######OpenITI#


#META# title: jamjam
#META# ed_info: Ed. n.n. (n.d.), , Ganjoor corpus: n.n..
#META# url: https://ganjoor.net/ouhadi/jaamejam/

#META#Header#End#

# 1 قل هوالله لامره قد قال %~% من له‌الحمد دائما متوال
# 2 احد غیر واجب باحد %~% صمد لم یلد و لم یولد
# 3 آنکه هست اسم اعظمش مطلق %~% حی و قیوم نزد زمره حق
# 4 آنکه بی‌نام او نگشت تمام %~% نامه ذوالجلال و الاکرام
# 5 آنکه فوقیتش مکانی نیست %~% وآنکه کیفیتش نشانی نیست
# 6 آنکه بیرون ز جوهر و عرضست %~% وآنکه فارغ ز صحت و مرضست
# 7 آنکه تا بود یار و جفت نداشت %~% وآنکه تا هست خورد و جفت نداشت
# 8 آنکه زاب سفید و خاک سیاه %~% صنع او آفتاب سازد و ماه
# 9 آنکه مغزست و این دگرها پوست %~% وآنکه چون نیک بنگری همه اوست
# 10 آنکه او خارج از عبارت ماست %~% ذات او فارغ از اشارت ماست
# 11 نیست انگشت را به حرفش راه %~% مگر از لا اله الالله
# 12 خرد ادراک ذات او نکند %~% فکر ضبط صفات او نکند
# 13 دور و نزدیک و آشکار و نهان %~% کردگار جهانیان و جهان
# 14 همه کروبیان عالم غیب %~% سر فرو برده زین دقیقه به جیب
# 15 هر چه کرد و کند به هر دو سرا %~% کس ندارد مجال چون و چرا
# 16 از حدیث چه و چگونه و چند %~% هستیش کرده بر زبانها بند
# 17 ای منزه کمالت از کم و کاست %~% هر چه دور از هدایت تو نه راست
# 18 راز پنهان آفرینش تو %~% نتوان دید جز ببینش تو
# 19 در نهان نهان نهفته رخت %~% در عیان همچو گل شکفته رخت
# 20 خالق هر چه بود و هست تویی %~% آنکه بگشود وانکه بست تویی
# 21 بنبستی دری که نگشودی %~% هستی امروز و باشی و بودی
# 22 از عدم در وجود میری %~% پیش خود در سجود میری
# 23 ندهینعمت تو بیشی هست %~% بدهی عادت توپیشی هست
# 24 ما چه پوشیم اگر نپاشی تو %~% چه خوریم ار مدد نباشی تو
# 25 نتوانیم گفت و نیست شکی %~% شکر نعمت ز صد ms001 هزار یکی
# 26 کس خبردار کنه ذات تو نیست %~% فکر کس واقف صفات تو نیست
# 27 عرش کم در بزرگواری تو %~% فرش در موکب عماری تو
# 28 ای تو بیچون چگونه دانندت %~% چیستیبر چه اسم خوانندت
# 29 عقل ذات تو را چه نام نهد %~% فکرت اینجا چگونه گام نهد
# 30 نیستت جای در چه جایی تو %~% همه زان تو خود کرایی تو
# 31 قدرتت در عدد نمی‌گنجد %~% قدر در رسم و حد نمیگنجد
# 32 رخت از نور خود درآورده %~% پیش دلها هزار و یک پرده
# 33 دل ز بوی تو بوی جان شنود %~% جان چه گوی ترا همان شنود
# 34 رحمتت دایمست و پاینده %~% لایزال از تو خیر زاینده
# 35 چونکه ذات تو بیکران باشد %~% کس چه گوید ترا که آن باشد
# 36 نه به ذات تو اسم در گنجد %~% نه به گنجت طلسم در گنجد
# 37 بسمو تو چون نپیوندیم %~% سمت و اسم بر تو چون بندیم
# 38 چون نبیند کسی تمام ترا %~% چون بداند که چیست نام ترا
# 39 اسم را نار در زند نورت %~% چه طلسمی که چشم بد دورت
# 40 ذات و اسم تو هر دو ناپیداست %~% عقل در جستن تو هم شیداست
# 41 اوحدی این سخن نه بر سازست %~% او پدیدار و دیده‌ها بازست
# 42 سخن عشق کم خریدارست %~% ورنه معشوق بس پدیدارست
# 43 نیست گر نیک بنگری حالی %~% در جهان ذره‌ای ازو خالی
# 44 در تو و دیدن تو خیری نیست %~% ورنه در کاینات غیری نیست
# 45 بشناسش که او چه باشد و چیست %~% تا بدانی که رویت اندر کیست
# 46 دوست نادیده دست بر چه نهی %~% رقم بود و هست بر چه نهی
# 47 اندرین ره تو پرده کاری %~% هم تو باشی که پرده برداری
# 48 گر چه هست این حکایت اندر پوست %~% ما نخواهیم جز حکایت دوست
~~PageV01P001
# 1 ای خرد را تو کار سازنده %~% جان و تن را تو دل نوازنده
# 2 ms002 در صفات تو محو شد صفتم %~% گم شد اندر ره تو معرفتم
# 3 روشنایی ببخش از آن نورم %~% از در خویشتن مکن دورم
# 4 رشحه نور در دماغم ریز %~% زیت این شیشه در چراغم ریز
# 5 تا ببینم چو در نظر باشی %~% راه یابم چو راه بر باشی
# 6 بنماییچرا ندانم دید %~% ننمایی کجا توانم دید
# 7 گر چه شد مدتی که در راهم %~% همچنان در هبوط این چاهم
# 8 از پس پرده میکنم بازی %~% تا مگر پرده را براندازی
# 9 بر درت بی‌ادب زدم انگشت %~% حلقه‌ای ساختم ز چنبر پشت
# 10 تا ز در حلقه را در آویزم %~% میزنم آه و اشک میریزم
# 11 بتو میپویم ای پناهم تو %~% مگر آری دگر به راهم تو
# 12 سرم از راه شد به راه آرش %~% دست من گیر و در پناه آرش
# 13 زین خیالات بر کنارم کش %~% پرده عفو پیش کارم کش
# 14 با منی درد سر چه میخواهم %~% چو تو دارم دگر چه میخواهم
# 15 کرمت چون ز من بریده نشد %~% چه ببینم دگر که دیده نشد
# 16 بی‌خود ار زانکه باختم ندبی %~% تو به چوب خودم بکن ادبی
# 17 با چنین داغ بندگی که مراست %~% به سر خود چه گردم از چپ و راست
# 18 از تو گشت استخوان من پر مغز %~% اگر چه کاری نیامد از من نغز
# 19 باد نخوت برون کن از خاکم %~% متصل کن به عنصر پاکم
# 20 روشنم کن چو روز شبخیزان %~% به شبم زین وجود بگریزان
# 21 چون بر اندیشم از تو اندر حال %~% مرغ اندیشه را بریزد بال
# 22 تو بجویی مرا خیالست این %~% باز پرسی ز من محالست این
# 23 تا حدوث مرا قدم چه کند %~% وان وجود اندرین عدم چه کند
# 24 دیر شد کز دکان گریخته‌ام %~% و آب رویی که بود ریخته‌ام
# 25 خجلم من ز بینوایی خویش %~% شرمسار از گریز پایی خویش
# 26 وه! که از کار ms003 خود چه تنگدلم! %~% می‌نمیرم ز غم چه سنگدلم!
# 27 سود دیدم سفر به آن کردم %~% بختم آشفته شد زیان کردم
# 28 دلم از کار تن به جان آمد %~% هم ز من بر من این زیان آمد
# 29 جگرم خون شد از پریشانی %~% آه! ازین جان سخت پیشانی!
# 30 گشته چندین ورق سیاه از من %~% من کجا میروم که آه از من!
# 31 تنگدستی چو من چه کار کند %~% تا ازو خود کسی شمار کند
# 32 بی‌چراغ تو من به چاه افتم %~% دست من گیر تا به راه افتم
# 33 جز عطای تو پایمردم نیست %~% غیر ازین اشک و روی زردم نیست
# 34 از تو عذر گناه می‌خواهم %~% چون تو گفتی: بخواه میخواهم
# 35 دست حاجت کشیده سر در پیش %~% آمدم بر درت من درویش
# 36 مگرم رحمت تو گیرد دست %~% ورنه اسباب ناامیدی هست
# 37 چکند عذر پیچ بر پیچم %~% که ز کردار خویش بر هیچم
# 38 نتوانستم آنچه فرمودی %~% بتوانم به من چو بنمودی
# 39 گر ببخشی تو جای آن دارم %~% ور بسوزی سزای آن دارم
# 40 غم ما خور که از غمت شادیم %~% مهل از دستمان که افتادیم
# 41 گر چراغی به راه ما داری %~% به در آییم ازین شب تاری
# 42 ما چه داریم کان نداده تست %~% چه نهد کس که نانهاده تست
# 43 به عنایت علاج کن رنجم %~% دستگاهی فرست از آن گنجم
# 44 دست و دامن گشاده مییم %~% مدوان چون پیاده مییم
# 45 چون گریزم که پای راهم نیست %~% چون نشینم که دستگاهم نیست
# 46 گر چه دانم که نیک بد کردم %~% چه توان کرد چونکه خود کردم
# 47 قلمی بر سر گناهم کش %~% راه گم کرده‌ام براهم کش
# 48 گر تو توفیق بندگیم دهی %~% جاودان خط زندگیم دهی
# 49 دل من خوش کن از شمایل خود %~% گردنم پر کن از حمایل خود
# 50 کام من پیش تست پیشم خوان %~% خاکپای سگان خویشم خوان
# 51 ms004 با وفا عقد کن روانم را %~% همدم صدق ساز جانم را
# 52 دیر شد ساغر میم درده %~% که من امشب نمیروم در ده
# 53 میدوم در پی تو سرگشته %~% تا به پایان برم سر رشته
# 54 من ازین دو رهی به آزارم %~% تو فرستاده‌ای تو باز آرم
# 55 چون نهشتند در سرم مغزی %~% نغز دانی تو کمتر از نغزی
# 56 عشق و دیوانگی و سرمستی %~% کرد بازم بدین تهی دستی
# 57 از برای تو در تو دارم دست %~% چون تو باشی هر آنچه باید هست
# 58 کردگارا به حرمت نیکان %~% که در آرم به سلک نزدیکان
# 59 ریشه آز بر کش از جانم %~% به نیاز و طمع مرنجانم
# 60 از شراب حضور سیرم کن %~% در نفاذ سخن دلیرم کن PageV01P002
# 1 اوحدی گر سر لجاجت نیست %~% زو نخواهی که خواست حاجت نیست
# 2 باغ و خرمن چه خواهی و ده ازو %~% زو چه خواهی که باشد آن به ازو
# 3 تو ازو وقت حاجت او را خواه %~% کو نماید به هر مرادت راه
# 4 گر مریدی جزو مرادت نیست %~% ور جزو خواهی این ارادت نیست
# 5 هر که بی‌او رود فرو ماند %~% خیز و بیخود برو که او ماند
# 6 او شوی گر ز خود فنا گردی %~% تو نمانی چو آشنا گردی
# 7 مرغ آن باغ صید این دانه است %~% آنچه کردی طلب درین خانه است
# 8 زلف معشوق زیر شانه تست %~% تیر آن شست بر نشانه تست
# 9 به خود آنجا کسی نداند رفت %~% به خدا باشد ار تواند رفت
# 10 هر چه اندر جهان او باشد %~% یا خود او یا از آن او باشد
# 11 خرد اندر جهان او نرسد %~% علم بر آستان او نرسد
# 12 با تو عقل ار چه بس دراز استد %~% از تو در نیم راه باز استد
# 13 گر بخواند جدا ندانی شد %~% ور براند کجا توانی شد
# 14 بگریزی کجا روی که نه اوست ms005 %~% بستیزی کست ندارد دوست
# 15 صورتی را کزو نبود خبر %~% نقش دیوار دان و صورت در
# 16 سر این نقش را چه دانی تو %~% که ز نقاش در گمانی تو
# 17 ما نباشیم و این جلال بود %~% لم یزل بود لایزال بود
# 18 تا تو این جاه و جای را بینی %~% به خدای ار خدای را بینی
# 19 ز تو یک نفس جدا نبود %~% تو نبینی گناه ما نبود
# 20 راه خود کس به خود ندید آنجا %~% ز محمد توان رسید آنجا PageV01P003
# 1 عاشقی خیز و حلقه بر در زن %~% دست در دامن پیمبر زن
# 2 حب این خواجه پایمرد تو بس %~% نظر او دوای درد تو بس
# 3 اوست معنی و این دگرها نام %~% پخته او بود و این دگرها خام
# 4 آنکه از اصطفا بر افلا کند %~% در ره مصطفی کم از خاکند
# 5 از در او توان رسید به کام %~% دیگران را بهل برین در و بام
# 6 اوست در کاینات مردم و مرد %~% او خداوند دین و صاحب درد
# 7 سفر آدم سفیرنامه اوست %~% درج ادریس درج خامه اوست
# 8 بیعه در بیعتش میان بسته %~% زانکه ناقوس را زبان بسته
# 9 بر سر او ز نیک نامی تاج %~% همه شب‌های او شب معراج
# 10 پیش او خود مکن حکایت شب %~% او چراغ آنگهی شکایت بس
# 11 گوهر چار عقد و نه درج اوست %~% اختر پنج رکن و نه برج اوست
# 12 شقه عرض عطف دامانش %~% ملک از زمره غلامانش
# 13 آن که مه بشکند به نیم انگشت %~% آفتابش چه باشد اندر مشت
# 14 وانکه در دست اوست ماه فلک %~% پایش آسان رود به راه فلک
# 15 شب معراج کوس مهر زده %~% خیمه بر تارک سپهر زده
# 16 گذر از تیر و از زحل کرده %~% مشکل هفت چرخ حل کرده
# 17 سر سر جملها بدانسته %~% شرح و تقصیل آن توانسته
# 18 در دمی شد نود هزار سخن ms006 %~% کشف برجان او ز عالم کن
# 19 به دمی رفته باز گردیده %~% روی او را به چشم سر دیده
# 20 میم احمد چو از میان برخاست %~% به یقین خود احد بماند راست
# 21 راه دان اوست جبرییلش ساز %~% هر چه او آورد دلیلش ساز
# 22 ای فلک موکب ستاره حشر %~% وی ز بشرت گشاده روی بشر
# 23 هاشمی نسبت قریشی اصل %~% ابطحی طینت تهامی فصل
# 24 علم نصرتت ز عالم نور %~% یزک لشکرت صبا و دبور
# 25 چرخ نه پایه پای منبر تو %~% به سر عرش جای منبر تو
# 26 معجزت سنگ را زبان بخشد %~% بوی خلقت به مرده جان بخشد
# 27 روز محشر که بار عام بود %~% از تو یک امتی تمام بود
# 28 بگرفته به نور شرع یقین %~% چار یار تو چار حد زمین
# 29 ز ایزد و ما درود چون باران %~% به روان تو باد و بر یاران
~~PageV01P004
# 1 ای به مهر تو آسمان در بند %~% یاد من کن چو میدهم سوگند
# 2 به زمانی که عقد دین بستی %~% به زمینی که اندرو هستی
# 3 به بنان قمر شکن که تراست %~% به زبان شکر سخن که تراست
# 4 به دو گیسوی مشک پیوندت %~% به دو چشم سیاه دلبندت
# 5 به نماز شب و قیام و قعود %~% به دعای پر و رکوع و سجود
# 6 به اذان و به مسجد و محراب %~% به وضو کردن و طهارت آب
# 7 به شب هجرت و حمایت غار %~% به دم عنکبوت و صحبت یار
# 8 به خروج و فلک نوشتن تو %~% به عروج و به باز گشتن تو
# 9 به شهادت که شد در اسلام %~% به صلوة و زکوة و حج و صیام
# 10 در قناعت به نیم سیری تو %~% در شجاعت بدان دلیری تو
# 11 به براق و بر فرف راهت %~% به وصول و به قربت شاهت
# 12 به وقار تو در نزول ملک %~% به شکوه تو بر عقول فلک ms007
# 13 به حدیث حیات پیوندت %~% به جگر گوشگان دلبندت
# 14 به شهیدان کربلا ز فسوس %~% بستم کشتگان مشهد طوس
# 15 به چهل مرد و چار فرزانه %~% به دو هم خوابه و دو هم خانه
# 16 به دو چشم سرشک بارانت %~% به بزرگان دین و یارانت
# 17 به عقیق تو در حدیث و کلام %~% به حقوق تو در شفاعت عام
# 18 به فتوحات بوقبیس و حری %~% به ثریای مکه تا بثری
# 19 به صیام و به بردباری تو %~% به قیام شب و به زاری تو
# 20 به جمال صحابه در عهدت %~% به رخ نه جمیله در مهدت
# 21 به دل کعبه و به ناف زمین %~% به کتاب و به جبرئیل امین
# 22 به حطیم و مقام و زمزم و رکن %~% به سکون مجاوران دو سکن
# 23 به صفا و به مروه و عرفات %~% به مه و مهر و فرش و کرسی و ذات
# 24 که مکن زان در اوحدی را دور %~% یارمندیش کن ز عالم نور
# 25 گر گناهش نهفته شدن یا فاش %~% نیست اندیشه این تو او را باش
# 26 زین گرانجانی و سبک پایی %~% هیچ غم نیست گر تو او رایی
# 27 تو به تقصیر طاعتش منگر %~% به قصور بضاعتش منگر
# 28 ز کرم یک نظر به کارش کن %~% در دو گیتی بزرگوارش کن PageV01P005
# 1 ای نخستینه فیض عالم جود %~% اولین نسخه سواد وجود
# 2 روح در مکتبت نو آموزی %~% ابد از مد مدتت روزی
# 3 آسمان ترا زمین سایه %~% آفتاب سپهر نه پایه
# 4 لنگر کشتی نفوس تویی %~% مسعد اختر نحوی تویی
# 5 هر که دور از تو دور ازو نیکی %~% وانکه نزد تو یافت نزدیکی
# 6 نیست راه از تو تا به علت تو %~% بجز از بیش او و قلت تو
# 7 اندر ایجاد علت اولی %~% نیست بالاتر از تو معلولی
# 8 نظرت کرده تربیت جان را %~% یار او کرده نور ایمان را
# 9 پیش رخ بسته‌ای ms008 ز قاف به قاف %~% تتق از زر نگار گوهر باف
# 10 گوش نه چرخ بر اشارت تست %~% کاخ هفت اختر از عمارت تست
# 11 یزک لشکر وجود تویی %~% قاید کاروان جود تویی
# 12 دین ز حفظ تو پایدار بود %~% دل ز بوی تو با قرار بود
# 13 لشکر روح را امیر تویی %~% همه طفلند خلق و پیر تویی
# 14 ای ز چرخ و سروش بالاتر %~% از تو گوهر نزاد والاتر
# 15 مددی ده که دیو رنجم داد %~% جان من شو که تن شکنجم داد
# 16 کارگاه من از تو بر کارست %~% تو نباشی مرا چه مقدارست
# 17 سایه خود مدار دور از من %~% مبر ای محض نور نور از من
# 18 به فلک راه ده روانم را %~% فلکی کن به علم جانم را PageV01P006
# 1 ویحک! ای قبه زمرد رنگ %~% که ز جانم همی زدایی زنگ
# 2 کارگاه تر از کونی تو %~% کس نداند که: از چو لونی تو
# 3 بودنیها ز تست و آیینها %~% به تو گویی حوالتست این ها
# 4 باده‌ای گر نخورده‌ای ز کجاست %~% که چو فرزین همیر وی چپ و راست
# 5 در تو این گردش چنین دایم %~% هم ز شوقیست تا شدی قایم
# 6 مینماید که نطق و جانت هست %~% روشی داری و روانت هست
# 7 گر چه دانا به عمر پیرت گفت %~% رو که از صد گلت یکی نشکفت
# 8 در چه کاری که خود درنگت نیست %~% یا چه چیزی که هیچ رنگت نیست
# 9 دیده آب معلقت خواند %~% وهم دریای زیبقت خواند
# 10 هم به دشت تو گاو در غله %~% هم به کوه تو گرگ در گله
# 11 فارغ از فقر و احتشامی تو %~% دور از انبوه و ازدحامی تو
# 12 تو و آن اختران چون ژاله %~% باغ پر میوه دشت پر لاله
# 13 جوهرت را عرض زمین و زمان %~% روشت را غرض همین و همان
# 14 چار عنصر ز گردشت زاده %~% تیره و ms009 روشن و نر و ماده
# 15 تنت از خرق و التیام بری %~% نفست از شهوت خصام عری
# 16 گشته مبنی دوام انجم تو %~% اعتدال مزاج پنجم تو
# 17 رخ در آسودگی نداری هیچ %~% خبر از آسودگی نداری هیچ
# 18 میکنی در جهان اثر بیخواست %~% خواهش خود به کس نگویی راست
# 19 کسی از سر دورت آگه نیست %~% هیچ دانا ز غورت آگه نیست
# 20 در نداری که آیمت بر بام %~% سر نداری که آیی اندر دام
# 21 چیستند این بتان رنگارنگ %~% که در آغوششان کشیدی تنگ
# 22 رخشان دلپذیر و جان افروز %~% گوهر تاجشان جهان افروز
# 23 فرقشان را برسم بختاقی %~% افسر و تاج خالد و باقی
# 24 دایم این شمع‌ها فروزنده %~% بنکاهند هیچ و سوزنده
# 25 سبزه این چمن دروده نشد %~% وز بهارش گلی ربوده نشد
# 26 نو عروسان کهنه کاشانه %~% خوش خرامنده خانه در خانه
# 27 در سر هر کرشمه‌شان کاری %~% هر نگه کردنی و بازاری
# 28 اندرین خیمه کار سازانند %~% چست و چابک خیال بازانند
# 29 همه کم گوی و پر نیوشیده %~% مهره پیدا و حقه پوشیده
# 30 در شبستان چرخ دولابی %~% چشمشان گشته مست بیخوابی
# 31 همه چشم چراغ این دیرند %~% راهب آسا همیشه در سیرند
# 32 متنفر ز نقشهای ردی %~% متوجه به حضرت احدی
# 33 دیده اندر پس کریوه غیب %~% رب خود را به دیده «لا ریب»
# 34 سر بسر جان و تن به تن خردند %~% همه جوینده اله خودند
# 35 گر چه از داد و ده جدا باشند %~% مدد سایه خدا باشند PageV01P007
# 1 در جهان تا که سایه شاهست %~% جور مانند سایه در چاهست
# 2 دو جهان را صلای عید زدند %~% سکه بر نام بوسعید زدند
# 3 جفت خورشید شد در ایامش %~% نام سلطان محمد از نامش
# 4 داور داده ده بهادر خان %~% که نیامد نظیر او به جهان
# 5 شاه کشور تراز والا طرز %~% شاه دانا نواز دانش ورز
# 6 شاه توفیق جوی ms010 صافی تن %~% شاه تحقیق گوی صوفی فن
# 7 شاه شب زنده‌دار عزلت جوی %~% شاه پاکیزه خلوت کم گوی
# 8 صمت و تقلیل و عزلتست و سهر %~% که اساس ولایتست و ظفر
# 9 هر کسی را که این صفت ازلیست %~% در کرامات پادشاه ولیست
# 10 این یقین درست کو را هست %~% تیغ و گرزی چه بایدش در دست
# 11 دشمنش گر هزار کس باشد %~% زو سر تازیانه بس باشد
# 12 زنده‌ای را که او نخواست نزیست %~% گر کرامات نیست این پس چیست
# 13 آنکه رفت از درش نیامد باز %~% ما به این دیده دیده‌ایم این راز
# 14 و آنکه را دوست داشت چشمش روی %~% هم چو زینب حرام شد بر شوی
# 15 چه کنی از جنید و شهرش یاد %~% اینک این هم جنید و هم بغداد
# 16 مرشد دین طریقت او بس %~% کاشف حق حقیقت او بس
# 17 حال این شاه گر ز من پرسی %~% جبرییلست بر سر کرسی
# 18 همه علمی به کام دانسته %~% سر گیتی تمام دانسته
# 19 قمری رخ عطاردی خامه %~% پارسی خط و ایغری نامه
# 20 در جبینش ز عصمت مهدی %~% همه پیدا ظهور هم عهدی
# 21 نام مهدی ز مهد مشتق شد %~% عصمت شاه مهد مطلق شد
# 22 بر خلایق ز بس بلندی رای %~% روی او را عزیز کرد خدای
# 23 هر که با نامش آشنا گردید %~% همه حاجات او روا گردید
# 24 چرخ بسته میان به طاعت او %~% بحر محتاج استطاعت او
# 25 درچمن گفته بلبل و قمری %~% مدح این گلبن اولوالامری
# 26 عقل همتای او ندارد یاد %~% چرخ مانند او ندید و نزاد
# 27 ز صفش نام بده چتر و علم %~% در کفش کام دیده تیغ و قلم
# 28 فتح با رایتش به همراهی %~% ملک بگرفته ماه تا ماهی
# 29 از دلش جمله داد و دین زاید %~% ملک را خود ملک چنین باید
# 30 جاودان جمله داد و دین زاید %~% ملک را خود ملک ms011 چنین باید
# 31 جاودان باد و بر خوراد از بخت %~% شاه بغداددار کسری تخت
# 32 شرعین الکمال بادا دور %~% از چنین شاه و از چنین دستور PageV01P008
# 1 خسروی طاهر و وزیری پاک %~% هر دو در دین مبارز و چالاک
# 2 آن فلک را کشیده اندر سلک %~% وین جهان را نظام داده به کلک
# 3 آن چو ماهست بر سپهر جلال %~% وین چو مهرست در جهان کمال
# 4 شب دین از فروغ این شده روز %~% دل کفر از شعاع آن پر سوز
# 5 هر چه این گفت او خلاف نکرد %~% و آنچه این او جز اعتراف نکرد
# 6 تن آن دل شده دل این جان %~% جان آن سال و مه بر جانان
# 7 زهره در بزم آن کژ آهنگی %~% ماه با عزم این کهن لنگی
# 8 قول آن را به راستی پیوند %~% عزم این مر مخالفان را بند
# 9 دل ز تضعیف این به برگ و نوا %~% حکم تالیف آن روان و روا
# 10 آن به شاهی فلک گزید اورنگ %~% وین بمیری ز ماه دارد ننگ
# 11 آن به بغداد عشق غارت کرد %~% وین به تبریز دین عمارت کرد
# 12 تیغ این منهی رموز ظفر %~% کلک او محرز کنوز قدر
# 13 سر این با خدای و خلق درست %~% سیر آن در رضای خالق چیست
# 14 هر زمان فکر آن به طرزی نو %~% هر دمی بخت این و ارزی نو
# 15 دو جهانند هر تنی به هنر %~% بل دو جانند در تنی مضمر
# 16 سخت نیکند چشم بدشان دور %~% باهم این پادشاه و این دستور PageV01P009
# 1 صاحب ابر دست دریا کف %~% میر عباد عبد آصف صف
# 2 کار فرمای هفت چرخ مشید %~% بوالمحامد محمد بن رشید
# 3 ملجا ملت و ملاذ عباد %~% زبده چهار عنصر متضاد
# 4 اختری حکم و آسمانی جاه %~% خاوری شهر و خاورانی شاه
# 5 هشتم هفت کوکب معلوم %~% پنجم چار گوهر معصوم
# 6 رای او پشتوان رایت شاه ms012 %~% روی او قبله امیر و سپاه
# 7 دین و دنیا ازو دو «من ذلک» %~% رقبه او رقاب را مالک
# 8 لشکر فضل را مبارز اوست %~% خلق حشوند جمله بارز اوست
# 9 کف او را دو کون یکشبه خرج %~% در سر انگشت او دو گیتی درج
# 10 دل و دستش بداد داد جهان %~% در سر او نرفت باد جهان
# 11 مال را پایمال دستش کرد %~% مکر دنیا بدید و پستش کرد
# 12 سفره چرخ و نان شطرنجی %~% چیست تا در سماط او سنجی
# 13 پیکر مردی و نکوکاری %~% کرده از ترک او کله داری
# 14 داده بزمش ز راه مستوری %~% جام می را به سنگ دستوری
# 15 عقل کلی گرفته دانش و پند %~% زان شفا بخش کلک قانون بند
# 16 عین معینست صورت ذاتش %~% عمده راستی اشاراتش
# 17 کرده بر تخت نیک تدبیری %~% رافت و رحمتش جهانگیری
# 18 به عیاری که نقد او سنجند %~% نقره ماه و مهر ده پنجند
# 19 جمع بستند دخل او با خرج %~% آسمان و زمین درو شد درج
# 20 کشور ظلم و جور غارت کرد %~% ملک او ازو روی در عمارت کرد
# 21 پرده از روی برگرفت هنر %~% زندگانی ز سر گرفت هنر
# 22 دشمنان را فگند در بیشه %~% هیبت او چو دیو در شیشه
# 23 همچو برجبیس در فضای سپهر %~% ترک ترکش سپرده تارک مهر
# 24 زیج مهرست رای رخشانش %~% رصد ماه در گریبانش
# 25 ای به تحریر دفتر و نامه %~% آزری نقش و مانوی خامه
# 26 کار تو سر بسر کراماتست %~% ذات تو سالک مقاماتست
# 27 آسمان چیست عطف دامانت %~% خواجگی منصب غلامانت
# 28 سلطنت سایه صدارت تو %~% نه فلک مسند وزارت تو
# 29 قلمت مشک بیز و غالیه سای %~% قدمت شهر گیر و قلعه گشای
# 30 لوح محفوظ طبع دراکت %~% عرش ملحوظ خاطر پاکت
# 31 اندرین آب خیز نوح تویی %~% وندرین دامگه فتوح تویی
# 32 تا بدین نی کشید چنگ تو دست %~% عود ms013 چون چنگ برکنار نشست
# 33 تیر خطی نبشت در سلکی %~% تا بنان ترا کند کلکی
# 34 زیج جاماسب روزنامه تست %~% افسر مشتری عمامه تست
# 35 نافه آهوان سنبل چر %~% کرده طیب از نسیم خلق توجر
# 36 دشمنانت چو برف از آن سردند %~% که چو یخ جمله سایه پروردند
# 37 گر چه ز آتش جوازشان دادی %~% هم به سردی گدازشان دادی
# 38 با ستیزنده کم ستیزی تو %~% خون دشمن به پینه ریزی تو
# 39 بشکنی گر به حکم بر تابی %~% محور این دوقطب دولابی
# 40 ازطریق سخاوت و حری %~% هر ندیمت چو کوکب دری
# 41 قلمت نقش بند دفتر کن %~% کرمت ضامن عروج سخن
# 42 یزک لشکر تو قطب شمال %~% پرچم رایت تو جرم هلال
# 43 جفت خاک در تو طاق فلک %~% آستانت به از رواق فلک
# 44 عرش بلقیس کرسی حرمت %~% خاتم جم پشیزه کرمت
# 45 داد دنیا تو دادی و دین هم %~% لاجرم آن ببردی و این هم
# 46 کس درین عرصه بلند هوا %~% به سخن چون تو نیست کام روا
# 47 چه شود گر ز راه دلجویی %~% قلمت چون کند سخن گویی
# 48 به میان سخن که میسازد %~% سخن اوحدی در اندازد
# 49 ای به حق خاتم اندر انگشتت %~% راست باد از برادران پشتت
# 50 باش جاوید و خرم و خندان %~% زان فروزنده روی فرزندان
# 51 هست جای تو چون سرای سرور %~% که مباد ایمنی ز جای تو دور PageV01P010
# 1 ای همایون سرای فرخنده %~% که شد از رونقت طرب زنده
# 2 طاق کسری ز دفترت کسریست %~% هشت جنت ز گلشنت قصریست
# 3 خاکت از مشک و سنگت از مرمر %~% بادت از خلد و آبت از کوثر
# 4 کوه پیموده سنگ و بر سخته %~% بهر فرش تو تخته بر تخته
# 5 با زر شمسه تو در یاری %~% لاجورد سپهر زنگاری
# 6 کاشی و آجرت به هر خرده %~% مال قارون به دم فرو برده
# 7 گچ بام تو نه سپهر ms014 به دور %~% از ره کهکشان کشیده به ثور
# 8 کرده با شاخ گلبنت ز فلک %~% شاخ طوبی خطاب « طوبی لک»
# 9 نقشبندان کن به کنده گری %~% بر درت کرده عمر خود سپری
# 10 در تک این رواق بالنده %~% پشت ماهی به گاو نالنده
# 11 ماه ازین طارم زمین مرکز %~% در دم آفتابت آجر پز
# 12 صحن معمورت آستان سپهر %~% سقف مرفوعت آشیانه مهر
# 13 چون ز سرخاب روی شاهد شنگ %~% داده سرخاب را جمال تو رنگ
# 14 کار سنگ از تو چون نگار شده %~% جام با سنگ سازگار شده PageV01P011
# 1 ای گرامی بهشت مسجد نام %~% خلد خاصی ز روح جنت عام
# 2 شاه دیوارت ای عمارت خیر %~% بن و بیخ کنشت کنده و دیر
# 3 از تو دین را نظام خواهد بود %~% در تو مهدی امام خواهد بود
# 4 نیم شب دیده مؤذن بام %~% دیده زین سوت صبح و زان سو شام
# 5 از ستونهات بیستون سنگی %~% وز طبقهات آسمان رنگی
# 6 به مسافر در این سرای سرور %~% منبرت سدره را نموده ز دور
# 7 بتو گردون ارادت آورده %~% در تو گبران شهادت آورده
# 8 کرده هر شب ز گنبد نیلی %~% در هوای تو ماه قندیلی
# 9 زیر این قبه‌های خرگاهی %~% در عرق رفته گاو با ماهی
# 10 ز اوج مقصوره تو پیش ملک %~% اعتراف قصور کرده فلک
# 11 از شعاع تو در شب تیره %~% مسجد بصره را بصر خیره
# 12 طور در طورهای بام تو درج %~% قاف در کاف گنبدت شده خرج
# 13 ماه نو مرغ وقت ساعت تو %~% جمع کروبیان جماعت تو
# 14 دین به پشتی روی دیوارت %~% کرده اسباب شرک را غارت PageV01P012
# 1 ای در علم و خانه دستور %~% چشم بد باد از آستان تو دور
# 2 رفته بر خط استوار عرشت %~% همدم خطه بقا فرشت
# 3 کوه پیش درت کمر بسته %~% زیر بارت زمین جگر خسته
# 4 برده ابداعیان کن فیکون %~% چارحدت ز شش جهة بیرون ms015
# 5 در حصار تو گنبد گردان %~% کو توال تو همت مردان
# 6 شد سعادت طلایه بر تبریز %~% تا فگندی تو سایه بر تبریز
# 7 از پی ضبط سفره و خوانت %~% تا مهیا شود سبک نانت
# 8 آسمان گشت و کوکبی انبوه %~% آسیابان بر آب بلیان کوه
# 9 مال تبریز خرج خوان تو نیست %~% بال سرخاب را توان تو نیست
# 10 هر که رخ در رخ سپاس نهد %~% در جهان اینچنین اساس نهد PageV01P013
# 1 چون مزاج جهان بدانستم %~% نشدم غره تا توانستم
# 2 کار من گوشه و کناری بود %~% راستی را شگرف کاری بود
# 3 ماه را قدر من سها گفتی %~% زهره را خود ببین چها گفتی
# 4 آنکه مهرش نیاید اندر چشم %~% شاید ار گیرد از عطارد خشم
# 5 منزلم مکه مبارک بود %~% نزلم از «عمه» و «تبارک» بود
# 6 دل من با ملک به راز شده %~% جانم از جسم بی‌نیاز شده
# 7 دیر در قدس و سیر در لاهوت %~% از «ابا» و «ابیت» ساخته قوت
# 8 بوقبیس و حری درون خطم %~% بولهلب در زبانه سخطم
# 9 منکسر گشته قلب و یار شده %~% قالبم عنکبوت غار شده
# 10 دم عیسی دل مرا حاصل %~% کف موسی به ساعدم واصل
# 11 نفس من زبور خوان گشته %~% نفسم انجیل را زبان گشته
# 12 دامنم زان فتوح گرما گرم %~% داشت از آستین مریم شرم
# 13 هر زمانم نوازشی تازه %~% چرخ از آواز من پر آوازه
# 14 ماه طلعم کلف پذیر نبود %~% روز عیشم زوال گیر نبود
# 15 سایه بر مال کس نیفگندم %~% مالش کس نکرد در بندم
# 16 چشم زخمی به حال من برسید %~% تیر نقصی به بال من برسید
# 17 غیرت روزگار بادم داد %~% دادم آن روزگار نیک بباد
# 18 دو سه درویش را به من پیوست %~% رونق احتشام من بشکست
# 19 غم ایشان دلم به جان آورد %~% به ضروریم در میان آورد
# 20 تا شدم کفچه دست و کاسه شکم %~% بر در ms016 خلق میشدم که: درم
# 21 چند پرسی نشان من که کجاست %~% گم شدم پی چه پویی از چپ و راست
# 22 مدتی شد که از وطن دورم %~% غربتم رنجه کرد و رنجورم
# 23 دل من تاب و سینه تنگی یافت %~% جانم از غصه بار سنگی یافت
# 24 رخت خود در خرابه‌ای بردم %~% زان دل افسردگان بیفسردم
# 25 سخنم را درو رواج نبود %~% وز خرابی برو خراج نبود
# 26 بر سر شعر جان همی دادم %~% گاهگاهش به نان همی دادم
# 27 با چنان قوم و دستگاهی سهل %~% سازگاریست کار مردم اهل
# 28 گر نبودی شکوه یک دو بزرگ %~% اندران فترتم بخوردی گرگ
# 29 در چنین فقر و نامرادی‌ها %~% « خضعت وجهتی لوادیها»
# 30 صدر مشروح و صدره چاک زده %~% سالها آه سوزناک زده
# 31 منتظر تا سحر شود شامم %~% رنگ روزی بتابد از بامم
# 32 خبر منعمی شنیده شود %~% هوشمندی ز دور دیده شود
# 33 تا که شد صیت رتبت خواجه %~% سروری را تراز دیباجه
# 34 مسندش سد ملک داری شد %~% فلکش حامل عماری شد
# 35 اختر طالعم بلندی یافت %~% کارم از بخت زورمندی یافت
# 36 غم دل روی در رمیدن کرد %~% فتنه آهنگ آرمیدن کرد
# 37 شب سروشی به صورت مردم %~% قال: «یا ایها المزل قم»
# 38 ای کلیم سخن کلامت کو %~% جم جهانگیر گشت جامت کو
# 39 کرمش در گشود و خوان انداخت %~% لطفش آوازه در جهان انداخت
# 40 چه نشینی که وقت کار آمد %~% گل امیدها به بار آمد
# 41 مرد کاری حدیث مردان کن %~% جام پر گشت دور گردان کن
# 42 کارت از دست اگر چه رفتبکوش %~% وین قدح را به یاد خواجه بنوش
~~PageV01P014
# 1 ای دل از حکم زیجهای کهن %~% طالع وقت را نگاهی کن
# 2 به نمودار راست بی تخمین %~% راز این طفل نورسیده ببین
# 3 که قوی حال یا زبون طرفست %~% کوکبش در هبوط یا شرفست
# 4 در جهان بر چه حال خواهد بود %~% از ms017 چه چیزش وبال خواهد بود
# 5 به در آور ز سیر این اجرام %~% سیر هیلاج و کدخدا و سهام
# 6 کوکب او ز کوکب دستور %~% بنگر نیک تا نباشد دور
# 7 تا بدانیم و دل برو بندیم %~% به سخنهای عشق پیوندیم
# 8 به چه میمانی ای حدیقه نور %~% بس شگرفی که چشم بد ز تو دور
# 9 به نبات حسن برومندی %~% همچو روی حسان همی خندی
# 10 ناشکفته گلی نهشتی تو %~% از شگفتی مگر بهشتی تو
# 11 ای فتوح دل سحر خیزم %~% قرة العین خاطر تیزم
# 12 فرع و اصل تو بار نامه دین %~% باب و فصلت تراز خامه دین
# 13 از بهار تو تا تازه دل جانها %~% وز نهار تو روشن ایمانها
# 14 ز تو طبعم به دست شب خیزی %~% کرده بر فرق عقل گلریزی
# 15 به زمین از سپهر پیغامی %~% زین مباهات « جام جم» نامی
# 16 روشنی یافت عالم از نورت %~% چون نبشتم به نام دستورت
# 17 خواجه یادم نکرد و چیزی هست %~% که به مصر سخن عزیزی هست
# 18 حیف باشد چنین سخن سنجی %~% بی‌نصیب آنگه از چنان گنجی
# 19 لطفش از هر کسی خبر یابست %~% مگر از بخت من که در خوابست
# 20 از درختی بدان طربناکی %~% چه کم از سایه‌ای بدین خاکی
# 21 من فگندم سفینه را در یم %~% گر بر او رسد ندارم غم
# 22 ای مباهات من بایامت %~% افتخار حدیثم از نامت
# 23 در جهان کس تویی بگویم فاش %~% منم آن هیچ کس کس من باش
# 24 زان دل ابرساز دریا کن %~% التفاتی به جانب ما کن
# 25 مایه داری و میتوان امروز %~% غم پیران خور ای جوان امروز
# 26 نتوان کم چنین بیندازی %~% که نه تبریزیم نه شیرازی
# 27 گوشه دارم نه چون کمان چون تیر %~% گوش دارم که مستمندم و پیر
# 28 هست بر موجب قباله من %~% دو سه درویش درحباله من
# 29 آن تعلق چو پای بندم کرد %~% حلق در ms018 حلقه کمندم کرد
# 30 من از آن توام چو هستی اهل %~% غم ایشان بخور غم من سهل
# 31 از کرمشان چو خادمان بنواز %~% یا مرا نیز خادم خودساز
# 32 لطف کن در کشاکشم مگذار %~% که چو خادم همی کشندم زار
# 33 خاک آن خادمان بی‌خایه %~% به ازین خادمان بی‌مایه
# 34 فکرت من نهاد دیوانی %~% که نخوردم ز حاصلش نانی
# 35 یا رها کن چنین غریوانم %~% یا به بیع اندر آر دیوانم
# 36 تا تو باشی مصاحب دیوان %~% که نشاید دو صاحب دیوان
# 37 تاکنون گر چه چرخ سفله نهاد %~% هیچم آن دست بوس دست نداد
# 38 به خیالی ز دور ساخته‌ام %~% هوسی غایبانه باخته‌ام
# 39 از دعایت نبوده‌ام خالی %~% بگذرانم گواه آن حالی
# 40 پای رفتن نبود در دستم %~% ورنه من بر گزاف ننشستم
# 41 بعد ازین چون قلم به سر کوشم %~% جامه کاغذین فروپوشم
# 42 علم جامه جمله قصه داد %~% و اندرو کرده غصه خود یاد
# 43 مگرم کاغذی شود روزی %~% بر سر آن غیاث دین سوزی
# 44 احدی کو دهد به هر کس کام %~% اوحدی را به دست داد این جام
# 45 جامش از راه چون درست آمد %~% گر چه دیر آمدست چست آمد
# 46 او چو در پرده طلسم کمال %~% پیشت آورد کارنامه حال
# 47 ره بگنجش ده ار نرفت این بار %~% بر سر گنج خویشتن چون مار
# 48 نفسی هم به کار من پرداز %~% که چو کیخسروم نبینی باز
# 49 جام بستان که میگریزم من %~% زانکه سرمستم و بریزم من
# 50 جاودانیست من بگویم راست %~% سخن آنگه چنین سخن که مراست
# 51 دخترانند خوب و بالغ و بکر %~% که به نه ماه زاده‌اند از فکر
# 52 نگشاید جزین سخن دل تنگ %~% که بماند چو نقش بر دل سنگ
# 53 نیست امروز خواجه میداند %~% هیچکس کین چنین سخن راند
# 54 روزگارم بساز و کار ببین %~% شیرگیرم کن و شکار ببین
# 55 جرعه‌ای زان کرم به کامم ریز ms019 %~% باده جود خود به جامم ریز
# 56 در دلیری اگر چه گشتم گرم %~% ورقم پر عرق شدست از شرم
# 57 گر چه شوخیست این و پیشانی %~% تو بنه عذر این پریشانی
# 58 مگر این سروران که در پیشند %~% چون ز فضل و هنر ز من بیشند
# 59 دور دارند ازین حروف انگشت %~% نزنندم درفش خود بر مشت
# 60 در مصافات من سخن سنجم %~% به مصافم مبر که می‌رنجم
# 61 با غم عشق خلوتی دارم %~% وز بد و نیک سلوتی دارم
# 62 زان حضور آمد این نماز درست %~% گو: مگرد این شکسته باز درست
# 63 از تو خالی مدار گنجم را %~% تا ببویی مگر ترنجم را
# 64 جام جمشید میبری زنهار! %~% عدل جمشید کن به لیل و نهار PageV01P015
# 1 ساقی ار صاف نیست زان دردی %~% قدحی ده که خواب من بردی
# 2 نیست صافی مهل که جوش کنم %~% جام دردم بده که نوش کنم
# 3 صف پیشینه صافها خوردند %~% درد دردی به من رها کردند
# 4 درد دل را به درد بنشانم %~% درد بهتر که درد برجانم
# 5 اقتضای زمان ما اینست %~% چه توان کرد از آن ما اینست
# 6 گر چه آن دوستان ز دست شدند %~% خنک آنان که زود مست شدند!
# 7 دلم از جان خویش سیر آمد %~% دور او بیش ده که دیر آمد
# 8 مست بگذار در بیابانش %~% شب چو بیگه شود بخوابانش
# 9 جایش این به که جای خوابی هست %~% ور خمارش کند شرابی هست
# 10 روز مرگ ار به حال بد باشم %~% بده این جام تا به خود باشم
# 11 چون اجل در کشد به خود تنگم %~% بنه این جام بر سر سنگم
# 12 تا چو آید دل از دهان بر لب %~% جام بر کف رویم و جان بر لب
~~PageV01P016
# 1 مطرب آخر تو نیز شادم کن %~% زان فراموش عهد یادم کن
# 2 گر چه هرگز نکرد یاد از ما %~% آن پریچهره یاد باد از ms020 ما
# 3 یاد او کن ولی به نام دگر %~% تا بنوشیم یک دو جام دگر
# 4 چون در آوردیش به پرده راز %~% جز حدیثش مگوی و پرده مساز
# 5 ور غزل خواهد آن رمیده غزال %~% غزل اوحدی بخوان در حال
# 6 گر چه او دلفروزتر باشد %~% سخن ما بسوزتر باشد
# 7 ورچه او ساکنست و آهسته %~% من به خدمت دوم کمر بسته
# 8 او به تن حکم کرد و فرمان نیز %~% من دلش میکنم فدا جان نیز
# 9 من شکایت کنم ولی به نیاز %~% او حکایت کند سراسر ناز
# 10 او چو دشمن همی کند زارم %~% من به شادی که: دوستی دارم
# 11 من غمش میکشم به صد زاری %~% او مرا میکشد به سر باری
# 12 من کنم یاد ازو خلف گردم %~% او کند ترک من تلف گردم
# 13 گر کشیدم به زلف او دستی %~% مست بودم مگیر بر مستی
# 14 دوش می‌جستم از لبش کامی %~% چون بمن داد ازین نمط جامی
# 15 ننشستم چو تیزرو بودم %~% که به این باده در گرو بودم
# 16 درد من خور که صاحب دردم %~% تا بدانی که من چه میخوردم
# 17 جام می یافتی ز دست مده %~% تو خودش نوش کن به مست مده
# 18 می کزو هست قطره و مردی %~% چون توان دادنش بهر سردی
# 19 پیر ما باش و شیشه پر می‌کن %~% پای غم را به ساغری پی کن
# 20 من کزین گونه رند باشم مست %~% چون نهم جام آن نگار از دست
# 21 مستم از گفتگوی عام چه غم %~% عاشقان را ز ننگ و نام چه غم
# 22 جرعه‌ای می ز جام من در کش %~% تا به جاوید مست میرو و خوش
# 23 گر شود مجلس تو زین می گرم %~% بعد ازینت ز کس نیاید شرم
# 24 چه نهی پیش پخته باده خام %~% پخته را نیز پخته باید جام
# 25 اندکی گر بنوشی از جامم %~% بشناسی که پخته یا خامم ms021
# 26 اوحدی این سخن دراز کشید %~% شب تاریک پرده باز کشید
# 27 اندرین شهر چون ظریفی نیست %~% وز حریفان ما حریفی نیست
# 28 تا بنوشیم ساغری باهم %~% برهیم از وجود خود ما هم
# 29 لاجرم جام خویش مینوشیم %~% جامه بر جام خویش میپوشیم
# 30 تو مبین اینکه نقل کم دارم %~% این نگه کن که «جام جم» دارم
# 31 خوان نقل بهشت آن منست %~% حور محتاج نقل خوان منست
# 32 زاده نیستیست هستی من %~% پادشاهیست تنگدستی من
# 33 خوردم از عشق ساغر ریزان %~% میروم اینک اوفتان خیزان
# 34 گر تو بر من ستم کنی ور داد %~% منم و عشق هر چه بادا باد!
# 35 باشد از عشق قوت مردان %~% آب و نان چیست قوت بی‌دردان
# 36 دایه دل چو سرفرازم کرد %~% عشق داد وز شیر بازم کرد
# 37 ای که اندر شکست ما کوشی %~% آشتی کن چو جام ما نوشی
# 38 گر چه کوتاه دیده‌ای بامم %~% دور کن سنگ طعنه از جامم
# 39 خانه تاریک و وقت بیگاهست %~% ره بگردان که چاه در راهست
# 40 تشنه‌ای گرد جوی و چاه مگرد %~% راه جویی کن و ز راه مگرد
# 41 آب ازین چشمه سبیل بنوش %~% باده زین جام سلسبیل بنوش PageV01P017
# 1 ای پژوهنده حقایق کن %~% نفسی رخ درین دقایق کن
# 2 هر چه پرسم ترا بهانه مجوی %~% پیش من کج نشین و راست بگوی
# 3 این جهانی که اندوریی تو %~% چیست با خود یکی نگویی تو
# 4 اصل او از کجا هویدا شد %~% بود یا خود نبود و پیدا شد
# 5 چه نخست از عدم پدید آمد %~% که مرین گنج را کلید آمد
# 6 متحرک چراست چرخ بلند %~% از چه ساکن شد این زمین نژند
# 7 آن یکی گرم و گرد گرد چراست %~% وین یکی با سکون و سرد چراست
# 8 این تف و باد و آب و گرد از چیست %~% وین تر و خشک و گرم و سرد از چیست
# 9 ms022 به چه چیز این زمین قرار گرفت %~% وز چه این تخم بیخ و بار گرفت
# 10 ظلمت این شب سیاه از چیست %~% نور این آفتاب و ماه از چیست
# 11 از چه این قلعه سربلند آمد %~% کدخدا چون و خانه چند آمد
# 12 چند از آن مادرند و چند پدر %~% چندشان دخترست و چند پسر
# 13 تو چه چیزی چه جوهری چه کسی %~% نرسیدی به خویش در چه رسی
# 14 این خرد خود کجا و روح کدام %~% دل که و نفس را چه باشد نام
# 15 چون فتادی به شهر بیگانه %~% به چه کار آمدی درین خانه
# 16 این فرستادن پیمبر چیست %~% با تو گر نیست این سخن با کیست
# 17 از چه پرهیز واجبست اینجا %~% چه حجاب و که حاجبست اینجا
# 18 سازگاری و مردمی چه بود %~% آدم از چیست و آدمی چه بود
# 19 زندگانی چگونه باید کرد %~% چه کسان را نمونه باید کرد
# 20 خلق هر منزلی کدام بود %~% منزل اصل را چه نام بود
# 21 آنچه دیدی ز سر گدشت بگوی %~% به چه خیزست باز گشت بگوی
# 22 چیست این دوزخ و بهشت کجاست %~% پرسش حال خوب و زشت کجاست
# 23 تن و جان را عذاب چون باشد %~% هول یوم‌الحساب چون باشد
# 24 اصل اینها چو نیست جز یک حرف %~% ز چه پیدا شد این تفاوت ژرف
# 25 کار این سلطنت مجازی نیست %~% باز دان این که کار بازی نیست
# 26 همه دانستنیست این به درست %~% گر ندانسته‌ای گناه از تست
# 27 به در آور اصول آن زین جام %~% تا به کیخسروی براری نام
# 28 اگر این نکتها ندانی تو %~% اندرین خاکدان بمانی تو
# 29 آخر این آمدن بکاری بود %~% وز برای چنین شماری بود
# 30 ورنه این دردسر چه میبایست %~% همه خود بود هر چه میبایست
# 31 تو بدان آمدی که کار کنی %~% زین جهان دانش اختیار کنی
# 32 همه را بنگری و دریابی %~% رنج ms023 بینی و دردسر یابی
# 33 چیست ناموس دل بر او بندی %~% کیست سالوس خوش بروخندی
# 34 دانش این حوالتست به تو %~% وز خدا این رسالتست به تو
# 35 تا حدوث از قدم پدید شود %~% نسبت بیش و کم پدید شود
# 36 ترک این عالم فنا گویی %~% ملک جاوید را ثنا گویی
# 37 جز به علم این کجا توان دانست %~% نفس بی‌علم هیچ نتوانست PageV01P018
# 1 علم بالست مرغ جانت را %~% بر سپهر او برد روانت را
# 2 علم دل را به جای جان باشد %~% سر بی‌علم بدگمان باشد
# 3 دل بی‌علم چشم بی‌نورست %~% مرد نادان ز مردمی دورست
# 4 علم علم بر برین بالا %~% تا برو چون علم شوی والا
# 5 مبر از پای علم و دانش پی %~% تا به قیوم در رسی و به حی
# 6 علم عقلست و نفس علم خدای %~% بیش ازین بیخودی مکن به خود آی
# 7 زانچه بر جان نبشت در بوتات %~% شاخ علمست و میوه معلومات
# 8 نیست آب حیات جز دانش %~% نیست باب نجات جز دانش
# 9 هر که این آب خورد باقی ماند %~% چشم او در جمال ساقی ماند
# 10 مدد روح کن به دانش و دین %~% تا شوی همنشین روح امین
# 11 دین به دانش بلند نام شود %~% دین با علم کی تمام شود
# 12 نور علمست و علم پرتو عقل %~% روشنست این سخن چه حاجت نقل
# 13 علم داری مشو به راه ذلیل %~% علم بس راه را چراغ و دلیل
# 14 چون چراغ و دلیل و پرسیدن %~% هست در شب چراست ترسید
# 15 علم نورست و جهل تاریکی %~% علم راهت برد به باریکی
# 16 دانشست آب زندگانی مرد %~% خنک آن کاب زندگانی خورد!
# 17 در پی کشف این و آن رفتن %~% جز به دانش کجا توان رفتن
# 18 نفس بیشه است و گر بزی شیرش %~% عقل بازو و علم شمشیرش
# 19 علم خود را مکن ز عقل جدا %~% تا بدانی که ms024 کیست عقل و خدا
# 20 تن به دانش سرشته باید کرد %~% دل به دانش فرشته باید کرد
# 21 علم روی ترا به راه آرد %~% با چراغت به پیشگاه آرد
# 22 علم اگر قالبیست ور جانیست %~% هر چه دانی تو به ز نادانیست
# 23 تن بیروح چیست مشتی گرد %~% روح بی‌علم چیست بادی سرد
# 24 جهل خوابست و علم بیداری %~% زان نهانی وزین پدیداری
# 25 جان داننده گر چه دمسازست %~% با بدن بر فلک به پروازست
# 26 راز چرخ و فلک بدین دوری %~% نه هم از علم یافت مشهوری
# 27 علم کشتی کند بر آب روان %~% وانکه کشتی کند به علم توان
# 28 چون تو با علم آشنا گشتی %~% بگذری زاب نیز بی‌کشتی
# 29 سگ دانا ز گاو نادان به %~% به هنر در گذشت شهر از ده
# 30 شود از جهل مرد کاهل و سست %~% دانش او را دلیر سازد و چست
# 31 گردش قبه چنین پرکار %~% نه به علمست پس به چیست بیار
# 32 این همه کار و حرفت و پیشه %~% نه هم از دانشست و اندیشه
# 33 جهل و کوریت سر به چاه کشد %~% علم و بینندگی به ماه کشد
# 34 دل شود گر به علم بیننده %~% راه جوید به آفریننده
# 35 چون به علمش یقین درست شود %~% در عمل نامدار و چست شود
# 36 مرد بی‌علم جفت غم بهتر %~% دیگ بی‌گوشت بی‌کلم بهتر
# 37 جوش جاهل چو آتش و خاشاک %~% بر دمد لیک زود گردد خاک
# 38 علم دیوانه بی‌خلل نبود %~% زانکه دیوانه را عمل نبود
# 39 علما راست رتبتی در جاه %~% که نگردد به رستخیز تباه
# 40 علم را دزد برد نتواند %~% به اجل نیز مرد نتواند
# 41 نه به میل زمان خراب شود %~% نه به سیل زمین در آب شود
# 42 جوهر علم همچو زر باشد %~% که چو شد کهنه تازه‌تر باشد
# 43 نفس را علم مستفاد کند %~% علم ازین بیشتر چه داد کند
# 44 آنچه ms025 در علم بیش میباید %~% دانش ذات خویش میباید PageV01P019
# 1 نامه اولیاست این نامه %~% مبر این را به شهر هنگامه
# 2 اندرین نامه بدیع سرشت %~% ره دوزخ پدید و راه بهشت
# 3 سخن مبدا و معاش و معاد %~% اندرین چند بیت کردم یاد
# 4 صفت بر و صورت فاجر %~% حیلت دزد و حالت تاجر
# 5 سخنی بی‌تکلفست و صلف %~% قمری بی‌تبرقعست و کلف
# 6 فکر در گفتنش نه پاینده %~% ز امهات حضور زاینده
# 7 نفس را این بشارتی چندند %~% به مقاصد اشارتی چندند
# 8 نام این نامه «جام جم» کردم %~% وندرو نقش کل رقم کردم
# 9 تا چو رغبت کنی جهان دیدن %~% هر چه خواهی درو توان دیدن
# 10 بشناسی درو که شاه کجاست %~% منزل او کدام و راه کجاست
# 11 دشمن شاهرا شکست از چیست %~% رنج دیوانه خواب مست از چیست
# 12 در این خانه را که یافت کلید %~% رخ این خانگی ز پرده که دید
# 13 چه مسافت ز گنج تا به طلسم %~% وز مسمی چه مایه راه به اسم
# 14 باز دانی مقید از مطلق %~% راه باطل جدا کنی از حق
# 15 هیچ دیوت ز ره نیندازد %~% غول رختت به چه نیندازد
# 16 دور باشی ز مکرهای خفی %~% راه یابی به ملت حنفی
# 17 بتو گوید که آدمی چه بود %~% مرد چونست و مردمی چه بود
# 18 سخره و رام هر دغل نشوی %~% به ضلال مبین مثل نشوی
# 19 مالت از دزد در امان ماند %~% حالت از علم بی‌گمان ماند
# 20 باز فکر تو چشم باز کند %~% موکب روح ترک تاز کند
# 21 گول گشتت نباشد از چپ و راست %~% بازیابی که منزل تو کجاست
# 22 دیده عبرتت گشاده شود %~% دلت از نقش غیر ساده شود
# 23 تو به فتحی چنین شوی واصل %~% و اوحدی را ثوابها حاصل
# 24 گر نشاید که عذر ما خواهی %~% دولت خواجه از خدا خواهی PageV01P020
# 1 دوش کردم به خرمی عزمی %~% که بدین ms026 جام نو کنم بزمی
# 2 دل چو در خانه مست شد زین می %~% رخ به صحرا نهاد و من در پی
# 3 بنشستیم چون به دشت آمد %~% جام پر کرد و می به گشت آمد
# 4 باده‌ای بود سخت مرد انداز %~% شد حسابی ضرورت از آغاز
# 5 با که و کیچگونه چند خورد %~% تا شود مست و ره به خانه برد
# 6 چو ز من دور گشت مستوری %~% برگرفتم علم به دستوری
# 7 قسمتی راست کردمش به سه دور %~% تا بنوشنده بر نباشد جور
# 8 دور اول نشاط بخشد و نور %~% کند از دیده خواب غفلت دور
# 9 اندر آید سرت به گفت و بگوی %~% عالمی دیگرت نماید روی
# 10 دومین دور شیر گیر کند %~% در فنون هنر بصیر کند
# 11 راه یابی به آزمایش‌ها %~% پرده بر خیزد از نمایشها
# 12 در سوم دور چون کنی نوشش %~% بنماند نهاد را پوشش
# 13 روح را قوت شباب دهد %~% سر آز و امل به خواب دهد
# 14 این سه دور ار به سر توانی برد %~% راه ازینجا بدر توانی برد
~~PageV01P021
# 1 روز شد ای حکیماز آن منزل %~% خبری ده که چون گذشت این دل
# 2 خود ازین آمدن مراد چه بود %~% سر این هجر و این بعاد چه بود
# 3 مگر آغاز کار دریابیم %~% وز وجود جهان خبر یابیم
# 4 همه دانستنیست این به عیان %~% گر ندانسته‌ای درست بدان
# 5 کاولین قسمت از طریق قیاس %~% در وجود و عدم دهند اساس
# 6 وین وجود ار فنا پذیر بود %~% ممکنست ار چه بر اثیر بود
# 7 ور فنا را بدو نباشد راه %~% واجبست و بدین مخواه گواه
# 8 ذات واجب قدیم و فرد بود %~% بی‌چه و چون و خواب و خورد بود
# 9 باشد او از جهات نیز بدر %~% تو از آن ذات بی‌جهت مگذر
# 10 هر چه در امتناع و امکانست %~% ذات واجب مغایر آنست
# 11 چون شد از امتناع و امکان ms027 حر %~% شد ز جودش وجود عالم پر
# 12 کرد هستیش اقتضای ظهور %~% زانکه نورست و فاش گردد نور
# 13 ذات او بر وجود شاهی کرد %~% رحمتش رخ به نیک خواهی کرد
# 14 صنع را مظهری ضرورت شد %~% طالب جسم و جان و صورت شد
# 15 اول جمله اوست عز وجل %~% گر چه آخر ندارد و اول
# 16 عزتش چون ز خود به خود پرداخت %~% نظری بر کمال خویش انداخت
# 17 زان نظر گشت عقل کل موجود %~% عقل کورا بدید کرد سجود
# 18 نفس کل شد پدید از آن دیدن %~% شد پسندیده زان پسندیدن
# 19 نفس چون در سوم نورد افتاد %~% سومین جوهر دو فرد افتاد
# 20 زان سه رتبت سه بعد پیدا شد %~% پیکر آسمان هویدا شد
# 21 جوهر نفس چون به خود نگریست %~% تا بداند که حق که واو کیست
# 22 عقل و نفس و فلک پدید آمد %~% چرخ در گفت و در شنید آمد
# 23 هم چنین تا که نه فلک شد راست %~% حکمتش چون بدین فزونی خواست
# 24 شد عیان زین دو چار کاشانه %~% هفت شاه و دوازده خانه
# 25 همه در مهد این همایون رخش %~% روشن آیین و روشنایی بخش
# 26 نرم خوبان تیز تا زنده %~% هر یکی پرده‌ای نوازنده
# 27 چرخ چون دور کرد و شد شیدا %~% شد زمین روشن و زمان پیدا
# 28 در زمان گشت چار فصل پدید %~% بر زمین نیز هفت خط بکشید
# 29 هفت اقلیم از آن بپیوستند %~% هر یکی بر ستاره‌ای بستند
# 30 چون از آن جنبش شبانروزی %~% یافت انجم برات پیروزی
# 31 شد نماینده زین ورق درحال %~% مشرق و مغرب و جنوب و شمال
# 32 چرخ از اول که چیره شد در دور %~% چار عنصر پدید شد بر فور
# 33 کاتش و باد و آب و خاک تواند %~% هم حیات تو هم هلاک تواند
# 34 وین عناصر چو دست بر هم داد %~% زان سه مولود نامدار بزاد
# 35 آن ms028 سه مولود چیست نیک بدان %~% معدن و پس نبات و پس حیوان
# 36 گشت معدن به خاک پوشیده %~% وز زمین شد نبات جوشیده
# 37 حیوان بر زمین و آب و هوا %~% شد به جنبش روان و حکم روا
# 38 این سه موقوف بر چهار ارکان %~% و آن برین هفت گنبد گردان
# 39 چرخ محتاح نفس و نفس به عقل %~% تا به وحدت رسید نقل به نقل
# 40 گر چه هر یک چنین مدار کند %~% چون به وحدت رسید فرار کند
# 41 آنکه با عقل بود روحش جفت %~% جنبش نفس را طبیعت گفت
# 42 طبع چون در مزاج پیوندد %~% از تراکیب نقشها بندد
# 43 چونکه از طبع و از مزاج برون %~% نیست این نقشهای گوناگون
# 44 اختلاف زمان برون آورد %~% نه مزاج از چهار عنصر فرد PageV01P022
# 1 جرم خورشید گرد پیکر خاک %~% مدتی چون بگشت با افلاک
# 2 آب و خاکش ز عکس تافته شد %~% تبش اندر دو گانه یافته شد
# 3 متصاعد شد از میان دو بخار %~% که دو روحند و در هوا طیار
# 4 روح خاکی کثیف بود و نژند %~% روح آبی لطیف و نیز بلند
# 5 روح آبی چو در مشیمه کان %~% محتبس گشت ز اقتضای زمان
# 6 روش آفتاب تابش داد %~% حرکت کرد و اضطرابش داد
# 7 بر هوا رفت و آب شد بچکید %~% بر زمین گرم گشت و پس بتپید
# 8 زان صعود و هبوط پیوسته %~% گشت اجزاش روشن و بسته
# 9 زمره‌ای روح مطلقش گفتند %~% فرقه‌ای دهن و زیبقش گفتند
# 10 روح خاکی چو پس دخانی بود %~% وندرو اندکی گرانی بود
# 11 به یکی معدن احتباسش کرد %~% جنبش خویش در حراسش کرد
# 12 تپشی دایم اندرو پیوست %~% راه بیرون شدش نبود ببست
# 13 چون بسی روزگارش این شد ورد %~% در گوکان فتاد و شد گوگرد
# 14 قدما نفس نام کردندش %~% حکما احترام کردندش
# 15 ذکر این نفس و روح راز نهفت %~% شد به جسمی غبار ms029 معدن جفت
# 16 روح و نفس و بدن مهیا شد %~% کارگاهی ز خاک پیدا شد
# 17 نوبتی دیگر از حرارت کان %~% گرم گشت این سه جزو را ارکان
# 18 شد ز حر مقام و ضیق محل %~% عقد آن در رطوبت این حل
# 19 وین سه را در زمان پیوستن %~% گاه پیمان و دوستی بستن
# 20 وزن و قدر ار به اعتدال بود %~% تن مصفا و جان زلال بود
# 21 و گر آن آب چون حجر گردد %~% به مرور زمانه زر گردد
# 22 ور بود وزن زیبق افزون‌تر %~% نقره‌ای باشد و نگردد زر
# 23 ور ز مساوات و وزن این دو بخار %~% تیره باشد ز اختلاط غبار
# 24 نام جسمی چنین حدید بود %~% وین پس از مدتی مدید بود
# 25 ور ظلمت عدیم نور شدند %~% وز مساوات و وزن دور شدند
# 26 زان تمازج به مذهب هر مس %~% جسد قلع و سرب خیزد و مس
# 27 وآنچه ملح و شبوب و زاجاتند %~% هم ز تاثیر این مزاجاتند
# 28 هم چنین از دریچهای دگر %~% حال و حکم نتیجهای دگر
# 29 تا شد این خاک پر گهر گنجی %~% خلق نامبرده بر یکی رنجی
# 30 اصل و بنیاد این جواهر خاک %~% این دو روحند با تو گفتم پاک
# 31 وین جمیع ار نفیس و گردونند %~% زاده اختران گردونند
# 32 زین میان زر بود نتیجه مهر %~% نقره فرزند ماه زیبا چهر
# 33 مس و آهن ز زهره و بهرام %~% بهره‌مندند و نور یاب مدام
# 34 قلع از مشتری و جیوه ز تیر %~% زحل اندر سرب کند تاثیر PageV01P023
# 1 وین چهار آخشیج را به درست %~% چون پدید آمد امتزاجی رست
# 2 نفس روینده رام ایشان شد %~% جنبش راست کار ایشان شد
# 3 شغل این نفس را به طبعی راست %~% هشت قوت به خادمی برخاست
# 4 قوت جذب و قوت امساک %~% قوت هضم و دفع بشنو پاک
# 5 غاذیه نامیه مولده هم %~% گشته با قوت مصوره ضم ms030
# 6 پس طبیعت به نقش بندی دست %~% بر دو نقش از هزار گونه ببست
# 7 شد به صحرا او کوه بر جا تنگ %~% از گل و یاسمین رنگارنگ
# 8 مدتی سبز شد نبات و بلند %~% زرد شد بعد از آن و تخم افگند
# 9 تا گر او ز اختلاف گردد سست %~% مثل او از زمین تواند رست
# 10 چون که زایل شد اختلاف مزیج %~% شجر آهنگ نشو کرد و بسیج
# 11 گشت روینده گونه گونه درخت %~% بی بر و میوه‌دار و نازک و سخت
# 12 آبش از بیخ شد روان سوی شاخ %~% شاخ و برگش دراز گشت و فراخ
# 13 آبخور بیخ و شاخ و خارش گشت %~% و آن دگر جمله برگ و بارش گشت
# 14 بارها را نگاهداشت به برگ %~% ز ابر و باران و برف و باد تگرگ
# 15 و آنچه بی‌بار بود و کج‌رو گشت %~% ساختندش به بیشه‌ها انگشت
# 16 و آنچه از میوه بود بر وی بار %~% دامنش پاک شد ز سنگ و ز خار
# 17 پرورش دید و سر بلندی یافت %~% در چمن نام ارجمندی یافت
# 18 چون ز قسمت گرفت رستن بهر %~% یا غذا بود یا دوا یا زهر PageV01P024
# 1 باز چون در مزاج این ارکان %~% متضاعف شد اعتدال و توان
# 2 قوت و حس و جنبش به مراد %~% مدد روح رستنیها داد
# 3 جسم چون زین دو روح یاری یافت %~% بر حیات و روش سواری یافت
# 4 حرکت کرد بر زمین چپ و راست %~% رستنی خورد و خواب و راحت خواست
# 5 زین میان ماده گشت و نر پیدا %~% وز پی ماده گشت نر شیدا
# 6 ماده و نر به هم چو جفت شدند %~% در تمنای خیز و خفت شدند
# 7 تا ز تولیدشان جهان پر گشت %~% کوه و صحرا و غار و وادی و دشت
~~PageV01P025
# 1 امتزاج این دو روح را با هم %~% چونکه در اعتدال شد محکم
# 2 نفس دانا بدان ms031 تعلق ساخت %~% سایه نور چون بدان انداخت
# 3 نوع انسان از آن میان برخاست %~% شد به قامت ز استقامت راست
# 4 تن او شد به عقل و جان قایم %~% تن تباهی ندید و جان دایم
# 5 صاحب علم و صنعت و سخنست %~% زانکه او را سه روح و یک بدنست
# 6 و آنچه اصل وجود انسانست %~% زبده این نبات و حیوانست
# 7 آدمی زین دو چون خورش سازد %~% مایه نشو و پرورش سازد
# 8 آن غذا در بدن چو یابد نظم %~% خون شود در تن از حرارت هضم
# 9 چون برآید برین سخن چندی %~% یابد آن خون ز روح پیوندی
# 10 شودش رنگ از اعتدال مزاج %~% به سپیدی چو زیبق و چو زجاج
# 11 در چنین حال زرع خوانندش %~% اصل این چند فرع دانندش
# 12 در زوایای پشت رست شود %~% نسبتش با بدن درست شود
# 13 اینچنین خوب گوهری ناسفت %~% چون کند خفت خلوتی با جفت
# 14 در نهد روی از آن حدایق غلب %~% به دهان رحم ز مجری صلب
# 15 باز با آب زن در آمیزد %~% زود اندر مشیمه شان ریزد
# 16 هفت کوکب به کار او کوشند %~% خلعت تربیت برو پوشند
# 17 به رحم شهر بند سازندش %~% تا چو خون نژند سازندش
# 18 چرخ پیوندش استوار کند %~% تا در آن جایگه قرار کند
# 19 ماه اول زحل کند کارش %~% اندران وقت کو بود یارش
# 20 گردد این خون در آن مشیمه تنگ %~% متغیر به شکل و صورت و رنگ
# 21 در هنر زمره‌ای که گام نهند %~% بر چنین آب نطفه نام نهند
# 22 این زمان گر زحل قوی باشد %~% طفل پردان و معنوی باشد
# 23 بر یکایک ستارگان زین هفت %~% هر یکی زین قیاس حکمی رفت
# 24 مشتری باشدش به ماه دوم %~% مدد و یاور و پناه دوم
# 25 سرخ جامه شود بسان جگر %~% باز گردد به رنگهای دگر
# 26 افتدش در مسام بادی گرم %~% زان پدید آید ms032 اختلاجی نرم
# 27 حکمایی که رسم وحد دانند %~% اندرین حالتش ولد خوانند
# 28 گر سوم ماهش آفتی نرسد %~% یا گزند و مخافتی نرسد
# 29 یارمندی رسد ز بهرامش %~% متصرف شود در اندامش
# 30 عضوهای رئیسه را در تن %~% با دگر عضوها کند روشن
# 31 ولدی را که حالت این باشد %~% نزد دانا لقب جنین باشد
# 32 ماه چارم به قوت خود مهر %~% شودش نقش بند پیکر و چهر
# 33 تن او نغز و پرتوان گردد %~% روحش اندر بدان روان گردد
# 34 در شکم خویش را بجنباند %~% مرد داننده کودکش خواند
# 35 ماه پنجم بهزهره پردازد %~% از سرش موی رستن آغازد
# 36 منفصل گرددش رسوم از هم %~% صورت چشم و گوش و بینی و فم
# 37 چون به ماه ششم رساند کار %~% شود از انجمش عطارد یار
# 38 در دهانش زبان گشاده شود %~% داد ترکیب هاش داده شود
# 39 هفتم او را قمر نگاه کند %~% رویش از روشنی چو ماه کند
# 40 اندرین ماه بی‌خلاف و گزند %~% گر بزاید بماند این فرزند
# 41 هشتمین ماه باز ازین ایوان %~% نوبت آید به کوکب کیوان
# 42 گر ز مادر بزاید این هنگام %~% هم شود کار زندگیش تمام
# 43 در نهم مشتریش باشد پشت %~% اندران راه سهمناک درشت
# 44 سعدش این بند را کلید شود %~% قوتی در ولد پدید شود
# 45 تا بتدریج سرنگون کندش %~% وز شکنجی چنان برون کندش
# 46 مدتی بوده اندران تنگی %~% او سبک لیک ازو شکم سنگی
# 47 طفل در تنگ و مادر آهسته %~% هر دو از بار یکدگر خسته
# 48 دست بر روی ارنج بر زانو %~% رنجه از خفت و خیز کدبانو
# 49 قوت آن خون و هیچ قوت نه %~% خبر از بنیت و نبوت نه
# 50 چون برون آید از چنان بندی %~% در دگر محنت اوفتد چندی PageV01P026
# 1 باشدش کار از اول پایه %~% طلب شیر و جستن دایه
# 2 گه به دوشش کشند و گاه به مهد %~% گاه ms033 صبرش دهند و گاهی شهد
# 3 چون ز گهواره در کنار آید %~% در دگر گونه گیر و دار آید
# 4 باشدش خوف و بیم از آتش و آب %~% آفت خفت و خیز و گریه و خواب
# 5 چون چپ خود ز راست بشناسد %~% و آنچه خواهند خواست بشناسد
# 6 از سه حالش سخن بدر نبود: %~% هر سه بی‌رنج و درد سر نبود
# 7 یا به مکتب دهند و استادش %~% تا دهد فرض و سنتی یادش
# 8 باز در گریه و خروش افتد %~% در کف چوب و مار و موش افتد
# 9 شود آخر فقیه و دانشمند %~% راه یابد به خانقاهی چند
# 10 دل او را کند نژند و سیاه %~% راتب هفته و وظیفه ماه
# 11 ای بسا! نان وقف کو به زیان %~% بدهد تا رسد به حد بیان
# 12 بعد از آن یا شود مدرس عام %~% یا معید و خطیب شهر و امام
# 13 یا برون اوفتد به دقاقی %~% یا به تزویر و شید و زراقی
# 14 کم رسد زین میان یکی به وصول %~% زانکه غرقند در فروع و اصول
# 15 وگرش در سر این هوس نبود %~% به معانیش دسترس نبود
# 16 به دکانش برند و بنشانند %~% آتشی بر دماغش افشانند
# 17 ز غم و داغ حرفت و پیشه %~% گز و مقراض واره و تیشه
# 18 خوردنی بد نشستنی غمناک %~% نان بی‌وقت و آب پر خاشاک
# 19 چو در آید به پایه مردی %~% گرم گردد رها کند سردی
# 20 افتدش زین سر سبک سایه %~% باد در بوق و آب در خایه
# 21 به کف حرص و آز در ماند %~% بازش آرند و باز در ماند
# 22 نشنود پند اوستاد و پدر %~% نه به دانش گراید و نه هنر
# 23 تا زرش هست میدهد بر باد %~% چون نماند شود به دزدی شاد
# 24 فاش و پنهان ز هوشیار و ز مست %~% ببرد هرچش اوفتد در دست
# 25 بلتش چند پی فگار ms034 کنند %~% دست آخر سرش به دار کنند
# 26 صد ازین بی‌هنر تلف گردد %~% تا یکی در هنر خلف گردد
# 27 و گرش بخت یارمند بود %~% نام بر دار و ارجمند بود
# 28 یا شود خواجه گرامی بهر %~% یا سرافرازی ار اکابر شهر
# 29 یا امیری شود فروزنده %~% یا دبیری دیار سوزنده
# 30 رنج بسیار برده از هر باب %~% کرده بر خود حرام راحت و خواب
# 31 سالها حاضر و کمر بسته %~% دل در اندوه و درد سر بسته
# 32 چون ز سودای قربت و پیشی %~% با سعادت دلش کند خویشی
# 33 جور و خواری کشد ز شاه و امیر %~% ناگهان بر نشانش آید تیر
# 34 از عمل برکند چراغی چند %~% خانه و آسیاب و باغی چند
# 35 مرکبی چند در طویله کشد %~% دست بر صورتی جمیله کشد
# 36 غم آنها بگیردش دامن %~% آز و حرص و نیاز پیرامن
# 37 محنت جامه و غم جو و کاه %~% خرج ده ساز خانه آلت راه
# 38 زر خر بنده و بهای ستور %~% نان دربان و اجرت مزدور
# 39 گر غلامش گریخت آه و دریغ %~% ور سقوط شد ستور بارد میغ
# 40 حسد دشمنانش اندر پی %~% حاجت دوستان به جانب وی
# 41 بار صد کس به تن فرو گیرد %~% آتش دوزخ اندرو گیرد
# 42 دل مظلوم در دعای بدش %~% جان محکوم منکر خردش
# 43 در دل او ز هر طرف قلاب %~% بسته بر وی ز بیم دلها خواب
# 44 سالها کار این و آن سازد %~% که زمانی به خود نپردازد
# 45 نتواند دمی نشستن شاد %~% نکند مرگ و آخرت را یاد
# 46 دست منصب گرفته گوش او را %~% حب دنیا ربوده هوش او را
# 47 روز و شب هم چو باز دوخته چشم %~% شده با بینش و حضور به خشم
# 48 غافل و خط آگهان در مشت %~% که بخواهند ناگهانش کشت
# 49 عالمی گم شود درین سر و کار %~% تا ازیشان یکی رسد به ms035 کنار
~~PageV01P027
# 1 چیست گیتی سرای محنت و غم %~% زحمت او فزون و راحت کم
# 2 تا شب آخرین و روز نخست %~% فلک اندر کمین محنت تست
# 3 سیر افلاک را مدان به عبث %~% نفس را بر شعور این کن حث
# 4 در زمین هر چه جسم و جان دارد %~% آسمان صورتی از آن دارد
# 5 او برین نور سایه افگنده %~% سایه این به نور آن زنده
# 6 اگر آن نور نیک حال بود %~% عیش این سایه بر کمال بود
# 7 ور پدید آید اندرین سستی %~% نتوان دیدن اندران رستی
# 8 در هم این نور و سایه پیوسته %~% سیرت این به سیر آن بسته
# 9 چون ازین سایه بازگشت آن نور %~% گشت ازین سایه زندگانی دور
# 10 ما چه و درچه پایه‌ایم همه %~% چون نه نوریم سایه‌ایم همه
# 11 تو از آنجا چو سایه زانی دور %~% که نه‌ای هم چو سایه در پی نور
# 12 اصل نزدیک و اصل دور یکیست %~% ما همه سایه‌ایم و نور یکیست
# 13 باز آنها که پیش ما نورند %~% به حقیقت چو سایه مهجورند
# 14 هفت کوکب ز راه پنج نظر %~% گاه زهرت دهند و گاه شکر
# 15 در وبال و هبوط و بعد و شرف %~% گه تلافی گرند و گاه تلف
# 16 دو جهانگیر و پنج صاحب رخش %~% زیر این طارم دوازده بخش
# 17 تر و خشکند و گرم و سرد به هم %~% نرم رفتار و تیز گرد به هم
# 18 بشدنشان ز خانه در خانه %~% فتنه‌ها در جهان ویرانه
# 19 از محاق آفت جهان باشند %~% ز احتراق آتش نهان باشند
# 20 شبی و روزی و نر و ماده %~% سعد و نحس از پی هم افتاده
# 21 ثابتی در مزاج سیاری %~% واقعی در ازای طیاری
# 22 این یکی معطی آن یکی قاطع %~% این یکی تیره و آن دگر ساطع
# 23 باز ازین جمله ثابت و سیار %~% هر یکی با یکی دگر شد یار
# 24 نحس ms036 با نحس و سعد با مسعود %~% ممتزج رنگ هر دو گیرد زود
# 25 از روش چون به هم در آمیزند %~% حالهای عجب برانگیزند
# 26 هر یکی مقتضی بلایی را %~% یا فتوحی و انجلایی را
# 27 داده از اجتماع و استقبال %~% مهر و مه کون را تغیر حال
# 28 آمدنشان سوی حضیض از اوج %~% کرده دریای فتنه را پر موج
# 29 جرم خورشید را درین درجات %~% سیصد و شست صورتست و صفات
# 30 هر یکی مشکلی پدید آرد %~% یا خود از مشکلی کلید آرد
# 31 شد زمین چون شکارگاهی شوم %~% گرد او حلقه‌ای ز چرخ و نجوم
# 32 زان نظرهای تیز و چندان سست %~% آن رهد کو ز رخنه بیرون جست
~~PageV01P028
# 1 میکشد چرخ ازین زمین و بحار %~% به تف مهر گونه گونه بخار
# 2 بر هوا چون بخار زور کند %~% جنبش و اضطراب و شور کند
# 3 کند آنکس که داد دانش داد %~% لقب آن هوای جنبان باد
# 4 در زمین این بخار هست و دخان %~% نیز در مردم و دگر حیوان
# 5 به زمستان مسام چون بسته است %~% جنبش این بخار آهسته است
# 6 لیک چون گاه یخ گداز شود %~% وان مسام گرفته باز شود
# 7 بر سه قسمت شود بخار زمین %~% گاه جنبیدن از یسار و یمین
# 8 آنچه بروی زمین حصار کند %~% جنبش او را چو بی‌قرار کند
# 9 کند آن راه بسته او را کسف %~% تا پدید آورد ز لازل و خسف
# 10 و آنچه ره یافت در عروق مکان %~% از تری خود وز گرمی کان
# 11 در صعود و هبوط آب شود %~% مایه معدن و ذهاب شود
# 12 و آنچه خارج شود به راه فلک %~% نزد دانا در آن نباشد شک
# 13 کش گذر یا به زمهریر بود %~% یا سوی آتش اثیر بود
# 14 بیش ازین جسم را گذر چون نیست %~% این بخار از دو حال بیرون نیست:
# 15 یا به آتش رسد شهاب شود ms037 %~% ورنه بر گردش از ستبر افتد
# 16 چون بکوشند ابر و باد به هم %~% بجهد برق و پس بریزد نم
# 17 ابر از آن باد چون دریده شود %~% غرش رعد از آن شنیده شود
# 18 هر نمی کو جدا شود ز سحاب %~% آن بخاری بود که گردد آب
# 19 فصل سردش تگرگ و برف کند %~% روز گرمش به آب صرف کند
# 20 در هوا غیر ازین نظرها هست %~% در زمین نیز بس اثرها هست
# 21 پیش آن کو اثر شناس بود %~% آن دگرها برین قیاس بود PageV01P029
# 1 نفس نطقیست بی‌زبان گویاست %~% این بداند کسی که او جویاست
# 2 در بصر نور و در زبان گفتار %~% در دهن زوق و در قدم رفتار
# 3 قوت سمع و لمس و بوییدن %~% به ره فکر و فهم پوییدن
# 4 همه از فیض نفس زاینده‌است %~% جمله را نفس ره نماینده است
# 5 دیدن او به امتیاز بود %~% گفتن او به رمز و راز بود
# 6 بر تو از بسکه مشفقست و رحیم %~% به هزارت زبان کند تعلیم
# 7 مینماید ز صد طریقت راه %~% تا ز نیک و ز بد شوی آگاه
# 8 او چه شایسته خودت سازد %~% نور او عکس بر تو اندازد
# 9 نور او در تنت فرشته شود %~% منهی غیب و سرنوشته شود
# 10 جستن هر رگی زبانی ازوست %~% زدن هر نفس نشانی ازوست
# 11 جستن سر نشان جاه بود %~% و آن پایت دلیل راه بود
# 12 جستن چشم راست از شادی %~% خبرت گوید و ز آزادی
# 13 جستن چشم چپ نشان جفا %~% یا سخنهای دشمنان ز قفا
# 14 جنبش هر یکی به منوالیست %~% هر یکی زان دلیل بر حالیست
# 15 هم چنین حکم نبض شریانات %~% اندر اوقات رنج و بحرانات
# 16 نبض نملی دلیل ضعف قوا %~% متفاوت بر اختلاف هوا
# 17 مرتعش بر حرارت طاری %~% ملتوی بر کمال بیماری
# 18 و آن دگرها بدین صفت باشد %~% نزد آن کاهل معرفت باشد ms038
# 19 سر بسر واقفان این رازند %~% گوش کن تا چه پرده میسازند
# 20 مینیوشند و باز میگویند %~% بی‌زبان با تو راز میگویند
# 21 زین ورق در سخن نقط به نقط %~% که: غلط کم کن و تو کرده غلط
# 22 چر یک اندام نیز در حالیست %~% در فراست دلیل بر فالیست
# 23 خال در چشم و میل در بینی %~% صورت حیلتست و کج بینی
# 24 طرح بینی اگر بلند بود %~% مرد مغرور و ارجمند بود
# 25 گردن و ریش و پای و قد دراز %~% از حمایت حدیث گوید باز
# 26 اینچنین کارخانه‌ای برکار %~% شب و روز و تو خفته غافل‌وار
# 27 چون که در تحت این بلا باشی %~% چه کنی گر نه مبتلا باشی
# 28 کیست کین را شمار داند کرد %~% همه را اعتبار داند کرد
# 29 شاد منشین که در سرای سپنج %~% نتوان بود بی‌کشیدن رنج
# 30 زان بدین عالمت فرستادند %~% وین چنین ساز و آلتت دادند
# 31 تا به اینها نظر دراندازی %~% چاره کار خویشتن سازی
# 32 زیرکانی که راز دانستند %~% سر اینها چو باز دانستند
# 33 زین میان زود بر کنار شدند %~% گنج‌وش سوی کنج غار شدند
# 34 گر تو کیخسروی به دین و به داد %~% ور چو ناصر شوی به حجت و داد
# 35 تا نشویی ز ملک ایران دست %~% نتوانی به کنج غار نشست
# 36 پند درویش اگر نیندوزی %~% زین دو خسرو چرا نیاموزی
# 37 تو به آموختن بلند شوی %~% تا بدانی و ارجمند شوی
# 38 چون نهاد تو آسمانی شد %~% صورتت سر بسر معانی شد
# 39 نه زمین بر تو راه داند بست %~% نه فلک نیز بر تو یابد دست
# 40 گر چه دیریست کندرین بندی %~% نتوانی که سخت پیوندی
# 41 نه چنان بر زمانه بستی دل %~% که توانی شدن برون زین گل
# 42 من بدین غار سرفراخته‌ام %~% که درین غار جای ساخته‌ام
# 43 آنکه در غار سور دارد و سیر %~% غیرتش چون رها کند ms039 بر غیر PageV01P030
# 1 چون شوی آنچنان که میبایی %~% چون تو با خویشتن نمییی
# 2 نظری کن درین معانی تو %~% تا مگر خویش را بدانی تو
# 3 کز برای چه کارت آوردند %~% به چه زحمت به بارت آوردند
# 4 کیستی روی در کجا داری %~% بکه امید و التجا داری
# 5 نامه ایزدی تو سر بسته %~% باز کن بند نامه آهسته
# 6 تا ببینی تو هر دو گیتی نقد %~% کرده با یکدگر به یک جا عقد
# 7 از کم و بیش نکته‌ای نگذاشت %~% که نه ایزد درین صحیفه نگاشت
# 8 ای کتاب مبین ببین خود را %~% باز دان از هزار آن صد را
# 9 خویشتن را نمی‌شناسی قدر %~% ورنه بس محتشم کسی ای صدر
# 10 هم خلف نام و هم خلیفه نسب %~% نه به بازی شدی خلیفه لقب
# 11 ذات حق را بهینه اسمی تو %~% گنج تقدیس را طلسمی تو
# 12 به بدن درج اسم ذات شدی %~% به قوی مظهر صفات شدی
# 13 هم چو سیمرغ رازهای جهان %~% در پس قاف قالبت پنهان
# 14 سر موی ترا دو کون بهاست %~% زانکه هستی دو کون بی کم کاست
# 15 ملکوتست جای و منزل تو %~% جبروت آشیانه دل تو
# 16 با تو همره ز طالع فلکی %~% قوتی چند روحی و ملکی
# 17 قالبت قبه ایست اللهی %~% لیک در جبه‌ای نه آگاهی
# 18 بر تو کلک سپهر صورت بند %~% کرده خطهای معقلی پیوند
# 19 هیکل تست حرز قیم فرش %~% کایةالکرسیست و کنزالعرش
# 20 صنع را برترین نمونه تویی %~% خط بی‌چون و بی‌چگونه تویی
# 21 هم خمیر تنت سرشته اوست %~% هم حروفت قلم نوشته اوست
# 22 نقش الله نقش پنجه تو %~% « ما سوی الله» در شکنجه تو
# 23 ز سر و دست و ناف و پای تو دل %~% کرده نام محمدی حاصل
# 24 الف قامتست و را ابرو %~% صاد و ضاد تو چشم‌ها بر رو
# 25 طا و ظا انف و سین و شین دندان %~% ها ms040 دهان تو با لب خندان
# 26 میم نافست و عین و غینت گوش %~% این بدان و در آن دگر میکوش
# 27 میکنی ز آن سر و دهان و دو چشم %~% بر سه دندان شین شیطان خشم
# 28 صورتی کش به دست خود کردست %~% چون توان گفتنش که بد کردست
# 29 دیو را نور عقل یار نبود %~% ورنه این جا ز سجده عار نبود
# 30 ایزدت خواست تا پدید شدی %~% لایق مژده و نوید شدی
# 31 پدری کرد عقلت از بالا %~% مادری نفس تا شدی والا
# 32 اخترانت برادر و خواهر %~% ملکت یار و مالکت یاور
# 33 عقلت از عالم اله آمد %~% نفست از بارگاه شاه آمد
# 34 دو ملک با تو این چنین همراه %~% سوی ایشان نمی‌کنی تو نگاه
# 35 ملک و روح با تو و تو به خواب %~% شب قدریتو خویش را دریاب
# 36 نه عرض گشته در سرای سپنج %~% خادمان تو با جواهر پنج
# 37 چار عنصر خمیره جسمت %~% سه موالید جزوی از اسمت
# 38 آب حمال تست و کشتیها %~% باد فراش تست و دشتیها
# 39 آتش از مطبخ تو آشپزیست %~% افتابت به باغ رنگ رزیست
# 40 بر تو حفظش چنان نگشت محیط %~% کز مرکب بترسی وز بسیط
# 41 مشکل عالم از تو آسان شد %~% دد و دامت ز دم هراسان شد
# 42 سنگ چون موم زیر تیشه تست %~% آب و آهن یکی ز پیشه تست
# 43 پوست بیرون کنی ز شیر و پلنگ %~% وز هوا در کشی عقاب و کلنگ
# 44 در سر پیل بر زنی قلاب %~% گردن شیر نرکشی به طناب
# 45 دیگران زیر باروران تواند %~% سر در افسار و در عنان تواند
# 46 حیوان و نبات خوردن تست %~% معدن آذین گوش و گردن تست
# 47 آفتابست عقل و ماهت روح %~% جهل توفان و علم کشتی نوح
# 48 آسمانت سرست و عرشت هوش %~% حس ده‌گانه گونه گونه سروش
# 49 خلق نیکت بهشت و سیرت حور %~% کرم ms041 و همتت بلند قصور
# 50 خلق بدد و زخست و نار غضب %~% قهر و دیوانگی شواظ و لهب
# 51 ویل خشم و نعیم خشنودی %~% دد و دام آز و شهوت موذی
# 52 بحرها آب چشم و گوش و دهان %~% بیشه موی و درو چمنده نهان
# 53 کوهها گرده و سپر زو جگر %~% دره و پشته عضوهای دگر
# 54 ز رگ و استخوان و عضله و پی %~% لحم و غضروف و جلد بر سر وی
# 55 سه هزار آلت از درون و برون %~% درج کردند در تو بلکه فزون
# 56 بعد از آن قوت نباتی هشت %~% با یکی زین هر آلتی ضم گشت
# 57 حاصل ضرب بیست و چار هزار %~% کارفرمای و کار کن به شمار
# 58 شب و روز ایستاده در کارت %~% تا بلندی گرفت دیوارت
# 59 نه فلک در دل تو دارد گنج %~% با کواکب و لیک در یک کنج
# 60 جان جهان را بگشت و لنک نشد %~% وز حضور سپهر تنگ نشد
# 61 گر زمانی به ترک تاز آیی %~% بروی تا به عرش و باز آیی
# 62 شد درین جسم هفت گردون موج %~% وز شهاب نجوم فوجا فوج
# 63 آسمانت سر و شهاب ذکاست %~% زحلت فهم و فکر صایب و راست
# 64 با تو بهرام شوکتست و غضب %~% زهره تزیین شهوتست و طرب
# 65 مشتری زهد و علم و جاه و وقار %~% تیر شعر و خط و حساب و شمار
# 66 مهر حکم و سیاست شاهی %~% ماه هر حرفتی که میخواهی
# 67 خاک پرگنج و پر دفینه تست %~% آب پر زورق و سفینه تست
# 68 هم ترا تاج اصطفا بر سر %~% هم ترا خلعت صفا در بر
# 69 گاه بردار و گاه بر تختی %~% آدمی کی بود بدین سختی
# 70 «لیس فی جبتی» تو دانی گفت %~% وین «اناالحق» تو میتوانی گفت
# 71 گاه عبدی و گاه معبودی %~% چه عجب چون غلام محمودی
# 72 خواجه فارغ شدست ازین بازی ms042 %~% همه کارش تو بنده میسازی
# 73 در جهان چاره‌ای نشد ز تو فوت %~% بجز از موت و چاره کردن موت
# 74 آفرینش تمام گشت بتو %~% خاک از افلاک در گذشت بتو
# 75 دو سر خط حلقه هستی %~% از حقیقت به هم تو پیوستی
# 76 جهد آن می‌کن ار تو عیاری %~% کان دویی را ز بین برداری
# 77 نیک مستم و گرنه زین جامت %~% بنمایم هزار و یک نامت
# 78 بستان این که شربتی صافیست %~% بشناس اینقدر که این کافیست
# 79 بیش ازین گرد و حرف برخوانی %~% ترسمت برجهی که: « سبحانی»
# 80 آنچه گفتم به نقد نیک بدان %~% وز پی آن زیادتی میران PageV01P031
# 1 گر بپرسد کسی که: هر دو جهان %~% گفته‌ای کندر آدمیست نهان
# 2 برشمردی از آن نشانی چند %~% کردی از هر یکی بیانی چند
# 3 باز چندان هزار داروی و زهر %~% که جهان دارد از یکایک بهر
# 4 نه فلز و جواهر کانی %~% آشکارای آن و پنهانی
# 5 این جوابیست گفتنی به درست %~% چون نگویی گزیر باید جست
# 6 میتوان یک به یک بیان کردن %~% به شناسنده بر عیان کردن
# 7 حکما گفته‌اند و داده نشان %~% من بگویم ز گفته ایشان:
# 8 هست پوشیده در جهان گنجی %~% بدر آوردنش ببر رنجی
# 9 گذری کن بطور این اسرار %~% در مناجات عشق موسی‌وار
# 10 نور موسی ببین و نار خلیل %~% اگرت آرزوست این تجلیل
# 11 جبلی هست در جلتها %~% حجر او علاج علت‌ها
# 12 که آدم از جنتش نشان آورد %~% فکر او شیث را به جان آورد
# 13 دم ثعبان ازو نموداریست %~% رسن ساحران از آن تاریست
# 14 اولیا را یقین ازوست درست %~% انبیا را گمان از آن شدسست
# 15 آب الیاس و خضر روشن ازوست %~% نار نمرود نیز گلشن ازوست
# 16 کس چه داند که بر چه باریکیست %~% این چه رمزست و در چه تاریکیست
# 17 بر محیط فلک عروج کند %~% وز مسام ملک خروج کند
# 18 حال این ms043 مشکل از تو نیست بدر %~% به ازین کن به حال خویش نظر
# 19 گر تو این دست بر کشی از جیب %~% اژدها سازی از عصای شعیب
# 20 بکنی گر به دیگ علم پزی %~% بهتر از ماهتاب رنگ رزی
# 21 ز شرف صاحب زمانی تو %~% به چه از خویش در گمانی تو
# 22 اندرین کعبه شد به صورت کم %~% حجری وندر آن حجر زمزم
# 23 حجرش سازگار و سازنده %~% زمزم او حجر گدازنده
# 24 پرگهر حجرهاست در حجرش %~% زهره طالع ز مطلع فجرش
# 25 ذهب و گنج در رصاصه او %~% قمر و شمس هر دو خاصه او
# 26 خیز و این کعبه را طوافی کن %~% به کراماتش اعترافی کن
# 27 سعی کن در صفای روح و بدن %~% تا شود تن چو جان و جان چون تن
# 28 که چو این عقده بر تو حل گردد %~% منزلت تارک زحل گردد
# 29 گر به این وقفه میرسد عیست %~% مهر گردد تمام برجیست
# 30 اندرین تیرگی بسی مردند %~% ره به آب حیات کم بردند
# 31 آنکه هنجار آب گم کردند %~% عمر خود در تراب گم کردند
# 32 با تو معشوقه‌ای چو آب ارزان %~% بر سر خاک چون شدی لرزان
# 33 طالب این وصول اگر هستی %~% در به روی طلب چرا بستی
# 34 دل به این واصلان سرگردان %~% مده ای جان و روی بر گردان
# 35 زمره انبیا غلط نروند %~% اولیا در پی سقط نروند
# 36 همه معروف و قایلند برین %~% بگرفت این سخن زمان و زمین
# 37 که تو گر میکشی تمام این زهر %~% همه اجساد را توانی قهر
# 38 هم نشان بخشد از سپید وز زرد %~% هم دوا باشدت به گرم و به سرد
# 39 علت و رنج را چهار هزار %~% میتوان کرد ازین حجر تیمار
# 40 دهد از ذات خالد و باقی %~% ضر زهری و نفع تریاقی
# 41 به لقب عالم صغیری تو %~% زاده عالم کبیری تو
# 42 نام این عالم میان ms044 اینست %~% سومین صورت جهان اینست
# 43 پر شنیدم که جان و سر دادند %~% نشنیدم کزین خبر دادند
# 44 جستنش گر چه از محالاتست %~% پیش بعضی هم از کمالالتست
# 45 هر که او عالمی تواند ساخت %~% مرکب امر «کن » تواند تاخت
# 46 گر بدین جست و جوی پردازی %~% سایه بر سلطنت نیندازی
# 47 راه توحید را بدانی رمز %~% سر بعث و نشور ما زین غمز
# 48 پادشاهی چه بیش ازین باشد %~% غایت سلطنت همین باشد
# 49 خاتم خلقتی و خاتم خلق %~% در تو پوشیده آز جامه دلق
# 50 خاک بیزی کنی و داری گنج %~% بس خسیس اوفتاده‌ای به مرنج
# 51 دو جهانی بدین حقیری تو %~% تا ترا مختصر نگیری تو
# 52 باز کن چشم اگر بصر داری %~% تا چه چیزی تو کین اثر داری
# 53 هر چه از کاینات گیرد نام %~% از بد و نیک و ناتمام و تمام
# 54 جمله راهست در تو مانندی %~% من از آنجمله گفتم این چندی
# 55 تا مگر قدر خود بدانی تو %~% حد جان و خرد بدانی تو
# 56 سخن مخلصان بگیری یاد %~% ندهی روزگار خود برباد
# 57 این بدان: کایت شرف اینست %~% نسخه سر «من عرف » اینست
# 58 از برای تو سخت کوشیدند %~% باز از غفلتت بپوشیدند
# 59 گر بیندازی این حجاب از روی %~% شود اینهات کشف موی به موی
# 60 میوه از روضه‌ای چنین چیدن %~% بی‌ریاضت کجا توان دیدن
# 61 بی‌ریاضت کسی نجست این حال %~% با ریاضت شود درست این حال
# 62 پرده شهوت و غضب در پیش %~% منتبه کی شوی ز صورت خویش
# 63 این اثرها صفات تست نه ذات %~% آفتابی تو وین صفت ذرات
# 64 بکن ای دوست چون نه جسمی تو %~% طلب خویش کز: چه قسمی تو
# 65 تو بدین مرتبت ز نادانی %~% غافل از خویش وز خدا دانی
# 66 آنکه داند به چون تویی این داد %~% نتوانش چنین گذاشت ز یاد
# 67 داده او بدان و دار سپاس %~% پس ms045 بکوش و دهنده را بشناس
# 68 گر ندانی محل قشر از لوز %~% گذری کن بدین مسالخ گوز
# 69 تا بدانی که دین به صورت نیست %~% باد و بودش چنین ضرورت نیست
~~PageV01P032
# 1 نوبهارست و روز عیش امروز %~% بهل این اضطراب و طیش امروز
# 2 وقت یاریست دوستان دستی %~% جای رحمست بر چنان مستی
# 3 گر چه جای غمست غم نخوریم %~% دست بر هم زنیم و در گذریم
# 4 پیش دستان که پیش ازین بودند %~% یکدم از درد سر نیسودند
# 5 بتو هشتند منزلی آباد %~% تا ازیشان کنی به نیکی یاد
# 6 زانچه هست ار بهش ندانی کرد %~% جهد کن تا بهش توانی خورد
# 7 سیرت آن گذشتگان بشنو %~% چون شنیدی بنه اساسی نو
# 8 خوش زمینیست در عمارت کوش %~% حاصل رنج خود بپاش و بپوش
# 9 این عمارت به عدل شاید کرد %~% بیشتر رخ به عدل باید کرد
# 10 هر کسی را به قدر ملکی هست %~% که بدان ملک حکم دارد و دست
# 11 شاه در کشور و ملک در شهر %~% هر یکی دارد از حکومت بهر
# 12 گر نه از معدلت خطاب کنند %~% دان که آن ملک را خراب کنند
# 13 پادشاهی تو هم به مسکن خویش %~% بلکه در هستی خود و تن خویش
# 14 اندرین ملک پادشاهی خود %~% ثبت کن نام بیگناهی خود
# 15 بی‌حسابی مکن بهانه مجوی %~% که حسابت کنند موی به موی
# 16 آنکه عدلش نمیرود در خواب %~% ملک او را مکن به ظلم خراب
# 17 که درین خانه بی‌وقار شوی %~% اندر آن خانه شرمسار شوی
# 18 این سخن راز اوحدی بر رس %~% که بجز اوحدی نداند کس PageV01P033
# 1 ایکه بر تخت مملکت شاهی %~% عدل کن گر ز ایزد آگاهی
# 2 عدل چون گشت با خلافت یار %~% نهلند از خلاف و ظلم آثار
# 3 عدل باید خلیفه را پس حکم %~% عدل نبود کجا کند کس حکم
# 4 عدل بی‌علم بیخ و بر نکند %~% حکم بی‌عدل و ms046 علم اثر نکند
# 5 تخت را استواری از عدلست %~% پادشه را سواری از عدلست
# 6 دود دلها به دادگر نرسد %~% عادلان را به جان خطر نرسد
# 7 پایداری به عدل و داد بود %~% ظلم و شاهی چراغ و باد بود
# 8 طاق کسری به داد ماند درست %~% خانه سازی به داد کوش نخست
# 9 عدل و عمر دراز هم زادند %~% عاقلانم چنین خبر دادند
# 10 شاه کو عدل و داد پیشه کند %~% پادشاهیش بیخ و ریشه کند
# 11 سایه کردگار باشد شاه %~% شاه عادل نه شاه عادل کاه
# 12 سایه آنرا بود که دارد تن %~% تو بر آن نور رنگ سایه مزن
# 13 نور کلی ز سایه دور بود %~% سایه نور نیز نور بود
# 14 خلق ازین سایه در پناه آیند %~% مردم از فر او به راه آیند
# 15 شاه خفته است فتنه بیدار %~% چشم دولت ز شاه خفته مدار
# 16 شاه چون مستعد جنگ بود %~% دشمنان را مجال تنگ بود
# 17 جنگ دشمن به ساز باشد و مرد %~% این دو پیشی به دست باید کرد
# 18 عدل باید طلایه سپهت %~% تا کند فتح را دلیل رهت
# 19 لشکر از عدل بر نشان وز داد %~% تا کنندت به فتح و نصرت شاد
# 20 بتو دادند ملک دست به دست %~% مده این ملک را به غافل و مست
# 21 دشمنانت به هم چو رای زنند %~% بر فتوح تو دست و پای زنند
# 22 هر یکی را به گوشه‌ای انداز %~% آنکه دفعش نمیتوان بنواز
# 23 بر قوی پنجه دست کین مگشای %~% بر ضعیف و زبون کمین مگشای
# 24 کان یکی گر سگست گرگ شود %~% وین به قصد تو سر بزرگ شود
# 25 فاش کن حیلت بد اندیشان %~% تا نگویند غافلی زیشان
# 26 شاه باید که دارد از سر هوش %~% بر جهان چشم و بر رعیت گوش
# 27 شاه را گر به عدل دست رسست %~% قاصد او یکی پیاده بسست
# 28 مال ده ms047 گر چهار کس باشد %~% یک سر تازیانه بس باشد
# 29 هیچ در وقت تندی و تیزی %~% میل و رغبت مکن به خونریزی
# 30 خون ناحق مکن چو یابی دست %~% کز مکافات آن نشاید رست
# 31 گر ز قرآن به دل رسیدت فیض %~% یاد کن سر «کاظمین‌الغیظ»
# 32 اختر و آسمان کمر بستند %~% به چهار آخشیج پیوستند
# 33 تا چنین صورتی هویدا شد %~% وندران سر صنع پیدا شد
# 34 نسخه حرز کردگارست این %~% بس طلسمی بزرگوارست این
# 35 هر که بی‌موجبش خراب کند %~% خویش را عرضه عذاب کند
# 36 چون نباشد ز شرع حکمی جزم %~% ظلم باشد به کشتن کس عزم
# 37 ظلمت از ظلم دان و نور از عدل %~% این بدان و مباش دور از عدل
# 38 روح خود را به عالم ارواح %~% انس ده تا رسی به روح و به راح
# 39 چون ملک با تو آشنایی یافت %~% دلت از غیب روشنایی یافت
# 40 اینکه چون سایه سو بسو گردی %~% سایه برخیزد و تو او گردی
# 41 قول و فعل و ضمیر چون شد راست %~% اختلافی نماند اندر خواست
# 42 هر چه خواهی تو ایزد آن خواهد %~% وین مراد دلت به جان خواهد
# 43 آب خواهی تو ابر آب کشد %~% ایمنی فتنه سر به خواب کشد
# 44 با تو بیعت کنند جن و ملک %~% سر به حکمت دهند چرخ و فلک
# 45 نامت اسمی شود زداینده %~% تن طلسمی جهان گشاینده
# 46 سخنت را قضا قبول کند %~% پیش تختت قدر نزول کند
# 47 دیدنت حشمت و جلال دهد %~% التفات تو ملک و مال دهد
# 48 آنکه دل در تو بست جان یابد %~% وآنکه سودت برد زیان یابد
# 49 هر که قصد تو کرد خسته شود %~% دشمنت خود به خود شکسته شود
# 50 فر کیخسروی ازینجا خاست %~% که جهانرا به علم و عدل آراست
# 51 روز خلوت گلیم پوشیدی %~% به نماز و بهروزه کوشیدی
# 52 دست بستی کمر بیفگندی %~% تاج شاهی ms048 ز سر بیفگندی
# 53 روی بر ریگ و دل چو دیگ به جوش %~% دل سخن گستر و زبان خاموش
# 54 تا بدیدی دلش به دیده راز %~% دیدنیهای این نشیب و فراز
# 55 سر جام جهان نما اینست %~% اثر قربت خدا اینست
# 56 روشنانی که این خرد دارند %~% جام جسم و ضمیر خود دارند
# 57 هر کرا این کمان و تیر بود %~% روح صید و فرشته گیر بود
# 58 خطبه اینست و سکه آن باشد %~% که دو گیتی در آن میان باشد
# 59 عادلی سایه خدا باشی %~% ورنه از سایه هم جدا باشی PageV01P034
# 1 رفت کسری ز خط شهر به دشت %~% با سواران ز هر طرف میگشت
# 2 گلشنی دید تازه و خندان %~% تر و نازک چو خط دلبندان
# 3 پر ز نارنج و نار باغی خوش %~% زیر هر برگ آن چراغی خوش
# 4 گفت: کاب از کدام جویستش %~% که بدین گونه رنگ و بویستش
# 5 باغبانش ز دور ناظر بود %~% داد پاسخ که نیک حاضر بود
# 6 گفت: عدل تو داد آب او را %~% زان نبیند کسی خراب او را
# 7 پادشاهی به زور باشد و مرد %~% مرد را مال دوست داند کرد
# 8 مال کس بی‌عمارتی ننهاد %~% وین عمارت به عدل باشد و داد
# 9 از عمارت نظر مدار دریغ %~% بی‌رعیت چو آب باش و چو میغ
# 10 ملک معمول و گنج مالامال %~% بر کشد تخت را به گردون بال
# 11 شاه بی‌شهر چون ستاند باج %~% شهر بی‌ده زبون شود ز خراج
# 12 طلب عدل کن ز شاه و وزیر %~% گو مدان نحو و حکمت و تفسیر
# 13 نحوشان عمر و وزید را شاید %~% عدلشان عالمی بیاراید
# 14 شاه مهر و وزیر ماه بود %~% زین دو آفاق در پناه بود
# 15 شب چو رفت آفتاب در پرده %~% مه نیابت کند دو صد مرده
# 16 ملک را شب وزیر نام اندوز %~% حارس و پاسبان بود تا روز
# 17 نصب این ms049 هر دو کردگار کند %~% نه ز رو مرد بیشمار کند
# 18 نشود طالع اختر شاهی %~% بی‌وجود مدبر داهی
# 19 خنجر خسروست و کلک وزیر %~% سپر ملک روز گیراگیر
# 20 شاه باشد به روز عدل چو باغ %~% مرشب فتنه را وزیر چراغ
# 21 وزرا ملک را امینانند %~% کار فرمای دولت اینانند
# 22 وزرایی که مرکز جاهند %~% آسمان قبول را ماهند
# 23 گر نسازند کار درویشان %~% وزر باشد وزارت ایشان
# 24 خلق صد شهر گشته سر گردان %~% در پی خواجه در بدر گردان
# 25 پی ایشان هزار دل در تست %~% کام این بیدلان بباید جست
# 26 روی چندین هزار دل در تست %~% کام این بیدلان بباید جست
# 27 کار ایشان به دست خویش بساز %~% مرهم سینه‌های ریش بساز
# 28 خیر تاخیر بر نمی‌تابد %~% خنک آنکس که خیر دریابد
# 29 چشم گیتی تویی مرو در خواب %~% فرصت از دست میرود دریاب PageV01P035
# 1 ظلمت ظلم تیره دارد راه %~% عدل باید جناح و قلب سپاه
# 2 خانه ظالمان نه دیر که زود %~% به فضیحت خراب خواهد بود
# 3 دود دل خانه سوز ظالم بس %~% بد کنش را همان مظالم بس
# 4 ظلم تاریک و دل سیه کندت %~% عدل رخشنده‌تر ز مه کندت
# 5 مرد را ظلم بیخ کن باشد %~% عدل و دادش حصار تن باشد
# 6 چه جنایت بتر که خون خوردن %~% وانگه از حلق هر زبون خوردن
# 7 نیست در بیخ دولت اینان %~% تبری چون دعای مسکینان
# 8 تو نترسی که باغ سازی و تیم %~% خرج آن جمله از خراج یتیم
# 9 باغ خود را نچیده گل بیوه %~% برده سرهنگ هیزم و میوه
# 10 شب تاریک دوک رشتن او %~% روز نانی به خون سرشتن او
# 11 وانگهی ظالمی چنین در پی %~% تیغ دفع بدان تویییا حی
# 12 پیره‌زن نیمشب که آه کند %~% روی هفت آسمان سیاه کند
# 13 وای بر خفتگان خونخواران! %~% ز آفت سیل چشم بیداران
# 14 بس که دیدم دعای پیرزنان %~% که ms050 فرو ریخت خون تیرزنان!
# 15 گر به یک حبه ظلم ورزی تو %~% به حقیقت جوی نیرزی تو
# 16 از تو گر دیده‌ای پر آب شود %~% ملکت از سیل آن خراب شود
# 17 مهل ای خواجه کین زبونگیران %~% شهر وارون کنند و ده ویران
# 18 چو ضرورت شود معاون کار %~% ملک خود را به عادلان بسپار
# 19 چه کنی بر قلم زنان دغل %~% تکیه بر عقد ملک داری و حل
# 20 قلمی راست کرده در پس گوش %~% چشم بر خرده کسان چون موش
# 21 حلق درویش را بریده به کلک %~% مال و ملکش کشیده اندر سلک
# 22 نشناسد که: کردگارش کیست %~% نه بداند که: اصل کارش چیست
# 23 علم دانستن فقیر و نقیر %~% علم ازردن یتیم و صغیر
# 24 گر ترا تیغ حکم در مشتست %~% شحنه کش باش دزد خود کشتست
# 25 دزد را شحنه راه رخت نمود %~% کشتن دزد بی‌گناه چه سود
# 26 دزد با شحنه چون شریک بود %~% کوچها را عسس چریک بود
# 27 چون سیاست نباشد اندر شهر %~% ندرخشد سنان و خنجر قهر
# 28 نیم شب کرد بر کریوه رود %~% دزد بر بام طفل و بیوه رود
# 29 همه مارند و مورمیر کجاست %~% مزد گیرنده دزدگیر کجاست
# 30 راه زد کاروان و ده را کرد %~% شحنه شهر مال هر دو ببرد
# 31 بر حرامی چو شحنه شد خندان %~% به حرم دان فرو برد دندان
# 32 چون کمان رئیس شد بی‌زه %~% نتوان خفت ایمن اندر ده
# 33 شهر وقتی که بی‌عسس باشد %~% چین ابروی شحنه بس باشد
# 34 تیغ حاکم حصار شهر بود %~% داروی درد فتنه قهر بود
# 35 سر دزدان که میوه دارست %~% بر تن آسوده پاره کارست
# 36 دزد را جای بر درخت بهست %~% پاسبان را نظر به رخت بهست
# 37 بتو معمور داده‌اند این ملک %~% به خرابی مهل که گیرد کلک
# 38 تا رخ این زمین نخاری تو %~% بجز از خار و خس چکاری تو
# 39 ms051 گر نه این میوه‌ها به بار آید %~% باغ را از کلم چه کار آید
# 40 همه اندر تراش چون تیشه %~% کی بماند درخت این بیشه
# 41 گوشت دهقان به هر دو ماه خورد %~% مرغ بریان چریک شاه خورد
# 42 دست دهقان چو چرم رفته ز کار %~% ده خدا دست نرم برده که: آر
# 43 دو سه درویش رفته در دره %~% پی گوساله و بز و بره
# 44 شب فغانی که: گرگ میش برد %~% روز آهی که دزد خیش برد
# 45 تو پر از باد کرده پشم بروت %~% که کی آرد شبان پنیر و قروت
# 46 ای که بر قهر دیگران کوشی %~% بهر خود گاو دیگران دوشی
# 47 هیچ در قهر خود نخواهی شد %~% حاکم شهر خود نخواهی شد
# 48 هر که بر نفس خود مسلط نیست %~% نیست سلطان و اندرین خط نیست
# 49 پادشاهی نگاه داشتنست %~% دیده و دل به راه داشتنست
# 50 اندرین تن که ملک خاص تواست %~% گر تو شاهی کنی خلاص تواست
# 51 شاهی تن ز اعتدال بود %~% به طلب کردن کمال بود
# 52 کردن او را به شرع و عقل دوا %~% نپسندیدن آنچه نیست روا
# 53 اندرین شوکت و جوانی خود %~% شیر مردی و پهلوانی خود
# 54 بر وجود خود ار ظفر یابی %~% یا خود این روز رفته دریابی
# 55 زنده جاودانه باشی تو %~% شیر مرد زمانه باشی تو
# 56 گر چه ترشست و تلخ گفتن حق %~% شوربختیست هم نهفتن حق
# 57 سخن ار دل شکن نباشد و سخت %~% رهنمایی کجا کند سوی بخت
# 58 هر چه گفتم اگر نگیری یاد %~% روز ما بگذرد شبت خوش باد PageV01P036
# 1 ای پسر چون ملازم شاهی %~% نتوان بود غافل و ساهی
# 2 بخش کن روز خویش و شب را نیز %~% مگذران بر فسوس عمر عزیز
# 3 شب سه ساعت به امر حق کن صرف %~% سه حساب و کتاب و رقعه و حرف
# 4 سه به تدبیر ملک و رای ms052 صواب %~% سه به آسایش و تنعم و خواب
# 5 روز را هم بدین قیاس نصیب %~% بکنی گر مدبری و مصیب
# 6 پیش سلطان خشمناک مرو %~% در دم پنجه هلاک مرو
# 7 موج دریاست قربت شاهان %~% خشم ایشان بلای ناگاهان
# 8 اول روز پیش شاه مدام %~% جهد کن تا سبق بری به سلام
# 9 در مکش خط به نام نزدیکان %~% پی منه بر مقام نزدیکان
# 10 شاه را بی‌نفاق طاعت کن %~% به قبولی ازو قناعت کن
# 11 گر ترا کم دهد مرو در خشم %~% وز به آن بیشتر مگردان چشم
# 12 چشم بر کن به دوستان قرین %~% گوش بر دشمنان گوشه‌نشین
# 13 هیزم خشک و برق آتش بار %~% مرد خفته است و دشمن بیدار
# 14 سود کس در زیان او مپسند %~% فتنه بر آستان او مپسند
# 15 هر کرا شاه بر کشد بپذیر %~% وانکه را دشمنست دوست مگیر
# 16 دل درو بند و گنجش افزون کن %~% وانکه نگذاشت رنجش افزون کن
# 17 بنوازد دعا کنش بر جان %~% بزند سر مپیچش از فرمان
# 18 مال خواهد کلید گنج ببر %~% مرد جوید بکوش و رنج ببر
# 19 گر به آبت فرستد ار آتش %~% به رخ هر دو رخ در آور خوش
# 20 با کسی کو به راه پیشترست %~% نزد سلطان به جاه بیشترست
# 21 گر بزرگی کند مدارش خرد %~% که ترا بار او بباید برد
# 22 آنکه در صید شاه دام نهد %~% بوسه بر دست هر غلام دهد
# 23 تا که باشد دل غلامی دور %~% از تو کارت کجا پذیرد نور
# 24 بر فتوح کسان میفگن چشم %~% ور فتوحت نشد مرو در خشم
# 25 ور گروهی مخالف شاهند %~% راه ایشان مده که بیراهند
# 26 عیب کس بر تو چون شود تابان %~% دیده از دیدنش فرو خوابان
# 27 جهد کن تا چو ناکس و اوباش %~% نکنی سر مملکت را فاش
# 28 بر میان دار بند به کوشی %~% بر زبان نیز مهر خاموشی
# 29 با ms053 کسی کش نمیتوان زد مشت %~% ور بکوشد نمیتوانی کشت
# 30 اندکی خلق خوشترک باید %~% ور فتوحیست مشترک باید
# 31 خاطر شاه را چو آینه دان %~% همه نقشی درو معاینه دان
# 32 آنکه تا بود نقش راست شمرد %~% نقش کج پیش او نشاید برد
# 33 گر نباشد بدین صفاتت دست %~% پیش ایزد کمر نشاید بست PageV01P037
# 1 نرم باش ای پسر به رفتن نرم %~% تا نگردد دلت به رفتن گرم
# 2 این صفتهای لاابالی چیست %~% تو چه دانی که چند خواهی زیست
# 3 گفته‌ای: از جهان چو میگذریم %~% خود بیا تا غم جهان نخوریم
# 4 گر نمانی نه در شمار شوی %~% ور بمانی نه کم وقار شوی
# 5 چه ضرورت به ترک تازیدن %~% پیش شمشیر مرگ بازیدن
# 6 گوش بر قول ناخلف کردن %~% مال و اوقات خود تلف کردن
# 7 کوش تا خویش را نیارایی %~% که نمانی اگر بکار آیی
# 8 در تو چون روزگار چشم کند %~% چون تواند دلت که خشم کند
# 9 شاید ار حال خود بگردانی %~% تا مگر چشم بد بگردانی
# 10 باد سر خاکسار خواهدبود %~% باده خور خاک خوار خواهد بود
# 11 نفس اگر شوخ شد خلافش کن %~% تیغ جهلست در غلافش کن
# 12 نه شب عیش و باده خوردن تست %~% که آبروی جهان به گردن تست
# 13 دوستی زین عمل به باد شود %~% دشمن خود مهل که شاد شود
# 14 بر سبک‌سر نشاید ایمن بود %~% که سبک‌سر به سر در آید زود
# 15 کم شنیدم که مرد آهسته %~% گردد از خوی خویشتن خسته
# 16 نیست در شهرسست فرهنگی %~% هیچ عیبی بتر ز بی‌سنگی
# 17 در هنر بس پدر که داد دهد %~% پسری شپ شپش به باد دهد
# 18 ای که رویت به قربت شاهست %~% چه روی کابگینه در راهست
# 19 میروی نرم تر بنه گامت %~% تا مبادا که بشکنی جامت
# 20 حیف! عیشی چنین به دست آورد %~% پس به طیشی درو شکست آورد
# 21 گر بترسی ز ms054 پادشاه خموش %~% در مراعات سر شاهی کوش
# 22 شاه خاموش با تو در سازد %~% سر شاهی سرت بیندازد
# 23 گر نه دین قاید امارت تست %~% بس خرابی که در عمارت تست
# 24 خود نمایی به اسب و جامه مکن %~% گوش بر اهل سوق و عامه مکن
# 25 راست گردان ز بهر نام بلند %~% سیرتی خاص گیر عام پسند
# 26 چند جویی برین و آن پیشی %~% نه کز ابنای جنس خود بیشی
# 27 تو نبودی پدیدت آوردند %~% پس به گفت و شنیدت آوردند
# 28 باز فانی شوی به آخر کار %~% به سگان باز دار این مردار
# 29 در میان دو نیست هستی تو %~% غایت غفلتست مستی تو
# 30 چه نهی در میان این دو فنا %~% بر خود و دوش خویش رنج و عنا
# 31 هر که بالاترست منزل او %~% به تواضع رغوب‌تر دل او
# 32 همه را روی در تو و تو به خواب %~% چه دهی پیش کردگار جواب
# 33 قرب سلطان مبارک آنکس راست %~% که کند کار مستمندی راست
# 34 خوش بباید بر آن امیر گریست %~% که به تدبیر روستایی زیست
# 35 روستایی کند کفایت و صرف %~% تو مگر سازی از خراجش طرف
# 36 وانگهی خویش را امین دانی %~% آه اگر مردمی چنین دانی!
# 37 مکن از بهر این تفرج و فرج %~% رزق ده ساله را به زودی خرج
# 38 بیوه زن دوک رشته در مهتاب %~% کرده بر خود حرام راحت و خواب
# 39 خایه مرغ گرد کرده به صبر %~% تا بیاید امیر و از سر جبر
# 40 خایه‌ها را به خایگینه کند %~% مرغ و کرباس را هزینه کند
# 41 وانگهی بر نشیند و تازد %~% فلکش سر چرا نیندازد
# 42 به جفا دل مهل که چست شود %~% کانچه بشکست کی درست شود
# 43 چه نهی بر نهال خود تیشه %~% در بریدن بباید اندیشه
# 44 غضبی کز طریق دانش خاست %~% عقل و دین عذر آن تواند خواست
# 45 آن غضب ناپسند ms055 باشد و زشت %~% که چو کردی مجال عذر نهشت
# 46 در جهان هر چه حکمت و ریوست %~% همه تریاک زهر این دیوست
# 47 خرد و جانت ار تمام شوند %~% غضب و شهوتت غلام شوند
# 48 بس رسول و نبی شدند هلاک %~% تا جهان زان دو دیو گردد پاک
# 49 این دو را گر تو زیر گام کنی %~% خویشتن را بلند نام کنی
# 50 مکن از جام جهل خود را مست %~% که بیکباره میروی از دست PageV01P038
# 1 باده کم خور خرد به باد مده %~% خویش را یاد او به یاد مده
# 2 هوش یار تو به که بیهوشی %~% هوشیاری تو باده کم نوشی
# 3 می بتونت کشد سر از بستان %~% بنگ رویت کند به گورستان
# 4 باده در خیک و بنگ در انبان %~% گر نه دیوانه‌ای مشو جنبان
# 5 خیک و انبان به خوک و سگ بگذار %~% خوک گندیده و سگ مردار
# 6 می سرخت نمد به دوش کند %~% بنگ سبزت گلیم پوش کند
# 7 دل سیاهی دهند و رخ زردی %~% بهل این سبز و سرخ اگر مردی
# 8 بنگت آن اشتها دهد به دروغ %~% که چو ما العسل بلیسی دوغ
# 9 می چنانت کند به نادانی %~% که بز ماده را پری خوانی
# 10 هر سقط کز جهان برو خندند %~% این دو دلاله شان فرو بندند
# 11 بنگ در بر کشد به زنجیرت %~% گر نباشد مویز و انجیرت
# 12 خوردن آب گرم وسبزه خشک %~% خون بسوزاندت چو نافه مشک
# 13 بهل آن آب را که تر گردی %~% مخور این سبزه را که خر گردی
# 14 آب گندیده خاک پوسیده %~% در تو چون نفس و روح دو سیده
# 15 ترکشان کن که دشمنان بدند %~% زانکه این هر دو دشمن خردند
# 16 بت پرستی ز می‌پرستی به %~% مردن غافلان ز مستی به
# 17 جود نیکست وجود مستان بد %~% هوشیاری ز مست مستان بد
# 18 مست نادم شود به هشیاری %~% تو ز مستان طمع ms056 چه میداری
# 19 گر چه در هر دو وضع و رفعی نیست %~% هم شراب ای پسر که نفعی نیست
~~PageV01P039
# 1 خوردن باده گر شود ناچار %~% کوش تا نگذرد حریف از چار
# 2 خادمی چست و صاحبی خوشخوی %~% ساقیی نغز و مطربی خوش گوی
# 3 تا زر و سیم و نقل داری و می %~% منه از جای خویش بیرون پی
# 4 گر خوری می به خانه دگران %~% بر حریفان مباش سرد و گران
# 5 چشم در شاهد حریف مکن %~% هزل با مردم شریف مکن
# 6 نقل کم خور که می‌خمار کند %~% نقل کم کن که سرفگار کند
# 7 به قبول کسان ز جای مشو %~% عندلیب سخن سرای مشو
# 8 وقت خوردن دو باده کمتر نوش %~% تا نباید به دست رفتن و دوش
# 9 تا بگردد خورش گوارنده %~% مشو ای خواجه می گسارنده
# 10 می بهل تا که کار خود بکند %~% که به آخر شکار خود بکند
# 11 خورش و می چو در هم آمیزی %~% خون خود را به خوان خود ریزی
# 12 می خوری اعتراف کن به گناه %~% تا نگردد حرام سرخ و سیاه
# 13 چند گویی که: باده غم ببرد %~% دین و دنیا نگر که هم ببرد
# 14 بیغمی شعبه‌ای ز بی‌نفسیست %~% بطر و خرمی ز ناجفسیست
# 15 آن که شیرین به غم سرور کند %~% از دل خویش غم چه دور کند
# 16 بهتر از غم کدام یار بود %~% که شب و روز برقرار بود
# 17 می چنان خور که او مباح شود %~% نه کزو خانه مستراح شود
# 18 هر چه مستی کند حرامست آن %~% گر شرابست و گر طعامست آن
# 19 مستی مال و جاه و زور و جمال %~% هم حرامست و نیست هیچ حلال
# 20 به ضرورت نجس حلال بود %~% بیضرورت نفس وبال بود
# 21 آب زمزم گرت کند سرمست %~% رو بشوی از حلال بودن دست
# 22 تو در آبی چنین دلیر مرو %~% بر کنارش رسی به زیر ms057 مرو
# 23 گر چه غم سوز و غصه کاهست او %~% زو برمن آب زیر کاهست او
# 24 گر چه آبی تنک نماید و سهل %~% پای در وی منه تو از سر جهل
# 25 بر حذر باش ز آب آتش رنگ %~% که تفش اژدهاست و ناب نهنگ
# 26 آتش باده بر مکن زین پس %~% که ترا آتش جوانی بس
# 27 می که آتش ندیده جوش کند %~% چون به آتش رسد خروش کند
# 28 می چو آتش بر آتشت ریزد %~% می ندانی چه فتنه بر خیزد
# 29 زین دو آتش چو دیگ برجوشی %~% گر به یکباره خود سیاووشی
# 30 کاسه‌ای کندرو خوشی نبود %~% چه شود گر دو آتشی نبود
# 31 بهل این آتش ار کمست ار بیش %~% که درشت آتشیست اندر پیش
# 32 مکن ای نفس و کار خود دریاب %~% روز شد برگشای چشم از خواب
# 33 چند راضی شوی به خورد و به خفت %~% ترک این بیخودی بباید گفت
# 34 باده نوشندگان جام الست %~% نشوند از شراب دنیا مست
# 35 ذوق پاکان زخم و مستی نیست %~% جاه نیکان به کبر و هستی نیست
# 36 هر کرا عشق او خراب کند %~% فارغ از بنگ و از شراب کند
# 37 از کف من چو جام‌جم داری %~% دیگر اندر جهان چه غم داری
# 38 گر چه اختر به اختیار تو شد %~% ور چه شیر فلک شکار تو شد
# 39 تو بیکبارگی ز دست مشو %~% وز شراب غرور مست مشو
# 40 بس ازین آب و خاک غارت کن %~% آب و خاکی دگر عمارت کن
# 41 گاه مستی و گه خرابی تو %~% کس نداند که از چه بابی تو
# 42 چون نکردی خرابی آبادان %~% بر خرابی چه میشوی شادان
# 43 خیز و آباد کن مقامی نیک %~% تا برآری به خیر نامی نیک
# 44 چند راحت بری ز ملک کسان %~% راحتی هم به ملک خود برسان PageV01P040
# 1 پادشاهان که گنج پردازند %~% رسم باشد که شهر و ده ms058 سازند
# 2 زانکه در کردن عمارت عام %~% هم مثوبات باشد و هم نام
# 3 گر چه بعضی ز مال کاست شود %~% کار بسیار خلق راست شود
# 4 هر کرا رای شهر ساختنست %~% اولین شرط مال باختنست
# 5 وانگهی کردن اختیاری نیک %~% پس بنا کردن حصاری نیک
# 6 گر بود مشرق و شمالش باز %~% با جنوب گرفته مال مباز
# 7 حفر کاریز و جویها مقدور %~% برف نزدیک و گرمسیر نه دور
# 8 نمک و هیزم و گچ و گل سر %~% بیشه و کوه و راه اشتر و خر
# 9 جای نخجیر و رودخانه آب %~% خیل و صحرا نشینش از هر باب
# 10 ور دهی نیز را اساس نهند %~% عاقلان هم برین قیاس نهند
# 11 بر زمینی که آب خیز بود %~% کوه را حاجت گریز بود
# 12 آب شیرین به جوی و خاک درست %~% جای کشت و برو رعیت چست
# 13 شهر نزدیک و شیخ دانشمند %~% آب گیر و صطرخ باشد و بند
# 14 خندق و سور بهر تیرزنان %~% چشمه نزدیک بهر پیرزنان
# 15 بر بلندی و دور از آفت سیل %~% وز گذار چریک یافته میل
# 16 ور کنی خانه‌ای اساس ببین %~% جایگاهی بلند و رست و امین
# 17 راه آب و زمین و بستان نیز %~% جای برف افگن زمستان نیز
# 18 مطرح خاک و محرز غله %~% کاه و اصطبل ارت بود گله
# 19 همه نزدیک بایدش ناچار %~% آب و حمام و مسجد و بازار
# 20 ور نداری که خانه سازی زر %~% رخت در کوچه کریمان بر PageV01P041
# 1 تا ندانی که کیست همسایه %~% به عمارت تلف مکن مایه
# 2 مردمی آزموده باید و راد %~% که به نزدیکشان نهی بنیاد
# 3 خانه در کوی بختیاران کن %~% دوستی با لطیف کاران کن
# 4 حق همسایگان بزرگ شمار %~% باطلی گر کنند یاد میار
# 5 خویشتن را مکن ز خویشان دور %~% میکن آزار خویش ازیشان دور
# 6 خویش بد را زبان ببر به سپاس %~% دشمن خانگیست ms059 زو به هراس
# 7 خویش خود را نگر نداری خوار %~% زانکه با خویش میکنی این کار
# 8 کبر با خویش خود مکن به درم %~% گر چه با او سخا کنی و کرم
# 9 خلق محتاج و دیدها بازست %~% کار مردم بساز ارت سازست
# 10 پی ز رنجور هم دریغ مدار %~% قرض جوید درم دریغ مدار
# 11 به یتیمان کوچه میکن چشم %~% بیوگان را سخن مگوی به خشم
# 12 باغت ار هست و هیزم و میوه %~% دور کن قسم مفلس و بیوه
# 13 مکن از کس اثاث خانه دریغ %~% تشنه بینی برو بباران میغ
# 14 دوست گیری دگر ز دست مده %~% عهد را عادت شکست مده
# 15 با غریبان به لطف خویشی گیر %~% به دعا و سلام پیشی گیر
# 16 گر غریبی غریب ساری کن %~% ور ز شهری غریب داری کن
# 17 کوش تا بر ره سپاس شوی %~% تا حق اندیش و حق شناس شوی
# 18 در ادا کوش چون کنی وامی %~% منه از وعده پیشتر گامی
# 19 آنکه زر داد زور داند کرد %~% وانکه زر برد هم تواند خورد
# 20 با خداوند حق درشت مگوی %~% زر طلب میکند به مشت مگوی
# 21 چون گزافی نگفت ازو مازار %~% گفت چیزی که برده‌ای بازار
# 22 باز بر دست خویشتن ده و داد %~% مکن ارنه زرت رود بر باد
# 23 زر بزور اینچنین ز دست مده %~% خنجر خویشتن بمست مده
# 24 باش با کم ز خود برادر و دوست %~% بیش را مغز دان و خود را پوست
# 25 خانه بی‌نماز ویرانست %~% گر چه آرامگاه شیرانست
# 26 خانه از طاعتست و خیر آباد %~% خیر اگر نیست نام خانه مباد
# 27 مسجد از خانه ساز و طاعت کن %~% نان ده و خانه پر جماعت کن
# 28 قدم دوستان به خانه در آر %~% دشمنان را مجوی نیز آزار
# 29 آنکه از دشمنان نسازد دوست %~% فلک از دوستان دشمن اوست
# 30 غرض آنست ازین جماعت شهر %~% که ms060 به مسکین رسد نوازش و بهر
# 31 ورنه هر طاعتی نهفته بهست %~% خیر با دیگران نگفته بهست
# 32 خیر باید ز مرد زاینده %~% تا بود نام و خانه پاینده
# 33 بر مکش خانه جز به دین و به داد %~% ورنه بر آب مینهی بنیاد
~~PageV01P042
# 1 ای که بر قصر کوشک سازی تو %~% پیه بر دنبه میگدازی تو
# 2 گر چه این قصرها طربناکست %~% چون به گردون نمیرسد خاکست
# 3 نردبانی چنان بساز ای گرد %~% که تواند بر آسمانت برد
# 4 در رواق سپهر میباشی %~% چکنی نقش خانه از کاشی
# 5 هر کرا خانه‌ای تمام بود %~% دو بسازد به عقل خام بود
# 6 خانه‌ای بس بود گروهی را %~% چه کشی بر سپهر کوهی را
# 7 روی در گفته خدای آور %~% حق «لا تسرفوا» بجای آور
# 8 خیمه عاریت برین سر راه %~% بزن و دست ظلم کن کوتاه
# 9 قصر سازی و جمع مال کنی %~% گردن خویش پر و بال کنی
# 10 اندرین راه پر مصیبت و درد %~% قصر و جمعی چنین نشاید کرد
# 11 زین درست و درم به رغبت و میل %~% پل و بندی بساز در ره سیل
# 12 کاخ و کاشانه‌ای که خواهی هشت %~% پیش اهل خرد چه خوب و چه زشت
# 13 خیز و برکار کن رباطی چند %~% راه دزدان نابکار ببند
# 14 تا تو رخت و سرای را دانی %~% به خدای ار خدای را دانی
# 15 ناید این هر دو کار باهم راست %~% هر که این را فزود آن را کاست
# 16 ترک این حرص خانه گیر بده %~% فاردی پای در زیاده منه
# 17 گر چه کاشیست خانه یا چینی %~% دل بگیرد چو بیش بنشینی
# 18 مال چون باز میبرند از پس %~% صد کجا میبری ز صد یک بس
# 19 چکنی خانه‌ها ز خشت حرام %~% زانکه ویران شود بهشت حرام
# 20 گر حرامست خانه کوچک به %~% تا حلالت کند رعیت ده
# 21 چیست این خانه با شکستن ms061 عهد %~% نیش زنبور و خانه پر شهد
# 22 نتوانی ز خانه بسیار %~% که به زنبور در رسانی کار
# 23 خانه‌ای را که روبه ویرانیست %~% کردنش موجب پشیمانیست
# 24 حق نداد از طهارت کعبه %~% به سلیمان عمارت کعبه
# 25 بهر مرغی که کشته بود به دست %~% یافت این نیستی بدان همه هست
# 26 مسجدی کز حرام برسازی %~% عاقبت خر درو کند بازی
# 27 بس بود بهر کبریا قصری %~% خاصه در دولت چنین عصری
# 28 آنکه او مسجد مدینه بساخت %~% میتوانست قصرها پرداخت
# 29 لیکن اندیشهای لقمانی %~% داد از آن نخوتش پشیمانی
# 30 به چنان خانه‌ای قناعت کرد %~% پشت بر آز و رخ به طاعت کرد
# 31 نام را بهتر از سخن مشناس %~% سخنی کش بلند باشد اساس
# 32 چکنی تکیه بر عمارت دار %~% این عمارت ببین و آن بگذار
# 33 اصل این سیم و زر ز زیبق خاست %~% زان چو زیبق بجنبد از چپ و راست
# 34 زر ز خاکست و بر زبر نرود %~% نهلد تا به خاک در نرود
# 35 بدهی در بهشت کاخ شود %~% ندهی دوزخت فراخ شود
# 36 هر چه در وجه آش و نان تو نیست %~% بفشان و بده که آن تو نیست
# 37 نخوری دیگری بخواهد برد %~% تو خودش کن به کام و دندان خرد
# 38 چه نهی مال بهر فرزندان %~% که به ایشان نمیرسد چندان
# 39 پسر ار مقبلست باکش نیست %~% ورنه زان مال بهره خاکش نیست
# 40 کانچه از شحنه ماند و قاضی %~% نشود به زن بیش از آن راضی
# 41 این ابوالقاسمان که پیش رهند %~% چه به طفلان نارسیده دهند
# 42 ور از آنها فزون شود چندی %~% نکند با یتیم پیوندی
# 43 مال را میل آتشین چکنی %~% غصه را یار و همنشین چکنی
# 44 این سخنها نه از رعونت خاست %~% سخنی روشنست و راهی راست
# 45 در دلم نیست از کسی خاری %~% با کسم نیز نیست آزاری
# 46 راست زهریست شکرین انجام %~% کژ ms062 نباتی که تلخ دارد کام
# 47 تلخی از پند چون توان رفتن %~% راست شیرین کجا توان گفتن
# 48 مغز این گر جدا کنند از پوست %~% فاش گردد که دشمنم یا دوست
~~PageV01P043
# 1 خلق را چون نظر به صورت بود %~% وطن و منزلی ضرورت بود
# 2 چون شود منزل و وطن معمور %~% بی‌زن و خادمی نگیرد نور
# 3 تا اگر بگذرد ازین چندی %~% هم بماند ز هر دو فرزندی
# 4 که نگهدارد آن در خانه %~% نگذارد به دست بیگانه
# 5 زانکه از مال غم ندارد مرد %~% چون بداند که دوست خواهد خورد
# 6 عادت زیستن چنین بودست %~% شربت مرگ و مردن این بودست
# 7 پس چو ناچار شد که خواهی زن %~% گرد رانی به جوی بی‌گردن
# 8 زن دوشیزه خواه و نیک نژاد %~% تا ترا بیند و شود بتو شاد
# 9 کانکه با شوهری دگر بوده است %~% پیش او عشوه تو بیهوده است
# 10 و گرش صورت و درم باشد %~% خود فتوحیست این و کم باشد
# 11 اصل در زن سداد و مستوریست %~% و گرش ایندو نیست دستوریست
# 12 چونکه پیوند شد به نازش دار %~% بر سرخانه سر فرازش دار
# 13 تو در آیی ز در سلامش کن %~% او درآید تو احترامش کن
# 14 هر زمانش به دلنوازی کوش %~% وقت خلوت به لطف و بازی کوش
# 15 صاحب رخت و چیز دار او را %~% پیش مردم عزیز دار او را
# 16 از سخنهای خوب و گفتن خوش %~% به نماز و به طاعتش در کش
# 17 میکن ار بینی از خرد نورش %~% به نصیحت ز بام و در دورش
# 18 راه بیگانه در سرای مده %~% پیرزن را به خانه جای مده
# 19 بیضرورت روا مدار به فال %~% راه لولی و مطرب و دلادل
# 20 دل خویشان او مدار دژم %~% هر یکی را به قدر میخور غم
# 21 تا ز لطف تو شرمسار شود %~% به مراد تو سازگار شود
# 22 با زن خویشتن ms063 دو کیسه مباش %~% وان چه دارد به سوی خود متراش
# 23 زن چو داری مرو پی زن غیر %~% چون روی در زنت نماند خیر
# 24 هر چه کاری همان درود توان %~% در زیان گارگی چه سود توان
# 25 زن کنی داد زن بباید داد %~% دل در افتاد تن بباید داد
# 26 آنکه شش ماه در سفر باشد %~% دو دیگر به راه در باشد
# 27 چار در شهر روز می خوردن %~% شب خرابی و جنگ و قی کردن
# 28 دل به بازارها گرو کرده %~% کهنه را هشته قصد نو کرده
# 29 برده خاتون به انتظارش روز %~% او بخفته ز خستگی چون یوز
# 30 این گنه را که عذر داند خواست %~% وین تحکم به مذهب که رواست
# 31 کد خدایی چنین به سر نرود %~% زن ازین خانه چون بدر نرود
# 32 بشر در روم و تاجر اندر هند %~% چون نیاید به خانه فاجر و رند
# 33 در سفر خواجه بی‌غلامی نیست %~% بی می و نقل و کاس و جامی نیست
# 34 پیش خاتون جز آب و نان نبود %~% و آنچه اصلست در میان نبود
# 35 این نه عدلست و این نه داد ای مرد %~% خانه خود مده به باد ای مرد
# 36 به ازین کرد باید اندیشه %~% تا نیاید شغال در بیشه
# 37 تو که مردی نمیکنی صبری %~% چه کنی بر زنان چنین جبری
# 38 خواجه چون بی‌غلام دم نزند %~% زن پاکیزه نیز کم نزند
# 39 بنده خوب در حرم نبرند %~% آتش و پنبه پیش هم نبرند
# 40 کار ایشان اگر ز فتنه بریست %~% قصه یوسف و زلیخا چیست
# 41 پیش روباه مینهی دنبه %~% می‌خروشی که: «تله می‌جنبه»
# 42 هر که غیرت نداشت دینش نیست %~% آن ندارد کسی که اینش نیست
# 43 زن کنی خانه باید و پس کار %~% بعد از آن بنده و ضیاع و عقار
# 44 ملک را آب و بندگان را نان %~% خانه را خرج و خرج را مهمان ms064
# 45 طفل کوچک چو بهر نان بگریست %~% چه شناسد که نحو و منطق چیست
# 46 میل کودک به گردگان و مویز %~% بیش بینم که بر خدای عزیز
# 47 چون اسیر و عیال‌مند شوی %~% به سر و پای در کمند شوی
# 48 طمع از لذت حضور ببر %~% سوی ظلمت شو و ز نور ببر
# 49 نان و هیزم کشی چو حمالان %~% روز و شب تا سحر ز غم نالان
# 50 بندگی نان کشیدنست به رنج %~% خواجه نامی ولیک بنده بسنج
# 51 خواجگی راحتست و آزادی %~% تو به رنج و به بندگی شادی
# 52 گر ندانی سزای گردن گول %~% غل دیوستیا دو شاخه غول
# 53 هم چو دزدان نشسته بر زانو %~% کرده او را دو شاخه کدبانو
# 54 کنده در پای و بند بر گردن %~% چون توان فخر خواجگی کردن
# 55 روز تا شب بلا و بار کشی %~% تا شبش تنگ در کنار کشی
# 56 از تو خاتون چو گردد آبستن %~% نتوان راه زادنش بستن
# 57 چون بزاد ار نرست اگر ماده %~% خرج باید دو مرده آماده
# 58 پسران را قبای روسی کن %~% دختران را به زر عروسی کن
# 59 ز در دوستان به ماتم و سور %~% نتوانی شدن به کلی دور
# 60 خواجگی نیست این بلای تنست %~% با چنین کمزنی چه جای زنست
# 61 بندگی کن که خواجه خوانندت %~% گر امیری کنی برانندت PageV01P044
# 1 زن به چشم تو گر چه خوب شود %~% زشت باشد چو خانه روب شود
# 2 زن مستور شمع خانه بود %~% زن شوخ آفت زمانه بود
# 3 پارسا مرد را سر افرازد %~% زن ناپارسا بر اندازد
# 4 چون تهی کرد سفره و کوزه %~% دست یازد به چادر و موزه
# 5 پیش قاضی برد که: مهر بده %~% به خوشی نیستت به قهر بده
# 6 زن پرهیزگار طاعت دوست %~% با تو چون مغز باشد اندر پوست
# 7 زن ناپارسا شکنج دلست %~% زود دفعش بکن که رنج دلست
# 8 زن چو ms065 خامی کند بجوشانش %~% رخ نپوشد کفن بپوشانش
# 9 زن بد را قلم به دست مده %~% دست خود را قلم کنی زان به
# 10 زان که شوهر شود سیه جامه %~% به که خاتون کند سیه نامه
# 11 چرخ زن را خدای کرد بحل %~% قلم و لوح گو: به مرد بهل
# 12 بخت باشد زن عطارد روی %~% چون قلم سر نهاده بر خط شوی
# 13 زن چو خطاط شد بگیرد هم %~% هم چو بلقیس عرش را به قلم
# 14 کاغذ او کفن دواتش گور %~% بس بود گر کند به دانش زور
# 15 آنکه بی‌نامه نامها بد کرد %~% نامه خوانی کند چه خواهد کرد
# 16 دور دار از قلم لجاجت او %~% تو قلم میزنی چه حاجت او
# 17 او که الحمد را نکرد درست %~% ویس و رامین چراش باید جست
# 18 زن و سوراخ مار و سوراخست %~% ور بود شوخ مار با شاخست
# 19 شخ او باش بر شکن شاخش %~% مار خود را مهل به سوراخش
# 20 به جداییش چند روز بساز %~% چند شب نیز طاق و جفت مباز
# 21 طاق باید شد از چنان جفتی %~% که همین خیز داند و خفتی
# 22 وقت خواب از رخش مگردان پشت %~% که در انگشتری جهد انگشت
# 23 زن چو بیرون رود بزن سختش %~% خود نمایی کند بکن رختش
# 24 ور کند سرکشی هلاکش کن %~% آب رخ میبرد به خاکش کن
# 25 چون به فرمان زن کنی ده و گیر %~% نام مردی مبر به ننگ بمیر
# 26 پیش خود مستشار گردانش %~% لیک کاری مکن به فرمانش
# 27 راز خود بر زن آشکار مکن %~% خانه را بر زنان حصار مکن
# 28 زن بد را نگاه نتوان داشت %~% نیک زن را تباه نتوان داشت
# 29 عشق داری بزن مگوی که: هست %~% که ز دستان او نشاید رست
# 30 زن بد کار خویش خواهد کرد %~% پس ببندی ز پیش خواهد کرد
# 31 زن چو مارست زخم خود بزند %~% بر ms066 سرش نیک زن که بد بزند
# 32 مارت ابلیس در بهشت کند %~% تا ترا پای بند کشت کند
# 33 چون بری در درون جنت بار %~% وز برون دوستی کنی با مار
# 34 مکنش پرورش به مهر و به مهر %~% زانکه نقشین بود ولی پر زهر
# 35 نرمی و نقش مار گرزه بهل %~% زهر دنبال بین و زهره دل
# 36 نه به حجت توان به راه آورد %~% نه به اقرار در گناه آورد
# 37 نه به سوگند راست کار شود %~% نه به پیمان و عهد یار شود
# 38 تا که باشی کشد در آغوشت %~% چون برفتی کند فراموشت
# 39 گر جوی خرج سازی از مالش %~% نرهی تا تو باشی از قالش
# 40 زن چو نیکوترست هیچ بود %~% زآنکه چون مار پیچ پیچ بود
# 41 مروش پی تلف مکن مالت %~% که سبک در کشد به دنبالت
# 42 بگذر از مارگیر وسله او %~% که بجز زهر نیست زله او
# 43 جسم را بند و روح را بنده %~% چه روی از پی ششی گنده
# 44 غول خود را مدان به جز زن خود %~% بر منه پای او به گردن خود
# 45 زانکه چون غول در سرای شود %~% گردنت را دوال پای شود PageV01P045
# 1 پسری با پدر به زاری گفت %~% که: مرا یار شو به همسر و جفت
# 2 گفت: بابا زنا کن و زن نه %~% پند گیر از خلایق از من نه
# 3 در زنا گر بگیردت عسسی %~% بهلد کو گرفت چون تو بسی
# 4 زن بخواهی ترا رها نکند %~% ور تو بگذاریش چها نکند
# 5 از من و مادرت نگیری پند %~% چند دیدی و نیز دیدم چند
# 6 آن رها کن که نان و هیمه نماند %~% ریش بابا بین که: نیمه نماند
~~PageV01P046
# 1 مکن ای شاهد شکر پاره %~% دل و دین را بعشوه آواره
# 2 یا مگرد آشنای و شوی مکن %~% یا ببیگانه رای و روی مکن
# 3 زشت باشد که همچو بوالهوسان ms067 %~% نان شوهر خوری و کیر کسان
# 4 بچه از خانه سر بدر داری %~% گر نه سر با کسی دگر داری
# 5 سر بازی و پای رقاصی %~% چون توان یافت بی‌تن عاصی
# 6 زلف بشکستن و نهادن خال %~% چون حلالست و نیست بوسه حلال
# 7 ایزدت داد حسن و زیبایی %~% هم ز ایزد طلب شکیبایی
# 8 ستر زن طاعتی بزرگ بود %~% سگ به از زن که او سترگ بود
# 9 سقف و دیوار و چادر و پرده %~% از پی پوشش تو شد کرده
# 10 چون تو از پرده روی باز کنی %~% وز در خانه سر فراز کنی
# 11 پرده در پیش رخ چو می‌بندی %~% نه به ریش جهان همی خندی
# 12 از چنین حرص و آز دوری به %~% وز هوی و هوس صبوری به
# 13 چون شد اندر سرت بضاعت شوی %~% گردنی نرم کن به طاعت شوی
# 14 نانت او میدهد رضاش بده %~% یا بکن سبلت و سزاش بده
# 15 تا دگر دل به مهر زن ندهد %~% راه خواری به خویشتن ندهد
# 16 گرش امروز داری از غم دور %~% دان که فرداش هم تو باشی حور
# 17 شوی پندت دهد سقط گویی %~% ریش گیری که: چون غلط گویی
# 18 روزت این کبر و کینه در کالا %~% نیمشب هر دو لنگ در بالا
# 19 یا ز بالا چو شیر باید بود %~% یا چو روباه زیر باید بود
# 20 بهر یک شهوت از حرام و حلال %~% چکنی خانه پر ز وزر و وبال
# 21 ای ز سودای نیم ساعت کام %~% سر خود را فرو کشیده به دام
# 22 بسته در پای مال کودک و دخت %~% روی انبان خویش را کیمخت
# 23 خود نیرزد سه ساله گادن تو %~% رنج یک روز شیر دادن تو
# 24 شیر اگر دیگری تواند داد %~% از برای تو خود نداند زاد
# 25 چکنی ده ستیر دوغ و پیاز %~% که دو من شیر داد باید باز
# 26 هم زنی پیر ms068 بود رابعه نیز %~% به نماز و نیاز گشت عزیز
# 27 نه که هر زن دغا و لاده بود %~% شیر نر نیست شیر ماده بود
# 28 مریم از محصنات در بکری %~% چوی بری بد ز عیب بدفکری
# 29 نام بی‌شوهریش زشت نکرد %~% کز هوا روی در کنشت نکرد
# 30 طفل گویا و مادر خاموش %~% دل پاکست و نفس پاکی کوش
# 31 چون بنگشود لب ز حرمت امر %~% آن سه شب در جواب خالد و عمرو
# 32 گشت پستان شیرش آبستن %~% نه به طفل دگر به طفل سخن
# 33 خان زنبور شد شبستانش %~% پر شد از شهد نطق پستانش
# 34 شهد او شیر گشت و شیر شراب %~% طفل چون خورد مست گشت و خراب
# 35 نه عجب بودش آن کلام چو شهد %~% زانکه با شیر خورده بد در مهد
# 36 تا جوانی بستر کوش و نماز %~% که جوانی دگر نیاید باز
# 37 چون تبه گردد آن لب خندان %~% گرگ باشی و لیک بی‌دندان
# 38 گرگ در پوستین و یوسف نه %~% جز غم و حسرت و تاسف نه
# 39 چون شود پشت زن ز پیری خم %~% شهوت و حرص پیرگردد هم
# 40 جامه دان و به جامه دیبایی %~% مانده سودا و رفته زیبایی
# 41 بعد از آن هیچ چاره نتوان کرد %~% دیو را در غراره نتوان کرد
~~PageV01P047
# 1 واعظی وصف حوریان میکرد %~% شرح حسن عمل بیان میکرد
# 2 که: بهر مرد بیست حور دهند %~% جای در باغ و در قصور دهند
# 3 زنکی پیر از آن میان برخاست %~% که: همی پرسمت حدیثی راست
# 4 هیچ در خلد حور نر باشد %~% گفت: بنشین که آنقدر باشد
# 5 در بهشت ار شوی تو ای ساده %~% نهلندت سلیم و نا گاده
# 6 با زن دول پند بی‌خرما %~% گردگانست و گنبد هر ما
# 7 توشه خود بر آر از انبانش %~% سر فرو ده درین بیابانش PageV01P048
# 1 آب کارت مبر که گردی پیر %~% کار این آب را تو ms069 سهل مگیر
# 2 بهترین میوه‌ای ز باغ تو اوست %~% راستی روغن چراغ تو اوست
# 3 او نماند چراغ تیره شود %~% خاطرت کند و چشم خیره شود
# 4 به فریب دل خیال انگیز %~% هر دمش در فضای فرج مریز
# 5 پیش این ناودان خونریزان %~% سیل آشوب بر مینگیزان
# 6 آتش شهوتش به یاد مده %~% و اینچنین آب را به باد مده
# 7 در سرت اوست عقل و در رخ رنگ %~% در کمر سیم و در ترازو سنگ
# 8 اصل ازو بود و فرع ازو خیزد %~% اوست آبی که زرع ازو خیزد
# 9 آب روی تو آب پشتت و بس %~% تیغ آبی چنین به مشت تو بس
# 10 مهل این نطفه گر حرام بود %~% پخته کن کار اگر نه خام بود
# 11 نطفه از لقمه حرام و حرج %~% ندهد فرج را ز نسل فرج
# 12 گندم بد نمی‌توانی کشت %~% چه طمع میکنی به نطفه زشت
# 13 فرج گورست و اندرو لحدی %~% صحبت او عذاب هر احدی
# 14 آلتش شهوت تو کور افتاد %~% زنده زان بی‌کفن بگور افتاد
# 15 چه بزاید خود از چنان کوری %~% خاصه در وحشت چنان گوری
# 16 زنده خود مکن به گور ای دل %~% نام خود بد مکن به زور ای دل
# 17 راست کن ره چون آب میرانی %~% ورنه خر در خلاب میرانی
# 18 زن ناپارسا مگیر به جفت %~% اگر از بهر نسل خواهی خفت
# 19 که پسر دزد و نابکار آید %~% بدنهادست و بد به بار آید
# 20 کند اندیشه با تو روز ستیز %~% آنچه شیرویه کرد با پرویز
# 21 شیر شیرویه چون حرام افتاد %~% خنجرش را پدر نیام افتاد
# 22 هر ستم کز چنین پسر باشد %~% همه در گردن پدر باشد
# 23 او ز خود در عذاب و خلق از وی %~% پدرش را دعای بد در پی
# 24 زو چه رنجی که دسترنج تو خورد %~% گرگ پرورده‌ای چه خواهد کرد
# 25 به خطا از پسر برنجیدی ms070 %~% زانکه آب خطا تو سنجیدی
# 26 قند تلخی فزود داده تست %~% بره گرگی نمود زاده تست
# 27 پنبه کشتی طمع به ماش مدار %~% جو بکاری عدس نیارد بار
# 28 آنکه او را تو زشت کاشته‌ای %~% خوبی از وی چه چشم داشته‌ای
# 29 تخم بد در زمین شوره چه سود %~% در سپیدی سیاهی آرد دود
# 30 جو و گندم چو بر خطا ندهد %~% آدمی هم جزین عطا ندهد
# 31 باید اندیشه هم به دادن شیر %~% که ز خامیست آن گشادن شیر
# 32 شیر بد خلق تخم شر باشد %~% شیر بدکاره خود بتر باشد
# 33 تو که گر خانه‌ای نهی بنیاد %~% مزد مزدور جویی و استاد
# 34 پس به دست آوری زمینی سخت %~% آجر و سنگ و خشت و خاک و درخت
# 35 ساعتی خوبتر برانگیزی %~% وانگهی خشت و گل فرو ریزی
# 36 چو به کاخی که میکنی از گل %~% بار این جمله می‌نهی بر دل
# 37 در اساس نتیجه و فرزند %~% آلت و اختیار بد مپسند
# 38 ورنه فرزند خانه کن باشد %~% رنج جان و بلای تن باشد PageV01P049
# 1 شرم دار ای پدر ز فرزندان %~% ناپسندیده هیچ مپسند آن
# 2 با پسر قول زشت و فحش مگوی %~% تا نگردد لئیم و فاحشه گوی
# 3 تو بدارش به گفتها آزرم %~% تا بدارد ز کرده‌های تو شرم
# 4 بچه خویش را به ناز مدار %~% نظرش هم ز کار باز مدار
# 5 چون به خواری برآید و سختی %~% نکشد محنت و زبون بختی
# 6 کارش آموز تا شود بنده %~% جور کن تا شود سر افگنده
# 7 مدهش دل که پهلوان گردد %~% تو شوی پیر و او جوان گردد
# 8 گر کمانش خری چو تیر شود %~% ور کمر یافت خود اسیر شود
# 9 ننشیند سفر کند ز برت %~% بگدازد ز هجر خود جگرت
# 10 هر دم آید به روی او خطری %~% هر زمان آورند ازو خبری
# 11 مادر از اشتیاق او میرد %~% پدر اندر فراق ms071 او میرد
# 12 چون هوس کرد پنجه و کشتیش %~% گر اجازت دهی همی کشتیش
# 13 یا به جنگیش برند و سر بدهد %~% یا شود دزد مال و زر بنهد
# 14 گر چه فرزند کشته تو بود %~% این بلا دست‌رشته تو بود PageV01P050
# 1 پسری را پدر سلاح آموخت %~% هم کمربست و هم کلاهش دوخت
# 2 چون پسر شد به زور پنجه دلیر %~% هوس بیشه کرد و کشتن شیر
# 3 نوجوان هم چو سرو بستانی %~% رفت یکروز در نیستانی
# 4 ماده شیری بدیدش از ناگاه %~% حمله کرد و گرفت به روی راه
# 5 تیر برنا نکرد در وی کار %~% به سر پنجه در کشیدش زار
# 6 پدرش را چو شد ز حال خبر %~% زود در بیشه شد که: وای پسر!
# 7 پسر او از جگر بر آورد آه %~% گفت: ازین بد مرا نبود گناه
# 8 با من ای مهربان تو بد کردی %~% چه توان کرد چون تو خود کردی
# 9 چون نیاموختی بمن پیشه %~% بمن آموخت شیر این بیشه
# 10 تو بجای آر آنچه بتوانی %~% تا نباشد ترا پشیمانی
# 11 اولین حقت این بود به درست %~% که کنی در سیه سپیدش چست
# 12 دومین پیشه‌ای بیاموزد %~% که کفافی از آن بر اندوزد
# 13 سوم آن کش مدد شوی از مال %~% تا شود جفت همسری به حلال
# 14 دهی از قرب نیکوان نورش %~% کنی از صحبت بدان دورش
# 15 چون تو این احتیاط‌ها کردی %~% گر بر آورد سر به نامردی
# 16 دان که آن را به ظلم کاشته‌اند %~% وز خدا و تو غم نداشته‌اند
# 17 چون نیاید سبو ز آب درست %~% آن ز جای دگر به باید جست
# 18 زان مبدل شدست آیینها %~% که جهان موج میزند زینها
# 19 مردم اینند چیست چاره ما %~% جز خموشی و جز کناره ما
# 20 شیر مردی به دست می‌نکنند %~% که برو صد شکست می‌نکنند
# 21 نتواند شنید نام درست %~% آنکه مهرش شکسته باشد و سست
# 22 ms072 جرم بخشا به حرمت پاکان %~% که بگردان بلای ناگاهان
# 23 پرده عصمتت تو باز مگیر %~% به خداوندی از جوان وز پیر
# 24 از دم گرگ بگسل این رمه را %~% پرورش ده به حفظ خود همه را
~~PageV01P051
# 1 هر که از پرورنده رنج ندید %~% در جهان جز غم و شکنج ندید
# 2 میوه بیشه چون نپروردست %~% دل داننده را نه در خوردست
# 3 خورش خرس یا شغال شود %~% یا در آن بیشه پایمال شود
# 4 خرس نیزار خورد به ناچارش %~% زود در کخ کخ اوفتد کارش
# 5 در درختش که پر گره شد و زشت %~% در زنند آتش و کنند انگشت
# 6 چون بسوزد دگر به شهر برند %~% وندر آن کوره‌های قهر برند
# 7 آتشی باز بر فروزانند %~% در دم آهنش بسوزانند
# 8 ز تفش سنگ در خروش آید %~% آهن از تاب او به جوش آید
# 9 تن او را به سیخ گردانند %~% تا صدش بار در نور دانند
# 10 دست استاد و رخ سیاه کند %~% در و بام دکان تباه کند
# 11 کوره او ز هر نفس زدنی %~% آدمی را کند چو اهرمنی
# 12 سال و مه جفت ناخوشی گردد %~% در دو بوته دو آتشی گردد
# 13 از وجودش اثر بجا نهلند %~% خاک او نیز در سرا نهلند
# 14 تا بدانی که چرک خود رستن %~% به چنین آتشی توان شستن
# 15 تو خود رویی وز خود رایی %~% چون زمانی به خود نمییی
# 16 در حیات به غم کنند انگشت %~% تا ز دودش سیاه گردی و زشت
# 17 چون بمیری در آن سرات برند %~% پیش نار سقرفزات برند
# 18 به دم دوزخت در اندازند %~% گه بسوزند و گاه بگدازند
# 19 ماکیان چون سقط چرید و سبوس %~% عرصه خایه کردنست و عبوس
# 20 گر نیاید همی نخوانندش %~% ور بیاید به سنگ رانندنش
# 21 روزش از چپ و راست تیر زنان %~% شب در آن خانهای پیرزنان
# 22 خوف در جان و طوف در ms073 سرگین %~% گه به آن خانه پوید و گه این
# 23 دهیانش به سر در آویزند %~% شهریانش به قهر خون ریزند
# 24 باز چون میل آب و دانه نکرد %~% بر زمین آشیان و خانه نکرد
# 25 چند روزی به محنت و زاری %~% که ریاضت کشید و بیداری
# 26 لایق دست میر و شاه شود %~% در خور مسند و کلاه شود
# 27 تا درو فر شاه کار کند %~% مرغ ده سنگ خود شکار کند
# 28 از بلندان نظر بلند شود %~% تا نصیب تو چون و چند بود
# 29 فر احمد چو در علی پیوست %~% در خیبر گرفت در یکدست
# 30 گر تو داری مبند بر خود راه %~% ور نداری ز دیگران میخواه PageV01P052
# 1 مکن ای خواجه بر غلامان جور %~% که بدین شکل و سان نماند دور
# 2 زور بر زیر دست خویش مکن %~% دل او را ز غصه ریش مکن
# 3 که از آنجا تو را گماشته‌اند %~% بر سر این گروه داشته‌اند
# 4 زان میان یک وکیل خرجی تو %~% هم غلام گلوی و فرجی تو
# 5 بنده خویش را مکن پر زجر %~% تا همت بنده باشد و هم اجر
# 6 میتوانش فروخت گردونست %~% کشتن او ز عقل بیرونست
# 7 بنده را سیر دار و پوشیده %~% چون به کار تو هست کوشیده
# 8 جان دهد بنده چون دهی نانش %~% جان گرامی بود مرنجانش
# 9 رزق بر اهل خانه تنگ مکن %~% روزی او میدهد تو جنگ مکن
# 10 در تو خاصیتی فزون باشد %~% تا ترا دیگری زبون باشد
# 11 بده و شکر آن فزونی کن %~% الف او بس بود تو نونی کن
# 12 گر تو خود را در آن میان بینی %~% نبری بهره‌ای زیان بینی
# 13 شربتی در قدح نمیریزی %~% که به زهریش بر نیمیزی
# 14 ز تو با درد دل اناث و ذکور %~% این چنین سعی کی شود مشکور
# 15 مکن ای دوست گر نه هندویی %~% جان شیرین بدین ترش رویی
# 16 خویشتن ms074 را تو در حساب مگیر %~% بندگان را در احتساب مگیر
# 17 گر چه در آب و نانتند اینها %~% بتو از حق امانتند اینها
# 18 جز یکی نیست مالک و بنده %~% هر دو را خواجه آفریننده
# 19 خواجگی جز خدای را نرسد %~% آنچه سر کرد پای را نرسد
# 20 خواجگی گر به آدمی دادست %~% بنده نیز آخر آدمی زادست
# 21 نسبت هر دو با پدر چو یکیست %~% این دویی دیدن از برای شکیست
# 22 به ز فرزند بد غلامی نیک %~% که بر آرد ز خواجه نامی نیک
# 23 خواجه شاید که کم خلاص شود %~% بنده ممکن بود که خاص شود
# 24 گر به قسمت سخن تمام شود %~% ای بسا خواجه کو غلام شود
# 25 آن که مفلوج شد بدان زشتی %~% گر غلام تو بود چون هشتی
# 26 اگر این بنده را تو گنجوری %~% مرگ ازو باز دار و رنجوری
# 27 آب چشم غلام خویش مبر %~% محضر بد به نام خویش مبر
# 28 نتوان زد به مذهب مالک %~% غوطه در لجه چنین هالک
# 29 بمرنج از غلام خواجه فروش %~% چون نکردی به خواجه خود گوش
# 30 تا ازین بندگیت باشد ننگ %~% هیچ از آن خواجگی نگیری رنگ
# 31 گرت این بندگی تمام شود %~% چرخ و انجم ترا غلام شود
# 32 تو که جز خواجگی ندانی کرد %~% این غلامی کجا توانی کرد
# 33 گر حیاتی و بینشی داری %~% حیوان را ز خود نیزاری
# 34 چه نگه میکنی که گاو و خرند %~% این نگه کن که چون تو جانورند
# 35 بی‌زبان را چنان مزن بر سر %~% ز زبانی بترس و از آذر
# 36 آنکه این اعتبار کرد او را %~% نه بکشت و نه بار کرد او را
# 37 گر نه با کردگار در جنگی %~% بار این عاجزان مکن سنگی
# 38 از برون گر زبان خموش کنند %~% نرهی از درون که جوش کنند PageV01P053
# 1 داشت عیسی خری کبود به رنگ %~% که نرفتی دو روز یک ms075 فرسنگ
# 2 من شنیدم که در شبان دراز %~% با وجود چنان حضور و نماز
# 3 برد یکشب ز رحمت آن بیخواب %~% خر خود را دویست بار به آب
# 4 هر پیی کش ببرد آب نخورد %~% چشم عیسی ز رحم خواب نکرد
# 5 جمع حواریان چو آن دیدند %~% روزش از سر آن بپرسیدند
# 6 گفت: او را زبان گفتن نیست %~% گر شود تشنه جای خفتن نیست
# 7 بار من برده آب اگر نخورد %~% پیش جبار آب من ببرد
# 8 من سیر آب چون توانم خفت %~% کو شود تشنه و نداند گفت
# 9 خواجگی بندگیست خالق را %~% شفقت زمره خلایق را
# 10 داروی درد خستگان بودن %~% مومیای شکستگان بودن
# 11 زیر این گرد خیمه مینا %~% از هزاران یکی شود بینا
# 12 گر به درمان خویش پردازد %~% داروی درد خویشتن سازد
# 13 سهل گیرد جهان و جاهش را %~% کند آماده ساز راهش را
# 14 دستگیر فتادگان باشد %~% پایمرد پیادگان باشد
# 15 در آزار و آز در بندد %~% بهر بیچارگان کمر بندد
# 16 نستاند زیادتی ز کسی %~% ننهند در وجود بوالهوسی
# 17 پیش گیرد ره سبکباری %~% رخ بپیچد ز مردم آزاری
# 18 نیکی داد و داده بشناسد %~% بدی نا نهاده بشناسد
# 19 باز داند ستمگران را جای %~% ننهد در دراز دستی پای
# 20 گر توانی بدیدن این را غور %~% ورنه بر خود بدان که کردی جور
# 21 عقد آن جوهری که میبندم %~% جز به نام رسول نپسندم
# 22 خواجه او بود و پادشاه خداست %~% امر اچار یارش از چپ و راست
# 23 وین دگرها چو سایه از پی نور %~% گشته زان سایه نیز بعضی دور
# 24 منعمی کندرو کرم نبود %~% هست ابری کش آب و نم نبود
# 25 زین جگر کوچکان همت خرد %~% بی‌جگر یک درم نشاید برد
# 26 آن کریمی بجز خدا نبود %~% که ز ذاتش کرم جدا نبود
# 27 کرم اینست رفته قاف به قاف %~% بی‌جواب و سال و منت و لاف ms076 PageV01P054
# 1 خوان اینان که خون دل پالود %~% ندهد لقمه جز که زهر آلود
# 2 زهر بر روی و زهر در کاسه %~% چون نگیرد خوردنده را تا سه
# 3 لقمه مستان ز دست لقمه شمار %~% کز چنان لقمه داشت لقمان عار
# 4 کاسه پر پیاز دوغینه %~% به ز صد منعم دروغینه
# 5 دستش ار شربت دگر دهدت %~% دوغ او داغ بر جگر نهدت
# 6 خوردن رزق خویش و منت خلق %~% زهر خور نان چه مینهی در حلق
# 7 آنکه بخشد ازین خسیسان دیگ %~% روغنی بر کشیده دان از ریگ
# 8 تا به باغ تو آفتی نرسد %~% به کسی از تو رافتی نرسد
# 9 خون نظارگی بپالودی %~% لبش از میوه‌ای نیالودی
# 10 با چنین لطف چشم بد ز تو دور %~% که بهشت آرزوت باشد و حور
# 11 بر درختی بدین برومندی %~% در باغ کرم چه می‌بندی
# 12 رو غریبانه سایه‌ای بر ساز %~% یا بیفشان و حلقها ترساز
# 13 دو سه سیب ار بما فرو دوسد %~% به از آن کانچنان همی پوسد
# 14 میوه چون هست مایه‌ای برسان %~% هم به همسایه سایه‌ای برسان
# 15 عنبت سرخ گشت و عنابی %~% رخ چرا چون بنفشه میتابی
# 16 خوشه‌ای چونکه در نکردی باز %~% هم ز بالای در فرو انداز
# 17 چون مجال کرامتی باشد %~% بستن در غرامتی باشد
# 18 تا بهارست میوه‌ای میده %~% هم زکوتی به بیوه‌ای میده
# 19 جودکی خواند این صفت را دین %~% بخل را نیز عار باشد ازین PageV01P055
# 1 شاعری چیست بر در دونان %~% خانه کرد و حکمت یونان
# 2 به ثناشان دریغ باشد رنج %~% طبع را دادن عذاب و شکنج
# 3 خفته ممدوح مست با خاتون %~% تو به مدحش ز دیده ریزان خون
# 4 شب کنی روز و روز در کارش %~% در نویسی به درج طومارش
# 5 راویی چست را کنی همدست %~% سرش از جام وعده سازی مست
# 6 تا روی پیش او سلام کنی %~% شعر خوانی سخن تمام کنی
# 7 او ms077 خطابت کند که: خوش گفتی %~% در معنی به مدح ما سفتی
# 8 نقد را باز گرد و کاری کن %~% بار دیگر بما گذاری کن
# 9 زو چو آن بشنوی برون ایی %~% خود ندانی ز غم که چون آیی
# 10 باز شعریش بر ترنگانی %~% به تقاضا قلم بلنگانی
# 11 چون بیایی به وعده باز برش %~% بسته یابی بسان سنگ درش
# 12 دل دربان بلا به نرم کنی %~% بر خود او را به آقچه گرم کنی
# 13 تا ترا پیش او چو راه کند %~% او به دربان ترش نگاه کند
# 14 کای: خر قلتبان قرار این بود %~% آنچه گفتم هزار بار این بود
# 15 بار دادی چه روز این بارست %~% من بکارم چه وقت این کارست
# 16 پس نپرسیده: کای پدر چونی %~% چیست حالت ز درد سر چونی
# 17 بنویسد برات بر جایی %~% کز سه خروار ادا کند تایی
# 18 خود ز این خواجگان مدخل کیست %~% که فزون باشدش عطا از بیست
# 19 بیست را چون غریم ده ببرد %~% پنج راوی ز نیمه ره ببرد
# 20 تو بمانی و برده ماهی رنج %~% بیستت ده شده دهت شده پنج
# 21 سر بواب را بنتوان بست %~% ز جراحت چو میر گردد مست
# 22 مده ای فاضل آب رخ بر باد %~% که خدا این جهان بر آب نهاد
# 23 ز آسمان رسته شد سخن را بیخ %~% به زمینش فرو مبر چون میخ
# 24 به خرمند خرده دانش ده %~% ز دل آمد برون به جانش ده
# 25 زین نهاد انوری چه کرد قیاس %~% رتبت شاعران پس از کناس
# 26 سرورانی که پیش ازین ایام %~% سعی کردند در بلندی نام
# 27 گر چه در فضل بودشان پیشی %~% شعرا را به همت از بیشی
# 28 گنجها در کنار میکردند %~% تا ستایش گزان می‌کردند
# 29 منکه خلوت نشین این گنجم %~% در جهانی چنین کجا گنجم
# 30 تا بکی زین گروه ننگ خورم %~% نان اینان بهل که سنگ خورم
# 31 ms078 چون ز حرصم حکایتی بنماند %~% ز سپهرم شکایتی بنماند
# 32 در رخ او چو پسته خندانم %~% گر چه از پست میدهد نانم
# 33 زین میان کاش دوستی بودی! %~% که برو نیمه پوستی بودی
# 34 در جهان دوستی به دست نشد %~% که ازو در دلم شکست نشد PageV01P056
# 1 دوستی را یگانه شو با دوست %~% از صفا چون دو مغز در یک پوست
# 2 دوستی کز برای دین نبود %~% دل بر آن دوستی امین نبود
# 3 تا میان دو دوست فرقی هست %~% هم‌چنان در میانه زرقی هست
# 4 اندرین کار یار باید یار %~% چونکه بی‌یار بر نیاید کار
# 5 تا ترا قصد و اختیار بود %~% یار مشنو که با تو یار بود
# 6 چون پی اختیار خود باشی %~% یار کس نی که یار خود باشی
# 7 دوست را پند گوی و پند پذیر %~% پیش او خرد باش و خرده مگیر
# 8 این محبان که شهره شهرند %~% از محبت تمام بی‌بهرند
# 9 دوستی از پی تراش کنند %~% یار از بهر نان و آش کنند
# 10 از جفا با تو دوست دیر شوند %~% دوست گیرند و زود سیر شوند
# 11 پی مال تواند چون ببرند %~% پایمالت کنند و غم نخورند
# 12 گر درم هست با تو در سازند %~% تا ترا از درم بپردازند
# 13 بدهی لوت چشمشان با تست %~% ندهی جنگ و خشمشان با تست
# 14 دوستی ز امن و استواری خاست %~% امن چون نیست دوستی ز کجاست
# 15 هم ز احوال دوستان مجاز %~% رو نماید ترا حقیقت باز
# 16 هر که این دوستی به سر نبرد %~% راه از آن دوستی به در نبرد
# 17 ظاهر و باطنیت باید چست %~% تا به پایان بری تو عهد درست
# 18 از سر بندگی به روز الست %~% چون به پیمان دوست دادی دست
# 19 بر دلت هر چه بگذرد جز دوست %~% بعد از آن عهد کرد کار تو اوست
# 20 بر نخستینه عهد باید بود %~% وندران جد ms079 و جهد باید بود
# 21 تا به پایان بری سخن باری %~% که در آن روز گفته‌ای: آری
# 22 تا تو این عهد را وفا نکنی %~% روی در قبله صفا نکنی
# 23 ایزد «اوفوا بعهد کم» فرمود %~% آدمی عهد را وفا ننمود
# 24 از کلام ار وفا پژوه کسست %~% « کلبهم باسط ذراع» بسست
# 25 کلب کو در ره وفا زد گام %~% خرقه پوشد ز پوست در بلعام
# 26 به وفا سگ چو ز اسب شد ممتاز %~% گشت در روی او بلند آواز
# 27 بی‌هنر خود سگی بدان تا سه %~% چون شود با همای هم‌کاسه
# 28 پارسایان که با وفا جفتند %~% از زن پارساش به گفتند PageV01P057
# 1 من شنیدم که صاحب دیذی %~% داشت ناپاکزاده تلمیذی
# 2 سالها دیده در سرای سپنج %~% پر هنر بر سرش مصیبت و رنج
# 3 تا خرد جمع کرد و دانا شد %~% هم سخن گوی و هم توانا شد
# 4 گر چه بسیار مال و جاه بیافت %~% قرب سلطان و عز شاه بیافت
# 5 چون وفا در سرشت و زاد نداشت %~% حق استاد خود بیاد نداشت
# 6 راستان رنج خود تلف کردند %~% زانکه در کار ناخلف کردند
# 7 پاک تن در وفا تمام آید %~% بدگهر نا پسند و خام آید
# 8 هر که در سیرت وفا شد گرد %~% ز وفا راه در فتوت برد PageV01P058
# 1 چیست مردی ز مردمان بررس %~% مردمی چیست گر بدانی بس
# 2 مرد را مردمی شعار بود %~% اوست مردم که مردوار بود
# 3 تا نگردی تو نیز مردم و مرد %~% چاره خویشتن ندانی کرد
# 4 مردمی چون نبی نداند کس %~% راه مردی علی شناسد و بس
# 5 آنکه کرد اندرین دو مرد نگاه %~% چشم او بازگشت و دید این راه
# 6 وانکه را این دو کس نگه کردند %~% رخش از روشنی چو مه کردند
# 7 گنج توحید را طلسمند این %~% آن مسماست هر دو اسمند این
# 8 تو بدان گنج ازین طلسم رسی %~% به ms080 مسما ازین دو اسم رسی
# 9 مردم و مرد بوده‌اند ایشان %~% صاحب درد بوده‌اند ایشان
# 10 مردی و مردمی به هم پیوست %~% داد از آن هر دو این فتوت دست
# 11 مظهر این فتوت مشهور %~% راستی باید از کژیها دور
# 12 کز خیانت نظر به کس نکند %~% نظر از شهوت و هوس نکند
# 13 از حیا باشدش سر اندر پیش %~% بی‌حیا را براند از در خویش
# 14 کس ازو نشنود حدیث گزاف %~% نزند در میان مردم لاف
# 15 یارمندی کند ز راه ادب %~% خفتگان را ز پاسبانی شب
# 16 نفس را بند بر نهاده به صبر %~% بند نان و درم گشاده به جبر
# 17 بسته دل در دوای رنجوران %~% جای خود کرده در دل دوران
# 18 ورد خود کرده در خلا و ملا %~% مدد حال اهل رنج و بلا
# 19 به یتیمان شهر دادن چیز %~% بیوگان را پناه بودن نیز
# 20 چشم بر دوختن ز عیب کسان %~% ره نجستن به سر و غیب کسان
# 21 هر بدی جفت حال او نشود %~% که خود اندر خیال او نشود
# 22 پارسایی بود رفیق او را %~% مردمی مونس طریق او را
# 23 ذات او زبده زمان باشد %~% هر که با اوست در امان باشد
# 24 بوده با هر دلیش معرفتی %~% برده از هر پیمبری صفتی
# 25 عصمت او را حصار تن گشته %~% عفتش پود و تار تن گشته
# 26 بنده‌ای را که عشق بپسندد %~% به چنین خدمتیش در بندد
# 27 روی دل بر حبیب خویش کند %~% ترک حظ و نصیب خویش کند
# 28 گر به تیغش زنی نپیچد رخ %~% زهر گویی شکر دهد پاسخ
# 29 حر و مستور و ستر پوشنده %~% نیک خواه و سخن نیوشنده
# 30 کار خود را نخواهد از کس مزد %~% نبود زین فروتنی تن دزد
# 31 هر چه زان نفس او شکسته شود %~% بکند گر چه نیک خسته شود
# 32 بکشد صد عتاب و سر نکشد %~% بنهد نان و ms081 خود نمک نچشد
# 33 رخت خود در عدم تواند برد %~% بی‌وجود اجل تواند مرد
# 34 در جهان رنگ مقبلی اینست %~% پهلوانی و پر دلی اینست
# 35 هر که این سیرت اندرو یابی %~% کوش تا رو ازو نه برتابی
# 36 در پی نفس گشتن از سردیست %~% نفس کشتن نهایت مردیست
# 37 بهل این خواب و خور که عار اینست %~% مخور و میخوران که کار ایسنت
~~PageV01P059
# 1 پیش ازین مردمی چنین بودست %~% رسم اهل فتوت این بودست
# 2 وین دم از هر دو خود نشانی نیست %~% نامشان بر سر زبانی نیست
# 3 هر کجا خاینیست دام انداز %~% بند مکری بگستراند باز
# 4 بر نشیند که: صاحبمبر صدر %~% امردی چند گرد او چون به در
# 5 نقش زیلو شود ز بی‌جایی %~% میخ لنگر ز بی‌سر و پایی
# 6 از دو رو راست کرده سبلت و ریش %~% وز پس تکیه جرعه دان و حشیش
# 7 کند از شهر چند سفله به کف %~% بنشاند برابر اندر صف
# 8 رندکی چند کون دریده همه %~% پند استاد ناشنیده همه
# 9 هر یکی باد کرده در بوقی %~% سال و مه در خیال معشوقی
# 10 روز در کار سخت بی‌خور و خفت %~% در عزبخانه برده شب زر مفت
# 11 هر چه اندر سه روز کرده به کف %~% در دمی کرده پیش یار تلف
# 12 شده از دلبران و از رندان %~% یوسف و گرگشان به یک زندان
# 13 این یکی میوه آرد آن یک ماست %~% شب سماطی کنند ازینها راست
# 14 خانه پر کمان و پر دولاب %~% نرد وشطرنج و طاسهای یخ آب
# 15 سفره پر نان و دیگ پر خوردی %~% قالب و قلب خالی از مردی
# 16 زدن سینه و کف و بغلک %~% فارغ از گردش نجوم و فلک
# 17 هر یک آوازه در فگنده به شهر %~% جسته از کودکان زیبا به هر
# 18 که: در لنگری گشاده اخی %~% آنکه چون او جهان ندیده سخی
# 19 سفره نعمتست و ms082 شربت قند %~% سرگذشت و سماع و صحبت و پند
# 20 چاک چاک کباده مردان %~% زور سنگ و محبر گردان
# 21 تیر و انگشتوانه و قدلی %~% وز دگرگونه سازهای یلی
# 22 پدران را ز جهل کور کنند %~% پسر زنده را به گور کنند
# 23 هم پدر گول و هم پسر ساده %~% کام رندان از آن شد آماده
# 24 پسر از خانه جور دیده و خشم %~% پیش آنها نشسته بر سر و چشم
# 25 ابلهست او که یاد خانه کند %~% گوش بر پند و بر فسانه کند
# 26 هزل و بازی و لاغ بگذارد %~% قلیه و دشت و باغ بگذارد
# 27 رنج استاد و جور باب کشد %~% نان نبیند به چشم و آب کشد
# 28 آنکه در اصل جلد باشد و چست %~% زیرک و مردو سیر چشم و درست
# 29 چون نبیند هنر که آموزد %~% نه کمال و شرف که اندوزد
# 30 نشود سخره دکان اخی %~% به مویز و به گردگان اخی
# 31 و آنکه نرمست و نقل خوار و دنی %~% نرود گر به ناوکش بزنی
# 32 هم سبیلان سبیل دانندش %~% چشمه سلسبیل خوانندش
# 33 این کمان بخشد آن کمر سازد %~% تا پسر با حریف در سازد
# 34 بد کند کار نیک دارندش %~% همه عیبی هنر شمارندش
# 35 شب درین غفلت و سبک باری %~% کرده خوابی به نام بیداری
# 36 روز هنگامه‌شان چو گشت خراب %~% سفره خالی شد و اخی در خواب
# 37 هر یکی سر به کار خویش نهد %~% رخ به صید و شکار خویش نهد
# 38 شب درآید دگر همان بازیست %~% وقت آن عیش و کیسه پردازیست
# 39 باز چون بگذرد بدین چندی %~% نشنود کودک از کسی پندی
# 40 ریش ناگه رخش سیاه کند %~% رونق حسن او تباه کند
# 41 از چمن لاله‌هاش چیده شود %~% آب سیب رخش چکیده شود
# 42 قلیه جوید نیاورندش ماست %~% آب خواهد خودش بباید خاست
# 43 بدر افتاده چون سگ از بیشه %~% نه پدر دستگیر ms083 و نی پیشه
# 44 هر دمش دل به غم در افتد و درد %~% که به بازیچه باختست این نرد
# 45 نام حلوا بهل که دود نداشت %~% زهر خوردست و هیچ سود نداشت
# 46 با خود از روی جهل بد کرده %~% آه ازین کرده‌های خود کرده!
PageV01P060
# 1 بود در روم پیش ازین سر و کار %~% صاحبی نان ده و فتوت یار
# 2 لنگری باز کرده چون کشتی %~% پر ز سنگ و ز آلت کشتی
# 3 در لنگر نهاده باز فراخ %~% کرده ریش دراز را به دو شاخ
# 4 خلق رومش نماز بردندی %~% بچه خود بدو سپردندی
# 5 نان صاحب ز کار رندان بود %~% گوشه بیکارشان چو زندان بود
# 6 حوریان گرد او گروه شده %~% رند و عامی در آه و اوه شده
# 7 جمع گشتند ازین صفت خیلی %~% هر یکی را به دیگری میلی
# 8 ناگهان رومی غلام باره %~% صورتی نحس و جامه‌ای پاره
# 9 به یکی زان میانه عشق آورد %~% علم مصر در دمشق آورد
# 10 در نهانی انار و سیبش داد %~% تا به تلبیس خود فریبش داد
# 11 برد روزی به گوشه باغش %~% می‌نهاد از عمود خود داغش
# 12 خر زه خویش در وعا می‌کرد %~% هر دمی بر اخی دعا می‌کرد
# 13 باغبان این بدید و گفت: ای خر %~% پدرش را دعا کن و مادر
# 14 رند گفتا: ز هر دو بیزارم %~% که من این دولت از اخی دارم
# 15 حکم او تا به دست مادر بود %~% طفل در خانه قفل بر در بود
# 16 چون پدر پیش صاحب آوردش %~% به نیابت چنین بپروردش PageV01P061
# 1 ای پدر خود پز این سرشته تو %~% تو بهی باغبان کشته تو
# 2 حارس بوستان در خانه %~% سر خر به که پای بیگانه
# 3 هم به علم خودش بده پندی %~% که نداری جزین پس افگندی
# 4 باغ بین را چه غم که شاخ شکست %~% باغبان راست غصه‌ای گر هست
# 5 نقد خود را به ms084 دست کس مسپار %~% که پشیمان شوی در آخر کار
# 6 طفل را نیست بهتر از دایه %~% کبک داند نهفتن خایه
# 7 طفل کو نورس جهان خداست %~% به گزافش کهن کنی نه رواست
# 8 زان جهان نورسیده معصومست %~% مرغ آن بام و شمع این بومست
# 9 گر نگه داشتیش گنج بری %~% ورنه زحمت کشی و رنج بری
# 10 کشته تست اگر گلست ار خار %~% کشته خویش را تو خوار مدار
# 11 به کمانخانها مهل فرزند %~% حلق خود چون کمان مکن در بند
# 12 کی پسر تیر راست اندازد %~% گر کمان از دویست من سازد
# 13 هیزمست این کمان دگر باشد %~% این کمان لایق تبر باشد
# 14 خصم با او چو گشت تنگاتنگ %~% چون کند پهلوان به هیزم جنگ
# 15 بجز از دستهای تیرانداز %~% که کند دشمن خود از پی باز
# 16 تیر خود زین کمان چار منی %~% چون توانی که بر نشانه زنی
# 17 چکنی چون نه دزدی و قلاب %~% شانه و دوش خویش پر قلاب
# 18 بس کمانکش ز خانه بیرون جست %~% کز دو دستش دو شانه بیرون جست
# 19 رمی فرمود مصطفی ما را %~% نه کمانی کشیدن از خارا
# 20 شده از زخم زه هر انگشتی %~% به بزرگی قویتر از مشتی
# 21 کی ز انگشت هم چو بادنگان %~% تیر شاید گذاشت بر پنگان
# 22 شست باید که خوش نهاد بود %~% تا خدنگ ترا گشاد بود
# 23 شانه و سینه نرم و آسوده %~% تا نگردد ز جنگ فرسوده
# 24 در کمانی سبک خدنگ نهند %~% در چنین منجنیق سنگ نهند
# 25 تیر نتوان که اندرو سازی %~% مگر آنجاکمان بیندازی
# 26 تا به گوشش کشید چون دانی %~% که به دوشش کشید نتوانی
# 27 تیغ بی‌اسب نیک و بازوی گرد %~% به سر دشمنان نشاید برد
# 28 تیر بی‌مرکب از کمانی سست %~% بس که بر سینها نشیند چست
# 29 پسرت گر قفا خورد زان به %~% کز قفای کمان رود چون زه
# 30 ساده رخ ms085 نزد آنکه خویشش نیست %~% شب چرا میرود که ریشش نیست
# 31 مرد بی‌ریش و دختر خانه %~% نیستند از حساب بیگانه
# 32 به شنایش چه میبری چون بط %~% دانش آموزش و فصاحت و خط
# 33 کودک خویش را برهنه در آب %~% چکنی پیش بنگیان خراب
# 34 گر تو دانسته‌ای بیاموزش %~% ورنه بگذار و بد مکن روزش
# 35 بر سر و فرق این چنین شومان %~% که شکستند مهر معصومان
# 36 تیر خود چیست کز کمان آید %~% سنگ شاید کز آسمان آید
# 37 هر که او را درست باشد پس %~% نزود در قفای کودک کس
# 38 غم مردی نمیخورد مردی %~% در جهان نیست صاحب دردی
# 39 اکثر کودکان چو زین طرزند %~% در بزرگی ادب کجا ورزند
# 40 زان سبب بوی نیمه مردی نیست %~% مردمی را ز دور گردی نیست
# 41 بهتر از پیشه نیست گردانند %~% پیشه کاران راست مردانند PageV01P062
# 1 خنک آن پیشه کار حاجتمند %~% به کم و بیش ازین جهان خرسند
# 2 گشته قانع به رزق و روزی خویش %~% دست در کار کرده سر در پیش
# 3 کرده بر عجز خویشتن اقرار %~% بر قصور گذشته استغفار
# 4 به دل از یاد حق نباشد دور %~% حاضرش داند از هدایت و نور
# 5 چند سال از برای کار و هنر %~% خورده سیلی ز اوستاد و پدر
# 6 رنج خود بر گرفته از مردم %~% کرده از دست رنج خود پی گم
# 7 دیده دیدار فتح حالت خود %~% کرده بر لطف حق حوالت خود
# 8 دل او دارد از امانت نور %~% دست او باشد از خیانت دور
# 9 بگزارد به وقت پنج نماز %~% سر نگرداند از خضوع و نیاز
# 10 عجب در روی خود رها نکند %~% طاعت خویش پر بها نکند
# 11 شب شود سر به سوی خانه نهد %~% هر چه حق داد در میانه نهد
# 12 چون ز خورد و خورش بپردازد %~% شکر رزاق ورد خود سازد
# 13 خرده نان به عاجز و درویش %~% برساند ms086 هم از نصیبه خویش
# 14 گر چه اهل هنر بسی باشد %~% رستگار اینچنین کسی باشد
# 15 مظهر صنع رای اینانست %~% جنت عدم جای اینانست
# 16 زانکه نظم جهان ز پیشه ورست %~% هر نظامی که هست در هنرست
# 17 مرد را کار به ز بیکاریست %~% کاربد خبث و مردم آزاریست
# 18 خلق را از همست حاجت و خواست %~% آنکه محتاج خلق نیست خداست
# 19 گر چه سرهنگ آلت قهرست %~% خسته را نوش و جسته را زهرست
# 20 ور چه کناس را نجس خوانی %~% آنچه او میکند تو نتوانی
# 21 حرفت خوب داشتست آن مرد %~% که ازو خاطری نخفت به درد
# 22 آنچه آزار نیست عصیان نیست %~% مردم آزار مرد ایمان نیست
# 23 دانش آموز و تخم نیکی کار %~% تا دهد میوه‌های خوبت بار
# 24 خوب گفت این سخن چو در نگری: %~% کار علمست و پیشه برزگری
# 25 پادشاه و وزیر و لشکر و میر %~% زاهد و عامی و امام و دبیر
# 26 آنکه از بهر دانه میپویند %~% وانکه آب و علف همی جویند
# 27 همه را برزگر جواب دهد %~% و آن او ابر و آفتاب دهد
# 28 آفتابی ز علم روشن‌تر %~% نیست بی‌علم روزگار مبر
# 29 گر نخواهی تو نور علم افروخت %~% در تنور اثیر خواهی سوخت PageV01P063
# 1 چو به کسب علوم داری میل %~% از همه لذتی فرو چین ذیل
# 2 تن به دود چراغ و بیخوابی %~% ننهادی هنر کجا یابی
# 3 از پی علم دین بباید رفت %~% اگرت تا به چین بباید رفت
# 4 علم بهر کمال باید خواند %~% نه به سودای مال باید خواند
# 5 علم کان از پی تمامی نیست %~% موجب نشر نیک نامی نیست
# 6 هر که علم از برای زر طلبد %~% دانش از بهر نفع و ضر طلبد
# 7 یا خطیب دهی شود پر جهل %~% که ندانند اهل از نااهل
# 8 یا ادیب محلتی پر شور %~% تا کند علم خویشتن در گور
# 9 یا در افتد ms087 به وعظ و دقاقی %~% تا نماند ز علم او باقی
# 10 یا دهندش نیابت قاضی %~% تا فراموش گرددش ماضی
# 11 داد این چار فن چو داده شود %~% لوح جانش ز علم ساده شود
# 12 چون اساس از برای حق ننهاد %~% هر چه دادند باز باید داد
# 13 دین سر عالمی به ماه کشد %~% که سر جاهلی به راه کشد
# 14 علم داری ز کس مدار دریغ %~% بر دل تشنگان ببار چو میغ
# 15 می‌ده ار زانکه مایه‌ای داری %~% مستعد کمال را یاری
# 16 عالمی کش به داد میل بود %~% مال خود پیش او طفیل بود
# 17 شافعی گر به مال کردی میل %~% دجله پر مال او شدی و دجیل
# 18 چون بجز نشر دین نبودش کام %~% فاش گردید جاودانش نام
# 19 آنچنان علم خود چه کرد کند %~% گر نه زر بر دل تو سرد کند
# 20 علم را چند چیز می‌باید %~% اگر آن بشنوی ز من شاید
# 21 طلبی صادق و ضمیری پاک %~% مدد کوکبی ازین افلاک
# 22 اوستادی شفیق و نفسی حر %~% روزگاری دراز و مالی پر
# 23 با کسی چون شد این معانی جمع %~% به جهان روشنی دهد چون شمع
# 24 سال ها درد و رنج باید دید %~% از ریاضت شکنج باید دید
# 25 تا یکی زین میانه برخیزد %~% فاضلی از زمانه بر خیزد
# 26 ترکمان شیخ شد بده گز برد %~% صدورق خواند و جاهلست آن کرد
# 27 چیست شیخی بغیر ازین گرمی %~% قد و ریشی دراز و بیشرمی
# 28 خرقها گر چه میرسد به علی %~% کس نگردد به نام خرقه ولی
# 29 نسبتش با علی درست نشد %~% هر که چون او به علم چست نشد PageV01P064
# 1 شیخکی بر فسانه بود وگزاف %~% چشم بر هم نهاده میزد لاف
# 2 در حدیثی دلیل خواستمش %~% حرمت و آب رخ بکاستمش
# 3 از مریدان او مریدی خر %~% به غضب گفت: ازین سخن بگذر
# 4 او دلیلست ازو دلیل مخواه %~% شرح گردون ms088 ز جبرییل مخواه
# 5 هر چه گوید به گوش دل بشنو %~% ور جدل میکنی به مدرسه رو
# 6 چون نظر کردم آن غضب کوشی %~% تن نهادم به عجز و خاموشی
# 7 گر نه تسلیم کردمی در حال %~% مرغ ریش مرا نهشتی بال PageV01P065
# 1 خنک آن پردلان دین پرور %~% دل بدین صرف کرده جان بر سر
# 2 همه نزدیک خلق و دور از خویش %~% به توکل نشسته سر در پیش
# 3 خون خود بهر دین فدا کرده %~% پس به دانستها ندا کرده
# 4 چشم بی‌خوابشان بر آن رخ زرد %~% کرده از اشک مردمک را مرد
# 5 ز علوم گذشتگان ورقی %~% نزد ایشان به از طلا طبقی
# 6 روی در سیر و هیچ زرقی نه %~% همه در بحر و بیم غرقی نه
# 7 گشته قانع به نیم نانی خشک %~% نفسی خوش زدن چو نافه مشک
# 8 سفره بی‌نان و کاسه بیخوردی %~% پر هنر کرده کیسه مردی
# 9 علم جویان عامل ایشانند %~% رستگاران کامل ایشانند
# 10 همره عقل و یار جان علمست %~% در دو گیتی حصار جان علمست
# 11 خفته‌ای بر سر تو بیدارست %~% مرده‌ای با حقیقتت یارست
# 12 طعمه میجویی اوست راید تو %~% راه میپویی اوست قاید تو
# 13 جوهر او نپوسد اندر آب %~% آتش او را نسوزد اندر تاب
# 14 میروی با دل تو همراهست %~% می‌نشینی ز جانت آگاهست
# 15 کس نهانش به خاک نتواند %~% تندبادش هلاک نتواند
# 16 شاه و سرهنگ ره به آن نبرد %~% دزد طرارش از میان نبرد
# 17 با تو گنجی چنان روان دایم %~% تو پی حبه‌ای دوان دایم PageV01P066
# 1 ای که گشتی بد آن قدر خرسند %~% که کسی خواندت به دانشمند
# 2 گرد بدعت مگرد و گرد فضول %~% میکن آنچت خدای گفت و رسول
# 3 قول روشن چو هست و نص جلی %~% پی رخصت چه گردی ای زحلی
# 4 در حیل دفتر و کتاب که ساخت %~% یا به تزویر فصل و باب که ساخت
# 5 سخن ms089 راست درنوردیدن %~% گرد تاویل دور گردیدن
# 6 جاهل و عام را فضول کند %~% خاص را خود به جان ملول کند
# 7 روشنی نیستت فروغ مده %~% به کسان رخصت دروغ مده
# 8 عالمی بر در امیر مرو %~% این چه رفتن بود بمیر مرو
# 9 چند گردی چو آب و چون آذر %~% موزه در پای کرد سر چادر
# 10 چکند مرد چادر و موزه %~% از چنین رزق روزه به روزه
# 11 لشکر ترک و لقمهای حرام %~% رفته بر پیشگاه خواجه امام
# 12 کی موافق بود بر دانا %~% در یکی خیمه بیست مولانا
# 13 لاجرم زین فضول و وسوسها %~% از محصل تهیست مدرسها
# 14 مفتیی کشوری نگه دارد %~% نه به هرزه دری نگه دارد
# 15 خیمها پر بتان دلسوزند %~% مرو آنجا که دیده میدوزند
# 16 پیش آن بت هلاک و مردن چیست %~% دل ز دست فقیه بردن چیست
# 17 شقه‌ای گر ز خیمه باز کند %~% سرت از شوق در نماز کند
# 18 از رخ آن بتان شنگولی %~% نتوان بست چشم از گولی
# 19 در بر آن چلنگ زر بفته %~% ای بسا دل که شد به هم رفته
# 20 خیمه را صلب کرده عیسی وار %~% از درونش بت از برون زنار
# 21 بر خیال بتی که می‌شنوی %~% گرد زنار بسته‌ای چه دوی
# 22 پرده را داغ بر دل آن بت کرد %~% خیمه را پای در گل آن بت کرد
# 23 داده بر باد هر دو جان ارزان %~% گشته چون بید بر سرش لرزان
# 24 هر که چون خیمه رفت دربندش %~% روز دیگر ز بیخ برکندش
# 25 بت آن خیمه گر چه یک چندم %~% کرد چون میخ خیمه پابندم
# 26 زود بگسیختم طنابش را %~% کردم از دیده دور خوابش را
# 27 چو ز دانش خلاصه آن باشد %~% که پس از مرگ پیش جان باشد
# 28 پس چرا باید این فزونیها %~% وز پی خوردن این زبونیها
# 29 ورقی چند فصل حل کردن %~% با فضولان ده جدل ms090 کردن
# 30 در خروش آمدن به قوت جهل %~% تا کسی گوید: اینت مردی اهل
# 31 علم را دام مال و جاه مساز %~% بر ره خود ز حرص چاه مساز
# 32 به بسی رنج و زحمت و ده و گیر %~% صاحب مسند قضا شده گیر PageV01P067
# 1 کوش تا تکیه بر قضا ندهی %~% به فریب عمل رضا ندهی
# 2 زانکه چون خواجه مبتلا گردد %~% پر بود کان قضا بلا گردد
# 3 چون دو کس رفع حال خویش کنند %~% پیشت اثبات مال خویش کنند
# 4 به یکی میل بی‌گواه مکن %~% جز به یک چشمشان نگاه مکن
# 5 چون نخواهی تو رشوه و پاره %~% نایبان نیز را بکن چاره
# 6 که به نیروی عدل ساده تو %~% آب ما می‌برد پیاده تو
# 7 عدلت از راستی عدول کند %~% عادلی را اگر قبول کند
# 8 کارت از رونق ار چو ماه شود %~% از وکیلان بد تباه شود
# 9 چه قدر باشد این قضای تو باش %~% تا قضای سپهر گردد فاش
# 10 پای بر دست شرع و سر پر شور %~% چه بری جز وبال و وزر به گور
# 11 جیفه باشد که خواجه میل کند %~% چو نظر در جحیم و ویل کند
# 12 شرع را شارعیست بس باریک %~% چشمها تیره کوچها تاریک
# 13 حکم قاضی به اعتماد کسان %~% گر به جایی رسد تو هم برسان
# 14 تا نگردی تو مجتهد در دین %~% ننویسی جواب کس به یقین
# 15 نفس مفتی ز خبث باید پاک %~% فقنا زین مقوله بی‌باک
# 16 زین قضا جز قضای بد بنماند %~% بد و نیک ار چه هیچ خود بنماند
# 17 گر بزی چند ریش شانه زده %~% چنگ در حجت و بهانه زده
# 18 دست پیچیده در میان لنگان %~% دره‌ای در برابر آونگان
# 19 هم چو کرد کریوه چشم به راه %~% تا که آید ز بامداد پگاه
# 20 که زن خویش را طلاق دهد %~% مرگ حلق که را خناق دهد
# 21 مهتری را نشانده ms091 اندر صدر %~% گشته ایشان ستاره او شده بدر
# 22 هر که رشوت برد رهش باشد %~% وانکه پنج آورد دهش باشد
# 23 زر دهی گوی از میانه بری %~% ندهی کیر خر به خانه بری
# 24 قاضیی مرد وماند ازو صد باغ %~% دل پر از درد و اندرون پر داغ
# 25 باغها چون برفت و داغ بهشت %~% با چنان داغ دوزخست بهشت
# 26 سرورانی که پیش ازین بودند %~% در سلف پیشوای دین بودند
# 27 گر بدینگونه زیستند که او %~% ده سلمان و باغ بوذر کو
# 28 نرد این درد پاک باید باخت %~% بیغرض کار خلق باید ساخت
# 29 دل آنکس که درد دین دارد %~% داغ انصاف بر جبین دارد PageV01P068
# 1 زن خود را به سنگ زد مردش %~% شد دوان پیش قاضی آوردش
# 2 حال خود گفت و مرد شد حاضر %~% گشت قاضی میانشان ناظر
# 3 زن چو دعوی گزار شد با شوی %~% گوشه چادرش برفت از روی
# 4 خواجه حسن و جمال او را دید %~% عشوه قیل و قال او را دید
# 5 مرد را گفت قاضی از پشتی: %~% زن خود را چرا چنین کشتی
# 6 گفت: دشنام داد و چوب زدم %~% او مرا زشت گفت و خوب زدم
# 7 گفت قاضی که: ای پریشان دست %~% کس به چوب این چنین گهر نشکست
# 8 گر سر این لطیف چهرت نیست %~% رو طلاقش بده که مهرت نیست
# 9 مرد دادش طلاق و شد بی‌جفت %~% چون برون رفت زن به قاضی گفت:
# 10 مهر دل چون ندارد آن گمراه %~% مهر برداشتستمهر بخواه
# 11 آمدم تا بهای من جویی %~% نه به آن تا ثنای من گویی
# 12 شاید ار علم سر برفرازد %~% دین مباهی شود خرد نازد
# 13 که درین قحط سال علم و عمل %~% شد به عون خدای عز و جل
# 14 مسند شرع در مراغه به کام %~% زین دو قاضی‌القضاة نیکو نام
# 15 سخنی کان بجاست باید گفت %~% آنچه بینند راست باید گفت ms092
# 16 رای دستور که افتاب وشست %~% بافاضت چو آفتاب خوشست
# 17 شاید آن روزها که داد کند %~% گر به لطف از مراغه یاد کند
# 18 آب رحمت بر آن زمین بارد %~% که در آن خاک تشنگان دارد
# 19 من ز اهل سخن چه باشم و چند %~% که سخن رانم از نصیحت و پند
# 20 پند و وعظ از کسی درست آید %~% که به کردار خوب چست آید PageV01P069
# 1 آه ازین واعظان منبر کوب! %~% شرمشان نیست خود ز منبر و چوب
# 2 روی وعظی که در پریشانیست %~% عین شوخی و محض نادانیست
# 3 بر سر منبر و مقاوم رسول %~% نتوان رفتن از طریق فضول
# 4 آن تواند قدم نهاد آنجا %~% که نیارد ز عشوه یاد آنجا
# 5 نفس از شهوت و غضب نزند %~% دست و پای از سر طرب نزند
# 6 مشفق خلق و نیک خواه بود %~% علم او بر عمل گواه بود
# 7 از جهان جز حلال نپسندد %~% هوس جاه و مال نپسندد
# 8 در دم بوته ریاضت و قهر %~% متفق گشته سر او با جهر
# 9 خلق او بوی مشک ناب دهد %~% سر او نور آفتاب دهد
# 10 هر چه گوید درست گوید و حق %~% زر نخواهد که کدیه باشد و دق
# 11 علم تفسیر خوانده بر استاد %~% باشدش اکثر حدیث به یاد
# 12 به تکبر برین زمین نرود %~% بر در خلق جز به دین نرود
# 13 آنکه در علمش این مقام بود %~% شاید ار مرشد و امام بود
# 14 آنچه بر عالمان وبال آمد %~% حب دنیا و جمع مال آمد
# 15 زلت خاص آفت عامیست %~% زله بستن ز غایت خامیست
# 16 واعظی خود کن آنچه میگویی %~% نکنی درد سر چه میجویی
# 17 جای پیغمبر و رسول خدای %~% چه نشینی بایست بر یک پای
# 18 سر فرا پیش و دستها برهم %~% سینه پرجوش و چشمها پر نم
# 19 عرض کن تحفهای بیخوابی %~% نقدهایی که در سحر یابی
# 20 در ms093 دل اهل صدق تخم بهشت %~% زین نم و زین تپش توانی کشت
# 21 دو سه افسرده را به گرمی کش %~% سخت جانی دورا به نرمی کش
# 22 عام را از حلال گوی و حرام %~% خاص را مخلص حدیث و کلام
# 23 بس ازین شعرهای بادانگیز %~% آب قرآن بر آتش تن ریز
# 24 منشان پیش یکدگر زن و مرد %~% ور نشینند منع باید کرد
# 25 وعظ زن عفتست و مستوری %~% مده او را به وعظ دستوری
# 26 زن که او شاهد و جوان باشد %~% نازک و نغز و دلستان باشد
# 27 خود به مجلس چرا شود حاضر %~% به جوانان و امردان ناظر
# 28 شیخ بر منبر و زنان بر لم %~% بر سر دیگران کشیده قلم
# 29 برده خاتون به تخت بر کالا %~% تا بود مرد زیر و زن بالا
# 30 خوب چون روی خود بیاراید %~% از نماز و ورع چه کار آید
# 31 دست بیرون کند ز دست روی %~% ور نگاهیت کرد مست روی
# 32 واعظ شب شب از سر منبر %~% چون بدید آن دو زلف چون عنبر
# 33 یاد گیرد شب اندران احیا %~% آیت یا عزیز و یا یحیی
# 34 سوی مقری کند به روز نگاه %~% هم چو یعقوب در تاسف و آه
# 35 پس بخوانند مقریان ز نخست %~% سوره یوسف و زلیخا چست
# 36 تا ز قرآن کلاه و جامه کند %~% همه را محو عشق نامه کند
# 37 داند ار ساوجیست ورکاشیست %~% کین نه وعظست ناز و جماشیست
# 38 چه دهی دین و باغ رز چه کنی %~% دم دستار چار گز کنی
# 39 لاف چندین مزن ز نقل ورق %~% سخنی کسب کن به کد و عرق
# 40 چند باشی عیال فکر کسان %~% چه گشاید ترا ز ذکر کسان
# 41 ذکر خود را بلند گردانی %~% اگر از جمع شیرمردانی
# 42 فضل و علم تو جز روایت نیست %~% با تو خود غیر ازین حکایت نیست
# 43 مکن از جامه کسان زینت ms094 %~% منمای آنچه نیست در طینت
# 44 پیش ازین کاملا که بودستند %~% معجزات سخن نمودستند
# 45 زان معانی که داشتند همه %~% یادگاری گذاشتندهمه
# 46 ایکه مقبول و مقبلی آنجا %~% از نشانها چه میهلی آنجا
# 47 راست گویی به راستگاری کوش %~% این سخن را ز راستان بنیوش PageV01P070
# 1 راستی کن که راستان رستند %~% در جهان راستان قوی دستند
# 2 راستگاران بلندنام شوند %~% کج‌روان نیم پخته خام شوند
# 3 یوسف از راستی رسید به تخت %~% راستی کن که راست گردد بخت
# 4 گر بدی دامنش گرفت چه باک %~% چکند دست بد به دامن پاک
# 5 راست گوینده راست بیند خواب %~% خواب یوسف که کج نشد دریاب
# 6 چون درو بود راست کرداری %~% خواب او گشت قفل بیداری
# 7 چون به نیکی درید پیرهنی %~% شد مسخر چو مصرش انجمنی
# 8 پیرهن کین بود مقاماتش %~% دیده روشن کند کراماتش
# 9 گو بدر بر تن نکو رفتار %~% پوستین گرگ و پیرهن کفتار
# 10 دامنی را که در کشی ز هوا %~% این اثرها کند رواست روا
# 11 به گزاف آنچنان عزیز نشد %~% که گرفتار خفت و خیز نشد
# 12 چون خیانت نکرد با دل جفت %~% راست آمد هر آن حدیث که گفت
# 13 پاک دل را زیان به تن نرسد %~% ور رسد جز به پیرهن نرسد
# 14 از دو چاه و دو گرگ دیده شکنج %~% چه عجب گر رسد به جاه و به گنج
# 15 گرگ اول چو بیگناه آمد %~% نام او در کتاب شاه آمد
# 16 گرگ آخر چو در فضیحت ماند %~% ایزد او را به نام خویش بخواند
# 17 گر غلامی عزیز گردد و شاه %~% نه عجب چون بری بود ز گناه
# 18 ور شود شاه خواجه جانی %~% عجب اینست و نیست ارزانی
# 19 قول و فعل تو تا نگردد راست %~% هر چه خواهی نمود جمله هباست
# 20 کور و کر گرنه‌ای ز چاه مترس %~% راست باش و زمیر و شاه مترس
# 21 استوار و ms095 شجاع باش و دلیر %~% در نفاذ امور شرع چو شیر
# 22 بنده شرع باش و راتب او %~% مگذر از شرع و از مراتب او
# 23 عقل را شرع در کنشت کند %~% جبن را شرع خوب و زشت کند
# 24 صدق چون راست شد روانت را %~% بی‌رعونت کند گمانت را
# 25 آخرین یار اولیا صدقست %~% اولین کار انبیا صدقست
# 26 هر که زین صدق دم تواند زد %~% در ولایت قدم تواند زد
# 27 تا نگردد درون و بیرون راست %~% بوی صدق از تو برنخواهد خاست
# 28 صدقت از نار خود سقیم کند %~% صبر در صدق مستقیم کند
# 29 صادقان را رجال گفت خدای %~% خنک آنکو به صدق دارد رای
# 30 صدق آیینه ایست حال ترا %~% روی نفس تو و کمال ترا
# 31 تا تو باشی ز راستی مگذر %~% مکش از خط راستگاران سر
# 32 صدق میزان کرده‌ها باشد %~% و آنچه در زیر پرده‌ها باشد
# 33 گر چو بوبکر صدق کرداری %~% جز خدا و رسول نگذاری
# 34 راستی ورز و رستگاری بین %~% یار شو خلق را و یاری بین
# 35 صادقی هر چه جز خداست بباز %~% از بد و نیک با خدا پرداز
# 36 ترسکاری به راست رفتن کوش %~% ور نداری تو خود نداری هوش
# 37 گر حکیمی دروغ سار مباش %~% با کژو با دروغ یار مباش PageV01P071
# 1 حکمت از فکر راست‌بین باشد %~% در مراعات سر دین باشد
# 2 نظر اندر صفات حق کردن %~% به دل اثبات ذات حق کردن
# 3 سخنی کان به دل فرو ناید %~% دان که از حکمتی نکو ناید
# 4 تا نخوانی حکیم دو نان را %~% گر چه دانند علم یونان را
# 5 حسن فعل حکیم و حالش را %~% بین و آنگه شنومقالش را
# 6 گر زبان حکیم خاموشست %~% فعل او بین که سربسر هوشست
# 7 نه ازین رو رسول با مردم %~% گفت: «منی خذوا مناسککم»
# 8 روی آن حکمتی ندارد نور %~% کز کتاب و ز سنت افتد ms096 دور
# 9 هر کرا این متاع در بارست %~% نطق او در زبان و کردارست
# 10 دیدنش حکمتست و فعل امام %~% صحبتش رحمت خواص و عوام
# 11 وقت گفتن حکیم را پیداست %~% کانچه گوید به قدر گوید و راست
# 12 به هوا و مجاز دم نزند %~% در پی آرزو قدم نزند
# 13 بدهد بر خرد هوا را دست %~% خرد او کند هوا را پست
# 14 حفظ ناموس را کمر بندد %~% راه سالوس و زرق بربندد
# 15 آنچه داند نه هشتنی باشد %~% آنچه گوید نبشتنی باشد
# 16 سیرت رفتگان طریق او را %~% صفت صادقان رفیق او را
# 17 با امل انس کمترش باشد %~% اجل اندر برابرش باشد
# 18 نشود وقت او به بازی صرف %~% ننهد بی‌یقین قلم بر حرف
# 19 غم عمر گذشته گیرد پیش %~% دل ز بهر درم ندارد ریش
# 20 شفقت بر جوان و پیر کند %~% رحم بر منعم و فقیر کند
# 21 زو دل هیچ کس نیازارد %~% چون بیازرد زود باز آرد
# 22 کوشد اندر تمام دانستن %~% ننگش آید ز خام دانستن
# 23 پر به خواب و خورش هوس نکند %~% بی‌تواضع نظر به کس نکند
# 24 صورت اهل حکمت این باشد %~% حکما را صفت چنین باشد
# 25 گرنه آنی که در گمان افتی %~% هرخسی را حکیم چون گفتی
# 26 حکمت آموز و نور حاصل کن %~% دل خود را به نور واصل کن
# 27 گر به حکمت رسی سوار شوی %~% حکما را سپاسدار شوی PageV01P072
# 1 چند باشی به این و آن نگران %~% پند گیر از گذشتن دگران
# 2 واعظت مرگ هم نشینان بس %~% اوستادت فراق اینان بس
# 3 گر دلت را ز مرگ یاد شود %~% کی به این ساز و برگ شاد شود
# 4 فرصت خویشتن چو کردی فوت %~% هم تو بر خویشتن بخوان «الموت»
# 5 مرگ و مردن برابر دل دار %~% یاد گور و لحد مقابل دار
# 6 گر گدا یا امیر خواهد بود %~% مردنی ناگزیر خواهد بود
# 7 ms097 پدرت مرد و با خبر نشدی %~% مادرت رفت و دیده ور نشدی
# 8 داغ فرزند و هجر همسالان %~% همه دیدی نمیشوی نالان
# 9 این دل و جان آهنین که تراست %~% نتوان کرد جز به آتش راست
# 10 مرگ ازین رنج و غصه به کندت %~% مرگ بیدار و متنبه کندت
# 11 جهد آن کن که زود خاک شوی %~% تا مگر زین گناه پاک شوی
# 12 چه تفاخر کنی به نام پدر %~% چو ندانی نهاد گام پدر
# 13 پدرت باغ و بوستانی کرد %~% تو چنان کن که آن بدانی خورد
# 14 گر نسازی تو باغ معذوری %~% باغ او را مبر ز معموری
# 15 هیچ تخمی مکار و کشت مکن %~% نام آبای خویش زشت مکن
# 16 تو که شب مستی و سحر مخمور %~% کی کنی خانه پدر معمور
# 17 چیست میراث او طلب کردن %~% در دو شب خرج یک جلب کردن
# 18 خیز و خیری به جای او تو بکن %~% او نکرد از برای او تو بکن
# 19 او نخورد ار نه کی همی هشت این %~% گر همیخورد خود نمیکشت این
# 20 بتو هشت او تلف چنین باشد %~% تو باو ده خلف چنین باشد
# 21 نه بدین غایتت بزرگ او کرد %~% این چنین زیرک و سترگ او کرد
# 22 به روانش رسان چراغی هم %~% که ازو دیده‌ای فراغی هم
# 23 واجب آمد بر آدمی شش حق %~% اولش حق واجب مطلق
# 24 بعد از آن حق مادرست و پدر %~% و آن استاد و شاه و پیغمبر
# 25 اگر این چند حق بجای آری %~% رخت در خانه خدای آری
# 26 حق اینها بدان که اربابند %~% مقبلان این دقیقه در یابند
# 27 حب ایشان سرت بر افرازد %~% بغض ایشان به خاکت اندازد
# 28 دمنه رفتگان تست این خاک %~% سبزه دمنه را چه داری باک
# 29 دل ز خضرای این دمن برگیر %~% بکن این جان و دل ز تن برگیر
# 30 زیر این قلعه همایون عرض %~% پارگینیست ms098 پر ز سرگین ارض
# 31 جنبشی کن که نیست جای نشست %~% مگر آید مراد دل در دست
# 32 وگرت نیست قوت و نیرو %~% به عزیزان خویش « قل سیروا» PageV01P073
# 1 چون ندانی ز خود سفر کردن %~% بایدت بر جهان گذر کردن
# 2 تا ببینی نشان قدرت او %~% با تو گوید زبان قدرت او
# 3 کای پسر خسروان که می‌بینی %~% اندرین خاکشان به مسکینی
# 4 همه بیش از تو بوده‌اند به زور %~% اینکه شان میروی تو بر سر گور
# 5 چون در آمد اجل زبون گشتند %~% ملک بگذاشتند و بگذشتند
# 6 بکن اندر زمان مستی خود %~% سفری در زمین هستی خود
# 7 تا بدانی که کیستی و که‌ای %~% در چه چیزی و چیستی و چه‌ای
# 8 چون ندانی به پای روح سفر %~% بایدت در جهان چو نوح سفر
# 9 بدر آ ای حکیم فرزانه %~% پر نشاید نشست در خانه
# 10 چند در خانه کاه دود کنی %~% سفری کن مگر که سود کنی
# 11 نشود مرد پخته بی‌سفری %~% تا نکوشی نباشدت ظفری
# 12 چون توان برد نقد درویشان %~% جز به دریوزه از در ایشان
# 13 پای خود پی کن و بسر میگرد %~% عجز پیش آر و در بدر میگرد
# 14 تا مگر بر تو اوفتد نظری %~% بربایی ازین میان گهری
# 15 سفر مال بیم دزد بود %~% سفر حال اجر و مزد بود
# 16 هر زمینی سعادتی دارد %~% هر دهی رسم و عادتی دارد
# 17 اختران گر ز سیر بنشینند %~% این نظرهای سعد کی بینند
# 18 تا نیابی تو از سفر ندبی %~% با تو همراه کی کند ادبی
# 19 در طلب گر تو پاک باشی و حر %~% همچودریا شوی ز معنی پر
# 20 هر دمی آزمایشی باشد %~% هر نگاهی نمایشی باشد
# 21 با ادب رو که نیکخواه تو اوست %~% در سفرها دلیل راه تو اوست
# 22 بردباری کن وقناعت ورز %~% تا ز دلها قبول یابی و ارز
# 23 گر نهان میروی به راه ار ms099 فاش %~% چون توکل به اوست خوش میباش
# 24 چون خرد با دلت خلیل شود %~% راه را بهترین دلیل شود
# 25 در مقامی که آشنایی نیست %~% بهتر از عقل روشنایی نیست
# 26 به سفر گر چه آب ودانه خوری %~% بی‌ادب سیلی زمانه خوری
# 27 مکن اندر روش قدمهاسست %~% تا بیاری سبو ز آب درست
# 28 از پی آن مشو که زود آری %~% جد و جهدی بکن که سود آری
# 29 در سفر چون پی شکم گردی %~% از کجا صدر و محتشم گردی
# 30 چون قلندر مباش لوت پرست %~% کاسه از معده کرده کفچه ز دست
# 31 سر و پا گر تهیست غم نخورد %~% شکم ار پر نشد شکم بدرد
# 32 کی بداند قلندر گنده %~% که به دوزخ همی برد کنده
# 33 گر شکر در دهان او ریزی %~% زهر قاتل شود چو برخیزی
# 34 سفر این کسان چه کرد کند %~% به جز از پا و سر که درد کند
# 35 پیش ازین هم روندگان بودند %~% عشق را پاک بندگان بودند
# 36 که به جز راه حق نرفتندی %~% در پی جرو دق نرفتندی
# 37 به مجاور فتوح دادندی %~% از نفس قوت روح دادندی
# 38 گوشه داران ز مقدم ایشان %~% شاد بودند از دم ایشان
# 39 ریختی پایشان بهر حرکت %~% بر زمینی ز یمن صد برکت
# 40 رنگ پوش دروغ چون پر شد %~% عقد خرمهره رشته در شد
# 41 خلق دریافت زرق سازیشان %~% حق نمایی و حقه بازیشان
# 42 نام تلبیسشان بسانی رفت %~% که کرامات ده بنانی رفت
# 43 به روش چون گناه‌گار شدند %~% همه در چشم خلق خوار شدند
# 44 تا که شد زین ملامت انگیزان %~% خون درویش پاک رو ریزان
# 45 گشت کار طریقت آشفته %~% شد جهان از مجردان رفته
# 46 از مسافر ادب نمیجویند %~% وینک از در بدر همیپویند
# 47 زین کچول کچل سری چندند %~% که به ریش جهان همی خندند
# 48 عسلی خرقه و عسل خواره %~% همچو زنبور بیشه آواره ms100
# 49 موی خود را دراز کرده به زرق %~% کرده آونگشان چو مار از فرق
# 50 روز در کویها غزل خواندن %~% نیمشب نعره بر فلک راندن
# 51 روز در آفریدن و لادن %~% نیم شب نخره بر فلک دادن
# 52 رندو رقاص و مارگیر همه %~% زرق ساز و زنخ پذیر همه
# 53 درم اندر کلاه خود دوزند %~% خلق را ترک همت آموزند
# 54 قرضشان آش پنج پی خوردن %~% وتر و سنت قدح تهی کردن
# 55 سربسر خانه سوز و آتش باز %~% آتش خویش را نکشته به آز
# 56 خاک ازیشان چگونه مشک شود %~% گر به دریا روند خشک شود
# 57 به هوس حلقه در ذکر چکنی %~% هر چه یابی به حلق در چکنی
# 58 نفست از حلقه کی پذیرد پند %~% در شهوت ز راه حلق ببند
# 59 حلقه درگیر و حقه پر معجون %~% این بود دیو و آن گزد در کون
# 60 این بدان گفتمت که قیدپرست %~% صاحب زرق و مکر و شیدپرست
# 61 تا بدانی و زر تلف نکنی %~% بیخبر سر درین علف نکنی
# 62 و گر او نیز را به یک دو درست %~% بنوازی بزرگواری تست
# 63 تا ز کردار خود خجل نرود %~% وز سخای تو تنگدل نرود
# 64 نتوان ریختشان اگر دردند %~% که در آن زرق رنج پر بردند
# 65 گر چه در زرق نادرستانند %~% چیز کیشان بده که چستانند
# 66 با کرامات نیست شعبده راست %~% تو همی کن تفرجی که رواست
# 67 پاک ده گر غلط پزد لادن %~% چون فروشد نشایدش گادن
# 68 بر گنه‌شان چو راست کردم چنگ %~% هم بخواهم به قدر عذری لنگ
# 69 مشک لولی نه لایق جیبست %~% روستایی که میخرد عیبست
# 70 از تو بود این خطا نه از وی بود %~% چونپرسی که در خطا کی بود
# 71 ترکمان گول و کلبه پر سمسار %~% نخرد خام جز یکی در چار
# 72 صاحب زرق هم دکاندارست %~% هر مریدیش بیست سمسارست
# 73 آن یکی گویدت که: ms101 شیخ ولیست %~% وان دگر گویدت که: به ز علیست
# 74 وانکه یک لحظه خورد و خوابش نیست %~% وینکه در خانه نان و آبش نیست
# 75 وانکه دیشب به مکه برد نماز %~% وینکه تا شام رفت و آمد باز
# 76 میفروشند و میخرند او را %~% وین خران بین که چون خرند او را
# 77 این سخن چون بجاست میگویم %~% گر چه تلخست راست میگویم
# 78 گر به شیرینی شکر نبود %~% آخر از بنگ تلختر نبود
# 79 سخن راست گوش باید کرد %~% که گهی تلخ نوش باید کرد PageV01P074
# 1 پر مذبذب مباش و سر گردان %~% که ثباتست سیرت مردان
# 2 خویشتن دار و راست باش و امین %~% کز یسار تو ناظرند و یمین
# 3 قدم اندر زمین منه جز رست %~% کاسمان را نظر به جانب تست
# 4 کوش تا بی‌حضور دم نزنی %~% بر زمین خدا قدم نزنی
# 5 چون روی نرم باش و آهسته %~% تا نگردند خاکیان خسته
# 6 از تو موری اگر بیزارد %~% پیشت آنرا به حشر باز آرد
# 7 چون صغیر و کبیر نیست معاف %~% در صغایر قدم منه به گزاف
# 8 خرده را کش تو خرد میخوانی %~% چون به پرسش رسد فرومانی
# 9 مکن آزار خلق و گور ببین %~% با سلیمان چه گفت مور ببین:
# 10 که سخن گفت مور دم بسته %~% که سلیمان شنیدش آهسته
# 11 لیک داند که مور بی‌تابست %~% هر کسی جز کسیکه درخوابست
# 12 بر ضعیفان روا نباشد زور %~% چه ملخ باشد آن شعیف چه مور
# 13 چون حساب از نقیر خواهد بود %~% شاید ار مور میر خواهد بود
# 14 مرغ را دانه دادن از دینست %~% منطق‌الطیر عاقلان اینست
# 15 ای جوان حاضر تو پیرانند %~% با ادب رو که خرده گیرانند
# 16 هر که او از گذشته یاد کند %~% با دل خود به شرم داد کند
# 17 شرم دل را شکسته دارد و تن %~% شرم بستاندت ز ما و ز من
# 18 شرم با خود ms102 ترا به جنگ آرد %~% شرم رویت به نام و ننگ آرد
# 19 هر که را شرم کرد ازو دوری %~% بدرد پرده‌های مستوری
# 20 شرم باید لاف نگرایی %~% به حدیث گزاف نگرایی
# 21 مرد را شرم سرخ روی کند %~% خلق را خوب خلق و خوی کند
# 22 یافت عثمان ز شرم و ایمان زین %~% کاتب وحی گشت و ذوالنورین
# 23 هر که داند خدای را حاضر %~% چشم او از حیا شود ناظر
# 24 نکند هر چه عقل نپسندد %~% در باطل به خود فرو بندد
# 25 شرمت از فکر عاقبت زاید %~% وز دوام مراقبت زاید
# 26 مردمی چیست ستر پوشیدن %~% پهلوانی به خیر کوشیدن PageV01P075
# 1 صرف طاعت کن این جوانی را %~% بنگر آنروز ناتوانی را
# 2 عاقلی گرد نانهاده مگرد %~% کز جهان جز نصیب نتوان خورد
# 3 در دل خود مکن حسد را جای %~% از درون زنگ بغض و کین بزادی
# 4 سلطنت چیست تن درستی تو %~% پادشاهی به خیر چستی تو
# 5 گر دل ایمن و کفافت هست %~% ملکت قاف تا به قافت هست
# 6 رنج و بیشی به یکدیگر باشد %~% گفتن بیش بار خر باشد
# 7 نظر از پیش و پس دریغ مدار %~% آنچه دانی ز کس دریغ مدار
# 8 چشمها تیره خانها تاریست %~% گر چراغی درآوری یاریست
# 9 هر چه دانسته‌ای ز پیش کسان %~% دست دستش به دیگران برسان
# 10 نیکی ار در محل خود نبود %~% ظلم خوانندش ار چه بد نبود
# 11 وز بدی آنچه او بجای خودست %~% عاقلش عدل خواند ار چه به دست
# 12 هر که خود را نخواست کوچک و خرد %~% با فرومایگان ستیزه نبرد
# 13 حکمت نیک وبد چو در غیبست %~% عیب کردن ز دیگران عیبست
# 14 هر چه ورزش کنی همانی تو %~% نیکویی ورز اگر توانی تو
# 15 مهر محکم شود ز خوش خویی %~% دوستی کم کند ترش رویی
# 16 خلق خوش خلق را شکار کند %~% صفتی بیش ازین چکار کند
# 17 هزل ms103 آب رخت فرو ریزد %~% وز فزونیش دشمنی خیزد
# 18 دل به جانان مده که جان ببرد %~% شهوتت مغز استخوان ببرد
# 19 آنکه عیب تو گفت یار تو اوست %~% وانکه پوشیده داشت مار تو اوست
# 20 دوستی از درم خریده مجوی %~% پرده‌داری ز پس دریده مجوی
# 21 خواجه‌ای بگذر از غلامی چند %~% پخته‌ای در گذر ز خامی چند
# 22 تا تو باشی به کار بالا دست %~% در مکن پنجه و میلادست
# 23 چرخ رام تو گشت و دورانش %~% گوی خیری ببر ز میدانش
# 24 گفت خود را به داد عادت کن %~% دست در کیسه سعادت کن
# 25 ماه گردون که این کرم دارد %~% میکند بذل تا درم دارد
# 26 هم به انگشت مینمایندش %~% هم به خوبی همی ستایندش
# 27 آنکه ماه زمین بود نامش %~% چون ببینند مردم انعامش
# 28 در پیش روز و شب دعا گویند %~% سال و مه مدحت و ثنا گویند
# 29 به جزین خورد و خواب و خیز و نشست %~% مرد را منهج و طریقی هست
# 30 چون مزاج هوا تبه شد و آب %~% احتما یابد از طعام و شراب
# 31 ز دم رتبت و دوام سعاد %~% نرهد مرد جز به ترک مراد
# 32 حل و عقدیت هست و تدبیری %~% چه نشینی بساز اکسیری
# 33 پند ما گوش دار و شاهی کن %~% ورنه رفتیم هر چه خواهی کن
# 34 گوش کن راز و روز بینی من %~% از گواهان شب نشینی من
# 35 گر چه روز از کسم نپرسی راز %~% نیستم بی‌تو در شبان دراز
# 36 روز ازین فتنه‌ها امانم نیست %~% شب نشینم که شب نشانم نیست
# 37 خود چه محتاج قیل و قال منست %~% کین سخن‌ها گواه حال منست
# 38 خود وفا نیست در نهاد جهان %~% مکن اندر دماغ باد جهان PageV01P076
# 1 حال و کار جهان خیالاتست %~% نظری کن که: این چه حالاتست
# 2 هر چه هست اندرین جهان خراب %~% نقش او باژگونه بینی از آب
# 3 تو ms104 هم اینها در آب می‌بینی %~% یا خود این‌ها به خواب میبینی
# 4 ماتمت سور باشد اندر خواب %~% گریه شادی و خنده غم دریاب
# 5 زنگی است آنکه گفته‌ای چینی %~% زانکه او را بخواب می‌بینی
# 6 رخ زنگی مبین ببین دل او %~% در جهان هر کسی و حاصل او
# 7 دل زنگی که او ندارد رنگ %~% به زر و می که تیره باشد و تنگ
# 8 به سپید و سیاه غره مباش %~% روشنش دار روی و می‌بین فاش
# 9 تا چنین زنده‌ای تو در خوابی %~% چون بمیری تمام دریابی
# 10 هر که پیش از اجل تواند مرد %~% به چنین راز ره تواند برد
# 11 هر چه را نیست بر خرد بنیاد %~% پیش داننده باد باشد باد
# 12 گر تو جانی غذای جان میجوی %~% ور تنی آش و آب و نان میجوی
# 13 پرخوری زین شراب مست آیی %~% خفته و بی‌خبر به دست آیی
# 14 آنکه آمد ز راه عقل بدر %~% خوردن گاو کرد و خفتن خر
# 15 دست او هر دو روز بر شاخی %~% مار او هر دمی به سوراخی
# 16 روغنش در چراغ کم گردد %~% پشتش از بار خرزه خم گردد
# 17 هر دمی دلبری همی گیرد %~% تا که از دردشان فرو میرد
# 18 مرگ ازین نوع زندگانی به %~% نام این قوم خود ندانی به
# 19 چه وفا خیزدت ز یار جلب %~% یاری از روشنان چرخ طلب
# 20 حاصل از یار نیست جز تیزی %~% وز جلب جز خرابه دهلیزی
# 21 مرد کناس مستراح شده %~% عرض و مال و زرش مباح شده
# 22 عقل را روی در کمالی هست %~% بجزین خورد و خفت حالی هست
# 23 تا زبان تو این و فعل آنست %~% روی این راز بر تو پنهانست
# 24 چون که شهوت شود هم آوازت %~% سر به سوی غضب کشد بازت
# 25 بر فروز غضب روانت را %~% ببرد خشم حلق جانت را
# 26 غضبت روی دل سیاه کند %~% شهوتت مغز ms105 جان تباه کند
# 27 غضب و شهوت از میان بردار %~% کام خویش از عروس جان بردار
# 28 نطفه‌ای را که پشتواره تست %~% رایگانش مدهکه پاره تست
# 29 این چنین نطفه را تو برخیزی %~% زود اندر مشیمه‌ای ریزی
# 30 بود اندر مشیمه یک چندی %~% بدر آید ستوده فرزندی
# 31 چند روزی به ناز دارندش %~% ز آتش و آب باز دارندش
# 32 پس از آن همچو سرو بالنده %~% نوجوانی شود سگالنده
# 33 آتش شهوتش بلند شود %~% به زن و بچه پای بند شود
# 34 سر و ریشی دروغ بترازد %~% من و مایی ز خویش بر سازد
# 35 غضبش حلق در دوال کشد %~% شهوتش موش در جوال کشد
# 36 میرود چون سگان زنجیری %~% این چنین تا به حالت پیری
# 37 ضعف شستش نشست فرماید %~% بستن پا و دست فرماید
# 38 مدتی اینچنین به سر گردد %~% زحمت دختر و پسر گردد
# 39 زن ازو سیر و بچگانش هم %~% همه در قصد مال و جانش هم
# 40 به دعای خود و دعای کسان %~% برود زین سرای بوالهوسان
# 41 زود بر تخته‌ای نشانندش %~% بر سر حفره‌ای دوانندش
# 42 بنهندش به خاک و باز آیند %~% به سر مال او فراز آیند
# 43 خانه را غارتی در اندازند %~% به شبی جمله را بپردازند
# 44 این حسابی که: چند مظلمه برد %~% آن فغانی که: از چه زود نمرد
# 45 گور پر مار و خانه پر کژدم %~% خواجه در دام و گفتگوی از دم
# 46 بر سر آیند مالکانش زود %~% که بگو: تا ترا خدای که بود
# 47 در سؤالش کشند و درماند %~% چون سخن را جواب نتواند
# 48 آتش خشم بر فروزانند %~% در شب اولش بسوزانند
# 49 اینچنین تا به وقت پرسیدن %~% نهلندش دمی به یوسیدن
# 50 بودن و رفتن چنین چکند %~% به چکار آید آن و این چکند
# 51 جاهلانی که کار نان کردند %~% دین و دنیی چنین زیان کردند
# 52 چند ازین رنج و چند ازین خواری ms106 %~% بهر چیزی که زود بگذاری
# 53 مرغ و ماهی چه میکشی در دیر %~% چون نشان سمک ندانی و طیز
# 54 مهر خود را به مهر زر چه دهی %~% سر خود را به دردسر چه دهی
# 55 در نگر تا: کجاست غم‌خواری %~% غم اوخور چو میکنی کاری
# 56 دل درماندگان به دست آور %~% بر ستم پیشگان شکست‌آور
# 57 بجزین گفتها که کردم یاد %~% حالتی هست و شرح خواهم داد
# 58 گر چه آن جمله عرف و عادت بود %~% لیک سرمایه سعادت بود
# 59 چون مؤدب شود به آنها مرد %~% این سعادت طلب تواند کرد
# 60 پیش ازین سالکان و غواصان %~% راه را بر تو کرده‌اند آسان
# 61 راه ایشان ببین که:چون رفتند %~% بچه نوع از جهان برون رفتند
# 62 گام بر گامشان نه و میرو %~% روز راحت مبین و شب مغنو
# 63 کین طریق ریاضتست و فنا %~% نتوان رفت جز به رنج و عنا
# 64 گر دلت زین سخن هراسان شد %~% ترک دنیا بکن که آسان شد PageV01P077
# 1 طالبی ترک سروری کن و جاه %~% رخ به هر مشکلی مپیچ ز راه
# 2 در سماوات کن به فکرت سیر %~% روح پیوند شو به عالم خیر
# 3 یاد ارواح پاک ورزش کن %~% خویشتن را بلند ارزش کن
# 4 منزل خود بلند ساز این جا %~% خویش را ارجمند ساز اینجا
# 5 تا چو باشد توجهت به فلک %~% در رکابت روند جن و ملک
# 6 بدر آر از گل طبیعت پای %~% تا کنی در میان جنت جای
# 7 روح را رفرف و براق اینست %~% عقل را رای و اتفاق اینست
# 8 راه نارفته کی رسی جایی %~% جای نادیده چون نهی پایی
# 9 در گذار تو هر هوس دامیست %~% از حیات تو هر نفس گامیست
# 10 دو جهانی بدین صغیری تو %~% تا ترا مختصر نگیری تو
# 11 این چنین آلتی مجازی نیست %~% وین چنین حالتی به بازی نیست
# 12 ترک یاران خویشتن دادی %~% رشته جان به ms107 دست تن دادی
# 13 تن به جاه و مال چست شود %~% دین به علم و عمل درست شود
# 14 تا تو گرد کلاه و سر گردی %~% کی بدان رسته راهبر گردی
# 15 داغ ایمان به روی جان درکش %~% علم دین بر آسمان برکش
# 16 پشت بر خاکدان فانی کن %~% روی در عالم معانی کن
# 17 زنده‌ای شو به جان معرفتش %~% تا برآیی به حیله و صفتش
# 18 نفس قدسی چو کامیاب شود %~% کار بر منهج صواب شود
# 19 رنج نایافتن ز هستی تست %~% وز بلندی که عین پستی تست
# 20 چند و چند از گریز و ناخلفی %~% هم پدیدست حد خوش علفی
# 21 تا بکی شرمسار باید بود %~% مدتی هم به کار باید بود
# 22 این چنین کارخانه‌ای در دست %~% تو چنان خفته خوش چه عذرت هست
# 23 کارت از کاهلی نیاید راست %~% بعد ازین عذر رفته باید خواست
# 24 گر چه بر خویش بد پسندیدی %~% نتوان رفت راه نومیدی
# 25 منشان دیگ جستجو از جوش %~% تا رگی هست در تنت میکوش
# 26 واقفی بر در مجاز مگرد %~% رخ نهادی به تیر باز مگرد
# 27 گر چه آهسته خر همیرانی %~% هم به جایی رسی چه میدانی PageV01P078
# 1 آن شیندی که شاه کیخسرو %~% چون ز معنی بیافت ملکی نو
# 2 کار این تخت چون ز دست بداد %~% نیستی جست و هر چه هست بداد
# 3 در پی شاه هر کسی بشتافت %~% پر بگشتند و کس نشانه نیافت
# 4 پادشاهی بدان توانایی %~% با چنان علم و عقل و دانایی
# 5 نیست بازی که هم به کاری رفت %~% که ز تختی چنان بغاری رفت
# 6 تا کسی بر گهر نیابد دست %~% نتواند کبود مهره شکست
# 7 آن کسانی که در هنر کوشند %~% خویش را از نظر چنان پوشند
# 8 راه معنی باسب و زین نروند %~% جز به دل در طریق دین نروند
# 9 تا به هر رشته‌ای در آویزی %~% کی ازین چاه بر ms108 زبر خیزی
# 10 چند در بند فربهی باشی %~% پر مشو کز هنر تهی باشی
# 11 این گروه مغفل ساهی %~% نتوانند با تو همراهی
# 12 دست آزاده‌ای به چنگ آور %~% روی در روی نام و ننگ آور
# 13 کو برون آورد ز غرقابت %~% برگشاید دو دیده از خوابت
# 14 چون ازین خانه میروی به درست %~% به طلب راه را رفیقی چست
# 15 تا بگوید چو بازپرسی راست %~% کندرین راه منزل تو کجاست
# 16 این رباطیست پر ز حجره و رخت %~% از پس و پیش چند منزل سخت
# 17 اولش مهد و آخرش تابوت %~% در میان جستجوی خرقه و قوت
# 18 چون بزایی اگر ندانی مرد %~% کی ازین عرصه گو توانی برد
# 19 خواه اطلس بپوش و خواهی دلق %~% با خدا باش در میانه خلق
# 20 بیحضوری مباش و بی‌شوقی %~% تا بیابی ز جام ما ذوقی
# 21 هر کرا نفس شد پراگنده %~% روح قدسیش کی شود زنده
# 22 بگذر از ریش و سبلت و بینی %~% که تو این نیستی که می‌بینی
# 23 گرد هر در مگرد چون گولان %~% درج شو در حساب مقبولان
# 24 گر چه کارت به جای خود نبود %~% هیچ فارغ مشو که بد نبود
# 25 سرت آغاز اگر کند جستن %~% نتوان نیز پای را بستن PageV01P079
# 1 راه حیرت مرو نظر بگشای %~% از مضیق گمان برون نه پای
# 2 جام داری نگاه کن در وی %~% بازدان رنگ و بوی رشدازغی
# 3 وقت خود را به خیره صرف مکن %~% اسم یابی نظر به حرف مکن
# 4 بوسه بر دست و پای صد زندیق %~% چه دهی از برای یک صدیق
# 5 نقش صدیق مینمایم راست %~% تک و پویی بکن ببین که کجاست
# 6 نیست خالی جهان ازین پاکان %~% چه نشینی بسان غمناکان
# 7 هست گنجی نهان به هر کنجی %~% تو نداری درین میان گنجی
# 8 راست شو تا به راستان برسی %~% خاک شو تا به آستان برسی
# 9 تو که هنگامه دانی ms109 و بازی %~% به سعادت چه مرد این رازی
# 10 مرد چون مستعد راز شود %~% آرزوهاش پیش باز شود
# 11 در تو چون شد صلاح کار پدید %~% کام را در کفت نهند کلید
# 12 پای رفتار هست خیز و بپوی %~% دست گرد جهان برآر و بجوی
# 13 روشنانی که این دوا دارند %~% بر تو این درد کی روا دارند
# 14 نشود ناامید مرد طلب %~% اگرش صادقست درد طلب
# 15 غالب از بهر طالبست به کار %~% تو نکردی طلب بهانه میار
# 16 طالب مستحق و غالب حق %~% مهر و ماهند روز و شب مطلق
# 17 کی جدا گشت نور مهر از ماه %~% گر نباشد خسوفی اندر راه
# 18 گر نداری خسوف گمراهی %~% همه با تست هر چه میخواهی
# 19 بی‌طلب صید چون به شست آید %~% تا نجویی کجا به دست آید
# 20 چون تو شرط طلب نمیدانی %~% خر درین گل چگونه میرانی
# 21 بازدان کز پی چه میپویی %~% چون ندانسته‌ای چه میجویی
# 22 هر که این راه رفت بی‌دانش %~% نتوان داد دل به فرمانش
# 23 هر چه معلوم نیست نتوان جست %~% ور بجویی خلل ز دانش تست
# 24 قایدی باید اندرین مستی %~% که بداند بلندی از پستی
# 25 نبود نیک نزد بیداران %~% راه بی‌یار و کار بی‌یاران
# 26 سود جویی ره زیان بگذار %~% کار خود را به کاردان بگذار
# 27 هم دلیلی به دست باید کرد %~% در پناهش نشست باید کرد
# 28 سر ز فرمان او نپیچیدن %~% کام خود در مراد او دیدن
# 29 چشم بر قول او نهادن و گوش %~% خواستن حاجت و شدن خاموش
# 30 همت یار سودمند بود %~% خاصه همت که آن بلند بود
# 31 شر شیطان همیشه در کارست %~% دفع او بی‌رفیق دشوارست
# 32 هر که او را نگاهبانی نیست %~% بی‌گزندی و بی‌زیانی نیست
# 33 گر چه شیرین و دلکشست رطب %~% نخورد طفل اگر بداند تب
# 34 تب ندید او و دید شیرینی %~% لاجرم حال او همی بینی ms110
# 35 گر به دنیا نظر کنی و به خویش %~% حال آن کودکست بی‌کم و بیش
# 36 کاملی ناگزیرباشد و هست %~% گر به دست آوری بدو زن دست
# 37 عقباتی درشت در راهند %~% که ز آفاتشان کم آگاهند
# 38 کار بی‌مرشدی بسر نرود %~% راه ازین ورطها بدر نرود
# 39 بی‌ولایت تصرف اندر دل %~% نتوان کردن از ولی مگسل
# 40 در ولی پر غلط کند بینش %~% که نهفته است حد تمکینش
# 41 این قدم را یگانه‌ای باید %~% در ولایت نشانه‌ای باید
# 42 بی‌کراماتهای یزدانی %~% گله را چون کنند چوپانی
# 43 آنکه بر قدش این قبا شد راست %~% در رخ او نشانها پیداست PageV01P080
# 1 شیخ را علم شرع باید و دین %~% حکمتی کان بود درست و متین
# 2 نفسی طیب و دمی مشکی %~% سرو مغزی منزه از خشکی
# 3 خاطری مطمئن و چشمی سیر %~% در مضای سخن جسور و دلیر
# 4 کارها کرده در خلا و ملا %~% رخ نپیچیده از عذاب و بلا
# 5 بوده در حکم مرشدی ز نخست %~% برده فرمان اوستادی چست
# 6 دل خود را به خون بپرورده %~% نفس خود کشته خون خود خورده
# 7 چاره نفس خود توانسته %~% سر نص و دلیل دانسته
# 8 فارغ از حجت و قیاس شده %~% در نهان آدمی شناس شده
# 9 کرده دوری ز راه معنی دور %~% گشته نزدیک با معالم نور
# 10 در ولایت به مسند شاهی %~% بر نشسته ز روی آگاهی
# 11 نه ز رد خسی دلش رنجه %~% نز قبول کسی قوی پنجه
# 12 گفته جانش به صبر ایوبی %~% سخت راسست و زشت را خوبی
# 13 نه کسی را گرفت بر کارش %~% نه شکن در فنون گفتارش
# 14 گشته یار از کتاب و از سنت %~% طالبان را به سعی بی‌منت
# 15 وقتشان بر سر زبان راند %~% که: خدا خواهد و خدا داند
# 16 بر تو هر مشکلی که گیرد عقد %~% کندش کشف بر تو دردم نقد
# 17 روح در عرش و جسم ms111 در زندان %~% چهره او گشاده لب خندان
# 18 اگرش مال کم شود شادست %~% و گر افزون شودبرش بادست
# 19 دنیی او ز بهر دین باشد %~% خرمنش بهر خوشه‌چین باشد
# 20 شهره شهرها به پاک روی %~% بازوی او به عقل و شرع قوی
# 21 دل او از ریا بپرهیزد %~% نورش از نور کبریا خیزد
# 22 هر چه خواهد فلک فراخور او %~% دمبدم حاضر آورد بر او
# 23 شغل او بهجت و سرور بود %~% کارش ارشاد یا حضور بود
# 24 از پی جمع ساز و آلت او %~% کرده ایزد به خود کفالت او
# 25 مظهر حق و مظهر تحقیق %~% بر خلایق دلش رحیم و شفیق
# 26 دیدن و داد او مبارک فال %~% خبر و یاد او همایون حال
# 27 روی او هیبت و وقار دهد %~% خوی او لطف خلق بار دهد
# 28 مس به بویش ز دور زر گردد %~% خس به یادش به از گهر گردد
# 29 هر که با او نشست شاهی شد %~% وانکش آمد به دست ماهی شد
# 30 گر مرید کسی شوی این کس %~% این طلب کن که در جهان این بس
# 31 این کسان باز دست سلطانند %~% وآن دگرها مگس همی رانند
# 32 به چنین پیر دست شاید داد %~% که جوان را کند ز بند آزاد PageV01P081
# 1 تا ترا شهوت و غضب یارست %~% هر زمان توبه‌ایت در کارست
# 2 شستن جان و تن ز ظلمت عار %~% نتوان جز به آب استغفار
# 3 تو به صابون جامه جانست %~% توبه زیت چراغ ایمانست
# 4 دست وقتی به توبه دانی برد %~% که ز اوصاف بد توانی مرد
# 5 تا دلت را زغیر اورنگیست %~% پیش راهت ز شرک خرسنگیست
# 6 دست دادی که: توبه کردم زود %~% دست دادی و دل نداد چه سود
# 7 توبه کان تن کند نمازی نیست %~% کار بی‌دل مکن که بازی نیست
# 8 آتش توبه پاک سوز بود %~% تا که باقیست شب چه روز بود
# 9 هر که ms112 در توبه پایدار آمد %~% در دگر رکنها سوار آمد
# 10 عادت خواجه ترک عادت نیست %~% هوسی دارد این ارادت نیست
# 11 تا که در لذتی بده دادش %~% چو گذشتی دگر مکن یادش
# 12 گر بهشتی چراش می‌مانی %~% کودکی باشد این پشیمانی
# 13 برکند بیخ جمله کاشتها %~% التفات تو با گذاشتها
# 14 از گنه چون به توبه گردی دور %~% ظاهر و باطنت بگیرد نور
# 15 زهد بی‌توبه کی قرار کند %~% نفس بی‌تصفیت چکار کند
# 16 توبه تا خود کنی تو خام آید %~% توبه کایزد دهد تمام آید
# 17 از گنه توبه کن ز طاعت هم %~% طاعتی کز ریا شود محکم
# 18 توبه چون باشد از خللها دور %~% از محبت به دل در آید نور
# 19 توبه اول مقام این راهست %~% آخرینش محبت شاهست
# 20 در مقامی چو مرد رست آید %~% در مقام دگر درست آید
# 21 توبه را با سلوک این هنجار %~% همچو پرهیزدان و داروی کار
# 22 گرنه پرهیز بر نظام بود %~% ماده ناپخته خلط خام بود
# 23 در چنین حالت ار خوری دارو %~% راست کن گور در پس بارو
# 24 خانه چون تیره و سیاه شود %~% نفش بروی کنی تباه شود
# 25 در زمین آنکه خار و خس بگذاشت %~% تخم در وی کجا تواند کاشت
# 26 توبه چون راست شد ز بینش غیر %~% بتوان راست رفتن اندر سیر
# 27 حق پرستی نظر به غیر مکن %~% کعبه دیدی گذر به دیر مکن
# 28 خرقه‌پوشی به ترک عادت کوش %~% ورنه خمار باش و خرقه مپوش
# 29 ترک این توبه کن که می‌خوردن %~% به ز قی کردنست و قی خوردن
# 30 تو مرید برنج و بریانی %~% به چنین توبه ره کجا دانی
# 31 رخ چو در توبه آوری ز گناه %~% توشه از درد ساز و گریه و آه
# 32 باز گرد از در هوی و هوس %~% به طریقی که ننگری از پس
# 33 نه که چون توبه از گناه کنی %~% باد پندار ms113 در کلاه کنی
# 34 که: چو دادم به توبه خود را دست %~% تنم از آتس جهنم رست
# 35 برنهی میزر و گلوته به سر %~% دل پی سیم و چشم در پی زر
# 36 تا تو بر آرزو سوار شوی %~% نپسندم که توبه کار شوی
# 37 از سر اینهات تا بدر نرود %~% در منه پای تات سر نرود
# 38 دست پیمان بده به این مردان %~% دست دادی مباش سرگردان
# 39 در میاور به عهد ایشان دست %~% کان که این عهد را شکست شکست
# 40 شیخ شیرست نزد شیر مرو %~% چون نداری سپر دلیر مرو
# 41 سپرست این که میدهد پیرت %~% چون بینداختی زند تیرت
# 42 پیر راه ار چه پیر زن باشد %~% بر دل تیره تیر زن باشد
# 43 دست شیخ ارچه از فتوح ملاست %~% بر تن بی‌ثبات دست بلاست
# 44 خود نباید به کوی توبه گذشت %~% آنکه یکروز باز خواهد گشت
# 45 شیخ کو را ز دل خبر نبود %~% دادن توبه را اثر نبود
# 46 توبه آنرا بده که دل دارد %~% ورنه فردا ترا خجل دارد
# 47 مستان از مرید بی‌دل دست %~% که قلم دور شد ز بی‌دل و مست
# 48 دست بیمار در مگیر به مشت %~% که نه بر نبض مینهی انگشت
# 49 پر به تقلید توبه کار شدند %~% که همان رند و باده خوار شدند
# 50 بکشی صد کس اندر این گرما %~% که به محرور میدهی خرما PageV01P082
# 1 دزد را پیش رخت راه مده %~% خرنه‌ای خرس را کلاه مده
# 2 از سری با چنان پریشانی %~% موی چون میبری به پیشانی
# 3 با تو میگوید آن حکیم ولی %~% کاول الفکر آخرالعمل
# 4 مده ای خواجه بی‌گرو زنهار %~% ترک را جبه کرد را دستار
# 5 زنده را توبه ده که دارد جان %~% مرده خود توبه کرد از آب و ز نان
# 6 آنکه از بهر نان کند توبه %~% مشنو گر به جان کند توبه
# 7 نتوان دیو را به راه ms114 آورد %~% سر دیوانه در کلاه آورد
# 8 روستایی که دیشب از دره جست %~% مدهش توبه کز مصادره جست
# 9 نیست آنکو سری به راه کشد %~% بهلش تاقلان شاه کشد
# 10 به غرور جلب زنی عاطل %~% حق سلطان چه می‌کنی باطل
# 11 تو اگر مومنیفرااست کو %~% ور شدی متمنحراست کو
# 12 فال مؤمن فراست نظرست %~% وین ز تقویم و زیج ما بدرست
# 13 مؤمن از رنگ چهره برخواند %~% آنچه دانا ز دفترش داند
# 14 مؤمنانش چو نور می‌بینند %~% آنچه مردم ز دور میبینند
# 15 دل مؤمن بسان آینه است %~% همه نقشی درو معاینه است
# 16 دل که چشمش به نور حق بیناست %~% زانسوی پرده «ولوشناست»
# 17 دل بیعلم کی رسد به یقین %~% علم حاصل کن ای پسر در دین
# 18 عمل از تن بجوی و علم از دل %~% زانکه ایمان چنین شود حاصل
# 19 چون زبان و دل اندرین تصدیق %~% هر دو همداستان شوند و رفیق
# 20 تن تتبع کند به پاک روی %~% شود ایمان ازین سه پشت قوی
# 21 هرکس این اعتقاد شد مقدور %~% همه اجزای او بگیرد نور
# 22 نور معنی اگر نفوذ کند %~% کشف راز نهفته زود کند
# 23 در دل ما جزین امانی نیست %~% زانکه ایمان مایمانی نیست
# 24 نه به ایمان کشید سوی یمن %~% خرقه مصطفی اویس قرن
# 25 حامل خرقه آن دو صاحب حال %~% که ازیشان رسید دین به کمال
# 26 گر چه آن گل به خار بنهفتند %~% زان تفرج چو غنچه بشکفتند
# 27 دل او با گمان چو یار نبود %~% دیدن صورتش به کار نبود
# 28 روستایی نبود و در ده شد %~% رز خالص به امتحان به شد
# 29 امتحان دید و غیب‌گویی کرد %~% طلب خرقه دو تویی کرد
# 30 تیر ایمان چو بر نشان آمد %~% خرقه و خرده در میان آمد
# 31 یمنی صاحب سعادت شد %~% مدنی را یقین زیادت شد
# 32 گر چه در عهد اقالت آوردند %~% حالشان گفت و حالت آوردند ms115
# 33 قاصد و مقصد این چنین باید %~% هر کرا کشف سر دین باید
# 34 خرقه پوشی تو در چنین کس پوش %~% ورنه در خرقه کش سر و مخروش
# 35 چون تو قاضی شدی مریدان دزد %~% خرقه‌ها رفت و نیست منت و مزد
# 36 میکشی خلق را به بیخردی %~% چه توان کرد چون طبیب بدی
# 37 نه به هر خاطر این نزول کند %~% قابلی جوی تا قبول کند
# 38 آنکه در خورد صحبتست و حضور %~% مکن او را به خدمت از خود دور
# 39 وآنچه ارباب خدمتند و قیام %~% هر یکی را نگاه دار مقام
# 40 وانکه لایق بود به خلوت و صوم %~% مهل او را دگر به صحبت قوم
# 41 وان کزین هر سه قوم بیرونند %~% مده این دانه‌شان که بس دونند
# 42 ارمغانی مکن بریشان عرض %~% جز صلوة و زکوة و سنت و فرض
# 43 گر به هر یک عمامه خواهی داد %~% دین به دستار و جامه خواهی داد
# 44 نقد خویش اول آزمایش کن %~% بعد از آن خلق را نمایش کن
# 45 چون نکردی تو بد ز نیک جدا %~% از تو طالب کجا رسد به خدا
# 46 چکنی جستجوی بوالهوسان %~% زین یکی را به مخلصی برسان
# 47 چون تو اسب و شتر بهم رانی %~% به گل و گوچو گاو درمانی
# 48 آنکه سقمو نیاش باید داد %~% گرش افیون دهی بقای تو باد
# 49 هر که آمد گرش مرید کنی %~% در زمستان مگس قدید کنی PageV01P083
# 1 ساده ترکی ز ده به شهر آمد %~% پیش شیخی تمام بهر آمد
# 2 سفره‌ای چرب دید و حلقه ذکر %~% در میان جست ترکمان بیفکر
# 3 خود مگو تا چگونه گوید و چند %~% به سه شب مغز خویشتن برکند
# 4 روز چارم چو آش دیر آمد %~% روستایی ز خرقه سیر آمد
# 5 گرچه تکرار ذکر گرمش کرد %~% نتوانست شیخ نرمش کرد
# 6 خام بود آن مرید و بیرون جست %~% راه صحرا گرفت و شیخ ms116 برست
# 7 تا بدانی که اندرین بازار %~% نتوان داد هر کسی را بار
# 8 دل بی‌علم را نباشد راه %~% بدر لا اله الا الله PageV01P084
# 1 ذکر بیفکر علم بی‌عملست %~% دل بیعشق چشم پر سبلست
# 2 حلقه ذکر حلقه دل تست %~% گله ما ز حلق پر گل تست
# 3 ذکر در دل چو جای کردو نشست %~% بانگ خواهی بلند و خواهی پست
# 4 آنکه نامش همیبری شنواست %~% گر نداری فغان و نعره رواست
# 5 وآنکه سر حروف می‌داند %~% بی‌زبان و حروف میخواند
# 6 نتوانش سپاس فکر آنست %~% حاضرش میشناس ذکر آنست
# 7 لال گردی و گنگ ارین دانی %~% ور ندانی کرا همی خوانی
# 8 آنکه او را نه آشنایی تو %~% به کدامش زبان ستایی تو
# 9 دل نادان ز کار سست آید %~% دم ز دانش زنی درست آید
# 10 هیچ دانی که رویت اندر کیست %~% چو ندانی خروش بیهده چیست
# 11 دل غایب به بانگ محتاجست %~% که چو حاضر شود به معراجست
# 12 چو دلت با زبان نشد هم عهد %~% زشت باشد به ذکر کردن جهد
# 13 یار باید دل و زبان باهم %~% تا توان زد ز نام پاکش دم
# 14 دل چو پر نقش و رنگ باشد و بوی %~% به زبان هر چه بایدت میگوی
# 15 در دلت دار و گیر تاراجست %~% زان به تلقین پیر محتاجست
# 16 پیر داند که کیست لایق ذکر %~% هر کسش چون ادا کند بی‌فکر
# 17 همه را گر به ذکر بنشانی %~% نرهی هرگز از پیشمانی PageV01P085
# 1 تا ندانی اله را ز نخست %~% این گواهی نیاید از تو درست
# 2 نیست در هیکل الف بی تی %~% خوبتر زین دو نفی و اثباتی
# 3 گنج توحید را بهینه طلسم %~% نشناسم جزین دو نامی اسم
# 4 خود حروفی بدین صفت باید %~% که کلید بهشت را شاید
# 5 گر به تحقیقشان ندانی ارج %~% شد دو بدر اندرین دو چارده درج
# 6 هر یکی زین چهارده گانه %~% ده کلیدست ms117 و چار دندانه
# 7 اندرین اتفاق نیست شکی %~% که دو قسمند و هر دو قسم یکی
# 8 اول و آخر و کلام و سور %~% نیست از بیست و هشت حرف بدر
# 9 این حروفند و بس منازل ماه %~% بلکه اینند و بس منازل راه
# 10 سخنی زین حروف نیست بدر %~% ای حریف از حروف ما مگذر
# 11 هر چه غیر از خداست اندرده %~% در دم لای این شهادت نه
# 12 توبه در لای این سخن در جست %~% این سخن را ببین که کم خرجست
# 13 هر چه در وی نشان غیر بود %~% در طلب کردنش چه خیر بود
# 14 ترک آن غیر تا نگیری چست %~% این شهادت نیاید از تو درست
# 15 بعد ازین توبه توبه‌ایست درشت %~% که درو نفس را توانی کشت
# 16 وان به کم خوردنست و کم خفتن %~% دور بودن ز خلق و کم گفتن
# 17 در طریقت چهار یار اینست %~% چاره کار مرد کار اینست
# 18 چون درین بوته پاک شد زر او %~% به دکان آورند جوهر او
# 19 مدتی چشم و گوش باز کند %~% از مراد خود احتراز کند
# 20 هر چه داناش گفت بپذیرد %~% وآنچه کرد او به جان فرا گیرد
# 21 تا به گفت و به کرد داننده %~% شودش کرد و گفت ماننده
# 22 قول و فعلش چو مستقیم آید %~% در مقام ادب مقیم آید
# 23 بر نگردد ز کار ده مرده %~% تا شود کاردان و پرورده
# 24 هر چه آید به خفیه در دل پیر %~% کند آماده زود و گوید: گیر
# 25 هیچ محتاج کن مکن نبود %~% شیخ را حاجت سخن نبود
# 26 چون درو گردد این نشان روشن %~% شودش دل درست و جان روشن
# 27 روی و رایش تمام نور شود %~% لایق خلوت و حضور شود PageV01P086
# 1 پر دلی باید از عوایق دور %~% تا درین خلوتش دهند حضور
# 2 پر دلی کو ز جان نیندیشد %~% سخن آب و نان نیندیشد
# 3 ms118 گشته تسلیم ره نماینده %~% تا چه گردد ز وقت زاینده
# 4 تحفه جان نهاده بر کف دست %~% روی دل کرده در سرای الست
# 5 سر به دریای «لا» فرو برده %~% تن به مرگ آشنا فرو برده
# 6 تا چو در وی کند سعادت رو %~% تخته بیرون برد به ساحل «هو»
# 7 خاطری تیز و فکرتی ثاقب %~% واردات جمال را راقب
# 8 در بر وی حواس بر بسته %~% به نظرهای خاص پیوسته
# 9 ترک این عدت و عدد کرده %~% هر چه غیر از خداست رد کرده
# 10 رستمی پشت کرده بر دستان %~% روی در تیغ کرده چون مستان
# 11 یاد او میکنی به زاری کن %~% سر او را خزینه داری کن
# 12 به زبان نفی کن به دل اثبات %~% تا دلت پر شود ز عزت ذات
# 13 چه به چپ در دهی ندا از راست %~% که جزو هر چه هست جمله هباست
# 14 از زبان در دلت گشاید راه %~% معجز لا اله الاالله
# 15 گله در چول و غله اندر چال %~% نتوان داشت چله از سر حال
# 16 از چهل خصلت ذمیمه ببر %~% تا تو در چله فرد باشی و حر
# 17 چیست آن کبر و نخوت و هستی %~% غضب و کید و غفلت و مستی
# 18 بطر و ریب و حرص و بخل و حیل %~% بغض و بدعهدی و دروغ و دغل
# 19 شهوت و غمز و کندی و تیزی %~% فسق و بهتان و فتنه‌انگیزی
# 20 طیش و کفران و مردم‌آزاری %~% هزل و غذر و نفاق و خونخواری
# 21 حسد و آز جبن و زرق و ریا %~% کسل و ظلم و جور و حقد و جفا
# 22 آنچه گفتم به خویشتن مپسند %~% عکس اینها ببین و کارش بند
# 23 پس به خلوت نشین و زاری کن %~% در فرو بند و چله داری کن
# 24 هر که زین پر شد و از آن خالی %~% در ممالک ولی شد و والی
# 25 ms119 دل او دفتر فرشته شود %~% به حروف دگر نبشته شود
# 26 خلوت اینست و چله این باشد %~% صفت عارفان چنین باشد
# 27 دل که خالی نگشت بازاریست %~% خیز و خالیش کن که این کاریست
# 28 آنکه فرمود کار به عین صباح %~% گر به اخلاص نیست نیست مباح
# 29 مهل اندر دل خود از وسواس %~% اثری از غرور «الخناس»
# 30 اگر این «قل اعوذ» برخوانی %~% «قل هوالله» باشدت ثانی
# 31 چون قوی دل شدی ز عالم غیبب %~% هر چه خواهی بیابی اندر جیب
# 32 مرغ همت ز گنج خانه حال %~% بر وجود بگستراند بال
# 33 به مرید ار خبر دهند از غیب %~% در چنین حالتی نباشد عیب
# 34 تا به شیخش یقین درست شود %~% به ریاضت امین و رست شود
# 35 بشناسد جزای رنج که برد %~% به چنان دستگاه و گنج که برد
# 36 نظر شیخ بر دلش تابد %~% راز دلها برمز دریابد
# 37 شودش ذهن از آن زبان بستن %~% به حدیثی چو گوهر آبستن
# 38 دل او گنج هر بیان آید %~% وز دلش بر سر زبان آید
# 39 به چنین نیستی چو گردد هست %~% دلش از جام فقر گردد مست
# 40 نسیه و نقد خود بر اندازد %~% صدق دستور حال خود سازد
# 41 چو ز دلها شود به صدق آگاه %~% در دل او شود ز دلها راه
# 42 هر چه را بر دلش گذر باشد %~% شیخ را چون از آن خبر باشد
# 43 مهربان و شفیق او گردد %~% به دل و جان رفیق او گردد
# 44 ز سماع و حدیث و خفت وز خورد %~% آن پسندد برو که بتوان کرد
~~PageV01P087
# 1 طلبت چون درست باشد و راست %~% خود در اول قدم مراد تراست
# 2 حق چو خواهد که بنده راه برد %~% از بدیهایش در پناه برد
# 3 بنده توفیق را چو اهل شود %~% گر چه سختست کار سهل شود
# 4 اولین پایه ارادت تو %~% ترک خوی به دست و عادت ms120 تو
# 5 شیخ چون نزد خویش دادت بار %~% اختیار خود از میان بردار
# 6 تا مرید از مراد نفس نمرد %~% ره به آب حیات عشق نبرد
# 7 سر مرد آنگهی شود زنده %~% که شود نفس او سرافگنده
# 8 گر نهی قدر دوست را نامی %~% قدر خود را مهل بزن گامی
# 9 چون حدث در قدیم پیوندد %~% در هستی به خویش دربندد
# 10 مرشدی کو به عجب راه نمود %~% نزد عاقل چه او چه عاد و ثمود
# 11 عجب گبری کند مسلمان را %~% عجب دیوی کند سلیمان را
# 12 ببر از عجب تا شوی منظور %~% که کند عجبت از نظرها دور
# 13 دیو چون عجب داشت سجده نکرد %~% عجب یکسونه ای فرشته نورد
# 14 عجب ورزی پلنگ و ببر شوی %~% بهل این عجب اگر نه گبر شوی
# 15 عجب بلعام را چو شد در پوست %~% سگ اصحاب کهف بهتر ازوست
# 16 با جوی عجب در ترازوی راز %~% هیچ باشد هزار ساله نماز
# 17 دیدم و نیست در جهان باری %~% بهتر از عجز و نیستی کاری PageV01P088
# 1 مرشدی را ملامتی افتاد %~% در مریدان قیامتی افتاد
# 2 به خصومت میان فرو بستند %~% وز پی خصم او برون جستند
# 3 زان مریدان یکی که داناتر %~% به فنون هنر تواناتر
# 4 در تحمل ز بس تمام که بود %~% بنجنبید از آن مقام که بود
# 5 حاضری چون دلش شکیبا دید %~% از وی آن حال را نه زیبا دید
# 6 گفت: حقی که در شمار آید %~% این چنین روز را به کار آید
# 7 آنمریدش جواب داد که: باش %~% دل خویش و درون ما مخراش
# 8 شیخ را از من این نباشد چشم %~% بر من از خامشی نگیرد خشم
# 9 رنج او چون هبا توان کردن %~% خرقه دیگر قبا توان کردن
# 10 باز چون تخم فتنه پاشد شیخ %~% با مریدان چه کرده باشد شیخ
# 11 تا کسی راسخ و امین نبود %~% لایق صحبتی چنین نبود
# 12 ms121 گر تو خواهی که کار دین سازی %~% بار دنیی ز خود بیندازی
# 13 نقش لوح خودی چو بتراشی %~% قلمش رخ نهد به جماشی
# 14 گر کند بر تو بی‌ادب انکار %~% تو بکوش و ادب نگه میدار PageV01P089
# 1 بی‌درم باش ارت سرد نیست %~% کاولین گام عاشقان اینست
# 2 این ده و باغ و بچه وزن تو %~% غول راهند و غل گردن تو
# 3 غل و غولی چنین گذاشته به %~% داشت چون بد بود نداشته به
# 4 دل که وحدت سرای این راهست %~% پاک دارشکه خلوت شاهست
# 5 روی دل جز در آن یگانه مکن %~% مرغ دینی هوای دانه مکن
# 6 در و دیوار در شمار تواند %~% انجم و آسمان بکار تواند
# 7 با تو گویا زبان هر ذره %~% که: به دنیا چنین مشو غره
# 8 ملک دین را تو راست میکن کار %~% ملک دنیا به کاردان بگذار
# 9 چند ازین نیستی و این هستی %~% ازل اندر ابد زن و رستی
# 10 عاشقی هم به تاب تیشه خود %~% آتشی در فگن به بیشه خود
# 11 خرد را فسار و سوزن اندر جیب %~% چون روی در سراچه لاریب
# 12 تا ترا از تو شیشه در بارست %~% از تو تا دوست راه بسیارست
# 13 آشنایی طلب ز دنیا فرد %~% که درین بحر غوطه داند خورد
# 14 تا تو داری خبر ز هستی خود %~% میل داری به بت‌پرستی خود
# 15 دیده بازت نشد به عالم نور %~% زان به ظلمت فروشدستی دور
# 16 دیده بازت نشد به عالم غیب %~% زان به ظلمت فرو نشستی و عیب
# 17 ره که باید به پای جان رفتن %~% با خر و بار چون توان رفتن
# 18 تو دل خود چو ده خراب کنی %~% که در سنگ و خاک آب کنی
# 19 خانه را در مکن که در بندست %~% وندرو زر منه که زر گندست
# 20 نام زر چیست جیفه مردار %~% کی خورد جیفه جز سگ و کفتار
# 21 بخت اگر ms122 نیست خواجه زر چکند %~% رخت اگر نیست خانه در چکند
# 22 مرد از آراستن تباه شود %~% سینه از خواستن سیاه شود
# 23 عارف کردگار زر چکند %~% ولی‌الله بار و خر چکند
# 24 من ده خویش پربها کردم %~% به فضولان ده رها کردم
# 25 در جهان داد بندگیش نداد %~% که ز بند جهان نگشت آزاد
# 26 تو ز لاهوتی ای الهی دل %~% ملک ناسوت را بناس بهل
# 27 تا کی این سنقر و ایاز رهی %~% برهان خویش را که باز رهی
# 28 مرغ او آشیانه کی سازد %~% مور او کی به دانه پردازد
# 29 غیر در غار ما نمی‌گنجد %~% عشوه در بار ما نمی‌گنجد
# 30 غار ما منزل پلنگانست %~% نه مقام خسان و ننگانست
# 31 آنکه اندر جهان ندارد گنج %~% چون توان آگنیدنش در کنج
# 32 تشنگان اندرین حیاض رسند %~% به ریاضت درین ریاض رسند
# 33 عزلت و جوع بود و صمت و سهر %~% سالکان را به راستی رهبر
# 34 این چهارند در طریق کمال %~% حالت فقر و حیلت ابدال PageV01P090
# 1 قوت دل ز عقل و جان باشد %~% قوت تن ز آب و نان باشد
# 2 خانه خالی بود حضور دهد %~% تن خالی فروغ و نور دهد
# 3 علم جویی به ترک سیری کن %~% جان طلب میکنی دلیری کن
# 4 سر خاری بخور مشوه خیره %~% تا نگردد دلت چو تن تیره
# 5 صیقل نفس چیست کم خوردن %~% آفت عقل نفس پروردن
# 6 خلق را بر نماز داشته‌اند %~% صفت روزه راز داشته‌اند
# 7 بهتر از جوع بر دلیلی نیست %~% به جزین آتش خلیلی نیست
# 8 آتشی کو بهار و لاله دهد %~% ترک این سفره و نواله دهد
# 9 گر بدان ملک آرزوست رجوع %~% نرسی جز به پای مردی جوع
# 10 رای روشن شود ز کم خوردن %~% بهر خوردن چراست غم خوردن
# 11 عود و چنک و چغان که پر سازند %~% از درون تهی خوش آوازند
# 12 پر شکم شد خر و رباب ms123 یکیست %~% تیره گردید خاک و آب یکیست
# 13 عیب« صوت‌الحمیر» میدانی %~% بر سر سفره خر چه میرانی
# 14 شکمت پر شود بخار کند %~% بر دماغ و دیو اندر آید از در تو
# 15 نحل را چون لطیف بود خورش %~% گشت نخلی که شهد بود برش
# 16 خون حیوان مخور که گنده شوی %~% آب حیوان بخور که زنده شوی
# 17 آب حیوان مدان بجز دانش %~% چون بیابی به نوش از جانش
# 18 زین خورشها تهی شکم بهتر %~% ور حلالست نیز کم بهتر
# 19 که چو بادت در شکنبه زند %~% آتشت در کلاه و پنبه زند
# 20 در نباتی چو کثرت عددی %~% نیست کم شد درو فضول ردی
# 21 باز حیوان که اصل ترکیبش %~% بیشتر بود گشت کم طیبش
# 22 گند سرگین ز گند غایط کم %~% کین یک از رستنیست و آن از دم
# 23 به جزین چون نماند برهانی %~% خاک خوردن به از چنین نانی
# 24 چون به پاکیست فرق این که و مه %~% معدنی از نبات و حیوان به
# 25 آز را تا تو هم شکی یابی %~% کام یابی ولیک کم یابی
# 26 چند و چند آخر از گران خیزی %~% جهد کن تا در آن میان خیزی
# 27 تو نه از بهر خوردن آمده‌ای %~% کز پی کار کردن آمده‌ای
# 28 بنده مرده دل چکار آید %~% زنده شو تا سگت شکار آید
# 29 راه دینا ز بهر رفتن تست %~% نه ز بهر فراغ و خفتن تست
# 30 هر چه مستت کند شراب تو اوست %~% و آنچه بی خویش کرد خواب تو اوست
# 31 نان اگر پرخوری کند مستی %~% کم خور ای خواجه کز بلا رستی
# 32 دل چرا میل آن طعام کند %~% که حلال ترا حرام کند
# 33 گندم و گوشت خون شود در تن %~% خون منی گردد و منی روغن
# 34 آتش شهوت اندر آن افتد %~% فتنه‌ای درمیان ران افتد
# 35 شوخ از آن روغنست در تن تو %~% خون صابونیان ms124 به گردن تو
# 36 نفس پرچرک و خرقه صابونی %~% این هم از حیلتست و مابونی
# 37 روزه‌دار و به دیگران بخوران %~% نه بخور روز و شب شکم بدران
# 38 تو ز آسیب روزه ماهی %~% برکشی هر دم از جگر آهی
# 39 عارفان ماه خویش سال کنند %~% روزه گیرند و شب وصال کنند
# 40 ننمایند روی وصل به خام %~% پختگان را وصال نیست حرام
# 41 آنکه از پیش کردگار خورد %~% با تو چون هر شبی دوبار خورد
# 42 تو که هم شام و هم سحر بخوری %~% ره به آن روزها چگونه بری
# 43 با چنان خوردن و چنان آروق %~% چون بری رخت روح بر عیوق
# 44 بسکه شب نای لب بجنبانی %~% روز مانند نای انبانی
# 45 عارفان را ز روزه در شب قدر %~% شود از فیض نور چهره چو بدر
# 46 تو به روزی هلال عید شوی %~% ور به ماهی رسد قدید شوی
# 47 تو شکم بوده‌ای از آنی سست %~% جان و دل باش تا که باشی چست
# 48 هر که روزش به فربهی باشد %~% چون شکم شد تهی تهی باشد
# 49 تن چو از خون ثقیل سنگ آید %~% دل ز بار بدن به تنگ آید
# 50 در تن این باد ناخوش و گنده %~% چون گذارد چراغ را زنده
# 51 هر دمت بوی بر دماغ زند %~% همچو بادی که بر چراغ زند
# 52 شکم پر ز هیج را چکنی %~% روده پیچ پیچ را چکنی
# 53 جگر و دل درست کن بیقین %~% جگر شیر مردی و دل دین
# 54 تو ز کم خوردن و ز بیخوابی %~% یابی ار زانکه دولتی یابی PageV01P091
# 1 عز ناخفتن ار تو هستی کس %~% نص یا «ایهاالمزمل» بس
# 2 شود از آب چشم و بیداری %~% بر زبان چشمه سخن جاری
# 3 خواب را گفته‌ای برادر مرگ %~% چون نخسبی نمیزنی در مرگ
# 4 دل شب زنده‌دار زنده بود %~% قالب خفته سرفگنده بود
# 5 خواب خون در بدن فسرده کند ms125 %~% زندگان را به رنگ مرده کند
# 6 جز شب تیره نیست آن ظلمات %~% که درو یافتند آب حیاب
# 7 نشود آب زندگی ریزان %~% مگر از دیده سحرخیزان
# 8 شب ما تیره و دراز بود %~% کار ما گریه و نیاز بود
# 9 گر حریفی شبی به روز آور %~% رخ در آن یار دلفروز آور
# 10 ورنه هم عود ما بر آتش کن %~% شب ما ناخوشیست شب خوش کن
# 11 آنکه را جسته‌ای خریدارست %~% تو چه خسبی چون دوست بیدارست
# 12 دوست بیدار و دشمن اندر خواب %~% فرصت اینست فرصتی دریاب
# 13 منکرند این حواس جسمانی %~% دشمن این دوستان که میدانی
# 14 خیز و در خواب کن مر اینان را %~% باز کن چشم و دیده جان را
# 15 کنج گیران به گنج روح رسند %~% شب‌نشینان درین فتوح رسند
# 16 تو بران گوهر ار خریداری %~% نرسی جز به نور بیداری
# 17 مردم چشم شب‌نشین را نور %~% از در عزلتست و فکر و حضور PageV01P092
# 1 خوبرویان چو رخ همی پوشند %~% عاشقان در طلب همی کوشند
# 2 یافت عنقا به عزلت و دوری %~% قاف تا قاف نام مستوری
# 3 هر که او عزلت اختیار نکرد %~% دست با دوست در کنار نکرد
# 4 خنک آنکس که او برید از خلق %~% دامن و روی در کشید از خلق
# 5 کار اگر با خدات خواهد بود %~% این تعلق بلات خواهد بود
# 6 طفل معنی به کام پرورده %~% نشود جز درین پس پرده
# 7 تا تو اندر میان انبوهی %~% روز و شب در عذاب و اندوهی
# 8 گرگ آزاد ریسمان در حلق %~% کیست خلوت‌نشین دل با خلق
# 9 دل مخوان ای پسر که دول بود %~% آنکه در چاه خلق گول بود
# 10 ریسمانیست سست صورت جاه %~% تو به این ریسمان مرو در چاه
# 11 چون به خلوت روی مبر با خویش %~% فکر اسباب صورت از کم و بیش
# 12 چون نبی دور شد ز بیع و شری %~% کنج خلوت ms126 گزید و غار حری
# 13 عزت غار بود و عزلت شهر %~% منتج عیش عمر و عشرت دهر
# 14 ماه یکشب که در برو بستند %~% مردم او را ز بامها جستند
# 15 خود ز عزلت زیان نبیند کس %~% کز خموشیست سود عزلت و بس PageV01P093
# 1 از خموشی رسیده‌اند وز سیر %~% زکریا و مردم اندر دیر
# 2 از پس ناامیدی انا %~% این به عیسی و آن به یوحنا
# 3 نه صدف نیز از آن دهن بستن %~% شد به در و به گوهر آبستن
# 4 غنچه کو در کشد زبان دو سه روز %~% هم بزاید گلی جهان افروز
# 5 گر چه پرسند کم جواب دهد %~% به نفس بوی مشک ناب دهد
# 6 راه مردان به خودفروشی نیست %~% در جهان بهتر از خموشی نیست
# 7 آنکه در شانش این چهار آیت %~% آمد او برد ره فرا غایت
# 8 جامع این چهار شد خلوت %~% زان بدین اعتبار شد خلوت
# 9 تا نمیری بدین چهار از خود %~% بر نیاری دم و دمار از خود
# 10 خلوت تنگ گور مرد بود %~% زنده در گور نیک سرد بود
# 11 هر کرا این چهار باشد ورد %~% دیو حیلتگرش نگردد گرد
# 12 نفس چون رخ به این چهار آورد %~% شاخ معنیش زهد بار آورد PageV01P094
# 1 زهدت آن باشد ای سعادت جوی %~% کز متاع جهان بتابی روی
# 2 روی در فضل بی‌نیاز کنی %~% پشت بر فضله مجاز کنی
# 3 بر فرازی ز فقر صرف درفش %~% زان توجه کلاه سازی و کفش
# 4 نبود گر ز زهد گیری رنگ %~% حاجت اربعین و خلوت تنگ
# 5 هر که او زهد را حصار کند %~% تیر شیطان برو چه کار کند
# 6 زهد چون قلعه‌ایست پاس ترا %~% قفس آهنین حواس ترا
# 7 قلعه را در مساز بی‌بارو %~% احتما باید آنگهی دارو
# 8 خلوت از بهر آن پسند آید %~% که حواس تنت به بند آید
# 9 چون شد از زهد گردنت باریک %~% نیست محتاج خلوت تاریک ms127
# 10 خویشتن را ازین و آن باز آر %~% پس همی گیر چله در بازار
# 11 حاضر وقت باش و غایب غیر %~% تا توانی به استقامت سیر
# 12 چون نهادی کلاه خرسندی %~% بر در بندگی کمر بندی
# 13 هر دلی کو به زهد چست آید %~% به عبادت رسد درست آید
# 14 زهد فرضست و زهد فضل بدان %~% ترک دنیا بدین دو زهد توان
# 15 زهد فرض از حرام برگشتن %~% زهد فضل از حلال بگذشتن
# 16 چونکه امروز خود حلالی نیست %~% دومین زهد جز خیالی نیست
# 17 زاهدی جز حلال کم نخوری %~% به بود کان حلال هم نخوری
# 18 هر کرا زهد پرده‌دار شود %~% محرم وحی کردگار شود
# 19 دست عثمان که تیر شد قلمش %~% زهد کرد از جهانیان علمش
# 20 زاهدی ترک مال و جاه بود %~% ترگ چون پر شود کلاه بود
# 21 گر همی خواهی این کلاه بلند %~% کمر بندگی و طاعت بند
# 22 هر که او راست دید و زرق نکرد %~% این کله را ز تاج فرق نکرد
# 23 تاج را لازمست دری خاص %~% در این تاج نیست جز اخلاص PageV01P095
# 1 به ریا روی در خدای مکن %~% پیش یزدان به زرق جای مکن
# 2 هر نمازی و و طاعتی که تراست %~% بوریایی نیرزد ار بریاست
# 3 دیگری خواه باش و خواه مباش %~% خصم چون دید گو: گواه مباش
# 4 کرده خویش را منه سنگی %~% وندرو از ریا مهل رنگی
# 5 بر تو زیبا نمود کرده تو %~% چون ندیدی که چیست پرده تو
# 6 آنچه یاقوت گفتیش میناست %~% چه فروشی که جوهری بیناست
# 7 بر تو پوشیده جوهری چندست %~% که از آنجمله کار در بندست
# 8 زآن غلطها چو پا کشد راهت %~% نبرد دیو فتنه در چاهت
# 9 طاعت خود ز چشم خلق بپوش %~% زان مکن یاد و در فزونی کوش
# 10 چون به طاعت نگه کنی گنهست %~% عاشق خویش بین چه مرد رهست
# 11 غیر در دل مهل که ms128 راه کند %~% که چو ایزد درو نگاه کند
# 12 اگر از دیگری اثر یابد %~% روی صلح از دل تو برتابد
# 13 نیست اخلاص جز خدا دیدن %~% کردن کار و کار نادیدن
# 14 تن به طاعت چو خوپذیر شود %~% در دل اخلاص جایگیر شود
# 15 چون شد اخلاص را نشانه پدید %~% نور صدق آید از میانه پدید
# 16 نفسی جز به یاد حق نزند %~% جز به فرمان حق نطق نزند
# 17 هر چه در کون و مکان بیند %~% از ازل قدرتی در آن بیند
# 18 چون به حق جمله را حوالت کرد %~% بینش غیر او اقالت کرد
# 19 از خود و دیگری خلاص شود %~% در ره از بندگان خاص شود
# 20 در محل صفا قدم راند %~% هر چه غیر از وفا عدم داند
# 21 هر کسی مرد این مشاهده نیست %~% شکر این فتح جز مجاهده نیست
# 22 آنکه خود را بدین نبرد زند %~% لاف « هل من مزید» درد زند
# 23 طاعتی را که با ریا بنیاد %~% بنهی جمله باد باشد باد
# 24 تا سر مویی از ریا باقیست %~% هر چه گویی تو محض زراقیست PageV01P096
# 1 سخنی کز سر معامله نیست %~% عقل را اندرو مجامله نیست
# 2 بی‌رعونت قدم نخواهی زد %~% بی‌ریا هیچ دم نخواهی زد
# 3 آن نماز دراز کردن تو %~% وز حرام احتراز کردن تو
# 4 روز بر سفره نان نخوردن سیر %~% پیش بیگانه شب نخفتن دیر
# 5 گاهی از چل تنان خبر گفتن %~% گاه از ابدال قصه برگفتن
# 6 چیست این چیست گر نه زرق و ریاست %~% راست روراست گر ز بهر خداست
# 7 هیچ دانی که کیستند ابدال %~% گر ندانی چرا نمیری لال
# 8 مرد غیب از کجا تواند دید %~% آنکه عیب و هجا تواند دید
# 9 به ز ابدال بوده باشی تو %~% زانکه ابدال می‌تراشی تو
# 10 دیو تست آنکه دیده‌ای از دور %~% چه کنی دیو خویش را مشهور
# 11 تو که کاچی ز رشته نشناسی %~% دیو ms129 نیز از فرشته نشناسی
# 12 گر بگویی که: چیست در دستم %~% بر نپیچم سر از تو تا هستم
# 13 بر چنین آتشی چه دود کنی %~% بگریز از میان که سود کنی
# 14 بر سر راه پادشاه و امیر %~% مینهی دام و دانه از تزویر
# 15 بنشینی خود و دو باز آری %~% علما را ز خود بیازاری
# 16 بر زمین طعنه: کین گرفتاریست %~% بر فلک بذله: کان نگونساریست
# 17 اختر و چرخ چیست مجبوری %~% غنصر و طبع چیست مزدوری
# 18 نه به دانش دل تو گردد نرم %~% نه سرت را ز خلق و خالق شرم
# 19 چیست این ترهات بیهوده %~% نقره‌ای بر سر مس اندوده
# 20 تاجر از سود و از زیان گوید %~% کاتب از خط و از بنان گوید
# 21 وزرا رای نیک و قربت شاه %~% امرا شوکت و سلاح و سپاه
# 22 پیر سالوس را بپرسیدم %~% گفت: من بارها خدا دیدم
# 23 آتشم درفتاد از آن نادان %~% گفتم: ای دل تو نیک‌تر وادان
# 24 اینکه پیغمبرست باری دید %~% وانکه موسیست نور و ناری دید
# 25 شیخکی روز و شب چو خر به چرا %~% از دو مرسل زیادتست چرا
# 26 هر که حال به خویش در بندد %~% که ندارد به خویشتن خندد
# 27 به تکبر مریز بر کس زهر %~% گر امام دهی شوی یا شهر
# 28 تا به چند از مقام رابعه لاف %~% ای کم ارزن زنخ مزن به گزاف
# 29 او زنی بود و گوی مردان برد %~% هر کسی آن عمل که کرد آن برد
# 30 تو درم بر سر درم بسته %~% ما به رخ راه بیش و کم بسته
# 31 تو ندانسته سال و مه به خروش %~% ما بدانسته روز و شب خاموش
# 32 اینکه داری تو ما گذاشته‌ایم %~% زآنچه داری تو شرم داشته‌ایم
# 33 ما به گم کردن نشان قدم %~% تو به نقاشی رواق و حرم
# 34 گر چه چون ما تو پیر میگردی %~% همچنان گرد میر ms130 میگردی
# 35 پیش والی ولی چکار کند %~% باشه چون پشه را شکار کند
# 36 اعتماد تو بر چماق امیر %~% بیش بینم که بر خدای کبیر
# 37 شیخ کو از امیر گیرد پشت %~% از خمیرش سبک بر آور مشت
# 38 تیغ درویش تیغ یزدانیست %~% تیغ سلطان به شحنه ارزانیست
# 39 نفس گولست سر به راهش کن %~% کل فضولست بی‌کلاهش کن
# 40 دره کز دست بیگناه افتد %~% سر قیصر چنان به چاه افتد
# 41 تا عصای تو اژدها نشود %~% به دعای تو کس رها نشود
# 42 آنکه عون خدای رایت اوست %~% علم شاه در حمایت اوست
# 43 آه ازین ابلهان دیوپرست! %~% همه از جام دیو ساری مست
# 44 گر چه داری تو راز خویش نهفت %~% من درین شهرم و بخواهم گفت
# 45 اینکه خود را خموش میدارم %~% گوشه‌عرصه گوش میدارم
# 46 گر کسی دیگر این غلط بگذاشت %~% من بگویم نگه ندانم داشت
# 47 تا تو ریش و سری چو ما باشی %~% جان و دل گرد تا خدا باشی
# 48 گرگ در دشت و شیر در بیشه %~% همه هم حرفتند و هم پیشه
# 49 نه تو دینار داری و من دانگ %~% به رخ من چرا برآری بانگ
# 50 دو الف یک جهت به بی‌نقطی %~% این سقط چو نشد آن سری سقطی
# 51 تو به ریش و به جبه معتبری %~% اگر آن ریش و اهلی چه بری
# 52 گفت بگذار گردمی باید %~% در غم عشق مردمی باید
# 53 زان چنین در بلا و در بندی %~% که به تقدیر حق نه خرسندی
# 54 بنده‌ای خیز و رخ به طاعت کن %~% زآنچه او میدهد قناعت کن
# 55 چیست این زرق و شید و حیله و مکر %~% تا دو نان برکنی ز خالد و بکر
# 56 زان بر میر و خواجه جای کنی %~% که توکل نه بر خدای کنی PageV01P097
# 1 یاری از غیر حق نه از دینست %~% حق «ایاک نستعین» اینست
# 2 گر تو این نکته را ms131 نمی‌دانی %~% هر دم «الحمد» را چه میخوانی
# 3 عاشق دوست یاد نان نکند %~% کز چنین دوست کس زیان نکند
# 4 چون توکل کنی مگو از غیر %~% رخ درو کن بتاب رو از غیر
# 5 زمره‌ای از توکلند به رنج %~% فرقه‌ای از کفایت اندر گنج
# 6 هر چه او داد غایت آن باشد %~% شکر میکن کفایت آن باشد
# 7 از توکل شوی ریاضت بین %~% وز کفایت شوی ریاض نشین
# 8 آنکه ز اسباب در غرور افتد %~% از توکل عظیم دور افتد
# 9 متوکل سبب یکی بیند %~% متفرق در آن شکی بیند
# 10 ز تفرق مباش سرگردان %~% به توکل بناز چون مردان
# 11 به اعتابش بساز و شور مکن %~% سر او پیش غیر عور مکن
# 12 بکشی سر پسنده کی باشی %~% نکشی بار بنده کی باشی
# 13 خواجگی سر بسر جمال و خوشیست %~% بندگی ابتهال و بار کشیست
# 14 تو چه دانی که سودت اندر چیست %~% نیکی و نیک بودت اندر چیست
# 15 گر چه دردت ز خشم و کینه اوست %~% نه دوا نیزت از خزینه اوست
# 16 همه کس ره به کار خویش برد %~% یار باید که یار خویش برد
# 17 تکیه بر خنجر و سپاه مکن %~% جز به ایزد به کس پناه مکن
# 18 یارت او بس به هر چه درمانی %~% این سخن بشنو ار مسلمانی
# 19 جز توکل مبر به راه دلیل %~% از هدایت رفیق جوی و خلیل
# 20 از طهارت سلاح و مرکب ساز %~% خود و جوشن ز طاعت و ز نماز
# 21 هیکل از عصمت و کمر ز وفا %~% مشعل و شمع و روشنی ز صفا
# 22 دور باشی ز «آیةالکرسی» %~% پیش خود میدوان چه میترسی
# 23 میفرست از برای حاجب خاص %~% نامه صدق و قاصد اخلاص
# 24 اهل این داوری صبورانند %~% وآن دگر عاجزان و کورانند
# 25 سر تسلیمشان فرو رفته %~% ذوق معنی به جان فرو رفته PageV01P098
# 1 زمره‌ای از بلا هلاک شوند %~% به بلا از ms132 گناه پاک شوند
# 2 تو هم ار عاشقی بلاگش باش %~% چون بلازوست با بلا خوش باش
# 3 هر کرا آشنای خود سازد %~% به بلای خودش در اندازد
# 4 این بلا سنگ آزمایش تست %~% محنت آیینه نمایش تست
# 5 تا ببیند که چیست مایه تو %~% در محبت کجاست پایه تو
# 6 چه شکایت کنی ز مردن طفل %~% کار ناکرده جان سپردن طفل
# 7 حکمتی باشد اندر آن ناچار %~% زانکه عادل به عدل سازد کار
# 8 حد عمر از سه قسم بیرون نیست %~% آدمی از سه اسم بیرون نیست:
# 9 کودکی و جوانی و پیری %~% چون ازین بگذری فرو میری
# 10 ساخت یزدان به صنع خود دو سرای %~% وندر آن کرد نیک و بد را جای
# 11 جان پیران پس از جدایی تن %~% هر یکی راست منزلی روشن
# 12 که جز آن جایگه سفر نکند %~% چون به دانجا رسد گذر نکند
# 13 هم چنین روح هر جوانی نیز %~% منزلی دارد و مکانی نیز
# 14 تا غنی در دنی نپیوندد %~% این یکی گوید آن دگر خندد
# 15 طفل را نیز هم‌چو پیر و جوان %~% چون سرآید به حکم غیب زمان
# 16 ببرد ننگرد به کم سالی %~% تا نباشد مقام او خالی
# 17 کار صنع این چنین بکام شود %~% پادشاهی چنین تمام شود
# 18 بر چنین سلطنت مزیدی نیست %~% جای فریاد و من یزیدی نیست
# 19 دل درین دختر و پسر چه نهی %~% تن در آشوب و در سر چه نهی
# 20 چکنی اعتماد بر فرزند %~% چون ندانی چه عمر دارد و چند
# 21 ایکه داری تو این منی در پشت %~% چه نهی بر حروف او انگشت
# 22 نتوانی تو کین منی داری %~% کز منی یک مگس پدید آری
# 23 گر بکشت ار بهشت او داند %~% سر هر خوب و زشت او داند
# 24 باغبانی تو مزد خود بستان %~% سعی کن در عمارت بستان
# 25 مالک ار باغ را خراب کند %~% باغبان کیست کین ms133 خطاب کند
# 26 گفت: کامی بران و راضی شو %~% بتو کی گفت: مرد قاضی شو
# 27 هر دو کون وز حکم او یک جو %~% ز آنچه گفتم کراست بیرون شو
# 28 تو چه دانی که مرگ طفل از چیست %~% و آنکه روزی دهد به طفلان کیست
# 29 شیر شیرین ز تنگی پستان %~% که بر آرد به حیله و دستان
# 30 او دهد طفل و او ستاند باز %~% کس نداند حقیقت این راز
# 31 هر کرا در فراق فرزندی %~% اندرین خانه سوخت یک چندی
# 32 شرم دارد در آن جهان جبار %~% که بسوزاندش به دوزخ و نار
# 33 از برای پدر شفاعت طفل %~% این چنین باشد و بضاعت طفل
# 34 دشمنان از بلا نفور شوند %~% تا شکایت کنند و دور شوند
# 35 ز که نالی گراوت خواهد داد %~% هم بدو نال هر چه باداباد!
# 36 خاص را در بلا بدان سوزد %~% تا دل عام را بیاموزد
# 37 کادب بندگی چگونه بود %~% چیست کین درد را نمونه بود
# 38 ز بلا میشود دو راه پدید: %~% صورت طاعت و گناه پدید
# 39 عارف اندر بلاش بیند و بند %~% لذتی کز نبات خیزد و قند
# 40 از نشاط بلا به رقص آید %~% گر نه در بندگیش نقص آید
# 41 نیست پوشیده شمه‌ای زان نور %~% لیک از عدل تا نباشد دور
# 42 بر تو نیک و بد استوار کند %~% تا به فعل تو با تو کار کند
~~PageV01P099
# 1 حبذا! مفلسان آواره %~% جامه و جان پاره در پاره
# 2 غم بیشی ز دل به در کرده %~% به کمی سوی خود نظر کرده
# 3 به دلی زنده و تنی مرده %~% رخت در کوچه ابد برده
# 4 با چنان دیده تر و لب خشک %~% نفسی خوش زدن چو نافه مشک
# 5 دلشان هم شکسته هم خندان %~% وز زبان لب گرفته در دندان
# 6 آنکه پنهان کند حکایت دوست %~% لب او وانگهی شکایت دوست
# 7 راز او را ز ms134 خود چه میپوشند %~% چون به مشهور کردنش کوشند
# 8 در دل آتش نهاده چون لاله %~% غنچه‌وش لب به بسته از ناله
# 9 دل پر از درد و روی در وادی %~% بسته بر دوش زاد بی‌زادی
# 10 زهر نوشان بی‌ترش رویی %~% تلخ عیشان بی‌تبه گویی
# 11 گر بلایی رسد ز عالم خشم %~% بر بلای دگر نهند دو چشم
# 12 دل خوشند ار چه در گذار استند %~% تا مبادا که در دیار استند
# 13 نفس چون شد مفارق از پیوند %~% بر تن او چه راحت و چه گزند
# 14 در خرابی چو گنج پوشیده %~% جام صد درد و رنج نوشیده
# 15 پیش زهره خروش کراست %~% یاره این فغان و جوش کراست
# 16 همه گردن نهاده‌اند به حکم %~% لب ز گفتار بسته صم بکم
# 17 هر که آهنگ این بیان کرده %~% هیبتش قفل بر زبان کرده
# 18 عارفان را بداغ کل لسان %~% کرده مشغول ازین فسون و فسان
# 19 حکمتش راه طعنه چه و چون %~% بسته بر فهم کند و دانش دون
# 20 لب خاصان به مهر خاموشی %~% تو به گفتار هرزه میکوشی
# 21 گر چه باشد در آن حضورت بار %~% هم طریق ادب نگه میدار
# 22 سخن اینجا به راز شاید گفت %~% کان ببینی که باز شاید گفت PageV01P100
# 1 مخلصانی که در مراقبتند %~% در هراس خلاف عاقبتند
# 2 لهجه خشم او نداند کس %~% مخلصان راست این هدایت و بس
# 3 هر کرا میکشد به خنجر خشم %~% اول او را زبان ببندد و چشم
# 4 روی مجرم بپوشد او به وفا %~% تیغ قهرش در آورد ز قفا
# 5 با تف خشم او چه کفر و چه دین %~% با عتابش چه آسمان چه زمین
# 6 تا ز خشمش بجاست یک ذره %~% نتوان شد به عدل خود غره
# 7 چونکه با نیستی شدی دمساز %~% اگر آن نیستی ببینی باز
# 8 زان نظر در گناهت اندازد %~% خشم گیرد به چاهت اندازد
# 9 روز صلحت به دست ms135 مدح دهد %~% شب خشمت به تیغ قدح دهد
# 10 آنکه مدح تو گفت مجبورست %~% وآنکه قدح تو کرد معذورست
# 11 گر ستایش کنند شاد مشو %~% ور نکوهند از آن به باد مشو
# 12 تو چه دانی که آزمایش اوست %~% غیر گوید ولی نمایش اوست
# 13 حسن او را لطیفه‌ها باشد %~% درد او را وظیفه‌ها باشد
# 14 زین دو وزن تو باز خواهد جست %~% تا ببیند که محکمی یا سست
# 15 تا ترا مدح دیگری ساقیست %~% از طبیعت هنوز پر باقیست
# 16 عارفی کونه از هوا شنود %~% این دو قول از یکی نوا شنود
# 17 بر گمارنده اوست ایشان را %~% جمع کن خاطر پریشان را
# 18 با کسی کو ازین شماره بود %~% هیچ دانی ترا چه چاره بود
# 19 کردن کار و کار نادیدن %~% جز رخ آن نگار نادیدن
# 20 یا در آن زلف پیچ پیچ مبین %~% یا نظرها ببند و هیچ مبین
# 21 اوحدی غم چو ناگزیر تو شد %~% عشق آن چهره در ضمیر تو شد
# 22 یار نازک دلست بارش بر %~% گل بچینی تو رنج خارش بر
# 23 گر براند برو چه درمانست %~% ور بخواند بیا که فرمانست
# 24 گرت از چپ دواند و گر راست %~% آنچنان رو که خاطر او خواست
# 25 گر ز روی ادب دهد رنجت %~% به از آن کز غضب دهد گنجت
# 26 گه بود کز عضب کند شاهت %~% برد از تخت باز در چاهت
# 27 غضب او نهفته باشد و نرم %~% تا در آزارش افتی از آزرم
# 28 غضبش را بدان وزان به هراس %~% ادبش هم ببین بدار سپاس PageV01P101
# 1 هم چو شمع از غمت بسوزاند %~% گه کشد گاه برفروزاند
# 2 اعتبارت کند به هر مویی %~% بازگرداندت به هر رویی
# 3 گه سرت را بکار برگیرد %~% گاه پروانه بر سرت میرد
# 4 گه بنام خودت نگار کند %~% گاهت از ریسمان به دار کند
# 5 گاه با شهد هم‌نشین کندت %~% گاه با شاهدان قرین کندت ms136
# 6 گه به بالین مردگان باشی %~% گاه پیش فسردگان باشی
# 7 گاه خندی ولی ز پنداری %~% گاه گریی ولی به صد زاری
# 8 گه سرافراز و گاه پست شوی %~% گاه ناچیز و گاه هست شوی
# 9 گاه لافی زنی ز سربازی %~% گاهت آن زر که هست در بازی
# 10 گاه زهرت دهند و گاهی نوش %~% گه زبان آوری و گه خاموش
# 11 گاه اندر تبی و گه در تاب %~% گاه در بزم و گاه در محراب
# 12 چو ببیند که هیچ دم نزنی %~% وندران سوز و گریه کم نزنی
# 13 نخوری هیچ و فیض ریزانی %~% خود نخفتی و خفته خیزانی
# 14 گاه در پرده‌ای چو مستوران %~% گه برافگنده پرده از دوران
# 15 گاه از سوز سینه در ویلی %~% گه ز خاصان قایم‌اللیلی
# 16 سال و مه سودت از زیان باشد %~% دایمت خرقه در میان باشد
# 17 عادتت کمزنی و شب خیزی %~% روشت بخشش و گهر ریزی
# 18 در تو هر نقش را پذیرایی %~% متشمر به لطف و گیرایی
# 19 مؤمنان را به پیشوایی فرد %~% کافران را به خانه سوزی مرد
# 20 سینه پر سوز و هیچ آهی نه %~% دیده پر گریه و گناهی نه
# 21 بشناسد که در روش رستی %~% نکند در نمودنت سستی
# 22 پرده از روی کار برگیرد %~% دل طریقی دگر ز سر گیرد
# 23 از چپ و راست عشق در تازد %~% خانه عقل را براندازد
# 24 بر تو آن علمها وبال شود %~% عملت جمله پایمال شود
# 25 به صفت جوهری دگر گردی %~% مس نماند تمام زر گردی
# 26 غیرت او بشست و شوی از تو %~% نهلد در وجود بوی از تو
# 27 چون ترا از تویی کند فانی %~% برساند به نشائت ثانی
# 28 جنبش اینجا نماند و رفتار %~% سخن اینجا نماند و گفتار
# 29 نه تو آن حال باز دانی گفت %~% نزخود آن بیخودی توانی رفت
# 30 نه کسی تاب دیدنت دارد %~% نه کس آوار شنیدنت یارد ms137
# 31 هر که روی تو دید مست شود %~% وانکه بویت شنید هست شود
# 32 بر زمین بگذری سما گردد %~% در مگس بنگری هما گردد
# 33 متصل گردد این اثر در ذات %~% هم چو تاثیر مهر در ذرات
# 34 به خلافت رسی ز یک نظرش %~% در زمان و زمین و خشک و ترش
# 35 عشق زاید ز استقامت تو %~% علم روحانی از علامت تو
# 36 صاحب امر و اختیار شوی %~% گاه پنهان گه آشکار شوی
# 37 گاه با قهر و سرکشی باشی %~% گاه با لطف و با خوشی باشی
# 38 در تب و تاب عشق و ظلمت و نور %~% چون که از راستی نگشتی دور
# 39 نیستی بخشدت ز تاب رخش %~% محو گردی در آفتاب رخش
# 40 به چنین دوست تحفه جان باید %~% دل به شکرانه در میان باید
# 41 تو ازین عهده گر برون آیی %~% در نگر تا به شکر چون آیی
# 42 یار کن شکر با شکیبایی %~% تا به زینت رسی و زیبایی PageV01P102
# 1 شکر کن تا شکر مذاق شوی %~% نام کفران مبر که عاق شوی
# 2 غایت شکر چیست دانستن %~% حق یک شکر نا توانستن
# 3 شکر ما گر رسد به هفت اورنگ %~% پیش انعام او نیارد سنگ
# 4 نعمتش را سپاسداری کن %~% زو زیادت بخواه و زاری کن
# 5 چون به شکر و ثبات میل بود %~% کامهای دگر طفیل بود
# 6 زانکه در شکر اگر نکوشی تو %~% کم شراب مزید نوشی تو
# 7 هم به تن شکر استطاعت کن %~% هم بدل شکر این بضاعت کن
# 8 شکر دل رحمت و خلوص و رضاست %~% دیدن عجز از آنکه شکر خداست
# 9 شکر تن خدمت و تحمل و صبر %~% کار کردن به اختیار و به جبر
# 10 از دل و تن چو شکر گردد راست %~% به زبان عذر آن بباید خواست
# 11 گر ز دانش در قبول زنی %~% دست در دامن رسول زنی
# 12 دیگر آن را لوای شکری ms138 هست %~% خواجه دارد لوای حمد به دست
# 13 آنکه شد چشم او به منعم باز %~% جان او برکشد به حمد آواز
# 14 و آنکه از نعمتش گذر نکند %~% جز به شکرش زبان بدر نکند
# 15 خویشتن را متابع او ساز %~% کو ترا بشنواند این آواز
# 16 گر شود خاطرت خطاب شنو %~% بشنود هر زمان خطابی نو
# 17 این خطابت نیاید اندر گوش %~% تا نبخشی به مصطفی دل و هوش
# 18 لهجه او اگر بیابی باز %~% راه یابی به کار خانه راز
# 19 در شناساست این سخن را روی %~% نشناسی هر آنچه خواهی گوی
# 20 سر به مهرست سر این پاکان %~% از برای ضمیر دراکان
# 21 دیو را نیست تاختن بر گول %~% که ازو دور نیست چنبر غول
# 22 پای دانندگان به بند آرد %~% سر بیدار در کمند آرد
# 23 از دم و دام این نهنگ خلاص %~% جز به توفیق نیست یا اخلاص
# 24 کوش تا بی‌حضور دل نروی %~% تا ز کردار خود خجل نروی
# 25 اندرین پرده بار دل دارد %~% پی دل رو که کار دل دارد
# 26 عقل دل را به علم بنگارد %~% علم جان را بر آسمان آرد PageV01P103
# 1 پیش ازین آدمی و این آدم %~% دیو بود و فرشته در عالم
# 2 چون رسید آدمی ز عالم جود %~% عزتش را فرشته کرد سجود
# 3 با روانش ملک چو خویشی داشت %~% پیش دیدش که رخ به پیشی داشت
# 4 هر چه جمع فرشته و ملکند %~% از قواهای انجم و فلکند
# 5 چون کنند از محل خویش نزول %~% شکلهای دگر کنند قبول
# 6 اصل جنی ز نار بود و هوا %~% بر فلک زان نرفت و نیست روا
# 7 خاک آدم بدید و سجده نبرد %~% دیدگانش به خاک خواهد مرد
# 8 خاک او دیده بود و آتش خود %~% نور او را یکی ندید از صد
# 9 سر او زان قفای لعنت خورد %~% که قفا را ز روی فرق نکرد
# 10 تو ms139 به نفس شریف و عقل زکی %~% از شمار فرشته و ملکی
# 11 غضبت آتشست و شهوت باد %~% وین دو دیو چنین ترا همزاد
# 12 عقلت از عالم اله آمد %~% نفست از بارگاه شاه آمد
# 13 دو ملک با تو اینچنین همراه %~% سوی ایشان نمیکنی تو نگاه
# 14 نیست تن را مهار در بینی %~% جز خرد در دماغ اگر بینی
# 15 عقل بر ناخوشی کشید و خوشی %~% تا جدا گشت رومی از حبشی
# 16 نامهایی کز آسمان آید %~% همه بر نام عقل و جان آید
# 17 جز خرد مرد آن جواب نبود %~% غیر ازو لایق خطاب نبود
# 18 تن درنده است و روح دارنده %~% عقل مر هر دو را نگارنده
# 19 جامه کون را علم عقلست %~% روح لوح آمد و قلم عقلست
# 20 تن و جان را به دست عقل سپار %~% پای بیگانه در میانه میار
# 21 علم نیرو دهد کمالت را %~% عقل اجابت کند سؤالت را
# 22 چون ترا زین جهان گزیری نیست %~% بهتر از عقل دستگیری نیست
# 23 ای به تایید عقل بیننده %~% آفرین کن بر آفریننده
# 24 که تواند ز آب گندیده %~% آفریدن رخ و لب و دیده
# 25 قالبت را که هست پرده روح %~% آلت روح دان و کرده روح
# 26 کرده اوست نازنین ز آنست %~% از چنان نیست از چنین ز آنست
# 27 روح و چندین فرشته در کارند %~% تو به خوابی و جمله بیدارند
# 28 تا تو بازار خویش تیز کنی %~% آمد و رفت و خفت و خیز کنی
# 29 زان عمل ساعتی نیاسایند %~% تو بفرسایی و نفرسایند
# 30 هر کجا عقل و جان تواند بود %~% تن کجا در میان تواند بود
# 31 در عروقی بدین صفت باریک %~% مخرجی تنگ و مدخلی تاریک
# 32 کیست جز جان که کار داند کرد %~% راز خویش آشکار داند کرد
# 33 پی جان رو که کار کن جانست %~% تن بیچاره بنده فرمانست
# 34 چون سپاه تو بار بربندد %~% عقل ms140 راه شمار بربندد
# 35 گر مجرد شود فرشته تو %~% نرسد آفتی به کشته تو
# 36 عقل شمعست و علم بیداری %~% نفس خواب و هوس شب تاری
# 37 عقل را هم چو دل نداند کس %~% روح را دل نکو شناسد و بس PageV01P104
# 1 عرش رحمن دلست اگر دانی %~% دل باقی نه این دل فانی
# 2 دل باقی محل نور خداست %~% دل فانی ازین محله جداست
# 3 ز آسمان گر بیفتی اندر خاک %~% به از آن کت بیفگند دل پاک
# 4 هر که دل دارد این دلیلش بس %~% خود رسولست و این رسیلش بس
# 5 دل که سیمرغ را شکار کند %~% چرخ زالش چگونه خوار کند
# 6 شاهد دل که نامش ایمانست %~% در پس هفت پرده پنهانست
# 7 دل ز معنی کند طرب سازی %~% تو به دستار و سر چه مینازی
# 8 « لیس فی جبتی» بیان دلست %~% «لی مع‌اللله وقت» از آن دلست
# 9 هم دلست آنکه گفت: سبحانی %~% جان نیارست گفت تا دانی
# 10 جان که بر پای قید تن دارد %~% به چه یارای این سخن دارد
# 11 دل نداری ز جان چه کار آید %~% جان بیدل چه در شمار آید
# 12 فیض یزدان ز دل بریده نشد %~% دل ندیدند و فیض دیده نشد
# 13 حالت و حیلت دلند اینها %~% دل طلب کن که حاصلند اینها
# 14 از تن و جان خود جدایی کن %~% دل به دست آور و خدایی کن
# 15 راه تحقیق را دلیل دلست %~% آتش عشق را خلیل دلست
# 16 با علی عشق و دل چو یاور بود %~% در چنین فتحها دلاور بود
# 17 در خیبر به دست نتوان کند %~% دل تواند دل اندرین دل بند
# 18 جان چو پروانه گشت شمع دلست %~% تن پریشان محل جمع دلست
# 19 از تنت هر دری به بازاریست %~% دل شب و روز بر در یاریست
# 20 دل بغیر از حضور نپذیرد %~% بی‌حضورش کنی فرو میرد
# 21 آن دلی کز فلک به ms141 تنگ آید %~% نه عجب کش ز دیو ننگ آید
# 22 نقش بر دل مکن که آبست او %~% گل ممالش که آفتابست او
# 23 در دلت هر چه جز اله بود %~% گر فرشته است غول راه بود
# 24 دل عارف محل ایمانست %~% جای اسلام و قالب جانست
# 25 گرنه دل مقدمش قبول کند %~% نور ایمان کجا نزول کند
# 26 با تو دل را تعلق بکری %~% با نبی نسبت ابابکری
# 27 سر ایمان که پیچ در پیچست %~% گر نه تصدیق دل بود هیچست PageV01P105
# 1 عقل را دل گزیده فرزندیست %~% روح را هم یگانه دلبندیست
# 2 نفس نطقی و روح انسانی %~% دل تست این رواست گردانی
# 3 علت آن دو چیست حضرت هو %~% سبب این دو دل ولی دل کو
# 4 زان دو زاد و ز هر دو آزادست %~% کو یکی و آن یکیش بر بادست
# 5 دل کند ناز و خود چنین باشد %~% خانه پرورد و نازنین باشد
# 6 حافظ راز و محرم پرده است %~% دل از آن رو که خانه پرورده است
# 7 قلب در قلب لشکر ابوین %~% صالح البنیتست و مصلح بین
# 8 واحد اینست و ثالث و ثانی %~% تو بدان آنچنانکه میدانی
# 9 همچو ترسا مباش سرگردان %~% رخ ز ثالث ثلاثه برگردان
# 10 روح قدسی مدان بجز دل خود %~% پدر و مادرش روان و خرد
# 11 قلبت از جان و از خرد زادست %~% باز در قلب هر دو استادست
# 12 نفس تا از کژی خلاص نیافت %~% جای در بارگاه خاص نیافت
# 13 در وجود تو بر صلیب دلست %~% وندرین باغ عندلیب دلست
# 14 دل به طفلی سخن سرای آید %~% دل چو عیسی بر خدای آید
# 15 خر عیسی تنست و دل عیسی %~% این سخن را مدان به تلبیسی
# 16 دل عیسی بر آسمان زد چنگ %~% خر عیسی به ریسمان آونگ
# 17 مریم از آسمان بنگریزد %~% عیسی از آسمان نپرهیزد
# 18 ملکی را بر آسمان هشتند %~% مریمی را به ریسمان ms142 رشتند
# 19 اندر آن دل کسی ندارد راه %~% جز کلام خدای و ذکر اله
# 20 وگر این دل رها کنی در حال %~% گربه او را بدرد از چنگال
# 21 این چنین دل به سگ دهی نخورد %~% برچنان دل فرشته رشک برد
# 22 «بیت لحم» تو نیست گر دانی %~% بجز این هیکل هیولانی
# 23 بر مسیح دل تو «بیت‌اللحم» %~% لایق آتشست و بابت فحم
# 24 معنی دار و صورت بندش %~% چار طبع مسیح و پیوندش
# 25 آنکه بر دار شد مسیح گلست %~% وآنکه بر آسمان مسیح دلست
# 26 تیر سیرش چو بر گشاد آمد %~% ملکوت سماش یاد آمد
# 27 نه بپرورد مریم از پاکی %~% روح حق در مشیمه خاکی
# 28 مهر دوشیزگی تمیمه او %~% مهر تابنده در مشیمه او
# 29 هر که بر فرج ازین حصار کند %~% با ملک دست در کنار کند
# 30 فکرتش چون نشد بغیری خرج %~% نفخ روحش دمیده شد در فرج
# 31 تن کزان آستان فتوح کند %~% آستینش قبول روح کند
# 32 چون نگشت از مقابلی هدفش %~% قابل نفخ روح شد صدفش
# 33 نفس را دل دلیل فرزندی %~% کرد ثابت به حکم مانندی
# 34 نیست جز دل عصای این بنده %~% که کند خاک مرده را زنده
# 35 دهد آنرا که امر حق شد جفت %~% ز رحم بچه و ز پستان گفت
# 36 آب اصلست و فرعها بی‌مر %~% امر حق نیز را چنین بنگر
# 37 نفس او چون که شد به عصمت فاش %~% صدف روح گشت سرتاپاش
# 38 قطره کز حق نزول داند کرد %~% صدف دل قبول داند کرد
# 39 مکن ای مرده دل به زجر و به زور %~% خویشتن را به زندگی در گور
# 40 تا دل و حق دل ندانی تو %~% حکمت این سجل نخوانی تو
# 41 نظر دل چو بر کمال بود %~% عشق خوانند و عشق حال بود PageV01P106
# 1 عشق و دل را یک اختیار بود %~% عقل و جان را دویی حصار بود
# 2 ز ms143 آستان عقل پیشتر نرود %~% عشق خود ز آشیان بدر نرود
# 3 بال دل چیست عشق دیوانه %~% بند جان کیست عقل فرزانه
# 4 عشق دیوانه را چو برخوانند %~% عقل فرزانه را بدر مانند
# 5 هر که عاشق نشد تمام نگشت %~% وانکه در عشق پخت خام نگشت
# 6 همره عشق شو که یار اینست %~% در پی عشق رو که کار اینست
# 7 عقل ورزی ز کار سرد شوی %~% عشق ورز ای پسر که مرد شوی
# 8 میل صورت به شهوتست و هوس %~% میل معنی به عشق باشد و بس
# 9 عقل شمعست اندرین خانه %~% مرد در پای عشق پروانه
# 10 عشق خواند ترا به عالم محو %~% عقل گوید ز فقه و منطق و نحو
# 11 سینه را عشق چاک داند کرد %~% نفس را عشق پاک داند کرد
# 12 تبش نور کبریا عشقست %~% آتش خرمن ریا عشقست
# 13 عشق برقیست کام سوزنده %~% وز تمامی تمام سوزنده
# 14 عشق را روی در هلاک بود %~% هر کرا عشق نیست خاک بود
# 15 تا ز هستیت شمه‌ای برجاست %~% نتوان راه عشق رفتن راست
# 16 بنده رنج باش و راحت بین %~% دفتر عشق خوان فصاحت بین
# 17 مرد عاشق ز عشق گویا شد %~% گل ببین کو ز گل چه بویا شد
# 18 جدل و بحث لاولن دگرست %~% ناطق عشق را سخن دگرست
# 19 هوس از صورتی گذر نکند %~% عشق در هر دو شان نظر نکند
# 20 عشق را از هوس نمیدانی %~% لاجرم «بشر» و «هند» میخوانی
# 21 عقل جویان بود سکونت را %~% عشق برهم زند رعونت را
# 22 رخ او کس به خود نداند دید %~% عشق بیخود رخش تواند دید
# 23 آسمانها به عشق میگردند %~% اختران نیز در همین دردند
# 24 عشق جام تو و شراب تو بس %~% عاشقی محنت و عذاب تو بس
# 25 گر ازین بوته خالص آید مرد %~% نرسد دوزخش دو اسبه به گرد
# 26 گرمی از عشق جوی اگر مردی %~% هر که عاشق ms144 نشد زهی سردی!
# 27 عشق روی و ز نخ نمیگویم %~% با تو از برف و یخ نیمگویم
# 28 عشق آن شاهدان بالایی %~% که کندشان سپهر لالایی
# 29 دلبری جوی و پای بندش باش %~% آتشی بر کن و سپندش باش
# 30 خیز و جامی ز دست مادر کش %~% تا ببینی جمال وقتی خوش
# 31 گر چه کوتاه دیده بامم %~% دور کن سنگ طعنه از جامم
# 32 راه باریک و وقت بیگاهست %~% رو بگردان که چاه در راهست
# 33 جام ما را مده به بد مستان %~% ور دهد نیز دست بد مستان
# 34 عشقداری و پای جنبش هست %~% منشین دست یارگیر به دست
# 35 مرد در راه عشق مرد نشد %~% تا لگد کوب گرم و سرد نشد
# 36 سخن عاشقان به حال بود %~% نه به آواز و قیل و قال بود
# 37 هر چه در خط و در بیان آید %~% دست بیگانه در میان آید
# 38 تو مگو: چون ز دل به دل راهست %~% کانکه دل دارد از دل آگاهست
# 39 دل چو نعل اندر آتش اندازد %~% عرش را در کشاکش اندازد
# 40 همت دل کمند عاشق بس %~% یاد معشوق بند عاشق بس
# 41 دیگر ای مرغ دل به پرواز آی %~% در چه اندیشه رفته‌ای باز آی
# 42 سخنی کش به راز باید گفت %~% چون بهر جای باز شاید گفت
# 43 چیست گفتن چو اشک داری و آه %~% قاضی عشق را بس این دو گواه
# 44 من و ما تا بچند دشمن و دوست %~% بس ازین بیخودی خود همه اوست
# 45 چند گویی که: شیشه بشکستی %~% کی بود کار جام بی‌مستی
# 46 جد و جهدی بکار می‌باید %~% هر کرا وصل یار می‌باید
# 47 همه محرومی از نجستن تست %~% بی‌بری از گزاف رستن تست
# 48 عاشق بی‌طلب چه کرد کند %~% مرد باید که کار مرد کند
# 49 درد ما را به مرغ و ماش چکار %~% عاشقان را به نان و آش چکار
# 50 ms145 نظر دل چو بر جمال بود %~% عشق خوانند و عشق حال بود
# 51 تا نخوانی مقالتی در عشق %~% نکنی وجد و حالتی در عشق PageV01P107
# 1 عاشقی کو سخن باو شنود %~% هر چه وارد شود نکو شنود
# 2 آن زمانت رسد سراندازی %~% کانچه داری جزو براندازی
# 3 دف چه باید که زخم پنجه خورد %~% نی ز دست و ز دم شکنجه خورد
# 4 تا تو در چرخ وای وای زنی %~% همچو مصروع دست و پای زنی
# 5 لب آن از دمیدن آبله کرد %~% کف این از کفیدنش گله کرد
# 6 تو اگر واصلی وسیلت چیست %~% و گرت حالتیست حیلت چیست
# 7 سهل وجدی و حالتی باشد %~% که بسازی و آلتی باشد
# 8 این تفاوت ز بهر خام بود %~% پخته را یک نفس تمام بود
# 9 چه تواند چونی تهی مغزی %~% صفت صورت چنان نغزی
# 10 صفت او زبان حال کند %~% چه بود ناله‌ای که نال کند
# 11 زود بر خود چو دف بدری پوست %~% گر تجلی کند حقیقت دوست
# 12 شتر مست را علف چه بود %~% عاشق چنگ و نای و دف چه بود
# 13 لایزالیست حالت ایشان %~% بیمقالی مقالت ایشان
# 14 داده در سر و در ملا دل و هوش %~% به زبانی ز بی‌زبانی گوش
# 15 بوی بادی که آن ز نجد آید %~% سنگ اگر بشنود به وجد آید
# 16 دوست بی‌ترجمان سخن گوید %~% لب او بی‌زبان سخن گوید
# 17 ز لبش گر سخن نیوش آیی %~% بی‌سخن تا ابد به جوش آیی
# 18 دف قوال را دریدی تو %~% ز چه برمیجهی چه دیدی تو
# 19 با چنین آش و شربت و بریان %~% چیست آن چشم خیره گریان
# 20 خود نپرسی که از چه مالست این %~% از حرامست یا حلالست این
# 21 چشم بر هم نهی فرو مالی %~% بر هوا میجهی و مینالی
# 22 شمع و قندیل و نای و دف باید %~% لوت و بریان چهار صف باید
# 23 بر نهالی ms146 نهاده بالش را %~% تا تو یاد آوری جمالش را
# 24 زین سماعت چه چیز نظم شود %~% بجزین لوتها که هضم شود
# 25 اینکه در شعر میگرایی گوش %~% مدتی بر سماع قرآن کوش
# 26 تا ز هر نکته بشنوی رازی %~% که بجز آز ما مورز آزی
# 27 سخن پخته جوی و گوشش کن %~% نفس ار خام زد خموشش کن
# 28 میوه پخته خور که بیرنجست %~% میوه خام اصل قولنجست
# 29 نفس عاشقان بسوز بود %~% وین دگرها چو شمع روز بود
# 30 سخنی کان ز اهل درد آید %~% همچو جان در ضمیر مرد آید
# 31 پی به تحقیق ذات نابرده %~% ره به اسم و صفات نابرده
# 32 آنچه تقدیس را شعار بود %~% و آنچه تنزیه را بکار بود
# 33 حق الهام را ندانسته %~% دفع وسواس نا توانسته
# 34 ضبط ناکرده پیش دل به درست %~% تا بانجام کار خود ز نخست
# 35 کی میسر شود ز عالم مجد %~% که درآید سر مرید به وجد
# 36 این سماعی که عرف و عاداتست %~% پیش ما مانع سعاداتست
# 37 تا نمیری ز حرص و شهوت و آز %~% نشود گوش آن سماعت باز
# 38 قوت دل را ز تن چو عور کند %~% به سماع چنان چه شور کند
# 39 روح چون در جمال حق پیوست %~% جنبش پای چون بماند و دست
# 40 در بدایت سماع بد نبود %~% در نهایت سماع خود نبود
# 41 آن که از جام وصل مست شود %~% کی به جنبش دراز دست شود
# 42 پیش جمعی که این سماع رواست %~% مینماید که بر سبیل دواست
# 43 زانکه طالب پس از ریاضت سخت %~% که برون آورد ز خلوت رخت
# 44 آن وقایع که بود کم باشد %~% جانش از فقد آن دژم باشد
# 45 هم زادمان ذکر خسته بود %~% هم ز حرمان خود شکسته بود
# 46 منقبض گردد از تغیر حال %~% رنج بیند ز وحشت و ز ملال
# 47 اگرش رای شیخ فرماید %~% که: سماع سخن ms147 کند شاید
# 48 تا از آن واردات یاد کند %~% دل خود زان حضور شاد کند
# 49 تو که سودای زلف داری و خال %~% زین سماعت چه وجد باشد و حال
# 50 ز سماع آنکه این خبر دارند %~% هر یکی مشربی دگر دارند
# 51 جنبش آنکه این خبر دارند %~% هر یکی مشربی دگر دارند
# 52 جنبش آنکه نفس او ملکیست %~% چرخ باشد که جنبش فلکیست
# 53 میل بالاست نقش بر بستن %~% زین جهان و جهانیان رستن
# 54 در چنان بیخودی سرافشانی %~% نفی غیر خداست تا دانی
# 55 هیات نفس تا کدام بود %~% جنبش شخص از آن مقام بود
# 56 لا ابالی نظر به این نکند %~% سر این حال را یقین نکند
# 57 هر کجا نغمه‌ایست یا سازی %~% بم و زیر و دف و خوش آوازی
# 58 خانه خوب و مردم از هر دست %~% زاهد و رند و پیر و کودک و مست
# 59 زن و نظاره‌ای پر از در و بام %~% پیش ایشان سماع دارد نام
# 60 گر چه اینجا همه سراندازیست %~% حال درویش حد اینبازیست
# 61 زانکه هست این روش زنان را نیز %~% بر سر کوچه کودکان را نیز
# 62 مپسند این سماع در دانش %~% بی‌زمان و مکان و اخوانش
# 63 عارفی راست این سماع حلال %~% که بود واقف از حقیقت حال PageV01P108
# 1 از در معرفت مگردان روی %~% کام جویی به شهر عرفان پوی
# 2 کندرین گرد شهسوارانند %~% علم او را خزانه دارانند
# 3 به امانت ز حق پیام رسان %~% سخن او به خاص و عام رسان
# 4 لطف حق درج در شمایلشان %~% حرز و تعویذ حق حمایلشان
# 5 نفسی جز به یاد حق نزنند %~% جز به فرمان حق نطق نزنند
# 6 عون عصمت حصارشان گشته %~% روح و رحمت نثارشان گشته
# 7 گر درآید به یادشان جز دوست %~% بدرانند یاد خود را پوست
# 8 جز رخ او بهر چه در نگرند %~% گر چه طاعت بود گنه شمرند
# 9 به ادب ms148 گشته مستقیم احوال %~% دیده ور گشته در طریق کمال
# 10 پشت بر کار این جهان کرده %~% آن جهان سود و این زیان کرده
# 11 برده خود را به گوشه‌ای بی‌برگ %~% روح تسلیم کرده پیش از مرگ
# 12 عشق آن دلستان به قوت درد %~% اشکشان سرخ کرده رخشان زرد
# 13 دیده بر مرصد بشارت او %~% گوش بر رمز و بر اشارت او
# 14 گفته تکبیرسست پیوندی %~% بر جهان و بر آرزومندی
# 15 در صفتهای او نظر کرده %~% ز انجم و آسمان گذر کرده
# 16 در خرابی بود عمارتشان %~% وز سر نیستی امارتشان
# 17 رخ پر از گرد و موی آشفته %~% ترک دنیا و آخرت گفته
# 18 حنظل از دست دوست باز خورند %~% ور تو شکر دهی به ناز خورند
# 19 نه تبسم به جاه و مال کنند %~% نه نشاط از نظام حال کنند
# 20 بی‌نشان در نشست و خاست همه %~% از کژی دور و گشته راست همه
# 21 بر نپیچند رخ ز شارع شرع %~% گوش دارند اصل او با فرع
# 22 هر چه‌شان دور دارد از در دوست %~% گر بهشتست خاک بر سر اوست
# 23 نظر از منزلی بلند کنند %~% ناپسند جهان پسند کنند
# 24 چون کسی اندرین اصول رسد %~% زود در پایه وصول رسد
# 25 جام انس و لقاش نوشانند %~% خلعت اصطفاش پوشانند
# 26 تا شود در حضور و غیبت او %~% همه دلها ملا ز هیبت او
# 27 یکدم از کار حق نپردازد %~% چشم بر کار خود بیندازد
# 28 از فلک هر چه میرسد به ظهور %~% بر دل او کند نخست عبور
# 29 بگشاید ز فیض حاصل او %~% چشمه علم غیب بر دل او
# 30 هر چه از فیض او براندوزد %~% به دگر طالبان در آموزد
# 31 گر سخن سخت گوید و گر سست %~% به خدا گوید آنچه گوید رست
# 32 هر کسی را که یافت قابل آن %~% زودش آورد در مقابل آن
# 33 مرد کو هر مقام را دانست ms149 %~% وارد خاص و عام را دانست
# 34 راه را جبرییل داند شد %~% راهرو را دلیل داند شد
# 35 هر چه داند در آن ارادت حق %~% باز گوید هم از افادت حق
# 36 گر چه دانست لاف بس نزند %~% بی‌اجازت دلش نفس نزند
# 37 گاه پیدا کند خدای او را %~% تا بدانند اهل رای او را
# 38 گه بپوشد ز دیگرانش رخ %~% تا نبینند منکرانش رخ
# 39 به خودش هر دم انتباه کند %~% نهلد کش ریا تباه کند
# 40 زانکه شرک از ریا پدید آید %~% در هر فتنه را کلید آید
# 41 چون شود نفس او ز شرک تهی %~% رخ نهد کار نفس او به بهی
# 42 سر او چون تمام نور شود %~% مورد و مصدر امور شود
# 43 نور گیرد دلش به مایه ذکر %~% پرورشها کند به دایه ذکر
# 44 دل چو چندی درین مجاهده شد %~% نظرش لایق مشاهده شد
# 45 در تجلی به نور غرق شود %~% فرق او پای و پای فرق شود
# 46 صفت او ازو فرو شویند %~% ز صفاتی دگر سخن گویند
# 47 بر دلش داوری گذر نکند %~% جز به روی یکی نظر نکند
# 48 تا به جایی رسد که خود نبود %~% نقش نیک و نشان بد نبود
# 49 جز دوام حضور نشناسد %~% غیر از اشراق نور نشناسد
# 50 در نهایت رسد بدایت او %~% پر شود عالم از هدایت او
# 51 شقه‌های غطا براندازد %~% تحفه‌های عطا در اندازد
# 52 بلکه خود هر دو سر شوند یکی %~% بنماند دگر غبار شکی
# 53 چون دویی دور شد ز دیده و گوش %~% نیست ببیننده بهتر از خاموش
# 54 مرد را جمله دل چو دیده شود %~% قیل و قال از کجا شنیده شود
# 55 پردلانی که این حقایق را %~% باز دیدند و این دقایق را
# 56 پشت بر کار این جهان کردند %~% آن جهان سود و این زیان کردند
# 57 آنکه بر خویشتن کشید قلم %~% نکشد بار بوق و طبل و ms150 علم
# 58 جان ایزدپرست را به ضمیر %~% نگذرد یاد پادشاه و امیر
# 59 هر که با کردگار کاری داشت %~% در دل خویش غیر او نگذاشت
# 60 از کلیم آنکه او بپرهیزد %~% به گلیم تو کی فرو خیزد
# 61 گفته: «هذا فراق یا موسی» %~% چون رود در جوال با موسی
# 62 نظری زین بلندبینان بس %~% چه نظر کالتفات اینان بس
# 63 هر چه داری به راهشان انداز %~% خویش را در پناهشان انداز
# 64 پیش اینان بجز نیاز مبر %~% شوخی و امتحان و آز مبر
# 65 بنده نامان پادشاه اینند %~% تاج بخشان بی‌کلاه اینند
# 66 جام ایشان به سفله مست مده %~% دامن حبشان ز دست مده
# 67 جان عارف به قرب اوست غنی %~% چکند یاد این جهان دنی
# 68 چون نباشد ز جام عزت مست %~% خنجر قربتی چنان در دست
# 69 صاحب تخت و مالک تاجست %~% به لباس دگر چه محتاجست
# 70 هر که با این صفت نگردد جفت %~% او به خلوت نرفت و ذکر نگفت
# 71 سر توحید ازین گروه شنو %~% ورنه سرگشته در بدر میرو PageV01P109
# 1 بینش اوست غایت عرفان %~% دانش او سرایت عرفان
# 2 نرسد کس به کنه معرفتش %~% مگر از باز جستن صفتش
# 3 احدیت نشان ذاتش دان %~% صمدیت در صفاتش دان
# 4 احدست او نه از طریق شمار %~% صمدست او ولی ندارد یار
# 5 صفت از ذات دور نتوان کرد %~% شرح این جز به نور نتوان کرد
# 6 او ازین این ازو جدا نبود %~% گر نباشد چنین خدا نبود
# 7 ذات او از صفت بدر دیدن %~% کی توانی به چشم سر دیدن
# 8 صفتش را به دل نشاید یافت %~% در صفاتش خلل نشاید یافت
# 9 در صفاتش چو از صفا نگری %~% هر چه بود او بود چو وانگری
# 10 دوربینان رخش چنین دیدند %~% به صفت در شدند و این دیدند
# 11 هر کرا هست بویی از صفتش %~% بپرستند اهل معرفتش
# 12 از برای صفات او باشد %~% بر ms151 در هر که گفتگو باشد
# 13 صفت اوست جان و مردم جسم %~% صفت اوست گنج و خلق طلسم
# 14 ذات ما را صفات اوست حیات %~% چون حیات صفات خلق از ذات
# 15 هر که او زین صفات عور شود %~% همچو چشمی بود که کور شود
# 16 هر کجا قدرتست قادر هست %~% بی‌شرابی کجا توان شد مست
# 17 هر کجا حسن بیش غوغا بیش %~% چون بدین جا رسی مرو زین پیش
# 18 عالمی زان جمال شیدا گشت %~% که نه پوشیده شد نه پیدا گشت
# 19 گشت ظاهر که دل درو بندی %~% ماند باطن که در نپیوندی
# 20 دل به تحقیق حال او نرسد %~% جان به کنه جلال او نرسد
# 21 ذات او جز به نام نتوان دید %~% صفتش را تمام نتوان دید
# 22 گر چه با او به جان همی کوشند %~% بیشتر در گمان همی کوشند
# 23 صفت و ذات او قدیمانند %~% نه صفت را نه ذات را مانند
# 24 همه گیتی به ذات او قایم %~% ذات او با صفات او دایم
# 25 صفتش در هزار و یک پردست %~% وز حساب آن هزار و یک فردست
# 26 سالها زحمتست و کار ترا %~% تا یکی گردد آن هزار ترا
# 27 دانش ذات جز بدو نتوان %~% وان به تقلید و گفتگو نتوان
# 28 صفتش را به فکر داند مرد %~% وندرین باب فکر باید کرد
# 29 با قدم چون حدث ندیم شود %~% کی حدث پرده قدیم شود
# 30 ذات را غیر چون بپوشاند %~% دیگ را آب چون بجوشاند
# 31 نور خورشید از آنکه شد چیره %~% دیدنش دیده را کند خیره
# 32 جستجویش به کو و کی نکنند %~% بکش این پای تات پی نکنند
# 33 احدست او نه از طریق عدد %~% احدی فارغ از تکلف حد
# 34 عقل و ادراک آفریده اوست %~% دیدن عقل هم به دیده اوست
# 35 نتوان دیدنش به آلت چشم %~% نیست بر دیدنش حوالت چشم
# 36 نور چون گردد از نهایت ms152 فرد %~% بکماهیش ضبط نتوان کرد
# 37 حال آن نور و دیده اوباش %~% آفتابست و دیده خفاش
# 38 نی چه گفتم چه جای این سازست %~% دوست پیدا و دیده‌ها بازست
# 39 در تو و دیدن تو خیری نیست %~% ورنه در کاینات غیری نیست
# 40 نیست گر نیک بنگری حالی %~% در جهان ذره‌ای ازو خالی
# 41 سخن عشق کم خریدارست %~% ورنه معشوق بس پدیدارست
# 42 حاصل این حروف و دمدمه اوست %~% همه محتاج او و خود همه اوست
# 43 تا ز توحید او نگردی مست %~% ندهد رتبت وصولت دست
# 44 زمره‌ای کین اصول میدانند %~% این نظرها وصول میخوانند
# 45 ورنه مخلوق چون خدا گردد %~% بجزین مایه کاشنا گردد
# 46 نور او قاهرست و سوزنده %~% زو دگر نورها فروزنده
# 47 آتشی کش تو بر فروخته‌ای %~% وندرو خشک و تر بسوخته‌ای
# 48 چونکه از نور داشت قوت و هنگ %~% کرد با خویش جمله را یکرنگ
# 49 تا تو همرنگ آن پری نشوی %~% از هلاک و فنا بری نشوی
# 50 زر خالص چو رنگ نوری داشت %~% تن او از هلاک دوری داشت PageV01P110
# 1 نور با جان اگر چه همرنگست %~% با تنش نیز صحبتی تنگست
# 2 سوی این روشنی همی پویند %~% این زیارت که خلق میگویند
# 3 گر ازین نور اثر ندیدی عام %~% استخوان را چگونه بردی نام
# 4 تن پاک ار ز جان جدا باشد %~% نه که بی‌رحمت خدا باشد
# 5 نافه از مشک اگر تهی سازند %~% بوی خوش چون دهد نیندازند
# 6 گل که با گل نشست خویشی یافت %~% بر سر آمد که قدر و بیشی یافت
# 7 صدف آخر نه هم ز صحبت در %~% گشت غزاز رنگ چهره غر
# 8 مسجدی کندرو نماز کنند %~% درش از احترام باز کنند
# 9 قالبی از سر نیاز و یقین %~% سالها سر نهاده بر خط دین
# 10 عقل را کرده بنده فرمانی %~% با دل و جان درست پیمانی
# 11 گر چه از دیده‌ها نهان گردد %~% خاک او ms153 قبله جهان گردد
# 12 روح او حاضرست و داننده %~% کام هر کس بدو رساننده
# 13 تو که در حق مرده این گویی %~% زندگان را چرا نمیجویی
# 14 به مقامات عارفان کن کار %~% به کرامات واصلان اقرار PageV01P111
# 1 قوت نفس را مقاماتست %~% سر آن معجز و کراماتست
# 2 نفس چندانکه هست بالاتر %~% در کرامات و کشف والاتر
# 3 از کدورت دلت چو گردد دور %~% رختت از ظلمت آورند به نور
# 4 غیب دان جز به نور نتوان شد %~% وقت بین بیحضور نتوان شد
# 5 دل در آن نور چون مقیم شود %~% حرکات تو مستقیم شود
# 6 باشدت حکم بر وجود و عدم %~% لیک بیحکم بر نیاری دم
# 7 خواهشت چون برای او باشد %~% تو نباشی رضای او باشد
# 8 تا نگیری صفات روحانی %~% تا نگردی ز پا و سر فانی
# 9 قربت خود کجا دهد شاهت %~% به ولایت کجا بود راهت
# 10 به محبت چو مبتلا باشی %~% گاه و بیگاه در بلا باشی
# 11 بی‌ولایت ز خوف نتوان رست %~% تا ولی نیستی تو خوفی هست
# 12 به ولایت چو دل ستوده شود %~% در هیبت برو گشوده شود
# 13 چون رسی در مقام محبوبی %~% زو نبیند دل تو جز خوبی
# 14 صورتت صورت فرشته شود %~% زیر پایت زمین نوشته شود
# 15 بر سر آبها روان گردی %~% غیب گویی و غیبدان گردی
# 16 از نظرها نهان توانی شد %~% مقتدای جهان توانی شد
# 17 نگذارد ز لطف صانع تو %~% که شود هیچ چیز مانع تو
# 18 تو مسلم شوی به سلطانی %~% گه نوازی و گاه رنجانی
# 19 آوری اسب قربت اندر زین %~% به اجابت شود دعات قرین PageV01P112
# 1 گر دعا جمله مستجاب شدی %~% هر دمی عالمی خراب شدی
# 2 تو دعا را اگر ندانی روز %~% نشوی بر مراد خود پیروز
# 3 تا نیابد دل تو راه به غیب %~% دست حاجت برون می‌آر از جیب
# 4 غیب‌دان جز به نور نتوان شد %~% وقت بین بی‌حضور ms154 نتوان شد
# 5 گر دلت حاضر و تنت نوریست %~% هر چه خواهی بخواه دستوریست
# 6 نفس مستجاب آنکس راست %~% کز خدا جز خدا نجست و نخواست
# 7 تو به خود نزد او ندانی شد %~% تا نخواند کجا توانی شد
# 8 اوست نزدیک ورنه دوری تو %~% حاضر او بس که بیحضوری تو
# 9 گر نه راه تقرب او رفتی %~% با تو «انی قریب» کی گفتی
# 10 چون در آن قرب محو گردی تو %~% صورت خویش در نوردی تو
# 11 دگرت لذت از جهان نبود %~% از توسر ازل نهان نبود
# 12 به محبت رسی از آن قربت %~% برهی از مشقت غربت
# 13 او ترا سمع و او بصر گردد %~% او ترا راه و راهبر گردد
# 14 او ترا دست گردد و او تیغ %~% هر چه خواهی نباشد از تو دریغ
# 15 نفس او با تو همخطاب شود %~% سخنت جمله مستجاب شود
# 16 غیب را با دلت خطابی هست %~% زان نظرهات فتح بابی هست
# 17 لیک هم آفتیست در هوشت %~% که نرفت آن خطاب در گوشت
# 18 تیر چون از کمان سست آید %~% از کجا بر هدف درست آید
# 19 تو که بازوی بیگناهت نیست %~% سپری جز عطای شاهت نیست
# 20 تا عصای تو اژدها نشود %~% به دعای تو کس رها نشود
# 21 چون نه‌ای واقف از دعای بشر %~% میبری در دعای باران خر
# 22 پیش ایزد ببین قبولت هست %~% پس برآور به سوی بالا دست
# 23 هر چه در خط عالم اویند %~% همه تسبیح او همی گویند
# 24 هر کسی را به قدر پایه خویش %~% هست حدی که نگذرد زان بیش
# 25 کس به تسبیح او نیابد راه %~% مگر از لهجه کلام‌الله
# 26 هر زبان گر چه گفتگو داند %~% حق تسبیح او هم او داند
# 27 اندرین نکته چون نکردی سیر %~% نبری ره به سر منطق طیر
# 28 هر کرا از درش سؤالی هست %~% هر یکی را زبان حالی هست
# 29 ورد ms155 رنجور چیست «یا شافی» %~% وان بیچاره « انه کافی »
# 30 مرغ یا ز آب و دانه گوید راز %~% یا ز پیکان و سنگ و چنگل باز
# 31 مور از آسیب سیل و آفت سم %~% طلب ارزن و جو و گندم
# 32 گر ازین در بود عبارت تو %~% کس نپیچد سر از اشارت تو
# 33 در جهان اسم اعظم او داند %~% و آن بود کوت بر زبان راند
# 34 هر که با نامش آشنا گردید %~% حاجتش سربسر روا گردید
# 35 تا نگویی سخن مناسب حال %~% نشود هیچ مستجاب سؤال
# 36 هر چه خواهی به قدر حاجت خواه %~% تا بدان در دهند بازت راه
# 37 چو فزونت دهند ز آن تو نیست %~% هم نکوتر کزان زیان تو نیست
# 38 تو که زر داری و درم خواهی %~% پر تمنا کنی نه کم خواهی
# 39 دو بسازی سرای و بس نکنی %~% تا بچار دگر هوس نکنی
# 40 گر بلندت کند نیایی زیر %~% ور فزونت دهد نگردی سیر
# 41 چون به حاجت چنین سرایی تو %~% بهلد تا همی درایی تو
# 42 حال آن طفل و حالت تو یکیست %~% در بزرگی و خردی ارچه شکیست
# 43 کانگبینش دهی شکر خواهد %~% ور چه شیرین کنی دگر خواهد
# 44 چون ز حد بگذرد فغان و خروش %~% بر دهانش زنی شود خاموش
# 45 این حسابت کجا شود روزی %~% چون ز داننده‌ای نیاموزی PageV01P113
# 1 اول استاد پس گهر سفتن %~% تا نباید به درد سر خفتن
# 2 مرد را کاوستاد یار شود %~% زود باشد که مرد کار شود
# 3 در عزش به رخ فراز کند %~% چشم او را به نور باز کند
# 4 بیضه وارش به زیر بال کشد %~% بر سرش سایه کمال کشد
# 5 میکند کم ز قدر قوت بدن %~% قوت روح میدهد به سخن
# 6 نهلد در حجاب ذاتش را %~% نه به دست خلل صفاتش را
# 7 به روش دل قویش گرداند %~% تا چو خود معنویش گرداند
# 8 شب و ms156 روزش چنین به اصل و به فرع %~% پرورش میکند به مایه شرع
# 9 نبرد زو نظر به سر و به جهر %~% هر دمش میدهد ز معنی بهر
# 10 در ترقیش پایه بر پایه %~% میرساند به نور از سایه
# 11 چون ازین رنجها شود بهتر %~% به دگر گنجها شود رهبر
# 12 به لباسی دگر بر آید مرد %~% به وجودی دگر بزاید مرد
# 13 جسم را کرده از ریاضت صلب %~% روح را کرده مطمن‌القلب
# 14 بر سر نفس او به سرحد صدق %~% متمکن شود به مقعد صدق
# 15 این بود راضی آن بود مرضی %~% برهد شیخ از آن گران قرضی
# 16 حد و مد و تعرف این باشد %~% رسم رشد و تصرف این باشد
# 17 کودک نفس را ز رنج هوا %~% نکند جز چنین طبیب دوا
# 18 گر چنین رهبری شود یارت %~% زین منازل برون برد بارت
# 19 هر چه در جسم درد و داغ شود %~% روح را روغن چراغ شود
# 20 جز به سعی تن و به تقوی دل %~% کی رسد طالب اندرین منزل
# 21 گر به این حال نفس گردد هست %~% یا دهد رتبتی چنینش دست
# 22 این بود سر نشانه ثانیش %~% که تو تولید مثل میخوانیش
# 23 اندرین دور ازین وجودی پاک %~% نتوان یافتن مگر در خاک PageV01P114
# 1 همه روی زمین نفاق گرفت %~% مردمی ترک اتفاق گرفت
# 2 از حقیقت به دست کوری چند %~% مصحفی ماند و کهنه گوری چند
# 3 کور با کس سخن نمیگوید %~% سر قرآن کسی نمی‌جوید
# 4 روح قرآن بر آسمان بردند %~% نقد تحقیق ازین میان بردند
# 5 روز بد را علامت این باشد %~% پیش نیکان قیامت این باشد
# 6 در جهان نیست صاحب دردی %~% بی‌ریا دم نمیزند مردی
# 7 شرع را یک تن خلف بنماند %~% روش و سیرت سلف بنماند
# 8 روی گیتی پر از صلف شد و لاف %~% همه زرقست و شید قاف به قاف
# 9 اهل زرق و نقاق هم پشتند %~% صادقان ms157 را به خون دل کشتند
# 10 راستی را نشانه نیست پدید %~% راستی در زمانه نیست پدید
# 11 مرد معنی ازین میان دورست %~% به حجاب خمول مستورست
# 12 چشم اخلاص و صدق خفته بماند %~% چهره مردمی نهفته بماند
# 13 بی‌خطر نیست کار سیر امروز %~% دیده ور شو که نیست خیر امروز
# 14 اهل مکر و حیل بکوشیدند %~% به ریا روی دین بپوشیدند
# 15 سخن صدق سر بلاف آورد %~% دین چو سیمرغ رو به قاف آورد
# 16 طالبی چشم و گوش باش ای دل %~% با چنینها بهوش باش ای دل
# 17 که بسی دام و دانه در راهست %~% گذرت جمله بر سر چاهست
# 18 چو نهنگند باز کرده دهان %~% همه در نیل غرق و گشته نهان
# 19 تا نهنگت به کام در نکشد %~% دست غولت به دام در نکشد
# 20 پیر شیاد دانه پاشیده %~% گرد او چند ناتراشیده
# 21 ریش را شانه کرده پره زده %~% سرکه بر روی نان و تره زده
# 22 پنج شش جا نهاده حلقه ذکر %~% سر خود را فرو کشیده به فکر
# 23 تا که می‌آورد ز در خوانی %~% یا که سازد برنج و بریانی
# 24 سخنی از درون بدر نکند %~% کش تخلص به نام زر نکند
# 25 کم بری زر ز زرق نپذیرد %~% پر بری زود در بغل گیرد
# 26 گر چه گوید که: هیچ نستانم %~% ندهد باز اگر دهی دانم
# 27 دل آنرا که درد این کارست %~% جستجوی دلیل ناچارست
# 28 زنده‌ای کو که بنده باشیمش %~% سر به فرمان فگنده باشیمش
# 29 چند ازین هایهوی بی‌دردان %~% زنگ مردی و بوی نامردان
# 30 همچو گردون کبود جامه شده %~% صید را گرگ این تهامه شده
# 31 از برون خرقه‌های صابونی %~% وز درون صدهزار مابونی
# 32 چون بیابند نو ارادت را %~% کار بندند عرف و عادت را
# 33 جامه زرق و شید زرد کنند %~% بر دلش حب مال سرد کنند
# 34 ببرندش به دعوتی دو سه گرم %~% تا در ms158 افتد زنان خلق به شرم
# 35 پس به رمزش درآورند از خواب %~% کای پسر وقت میرود دریاب
# 36 گر مریدی کجاست سفره آش %~% ور نداری درین میانه مباش
# 37 دردمند از دم عزیمت خوان %~% که: دم نقد را غنیمت دان
# 38 به فریب وخیم و دانه خام %~% ساده دارا درافگنند به دام
# 39 از میانشان برون رود درویش %~% ناخن اندر قفا و سر در پیش
# 40 روی در روی ننگ و نام کند %~% از در و کوچه اقچه وام کند
# 41 درمی چند را بلاو دهد %~% پیر و همخرقه را پلاو دهد
# 42 ببرد شیخ را به مهمانی %~% با مریدان سخت پیشانی
# 43 صوفیان سفره را فراز کشند %~% آستین از دو دست باز کشند
# 44 همه در هم خورند کین فرضست %~% خود نگویند کز کجا قرضست
# 45 کودکان ناشتا پدر مدیون %~% مخور این نان و آش خون خور خون
# 46 فقر بیرون ز ازرقست و کبود %~% نام آتش چرا نهی بردود
# 47 حقه خالی و بوالعجب عورست %~% جرم او نیست دیده‌ها کورست
# 48 شب کس را کجا کند چون روز %~% پیر محراب کوب منبر سوز
# 49 شیخ باید که سیم و زر سوزد %~% تا ازو دیگری نیاموزد
# 50 گر ندانی تو این درم سوزی %~% زان بهشتی چرانیاموزی
# 51 کو به عمری چنین کتابی ساخت %~% پس به پیلی درم یخ آبی ساخت
# 52 بنگر پیل مات درویشان %~% شاه را طرح دادن ایشان
# 53 شیخ ما آنچنان بزرگانند %~% نه چنین روبهان و گرگانند
# 54 متصرف شدی شکاری کن %~% قلعه‌ای برگشای و کاری کن
# 55 تو کت این گاوهای پروارند %~% لاغران را مکش که مردارند
# 56 ایکه اندر فریب ایشانی %~% در فریب تواند تا دانی
# 57 گر دهندت به دست بر بوسه %~% کاه پیشت نهند و سنبوسه
# 58 گه به باغ و به خانه خوانندت %~% گاه پیش ملک دوانندت
# 59 خواجه رنجور شد عیادت کن %~% به شود حرمتش زیادت کن
# 60 آن نیامد ms159 ببین که: حالش چیست %~% وین درآمد نگر سالش چیست
# 61 دست بگذار تاش می‌بوسند %~% تن بهل تا درو همی دوسند
# 62 شعر خوانند تا تو شور کنی %~% مدح گویند تا غرور کنی
# 63 گر نیایی به رقص سرد شوند %~% ور برقصی به عیب مرد شوند
# 64 این یکی از سفر رسید ببین %~% وان سفر میکند چنین منشین
# 65 نروی از در تو باز استند %~% بروی جمله در مجاز استند
# 66 با رفیقانت ار به مهمانی %~% ببرد دوستی به پنهانی
# 67 زان میان گر بود مریدی کم %~% « فقنا ربنا» زکین شکم
# 68 تو چو اشتر مهارشان داده %~% تن خود را به کارشان داده
# 69 روز و شب چون درین بلا باشی %~% کی توانی که با خدا باشی
# 70 خاص خودشان مکن که عامند این %~% دانه‌شان پر مخور که دامند این
# 71 رد عام و قبول عامی چیست %~% گر تمامی تو ناتمامی چیست
# 72 گوسفندی به سفره سازندت %~% بعد از آن همچو بز ببازندت
# 73 از برای تو گر چه مشت زنند %~% گر بلغزی ترا درشت زنند
# 74 لوت خوردی و زله بر بستی %~% در گمانی که رفتی و رستی
# 75 این جماعت بهشت میخواهند %~% خانه نقره‌خشت میخواهند
# 76 حور و غلمان و جوی شیر و شراب %~% میوه‌های شگرف و مرغ و کباب
# 77 گر توانی تو بر گشای این بند %~% ورنه بنشین به ریش خویش مخند
# 78 چون ندانی که این بهشت کجاست %~% مردمان را چه خوانی از چپ و راست
# 79 تو که پولی نمیتوانی هشت %~% چون زند همت تو زرین خشت
# 80 گر بپرسم به خود فرو مانی %~% نیک ترسم تو بد فرومانی
# 81 به تو پندار مردمان دگرست %~% خلق را بر دلت گمان دگرست
# 82 که سخن با خدا همیگویی %~% حکم داری بر آنچه میجویی
# 83 هر کرا بر کشی بهشتی شد %~% وانکه را رد کنی به زشتی شد
# 84 به شب و روز خواب و خوردت نیست ms160 %~% جز دل گرم و آه سردت نیست
# 85 در قبولت به این همی کوشند %~% ورنه نامت باقچه نفروشند
# 86 فقر اگر خوردنست و گاییدن %~% هرزه‌ای چند بر دراییدن
# 87 همه را بهتر از تو هست این حال %~% بر سر جاه و ملک و شوکت و مال
# 88 برو ای خواجه چاره خود کن %~% رقعه بر دلق پاره خود کن
# 89 زهر مارست گنج بردن تو %~% وین برنج و ترنج خوردن تو
# 90 اینکه گفتی که مرشدست مفید %~% برساند مراد را به مرید
# 91 فارغست او ازین ستایش تو %~% زانکه رسوا شد از نمایش تو
# 92 میفروشی که خود بهاش خوری %~% میپزی دیگ او که آش خوری
# 93 میوه تا کی خوری ز باغ کسان %~% چه فروغت دهد چراغ کسان
# 94 نام مردم فروختن تا چند %~% چوب همسایه سوختن تا چند
# 95 هست حال شما درین بازار %~% حال آن ترکمان و آن طرار
# 96 آنکه از خود مگس نداند راند %~% به بهشتت کجا تواند خواند
# 97 وانکه از خشم دشمنان سوزد %~% چون رخ دوستان برافروزد
# 98 بر وی این نام را به زور مبند %~% کمرش بر میان عور مبند
# 99 پیش ما چیست نشر این نامه %~% صلواتی میان هنگامه
# 100 چشم صد کون خر بخواهی بست %~% تا بلیسی تو در میانجی دست
# 101 به نصیحت نکو نمیگردی %~% کار من نیست چوب بد مردی
# 102 پر شد این شهر و ده ز آفاتت %~% مگر ایزد کند مکافاتت
# 103 دیگ اهل هنر بجوشانی %~% هنر و نام او بپوشانی
# 104 تا مبادا که سربلند شود %~% به دیار تو ارجمند شود
# 105 بدهد شرح شهر سوزی تو %~% یا کند قصد رزق و روزی تو
# 106 اهل داند ترا بخواند شیخ %~% جز مقلد ترا که داند شیخ PageV01P115
# 1 پی تقلید رفتن از کوریست %~% در هر کس زدن ز بیزوریست
# 2 من درین کوچه خانه‌ای دارم %~% هم ازین دام و دانه‌ای دارم
# 3 گر به سالوس دام ms161 باز کشم %~% سر خورشید در نماز کشم
# 4 میتوانم به وقت زراقی %~% مار این زخم را شدن راقی
# 5 لیکن از اهل راز میترسم %~% زان نظرهای باز میترسم
# 6 به ادب رو که دیده‌ها بیناست %~% پیش رخ بین و منگر از چپ و راست
# 7 ای برادر چو با خرد یاری %~% نظری کن به نور بیداری
# 8 نقد خود زیر پای خلق مریز %~% زین فضولان راهزن بگریز
# 9 خویش را زین غرور باز آور %~% روی در قبله نیاز آور
# 10 دل بهر یافه و مجاز مده %~% راه هنگامه گیر باز مده
# 11 چند منقاد هر خسی باشی %~% جهد آن کن که خود کسی باشی
# 12 غول در ده مهل که راه کند %~% ده ده او را که ده تباه کند
# 13 هر چه داننده گوید از جاییست %~% پی نادان مرو که خود راییست
# 14 طرقی را مگوی علت خویش %~% گر چه حب‌الملوک دارد پیش
# 15 حب لولی گر از شکر باشد %~% حبةالقلب را بتر باشد
# 16 آنچه بینی کزو شکم برود %~% این نگه کن که: روح هم برود
# 17 سخن ما مبین که پنهانست %~% تو سخن دان نبوده‌ای زانست
# 18 میوه نارسیده را چه کنی %~% سخن چیده چیده را چه کنی
# 19 لب برین کوزه نه چو خواهی کام %~% زر به این نظم ده چو جویی نام
# 20 در پی در روی به دریا بار %~% زانکه در را شناختی مقدار
# 21 اهل دل را غلط شناخته‌ای %~% زان غلط بود هر چه باخته‌ای
# 22 سر ایزد چه پرسی از خراز %~% از دم جبرییل پرس این راز
# 23 آنکه نانت خورد زبون تو اوست %~% و آنکه دنیات خواست دون تو اوست
# 24 اندرو گر کرامتی بودی %~% وز تجرد علامتی بودی
# 25 رفتنش بر در تو بودی عار %~% بر در خود ترا ندادی بار
# 26 عارف کردگار زر چکند %~% ولی‌الله بار و خر چه کند
# 27 هوش خود را به هر ترانه مده ms162 %~% جز ره کدخدا به خانه مده
# 28 آنچه در دور ما امیرانند %~% صید این جمع گول گیرانند
# 29 گر بیابند زنگیی خسته %~% زنگ و قابی دو بر گلو بسته
# 30 قاب قوسین جای او دانند %~% چرخ را زیر پای او دانند
# 31 دیگ فقر آن کسان که جوشیدند %~% پیش ازین زهرها بنوشیدند
# 32 باز قومی ز کارها جستند %~% رنگ آنها به خویش در بستند
# 33 نام آنها شدست ازینها بد %~% کاشکی نامشان نبودی خود
# 34 چون به این جامه در شدند اوباش %~% شد در آفاق مکر ایشان فاش
# 35 غیرتم دل گرفت و دامن نیز %~% گفتم: ای روزگار با من نیز
# 36 چند بینیم و چشم خوابانیم %~% گفت: کای اوحدی شتابانیم
# 37 رنگ بدعت بسی نماند باش %~% تا شود رنگ مبدا ما فاش
# 38 نقش نقش رسول و یارانست %~% حب ایشان گزین که کار آنست
# 39 نرخ سالوس لاش خواهد شد %~% دور کشفست فاش خواهد شد
# 40 هر که گردن بپیچد از در او %~% گر سپهرست خاک بر سر او
# 41 نقش صدیق مینمایم راست %~% به دیارش رو و ببین که کجاست
# 42 در زمان صحابه و یاران %~% آن بزرگان و آن نکوکاران
# 43 نام شیخ و سماع و خرقه نبود %~% دین به هفتاد و چند فرقه نبود
# 44 بر چهل مرد بود پیرهنی %~% بلکه چل روح بود در بدنی
# 45 کرده بودند پی ز دنیا گم %~% «سیدالقوم» بود « خاد مهم»
# 46 تن به ریگ روان نهفتندی %~% راز دل را به کس نگفتندی
# 47 روی مردان به راه باید راه %~% چیست این خانه کبود و سیاه
# 48 گر ز من ریش و شانه خواهی جست %~% جنگ داری بهانه خواهی جست
# 49 هر که دریافت سر آل عبا %~% خواه در خرقه باش و خواه قبا
# 50 بی‌نشانیست رنگ درویشان %~% چه کنی رنگ جامه ایشان
# 51 رنگ پوشی ز بهر نام بود %~% نام جویی ز فکر خام بود
# 52 بنده را نام ms163 جستن از هوسست %~% داغ آن خواجه نام بنده بسست
# 53 بنده را نام بندگیش تمام %~% به ازین بنده را چه باشد نام
# 54 فکر باید که بی‌غلط باشد %~% جامه سهلست اگر سقط باشد
# 55 سخنی کز حضور گردد فاش %~% قایلش هر که هست اگر سقط باشد
# 56 سخنی کز حضور گردد فاش %~% قایلش هر که هست گو: میباش
# 57 چون درخت سخن رسید به بار %~% ننشینیم تا بود دستار
# 58 میوه گر نغز و پخته و نوریست %~% گر بیفتد ز شاخ دستوریست
# 59 سخنی کان به راه دارد روی %~% گفتنش را اجازتست بگوی
# 60 سخن آن راست کو سخن سنجد %~% چه زنی تن که: شیخ میرنجد
# 61 آنکش این نیست پس چه میداند %~% ور مرا هست کس چه میداند
# 62 ره به هنجار من کجا یابی %~% زانکه بیدارم و تو در خوابی
# 63 سخن ما ز بهر گفتن بود %~% گهر ما ز بهر سفتن بود
# 64 هم بباید سخن بگفت آخر %~% مشک را چون توان نهفت آخر
# 65 مشک ما خالصست و بوی کند %~% عاشق مست های و هوی کند
# 66 تو که حلوا خوری و بریانی %~% خلق را در سخن نگریانی
# 67 ما که خون خورده‌ایم پیوسته %~% مشک شد خون خورده آهسته
# 68 اوحدی شست سال سختی دید %~% تا شبی روی نیک بختی دید
# 69 سر گفتار ما مجازی نیست %~% بازکن دیده کین به بازی نیست
# 70 سالها چون فلک بسر گشتم %~% تا فلک وار به دیده‌ور گشتم
# 71 بر سر پای چله داشته‌ام %~% چون نه از بهر زله داشته‌ام
# 72 از برون در میان بازارم %~% وز درون خلوتیست با یارم
# 73 کس نبیند جمال سلوت من %~% ره ندارد کسی به خلوت من
# 74 تا دل من به دوست پیوستست %~% سورها گرد سر من بستست
# 75 دل من مست گشت و در بیمم %~% که: بدانند حال ازین نیمم
# 76 آنچه گفتم مگر به مستی بود %~% غلطست این که عین ms164 هستی بود
# 77 من چه دانم به راه داشتنت %~% او تواند نگاه داشتنت
# 78 باز ازین دیو عشوه ده لاحول %~% من و نزدیک او درستی قول
# 79 کیستم من که دم توانم زد %~% یا درین ره قدم توانم زد
# 80 گشته با هیبتش فصیحان لال %~% چون منی را چه قیل باشد و قال
# 81 عاجزی مفلسیتهی‌دستی %~% خاکساری فروتنی پستی
# 82 عمر خود در هوس تلف کرده %~% نام خود رند و ناخلف کرده
# 83 با چنین کاس و کیسه لاغر %~% سخن از جام گویم و ساغر
# 84 اگر از باده جام پر دارم %~% زیبدم زانکه جام در دارم
# 85 گر چه تاریخ دان این شهرم %~% همچو تقویم کهنه بی‌بهرم
# 86 سالها اشک دیده پالودم %~% روزها از طلب نیاسودم
# 87 عقل عنقای مغربم میخواند %~% چرخ زالم چنین به گوشه نشاند
# 88 به جوانی چو زال پیر شدم %~% که چو سیمرغ گوشه‌گیر شدم
# 89 هم چو فاروق زهر نوشم من %~% زانکه تریاک میفرشم من
# 90 زهر من کس ندید من خوردم %~% که ستم بین و زهر پروردم
# 91 آنکه زین زهر شد مرا ساقی %~% « عنده رقیتی و تریاقی» PageV01P116
# 1 مرکب راه را فرو کش تنگ %~% که برون شد ز شهر پیش آهنگ
# 2 سخن هول آن دو راه مگوی %~% پیش کوران حدیث چاه مگوی
# 3 شب تاریک و دیو و بیغوله %~% راه تاریک و دوله بر دوله
# 4 رفتنی کیست اندرین گوشه %~% گو: منه رخ به راه بی‌توشه
# 5 تا جوازی مگر به دست کند %~% چاره امن و باز رست کند
# 6 ساقی از جام جم شرابم ده %~% نقل اگر نیست هم شرابم ده
# 7 در چنین حیرت و تهی‌دستی %~% مهر بی نیست جز می و مستی
# 8 کاروان رفت و کارسازی نیست %~% غم خورم غم که کار بازی نیست
# 9 گذرم بر سر دو راه آمد %~% روز تشویش و اشتباه آمد
# 10 راه من تا کدام خواهد بود %~% روز عرضم چه نام ms165 خواهد بود
# 11 به چپم راه میدهد یار است %~% اندرین ره ز من چه خواهد خواست
# 12 کیسه خالی و دلی خواهان %~% دیده بر دستگاه همراهان
# 13 میروم شرمسار و سر در پیش %~% زاد راهی نکرده از کم و بیش
# 14 خاک بهتر فراش و بالش من %~% که ز بار گناه نالش من
# 15 دیده سرمایه نکوکاران %~% اشک حسرت ز دیدها باران
# 16 از چه باید جفای کس بر من %~% زرد رویی که هستبس بر من
# 17 گر چه صد پی به خاکم اندازد %~% سر نگون در مغاکم اندازد
# 18 خویش را از زمین برانگیزم %~% وز در رحمتش درآویزم
# 19 اندرین حال عجر و پیری خود %~% شرمسارم ز سهل گیری خود
# 20 سالها من که یاد او کردم %~% هم به امید داد او کردم
# 21 داد من چیست راه دادن او %~% بر در خود پناه دادن او
# 22 چون منی را چه پیشداری دست %~% که قلم برگرفته‌ای از مست
# 23 بیخودی را چه اختیار بود %~% که چنین موجب غبار بود
# 24 گر چه خالی ز برگ و ساز آمد %~% نه به حکم تو رفت و باز آمد
# 25 کار در دست بنده خود چه بود %~% همه از تست وز تو بد چو بود
# 26 بر تو ما اعتماد آن داریم %~% که ببخشی چو دست پیش آریم
# 27 علم رحمت ار برافرازی %~% سایه بر جرم کس نیندازی
# 28 چیست پیش تو حرم ایندو سه مور %~% نزد عفو تو سر مشتی عور
# 29 چون تویی وانگهی تفحص کار %~% رحمت محض و اینحساب و شمار
# 30 از گناه ار چه چرک ناک شویم %~% چون به دریا رسیم پاک شویم
# 31 از من و روز و شب گنه جستن %~% وز تو در یک نظر فرو شستن
# 32 میدهد در تنم گواهی دل %~% که نگویی سخن ز مشتی گل
# 33 کی مرا این خیال غره کند %~% کافتابم حساب ذره کند
# 34 پیش جان بخشی چنین ms166 کرمی %~% از غباری که گوید و ز نمی
# 35 بنده‌ای را چه دستگاه بود %~% که سزاوار پادشاه بود
# 36 اگرش رد کنی هلاک شود %~% ور قبول از گناه پاک شود
# 37 ای که هر درد را دوا دانی %~% ناتوانم ز درد نادانی
# 38 زان چنان حکمتی روا نبود %~% که چنین درد را دوا نبود
# 39 گر تو توفیقمان دهی رستیم %~% ور نه بس مفلس و تهی‌دستیم
# 40 نرود در خیال موجودی %~% اینچنین صرفه از چنان جودی
# 41 چه ازین یک دو مشت خاک آید %~% که سزاوار چون تو پاک آید
# 42 به یمین و شمالمان مدوان %~% جز به کوی وصالمان مدوان
# 43 نشود در بهشت انبوهی %~% که بهر ذره در شود کوهی
# 44 پیش تو ذره‌ایست هفت زمین %~% ذره‌ای چیست از یسار و یمین
# 45 چه بگویم که: وا کدام ببخش %~% ای تمامی ترا تمام ببخش
# 46 بده ای کردگار بخشنده %~% پادشاهی مگیر بر بنده
# 47 مگر آندم که روز آن باشد %~% اوحدی نیز در میان باشد PageV01P117
# 1 پیش ازین کردمت ز حال آگاه %~% که: سه روحند جسم را همراه
# 2 کار هر یک پدید و مدت کار %~% وین سخن باز می‌کنم تکرار
# 3 تا چهل سال روح روینده %~% میکند کار در تن بنده
# 4 تن او باشد اندر افزونی %~% متفاوت به چندی و چونی
# 5 چون گذشتی از آن نبالد تن %~% هر دم از زحمتی بنالد تن
# 6 لیکن آثار روح حیوانی %~% که تو ادراک و جنبشش خوانی
# 7 همچنان برقرار خود باشند %~% بر سر شغل و کار خود باشند
# 8 گاه پیری به قدر کند شوند %~% گر چه رامند لیک تند شوند
# 9 در بدنها رطوبتیست لطیف %~% منفصل گشته از فضول کثیف
# 10 که حیات ترا عزیزی اوست %~% نشانه قوت غریزی اوست
# 11 آن رطوبت چو برقرار بود %~% زان مزاج تو رطب و حار بود
# 12 تن به تدبیر نفس انسانی %~% زنده باشد چنانکه میدانی
# 13 چون شود ms167 در تن آن نظارت کم %~% بدنت را شود حرارت کم
# 14 اندک اندک همی شود زو خرج %~% تا بپالاید از مشام و ز فرج
# 15 کندت قید سردی و خشکی %~% طرح کافور بر خط مشکی
# 16 آنچه تحلیل یابد از بدلش %~% دهدت دست کم بود خللش
# 17 ور بدل کم شود شکسته شود %~% تا حیات از بدن گسسته شود
# 18 کند اندر تنت هلاک نزول %~% نفس نطقیت را کند معزول
# 19 سبب اینست مرگ و مردان را %~% ضغف و فرتوتی و فسردن را PageV01P118
# 1 چون تعلق برید جان از جسم %~% نبود حال جان برون زد و قسم:
# 2 گر نکوکار بوده باشد رست %~% ورنه در خاک خوار ماند و پست
# 3 نفس اگر پاک و گر پلید بود %~% منزل هر یکی پدید بود
# 4 هر یکی را در آن جهان جاییست %~% وندران منزلی و ماواییست
# 5 وین بدن را عذاب گوری هست %~% در لحد نیز تلخ و شوری هست
# 6 چون شود جان و جسم آلوده %~% از غبار گناه پالوده
# 7 باز فرمان رسد که: برخیزد %~% تن به جان جان بتن درآویزد
# 8 آنکت از آب در وجود آورد %~% بازت از خاک زنده داند کرد
# 9 در قیامت کزین ستوده طلسم %~% دور باشد حجاب ظلمت جسم
# 10 تن نیکان فروغ جان گیرد %~% هر دو را نور در میان گیرد
# 11 چون تن و جان به نور غرق شود %~% شرق او غرب و غرب شرق شود
# 12 هر یک از ما به صورت ذاتی %~% اندر آید به موقف آتی
# 13 ذات ما هستی و حقیقت ماست %~% صورتش سیرت و طریقت ماست
# 14 اصل جان تو چونکه از فلکست %~% به فلک میروی درین چه شکست
# 15 عقل و جان بر فلک گذار کند %~% استخوان بر فلک چکار کند
# 16 آب و گل بندتست بگسل بند %~% بنده این و آن شدن تا چند
# 17 هر یکی را به مرکزی بسپار %~% همچو آتش سر ms168 از محیط برآر
# 18 زین طبایع تو تا نگردی پاک %~% نکنی رخ به طبع در افلاک
# 19 بر فلک نیست گرمی و سردی %~% بگذر از گرم و سرد اگر مردی
# 20 نسبت خویش با بسایط فرد %~% به بساطت درست باید کرد
# 21 خواجه زنگی و آن صنم رومی %~% موجب حیرتست و محرومی
# 22 جای اصلی طلب مرو در خواب %~% ور ندانی بپرس از آتش و آب
# 23 زین جهان این چنین توان رستن %~% نه کشیدن بلا و بنشستن
# 24 این فطیری که کرده‌ای تو به دست %~% در تنور اثیر نتوان بست
# 25 ملکوت سماست جای سروش %~% جبروت خداست عالم هوش
# 26 بر فلک جای مکر و فن نبود %~% با ملک حاجت سخن نبود
# 27 جانت آندم که گردد از تن باز %~% کوش تا بر فلک کند پرواز
# 28 تا نگردی چو آسمان یکرنگ %~% کی روی بر فلک چو هفت اورنگ
# 29 سنگ جایی رود که سنگ بود %~% آب از آتش ببر که جنگ بود
# 30 آن که بی‌کار و آن که در کارند %~% هر یکی رخ به مامنی دارند
# 31 آب ازین سنگ اگر گذار کند %~% چون به مرکز رسد قرار کند
# 32 بد بمیری چو ناتمام روی %~% هیمه دوزخی چو خام روی
# 33 جهد آن کن که: پخته باشی و حر %~% تا در آن ورطه‌ها نمانی پر
# 34 بازدان گر دل تو آگاهست %~% که چه خرسنگهات در راهست!
# 35 اندرین خانه کار خویش بساز %~% تا در آن عقده‌ها نمانی باز
# 36 به دل آزاد شو به جان فارغ %~% پس برون آی ازین جهان فارغ
# 37 می‌گسل بند بندت آهسته %~% تا نباشی به هیچ پیوسته
# 38 روز اول که دیده بازت شد %~% دل درین عالم مجازت شد
# 39 نشنیدی که سر بسر با دست %~% یا ندیدی که سست بنیادست
# 40 دل خود را به صد گره بستن %~% روز آخر کجا توان رستن
# 41 هر چه میماند از تو خاکش کن ms169 %~% و آنچه همراه تست پاکش کن
# 42 جان خود را که در جهان بستی %~% به زر و سیم و خانه پیوستی
# 43 برکش از جمله همچو موی از شیر %~% تا چو گوید: بیار گویی: گیر
# 44 آن کسانی که بینشی دارند %~% آشکار و نهان درین کارند
# 45 چه گمان میبری بر آتش و باد %~% یا برین آب و خاک بی‌بنیاد
# 46 وامهاییست دادنی اینها %~% بندهایی گشادنی این‌ها
# 47 نه که این جسم چون هلاک شود %~% باد او باد و خاک خاک شود
# 48 پسرت دختری بیار کند %~% دخترت شوهری شکار کند
# 49 زن جوانست همسرش باید %~% مهر و میراث از آن زرش باید
# 50 درم نقد را ببندد سخت %~% پیش نابالغان نهد دوسه رخت
# 51 تا به عجز و نیاز و مکر و حیل %~% وام دارت کند شب اول
# 52 خانه بیگانه را نشست شود %~% کم عمارت کنند و پست شود
# 53 به یتیمت کسی نگه نکند %~% دشمنت نزد خویش ره نکند
# 54 گر بمادر نظر کند بس نیست %~% ور به گورت گذر کند کس نیست
# 55 بزنندش به زجر و بر جوشد %~% بر تو نالد جواب ننیوشد
# 56 مانده بر جای و هیچ جایی نه %~% غرق تیمار و آشنایی نه
# 57 غارت اندر زر و قماش افتد %~% هر چه ارزنده تر بلاش افتد
# 58 تو بمانی و گور و سیرت زشت %~% بر توده گزر کوی خام و سه خشت
# 59 زان دگر هولها نیارم یاد %~% چون تو گفتی که هر چه بادا باد!
# 60 پر نمودند لیک کم دیدی %~% بس بگفتند و هیچ نشنیدی
# 61 اگر این حال نیست بد گفتم %~% وگر این هست آن خود گفتم
# 62 این زن و زور و زر گذاشتنیست %~% مهر اندر درون نکاشتنیست
# 63 دست خود را تهی کن از سیمش %~% تا نجنبد دل تو از بیمش
# 64 کز پی کاروان تهی دستان %~% شاد و ایمن روند چون مستان
# 65 عاقلان خود درین ms170 نپیوندند %~% وانکه پیوسته شد بدو خندند
# 66 کار خود آن کسی تباه نکرد %~% که به لذات تن نگاه کرد
# 67 آنکه دید این گریز پاییها %~% شد جداییش ازین جداییها
# 68 دست ازین دستگاه آز بشست %~% رفت چون وقت رفتن آمد چست
# 69 در فزونی زیان تست و کسان %~% در فزونی مرو چو بوالهوسان
# 70 آز را خصم آشکارا شو %~% به خدا زنده‌ای خدا را شو
# 71 تا که در رنج جستن نانی %~% نخوری تا کسی نرنجانی
# 72 گر تو جانی غذای جان میجوی %~% ورتنی آب و آش و نان میجوی
# 73 خر و بار تو بار خواهد بود %~% گر سفر زین شمار خواهد بود
# 74 نردبانیست پایه برپایه %~% ترک بایست خواهش و مایه
# 75 راهت از نردبان آزادیست %~% در جهانی که سربسر شادیست
# 76 خر عیسی بر آخور خاکست %~% روح بی‌رخت او برافلاکست
# 77 رخت و خرچیست این تن و سر و گوش %~% بهل این و برس به عالم هوش
# 78 پشت او تا صلیب سای نشد %~% اخترش تخت و چرخ جای نشد
# 79 صادقانی که شمع دین سوزند %~% بتو زین بیشتر چه آموزند
# 80 بتو آموخت شرط جانبازی %~% تا ببینی و کار جان سازی
# 81 کار جان ساختن به تن سوزیست %~% خنک آن دل که این دمش روزیست
# 82 سر که دادند و آب خواست تنش %~% تا به برهان قوی شود سخنش
# 83 که جهان را وفا چنین باشد %~% سر که برجای انگبین باشد
# 84 آنکه داند بر آسمان رفتن %~% میتوانست ازین میان رفتن
# 85 لیک بایستش این خبر کردن %~% که چنین شاید این سفر کردن
# 86 مایه انتباه تست این ها %~% همه تعلیم راه تست این ها
# 87 تا بدانی که رسم و عادت چیست %~% اولین پایه ارادت چیست
# 88 سر او تا نهفته شد زیشان %~% سر شد اندر سر بداندیشان
# 89 تا چنان ترک آز نتوان کرد %~% دست و پایی دراز نتوان کرد
# 90 دست وپایی که ms171 پاک شد زین گرد %~% چار میخش کجا رساند درد
# 91 چون بلوغ کمال دستش داد %~% نفرتی زین جهان پستش داد
# 92 کام دشمن به دشمنان بنمود %~% جام جم را از آن میان بربود
# 93 مشتبه گشت و اختلاف افتاد %~% که: تنش جفت خاک شد یا باد
# 94 تن او روح بود و روح تنش %~% چون بپوشی به گور یا کفنش
# 95 به سبوی دوگانگی زن سنگ %~% تا زخمی برآیدت ده رنگ
# 96 هر که عیسی به چنگ او باشد %~% «صبغة الله» رنگ او باشد PageV01P119
# 1 گر مریدی ز دار دور شود %~% در مریدی در آن حضور شود
# 2 چون ترا نیز عزم این راهست %~% دل تو زین عزیمت آگاهست
# 3 رخ به راه آر و رخت بر خر نه %~% جای پرداز و پای بر در نه
# 4 چار عنصر به چار میخ در آر %~% شاخ تن را ز بار وبیخ درآر
# 5 مرم از دار تا به تخت رسی %~% پای بردار تا به بخت رسی
# 6 شیر مردان دین به آخر کار %~% نردبانی بساختند از دار
# 7 تا بدان نردبان نگاه کنی %~% بر نهی پای و برگ راه کنی
# 8 آنکه بالای نردبان بلاست %~% راه بالات مینماید راست
# 9 تا تو جز چوب و در ندانی دید %~% رازهای دگر ندانی دید
# 10 سخن عشق زیر و بالا نیست %~% در ره عشق رخت و کالا نیست
# 11 نزد مردان بلا و بخت یکیست %~% پیش عشاق دار و تخت یکیست
# 12 نتراشند جز به یک منوال %~% تخت مردان و تخته غسال
# 13 تاجشان بی سری و سامانیست %~% تخت تابوت عالم فانیست
# 14 نیست در راه عشق پیچ مپیچ %~% روشنی در فناست دیگر هیچ
# 15 با تو تا ذره‌ای ز هستی هست %~% همچنان نام بت‌پرستی هست
# 16 بت تن را بهل که بیش ارزی %~% بت تست آن بروچه ملیرزی
# 17 بت شکن باش تا که چست شوی %~% بت رها کن که تن درست ms172 شوی
# 18 تاج و تختی که پاو سر داند %~% عاشقش کم ز خاک در داند
# 19 چه بود چوب خشک یا زر زرد %~% که بدان پای و سر نگارد مرد
# 20 تخت مردان ز عزتست و سکون %~% تاجشان سر امر «کن فیکون»
# 21 برچنین تاج و تخت کن شاهی %~% تا بگیری ز ماه تا ماهی
# 22 بر فلک بی‌عروج نتوان رفت %~% به سفر بی‌خروج نتوان رفت
# 23 نفس با عقل چون یگانه شود %~% کی چو تن مبتلای خانه شود
# 24 نفس را عقل کن به دانش و داد %~% تا به عرشت برآورد چون باد
# 25 علم نفس ترا به عقل کند %~% این سخن دل درست نقل کند
# 26 دور کن حرص خورد و خواب از خود %~% سهل کن باربان و آب از خود
# 27 جز ریاضت مکن دگر پیشه %~% تا شود بی کدورت اندیشه
# 28 مده اندیشه جز به جان خرد %~% آشنا گرد با روان خرد
# 29 جز خرد نیست کز خدا گوید %~% روح ازو گفت هر چه وا گوید
# 30 نفس تا بر خرد ندارد گوش %~% نتواند حدیثی از سر هوش
# 31 مهل این نفس را دمی بی‌فکر %~% تا بیابی هزار گوهر بکر
# 32 بکن از راه حکمت و معقول %~% سیر در عالم نفوس و عقول
# 33 گرچه نتوان که ذات بین گردی %~% زین دو گوهر صفات بین گردی
# 34 هرچه فانیست در ضمیر مهل %~% جز به باقی مده تصور دل
# 35 فکر صافی ز ذوفنون خیزد %~% فکر آشفته از جنون خیزد
# 36 فکر چون صاف شد صفات دهد %~% رخ به درگاه اصطفات دهد
# 37 هرچه فانیست خود خیال بود %~% فکر فانی ترا وبال بود
# 38 نتوانی به چشم سر دیدن %~% جز سروریش و بام و در دیدن
# 39 چشم سرت لقا تواند دید %~% نفس باقی بقا تواند دید
# 40 جان چو باقیست او بقا جوید %~% تن فانی چه ارتقا جوید
# 41 ده نشین به دود سوی رز خویش ms173 %~% جنبش هر کسی به مرکز خویش
# 42 علم باقی بدان که چیست بجوی %~% وین بقا در دیار کیست بپوی
# 43 لوح نفس از خیال خالی کن %~% پر ازین نقش لایزالی کن
# 44 هر چه در جنت تو دیده شود %~% هم ز کردارت آفریده شود
# 45 وان عذابی که سرنوشته تست %~% هم یقین‌دان که سرگذشته تست
# 46 عملت پیش میرود به بهشت %~% تا ز بهر تو خانه سازد و کشت
# 47 خلق نیک توحور خواهد شد %~% رای عالی قصور خواهد شد
# 48 گفته‌ای خوش که بر زبان آید %~% مرغ و حلوای پخته‌زان آید
# 49 شاخهای مرصع از گوهر %~% سخن تست ازین سخن مگذر
# 50 کوثر از دانش لدنی خاست %~% سلسبیل از طریق جستن راست
# 51 خوب کاران او چو کشت کنند %~% گاو در خرمن بهشت کنند
# 52 آنکه فردا بهشت فاش برند %~% پیشه‌کاران دانه پاش برند
# 53 آدم از جهل بست برتوشه %~% از چنان خرمن اینچنین خوشه
# 54 هم ضعیفی و هم ظلوم و جهول %~% با سه عیب چنین مباش فضول
# 55 بر عصای قبول تکیه مزن %~% که «عصی آدمت» زند گردن
# 56 تا دلت مرغ پخته خواهد و می %~% چون نهی در بهشت باقی پی
# 57 بگذر زین بهشت پردانه %~% در بهشت خدای برخانه
# 58 تو به دهقان رها کن و بیوه %~% گندم و مرغ و قلیه و میوه
# 59 زان رحیق اردمی دونوش کنی %~% هم چو دریا ز عشق جوش کنی
# 60 تا که دریاست جوش دریا هست %~% جهد کن تا شوی چو دریا مست
# 61 جوش دریا تمام خواهد بود %~% جوش تست آنکه خام خواهد بود PageV01P120
# 1 پدری داری اندرین بالا %~% گشته در اصل و در گهر والا
# 2 گر ازین قبه ره به دریابی %~% خویش را پیش آن پدر یابی
# 3 پدرت را برادران هستند %~% همه را جفت و مادران هستند
# 4 سر به سر نور و جمله روحانی %~% فارغ از ننگ عالم فانی
# 5 طلب آن ms174 تبارو خویشی کن %~% روی در روی فضل و پیشی کن
# 6 تو درین چارمیخ طبع و هوا %~% نام ایشان مبر که نیست روا
# 7 نکنی امتزاج با انجم %~% تا نگیری طبیعت پنجم
# 8 خر عیسیست این تن مردار %~% سوزن او تعلق و پندار
# 9 چه شوی بسته خر و سوزن %~% زین دو بیگانه خیمه یکسوزن
# 10 تا نفس هست و نفس کاری کن %~% گرد خویش از عمل حصاری کن
# 11 مادرانند این مراکب دون %~% پدرانت کواکب گردون
# 12 برفلک داری ای پسر آیا %~% پسرا میل کن سوی بابا
# 13 مادران را به دختران بگذار %~% صحبت این بد اختران بگذار
# 14 تو چو عیسی از آن پدر زادی %~% نه تو زین مادران غرزادی
# 15 کرد ایزد ز بهر یاری تو %~% حس ده گانه را حواری تو
# 16 کاهلی را به خویش راه مده %~% دل به این آب و این گیاه مده
# 17 با خدای خود ار بدانی شد %~% آشنا آن زمان توانی شد
# 18 جهد آن کن که پاک شوی %~% حیف باشد که خاک خاک شوی PageV01P121
# 1 بود روزی مسیح و یارانش %~% دانش اندوز و راز دارانش
# 2 سخن عشق را بیان میکرد %~% فاش میگفت و پس نهان میکرد
# 3 در میان سخن چو یارانش %~% خسته دیدند و اشک بارانش
# 4 خواستندش نشان عشق و دلیل %~% گفت: فرداست روز نار و خلیل
# 5 روز دیگر چو رخ بکار نهاد %~% پای بر دستگاه دار نهاد
# 6 گفت: اگر در میانه کس باشد %~% عشق را این دلیل بس باشد
# 7 هر که او روی در خدای کند %~% صلب خود را صلیب‌سای کند
# 8 تا تنش پای بند دار نشد %~% جان او بر فلک سوار نشد
# 9 چار میخ از برای تن بودست %~% شمع جان را فلک لگن بودست
# 10 نیست دعوی دوست بی‌برهان %~% جان خود را زتن چنین برهان
# 11 گفته‌ای: بی‌پدر چه کس باشد %~% پدر آسمان نه بس باشد
# 12 آنکه او ms175 مرده زنده داند کرد %~% دشمنش مرده چون تواند کرد
# 13 زنده کن را چگونه شاید کشت %~% چو بگوید: بکش بباید کشت
# 14 چون به معنی قوی شود دل تو %~% از زمین بر فلک برد گل تو
# 15 گرندانی که چیست این پایه %~% بنگر حال شبنم و خایه
# 16 چون شود مغز جان‌فزون از پوست %~% پوست را راست میبرد سوی دوست
# 17 هرچه این جات بیگمان باشد %~% چون به آنجا رسی همان باشد
# 18 هوسست و هوی که فانی جست %~% عقل و جان جوهر معانی جست
# 19 علم جزوی اگر ز دل خوانی %~% همه کلی شوند و روحانی
# 20 از چنین علم دل شود همه بین %~% وز دگر علم شور و دمدمه بین
# 21 علم اگر بهر روشنی باشد %~% روشنی بخشد و هنی باشد
# 22 تیرگی علم پیچ برپیچست %~% کش بکاوند و هیچ در هیچست
# 23 بی‌میانجی سخن خرد گوید %~% هرچه گفت از خدای خود گوید
# 24 زر و سیمی که دزد داند برد %~% پاستوری که زود میرد و مرد
# 25 همره نفس بر فلک نرود %~% زانکه آنجا گمان و شک نرود
# 26 بگذرد زین سراچه فانی %~% که به دام غرور درمانی
# 27 چند گویم ترا به سرو به جهر %~% که طلب کن ز علم و دانش بهر
# 28 نازنینی و ناز پرورده %~% شیر پستان حور عین خورده
# 29 خویشتن را به جهل خوار مکن %~% دست با دیو در کنار مکن
# 30 پرکن از عقل چشم و گوشی چند %~% دوستی گیر با سروشی چند
# 31 تا چو روز اجل فراز آید %~% باشد آنچت بکار باز آید
# 32 غرقه‌خواهی شدن مکن زشتی %~% که در افتادت آب در کشتی
# 33 تا ز معنی فرشته وش نشوی %~% از حضور فرشته خوش نشوی
# 34 هر که زینجا نبرد بینایی %~% نرود بر سپهر مینایی
# 35 چو ز دیوان تهی شود سرتو %~% ملک آمد شدن کند بر تو
# 36 روشنان فلک بکار تواند %~% همه در بند انتظار ms176 تواند
# 37 تو فرو داده تن به تاریکی %~% گشته چون موی سر ز باریکی
# 38 نفس خود را بکش نبرد اینست %~% منتهای کمال مرد اینست
# 39 کی شود چون مفارقات بلند %~% کرده نفس مفارق اندر بند PageV01P122
# 1 عشق از آنسوی عقل گیرد دوست %~% و آن کزان سوی عقل باشد اوست
# 2 هرچه بالای طور عقل بود %~% نه به تدبیر و غور عقل بود
# 3 دلت اینجا ز دل جدا گردد %~% هر که اینجا رسد خدا گردد
# 4 عقل را زیر دست سازد عشق %~% علم را نیز مست سازد عشق
# 5 این دو را از میان چو بردارد %~% دست با خویش در کمر دارد
# 6 کثرت از عقل و عاقل و معقول %~% برنخیزد مگر به نور وصول
# 7 وصل او نیست جز یکی دیدن %~% هجر او اندرین شکی دیدن
# 8 تا که بینا تو باشی او نبود %~% عارف خویش بین نکو نبود
# 9 آنکه چشم تو دید جسمی بود %~% وانکه گوشت شنید اسمی بود
# 10 روی او را به او توان دیدن %~% باز کن دیده چنان دیدن
# 11 تو ببینی دگر نهان گردد %~% او ببیند که جاودان گردد
# 12 نشود جز به عشق زاینده %~% دیده دوست بین پاینده
# 13 دو شوی پیش آینه به درست %~% زانکه آیینه تو غیر از تست
# 14 چون به علم و عمل شوی در کار %~% روزت از روز به شود ناچار
# 15 گرنه در عقل روزبه گردی %~% به چه رتبت رئیس ده گردی
# 16 خویشتن را بلند ارزش ساز %~% اکتساب کمال ورزش ساز
# 17 داده حس و طبع را رد کن %~% روح خود را ز تن مجرد کن
# 18 رخنه‌ای در سپهر چارم بر %~% رخت بربام هفت طارم بر
# 19 گرنه علمت رفیق راه شود %~% عملت حافظ و پناه شود
# 20 نفس با خود دگر چه داند برد %~% ره به منزل کجا تواند برد PageV01P123
# 1 در قیامت کجا رود با نفس %~% علم هر بوالفضول و هر ms177 با خفس
# 2 علم نفسست و عقل و علم‌اله %~% کز جهان با تو میشود همراه
# 3 وین سه علم ار کنی به عقل نظر %~% از کلام و حدیث نیست به در
# 4 علم کان جز حدیث و قرآنست %~% سر بسر ساز و آلت نانست
# 5 جان ازین علم نقش گیرد و بس %~% چه کند علم ترهات و هوس
# 6 حاصل این سه علم ارچه بسیست %~% زود دریابد ار به خانه کسیست
# 7 جان بسیطست و این سه علم بسیط %~% تو فرو رفته در وجیز و وسیط
# 8 زینت عقل چیست دانش و داد %~% شرف نفس خلق خوب نهاد
# 9 زین سه هم با تو نقل باید کرد %~% نفس را نیز عقل باید کرد
# 10 و آن دو را در میان چو واسطه نیست %~% به حقیقت دو نیستند یکیست
# 11 گر نداری سر صداع و نبرد %~% گرد این ثالث ثلاثه مگرد
# 12 نفس و عقلند کدخدای فلک %~% زین دو شاید شد آشنای فلک
# 13 این دو فرمانده ار ندانندت %~% به فلک بر شوی برانندت
# 14 زین سه علم آنکه هست بیگانه %~% ندهندش بر آسمان خانه
# 15 اگر این جا شناختی رستی %~% ورنه جان میکن اندرین پستی
# 16 پی این زاد رو که زاد اینست %~% روح را توشه معاد اینست
# 17 هر که او آشنا نشد با نجم %~% همچو شیطان کند شهابش رجم
# 18 دیو چون استراق سمع کند %~% آتشش احتراق جمع کند
# 19 تا چو آن آتش اندرو افتد %~% سر معلق‌زنان فرو افتد
# 20 رفتن دیو تا هوا باشد %~% جای او برفلک کجا باشد
# 21 فلکی چون نبود همراهش %~% برنیامد کلاه ازین چاهش
# 22 تو به بادی چو یخ فروبندی %~% به تفی آخ واخ فرو بندی
# 23 چون توانی گذشت ازین دو نهنک %~% مگر آنشب که خورده باشی بنک
# 24 اعتدال ار ز زر بیاموزی %~% در اثیر اوفتی برافروزی
# 25 قلب را سوختن یقین باشد %~% وین اثیر از برای این باشد ms178
# 26 نقد آنکس که خالص آمد تفت %~% از خلاص اثیر بیرون رفت
# 27 راه گردون پر آتش اندازیست %~% پس تو پنداشتی که بربازیست
# 28 گرنه پیش این زبانه‌ها بودی %~% آسمان آشیانه‌ها بودی
# 29 چون سمندر نگشته آتش‌خوار %~% چون روی بر سپهر آتش بار
# 30 ای چو روباه نزد شیر مرو %~% پیش او باش حق دلیر مرو
# 31 گذرت بر اثیر خواهد بود %~% راه بر زمهریر خواهد بود
# 32 سرد و گرم این دم ار نورزی تو %~% زین بسوزی وزان بلرزی تو
# 33 طاقت هیچ سرد و گرمت نیست %~% به فلک میروی و شرمت نیست
# 34 تا تنت همچو جان نگردد پاک %~% نتوانی گذشت بر افلاک
# 35 چون شود جمع نور با سایه %~% چه سپهر و چه نردبان پایه
# 36 آنکه از آب و خاک مایه نداشت %~% برفلک شد که هیچ سایه نداشت
# 37 سایه زایل شود چو نور آمد %~% غیب بگریخت چون حضور آمد
# 38 هر کرا عقل و روح دایه بود %~% تن او را کدام سایه بود
# 39 نور بر سایه چون زیادت شد %~% غیب در کسوت شهادت شد PageV01P124
# 1 چون بمیری ازین جواهر خمس %~% عقل و نفست نپاید اندر رمس
# 2 در این نه مقوله بسته شود %~% دل ازین چار قید رسته شود
# 3 برهی از سه بعد و از شش حد %~% اوحدی‌وش رخ آوری به احد
# 4 این تخیل نماند و احساس %~% وین تکاپوی منهیان حواس
# 5 دیده روح بی‌سبل گردد %~% مشکل نفس جمله حل گردد
# 6 هرچه خواهی میسرت باشد %~% وآنچه جویی برابرت باشد
# 7 در جهانی رسی سراسر جان %~% وندرو کاردار عقل و روان
# 8 لبشان بی‌زبان سخن پیوند %~% چهره بی‌عشوه شاهد و دلبند
# 9 همه یکرنگ و هیچ رنگی نه %~% همه صلح و هراس جنگی نه
# 10 جامها پر ز شهد و شیر وشراب %~% باغها پردرخت و میوه و آب
# 11 باغ مینو گشاده در درهم %~% شاخ مینا کشیده سر در هم
# 12 شربت ms179 آینده نزد رنجوران %~% میوه ریزنده بر سر دوران
# 13 هرچه جان کشته پیش دل رسته %~% چشم جان دیده هرچه دل جسته
# 14 دور نزدیک و سخت نرم شده %~% زشت زیبا و سرد گرم شده
# 15 همه از مردن و هلاک ایمن %~% دل و جانها ز ترس و باک ایمن
# 16 نه ز اندوه رخ بریزد رنگ %~% نه ز انبوه خانه گردد تنگ
# 17 فارغ از رنج ناملایم و ضد %~% ایمن از ازدحام دشمن وند
# 18 بر سر دوشها تراز بقا %~% در کف هوشها جواز لقا
# 19 بر بساط بقا چو دلبندان %~% وز نشاط لقا چو گل خندان
# 20 باغهایی به دست خود کشته %~% بر زمینی ز عنبر آغشته
# 21 گه شراب بقا چشانندش %~% گه به باع لقا کشانندش
# 22 گه کند در جمال حور نظر %~% گه ز کوثر کنندش آبشخور
# 23 ملکش در نوازش آرد و ناز %~% میکند در جهان جان پرواز
# 24 حلم او انگبین ناب شود %~% علم گه شیر و گه شراب شود
# 25 حله پوشد که سترپوشی کرد %~% باده نوشد که خشم نوشی کرد
# 26 پیشش آرند میوه‌های بهشت %~% از درخت عمل که اینجا کشت
# 27 تیر انصاف در کمان آرند %~% جان به شکرانه در میان آرند
# 28 رنج‌بینان به راحتی برسند %~% ره‌نشینان به ساحتی برسند
# 29 چون شوی دور ازین سرای هوس %~% با تو همراه علم باشد بس
# 30 عملت میبرد علم در پیش %~% علم خود را جدا مدار از خویش
# 31 گر طلب میکنی بهشت بقا %~% نزنی جز در بهشت لقا
# 32 در بهشت خدا علف نبود %~% هرچه خواهد شدن تلف نبود
# 33 وآنچه از خوردنیست نام او را %~% گرچه باشد مشو غلام او را
# 34 باده او رحیق مختومست %~% ختمش از مشک او نه از مومست
# 35 شیر علمست و باده معرفتش %~% شهد شیرین تعقل صفتش
# 36 در زمین شیر و انگبین گویی %~% چون روی بر فلک همین گویی
# 37 تو کزین گونه غره‌باشی ms180 و غرق %~% ز آسمان تا زمین برتوچه فرق
# 38 رو به دیدار روح دل خوش کن %~% گندم و میوه را برآتش کن
# 39 در بهشتی که سفره نانست %~% پی‌منه کان بهشت دونانست
# 40 گرتو از بهر باغ در کاری %~% در ده این باغ‌ها بسی داری
# 41 بی عمل در بهشت رفت آدم %~% آدمی بی‌عمل درآید هم
# 42 باغ دیدار جوی و آب لقا %~% باغ انگور و میوه را چه بقا
# 43 میزبان را چو با تو میل بود %~% خوردن میوه خود طفیل بود
# 44 جای خود در بهشت باقی کن %~% رخ در آن بزمگاه ساقی کن
# 45 دست جز بر در قبول مکش %~% داس در گندم فضول مکش
# 46 آدمت را که خواب جهل بود %~% امر« لاتقرابا» ش سهل نمود
# 47 گر بدان نکته دست رد نزدی %~% در ره «اهبطو» ش حد نزدی
# 48 چه دهی دل بدین شمامه شوم %~% دست کش سوی میوه معلوم
# 49 کار حوا بجز هوا نبود %~% ز آدم این بیخودی روا نبود
# 50 آن بهشتی که اندرو علفست %~% لایق مدخلان ناخلفست
# 51 اندر آن عالم این ستمها نیست %~% وین بد و نیک و بیش و کمها نیست
# 52 فارغست از تزاحم و تنگی %~% نیست رنگی بغیر یکرنگی
# 53 عالم وحدتست عالم نور %~% عالم کثرت این سرای غرور
# 54 جای شخص مجرد روحی %~% نبود جز بهشت سبوحی
# 55 برتفاوت بود مراتب خلد %~% دور از اندازه نیست راتب خلد
# 56 هشت جنت ز بهر این آمد %~% از حکیمان بما چنین آمد
# 57 هر یکی را ز ما بهشتی هست %~% قصر و ایوان و آب و کشتی هست
# 58 تو ببین نیک تا چه کاشته‌ای %~% چه به روز پسین گذاشته‌ای
# 59 نکنی رخ به خانه‌های بهشت %~% گرنه از زر بود بنا را خشت
# 60 زر فرستی برای خشت زنان %~% چند ازین زر زهی سرشت زنان!
# 61 نه به اخلاص میکنی کاری %~% زان درختت نمیدهد باری
# 62 تو که ms181 در بند قلیه و نانی %~% کی رسی در بهشت رحمانی
# 63 خوردن اینجا روا نمیدارند %~% در بهشت آش و سفره چون آرند
# 64 در بهشت ار خوری جو و گندم %~% همچو آدم کنی ره خود گم
# 65 ریستن گیردت ز خوردن زشت %~% به درت باید آمدن ز بهشت
# 66 عاقلان مردن از اجل گیرند %~% عاشقان پیش ازین اجل میرند
# 67 بی‌گناهی بپوی مردانه %~% که گنه‌کار ترسد از خانه
# 68 مرگ نیکان حیات جان باشد %~% مرگ بر بدکنش زیان باشد
# 69 گر بترسد ز مرگ بدکاره %~% نتوان کرد عیب بیچاره
# 70 دل او میدهد گواهی راست %~% که اجل داد او بخواهد خواست PageV01P125
# 1 شد غلام ملک به می خوردن %~% بشدند از پیش به پی کردن
# 2 یافتندش به کنج میخانه %~% مفلس و عور و مست و دیوانه
# 3 پس بگفتند پند و هیچ نگفت %~% میکشیدند و او دگر میخفت
# 4 رند کی میگذشت آشفته %~% بارها خانه پدر رفته
# 5 دید کان گیرو ده مجازی نیست %~% گفت: خشم ملوک بازی نیست
# 6 بهلیدش چنانکه مست افتد %~% که بلا بیند ار به دست افتد
# 7 خواجه هر چند پر هنر داند %~% جرم خود بنده نیکتر داند
# 8 قصه این پسر بپرس ازمن %~% کین خمارش به از خمار شکن
# 9 آنچه گفتیم حال دانا بود %~% که به علم و بدین توانا بود PageV01P126
# 1 ورندارد ز دین و دانش بهر %~% از تنش جان جدا کنند به قهر
# 2 در جهان جای او حجیم بود %~% آبش از جرعه حمیم بود
# 3 تنگ ماند برو جهان فراخ %~% رخ فرا میکند به هر سوراخ
# 4 گرد او دودهای ظلمانی %~% از مزاجات جهل و نادانی
# 5 او در آن دودهای آتش ریز %~% میرود چشم بسته افتان خیز
# 6 عور ماند که پرده در بودست %~% خوار ماند که عشوه‌گر بودست
# 7 گه رود با روان غمناکان %~% گه درآید به گور ناپاکان
# 8 به هوا بر شود بسوزندش %~% بر زمین بگذرد ms182 بدوزندش
# 9 کور و در دست او عصایی نه %~% عور و بر دوش او کسایی نه
# 10 تن او قوت مار و طعمه مور %~% او همی بین و میگذر از دور
# 11 نه ز پس راه یابد و نه ز پیش %~% نه به بیگانه در رسد نه به خویش
# 12 رخ به راه آورد قفاش زنند %~% باز گردد به صد جفاش زنند
# 13 نه گریزندگیش را پایی %~% نه ستیزندگیش را رایی
# 14 جان او در تموز و یخ‌بندان %~% زنده لیکن فتاده در زندان
# 15 دل او بی‌ضیا و نور و فروغ %~% گوش او بر گزاف و فحش و دروغ
# 16 ظلمت ظلم بر وی اندوده %~% چرک بر چرک و دوده بر دوده
# 17 تهمت و جهل و حسرت و خواری %~% فرقت و گمرهی و بی‌یاری
# 18 کرده پهنای خاک تنگ برو %~% چرخ باریده شوک و سنگ برو
# 19 جانش از نور علم عاری و عور %~% تن ز ظلمت بمانده در گل گور
# 20 زان و حل قوت گذشتن نه %~% به عمل راه باز گشتن نه
# 21 گرد بر گرد او ز مظلمه‌ها %~% برقهای جهنده از دمه‌ها
# 22 صحبتش با بدان و نیکی نه %~% سر او پر خمار و سیکی نه
# 23 کارش از دست رفته سر در پیش %~% دیده احوال خویش و رفته ز خویش
# 24 چون در آید سرش ز غفلت نوم %~% بشناسد که : «لیس ظلم الیوم»
# 25 دوزخ نقد مفسدان اینست %~% نسیه خور صد هزار چندینست
# 26 این چنین مرگ مرگ عام بود %~% وینچنین مرده ناتمام بود
# 27 روح ازین گنبدش بدر نشود %~% بلکه زین چاه بر زبر نشود
# 28 روی تحقیق ازو نهان گردد %~% آرزومند این جهان گردد
# 29 هر به یک چند در لباس خیال %~% اندر آید به خواب اهل و عیال
# 30 بنماید به عجز صورت خویش %~% عرضه دارد همی ضرورت خویش
# 31 تا بدانند جنس رازش را %~% معنی حاجت و نیازش را
# 32 دو ms183 سه نانش به زور بفرستند %~% یا چراغی به گور بفرستند
# 33 بعد ازو گر یکی ز صد بدهند %~% صدقات آن بود که خود بدهند
# 34 هرچه بیش از کفاف داری تو %~% ندهی بر گزاف داری تو
# 35 پیش از آن کت اجل کند در خواب %~% خویشتن را به زندگی دریاب
# 36 تا نباید بلابه و زاری %~% مال خود خواستن بدین خواری
# 37 حق ایزد نداده‌ای به خوشی %~% تا مکافات آن چنین بکشی
# 38 از تو کرد او به صد زبان خواهش %~% تو ندادی به گوش خود راهش
# 39 اهل حاجت که داری از چپ و راست %~% لب ایشان بدان زبان گویاست
# 40 حق و ادرار خویش میطلبند %~% نه ز انصاف بیش میطلبند
# 41 شکر انعام او به دانش کن %~% نظری هم به بندگانش کن
# 42 آنچه بینی که دون و بدکارند %~% بر ایزد نه روزیی دارند
# 43 گر چنینش خوری رسی به صواب %~% ور نه بعد از تو خود خورند اصحاب
# 44 بتو پیش از تو گر زری دادند %~% دان که از بهر دیگری دادند
# 45 گر تو دادیش یافتی جنت %~% ور نه او خود ربود بی‌منت PageV01P127
# 1 ای شب و روز عالم از تو بساز %~% شب و روزی به کار ما پرداز
# 2 شب نگاهی درین معانی کن %~% روز لطفی چنانکه دانی کن
# 3 حبذا از چنان دل افروزی ! %~% اتفاق چنین شب و روزی
# 4 صاحبا در شب سعادت خواب %~% مکن و روز نیک را دریاب
# 5 که وجودت به جود فربه باد %~% روزت از روز و شب ز شب به باد
# 6 تحفه کین مفلس فقیر آورد %~% در پذیر ارچه بس حقیر آورد
# 7 تو که بر فرق آسمان تاجی %~% به متاع زمین چه محتاجی
# 8 گر علومست در نوشته تست %~% ور سلوکست سر گذشته تست
# 9 نه بدان آورندت اینها پیش %~% که شود دانشت به اینها بیش
# 10 سخن از خواندنت به کام رسد %~% چون به نام ms184 تو شد به نام رسد
# 11 کاملی را که بنگری از دور %~% گرچه خامل بود شود مشهور
# 12 صوت صیت تو در جهانگیری %~% بر صدای فلک کند میری
# 13 قید اقبال در سر قلمت %~% مرکز فتح سایه علمت
# 14 مستی خواجگان همنامت %~% در دو گیتی ز جرعه جامت
# 15 بر تو خوردی ازین جهانداری %~% که بزرگی ز آسمان داری
# 16 بدعا خواستست شاه ترا %~% زان پرستد همی سپاه ترا
# 17 با تو همراه کرده‌اند از غیب %~% سروری چون کف کلیم از جیب
# 18 ای همه ناز و نوشها بتو خوش %~% ناز ما نیز وقتها میکش
# 19 طرفه باشد چو موی بر دیبا %~% ناز کردن ز روی نازیبا
# 20 من درین سالها که بی توشه %~% کرده بودم زاین و آن گوشه
# 21 ارغنون غمت نواخته‌ام %~% بدعای تو سر فراخته‌ام
# 22 خانه پرور ز سایه گوید و نور %~% عاشقانرا چه غیبت و چه حضور
# 23 مردم این جهان و مرد تویی %~% نوش داروی اهل درد تویی
# 24 آن مبین کم سریست یا پاییست %~% بشنو کین سخن هم از جاییست
# 25 گر قبول اوفتد رهینم و شاد %~% و گرش رد کنی بقای تو باد
# 26 نه که هر مهره‌ای گهر باشد %~% کار درویش ما حضر باشد
# 27 چشم کردی بروی هرکس باز %~% نظری هم بدین غریب انداز
# 28 من چگویم : چه کن تو میدانی %~% مددم کن بهر چه بتوانی
# 29 نظری کن به حال من زین به %~% زانکه من هم رعیتم در ده
# 30 ده نشینی چه دیگ جوشاند  %~% جامه مدح در که پوشاند
# 31 این چنین فضل و خلق باید و خوی %~% تا توان باخت در معانی گوی
# 32 از تو گیرد سخن فروغ چو شمع %~% که بر تست کل معنی جمع
# 33 مصر جامع تویی معانی را %~% پادشاهی و پهلوانی را
# 34 هرکجا این چنین کمالی هست %~% نطق را اندرو مجالی هست
# 35 تا کنونم نبوده ممدوحی %~% آب توفان آز را ms185 نوحی
# 36 چون رسید این سفینه بر جودی %~% عرضه افتد به لحن داودی
# 37 در زبور سخن مناجاتم %~% مشتمل بر فنون حاجاتم
# 38 بنوازم به قدر و اندازه %~% تا برون آورم تر و تازه
# 39 از نورد سخن نسیجی چند %~% وز رصدگاه فضل زیجی چند
# 40 گرچه از سیرت هنر پوشی %~% تن فرو داده‌ام به خاموشی
# 41 دگر اندر خروشم آوردند %~% همچو دریا به جوشم آوردند
# 42 سخن اوحدی که میدانی %~% اندرین روزگار ارزانی
# 43 کم به دیوان برند مانندش %~% ور مدون شود بخوانندش
# 44 هر مگس انگبین چه داند کرد %~% جز مگس انگبین تواند خورد
# 45 مگسی انگبین چو ماه کند %~% مگسی دیگرش تباه کند
# 46 این سخنهای بکر پرورده %~% مهل امروز در پس پرده
# 47 شعر نوری ز عرش زاینده است %~% زان چو عرش استوار و پاینده است
# 48 فیض باید به آسمان قایم %~% تا بماند چو آسمان دایم
# 49 گرچه فوجی به شعر مشهورند %~% پیش عقل از حساب ما دورند
# 50 اندرین جام کن به لطف نگاه %~% تا ببینی چو بیژنم در چاه
# 51 ای که کیخسرو زمانی تو %~% کی روا باشد ار ندانی تو
# 52 بیژن شیر خفته در زندان %~% کنده گرگین بی‌هنر دندان
# 53 داری این جام و این گلستان را %~% بدر افگن سفال مستان را
# 54 چون چراغیست این صحیفه نور %~% شده نزدیک ازو منور و دور
# 55 کش برافروختم به روغن روح %~% آخر شب به بزمهای صبوح
# 56 هر کرا باشد این چنین گنجی %~% برده باشد به حاصلش رنجی PageV01P128
# 1 خاطر پاک ساکنان قبور %~% « روح الله روحهم بالنور »
# 2 همه پرداختند پیش از من %~% اندرین باب نظم بیش از من
# 3 چه نویسد کسی بدان پاکی  %~% وانگهی ناکسی چو من خاکی
# 4 لیکن ارواح زنده ایشان %~% داده نیرو به بنده ایشان
# 5 اگرش قطره‌ایست در کوزه %~% هم از آن بحرهاست در یوزه
# 6 روح ایشان مرا چو محرم داشت %~% هیچ محرومم از کرم ms186 نگذاشت
# 7 به ادب دیده‌ام عبارتشان %~% نشدم بی‌ادب به غارتشان
# 8 دلم ما ز خاطر فسرده خود %~% چونکه خرسند شد به خرده خود
# 9 گرد وزر و پی وبال نگشت %~% در سخن بر کسی عیال نگشت
# 10 لاجرم یافت بیش از اندازه %~% فیض بر فیض و تازه بر تازه
# 11 گر نگویم که: زهر یا قندست %~% داند آن کش دلی خردمندست
# 12 تحفه‌هاییست کن فکانی این %~% فیضهاییست آسمانی این
# 13 سقطی نیست اندرین گفته %~% عقد دریست پر بها سفته
# 14 گنج معنیست اینکه پاشیدم %~% نه کتابی که بر تراشیدم
# 15 چون ز تاریخ برگرفتم فال %~% هفتصد رفته بود و سی‌وسه سال
# 16 که من این نامه همایون‌فر %~% عقد کردم به نام این سرور
# 17 چون به سالی تمام شد بدرش %~% ختم کردم به لیلة القدرش
# 18 شب او قدر باد و روزش عید %~% چشم بدخواه از آنکمال بعید PageV01P129
# 1 با چنین فقر و این تهی دستی %~% وندرین خاکساری و پستی
# 2 پشت گرمم بدانکه بی‌کم و کاست %~% اعتقادی درست دارم و راست
# 3 به رسول و کلام و وحی و ملک %~% به شب قربت و عروج فلک
# 4 به بهشت و بدوزخ و بالم %~% به سماوات و عرش و لوح و قلم
# 5 به ترازو و عرصه عرصات %~% به عبور مجردان ز صراط
# 6 به کرامات و معجز و بولی %~% به ابوبکر و عمر و بعلی
# 7 به شب اولین گور و عذاب %~% به وقوف و بحشر و نشر و حساب
# 8 به خدایی که واحدست و صبور %~% به خدایی که قادرست و غفور
# 9 بی‌زن و بی‌شریک و فرزندست %~% او به کس کس باو نه مانندست
# 10 حی و قیوم و بر وعدل و علیم %~% خالق و رازق و قدیر و قدیم
# 11 بود و هست و بود ولی بیچون %~% از جسد فرد و از جهت بیرون
# 12 ز اختر و چرخ و عقل و جان برتر %~% وز خیال ms187 و ضمیر و فکر به در
# 13 ملک انس و جان علی‌الاطلاق %~% « ابدی الظهور والاشراق »
# 14 حکم او عدل و وعده او راست %~% بجز و هرچه بود و هست و اوراست
# 15 پادشاها به ذات اکرم تو %~% به صفات و به اسم اعظم تو
# 16 که ز ایمان مکن تهی دستم %~% بر همینم بدار تا هستم PageV01P130
# 1 یارب این نوبر نو آیین را %~% زاده عقل و داده دین را
# 2 به تراز قبول نوری بخش %~% خاطرم را ازو سروری بخش
# 3 توشه راه هوشمندان کن %~% قسمت مردم سخندان کن
# 4 به رخش تازه‌دار جانم را %~% شرمساری مده روانم را
# 5 روی او را به چشم بد منمای %~% به رخش چشم بی‌هنر مگشای
# 6 بر دل اهل ذوق راهش ده %~% وز قبول نفوس جاهش ده
# 7 زو بر انداز پرده پوشش %~% تا چو گوهر کنند در گوشش
# 8 مرسان باد حاسدش به ترنج %~% همچو گنجش رها مکن در کنج
# 9 جام جم را ز عکس او ده شرم %~% مجلس عاشقان بدو کن گرم
# 10 جلوه‌ای ده ز رونق و نورش %~% خاصه در دستگاه دستورش
# 11 شهرتش ده به کنیت سامی %~% مهلش در خمول گم‌نامی
# 12 مدهش جز به دست خوشخویان %~% گوش دارش ز سنگ بدگویان
# 13 در جهانش به لطف گردان کن %~% روزی دست شیرمردان کن
# 14 گر درو سهو یا خطایی هست %~% تو ببخشای چون عطایی هست
# 15 ناظران را ازو حیاتی بخش %~% اوحدی نیز را نجاتی بخش
# 16 دل او را به ذکر عادت کن %~% کار او ختم بر سعادت کن
PageV01P131 ms188