادف مصا ف شدند. تو کما منهزم با قلاوز به بلاد تر
~~کستان در آمد
# # و ابل توقتا شد. کبک بکهزار سوار اختار و %~% برپی تو کمای بفرستاد .
~~به فصل
# ~~زمستان به تو ms107 کمای رسیدند و او را بگرفتند و بکشتند و بهارگاه باز
~~گشتند و درین
# ~~سروقت نوبت دولت بهشهزاده خیشانک رسده بود و در مسند الوس قانی متمکن
~~PageV01P148
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0169.png)

# ~~و مستقرشده ، به چابار بسغام داد و اورا به انواع اصطناع واحسان و
~~سیورغامسشی
# ~~ختصاص فرمود و حای بدر بهوی تفویض کردکه مقدم و سرور برادران او باشد.
# چاپار با هفت هزار سوار و هزار و پانصد سراولاغ با برادر « بایکجار
# ~~متوجه حضرت قان شد ، وقان دختران اورا به امرا داد ، وخواتین را
~~بایورتهای
# ~~خود احازت انصراف و استرجاع . وکیک پولاد گورکانرا به رسالت بهدر گاه
~~قان
# ~~فرستاد و عرض داشت که نالقو منصب بدر ما نه و غصب کرده بود . من بهقوت
# ~~خدای بزر گ و دولت قان از او انتزاع نمودم ، وتوکمارا نیز چون یاغی
~~وعاصی
# ~~شد برداشتم، بعد از این کوچ قان خواهم دادن . قان آنرا یسندیده داشت و
~~اورا
# ~~سیورغامیشی فرمود.
# و چون سریر الوس مملکت جغاتای برکیک قرار گرفت، علی اغول را که
# ~~مدد ومعاونت او تا به جان کرده بود و روان رفتهرا با تن ییوند داده نکو
~~بنواخت
# ~~و ایالت و امارت دیار ختن بهوی ارزانی داشت و تمامت حدود ترکستان بهرای
~~و
# ~~کفایت او منوطکرد . بعد ماکه از هفت بام گذشته بود ، بر اثر اوکو کبهآ
~~سواران
# ~~بفرستاد تا اورا بر سر راه با نو کران بهخواری و زاری بکشتند و بر خاک
~~راه
# ~~انداختند . چه مردی شجاع بهادر و دلاور بود از فتنه وبلغاق او می ترسد
~~.
# و کمک چون سریر الوس را مستخلص و صافی کرد ییش ایسنیوقا برادر
# ~~مهین که بر جماعت تکودریان و سرحد هندوستان حاکم و سالار بود پیغام
~~بشارت
# ~~آمیز فرستاد که سریر وافسر مملکت را از شوایب کدورت صافی گردانیدم و
~~همهآ
# ~~دشمنان را برانداختم و تخت را برای تو مسخر ومستخلص کردم . باید که
~~درحال
# ~~روز را تا شب ناگفته روی به تخت گاه دولت ms108 نهد ، وچریک والوس را بداند
~~که
# ~~مدتی مدید است که سریر و افسر بی نوکر و خداوند مانده است . ا سنبوقا
~~از
# ~~مژدهٔ‌ این بشارت حمات بخش خواست که ازبدن مستعار پروازنشاط وترار کمد
~~.

PageV01P149

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0170.png)

### | فریخ اولجایتو
# ~~ایتقول برادر کهین را به جای خود بر سر تکودریان نصب کرد ، و از یورت
~~بینی
# ~~گاو برصوب آب آمویه روی به تخت گاه چغادای و قناس نهاد ، وچون برق لامع
~~و
# ~~شهاب ثاقب کوچ برکوچ میرفت . چون بهحدود مرکز دولت رسید ، کبک در حال
# ~~با ارکان دولت او را استقبال نمود . و چون بهم رسیدند چنانکه رسوم و
~~عادات
# ~~اروغ چنگیز خانست همه کلاهها از سر برداشتند و کمرها در گردن انداختند
~~و
# ~~شهزاده ایسنبوقا را بر سریر ملک والوس جلوس دادند ، و او چون مستقر
~~سریر
# ~~ملک شد برادر کبکرا به محافظت بلاد فرغانه و ولایت ماوراءالنهر فرستاد
~~و حدود
# ~~کش و نخشب . و او در آن حدود بایلامیشی می کرد تازمان آشوب و فتنه و
~~بلغاق،
# ~~و همچنین در شهور این سال امیر ترمناسرا بفرستادند به ولایت روم تا
~~قورمیشی
# ~~او بهمرحلهآ زمین موش از حدود دیار روم ، با چهار پسر معتبر به حکم
~~یاسا
# ~~رسانیدند، و در جمادی الاولی سنهآ اثنی عشر بازگشت.

PageV01P150

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0171.png)

# ذکر حوادث محرم سنهآ ثلاث و عشر و سبعمایهآ هلاثی
# مواقق بارس ییل ترکی مغولی
# ~~زکوب رابات هما بون سلطان عالم روز دوشنیه ازماه صفر که سرسال
~~شهزادهآجهان
# ~~از مرغ انداختن و شکره براندن وگوی باختن و تکاور تاختن تماشا کنان
~~منزل
# ~~عشر به شهر سلطانه به بورت با بالاممشی نزول فرمود .
# و همحنین روز یکشنیه شانزدهم ماه شوال سنه ثلاث عشر شیخ عزالدین
# ~~امانست وزارت و استنایت صاحب بهاءا لدین محمد حوینی کرده و از سر
~~اختیار
# ~~نه به اضطرار ترک دنیی دنی وبی گرفته [ گفته
# ~~اورده ، و حملهآ اموال و اساب ومقتنات برخیرات وصدقات صرف و خرج کرد
~~PageV01P151
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0172.png)

# ~~و ms109 هر چند پادشاه عالم خواسته که برای سفرهآ فقرا و مساکین او را عطیه
~~ای بخشد
# ~~که وجه معیشت او باشد قبول نکرد .
# و روز پنجشنبه سیم ربیع الاول وصول شهزاده اولجتای و شیرین ایقاجی از
# ~~قشلامیشی به جانب اران، وروز دواز دهم ربیع الاخر رسم بناافکندن ایوان
~~بزرگ
# ~~وطنبی بهشت آیین بنیاد نهادن . و روز پنجشنبه ششم جمادی الاولی طوی بزر
~~گ
# ~~در قلعه و شرف تکشمشی یافتن ایلچیان شهزاده ایسنبوقا و او کلو کای دادن
~~ابلچیان
# ~~را ، وحکایت و قضیهآ ایشان برین منوال ممهد یافته که علفخوار داود
~~خواجه پسر
# ~~قتلغخواجه در حدود گرمسیر غزنین برکنار آب سند بود واقصی حدود شبورقان
# ~~قایم مقام پدر در آن علفخوار یا یلامیشی و قشلامشی می کرد و تیمور
~~گورکان پسر
# ~~اباجی داماد دوا و بقا یای تکودریان با برادر لکمیر بدان حدود علفخوار
~~می کرد
# ~~و ار زمرهآ یاغیان دولت بود و از لشکر داود خواجه در رنج و گزند و
~~اضطهاد
# ~~به حضرت اعلی پیغام داد که اگر لشکرهای مقیم خراسان مرامدد و معاونت
~~نمایند
# ~~داود خواجه را ازین یورت از عاج و انهزاع نمایم و بلای او از این دیار
~~دفع کنم
# ~~و آواره از آن نیمهآ آب آمویه گذرانم . و بعد از آن [با] بیست هزار
~~سوارجرار
# ~~که سپاه و چریک من اند به کوچ دادن و تمهید بند کی قیام و اقدام نمایم
~~. از حضرت
# ~~مأمول او به اجابت مبذول آمد و حکم نافذ شد که از لشکرهای مجاور آنچه
# ~~مقدور و میسور باشد مدد تیمور گورکان نمایند و در مستهل شهور سنهآ
~~اثنتین و
# ~~عشر(؟) و سعمایە شهزاده میتکقان با لشکر خراسان به اتفاق مدد و مساعدت
# ~~تیمور گورکان ناکام بر سرداود خواجه تاختند . اورا قوت مقاومت و نیروی
~~مصادمت
# ~~امشان نبود . روی برتافتند و از آب آمویه عبور کردند . اما تا سه هزار
~~کس در
# ~~آب غرق شدند و تیمور و میتکقان خانههای ایشان ms110 و بنه بغارتیدند وطوق و
~~کهور کای
# ~~بیاوردند . تیمور اظهار ایلی و بند گی کرد و طوق و کهور کای یاغی به
~~بند گی حضرت PageV01P152
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0173.png)

# ~~فرستاد و در سنهٔ‌ ثلث وعشر پیش پاساول در آمد . و داود خواجه شکسته و
~~منهزم
# ~~به عم زادهٔ‌ خود ایسنبوقا ملتجی شد و به دفع عدو از ومساعدت طلبید .
~~ایسنبوقا را
# ~~مهرصلت رحم درجنبش وحرکت آورد. برادر خودکبک را با ییسور پسر توقاتیمور
# ~~و جنکشی پسر ییسور بزرگ مصاحب داود خواجه بهدفع معرت اعدا بفرستاد ،
# ~~تا از پنجاب آمویه بگذرند و داود خواجهرا در مستقر عز خود قرار و آرام
~~دهند.
# ~~و ایشان در اواخر رمضان ثلاث وعشر از پنجاب آمویه عبورکردند . و سلطان
# ~~ییساول امیر الامرای خراسان در آن هنگام به زمستان گاه مازندران اقدام
~~نموده.
# ~~و بکتوب پسر الدونویان باامیر رمضان بیتکجی که یورت ایشان بر آن طرف
~~مرغاو
# ~~بود برمقدمه بودند ، از استماع این اخبار ابلچیانرا به اعلام وصول یاغی
~~به سلطان
# ~~ییساول و دیگر امرا متواتر کردند ، تا به دفع خصمان خیره و اعدای چیره
~~آماده
# ~~و مجتمع شونل.
# از مازندران امیر ییساول با امرا ونوینان به اندفاع یاغی مستوفر و مستعجل
# ~~بیامد و یاغی باغی طاغی پیش از اجتماع امیران خراسان تاخته بود ، و
~~سکتوب
# ~~و رمضان را شکسته و منهزم کردانیده و بنه و اغروق ایشان پاک غارتیده و
~~ولایت
# ~~فرو گرفته و متمکن و مستظهر نشسته . و قراولان یکدیکر را دیده و دعاوی
# ~~شنیده ، وچون یاغی طاغی بهعدد ومددافزون بودند وقراولان ماکمتر، باز
~~گشتند،
# ~~و به امرا پیوستند . یاغی باغی چهار ماهه علوفه باخود داشتند . ایشانرا
~~ازغنایم
# ~~و اموال ربوده چون گله و رمه و سلاح و سلب و کفاح چندان حاصل آمده که
# ~~مستغنی گشتند و متمگن و مطمئن شدند و چون بر خلو عرصهٔ‌ دیار وخفت وقلت
# ~~اعوان و انصار و کسر قوت سپاه آگاه شدند ، دندان طمع به ملک ایران زمین
# ~~تیز ms111 کردند .
# سلطان عالم از جرأت وجسارت خصمان چیره آگاه شد ، روز سهشنبه PageV01P153
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0174.png)

# ~~پانزدهم جمادی الاولی از دارالملک سلطانه به عزیمت قشلامیشی مازندران و
# ~~خراسان روانه شدوکوچ بر کوچ میرفت و منازل ومراحل می نوشت تا به مرغزار
# ~~نیم مردان مازندران رسید . مرغزاری چون خلد برین متنزه بهانواع ریاحین
~~و
# ~~چشمهها چون ماء معین ، نزول فرمود . و میخ خیمهآ اقامت آهنین کرد . و
~~روز
# ~~سه شنبه سیز دهم رمضان به جانب سلطان دوبن نهضت فرمود . و پنجشنبه
~~پانزدهم
# ~~رمضان عقد نکاح شاه ملکی دختر سلطان ییساول به پیر حامد پسر بولاد
~~چینسانک
# ~~بود، بهصداق قالین شش هزار من ابریشم . و روز پنجشنبه بیستو نهم رمضان
# ~~او لجتای دختر اباقاخانرابهامبر شمس الدین اقسنقور دادند وبه صداق سی
~~تومان
# ~~زر رایج (؟) ، و روز دوشنیه هفدهم شوال افتادن آوازهٔ‌ یاغی درافواه
~~مردم که
# ~~از آمویه عبور کردهاند ، ورکوب صاین ایاجی و بوکاول وسپاه خراسان،
~~فرمان
# ~~پادشاه نفاذ یافت تا ممالک ایرانرا یاسامیشی کنند . از صواحب عظام
~~طایفه ای از
# ~~اهل دیوان بزرگ نامزد شدند.
# وروز سه شنبه بیست وپنجم شوال سلالهآ وزارت وغلالهآ امارت خواجه علاء
# ~~الدین هندو که به پنج یدر وزیر زاده بود به یاسامیشی دیار کرمان و کنار
~~ساحل
# ~~بار نامزد شد . و خواجه عز الدین قوهکی را به ممالک فارس تعیین و جلال
~~الدین
# ~~پسر رشید الدو له به یاسامیشی خطهٔ‌ عراق مقرر ، و فخرالدین احمد
~~تبریزی را از
# ~~قبل خواجه تاج الدین علشاه به تومانات آذر بایجان و اران نصب.
# و درین هنگام ملک عز الدین عیدالعزیز بن جمال الدین ابراهیم سواحلی
# ~~که عامل فارس و حاکم شیراز بود یاغی و عاصی شد . از اردو آشتو شحنهآ
~~دیار
# ~~فارس را بر عقب او بهیارس فرستادند. و او التجا و استیمان به سواحل
~~برد. و
# ~~سبب این و حشت یکی جمال الدین بن نعیم بن عبدالسلام بود، دامادشیخ جمال
~~الدین
# ~~ابراهیم که او را از دیوان بزرگ حکومت ms112 و ایالت بعضی از دیار و بلاد
~~فارس PageV01P154
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0175.png)

# ~~داده بودند و او مباشر آن شغل گشته . ملک عزالدین او را بهدست همشیرهآ
~~خود
# ~~که زن او بود داروی مسموم داد و هلاک کرد.
# و قصهآ او از ابتدا چنانست که ملک عزالدین عبدالعزیز والی بلاد فارس
# ~~به سلطانیه آمد و به تعهد و تکلف امرا و اقامات وزرا او را اخراجات
~~فراوان
# ~~بیفتاد ، ومالی وافر صرف وخرج شد و قروض متراکم جمع ، فریاد «لاطاقة
# ~~لناالیومبرآورد . واز درد بی درمان چون مار برخود می پیچید و کریز
# ~~را می بسیجید ، به گاه مراجعت تفصیلی به مبلغ سیصد تومان قروض بتفاریق
~~نوشته
# ~~و نموده که ازین مبلغ سیو پنج تومان بهخزانهٔ‌ عامرهٔ‌ پادشاه رسیده ،
~~باقی همه
# ~~بهرشوت امرا و خدمتی وزرا رفته است ، و در غیبت خود بهدست یکی از
~~ایناقان
# ~~حضرت به پادشاه عرض کرده تا مگر از حال بغی و ظلم و فساد و طغیان امرا
~~و
# ~~وزرا در ملک اگاه و بیدار شود و ازیشان بهاین قسط از جملهٔ‌ بلاد و
~~ولایات
# ~~بطلبد و ملک عزالدین به استجازت و استیذان با فارس مراجعت نمود . چون
# ~~به سرحد فارس بهمهیار وکومیشه رسید ، دست ظلم وتطاول به مصادرات
~~ومطالبات
# ~~بی توجیه بررعایا بگشاد و هرچه ممکن بود از نهب و سلب بستد و چهارپایان
# ~~ایشان براند و چون به حدود شیراز رسید رعایا را از مؤاخذت و مطالبت هیچ
# ~~دقیقه نامرعی نگذاشت و مردم را چون عصیر بیفشرد . چون خبراو به
~~آشتوشحنهآ
# ~~پارس رسید طغیان و عصان ملک عزالدین عرض داشت . به استرجاع او ایلچی
# ~~یزی (؟) برای صدق و کذب این دعاوی بفرستادند ، تا ملک عزالدین به اعذار
# ~~بوسیده تمسک نمود که بعد از یک سال ملازمت و ریاضت اردو با تراکم قروض
# ~~متراکم متکاثر ومتقاضیان متوافر درعقب چگونه باز گشتن ممکن بود!
~~ایلچیان
# ~~نادم و خایب باز گشتند و ملک عز الدین ساز گریزگرفت . باز از حضرت اعلی ms113
# ~~آشتوشحنه را به مؤاخذت او با باد شمال هم عنان کردند ، مانند عقاب بر
~~هضبات PageV01P155
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0176.png)

# ~~صیاح به شهرمیرنند . بفرمود تا ان شب حارسان مردم را از دخول و خروج
~~منع
# ~~نمود . و پادشاه چون براحوال او اطلاع یافت عزالدین فوهکی را به
~~یاسامیشی
# ~~فارس فرستاد.
# ~~ذکر شرح بعضی از وقایع ملک عزالدین و پدرش شیخ جمال الدین
# باولاة جزیرهآ هرمز وسواحل دریا بهعهد دولت اتا بک مظفر الدین
# ابوبکر بیض الله غرنه
# والی هرمز محمود قلهاتی بود وبرقاعدهآ مألوف مال مقر %~% آر
# ~~کرمان حواب می گفت . بروفق اثار و اختیار خویش ، و با آنکه چرخ سخت
~~PageV01P156
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0177.png)

# ~~را به ایالت آنجا نصب کردی و لشکری آراسته مرتب و مهیا داشته و معتمدآن
# ~~برای ادخار غلات و ترتب انواع اسلحه و مصالح جهازات از الواح و اسطان و
# ~~کلکل (؟)و دیگر مؤ نات گماشته و خود بنفسه علی مرالساعات از متجددات
# ~~متقلبات قیس متحیر بودی و بر کماهی صادرات آنجا واقف و ناظر.
# به موجبات این مقدمات که تمهدیافت، محمود قلهاتی دو لتخانه را قصدی
# ~~نتوانست اندیشید . اما بعد از واقعهآ سلجوقشاه انتهاز فرصتی کرد و به
~~یک رکضت
# ~~قیص (؟) رامسخر و مستخلص گردانید. در آن وقت سونجاق به پارس بود،
~~بالشکری
# ~~به دفع او، و رایت را به نزع خافض منصوب گردانید ، و سفینهآ قالب محمود
~~را
# ~~بتندباد اجل درهم شکست و در دریای فنا غرق شد . پسر او نصرت جای پدر
~~بگرفت
# ~~و خزانه ولشکر تصرف نمود . تا چند سال برین حال شب درپی روز باز روز
~~ازپی
# ~~شب کر و فر می نمود . نایرهآ رشک و حسد برادرش رکن الدین مسعود اشتعال
~~و
# ~~استعلا یافت . تا دروقتی که نصرت عارضهٔ‌ مزاجی داشت ، چون بلا برسر او
~~تاخت
# ~~و مو کل اجل را افناء او نصرت داد، و به تیغ بی دریغ سر برادر برداشت و
~~احباء
# ~~سنت قابیل در حق هابیل تقدم نمود ، و زنش ms114 بانو را که درزهد و عفت
~~رابعهآ دور
# ~~و دورازایذاء وجور بود بر پی شوهر فرستاد و فرضهآ هر مزرا به استیلا
~~وقهر فرو-
# ~~گرفت . از ممالیک او بهاءالدین، ایاز تأنی و فائز برعاقبت محمود حسن
~~وفای
# ~~ولی نعمت از فرط دلاوری و شجاعت که رجولیت اشخاص ازین دوخصلت کمال
# ~~می پذیرد ، رخصت ضعف و عجز نداده با لشکری آراسته قاصد رکن الدین مسعود
# ~~شد و براعدای منحوس مسعود آمد . اورا منهزم و منزعج کرد و پسرش رااز
~~بام
# ~~قصر فرو انداخت و زن اورا مأسور وهر مزرا مستصفی گردانید .
# علی هذا از طرفین مادهآ این معادات و مضادات دم بدم تضاعف و تزاید میگرفت
# ~~و امداد قصد ومکاید ترادف می پذیرفت . در شهور سنهآ اثنی و تسعین
~~وستمایه PageV01P157
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0178.png)

# ~~رکن الدین مسعود از نزد سلطان جلال الدین کرمان لشکری آورد و بهاءالدین
# ~~ایاز را ازعاج و ادراج کرد و اسباب واموال او غارت . او با چند عدد
~~دوینج
# ~~به جزیرهآ قیس آمد و به ظل تربیت و جوار مرحمت ملک جمال الدین ابراهیم
~~توسل
# ~~نمود، مورد اورا به اعزاز واکرام تلقی کرد و مصادقت و معاهدات استحکام
~~پذیرفت .
# ~~اورا با لشکر درقیس جای داد و هرسال دوازدههزار دینار سرخ اخر اجات
~~سپاه
# ~~او از مال خاصه تعن کرد، و او به مظاهرت ومعاونت ملک اسلام لشکر کشید و
# ~~مسعود را بعد ازمقابلت و مصاولت منهزم گردانید و به طرف جزیرهآ لارک و
~~جنوب
# ~~برون رفت، وچون دانست که قیس از سپاه خالیست مناصفه* عطفه کرد و لشکر
# ~~آنجا کشید و دست بهغارت و نهب بر کشد و از زر وابریشم و دیگر قماش
~~ومتاع
# ~~ملک ، واز آن تجار اقطار وامصار افزون از دویست تومان مال بربود .
~~وبازچون
# ~~باد بهار برروی دریا روان شد و از آن غنایم بی اندازه کار اورونق و
~~طراوت تازه
# ~~بافت. اما کوکب طالع مسعودی چون قمردرطریقهآ محترقه بماند. [ایاز از
~~طرف
# ~~فرضهآ هر مزرسید ms115 و خطیه و سکه به نام ملک فخرالدین احمدبن ابراهیم
~~الطیبی
# ~~مزین و موشح گردانید، و به حکومت امرو نهی و قبض و بسط اشتغال نمود
~~وجادهآ
# ~~مطاوعت و معاضدت مسلوک داشت .
# در شهور سنهآ خمس ملک برای احتیاط مصالح و مناجح آنجا   عازم آن
# ~~طرف شد . و از اتفاق میان او و ایاز به اغراء غمازان وحشتی و کدورتی
~~قایم بود.
# ~~چون ایاز تفرس قصد خودکرد به مشافهه ومراسله اظهارصدق و اخلاص و مطاوعت
# ~~می نمود که بنده خود را درزمرهٔ‌ عبید و مخلصان سدید منخرط میداند ،
~~امااگر
# ~~خلاف توقع قصد ازجاع خود را مشاهده کنم بضرورت جانب سعی و جهد مهمل
# ~~و معطل نگذارم و در نظر حاکم عقل و عرف معذور و مشکور باشم .

PageV01P158

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0179.png)

### | پمت
# # سر در خطر است نست کار بازی %~% درجان سخن است نیست کو چک سخنی
# ~~ناشد ، چه حاشو بر خلاف هوا
# ~~چه رسد! باری این نصایح عتاب آمز را هیچ تآثیری نبود . درمیانهآ روزنا
~~گاهاز
# ~~حنگ درخروشدن، و مردان کار در جوشدن و کوشمدن آمدند. زمرهآ سپاه جاشو
# ~~و خلقی بسیار تلف و شمشیررا علف گشتند وباقی راه هزیمت و گریز گرفتند،
~~و
# ~~تمهید استعداد کرد و ملک را اجازت انصراف داد در مستهل شهور سنه ست و
# ~~تسعین
# ~~ر کن الدین مسعود مه استماع این اخبار بشارت آثار حماتی تازه بافت و
~~مستبشر
# ~~اعرف بشمس ارضه» PageV01P159
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0180.png)

# ~~به پیغام آنک : زنهار بر گفتار مسعود اعتماد نفرمایند متواتر کرد ، و
~~به چنین
# ~~منقطع شود به هرچه اقتضای رآی و هوای بود کمر امتثال و ارتسام بندد .
# ~~مقتضی حزم الرجال باشد مستعد پیکار گشت و دوینجات فراوان را به رجالهآ
~~جاشو
# ~~به اجابت مقرون نشد دل بربودنیها نهاد و دیدهآ اعتبار بگشاد و مستعد
~~مناجزتشد .
### | بیت
# درآن کوش تا حنگ باز افکنی %~% وگرچند دانی که شان مشکنی
# وگر زانک چاره نیاشد زحنگ %~% حگر باید آنجا ولختی درنگ
# ~~شاحن(؟) PageV01P160
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0181.png)

# ~~تنکی ms116 وقوت بودند ، ازین جهت بعضی تخلف کردند و گریخته و باوطن خود
# ~~رفتند . ملک اشارت کرد تا فریقین برهم زنند . چون جهازات برروی آب
~~روانه
# ~~شدند،ا باز با جاشو کناره گرفت چندانکه جهازات ملک در مضیق خود راندبد
~~ند
# ~~پس دوینجات را که در سرعت و سیر بر روی آب مرافقت جیاد سوابق دارند از
# ~~عقب ایشان در آمدند . نه مجال اقامت بافتند و نه امکان مراجعت . ایاز
~~تمامت
# ~~جهازات را دستگیر کرد و اکثر آن لشکر را بهتیغ بی دریغ بگذرانید و به
~~نیش
# ~~عقرب گذار خنجر مثال ، همه را در جوف بطن الحوت یونس وش جای داد و بر
# ~~روز غارت کرد و قصر را محاصره داد و فیروز وکاماب با مال وغنایم بی
~~حساب با
# ~~فرضهآ هرمز آمد وسا کنان قس تا دو ماه بکبار گی جلای وطن و ترک مسکن
# ~~کرده به سواحل پناهمدند و ناموس آن حا بکلی شکستهشد، و مع هذا کله ،
~~موسم
# ~~وصول جهازات معبری   بود، ملک از اند بشهٔ‌ قصد معبریات متوزع خاطر
~~ومنقسم
# ~~ضمیر شد . رسولی به اباز فرستاد وسلهآ عقد تواصل و تصالح متبرم گشت ، و
# ~~مردود به فرضههٔ‌ قیس رفت و با ملک فخرالدین تجدید عهود ومیثاق کرد و
~~بامرکز
# ~~و وجوه یافته بیست هزار مرد جنگی و بهادران درنگی از شول و تر کمانجمع
~~PageV01P161
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0182.png)

# ~~کرد و در جهازات و دوینجات عزم فتح فرضهآ هرمز جزم ، و با دویست عدد
~~کشتی
# ~~مشحون به مردان کارزار و آلات حرب و پیکار پیرامون جزیرهآ جرون فرو
~~گرفت.
# ~~و باملک هر مز کردانشاه پسر مسعودبن محمود بکرات مصاف داد و از جانبین
~~گروهی
# ~~انبوه کشته وخسته شدند . عاقبت سلسلهآ تصالح وتسالم منعقدگشت ، به شرط
~~آنک
# ~~هریک در کشتی ماند و همدیگررا سنند و به مشافهه و محاورهآ هم مستأنس
~~شوند.
# ملک عزالدین میخواست که به این حبلت وخدیعت خصم را در دام بلا
# ~~آورد ، تیغهای مسلول در ریسمانهای جهاز فرمود ms117 بستن و در آب غرق کردن .
# ~~چون جهازات بهموازات یکدیگر رسیدند ، فریقین اندرون سفاین تفحص و
# ~~جستجوی نمودند خبلان ملکعز الدین ، کردانشاه را به قهر و استیلا در
~~کشتی خود
# ~~کشیدند و در حال مقتد و محبوس کردند و طبل ظفر و نقارهآ نصرت فرو
~~کوفتند.
# ~~قوم فرضهآ هرمز دستها بهتیغ و تیر یازیدند و گروهی انبوه را چون نهنگ
~~تیر
# ~~باریدند و نعره زنان از سر وجد و نشاط می گفتند : از میان ما یک کس کم
~~گیر،
# ~~تا جان در تن و روح در بدن باشد ، فرمان تازی گویان نکنیم! و ملک دینار
~~را
# ~~از مکران بیاوردند که از اقربا وانساب کردانشاه بود و به پادشاهی خود و
~~حکومت
# ~~فرضهآ هرمز و جرون نصب کردند ، و هریک مطیع وطوع رزم ملک عزا لدین را
# ~~اختیار کردند و از حکومت و ایالت و ریاست اعراب ظالم غاشم جابر ضایر ،
~~عار
# ~~واستنکاف میداشتند. لاجرم تجار ورعایا همه برثبات دولت عجمان اقیال می
~~نمودند
# ~~و زوال ملک ملکعزالدین بهدعا و نباز از خدای می خواستند.
# و ملک عزالدین با جهازات همچنان در دریا بهاندیشهآ استخلاص هرمز
# ~~می بود، و از اتفاقات حسنه بعد از سه ماه ازمؤاخذت و گرفتاری کردانشاه
~~، شبی
# ~~بادی عواصف از مهب غیب وزیدن گرفت که تآسد بمن یمن داشت و جهازات ملک
# ~~عز الدین را تمامت در دریا پراکنده و متفرق گردانید و کشتی کردانشاه با
~~صدنفر PageV01P162
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0183.png)

# ~~مو کل که حافظ و ملازم او بودند بهدر جرون بهخانه خود افتاد و بی منت
~~کس
# ~~بهسلامت با مقر عز خود رسد و ملک دینار را نواخته با سر ملک خود مکران
# ~~فرستاد و ابالت و حکومت فرضه هرمز کردانشاه را به تازگی عفوا و صفوا
~~مسرو
# ~~مسخر شد . و باز ترت و ساز رزم وعدتی تجهیز حرب کرد و سفاین که ازجهات
# ~~و جوانب دریا باز میرسدند مر مدد و مساعدت خود نگاه میداشت . و ملک ms118
# ~~عز الدین نادم و خابب و خاسر با فرضه قس افتاد و باز بهترتیب سپاه و
~~تجهیز
# ~~سلاح وکفاح مشغول شد .
# و کردانشاه در شهور سنهآ ست وعشر وسعما به به حزیرهآ جرون وفات بافت
# ~~و چهار پسر بگذاشت . مهتر بهرام شاه به جای بدر به بادشاهی دو سال نصب
~~شد .
# ~~بعد از آن در سنه ثمان وعشر وسبعما به امیریوسف داماد کردانشاه زن و دو
~~پسر
# ~~او را بکشت و جای او بگرفت وحکومت سواحل هرمز برو مقررشد . و درعیبت
# ~~ملک عز الدین از اردو زین الدین علی عبدالسلامرا که بازرگانی متمول
~~معتبر بود
# ~~بامال و خواستهآ فراوان به حکومت فارس و دارملک شیراز فرستادند تا در
~~شهور
# ~~سنهآ خمس وعشر که مان امیر توقماق وخواحه تاج الدین علشاه مناقشت وحشتی
# ~~قایم بود ، و چون این خبر بهوی رسد بفرمود تا طیل بشارت بزدند و شادی و
# ~~افراح و ارتیاح نمودند که توقماق را منکوب و مخذول گرداند .
# چون امیر توقماق برین حال اطلاع یافت به پادشاه عرض داشت که زین الدین
# ~~علی سه چماق و شش تیر بهنام پادشاه بهدروغ بر شیرازیان عرض کرده است .
# ~~بادشاه بهغایت بر نجید و فرمان نفاذ بافت تا او را گرفته، آوردند و به
~~شفاعت
# ~~خواجگان ازین ورطهآ غایل وسخط بادشاه خلاص بافت ، اما مالی فراوان به
~~امر PageV01P163
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0184.png)

### | 
# ~~با جادهآ سیاقت کتاب آیم . روز چهارشنبه بیستوششم شوال سنهآ ثلث وعشر
# ~~استکشاف نماید .

PageV01P164

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0185.png)

# فی کر   عوادت و وقابع محرهم سنهآ اربع وعشر وسبعمایه
# موافق طاوشقن ییل %~% ر %~% 5) %~% مغولی
# درین سال با بلاممشی و فشلامشی به شهر سلطانه کرد و درین
# ~~سال هر سهام بلا که از فیضه فضا گشاد بافت بر هدف اصایت احابت کارگر
~~امد.
# ~~ورور شنیه بسست و ینجم محرم سنه اربع و عشر وصول ابلحان اوزبیک اغول
# ~~بادشاه الوس هحاقیاشی مقدمهم کیخاتو نام ایغور مصاحب چهارامیر بزر گ به
~~صدو
# ~~سحاه اولاغ از راه صلح وصلاح ms119 وطریق محبت ومودت . و روزا دینه بست ودوم
# ~~صفر واقعه خراسان خاتون به شهر تبریز . و بادشاه بهعزم صبد و شکار سوار
~~شد.
# ~~وروز کشنیه سستو چهارم صفر بهشه سلطانه نزول فرمود ، و هم درین رور
# ~~مولاناهمام الدین شاعر تبریزی وفات بافت به وجهی نایسندبده ، در گرمایه
~~درحوض
# ~~گرم رقته بود تاعرق کند، بعد ازیک ساعت متعلقان او را برسر ابب مرده
~~وعرق
# # شده باقتند و اغر فوا فادخلوا نارا %~% برخواند .
### | بیت
# چارده سال و هفصد از هحرت %~% ازصفر بست و پمج رور تمام PageV01P165
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0186.png)

# در سحر گه بهخطهآ تبریز %~% اوفتاداین سخن به خاص و به عام
# مقتدای جهان همام الدین %~% رفت بی هیچ شک به دارسلام
# ~~و روز سهشنبه بیست وششم صفر طوی بزرگ واجتماع امرا ونوینان واو لجامیشی
# ~~کردن ایلچیان اوزبیک و سیور غامیشی یافتن ، و روز پنجشنبه ششم ربیع
~~الاول
# ~~مجدالدین امران قاتل عبدالله قبرتورا به قصاص خون او هلاک کردند ، وروز
# ~~دوشنیه هفدهم ربیع الاول فداییان شام امیر شمس الدین آقسنقور را کارد
~~زدند اما
# ~~از آسیب گزند و زخم سلیم ماند و صحت یافت . و روز دیگر از دیار روم
~~ایلچی
# ~~با دمسیر برسد به استعلام خروج قرمانیان و ترکمانان ، اوجهای شام و روم
~~و شهر
# ~~قونیه گرفتن ومتمکن در و نشستن . پادشاه نامدار و خسرو کامکار امیر
~~خسرو عادل
# ~~چوپان نویان فیروز جنگرا به دفع معرت خروج تراکمه نامزد فرمود ، و روز
# ~~او لجتای خاتون ازقشلامشی موغان و اران . و روز چهارشنبه هفدهم ربیع
~~الاخر
# ~~وصول امیر معظم ایر نجین از محافظت دیار وبلاد خطهآ روم ، و روز دوشنبه
~~ششم
# ~~جمادی الاولی رکوب رایات همایون برصوب ابهر بهعزم نخجیر و شکار . و روز
# ~~آدینه بیست و چهارم جمادی الاخر امیر عزالدین ابوبکر ابهری به سلطانیه
~~وفات
# ~~بافت و تابوت او به شهر ابهر بردند و آنجا دفن کردند که بزرگزاده و
~~اصیل
# ~~بود . و روز یکشنبه سیم جمادی الاخر اجتماع و طوی بزرگ ms120 بود که امیر
~~سونج
# ~~شهزاده ابوسعید را با پدر سپرد و فلک بهدفع چشم « ان یکاد» میخواند .
### | بیت
# # هزار سال زیادت از آنچه معهودست %~% به کامرانی بر تخت خسروی بنشین
# # به شاهز اده شهنشاه باش بشت قوی %~% فلک مطیع و قرین، خدای یار ومعین
# ~~و روز سهشنبه بیست و هشتم جمادی الاخر وصول ایلچیان تیمورقان و آوردن
~~PageV01P166
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0187.png)

# ~~خبرهای خوش ، و روز دیگر اولجامیشی کردند ونوازش و سیور غامشی یافتند.
# ~~و روز پنجشنبه بیست و پنجم جمادی الاخر رکوب رایات همایون به عزم صید و
# ~~اصطیاد و نخجیر و شکار بهجانب چغان ناوور . و روز دوشنبه هشتم ذی الحجه
# ~~مرحوم سعید شمس الدین حسین دامغانی به شهر بغداد وفات یافت و از تراکم
~~قروض
# ~~و وام و ترادف غصهآ بدفرجام بر آسود . درین سال شمس الدین دباج وفات
~~یافت .
### | فی المرثیة
# ~~خسرو صاحب قران مرحوم شمس الدین دباج
### | آنک بود آراسته از عدل او روی زمین
# ~~آنک از شاهان عالم مثل او هرگز نبود
### | شاه والاگوهر و صاحبقران راستین
# ~~در وجود امد بهسال ششصد وشصت از عدم
### | پنجشنبه بیست و سه بعد از ربیع آخرین
# ~~بر سریر سلطنت بنشست در هشتاد و هشت
### | هفده شعبان دوشنبه نصرت ایزد قرین
# ~~دست عدل و داد اندر پادشاهی بر گشاد
### | ظلم گشت ازوی نزار و عدل گشت ازوی سمین
# ~~چارده بر هفتصد بگذشته بد یوم الاحد
### | هفده از ماه ربیع الاول از رای رزین
# ~~سلطنت را کرد تسلیم مهین فرزند خویش
### | سیف دین رستم که هست اندر خورصد افرین
# ~~آنک گاه رزم رستم گردد از رزمش خجل
### | وانک وقت بزم حاتم باشد از جودش غمین PageV01P167
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0188.png)

# ~~آنک نارد مادر گردون به صد قرن و قران
# مثل او شهزادهای از نار و ماء و باد و طین
# ~~آنک در جود و شجاعت مثل او گتی ندید
### | کان و دریاگاه بخشش، آب و آتش روز کین
# ~~این چنین فرزند اگرجای پدرگیرد رواست
### | زانک ms121 اوهست صد پدر درعلم وجود وداد ودین
# ~~بعد از آن برعزم کعبه هم درین سال از قضا
### | برنشست اقبال و نصرت بر یسار و بر یمین
# ~~در ره حجزان سوی رحبه ازین سوی دمشق
### | راست در خان قباقب شد سوی خلد برین
# ~~صبح شنبه بیستوشش بگذشته از ماه صیام
### | کز قضا ناگه فلک بگشاد بروی این کمین
# ~~از کرامتها که حق را بود با آن پادشاه
### | گشت مدفون دردمشق اندر جوار صالحین
# ~~صد هزاران نور رحمت صدهزاران مغفرت
### | باد بر جانش نثار از لطف رب العا لمین
# ~~تا بود آنجا پدر اینجا پسر در سلطنت
### | اسب دولت زیر ران و مملکت زیر نگین PageV01P168
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0189.png)

# ~~قونه و حدود و مضافات آن گرفتند و جملهآ بلاد روم مخط و مشوش کردند ،
# ~~چه درمان خود ازجور وتعدی امیر ایر نجین متشکی ودر حیص و بیص سر گردان
# ~~شد امیر چوپانرا که استظهار و یشت و پناه سپاه بود با سه تومان چریک
~~جرار
# ~~و طی منازل چون بهطریق سد ، بدان سرحد رسید امرا وسرکشان و یکسر(؟)
# ~~مگر زمرهآ قرامان از ابلی و بند گی استنکاف و استنکار داشتند و به
~~حصانت سور
# ~~ومتانت قلعه و مناعت حصار و عدد و عدد بسمار فریفته ومغرور بودند .
# امیر چوپان با چریکی بزرگ به ظاهر قونیه فرو آمد و قرامانان کشف-
# ~~وش سر عجز و اضطرار در درون کشدند و روی مطواع ومقدام ننمودند و هیچ-
# ~~بک به خدمت بیش نامد . امیر برفور با یورت علفخوار خود رجوع نمود، و
# ~~درین هنگام در جانب روم جراد منتشر شده بود و ملخ برخاسته و فحط و نیاز
~~و
# ~~ورسولان در آمد و شد ، قرامان بترسد PageV01P169
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0190.png)

# ~~نمود بهزنهار و امان . امیر اورا به جان امان داد و شهر قونیه مسخر
~~ومستخلض
# ~~شد و درو ملاک و شحنه و عمال و کتاب تعیین فرمود و به اعلام این بشارت
~~نایب
# ~~خاص خود امیر ابوبکر با نوکری قتلغشاه نام ms122 امیر هزاره به سلطانیه به
~~خدمت
# ~~پادشاه جهان پناه فرستاد . پادشاه امیرابوبکر را بنواخت [و] به شرف
~~خلعت و
# ~~سیورغامیشی فرمود و فرمان نفاذ یافت که امیر مبارک قدم فیروز جنگ بماند
~~تا
# ~~سخنی که باشد به حضور یکدیگر تمام کنیم . و همچنین در ماه صفر سنهآ
~~اربع
# ~~درویشی ابوبکر لقب از شهر ملطیه به عزم مناسک حج به جانب شام رفته بود
~~او را
# ~~با ملک الامرای حلب او لکجی صحبت وقربت افتاد واز مؤاخذت خود متوهم بود
# ~~وبرای خوش آمد طبع و اندفاع معزت مضرت به اولکجی مسگوید که امینی با
# ~~من بفرست تا مبلغ صدهزار دینار از شهر ملطیه تحصیل کرده با صحبت او به
~~رسم
# ~~خدمت به خزانهآ شما فرستم . فردوسی طوسی کوید رحمه الله :
### | بیت
# به هنگام شادی در ختی مکار %~% که زهر آورد بار او روزگار
# ~~یعنی تا شهر ملطیه از شر ایشان مصون ماند . او لکجی معتمدی را با شیخ
~~ابوبکر
# ~~برای قبض مواضعه و استیفاد معاهده [ فرستاد .شیخ چون به ملطیه رسید،
# ~~کیفیت  این حال با امیر شهر شهاب الدین مزامیره تقریر کرد و ازادای مال
# ~~معاهده و مواضعه ابا و استنکاف نمود ، و قاصد را گرفته نزد امیر چوپان
# ~~فرستاد . امر کیفیت وصول ازو استکشاف و استیظاف (؟) می نمود که تو
~~کیستی
# ~~و آنجا به چه مصلحت آمدهای ؟ گفت : من قاصد سلطان ناصر مصرم و پاسخ به
~~قبض
# ~~و استیفاء مال مواضعه آمده. امیر اورا نواخته اجازت انصراف با پیش ناصر
~~داد.
# ~~قاصد چون به شهر قاهره پیش ناصر رسید کیفیت احوال ماجرا کماجری به طم و
# ~~ورم باز راند. ناصر خواست که به قصد ملطیه لشکری فرستد، نخست با
~~خاصگیان و PageV01P170
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0191.png)

# ~~مقربان خود دواتدار و خاحلیز و مخائسل مشورت کرد . نخست ارغون که نای
# ~~جهود چگونه شاید مسلمانان را رنج و ایذا رسانیدن ؟ بعد از آن با
~~میخائیل
# ~~مشورت نمود ، گفت : ازین اندیشهآ ذمیم رجوع نمای وقصد جان ms123 ومال
~~مسلمانان
# ~~روا مدار.
# ~~که شما چگونه مرا معذور نمیدارید و مرا بهمودت ومحبت این هرسه کس متهم
# ~~نکرده باشم که محضرخبر دیگران نشده باشد و هیچ سری از اسرار با مخائسل
# ~~درمان ننهاده باشم که آن هر گزفاش شده باشد . و هر گز هیچ فرمانی به
~~خاجلیز
# ~~نداده باشم که در حال بی تفکر بدان قیام ننموده باشد . ناصر به قصد شهر
~~ملطبه
# ~~مظفر پسر سالار با شش هزار سوار .
# و ایشان در غرهآ ذی الحجه سنهآ خمس وعشر به شهر غزه رسدند ، و بههر
# ~~امس غه با هزار مرد موافقت نمود و با ایشان روانه شد و چون به شهر دمشق
# ~~وسیدند ملک الامرای دمشق تینکز با ده هزار مرد به مساعدت ایشان روانه
~~شد .
# ~~بک بر هدف و نشانه نامد . تنکز میگوید : حواب امیر چوپان و مقابلهآ
~~سپاه
# ~~مغول به چنین تراندازان و دلاوران خواهیم دادن؟ ترکی به پاسخ مگوید :
# ~~مقدورما بندگان این مقدار بش نست، اگر تو که امیرری درچبوعد و
# ~~بازو به ازین داری ، بفرمای زدن . و لشص چون هختردتب رسید، امس آنجا
~~PageV01P171
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0192.png)

# ~~با ده هزار سوار با ایشان مضاف و ملحق شد و باتفاق از آب عبور کردند و
# ~~به حدود روم رسیدند ، چون قلعة الروم و کاخته و کرکر و خس [و] سمسور و
~~از
# ~~آنجا به کوه مرخیج پیوستند که به آقحه (؟) طاق معروفست . از آنجا ملک
~~حما
# ~~با سههزار مردکار بهمقدمه بهشهر ملطه تاخت . روز ادینه دهم صفر او را
~~راسا
# ~~حسان (؟) ملطیه بشکستند و منهزم گردانید[ ند. باز روز شنبه شش هزار
~~سوار
# ~~جرار کامکار به در شهر رسیدند و کفتند: ای مسلمانان، ما نه به جنگ
~~اقدام واقتحام
# ~~نموده ایم ، اما فرمان سلطان ناصر چنانست که از شما هر که مسلمانست کوچ
~~کند
# ~~و به جانب شام آید . تنکز ملک الامرای دمشق برسد و بدان مصلحت راضی و
# ~~خشنود نشد . لشکرهای شام پیر امون ملطیه فرو گرفتند ms124 و چون حلقهآ دایره
~~بر
# ~~نقطهآ وسط مر کز محیط شدند و شهر بگرفتند و نهب و سلب و کشش و غارت عام
# ~~کردند و تا پنج هزار مسلمان و ارمنی کشته شدند و مساجد و معابد و محراب
~~و
# ~~منابر بسوختند و آهنها از مناره فرو گرفتند ومردم در مسجدها به تلاوت
~~مصحف
# ~~مجید و اوراد و دعوات خواندن مشغول شدند تا مگرسیب خلاص و نجات ایشان
# ~~باشد . شامیان چون گرگ وگراز در رمه افتادند وهمه را برسر مصاحف پاره
~~پاره
# ~~کردند و بقایای اسیاف را با صد هزار مرد و زن و کودک به اسیری به دیار
~~شام
# ~~راندند و پیش تکفورسیس و ایاس فرستادند . ومبلغ هزار هزار درم ازو بقهر
# ~~وزجر بستدند و باز گشتند و آنرا غزای بزر گ وسعی مشکور دانستند . و چون
~~از
# ~~غزه به سرحد رمل مصر بهعرش رسدند از پیش سلطان ناصر کوکبهآ سواران پیش
# ~~آمدند و حوش   (؟) امیر را بگرفتند ومقید به فسطاط مصر بردند و به
~~مشاهرهٔ‌
# ~~مردم ملطیه بیفزودند و استمالت و دلخوشی دادند تا آنجا دل بنهند و
~~لشکریان
# ~~شام اسبر ان مسلمان را به زخم چوب و شکنجه رنجه میداشتند تا به ترسایی
~~اقرار
# ~~می کردند و ایشان را میفروختند ، کویا طینت گاوان شام بر جهالت و ضلالت
~~و ضیم
# ~~و عدوان وظلم وکفران وقساوت دل و بی دیانتی وخیانت مجبول و مفطورست .

PageV01P172

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0193.png)

# ف کرحوادف هحرهم سته حمس %~% و عشر وسیهما نه
#
# درین سال تایستان به شهر سلطانیه کرد و زمستان بهموغان و اران برکنار
# ~~ب ارس. و از وفایع این سال بکی وفعه بابااغول بود از اروق جوجی فسار از
# ~~حملهآ متعلقان شهزاده قدو که به تاریخ ماه حمادی الاول سنه حمس و عشر و
# ~~متوجه قصدبلاد خوارزمشد با بک هزار وپا نصدهزار سوار کامکار. قتلغتمور
~~امیر
# ~~ملاقات فریقین بریکد یگر کوفتند وچون زنبورخانه بلا بر آشوفتند .
~~قتلغتمور در
# ~~تاخت وبر چمد باره شهر ms125 معظم نصرت بافت ، چون زمحشر وعرمین وهزار سف و
# ~~حیوة وکات و کازرون و ساوکان و دیگر تواحی و مضافات . و همه نواحی
~~خوارزم PageV01P173
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0194.png)

# ~~و مر مراجعت نمود .
# ~~بن بوری بن جغاتای رسد با بست هزار سوار چون برق خاطف و سحاب ساکب
# # مخاذیل «کالفراش المبثوث» %~% و«الجراد المنثور»
# ~~گرسنه و برهنه ، بی مقصود با مقصد رسدند .

PageV01P174

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0195.png)

# ~~و استیناس رسید واز خوف و بیم و ترغیب و ترهیب زمانه ابمن شد. بهسبب
~~وقعه
# ~~بایا مسان اولجا بتو سلطان و اوزبیک اغول پادشاه الوس جوجی خان وحشتی
~~تمام
# ~~ظاهر شد ، وچند نوبت ابلجیان در بازخواست مضایقت ومناقشت آمد شدنمودند.
# ~~یسنبوغا اغول چون این حال استماع کرد مجال انتهاز فرصت وفتنه و
~~فسادیافت،
# ~~خواست که اوزبیک در فتنه و فساد با او متفق و متسق شود ، به اوزبیک
~~پیغام داد
# ~~که تسمورقان لایق پادشاهی الوس جوجی خان نیست حکومت قیجاقیاشی به منقد
~~و(؟)
# ~~تفویض خواهم کرد تا اوزبیک به تمویه و فریب او با تمورقان عاصی و یاغی
~~شد
# ~~و به تاریخ منتصف ماه جمادی الاخر سنه خمس و عشراز پیش اوزبیک اغول
~~ایلچی
# ~~بزرگ اقبوقا نام از استخوان قات (؟) به شهر تبریز رسید . و از اتفاق در
~~آن
# ~~زمان امیر حسین گورکان پسر اقبوقا از قشلامیشی اران باز گشته ، به شهر
~~تبریز
# ~~وعربده و خرخشهآ مغولی آغاز نهاد؛ که چون تو اوتکو بغول قانجونی
# ~~چگونه کاسه از تو بستانم ؟ و با آنک شما باساق فراموش کردهاید وییسون
~~قدیم
# ~~ترک گرفته ، حسن آداب و هوش و فرهنگنیز نسأ منسا گذاشتهابد! چه رسم
# ~~گورکان آنست که به خدمت اورق بنده وار بهدو قدم ایستاده باشد ! امیر
~~حسین
# ~~بابا اغول بهدل خود این دلیری نموده است و ولایت خوارزم خراب کرده او
~~را
# ~~کسی به قشلامیشی ارانیه اقدام و اقتحام ننماند که ما یا سپاهی بهعدد
~~رمل بیابان
# ~~و قطرههای باران که زمین را یا همه سکون طاقت وطأت ایشان نباشد ms126
~~قشلامسشی PageV01P175
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0196.png)

# ~~موغان واران را عازم و جازمیم ، و آنجا بعد از ملاقات ماجرایی که باشد
~~به مشافهه
# ~~استیجاب و استیطاف نماییم . سلطان به پاسخ فرمود که : مرا ازین هیچ خبر
~~و
# ~~آگاهی نیست ، حاش لله که به استیذان و فرمان ما آمده باشد و ابرام و
~~گستاخی
# ~~نموده ! و بابا را به حضور با پسرش اقبوقا، سر بفرمود بریدن. و همچنین
~~بوحیرکون
# ~~پسر ساریان با دو برادر آقا واینی که به دیار بکرملازم امیر سوتای
~~بودند بفرستاد
# ~~وهمه راهلاک کرد. و هورقوداق برادر تیمور کون هم کشته شد و دو خواهر
~~بوحیر کون،
# ~~مهین را به امیر ناصر دلقندی داد که از جملهآ ملازمان حضرت بود و خواهر
~~کهین
# ~~را به بیکتمور پسر که امیر اردوی بلغان خاتون خراسانی بود و چون از
~~کارایشان
# ~~دل فارغ کرد اقبوقا را با نواخت و سیورغامیشی اجازت انعطاف با وطن اصلی
~~داد
# ~~و نمود که بابا بهدل خود بی کینکاج ما این دلیری و انبساط نموده بود هر
~~آینه
# ~~بهحق خود رسید .
# و هم درین سال مولانا زین الدین قدسی پولادی که بزر گیست متعین (؟)
# ~~متحر، جامع نظم و نثر ، به شرف حضرت پادشاه رسید . و سببش آنک به وقتی
~~که
# ~~پادشاه برای بابا اغول خلعت می فرستاد خواجه رشید الدوله ملازمت وقربت
~~و زلفت
# ~~او به شهز ادگان قیدو و توقتا تقریر کرد که سایهوش همواره ملازم و
~~مصاحب و ندیم
# ~~قدیم و جلیس انیس آفتاب جهانتاب شهز ادگانست. پادشاه برای او نیز تشریف
~~فرستاد.
# سال دیگر بابااغول به قشلاق مازندران به اردوی معظم آمد رفیق و قرین
# ~~مولانا زین الدین ، و به تربیت امیر معظم ایسنقو تلوق و ارشاد رشید
~~الدوله به شرف
# ~~بندگی پادشاه مستسعد گشت . و چهار قصیده انشاد و املا کردیکی: به زبان
~~مغولی،
# ~~دوم بهلغت عربی، سیم بهزبان ترکی ، چهارم به لفظ فارسی  پادشاه او را
~~نیکو
# ~~بنواخت و به شرف سیورغامیشی و اصطناع مخصوص ms127 و ممتاز گردانید ، و فرمود
# ~~که در اردو ساکن شود . و او به حکم فرمان برفت و سال دیگر به تاریخ
~~سنهآ خمس PageV01P176
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0197.png)

# ~~و عشر با خانه و زن و فرزند باز آمد. پادشاه تدریس ابواب البر سلطانه
~~به حسن
# ~~رای او تفویض کرد و دوهزار دینار مشاهره و مرسوم تعیین
# ~~ودرجه او بیفزود واغصان طالع اوبعد از تساقط اوراق طراوت اخض
# ~~ونضارت ایراق   بافت ، و فواید عواید ومواید و انعام درحق اومتواتر
~~ومتوالی
# ~~و مرسوم مستحقان فرمود.
# ~~ز اخلاط این معجون شد وبهحواب وسؤال توقماق متشمر کشت و مناتشان نزاع
~~PageV01P177
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0198.png)

# ~~و وحشت و خرخشه ظاهر شد . تاج الدین ، جوهری[را] مالی خطیر متوجه
# ~~گرداند و بعد از قیض و استیفای مال ، از جانبین عداوت قبیح فضیح شنیع
~~قایم
# ~~شد، تا به حدی که تاج الدین علیشاه وزیر کوشکی خلد آیین بر پیشگاه در
~~گاه
# ~~قلعهآ سلطانیه ساخته است در و دیوار آن از زر طلی مرصع به لآلی و جواهر
# ~~گونا گون . چدار و فرش آن جمله از یاقوت و فیروزه ولعل و زبر جد و
~~بیجاده
# ~~کرده و از غایت خوشی و خرمی نام آن بهشت نهاده و خواسته که در آنجا طوی
~~بزرگ
# ~~و اجتماع امرا و وزرا کند. به امیر توقماق پیغام داد که توقع است که
~~پادشاه را
# ~~به طوی حاضر کند.
# توقماق چون ازونام بهشت شنود مجال تثریب و طعن وقدح یافت ، گفت :
# ~~زبانت بر نده و دهانت دریده و سرت بر کنده باد! پادشاه ما تا هزار سال
~~دیگر
# ~~به بهشت خواهد رفت ! چه شداد عاد به ایام سابق و زمان شالف بهشتی ساخت
~~و از
# ~~دیدار آن محروم مرد ، و آن بهشت برو نامبارک بود . پادشاه از استماع
~~این
# ~~مقالات وحشت انگیز منفعل و مستوحش شد، و سکون و قرار برمشی و ذهاب
# ~~اختیار کرد ، و از آن طوی اجتناب واحتراز واجب شمرد تایک تومان مال
~~ترتیب
# ~~طوی برخواجه ms128 تاج الدین بشکست و تلف شد .
# و رایات همایون از دار الملک سلطانیه به عزیمت قشلامیشی ارانیه برصوب
# ~~سیاه کوه و جادهٔ‌ سفید رود در پنجم ماه رجب سنهآ خمس وعشر روانه شد ،
~~و روز
# ~~پنجشنبه بیست وچهارم رجب به شهر تبریز رسید . و ازاتفاق درین فصل به
~~مقتضای
# ~~به رغم انف وزیر تاج الدین علیشاه بر سمت ممر به مرحلهآ اوجان بر رای
~~پادشاه
# ~~عرض داشت که اکنون درشهر تبریز بیماری وسرسام بسیارست، ما را درشهر
~~رفتن
# ~~مصلحت نباشد . پادشاه دو روز بر سبیل طوی بهعمارت ربع رشیدی نزول کرد ،
~~و PageV01P178
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0199.png)

# ~~زا نجا چونسوار شد و برکنار شهر بگذشت و به گنیدشام رحلت و نقلت قرمود،
# ~~وبر کوشک ارغون بدرش نزول فرمود که درجنب گنید شریف غازانی است و دوروز
# ~~هم آنجا اقامت نمود . ودرویشان را و مستحقانرا صدقات و خیرات فراوان
~~کرد.
# و روز دوشنبه بست وهفتم رجب برصوب موغان و اران روان شد. همه راه
# ~~مسر چوپان نویان نیز از جاتب روم برسید و خاتون اوشهزاده دولندی بر سمت
# ~~راه وفات بافت . بعد از شرایط سوک وعزا و رسوم ماتم کوچ کردند و به
~~قریه
# ~~محمود آباد به کنار آب ارس نزول، ودر مستهل شهور این سال خمس و عشر
# ~~شهزادهآ جهانرا ابوسعد به محافظت بلاد خراسان و مازندران که دهلیز آفت
~~و
# ~~قریه معظم معتبر زیر بالا گشتند و یکسر ویران و خراب ، و زمین آن قاعا
# ~~را پسرشدارو داد ووفات بافت وسببش بهمقدمه بیانی احتیاج دارد ، وموقوف
# ~~بر معرفت بلاد هند ، و پادشاهان آنجا معرفت سماقتند .

PageV01P179

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0200.png)

# ~~ذکر سلاطین دیار دهلی به طریق اجمال : به اتفاق بعضی امم معتدل ترین
~~بقاع و
# ~~نزه ترین رباع عالم دیار هندست . نزهت عرصات آن نسخهآ روضهآ رضوان
~~وذرات
# ~~خاک «کأنهن الیاقوت و المرجان» وخود(؟) نزهت اطراف و نعومت هوای آن
# ~~دیار به الوان نعمت و زر و جواهر و امتعهآ فواخر از شرح و بسط ms129 بی نیاز
~~. اطباق
# ~~اوراق و قشور    اشجار و خاک وگیا و حطب آن سنبل و قر نقل و عود و صندل
~~و
# ~~کافور و مندل . عنبر اشهبش فضالهٔ‌ یم و نیل و بقمش غالیه وگلگونهٔ‌
~~بلاد عالم .
# ~~خاک و درمنهآ صحاری و براری معدل مادةالحیوة و معاجین با منفعت در فنون
# ~~معالجات شکستگیهای دهر را آب حهد(؟) او کرده مومیایی، و مرابح تجارت
# ~~آن نمودهآ خاصیت کیمیایی . طاقات بروجش از تأثیر انجم جفت طراوت و
~~حافات
# ~~اقطار هم جفت طلاوت . هلیلجش بخشیدهٔ‌ سواد شباب و دانهآ فلفلش بر آتش
# ~~فشانده خاک چهرهآ احباب . حصبات سیلانی و احجار رمانی و بدخش مانند
~~عقیق
# ~~ولعل بدخشانی دلستان نوربخش . زوایا و انحا و ارجا همه کان زر اما
~~مضروب ،
# ~~و خزاین و دفاین آن اماکن دریا پر گوهر لیکن مسقوب ، اشجارش دایم نضیر
~~و
# ~~رطیب ، و نسایم هوایش بوی آور طیب ، مرغان شاخسارش طوطیان شیرین کلام،
# ~~و تذروان ریاضش طاوسان خوش خرام.
### | بیت
# اگر نشان جنان در بلاد هنددهند عجب مدار که هر گز جنان چنان نبود
# ~~و اگر کسی این صفات متناسقاترا بر تجاوز وحدی حمل کند و مؤلف رامفرطی
# ~~منظری (؟) پندارد ، بعداز امعان نظری از خاطر خود پرسد مملکتی که «من
~~لدن
# ~~آدم الی هذا العهد» از افق شرقی جاوران تا قوس غربی قیروان و از مبتدای
# ~~طوالع شمالی تا منتهای مطالع جنوبی زر و سیم به صنایع و طرایف آنجا نقل
~~PageV01P180
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0201.png)

# ~~می کنند ، و در عوض آن خار و خاشاک و گل و سنگریزه وانواع عقاقیر و
~~ادویه
# ~~هر ادویه میستانند و هر گز از آن دیار ازو بضاعت بههیچ موضعی نفرستد ،
~~هر
# ~~والارض
# ~~وکفاة مجتازان و ثقاة مسافران برین وجه تقریر افتاده که ملسار از حد
~~لهور تا
# ~~خط کو لم مقدار سصد فرسنگ زمین است ، دیوله از متدای کنیایت تا حدود
# ~~ملیبار زیادت از چهار صدفرسنگ زمین باشد ، وسوالک صدوبیست وپنج هزار
~~پاره
# ~~شهر و دیه ms130 است و گوجرات که کنیایت اسم علم آنست هفتاد هزار پاره
~~شهرودیه
# ~~است و ناحت مالوا هزار هزار و هشتصد ونود وسه هزار شهر و فری و ضیاع در
# ~~تعدار آمد
# وتا تاریخ وضع این کتاب سی سال باشد که بادشاه مالوا لوای سلطنت فرو-
# ~~گشوده وقرین وضمین خاک شده ومیان پسرش و وزیر بساط رقعهآ منازعت میسوط،
# ~~بعد آز   بسیکار وکارزار هر بک طرفی از ممالک بهدست فرو گرفتند و هر
~~سال
# ~~ز سشتر اطراف هند به انجا تاختن میبرند و اموال و نعم وقند و فراخ شاخ
# ~~و پرده و چادری غارت می کنند وهیچ تفاوت فاحش بدان راه نمی یاید .
~~وتمامت
# ~~ملاد و دیار هند معمور و اهالی غرق نعمت و سرور ، و در فصول اربعه درین
~~دیار
# ~~هفتاد نوع گل رنگین پربار والعجب دیگر انواع ریاحین بی تکلف و ریاحین
# ~~تطلب(؟) موجود و مهیا باشد و همچنین :
### | بیت
# دی و بهمن و آذر و فرودین %~% همشه پر از لاله سنی زمین
# هوا خوشگوار وزمین پرنگار %~% نهگرم و نه سرد و هممشه بهار PageV01P181
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0202.png)

# ~~زراعت غلات شتوی را به نداوت ابخره
# ~~و امساک آن عمارت(؟) صیفی آغازند و از ترشح نایژهآ ابر آن را ترتیب
~~دهند.
# ~~زمین آن تاحدی باشد که شجرة القطن چون سدوچنار بیخ آور باشد وشاخ گست،
# ~~بک طرف از آن دیار متقصی نتواند شد تا بدان چه رسد که مؤلف این سطور
# ~~رزوی هوس بروفق
# الکلام بحر الکلام فی کل نادی %~% انا فی واد وانت فی وادی »
# ~~زهر کسی استعلامی و تمجمجی میکند واجمالا برای اعلان صنایع الهی واظهار
# ~~روایع نامتناهی متأملانرا تذکیری و تحریری واجب میدارد و«القیاس علی
~~الباقی»
# ~~میخواند.
# ~~فرسنگ سواحل در طول . پادشاه آنجا را دیور گویند . معمرست ، بعنی
~~خداوند
# ~~دولت ، و پیوسته طرایف آقصی چین و ماچین و روایع بضایع بلاد هند و سند
~~و
# ~~سطوح المیاه» بدانحا متواصل باشد و معموری حزایر بحر فارس خصوصا،
# ~~و زیب و ms131 بوی و رنگ دیگر بلاد عموما از عراق و خراسان تا روم و فرنگ از
# ~~آن حاصل، ومعبر بمثابت کلد هند افتاده. درین چند سال دیور سندر بندی
~~(؟)
# ~~عظم تقی الدین بن محمد الطیبی نایب ووزیر و مشیر وصاحب تدبیر بوده و فن
~~PageV01P182
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0203.png)

# ~~وملی فن وتامل (کذا ؟) بهذکر خطهآ او قابل و نوبت سه گانه برو موفر و
~~مقرر
# ~~گردانده که هر سال چهار وچهارصد اعراف حاد ازخاصه ملک حمال الدین بدهیم
# ~~و تجار در جزیرهآ قیس نزول کرده بهمعیر رسانند وتتمهآ ده هزار سراز
~~سایر جزایر
# ~~فازس و قطیف ولحصاو بحرین و هرموج وقلهات معهود باشد که پول کنند وهر
# ~~بک سر اسب را بهدویست وبیست دینار زر سرخ مغربی قمت معین شده بهشرط
# ~~آنک اگر در متالف حار آفتی رسد با چند سر سقط شود ، عوض آن بر خزانهآ
# ~~دادشاه واحب باشد .
# و از معتمدان روایتست که بهای این هر سال ده هزار اس که دو هزار
# ~~هزار و دویست هزار دینار باشد از حاصلات ارتفاع موقوف بتخانهها و تمغای
# ~~خواری که برکنایس ومعید حوالت رود که به اصول اموال خزانه هیچ تعلق
~~ندارد.
# و در شهور سنهآ اثنین و تسعین وستمایه دیور از مملکت معبر بر معیر فنا
# ~~و زوال گذرکرد و خزاین عالم باقی گذاشت . از شیخ حمالالدین روایتست که
# # هفت هزار سر گاومحمول حواهر آبدار %~% (؟) و زرساو به برادرس رسد .
~~اکنون
# ~~قایم مقام اوست. دیگر بلاد دهلی : دهلی از بلاد هند در شرف مکانت و
~~بمثابتدل
# ~~در بدن افتاده ، و دیگر جوانب چون جوارح واعضای آن، خاکی حاکی از شمیم
# ~~شمال و هوایی به نست آن واهی طسعت اعتدال و آبی بر آتش مسطور بر لطافت
# ~~تسنیم وریاضی براطرافش مقصور ، طراوت نعیم ، تمامت اهالی آن حوالی
~~مسلمان
# ~~باک اعتقاد، طویل اعمار، قلیل امراض، ولشکری مجاهرمرابط افزون از
~~سیصدهزار،
# ~~عرصهآ منفسحتر ازساحت عرصهأمدوار ، و مشاهیر بلدان بروفق تقریر مشاهدان
# ~~و مجتازان ازطرفی که فاصلست ms132 میان خراسان وزمین هندستان ، چون از پنجاب
~~PageV01P183
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0204.png)

# ~~لوهاوور ، جالندر ، حد کو، کرحجوت ، مولتان ، اچه ، هانسی، سرستی ،
~~کیتل
# ~~سنام، تبر بده ، سامانه ، جختیر، کهران ، تا گوور. وازطرف دهلی چون به
~~بواطن
# ~~هند متوغل میشوند بدین منوال : عوض بدوون کوه منکپور بهار سترک سلحت
# ~~لکنوت
# هر یکی از این بلاد مشتمل بر چند پاره و قریهآ رصین است و قلاع حصین
# ~~و رباع متین و اعداد فصاب(؟) و نواحی معموره خود زیادت از آنک درین
~~موضع
# ~~خال تحریر و وهم تقریر توان بست یا زبان خامه به تحریر تفاصل آن گشاد.
# ~~اما بعد او کتای قان سلطان دهلی شمس الدین بود مدتی مدید در حوزهآ
~~مملکت و
# ~~محافظت بهجت و آیین سلطنت آثار صرامت و بسالت و مخایل حسن ایالت به
~~اظهار
# ~~رساند م چون عهدنامهآ عمر او بهبایان برسد ، ازو دو پسر و دختری باد
~~گار
# ~~ماند : مهتر حلال الدین وکهتر ناصر الدین ودختر رضه . ممالیک او الغ
~~خان و
# ~~تعمت را به کفران عقوق مجازات کرده بر جلال الدین غلو و خروج کردند و
~~راه
# ~~تمرد و غوایت سپرد ، و دم استیهال و استقلال زد .
# ~~منکوقان شد . قتلغ خان و سنکرخان نیز از الغ خان مستوحش ونتطر سده ، از
~~PageV01P184
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0205.png)

# ~~عقب جلال الدین روانه شدند . الغخان همشیرهآ سلطان جلال الدین ، رضته ،
~~را
# ~~که شمتی مرضیه داشت بر تخت سلطنت دهلی ممکن گردانید و خود راتقو
# ~~دارند پیراسته گرداند . جلال الدین مراجعت کرد و سالی بهادر ما لشکری
~~تمام
# ~~رفتن ، به اضطرار مراجعت نمودند .
# ~~گرفت و به جزوی ازکل ، اضطرارا خرسند گشت . بعد از مدتی الغ خان سلطان
# ~~سه سال با آنک اسم سلطنت مجرد داشت و حکم رد و قبول به ارادت الغ خانی
# ~~داماد خود را هلاک کرد و این دوبیتی حسب حال افتاد :
### | بیت
# هر روز کند جور فلک بیدادی %~% هر لحظه رهین غم کند آزادی
# این شاهد ملک خوش عروسی است ولیک %~% هر روز ms133 در آغوش کشد دامادی
~~PageV01P185
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0206.png)

# ~~الغ خان طمع خام بست که مگرفلک سرکش در عهد نوبت دولت او را رام خواهد
# ~~شد ، یا عروس زود سیردیر پیوند ملک در کنار مرام و آرام گرفت ، رسم
~~«الملک
# ~~عقیم» فراموش کرده که ناگاه کمین گشای اجل از عرین (؟) تاختن آورد
~~وجواب
# ~~تمامت قصدهایی که در مدت عمر دیگران را اندشیده بود درگشاد ، یک ناوک
# ~~قهر از قبضهآ «لامرد لقدره» باز داد ، حاصل ازین جهان فانی همین بود
~~بعد از
# ~~چندان سعی و تکاپوی و ذخیرهآ جهان باقی چنانک فرمود5 ان الله لایحب کل
~~خوان
# ~~کفور» پسرش وارث سریر و افسر ومالک ممالک و لشکرشد .
# در مدارج این استدراک از حضرت هولاکوخان یرلیغ به استحضار ملک
# ~~ناصر الدین پسر وفا ملک که حاکم ووالی خطهآ سند بود نفاذ یافت . چون بر
# ~~سل مسارعت میادرت تمود ، ملک شمس الدین کرت و خداوند زاده برغندی را
# ~~به واسطهآ بادرهٔ‌ اسیتحاشی متهم گردانیدند ، و در تقبیح حال او مبالغت
~~نمود
# ~~تا او را با جمعی ملوک و پیوستگان به باسا رسانیدند . درین حال ملک
~~فیروز که
# ~~از جهت ناصرالدین بهامارت بلخ موسوم بود ، عازم دهلی شد و پسر سلطان
# ~~غاث الدین را ملازم و به خدمات پسندیده تقرب نمود ، او را به محافظت
~~مولتان
# ~~که سر حد ملک بود نامزد فرمود تا مجال مداخلت سپاه مغول مسدود دارد.
~~بدین
# ~~خدمت کچند گاهی مواظبت نمود چنانک عادت اهل حسد و نفاق باشد بهاشارت
# ~~«و نافق فالنفاق له نفاق» او را بهمهادنت با مغول تهمتنهادند ، از دهلی
~~اورا
# ~~استعادت کردند . ملک فیروز مراجعت نمود و از خدمت سلطان خایف می بود
# ~~چه، م «ومتهما اذا اعصبت متهما» هرچند استحضار او رفت تمهید عذر کرد .
# ~~دستور سلطان از تسویف و تخلف و تقصیر و توقف او در غضب شد ، با معدودی
# ~~چند مردود روان گشت تا اکراها و اجبارا احضار او کند . در راه بی
~~مصادقت
# ~~اتفاق مصادفت ms134 افتاد وزیر، سبب تقاعد و توانی و استبطا در مبادرت به
~~خدمت PageV01P186
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0207.png)

# ~~سلطان بازخواستهای سخت مکرد. ملک فیروز جواب او را بر زبان تیز خون_
# ~~ریز تیع حوالت کرد و در حال جواز نامهآ راه عدم بر وی خواند و همحنان
~~عنان
# ~~زیز تا قصر سلطان بتاخت .
# در آن زمان اکثر خدم و حشم درگاه پراکنده و متفرق بودند و مزاج سلطان
# ~~عالم حامل غرض ومرض. فیروز شرط شهامت بجای آورد وزمان فرصت که چون
# ~~آرزوی مستمندان دیر آید و مانند وصال دلبران زود گذرد ، فابت بگرداند و
# ~~او را به ضربهای هلاک کرد تسکین جاش و دفع پرخاش لشکریان را . سلطان را
# ~~بسری طفل نا رسیده بود بکحند روز اسم سلطنت مزور بر وی نهاد و به لطایف
# ~~حیل لشکر را در ربقهآ طاعت وحکمت تباعت آورد ، و پسررا از عقب پدر
~~بهعدم
# ~~فرستاد تا خبر برد که :
### | ببیت
# زان قاعدهای وصل در کوی اممد %~% تا چشم بهم زدیم آثار نماند
# ملک فیروز ملک سرور و فیروزی بافت و برتخت سلطنت نا متصور قرارو
# ~~آرام گرفت و ثغور مملکت را به کفاة اجناد و حماة وکماة انجاد محفوظ
~~داشت
# ~~و از ستر عصمت دختری مهرچهر را در حیالهٔ‌ عقد نکاح آورد وحکومت وابالت
# ~~عوض و بدوون ببرادرزادهٔ‌ خود علاءا لدین که در حجر حفاوت تربیت یافته
~~بود
# ~~تفویض کرد . مدتی بهاصالت آنحا استقلال بافت و لشکری انبوه جمع کرد .
~~بر
# ~~سیل روایت ، یش او حکابت کردند که رای هند را خزاین بی نهایت مشحون
# ~~به جواهر نامدار ولآلی شاهوار هست . علاءالدین طمع در استجلاب زر و
~~گوهر
# ~~و استخلاص مرز و کشور او محکم کرد . جواسس و منهیان بر گماشت تا وقتی
# ~~که سپاه رای بهمدافعت بعضی خصوم مشغول بودند ، اعلام کردند . علاءالدین
# ~~اغتنام فرصت کرده لشکر کشد ، و پادشاهی که لشکر بهامد وفود نصرت و
~~امداد PageV01P187
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0208.png)

# ~~رحمت او به ترتب قلب وساقهٔ‌ و قبال ms135 (؟) وبرال (؟) وزینت رایت وعلم وبه
~~چشم
# ~~سیف و سنان حاجت ندارد توفیق داد و فتح آن مملکت بهدست اجتهاد او میسر
# ~~گشت . رای اصابت کاربست و برای استبقای نعمت حیوة دختر خود را به ویداد
# ~~و جمله دفاین و خزاین و اعلاق جواهر نفایس و ذخایر بهوی سپرد «الله
~~یبسط
# ~~الرزق لمن یشاء ویقدیر» علاءالدین چندان مواشی که داشت و آنچه از حواشی
# ~~یافت ، محمول آن نعم نامتناهی کرد و شکرو سپاس فیض فضل الهی گزارده،
~~عنان
# ~~استرجاع به معسکر دولت خود داد .
# چون این اخبار علی التواتر بهملک فیروز رسید ، رسولی به اظهار ابتهاج و
# ~~افراح و مسرت وارتیاح به ظفر برچنان خواستهآ ناخواسته فرستاد و حصول
~~سلامت
# ~~و تحصیل عطا یا چندین خزاین به الوان مقتنیات اراسته تهنیت کرد و به
~~حضور
# ~~او مثال داد . بر چند نوبت رسل متوارد شدند و او تمهید عذر نامسموع
~~میکرد .
# ~~ملک فیروز را توهم عصیان افتاد ، با لشکری تمام متوجه او شد ، به کنار
~~آب چون
# ~~ملاقات عسکرین افتاد جنایح [را] نهر بین الفریقین حایل بود. ملک فیروز
~~رای
# ~~حزم مهمل ماند ، و به اعتماد و وثوق ابوت و بنوت با پنج کس از آب چون
~~عبور
# ~~کرد، علاءالدین علی الرسم پیش عم زمین خدمت را به نقوش بوسه مجدد
~~گردانیدو
# ~~در باب تخلفات گذشته ، تخلقات منخشعانه نمود ، چنانک فرزندان خلف پدران
# ~~سلف را التزام آداب نمایند . پس از لحظهای به مفاوضات ومجاورات هم
~~مستأنس
# ~~و مستروح شدند و هرگونه حکایات متداول شد . علاءالدین بهبکی از خواص
# ~~به ایما اشارت کرد تا در اثنای سخن سر اورا از پیوند گردن و مصاحبت تن
~~دور
# ~~گردانید ، نی بل بهدست عقوق و کفران سروفا و مردمیرا پست ببرید.
# سپاه شاه فروز از آن سوی آب مشاهد آن حال فظیع و قصد شنیع بودندو
# ~~چون رعد بخروشیدند ومانند آب از آتش بر جوشیدند. علاء الدین حالی زر
~~فراوان PageV01P188
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0209.png)

# ~~جوانخت ، خدمت او را ms136 ضرورة گردن بنهادند ومطیع ومنقاد شد ند
# از آنجا عزیمت دهلی جزم کرد . کوتوالان قلعه از تسلیم و مطاوعت سر
# ~~دامن کشان در بساط عزو اقیال .
# ای بار هوشمند و دوست بیمانند من بیچاره باری .
### | فبیت
# # از گردش این چرخ زبون بس مه و سال %~% وز شعیدهآ حهان دون در هرحال
# # دارم دل ودیدهای و آنگه چه ز عم %~% این مسلامیل وآن ز غم مالامال
~~PageV01P189
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0210.png)

# ~~کردهاند « وان ینصرکم الله فلاغالب لکم وان بخذلکم فمن ذاالذی ینصر کم»
# ~~و فتوت وغایت احسان وسماحت وجوانمردی وکرم است .

PageV01P190

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0211.png)

# ~~کواکب سعد و نحس ماهر و حاذق . گفت امروز سوار مشو که در طالع تو حوئی
# ~~تازه مشاهده میافتد . سلطان علاءالدین به پاسخ می گوید: ای بانوی
~~خواتین، ان
# ~~أو نصرت شاه نامی
# ~~مملکت دهلی نشاندند و حکومت و امر و نهی آغاز نهادند ، هر چند دلشان بر
# ~~خصم قوی نیم کشته قرار و آرام نمی گرفت ، از خاصگان شخصی را بفرستادند
~~تا
# ~~مخدوم من نیم مرده . میخواهم تا او را به گور برم و سلطان را درجنباند
~~و او
# ~~فاقتی یافت . آن هر دو کس او را از خاک وخون پاک کردند و سواری از لشکر
# # شز برسد . سلطان را بر اسب او نشاندند و بهسر تلی رفیع بر آورد[ند %~%
~~تا از
# ~~بمین و یسار لشکر بر او جمع آمدند و به ابما و اشارت انگشت گفت : مرا
# ~~او وخذلان خصمان مواضعه و معاهده. و شخص قاصد سنکی مدور در توبره نهاد
# ~~وچیس سلطان نو نصرت شاه آورد و همحنانک معهود پادشاه و معتاد سلاطین
~~PageV01P191
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0212.png)

# ~~دهلی است از دو رویه به خدمت نصرت شاه صفوف زده بودند از خاصکان و
~~مقربان
# ~~در گاه . او توبره زیر دست گرفته در میان آن صفها میرفت تا پیش تخت
~~نصرت
# ~~شاه رسید بی تحاشی و محابا به بالای تخت بر آمد و توبره برزمین زد و
~~کارد بکشید
# ~~و سر نصرت ms137 شاه از تن جدا کرد . مردم او همه بگریختند و در خفایا و
~~زوایا
# ~~چون بر گ خزان ریزان شدند و آن مرد آواز بر آورد که سلطان علاءالدین
# ~~آنک در قید حبات است . در اثنای آن حال آواز دمامه و نعرهٔ‌ نقاره به
~~گوش ایشان
# ~~رسید . مقربان و مطیعان برسیدند و گروهی را که با سلطان نو بیعت کرده
~~بودند
# ~~هلاک کردند و سلطان را باز بر تخت مملکت آرام دادند وجراحت او را به
~~دوهفته
# ~~مندمل کردند . و خاتون منجمه می گوید: ای پادشاه نه ترا گفتم که
~~امروزهنگام
# ~~رکوب و خروج نست ! علاءالدین به پاسخ گفت : ای جفت طاق از عیب و
~~نادرهٔ‌
# ~~آفاق ، تقدیری که در ازل آزال مقدر بوده است و قضای حکمی که به سابقه
~~رفته
# ~~امکان رد و صرف نیود.
# بعد از یکچند گاه قتلغخواجه پسر مهین دوا با لشکری آراسته دگر بار
# ~~قصد فتح خطهآ دهلی جزم کرد . چون به حدود مولتان رسید سلطان علاءالدین
~~با
# ~~لشکری آراسته به سلاح و سلب و خواسته از دارالملک دهلی روی به وی آورد
~~و
# ~~بربیست فرسنگی خمهآ اقامت نصب و رفع کرد. چون چریک مغول برسید ،
# ~~بعد از ملاقات عسکرین ، صفوف معرکه بیاراستند . علاءالدین الب خان را
~~با
# ~~کروهی انبوه برمیمنه بداشت وظفر خانرا برمیسره . ومکابره بر یکدیگر
~~حمله
# ~~کردند چنانک در مقاحم آن ملاحم از صدمهٔ‌ خناجر غزاة بر حناجر غواة و
~~مفاصل
# ~~انجاد بر مفاصل آن اوغاد و لمع بوارق سیوف وخطف صواعق حتوف انواء(؟)
# ~~می چکید* و تاسه شبا نروز آنگاه لمعهآ فلق تاوقت مسقط شفق مصادف متصاف
~~بودند.

PageV01P192

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0213.png)

# ~~و گروهی انبوه از مردهآ کفار و زمرهآ اشرار فجار بر فضای آن مصاف بی
~~سرودست
# ~~و پای انداخته ، سرها وداع تنها کرده، روانها ازقالب بدنها برواز
~~نموده، که از
# ~~ناگاه ظفر شاه با اصحاب خود بر اعدا تاخت و از دشمنان فوجی بینداخت و
~~باقی
# ~~زا منهزم کرد. گروهی ms138 مغولان برو حمله کردند و اورا فرو گرفتند و بکشتند
~~و
# ~~فریقین بهاتفاق برهم حمله کردند . قتلغخواحه مجروح شد ، مخذول برگشت و
# ~~عزیمت انهزام با حدود غزنین وبینی کاو (؟) جزمکرده ، هندوان راههای
~~ایشان
# ~~به آب مستغرق کردند تا اکثری از مغولان در گل و وحل و خلاب دستگیر عنا
~~و
# ~~دا یمال فنا آمدند وقتلغخواجه بدان جراحت وفات بافت . وسلطان علاءالدین
~~هم-
# ~~عنان فتح وظفر و فیروزی بادار الملک دهلی استرجاع نمود و بعد از بکحندی
# ~~نا سپاهی بزرگ معظم و عساکری عرمرم، قصد فتح و استقلال استخلاص ولایت
# ~~گجرات کرد و به بک رکضت و نهضت جملهآ آن دیار و بلاد بگرفت ، و مظفر و
# ~~منصور با دارالملک دهلی معاودت نمود ، و در عرهآ محرم سنه خمس وعشر
~~مسموم
# ~~و محروم در گذشت .
# و سبب هلاکش آنک البخان برادر زن سلطان به حکومت و ابالت خطهآ
# ~~گجرات از بلاد هند موسوم بود . سلطان او را به تهمت گناهی میل کشد .
~~خواهر
# ~~رأی من ، مصلحت تو در آنست که یدر را شر بت مسمومزهر هلاهل دهی تا
~~پادشاهی
# ~~علاءالدین از پسر خود خضرخان استفحاص و استکشاف این حال فمود، مماع
# ~~و انکارکرد و بهزخم چوب وشکنجه اقرار کرد که مرا مادرالموحت . پسر را
~~با PageV01P193
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0214.png)

# ~~مادر و برادر هلاک فرمود کردن ، در نظر وحیوة خود تاج وتخت به پسر
~~دومین
# ~~الباس به جای خود تفویض کردن . و تا سه ساله مواجب و جامگی لشکریان
~~بداد
# ~~و به هنکام عصر جان نازنین تسلیم کرد، هرچه او با عم خود کرد پسر با
~~اوهمان کرد.
### | بیت
# # همان بر که کاری همان بدروی %~% سخن هر چه کویی همان بشنوی
# «جئنا الی ماشئنا» با سیاقت سخن آییم:
# در اثنای این حال از جانب خراسان از خدمت شهزادهٔ‌ جهان ابوسعید متواتر
# ~~ایلچیان به طلب وجوه لشکر میرسیدند . پادشاه از وزرا بازخواست مال کرد
~~.
# ~~خواجه رشیدالدوله می گوید : اگر چنانک درهمهآ ممالک پادشاه یک برات به ms139
~~علامت
# ~~من یا کسان من باشد جواب همه مال عالم بر من باشد ! وخواجه تاج الدین
~~می گفت:
# ~~منم و وزارت و جامهآکر باسین و مرکوبی عاریتی! وبردانگی وجوه قادر نه ،
~~مگر
# ~~وظیفه و راتبهآ انعام پادشاه . مع هذا چون ما هر دو به مشار کت یکدیگر
~~تمشیت
# ~~امور می کنیم و موارد و منافع و فواید و مداخل به رتبت تسویت است ، پس
# ~~چگونه به کاه ملتمسات خرج و باز خواست شریک و انباز نباشی؟ رشید می
~~گوید:
# ~~از برای آنک به التمغا و بروات وعلامات تو استیفا و تحصیل مال عالم می
~~کنند .
# چون ماجرای وزرا به سمع اشرف پادشاه رسید ، رشید را فرمود که تونیز
# ~~علامتی دیوانی میکن . رشید به پاسخ می گوید : من چگونه شریک کسی شوم که
# ~~اگر مالی بر ولایتی بشکند با عاملی تلف کند جواب او کوتاه دستی و کم
~~طبعی و
# ~~جامهآ کرباسین باشد ؟ مع هذا که نواب و متعلقان تو به ایام سابق
~~بردانگی وجوه
# ~~قادر نیودهاند و امروز هریک قارونی است . خواجه علیشاه می گوید: چون
~~ارزاق
# ~~سپاه زیادت از محصول اموالست ودخل ازخرج قاصر ، و واصل از حاصل خاسر،
# ~~جرم من پس چه باشد ؟ پادشاه بفرمود تا ممالک را بر وزرا به دو قسم
~~کردند : از PageV01P194
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0215.png)

# ~~آب مسا نه و کنار پول زرههآ عراق عجم و فارس و کرمان و شبانکاره ولور
~~بزرگ و
# ~~کوچک تا سرحد خراسان به رشد الدوله سپرد ، وتبریز ودیار بکر ربیعه
~~وموغان
# ~~و اران و بغداد و بصره و واسطه و حله و کوفه به خواجه تاج الدین علیشاه
~~وزیر
# ~~تفویض فرمود . بعد از آن هر دو قسم یکی شدند و هر یک نشانی می کرد و
# ~~به استنایت رشید، علاءالدین محمد پسر عمادالدین مستوفی خراسانی نامزد
~~شد و
# ~~به نیابت خواجه تاج الدین، عزالدین قوهکی مفوض گشت . و خواجه رشیدالدین
# ~~به قشلامیشی ارانیه مدت چهار ماه به عارضهآ درد پای و ms140 بیماری مبتلا بود
~~و تردد
# ~~به حضرت پادشاه ناممکن؛ و ایلچیان متواتر از حضرت شهزاده به استدعای
~~اموال
# ~~چریک منصور میرسیدند . پادشاه بهشکار برنشست و حوالت وجوه و حساب مال
# ~~تومان مال بر ایشان دعوی کرد که اختزال نمودهاند . نواب از آن حال
~~ترسان و
# ~~هراسان بودند و با خواجه علشاه کنکاج کردند که اگر تدارک این خلل و زلل
# ~~کرده نشود کار از دست وتیر از شست رای و تدبیر بگذرد .
# خواجه علشاه شب به خلوت به خدمت پادشاه رفت و بگریست وعرض داشت
# ~~که مالی که از نواب من میطلبند آن وجوه به بنده رسده است . پادشاه او
~~را
# ~~نکو بنواخت و فرمود که چون مالی بهوی رسیده است حساب نواب او نکنند .
# ~~بامداد امیر ایر نجین خواست که از نواب مطالیهآ مال کند، پادشاه فرمود:
~~بیچاره
# ~~علشاه حساب و کتاب نمیداند ، این مالها همه رسانده است و فراموش کرده و
# ~~اکنون با پاد خاطر آورد! امیر ایر نجین صورت این ماجری به سمع امیر
~~چوپان
# ~~رساند ، گفت : ای دریغا بچاغ هولاکوخان و اباقا! اگر کسی خواستی که
~~سخنی
# ~~به پادشاه عرض دارد تا نخست با جملهآ امرا کینکاج نکردی نتوانستی
~~واکنون کار
# ~~به جایی رسیده است که تازیک بی استشارت امیر در نیم شبان با پادشاه
~~خلوت و PageV01P195
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0216.png)

# ~~گویای او ساکت کرد!
### | یت
# هر که زر دید سر فرود آورد %~% ور ترازوی آهنن دوش است
# ~~نواب سه سالهآ تاج الدین علمشاه برین منوالست بس حساب سستوپنج سالهآ
~~شما
# ~~چگونه خواهد بودن ؟ و ندین مطارحه رفع حسایات درحتز توقف بماند . بعداز
# ~~بهرای و حمل مرا با نوکران بازی دهد و دستخوش حیلت و پایمال مکمدت خود
# ~~چندین سالهآ او و پسران بکنم . حکم به امضا و اجرای آن نفان بافت .
# خواحه تاج الدین نخست جلال الدین پسرمهتر رشمد را می گوید که ازشهر
# ~~تستر که مال مواحب اولجا کی سلطان دختر غازان خانست مبلغ سصد تومان ms141 بر
# ~~درست شود در گناه باشم . خواجه همحنان حساب او فروگذاشت از فرط مکارم
# ~~کوچ کردند مسئله منعکس شد و احوال عالم بوقلمون منقلب و تابع متبوع و
# ~~مقتدی مقتدا شد . چه پادشاه را معلوم و مقرر شدکه ازمال مستدرکات عالم
~~ربعی
# ~~رشید می برد ، نهچند وحه از حق تقریر که وجوه نقد رایج آنست ، و از مال
# ~~اوقات غازانی ، واز مال شهر یزد چندین ، واز مال خاتون چندین ، و از
~~انعام PageV01P196
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0217.png)

# ~~ثلثی از مستدرکات و محصولات آنجا به رشد عاید میشود بغیر رشوت و خدمتی
# ~~که روز بروز از عمال ورعایا می گیرد بی حصر وعدد . چنانک از نواب او
~~مجهولی
# ~~بی مایه وهنر از جزارت به وزارت افتاده که پدر وجد اوهر گز قدرت و مکنت
~~بهای
# ~~غلامی سیاه نداشتندی، اکنون دویست غلام ترک ومغول دارد هریک بایک تومان
# ~~مال و سشتر که به مکتسب میدهند ، و املاک و اسباب مثل آن ، و بیکتمور
~~غلام
# ~~او صد نفر غلام ترک دارد . این همه مال پادشاه است که او میرباید!
# فرمان نفاذ یافت که خواجه تاج الدین ، رشید به حکم یاسا رساند . خواجه
# ~~تاج الدین از روی مروت و فتوت و ابوت و بنوت بروی ببخشود و به یادشاه
~~عرض
# ~~داشت که مردی پیر است و خدمت این درگاه از زمان ارغون تاغایت وقت کرده
~~،
# ~~تا پادشاه خون او به او بخشد . رشید چون چاره ندید عرض خود را به اعطای
~~مال
# ~~تفادی نمود وتختهآ چند جامهای گوناگون تا به خراسان فرستادند ، و
~~پادشاه فرمود
# ~~که وزرا با هم جادهآ صلح و صلاح سپرند که « الصلح خیر» و راه فرزندی
~~ممهد
# # و مقرر دارند . %~% بیت
# # در خدمت تخت شاه افریدون فر %~% سلطان جهان محمد پاک سیر
# # بودند وزیران دگر لیک چو عقل %~% تاج الوزرا آمد از ایشان بر سر
# و از وقایع این سال شخصی خروج کرد و دعوی که پسر صاحب سعید
# ~~یحیی ام که از ms142 سی و دو سال باز او را در میدان تبریز شهید کرده بودند ،
~~خود را
# ~~خر عزیر  پنداشت که بعداز صدسال زنده شد، و دعوی کرد که مرا از زندارن
# ~~بگریزانیدند و به جای من شخصی مجهول را به قتل آوردند و من گریخته
~~پانزده
# ~~سال به مازندران ، و گوش کر مادرزاد من آنجا طبیبی معالجه کرد ، شنوا
~~شد ، و
# ~~پانزده سال دیگر در میان عرب ساکن بودم . با آنک به ایام جوانی از
~~عربیت و
# ~~صرف و نحو و اعراب بهرهآ تمام داشت و لهجهآ درست وفصاحت و بلاغت ،
~~بمجرد PageV01P197
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0218.png)

# ~~آنک به کر دستان گذشته بود زیان و لهجهآ کردی گرفته بود و از آن عرب
~~فراموش
# ~~کرده ، و همچنین خطی خوب منسوب می نوشت و شعر می کفت ، واکنون از همه
# ~~عاری و خالی بود و معلم را مالم می گفت! بعضی نوخاستگان و زنان او را
~~قبول
# ~~کردند . و طایفه ای که اورا به ایام جوانی و کودکی دیده بودند ، آنگاه
~~چه بایستی
# ~~که او درین زمان نیز بودی و او جوان بود و بلندگردن ، و او کوتاه گردن
~~بود .
# ~~امادر تبریز هردعوی محال که بکنندهمه باوردارند بی ثبوت حجتی و صحت
~~بینتی!
### | بیت
# گاورا دازند باور، در خدایی عامیان %~% نوح را باور ندارند از پی پیغمبری
# ~~بی مثل و نظیر بود و از تلامذهٔ‌ خواجه نصیر الدین اومانده ، در
~~چهاردهم ماه صفر
# ~~سنهٔ‌ خمس وعشر وسبعمایه درشهر موصل که مدینهآ هجرت او بود وفات بافت.
# ~~همچنین کمال الدین بن یونس موصلی به سلطانیه وفات یافت اول فصل تابستان
~~. و
# ~~همچنین خواجه اصیل الدین پسر خواجه نصیر الدین محمدالطوسی از دار
~~السلام
# ~~بغداد عزم دار السلام کرد ؛ روز چهارشنبه هفدهم ذی الحجه سنهٔ‌ ست وعشر
~~وفات
# ~~بافت . در فنون علوم خصوصا در ریاضی گوی مسابقت و متابمت از حکمای
~~یونان
# ~~ربوده ، با سیرت پسندیده و مکارم اخلاق ، ستوده ذات و صفات بود . و
~~همچنین
# ~~نجیب ms143 الدوله که حاکم نوبند گان بود هم آنجا وفات یافت و از تراکم برات
~~داران
# ~~وتقاضای متقاضان بر آسود . تابوت او به تبریز آوردند و به رسم مسلمانان
~~برو
# ~~نمازکردند و به گورستان گجیل دفن ، و رسوم ماتم و عزا به تقدیم
~~رسانیدند در
# ~~غرهآ ذی القعده السنهآ مذکور . اینست وقایع وحوادث این سار که بعضی
~~ایراد افتاد
# ~~و بالله التوفیق .

PageV01P198

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0219.png)

# ذ کر حوادث محرم ستهآ ست و عشر وسبعمایهٔ‌ هلالی موا %~% 9
### |  %~% 4 %~% غولی
# درین سال دادشاه حهان ما بلامشی بهسلطانیه کرد و فشلامیشی به بورت
# ~~خرت وسرای قرار . را بات هما بون به میارکی از گاوباری کوچ کرد و منزل
~~به منزل
# ~~می پیمود تا بهشه اردیمل رسد . وزرا بهمقدمه سلطانسه رفتند ، بهترتبب
~~امور
# ~~نادشاهی وتدیر قواعدشهریاری، ورا بات همایون روز دوشتیه بانزدهم ربیع
~~الاول
# ~~بهشهر سلطانمه نزول فرمود و روز ادینه دانزدهم رحب سنه ست وعشر بهموسم
# ~~بات هما بون بر صوب جغان ناوور به صد و اصطیاد و نحجیر و شکار . و وزرا
# ~~خواحه تاج الدین ورشید الدوله روزدوشنیه سستودوم رجب بادارالملک
~~سلطاننه
# ~~استرجاع نمودند . مصاحب عسیی مهنا ، چه عسی بن مهنما که اعتضاد و
~~استظهارو
# ~~دشت و بناه شام و مصر بود بهابلی و انقیاد وکوچ دادن در امد ، و بهفتح
~~دمشق و
# ~~مصر متقل و ملتزم شد، او را طوی و مهمانی کردند وکرامات و اقامات میدول
# ~~داشت . و بکحمدی از بلا وعناء سفر برا سودند .
# وبههمین تاریح و شهور این سال حمضا سر رئس مکه ، برادر خود را
~~PageV01P199
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0220.png)

# ~~مدد و مساعدت طلسد . سلطان از خواص ومقربان خود حاجی دلقندی] را] با
# ~~ذکر سبب وحشت وموجب عداوتی ومناقشتی که میان ایسنبوقا و اروق
# جغتای با قان عادل و سلطان حاصل شد PageV01P200
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0221.png)

# ~~و لواقح استراحت از مهت رفاحت (؟) به مشام خاص و عام نرسید علی الخصوص
# ~~مقیمان خطهآ خراسان :
# اول آنک داود خواحه پسر قتلغ خواجة بن دوا که ms144 بیوت بینی گاووعلفخوار
# ~~نسرش در حدود بست مکناباد و کنار پنجاب آمویه قایم مقام یدر با بلامیشی
~~و
# ~~از بقایای قراوناس نکودری به حضرت اعلی سلطان محمد بیغام دادند که اگر
~~PageV01P201
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0222.png)

# ~~حرکت وجنیش آمد، با سلطان اساس مخالفت و مضادت نهاد .
# ~~فوتاق. و متعاقب او جونقور دانک یسر توتغاق بهادر از استخوان قیحاق که
~~نوکر
# ~~بابان چنسانک بزرگ بود ، به فتح دیار و بلاد . میری و سکتاش در حنب او
~~با
# ~~پنج تومان به بورت قونقورتو والایتاق نشسته وبرابر او شیره اغول پسر
~~ججکتو
# ~~و نوکرش قوتوقو بهادر با چریک خود در مقابل اوست و فرود ایشان پسران
# ~~چوپان لمغولی وبیانتاش و کونجاک پسر قیان با دوازده تومان در یورت
~~سیکحو
# ~~(کذا) تاقامل وولایات ایغورستان مقیمند . و مواجههآ ایشان ایمل خواجه
~~برادر
# ~~اسنبوقا پسر دوا با دو تومان ساکنست . ابنها مقدمه ، و منقلای جانب
~~غربی و
# ~~جنوبی لشکرقان اند. و اگرنه (؟) از جانب مشرق و شمال و حدود دیار ختای
~~و
# ~~سکتاش در جنب بکدیگر متعاقب نشستهاند، چون انگشتان دوش بدوش و چون
# ~~دندانههای شانه پهلو بیهلو . مثلا در بارس کول بلارغی پسر کیو کجی
~~متیکقانک
# ~~با عساکر متکاثر یورت ومخیم دارد ، و برابر او قوتوقو نشسته و در قامل
~~پسر
# ~~قیان با سپاهی بزرگ مقیم و مقابل او سقان زیرک و احمد امیر تومان
~~مواجهه PageV01P202
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0223.png)

# ~~نشسته ، و در دیار توبوث جانتای پسر مغولطای دودین شار ساکن و مقابله
~~او
# ~~جابکجوک بخشی با امیری هزاره مقیم .
# و چون دوا بر اروق و خاندان شهزاده قایدو ظفر یافت و بکلی اروق او
# ~~را برانداخت و از سر تفاخر و اهتزاز و قبیحت و مباهات بازی بر بند گان
~~قان
# ~~میکرد و اولاد و احفاد او همچنین . درین وقت اسنوقا ایلچیان خود مقدمهم
# ~~قتلغتمور پسر نورما وامیر علاءالدین بیتکجی و بالتممور پیش طوغاجی
~~جینسانک
# ~~پسر بوقاوینشاء فرستاد که در محاذات اومقیم بود به استدعای تعیین یورت
~~یایلاق
# ~~وقشلاق ms145 با عطایا وهدایا ومواطاء سجایا و خیمهآ بزر گ عالی اساس برای
~~بار خاص.
# ~~طوغاجی به پاسخ گفت که از مرغزار بزرگ جمکان چریکقان می نشیند و مقابل
# ~~او از جانب مغرب سپاه ایسنبوقا . در اثنای کلام ایلچیان می کویند که
~~یرلیغ
# ~~ایسنبوقا چنین است. طوغاجی بانگ بر وی زد که خموش!یرلیغ از آن قان باشد
# ~~و فرمان پسران را لینکجی گویند یعنی فرمان پسران. بالتیمور می گوید که
~~چون
# ~~ایسنیوقا از اروق است ما را به جای قان است. درصدق و کذب دعاوی این
~~مقالت
# ~~از جا نبین وحشتی تمام قایم شد. چون ایلچیان این سخن به سمع ایسنبوقا
~~اغول
# ~~رسانیدند چون شیر غیور خشمگین شد و این تیزمادهآ عداوت و تتمهآ مبغضت
~~گشت.
# # و پیش از این قضیه یکچند گاه ابیشقا پس %~% به رسالت از حضرت قان باز
~~گشته
# ~~بود و متوجه در گاه سلطان جهان شده ، چون به خیل اورق و چریک جغاتای
# ~~رسید، در حالت مستی و بیهوشی سخنی مستوحش و حشت انگیز فتنه آمیز مستنکر
# ~~ازو فرو افتاده بود، و گفته که : با ایسنبوقا سری مخفی و رازی نهانی
~~دارم چون
# ~~ایر نجین به ایسنبوقا رسید ، امیر اروق را با فوجی امرای بزرگ به
~~استماع این
# ~~کلام پیش او فرستاد تا کشف آن اسرار و افشای آن راز نمایند . ابیشقا از
# ~~سر کوتاه اندیشگی گفت «اقسقال تایشی» یعنی سفید ریش ! به هنگام ر کوب
~~مراد PageV01P203
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0224.png)

# ~~برداریم و عرصهآ ممالک توران را از قاذورات نجاسات متمردان پاک کنیم .
# ~~زبانه زد و عنان تمالک از قبضهآ تماسک برقت «امرمن الصب و اذهل من الصب
~~%~% 4 PageV01P204
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0225.png)

# ~~فرغانه و به شهراند کان موقوف و شهربندکردند . به انهاء و استعلام
~~بالتیمور و
# ~~علاءالدین ابلحیان دیگر که ازجوانب ختای رسده بودند و ببر و چرع وسنقور
# ~~و شاهین و چیزهای تنسوق برای سلطان اولجایتو محمد آورده بودند همه را
# ~~یفرمود گرفتن و آن تنسوقات بازگرفتن ، و به ms146 انواع عذاب معدب داشتن.
# ~~حانب تو فصوری نرفته است که موجب این عضاضت وسبب این استطالت باشد ،
# ~~و ازین معنی نزد قان خبری و ازین فتنه و بلغاق اثری نست . همه ابلحان
~~را
# ~~وعترهای صادر شده است خصمان پنهان به قصد خون من متفق و منتهز شدهاند !
# ~~شد تا مغافصه برو هجوم و شخون سازد ، و دستبردی سره نماند ودل از غم
~~اعد
# ~~پپردازد. قولجوق شحنه شهر پولاد که نهایت دیار تر کستانست از قتل
~~طوغاجی از
# ~~قصد ناگهانی او آگاه شد، گریخته سش طوغاجی شتافت و او را از هجوم رجوم
# ~~شیاطین الانس آگاه کرد. طوغاجی در حال کوچ کرد وخانها اغروق خود را از
~~آب
# ~~اردش بگذرانید و در دامان سغری یابلاق که در پیش او نهری صحاب و جویی
# ~~پر آب بر دامان کوهی شماخ و زمینی سنگلاخ هولساتو نام روانست با بک
~~تومان
# ~~چریک جرار وشکرده و آمادهآ وصول یاغی شد، و چون موسم فصل زمستان بود و
# ~~از برودت صمیم سرما سنگ خاره پاره میشد و ازسردی هوا خون در دل زمین و
~~PageV01P205
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0226.png)

# ~~جگر خاک میافسرد و چراغ روح حیوانی از پف پف صرصر فرو میمرد ، و از
# ~~تراکم یخ آبگینه رنگ ، روی زمین رویین بود و جگر زمین هفتمین آهنین و
~~از
# ~~انضغاط و انحصار سحاب هواکافور بیزی و ریاح عواصف سر تیزی اساس نهاد.
~~از
# ~~افراط برودت سرما آب و آتش جامد وخامد شده ، بیشتری ستوران سپاه
~~ایسنبوقا
# ~~به سبب توقاق(؟) سقط و تلف شدند و لشکریان در معرض بوار و هلاک آمدند ،
# ~~عاقیت عسکرین را ملاقات افتاد. بعد از تعبهآ صفوف معرکه و تسویهآ طرد و
~~ناورد
# ~~فریقین و انتهاض و انتقاض پیکار و انقضاء جمرهآ کارزار ایسنبوقا و چریک
~~او در
# ~~از عاج و ارهاج افتادند و مخذول ومهزوم بر گشتند. ایسنبوقا از زمرهٔ‌
~~امرا چند
# ~~کس راتشریف داده ، به اولاغ به حضرت خان فرستاد و عرض داشت که: ms147 طوغاجی
# ~~چینسانک مرا بی احداث عثرهای و صدور زلتی و امضای بادرهای دار امیشی
~~کرد و
# ~~اهانت و مذلت وخواری نمود و سایغهٔ‌ مرایر موالات استمرار یافته و
~~قاعدهآ
# ~~مصافات وموافات استحکام و استقرار پذیرفته را فراموش کرد، از بنده هرگز
~~نه
# ~~به ایما ونه به تصریح و تلویح اشارتی نرفته ، حلقهآ بند گی قان درگوش و
~~غاشیهٔ‌
# ~~طاعت داری بردوش نسا منستا گذاشت. بنده دست بردست بسته و چشم به فرمان
# ~~مطاع قان گشاده. خواست که این سخن با وی مواجهه و مشافهه تاپشمیشی کند
~~،
# ~~طوغاجی مکابرة به روی من لشکرکشیده، بنده سراسیمه و حیران مانده ، مجال
# ~~مقال نافت و تا الوس خراب نشود باز گشت. باقی حکم آن قان داند.
# و به فصل بهار که مشاطهآ نسیم صبا جهان به دنیای بوقلمون وفرش زنگارگون
# ~~بیاراست و عروس نقوش نبات به جلوه گری بر چمن خاک مبعوث کشت و بلابل و
# ~~عنادل در تهنیت وصول گل فصول قبول پرداخت ، چونقور پسر تو نقاق به
~~ایسنبوقا
# ~~پیغام داد که اگر طوغاجی از سر بهادری و دلاوری وروی جرآت وجسارت سخنی
# ~~وحشتانگیز گفت که موجب فتنه و ملال خاطر شد ، نخست بایستی که ما را از
~~PageV01P206
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0227.png)

# ~~ن حال معلوم کردی تا به نفار و نزاع نکشدی ، لکن هیچ شک و شبهت نسست
# ~~که هر کجا قواعد مصادقت مستحکمتر ، تاثیر زخم جراحت بیشتر . اما ممان
~~ما
# ~~استمرار مواصلت ومرایر قرابت نه چنان مستمرست که بهمرور ایام و حوادث
# ~~شهور واعوام انحلال وانتکاث پذیرد . ا کنون از گذشته یاد ناریم، «مضی
~~مامضی،
# ~~کلام اللیل بمحوه النهار»   برقرار سابق قرین و رفیق یکدبگر باشیم، و
~~اگر
# ~~طوغاجی دارامشی و استهانت و مذلت و خواری کرده است به حسن تدبیر تدارک
# ~~مافات کرده شود . اسنوقا نیز جولجی ابلچی را به باسخ به جویقور فرستاد
~~تا
# ~~صدق عقدت و اخلاص نتت او تفحص نماید و بداند که دل او با زبان او موافق
# ~~است ms148 با نه ؟ جولجی ابلچی بعد از بیست شیانروز مراحعت نمود و گفت : دل و
# ~~جان و نت وعقیدت و گفتار و کردار با ما چون تیر راست است ونیکخواه
~~وهوا_
# ~~دارند ، و سر رزم و نبرد ندارند . اما نایرهٔ‌ خشم وعضب و آتش حقد و
~~سخط او
# ~~نه چنان اشتغال و التهاب بافته بود که به آب مواعظه و تصایح مشفقان و
~~ناصحان
# ~~منطفی میشد . ازکین وعداوت و رشک طوغاجی چون رعد و برق برخود می جوشید
# ~~ومی خروشید . ابوکان و کیک برادران هم مادری خودرا بایک تومان چر بک
~~کامکار
# ~~خونخوار به جانب کولهوی فرستاد. ازیاغی یکهزاره قراول ومنقلای سپاه
~~بود.
# ~~طوغاجی متنعم نسایم ایلاج و اخراج یاغی باغی بود . از موارد هجوم خصمان
# ~~اطلاع یافت . مسش دستی نمود و نا گاه بر سر اعدا تاخت و خصمانرا دست
~~بردی
# ~~سره نمود چنانک از بوارق تیغ رشاش و خوارق سهام طشاش سلاب خون باریدن
# ~~گرفت و از حملهآ آن یک هزاره جز هفت کس به حان خلاص نمافتند . باقی
~~طعمهآ
# ~~سهام و حسام و لقمه زبان سنان شدند و هفتگانه گریزان برفتند و شاه اغول
~~و
# ~~ابوکان اغول وجنکشی گورکان را اعلام کردند که از جملهآ قراولان ما از
~~زخم تیغ
# ~~اعدا حزین هفت کس خلاص نافتند .

PageV01P207

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0228.png)

# و چون این آوازهآ غمزدای جانکاه بهایسنبوقا رسید ، نایرهآ خشم وغضب آو
# ~~تیزتر و افروختهتر شد ، و در اثنای این حال از طرف مشرق از پیش
~~اولجایتو
# ~~سلطان ایلچیان قان بازگشته بودند و به زمین ترکستان رسیده مقدمهم بولان
# ~~همحانک با هشتاد واند نفر نوکر به قصاص وانتقام آن کینه همه را مقبوض
~~گردانید
# ~~و بر تیغ تیز معروض ، وجانوران ازشیر ویوزوسیاه کوش و پیش کشهای تنسوق
# ~~که برای قان می بردند همه را نهب وغارت کردند و ایسنبوقا از سرکین
~~خشمگین،
# ~~باز به قصد طوغاجی وجو نقور لشکرکشید . به هنگام ملاقات بعداز مقالات
~~وتعبیهآ
# ~~صفوف و تسویهآ میمنه و ms149 میسره از مادی صباح تا تمادی رواح در کارزار
~~بودند .
# ~~لب آجال در رخ آمال خندیدن گرفت وطیور ارواح ازقفس اشباح پریدن . خون
# ~~در ر گهای مبارزان به جوش آمد وسرها برتنهای بهادران به خروش . واز
~~جانیین
# ~~مفری باشد و بعلاوه و تبغیت (؟) قصاص داود خواجه را انتقام کرده آید .

PageV01P208

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0229.png)

# ~~وکتمور بن بوقاتیموربنیوری اغول بن جغاتای و دیکر شهزادکان شیره اعول
# ~~پسر حجکتواغول وشاه اغول پسر قایدو، و از امراء بزرگ جنکشی گورکان با
# ~~ده تومان چریک جرار خون خوار ستمکار به قصد استخلاص دیارو بلاد خطهآ
~~خراسان
# ~~نامزد کرد ؛ تا چون سلاب از انحدار کوه منحدر شدند و شبخون را عبره
~~کردند
# ~~و به مرعزار مور ، و از پنجاب گذر، و چون به حدود شفورقان و مرعزار
~~مرغاو
# ~~نزول کردند ، اراتسمور امسر هزاره که چریک ومقدمه خراسان بود ناگاه
~~بایاغی
# ~~دوچار خورد ، بعد از اجتهاد مقاومت و مناجزت باچند نفرنو کر اسیر
~~ودستگیر
# ~~شد . کیک و امرا خواستند که ایشانرا هلاک کنند بسور نیکو نفس ستوده
~~سیرت
# ~~مسلمان دوست مانع و وازع شد ، او را بهخون بخواست و بهفرزندی فمول کرد.
# ~~سکتوت بسر الدونویان از غلیه و شطط واستبلا وتسلط باغی آگاه شد از
~~مرغاب
# ~~ملازم حضرت اعلی سلطان بود ، سکتوت و رمضان او را بازخواندند ، مستوفر
~~و
# ~~مستعجل سامد و چریک متفرق خراسان جمع کردند و به اندفاع خصم چیره و
# ~~حان تو شریفتر و عزیزتر نست ، و برفور بر پی او از آب بگذشت . فریقین
~~را PageV01P209
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0230.png)

# ~~دادند. ازگاه لمعهآ صباح تاهنگام مسقط رواح آسیای طعن و ضرب دایر بود و
~~نایرهآ
# ~~دارو گیر متوقد و مشتعل . پوجای بهادر در مضمار معر که به دست یاغی
~~باغی گرفتار
# ~~گشت و کشته شد و سلطان پیساول و بیکتوت و رمضان هزیمت کردند ، از قضای
# ~~مبرم و سهام قوس چرخ محکم تیری جگردوز به سلطان بازخورد ، مجروح از
# ~~اسب بیفتاد، از سیاه باغی سواری قصد هلاک ms150 او کرد. از قضای یزدانی
~~واتفاق حسنه
# ~~که دولت و سعادت عبارت از آنست ، سواری دیگر از اقربا ومتعلقان امیر
~~نوروز
# ~~آنجا حاضر شد، پیساول را بهعلامتی که بر روی داشت [بشناخت] ، سوار یاغی
# ~~را به یک تیر هلاک کرد وییساولرا برپشت اسب خویش به پیش خاتونان
~~وفرزندان
# ~~خود رسانید.
# ییساول چون از آسیب جراحت افاقتی یافت ، او را به فرزندی قبول کرد،
# ~~و در میراث خود او را به یک سهم به اورغ وصیت کردکه باپسران مشارک و
~~مساوی
# ~~باشد ، و خواتین و پسران و امیران او او را خدمتها کردند واستمالت
~~ودلخوشی
# ~~دادند. بعد از آن کیک و جنکشی خواستند که بر اثر خصمان وهزیمتیان تا
~~طوس
# ~~تاختن کنند ، ییسور پسر ارکتمور ایشانرا ازتاخت منع کرد ، یعنی
~~درماهرمضان
# ~~چگونه دبار مؤمنان و دبار مسلمانان توان کرد . کبک به جنکشی می گوید :
# ~~ییسور برین یورتنزه خرم و مرغزار چون بستان ارم نظر اقامت و تقاعد دارد
~~،
# ~~که در غایت خوشیست و همواره حسرت سلاطین و مغبوط ملوک ماضی بوده تا
# ~~دیگری درو تصرف نکند و محط رحل اقامت خود نسازد ، وهر دو تا دوشبانروز
# ~~بر پی هزیمتیان تا حدود هرات می تاختند و هر که را مییافتند می
~~انداختند . و
# ~~نز آزق وقوت چهار ماهه به آخر رسیده بود که ناگاه از پیش ایسنبوقا
~~ایلچی
# ~~سریع السیر برسد معلم به آنک چه جای توقف و استبطاست. چریک قان مانند
# ~~سیلاب منحدر تاختن آوردند و یایلاق تلاس و قشلاق ایسنکوک که یورت الوس
~~و PageV01P210
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0231.png)

# ~~اروغ جغاتای است فروگرفتند و اردوها و زن وفرزند غارت و تاراج کردند ،
# ~~ترکستان معطوف و مصروف گردانید .
# ~~حال پیش ییسور پیغام فرستاد و آو را آزوصون وعزم کیک آگاه کردکه
~~بانوکرآن
# ~~بهانه طوی یکچندی نگاه داشت .

PageV01P211

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0232.png)

# ~~چون خر در خلاب و حمام در مصراب اضطراب افتاده .

PageV01P212

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0233.png)

# ~~بهادر گرفته بودند و شارت دادن مراحعت باغی که چهار ماهه ازق وقوت ms151
~~وعلقه
# ~~شتر نداشتند، و چون علوفه تمام شد و فرمان اسنوقا چنان بود که از مرغاو
# ~~بگذرند باز گشتند و کرای بهادر را پیش اسنوقا فرستادند. و روز آدینه
~~ششم
# ~~ذی القعده تونجاچی حانکشور را با سی نو کر درترک لشکر باغی گرفته
~~آوردند،
# ~~و او تقریر کرد که پنج تومان چریک ، مقدم ایشان حنکشی اکنون به رباط
~~سرخ
# ~~رسیده باشد و تا مرغاب آمده و ابلچی فرستاده تا ابسنبوقا چه احازت دهد
~~. هم
# ~~باشند بامر احعت نما بند ؟ سسور خواست که از بنجاب امویه عبورکند،
~~اراتیمور
# ~~گفت : مرا به رسالت بهحضرت اولجایتو سلطان فرست تا بورت قشلاق و یایلاق
# ~~مهدر گاه سلطان محمد فرستاد و التماس عهد ناصر با ا بلچی عاقل فصح دانا
~~که
# ~~یفرستد هرچند بشترازو ایلچی دیگر به التماس یورت از پیش بیسور آمده بود
# ~~ابد، و ییسور از جانب اسنوقا متوهم بود، چه استطا داعیهآ توهم و باعثهآ
~~تهمت
# ~~ترمذ کرد وچریک او بی استیذان واستجازت اوسایر بلاد ماوراءالنهر از
~~سمرقند
# ~~و ساغرج وکش و نخشب و کوفتن ودیگر مواضع نهب وغارت و تاراج کردند مگر
# # کرد ، که از سمت ممر ایشان دور افتاد . اهالی آنجا %~% 1
# ~~طایفهآ اکابر و اشراف که استطاعت هجرت و طاقت جلای وطن نداشتند چون
~~علما
# ~~و بی خری باز ماندند . وییسور از منزل کوهینه چون ببر کوهساری و شیو
~~عرازی PageV01P213
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0234.png)

# ~~رسیداظهار ایلی وانقیاد واذعان و کوچ دادن ییسورعرضه کرد ، و اوکاری که
~~کرد
# ~~ارجو که به محل ارتضا و منزلت احماد پیوندد ، چه درین اجتهاد دواعی
~~دولت
# ~~او را پای مردی و رهنمونی کرد و بواعث اقبال دستگیری .
# وچون اورا از صدمت عواصف اعداوصولت قواصف یاغی درولایت ماوراء النهر
# ~~امکان مکان و قرار استقرار و آرام نماند ازین جانب آمویه در ولایت بلخ
~~و
# ~~شفورقان از خدمت التماس یورت واستدعای علفخواری می کند که کفاف چریک
# ~~او باشد ، متوقع است که مأمول او مبذول و مطلوب او ms152 به اجابت مقبول
~~گرداند .
# ~~سلطان ملتمس او به اسعاف و درخواست او به انجاح مقرون فرمود و جای او
# ~~به مرغزار شفورقان محاذی بلخ و ترمذ تعیین فرمود . و چون خبر انهزام
~~کبک
# ~~به برادر ایسنبوقا اغول و شاه اغول وشیره اغول پسرخجکتو وسالار وهندو
~~پسران
# ~~بیکتمور اغول برادر کهین دوا و جنکشی رسید چون خر در خلاب و کبوتر در
# ~~مضراب اضطراب افتادند . ایلچی فرستادند ومقدم امرا لاجریک پسر طوقای را
# ~~که با سیهزار سوار بر سرحد هرقان حافظ بود باز خواندند و به معاونت کبک
~~به
# ~~عزمرزم ییسور روانه کرد، و ایسنبوقا به تشییع ایشان تا شهر طراز که
~~مغول آن را
# ~~تلاس گویند که سر اردوی قایدو آنجا بودی ، وییسور چون به ترمد رسید
~~لشکر
# ~~خراسان و امرا چون سلطان ییساول و بیکتوت و امیرعلی قوشچی و قورمچی
# ~~کورکان و مستکقان پسر ملکتمور باجملهآ امرای خراسان بر ای استمداد و
~~استنجاد
# ~~ییسور به کنار آب آمویه رسیده بودند. برفور کبک با [امرا و چریک به
~~حدود
# ~~مر قبو رسیدند و بگذشتند و به در آهنین که خارج آن صحراییست و سیع و
~~بیابانی
# ~~فسیح رسیدآند]. آنجا یسور را با کک و جنکشی ملاقات و مصادفت افتاد . و
# ~~در حال آسیای طعن وضرب و دار و گیر گردان گشت . صهیل باد پایان وصلیل
~~PageV01P214
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0235.png)

# ~~اسبان از مدار فرش به فراز عرش میرسد ، و برق سنان و لمعان حسام و
~~شعشعه
# ~~شعاع سهام دیدهآ وهم را خیره میکرد وچشم خیالرا تیره . کوس چون رعد
~~بهار
# ~~درعریدن آمد و کهور کای چون برق در تریکیدن و بهادران در حرب و نبرد
~~آمدند
# ~~و دلاوران در طرد و ناورد .
### | بیت
# # تو گفتی هواکوه آهن شدست %~% همان پوششش چرخ جوشن شدست
# ~~در اثنای پیکار امرای خراسان بیکتوت و امیرعلی قوشجی چون سیلاب منحدر
# ~~برسیدند. و امیرعلی به اول وهلت یاغی را دست بردی سره نمود و دوسه تیر
~~گاو-
# ~~پیکان درسپاه اعدا ms153 انداخت . کک اغول وشاه اغول وجنکشی چون آن تیرسنان
# ~~زنان و پیکان جانستان مشاهده کردند منهزم و منهزع شدند و بیشتری خستهآ
~~تیر
# ~~تقدیر و ستهآ کمند گزند شدند و درحال منهزم شدند و بر هضات وجبال
~~وشعابو
# ~~قلال گریزان و مانند اطیاق اوراق در خزان ریزان گشتند . و شهزاد گان و
~~امرا
# ~~به شهر ترمذ پناهمدند و بازساز رزم وترتمب تجهیز لشکر کردند و در مقابل
~~خصمان
# ~~آمدند و این نوبت از دورمرقیو بگذشتند و به صحرای ترمذ نزول کردند .
~~ییسور
# ~~سواد و استلای معاندان مشاهده کرد ، دل از دست نداد ، گفت : کثرت اغنام
# ~~گرگ را نترساند . با شهزادگان لهاوری و توقلوق و ایناقان عزیمت قتال
~~وجدال
# ~~ونزال جزم کرد و چون کوه با شکوه در برابر قلب بایستاد ، وییسور عنان
~~تکاور
# ~~برتافت و به بالای پشتهآ بلند بر آمد که مشرف بود بر باغی و از آنجا
~~حمله کرد.
# ~~باغیلان چون قوت و شوکت خصم قوی دیدند منهزم شدند وعزم ترمذ کنا به(؟)
# ~~کردند و آنجا مجتمع شدند چون سدی قورتقای حا کم شهر سمرقند از قبل
# ~~یسورحیدر امیر صده وقتاتی بهادر باورچی و برادران جانکشوقتان و بوقا
~~وییسور
# ~~اغول بعد از انهزام اعدا متوجه صوب اعادیشد و چون به کنار آب آمویه
~~رسید PageV01P215
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0236.png)

# ~~بر ایشان تاختند و بعضی را بینداختند و باقی [را] مقهور و مهزوم
~~گردانید .
# ~~زال مذکور بود و نه از حیدر کرار مأثور .
# # همه دست و پای و سر و پشت یود %~% بریده سر و تیغ در مشت بود
# # همه دست تن بود و خفتان و خود %~% تنان را همی داد سرها درود
# # همه تیغ وساعد ز خون گشته لعل %~% خروشان دل خاک در زیر نعل
# # چنان گشت سر تاسر آوردگاه %~% که ازجوش خون لعل شد روی ماه PageV01P216
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0237.png)

# ~~خطا نمی امد و از غیرت و حمتت روی نمی کرداند، و از جای خود قدمی
# ~~نمی جند . علم دار به بهانهآ ms154 اراقت و تمزمز عزیمت گریختن کرد . ییسور
~~بر پی
# ~~او بتاخت و ممانش بهدو نیم کرد ، و گفت: اگر من روی بر تابم شما نیز
~~برتا بید و
# ~~از جنگ اعراض کنید ! از سورت آن شیر ژیان وصولت هزیر دمان بهادران
# ~~وعشر تا زوال روز دیگر با نوکران و امرای خود لهاوری و قوتلوق خواجه
~~پسر
# ~~او کتیمور بن بیه بن قدان، هر سه شهزاده در ترمذکنانه بانجکشی وففای و
~~قیان
# ~~سساه فام بنمود و جهان را بهفر و انگشت سندود، به حصار ترمذکنانه
~~بناهدند .
# ~~بنداشتند . بر آنجا تیر باران کردند ، تیر بر دیوار حصارمی آمد ، و از
~~آن یاغی
# ~~برادمیان ، ازین سب مضطر و منزعج شدند و رعت و رهب و فشل وهر اس یافتند
# ~~و همحنان از شام تا هنگام بام حنگ می کردند و در تاریکی مشتی میزد ند
# ~~نامداد که آفتاب از تتق افق بدرخشید ، بیسور و نوکران، باغی را در حصار
# ~~متحصن یافتند، سور حصار را کیس کردند، و چون دایره برمرکز محمط گشتند
# ~~و جنگ در پیوستند . و چون کار بر چنکشی و امرا تنگ و دشوار شد رینهار
# ~~خواستند و چون ذات البین خویشی و قرابت ممهدبود سسور اغول گناه جنکشی
# ~~سخشد و به خروج و اطلاق اشارت کرد . حنکشی و امرا از فید حصار خلاص
# ~~بافتند و برصوب ترکستان گریزان گشتند.
# ~~چون به جنگ و جدال و رزم و قتال معاندان برسیدی باری بر اثر اعدا بتاب
~~او PageV01P217
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0238.png)

# ~~بنه و غنیمت یاغی دریاب . بیکتوت با نوکران در عقب اعدا می تاخت و
~~اولجای
# ~~فراوان دریافت . و این وقعه در رجب سنهآ ست وعشر واقع شد . و شهزاده
~~ییسور
# ~~مظفر و منصور از آب آمویه بگذشت و به مرغزار شفورقان ، که نمودار خلد
# ~~برین است و آب او سلسال معین ، نزول کرد و میخ خیمهآ اقامت آهنین وشراع
# ~~خیام بر ثریا و پروین برافراشت و اغروق را به حدود دره گز ms155 فرستاد و
~~بکچند
# ~~روز گار به استراحت و استرواح بگذاشت و سلطان محمد بعد از تبلیغ ادای
# ~~رسالت و تجری رضای یورت بر وفق استدعای اوعهدنامه به غلاظ و شداد
~~سوگندان
# ~~و تحلیل و تحریم بفرمود نوشتن ، و مصاحب ایلچیان قاضی القضاة ممالک روم
# ~~نجم الدین طیبی و جمعی نوکران فرستادن، که مردی عالم فاضل متبحر متعین
# ~~فصیح نصیح بود ، بدین مهم ارسال فرمود تاعهدنامه را به ییسور برساند تا
~~موجب
# ~~تأمین و اطمینان او شود . چه پادشاهی عاقل خردمند مؤمن [و] مسلمانست و
# ~~فرمود که در پیش او سخن بسیار نگوید و بر قلت کلام نادرهای* (؟) بزرگ
# ~~فرمود که : پادشاهی پسر خود را به حکمی سپرد تا او را آداب و علوم و
~~هنرها
# ~~آموزاند . حکیم روزی فایده ای می فرمود که در کم سخنی و خاموشی فواید
~~بسیار
# ~~مندرج است . شهزاده اندیشید که چون کم گفتن مفید است هر آینه خموشی کلی
# ~~مفیدتر بود . بر آن بایستاد. این حال به پادشاه عرض کردند . حزین و
~~غمناک شد.
# ~~حکما گفتند: اورا به صید و شکار باید فرستاد که در شکار گاه کبک گویا
~~شود و اخرس
# ~~فصیح ! اورا به شکار گاه بردند . آنجا مرغی بر درختی آواز کرد . شخصی
~~بشنید
# ~~تیری بر مرغ زد و بکشت . شهزاده میگوید : ای مرغ ، اگر تو آواز نمیکردی
# ~~این تیر جگر دوز نمی خوردی . بشارت سخن گفتن او به پادشاه بردند . پدر
~~از پسر
# ~~می پرسد که : این سخن چون گفتی ؟ شهزاده اصلا و قطعا جواب پدر نگفت.

PageV01P218

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0239.png)

# ~~پادشاه خشمگین شد . و او را صد چوب تأدیب فرمود. شهزاده باخود گفت :
~~اگر
# ~~تو این سخن نمی گفتی این چوبها نمی خوردی!
# این حکایت پادشاه بهمواجهه و مشافهه با مولانا بعینها تقریر کرد. مولانا
# ~~چون بهدرهٔ‌ کریالای بلخ ، پایان کوه سمنگان به خدمت ییسور رسید ، مورد
# ~~او را به اعزاز و اکرام و مقدم او را به تبجیل توفی و تلقی نمود ms156 و در
~~جنب خود
# ~~بالای جملهآ امرا وعلما ومشایخ جای داد و ازو فایدهآ علمی خواست .
~~مولانا
# ~~به پاسخ گفت: چگویم که آن رای انور پادشاهرا معلوم نباشد و از بکر
~~فکرخاطر
# ~~وقاد و ذهن نقاد پنهان و پوشیده ماند ! میان داودالنبی و لقمان حکیم یک
~~سال
# ~~صحبت و یاری بود ، و داود زره میساخت و لقمان جامه میدوخت که از آن
~~معنی
# ~~هیچ باهم نمی گفتند . چون زره تمام شد داود آن جامها را درقعبی کرد و
~~برسر
# ~~ریخت . به فرمان حق تعالی آن حلقها در هم مسلسل و متداخل شدند و برتن
# ~~داود زره جامهآ تمام آمد. فرمود که « نعم لبوس لبوس الحرب» لقمان به
~~پاسخ گفت :
# ~~« الصمت حکم و قلیل فاعله» و مولانارا در جنب خود نزول فرمود ، و مراسم
# ~~کرامات و اقامات تقدیم داشت . و کروهی ازائمهآ بخارا وسمرقند چون نجم
~~الدین
# ~~عقیلی و سیف الدین عصبه و نجم الدین سمینی و سیف الدین بخشی وجمال
~~الدین نسفی
# ~~به استفحاص و استعلام مولانا نجم الدین فرستاد تا پایهآ علوم و مرتبه و
~~درجهآ فضل
# ~~و هنر او استکشاف بنمایند و بدانند که چند مرده حلاج است . از ایشان
~~هریک
# ~~مسئلهآ اصولی یا فقهی ایراد و القا کردند و ازو جوابهای موجه مسکت
~~استماع
# ~~نمودند . و به خدمت ییسور عرض کردند که دانشمندی متبحر متعین است ،
~~جامع
# ~~معقول یونانی و حافظ منقول ایمانی .
# اعتقاد پیسور در حق مولانا افزون شد ، او را نواخته با عهدنامهآ مؤ کد
# ~~به غلاظ و شداد تحلیفات ، اجازت انصراف واستیذان انعطاف فرمود . و در
~~اثنای PageV01P219
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0240.png)

# ~~بن حالات و تضاعیف این مقالات چنانک عادت زمانهآ برپهانهآ غدار مکارست
~~نعی
# ~~غراب وفات وصعیت (؟) سلطان جهان دردادند . هنوز ایام حیوتش سلسلهٔ‌ عقد
# ~~ار بعین نگرفته به تیر شست مأخوذ شد و شب شبابش از صبح کهولت در نیافته
~~و
# ~~جناح غرابش رنگ حواصل نگرفته که روزنامهآ عمر مقد راو به فذلک جلوه
# ~~رسانیدند. ms157 آوازهآ وصول یاغی در افواه خاص وعام افتاد . ییسور پیش
~~ییساول پیغام
# ~~فرستاد که با چریک خراسان بی توقف و درنگ به چریک باغی برنشیند . سلطان
# ~~ییساول برفور بی تفگر و تردد متوجه در کاه پیسورشد و به مر حلهآ
~~حجکتواولانک به
# ~~اردوی وی رسید. ییسور گفت: یاغی باغی باز کشته است تو نیز با یورت و
~~مقام خود
# ~~معاودت نمای و خود از لشکر فرو آمد . بیساول باز گشت و در خانهٔ‌ بوقا
~~امیر
# ~~با لشکری جرار خون خوار آنجا رسید و وثاق بر ییسور کبس و حجر کرد . او
# ~~با سی نو کر کریزان بر صوب هرات روان شد ، مبار کشاه برادر بوچای که به
~~طلب
# ~~ری ملک میرفت ، برسمت ممر با او دو چار خورد. بر یکدیگر تیرباران کردند
# ~~و درمقابلهآ ثبات قدم نمودند. اما چون مدت عمر ییساول به کمال امتداد
~~رسیده
# ~~بود از قضا و قدر تیری از قوس چرخ به گردن ییساول باز خورد و از آسیب
~~آن
# ~~زخم جان آهیخ هلاک شد ، و آنچه مقدور قضا ومیسور قدر بود و مصدور هبا و
# ~~هدر به تقدیم رسید . بعداز آن پسران ییساول با لشکری بر فتندوخانه بر
~~بیکتوت
# ~~کبس کردند و گروهی انبوه بکشتند ، و بیکتوت باچند کس خاصگی و ایناق
~~بیرون
# ~~گریخت . حلیهآ ییسور : جوانیست بیست وهشت ساله ، خوب روی، خوشخوی ،
# ~~بزرگ رخشان ، فراخ پیشانی اندک مایه برون آمده ، محبوب شمایل ، ستوده
# ~~مخایل ، و در یک چشم حولی دارد. بلند بالا، قوی ترکیب ، باضخامت جه ،
# ~~و فخامت بدن از فربهی . حلیهآ جوکی ، پسرش: جوانی شانزده ساله که صورت
~~و PageV01P220
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0241.png)

# ~~هیأت سست سالگان دارد . چست چالاک خوب چهره اما بک چشم او بغایت خرد،
# ~~اما محیوب ومطبوع افتاده.
# ز حوادث این سال روز سهشنه پانزدهم شعبان سنهآ ست و عشر مولانا
# ~~نظام الدین عبد الملک که قاضی القضاة ممالک اندلس بود ودانشمندی متعین
~~متبحر
# ~~وفات بافت .
### | فی مرثیة
# # شانزده سال و هفتصد ms158 از هجرت %~% نسمهآ راست رفته از شعیان
# # کوچ فرمود در مانه شب %~% افضل عص %~% مقتدای جهان
# # بحر دانش نظام ملت و دین %~% زین جهان سوی روضه رضوان
# ~~بشولیده شد و از منهج استقامت و صواب اعوجاج و انحراف بافت .
### | فی موعظة
# به حکمت گذشتی از لقمان %~% با رسیدی به طب جالینوس
# # بهمرین وقت و خوشترین ساعت %~% بزنندت ز بهر رفتن کوس
# ~~و رنجور و محموم گشت که «الحمی رائدالموت » اطتای حاذق وحکمای ماهر
# ~~در ازالت آن الم واندفاع آن مرض و سقم سعی و اجتهاد نمودند، اما چون
~~دور PageV01P221
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0242.png)

# ~~حیات به حصاد فساد انجامیده مفید تمی آمد .
### | بیت
# # چو کار جهان مرد را گشت راست %~% فزون شد زمین زندگانی بکاست
# ~~صلصال به منبع نظافت سلسال پیوست واز مطمورهآ فنا به معمورهآ بقا .
### | بیت
# # گلی بود خوشبوی در باغ عمر %~% از آن همچو گل بود اندک بقا
### | بیت
# # هنوز از ماتم سلطان قرانست %~% فلک سرگشته و انجم مبر
# # هنوز آن داغ گیتی راست بر دل %~% که آمد بر سرش این داغ دیگر
# # بهمر گ آن برادر آسمان را %~% هنوز آن جامهآ نیلیست در بر
# # به مرگ این چنان در نیل زد باز %~% که ماندش آن کبودی تا به محشر
# ~~چقساباط آی ییلان ییل به هنگام عصر در گذشت ، و در مرثیهآ او آمده است
~~: PageV01P222
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0243.png)

### | بیت
# ~~زهره راجع محترق در جدی با مریخ و ماه
### | ذال ویاء و واو] عصر جمعه در سلخ صیام
# ~~با قران اختران و رجعت از تقدیر حق
### | روز اولجایتو خدابنده محمد گشت شام
# ~~بیچاره آدمی از جنگ پیل و نهنگ و شیر و پلنگ روی نپیچد و هر چیزی را
# ~~چاره داند بجز مرگ، کزان مسکین و بیچاره ماند .
### | بیت
# # اگر صد کوه باید کند یولاد %~% زبون باشد بهدست آدمیزاد
# چه چاره کان بنی آدم نداند %~% بجز مردن کزان بیچاره ماند
# ~~ازسورت حرارت عزا وخور [و] فترت مرارت (؟)11 این ماتم ، خواتین حورا ms159
~~لعین
# ~~و امرا و نوینان گزین و خاصگیان و ایناقان حزین و غمگین بل جمله خلایق
# ~~صبح وارجامهها دریده و شفق وش رخساره به خون دل خراشیده، گریبان دریده
# ~~و مویها بشولیده .
### | بیت
# ~~خوش میفشانی ای شفق از دیده خون دل
### | وی صبح شاد باش که خوش جامه میدری
# ~~خلایق زاری کنان به اشک رشک از دیدهها منحدر و قطرات مطرات حسرات دود
# ~~درد و اندوه از چشمها منقطر و منفجر «یخرج منهما اللؤلؤ و المرجان ،
# ~~صبح مبیض جامهآ منور بدرید وشام مزعفر لباس سیاه پوشید وفضای هواخاک
~~مغاک
# ~~بر سر پاشد ، از حادثهآ هایل جگردوز و مصیبت غایل جانسوز ، دلهای خاص و
# ~~عام کباب ، و جگرهای دوست و دشمن کباب، و چشمها جیحون خون گشتند .

PageV01P223

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0244.png)

### | بیت
# # ز حادثات سپهری درین سرای فنا %~% نوفتاد ازین ماتمی بتر کاکنون
# ~~ودلهای بدرد و نفسهای سرد و رخسارهای زرد و جانهای خراب و سینههای کباب
# ~~و صدای حنین و طنین انین آشنا و بیگانه در ادوار گنبد دوار و مدار خاک
~~افتاد.
### | بیت
# ~~هان تا نبری ظن که جهان جای درنگست
### | و اندر پی شهدی که چشیدی نه شرنگست
# ~~آنده پی سور آمد و شادی پی محنت
### | وین هر دو ز تأشر شب و روز دو رنگست
# ~~مغرور مشو گر چه جهان با تو بصلحست
### | غمگین منشین گر چه فلک با تو بجنگست
# ~~بر دولت ده روز مکن تکیه براندیش
### | کاینجا مثل شیشه و دیوانه و سنگست
# سبز پوشان مرتع مسطح چرخ اخضرجامهای کبود اغبر پوشدند ، وجمشد
# ~~خورشید صاحب توجع و تلهف و تضرع و تأسف گشت و افغان و نفیر و نوحه و
# ~~زفیر هر یک بهاوج اثیر وذورهٔ‌ تدویر سریع مسیر لباس اطلس وحریر میرسید
~~.
# ~~یعنی خورشید سپهر پادشاهی و مهر چهر شهر یاری بهغرب فنا فروشد و افسر
# ~~منزل ماعوطین رخت بر بست ، جهانیان به سوک ماتم او سوخته جکر شدند و به
~~حادثهآ
# ~~او دل وجگرها بریان ms160 و دیدههاگریان . اما حکم خدای را احتراز ممکن نیست
# ~~اگردنیی را امکان بقا ممکن بودی بایستی که به حکم « واما ماینفع الناس
~~فیمکث
# ~~فی الارض » آن سلطان کریم عادل باذل جاوید باقی ماندی و زمانهآ برپهانه
~~PageV01P224
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0245.png)

# ~~غیار فنا بر دامن فیای او ننشاندی وفلک دفع چشم زخمرا «قل اعود»
~~میخوهندی.
### | بیت
# آن معنی که محکم نست عهد آسمان با کس
# گر %~% برهان همی حویی وفات شهریار آنک
# ~~همانکس را که دی می گفت اطال الله اعمارک
# سسن امروز می گوید انار الله %~% برهانک
# بغایت عمارت دوست بود خصوصا به عمارت شهر سلطا نیه دلبستکی . و
# ~~می خواست که آن عمارتها تمام شوند ، همه ناتمام بماندند و کار او تمام
~~شد .
### | بیت
# # بام بهطبع و دهر(؟) مامور نشد %~% مر گ از سردور باش تو دور نشد
# # می کوشدی که شهر معمور کنی %~% گشتی تو خراب وشهر معمور نشد
# ~~بعد از حادثهآ او امرا و وزرا و اصحاب مناصب و ارباب اعمال واشغال که
~~تریاوار
# ~~چون بر گ رزان به گاه خزان ریزان شدند و قومی که به مکان او کشفوار از
# ~~سر عحز و اضطر ار   سص   در درون داشتتد چون خرما افراشته سر شدند .
### | بیت
# ~~شاها می عمرت فلک از حام بریخت
# # هر خون که بر دختی ردشمن شورور %~% از PageV01P225
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0246.png)

### | سال 717
# ~~وفات یافت و شب امیدش به سحر یأس رسید و صیاح صباح فرو خواند .
### | بیت
# ~~خوش است صفه وایوان خواجه گر اورا
# #  %~% بدین صفت که درو ساکنست بگذارند
# ~~زمانه می ندهد ای دریغ چندان مهل
# #  %~% که هیچ لذتی از عیش وعمر بردارند
# ~~تو سخت غافلی ازکار خویش و برگردون
# #  %~% به قصد جان تو تا مهر و ماه درکار ند
# ~~گذشت عمر و تو کاری نکردهای آری
# #  %~% خود از برای تو عمر گذشته باز آرند
# ~~سریر جاه تو گر بر فلک برافرازند
# #  %~% سرای عمر تو گر چون بهشت بنگارند
# ~~مو گلان قضا در پیاند کز ms161 تختت
# #  %~% فرو کشند بهقهر و بهخاک بسپارند PageV01P226
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0247.png)

# واما خاتمه : در لطا بغی چند از صادرات افعال و نادرات اقوال بزم
# ~~ورزم از مآثر فتوت و مناقب مروت و مکارم اخلاق پادشاه جهاندار.
# هرچند مکارم مواهب و مآثر و مناقب او زیادت از آنست که در حد حصر
# ~~حضرت رسده است بعضی از مآثر آثار خسروانه ایراد می افتد.
# ایزد تعالی و تقدس به هر وقت واوانی و حین و زمانی که از بندگان خود
# ~~راضی باشد از زمرە نوع انسان فرخنده اختری و صاحب دولتی و خجسته طا لعی
# ~~بارگاه الهی و یمن دولت شاهی به فرق ممون و قدوم لقمایوی نور حدقهآ ال
# ~~چنگیزخان و نور حدیقهآ ابلخان سلطان محمدآراسته است.
### | یت
# # تا گردش چرخ را بقا خواهد بود %~% اقمال و بقای بادشا خواعد بود
# ~~از مشرب دولتش که صافی بادا PageV01P227
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0248.png)

# از آن اصل صمیم و نسل عظیم که اثر تنسم انوار وتفتق ازهار شاخسار شجرهآ
# ~~طیبه است و شکوفهآ دوحهآ طاهرهآ زاکیه از وفور علوم عقلی و کیفیت رسوم
~~نقلی و
# ~~کمال خردمندی و حصافت و شمول هوشمندی رای و فطانت به هدایت ازلی و
~~بدایت
# ~~لم یزلی سرمدی راه بافته است ، و بدوستداری پیغمبر صلی الله علیه وسلم
~~و اهل
# ~~بیت و ذریات او تشوق و به ارادتی هرچه تمامتر و مودت و محبتی هرچه
~~کاملتر
# ~~تربیت واعتصام نموده که تا اکنون هیچ پادشاهی مسلمان به این صفت متحلی
~~نبوده
# ~~و تعظیم و تبجیل ایشان واجب دانسته ، و در بارهآ ایشان وایمه و مشایخ
~~فراوان
# ~~انعام و احسان فرموده، وبه قوت علوم لدنی بی تحصیل فنون علوم وشدت
~~تکالیف
# ~~تعالیم از فیضان فیض فضل مواهب الهی اقسام هریک دریافته و به کنه معرفت
~~و
# ~~قصارای امنیت تفصی نموده ، وکماهی هریک دریافته، ازفرط مکارم اخلاق
~~ورحمت
# ~~و شفقت برخلق خدا، هرگز به خون مردم رضا نداده مگر خونی ناچاری و
# ~~قصاصی ضروری که ممات ms162 او حیات عالمیان دانسته.
# و علما آوردهاند که پادشاه باید که در چهار چیز غلو نکند : اول شکار که
# ~~مظنهآ مخاطره است ونفس پادشاه ازهمه چیزها عزیزترو شریفتر ، چه همه
~~چیزها
# ~~را بدلست مگر نفس پادشاه که بی عوض است. دوم : مصاحبت زنان که دل
~~راضعیف
# ~~و نفس را سخیف گرداند. سوم مداومت بر شراب و تناول مسکرات که مهمات ملک
# ~~از افراط آن مهمل ومعطل ماند. چهارم خون بسیار ریختن که دلهای خاص وعام
# ~~دشمنی و نفرت پادشاه اختیارکند .
# و سلطان عالم از آنگاه باز که پادشاهی برو قرار گرفت خونی از بینی کسی
# ~~نیاورد. مع هذا از خوف و بأس و ترس و هراس او هیچ کس از اهل تغور متمرد
# ~~و عاصی نتوانست شد و درهیچ عهد و انقلاب زمانی و اضطراب اوانی مثل این
~~امن
# ~~و امان و سلوت و رفاقت نبوده. از آن روزباز که پای دولت بردست مسند و
~~سدهٔ‌ PageV01P228
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0249.png)

# ~~رفعت نهاد ، دستهای جور وستم در قد و بند ماخوذست وپای ضیم و ظلم
~~وعدوان
# ~~درزنجیر زحیر مقمد ، و چشم ظلم و فتنه در خواب ، و دیدهآ عدل و انصاف
~~بسدار.
# ~~در عهد میارکش جهان فرتوت مبهوت بتازگی باز نور و نوا گرفت وحقوق هر
~~کار
# ~~یه مصاب استحقاق ومظان استیجاب پیوست و عالم خراب دور فریدون و کیخسرو
# ~~از سر گرفت وگیتی در چاغ همایون اوطریق عهد عدل و انصاف بهرام
~~جورنوکرد،
# ~~چنانک جز نسیم شادمانی بی روضهآ امن و امانی نمی وزد . به چاغ مبارکش
~~امرا و
# ~~وزرا و لشکریان و کافهآ رعایا و عامهآ برایا و اهل بلاد و دیار و قطان
~~و اقطار و
# ~~سگان امصار در آسایش چون غنحه غنوده و برفراش آرامش چون گل تازه آسوده.
# ~~از فرط اعتدال مزاج ادیان مختلف ومذاهب متضاد را با هم موافقت و مساهمت
# ~~داد و دست عدل و بذل گشاده گشت ، و پای حور و ظلم بسته.
# ز خاصیت ms163 یمن قدوم میارک این یادشاه کاماب کامکار بکی فراخی نعمت و
# ~~بسیاری مأکول و مطعوم و قوت اغذیه و اشربه است و دیگر ترفیه عامهآ رعا
~~یا و
# ~~کافهآ بر ایاو لشکریان ، تا غایتی که طایفهای که مش ازین در نقاب حجاب
~~مخفی
# ~~و متواری بودند اکنون از سر فراغ بر وسادهآ امن و امان متکیاند و
~~برفراش
# ~~آسایش و مهد آرامش غنوده ومستوی ، و همیشه بسشهآ امرا و لشکریان عش و
# ~~عشرت و نشاط و طربست. در عهد عدل او دزد و خونی بیکبار برافتادند ، و
~~نمام
# ~~و کاذب و غماز که چون حربا افراشته سر بودند چون خارپشت دست و پای بداد
# ~~در درون کشیدند و راهها از دزد و خونی چنان ایمن شد که جز مطرب رهزنی و
# ~~جز خیال شب روی ، و بجز مشک غمازی ، و بجز دینار و درم دو رویی نیافتند
~~.
# ~~سکبارگی مردم سپاهی رسوم سلاح ورزی فراموش کردند و به عهد دولت او
# ~~تمغهای کشیدهبا نام رفتند و غار ونقار محن منطفی شد ، و از تطاول رمح
~~وتعدی
# ~~تیرو وقاحت سپر وحدت و سلاطت تع و دراز زبانی سنان و سرزنش گرز گران و
~~PageV01P229
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0250.png)

# ~~تحکم ناوک و زوبین بر آسودند. به چاغ او زبان حسام مسلول دوروی در نیام
~~حبس
# ~~بماند ، چنانک زره ور آب بود وخنجر کش سوسن و سپردار نیلوفر و تیغ زن
# ~~آفتاب . و کمانکش جزکمان ابروان خوبان و تیرانداز جز غمزهآ شاهدان
~~نیافتند
# ~~و سیاه کاری و پریشانی جزدر زلف خوبان و شکن و کاکل تر کان نماند و
~~بشولیدگی
# ~~جز در غرهآ طره و نغولهآ مغولان و فتنه جزدر چشمهای نر گس سردر پیش
~~افکنده
# ~~و جز بنفشه سو گوارانه.
### | بیت
# # در دور دولت تو از آسیب روز گار %~% در روز گار عدل تو ازغصهآ زمان
# # کس پر گره ندید مگر چهرهآ سپر %~% کس منحنی نیافت مگر قامت کمان
# به چاع او ابرهاگریان بودند و رعدها ms164 نالان و سبزه ها و گلها خندان ،
# ~~گفت و گو جز در میان صراحی و پیاله نیافتند و جز دست صبا به حکم تظلم
# ~~گریبان غنچه رنجه نمیداشت ، و جز نسیم عبهر شمیم از راه عنف و قهر
~~اذیال
# ~~بنفشه یا بمال نمی کرد ، و جزگل از جور بلل صدره پاره نمی کرد ، ونوحه
~~گر
# ~~جز عندلیب و فاخته و قمری نبود . درعهد دولت او مابین دراعهآ دیباج
~~دراج به
# ~~منقار نقار شهباز طناز دریده نشد و نه عطف گریبان قما و نیمچهآ قمری و
~~فاخته
# ~~وهمچنین نیمچهآ کبک دری به چنگال نکال چرخ و شاهین شکافته نگشت. از
~~وفور
# ~~عدل او در عهد او و شمول انصاف و بذل او حسام آبگون آتش بار در حجاب
~~نقاب
# ~~استاد محجوب ماند و کمان را بجز زه کسی گوش نمالید ، و سنان طعن و ضرب
# ~~دراز زبان نشد و تیغ تیز دندان شوخ دیده هیچ آفریده را نگزید و گرز
~~سترک
# ~~سر گردانی نکرد.
### | فیت
# # درین چند سال آن شه ذو فنون %~% ز بینی شخصی نیاورد خون PageV01P230
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0251.png)

# # درین سال ها خنجر آبکون %~% نه رزم از نامی نامد برون
# # کمان را نمالمد کس تمز گوش %~% نشد تیر با هحکس سخت کوس
# # در اتام آن شه نشد تیغ تمز %~% زبان کرد کوتاه رمح از ستیز
# در مملکت او متعدی ، نکهت مشک و رآ یحهآ عبیر و عنبرست و در دیار او
# ~~حمال و حسن دست تعدی و جور بر آورده . حسن است که در الوس او به دلیری
# ~~و جامه کنی دست در از کرده است. جز ذرات آفتاب در خانهای هیچ آفریده
~~نزل
# # نمی تواند گرفتن . مستب در آنحا مؤذن است و مؤدی و مشیع خروس (؟) %~%
~~ب5
# ~~فر دولتش در خانهاجز ذره نزل نمی گیرد و جزا فتاب و ماهتاب بی اذن
~~واجازت
# ~~مالک خانه گیر نمی شود ، وخرمگس وعنکیوت را در بیوت و محلات حلول نزول
# ~~نه ، در هرخانه ms165 سوری و در هرمنزل سروری و در هرمنزلی حبوری پنداشتند و
# ~~از وصال مهفهفات صلیل مرهفات فراموش کردند و که و مه روی به قبلهآ فراغ
# ~~آوردند و خاص و عام بر آسودند .
### | بیت
# هر حا که رسمد موکب تو %~% از چرخ شند خیر مقدم
# بر در گه تو امد را قال %~% نا آمده جز اصبت فالزم
# عدلت نگذاشت راستی را %~% جز در سر زلف نیکوان خم
# در عهد تو هیچ گوش نشند %~% فریاد مگر رریر و از بم
# رعا یا را از جمله تکالیف مذموم چون مصادرات و نماری(؟) نامعهود وقوانین
# ~~و بدعتهای نامحمود محمی ومرعی فرمود. دا بما جز صد پایی قید پادشاه
~~بنساید
# ~~و جز داعه نخجیر و شکار او را بر اصطیاد و اقتناص تهییج و تحریض
~~ننماند.
# ~~همواره اوقات شریفهآ خود را به حانور انداختن و شکره برانیدن مقصور
~~دارد و
# ~~سشتر روزگار خود را به سکر معاقرت و گذشت معاشرت و مشاهدهآ ماه بسکران
~~PageV01P231
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0252.png)

# ~~و ملاعبهٔ‌ پریوشان و اغانی خوبان و غوانی نکوان مستغرق و مشغول دارد .
~~و
# ~~احیانا نیش خویش را با کحل محل دختران رسانیدی و باسلیق خوبان بمحجمهٔ‌
# ~~تیز گشودی و میل یرغول (6) به حلقهآ خاتم ترک پسران تیزکردی.
# بین النهرین از فرات تا جیحون و مابین البحرین از کنار دریای مشرق تا
# ~~قصارای دریای مغرب چون حرم کعه محل امن و سلامت و موضع سکون و استقامت
# ~~گشت. شیر با آهو دریک منهل آبخور دارد، وکبک با شاهین در یک مرقد خواب
# ~~نعاس می کنند ، وگرگ با میش در یک مراعی و مسارع چرا . در سایهآ همای
# ~~دولتش سیمرغ قاف سعادت از صولت بغاث الطیور و از سطوت آسیب صقور و
# ~~صفوهآ ضعسف از نخوت نسور ایمن و آسوده دارند. رعایای ضعیف در روضهآ امن
~~و
# ~~از هوا باران امان می بارد. به هر مقام که قدوم مبارکش برسد آنجا رخص
~~اسعار
# ~~و خصب معیشت ظاهر شود. به ms166 خاصیت نفس شریفش اسباب مراد مرام ومرام (؟)
# ~~خلایق مهیا و موجودست.
### | بیت
# که تاتونهادی به سر بر کلاه %~% نکر دایچ دشمن به ایران نگاه
# خدابنده همچون پدر تاجدار %~% که بود آیت رحمت کردگار
# مؤید به تأیید دادار پاک %~% به فرمان او از سمک تاسماک
# همه عنصرش فرهآ ایزدی %~% همه گوهرش آیت بخردی
# که دایم برو فر دادار باد %~% جهانگیر باد و جهاندار باد
# در مدت دولت که جاوید [و] مؤید و مخلدباد ، هر گز ازو غبار آزاری و
# ~~خدشهآ نفاری بر دامن خاطر موری بیزور ننشسته باشد. پادشاه دیر خشم ،
~~زودرضا،
# ~~سبک روح، گران حلم ، پرعطا ، کم آزار که عفو وصفح او تا غایتی بود که
~~روزی PageV01P232
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0253.png)

# ~~اسبی تو پچاق تازی نژاد بادپای اتش سپرآب رفتار خاک نورد از اصطبل
~~معمور
# ~~بدزدیدند و دزد را گرفته و سخت بربسته به حضرت حاضر کردند خواستند که
~~به
# ~~تیغ سیاست او را قربان کنند ، ازو پرسد که : ای سحاره ، این دلیری و
~~جرآت
# ~~چرا نمودی؟ دزد گفت : محتاج بودم ، و روا نداشتم که اسب درویشان دزدم ،
~~با
# ~~خودگفتم :
# اذا کنت لابد مستتر با %~% فمن اعظم التل فاستترب
# ~~اثر عفو و مرحمت وصفح وعاطفت بر صفهآ حن میارک لایح گشت ، فرمود که
# ~~و آشیانهآ عاطفت و آستانهآ شفقت است، گناه او بخشدیم به شرط آنک دیگر
~~نکند .
### | بیت
# # ای شاه از آن پیش که مهزول شوی %~% با از عملی که هست معزول شوی
# # از طاعت شست ساله بهتر باشد %~% گر بک ساعت به عدل مشغول شوی
# و از اخوات ونظایر این حکایت آنک از جعفر برمکی عقدی جوهر مسمط
# ~~مرصع به گوهرهای ثمین نفیس مقوم بدزدیدند و در دست شخصی بازیافتند. بعد
# ~~از اقرار به اوزار و یشنت شوت گناه خواستند که او را به انواع عنا و
~~تعذیب
# ~~بلا مبتلاگرداند. دل حعفر بدان سسچارهآ غمخواره وخت ، گفت: اورا
~~بگذارید
# ~~که من وقتی این عقد به ازای خدمتی پسندیده به وی ms167 بخشدم و فراموش کرده
# ~~بودم. سلطان جهان نز تا بدین حد نکو خلق بود که مفقودی که در دست خاصی
# ~~بازیافت او را بدان خیانت مؤاخذت و عقوبت نفرمود و عفو وصفح ارزانی
~~داشت.
### | بیت
# هرکه بابد اثری از نظر سلطانی
### | عزتی باید اگر چند که باشد خواری PageV01P233
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0254.png)

# جرم خورشید چودر کان نظری کرد به عنف
### | سنگ شد لعل و ازو یافت جهان مقداری
# لطیفهآ دیگر : بهوقتی که به محافظت دیار خراسان ساکن بود ، بهیورت
# ~~تایقوت باغ در حدود جرجان که صحرائیست وسیع خراب، و غازان خان سعید
# ~~انارالله برهانه عازم دیار شام و مصر بود و سلطان محمد آنجا در سیران ،
~~که
# ~~ناگاه از وادی امیر آوازی مهیب به گوش او رسید . امیر ، دولتشاه ایداجی
~~را
# ~~فرستاد تا بداند که خیل خانه و مردم در آن حدود هست یا نه ؟ او از
~~جانور اثر
# ~~و خبر نیافت ، بازگشت و حال عرض داشت . آهی سرد از جگر بر کشید ، دست
# ~~بر زانوی مبارک زد و اشک رشک در دیده آورد و فرمود که از سر فراست
~~والهام
# ~~غیبی و افاضت الهی یکی از همشیرگان آقا واینی من اولجاتای یا اولجا
~~تیمور
# ~~و قتلغتمور وفات بافته است و این معنی بر من محقق و مقرر است . آن ساعت
~~و
# ~~روز برجایی نوشتند و بوقا اولدوچی را به کشف این حال فرستادند و او بعد
~~از
# ~~وقوف باز گشت و در همان ساعت آن روز که فرموده بود خواهرش اولجاتیمور
# ~~خاتون امیر قتلغشاه به دیار بکر وفات یافته بود و از غازان اجازت اعلام
~~کردن
# ~~آن نبود . تا چون الدو برسید و از وفات او اعلام کرد بگریست و گفت
~~اکنون
# ~~خاطرم از خیال آسوده شد و جز تسلیم و رضا چارهای دیگر نه .
# نطیفهآ دیگر : آنک هورقداق امیر لشکر اهوج و تندخوی و بی رای و
# ~~تدبیر بود ، بروی عاصی شد ، شر او چنان کفایت کرد که بخیه برروی ms168 کار
~~نفتاد
# ~~و نه قسقعهآ سلامی وعطعطهآ کنامی به گوش دور ونزدیک و ترک و تازیک رسید
~~وبر
# ~~ابرام و گستاخی اوچندان صبر کردکه به کام خود رسید و خللی در ملک والوس
~~واقع
# ~~نشد. واین معنی اظهر من الشمس است . م، « بانور آفتاب چه حاجت به مشعل
~~است.»
# ~~و هر معاندی و دشمنی دیگر غیر هورقداق که غدر و خدیعتی سگالیده بود و
~~در PageV01P234
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0255.png)

# ~~خاطر سر خلاف ونزاع داشت بدخاصت نفس میارکاو حق تعالی هریک را به بلایی
# ~~متلا گردانید چنانک بازبرنخاست .
# لطیفهٔ‌ دیبگر : از جملهٔ‌ نوادر احوال وفیض الهامی که از نفس قدسی او
# ~~صادر شد ، روزی بربام قلعهآ تبریز به حضور یکسر امرا و ارکان دولت و
~~اعیان
# ~~حضرت از دور نا گاه نظر میارکش بر صوفی وشی افتاد ، فرمود که در خاطرم
# ~~چنان می آید که اودزد یا خایف است. مقربان به کشف این حال شتافتند، او
~~را
# ~~تنگ باز جستند ، قباجه پوستینی سمور در زیر دزدیده با او یافتند . از
~~یمین و
# ~~یسار او را بهزدن فروگرفتند تا بهدزدی و خیانت و خون ناحق اقرار کرد، و
# ~~به گناه خود اعتراف و اقرار. سلطان فرمود که : چون بهزبان خود به هرسه
~~گناه
# ~~اقرار کرد واجب القتل است شرعا و عرفا کشتنی. او را به حکم شرع به باسا
# ~~رسانیدند ، و این الهام را از جملهآ کرامات شمردند .
# لطیفهآ دیگر : آنک مدت پنجاه واند سال میان خانان اروق چنگیزخان
# ~~قیدو که دعوی قانی می کرد با قا آن و دوا که به جای جغاتای نصب بود با
~~لشکر
# ~~وعدت ، و میانشان مخاصمت و مخالفت قایم . وبه چاغ غازان به جانب ماز
~~ندران
# ~~تاختند و زن و فرزند و خانه و اغروق ایشان برانداختند وتا حدود مرو
~~وهرات
# ~~بتاختند و چند بار بر لشکر قان نصرت وظفر یافتند واز ممالک و چریک او
~~بعضی
# ~~با قیضهآ تصرف گرفتند و به چاغ جلوس میار کش و ms169 تآسسد یمن ابر قدوم
~~همایونش
# ~~نایرهٔ‌ بلغان پنجاه ساله و فتنهای قایم دیرینه نایم شد . وآتش فتنه
~~وفتور منطفی
# ~~گشت . به حکم « اذا اراد الله تعالی بقوم خیرا هیأ اسبابه » دوا با قان
~~جادهٔ‌
# ~~موافقت و مصادقت سیردن گرفت و به اتفاق دولتخانه قیدو با اروق وخان
~~ومان
# ~~برانداختند و پسران قیدو ساربان و دیگران که قانی دعوی می کردند معدوم
~~گشتند
# ~~و امرا وبقایای لشکریان سرکش متمرد همه به ایلی قان در آمدند و به بند
~~گی PageV01P235
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0256.png)

# ~~کردن کوچ دادن آماده و متشمر شدند .
# پیش سلطانند در فرمان بری %~% ادمی و بحری و دیو و پری
# بر صدق این دعاوی این همه قضایای ضروری گواهاند .
# ~~که چون زحل به درجهآ شرفرسید دلیل گرانی غلات [و عزت حبوبات وقحط
# ~~ارزانی نبوده .
# # گستی به فر دولت فرمانده جهان %~% ماند به عرصهآ حرم روضهآ جنان
# # برهر طرف که چشم نهی جلوهآ ظفر %~% وزهر جهت که گوش کنی مژدهآ امان
# ~~و این معنی جز خرق عادت والهام و کرامات ربانی نتواند بود .
# # بساکرم که خدا با نژاد آدم کرد %~% ندانک سایهآ خود را پناه عالم کرد
# لطیفهآ دیگر : آنک از جمله شگفتی و عجایب پادشاه اسلام روز آدینه
# ~~بیست و نهم شوال سنهآ ست و سبعما به به قصدفتح بیشهآ گلان از قنعر
~~اولانک به لشکر
# ~~صحت برعقب او برونل .
# ملازمان شهزاده طیفور بعد ازیکچند به اردو با رشد به حضور امراء معظم
# ~~پولاد جینسانک و ایسنقوتلوق که با اغروق او بودند تقریر کردند که دوش
~~یکی PageV01P236
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0257.png)

# ~~آتش در خر گاه افتاده عالمیانرا تأثیر کشف اسرار و فیض الهام الهی
~~معلوم شد.
# حکیم خردمند یزدان پرست %~% سپاهی و بازاری و زیردست
# ز دادش همه کام دل بافتند %~% چو در بندگی نیز بشتافتند
# ~~رنجانیدن منع کرد و فرمود که این بادره برسبیل سهو وغلط بود نه به قصد
~~و عمد
# ~~او را بگذار.

PageV01P237

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0258.png)

# نطیفهآ دیگر : آنک یورت گاوباری ms170 از بی نانی مسکن و مامن هیچ پادشاه
# ~~نشد مگر از تأ بید بمن سعادت وهمت رای بلند او که در زمین گشتاسبی
~~خندقی
# ~~ژرف حفر کرد . آب ارس بر آنجا انداخت تاهمه مزروع ومحروث گشت وجملهآ
# ~~ویرانیها معمور ، احیاء چنین اموات مقدور هیچ پادشاه ماضی نبود .
# لطیفهآ دیگر : روزی لعایی به خدمتش آتش بازی میکرد، موشکی هوایی
# ~~در پیش قدم مارک افتاد . شیخ بهلول خواست که او را به چماقی تأدیب کند.
# ~~پادشاه بانگ بر سر وی زد که از دهشت و حشت این سهو و غلط بود نه که به
~~قصد
# ~~وعمد ! و این از صفات و سیرت اولیاست ، واخلاق فرشته به غور قضایا وکنه
~~امور
# ~~نیکو برسد، و هر گز معایب و مخازی و مثالب با روی کس نیارد تا خجل و
~~شرم-
# ~~زده و منفعل نگردد .
# لطیفهآ دیگر : آنک در صدور نائبات و حدوث واقعات بانبات و وقار و
# ~~اصطبار و بردبار وراسخ قدم باشد تا غایتی که چهار فرزند دلبند جگر گوشه
~~میوهٔ‌
# ~~دل و قرة عین چون شهزادگان بسطام و بایزید و طیفور و ابی الخیر وفات
~~یافتند
# ~~به ایام طفلی وعنفوان کودکی ، و خاص وعام و ترک و تازیک و دور و نزدیک
~~بهعزا
# ~~و ماتم و مصیبت ایشان سوخته دل و خونین جگر بودند ، و پادشاه مبارک
~~طلعت
# ~~خجسته بهجت خواطر هر یک به استمالت و صبر وحلم و نصایح تسکین و آرام
~~داد.
# لطیفهآ دیگر : آنک مغسات(؟) عالم قدسی کشف نور ولایت وفراست اوست.
# ~~چنانک هر که از ملازمان حضرت ذرهای از معبار عار بند گی بگرداند و خلاف
# ~~اندیشه و نزاع پیشه دارد، ضمیر پاک نقاد وخاطر وقاد او از مخایل ناصیه
~~وشمایل
# ~~هیبت او آن معنی بعینها ادراک کند ، و در عرض و ایراد سخن درون وبیرون
~~هر
# ~~یک به نور امعان و یقین دریابد که تاکجا وچون وچیست که «المرء مخبوء
~~تحت
# ~~لسانه » جام گیتی نمای کیخسرو، ضمیر منیر ms171 اوست و آینهٔ‌ اسکندریه خاطر
~~PageV01P238
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0259.png)

# ~~عاطر او که دم بدم معانی بکرومخدرات عروس فکر بر حجلهآ ضمی جلوه می
~~گند،
# آرام یافت در حرم امن وحش وطیر
### | و آسوده گشت در کنف عدل انس وجان
# ~~او معلوم نست ، اما غست و عمازی و نمامی تو معلوم شد !
# لطیفهآ دیگر : روزی امرای معظم امیر قتغلشاه و چوپان نویان و پولارد
# ~~که تا بدانیم که کوچ چگونه می باند دادن که بدان مقدور و مشکور باشیم .

PageV01P239

# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0260.png)

# # معلوم رای تست که بودند بی قیاس %~% اندر زمان دولت غازان دادگر
# # مردان با صلابت و میران شیر دل %~% گردان با مهابت و شاهان تاجور
# ~~سیور غامیشی و عاطفت و اصطناع فرمود که هر گز هیچ پادشاه [را] در حق
~~هیچ PageV01P240
# ![image filename](./0738AbuQasimKashani.TarikhUljaytu_0261.png)

# -
# ~~*
# # دو سه نهر چهود ححود را تربیت کرد و مشاهره و ادرار رسد و %~% دن
# ~~هی حوا ند.
# تا   دن هارهت هر %~% در %~% کحا بسید هلا
### | 3 %~% سحاب ابن عاطفث ه
# ~~کز   عطای دست شاهمشاه عالم دبد و بافت
### | شن %~% صعف نکواه %~% و حاکر محب سگ
### | هک ل)
# # نما لکتاب بحمدالله و حسن توفقه و الصلوة علی نیه محمد %~%  %~% لدا
# ~~حمعن تحریرا فی سلخ ربیع الاخر سه اثنین وحمس وسعمایه ، علی یدالعید
# ~~الضعف المحتاحالی رحمة الله تعالی احمد بن الحسین بن ساتاق عفا الله
~~عنهم حامدا
# ~~لله بعا لیی   همصلیا و مسلما والسلم.

PageV01P241 ms172