######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T14:09:54.987604+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T14:09:54.987630+00:00
#META# transcription layer pk: 12787
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9619634580635119

#META#Header#End#

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0006.png)

# مجمع الانساب شبانکا رهای یکی از متون مهم ومعتبر تاریخی است که در
# ~~زمان مغول نگاشته شده. این کتاب تاریخ عمومی ایران است از حضرت آدم تا
# ~~روزگار مغول و این جانب فقط اقدام به تصحیح و چاپ نیمهآ دوم این کتاب
~~که از
# ~~اسلام تا مغول را شامل میشود نمودم.
# مؤلف کتاب حاضر محمدبن علی بن محمدین حسین بن ابی بکر شبانکارهای از
# ~~مردم شبانکارهآ فارس است که در حدود سال »ب در همان شهر متولد شده و از
# ~~شعرای دربار ابوسعید مغول بوده است وی در سال 33 ه شروع به نگارش این
# ~~کتاب نموده وآن را در*73 بهاتمام رسانده و به خواجه غیاث الدین تقدیم
~~نموده
# ~~نا بهعرض سلطان برسد ولی قبل از آن که مجمع الانساب به نظر ابوسعید
~~برسد
# ~~ایلخان فوت کرده و در غارت ربع رشیدی نسخهآ اصلی این کتاب از بین می
~~رود.
# ~~برای با ردوم مؤلف چند سال بعد _ یعنی درسال 3 7 - به تألیف اثر خود
~~پرداخت
# ~~منتهی این با روقایع زمان ابوسعید مغول را نیز به کتاب افزود چنان که
~~درص 272
# ~~بهاین موضوع اشاره می کند:
# «مؤلف کتاب گوید که آغاز این کتاب در شهور سنهآ ثلث و ثلثین و سبع مائه
~~کرده
# بودم و در وقت تألیف، پادشاه مرحوم ابوسعید بهادرخان درقید حیات بود و
~~دیباچهٔ‌
# آن بهنام والقاب همایونش مطرز گردانیده بودم. چون کتاب اتمام پذیرفت به
# دست معتمدی به حضرت او روانه داشتم و به شرف عرض وزیر بینظیر او آصف
# به راستی یعنی خواچهآ مرحوم غیاثالدین محمدبن رشید - تغمدهالله یغفرانهما
# که او نیز در وقت این ترقیم نمانده - رسید بعد از مطالعه به مدت ماهی
~~دیگر
# پادشاه جهان هنوز این کتاب نادیده به جوار حق پیوست. چون از خبر این
~~واقعه PageV01P005
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0007.png)

# غرض از این تقریر آن است که چون صاحب نظری در این کتاب مطالعه فرماید
# بداند که در وقت ms001 بتیاد کتاب، پادشاه در حیات بوده و در وقت عرض حادثه
~~واقع
# شده بدین سبب نام ممدوح داخل ذکرگذشتگان شده. والعذر عند کرام الناس
# 2- نظر مورخین و محققین در باره این کتاب
# مجمع الانساب از زمان تألیف تا کنون بهسبب اهمیتش مورد استقبال قرار
# ~~مرفته واکثر صاحبان تراجم ومورخین ومحققین ازکتاب وی نام بردهاند که
~~فقط
# ~~بهذکر چند مورد ازاین اظهارات اکتفا میشود:
# علامهآ فقید محمد قزوینی در لیستی که برای وزارت معارف نوشته کتاب حاضر
# ~~را در عداد کتبی شمرده که بایستی هر چندزود تر چاپ شود.1
# استاد فقید عباس اقبال آشتیانی در تاریخ مغول ضمن معرفی کتاب حاضر و
# ~~مؤلف آن چنین مرقوم فرمودهاند2. «محمدبن علی بن محمد شبانکارهای از
~~شعرا و
# ~~نویسندگان و از مداحان خواجه غیاثالدین محمد رشیدی بوده که در حدود 697
# ~~در یکی از بلاد ولایت شبانکاره تولد یاقته، ومثل فخربنا کتی بیشتر به
~~شعرگودی
# ~~اشتهار داشته ودر ایایم وزارت خواجه غیاثالدین هرسال قصایدی در مدح او
~~به
# ~~خدمت خواجه می فرستاده... کتاب شبانکا رهای مجمع الانساب نام دارد
~~وقسمتهای
# ~~قبل از مغول آن خلاصهآ کتب مورخین سابق است ولی در باب دورهآ ایلخانی
# ~~اولجایتو و ابوسعید وملوک فارس وشبانکا ره و هرموز کتاب مزبور حاوی
~~اطلاعات
# ~~مفیدی است»
# علامهآ فقید شیخ آقا بزرگ طهرانی در الذریعه فرمودهاند. «مجمع الانساب
# ~~لمحمدبن علی بن محمدبن حسین بن ابی یکر الشبانکا ره، الفه فی اربعین من
~~عمره سنین
# ~~736- 733 باسم ابوسعید بهادرخان بن غیاث الدین الجایتو سلطان محمدین
# ~~ارغنون(؟)خان و الامیر محمدبن الصاحب السعید الحمید رشید الحق والدین
# ~~(نسخة الملک). وهوفی تا ریخ العلماء والرسل والسلاطین الاشارة الی
~~اقالیم السبعة
# ~~والنسخة المذکورة من القرن العاشر. ویوجد منه نسخا فی (المتحف
~~البریطانی: PageV01P006
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0008.png)

# ~~1669 Add) و (الملیة بپاریس: d 1278.5) و (دینی جامع سلیمانیه: 99) و
# ~~(دیوان الهند: 385 2) ونسخة الحاج حسین آقا النخجوانی من القرن العاشر
~~کما کتب-
# ~~الینا. راجع «عصر حافظ: 039»
# دانشمند محترم آقای سعید نفیسی ms002 در صفحهٔ‌ 182 تاریخ تظم ونئر در ایران
# ~~و در زبان فارسی چنین نگاشتهاند: «محمدبن علی بن محمد شبانکا رهای از
~~نویسندگان
# ~~بسیار زبردست قرن هشتم بود و در انشای فصیح روان بهسبک نویسندگان بزرگ
# ~~قرن پنجم وششم کمتر در ایران نظیر داشت و در ضمن از شعرای زمان محسوب
# ~~میشد و از مداحان خواجه غیاثالدین پسر رشیدالدین فضل الله بود و در
~~حدود
# ~~697 در یکی از محال شیانکاره ولادت یافت و تمام عمر خود را در نویسندگی
~~و
# ~~شاعری گذرانید و در سال 33ب به تألیف تاریخ عمومی پرداخت و آن را در
~~سال
# ~~730 به اتمام رسانید و به خواجه غیاثالدین تقدیم کرد که از نظر ابوسعید
~~آخرین
# ~~پادشاه مغول - بگذراند ولی پیش ازآن که این کتاب به نظر او برسد درگذشت
~~و
# ~~این کتاب در همان اوان در ضمن غارت محلهآ ربع رشیدی تبریز از میان رفت
~~و
# ~~شبانکارهای بار دیگر کتاب خود را از نو تألیف کرد و آن را مجمع الانساب
~~نامید و
# ~~درسال 730 به اتمام رسانید. نخست کتاب کوچکتری ترتیب داد و سپس آن را
# ~~تکمیل کرد3 وهر دو نسخهآ آن بهدست است و کتابی است درمنتهای حسن انشاء
# ~~و انسجام شامل تاریخ عالم از آغاز تا آخر پادشاهی ابوسعید که در ضمن
~~تاریخ
# ~~بعضی از سلسلههای جزء را دارد که در کتب دیگر نیست.»
# ریو در ص 83 فهرست خود دربارهٔ‌ مجمع الانساب چنین مینویسد:
# ~~«مجمع الانساب خلاصه ای از تاریخ عمومی است از زمانهای اولیه تا مرگ
~~سلطان
# ~~ابوسعید (39 ه). مؤلف محمدین علی بن محمد و آغازکتاب: (الحمدالله الذی
# ~~جعل المفتاح لکنزه). این سرآغاز و همچنین تمامی صفحهٔ‌ اول (برگ 16) با
~~خط
# ~~دیگری نوشته شده است. در نسخهآ متعلق بهموزهآ آسیایی سنت پطرزبورگ نام
~~مؤلف
# ~~محمدبن علی بن محمدبن حسین بن ابی بکرالشبانکارهای ضبط شده (نگاه کنید
~~به دورن
# ~~ص 108 تا 166) بنابراین ممکن است که اهل شبانکاره بوده ms003 باشد که ناحیهای
# ~~است میان فارس وکرمان و شهر عمدهٔ‌ آن دارابجرد است (نگاه کنید به
~~سفرنامهآ PageV01P007
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0009.png)

# ~~میگوید که شرح خود دربارهآ آن ناحیه را از هیچ کتابی نگرفته بلکه از
~~افواهعدهای
# ~~از ثقات جمع آوری کرده است همچنین بنظر سی رسد که آشنایی نزدیکی با
~~هرموز
# ~~دارد. شغل او شاعری بوده زیرا در قصیدهای خطاب به غیاثالدین می گوید که
~~او
# ~~سالها قصاید مدحیه برای آن وزیر فرستاده است (برگ «8) اما می گوید که
~~در سال
# ~~733 هجری اگر چه چهل سال از زندگی او گذشته است هنوز کاری نکرده که
~~یادی
# ~~ازاو بماند (برگ 2).
# کتاب با دو مقدمه شروع میشود که میتوان آنها را مربوط به تحریر اول یا
# ~~تحریر دوم دانست و هر دو به علت افتادگی چند ورق ناقصاند6. مقدمهآ اول
~~در
# ~~برگهای * وه تا 9 تاریخ 733 هجری را دارد وشامل مراثی بهشعر و به تثر
~~است
# ~~در رثای ایوسعید و وزیر غیاثالدین محمدبن رشید که کتاب بهاو تقدیم شده
~~است.
# ~~در مقدمهآ دوم (برگ 3 و4) مؤلف تأسف خود را از دریافت خبر مرگ ناگهانی
# ~~شاه جوان ابراز می کند و همچنین بر گم شدن کتاب خود در غارت خانهآ وزیر
# ~~مرحوم افسوس میخورد (ابوسعید در 0 3ب هجری در سن 3 سالگی مرد و خانهٔ‌
# ~~غیاثالدین چند ماه بعد از مرگ وی غارت شد) و با تجدید امید، او دو
~~مرتبه
# ~~تصمیم سی گیرد که بار دیگر کتاب را بنویسد و سپس رسیدن نویان علاءالدین
~~را
# ~~بهسلطنت تهنیت می گوید (شاید نویان علاءالدین عنوانی است برای شیخ حسن
# ~~نوهآ امیرچوپان که در برگ 1315 از او بهعنوان سلطان کنونی جهان اسم
~~برده شده)
# ~~ووزیرش محمود را ستایش می کند.
# این تحریر دوم تا سال 43 7 کامل نشد زیرا که در ورق 954 این تاریخ
# ~~بهعنوان تاریخ سال جاری ذکرشده.
# تقسیم بندی کتاب به اقسام، طبقات، گروهها و طایفهها بسیار پیچیده ms004 است
# ~~اما کار هم ناقص است. بعضی یخشها به طور کلی حذف شده و بعضی دیگر
~~کوتاهتر
# ~~از آن است که فایدهای دربر داشته باشد. برخی از سلسله ها فقط فهرستی از
~~نامشان
# ~~داده شده و بقیه فقط چند سطری دربا رهشان شرح داده شده.
# دربارهآ محتوای کتاب. مقدمه، دربارهآ آفرینش جهان، عناصر اربعه، ساختمان
# ~~. البته در نسخهای که متعلق به رپو بوده چتین بوده است.

PageV01P008

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0010.png)

# ~~بدن انسان (ورق 9) شرحی دربارهآ ربع مسکون، هفت اقلیم واقوام عمدهآ
~~بشری
# ~~(ورق a.3) قسم یک: داستان پیدایش آدم (ورق 5. ) قسم دو. طبقه اول
# ~~احفادشیث، کیومرث، عاد، فریدون، کیانیان، لهراسبیان (برگ 45). طبقهآ
~~دوم
# ~~در چهار کروه: 1_ جانشینان اسکندر، بطلمیوسیان، قیاصره، پادشاهان عرب
~~عراق و
# ~~یمن، اشکانیان (برگ * 56) 2- ساسانیان واکاسره (برگ2 94) 3- دیلمیان
# ~~(برگ 782) سلجوقیان (ورق 788) ملاحده (ورق a 79) خوارزمشاهیان (برگ
# ~~841) غوریان (همان برگ) 4- پادشاهان شبانکاره (برگ * 86) اتابکان فارس
# ~~(ورق a 87) شاهان کرمان (برگ 873) پادشاهان شیراز برگ 85) پادشاهان
# ~~هرموز (برگ* 91) مغولان در دو بخش بهنام طایفه: (1- چنگیز و جانشینانش
# ~~درچین تا قوبیلای قاآن (برگ 955) 2- هولا کو وجانشینانش در ایران تا
~~مرگ
# ~~ابوسعید (برگ a 117).
# تاریخ لرستان که مؤلف آن را به آخر کتاب حواله کرده است از نسخهآ حاضر
# ~~افتاده و جز چند سطری از مقدمهآ آن دردست نیست (برگ 133). این قسمت در
# ~~نسخهآ متعلق یه انجمن پادشاهی آسیایی یافت میشود و مورلی آن را در
~~صفحات
# ~~28 تا 30 فهرست خودش شرح داده. سایر نسخدها در فهرست استوارت (ص 8)
# ~~و در فهرست مجموعهآ سرویلیام اوزلی (شمارهآ 33) ذکرشده.
# علاوه برعنوان مجمع الانساب که دراین نسخه دربرگ2 .4 ذکر شدهعنوان
# ~~«جامع الانساب» (برگ a 86) ونیز عنوان سوم «بحرالانساب» ظاهرا توسط
~~کاتبین
# ~~در پایان جلد افزوده شده.
# 3- امتیازات مجمع الانساب بر سایر قواریخ
# در زمان مغول چند تاریخ معتبر نوشته شده که خوشبختانه اکثر آنها به طبع
# ~~رسیده ودر دسترس است اما کتاب حاضر تا کنون بهصورت خطی باقی مانده بود.
# شاید بتوان تاریخ جهانگشای ms005 جوینی را مادر تواریخ مغول دانست. در
# ~~کتاب حاضر نیز اخذ و اقتباس از جهانگشا دیده میشود ولی مجمع الانساب در
~~باب
# ~~تواریخ محلی شبانکاره و هرموز و لرستان مطالبی را داراست که نه تنها
~~درجهانگشا
# ~~بلکه درکتب دیگری هم که تا کنون چاپ شده دیده نمیشود. شاید بتوان حدس
# ~~ریو را بهحقیقت نزدیک دانست که خود مؤلف مدتها دراین مناطق بسر می
~~برده.

PageV01P009

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0011.png)

# مجمع الانساب
# ~~نیز پندنامهآ سیکتکین غزنوی به پسرش سلطانمحمود در کمتر تا ریخی به این
~~تفصیل
# ~~دیده میشود.
# مزیت دیگر کتاب حاضر سادهنویسی و استفادهآ شباتکارهای از لغات و
# ~~تر کیبات متداول زمان خود میباشد. در یک مقایسهآ ساده بین کتاب حاضر
~~وسایر
# ~~تواریخ قرن هشتم این برتری را میتوان دریافت.
# 4- شعر و شاعری شباتکارهای
# در شرح حال شبانکارهای گفته شد که او نیز مانند فخربنا کتی - شاعر
# ~~همعصرش - بهشاعری شهره است ولی متأسفانه کتب ترجمهآ احوالی که تا کنون
# ~~چاپ شده کمتر اسم این شخص را بهعنوان شاعر ثبت کردهاند اما در کتاب
~~حاضر
# ~~بهوفورشعرهای وی را میبینیم. اشعاری که در استحکام و جزالت، قدرت شاعر
~~را
# ~~نشان میدهد.
# 5- ذیل مجمع الانساب
# بعد از تألیف مجمع الانساب، نسخهآ دستنویس شبانکا رهای به دست نجم الحق-
# ~~والدین خضربن تاج الدولة والدین محمود بیهقی افتاد و بهخواهش او دوست
# ~~دیرینش غیاث الدین بن علی نایب فریومدی آن را گویا نه زودتر از 783
~~هجری
# ~~به پایان رساند و رویدادها را تا روزگار خود در آن آورد. در این تکمله
~~از اسیرشاهولی
# ~~که در سالهای «78 - 4ه2 هجری در استراباد و بخشی از خراسان فرمانروایی
# ~~داشت ستایش شده است:
# در تکملهای که فریومدی برای آن نگاشته است تاریخ پادشاهی طوغای
# ~~تیمور و نیز پادشاهان هم روزگار او در ایران و تاریخ غیاث الدین شاه
~~ولی آورده
# ~~شده است. پس از آن آگاهیهای مختصری از فرمانروایان محلی و کسان دیگری
~~که
# ~~پس از *73 هجری در بخشهای گوناگون ms006 ایران دست بهشورش زدهاند بهویژه
# ~~صورت نام سربداریان و سرگذشت آنان داده میشود*.
# این ذیل فقط در نسخهآ ینی جامع ترکیه وجود دارد و در آن کلمهآ «سربدار»
~~PageV01P010
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0012.png)

### | پیشگفتار
# ~~همیشه بهصورت «سربدال» ضبط شده.
# 6- مطالبی که تاکنون پیرامون کتاب حاضر نوشته شده7
# دربارهآ مجمع الانساب تا کنون چندین مقاله نوشته شده که به آنها اشاره
# ~~یشود:
# - سلطان محمودغزنوی و شعرا (ازکتاب مجمع الانساب شبانکارهای) در
# ~~مجلهآ شرق، تهران، 1309 تا 1310 ش.
# 2- سلطان محمود غزنوی و شعرا (از کتاب مجمع الانساب شبانکارهای)
# ~~مابل 1312 - 1311 ش.
# 3- دربارهآ هرموز (بهمشخصات زیر):
### | Anbin .5
# # 13-129. و(2e sieelec 34 241 (1953 %~% rimees d o0 255
# 4- س. گ. آقاجانف: خبر جدید دربارهآ تر کان سدههای میانه. اخبار
# ~~کادمی علوم جمهوری شوروی سوسیالیستی تر کمنستان، سلسله علوم اجتماعی،
# ~~عشق آباد، 1965، شمارهآ *، ص 28 - . 2 [متن و ترجمهآ بخشی از پیشگفتار
# ~~نسخهآ خطی لنین گراد، برگهای 14 الف - 15 الف].
# 5- اثر تاریخی محمد شبانکارهای. بهقلم آ. م. موکینف نوشتههای علمی
# ~~دانشکدهآ خاورشناسی ملتهای آسیایی اتحادجماهیرشوروی، ج 9، مسکو- لنین
~~گراد،
# ~~1954، ص .22 تا 40 2.
# 7- مآخد مجمع الانساب
# بدون شک شبانکارهای در تألیف کتاب خویش از مآخذ و منابعی سود
# ~~جسته که گاهگاه در ضمن نوشتهآ خویش به بعضی از آنها اشاره می کند به
~~این
# ~~ترتیب:
# - تاریخ یمینی. مؤلف درص ه2 کتاب حاضر مینویسد: «وصورت حال
# ~~این حربها مشروح در یمینی عتبی داخل است».
# 2 - قابوس نامه. شبانکا رهای درقسمت دوم مجمع الانساب دومرتبه به
# ~~قابوس نامه اشاره می کند:
# الف: و در قابوس نامه ذکر کرده که چون او را غل نهاده بودند و به قلعه
~~PageV01P011
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0013.png)

# ~~مجم الاتساب
# ~~می بردند پنج حاجب موکل او بودند (ص 92).
# ~~ب: و مصنف قابوس نامه که نام او کیکاوس بود پسر اسکندر بود (ص
# ~~92).
# ~~3- کلیله ودمنه: سوسین کتابی که از آن در کتاب حاضر ذکری شده کلیله و
# ~~دمنه است که مؤلف درص «8 میگوید: «و ذکر ms007 بزرگی او وفتحهای او که کرده
# ~~در کتاب ترجمهآ کلیله ودمنه مستوفی درآسده».
# ~~4- بندنامه.
# ~~الف: وکیکاوس بن اسکند ربن قابوس وشمگیر در پندنامه آورده که... (ص
# ~~84).
# ~~ب: و دختر سلطان به زنی به کیکاوس مصنف پندنامه آمد (ص 93).
# ~~5- جوامع الحکایات عوفی:
# ~~و صاحب جوامع الحکایات محمدبن سعید العوفی ذکر عظمت و شوکت او
# ~~سلطان ایلتمش] و ازآن وزیر او قوام الدین محمد مستوفی کرده (ص 87).
# ~~6- تاجی نامه.
# ~~وصابی کتابی مفرد در مناقب و آثار او [عضد الدوله] پرداخته نام آن تاجی
# ~~فامه (ص 91 متن).
# 8= نسخ مجمع الانساب
# ~~مصحح در تصحیح کتاب حاضر به پنج نسخه دسترسی داشت که عبارتند از:
# ~~1- نسخهآ خطی شمارهآ 838 ه کتا بخانهآ مر کزی دانشگاه تهران:
# ~~نسخه ای است به قطع 12» . 2 سانتی متر در 192 برگ که از اول و آخر
# ~~گامل میباشد ولی از لحاظ محتوا کوچکتر از نسخهآ اساس طبع است. در هر
~~صفحه
# ~~25 سطر دارد و بهخط نستعلیق نوشته شده. تاریخ کتابت نسخه روز جمعه بیست
~~و
# ~~پنجم ذیحجة الحرام 27 .1 است. دارای کاغذ اصفهانی و جلد تیماج تریاکی و
# ~~عطف مشکی لایی می باشد. در صفحهآ قبل از شروع کتاب مهر کتابخانهآ سعید
~~نفیسی
# ~~دیده میشود. شروع این نسخه چنین است:
# ~~«بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین. حمدوثنائی که اوراق اشجار و
~~اقطار PageV01P012
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0014.png)

# ~~نیاید حضرت ملک متعال ولم یزل تقدست اسماؤه وعظمت کبریا [ئه] که
~~مهندسان7
# ~~فکرت درکارگاه فطرت او از غایت حیرت عبرت گرفتهاند و ... ابتدا بعد از
~~ادای
# ~~شکر و سپاس ملک لم یزل و فضای (؟) حمدوثنای احمد مرسل چنین گوید
~~محرراین
# ~~کلمات و مقرر این مقدمات، اعجز خلق الله تعالی و احوجهم الی غفرانه
~~محمدبن
# ~~علی بن الشیخ محمدبن الحسن بن ابی بکر احسن الله تعالی عواقبه که میل
~~خاطر این
# ~~ضعیف از عهد صبی وسن طفولیت بازسوی علماء وجانب حکماء بودی و اکثراوقات
# ~~بهمجالست شریف ومحاورهآ لطیف ایشان مصروف گردانیده ms008 و ...» و چنین پایان
# ~~مییاید:
# «و بعد از وی برادرش اتابک مظفرالدین افراسیاب ملک شد و بعد از وی
# ~~براد رزادگان ایشان نیز به ترتیب اتابک شدند. اول اتابک نصرالدین
~~نورآورد
# ~~حکومت راند و بعد ازوی اتابک عزالدین پشنگی و بعد از او پسر بزرگترش
~~اتابک
# ~~نصرالدین پیراحمد که بهعدل و انصاف و فضل، یگانه و بهجود وکرم،
~~مشهورزمانه
# ~~بود ولیعهد پدرشد و چون درجهآ شهادت یافت مملکت به برادرش آمد و بعد از
~~او
# ~~به اولاد او والله اعلم واحکم. خدای تعالی همه را آمرزش و رحمت خود
~~کرامت کناد
# ~~تمت الکتاب الموسوم [به] مجمع الانساب فی یوم الجمعه خمس وعشرین ذی
~~الحجة
# ~~الحرام سنة سبع وستین والف من الهجرة النبویة والله اعلم بالصواب».
# - نسخهآ عکسی شمارههای 290 و3909 کتابخانهآ مر کزی دانشگاه
# ~~تهران:
# تعدادصفحات این نسخه 140 برگاست که درهرصفحه19 سطر دارد. شروع
# ~~آن چنین است:
# «الحمد لله الذی جعل الحمد مفتاحا لذکره وسیفا (؟) للمزیدمن فضله ودلیلا
# ~~علی الائه وسبیلاعلی نعمائه. ستایش کنم ایزد پاک را- که گویا و بینا
~~کند خاک
# ~~را» وختم نسخه چنین است:
# «و بر ایشان مردی حاکم بود هم ازقوم لر نام او اوزبک بن محمدبن لرهلال
# ~~دارد و آنجا موضعی است که آن را «سکفضلویه» گویند و آن حدود مخیم
~~جماعتی
# ~~7. در متن، «که محدسان».

PageV01P013

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0015.png)

# مجمع الانساب
# ~~بود که ایشان را «کردان شام» گفتندی ندانم شام که معروف است به
~~دارالملگ
# ~~مغرب یا آن موضع را شام گویند والله یعلم ویحکم بالصواب».
# این تسخه تا ریخ کتابت ندارد.
# - نسخهآ عکسی شمارههای 1415 و1416 و1417 کتابخانهآ مر کزی
# ~~دانشگاه تهران.
# نسخهآ مذکور 213 برگ دارد که هر صفحه حاوی 23 سطر است. این
# ~~نسخه نیز فاقد تا ریخ کتابت است و چنین آغازمی گردد:
# «الصلوة و اکمل التحیات. راه راه او وحکم حکم اوست. بیمنت احمد از
# ~~نبی به ان الله وملائکته یصلون یاایها الذین آمنوا صلواعلیه وسلموا
~~تسلیما وچه دلیل
# ~~از ms009 این واضح تر و برهانی قوی تر بر آن که هر کس که به اعتقاد صافی...»
~~و چنین
# ~~پایان می پذیرد:
# «ملک نظام الدین حسن بن سلک غیاث الدین محمدبن مظفرالدین محمد واین
# ~~پسر بزرگتر غیاثالدین بود و مردی مردانه بود و قائم مقام عم خود شد
~~بهاتفاق
# ~~شبانکارگان و حجاب که در اردوبودند از برای او یرلیغ هولا کوخان حاصل
~~کردند».
# 4- نسخهآ خطی شمارهآ 11 » کتا بخانهآ ملی ملک:
# این نسخه از اول و آخر ناقص می باشد. 131 برگ است که در هر صفحه
# ~~2 سطر دارد. نوع خط آنن نستعلیق میباشد و تاریخ کتابت ندارد ولی بنظرمی
~~رسد
# ~~که کتابت آن در اوایل قرن دهم شده باشد. شروع این نسخه چنین است:
# «آن مصدر افلاک و این منشأ اسلاک، یکی مبدأ آباد یکی مفتح امهات،
# ~~یکی مصعد بخار لطیف و یکی موقع اجسام کثیف».
# وختم نسخد چنین است:
# «او در عهد اتابکی خود از جانب غربی خوزستان و بصره و از شرقی ولایات
# ~~لاللموستان (؟) تا فیروزان اصفهان ومملکت لرستان افزود. چون خواست همان
# ~~شیوهآ پدری رعایت نمودی مدتی از مملکت براند هادم لذات بر وی کمین گشاد
~~و
# ~~بعد از وی برادرش اتابک مظفرالدین افراسیاب ملک شد و بعد از وی
~~برادرزادگان
# ~~ایشان نیز به ترتیب اتابک شدند. اول اتابک نصرة الدین پیراحمد که بهعدل
~~و
# ~~فضل یگانه وبهجود وکرم مشهور زمانه بود ولی عهد پدرشد وچون درجهآ شهادت
# ~~بافت.» PageV01P014
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0016.png)

### | بیشگفتار
# 9- نسخهآ اساس طبع وخصوصیات آن
# کتاب حاضر را بهشرحی که گفته خواهد شد بر اساس نسخهٔ‌ موجود در
# ~~کتایخانهآ ینی جامع ترکیه که عکس آن بهشمارههای 298 و 299 و . 30 در
# ~~کتابخانهآ مر کزی دانشگاه تهران مضبوط است بهچاپ رساندم. علت انتخاب
~~این
# ~~نسخه بهعنوان اساس طبع، امتیازاتی بود که آن را ازسایر نسخ ممتازمی
~~کرد:
# 1- قدمت آن: گرچه این نسخه تاریخ کتابت ندارد ولی از خط وکتابت
# ~~آن - که بعدا نمونه های ms010 آن ذکر خواهد شد - میتوان حدس زد که نسبت به
~~بقیهآ
# ~~نسخ ، قدیمیتر است. مؤید این نظر حدس نسخهشناسان من جمله استوری است در
# ~~کتاب «ادبیات فارسی بر مبنای تألیف استوری». وی کتابت نسخه را از سدهٔ‌
~~15
# ~~میلادی میداند در حالی که تاریخ کتابت بقیهآ نسخ را ازسدهآ *1 به بعد
~~می نویسد.
# 3- جامع تر بودن آن: مطالب این نسخه حدود سه یا سه برابرونیم سایر
# ~~نسخی است که در دسترس مصحح بود.
# 3- امتیازات دیگر کتابشناسی از قبیل صحیح بودن، زیبا بودن، دارابودن
# ~~ذیل آن و مزایائی که نشان میدهد نسخهآ اصیل تری است.
# مشخصات این نسخه چنین است: در هر صفحه 1 2 سطر دارد ونوع خط آن
# ~~نستعلیق می باشد. خصوصیات دیگر نسخه بهقرار زیر است:
# وبد» همیشه به کلمهآ بعد چسبیده است که در چاپ حاضر به صورت مستقل
# ~~نوشته شد.
# هندوستان گاهی با واو و گاهی بدون واو است که در چاپ حاضر همیشه
# ~~صورت اولی آن وبا واوضبط شد.
# «دال» درا کثر سوارد بهصورت دال با نقطه (ذ) است که برای یکنواخت شدن
# ~~و تسهیل درمطالعه، نقطهآ آن حذف وبهصورت املاء امروزی نوشته شد.
# «می» همیشه به کلمهآ بعد متصل بود که در این چاپ، جدا گشت.
# رچ» همیشه بهصورت جیم با یک نقطه بود که در چاپ حاضر با سه نقطه
# ~~توشته شد.
# «نوشتن» را گاهی به همین صورت وگاهی بهشکل «نبشتن» ضبط کرده که هر
# ~~دو صورت آن در چاپ حاضر محفوظ ماند.

PageV01P015

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0017.png)

# مجمع اد نساب
# «فیل» در نسخهآ خطی به دو صورت فیل و پیل آمده که هر دو صورت آن
# ~~حفظ شد.
# «آنک» و «آتچ» به صورت آن که و آنچه چاپ شد.
# 10_ کیفیت تصحیح
# همان طور که گفته شد در موقع تصحیح کتاب مجمع الانساب این جانب به
# ~~بنج نسخه دسترسی داشتم که ازلحاظ انشاء با یکدیگر متفاوت بودند. لهذا
~~پس از
# ~~استنساخ از روی نسخهآ ms011 خطی کتابخانهٔ‌ ینی جامع آن را با چهار نسخهآ
~~دیگر تا آنجا
# ~~که ممکن بود مقابله تمودم سپس با متون تاریخی چاپ شده مانند تاریخ
~~جهانگشای
# ~~جوینی و تاریخ مغول و تا ریخ سیستان وتا ریخ گزیده و تاریخ یمینی وزین
~~الاخبار
# ~~گردیزی وذیل جامع التواریخ و راحة الصدور راوندی نیز مقایسه شد با این
~~همه
# ~~مطالب مهمی هنوز هست که برای این جانب حل ناشده باقی ماند و چون تأخیر
# ~~درطبع کتاب حاضر بیش ازاین ممکن نبود آن را به چاپ رساندم.
# از دانشمند محترم جناب آقای د کتر عبدالحسین نوائی که در رفع پارهای از
# ~~مشکلات کتاب حاضر یه این جانب کمک نمودند سپاسگزارم. در تصحیح متن
# ~~اصلی مجمع الانساب از یاری همسر مهربانم شهرزاد سپاهیان برخوردار
~~بودهام که
# ~~علاوه بر انجام وظایف سنگین خانه با علاقه در این کار بهمن کمک نمود و
~~مرا در
# ~~تصحیح این متن مشکل دلگرم نمود. از وی نیز متشکرم واز خداوند برای این
# ~~عزیزان آرزوی سلاست و سوفقیت دارم.
# اذعان دارم که تصحیح کتاب حاضر آن طورکه باید و شاید نیست اما
# ~~امیدوارم که خوانندهآ عزیز عذر مرا بپذیرد چه روحیه کسل تر از آن است
~~که گفته
# ~~شود.
### | میوهاشم محدث
### | تهران، 23 اردیبهشت ماه1363 PageV01P016
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0018.png)

# و ایشان ملوکیاندکه در عهد خلفای بنی عباس حکوک
# ~~ر طرفرانده، بعضی به استبداد و استقلال، و بعضی به PageV01P017
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0019.png)
~~PageV01P018
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0020.png)

# طایفه آون ز طوایف هشت گانه ملوک بنی لیثاند
# که ایشان را صفاریه گویند
# یعقوب بن لیث الصفار
# و این لیث مردی رویگر بود از شهرسیستان. و او را دو پسر بود. مهترش
# ~~یعقوب وکهتر عمرو. و یعقوب همتی بزرگ داشت و از کود کی بازسودای ملک و
# ~~ملکداری در دماغ او متمکن بود. گویند هرروز هرچه به رویگری کارکردی با
# ~~جمعی طفلان همسن خود صرف کردی بهقرار آن که پر سر ایشان حاکم باشد. و
# ~~میان آن کود کان حکم ms012 کردی بهموجب راستی. و به علوهمت زندگانی کردی. و
# ~~راه هر کسی از کودکان پیداکرده بود یکی را وزارت و یکی را نیابت و یکی
# ~~فراش و یکی طباخ چنانچه معهود است. و هر کسی که به گناهی گرفتی چون
# ~~گناه بر وی درست شدی آن شرط که کرده بودی با وی بجای آوردی. و چنان شد
# ~~که مردمان یه تماشای بارگاه و لشکرگاه او شدندی. و چون پدرش بمرد هرچند
# ~~دستگاه رویگری که داشت بفروخت و برآن متابعان خود نفقه کرد. چون آن
# ~~کود کان به عهد شباب رسیدند دویست مرد عیارپیشه بودند. و در آن حدود
# ~~سیستان شهرهایی بود که همه کافر بودند. و یعقوب و عمرو هر دو مسلمان
~~بودند
# ~~و متابعان همچنین. و آن دویست مرد هرروز به سرحد بلاد کافران شدندی و
# ~~کاروانهایی ایشان را بشکستندی و مال بستدی و اگر مسلمانی درکاروان بودی
~~او
# ~~را هیچ نگفتی. و یعقوب را در آن طرف هیبتی افتاد و ملوک آن طرف در دفع
~~او
# ~~اهمال ورزیدند و گفتند نمیارزد سپاهی به دفع مشتی کود کان برنشاندن.
~~ومملکتی
# ~~است در آن حدود که آن را «رخوده گویند و به ملک بست و کابل نزدیک است و
~~PageV01P019
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0021.png)

# ~~بادشاه را «رتبیل»1 گویند، همچون که پادشاه سیستان را رشار» گویند.
~~یعقوب
# ~~مردی مردانه بود و گاه بودی که یهتن خود دویست مرد بزدی و با آن دویست
# ~~مرد که داشت سازی وعدتی بساخت و بیامد و در کنار بست لشکرگاهی زد و
# ~~آوازه افکند که به جنگ رتبیل آمدهام. مردمان بر وی طعنه زدتدی وگفتند
~~رتبیل
# ~~صد هزار مرد دارد دویست مرد چگونه با وی مقاوست کتد؟ و خبر او به رتبیل
~~آمد و
# ~~رتبیل مردی کافر طاغی بود و قلعهای محکم داشت و بهخود مغرور، مرد
~~فرستاد
# ~~پیش یعقوب که تو با یک سرهنگ من طاقت تیاری و مرا از دل نمی آید که با
~~تو
# ~~دم ms013 محاربت زنم اکنون میشنوم که تو مرد دلیری برخیز و پیش من آی تا ترا
# ~~سرهنگی دهم واز این دزدی برهی. یعقوب مردی بیدار بود رسول را گفت رتبیل
# ~~را سلام برسان که من از اهل ملک و پادشاهی نیستم جمعی بر من گرد شدند و
# ~~دوسه شهر را گرفتم و بدین حرکت که من کردم طاهریان که در خراسان حا
~~کمند
# ~~در آیم وچون سپاه از دورویه صف بر کشند من چنان نمایم که یعنی حمله
~~برتو و
# ~~بر لشکر تو میآورم و بدوانم تا به میان لشکر تو، و چون نزدیک تو آیم از
~~اسب
# ~~فرو آیم و زمین بوس کنم وخود با متابعان به زینها رتو آییم و تو ازاین
~~سعنی فارغ
# ~~باش. اما بفرمای تا صفی بر کشند تا مرا این حیلت برآید آنگاه تو مرا
~~سرهنگی ده
# ~~نا از برای تو همهآ خراسان و عراق بستانم. رتبیل چون این پیغام شنید
~~فریب
# ~~بخورد و رسول باز گردانید و قرار دادند که همچنین کنند و یعقوب دانست
~~که
# ~~رتبیل در جوال شد2. و مقدمان لشکر را بخواند و این تدبیر با ایشان بگفت
~~و
# ~~گفت عهدهآ کشتن رتبیل بر من وشما نیز باید که هریکی، یکی از امرا
~~بکشید. و
# ~~بدین رای قرار دادند. روز دیگر رتبیل صف بر کشید و تختی زرین در قلب
~~بنهاد
# ~~و خود برآن نشست ولشکر از دوروی سماطین3 زدند. و رتبیل با لشکر و
~~غلامان PageV01P020
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0022.png)

# ~~گفته بود که چون یعقوب لیث با نیزه وسلاح در آید شما هیچ مگویید و او
~~را راه
# ~~باز دهید که او به دستبوس من میآید. و یعقوب بیامد و با آن دویست مرد
~~صف
# ~~بر کشید و چون زمانی یبود نیزه برگرفت و خود یا آن دویست مرد یهمیان
~~سماطین
# ~~در آمدند و لشکری ایشان را راه دادند. یعقوب در پیش بود و بن نیزه در
~~خاک
# ~~می کشید و آن دویست ms014 مرد در قفای او حاضر و بیدار. و یعقوب نیزه راست
~~کرده و
# ~~چشم بر رتبیل نهاده تا برسید به نزدیک تخت و فرو نیامد تا رتبیل چشم
~~بازکرد
# ~~نیزه یر سینهآ او زد و از پشتش بیرون کرد و او را نگونسار از تخت
~~بینداخت، و تا
# ~~یعقوب این کارکرد آن مردمان هریکی، یکی از خاصگانش بکشتند و خروش در
# ~~لشکر رتبیل افتاد و آن دویست مرد روی نهادند بهایشان و به یک طرفةالعین
# ~~قریب هزارتن بیفکندند ولشکر رتبیل همه هزیمت پذیرفتند و برفتند و یعقوب
~~با
# ~~مردمان خود در سیان غنیمت افتادند و بسیار زرینه و سیمینه و مرصعینه
~~بیافتند. و
# ~~اهالی آن شهر به انقیاد در آمدند و تمامت بست وسیستان و آن نواحی همه
~~یعقوب
# ~~را صافی شد.
# پس یعقوب قصد خراسان کرد و اکثر بلاد خراسان فرو گرفت و اولاد و
# ~~اسباط طاهر را برانداخت ومحمدین طاهربن عبدالله را بند برنهاد وخزینهای
# ~~بزرگ به بغداد فرستاد پیش معتمد، و معتمد به ضرورت از وی راضی شد و او
~~را
# ~~عهد ولوا فرستاد. بعداز یک چندی قصد عراق و پارس کرد و بگرفت و شحنه
# ~~بتشاند و خود عزم بغداد کرد. و برفت و با معتمد حرب کرد. معتمد از وی
# ~~بگریخت و یعقوب از پس بشد بهموصل، و دیگر حرب کردند یعقوب منهزم شد و
# ~~باز بغداد آمد و هم در آن نزدیکی وفات یافت و سپاه او همه باز خراسان
~~شدند
# ~~و محمدبن طاهر که دربند بود، خلاص یافت؛ و در خراسان عمروبن لیث برجای
# ~~یعقوب بنشست. و استعداد عمر و از یعقوب زیادت بود.
# عمووبن اللیت الصفار
# و عمرو خراسان و سیستان وطبرستان وکرمان و پارس و عراق و جملهآ
~~PageV01P021
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0023.png)

# ~~بلاد ایران زمین بگرفت. و خلافت یهمعتضد رسیده بود، عهد ولوا پیش عمرو
# ~~فرستاد و او را به لطایف تدبیر مطیع گردانید. و عمرولیث در خراسان از
~~آل طاهر
# ~~ذوالیمینین دیار ms015 نگذاشت و امارت بغداد طلب کرد، معتضد بهوی داد و نایب
# ~~او در یغداد بتشست. و عمرو چنان شد که برمتبر بغداد بعداز تام
~~امیرالمؤمنین،
# ~~نام عمرو نیز بهامارت وتیابت یاد کردندی و گفتندی: الامیرالعادل فلان
~~فی ظل-
# ~~دولة امیرالمؤمنین. و اسماعیل بن احمدالسامانی امیر بخارا وسمرقند و
~~ماوراء
# ~~النهر بود ومعتضد او را نیکو حرمت داشتی و پیوسته نامه کردی بهوی که
~~سعی
# ~~کن که عمرو لیث را یکشی یا بگیری. وامیر اسماعیل مردی بی همتا یود برآن
~~کار
# ~~یرایستاد و جاسوسان را فراکرد تا انفاس عمرو میشمردند. ناگاه بر وی
~~شییخونی
# ~~ساخت در در بلخ واز قضا عمرو گرفتارشد و هم در دروازه او را بند و غل
~~برنهاد
# ~~و به دست معتمدان به بغداد فرستاد. و معتضد عجب شاد شد و هیچ کار
~~بزرگتر از
# ~~گرفتن عمروین لیث نبود. معتضد بفرمود تا عمرو را در زندان کردند و
~~معتضد در آن
# ~~تزدیکی وفات یافت و پسر معتضد خواست که عمرو را رها کند. وزیر با عمرو
~~ید
# ~~بود هم درشب مرد فرستاد تا عمرو را در زندان بکشتند.
# طاهوبن محمد بن عمرو
# و چون عمرو اسیر گشت پسرزادهاش طاهربن محمدبن عمرو سپاهی که داشت
# ~~والسامان حربها رقت ومدتی حکومت سیستان در تصرف اولاد عمرو بماند تا
~~زمان
# ~~سلطان محمود که حکومت سیستان بهخلف آمده بود5. و این خلف، ملکی بزرگ
# ~~بود و یا سلطان محمود طریق کیاست ورزیدی و مدتی دیوار دورویه اندودی
~~تاهم
# ~~بهدست نواب سلطان برافتاد ومملکت ایشان به آخر انجامید. والله اعلم.

PageV01P022

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0024.png)

# طایفهآ دوم از طوایف هشت گانه آیشان رآ سامانیه گویند
# و تختگاه ایشان در ماوراءالنهر وشهر بخارا بود. مقدمهم:
# الامیر اسماعیل بن احمد السامانی
# روز سهشنیه نیمهآ ربیع الاول سنهآ سبع و ثمانین ومأتین در بخارا بر تخت
# ~~امارت نشست. و او مردی عادل منصف خدای توس بود جوانیخت حقشناس.
# ~~وبا خلفا طریق مطاوعت سپردی وخلفا جانب او را عزیز داشتندی. ms016 واو در
~~اظهار
# ~~طاعت بنی عباس بسی مساعی مشکوردارد اتملش (؟) قهر ایشان بود. و او هرگز
~~دم
# ~~عصیان نزد و پیوسته به غزو کفار مشغول بودی: ومدت هشت سال رایات
~~پادشاهی
# ~~برافراخت و همهآ مشرق او را صاقی شد بهطاعت بنی عباس، و در شب شتبه
~~چهارم
# ~~صفر سنهآ خمس وتسعین ومأتین بهجوار حق جل وعلا پیوست رحمة الله علیه. و
# ~~یه حکم ولایت و وراثت و وصایا تخت ملک به فرزندش آمد احمدبن اسماعیل.
# الامیراحمد بن اسماعیل
# چون امیر اسماعیل درگذشت ارکان و اعیان حاضر گشتند و به اتفاق جمهور
# ~~اهالی ممالک متفق اللفظ والکلمة، امیر احمدین اسماعیل را بر تخت
~~نشاندتد و
# ~~بر وی بهامیری و پادشاهی سلام کردند. و او مردی بی نظیر بود وسیرت
~~پدرداشت
# ~~و عدلی شامل و عقلی کامل ومردی مظفر جوانبخت بود1. چون مدت امارتش
# ~~بهشش سال کشید جمعی از امرا وخواص وغلامان بر وی غدری اندیشیدند و او
# ~~تیید حرنه درجادتینخوهآ احدی وثلاث مائه2، واو را امیرشهیدگویند.

PageV01P023

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0025.png)

# مجمع الانساب
# و چون امیراحمدین اسماعیل بقتل آمد پسرش نصربن احمد هشت ساله بود.
# ~~رکان دولت او را بر تخت نشاندند و وزرا و امرا حکم میراندند تا وقتی که
~~او
# ~~یهسن شباب رسید مردی تمام آمد هم در عقل و تدبیر و هم در عدل و تدییر.
~~و
# ~~درایام او بسیار کس قصد مملکت کردند و او بر جملهآ اعادی مظفر شد و
~~گردنهای
# ~~همه قرو شکست و مملکت را نگاه داشت و سپاه و رعیت را نیکو بپرورد. مدت
# ~~پادشاهیش بهسی سال رسید3 و درسنهآ احدی و ثلاثین وثلاث مائه4 گذشته شد.
### | لاعهر نوح بن نصو
# و بهحکم وصایت، ملک بهپسرش دادند نوح بن نصر، و او مردی صاحب
# ~~بخت بود و تمامت ممالک را در ضبط آورد. وطاعت خلفا داشت و هدایای بسیار
# ~~به دا رالخلافه فرستاد و خلفا از وی خشنود بودندی. و تماست ایران زمین
~~را در
# ~~ظل ms017 معدلت گرفته بود. و در عهد اوکار آلسامان قوی شد و سر به آسمان
~~میسود.
# ~~و دوازده سال در دست سلطنت روزگار گذرانید و در سنهآ ثلاث و اربعین و
~~ثلاثمائه
# ~~وفات کرد. بعد از او پسرش نشست.
# الاهیو عبدالملک بن نوح
# و عبدالملک پادشاهی بود عادل، بزرگ همت و روزگاری به سلامت داشت
# ~~و بنی عباس از وی شاکر بودند و هر کجا لشکری فرستادی، مظفر بازآمدندی.
~~روزی
# ~~در شکارگاه اسب از دنبالهآ نخجیری بتاخت و خطا کرده بیفتاد و وفات یافت
~~در
# ~~سنهآ خمسین وثلاث مائه و برادرش به ملک ینشست.
# لاهیر منصوربن فوح
# پس چون عبد الملک نماند امرا و ار کان بر برادرش منصور اتفاق کردند و او
~~PageV01P024
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0026.png)

# ~~مردی عاقل صاحب تدییر بود. در عهد او ابوالحسن سیمجور در خراسان قوی شد
# ~~و این سیمجوریان مردیانی قوی بودند همچون دیالمه در عهد سلجوقیان. و
~~این
# ~~سیمجوریان رسمهای بد نهادند در خراسان و بنیاد ظلم و مخالفت همه از
~~ایشان
# ~~بود. مدت ملک منصوربن نوح پانزده سال بود. درستهآ خمس وستین و ثلاثمائه
# ~~درگذشت و پسرش بنشست.
# الامیرالوضی نوح بن منصور
# او را امیر رضی خواندندی. در ایام او انواع فتن برخاست و ابوالحسن
# ~~سیمجور دم عصیان زد. رضی را ضرورت شد او را معزول کردن. پس رضی را
~~غلامی
# ~~ترک بود نام او «تاش» و از غلامان قدیم بود و بهامیری رسیده و مدار ملک
# ~~سامانیان بر وی بود. رضی این تاش را امیری خراسان وعراق و پارس بداد
~~وتاش
# ~~به خراسان آمد و چند نوبت میان او و سیمجوری محاربت رفت و تاش با
~~ابوالحسن
# ~~برنیامد. وصورت حال این حربها مشروح در یمینی عتبی داخل است که چگونه
~~بود.
# ~~و در آن عهد امیرسبکتکین در غزنین و آن طرف نیک متمکن بود و او را در
~~دل و
# ~~چشم ملوک روزگار عظیم هیبتی افتاده بود وگرچه او از موالی آلسامان بود
~~اما
# ~~امیر ms018 رضی بهوی محتاج آمد و از وی مدد طلبید. سبکتکین با بیست هزار سوار
~~نیکو
# ~~روی بهخراسان نهاد وسیمجور بهوی استعانت آورد وسلطان ترکستان -
~~بغراخان--
# ~~نیز بهوی التجا کرد وطمع در ملک سامانیان کرده. سبکتکین میدانست که خشت
# ~~دولت ساسانیان از قالب بیرون افتاده و نیز میدانست که سیمجوریان با وی
~~برنیایند
# ~~وخان تر کستان را بس بقایی نباشد. جواب نامهآ هریکی بر حسب مصلحت باز
~~کرد
# ~~وخود بهخراسان آمد. خان ترکستان غلوی کرد و رضی از وی بگریخت و به
~~آمویه
# ~~شد و بخارا به دست تر کان افتاد. چون آوازهآ سبکتکین بشنیدند، از بخارا
~~برفتند
# ~~و بغراخان خود در آن نزدیکی بمرد و رضی باز به بخارا شد. و امیر
~~سبکتکین در
# ~~خراسان بنشست و خراسان را قسمت کرد بعضی بهتاش داد و بعضی بهسیمجور
# ~~وخود نیز روانه شد و امیرمحمود را در خراسان بنشاند بهجای خود یعنی
~~نایب
# ~~امیر رضی بود و خود عن قریب سبکتکین درگذشت. و در آن عهد ایلکخان پسر
# ~~بغراخان بر بخارا خروج کرد و امیر رضی را فرو گرفت. امیرمحمود لشکر
~~کشیده PageV01P025
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0027.png)

# ~~و را برمانید و رضی نیز درگذشت. مدت ملک نوح بن متصور بیستو یک سال
~~یود.
# ~~در سنهآ سبع وثمانین و ثلاث مائه فرو شد و ملک به پسرش قرار گرفت
~~منصوربن
# ~~نوح.
# الامیر منصوربن نوح بن منصوربن نوح
# چون او را بر تخت نشاندند او سخت کود ک بود و ابوالمظفر بزغشی وزارت
# ~~میراند. وامیری بود از غلامان قدیم، نام او «فایق» او را بخواندند
~~ونیابت منصور
# ~~یهوی دادند وگفتند تو پیر دولتی. قایق بیامد و بر حاجبگاه نشست و
~~بگریست و
# ~~گفت تا من رفتم این کارها همه از ضبط رفته باقرار آورم. پس بنیاد
~~کارکرد اما
# ~~رونقی نداشت. و غلامی دیگر بود او را «بکتوز» گفتندی و او را امارت
~~خراسان
# ~~دادند. در این حالت امیر محمود بهغزنین بود چهپدرش وفات کرده بود و
~~میان
# ~~او ms019 و برادرش اسماعیل از بهر مملکت غزنین نزاعی بود وتا امیر محمود آن
~~مصلحت
# ~~را تمام کرد کار یخارا وخراسان در اضطراب بود ومیان بکتوز وفایق و
~~ابوالقاسم
# ~~سیمجوری مخالفت بود. امیرمحمود ناگاه با لشکری گران بهخراسان دوانید
~~همه
# ~~بترسیدند و امیرمحمود به استقلال در خراسان بنشست. پس در بخارا بکتوز
~~وفایق
# ~~اتفاق کردند ومنصوربن نوح را فرو کشیدند و او را کور کردند بهمیل، و با
~~برادرش
# ~~عبدالملک بن نوح بیعت کردند. مملکت منصوربن نوح یک سال و هفت ماه بود.
# ~~در سنهآ تسع و ثمانین و ثلاث مائه او را میل کشیدند.
# لامیو عبد الملک بن نوح
# و چون سلطان محمود بشنید که منصور را کورکردند و برادرش عیدالملک
# ~~را بنشاندند آن را بهانه ساخت و پیغام فرستاد به بکتوز و فایق و گفت
~~شما بیادبی
# ~~کردید، و از حد خود پای بیرون نهادید، و حق نعمت خداوندان خود را فرو-
# ~~گذاشتید، وما همه بندگانیم، و از من و پدر در حق این خاندان آن آمد که
~~همه
# ~~بپسندیدند وشما در قهر و استیصال می کوشید، من در این کار اغماض نکنم و
~~PageV01P026
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0028.png)

# ~~هرآینه کین این پادشاه از شما بخواهم تا من بعد بندگان بر خداوندان
~~دلیر
# ~~نشوند. ایشان بترسیدند و پیغامها فرستادند و عذر خواستند و گفتند قضای
~~خدای
# ~~بود، ما همه آن کنیم که امیر مصلحت فرماید. و فقها وصلحا درمیان آمدند
~~و صلح
# ~~کردند بدان که بلخ و ترمد وطرف مشرق همه از آن امیر محمود باشد که به
~~غزنین
# ~~نزد یکتر است و نیشا بور وخراسان بکتوز را وقهستان وجبال وطبرستان
~~ابوالقاسم
# ~~سیمجوری را، دوسه روز براین برآمد روزی امیرمحمود خواست که ایشان را
~~بیازماید
# ~~تا بر سر قول و پیمان خود هستند یا نه؟ لشکر برگرفت و یک دو منزل از
~~خراسان
# ~~برفت. ایشان چون غیبت یافتند در دتبالهآ لشکر او نشستند و کششی کردند.
~~امیر
# ~~محمود آن را فرصتی دانست و ms020 بازگشت و گورستاتی بنهاد و ایشان همه متفرق
# ~~شدند و ابوالقاسم سیمجور بگریخت و عبد الملک به بخارا باز شد و بکتوز
~~آواره
# ~~گشت:
# و سلطان محمود را چون این فتح برآمد آن روز دل بر پادشاهی و مملکت
# ~~سامانیان نهاد وجملگی خراسان را فرو گرفت و هر شهری را نایب وشحنهآ خود
# ~~بفرستاد و داد و عدل کرد. و چون عبدالملک در بخارا تنها ماند ایلکخان
~~انتهاز
# ~~فرصت یافت وبا لشکری تمام بیامد وعبد الملک را بگرفت وتمامت اولاد
~~واتباع
# ~~و را بگرفت و بند کرده بهقهندز کرد وخود به بخارا و ماوراءالنهر مستولی
~~شد و
# ~~مملکت سامانیان بپایان رسید. در میان ملکزادگان که محیوس بودند پسری
# ~~یود او را به کنیت ابوابراهیم گفتندی برادر عبدالملک بود و مردی به
~~غایتمردانه
# ~~بود حیلتی ساخت و از بند بگریخت و مدت پنج سال در عالم میگشت و هروقت
# ~~لشکری گرد کردی و کوششی نمودی. چون سپاه دولتش در جویبار مراد تیره شده
# ~~بود، بوی وفا از هیچ کسی بهمشام او نرسید تا کارش به آن رسید که ذکر
~~خواهد
# ~~رفت.
# الامیرابوابراهیم اسماعیل بن نوح
# نام او اسماعیل بود ولقبش را منتصر گفتندی. چون از بند بگریخت عازم
# ~~خوارزم گشت و جمعی از لشکری که منهزم شده بودند بر وی گرد آمدند و قصد
# ~~بخارا کرد و به بخارا اندرشد و شحنهآ ایلک براند و مردمان بخارا بهآمدن
~~او شادی PageV01P027
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0029.png)

# ~~کردند. ایلک از این آگاه شد و پسرخود راجغری تکین  فرستاد با سپاهی
~~تمام
# ~~و منتصر سپاه بهارسلان داد و پذیره فرستاد و جغری تکین را بشکست و مدتی
# ~~اند ک پادشاهی راند. ایلک خود با سیاه بزرگ روی به بخارا نهاد و
~~منتصربگریخت
# ~~و روی به گرگان نهاد. ملک آنجا قابوس وشمگیر بود. خیلی احترام اوکرد
~~وخواست
# ~~که بهمدد منتصر ملک ری بگیرد هرچند تحریض ابوابراهیم کرد تا لشکری به
~~ری
# ~~کشد او این معنی فهم کرد و ms021 قصد ری نکرد. از آنجا التجا برد به
~~امیرمحمود
# ~~سبکتکین و به بلخ آمد. امیر محمود او را به مواعید خوب مستظهر گردانید.
~~وچون
# ~~عزم کرد که پیش امیرمحمود رود، لشکر غز بر وی جمع شدند قریب ده هزار
~~مرد
# ~~و سر او برگردانیدند و او را به بخارا باز بردند و یخارا بگرفتند. وغرض
~~غز غارت
# ~~بود. چون بخارا غارت کردند خواستند که ابوابراهیم را بگیرند و بند کرده
~~پیش
# ~~ایلک فرستند. [وی] آگاه شد و بگریخت و به خوارزم آمد و لشکری ساخت.
~~دیگر
# ~~با ره به بخارا بازشد و بگرفت و ایلک نوبتی دیگر خود بیامد و مسنتصر او
~~را بشکست.
# ~~ایلک برفت و با سپاهی بزرگ بیامد و سپاه بخارا با منتصر غدر کردند و
~~پنج هزار
# ~~مرد از وی برگشتند و به لشکر ایلک آمدند. منتصر بگریخت و راه بیابان
~~گرفت.
# ~~در راه یکی از تراکمهآ سلجوقی بهوی رسید و سر او بگردانیدو گفت بیا تا
~~بهخیل
# ~~خانهآ ما رویم وسپاه تراکمه گرد کنیم. ابوابراهیم دانست که بوی مکری از
~~آن
# ~~میآید. التفات نکرد و به کنار جیحون آمد. در روزگار زمستان بود و آب
~~جیحون
# ~~بسته جماعتی که با وی بودند اکثر از وی برگشتند و او بماند و برادر و
~~دایه.
# ~~ایلک بهوی رسید و برادران دوگانه و دایه گرفتار شدند وابوابراهیم بماند
~~با
# ~~هفت هشت غلام. در بیابان میگشت خانهآ عربان بیافت پیش ایشان شد. اعراب
# ~~در لباس او طمع کردند که قباهای مرصع داشت او را بکشتند در ربیع الاول
~~سنهآ
# ~~خمس و تسعین و ثلاث بائه و اسید از روزگار سامانیه منقطع شد. والله
~~اعلم
# ~~بالصواب والیه المرجع والمآب.

PageV01P028

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0030.png)

# طایفهٔ‌ سوم از طوایف هشت گانه
# یشان را ملوک غزنیه گویند
# و اصل ایشان همه ترک است. اول ایشان البتکین بود، غلام نوح بن منصور
# ~~السامانی. مملکت ایشان مجموع هندوستان وخراسان وگرگان وطبرستان وسیستان
# ~~و بست وکابل و زابل ms022 وعراق وکرسان وغیره بود ودارالملک ایشان شهرغزنین
# ~~بود. والله اعلم.
# ولایت امیرالبتکین بر شهر غزنین
# و سبب والی شدن البتکین برملکغزنین آن بود که چون نوبت پادشاهی
# ~~از احمدبن اسماعیل در گذشت، او را پسری هشتساله بود. جمعی گفتند
# ~~او پادشاهی را نشاید و برادرش [را] باید نشاند. والبتکین غلامی قدیم
~~بود و
# ~~خیلی مآثر محمود در خاندان سامانیان داشت و راه نیابت و امارت او را
~~بود.
# ~~البتکین از آنها بود که می گفت کودک پادشاهی را نشاید. وزرا قبول
~~نکردند و
# ~~آن پسر هشتساله را بنشاندند. البتکین چون مخالف رأی ارکان دولت بود،
# ~~استشعاری بهخود راه داد و بهنهایتی برنجید و با هفتصد غلام ترک که همه
# ~~زرخریدهآ او بودند ودوهزاروپانصد مرد تازیک که همه تبع او بودند، با
~~خزانهآ
# ~~تمام و رخت و بنه از بخارا بیرون آمد و عزیمت هندوستان کرد [و] گفت به
~~غزو
# ~~کفا رمیروم تا مگر شهادت یابم. وچون منزلی دوسه برفت مقدمان لشکر خود
~~را
# ~~پیش خود خواند و گفت ای مردمان! شما دانید که من مردی پیرم و خدمت دو
# ~~پادشاه بزرگ چون اسماعیل و چون احمد کردهام. امروز چون کود کی بر تخت
~~PageV01P029
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0031.png)

# ~~است پیرانن دولت را کی حرمتی یاشد؟ بدین سبب قصد کشتن من کردنده من
# ~~مصلحت ندیدم در خداوندگار خود عاصی شدن وشمشیر در روی او کشیدن. عزم
# ~~کردم باقی عمری که دارم به غزو کفار مشغول شوم، باشد که شهادت یابم. و
~~اگر
# ~~غزا میسر شود، نیت حج نیز دارم. اکنون هرچه غلامانند به هیچ حال از من
~~دور
# ~~نتوانند بود. اما دیگران شاید سر خود گیرند. جملگی گفتند هر کجا سم اسب
# ~~تواست سر ماست وما جان فدای تو کنیم. البتکین ایشان را بنواخت و خلعت
~~داد
# ~~وگفت اکنون بداتید که به هرحال لشکر بخارا از پی ما خواهند آمد، شما
~~مردانه
# ~~باشید که ما بیگنا هیم وخدای تعالی با ماست.
# روز دیگر خبر ms023 آوردند که هجدههزار سوار از بخارا آمدند. البتکین در
# ~~مردانگی و آراستن لشکر آیتی بود؛ فرود آمد و تعبیهآ لشکر کرد یه غایت
~~خوب.
# ~~وصف بر کشید و خود بر قلب بایستاد و گفت الهی تو دانایی و من گناهکار
# ~~نیستم. ایشان بر من ستم می کنند و تیری در کمان نهاد و بینداخت و یاران
~~هریکی
# ~~یک چوبه تیر بینداختند. تیرانداختن همان بود و لشکر بخارا به قبیح ترین
~~صورتی
# ~~منهزم شدن، وامیر لشکر بخارا گرفتارشد. روز دیگر البتکین آن اسیر را
~~دست باز
# ~~داشت واو را خلعتی داد و پیغامها داد و گفت خداوند را بگوی که من به
~~هیچ
# ~~حال باز نیایم و از دور خدمت می کنم و تو یکی از بندگان دولت کم گیر که
~~حد
# ~~بنده چندان نیست که خداوند دل خود را بهمن مشغول گرداند. او این پیغام
~~به
# ~~بخارا برد. ارکان دولت همه خواهان بودند بر آن که البتکین برود گفتند
~~رها کن
# ~~این ترک پیر را تا هر کجا خواهد رود.
# البتکین از خراسان برفت و روی به ملک غزنین نهاد. در راه دوسه شهر و
# ~~قصبه را بگرفت. و در راه که میرفت عدلی بنیاد کرده بود همچون نوشروان
~~عادل،
# ~~و هیچ کس را در لشکر او زهره نبود که پرهای کاه از دیهی بیقیمت بستدندی
~~و
# ~~بر در غزنین فرود آمد و ملک غزنین کافری بود، نام او اریکد1 و بترسید.
~~در روز
# ~~اول بنیاد جنگ با البتکین نهاد. هرچند البتکین گفت مرا با تو کاری نیست
~~من به
# ~~هندوستان می روم او گفت ترا راه ندهم و ترا بگیرم که در خداوندگار خود
~~عاصی
# ~~شدهای! البتکین نیز درایستاد و به مدتی نزدیک تمامت شهر و حصار و با ره
~~و PageV01P030
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0032.png)

# ~~قلعهآ غزنین مستخلص گردانید وکریلت و پسرش [را] در جهان آواره کرد. به
# ~~هندوستان رفتند وسپاهی بیاوردند والبتکین آن سیاه را بشکست و هرچند
~~کوشیدند
# ~~فایده ms024 تداد و ایشان یقتل آمدند. و البکین در ممالک غزته وکایل و آن طرف
# ~~نیک متمکن شد وخیلی ولایات بر ممالک غزنین افزود و بنیاد پادشاهی کرد و
# ~~خزانهآ بسیار گرد آورد و او را سپاهی بسیار جمع شد و سیرتی نیکو داشت و
# ~~سبکتکین را مقدم دویست غلام کرده بود و احوال او بهشرح بیاید.
# و چون عمر البتکین به هشتادوپنج رسید، اثر مرگ بیافت و پسر خود را
# ~~یخواند، نام او اسحاق، وخیلی وصایای خوب بکرد ولشکر وخزانه ومملکت به
# ~~وی سپرد و خود رحلت کرد در سنهآ اثنین و خمسین و ثلاث مائه. چنانچه از
~~آن
# ~~وقت که البتکین از بخارا برقت تا وفاتش پنجاهویک سال بود و مدت امارت
~~او از
# ~~آن روزگیرند که لریک3 والی غزنین را بکشت. یعنی امارت البتکین قریب سی
~~سال
# # باشد. والله اعلم. %~% ب %~% 23م
# امیراسحاق بن البتکین
# در سنهآ اثنین وخمسین وثلاث مائه بهامارت نشست و هرچه وصیت پدرش
# ~~بود همه بجای آورد ولشکر و رعایا را بنواخت وخلعت وصله داد. ومردی عاقل
# ~~با رأی بود. او در عهد سامانیان امارت بلخ داشت و عدل او مشهور بود و
~~هرگز
# ~~شراب نخورده بود و ترکان او را در شراب کشیدند و در شراب افتاد و به
~~اندک
# ~~مدتی مبلغی مال از خزاین پدر ببخشید و هرچند سبکتکین یا وی میگفت
~~ونصیحت
# ~~می کرد قبول نیفتاد تا مفلس شد و ترکان او را ازامارت خلع کردند. او
~~بگریخت
# ~~و به بخارا شد و پیش تخت امیر بگریست. امیر بخارا او را بنواخت و
~~مشاهره داد
# ~~و یک سال در بخارا بود و در این سفر امیرسبکتکین با وی بود. پس امیر
~~بخارا
# ~~عهد و منشور غزنین با وی داد و با سپاهی کسید کرد و چون باز آمد هنوز
~~پسر
# ~~لریک زنده بود و با هشت هزارمرد بر در غزنین نشسته بود تا مملکت
~~بازستاند و
# ~~با اسحاق و سبکتکین زیادت ms025 از هزارمرد نبود. متو کلا علی الله برآن هشت
~~هزار زد
# ~~و ایشان را بشکست واهل غزنین به آمدن او شادی کردند و دیگر باره قوت
~~گرفت PageV01P031
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0033.png)

# ~~ومدت چها رسال امارتی نیکو راند و درسنهآ خمسین و ثلاث مائه وفات یافت.
# امیر بیلکا تکین غلام البتکین
# وچون اسحاق درگذشت ترکان گرد آمدند و گفتند اسیری باید نشاند. و در
# ~~ترکان البتکین ترکی بود به غایت معتبر که چشم ودل البتکین بود و نایب
~~کل او،
# ~~نام او بیلکاتکین وترکی خردمند با رأی عادل بود همه بر وی اتفاق کردند
~~و او
# ~~را به امیری بنشاندند. اول کاری آن کرد که نامه نوشت به بخارا و اظهار
~~طاعت کردو
# ~~گفت مرا خداوندی وخداوندزادهای بود و ایشان امیر این مملکت بودند به
~~حکم شما
# ~~اکنون ایشان گذشتند و این مملکت سرحد ممالک کافر است و به هندوستان نزد
~~یک،
# ~~چاره نیست از آن که یکی از بندگان حضرت، والی این صوب باشد و ترکان
# ~~البتکین مصلحت دیدند که بنده نیک و بدی میگوید و من با خداوندگاران من،
# ~~همه بندگان این خاندانند اگر رأی عالی بینند فرمانی در این باب ارزانی
~~فرمایند.
# چون این نامه برسید، فایق که امیر و نایب نوح بن منصور بود وذ کر او در
# ~~پادشاهی سامانیان رفته با البتکین بد بود، از برای آن که روزی قایق
~~گناهی کرده
# ~~بود والبتکین او را پانصد چوب زده بود، آن انتقام با کارکرد و تقریر
~~داد که چرا
# ~~یاید که مملکتی بزرگ راکه سرحد خراسان و عراق و هندوستان است یه دست
# ~~مشتی اتراک بیعقل گذارند؟ وچون این تقریر کرد سپاهی ساختند از بخارا و
~~به
# ~~حرب بیلکاتکین فرستادند. بیلکاتکین ایشان را بشکست و باز بخارا شدند و
~~هرگز
# ~~دیگر لشکر از بخارا تیامد و بیلکاتکین قوی شد و مملکت را نگاه داشت. و
~~هم در
# ~~حدود غرنین ولایتی است آن را «کودیز» گویند یگرفت و در ms026 ممالک خود افزود
~~و
# ~~هفتسال امارت راند. روزی بدمحاصرهآ قلعه رفت تیری بر سینه [اش] خورده
~~وفات
# ~~کرد درسنهآ اثنین وستین و ثلاث مائه.
# امیر پیری غلام البتکین
# چون بیلکاتکین وفات کرد امیرسبکتکین حاضر نبود و ترکی بود مهترتر کان
# ~~و رأیی داشت او را «پیری» گفتندی. اتراک جمع شدند و بر وی اتفاق کردند
~~و وی PageV01P032
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0034.png)

# ~~را بنشاندند. وسبکتکین چون باز آمد با پیری دوست بود، پیش پیری بایستاد
~~و آو
# ~~را مشیر و نایب شد. و پیری مردی شراب دوست یود سر در شراب نهاد و روز و
# ~~شب مست بودی و هشیاری ندانستی و هرچند سبکتکین نصیحت کردی قبول
# ~~نکردی و لشکری هرکسی راهی گرفتند وکار امارت بی رونق شد تا ملوک
# ~~هندوستان را خبر شد و طمع در غزنین کردتد چهل هزار مرد بیامدند به جنگ.
# ~~اتراک البتکینی بترسیدند سخت وپیری خود مست بود. سبکتکین بر بالایی
~~برآمد
# ~~و بانگ کرد گفت ای مردمان بدانید که ما لشکر مسلمانیم و ایشان کافرانند
~~و ما
# ~~بر حق می کوشیم و ایشان به باطل، اکنون مترسید و دل ازکار مبرید و نیکو
# ~~بکوشید اگر خود کشته شدیم شهادت یافتیم و بهشت جاوید و اگر مظفر شدیم
# ~~ملوک جهان بر ما آقرین کنند. و هندوان مردمان سست باشند در حملهٔ‌ اول
# ~~یگریزند، و دل لشکر را قوی گردانید و برفت و پیری را بیدارکرد و تعبیهآ
~~سپاه
# ~~داد. روز دیگر روی بهحرب کفار نهاد و سرمای سرد بود و هزیمت بر هندوان
# ~~افتاد وشاه هندوان بگریخت. دیگر باره پیری باز در شراب افتاد و هرچه
~~داشت
# ~~همه بهشراب بخورد تا رخت و قبا وکلاه و کمر که یه گرونهاد. هرچتد
~~سبکتکین
# ~~سعی کرد فایده نداد، تا وقتی که ترکان جمع شدند و نزدیک سبکتکین آمدند
~~و
# ~~گفتند این پیری لایق امیری نیست وکار امارت رونق ندارد مصلحت در آن است
# ~~که تو به امیری بنشینی. سبکتکین گفت ms027 شما فردا همه جمع شوید تا من بیایم
~~و به
# ~~جمع نصیحتی کنم باشد که از این رأی بگردد. ایشان گفتند چاره نیست از آن
# ~~که تو امیر باشی. سبکتکین گفت این سخن مگویید که ما مردمانی ترکیم و در
# ~~این ولایت حشمتی داریم و ملوک هندوستان ازما ترسیدهاند چون بشنوند که
~~ما با
# ~~همدیگر مخالف شدیم و هرروز امیری بنشانیم و یکی را معزول کنیم طمع در
~~ما
# ~~کنند و بر ما پیروزشوند. پس بدان قرار دادند که نصیحت پیری کنند.
# روز دیگر همه بهاتفاق پیش پیری آمدند و نصیحت کردند وعدهآ قبول
# ~~داد اما همان قاعده داشت و در شراب افتاده بود. روزی سپاه جمع شدند و
~~یهدر
# ~~خانهآ سبکتکین آمدند و گفتند اگر تو امیری نمی کنی ما ترا بکشیم و کسی
~~دیگر
# ~~بنشانیم. سبکتکین چون چارهای ندید گفت ای مردمان بدانید که مرا ساز و
~~ابهت
# ~~این کار هست اما اندیشه می کنم که چون این کارمرا باشد من بهقانون عدل
~~و PageV01P033
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0035.png)

# مجمع الانساب
# ~~عقل وتدییر بسر برم وکسانی باشند که عادت به بی رآیی و تغلب گرده باشند
~~من
# ~~عنان ایشان فراگیرم امروز بهمن راضی نشوند، پس چه لازمی که من امروز یه
# ~~سلامتم و یکی از سوارانم، فردا عهدهآ کاری برگردن گیرم که همهآ برادران
~~و
# ~~دوستان، خصم من شوند. همه زانو زدند و گفتند ما را قرعهآ اختیار از این
~~سبب
# ~~پر تو افتاده تا تو اسیر باشی که همهآ مردم ترا میشناسند که استعداد
~~امیری داری
# ~~و تا نمازشام در این بحث بودند تا امارت برسبکتکین مقرر شد و هم در شب
# ~~سبکتکین کسی فرستاد با جمعی از سپاه تا پیری را به قلعه بردند و گواه
~~گیری کرد که
# ~~او را هیچ نگویند و اسباب شراب وعیش او مهیا کرد. روز دیگر یرنشست یا
# ~~جماعت غلامان و خاصگان خود به سرای عمارت آمد و برچهار بالش بتشست.
# امیر سبکتکین ms028 غلام البتکین
# پس جملهآ سپاه و رعیت بیامدند و بهامیری بر وی سلام کردند و امیر
# ~~سیکتکین آن روز طوئی بزرگ ساخت و همهآ مردمان غزنین را از سپاه و رعیت
# ~~بتواخت و به مواعید خوب مستظهر گردانید و گفت امروز چون من متعهد این
~~کار
# ~~شدم همگان را پنبهآ غفلت و نادانی از گوش برون باید کرد تا کار من
~~همچون
# ~~پیری نخواهد بود هر کس که خلاف راستی اندیشد او را جز گردن زدن
~~نفرمایم.
# ~~همه سجده بردند و گفتند فرمان فرمان امیر است و آن روز بهعیش بسر
~~بردند. روز
# ~~دیگر بنیاد کارکرد اول خزانه را بازدید و از آن همه نعمت البتکین و
~~اسحاق
# ~~و بیلکاتکین هیچ نمانده بود به غیراز سیصدخروار سلیح وپانصدتا جامهآ
~~نابریده، و
# ~~زروسیم هیچ نبود امیر آن قدر بهسپاه نمود و گفت کار پادشاهی و حکومت
~~غزنه
# ~~راست است چون خزانه تهی باشد لشکری بیسامان باشند پس ضبط خزانه کرد و
# ~~عمال را به ولایات فرستاد و هرکسی به رسم تهنیت جلوس هدیه آوردند از
~~پنج هزار
# ~~تا پانصد دینار به قدر مجال و حالیا در آن هفته دویست هزاردینار در
~~خزانه جمع
# ~~شد و بنیاد کارکرد. دوم کاری آن کرد که کار لشکر واقطاع ایشان ضبط کرد.
# ~~روزی سپاه را جمع کرد وگفت خرابی ولایت از آن می بینم که اقطاع لشکر
~~حوالت
# ~~بهدیه های دیوانی است لابددیه خراب است ولشکری بی نصیب، لشکری را حرب
# ~~و کار سلیح باید کرد چون عمارت و برزیگری کند نیکو نباشد پس مقررکرد و
~~PageV01P034
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0036.png)

# ~~هرچند دیه ها که با لشکری بود همه باز ستد و گفت همهآ اقطاعات آز
~~خزانهآ بدهم
# ~~نقد در اول سال و باید که سلاح تمام باشد. پس حساب کرد و هر کس که از
# ~~اقطاع چیزی زیادت داشت بازستد و آن که چیزی کم داشت باز بهوی داد و
# ~~کار لشکری را ضبطی تمام داد و ms029 همهآ دیههای دیوانی را گاو و تخم از
~~خزانه
# ~~بداد و عمارت را از سرگرفت و بهیک دو فصل ملک غزنین و هرچه ممالک او
~~بود
# ~~مصر جامع شد و نعمت فراخ و راههای ایمن وملک صافی گشت و جملگی آن
# ~~شهرها که حوالی مملکت او بود یکان یکان می گرفت و بعضی بهدل خود می-
# ~~آمدند و سطیع وایل میشدند. و اول ملکی که سبکتکین در ممالک افزود ولایت
# ~~بامیان بود ازحدود بلخ که با طرف غزنین دارد.
# و چون کار سبکتکین بالا گرفت، رای هند، نام او جیپال، بیامد با سپاهی
# ~~گران و در سرحد کابلستان بنشست و رسولان فرستاد و گفت بدان که تو و
~~سپاه تو
# ~~به نسبت با لشکر و مملکت من هیچ نیستید و از هزار سوار که مراست، ترا
~~یکی
# ~~نیست و تو حد خود نگاه نداشتی و گستاخی کردی، اکنون گناه تو عفو کنم
~~باید
# ~~که این دوسه قلعه که از ممالک من گرفتهای باز دهی تا ترا تعرضی نرسانم
# ~~والا حرب بیارای. اسمیر چون این پیغام بشنید رسول را فرود آورد و پیغام
~~را جواب
# ~~داد وگفت شاه را بگوی که تو بدین لشکر بسیار غره مشو و با این همه،
~~لشکر
# ~~من از آن تو بیش است زیراکه همهآ مملکت اسلام، لشکر من است و بر اهل
# ~~اسلام فرض است که مدد من کنند، زیرا که من جنگ با کافر می کنم و اگر من
# ~~شما را بکشم خون ومال شما بر من حلال است و اگر تو ما را بکشی ما در
~~بهشت
# ~~باشیم وتو در دوزخ، و من از تو به هیچ حال باز نگردم یا مسلمان شوی یا
~~جزیت
# ~~بپذیری یا در حرب کشته شوی. رسولان برفتند و این پیغام بگزاردند و
~~گفتند ای
# ~~شاه! این مرد که ما او را دیدیم همچون دیگر امیران نیست و او سیاستی و
~~هیبتی
# ~~عظیم دارد. شاه هند بترسید و از ms030 آمدن پشیمان شد رسولان در میان کرد تا
~~بر
# ~~صلح قرار دادند و چون صلح کردند شاه پنج سر فیل خیارهآ وبسیار زر و
~~نعمت
# ~~و هدایا بفرستاد و امیر نیز چهار اسب تازی بفرستاد و قرار کردند که شاه
~~هرسال
# ~~بهسبیل تحفه همین قدر مال بفرستد و شاه خائفا خاسرا بازگشت وکار
~~سبکتکین PageV01P035
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0037.png)

# ~~بهاوج فلک رسید وممالک او مصر جامع گشت واز همهآ اطراف، روی یهشهر
~~عزنین
# ~~تهادند وسلوک خراسان از وی بترسیدند.
# و از معظمات بلاد که سبکتکین آن را مستخلص گردانید شهر یست بود از
# ~~ترکستان که با طرف مشرق دارد. آن را امیری بود نام او رطغان» و اهل بست
# ~~بر وی خروج کردند و بست را بهدل خود با تصرف امیر سبکتکین دادند و امیر
# ~~چون بست را یستد هم به امیر طغان باز داد و صدهزار دینار مقرر کرد که
~~هرسال
# ~~میدهد. طغان مدتی مطیع شد بعداز آن از ادای مال عاجز آمد و از طاعت
~~پشیمان
# ~~گشته و در خفیه رسولی فرستاد پیش پیری معزول و گفت با تو یکی را سوگند
# ~~بخوریم وسبکتکین را بکشیم و امیر تو باش. پیری سوگند با طغان بخورد اما
~~چون
# ~~سوگند خورد و شب پیش سبکتکین آسد آن حال به کنایت با چوب خیمه بگفت
# ~~تا سبکتکین آگاه شد و روز دیگر طغان را در پیچید که بگیرد، طغان بیافت
~~و
# ~~بگریخت و بهقلعهآ بست اندر شد: سبکتکین ثات نمود و او را به یک هفته
~~حصار
# ~~داد و بیرون آورد و او را بکشت و بست را به دیگر نواب داد. و هرروز کا
~~رسبکتکین
# ~~بآلا می گرفت و امیر محمود پسر سیانهآ او بود و او را از همهآ پسران
~~دوستر داشتی
# ~~والحق آثار رشد ونجابت در چهرهآ او پیداتر بود و همتی عالی داشت و هنری
~~تمام
# ~~و عقلی وافر. وچون به عهد شباب رسید دختر بیلکاتکین را بهزنی بهوی داد ms031
~~و او را
# ~~ولایتعهد خود قرار داد و امیری شهر غزنین بهوی ارزانی داشت وخود با شهر
# ~~یست نشست و گفت من از برای آن باز بست نشستم که بهملک سیستان و غور و
# ~~غرجه نزدیک است وآن مملکت اکثر کافرند وایل نیستند. و والی سیستانن پا
~~دشا هی
# ~~بود نام او خلفین جعفربن بالو از اولاد عمروبن لیث الصفار. واین خلف
~~مردی
# ~~مکار مزور بود. و سبکتکین در بست بنشست تا بر روی او سدی باشد. و
~~سبکتکین
# ~~در حق امیر محمود پندنامهای بنوشت بهخط ابوالفتح بستی که وزیر سبکتکین
# ~~بود و امیر محمود آن پندنامه را همچون حرزی حفظ کرد و هرروز می خواندی
~~و
# ~~بعضی از آن پندنامه این است که نوشته شد و بنیاد از کیفیت احوال خود و
~~ابتدای
# ~~کارهای خود کرده است که چگونه بود و هذا پندنامه:
# بندنامة امیر سبکتکین رحمة الله علیه
# چنین گفت اسیرسبکتکین مرفرزند خود را محمود، گفت ای پسر بدان که این
~~PageV01P036
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0038.png)

# ~~سخنها که با تو خواهم گفت مرا غرض آن است که تو بدانی من از حد طفولیت
~~تا
# ~~امروز که حاکم مملکتیام به استقلال، خدای تعالی برسر من چه حالات
~~گذرانید و
# ~~چگونه به بندگی افتادم و بازچگونه به پادشاهی رسیدم و نیکوگوش دار.
~~وبدان که
# ~~من در ترکستان از قبیله [ای] ام که ایشان را «برسخانیان» گویند. وگویند
~~این
# ~~نام از آن سبب بر آن قبیله افتاد که از قدیم همانا یکی از ملوک فارس به
~~ترکستان
# ~~افتاده بود و ملک شده و او را «بارس خان» خواندندی و به کثرت استعمال
~~برسخان
# ~~شد و پدر من نامش «راجوق» بود و در آن قبیله هر کس که بهادر باشد او را
# ~~توابحکم گفتندی و پدر من به غایت زورآور و قوی بود چنان که استخوان پیل
~~به
# ~~دست بشکستی و همهآ جوانان آن قبیله سیر از وی بیفکندندی2 ازکمان سخت
# ~~کشیدن وکشتی گرفتن و ms032 امثال این. ورسم قبایل ترکان آن است که قبیله
~~برقبیله
# ~~تاختن کنند و پدر من تنها برفتی و برقبایل بیگانگان زدی و ایشان را
~~غارت کردی.
# ~~و او را فرزندان بودند و پسر سومین من بودم واو رامیهمان عجب دوست
~~بودی.
# ~~روزی جمعی میهمانان رسیدند در میانهآ ایشان پیر مردی کاهن بود و من با
~~دیگر
# ~~طقلان در گوشهآ خرگاه نشسته بودم. پیر چون چشم برمن افکند مرا پیش خود
# ~~خواند و در کف دست من نگاه کرد و گفت ای پسر بسا شگفتا و عجایب که برسر
# ~~تو خواهد گذشت و ترا دولتی بزرگ می نماید و نسل تو، همه پادشاهان
~~خواهند
# ~~بود، و آن سخن در دل من اثر کرد و در دل گرفتم و همت در آن بستم. و قضا
# ~~چنان بود که در آن هفته قوسی که ایشان را «بخسیان» گویند بر بنگاه7 پدر
~~من
# ~~تاختن آوردند وغارت کردند وجملهآ مال وکود کان و زنان ببردند و پدرم در
~~آن
# ~~روز بهشکار رفته بود چون بیامد هیچ نتوانست کرد که از آن جایگاه تا
~~مقام
# ~~بخسیان مسافتی دوربود وسهروزه راه رفته بودند وپدرم تنها بود، رفتن
~~متعذر آمد
# ~~حالیا نرفت وحال پدر ندانستم که بعداز این بهچه رسید. اما مرا با دیگر
~~طفلان
# ~~بهخیل خانهآ بخسیان آوردند ومدتی مرا به دنبالهآ گوسفندان کردند و در
~~آن کوهها
# ~~و صحراها گوسفتد چرانیدمی. و آن قوم همه بت پرست بودند و در صحرایی
~~سنگی
# ~~نهاده بود بر مثال آدمی و آن را سجده کردندی و همه وقت قربانیها در پای
~~بت
# ~~کردندی و جمعیت بدان موضع بردندی و هر روز گذر من بدان بت بودی و هرگاه
~~PageV01P037
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0039.png)

# ~~که من آن بت بدیدمی اگرچه کود ک بودم درخاطر من بگذشتی که آین مردما
# ~~برهیچند. روزی می گذشتم از آن رود کانیها و نجاستها که از قربانیها
~~افتاده بود
# ~~برگرفتم و همه درآن بت پیچیدم وهمه را بهوحل ms033 و سرگین بیالودم. با دل
~~گفتم
# ~~اگر این سنگ را خاصیتی هست مرا مکروهی رسد و اگر هیچ خاصیت ندارد این
# ~~جماعت همه گمراهند و خود مرا از آن سنگ چه مکروه رسیدی. علی هذا روز
~~دیگر
# ~~آن ملاعین بیامدند و تعجب کردند گفتند که را زهره بوده است که با خدای
~~ما
# ~~چنین کرده؟ من ایستاده بودم و هیچ نمی گفتم.
# وچون چها رسال ببود که من درمیان ایشان بودم مرا با چندین غلام دیگر به
# ~~شهرهای ماوراءالنهر آوردند و بفروختند. بازرگانی بود مسلمان نیکو
~~اعتقاد نام او
# ~~نصرچاچی، ازشهر چاچ سمرقند بود مرا با ده غلام دیگر بخرید و عزم کرد که
~~ما را
# ~~از شهر نخشب به بخارا آورد و من هم در نخشب رنجور شدم رنجوری صعب
# ~~چنانچه نصر طمع از من ببرید و مرا به پیرزنی سپرد و خرج به وی داذ و
~~گفت اگر
# ~~بمیرد تجهیز کن. و نصر برفت و من مدتی رنجور بودم وآن پیرزن عورتی
~~صالحه
# ~~بود و بهمن شفیق بود و مرا نمی گذاشت که به غیراز مداوایی که طبیب گفتی
# ~~چیزی دیگر خوردمی و من بهغایت ضعیف بودم. روزی آن زن از خانه غایب شد
# ~~و من قدری زر داشتم و آن زن را پسری بود با من دوست و برادر بود و دست
# ~~برادری مرا داده او را گفتم از برای من پارهای گوشت و قدری خبزات بیار
~~او
# ~~برفت کوشت و خبزات بیاورد. بخوردم. آن روز بهتر بودم. پس قریب یک هفته
# ~~آن مرد میرفت و گوشت میآورد و من میخوردم تا قوت گرفتم وحال با آن زن
# ~~یگفتم ومرا به تمامی بهشد. و آن مرد که با من برادر بود پیشه او سلاح
~~شوری
# ~~بودی و سیدانی بردر خانه داشت هرروز جمعی از بزرگ زادگان بیامدندی و از
~~وی
# ~~سلاحگری آموختندی ومن نیز چون چندان قوت یافته بودم که کمانی می کشیدم
# ~~مرا نیز تعلیم میداد ms034 تا که سلاح شوری نیک شدم و هیچ چیز ازمن دریغ
~~نداشت.
# و نصر در آن سال باز آمد ومرا به بخارا آورد و به امیر البتکین فروخت با
~~نه
# ~~غلام دیگر و امیر البتکین مرا نیکو داشتی و بر سر هر نه غلام مهتر کرد
~~و من هرروز
# ~~شفقت خداوند خود در دل زیادت میداشتم وخدمت می کردم و الیتکین هر کاری
# ~~که دشوارتر و خطیرتر بودی مرا فرمودی و هر کجا برفتمی مظفر باز آمدمی
~~تا امروز PageV01P038
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0040.png)

# ~~که میبینی که خدای تعالی مرا به امیری رسانید ا کنون ترا نصیحت می کنم.
# ~~بدان و آگاه باش ای پسر که حکم بربندگان خدای تعالی کردن کاری کوچک
# ~~نیست و پادشاهی کاری خطری است و خطر جان دروست، باید که از خدای
# ~~بترسی و چون تو از خدای بترسی بندگان و زیردستان از تو یترسند. و باید
~~که
# ~~پا رسا باشی که پادشاه و اسیر ناپارسا را حرمت و حشمت نیاشد. و بدان که
~~حکومت
# ~~میسر نشود الاآن که خزانه پر باشد و اگر مال نباشد کس مطیع تو نشود. و
~~مال
# ~~جمع نشود الا بدمردمان عاقل با دیانت که بر تو مشفق باشند ومردم را با
~~خود
# ~~مشفق گردانیدن چارهای نیکوست که با ایشان می کنی هم به زبان و هم
~~بهمال. و
# ~~این خصلتها همه محتاج همت بلند است زیرا که اگر همت بلند نباشد این
~~خصایل
# ~~حاصل نشود و همت در آدمی همچون آتش و باداست که میل بلندی کنند ولهو و
# ~~بازی، مزاج خاک دارد که میل در شیب دارد پس مهمتر کاری تراجمع مال
# ~~است از وجهی جمیل. و من ترا نمی گویم که مال از رعیت بستان یا مردمان
~~را
# ~~مصادره کن چرا که مالی که بهظلم و ناحق بستانی و در خزانه نهی دشمن
~~دنیا و
# ~~آخرت تو خواهد بود و نیز نمیگویم که مالی که بر مردمان مواجب است که ms035
# ~~بدهند مستان که آن حق حاکم است باید که مالی که دانی که حق دیوان است
# ~~به استمالت و خوشدلی بستانی و در وجه خزانه نهی. و هر قضایایی که تعلق
~~به
# ~~سیاست دارد در آن اهمال نورزی و بهطریق عدل وشرع بیرون روی. وجایی که
# ~~شمشیر باید تازیانه را کار نفرمایی و اگر تازیانه باید شمشیر نزنی. و
~~در مملکت
# ~~خود غافل مباش که کسانی باشند که سالها عاملی ولایات کرده باشند و چون
# ~~کسی از ایشان شکایت کند مالهایی که بهسالها بهظلم از رعایا ستده باشند
~~بعضی
# ~~پیش زیردستان وکسان تو بر کارکنند تا آن مال ببرند. و عاملی که دو
~~سهسال
# ~~عاملی کرده باشد از حال او بپرس وشمارش برگیر آنچه بر وی درست شود که
~~به
# ~~ناحق ازرعایاستده باشد از وی بستان و بهصاحب حق بازده و این مال را به
~~هیچ
# ~~حال در خزانه منه. و به گناه اول عامل را معزول مکن باز سر کار فرست که
~~بسیار
# ~~مردمان باشند که بدین مالش نرم شوند و بیدار گردند و من بعد راست زبان
~~و راست-
# ~~قلم باشند وکسانی که دیگر باره تخلیط کنند ایشان را معزول کن و هرگز
~~عمل
# ~~مفرمای که هرگز راستی از ایشان نیاید. و ازکار لشکر و سپاه و سلاح
~~ایشان و PageV01P039
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0041.png)

# ~~مواجب ایشان باخبر باش و چریدهآ عرض را باید که همچون قل هوالله حفظ تو
# ~~باشد ویاید که همهآ مردمان سپاه خود را شناسی و نام دانی و اوجاور(؟) و
~~نسب و
# ~~شکل برابر تو یاشد. وخوی وطبع هرقومی معلوم خود کنی. و مردمان مردانه
~~را
# ~~نیکو دار و بنواز، تا بر تو سشفق باشند و راهها ایمن دار که مهمتر کاری
~~این است،
# ~~و هر مالی که در بیابان از بازرگانی ببرند چنان دان که مال از خزانهآ
~~تو بردهاند و
# ~~تا دزد را نکشی ومال به صاحب حق باز نرسانی خواب مکن، وبهدیوان مظالم
~~خود ms036
# ~~پنشین و در این کار نیکو احتیاط کن که بسیارکس یاشند که ظلم کرده باشند
~~و
# ~~پیش تو چنا نمایند که مظلومتر از او نیست البته بهحق در تظلمها بنگر
~~مبادا
# ~~سهوی رود و تو درقیاست گرفتار شوی. و از کار معاسلات و بازار و اسعار و
~~داد
# ~~وستد با خبر باش ومردمان امین را یگمار تا در بازارشان مردم راست دارند
~~که
# ~~همچنان که امروز زیردستان هرچه کنند، لاید پیش تو بایستند و بازخواست
~~آن
# ~~کنی ترا نیز هرآینه در قیامت پیش خالق بباید ایستاد و از تو بپرسد و
~~اگر نیم-
# ~~شب در مملکت تو جانوری گسنه خفتد خدای تعالی مکافات تو بکند و گناه
~~فاحش
# ~~مکن که اگر تو فاسق باشی مردمان را از برای فسق وفجور تأدیب نتوانی
~~کردن.
# ~~و به هرحال ظلم روا مدار و اگر کسی چیزی ازمال برسر ولایتی برد و گوید
~~تا فایدهآ
# ~~خزانه باشد قطعا جایز مدارکه آن سال از خانهآ خود بیرون نمیآورد و اگر
~~او را
# ~~مال در خانه بودی خود این عهده نکردی پس بدان که از رعایا خواهد ستد و
# ~~چون رعیت درویش شدند ولایت خراب شود و نام بد برتو و مال در دست غاصب
# ~~بماند. وباید که دوگناهکار را هرگز عفونکنی: یکی کسانی که طمع درملک تو
~~کنند
# ~~وقصد کنند که ترا ازملک بیزار کنند. ایشان را استیصال ببر واگرخود
~~پسرتو باشد،
# ~~و یکی آن که بهمال مردمان دست درازکند، ایشان را بکش و مال باز خداوند
# ~~رسان و باقی گناهکاران را به قدرگناه تأدیب کن. و عفو از همه چیزی بهتر
~~است
# ~~و صفتی است ازصفات خدای تعالی اگر مجرمی را عفو کنی خدای تعالی
~~ترانیکویی
# ~~بخشد. وباید که البته سخاوت و جوانمردی پیشه کنی که فرماندهآ بخیل ممسک
~~به
# ~~هیچ کار نیاید اگر هرهنر دیناری باشد چون بخیل باشد هرگز نام نگیرد و
~~مردمان
# ~~تام وآوازه بهسخاوت گیرند، ونیز باید که اسراف روانداری تا ms037 همهآ خزانه
~~را بیفایده
# ~~بباد ندهی. عطا بهحق و بهوقت ده و بهمردمانی مستحق رسان و کسانی که
~~سزاوار PageV01P040
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0042.png)

# ~~صلا و بخشش نباشند مده که جواهر برگردن خرک بسته باشی و کسی که شایستهآ
# ~~کاری نباشد مفرمای که طباع مختلف افتاده باشد. چنان که کسی را که
~~استعداد
# ~~وزارت باشد اگر او را فراشی فرمایی بر وی ظلم کرده باشی و اگر وزارت به
~~فراش
# ~~فرمایی هم ظلم کرده باشی. هر کس را امتحان کن آنچه سزاوار باشد بفرمای
~~و
# ~~نیز کار برحسب هنر و استحقاق فرمای. مثلا اگر وزیرزادهای باشد و او را
~~عقل
# ~~وزیران نباشد مگوی که پسر فلان وزیر است و نیز اگر خربندهزادهای را عقل
# ~~وزیران باشد وزارت مده، بنگر تا وقتی که اصیل هنرمند باشد ایشان را
~~پیشتر دار
# ~~تا هم اصل باشد و هم هنر و اگر هنر باشد و اصل نباشد او را تربیت کن که
# ~~بتدریج اصیل شود اما بهقدر هنر کار فرمای. و تربیت مردمان اصیل کن و
~~کسانی
# ~~که دولت از ایشان انتقال به تو کرده باشد شکسته دار که اگر چه دانند که
# ~~سبب نکبت ایشانن نهتو بودهای ایشان از حسد خود نایستند. و ازخویشان
~~وبرادرانن
# ~~خود نیز غافل مباش که مردمان مفسد هر وقت در ایشان دمند که طلب ملک
# ~~باید کردن. وباید که جاسوسان ومنهیان برجملهآ ممالک خود بگماری تا روز
~~وشب
# ~~از احوالها ترا آگاه کنند که هر خلل که پادشاهان را افتاده از غفلت و
~~اهمال بوده.
# ~~و باید که این سخنها که من ترا گفتم بر دل نقش کنی و از آن نگردی تا
~~خدای
# ~~تعالی ترا نیکبخت دوجهان گرداند. ان شاءالله تعالی.
# وبعداز این امیر سبکتکین نیک معتبر شد و بعضی از هندوستان بگرفت .
# حرب امیرسبکتکین با جیپال هند
# و این حال چنان بود که جییال هند با امیرسبکتکین عهد داشت و در
# ~~شهور سنهآ ست و سبعین و ثلاث مائه، ms038 خبر آوردند که جیپال هند عهد شکست و
# ~~لشکر جمع کرده تا بیاید. امیر پیش از آن که او بیامدی، لشکری بسیار گرد
~~کرد و
# ~~با ابهتی هرچه تمامتر روی به سمرقند نهاد وتمامت آن نواحی را غارت کرد
~~ومال
# ~~وغنیمت آورد وزن وفرزندشان برده کرد وشحنهٔ‌ خود بنشاند و بقایای مردم
~~را
# ~~مسلمان کرد و چون باز آمد، بفرمود تا آن بردگان هندو را به بخارا بردند
~~و
# ~~بفروختند و بدین مصلحت دو فایده خواسته بود: یکی آن که هیبت او
~~درشهرهای
# ~~خراسان وماوراءالنهر پیدا شود، و یکی به قیمتی گرانتر بفروشند ومتاع
~~آنجا با زخرند PageV01P041
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0043.png)

# مجمع الانساب
# ~~و کسبی تمام حاصل کرد. و هم در آن سال بود که امیر، ولایت قصدار را بار
# ~~تصرف گرفت و قصدار سملکی فراوان است از طرف بکران زمین (؟) و برفت و
~~والی
# ~~أن را بگرفت و بند کرد و مال را در تصرف آورد و بعداز قصدار قلعهآ
~~طبهار به
# ~~دست آبد به هجده روز مستخلص گردانید.
# دوم باره جنگ امیر سیکتکین با شاه هند
# و چون کا رسبکتکین بزرگ شد و چند نواحی از هندوستان بدست آمد جیپال
# ~~شاه هند- سپاهی به عدد ستارهآ آسمان گرد کرد و روی به کابل نهاد. و با
~~شاه هند
# ~~چهار پسر بود. قضا را آن سال اسیرسبکتکین یه کار سیستان مشغول بود
~~ناگاه این
# ~~سیاه گران برسید و سپاه امیر بترسیدند. سبکتکین در چنین حالتی حیرت
~~بهخود راه
# ~~نداد و پسر را بخواند و گفت ای محمود مردانه باش که مردان را دو بار
~~نباید مرد
# ~~و عاقبت حرب با کافران، شهادت است یا غزا یا دنیا بدست آورده باشیم یا
~~عقبی،
# ~~و لشکر را همچنین بگفت وبا دلی قوی لشکر برگرفت و پذیرهآ جیپال آمد. در
~~این
# ~~حالت بیست هزارمرد غازی از ماوراءالنهر برسیدند. و در سیان لشکر امیر و
~~هندوان
# ~~رودی بزرگ بود سبکتکین، امیرمحمود را با دو برادر خود ms039 یکی بغراجق نام و
~~یکی
# ~~قدرحق وهرسه بدبقدمه فرستاد تا از رود بگذشتند و از پس پشت لشکر هندوان
~~در-
# ~~آمدند و ازاین سوی اسیر با لشکری بزرگ روی بهایشان نهاد و هندوان را در
~~میان
# ~~گرفتند وشمشیر در نهادند. وامیرمحمود درآن روز مردیها نمود و هجده
~~[نفر] از
# ~~خویشان شاه هتد بهدست خود یکشت و سرها به نیزه کرد و پیش پدر فرستاد و
~~چند
# ~~پیل نامی آن روز بگرفت اما یک برادر سبکتکین - نام قدرجق - در آن روز
# ~~شهادت یافت و این حرب قریب بیست روز بکشید و هرروز ظفر مسلمانان را بود
~~و
# ~~پیغامها درشب بههم فرستادندی. عاقبت شاه هند هزیمت یافت و بهصلح قرار
# ~~دادند و چهار قلعآ محکم با نعمت بداد وصد سر پیل، وشاه باز گشت و هرگز
~~نام
# ~~غزنین نبرد. ودر این سال بود که سبکتکین، امیر محمود را بند برنهاد.
# بند بونهادن امیرسبکتکین امیر محمود پسر خود را
# و این حال چنان بود که چون حاسدان و دشمنان، عنایت پدر در حق پسر
~~PageV01P042
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0044.png)

# ~~مشاهده کردند و امیرمحمودرا هرروز نیکبختتر و مستعدتر دیدند، غلامان
~~البتکینی
# ~~حسد در کار آوردند و با سبکتکین در نمی گرفت و ایشان را طمع چنان بود
~~که بعداز
# ~~سبکتکین امیری بهایشان رسد، چا رهای جز آن ندیدند که میان پسر و پدر
~~فتنه
# ~~افکنند در ایستادند و هرچه از امیرمحمود صادر شدی بر وی بدوصورت زشت
~~باز
# ~~نمودندی. و امیرحمود در جوانی بهغایت قوی و مردانه بود و برپیل مست
# ~~نشستی و به جنگ شیر شدی و آسیابها که در گردش بودی بهدست خود گرفتی و
# ~~خشک بداشتی و عمودهای صدستی را برگرفتی و گرد سر بگردانیدی و این هنرها
# ~~بنمودی؛ همه روز خبر شهرها وولایتهای یاغی پرسیدی وحساد آن را به زشت
~~ترین
# ~~صورتی به امیر گفتندی. گفتند او در خاطر دارد که بر تو عاصی شود و
~~بگریزد و به
# ~~ولایت بیگانه رود و لشکر ms040 بر سر تو آورد هرچند سبکتکین دانستی که محمود
~~این
# ~~حرکت نکند اما امیرمحمود همه روزه خبر خراسان میپرسید و میگفت که در
# ~~خراسان کسی نیست و آن را به اندک روزگاری میتوان گرفت من بروم و آن را
# ~~مستخلص کنم. سبکتکین ترسید که او قصد خراسان کند و نتوان دانست که
~~چگونه
# ~~باشد. و سبکتکین در کار محمود متهم شد زیرا که ملکداری کاری چنین است.
# ~~روزی بساخت وناگاه از بست بربست و به غزنین دوانید و بر سر محمود فرود
~~آمد و
# ~~امیرمحمود در کابل بود و در خانهای بود وقریب پانصد پیادهآ هندو پیوسته
~~بر در
# ~~او مقیم بودند آن پیادگان چون دیدند که امیر به خشم آمده است دست
~~بهسلاح
# ~~بردند و جنگ آغاز نهادند هرچند امیرمحمود از اندرون فریاد می کرد که
~~مکنید تا
# ~~من بیرون آیم قطعا راه او ندادتد که بیرون آمدی و نه راه به پدرش که
~~بهاندرون
# ~~رفتی. وسبکتکین بفرمود چند تن از هندوان را بکشتند و امیرمحمود بیرون
~~آمد
# ~~بی سلاح و زمین بوسه داد. امیرسبکتکین گفت او را از برابر من ببرید که
~~پیش
# ~~سبکتکین گفته بودند که امیرمحمود پیوسته خنجری با خود دارد ترسید که آن
~~خنجر
# ~~ناگاه بزند و خود چنین نبود. و سبکتکین بدانست که محمود بیگناه است
~~فرمود که
# ~~بند آورید، قضا را در لشکر سبکتکین بند نبود، امیرمحمود بدوید و به
~~زندانخانه
# ~~رفت و بهدست خود بند بیاورد و سبکتکین گفت بندش برنهید، هیچ کس را زهره
# ~~نبود که پیش او رفتی. امیرمحمود بهدست خود بند برپای خود نهاد سبکتکین
~~را
# ~~آب در دیده بگشت. گفت این پسر را از من دور کردند این بدگویان، اما از
~~خود PageV01P043
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0045.png)

# ~~تنمود بفرمود تا او را بهقلعهٔ‌ غزنین بردند. پس سبکتکین پیش مادرش آمد
~~و
# ~~بگریست و عذر خواست و گفت من خود میدانستم که از محمود چیزی بد نیاید
# ~~اما بدگویان سر مرا بگردانیدند ms041 تا مرا در کاراو متهم کردتد اکنون چون
~~او را بند
# ~~کردم بدین زودی نتوانم رها کردن باید که هیچ کس را پیش او رها نکنی و
# ~~هر روز نان وطعام او به دست خود بسازی وخود پیش او بری و حاضر باشی که
~~او
# ~~را حاسدان بسیارند، مباداکسی قصدی کند و دلش خوش کن که من خود او را
# ~~بازخوانم وعطا دهم.
# و سبکتکین برقت و امیرمحمود هشت ماه در آن بند بماند بعداز آن او را
# ~~بیرون آورد و بنواخت و عذر خواست و خلعت برافکند و ولایتی چند دیگر در
# ~~مملکت او افزود و جماعتی را که بدگویی او کرده بودند بخواند و گناه و
~~دروغ
# ~~برایشان درست کرد و همه را گردن زد. و امیرمحمود بعداز این ملازم پدر
~~شد و
# ~~اسفهسلارو بهادر لشکر بود و هرسال به غزو هندوستان شدی و تا آخر عمر
~~پدرش
# ~~قریب صدقلعهآ نامدار بود که از هندوستان گرفته بود و سبکتکین تمامت
~~حدود
# ~~جنوی را مثل هندوستان وکابل و زابل وسیستان و بست و غزنین همه را به
# ~~امیرسمحمود داد و گفت به استقلال تصرف می کن.
# وسبکتکین را چها رپسر بود: یکی نصر که مهتر بود مردی نامدار بود مرداته
# ~~و با امیرمحمود دوست بود. همانا هم مادر بودند، و یکی دیگرش از مادری
~~دیگر
# ~~بود او را اسماعیل خواندندی. او نیز پسری رشید بود و نامور، و پسری طفل
# ~~داشت نام او یوسف نهاده واو درایام امیرمحمود نام گرفت و بعدازاین چند
~~ولایت
# ~~دیگر گرفته شد و جند حرب با شاه هند اتقاق افتاد و محمود بظفر شد و
~~هندوان
# ~~از امیرمحمود نیک ترسیدندی و کار سبکتکین چنان بزرگ شد که پادشاه
~~خراسان
# ~~محتاج او شد چنان که در ذکر سامانیان گفته شد. و سبکتکین را به بخارا
~~طلب
# ~~کردند و برفت با بیستهزار سوار خیاره و امیرمحمود با وی نرفت و امیر
~~خراسان
# ~~تمامت امیری لشکر خراسان ms042 به امیرمحمود داد و او را در نیشابور بنشاند و
~~سبکتکین
# ~~آن فتنهآ سیمجوریان بنشاند و رنجور شد و باز گشت و عزم غزنین کرد به یک
~~منزلی
# ~~غزنین که رسید وفات کرد در شعبان سنهآ سبع وثمانین و ثلاث مائه. مدت
~~امارت
# ~~سبکتکین بیست وچهارسال بود. والله اعلم بالصواب.

PageV01P044

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0046.png)

# صفت آنچه میان امیرمحمود و بوادرش اسماعیل رهت
# و سبکتکین چون اثر مرگ بیافت مردمان را بخواند و گفت مرا نوبت مرگ
# ~~رسید. اکنون از پسران من مستعدتر و بکار آمدهتر محمود است که او را
~~متصدی
# ~~کاری بزرگ کردهام و او در خراسان است و دل در کلی ممالک سامانیان بسته
# ~~و علی کل حال این ملک بزرگ بهوی خواهد آمد، اما نمیخواهم نیز که مملکت
# ~~من وجاه من خلل یابد، واین پسر من اسماعیل هم نجابتی دارد تخت غزنین و
# ~~ملک هندوستان به وی میسپارم تا برجای من بنشیند و او را وصیت کرد و گفت
~~از
# ~~رأی محمود بیرون مشو و با او بهادب زندگانی کن که تو مرد دست او نیستی
~~و اگر
# ~~نوا در غزنین نگذارد با او مکاو و اگر ترا بهامیری غزنین بگذارد منتی
~~عظیم دان.
# ~~و نامه نبشت به همین معنی به امیرمحمود که اسماعیل را به امیری غزنین
~~از برای
# ~~آن نشاندم که تو کاری بزرگ در پیش داری و چون انشاءالله تو بدان مصلحت
# ~~قادر شوی غزنین را پیش تو خطری نباشد واسماعیل همچون یکی بندهآ تو است
# ~~باید که دست او قوی داری. پس چون این وصایا کرد وفات کرد.
# از آنجا که طبیعت ایام بیوفاست، جماعتی که دشمن خاندان بودند در
# ~~امیراسماعیل دمیدند و او جوانی کار نادیده بود، گفتند چرا باید که
~~مملکتی بدین
# ~~بزرگی و خزینهای بدین عظمت که پدر، ترا داده است تو محکوم برادر باشی؟
# ~~مال عالم ولشکر قوی داری و محمود در خراسان غریب است و در میان دشمن
# ~~نشسته به ms043 هرحال کس نصرت او نکند باید که او را مجال ندهی که او خود
~~اسیر تو
# ~~شود. و از آنجا که طبیعت جوانی است اسماعیل مغرور شده ملک غزنین را به
# ~~استقلال فرو گرفت و دست در خزینهآ پدر نهاد و سر در شراب برد و جمعی از
~~خواص
# پس چون خبر مرگ سبکتکین به امیومحمود رسید سه روز تعزیت داشت
# ~~چنان که تمامت امرا و اکابر خراسان بیامدند و چون تعزیت تمام شد رسولان
# ~~فرستاد و نامهای نبشت به برادران و تعزیت داد وگفت شما را بقا باد و
~~نامهای
# ~~دیگر نبشت به نواب و امرا و وزرا و گفت شما همه دانید که پدر، مرا درسن
# ~~هفتسالگی ولیعهد خود گردانید و جملهآ کارها بهمن سپرد و بنیاد این دولت
~~به PageV01P045
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0047.png)

# ~~سعی من وشمشیر و بازوی من محکم شد امروزمن در روی جمعی دشمنان بزرگ
# ~~نشستهام وعزیمت آن است که این مملکت را یک رویه کنم و همهآ جهان ما را
# ~~باشد اکنون برادرم اسماعیل باید که مستظهر باشد و سخن مفسدان قبول نکند
~~و
# ~~ملک وخزینه ازوی دریغ نیست آنجا خطبهو سکه به نام من کند و بعضی از
~~خزینه
# ~~که به حکم میراث حق من است بفرستد و بهفراغ بال بهحکومت بنشیند والاکه
# ~~خلاف این تصور کند من به هیچ روی روا ندارم و او مرد دست من نباشد باید
~~که
# ~~شما که ارکان دولتید این معنی را دردل او جای دهید والا همه گناهکار
~~شوید
# ~~تا داتید والسلام.
# و چون رسول بیامد و این نامهها برخواندند، جمعی که نادان و بیباک
# ~~بودند گفتند این چه سخن است؟ بهحکم وصیت، تو امیر مملکتی وچه عجز
~~افتاده
# ~~است که یافته به نایافته بدهیم؟ و جمعی که عقلا و خردمندان وکاردیدگان
# ~~بودند گفتند مکن که محمود مردی مظفر است و تو با وی برنیایی و خجالت
~~بری.
# ~~اسماعیل مغرور و مفتون بود قطعا قبول نکرد و جواب ms044 نامه بازکرد که این
~~مملکت
# ~~بهحکم وصیت پدر، مراست ومرا عجزی و ضعفی نیست. پدر، خراسان به تو
~~ارزانی
# ~~داشت تو بر سر مملکت خود باش که من تیز با تو کاری ندارم. محمود چون
~~نامه
# ~~بیرخواند همچون شیر غران یا چون بازکه بر سر کبک فرود آید بهاندک زمانی
~~از
# ~~نیشا بور به غزنین آمد ولشکر به در غزنین فرو آورد و کسانی که عاقلان
~~بودند همه
# ~~به لشکر او گریختند. قومی ناپاکان با اسماعیل بودند سلاح پوشیدند و
~~بیرون
# ~~آمدند وصف کشیدند. اسیرمحمود نوبت دیگر پیام فرستاد و گفت این کود ک را
# ~~بگویید که ابلهی مکن که کار ملکداری کار تو نیست. اسماعیل قبول نکرد
~~وگفت
# ~~میانهآ ما جزحرب نیست. محمودگفت: «مرا خود نیاموخت باید خرد» صلای جنگ
~~داد
# ~~به یک طرفة العین صف ایشان بشکست واسماعیل منهزم به قلعه شد و محمود به
# ~~شهر درآمد. عبدالله دبیر را که دبیر سبکتکین بود و مردی معتبر بود
~~بخواند و گفت
# ~~برو و این جوانک را بگوی که بسیار با تو گفتم قبول نکردی اکنون بدین
~~قلعه در
# ~~شدی بدین نیز مغرور مشو که قلعه گرفتن پیش من از آب خوردن آسانتر است
# ~~برخیز و بهشب آی تا ترا عفو کنم که میدانم که تو بهسخن مفسدان در چاه
# ~~افتادی. اسماعیل برخاست و بهزیر آمد و بربرادر سلام کرد. امیرمحمود او
~~را PageV01P046
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0048.png)

# ~~بتواخت و خلعت داد و همان روز امیرمحمود یه بارگاه پدر امد و چون پای
~~درنهاد
# ~~دعایی بخواند و بیامد و در چهار بالش بنشست و بفرمود تا برطاق صفه این
~~آیت
# ~~بهزر نقش کردند که هذا من قضل ربی لیبلونیء اشکرام اکفر [ومن شکرفانما
~~یشکر
# ~~النفسه] ومن کفرفان ربی غنی کریم.7
# السلطان یمین الدولة محمودبن صبکتکین
# و امسیرمحمود در سنهآ سبع و ثمانین و ثلاث مائه در چهار بالش امارت
# ~~نشست و هنوز او را سلطان نگفتندی او را «امیر یمین الدولة» گفتندی. ms045
~~ومملکت را
# ~~چنان ضبطی داد که بایست و الحق شیوهآ ملکداری قبایی بود بر قد او و
~~جملهآ عمال
# ~~وشحنگان را هریکی فراخور بنواخت وسال اول همهآ کارها بهقراری که پدر
~~نهاده
# ~~بود، بگذاشت و بر سر روضآ پدر وقفها مزید کرد، چه پدرش خود از برای خود
# ~~رباطی ومقبرهای ساخته بود، آن را تزیینی داد و همهآ مملکت غزنه و
~~هندوستان و
# ~~زابل وکابل بر وی صافی شد و همهآ ملوک از وی سپر بیفکندند و نام گرفت،
# ~~اما دلش بهخراسان مشغول بود. سال دوم از وفات پدر، لشکر را به بلخ کشید
~~و
# ~~نامهای نبشت بهسوی پادشاه بخارا و اظهار طاعت کرد و گفت من بنده و بنده
~~زادهآ
# ~~قدیمم و پسر آن کسم که ترا به پادشاهی باز رسانید ومرا آلت و لشکر و
~~خزینه
# ~~هست اکنون پدرم وفات کرد تا امیر، مملکت به که میدهد؟ وغرض او خراسان
# ~~بود، باشد که امیر خراسان، خراسان بهوی دهد. و از بخارا منشور ایالت
~~خراسان
# ~~از حد حیحون تا هندوستان و سیستان همه بهمحمود فرستادند الاشهر نیشابور
~~و
# ~~سخن نیشابور خود یاد نکرد و غرض محمود خود شهر نیشابور بود برنجید اما
# ~~اظهار نکرد و نیشابور را به «بکتوز» دادند که ذکر او از پیش رفت که
~~غلامی
# ~~نرک بود از آن سامانیان.
# و امیرمحمود در بلخ مقام کرد تا بر سیستان وکابل و غزنین و خراسان
# ~~هر سه مشرف باشد. و چون مدتی در خراسان ببود روزی مغافصة بر نیشابور
~~دوانید
# ~~و آن را بهقهر وکسر بگرفت. بکتوز بگریخت و بهخراسان شد و امیر بخارا
~~خود
# ~~سپاهی برگرفت و بیامد. خود امیران بخارا امیر را فرو گرفتند و آن بود
~~که او را
# ~~7.آیهآ 40 سورهآ نمل.

PageV01P047

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0049.png)

# ~~کور کردند و برادرش را بنشاندند و در آن نزدیکی، خود ایلک ترک بیاسد و
# ~~قهر تماست سامانیان کرد و همهآ مملکت ایشان رایگان به دست محمود آمد و ms046
~~صورت
# ~~آن مفصلا گفته شد. و سلطانمحمود را آن روز سلطان لقب دادند که در صحرای
# ~~کتز، لشکر ایلک را بشکست و هزیمت داد. و چون خراسان یه آسانی بدست آمد
# ~~سیستان نیز که دردست خلف بود، هم با تصرف گرفت چه خلف مردی مکار بود و
# ~~با سلطان محمود دیوار دورویه میاندود و سلطان از آن بیدارتر بود که این
# ~~حیلت فهم نکردی. یک روز بر سر او دوانید و او را در چمید و همهآ خزاین
~~بستد
# ~~و صدهزار دینار قراری بر وی نهاد که بدهد هرسال، و حالیا او را به
~~حکومت
# ~~بگذاشت تا وقتی دیگر.
# حوب امیرمحمود با شاه هند و نیست شدن جیپال
# و جییال هند را چون خبر آمد که سبکتکین نماند، طمع کرد که مملکتی که
# ~~سیکتکین از هندوستان گرفته بود او باز ستاند وطمع کژ بود. صدودههزار
~~مرد را
# ~~برگرقت و با عدت و ایهت تمام روی به کابل نهاد. سلطانمحمود از پدر
~~بسیار
# ~~حازم تر و داناتر بود در لحظهای لشکر را عرض داد و از آن جمله سی هزار
~~مرد
# ~~مقاتل برگزید و از غازیان اطراف بیست هزار مرد گرد آمدند و روی بهلشکر
~~جیپال
# ~~نهاد و در نواحی «برشور» بههم رسیدند و جنگ قائم شد و سلطان بهتن خود
# ~~پیش صف آمد و حمله کرد و به حملهٔ‌ اول صف کافران بشکست و پنج شش هزار
# ~~کافر بقتل آمدند و جییال خود گرفتا رآمد با پسری و وزیری، و عقدی گوهر
~~برگردن
# ~~جیپال بود قیمت آن دویستهزار دینار زرسرخ، آن را پیش امیر آوردند و
~~چندان
# ~~گوهر و زرو سیم در آن لشکرگاه به دست مسلمانان افتاد که عدد آن خدای
~~تعالی
# ~~دانیست
# و چون از غنایم بپرداختند امیر پیغام فرستاد پیش جیپال که تو خود را از
# ~~دست من به زر بازخر، و در این کار دو فایده خواسته بود: یکی آن که
~~نعمتی
# ~~بیقیاس یدست آید، دوم ms047 آن که چون این شاه چنین زده و کوفته باز هندوستان
~~رود
# ~~دیگر پادشاهان بترسند. پس شاه خود را به دویست هزار دینار زر و
~~صدوپنجاه فیل
# ~~باز خرید و پسری به گروگان بنشاند و خود برفت و پیلان و خزانه را
~~بفرستاد. و PageV01P048
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0050.png)

# ~~قاعدهآ ملوک هند آن است که اگر ملکی یه دست دشمنی گرفتارشود و خلاصی
~~یابد
# ~~اهل هند دیگر باره او را به پادشاهی قبول نکنند و جیپال چون هندوستان
~~شد،
# ~~چنان که رسم نامعقول ایشان است ریش خود را بسترد وخود را به آتش بسوخت
# ~~و پسرش بهملک بنشست نام او تندیال و در این کوشش، سلطان را بسی ولایات
# ~~نامداراز هندوستان مسلم شد.
# و چون امیر از این حرب باز آمد ملک سیستان یعنی خلف بن جعقر قرار
# ~~نمی گرفت و همان شیوهآ مکر پیش آورده بود و حیلتی ساخته و پسر خود را
~~که
# ~~ولایتعهد داده بود از آن پشیمان شده پسر را کشته و چنان نمود که به مرگ
~~خود
# ~~مرده. اهل سیستان از وی نفرت گرفتند و پیش امیر از وی بنالیدند. امیر
~~او را
# ~~یگرفت ومال ازوی بستد و به قلعهای فرستاد تا در بند بمرد وسیستان به
~~برادر خود
# ~~داد، امیرنصربن ناصرالدین سبکتکین.
# هسامم شدن مملکت خواسان بوسلطان محمود
# و چون سلطانمحمود به رفعت سر به فلکک بر کشید و سامانیان برافتادند
# ~~خواست که میان او و سلوک ترک دوستی باشد تا ممالک او مسلم ماند و راهها
# ~~ایمن گردد. پس رسولان را در راه کرد و بهایلک نامه کرده، گفت بدان که
~~سن
# ~~عاجز نیستم از آن که مملکت تو بستانم، اما دور است و میان ما دوستی
~~است،
# ~~نخواستم که دوستی برود اکنون باید که میان ما عهدی باشد و حدی میان
~~هردو
# ~~مملکت پیدا باشد. چون این رسولان برفتند ایلک غنیمت دانست و یک دوماه
~~در
# ~~این کار بودند تا بدان قرار دادند که هرچه ms048 از این طرف جیحون است سلطان
~~را
# ~~باشد تا مملکت خوارزم یکجا، و خوارزم ایل نبود اما ایلک گفت که اگر
~~توانی
# ~~بگیر و هرچه از آن سوی جیحون باشد همه ایلک را. بدین موجب عهدی نبشتند
# ~~و تحفهها فرستادند. وسلطان بعداز آن خوارزم نیز بگرفت و غلام خود را
~~نام او
# ~~التون تاش - که ذکر او بسیار بیاید - بهحا کمی آنجا فرستاد و مدتی میان
# ~~ایلک و سلطان نیکو بود تا وقتی که سلطان عزیمت غزو هندوستان کرد و شش
~~ماه
# ~~غایب بود ایلک فرصتی جست و با سپاهی بهخراسان آمد و دستبردی نمود. این
# ~~خبر به هندوستان ببردند وسلطان چون این خبر بشنید با بیست هزار سوار دو
~~اسبه PageV01P049
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0051.png)

# ~~ز مولتان به بلخ دوانید و ترکان هزیمت یافتند و سلطان از چهار طرف
~~آیشان
# ~~را فرو گرفت وخراسان را از ایشان خالی کرد و هفتماه در بلخ بنشست و
~~ایلک را
# ~~آن زحیر8 در دل بماند. و چون بهتر کستان رفت لشکری بسیار گرد کرد و روی
~~به
# ~~خواسان نهاد وسلطان تیز کار بساخت ولشکر تعبیه داد و در حدود بلخ
~~صحرایی
# ~~است که آن را «دشت کنز» گویتد لشکرگاه ساختند و سلطان برادر خود را نصر
# ~~یرمیمنه کرد وعم را بر میسره وخود در قلب بایستاد. و در آن حرب بسیار
~~وصایا
# ~~کرد و گفت مرا در جنگ درسیان کشتگان طلب کنید. و پانصد پیل جنگی داشت
# ~~همه پیش صف آورد و در میان پیلان دو پیل بود یکبی را «پیل توستن» و یکی
~~را
# ~~منکلکا» و هردو آزموده و مبارک بودند. سلطان گفت هر کجا من روم این
~~پیلان
# ~~را در قفای من دارید. وسلطان بهسر پشتهای آمد و دورکعت نمازکرد و سر به
# ~~سجده نهاد و دعا کرد و گفت خداوندا تو حاکمی اگر حق بهدست تر کان است
# ~~ایشان را نصرت کن و اگر مراست مرا یاری ده. سر برداشت و بیامد ms049 وسلیح
~~پوشید
# ~~واو را اسیی بود که آن را «خنگ مبارک» گفتندی برنشست و روی به جنگ آورد
# ~~و کوس بزدند و قیامت برخاست و تر کان حملهای سخت آوردند چنان که بیم
~~بود
# ~~که لشکر سلطان هزیمت یافتندی. سلطان پیش آمد و یانگ زد و گفت ای مردمان
# ~~دهید این بدعهدان را و پیل توستن را رها کردند و سر در لشکرگاه ترک
~~نهاد و
# ~~بهقلب ایشان آسد و زیادت از هزار تیر در خرطوم و برگستوان آن فیل
~~نشانده
# ~~بودند، التفات نکرد و راست بیامد تا پیش علمدار و او را با علم یکجا
~~برگرفت و
# ~~با زگشت. و چون تر کان دیدند که علم نگونسارشد همه بگربختند و چون
~~بگریختند
# ~~سلطان برادر خود را - نصر - از دنبالهآ ایشان بفرستاد با دههزار سوار و
~~به
# ~~آهستگی او را پیش خواند و گفت در راه توقفی می کن و راه ده، تا به دوزخ
# ~~روند. امیر نصر تاجیحون از دنبالهٔ‌ ایشان برفت. چون ایلک از آب بگذشت،
# ~~من بعد ایلک نیامد و خود در آن نزدیکی وفات یافت.
# بعداز این قدر خان که ملک بلاساغون و همهآ ترک بود از
# ~~سلطان خواست (؟) وآن احوال نیز گفته شود و تمامت ایران زمین به سلطان
~~مقرر و PageV01P050
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0052.png)

# ~~نسسلم شد. واین جنگ درسنهآ سبع وتسعین وثلاث مائه بود. وسلطان بعداز
~~این
# ~~حرب شهر سولتان را مستخلص کرد ووالی آنجا بوالفتوح نام بگریخت و به
~~مملکت
# ~~هندوستان اندرشد و از آن روز بازمولتان به دست سلطان بماند و بعداز
~~مولتان با
# ~~قلاع هندوستان پرداخت واول قلعهای که گرفت نام او «بهیمه» و در آن
~~تعمتی
# ~~بیقیاس یود. وخانه ای یافتند چها رصفه، اصل همه ازنقرهآ خام وستوتهای
~~آن همه
# ~~از زرصامت وچهار صندوق یافتند از یاقوتسرخ و در خوشاب و زبرجد والماس و
# ~~فرمود تا خزانهها را همه بیرون آوردند وشمار کردند هرچه زر سرخ بود
~~هقتاد
# ~~هزار هزار مثقال بود ms050 و سیمینه را بهسنگ بر کشیدند هفتادهزار من بود و
~~از جامه ها
# ~~که مثل آن در هیچ خزانهٔ‌ پادشاهان نیود و زیادت از صدهزار یود همه را
# ~~برگرفت. بعضی بهلشکر قسمت کرد و بعضی به خزانه فرستاد و باز غزنین آمد.
~~سال
# ~~دیگر هم به غزو هندوستان برنشست. شاه هند چون دید که شوکت سلطان از
# ~~پدرش هزار باره زیاده است سپر بیفکند و مال قراری بهخود فرو گرفت و قول
~~کرد
# ~~که هرسال پنجاه پیل خیاره بدهد و دوهزار پیاده به درگاه فرستد تا خدمت
~~می کنند.
# ~~و هم در این سال خلیفهآ بغداد القادربالله منشور تمامت ایران زمین و
~~هندوستان با
# ~~خلعت وعلم وطبل به سلطان فرستاد ولقب او «نظامالدین» کرد و بعداز آن او
~~را
# ~~سلطان نظام الدین ابوالقاسم محمود گفتندی وپیش از این یمین الدولة
~~وامین الملة
# ~~از دارالخلافه مینوشتند واز آن روز باز نظام الدین در افزودند و چنین
~~نوشتندی:
# ~~«السلطان المعظم یمین الدولة وامین الملة نظام الدین ابوالقاسم محمود
~~بن سبکتکین
# ~~ادام الله شوکته».
# وسلطان چون ازطرف خلیفه استمالت و عنایت یافت بزرگی او یکی صد شد
# ~~و هندوستان چون مستخلص شده بود خواست که دیگر غزا کند و او را همت همه
# ~~در جنگ کافر بود و ولایت غور و غرجه همه کافر بودند و پیرامون مملکت او
# ~~همچون طوقی بود. بیامد و با نواب مشورت کرد و صدهزار سوار جمع کرد و
~~بدان
# ~~حدود دوانید. وآنجا دو مملکت است: یکی را غور گویند و یکی را غرجه و
~~آنچه
# ~~ولایت غور است همه کوه و دره است آن را مشکل توان گرفت. سلطان لشکررا
~~به
# ~~سه گروه کرد و سی هزار مرد را به کمین نشاند و خود یک دوروز حرب کرد و
~~یک
# ~~دو منزل یا پس نشست. غوریان پنداشتند که گریخت و از مضایق بیرون آمدند
~~و PageV01P051
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0053.png)

# ~~سلطان یا آن سواران کمین برایشان زدند و همه را ms051 علف شمشیر ساختند و
~~تعمی
# ~~بیقیاس بدست آمد و با مملکت غرجستان پرداخت و ملک غرجستان را «شار»
# ~~گویند یعنی آن کس که ملک شد گویند شار شد. و شار را بگرفت و بند کرده
~~به
# ~~غزتین آورد. وملک غور خود را به زهر بکشت و چنان دو مملکت بزرگ رایگان
# ~~بدست آمد، و یعد از این ولایت تانیشر بگرفت و آن ولایتی بزرگ است هم از
# ~~هندوستان اما داخل ولایات شار تیود، یهسر خود بلکی است و از غزتین
~~بهششباه
# ~~روند. سلطان برفت وآن را بگرقت وخیلی مال بدست آمد.
# و در این سال سلطان وزیر خود ابوالعیاس اسفراینی را معزول کرد و این
# ~~وزیر از وزرای آل سامان مانده بود و روزگارش در وزارت دراز شده و
~~متعلقان و
# ~~خویشان او بسیار بودند و در ولایات ظلمها کردندی. سلطان آن را نمی
~~پسندید و
# ~~هروقت اظهارکردی وزیر میترسید. روزی خود به قلعه رفت و بنشست گفت من
# ~~میدانم که سلطان بر من دل گران دارد. چون بهسلطان گفتند فرمود که مرا
~~در
# ~~خاطر نبود که وزیر را بنشانم اما چون خود اختیار کرد گوبنشین. و یک سال
~~در
# ~~قلعه بنشست. وسلطان خواجه احمدبن الحسن المیمندی را وزارت داد و او
~~مردی
# ~~بس فاضل کافی اصیل بود وقریب هفده هجده سال وزارت راند عاقبت او نیز هم
# ~~بهقلعه محبوس شد و سیزدهسال محبوس بود تا وقتی که سلطان وفات یافت و
# ~~سلطان مسعود او را خلاص داد و وزارت داد. وچون خواجه احمد را معزول کرد
# ~~وزارت به حسنک داد و این حسنک جوانی بود از خواجگان شهر نیشابور و خیلی
# ~~خدمت سلطان کرده بود و با پسران سلطان محمود به کتاب بوده و رسم و ایین
# ~~سلطان نیک دانسته و مردی با تدبیر بود و تا آخر عمر سلطان وزیر بود.
~~چون
# ~~سلطان مسعود بهسلطنت رسید او را بگرفت و بهسعایت حساد او را بر دار
~~کرد. این ms052
# ~~است احوال وزرای سلطان محمود که گفته شد و بعداز این حالهای دیگر گفته
# ~~شود. والله اعلم.
# استخلاص ممالک قنوج موسلطان محمود [را]
# و این مملکت که سلطان از هندوستان گرفته بود، همه آن بود، مملکت
# ~~تند بال بود و اصل همهآ هندوستان قنوج است و ملک آن را «راجبال» گویند
~~و PageV01P052
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0054.png)

# ~~بند یال رآ دربان او گفتندی و ملک کشمیر را حاجب او گفتندی. و قنوج
~~همچون
# ~~بیضهآ هندوستان است و از شهر تندنه یهشش ماه به قنوج روند و اگرچه
~~پادشاه
# ~~بزرگتر از او بود اما راجبال به مثایت سلاطین بود در هندوستان و آن
~~ییدا که ذکر
# ~~او بعداز این خواهد آمد بهمثابت خلیفه. و چون سلطان هیچ کس را از خود
# ~~بزرگتر نمیدید عزیمت کرد و گفت همهآ هندوستان باید که در تحت فرمان من
# ~~باشد، پس یک سال در کار سازی بود و نامهها کرد به همهآ اطراف ممالک و
~~از
# ~~هرمملکتی سپاهی گرد کرد، چنان که در صحرای کابلستان چندان لشکر جمع شد
# ~~که زمین بجوشید و بلرزید. وسلطان محمود وصایا تمام کرد وآن وصایا بر
~~کاغذها
# ~~نبشت و به ولایات فرستاد و گفت بدانید که من عزم فرموی (؟) دور دست
~~کردم و
# ~~فرزند [ان] من مسعود ومحمد هردو در ممالک نایب وقائم مقام منند یاید که
# ~~فرمان ایشان حکم من دانید و حاضر و بیدار باشید و اگر سپاهی سر بر کند
~~جواب
# ~~دهید و اگر جواب ده تباشید همه پناه به غزنین آورید و همه دست به
~~همدیگر قوی
# ~~دارید تا خدای تعالی چه خواسته است. پس بدین عظمت با سپاهی همچون کوه
# ~~روی بهقنوج نهاد و از آب سیحون بگذشت و در راه به زمین مهره رسید و آن
~~را
# ~~بگرفت. و گویند مال عالم همه بهچهار ربع است: سه ربع در زمین مهره جمع
~~است
# ~~و ربعی به همهآ جهان. و در آن ولایت هزاربتخانه بود و یک ms053 بتخانه بزرگتر
~~بود و
# ~~پنج بت در آن نهاده هر یکی پنج رش بالا همه از زر سرخ و یاقوت و زبرجد
~~در
# ~~چشمها نشانده و هرپارهای پنجاه هزار دینار سرخ قیمت آن، و باقی بتان
~~بودند از
# ~~نقرهآ خام، هریکی دویست من و سیصد من، قیاس کن که چند نقره باشد. آن
~~مال
# ~~عظیم را همد در بار شتران کرد و با خود ببرد. و راجبال چون خبر شو کت
~~محمود
# ~~یشنید که با هندوان چه می کند بترسید و ترک مملکت کرد و برفت و از آب
# ~~گنگ بگذشت وسلطان بهشهر قنوج درآمد. شهری دید دو فرسنگ در دو فرسنگ
# ~~طول وعرض آن و بر کنار آب گنگ افتاده. و آن جاهلان گویند که آب گنگ از
# ~~بهشت می آید. و چون آن شهر بگرفت چندان نعمت بدست آمد که اگر گویند که
# ~~صدخروار گوهر بود دروغ نگفته باشند. مفصلا ننوشتم که طولی دارد. و
~~سلطان در
# ~~ضمان امان با غزتین آمد وسال دیگر عزیمت حرب بیدا ساخت.
# ~~برکن یا ازشن واخن هون است. اتداره آن از سرانگشت میانهآ دست تا آرنج
~~که تقریبا نیممتر
# حمت PageV01P053
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0055.png)

# و این بیدا بر سر دوازده هزار فرسنگ مملکت هند پادشاه بود و آو همچونن
# ~~خلیفه بود در ممالک جهان، و راجبال که پادشاه قنوج بود چون بگریخت پیش
~~او
# ~~شده بود. او را بفرمود تا بکشتند و گفت تو دشمن یرسلک هندوستان آوردی
~~که از
# ~~پیش دشمن گریختی. و ییدا را چندان سپاه بود که دعوی کردی من از بسیاری
# ~~سپاه برخود نمیتوانم جنبید وسلطان را همه روزه هوس آن کردی که آن مملکت
# ~~بگیرد وآن کافر را براندازد پس یساخت وخیمه بهصحرای کابل زد و نامه
~~نیشت
# ~~بهبیدا و رسولان فرستاد و گفت تا تو نپنداری که من از پیتو نایستم تا
~~ترا از روی
# ~~زمین کم نکنم یا جزیت بیذیری یا مسلمان شوی و اگر از این ms054 دو کار. یعنی
# ~~جزیت یا اسلام - یکی نکنی ترا بکشم و زن و فرزندت اسیر کنم. و از برای
~~آن
# ~~نامه فرستادم وترا آگاه کردم تا تو از آمدن من باخبر باشی و هر کاری که
~~هست
# ~~بسازی و نگوبی که محمود مغافصة و ناخبر بر سر من آمد. هان! تا نیکو
~~اندیشه
# ~~کنی. و چون رسولان کسید کرد خود با سپاهی همچون سد سکندر و کوه آهنی از
# ~~ترک و عرب وکرد و دیلم و پارسی و هندو و کابلی و ماوراءالنهری، و از
# ~~هرطایفه ای روی بهمرحد بکوداهه نهاد و این بکوداهه با آخر هندوستان
~~پیوسته
# ~~و با مملکت چین، وازچین تا بکوداهه خیلی راه است. و این حرب درسنهآ عشر
~~و
# ~~اربع مائه بود و در این غزا هفتصد پیل جنگی با خود برده بود. و چون از
~~آب
# ~~گنگ بگذشت بیدا سپاهی بزرگ با ملکی که نایب او بودند پذیره فرستاد
~~وسلطان
# ~~آن لشکر را بشکست و آن ملک را بکشت و بگذشت و بهشهری فرود آمد که آن
# ~~را «هزارگونه» گویند وهندوان را روز بازاری بود. همان روز بر ایشان زد
~~و خیلی
# ~~مردم بقتل آمدند و غارت کرد و از آنجا سپاه برگرفتتا بهسردر مملکت بیدا
~~و بیدا
# ~~درجایی لشکر فرود آورده بود که از دو سویلشکرگاه دو آببود. اما نهدریا
~~بود،
# ~~جوی بزرگ بود. سلطان از این سوی آب فرود آمد و هیچ با ایشان نمیتوانست
# ~~کرد از برای آن که وحل بزرگ بود. سلطان بفرمود تا هر کسی از لشکریان سه
~~روز
# ~~میرفتند وخس میآوردند و در آن وحل میانداختند تا بهسه روز پارهای از
~~وحل
# ~~با زمین راست شد. سلطان با لشکر از روی آن خس از وحل بگذشتند و دست به
# ~~شمشیر بردند و اکثر لشکر بیدا بکشتند و چون بهلشکر بیدا رسیدند چندان
~~لشکر PageV01P054
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0056.png)

# ~~بود که گفتی آن همه که کشته شده بودند صدهزار یکی از آن ms055 نبود. و سلطان
# ~~همیشه خود می گفت که من هرگزچندان لشکر به چشم خویش ندیده بودم که آن
# ~~روز دیدم، اما درکتابها خوانده بودم. و آن روزکه حرب بزرگ بود گویند
# ~~پباتصد هزار سوار و هشتاد هزار پیاده در قلب بیدا ایستاده یودند و با
~~این همد بیدا
# ~~هزیمت یاقت و سپاهش همه یا کشته یا خسته شدند وکس ندانست که بیدا
# ~~کجا شد و چندان غنیمت بهدست مسلمانان افتاد که شرح نوشتن بهملال انجامد
# ~~و سیصد وهشتاد پیل خیاره یدست آمد و چون بیدا پیدا نبود و آن مملکت
~~بهغایت
# ~~دور بود سلطان بازگشت و در راه که میآمد ده قلعهآ بانام یگشاد و همه را
~~کوتوالان
# ~~بنشاند و از هرقلعه ده هزار خروار زرینه وسیمینه بستد و چون بهغزنین
~~آمد،
# ~~فتحنامه بهحملهآ سمالک فرستاد و گقت تمامت هندوستان ملک من شد و همهآ
~~شهرها
# ~~را متبر و سسجد نهادم یا جزیت برتهادم و نامه یهدارالخلافه فرستاد و
~~هدیههای
# ~~بسیا ر بفرستاد و بیست هزار من نیل یفرستاد و پنج یت زرین فرستاد هریکی
~~دویست
# ~~من وصدشمشیر هندی فرستاد و پانصد شارهآ هندویی و پانصد من عود. و بعداز
~~این
# ~~شهر قیراط گرفت که هم شهری است از هندوستان و به چین پیوسته است و راه
~~از
# ~~هند به ترکستان بدان شهر است و آن شهر را همه مسلمان کرد.
# و چون چها رسال از غزو بیدا بگذشت خبر آوردند که بیدا را مملکتی بزرگ
# ~~هست وقلعه های بسیار و قلعه ای هست که آن را «کالنجار» گویند آنجا رفته
~~و
# ~~نشسته. سلطان بیقرار شد و لشکر بهمان تعبیه بساخت و برفت و از آنشهر که
~~بیدا
# ~~روفته [بود] تا کالنجار پنجاهوشش منزل بود. و چون برسید شهری و قلعهای
~~دید که
# ~~پنج هزار پاره دیهدر پایان آن بود هردیهی چند شهری همه آبادان و سه حوض
# ~~در پای آن قلعه بود چندان که هرحوضی را دههزار سوار فروشدندی ms056 چنان که
# ~~هیچ یکی یکدیگر را ندیدندی. و سنگی یاقتند بر بالین آن حوض و بهخط هندی
# ~~ب آن کنده بودند که این حوضها فلان دیو بنا کردهو هزار بار هزاردینار
~~زر برآن
# ~~نفقهشده. سلطان آن قلعه را درپیچید و بهاندک روزگاری بستد. و در پای آن
~~شهر
# ~~کوهی بود که سهفرسنگ طول و عرضش بود همه یکسان و هیچ جای فاصله
# ~~نداشت و اگر کسی خواستی که یک ذره از آن کوه به تبر بشکستی، ممکن نشدی
~~و
# ~~همچون آینهآ تابان بود. و در پایان آن کوه شانزده چشمه بود هرچشمهای
~~آسیابی PageV01P055
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0057.png)

# ~~56 مجمع الانساب
# ~~یدان گردان و هفتاد هزار سوار و چها رصد هزار پیاده برسر آن کوه بودند
~~و بیدا در
# ~~آن کوه نشسته بود. سلطان در آن بیابان در پای آن کوه فرود آسد و بیدا
~~رسولان
# ~~فرستاد وگفت میدانم که ترا استعداد و مردی هست اما چون من پناه بدین
~~کوه
# ~~دادم با من چیزی نتوانی کرد برخیز و برو تا صلح کنیم و ترا چند پیل
~~بدهم.
# ~~سلطان جواب فرستاد که من به هیچ حال از دنبالهآ تو نباشم تا ترا یا
~~مسلمان کنم
# ~~یا خان ومانت بستانم و زن و یچه اسیر کنم. پس بهحرب قرار دادند و چهل
~~روز
# ~~متواتر جنگ بود وگرمای گرم در آمد و مگس بسیارشد و لشکر سلطان را زحمت
# ~~می رسید عاقبت هم بیدا رسولان قرستاد و گفت چاره نیست از آن که بروید.
~~سلطان
# ~~راضی شد وصلح کردند بهسیصدوپتجاه سر فیل وچندین هزار مثقال زر و
~~چندهزار
# ~~خروار عود وصندل ونیل وغیره. وچون پیلان را بیاوردند قاعده آن است که
~~با
# ~~پیلیانان بیاورند و آن پیلان را بی پیلبانان بیاوردند. غرض آن که تشویش
~~در لشکر
# ~~افتد. سلطان آن معنی قهم کرد به یک لحظه پیلها را فرا کرد تا همه را
~~یگرفتند و به
# ~~بند آوردند و بر اعیان لشکر قسمت کرد تا ms057 تیمار دارند تا به غزنین. واین
~~غزو در
# ~~محرم سنهآ اریع وعشرواربع مائه بود.
# استخلاص مهلاکت سومنات
# و چون سلطان را این همه کارها برآمد با سلطان بگفتند که تو هندوستان را
# ~~همه گرفتی اما اصلش مانده است. گفت چیست؟ گفتند سومنات مانده است. و
# ~~سومنات کعبه و قبلهآ هندوان است و حجگاه کافران روی زمین است و چنان که
~~ما
# ~~امروز کعبهرا چنین محترم داریم ایشان سومنات را حرست دارند. وسلطان
~~براند و
# ~~بهسومنات اندرشد. شهری و ولایتی بزرگ دید و بتخانه های بسیارو کشش تمام
# ~~فرمود و ا کثر بهمرگ آمدند، اما یعضی مسلمان شدند و چندین هزار بتخانه
~~را
# ~~خراب کرد مگر یک بتخانه را که آنجا جای خانهآ کعبه بودی و از آن که تا
~~ریک
# ~~بود بهاندرون نتوانستند شد و بفرمود تا بام آن خانه را بکندند و روشن
~~شد و به
# ~~اندرون رفتند وتا پای آن بت هفت پردهآ مرصع فروهشته بودند و آبی در پای
~~آن
# ~~خانه می رفت گفتندی آب بهشت است وعجب که مفلوجان و مقعدان10
~~رابیاوردندی PageV01P056
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0058.png)

# ~~و در آن آب بشستندی بهتر شدی گویی باری تعالی در آن آب این خاصیت نهاده
# ~~بود و قریب پنج شش هزار زن مقیم آن خانه بودند ایشان را «روسبیان خانه»
# ~~گفتندی و زری که به بیکاری و فساد و حرام حاصل کردندی صرف آن خانه
~~کردندی
# ~~و گفتندی این وجهحلال است: و رسم آن بودی که مردمان را اگر دختری آمدی
# ~~سبیل بتخانه کردندی. سلطان چون از آن مذهب زشت آگاه شد بفرمود تا آن
# ~~کلیسیا را خراب کردند و آن بت سنگین را بشکستند و خود بیامد و در آن
~~مقام که
# ~~یت بود سجاده بیفکند و دو رکعت نماز شکر کرد و مسجدی بنا فرمود و
~~مسلمانان
# ~~که بودند بسیار نعمت داد و غنایم بسیار برگرفت و روی باز غزنین نهاد در
~~سنهٔ‌
# ~~ست وعشر واربع مائه واین نوبت ms058 بکلی تمامت ممالک هندو بدست آمد بی منازع
# ~~و چنان شد که مال روان گشت و هیچ جای نبود از هندوستان که نهشحنه و
~~عامل
# ~~سلطان نشسته بودی. اگر کافران بودند، جزیت میدادند و اگر مسلمان یودند
# ~~خود مالگزار ومطیع بودندی.
# حوال سلطان محمود با ملک قرکستان
# و چون سلطان از کار هند قارغ گشت و هیچ خاری در راه نماند دل در
# ~~کار مملکت ترک بست و گفت ایشان را نیز دندانی باید نمود. پس یا وزرا و
~~ندما
# ~~مشورت کرد و رسولان را بفرستاد پیش قدرخان وگفت میخواهم تا ماوراءالنهر
~~را
# ~~ببینم و آنجا ضبطی کنم خواستم تا یدمشورت تو باشد. قدرخان مردی بیدار
~~بود و
# ~~بترسید و دانست که مرددست محمود نیست. جوابها فرستاد و گفت میان ما
~~دوستی
# ~~است خاصه که تو از اصل ترکی و بیگانه نیستی و همهآ مملکت از تو دریغ
~~نیست.
# ~~اما آمدن تو زحمت باشد شاید نایبی بفرستی، سلطان قبول نکرد و با کا
~~رسازی که
# ~~چشم فلک طیره شدی و سپاهی بیقیاس با تجملی تمام برفت و بر در سمرقند
~~فرود
# ~~آمد. قدرخان نیک مستشعر شد اسما صلحا در میان آمدند و صلحی کردند بدان
~~که
# ~~بعضی از شهرهای ماوراءالنهر سکه وخطبهیه نام سلطان کنند و ترکستان همه
# ~~قدرخان را باشد. وخوارزم خود از آن سلطان بود ومیعاد آن بود که هردو
~~سلطان
# ~~یکدیگر را بدیدندی و روزی قرار دادند وسلطان، قدرخان را بدید و یا خود
~~برروی
# ~~بساط نشاند وطعام خوردند و یک مجلس زیادت نبود و برخاستند و آن شرط
~~نامه PageV01P057
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0059.png)

# ~~و سوگندنامه بنوشتند و از یکدیگر جدا شدند. و اما شرح آن میهمانی اگر
~~نویسند که
# ~~سلطان در آن یک ماه چه تجمل و تکلفها کرده بود که هیچ شارح شرح آن
~~نتواند
# ~~کردن ودر حیز عبارت نتواند آوردن.
# گرفتن سلطان محمود امیر تراکمه را
# نام او اسرائیل بن سلجوق
# واین یبغو امیر تراکمهآ ماوراءالنهر ms059 بود و مردی با شوکت بود و لشکر
# ~~بسیار داشت. و هر وقتی چون آوازهآ سلطان محمود بشنیدی بر رأی او اعتراض
~~کردی
# ~~و تقص گفتی وایذاکردی. و آن سخنان با سلطان رسانیده بودند و سلطان در
~~دل
# ~~گرفته بود و اظهار نمی کرد. و چون سلطان بهسمرقند آمد آن امیر را واجب
~~شد
# ~~آمدن وسلطان را دیدن. وسلطان روزی در میدان سمرقند [به] گوی زدن مشغول
# ~~بود ناگاه خیر آوردند که یبغوی ترکمان میآید بهسلام سلطان. سلطان اجازت
# ~~فرمود و یبغو بیامد و از اسب ییاده شد و زمین بوس کرد. سلطان اسب را
~~دوسه
# ~~گام پیش وی راند و اورا پرسشی کردو هرگز این تواضع با کس نکرده بودو
~~یبغو
# ~~بنده شد. و با سلطان گفته بودند که این یبغو اسبی دارد بهغایت کوچک اما
~~با باد
# ~~همسر است و هرگاه که پیش بزرگی یا خصمی رود، اگر نشان آن ییابد که او
~~را
# ~~خواهند گرفت برنشیند و بدواند و کس گرد او نبیند وچند نوبت به همین
~~تدبیر از
# ~~دست دشمن گریخته. و آن روز که پیش سلطان آمد برآن اسب نشسته بود. سلطان
# ~~ستورداران خود را گفته بود که چون یبغو از اسب جدا شود شما اسبی
~~بیاورید با
# ~~زین زر و یبغو را برنشانید واسب یبغو به بهانه ای از زیر وی کشید و از
~~وی جدا
# ~~کنید. پس آن روز که یبغو آمد همین معاسلت با وی بجای آوردند. ناگاه
~~اسبی
# ~~تازی با زین زر بکشیدند و تشریف سلطان آوردند و یبغو به پوشیدن آن
~~مشغول
# ~~شد. تا او تشریف بپوشید و بیامد پیش سلطان وسر برزمین نهاد وسلطان او
~~را به
# ~~حدیث فرو گرفت ستورداران اسب یبغو را کشیده بودند و به خیل خانه برده.
~~پس
# ~~سلطان به گوی زدن مشغول شد و یبغو ایستاده فرمود تا غلامی بیامد و دو
~~چوگان
# ~~جواب داد که من گوی زدن نمیدانم اما اگر سلطان فرماید ms060 دوسه چوبه تیر
~~انداخته PageV01P058
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0060.png)

# ~~شود. سلطان را بدین سخن دل متهمتر شد چه از قول او بسیار گفته بودند که
~~یبغو
# ~~سیگوید که اگر سلطان محمود پیل دارد ما تیر داریم و هرگاه که با جنگ
~~افتد به
# ~~زخم تیر همهآ لشکر او را سوراخ توان کرد. سلطان با خود گفت که آن سخن
~~که از
# ~~قول او گفتهاند راست است. پس سلطان از میدان به لشکرگاه باز آمد و یبغو
~~در
# ~~رکاب او وبا او سخن می گفت پس او را پیش خود خواند و در گوش وی می-
# ~~گفت که اگر ما را به لشکری حاجت افتد تو بهچند سوار ما را مدد می توانی
~~کرد؟
# ~~یبغو در جوال شده بود گفت اگر سلطان را بهسپاه حاجت آید، این تیر
~~بفرماید و از
# ~~این طرف بفرستد تا صدهزار تر کمان بیایند و تیری از تر کش بر کشید و
~~دست سوی
# ~~مشرق داشت و بهسلطان داد. و دیگر سلطان گفت که اگر زیادت باید، یک تیر
# ~~دیگر بر کشید و بهطرف مغرب نشان داد گفت صدهزار از این طرف بیایند. و
~~دیگر
# ~~گفت و ازطرف شمال صد [هزار] دیگر تشان داد و همچنین ازطرف جنوب
# ~~صد [هزار] دیگر نشان داد چنان که سلطان بترسید و اسب براند و بیامد که
~~در
# ~~خیمه فرود آید. یبغو در در خیمه از سلطان جدا ماند. ناگاه پانصد سوار
~~پوشیده دید
# ~~که از پس پشت او درآمدند [و گفتند] سلطان می فرماید که در این خیمه
~~فرود
# ~~آی که با تو پیغامی چند هست. و او را ببردند و در خیمهای فرود آوردند و
~~آن
# ~~پانصد سوار گرد خیمه فرو گرفتند و سلطان وزرا را بخواند و پیغامهای
~~درشت داد
# ~~و گفت ترا چه حد است که با سلاطین و خانان تر کستان چنین و چنین کنی و
# ~~دعوی بزرگی با من کنی و گویی که اگر آنجا پیل هست اینجا ms061 تیر هست؟ و این
# ~~سعایت، قدرخان در حق یبغو کرده بود و یبغو چون در افتاده بود عذرها
~~میخواست
# ~~و گفت بندهام و خدمتکارم و هرچه سلطان فرماید بهجان بکوشم تا بدانجای
~~رسید
# ~~که گفتند سلطان میفرماید که حالیا چند مدت محبوس باید بود تا کار تو
~~بدانیم.
# ~~روز دیگر استری و زینی آوردند و یبغو را برنشاندند و پانصد سوار از چپ
~~و راست
# ~~و دوهزار پیاده پیش و پس او گرفتند واو را با زن و بچه و بعضی از
~~متعلقان به
# ~~غزنین بردند و بعداز آن یه قلعهای ازقلاع هندوستان بردند و هفتسال در
~~بند بود
# ~~نا هم درآن بند بمرد.
# اما سبب نکبت اولاد سلطان محمود و سلک خراسان از دست ایشان شدن
# ~~و مملکت با سلجوقیان افتادن همهگرفتن این یبغو بود. چه او را برادران و
~~PageV01P059
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0061.png)

# ~~یرادرزادگان بودند در ماوراءالنهر همه امرای بزرگ تراکمه بودند و همه
~~رور
# ~~پیغامها میداد بهایشان و می گفت زینهار تا ازطلب ملک نایستید که این
~~سملکت
# ~~علی کل حال بهشما خواهد آمد. واو را دو برادرزاده بود: یکی طغرل بک و
~~یکی
# ~~الب ارسلان که هردو پسران میکائیل بن سلجوق بودند برادر یبغو، وایشان
~~بودند
# ~~که بر سلطان مسعودبن محمود خروج کردند و سلطان کشتند و ذ کر ایشان
~~مفصلا
# ~~بعدازاین گفته شود. ان شاءالله تعالی.
# آمدن رسولان خلیفه القادربالنه پیش سلطان محمود
# ~~به بلخ بود رسولان آمدند از حضرت خلافت و خلعت و منشور و لوا آوردند و
# ~~نامههای بزرگان بغداد. و مضمون منشور خلیفه آن بود که شکر و حمد باری
# ~~عزاسمه بر ما واجب است که ما را فرمانیرداری است که از مسافت هزار
~~فرسنگ
# ~~ما را مطیع و فرمانبردار است و دعوت ما را بهاقصای عالم رسانیده چنان
~~که از
# ~~بیم شمشیر ما که بهدست وی دادهایم بتان سندوهند نگونسار شدند و حجگاه
# ~~کافران خراب شد و بتخانه ها سساجد گشت و قرامطه ms062 و زنادقهآ مصر ناپدید
~~شدند.
# ~~و این سلطان دردین وطاعت ما چنان ثابتقدم است که چاکری از آن او که به
# ~~حج شده از بیم راهزنان بر راه مصر آمد. تحفهای که والی شام به دست آن
~~چا کر
# ~~بدوی فرستاد قبول نکرد و دست برآن ننهاد و به دارالخلافه فرستاد تا ما
~~فرمودیم
# ~~آن را بسوختند از آن که مصریان بد دین و زندیقند اکنون به حکم مساعی او
~~که
# ~~در این دولت ثابت و مشکوراست واجب آمد که در القاب و عنایت او
~~بیفزاییم.
# ~~فرمودیم تا بعداز این القاب او «یمین الدولة» و «امین الملة» و «نظام
~~الدین» و
# ~~«کهف المسلمین» باشد و برادرکهتر او را «یوسف عضدالدولة» و دو پسر او
~~را که
# ~~شیر بچگاناند مسعود را «شهابالدولة» ومحمد را «جلال الدولة» و امروز
~~قویتر و
# ~~عزیزتر سالا ران ما امیرمحمود است خدای تعالی ما را و جملهآ جهانیان را
~~به بقای
# ~~وی برخورداری دهاد. و خلیفه دستاری فرموده بود بددست خود پیچیده
~~وشمشیری
# ~~خاص از دست خود به رسول داده تا سلطان پیوسته حمایل کند و دشمنان دین
# ~~محمد را بدان نیست گرداند و چنان که مشرق را یه نام ما بگرفته است مغرب
~~نیز PageV01P060
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0062.png)

# ~~بگیرد آن شاءالله تعالی و بیست دست جامهآ زربفت و بیست سر اسب تازی ده
~~بازین
# ~~زر و ده باجل مرصع.
# صفت عدل وانصاف سلطان محمود
# و داد سلطانمحمود مشهور است. و یکی آن است که در این سال زنی آمد
# ~~از خوارزم از شهر فوشنج و تظلم کرد وگفت سن عورتی پیرم بیشوهر و پسری
~~دارم
# ~~و اندک ضیعتکی که داشتم مظفربن طاهر که عامل فوشنج است پسرم را بهعلت
# ~~برزیگری دیوان بگرفت و ملکی سلطانی در گردن او فرو کرد سال دیگر مالی
# ~~ناواجب بر وی بیرون آورد و آن ضیعت که وجه نان و آب ما بود بستد و
~~قبالتی
# ~~بدان بنوشته. سلطان گفت چرا پیش ms063 شحنهای که من آنجا گماشتهام و پیش قاضی
# ~~نرفتی؟ و چرا صاحب خبر این حال با ماننمود؟ گفت ایشان از وی می ترسند.
# ~~سلطان فرمود تا او را مثالی به توقیع دادند تا شحنه وقاضی فوشنج به غور
~~کار این
# ~~عورت برسند. زن نامه برگرفت و برفت. چون پیش مظفر برد، گوش به فرمان
~~نکرد
# ~~و گفت این زن بازکی غزنین رود؟ و زن هیچ نگفت و بازگشت و هم در آن
# ~~سال باز غزنین آمد و روزی بود که سلطان به مظالم نشسته بود و خیلی داد
~~رانده و
# ~~جماعتی را سیاست فرموده آن زن در آمد و تظلم کرد و گفت ای سلطان فرمان
~~تو
# ~~پیش مظفر طاهر بردم گوش نکرد و گفت این نامهآ دهلیزی است. سلطان در خشم
# ~~شد و گفت دهید این سلیطه را که خود نمیداند که چه می گوید، کسی باشد که
# ~~فرمان من نشنود؟ غلامان به زن دویدند که او را بزنند دیگر بار سلطان
~~فرمود که
# ~~مزنید او را و لاحول کرد و حاجبی را بخواند وگفت این عورت را به خانه
~~بر و
# ~~هرروز نفقهآ او از دیوان بستان به قدر مایحتاج و بدو دهتا روزی که من
~~او را از تو
# ~~بخواهم. حاجب بیامد و زن را بهخانهٔ‌ خود برد و هرروز دو دینار زر
~~بهجهت خرج
# ~~بهوی می داد. پس سلطان محمود فرمانی نوشت بهشحنهو صاحب برید و بهقاضی
# ~~فوشنج وگفت شما را عقل نمانده که فرمان من بدان ولایت آید و نشنوید؟
~~اینک
# ~~فلان غلام فرستادم وباید که هیچ کس در رأی او چیزی نگوید و مانع نشود
~~تا
# ~~آنچه فرمودهآ من است بکند. پس به خط خود رقعهای نیشت مشتمل بر آن که من
# ~~فلان غلام را فرستادم تا بهشهر فوشنج رود و بهسرای امارت در آید و سلام
~~بر PageV01P061
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0063.png)

# ~~مظقر طاهر نکند و او را فرو کشد و دستارش در گردن کند و ms064 سر و پای برهنه
~~تا به
# ~~غزتین پیاده بیاورد واگر کسی شفاعت کند یا مانع شود او را نیز یه همین
~~صورت
# ~~یکشد و بیاورد و قاضی و صاحب برید و شحنه هرسه با جمعی کدخدایان معتبر
# ~~بیایند والسلام. پس آن غلام دو اسبه برنشست و بهفوشنج آد و بهسرای حاکم
# ~~شد و مظفر طاهر بر صدرامارت نشسته ناگاه درآمد و سلام نکرد و برفت
~~دستار از
# ~~سر مظفر برگرفت و در گردنش کرد و می کشید. چون قاضی و شحنه و صاحب برید
# ~~را خبر شد بیامدند. واو را از دروازه بیرون برده بود. پس آن نامه
~~بدیشان داد
# ~~ایشان همه بترسیدند وهیچ نتوانستند گفت برخاستند و با آن غلام هم در
~~روز از
# ~~فوشنج بیرون آمدند ودر راه هرچند مظفر شفاعت کرد که بر دراز گوشی نشیند
# ~~قطعا قبول نکرد و به پای برهنه آن مرد را از فوشتج به غزنین آورد و چون
~~یک
# ~~فرسنگ به غزنین بود دیگر با ره او را سر برهند کرد و دستار در گردن می
~~کشید تا به
# ~~سرای حکم. روز دیگر سلطان بنشست و ارکان حضرت که حاضر بودند همه لرزان
# ~~بودند و قاضی وشحنه و صاحب خبر فوشنج هرسه دل از جان برگرفته بودند.
# ~~سلطان گفت بیاورید این ظالم را. چون او را درآوردند سلطان در آن مسأله
~~پیچید
# ~~و نیکو بیرسید. اهل فوشنج گواهی دادند که بر این عورت ستم رفت. سلطان
~~به
# ~~آن قاضی وشحنه وصاحب برید تیز شد و گفت من شما را آنجا گماشتهام تا
~~چنین
# ~~ظلمی رود؟ ایشان گفتند ما هرچند با وی گفتیم قبول نکرد. سلطان فرسود تا
~~هرسه
# ~~را معزول کردند وحساب ایشان کرد ومالی عظیم از ایشان بستد پس مظفر را
# ~~فرمود تا بهبا زار غزنین بردند و درسر هربازاری برعقابین کشیدند و
~~صدچوب براندام
# ~~برهنه زدند چنانچه ده جای بزدتد و هزار چوب بخورد چنان که در خون شد و ms065
# ~~بیهوش گشت، دوسه روز بیهوش مانده بود چون باز هوش آمد بفرمود تا آن حجت
# ~~مزور ازوی بازستدند و بدریدند و ملک را یاز تصرف زن دادند و زن را
~~هزاردرم و
# ~~خری بدادند و باز فوشنج کسید کرد. و مظفر یک سال در غزنین محبوس بود
~~بعداز
# ~~یکدسال او را بخواند و گفت ای سگ! ترا باز فوشنج می فرستم تا اگر
~~بیدارشدی
# ~~سر بهسلامت بردی والاکه همان شیوهآ ظلم و تعدی پیش گیری این نوبت گردنت
# ~~بزنم. واو را بازسر عمل خود فرستاد وقاضی وشحنه و صاحب برید را همچنین
# ~~گواه گیری کرد و وجهی که از ایشان ستده بود باز داد و باز عمل فرستاد و
~~گفت PageV01P062
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0064.png)

# ~~بیدار باشید تا نه معاملتی چنین رود که شما را بیم جان است؛ و برفتند و
~~این یکی
# ~~بدان نوشتم تا همگنان بدانند که پادشاهان پیشین عدل چگونه کردهاند که
~~کسی
# ~~که حاکم مملکتی چون خوارزم باشد از برای عورتی برزیگر و ضیعتی که سر و
~~پای
# ~~ان پنجاه دینار نباشد فرو کشند و هزار چوب بزنند و یک سال محبوس کنند.
# ~~والله اعلم.
# خروج سلطان محمود به عراق
# و چون سلطان را همه کاری برآمد وکارش مستقیم شد همه روزه این هوس
# ~~سی کرد. روزی وزرا و ندما را بنشاند و گفت مرا خدای تعالی هرچه در خاطر
# ~~داشتم ارزانی فرمود به غیراز حج وشهادت. اکنون مرا نیت آن است که عزیمت
# ~~عراق وبغداد وحجاز و مصروشام کنم. اول آن که ممالک عراق در دست مشتی
# ~~ظالمان دیلمی است وظلم وجور و تعدی می کنند مستخلص کنم. دوم آن که روی
# ~~خلیفه ببینم و دست او را در امامت قوی گردانم. سوم آن که اگر خدای
~~تعالی
# ~~خواسته است فریضهآ حج ازگردن بیفکنم، چهارم آن که بهحرب قرامطه و بد
~~دینان
# ~~مصرو شام ومغرب مشغول شوم یا آن طرف را همچون طرف مشرق و هندوستان
# ~~بگیرم ودین ms066 را بگستراتم یا شهادت یابم و دولت جاوید مرا بود. وزرا همه
~~این
# ~~رأی بپسندیدند. پس از غزتین حرکت کرد بهسازو ابهتی که هیچ پادشاه چنان
# ~~ندیده بود و دوازده هزارشتر زیر زرادخانه بودند و چها رهزار شتر زیر
~~خزانه و فرش
# ~~و تخت زرین وسیمین وسیصد پیل زیر مهد وخیمه وخرگاه وخانهآ سلطان بود و
# ~~دوهزار اسب با زین زرین ولگام مرصع جنیبت11 خاصه را می کشیدند و هفتصد
# ~~پیل جنگی همه با جل و افسار زر و هفت هزار ودویست وشصت غلام همه کمرهای
# ~~زر وقباهای مرصع که هر یکی از این غلامان پانصد وششصد غلام زرخریده خود
# ~~داشتند و هریکی از این غلامان حاکم مملکتی و ولایتی بودند وایشان
~~غیرغلامانی
# ~~بودند که بر سر محل وکار و بار بودند چون ارسلان جاذب که حاکم چهار حد
# ~~شهر خراسان بود و چون ازیارق که حاکم دوازده هزار فرسنگ زمین هندوستان
~~PageV01P063
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0065.png)

# ~~بود. باقی قیاس توان گرفت که چون اینقدر ماحضری و جریده بهجهت سفری بود
# ~~ز آن اصلی که مانده باشد چند باشد؟ و بدین عظمت روانه شد. هر کجا لشکر
~~او
# ~~فرود آمدی آن زمین و صحرا شهری شدی و هر ملکه که این آوازه شنیدی
~~بترسیدی
# ~~و یهطوع بیامدندی وخاک فیل او را سرمهآ دیده ساختندی و از هرشهری که به
# ~~سلامت برفتی، اهل آن شهر همه سجدهٔ‌ شکر کردندی یعنی این سیل از ما در-
# ~~گذشت. و پسر بزرگتر - مسعود - را با خود ببرد و هر شهر که بگرفتی از
~~عراق
# ~~یهوی سپردی واو خود مستعد بود واو را برمقدمهآ خود کرده بود باسی هزار
~~سوار و
# ~~هر کجا روی نهادی بگرفتی و ظفر یافتی. بدین منوالتا ری بیامد و سلطان
~~مسعود
# ~~شهر سپاهان [- اصفهان] را بگرفت و خواست که قصد بغداد کند. قادر بالله
# ~~نیک بترسید و نامه نوشت بهوی که ترا سصلحت نیست مملکت غزنین و خراسان
# ~~رها کردن و بدین طرف آسدن ms067 و اگر ترا حج کردن خاطر است ضبط ممالک و
~~رعایا
# ~~وعدل وانصاف ازحج کردن فاضلتر است.
# و سلطان سرای خود و ممالک خراسان و هندوستان و سیستان و مکران
# ~~و کابل و بست و آن طرف را بهفرزند کهتر محمد گذاشته بود و اما رتجور
~~بود و
# ~~چون بههوای ری آمد عقونت اتر کرد و رتجوری صعبتر شد. ولیکن حالیا منتی
~~عظیم
# ~~در گردن خلیفه فروکرد و سلطان مسعودرا در عراق بنشاند غرض که از محمد
# ~~دور باشد. زیرا که از مسعود رنجیده بود و از ولایتعهد او پشیمان شده و
~~میخواست
# ~~تا بعداز وی محمدسلطان باشد و حال ایشان در عقب بیاید که بعداز پدر
~~چگونه
# ~~بود.
# وسلطان ازری با رنجوری صعب بازگشت واضطرابی وضجرتی عظیم داشت
# ~~چنان که بهاندک چیزی در خشم شدی و مردمان تندرست را نتوانستی دید و
# ~~عشق ایاز یکی درده بود و ایاز نیز تن به رنجوری داده بود و سلطان و
~~ایاز را هردو
# ~~به محفه بر پشت پیل میبردند. محفهأیاز یک فرسنگ پیشتر از سلطان میبردند
~~و
# ~~سلطان هرروز میخواست تا هرچه بر ایاز میرود از نفس که می کشد او را
~~معلوم
# ~~شود. و پنجاهوشصت پیاده را در راه کرده بود و ده دبیر که در آن طرف
~~بودند و ده
# ~~که در این طرف و دم بهدم هرچه میرفتی از شربت خوردن و تب آمدن و نرد
# ~~باختن وشطرنج باختن وحدیث کردن همه را بنوشتندی و روانه کردندی و جواب
~~PageV01P064
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0066.png)

# ~~ببردتدی. وجملهآ نواب ونویسندگان در عذابی الیم بودند تا بدین منوال به
~~غزنین
# ~~یاز آمدند. و رنجوری سلطان صعبتر شد و مسعود در عراقچنان مستولی شد که
# ~~همهآ ملوک زمین از وی بترسیدند و خراسان را یه استقلال فرو گرفت و
~~سلطان محمود
# ~~نیک در خشم شدی. و چون میشنید که پسرش مسعود چنین متغلب است می-
# ~~ترسید که یعداز وی محمد را مجال ندهد. و هرروز نامهها ms068 نوشتی که مسعود
~~را
# ~~بگیرید و بند کرده به درگاه فرستید. و همهآ امرا و نواب میدانستند که
~~محمود
# ~~نخواهد ماند و مسعود پادشاه خواهد بود، با محمود تعویق می کردند و یا
~~مسعود
# ~~طریق استمالت میسپردند. و چون سلطان را کار بد شد و بهغایت ضعیف گشت،
# ~~روزی در صفهٔ‌ با رگاه بنشست و فرمود تا هرچند نفایس و جواهر که در
~~خزینه بود
# ~~همه بیرون آوردند. چندین هزار جفت صندوق بود همه پراز یاقوت ولعل و
# ~~مرواریدهای بزرگ که قیمت آن جز خدای تعالی ندانستی. و یکصندوق پیش
# ~~خود خواست و سرش بگشاد و عقدی مروارید بیرون آورد و بهدست کسی داد و
# ~~گفت بیرون برو و بنمای تا قیمت کنند. هرچند اعیان و بزرگان که نشسته
~~بودند
# ~~هیچ یکی قیمت آن نتوانستند کردن و به با زار بردند. جملهآ جوهریان
~~گفتند ما هرگز
# ~~مروارید چنین بهخوید و فروخت ندیدهایم چگونه قیمت کنیم؟ باز آوردند.
~~سلطان
# ~~فرمود که تخمینا بگویید. پس همهآ جوهریان متفق شدند برآن که دانهای هست
# ~~که به هزار دینار زر ارزد و دانهای هست که پانصد دینار ارزد و از پانصد
~~به زیر
# ~~نیست. پس چون آن همه جواهر به خرمن کردند و آن همه نفایس از جامههای
# ~~زربفت وعود و عنیر و کارفرماها بلور و زرین وسیمین قریب پانصد خرمن به
# ~~هم نهادند چنان که آن زمین و فراخی بارگاه که نزدیک یک فرسنگدر یک
# ~~فرسنگ بود بگرفت فرمود تا بار عام دادند. جملهآ سیاه و رعایای شهر
~~غزنین در
# ~~آمدند و آن خزاین را بهچشم سر بدیدند. همه حیران ماندند. پس یک عقد
# ~~مروارید برگرفت و روی با ندما و وزراکرده فرمود که چون بباید گذاشت چه
# ~~سنگ و سفال و آبگینه و چه زر و مروارید و یاقوت تا این همه بهخون جگر
~~بدست
# ~~آوردهام و به فرزندان می گذارم تا شما را نگاه دارند باید که ایشان را
~~مشفق باشید ms069
# ~~و نصیحت کنید و نگذارید که میان ایشان خلاف باشد که دشمن میان ایشان
# ~~فرصت یابند و مملکت به باد دهند. مردمان همه بگریستند و سر برزمین
~~نهادند و PageV01P065
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0067.png)

# ~~دعا کردند و گفتند هرگز میاد که سایهآ سلطان ازسر ما کم شود. پس بفرمود
~~تا آن
# ~~همه خزیته را سر یستند و نسخهای بنوشتند و مهر کردند و به قلعهٔ‌ غزنین
~~یردتد و
# ~~محمد را یخواتد وکلید آن همه یه دست وی داد و سرش در کنار گرقت و تصایح
# ~~آغاز نهاده گفت ای پسر بدان که هرچند من خواهم تا تو از مسعود برگذری
~~خدای
# ~~مسعود را میخواهد. اکنون کار من بود ومن خود رفتم بر من نصیحت و وصیت
# ~~بیش نیست ترا وصیت می کنم، باید که با مسعود طریق مدارا پیش گیری و
~~هرچند
# ~~توانی تحمل کن و هرچه گوید قبول کن که جملهآ جهان بندهآ مردی وزیر کی
~~اویند
# ~~و دل در وی بستهاند اگر تو مخالف او شوی ترا بگیرند و بهدست وی باز
~~دهند
# ~~تا ترا یکشد و اگر کار به خشونت کشد با وی جنگ مکن که مقهور شوی برخیز
~~و به
# ~~تر کستان رو پیش قدرخان که او دوست من استو از برای تو دختر از
~~اوخواسته ام
# ~~تو داماد اونی واو مردی مصلح است تا کسان فرستد ومیان شما صلح جوید. و
# ~~یرادر خود یوسف را بخواند و او را نیز وصیتها کرد وگفت به هیچ حال
~~همداستان
# ~~مشوید که میان پسران من مخالفت باشد. سعی کنید که مسعود قصد محمد نکند.
# ~~و بسیار بگریست و برخاست و دستش گرفتند و به حرم رفت. و خواهری داشت
# ~~به غایت عاقلهآ محتشمه او را دختلی خاتون گفتندی پیش او آمد و بخفت و
~~فرمود
# ~~تا جملهآ سرپوشیدگان بیاسدند و زنان را همه بخواند و بگریست و وداع کرد
~~و
# ~~گفت ای فرزندان شما از مرگ من غمگین سشوید که عاقبت ms070 آدمی این است، باید
# ~~که چیزی نکنید که روان من از شما برنجد. همه عفت پیش گیرید وخواهرمن
~~-ختلی-
# ~~بر سرشما حا کم و خاتون است ازفرمان او بیرون مروید. پس ایشان همه
~~بگریستند
# ~~و فریاد کردند و قیامت برخاست. سلطان ایشان را خاموش کرد و هر کسی را
# ~~ولایتی وضیعتی کرد و چنان که درخور هرکس بود بداد و دلشانخوش کرد و
# ~~برخاست و بازجای خود آمد و بفرمود تا مهد و فیل آوردند و او در مهد
~~نشست
# ~~و پیل را بکشیدند. و باغی داشت که آن را «پیروزی» میگفتند به باغ آمد و
~~در
# ~~آن باغ صفهای و نشستنگاهی برآورده بود چون بهشت فردوس و سروها به رسته
# ~~نشانده بود بفرمود تا آن روز همهآ سروها از پیرامون آن جای بکندند و آن
~~روز
# ~~همهآ ارکان دولت بگریستند. پس وصیت کرد که مرا در این باغ در این صفه
# ~~بتهید و بهسعی بسیار باز مهد نشست و به خانه باز آمد و بخفت و بعداز
~~پنج روز PageV01P066
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0068.png)

# ~~وفات کرد روز پتجشنبهبیستوچهارم ربیع الأخرسندآ احدی و عشرین واربع
~~مانه.
# ~~اکنون درسیرت آن دیندار قصلی بنویسیم.
# صفت سیوت سلطان محمود
# سلطان محمود از طفولیت باز همتی عالی داشت _ و مردم همه به همت به
# ~~چیزی می رستد -_ و تا وقتی که بهسن شباب رسید همه روزه به کتاب بودی و
# ~~پیش استادان علم آموختی و بحث و مناظرهآ علمی دوست داشتی و همه حق
~~گفتی،
# ~~و پیرودین محمد بودی، و همه روز مطالعهآ اخبار و قصص انبیا و تواریخ
~~ملوک
# ~~ماضی کردی و در حلال زادگی و وفاتاغایتی بود که در سن هفده سالگی که
~~پدرش
# ~~او را محبوس کرد شاه هندوستان رسولی فرستاد پیش وی و او را گفت پرخیز و
# ~~کنم. او بهدست خود نامهای نبشت که ای سگ ترا چه حد آن باشد که مملکت
# ~~بهمن دهی؟ و اگر خداوند پدر دوسهروزی از ms071 من رنجیده چندان که بر من خوش
# ~~شود و مرا محابا کند به دولت خدای تعالی و سایهآ خداوتد پدرم لشکری
~~اندک
# ~~برگیرم و بیایم و ترا بگیرم و پوست سرت به کاه بیا کنم و زن و فرزندانت
~~اسیر و
# ~~برده کنم و هندوستان را مسجد و منبر نهم. و همچنین که گفته بود بعداز
~~وفات
# ~~پدر کرد چنان که ذکر رفته. و در دین و تربیت اسلام چنان بود که اگر
~~بشنیدی
# ~~که در اقصای مغرب بددینی یا بدمذهبی هست، چندان سعی کردی که او را
# ~~بگرفتندی و دانشمندان حاضر کردی و از مذهب او نیک پپرسیدی، و اگر خود
# ~~بوحنیفه وشافعی بودندی، اگر یک سر موی خلاف شریعت مصطفی از وی صادر
# ~~شدی بفرمودی تا بر دار کردندی. و درعمر او زیادت از پنجاه هزار بددین
~~وزندیق
# ~~را بر دارکشیده بود و هرسال زکات مال قریب هزارهزار دینار سرخ به غیراز
# ~~غله و حیوانات و غیره که واجب شدی بهدست خود جدا کردی و بدمستحقان
# ~~دادی و هم چندین بودی که بهصدقات دادی. و در هرولایتی بهخرج [خود]
# ~~مسجد و نفقهآ درویشان کردی. و در اعتقاد وصلاح تا غایتی بود که در عمر
~~او
# ~~چند کرامات از وی دیده بودند. ومستجاب الدعوه بود. روزی در غزو
~~هندوستان
# ~~بود و گرماییگرم بود و سلطان تشنه بود و در خیمهای نشسته بود روی با
~~ندما PageV01P067
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0069.png)

# ~~کرد وگفت چه یودی اگر این زمان شریتی خنک بودی و روی سوی اسمان کرد و
# ~~گفت الهی بندگان خود را سیراب کن. در این حدیث بود که ناگاه ابری برآمد
~~و با
# ~~هم زد وچندان تگرگ بارید که کس تشان نداده بود و در حال مطهرهها و
~~ظرفها
# ~~پر کردند وشریت کردند و اول بهمودم داد بعداز آن خود نیز شربتی بخورد و
# ~~پرخاست و دورکعت نماز شکر کرد. روزی دیگر در صحرایی فرود آمده بود و
~~هیچ
# ~~ثر باد نبود ms072 ناگاه برخاست و فرمود که دامن خیمه ها و خرگاهها فرود کنید
~~و
# ~~محکم کنید، ایشان خیمه ها را محکم کردتد و سلطان در نماز ایستاد. ناگاه
~~بادی
# ~~سخت برخاست چنان که آدمی را از زمین برمی ربود و تا روز دیگر همان باد
~~می-
# ~~آمد. و در مردی وقوت و زهره تا به غایتی بود که در روزگار جوانی با پیل
~~و شیر در
# ~~جتگ شدی و چند شیر را به نیزه بیقکندی و به آسیاب درشدی و آسیاب را
~~بدست
# ~~فرو گرفتی و باز داشتی. و عمودی داشت از شصت من و گرد سر بگردانیدی و
# ~~بیست گز بینداختی. و استخوان اسب بهدست بشکستی و در هر جنگ که بودی
# ~~چون کار تنگ آمدی بهتن خود جنگ کردی و درمضایق و مخایف شدی و هرگز
# ~~از لشکر خصم نترسیدی، و هر زخمی که خوردی کس را ننمودی. و در آخر عمر
# ~~اعضای خود را بهندما نموده بود هفتادوسه جای زخم نیزه و تیر و شمشیر
~~بود. و
# ~~در سخاوت و بذل مال خود چنان بود که کس بدو نرسیدی در جوانمردی. و
# ~~فرموده بود که غیراز مال زکات هرروز چون نماز صبح بگزاردی بر درخانهآ
~~او
# ~~پنجاه دینار زر هریوه بهمردم دادندی و این مال غیراز زکات و صدقات و
~~صلات
# ~~و عطایا و خلعتها بودی. و در عهد او دوبار در خراسان قحط افتاد و
~~هرنوبت
# ~~دویستهزار دینار سرخ به غله داد و یه درویشان داد. و هرعطایی که دادی،
# ~~قاعدهآ او بالاترش هزارهزار درم بودی و میانه پانصدهزار و از صدهزار به
~~زیر
# ~~نبودی. و در ماهی سه نوبت شراب خوردی و هرنوبتی سه روز و چون عزم شراب
# ~~خوردن کردی، هزارهزار درم صدقه دادی و چون از شراب فارغ شدی هم چندان
# ~~بدادی. و چندان مساجد و رباطات و خانه ها که او کرده است علی الخصوص در
# ~~هندوستان وخراسان و راههای آن از حد وصف ms073 بیرون است. و در عدل وسیاست
# ~~چنان بود که در عهد او زر به دویستخروار و سیصدخروار از شهرهای
~~هندوستان
# ~~بهراه بیشهها که شیر نتوانستی گنشت بیاوردندی و دوروز وسه روز در
~~بیابانها PageV01P068
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0070.png)

# ~~افتاده بودی و مکاریان به کار خود بهشهرها رفتندی، هیچ آفریده زهره
~~نداشتی که
# ~~چشم در آن جوالها وصندوقهای زرکردی. و هرچه در شهرها و بازارهای ممالک
# ~~و بودی منادی کرده بود تا بهشب جملهآ صرافان و بزازان و د کانداران در
~~دکان
# ~~تیستندی گفتی هرچه از دکان ایشان بدزدند عوض از خزیتهٔ‌ من بستانند و
~~هرگز
# ~~رشته تاری نیردندی. و چندان وقفها و ادرارات بر اهل علم ومحترفه و اهل
# ~~استحقاق کرده بود که آن را اندازه نبود. وشعر دوست داشتی و شعرا را بر
~~جملهآ
# ~~علما فضل نهادی و عطاهای ایشان زیادت دادی و چند نوبت یک پیلوار زر به
# ~~شاعری علوی داد که او را «علوی زینیی12» گفتندی. روزی در شراب خوردن
~~بود
# ~~و یکی از ندیمان کاغذ پارهای به دست وی داد که این دو بیتی برآن نبشته
~~بود،
# ~~یت:
# ~~بنقشه داد مرا لعبت بنفشه قبای
### | بنفشه بوی شد از بوی آن ینفشه سرای
# ~~بنفشه هست ونبید بنفشه بوی خوریم
### | به یاد دولت محمود شاه باز خدای
# پرسید که این شعر از کیست؟ گفت شاعری است در شهر مرو و این شعر
# ~~گفته است و پیش من فرستاده و گفت هرگاه که پادشاه نشاط شراب کرده باشد
~~یه
# ~~وی ده. پس بفرمود که براتی به دههزار دینار زر بنویسند و به کسی دهند
~~تا برود
# ~~بهشهر مرو و زربهوی رساند و اگر وفات کرده باشد بهورثهآ او سپارد. وزرا
~~حالیا از
# ~~سر این حدیث بگذشتند و گفتند اسراف باشد ده هزار دینار زر به کسی دادن
~~که او
# ~~را تدیده باشند وسلطان در شراب است و خود این حکایت بهیاد او نیاید.
~~روز
# ~~دیگر بپرسید که برات زر شاعر مرغزی... جملهآ ms074 دبیران را بخواند و تأدیب
~~کرد
# ~~و خیلی را سیاست فرمود و زر به بیست هزار کرد و نقداز خزانهآ غزنین
~~بداد و در بار
# ~~کرد و بهمرو بفرستاد تا زیر کان را معلوم شود که همت آن پادشاه تا کجا
~~بوده.

PageV01P069

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0071.png)

# ~~روزی ملکی از آل قریغون پیش وی نشسته بود و با وی شراب میخورد و این
# ~~ملکان [را] که قریغونیان گفتندی ملکان بهغایت بزرگ بودند با همت و
~~باشوکت
# ~~و از شهر گوزکانان بودندی از خراسان، و سلطانمحمود یا او وصلت داشت نام
~~او
# ~~ملک ابوالحارث فریغونی بود وخواهر سلطان در حکم او بود. آن روز قیایی
~~مرصع
# ~~بهوی بخشید که کس قیمت آن نداتست و سلطان هرگز قیا از تن خود به هیچ
# ~~آقریده نبخشیده بود به غیراز این یکی و یکی دیگر که روزی به برادر خود
~~یوسف
# ~~بخشیده یود وبس. وچون ابوالحارث مست شد و بر نشست و بهخانه رفت، بفرمود
# ~~تا صدهزار دینار زر در صرهها کردند و در بار فیل بهخانهآ او فرستادند.
~~همان روز
# ~~ایوالفتح بستی که صاحب دیوان رسالت بود نشسته بود واین دو بیت انشا
~~کرد:
# یقولون لی من ارفع الناس همة %~% و قدرا اسعر13 عولا جلاله
# فقلت یمین الدولة الملک الذی %~% ع14، اجل الناس بحکیه اشماله
# ابوالفتح را همان روز ده هزار دینار بخشید و عمارتی که او کرده و
~~اوفرموده
# ~~هیچ جای چنان نشان نمیدهند اگر چه عضدالدوله پیش از او بوده و او نیز
# ~~عمارتهای عالی کرده اما از آن سلطان محمود زیادت است و برآب زره بتدی
~~بسته
# ~~است که بر سر آن بند شهری و دوازده پارهدیه است و آن را «یند محمودی»
~~گویند.
# ~~مناقب و ماثر این سلطان بسیار بسیار استو از هزار یکی نیشته نیامد تا
~~کتاب ضخیم
# ~~نشود وخواننده را ملال نیفزاید. خدای تعالی او را وما را و جملهآ
~~مؤمنان و
# ~~مسلمانان را به رحمت خود بیامرزاد. ان شاء ms075 الله تعالی.
# السلطان شهاب الدولة مسعودبن محمود
# چون سلطان یمین الدولةمحمود وفات کرد فرزند او محمد حاضر نبود، به طرف
# ~~خراسان بود برسر مملکت وپنج روز بود تا رفته. امرا وارکان واعیان مضطر
~~شدند
# ~~و گفتند سلطان سسعود در سپاهان است و مسافتی دور است و سلطان محمد
~~حالیا در
# ~~خراسان است وتا پیش او هفتروزه راه است ومحمود تخت خود را بهوی وصیت
# ~~کرده مصلحت در آن است که اولا مرد پیش وی فرستیم و او را بیاریم و بر
~~تخت
# ~~مملکت نشانیم، چون تخت پدر یگیرد بعداز آن اندیشهآ مسعود نیز کنیم.
~~هرچه PageV01P070
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0072.png)

# ~~پیران و مردمان عاقل بودند این رای نپستدیدند و گفتند این مسعود نه آن
~~مرد
# ~~است که با وی این بازی درگیرد و هرچه جوانان و هواداران محمد بودند
~~گفتند
# ~~مالاکلام به وصیت سلطان باید رفتن ومحمد را آوردن و بر تخت نشاندن.
~~وحاجبی
# ~~بود او را حاجب علی» گقتندی و خویش سلطان محمود بود و در این آخر همهآ
# ~~کار سلطان بر وی میرفت و نایب کل بود چنانچه وزرا و نواب وکتاب همه
# ~~زیر دست او بودند. واو مردی ترک بود و لشکر ترک و هندو و عجم همه سخن
# ~~او قبول کردندی و او بهسلطان محمد راضی بود. پس هم در آن شب رسولی
~~فرستاد
# ~~با نامهای بهخط بعضی از بزرگان سپاه و بعضی از اعیان و وزرا و گفت
~~سلطان محمود
# ~~یهجوار حق پیوست و تخت و ملک را به تو که محمدی وصیت کرده من که علی ام
# ~~ایستادم وجان برمیان بستم وکار را ضبط کودم و دفن سلطان و تجهیز او
~~کردم و
# ~~میان لشکری و سپاه بیم است که فتنهای شود و هر کسی رأیی میزتند مصلحت
~~در
# ~~آن است که خداوند بزودی عزیمت قرماید و بر تخت و ملک موروث متمکن شود
# ~~چه حال برادر خود میداند که چه مردی حاضر بیدار و مستعد است ms076 چون صبحگاه
# ~~بشتود نمازشام تدییر این کار کرده باشد بنده آنچه وظیفه بود بجای آورد
~~باقی رأی
# ~~عالی بهتر داند.
# پس چون این رسول و نامه بهسلطانمحمد رسید، متجیر شد و خواص و
# ~~ندمای خود را بخواند و بگریست وگفت خداوند پدرم بهجوار حق رسید خداش
# ~~بهامرزد که نیکو خداوندی بود ما را، اکنون کار ما با برادر در تشویش
~~افتاد و
# ~~اهل غزنین ولشکر وسپاه این نامه نوشتهاند شما را رأی چیست و مصلحت
# ~~چگونه منی بینید؟ هرچه خواص بودند همه گفتند مصلحت آن باشد که خداوتد
# ~~اندیشد وکند. محمد گفت مصلحت من آن است که میدانم به هیچ حال من مرد
# ~~دست برادر نیستم خصوصا که او مردی گربز16، صاحب دولت است و همهآ جهان
# ~~ازوی می ترسند و همهآ خواص وار کان پدر دل در او بستهاند و با هر کسی
~~عهدی
# ~~و میثاقی دارد واین نامه وخواندن من همه مصلحتی وضرورتی وقت است و مرا
# ~~میخوانند که بر تخت نشانند تا برادرم بیاید ومرا بهدست او دهند تا دیگر
~~جهان
# ~~روشن نبیتم، بهتر آن است که من از این ولایت تجنبم و نامهها نویسم به
~~برادر به PageV01P071
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0073.png)

# ~~تعزیت و تهنیت و او را اگاه کنم و هرچه باشد با رای او اندازم تا حکم
~~او چه
# ~~باشد؟ و یقین که او تخت غزنین از من دریغ ندارد که او را سودای بیش از
~~آن در
# ~~سر است و مرا از تیابت و فرمانبرداری او ننگ نیست وسر ومال و عرض
~~بهسلامت
# ~~ببرم و دشمنان در میان ما مجال نیابند. چون این فصل بگفت کسانی که عقلی
# ~~داشتند گفتند رحمت برطبع تو باد سخن عاقلانه می گویی. و کسانی که از
~~عقل و
# ~~اندیشه خالی بودتد و هر کسی طمع در مملکتی و حکومت طرفی کرده بودند
~~سلطان
# ~~محمد را از آن رأی صائب بگردانیدند و گفتند چه عجز افتاده که تو نقد به
~~نسیه ms077
# ~~فروشی و ملکی چون غزنین وخراسان وسیستان وکابل و زابل و هندوستان و
# ~~خزینهای که تو خود میدانی که چند است و سپاهی که همهآ جهان تاب ایشان
# ~~نیاورد از دست بدهی و محکوم امر دیگری شوی تا ندانی که چگونه شود؟ یک
# ~~هفته در این تدبیر بودند تا عاقبت رأی به همین قرار گرفت و سلطان محمد
~~عزم
# ~~غزنین کرد با سپاهی که داشت و حاجب علی استقبال کرد و جملهآ اعیان یک
~~دو
# ~~منزل بیامدند و [به] تعظیمی هرچه تمامتر بهشهر درآمد و سهروز تعزیت پدر
# ~~داشت و بعداز سه روز بر تخت نشست و بنیاد سلطنت نهاد. و آن وزیر پدرش
~~که
# ~~از پیش ذکر رفت که نام او حسنک بود از سلطان مسعود نیک ترسان بود زیرا
~~که
# ~~در عهد محمود سخنهایی در حق مسعود گفته بود و بر مملکت هرات که متصرفات
# ~~مسعود بود مشرف بودی و همه روزه گفتی من نگذارم که مسعود مال هرات و
# ~~بلخ بخورد وآگر اوسلطان شود گو مرا بر دارکن. از این سبب مستشعر بود و
~~جان
# ~~بر میان بست تا سلطانمحمد را نیک مرید خود گردانید و کار مملکت همه
~~براین
# ~~وزیر رفتی وان حاجب علی با این وزیر بد شد ولشکر ترک وعجم همه در دست
# ~~حاجب علی بودند و بهسخن او متفق. و حاجب علی از آوردن محمد پشیمان
# ~~گشت واز پنهان رسولان در راه کرد پیش سلطانمسعود و عذرها خواست وگفت
# ~~اگر محمد را نمی آوردیم بیم بود که فتنه افتادی و دشمنان از هرجای سر
~~بر کردندی
# ~~و حالیا تسکین شر و فساد او را بر تخت نشاندیم باید که هرچه زودتر
~~خداوند
# ~~پیاید که حق سلطنت تراست و بدین معنی جملهآ اعیان و بزرگان وکسی که
~~کاری
# ~~بر وی بسته بود تامه ها نوشتند و سلطانمحمد سر در شراب برده بود و قوسی
~~از
# ~~جوانان کار نادیده پیرامون او در آمده و همه ms078 از عواقب کارها غافل و
~~جمعی
# ~~پیران و بزرگان ملک در تدبیر و مکاتبت یا مسعود، و محمد هرروز خزینهای
~~PageV01P072
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0074.png)

# ~~بر باد دادی و سر در شراب برده.
# پس چون خبر مرگ سلطان بهمسعود رسید مسعود از آنجا که حزم و احتیاط
# ~~و بود روی پنهان داشت وجملهآ راههای عراق وخراسان و بغداد فرو گرفت
~~چنان
# ~~که مرغ بیجواز او نتوانستی پرید و نامهای نوشت به والی خوارزم [که]
~~غلامی
# ~~پیر بود از آن پدرش نام او التونتاش اما ترکی بود که منصب او از منصب
# ~~سلطان محمد و سلطان مسعود کم نبود. و کسی که حاکم خوارزم باشد توان
~~دانست
# ~~که حد او تا به کجا باشد. و هزاروپانصد غلام کمرزرین زرخریدهآ خود داشت
~~و
# ~~سلطان محمود در همه کاری باوی مشورت کردی و از رأی او بیرون نشدی.
~~مضمون
# ~~نامه آن که پدر التون تاش نیکومیداند که ولیعهد پدر منم و پدر در آخر
~~ازمن به
# ~~سببی جزیی رنجشی مینمود اما شرعا ولایتعهد باطل نمیشود. امروز جمعی
~~جوانان
# ~~و اوباش بر برادرم محمد گرد شدهاند و میخواهند تا میان مق و او بد کنند
~~و
# ~~استیصال ببرند. واجب بود اعلام توکردن باید که حاضر و بیدار باشی و
~~کارساخته
# ~~که ایتک من عزیمت خراسان کردم و تو از خوارزم مجنب و اگر مرا به لشکر
# ~~احتیاجی باشد باید که لشکر آماده باشد. و یه همین معنی نامهای نیشت به
~~والی
# ~~خراسان هم غلامی ترک نام او «غازی» واو نیز درحد التون تاش بود در منصب
# ~~و هردو نامه کسید کرد. و در آن روز که نامهها بدیشان رسید نامهآ سلطان
~~محمد
# ~~نیز بدیشان رسیده بود و حال خود باز نموده که شما میدانید که پدر،
~~مملکت
# ~~سیان ما قسمت کرد و ملک عراق و ری و جبال تا حلوان و بغداد پهمسعود داد
~~و
# ~~جای خود و تخت غزنین بهمن داد و بدین معنی محضرها نبشت ms079 و گواهان بر آن
# ~~گرفت وسوگندان به غلاظ وشداد خوردیم وطلاق برزبان راندیم وخط خود برآن
# ~~افکندیم و آن خطها بهدست ابونصر مشکان که مردی پیر معتبر است و نزدیک
# ~~سلطان محمود هیچ کس از وی عزیزتر و معتبر [تر] نبود دادهایم و نهاده،
~~توقع
# ~~دارم که او را بیدار گردانید تا همگان بر سر همدیگر نشویم. پس جواب
~~نامهآ
# ~~مسعود کردند مشتمل برآن که ما همه گواهیم که ولیعهد پدر توی وحق سلطنت
# ~~تراست و آنچه محمود می کرد در آخر عمر تنبیه و تربیت تو بود هرگاه که
~~توحرکت
# ~~فرمایی ماجان ودل فدای توکنیم و اینک لشکر وخزینه آماده است. و جواب
# ~~نامهآ محمد کردند که ما پیران دولتیم و با محمود بیش از شما که پسرانید
~~بودهایم،
# ~~ولیعهد بهحق مسعود است وقول قول اول است وکسانی که ترا مربی بودهاند
~~PageV01P073
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0075.png)

# ~~دشمن تواند، کود کی کردی اکنون برادر تو مردی رحیم است نامهای بهوی
# ~~نویس وعذرخواه واو را مطیع شووما را عهد وبیعت مسعود در گردن است و این
# ~~سخن از سر شققت میگونیم باقی تو دانی والسلام.
# پس چون سلطان مسعود بر جواب نامهآ ایشان واقف شد مستظهر شد و
# ~~رسولان فرستاد و نامهها نبشت بهمحمد و اولا تعزیت پدر داد و تهنیت جلوس
~~او
# ~~برتخت غزنین کرد واو را امیرغزنین خواند. دوم گفت توخود یقین دانی که
~~سخن
# ~~و اقرار اول معتبر باشد وجهانی همه در بیعت وگواه ولیعهدی منند و پدر
~~در آخر
# ~~ضعیف شده بود و آن همه که می کرد هم نظر بر انتیاه و تربیت من بود
~~اکنون
# ~~همچون امیراسماعیل برادر پدر ما مکن و پنبه از گوش بیرون کن و بهسخن
~~جمعی
# ~~جوانان مفسد غره مشو و همچنین بر تخت غزنین متمکن باش و سکه و خطبه به
# ~~نام من کن که ترا از نیابت من نیکی هست که برادر کهتری و من هیچ چیز از
# ~~تو دریغ ندارم ms080 تومرا چشم روشنی. ومن چون تو در آن طرفی هرگز قصد آن طرف
# ~~نکنم واگر در آن ولایات کرباس است درطرف عراق دیبا و زراست و این مملکت
# ~~بهتر از انن است بنشین و دم سلامت زن و حالیا دوهزار خروار زرادخانه و
~~سیصد
# ~~فیل خزینه از میراث پدری بفرست که حالیا این زمان ضرورت است و همهآ
~~جهان
# ~~از تو دریغ نیست. واگر جز این باشد کار از لونی دیگر شود و من بعد عذر
~~قبول
# ~~نباشد تا دانی. رسولان بیامدند و این نامهها بیاوردند. بزرگان غزنین
~~بهدست و
# ~~پای فرو مردند اما جوانان کار نادیده بیدار نمیشدند و در محمد دمیدند
~~که ترا
# ~~لشکری بدین بسیاری هست و تجملی چنین وخزانههای بزرگ، چارهآ تو جز جنگ
# ~~نیست ومسعود در آن جای غریب است و لشکری اندک و تجملی چنان نه چندان
# ~~باشد که روی به روی آوریم او را بگیریم و با تو بیعت کند. و حاجب علی
~~از پنهان
# ~~با لشکر به هم نهاده بود که شما همه بندگان مسعودید باید که جنگ او را
~~کنید و
# ~~با محمد نهاده بود که لشکر را ساز دادهام بیست هزار سوار جنگی با سلاح
~~تمام
# ~~و زود میباید رفت و بدین حیلت سلطان محمد را با لشکر از غزنین بیرون
~~برد و یه
# ~~منزلی فرو آورد هجده روزچندان که مسعود از عراق به بلخ آمد ومیان لشکر
~~محمد
# ~~و مسعود ده روز راه بود. و هرروز حیلتی میساخت و فوجی از لشکر میفریفت
~~و
# ~~می گریزانید و پیش مسعود میفرستاد و مسعود نامه مینوشت که باید که محمد
~~را
# ~~یگیری و او را در قلعه بنشانی وخود یه بلخ آیی. و حاجبعلی چون کارها
~~همه PageV01P074
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0076.png)

# ~~بساخت و محمد در شراب بود سوگند و بیعت با همهآ امیران کرد و چنان کرد
~~که
# ~~برادر سلطان محمود - امیریوسف_ را از محمد برگردانید و روز هجدهم صباح
# ~~لشکر را همه ms081 برنشاند و در سلاح شدند و در صحرا بایستادند هرچند
~~امیرمحمد
# ~~پرسید که چه میباشد حاجب علی گفت ترکان با همدیگر جنگ خواهند کرد.
# ~~محمد گفت بیرون رو و ببین که چیست. چون حاجبعلی از بارگاه بیرون آمد
~~همهآ
# ~~سیاه بیرون آمدند و به لشکرگاه پایستادند و گفتند سلطان و خداوند ما
~~مسعود است
# ~~و قریب شصت غلام خاصه در خیمه پیش محمد بماندند و او مست بود و این
# ~~بیت میخواند:
# ولیس غدرکم بدعا ولا عجبا %~% لکن وفاؤکم من أبدع البدع
# و حاجب علی دو رسول را یفرستاد وگفت بروید وسلطان محمد را صریح
# ~~یگوبید که مسعود آمد و اینک در بلخ است و لشکری می گویند کنه ما ترا به
# ~~مصلحت وقت نشاندیم اکنون مصلحت در آن است که تو دو سه روزی بنشینی تا
# ~~ما مرد فرستیم و ببینیم که سلطان مسعود چه میفرماید. سلطانمحمد چون این
# ~~سخن بشنید زره شد و دست زیر نهالیچه17 کرد و خنجری بیرون آورد همچون
# ~~قطره آب و قصد کرد که بر خود زند غلامان جستند و دستش گرفتند و خنجر از
# ~~دستش بستدند. پس محمد برخاست و گفت شما ناجوانمردان کردید آنچه نا
~~کردنی
# ~~بود. خدای تعالی داد من از شما بیوفایان غدار بستاند. پس بیرون آمد و
~~او را
# ~~براستر زینی تشاندند و جوقی سپاهیان در رکیبش بودند تا تکیناباد و او
~~را یه
# ~~قلعه بردند و بنشاندند بی بند و همهآ ندیمان ومطربان و دست مجلس به
~~قرار پیش
# ~~او بردند وجمعی بر در قلعه بنشستند و السلام.
# و حاجبعلی چون سلطان زاده را بند کرد نامه نبشت که خداوندزاده را
# ~~نشائدم تا فرمان عالی برچه جمله است. وسلطان مسعود هنوز در کار عراق
~~مشغول
# ~~بود و تمامت ممالک عراق هر شهری بهمردی کافی باز بست و هرجا لشکری و
# ~~شحنهای بفرستاد وکار خراسان خود مضبوط بود و لشکر آرمیده ومال روان. و
# ~~حاجب غازی و امیرالتون تاش ms082 که والی خراسان و خوارزم بودند هردو پیش
# ~~تخت مسعود بر کرسی نشستندی وکار به ایشان میرفت. پس فرمانی نوشت به
~~PageV01P075
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0077.png)

# ~~حاجب علی و گفت باید که برادرم محمد را دربست بنشانی و او را خوشدل
~~گردانی
# ~~و هر کس که او خواهد پیش او راه دهی وفرزندان و ندیمان وخواص او پیش او
# ~~باشند و اسباب عیش وطرب او مهیا کنی و بست و تکینایاد بهوی ارزانی
~~داشتم
# ~~مال آنجا از آن اوست واو چشم روشن است حالیا چون سخن ما قبول نکرد مدتی
# ~~بنشیند تا او را با خلعت و تشریف بیرون آوریم. حاجبعلی بیامد و به همین
~~موجب
# ~~تمام کرد وفرمانی رسید بهنام حاجب علی که ما را با تو کارها در پیش است
~~یاید
# ~~که بزودی عزیمت سازی.
# و سلطان مسعود از بلخ به هرات آمد وحاجبعلی هرروز فوجی از لشکر و
# ~~بزرگان کسید می کرد و خود نیز عاقبت کار برفت. و چون برسید پیش تخت آمد
~~و
# ~~زمین بوسه داد و عقدی مروارید پیش تخت بنهاد و هزار دینار زر نثار کرد.
~~و
# ~~سلطان مسعود به عظمتی نشسته بود که حاجبعلی متحیر گشت. و حاجب غازی
# ~~امیر خراسان بر دست چپ بر کرسی زر نشسته و التون تاش امیر خوارزم بر
~~دست
# ~~راست بر کرسی زر نشسته و امیریوسف عم او بر پایهآ زیرترین تخت نشسته و
~~ار کان
# ~~دولت هر کسی برجای خود نشسته و سپاه همه دست به کش صفهازده و بونصر
# ~~مشکان - آن پیر حلال زاده که مشیر و مدبر سلطان محمود بود - پیش سلطان
~~به
# ~~زانوی ادب نشسته وسلطان هر حدیث که بود با اوکردی. پس سلطان قرمود تا
# ~~کرسی زر آوردند و زیر دست التون تاش اشارت کرد و حاجبعلی بنشست و
# ~~گفت زحمت کشیدی و حق خدمت به تقدیم رسانیدی. حاجبعلی سر بر زمین نهاد
# ~~و دعا وثنا کرد پس روی سوی التونن تاش و بونصر ms083 مشکان آورد. وسلطان
~~مسعود
# ~~در فصاحت آیتی بود زبان بگشاد و گفت امروزکه باری سبحانه و تعالی
~~مملکتی
# ~~چنین بزرگ بهما ارزانی فرموده و شما پیران دولتید باید که نصیحت از ما
~~باز
# ~~تگیرید و هر نیک و بدی با رأی ما اندازید تا آنچجد ساحت ما و شما در آن
~~باشد
# ~~پیش گیریم. ایشان برپای خاستند و سجده کردند و گفتند ما بندگان پدر تو
~~بودیم
# ~~و خیلی خدمت کردهایم و امروز بندهآ توایم توقع داریم چنان که سلطان
~~ماضی
# ~~رحمة الله علیه ما را نگاه داشت میفرمود امروز خداوند نیز ما را در ظل
~~عنایت و
# ~~شفقت نگاه دارد وسخن جوانان نو در کار آمده درحق ما نخرد چه امروز هرچه
~~رود
# ~~وکتند از مابینند. سلطان گفت همچنین کنیم. پس روی به حاجب علی کرد و
~~گفت
# ~~تو خیلی زحمت کشیدی برخیز و بهخانه رو و به آسایش مشغول باش و بعدازسه
~~روز PageV01P076
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0078.png)

# ~~از آی که ما را مبالغی کارها در پیش است و خبر آمده که والی مکران
~~نمانده
# ~~اندیشهآ آن در عهدهآ تست. حاجب برخاست و زمین بوس کرد و بیرون آمد و بر
# ~~مزدرش18 مینیکزاک نام بود که هم ترکی با نام بود و همراه او بود. چون
~~به
# ~~حاجب گاه رسیدند سی غلام از پس ایشان درآمدند و گفتند سلطان فرمود که
~~هم
# ~~اینجا بنشینید که با شما حکایتهاست. و هنوز تا این سخن نگفته بودند در
~~لشکرگاه
# ~~و خیل ایشان افتادند و همه چیزی غارت کردند تا کلاه و کمر که از ایشان
~~باز
# ~~کردند و همان روز هردو را بند کرده به قلعهای بردند. روز دیگر سلطان
~~مسعود
# ~~بیغام فرستاد پیش امیر التون تاش و گفت این علی حاجب مردی بود با سلامت
~~و
# ~~پیش پدر من به کار و مصالح خانگی و زرادخانه و حاجبی پیش بارگاه
~~ایستاده
# ~~بود. چون پدر وفات یافت، ناگاه بنیاد قضولی کرده از حد ms084 خود درگذشت و در
# ~~مصالح ملک شروع کرد وسلطانی نشاند و دیگر او را برداشت. حالیا فرمودیم
~~تا
# ~~سزای او بدهند ومدتی محبوس باشد و برجان او آسیبی نیست غرض تا من بعد
# ~~بیدار شود و وقتی دیگر او را باز کار آوریم. چون التون تاش این سخن
~~بشنید
# ~~گفت هرچه خداوند اندیشد مصلحت بندگان در آن باشد. پس بعداز این نیک
# ~~می ترسید و تدبیر بسیار کرد تا به هر حیلت که بود اجازت سلطان بستد و
~~راه خوارزم
# ~~کرفت.
# چون التونتاش برفت جماعتی در سلطان دمیدند که التون تاش گرگ بونه
# ~~بود و از او در خوارزم دردسرها خیزد او را باز میباید خواند و فرو
~~گرفتن که
# ~~کردنی قوی است. سلطان مسعود رسولان فرستاد و گفت باز گرد که با تو سخنی
# ~~دارم. جواب فرستاده گفت من روی در ثغری بزرگ دارم و به روی ترک نشسته
~~ام
# ~~به هیچ حال باز نگردم هرمصلحت که هست به نامه راست آید مطیع و
~~فرمانبردارم.
# ~~هرچند سعی کردند بازنگشت عاقبت بهآن رسید که حساد در کارآمدند و نامه
~~کردند
# ~~بهامرای تراکمه که در خوارزم مقیم بودند تا التونتاش را بگیرند و به
~~درگاه
# ~~فرستند. التونتاش جان را بکوشید تا در جنگ کشته شد. به حقیقت جملهآ
~~ممالک
# ~~سلطان محمود در سر آن تر کمانان شد و آل سلجوق که بر مسعود خروج کردند
~~به
# ~~واسطهآ کشتن التون تاش بود وذ کر آن بهجای خود بیاید.

PageV01P077

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0079.png)

# س چون سلطان مسعود مدتی در هرات ببود جوانانی که غور کارها
# ~~ندانستندی وجمعی مقسدان در کار بودند و هرجا که نایبی و کسی که پیش
~~سلطان
# ~~محمود قدری داشت نمیتوانستند دید و بدان رسانیدتد که همه را یا محبوس
# ~~کردند یا از درگاه دور کردند و امیریوسف برادر سلطان محمود [را] نیز به
~~بهانه ای
# ~~گرفتتد و به قلعه فرستادند و آن حسنک که وزیر بود بدان سخن که گفته بود ms085
~~که
# ~~اگر مسعود سلطان شود گو مرا بر دارکن بفرمود اورا بر دار کردند. وچون
~~از وزیری
# ~~ناگزیر بود مرد فرستاد به هندوستان بهقلعهٔ‌ کالنجر و خواجه احمدبن
~~الحسن المیمتدی
# ~~راکه سیزدمسال بود تا در بند بود بیاوردند و او را وزارت داد. و الحق
~~او وزیری
# ~~محتشم بود و در کارآمد وضبط کارها داد.
# و چون چهارماه در هرات یبود سلطانمسعود قصد غزتین کرد در غرهٔ‌
# ~~جمادی الاول سنهآ اثنین و عشرین و اربع مائه به عظمتی که چشم روزگار
~~خیره
# ~~شدی و اول بهسر تربت پدر آمد و زیارت کرد و مجاوران را دههزار دینار
~~داد و به
# ~~زیارت چد رفت و همان قدر بداد پس بر صفه ای بزرگ آمد و بر تخت نشست و
# ~~پسران را برپایهآ تخت نشاند. واو را بسیار پسران بودند، مهترشان [را]
~~امیرمودود
# ~~گفتندی. و همان روز فرمود تا زتدانیان را عرض کردند کسانی که گناهشان
~~سخت
# ~~نبود خلاص داد و فرمود تا هزارهزار درم به درویشان و مستحقان دادند و
~~از
# ~~خزانهآ غزنین فرمود تا مال زکات یکساله بدادند و اوقاف و مساجد و اربطه
~~را
# ~~مثالهای تازه نوشت وچندان تحف و هدایا و نثار آوردند از اطراف ممالک که
~~حد و
# ~~اندازه نداشت. وشاعران بیامدند و شعرها عرض کردند تازی و پارسی، ایشان
~~را
# ~~دویست هزار درم فرمود و علوی زینبی را پتجاه هزار درم جداگانه داد. و
~~مطربان و
# ~~رقاصان ومسخرگان درکار بودند ایشان را سی هزار درم داد. و سلطان مسعود
# ~~هرگاه که برنشستی سیاسب با زین مرصع از پیش بکشیدندی و پنجاه بازین زر
~~از
# ~~پس بردندی وسیصد غلام خاص همه در زر وسیم غرق در پیش رکاب او پیاده
# ~~برفتندی و دوهزار پیادهآ هندو و سه هزار مروستی همه با سلاح از پیش و
~~پس می-
# ~~رفتندی وسواران سلطانی که با وی برنشستندی پنج هزار بودی و هرگز پادشاه
~~به
# ~~تمکین ووجاهت او تبودی. وهم در آن ms086 سال رسولان رسیدند از حضرت خلافت و
# ~~تشریف وخلع ومنشور وعهد و رایت وطبل آوردند وسلطان رسولان را به همان
# ~~قاعدهآ پدرش فروآورد وخود به هیبت بنشست و هیبت و تمکن او از پدر زیادت
~~بود.

PageV01P078

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0080.png)

# ~~و درآن هفته رسولان را کسید کرد و هم در آن نزدیکی خبر رسید که خلیفه
~~القادر-
# ~~بالله نماند و بیعت با پسرش کردتد القائم بامرالله. و سلطان مسعود سه
~~روز تعزیت
# ~~داشت وخود دستار از سر برگرفت و جامهآ سفید پوشیدو روز چهارم رسولان
~~فرستاد
# ~~یه بغداد به تعزیت امیرالمؤمنین القادربالله و تهنیت جلوس قائم و بعد
~~از مدتی باز
# ~~آمدند وخلع آوردند. و سلطان مسعود چنان شد که به بزرگی و شوکت از پدر
~~بر
# ~~گذشت و هر روز قویتر شدی و مفصل احوال او همچون مفصل احوال پدرش
# ~~بود هم با هندوستانو هم با عراق اما با خلیقه اظهار طاعت کردی و پسران
~~او هر
# ~~یکی حاکم مملکتی بودند تا وقتی که از قضای خدای شکارفنا شد.
# هقتل سلطان مسعود بن محمود
# سبب نگبت ملکمحمود وقتل مسعود، تر کمانان بودند و این حال چنان
# ~~بود که چون سلطانمحمود، یبغوی تر کمان را بگرفت و نام آن یبغو، اسرائیل
~~بن-
# ~~سلجوق بود و به قلعهآ کالنجر دربند کرد و هفتسال دربند بود و به آخر
~~عمر تر کمانی
# ~~سعی کرده بود وسقایی کردی تا بدان قلعه رسیده و جهد کرده تا یبغو را از
~~قلعه به
# ~~زیر آورده و گریزانیده در راه بیشهای پیش آمده و راه نبرده بودند ایشان
~~را باز گرفته
# ~~بودند یبغو را باز قلعه برده وسقا را رها کرده یبغو بهدستسقا پیغام به
~~پدر و برادران
# ~~و برادرزادگان داده که باید که از طلب ملکمحمود باز نایستید که ایشان
~~از اهل-
# ~~بیت ملک نیستند و این مملکت علی کل حال بهشما آید. پس چون سلطان محمود
# ~~این یبغو بند کرد و آن خویشاوندان او این پیغام بشنیدند، حیلتی ساختند ms087
~~و مرد
# ~~قرستادند و بهسلطان محمود گفتند ما قومی بسیاریم ومواشی بیقیاس داریم و
~~چرا-
# ~~خور ما تنگ است وخراسان بیخی فراخ است اگر سلطان اجازت فرماید تا قومی
# ~~سه چها رهزار به درخانه9آ خراسان در آییم و در بلادنسا و باورد وجام و
~~باخرز و
# ~~آن طرفها بنشینیم هم سلطان را از مراعی ما مالی بهخزانه رسد و هم روزی
~~که
# ~~سلطان را احتیاجی به لشکر باشد، لشکری تمام باشیم بیاقطاع و ایجاب.
~~سلطان
# ~~این فریب بخورد ودر این کار مشورت با وزیر خود خواجه احمدحسن وبا
~~التون- PageV01P079
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0081.png)

# ~~تاش و با ارسلان جاذبکه هم ترکی بزرگ بود از غلامان سلطان و حا کم
# ~~تمامتخواسان یود- کرد ایشان صواب ندیدند. وزیرگفت مصلحت نیست قومی را
~~که
# ~~عم ایشان وامیرشان دریند تو است به دست خود به محلکت خود آوردن که
~~راهها
# ~~بیاموزند و وقوف حاصل کتند و فردا دردسری باشد. التونتاش گفت این
~~زنبور-
# ~~خانهای است هر چند که گرد آن نگردند بهتر. ارسلان گفت من مردی تر کم و
# ~~تدبیر از من نیاید اما رأی من آن است که این تر کمانان را هر یکی
~~بگیرند و
# ~~شلوارهاشان پر از ریگ کنند و بهجیحون اندازند. سلطان آن جوابها را هر
~~یکی
# ~~تأویلی نهاد و گفت ارسلاناز برای خراسان می گوید که متصرفات اوست و
~~التون-
# ~~تاش از برای خوارزم میگوید که ایشان چون بیایند گذر بر مملکت او دارند
~~و وزیر
# ~~میخواهد تا ما را لشکری رایگان نباشد. و قبول نکرد و مرد فرستاد و
~~چهارهزار در
# ~~خانهآ ترکمانان از جیحون بگذرانید و بهخراسان آورد و در حدود باورد و
~~نسا و
# ~~طوس و آن اطراف بنشاند. و این خطایی بزرگ بود سلطان را. و سلطان محمود
# ~~میگفت که مرا در جمیع عمر دو خطا افتاده و هر دو باز یافتهام و فایدهای
~~نداد:
# ~~یکی آوردن تر کمانان ویکی عزل وزیر احمدین حسن المیمندی. وخلل کار
~~سلطان
# ~~ازاین دوخطا بود.
# علی الجمله ms088 چون هنوز سلطان محمود در حیات بود چه توان گفت که از این
# ~~ترا کمه چه دردسر و بلا برخاست و هر روز شهری را غارت کردندی و راهها
~~زدندی
# ~~ومال ببردندی و هر چند سلطان بهحکام خراسان مینوشت و لشکرها برمینشاند
~~و
# ~~یسیار از ایشان می کشت و بر دار می کرد و مثله می کرد، ایشان قومی
~~انبوه بودند
# ~~از این سو بدان سو و از آن یدین می گریختند. و قتنهآ ایشان قوی شد و
~~اگر یک
# ~~سال میآرمیدند، سال دیگر استیلا می کردند تا سلطان مسعود بنشست هر سال
~~چه
# ~~دردسرها از ایشان میخورد تا واقعهآ خوارزم برخاست و آن چنان بود که
~~چهار امیر
# ~~بزرگ هم از ترا کمه در حدود خوارزم بودند با حشمی تمام و سلطان مسعود
~~به
# ~~ایشان نوشت تا قصد التون تاش کردند و التونتاش را بکشتند در حرب، ایشان
# ~~قوت گرفتند و به یکبارگی دست برآوردند و اتفاق کردند با ترا کمهآ بخارا
~~و سمرقند.
# ~~و در امرای تراکمه در آن عهد از پسران میکائیل بن سلجوق بزرگتر نبود
~~یکی را
# ~~«طغرل بک» گفتندی و دیگری را «الب ارسلان داودبن میکائیل بن سلجوق» و
# ~~ایشان را اسباب و استعداد پادشاهی بود ولشکرها را میفرستادند و هر روز
~~شهری و PageV01P080
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0082.png)

# ~~قصبهای از خراسان بگرفتندی. وسلطان مسعود در دفع ایشان مضطر شد تا
~~عاقبت
# ~~یا لشکری بزرگ خود بهتن خود عازم خراسان گشت. و آن دو برادر نیز خود به
# ~~خراسان آمدند. وطغرل بک در نیشابور نشسته بود و البارسلان درطوس. سلطان
# ~~مسعود لشکر را از یک طرف بفرستاد و پنداشت که هردو برادردر نیشابورند و
~~خود
# ~~از راهی دیگر برفت جریده و آن شب بر مادهپیلی برنشسته بود وقضاءالله او
~~را
# ~~خواب بگرفت و پیلباتان را زهره نبود که او را از خواب بیدار کودندی و
~~وقت
# ~~فوت شد. چون صبح بدمید البارسلان با لشکر حاضر و بیدار بودند ms089 و بر سر
~~آن
# ~~اندک لشکر و رخت که با سلطانمسعود بود دوانیدند و او هر چند مردی
~~مردانه
# ~~بود و بکوشید فایده نداد ولشکرش ازطرفی دیگر رفته بودند بهضرورت منهزم
~~گشت
# ~~و روی به غزنین نهاد. و در راه چونمیآمد تر کمانان با پی او افتادند
~~وصحرایی بود
# ~~مسعود با زگشت وگرزی داشت بیست منی بر سرسواری زد بهسرش خورد بشکست و
# ~~بر سر اسب خورد و اسب وسوار را درهم بکوفت. برزیگری در آن صحرا کشت
# ~~می کرد چون آن زخم دید بیامد وگفت ای سوار چون زخم بازوی تو چنین است
# ~~چرا به هزیمت سی روی؟ سلطان گفت ای برادر دولت با ایشان است هر چند
~~کوشم
# ~~فایدهای ندهد. پس چون به در غزنین آمد زده وکوفته خود آن بود که برادرش
# ~~محمد از قلعهای که محبوس بود خلاض یافته بود او در آمد و وی را بگرفت و
~~به
# ~~قلعه فرستاد و هم در آن نزدیکی او را هلاک کرد و روزگار سلطان مسعود
~~بسر آمد.
# ~~رحمة الله علیه.
# صفت سیرت سلطان مسعود
# کنون شمهای از اخلاق وسیرت او بگوییم که بزرگ پادشاهی بوده. بدان
# ~~که سلطان مسعود مردی عالم فاضل مردانه بود و در زیر کی چنان بود که در
~~عهد
# ~~بدر جملهآ ارکان دولت ونواب ووزرا وامرا [را] چنان رهین و دوست خود
# ~~گردانیده بود که همه در حق او سوزان بودند و در مردانگی چنان بود که در
~~هر
# ~~لشکری که بودی بهتن خود حرب کردی و ظفر یافتی و نترسیدی. و چماقی بیست
# ~~منی داشتی و بدان کارکردی و به جنگ شیر شدی. روزی تنها در بیشهای رفت و
# ~~به نیزه هشت شیر شرزه بیفکند. و مردی رحیم دل بود چنان که روزی بیست کس
~~PageV01P081
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0083.png)

# ~~گناهی کرده بودند فرمود که هر یکی را بیست چوب بزنند چون آولی را یکی
~~بزدند
# ~~قریاد برآورد و گفت بر هر بیست بیست چوب ms090 یزنید و ایشان را رها کرد. و
~~در خوی
# ~~خوش چنان بود که شبی نشسته بود و خوابش نمیآمد فرمود که محدث آورید.
# ~~چون برفتند بیگاه بود و محدثان حاضر نبودند گفت هر که باشد بیارید.
~~مردی
# ~~یافتند و بیاوردند و بنشست وحدیثها کرد و سلطان را خوش آمد چون برمی
~~خاست
# ~~پرسید که تو چه مردی و از کجایی وچه نام داری؟ او گفت من مطیع نامم و
~~از شهر
# ~~غزتین ام وعاسل دیهی بودم و به دوسه سال شانزده هزار دینار بر من باقی
~~کشیدهاند
# ~~و زر ندارم و فرزندانم را به گرو ستدهاند. سلطان قرمود تا خط بر باقی
~~او کشیدند.
# ~~روزی در شکارگاه میتاخت و از لشکر دور افتاد در آن صحرا مردی پیر دید
~~که
# ~~سی آمد سلام کرد و بشناخت که او سلطان است، گفت زندگانی سلطان عالم
~~دراز
# ~~باد من مردی پیرم و سر شبان گوسفندان خاصام و نعمتی دارم و شانزده هزار
# ~~گوسفند سلطانی پیش من جمع شده می ترسم چون بمیرم فرزندان من این مال
~~نیست
# ~~کنند فرمابید تا از دست بنده بستانند و حساب بنده بکنند. سلطان بهخط
~~خود
# ~~قبضی نیشت که گوسقند شانزده هزار بهمن رسید بانتاج آن و آن گوسفندان
~~بهوی
# ~~بخشید. روزی دیگر مردی پیر بود نام او ابوسهل حمدونی و عامل شهر و حومة
# ~~بیرون آمد. سلطان او را بخواند و با وی بگفت و گفت پانصدهزار دینار زر
~~در
# ~~متصرفات غزنین بسیاری نیست و این مال از رعایا بیرون آمده و با من
~~نیست.
# ~~سلطان گفت باکیست؟ گفت نمیدانم. سلطان او را محابا کرد. و سلطان مسعود
# ~~همتی چنان عالی داشت که نظر می کرد و هر جا پدر او عطایی بزرگ داده
~~بود، او
# ~~دو چندان کرد و عطاهای او از صدهزار کمتر نبودی و مردی حقشناس بودی.
# ~~اگر روزی کسی اندک خدمتی از آن او کرده بودی حقش بشناختی و با وی وفا ms091
# ~~بجای آوردی. و در آنوقت که سلطانمحمود مملکت میان پسران قسمت کرد،
# ~~پیغام فرستاد پیش مسعود و گفت چون مملکت شما جداست و محمد را امروز
# ~~امیرغزنین خوانند، ترا مراد چیست تا همان نام که خود اختیار کنی ترا به
~~همان
# ~~نام خوانند «امیرعراق» خوانند «شهنشاه» خوانند به لقب دیالمه؟ ککدام
~~یکی در
# ~~خاطر داری؟ و مرادمحمود آن بود تا نام امیری غزنین از وی بیفتد. جواب
~~فرستاد
# ~~که مرا به دولت سلطان خدای نامی داده که از شهنشاه و از امیر و از ملک
~~بهتر PageV01P082
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0084.png)

# ~~است من همان مسعودم که بندهآ محمودم. سلطان گفت این پسر بدین زیر کی که
# ~~دارد همهآ جهان ببرد. ومآثر او بسیار است اما ننوشتیم. والله اعلم.
# لسلطان حلال الدولة محمدبن محمود
# سلطان محمد ملکی فاضل بود اما بهسبب آن که مدتها بود تا در بند افتاده
# ~~بود و جهان روشن نمیدید وقتی که مسعود منهزم گشت از آنجا که طبیعت اهل
# ~~روزگار است جمعی مفسدان بر وی گرد آمدند و او را خلاص دادند، بر وی
~~واجب
# ~~شد برادر را گرفتن. و مسعود از این اتفاق بی خبر و منهزم و بی لشکر
~~میآمد
# ~~ناگاه بهوی رسیدند و او را بگرفتند. سلطان محمد فرمود که برادرم را
~~بگوبید که
# ~~مدتی من ملازم قلعه شدم گاه آن است که تو نیز روزگاری در آنجای بسر بری
~~و
# ~~نتیجهآ آنچه با من کردی بیابی. و بفرمود تا او را در قلعه بنشاندند.
~~وزرا و امرا که
# ~~در استخلاص محمد و مؤاخذت مسعود ساعی شده بودند از بیم آن که مبادا
~~مسعود
# ~~روزی خلاص یابد بکوشیدند و در محمد دمیدند که اگر مسعود زنده باشد ملک
~~تو
# ~~قرارنیابد او را از دست برباید داشت. پس محمد از آنجا که بخت برگشته
~~بود شبی
# ~~پسر خود را احمدبن محمد بهقلعه فرستاد وعم را هلاک کرد. و چون مسعود را
# ~~بکشتند محمد خود به حرب سلجوقیان ms092 مشغول شد و هر روز فتنهای و آشوبی
~~بودی و
# ~~مملکت مضطرب گشت و هندوستان به یکبار عاصی شدند و والی آنطرف سلطان
# ~~مودود بود پسر بزرگترین مسعود و پسری مظفر روزبه بود. لشکری ساز داد از
~~هند
# ~~و بهطرف کابل آمد. سلطانمحمد با سپاهی گران روی بهوی نهاد. میان ایشان
# ~~حرب قائم گشت عاقبت محمد منهزم شد و در حرب گرفتار آمد. او را بسته پیش
# ~~مودود آوردند. درشب بفرمود تا او را با جمیع اولاد و احفاد از دست
~~برداشتند و
# ~~از وی نرینه نماند و مودود پادشاهی بگرفت. وتا وقتی که مملکت غزنینیان
~~بسر
# ~~آمد، هر پادشاهی که بنشست از نسل سلطانمسعود بود تا عاقلان بدانند که
~~از
# ~~برای سروری و مملکت نه برادری میماند و نه پدری و نتیجهآ بیبا کی و نا.
# ~~اندیشیدگی این بود که پادشاهانی چون محمد و سسعود در سر همدیگر شدند و
~~از
# ~~ایشان دیارنماند. والله اعلم بالصواب.

PageV01P083

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0085.png)

# لسلطان آبوالفتح مودودبن مسعون
# سلطان مودود پادشاهی فرخنده بود و مملکت پدری را ضبطی داد و چون
# ~~خواسان از دست رفته بود با آلسلجوق حفظالغیبی نگاه میداشت و مردی بیدار
# ~~زیرک عادل بود و تا غایتی زیرک بود که وقتی گویند شراب میخورد بهغایت
# ~~ست شده بود ناگاه درمیان آن مستی بارعام داد. ندما و وزرا بترسیدند و
~~گفتند
# ~~سلطان بست است سیادا خللی افتد. و مطربان در کار بودند. سلطان خواست
~~باز
# ~~تماید که اگر چه مست است حاضر است. وحدیثی در گرفت و با ندیمان می کرد
~~و
# ~~مطربان میزدند. در اثنای حدیث هر نوبت روی با مطربان کردی گفتی ای
~~زنندگان
# ~~راست نمیگویید و راست نمیزنید. ایشان قهم نمی کردند. با رسوم حدیث
~~یبرید و
# ~~گفت ای مردک زننده با تو می گویم رود چنگت راست نیست. او هر چند گرد
~~چنگ
# ~~برگردید گفت سلطان را بقا باد چنگ راست است. پس گفت نگاه کن که رود
# ~~دوازدهم ms093 از سوی بالا راست نیست. چون قیاس کرد همچنان بود و توان دانست
~~که
# ~~گیاست او تا چه حد بوده که درمستی چنان و در سیان بار عامی که بیست
~~هزار مرد
# ~~جمع بودند ازاین امورغافل نبود. وکیکاوس بن اسکندربن قابوس وشمگیر
~~درپندنامه
# ~~آورده که سلطان مودود چنان حازم بود که ضبط ممالک خود چنان کرده بود که
# ~~صاحب بریدان داشته بود تا هر چه در اقصای ممالک او رفتی بهوی
~~رسانیدندی.
# ~~روزی صاحب برید نامهای بهوی داد واز جملهآ حالها که نموده بودند نوشته
~~بودند
# ~~که دوش در شهر غزنین در دوازدههزار خانه «سماق باج»20 پخته بودند. چون
# ~~این بخواند گفت این صاحب برید که این حال انها کرده بیاورند. چون بیامد
# ~~فرمود تا صد چوب بزدند. گفت ای نادان تو دوازده هزار خانه نوشتی سن چه
# ~~میدانم که خانهآ چه کسان بود؟ من بعد حاضرتر از این باش و خداوند خانه
# ~~بنویس. وغرض او آن بود تا مردم بیداری او بدانند.
# و مودود را پسران بسیار بودند ومآثر او بسیار است. وچون ولایت او به
# ~~هفتسال رسید به جواررب العالمین پیوست. و در مدت پادشاهی سلطانمحمود او
# ~~بوجود آمد وسلطان او را کنیت «ابوالفتح» داد و در عهد سلطان طفل بودی
~~اما
# ~~سلطان او را به غایت دوست داشتی و هرگاه که بدیدی بر وی دعاها کردی. در
# ~~سنهآ اربع و اربعین و اربع مائه درگذشت.
# ~~20. سماق باج - آش سماق.

PageV01P084

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0086.png)

# وچول مودود وفات یافت پیسرش محمود نام خرد بود وسلطتت را نشایست،
# ~~برادر مودود را بنشاندند علیبن مسعود. و او پادشاهی نیکونفس بود و همان
# ~~طریقهآ آبا و اجداد سپردی و مردی مهیب بود. عاقبت پسر برادرش نام او
# ~~عبد الرشیدبن محمدین مسعود که سالها بود تا دربند بود خلاص یافت و بر
~~وی
# ~~خروج کرد وعلی از وی منهزم شد و او را بگرفت و بهقلعه فرستاد وخود حاکم
# ~~گشت. والله اعلم.
# السلطان عبدالوشید
# و ms094 چون او سلطان علی را بتاخت در آن حرب خیلی از اکابر غزتین متکوب
# ~~شدند و او غزنین را بگرفت و زدوگیر بسیار کرد تا علی را بدست آورد و
~~هفت سال
# ~~ولایت راند. عاقبت غلامی ترک از موالی ایشان [که] غالبا غلام یوسف بن-
# ~~سبکتکین بوده بود شوکت یافت و بر وی خروج کرد و عبدالرشید را بگرفت و
~~هلاک
# ~~کرد و دراین حرب کا ر ملوک غزنه نیک ضعیف شد و مملکت غور و غرجه
~~وسیستان
# ~~از ایشان برفت وطغرل بر تخت نشست و دم سلطنت زد. چون چهل روز سلطنت
# ~~راند جمعی از غلامان آل محمود نمی توانستند دید که بیگانهای بر سر
~~ایشان حاکم
# ~~باشد، ناگاه او را از تخت فرو کشیدند و بکشتند و منادی کردند که سزای
~~آن کس
# ~~که در خداوندگار خود عاصی شود این است. و چون او را بکشتند پسر سلطان
# ~~مسعود را بنشاندند نام او ابراهیم. والله اعلم.
# السلطان آبواهیم بن مسعود
# و او مردی پاک اعتقاد صافی نیت بود دیندار سنی وعادل و منصف و در
# ~~جهان هیچ چیز نکرد الا مساجد و اربطه. و در عهد او فتنه و تشویش کمتر
~~بود و
# ~~چهل ودو سال بر مسند سلطنت متمکن بود و مملکت او سالم و بیفتنه بود و
~~با
# ~~سلاطین سلجوقی متفق بود و ایشان احترام او را نگاه داشتندی و با همدیگر
~~وصلت
# ~~کردند و روزگاری بهسلامت داشت. در شهور سنهآ اثنین و تسعین و اربع مائه
~~PageV01P085
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0087.png)

# ~~84 مجمع الانساب
# ~~درگذشت وپسرش مسعودبن ابراهیم را بنشاندند به سلطنت. والله اعلم.
# السلطان مسعودبن ابراهیم
# و سلطانمسعود پادشاهی نیکو اخلاق عادل بود. و در عهد او فتحهای یا
# ~~تام روی نمود واو خواهر سلطان سنجر سلجوقی [را] که پادشاه خراسان و
~~عراق و
# ~~ما وراءالنهر وخوارزم بود، زن کرده بود و بهرام شاه از وی بود. وسلطان
~~سسعود
# ~~پادشاهی خوب زندگانی بود اما در عهد او کار ms095 ایشان ضعیف بود. شانزده سال
# ~~سملکت براند و درسنهآ تمان و خمسمائه بگذشت.
# السلطان ارسلان شاهبن مسعود
# و چون سلطان مسعودبن ابراهیم درگذشت او را دو پسر بود که شایستهٔ‌
# ~~ملک بودند: یکلی ارسلان که مهتر بود و یکی بهرام شاه که پسرخواهر
~~سلطان-
# ~~سنجر بود. پس اکابر غزنین بهسبب کبرسن بر ارسلان اتفاق کردند و او را
# ~~بنشاندند و برادرش بهرام شاه از وی بگریخت و التجا به سلطان سنجر کرد
~~که خال
# ~~او بود. سلطانستجر بهموافقت او با لشکری تمام عازم غزنین شد و با
~~ارسلان
# ~~محاربت کرد و ارسلان منهزم شد و بهرام شاه متمکن شد. و چون سلطان ستجر
~~به
# ~~عراق بازشد ارسلان شاه بازآمد و بهرام از وی بگریخت وکرة بعد اخری روی
~~به
# ~~سلطان سنجر نهاد و سنجر سپاهی تمام بهوی داد. این نوبت باز آمد بهغزنین
~~و بر
# ~~ارسلان ظفر یافت و او را بگرفت و بند کرده به قلعه فرستاد تا در بند
~~وفات کرد.
# ~~مدت سلک ارسلان چهارده سال [بود] و درسنهٔ‌ اثنین و عشرین و خمس مائه
# ~~درگذشت.
# السلطان آبوالمظفر بهرام شاه بن مسعود
# و سلطان بهرام شاه بن مسعود سلطانی فاضل عالم عادل بود و ذ کر بزرگی او
# ~~و فتحهای او که کرده در کتاب ترجمهآ کلیله و دمنه مستوفی در آمده. مدتی
~~ضبط
# ~~ولایات داد وچون ملوک غور مدتی بود تا در پی مملکت محمودی بودند و
~~منتظر PageV01P086
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0088.png)

# ~~انتهاز فرصت، در آخر عهد بهرام شاه فرصتی یافتند و مقتدای ایشان
~~علاءالدین-
# ~~حسین بن حسن با لشکری تمام به غزنین آمد. بهرام شاه از وی بگریخت.
# ~~علاءالدین غوری غزنین را ضبط کرد و برادر خود را سیف الدین غوری بر تخت
# ~~نشاند و خود بازگشت. بهرام شاه فرصت نگاه داشت و باز غزنین آمد و سیف
~~الدین
# ~~را بگرفت و بر خری نشاند و در همهآ شهر و حومهآ غزنین بگردانید. این
~~خبر به
# ~~علاءالدین رسید بهغایت گرفته ms096 شد و با لشکری انبوه روی بهغزنه نهاد. چون
# ~~هنوز سپاه نرسیده بودند بهرام شاه بهمرگ خود درگذشت و اکا بر غزنه
~~پسرش:
# السلطان خسرو شاهبن بهرام شاه
# را بنشاندند وخود در آن نزدیکی علاءالدین با آن سپاه بی قیاس برسیدند و
# ~~غزثه را غارت داد و قتل عام کرد و خسرو شاه بگریخت و علاءالدین پسران
# ~~برادرش غیاث الدین محمد و شهابالدین محمود [را] که پسران سیف الدین
~~بودند
# ~~در غزنین بهسلطنت بنشاند و خود مراجعت کرد. و ایشان ضبط ممالک غزنین
# ~~دادند و بهلطایف حیل خسرو شاه را باز دست آوردند و بر خود ایمن
~~گردانیده
# ~~ناگاه او را بگرفتند و بهقلعه فرستادند و مدتی محبوس بود و هم در بند
~~وفات یافت.
# ~~در سنهآ خمسین و خمس مائه و روزگار سلطنت غزنینیان بسر آمد و سلطنت آن
~~طرف
# ~~با ملوک غور افتاد وتمامت ممالک هندوستان که متصرفات غزنینیان بود با
~~ایشان
# ~~که قهر غوریان کرد حا کم بودند. و چون غوریان مقهور شدند هنوز هندوستان
~~در
# ~~تصرف ترکی بود هم از غلامان غوریان. نام او «ایلتمش» ومردی به غایت
~~کافی
# ~~بود و به بسلطان ایلتمش» موسوم شد وشهر دهلی را دارالملک ساخت و صاحب
# ~~جوامع الحکایات محمدبن سعید العوفی ذکر عظمت وشوکت او و از آن وزیر او
# ~~قوام الدین محمدمستوفی کرده. وچون ایلتمش وفات یافت مملکت هند در تصرف
# ~~اولاد او آمد و در روزگار آخر یکی از حجاب ایشان که هم ترکی بود از
~~تراکمهآ
# ~~خلج خروج کرد ومملکت را به استقلال فرو گرفت و اسروز در تصرف اولاد او
~~مانده
# ~~و سلطنت دهلی وجملهآ هند در دست تصرف سلطان اعظم ابوالمجاهد مظفرالدین-
# ~~محمد شاه است که سلطانی دیندار است و بسی بتخانهها شکست و مسلمانی را
~~در PageV01P087
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0089.png)

# ~~88 مجمع الانساب
# ~~دیار هند شایع گردانید و یا سلطان بوسعید - تغمده الله بغقرانه -
~~اتفاقی تمام داشت.
# ~~و تا آن پادشاه در قید حیات بود هر ms097 سال از هندوستان انواع تحف و هدایا
~~روان
# ~~کردی چنانچه مادام ایلچیان از طرفین در راه بودندی و هدایایی که این
~~سلطان
# ~~به حضرت سلطان بوسعید فرستاده اگر ذکر رود کتاب به تطویل انجامد. و این
~~سلطان
# ~~محمد شاه مردی بهخایت سخی با سروت است و کمترین عطای او آن که در این
# ~~روزگار که روز تحریر است دیدیم و شنیدیم صد لک و دویست لک زر طلا است و
# ~~هر لکی به زعم اهل هند صدهزار متقال است وخزینهای که او دارد از دور
~~آدم
# ~~یاز [درا هیچ کتب سسطور نیست که پادشاهی را یوده. خدای تعالی او را
~~توفیق
# ~~عدل ورأفت وجملهآ مؤمتان ومسلمانان را توفیق طاعات وخیرات دهاد. بمشیة
# ~~له تعالی.

PageV01P088

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0090.png)

# طایفهٔ‌ چهارم از طوایف هشت گانه ملوک دیالیم اند
# ایشان قومی قویدل و جبار بودند و نسب خود به بهرام گور بردندی و به
# ~~حقیقت تسل ایشان از عرب است و دیلم وجمع آن دیالمه است. واصل خروج
# ~~ایشان از طبرستان بوده. و در مدت صدوبیست سال که ایشان مملکت راندند
~~جملهآ
# ~~جهان را در تحت حکومت آوردند و چنان مستقل و مستولی شدند که خلفای بنی-
# ~~عباس عاجز ومحکوم ایشان بودند. حدود مملکت و متصرفات ایشان از طبرستان
~~و
# ~~گیل ودیلم وقهستان و مازندران وگرگان و ری و جملهآ عراق و مداین و
~~بغداد و
# ~~واسط وبصره و جملدآ زمین شام ومغرب وفارس وکرمان وسیستان، و تختگاه و
# ~~مقر مملکت ایشان پارس بوده و به آخر هر کس که مستقلتر بود در بغداد
~~نشستی و
# ~~ملازم خلیفه بودی اما هر یکی از ایشان به مملکتی والی بودندی. و هر جا
~~که
# ~~یکی از دیالم به ملک نشسته بودی آنجا حضرتی بودی و گفتندی دیلمان فارس
~~و
# ~~دیلمان عراق و دیلمان کرمان به همین صورت گفتندی. امروز در هر شهری
~~بقیتی
# ~~ماندهاند و نسبت خود بهدیالمه کنند. و در زمان آخر چنان مستولی شدند که ms098
~~هر
# ~~کس که بنشستی او را بهلقب «شهنشاه» خواندندی. ومقتدای ایشان علی بن
~~بویه
# ~~بود ازاین سبب ایشان را «آل بویه» خوانند.
# الامیرعماد الدولة علی بن بویه
# این علی مردی به غایت کافی با تدبیر بود و در خدمت ناصرالحق- آن علوی
# ~~که در طبرستان سیسال دعوت کردی- میبود وچون علوی گذشته شد عمادالدوله
~~PageV01P089
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0091.png)

# مجمع الاتساب
# ~~بگریخت و به خراسان شده به والی آنجا التجاکرد و قومی از دیلمان بر وی
~~گرد
# ~~آمدند. والی خراسان از شوکت او بترسید و خواست که مؤاخذت او کند. عماد-
# ~~الدوله آگاه شد وازخراسان برفت و بهاصفهان آمد. والی اصفهان مظفربن
~~یاقوت-
# ~~او را راه تداد یهضرورت یا مظفر در حرب ایستاد و برظفر بظفر شد.
~~وسلکقارس از
# ~~آن یاقوت بود پدرمظفر، لشکر کشید و روی به عمادالدوله تهاد یاقوت منهزم
~~گشت،
# ~~عماد ازپی او به پارس آمد و فارس1 را صافی کرد و بهخوزستان شد و آن
~~مملکت را
# ~~در تصرف آورد و قصد بغدادکرد. در بغداد متمکن و قوی شد و خلیفه با وی
~~موافق
# ~~شد بهسبب شوکت او چنان که درخطبه دردعای خلیفه تام او نیز می بردند.
# و او را دو پسر بود: یکی معزالدوله که [او را] در بغداد بنشاند، و یکی
# ~~رکن الدوله که وی را در جانب ری و جبال یگذاشت و خود به پارس آمد و
# ~~مملکت فارس را دارالملک و حضرت ساخت و مدت شانزده سال برتخت فارس
# ~~متمکن بود و بعد ازآن درگذشت.
# الامیر رکن الدولة حسن بن علی بن بویه
# او بعد ازوفات پدر ازری به پارس آمد و تخت بگرفت. و او را چهار پسر بود
# ~~و ممالک را بر پسران قسمت کرد: فارس [را] که دارالملک اصلی بود به عضد-
# ~~الدوله داد نام او بناه خسروت، و اصفهان وقم و قزوین و زنجان به
~~مؤیدالدوله
# ~~داد کنیتش ابومنصور، و همدان و دینور و ری و گیلان و طبرستان به
~~فخرالدوله داد
# ~~نام او علی. ms099 و پسر کوچک را کنیت او ابوالعباس بهعضد سپرد تا در مملکت
~~او
# ~~شریک باشد.
# و رکن الدوله بیست وهشت سال پادشاهی راند و درگذشت. والله اعلم.
# الامیر معزالدولة احمدبن علی بن بویه
# او برادر رکن الدوله بود ودرعهد پدر امیر بغداد بود وسلازم دارالخلافه
~~PageV01P090
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0092.png)

# ~~بود و چون پدرش نماند به استقلال امیری بغداد کرد. و چون عضدالدوله قوی
~~شد
# ~~در بغداد او را امیری شام دادند و بدان طرف لشکر کشید و تمامت مغرب در
~~دست
# ~~او آمد و بهفرزندان او بماند و هم در آن حدود وفات یافت.
# الامیر العادل الفاضل عضدالدوله بناه خسروبن رکن الدوله
# نورحدقه وقرة عین آل بویه عضدالدوله یود وهیچ کس از ملوک جهان به
# ~~فضل و ادب و شوکت و عظمت او نرسد و مآثر او بسیار و مشهور است. در
~~اواخر
# ~~ایام او برادرانش فخرالدوله ومؤیدالدوله به هم بر آمدند وفخرالدوله قصد
~~مملکت
# ~~مؤید کرد وعضد مدد مؤید شد ولشکر کشیده روی به فخرالدوله نهاد،
~~فخرالدوله
# ~~یگریخت و به بخارا شد والتجا بهسامانیان برد و بعد از هجده سال که
~~عضدنمانده
# ~~بود باز آمد.
# و چون عضدالدوله ازکارعراق وطبرستان بپرداخت و آن مملکت را به
# ~~مؤیدالدوله سپرد، در بغداد میان پسران او و پسران معزالدوله محاربت
~~افتاد،
# ~~عضد را ضرورت شد به بغداد رفتن و پسران معزالدوله را مقید و محبوس
~~گردانید
# ~~الا دو پسر او که در شام بودند: عمیدالدوله و ابوطاهر. و عضد بعد از
~~این حال
# ~~در بغداد نشست کرد و همهآ کار خلافت بر وی میرفت و هر خلیفه که او
~~خواستی
# ~~خلع کردی و هرکس که خواستی بنشاندی و نواب او در هر مملکت هر یکی
# ~~پادشاهی بزرگ بودند. وارکان علم وفضل وادب در عهد او بهعلیین رسید. و
# ~~در هیچ شهری از بلاد اسلام نیست که عمارتی و مسجدی نکرده و دارالشفاء
# ~~بغداد از عمارات اوست و بندی که به رود کر بسته درجهان ms100 نظیر آن نیست و
~~آن را
# ~~«بند امیر» گویند. و امیر نام استادی است که بنا نهاده. و در شیراز شهر
~~سوق الامیر
# ~~هم از آثار اوست و امروز هر کجا عمارتی عالی هست گویند عضدی است، و یکی
# ~~ازسعادات ومیامن او این بود که شیخ الشیوخ زمان، ابوعبدالله خفیف قدس
~~الله
# ~~روحه العزیز در عهد او بوده وشرف محبت مبارک او دریافته ومناقب و مآثر
~~او
# ~~بسیاراست وصابی کتابی مفرد در مناقب و آثار او پرداخته نام آن تاجی
~~نامه و در
# ~~این کتاب بدین کلمات اندک اختصار افتاد.
# عضدالدوله بناه خسرو مدت بیست وچهار سال حکومت جهان راند و در بغداد
~~PageV01P091
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0093.png)

# ~~وقات کرد. تابوت او به کوفه بردند ودر مشهد امیرالمؤسنین علی- کرم الله
~~وجهه
# ~~مدفون است. علیه الرحمه.
# الامیر مؤید الدوله بن رکن الدوله حسن
# او در زمان پدر در اصفهان بودی چون پدرش وفات کرد او قصد سملکت
# ~~وشمگیریان کرد و وشمگیریان با برادر او فخرالدوله متفق بودند قصد او
~~کردند و او
# ~~بهمدد عضدالدوله ایشان را قهر کرد وری وجبال با عراق مضاف شد و مملکت
~~او
# ~~صافی شد وبعد ازاو:
# الامیر فخرالدوله بن رکن الدوله
# او ملکی فاضل عاقل بود و چون از عضدالدوله بگریخت و به بخارا شد
# ~~هجده سال در بخارا بماند بهاتفاق شمس المعالی قابوسبن وشمگیر که او نیز
# ~~ملکی فاضل بود. دراین هجده سال هیچ یکی به هیچ باب ننالیدند نه از
~~نفقات و
# ~~نه ازاخراجات و هرگاه که سامانیان از حال ایشان افتادندی و لشکری نامزد
~~شدی
# ~~قضاءالله آن کارها به هم بر آمدی و موقوف شدی تا بعد از هجده سال هر دو
~~با
# ~~مملکت خود رسیدند به مراد تمام. و اسماعیل عباد که در جهان متل بهفضل
~~وعلم
# ~~او زیبد وزیر او بود. لاجرم مملکت او چنان مستقیم شد که در اولاد او
~~بماند. و
# ~~شمس المعالی نیز هم در آن عهد با مملکت گرگان و ms101 طبرستان رسید و او ملکی
# ~~محتشم بود و در هر هنری دیناری بودی اما خشمی عظیم بر وی غالب بودی و
# ~~به هر گناهی شمشیر کا رفرمودی و زندان او گور بودی. و چون خشم او از حد
# ~~بگذشت اسرا اتفاق کردند و او را بگرفتند و به قلعه ای بردند. و در
~~قابوس نامه ذکر
# ~~کرده که چون او را غل نهاده بودند وبهقلعه میبردند پنج حاجب موکل او
# ~~بودند با وی گفتند که ای امیر کار تو از قتل بسیار که فرسودی به زیان
~~آمد. گفت
# ~~ای ابلهان کار من از آن به زیان رفت که قتل کم کردم و الا اگر من شما
~~پنج کس
# ~~را کشته بودمی امروز خود نه گرفتار بودمی! و چون او را بکشتند پسرش را
# ~~نشاندند و هنوز ملوک گیلان وطبرستان از نسل اویند. و او را سه پسر
~~بوده: PageV01P092
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0094.png)

# ~~منوچهر و دارا و اسکندر. و مصنف قابوس نامه که نام او کیکاوس بود پسر
~~اسکندر
# ~~بود. و دارا و منوچهر هر دو در ایام دولت سلطان محمود ندیم او بودند و
~~دختر
# ~~سلطان به زنی به کیکاوس مصنف پندنامه آمد. وغرض از این فصل آن است تا
# ~~محقری ازشرح حال ملوک گیلان نیز دراین مختصر داخل باشد.
# و فخرالدوله مدت چهارده سال در پادشاهی بسر برد وچون وفات یافت از
# ~~وی سه پسر ماند: اول مجدالدوله ابوطالب، دیگر شمس الدوله ابوطاهر
~~وکهترش
# ~~عزالدوله ابوشجاع. و فخرالدوله را زنی بود که مادر مجدالدوله بود و او
~~را
# ~~«سیده» گفتندی بعد از وقات فخرالدوله آن زن متصدی ملک شد و بر تخت نشست
# ~~و پسرانش در رأی او چیزی نگفتندی و او معاصر سلطانمحمود یود. و سلطان
# ~~محمودی که عالم از بیم بأس و تسلط او در فزع بودی هرگز قصد او نکردی و
# ~~گفتی اگر او مرا بشکند چه ننگ از این بزرگتر پاشد که من از زنی مقهور
~~گردم ms102 و
# ~~اگر من او را بشکنم چه کار کرده باشم که مملکت از زنی ستده باشم؟ پس
~~چون
# ~~سیده وفات یافت و پسرش مجدالدوله بنشست سلطان آن مملکت را بگرفت و مجد-
# ~~الدوله را محبوس گردانید. والله اعلم.
# الامیر شرفالدوله بن عضد الدوله بناه خسوو
# او بهحکم پدر امیر کرمان بود بعد از وفات پدر بهشیراز آمد و از آنجا به
# ~~بغداد شد و تمامت متصرفات بغداد فروگرفت. وطایع خلیفه بود اما همه کار
~~بر وی
# ~~می رفت و امیری مهیب بود، بعد از پدرشش سال در بغداد پادشاهی راند.
# الامیوصمصام الدوله بن عضدالدوله
# او با پدر در بغداد بودی و بعد از برادر امارت یافت و نه سال پادشاهی
# ~~راند بعد از آن پسرزادگان فخرالدوله- پسران ابوشجاع- بر وی خروج کردند
~~و او
# ~~به هزیمت شد چون به دوذمان شیراز رسید بقتل آمد.
# الامیو بهاءالدولة بن امیر عضدالدولة بناه خسرو
# او امیری بزرگ بود و در عهد برادران امارت فارس داشت. چون شرف و
~~PageV01P093
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0095.png)

# ~~مجمع الانساب
# ~~صمصام درگذشتند او به بغداد رفت و شوکت او زیادت از برادران بود و چند
# ~~جملهآ متصرقات پدر والی گشت و به آذ ربایجان شد و آنجا درگذشت. مدت
~~پیست و
# ~~جها رسال امارت داشت و مملکت به پسرش آسد.
# الامیر سلطان الدولة بن بهاء الدولة
# او ولایتعهد پدر داشت و برادر پدرش بر وی خروج کرد و ظفر نیافت و او از
# ~~بغداد به پارس آمد و برادر خود را ابوعلی حسن بن بهاءالدولة در بغداد
~~به نیایت
# ~~بنشاند و بعد از آن وفات کرد.
# الامیر شرف الدولة بن بهاءالدولة بن عضدالدولة
# جون سلطان الدولة وفات یافت میان او وعم او جلال الدولة ابوطاهر منازعت
# ~~افتاد و به صلح قرار گرفت و از دارالخلافه خلعت و منشور به وی فرستادند
~~و در ایام
# ~~او امرای شبانکاره بر مملکت فارس مستولی شدند و عزالملوک چهارده سال
~~امارت
# ~~راند و درسنهآ ثلاث واربعین واربع مائه ms103 وفات یافت.
# الاهیر ابومنصور خسوو فیووزبن عزالملوک
# او بعد از پدر در بغداد می بود وامارت بغداد داشت نایبی در پارس نشاند.
# ~~و با سلطان طغرل سلجوقی دم موافقت زد تا ایمن شد وپیش وی رفت. سلطان
~~طغرل
# ~~او را هلاک کرد.
# الامیر ابومنصور فولادستون بن عزالملوک
# او بعد از برادر پادشاه شد و با ابوسعد خسروشاه بن عزالدولة محاربت کرد و
# ~~خسروشاه به غدر کشته شد و فارس بهوی قرار گرفت. و مادرش با وزیر
~~ابوسنصور
# ~~بهرام که او را «صاحب کافی» خواندندی مدد و او را بر آن داشت تا صاحب
~~را
# ~~بکشت و امیری از امرای شبانکاره- نام او فضلویه- از برای خون صاحب بر
~~PageV01P094
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0096.png)

# ~~فولاد ستون غوغا کرد و او را بگرفت و در قلعهای از قلاع پارس محبوس
~~داشت
# ~~و در آن بند بمرد و روزگاردیالمه پسر آمد. والله اعلم.
# الامیرابوعلی کیخسروبن عزالملوک
# چون فولادستون نماند از اکابر دیالم به غیر از این کیخسرو کسی نمانده
# ~~بود ازسلطان طغرل بدان راضی شد که نوبند جان بهوی دهد. طغرل نوبند جان
~~با بکی
# ~~بهوی داد. هرگاه که پیش سلطان آمدی او را ترحیب کردی و بهجنب خود
# ~~بنشاندی. در سنهآ سبع و ثمانین و اربع مائه وفاتیافت و نسل او در
~~بارین3(؟)
# ~~بماند اسا نسب خود پنهان داشتندی از استشعاری که از آل سلجوق داشتند.
~~وچون
# ~~روزگاری بر آمد در هر شهری بعضی از نسل دیالمه سر بر زدندی و نسب خود
# ~~نگفتندی تا امروز که کسی نمانده. والله اعلم بالصواب.

PageV01P095

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0097.png)

# طایفهآ ینجم ازطوایف هشتگانه ملوک آل سلجوق الذا
# بدان که اصل ایشان از ترکمانان است و حشمی بسیار بودهاند و از
# ~~تر کستان بهسبب انبوهی حشم و تنگی چراخور بهماوراءالنهر آمدند امیر و
~~سرور
# ~~و مقتدای ایشان را سلجوق بن لقمان گفتندی. و در ماوراءالنهر اقامت
~~ساختند و
# ~~زمستان گاه ایشان نور بخارا بودی و نور قصبهای است از بخارا و
~~تابستانگاهشان
# ~~سغد ms104 سمرقند. و ملک ماوراءالنهر خوفی تمام از ایشان داشت و دفع ایشان
~~میسر
# ~~نشد زیرا که حشمی بهغایت بیاندازه بودند و اغماض کاری فرمود تا وقتی که
# ~~سلطان محمود- چنان که از پیش ذکر رفت به در سمرقند آمد بهجهت موافقت و
# ~~بیعت با ملک ماوراءالنهر یعنی قدرخان. پس این قدرخان در سلطان دمید که
# ~~تر کمانان قومی بس قویاند شاید که ایشان محکوم امر تو شوند و در غزوات
# ~~هندوستان مددی تمام باشند بهشرط آن که از سروران ایشان ترا نوایی باشد.
~~واین
# ~~سخن در دل سلطان جایگیر آمد خصوصا که آن سخنها که ذکر از پیش رفت که از
# ~~قول پسر سلجوق گفته بودند در دل گرفت وکرد آن کارکه ذکر رفته از گرفتن
# ~~یبغو و غیره. و خدای تعالی چون خواهد که مملکتی برافکند و قبای ملک در
~~بر
# ~~قومی دیگر کند اول نموداری از قدرت خود مینماید و هر کس که عاقل است
# ~~عاقبت آن باز میبیند چون قبای ملکمحمودی از بر مسعود برخواست آهیخت در
# ~~بر سلجوقیان خواست کرد اولا آن نموداری بود که چشم بخت سلطانمحمود را
~~کور
# ~~کرد تا بهدست خود زنبور خانهآ ترا کمه را بشورانید و اسمیرشان بگرفت و
~~حشم به
# ~~خراسان آورد لابد چون سخن وزیر ناصح و بندگان مشفق نشنید و به استبداد
~~کار PageV01P096
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0098.png)

# ~~کرد جملهآ ملک و اولاد او درسر آن استبداد شد.
# فی الجمله باز سر قصه شویم. واین سلجوق تر کمان را چها ر پسر بود: یکی
# ~~اسرائیل، یکی میکائیل، یکی سوسی و یکی یونس. و اسرائیل که پسر مهتر بود
# ~~آن بود که سلطان سحمود او را بگرفت و در یند بمرد. و چون تر کمانان و
~~برادران
# ~~اسرائیل آن پیغام بشنودند که یعنی شما که برادرانید ازطلب ملک نایستید
~~اپشان
# ~~آن حیلت ساختند وحالیا قومی بیاندازه بدان بهانه خود را بهخراسان
~~انداختند و
# ~~سلطان محمود هر چند کوشید ازعاج1 ایشان صورت تبست و ms105 در آخر که روزگار
# ~~سلطان مسعود بود خود خوارزم را به استقلال قرو گرفتند و تا وقتی تدبیر
~~می کردند
# ~~و لشکر از پس لشکر بر می نشاندند که خراسان را اکثر قرو گرفتند و سلطان
~~مسعود
# ~~به نقس خود حرکت کرد و در بیابان میان سرخس و مرو آنجا که نزدیک حصار
# ~~دتدانقان است مصاف داد و شکسته شد: ایشان چون مسعود را هزیمت دادتد یه
# ~~یکبا رگی شعار سلطنت آشکارا کردند و همهٔ‌ بلاد خراسان و یست و بعضی از
~~عراق
# ~~قرو گرفتند و جمعیتی ساختند چنان که نشان صاحبدولتان باشد و همهآ
~~برادران و
# ~~برادرزادگان و امیرزادگان به هم نشستند و تدبیر کردند و گفتند ما را
~~پشت به
# ~~همدیگر باید کردن و با هم متفق شدن تا دشمن بر ما چیره نگردد و این کار
~~بزرگ
# ~~که ما از جای برگوفتهایم استحکام پذیرد. بدین معنی با یکدیگر بیعت
~~کردند و
# ~~اول کاری آن کردند که بهاتفاق نامهای نبشتند به دارالخلافه به حضرت
~~امیر-
# ~~المؤسنین القائم بامرالله که ما قومی بودیم همه ایل ومطیع امیرالمؤمنین
~~ومالگزار
# ~~و خدمتکار و به هیچ وقت ازما گناهی صادر نگشت. برادری داشتیم بزرگ که
~~امیر
# ~~و سرور ما بود سلطان محمود او را بیگناه یگرفت و محبوس کرد با چند تن
~~از اکابر
# ~~تراکمه تا ایشان در حبس نماندند. و چون محمود درگذشت و پسرش مسعود
# ~~بنشست او مردی بیاستعداد بود و به شرایط جهانداری قیام ننمود و به لهو
~~و طرب
# ~~مشغول گشت. اهالی این مملکت ازما خواستند تا بهحمایت ایشان درآییم و
~~ایشان
# ~~را از دست جور این قوم خلاص کنیم وکار مسلمانی را رونقی با روی کار
~~آوریم.
# ~~واجب بود صورت این حال با حضرت خلافت نمودن تا بنای این کار بهحکم و
# ~~مشورت واستصواب رأی امیرالمؤمنین باشد. پس چون این ناسه کسید شد مملکت
~~PageV01P097
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0099.png)

# ~~را میان برادران و برادرزادگان قسمت کردند و هر یکی به ممالکی ms106 رفتند با
~~لشکری.
# و از پسران سلجوق را آن که میکائیل نام داشت دو پسر مستعد بودتد
# ~~مهتر را نامش داود وکنیت ابوسلیمان و لقب جغری بک، و دومش محمد نام و
# ~~کتیت ابوطالب و لقب طغرل بک. پس بهاتفاق جملهآ خویشان، جغری بک را
# ~~پادشاه کردند و مرو را دارالملک ساخت و جملهآ خراسان در تصرف آورد. و
~~گویند
# ~~در آن هفته که او پادشاه خواست شد روزی مصحفی قرآن برگرفت و بدان فال
~~گرفت
# ~~چون بازکرد این آیه آمد که: یا داود اناجعلتاک خلیفة فی الارض فاحکم
~~بین الناس
# ~~بالحق ولا تتبع الهوی، چون این فال برآد در آن هفته پادشاه شد تا
~~جهانیان
# ~~یدانند که هر که خداوندتعالی او را دولتی خواهد داد لحظه به لحظه اشارت
~~آن
# ~~بشارت یه وی می رساند.
# و چون پادشاهی بهداود مقررشد، برادر خود را محمد آن که لقب طغرل-
# ~~بک داشت و دو پسر با عم خود یکی را قتلمش گفتندی و یکی را ابراهیم
~~بهعراق
# ~~فرستاد وطغرل بک در ری بر تخت نشست و آنجا دارالملک ساخت و قتلمش را
# ~~دامغان وگرگان داد و ابراهیم را همدان و دینور و آن طرف داد. و برادری
# ~~دیگرشان بود همین قتلمش و ابراهیم که او را «یاقوتی» گفتندی اورا ابهر
~~و زنگان
# ~~و نواحی آذربادگان داد. و چغری بک که پادشاه اصل بود او را دو پسر بود
~~یکی
# ~~را که مهتر بود نامش قاورد بود او را ممالک کرمان و آن نواحی داد چندان
~~که
# ~~بگیرد و یکی دیگر که او را البارسلان گفتندی در خدمت برادرش یعنی طغرل
~~بک
# ~~بهعراق میبود پیش تخت طغرل بک در شهر ری. و جملهآ پادشاهزادگان سلجوقی
# ~~که سلطنت عراق راندهاند همه از نسل این البارسلان بودهاند چنان که ذکر
# ~~هر یکی بهجای خود خواهد آمد. و بنیاد دعوت سلجوقیان و شکسته شدن سلطان
# ~~مسعود درسنهآ ثلاثین واربع مائه بود ومسلم شدن ممالک بر آل ms107 سلجوق و
~~قسمت
# ~~کردن جهان و جلوس جغری بک در خراسان و جلوس طغرل بک در عراق در سنهآ
# ~~ربع و اربعین واربع مائه بود.
# السلطان رکن الدین ابوطالب طغرل بک محمدین میکائیل بن سلجوق
# و او چون در ری بر تخت نشست رسولان خلیفه یا جواب نامهها و تشریف
# ~~آیهآ 26 سورهآ ص.

PageV01P098

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0100.png)

# ~~و سنشور سلطنت عراق و کهستان تمامت بهوی رسید و آن رسول سهسال در
~~پایتخت
# ~~طغول یک بازماند به حکم آن که سلطان طغرل یک به گرفتن بلاد عراق و
~~استخلاص
# ~~و صافی کردن آن مملکت مشغول بود بعد از سهسال با عظمتی هر چه تمامتر په
# ~~بغداد رفت وخلیفه او را حرمتی عظیم داشت و فرمود تا در خطبهٔ‌ بغداد
~~نام او
# ~~داخل کردند و بعد ازنام او نام سلطان الدولةبن بهاءالدولة دیلمی
~~بگفتندی و این
# ~~سلطان الدولة چون طغرل بک به بغداد رسید بهدست طغرل بک گرفتار شد و او
~~را در
# ~~قلعهآ طبرک محبوس کرد. وطغرل دو سال در بغداد بود و بازگشت.
# و چون طغرل از بغداد برفت ترکی بود در بغداد که او را «بساسیری»
# ~~گفتندی تامش ارسلان و لشکر کش خلیفه بود با سلاطین مصر و موصل و شام
# ~~اتفاق کرد و یر خلیفه عاصی شد و خلیفه مرد فرستاد تا طغرل از راه
~~بازگردد و دفع
# ~~این ترک کند. در این حال خبر بهطغرل رسید که پسر عم او یعنی ابراهیم که
# ~~حاکم همدان بود عاصی شده طغرل را آن مهم ضرورت بود با خلیفه نپرداخت
~~حالیا
# ~~روی به همدان و عراق نهاد و بهحرب ابراهیم مشغول شد تا او را بکشت. و
# ~~بساسیری ولشکر مصر وشام وموصل بیامدند و خلیفه را بگرفتند و به احیاء
~~عرب
# ~~فرستادند و بهدست عربی نام او «مهارش» موقوف کردند و یکسال در بغداد
~~خطیه
# ~~بهنام سلاطین معر خواندند. پس روزی ملطقهای بهطغرل رسید خلیفه یدخط خود
# ~~نبشته که الله الله ms108 ای امیر مسلمانی را دریاب که زنادقه و قرامطه شعار
~~آشکارا
# ~~کردند و مسلمانان را مقهور کردند! چون سلطانطغرل این نامه برخواند دلش
# ~~بسوخت نامه سوی عمیدالملک صفی ابوالعلا انداخت که وزیرش بود و گفت
# ~~جوابی مختصر نویس که اینک ما به اثرنامه می رسیم با لشکر. پس عمیدالملک
# ~~این آیه یر پشت ملطفه بنوشت که ارجع الیهم فلنأ تینهم بجنود لاقبل لهم
~~بها
# ~~ولنخرجنهم منها اذلة وهم صاغرون3، وبر سلطان عرضه کرد. سلطان را آن
~~اهلیت
# ~~بود که این آیت فهم کردی او را خوش آمد ازفضل وزیر و بفرمود تا استری
~~با زین
# ~~زر و دستی جامهآ زربفت به وزیر دادند. پس سلطان طغرل با لشکری تمام به
~~در موصل
# ~~فرود آمد و با بساسیری مصاف داد و او را بگرفت و بکشت وسرش بر نیزه پیش
# ~~خلیفه فرستاد و خلیفه از آنجا که بود باز بغداد آمد. سلطان طغرل
~~یکدوگام پیش PageV01P099
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0101.png)

# ~~اسب خلیفه پیاده برفت. خلیفه فرمود که: ارکب یا رکن الدین! و از آنوقت
~~بار
# ~~القب سلاطین از «دولة» به «دین» مبدل شد.
# پس سلطان طغرل بهغایت بزرگ شد چنان که خواهر خلیفه را بخواست.
# ~~خلیقه را خوش نیامد و خواست که ندهد. تواب او گفتند اگر تو خواهر به وی
# ~~ندهی خصمی قوی است و ترا از او مضرت باشد. پس خلیقه خواهر خود را با
# ~~قاضی بغداد پیش او فرستاد و مهرش به چها رصد درم نقره و یکمثقال زر
~~معین
# ~~کردند و عقد تکاح بستند یعنی مثل مهر فاطمه بنت رسولالله و سلطان آن
~~زمان
# ~~در تبریز بود عزم دارالملک ری کرد تا کار زفاف کند. چون هنوز یک سنزل
~~به
# ~~دا رالملک ری مانده بود او را رعافی تمام پیدا شد به هیچ دارو اسساک
~~نپذیرفت
# ~~تا وفات یافت، در رمضان سنهآ خمس و خمسین و اربع مائه و خواهر خلیفه را
# ~~همچنان با مهر2 باز بغداد بردند. این است ms109 یکی از معجزات خاندان نبوت که
# ~~نگذاشت که در درج آل رسول الله به تراکمهآ ظالم رسیدی. مدت سلطنت طغرل
~~از
# ~~آن وقت که مسعود را منهزم کرد تا وقاتش بیست وشش سال بود. والله اعلم.
# السلطان الب ارسلان بن جغری بکت
# چون سلطانطغرل وفات کرد از فرزندان او کسی نبود که متعهد سلطنتی
# ~~توانست شد و البارسلان پسر سلطان جغری بک در خراسان بود پیش پدر. اکابر
# ~~عراق احوال وفات طغرل باز نمودند. جغری بک پسر خود را الب ارسلان که
~~خود
# ~~مدتی نایب سلطانطغرل بود در عراق از حکم پدر بهعراق قرستاد و بیامد و
~~بر
# ~~تخت نشست. و گویند او مردی دراز قد بود، قدی از حد دراز و از سر گوی
# ~~کلاهش تا محاسنش دو گز بود از بس که محاسنش دراز بودی و چون تیر
# ~~انداختی گره زدی و هرگز تیر او خطا نرفتی. و در سنهآ خمس و خمسین و
~~اربع مائه
# ~~برتخت سلطنت عراق نشست وهر کس که او را دیدی هیبتی بر وی نشستی و
# ~~عمید الملک [را] که وزیر سلطان طغرل بود بگرفت و معزول کرده مصادره کرد
~~و
# ~~وزارت به نظام الملک الحسین بن علی بن اسحاق داد. واین نظام الملک مردی
~~فاضل PageV01P100
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0102.png)

# ~~بی نظیر بود و صیت فضل و مروت او مشهور است. چون وزیر شد در قتل عمید
# ~~الملک سعی کرد و عمیدالملک مردی پیر فاضل نیکو اعتقاد بود چون او را بر
~~سر
# ~~پای نشاندند که بکشتندی پیغامی فرستاد پیش سلطان الب ارسلان و گفت او
~~را
# ~~بگویید که من دنیا و آخرت هر دو از تو و عم تو یافتم زیرا که عم تو
~~همهآ جهان
# ~~زیر قلم من کرد و بر همهآ جهان حاکم بودم و از آن من بود و تو مرا
~~سعادت
# ~~شهادت بخشیدی و ازاین جهان شهید میروم. [این سخن] سخنی درشت یود و در
# ~~دل البارسلان کارکرد خواست که ms110 او را نکشد نظام الملک نگذاشت. دیگربا ره
# ~~پیغام فرستاد به نظام الملک و گفت او را بگویید که بد کردی در کشتن من
~~سعی
# ~~کردن که قتل وزیران سنتی شود و اول ترا بکشد و هر هفته وزیری کشته شود.
# ~~و همچنان بود.
# و سلطان البارسلان فارس را فرو گرفت و در شبانکاره خیلی اکابر و امرا
# ~~بکشت ولشکر به روم کشید. ملک روم - نام او ارمانوس-با سیصدهزارسوار روی
# ~~بهوی نهاد با دوازده هزارسوار او را بشکست و ارمانوس را بگرفت و حلقه
~~در گوش
# ~~کرد وعاقیت او را رها کرد به قرار آن که هر روز هزاردینار از مال روم
~~بدهد و
# ~~بازگشت و بهعراق با زآمد. وعمش نمانده بود یعنی جغری بک6. والبارسلان
~~به
# ~~خراسان شد ومملکت پدر را ضبط کرد وقصد بلاد ماوراءالنهر کرد تا ملوک
~~ترک
# ~~را براندازد، به قلعهای رسید نام آن «بوزم» کوتوال قلعه را بگرفتند نام
~~او یوسف و
# ~~پیش سلطان آوردند. از وی خبرهایی پرسید، راست نمی گفت، فرمود تا او را
# ~~یکشند. آن یوسف چون دانست که او را البته خواهند کشت کاردی ازساق موزه
# ~~ییرون آورد و قصد سلطان کرد و روی بهوی نهاد. غلامان آهنگ او کردند
~~سلطان
# ~~از اعتمادی که بر تیر انداختن خود داشت غلامان را گفت بگذارید تا
~~بیاید. قضا
# ~~را تیر خطا شد یوسف برسید و کارد بزد و کارگر آمد در سنهآ سبع وستین و
~~اربع مائه.
# ~~و سعدالدوله که شحنهآ بغداد بود پیش سلطان بود خود را بر سلطان افکند و
# ~~کاردش بزد اما کشته نشد. و یوسف چون سلطان را بکشت همچنین کارد بر دست
~~PageV01P101
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0103.png)

# ~~گرفته میرفت هیچ کس پیش او نیارست رفت. جامع نیشابوری که فراش سلطان
# ~~بود میآمد میخکوبی بهدست، از پس او در آمد و بر سرش زد و بکشت. و گویند
# ~~روزی پسر همین فراش غلامی خاص از آن ملکشاه او را بکشت در بغداد ms111 و غلام
# ~~در حرم خلیفه دوید و ملکشاه حمایت گونه مینمود. جامع با ملکشاه گستاخ
~~بود
# ~~بیامد ولگام اسبش یگرفت و گفت ای خداوند! تو یا کشندهآ پسر من آن کن که
~~من
# ~~با کشندهآ پدرت کردم. ملکشاه فرمود تا برفتند و غلام را از حرم
~~دارالخلافه بیرون
# ~~کشیدتد و بکشتند.
# و سلطان الب ارسلان ملکی یزرگوار بود و مملکتی فراخ داشت و او را ده
# ~~پسر بود اما ملکشاه را ولیعهد کرده بود و دوازدهسال پادشاه بود و عمرش
~~سیو
# ~~چها رسال. وزیر او تا آخر عمرش نظام الملک حسین بن علی بود.
# السلطان ملکشاه بن الب ارسلان
# سلطان ملکشاه پادشاهی جبار سوافق بخت کامکار بود در سنهآ سبع وستین و
# ~~اربع مائه بر تخت نشست. پدرش جهانگیری کرد و او جهانداری راند. او درخت
# ~~نشاند و بر او خورد. عهد او بهار دولت سلجوقیان بود و روی به هیچ مهم
# ~~نیاوردی که نه بر وفق مراد او تمام گشتی. وزیرش همان نظام الملک بود تا
~~آخر
# ~~عمر. و در اول عهد او را خصمی چون سلطان قاورد پیدا شد که عم او بود
~~وسلطنت
# ~~کرمان و قارس داشت با لشکری گران روی به تختگاه ری نهاد و سلطان ملکشاه
# ~~پذیره آسمدش. در شهر گرج مصاف دادتد سه شبانه روز حرب بود عاقبت قاورد
# ~~یگریخت. وگویند در لشکر می گشت سواری دید که شمشیری بر میانش زده بودند
# ~~و نیمهآ زیرش همچنان بر پشت اسب مانده بود. قاورد چون آن زخم بدید روی
# ~~برگردانید و او را بگرفتند. ملکشاه قرمود تا بهشب او را هلاک کردند و
~~لشکرش
# ~~غارت کردند و یک پسر قاورد در لشکرگاه بود نامش سلطانشاه. گویند تر
~~کمانی
# ~~او را بدزدید و به گردن نشاند و به کرمان برد و پادشاه کرمان شد و ذکر
~~او در
# ~~احوال ملوک کرمان گفته شود.
# ملکشاه را چون این فتح برآمد جهان بر وی صافی شد وسپاه به ms112 ماوراءالنهر
# ~~کشید و شهر سمرقند را حصار داد وخان را پیاده پیش اسب آوردند. او را
~~اسیر PageV01P102
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0104.png)

# ~~کرده به اصفهان آورد و تشریف پوشید و حکومت سمرقند بدوی باز دآد و
~~مملکت
# ~~سلطان ملکشاه چنان فسیح شد که در وقت گذشتن از جیحون، نظام الملک برات
# ~~احرت ملاحان حیحون به شهر انطا کیه نوشت، ملاحان قریاد کردند که ما را
# ~~استطاعت تباشد که به انطا کیه رویم و اگر جوانی برود پیر بازآید. سلطان
~~با وزیر
# ~~این معتی یگفت، جواب داد که در دولت سلطان ایشان را به انطا کیه تباید
~~رقت
# ~~که هم در این دیارچندان کا رکنان و ارتاقان8 هستند که برات از ایشان
~~یخرند و
# ~~زر نقد بدهند وایشان بهحق خود برسند وصیت یسطت مملکت به هر جای برود و
# ~~مورخان درتواریخ بنویسند وموجب نام این دولت باشد.
# و سلطان ملکشاه چنان مستولی شد که جملهآ مشرق و مغرب یگرفت و چون از
# ~~ساوراءالنهر بازآمد به انطاکیه رفت و از آنجا بگنشت تا کنار دریای مغرب
~~یگرفت
# ~~چنان که اسبان آب از دریا خوردندی. آن روز سلطان سجاده بخواست و دورکعت
# ~~نماز شکر کرد و جملهآ شهرهای مغرب و بعضی از روم و فرنگ هر جایی بهیکی
~~از
# ~~غلامان و خاصگان خود داد و شهر حلب را به غلامی داد نام او آقسنقر و
# ~~انطاکیه به غلامی نام او اقسیان وشهر رها به یکی تام او نوران و موصل
~~به یکی
# ~~نام او جکرمش. وچون اقصای مغرب و دیاربکر و آذربادگان و عراقین را صافی
~~و
# ~~مضبوط کرد، بار دوم قصد ماوراءالنهر کرد و سلطان سمرقند را نام او
~~سلیمان خان
# ~~بگرفت و بهاوز کند فرستاد و از آنجا قصد تر کستان و ختا و ختن کرد و در
~~هر
# ~~شهری والی وشحنهای بنشاند و به خوارزم بازآمد و نوشتکین غرجه را
~~بهشحنگی
# ~~بنشاند. و این توشتکین، پدر خوارزمشاهمحمد بود که پدر ملوک
~~خوارزمشاهیان
# ~~است. ms113 و چون از خوارزم بگذشت شهر بهشهر خراسان بگشت و از مغرب تا مشرق
# ~~هر جا مملکت او بود بهچشم خود بدید وعدل و دادی بنیاد کرد که رسوم عمری
# ~~بهجای نهاد و رسوم اقبح برداشت. و در هر سفری که رفتی آنچه پیوسته
~~ملازم
# ~~رکاب او بودند غیر سپاه سلطانی چهل وشش هزار مرد بودند و اقطاع ایشان
~~از
# ~~خاصه بودی. و روم همچنان مطیع وایل بود که در عهد پدرش و هر روز هزار
# ~~دینار می رسانیدند و عدل او تا بهحدی بود که در عهد او متظلم نبودی و
~~حاجبان
# ~~گفتی تا هیچ کس را منع نکنند. و از جملهآ خیرات مشهور او که فرموده
~~مصانع PageV01P103
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0105.png)

# ~~راه مکه است ومکس وخفارت9 از حاج برداشت و امیرحرمین را آقطاع و رسم
~~داد
# ~~از مال خود زیرا که پیش ازاین رسم آن بودی که از هر قافله هفت
~~هزاردینار زر
# ~~مرخ بستدندی و عربان بادیه و مجاوران خانه را همچنین. و سلطان ملکشاه
~~را
# ~~شکار به غایت دوست بودی و روزی در شکار هفتاد آهو را با تیر زده بود و
~~قاعدهآ
# ~~او آن بود که به هر شکاری که بزدی دیناری مغربی به درویشی دادی. و به
~~هر
# ~~موضعی ازعراق وخراسان منارهها فرموده است ازسم آهو و گور و در
~~ماوراءالنهر
# ~~و ترکستان ومشرق ومغرب و روم و آن اطراف هر جا شکارگاهی است اثری و
# ~~یادگاری گذاشتست. و در آخر دارالملک خود را باز اصفهان آورد و آتجا
~~عمارات
# ~~یسیار فرمود ازکوشکها وباغها چون باغ کاران وباغ بیت المال وباغ احمد
~~سیاه
# ~~و باغ دشت کور و غیر آن و قلعهآ شهر و قلعهآ دزکوه او بناکرد و خزانه
~~آنجا
# ~~داشتی. ودرعهد او تظام الملک عظیم متمکن بودی و مستولی.
# و تظام الملک را دوازده پسر بود هر یکی به استقلال حاکم و والی مملکتی
# ~~بودند و زن سلطان ملکشاه که او را ترکان خاتون ms114 گفتندی دختر خان تر
~~کستان که
# ~~او را طمغاج خان گفتندی با نظام الملک به غایت بد بود بهسبب آن که
~~سلطان را
# ~~پسری بود از ترکان خاتون که او را محمود گفتندی و تر کان سیخواست تا
~~سلطان
# ~~آن پسر را ولیعهد گرداند و سلطان ولایتعهد به پسر بزرگتر داده بود نام
~~او بر کیارق
# ~~که مادرش دختر امیریاقوتیین جغری بک بود. و این ترکان را نایبی بود
~~مردی
# ~~فاضل بزرگوار او را تاج الملک لقب داده بودند و از پارس بود و پیوسته
~~معارض
# ~~نظام الملک بودی و در صدد وزارت بود. وتر کان خاتون همه روز پیش سلطان
# ~~ملکشاه خصمی نظام الملک کردی و عثرات10 او بر شمردی و مدح و نیکویی
# ~~تاج الملک گفتی و ملکشاه تا غایت قبول نکردی تا از حد بگذشت و سلطان
# ~~ملکشاه درکار نظام الملک متهم شد پیغامی داد به نظام الملک که مگر تو
~~با من
# ~~در سلک شریکی؟ ازآن که چهاردانگ مملکت من پسران تو دارند و تو بی مشورت
# ~~من در کارها تصرف می کنی. خواهی که بفرمایم دستارت از سر برگیرند؟
~~نظام-
# ~~الملک در آن زمان پیر بود و سنش از هشتاد برگذشته جواب فرستاد که دستار
~~من PageV01P104
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0106.png)

# ~~و تاج تو به هم پیوسته است. ناقلان این سخن به زشتترین صورتی باز
~~گفتند.
# ~~سلطان در خشم شد و بفرمود تا نظام الملک را بگرفتند و پهدست تاج الملک
# ~~سیردند. و سلطان در آن نزدیکی عزیمت بغداد کرد و هر دو وزیر را با خود
~~ببرد
# ~~هم نظام و هم تاج [را]. و چون بهحدود همدان رسیدند ناگاه ملاحده نظام-
# ~~الملک راکارد زدند. گویند بهاغوای تاج الملک بود زیراکه الا تاج الملک
~~که
# ~~خصم او بود هیچ کس دیگر بر قتل آن چنان فاضلی اقدام ننمودی و گویی سخن
# ~~نظام الملک فالی بود که چون او را بکشتند ملکشاه نیز هم در آن دوسه روز
~~چون
# ~~به بغداد ms115 رسید وفات یافت بعد از هجده روز از قتل نظام الملک و معزی در
~~مرثیهٔ‌
# ~~ایشان گفته است11.
# ~~رفت در یک مه بهفردوس برین دستور پیر
### | شاه برنا از پس او رفت در ماه دگر
# ~~کرد ناگه قهریزدان عجز سلطان آشکار
### | قهریزدانی ببین و عجز سلطانی نگر
# و سلطان ملکشاه در آخر عمر جملهآ اصحاب مناصب را تبدیل فرموده بود
# ~~آن نیز مبارک نیامد و چون وفات کرد عمرش سیوهفت سال بود و مدت ملکش
# ~~بیست سال. وفات او درسنهآ سبع وثمانین واربع مائه.
# السلطان برکیارق13 بن ملکشاه
# پر کیارق درسنهآ سبع و ثمانین واربع مائه که پدرش وفات یافت در اصفهان
# ~~بود و تر کان خاتون در بغداد بود با پسرش محمود و از خلیفه درخواست تا
# ~~سلطنت به پسرش دهد محمود. خلیفه اجابت تمی کرد و گفت پسر تو طفل است.
# ~~تر کان مال بسیار بذل کرد. وخلیفه را پسری بود از خواهر سلطان ملکشاه
~~نام او
# ~~جعفر و به ترکان داده بود که میپرورد وآن پسر در اصفهان بود و اهل
~~اصفهان
# ~~را عزیمت آن بود که پیش از آن که منکشاه وفات کردی این پسر رادر اصفهان
# ~~به خلافت بنشاندندی ودا رالخلافه باز اصفهان آوردندی. ترکان خاتون آن
~~پسر PageV01P105
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0107.png)

# ~~ابغداد آورد و به خلیفه باز داد. خلیفه رهین سنت تر کان شد والتماس تر
~~کاک
# ~~اجابت کرد و خطبه به نام محمود فرمود و ترکان خاتون، اسیر کژبوغا 13
~~رابرنشاند
# ~~بندگان وغلامان نظام الملک برد ایشان او را حمایت کردند و به راه ساوه
~~بیرون
# ~~بردند پیش اتابک کمشتگین جاندار. و این کمشتگین اتابک بر کیارق بود، او
~~را
# ~~از ساوه بهری برد و برتخت نشاند و بومسلم رئیس ری او را تاجی مرصع ساخت
~~و
# ~~برسرش نهاد. و در ری قریب بیست هزار مرد گرد آد. و تر کان خاتون یا
~~لشکری
# ~~بزرگ به اصفهان آمد و بر کیارق با لشکر ییاسد و ms116 بردر اصفهان بنشست. و
~~ترکان
# ~~شهر را حصار گرفت. و تاج الملک و مجدالملک هردو مدبر ترکان بودند و تر
~~کان
# ~~خزانه هایی ریخت. عاقبت بدان قرار گرفت که ترکان پانصدهزار دینار زر به
# ~~سلطان بر کیارق داد تا از اصفهان برخاست و به همدان رفت و آنجا یا
~~خالهٔ‌ خود
# ~~مصافی داد و او را بشکست. و در این مدت امیر تتش بن الب ارسلان که عم
# ~~بر کیارق بود به کهستان آمد بالشکری بسیار. بر کیارق طاقت او نداشت به
~~اصفهان
# ~~شد و ترکان در این حال وفات یاقته بود. سلطان محمود به استقبال برادر
~~آمد و از
# ~~سراسب پرسشی [با] همدیگر کردند. اتابکان محمود یکی ترکی نام او « انر»
# ~~و یکی نام او «دیلکابک»14 درآن روز بر کیارق را بگرفتتد و باز داشتند
~~به عزم آن
# ~~که در شب او را میل کشند. ناگاه محمود را آبله برآمد. ایشان میل کشیدن
# ~~در توقف داشتند و محمود در آن آبله بعداز یک هفته بمرد. بر کیارق را
~~بیرون
# ~~آوردند و برتخت نشاندند و چون قوی شد لشکر برگرفت و به همدان آمد و
~~باتتش
# ~~مصاف داد و او را بشکست و پسر نظام الملک که او را مؤید الملک می گفتند
~~وزیر
# ~~شد وکا ر میراند. بعدازمدتی برادرش فخرالملک از خراسان بیامد و نعمت
~~بسیار
# ~~و تحفهآ بیشمار بیاورد وآلت ودست ومجلس زرین وسیمین بیمر، وسلطان وزارت
# ~~به وی داد وکار بر کیارق مستقیم شد. ناگاه سلاحده او راکارد زدند و
~~کارگر
# ~~نیامد چون شفا یافت جملهآ عراق بر وی صافی بود. خواست تا تخت خراسان را
# ~~بگیرد برادرکهتر خود را سنجربن ملکشاه بر مقدمه کرد با لشکری گران در
~~سنهآ PageV01P106
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0108.png)

# ~~تسع وثمانین واربع مائه. وسلطنت خراسان پسر الب ارسلان داشت نام او
~~ارسلاک-
# ~~ارغو و مردی مهیب نامدار بود. ناگاه پیش از آن که لشکر عراق برسیدندی
~~او به
# ~~دست غلاسی کشته شدو بر کیارق بیرنج ms117 به سرپادشاهی و خزانهآ خراسان رسید
~~و از
# ~~آنجا به ترسد شد و آن را ضبط کرد و بازگشت و سلطنت خراسان به برادر
~~سنجر داده و
# ~~از آن وقت باز سلطان شد. وشصت ویک سال سلطنت خراسان بر سنجر بماند.
# و بر کیارق چون از خراسان بهعراق بازآمد جمعی از غلامان بهسخن مؤید-
# ~~الملک که معزول کرده یودند عاصی شده بودند مقدم ایشان «اسیر انر» و
~~مصاف
# ~~دادند و0انر کشته شد و مؤیدالملک بگریخت و به گنجه شد پیش سلطان محمدین
# ~~ملکشاه برادر بر کیارق و بعداز این حال تر کان بر مجدالملک بیرون آمدند
~~و او را
# ~~از خیمهٔ‌ سلطان بر کیارق بیرون کشیدند و بکشتند. و مؤیدالملک چون به
~~گتجه
# ~~شد برقت و سلطان محمد را تحریض داد برحرب برادر، او نیز مغرور گشت و با
# ~~لشکری بیامد و در همدان برتخت نشست و «پنج نوبت» زد. سلطان بر کیارق با
# ~~لشکری از ری روی به وی تهاد و سلطان محمد سنهزم شد و مؤیدالملک گرفتار
# ~~آمد و چند نوبت در بتد بود. [پس] پیغام قرستاد بهسلطان که صدهزار دینار
# ~~می دهم از سرگناه من درگذر. سلطان قبول کرد و مؤیدالملک صدهزاردینار زر
# ~~راست کرد که بدهد و روز دیگر او را وزارت دهند. نیم روز سلطان بر کیارق
~~در
# ~~خیمه خفته بود فراشی از آن او با یکی میگفت که ببین که این سلجوقیان چه
# ~~مردمان بی حمیتاند که مؤیدالملکی که یک نوبت غلامی ترک بر وی عاصی
# ~~کرد تا جنگی بدان صفت پیدا شد و یک نوبت برادرش بر وی عاصی کرد، امروز
# ~~بهجهت زر او را وزارت میدهند. سلطان بر کیارق این سخن بشنید و به غایت
# ~~سخت آمد برخاست همان لحظه وبیرون آمد ونیمچهای در دست، بفرمود تا مؤید
# ~~الملک را بیاوردند و برسر کرسی نشاند وچشمش بست و بهدست خود زخمی زد که
# ~~سرش دورانداخت و آن فراشک هنوز ایستاده بود. سلطان روی ms118 بهوی کرد وگفت
# ~~تحمل سلجوقیان دیدی زخم نیز ببین که چون است. فراش بترسید و بگریخت. و
# ~~سلطان محمد بعداز این مطلقا عاصی شد و پنج نوبت میان او و بر کیارق حرب
# ~~افتاد چهار نوبت بر کیارق فیروز آمد و یک نوبت محمد. و سلطان بر کیارق
~~چون
# ~~مدت ملکش به دوازده [سال] رسید وفات کرد درسنهآ ثمان و تسعین واربع
~~مائه.

PageV01P107

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0109.png)

# تصحان حمدین ملکشاه بن الب ارن
# و چون سلطان بر کیارق وفات یافت اهل اصفهان بهاتفاق سلطان محمد
# ~~یاوردند و بر تخت نشاندند. و او سلطانی به غایت بزرگ دیندار بود. در
~~اول
# ~~سلطنت او دو غلام پدرش یکی صدقه نام و یکی ایاز عاصی شدند و به بغداد
# ~~عصیان آشکا را کردند. سلطان با لشکر به بغداد شد و آن حرب مندتی بکشید.
~~روزی
# ~~از بالای سر لشکر خصم مثل دخانی و علامتی بهشکل همچون اژزدهایی بود
# ~~مردمان بترسیدند و لشکر صدقه و ایاز یگریختند و صدقه و ایاز هردو
~~گرفتار
# ~~شعد تل
# و چون سلطان بحمد از این حرب بیرداخت درآن وقت که سمیان او و برادرش
# ~~یر کیارق فترت بود ملاحده فرصت یافته یودند و استحکام قلاع کرده و
~~داعیان به
# ~~هر شهر فرستاده و قوی شده تا غایتی که قرب سی چهل هزار مرد از اهل
~~اصفهان
# ~~دعوت ایشان قبول کرده بودند و مردی برخاسته بود نام او عبدالملک بن
~~عطاش
# ~~و این دعوت را قوی کرده. وقلعهای است در حدود اصقهان که آن حصن ملوک
# ~~بودی و دختران و خزانهآ آل سلجوق آنجا بودی بلاحده آن را یگرفتند و
~~عیدالملک-
# ~~بن عطاش حاکم آن قلعه شد. و در شهر اصفهان ملاحده چنان شدند که مردم را
# ~~بدزدیدندی و یهخانهها بردندی و بکشتندی و مثله کردندی تا روزی زنی پیر
~~در
# ~~کوچهای گدایی کردی دید که جماعتی قصد اوکردند او بدوید و پیش شحنه
# ~~آسد وگفت ازاین خانه آوازی منکر شنودم. مردمان ms119 شحنه بیامدند و آن خانه
~~و
# ~~آن محلت را بدیدند سردابهای یافتند که قریب سیصد چها رصد مسلمان را در
~~آنجای
# ~~برده بودند بعضی کشته و بعضی چارمیخ کرده، ایشان را بیرون آوردتد. و
~~سلطان
# ~~محمد قریب هفتسال روزگار بر در آن قلعه بنشست و چندان سعی کرد که آن
~~قلعه
# ~~را بستد واکثرملاحده را بگرفت و عبدالملک را بر دار کرد و اگر آن قلعه
~~را نمی-
# ~~ستد امروز ممکن بودی که ازدست ملاحده مسلمانی نمانده بودی.
# و سلطان محمد چون ملاحدهآ اصفهان قهر کرد عبدالملک را به اصفهان آوردند
# ~~و برگاو نشاندند بهانواع خلاقتی، و مردم در پی او افتاده خاکستر برسرش
~~فرو
# ~~کردند. در این حال کسی ازوی پرسید که تو با این همه علم نجوم که دانستی
~~در
# ~~طالع خود این روز ندیده بودی؟ گفت دیده بودم که روزی مرا به جلالتی و
~~عظمتی PageV01P108
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0110.png)

# ~~بهشهر اصفهان آرند اما ندانستم که آن جلالت این باشد! و او را بعداز
~~مثله بر
# ~~دار کردند.
# و سلطانمحمد را وزیری بود [که او را] سعدالملک گفتندی، در خقیه به
# ~~مذهب ملاحده یکی شده بود. ائمهآ اصفهان بارها مذهب او با سلطان نموده
~~بودند
# ~~سلطان باور نمیداشت تا روزی مکتوبی یافتند بهخط او که به ملاحده نوشته
~~بود
# ~~که یک ماه دیگر صبر کنید تا من این سگ را ازمیان بردارم - یعنی سلطان
~~محمد
# ~~ررا] - وسعدالملک چون مستشعر شد هزار دینار زر بهحجامی داد با تیشی
~~زهر-
# ~~آلود که فصد سلطان بکند. زنی از زنان حجاب بر این حال واقف شد با سلطان
# ~~یگفت. سلطان خود را رنجور ساخت و فصاد را بخواند، چون نیش بیرون آورد
# ~~سلطان تیز در وی نگریست فصاد بترسید و زینهارخواست. فرمود تا به همان
~~نیش،
# ~~فصد فصاد کردند و بمرد و سعدالملک را بکشتند و خود سلطان محمد1 هم در
~~آن
# ~~نزدیکی وفاتیافت. مدت ولایتش سیزده سال. و او مردی بی نظیر بود خدای
~~ترس ms120
# ~~اماعیب او آن بود که مال دوست داشتی.
# السلطان مغیث الدین سنجربن ملکشاه
# سلطان سنجر مدتی بهنیابت برادران، سلطنت خراسان کرد اما چون سلطان
# ~~محمد نماند او به استقلال سلطان شد: و مردی بود که اگر چه اندک ساده
~~دلی بر
# ~~وی غالب بود اما درکلی امور یدبیضا تمودی و در مدت نیابت برادران نوزده
# ~~فتح نامدارکرده بود که در هیچ حرب او را وهنی نیامد و مملکت غزنین و
~~ملک
# ~~محمود سبکتکین را بگرفتو هم به فرزندان ایشان بازداد. در عهد او سلطان
~~سمرقند
# ~~عاصی شد وسنچر برفت و چهارماه محاصرهآ سمرقند کرد و احمد خان را بگرفت
~~و
# ~~هرچند مملکت که پدرش ملکشاه از تر کستان گرفته بود او نیز مستخلص
~~گردانید
# ~~وخوارزم به اتسزبن محمدبن نوشتکین داد وسیستان ونیمروزبه امیرابوالفضل
~~داد
# ~~وکاراو بالا گرفت.
# و سلطان درشهورسنهآ احدی عشرو خمس مائه بهعراق آمد و سلطان محمود-
# ~~بن محمد که برادر زادهاش بود یعنی پسر سلطانحمد در عراق نیک معتبر بود
~~و
# ~~برتخت نشستی. لشکر برگرفت و بهحرب پیش آمد و محمود شکسته شد و متهزم
~~PageV01P109
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0111.png)

# ~~به اصفهان آمد. و سلطان سنجر بهری بنشست و بحمود شفیعان فرستاد و عدر
# ~~خواست و گفت این حرکت از سر کود کی رفت و سنطان از سر گناه او برفت و
# ~~محمود به خدمت آمد و یک ماه سلازم عم بود و سلطان سلطنت عراق بهوی
~~ارزانی
# ~~داشت به نیابت خود و هرچه آیین سلطتت بود همه اجازت داد که محمود در
~~عراق
# ~~بکند به غیر مرصع که بپوشد و اسب نوبت و ساحت لعل و بهد به جواهر، و
~~همهآ
# ~~فرمانها بداد و محمود را کسید کرد و خود بهخراسان باز آسد. و کار سلطنت
~~سنجر
# ~~بالا گرفت و خطبهآ او بهمشرق و مغرب رسید چنان که حد مملکت او از سوی
# ~~مشرق تا کاشغر بود و از سوی مغرب تا یمن و طایف و عمان و مکران و ms121 از
# ~~آذربادگان تا حد روم و بلغار. و او پادشاهی هنرمند فاضل بود و علما و
~~هنرمندان
# ~~را موقرو محترم داشتی و با ایشان خلوتها کردی و در لباس خود چندان
~~تکلفی
# ~~تکردی. قبای عنابی ساده پوشیدی و به زمستان پوست بره داشتی و روزگاری
~~به
# ~~سلامت داشت. چون بزرگی او از حد بگذشت امرای حضرت او هریکی حا کمی و
# ~~والیی شدند و در اطراف تعدی کردتدی تا در ماوراءالنهر جماعتی ترکان که
# ~~ایشان را خریکیان1 گفتندی با خان ختامکاتیت کردند و لشکری بیامد صدهزار
# ~~مرد، مقدم ایشان آتخان و خیل خربک نیز سی چهل هزار سوار بودند. و سلطان
~~از
# ~~مرو برفت و بهسمرقند شد و حرب کردند و شکست در لشکر سلطان افتاد و
~~سلطان
# ~~بگریخت و با سیصد سوار جنگی روی به بیابان نهاد و قلاوزی تر کمان بدست
# ~~أوردند و به بلخ آمد و در حصار ترمد رفت ولشکر او قریب سی هزار بقتل
~~آمده
# ~~بودند و امرا قریب سهچها رهزار و وهنی و چشم زخمی عظیم بود که برسید. و
~~این
# ~~حال درشهورسنهآ خمس وثلاثین وخمس مائه بود. و چون لشکریان بدانستند گه
# ~~سلطان زنده است به آهستگی روی به ترمد نهادند و تهنیت زندگان و تعزیت
~~مردگان
# ~~کردند و فرید شاعر این رباعی درآن حال بگفت، رباعی:
# ~~شاها زسنان توجهانی شد راست
### | تیغ تو چهلسال زاعداء کین خواست
# ~~نر چشم بدی رسید آن هم زقضاست
### | کان کس که به یک حال بماندست خداست PageV01P110
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0112.png)

# و ملک نیمروزکه او را تاج الدین گفتندی در لشکر گرفتار شده بود و او
# ~~مردی بود که در آن عهد بهمردانگی او کسی نبود و او را پیش آتخان بردند.
# ~~تر کان خاتون که زن سلطان بود او را تیز گرفته بودند و پیش آتخان برده
~~هردو
# ~~را بعداز یک سال پیش سلطان فرستادند و مملکت ماوراءالنهر از دست سلطان
# ~~بشد. و در غیبت سلطان چون این ms122 فترت افتاد اتسزبن محمد فرصت جسته بود و
# ~~مرو و نیشایور را غارت کرد و بسیار خزاین برگرفت. و سلطان چون یک سال
~~در
# ~~ترمد بود ولشکر بر وی جمع شدند وامرا هرکس از اطراف رسل وهدایا
~~فرستادند
# ~~برخاست و دقع اتسز کرد و چند نوبت میان ایشان حرب افتاد چنان که ذکر
# ~~آن بیاید. و هفتسال دیگر جهان به حکم سلطان سنجر بود و درسنهآ ثلاث و
~~اربعین
# ~~و خمس مائه به ری آمد و سلطان مسعودبن محمودین محمد از راه بغداد
~~بازگشت
# ~~و بهخدمت آمد و سلطان بارعام داد. و آن روز سلطان بهرام شاه از اولاد
~~سلطان
# ~~محمود سبکتکین که سلطان غزنین بود و خواهرزادهآ سلطان سنجر بود فتحی
~~کرده
# ~~بود و ملک غور را کشته و سرش به تحفه پیش سلطان فرستاده و آن ملک را
# ~~«سوری» گفتندی و هم فرید شاعر گفت، رباعی:
# # شاهاکه بهخدمتت نفاق آوردند %~% سر جملهآ عمر خویش طاق آوردند
# # دور از سر توسام بهسرسام بمرد %~% وینک سر سوری بهعراق آوردند
# واین سوری پسر سام بن حسین بود ملک غور و خرچه و پدرش سام یدعلت
# ~~سرسام وفات کرده بود و این رباعی در این حال گفت. و سلطان مسعود اظهار
# ~~اطاعت کرد وعهد با عم پدرش یعنی سلطانسنجر تازه کرد وسلطان او را
~~بنواخت
# ~~و سلطنت عراق داد و بازگشت. در این حال والی هرات عاصی شد و با ملک غور
# ~~یکی گشت و به کین سوری حرب ساخت. سلطان بهتن خود عازم هرات شد و علی
# ~~چتری [را] که والی هرات بود بگرفت و میانش بهدونیم زد و ملک حسین غوری
# ~~که پدر سام بود بگرفت وکار سلطان از نو طراوتی گرفت تا در شهور سنهآ
~~ثمان
# ~~واربعین وخمس مائه واقعهآ غزان حادث شد وکار سلطان عغلیم در تراجع
~~افتاد و
# ~~منکوب گشت. و این حال چنان بود که قومی از تراکمه بودند که ایشان را
~~حشم
# ~~غز گفتندی و ms123 بسیار بودند و چراخور ایشان ولایت ختلان بود از اعمال بلخ
~~و
# ~~هر سال بیست و چها رهزار گوسفند وظیفه بود که به مطبخ سلطان دادندی و
~~می- PageV01P111
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0113.png)

# ~~دادتد و حشمی مطیع بودند. و مردمان سلطان مردمان معتقدی درآز دست بودند
# ~~هر کس که به تحصیل این گوسفند رفتی بر این حشم ظلم کردی. روزی اسرای
# ~~اعز را طاقت نماند و محصلی [را] که رفته بود بکشتند. یکسال این معنی از
# ~~سلطان پنهان داشتند سال دیگر در افواه افتاد سلطان در خشم شد و به
~~تدارک
# ~~ایشان لشکر به بلخ کشید. غزان زنان وفرزندان در پیش کردند و شفاعت
~~کردند
# ~~که از هر خیلی هفت من نقره بدهند و همچنان مطیع و سالگزار باشند و
~~سلطان از
# ~~سر گناه ایشان بگذرد، نواب رها نکردند والا سلطان بدین معنی راضی بود،
~~پس
# ~~حرب کردند و غزان جان را بکوشیدند و سلطان شکسته شد، او را بگرفتند و
# ~~لشکرش پراکنده گشت و غزان، سلطان را به جان تعرضی نرسانیدند اما او را
~~به
# ~~مرو باز آوردتد و به روز برتخت نشاندندی و بهشب او را در ققص آهنی
~~کردندی
# ~~و در آن مدت حشم غز چنان مستولی شد که دست برآوردند و جملهآ شهرهای
# ~~خراسان را غارت کردند ومردم را بهشکنجه می کشتند ومال عالم بستدند.
~~وچون
# ~~مال روی زسین بستدند تعذیب مردم کردندی تا مالهایی که در جوف زمین
# ~~پنهان بودی بگفتندی وشیخ مجد اکاف که شیخ و ولی وقت بود و امام محمد-
# ~~یحیی که از اکابر ائمه بود هردو را بهشکنجه بکشتند و امام محمد را تا
~~غایتی
# ~~خاک در دهن آکندند که وفات کرد1 وخاقانی گفت، بیت.
# # در دولت محمد مرسل نداشت کس %~% فاضلتر از محمد یحیی قبای خاک
# # آن کرد روز تهلکه دندان فدای سنگ %~% وین کرد روزقتل دهان را فدای خاک
# و سلطان سنجر دوسال ونیم در میان غزان گرفتار بود اگرچه جمعی از اسرا
# ~~و ms124 غلامان خاص بر وی گرد بودند اما ایشان را بی اجازت غزان زهره نبودی
~~که
# ~~پیش سلطان آمدندی و مؤید آیبه که شحنهآ شادیاخ بود از جملهآ خاصگان
~~سلطان
# ~~بود روزی با جمعی غلامان یساخت و به بهانهآ شکار بر تشستند و سلطان را
~~بدزدیدند
# ~~و بهجیحون بگذشتند و بهقلعهآ ترمد بردند. و چون عمال اطراف را خبر خلاص
# ~~سلطان معلوم شد همه روی بهوی نهادند وسلطان به دارالملک مرو باز آمد و
~~به
# ~~عمارت شهر مشغول گشت وفکر برسلطان غالب شد از آن که خزانه تهی و لشکر
~~PageV01P112
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0114.png)

# ~~برا کنده و مملکت خراب دید به او مرضی مهلک سرایت کرد ودر سنهٔ‌ احدی و
# ~~خمسین وخمس مائه از دنیا برفت و او را در مرو دفن کردند. عمرش هفتادودو
# ~~سال بود و مدت سلطنتش شصت ویکثسال. بیستسال بهنیابت برادران سلطان
# ~~خراسان بود و چهل سال به استقلال پادشاهی جهان کرد.
# السلطان محمود بن محمدبن ملکشاه
# او پسربزرگتر سلطان محمد بود و چون پدرش درگذشت سلطان سنجر که
# ~~عمش بود به عراق آمد و جمعی امرا در محمود دمیدند که پدر تو سلطان اعظم
~~بود
# ~~و [سلطنت] میرات تو است چرا بهسنجر رها باید کرد؟ چون محمود کودک بود و
# ~~غور این معنی ندانست بهحرب سلطان سنجر برایستاد و شکسته شد و سلطان بر
~~وی
# ~~ابقا کرد و چنان که ذکر رفت او را سلطنت عراق داد. و سلطان محمود مردی
# ~~فاضل هنرمند بود و در آل سلجوق به فضل و هنر او نبود و دو دختر سلطان
~~سنجر در
# ~~عقد نکاح او بود: یکی مه ملک و چون او درگذشت امیر ستی نام بهوی باز
~~دادند.
# ~~و دارالملک محمود اصفهان بود و میان او و امیرالمؤمنین المسترشد وحشتی
~~پدید
# ~~شد وبغداد را حصارداد و سفرا درمیان آمدند و به صلح قرار دادند. و او
~~را بازنان
# ~~مباشرت عظیم خوش بود وعمرش کوتاه از این بود. وخادمان بسیار ms125 داشتی
# ~~کثر به دولت رسیده. و بر احوال دیوان و مستوفیان وقوفی داشتی و گاهگاه
# ~~دوست داشتی او را چها رصد شکاری بودی از سگ و یوز و شیر و ببر و سیاه
~~گوش
# ~~همه با قلادهٔ‌ زر. و پادشاهی محتشم بود و عهدی خوش داشت. در شوال
~~سنهٔ‌
# ~~خمس وعشرین وسبع مائه وفات کرد. عمرش بیستوهفتسال و مدت سلطنتش
# ~~چها رده سال.
# السلطان طغول بن محمد
# او پسر سلطان محمد بود برادر محمود و بهعدل وسیاست مشهور بود و از
# ~~فحش وهزل دور بودی و اخلاق وکرم وسخاوت بر وی غالب. در عهد سلطان
~~PageV01P113
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0115.png)

# ~~محمود او در خدمت سلطان سنجر مییود در خراسان و چون محمود درگدشت آز
# ~~حکم سنجر بهسلطنت عراق آمد17 ومیان او و برادرش مسعودبن محمد جنگ قائم
# ~~شد و چند مدت مصاف رفت و از جانیین ظفر و هزیمت میافتاد. یک نوبت که به
# ~~هزیمت به خوزستان میشد خواجه قوام الدین وزیر را بیاویخت و بکشت که سر-
# ~~گردانی خود را از او میدید. وعمری نیافت و بر در همدان وفات یافت. در
~~محرم
# ~~سنهٔ‌ تسع و عشرین وخمس مائه. مدت عمرش بیست وپنجسال و سلطنتش چهار
# ~~سال.
# السلطان مسعودبن محمد
# سلطان مسعود پادشاهی با فر و شکوه بود. مردانهای قوی و در آل سلجوق
# ~~از او قویتر نبود وعهدی بهسلامت داشت و از شکار سیری نداشتی و بهتنها
~~شیر
# ~~کشتی و در حربها خود بهمضایق رفتی و هرگز خزینه ننهادی و هرمالی که از
# ~~اطراف ممالک آوردندی بهسر تازیانه ببخشیدی. و چون برادرش طغرل وفات
~~یافت
# ~~او به بغداد بود و برادر دیگرش داود به تبریز بود. امرا مسرعان
~~فرستادند بهطلب
# ~~هردو پس مسعود مبادرت نمود و چون بهحلوان رسید راهها به برف بسته شده
~~بود
# ~~شتران را فراپیش کرد تا راه بردند و بدین منوال به همدان آمد. امرا
~~دستبوس
# ~~کردند و او را برتخت نشاندند واوداود را ولیعهد کرد وخلیفهآ وقت ms126
~~المسترشد-
# ~~بالله از بغداد بیرون آمد به عزم آن که با او حرب کند به حکم آن که با
~~اتابک
# ~~سنقر اتفاقی کرده بود که سلطنت به سلطان داود دهند. و چون از دینور
~~بگذشت و به
# ~~پنج انگشت رسید سلطانسسعود بهوی رسید و بیان ایشان سلاقات افتاد و مصاف
# ~~دادند. لشکر بغداد شکسته شد و اسیرالمؤمنین بر سرتلی بایستاد. سلطان
~~مسعود
# ~~حاجبی را بفرستاد تا او را بهاحترام فرود آورد وسرا پردهآ نوبتی زد و
~~اسباب مطبخ و
# ~~شرابخانه مهیا کرد. و چون سلطان روی به آذربادگان نهاد خلیفه را با خود
~~ببرد و
# ~~چون به مراغه رسیدند ملاحده فرصت جستند و خلیفه را کارد زدند. وچون این
~~خبر
# ~~به بغداد رسید اهل بغداد پسر مسترشد را یعنی راشد به خلافت بنشاندند و
~~او PageV01P114
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0116.png)

# ~~خواست که کین پدر از سلطانمسعود بخواهد. سلطان بهجانب بغداد گشید و
# ~~راشد چون از بغداد بیرون آمده بود بهاصفهان آمد و اصفهان را حصار داد و
~~قحطی
# ~~عظیم برخاست. وسعد الملک حاکم اصفهان بود و یکی از ملحدان ملازم او بود
# ~~ناگاه راشد را بکشت. چون خبر به مسعود رسید در بغداد عم اورا یعنی
~~برادر مسترشد
# ~~القبش المقتفی به خلافت بنشاند18 وخود به همدان بازآمد.
# و در این مدت اتابک بوزابه که ترکی قدیم بود از موالی آل سلجوق و
# ~~اتا بکی بسی پادشاه زادگان کرده بود بهیخالفت سلطان مسعود برخاست و دو
~~پسر
# ~~سلطان محمودبن محمدبن ملکشاه را بیرون آورد: یکی محمد نام و یکی ملکشاه
~~و به
# ~~اصفهان آمدند و چند مضایقه میان ایشان افتاد اما حرب نیفتاد وچون با
~~سلطان
# ~~مسعود لشکری بسیار نبود بهضرورت به بغداد رفت و مرد فرستاد به جانب
~~آذربادگان
# ~~پیش اتابک ایلدگز- که بزرگترین اتابکان آل سلجوق بود - و از وی مدد
# ~~خواست. او با سپاهی تمام به کرمانشاهان آمد و اتابک چاولی با وی بود و
~~سلطان
# ~~مسعود چها رساه در بغداد بود و ms127 باز همدان آمد و ارسلان بن بلنکری [را]
~~که امیری
# ~~بود از امرای بزرگ بر کشید و تربیت می کرد. امرا بهقصد این ارسلان
~~برخاستند و
# ~~اتایک چاولی را با وی بد کردند. اتابک چاولی قصد کرد که ارسلان را
~~تعرضی
# ~~رساند. سلطانمسعود پیغام فرستاد بهاتابک چاولی که تو دعوی می کنی که به
# ~~مدد من آمدی اول قصد خاصگان من می کنی؟ اتابک منفعل شد و عذر خواست.
# ~~روز دیگر سلطان مسعود، ارسلان را به خدمت چاولی فرستاد تا سواری و گوی
~~زدن
# ~~و شمشیر راندن خود اظهارکرد. اتابک را خوش آمد و او را بنواخت و تشریف
# ~~داد و با پیش سلطان فرستاد. دراین حال لشکر بوزابه و پادشاه زادگان
~~برسیدند و
# ~~لشکری انبوه بود چون اتفاقی نداشتند همه از همدیگر متفرق گشتند و حرب
~~نیفتاد
# ~~و سلطانمسعود نیک متمکن شد و بوزابه و پادشاه زادگان محمذبن محمود و
# ~~ملکشاه بن محمود هرسه به پارس آمدند و مملکت را فرو گرفتند و پارس
~~رادارالملکی
# ~~ساختند تا وقتی که سلطان مسعود در عراق نیک معتبر شد و یک دو امیر بزرگ
# ~~را بکشت و سرشان به پارس فرستاد و پیغام داد به بوزابه که کسانی که قصد
# ~~سلطنت کردند بدین پایه رسیدند اگر ترا هم هوس می باشد بسم الله. پس
~~اتابک PageV01P115
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0117.png)

# ~~بوزابه لشکر گرد کرد و به جانب اصفهان شد و هر دو پادشاهزاده را با خود
~~ببرد و
# ~~محمد را بر تخت اصفهان نشاند و پنج نوبت زد و سلطانسسعود از بغداد
~~سواران
# ~~فرستاد به آذربادگان و جملهآ امرا وحشم و سپاه را گرد کرد و روی
~~بهایشان نهاد و
# ~~ایشان را کرة بعد اخری بشکست و هردو ملک زاده بگریختند و به پارس
~~بازآمدند
# ~~و اتابک بوزابه را در سیان لشکر پیاده بیافتند و پیش سلطان بردند
~~بفرمود تا
# ~~میانش بهدونیم زدند وسرش به بغداد فرستاد و به در خانهآ اسیرالمؤمنین
~~بیاویختند
# ~~و این ms128 مصاف درسنهآ احدی و اربعین و خمس مائه بود
# و هم در این سال بود که سلطان اعظم یعنی سلطان سنجر از خراسان به
# ~~عراق آمد و سلطانسسعود در خدمت او جان برمیان بست و سلطان سنجر او را
# ~~بنواخت و خلعت و عهد و سنشور تازه داد و پسران سلطانمحمود، بحمد و
~~بلکشاه
# ~~یعداز آن بهخدمت آمدند و عذر خواستند و سلطان مسعود ایشان را بنواخت و
# ~~سلطان سنجر به خراسان باز شد وکار سلطانمسعود ترقی گرفت و جهان بر وی
# ~~صافی شد و خلیفه با وی متفق و خصمان مقهور. و در آن بهار به همدان آمد
~~و
# ~~اندک عارضهای روی نمود. اطبا معالجتی کردند بهشد باز نکسی19 کرد و یک
# ~~هفته بکشید وشب غرهآ رجب سنهآ سبع واربعین وخمس مائه وفات کرد. عمرش
# ~~چهل وپنج سال وسدت پادشا هیش هجدمسال:
# السلطان ملکشاه بن محمودبن محمدبن ملکشاه
# چون سلطان مسعود شکار فنا شد، امرا و ارکان دولت برملکشاه بن محمود
# ~~اتفاق کردند واو را بر تخت همدان نشاندند. اما او پادشاهی هزال لهودوست
~~بود
# ~~و همه روز با جمعی از مجهولان بهشراب وعیش مشغول بودی و سیاهی زنگی
# ~~داشت نام او جمال. او را بر کشید و بهشراب ولهو همه با او بودی پس امیر
# ~~خاصبک که امیرالامراء وقت بود در وی متهم شد زیرا که او را گفته بودند
~~که
# ~~سلطان ملکشاه ترا خواهد گرفتن. او با جمعی بساخت و ناگاه ملکشاه را فرو
~~گرفت
# ~~و کس فرستاد به خوزستان و برادرش محمد [را] بیاورد و بر تخت نشاند.
~~وملکشاه
# ~~را به کوشک بردند شبی فرصتی جست و به ریسمان از راه آبریز فرود آسد و
~~بر
# ~~19. نکس، بازگشتن بیماری را گویند.

PageV01P116

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0118.png)

# ~~اسب نشست و بدخوزستان شد پیش خواهرش گوهرنسب. و خواهرش نعمت
# ~~بیقیاس وزر به خروار میریخت و لشکری ساخت بر عزیمت حرب برادر. پس
# ~~سلطان حمد لشکری با امیری بفرستاد وآن لشکر را ms129 غارت داد و ملکشاه منهزم
# ~~شد تا وقتی که سلطانمحمد وفات خواست کرد و سلیمان شاه ابن محمدبن
~~ملکشاه
# ~~با لشکر بر در همدان نشسته بود ناگاه به اصفهان دوانید و شهر بگرفت و
~~پنج نوبت
# ~~زد و نزدیک بود که ملک سلیمان شاه را بگیرد خود او را قضای نوشته در
~~رسید و
# ~~وفات کرد در سنهآ خمس و خمسین و خمس مائه. عمرش سی و دوسال و مدت
# ~~ملکش چها رماه.
# السلطان محمد بن ممود بن محمد
# چون ملکشاه گرفتار آمد امیرخاصبک، جمال الدین قیماز را بفرستاد که یکی
# ~~بود از امرای بزرگ، تا محمدبن محمود را بیاورد برادر ملکشاه بر تخت
~~نشاند و
# ~~این قیماز با خاصبک بد بود. در راه که میآمدند تقریر سلطان محمد کرد که
~~خاصبک
# ~~عزم دارد که ترا به بهانهای بیاورد و ترا بگیرد و همچون برادرت بند
~~کند. پس
# ~~سلطان حمد اول کاری که کرد خاصبک را فرو گرفت و بکشت و چندان خزانه
# ~~و زر و جواهر از خانهآ او بیرون آورد که عدد آن خدای دانست. وگویند
~~آنچه در
# ~~اصطبلی که در خانهآ خودش بود بسته بود، هزاروچها رصد اسب بندی بود به
# ~~غیراز آن که در ولایات و اطراف داشت. و سلطان محمد چون از قتل خاصبک
# ~~بپرداخت او را خصمی قوی برخاست یعنی عم او سلیمان شاه بن محمدبن
~~ملکشاه.
# ~~و چندان لشکر بهسلیمان شاه گرد آمدند که عدد نداشت و بر در همدان فرود
~~آسد
# ~~و با سلطان محمد هیچ لشکر نبود. جملهآ مردمان دل برپادشاهی سلیمان شاه
~~نهادند
# ~~و سلطان بحمد عزیمت فرار مصمم کرده، قضای خدای و دولت او که در کار بود
# ~~کسی بهشب برفت و تقریر سلیمان شاه کرد و گفت این امیران از مدد تو
~~پشیمان
# ~~شدهاند خواهند که ترا بگیرند و به دست سلطان محمد بازدهند. سلیمان شاه
~~از
# ~~آنجا که دولتش مساعد نبود استشعاری در خود پیدا کرد و ms130 نیم شب از خزانه
# ~~نقدی تمام برداشت و راه خراسان گرفت. روز دیگر لشکری چون سلطان ندیدند
~~از
# ~~سراضطرار هر کسی راه ولایتی و طرفی و صوبی گرفتند و به عون حق بیشائبهآ
~~سعی PageV01P117
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0119.png)

# ~~و رنج آن لشکر همه متفرق شدند و مملکت بر وی مقرر شد و سلیمان شاه مدتی
~~در
# ~~خراسان بود باز به در اصفهان آسد وخواست که اصفهان را بگیرد والی
~~اصفهان راه
# ~~تداد به بغداد شد و خلیفه المقتفی او را بدد شد و سلطنت یهوی داد و
# ~~او به آذربادگان رفت و التجا به اتابک ایلدگز برد. اتابک را ضرورت شد
~~معاونت
# ~~کردن، لشکری ساز دادند. سلطان محمد از همدان برفت با سپاه تمام و در
~~کنار
# ~~ارس مصاف دادند. لشکر سلیمان شاه به هزیمت شد و ایلدگز پیش سلطان آد و
# ~~از گذشته عذر خواست. سلطان عفوکرد و در آن زمستان به جانب بغداد رفت تا
# ~~اتتقام مددی که خلیفه از سلیمان شاه کرده بود بخواهد. برفت و بغداد را
~~از چار
# ~~رکن حصار داد. مدتی حرب سخت بود چنان که کار یر بغدادیان تنگ شد. و
# ~~سلیمانشاه چون از آذربادگان گریخته بود به موصل شده بود و لشکری ساخت و
~~به
# ~~کشتی نشاند و به بغداد فرستاد بهمدد خلیفه. آن لشکر بیامدند و جنگها
~~رفت.
# ~~ناگاه خبر رسید که سلطان سلکشاه با اتابک ایلدگز به در همدان آمدند.
~~سلطان محمد
# ~~جملد خزینه ولشکر و رخت و بنه بهجای رها کرد و خود با دوسه خاصه به
~~همدان
# ~~آمد. بعداز دوسه روز لشکرش کوفته و زده و منکوب باز آمدند و چون لشکرش
# ~~برسید با ملکشاه حرب کرد کرة بعد کرة او را هزیمت داد و اتابک ایلد گز
~~با زگشت
# ~~و به آذربادگان باز شد. و سلطان محمد بعداز این حالت دختر سلطان کرمان
~~را
# ~~بخواست واو را به آذینی هرچه تمامتر یهشهر همدان آوردند و سلطان در این
~~حال ms131
# ~~رنجور بود، دست بدان دختر ننهاد تا پنج ماه که در گذشت درسنهآ اربع
~~وخمسین و
# ~~خمس مائه. مدت پادشاهی او هفتسال و عمرش سی ودو سال.
# السلطان سلیمان شاد آبن محمد بن ملکشاه
# چون سلطان محمدبن محمود وفات کرد امرای حضرت مشورت کردتد برآن
# ~~که سلیمانشاه را بنشانند و بهاتفاق جملهآ اکابر امرا خصوصا اتابک موفق
~~گرده
# ~~بازو- که رکنی اعظم بود _ او را از موصل بخواندند و بر تخت نشاندند. و
~~او
# ~~مردی شراب دوست بود و از مداومت شراب چنان شد که از مردم وحشی ماند.
# ~~امرا از نشاندن او نادم گشتند و اتفاق کردند برآن که مرد فرستند به
~~تبریز و پسر
# ~~سلطان طغرل را نام او ارسلان بیاورند وموفق گردهبازو در ری نشسته اعلام
~~او PageV01P118
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0120.png)

# ~~کردند او جواب نبشت که این سلطان را من نشاندهام و مصلحت نیست او را
# ~~همچنین رها کردن که اگر او به جانب خراسان رود اول درد سر من باشد. پس
~~او
# ~~را موقوف کردند تا اتابک ایلدگز وسلطان ارسلان بیامدند. چون ایشان
~~بیامدند
# ~~خمس مائه در گذشت و در مرقد برادرش مسعود دفن کردند. مدت ملکش شش ماه
# ~~وعمرش چهل وپنج سال.
# السلطان آرسلان شاه بن طغول بن محمد
# سلطان ارسلان پادشاهی نیکو اخلاق پسندیده سیرت بود و بزرگترین سیرت
# ~~او سخاوت بود و هرگز هیچ سائل به تاسرادی از دروی بازنگشتی و از کار
~~دخل و
# ~~خرج وضبط احوال غافل بودی و همهآ روزگار او با عیش وطرب بود اما هزل و
# ~~بازی در محفل ومجلس او نبودی. وچون پدرش سنطان طغرل وفات یافت او طفل
# ~~بود و پسر سلجوق بن محمد بن ملکشاه - نام او ملکشاه - هم کودک بود.
~~سلطان
# ~~سعود ایشان را پیش خود میداشت و تربیت کردی تا وقتی که سلطان مسعود از
# ~~بغداد به همدان میآمد به دفع اتابک بوزابه، ایشان را هردو به قلعهآ
~~تکریت بسپرد
# ~~بهدست حاجی بلال نام که ms132 شحنهآ بغداد بود و مدتی در تکریت بودند. چون
~~مسعود
# ~~در گذشت و سلطان محمدبن محمود بنشست، او را با خلیفه المقتفی جنگ افتاد
~~و
# ~~البغوش و حاجی بلال را بفرستاد تا با خلیفه حرب کنند. ایشان هنوز بدان
~~جای
# ~~نرسیده بودند که اهل عجم سلطان ارسلان را بیرون آورده بودند و با خلیفه
~~حرب
# ~~کرده، لشکر عجم منهزم شد و این ارسلان بگریخت و بهعراق نتوانست آمد
~~زیرا
# ~~که سلطانمحمد در عراق بر تخت بود. بهجانب آذربادگان رفت پیش اتابک
# ~~اپلدگز، و اتابک ایلدگز اعظم اتابکان آل سلجوق بود و مربی ارسلان شد.
~~چون
# ~~سلطان محمد درگذشت امرا برنشاندن سلیمان شاه مشورت کردند اما با رأی
~~اتابک
# ~~هیچ نتوانستند کردن. بدان قرار دادند که ارسلان ولیعهد سلیمان باشد و
~~بعداز وی
# ~~سلطنت او را باشد. چون سلیمان شاه گرفته آمد اتابک ایلدگز سلطان ارسلان
~~را
# ~~برگرفت و بهعراق آورد و برتخت نشاند و او در پادشاهی به غایت سستعد
~~بود. در
# ~~اول پادشاهی لشکر به تر کستان کشید از راه آذربادگان و ابخاز را بشکست
~~و برده PageV01P119
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0121.png)

# ~~با محمد او را مخالفت افتاد واینانج20 پهلوان وجمعی ته امرای ری بودند
~~مربی
# ~~محمد یودتد. چند توبت مصاف دادند اتابک ایلدگز ثبات نمود تا ایشان را
~~قهر
# ~~کرد. و چون دفع سلطان زاده محمد کرده شد سلطان ارسلان روی بهقهر و قمع
# ~~ملاحدهآ ملاعین آورد. و در روزگاری که ارسلان بدین فتحها وکارها که ذکر
~~رفت
# ~~مشغول بود ملاحده در حدود قزوین سهقلعهآ محکم بر آورده بودند. سلطان
~~ارسلان
# ~~لشکر بدانجا کشید و قلعه های ایشان را یستد و خراب کرد و یک قلعهآ
~~استوار
# ~~داشتند که سنطان محمدین ملکشاه مدتی سعی کرده بود که بگیرد میسر نشده
~~بود.
# ~~سلطان ارسلان پای بفشارد تا آن را بگشاد و آن را «قلعهآ ارسلان گشای»
~~نام
# ~~نهادند. بعدازاین فتحها، کارری مشوش بود و امیر ری اتابک اینانج بود.
~~ارسلان
# ~~چندان سعی ms133 کرد که او را به تدبیر بدست آورد و بکشت و ملک ری نیز قرار
~~گرفت
# ~~و ملک بر ارسلان قراری شد و روزگارش خوش گشت. و گاه به همدان آمدی و
~~گاه
# ~~به اصفهان و گاه به آذربادگان. و چون ملکش بهسال پانزدهم رسید ابخاز
~~دیگر باره
# ~~بجتبید. سلطان با اتا بک ایلدگز و سیاه یسیار روی یدوی تهادند و سلطان
~~در نخجوان
# ~~رتجور شد و لشکر را پیش ایخاز فرستاد. یرفتند و مصاف دادند. ابخاز
~~منهزم شد
# ~~و لشکر باز آمدند و رنچوری سلطان زیاده شد و پنجاه روز در تخجوان بود و
~~ملک
# ~~ارمن را خلعت پوشید. در این حال خبر والدهآ سلطان آمد که در همدان وفات
# ~~کرده بود و اتا بک ایلدگز نیز در همان سال در نخجوان وقات یافت و سلطان
~~به
# ~~رنجوری به همدان باز آمد و خواهر سید علاءالدوله را بخواست21 و یک هفته
~~در
# ~~خانهآ او بود ووفات یافت در جمادی الاول سنهآ احدی وسبعین وخمس مائه.
~~مدت
# ~~پادشاهی او پانزده سال و هفتماه و عمرش چهل وسه سال.
# السلطان طغول بن ارسلان، آخر ملوک سلجوق
# چون سلطان ارسلان درگذشت، مملکتش بیمنازع و مخاصم بهدست پسرش
# ~~طغرل بن ارسلان آمد و بر سرخوان آراسته رسید و محمدبن ایلدگز در آذ
~~ربایجان به PageV01P120
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0122.png)

# ~~غایت متمکن و بزرگ بود مربی او شد و مملکت فارس و عراق و آذ ربادگان
~~صافی
# ~~گشت و پسر اینانج که گفتیم که سلطان ارسلان او را بکشت به کین پدر
~~مخالف
# ~~سلطان طغرل بود و والی مملکت ری بود. و در آن عهد سلطان تکش خوارزمشاه
# ~~بر ممالک خوارزم وخراسان وماوراءالنهر مستولی بود این قتلغ بن اینانج
~~پناه به
# ~~حضرت تکش برد و تکش بدین مصلحت از خوارزم بهری آمد ومیان امرای قتلغ
# ~~و سلطان طغرل مصالحت جست وشحنهای در عراق بنشاند و برفت. چون تکش
# ~~با زگشت سلطان طغرل مسخر اذلال خوارزمشاه و قتلغ ms134 نمی توانست شد،
~~عهدبشکست
# ~~و قصد قتلغ کرد و ری و جبال فرو گرفت. قتلغ دیگر بار اعلام تکش کرد و
~~تکش
# ~~باز بهعراق آمد و مصاف داد چون قفیز ملوک سنجوقی پرشده بود و عمر سلطان
# ~~طغرل بسر آمده در روز مصاف گرزی گران که داشت برگردن نهاد و در صف
~~کارزار
# ~~می گشت و این ابیات از شاهنامه میخواند که، اییات:
# # چو زان لشکرگشن برخاست گرد %~% رخ نامداران ماگشت زرد
# # من آن گرز یک لخت برداشتم %~% سیه را همانجای بگذاشتم
# # خروشی خروشیدم از پشت زین %~% که چون آسمان گشت گردان زمین
# پس چون دولت در کار نبود سپاهش هزیمت یافتند و او برنگشت و می-
# ~~کوشید. ناگاه اسیش خطا کرد و قتلغ اینانج بر سرش رسید و خود را ناشناس
# ~~گردانید. طغرل بدانست که قتلغ است. خود از سر برگرفت گفت منم طغرل.
~~قتلغ
# ~~گفت مطلوب، تویی و چماقی برسرش زد و بکشت و سرش برداشت و پیش تکش
# ~~برد و تکش سرش به بغداد فرستاد پیش خلیفه. و این طغرل بسی جفا به خلیفه
# ~~کرده بود. قتل طغرل درسنهآ تسعین وخمس مائه بود. مدت ملکش نوزدهسال. و
# ~~بهمرگ او روزگار سلاطین سلجوقی در عراق بسر آمد چنان که روزگار سلاطین
# ~~خراسان به سنجر تمام شد. والله اعلم.

PageV01P121

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0123.png)

# طایفهآ ششم از طوایف هشت گانه ملو گی غورند
# ایشان در عهد سلاطین غزنیه در طاعت سلطان محمود سبکتکین بودند و چون
# ~~سلطان مسعودبن محمود کشته شد و مملکت خراسان و عراق از دست ایشان برفت
# ~~ایشان بر بهرامشاهبن مسعودبن ابراهیم خروج کردند و ملک غور و غزنین و
~~ممالک
# ~~محمودی مجموع ازوی انتزاع کردند واول ومقتدای ایشان:
# السلطان علاءالدین حسین الغوری
# بود واول ملوک غوریه اوست ودرسنهآ اثنین و عشرین وخمس مائه لشکر
# ~~به ملک غزنین کشید و با بهرامشاه مصاف داد. بهرام ازوی بگریخت و
~~علاءالدین
# ~~شهر غزنین را ضبط کرد و برادرخود را سیفالدین بر تخت ms135 غزنین نشاند و خود
# ~~یا زگشت. چون غیبت او حاصل آمد بهرامشاه انتهاز فرصت یافت و به غزنین
~~آمد و
# ~~سیفالدین را مقید کرده در شهر غزنین به گاو نشانده بگردانید. و چون
~~علاءالدین
# ~~از این خبر آگاه شد با لشکری گران عزیمت غزنین ساخت. پیش از آن که او
# ~~برسیدی بهرام شاه را وفات رسید علاءالدین بیامد و در غزنین قتل عام کرد
~~و خسرو
# ~~شاه پسر بهرامشاه که قائم مقام پدر بر تخت بود بگریخت پس پسران
~~برادرخود را
# ~~غیاث الدین محمدبن سام بن حسین وشهاب الدین محمودبن سام را بهنیابت خود
# ~~در غزنین بنشاند وخود بازگشت. غیاث الدین وشهابالدین بهلطایف حیل خسرو
# ~~شاه را بفریفتند تا بدست آمد او را فارغ کردند ناگاه بگرفتند و به قلعه
~~محبوس
# ~~کردند و مملکت محمودی غوریان را مسلم شد.

PageV01P122

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0124.png)

# اف حیا افکایق کلاکلک الخور
# و در عهد سلطان علاءالدین پیش از آن که به غزنین والی شد مملکت
# ~~هرات و سیستان داشت و ملکی عادل با تام بود و با خلفا اظهار طاعت کردی
~~و
# ~~میان او و خوارزمشاهیان پیوسته مناقشت و مخالفت بودی. و در آن زمان که
# ~~برادرش شهابالدین با سلطان محمدخوارزمشاه محاربت کرد او با برادر بود و
~~چون
# ~~با زگشت د رسنهآ سبع و تسعین و خمس مائه وفات یافت. والله اعلم
~~بالصواب.
# السلطان شهاب الدین محمود بن سام الغوری
# سلطان شهاب الدین خلاصهآ ملوک غوریه بود و دولت ایشان در عهد او به
# ~~اقصی الغایه رسید و با سلطان محمدبن تکش که سر جلالت بر فلک اطلس می
~~سود
# ~~دم مقاوست میزد و چند نوبت میان ایشان دست محاربت قائم شد و در آخر
~~عهدش
# ~~با لشکری گران روی بهخراسان نهاد. وبا وی نود سر فیل بود. و بهطوس آمد
~~و
# ~~کثر بلاد خراسان بگرفت و داد و عدل کرد وشحنگان بنشاند. و چون بهحصار
# ~~طوس رسید گرد آن برگشت و جنگ جایها ms136 نظاره می کرد. ناگاه حصار فرو آمد و
# ~~مستخلص گشت. و برادر سلطان محمدخوارزمشاه را بگرفت و بند کرده به قلاع
~~غور
# ~~فرستاد. و تا بسطام وگرگان بگرفت و عزیمت وقصد قلاع ملاحده کرد وبازگشت
~~و
# ~~به هرات بازآمد. وچون سلطان محمد از این حال خبر یافت به خراسان آمد و
~~شحنگان
# ~~شهابالدین را براند. وشهاب الدین چون خوارزم از سلطان محمد خالی یافت
~~از راه
# ~~طالقان به خوارزم آمد سلطانمحمد به مرو شد. در سرخس رسولان رسیدند از
~~پیش
# ~~سلطان شهاب الدین و از قول او التماس بعضی از بلاد خراسان کردند. سلطان
# ~~اجابت نکرد و به خوارزم کشید و شهابالدین بهطوس گریخت و بنیاد ظلم و
# ~~مصادرات نهاد. دیگربار سلطان محمد بهمرو آمد و مصافی سخت دادند و هزیمت
~~بر
# ~~لشکر غور افتاد وشهابالدین برفت وساز وعدت لشکری گران ساخت و بازآمد.
# ~~این نوبت سلطان محمد از خان ترکستان استمداد کرد و سپاهی تمام بیاورد و
# ~~سلطان شهابالدین باز هرات آمد. سفرا در میان آمدند و بهصلح قرار دادند.
~~مدتی
# ~~نوایر فتن سیان این دو پادشاه بنشست و سلطان شهابالدین خیلی غزوکرد در
~~PageV01P123
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0125.png)

# مجمع الانساب
# ~~هتدوستان ولشکرش توانگرشدند و خزانهها بدست آورد. دیگرباره سودای
~~مخالفت
# ~~سلطان محمد پخت و لشکری گران به کنار جیحون کشید چنان که سلطان محمد
# ~~قدری مشوش گشت. ناگاه میان روزی در خیمهآ سلطانشهابالدین ملاحده سر
# ~~برزدند وسلطان شهابالدین را کارد زدند وکار غوریان بسر آمد. و سبب طلب
# ~~کردن غوریان مملکت خوارزمشاهیان تحریض خلیقه بود و دائمأ بهوی مینوشت
# ~~که از محاربت خوارزمشاه مایست زیرا که میان خلفا و خوارزشاهیان بد بود
~~و
# ~~ذ کر وحشت میان ایشان کرده شد و خود نراد قضا میان غوریان و
~~خوارزمشاهیان و
# ~~خلفا مهرهای زد که هرسه طایفه را زیر طاس قدر ناچیز گردانید و قومی در
~~عرصهٔ‌
# ~~وجود پیدا کرد که هزار ازاین طایفه در جنب جبروت وسطوت و شوکت ایشان
# ~~مثقال ذرهای ms137 نتمودند و آن طایفهآ اقوام تتارو مغولان جرارند که امروز
~~لشکر پادشاه
# ~~فلک اقتدار گیتی بخش اقلیم ستانند که امام اعظم و سلطان ربع مسکون است
~~که
# ~~ان شاءالله عمر و دولت و مملکتش بهاوتاد ابد بسته باد و احباء حضرتش سر
~~در
# ~~تکبر و عظمت در فلک نهم سایان واعداء مملکتش درحضیض نکیت گرفتار و غریق
# ~~غصه بی بایان. بحق محمد وآله اجمعین.

PageV01P124

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0126.png)

# طایفهٔ‌ هفتم از طوایف هشتگانه مالاحدهاند
### | بعنهم الله تعالی
# ایشان را ملاحده از برای آن گویند که قومی بودند که در دین محمدی
# ~~شک پیدا کردند و آن شک را «الحاد» گویند. و به حقیقت الحاد و زندقه
~~وقرامطه و
# ~~فلسفه همه یکی است زیرا که معنی همه بددینی و بداعتقادی است. واین مذهب
# ~~از قومی برخاست که در طبیعت و جبلت ایشان هنوز هوس دین گبری و مغی
~~مانده
# ~~بود و از متابعت دین نبوی کاهل و غافل بودند. وچون بعد از ابوبکر و
~~عمر-رضی-
# ~~الله عنهمااختلاف رأی به جهت خلافت و هوس سروری در میان صحابهآ رسول
~~الله
# ~~علیه وآله وسلم ورضی الله عنهم پیدا شد این بی حمیتان بددین که تاب
~~تحمل تکالیف
# ~~شرع مصطفوی نداشتند قتل امیرالمؤمنین علی وقتل حسین، پسرش- رضی
~~اللهعنهما-
# ~~را بهانه ای بزرگ ساختند و گفتند بعد از خلافت عمر، جملهآ خلق عالم
~~کافر شدند
# ~~زیراکه حق اماست بعد از عمر بهاجماع صحابه و مشورت آن شش تن که عمر
# ~~تعیین کرده بود و به حکم عبدالرحمن بن عوف که از اشارت و صوابدید آن
~~پنجتن
# ~~حکم بود بر تعیین، خلافت امیرالمؤمنین علی را بود و عمروعاص شغب وحیلت
# ~~کرد و خلافت از علی بهعثمان گردانید. پس کسانی که تقویت و نصرت علی
# ~~نکردند و کسانی که مدد حسین نکردند همه کافر شدند و خون و خواستهآ
~~ایشان
# ~~حلال است مگر از نوایمان بهنبوت رسول الله و امامت فرزندان اویعنی
~~اولاد
# ~~فاطمهبیاورند وعلی را امام بهحق دانند. وچون مطلقأ ms138 نمیتوانستند که
~~ابطال
# ~~حکم شرع کردندی حالیا اولا این سخنان شک آمیز در دلهای مردم پیدا کردند
~~و
# ~~به مرور دهور خلقی را گمراه کردند تا برسید به روزگار آخر از عهد
~~عباسیان و قومی از PageV01P125
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0127.png)

# ~~قراسطه که ذکر تغلب و گمراهی ایشان در عهد خلفای بنی عباس کرده شد بر
# ~~مملکت مصر وشام و بحرین ویمن استیلا یافتند و آن ممالک برمت1 از دست
~~خلفا
# ~~بشد وشام را دا رالملک و حضرت ساختند. و هریکی از قرامطه که بنشستی خود
~~را
# ~~امیرالمؤمتین نام نهادی و تا امروز همچنین است اگر چه همه اترا کند و
~~دعوی
# ~~دین پاک می کنند علی هذا اصل این مذهب از آن لعینان خاست. وکود کی را
# ~~بیرون آوردند و نسب او مزور کردند و گفتند این را اسماعیل نام است از
~~نسب
# ~~جعفرصادق و امام بهحق اوست. و باز او را پنهان کردند و مدتی مردم را
~~بدان
# ~~مذهب خواندندی و فرزند بهفرزند این اسماعیل را همچنان پنهان داشتندی و
~~از
# ~~نادیده مردم مرید ومعتقد بودندی وجان وخان ومال و دین چندین هزار بددین
# ~~و چندین هزار مسلمان در سر این فساد شد تا این مذهب خلق در عالم فاش
~~گشت
# ~~و از مصر وشام بهدیگر اقالیم سرایت کرد. اول در عراق منتشر گشت و آن
# ~~عبدالملک بن عطاش که ذکر او رفت که در عهد سلطان محمدبن سلکشاه بن الب-
# ~~ارسلان السلجوقی او را در اصفهان به گاو بگردانیدند و بکشتندش سدتی این
~~مذهب
# ~~را تقویت کرد .و چون او را بدان خلاقت بکشتند دیگر حسن صباح علیه
~~اللعنه
# ~~یرخاست وقلاع بساخت و به تمشیت این کارچنان کرد که ذکر آن خواهد آمد.
# الحد آول: الحسن بن محمد الصباح
# و این لعین روزی احوال خود را شرح میداد و میگفت که من در اوایل
# ~~که در عراق میبودم همان مذهب شیعهٔ‌ دوازده امام داشتم وشیعی بودم و
~~مرا
# ~~دوستی بود او ms139 را «امیرضراب» گفتندی، هروقتی مذهب الحاد بر من عرضه کردی
~~و
# ~~کسر مذهب شیعه کردی من قبول نکردمی و هروقت میان ما منازعت افتادی تا
# ~~روزی مرا رنجوری صعب اتفاق افتاد و از خود ناامسید شدم با خود گفتم
~~گویی
# ~~مذهب باطنی مذهبی حق است اگر خلاص یابم آن مذهب گیرم. اتفاقا مرا صحتی
# ~~حاصل آمد وچون از رنجوری بهتر شدم مردی بود او را «ابوالنجم سراج»
~~خواندندی
# ~~و یکی ازسروران مذهب باطنی بود، استکشاف این مذهب کردم واو شرح و بسط
# ~~این مذهب بر من خواند که یعنی اسلام را ظاهری و باطنی هست وظاهر آن است
# ~~. برمت (ب رم) حرف ارنبوهوبوواففبیکسدید به معنی همکی وحملگیو
~~PageV01P126
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0128.png)

# ~~که عوام وکسانی که از علم بهره ندارند بدان مشغولند و اظهار طاعت می
~~کنند و
# ~~باطن آن است که هر کس که علوم حاصل کرد و دانست که خالق و مخلوق از
# ~~همدیگر چگونه ممتازند و اصل تکالیف شرع بنابر مصالح عالم و عالمیان است
~~و
# ~~روح چیست؟ وکالبد چون است؟ چون این مقدمات به حقیقت دانست این تکالیف
# ~~از وی برخاست. چون حقیقت نماز دانست اگر کند و اگر نکند هردو یکی است و
# ~~روزه و زکات و دیگر ارکان شرع به همین سبیل. چون این مذهب بر من عرض
# ~~کرد بدانستم که معقول است بپذیرفتم و بهاصفهان آمدم. و آن وقت عبدالملک
~~در
# ~~این مذهب سرور بود مرا بپسندید و در این مذهب سخنهای معقول گفتم و
~~نیابت
# ~~خود بهمن داده ومرا بهمصر وشام فرستاد برفتم و امیر مصر مرا بپسندید و
~~نایبش
# ~~با من بد بود. و یکسال ونیم در مصر بودم و چون وزیربا من مخالف بود مرا
# ~~همراه لشکر در کشتی به حرب مملکت فرنگ فرستاد. در راه کشتی بشکست و
~~مردم
# ~~غرق شدند ومن خیلی زحمت خوردم و کشتی بهشام افتاد. مدتی در شام بودم تا
# ~~در سنهٔ‌ ثلاثوسبعین واربع مائه بهاصفهان بازآمدم و ms140 عزیمت دیار دیلم
~~وطبرستان
# ~~کردم و گرد جهان میتافتم و گاهگاه باز اصفهان آمدمی. دوستی داشتم در
~~اصفهان
# ~~و هرگاه بیابدمی در خانهآ او فرود آمدمی و او مرا مراعات کردی. روزی با
~~وی
# ~~نشسته بودم واز هر جنس حدیث میرفت تا بهسخن سلجوقیان رسید من گفتم ای
# ~~دوست اگر من یکیار موافق بدیدمی که با من موافقت کردی بهاندک روزگاری
# ~~ملک سلجوقیان برهم زدمی. چون من این سخن بگقتم آن مرد پنداشت که مرا
# ~~سودا غالب شده است هیچ نگفت. روز دیگر چون خوان بیاورد اول شربتی آورد
# ~~که انتیموان در آن بکار برده بود .من بدانستم که او از سخن من در غلط
~~افتاده
# ~~حالیا من نیز هیچ نگفتم وشربت بخوردم و روز دیگر برفتم وقصد قلعهٔ‌
~~الموت
# ~~کردم ومدتی آنجا بودم تا به لطایف حیل آن را بدست آوردم.
# این بود بنیاد حکومت ملاحده که خود تقریر کرد اما او مردی فاضل بود
# ~~در علم، و معقولات نیکو دانستی و دعوت او را دعوت جدیده گفتندی زیرا که
~~اول
# ~~دعوت آن عبدالملک بنیاد کرده بود و از آن او دوم بود. اما اصل مذهب
~~پیشینگان
# ~~آن بود که در آیات قرآن و حدیث رسول الله خوض کردندی و تأویلها نهادندی
~~و
# ~~بدعتها بیرون آوردندی. و چون حسن صباح بنشست اصل معتقد او آن بود که
# ~~ابواب بحث و مناظره دربست و گفت خدای را بهفضل و علم و عقل نمی توان
~~PageV01P127
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0129.png)

# ~~شتاخت والاکه امامی باشد مرشد را هرچه او گوید و فرماید چون متابعت کند
~~به
# ~~حق رسد. واین سخن میگفت و بس. و قوسی بسیار با خود کرد و گمراه گردانید
~~و
# ~~از آن که مردکی محیل بود والابنیاد این کار بر زهد وورع و تقوی نهاد و
~~قطعا
# ~~گرد مناهی نگشت، و نمازکردی و روزه داشتی و زکات دادی و در دین عجب
# ~~راسخ بودی چنان که بهجهت خمر خوردن، دو پسر خود ms141 را بکشت بهحد شرعی
# ~~که بزد. اما سخن او همین بود که یعنی متایعت امام، سلمانی است و امام
~~از
# ~~صلب حسین بن علی باید وگاه پیدا باشد و گاه پنهان، اسروز پنهان است هر
~~کس که
# ~~تابع او شد بدخدای رسید و بهشت یافت و هر کس که نشد گمراه و بی دین از
~~دنیا
# ~~برفت. وسی وپنج سال برسر قلعهآ الموت بنشست که دوبار از سر قلعه بهشیب
~~نیامده
# ~~بود و بی وضو ننشسته بود. تا او زنده بود کسی را زهره نبود که شراب
~~خوردی در
# ~~آن ممالک، وسلطان ملکشاه خیلی بکوشید که آن قلعه بگیرد عمرش وفا نکرد و
# ~~وزیرش نظام الملک در قهر ایشان بسیار سعی کرد او را نیز کاردزدند و کار
~~حسن
# ~~بالا گرفت. روزی آن مرد که در اصفهان شربت انتیموان پیش حسن آورده بود
~~به
# ~~قلعه آمد پیش او و چون کار او چنان بزرگ دید عجب آمدش و آن سخن از یاد
# ~~او رفته بود. حسن چون او را بدید گفت اکنون شربت مرا باید خورد یا تو؟
~~آن
# ~~مرد خجل شد و حسن او را سههزار دینار داد. و هرسال از مصر او را
~~تشریفات
# ~~آوردندی. و در سنهآ ثمان و عشر و خمس مائه رنجور شد و آثار مرگ بیافت.
~~نایبی
# ~~داشت او را «بزرگ امید» گفتندی- از نسب دیالمه بود- او را بخواند و
~~خلافت
# ~~بهوی داد و هم در آن دو روز وصایا کرد و گفت همین طریقهآ من میسپرید تا
~~وفتی
# ~~که امام پیدا گردد.
# بزرگ امیدالدیلمی
# و بزرگامید مردی فاضل حکیم بود و هیچ نسبت خویشی با حسن نداشت و
# ~~جملگی ملک ملاحده تا آخر عمر به فرزندان او بماند و ظاهر شرع را چنان
~~که
# ~~حسن صباح ملعون رعایت می کرد او نیز می کرد. و در روزگار حسن، سلطان
~~سنجر
# ~~بسیار بکوشید که ملاحده را براندازد میسر نشد. و حسن روزی فداییان را
~~فریفته ms142
# ~~بود و روح ایشان خریده تا فرصت یافته بودند و نیمشب بر بالین سلطان
~~سنجر PageV01P128
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0130.png)

# ~~کاردی به زمین فرو کرده بودند. سلطان آن بدید و بترسید و حسن پیغام
~~فرستاد که تا
# ~~ظن نبری که من بر تو قادر نیستم. سلطان بفرمود تا جملهآ راههای آن
~~مملکت
# ~~به ملاحده باز گذاشتند و قصد ایشان نکرد و در عهد بزرگ امید همچنان
~~ایمن بودند.
# ~~و در عهد او بود که اسیرالمؤمنین المسترشد را بکشتند. و همه آیین و رسم
~~حسن
# ~~نگاه داشتی و چها ردهسال در ضلالت بسر برد تا به دوزخ شد در سنهأثنین
~~وثلاثین
# ~~و خمس مائه.
# محمدبن بزرگامید
# و چون آن ملعون به دوزخ خرامید پسرش محمد، قائم مقام او گشت و همان
# ~~طریقهآ پدر نگاه داشت. و او را پسری بود که نامش حسن نهاده بود و مرد
~~کی
# ~~دیوانهآ مخبط دماغ بود و در مذهب الحاد تصرفات کردی و بعضی از احکام
~~شرع
# ~~بیفکندی و گفتی پدر من وجد من و حسن صباح هیچ یکی ندانستند و خرافاتی
~~چند
# ~~به هم نهاده بود. و عوام نیک معتقد او شدند بهحکم آن که حسن صباح نشان
# ~~داده بود که اسامی پیدا خواهد آمد و آن ملعون گفتی که امام منم! و مردم
~~در
# ~~ظن افتادند وپدرش مردمان را گرد کرد و او را تکذیب کرد و گفت او دروغ
~~می-
# ~~گوید که امام از نسل پیغمبر میباید و ما از دیلمیانیم و نسب ما به غیر
~~از دیالم
# ~~به هیچ قبیلهآ دیگر نمی کشد. و خلقی را که متابع پسرش بودند بکشت و از
~~قلعه
# ~~بیرون کرد. و محمد سهسال بهجای پدر اقامت نموده عازم ویل گشت در سنهآ
# ~~خمس وخمسین وخمس مائه وپسرش بنشست. والله اعلم.
### | الحسن بن محمد
# این مخذول چون استقلال یافت همان ترهات باز در میان آورد. وخانه ای
# ~~خوش ساخت بهزر و جوهر نقش کرده و مردمان را گاهگاه بنمودی و ms143 گفتی این
# ~~بهشت است. پس روزی سردمان را گرد کرد و گفت این قیامت که خدای تعالی در
# ~~قرآن فرموده البته خواهد بود و آن روزی است که مردم را حساب کنند وجزا
~~و
# ~~ثواب و عقاب هر کس از نیکی و بدی بدهند اکنون امام بهحق منم و نایب
# ~~رب العالمینم وهر کس که نایب است هم جنسی است از منسوب پس بدانید که
~~PageV01P129
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0131.png)

# ~~خدای زمین منم وبهفردا روز قیامت میدارم وحساب هر کس میبینم وهمه را آر
# ~~تکلیف شرعی خلاص میدهم. و بفرمود تا چهار علم بیاوردند: یکی سبز و یکی
# ~~سرخ و یکی سفید و یکی زرد و در چهار رکن آن صحرا بردند و منبری بزد و
~~خود
# ~~بر منبر رفت و آغاز ترهاتی کرد که کس ندانست که چه گفت. نه زبان عبرانی
~~و
# ~~نه عربی ونه پارسی ونه ترکی بود گفت سخن امام چنین باشد. و ملحدی را بر
# ~~پایهآ متبر نشانده بود و ترجمهآ آن اکاذیب می کرد گفت امام می فرماید
~~که امروز
# ~~روز قیامت است حساب مردم کردم و گناهها را همه بخشیدم و تکالیف شرعی از
# ~~همهآ چهان برداشتم! و روز هفدهم رمضان بود از منبر به زیر آمد وخوان
~~بنهاد و
# ~~یخوردند و دست بدخمر و سماع و بربط کردتد و یدین معنی حکمی نوشت و به
# ~~قلاع قهستان فرستاد و آن ملاعین را هم برخوردن خمر و روزه تحریض داد و
# ~~بعضی از شرعیات بیفکند. عوام را این مذهب خوش آمد و بر وی بجوشیدند و
# ~~ششسال لوای الحاد برافراشت عاقبت او را برادرزنی بود مردی مسلمان و در
~~سیان
# ~~ملحدان گرفتار بود. روزی خود را فدای اسلام کرد وکاردی بر کشید و حسن
# ~~ملعون را بکشت ومردم رااز فساد او خلاص داد در سنهآ احدی وستین وخمس
~~مائه.
# ~~مدت امارتش ششسال بود و بعد از او پسرش بنشست محمدبن حسن . والله اعلم.
### | مدینححسن
# و چون ms144 این ملعون بنشست به صدمرتبه در فساد و الحاد بالاتر از پدر بود و
# ~~او مطلقا دعوی خدابی کردی و اول کاری آن کرد که کشندگان پدر را باز
~~کشت.
# ~~وخود در آن قلعه از مسلمانان آن یکی بود که پدر ملعون او راکشته بود،
~~او را با
# ~~جملهآ اتباع واولاد بکشت واین مسلمان از آل بویه بازمانده بود. و چون
~~او را
# ~~یکشت همان الحاد وکلپترات2 کفر بنیاد کرد. و او روزگاری درازیافت زیرا
~~که
# ~~آل سلجوق به هم برآمده بودند و هرروز پادشاهی برمیداشتند و یکی
~~مینشاندند و
# ~~خلفا نیز همچنین متمکن نبودند و اهل مصر بر ایشان غالب، از این سبب این
# ~~ملعون را کاری برآمد. و در روزگار او بسی فساد رفت و خیلی بزرگان اطراف
~~را
# ~~بسسد ومالها بردنوراحرهومدت ولایت آن بی دین بهچهل وشش سال PageV01P130
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0132.png)

# ~~کشید و در منهآ سبع وستمائه به دوزخ افتاد و پسرش قائم مقام او گشت.
# جلال الدین محمدبن الححسن نومسلمان
# و عجب که از ملعونی بددین چون او پسری مسلمان پیدا شد و او را میل
# ~~بهاهل سنت و جماعت بود وکتابهای خرافات پدر و جدان همه بسوخت و پیغام
# ~~فرستاد نزدیک خلیفهٔ‌ وقت و پیش سلطانحمد خوارزمشاه و اظهار اسلام کرد.
~~و
# ~~او را نومسلمان خواندندی و تشریفات وخلع فرستادند وبا او راه مکاتبت
~~مسلوک
# ~~داشتند و رخصت مواصلت دادند. او تیز مساجد و اربطه بساخت و پدران خود
~~را
# ~~دشنام داد و کافر خواند و مادرش بهحج رفت وچون به بغداد رسید خلیفه
~~احترام و
# ~~عزت او نگاه داشت وابهر و زنگان [= زنجان] بهجلالالدین مقرر فرمود و
# ~~جلال الدین با ملوک گیلان وصلت کرد. و در روزگار او خبر تسلط و شوکت
~~پادشاه
# ~~جهانگیر چنگیزخان برسید و اظهار طاعت و ایلی کرد و مطیع گشت و رسولان و
# ~~هدایا فرستاد. و او بیست ویکسال بدین منوال حکومت قلاع ملاحده کرد و در
# ~~سنهآثمان وعشرین وست ms145 مائه وفات کرد.
# علاءالدین حسن [بن] محمد
# و او را این یک پسر بیش نبود و او نهساله بود. و چون پدرش را بهزهر
# ~~کشته بودند و نسبت آن قتل بهخواهرش کرده او با خواهر پدر برآویخت و طلب
# ~~خون پدر کرد. علی هذا جماعتی را بکشت وجمعی که هنوز سودای الحاد در
~~دماغ
# ~~ایشان متمکن بود گرد او درآمدند و همان اباطیل با میان آوردند واو را
~~ملحد
# ~~گردانیدند. و چون پنجسال از پادشاهی او بگذشت این پسر را علت مالیخولیا
~~پیدا
# ~~شد و به حیثیتی شد که هرچه گفتی وکردی همه خلاف عقل بودی و هیچ کس را
# ~~یا را نبودی منع آن کردن و پیوسته شمشیر بر دست خود گرفته بودی و دائما
~~رقعهها
# ~~نبشتی و سرش مهر کردی و بهدست مردم دادی که بهفلان جای برید. و چون
# ~~ببردندی نبشته بودی که دارنده را بکشند! یا چندین هزاردینار بهوی دهند!
~~و PageV01P131
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0133.png)

# ~~هیچ کس زهره نداشت که رقعه نبردی یا بگریختی. وخود را خدای بزرگخواندی
# ~~و هرگز تدییر ملک نگردی. بجز ماکول و مشروب ندانستی و هیچ نصیحت کس
# ~~قبول تکردی. وجملهآ تواب و ندما از دست او در عذاب بودندی تا روزی او
~~را
# ~~دیدند نیمشب در گله گاه گوسفندان خفتد مست او را کشته بودند در سنهآ
~~ثلاث و
# ~~خمسین وستمائه. مدت ملکش بیست وپنج سال.
# رکن الدین خورشاه بن الحسن
# او هم راغب اسلام بود وخواست تا مسلمانی کند و مرد فرستاد به تمامت
# ~~ممالک و گفت مسلمانی کنید. و یسورنوئین از قبل پادشاه جهانگیر شحنهآ
~~همدان
# ~~بود پیش او رسول فرستاد و اظهار ایلی کرد. یسور جواب فرستاد که وصول
~~رکاب
# ~~پادشاهزادهآ جهان هولا کوخان به عراق نزدیک است باید که قلعه ها را
~~خراب
# ~~کتی و به زیر آیی و استقبال کنی تا آنچه حکم و یرلیغ او باشد نفاذ
~~یابد. پس
# ~~یرادر خود را- شهنشاه- با رسولان و بسیار تحف پذیرهآ ms146 هولاکوخان فرستاد
~~و بعد
# ~~از مدتی جواب رسید که رکن الدین خورشاه برادر را فرستاد آسد و شرایط
~~خدمت
# ~~بجای آورد حکم آن است که خورشاه قلعهرا خراب کند و خود به خدست رکاب
~~آید.
# ~~خورشاه قبول ایلی را ملتزم شد وبعضی ازقلاع بکند الا قلعهٔ‌ الموت
~~ولمسر که آن
# ~~را دربکند وشحنه طلب کرد. امیر تو کل بهادر را به شحنگی سرحد ملحد
~~بفرستادند.
# ~~یکسال یماند وخورشاه تقاعد وتخلف مینمود. وچون لشکر جهانگشای پادشاه
# ~~زاده هولا کوخان بهری رسید خورشاه برادرزادهٔ‌ خود سیفالدین را با وزیر
~~خود
# ~~بفرستاد نام او شمس الدین گیلکی و عذری گفتند. پادشاه قبول نفرمود و
~~جمعی لشکر
# ~~را فرمان داد تا گرد قلاع ملاحده برآمدند. خورشاه بترسید وکودکی را
~~بیرون
# ~~فرستاد که این پسر من است ومن خود بهاثر میآیم. هولا کوخان به تفرس
~~بدانست
# ~~که او فرزند خورشاه نیست گفت چارهای نیست از آن که خود بیاید. و مغولان
~~گرد
# ~~قلعه ها درآمدند وخورشاه از کام و نا کام به زیر آمد با یک پسر و براد
~~ران و اقربا و
# ~~زمین حضرت پادشاه را ببوسید وفرمان شد تا جملهٔ‌ قلاع را خارت دادند و
~~صامت و
# ~~ناطق بستدند و هرچه خزاین بود همه را به لشکر تخصیص فرمود. ومدت ملگ
# ~~ملاحده بسر آمد و قلاعی که بهمدت صدسال ملوک آل سلجوق سعی کردند که
~~PageV01P132
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0134.png)

# ~~خراب کنند و نتوانستند به دولت پادشاهزاده هولا کوخان عالیهاسافلها گشت
~~و از
# ~~ملاحده دیارنماند.
# و رکن الدین خورشاه چون به حضرت هولا کوخان رسید این رباعی برخواند،
# ~~رباعی:
# # شاها بهدرت به زینهار آمدهام %~% وزکردهآ خویش شرمسار آمدهام
# اقبال تو آورد مرا موی کشان %~% ورنه به چه کار و بهچه بار آمدهام؟
# هولا کو او را بنواخت و مدتی در اردو حاضر میبود و بر کنیز کی عاشق
# ~~شد پادشاه او را به وی بخشید. و چون عادت بلوک ملحدان آن بود که پیوسته
# ~~بهشتر و ms147 گوسفند میل کردندی و بازی کردندی هولا کوخان روزی دویست شتر به
# ~~وی بخشید. و چون بخت بد و زوال عمر، گریبان بقای خورشاه گرفته بود او
~~را
# ~~هوس اردوی منگوقاآن در سر افتاد. از حضرت هولا کوخان درخواست تا او را
# ~~کسید کند. هولا کو او را با نه کس از پسران وخویشان بهاردوی اعظم
~~فرستاد
# ~~و در قراقورم بهشرف زمین بوس رسید. چون چشم قاآن بر وی افتاد گفت کیست؟
# ~~گفتند ملک ملاحده است که ایل شده و به دعاگویی دولت آمده فرمود که حکم
~~و
# ~~یرلیغ من همان است که در اول نفاذ یافته او را با عراق باید رفت پیش
~~برادرم
# ~~هولا کو. و چون این حکم برفت ایشان را با زگردانیدند فرمان شد تا از
~~ایشان دیار
# ~~نگذارند. هر نه را در خیمهای کردند و خیمه بر سر ایشان فرو آوردند و به
~~زخم
# ~~میخکوب و چویدستی اعضای ایشان را نرم بمالیدند چنان که از ملاحده نه
~~نرینه
# ~~ماند و نه مادینه. وشر و فساد قومی که از بیم ایشان هیچ پادشاه و
~~گردنکش را
# ~~در حرم و حجره و سر تخت زهره و یارای خواب وقرار نبود به دولت پادشاه
~~جهان
# ~~هولا کوخان مندفع شد که تسل و نسب این پادشاه جهانگیر کشورگشای تا دور
# ~~دامن قیامت باقی باد.

PageV01P133

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0135.png)

# طایفهآ هشتم از طوایف هشت گانه خوارز مشاهیانند
# صل این سلاطین هم از ترک است: بلوک سلجوقیان را غلامی بود نام
# ~~او بیلکاتکین. و این بیلکاتکین به امیری رسیده بود در عهد سلطان ملکشاه
~~بن الب-
# ~~ارسلان. این بیلکاتکین غلامی داشت نام او نوشتکین خاصه و چون باری
~~تعالی در
# ~~ذات او خمیر بزرگی و دولت نهاده بود در خدمت رشید آمد چنان که بعد از
# ~~خداوندش جای او یافت و بهامیری رسید و بهشحنگی خوارزم مقرر شد. و در آن
# ~~زمان هر کس که حاکم خوارزم بودی او را «خوارزمشاه» گفتندی و سلطان ms148
~~ملکشاه،
# ~~خوارزم را بهنوشتکین ارزانی داشت. او را پسری بود بهغایت نجیب و او را
# ~~محمدبن نوشتکین گفتندی. و قطب الدین محمدبن نوشتکین مردی بی نظیر آمد
~~وانواع
# ~~هنر و آداب فضایل حاصل کرد. و چون ملکشاه و نوشتکین هیچ یکی نماندند
# ~~حکومت خوارزم به سبیل ارث از حکم سلطان بر کیارق بن سلکشاه بر قطب
~~الدین محمد
# ~~تحویل کرد وسیسال خوارزمشاهی بهوی بماند و در عهد سلطان سنجر نیک معتبر
# ~~و متمکن بود و یکنسال خود بحضرت سلطان آمدی و یکسال پسر خود را
# ~~اتسزبن محمد بفرستادی. و روزگاری بهسلاست داشت و در سنهآ اثنین وعشرین
~~و
# ~~خمس مائه وفات یافت وپسرش اتسز بهشرایط خوارزمشاهی قیام نمود.
# خوارزمشاه اتسزبن محمدبن انوشتکین
# اتسزبن محمد از حکم سلطان سنجر حاکم خوارزم شد. و اتسز از پدر بسی
# ~~فاضلتر بود چنان که تفسیر قرآن نیکو دانستی و شعرهای تازی و پا رسی خوب
~~گفتی PageV01P134
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0136.png)

# ~~و تربیت علما و فضلا وشعرا کردی. وحضرت او قبلهآ افاضل دهر بود و در
~~خدمت
# ~~سلطانسنجر خدمات مشهور وسعیهای مشکور یه تقدیم رسانید و در جملهآ
~~حربهای
# ~~سخت ملازم رکاب سلطان بود وسلطان او را سخت دوست داشتی. و چون سلطان
# ~~سنجر به ماوراءالنهر شد به حرب طمغاج خان روزی پیشین گاه کار سلطان در
~~میان
# ~~لشکر ترک تنگ آمده بود و سنجر به قیلوله خفته بود ناگاه برخاست و سلاح
~~پوشید
# ~~و بر اسب جنگ نشست و بدوانید. چون بهحربگاه رسید سلطان را دید کارش
# ~~سخت شده و در مضیق هلاک افتاده بکوشید تا سلطان را خلاص داد. و چون
# ~~خلاص یافت از اتسز پرسید که ترا بر حال من که وقوف داد؟ گفت در خواب
~~بودم
# ~~و بهخواب دیدم که سلطان در تنگی افتاده بود برخاستم و روی به حربگاه
~~نهادم.
# و چون اتسز در خدمت سلطان سنجر نیک متمکن شد ار کان حضرت سنجری
# ~~بهوی حسد بردند و او را قصدها کردند. ms149 اتسز مردی بیدار بود امارت آن
~~بیافت و یا
# ~~رأی سلطان نمود و اجازت خوارزم خواست وسلطان اجازت داد. و چون وداع
# ~~کرد و برفت سلطان سنجر روی بهار کان دولت کرد و گفت اتسز پشتی قوی بود
~~که
# ~~برفت دیگر بار روی او مشکل توان دید. و چون اتسز در خوارزم تمکین یافت
~~و
# ~~یک دو نوبت به حرب کفارشد و او را ظفر آمد وخزاین پر کرد، دم عصیان زد
~~و
# ~~سودای سلطنت در سر او جمع شد و خلفای بغداد به حکم آن که از سلاطین
~~سلجوقی
# ~~جفاها میدیدند نامه ها نبشتند بهاتسز به اغوا و تحریض طلب ملک. و اتسز
~~خود
# ~~آثار زوال مملکت در سلاطین سلجوق میدید و به یکبار عاصی شد. سلطانسنجر
# ~~یک دو نوبت به حرب او برفت و سه نوبت صلحا در میان آمدند و به صلح قرار
~~دادند.
# ~~و کار اتسز بالا گرفت و بر تخت نشست. و در زمان آخر چون سلطان سنجر در
~~دست
# ~~اتراک غز گرفتار آمد او این واقعه بهانه ساخت و بدین وسیلت با سپاهی
~~گران به
# ~~خراسان آمد وخراسان را فرو گرفت وشحنگان وعمال خود بنشاند و هنوز سلطان
# ~~سنجر خلاص نیافته بود که اتسز وفات یافت و در ولایت آموی روزی رنجوری
~~یافت
# ~~در خیمه خفته بود که آواز قرآن به گوش او آمد و این آیت میشنید که:
~~وماتدری
# ~~نفس بای ارض تموت1، چون هیچ کس را نمیدید دانست که آن تنبیهی است و
~~PageV01P135
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0137.png)

# ~~مجمع الانساب
# ~~ای گفت:
# # شاها فلک از سیاستت میلرزید %~% پیش تو بهطوع بندگی میورزید
# # صاحب نظری کجاست تا درنگرد %~% تا آن همه مملکت بهاین میارزید؟
# و مرگ اتسز درسنهآ احدی وخمسین وخمس مائه بود.
# خوارزمشاه آیل آرسلان بن اتسز
# چون اتسز وفات کرد مملکت خوارزم بر پسر مهترش ایل ارسلان قرار گرفت
# ~~و چون یعضی از امرای دولت با ایل ارسلان مخالف بودند اکثر ایشان را
~~سیاست ms150
# ~~کرد. و در زمان غیبت سلطانسنجر و موت اتسز، سلطان محمود بن محمدبن
~~بغراخان
# ~~که از خواهر سنجر بود سلطنت خراسان و تخت سنچر گرفته بود و غلامی بود
~~از آن
# ~~سنجر نام او مؤیدآیبه و نیک معتبر بود. بر سلطان محمودبن محمد خروج کرد
~~و او را
# ~~بگرفت و میل کشید و محبوس داشت. ومیان محمود و ایل ارسلان قدیما
~~سابقهٔ‌
# ~~دوستی بود. ایل ارسلان بدین بهانه بهخراسان آمد ومؤید آیبه را درپیچید
~~وبگرفت
# ~~و بر وی مواضعهآ مالی عظیم کرد وبهنیابت خود در خراسان بنشاند و خراسان
~~به
# ~~نام وخطبه وسکهآ ایل ارسلان مضبوط گشت. و بازگشت به خوارزم و در آن سال
# ~~عزیمت ماوراءالنهر کرد و روی به لشکر ختا نهاد وفتحی نامدارکرد و هیبت
~~او در
# ~~دلها بنشست وچندین سال محاصرهآ قلاع ملاحده کرد و در سنهآ ستین وخمس
~~مانه
# ~~وفات کرد. ملکش نه سال بود.
# خوارزمشاه سلطان شاه بن ایل ازسلان
# ایل ارسلان را دو پسر بود: بزرگتر تکش و خردتر سلطان شاه. و چون ایل-
# ~~ارسلان وفات یافت تکش در ولایت جند بود. وسلطان شاه از ترکان خاتون بود
~~و
# ~~در خوارزم بر تخت نشست و کار ملک به تدبیر مادر بسر میبرد و امرا مصلحت
~~در
# ~~آن دیدند که استحضار تکش کنند، به طلب او کس فرستادند. تکش دانست که
# ~~آمدن مصلحت نیست هم از آنجا روی به ترکستان نهاد و پیش خان حال خود
# ~~عرضه داشت و مالی عظیم تقبل کرد و سپاهی برگرفت و روی بهخوارزم آورد.

PageV01P136

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0138.png)

# ~~سلطان شاه در غیبت تکش مدتی مملکت راند چون تکش برسید، او با
~~مادربگریختند
# ~~و بهخراسان شدند و بهمملکت مؤید پیوستند و خزاین بسیار بریختند. و با
~~برادر
# ~~خیلی مصاف داد ومدتی مدید میان ایشان وحشت بود تا در سر آن کارشد چنان
# ~~که دیگر آن در پادشاهی تکش بیاید. و سلطان شاه پادشاهی مردانهآ محتشم
~~بود
# ~~اما بختی موافق نداشت وطالعش شوریده ms151 بود و درسنهآ تسع وثمانین وخمس
~~مائه
# ~~شکار فنا شد مدت ملکش هشتسال.
# خوارزمشاه تکش بن ایل ارسلان
# سلطان تکش در سنهآ ثمان وستین وخمس مائه به خوارزم آمد و بر تختنشست.
# ~~و او سلطانی دادگر نیکوسیرت بود و لشکر ختارا با مالهای وافر
~~یازگردانید و سلطان
# ~~شاه ومادرش با ملک مؤید متفق شدند ومالهای بسیار بذل کردند تا مؤید
~~مغرور
# ~~شد و با تکش حرب کرد و گرفتار آمد و تکش بفرمود تا مؤید را بهدونیم
~~زدند و
# ~~تر کان خاتون را هم بگرفتند و بکشتند. و سلطانشاه یگریخت و پناه به
~~ملوک غور
# ~~برد ومدتی آنجا بود. چون میان خان ختا به واسطهٔ‌ ادای مال مواضعه با
~~سلطان
# ~~تکش بد بود رو به حرب کشید وسلطان ایلچیان ختا را به جیحون انداخت. خان
# ~~استحضار سلطان شاه کرد سلطان شاه از غور و غرچه بهختا شد و با لشکری
~~اتبوه روی
# ~~به خوارزم نهاد تکش بفرمود آب جیحون بر ممر ایشان بستند و اکثر هلا
~~کشدند.
# ~~و سلطان شاه به خراسان گریخت وناگاه بر شهر سرخس زد وملک دینار که والی
# ~~آن بود ترکی از اتراک غز و حال او در مملکت کرمان بیایدبگریخت و سلطان-
# ~~شاه مدتی سرخس را تصرف نمود وباز سلطان تکش او را براند و همچنین
~~هروقتی
# ~~میان برادران اصلاح ذات البینی رفتی اما سلطانشاه به هیچ حال سر بر خط
~~برادر
# ~~نمینهاد و دائما بر صوبی زده بودی و مملکتی را در تشویش انداختی تا در
~~شهور
# ~~سنهآ تسع وثمانین وخمس مائه در شهر سرخس وفات یافت وملکسلطان تکش
# ~~صافی گشت وروی به عراق نهاد. ومیان اتابکان آل سلجوق و سلطان طغرل
~~منازعت
# ~~بود میان ایشان صلح افکند و باز خراسان شد و پسر مؤید استقلال یافته
~~بود و
# ~~خراسان را فرو گرفته سنجرشاه نام، تکش بر وی زد و او را بگرفت و میل
~~کشید و
# ~~به تدارک آن مشغول شد وخراسان را ضبط ms152 کرد و به ماوراءالنهر شد و ملک
~~سمرقند PageV01P137
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0139.png)

# مجمع الانساب
# ~~تابی سخت داد. و باز از برای طغرل سلجوقی بهعراق آمد و آن بود که
~~طغرل
# ~~کشته شد ومملکت عراق و آذربایجان بدست آمد. وقصد ملاحده کرد و ایشان را
# ~~دتیردی مردانه نمود.
# و چون سلطان طغرل کشته آمد تکش سلطنت عراق از دارالخلافه استدعا
# ~~کرد مبذول تیفتاده در خشم شد و با خلیفه بنیاد بقاومت نهاد و عراق و
~~آذربا یجان
# ~~به استقلال فرو گرفت. و چون بهعراق باز آمد و ملاحده را فرو شکست ناگاه
~~عارضهآ
# ~~دموی پیدا گشت و به هیچ علاج به نشد و به جوار حق پیوست در سنئست
~~وتسعین
# ~~وخمس مائه. مدت ملکش بیستوهشتسال.
# السلطان علاءالدین محمدبن تکش بن ایل ارسلان
# خلاصهآ خاندان خوارزمیان او بود و در عهد او کار آل اتسز بالا گرفت و به
# ~~درجهآ کمال رسید لابد چون تمام شد عین الکمال پذیرفت و بهوی ختم شد. و
# ~~سلطان محمد در سلطنت بدانجای رسید که هیچ کس از سلاطین بدان مرتبه
~~ترسید
# ~~و جملهآ ایران زمین ومشرق ومغرب بگرفت. وچون پدرش وفات کرد او به حرب
# ~~ملاحده مشغول بود و نزدیک بود که قهر ملاحده کردی حالیا منتی در بغل
~~ایشان
# ~~یست و بهصدهزاردینار سرخ صلح کرد و بازگشت و بهخوارزم آمد و بر تخت
# ~~سلطنت نشست در سنئست وتسعین وخمس مائه و امرا وارکان حضرت را بنواخت
# ~~وخلع وتشریفات داد. واول کاری که در پادشاهی کرد آن بود که مدتی به حرب
# ~~ملوک غور مشغول گشت تا آن مملکت را با مملکت خود مضاف کرد و ممالک
# ~~غزنین که متصرفات آل محمود بود با خود گرفت و این مملکت مذ کور چون
# ~~مستخلص گشت به پسر بزرگتر داد چلال الدین منکبرنی7 و بعد از این مملکت
# ~~سیستان و از پس آن مازندران بستد وسلطنت او به همهآ مشرق برسید و در
~~آخر عمر
# ~~چنان مستولی شد که ms153 در القاب، او را «سکندرثانی» نوشتند و یه
~~ماوراءالنهر شد و
# ~~ششماه آنجا بود تا جملهآ سمرقند و بخارا وماوراءالنهر بدست آمد و هیچ
~~دست
# ~~بالای دست خود نمی دید. چون دولتش بر فلک سعادت راست بایستاد و هلال
~~PageV01P138
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0140.png)

# ~~سعادتش بدرگشت اول نقصانی که پیدا شد ان بود که هوس مملکت ختا در سر او
# ~~افتاد. هرچند پیران کهن با وی گفتند که پادشاهان پیشین هرگز کسی مصلحت
# ~~ندیده که ختاوختن را بگیرد تو نیز قصد مکن او قبول نکرد و آن زنبورخانه
~~را
# ~~بشورانید و برفت وغارت کرد و مستخلص شد. والحق قوم ختا سدی بودند که بر
# ~~روی لشکر مغول تتار بودند چون آن سد رخنه شد قوم مغول را راه پیدا شد
~~وآن
# ~~بود که عالم را بگرفتند و همهآ مملکت سلطان محمد را برهم زدند چنان که
~~ذکر آن
# ~~علی حده خواهد آسده. دیگر خطاو غلط سلطان آن بود که با خلیفهآ وقت
~~الناصرلدین-
# ~~الله آغاز سمتاقشت و مخالقت نهاد و فتاوی ائمه حاصل کرد میتی بر آن که
~~امامت
# ~~آل عباس بر حق نیست و از روی شرع، خلافت و امامت میراث اولاد علویان
# ~~حسینی است و اگر سلطانی باشد که او را استعداد آن باشد که حق در مر کز
~~قرار
# ~~دهد بر وی فرض است. و ائمهآ وقت این فتوا بدادند و او بدین بهانه لشکر
~~به
# ~~جانب بغداد کشید وشیخ زمانه شهابالدین سهروردی در میانه سفیر شد و آن
~~کار
# ~~به خشونت کشید. قضاءالله زمستانی سخت بود و سلطان چون به اسدآباد رسید
~~برفی
# ~~پیدا شد که جملهآ لشکرش از سرما بمردند پیدا بود که از لشکر چقدر
~~برستند و از
# ~~چهارپایان خود اثر نماند و سلطان با هزار تأسف بازگشت. و خود در آن
~~نزدیکی
# ~~دریای لشکر جرار پادشاه نامدار و سلطان کامکار چنگیزخان برسید و قرار و
~~نظام
# ~~کار سلطان محمد بشد وموجب وحشت میان چنگیزخان و سلطان محمد ms154 هم بدبختی
# ~~سلطان بود. وچون باری عزاسمه خواست که ودیعتی که بهعاریت بهدست
# ~~و داده بود بازستاند و بهصاحب حق دهد موجبش آن بود که در آن وقت که
# ~~چنگیزخان و لشکر او بر جملهآ مشرق استیلا گرفتند و جملهآ بلاد شرقی را
~~در تصرف
# ~~آوردند هرچند با چنگیزخان گفتند که بلاد غربی هم مملکتی بزرگ است و
~~سلطان
# ~~محمد نخوت عظیم در سر دارد وخلیفه نیز خود دم عظمت میزند ایشان را هردو
# ~~باید داشت چنگیزخان جواب گفتی که آن مملکت از ما دور است چون ایشان
# ~~تعرضی بهما نمی رسانند ما نیز ایشان بحل کردهایم. وغرض چنگیزخان آن بود
# ~~که جماعتی از تجار و بازرگانان از این طرف هر سال متاعهای خوب بی
~~اندازه به
# ~~تر کستان میبردند و به لشکر چنگیزخان میفروختند تا راه این اقمشه و
~~بازرگانان
# ~~بسته نشود از این سبب متعرض ملک سلطان نمیشد چون سلطان را حیث3 سعادت
# ~~3. احتمالا باید خشت باشد.

PageV01P139

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0141.png)

# ~~ز قالب دولت بیرون افتاده بود در آشوفتن فتنه مبادرت نمود و سابق شر
~~وفساد
# ~~گشت. و آن چنان بود که جمعی بازرگانان روی بهاردوی چنگیزخان نهادند و
# ~~متاعها به یکده بفروختند و چنگیزخان ایشان را تشریفات و پایزه داد
~~وقوسی هم
# ~~از مسلمانان و هم از مغولان همراه ایشان کرد قریب چها رصدوپنجاهتن، و
~~به
# ~~مملکت سلطان قرستاد و پیغام داد که چون سلطانمحمد اسروز از بأس ما ایمن
# ~~است ومیان ما دوستی است بازرگانان او پیش ما آمدند و تشریف و نواخت
~~یافتند
# ~~ما نیز جمعی بازرگانان فرستادیم تا ستاع اینجایی بدان طرف آورند و از
~~آن طرف
# ~~بهما رسانند. باید که شرایط دوستی بجای آورد و ایشان را بدرقه کرده
~~بازگرداند.
# چون آن جماعت به ماوراءالنهر رسیدند ملک ماوراءالنهر از آنجا که طمع در
# ~~مال ایشان کرده بود با سلطان محمد نمود که جمعی آمدهاند از مسلمانان و
~~به حمایت
# ~~کافران شدهاند، در دین اسلام روا ms155 نیست که مسلمانان به حمایت کافران
~~درآیند
# ~~حکم آن چگونه است؟ سلطان بیآن که غور و غایلهآ آن ندانست، بیاندیشه
~~فرمود
# ~~که ایشان را همه بکشتند ناگاه چهارصدوپنجاه مسلمان بیگناه بکشتند و
~~ندانستند
# ~~که بهعدد هر تار مویی که بر سر آن بازرگانان بود سر صدهزار پادشاه
~~گردنکش
# ~~یرفت وجهانی در اضطراب آمد. چون این خبر بهشاه جهانگیر رسید عنان تمالک
~~و
# ~~تماسک از دستش برفت وعزیمت بر قلع ملک و استیصال خاندان سلطان مصمم
# ~~کرد و آنچه قضا برنگیرد و قدر برنتابد یرلیغ داد چنان که ذکر آن در اول
~~خروج
# ~~چنگیزخان به تفصیل کرده آید. و چون سلطان این حکم کرد خود در عراق بود
~~و
# ~~بهمدتی با گوش وی رسید که چنگیزخان را از این حال خبر شده و لشکر خواهد
# ~~آمد. خوف وفزع در نهاد او پیدا شد و بهخراسان بازآمد و مدتی در نیشابور
~~به
# ~~عیش مشغول گشت خبر رسید که کوچلکخان پسر گورخان بر ماوراءالنهر قصد
# ~~می کند. سلطان بدین مصلحت بهسمرقند آمد و خود کوچلک از لشکر چنگیزخان
# ~~گریخته وآواره میشد وچون دفع کوچلکخان کرد و سلطان هنوز در سمرقند بود
# ~~خبر آوردند که توق طغان مقدمهآ لشکر چنگیزخان است و با سپاهی بزرگ می
~~رسد.
# ~~سلطان محمد هنوز شربت حرب ودستبرد مغول نچشیده بود با لشکری تمام روی
~~به
# ~~ولایت جند نهاد و استقبال لشکر مغول کرد و به کنار رودخانه برسیدند
~~لشکرگاهی PageV01P140
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0142.png)

# ~~دیدند پر از کشتگان و خون تازه. از مجروحی پرسیدند که این چه لشکری
~~است؟
# ~~گفت لشکر مغول. سلطان از پی ایشان برفت و بهایشان رسید و ایشان کمتر از
~~لشکر
# ~~سلطان بودند چون قلب کشیدند پیغام فرستادند که ما را چنگیزخان به
~~مصلحتی
# ~~دیگر فرستاده و اجازت جنگ با سلطانحمد تداریم، تو دامن عافیت گیر و برو
~~والا
# ~~پای بر دم اژدهای نهی. سلطان گفت دهید و آن روز تا بین العشائین حرب
~~کردند
# ~~هیچ یکی ms156 ظفر نیافتند هردو لشکر فرود آمدند. مغولان درشب آتش بسیار
~~کردند و
# ~~برفتند. روز دیگر سلطان با سمرقند آمد خوف و هراس بر احوال او راه
~~یافته و روزبه-
# ~~روز آوازهآ چنگیزخان میرسید و سلطان می ترسید و از جهان و از مملکت سیر
~~شده
# ~~بود وسن او به هفتاد رسیده و قضایای حرب نیز برآمده در آن حال میپیچید
~~و آن
# ~~کار را چاره می اندیشید. هیچ درمانی میسر نشد از بزرگان و وزرا و ارکان
~~حضرت
# ~~مشورت خواست. وزرا گفتند مصلحت در آن است که مملکت ماوراءالنهر را ترک
# ~~گوییم وسپاه بسیار در کنار جیحون جمع کنیم و بنشینیم که هیچ لشکر این
~~سپاه
# ~~گران نتوان شکست و جریدهآ لشکرها خواستند و نگاه کردند به غیر از لشکری
~~که
# ~~در هر شهر مقیم بودند آنچه لشکر سلطانی بود با سلیح تمام هفتصد هزار
~~سوار
# ~~بودند گفتند بدین لشکر جهان توان گرفت. سلطان گفت این نه تدبیری است.
~~یکی
# ~~گفت ترک خراسان نیز بکنیم و به عراق رویم که عراق ملکی فراخ است و از
~~مغول
# ~~دور است. سلطان هم نپذیرفت. دیگری گفت خراسان و عراق و ماوراءالنهر
~~هیچ-
# ~~یکی خود نبود بهمملکت غزنین رویم و کابل و بست وسیستان و هند در دست ما
# ~~باشد حالیا این سیل بگذرد دوسه روزی آنجا باشیم. سلطان این رأی بیسندید
~~و
# ~~عمادالملک وزیر از برای آن که از عراق بود میخواست تا با ملک خود رود
~~رأی
# ~~سلطان بگردانید و سلطان عزیمت عراق کرد. پس صدوده هزار سوار نیکو در
~~سمرقند
# ~~بنشاند و وصیت کرد گفت فصیل و باره نیکو کنید و بهخراسان آسمد. و به هر
~~شهر
# ~~که می رسید مردم را از لشکر تتار می ترسانید و دل مردم زیادت میشکست و
~~می-
# ~~گفت:
# شما هر کسی چارهآ جان کنید %~% خود را بدین کار بیجان کنید
# و مدتی در نیشابور بهعیش مشغول شد وکار عالم در اضطراب افتاد و
# ~~دست از حزم ms157 و ملکداری بکشید و بهغیر از شراب و شاهد و لهو ندانستی. و
# ~~سلطان جلال الدین که پسرش بود مردی مردانهآ مجد بود و میدانست که این
~~کار PageV01P141
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0143.png)

# ~~به هرحال بهگردن او خواهد افتاد واین غصه قصهآ اوست بارها پیش پدر عرضه
# ~~داشت که این همه فکر و دهشت بهخود راه دادن طریقهآ عقل نیست و کار
# ~~جهانداری چنین باشد البته دل نباید شکست و لشکر بسیار داریم به یکبار
~~جمع
# ~~باید کرد و روی بهمغول نهاد، آگر خود فتح میسر شد آن نامی باشد تا
~~جاوید و
# ~~اگر کشته شویم باری تا دامن قیامت از سرکوب ملوک عالم رسته باشیم.
~~گویند
# ~~صدواتد ساله بار سر چملهآ جهال خوردند وچول خصمم رسید رعیت را بددست
~~خصم
# ~~دادند و خود گریختند. سلطان گفت ای پسر با بخت ستیزه نمیتوان برد و
~~امروز
# ~~دست دولت ایشان بالاتر است با سر چه کنیم موجب نقص و بدنامی خواهد بود
~~و
# ~~این مملکت ما تمام شده و خدای بهایشان داده دوسه روزی دیگر صیر کن
~~چندان
# ~~که من رخت بربندم چون به تو رسد آن چنانچه دانی می کن.
# سلطان جلال الدین چون این سخن از پدر میشنید دل او سردتر سی گشت.
# ~~به هرحال خبر رسید که یمه و سبتای با سی هزار سوار از جیحون گذشتند.
~~سلطان
# ~~بهخوف و هراس روی بهعراق نهاد و بهری آمد. امرای عراق و ری جمله
~~استقبال
# ~~کردند. سلطان مشورت با رای ایشان افکند گفتند پناه بهشیران کوه باید
~~داد و
# ~~قریب دویستهزار سوار گرد آن برآمدن که کوهی محکم است. سلطان گفت این
# ~~خصم که ما داریم به دویست وپانصدوششصد التفات نخواهد کرد و گفت ملک
# ~~لورستان را آواز کنید. نصرةالدین هزارسب بیامد و زمین بوسه داد. سلطان
~~از
# ~~وی مشورت خواست. گفت میان عراق ومملکت لور کوهی است محکم، مصلحت
# ~~درآن است که پناه بدان دهیم. سلطان گفت غرض تو لشکر در این ms158 دره
~~فرودآوردن
# ~~انتقام ملک فارس است و غرض خود حاصل می کنی. به هرحال جملهٔ‌ ملوک
# ~~هر کسی مأیوس بهمملکت خود باز شدند و بهضبط بلاد و ممالک خود مشغول
# ~~شدند. سلطان از ری به مازندران شد و ملوک گیلان پیش او جان بر میان
~~بستند
# ~~سلطان [را] رأی بدان قرار گرفت که هرچه خزینه وحرم و زنان و فرزندان
~~طفل
# ~~است همه به جزیرهآ آبسکون برد و آن جزیرهای است در میان دریای مازندران
~~و
# ~~همچنین کرد و ترکان خاتون که مادرش بود با دختران وخزاین و اطفال همه
# ~~بدان جای تحویل کرد و قریب صدوپنجاه هزار سوار گرد آن جزیره بنشاند و
~~باقی
# ~~لشکر را اجازت داد تا برفتند. بعد ازمدتی آوازه آمد که لشکر مغول رسید.
~~سلطان
# ~~از آن جزیره بیرون آمد و پیاده برفت وکس ندانست که به کجا رفت. روز
~~دیگر PageV01P142
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0144.png)

# ~~لشکر مغول برسیدند و جملگی زنان و عورات و خزاین همه غارت کردند و آن
# ~~صدوپنجاههزار سوار کس ندانست که چگونه نیست شدند. و گویند سلطان قریب
# ~~صدفرسنگ پیاده برفت و رنجورشد وچون خبر هتک پردهآ حرم بشنید شکمش فرو
# ~~شد و بمرد. سبحان الله القادرکیف یشاء که سلطانی بدان حشمت و هیبت در
~~سال
# ~~اول چنان به عظمت که فلک از سیاست او میلرزید و در سال دوم چنان ذلیل
~~که
# ~~در بیابانی به پای تهی بی کفن جان بداد. خدایا حاکم مطلق تویی. والله
~~اعلم.
# السلطان جلال الدین منکبونی بن محمد بن تکش
# سلطان جلال الدین سنکبرنی با پدر بود در جزیرهآ آبسکون و مهتر پسران
# ~~یود و ولایتعهد داشت. چون لشکر مغول بهجزیره رسیدند او از راه آب برآمد
~~و راه
# ~~خوارزم گرفت. وخوارزم هنوز ایل نشده بود و دو پسر سلطان محمد آنجا
~~بودند با
# ~~زن سلطان و این پسران یکی ازرقسلطان نام بود و یکی آق ملک. وخوارزم را
# ~~فرو گرفته بودند به عزم آن که سلطان ms159 جلال الدین را راه ندهند. سلطان
~~جلال الدین
# ~~چون این معنی بدید بهخراسان رفت و در نیشا بور بنشست مدتی مرمت حال خود
~~و
# ~~لشکر کرد چون انتعاشی پیدا کرد روی بهغزنین نهاد که مملکت او بود. ملوک
# ~~آنجا جان بر میان بستند وسلطان جلال الدین در غزنین بر تخت نشست و
~~لشکری
# ~~بسیار بر وی جمع شدند از ترک و تو کمان و خلج و هندو و کابلی و سیستانی
~~و
# ~~غیرهم و خبر آمد که تکجل نویین از امرای چنگیزخان به ولایت پروان رسید.
# ~~سلطان روی بدیشان نهاد و جنگی مردانه کرد و مغولان به هزیمت شدند. چون
# ~~پیش چنگیزخان شدند فرمود تا سی هزار سوار به تکجل باز دادند و در فور
~~باز
# ~~گردانید. چون به حدود غزنین رسید سلطان جلال الدین با پنجاه هزارسوار
~~روی به
# ~~وی نهاد و آن روز حربی سخت کردند روز دیگرمغول تمثالها ساختند و صفی از
~~تمثال
# ~~از پس لشکر بداشتند. لشکر سلطان پنداشتند که ایشان را مدد رسیده
~~بترسیدند و
# ~~پشت بدادند. سلطان جلال ثبات نمود و بایستاد تا مغول را هزیمت داد و
~~مظفر
# ~~گشت و بهغزنین باز آمد. و دو ملک بودند در غزنین: یکی امین ملک و یکی
# ~~اغراق ملک. میان ایشان ماجرابی افتاد و امین ملک تازیانه ای بر سر
~~اغراق زد.

PageV01P143

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0145.png)

# ~~سلطان بازخواستی نکرد. اغراق با بیست هزار سوار ترکمان و خلج از پیش
~~سلطان
# ~~برفت وبه کرمان شد. در این حال لشکر بزرگ و چنگیزخان به نفس خود برسید
# ~~سلطان مضطر شد به تاچار در جنگ ایستاد و از پس، لشکر چنگیزخان بود و از
# ~~پیش، آب سند. سلطان در میان لشکر مغول کارش تنگ در آمد و عرصهآ میدان
~~بر
# ~~وی تنگ میشد. و حکم چنگیزخان آن بود که جلال الدین را نکشند. از این
~~سبب
# ~~ضربی بهوی نمی کردند باشد که دستگیر شود. و چون هیچ چاره نماند اسبی
~~ناسی ms160
# ~~داشت بر نشست و او را پاشنه زد و باز جهانید. گویند ده گز بود. چون
~~سلطان باز
# ~~آن سوی رود رفت جمعی از خواص و غلامان که طمع از جان بریده بودند به
~~رود
# ~~فرو کردند و مغولان از دنبالهآ ایشان برفتند. چنگیزخان چون آن مردانگی
~~سلطان
# ~~جلال الدین بدید انگشت به دتدان گرفت و روی بازپس کرد پسرانش ایستاده
# ~~بودند به مغولی گفت از پدر، پسر چنین باید و نهی کرد که مغولان از پس
~~او بروند
# ~~و مغولان بازگشتند.
# وسلطان [جلال الدین] برفت و به مملکت هندوستان اندرشد و باوی پنجاه
# ~~مرد مانده بود. روزی به جمعی از هندوان رسید وفرمود تا هر سواری چوبی
~~ببریدند
# ~~وبر آن هندوان زدند و اکثر بکشتند ومال ایشان غارت دادند و مرست حالخود
# ~~کردند. واز آنجا بهشهر دهلی رفت. و سلطان شمس الدین ایلتمش - که تر کی
# ~~بود از موالی سلاطین غور- سلطان دهلی بود وخیلی احترام کرد وجان برمیان
# ~~بست اما ازسلطان خائف بود مبادا خلق هندوستان بر وی اتفاقی کنند خیلی
~~هدیه
# ~~و خزینه پیشکش کرد. وسلطان از مملکت دهلی برفت. و در هندوستان هر کجا
# ~~قلعه ای دید برآن میزد و می گرفت ومال میستد تا لشکرش معمور شدند خبر
~~رسید
# ~~که دزعراق آوازهآ مغول ساکن شده و برادرش سلطان غیاث الدین پیرشاه6 بر
~~تخت
# ~~نشسته ومردم عراق هوای سلطان جلال الدین دارند. سلطان به تعجیل برفت
~~واز راه
# ~~مکران به کرمان آمد و یکتماه درکرمان بود و دختری به براق داد و حکومت
# ~~کرمان بر براق مقرر کرد و خود عازم اصفهان گشت و با لشکری تمام به ری
~~رفت
# ~~و غیاث الدین ری را حصار گرفت. سلطان مدتی در آن حدود ببود پس قصد
~~بغداد PageV01P144
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0146.png)

# ~~کرد و از خلیفه ناصرلدین الله مدد خواست. خلیفه با ایشان بد بود. لشکری
~~را
# ~~بهدفع سلطان برنشاند مقدم ایشان ترکی نامش توشمر و سلطان به یکلحظه آن
~~سپاه ms161
# ~~را بشکست و خیلی غنیمت یافت و ملک اردییل نیز بهجنگ پیش آمد آن نیز
# ~~شکسته شد و سلطان به تبریز رفت. و اتابک ازیک خواهر سلطان داشت از
~~سلطان
# ~~استشعاری داشت بگریخت و سلطان مملکت آذربادگان را صافی کرد و ملک گرج
# ~~بترسید وسی هزار مرد را به حرب فرستاد ایشان را نیز بشکست و دو امیر را
~~بگرفت.
# ~~و سلطان به نفس خود عازم تفلیس شد و آن ملک را مستخلص کرد وعزیمت روم
# ~~وشام کرد. دراین حال خبر رسید که براق که ملک کرمان بود عاصی شد. سلطان
# ~~یکجریده بونشست و به هفده روز از تقلیس به کرمان آمد. براق بترسید و
~~عذر
# ~~خواست وسلطان بهاصفهان یاز آمد و بر تخت نشست و پادشاهی بر او قرار
~~گرقت و
# ~~دیگر باره لشکر بهممالک روم کشید و شهر اخلاط را بگرفت و آن نواحی را
~~ضبط
# ~~کرد. خبر رسید که مغولان به ری رسیدند. سلطان به تبریز آمد واز آنجا
~~بهاصفهان
# ~~شد و لشکر را ساز داد و بهری آمد و مصاف مغولان داد و برادرش غیاثالدین
# ~~بیرشاه آن روز غدری کرد لشکر سلطان منهزم شد. سلطان یکسواره بگریخت و
~~به
# ~~لورستان شد چند روز در درهای پنهان شد و لشکر مغول تمامت اصفهان و قم و
# ~~کاشان وآن حدود همه غارت کردند و چون مغولان برفتند سلطان به اصفهان
~~بازآمد
# ~~و امرا بر وی جمع شدند وکسانی را که در آن جنگ تامردی و غدر کرده بودند
# ~~بگرفت و مقنعه برسر کرد و باز عزیمت گرجستان و مملکت روم کرد و اهل گرج
# ~~مدد از لشکر قبچاق خواستند و لشکری بزرگ بیاوردند. سلطان پا رهای نان و
~~پارهای
# ~~نمک پیش ایشان فرستاد و گفت اصل شما ترک است و ما نیز ترک و ضرورتی
# ~~نیست که مدد گرجیان کنید. ملکقبچاق بازگشت. روز دیگر سلطان جلال الدین
# ~~پیغام فرستاد به لشکر خصم که امروز حرب یکان یکان کنیم ms162 و فردا جنگ بزرگ
# ~~کنیم. پس آن روز خود سلیح پوشید و پیش صف آمد و از لشکر دشمن قریب
# ~~صد سوار بیفکند وچون روز به نیمه رسید سلطان به سر تازیانه اشارت کرد و
~~به یکبار
# ~~حمله کردند و گرجیان بگریختند و اخلاط مستخلص شد و بعضی از روم نیز
~~بگرفت.
# ~~در این حالت خبر رسید که جرماغون بهحد عراق اندر آمد و قصد بغداد کرد.
# ~~سلطان به تبریز شد و رسولان فرستاد به خلیفه و به ملوک و امرای عراق و
~~گفت
# ~~بدانید که مغول مستولی گشت و همهآ جهان گرفت اکنون چاره آن است که هر
~~PageV01P145
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0147.png)

# ~~کسی به لشکری مرا مدد کنید که من شما را سدی محکمم و به یکبار و دوبار
~~پای
# ~~بفشاریم ممکن که دفع ایشان میسر گردد والا که سخن من قبول نیفتد همه
~~اسیر
# ~~مغول شوید وازما واز شما دیار نماند. پس نه خنیفه این رأی قبول کرد و
~~نه
# ~~اهل عراق وسلطان در حدود آذربادگان بماند. مغولان که بدان طرف آمده
~~بودتد
# ~~برسیدند وحربی کردند سخت. واین بازپسین جنگی بود که سلطان کرد و هزیمت
# ~~یافت وهمهآ خزینه واطفال و زنان و رخوت فوت شد. سلطان نیک دل شکسته شد
~~و
# ~~ترک لشکر و لشکرداری کرد و پنهان شد وکس ندانست که کجا رفت. قومی
# ~~گفتند به راه طبرستان و مازندران بیرون شد و گذر بر حشم کرد کرد. روزی
~~جایی
# ~~خفته بود. اکراد در لیاس او که همه مرصع بود طمع کردند و او را هلاک
~~کردند.
# ~~قومی گفتند که به لباس تصوف ملبس شد و خرقهای پوشید و سر در جهان نهاد.
# ~~هروقتی در شهری کسی سر برزدی و گفتندی سلطان چلال الدین است و بدانسبب
# ~~خیلی فتنه برخاستی علی هذا نام ونشان او کس نیافت.
# السلطان غیاث الدین پیرشاه بن محمدبن تکش
# و سلطان محمدخوارزمشاه را بسیار پسران بودند اما آنچه در صدد پادشاهی
# ~~بودند سه ms163 پسر بودند: اول سلطان جلال الدین منکبرنی، دوم سلطان غیات
~~الدین
# ~~اپیرشاه، وسوم سنطان رکن الدین. وچون سلطان جلال الدین را پدر در حیات
~~بود
# ~~مملکت سلطانیحمود وسیستان و غزنین و هندوستان از آن وی بود و مملکت
# ~~کرمان از آن غیاث الدین و مملکت عراق بعضی از آن رکن الدین. پس چون
# ~~سلطان جلال الدین سلطان شد او باد سلطنت در دماغ افکند و در سروقتی
~~چنان
# ~~هروقت نیز عذر به گمان بیوفایی نهادی(؟) وسلطان جلال الدین از وی
~~تحملها
# ~~کردی تا روزی که روزگار جلال الدین منقضی شد او هنوز مهوس آن کار بود
# ~~دوسه روزی درکرمان بر تخت نشست و بهعراق آمد و براق حاجب که والی
# ~~کرمان بود مربی اوگشت.
# و چون کار مغول قوی شد براق مردی داهی بود و بنیاد ایلی و مطاوعت با
# ~~سلاطین مغول نهادچنان که ذکر آن به جای خود بیاید- وکار سلطان غیاث-
# ~~الدین در تراجع افتاد. براق مادر [وی] را بخواست اگرچه سخنی بزرگ بود.

PageV01P146

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0148.png)

# ~~سلطان غیاث الدین از نارضا ورضا تن در داد ومادر سلطان زن براق شد.
~~ومدتی
# ~~کار براق در ترقی بود وسلطان غیاثالدین محکوم اوگشت اما تاب اهانت نمی-
# ~~آورد و چون مست گشتی از وی سخنهای نقض براق صادر گشتی و براق اغماض
# ~~کردی. روزی بهغایت مست بود در مجلس روی با براق کرد و گفت این سلطنت
# ~~مرو را که به تو داد؟ جواب داد آن کس که قبای ملک از پدر و برادر تو بر
~~کشید
# ~~و به مغولان پوشید. سلمطان غیات الدین فحشی گفت. براق بفرمود تا او را
~~با مادر
# ~~یکجا بکشتند و روزگارش بسر آمد.
# السلطان رکن الدین غورسانجی7
# پسران سلطان محمد هر کسی نامی ترکی داشتند و سلطان رکن الدین را
# ~~«غورسانجی» نام بود. بهوقت آن که سلطان محمد از عراق بازگشت او را
~~تامزد
# ~~ملک عراق کرد با ابهتی وعدتی روان شد و عمادالملک را بر سبیل اتابکی ms164 با
# ~~وی بفرستاد. چون بهری رسید امرای عراق برخلاف و عصیان او اتفاق کردند.
# ~~سلطان، محمدبن شرفالدین امیر مجلس را بهمدد او بفرستاد و حرب کردند و
~~بر
# ~~امرا مظفر شد و اکثر ایشان را بگرفت و بر هیچ کس آسیبی نرسانید و همه
~~را
# ~~خلاص داده تشریفو نواختارزانی فرمودو بدین تلطف جملهآ اهل عراق مطیع
~~امر و
# ~~عریق ایادی (؟) گشتند والانسان عبید الاحسان. وچون خبر رسید که پدرش
~~سلطان
# ~~محمد از ماوراءالنهر منهزم بازآمد او عمادالملک را بفرستادتا سلطان را
~~به آمدن
# ~~بهعراق تحریض دهد. آن بود که عمادالملک سلطان را بهعراق آورد و هم از
# ~~ری عزیمت فرارکرده بهمازندران شد و چون پدرش بهمازندران رفت او نیز در
# ~~عراق نتوانست بود به راه کرمان برفت و بهملک زوزن پیوست. او جان بر
~~میان
# ~~بست و خزاته ها بریخت. چون نایرهآ سطوت و هجوم مغول منطفی گشت باز به
# ~~عراق آمد و بر در اصفهان بنشست. اهل اصفهان بهمدد قاضی راه او ندادند و
# ~~بازگشت. در شهرری آمد و مدت دوماه در ری مقام کرد.چون خبر آمدن مغول
# ~~شنید به فیروزکوه آمد و بهقلعه تحصن جست. مغول در رسیدند و مدت پنج ماه
# ~~محاصرهآ قلعه کردند. عاقبت در دست مغول گرفتار شد و او را از قلعه
~~بهشیب
# ~~1. در هن، «رکن الدین اغورسایسی».

PageV01P147

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0149.png)

# مجمع الانساب
# ~~آوردند با تمامت اهل وعیال وخواص وخدم. چون او را بهموقف یا رغو
~~بداشتند
# ~~بهچند الحاح بر وی کردند تا زانو زند قطعا زانو نزد، او را با تمامت
~~اولاد بقتل
# ~~آوردند. و از نسل سلاطین خوارزم کس نماند و امید از روزگار ایشان منقطع
~~گشت.
# این است احوال طوایف هشتگانه که مفصلا شرح داده شد اکنون در
# ~~احوال ملوک شروع کنیم و ایشان شش طایفهاند و بعد از این ذکر سلاطین
# ~~مغول وامرای ایشان چنانچه مفصل است اسامی ایشان یاد کرده شود. ان
~~شاءالله
# ~~تعالی وحده رب الختم بالخیر والسعاده و ms165 صلی الله علی خیرخلقه محمدوآله
~~وعترته-
# ~~الطیبین الطاهرین وسلم تسلیما کثیرا مبارکا.

PageV01P148

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0150.png)

# ذ کرملوک اطرافی
# یسن شل طایفهاند
# باید دانست که ذکر این همه ملوک که در این مجموعهآ
# ~~نا غایت رفت همه ذکر سلاطین بزرگ بود. یعنی آنان بودند که
# ~~کثر روی زمین در تحت تصرف اییشان بوده علی الخصوص
# ~~مملکت ایران زمین. اما این ملوک که ذکر خواهد رفت نه ملوک
# ~~وی زمین بودهاند اما ملوکی بودهاندکه هرقومی بوطرفی از
# ~~یران زمین حکم کردهاند چه به استقلال و چه به استبداد و چه
# ~~ز حکم سلاطین وخلفا و چه به حکم یرلیغ مغول. واز هر
# ~~سی اثری مانده وحکومت وقبایل ایشان موروثی شده نخواستم
# ~~که ذکرایشان در این مختصر نباشد. و این است مفصل ملوک
# ~~اقراف. والله اعلم.

PageV01P149

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0151.png)
~~PageV01P150
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0152.png)

# ~~ملله گیا بشیهافگار*
# ~~طایفهآ اول ملوک شبانگارهاند و ایشان را بهدو گر وه نهادیم:
# ویکی قدیم و یگی جدید
# ملوک قدیم شبانکاره که ایل نبودند
# بدان که غرض از تقدیم ملوک شبانکا ره بر دیگر ملوک آن است که نسب
# ~~ایشان نزدیک جمله مورخان و اهل علوم انساب محقق و ثابت است و در آن
# ~~بحثی و ریبی نیست که ایشان از اسباط اردشیر بابک ساسانیاند و خیلی کتاب
~~بدان
# ~~مسطور و مذکور است وشجرهآ انساب ایشان [که] از مظفرالدین محمدبن مبارز
~~تا
# ~~بهادم رسد نزد ائمه و اهل تواریخ درست و منقح شده ومفصل اسامی ایشان
# ~~این است که نوشته میشود و هذا شرح اسامیهم:
# ملک مظفرالدین محمدبن قطبالدین مبارزبن نظام الدین حسن بن سیف الدین
~~PageV01P151
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0153.png)

# کنون چون ایشان ملوک قدیم العهداند ذ کر اکثر آیشان کرده شد در
# ~~هر بابی یه موضع خود چون غرض ما ذکر ملوک شبانکاره است و آنها که در
~~ایام
# ~~آخر یعنی از آخر روزگار سلجوقیان تا وقتی که ملوک شبانکاره تخت فارس
~~یگرفتند
# ~~و تا زمانی [که] حکومت فارس باز دست تراکمهآ سلغری افتاد که ms166 ایشان را
# ~~اتابکان گویند و از آنجا که بنیاد حکومت شبانکاره و بنای قلعهآ
~~دارالامان کردند
# ~~لی یومنا هذا کرده شود.
# ملک العادل نظام الدین حسن بن ابراهیم تغمده الله بغفوانه
# بدان که مشهورتر و مستعدتر در ملوک شبانکاره این حسن بن ابراهیم بوده
# ~~و مردی به کار بوده ومدتی تخت فارس گرفته و حکومت رانده و بنیاد بوق
~~زرین
# ~~که تا غایت هر کس که در فارس پادشاه بودی بر در او زدندیاو نهاده.
# ~~پس در شهور سنهآ خمس وخمسین و اربع مائه که سلطان الب ارسلان سلجوقی-
~~که
# ~~ذکر او رفته - به استخلاص ممالک عراق لشکر کشید و به همدان برتخت نشست
# ~~منکوبرس را که خویش او بود نامزد ممالک فارس کرد. چون لشکر منکو آهنگ
# ~~شیرازکردند نظام الدین حسن مردی داهی بود دانست تاب لشکر منکو نیاورد
# ~~آیت فرار برخواند و با دویست مرد شبانکا رهای که بر ایشان سعولی داشت
~~عزیمت
# ~~شبانکا ره کرد. منکوبرس امیری را از لشکر خود با هزار سوار از پی او
~~فرستاد نام
# ~~او جاولی. و جاولی در کوهی به نظام الدین حسن رسید که امروز آن را
~~بارهآ سمس(؟)
# ~~گویند به زبان شبانکارگی و آنجا حربی سخت کردند و هنوز در آن کوه آثار
~~آن حرب
# ~~وگور کشتگان ظاهر است.
# و نظام الدین منهزم تا به فستجان بیآمد وجاولی نیز در عقب بیامد ودر این
# ~~موضع که راه فستجان است به ایک و بهزبان شبانکارهای آن را عقبهآ گل زرد
~~گویند
# ~~حربی کردند عاقبت هم انهزام بر نظامالدین افتاد وعازم فرگ شد و جاولی
~~لشکر
# ~~به فرگ کشید و فرگ آن زمان از عداد ممالک کرمان بود والی فرگ پیش آمد و
# ~~جاولی را دستبردی مردانه نمود و او را منهزم گردانید و نظام الدین
~~بهفرغان شد و
# ~~در بانک فحان (؟) بنشست. چون آوازهآ لشکر جاولی بنشست باز جوشناباد آمد
~~که
# ~~خاندان قدیم اووآبا واجداد او بود وهمان حکوست اقوام شبانکاره ms167 داشت.
~~ودر PageV01P152
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0154.png)

# ~~آن زمان شبانکاره محقر ولایتی بود شهر و پادشاه خانه، ولایت جوشناباد
~~بود و
# ~~چهار قلعهآ محکم داشت که هرگز از دست شیانکارگان نرفته بود یکی قلعهٔ‌
# ~~اصطهبانان و یکی قلعهآ اصطهیار و یکی قلعهآ رمبته و یکی قلعهآ جوشناباد
~~[گشناباد]
# ~~و آن همه شوکت شبانکارگان از برای استواری این چهار قلعه بود و
~~کوتوالان
# ~~بر آن جای ممکن.
# پس چون منکوبرس نماند و جاولی نیست شد و روزگار سلجوقیان روی در
# ~~تراجع نهاد - چنانکه ذکر رفت - و هر کسی طمع در مملکتی کردند اکثر اتا
~~بکان
# ~~ملوک سلجوق بعضی بر ری و بعضی بر عراق و بعضی بر آذربادگان و بعضی بر
# ~~فارس مستولی شدند نظام الدین حسن دیگر باره بهطمع مملکت فارس به فستجان
# ~~آمد آوازه رسید که تراکمه سلغری مملکت شیراز را فرو گرفتند مقتدای
~~ایشان
# ~~سنقربن مودود. نظام الدین طمع از ملک شیراز منقطع کرد که لشکر [ش] صد
~~یک
# ~~لشکر تراکمه نبود عزیمت کرد که باز جوشناباد رود. روزی در این کوه که
~~امروز
# ~~قلعهآ دارالامان است بهشکار برنشسته بود و این آب که از شیف به بدره
~~میآید
# ~~بدید و او را خوش آمد آنجا تقدیر قلعه ای محکم کرد و در آن چند ماه
~~مهندسان
# ~~را فرمود تا رسم قلعه نهادند و بنای باره وخندق وسور پنهاد و محلات
~~وخانه ها
# ~~را بنیاد کرد و بعضی بهاتمام رسانید. و چون تمام شد یکی از پسران خود
~~به
# ~~کوتوالی معین فومود وخود با قوم به جوشنا باد مراجعت کرد.
# و چون این قلعه بدست آمد شبانکارگان را قوتی پیدا شد و بر صوب استیلایی
# ~~و تسلطی می کردند ملوک شیراز هرچند به دفع ایشان می کوشیدند میسر نمیشد
~~و
# ~~بنیاد حرب وجدل فارس و شبانکاره از آن وقت است. و بنیاد قلعه در
~~سنهآسبعین و
# ~~اربع مائه بوده.
# و چون نظامالدین را عمر از هشتاد برگذشته بود و بنای کارها ms168 را ضبطی
# ~~داده و شبانکارگان نیک مستولی، هم در آن روزگار بهجوار حق رحلت کرد و
~~در
# ~~جوشنا باد مدفون شد.
# الملک سیف الدین هز اوسب بن حسن
# چون نظامالدین نماند از وی فرزندان ماندند همه شایسته اما مستعد و
~~PageV01P153
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0155.png)

# ~~ولیعهد سیف الدین هزارسب بود و پسر بزرگتر بود. و همان رسم و ایین پدر
~~داشت.
# ~~و شبانکارگان را نیکو داشتی و میلی عظیم به علم وطالب علمان داشت وعلم
~~فقه
# ~~نیکو دانستی و همهروزه بهدراست و تعلم علوم شرع اقاست نمودی. و مردی
# ~~خیر بود و مردانگی داشت. مدتی امارت شیانکاره راند و در محافظت قلاع
~~اربعه و
# ~~استتمام قلعهآ دارالامان ید بیضا تمود و او نیز چون عمرش نصاب شصت یافت
# ~~بگذشت. والله اعلم.
# الملک نظام الدین حسن بن هزارسب
# حکومت شبانکاره با پسر هزارسب افتاد لقبش نظام الدین و نامش حسن
# ~~واو امیری بهغایت صاحب بخت فرخنده طالع بود و در روزگار او ولایت نیریز
# ~~گشاده شد و پیش از این نیریز از حساب فارس بوده. و این حال چنان بود که
~~به
# ~~روزگار پیشین که دیالمه بر شیراز حاکم بودند حکام نیریز مردمان دیلم
~~بودهاند و
# ~~دیالم مردمان جیار ظالم بودند و اهل نیریز در دست ایشان در عذاب. و چون
# ~~دولت دیالمه در تراجع افتاد شخصی از نیریز برخاست در سنهآ خمس وستین
~~واربع-
# ~~مائه ونامه کرد به دارالخلافه ونام این مرد احمدبن زید بود. و در نامه
~~یاد کرد
# ~~که دیالمه بر این ولایت مستولی شدهاند و رونق اسلام برود اجازت فرمایند
~~ایشان
# ~~را قهر کنیم. خلیفهآ وقت فرمانی فرستاد مشتمل بر اجازت قهر و قمع دیالم
~~وآن
# ~~احمد را اقوام بسیار بودهاند همه را گرد کرد و با دیالم حرب کرده بعضی
~~کشته و
# ~~بعضی ازعاج کرده و حکومت نیریز گرفته و بعد از دوسهسال دیگر که حکومت
# ~~ایشان مستحکم شد بقایای دیالم را بهلطایف تدبیر بازدست آورده و به
~~بهانهٔ‌
# ~~آنکه ms169 با شما موافقتی و دعوتی می کنم در خانهآ چوبین کرده و آتش زده و
~~حکومت
# ~~نیریز بر احمدزید و اولاد او ماند سالها. و ایشان را عمیدان گفتندی
~~واصل عمیدان
# ~~ایشان بودهاند.
# پس چون نیریز همسایهآ شبانکاره بود، ملوک شبانکاره دائما دم استخلاص
# ~~آن قصبه زدندی اما میسر نمیشد. چون بهعهد نظام الدین حسن رسید با این
# ~~عمیدان بنای موافقتی ودوستی نهاد و احیانا ایشان را بنواختی و تشریفات
~~فرستادی
# ~~و اندیشه کرده گفت باید که مرا املاک وضیاع در نیریز باشد پس در این
~~محله PageV01P154
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0156.png)

# ~~که امروز باب بیان گویند چند قطعه ضیاع بخرید و کارداران خود بر سر آن
~~املاک
# ~~فرستاد. غرض او آن بود تا دست تصرف او در آن ولایت باشد. پس بهمرور
~~دهور
# ~~جمعی از بزرگان و مزارعان و کدخدایان نیریز مطیع و مسخر احسان خود
~~گردانید
# ~~نا ایشان نیک وبد احوال عمیدان بازمی نمودند. چون نظام الدین بر احوال
~~قلیل و
# ~~کثیر عمیدان واقف شد روزی برخاست و با جمعی تمام از سوار و پیاده متوجه
# ~~تیریز شد به بهانهآ آن که املاک خود را میبینم. امرای نیریز و عمیدان
~~چون از
# ~~آمدن امیرنظام الدین حسن خبر یافتند جان بر میان بستند و همه استقبال
~~کردند
# ~~نظام الدین ساعتی در محله فرود آمد و عمیدان نزلی و طعامی که ساخته
~~بودند
# ~~پیش آوردند. نظام الدین فرمود که هنوز پگاه است وما به عزم شکاریم شما
~~با ما
# ~~بیانید تا تماشای شکار بکنیم و این طعام نیز به شکارگاه آورند در آن
~~جای تناول
# ~~بکنیم. چهل امیر بودند از عمیدان هریکی رستمی، [در] وقت با نظام الدین
# ~~برنشستند و عزیمت صید کردند و نظامالدین روی بهدرهٔ‌ پلنگان نهاد و
~~مصلحة
# ~~شکاری چند بیفکند. وقت پیشینگاه به دره فرود آمد و با لشکر و خواص خود
~~به هم
# ~~نهاده که در وقت طعام خوردن چون ایشان همه فارغ باشند من دست به گردی ms170
~~گره
# ~~کلاه می برم باید که شما کار عمدا تمام کنید و هر کسی کتاره و خنجری و
~~سلاحی
# ~~در زیر جامه پنهان کرده بودند. پس عمدا فرمودند تا مطبخ را به درهآ
~~پلنگان
# ~~آوردند وخوان یکشیدند. نظام الدین چون دید که عمیدان همه بهخوان نشستند
~~و
# ~~هیچ کس نایستاده بهمیعاد دست به کلاه برد. شبانگارگان دیوآسا جستند و
~~آن
# ~~چهل امیر را به یکبار بربستند و تا سخن گفته شد همه را بکشتند و از
~~ایشان
# ~~گورستانی ساختند و هنوز آثارگورهای ایشان در راه نیریز هست.
# چون ایشان را از دست برداشت خود برخاست و با سپاه به نیریز آمد اهالی
# ~~نیریز استقبال کردند و مبار کباد گفتند و شهر را تسلیم کردند. و نظام
~~الدین سهروز
# ~~در نیریز بود وکارها را ضبط کرد و نواب و گماشتگان خود را بنشاند و
~~بازگشت و
# ~~یهایگ آمد و اما قلعهآ نیریز بدست نیامد که محکم بود. نظام الدین مدتی
~~در ایگ
# ~~بود یاز قصد جوشنایاد کرد و پسر را قطب الدین در قلعهآ دارالامان
~~بتشاند. و او را
# ~~سه پسر بود: یکی بزرگتر را قطبالدین مبارز گفتی و یکی دیگر را لقب خود
~~داده
# ~~بود نظام الدین محمود ویکی را نام خود نهاده بود سیف الدین حسن. پس
~~ازمدتی PageV01P155
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0157.png)

# الملک المرحوم المغفور قطب الدین مبارزبن نظام الدین حسن
# و چون نظام الدین حسن وفات کرد قطب الدین مبارز برادر خود را در قلعهٔ‌
# ~~دارالامان بنشاند وخود عازم جوشناباد شد و جای پدر بگرفت. و بدان که
~~پادشاهی
# ~~شبانکا ره او به اعلی درجه رسانید و هر کاری که کرد در مبانی و تمهید
~~قواعد امیری
# ~~و ملکی شبانکاره او کرده اگرچه پسرش مظفرالدین محمد مردی بی همتا بوده
~~اما
# ~~بانی او بوده وحافظ مظفرالدین.
# در ایام او مبالغی کارها اتفاق افتاده و اگر تفصیل آن خواهی در نسخهآ
# ~~اصل این کتاب مطالعه باید کرد چه در این موضع ms171 بهطریق اجمال تقریر می
~~رود.
# ~~علی هذا اول کاری که قطب الدین مبارزکرد آن بود که قلعهآ نیریز را
~~مستخلص
# ~~کرد واین حال چنان بود که کوتوال قلعهآ نیریز مردی بود شول، او را
~~امیرحسین
# ~~گفتندی و به حکم اتابک سعدبن زنگی کوتوال آن قلعه بود و عادت او آن بود
~~که
# ~~کسانی که سپاهیان وکوتوالان تیریز بودندی به روز پیش او رفتندی بی سلاح
~~و
# ~~هرروز چون بیامدندی ایشان را تفحص کردندی و زیر قبا و جاسه های ایشان
# ~~بدیدندی تا سلاحی با ایشان نیست پس ایشان را بگذاشتندی. مردی بود
~~جعفونام
# ~~و یا دهیار خود بساخت هم از مردمان نیریز و ایشان مردمان معتبربودند و
~~این
# ~~جعفر را مویی دراز انبوه بود خنجری کوچک در میان موی پنهان کرد و با آن
~~نه
# ~~یار دیگر بهعادت بهپای قلعه آمد چون با وی سلاحی ندیدند همچون هر روز
# ~~دررفتند. چون بهچاشتگاه رسید و امیرحسین خوان بخواست و دست بهنان دراز
# ~~کرد جعفر برخاست و ریش امیرحسین بگرفت و سرش بدان خنجر از گوش تا گوش
# ~~ببرید و بیامد و از بام قلعه یهزیر انداخت و بانگ زد که دولت قطب الدین
~~مبارز
# ~~باد. و این معنی به همداستانی قطبالدین بود و قطبالدین در آن روز در
~~ایگ
# ~~بود ناگاه قاصد برسید که قلعهآ نیریز گرفتند. قطبالدین با پانصدسوار
~~برخاست و
# ~~به کوه دارک رفت و مرد فرستاد که جعفر و یاران بیایند. ایشان گفتند
~~امیر کسی
# ~~بفرستد تا قلعه بهوی سپاریم وخود بیاییم. قطبالدین کسی را از امنا
~~بفرستاد و
# ~~کلید قلعه بستد و در قلعه بنشست. ایشان هر ده بیامدند و زمین خدمت
~~بوسیدند PageV01P156
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0158.png)

# ~~قطب الدین ایشان را بتواخت و تشریف داد و همراه خود کرد و بهپای قلعه
~~آمد
# ~~و بهاندرون رفت وقلعه را بدید. پس یکی که مهتر ایشان بود نام اوکریم
~~الدین
# ~~روزبه، مهتری قلعه داد و جمعی از شبانکارگان با وی یارکرد ms172 و قلعه را
~~ضبط کرد
# ~~و خود بازگشت و به جوشناباد باز شد و پسر خود را مظفرالدین محمد به
~~قلعهآ
# ~~دا رالاسان بنشاند.
# و یکی ازکارهایی که قطب الدین کرده آن است که مملکت کرمان را گرفته
# ~~و برادر خود را بهسلطانی نشانده و این حال چنان بود که چون کارکرمان در
# ~~تراجع افتاد وقضیهٔ‌ آن بعد از این ذکر رود که سلاطین از نسل قاورد
~~نماندند
# ~~هر کسی طمع ملک کرمان در بست. از فارس تیر طمع در کمان نهادندو از
~~خراسان
# ~~خود ملک خود میدانستند و عراق و یزد و اصفهان به همچنین. وزرای کرمان
# ~~مصلحت در آن دیدند که کرمان را باز تصرف پادشاهی دهند که قهر اتراک غز
~~و
# ~~دفع تسلط ملوک اطراف را مستعد باشد و رأی به ملک قطب الدین قرار گرفت
~~علی-
# ~~هذا نامه ها نبشتند به استعانت و از جور و تعدی غزان بنالیدند. ملک قطب
~~الدین
# ~~با چهارهزار پیاده و دههزار سوار از راه فرگ عزیمت کرمان کرد. چون
~~برسیدتد
# ~~وزرای کرمان از خواستن او نادم شدند و دروازهها دربستند اهالی شهر
~~بیامدند
# ~~به دل خود دروازه بگشادند و ملک را با سپاه بهشهر درآوردند و بر تخت
~~مملکت
# ~~نشاندند. قطب الدین قریب ده روز بر تخت کرمان بود و کارها را ضبط داد و
~~هرجا
# ~~قلعهای بود بهشبانکارگان امین مستحکم کرد و گواه گرفت که اگر سر نن
~~بهنشانه
# ~~بیا رند شما قلعه دهید.
# پس چون شهر را ضبط داد لشکر برگرفت و از راه گرمسیر روی بهغزان نهاد
# ~~و در صحرای بریهآ عرب بهایشان رسید و از ایشان سر جنبان نگذاشت همه را
~~به
# ~~تیغ گذرانید و غنیمت ومال ایشان را همه برده وغارت کرد و یه لشکر بخشید
~~و
# ~~غزی که بیستسال تمامت کرمان تا حدود خواسان از ایشان در عذاب بودند از
# ~~گردن آن ممالک بازکرد و خود بازکرمان آمد و برادر خود را نظام الدین
~~محمود ms173
# ~~بنشاند و وزیری معین کرد و پیش او بداشت وخود باز شبانکاره آمد. نظام
~~الدین
# ~~یکشسال درکرمان سلطنت راند چون چارهآ حکومت آنجا ندانست او را مؤاخذت
# ~~کردند و بعد از سالی خلاص یافت و بهشیراز رفت وقطبالدین از وی برنجید و
# ~~صورت آن مفصلا طولی دارد. غرض که کارهای بزرگ از دست قطب الدین رفته.

PageV01P157

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0159.png)

# و قطبالدین چون از کارکرمان بپرداخت مملکت فرگ و تارم بگرفت
# ~~که از حساب کرمان بود و خود با فرگ نشست و قلعهآ آن آبادان کرد و او
~~بزرگ
# ~~ملکی بود.
# حوال کومان و ملوک شبانکاره
# چون خان کرمان آن که ذکر رفت که او را براق حاجب گفتندی احوال
# ~~تسلط و تغلب قطبالدین بشنید به یکبار دوازدههزار سوار برگرفت و روی به
# ~~شبانکا ره نهاد. قطبالدین مبارز با چهارهزار مرد از سوار و پیاده از
~~راه تا رم پذیره
# ~~شد و گویند لشکر را در درهای مخوف فرود آورد. روز دیگر بر نشست و اسب
~~خود
# ~~را شگاه برنهاد و لشکر را گفت امروز روز قیامت شما و ماست باید که از
~~مرگ
# ~~اندیشه نکتید که هرکس که از این جنگ پشت داد او را مالا کلام خواهند
# ~~کشت باری مرگ به عزبه باشد و لشکر پرحرب تحریض داد. و آن روز جنگ کرد و
# ~~لشکر براق را بشکست و دستبردی مردانه نمود و براق بازپس نشست و بدید
# ~~مردانگی و جد او. پس عزیمت کرد که از پس هزیمتیان برود و براق کس
~~فرستاد
# ~~و گفت محتاج آمدن نیست. و او را برادرزادهای بود پسر نظام الدین محمود
~~که او را
# ~~امیر داود گفتندی. براق او را طلب کرد و مردانگی او دیده بود. سرش
~~ببوسید و
# ~~تشریف داد و تفصیلی کرد و بهدست وی داد و پیش عم فرستاد بدین موجب
# ~~سیرجان وخواون ومعون وسکو کان وفرغان وجامین وسن و کهیره وهرموزولار
# ~~و آن ولایات همه بهدل خود باز ms174 تصرف شبانکاره داد وقطب الدین آن ولایات
~~را
# ~~همه شحنگان خود فرستاد وتا امروز اکثر آن است که مانده و فرگ و تارم
~~خود
# ~~به قهر گرفته بود. و در ایام او ولایات فستجان وگرم تا حدود فساورد نیز
~~همه
# ~~گرفته آمد ومملکت اوفسح شد.
# و او مردی بود که با وجود سپاهیگری خیلی فضل و علم داشت و همهآ
# ~~دانشمندان از وی منفعل شدندی و رسالتی کرده در علم فقه و آن را «دسالت
# ~~قطبیه» نام نهاده ومشهور است. ومردی بهغایت زیرک بوده و دائما میان او
~~و
# ~~اتابک سعد حرب بودی و نامههای خشم آمیز به هم نبشتندی و روزی دعوی کرده
# ~~گفت من اتابک سعد را به یکسخن از شیراز بهشبانکاره آورم و به یک سخن
~~باز PageV01P158
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0160.png)

# ~~شیراز آورم. صدق دعوی خود را نبشت و نامه نبشت بدخط خود با خشونت و
# ~~نهدید چنان که خون از آن می چکید و در آخر آن نبشت که، بیت:
# اگر جزبه کام من آید جواب %~% من و گرز و میدان افراسیاب
# اتا بکشسعد چون آن نامه بخواند دود بر سر او برآمد در حال برنشست و به
# ~~یک روزبه نیریز دوانید. آوازه درافتاد که لشکر اتا بکدآمد. باز نامه
~~نبشت به تواضع و
# ~~خشوع و در آن یاد کرد که مرا با خدمت اتابک راه گستاخی نیست و از سر
# ~~انبساط این جرأت رفت باید که اتا بک ضمیر خود نرنجاند و در پای نامه
~~بنوشت
# ~~که.
# همان اسب تو شاه اسب من است %~% کلاه تو آذرگشسب من است
# اتا بک چون این نامه برخواند تشریف وخلع فرستاد وخود با زگشت.
# و در عدل تا جایگاهی بوده که گویند روزی در اصطهبانان بهشکار باز
# ~~برنشسته بود بیگاه بازدار به اصطهبانان رسید گوشت طعمهآ باز یافت نشد
~~از پیرزنی
# ~~مرغی بستد وطعمه ساخت. پیرزن بر ممر قطبالدین بنشست و از بازدار
~~بنالید.
# ~~همان شب بازدار را بهدو نیم ms175 زد و هر نیمهای بر سر داری کرد و پیرزن را
~~بهای
# ~~مرغ داد و عذر خواست و براتی فرمود. و گویند روزی از وکلای فزگ یکی
# ~~بیامد و گفت زندگانی ملک دراز باد ! من مردی پیر و وکیل غلات خاص ام و
# ~~محاسبان حساب من بازدیدند و جمع وخرج من راست کردند. بعد از آن که
# ~~مفاصای دیوان ستدم در انبار خانه صدوپنجاه خروار غله هست که من
~~بنهادهام
# ~~و از آن خاص خداوند است. قطبالدین در حال جواب داد که تو مردی محیل
# ~~گربزی ناراست و غله از دست اکره زیادت ستدهای به وزن و کم با ارباب
~~حوالات
# ~~دادهای این مقدار تفاوت سنگ است که زیادت آمده و تو این زمان دیانت خود
# ~~بهمن میفروشی. او را برنجانید و غله از وی بستد و بهصدقات داد و هرگز
~~او را
# ~~عمل نفرمود. واین کمال کیاست او بود. و مناقب او بسیار است وطولی دارد.
# علی هذا آخر عمر با فرگ نشست و چون عمرش امتداد یافت و پادشاهی
# ~~او به سیسال رسید هم در فرگ وفات کرد و تابوتش بهجوشنا باد بردند و
~~ازوی دو
# ~~پسر ماند یکی مظفرالدین محمد که ولیعهد بود و یکی معزالدین عبدالرحمن.
# ~~معزالدین عبدالرحمن پدر را دفن کرد وخود بهایگ آمد پیش برادر و احوال
~~او
# ~~نیز شمهای گفته شود. والله اعلم.

PageV01P159

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0161.png)

# الملک السعید الشهید مظفو الدین محمدبن کتبارر
# ملک مظفرالدین محمد پسر بزرگتر قطبالدین بود و پدر او را ولیعهد کرده
# ~~بود و چون قطبالدین در فرگ مینشست او را در دارالامان نشاند. پس چون
# ~~کرد و خود با جمعی از حجاب و امرا برخاست و بهایگ آمد و زمین خدمت
~~برادر
# ~~بوسه داد و بهادب پیش او بایستاد. آن روز تا شب در رزجان بسر بردند.
~~چون
# ~~مظفرالدین بهعادت برخاست که به قلعه آید او نیز به قرار رقیق برادر شد
~~چون به
# ~~دروازهآ قلعه رسیدند مظفرالدین بازایستاد ms176 و روی باز پس کرد و گفت عبد
~~الرحمن
# ~~جان برادر برو و به رزجان میباش تا فردا که باهم رسیم. معزالدین بدانست
~~که
# ~~او را در قلعه راه نخواهند داد و معزالدین دوسه روزی در ایگ بود پس
~~اجازت
# ~~خواست که به شکار رود. از راه میشکان بهشیراز رفت و اتابک ابوبکر او را
~~در
# ~~جنگها دیده بود. مورد او را عزیز داشت و دختر خود را بهوی داد و مقرب
~~حضرت
# ~~اتابک شد. روزگارش خوش بود تا روزی که اجلش برسید. گویند بر وی افترایی
# ~~کردند که یعنی نامه به برادر نبشته اتا بک فرمود تا او را بکشتند.
# و مظفرالدین مردی بود که به همهآ اوصاف پسندیده وخصال حمیده موصوف
# ~~و مشهور بود هرگز خمر نچشیده و زنا نکرده و یکفریضه از وی فوت نشده و
~~وجه
# ~~زکوة بهوقت به مستحقان رسانیدی و احیانا سپاه به غزای ملاحده فرستادی و
~~همه
# ~~وقت در آرزوی حج کردن بود و آنکه شهادت یابد. حج میسر نشد اما شهادت
# ~~یافت. وصدقات بسیار دادی و علم فقه و تفسیر نیکو دانستی و ترحیب و
~~تبجیل
# ~~علما کردی و دائما بارگاه او [به] مدرسه مانستی. تا چاشتگاه بحث و
~~مناظرهآ علمی
# ~~بودی و بعد از آن بار عام دادی و چندان عمارات و خیرات که او کرده هیچ
~~ملک
# ~~از ملوک اطراف نکرده از بناها ومساجد و اربطه وخانقاهها وخانه ها و
~~بولها(؟)
# ~~و بناهای عالی مشکل بر دست گرفتی و همه تمام شدی و همتی عالی داشت و در
# ~~بطن قلعهآ دارالامان درکوهی که با طرف جنوب دارد قلعهای از سنگ خاره
# ~~برآورده که هنوز آثار آن مانده و هر کس که می بیند عجب میماند و آب از
~~چشمهآ
# ~~بندره بدان روانه گردانیده بود و مدت سیسال بدان کارکرده و خزانهآ او
~~آنجا
# ~~بودی. چون مغول دست یافتند آن را خراب کردند و در راه دارابجرد چهارصفه
~~با PageV01P160
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0162.png) ms177

# ~~چهار شبستان با پیش در وبا مردرو یا پیش طاقی از یک پا رهسنگ مفرد
~~براورده
# ~~که هیچ جای وصلی و درزی نیست همچون پنیر فرو بریده و در پهلوی آن دو
# ~~آسیاب همه از سنگ یک پاره ساخته هر که بیند گوید به روزگار سلیمان
~~ساختهاند و
# ~~درهیچ ولایتی از ولایات شبانکاره نیست که او عمارتی هم بدین وجه غریب
~~عالی
# ~~نساختد و اوقاف بسیار قرسوده و نظر او همه بر دین وخیرات بوده.
# و یکی از سعادت و بخت جوان او آن بود که امام ربانی ولی وقت فقیه
# ~~امام الدین المهجردی رحمة الله علیه معاصر او بود و همه روزه هم صحبت.
~~زهی
# ~~سعادت او که نفس مبارک آن یگانه یهوی رسیده و مردی عابد مجد بودی و هزل
# ~~اندک در طبیعت او بود همه کارها بهجد راندی و در کار لشکر و مملکت و
~~سپاه
# ~~بر نشاندن و تعبیهآ لشکر آیتی بود و دائما میان او و اتا بک شیراز جنگ
~~قائم بودی
# ~~و اتا بک از وی بشکستی با وجود آنکه لشکرش صدیک لشکر اتا بک نبودی و در
# ~~غیرت و صبر تا بهحدی بودی که سیسال بهمرض استسقا گرفتار بود و آب نخورد
# ~~والا آب انارخوردی. واو را دوزن بودی و هریک سال یکنوبت به جامهآ خواب
# ~~ایشان شدی گفتی شهوت راندن دیوانگی است. هر که هرسال یکبار دیوانه شد
# ~~بس. و بر شبانکارگان همچون پدر و مادر مشفق بودی و هر کس که فرزندی
# ~~آوردی به بارگاه بردی و او را بدیدی و در کنارکردی و نامش بنهادی و اگر
~~دختر
# ~~بودی با وی بگفتندی تا نامش معین کردی و خیر برسان پرسیدی و چون به هفت
# ~~سالگی رسیدندی ایشان را پای کاری (؟) صید فرمودی و چون بزرگتر شدندی با
# ~~خود بهشکار بردی تا بر رنج و تعب خوگر شدندی بعد از آن چون سن ایشان به
# ~~بیست وپنج رسیدی ایشان را بهحربها ms178 فرستادی و بیازمودی و چون پسندیده
~~آمدتدی
# ~~نان پاره معین کردی. اگر از عداد پیادگان بودی در میان پیادگان نبشتی و
~~اگر از
# ~~سواران بودی اسب و سلیح دادی و فرزندان را از پیشه نهی کردی و همه را
~~به
# ~~کار سپاهیگری معتاد کودی زیرا که او همه روزه محتاج سپاه بود و چنان
~~کرده
# ~~بود که هزار سوار مقاتل باسلیح تمام چنانکه هریک از ایشان با صد کس
~~بزدندی
# ~~در بطن قلعه مقیم بودند و پنج هزار پیاده در قلعه وحومه بودندی همه
~~مردانه و
# ~~چالاک. و اگر نیمشب لشکری آمدی هیچ با قلعه نتوانستند کرد به یک لحظه
# ~~ایشان را براندندی. واین سواران همه امرای بزرگ بودند و همه با طبل
~~وعلم و
# ~~بیرق. و در هر ولایتی از ولایات شبانکا ره سواران و پیادگان مرتب بود و
~~آن دیه و PageV01P161
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0163.png)

# ~~قلعه وشهر را نگاه میداشتند و قلعه ها یسیار داشت همه معمور و بهمردان
~~کار
# ~~مشحون. و فقملی تمام داشت و همه روز شعرا در خدمتش بودندی و خود شعرهای
# ~~خوب گفتی و رباعیهای محققانهآ او معروف است و همدآ شعرا شعر او
~~بپسندیدندی و
# ~~این دو رباعی ازآن اوست، رباعی:
# ~~گر از پی لذت هوی خواهی شد
### | از من خبرت که بینوا خواهی شد
# ~~بنگر زکجایی بهچه کار آمدهای
### | مییین که چهمی کنی کجا خواهی شد
# ~~موران خط تو خط بهخون آوردند
### | بر ماه نگر که جمله چون آوردند
# ~~وز بهر نظارهآ جمالت صنما
### | هریک ز دری سری برون آوردند
# ~~و رباعیهای او بسیار است و این یکی بهغایت خوب افتاده که همه متضاد
# ~~افتاده، رباعی:
# ~~دارم گه و بیگه از که و مه کم و بیش
### | خیر و شر و نفع وضرو بیگانه و خویش
# ~~وین طرفه که دوست همچو دشمن مه وسال
### | گوید بدونیکم شب و روز از پس و پیش
# ~~واین قطعه وصف الحال خود نیکو فرموده، قطعه.
# ~~از دست روزگار ms179 دیاری گرفتهایم
### | وز شریت زمانه خماری گرفتهایم
# ~~دیوانه وار در همه عالم همی دویم
### | تا نشنود کسی که قراری گرفته ایم
# ~~آهو مثال در دم شیریم و هر زمان
### | وانگه در این گمان که شکاری گرفته ایم
# ~~با جور دشمنیم سروکار روز و شب
### | انصاف ده که خوش سر و کاری گرفته ایم PageV01P162
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0164.png)

### | ملوک شبا فکاره
# ~~گر شربتی به کام دلم نیست در دهان
### | باری ز سوز سینه شراری گرفتهایم
# ~~جمله نیهره بود بهمیزاک دوستی
### | از قلبهای هرکه عیاری گرفتهایم
# ~~پر نقش گشت جمله تن ازخون وجوش دل
### | کاخر ز دست دوست نگاری گرفتهایم
# ~~تا از صبا صفوت بویی به ما رسد
### | ما هردم از نسیم غباری گرفتهایم
# ~~یس غصه ها و غم که بخوردیم درجهان
### | تا ازکنار یار کناری گرفتهایم
# ~~هر کس به گوشهای سر گنجی گشودهاند
### | وین بخت بین که ما دم ماری گوفتهایم
# و کمال الدین اسماعیل بن محمدبن عبدالرزاق که در شعر وفضل یگانهآ زمانه
# ~~بود معاصر او بود اما او را ندیده بود و دائما در حق ملک قصاید خوب
~~گفتی و
# ~~فرستادی و ملک انواع کرامات و تشریفات ارزانی فرمودی. روزی این رباعی
~~گفت
# ~~و پیش کمال فرستاد.
# # چون نیست مرا به خدمتت راه وصال %~% سر بر خط دیوان تو دارم همهسال
# # ای چرخ فلکک از تو چه نقصان آید %~% گر زانکه رسانیم زمانی به کمال؟
# و کمال الدین اسماعیل این یکی باز فرستاد، ریاعی:
# # خورشید غلام رأی رخشندهآ تست %~% هر کوست خداوند هنر بندهآ تست
# # جویای کمالند بهجان اهل هنر %~% وانگاه بهجان کمال جویندهآ تست
# و در تفسیر چنان مستحضر بود که روزی میان علما در این آیه مناظره بود
# ~~که «یاایها النمل ادخلوامسا کنکم لایحطمنکم سلیمان وجنوده4» او بیست
~~وپنج
# ~~قول در تفسیر این آیه از خود استنباط کرد و جملهٔ‌ فقها مقر آمدند و
~~هنوز میانهآ
# ~~مفسران این معانی متداول است و ملک قیش اسبی نامی داشت چنانکه
# ~~اتا ms180 یک شیراز از وی طلب کرد و ظنت کرد نداد بهسابقهآ دوستی که با ملک
~~داشت PageV01P163
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0165.png)

# ~~ان اسب خنک را پیش ملک فرستاد در باب آن این رباعی گفت، رباعی:
# از قیس نشانهآ وفاق آوردند %~% مر کوب شهی به اتفاق آوردند
# از قبهآ عرش قدسیان میگویند %~% برخیز محمد که براق آوردند
# ومتاقب ومحاسن او بسیار است،
# و در عهد دولت او ملکدارابجرد گشاده شد و از پارس بستد و درشبانکاره
# ~~افزود وصفت گرفتن آن مذکور است در این جای ننوشتم که مطول بود. علی هذا
# ~~چون دارابجرد مستخلص شد شاعری گفت.
# شاهی که جهانی بهمدارا بگرفت %~% تیغش وطن اندر دل خارا بگرفت
# از طارم چرخ قدسیان میگویند %~% دارانسبی قلعهآ دارا بگرفت
# و چون دارابجرد مستخلص شد اتابک در آن سال بهعزم تدارک آن حال
# ~~پا دوازده هزارسوار به حوالی فستجانات آمد و ملک با دوهزار پیاده و
~~دوهزار سوار
# ~~بذیره رفت وبه حملهآ اول ایشان را بشکست و چندان مردم بقتل آمدند که
~~ملک
# ~~بهخط خود صورت این فتح به پسر خود نبشت و این بیت تضمین کرد که، بیت:
# # همه دشت ایران ز تورانیان %~% سرو دست وپای است وپشت ومیان
# و تا آخر عمر اتابک و ملک محمدحرب میان ایشان قائم بودی و هیچ سالی
# ~~نبودی که حربی نرفتی. وملک مظفرالدین با سلاطین خراسان وعراق سابقهآ
~~موالات
# ~~و داعیهآ مصافات داشت و دائما طریق مکاتبات دوستی میان ایشان مسلوک
# ~~بودی و با خلیفهآ وقت اظهار بندگی کردی و خلیفه او را نیک محترم دانستی
~~و او
# ~~را ناصر امیرالمؤمنین خواندی.
# و در آخر ایام او خروج مغول ولشکر چنگیزخان شایع شد وآن زمان بود
# ~~که لشکر تا کوچنااغول به استخلاص ممالک غربی آمده بودند و ملک محمدمردی
# ~~داهی بود و میدانست که دست چنگیزخان بالای دست جمله عالم است هرسال از
# ~~پازهر وخرمهره و مومیایی و چیزهای تنسوق که در این ولایت بودی اند کی
~~به
# ~~معتمدی ms181 دادی و بهقاآن فرستادی و باز نمودی که این ولایت کوهی است و این
# ~~بیچارگان مردمانی بیچارهآ کوهنشین و چندان نوا ندارند که سیر شوند.
~~بدین منوال
# ~~دفع فتنهآ مغول از خود کردی. چون هولا کوخان بجنبید جماعتی هم از اهل
~~این
# ~~ولایت که با ملک دشمن بودند برخاستند و به پای تخت هولا کوخان عرضه
~~دادند
# ~~که [شبانکاره] ولایتی پرنعمت وخزاین بسیار است پس او را برآن داشتند که
~~PageV01P164
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0166.png)

# ~~هزاره بدین ولایت فرستد. چون لشکر مغول نزدیک شدند ملکمحمد را سال به
# ~~هشتادوپنج رسیده بود علی الصباح بهحمام رفت و غسلی برآورد و بیرون آمد
~~و نماز
# ~~کرد و حجاب را گفت الحمدلله که هر آرزویی که مرا بود خدای ارزانی فرمود
# ~~اسمروز ان شاعالته سعادت شهادت یابم پس سلاح خواست و بپوشید وچون چشم
~~بر
# ~~عیبهآ سلاح افکند این دوبیت برخواند، بیت:
# چنین گفت کای جوشن کارزار %~% برآسودی از رزم یک روزگار
# کنون کار پیش آمدت سختباش %~% به هرجای پیرایهآ بخت باش
# و چون شمشیر ببست گفت، نظم:
# # کنون چنبری گشت پشت یلی %~% نتاید همی خنجر کابلی
# # نه زان گفتم این کز تو ترسان شدم %~% وگر پیر گشتم دگر سان شدم
# و سلیح بپوشید ودست بهمحاسن سیید فرو آورد و گفت الهی همین لحظه
# ~~این محاسن را بهخون شهادت سرخ گردان و بر اسب سوارشد وبا لشکر از
~~دروازهآ
# ~~قلعه بیرون آمد بهنشاطی که گفتی بهعروسی میرود. و چون بهمیان عقبهآ
~~گیلکان
# ~~رسید دید که باره و سوری که همچون آهن محکم بود از گچ و سنگ برآورده
# ~~بی آنکه کسی دست بر آن نهادی ناگاه فرو آمد. ملک گفتا زهی دولت که
~~کافران
# ~~راست. پس تیر درکمان نهاد وسواران مغول و مسلمان همچون مور و ملخ در
# ~~همد یگر آمیخته بودند یک چوبه بینداخت گفت به نیت غزا و یکمغول را
~~بینداخت.
# ~~هنوز تیر دیگر باکمان ننهاده که تیری آمد بر یک چشم و تیر ms182 آمدن همان
~~بود و
# ~~گردن شکستن همان. گویند بر اسبی سمند نشسته بود و جوشنی زرد داشت چون
# ~~بیفتاد در میان کشتگان کس او را نشناخت تا نیم روز افتاده بود مگر یکی
~~از حجاب
# ~~او را بشناخت وبرفت و مردی حمال را آواز داد تا او را برگرفت و در
~~پارهای نمد
# ~~پیچیده واز راه دزدیده به قلعه آورد.
# و چون لشکر شبانکاره را معلوم شد که ملک شهادت یافت دست از جنگ
# ~~بکشیدند و همه با اندرون قلعه مراجعت کردند و دروازه را ببستند. لشکر
~~مغول از
# ~~قتل ملک نه آگاه. آن شب بر پای قلعه فرود آمدند. روز دیگر پسر
~~مظفرالدین
# ~~یعنی قطب الدین مبارز که پسر کهترش بود - چه پسر مهترش درحیات پدر وفات
# ~~کرده بود غیاث الدین محمد - قطب الدین رسول فرستاده گفت ایل ومنقادم
~~ایشان
# ~~گفتند ما را پسری بهنوا بده و مال قبول کن. قطب الدین پسر خود را
~~ناصرالدین PageV01P165
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0167.png)

# مجمع الانساب
# ~~محمود-که پنج ساله بودبه نوا بهایشان داد ومالی اندک قبول کرد و هم در
# ~~آن هفته ایشان را محقر چیزی هم از جنس پازهر ومومیایی وامثال اینها
~~یداد و
# ~~کسید کرد و مغولان به دارابجرد رفتند و از راه دارابجرد روی بهفارس
~~نهادند و
# ~~برفتند و ناصرالدین محمود را دست بازداشتند و باز آمد و روزگار ملک بسر
~~آمد. و
# ~~این حال در روز جمعه سادس صفر سنهآ تسع وخمسین وستمائه بود. پادشاهی
# ~~ملکمحمد شصتسال بود سیسال بهنیابت پدر و سیسال به استقلال. و او نیکو
# ~~ملکی بود. او را در مسجد جامع دارالامان که خود بنا فرموده دفن کردند و
~~امروز
# ~~مقیرهآ اولاد او همه همین مسجد است
# و ملکمظفرالدین چون پدرش نماند تمامت مخدرات و عورات را از
# ~~جوشناباد با دارالامان آورد و من بعد دارالملک شبانکاره الی یومنا
~~قلعهآ دارالامان
# ~~بود. والله اعلم بالصواب.

PageV01P166

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0168.png)

# ملوک جدید شبانگاره
# ملک قطب الدین مبارزبن محمدبن مبارز
# بدان ms183 که ملک مظفرالدین را دو پسر بود مهتر را غیاثالدین محمد گفتندی و
# ~~درزمان حیات پدر وقات یافت واو را چهار پسر ماند و دو دختر. پسرانش
~~نظام-
# ~~الدین حسن و نصرة الدین ابراهیم و جلال الدین طیبشاه و بهاءالدین
~~اسماعیل و
# ~~دختران یکی یاقوتخاتون و یکی خمسهخاتون. مادرشان کنیزکی ترکیه نام او
# ~~شکرخاتون. و پسر کهترش قطب الدین میارز بود.
# و چون مظفرالدین محمد شهید شد قطب الدین به حکم وراثت وولایت عهد
# ~~ملک شبانکاره شد و او مردی بود که ولایت شبانکاره ملک خود میدانست و
# ~~هرچه تمامتر در خود میدید دست بهشرابخوردن برد و آنکه در زمان پدر او
# ~~هیچ کس را زهرهآ فسق و فجور نبود او بهفسق مشغول گشت و نیز نسبت بی
~~دیانتی
# ~~و ناپارسایی بر وی کردند و شبانکارگان از وی برنجیدند و برادرزادگان را
~~نیز
# ~~احتمال این مذلت نتوانستند کرد. جمعی شبانکارگان بر ایشان جمع آمدند و
~~گفتند
# ~~قطب الدین پای از جادهآ راستی بیرون نهاده و نه بر طریق پدر و جد
~~زندگانی می-
# ~~کند وعلی الخصوص که امروز این ولایت ایل و اسیر مغول شده مصلحت در آن
# ~~است که او را خلعی شرعی کنیم. برادرزادگان گفتند مصلحت این ولایت به
~~رأی
# ~~ومراد شبانکارگان بسته است این قدر بس بود که آن شبانکارگان دیوآسا این
~~رخصت
# ~~یافتند و سه روزی دیگر صبر کردند و قطبالدین از فساد و ناپارسابی
~~بازنمی ایستاد PageV01P167
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0169.png)

# ~~عاقیت روزی جمعیتی ساختند و او را فروگرفتند و غل نهاده جمعی همراه او
~~به
# ~~اردوی هولا کوخان بردند و باز نمودند که این ملک نه بر راه صدق و امانت
~~می-
# ~~رود. هولا کوخان یارغوی او بداشت از راه یاسا گناه بر وی عاید نشد چه
~~درایلی و
# ~~مطاوعت تقصیری نرفته بود و درکار لشکر نیز هم گناهی نکرده فرمود که اگر
~~او
# ~~شراب بخورد خود داند او را باز دست شیانکارگان دادند شبانکارگان خوف
~~بدیدند
# ~~اندیشه کردند که ms184 اگر ما او را باز ولایت بریم ناچار مسا را همه پنهانا
~~بکشد پس
# ~~نزدیک امرای حضرت رشوت در کارکردند تا قطبالدین را گناهکار کردند در
# ~~میدان نیریز او را میان به دو نیم زدند و یرلیغ حاصل کردند تا نظام
~~الدین حسن
# ~~ملک شبانکاره یاشد.
# الملک الشهید نظام الدین حسن بن غیاث الدین محمد ابن الملک
# هظفرالدین محمد
# او بزرگتر پسران غیاثالدین بود و مردی مردانه بود و در فروسیت سرآمد
# ~~روزگار. مدت دوسال به حکم یرلیغ هولا کوخان ملکی راند و در شهور سنهآ
~~احدی و
# ~~ستین وستمائه که اتابک سلجوق شاه بن سلغرشاه یاغی شد و از حضرت هولا
~~کوخان
# ~~امیربزرگ التاجو را برای آن مصلحت یفرستادند و حکم رفت تا لشکر
~~شبانکاره و
# ~~اصفهان وکرمان و یزد همه روی به فارس نهند و سلجوقشاه را مؤاخذه نمایند
# ~~ایلچی التاجو برسید با نظام الدین برنشستند پس نظام الدین با هزار سوار
~~چالا کو
# ~~دوهزار پیادهآ جلد از راه ابرقوه روی بهفارس نهاد. پیش از آنکه نظام
~~الدین به
# ~~التاجو رسیدی در راه ابرقوه با پنج هزار سوار از لشکر سلجوق شاه برابر
~~افتاد و مصاف
# ~~داد وایشان را بشکست و اکثر بهشمشیر گذرانید. چون التاجو برسید او را
~~این
# ~~مردانگی خوش آمد و تشریف داد و در باب او نامه به حضرت نوشت که ملک
# ~~شبانکا ره این مردانگی نمود و از اردو پایزه و یرلیغ بهنام نظام الدین
~~بفرستادند.
# والتاجو، نظام الدین را بر مقدمه کرد وسلجوق شاه نیک بترسید و عزیمت
# ~~دزسفید کرد. نظامالدین حاضر و بیدار بود. راه بر وی بگرفت سلجوقشاه را
~~چون
# ~~دخول دزسفید میسر نگشت بهضرورت بهشهر کازرون اندر شد. نظام الدین و
~~لشکر
# ~~اطراف همه برسیدند و حربهای سخت رفت و سلجوقشاه سپر نمی انداخت. نظام-
~~PageV01P168
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0170.png)

# ~~الدین آن روز بر اسبی خنگنامی نشسته بود گویند بهمضایق در شدی چند نوبت
# ~~ناصرالدین گود رزکه امیری بزرگ بود از امرای شبانکاره ms185 عنان اسبش گرفت و
~~از
# ~~مضیق بیرون آورد و باز میرفت و حوب می کرد و شعرهای شاهنامه میخواند تا
# ~~عاقبت تنها بهسیان قلب لشکر فارس زد و در لشکر غرق شد او را شمشیری
~~زدند و
# ~~بکشتند و ناصرالدین گودرز نیز در عقب او بود بقتل آمد. و همان روز ملک
~~کرمان
# ~~نیز بکشتند. وقتل نظام الدین [در] محرم سنه ائنی وستین وستمائه بود و
~~تابوت
# ~~او را به قلعهآ دارالامان آوردند.
# الملک نیکوسیرت نصرةالدین ابراهیم بن محمدبن محمد
# چون ملک نظام الدین کشته شد برادرش نصرة الدین ابراهیم در لشکر بود
# ~~التاجو او را بخواند وبنواخت وتشریف داد و در باب او نامه نوشت بهحضرت
~~و
# ~~جواب آمد با یرلیغ به حکومت شبانکا ره.
# و چون سلجوقشاه کشته شد دو دختر او را بیرون آوردند یکی را بهاردو
# ~~بردند و یکی را بهنصرة الدین ابراهیم دادند به حکم یرلیغ واو را در عقد
~~نکاح
# ~~آورد و به ولایت شبانکاره آورد و او مادر ملک غیاث الدین محمد بود و
~~زنی به غایت
# ~~محتشمه و بزرگ بود. و نصرة الدین زمام حکومت شبانکاره بر دست گرفت و
# ~~پادشاهی فرخندهآ با جمال با کمال بود و شبانکارگان با وی متفق بودند و
~~مدتی
# ~~گرد همه ولایت برگشت و عمارات فرمود و مال قراری بهاردو فرستاد. چون دو
~~سال
# ~~به کار مملکت قیام نمود هادم لذات خود را بهوی نمود از بیم آن سر در
~~جیب فنا
# ~~کشید در سنهآ اربع وستین وستمائه. و گویند او را زهر دادند و صدق وکذب
~~آن
# ~~معلوم نیست. چه او پادشاهی نیکو اعتقاد بود و غالبا چیزی از وی صادر
~~نشدی
# ~~که مستوجب زهردادن بودی.
# الملک الشهید جلال الدین طیب شاه بن محمدبن محمدبن عبارز
# چون نصرة الدین ابراهیم وفات یافت شبانکارگان و امرا و حجاب اتفاق بر
# ~~برادر او جلال الدین طیبشاه کردند و او را سیزدمسال بود او را از حرم
~~بیرون ms186 PageV01P169
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0171.png)

# ~~آوردند و به پادشاهی بر وی سلام کردند و امرا مربی او شدند. و چون یکدو
~~سان
# ~~به مراسم سلکداری قیام نمود پادشاهی آمد نیک به کار، و دقایق وقانون
~~حکوست
# ~~نیک دانستی و کار حکومت و پادشاهی شبانکاره در عهد او به اقصی الغایه
~~رسید و
# ~~او غمارات بسیار فرمود و امرا وحجاب را هر کس فراخور خود مرتبه و
~~پایگاه پیدا
# ~~گردانید و هرسال خزانهآ تمام بهاردو روانه گردانیدی و امرای حضرت هولا
~~کو
# ~~مربی ومعین او شدند و یکدو نویت خود عازم اردوشد و روی پادشاه بدید و
~~در
# ~~حق او سیور غامیشی فرمود وطبل وعلم وگاورگا و یرلیغ و پایزه داد و به
~~عظمت
# ~~باز شبانکاره آمد و مدتی در خصب نعمت وضمان سلامت بود و غلامان ترک
# ~~یسیا رخرید و همه را تربیت کرد و شراب دوستداشتی و دائما در بارگاه او
~~عیش و
# ~~عشرت بودی و زن برادرش نصرةالدین ابراهیم یعنی دختر سلجوقشاه بهزنی کرد
# ~~و ازوی پسری آورد غیاثالدین محمد و دختر عم خود را به زنی کرد از وی
~~پسری
# ~~آورد عمادالدین محمد و دختر عم پدرش بهزنی کرد از وی چهار پسر آورد یکی
# ~~مظفرالدین محمد و یکی نظام الدین حسن و یکی تاج الدین بهمن شاه و یکی
~~رکن الدین
# ~~یوسفشاه. و او را در سن بیست ودوسالگی شش پسر جمع آمد همه پسران
~~شایستهٔ‌
# ~~نجیب وخزانهای که مظفرالدین محمد در مدت شصتسال جمع کرده یود انواع
# ~~جواهر ونفایس ونقود واقمشه همه بهدست او آمد و پادشاهی بود بخشنده اما
~~نه
# ~~مسرف و با شاهداک خوش بودی و احیانا بیست یا سی شاهد خوب در مجلس او
# ~~نشسته بودندی. اما هرگز نظر بر ایشان نکردی و امرا و ندمای او نیز به
~~همین
# ~~سبیل. اما از برای عشرت ایشان را حاضر کردندی و بهسماع وطیبت
~~مشغولشدندی
# ~~شب هر کسی از پی کار خود رفتندی و چون شراب خوردی ms187 صراحی و جام او جدا
# ~~بودی و پیش خود نهادی و بهدست خود در جام ریختی وخوردی.
# چون روزگار مملکتش به ده سال رسید از اردوی ایاقا حکم نفاذ یافت تا لشکر
# ~~شبانکا ره عازم خراسان شوند از برای کار براق اغول و دفع لشکر جغتای.
~~پس
# ~~جلال الدین برادر خود را بهاءالدین اسماعیل با جمعی از امرا و سیصدسوار
~~گزیده به
# ~~خراسان کسید کرد وایشان برفتند واثرها نمودند و پادشاه وقت ایشان را
~~پیسندید
# ~~پس چون اباقاخان باز مقر سریر خرامید جلال الدین طیبشاه عازم کریاس شد
~~به
# ~~عظمتی هر چه تماستر وحمل خزانهای تمام بهشرف پایبوس اباقا مشرف شد و
# ~~تشریف پایزه یافت. چون جلالالدین استقلال یافت سیشی بعشی (؟) که رأی
~~PageV01P170
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0172.png)

# ~~نوینی داشت و شحنهآ شبانکاره بود وقدیما از این ولایات خیلی مال ربوده
~~از جلال-
# ~~الدین مستشعر شد [که] مبادا تقریر آن مالها کند با جلال الدین
~~آغازمنازعت نهاد
# ~~و جلال الدین بهعنایت پادشاه مستظهر ورقه ها نبشت مشتمل بر جمع مالی که
~~تا
# ~~غایت از ولایت شبانکاره با سیشی و نواب او است ومالی بیقیاس سر بالا
~~برآمد و
# ~~صاحب دیوان بر آن حال واقف شد چنانکه به پادشاه اباقا رسید و جاه سیشی
~~از آن
# ~~خلل پذیر آمد و از باسقاقی معزول شد.
# و ملک جلال الدین سهسال در اردو موقوف ماند و هرچند سیشی با وی
# ~~سوافقت و دوستی جستی او ابا نمودی و تکبر و تجبر ورزیدی. و نیز سیشی
~~بعشی از
# ~~وی دختری طلیید از برای پسر و ملک قبول نکرد و فحشها گفت. سیشی منتهز
# ~~فرصت شد تا وقتی که اباقاخان درگذشت و اردو در تزلزل افتاد و احمدخان
~~به
# ~~پادشاهی نشست. در این میانه سیشی فرصت نگاه داشت و روزی که لشکراحمدخان
# ~~در کوچ بودند دو نوکر خود بر ممر موکب جلال الدین نشاند تا او را از
~~دست
# ~~بردارند. ایشان بیامدند و جلال الدین را گفتند حکم است ms188 که ترا به یاسا
~~رسانیم.
# ~~جلال الدین معول داشت که همان روز ایلچی پادشاه احمد از طلب او بیاید.
~~پیش
# ~~از آنکه ایلچی بیامدی نو کران سیشی کار او تمام کردند و در پای کوه
~~الوند او را
# ~~به دو نیم زدند. چون او راکشته بودند ایلچی برسید و معنی نوشدارو که پس
~~از
# ~~مرگ بهسرخاب دهند روشن گشت هیچ فایده نبود. و از آن بتر چیزی آن بود که
# ~~وقتی ملک وسیشی خصمان بودند جمعی از حجاب در شبانکاره پسر میانگین یعنی
# ~~نظام الدین حسن را که طفل بود بر جای پدر نشانده بودند و بدان بهانه
~~جمعی از
# ~~امرای بزرگ کشته و آن خبر بهسیشی رسید و مزید علت کار جلال الدین شد.
# و جلال الدین چون شهید شد عمرش بیستوشش سال بود و سیزدهسال
# ~~پادشاهی راند و در سنهآسبع وسبعین وستمائه بقتل آمد. علیه الرحمه.
# الهلک مظفرالدین بن طیب شاه
# چون جلال الدین بقتل آمد دو پسرش در اردو بودند. غیاثالدین محمد و
# ~~مظفرالدین محمد که مهتر پسران بود. پس چون مظفرالدین پدر را کشته یافت
~~در
# ~~بای تخت احمد زانو زد که پدر مرا بی گناه کشتند و سیشی عشی عازم خراسان
~~شد PageV01P171
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0173.png)

# ~~و بهخدمت ارغونخان پیوست. احمدخان، مظفرالدین را حکومت شبانکاره داد وب
# ~~پایزه و یرلیغ بهایگ آمد چون برسید جمعی از رنود و اوباش و سگداران بر
~~وی
# ~~جمع آمدند واو هنوز طفل [بود] وهرچه اکابر شبانکاره بودند همه با ملک
~~بهاء
# ~~الدین بودند در چانب خراسان در اردوی ارغونخان و مظفرالدین را بد آموزی
# ~~کردند تا در مدت سهسال در شبانکاره آن کرد که قضا برنگیرد و قدر
~~برنتابد از
# ~~هتک پردهآ مستوران، وغارت خاندانهای قدیم، و آدمی را در منجنیق نشاندن،
~~و
# ~~سگ در شلوار زنان نشاندن، و برادر را بهدست برادر دادن تا بهدندان
~~میدرید،
# ~~و پدر را به دست پسر دادن و گردن زدن، و الحاح بر مردم ms189 کردن و زن را
~~طلاق
# ~~دادن و هم در مجلس با یکی دیگر نکاح بستن و همان ساعت جماع کردن، و
# ~~دختر مردم بهسگبانان دادن، و مردم بر پای دیوار نشاندن و الحاح کردن تا
~~بکند
# ~~ودیوار برسر اوقرود آمدن، وامثال این.
# پس چون احمدخان کشته شد و ارغون به پادشاهی نشست سیشی نعشی
# ~~مربی بهاءالدین گشت و در حضرت ارغون عرضه داشت که جلال الدین گناهکار
# ~~بود و به یاسا رسید، پسرش مظفرالدین شبانکاره را بی حکم فرو گرفته.
~~ارغونخان
# ~~در حق ملک بهاءالدین یرلیغ فرموده گفت او مدتی است تا در خراسان کوچ من
~~و
# ~~پدر من داده وچون بهاءالدین با یرلیغ و پایزه میآمد مظفرالدین با آن
~~متمردان و
# ~~اوباش او را مجال نمیدادند بل که به حوالی ولایت نمی گذاشتند تا مدت
~~سهسال
# ~~تمام برآمد هرچند بهاءالدین آمدی مظفرالدین او را براندی و به یکبارگی
~~یاغی
# ~~شد چنانکه یکدحبه مال به کسی نداد و همه را در بارگاه بهسگداران بخشیدی
~~و
# ~~ایلچیان که در این ولایت بودند ایشان را همه بگرفت و ختنه کرد و زنگله
~~به
# ~~ریش بربستی و در مجلس شراب برایشان مسخرگی کردی. و کار شبانکا ره نیک
# ~~مشوش شد زیرا هرکجا بزرگی بودند در بیرون بودند و اگر بزرگی در شهر
~~مانده
# ~~بود همه را هریکی بهنهایتی بکشت یا مثله کرد.
# پس چون بهاءالدین بهستوه آمد در حضرت ارغون عرضه داشت. فرمان شد
# ~~تا سیصدسوار مغول با سهامیر متوجه شبانکاره شوند و شبانکاره را مستخلص
~~کرده
# ~~بهدست بهاءالدین دهند و آن سواران مقیم ولایت باشند. پس این مغولان که
# ~~امروز مقیم دارابجردند و ایشان را رجزمه» گویند بدین مصلحت ملک
~~بهاءالدین
# ~~بدین طرف آورد. چون برسیدند در خندق فستجان مصاف دادند و مظفرالدین
~~منهزم PageV01P172
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0174.png)

# ~~شد و اکثر از آن سرهنگان متمرد کشته شدند و مظفرالدین پیاده بگریخت و
~~به
# ~~کرمان رفت. او را درکرمان بگرفتند و بهاردو بردند مقید کرده ms190 مدتی در
~~اردو
# ~~محبوس بود خلاص یافت و به راه لورستان بیامد و اتابک افراسیاب لور را
~~یاغی
# ~~گردانید تا او نیز در سر قساد او شد و لشکر ییامد و او را بهیاسا
~~رسانیدند. بعد از
# ~~مدتی باز شبانکا ره آمد و بنشست و تا آخر عمر روی ملکی و حکومت ندید
~~اما از
# ~~آن تهتک و اضطراب که داشت بیدار نشد او را «ملک دیوانه» گفتندی تا در
~~شهور
# ~~سندآست وعشرین وسبع مائهآ وفات یافت. والله اعلم.
# الملک بهاءالدین اسماعیل بن محمد بن محمد
# ملک بهاءالدین اسماعیل چون مظفوالدین را بتاخت لشکر مغول را به
# ~~دارابجرد نزول داد و خود با اکا بر شبانکاره به قلعه در آمد و درسال
~~اول تدارک
# ~~خراجاتی که از تعدی مظفرالدین بر شبانکاره آمده بود بکرد و یارغوی
~~جماعت
# ~~متمردان که بدآموزی مظفرالدین کرده بودند بداشت همه را بگرفت و بعضی
# ~~یکشت و بعضی مثله کرد و بعضی را بهقلاع خندقها موقوف و محبوس گردانید و
~~باز
# ~~آغاز عمارات نهاد و تلافی خرابیهای مظفرالدینی بر دست گرفت و مالها را
~~پای
# ~~باز بست. و او ملکی بود که با مردم اوباش و نااهل خوش نبودی و مردم
~~اصیل
# ~~هنرمتد را دوست داشتی و دائما خلوت با این طایفه کردی و اراذل را راه
~~ندادی.
# ~~بدین سبب اکثر شبانکارگان او را دشمن داشتندی و دختر ارغون گورکان که
~~امیر
# ~~خراسان وعراق بود وذ کر او رفت زن او بود وازوی دوپسر بودش: رکن الدین-
# ~~افراسیاب وتاج الدین جمشید که امروز در حیات است خدای او را برخورداری
~~دهاد
# ~~و از دخترعم پدرخودش [او را] دوپسر بود نصرة الدین ابراهیم وسیف الدین
~~محمد.
# و چون از ملکی او سهسال گذشت ایلچیان بسیار به تحصیل مال بیامدند و
# ~~کثر مال شبانکاره خرج شده بود. ایلچیان او را بهاردو بردند و در مصادره
~~کشیدند.
# ~~از غصهآ بسیار که از کشا کش دیوانی بخورد بهمرضی گرفتارشد و باز ms191
~~شبانکاره آمد
# ~~آن مرض به تخبیط دماغ سرایت کرد و در همان حال میبود و مادرش در حیات
# ~~بود تفقد او می کرد تا در شهور سنهآ اثنی عشر وسبع مائه بهجوار حق
~~پیوست.

PageV01P173

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0175.png)

# التهیک کالر اایل للنکشاک بن کلرر
# چون قطبالدین مبارزین مظفرالدین محمد را در نیریز به یاسا رسانیدند آورا
# ~~سه پسر ماند یکی رکن الدین حسن-و او مهتر بود و بهجوانی درگذشت پسری
# ~~ماند از وی میارزنامو دو پسر دیگرش یکی ناصرالدین محمود و یکی سیف
~~الدین-
# ~~هزارسب. پس این دو پسر را طاقت استیلا و تغلب بنواعمام نبود چه پسران
# ~~غیاثالدین بر مملکت مستولی بودند و پدر ایشان بقتل آمده ناگاه فرار بر
~~قرار
# ~~اختیار کردتد و از شبانگاره رحلت کردند و روی بهاردو نهادند مدتهای
~~مدید
# ~~ملازمت امرا وارکان حضرت نمودند هوروز در بلدی و هردم در وطنی حالیا
~~چهره
# ~~دولتی روی نمینمود و حکومت شبانکاره تا وقتی که بهملک بهاءالدین رسید و
# ~~ملک بهاعالدین را در مطالبت کشیدند و معزول شد و هنوز بخت با این دو
~~پسر یار
# ~~نبود. اما دوملکزادهآ مستعد عاقل بودند. چون تخت سلطنت به گیخاتوخان
~~مزین
# ~~شد، وزیر او صدرالدین تغاجار، یهحکم آنککه سابقدآ محبتی با ناصرالدین
~~داشت،
# ~~احوال ایشان عرضه داشت که یعنی پدر ایشان بیگناه کشته شد و شبانکارگان
~~در
# ~~حق او بدی سگالیدند و نیز مدتی است تا ملازم کریاس بزرگاند و رسم و
~~آیین
# ~~ییا رغو و یاسافی مغول دانسته. پادشاه وقت در حق ایشان مرحمت فرمود و
~~یرلیخ د1د
# ~~به حکومت و آنکه سیفالدین از حکم نایب ناصرالدین باشد. ناصرالدین در آن
# ~~نزدیکی در باب هرچه بهسالها در خاطر داشت احکام و پایزه حاصل کرد و در
# ~~شهور سنهآ تسع وثمانین وستمائه به عظمتی هرچه کاملتر بهایگ آمدند اهالی
~~ولایت
# ~~به ورود ایشان خرم شدند وموردشان عزیز داشتند.
# ناصرالدین مردی کاردان کاردیده بود دست کفایت از آستین شهامت بیرون
# ~~کرد و بنیاد کارها ms192 بر قوانین عقل وقواعد عدل نهاد و رسمهایی که نه
~~معقول بود
# ~~و شبانکارگی بود اکثر برداشت وضبط امور بر نسق شهریا [را] ننهاد و تمغا
~~در
# ~~این ولایت نبود. تمغایی سبکبنیاد کرد و امرا و حجاب را هر کس به مرتبهآ
~~خود
# ~~بداشت و کفایتی ظاهر گردانید که هم سال اول مال قراری ولایت از کرباس
~~رنگ
# ~~کرده و چماق و آلات آهنی و غیره بگزارد و شبانکا ره مصر جامع ساخت و
~~رعایا در
# ~~فر دولت او مرفه و خوش دل روزگار گذرانیدندی و لشکری هر کسی با نصیب
# ~~تمام ونیز کاری کرد که همهآ خویشان و اقربای خود را از بنین و بنات از
~~مال با PageV01P174
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0176.png)

# ~~نصییی تمام شدند و آن بود که پیش از این مال و املاک شبانگاره در دست
# ~~تصرف آن کس بودی که بر شبانکاره حا کم بودی و حجرات و اهل پرده را برات
# ~~معاش از دیوان حاکم بودی وقت وقت سختی کشیدندی چون بهعهد او رسید با
# ~~قاضی القضاة فی العالم، امام بزرگ شافعی ثانی، رکن الحق والدین احمدبن
~~عماد-
# ~~الدین عبدالغقار بردالله مضجعه وجعل فی الجنان مأویه که خیر زمان و
~~اعجویهآ
# ~~جهان بود و از حکم یرلیغ قاضی شبانکاره مشورت کرد آن مرد نیکو اعتقاد
~~او را
# ~~گفت که مصلحت در آن است که سالی و ضیاعی و اسبانی که ازملک مظفرالدین
~~محمد
# ~~مانده میان اسباط او قسمت کنی تا هر کسی خود داند حصهآ خود. این رأی
# ~~بیسندید و اگر چه شرعا اولاد غیاث الدین را میرات مظفرالدین نمی رسید
~~برایشان
# ~~رحم کرد وقاضی را بنشاند ومال را جمله تخصیص کرد مرد را یکحصه و زن را
# ~~تیم حصه چناتکه هیچ دختر در اولاد مظفرالدین نماند که او را نصیبی تمام
~~نرسید
# ~~همه مزارع نفیس وکهریزهای قیمتی و طباجین وسباتین و میاه و اراضی همه
# ~~آبادان. و حصهای کمتر که یهدخترانی رسید که مادرشان کنیز کان بودند ms193
# ~~پاتصدهزاردیناری بود رقبهآ املاک و همه را مالک حصهآ خود گردانید و باز
# ~~تصرف داد و نواب و گماشتگان و خدمتکاران واکره و مزارعان هر کس معین
# ~~کرد و هر کسی را شرط نامهای داد و این کار صلاح بهیمن همت و سعی آن
~~امام
# ~~یگانه بود که خدای تعالی او را در روضهآ رضوان جای دهاد.
# پس چون از مدت ملک ناصرالدین سهسال بگذشت و عادت ناصرالدین آن
# ~~بود که کار عاقلانه کردی و رسم بیباکی شبانکارگانه برانداخت و هرچند
~~درطبیعت
# ~~ناصرالدین مساهلتی بود در مزاج سیف الدین هزارسب سیاستی وخشمی عظیم
~~بودو
# ~~ناصرالدین تهدید گناهکاران به سیفالدین کردی و هزارسب سیاست راندی و کم
# ~~کسی با وی سخن توانستی گفت و حکم کرده بود تا شبانکارگان کارد وخنجر بر
# ~~میان نبندند وپیش پسران جلال الدین و بهاءالدین جمع نشوند وسلاح
~~نبندند. از
# ~~این جهت گریبان شبانکارگان و اهل فساد تنگ آمد هیچ نتوانستند کرد.
~~ناگاه
# ~~ناصرالدین در سال سوم عازم حضرت شد و روی پادشاه بدید و انواع تنسوقات
# ~~عرض کرد و احکام حاصل کرد. چون ناصرالدین غایب شد، جمعی به اتفاق
# ~~سیف الدین را زهر دادند. مدت سدماه صاحب فراش شد و بهحق رسید چون
# ~~ناصرالدین برسید پشتش از فراق برادر بشکست جماعت شبانکارگان باهم اتفاق
~~PageV01P175
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0177.png)

# ~~کردند بر قتل او. پس منهیان ناصرالدین را خبر دادند از سگالش غدر از
~~آنجا که
# ~~قضا نازل شده بود ناصرالدین تصور کرد که او را بقتل خواهند آورد گفت
~~ایشان
# ~~مرا مؤاخذت کنند و بهاردو برند من در اردو سزای ایشان بدهم. خود آن
~~جماعت
# ~~را خبر شد که ملک آگاه شد اگر نیز قتل در خاطر نداشتند بر قتل عازم
~~شدند.
# ~~پسیتگاه بر بارگاه او دوانیدند و او را به شمشیر مجزی کردند و با رگاه
~~و درگاه و
# ~~خزانهآ او را غارت دادند وصامت و ناطق ببردند. نعوذ بالته من الجور بعد
~~الکور.
# و چون این ms194 کار تمام کردند غیاث الدین محمدبن طیبشاه را بیرون آوردند و
# ~~بهملکی بتشاندند و نامه ای نبشتند از قول سپاه و لشکر شیانکاره به حضرت
~~پادشاه که
# ~~ما ناصرالدین راکشتیم وغیاثالدین را نشاندیم تا اعلام حضرت پادشاه و
~~ارکان
# ~~دولت باشد و بهدست یکی از حجاب بفرستادند. صاحب دیوان چون بر نامه وقوف
# ~~یافت بخندید و گفت چون آن مخاذیل چنان مستقلاند که پادشاهی را می کشند
# ~~و یکی را می نشاتند چه محتاج اعلام ما است؟! فی الحال برخاست واین حال
~~به
# ~~پادشاه رسانید یرلیغ شد با یسوربوقانوین [تا] با دویست مغول عازم
~~شبانکا ره شوند
# ~~و تمامت امرا و ملوک و حجاب و لشکر را بسته بیارند و یاسامیشی کرده پسر
# ~~سیف الدین هزارسب نام او رکن الدین حسن به حکومت بنشانند و آن حاجب که
# ~~رسالت برده بود محبوس کردند. یسوربوقا مردی داهی بود دانست که ولایتی
# ~~چنین به دویستسوار میسر نشود که بیتشویش گرفته شود از راه فارس عطفی
~~کرد
# ~~و به جانب فسا شد و در شهر فسا فرود آمد و حکمی نبشت مشتمل برآنکه من
~~حاکم
# ~~فساام وحکم ملکی شبانکاره به نام غیاث الدین دارم و بنواعمام شریک او
~~باید که
# ~~با ملوک وامرا وحجاب همه به فسا حاضر شوند وحکم بشنوند. ایشان چون این
# ~~حکم بخواندند اگر نمی رفتند گناهکار بودند و اگر می رفتند پیدا نبود که
~~در زیر آن
# ~~چیست. عاقبت از کام و ناکام جملهآ اکابر وملوک بهشهر فسا شدند.
~~یسوربوقا در
# ~~روز اول ایشان را تمامت فرو گرفت وهمه را دو شاخهها وکنده وغل و سلاسل
# ~~برنهاد و در زندان فسا محبوس گردانید و خود با دویستسوار مغول بهایگ
~~دوانید
# ~~و رکن الدین حسن راکه دهساله بود بر چهار بالش حکومت نشاند و تدبیر آن
~~کار
# ~~با رأی خواهر ناصرالدین افکند وجمعی مشفقان وسوختگان هوای ناصرالدین از
# ~~نقبها بیرون آمدند و هر کسی تقدیری و تدبیری اندیشیدند. یسوربوقا مدت ms195
~~چها رماه
# ~~در ایگ بود و هرروز یارغو داشتی تا اکثر خونیان و بیعتیان و کسی که در
~~آن PageV01P176
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0178.png)

# ~~حکایت علمی داشت باز دست آورده همه را به انواع عذاب بعضی را بهاتش
# ~~بگردانید بعضی را مثله کرد بعضی بهتیغ بگذرانید. باری هر کسی سزای و
~~جزای
# ~~خود بدیدند. چون یاساسیشی تمام کرد و مالی نیکو به دست او آمد بعد از
~~چهارماه
# ~~بهراه فسا مراجعت کرد و ملوک مقید را برگرفت و متوجه اردو گشت مدتی
~~محبوس
# ~~بودند یا رغو داشتند همه گناهکار شدند قرمان شده بود تا همه را به یاسا
~~رسانند
# ~~قضای خدای تعالی در آن نزدیکی تبدل احوالی پیدا شد و بایدواغول در
~~بغداد
# ~~خروج کرد و روزگا ر گیخاتوخان بسر آمده ملوک شبانکاره خلاص یافتند و هر
~~کسی
# ~~به پادشاهزادهای و امیری توسل جستند و آن کار و یا رغو در تعویق ماند.
# و از ناصرالدین محمود یکپسر سهماهه مانده بود او را معزالدین مسعود
# ~~گویند. و بدین منوال ملکی چنان عادل بر سر جهل و غضب شبانکارگان شد تا
# ~~عاقلان بدانند که هر بدی که در عالم پیدا شذه از نادانی و استبداد
~~بوده. وقتل
# ~~ناصرالدین در شعبان سنهأثنی وتسعین وستمائه بود.
# الملک غیاث الدین محمدبن طیب شاه بن محمد
# چون بایدوخان با غازان مصاف داد و غازانخان مظقر آمد و پادشاهی
# ~~بگرفت به حکم آنکه جلال الدین طیب شاه در وقتی که در اردو بود دو پسر
~~خود را
# ~~اینجو پسران ارغون کرده بود غیاثالدین و نظام الدین، بدان وسیلت
~~غازانخان
# ~~تربیت غیاثالدین فرمود وگفت او ایتجوی من است حکومت بر وی مقرر داشت و
# ~~با یرلیغ و پایزه بهشبانکاره آمد و او ملکی با وقار آهستهٔ‌ خوشخوی بود
~~و حیایی
# ~~عظیم داشت سخن کم گفتی الا در مستی. و برادرش نظام الدین نایب کلی بود
~~و
# ~~مردی با کفایت با سیاست بود تمامی اسور مملکت بر وی میرفت و غیاثالدین ms196
~~جز
# ~~شکار و شراب ندانستی. و در روزگار نوروزکه امیرالامرا بود پسر ارغون
~~چون
# ~~خواهر نوروز در حبالهآ نکاح ملک بهاءالدین بود نوروز مربی خواهر شد و
~~ولای
# ~~شبانکاره بهخواهر داد و چون بیکی قتلغ پسران جلال الدین را از پسران
~~خود
# ~~عزیزتر دانستی حالیا ولایت شبانکاره را میان پسران خود رکن الدین
~~افراسیاب و
# ~~تاج الدین چمشید ومیان پسران ملک بهاءالدین، نصرة الدین وسیفالدین
~~وپسران
# ~~جلال الدین، غیاثالدین و نظام الدین قسمت کرد و همه را با همدیگر شریک
~~PageV01P177
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0179.png)

# ~~گردانید تا وقتی که نوروز بقتل آمد چنین بود. چون نوروز برافتاد پسران
~~سیشی
# ~~ولایت شیانکا ره را باز تصرف گرفتند و هم بهملک غیاث الدین مقرر داشتند
~~و تا
# ~~غازان خان درگذشت و سلطان اولجایتو بنشست ملکشبانکاره غیات الدین بود و
# ~~تایب مطلق نظام الدین، و باسقاق بزرگ قوتا تمیش بیک که نبیرهآ سیشی عشی
# ~~[شاید بخشی؟] بود. وقوتاتمیش با ملوک نیکو بود و میان ایشان مواصلت
~~رفت.
# پس چون از مملکت غیاثالدین قریب پانزدمسال بگذشت سبب آنکه
# ~~نواب امیرسونج و مردمان غریب در این ولایت شروع پیوسته بودند و ا کثر
~~مال
# ~~ولایت تعرفه کرده و ملک غیاث الدین از آن حساب چیزی ندانستی محاسبان
~~فذلک
# ~~حساب او برآوردند و از آن مقدار که جمع او بسته بودند مبالغی باقی
~~درآمد و مال
# ~~پیش رعایا نبود یل که اکثر آن یود که با سونج و نواب و عمال او بود.
~~ملک
# ~~را بهضرورت بهاردو بردند چون بهنظر سونج رسید هیچ تتوانست گفت و صاحب
# ~~دیوان سؤال بقایا از وی کرد. جواب نگفت دانست که مال امیر دارد و او با
~~خود
# ~~خط بر بقایای او کشید و امیر سونج رهین منت شد حالیا تا مدت دو سال
~~غیاث-
# ~~الدین در اردو بماند ونظام الدین در شبانکاره کار میراند. چون اجازت
~~یافت و
# ~~پایزه و یرلیغ حاصل شد و با کارسازی ومراد هرچه تمامتر روی بهولایت
~~نهاد،
# ~~او ms197 را خود قدیما بهسبب افراط خمر و آنکه در شراب غذا نکردی مرضی بود
~~چون
# ~~به حدود دربند سولان رسید در ولایت سیلاخور آن مرض مستحکم شد و وفات
~~یافت
# ~~خر وصول او در هفته رسیده و مبشران را تشریف داده وبوق وطبل میدریدند
~~از
# ~~عقب آن آگاهی موت او برسید و سورماتم شد نظام الدین را شکستی عظیم آمد
~~و
# ~~تعزیتی داشت به غایت بزرگ.
# علی هذا امیرسونج چون غیاث الدین درگذشت ولایت را با نظام الدین بست
# ~~و پسر غیاث الدین را و پسر بهاءالدین را یعنی نصرةالدین ابراهیم و جلال
~~الدین
# ~~طیبشاه بهاردو طلب کرد. و بعد از این احوال نظام الدین گفته شود. و موت
# ~~غیاث الدین در رمضان سنهآ تسع وسبع مائه بود.
# ملک نظام الدین حسن بن طیب شاه
# بعد از وفات غیاث الدین، نظام الدین حسن بهحکم سونج یکسال تصرف
~~PageV01P178
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0180.png)

# ~~نمود مال را بگزارد و در آخر سال متوجه حضرت شد و بهحکومت باز آمد. و
# ~~نصرة الدین در اردو بماند تا دو سال پس در آخر سال دوم دیگرباره نظام
~~الدین
# ~~متوجه گشت. چون نصرة الدین دو سال کوچ داده بود امیرسونج ایشان را صلحی
# ~~داد و ولایت را بهایشان مفوض داشت هریکی نیمهای و صاحب فاضل خواجه
# ~~فخرالدین محمدخداشاهی را بر سر ایشان زمام ساخت تا ولایت را یاسامیشی
~~کرده
# ~~بلوک هر کسی جدا کرده بهدست ایشان داد و هردو ملک با یرلیغ و پایزه به
# ~~ولایت آمدند و چون قریب ششماه حکومت راندند صلح میان ایشان قرار نگرفت
# ~~خواجه فخرالدین محمد با اردو [رجوع) نموده یرلیغ به نام او صادر شد تا
~~حامی و
# ~~حاکم شبانکا ره باشد و هردو ملک معزول شدند. علی هذا خواجه فخرالدین
~~سهسال
# ~~حکومت راند عاقبت هم در این ولایت مدفون شد. چون او مدفون شد امیرسونج،
# ~~خواجه قوام الدین مسعود الکرمانی را بفرستاد به ملکی او تیز سالی تصرف
~~نمود هم در ms198
# ~~ایگ وفات یافت باز ملکی و متصرفی بر نظام الدین قرار گرفت اما ولایت به
~~نوکران
# ~~و تواب امیرسونج مشحون یود و نظام الدین حاکم، ومال بسیار می ریخت تا
~~وقتی
# ~~کهسونج نیز بگذشت و اولجایتو سلطان نماند و بوسعیدخان بنشست دیگرباره
# ~~نصرة الدین به اردو رفت تا وقتی که او به ملکی آمد و باز معزول شد و
~~دیگرباره
# ~~ملکی به نظام الدین آمد از حکم دمشق خواجه. ودر ایام دمشق خواجه کار
# ~~نظام الدین بالا گرفت اما او را چشم زخمی رسید و حساد بهخصمی او
~~برایستادند و
# ~~دمشق خواجه ایلچیان فرستاد و او را در مصادره کشیدند و صامت و ناطق از
~~وی
# ~~استخراج کردند چنانکه به نفس تیز در معرض خطر آمد. به هرحال گریخته به
~~اردو
# ~~رفت ومرمت حال خود کرد و دمشق خواجه باز معتبر شد. چون باز ولایت آمد
~~بر
# ~~عزم تلافی کار خود میان بست و بنیاد کارها فرمود خود منفض (؟) زندگانی
~~او را
# ~~سخت بگرفت و مجال نیمساعت نداد و بهجوار حق پیوست در یازدهم ذی
~~القعدهٔ‌
# ~~دادند والعهدة علی القائل.
# ملک فصوة الدین ابواهیم بن بهاءالدین اسماعیل
# حون سونج بعشی تماند و دمشق خواجه نایبخان گشت نصرة الدین ابراهیم
# ~~در اردو مقیم بود بر دمشق خواجه عرضه داشت که ولایت شبانکاره ولایتی
~~پرتوفیر PageV01P179
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0181.png)

# ~~است باید که از آن تو باشد دمشق خواجه شبانکا ره را بستد و از دست
~~امرای آیغور
# ~~بیرون برد و نامزد ملکنصرةالدین کرد ملکنصرت مبشران فرستاد بدین احوال
# ~~پس چون دمشق خواجه هنوزازمال دنیاوی پرنبود پسر خواجه فخرالدین
~~الاشترخانی
# ~~متصدی حکومت شد و پنجاه هزاردینار زر تقبل کرد و نقد بداد سال اول
~~حکومت
# ~~بهوی دادند و به ولایت آمد نام او احمد و یکشسال حکومت راند ملکنصرت در
# ~~خیل دمشق بماند. چون ملکعزالدین عبدالعزیز راه نیابت دمشق یافت معین
# ~~نصرة الدین گشت وولایت به وی ارزانی داشتند و هر حکمی که متضمن مصالح ms199
~~او
# ~~بود حاصل کرده با یرلیغ و پایزه و چماق و شمشیر به عظمتی که فلک خیره
~~ماندی
# ~~بهشبانکا ره آمد وحکم داشت با ایلچی که نظام الدین را سؤاخذت کرده به
~~حضرت
# ~~آورند. هرچند نظام الدین گفت که مرا با تو موافقت است و هرچه مراد تست
~~هم در
# ~~ولایت تمام کنم و ایلچی را تعهد داده بازگردانیم نصرة الدین بر راه
~~استبداد ایستاد
# ~~تا نظام الدین بهضرورت عازم شد وخود صلاح کار نظام الدین در آن بود.
~~چون به
# ~~اردو رسید مال بسیار بریخت و دمشق خواجه مرید ومعتقد اوگشت و هم در آن
# ~~مدت نصرةالدین را سعزول گردانید وایلچیان فرستاد و او را در مطالبه و
~~مصادره
# ~~کشیدند و قریب شش ماه در ولایت شبانکا ره مأخوذ و محبوس و معذب بود
~~عاقبت
# ~~عازم اردوشد وخیلی تحمل مشقت کرد و او را جدی تمام بود و سه نوبت به
# ~~دمشق خواجه رسید از وی سؤال کرد که التماس او چیست؟ اگر حکومت است تا
# ~~بدهم. او هیچ نگفتی و ثبات مینمود. اما نظام الدین در ولایت حکومت
~~میراند.
# ~~و چون نظام الدین نماند و دمشقخواجه نیز درگذشت ناگاه برخاست و به
~~ولایت
# ~~باز آمد گویی ضمیر او از زوال عمرش آگاهی داد. چون قریب چهل وهفت هشت
~~روز
# ~~بود که باز وطن خود آمده و بهمرمت احوال ماضی که خلل پذیر شده بود
~~مشغول
# ~~شد او را علتی روی نمود که سرسام گویند و بدان مرض درگذشت. رحمةالله
~~علیه.
# ~~وفات او درشهورسنهآ تسع وعشرین وسبع مائه [بود].
# ملک معظم تاج الدنیا والدین جمشیدبن اسماعیل عزنصوه
# و در آن زمان که ملکنصرة الدین به ایگ باز آمد حکومت شبانکاره از حکم
# ~~علی پاشا، ملکتاج الدین جمشید بن ملکبهاءالدین داشت برادر کوچکترنصرة
~~الدین PageV01P180
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0182.png)

# ~~و چون دمشق خواجه نمانده بود هم در آن نزدیکی ملک تاج الدین معزول شده
~~باز
# ~~متوجه حضرت شد و علی پاشا او را ms200 مربی گشت و حکومت داد و در آن نزدیکی
# ~~شبانکا ره داخل بلوکات امیرمرحوم شرف الحق والدین محمودشاه شد. ملک تاج
~~الدین
# ~~مدتی ملازم اردو شد هرچند ملکی بر وی عرضه کردند قبول نکرد بعد از پنج
~~سال
# ~~احکامی که موجب مصالح کار او و نواب او بود حاصل کرده روی باز ولایت
# ~~نهاد. مدتی بهمرمت احوال و تلافی اخراجاتی که تا غایت افتاده بود مشغول
~~شد و
# ~~به حمد حق آن امر صلاح یافت وخزاین معمورگشت و چون ولایت شبانکاره
~~امروز
# ~~داخل بلوکات انوشروان عهد امیرغیاث الدنیاوالدین کیخسروخلدالله دولته و
~~زیدت-
# ~~معدلته است ملکی و متصرفی و شحنگی و جمله مناصب بر ملکتاج الدین ملکد
# ~~اعظم اعدل شهریار جوان بخت رکن الدنیا والدین حسن بن سیف الدین هزا رسب
~~عز
# ~~نصرهما سفوض و ارزانی فرموده و دست ایشان در امور مملکت قوی داشته که
~~در
# ~~سایهآ بخت جوان این خسرونامدار این ملکان دوگانه که بقیهآ ملوک ایران
~~زمین اند
# ~~از عمر و دولت ممتع باشد. بعون الله تعالی تاریخ تحریر این حال در ربیع
~~الاول سنهآ
# ~~ثمان وثلثین وسبع مائه.
# والحمدلله حق حمده والصلوة والسلام علی من لانبی بعده.

PageV01P181

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0183.png)

# طایفهآ دوم از ملوک اطرافی اتابکان فارساند
# ایشان را اتابک گفتندی زیرا که ملک فارس را به تغلب از دست نواب
# ~~اتا بک محمدبن ایلدگز بیرون کردند. و این اتابک محمد از موالی ملوک
~~سلجوقی
# ~~بود وذکر ایشان از پیش رفته واصل این ملوک هم از ترا کمهآ فارس است و
# ~~ایشان را ملوک سلغریه گویند و بنیاد حکومت و نام اتابکی برخود،
# اتا بک ستقربن مودود
# نهاد و او مردی بود صاحب بخت بارأی با تدبیر مظفر منصور و هر نقش که
# ~~دولت باز خواندی راست آمدی و فضلی تمام داشت و در امور مملکت به قانون
~~عدل
# ~~زندگانی کردی و رسوم ذمیمه که نواب آل سلجوق نهاده بودند همه برداشت و
# ~~همت او بر کار خیر مصروف ms201 بودی وخیلی مساجد و اربطه بنانهاده و امروز
~~عمارات
# ~~او در شهر شیراز مشهور است و مفصل کار او طولی دارد و عدلی شامل و
~~عطایی
# ~~کامل داشته و بهجهان از این دو مظهر چه بهتر؟ چون سیزده سال به مصالح
# ~~مملکت قیام نمود وفات کرد درسنهآ سبع عشر وخمس مائه. والله اعلم.
# اتابک زنگی بن مودود
# چون سنقر نماند اگرچه او را پسران بودند به اتفاق امرا و نواب برادرش
# ~~زنگی اتابک شد و زنگی مردی بی همتا بود و در اول عهد او یکی از اقربا
~~بر وی
# ~~خروجی کرد و عاصی شد نام او «سابق» و رباط سابق درولایت بیضا از عمارات
~~PageV01P182
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0184.png)

# ~~[او است] ومیان ایشان حربها رفت و زنگی مظفر شد و لقب او مظفرالدین
~~نهادند
# ~~و فارس بر وی صافی شد و آثار خیرات بسیار از وی بهظهور پیوست و عمارت
~~خانقاه
# ~~شیخ بزرگ قطب جهان ابوعبدالله الخفیف قدس الله سره او فرمود و اولا
~~زاویه ای
# ~~سختصر بوده او به اعالی مرتبه رسانید و بر آن وقفهای تمام کرد.
# و اتابک زنگی در قواعد امور جهانداری آیتی بود و خیلی ولایات در ممالک
# ~~فارس افزود و رعایا از او شا کر بودندی ومدت مملکتش دراز کشید قریب چهل
# ~~سال حاکم بود درسنهآ سبع وخمس مائه وفات کرد.
# اتابک تکله بن زنگی بن مودود
# تکله بن زنگی از پسران بزرگتر بود و ولی عهد و چون بهملک یتشست امرا با
# ~~اتا بک سعد اتفاق کردند و او را استعداد ملکداری زیادت بود مصاف دادند
~~تکله
# ~~در حرب کشته شد والملک عقیم. مدت ملکش یک سال و درسنهآ ثمان وخمس
# ~~مائه بقتل آمد.
# تابک سعدبن زنگی
# مردی صاحب شو کت خداوند بخت وطالع بود در سخاوت وشجاعت عدیج-
# ~~المثل بود ودر زمان او خیلی مملکت با فارس مضاف شد وکرمان را بهقهر
~~بگرفت
# ~~و براد رزادهآ خود محمدبن زیدان [را] به سلطنت کرمان فرستاد. و ms202 اتابک
~~سعد همتی
# ~~عالی داشت دائما سودای سلطنت عراق پختی و اصفهان را بگرفت و چون سلطان
# ~~محمدبن تکش بهعراق آمد اتابک زنگی بر عزم مقاومت تا حدود ری برفت
~~میانهٔ‌
# ~~ایشان حربی رفت اسبش خطا کرد و زنگی گرفتار شد از آنجا [که] سلطان محمد
# ~~مردی رحیم بود بزرگان (؟) نگشتی بر وی ابقا کرد و خلاص داد و دخترش
~~ملکه
# ~~خاتون از برای سلطان جلال الدین بخواست و اتابک سعد چندولایت از فارس
# ~~فدا کرد و تشریف سلطان پوشید و با زفارس آمد.
# و در عهد او از فضلای زمانه رکن الدین صلاح کرمانی بود وعمیدالدین
# ~~ابونصر فیروزآبادی و قاضی شرفالدین حسین. و اتابک سعد معاصر ملک قطب-
# ~~الدین مبارز شبانکارهای بود گاه با او [به] جنگ بودی و گاه [به] صلح. و
~~از آثار PageV01P183
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0185.png)

# ~~18 مجمع الانساب
# ~~اتا یک سعد در شیراز رباط شهرالله است که بر راه عراق ساخته. مدت ملک
~~اتابک
# ~~سعد بیستونه سال بود درسندآ ست وعشرین وست مائه بگذشت.
# تابگ عادل عضدالدین ابوبکو بن سعدبن زنگی
# خلاصهآ خاندان سلغریه او بود پادشاهی دین پرور بود مقوی ملت اسلام
# ~~مربی افاضل و علما. احیاء موات ممالک قارس که از دویستسال باز سبب
# ~~محاربات شبانکارگان با اهل دیالم خراب شده بود او کرد: شیراز را مصر
~~جامع
# ~~ساخت بزرگان وسلاطین عالم احرام خدمت او بستند و بسیاری مملکت تامدار
# ~~اضافت مملکت اوشد چون قطیف وقیس و بحرین ویک نیمه از کنبایت1 وسواحل
# ~~بحرعمان. و هر مسجد که در شیراز خراب شده بود عمارت کردی و چون در سن
# ~~شباب بود و پدرش بهحرب سلطان محمد بهعراق بود جمعی مفسدان او را برال
# ~~داشتند تا پدر را باز شیراز نگذارد برخاست و بهحرب پذیرهآ پدر شد و حرب
~~اعار
# ~~نهاد وتیر به پدر انداخت چنانکه در خفتانش نشست اتابک سعد بفرمود تا او
~~را
# ~~دستگیر کردند و مدتی در قلعه ای محبوس بود پس به شفاعت ms203 سلطان محمد
~~خوارزمشاه
# ~~خلاص یافت وتا باقی عمر برآن بیادبی تأسف خوردی و هرروز دولتش زیادت
# ~~بودی و با ملک مظفرالدین محمد میارز همان شیوه مقاومت ورزیدی. و مردی
# ~~صاحب بخت بود درعهد او دو گنج در شیراز بیافتند یکی در موضعی که آن را
# ~~تنگ تر کان گویند و یکی در آنجا که قدیما خانهآ عضدالدوله بوده و برهیچ
~~یکی
# ~~التفات نکرد وبهخزانه ننهاد الا آنکه همه را فرمود تا بهعمارات مساجد
~~وصدقات
# ~~کردند وچون میل او همه سوی عمارات خیر بودی جملهآ نواب او هر کسی
~~عمارتی
# ~~کردند. و او را دو نایب بزرگ بودند یکی مقربالدین مسعود و یکی
~~فخرالدین-
# ~~ابوبکر و فخرالدین وزیر بود و مقربالدین مردی خیر بود هرگز قصد
~~مسلمانال
# ~~نکردی و از فقهای عصر فقیه شرفالدین بود واصیل الدین محمد. وچون سیسال
~~به
# ~~مراسم حکومت قیام نمود در شهور سنهآ ثمان و خمسین وست مائه بهجوار حق
# ~~پیوست در رباط خودش که پهلوی مسجد عتیق است دفن کردند. و در آخر عهد او
~~PageV01P184
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0186.png)

### | اتابکان فارس 185
# ~~کار مغول قوی شد.
# اتابک سعدبن ابویکر بنسعد
# چون اتابک ابوبکر مردی داهی حازم بود و دانست که دست، دست قوت
# ~~وشوکت اولاد چنگیزخان است مصلحة پسر خود اتابک سعد [را] با جمعی از
# ~~نواب و تنسوقات بسیار به حضرت هولا کوخان روانه داشت و هولا کو در حق
~~او
# ~~سیورغامیشی فرمود و یولیغ و پایزه داد بهحکومت فارس. چون سعد با مراد
# ~~بازگشت و بهشهر طبهاتو (؟) رسید رنجور شد در آن حال خبر وفات پدرش
~~برسید
# ~~مردمان دوانید تا فخرالدین ابوبکر [را] که وزیر پدرش بود مؤاخذت کنند
~~به
# ~~عزم آنکه بکشندش که از وی آزاری داشت هنوز مردمان بهشیراز نارسیده و
~~اتا بک
# ~~سعد بهشیراز نا رسیده وفات یافت به دوازده روز یعداز پدر.
# اتابک محمدبن سعدبن ابوبکر
# چون اتابک سعد نماند اکابر فرس اتفاق بر پسر او کردند محمدبن سعد. و
# ~~[او را] ms204 برتخت نشاندند و مدت یک سال وهشت ماه پادشاه بود و مردی نیکو
# ~~سیرت بود. گویند مادرش - که دختر اتابک یزد بود - او را لگدی زد و بکشت
# ~~درشهورسنهآ ستین وست مائه. والله اعلم.
# اتایک محمدشاه بنسعد بنزنگی
# چون از اتابک ابوبکر و پسران او کس نماند اکابر شیراز پسر سلغرشام
# ~~بن سعد [را] که بوادر ابوبکر بود نام او محمدشاه بن معد برتخت نشاندند
~~و [وی]
# ~~اتا بک شد. مردی صاحب رأی بود با تدبیر وعدلی تمام داشت و پدرش سلغرشاه
# ~~بنسعد خود درقنون فضائل سر آمدهآ روزگار بود و اشعارمتین اومشهور است.
# و این محمدشاه روزی مادر محمدبن سعد که او را ترکان یزدی گفتندی
# ~~و گفتیم که پسر را بهنگد بکشت در عقد نگاح آورد و او زنی بود محیله و
~~شرارتی
# ~~در نفس او مرکوز بود شبی با جمعی مقسدان بیعت کرد بدانکه محمدشاه را
~~PageV01P185
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0187.png)

# ~~بگیرد و پسر وار شربت هلاک چشاند! و آن تصور به تصدیق کشید و محمدشاه
~~را
# ~~بگرفت و بند کرده به اردو فرستاد چون در موقف یا رغو بایستاد گناه بر
~~وی ثابت
# ~~نگشت او را یرلیغ تازه و سیورغامیشی فرمودند و بازگشت. هنوز به مستقر
~~نرسیده
# ~~برادر سلجوق شاهبن سلغرشاه در شیراز یاغی شده بود. بهشومی عصیان او
~~ایلچی
# ~~آمد و محمدشاه را باز گردانید و بهاردو بردند و بکشتند. مدت سملکتش
~~هفتماه
# ~~بود.
# اتابک مغیث الدین سلجوق شاه بن سلغرشاه بنسعد
# او از محمدشاه بزرگتر بود وعم او اتا بک ابوبکر درشان او آثار تمرد میدید
# ~~او را در قلعهای محبوس داشته بود چون برادرش [را] مقید بهاردو بردند او
# ~~انتهاز فرصتی یافت از قلعه بگریخت وخلقی بر وی جمع شد و تخت فارس را
~~فرو-
# ~~گرفت ونهماه بی حکم مملکت راند و بهخزانهآ فارس مغرور بود و یاغیگری
~~اظهار
# ~~کرد حکم یرلیغ هولاکو رفت تا لشکرهای اطراف به مؤاخذت و دفع او
~~برنشینند از
# ~~جوانب روی بهشیراز ms205 نهادند و ترکان یزدی را زن کرده بود ترکان همان
~~قاعده
# ~~نهاد که او را نیز برادروار! در قید آورد سلجوق شاه بیافت و ترکان را
~~از دست
# ~~بردآشت. چون لشکر پیرامون شهر شیراز درآمدند سلجوقشاه بهنیت دخول دز-
# ~~سفید برفت چون بدیذ لشکر شبانکا ره برپای آن نشسته به شهر کازرون تحصن
~~جست.
# ~~سلجوقشاه مردانه می کوشید تا لشکر وی غدر کردند و از وی برگشتند او را
~~غلامی
# ~~ترک بود نام او بیکلیک (؟) و اسفندیار روزگار بود گویند با هزارسوار
~~بکوشیدی
# ~~و آن روز بر سر سلجوق شاه رستم وار بکوشید چون دید که تیر سلجوقشاه بر
~~هدف
# ~~دولت راست تیست آمد و گفتای خداوندگار بیا تا ترا از این ورطه بیرون
~~برم و
# ~~سر خود گیریم. از آنجا که عادت بی دولتان است نصیحت بندهآ مشفق قبول
~~نکرد.
# ~~بیک لیک چون مأیوس شد پاشنهای بر اسب زد و از طرف لشکر یزد بیرون رفت.
# ~~علاء الدولهٔ‌ یزد ناموس را بهنفس خود در دنبالهآ او برفت. بیکلیک چون
~~دید که
# ~~ملک یزد در پی او است بانگ زد و گفت ای ملک باز گرد که مرا با تو
~~حقهاست
# ~~قبول نکرد. بیکلیکتیری بر وی راست کرد و بر دستش زد و بهسر باز گردانید
~~و
# ~~جان بداد. و بیکلیک برفت و گویند بهمملکت مصر شد. پس سلجوقشاه به مسجد
~~PageV01P186
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0188.png)

# ~~کازرون اندر شد و لشکر گرداگرد او بر آمدند تا وقتی می کوشید که کشته
~~آمد. و
# ~~این حال درسنهآ اثنین وستین وست مائه بود.
# و چون سلجوقشاه کشته آمد از نسل اتابک زنگی زنی مانده بود به شرایط
# ~~پادشاهی قیام نمود واو را بهاردو طلب فرمودند و پسر هولا کوخان - منکو-
# ~~تموراغول - او را تصرف نمودونواب رابهفارس فرستادو مدتی پادشاه فارس
~~وزن
# ~~پادشاهزاده بود و دختری آورد او را کردوجین خاتون گفتندی و تازمان آخر
~~در
# ~~اردو یود اولا زن سلطان کرمان بود من بعد زن چوپان آقا ms206 شد و بعداز
~~چوپان وفات
# ~~یافت وسلطنت فارس به اتابک ابش بنت سعد تمام شد. والله اعلم بالصواب
~~والیه-
# ~~المرجع والماب.

PageV01P187

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0189.png)

# طایفهآ سوم از ملوک اطراف ملوک کرمان اند
# و ایشان دوطایفهاند قومی سلاطین قدیم وقومی سلاطین جدید.
# ذکر ملوک قدیم کرمان
# ایشان از سلجوقیاناند
# بدان که ملوک کرمان دو قوم اند: یکی قدیم و یکی جدید هرقومی به
# ~~نسب مخالف همدیگر وشرح هردو گفته شود انشاءالله. و اول ذکر قدما کنیم.
# ~~احوال ایشان این است.
# آغاز اخبار سلاطین کرمان
# بدان که شهر کرمان از عمارات اردشیر بابکان است و این را شهر اردشیر
# ~~گفتندی یعنی آباداردشیر و به کثرت استعمال آن را «برد شیر» گفتندی و
~~امروز
# ~~کرمان مجرد گویند و کومان از برای آن گویند که حکایت کرم هفتواد بر آن
~~ناطق
# ~~است وکرمان در دست ملوک عجم بوده بعداز آن خلفا بگرفتند هلم جرا تا در
# ~~روزگار آخر در دست دیالم بود ودرسنهآ اربع و عشرین واربع مائه حاکم آن
~~شهر
# ~~دیلمی بود نام او لشکرستان بن زکی. چون روزگارسلاطین غزنه بسر آمد و
~~آل-
# ~~سلجوق به جهانگیری برخاستند ملک کرمان نامزد پسر جغری بک شد برادر الب-
# ~~ارسلان نام او عمادالدین قاورد.
# سلطان عمادالدین قاوردبن دآودبن میکالیل بن سلجوق
# واو بیامد و ازعاج دیالم کرد وخود بر تخت نشست وآیین داد وعدل
# ~~تهاد و مردی صاحب رأی صاحب بخت بود و اهل کرمان را با او به غایت خوش
~~PageV01P188
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0190.png)

# ~~بود و خیلی مملکت به کریان افزود و او را ظفری بودی و شهر عمان را
~~بگرفت و
# ~~مدتی دراز یافت و او را فرزندان بسیار آمدند گویند او را چهل دختر بود
~~و نه
# ~~پسر. وچون مدت سلکش بهسی وندسال رسید او را هوای مملکت عراق خواست و
# ~~لشکر کشید و با برادرزادةآ خود ملکشاه ین الب ارسلان حرب کرد و نزدیک
~~شد که
# ~~مستخلص کند اسبش خطا کرد و گرفتار آمد. و این حال ms207 در پادشاهی ملکشاه
~~ذکر
# ~~رفته که چگونه او را هلاک کرد.
# ملک سلطان شاه بن قاورد
# قاورد چون کشته شد او را از پسران دویسر همراه بودند. یکی سلطان شاه و
# ~~بکی توران شاه و هردو را میل کشیدند اما کور نشدند که کشنده رحم کرد و
# ~~ترکمانی سلطانشاه را بدزدید و به کرمان آورد و بر تخت کرمان نشاند.
~~اکابر
# ~~کرمان پیش تخت او کمر بستند و بهمراسم وقوانین پادشاهی قیام نمود وسیرت
# ~~پدر داشت: چون یک سال بگذشت ناگاه سلطان ملکشاه با لشکر به کرمان آمد
# ~~سلطان شاه دانست که با او بس نباشد از راه خضوع در آمد و گفت مرا خود
~~کشته
# ~~گیر و ملک کرمان گرفته چون من نباشم مرا چهل خواهرند همه عیال و متعلق
# ~~تو باشند شاید که ایشان بی مرد مانند. ملکشاه را دل بر وی بسوخت بر
~~اوابقا کرد
# ~~و بنواخت و سوگند خورده بود که کرمان را خراب کند بفرمود تا قدری از
~~برج باره
# ~~بکندتد صدق سوگند را. و ملکشاه بازگشت و سلطانشاه بن قاورد دمسال بر
~~سریر
# ~~کرمان حکم راند درسنهآ سبع واربعین واربع مائه وفات کرد.
# ملک ولی سیرت فرشته خو عمادالدوله توران شاه بن قاورد
# او در زمان برادر از حرم بیرون نیامدی و پستی در طبیعت داشت و با زنان
# ~~بسیار بودی و هیچ کس توقع سلطنت از وی نداشت اما بزرگان گفتهاند مردان
# ~~خدای پنهان باشند خدای تعالی او را هم دنیا و هم آخرت بخشید ازدنیا
~~پادشاهی
# ~~داد و از آخرت او را به درجهآ اولیاء کبار رسانید و امروز هرهمت که از
~~روان او
# ~~بطلبند بیابند. وقبر ملک تورانشاه در کرمان بنام و آوازه است چون از
~~ابناه قاورد
# ~~جز او نبود اکابر کرمان او را بر تخت نشاندند و چون یک سال از مملکت او
~~PageV01P189
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0191.png)

# ~~بگذشت به یمن انفاس مبارک او کرمان مصر جامع شد و هیچ مخالف دم ms208 مقاومت
# ~~نزد و بنیاد عدلی و انصافی نهاد که اهل کرمان را حیات تازه آمد و رعایا
~~را
# ~~سیکبا رگردانید و اهل سپاه را مرفه داشت و چندان خیر و صدقات فرمود که
~~درویش
# ~~در کرمان نماند وعمارات و مساجد و اربطهآ بسیار قرمود و از وی کرامات
~~بسیار
# ~~ظاهر شدی و هردعا که کردی مستجاب بودی. و مدت سیزده سال پادشاهی راند
# ~~همچون پیغمبری. ووفاتش درسنهآ احدی وتسعین واربع مائه. علیه الرحمة.
# ملک ایرآن شاه بن توران شاه
# چون توران شاه به پرده شد از پسران صلبی قاورد کسی نمانده بود و توران
# ~~شاه را پسری بود نام او ایرانشاه و اکابر کرمان او را بر تخت نشاندند.
~~و مثل
# ~~گویند خا کستر از آتش میزاید. آن پسر بد اعتقاد از آن پدر پیدا شده بود
~~یکی او
# ~~کثر اوقات مست بودی و با رنود و اوباش نشستی و جملگی اعیان درماندند
~~و
# ~~علنما بهخون اوفتوی دادند روزی غوغا کردند تا او را فرو گیرند بیافت و
~~بگریخت
# ~~و به ولایت بم شد لشکری از پی او برفتند و بگرفتند و هلاک کردند در
~~سنهٔ‌
# ~~ست وتسعین واربع مائه ومدت ملک آن بیعدل پنج سال بود.
# ملک صاحبیخت ارسلان شاه بن کرمان شاه بن قاورد
# اهالی کرمان مضطر شدند و از اصل وتبار قاورد کس را ندیدند. شخصی
# ~~بیامد و تقریر داد که در محلهٔ‌ کوی گبران پیش کفشگری کود کی است گویند
# ~~پسر کرمانشاه بن قاورد است از بیم آن بی باک، نسب خود پنهان کرده بود
~~وزرا و
# ~~امرا استحضار اوکردند و در تفتیش کار او تفحص بلیغ نمودند و آن صورت به
# ~~معنی پیوست وغیار ریب از چهرهآ صدق برخاست و تسب او ثابت گشت و پسر-
# ~~زادهآ قاورد بود. جوانی خوب چهره که پادشاهی صورتی بود در قالب او
~~ریخته نام
# ~~او ارسلانشاه. چون بر تخت مملکت نشست سلطنت کرمان قبایی بود راست
# ~~برقد [او] از ms209 آنجا که گفتهاند کل شی یرجع الی اصله حق در مر کز خود
~~قرار گرفت
# ~~و کار حکومت را ضبطی داد که قاورد راه بدان نبردی و عدل بنیاد کرد و
~~سپاه را PageV01P190
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0192.png)

# ~~بنواخت و رعایا را بی غم گردانید و عمارات بسیار فرمود و پادشاهی او سر
~~به فلک
# ~~بر کشید وکیج و سکران و عمان و بعضی از هند بگرفت و فارس نیز در تصرف
# ~~آورد وعراق را هم تعرضی رسانید وخلیفهآ وقت او را تشریف ولوا فرستاد
~~وچنان
# ~~حازم و بیدار بود که روزی دربا رگاه نشسته بود روی با وزرا وارکان که
~~نشسته بودند
# ~~کرده گفت در کدام محلت است که از دوش یازسگی زاده به هشت بچه دوسیاه و
# ~~دو سرخ و دو سپید و یکی ابلق و یکی زرد چهارنر وسه ماده و یکی نر ماده؟
~~ندما
# ~~فرو ماندند. گفت در محلت کوی گبران در ثقبهآ فلان خانهآ فلان کس است.
~~کسی
# ~~فرستادند و همچنان بود. پس گفت این حکایت بدان گفتم تا شما نگویید که
~~من
# ~~ازکار ملک غافلم. همگان بر وی دعاگفتند و او را فرزندان بسیار آمدند
~~وپادشاهی
# ~~او به چهل و دوسال کشید و در سنهآ ثمان و ثلثین و خمس مائه وفات یافت.
# ~~والله اعلم.
# ملک مغیث الدین محمدبن اوسلان
# چون شاهارسلان وفات یافت ولایتعهد به پسری دیگر وصیت کرده بود
# ~~اما بهوی نرسید یمحوا اللهمایشاء ویثبت1 در حق ملک محمد که پسر میانگین
~~یود
# ~~یه کا رشد و تخت ملک بهمحمدبن ارسلان آمد والحق او پادشاهی پسنذیده
~~سیرت
# ~~بود و احیاء سنت پدر مرعی داشت وکرمان را بهشت عدن ساخت و رسوم قوانین
# ~~عدل پدر تازه گردانید ومدت چها ردمسال شرایط پادشاهی یه تقدیم رسانید.
~~عاقبت
# ~~شاهین فنا او را بهچنگل بر گرفت و به عقبی برد. وفاتش درسنهآ اثنی
~~وخمسین و
# ~~خمس مائه.
# الملک محیی الدین طغول بن ارسلان شاه
# واین طغرل از محمد بزرگتر ms210 بودوهمان قواعددادوانصاف ارسلان شاهی ممهد
# ~~گردانید و ملکی بود با فر وشکوه و در آل قاورد از او مهیبتر نبود و او
~~خیلی مآثر
# ~~محموده دارد و اهل علم را نیکو داشتی و در عهد او کرمان با جنات النعیم
~~برابری
# ~~نمودی و روزگاری مساعد داشت ومدت دوازدسال مملکت داشت و در سنهآ اربع
# ~~1. سوده رعد، آیهآ 39.

PageV01P191

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0193.png)

# ~~وستین وخمس مائه وفات یافت. والله اعلم.
# الملک اوسلان شاه بن طغرل بن ارسلان
# بدان که چون ملک طغرل وفات یافت او را پسران بسیار بودند اما آنچه
# ~~فراخور تخت بودند سه پسر بودند: ارسلانشاه، و بهرامشاه، و تورانشاه، و
~~چون
# ~~پدرشان وفات یافت بهرامشاه در بم بود ارسلان بهاتفاق امرا بر تخت نشست
~~و
# ~~تورانشاه با برادر بهرامشاه متفق بود تاگاه از ارسلانشاه بگریخت و به
~~بم شد و
# ~~صورت اجلاس ارسلان با بهرام بگقت. بهرامشاه و تورانشاه هردو بهعراق
~~رفتند
# ~~و التجابهسلاطین عراق بردند و لشکری بستدند و روی به کرمان نهادند.
~~مدتی
# ~~یر درکرمان بنشستند و حرب کردند، سفرا در میان آمدند و پادشاهی بر
~~بهرام شاه
# ~~مقررشد وارسلان بگریخت و بهاتابک یزد پیوست.
# الملک بهوام شاه ین طغول
# چون ارسلانشاه برفت بهرامشاه برتخت نشست و او ملکی هنرمند بود
# ~~جملگی مناصب را به اهل خرد داد و او مردم بیاصل را نتوانستی دید و خشمی
# ~~عظیم بر مزاج او غالب بودی بدین سبب اکثر اهل کرمان از وی برمیدند و
# ~~ارسلان لشکر یزد بیاورد وبهرام از ارسلان منهزم به بم رفت وارسلان باز
~~ملک
# ~~بگرفت. علی هذا مدت بیستسال میانهآ ارسلان و بهرام دست مجادلت قائم بود
# ~~تا زمانی که بهرام درگذشت. پس میانهآ ارسلان و تورانشاه خصومت باقی
~~ماند و در
# ~~این حالت بود که ناگاه اتراک غز به کرمان در آمدند و عیش اهل کرمان به
# ~~یکبارگی منقص شد وصورت بی رایی غزان از آفتاب مشهورتر است و هرچند
~~ارسلان
# ~~و تورانشاه کوشیدند دفع آن ms211 ملاعین میسر نشد تا ایشان بگذشتند.
# الملگ محمدشاه بن بهرام شاه
# و چون این دوملک وفات یافتند امرای غز بر کرمان مستولی ومستقل شدند
# ~~و پسر سلطان بهرامشاه را نام او محمدشاه بر تخت نشاندند اما او نشاندهآ
~~غزان بود
# ~~و در دست تحکمات ایشان عاجز. و محمدشاه بگریخت و به اصفهان شد پیش
~~PageV01P192
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0194.png)

# ~~سلطان ارسلان بن طغرل سلجوقی و از وی استمداد کرد و لشکری بسیار برگرفت
# ~~و به کرسان آمد. دوسه روزی غزان مختفی شدند چون لشکر عراق بازگشت دیگر
# ~~با ره غزان برمحمدشاه مستولی شدند این بار به اختیار ترک مملکت کرد و
~~به بم شد
# ~~و از آنجا نیز بگریخت و بهسلاطین غور پیوست و همانجا درگذشت. و غزان در
# ~~کرمان آن کردند که قضا برنتابد.
# هلکت دینار از نسل اموای غز
# مدتی تخت کرمان بی ملک بود ناگاه سایقهآ تقدیر الهی از زیر طاس گردون
# ~~مهره بازیی نمود و یکی هم از اصل اتراک که نسبش به غزان کشیدی اما حا
~~کم
# ~~سرخس بود چون سلطانشاه بن ایل ارسلان برسرخس قادرشد او بگریخت و روی به
# ~~کرمان نهاد. نام او ملک دینار. اهل کرمان بهورود او مستبشر شدند و او
~~را به
# ~~ملکی بنشاندند و او قهر غزکرد و حکومت کرمان راند چنانکه مراد اهل
~~کرمان
# ~~بود. اما ملکی بود که زردوست داشتی و پارهای ممسک بودی. ولیکن در داد و
# ~~عدل وکفایت آیتی بود. وتا او درکرمان آمد لشکر غز چون قطرهآ سیماب به
~~زمین
# ~~فروشدتد ومدت هشتسال ملکی کرمان کرد و همه کارها با قرار اصل برد و
~~خیلی
# ~~مملکت در کرمان افزود و او نیز درگذشت و ازوی دو پسر ماند: فرخ شاه و
~~عجم-
# ~~شیاه
# الهلک فرخ شاه بن ملک دینار
# چون ملک دینار نماند پسر او را فرخ شاه برتخت نشاندند اما غزان از هرطرف
# ~~بیرون آمدند و باز همان رسم عدوان وغارتگری نهادند وفرخ شاه در دست
~~ایشان ms212
# ~~درماند. پس تمامت گرمسیرهای کرمان بهغزان داد و ایشان را گفت این
~~ولایات
# ~~ملک شما. و در آن موضع یورت ساختند اما جمله سردسیر را بغارتیدندی.
# و فرخ شاه خود عمری نیافت چون کسی از اهل ملک نماند آن بود که
# ~~وزرای کرمان ملک شبانکاره را بیاوردند و برتخت ملک نشاندند و ذکر این
~~حال
# ~~از پیش رفته. پس چون سلک شبانکاره محبوس شد، PageV01P193
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0195.png)

# مجمع الانساب
# الملک عجم شاهبن ملک دینار
# را بنشاندند و او ملکی زیرک کاردان بود و چون به ملکی تشست یا غزان
# ~~ساخت وایشان را با خود برتخت نشاندی و در آن زمان ملک نظام الدین محمود
# ~~که ملک شبانکاره بود در جای بود غزان تقریر عجمشاه کردند و گفتند تا
~~ملک
# ~~شبانکاره در کرمان زنده باشد ملک کرمان قرار نگیرد، او را باید کشت. و
~~عجم شاه
# ~~مردی بیدار بود گفت او برادر قطبالدین مبارز است و قتل او کاری کوچک
# ~~قیست. غزان استعداد می کردند. عجمشاه فریبی ساخت و یکی از حجاب
~~شبانکاره
# ~~[را] که با ملک در بند بود و چهرهآ او نیک یه ملک نسبتی داشت رخت ملک
~~در
# ~~وی پوشید و بیاورد وگفت این ملک نظام الدین است و آن بیگناه را بقتل
~~آوردند.
# ~~چون ماهی یگذشت ایلچی اتابک فارس به طلب نظام الدین بیامد و گفت ملک
# ~~شبانکاره در بند شماست یا او را بهما سپارید یا حرب را بیارایید. و
~~اتابک سعد آن
# ~~زمان سر به فلک میسود غزان بترسیدند و عجمشاه گفت من تدبیر این کار از
~~پیش
# ~~اندیشیدهام. علی هذا نظام الدین را بهشیراز بردند و هم در آن نزدیکی
~~لشکر فارس
# ~~بیامد وکرمان را فرو گرفت و تصرف نمود و تا وقتی که کرمان باز تصرف
~~نواب
# ~~خوارزمشاه افتاد در دست شیرازیان بود. پس در آن عهد آخر از طرف سلطان
~~غیاث-
# ~~الدین پیرشاه که پسر سلطانمحمد خوارزمشاه بود حکومت کرمان شجاع الدین-
# ~~ابوالقاسم داشت تا ms213 براق حاجب از وی بسته. و ذکر براق و اولاد او در عقب
# ~~میآید.

PageV01P194

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0196.png)

# ملوکی جدید کرمان
# ایشان خطائیاناند
# ایشان را سلاطین گفتندی و اصل ایشان از ترکان ختا است و دو امیر
# ~~بودند که به ایلچی گری و تحصیل مال از قراخطا پیش سلطان تکش بن ارسلان
# ~~آمده بودند هردو برادران. یکی بزرگتر را براق گفتندی و یکی فمثبر تانکو
~~(؟) و
# ~~چون ایشان بهخوارزم آمدند مدتی باز ماندند ومال را به تحصیل رسانیده
~~کسید
# ~~کردند و خود پیش تخت تکش بازماندند چون دو مرد کافی بودند تکش ایشان
# ~~را تربیت کرد و براق به حجابت مقررشد و برادرش [به] همین سبیل. واو را
~~براق
# ~~حاجب گفتندی و نام اصلیش قتلغ بود. و چون پسر سلطان محمد یعنی غیاث
~~الدین
# ~~پیرشاه بهسلطنت عراق و فارس وکرمان معین شد براق را به اسم شحنگی به
~~عراق
# ~~فرستاد و در اصفهان اقامت ساخت. و براق در آن عهد تراجع کار خوارزمیان
~~و
# ~~استیلای چنگیزخان مشاهده می کرد دلش از مملکت عراق سیر شد. تیت کرد که
# ~~بهطرف هندوستان رود و غزوی کند. باشد که شهادت یابد. برخاست و بهطرف
# ~~کرمان آمد. چون نزدیک شهر بردشیر رسید شجاع الدین بوالقاسم از آنجا که
# ~~بختش برگشته بود بهطمع آنکه چندی غلامان ختائی از براق بستاند با سواری
# ~~چند معدود بیرون آمد و با براق به حرب ایستاد. براق مردی کار دیدهٔ‌
~~جنگ
# ~~آزموده [بود] تمثألی چند بساخت و یک صف از پس لشکر خود تعبیهداد و با
# ~~شجاع الدین مصاف داد واو را بشکست ولشکرش منهزم کرد واو را بگرفت و
# ~~پسرش بگریخت و قلعه را حصار برگرفت و براق برپای قلعه بنشست و محاصره
~~داد
# ~~تا قلعه را مستخلص گردانید و پدر و پسر را هردو بکشت و مملکت کرمان او
~~را PageV01P195
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0197.png)

# ~~صافی شد و آغاز حکومت نهاد. در این حال سلطان جلال الدین از طرف هند
~~بار
# ~~گشته ms214 بود برسید دوسه روزی آنجا بود مملکت کرمان بهوی عرض داشت و خود
# ~~رفت واو را قتلغ خان لقب داد.
# نصرة الدین براق
# لقبش قتلغ خان پسر براق بهمملکت کرمان بنشست و آغاز داد وعدل نهاد و
# ~~از دارالخلافه او را تشریف وعهد فرستادند و لقبش نصرة الدین دادند وکار
~~کرمان
# ~~را به قرار وقاعدهٔ‌ ممالک خوارزم باز برد وخود را سلطان نام نهاد
~~ونواب خود را
# ~~هر یکی ملک خواند مثل اغور ملک و عادل ملک وشاه ملک. و وزرا و اهل
# ~~قلم را هریکی بهاسمی موسوم گردانید مثل ضیاءالملک و تاج الملک و نظام
~~الملک
# ~~وامثال آن.
# و چون کرمان بلوک پیرشاه بود ناگاه غیاثالدین پیرشاه در آن عهد که
# ~~اضطراب لشکر چنگیزخان بود به کرمان آمد براق او را تبجیل کرد و مادر او
~~را در
# ~~عقد نکاح آورد. وچون مدتی بگذشت کار براق بالایی یافت وسلطان غیاث
~~الدین
# ~~ان اهانت را تحمل نتوانست کرد. در مستی سخنی گفت براق بفرمود تا او را
~~و
# ~~مادرش را هردو هلاک کردند. چون غیاثالدین از دست برگرفت به یکبار شعار
# ~~ایلی چنگیزخان آشکاراکرد و ایلچی فرستاد پیش تخت او کتای خان و اظهار
~~ایلی
# ~~کرد و او کتای یرلیغ و پایزه بفرستاد و ملک کرمان بهوی ارزانی فرمود. و
~~او
# ~~را چهار دختر بود: بزرگترش سونج ترکان پیش جغتای فرستاد و پیشکش او کرد
# ~~و یاقوت ترکان بهاتابک محمودشاه یزد داد و خاتون ترکان به برادرزادهآ
~~خود
# ~~داد قطب الدین محمد و مریم تر کان به پسر اتابک یزد داد او را امیرسام
~~گفتندی.
# ~~و یک پسر داشت او را رکن الدین مبارک خواجه گفتندی او را به قاآن
~~فرستاده
# ~~بود و مالازمت امرا نمودی و قطبالدین محمد راکه برادرزاده و دامادش بود
# ~~پیش خود داشته و ملازمت فرمودی زیرا که در چهرهآ او نشان نیکبختی و
# ~~سلطنت مشاهده می کرد.
# و در آن عهد اتابک فارس طمع درکرمان ms215 کرد و با لشکری به کرمان آمد
# ~~براق او را براند وچون سنش امتداد یافته بود در آن نزدیکی رحلت کرد و
~~جای PageV01P196
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0198.png)

# ~~او قطبالدین محمد بگرفت. چون یک سال از جلوس او بگذشت، خبر وفات براق
# ~~به پسرش رسید در حضرت قاآن عرضه داشت او را یرلیغ و پایزه دادند و به
~~حکومت
# ~~فرستادند. قطباندین از وی استشعاری یافت و بگریخت و از راه سیستان عازم
# ~~اردوی قاآن شد ورکن الدین سلطان به کرمان آمد. والله اعلم.
# سلطان رکن الدین بن براق
# و رکن الدین سلطانی مردانه و پرهیزگار بود و یاسا ورسم مغول نیک دانسته
# ~~بود و از راه یزد به کرمان آمد و خواهرش یاقوت ترکان مرمت کار اوکرد و
# ~~کا رسازی پادشاهانه کرد و در سنهآ ثلث و ثلثین وست مائه بر تخت کرمان
~~نشست
# ~~واو مردی ترک ساده دل بود و بخشنده بود و هر بمال که از ولایات آوردندی
~~هم
# ~~در بارگاه ببخشیدی و عیش دوست بود و غلامان ترک بسیار داشتی و او را
~~وزرا
# ~~بسیار بودند اما تازیک را نتوانستی دید و همت او دائمآ بر شرب وصید
~~مصروف
# ~~بودی و دختر اتابک سعدبن زنگی نام او جهان خاتون [را] بخواست و به
~~کرمان
# ~~آورد واز او خوشش نیامد و باز شیراز فرستاد و بدین سبب اتابک ابوبکرین
~~سعد با
# ~~او بد شد. و رکن الدین سلطان بسیاری از اکابر کرمان نیست کرد [و آنان
~~را که]
# ~~با قطب الدین محمد مکاتبت داشتند هلاک کرد. و او را یک پسر زیادت نبود
~~نام
# ~~او سلیمانشاه و سه دختر داشت: یکی بهاتابک علاءالدولهآ یزد داد یکی
~~بهاتابک
# ~~عمادالدین هزارسب ملکلور و یکی را بیبیشاه به اردوی هولا کوخان فرستاد
~~و
# ~~روزگاری دراز یافت. ومدت ملک [ملک] رکن الدین به پانزده سال کشید. خدای
# ~~تعالی مملکت کرمان بر سلطان قطب الدین محمد ارزانی فرمود.
# السلطان قطب الدین محمد انازالله برهانه
# چون رکن ms216 الدین از حضرت قاآن به کرمان رسید قطب الدین محمد از راه
# ~~سیستان به قاآن رفت و شرف پایبوس اوکتای قاآن بیافت و امیر جغتای که
~~امیر-
# ~~الامرای اوکتای بود مربی او نشد زیرا که مربی رکن الدین بود نگذاشت که
~~قطب-
# ~~الدین حدیث کرمان کردی. قطبالدین محمد در خدمت صاحب محمود یلواج
# ~~در ماوراءالنهر بسر میبرد چون اوکتای نماند گیوکخان بنشست کا رگیوک
~~PageV01P197
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0199.png)

# ~~همچنان بر جغتای میرفت همچنان حدیث کرمان میسر نمیشد. چون تخت بخت به
# ~~فرمعدلت منکوقاآن مزین شد و جغتای منکوب شد صاحب محمود مربی قطب الدین
# ~~گشت و حال او عرضه داشت یرلیغ و پایزه به حکومت کرمان حاصل شد و عزیمت
# ~~بر آسدن مصمم کرد. چون آوازهآ او به کرمان رسید رکن الدین خوفی بهخود
~~راه داد
# ~~و از راه عراق بر نیت دارالخلافه بیرون رفت باز دلش [رضا] نداد واز راه
~~قزوین
# ~~عطفی کرد و دل بر قتل خوش کرد و عازم کریاس منکوقاآن شد و قطب الدین
# ~~متصدی کارکرمان گشت و کرمان را مصر جامع ساخت.
# وقطب الدین محمد)
# پس در شعبان سنآ خمسین وست مائه بهحضرت قاآن روانه شد و انواع
# ~~تتسوقات با خود ببرد وامرا و نواب حضرت را همه رشوتها داد و محضری برد
# ~~مشتمل بر تقبیح حال رکن الدین. منکوقاآن روی ظلم نتوانستی چون محضر در
# ~~باب بیرایی رکن الدین دید فرمود تا رکن الدین را به دست قطب الدین
~~دادند هم
# ~~در اردو او را به دست خود گردن زد و بعداز دوسال قطبالدین محمد
~~بازکرمان
# ~~آمد وارکان مملکت کرمان یه ذروهآ اعلی رسانید.
# و ملک قطبالدین ملکنی نامدار بود و آثار و مناقب او مشهور و بسیار
# ~~است وجملهآ سلاطین کرمان از نسل اویند و خیلی کرامات و اثرهای خیر دارد
~~و
# ~~جلال الدین سیورغاتمیش و مظفرالدین حجاج و پادشاه خاتون همه فرزندان
# ~~صلبی او بودند و در رمضان سنهآ خمس و خمسین وست مائه وفات یافت. ms217 مدت
# ~~ملک او هفت سال.
# السلطان مظفوالدین حجاج بن قطب الدین محمد
# چون قطب الدین محمد وفات یافت زنش ترکان خاتون نیک محتشمه و
# ~~مستقل بود رسولان را به حضرت هولاکو فرستاد و یرلیغ نفاذ یافت تا حکومت
# ~~کومان بهنام پسران قطب الدین محمد باشد اما ترکان که مادر فرزندان است
# ~~حکم راند و لشکر کرمان در حکم امیرحاجی باشد که داماد قطب الدین محمد
# ~~است. تر کان یک سالی حکومت راند زنی عاقله بود برخاست و به اردوی هولا
~~کو- PageV01P198
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0200.png)

# ~~خان رفت ویرلیغ فرستاد تا پسر بزرگترش مظفرالدین حجاج سلطان باشد و در
# ~~عقب این حکم ترکان خاتون بازکرمان آمد وحکومت را بردست گرفت. و سلطان
# ~~حجاج به غیراز عیش وشراب ندانستی و در وقت خروج براق اغول، سلطان حجاج
# ~~یا لشکر کرمان از راه هرات به خراسان شد و اثرها نمود و منظور نظر
~~اباقاخان گشت
# ~~و بازکرسان آد: و چون کوچی بدین صفت داده بود و اردو شناس شده
# ~~علی التخصیص که در آن نزدیکی ایلچی اباقا بهطلب خواهرش پادشاه خاتون
~~آمد
# ~~و بر اردو بردند و خاتون پادشا هزاده شد.
# پس سلطان حجاج بررأی مادر اعتراضها کردی و او را مستخف گرفتی و
# ~~خواستی تا کار مملکت جملگی او را باشد. و تر کان تحملهای مادرانه کردی
# ~~مفسدان نگذاشتند تا آن اعتراضها بهفسادی بزرگ سرایت کرد. و روزی سلطان
# ~~حجاج در بارگاه بهعشرت نشسته بود و ترکان حاضر، گویندگان سماع کردند.
# ~~جمعی از معارضان تر کان این بیت درانداختند که:
# # پیر ند چرخ وانجم وبخت تو نوجوان %~% آن به که پیر نوبت خود با جوان
~~دهد
# ترکان بدانست که این حدیث خبئی است او را، و اغماض کرد. زمانی،
# ~~دیگر بگذشت سلطان حجاج رقص از مادر خواست وغرض او اذلال مادر بود یعنی
# ~~تا من بعد در بارگاه ننشیند. ترکان از آن روی که زنی عاقله بود برخاست
~~و آستینی
# ~~بجنبانید. روز دیگر خیمه بیرون ms218 زد و بهعزم اردو برقت ومرد فرستاد پیش
~~پسر که
# ~~عزیمت اردو مصمم است باید که بیابی. جواب داد که در عقب میآیم. تر کان
# ~~برفت و سلطان حجاج ممکن شد و ترکان بهاردو درآمد و کار کرمان را تقریر
~~داد و
# ~~معین کرد که حجاج معزول باشد. این خبر بهحجاج رسید مستشعر گشت و بگریخت
# ~~و به ولایت سیستان شد و از آنجا به شهر دهلی رفت. مدت دمسال ملازم
~~سلطان دهلی
# ~~گشت واجازت [ . . . ] نیافت چون آن سلطان نماند سلطانی دیگر بنشست او
~~را
# ~~اجازت داد و روی به کرمان نهاد. هنوز بهحدود کرمان نارسیده در حدود
~~بکر، جان
# ~~بهحق تسلیم کرد. و ازحجاج چهار پسر ماند: یکی قطب الدین طغیشاه
# ~~و مظفرالدین محمدشاه، و رکن الدین محمودشاه که کرمان درسر او شد، و
~~علاءالدین-
# ~~حسن شاه و هفت دختر ماند: ملکهآ اسلام، ونور قتلغ، وسلطان نسب، و بی
~~بیشاه،
# ~~و خان سلطان، و تندیشاه، وسلطان ملک.

PageV01P199

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0201.png)

# لسلطا جازل النایق لفتیورحافلنش بل لاصل
# سلطان جلال الدین سیورغاتمش مادرش خاتونی دیگر بودتر کان زن پدرش
# ~~بود چون حجاج نمانده بود حکومت همچنان ترکان میراند. سیورغاتمش به
~~اجازت
# ~~ترکان عازم حضرتاباقاخان گشت چون برسید به عواطف پادشاهانه مشرف شد و
# ~~امیری لشکر و امارت بیکار و بعضی از بلوکات کرمان بدان پادشاه مفوض شد
~~و به
# ~~کرمان آمد و ملو ک کرمان متفق او شدند. ترکان بهسلطنت او کاره بود،
~~نامهای
# ~~تبشت به دخترش که قمای پادشاه اباقاخان بود تا یرلیغ در باب عزل
~~سیورغاتمش
# ~~حاصل کرده بفرستاد جلال الدین بازعازم حضرت شد وکارکرمان همچنان
~~برترکان
# ~~می رفت.
# چون اباقا درگذشت احمدخان حکومت کرمان و حل و عقد آن به سیورغاتمش
# ~~تفویض کرد چون به کرمان آمد وفرمان عزل بر تر کان خواند ترکان رنجور شد
~~به
# ~~رنجوری بهاردو رفت. حکم رفت تا حکومت میان او و ترکان مناصفه باشد.
~~ارکان
# ~~حضرت احمد تقریر دادند که سیورغاتمش اگر مأیوس گردد ms219 به خراسان پیونددبه
# ~~حضرت ارغون اغول. از این سبب احکام ترکان در توقف ماند و ترکان خود در
# ~~آن نزدیکی هم در اردو وفات کرد.
# چون ارغون پادشاه شد حکومت کرمان به خواهر سیورغاتمش دختر تر کان،
# ~~پادشاه خاتون که پدرش [او را] حسن شاه لقب داده بود دادند. خواهرش بی
~~بی
# ~~تر کان حکم ازقبل پادشاه خاتون برگرفت و به کرمان آسد با چترو پایزه و
~~عظمت.
# ~~سیورغاتمش از کام وناکام استقبال کرد و پیش تخت خواهر بگریست و نایب
# ~~شد و در آن نزدیکی به اردو رفت پادشاه خاتون در حق او قصدها کرده در
~~معرض
# ~~قتل افتاد پولاد چنانک تربیت کرد و آن طامهاز وی بگذشت و پادشاهزاده
~~کیخاتو
# ~~دختر منکوتمور از ابش بنت سعد را به زنی بهسیورغاتمش دادند او را
~~برگرفت و با
# ~~عظمت وشوکت به کرمان آمد. یولکشاه که ابن عم او بود در اردو ورقی داد
~~به
# ~~صدتومان [به] رفع سیورغاتمش، فرمان شد تا او را مصادره کنند بهاردو رفت
~~و در
# ~~حدود زنجان به پادشاه ارغون رسید فرمان شد که صدتومان مال که از
~~سیورغاتمش
# ~~می طلبند بهما رسید و هیچ کس این سخن نپرسد باز به حکومت به کرمان باز
~~آمد.

PageV01P200

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0202.png)

# ناگاه پادشاه ارغون درگذشت و کیخاتو از روم برسید و بر تخت نشست پادشاه
# ~~خاتون زن کیخاتو بود احکام حاصل کرده به تفس خود به کرمان آمد و برادر
~~را
# ~~محبوس [کرد]. کردوجین خاتون تدبیری کرد شبی او را از جس بدزدید و به
# ~~اردو روان شدند. پادشاهخاتون حاکم مطلق بود. مردمان فرستاد تا
~~سیورغاتمش از
# ~~کریاس کیخاتو بسته بازکرمان آوردتد. مدتی محبوس بود. هرچندسپارش او از
# ~~اردو نیشتندی که او را خلاص ده ممکن نشدی تا روزی شفقت خواهرانه در کار
# ~~آمد. او را خلاص داد و باز نایب خواهر شد. چون مدتی در کارها شروع
~~پیوست،
# ~~ملوک وامرای کرمان با او متفق بودند. پادشاه خاتون در ms220 کار او متهم شد.
~~این
# ~~نوبت جز مکرندید. شبی مردمان فرستاد تا او را نیم شب بهخبه بکشتند. روز
~~دیگر
# ~~تعزیت نهاد و گفت او خود را از زحمات دنیاوی که بهوی رسید خبه کرد! و
~~روزگار
# ~~چنان سلطانی بزرگ بسر آمد در شهورسنهآ ثلث و تسعین وست مائه.
# خاتون معظمهآ مرحومه
# بادشاه خاتون حسن شاه بنت قطبالدین محمد
### | زححمة اللله علیها
# پادشاهخاتون زنی بس فاضلهآ عالمهآ عادله بود و در ظل تربیت مادری چون
# ~~ترکان بالیده بود و هرفضیلتی که مردان را مشکل بدست آسدی او را حاصل
~~بود.
# ~~و با اهل علم وفضل عظیم میلی داشت وخود نیک اهل بود وچند مصحف قرآن
# ~~یه خط خود نبشته وشعرهای خوب دارد و در اوایل زن اباقا بود. باز کیخاتو
~~او
# ~~را قبول کرد. مدتی در روم بود و چون غربت او دراز کشیداین رباعی گفت،
~~رباعی:
# # هرچند که فرزند الغ سلطانم %~% یامیوهآ بستان دل ترکانم
# # میخندم از اقبال وسعادت لیکن %~% می گریم از این غربت بیپایانم
# و روزی حدیث در رباعیهای شکر آمیز می رفت او در بدیهه این یکی را لباس
# ~~نظم داد، نظم:
# # آن روز که در ازل تشانش کردند %~% آسایش جان بی دلانش کردند
# # دعوی لب چون شکرش کرد نبات %~% در مصرسه سیخ در دهانش کردند
# واین یکی دیگر هم لطیف است: PageV01P201
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0203.png)

# # سیبی که زدست تو تهان می رسدم %~% زو بوی حیات جاودان می رسدم
# # جون نار دلم بخندد ازشادی آن %~% کزدست و کف تو دوستگان می رسدم
# واین قطعه حسب الحال خود خودش فرسوده است، قطعه.
# ~~من آن زنم که همه کار من نکوکاری است
### | بهزیر مقنعهآ من همه کله داری است
# ~~بههر که مقنعهای بخشم از سرم گوید
### | چه جای مقنعه تاجی هزار دیناری است
# ~~درون کلبهآ عصمت که تکیهگاه من است
### | مسافران صبا را گذر بهدشواری است
# ~~ته هرزنی یدوگز مقنعه است کدیانو
### | نه هر سری به کلامی سزای سالاری است ms221
# ~~حسن شهم زنژاد قراالغ سلطان
### | زما برند اگر در جهان جهانداری است
# ~~جلالالدین سیورغاتمش را که برادر پدرش بود از دست برداشت و آغاز داد و
# ~~دهش کرد و آن رسم عدل و انصاف نهاد که سلاطین جهان پیش از او ناچیز
# ~~آمدند واهل علم را ادرارات ومعایش بسیار داد و مدارس و مساجد بیقیاس
~~بنا
# ~~فرمود و وزرا وکتبه را به جای خود هرکسی مرتبهآ خود معین گردانید و
~~ملوک و
# ~~اقربارا هر یک به شغلی منصوب کرد و ولایت شبانکاره را استدعا کرد و به
~~وی
# ~~ارزانی داشتند ونواب او بیامدند و هرموز وقیش و بحرین نیز تصرف نمود و
~~یزد
# ~~نیز داخل ممالک اوشد. چون بایدو خان خروج کرد و آگاهی به کرمان رسید او
# ~~عظیم بترسید بر عزم فرار با وزرا مشورت کرد در خاطر داشت که راه خراسان
~~گیرد و
# ~~به حضرت غازانخان پیوندد. چون اجل نزدیک بود آن رأی قرار نگرفت خود
# ~~عن قریب جمعی بر کردوجین خاتون که زن برادرش سیورغاتمش بود و هنوز در
# ~~تعزیت او نشسته جمع شدند و او پادشاهزاده بود. دختر منکوتمور حالی
~~بنیاد
# ~~سلطنت نهاد و هم در انن هفته عزیمت حضرت ساخت و هم در آن نزدیکی پادشاه
# ~~خاتون را مقید کرده با خود ببرد با جملهآ نواب وخواص همه در سلاسل. چون
~~به
# ~~کوشک زر نزول کرد فرمود تا دو سرهنگ عفریت وار در آن نیمشب در آمدند و
~~او PageV01P202
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0204.png)

# ~~را گفتند کردوجین می فرماید که.
# اگر بار خار است خود کشته ای %~% و گر پرنیان است خود رشتهای
# این سکافات برادر است که او را بیگناه خبه کردی. پس او را ریسمانی در
# ~~گردن کردند و به خبه بکشتند. که واجب شد طبیعت را مکافات.
# و هم در آن حدود دیهی بود نام آن مسکین. آنجا مدفون بود تا چون
# ~~محمدشاه از حضرت بازگشت استخوان او به تعظیم و تیجیل به کرمان آورد ms222 و
~~در
# ~~مدرسهآ سادرش ترکان به گور کرد. و کان ذلک فیسنة اربع و تسعین وست
~~مائه.
# السلطان مظفوالدین محمدشاه بن حجاج
# سلطان محمدشاه آخرترین سلاطین کرمان بود و پسر دوم حجاج بود و تا
# ~~غایت که این همه کارها رقته بود او در کرمان مقیم نبود. ملازمت
~~پادشاهان و
# ~~اسراکردی و مردی مردانهآ با قوت با تحمل با تجمل بود ذهنی تمام وعقلی
~~کامل
# ~~وعدلی شامل.
# چون غازانخان سریر سلطنت را به فر قدوم مبارک خود مشرف گردانید
# ~~مربی سلطان محمدشاه گشت و او را با چتر و پایزه وطوق به کرمان نامزد
~~فرمود و
# ~~بعداز چندین سال با مملکت موروث خرامید واهالی ولایت و بندگان و چا
~~کران
# ~~جد وپدرش به ورود او بهجت کردند وشادی از سرگرفتند و برادر علاءالدین
# ~~حسن شاه در ملک با وی شریک شد و نایب گشت و او را دوست میداشت و ملک
# ~~ناصرالدین غوری با او بیامد به تمشیت و یاسامیشی کرمان، وجان برمیان
~~بست.
# ~~هم در آن نزدیکی مولانا صدرالدین که از اولاد ملک روزان خزاف [زوزن
~~خواف؟]
# ~~بود در اردو قصدی کرد محمدشاه ناصرالدین غوری بفرستاد تا دافع آن قصد
~~شد و
# ~~خود نیز در عقب روی بهاردو نهاد و قتلغشاه توین مربی او شد و به امر او
~~باز
# ~~کرمان آمد.
# و هم در این سال مولانا فخرالدین هرات به بعضی از مناصب با حکم یرلیغ
# ~~به کرمان آمد وکار کرمان مطلقا در خود پیچید و بر صندلی صدارت متمکن شد
~~و
# ~~آغا ز قصد وغرض با محمدشاه کرد وسلطان محمدشاه طریق احتمال پیش گرفت.
# و هم در آن سال جمعی از ملوک کرمان برمحمدشاه یاغی شدند و سلطان
~~PageV01P203
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0205.png)

# ~~دو ماه بردر قلعهٔ‌ بم بتشست تا آن را بگرقت و تصرت ملک را با جمعی
~~بکیع
# ~~بگذرانید ومولانافخرالدین ازقصد فرو نمیایستاد. در آن سال سلطان وقاضی
~~هردو
# ~~ستوجه حضرت شدند و صاحب دیوان و خواجه رشیدالدین ms223 هردو معتنی مولانا
# ~~فخرالدین بودند وجملگی مناصب کرمان به نام مولانا نبشتند الاسلطنت مجرد
~~که
# ~~به محمدشاه حوالت بود و مولانا میخواست تا سلطنت بهنام شاه جهان یعنی
~~پسر
# ~~سیورغاتمش حاصل کند حالیا دست نداد و عزیمت کرمان ساخت. سلطان محمدشاه
# ~~مصلحت ندید با او به کرسان آمدن. حالیا برادران خود رکن الدین محمودشاه
~~و
# ~~یولکشاه را با وی بفرستاد و خود عازم شد. مولانا فخرالدین چون میدان از
# ~~محمدشاه خالی یافت ونواب حضرت را مربی خود دید ومناصب کرمان همد بدوی
# ~~مفوض، دم اناریکم الاعلی زد وبر رأی محمودشاه و برادر اعتراضها کرد
~~بلکه
# ~~ایشان را خود در هیچ شغل مدخل نداد وایشان را طاقت تحمل نماند بهضرورت
# ~~با جمعی از امرا و سپاه کرمان- که آن قوم را جغراتیان گفتندی و از
~~اقوام لشکر
# ~~قاورد بازمانده بودند و اصل ایشان از تراکمه است مردمانی دلیر - اتفاقی
~~کردند
# ~~برقصد مولانا و ناگاه بهوثاق مولانا دوانیدند و او را در قبضهٔ‌ قید
~~آوردند و پسر
# ~~التاجو نوین، نیکبای نام، شحنهآ کرمان بود او را نیز مؤاخذ شدند وخانهآ
~~مولانا را
# ~~غارت کردند و یک پسرش یگرفتند و یک پسر دیگرش جلال الدین شاه نام
~~بگریخت
# ~~و بهاردو رفت ومولانا را پنج روز محبوس داشتند بعداز پنج روز او را با
~~یک پسر و
# ~~فوم وتبع او همه به تیغ گذرانیدند وشهر وقلعه حصار گرفتند و آلات حرب
~~وقتال
# ~~جمع کردند و یاغیگری را متشمر شدند تمور بوقالی امیر لشکر افغان (؟)
~~بود این
# ~~حال بهحضرت اردو انهاء2کرد فرمان غازان نفاذ یافت تا لشکرهای اطراف روی
# ~~به کرمان نهند از هرطرف لشکر همچون موروملخ به کرمان پریدند پیشتر از
~~همه
# ~~نوین واز اصفهان خرستجی واز یزد واز ابرقوه واز همه اطراف گرد به کرمان
~~در
# ~~آمدند و در شهر محکم ببستند و همه روز جنگ بودی مدت یازده [ماه] و قحطی
# ~~عظیم در شهر بگرفت چنانکه سگ و گربهمیخوردند و در بیرون نعمت ms224 ارزان بود
# ~~عاقبت بدانجای رسید که لشکر شبانکاره دست یافتند و سوراخ کردند و
~~بهاندرون
# ~~رفتند ومحمودشاه را بگرفتند و بیرون آوردند و بهدست صاداق سپردند.
~~صاداق او PageV01P204
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0206.png)

# ~~به اردو فرستاد و او در راه شربتی زهرهلاهل تجرع کرد و جان تسلیم کرد
~~و
# ~~لشکرهای اطراف بازگشتند.
# و غازان خان با وجود آنکه از محمودشاه چنین گناهی بزرگ صادر شده بود
# ~~برادرش سلطان محمدشاه [را] هم بهسلطنت کرمان باز فرستاد و چون بیامد
~~کرمان
# ~~دید عالیها سافلها در او اثری از عمارت نمانده خانهها را همه غارتیده و
~~مردم را
# ~~کثر کشته. چون شش ماه بود که سلطان رسیده نیز داغی دیگر بر سر داغ
~~کرمان
# ~~مزید شد وقریب بیست هزار سوار یاغی از قراوناس به کرمان آمدند وخواون و
# ~~مغون و گرمسیرات کرمان را همه پاک کردند و دیگر باره سلطان در دنبالهآ
~~آن
# ~~لشکر نشست ولشکر فارس هم مدد شدند وایشان را براندند. یولک شاه و بعضی
# ~~از اهل قلم در اردو به خصمی اوکمر بستند ایشان را باز قبض آورد و یه
~~دوزخ
# ~~قرستاد. مدت دوسال دیگر مرست حال کرمان کرد و باز حال عمارت آورد. چون
# ~~آرام خواست گرفت، گفتندش برخیز. پس او را مرضی روی نمود و درسن بیست
~~ونه
# ~~سالگی به علت خناق درگذشت. برادرش حسنشاه بعداز او به بیست روز در عقبش
# ~~برفت وغازان خان سلطنت کرمان بهشاه جهان مفوض فرمود و بیامد و اند کی
~~کار
# ~~راند. در آن نزدیکی غازان نماند. کار شاه جهان بههم درآمد و چون
~~اولجایتو
# ~~سلطان بر تخت شاهی نشست حکوست کرمان مطلقا در دست ملک ناصرالدین
# ~~غوری نهاد که او را محمدبن برهان گفتندی و پسرش قطب الدین نیک روز نایب
# ~~بود. مدتی ملکی راندند وکارکرمان از سلاطین کومان منصرف شد بل که امروز
# ~~از اولاد براق وقطب الدین هیچ کس نمانده. والله اعلم بالصواب والیه
~~المرجع
# ~~والمآب والحمدلله حق حمده والصلوة علی من ms225 لانبی بعده وصلی الله علی خیر
~~خلقه
# ~~محمد وآله.

PageV01P205

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0207.png)

# طایفهآ چهارم از ملوکی اطرافی
# ابشان اتابکاناند
# اصل ایشان از اکراد شام
# اگرچه ذکرملوک کردجایی مورخ و سسطور نشده ومطالعه نرفته اما چون ایشان
# ~~ملوکی بهغایت بزرگاند و آثار ایشان در جهان مشهور است و اسروز در هیچ
# ~~بلد ملوک قدیم نماندهاند و خاندان ایشان هنوز باقی است و همان قاعده و
~~رسم
# ~~ملوک ایران زمین دارند و علو همت و رتبت و مرتبت ایشان اظهر من الشمس
# ~~است واجب آمد بهقدر وسع آنچه از اخبار ایشان استماع افتاده تقریر دادن.
~~اما
# ~~مقصل احوال ایشان چنانچه رسم این مختصر نهادهام معلوم نشده، امل فسیح
~~که
# ~~من بعد یدست آید:
# اما از معتمدان صادق القول چتان استماع رفته که اصل ایشان از اکراد
# ~~شام است ودر تاریخ...1 امیری بود نام او علی با دویست کرد از مردان
~~نامدار از
# ~~ننگ فضلویه خروج کرد و در حدود ایالت شولستان فرود آمد. مردی سنی پا ک-
# ~~دین با انصاف. چون امیر شولان یعنی نجم الدین شول تو شولان هر کس که
# ~~امیری دهند او را نجم الدین گویند- علی هذانجم الدین چون دید که این
~~امیر با
# ~~دویست مرد سلاح دار در ولایت او فرود آمدند پارهای متهم شد. شولان را
~~گفت
# ~~پیش از آنکه از این مردمان دردسری خیزد ایشان را بباید راند پسینگاهی
~~جمعی
# ~~از امرای شول برگرفت و بیامد و بر مخیم امیرعلی زد. و امیرعلی گویند در
~~آن PageV01P206
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0208.png)

# ~~حالت تماز یسته بود. شولان بیامدند و بند خیمدهای ا کراد همه ببریدند و
~~حربی
# ~~کردند و چند کس به زخم کردند و برفتند. چون علی از نماز فارغ شد گفت
~~شرمتان
# ~~بادا آخر زنانید؟ کردان گفتند ما را اجازت جنگ نبود. روز دیگر علی سوار
~~شد و
# ~~گویند خاتونش ظرفی پراز رنگ سرخ کرد و گفت اینک هر کس که از جنگ
# ~~بگریزد انگشتی از این سرخی بر وی ms226 کشم تا دیگر باره نام مردی نبرد.
~~امیرعلی
# ~~با آن دویست مرد بر شولان زدند و نجم الدین را بکشتند واکثر شولان را
~~دستبردی
# ~~مردانه نمودند و ولایت شول بگرفتند و تصرف نمودند بتدریج به ممالک لور
~~نزدیک
# ~~شدند و هرروز دیهی و مردم قصبهای بهدست امیرعلی آمدی. و امیر لور در آن
# ~~عهد مردی بود نام او ابرک و مردی ساده دل بود وکارکردان را چندان وزنی
# ~~ننهادی اما کار آن اکراد بالایی گرفت چنانکه از هرطرف روی بدیشان
~~نهادند و
# ~~امارت راندند.
# و علی را چهار پسر به کار بود: عمادالدین هزارسب و تکین تاش و
# ~~شمس الدین الب وامیر تکله. و تکین تاش را به خدمت اتابک فارس فرستاد و
# ~~حکومت لور آن زمان در دست اتابکان فارس بود. و عمادالدین هزارسب را به
# ~~عراق فرستاد به خدمت سلطان جلال الدین سنکبرنی پسر سلطان محمد
~~خوارزمشاه.
# ~~و علی خود در حدود لورستان بنشست و در آن عهد امیر لور یعنی ابرک نماند
# ~~پسرش نصیرالدین برجای او نشاندند پس علی دندان طمع در ملک لورستان
# ~~فشارد و ناگاه بهسر نصیرالدین دوانیده او را از دست برداشت ومملکت را
~~فرو-
# ~~گرفت و امرای لور همه بهدل با او متفق بودند. چون آوازهآ تسلط او به
~~دارالخلافه
# ~~رسید خلیفه الناصرلدین الله بهدفع او لشکری بر نشاند مقدم ایشان ترکی
~~ایباک
# ~~نام با سه هزار سوار از بغداد روی به او نهاد. امیرعلی اگرچه [با] لشکر
~~اندک بود
# ~~دل ازکار نبرد و پیش آمد و به حملهآ اول لشکر بغداد را بشکست و ایباک
~~را
# ~~راهی دوزخ نمود و غنیمتی که از لشکر بغداد بدست آمد گویند همه زرینه و
# ~~سیمینه بود و مردمان امیرعلی به یکبارگی محتشم و غنی شدند و بعضی گویند
~~این
# ~~حرب پیش از گرفتن مملکت لور بود و بعضی گویند پس از آن.
# علی هذا امیرعلی پادشاه کردستان شد و این نیز گویند که تکین تاش چون ms227
# ~~مدتی ملازمت اتابک فارس کرد و اتابک او را در همه باب بیازمود و
~~بپسندید
# ~~روزی او را گفت که از من حاجتی خواه. او گفت حکم داغ اسبان و رنگ تیر
~~PageV01P207
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0209.png)

# ~~په من ده. اتابک دانست که غرض حکوسمت مملکت لوراست او را حکوست داد.
# بالجمله حکومت در اولاد امیرعلی بماند و گویند چون هولا کوخان به
# ~~عراق برگذشت اسیر تکله با وی به بغداد رفت و در حرب بقتل آمد هولا کو
~~حکومت
# ~~لور به برادرش شمس الدین الب ارزانی فرمود و از شمس الدین الب به پسرش
# ~~آمد اتابک رکن الدین یوسفشاه. و از یوسفشاه به پسرش آمد اتابک
~~افراسیاب.
# ~~و افراسیاب در عهدارغون به سخن ملک شبانکاره یاغی شد و به یاسای پادشاه
# ~~رسید و اتا بکی از حکم پادشاه به برادرش آمد.
# اتابک فرشته سیرت نصرةالدین پیراحمد تغمدهالله بغفرانه
# که قرة عین اتابکان وخلاصهآ خاندان بود وتا ملوک ایران زمین بر تخت
# ~~مملکت نشستند در هیچ قرن و هیچ ایام همچون او پادشاهی بزرگ با خلق با
# ~~احسان نیکو اعتقاد پای برپایهآ سریر ننهاد و در هیچ اخبار و تواریخ مثل
~~این
# ~~عطا و صدقات و انعام که از او دز جهان منتشر گشت و بهچشم خود مشا هده
# ~~کردیم ندیدیم ونخواندیم. واو در عدل و انصاف آن کرد که عمر کرد درسخا و
# ~~مروت وجود آن رسم نهاد که مآثر آل برمک و آوازهآ حاتم و معن زایده منفی
~~گردانید
# ~~چه از آن ایشان اگر روزی مالی بخشیدهاند که بسیار بوده یک نویت یادو
~~نوبت
# ~~بوده وآن نام ماتده از آن آن پادشاه نیکو اعتقاد دائما انعام وکرامات و
~~صدقات او
# ~~در عالم در حق جمیع الناس شامل وشایع بودی و او را خصلتی نیکوتر آن بود
~~که
# ~~انعام بیشتر در حق مردمان اصیل بزرگ کردی که از دولت بهمحنت و از
~~توانگری
# ~~به درویشی افتاده بودندی. وعادت او آن بود که ms228 هر کس که یک سال بهخدمت
# ~~بارکاه آو پیوستی و در حق او انعامی فرمودی نام او و ولایت او در جراید
~~صدقات
# ~~ثبت کردی و اگرسال دیگر بازآمدی و وظیفهآ خود بستدی خیر والا همان
~~قدرمال
# ~~بهولایت وی فرستادی و اگر زنده بودی بهوی رسانیدندی و اگر مرده بودی به
# ~~ورثه وذوالارحام او تسلیم کردندی. و از مشرق تا مغرب روی به درگاه او
~~نهادند
# ~~و هرگز از جود وانعام ملول نشدی. و زیادت از پانصد بیتکچی بدین کار
~~مرتب
# ~~فرموده بود که حساب انعام و صدقات مردم نوشتندی و انعام او کوچک نبودی
# ~~بیشترش ده هزاردینار بودی از جامه و دیبا و نقد و جنس و زر ودرم وکمترش
~~PageV01P208
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0210.png)

# ~~پانصد دینار و از این کمتر خود نبودی و چون بدادی منت برجان خود نهادی
~~و
# ~~ایشان را عذر خواستی و با وجود آنکه ایل و منقاد مغول بود و زحمت و کشا
~~کش
# ~~دیوان و گزاردن مال قراری می کشید و آزق2 لشکر لورستان میداد و رعایت
# ~~جانب اقربا و پادشاهزادگان لرحی (؟) کرد این همه انعام در حق بندگان
~~خدای
# ~~میفرمود. بزرگا پادشاهی که او بود خدای تعالی روح پاک او را در روضهآ
~~رضوان
# ~~با حور و غلمان همنشین کناد. وفات او در شهور سنه اثنین و ثلثین و سبع
~~مائه
# ~~بوک.
# و او را پسران بسیار هستند همه مستعد وشایسته هریکی در دست مملکت
# ~~فریدون وقت. اما پسر بزرگترش که ولیعهد بود یعنی رکن الدین یوسفشاه،
# ~~مملکت را بهاتفاق امرا و اعیان حضرت پدروار حکم از بوسعید خان بگرفت و
# ~~الحق او نیز در همه فنی کمتر از پدر نیست. همان رسوم و آیین پیر احمذی
~~دارد
# ~~و سعی می کند تا همان قواعد ممهد دارد وامروز در لورستان بهقاعدهآ دور
~~پیراحمد
# ~~کسی را زهره نیست که ظاهرا شراب خورد یا بهفسق دوام نماید و عدل اتابک
# ~~رکن الدین تا به غایتی است که ms229 هیچ متمود را یارا نیست که در مملکت او
~~نامت
# ~~تمرد برد و هر چه حرامیان و دزداناند سخن ایشان نابرسیده زنده به گور
~~می کند و
# ~~شفقت و انعام وعاطفت پادشاه وقت خلدالله ملکه در غایت غایت است و منظور
# ~~نظر امرا وارکان حضرت. و منزلت او در کریاس تا حدی است که هیچ امری
# ~~بی مشورت او نکنند. باری تعالی او را وفرزندان او را و برادران او را
~~توفیق عدل
# ~~وانصاف دهاد. بمحمد واله و اصحابه اجمعین.

PageV01P209

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0211.png)

# طایفهآ پنجم از ملوک اطرافی
# ایشان ملوکی یزداند
# اخبار وآثار ملوک یزد در کتابی مسطورندیدیم وتا ریخی بدان ناطق نه،
# ~~یا خود نکردهاند یا هست وبه نظر کاتب نرسیده. علی الجمله آنچه از قدما
~~واهالی
# ~~یزد استماع افتاده آن است که اصل این اتابکان از ترک است و گویند مقدم
# ~~ایشان ترکی بوده نام او عطاخان و در مصر می بود پیش امرا و خلفای مصر و
# ~~گفتی نسب من از خانان تر کستان است و به واسطهای از وسائط بدان دیار
~~افتاده
# ~~و نایب و امیر شد. پس چون اضطرایی به احوال او راه یافته و بودن او در
~~ال
# ~~اقلیم تعذری داشته با قوم و تبع هجرتی کرده بهنیت آنکه بهخراسان یگذرد
~~و به
# ~~ماوراءالنهر باز گردد و بهسوی کل خود پوید. چون به خاک یزد رسید بهخدمت
# ~~بزرگی از مشایخ آنجا رسید و آن بزرگ اشارتی بدو کرد یعنی اقامت تو در
~~این زمین
# ~~خواهد بود وفرماندهی برتو وفرزندان تو مقرر است. عطاخان عصای اقامت
~~دران
# ~~صوب ثابت داشته وگویند اصل مملکت یزد قدیما سه موضع بوده: اولا دیهی
~~است
# ~~که آن را تورا پشت گویند و ثانیا دژی است محکم آن را دژزدالان گویند و
~~درزعم
# ~~اهل یزد آن است که دژ سفید که نسبت به قلعه سفید می کنند که در حدود
~~کازرون
# ~~افتاده و در شاهنامه ذکر آن رفته که سرخاببن رستم ms230 آنجا هجیرین گودرز
~~افکند و
# ~~بگرفت خود این دژدالان است و ثالثا موضعی که آن را در دیه گویند اینجا
~~که
# ~~امروز شهر یزد افتاده.
# پس عطاخان نشست خود در توراپشت کرد و جمعی از سپاه و اقوام و
# ~~قربا که با وی بودند با وی متفق شدند وبنای حکومت وسروری نهاد و رسوم
~~PageV01P210
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0212.png)

# ~~عدل پیش گرفت تا به یکبار دل اهل یزد ریودهٔ‌ عدل و انصاف خود کردانید
~~و
# ~~مطلقا حاکم وسرورشد و استقلال تمام یافت. مدتی بهشرایط ملکی قیام نمود.
~~او
# ~~را دوپسر بودند یکی مظفرالدین و یکی ناصرالدین. و مظفرالدین مردی بود
~~که
# ~~همتی عالی داشت به تغلب و تسلط از پدر برگذشت و بر وی عزیمت خروج داشت
# ~~عطا از دست او درماند دفع تغلب و انبساط او میسر نمیشد و کسی در یزد
~~نبود که
# ~~میان ایشان اصلاحی جستی عطا مضطر گشت نامهای نبشت بهحضرت مصر و
# ~~رسولی فرستاد و یاد کرد که مرا با پسر چنین مضایقتی افتاده توقع دارم
~~که پادشاه
# ~~وقت کسی یفرستد تا میانهآ ما توسطی کند. ملک مصر مردی را از معتمدان
~~بفرستاد
# ~~تام او مظفر بیامد و در کار پدر وپسر خوض نمود رأی بدان قرار گرفت که
~~مظفرالدین
# ~~حا کم و پادشاه یزد باشد و ناصرالدین نایب و شریک وی و عطاخان چون سنش
# ~~به عطیهآ کبری رسیده و از صد برگذشته در خانه بهطاعت مشغول شود. این
~~رأی
# ~~قرار داد و مظفر نیز رخت اقامت در آن ولایت بیفکند و باز مصر نشد.
# ~~ناصرالدین که برادرش بود پیش او کمربست و به شرایط و مراسم به نیابت
~~وفا نمود
# ~~و بعضی از مملکت در یزد افزودند وعمارات بسیار کردتد. و مظقرالدین را
~~عمر به
# ~~صدوده رسید او درگذشت و او را فرزندی نریته نبود و ناصرالدین خود پیش
~~از
# ~~مظفرالدین گذشته بود اما پسری از ناصرالدین ماند نام او سعد و اثار
~~نجابت و
# ~~استعداد ms231 ملکداری بر چهرهآ او لایح. اکابر یزد او را بر تخت ملک قرار
~~دادند و
# ~~اتا بک سعد پادشاهی آمد که ذاتش به انواع فضایل و کرامات مشحون و نفس
# ~~عزیزش به اصناف شمایل ستوده مقرون بود ومدتی مدید به قواعد و تأسیس
~~مبانی
# ~~دادگستری برایستاد و ارکان حکومت یزد بهذروهآ اعلی برد و در دفع اعدا و
# ~~اصلاح ملک ید بیضا نمود وسن او نصاب صد یافت عاقبت بر عقب پدر و برادر
# ~~یرفت ازوی پسری ماند نام او:
# اتابکت وکن الدین یوسف شاه
# و این پسر همان تمهید قواعد دین و تأ کید مبانی دولت را مدد شد و بنیاد
# ~~خدل کرد و رعایا مرفه داشت و پادشاهی پسندیده سیرت آمد و این ملک دائما
~~با PageV01P211
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0213.png)

# مجمع الانساب
# ~~سلاطین کرمان دم موافقت و موالات زدی و احیانا سلاطین کرمان به یزد
~~آمدندی
# ~~واو به کومان گذر کردی تا سن او نیز به نصاب هشتاد رسید و درگذشت پسرش،
# قطب الدین محمودشاه
# قائم مقام او شد و او ملکی نیکو اخلاق بود و دختر براق سلطان کرمان
# ~~- چنانکه ذکر رفت - در عقد مناکحت آورد و روزگاری سالم داشت و ایل و
# ~~منقاد مغول شد وسلاطین مغول او را تربیت فرمودند و بهعواطف و
~~سیورغامیشی
# ~~هولاکوخان مشرف شد. او نیز در عقب پدر وجد روان گشت. پسرش:
# اتا بک رکن الدین یوسفشاه
# که غرض ازاین مقدمات کماهی احوال اوست بر تخت نشست و اوپادشاهی
# ~~عالی همت با شوکت بود و در عهد او حکومت یزددرجه و مرتبهای تمام یافت و
# ~~جاه او ترقی یافت وپادشاهان وقت از هولاکوخان تا اباقا وارغون همه
~~معتنی او
# ~~شدتد و او نیز در مطاوعت و مشایعت ید بیضا یه تقدیم رسانیدی. پس چول
~~سریر
# ~~مملکت به فر دولت پادشاه اسلام غازان خان منورشد و هر کس از سلاطین و
~~ملوک
# ~~روی زمین خاک کریاس او را توتیای بصر ساختند و شرایطتهنیت جلوس ms232 سبارک
# ~~بهتقدیم رسانیدند قضای بد را اتابک یوسفشاه مانعی همانا بوده آن سال
~~بهاردو
# ~~نرفت حساد این معنی را بهانه ساختند و به زشت ترین صورتی در حضرت غاران
# ~~عرضه داشتند که یعنی یوسفشاه یزد چنان بزرگ شده که التفات ار کان و
~~اعیاب
# ~~حضرت نمی کند. چون غازانخان این حکایت بشنید ایلچیان فرستاد و استحضار
# ~~اتابک یوسفشاه فرمود. اتا یک مستشعر بود حالیا نرفت ایلچی از پس ایلچی
~~متوادر
# ~~میرسید و اتا بک مال خرج می کرد و تعویق و تخلفمی کرد تا بهمدت یکسال
# ~~یازده ایلچی در یزد جمع شدند دشمنان بهغازانخان عرضه داشتند که او یاغی
# ~~است. پس امیری یسودر نام با دویست سوار مغول برنشاند و حکم یرلیغ به
~~نفاد
# ~~پیوست تا اتا بک را مقید بیاورند. یسودر چون به یزد آمد اتا یک یارا
~~نداشت که
# ~~پیش او رفتی دوسه روزی تقاعد نمود پس مصلحت در آن دید که مادر را شفیع
# ~~سازد پس مادرش بعضی از زرینه و مرصعینه برگرفت و پیش یسودر شد و گفت
~~PageV01P212
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0214.png)

# ~~سهوی بزرگ بر فرزندم رفت و امروز منفعل است و طاقت خشم غازان تیاورد
# ~~مصلحت در آن است که یسودرنوین مدد شود و پیش از اتابک برود و نزدیک
# ~~امراو نوینان ممد گردد و حال او عرضه دهد و اتابک در عقب بیاید تا چون
~~او
# ~~برسد ممکن که نایرهآ غضبخان اطقایی یافته باشد. یسودر چون این فصل
~~بشنید
# ~~مادر اتابک را دشنامهای فاحش داد و او را براند و گفت او را همچون سگ
# ~~ریسمانی در گردن وخان و مانش غارت کرده به حضرت برم. مادرش چون باز آمد
# ~~گفت ای پسر چنانکه من می بینم این ترک به کشتن تو آمده اکنون هرچه
~~توانی
# ~~بکن.
# و اتا بک چون از جان خود مأیوس گشت جمعی از تجار و خواجگان شهر
# ~~را استحضار فرمود و از ایشان قرضی طلبید و از هر کسی هزار دینار ms233 و
~~دوهزاردینار
# ~~بستد و حجتهای مسجل نبشت و بهایشان داد و زرها را در قبض آورده و مهر
~~کرده
# ~~در با ر نهاد. پس روزی جمعی از سپاه و حجاب و اکابر یزد [را] بخواند و
~~گفت
# ~~این کافر به کشتن من وغارت مال شما آمده و یزد را خراب خواهد کرد.
~~مصلحت
# ~~در آن است که تن وجان و خان و مان خود را از دست کافر باز خرید. پس در
# ~~شهر منادی کردند که هان ای مسلمانان اسروز روز غزا است یا شهادت بیابید
# ~~یا این کافران را سزا دهیم. چون اهل شهر این رخصت یافتند پنداشتند که
# ~~مسلمانی را کار میفرمایند. هر کسی با سلاحی روی به بارگاه اتا بک
~~نهادند قریب
# ~~ده هزار مرد گرد آمدند و بهخانه وخیل ومخیم یسودر دوانیدند و او را با
~~نواب
# ~~و نو کر همه در تیغ کشیدند و به یک طرفة العین ایشان را قطره قطره
~~[شاید قطعه
# ~~قطعه ؟) کردند و از ایشان دمار برآوردند.
# و چون این کار برآد اتا بک بهشهر درآمد و جملهآ غرمای خود را حاضر
# ~~گردانید و به زور حجتهای خویش از ایشان بستد و هیچ نتوانستند گفت پس آن
# ~~درهها و بقابای خزانه که داشت برگرفت و از راه خراسان چون تیراز کمان
~~بجست و
# ~~راه خراسان گرقت و دو پسر یسودر را بدست پهلوان مظفر یزدی که اسفهسلار
# ~~اتا بک بود سپرد تا درعقب بیاورد. چون اتا بک برفت مظفر هردو امیرزاده
~~را خلاص
# ~~داد و بهاردو رفتند. و این حال انهای حضرت کردند ایلچی از پی او پران
~~شد او را
# ~~درحدود خراسان بگرفتند و بند کرده بهحضرت بردند دل از جان برگرفت او را
~~یارغو
# ~~داشتند. قضارا یارغو بهوی باز نگشت و غازان خان بر وی ابقا کرد وجان او
~~PageV01P213
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0215.png)

# مجمع الاتساب
# ~~ببخشید ومدتی ملازم کریاس شد. پس چون غازانخان لشکر بهشام می کشید
# ~~فرمان شد تا ملوک ms234 اطراف به لشکر روند. چون اتایک را برگ و نوایی نبود و
~~عدت
# ~~رقتن نداشت و نیز درد چشمی عظیم روی تمود نتوانست رفت حساد گفتند او را
# ~~قطعا سر یکدلی نیست ونخواهد بود به حکم غازانخان او را به یاسا
~~رسانیدند. واز
# ~~وی پسری ماند کنیت او علاءالدوله وعلاءالدوله ثیز پسری داشت سلغرشاه
~~نام،
# ~~فرمان غازان بدان جمله نفاذ یافت تا فرزندان او در یزد بنشینند پسرش و
~~پسر-
# ~~پسرش را با قوم وتبع همه از یزد ازعاج کردند تا غایت در ابرقوه می
~~بودند حال
# ~~ایشان معلوم نشد که بهچه رسید. نعوذبالله من زوال الدولة.
# و من بعد از حکم پادشاه جهان، یزد را بهصاحب مغفور خواجه رشیدالدین
# ~~دادند ویزدی که از تراکم یاغیگری اتابک و کشاکش و تغلب ایلچیان خراب
# ~~شده بود بهاند ک روزگاری بهیمن دولت و تدییر آن پیر باشکوه چنان شد که
~~با
# ~~بلدهآ نیشابور برابری می کرد و عدلی راند که هنوز در بلاد و امصار مثل
~~بهعدل
# ~~خواجه رشید میزنند. وچون مظفر یزدی مردی کافی مردانه بود خواجه
~~باسقاقی1
# ~~آن مملکت یه وی مفوض داشت و راه یزد وکرمان و ابرقوه و اصفهان را چنان
# ~~مضبوط داشت که دربیابان میل بیخو (؟) که خونخوار بیابانی است عمدا
~~صرههای
# ~~زر مینهاد و یک هفته دو هفته افتاده بود هیچ بتیآدم را یارا نبود که
~~نیک در آن
# ~~نگرستی.
# و چون خواجه درگذشت و مظفر نیز نماند در روزگار آخر، یزد داخل
# ~~بلوکات امیر سیدالسادة مولاناشمس الدین یزدی بردالله مضجعه شد که مردی
# ~~خیر فرشته سیرت پیغمبر عادت بود و آثار خیرو برکت او در بسیط زمین چنان
# ~~مشهور که محتاج شرح نیست. پس باز تظر اهتمام برادر وزیر بزرگ غیاث
~~الدین-
# ~~محمدین رشید افتاد که او را امیر شیخی گفتندی. چون وزیر را شهید کردند
~~امروز
# ~~که روز تحریر است، در نظر و تربیت خداوند خسرو امراه جهان انوشروان عهد
# ~~المرجع والمآب.

PageV01P214

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0216.png)

# طایفهآ ششم ms235 از ملوک اطراف
# ایشان ملوک فرضهآ هرموزاند
# زمین هرموز از حساب ممالک کرمان مینهند وساحل دریای عمان است و
# ~~قدیما بندرگاهی بوده وشهری فراخ، آن را نابند گفتندی و دارالملک آنجا
~~بود این
# ~~زمان آن شهر بجای است اما نه دارالملک است و آن را هرموز کهنه گویند
~~ونواحی
# ~~وقری و نخلستان بسیار دارد.
# و چون روزگار امارت به بهاءالدین ایاز رسید که ترکی بود از موالی ملوک
# ~~هرموز بندرگاه را با اینجا برد که امروز هرموز است و آن جزیرهای است که
~~جرون
# ~~گویند و مجمع تجار روی زمین است ومتاع هندوستانی از این جزیره به بلاد
~~مشرق
# ~~ومغرب برند واصل ملوک هرموز هم از این ولایت است ومقتدا ومقدم ایشان
# ~~ملکی بوده «درم کوه» نام و مفصل اسامی ملوک قدیم در فهرست نام به نام
~~ذکر
# ~~رفته اکنون از رکن الدین محمود قلاتی که اول ملوک جدید است برگوییم و
~~آنچه
# ~~استماعی و بعضی که خود مشاهده رفته به قدر وسع تقریر کنیم.
# بدان که چون حکومت هرموز به عهد ملک شهاب الدین محمود عیسی رسید
# ~~او ملکی فرشته سیرت مبارک بود و همتی و نیتی صافی داشت چون حکومت او به
# ~~چها رماه رسید گویند زنش که دختر سیف الدین بانصر بود و خاتونی نیک
~~وداهیه ای
# ~~مستقل بود بهسعایت رکن الدین محمود او رابه زهر بکشت و چون محمود دائمأ
# ~~طالب وراغب حکومت وامارت هرموز بود آن زن را به لطائف حیل بفریفت تا در
# ~~عقد نکاح آورد و بهقوت بیبی بانصر امارت هرموز باز قبضهآ تصرف گرفت.
~~اما
# ~~رکن الدین محمود همتی عالی داشت و مردی زیرک کاردان بود مدتسی وهشت
~~PageV01P215
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0217.png)

# ~~سال پادشاهی راند اول مملکتش شهور سنهآ سبع و اربعین وست مائه و وفاتش
# ~~سته خمس و ثمانین وست مائه. از وی نه پسر ماند بدین تفصیل : قطب الدین
# ~~تهمتن، شهاب الدین مهمک، عزالدین فولاد، سیف الدین نصرت، تاج الدین
~~مسعود،
# ~~شمس ms236 الدین ترکان شاه، امیرسلجوقشاه، امیر مبارکشاه، امیرعجمشاه. و چون
~~او
# ~~وفات یافت پسرش قطبالدین تهمتن جای لک بگرفت و بیان او و بعضی از
# ~~یرادران مخالفت افتاده دست مقاومت قائم [شد] تا ترکان خاتون ایلچیان
~~فرستاد
# ~~ومیان ایشان بهصلح قرارداد و تهمتن در گذشت ازوی دو پسر ماند:
~~مظفرالدین
# ~~سلیمانشاه، و فخرالدین تورانشاه. چون او بگذشت مملکت [بر] برادر او
~~سیف-
# ~~الدین نصرت آمد که از بی بی بانصر بود. واو چون یه ملک بنشست قصد
~~برادران
# ~~کرد تا همه را یکشد آن مقصود بهحصول نپیوست و رنجور شد در اثنای رنجوری
# ~~یرادرش مسعود بر وی فرصت جست و با جمعی از راه بام در آمد و او را بقتل
~~آورد
# ~~وخود امارت بگرفت. مدتی حکم کرد.
# وسیفالدین نصرت را غلامی ترک بود نام او بهاءالدین ایاز وایاز را زنی
# ~~بود محتشمه نام او مریم. هردو به تدارک و تلافی خون خداوندگار خود بر-
# ~~ایستادند و با جمعی از جاشوان متفق شده بر مسعود خروج کردند. مسعود
# ~~بگریخته التجا به ملوک فارس برد. ودر آن عهد حاکم فارس شیخ جمال الدین
~~بود
# ~~لشکری به تقویت ومدد مسعود به در هرموز فرستاد و با ایاز هیچ نتوانست
~~کردن
# ~~کرة بعد اخری مسعود منهزم شد وسر درعالم نهاد تا روزی در شهر سیرجان او
~~را
# ~~بگرفتند و محبوس داشتند مدتی مقید بود باز او را از بند رها کردند و
~~مدتی شهربند
# ~~بود فرصتی جست و بگریخت و روی به قلعهآ کد (؟) نهاد تا آن را فروگیرد
~~میسر
# ~~نگشت باز عازم دیه بارزشد از آنجا نیز بوی وفایی نشنید بهضرورت به
~~سیرجان باز
# ~~آمد. ملوک سیرجان او را عزیز داشتند عازم حضرت ارغونخان شد مدتی ملازمت
# ~~کرد او را نان پارهای نبشتند و به کرمان باز آمد و من بعد نام هرموز
~~نبرد تا وفات
# ~~یافت. امروز از وی پسری مانده رکن الدین سیاوش نام و درکرمان سی باشد.
# پهاءالدین ایاز چون لشکر فارس ms237 از در هرموز باز گشتند بنیاد عمارت جزیرهٔ‌
# ~~جرون نهاد و بهاند ک روزگاری تمام کرد و نقل با آن جایگاه کرده آن را
~~مصرجامع
# ~~گردانید و امارت بهدست فرو گرفت و ترکی عادل کافی بود و با ملوک فارس و
# ~~شبانکا ره و کرمان هرسه اساس دوستی مؤکد گردانید و زنش بی بی مریم در
~~قلات PageV01P216
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0218.png)

# ~~ممکن شد ومدتی تمام امارت راند وخزاین بیقیاس جمع کرد و در سنه عشر و
# ~~سبع مائه وفات کرد.
# چون ایاز نماند اکابر هرموز حق را با قرار بردند و از اولاد ملک شهاب-
# ~~الدین محمود بن عیسی که بیگناه بقتل آمده بود ملکی آوردند نام
~~اوعزالدین کردان
# ~~شاه و بر تخت هرسوز نشاندند والحق او ملکی بود که جملهآ شبمایل نیکو
~~محضری
# ~~در وی جمع و اهل جرون را بهجلوس او استبشار و انتعاش حاصل آمد و ملکی
# ~~مشفق جوان بخت بود واهل هرموز را نیکو داشتی و دست به بذل و احسان
~~گشاده
# ~~کرد و با ملوک شبانکاره اساس محبتی که آبا واجداد او نهاده بودند ممهد
~~ومؤکد
# ~~گردانید وانواع تحف روانه داشت. پس ملک عزالدین عبدالعزیزبن ابراهیم در
# ~~حضرت اولجایتوخان عوضه داد که مملکت هرموز از پادشاهان قدیم به پدر من
# ~~مفوض بوده باید که مرا باشد. بهوی ارزانی داشتند و فرمان شد تا لشکر
~~فارس و
# ~~شبانکاره مدد او شوند. در آن سال پانزده هزار سوار گرد کرد و به در
~~هرموز فرو-
# ~~آورد و سهچها رماه بنشست هیچ نتوانست کرد سال دیگر همچنین باز آمد و
~~سال
# ~~دیگر به همین سبیل. چون هرموزیان بهستوه شدند بدان قرار دادند که ملک
~~عزالدین-
# ~~عبدالعزیز و ملک عزالدین کردان شاه هردو در یک کشتی جمع آیند هریکی با
# ~~یک نوکر بیسلاح و بهزبان خود با همدیگر قراری دهند. ملک عزالدین خنجوی
# ~~به نو کر داد تا در زیر جامه پنهان کرد چون ملاقات افتاد ناگاه فارسی
~~برجست و
# ~~هرموزی که نوکر کردان ms238 شاه بود بکشت پس ملک و نوکر خود هردو برجستند و
# ~~کردانشاه بربستند و کشتی براندند و او را به قیش[= کیش] بردند مدتی
~~درقیش
# ~~شهربند بود روزی جماعتی از قیش کشتی میساختند تا به طرفی روند ملک
~~کردان
# ~~شاه به عزم فرار با ایشان در کشتی نشست و ایشان او را نشناختند. قضای
~~باری-
# ~~عزاسمه چنان رفت که کشتی را راست به جزیرهآ جرون برد. ملک کردان شاه بی
~~درد-
# ~~سر به مملکت خود باز رسید. اهل جرون به ورود او حیات تازه یافتند و ملک
~~عزالدین
# ~~همچنان به محاصرهآ هرموز اصرار می نمود. عاقبت از آنجا که زیرکی کردان
~~شاه بود
# ~~یا ملک عزالدین قرارنهاد که هرسال سی هزار دینار هرموزی بهملک عزالدین
~~بدهد
# ~~و دوستان باشند. ملک بدین مواضعه از هرموز برخاست یک دوسال آن مال
~~بگزارد
# ~~چون دهسال از حکوست او بگذشت شکار فنا شد درسنهآ عشرین وسبع مائه.
# و او را چهار پسر ماند: امیرقطبالدین تهمتن، امیر نظام الدین کیقباد،
~~PageV01P217
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0219.png)

# ~~امیربهرام شاه و امیرعجم شاه. بعداز کردان شاه حکومت بربهرام شاه
~~مقررشد یکی هم
# ~~ازقبایل ایشان نام او شهابالدین یوسف بربهرام خروج کرد واو را بقتل
~~آورد و به
# ~~امارت بنشست قطبالدین تهمتن و نظام الدین کیقیاد بهجزیرهآ قیش رفتند و
~~با
# ~~برادر ملک عزالدین، جلال الدین عبدالکریم نام که ملکی بس فاضل نامدار
~~بود
# ~~تقریر دادند که چون میان ما و پدر ما با جانب ملوک شیخ جمالی دوستی است
~~و
# ~~مال مواضعهآ سنوی را تقصیری نرفته امروز روزمدد است. جلال الدین مدد
~~ومعاونت
# ~~ایشان را متصل شد. لشکری تمام بر روی آب کرد. شهابالدین یوسف مغلوب
# ~~ومنکوب گشت واو را بقتل آوردند وامارت بر:
# قطبالدین تهمتن که امروز ملک و پادشاه آن مملکت است
# و پادشاهی بس نامدار باوقار و باسخای بزرگ است مقرر شد. پس ملک
# ~~عزالدین در اردو بقتل آمد. میان فرزندان شیخ جمال الدین فترت وفتنه
~~ظاهر شد
# ~~و همه ms239 بهقصد یکدیگر برخاستند. اولا رکن الدین محمود به قصد برادرش جلال
~~الدین
# ~~عبد الکریم از جانب خنج و فال بهقیش رفت و با قیشیان اتفاق کرد و برادر
~~را
# ~~فرو گرفت هرچند آن جلال الدین مردی تمام عاقل بود گفت چون مرا مؤاخذت
# ~~کردید مکشید اما شاید مرا میل کشید تا تدبیر شما کنم اماکشتن من وشما
~~همه
# ~~در سر همدیگر شدن به هم است. قبول نکردند و آن بیچاره را بیگناه بکشتند
~~و
# ~~رکن الدین محمود حا کم قیش و بحرین شد. چون ششماه امارت راند طایفهای
# ~~دیگر با برادرش بدرالدین فضائل اتفاق کردند و رکن الدین محمود را بقتل
~~آوردند
# ~~به زهر. چون فضائل خوش بنشسته بود او نیز بهاسهال دموی درگذشت. اکابر
# ~~قیش برنبیرهآ شیخ جمال پسر ملک فخرالدین احمد که او را ملک غیاث الدین
~~محمد
# ~~گفتندی اتفاق کردند وبرادرش ملک قخرالدین احمد که نام و لقب پدر داشت-
# ~~با او در ملک شریک. یکشسال ونیم بدین منوال بکشید از آنجا که دولت چون
# ~~روی برگرداند همه رأی ناصواب پیش مرد نهد در خاطر آن دو ملکزاده پیدا
~~شد که
# ~~مملکت هرموز را بباید گرفتن. انتهاز فرصتی یافتند و روزی که ملک
~~قطبالدین
# ~~تهمتن از جزیرهآ جرون بیرون شده بود به مصلحتی و کاری که تعلق به ملوک
~~کیج و
# ~~مکران داشت ایشان لشکری راست کردند و مفاوضة به هرموز آمدند ودست بروی
~~PageV01P218
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0220.png)

# ~~کردند و رجالهای که در هرموز از بقایای لشکر قطب الدین بود بقتل آوردند
~~و
# ~~آوازه افکندند که هرموز گرفتیم و در فور باز گشتند. چون این حال به
~~قطبالدین
# ~~تهمتن رسید قرارش نماند با لشکری که داشت قی الحال در کشتیها نشست و از
# ~~پی ایشان بیامد هنوز لشکر غیاث الدین وقخرالدین به قیش تارسیده در کنار
~~فرضهآ
# ~~قیش به ایشان رسیدند و دست بهتیغ بردند جملهٔ‌ لشکر قیش را به تیغ
~~بگذرانیدند
# ~~و ملک دوگانه را بگرفتند و به جزیرهآ ms240 قیش درآمدندوهرچند ملوک و اولاد
~~واطفال
# ~~و عورات که از نسل شیخ جمال الدین در قیش بودند همه را چون فرزندان
~~کفار
# ~~بربستند و به هرموز بردند و دست بهنهب وغارت بردند و خزانه هایی که از
~~دور
# ~~شیخ چمال باز سر بهمهر نهاده بود از صفتهای مروارید غلطان و جواهر و
~~سنگ پاره
# ~~و زر طلی و نقره و مرصعینه و مرواریدها که بهسالهای بسیار به خون جگر
~~از دل
# ~~دریا حاصل شده بود همه بغارتیدند. وقطبالدین تهمتن با فتح ونصرت بازگشت
# ~~و برادر نظام الدین کیقباد را به ملکی در قیش بنشاند وجملگی اولاد شیخ
~~جمالی را
# ~~هرچه نرینه بودند همه هلاک کرد و از اولاد شیخ امروز پس کسی نمانده به
# ~~غیراز پسری از آن تاج الدین عبدالرحیم، نام او نظام الدین احمد که از
~~مادر از
# ~~ملوک شبانکاره است او نیز به دارالملک دهلی اقامت ساخته و پیش تخت
~~سلطان
# ~~مظفرالدین ابوالمجاهد محمدشاه می باشد و امروز تخت هرموز آراسته و مزین
~~و
# ~~منور است به یحمن دولت پادشاه بر و بحر ملک دادگر بخشنده قطب الدنیا و
~~الدین
# ~~تهمتن بن کردانشاه و برادرش ملک قیش بحرین که تا قیامت این دولت پاینده
# ~~واین شوکت فزاینده باد. والسلام.
# والحمدالله حق حمده وصلی الله علی خیر خلقه
# محمد وآله اجمعین.

PageV01P219

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0221.png)
~~PageV01P220
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0222.png)

# فروه چهارم از طبقهدوم از ملو ک
# و ایشان سلاطین مغولاند که امروزبر ممالک روی
# ~~مین مستولی وحاکم و سلطاناند. وایشان را یه دو قسم نهادیم:
# ~~کی سلاطین مغول. وایشان ملوک روی زمیناند. ویکی
# ~~لاطین وملوکه اطراف که یهخود پادشاهی و حکومت راندهاند
# ~~دارند.
# ذکرسالاطین مغول
# ~~وایشان دوعایفه اند.
# ~~طایفهآ اول ایشانقاآناناند که اکثر زمین را حکم کردهاند. والله اعلم.
### | طایفهآ اول: PageV01P221
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0223.png)
~~PageV01P222
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0224.png)

# بسم الله الوحمن الوحیم
### | وبه نستعین
# الحمدلله علی افضاله والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله
### | با بعد
# چون بحمدالله ومنه امروز جهان به کام وگیتی ms241 رام اولاد و احفاد شاه ماضی
# ~~شاهنشاه جهانگیر چنگیزخان است که تا روز قیامت همچنین باد و خود همچنین
# ~~است وخواهد بود خواستم که ذکر مآثر خوب و شمایل این سلاطین بزرگ در
# ~~این کتاب بهسر خود دیباچهای بنهم تا همچنانکه چنگیزخان چون به دولت
~~رسید
# ~~ینیاد کار عالم واساس امور بنیآدم بر قضیتی و نسقی دیگر نهاد تا دور
~~مبارک
# ~~او میمون اول کارجهان وجهانیان بود این تصتیف نیز چون بهدار مبارک
~~ایشان
# ~~رسد از نو ابتدایی باشد. این مقدمه از برای اعتذار وشرح این احوال کرده
~~شد. و
# ~~هذا مفصل احوالهم وشرحها.
# آغاز کاز خووج پادشاه جهان چنگیزخان بزملوک روی زمین
# بباید دانست که از ابتدای آفرینش عالم و خلقت آدم الی یومناهذا هیچ
# ~~پادشاه وسلطان وخلیفه و قیصر وخان وخاقان و فغفور و کسری و رای و جیپال
~~و
# ~~فور و تبع و امیر و ملک بر جهان چنین قادر و مسلط نگشت که چنگیزخان و
~~اولاد
# ~~او. و هیچ یکی از ملوک روی زمین عالم را چنین مسخر خود نگردانید که او.
~~و
# ~~چون با عقل خود قیاس کنی این معنی میسو نشود الا آنکه باری عزشانه
~~خاصیتی
# ~~از عنایت الهی ولطف نامتناهی در ذات این مرد مرکوزکرده باشد. واگر او
~~را
# ~~شوف اسلام حاصل بودی، توانست گفت که از نبوت با بهره بوده است و به نقش
# ~~تدبیر که او را بازخوانده است از حقهآ تقدیر راست برمی آمد.

PageV01P223

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0225.png)

# ودلیل این مقدمات ومصداق این کلمات آن است که مردی تنها بی استظهار
# ~~مظاهرت قوم وتبعی از میان جمعی متفرق ناموافق برخیزد و همت بر دعوی
# ~~چنین مصروف گرداند بی آنکه او را دو یارموافق باشند یا ابهت و آلتی
~~حاصل بوده
# ~~به حسن تدبیر و لطائف تقریر، مرتبهآ خود را از ادنی درجه بهذروهآ اعلی
~~رساند و
# ~~چون کارش بالا گیرد جملهآ گردان و گردن کشان روی زمین شبایل غدر و
~~حبایل
# ~~مکر ms242 بر راه او نهند تا او را از پشت زمین کم کنند . به فرط کیاست وشرط
~~سیاست
# ~~همگیان را سقهور و منکوب کند و از حساد و معارضان دولت آثار نگذارد و
~~جملگی
# ~~ادیان واهل ملک را باطل کند و هر قومی که با وی سر راستی و موافقت
~~داشته
# ~~باشند ایشان را بهاعلی علیین رساند و باز آن کسانی را که در دل و دماغ
~~هوس و
# ~~سودای یاغیگری و طغیان باشد همه را با قوم و تبع و جملگی اهل آن دیار
~~بهطریق
# ~~حصاد از روی زمین چنان بردارد که نام ونشان ایشان الی یوم الحشر منفی
~~گردد و
# ~~جملگی دیار و امصار و بلاد و اماکن را قاعا صفصفا کند و بر جای کسانی
~~که
# ~~دمار از روزگار ایشان برآورده باشد جماعتی از ابناء جنس واقوام خود
~~بنشاند تا
# ~~امروز در اکثر جهان به غیر از لشکر او هیچ طایفهآ دیگر نباشد. یقین شد
~~که این
# ~~سعاذت به جز عنایت آفریدگار و تأیید لطف کردگار نیست. یمحواالله مایشاء
~~ویحکم
# ~~مایوید.
# و این قوم در روی زمین قاعدهای نهادند که گوبیا سلطنت و مملکت
# ~~برایشان ختم شد چنانچه نبوت به محمد رسول الله. وقواعد جهانداری و رسوم
~~جهانبانی
# ~~چنان محکم گردانیدند که امروز که دوز تألیف است او مدت صدوسی واند سال
~~از
# ~~خروج چنگیزخان گذشته روزبروز نهال دولت ایشان تازهتر و گلبرگ سعادتشان
# ~~شکفته تر است. و هیچ کس از متمردان و معاندان را زهرهآ مقاومت و
~~یاغیگری در
# ~~دل گذرانیدن نیست بل که جماعتی که دعوی ایلی نمی کنند بل که می گویند
~~که
# ~~بهسر خود مملکتی داریمچون سلاطین شام و مغرب و ملوک هند و دهلی و
# ~~سیستان ومازندرانهرسال از خوف و هراسی که از سطوت وشوکت ایشان دارند
# ~~چندان تحف و هدایا روانه میدارند که به نصاب مال قراری میرسد و زیادت.
~~و
# ~~مقصود از این کلمات در مقدمه کردن، تفصیل و تشریح احوال ms243 شاه جهانگشای و
# ~~تقریر احوال او از مقدمه تا خاتمه است و آنکه بنای سملکت و اساس
~~جهانداری
# ~~بر چه سان نهاد و چگونه بر عالم مسلط گشت.

PageV01P224

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0226.png)

# صفت منشأ و مولد چنگیزخان
# در تواریخ قدیم و جدید از روایات [و تصانیف]1 مورخان و مشاهیر و
# ~~معتبران و معتمدان صادق القول خصوصا در تاریخ جها نگشای خانی که
~~ازمصنفات
# ~~وزیر بی نظیر صاحب دیوان ممالک علاءالدین عطاملکین محمدبن محمد الجوینی
# ~~رحمةالله علیه وعلی اسلافه است مسطور و مثبت است و چنین تقریر فرموده
~~که در
# ~~طرف مشرق از آن سوی که بهطرف شمال پیوسته است صحرایی است بهغایت
# ~~بی پایان و بیابانی بهغایت فراخ و سردسیر است که از غایت برودت هوا
~~عمارت
# ~~نمی گنجد آن را زمین تاتار گویند2 و گویند طول و عرض آن صحرا هشتماهه
~~راه
# ~~است و در آن صحرا اقوام بسیار که ساکن بودند و ترک ایشان را «مغول»
~~خواند و
# ~~هیچ قوم با یکدیگر موافق و مظاهر نشدندی و ازکثرت حشم ایشان را نه رخت
# ~~کرباس بودی و نه آلت آهنی بل که پوست حیوانات پوشیدندی و رکاب و آلت
# ~~زین ایشان همه چوبین بودی و علامت امیر ایشان در هر قومی آن بودی که
# ~~رکابش از آهن بودی و قومقوم جدانشسته بودندی و با همدیگر مخالف وناشناس
# ~~وگاهگاه تاختن بر همدیگر کردندی و زن و بچهآ یکدیگر را بهغارت ببردندی
~~و
# ~~خدای تعالی در میان ایشان قومی آفریده بود که قدری پایهآ خود از دیگر
~~قبایل
# ~~بالاتر می دانستند و استعداد نجابت وبهروزی [را] در ناصیهآ امیر ایشان
~~که نام او
# ~~قیات بوده بهتر میتوانست دید و هروقت با دیگر اقوام گفتی اگر میان شما
~~موافقتی
# ~~بودی کار شما بالا گرفتی قطعا آن قوم متنبه نشدندی تا باری سبحانه
~~وتعالی اظهار
# ~~قدرت و جبروت خود را چنگیزخان که سری از اسرار الهی در ذات بزرگوار او
~~مندرج
# ~~بود از میان قبیلهآ ms244 قیات برانگیخت وکلید جمله اقالیم عالم و حکومت
~~وسروری
# ~~اصناف بنی آدم در دست او نهاد و شمشیر قهر امت محمد و غرامت او بهیازوی
~~او
# ~~داده
# وچنگیزخان چون از حد طفولیت بهسن شباب رسید ازمیان قوم خود هجرت
# ~~کرد زیراکه همت عالی او تقاضای اذلال واهانت آن اقوام نمی کرد. وچون
# ~~مملکت چین بدان صحرا نزدیکتر بود بدان صوب روانه شد و به دارالملک چین
~~PageV01P225
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0227.png)

# ~~آمد ومدتی ملازمت امرا ونواب اونکخان - که خان بلاد تاتار بود - بکرد.
~~چوک
# ~~مشهورتر شد یه خدمت خان رفت و یهمنصبی متصوب شد. چون خان هر روز آثار
# ~~کفایت وقرط شهاست او زیادت میدید در تربیت و ترقی پایهآ او مبالغت می
~~کرد تا
# ~~از جملهٔ‌خواص شد. باز درجهآ امیری یافت تا بتدریج به متصب نیابت و
~~امیرالامرایی
# ~~رسید چنانچه حل وعقد امور مملکت خانن در کف چنگیزخان بودی و بی اجازت و
# ~~فرمان او هیچ کس در آن مملکت آب نتوانستندی خورد و بنای کار مملکت خان
# ~~به رسمی بنهاد که همگان از او سپر ییفکندند و وزرا و امرا مقید کفایت و
~~راستی و
# ~~عدل وسیاست اوشدند ومحسود ومحقود ارکان حضرت شد.
# چون نظر عنایت خان دربارهآ او هرچه تمامتر بود حالیا صریحا قصدی نمی-
# ~~توانست کرد اما از آنجا که گفتهاند سخن پیش آدمی مؤثر است بتدریج و
~~تأنی
# ~~جمعی از حساد دام تزویر و مکر بنهادند و اظهار شفقت خان ملواح آن دام
~~ساختند
# ~~وکرة بعد اخری در خفیه اعلام خان کردند که چنگیزخان را از مرتبهآ ادنی
~~به
# ~~درجهآ اعلی رسانیدی امروز سودای ملک در سر دارد و با جمعی از امرا
~~اتفاق کرده
# ~~که خان را فروگیرد وخود بر تخت دولت نشیند. اگر چه این سخن از سر حسد و
# ~~خصمی بود خدای تعالی راست آورد.
# فی الجمله آن جماعت تا غایتی این سخن یهخان عرضه میداشتند که
# ~~اونکخان بر چنگیزخان متهم شد و از پنهان او ms245 از دو سه کس که اعتمادی بر
# ~~ایشان داشت تفحص کرد. چون جملهآ ارکان و خواص در قصد چنگیزخان متفق-
# ~~اللقظ والکلمة بودند همه گفتند چنین است وچنگیزخان سر سروری دارد.
~~اونکخان
# ~~با جماعتی بهم نهاد که قلان شب که به حقیقت روز دولت و سعادت چنگیزخان
# ~~بود بتازند و نیمهشب بهخیمه و مقام او روند و او را به زخم تیر هلاک
~~کنند. چون
# ~~قادر با کمال یاراو بود همانا دو کودک ازقوم و تبع چنگیزخان که دائما
~~در حرم
# ~~و بارگاه اونکخان بودندی و کس ظن این کیاست بدیشان نبردی یکی را ملک
# ~~نام و یکی باده، ایشان بر این حدیث واقف شدند در لحظه چنگیزخان را آگاه
# ~~کردند. چنگیزخان از آنجا که کیاست و حزم او بود از پسینگاه تا نماز
~~خفتن جمله
# ~~خیل وحشم و رخت خود را چنان ساز داد که کس ندانست و نماز خفتن همد را
# ~~کسید کرد و خود با دوسه کس از خواص در خیمهها بنشست و بفرمود تا آتشها
# ~~بر کردند و شراب و چنگ و رباب حاضر کرد تا نیمشب که ظن همگان را باطل
~~PageV01P226
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0228.png)

# ~~گردانید بر مرکب همچون باد سوار شد و راه فرار کرفت. و چون رور شد فریب
# ~~سی فرسنگ رفته بودند تا نیم روز براندند بهسرچشمهای رسیدند و بار فرو
~~گرفتند.
# با چنگیزخان قریب هزارتن زیادت نبودی همه خیل و خدم و فراش و
# ~~غیرهم. چون نیمشب به وقت میعاد، مردمان خان سواره بیامدتد و بر مخیم
# ~~چنگیزخان دوانیدند و دست تیر بهخیمه ها کردند و تمامت خیام را مغربل
~~ساختند
# ~~چون در تجاویف خانه ها کسی نبود بدانستند که چنگیزخان فرار بر قرار
~~برگزیده
# ~~اونکخان را اعلام دادند درشب با ده هزار سوار برنشست و از پی چنگیزخان
# ~~برفت. روز دیگر چاشتگاه بهوی رسید. چنگیزخان چون سپاه بدید قوم خود را
~~گفت
# ~~مرداته باشید و از مرگ مترسید که خدای ما را نصرت ms246 دهد که بیگناهیم و
~~تعبیهآ
# ~~لشکر داد وقلب کشید اونکخان نیز قلب ببست. چنگیزخان سواری فرستاد پیش
# ~~اونک و گفت جماعتی مفسدان ترا بر من متهم کردند و من گناهی ندارم و
~~یاغی
# ~~تیستم اما چون بدین وجه شد به هیچ حال نه اعتماد من بر تو بماند ونه تو
~~بر من.
# ~~رها کن تا سر خود گیرم و به ناحق مکوش و اگر به باطل کوشی خدای تعالی
~~نصرت
# ~~ندهد. اونک جواب داد که چاره آن است که بر گناه مقر آیی و دست به بند
~~دهی تا
# ~~ترا عفو کنم. چنگیزخان اگرچه از اسلام بی بهره بود با حضرت ایزد صدقی
~~داشت
# ~~نام خدای بر زبان راند و سر بر زمین نهاد و به زبان مغولی گفت: «خدایا
~~تو میدانی
# ~~که من غدر نمی کنم و بر من بیداد میرود تو دانی.» و سر برگرفت و بر اسب
# ~~نشست و لشکر او دهیک لشکر خصم بود گفت من چون تیر رها کنم شما به یکبار
# ~~هر کسی تیری بیندازید. پس به یکبار هزارچویهآ تیر رها کردند و دوم و
~~همچنین
# ~~سوم تا لشکر اونک بر خود جنبیدتد قریب پانصدششصدتن از ایشان بر زمین
~~افتاده
# ~~بود. چه ایشان به جان می کوشیدند. چنگیزخان گفت دهید در پی ایشان
~~نشستند و
# ~~کثر هلاک کردند و اونک خان کشته آمد ندانستند که کدام کس او را کشت.
# پس چون چنگیزخان بدانست که اونکخان بقتل آمد گفت آهسته باشید و
# ~~در همان مقام فرود آمد. و بعضی از امرا اسیر شده بودند گفتند ما را خان
~~جز
# ~~چنگیزخان نباید. و آن روز چنگیزخان را چندان غنایم بدست آمد که عدد آن
# ~~خدای دانست بر جملهآ لشکر خود قسمت کرد و خود رشته تاری برنگرفت. و
~~همان
# ~~روز نام هر کس که در آن جنگ حاضر بود بفرمود تا بنوشتند و همه را رای و
~~شغل
# ~~و عمل پیدا گردانید و آن دو ms247 کودک را ترخان کرد که بهوی گفته بودند. و
~~PageV01P227
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0229.png)

# ~~ترخانی آن است که او را فرمانی دهتد که از جملهآ مؤنات و قوبچور و هرچه
~~تکالیف
# ~~سلطانی است مسلم ومصون باشد و تا دو یا سه گناه که از وی در وجود آید
~~او را
# ~~عذاب نکنند و دست او مطلق باشد
# وگویند آن روز خرگاهی یافتند که شاخههای آن همه از زر صامت بود. آن
# ~~خرگاه را پاره کرد و بدان دو کودک بخشید. امروز هر کس که از نسل آن دو
# ~~کود کند نشانهآ ایشان آن است که پارهای از آن شاخ چوب خرگاه زرین با وی
# ~~باشد و بر دوش خود قرو هشته یعنی نشان ترخانی و عنایت چنگیزخان است. و
# ~~گویند امیرصاداق که در زمان غازانخان شحنهآ شیراز بود از تسل یکی از آن
~~دو
# ~~کودک بود. والعهدة علی الراوی.
# و چون چنگیزخان اونک را یکشت در حال به دارالملکخان دوانید و تخت
# ~~و را ناگاه فرو گرفت. امرا مضطرو بخت چنگیز بیدار همه بیامدند و زانوی
~~ادب
# ~~بر زمین نهادند و بر خانی چنگیزخان یک کلمه شدند و او را آن روز «خان»
# ~~خواندند. وچنگیزخان ازآن روز باز پادشاه شد و بنیاد پادشاهی او ازآن
~~روز است.
# و آن روزکه چنگیزخان، اونکخان را فرو گرفت و بکشت شهور سنهآ تسع و
# ~~تسعین وخمس مائه بود.
# چنگیزخان چون بر ممالک اونک قادر شد اول کاری آن کرد که سپاه به
# ~~صحرای تاتارکشید که مقام ومولد او بود و اقوام خود را رسول فرستاده گفت
# ~~هر کس که ایل ومنقاد شود از بأس من ایمن است و هر کس که مخالفت جوید
# ~~خدای داند. پس همین قاعده بنهاد ویدان صحرا راند. هر قوسی که مطیع شدند
~~در
# ~~جملهآ جنود منخرط گردانید و هر کسی که منازعت پیش آورد با قوم وتبع و
~~اولاد و
# ~~اطفال بکشت. چون یک دو ماه برآمد و اقوام تاتار بدانستند ms248 که جز ایلی
~~وطاعت
# ~~چاره نیست همه ایل شدند و به یکبار چندان لشکر بدست آمد که عدد یأجوج و
# ~~مأجوج. وخود یأجوج ومأجوج اصلی ایشاناند. زیراکه مسطور است که یأجوج
# ~~چندان باشد که عدد آن نتوان دانست و از زمین مشرق برخیزند.
# پس چون چنگیزخان را آن همه لشکر بدست آمد جملهآ لشکرهای جهان که
# ~~ایشان را به زبان ترکی «تازیک» میگویند به هیچ برگرفت و قبایل خود را
~~بزرگ
# ~~گردانید و ایشان را هر کسی پادشاهی و امیری ولایتی داد. و قوم و تبع
~~چنگیزخان
# ~~از بیست هزار تن زیادت بود.

PageV01P228

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0230.png)

# پس چون این لشکر مضاف حشم چنگیزخان گشت روی به گرفتن اقالیم
# ~~ورد وچون ختا وختن مجاور بلاد ایشان بود از آن اقلیم برگرفتند و لشکر
~~بهختا
# ~~کشید. خان ختا را «التون خان» گفتندی. چون آوازهآ تسلط چنگیزخان یشنید
~~لشکر
# ~~گرد کرد و به حرب پیش آمد چندان بس بود که پیشرو لشکر چنگیزخان برسید
~~در
# ~~حال مقهور و منکوب گشت چنانکه از بنی آدم در آن بلاد دیار نماند به جز
~~کسانی که
# ~~ایشان را به حشر رانده بودند.
# و چون ختا مستخلص شد روی بهطرف یلاد ایغور تهاد و بلاد ایغور، شهر-
# ~~های کاشغراست و امروزآن را «بیش بالیق» گویند و هر کس که درآن بلاد خان
# ~~باشد او را به لفظ ایغوری آیدیقت3 [خوانندا و نام آن آیدیقت که در آن
# ~~روزگاربود یارجوق بود و او محکوم قراختای بود و قراختای اسمی است که
~~شامل
# ~~است بر اسماء خانان یعنی هر کس که بر جملهآ ترکستان و بر سر همهآ خانان
~~حاکم
# ~~باشد گویند قراختا شد. و قراختا در تر کستان به مثابت خلیفه بوده با
~~سلاطین زمان.
# و چون ایغوران آوازهآ جهانگیری و دولت بیدار چنگیزخان بشنیدند ناگاه از
# ~~طاعت قراختا بیرون آمدند و ایلچیان قراختا [را] که به مطالبت مال قراری
~~آمده
# ~~بودند بکشتند و پیغام و رسولان فرستادند به خدمت ms249 شاه جهانگشای و اظهار
~~ایلی
# ~~کردند. شاه فرمود تا پایزهو یرلیغ فرستادند و آیدیقتی بر یا رجوق مقرر
~~داشت و تا
# ~~زمان عهد مبارک منکوقاآن بر او و بر اولاد او بماند. پس در عهد
~~منکوقاآن
# ~~بلابتکچی که یکی بود از امرا و بتکچیان، به اسم شحنگی بدان بلاد نامزد
~~شد.
# ~~چون او موافق دین محمدی نبود و همان دین ایغوری داشت با آیدیقت متفق
# ~~گشت بر آن که هرچند مسلمانان که در شهر بیش بالیق باشند بقتل آورند.
~~چون
# ~~قاعدهآ ممهد است که هر کسی که قصد دین حنیفمحمدی کند البته یه حکم
# ~~ولایحیق المکرالسییء الاباهله شر آن قصد به اهل وی بازگردد. و این معنی
~~بر
# ~~رأی جهان آرای منکوقاآن عرضه داشتند روا نداشت که خون پنجاه هزار
~~مسلمان ریخته
# ~~شود به ناحق، فرمان داد تا آیدیقت را با قوم و تبع او که پنجاهشصت هزار
~~خلق
# ~~ودند روز جمعه، که میعاد ایشان بود که مسلمانان را بقتل آوردندی،
~~بلابتکچی را
# ~~بند کرده پیش تخت آوردند برگناه مقر آمد. فرمان شد تا بکشند. چون در آن
~~روز PageV01P229
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0231.png)

# ~~یکی از فرزندان منکوقاآن مرضی داشت گفتند کسی را خلاص باید داد بلا
~~راخلاص
# ~~دادتد. قضاءالله آن مریضی صحت یافت اما از آنجا که عادت مغول است چون
# ~~کسی گناهکارشد دیگر بروی اعتماد نماند بلا را به رسولی بهمصر و شام
~~فرستادند.
# ~~و مغول گوید که هر کس که گناهکار شد و تخواهند که او را بکشند او را یه
# ~~گرمسیرها فرستند یا به رسولی پیش طاغیان تا اگر کشتنی باشد خود خدای
~~تعالی
# ~~در این دوکار خطیر ایشان را هلاک کند و اگر گناه او صحیح تیست خود هیچ
# ~~نکایت به وی نرسد. وچون نیکو تأمل کنی این اعتقاد با اعتقاد محققان و
~~موحدان
# ~~متاسب است. زیراکه تا خاصیتی در ذات این مغول نبودی باریسبحاته وتعالی
# ~~جملهآ روی زمین و حکوست فرزندان آدم بهایشان ارزانی نداشتی. دولت ندهد ms250
# ~~خدای کس را به غلط.
# علی هذا در تسب ایغوران روایات مختلف است هر کسی چیزی گویند اما
# ~~به زعم ایشان آن است که نسب ایشان از افراسیاب است. و قومی دیگر که در
~~میان
# ~~ایغوران باشند وایشان را قامان گویند و ایشان در میان اتراک ایغور
~~بهمثابت
# ~~دانشمتداناند و خط و بلاغت و علم نجوم و پری گیری و این جنسها از ایشان
# ~~برخاسته ایشان تلفیقی ساختهاند وسختی چند نامعقول در افواه انداخته که
~~اصل
# ~~ایغور از آن پنج کودک است که ایشان را درمیان درخت یافتند و تقریر این
~~سخن
# ~~در تادیخ جمانگشای خانی کرده اما هم صاحب دیوان که مصنف است می گوید
# ~~گه این سخن اصلی ندارد و از عقل بعید است اما شاید که در آن روزگار
~~مردی
# ~~حکیم بوده وآن پنج طفل را به حکمت در میان آن درخت نشانده! و آن اتراک
~~را
# ~~مغرور و مفتون گردانیده والا چگونه عقل قبول کند که پنج طفل از بنی آدم
~~از میان
# ~~درختی بیرون آیند وشیر از بیخ شاخ آن درخت بیرون میآید و ایشان میخورند
# ~~قطعا معقول نیست. والعهدة علی الناقلین.
# ذ کو استخلاص مملکت قراختای
# و چون چنگیزخان بلاد ختا و تاتارکه مملکت اصلی مغولان بود و بلاد
# ~~ایغور که معظم بلاد ترکستان است [را] در ربقهآ تسخیر آورد عزیمت بر قلع
~~و
# ~~استخلاض مملکت اصلی و تختگاه ترکمان و قراختای که خان خانان
~~PageV01P230
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0232.png)

# ~~بود مصمم قرمود و در آن عهد قراختای [را] گورخان گفتندی و گورخان آن
# ~~بود که سلطان محمدخوارزمشاه او را مقهور کرد و از دست برداشت. و این
~~حال
# ~~چنان بود که در آن زمان که چنگیزخان اونکخان را بکشت اونک را پسری بود
# ~~او را کوچلکخان5 گفتندی این کوچلک بگریخت و روی به تخت گورخان نهاد و
# ~~مدتی ملازم اوشد و باز نمود که چون پدر من اسیر بأس و شطط مغول شد و
~~کشته
# ~~آمد ms251 گورخان مرست احوال من کند و لشکری بهمن دهد تا بروم و پیش از آنکه
# ~~چنگیزخان روی بدین بلاد نهد دفع او کنم. بدین تمویه لشکری و خزانهای از
# ~~گورخان بستد و بگریخت و در گورخان عاصی شد و با سلطان محمدخوارزمشاه
~~متفق
# ~~گشت بر آنکه چون میان ما اتفاقی باشد و گورخان را از میان برداریم هرچه
# ~~ماوراءالنهر تا حدود قراختای [است] سلطان محمد را باشد و هرچه قراختای
~~تا آنجا
# ~~که حد تر کستان است کوچلک را. بدین منوال عهد یستند. و آن بود که هرچند
# ~~پیران دولت با سلطان محمد گفتند که هیچ پادشاه قصد قراختا نکرده تو نیز
~~مکن که
# ~~ماورای این پادشاه زنبورخانهای بیقیاس است قبول نکرد تا سروجان وخان
~~ومان
# ~~و مملکت گورخان و سلطان محمد وکوچلک هرسه در سر آن استبداد رفت.
# ~~سلطان محمد و کوچلک، گورخان را برداشتند و شاهجهانگیر چون آوازهآ تسلط
~~کوچلک
# ~~بر ممالک قراختای بشتود و آن که گورخان راکشتند و ممالکش قسمت کردند
# ~~لشکر در پی کوچلک کرد تا او را [که] چندین مدت چون سگ دیوانه به هرطرف
# ~~می تاخت عاقبت گرفته بکشتند و سرش پیش چنگیزخان آوردند و ممالک قراختا
# ~~به یکیار مستخلص گشت.
# استخلاص شهوالمالیغ6
# و چون قراختای مستخلص شد از شهرهای معظم ترکستان شهر بلاساغون
# ~~بود که مانده بود و امروز آن شهر را المالیغ گویند وخان آن شهر را
~~ارسلان خان
# ~~خواندندی و در تحت فرمان گورخان بودی. روزی ساعیان در حق او پیش گورخان
# ~~سعایتی کرده بودند. او از بیم گورخان زهر بخورد و بمرد. گورخان
~~بلاساغون را PageV01P231
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0233.png)

# مجمع الانساب
# ~~یه پسرش داد. مدتی خان بود. چون این پسر تحمل تحکمات7 گورخان نمیاورد
# ~~یاغی گشت وایل ومتقاد شاهجهانگیر شد و المالیغ را با تصرف نواب آن حضرت
# ~~داد. چنگیزخان آن ولایت وخاتی بر وی مفوض و مقرر داشت و مدتی مشمول
# ~~عنایت شاه شد. پس از مدتی، ترکی از قبایل ms252 گورخان بر وی خروج کرد8 و او
~~را
# ~~یکشت وتحف وخزاین بسیار بیاورد بهخدمت شاه ماضی واو نیز به انواع عاطفت
# ~~مشرف گشت، و آن ترک نیز رحلت کرد. مملکت بلاساغون را به پسر او داد نام
# ~~او شقتاق نوین ودختری از دختران توشی بهوی ارزانی فرمود.
# و در پهلوی این شهر شهری دیگر است آن را آق بالغ گویند و پسری از
# ~~پسران ارسلانخان مانده بود چنگیزخان آن را بدان پسر داد و هم دختری از
~~آن
# ~~پسر خود یه وی داد و تا زمان آخر حکومت این دو شهر بر فرزندان ایشان
~~مانده
# ~~[واین دوشهر به غایت معمور است ومقام لشکر جغتای است] 10. والله اعلم.
# ~~ذ کر استخلاص ممالک ایران زمین و موجب قهر سلطان محمدبن تکش
# و آمدن چنگیزخان به ممالک خراسان
# شمهای از ذکر خلل مملکت سلطان محمد در آخر سلطنت او گفته شده اما
# ~~در این سوضع تمام گفته شود.
# اما چون چنگیزخان را جملگی تر کستان و ممالک ایغور و ختا و ختن و
# ~~مملکت مغول- که آن بلاد تنگت و سلتگای است که مقام و مسکن اقوام
# ~~چنگیزخان است و مملکت اونکخان بود- همه سسلم گشت و از یاغیان و خوارج
# ~~صافی گشت، اگر چه چنگیزخان میدانست که مملکت ایران زمین مملکتی فسیح با
# ~~نام است اما بدان التفات نمی کرد و هروقت ارکان دولت گفتندی که این
~~سلطان
# ~~تازیک را واین خلیفه [را] بر باید داشت گفتی آن مملکتی است که از ما
~~مسافتی
# ~~بسیار دور است و نیز چون از آن ممالک تجار میآیند و انواع تحف و
~~تنسوقات
# ~~به لشکر ما روان است واجب نیست ایشان را رنجانیدن و بهدست خلیفه نیز
~~چنانچه PageV01P232
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0234.png)

# ~~استماع میافتد چیزی نیست و یدین معنی راضی بود که تجار از بلاد خراسان
~~و
# ~~ماوراءالنهر آمدندی و راهها ایمن بودی.
# پس چنان که ذکر رفت سه بازرگان از بلاد ماوراءالنهر از شهر خوارزم یکی
# ~~نام احمد ms253 خجندی و یکی احمد بانجیح و یکی پسر امیرحسین متاعهای خوب
# ~~برگرفتند و روی بهاردوی چنگیزخان نهاده و چنگیزخان راهها چنان ایمن
~~داشته
# ~~بود که بازرگانان تا اردوی او که حدود ایمیل و سلنگای بود بی زحمت
~~بیامدندی.
# ~~این سه کس اول روزکه رسیدند بارهای ایشان به چنگیزخان عرض کردند.
# ~~جامه های احمد بانجیح پسند کرده فرمود که یهاکن. آن نادان قیمت یک
~~تانسیج
# ~~که بهصد ارزیدی به هزار گفته چنگیزخان در خشم شد و گفت که مگر این مرد
# ~~میپندارد که ما جامه ندیدهایم؟ فرمود تا در خزاین بازکرده از هر جنسی
~~که با
# ~~احمد بود صدخروار ودویست خروار بیرون آورده و برهم نهادند چنانکه احمد
~~خجل
# ~~شد و فرمود تا جامههای احمد را غارت دادند. پس متاع آن دو دیگر آوردند
~~از
# ~~ایشان سؤال فرمود گفتند که ما این متاعها خاص از برای پادشاه آوردهایم
~~و نمی-
# ~~فروشیم. پس متاع ایشان ستده وقرمود تا هر جامهای را از نخ و نسیج
~~یکبالش
# ~~زردادند و هردو کریاس را یک بالش نقره و بالش زر پانصدمثقال زر بوده و
~~بالش
# ~~تقره همین قدر. وقیمت بالش نقره هفتادوپنج دینار زر ر کنی بود.
# پس چون جامههای ایشان تمام ستد و بها داد فرمود تا قیمت جامه های
# ~~احمد نیز به همان حساب بالش دادتد و ایشان را نواخته و علوفه داده و
~~چنانکه
# ~~ذکر رفت چها رصد وپنجاه بازرگان از همان بلادواز بلادماوراءالنهر جمع
~~کردند یعنی
# ~~به هرامیری و نوینی و پادشاهزادهای دوسه از تفاق(؟) خوداز مسلمانان
~~پیدا کرده و
# ~~برنشانده و با هر قومی یکی از مغول بهسبیل بدرقه همراه کرده و فرستاده
~~و آن
# ~~بیغام که ذکر رفت به سلطان محمد داد. پس چون اقبال سلطانمحمد را روز
~~آخر
# ~~بود ایشان را فرموده تا یقتل آوردند.
# گویند چون این خبر بهسمع شاهجهانگیر رسید عنان تماسک و تمالک از دست
# ~~او برفت و از تاب خشم بیقرار شد و سهشبانه روز ms254 بر پشتهای شد و زاری و
~~گریه
# ~~می کرد و روی بر خاک نهاده بود و میگفت خدایا مرا بر این تازیکان ظالم
# ~~مسلط گردان که تو میدانی که در این گناه من پیشقدم نبودم وقصد ایشان
~~نکردم
# ~~و بنیاد وحشت از من نیست. سر برآورد و گویند آوازی شنید که برو که ترا
~~بر PageV01P233
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0235.png)

# ~~ایشان مسلط کردند و همهآ جهان به تو دادتد. از پشته به زیر امد و عزیمت
~~فصد و
# ~~انتقام سلطان محمد کرد و لشکر بسیار گرد کرده روی به بلاد ماوراءالنهر
~~نهادند.
# ~~اولا لشکری بسیار به پسران بزرگ خود جغتای و اوکتای داد و از یک طرف
# ~~یفرستاد و لشکری دیگر به پسر کوچکتر تولی خان داد که پدر هولا کوخان
~~بود
# ~~و به یکشطرف یفرستاد وخود با لشکر بزرگ از عقب میآمد. و فرمان داد تا
~~به هر
# ~~شهر که برسند ابقا برهیچ کس نکنند و نر و ماده وجوان و پیر وکود ک و
~~بالغ و
# ~~آزاد و بنده را بکشند. نخست بهولایت غایرخان - که مبتدی این بلا یود و
# ~~یازرگانان را کشته بود_ که آن شهر اترار است دوانیدند و صاست و ناطق
~~رها
# ~~نکردند وغایرخان بسیار بکوشید. عاقبت جان نبرد. اتوار را عالیها سافلها
~~کردند. و
# ~~چون غایرخان پناه به قلعهای داده بود با پنجاههزار مرد چنگیزخان جغتای
~~و
# ~~اوکتای را بر پای قلعه بنشاند و خود عازم شهر خجند گشت. و پادشاهزادگان
# ~~پنج ماه بر در شهر اتوار بنشستند تا وقتی که غایرخان را بدست آوردند.
# و گویند غایرخان تا غایتی می کوشید که در قلعه هیچ کس با وی نماند و
# ~~سلاح نماند کنیزکان را میفرمود تا خشت به دست او میدادند و میانداخت. و
# ~~حکم چنگیزخان بود که وی را نکشند پس او را دستگیر [کرده] از قلعه بهشیب
# ~~آوردند و پیش چنگیزخان بردند و او را یقتل آوردند.
# استخلاص ممالک جند
# چون لشکر چنگیزخان به ms255 حوالی جند رسید چنگیزخان مردی از خواجگان
# ~~را] که در عداد تجار بود نام او حسن چاچی از شهر چاچ به ایلچی گری
~~بهشهر
# ~~جند فرستاد. اهل جند چون هنوز شربت بأس و تسلط چنگیزخان نیافته بودند و
~~از
# ~~مسلمانی بازمی دیدند، حسن چاچی را اگر چه مسلمان بود بکشتند و گفتند
~~مسلمانی
# ~~که تقویت کافران کند اسلام او درست نباشد.
# علی هذا چون چنگیزخان واقف شد بهشهر دوانید و پادشاه آن شهر [که او]
# ~~را قتلغخان خواندندی بگریخت وشهر را به یک لحظه یستدند و قومی تمام را
# ~~بکشتند باقی پناه به حصار جستند و گفتند این حصار راکس نتواند ستد.
~~بدیک روز
# ~~بستدند وقتل عام کردند وهمه مال بستدند و پسر حسن چاچی را متصرفی مال
~~آن PageV01P234
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0236.png)

# ~~ولایت دادند و ملکی به علی خواجه دادند وتا امروز اولادعلی خواجه هنوز
~~بو جند
# ~~حاکم اند. والله اعلم.
# استخلاص ممالک قواقورم
# و چون از جند بگذشتند بهقراقورم رسیدتد و قراقورم اصل ترکستان است و
# ~~تختگاه افراسیاب یوده. چون بهنزدیک آن شهر رسید در مقدمه آلوش ایدی را]
# ~~که اسمیری بزرگ بود به رسولی بفرستاد اهل قراقورم صلح گزیدند و از مضرت
~~خشم
# ~~چنگیزخان خلاص یافتند.
# و چون تر کمانان بسیار در شهر قراقورم جمع بودند چنگیزخان بفرمود تا
# ~~صدوده هزار مرد ترکمان را به حشر براندند و امیری مغول بر سر ایشان کرد
~~تا به
# ~~خوارزم زنند و حرب کنند. تراکمه از آنجا که بیوفایی و غدر [رسم] ایشان
~~بود
# ~~آن اسیر مغول را بکشتند. چون چنگیزخان واقف شد لشکر فرستاد و صدودههزار
# ~~مرد تر کمان را به تیغ گذرانیدند و جملهآ لشکر به خوارزم شدند و لشکر
~~بزرگ با شاه
# ~~جهانگیر عازم فناکت وخجند شدند. والله اعلم.
# استخلاص فناکت و خجند
# و حاکم شهر خجند و فناکت ترکی بود باتیمورنام و دز میان فناکت
# ~~حصاری برآورده بود محکم و بر آن حصار مغرور بود و مدتی جنگ ms256 کرد.
# ~~چون با لشکر چنگیزخان کوشش او قایده نمیداد وچون هرچه لشکر و خزاین بود
# ~~دوباخت عاقبت بگریخت. پس سهمغول با پی او افتادند و با باتیمور سه تیر
~~زیادت
# ~~نمانده بود یکی بی پیکان و دوبیپر. بهآن تیر بی پیکان یکمغول را کور
~~گردانید و
# ~~بانگ زد به آن دو مغول دیگر و گفت از دنبال من میایید که با من دو تیر
~~مانده
# ~~هریکی مقتل یکی از شماست. مغولان بازگشتند و او برفت و بهشهری شد و
~~خوقه
# ~~پوشید و بهمصر و شام رفت و بعد از روزگاری باز آمد. چون چنگیزخان
~~نمانده بود
# ~~وشهر خجند را پسر او ملک بود باتیمور گفت که من پدر توام، پسرش خرد بود
~~و
# ~~چون او میرفته نشان او نمیدانست. غلامی بود از آن او نشانی بجست و
~~بیافت PageV01P235
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0237.png)

# ~~و را با زشناخت پس مدتی در خجند بود عزیمت خدمت قاآن کرد در راه بهخدمت
# ~~قدغان اغول رسید- نبیرهآ چنگیزخان و در اثنای مکالمه [که] با قدغان
~~اغول
# ~~می کرده سخن بر سبیل اکفا می گفته قدغان یک کمان با تیری داشت همچنان
# ~~کشیده برسینهآ او راست کرد و او را یه خدایی (؟) رسانید. والله اعلم
~~واحکم.
# استخلاص بخار]
# چنگیزخان چون خجند را مستخلص کرد عزیمت بخارا فرمود و به نفس خود
# ~~مثیر شد و فرمود تا اسبانن را در صحن مسجد جامع بداشتند و شیرهآ خمر در
~~محراب
# ~~بنهاد و مطربان و رقاصان را بیاورد و مصحفهای قرآن را قرمود تا در دست
~~وپای
# ~~اسیان ریختند وصندوقهای مصاحف را پر از جوکردند و پیش اسبان بتهادند و
# ~~جملهآ اعیان ومعتبران ومشاهیر وفضلا وعلمای بخارا هریکی لگام اسبی بر
~~دست
# ~~گرفته وایستاده تا اسب جو بخورد وقیامتی بود. و جملهآ علما ومشایخ
~~وعباد و
# ~~زهاد فرو مانده هیچ کس را زهره و یارای سؤال نبود بعد از یک ساعت از
~~منبر
# ~~فرود آمد و از مسجد به صحرا رفت و ms257 بهمصلی آمد و بر منبر مصلی بر شد و
~~گفت
# ~~علما و پیشوایان شما را حاضر گردانید. قریب صدوهشتاد مرد دانشمند فاضل
# ~~متدین مستجابالدعوه را حاضر کردند و چنگیزخان بر سر منبر فصلی بهزبان
~~مغولی
# ~~بگفت و ترجمانی بر پایهآ زیرین ایستاده و ترجمه می کرد. ابتدای سخن آن
~~بود
# ~~که ای مردمان بدانید که شما گناهان بزرگ کردهاید و این گناه، بزرگان
~~شما
# ~~کردهاند و بهشما سرایت کرده. خدای بزرگ مرا بر سر شما فرستاده و من خشم
# ~~خدایم تا شما را قهر کنم اکنون قهر شما خود کرده شد تقریر مالهایی که
~~زیرزمین
# ~~پنهان کردهاید بکنید که هرچه بر روی زمین است محتاج شرح نیست. و مقرر
~~کرد
# ~~بر سر هریک مرد شهری یکمغول موکل کرد[ند] تا از بام تا شام خانهها را
# ~~تفحص می کرد[ند] وزروقماش بیرون میآوردند.
# بدین منوال شهر را بگرفت و بعضی از مردمان به حصار پناهیدند و در حصار
# ~~در بستند بهمدتی اند ک در حصار نیز بگشاد و قتل عام کرد و هرچه جوانان
# ~~بودند همه را به حشر ببرد و امیری مغول، نام او بوسا را بهشحنگی بنشاند
~~و برفت.

PageV01P236

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0238.png)

# ~~و این حال در محرم سنئست عشر وستمائه بود.
# واقعهآ شهو سموقند
# پس عزیمت شهر سمرقند مصمم فرمود و سمرقند پادشامخانه و دارالملک
# ~~ماوراءالنهر است و در آن زمان سلطان محمدخوارزمشاه در سمرقند بود و
~~مبالغی
# ~~الشکر جمع شده وباره وحصار را احکامی هرچه تمامتر داده و صدودههزار
~~سوار در
# ~~شهر و حصار نشانده و سلاح بسیار جمع کرده پادشاهجهانگیر با لشکر
~~جهانگشای بر
# ~~درشهر فرود آمد.
# و چون سلطان را معلوم شد که چنگیزخان به نفس خود آمده هم در آن
# ~~هفته از سمرقند برفت ومردمان سمرقند بهلشکر بسیار و سلاح مغرور بودند
~~دوسه
# ~~روزی تجلدی نمودند. روز اول سمرقندیان فیروز آمدند وقریب هزاری از
~~مغولان
# ~~بقتل آمدند. روز دیگر چنگیزخان خود برنشست و پیش شهر آمد وسپاه ms258 را به
~~حرب
# ~~تحریض داد واهالی شهر پیلان را پیش آوردند وچنگیزخان بفرمود تا بر
~~ایشان
# ~~تیرباران کردند و یک هفته آن جنگ بکشید عاقبت پیران و مشایخ و زهاد را
# ~~بفرستادند و اظهار ایلی کردند. شاه فرمود تا اهالی شهر را جمله از شهر
~~به صحرا
# ~~راندند وشهر را غارت کردند و از خویشان مادر سلطان محمد سی هزار مرد
~~بکشتند
# ~~و از جماعتی که به صحرا رانده بودند سی هزار مرد را از برای آنکه پیشه
~~وران خوب
# ~~بودند به حشر ببردند و باقی را بکشتند و اند کی در شهر مانده یودند.
~~چنگیزخان
# ~~فرمود که خود را به دویست هزاردینار زر بازخرند و همچنین کردند و محصل
~~بر سر
# ~~کرد تا زر بدادند و برفت. والله اعلم.
# استخلاص خوارزم
# خوارزم تختگاه سلطان محمد بود و چنگیزخان پسران خود را جغتای و
# ~~اوکتای بدان شهر فرستاده بود. ایشان برفتند و قریب ششماه بر در آن
~~[شهر]
# ~~بنشستند و منجنیق برپای کردند. چون در بطن خوارزم سنگ نبود از درختهای
# ~~توت گردها بریدند و به متجنیق میانداختند و شهر بگرفتند و حصار و باره
~~را خراب PageV01P237
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0239.png)

# مجمع الانساب
# ~~کردتد و ای بسا ماهرویان که بیرون آوردتد و جمله سپاه و رعایا بهصحرا
~~راندند و
# ~~صدوده هزار کس را به حشر بردند و شمار کشتگان خوارزم چندان نوشته بودند
~~که
# ~~عقل خیره میشد. از آن سبب ننوشتم.
### | گوفتن ترمد
# و پس از خوارزم، ترمد بگشادند بهقهر. و در آن جای حصاری محکم بود
# ~~که آن از جیحون برآورده بودند و مدتی محاربت افتاد تا شهر و قلعه هردو
# ~~مستخلص شد و بر هیچ کس ابقا نرفت و همه را بهصحرا راندند و از ربقهآ
~~حیات
# ~~خالی گردانیدند. و حکایت آن زن که مروارید فرو برده بود و شکمش
~~بشکافتند و
# ~~بیرون آوردتد در این قلعه بود و بدان وسیلت هر کجا مغولان می رسیدند
~~یسیار
# ~~مردم را شکم ms259 میشکافتند به امید آنکه چیزی فرو برده باشند!
# وچون ترمد گرفته شد جملگی بلاد ماوراءالنهر صافی شده بود پس پادشاه
# ~~جهان عزیمت بر عبور جیحون و استیصال ممالک ایران زمین و خراسان مصمم
# ~~گردانید. والله اعلم.
# ذکر عبور پادشاه جهانگشای چنگیزخان از معبر جیحون
# پس در شهور سنیسبع عشر وستمائه اول به حدود بلخ آمد. ارباب بلخ به
# ~~ایلی پیش آمدند وایل شدند. فرمود تا به قاعدهآ معهود مردم را بهصحرا
~~راتدند
# ~~هرچند مردمان شفاعت کردند که ایشان مطیع اند ابقا نفرموده همه را بیجان
~~کرد و
# ~~رحم ومحابا نکرد وباغ شهر را آتش اندر زد وهمه خانه ها را وبران کرد و
~~فرمود
# ~~که دیواری که بالای آن یک گز باشد رها نکنند.
### | واقعهآ طالقان
# و از بلخ به طالقان آمد وقضای بد و بخت شوم اهل آن شهر را آن روز تیری
# ~~بر یک پسر جغتای آمد و هلاک شد. خاتون جغتای به نفس خود در شهر آمد و
~~PageV01P238
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0240.png)

# ~~پایستاد تا مجموع اهل شهر را از زن و مرد و کودک و بزرگ تا سگ و گربه و
# ~~مرغ بکشتند چنانکه از نفس کش دیار نماند. وشهر را چنان خراب کردند که
~~ائر
# ~~عمارت نماند و امروز که اکثر شهرها معمور است آن زمین هنوز خراب مانده
~~و آن
# ~~شهر را ما ئوبالیق نام نهادند به زبان مغولی یعنی دیه بد.
# حرب چنگیزخان با سلطان جلال الدین
# چنگیزخان چون هنوز از استخلاص بامیان وطالقان فارغ نشده بود خبر
# ~~آوردند که سلطان جلال الدین در غزنین بر تخت نشسته و لشکری بسیار جمع
~~شده
# ~~و مغولانی که بدان طرف رفتهاند بعضی [را] در جنگ کشته و بعضی هزیمت
~~داده.
# ~~چون شاه این حدیث شنید در فور با سپاه برنشست و یه هر شهر و دیه که می
~~رسید
# ~~برکسی ابقا نکردی.
# و چون چنگیزخان بهغزنین رسید. هجده روز بود تا سلطان جلال الدین رفته
# ~~بود و روی ms260 بهطرف سند نهاده. چون چنگیزخان برسید در حال از دنبالهآ او
~~رفت و
# ~~گفت کاراو را آسان نتوان گرفت. در کنار رود سند بهوی رسید و حربی
~~کردندسخت
# ~~وسلطان جلال الدین بدان طرف آب جهانید چنانکه ذکر آن از پیش رفت وجملهآ
# ~~مال و بعضیاز خویشان سلطان را بگرفتند و بهحدود کرمان آمد. و پسرش
~~جغتای
# ~~مدتی درکرمان بود و چنگیزخان پسر دیگر را از راه گرمسیر هرات به راه
~~جیحون
# ~~باز فرستاد و خود بهمملکت هندوستان در شد و خواست که از راه هند قصد
~~چین
# ~~کند و از چین به ختا بازگردد و از ختا به راه بلاد سلنگا به مملکت و
~~تختگاه خود
# ~~پپیوندد یعنی ایمیل. وچون بههندوستان اندر شد هیچ جای راه خشک نیافت که
# ~~به راه چین دلیل بود بدانست که راه نیست با زگشت و هم از راه جیحون به
~~ماوراءالنهر
# ~~شد و در خجند توقف کرد تا پسرانش جغتای و او کتای بهوی پیوستند و تولی
~~که
# ~~پسر کهترش بود وخود مادام ملازم پدر بود از ماوراءالنهر پیغام فرستاد
~~تا پسر
# ~~بزرگترش توشیخان بهاو بپیوندد. او از دشت قبچاق در حرکت آمد و ایشان
~~نیز
# ~~شکارکنان می رفتند قریب سهماه سر نر که بنر که(؟) رسید چندان وحوش
~~وسباع و
# ~~بهائم جمع شد که یکماه روزگار لشکر چنگیزخان در آن افتاده بودند و می
~~کشتند
# ~~عاقبت آنچه مانده بود زیادت آمد. چنگیزخان فرمود تا صید را زنده می
~~گرفتند و PageV01P239
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0241.png)

# ~~همه را داغ بر سرین مینهاد و رها می کرد. و گویند در آن حدود هنوز
~~گورخر
# ~~مانده است که داغ چنگیزخان دارد.
# و چون ازکار شکار فارغ شدند توشی پیشکشها پیش پدر آورد و از حمله
# ~~پیشکشها به یکد دفعه ییست هزارسر اسب خنگ یکد رنگ بود که پیش پدر آورد
~~و
# ~~دیگر تنسوقات از این قیاس میتوان گرفت.
# و چون ازکار پیشکش فارغ شدند شاه جهانگیر قوریلتایی بداشت بعضی ms261 از
# ~~ایغوران گناهکار شدند و به یاسا رسیدند و هر مملکتی و ولایتی نامزد
~~پسری و
# ~~پسرزادهای کرد و امرا و نواب را همه معین کرد.
# و چون آوازه می رسید که بهسبب آنکه سلطان جلال الدین هنوز زنده است
# ~~خراسان و عراق صافی نمیشود دو امیر بزرگ از اکابر مغول یکی یمه تویین و
~~یکی
# ~~سبتای نویین11 معین فرمود با سی هزارمغول و سپاهی یسیار از لشکر سلطانی
~~و
# ~~تازیک و غیره تا بروند و بقایای عراق وخراسان مستخلص کنند. و چون این
# ~~مهمات همه تمام کرد خود در سنئسبع عشر وستمائه عزیمت مخیم و مقام اصلی
# ~~خود کرد و برفت.
# خروج یمه و سبتای بهممالک عواق
# یمه وسبتای در ربیع الاول سندآسبع عشر وستمائد از جیحون بگذشتند و به
# ~~یلخ امدند. و معظم شهرهای خراسان را چهار شهر است: بلخ و مرو وهرات و
# ~~نیشابور. و بلخ [را] خود چنگیزخان خراب کرده بود. چون ایشان برسیدند
~~[مردم
# ~~بلخ] همچنان اظهار طاعت کردند بر اندکی مردمان که مانده بودند ابقا
~~کردند و
# ~~تعرض نرسانیدند وبه نیشابور آمدند. واهل نیشابور مطیع شدند وایشان را
~~یرلیغی
# ~~دادند مشتمل بر آنکه هر کس ازمغول که برسد نقل و ترغو و علفه و علوفه
~~پیش
# ~~او برند و دروازه نبندند و خدمت صادر وارد کنند و بدین نسق اهل نیشا
~~بور خلاصی
# ~~از بأس وسطوت ایشان بیافتند. پس به ولایت جوین رفتند و در آن ولایت یمه
~~و
# ~~سبتای از هم جدا شدند. سبتای از راه طوس وقومس و ری برفت و یمه از راه
# ~~مازندران وطبرستان بشد و هر شهر که ایل میشدند آن را مال معین می کردند
# ~~11 . در تسخهآ ده مستای بهادر؟.

PageV01P240

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0242.png)

# ~~و با ره و حصار را خراب می کردند وشحنه مینشاندند و می رفتند و هر کجا
~~سر کشی
# ~~می کردند به همان قاعده که رسم مغول بود ایشان را استیصال می کردند.
# و یمه ms262 چون بهمازندران رسید آن قلعهای [را] که [در] فیروزکوه حرم و
# ~~خزانهآ سلطان آنجا بود درپیچید وهمهآ اولاد و احفاد سلطان را غارت کرد
~~و بعضی
# ~~را بکشت و عورات و ازواج را بیستر کرد و از ایشان دیار نگذاشت. و شنیدم
~~که
# ~~تر کان خاتون بدان عظمت و جلالت که بودمادر سلطان محمد- کارش بدان
# ~~رسید که چون او را بهغارت ببردند بعد از مدتی در تر کستان در شهری
~~صباغی
# ~~کردی. نعوذ بالله من زوال الدولة.
# و سبتای نیز به همین منوال شهر بهشهر میگشت و میآمد. و یمه وسبتای در
# ~~شهر همدان به هم پیوستند وجملهآ بلاد عراق چون قم وکاشان واصفهان
~~وقزوین
# ~~و بعضی از بلاد آذربادگان ومراغه یگرفتند و به اردویل آمدند و اردویل
~~را بهقهر
# ~~بستدند و تبریز و نخجوان و مرند همه مستخلص گشت.
# و در همدان جمال الدین آیبه [را] که حاکم بود بکشتند و از آنجا به بیلقان
# ~~رفتند وشروان وشماخی و آن بلاد را همه همین معاملت کردند و چون به
~~دربند
# ~~رسیدند به حیلت از دربند بگذشتند و بهحدود قفجاق آمدند و توشی آنجا بود
~~و
# ~~[قصد] عزیمت اردوی پدر داشت یمه وسبتای در خدمت رکاب توشی به حدود
# ~~ایمیل رفتند و زمین خدمت پادشاهجهانگیر بیوسیدتد و هیچ کس از امرای
# ~~چتگیزخان این اثر ننمودند که یمه و سبتای.
# خروج پادشاهزادهآ جهان تولی خان به مملکت غوبی
# و چون یمه وسبتای باز رسیدند دیگرباره اهل عراق و خراسان چون جوشش
# ~~لشکر مغول ساکن دیدند گفتند یمه وسبتای نیز همچون برقی و سیلی بودند که
# ~~بگذشت و بازسودای قدیم را کار بستند.
# و در بلاد، اکثر آن بود که شحنگان مغول را می کشتند یا میراندند.
# ~~پادشاه جهانگیر چون بر این حال وقوف یافت گفت این کار ممالک ایران زمین
~~هنوز
# ~~قرار نگرفته به یکنوبت ایشان را از روی زمین چنان قهر باید کرد که از
~~ایشان نام
# ~~و نشان نماند. ms263 فرمان شد تا پسر کهترش تولیخان -آن نهنگ دریای رجولیت-با
~~PageV01P241
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0243.png)

# مجمع الانساب
# ~~لشکری چون عدد مور وملخ وچون کوه آهن به استخلاص ممالک غربی حرکت
# ~~کند.
### | واقعهآ شهو موو
# و تولی خان از جیحون عبره کرده اول بهشهر مرو رسید. و مرو دارالملک
# ~~سلطان سنجر بود. اول اهل شهر دست بر وی نمودند و قاعده چنین است. روز
~~دیگر
# ~~چون پادشاهزاده دید که تازیک زور میآورد خود سلیح پوشید و دامن زره بر
~~کمر
# ~~زد و پیاده حرب درگرقت. مغولان چون دیدند که قرةعین پادشاه روی زمین به
# ~~نفس خود جان بر کف دست نهاده ایشان نیز جانی بکوشیدند و آن روز شهر و
~~باره
# ~~را هردو بستدند ومردم را به صحرا راندند. و چهار روز آن بود که مردم را
~~بهصحرا
# ~~می راندند. روز پنجم تولی بفرمود تا چها رصدمرد پیشهور از میانه
~~بگزیدند و به
# ~~ختای فرستاد و باقی مردم را بکشتند. و در تاریخ جهانگشات تقریر کرده که
~~شمار
# ~~کشتگان شهر مرو بهده روز تمام شد و به غیر از حماعتی که در رساتق و
~~ثقبه ه121
# ~~پنهان شده بودند هزاربار هزاروسیصدهزارواند آدمی بشمار آمد که گوشهای
~~راست
# ~~ایشان بریده بودند و به ریسمانها آموده3 و در بارشتران به دیگر شهرها
~~برده.
# و چون تولی شهر مرو را چنین خراب کرد و برفت گویند مغولانی که
# ~~من یعد می رسیدند حصهآ مردم کشی میخواستند و اندر آن حدود می گشتند اگر
~~دوسه
# ~~بیچاره از ثقبهای یا ازکهریزی بیرون آمده بودند ایشان را می گرفتند و
~~از پی آن
# ~~کشتگان دیگر میفرستادند. سبحان الواحدالقهارکه چندین نفس و روح نازنین
~~را
# ~~در حجر عاطفت و تربیت خود بپرورد و هم از ابتاء جنس ایشان جماعتی پیدا
~~کند
# ~~که بر ایشان سلط وقادرشوند و همه را از ربقهآ حیات بر کشند.
# واقعهآ شهز نیشابور
# و چون شاهزاده از کار مرو فراغ یافت روی بهشهر نیشابور نهاد. و نیشابور ms264
~~PageV01P242
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0244.png)

# ~~معظم شهرهای خراسان است وچندان لشکر در آن مقام گرد شد که در حد حصر
# ~~نیاسدی و اگرچه نیشابور خود سنگلاخ بود چندان سنگ از برای منجنیق آورده
# ~~بودند که دهیک آن بر کار نشد و مردمان نیشابور چنان آلت و عدت راست
~~کرده
# ~~بودند که قریب صدهزار مرد جمع شده بود و سیصدمتجنیق و سه هزار چرخ بر
~~سر
# ~~با ر و در کار بود و عراده وقارورات نفط و غیره. وتا تولی خان به تفس
~~خود برسید
# ~~نیشابوریان کروفری نموده بودتد. و چون تولی برسید از آنجا که بخت
~~نیشابوریان
# ~~برگشته [بود] آن روز تغاجار که داماد چنگیزخان بود کشته آمد. دختر
~~چنگیزخان
# ~~بیامد و حکم کرد تا سر جنبانی را درآن شهر زنده نگذاشتند وشهر را
~~عالیهاسافلها
# ~~کردند.
### | واقعهآ هرات
# و چون کار این شهر نیز تمام شد متوجه شهر هرات گشت و خود آنجا
# ~~بنشست و شهر بلخ [را] که دو نوبت خراب کرده بودند جراحتی تازه بر سر آن
# ~~نهاد وشهرهای دیگر چون ابیورد و نسا و یازر وطوس وجاجرم وجوین و بیهق و
# ~~خواف وسرخس و زاوه وغیره همه را لشکر بفرستاد هر کسی که ایل و منقاد
~~بود
# ~~به انواع سیورغامیشی مشرف میشد و هر که سر تمرد و عصیان داشت با دیگران
# ~~ملحق می گشت.
# و چون کار خراسان تمام کرد عزیمت زابل وکابل و سیستان و بعضی از
# ~~مکران وکرمان کرد و به نفس خود برفت و همه را ایل و منقاد گردانید و از
~~راه
# ~~سیستان به بلخ باز آمد و به جیحون بگذشت و بهاردوی اعظم شد و بهخدمت
~~پدر
# ~~پیوست و همه عمر در خدمت پدر بسر میبرد تا آنگاه که اجل موعود دررسید و
# ~~پدرش شکارفنا شد.
### | وفات چنگیزخان
# شاه جهانگیر چون از ممالک غربی نهضت فرمود و به راه بلخ از راه جیحون
# ~~عبره کرد و به مقر سریر خود خرامید یعنی بلاد ایمیل ms265 و سلنگای، مدت پنج
~~سال دیگر PageV01P243
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0245.png)

# ~~عمرش بود و به تسخیر بقایای آن طرف مشغول شد چون بلاد تنگوت و غیره و
~~همه
# ~~را مطیع ومسخر ومأمور ومحکوم خود گردانید. اما از آن وقت بازکه از
~~هندوستان
# ~~یازگشته بود [یه] سبب عفونت هوای آن صوب مزاج او منحرف شده بود و در
# ~~آخر به مرضی مهلک سرایت کرد. و چون چنگیزخان از آنها نبود که مرض موت و
# ~~علت ناگزیر را فهم نکردی امارت رحلت در خود بیافت. پسران را و دختران
~~را و
# ~~اقربای نزدیک را همه یخواند و گفت مرض بر من قوی گشت چنانکه علاج پذیر
# ~~نیست وعاقبت آدمی همین است. اما میخواهم که یعد از من اساس مملکتی بدین
# ~~فسحت که من نهادهام وقواعد احکامی بدین نسق که من ساخته ام مهمل ومعطل
# ~~و منهدم نگردد وهرآینه از پسران من باید که یکی به جای من بنشیند و بر
~~سر شما
# ~~حاکم باشد. اکنون شما کدام پسر را مصلحت می بینید که متکفل و متعهد این
# ~~عهدهآ بزرگ تواند بود؟ پسران آقا واینی، زانو زدند و بگریستند و گفتند
~~آن روز
# ~~خود مباد. اما ازما هرکدام که پدر مصلحت داند به خانی معین فرماید.
~~چنگیزخان
# ~~گفت چنانکه من تجارب کردهام دلم بدان قرار گرفته که اگر چه شما هریکی
~~به
# ~~حقیقت شاهی وحا کمی و سردارید اسا جای من اوکتای بگیرد. چه آثار نجابت
~~و
# ~~علامات کفایت در ناصیهآ او پیداست و بر فرزندان و متعلقان من مشفق است.
~~دیگر
# ~~یاره پسران زانو زدند و گفتند مصلحت کلی همین است که پدر میبیند و
# ~~بر سخن چنگیزخان که را مجال اعتراض باشد؟ اگر پدر تا زیانه ای را نصب
~~فرماید
# ~~ما همه مطیع ومنقاد شویم. علی الخصوص فرزندش. چنگیزخان گفت اگر قول با
# ~~فعل موافق است ونیت با زبان مطابق، بر این معنی هر کس خطی باید داد که
# ~~بعد از من اوکتای خان ms266 [را] بر خود حاکم گرداند و از سخن او عدول نجوید
~~و
# ~~و هر کس که از این نمط بگردد15 در گناه باشد. پسران هریکی خطی دادند به
# ~~کناهکاری.
# چو این مصلحت تمام شد در چهارم رمضان سنهآ اربع وعشرین وستمائه
# ~~واقعهآ ناگزیر حادث شد وپسران و امرا وخواتین هر کسی بهعزیمت اردوی خود
# ~~در حرکت آمدند و اتفاق کردند بر آنکه چون هوای زمسستان بگذرد و شدت شتا
# ~~بهحدت ربیع مبدل گردد هر کس از اردو روی بهمقام ومخیم و اردوی پدر نهند
~~و PageV01P244
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0246.png)

# ~~در کار خانیت مشورت کنند. و تا وقتی که این جمعیت دست دهد خاتون
~~چنگیزخان
# ~~یعنی مادر تولی خان- که خاتون اصلی بودحکومت راند و همه بهیرلیغ اوکار
# ~~کنند. وهم بر این منوال بود تا فصل ربیع درآمد.
# و پادشاهی چنگیزخان بیست وپنج سال بود. والله اعلم.
# ذکر اولاد و ابناء چنگیزخان
# پسران چنگیزخان آنچه از تادیخ جهانگشای خانی معلوم میشود هقت
# ~~تن] بودهاند بدین تفصیل که داده میشود و هذااسامیهم: توشی، جغتای،
# ~~اوکتای، تولی، کلکان، جورجای، ارجان. اما آن چها رپسر که توشی و جغتای
~~و
# ~~اوکتای و تولی [باشند] از دو خاتون بزرگ اصلی بودهاند. توشی و جغتای و
# ~~او کتای از خاتونی دیگر و تولی خان- که پدر هولا کو بودهاز خاتون اصلی
~~تر از
# ~~او. و او را دوست تر داشتی بهجهت استخوان مادرش که بزرگ بوده و گویند
~~دختر
# ~~اونکخان بوده. و چنگیزخان را این چها رپسر به مثابه چهارپایهآ تخت بود
~~و هریکی
# ~~در کار مملکت بهسر خود پادشاهی بزرگ بودند و هرکسی را از ایشان اقلیمی
# ~~داده بود و هریکی را به شغلی منصوب گردانیده چنانچه به تفصیل ذکر هریکی
# ~~بیاید.
### | ذ کر توشی
# او پسر مهتر چنگیزخان بود و خانی بزرگ بود و چنگیزخان ممالک قفجاق و
# ~~الانان و روس وبلغار وآن اطراف تمامت [را که] تا به سرحد گرج و فرنگ و
# ~~تفلیس و آذربادگان رسد ms267 بهوی داده بود و او را به کار صید شکار منصوب
~~گردانیده.
# ~~در آیین مغول هیچ کاری معظمتر و نازکتر ازکار صید نیست و چنگیزخان گفتی
# ~~که چه کار صید است و چه تدبیر ملک و ملکداری و هر کس که کار صید نیکو
# ~~دانست و بدان خو کرد مرتاض و معتاد گشت و ازوی همه کاری بیاید.
# و توشیخان با تهور، سائس، بخشنده، یا رندهآ جوانبخت بود و او را هفت
~~PageV01P245
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0247.png)

# لجمع الانساب
# ~~پسر بود بدین تفصیل: هردو، باتو، سقسان16، تنکوت، بر که، ترکجار،
~~طغاتیمور.
# ~~و توشی اگر چه جاه پدر نیافت اما به حقیقت حا کم جملگی ممالک و اولاد
~~واحفاد
# ~~چنگیزخان او بود وقاآن همه کاری بهمشورت اوکردی و هرچه او یرلیغ دادی
# ~~هیچ کس از پادشاهزادگان زهره نداشتندی که اعتراض یا عدول کردندی.
# و چون توشی درگذشت از پسرانش باتو قائم مقام او گشت و امروز دربند
# ~~باتو که سی گویند بهنام او بازمی خوانند. و باتو همچنان با پادشا
~~هزادگان راه آقایی
# ~~داشت و در هر مهم او حاکم بودی و امروز خان قفجاق که او را اوزبکخان
# ~~گویند از نسل اوست. والله اعلم.
### | ذ کر جغتای خان
# او پادشاهی با هیبت با سیاست تند بود و چنگیزخان کار یا رغو و سیاست
# ~~بهوی تفویض کرده بود و در یا رغو چنان مجد بودی که یکسر موی اهمال و
# ~~تغافل نکردی و آنچه یاسای پدرش بودی همچون حکم خدای دانستی و کم کسی
# ~~از یا رغوی اوجان ببردی.
# و چنگیزخان ممالک ایغور یعنی بلاد تر کستان از حد ختای تا ماوراءالنهر
# ~~و حدود جیحون بهوی داده بود. و از آن او دو پسر زیادت معلوم نمیشود17
~~یکی
# ~~آنکه در حدود بلخ کشته شد و ذکر آن رفت و یکی دیگر نام او ماتکان و این
# ~~ماتکان را پسری بود نام اوقرا. و چون ماتکان نمانده بود بعد از
~~چنگیزخان قاآن
# ~~جای جغتای بهقرا ms268 داد. و جغتای را پسری دیگر بود نام او بیسوبس. چون
~~پادشاهی
# ~~به پسر اوکتای رسید یعنی کیوکخان جای جغتای را به پسرش بیسو باز داد و
# ~~گفت تا پسر باشد پسرزاده میراث نبرد و تا دور منکوقاآن همچنین بود. و
~~آمروز
# ~~خانان ماوراءالنهر از نسل جغتایاند و کیو کدخان به همین سبیل.
# و جغتای خانی بود که هشیاری نداشتی و بخششی عام داشت و همهآ مال
# ~~مملکت به یک روز بخشیدی. والله اعلم.

PageV01P246

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0248.png)

# ق کو اوگ کاک
# اوقرة عین ابناء و آل چنگیزخان بود و هر ریشی که از چنگیزخان و لشکر او
# ~~پردل اهل جهان راه یافته بود او بهفرط عدل وجود و بذل بر جای هریک
~~مرهمی
# ~~نهاد و تدارک آن همه خشونت به احسان و لطف خود بکرد وخواجه صاحب
# ~~دیوان علاءالدین عطاملک درتادیخ جهانگشای ذکر جود و سخاوت و بذل او در
# ~~مجلدی که قریب صد ورق باشد جداگانه نهاده و چنانچه او درسخاوت بود
~~مناقب
# ~~و مآثر حاتم طایی و آل برمک را محو کرده است. چه بالش زر و نقره به
~~هزارو دوهزار
# ~~وسه هزارو ده هزار بخشیده وگوهر و در ولآلی و سنگواره به پیل وار و به
~~کنار و به
# ~~جوال یه مردم داده و رحمی و شفقتی که در دل او بوده اگر اسلام داشتی
~~توانست
# ~~گفت که سیرت انبیا داشته وسخنهای او همه موافق سخن محققان و اولیا بوده
~~و با
# ~~دین محمدی علیه الصلوة والسلام والتحیة والرضوان میلی عظیم داشت و در
~~هر
# ~~قضیه مدد مسلمانان کردی و مسلمانان را بر دیگر امم18 ترجیح دادی و نام
~~محمد
# ~~وسول الله [ص] بهحرمت بردی و تعظیم کردی. و گویند روزی پادشاهی لعلی
# ~~ممسوح پیش او آورد ونام محمد رسول الله بر بالای آن کنده بودند و زیرتر
~~نام
# ~~پادشاهانی که لعل از آن ایشان بود. بفرمود تا نام آن پادشاهان از آن
~~لعل
# ~~باک کردند و نام ms269 محمدعلیه السلام بجای بگذاشت و گفت تا بر من مبارک
~~یاشد
# ~~و نام خود زیر نام رسول ثبت کرد و این ازکمال اعتقاد است. و چون ذکر او
# ~~مفصلا خواهد آمد در این مختصر چندان ننبشت. والله اعلم.
### | ذکو تولی خان
# او را چنگیزخان الغ نویین خواندی و بزرگ داشتی بهسبب استخوان مادرش
# ~~و گویند مادر او دختر خانخانان بود و چنگیزخان ممالک غربی که آن مملکت
# ~~ایران زمین است از آب آمویه تا حد شام و مصر و تختگاه خلیفه بهوی
~~بخشیده بود
# ~~و درحیات پدر خود یک نوبت - غیراز آنکه با پدرآمده بود - بهنفس خود
~~بدین
# ~~طرف آمد ومملکت خود را تصرف نمود وخراسان را علی طریق الاجمال چنانچه
~~از PageV01P247
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0249.png)

# ~~پیش ذکر رفت یاساسیشی تمام کرد وشحنگان بنشاند و ضبطی تمام داد ومراجعت
# ~~کرد. و پدر او را کار لشکر کشی و حرب و گرفتن یلاد و قهر اعادی فرسوده
~~یود و
# ~~مردی متلفر مؤید یود.
# و چون چنگیزخان درگذشت او ملازم برادر خود اوکتای قاآن بود و پیش
# ~~از او کتای به جوانی درگذشت. و او آیین و رسوم پدر نیکو دانستی که هرگز
~~از پدر
# ~~جدا نشده بود و چون درگذشت او را از خاتونی که پدرش بهوی ارزانی فرموده
# ~~بود و تامش سرقویتی خاتون چهار پسر بود اول منکوقاآن، دوم قبلا،سوم
# ~~هولاکوخان، چهارم اریغ بو کا.
# و بعد از کیوکخان چنانکه ذکر آن خواهد آمد قاآنی به منکو آمد و منکو
# ~~ممالک موروثی یعنی بلاد غربی به برادر خود هولا کو داد و بفرستاد و
~~هولا کو
# ~~بدین طرف آسد و خلیفهٔ‌ وقت را المستعصم بالله برداشت و از آن وقت باز
~~اولاد و
# ~~احفاد او در این مملکت ممکن سریر شدهاند و خدای عزوجل ایشان را بهجملگی
# ~~بهشرف اسلام مخصوص گردانیده که دوردولت و بقای ذریت این خداوندان تخت
# ~~بهابد مقرون باد. این است احوال پسران چهارگانه که مجملا گفته آمد اما ms270
# ~~هرچه آن پسران سه گانه بودند هر کسی را خطهای بوده از طرف مشرق و شمال.
# و چون در تواریخ ذکر ایشانن جایی مفردا ندیدیم چیزی نبشته نشد اکنود دوی
~~به فرض
# ~~آدیم و سلسله تواریخ با زپیوندیم. بعونن الله تعالی و حسن توفیقه.
# جلوس اوکتای قاآن
# چون چنگیزخان فرمان یافت پسرانش هریکی در اردوی خود بودند و چون
# ~~برصورت واقعه واقف شدند همهآ راهها و یورتها قروق کردند وطرق بسته شد و
# ~~فرمان خاتون چنگیزخان شایع گشت مشتمل بر آنکه هر کسی در هر مقام که
~~باشد
# ~~همانجا مقیم شود تا سال نو باید که در اول بهار همه در اردوی چنگیزخان
~~حاضر
# ~~آیند. پس چون فصل ربیع روی نمود وصولت سرما وسورت شتا ساکن گشت اول
# ~~سال سنهآ ست وعشرین وستمائه هر کس از موضع خود در حرکت آمدند و از طرف
# ~~قفجاق باتو با هر شش برادر نخست از همدآ پادشاهان برسید و از طرف ختن
~~وختا
# ~~پنج برادر چنگیزخان برسیدند که نامشان این است: اوتکین، بلکانویین،
~~اولجلتای PageV01P248
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0250.png)

# ~~نویین، دیلوب، دو کای. و جغتای خود با پسران و پسرزادگان برسید و او
~~کتای خان
# ~~نزدیک بود و بیامد و تولی خان خود در اردوی خود ملازم مادر بود.
# و چون همهآ پادشاهزادگان و امرا و نویینان در اردوی چنگیزخان جمع
# ~~شد [ند] اولا مدت چهل روز [بهغیر] ازعیش وعشرت ونشاط وتمتع از خواتین و
# ~~جواری با هیچ شغل نیرداختند و هر روز یه نوعی طویی و دعوتی بودی پس
~~چنانکه
# ~~عادت ایشان است چندین کنیزک ماهروی و غلامان خورشیدچهره نزدیک روح
# ~~چنگیزخان فرستادند. روز چهل ویکم در بحث خانیت شروع کردند و جملهآ
~~برادران
# ~~و خاتونان زانو زدند و با اوکتای گفتند که کارها در پیش است و مهمات
~~ملک
# ~~موقوف، ترا بر تخت باید نشست و احکام را امضا کردن. اوکتای چنانکه عادت
# ~~عاقلان باشد ابایی مینمود و می گفت اگر چه چنگیزخان مرا ms271 معین قرموده
~~اما
# ~~حدیث مردگان در دنیا به کار نیاید. الحمدلله والمنه پسران بزرگتر و
~~اعمام مستعد
# ~~هستند به اتفاق بر یکی مقرر کنید تا من نیز با او بیعت کنم. و آن روز
~~کار فیصل
# ~~نگشت روز دیگر همین صورت بهمیان آوردند و اوکتای ناز می کرد و می گفت
~~در
# ~~حکم یاسای پدر ما چنگیزخان جای پدر آن پسر می گیرد که کوچکتر است و
~~مادرش
# ~~اصلی تر و در اردوی پدر او مانده باشد امروز پسر کوچکتر که از خاتون
~~اصلی است
# ~~تولی است. ما همه متفق شویم واو را بهخانی بنشانیم. آن روز نیز کارقرار
~~نگرفت.
# ~~روز سوم جملهآ اعمام واخوان وخواتین ودختران و دامادان جمع شدند و
~~متفق-
# ~~اللفظ گفتند چنگیزخان از میان ما ترا برگزیده و خطها به گناهکاری ازما
~~ستده و تو
# ~~نیز ملزم آمدهای. اگر امروز ابا مینمایی گناهکار شوی.
# اوکتای چون این سخن بشتود و سخنی بزرگ بود رضا درداد. پس جغتای
# ~~یکدست او بگرفت و برادر چنگیزخاناوتکین نویاندستی، و او را بر تخت
# ~~خانی نشاندند و او را قاآن خواندند. و چنانکه عادت ایشان است کلاهها بر
~~گرفتند
# ~~و کمرها بر دوش افکندند و نه نوبت از درون خوگاه و بیرون خرگاه زانو
~~زدند و
# ~~سه نوبت آفتاب را زانو زدند و تولی خان بیامد و زانو زد و کاسه داشت. و
~~آن روز به
# ~~جشن وسور و سرور و حبور بسر بردند. روز دیگر قاآن بر تخت نشست جملهآ
~~برادران
# ~~وخواتین همچون ماه وپروین پیش تخت او برپای ایستاده و آواز سماع وقبوز
~~و
# ~~چنگ و نای به فلک دوار رسانید[ند]. قاآن فرمود که خزاین قدیم و جدید که
~~پدر
# ~~ما چنگیزخان جمع کرده و از محافظت آن قایده نمی رسد بهمیان آورید. پس
~~چندان PageV01P249
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0251.png)

# ~~خزاین و دقاین بگشادند که حصر وعد آن صورت تیندد از بالش زر و نقره و
~~تیاب
# ~~نفیس چون نخ و نسیج و ms272 گوهرهای گرانمایه همه را بر لشکر و امرا
~~وپادشاهزادگان
# ~~وخواتین تخصیص فرمود وکسانی که غایب بودند حصهآ ایشان برسانید و بعد سا
# ~~که این تخصیص فرسوده بود آنچه مانده بود نصف آن بود که بهمردم داده
~~دیگر
# ~~با ره به همان منوال هر کس را بهرهای دادند بیش از آن مانده بود روز
~~دیگر فرمود
# ~~که هر کس که خواهد برگیرد لشکر به تمامت درآمدند و آن همه نعمت بستدند
~~و
# ~~مرد بود که او را دهتومان و پنج تومان نصیب رسیده بود. وقاآن به یکبار
~~دل اهل
# ~~جهان بریود و همه را رهین منت و ممنون ایادی و بر خود گردانید.
# و چون ازکارعطا و صلات بیرداخت روی بهمهمات ممالک آورد و هر کس
# ~~از امرا و پادشاهزادگان به اقلیمی نامزد فرمود و اول امیری که بفرستاد
~~جورماغون
# ~~بوده
# خروج جورماغون به مملکت غربی
# و جورماغون را یه ممالک غربی فرستاد. و درشهورسنهآ سبع وعشرین وست مائه
# ~~از جیحون عبره کرد و به هر کجا رسیدی قواعد حکم تولی و یرلیغ او ممهد
~~داشتی
# ~~و اگر کسی شیوهآ تمرد پیش آوردی او را قهر کردی.
# و جورماغون بهعراق برگذشت وقصد بغداد کرد و امیرالمؤمنین الناصرلدین-
# ~~الله خلیفهٔ‌ وقت بود سپاهی را به دفع او پذیره فرستاد. جورماغون دوسه
~~روز حرب
# ~~کرد چون اجازت حرب با خلیفه و قهر او نداشت بازگشت و روی به بلاد مغرب
# ~~نهاد وبهشام برگذشت و به بلاد شمال پیوست.
# خروج امیر سبتای بهادرا به مملکت قفجاق
# دوم امیری که بفرستاد سبتای بهادر بود که او را به دربند باتو و صحرای
# ~~قفجاق فرستاد تا مدد لشکر باتو باشد وآن قدر شهرها که ایل نشده ایل
~~گرداند و
# ~~آنچه ایل است یاسامیشی کند. و در آن سال او برفت وشهرهایی چند مستخلص
# ~~گردانید و بازآمد. و دیگر دو پادشاه را بهحدود تبت و چین فرستاد و آن
~~مملکت را PageV01P250
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0252.png)

# ~~استخلاص کردند و خود با ms273 لشکر بزرگ و هردو برادرش جغتای و تولی خان
~~عزیمت
# ~~ختای کرد.
# استخلاص ممالک ختای در عهد آوکتای
# و چون خبر رسید که التونخان که خان ختای است دلش پاک تیست بر
# ~~مقدمه تولیخان را با لشکری بفرستاد والتون خان صدهزارسوار پذیره فرستاد
~~چندان
# ~~بود که [چون] مقدمهآ لشکر تولی خان برسید هم در لحظه ختائیان شکسته
~~شدند و
# ~~قومی که از شمشیر بجستند روی به التونخان نهادند و هم در پی لشکر بزرگ،
# ~~قاآن به نفس خود برسید وروی بهمقام ومخیم التونخان نهادتد. والتون خان
~~چون
# ~~دانست که از این طامه19آ کبری جان نخواهد برد خانهای چویین ساخته بود و
~~خود
# ~~با زن وفرزندان همه در آن خانه رفتند وآتش در آن خانه زد تا خسرالدنیا
~~والاخرة
# ~~به دوزخ جست و قاآن فرمود تا همهآ ختائیان را دستگیر کردند و اکثر عمل
~~امت
# ~~لوط با ایشان به تقدیم رسانیدند وازشهر التون خان دود برآوردند و همه
~~را برده و
# ~~اسیر کردند. و پادشاه جهان، کامران و دولت یار باز[به] مقرسعادت ومقام
~~سریر
# ~~خرامید.
# و چون اول سال سنهآ ثمان و عشرین وستمائه در آمد قاآن عزیمت کرد که
# ~~دیگرباره برادران و برادرزادگان و پادشاهان و امرای اطراف را گرد کند و
~~جمعیتی
# ~~سازد و آنچه مهمات ضروری است مکفی کند.
# قوریلتای در عهد اوکتای خان
# پس یرلیغها فرمود بر تمامت اطراف جهان و گفت باید که همهآ
# ~~پادشاهزادگان و امرا وخواتین و عمال و متصرفان و بتکچیان اطراف بهاردوی
# ~~بزرگ حاضر شوند. پس چون احکام مبرم پادشاه جوانبخت صادر شد هرکس از
# ~~موضع خود در حرکت آمدند و در بلاد ایمیل جمع شدند و آن صحرا به دشت
~~قیامت
# ~~تسبتی داشت از مردم که گرد شدند.
# ~~19. طامه به معنی بلای یزرگه است.

PageV01P251

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0253.png)

# پس قاآن فرمود تا خزاینی که در آن دوسال جمع شده بود بگشادند و بهآ
# ~~همان نسق و ترتیب که درسال پیشین تخصیص قرموده بود ms274 هر کسی از پادشاهان
# ~~و امرا وخواتین وعموم لشکری بهرهآ تمام داد و چون از بخشش فارغ شد
# ~~استکشاف عمال و باسقاقان کرد. هر کس که در عمل خود اثر عدل و راستی او
# ~~زیادت بود سیورغامیشی یافت و هر کس که حکم یرلیغ را اند کی تحریف جایز
# ~~داشته بود به یاسا رسانید. پس هرکسی را از پادشاهان و پادشاهزادگان
~~بهطرفی
# ~~تامزد فرمود وخود عزیمت کرد که ازطرف مشرق برگیرد و برود و بهمغرب
~~بازگردد
# ~~و همهآ ممالک را مستخلص و مضیوط دارد. چون این عزیمت مصمم شد متکوخان
# ~~پسر تولی خان [.00] پدرش نمانده بود اما نزدیک قاآن نیکمعتبر و به کار
~~بود
# ~~زانو زد وعرضه داشت که چون غرض از امرا ونوابا وخدم وحشم آن است که
# ~~پیش پادشاه وقت سیر باشد چرا باید که پادشاه بهتفس خود حرکت کند؟ اگر
# ~~رأی قاآن باشد بر سر تخت خانی به نشاط وعیش و تمتع از لذت این جهانی
~~مشغول
# ~~شود وفرمان فرماید با ما که ارکان دولتیم [تا] روی بهمهمات وقت آوریم و
~~هر
# ~~خاری که در راه مملکت مانده به دولت قاآن از راه برداریم.
# چون این سخن سخنی معقول و پرفایده بود قاآن را خوش آمد. سنکوخان را
# ~~پیش تخت خواند وسرش در کنار گرفت و ببوسید و او را احماد کرد و بگریست
~~و
# ~~گفت دریغ از پدر تو تولی خان. پس معین فرمود تا سنکوخان به آن مصلحت
~~سوار
# ~~شود و لشکر بیکران بهوی داد وکسید کرد و خود بهعیش و شرب راح مشغول
# ~~گشت و راحت گزید.
# در آن سال جملهآ لشکرها که رفته بودند همه با مراد و کام تمام باز
~~رسیدند.
# ~~و چون سال پادشاهیش بهسیزده رسید روزی جماعتی صیادان بیامدند و گرگی
~~زنده
# ~~بیاوردند قاآن فرمود تا آن گرگ را خلاصی دادند تا برود. و چون او را
~~بگشادند و
# ~~در حرکت آمد سگبانان ایستاده بودند سگ را رها کردند و ms275 بجستند و گرگ را
# ~~بگرفتند و بدریدند. قاآن نیک ملول شد و گفت امروز در نفس خود گرانی ای
~~می-
# ~~دیدم گفتم حیوانی از مرگ خلاص دهم تا این گرانی برود چون آن دو خلاص
# ~~نیافت همانا مرا نیز در این نزدیکی وقت کوچ است. این سخن بگفت و در
~~اندرون
# ~~خرگاه رفت و رنجور شد و هم در آن هفته فرمود تا ایلچی به طلب پسر
~~بزرگترش
# ~~کیوک خان بفرستادند که آن پسر را به جانب سلنگا فرستاده بود. هنوز پسرش
~~PageV01P252
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0254.png)

# ~~نرسیده بود که قاآن در جمادی الاولی سنهآ تسع وثلثین وستمائه فرمان
~~یافت.
# و او بزرگ پادشاهی بود و هرکس که خواهد که سیرت او بداند که
# ~~چگونه پادشا هی با بذل وسخاوت و جود و عطا بود در تادیخ جهانگشای خانی
# ~~مطالعه کند تا حقیقت ذات خیر او معلوم گردد. پادشاهی اوکتای سیزدسال
~~[بود].
# ~~والله اعلم.
# جلوس کیوک خان بن اوکتای خان
# چون اوکتای قاآن تختهآ تابوت را بر تخت بخت اختیار کرد و با نام نیک
# ~~عازم سرای باقی شد خاتون او تورا کیناخاتون ایلچیان به اعلام این حال
~~به طرف
# ~~باتو و جغتای روان کرد. باتو چون بر واقعه واقف شد یرلیغ داد و گفت چون
# ~~تورا کیناخاتون مادر پسران اصلی است حالیا مصلحت در آن است که به مصلحت
# ~~ملک قیام نماید تا چون اول بهار برسد به همه پادشاهزادگان جمع شویم و
~~در کار
# ~~خانیت شروع کنیم. و ازطرف جغتای همین حکم نفاذ یافت.
# پس تورا کیناخاتون به مصلحت ممالک قیام نمود و یرلیغها داد. و در آن
# ~~مدت که مصالح ملک در تصرف او بود کارعالم در تشویش افتاد و
~~پادشاهزادگان
# ~~هریکی براتها و یرلیغها بهدل خود روان کودند ومالها درپای افتاد. و
~~تورا کینا
# ~~خود اکثر با قوم ایغور که ایشان را قامان20 گویند خلوت داشتی و بدان
~~اکاذیب
# ~~و ایاطیل ایشان مفتون بودی و نیز اگر درمدت عمر انتقامی ms276 از کسی داشت در
~~آن
# ~~مدت تدارک کرد و بسیار کس از بزرگان سیاست فرمود. و زنی بود فاطمه نام
~~که
# ~~نسب خود از علویان دانستی او را از مشهد طوس در وقت خروج چنگیزخان به
# ~~غارت برده بودند و در شهر قراقورم دلالگی کردی در این وقت مقرب حضرت
# ~~تورا کینا شد و همه کارها درخود پیچید وامرا را معزول کرد وهمه کارها
~~مهمل
# ~~و معطل ماند وکیو کخان در این معنی هیچ سخن نمی گفت که میدانست که
# ~~جهان به کام او خواهد بود. وخاتون تولی- که مادر منکو و هولا کو بود-
~~هرچند PageV01P253
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0255.png)

# ~~نصیحت کردی قبول نیفتادی اما او حاضر و بیدار یودی ونه او ونه پسران آو
~~یهآ
# ~~هیچ وجه براتی بر ممالک ننوشتندی لاجرم در وقت قوریلتای، روشن رأی و
~~روسفید
# ~~یودتل.
# علی هذا چون سال نو در آمد و هرکس از حکم یرلیغ تورا کیناخاتون به
# ~~اردوی قاآن جمع شدند ومدت چهل روز بهقاعدهآ معهود بهعیش وجمعیت مشغول
# ~~شدند پس جملهآ شاهزادگان در کار خانیت مشورت کردند همه متفق شدتد
~~برآنکه
# ~~کیوکخان هم از روی میراث وهم از راه سن و استعداد بهخانی لایق است و
~~این
# ~~سخن با وی بگفتند. او پدروار سری باز میزد و بهاین و به آن حوالت می
~~کرد
# ~~عاقیت ملتزم و متقبل کار گشت و بر مسند شاهی بنشست و هم بهشیوهآ ماتقدم
# ~~امرا وخواتین جمع شدند ونه نوبت اندرون و بیرون خرگاه را زانو زدند
~~وسهنوبت
# ~~آفتاب را. وکااهها برگرفتند وکمرها بگشادند وکاسهها داشتند و او را
# ~~کیو ک قاآن نام نهادند و آن روز بهحشن و تماشا جچنانچه عادت ایشان است
~~مشغول
# ~~شمدثد*
# وچون کیوکخان به پادشاهی بنشست همان رسم پدر پیش آورد و خزاین
# ~~قدیم و جدید را همه بر لشکر تخصیص کرد و یرلیغهای پدر و جد یرقرار امضا
# ~~داد. و در آن سال چندان مردم در اردوی او جمع شدند که حد آن ms277 جز خدای
# ~~ندانستی. رسولان خنیفه و رسولان ملاحده واز آن سلاطین شام واز آن روم و
~~گرج
# ~~وفرنگ وختاوختن وخراسان وعراق وماوراءالنهر وآذربادگان با چندان تحف و
# ~~هدایا که شرح آن صورت نبندد جمع آمدند و درگاه او صحرای قیامت و دشت
# ~~عرصات بودی،
# وکیوکخان اول کاری که کرد آن بود که خزاین را فرمود تا به صحرا
# ~~آوردند و بر شیوه و رسم پدر فرمود تا به همان ترتیب که پدر داده بود بر
~~مردم
# ~~تخصیص کردند و چون هنوز عشرعشیر آن خرج نشده بود بار دیگر به همان نسق
# ~~یدادند وسوم بار بدادند و هنوز مانده بود پس مابقی را غارت عام داد هر
~~کس
# ~~که میخواست هرچه میخواست برمی گرفت از نسج و نخ و زرو گوهر تا چنان شد
# ~~که هیچ نماند و قیاس کردند از خربنده تا شتربان هیچ کس نبود که دهتومان
~~و
# ~~پتج تومان نیافته بود. وکیو ک پادشاهی بود که به همه انواع هنر آراسته
~~بود از
# ~~بأس وسیاست وعدل ومرحمت اما عیبش آن بود که مایل [به] ملت عیسوی
~~PageV01P254
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0256.png)

# ~~بودی اگرچه در تقویت دین محمدی تقصیر نکردی اما جغتای که امیرالامرای
~~او
# ~~بود ترسا بود او را بر این دین تحویض داد ومادرش هم یددین بود و پیوستد
~~به
# ~~سخن قامان- که کاهنان اهل ترکاندمغرور بودی و چون مادرش بددین و
# ~~نواب توسا [بود] حالیا کسی از مسلمانان را زهره نبود که در دین محمدی
~~سخن
# ~~گفتی. علی هذا چون کار مملکت و مال ولایات خللی تمام یافته بود اول به
~~دقع
# ~~خلل واصلاح آنچه خلل پذیرفته بود مشغول شد و تماست یرلیغها و پایزهها
~~که
# ~~پادشا هزادگان داده بودند بازخواست و در آن استقصای بلیغ بجای آورد و
~~هر کس
# ~~که خلاف یرلیغ قدیم حکمی داده بود ایشان را مالش داد و آنچه
~~پادشاهزادگان
# ~~بودند سرایت آن به نواب ایشان کرد و همه گناهکار شدند و تشویر یافتند
~~به ms278 غیر از
# ~~بیکی1: و پسران او که یکسر بوی ازجادهآ حکم یرلیغ قدیم تجاوز ننموده
~~بودند و
# ~~کیوک ایشان را بنواخت و دعا کرد و به هرچیز مثل بدیشان زدی و سر کوب
# ~~مردم را به ایشان کردی.
# و چون از این کارفراغ یافت به کار رسولان و نامهها پرداخت که از اطراف
# ~~آورده بودند و هریکی را به وجه لایق وفراخور آن قوم جواب کرد. نامهآ
~~خلیفه را
# ~~به تهدید و تخویف و امید جواب نبشت و او را میان خوف و رجا بداشت
~~وتامه-
# ~~های ملاحده را بهخشونت هرچه تمامترجواب فرمود و ایشان را سگ و ملحد و
# ~~کذاب خواند و گفت از شما سگان دیار نگذارم. و باقی نامهها را که از
~~ولایات
# ~~ایل بود با پایزه و یرلیغ و تشریف جواب فرستاد وکسانی که خود حاضر
~~بودند
# ~~همه را به انواع تشریفات وخلع مشرف فرمود و هر کسی باز سر مملکت خود
~~کسید
# ~~گردانید.
# و پس از این کار روی بهضبط و تدبیر ممالک آورد و به گرفتن اقالیم که
# ~~هنوز ایل نشده بود به هرجای لشکری برنشاند و یه همان نسق و ترتیب که
~~پدرش
# ~~حکم فرموده بود امرا را بهطرف مشرق وشمال و دیار هند وسند وسیستان وچین
# ~~وختای وختن وبلاد ایغور وماوراءالنهر روانه گردانید و در باب هر کسی
~~نصایح
# ~~و وصایا واحکام که متضمن مصالح ملک بود به امضا رسانید وخود بهنفس خود
# ~~عزیمت ممالک غربی ساخت ونیت او آن بود که به ماوراءالنهر آید و
~~ماوراءالنهر PageV01P255
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0257.png)

# ~~یبیند و یهجیحون بگذرد و خراسان را ضبطی دهد و بدعراقین رود و خلیفه
~~را
# ~~بردارد وملاحده را قلع و قهر کند. پس به همین عزم لشکری بکشید و
~~خرامان-
# ~~خرامان در عین رقاهیت و سلاست به دیار ماوراء النهر آمد. چون کو کپ
~~دولتش
# ~~بهاوج رقعت رسید ناگاه عارضهای روی نمود و در سنهآ ثمان واربعین وست
~~مائه عالم
# ~~عقبی را اختیارکرد وبرفت. مدت ms279 مملکتش قریب نهسال [بود] . والله اعلم
~~بالصواب.
# جلوس منکوقا آن المشتهرمونککاقا آن بن تولی خان
# در مقدمه ذ کر رفت که تولی خان از پسران چنگیزخان بهسبب مادرش که
# ~~استخوانی بزرگ داشت از دیگر پسران اصلی تر بود وهدر و برادران او را
~~شاهزاده
# ~~دانستندی زیراکه مادرش دختر خانخانان بود. و چون تولی تماند از وی چهار
# ~~پسر ماند: یکی منکو و یکی قبلا و یکی هولا کو و یکی اریغ بو کا. پس
~~منکو
# ~~بهسبب استعدادی ذاتی که داشت منظور نظر و سشمول عاطفت اوکتای و کیوک
# ~~بود و بهسن، یزرگتر از برادران بود و بهسیاست و رجولیت و فروسیت آیتی
~~بود و
# ~~پیوسته او را بهشغلهای خطیر و سهمات نازک قرستادندی و خیلی تجارب
~~روزگار
# ~~کرده بودی.
# پس چون کیوک گذشته شد خاتون او اغول غایمش نام ایلچی به طرف باتو
# ~~و دیگر پادشاهان روانه گردانید مخبر به وقوع حادثه. باتو جواب نبشت که
~~رسم و
# ~~یاسای چنگیزخان یکی است حالیاتا پادشاهان جمع شویم و کار خانیت قرار
~~بریکی
# ~~گیرد اغول غایمش خاتون حکم میراند. به همین شیوه خاتون کیوک مابقی سال
# ~~حکم راند. چون فصل بهار روی نمود و راهها گشاده و برف ویخ برخاست
~~یرلیغها
# ~~رفت تا جملهآ پادشاهزادگان به قوریلتای حاضر گردند و همه بیامدند و
~~باتوبه نفس
# ~~خود بیامد و جمعیتی شگرف ساختند. چون آغاز بحث کردند همه اشارت به رآی
# ~~باتو کردند و گفتند حاکم الوس وآقای ما باتو است هرچه او مصلحت داند
~~کند.
# ~~پس باتو زبان برگشاد و گفت آنچه من مصلحت میدانم اگر چه از کیوک پسران
# ~~ماندهاند اما استعداد پادشاهی و ضبط ممالک و جواب خصمان و قهر اعادی و
# ~~رسم ایادی در نفس منکوخان زیادت مشاهده می کنم و او در سرا وضوا ملازمت
# ~~قاآن وکیوک نموده و یارغوی چنگیزخان هم مشاهده کرده و خیلی سختی کشیده
~~PageV01P256
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0258.png)

# ~~ین است مصلحت کلی تا شما چه می گویید؟ ms280 جملگی پادشاهزادگان متقق اللفظ
# ~~و ثابت رأی آواز برآوردند و گفتند مصلحت جز آن نیست که آقا فرماید و
~~بدین مزید
# ~~تیست.
# چون بهاتفاق آقا وخواتین و دختران، خانیت بر منکو مقرر شد باتو از هر
# ~~یکی خطی بستد بر این سعنی، و روز دیگر دست منکو گرفت و او را بر چهار
~~بالش
# ~~خانی نشاند واو را مونککاقاآن نام نهاده چنانچه از پیش ذکر رفت شرایط
~~کاسه و
# ~~زانو و قبا وکلاه وکمرگشادن به تقدیم رسانیدند و منکو تیز همان رسم
~~خزانه-
# ~~افشاندن ومال تخصیص کردن بجای آورد.
# اما منکوقاآن پادشاهی بود بهغایت بیدار و عاقل، و کاری را که پیش از
# ~~آن قاآنان روا داشتندی و آن مناسب عقل و تدبیر نبودی کاره شد بدین سبب
# ~~جماعتی که عادت ایشان تمرد و بیراهی و گزاف کاری بود از طاعت او عدول
# ~~تمودند تا در اوایل پادشاهی او بسیارواقعات وحادثات طاری گشت. و اول
~~حادثه
# ~~آن بود که پسران کیوکخان در کارقا آنی منکو پشیمان شدند و غدر
~~اندیشیدند و
# ~~آن حال چنان بود که چون متکوقاآن بر سریر سلطنت نشست جماعتی که در زمان
# ~~کیوکخوی و رسم ایشان بی راهی بوده در پسران کیوک دمیدند و از پسران
# ~~کیوک دو پسر بودند که متصدی پادشاهی توانستند شد یکی را خواجه گفتتدی
# ~~و یکی یارغو. نواب ایشان تقریر کردند که پادشاهی حق شماست چرا باید که
# ~~این ودیعت از خاندان شما بیرون رود؟ و ایشان کودک [بودند] و غور کار
# ~~تدانستند و از مادر به مسافتی دور بودند و هم در اول سال از طاعت
~~متکوقاآن
# ~~عدول نمودند و ایلچیان فرستادند پیش مادر که ما به پادشاهی منکو راضی
~~نیستیم.
# ~~مادرشان پیغامهای مشفقانه میفرستاد و می گفت که یاید که این معنی در دل
# ~~نگذرانید واین صورت اعلام رأی باتو کرد باتو پیغام فرستاد که شر این
~~معنی در
# ~~«قت یا رغوی بزرگ بهشما باز می گردد و خطها بازدادهاید ms281 حالیا در این
~~نزدیکی
# ~~قوریلتای خواهد بود باید که باردیگر حاضر شوید تا کنکاج کرده در
~~کارخانیت
# ~~بحشی رود. علی هذا مدت یکشسال از طرف آن پادشاهزادگان پادشاهی منکو
~~قرار
# ~~نمی گرفت. چون فصل بهار درآمد باتو به نفس خود متوجه اردوی بزرگ شد و
# ~~همهآ پادشاهزادگان و امرای اطراف بیامدند خواجه و یا رغو قطعا نمی
~~آمدند هرچند
# ~~ایلچی مادرشان و از آن باتو می رفت شیوهآ تخلف و تقاعد پیش می آوردند و
~~تعلل PageV01P257
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0259.png)

# ~~یساختند تا عاقبت مادرشان پیغام فرستاد که بنیاد این سخن و فتنه آر
~~جانب
# ~~نواب و امرای شماست باید که قداق22 را یفرستید و قداق نیک مستشعر بود و
# ~~هیچ مفر و مهربی نمیدانست عاقبت ازکام ونا کام روان شد وخواجه نیز و
~~یارغو
# ~~بر عقب روان شدند یر آن نیت که سلاحهای بسیار با خود برده بودند که در
~~ممر
# ~~مواکب منکوقاآن تشینند و غدر را کار فرمایند. همانا ترکی بر این قضیه
~~وقوف
# ~~یافته بود بیامد وبا منکوقاآن بگفت [منکوا] منکسارنویین [را] که
~~امیربزرگ بود به
# ~~تفحص این کار برنشاند وهنوز خواجه و یا رغو نرسیده بودند منکسار مغافصة
~~بر سر
# ~~ایشان فرود آمد. صباحی که ایشان در صحرایی فرود آمده بر سر لشکرگاه
~~ایشان
# ~~دوانید با دههزار سوار و قلب بست. ایشان را دل از کار برفت منکسار گفت
~~از شما
# ~~تقلی کردهاند اگر از این نقل مبرا آیید قرمان منکوقاآن آن است که بی
~~توقف متوجه
# ~~قوریلتای بزرگ شوید و هر کس که ابا نماید در گناه است. ایشان بهضرورت
~~روان
# ~~شدند چون نشان سلاحها داده بودند شترانی که سلاح دربار داشتند بیافتند
~~فی-
# ~~الجمله چون بهاردو رسیدند منکوقاآن آن قضایا به طریق عقل و کیاست تفحص
~~کرد
# ~~وگناه بر ایشان درست شد وخیلی امیران را در آن سال به یاسا رسانیدند و
~~هرچه
# ~~پادشاهزادگان بودند- چون در یرلیغ چنگیزخان اجازت قتل نیست- ایشان را
# ~~ملازم خود گردانید اما نوابشان تمامت ms282 را بکشت و کسانی که اند کی گناه
~~داشتند
# ~~متقرق کرد و به هواهای گرمسیر فرستاد و بعد از این کار یا رغوی ایغوران
~~بداشت و
# ~~صورت آن در مقدمه شمهای گفته شد که قصد مسلمانان می کردند فرمان شد تا
# ~~پادشاه ایغوران را با قوم وتبع و پنجاههزار ایغور به بدل مسلمانان
~~بکشتند اگرچه
# ~~مسلماتان را خود نکشته بودند اما از برای آنکه عزم داشتند که ایشان
~~[را]
# ~~یکشتندی خدای تعالی اهل اسلام را از شر بددینان نگاه داشت.
# و چون منکوقاآن کار قوریلتای تمام فرمود به مصالح ممالک مشغول گشت و
# ~~قاعدهای از نو نهاد و تمامت اقالیم را به پادشاهان و پادشاهزادگان
~~تخصیص
# ~~فرمود چنانکه هرکسی به نفس خود بر سرهمالک خود فرستاد و غرض او آن بود
~~تا
# ~~هر کس به مملکت و متصرفات خود مشغول گردد و مثل این معنی که از پیش
# ~~رفت در دل نگذرانید و خود اکثر بلاد بهسه برادر خود ارزانی فرمود: اولا
~~برادر PageV01P258
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0260.png)

# ~~خود را قبلا اغول را طرفمشرق داد تمامتچین و آن بلاد همه در نظر اهتمام
~~او
# ~~کرد و با لشکری کسید کرد وطرف ختاوختن و بعضی از شمال به برادر دیگر
~~داد و
# ~~یرادر دیگرش شاهجهانگیر هولا کوخان را که اصل سلاطین ایران زمین است
~~تمامت
# ~~مملکتی که میرات پدرش تولی خان بود یعنی بلاد غربی بهوی ارزانی داشت و
~~آن
# ~~از آب جیحون است تا کنار آب فرات و مملکت مصر و شام. و فرمان شد تا سی
~~هزار
# ~~سوار مغول برتشینند و از هر شهری که برسد از لشکر سلطانی که در آن طرف
~~باشند
# ~~از ده نفر دو نفر مضاف لشکر پادشاهزاده شوند وامیر ارغون- که امیری
~~بزرگ
# ~~مشهور بوده و پیش از این حاکم این ممالک مذ کوره بودهدر رکاب مبارک او
# ~~روانه گردانید بهاسم باسقاقی23 پس مملکت ماوراءالنهر را تمامت به صاحب
~~اعظم
# ~~محمود یلواج داد و او نیز مردی بزرگ ms283 نامدار کافی بود مشهور و معروف.
# و منکوقاآن هر کاری را چنان ضبط کرد که مصالح عالم چنان مضیوط گشت
# ~~که عدل نوشروانی مدروس شد وکارتمغا وقبجور ومراعی ومال ولایات را تعیین
# ~~کرد و در هر باب یرلیغی داد که امروز آن یرلیغ مثابت حکم فقه دارد. و
~~چون
# ~~غرض جمله حاصل گردانید روزگارش بسر آمد جای او برادرش قبلا بگرفت و
# ~~خاتمت احوال او وفرزندان او ازکتابهای دیگر معلوم شود چه غرض ما احوال
# ~~اوجاور شاه جهانگیر هولا کوخان و فرزندان اوست که با قیامت متصل باد.
~~والحمدلله
# ~~حق حمده والصلوة علی من لانبی بعدی.

PageV01P259

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0261.png)

# طایفهآ دوم از سلاطین مغول
# ایلخانان- سلاطین مغول ایران
# ایشان تختگاه سلاطین بگر فتند
# و ایشان آنانند که تختگاه خلفا بگرفتند وخلیفهآ آخر را قهر کردند و
~~جملهٔ‌
# ~~روی زمین را در تحت تصرف آوردند از کنار آب آمو تا مصروشام جمله خراسان
~~و
# ~~سیستان وکابل وزایل وبست وغزنین وعراق وعراقین وموصل و دیار بکر و
# ~~آذریادگان و روم وکرج و فرنگ و هرروز به تأیید لطف کردگار [مجد] این
~~الوس
# ~~و عظمت این ممالک در ترقی است و دم بهدم بهقوت خدای تعالی مملکتی دیگر
# ~~بر آن مزید و مضاف میشود که این دولت به ابد پیوند باد. والله اعلم.
# جلوس پادشاه جهاندار هولاکوخان بن تولی
# گفتیم که چون منکوقاآن ممالک را تخصیص فرمود ممالک غربی نامزد
# ~~پادشاهزاده هولا کو اغول شد که پسر سومین بود از پشت تولی خان. پس هولا
~~کو
# ~~قریب یکماه چهل روز مراسم تودیع بجای آورد و هرروز از برای وداع
~~بهخانهآ
# ~~پادشاهی و پادشاهزادهای او را طوی کردندی و خزاین و جواهر را پیشکش
# ~~کردندی و سور و جشن وطوی را آواز چنگ و چغانه به فلک اطلس رسانیدی. و
# ~~اول یرلیغ که بداد آن بود که فرمان شد تا از حدود المالیغ وبلاد ماوراء
~~النهر تا
# ~~به خراسان تمامت راهها را از خارو سنگ و ms284 ریگ پاک کنند تا سم اسب قاآن-
# ~~زاده را آسیبی نرسد! واگر صاحب نظر نیکو تأمل کند بداند که اقوام مغول
~~قواعد
# ~~این دولت به چه سان نهادهاند که قطعا به هیچ وجه وهن در آن صورت
~~نمیبندد.

PageV01P260

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0262.png)

# علی الجمله چون به ماوراءالنهر رسید پسر حاجب یلواج که او را میرمسعود
# ~~گفتندی وصاحب دیوان ماوراء النهر بود طوئی ساخت و خیمهای پیشکش کرد که
# ~~لشکری زیر آن بگنجیدی و رویش نسیج و اندرونش دیبای منقش یهصورتهای
# ~~خوش. و چون خیمه بدین صقت بود توان دانست که دیگر تنسوقات چگونه توان
# ~~بود. وچون هنوز از ماوراء النهر نرفته بود بر مقدمه کید بوقا [را] که
~~امیری بزرگ
# ~~بود ومنصب جاورچی داشت با لشکری از پیش بفرستاد تا کارها را قرار
~~میدادند
# ~~و چون به کنار جیحون رسید لشکرگاه او بهصحرای رستخیز مانست و از آوازهآ
~~حرکت
# ~~او جملهآ جهان را زهره آب شد و فرمان رفت تا در متازل و مراحل هر کجا
~~برسد از
# ~~هر مردی که در شهرها باشد یک طغار آرد که صدمن باشد و یک خیک خمر که
# ~~پنجاه من باشد به لشکرگاه آوردندی و شراب همچون آب روان شد.
# و چون هولا کوخان عزیمت می فرمود قاآن فرموده بود تا هزار مرد از ختای
# ~~که استادان منجنیق بودند با لشکر همراه بودند وکار چرخ و عراده و
~~منجنیق
# ~~می کردند و از پادشاهزادگان که در خدمت او بودند چون بیامد از طرف باتو
~~سه
# ~~پسر زادهآ توشی بودندی پسران سقسان2 نام یکی بلغای ویکی توتار و یکی
~~قولی
# ~~با آن قدر لشکر که از قبل باتو بودند و از طرف خودش یک برادر خردتر که
~~نه
# ~~از مادر هولا کو بود نام او سبتای اغول که در سمرقند وفات یافت و از
~~طرف جغتای
# ~~نکوداراغول پسر موجی اغول و از طرف جیجکان بیکی توقا تیمور با لشکر
~~قبایل
# ~~اویرات و امرا و نوینان بسیار. و ms285 برادر دیگری داشت نه ازمادر او اما از
~~خاتونی
# ~~بزرگ نام او جومغار و او را بهنیایت خود در پای تخت منکوقا آن بر سر
~~اردوی
# ~~خود پداشت و از پسراک خود ایاقا اغول و یشمت یا خود بیاورد. وچون در
~~سمرقند
# ~~برادرش سبتای وقات کرد همان روز خبر واقعهآ جومغار که برادری دیگر بود
~~و بر
# ~~سر اردوی خود داشته از جانب بالا بیاوردند.
# و هولا کوخان در اول سنهآ احدی وخمسین وست مائه از جیحون بگذشت به
# ~~عظمتی که غبار مرکب او توتیای بصر کواکب فلک بود. و چون به خراسان آمد
# ~~همهآ خراسان را به امیر ارغون سپرد وخود بگذشت و به هر شهر و مقام که
~~می-
# ~~رسید به تأنی و تأمل میآمد و هیچ غباری در دل نه. واول از کار ملاحده
~~گرفت و
# ~~اساس الحادی که آن مخاذیل به روزگار دراز قریب صدوهفتادسال بود تا
~~نهاده PageV01P261
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0263.png)

# ~~بودتد یه یمن دولت و بخت بیدار او انهدام یافت و ذریت ملاحدهای که از
~~بیم
# ~~یأس وفرط هراس ایشان، شاهان روی زمین را بر پشت زمین خواب وقرار نبودی
# ~~بکلی تماند همه را دمار برآورد. وارشاد و هدایت در قهر وقمع آن ملاعین
~~تدبیر
# ~~و رأی جر (؟)جهان افضل الحکماء المتأخرین خواجه نصیرالدین طوسی رحمة
~~الله علیه
# ~~یود که مدتی درقلاع ملاحده موقوف بوده چه او را دزدیده بودند و بدان
~~ملحدگاه
# ~~برده. اما آن مرد جلد حکیم چون آوازهآ حرکت پادشاه جهان استماع کرد
~~ازکیاست،
# ~~رسولان را پنهانی فرستاده و احوال آن اعداء خدای تعالی باز نمود و
~~تقریر داد که
# ~~مؤاخذت خور شاه که ملک ایشان است بهچه طریق میسر شود و قهر و قمع تبع
# ~~ولشکر ایشان بهچه نوع صورت بندد. لاجرم چون پادشاه جوانبخت جازم وعازم
# ~~بود بر مقتضی تدییر او کارکرد و بهقرب ششماه روزگار نه از آن مخاذیل و
~~نه از
# ~~ذریت ایشان و نه از قلاع و بلاد و ms286 ساکن ایشان دیار ماند و پادشاهان
~~پیشین
# ~~به لشکرهای بسیار و مالهای بیشمار و دهسال و پانزدهسال که لشکر بر در
~~آن قلاع
# ~~ایشان مینشاندند قطعا قهر وکسر ایشان تیسر نمی پذیرفت دولت هولا کوخان
# ~~ایشان را بکلی مستأصل گردانید.
# ~~بهطرف عراق کشید و روز به روز دولت او روز افزونتر و بخت او بیدارتر و
~~تایید
# ~~لطف کردگار در حق او شاملتر وعنایت دربارهآ او کاملتر بود. و چون نزدیگ
~~آمد
# ~~خلیفهآ وقت - مستعصم - مضطر فرومانده بود ورسولان فرستاد و گفت چون من
# ~~میدانم که خدای تعالی جملهآ جهان بهمغول و سلاطین ایشان داده چهشود اگر
# ~~قاآن مرا بگذارد ونکشد تا هم در بغداد بنشینم وامام مسلمانان باشم و از
~~قتل
# ~~یک نفس چه شود؟ گویند پادشاه گیتی بر وی ابقا کرد و فرمود که او را
~~بهجان
# ~~تعرضی نرسانند. پس ارکان دولت و امرا ووزرا تقریر هولا کوخان کردند که
# ~~حیات خلیفه موجب وحشت مملکت تو باشد و تا او زنده باشد ملک [بر] تو
~~قرار
# ~~نگیرد بدین سبب او را با تمام اولاد و احفاد و اقربا هلاک گردانید
~~چنانکه از
# ~~بنی عباس کسی نماند. واین حال درشهور سنهآ ست و خمسین وست مائه بوده.
# و گویند یک روز خلیفه پیغامی چند فرستاده بود و در اثنای آنکه آن رسول
# ~~ایستاده بود در پای تخت هولا کو و پیغام می گزارد مؤذنی از سرمناره
~~بعداز ادای
# ~~بانگ نمازاین آیت برمی خواند که قل اللهم مالک الملک تؤتی الملک من
~~تشاه و تنزع- PageV01P262
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0264.png)

# ~~الملک ممن تشاء وتعزمن تشاء وتذل من تشاء بید ک الخیر انگ علی کل شیه
# ~~قدیر3 هولا کوخان از جملهآ ندما و جمعی از فضلا که در حضرتش حاضر بودتد
# ~~سؤال کرد که چیست که این مرد می گوید و تفسیرش چیست؟ گفتند معنی آن است
# ~~که خدای جهان هر کس که خود خواهد عزیز کندو هر کس که خود خواهد
# ~~خوار گرداند. پس ms287 روی بدان رسول کرد و گفت جواب مستعصم همین است بگوی
# ~~که خدای ما را عزیز کرد و ترا خوار کرد. و چون به حقیقت می نگری جوابی
~~بس
# ~~محققائه است.
# و چون خلیقه را برداشت هم در آن نزدیکی جمله بلاد عراق و موصل و
# ~~دیار بکرایل ومطیع و منقاد شدند وممالک غربی بر وی صافی شد وعزیمت
~~فرمود
# ~~که از طرف آذربادگان به راه قفجاق نهضت فرماید و به حضرت برادرش منکوقا
~~آن
# ~~پیوندد و چون دوسهسال تمام بود که روی قاآن را ندیده بود [روی] او را
~~ببیند
# ~~ناگاه خبر وقات منکوقاآن بهوی رسید و گویتد خزینهای تمام با بسی تحف و
# ~~تنسوقات به دست ایلچی روانه گردانیده بود از راه آمویه، و چون از جیحون
~~بگذشت
# ~~آن ایلچی خبر واقعه بشنید ویام بحک (؟) بدوانید واعلام داد که فرمان
~~هولا کو
# ~~نفاذ یافت تا ایلچی بازگردد و ایلچی به حکم بازگشت وخزاین را باز آورد.
~~و
# ~~هولا کوخان ایلچیان و رسولان دیگر را بفرستاد به خدمت برادرش قیلا قاآن
~~که
# ~~جای منکو بهوی آمده بود و شرایط تعزیت منکو و تهنیت جلوس قبلا در آن
# ~~مکتوبات به تقدیم رسانید واز قبلا جوابها به عنایت وتشریفات وخلع بسیار
~~آوردند.
# و بعداز وفات منکو و قتل مستعصم، هولا کوخان مدت ششن سال دیگر
# ~~بزیست و او پادشاهی بود بهغایت مهیب با سیاست چنانکه کمتر کسی پیش تخت
# ~~او حدیث توانستی کرد و امرای بزرگ چون با وی حدیث کردندی بلرزیدندی. و
~~او
# ~~را پسران بسیار بودتد و تفصیل ایشان بدین موجب است: بزرگترش اباقاخان،
# ~~منکو تمور، احمد. و جای او به اباقا رسید. و هولا کوخان در سنهآ اثنین
~~وستین
# ~~وست مائه وفات کرد. مدت مملکتش دوازده سال بود.
# ذکر پادشاه جوانیخت اباقاخان بن هولاکوخان
# او پسر بزرگتر بود و با پدر از طرف بالا آمده بود و چون جلوس او شایع
# ~~3. سورهٔ‌ آل عمران آیهآ 36.

PageV01P263

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0265.png)

# ~~گشت ms288 لشکر را بهطرف روم فرستاد و به دولت او اکثر روم گشاده شد و شحنگان
# ~~فرستاد و در بعضی از شهور سنهآ...4 لشکر جغتای مقدم ایشان براق اغول که
# ~~پادشاهزادهای یود از تبار چغتای از جیحون عیره کردند به عظمتی که چشم
~~سپهر
# ~~تیره شد و جملهآ خراسان را بگرفتند و عزیمت بلاد عراق کردند. اباقاخان
~~لشکر
# ~~گرد کرد و پذیره شد و بر در شهر هرات مصاف دادند و مدتی میان ایشان جنگ
# ~~قائم بود خیلی مردم از طرفین بقتل آمدند عاقبت براق بازگشت و ایران
~~زمین
# ~~براباقاخان صافی گشت و یرلیغها و یاساهای قدیم و جدید را تازه گردانید
~~و رسوم
# ~~و آیین مغول را بهذروهآ اعلی رسانید. وعدلی تمام داشت و یک دو نوبت
~~لشکر به
# ~~شام فرستاد و در عهد او کار ملک یر امیر بزرگ سوغنجاق نوین می رفت که
# ~~امیرالامرا بود و وزیرالوزرای ایاقاخان در آن عهد صاحب مرحوم عادل فاضل
# ~~کامل آصف زمان وزمین شمس الدین محمدین محمد الجوینی بود رحمة الله علیه
~~که
# ~~برادر کوجکتر خواجه علاءالدین عطاسلکبن محمد الجوینی است که مصنف
# ~~تاریخ جهانگشای خانی است.
# و چون از ملک اباقاخان مدت هجدهسال بگذشت شکار نیش هادم لذات
# ~~گشت در سنهآ ثمانین وست مائه.
# جلوس احمدخان بن هولاکوخان
# چون اباقاخان رخت بربست پسر بزرگترش که استعداد و ابهت و عدت
# ~~پادشاهی داشت یعنی ارغوناغول در خراسان بود جمیع امرا وخواتین به سلطنت
# ~~برادر اباقاخان یعنی احمدخانبن هولا کو متفق شدند چه احمد از خاتون
~~بزرگتر
# ~~بود و استخوان مادرش بزرگتر بوده. و احمدخان در حدود الاتاق بر تخت
~~نشست
# ~~و صاحب شمس الدین مربی و ساعی شد تا آن کار قرار گرفت زیرا که احمدخان
# ~~مسلمان بود و مایل [به] ملت مصطفوی. صاحب دیوان در آن کار جان برمیان
# ~~بست اما سبب قتل آن وزیر بندک (8) این سعی بود و احمدخان همه کار
# ~~فراخواجه گذاشت و کار مملکت قرارگرفت و ارغون ms289 خان در خراسان نیک متمکن
~~و
# ~~بعضی امرا با وی ولشکر تمام.
# ~~4. در نسخهها سفید است.

PageV01P264

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0266.png)

# پس چون آوازهآ جلوس احمد در عالم مستقیض گشت ارغون خان حرب
# ~~و را متشمر شد و با لشکری تمام متوجه گشت احمد نیز از اردوی اعظم نهضت
# ~~کرد چنانکه بین العسکرین مسافتی بس نماند. یزکء به هم رسیدند و یک دو
~~روز
# ~~دست مقابلت قائم بود. ارغونخان قلعهای را حصار گرفت جمعی صلحا در میان
# ~~آمدتد واصلاح ذات البین را برایستادند به عاقبت احمد راضی گشت بر آنکه
~~مملکت
# ~~خراسان بر قرار ارغون را باشد جمعی تقریر کردند که تا ارغون باشد مملکت
~~یر تو
# ~~قرار نگیرد وکار بدان انجامید که ارغون را در قید سلاسل پیش احمد
~~آوردند.
# ~~چون روی او بدید رحم و شفقت عمویت در کارآمد و او را عفو کرد و از
~~بندخلاصی
# ~~داد و نواخت و بسیارارزانی داشت. دوسه روز با هم بودند پس احمد عازم
~~قشلاق
# ~~گشت و فرمود که ارغون در عقب من بیاید. چون جملهآ امرا از سیاست و بأس
# ~~ارغون مستشعر بودند لاسیما که نیک متمکن بود بعداز رحلت احمد با وی
~~اتفاق
# ~~گردند و خانیت بر وی مسلم داشتند و آوازه در افکندند که ارغونخان وارث
# ~~تخت است و به پادشاهی نشست. لشکر اطراف و امرای جهان روی به خدمت او
# ~~نهادند. پس چون احمدخان از جلوس ارغون و غدر امرا آگاهی یافت به تعجیل
# ~~کوچ کرد به جانب آذربادگان و امیرانی که در آذربادگان بودند او را پیش
~~آمدند و
# ~~بگرفتند و محبوس داشتند تا ارغونخان - آن شیر بیشهآ سلطنت - برسید واو
~~را از
# ~~دست بر گرفت در سنهآ احدی و ثمانین وست مائه. مدت ملک احمد یکسال ونیم.
# ~~والله اعلم.
# بادشاه با هیبت ارغون خان بن اباقاخان
# ارغونخان پادشاهی بود که دو عادت که جیلی اولاد چنگیزخان است بر
# ~~وی غالب بودی: یکی سیاست و یکی سخاوت. ومردی مهیب ms290 نامدار شجاع بود.
# ~~و در فروسیت مثل بدو زنند. و پدرش او را ولیعهد گردانیده بود. و درسنهآ
~~اثنی و
# ~~ثمانین وستمائه بر سریر سلطنت قرارگرفت و کارهارا ضبطی تمام دادو
~~قوریلتای
# ~~بداشت. بعضی از امراکه از ایشان بوی یکدلی نمیآمد همه را نیست گردانید
~~و
# ~~بعضی را به اعلی درجه رسانید. وامیربوقا را که در سلطنت او سعی نموده
~~بود زمام
# ~~5. یزک (به فتح اول و دوم) به معنی جلودار و پیشقراول و طلایه است.

PageV01P265

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0267.png)

# ~~مملکت در کف درایت او نهاد و تیابت کل فرمود و چون میدانست که سلطنت
# ~~احمد بهسعی و تربیت وزیرالوزراء خواجه شمس الدین محمد بوده او را در
~~حدود
# ~~اهر بقتل آورد علیه الرحمة که تیکو وزیری بود وخیلی آثار مرضیهآ او و
~~احسان در
# ~~حق جمیع الناس استماع افتاده. علی هذا ارغونخان به کار مملکت برایستاد
~~و در
# ~~عهد او کار سلطنت به اعلی مرتبه رسید و جملهآ قوانین و رسوم پادشاهی را
~~ممهد
# ~~داشت و در هر کاری یرلیغی داد با قضا هم عنان.
# و چون بوقانیک متمکن گشت از خاطر او آثار مکر و اظهار غدر مشاهده کرد
# ~~او را گرفته چندین روز بسته یا رغو برسید بر گناه مقر آمد و با جملهآ
~~قوم و تبع بر
# ~~شمشیر گذرانید.
# و ماالسلطان الاالبحر عظما %~% و قرب البحر محظورالعواقب
# و در آن سال بسی امرای بزرگ شکار سیوف شدند و ارغون خان چون آن
# ~~سیاست راند من بعد اعتماد بر هیچ یکی از امرا نکرد و امرا نیز از وی به
~~غایت
# ~~خوقنا ک شدند. چون ازملکش نهسال منقضی شد در سنهآ احدی و تسعین وستمائه
# ~~بهعقبی روانه شد. والله اعلم.
# بادشاه جهان کیخاتوخان
# او غالبا برادر ارغون بود و چون واقعهآ ارغون حادث شد دو پسرش در
# ~~خراسان بودند یعنی غازان محمود و اولجایتو محمد. و این کیخاتو پادشاهی
~~روم
# ~~داشت از دست برادر، و امرا استحضار او کردند ms291 و بر خانی او متفق گشتند و
~~او
# ~~پادشاهی بود سائس، مهیب، صاحب شوکت، و سخاوتی عظیم داشت. نام او
# ~~بر یرلیغها (ایرجی تورجی1) نبشتندی. و مدار مملکت او بر امیر شکتور بود
~~واو را
# ~~سپاهی داد و به جانب اران و آذربادگان فرستاد وخود بهضبط دیگر ممالک
~~مشغول
# ~~شد و مدت سه سال ملکش ساکن بود پس در اول سال چهارم بایدواغول در
# ~~بغداد خروج کرد چون کیخاتوخان آگاه شد جمعی امرا [را] که در خدمت
~~اوبودند
# ~~به تهمت اتفاق با بایدوخان یگرفت و مقید کرده بهشهر تبریز فرستاد و
~~امیرآق بوقا PageV01P266
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0268.png)

# ~~و تغاجا ر را به دفع بایدو برنشاند و گفت که او را بند کرده بیارید. و
~~کیخاتو جملهآ
# ~~خواتین در اران بگذاشت و خود نیز ازپی لشکر بیامد تا با بایدوخان مصاف
~~دهد.
# ~~و امرایی که در تبریز محبوس بودند بگریختند و روی بهبایدو نهادند و
~~قضای
# ~~ید را میانهآ آق بوقا و تغاجار نایرهآ مخالفتی سر بر کرد آق بوقا
~~بازگشت و بهخدمت
# ~~کیخاتو پیوست. [کیخاتو] از اندیشهآ غدر بترسید و بازگشت و روی بهاران
~~نهاد
# ~~و چون برسید امیرانی که در آن حدود بودند او را گرفته بهحکم بایدوخان
~~بقتل
# ~~آوردند در جمادی الاول سنهآ اربع و تسعین وستمائه. مدت ملک کیخاتو
~~سهسال
# ~~بود.
### | بادشاه بایدوخان
# بایدوخان به تبریز آمد و بر تخت نشست و دست بهجود و بذل و احسان
# ~~بگشاد و جمالالدین دستجردانی را وزارت داد و معین الدین خراسانی را
# ~~راه استیفا. و بایدوخان اگرچه پادشاهی بود که میخواست تا نام او همچون
~~برادر
# ~~و پدر وجد در استعلاء اعلام سلطنت شایع گردد اما چون کو کب عمرش ثاقب
# ~~تبود چون مدت سهماه از ملکش بگذشت غازان محمود- آن شاه عادل دلیروی
# ~~خروجی مردانه کرد و یزک لشکر به هم رسیدند و از طرفین یک دو روز لوای
# ~~محاربت افراشته بود. چون غازان برسید سخن عاقلانه گفت و فرمود که ms292 بایدو
~~آقا
# ~~است محتاج به حرب نیست میان ما سخنی تیست او تنها بیاید و من نیز تنها
~~و با
# ~~همدیگر سخن گوییم. بایدو نیز این رأی بیسندید و در صف کارزار به هم
~~رسیدند
# ~~هر دو از اسب جدا شدند و یکدیگر را بپرسیدند و در آن صحرا با
~~همدیگربنشستند
# ~~و سخنی چند میانهآ ایشان برقت که جز خدای کسی دیگر ندانست برخاستند و
# ~~غازان خان بازگشت و روی به دماوند نهاد به عزم آن که بهخراسان رود امرا
~~سراو
# ~~برگردانیدند وخود مصلحت آن بود. غازان بازگشت و بر مقدمه امیر نوروز
~~پسر
# ~~امیر ارغونکه در مقدمهآ کتاب ذکر او رفتهرا با سپاهی بسیار بفرستاد و
~~در
# ~~حدود سیاه کوه به بایدوخان رسیدند لشکر بایدو غدر کردند و همه پیش
~~امیرنوروز
# ~~شدند ومیل غازان کردند و در آخر ذی القعدهآ سنهآ اربع و تسعین وستمائه
~~بایدو
# ~~را بقتل آوردند. مدت ملکش هفت ماه.

PageV01P267

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0269.png)

# السلطان العادل پادشاه اسلام غازان محمودبن ارغون خان
# # در صد هزار قرن سپهر پیادهرو %~% نارد چو تو سوار بهمیدان روزگار
# زمانه مقر وفلک معترف و ایام ملزم در آن که تا بوالعجب باز فلک این همه
# ~~بازیهای تغز از زیرطاس قدر بیرون آورد و در هیچ قرن شاهی عادل [تر]
~~وسلطانی
# ~~منصفتر و خسروی بزرگتر از غازان محمود بر عرصهآ بازیگاه جهان ننشست و
~~او
# ~~پادشاهی بود که تمامی آثار واخبار و مساعی و مبانی عدل امیرالمؤمنین
~~عمر و داد
# ~~انوشروان و تدبیر منصور خلیفه ناچیز گردانید. و یکی از دلایل بخت جوان
~~او آن
# ~~بود که یهشرف اسلام معزز گشت و دین مصطفوی قبول کرد و در دین ثابتقدم
# ~~و راسخ رأی بود واعلام احکام شریعت بهذروهآ اعلی رسانید واهل شرع
~~واسلام
# ~~را تقویتی تمام کرد و امور ممالک وضبط مصالح جهانبانی را نسقی پیدا
~~گردانید
# ~~که قصهآ جمشید و فریدون محو کرد. سخن او در کار مملکت مؤثرتر از بلارک7
# ~~یمنی بود ms293 وجملهآ امرا وارکان دولت که هریکی خود را در اعلی مرتبه و
~~رفیعتر
# ~~درجهای دانستندی در زمان او چون قنافذ8 سر تسلط در جیب مطاوعت کشیدند
# ~~و اگر العیاذ بالله اسبی از آن امیر تومان در زرعی شدی و یک نیمه داخل
~~زرع و
# ~~یکه نیمه خارج بودی به حکم یاسای او آن یک نیمه که داخل بودی به صاحب
# ~~ملک دادندی وخود که را درایام دولت او یارای آن بودی که نام «ظ» ظلم یا
# ~~بت» تعدی ببردی؟ ازکنار آبآسوی تا آخر حدود مغرب همهآ سلاطین و امرا از
# ~~بیغ اوچون خنجر بید لرزان بودندی. مجموع رعایای مملکت او مرفه وفارغ
~~البال
# ~~بهعمارت جهان مشغول و در ضبط بلاد اساس محکم نهاد وجهودان را فرمود تا
# ~~علامت بر دستارها بستند و زر و نقره را چنان صافی کرد که در هیچ قرن
~~نشان
# ~~ندادند وعیارشهرها یکسان نهاد ومکاییل وموازین وذراع زیادت کرد ویرلیغ
# ~~او هرکجا رفتی با احکام شریعت محمدی علیه الصلوة والسلام برابر بودی و
# ~~بتخانه ها را بکلی برانداخت و امروز در هیچ ملک نیست که بنای عمارت او
~~نیست.
# ~~ومیان بغداد وحله حفر نهری کرد وآب فرات روان گردانید و آن را «نهر
~~غازانی» PageV01P268
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0270.png)

# ~~گویند وچند پا ره دیه بر حرم کعبه وقبهآ معطر رسول الله علیه افضل
~~الصلوة واکمل-
# ~~التحیات وقف کرد ومبلغی دیها بر مشهد امیرالمؤمنین مرتضی علی کرم الله
~~وجهه
# ~~و بر سر تربت متبرک شیخ الشیوخ سیدی ابوالوقا رحمة الله علیه همچنین
~~وقفها
# ~~کرد. ودرشهرهای عراق و تبریز و اصفهان دارالسیاده فرمود. وسادات را
~~عظیم
# ~~موقر و محترم داشتی و تبجیل و تربیب فرمودی و در مرغزار سنگ رباطی عالی
~~بنا
# ~~فرمود از برای ابناءالسبیل وشهر تبریز را بارو کشید وشهر اوجان را
~~حصاری
# ~~ساخت و راهها را ایمن گردانید چنان که در بیابانهای خونخوار طشتهای
~~پرزر
# ~~برسر نهادندی کس را مجال نبودی که نیک درآن نگرستی. و او دو نوبت ms294 لشکر
# ~~بهشام برد تا در ممالک خود افزاید و بهتویت اول خیلی از ممالک شام
~~مستخلص
# ~~کرد و مال آن نواحی در تصرف آورد و سکه و خطبه به نام و القاب مبارک او
# ~~کردند و چون مراجعت کرد جمعی امرا را در آن بلاد به رسم شحنگی بنشاند و
~~در
# ~~زمان مراجعت او اهل مصر خروج کردند و امرای مغول باز آمدند. بار دوم
~~امیر
# ~~قتلغشاه [را] که امیرالامراء بود بفرستاد و حربی سخت کردند و مصریان
~~حیلتی
# ~~ساختند و آب بر ممر مواکب و مراکب لشکر بستند از پس پشت لشکر تا زمین
# ~~وحل گشت و بیشتر از آن خسک بیفشاندتد. و چون لشکر مغول منهزم شدند
# ~~هرچه از شمشیر خلاص مییافت در وحل میافتاد و هرچه از وحل می رستبه
# ~~خسک می خست تا بدان سبب مبالغی از لشکر فوت شدند.
# و پادشاه عادل بر عزیمت تلافی و تدارک آن غدر می بود و عدت آن
# ~~زمانه و عمر یگانه را عمری دراز نبود آن غرض به حصول موصول نشد و در
~~آخر
# ~~عمر وزارت خود به وزیر بی نظیر خواجه سعدالدین ساوجی علیه الرحمة داد.
~~وچون
# ~~از مدت ملکش هشت سال بگذشت در شوال سنهآ ثلث وسبع ماثآه هلالی دلو
# ~~عمرش بهچاه فنادرافتاد، وگویند او را زهر داده بودند والعهدة علی
~~الراوی. او را
# ~~دفن کردند در شهر تبریز در گنبدی که از آن عالیتر نیست. علیه الرحمة.
# السلطان غیاث الدین اولجایتو محمدبن ارغون
# پس چون غازان محمود اسیر واقعهآ ناگزیرشد امرای وقت بر برادر او سلطان
~~PageV01P269
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0271.png)

# ~~غیاث الدین محمد اتفاق کردند و او را بر تحخت خانی نشاندند. و آو
~~پادشاهی بود
# ~~نکو سیرت پسندیده اخلاق حسن حرکات با نیتی نیکو و عطایی کامل و عدلی
# ~~شامل وسخاوتی طبیعی وکرمی غریزی و لطفی تمام و محاورتی خوش و حشمتی
# ~~فراوان. و چون برادرش نماند او در خراسان بود بعد از چهار ماه نهضت ms295
~~فرمود و
# ~~بیامد و در محرم سنهآ اریع وسبع مائه بهاتفاق امرا وخواتین در قروق
~~اوجان
# ~~بر تخت ملک نشستو روزگاری با سلامت داشت و قوانین عدل برادرش غازان
~~راسخ
# ~~گردانید و بعضی از دقایق عدل و انصاف بر آن افزود و لشکر بهجانب گیلان
# ~~و مازندران کشید و شهرهایی که از دور آدم منقاد و مطیع هیچ پادشاه نشده
~~بود در
# ~~ایام سلطنت او گشاده شد. و امیرالامراء قتلغشاه نوین را در آن مصاف
~~بکشتند و
# ~~پادشاه نیکو اخلاق جای قتلغشاه نوین به امیر بزرگ چوپان داد و ذکر
~~امیرچوپان
# ~~در پادشاهی سلطان بوسعید بهادرخان بیاید. ان شاءالله تعالی.
# و مدار ملکسلطان اولجایتومحمد بر پنج امیر بود که نام ایشان در
# ~~یرلیغها توشتندی بدین تفصیل: چوپان، پولاد، حسین، سونج، ایسن قتلغ.
~~وزیر
# ~~سلطان محمد همان خواجه سعدالدین ساوجی بود اما نام وزارت بر وی بود
~~وکار
# ~~مملکت او بر صاحب فاضل مرحوم خواجه رشیدالدین طبیب میرفت ودل و گوش
# ~~سلطان بود وپیش از این دین موسوی داشت و به دولت سلطان محمد شرف اسلام
# ~~یافت و نیکو خواجهای و بزرگ حکیمی بود. و بیاید شمهای از عاقیت کار او.
# پس چون میانهآ وزیر و این یگانه خواجه رشیدالدین سابقهآ منازعتی بود و
# ~~خواجه رشیدالدین منتهز فرصت میبود تا سعدالدین را از دست برگیرد و
~~سعدالدین
# ~~پیوسته با امرای حضرت طریق موالات مسلوک داشتی وایشان تربیت او کردندی
# ~~خواجه باز نمود که سعدالدین با امرا یکی است و مال ممالک در دست ایشان
# ~~میاندازد و به لشکر تو نمی رسد. وقضای بد نیز درآن دوسه روز سعدالدین
~~با جمعی
# ~~از نواب خود که اصحاب دیوان بودند هم سوگتدی و بیعتی کرده بودند بدان
~~معنی
# ~~که بیگانه را در دیوان پادشاه مجال ندهند و این معنی مزید علت حال
~~سعدالدین
# ~~و مدد سخن خواجه شد و گفت او هم سوگندی کرده و بر ممر غدر ایستاده و
~~اگرچه
# ~~از این معنی ms296 چیزی نبود پادشاه جهان درکار سعدالدین متهم گشت و خواجه
# ~~سعدالدین باز گردد من کذاب و نمام باشم و او بیگناه و اگر یا رغو بهوی
~~باز PageV01P270
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0272.png)

# ~~نگردد [..-]. و بیاید دانست که امرا با وی متقق اند پس در محول بغداد
~~پادشاه
# ~~جهان یفرمود تا سعدالدین را با هفده نایب او مؤاخذت کردند دوسه روز
~~مقید
# ~~بودند بعداز آن بنیاد یا رغو و بحث و استکشاف او نهادند. هرچند امرای
~~بزرگ
# ~~در یا رغو و سخن او شروع کردند از راه یاسا هیچ گناهی بر وی درست نمیشد
~~با
# ~~حضرت سلطان اولجایتو نمودند وسخن خواجه رشیدالدین مؤثر آمد و
~~پادشاهمصممتر
# ~~شد به کشتن سعدالدین و به نواب اشارت فرمود و سعدالدین را نایبی بزرگتر
~~بود او
# ~~را «شهابالدین مبارکشاه منشی» گفتندی. منشیای که عطارد فلک مجمره داری
# ~~او نمیشایست و خط مغولی و ترکی و عیارات تازی و پارسی او امروز در جهان
# ~~مشهور است واگر کسی را خاطر است که اهلیت و هنر آن مرد صاحب هنر معلوم
# ~~کند در فتحنامه ای که در فتح رحبه نبشته است در عهد غازان محمود نظر
~~کند تا
# ~~یداند که او چگونه مردی بوده.
# علی هذا غرض از این سخن صدق اعتقاد و ثیات و وفای او با خواجد
# ~~سعد الدین است.
# چون سعدالدین را به قتلگاه آوردند این خواجه شهاب الدین مبار کشاه پنجاه
# ~~هزاردینار زر به جلادان داد و استغاثآت آورده گفت مرا پیشتر از خواجه
~~بکشید و
# ~~سر من به پای خواجه اندازید. و همچنین کردند. و چون چشمش خواستند بست
# ~~گفت حاجت نیست دو رکعت نمازکرد و بیامد و بر پای سعدالدین بوسه داد و
# ~~بگریست وشرایط تودیع یه تقدیم رسانید و او را کار تمام کردند و بعداز
~~او خواجه
# ~~ویاران ازپیاو روان شدند.
# و چون خواجهسعدالدین کشته شد کار خواجه رشیدالدین ترفع یافت و
# ~~مردی را از اوساطالناس که کفایتی در معاملات داشت نام ms297 او علیشاه تبریزی
# ~~المعروف به «جیلان» وزارت را معین کرد و نام وزارت بر وی بود اما خطی
# ~~تمی دانست چنانکه درخوروزرا بودی و خواجه رشید کا رمی راند.
# و چون میل پادشاه اولجایتو به رسول الله و فرزندان او زیادت بود سادات
# ~~را درحضرت او کار قوی شد و ایشان را تربیت فرمودی. سیدی بود از شهر
~~ابهر و
# ~~زنگان او را سیدتاج الدین ابهری گفتندی. فرصت یافت و در حضرت پادشاه
~~جهان
# ~~مذهب ائمهآ اثنی عشری تقریر کرد و گفت حق امامت، فرزندان حسین راست و
# ~~امامت خلفای پیش یعنی ابوبکر و عمر و عثمان بر حق نبود و صورت کارهایی
~~PageV01P271
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0273.png)

# ~~که بود همه تقریر داد و پادشاه را مایل یدمذهب شیعهٔ‌ علی گردانید و
~~فصلی در
# ~~مذهب شیعه ییرداخت و برپادشاه عرضه کرد. بدال سبب دوسه روزی پادشاه
# ~~شیعه مذهب شد و فرمود تا در خطبهنام صحابه بیفکندند و در سکه همچنین
~~نام
# ~~دوازده امام نقش کردند. چون مذهبی محدث بود، اهالی بلاد از آن تمرد
~~تمودند
# ~~و قبول نکردند و در هرشهری غلوی کردند. بیم بود که فتنهآ بزرگ برخیزد.
~~این
# ~~معنی بازنمودند وخواجه رشیدالدین تقریر داد که اگر پادشاه شیعه مذهب
~~باشد و
# ~~رعایای او بر مذهب اهل سنت و جماعت، این کار راست نیاید. پادشاه باز
~~دانست
# ~~که اگر این مذهب شایع میتوانست کرد، در دور خلفا شایع شدی، از آن مذهب
# ~~با زگشت. نویستد ابهری را یارغو داشت و تقحص کرد و معصوم نبود. او را
~~یه
# ~~یاسا رسانید و همان مذهب راست که اهل سنت برآنند پیش گرفت. و از آثار
# ~~مشهور او یکی شهر سلطانیه است که بنا فرسوده که «گر بهشت است خود این
# ~~است وگر ته خود نیست» و قدیما این جایگاه صحرایی بوده نام آن شردیاز و
~~رسم
# ~~قلعه ای نام آن سنقر قلعه واز قبلهآ سلطانیه در آن کوهها بسیار عمارات
~~فرموده. و
# ~~در راه ms298 بغداد هم شهر کی کوچک ساخته آن را جمچمال گویند.
# و سلطان اولجایتو روزگاری عظیم با سلاست داشت وکار او همه عیش
# ~~وعشرت بودی واو را ایناقی بود نام او توغماق یا او خوش بودی. وبدین
~~منوال
# ~~مدت دوازدهسال بر تخت بخت ممکن بود تا در رمضان سنهآ ست و عشر وسبع
~~مائه
# ~~به مغرب فنا فروشد. والله اعلم.
# السلطان السعیدعلاءالدین ابوسعید بهادرخان بناولجایتو
# سلطان محمدبن آرغون
# مؤلف کتاب گوید که آغاز این کتاب در شهور سنهآ ثلث و ثلثین وسبع مائه
# ~~کرده بودم و در وقت تألیف پادشاه مرحوم ابوسعید بهادرخان در قید حیات
~~بود و
# ~~دیباچهآ آن به نام والقاب همایونش مطرز گردانیده بودم. چون کتاب اتمام
~~پذیرفت
# ~~بهدست معتمدی بهحضرت او روانه داشتم و بهشرف عرض وزیر بینظیر او آصف
# ~~براستی یعنی خواجهآ مرحوم غیاث الدین محمدبن رشید- تغمدهالله بغقرانهما
~~که او
# ~~نیز در وقت این ترقیم نمانده _ رسید بعداز مطالعه بهمدت ماهی دیگر
~~پادشاه PageV01P272
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0274.png)

# ~~جهان هنوز این کتاب نادیده بهجوار حق پیوست. چون از خبر این واقعه - که
# ~~هنوز چشم روزگارگریان و دل اهل زمان بریان است - آگاهی یافتم ذکر احوال
# ~~سلطان بوسعید که در بابی جداگانه نهاده بودم با ذیل اخبار گذشتگان
~~بنوشتم. و
# ~~غرض از این تقریر آن است که چون صاحب نظری در این کتاب مطالعه فرماید
# ~~بداند که در وقت بنیاد کتاب، پادشاه در حیات بوده و در وقت عرض واقعه
~~حادث
# ~~شده بدین سبب نام ممدوح داخل ذکر گذشتگان شده. والعذر عند کرام الناس
# ~~مقبول.
# السلطان بوسعیدین محمد
# سلطان بوسعید در عهد پدر در خراسان بود. و دو برادرش بودند یکی را
# ~~یایزید نام بود و یکی را بسطام و هردو پیش از پدر درگذشتند. و بوسعید
~~را امرا
# ~~می پروردند. چون پدرش سلطانمحمد درگذشت او نه ساله بود و چون واقغه
~~حادث
# ~~گشت جمعی امرا در فور عازم خراسان شدند و او را به عظمتی تمام به عراق ms299
~~آوردند
# ~~و در پنجم جمادی الاولی سنهآ سبع وعشر وسبع مائه بهاتفاق امرا وخواتین
~~ووزرا
# ~~برتخت نشاندند و آن زمان سونج بعشی (؟) که پسر سیثی بعشی (؟) بود راه
~~اتابکی
# ~~او داشت و اسیرالوس بود.
# چون بر سریرخانی متمکن گشت آثار جهانداری برناصیهٔ‌ اولایح بود و
# ~~بخت او را مربی و دولت رهنمای و پادشاهی آمد حمیده اخلاق پسندیده او
~~صاف
# ~~چنانکه به تأیید بخت جوان محسود سلاطین جهان گشت و گوشهآ تاجش از
~~کنگرهآ
# ~~کیوان برگذشت. و از آثار اقبال و دلایل سعادات که باری عزاسمه در حق آن
# ~~بیدار بخت ارزانی فرموده بود یکی آن بود که بهعلم وطلبهآ علم و هنر و
~~فضل
# ~~میلی عظیم داشت و هنرمندان را عزیز داشتی و شعرا را محترم و موقر
~~گردانیدی
# ~~و در حق این طایفه به انواع ، احسان فرمودی واو را بروات معایش طالب
~~علمان
# ~~در هر شهر مسلم بودی واحیانا خود شعرهای پارسی متین گفتی. و او پادشاهی
~~بود
# ~~که نفس مبارکش محتمل و مشتمل بسی اخلاق حمیده بود و در ایام دولت او
# ~~جوانبختی بسر برد.

PageV01P273

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0275.png)

# و چون دوسال از سلطنت او بگذشت او را بی اختیار حربی پیش آمد به
# ~~غایت سخت و بهعنایت الهی و تأبید سعادت نامتناهی آن طامهآ کبری از وی
# ~~متصرف شد وصورت آن حرب این است:
# خروج امرا بر بوسعیدخان
# در اول شهور سنهآ تسع وعشروسبع مائه جماعتی از امرای حشم و قومی از
# ~~کابر خدم که تا غایت در حریم حضرت پادشاه جهان چون کبوتران حرم محترم و
# ~~چون آهوان مکه مکرم بودند از حوادث زمان مسلم و در سایهآ بخت جوان آن
# ~~پادشاه جهاندار هریکی مرتیهآ قیصری نامدار و خسروی روزگار داشتند مقدم
~~و مقتدای
# ~~ایشان یکی امیر قورمیشی نام ویکی ایرنجی که ازاستخوان امرای بزرگ
~~بودند-
# ~~از قضای بد، دیو فتنه درگوش ایشان دمیدن گرفت ومرغ فساد در آشیان دماغ
# ~~ایشان بیضهآ غرور نهاد تا بهسخن حاسد مواد ms300 سوداء فاسد در سویدای سینهٔ‌
~~هریکی
# ~~مجتمع شد و شیطان رجیم دامن دلشان بگرفت تا بهفریب نفس اماره و غرور
# ~~نسناس وسواس مغرور و مفتون شدند. ناگاهاز جاده ایلی وطریق انقیاد
~~ومطاوعت
# ~~متحرف ومنزعج ومایل ومصرح گشتند شیوهآتمرد وعصیان پیش گرفتند و عللمی
# ~~برآشوفتند و دمامهآ یاغیگری فرو گرفتند و با امیر چوپان نویان که
~~امیرالامرای حضرت
# ~~بوسعیدخان بود مخالفت و مناقشت آغاز نهادند و آن را بهانهآ طغیان
~~ساختند و
# ~~سحری گرد خانه ها وخیل چوپان برآمدندو دست تیغ و تیرگشاده کردند و جمعی
~~را
# ~~بیجان و در خون پیچان کردند. چون امیرچوپان را هنوز در تنور حیاتنانی
~~مانده
# ~~بود و دولت بوسعید در کار آیت فرار به کار بست و من نجی برأسه فقدربح
~~فرو خواند
# ~~و چون باد عازم کریاس فلک رتبت گشت وصورت این حال بهسمع پادشاه رسانید
# ~~که جمعی از امرا چنین اتفاقی کردهاندو قومی از عسا کرمنصور که از شربت
~~بأس و
# ~~ضربت یاس سلطان غافل واز پیرایهآ عقل عاطل اند بدیشان گرد آمده وسر
~~مخالفت
# ~~و دل مناقشت دارند و از این معنی غافل که سحرجادوان فرعون به جنب عصای
# ~~موسوی هیچ اثر نکند وسعایت شیطان رجیم با عنایت رحمان رحیم جز وخامت
# ~~فایدهای ندهد.
# # اذا کان بین الناقبین عداوة %~% فللبقیة الویلاة من (؟) عاجل القتل
~~PageV01P274
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0276.png)

# # مومیایی همه دانند که را خرج شود %~% هر کجا پشه بدپهلو زدن اید با شیر
# چون این معنی بر رأی جهان آرای سلطان که محلل اشکال قضا و مصور
# ~~اشکال قدر بود عرضه داشتند فی الحال با فوجی از حشم منصور وموجی از
~~دریای
# ~~عساکر موفور- کثرهم الله تعالی الی یوم النشورعزیمت بر آن صوب که مقام
~~و
# ~~مخیم آن ملاعین بود معطوف داشت. دولت در رکاب همایون نصرمن الله وفتح
~~قریب
# ~~گویان و نصرت بر فراز چتر فلک سای پویان،
# # خدای حافظ ودولت رفیق و بخت قرین %~% سپهرطایع وعالم به کام و فتح معین
# متوکلا علی ms301 الله تعالی در اول جمادی الاول من السنة المذکور در حدود
# ~~زنگان بدیشان رسید و از آنجا که حسن شفقت و کمال نصفت آن پادشاه
~~دربارهآ بتدگان
# ~~حق شامل بود اندیشه فرمود و بر ابتدا یکی از بندگان حضرت و مشفقان
~~درگاه
# ~~امیربوبکر نامی بهایلچی گری نامزد قرمود مخبر بهمواعید و وعد و وعید و
~~معلم به
# ~~ابشار وانذار تا ایشان را بهایلی دعوت کند وآیهآ اطیعواالله واطیعوا
~~الرسول و
# ~~اولواالامر منکم9 بر ایشان خواندمحض غرض آن که حجت گرفته باشد مگر به
~~طریق
# ~~جمیل ووجه صواب به ایلی باز آیند و پادشاه رحیم نیز از کمال مرحمت
~~پادشاهانه
# ~~قلم اغماض و رقم عفو بر جراید جرایم آن بدبختان فرو کشد و والکاظمین
~~الغیظ
# ~~والعافین عن الناس0که از شمایل مرضیه وخصال حمیدهآ آن شاه جهان پناه
~~بود
# ~~کارفرماید تا خون طایفهای که عرس تربیت و پروردهآ عاطفت او واسلاف او
~~بودهاند
# ~~ریخته نشود. چون چنگ فنا گریبان بقای ایشان گرفته بودو از روزگار
~~حیاتشان جز
# ~~ساعتی نمانده ایلچی را کاس فنا چشانیدند و در فور پاره کردند.
# که را بخت برگردد از روزگار %~% همه آن کند کش نیاید به کار
# خسرو کشور گیردر زمان که بدین جرأت شنیع مطلع گشت دلاوران سپاه را
# ~~تدای یاایها النبی جاهدالکفار و المنافقین و اغلظ علیهم وماویهم جهنم
~~وبئس
# ~~المصیر11 درداد.
# # بهگردن کشان گفت یکسر به تیر %~% کنید آسمان تیره بر ماه و تیر
# # همه جنگ با پیل داران کنید %~% بدیشان چنان تیر باران کنید PageV01P275
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0277.png)

# # که در چشم هر پیلبانی بهجنگ %~% فزون باشد از مژه تیر خدنگ
# حکم یرلیغ جهانگشای به نفاذ پیوست تا مردانی که روز حرب را بهدعای
# ~~سحری از خدای خواهند و بهادرانی که در شب تا ریک به تیر با ریک خال
~~سیاه از
# ~~خ زنگی در ریایند وسوارانی که صفت ایشان این است که.
# رجال لایملون المنایا %~% اذادارت رحی الحرب الزبون
# چون رس وار گرد ساعد و ms302 چون دایره پیرامن مر کز پرگار در آمدند.
# # نیامد ماه چرخ از میغ بیرون %~% ز بیم آن که بر رویش چکد خون
# صفها راست کردند و قلب وجناح تعبیه دادند.
# # زشست خدنگ افکنان خاست جوش %~% کمان گوشها گشت همراز گوشن
# # هوا پر ز زنبورشد تیز پر %~% خدنگی تن و آهنین نیشتر
# هرچند هریکی ازآن امیران رستمی زمانه و اسفندیاری یگانه بودند در مقابل
# ~~آمدند وخون از تیغ چون باران از میغ باریدن گرفت. جگر دلاوران در جوش و
# ~~زبان بد دلان در خروش آمد چنان که گوید، بیت.
# ~~بهوقت گرو فر از خون و گرد و مشغله دیدم
### | هواسنگ و زمین لعل و فلک کور و ستاره کر
# با این همه دلاوری که خصمان داشتند چندان بس بود که اشعه ماه منجوق
# ~~سلطان بوسعید انا رالله برهانه که با عیوق مجاور وسایهآ طوق همایونش که
~~با فلک
# ~~مشاور بود بر ایشان افتاد جمعیت ایشان پریشان شد و چون گنج قارون و
~~قطرهٔ‌
# ~~سیماب در دل زمین مطموس ومدفون گشتند. خیل خیل از پشت فیول مانند
# ~~اوراق اشجار در فصل خزان فروریختند.
# # در برگ ریز عمر عدو صرصر اجل %~% نوروز را طبیعت فصل خزان نهاد
# # اطراف باغ معرکه را تیغ آب رنگ %~% از خون کشته رنگ گل وارغوان نهاد
# به یک طرفة العین دلیران لشکر حق قریب هزار از خصمان باطل کوش بر
# ~~زمین زدند وپادشاه جوانبخت در آن روز به تن خود حرب کرد و جوشن رزم
~~خواست
# ~~و بپوشید وداد مردی بداد.
# # بچهآ بط اگر چه دینه بود %~% آب دریاش تا بهسینه بود12 PageV01P276
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0278.png)

# حمله های خطرنا کی برد و درمضایق از هیچ ناندیشید. نظم:
# ~~هر کجا رمحش نمودی مر یلان را دستبرد
### | هر کچا گرزش نهادی مر عدو را یادگار
# ~~بیضهآ مغفر شکستی در سر شیران رزم
### | عیبهآ جوشن دریدی برتن مردان کار
# ~~خسرومتصور میآمد تدا از آسمان
### | وز زمین فریاد دشمن کای شهنشه زینهار
# ~~هرزمان از ms303 خرمی نصرت برآوردی غریو
### | کافرین باد آفرین بر دست وتیغ شهریار
# و همان روز «بهادرخان» در لقب آن جهان بخش درافزودند وکار بدان رسید
# ~~که امیراسیر گشت و جلیل ذلیل شد. پالهنگ هر خربنده در گردن هر سپهبدی
# ~~افتاد گردن کشان را گردن کشان میآوردند. پس از یک زمان سجدهآ (؟)
~~گناهکار را
# ~~روشن و مبرهن گشت و معلوم و محقق شد که مشت بادرفش کوبیدن و زهر به
# ~~امتحان نوشیدن ازخرد وحصافت دوراست و جان بباد دادن زیر کی نیست. فریاد
# ~~زینهار وصدای استغفار به فلکهدوار رسانیدند. ثبات دولت قاهره برلشکر
~~ابقا فرمود
# ~~و بهقاعده در جملهآ جنود منخرط گردانید.
# بعداز آن که عساکر منصور ایل شدند و همه کمانها بینداختند و با شمشیر
# ~~و کرباس، خاک کریاس را توتیای بصر ساختند فرمان شد تا کسانی که مبدأ
~~این
# ~~ضرو منشأ این شر بودند خسته و گردن بسته به موقف یارغوی بزرگ در
~~آوردند. بعداز
# ~~استکشاف و استقصاء تمام که درآن باب به تقدیم رسید همگان انگشت
~~فاعترفوا-
# ~~بذنبهم13 برسینه نهادند و برگناه مقر آمدند. قاآن فرمود تا نامهآ
~~گناهکاری در کنار
# ~~هریکنهادند که اقرء کتا بک14 آن مجرمان بعدازخجالت و تشویر به عذرهای
~~نادل پذیر
# ~~توسل جستند و پنداشتند که داقع قضا آمده توانند شد چون مجال غدر متعذر
~~وحزم
# ~~پادشاه جهان از آن زیادت که دشمن خسته را با حیات بگذارد همه دل از جان
# ~~برگرفتند و مرگ بردل خوش کودند وخسرالدنیا والآخرة راه عقبی گرفتند. هر
~~کسی
# ~~بهانواع عذاب بهسزای خود برسیدند و شهنشاه فلک قدر در ضمان سلامت نصرت
~~PageV01P277
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0279.png)

# ~~بریمین وظفر بریسارسالما غانما به مقرعز و مکان سعادت خرامید.
# فاتی و رایات الممالک حوله %~% محفوفة بالنصر والاقبال
# واهالی جهان می گفتند.
# # شاید که آقتاب کواکب کند نثار %~% بر دست و تیغ شاه دراین فتح نامدار
# و بر این فتح نامی که تیسیر پذیرفت دور و نزدیک و ترک و تازیک
# ~~بترسیدند و هیبت وحشمت سلطان ms304 یکی هزارشد و امیر چوپان را دل قوی گشت.
# ~~نا امرای بزرگ بیامد و جوک بندگی زد و سر برزمین نهاد و دعاو ثنای
~~پادشاه
# ~~جهان گفت دیگر امرا پیش تخت پادشاه سجدهآ مطاوعت بردند وبدین فتح مبار
~~کیاد
# ~~گفتند و شرایط تهنیت بجای آوردند و به تقدیم رسانیدند. فریدون وقت
~~دربارهٔ‌
# ~~هر کس فراخور هر یک انواع سیورغامیشی ارزانی فرمود و همه را خلعت
~~پوشانید
# ~~وآن روز به نشاط وطرب بهشام رسانیدند. روز دیگر پادشاهزمان وزمین،
~~امیرالامرایی
# ~~بر امیرچوپان بهقرار مفوض فرمود و دست او و نهفرزند او بر ممالک خود
~~مطلق
# ~~گردانید و هریکی را امیری اقلیمی قرمود: امیرحسن شاه را که پسر بزرگتر
~~چوپان
# ~~بود ایالت خراسان داد وتمور تاش را مملکت روم بخشید و دمشق خواجه نام
~~که
# ~~میانگین پسرش بود و به تدبیر و رأی صایب مشهور بود در پایتخت خود بداشت
~~و او
# ~~را نیابت کل فرمود. علی هذا جهان را جمله در تحت تصرف چوپان واولاد
~~ونواب
# ~~او در آورد و چوپان را آقا خواندی وچوپان نیز احترام حضرت سلطان چنان
~~کردی
# ~~که هرگاه که به کریاس درآمدی از چهل پنجاه گام دور بایستادی و دست به
# ~~کش کرده سر بر زمین نهادی و زمین را ببوسیدی و خاک آستان خرگاه را
~~سرمهآ
# ~~بینایی ساختی. وتا وقتی که امیر چوپان در اردو بودی هیچ گردن کشی را
~~زهرهآ
# ~~نطق زدن نبودی و جملگی ملوک و سلاطین اطراف را از بیم سیاست و بأس
# ~~امیرچوپان دل خوش شده بود: بیت:
# ~~تا باسقاق عشق تو در ملک جان نشست
### | خون شد دل ملوک و رعایا و لشکری
# وکار وزارت به قرار بر علیشاه تبریزی میرفت. چه پیش از وقوع حرب
# ~~مذ کور، خواجه رشیدالدین مرحوم بهسبب سعایت حساد و چشم بد زمان پایمال
# ~~سیوف شده بود واعضای او را مجزی کرده هرشطری به بلدی فرستاده و شنیدم
~~که آن
# ~~مرد پیش بین چون در اوایل، ms305 جلوس مبارک پادشاهزاده را مشاهده کرد و
~~کارها PageV01P278
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0280.png)

# ~~وا از لونی دیگر دید، بهحضرت آمد و از نیابت و شغل سلطانی استغقار کرد.
# ~~پادشاه او را اجازت داد دوسه ماهی بر سر روضهآ سلطان اولجایتو محمد
~~مقیم شد. از
# ~~آنجا که سرشت روزگار و طبیعت ایام با پزرگان مخالف است جمعی تقریر
~~دادند که
# ~~گرگ پیر است از وی ایمن بودن سهو است، پادشاه را بر سر آن داشتند تا او
~~را از
# ~~دست بردارد. بداک سبب شمشیر بر وی براند وچول او را به مقتل اوردند در
~~بدیهه
# ~~در حالت قتل این دوسه بیت انشا کرد و از او یادگار مانده. قطعه:
# سالها خاطر مرا ز نشاط %~% هیچ پروای قیل وقال نبود
# ماه ملکم غم کسوف نداشت %~% روز عیش مرا زوال نبود
# چرخ میخواست تا کند خللی %~% لیکنش قدرت و مجال نیود
# حاصل الامر هرجه خواست بکرد %~% به طریقی که در خیال نبود
# و خواجه علیشاه دوسهسالی کار وزارت راند. اگرچه ملکعزالدین عبدالعزیز
# ~~پسر جمال الدین ابراهیم حلبی که او را شیخ جمال گفتندی و در آخر شمهای
# ~~ز انجام کار ایشان نیز خواهد آمد رقیب این علیشاه شد و نزدیک سلطان جاه
# ~~یافت ودم آن میزد که سر به وزارت فرو نمی آورم و با دمشق خواجه نیک
~~متفق
# ~~بود و هرسال ازمال وجوهر ونفایس بر وبحر چندان در الوس پادشاه بریختی
~~که
# ~~همه گوش وگردن شتران و دواب خوانین و امرا برلعل ولآلی کردی خواجه
~~علیشاه
# ~~در دست او معذب بودی و بر رأی او اعتراضها کردی تا خواجه علیشاه نیز
~~رخت به
# ~~سراچهآ عقبی کشید. امیرچوپان یکی از وزرای خراسان طلب فرمود و نام او
~~صاین
# ~~وزیر نهاد. یکسال اسم وزارت بر وی بود، او را تیز به گناهی متهم
~~گردانیدند و
# ~~شکار شمشیر مغول گشت.
# پس چون اغصان دولت چوپان و فرزندان او از غایت ثمرهای که داشت
# ~~چنان با رور گشت که ms306 فرو شکست و ذکر آن حال در عقب خواهد آمد و دمشق
# ~~خواجه و چوپان همه بر افتادند، پادشاه جهانگیر جوانبخت از آنجا که کمال
~~وفا
# ~~و وقور انصاف او بود حق وزارت در نصاب خود قوار داد ومنصب وناات بر
~~فراند
# ~~خواجه دشیدالدیین که او د1 غیاثالدین محمد گفتندی و دیباچهآ این تألیف
~~به نام
# ~~شویف او مشرف است و شمهات از مناقب و مآثر او اکر دفته*ا مقرر فرمود
~~واو تا
# ~~آخر عمر سلطان، وزیر بود وکاریراند در وزارت که مساعی صاحب عباد ویحیی
# ~~15. در مقدمهآ مجمع الانساب ذکر این وزیر هست.

PageV01P279

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0281.png)

# ~~برمک منفی گردانید و حال او هم نیز شمهای بیاید که سیب قتل و نگبت او
~~چه
# ~~بود. پیشتر احوال زوال دولت چوپان تقریر رود و هذاسفصلها:
# ذکر احوال چوپانیان
# استماع افتاده که نسب امیرچوپان از تراکمه بود وسالها در خیل امیر-
# ~~قتلغشاه نوین - که گفتیم در حرب گیلان بقتل آمد - میبود و بهمردانگی و
# ~~جلادت مشهور و معروف. و گویند در حرب گیلان اثرها نموده و پادشاه
~~اولجایتو
# ~~سلطان او را پسند قرمود و جای قتلغشاه بهوی ارزانی داشت و گویند به
~~تنها با
# ~~هزارمرد بزدی و تا وقتی که سونج بعشی(؟) که سرور قبایل ایغور بود و راه
~~اتا بکی
# ~~سلطان داشت در قید حیات بود امیرچوپان اگرچه امیرالامرا بود در کار
~~ممالک
# ~~شروعی نمیپییوست چون سونج تعشی [بخشی؟] بهعلت نقرس راه عالم باقی
# ~~گرفت، کار اسیرچوپان بالایی یافت و هرروز قویتر میشد وعادت او آن بودی
~~که
# ~~دائمأ بهحدود دربند وثغور مقیم بودی. در سالی دو نویت یا سه نوبت به
~~کریاس
# ~~حاضر شدی و یک ماهی ملازمت پادشاه نمودی و بازگشتی و به تدبیر و ترتیب
~~کار
# ~~دربندها ولشکرها مشغول بودی. اما پسرش دمشق خواجه نام را بر تخت پادشاه
# ~~یافت یطر16 نعمت وخیلاء عصیان بر دماغ او راه یافت و تنعمات بیحد پیش
# ~~گرفت وگاهگاهی سخنانی که از طریق ادب ms307 دور بودی در غیبت سلطان برزبان
# ~~که خزانهآ او بیش از خزانهآ ابوسعیدخان شد بل که بوسعید را خود خزانه
~~نبودی.
# چون بیادبیهای دمشق خواجه از حد و اندازه بیرون شد شبی سلطان
# ~~بوسعید به نشاط شراب نشسته و سکر او را دریافته جماعتی ایناقان گفتند
~~نام
# ~~پادشاهی بر تست اما پادشاه حقیقت دسشق خواجه است. سلطان را این حدیث
# ~~سخت آمد. در حال فرمود که همین زمان خواهم که سر دمشق خواجه پیش من
# ~~آرید.

PageV01P280

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0282.png)

# جماعت حساد چون فرمان پادشاه بشنیدند، علی الفور قصد خانه دمشق-
# ~~خواجه کردند. چون [وی] آگاه شد که حکم سلطان بدان جملت نقاذ یافته به
# ~~عدت و آلتی که داشت مغرور بود مردمان فرستاد به جمعی از امرا و دوستان
~~که در
# ~~اثنای این چندسال دم بهموافقت و مصادقت با وی زده بودند و وعدههای مزور
~~با
# ~~هم نهاده که یعنی وقت مدد است. هیچ کس از امرا و نوینان مساعدت وی نکرد
# ~~بدانست که آن همه تمویه بود علی هذا آن شب در آن قلعه که بود در محکم
# ~~ببست و به کارسازی مشغول شد و گویند غسلی (؟) از آب گل برآورد و هزار
~~دست
# ~~سلاح بیرون آورد و به هزار نفر مرد داد که بعضی غلامان و بعضی خواص و
# ~~نو کران او بودند و اسبی داشت گویند به هزاردینار زر طلا خریده بود و
~~دهفرسنگ
# ~~راه میدوید و شمشیری داشت بهمثل قیمت اسب بست آمده علی الصباح برآن
# ~~اسب نامی سوار شد و آن شمشیر حمایل کرد و با آن معدود روی از قلعه به
~~زیر
# ~~نهاد. چون به کنار شهر سلطانیه رسید، دروازه بسته بود. گویند زنجیری بر
~~پیش در
# ~~حایل بود که هر مهرهآ از آن زنجیر یک من آهن بودی به هم افکنده آن
~~شمشیر بزد
# ~~و زتچیر را چون رشتهای ببرید و ییرون رفت، لشکر بوسعید در پی او نشست.
~~چون
# ~~قریب فرسنگی راه برفت، مصر ms308 خواجه نامی که مخلص سلطان بود بهوی نزدیک
# ~~شد. دمشق هرچند پای بر آن اسب نامی زد همچون اسب چوبین نجنبید، بدانست
# ~~که روز نکبت است. دست بهشمشیر برد، از نیام بر نیامد. مصرخواجه بهوی
~~رسید چماقی
# ~~بر سر وی زد و از اسبش جداکرد. هرچند گفت مرا زنده به حضرتخان برید
~~قبول
# ~~نکردند سرش جدا کردند و بهخدمت پادشاه بردند. روز دیگر سرش بر کنگرهآ
~~قلعه
# ~~بردند و بیاویختند و بوسعیدخان به هیبت بنشست و گفت هر کس که او دا دل
# ~~مخالفت باشد عاقیت او چنین باشد. امرا و اعیان حضرت بیامدند و زانوی
~~خدمت
# ~~زدند ودعا و ثنا گفتند و بازگشتند. در آن روز ازخزاین و دفاین ونفایس
~~وجواهر
# ~~که تعلق بهدمشق ونوکار17 ونواب او داشت صامت و ناطق نماند. همه غارت
# ~~کردند و روزگار دمشق بهمصر تمام شد و از وی نرینه نماند و دو دختر
~~مانده PageV01P281
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0283.png)

# ~~که] امروز هردو حاکم الوس پادشاه زمین و زمان اند که به دولت این جمشید
# ~~زمانه این خواتین دوگانه را دولت و اقبال بهابد مقرون باد. دختر بزرگتر
~~نام او
# ~~دلشاد - که همیشه دلش چون تام خود باد - پادشاه بوسعیدخان قبول فرمود
# ~~و خاتونخان شد تا وقتی که پادشاه را حالت ناگزیر پیش آمد. امروز همچنان
# ~~فرخنده و رخشنده بر تخت حکم است که عمرش با قیامت برابر باد. والله
~~اعلم.
# مقتل امیرچوپان
# چون دمشق خواجه به حکم یاسای سلطان بوسعید رسید جمعی در دل
# ~~پهادشاه پیداکردند که چوپان را من بعد دل یا تو راست نخواهد بود.
~~وسلطان هیچ
# ~~نگفتی ونام چوپان به زشتی نبردی و او را همان آقا خواندی. اما چون خبر
~~این
# ~~واقعه بهچوپان رسید گفت آه از روزگار من و فرزندان من. مکتوبات آغاز
~~نهاد و به
# ~~تضرع و خشوع، عذر بی ادبیها که دمشق کرده بود بخواست و گفت آن فرزند
# ~~کشتنی بود وشمشیر پادشاه جز مخالف نخورد. فی الجمله بوسعید ms309 اغماض می
~~فرمود
# ~~ازحد وچوپان آقا از اغماض ووقا رسلطان زیادت می ترسید.
# چون پیرامون چوپان لشکر بسیار بود و مر بیشتر امرا با وی، او را تحریض
# ~~دادند بر آن که چه عجز افتاده ترا؟ لشکرباید کشید و مغافصة سلطان را
~~فروگرفتن
# ~~وخویشتن را از این اندیشه خلاص دادن. چوپان نیز مفتون سخن بدآموز گشت.
# ~~هقتادهزار سوار برگرفت و به حدود قزوین لشکرگاهی ساخت. از آن نهضت،
~~اهالی
# ~~بلاد جمله بترسیدند وامرا و وزرا یه خدست خان عرضه دادند که چوپان با
~~لشکر
# ~~نزدیک آمد و لشکری چنان که باید نزدیک تو نیست. این را چاره و تدییر
~~چیست؟
# ~~جواب فرمود که هرچه در ازل حکم مسبب الاسباب رفته هرآینه چنان شود و
~~غم،
# ~~بیفایده بود. مرا خدای تعالی پادشاهی بخشیده و اگر باز میستاند ودیعت
~~خودش
# ~~است و اگر تقدیر نرفته هیچ کس پادشاهی از من نتواند ستد. چون نیکو در
~~این
# ~~جواب تأمل نمایی سخن محققان وموحدان ومتوکلان است وسر کلام الملوک
# ~~ملوک الکلام از این سخن روشن می گردد.
# پس چون چوپان آقا دوسهروزی با لشکر بنشست و پادشاه فلک رتبت هنوز
# ~~عزیمت آن نداشت که اجازت مصاف فرماید شبی مانند آن شب که خدای سبحانه
~~PageV01P282
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0284.png)

# ~~و تعالی رعب وخوف در دل لشکر احزاب افکند واز کنار مدینه برخاستند و
~~برفتند
# ~~کماقال الله. یاایها الذین امنوا اذکروا نعمةالله علیکم اذجاء تکم جنود
~~فارسلنا-
# ~~علیهم ریحا وجنودا لم تروها وکان الله بماتعملون بصیرا18 ناگاه بر
~~چوپان خوفی
# ~~و هراسی طاری شد و خود با لشکری اندک یرنشست و از طرفی برفت. هر کس از
# ~~امراکه در آن شب از فرار چوپان خبر مییافت او نیز خود را برطرفی بیرون
~~می-
# ~~افکند. روز دیگر باقی لشکری که لشکر سلطانی بودند پیش پادشاه روی زمین
~~به
# ~~سجده در افتادند و گفتند ما مأمور امر آن امیریم که پادشاه او را برسر
~~ما گماشته
# ~~بود ما از آن غاقل بودیم ms310 که چوپان آقا ما را به جنگ خداوندگار میآورد.
~~والحق
# ~~همچنان بود. پادشاه بر گناه ایشان و الکاظمین الغیظ19 فرو خواند وجان
~~ایشان
# ~~ببخشید.
# چوپان چون از حدود قزوین نهضت کرد روی بهخراسان نهاد به عزم آن که
# ~~از جیحون عبره کند و توسل به حضرت قاآن جوید تا قاآن وا در حضرت
~~بهادرخان
# ~~شفیع سازد به همین رأی قرار گرفت و برفت با جمعی از نواب که امرای بزرگ
~~بودند
# ~~و بعضی از فرزندان. چون بهخراسان رسید، روزی اندیشه کرد و نواب را حاضر
# ~~گردانید گفت من فکر می کنم سن نصاب کمال یافته. بین الستین والسبعین
~~است
# ~~و با سخن سرورکاینات علیه السلام موافق. هر آرزویی که مرادر دل بود
~~خدای
# ~~تعالی به دولت بوسعید بهمن ارزانی داشت. امروز مردی پیرم. بهمن نسزد که
~~یا
# ~~خداوندگار خود دم مخالفت زنم و قاآن کی باز حال من افتد و حال آن ممالک
# ~~نتوان دانست که چگونه باشد. عزیمت مصمم است در آن که بهشهر هرات روم
# ~~که مرا با غیاث الدین - ملک هرات - سابقهآ دوستی تمام هست و بیعت و
~~سوگند
# ~~با من دارد که قصد من نکند. رأی من این است و بر این مزید نیست. هر کس
~~که
# ~~با من میآید خیر والا هرکسی سر خود گیرند. چون امیرچوپان این فصل فرو
# ~~خواند، جمعی امراکه با وی بودند گفتند انالله واناالیه راجعون.2 و هر
~~کسی سرخود
# ~~گرفتند. پسر بزرگترش امیرحسن به قرار جیحون را عبره کرد و گفتند پیش
~~خانان
# ~~ماوراءالنهر نیک متمکن شد. عاقبت بهسعایت حساد منفی گشت. [با] یک
~~PageV01P283
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0285.png)

# ~~دوپسر دیگر و اند کی از خواص که با وی بودند، با خزینە تمام که در بار
# ~~چها رپایان داشت روی به دارالملک هرات نهاد. چون برسید غیاث الدین ملک
~~روز
# ~~اول مورد او را غنیمت دانست وشرایط توقیر و احترام بهتقدیم رسانید و او
~~را
# ~~فرود آورد و جان برمیان بست. چون شب ms311 در رسید سلک غیاثالدین هردو پسر
# ~~خود را بخواند وگفت بدانید که جان وخان ومان ودنیا وآخرت من بر سر این
# ~~مرد رفت. گفتند چگونه؟ گفت مرا با او عهد است اگر قصد او می کنم دین از
~~من
# ~~رفت و اگر قصد نمی کنم و مدد او می کنم در حضرت پادشاه وقت عاصی و یاغی
~~ام
# ~~و اگر او را راه میدهم تا برود طلب او به هرحال از من خواهند کرد. سه
~~کار است
# ~~هرسه به نفرین بد. پسران گفتند مصلحت در آن است که او را موقوف کنیم
~~وصورت
# ~~حال با بندگی حضرت نماییم تا حکم یرلیغ برچه جمله نفاذ یابد. به همین
~~معنی
# ~~قرار دادند و دوسه روزی در مراعات چوپان کوشیدند. از هرات تا21
~~دارالملک
# ~~سلطانیه دویست فرسنگ زیادت باشد.
# چون حکم پادشاه برسید قصد او کردند. چوپان در آن روز اسارت آن بیافت
# ~~که او را خواهند کشت. پیغامی فرستاد پیش غیاثالدین و گفت بد کردی و از
# ~~خدای نترسیدی و سوگند به دروغ کردی. روزگار من بسر آمد اما تو نیز
~~مکافات
# ~~بیایی. اسا مرا سه حاجت به تست و چشم دارم که هرسه رواکنی: یکی آن که
~~مرا
# ~~چون بکشی در این زمین به گور نکنی و همچنین با تابوت بنهی. دوم آن که
~~پیغام
# ~~از من به بوسعید فرستی که چوپان زینهار داده که تابوت و جسد من به خاک
~~مکه
# ~~فرستی و به گورکنی. سوم آن که انگشت ابهام از من جداکنی و به نشانه پیش
# ~~تخت پادشاه فرستی. چون این وصایا تمام کرد، غیاثالدین دو سرهنگ بفرستاد
# ~~تا او را بهزه کمان بکشتند و تابوت او را بنهاد و انگشت ابهامش همچنان
~~جدا کرده
# ~~به کریاس فرستاد. قضای خدای و همت چوپان که در کار بود جماعتی در حضوت
# ~~پادشاه عرضه دادند که غیاثالدین با چوپان یکی است و این انگشت از آن
# ~~دیگری است که بریده و ms312 فرستاده. و غرض از انگشت آن بود که انگشت ابهام
# ~~چوپان مثنی بودی وانن نشانه ای روشن بود.
# چون حساد بعداز مرگ این سعایت در حق چوپان کردند بوسعید یرلیغ داد
# ~~که چوپان را همچنان با تابوت بیاورند. غیاثالدین تابوت او را ببرد و
~~پادشاه
# ~~2. در تسخه اصل، «با6.

PageV01P284

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0286.png)

# ~~جهان روی او را مرده بدید بدانست که در ان تمویهی و تزویری نیست فرمود
~~که
# ~~دریغ از چوپان آقا که نیکوبندهای بود. پس بفرمود تا تابوت او را به خاک
~~مکه
# ~~بردند و دقن کردند.
# و چوپان مردی بهغایت عادل بودی وکار بهطریق شرع راندی و هرگز
# ~~شراب نخوردی و یک ر کعت نمازاز وی فوت نشدی و صدقات بسیار کودی و بسیار
# ~~عمارات مشهور و خیرات مشکور کرده و در بطن مکه کهریزی22 تمام ساخته که
# ~~امروز در مکه آب روان هست و تا غایتی منصف بود که پسرش [که] در روم
# ~~میبود نسیت آن بر وی کردند که در سکه تصرفی نموده و آن از معظمات گناه
~~بود.
# ~~بوسعید با وی این معنی بگفت. چوپان بهنفس خود عازم روم شد و پسر را
~~گردن
# ~~بسته پیش تخت آورد و گفت هرچه خواهی ازسیاست با وی بجای آر و این کمال
# ~~کیاست او یود واز چوپان دختری مانده بود نامش بغداد خاتون وتا آخر عمر
# ~~خاتون پادشاه بوسعید بود ویرلیغ او در اطراف ممالک روان وحکمش نافذ.
~~واحوال
# ~~قتل آن خاتون معظمه هم شمهای بیاید در جلوس ارپاخان. ان شاءالله تعالی.
# چون این جاق نیز بگذشت دولت بوسعید بهادرخان هر روز زیادتتر و
# ~~کو کب سعادتش بر سپهر اقبال تابانتر. در اثنای این دوسه سال هم روزی
~~جمعی
# ~~از مفسدان تمویهی پرداختند و دروغی که از آفتاب مشهورتر بود بر بغداد
~~خاتون
# ~~افترا کردند که یعنی قصد بوسعید دارد و بدان سبب جمعی درسر آن شدند
~~ونویان
# ~~اعظم اعدل نوشروان ثانی شیخ حسن نویان- که امروز مدارمر کز ms313 ممالک اولاد
# ~~چنگیزخان بر اوست و نایبخان وقت است- بدان واسطه مقیم ثغرروم گشت تا
# ~~وقتی که روح پادشاه بوسعید عروج کرد و بهمر کز اصلی روان شد. چون این
~~خسرو
# ~~کافی صایب رأی بود و کار وزارت را چنان ضبطی داد که کار مملکتی به رقعه
~~ای
# ~~داست بود. قلمش کار شمشیر کردی. از امرای بزرگی که در کریاس پادشاه
~~جهان
# ~~بوسعید کار می راندند امیر بزرگ اعظم شرف الحق والدین محمود شاه بود
~~تغمده الله
# ~~بغفرانه که میری بود صاحب رأی صایب فکر مصلح مدبر جوانبخت وبا وزیر وقت
# ~~ستفق و پادشاه از ایشان راضی. دوسه سال جمله لشکری و رعایای مملکت
~~ایران
# ~~درظل مرحمت این بزرگ مرفه وفارغ البال بودند و در آخر شمهای از احوال و
~~PageV01P285
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0287.png)

# مجمع الانساب
# ~~عاقبت کار این یگانه نیز بیاید. ان شاءالله تعالی. که چگونه صاحب غرضان
~~صورت-
# ~~حال او در حضرت پادشاه زمان زشت کردند وکار او را اندک خللی رسید و باز
# ~~چگونه با قراراصل رفت و نزدیک شاه یه همان مرتبت باز رسید.
# تعم، سلطان بوسعید روزگاری مساعد و بختی موافق داشت همه ایام خود
# ~~به استیفاء لذات از مصاحبت پریچهرگان و استماع سماع ارغنون و چنگ و
~~چغانه
# ~~تمتع گرفتی وچون با علم وطالب علمان میلی عظیم داشت اکثر اوقات
~~دانشمندان
# ~~و شاعران و مردم هنرمند را حاضر گردانیدی و به اکتساب هنر و استفادت
~~آداب
# ~~دینی و دنیوی مشغول بودی و خط پارسی و مغولی بهغایت خوب نبشتی و شعر
# ~~نیکو گفتی و یک قطعه که حسب الحال خود قرموده بود ایتجا ثیت افتاد و
~~هذا.
# ~~بهذات پاک خدایی که شاهیم داده است
### | که شادی و غم دنیا به پیش من باد است
# ~~بدین جهان نفریبد کسی که دارد عقل
### | که دهر را حیل و داستان بسی یاد است
# ~~هزار شکر خدا راکه دولتم بخشید
### | چنانکه درکف هیچ آدمی نیفتاده است
# ~~یکی که ملت اسلام روزیم کرده ms314 است
### | که نفس پاک همه مؤمنان بدان شاد است
# ~~دوم که خیر همه خلق خواست خاطر من
### | دلم برای مراد جهان به نازاد است (؟)
# ~~سوم ممالک وتاج وسریر و تخت جهان
### | مسلم است و زجد و پدر کزو زاد است
# ~~چهارم آنکه مراد همه برآرم من
### | بهشکر آنکه خدا این سعادتم داده است
# ~~یا بهمصر دلم تا دمشق جان بینی
### | نه آرزوی دلم در هوای بغداد است
# ~~سعید بخت کسی راکه در ازل نامش
### | خدای عزوجل بوسعید بنهاده است
# و چون این قطعه به ولایت شبانکاره رسید هر کسی در مجابات آن شروع
~~PageV01P286
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0288.png)

# ~~کردند و به تبر ک دست بهدست ببردند مقرد کلمات محمدبن علی بنااشیخ کبه
~~مؤلف این
# ~~مجموعه است گستاخی نمود واین مجابات درسلک نظم کشید. نظم:
# ~~دل زمانه زشاه جهان بدان شاد است
### | که دست عدل بهاهل زمانه بگشاده است
# ~~خدای جل جلاله که از عنایت خویش
### | همه ممالک روی زمین بدو داده است
# ~~زمانه رام وفلک یارو روزگار مطیع
### | جهان به دولت او چون بهشت آباد است
# ~~چه فضل هست که در حق او نکرده خدا
### | نخست آنکه زعدلش جهان پر از داد است
# ~~دوم که سایهآ رایات ملت اسلام
### | بهعون او بهبسیط ممالک افتاده است
# ~~سه دیگر آنکه زآب فرات تا جیحون
### | بهحکم یرلغ او سر بهخط بنهاده است
# ~~چهارم آنکه در ایام هرکجا هتری است
### | ضمیر روشن خورشید پرتوش یاد است
# ~~بهپنجم آنکه بهتأیید ایزد بیچون
### | دلش رحیم ووجودش سخی وکفزاد است
# ~~دمشق و مصر که گویند جنت است و نعیم
### | به تزد شاه نه همچون هوای بغداد است
# و در ایام دولت او واقعات و حادثات طاری شد که اگر همه نوشته شود
# ~~دراز گردد. باری پادشاهی بود که بخت با او چنان موافق بود که هر سال از
# ~~مملکتی که نهایل بودند مثل شام ومصر ومثل هند وسند چندان مال وتحف و
# ~~هدایا بفرستادندی که مقدارمال قرار و زیادت بودی. ms315
# ودرتا ریخ سنهآ ثمان وعشرین وسبع مائه سلطان ابوالمجاهد محمدشاه که سلطان
# ~~ممالک هند است وسر رفعت بر اوج کیوان میسایید و دوازده هزار فرسنگ زمین
# ~~هند را همه مسلمانی شایع گردانیده و جملهآ بتخانهها را بکلی خراب کرده
~~و بتان
# ~~شکسته را بهاطراف عالم منتشر کرده و احوال او وعدل و شوکت او از آفتاب
# ~~مشهورتر است ایلچیان فرستاد پا چندین هزار خروار خزاین و جواهر و تحف و
~~PageV01P287
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0289.png)

# ~~تنسوقات نفیس مثل طبلها ومروارید ویاقوت وکمرها از الماس و هرچه غنبر و
# ~~مشک و زباد وعود وصندل وکافور و عقاقیر بود خود حرمتی نداشت وچندان پیل
# ~~و بیر وکرگدن و خر عتابی وطوطی و گربهآ زباد و یوز و باز و بحری که عدد
~~آن
# ~~خدای دانست و زرطلا چندان بود که یه هر شهر که برسیدندی چها رپایان به
~~جهت
# ~~حمل آن بدست نیامدی. محملی بدین صفت با یکی از وزراء معتبر و یکی از
~~حجاب
# ~~بزرگ نام او امیر عبدالله و نام وزیر اختسان (؟) با پانصد ششصد تن از
~~خواص
# ~~و امرای حضرت او از راه دریا بفرستاد. چون این خبر بهسمع مبارکخان رسید
# ~~یرلیغ شد تا به هر شهر که برسند ایشان را بدرقه کرده اولام به اولام به
~~کریاس
# ~~رسانند. بدین منوال ایشان را بهشهر سلطانیه رسانیدند. رسولان هند چون
~~برسیدند
# ~~قریب یک ماه آن بارها در بیرون شهر سلطانیه افتاده بود و هیچ کس التفات
# ~~نمی کرد، چنانکه رسولان بهستوه شدند. بسیار شفاعت بهارکان دولت کردند
~~تا
# ~~روزی وزیرالوزرا غیاث الدین محمدبن رشید ایشان را بخواند و بپرسید تا
~~بهچه کار
# ~~آمدهاند؟ گفتند پادشاه ما طلب دوستی و موافقت سی کند. بعد از یک هفته
~~دیگر
# ~~خان فرمود تا آن بارها را درطوی بزرگ همه ببخشیدند و بر امرا و لشکر
~~تخصیص
# ~~فرمود. هیچ چیز از آن روی خزینهآ پادشاه ندید و در روز طوی رسول دوگانه
~~را
# ~~بیاوردند تا عظمت اردو ms316 وکریاس بزرگ را بدیدند و به چشم خود قیامت
~~سشاهده
# ~~کردند و بیهوش شدند و سر بر زمین نهادند و مجال نطق نداشتند. بعد از
~~مدتی
# ~~ایشان را با تشریف و سیورغامیشی بازگردانیدند و جواب نامهها کردند به
~~استمالت
# ~~آن که جلب دوستی مبذول است. از بأس ما ایمن باشد و یکی از بندگان حضرت
# ~~از پای کاران دیوان مردی در حساب از علویان نام او سید عضدالدین یزدی
# ~~بفرستادند نزدیک سلطان محمدشاه با بعضی از بلاک (؟) که در خور چنان
# ~~پادشاهی بود و این سید از راه خشک بهمدت شش ماه بهشهر دهلی که دارالملک
# ~~محمد شاه بود رفت به عظمتی هرچه تمامتر با چتر و پایزه وچون برسید
~~سلطان محمد
# ~~شاه مورد او را عزیز و گرامی داشت و در دعا و ثنای سلطان بوسعید بیفزود
~~و سر
# ~~برزمین نهاد و غایبانه چوک زد (؟) و تشریف که او را فرستاده بودند
~~بپوشید. وسید
# ~~عضد قریب سهماه در پایتخت سلطان محمدشاه بود وچندان مال از الوس سلطان
# ~~بوسعید با خود برده بود که در آن سهماه هر روز یک تومان زر به صدقه
~~دادی از
# ~~برای پادشاه بوسعید. و چون سلطان محمدشاه این همت بزرگ مشاهده کرد گفت
~~PageV01P288
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0290.png)

# ~~میتوان دانست که بوسعید بهادرخان چگونه پادشاهی با شوکت است که کمتر
# ~~بندهای از آن او شش ماه را از کریاس و اردوی او دور افتاده و به مملکتی
~~بیگانه
# ~~پیوسته با وجود زحمت غربت و رنج سفر هنوز هر روز یکتومان صدقهآ جان
~~پادشاه
# ~~خود میدهد و بدین سبب خجالت بهوی راه یافت. روزی سید عضد را گفت برخیز
# ~~و بهخزانه اندر رو و تفرجی بکن. سید بهخزاته در شد وسلطان از عقبوی کس
# ~~فرستاد که اجازت هست که هرچند و هرچه خودخواهی برگیری. سید در آن خزانه
# ~~خروارها یاقوت و زبرجد و الماس وجواهر نفیس دید و زر ونقره را خود محلی
# ~~نبود به قلیل وکثیر نظر ms317 بر یک دینار زر و یک دانه مروارید نیفکند الا
~~یک جامع
# ~~قرآن دید حمایل وار برگوشه ای آویخته آن را برگرفت و در برافکند و پیش
~~تخت
# ~~بایستاد. سلطان گفت چرا چیزی از نفایس برنگرفتی؟ جواب داد که مرا به
~~رسولی
# ~~فرستادهاند نه به حمالی، و این جواب مزید احترام سید و بزرگی بوسعید و
~~خجالت
# ~~سلطان هند شد
# فی الجمله سیدعضد را به تمکینی بازگردانید که چشم فلک از آن عظمت و
# ~~تبجیل خیره شدی و چون باز آمد خود تقریر می کرد که هرچند سعی می کنم که
# ~~مقدار مالی که سلطان محمدشاه به خاصهآ من داده غیر از آنچه به تحفه پیش
~~پادشاه
# ~~فرستاده است آنچه خاص مراست بدانم حساب نمیتوانم کرد از جمله سه پاره
~~زین
# ~~با آلت هرسه مرصع به جواهر و یاقوت ولعلی داده بود که یک پاره از آن
~~قیمت
# ~~می کردند بهسهلک مال درمیآمد. و لک نزدیک هندوان صدهزار دینار است.
# ~~کنون دیگر تنسوقات را از این سه پاره زین قیاس میتوان گرفت. و این
~~حکایت
# ~~شمه ای است از همت بلند و بزرگی سلطان بوسعید. و بختی چنان بیدار داشت
~~که
# ~~در مدت بیست سال که او بر تخت خانی متمکن بود هیچ وقت یک سم اسب بیگانه
# ~~بهمملکت وی نرسید وهیچ یاغی دم مقاومت نزد. وخدای تعالی همه چیزی بهوی
# ~~ارزانی داشته بود. به جز فرزند که ندید نهنرینه و نهمادینه اگرچه بعد
~~از وفات او
# ~~گویند از دلشاد دختری آمد اما چهفایده.
# باری چون شجر دولتش مثمر شد و اغصان جمله تمنی او سر به فلک بر کشید
# ~~و یک قرن از جلوس او بر وسادهآ فرماندهی بگذشت ومدت ملکش به قرب بیست
# ~~سال کشید در سنهآ ست و ثلثین وسبع مائه عزیمت بغداد مصمم فرمود که
~~قشلاق
# ~~و عیش گاه او بود. ناگاه منهیان خبر دادند که یعنی اوزبکخان - که خان
~~قفجاق PageV01P289
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0291.png)

# ~~است از فرزندان ms318 باتودعوی در سر دارد که یعنی زمین اران و آذربادگان
~~قدیما
# ~~داخل ممالک باتو بوده باید که پادشاه بهما ارزانی دارد و چون بارها این
~~استدعا
# ~~رقته بود و سلطان بوسعید قبول نکرده عزیمت دارد که لشکر را از دربند
~~بگذراند.
# ~~چون حکایتی ضروری و امری نازک بود عزیمت بغداد فسخ فرمود و با لشکری
# ~~و اردو بهقراباغ اران نزول فرمود، پس وزیر را بخواند واو را گفت چون
~~شغل
# ~~امرا تو میدانی و جملهآ امرا از حضرت دورند و هر کسی مسشغول ثغری و شیخ
~~حسن
# ~~در روم مقیم وشیخ علی حافظ خطە اقلیم رابع است و بلاد خراسان در اهتمام
~~اوست
# ~~و علی پاشا که خال است به کاردیار بکر و بغداد و موصل وعراق عرب
~~برایستاده
# ~~و امیر محمود شاه خود ملازم رکاب همایون و پسرانش هریکی حاکم خطه ایاند
# ~~چون عراق عجم و فارس وکرمان و غیره، این کار ترا کفایت باید کرد.
# چون وزیر این حکم بشنید سراسیمه شد و اگر چهلشکر کشی کار او نبود
# ~~زهرهآ جواب نداشت سمعا وطاعة یرخواند و در آن هفته به کارسازی مشغول
~~شد.
# ~~ناگاه پادشاه جهان را اندک انحراف مزاجی روی نمود. اطبا گفتند از افراط
~~وخستگی
# ~~شراب است. روز دیگر آن حرارت به تب محرق سرایت کرد چون یفیض الکاس
# ~~عندامتلائها معلوم است و غدر روزگا ر جافی محقق وعین الکمال در حق اهل
~~دولت
# ~~روشن چهمحتاج بیان است مدت هفده روز صاحب فراش گشت، عاقبت در روز
# ~~سدشنیه سیزدهم ربیع الاخر سنه ست وثلثین وسبع مائه از تخت بخت در افتاد
~~و
# ~~به روضهآ رضوان خرامید. رحمةالله علیه رحمةواسعة. و چون واقعهآ او حادث
~~شد و
# ~~خبر آن درد صعبنا ک که هنوز جگر ایام ریش و دل روزگار پریشان است به
~~ولایت
# ~~شبانکا ره رسید دلم بر جوانی وتخت و بخت آن نوباوهآ باغ سلطنت بسوخت
~~وفریاد
# ~~از نهادم برآمد. از سوز ضمیر، دست در ms319 عقیبهآ خاطر شکسته کردم و این
~~فراهم یسته
# ~~برآوردم. اگرچه شعر این مسکین فراخورآن نیست که در کتب ثبت افتد، اما
~~اگرچه
# ~~سرد وگران است نازنین من است. شیوهٔ‌ مرثیه پیش گرفتم واین چند خامه
~~سخن
# ~~را نظم دادم. یقین که ارباب فضل به کوم خود معذور دارند و بنده را
~~تمهدمعذرت
# ~~ارزانی فرمایند.

PageV01P290

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0292.png)

# ~~فغان زعربده و دور این سپهر روان
### | قغان زشعبده و جور دهر بیسامان
# ~~چه بازی است که آورد چرخ حیلتگر
### | چهمهره بود که در طاس چرخ شد غلتان
# ~~روا بود که بنالم چو رعد در دیماه
### | روا بود که بگریم چو ابر درنیسان
# ~~سزد که پا ره کنم جان ودل چومجامه و تن
### | زسوز ماتم و اندوه مرگ شاه جهان
# ~~چراغ دودهآ چنگز علاء دین خدای
### | خدایگان زمان و زمین بهادرخان
# ~~جهان خدای جوانبخت شاه هفت اقلیم
### | مدار مر کز شاهی پناه عالمیان
# ~~دریغ شاه جهان بخش بوسعید سعید
### | که شد زمسند شاهی بهزیر خاک نهان
# ~~سهشنبه سیزدهم روز از ربیع دوم
### | بهسال هفتصدوسی وشش بهحکم قران
# ~~موافق آمده با سال سی وپنجم از آنک
### | نهاد مبدأ و تاریخ عم او غازان
# ~~گذشته مدت شش روز از مه اسفند
### | که بود سال خراجی به زعم پارسیان
# ~~زتخت بخت روان شد بهتختهآ تابوت
### | روان بهمرکز اصلی سپرد روح و روان
# ~~دریغ از آن تن واندام نازنین بهلحد
### | دریغ ازآن رخ چون مه به خاک ره پنهان
# ~~دریغ وحسرت از آن لطف وطبع موزونش
### | که بود منبع اکرام و معدن احسان PageV01P291
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0293.png)

# ~~دریغ یرج معالی، دریغ قصر کرم
### | دریغ ملک امانی وشهر امن و امان
# ~~هزار حسرت از آن اصل معدلت که همی
### | نهاد داغ جدایی بهجان اهل جهان
# ~~کدام دل که نشد سوخته ز هجرانش
### | کدام دیده که از فرقتش نشد گریان
# ~~به مرگ او ملک الموت خود بخود بگریست
### | چو میگرفت از آن مایهآ جوانی جان
# ~~اگر بهچرخ فشانند هفت تختهآ خاک
### | و ms320 گر ز چرخ بریزند انجم رخشان
# ~~وگر زخون جهان بین جهان شود دریا
### | و گر ز آتش دلها فلک شود ویران
# ~~از آن چه فایده چون حکم کردگار این است
### | که هیچ نفس نیابد بقای جاویدان
# ~~هر آن که زاد به تاچار بایدش نوشید
### | ز جام دهر سی «کل من علیها فان»23
# ~~بقابقای خدای است و سلطنت او راست
### | که هست قاهر و قهارو راحم و رحمن
# ~~بزرگوار خدایا تو روح پاکش را
### | به فضل خویش به فردوس جاودان برسان
# سلطان بوسعید مردی میانه بالای خوب چهره بود. لونش سپیدی میل به
# ~~اصفر داشت ابروبی بسته و چشمی خوب نه زیادت مغولانه و گردنی میل به
~~درازی.
# ~~حرکاتی متناسب و محاورهای خوش و آوازی لطیف وسخن فصیح گفتی و او را
# ~~زنان بسیار بودتد خواتین بزرگ. اما خاتون اصلی او دختر غازان بود بنت
~~عمش
# ~~نام او الچکی خاتون و از دیگر زنان با هیچ یکی چنان خوش نبود که با
~~دختر
# ~~چوپان. وچون در آخر عمر، دختر دمشق بستد یعنی دلشاد خاتون، او را نیز
~~به PageV01P292
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0294.png)

# ~~غایت دوست داشتی و بغداد از این معنی رشک بردی. و دائما سلطان بوسعید
~~در
# ~~آرزوی فرزندی بود وخدای تعالی او را در ایام عمر این آرزو برنیاورد.
~~اما چون
# ~~وفات کرد، دلشاد حاسله بود و بعداز هفتماه از وفات سلطان دختری آورد
# این است احوال سلطان بوسعید من اوله الی آخره که ذکر رفت اکنون احوالی
# ~~که بعداز وفات او حادث شد تقریر کنیم. بعونالله ومشیته والله اعلم.
# ذ کر جلوس ارپاخان و مبدأکار او و مقتل او و ذکر مدت سلطنتش
# چون واقعهآ ناگزیر برسلطان بوسعید طاری شد به غیر از وزیرش غیاثالدین
# ~~محمد و امیرشرف الدین محمودشاه در اردو هیچ بزرگ دیگر نبود. آن شب که
# ~~پادشاه وفات کرد امیر محمودشاه و وزیر بههم بودند و به تدبیر مشغول
~~شدند. اولا
# ~~گفتند که مصلحت در آن است که ms321 تا وقتی که امرا به هم پیوندند و در کار
~~خانیت
# ~~بحئی کنند تا آن روز که پادشاهی معین شود خواهر سلطان بوسعید آنکه نامش
# ~~ساتی بیک است حکم راند و خود مصلحت همین بود. چون قضا چیزی دیگر در
# ~~حقیبه24آ قدرت داشت براین رأی قرار نگرفت وزیر گفت اگر همچنین کنیم
~~مالا کلام
# ~~بلغاق20 خیزد و اگر پادشاهی مستقل نباشد اهل بلاد را زحمت رسد و قتل و
# ~~نهب ناحق در حساب باشد. و گویند آن روز که سلطان بوسعید امارت مرگ در
~~خود
# ~~ییافت وزیر را گفته بود که اگر مرا حدثی رسد پادشاهزادهای از تبار تولی
~~خان
# ~~آنجاست ومن او را سپردهام نام او ارپا، او را بر تخت من قرار دهید که
~~ازاستخوان
# ~~تولی خان است.
# پس چون وزیر این فصل بگفت، امیرشرفالدین محمودشاه- از آنجا که کمال
# ~~کیاست او بود - بدانست که غرض وزیر امضای وصیت بوسعید است و امیر
# ~~شرف الدین محمودشاه همین پادشاهزاده میدید و میشناخت و با وی سابقهآ
~~دوستی
# ~~داشت گفت اگر چنین است من ظن پادشاهزادهای از تسل تولی خان میبرم. وزیر
# ~~گفت او را همین لحظه باید آورد و برتخت نشاند. امیرمحمودشاه در حال
~~برنشست PageV01P293
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0295.png)

# ~~در آن دل شب و به خیلگاه ارپا شد. ارپا را در آن عهد، حال بد بود. این
~~قدر بود
# ~~که سلطان بوسعید او را هر روز میاومهای معین کرده بود و بس وکس او را
# ~~تمیشتاخت و تام و نسب تمیدانست بهغیر از بوسعید. چون نیم شب امیر
# ~~شرفالدین محمودشاه دید که بهخانهآ او فرود آمد بترسید وگفت چه مییاشد؟
~~امیر
# ~~گفت مترس که به کاری نیک آمدهام برخیز و با من بیا. ارپا برخاست با
~~شمشیری
# ~~همراه امیرمحمود شاه شد و همان شب بیامدند و والدهٔ‌ سلطان بوسعید- نام
~~او
# ~~حاجی خاتون- حاضر گردانیدند وخواهر بوسعید نیز- یعنی ساتی بیک و آن کار
~~به
# ~~اتفاق قرار دادند و بر وی به پادشاهی سلام کردند. ms322 روز دیگر مرگ سلطان
~~آشکار
# ~~کردند وشرایط تعزیت به تقدیم رسانیدند و روز جمعه بود، خطبه به نام
~~ارپاخان
# ~~خواندند واو را لقب سلطان معزالدنیا والدین محمود نهادند و روز دیگر که
~~شنبه
# ~~بود هجدهم ربیع الآخر سنهآ ستوثلثین وسبع مائه درصحرای قراباغ اران بر
~~تخت
# ~~نشست و همان روز تابوت سلطان بوسعید را راست کرده به انواع جواهر مرصع
# ~~به شهر سلطانیه روان کردند.
# و تسب ارپاخان آنچه معلوم شده این است. ارپابن توقدی قوی برادرزادهآ
# ~~هولا کوخان. واو پادشاهی بود[ که] همان شیوهآ مغول و رسم وآیین
~~چنگیزخانی
# ~~داشتی و تازیک نتوانستی دید. و مردی مردانه بود و اول کاری که کرد آن
~~بود
# ~~که لشکر اوزبکخان را سنهزم گردانید واین حال از پیش ذکر رفت که در آن
# ~~زمان که بوسعید در حیات بود اوزبکخان عزم کرد که از دربند بگذرد. چون
~~خبر
# ~~وفات بوسعید بشنید لشکر را از دربند بگذرانید و به حدود قراباغ نزدیک
~~شد و بر
# ~~لب رود کر لشکر فرود آورد. ارپاخان چون آوازهآ هجوم لشکر قفجاق بشنید
~~در حال
# ~~با وزیر وامرا ولشکر فراوان نهضت کرد و مردانه روی یه لشکر اوزبکخان
~~نهاد
# ~~و مدت چهل وپنج روز لشکرها برابر تشسته بودند و دوسه روزی دست محاربت
# ~~قائم. و ازقضا در آن عهد علفی در صحرا پیدا شد که چون اسبان لشکر قفجاق
# ~~میخوردند می مردند تامبالغی اسب تلف شد. اوزبکخان چون دانست که لشکر
# ~~همان لشکر بوسعید است و هم بهتحمل و هم بهعدت و آلت از لشکر او زیادت
# ~~است در شب بفرمود تا آتش بسیار کردند و نیمشب برنشست و برفت. روز دیگر
# ~~از لشکر قفجاق اثر نبود و ارپاخان مظقر و منصور باز مقر سریر خرامید و
~~این فتح
# ~~اول یود ارپاخان را. و ارپاخان خیلی کارها در خاطر داشت همه موجب مصالح
~~PageV01P294
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0296.png)

# و دختر چوپان بود و در اوایل زن امیراعدل جوانبخت شیخ حسن نویان ms323 که
# ~~از تبار ایلکان نوین است و از نسل امرای بزرگ که منزلتی در حضرت
~~چنگیزخان
# ~~داشتند، او بیش نمانده و امروز مدار مملکت ایران زمین بروی است و مربی
~~پادشاه
# ~~زمین وزمان مظقرالدنیا والدین محمدخان خلدالله ملکه است بود و از وی دو
~~پسر
# ~~دارد. پس چون دل سلطان بوسعید مایل این خاتون بود و چوپان و دمشق
# ~~برافتادند از آنجا که آیین و رسم مغول است پادشاه بوسعید، بغداد را
~~تصرف نمود
# ~~وشیخ حسن نویان را خاتونی بزرگ بخشید و سیورغامیشی فرمود و شیخ حسن نیز
# ~~بهفراق بغداد راضی شد وشرعا او را سخن گفت و زن پادشاه وقت شد و زتی
~~چنان
# ~~عالی همت بود که در اسور مملکت شروع پیوست و بهنام او در اطراف ممالک
# ~~یرلیغ روان شد و تنعمات بیحد راند اما همه وقتی امراء حضرت و وزیر و
~~ارکان
# ~~دولت با زمی نمودند که عقد این زن را با پادشاه دل پاک نباشد و زنان را
~~وفا نیست
# ~~باید که پادشاه بر وی ایمن نشود. بوسعیدخان قبول نمی کرد و با وی در یک
# ~~جامه میبود هردو از یک گریبان سر بیرون کرده. پس چون دختر دمشق خواجه
# ~~دلشادخاتون -که امروز برتخت عز وسعادت است وخاتون نویان اعظم اعدل
# ~~زیدت معدلته است پیش بغداد میبود بهحکم آن که برادرزادهآ او بود و
~~تربیت
# ~~می کرد چون بهحد بلوغ رسید و هم اوجاور داشت و هم زیبایی - از آنجا که
# ~~آیین مغول آن است که هر کجا دختری خوبروی باشد از آن امرا بهخدمت خان
# ~~برند تا خان تصرف نماید- بغداد خاتون آن دختر را قدای2 سلطان بوسعید
~~کرد و
# ~~سلطان اورا بپذیرفت. چون مدتی زن سلطان بود، بغداد از کردهٔ‌ خود
~~پشیمان شد و
# ~~هیچ فایده نمیداد غصه میخورد. علی هذاچون سلطان بوسعید وفات یافت بغداد
# ~~خاتون همان سرتجبر و تکبر نمینهاد و گردن عظمت نرم نمی کرد و سربرخط
# ~~ارپاخان نمیآورد و ارپا ms324 هرچند میخواست تا او را از برای روان سلطان
~~بوسعید
# ~~تعرضی نرساند ممکن نمیشد. و حساد بغداد خاتون در خدمت ارپا عوضه دادند
~~PageV01P295
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0297.png)

# ~~که سلطان بوسعید به زهر هلاک شد که بغداد داده بود. و نیز گویند نامه
~~ای یافتند
# ~~که بغداد نیشته بود به اوزبکخان در باب موافقت با او و مخالفت با
~~ارپاخان.
# ~~چون ارپا پادشاهی بود جبار، احتمال این معنی پیش او متذر بود. روزی که
# ~~بغدادخاتون در حمام بود موکلان فرستاد تا او را هم در حمام کار تمام
~~کردند و
# ~~یهچوبدستی بکشتند بیست ونهم ربیع الآخر سندآ ست و ثلثین و سبع مائه. و
~~چنال
# ~~خاتوتی بزرگ بهسر تکبر و عجب شد. دریغ از بوسعیدخان وخواتین او. حق
~~تعالی
# ~~پادشاه وقت را خلدالله ملکه وسلطنته ونوشروان عهد شیخ حسن نویان را
~~خلددولته
# ~~برخورداری دهاد.
# حوال امیرمرحوم شوف الحق والدین محمودشاه طاب مثواه
# او را برادری بود از وی بزرگتر و اصل ایشان ترک است. نام برادرش
# ~~امیرمبارک شاه وقدیما حکومت اینجو ممالک فارس داشتند. و اینجو مال خاص
# ~~پادشاه واملاک دیوان بزرگ باشد. و پادشاه وقت مال مملکت فارس در اهتمام
~~این
# ~~دو امیر کرده بود و دو امیر با کفایت با احتشام بودند. دائما یکی از
~~برادران در
# ~~پایتخت ملازم بودی و یکی در ممالک فارس برسر اعمال بودی و ایشان را
~~نعمت
# ~~بیقیاس و نو کران بسیار بود و مردمان عادل بنصف بودند و در آن حکومت
~~یدبیضا
# ~~نمودندی. و چون در آن عهد، امیرمبارک شاه درگذشت، شغل حکومت فارس
# ~~بهحکم پادشاه وقت با امیرشرف الدین محمودشاه افتاد و ملکی و متصرفی
~~ممالک
# ~~فارس تعلق به اولاد جمال الدین ابراهیم داشت. احیانا میان ملکعزالدین
# ~~عبد العزیز و اسیر شرف الدین محمودشاه مادهآ خصومتی ظاهر شدی و ملک
~~عزالدین
# ~~مردی متکبر بود و امیرشرفالدین باوی طریق اغماض ومساهلت سپردی. تاوقتی
# ~~که ملکعزالدین کشتهآ تیغ اسیرچوپان شد، جملگی متاصب و شغل فارس به ms325
# ~~استقلال به امیرشرف الدین محمودشاه ارزانی فرمودند و عزیمت حضرت
~~بوسعیدخان
# ~~مصمم فرمود وشرف سیورغامیشی یافت و منظور نظرخان و چوپان گشت. و چون
# ~~کفایت وکاردانی او اظهر من الشمس بود، هرروز عنایت بوسعیدخان دربارهآ
~~او
# ~~زیادت میشد وکار او بالایی مییافت تا چنان شد که اکثر ممالک سلطان
~~ازعراق
# ~~و عراقین وفارس و اصفهان وکرمان ولور و بحره(؟) برجمله داخل بلوکات
~~اوشد.

PageV01P296

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0298.png)

# ~~و چون امیرچوپان نماند امیری الوس بهوی مفوض شد و التمغای او در اطراف
# ~~ممالک روان گشت و چون خود ملازم تخت بود از پسران جوانبخت که داشت
# ~~یک پسر بزرگترش که امروز همان جای پدر دارد - یعنی امیراعظم نیکوسیرت
# ~~اعدل جوانیخت جلال الدنیا والدین مسعودشاه زید اقباله -را حکومت
~~دارالملک
# ~~کرمان و مکران زمین تا حدود سند وهند داد و بدان جایگاه فرستاد با چتر
~~وپایزه و
# ~~لشکر وطبل وگاورگا و پسر دیگرش نوشروان ثانی امیراعظم جوان کامکار با
~~هیبت
# ~~فا رس ونیابت مطلق در امیری الکای ممالک مزبوره فرمود واو در حکومت
~~مملکت،
# ~~احیاء سنت عمری و رسم غازانی تازه گردانید و بهتیغ آبدار خاک ظلم و
~~تعدی
# ~~به باد برداد و گردنانی که از قدیم الدهر دست تسلط و پای تغلب برمملکت
~~شیراز
# ~~و عراق دراز کرده بودند همه را گردن قروشکست و علفهآ شمشیر ساخت تا
~~چنان
# ~~شده که امروز که او بر تخت شیراز ممکن است از آب آموتا دیار مغرب جملهآ
~~شاهان
# ~~نامدار و گردن کشان کامکار از بیم سیوف آبدار او سردر جیب هراس کشیده و
~~در
# ~~روزگاری چنین که در یک سال چنین نقلی و انقلابی پیدا شده که سه پادشاه
# ~~نشستند قطعا در ممالک او هیچ کس را زهره نبود و ندارد که از د کانی
~~تعدی
# ~~سیبی کند. زر بهخروار در بیابانها بی بدرقه روان است. باری سبحانه و
~~تعالی او را
# ~~و دولت روز افزون او را تا دوردامن قیامت پاینده و مستدام داراد. ms326
# نعم، امیرشرفالدین محمودشاه راهر روز دولت زیادت تر و کو کبسعادتش در
# ~~افق اقبال تابانتر بودودر الوس پادشاه هیچ کار بی کنکاج ومشورت او
~~میسرنشدی
# ~~و پادشاه وقت جمله کارها به رأی صایب او بازگذاشت و وزیر وقت امیرغیاث
~~الدین
# ~~محمدبن رشید رحمه الله جمله امور مملکت به اتفاق او راندی و با همدیگر
~~مواصلت
# ~~نکاحی کردند. وبدین منوال بود تا درشهورسنهآ خمس وثلثین [وسبع مائه]
~~خانی
# ~~اندک تشویشی در طالع او پیدا آمد و آن چنان بود که پسر جوانبختش جلال
~~الدین
# ~~مسعودشاه را با یکی از ایناقان بهادرخان که جاهی تمام داشت نام او
~~مسافر و
# ~~پادشاه را با او الفتی بود وسنظور نظر عاطفت خان بود روزی در سر
~~شرابخوردن
# ~~عربدهای افتاد و آن ایناق از جلال الدین مسعودشاه بگریخت و التجابه
~~سلطان
# ~~برد و در خانهآ سلطان پنهان شد. گویند جلال الدین مسعود به در خانه آمد
~~و طلب
# ~~خصم خود کرد علی هذا در را بازگردانیدند. روز دیگر سلطان بوسعید برنجید
~~و از PageV01P297
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0299.png)

# ~~امیرشرفالدین محمودشاه عتاب کرد و فرمود که من جمله ایران وتوران را
~~دردست
# ~~تو وفرزتدان تونهادهام وپسر تو درحضرت من بیادبی رسم مینهد. امیرشرف
~~الدین
# ~~عذرهای عاقلانه گفت و گفت ایشان دو جوان بودند و با همدیگر عریده
~~کردند.
# ~~خطاب قرزند مسعود با مسافر بود. فی الجمله دوسه روزی سلطان یوسعید
~~مترددخاطر
# ~~میبود و امیرشرفالدین محمودشاه مصلحت در آن دید که دوسه روزی با ممالک
# ~~شیراز نشیند و بهمحاسبهآ فارس و بلوکات خود که تا غایت ندیده بود سشغول
~~شود
# ~~تا زنانهآ خشم سلطان منطفی شود.
# باری از الوس پادشاه نهضت فرمود و دوسه روز در اصفهان بنشست وساکن
# ~~ساکن به شیراز آمد و احوال بلوکات را بازنگرست و عمال را محاسیه کرد و
~~ضیط
# ~~اموال خاص و دیوانی به تقدیم رسانید. و در آن مدت که رکاب همایون او در
# ~~شیراز بود دارالملک فارس حضرتی بزرگوار بود ازجوانپ روی ms327 بدان حضرت
~~نهادند
# ~~وجمله احکام حاصل کردندی تا پادشاه جهانگیر را خشم فرو نشست و او را
~~طلب
# ~~فرمود ایلچی با تشرییف وخلع از طلب او بیامد و او را به عظمت هرچه
~~تمامتر به
# ~~اردوی اعظم بردند. چون بهشرف سیورغامیشی رسید پادشاه فرمود تا مسافر را
# ~~بیاوردند ومیان او وجلال الدین مسعودشاه صلحی تازه رفت و تآکید عهدی
~~مجدد
# ~~گردانید و امیرزاده غیاثالدین کیخسرو را سیورغامیشی قرمود و امیری
~~الکای
# ~~حکومت فارس وکرمان ومملکت پدرش بر وی مقرر داشت و فرمود تا برسر مملکت
# ~~رود وجلال الدین مسعودشاه را حکم کرد تا ملازم پدر باشد و امور پایتخت
~~مکفی
# ~~گرداند.
# بدین منوال [.0.] عیش و دولت سلطان روزگار گذرانیدند. پس چون
# ~~واقعه سلطان حادث شد و امیرشرفالدین محمودشاه در خانیت ارپاخان سعیی که
# ~~ذکر رفت به تقدیم رسانید و در پایتخت او نیز چنان شرایط پاک نفسی و
~~اشفاق
# ~~که عادت جبلی او بود بجای میآورد از آنجا که طبیعت ایام بیوفا و نحوست
# ~~کواکب غدار بسیار است ناگاه جمعی از حساد میانهآ او و وزیر وقت را
~~بهزیان
# ~~آوردند و از تاب نمیمت و سعایت حاسدان، دوستی ایشان قدری خلل یافت. در
# ~~عرضه دادند که امیرشرفالدین ترا درنظر ندارد و در حضرت ارپا سعایت
~~کردند که
# ~~یعنی اسیرشرف الدین از نشاندن تو نادم است و با اوزبکخان مکاتبت دارد و
~~نیز PageV01P298
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0300.png)

# ~~مکتوب به جانب روم به نزدیک شیخ حسن نویان نبشته و برفرستاده و اتفاقی
~~با
# ~~اسیرعلی پاشا کرده که خال بوسعید است. بدین تمویهات دل وزیر و ارپاخان
~~بر
# ~~امیرشرف الدین متهم کردند و از آنجا که پادشاه وقت چون در کارکسی متهم
~~شد
# ~~احتمال برنتابد، روزی یکی را از تر کان ناپاک و سگان ناپانک بخواند و
~~او را به کشتن
# ~~امیر مغقور فرستاد. آن لعین چون بیامد بهشیوهآ محصلی بیامد و گفت مرا
~~ارپاخان
# ~~به تحصیل مالی فرستاده تا از تو مستخلص کنم. اسمیرشرفالدین ms328 چون از قتل
~~آگاه
# ~~را تهدید می کند علی الفور بزد و آن سرو چمن معدلت را از حدیقهآ جهان
~~بیفکند.
# ~~دریغ ازآن امیر عادل دل پاک نفس مشفق.
# پس چون این حادثه افتاد مرد رفت پیش وزیر که محمود شاه را به حکم
# ~~یرلیغ ارپاکشتند. وزیر هم از قتل بی خبر بود. گفت لاحول ولاقوة
~~الابالله کسی که
# ~~او را به درجهآ سلطنت رسانید درحق او این وفا کرد تا بهما چه رسد؟
# آری عادت گردش گردون دیر است تا چنین است. باری سبحانه وتعالی او
# ~~را در ریاض بهشت با کروبیان رفیق و ندیم گرداناد و فرزندان او را علی
~~حده از
# ~~ملک و دولت تمتع دهاد. این است احوال آن یگانه از اول تا آخر. والله
~~اعلم.
# ذکوتتمهآ احوال ارپاخان و وزیر ومقتل ایشان بردست لشکر اویرات
# ارپاخان چون استقلالی یافت وخواهر بوسعید را در عقد نکاح آورد و بغداد
# ~~وا و امیر شرفالدین را از دست برداشت سررفعت برفلک میسود و هرچند وزیر
# ~~ناصحش می گفت که ملک [بر] تو هنوزقرار نگرفته است و براین مملکت مغرور
# ~~نباید بود زیرا که امرا هر یکی به اقلیمی نشستهاند و سهجانب بزرگ نازک
~~هنوز به
# ~~پادشاهی تو متفق نیستند: اولا رکن اعظم نازکتر شیخ حسن نویان است که
~~نبیرهآ
# ~~الکان نوین است وتا رأی او قرار نگیرد هیچ کاری ممهد نشود. علی الخصوص
# ~~که فرزند شایستهآ امیرشرف الدین محمود شاه یعنی جلالالدین مسعودشاه
~~درخدمت
# ~~او ملازم ونیک محترم است. وجانب دیگر علی پاشاست که خال بوسعید است و
# ~~دیار بکر و موصل و کردستان و بغداد را چنان فرو گرفته که بادزهره ندارد
~~که برآن
# ~~وزد و به پادشاهی تو راضی نیست. وشیخ علی نیز که حافظ وحامی خراسان است
~~PageV01P299
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0301.png)

# ~~و بهماوراء النهر و خانان آنجا و بهقاآن بزرگ نزدیک، هم سر بزرگی
~~وخیلاء عظمت
# ~~دارد. ارپا گفتی چون تختگاه اصلی ولشکر سلطانی همه باماست چه ms329 غم؟
# باری، اول حادثهای که سربر کرد هجوم لشکر اوبرات بود و علی پاشا که در
# ~~حرکت آمد واین حال چنان یود که ارپاخان اکرنج بعشی (؟) برادر اسیرسونج
~~مذکور
# ~~را] که امیری قدیمتر است به رسالت پیش علی پاشا فرستاد و یرلیغ به
~~استمالت
# ~~نیشت وگفت برو او را فارغ کن و استمالت ده. اکرنج چون به دیار علی پاشا
~~رسید
# ~~عظمت او را بیحد دید و نیز قضای خدای چنین رفته بود. اکرتج با علی پاشا
~~بیعتی
# ~~کرد و گفت تو با من بیا که لشکر تو همه قبایل ایغورند و با تومانی27 که
~~من دارم
# ~~همجنساند چون روز مصاف باشد همه از لشکر ارپا جدا شویم. این بیعت و عهد
# ~~استوار کردند ومتوجه حضرت ارپا شدند. ارپا را چون نانی در تنور عمرش
~~نمانده
# ~~بود همچون بیبختان جملگی لشکر سلطانی برگرفت و با وزیر متوجه حدود
~~مراغا
# ~~گشت و هردو لشکر در آن صحرا فرود آمدند. روز سهشنبه هفدهم رمضان سندست
# ~~وثلثین وسبع مائه. و هرچند مصلحان خواستند تا اصلاحی پیداکنند، ارپا و
~~وزیر
# ~~هردو به لشکر بسیار مغرور بودند گفتند ما را سیزده تومان لشکراست و به
~~همهآ قبایل
# ~~اویرات ولشکر علی پاشا دو توماناند چه توانند کرد؟ ندانستند که زیر آن
~~تعبیه
# ~~غدری است که فلک جواب دهآن نباشد. پس اکرنج با لشکر تومان ایغور که در
# ~~اهتمام او بود قرار نهاد که نصرت علی پاشا کنند و امیرمحمود پسر ایسن
~~قتلغ که
# ~~هم امیرتومانی بود با لشکر خود همین قاعده نهاد. و به هرحال جمله
~~امیرانی که
# ~~در ان انجمن حاضر بودند همه برنیت غدراتفاق کردند و ارپا مردی داهی بود
~~و
# ~~امارت این معنی مییافت و باوزیر میگفت که این امیران را دل پاک نیست.
~~ایشان
# ~~را پیشتر بباید کشت وبعد از آن کار حرب ساختن. وزیر جواب داد که روزگار
# ~~تنگ است، اول چارهآ دشمن آشکارکنیم سن بعد کار ایشان سازیم. همان روز ms330
# ~~رسولان به حرب کردن درآمد شد آمدند. روز چهارشنبه هجدهم رمضان ندای جنگ
# ~~دردادند وارپا و وزیر هردو سلیح پوشیدند و وزیر مردی مردانه بود و در
~~فروسیت
# ~~و رجولیت و دلاوری همتا نداشت و دلش به لشکر قوی بود تعبیهآ لشکر چنان
~~داد
# ~~که جمعی امرا را در قلب بداشت وخود از طرفی ایستاد از میسره وارپا را
~~گفت PageV01P300
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0302.png)

# ~~تو از طرف میمنه بایست غرض تا ما با همدیگر نباشیم تا لشکر بعضی از
~~برای من
# ~~جنگ کنند و بعضی از برای تو و کاری زودتر برآید. براین اندیشه وزیر و
~~پادشاه
# ~~قریب نیم فرسنگ راه از هم دور افتادند. بهحملهٔ‌ اول لشکر اویرات به هم
~~درشدند
# ~~و وزیر نیزه برگرفت و مردیها نمود و از طرف میمنه، ارپاخان گویند قریب
~~دویست
# ~~سوار انداخته بود. علی پاشا چون بدان وجه دید بهعزم فراز روی
~~برگردانید. اکرنج
# ~~و دیگر امرای غادر متتظر کاری بودند. چون دیدند که لشکر ارپا غالب آمد،
# ~~نشانه ای که باهم کرده بودند آواز دادند و به یک بار پنج شش تومان لشکر
~~از
# ~~پشت لشکر ارپا جدا شد و مضاف لشکر علی پاشا گشت و نیز حیلتی ساختندو
~~کسی
# ~~آمد پیش وزیر وگفت تو بهچه ایستادهای؟ ارپا را کشتند و لشکر هزیمت
~~یافت.
# ~~و پیش ارپا آمدند و گفتند وزیر را پارهپاره کردند تو بهچه ایستادهای؟
~~با این همه
# ~~اگرچه لشکری چون این حکایات بشنیدند آن قدر نیز که مانده بودند منهزم
~~شدند
# ~~وزیر دل از کار نبرد و ارپا نیز ثباتنموده هردو نیک بکوشیدند. بهعاقبت
~~وزیر گرفتار
# ~~آمد ارپا همچنان بر ممر استبداد ایستاد تا وقتی که چماقی سخت بردست
~~خورد و
# ~~چون دستش از کار برفت او نیز روی بگردانید و از لشکر هیچ کس نیافت جز
~~لشکر
# ~~دشمن. تاب بهاسب داد و برفت کسی ندید که از کجا بیرون رفت. امرای غادر
# ~~چون سپاه ارپا را شکسته و وزیر [را] ms331 گرفته و ارپا را گریخته یافتند همه
~~از اسب
# ~~فرو آمدند و زانو زدند پیش علی پاشا و گفتند ما شرایط بیعت و عهد به
~~تقدیم
# ~~رسانیدیم. علی پاشا تحسین و احماد کرد و همه را بنواخت و لشکر اویرات
~~در
# ~~لشکرگاه ارپا افتادند و بسیار غنایم یافتند. روز دیگر علی پاشا عزیمت
~~تبریز مصمم
# ~~کرد و با لشکر و ابهت فرود آمد.
# جلوس موسی خان
# و با علی پاشا جوانی بود گفتند نبیرهآ بایدو خان است که پدرش علی نام بود
# ~~ابن بایدو. واین پسر در بغداد بزرگ شده بود. و گویند علی پاشا،
~~پادشاهزادهآ دیگر
# ~~را اختیار کرده بود که به مملکت بنشاند، شعربافی از شهر بغداد بیامد و
~~گفت بامن
# ~~یکی پادشاهزاده است، پسرزادهآ بایدوخان، علیپاشا فرمود تا او را
~~بیاوردند دروی
# ~~نظر کرد، آثار پادشاهزادگی در این پسر زیادت از آن پسر پیشینه بیافت،
~~او را بر PageV01P301
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0303.png)

# ~~تخت ملک نشاند و نامش موسی خان نهاد و لقیش ناصرالدین. و موسی برتحت
# ~~تشست در بیستم رمضان سنهٔ‌ست وثلثین وسبع مائه و علی پاشا دم انا ربکم
~~الاعلی زد و
# ~~اول قضیهای که شروع کرد یارغوی وزیر پیش آورد. و چون یه روزگار پیشین و
# ~~عهد بوسعیدخان این وزیر باعلی پاشا بیعت داشت وسوگند باهم یاد کرده
~~بودند،
# ~~علی پاشا ظاهرا قصد وزیر نمیتوانست کرد حالیا چهار روز وزیر موقوف گونه
~~بود.
# ~~روزسوم علی پاشا کس قرستاد که دل فارغ باید داشت که مرا با تو عهد است
~~وتو
# ~~همان وزیری وکار در دست تومینهم. وغرض او آن بود تا وزیر احوال ممالک و
# ~~دفاتو و اسوال همه با تصرف دهد و نیک و بدی از وی استفسار رود. چون
~~وزیر
# ~~مرد دانا بود دانست که به هیچ حال صورت نمیبندد که او را زنده یگذارند.
~~سخنان
# ~~درشت گفت وگفت من به هیچ حال خلاص نخواهم یافت و چون بوسعید نماند و
# ~~اریا نماند اگر من ms332 نیز نمانم عجبی نیست. اما تو وفا نکردی وخدای را خصم
~~خود
# ~~کردی وترا خدای مکافات کند. چون این پیغام برفت هم در شب وزیر را به
# ~~تیغ بگذرانیدند و آن مرد کافی کاردان مسلمان نیکو اعتقاد [بود] که
~~خدایش
# ~~بیامرزاد.
# وچون کار وزیر تمام شد علی پاشا سواران فرستاده بود بهطلب ارپاخان و
# ~~هر کس از جایی تفحص و تجسس کردتد او را بعد از ده روز در یک روزه راه
~~به
# ~~گیلان بیافتند وگردن بسته بیاوردند و سخن پرسیدند جواب مردانه گفت و
~~گفت
# ~~بوسعید آقا مرا برجای خود اختیار کرد و جمعی نامردان بامن غدر کردند
~~اکنون
# ~~مرا زود ازدست بردارید. اورا در روز چهارشنبه سوم شوال سندآست وثلثین
~~وسبع مائه
# ~~بقتل آوردند و از وی سه پسرماند امروز پیدا تیست که کجااند.
# و چون ارپاخان وجاق او نیز بگذشت علی پاشا جملهآ نو کران و نواب به بلاد
# ~~ممالک روانه کرد وخود مملکت را فرو گرفت وجمله خزاین را تصرف تمود ومال
# ~~جمله ولایات را در برات کرد ومردمان او ترکان و مغولان سخت دل بودند به
~~هر
# ~~ولایت که پای بنهادندی خراب کردندی و مال واجب و ناواجب بربودندی و
# ~~انواع شکنجه کارفرمودندی. و علی پاشا چون این کار بزرگ ازجای برگرفت با
~~این
# ~~همه از طرف انوشروان عهد شیخ حسن نویان عظیم متفکر میبود هرچند رسولان
# ~~میفرستاد و عذرها میخواست و میگفت امیر بزرگ تویی و من به مصلحت تو
# ~~همداستانم وبه هرچه حکم تو باشد منقاد ومطیعم، شیخ حسن نیز از روی
~~کیاست PageV01P302
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0304.png)

# ~~بهلطایف تدبیر ایلچیان را میفرستاد و استمالت میداد و می گفت که این
~~حربها که
# ~~رفت همه سهواست و دریاسای چنگیزخان در کار خانیت، اجازت جنگ نیست چرا
# ~~لشکر پادشاه به بهانهآ مخالفت میان امرا همه در دست تفرقه افتند و
~~پایمال هلاک
# ~~شوند؟ علی پاشا آقاست صبرفرماید که در این نزدیکی من می رسم یه اتفاق
~~آقا ms333 واینی
# ~~و خواتین قوریلتایی داشته شود و کسی که نسب او ثابت شود و یه او جاور
~~تولی و
# ~~هولا کو نزد یکتر و استعداد پادشاهی در او ظاهرتر به پادشاهی برداریم و
~~همه
# ~~دست یکی داریم تا دشمن چیره نشود. بدین تقریرات معقول وسخنان لطیف جانب
# ~~علی پاشا را استمالت میداد و تسلی خاطر امرای اطراف بدست می آورد وعلی
~~پاشا
# ~~تیز گرگ نونه [گونه؟] بود میدانست که او را دیو صفت در شیشهآ غرور
~~خواهند
# ~~کرد. هم بدین شیوه علی پاشا از این طرف و شیخ حسن نویان از آن طرف لشکر
# ~~گرد می کردند و لشکر اویرات به مردانگی خود و آن که یک نوبت ظفر
~~یافتهاند به
# ~~غایت قوی دل و نیز از بدترین حالی به خصب تعمت افتاده بودتد و همه
~~خداوند
# ~~مال و نعمت شده گفتندی چندان بس بود که یزک لشکر ایشان ببینیم. نویان
~~بزرگ
# ~~شیخ حسن نیز با نواب وامرای حضرت خود مشورت میفرمود ولشکر روم و گرج
# ~~و آن طرف را ساز میداد و شرایط تدبیر به تقدیم می رسانید و آهسته آهسته
~~میآمد تا
# ~~روز عید اضحی سنهآ ست وثلثین وسبع مائه برسید وعید بداشتند. لشکر شیخ
~~حسن به
# ~~قرادره که تا تبریز دو روزه [راه] است فرود آمد. علی پاشا نیز با لشکر
~~آراسته با
# ~~تجمل از اوجان بیرون رفت وجمعی از سفرا ومصلحان با خود ببرد باشد که
~~صلح
# ~~افتد. روز چهارشنبه چهاردهم ذی الحجه سنهست وثلثین وسبع مائه مصاف
~~دادند. در
# ~~صدمهآ اول، لشکر اویرات دست یافتند ولشکر شیخ حسن پشت بدادند واز ایشان
# ~~مبالغی بسیار یقتل آمد چنانکه لشکرگاه خالی ماند و علی پاشا باعددی
~~اندک از
# ~~نوکران خود برسر تلی ریگ ایستاده و دل خوش کرده که یعنی لشکر خصم
# ~~شکستم ولشکر من در پی دشمن نشسته وفتح مراست. علمی برافراشته و
~~ایستاده.
# ~~و شیخ حسن نویان نیز در برابر او قریب نیم فرسنگ راه ms334 هم برتلی باعلمی و
~~هزار
# ~~سوار ایستاده و دل برآن نهاده که سیاهش شکسته شد. ناگاه امیرجلال الدین
~~مسعود
# ~~شاه بن محمودشاه، آن شیر شرزه باهزار سوار پوشیده برسید و پرسش کرد گفت
~~میر
# ~~به چه ایستاده است؟ گفت حال بدین وجه است. فرمود که این زمان وقت مردی
# ~~است، از مرگ اندیشه تباید کرد و بباید کوشید. گفت با که بکوشم؟ گفت
~~اینگ PageV01P303
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0305.png)

# ~~میبینی برسرآن تل علی پاشاست. شیخ حسن گفت اگر او علی پاشاست، وقت فرصت
# ~~است. دو هزار سوار لگام ریز از سر تل فرو ریختند علی پاشا ایستاده و می
~~بیند که
# ~~لشکری میآیند اما گمان تمی برد که لشکر خصم است. بل میپندارد که برادر
# ~~اوست محمدبیک که از دنبالهآ هزیمتیان بازگشته و در میان کشتگان به
~~غنیمت
# ~~مشغول است. ازاینان که پیش او ایستاده یک دو کس میفرستد که بروید وخیری
# ~~آورید که این محمد چه می کند؟ آن دو سه سوار چون سی رسند می بینند که
~~امیر
# ~~شیخ حسن و امیرمسعود شاهاند در حال میانشان بهدو نیم میزنند. چون ایشان
# ~~دیرتر میآیند دوسهآ دیگر میفرستد ایشان را نیز بهعقب دیگران می فرستند.
# ~~علی هذا هرچند مردم که میروند هیچ یکی طریق رجعت بازنمیدانند. علی پاشا
~~از
# ~~معولی که برخود داشت خود را بازسرنهاد و از پشته فرود آمد چون بهصحرا
~~رسید
# ~~دید که لشکر بیگانه است و بقایای لشکر او را درپیچیدهاند و زخم تیغ
~~برآن
# ~~دوسهای که با علی پاشا فرو آمده بودند در حال برجای بکشتند. علی پاشا
~~چون
# ~~مهربی نیافت و دید که سپاه بهعلم و آن موضع سرتل که او ایستاده بود
~~رسید و
# ~~علم را دو نیم کردند و یاران را شربت هلاک چشانیدند از اسب فرو آمده و
~~در
# ~~میان کشتگان پنهان شده خود را مرده ساخت. شیخ حسن و امیرمسعودشاه با هم
# ~~گفتند علی پاشا البته در این معر که باید بود. سواران ms335 به طلب او
~~برنشاندند پیدا
# ~~نبود. سواری برسید شخصی دید سلیحی پادشاهانه پوشیده و در میان کشتگان
~~افتاده
# ~~برسر او رسید قضا را علی پاشا بجنبید آن سوار گفت که این کس بزرگی باید
~~بود و
# ~~زنده است. نظر کرد و زیرجوشن و زره قبای دبیقی مصری دید محقق شد که
~~سروری
# ~~است. او را گفت توچه کسی؟ چون از آوازهآ او، او را نشناخت، گفت منم علی
~~پاشا.
# ~~گفت مطلوب از همه عالم تویی. سرش ببرید و بهخدمت نویان آورد. و به
~~افواه
# ~~گویند که این سوارکه او را دید الکان نوین بود پسر دلبند شیخ حسن.
~~والعهدة
# ~~علی الناقل.
# علی الجمله چون علی پاشاکشته شد، لشکر اویرات با موسیخان که از پس
# ~~به هزیمت شده بودند این آوازه بشنیدند همه دست وپای فرو مردند و موسی
~~با
# ~~قبایل اویرات و برادران علی پاشا راه بغداد در پیش گرفتند وشیخ حسن
~~نویان با
# ~~امیرجلال الدین مسعودشاه هم برسر آن تل مبارک بایستادند و لشکری بر وی
~~جمع
# ~~میشد وهر کسی روی بهخدمت او مینهاد و سر برزمین مینهادند و شرایط تهنیت
~~PageV01P304
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0306.png)

# ~~پهفتح بجای میآوردند تا جملگی سپاه مجتمع شدند و با فتح و ظفر روی به
# ~~دارالملک تبریز نهادند و روز دیگر به هیبت بنشست و شروع در جلوس
~~پادشاهزادهآ
# ~~جهان کرد.
# جلوس مبارک پادشاه جهان مظفر الدنیا والدین محمدخان
# خلدالثه ملکه وسلطافه
# در روز پانزدهم ذی الحجهآ سندست وثلثین وسبع مائه سلطان اعظم شاهنشاه
# ~~ربع مسکون مالک رقاب الامم ظل الله فی الارضین مظفرالدنیا والدین محمد
~~- اعلی
# ~~الله شانه- بر دست و سسند سلطتت متمکن شد که تا قیاسمت متمکن باد و شیخ
~~حسن
# ~~نویان قرار کارهای گذشته را که اکثر خلل پذیر شده بود باز داد و
~~یرلیغها به
# ~~اطراف ممالک روان کرد مشتمل برآن که حق سلطنت در نصاب خود قرار گرفت
# ~~و رعایا ولشکری مرفه وفارغ البال باشند ووزارت بر وزیر وقت آصف دوم ms336
~~صاحب
# ~~رأی ثابت فکر سلطان الوزرا خواجه زکریاعید الرحمن که امروز بر مسند
~~وزارت
# ~~ممکن است ارزانی داشت و این نیز حقی بود در مر کز اصلی قرار گرفته. و
~~دست
# ~~امیرجلال الدین مسعودشاه در حل و عقد امور ممالک ایران مطلق گردانید و
# ~~بلوکات که پدرش را بودعلیه الرحمه- برفرزند او غیاث الدنیا والدین
~~کیخسرو
# ~~زیدت عظمته مقرر داشت وجای پدر در ملازمت تخت برامیر جلال الدین مسعود
# ~~مفوض فرمود وامروز اخیر واحسن ارکان دولت خان، این یگانه است.
# و چون همه کارها قرار گرفت و دور و نزدیک صورت این فتح نامداراستماع
# ~~کردند موسی خان با برادران علی پاشا متمردگونه بهطرف بغداد شدند و به
~~قلعه ای
# ~~که پناهگاه علی پاشا بود تحصن جستند و دم یاغیگری زدند ومال آن بلاد
~~قهرا
# ~~وکسرا تصرف نمودند. پادشاه وقت و امیر اعدل را چون هنوز از طرف شرقی
# ~~تشویشی بود حالیا اغماضی میفرمودند و بهجبر خرابیهای مملکت و مرمت
~~ازدحامی
# ~~که از این حربهای مذکوره به بلادراه یافته مشغول می بودند ناگاه مادهآ
~~مرض اقلیم
# ~~رابع که هنوز نضج تمام نیافته بود آن را روز بحران آمد وطبیعت ایام به
~~دفع ماده
# ~~مشغول شد و همچون روز بحران مریض را بادهگران کرد تا به یک بار ماده
~~فرو
# ~~ریخت وعلامات سلامتی پیدا شد. و این حکایت لشکر خراسان وجمعیت اقوام
~~PageV01P305
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0307.png)

# ~~یورور ونر ایتاکن الل که عزیرد. بعوک الله تعالی وحسن توفیقه.
# جلوس میارک سلطان اعنظام طغاتیمورخان انارالله برهانه
# ثقل بالحسنات میزانه
# حال آن که در سنهآ ثلث وثلثین وسبع مائه به موجب یرلیغ پادشاه سعید مغفور
# ~~ایوسعید بهادرخان نورالله مضجعه به دربار پادشاه طغاتیمور، سودی کاون و
~~پسر او
# ~~شاهزاده امیر شیخ علی با اتباع و ایواقلانی و داماد او شیخ محمد
~~بازرنگی با
# ~~تومان خود بهخراسان آمد و در آن وقت امیرالامرای خراسان و مازندران و
# ~~قومس وقهستان و هرات وسیستان ازکنار آب آمویه تا ورامین که سرحد ms337 عراق
# ~~است امیر شیخ علی امیرعلی قوشچی بود و پادشاه طغاتیمور در اردو ملازم
~~بود و هم
# ~~درزمستان این سال سودی کاون درمازندران وفات یافت بعد از آن در موسم
~~تابستان
# ~~پادشاه طغاتیمور به موجب حکم یرلیغ جهت یاسامیشی و ضبط اتباع و اشیاع
# ~~وحشم و لشکریان خود بهخراسان آمد و یورت ایشان در سرخس که منشأ اصلی
# ~~ایشان یود تعیین قرمودند و در اواسط ربیع الآخر سنهست وثلثین وسبع مائه
~~خبر وفات
# ~~سلطان سعید ابوسعید انا رالله برهانه به خراسان رسید هم در آن چند روز
~~ایلچیان
# ~~ازعراق آمدند و یرلیغ پادشاه ارپاخان آوردند مشتمل برآن که چنانچه
~~پادشاه مغقور
# ~~امرا ووزرا وملوک و حکام در خراسان تعیین فرموده برقرار برآن موجب
# ~~بروند وتغییر وتبدیل بدان راه ندهند. و هم در آن سال ایلچیان امیرشیخ
~~حسن
# ~~بزرگ پسر امیرحسین گورکان رسیدند وخبر قتل ارپاخان وامیرغیاث الدین
~~محمد
# ~~رشید و برادران او آوردند و یرلیغ سلطان محمد که امیر شیخ حسن او را به
# ~~پادشاهی نشانده بود آوردند مشتمل برهمان معنی که همهآ جماعت امرا و
~~وزرا برسر
# ~~کارخود باشند.
# چون این خبر رسید امیر شیخ علی تمامی امرا و مشایخ و اکابر و اعیان
# ~~خراسان را درسلطان میدان طلب فرمود ازمشایخ چون خواجه احمد بست وشیخ
# ~~شهاب الدین جام و شیخ شرف الدین بسطام وشیخ قطب الدین جامی وخواجه
# ~~فضل الله مهنه ومشایخ بحرآباد وسایر علما ومشایخ ممالک واز امرا چون
# ~~امیر شبان قتلغ پسر امیر قتلغشاه و امیر محمودایسن قتلغ وامیر چوپان
~~قتلغ پسر PageV01P306
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0308.png)

# ~~میر میارک بیکانتمور و امیر حیاطغا و امیر ارغون شاه و امرای نوروری و
# ~~امیرشیخ علی هندو وامیر عبدالله مولای و امیر رای سلک یساول و امیرمحمد
~~تو کال
# ~~و برادران او وامیرطوس ملک وامیر تغمش وفرزندان وامرای ایغور و امیرشیخ
# ~~آقبوقا واسیر بیرامشاه وامیر محمدسایخان اماحی وامیر محمدجرغدا و امیر
~~یقلاو و
# ~~امیر طلحه ونیکتمور آقا و امیر یلواج و امیر ms338 سیونج و امیر علی میکائیل
~~و پسران
# ~~او رقتاق وتقماق و امیر جریک دهستان و امیر محمود تانبوقا و امیر
~~محمدالاتمور
# ~~و امیرشادی شکر و امیرزادگان اسفراین و امیرنورین قانچی و امیر کوتیمور
~~حام و
# ~~امیرقتلغشاه مؤمن و پسران امیر یوجا وسایر اموا و از وزراصاحب سعید
~~خواجه
# ~~علاءالدین محمد وخواجه رضی الدین عبدالحق وجلال الدین خواجه منصور و
# ~~خواجه غیاث الدین هندو واز ملوک ملکنسعید معزالدین حسین وملوک آمل و
# ~~رستمدار. ودرسلطان میدان هم در این سال قوریلتای فرمودند تا اگر درمیان
~~امرا و
# ~~وزرا وملوک منازعتی و مناقشتی بوده باشد مرتفع گرداتند و بهاتفاق وضبط
~~و
# ~~یاسامشین مملکت قیام نمایند حال آن که میان ملک معزالدین حسین
~~وامیرعبدالله
# ~~مولای وحشتی بود ومیان امیر حیاطغا و امیر ارغون شاهنیز همچنان،
~~خواستند که
# ~~آن را مرتفع گردانند وچون امیر ارغون شاه داماد امیر شیخ علی بود امیر
~~حیاطغا
# ~~به توهم آن که امیر شیخ علی طرف او گرفته رنجیده از این قوریلتای
~~مراجعت نمود
# ~~و همهآ جماعت هریکد بهمقام ویورت خود رفتند و امیر حیاطغا بی اجازت به
~~طرف
# ~~تبریز پیش امیر شیخ حسن بزرگ که پسر خال او بود رفت و حکم یرلیغ جهت
# ~~امارت خواسان بهنام خود و راه وزارت بهنام خواجه جلال الدین بایزید
~~وخواجه
# ~~جلال الدین محمود وخواجه علاءالدین هندو حاصل کرد مبنی برآن که خواجه
# ~~علاءالدین محمد را از وزارت عزل کرده بدیشان سپارد و خواجه شهاب الدین
# ~~مخلص که در عراق نصب کردهآ خواجه علاءالدین محمد بود این معنی اعلام
~~داد.
# ~~همهآ جماعت امرا و وزرا و ملوک کنکاج کرده کس بهسرخس فرستادند و پادشاه
# ~~طغاتیمور را مبنی برآن که به پادشاهی بنشانند طلب داشتند. چون امیر
~~حیاطغا
# ~~ووزرا بهخراسان متوجه شدند بهصاین قلعه که ده فرسنگی سلطانیه است
~~رسیدنده
# ~~امیر حیاطغا وفات یافت و وزرا منکوب گشتند. امرا و وزرای خراسان
~~خواستند ک
# ~~معاملهآ پادشاه نشاتدن مخفی دارند خواجه شهابالدین مخلص مذکور بدیشان ms339
# ~~علام داد که این خبر در اردو مشهور گشته بعد از آن در زمستان سندآست
~~وثلثین PageV01P307
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0309.png)

# ~~سیع مائه پادشاه طغاتیمور را بهمازندران بردند و به پادشاهی ینشاندند.
~~آمرای
# ~~عراق چون امیر شیخ حسن بزرگ، سلطان محمد را به پادشاهی نشانده بود و
~~امیرعلی
# ~~ادشاه که خال سلطان ابوسعید بود و امرای اویرات و امیرمحمود ایسن قتلغ،
# ~~موسیخان را به پادشاهی نشانده بودند و امیرسیورغان که پسر امیرچوپان
~~بود و
# ~~امیرشیخ حسن تمورتاش وملک اشرف وبرادران او و امیرپیرحسین پسر
~~امیرمحمود
# ~~چوپان و امیر یاغی باستی پسر امیر چوپان و امیر تودان امیر تالش ایشان
~~نیز
# ~~سلیمان خان را به پادشاهی نشاندند و مادر امیرسیورغان- ساتی بیک که
~~همشیرهٔ‌
# ~~پادشاه ابوسعید بود به پادشاه سلیمانخان دادند. و چون همهآ جماعت را
~~محقق
# ~~یود که استحقاق سلطنت به پادشاه طغاتیمور اولیتر است، جهت صلاح مملکت
~~خود،
# ~~هرسه قوم ایلچیان بهخراسان به طلب پادشاه طغاتیمور فرستادند و استدعای
~~حضور
# ~~او نمودند. چون عزیمت عراق مصمم فرمودند جماعتی امرا راضی نبودند ملک
# ~~معزالدین حسین را جهت ضبط سرحد باهرات و امیوبیرام شاه و امرای دیگر را
~~به
# ~~مدد کاری او تعیین فرمودند و امیررای ملک را مقرر گردانیدند که در
~~ولایت نسا و
# ~~ابیورد در یورت خود مقام نماید و امیرتغمش و فرزندان وخویشان چون پیشتر
~~از
# ~~این که امرای خراسان را به عراق طلب میقرمودند بهحکم یرلیغ، ایشان را
~~جهت
# ~~ضبط خراسان می گذاشتند برآن موجب مقرر نکردند که مقام نمایند و به وقت
~~حرکت
# ~~پادشاه، امیر عبدالله مولای بی اجازت باقهستان معاودت نمود و امیر
~~ارغونشاه نیز
# ~~مراجعت کرد و برادر او امیرسونج بوقاپیش پادشاه بود خواستند که او را
~~بگیرند
# ~~حکم یرلیغ نافذ شد که او را سیورغال داده پیش امیر ارغونشاه فرستند و
~~بنابر
# ~~مصلحت وقت بدان ملتفت نشدند که ایشان مراجعت نمودتد و امیرارغونشاه و
~~امیر
# ~~عبدالله را فرمودند که برقرار هر یک بهضبط ولایت و سرحد خود ms340 قیام
~~نمایند و
# ~~پادشاه با امرا ووزرا بهطرف عراق حرکت فرمود. چون به همدان رسیدند
~~امیرمحمود
# ~~ایسن قتلغ و امرای اوبرات که پادشاه موسیخان را نشانده بودند پیش
~~پادشاه
# ~~طغاتیمور نیامدند و هزیمت کردند شهرک توهمدان را که مسکن ومستقر
~~امیرمحمود
# ~~ایسن قتلغ بود لشکریان پادشاه غارت کردند. بعد از هزیمت، امیر محمود و
# ~~موسی خان از مخالفت پشیمان شدند و امیرعلی جعفر پسر شیخ علی ایرنجی را
~~که
# ~~پیشتر بهمازندران به بندگی حضرت آمده بود پیش پادشاه طغاتیمور فرستادند
~~و
# ~~طریقهآ متابعت ومطاوعت اظهار نمودند. امیرعلی جعفر را دلداری داده
~~بازگردانیدند PageV01P308
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0310.png)

# ~~حکم یرلیغ نافذ شد که بهطرف تبریز حرکت خواهد رفت و امرای چوپانی و
# ~~امیرشیخ حسن بزرگ و امرای دیگر آنجااند ایشان نیز آنجا ملحق شوند. چون
~~به
# ~~موضع کونتو که نزدیک تبریز است رسیدند پیشتر ازآن که امرای چوپانی و
~~اویرات
# ~~و امیرمحمود ایسن قتلغ بدیشان رسند امیر شیخ حسن بزرگ و سلطان محمد پیش
# ~~آمدند و با پادشاه طغاتیمور جنگ کردند و شکست بر لشکر پادشاه طغاتیمور
~~آمد.
# ~~در آن جنگ خواجه رضی الدین عبدالحق را شهید کردند وخواجه علاءالدین
~~محمد
# ~~درسلطانیه مقام کرده بود همهآ جماعت مراجعت نموده روی بهخراسان کردند.
# چون امیرارغون شاه و امیر عبدالله مولای سبب آن که بی اجازت مراجعت
# ~~کرده بودند منهیان بهعراق فرستاده بودند مراجعت نموده خبر منهزم شدن
~~لشکر
# ~~بدیشان رسانیدند ایشان فرصت یافته پیشباز رفتند پادشاه طغاتیمور و امیر
~~شیخ علی
# ~~و امرای دیگر از بسطام بهطرف کالپوش وسمنغان وجرمقان روانه شدند وخواجه
# ~~علاءالدین محمد وامیر توروت وبرادرش امیر حاجی و پسرعم او امیرموسی
~~جاندار
# ~~وامرای دیگر بهطرف فریومد توجه نمودند در حدود سمنغان، امیرارغون شاه
~~وامیرعلی
# ~~میکائیل وهزارچهآ سونج به پادشاهو امیرشیح علی رسیدند پادشاه را گرفتند
~~و امیرشیخ
# ~~علی را بقتل آوردند و آن در شهور سنئست وثلثین وسبع مائه. و امیر رای
~~ملک را
# ~~نیز که در یورت گذاشته بودند بقتل آوردند ms341 و با کلات نشستند و پادشاهرا
~~با خود
# ~~بردند. واز این جانپعبدالله مولای به پل آب روشن که سرحد بیهق است با
~~امرا
# ~~وخواجه علاءالدین محمدرسید و همهآجماعت را گرفته بهقهستان برد وامیر
~~توروت و
# ~~امیرحاجی و امیر موسی جاندار را که با او قرابتی داشتند اجازت داد و
~~خواجه
# ~~علاءالدین محمد را چندگاه محبوس داشت. بعد از آن مقرر کردند که قلعهآ
~~طبس
# ~~را که مدتی مدید است که در تصرف آباو اجداد وزرای خراسان بود و امرا را
~~در آن
# ~~مدخل نه به کوتوالان امیر عبدالله سپارند. براین جمله مقرر کردند و
~~وصلتی ساختند
# ~~و او را به مقام خود به فریومد فرستادند و بعد از آن چون خبر کشتن
~~امیرشیخ علی و
# ~~گرفتن پادشاه طغاتیمور بهعراق رسید امیر شیخ حسن بزرگ، امیر شیخ محمد
~~مولاید
# ~~را به امیری خراسان تعیین فرمود وخواجه جلال الدین محمود را بهوزارت و
~~نواب
# ~~امیر حیاطغا ملازم ایشان بودند، در جمادی الاولی سنهآثمان وثلثین وسبع
~~مائه و
# ~~حکم یرلیغ نافذ شد که امیرعبدالله مولای مدد کار امیرشیخ محمدمولاید
~~باشد و
# ~~خراسان را ضبط نمایند. چون ایلچی به امیر عبدالله مولای رسید برآن
~~عزیمت که PageV01P309
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0311.png)

# ~~په امیر شیخ محمد مولاید ملحق شود ایلچی پیش امیر شیخ محمد فرستاد که
~~در کدام
# ~~یورت ملاقات خواهد بود(؟) و امرایی که با امیرشیخ محمد مولاید بود[ند]
~~چون
# ~~امیر درویش و تواب امیر حیاطغا جانقی کردند که پیشتر از آن که امیر
~~عبدالله
# ~~ملحق شود با امیر ارغون شاهجنگ میباید کرد و دفع او نمود تا بهمعاونت
~~او
# ~~احتیاج تباشد. چون امیر عبدالله با لشکر قهستان به نیشابور رسید خبر
~~آمد که امیر
# ~~ارغون شاه ازکلات بیرون آمده بر در قلعهآ کلات با امیر شیخ محمد مولاید
~~جنگ
# ~~کرد و او را وچند پسر او را بقتل آوردند و لشکر او هزیمت کرده با عراق
~~معاودت
# ~~نمودند. از این سبب اسیر عبدالله از نیشابور باقهستان ms342 که مقام او بود
~~مراجعت کود.
# و چوک خبر قتل امیرشیخ محمد و هزیمت ایشان به امیرشیخ حسن بزرگ
# ~~رسید، فرمود که لشکر اودر ولایت قوسس و ری مقام نمایند تا مدد فرستاده
~~شود و
# ~~خواجهجلال الدین محمود در دامغان بود او و همهآ جماعت در ولایت قومس
~~مقام
# ~~نمودند. بعد از آن امیر شیخ محمد شبان قتلغ را در قصل پاییز این سال به
~~امارت
# ~~خراسان مقرر فرمودند که برقرار خواجه جلال الدین محمود وزیر باشد وآن
~~لشکریان
# ~~به امیرشیخ محمدشبان قتلغ پیوندند. چون خبر آمدن ایشان به امیرارغون
~~شاه رسید
# ~~برادر خود امیریولی را با لشکری تمام بهمازندران قرستاد و امیریولی در
~~سرحد
# ~~مازتدران برخیل خانه ویورت امیر شیخ محمدشبان قتلغ زد و ایشان را غارت
~~کرد
# ~~از آنسبب امیر شیخ محمد را زمستان در مازندران مقام افتاد در رمضان
~~سنهآ ثمان
# ~~وثلئین وسبع مائه. و در فصل بهار از مازندران به بسطام آمدند و در
~~ذوالقعدهآ این
# ~~سال امیریولی برعزیمت جنگ روی بدیشان آورد. هنوز جنگ واقع تشده لشکر
# ~~عراق منهزم گشته مراجعت تمودند بعد از آن امیر ارغون شاه به مشاورت
~~وکنکاج
# ~~خواجه قطب الدین جام وامرای خراسان وخواجه علاءالدین محمد، پادشاه
~~طغاتیمور
# ~~را دیگرباره در سنهآ تسع وثلثین [وسبع مائه] در نیشابور به پادشاهی
~~بنشاندند و بعد
# ~~ازآن امرا امیر شیخ حسن وبسر او ایلاکن و اتباع واشیاع اووامیرشیخ حسن
~~کوچک
# ~~و برادران و امرای چوپانی ایلچی بهخراسان فرستادند و استدعای آمدن
~~پادشاه
# ~~طغاتیمور نمودند در رجب سنهآ تسع وثلثین وسبع مائه. پادشاه طغاتیمور و
~~امیرارغون-
# ~~شاه وخویشان و امیرموسی جاندار و امرای دیگر و خواجهعلاءالدین محمد
~~دیگربا ره
# ~~بهطرف عراق روانه شدند تا ذوالحجهآ این سال در حدود ساوه مقام نمودند و
# ~~ایلچیان به اطراف فرستادند بعد از آن به حدود سلطانیه حرکت فرمودند. از
~~یک PageV01P310
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0312.png)

# ~~جانب امیر شیخ حسن بزرگ و امیرزادگان اردو بدیشان ملحق شدند و امیر-
# ~~شیخ حسن کوچک و امرای ms343 چوپانی با نزدیک اردو آمدند و امیرصاین پسر
~~امیرنیکپی
# ~~را پیش خواجه علاءالدین محمد فرستادند که ارادت آن که به پای بوس بندگی
# ~~حضرت مشرف گودیم. اما از امیر شیخ حسن بزرگ وهم داریم. خواجه علاءالدین
# ~~محمد، بنابر دفع تهمت، بهامیر شیخ حسن کوچک رقعهای نوشت که احوال به
# ~~بندگی حضرت عرضه داشته شد یرلیغ نافذ گشت که او را به انواع سیورغامیشی
# ~~مخصوص گردانیده چنان سازیم که راه و کار او از امیر شیخ حسن بزرگ
~~بالاتر باشد
# ~~و هرچه ارادت او باشد بجای آرد. امیر شیخ حسن کوچک آن رقعه را پیش امیر
# ~~شیخ حسن بزرگ فرستاد که تو آقا و مخدوم و خویش منی. چون امیر شیخ حسن
# ~~[بزرگ] رقعه را مطالعه فرمود، بهشب بی اجازت از اردو جدا شد و امیرشیخ
~~حسن
# ~~کوچک تیز یازگشت. چون تفرقه در میان ایشان پیدا شد پادشاه و
~~امیرارغونشاه
# ~~و خواجه علاءالدین محمد واسیرموسی جاندار متوهم گشته روی به خراسان
~~نهادند.
# ~~در غرةآمحرم سنهآ اربعین وسبع مائه در مقام کالپوش نزول فرمودند. بعد
~~از این چون
# ~~احوال وکیفیت امرای عراق و آذربادگان و فارس و کرمان و بغداد و ممالک
~~دیگر
# ~~مشروح گردد احوال پادشاه مغفور طغاتیمور و اموای خراسان شرح داده شود.
# احوال امیر شیخ حسن بزرگ
# با اویرات و امرایی که تعلق بدو داشتند
# در بغداد و موصل و آن اطراف نزول فرمودند و ایلا کن نویان - پسراوبه
# ~~عراق آمد وشد میفرمود و از مملکت عراق و ولایت آذربادگان تصرف می نمود
~~و
# ~~پسر ایلا کن- آقبوقامملکت خوزستان و هویزه مستخلص کرد.
# حوال شیخ حسن کوچک
# بعد از آن که اسیر سیورغان و امیرشیخ حسن کوچک و امرای چوپانی [را]
# ~~با سلطان محمد و امیرشیخ حسن بزرگ دیگر باره مصاف افتاد، سلطان محمد را
~~بقتل
# ~~آوردند و امیرسیورغان وقات یافت. امیر شیخ حسن کوچک چون امیر تمورتاش
~~را
# ~~در خقیه بقتل آورده بودند شخصی را پیدا کرد که پدر ms344 من امیر تمورتاش است
~~و PageV01P311
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0313.png)

# ~~مادر خود را بهوی داد و برادران چون ملکاشرف و ملک اشتر و عم زاد کان
~~چوک
# ~~امیرپیرحسین ومیرتودان تالش و امیرتودان امیرحسن وعم خود یاغی باستی و
# ~~نواب وغلامان وارخته28 به تمامی بر وی جمع شدند. چون لشکرها متفق شدند
# ~~تمورتاش تام را اجازت داده عذر خواست و در حدود آذربادگان وعراق و فارس
~~و
# ~~کردستان وکرمان چنانچه مفصل خواهد شد مقام ساختند. امیرپیرحسین پسر
# ~~شیخ محمودچوپان مملکت فارس وکرمان و یزد ولورستان وشولستان به تمامی در
# ~~ضبط آورد وهرولایتی را حا کمی ازقبل خود نصب فرمود. درسنهآ ثلث و
~~اربعین و
# ~~سبع مائه. ملک اشرف به قصد ملک فارس و مملکت امیرحسین برخاست و تا
~~اصفهان
# ~~مسخر گردانید و امیر مبا رزالدین محمدمظفر را که از قبل امیرپیرحسین
~~حاکم کرمان
# ~~بود جلب فرمود پیش او رفتند. چون خبر به اسیرپیرحسین رسید بی آن که
~~جنگی
# ~~واقع گردد پیش شیخ حسن کوچک که آقای ایشان بود رفت و چند روز ملازم بود
# ~~بعد از آن در خفیه قصد اوکردند و ملکاشرف نیز اصفهان و بیشتری ولایت
# ~~عراق غارت کرد و بازگشت و پیش امیرشیخ حسن کوچک رفت و امیر یاغی باستی
~~را
# ~~امیر مسعود شاه اینجوکه مدتی حاکم فارس بود و پیش یاغی باستی ملازم با
# ~~لشکری تمام بهطرف فارس رقت و شیراز مستخلص کرد و کس پیش امیر
~~مبارزالدین
# ~~محمدمظفر که درکرمان بود فرستاد که خود بهمدد کاری آید یا لشکری
~~بفرستد.
# ~~بعد از چند روز نواب یاغی باستی درخفیه عوضه داشتند که امیر مسعودشاه
~~راغرض
# ~~آن است که چون مملکت سخر شود بخالفت نماید و خود دتصرف شود بنابراین
# ~~مسعودشاه را بقتل آوردند. همان روز مادر امیرمسعودشاهتاشی خاتون- جامه
# ~~سیاه کرد [و] در بازارشیراز رفت و فریاد می کرد که شما بیشتر فرزندان و
~~برادران
# ~~دارید روا میدارید که پسر مرا بیجرم وگناه بقتل آورند؟ عوام الناس
~~شیراز جمع
# ~~شدند یاغی ms345 باستی منهزم از شیراز بیرون رفت و امیرعلی ماست فروش و چند
~~نوکر
# ~~دیگر از آن یاغی باستی را گرفته بقتل آوردند. امیر جمال الدین شیخ
~~ابواسحاق برادر
# ~~امیرسسعودشاه که از امیر پیرحسن بازگشته و در ولایت شیراز بود متوجه
~~شهر
# ~~شیراز گشت و شهر سسخر شد در سنهآ ثلثواربعین وسبع مائه. بعد از یک سال
~~امیر
# ~~یاغی باستی و ملکاشرف اتفاق کرده به قصد شیراز و آن ممالک آمدند و
~~اصفهان و PageV01P312
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0314.png)

# ~~آن ولایت را مستخلص گردانیده تا به ابرقوه آمدند و از در رودان و
~~روسنجان
# ~~مقام کردند بهسبب آن که امرا و اکابر پیش ایشان می آمدند بعد از دوسه
~~روز
# ~~خواستند که بهطرف شیراز روند ایلچی از طرف تبریز رسید که خاتون امیرشیخ
# ~~حسن کوچک قصد اوکرده و او را بقتل آورده چون حال چنین بود [ازا] اسرای
# ~~اردو کس بهطلب ایشان فرستاد که مراجعت نمایند مباداکه دیگری قصد این
# ~~بملکت کند. مراحعت فرمودند و یهطرف تبریز روانه شدند و امرا و تواب که
~~پیشتر
# ~~از این ملازم امیرپیرحسین بودند و در شیراز و آن نواحی بودند بازگشتند
~~بیشتر به
# ~~کرمان پیش امیرمبا رزالدین محمدمظفر رفتند و بعضی به شیراز روانه شدند.
~~بعد از آن
# ~~ملک اشرف به تبریز بهجای برادر خود اسیرشیخ حسن کوچک به پادشاهی بنشست
~~و
# ~~درخفیه قصد یاغی باستی و خویشان خود کرد و همه را بقتل آورد در سنهآ
~~اثنی و
# ~~ستین وسبع مائه. پادشاه جانیخان از سرای به راه دربند با کو به تبریز
~~آمد و آن
# ~~مملکت را ستخلص گردانید و ملکاشرف را بقتل آورد. و هم در آن چند روز
# ~~پادشاه جانیخان و پسر او در تبریز وفات یافتند و لشکر پادشاهجانیخان
~~بازگشت.
# ~~امیر شیخ حسن بزرگ، آن مملکت را در تصرف آورد و چون او وفات یاقت پسر
~~او
# ~~یادشاه اویس_ به پادشاهی بتشست ومملکت بغداد و آذربادگان و اربل وموصل
~~و
# ~~شیروان مستخلص گرداند ms346 و سلاطین میردین مطلع گشتند و با او وصلت ساختند
~~و در
# ~~شهر سنه بیمار شد وصیت فرمود که شاهزاده شیخ حسینخلدملکه در تبریز
# ~~قائم مقام باشد و پسر بزرگتر را شاهزاده شیخ علی به حکومت بغداد مقرر
~~گردانید و
# ~~وفات یافت. رحمة الله.
# ذ کر پادشاهی شاه وشاهزادهآ جهان حسین خلدالله ملگه
# کنون بملکت آذربادگان وکردستان و بغداد و موصل و تبریز وسلطانیه و
# ~~همدان و لور کوچک29 در تحت تصرف گماشتگان اوست و در شهور سنهآ ثلث و
~~PageV01P313
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0315.png)

# مجمع الانساب
# ~~ثمانین وسبع مائه با بندگی حضرت خلافت پناه سلطنت دستگاه سلطان ممالک
~~اسلام
# ~~ظل الله الممدود علی کافة الانام غیاث الحق والدنیاوالدین شاه ولی -
~~خلدالله تعالی
# ~~ملکه وخلافته وسلطا نهوصلت ساخت.
# ذکر آمرای اویرات امیرعلی پادشاه وحافظ وبر ادران
# چون امیرعلی پادشاه که خال پادشاه ابوسعید بود وفات یافت امیرحافظ چندگاه
# ~~پیش پادشاه طغاتیمور در خراسان ملازم شد آخرالامر مراجعت نموده وفات
~~یافت و
# ~~اکنون از ایشان کسی نمانده و اولاد امیر حاجی طغاء عیسی بک که ولایت
~~اربل و
# ~~موصل وآن نواحی را متصرف بود بعد از آن وفات یافت و از اعقاب ایشان کسی
# ~~که صاحب وجود باشد نمانده آن مملکت اکنون در تصرف شاهزادهآ جهان
~~شاهزاده
# ~~حسین شاه اویس خلد الله ملکه است:
# ذ کر احوال امیر ارتنه واولاد آمیو برمقار وسنکتاز
# امیر ارتته به حکم یرلیغ سلطان سعید ابوسعید در روم مدتی حا کم یود. بعد
~~از
# ~~وفات سلطان ابوسعید آن مملکت را بهعدل وداد آراسته گردانید و در تقویت
~~و
# ~~تمشیت امور شریعت و اعزاز و اکرام سادات و علما ومشایخ بدانچه امکان
~~داشت
# ~~بکوشید تا غایتی که خلایق آن مملکت او را «کوسه پیغمبره لقب دادند.
~~آخرالامر
# ~~بهنیک نامی بهجوار حق پیوست و اکنون آن مملکت، فرزندان و اتیاع او
~~دارند.
# ذکر اولاد امیرایسن قتلغ وبرادر زادگان او
# امیرمحمودایسن قتلغ وامیرآقبوقا و امیر ارسبوقا که عم پدر ایشان
~~بودچندگاه
# ~~کردستان ms347 و هویزه و همدان و آن مملکت را حاکم بودند بعد از آن امیرمحمد
~~بیک
# ~~پسرامیرمحمود و امیرحبش آقا وتوقبوقا و تومان چوپان قتلغ که تعلق به
~~آقبوقا گرفته
# ~~بود بهقصد اصفهان آمدند و هم در آن روزکه آنجا نزول می کردند تمور غلام
# ~~امیرشیخ ابواسحاق که حاکم اصفهان بود با معدودی چند بیرون آمد چون به
~~PageV01P314
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0316.png)

# ~~شدند و روی با مقام خود کردند و اکنون کسی که صاحب وجود باشد نمانده
# ~~الافرزندان امیر توکال که برادر امیرمحمود بود در خراساناند ذکر ایشان
~~کرده
# ~~شود. و تومان امیر چوپان قتلغ ولشکر هربیان (؟) وجلایل و تومان
~~وفرزندان
# ~~امیرا کرتج و بای قطب الدین وامیرعلی بیش رو وملوک ولشکر شیروان
~~وسلاطین
# ~~میردین وولایت ایشان در ضبط تصرف شاهزادهآ جهان شاه حسین است.
# ذ کراولاد شرف الدین امیر محمودشاه اینجوکه پیشتو ذکو رفته
# پسر او امیر کیخسرو مدتی در مملکت فارس حکومت کرد و وفات یافت و
# ~~پسر دیگر امیرمحمدنام مدتی ملازم امیرپیرحسین بود آخرالامر پیرحسین قصد
# ~~باستی بقتل آورد. بعد از آن امیرشیخ ابواسحاق در سنهآثلاث واربعین وسبع
~~مائه در
# ~~شیراز به پادشاهی نشست ومدتی مملکت فارس و گرمسیر و اصفهان و لورستان و
# ~~شولستان وشش در30 و آن ولایات در تحت تصرف او بود و امرا و وزرای ممالک
# ~~از اطراف سر در ربقهآ اطاعت او آوردند و مطیع و منقاد او گشتند و
~~روزگار به عیش و
# ~~عشرت وشاد کامی می گذرانیدند و ذکربذل و سخاوت او در جهان منتشر گشت.
# ~~امیر مبارزالدین محمدمظفر که ذکر او خواهد رفت در ولایت کرمان و جیرفت
~~و
# ~~رودبار و ولایات اربعه چون بم و ریقان و بساونرمه شیر که به حکم یرلیغ،
~~کوتوالی
# ~~آن تعلق به امیرابومسلم که اسفهسالار ممالک بود [و] از قبل خود اخیشجاع
# ~~خراسانی را نصب کرده بود مستخلص گردانیده در تصرف خود آورد و مال هرموز
~~و
# ~~کیش و بحرین و دیرآب که پیشتر تعلق به ms348 حکام شیراز داشت میخواست که
# ~~تصرف نماید و ایلچی پیش ملوک آنجا میفرستاد و مال طلب میداشت میان
# ~~ایشان بدان سبب منازعتی پیدا آمد و امیر ابواسحاق دوسه نوبت بهمحاصرهآ
~~کرمان
# ~~و یزد و آن مملکت می رفت کاری دست نمی داد. مستخلص نا کرده مراجعت
~~مینمود.
# ~~یک نوبت بهیزد رفت و با شاهمظفر که در یزد از قبل پدرخود حاکم بود
~~مصالحه
# ~~می کرد وشاه سلطان- که خواهرزادهآ محمدمظفر بود_ پیش امیرشیخ ابواسحاق
# ~~آمد ومدتی ملازم بود بعد از آن بی اجازت روی به کرمان نهاد قراولان او
~~راگرفته
# ~~0 ا. شس دره شوشتر.

PageV01P315

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0317.png)

# ~~باشیراز بردند. با او هیچ خطابی نقرمود و تربیت بسیار کرده بهانواع
~~عاطقت
# ~~مخصوص گردانید. امیر مبارزالدین محمدمظفر جمعی مغولان اوغانی را که در
# ~~قلعه سلیمان وحدود جیرفتو رودبار سا کن بودند و سر کشی می کردند
~~میخواست
# ~~که در ضبط خود آورد. با لشکری بهسر ایشان رفت. ایشان کس پیش امیرشیخ
# ~~یواسحاق فرستادند و التماس مدد نمودند. امیرسیف الملوک و مولانا شمس
~~الدین
# ~~صاین قاضی سمنانی و جمعی از لشکر خود را بصمدد ایشان فرستاد و در جیرفت
~~با
# ~~امیر مبا رزالدین محمدمظفر جنگ کردند وشکست بر لشکر اسیر شیخ ابواسحاق
~~آمد
# ~~و امیرسیف الملوک و مولانا شمس الدین و چند کس دیگر از سرداران لشکر را
# ~~بقتل آوردند و دستگیر کردند و لشکر اوغانیان بعضی پناه با قلعه سلیمان
~~بردند و
# ~~بعضی مطیع ومنقاد امیر مبارزالدین محمدمظفر شدند.
# و چون خبر هزیمت لشکر و قتل آن جماعت منتشر شد جمعی از امرا چون
# ~~امیر سلطان شاه جاندارکه دختراو در حبالهآ شاه شجاع بودو امیر مبارک
~~شاه
# ~~ایناق- که از ایناقان پادشاهسعید مغفور سلطان ابوسعید بودندبا امیرشیخ
~~ابواسحاق
# ~~مخالفت فرموده پیش امیر سبا رزالدین محمدمظفر آمدند وامیرشیخ ابواسحاق
~~از اسیر
# ~~ابویکر پسر اسیرا کونج که از امرای بزرگ ایران زمین بود متوهم گشته او
~~را بقتل
# ~~آورد و بیشتر امرا بدان سبب ستوهم گشته ms349 متفرق شدند تا به حدی که تمور
~~آقا که
# ~~غلام امیر شیخ ابواسحاق بود ودر اصفهان ازقبل او حاکم، چون امیر
~~ابواسحاق
# ~~نمود و امیرشیخ ابواسحاق را گرفته رها کرد. اسیر شیخ ابواسحاق فرمود تا
~~تمور را
# ~~بقتل آوردندو حکومت به امیر امیران که پسر اسیر محمود شهرستانه که
~~سیداجل آن
# ~~ممالک بود داد واو را تربیت فرموده خواهرزادهآ خود را در عقد او آورد.
# و چون امیر مبارزالدین محمدیظفر را شوکت و قوت زیادت شد و اکثر
# ~~ممالک شیخ ابواسحاق در تصرف او آمد کس به هندوستان فرستاد پیش شخصی
# ~~ابوبکر نام از عباسیان که می گویند قرزند عباس است و خلافت آل عباس
~~بهوی
# ~~می رسد و اجازتی حاصل کرد که مبارزالدین امیرمحمدمظفر قائم مقام خلیفه
~~باشد و
# ~~بدان وسیله بهخلافت و سلطنت بنشست و بعد از آن اماست و خطابت بر شعار
# ~~عباسیان بهخود قیام مینمود. بعد از آن لشکر به درشهر شیراز برد و
~~چندگاه محاصره
# ~~کرد وشیخ ابواسحاق برقرار بهعیش وعشرت مشغول [و] بدان ملتفت نمیشد. تا
~~PageV01P316
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0318.png)

# ~~اخر رثئیس عمر و جمعی از کلویان شیراز و خویشان و متعلقان امیر حاج که
~~امیر
# ~~شیخ ایواسحاق او را بقتل آورده بود مخالفت نمودند. مضطر گشته در شهور
~~سنهآ
# ~~ست و خمسین وسبع مائه از شیراز بیرون آمده روی بهلورستان نهاد و امیر
~~مبارزالدین
# ~~شیخ محمدمظفر در شهر شیراز رفت و آن مملکت او را مسخر شد و امیر شیخ
# ~~ابواسحاق بنابر آن که اتابکان لور تربیت یافتهآ او بودند بدانجا رقت و
~~چندگاه آنجا
# ~~مقام نمود بعد از آن خانه وفرزندان و متعلقان را در لورستان گذاشته
~~بهشش در
# ~~رفت ووالدهآ خود را با خود برد تا او را پیش امیر شیخ حسن بزرگ فرستد.
~~چندگاه
# ~~آنجا ساکن شد و از آنجا ایلچی به تبریز پیش ملکاشرف فرستاد و فرستادن
~~والده در
# ~~توقف داشت که شاید از تبریز بیشترمددی برسد و ایلچی دیگر پیش ms350 امیرشیخ
~~حسن
# ~~بزرگ به بغداد روانه گردانید و التماس معاونت تمود. امیرزاده آقبوقا که
~~نبیرهآ
# ~~امیر شیخ حسن بود بهشش در آمد با امیر شیخ علی ایناق که پیشتر ملازم
~~شیخ
# ~~ابواسحاق بوده و چندگاه آنجا مقام کرد بعد از آن امیر مبارزالدین
~~محمدمظفر لشکر
# ~~جمع کرده از شیراز بهاصفهان آمد و امیر امیران را که از قبل امیر شیخ
~~ابواسحاق
# ~~آنجا حاکم بود چندگاه محاصره کرد و دو سه جنگ اتفاق افتاد و یک نوبت
# ~~یا روی شهرسوراخ کردند و در درون شهرآمدند کاری دست نداده مراجعت کردند
~~و
# ~~میا رزالدین امیرحمد مظفر بازگشت و شاه سلطان راکه پیشتر ذکر رفتهبا
# ~~لشکری تمام بر در اصفهان بگذاشت.
# و چون امیر شیخ ابواسحاق را معلوم شد که امیر مبارزالدین محمدمظفر
# ~~مراجعت نمود با نوکری چند روی بهاصفهان نهاد و بهشب در شهر آمد. چون
# ~~شاه سلطان ولشکر امیرمحمد را معلوم شد که امیر شیخ ابواسحاق در شهر
~~آمده چند
# ~~توبت جنگ بهدروازهها آوردند کاری دست نداد و امیر شیخ ابواسحاق بر عادت
# ~~معهود بهشراب خوردن وعشرت خود مشغول بود. آخرالامر کوتوالان قلعهآ طبرک
# ~~اصفهان جماعتی لشکریان را از دری که با صحرا داشت به قلعه در آوردند و
~~از در
# ~~دیگر به شهر در آمدند. امیر امیران و جماعتی خویشان او شهر باز گذاشته
~~بیرون
# ~~رفتند و امیر شیخ ابواسحاق هم درشهر پناه با خانهآ خواجهنظام الدین که
~~شیخ-
# ~~الوقت آنجا بود داد. چون آن جماعت واقف شدند بدانجا رفتند و او را
~~گرفته بیرون
# ~~آآوردند و بهشیراز پیش امیر مبارزالدین شیخ محمدمظفر بردند. چون بهحضور
~~او
# ~~رسید هیچ اظهار عجز نکرد. جماعتی که حاضر بودند چون پیشتر نوکر و
~~متعلقان او PageV01P317
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0319.png)

# ~~بودتد امیر مبارزالدین محمدمظفر احوال ناپرسیده امیر قطب الدین [بن]
~~امیرحاج
# ~~را فرمود که امیر شیخ ابواسحاق پدر ترا بقتل آورده قصاص بر تو واجب است
~~ودر
# ~~حال سوارشد وامیر قطبالدین [بن] امیرحاج او را بقتل آورد. ms351 در
~~شهورسنهآسبع و
# ~~خمسین وسبع مائه. وپیشترازقتل او بهوقت استخلاص شیراز پسر او امیرعلی
~~سهل
# ~~را گرفته یقتل آورده بودند و از اعقاب امیر شرفالدین محمودشاه اینجو
~~کسی دیگر
# ~~تمانده. والله اعلم،
# ذکر جلوس سلطنت پادشاه جهان جلال الدنیا والدین
# شاه شجاع خلدالله ملکه
# حال آن که جد او امیره پهلوان روزگار شرفالدین امیرمظقر به حکم یرلیغ
# ~~پادشاه مغقور اولجایتو سلطان خدابنده محمد نورالله مضجعه بهضبط و
~~یاسامیشی
# ~~راههای خراسان وعراق ودفع قطاع الطریق که در آن روزگار پیدا شده بود
~~چون
# ~~جمال لوک و مغولان نکودری به قصبهآ میود یزد [-میبد] که سرحد بیابان
~~است
# ~~قرستاد. مدتی در میود وسرراهها بدان مهم قیام می نمود و آینده و رونده
~~و تجار به
# ~~فراغت آمدوشد مینمودند بعد از وفات او امیر مبارزالدین محمد که پسر او
~~بود هم
# ~~به حکم یرلیغ به همان مهم که [به] پدر او مفوض بود قیام مینمود در وقت
~~سلطنت
# ~~سلطان سعید ابوسعید او را طلب فرمود و به انواع عواطف وسیورغامیشی
~~مخصوص
# ~~گردانید به سبب آن که قلع وقمع تمامی قطاع الطریق بجای آورده بود و در
~~آن باب
# ~~آثار مبارزت وشجاعت به تقدیم رسانیده بعد از آن مرتبهآ او روز به روز
~~در تزاید و
# ~~تضاعف میبود و ولایت یزد وکرمان و آن مملکت را در ضیط میآورد تا بعد آز
# ~~آن که کارهای بزرگ او را دست داد و مملکت فارس چنانچه پیشتر ذکر رفته
# ~~مستخلص گردانید و بهنیابت خلفای عباسی در مسند خلافت بر سریر سلطنت
# ~~نشست از اطراف، امرا و اشراف روی بهدرگاه او آوردند و از تبریز که
~~تختگاه
# ~~بزرگ است استدعای حضور او نمودند. لشکرها در کرده از مملکت فارس به طرف
# ~~تبریز روانه شد و تبریز مسخر او گشت و در روز جمعه در مسجد جامع بهخود
~~بر
# ~~منبر رفت وخطبه خواند و امامت کرد. چون غلبهٔ‌ شهر تبریز بسیار بود
~~متوهمشد
# ~~که مبادا نقصانی واقع گردد ms352 مراجعت نموده متوجه مملکت خود گشت. چون به
~~PageV01P318
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0320.png)

# ~~اصفهان رسیدند فرزند او شاه شجاع وشاممحمود و خواهرزادهٔ‌ او شاه سلطان
~~که
# ~~پیشتر ذکر او رفته از وی متوهم شده کنکاج کرده او را گرفتند و چند روز
~~محبوس
# ~~داشتند وشاه سلطان را فرمودند تا امیرمحمدمظفر را که خال او بود میل در
~~کشید
# ~~و به قلعه فرستادند و بعد از آن او را یقتل آوردند. ومیان شاه شجاع
~~وشاه محمود و
# ~~شاه سلطان نزاعی پیدا شد شاه سلطان را بگرفتند، بهعلت آن که پدر ما را
~~میل در
# ~~کشیده ای و او را نیز میل در تشیدند و شاه شجاع در شیراز به پادشاهی
~~بنشست و
# ~~شاهمحمود به اصفهان رفت و آنجا با برادر شاه شجاع مخالفت آغازکرد و چند
# ~~نوبت میان ایشان جنگ واقع شد آخرالامر شاه محمود التجابه پادشاه
~~سعیداویس
# ~~خان کرد و وصلت ساخت و بعد از چندگاه وفات یافت و آن مملکت به تمامی در
# ~~تحت تصرف پادشاه شجاع آمد و برادر مهتر او شاه مظفر در وقت حیات پدر حا
~~کم
# ~~یزد بود چون وفات یافت همان مملکت بر پسر او نصوةالدین شاه یحیی مسلم
# ~~داشت در وقتی که جد او امیرمحمدمظفر را بقتل آوردند او در شیراز بود با
~~چند
# ~~نو کر خود و از آن امیرمحمدمظفر، پناه با قلعهآ پنجدر شیراز داد و مدتی
~~در قلعه
# ~~بود. چند نوبت شاه شجاع به پای قلعه رفت آخرالامر میان ایشان اصلاحی
~~رفت و
# ~~شاه یحیی با یزد معاودت نمود و اکنون ولایت یزد تعلق بدو دارد و برادر
~~او
# ~~شهزاده شاه متصور مصاحب و ملازم عم خود شاه شجاع بود و دختران شاه
# ~~شجاع یکی در حبالهآ او و یکی در حبالهآ شاه یحیی است. بعد از چندگاه
~~شاهمنصور
# ~~را به محاصرهآ برادر او شاه یحیی بهیزد فرستاد. مادر ایشان در یزد بود
~~بیرون آمد و
# ~~میان برادران اصلاحی کرد و او را ms353 بایزد برد ولشکریان، بعضی با او متفق
~~شدند
# ~~و بعضی با شیراز مراجعت نمودند. بعد از مدتی شاه منصور پناه بابندگی
~~حضرت
# ~~سلطنت پناه شاه ولی خلدالله ملکه وسلطانه آورد و اکنون ملازم آن حضرت
~~است و
# ~~باقی اولاد و احفاد امیر مبارزالدین محمدمظفر پیش پادشاه شجاع ملازماند
~~و
# ~~اکنون مملکت فارس و چهارصد کرمان و اصفهان وکاشان و لورستان وشولستان
# ~~وخوزستان و گرمسیر شیراز تا به هرموزو ولایت پرگوتار (؟) و ولایت هنگ
~~(؟) و
# ~~بال و شبانکاره در تصرف پادشاه جهان شاه شجاع است و از ملوک هرموز و
~~کیش
# ~~و بحرین و دیرآب خراج میستاند.

PageV01P319

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0321.png)

# ذ کر ملوک هوات
# حال آن که ملک سعید ملک غیاث الدین به حکم یرلیغ سلاطین ماضی و به
# ~~وراثت حاکم مملکت هرات بود و آن سرحد را ضبط می نمود. چون او وفات یافت
# ~~پسر او ملک شمس الدین امیرملک بهجای او بنشست. بعد از آن جمعی غوریان و
# ~~تباع ایشان با برادر او سلک حافظ اتفاق کردند و او را بقتل آوردند و
~~ملک
# ~~حافظ به حکومت قیام نمود و بعد از وی ملک اسلام معزالدین حسین بهموجب
~~حکم
# ~~یرلیغ پادشاه سعید ابوسعید بهارت حا کم آن مملکت شد و بعد از وفات
~~پادشاه
# ~~ابوسعید و قتل امیرشیخ علی قوشچی- که امیرالامرای خراسان بود-_ در
~~خراسان
# ~~قتتد و انقلاب پیدا شد و امرا وملوک هر کس بهسرخود مملکتی ضبط سمی
~~کردند
# ~~چنانچه ذکر خواهد رفت. در آن وقت ملکمعزالدین حسین ولایت خود را مضبوط
# ~~داشت و از ممالک جفتای چند جای در تصرف آورد و مملکت قهستان چنانکه ذکر
# ~~خواهد رفت به تمامی او را سسلم شد و مادام که پادشاه طغاتیمور در حال
~~حیات بود
# ~~به خود به بندگی حضرت آدوشد مینمود و از قبل خود وزرا را ملازم حضرت
# ~~میگردانید و طریقهٔ‌ موافقت میورزید. بعد از آن که پادشاه طغاتیمور را
~~شهید
# ~~کردند ملک معزالدین حسین به خلافت نشسته ms354 امیر غزاغن و لشکر جغتای و
~~اسیر
# ~~قراوناس که از خراسان پیشتر باجغتای رفته بودند قرب دویست هزار مرد به
~~هرات
# ~~آمدند ملک معزالدین حسین در ظاهر هرات با لشکر جغتای مصاف داشتند او را
# ~~منهزم گردانیدند. با هرات رفت و چون ایشان معاودت نمودند نوکران و
~~اتباع
# ~~ملک معزالدین حسین با او مخالفت نمودند و او را عذر خواسته از شهر
~~بیرون
# ~~کردند و برادر او ملک باقر را بهجای او نصب کردند. ملک معزالدین حسین
~~از
# ~~آنجا باقلعهآ اسکلجه شد و از آنجا التجابانویین اعظم امیر غزاغن و
~~پادشاه بایان-
# ~~قولی نمود وچندگاه ملازم شد بعد از آن امرای قراوناس چون امیرمحمدخواجه
~~و
# ~~برادران او امیراولجایتو و امیر چوپان با لشکری تمام بهخراسان تا به
~~ولایت جوین
# ~~واسفراین و نیشابور آمدند فی شهور سنةخمس وخمسین وسبع مائه. و ملک
~~معزالدین
# ~~حسین و امیرمحمد بیک ارغون شاه و ساتلمش بیک و عبدالله مولای مصاحب
~~ایشان
# ~~بودند. بعد از خرابی تمام که در خراسان واقع شد معاودت نمودند و
~~امیرمحمد
# ~~خواجه در سرخس مقام نمود و ملکمعزالدین حسین را تربیت کرده باهرات
~~PageV01P320
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0322.png)

# ~~فرستادند. ملک باقر منهزم شده بهسبزوار آمد و از سبزوار بهشیراز رفت و
~~آنجا
# ~~وفات یافت و بلک معزالدین حسین در مملکت خود بمکن گشت و یه همه اطراف
# ~~لشکر می کشید. آخرالامر بیمارشد و فرزندان خود را وصیت کود که ملک
~~غیاث-
# ~~الدین قائم سقام او باشد وملکمحمد، سرخس و بعضی از قهستان را متصرف شده
# ~~ضبط نماید و امرای لشکر چون امیر در پادشاه یساول و امیرحاجی زیرک و
~~امیر
# ~~محمد سلطان شاه و امیر حمزه و امرای دیگر را مصاحب ملکمحمد گردانیده به
# ~~سرخس قرستاد.
# چون ملک معزالدین حسین وفات یافت میان برادران نزاع پیدا شد و دوسه
# ~~توبت جنگ اتفاق افتاد و ایلچیان آمد و شدمی تمودند. ملک غیاث الدین
~~التماس
# ~~نمود که امرایی را که ذ کررفته پیش خود نگاه ندارد. ملک محمد ms355 ایشان را
~~عذر
# ~~خواست. همهآ جماعت امرا به سبزوار به حضرت سلطنت پناه صاحبقران اعظم
~~نجم الدنیا
# ~~والدین خواجه علی خلدالله ملکه آمدند. بعد از آن ملک محمد که داماد
~~امیرمحمد-
# ~~بیک ارغون شاه بود پیش او آمد او را گرفته در طوس نگاه داشتند. بعد از
~~چندگاه
# ~~از طوس گریخته بادو سه کس بهسبزوار آمد و بندگی حضرت آنچه طریقهآ اشفاق
# ~~و الطاف بود دربارهآ ایشان مبذول فرمودند واو با سرخس رفت وبعد از این
~~از آنجا
# ~~التجابه حضرت امارت پناه نویین ممالک اسلام امیر تمور تومان خلدالله
~~تعالی ملکه
# ~~نمود و اکنون بعضی از مملکت ملک مغفور، ملک غیاث الدین درتصرف دارد و
# ~~بعضی ملک محمد. و ملک محمد ملازم نوبین اعدل امیر تمور است که ولایت
# ~~هرات را محاصره دارد.
# ذکو امیر عبدالله مولای و اولاد و احفاد او
# که پیشتر ذکر رفته
# چون امیر عبدالله وفات یافت از پسران او امیرمحمدییک قائم مقام شد وآن
# ~~مملکت را به عدل وداد آراسته گردانید و در ایام دولت او مردم به فراغت
~~و رفاهیت
# ~~بسر میبرد [ند]. چون پیشتر ذکر رفته که میانملک معزالدین حسین و
~~امیرعبدالله
# ~~منازعتی بود پیوسته لشکر بهقهستان می آورد وخرابی مینمود و ولایت ایشان
~~باز
# ~~میستاند. چنانچه امیرمحمدبیک مضطر شد و پناه با سرداران سبزوار داد و
~~بعد از PageV01P321
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0323.png)

# مجمع الانساب
# ~~ان وقات یاقت. برادر او اسمیر ساتلمش بیک قائم مقام او به امارت بتشست
~~و برادر آو
# ~~مسعود ییک بهطرف عراق روانه شد و آنجا وفات یافت و اسیرسا تلمش
~~بیکلشکری
# ~~جمع کرد و از ولایتی که ملک معزالدین حسین تصرف کرده بود باز میستاند و
# ~~میان ایشان منازعت و مکاوحت بسیار شدو از امرا امیرمحمدتو کال و امیر
~~محمدزیرک
# ~~وخواجه فضل الله عبید که وزیر ملک حسین بود پیش او آمدندو چندگاه آنجا
~~بودند
# ~~بعد از آن بهسبزوار آمدند و از امرای قراوناس که از خراسان به جغتای
~~رفته بودند ms356
# ~~چون اسیرمحمدخواجه و امیر چویان که ذکر ایشان رفته بهمدد کاری او آدند
~~و با
# ~~همدیگر وصلت وقرابت ساختند وبا لشکری ستعد به ولایت ملک معزالدین حسین
# ~~رقت وچند حصار را از ولایت جام وخواف و باخرز ستخلص گردانید و با مقام
~~زره
# ~~که نزدپک هرات است با امرا و لشکر مستعد با ملک معزالدین حسین جنگ کرد.
# ~~در حملهآ اول امیرساتلمش بیکو امیرمحمدخواجه و امیر چوپان را بقتل
~~آوردند و
# ~~بعد از وی پسر امیرمحمدبیک، امیرعلی پادشاه را در جنابد به امارت
~~بنشاندند. بعد
# ~~از آن چون او طفل بود خواهرزادهآ امیرسا تلمش بیک اسیر جعفربیک- را که
~~نبیرهآ
# ~~امیر جیاطغا بود که پیشتر ذ کر او رفته بهجای او بتشاندند ومدتی حا کم
~~بود بعد
# ~~ازآن چهت ضیط مملکت چند کسی را از امرا و نواب مولای بقتل آورد از وی
~~ملول
# ~~و متنفر گشتند. و چون دائما ملکحسین لشکر بهقهستان میآورد و او را قوت
~~و
# ~~طاقت مقاومت نبود اسیر پیرحسین که نوکر او بود و عزالدین قمار باز با
~~چند کس
# ~~خلاف کردند و جنابد و قلعه را به ملکمعزالدین حسین دادند. اسیرجعفربیک
~~از
# ~~آنجا منهزم شده بهطرف عراق رفت وآنجا وقات یافت و اکنون از اولاد و
~~احفاد
# ~~مولای وطراقای که جدایشان بود کسی نمانده و ولایت قهستان به تماسی ملک
# ~~حسین درضبط خود آورد وجنابد و قلعه را خراب کرد.
# ذکر امیر ارغون شاه وامرا و اقربای ایشان
# حال آن که به وقتآمدن پادشاه مغفور هولا کوخان، بوقانویین را که جدامیر
# ~~موسی جاندار و امیریساول و امیرتوروت و امیرحاجی و امیرمحمد زیرک بود
~~به
# ~~امیری لشکر و استخلاص قلاع در خراسان نصب فرمود و امیر ارغون آقا را به
# ~~امارت خراسان تعیین فرمود. بعد از وفات امیر ارغون آقا و پسر وی امیر
~~نوروز که PageV01P322
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0324.png)

# ~~یه عدل وداد و منصب امارت متحلی بود و در شجاعت و مبارزت و اظها راسلام
~~و
# ~~نصرت ms357 شریعت و خراب کردن بتخانهها یدبیضا نمود و چند سال بهحکم یرلیغ
# ~~قائم مقام پدر شد. آخرالامر متوهم گشته از پادشاه مغفور غازان سلطان
~~تمرد نموده
# ~~روی به هرات نهاد و ملوک هرات او را به اعزاز و اکرام باهرات بردند بعد
~~از آن
# ~~غدر کرده او را بقتل آوردند. بعد از چندگاه برادران او را چون امیر
~~اوردای غازان
# ~~که پدر امیر ارغون شاه بود و امیر حاجی که پدر امیرحیاطغا بود و
~~برادران و
# ~~خویشان او را سلطان مغفور اولجایتو سلطان تربیت فرمود وهزارچه جاونی
~~قربان و
# ~~نوروزی برایشان مسلم فرمود بعد از آن چون امیر اوردای غازان وفات یافت
~~برقرار،
# ~~پسر او امیر ارغون شاه بعضی را ضبط نمود و امیرحیاطغا بعضی را ضبط کرد
~~و در
# ~~میان خویشان چنانچه پیشتر ذکر رفته مخالقت پیدا شد و امیر حیاطغا
~~بهعراق رقت
# ~~تمامی لشکر و هزاره را امیر ارغونشاه ضبط می تمود و از امیر زادگان
~~خراسان
# ~~بیشتر پیش او ملازم بودند و برادران او ابیر سوبنجبوقا و امیر یولی و
~~امیر ایسن
# ~~پیش از امیر ارغونشاه وفات یافتند. یعد از وفات امیر ارغولشاه برادر او
~~امیر
# ~~توکل بولاء به حکم یرلیغ پادشاه طغاتیمور به امارت بنشست بعد از آن
~~امیرحسن
# ~~بصری که پسر حیاطغا بود با او مخالفت کرد و جمعی را از ایراختهآ قدیم
~~خود جمع
# ~~کرده قصد اسیر تو کل بولاء کردند و او را شهید کردند.
# و هم در آن سال اسرای صدجات جاونی قریان که تعلق به امیر ارغونشاه
# ~~داشتند بهوقت شکار امیرحسن بصری را بهتیر زدند و بقتل آوردند و برادران
~~او
# ~~امیر اویس و امیر بایزید و پسر او امیر جعقربیک به سبزوار آمدند و
~~امیرمحمدییک
# ~~پسر امیر ارغونشاه را پادشاه طغاتیمور تربیت فرموده دختر بدو داد و او
~~را به امارت
# ~~نصب فرمود و بعد ازآن امیرعلی رمضان که نایب وپروردهآ نعمت ایشان بود و
~~به
# ~~حکم ایشان درمشهد مقدس ms358 وطوس حاکم بود با اومخالفت کرده و به خود
~~التجابه
# ~~بندگی حضرت پادشاه طغاتیمور می کرد و گاهی پیش ملک هرات میرفت و به
# ~~سیزوار نیزالتجا مینمود. چون زمستان بود و پادشاه مغفور درمازندران،
~~امیرمحمد-
# ~~ییک التجایه سبزوار آورد و همشیرهآ خود را به خواجه علیشمس الدین داد
~~بعد از
# ~~چندگاه یحیی جوریانی که تو کر امیرعلی رمضان بود و از قبل او حصارطوس
~~ضبط
# ~~مینمود با او خلاف کرد و بهخود پیش خواجهیحیی کرابی بهسبزوار آمد و بعد
~~از
# ~~چندگاه که او را با طوس فرستادند خواجه یحیی کرابی، علی مسعود را به
~~مهمی به PageV01P323
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0325.png)

# ~~طوس روانه گردانید آنجا قصد یحیی جوربانی کرده او را بقتل آورد و حصار
~~و
# ~~ولایت در ضیط سرداران سبزوار آسد. امیرعلی رمضان چون مضطر شد پیش امیر
# ~~محمدبیک ارغونشاه رفت از سرگناه او در گذشته او را تربیت فرمود بعد از
~~آن چون
# ~~مغولان جاونی قربان مخالفت او دیده یودند بر وی اعتماد نکردند و او را
~~بقتل
# ~~آوردند بعداز آن امیرمحمدبیک به امارت قیام نمود و وقات یافت. بعد از
~~آن برادر او
# ~~امیر اعظم جوانبخت اسیرعلی بیکنویان عمت معدلته قائم مقام او به امارت
~~نشست و
# ~~اکنون آن مملکت در تصرف اوست و برادران او اسیرحسن بیک را در وقت امارت
# ~~امیرمحمد بیک در خفیه یقتل آوردند و امیر غازان بیک را محبوس کردند و
~~از اولاد
# ~~و احفاد ایشان آنچه ماندهاند پیش امیرعلی بیک ملازم ومطیع و منقاد
~~اویتد.
# ~~والله اعنم.
# کر فوزندان امیر توکال
# عیر غیاث الدین محمد تو کال
# که بهانواع فضایل وکمالات آراسته بود و پیوسته به ملازمت پادشاهان
# ~~قیام مینمود وبهانواع عاطفت مخصوص میشد وایراخته وهزارهآ توکال را ضیط
# ~~می کرد و بعد از وی امیرزادهٔ‌ اعظم امیر زنگی بیک که به رزانت عقل و
~~شهاست
# ~~رأی و انواع هنر متحلی بود در عنفوان شباب وفات یاقت و از وی یک پسر
~~مانده
# ~~و عم ms359 زادگان او چون اسیر اعظم امیر عیسی وامیر توکال قتلغ و اسیر اسحاق
~~و امیر
# ~~حاجی بیک و امیر ابوسعید و اسیر لقمان در حال حیاتاند و ایراختهٔ‌ خود
~~ضیط
# ~~مینمایند و دوستکام بهفراغت و رفاهیت معاش می کنند.
# ذکرسایر اموا ازنسل کدبوقانویین
# امیر اعظم در پادشاه را در ولایت نسا شهید کردند و پسر او امیرمحمد در-
# ~~پبادشاه پیش ملکمحمد مصاحب است و امیرزادهٔ‌ اعظم جوانبخت امیرعلی بیک
# ~~موسی جاندار عمتسعدلته و پسران اسیرحاجی زیرک بعضی در مازندران ملازم
# ~~بندگی حضرت سلطان شاه ولیاند و امیر شیخ حاجی زیرک و برادران و
~~امیرزاده
# ~~ساتلمش پسر امیر قتلغشاه زیرک در هراتاند. و از فرزندان امیر توروت و
~~امیر PageV01P324
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0326.png)

# ~~حاجی بعضی پیش شاهحسین در تبریزند و از امرای دیگو چند کس که ماندهاند
~~از
# ~~اعقاب امیر نیکتمورآقا امیر اعظم غیاث الدین اسفندیار مانده. واز امرای
~~اسفراین
# ~~امیرزاده غیاث الدین کرانای پسر امیرشیخ حسن کرانای و برادران و پسرعم
~~مانده و
# ~~امیر خالد پسر امیر یلواج پیش امیرعلی بیک ملازم است واولاد امیریغمش
~~چون به
# ~~شرح ذکر خواهد رفت مکرر نشد. ازفرزندان و اقربای امیر بیرام شاه آنچه
~~ماندهاند
# ~~در هرات اند. والله اعلم .
# ذکر احوال فوزندان امیر مرحوم امیو قتلغشاه
# که امیرالامرای ایرآن زفین بود
# در آن وقت که پادشاه مغفور غازان به جنگ ملوک جیلان حرکت فرموده
# ~~بود شهید شد و بعد از او امیر شیان قتلغ، تومان و ایراختهآ پدر خود ضبط
~~نمود و
# ~~بعد از وفات او امیر اعظم امیرشیخ محمدشبان قتلغ که پیشتر ذکر او رفته
~~و داماد
# ~~امیر مرحوم امیر شیخ علی قوشچی بود بعد از جنگی که در بسطام میان او و
~~امیر
# ~~یولی برادر امیر سعید ارغونشاه واقع شده بود چندگاه در مازندران مقام
~~کرد و این
# ~~جماعت امرا چون امیر هرزه محمد و امیر شیخ محمود یغمش و پسران امیر تو
~~کال و
# ~~از وزرا ملک طاهر سمنانی مصاحب او بودند بعد ms360 از آن در رجب سندآ ثلاث
~~واربعین و
# ~~سبع مائه در سقام غول رباط مازندران ایشان را با لشکر سربدال جنگ اتفاق
~~افتاد و
# ~~امیر شیخ محمد را شهید کردند و امیرشیخ محمودیغمش که بهصورت و سیرت و
# ~~مبارزت قصب السبق از امرای ایران زمین ربوده شهید شد و از امرا و اکابر
~~خراسان
# ~~چند کس دیگر را شهید کودند و باقی منهزم گشته به طزف عراق روانه شدند.
# ذ کر امیر مرحوم اهیویغمش
# هم در آن سال که امیر مسعود بهمازندران رفته بود در قلعهای از قلاع
# ~~بسطام که مسکن او بود او را و بعضی از اولاد او را گرفته شهید کردند و
~~امیر
# ~~اردوبوقا با فرزندان بهطرف یزد رفت و از آنجا به ولایت اردستان و قم که
~~در آن
# ~~ولایت املاک و اسباب ومتعلقان داشتند مقام فرمود و آنجا وقات یافت و
~~پسران
# ~~او امیر حمزه و امیرعلی ملازم امیر مبارزالدین محمدمظفر که پسرخالهآ
~~امیراردوبوقا PageV01P325
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0327.png)

# مجمع الانساب
# ~~بود شدند وامیرمحمد فرامش که تبیرهآ امیریغمش بود مسکن و مأوا درقم
~~ساختند و
# ~~درآن ولایت وفات یافت و از اولاد او به غیر امیر سیورغان که ملازم
~~بندگی حضرت
# ~~شاه ولی خلدالله ملکه است کسی دیگر نمانده.
# ذکو وزرای خواسان و اعقاب ایشان
# اولاد خواجهعلاءالدین هندو و خواجه رضی الدین عبدالحق چنان که
# ~~پیشتر ذکر رفته در عراق شهید شد [ند] و خواجه جلال الدین محمود در عراق
# ~~وفات یافت وخواجه جلالالدین بایزید برادرخواجه علاءالدین هندو به وقت
~~توجه
# ~~خراسان در سمنان وفات یافت. وخواجه عزالدین ابراهیم وخواجه عمادالدین
# ~~علی را سربدالان در سیزوار بقتل آوردند وشیخ علی در مصر وفات یافت و
~~اکنون
# ~~از قرزندان خواجه علاءالدین، محمدین خواجهعلاءالدین هندو و از
~~فرزندزادگان
# ~~خواجه علاءالدین، محمدعبدالحق و رکن الدین خواجه و شیخ محمد ملکشاه و
# ~~خواجه علاءالدین عبدالمطلب وشیخ علی و خواجهعمادالدین ابراهیم در حال
# ~~حیاتاند و از فرزندان خواجهعلاءالدین چون خواجه وجیه الدین زنگی ms361 و
~~خواجه
# ~~جلال الدین محمود وخواجه یوسف وخواجه داود وخواجه عبدالله طاهر هیچ کس
# ~~نمانده و اولاد خواجه علاءالدین محمد بعد از آن که او را در قلعهآ کملی
~~کبودجامه
# ~~سربدالان شهید کردند پسران او خواجه محمد و امیرعلی و امیرحسن طاهر و
~~اسیر
# ~~حسین مطهر مانده بودند. امیرعلی را سربدالان بقتل آوردند و خواجه محمد
~~و امیر
# ~~حسن و امیرحسین وفات یافتند و از فرزندزادگان خواجه حسن و خواجه محمد و
# ~~خواجهحسین مانده وخواجه جلال الدین منصور را در جنگ صدخرو سربدالان در
# ~~شهور سنئست وثلثین وسبع مائه شهید کردند و خواجه غیاثالدین هندو را نیز
~~در
# ~~سبزوار سربدالان بقتل آوردند و از فرزندان او سه پسر مانده و خواجه
~~عزالدین
# ~~سمنانی وخویشان ایشان خواجه عزالدین طاهر درکرمان وفات یافت و پسر او
# ~~خواجه جلال الدین یونس را عزیز مجدی یقتل آورد و پسران او علی جعفر و
# ~~علاءالدوله ملازم بندگی حضرت سلطان شاه ولی خلدالله ملکهاند وسلطان
~~بایزید در
# ~~هرات است.

PageV01P326

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0328.png)

# ذ کر آختتام سلطنت و آخو دولت سلطان سعید شهید
# طغاتیمورخان انارالله برهانه
# ازابتدای جلوس سلطنت او که در سنهآست وثلثین وسبع مائه بر سریر سلطنت
# ~~نشست تا انتهای دولت که در سنهٔ‌اربع وخمسین وسبع مائه بود مدت هژدسال
~~در
# ~~خراسان پادشاهی کرد. هرچند مملکت او فسحتی زیادت نداشت و در ایام دولت
~~او
# ~~انقلاب بسیار در ممالک خراسان پیدا آمد و دو نوبت که عزیمت عراق فرمود
~~کاری
# ~~دست نداد و روزگار مساعدت ننمود، اما او پادشاهی بود جامع کمالات
~~سلطانی به
# ~~اتفاق و وارث متصب چنگیزخانی به استحقاق. عدل انوشیروانی از مکارم سنیه
~~و
# ~~اخلاق رضیهٔ‌ او شمهای وعلم وحکمت لقمانی از دریای فضایل وحکم علیهآ او
# ~~رشحه ای. مدت چند سال در مازندران که مقر سلطنت و مستقر دولت او بود به
# ~~عیش وکامرانی روزگار گذرانید و رعایا وساکنان آن مملکت در ظل رأقت و
# ~~معدلت او مرفه الحال وفارغ البال بسر ms362 بردند تا در شهور سنهآ خمس وخمسین
~~و
# ~~سبع مائه که نوبت سرداری خراسان به یحیی کرابی رسید کس بهمازندران به
~~بتدگی
# ~~حضرت فرستاد بنابرآن که خود را از جملهآ بندگان و خدمتکاران قدیم بندگی
~~حضرت
# ~~میدانست و بدان وسیله از سرداران گذشته مخصوص و ممتاز گشته خلوص عقیدت
# ~~وصفا وطویت وسلوک طریق انقیاد و مطاوعت اظهار نموده استدعای صلح کرد.
# ~~بندگی حضرت نیز از آنجا که کمال رأفت و مرحمت و حسن اعتقاد او بود جهت
# ~~تسکین اشتعال نوایر فتنه وترفیه حال خلایق اجایت فرموده بر قول او
~~اعتماد تمام
# ~~نمود و امیر بزرگ و عادل نیکاعتقاد، خسرو کامران، امیرشیخ علی
~~هندونویان را
# ~~که امیرالامرای آن مملکت بود بهسبزوار فرستاد. یحیی کرابی و سردارانی
~~که
# ~~بودند مقدم مبارک ایشان را مغتنم شمرده شرایط تعظیم به تقدیم رسانیدند
~~و به
# ~~خدمات پسندیده قیام نمودند وبا بندگی نویین اعظم عهود و موائیق
~~بهسوگندهای
# ~~غلاظ و شداد مؤکد گردانیدند که کمر مطاوعت و بندگی بر میان جان بسته به
# ~~رسوم خدمتکاری قیام نمایند وبا دوستان ارکان دولت دوست و با دشمنان
~~حضرت،
# ~~دشمن باشند. و بندگی حضرت امارت پناه بعد از استحکام عهود از سبزوار
~~مراجعت
# ~~فرمود. چون به بندگی حضرت رسید وصورت حال بهعرض رسانید و حال آن که در
# ~~آن اوقات وهن وفتوری تمام به قواعد ارکان سلطنت راه یافته بود
~~وشاهزادگان PageV01P327
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0329.png)

# ~~جهان عیدالعزیز و ابوسعید که نور حدقهٔ‌ سلطنت و نور حدیقهٔ‌ مملکت
~~بودند و
# ~~بیشتری از امرا بهسبب عقونت هوا و حدوث وبا متوفی گشته بودند و انکسار
~~تمام
# ~~بدان واسطه بهخاطر اشرف راه یافته فی الجمله صلاح در آن دیدند که
~~باجمعی
# ~~سرداران خراسان صلح کتند. بعد از چند توبت که ایلچیان آمد شد سی نمودند
~~از
# ~~این طرف یحیی کرابی وسرداران با لشکر و استعداد تمام متوجه مازندران
~~شدند
# ~~و از آن طرف بندگی حضرت و امرا و ارکان دولت از سلطان دوین بهحدود ms363 پل
# ~~حاجی خاتون آمدند و میان ایشان ملاقات افتاد و چند روزکه آنجا سقام
~~داشتند
# ~~به هروقت که یحیی کرایی و سرداران به بندگی حضرت رفتندی ایشان را به
~~انواع
# ~~عواطف و سیورغاسیشی مخصوص فرمودی و بر قول ایشان اعتماد تمام نموده
# ~~بی تحاشی درمیان ایشان میآد و ایشان به استعداد تمام و پوشهای مکمل
# ~~درگرد اردو و بارگاه با پادشاه می گشتند دیگرباره تجدید عهد و سوگند
~~کردند و
# ~~[در] حضور مشایخ خراسان چون شیخ الاسلام خواجه غیاث الدین هیبة
~~اللهحموی و
# ~~شیخ شهاب الدین فضل الله بسطامی و امرا و اکابر دیگر یحیی کرابی دست بر
~~کلام الله
# ~~نهاده سوگندهای غلاظ و شداد یاد کرد که قصد بندگی حضرت و ارکان دولت
# ~~نکتد ونفرماید وبا دوست ایشان دوست و با دشمن، دشمن باشد و بدانچه
~~شرایط و
# ~~لوازم عهد وسوگند باشد قیام نماید و بندگی حضرت نیز بر آن موجب سوگند
~~یاد
# ~~فرمود. واز آن مجلس برخاستند هر کس با یورت و مقام خود آمدند تا در آن
~~روز
# ~~که بندگی حضرت طوی ترتیب داده بود و میخواست که ایشان را بازگرداند
# ~~حاضر شدند و برقرار قریب سیصد کس مکمل شده با یحیی کرابی به گرد بارگاه
# ~~پبادشاه درآمدند و سرداران دیگر را مقرر گردانیده که هر کس با قوشون
~~خود بر سر
# ~~چها رپایان مترصد باشند و در آن شب بیآنکه با سرداران لشکر کنکاج کند
~~در
# ~~خفیه با حافظ جوربدی و علی مسعود خسروجردی و چند کس دیگر که مصاحب او
# ~~بودند قصد پادشاه اندیشیده بودند و مقرر کرده که حافظ جوربدی چماق بر
~~سر
# ~~پادشاه زند و او را بقتل آورد تا در آن فرصت که طوی می کشیدند در
~~اندرون
# ~~بارگاه حافظ چماقی بر سر پادشاه زد و او را شهید کردند و امیر بزرگ
~~عادل شیخ
# ~~علی هندونویان وجماعتی امرا را نیز در آن ورطه شهید کردند. و از
~~فرزندان
# ~~سلطان سعید، شهزاده ms364 لقمان بیرون رفت و حال آن که پیشتر از این
~~شاهزادهشیخ علی-
# ~~کاون را که برادر پادشاه مغفور بود در جنگ راد کان سربدالان شهید کرده
~~بودند و PageV01P328
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0330.png)

# ~~شهزآده غازان را بهسیر [؟ شاید بهاسیری] گرفته با سبزوار آوردند و این
~~بدنامی و
# ~~غدر و نفاق وخلاف عهد ومکر وشقاق در آفاق منتشر شد تا لاجرم روزگار به
# ~~طریق مکافات و مجازات، همان جماعت را بر یحیی کرابی مسلط گردانید تا با
~~او
# ~~مخالفت کرده او را بقتل آوردند وکیفیت آن در ذکر احوال سرداران شرح
~~داده
# ~~شود. ان شاءالله تعالی.
# کر افتتاح دولت و جلوس سلطنت سلطان سلاطین ووزگار
# ~~غیاثالدنیاوالدین شاه ولی بن امیرشیخ علی هندونویان خلدالله ملکه
~~وسلطانه
# چون با ری سبحانه وتعالی که فیض فضل ربوبیتش در شأن عالمیان ظاهر و
# ~~سابقهآ رحمت الوهیتش دربارهٔ‌ جهانیان ستظاهر است روی زمین بهشجرهٔ‌
~~کلمهٔ‌
# ~~انی جاعل فی الارض خلیفة31 تزیین فرمود ودست قدرت او عالم امر بهسواطع
~~آیهٔ‌
# ~~قل اللهم مالک الملک تؤتی الملک من تشاء32 وسط اقلیم رابع را یعنی
~~ممالک
# ~~خراسان ومازندران که اعدل واشرف اقالیم عرصهٔ‌ زمین است به زیور تختگاه
~~معلی
# ~~و با رگاه فلک آسای حضرت آسمان رفعت شاهنشاه اعظم اعدل و اعلم سلاطین
~~عالم
# ~~مولی ملوک العرب والترک والعجم، ناصرالشرع والدین، دافع الظلم والشرک
~~من
# ~~بلاد المسلمین،
# گزارندهآ کام و اقبال و بخت %~% نگارندهآ کشور و تاج و تخت
# ربایندهٔ‌ افسز از هر سری %~% گشایندهآ سد هر کشوری
# به بزم اندرون بحر گوهر نثار %~% به رزم اندرون ابر شمشیر بار
# شرفالله سریرالعز بوجوده ونور وجه الارض بانوار عدله وجوده مزین ومکرم
# ~~گردانید جهان را بهعدل و انصاف بیاراست و جهانیان درظل رأفت و کنف
~~مرحمتش
# ~~از تغلب زمان و تسلط حوادث دوران در امان آمدند وصیت معدلتش در اقطار
# ~~بسیط منتشر و آوازهآ مکرمتش در اقصای عالم روحانیان مستفیض و منتشر گشت
# ~~امید چنان است که روزبه روز آثار و الطاف و انوار ms365 به عواطف ایزدتعالی و
~~تقدس
# ~~بر احوال ملک وملت ظاهرتر و اعلام نصرت و رایات مکنت در اطراف ربع
~~مسکون PageV01P329
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0331.png)

# ~~بهفتح وظفر مقرون شود و آفتاب معالی حضرت ظاهره لازالت منورة فی الافاق
# ~~شرق وغرب عالم منورگرداند وخطبه وسکه به نام ائمهآ معصوم علیهم الصلوة
~~در
# ~~اطراف عالم چنانکه امروز در این مملکت زیب و زینت گرفته مزین و موشح
~~گردد.
# ~~ان شاعالله تعالیی:
# و چون این پادشاه کامران که شمه ای از صفات حمیده و خصال مرضیهآ او
# ~~ذکر کرده شد به وقت آن که پادشاه سعید طغاتیمورخان و پدر مغفور شهید او
# ~~امیرشیخ علی هندونویان را شهید کردند از آن قضیه سالم بیرون آمد و یا
~~جمعی از
# ~~متعلقان وایراخته وبوی نوکران خود در آن حوالی منتهز فرصت میبود تا
~~انتقام
# ~~خون پادشاه و پدر مغفور خود باز خواهد. یحیی کرابی و جمعی که با او
~~بودند
# ~~قیتول واردوی پادشاه غارت و تا راج کرده با خراسان مراجعت نمودند و حید
~~رقصاب
# ~~برآورده بودند. حق تعالی بندگی حضرت سلطنت پناه را توفیق داد تا بهاندک
# ~~لشکری به جنگ ایشان آمد و به زخم شمشیر آبدار دمار از ایشان برآورد و
~~بسیاری
# ~~از ایشان بقتل آمدند و حیدرقصاب با معدودی چند سنهزم گشته با خراسان
~~آمد.
# ~~اول فتحی که بندگان حضرت را دست داد آن بود و بعد از آن بهوقت سرداری
# ~~حسن دامغانی لشکری یسیار از خراسان جمع کرده روی بهما زندران نهادند
~~چنان که
# ~~قرب بیست هزار سوار و پیاده بهحدود استواباد نزول کردند و بندگی حضرت
~~با
# ~~سیصدسوار از استراباد بیرون آمد و به توفیق و تأیید الهی بر ایشان زد و
~~به یک
# ~~طرفة العین قرب سه چها رهزار کس از ایشان بقتل آوردند و بیشتری سرداران
~~که در
# ~~وقت یحیی کرابی با پادشاه سعید غدر کرده بودند کشته شدند و بسیاری در
~~قید
# ~~اسار گرفتار آمدند و تمامی را داغ خذلان بر ms366 جبین نهاده آزاد کرد. و حسن
~~دامغانی
# ~~گریخته با معدودی چند با سبزوار آمد و این فتح دوم بود که قرین رأی و
~~رایت
# ~~همایون گشت و یعد از آن شهزاده لقمان که از قصهآ پدر خلاص یافته بود و
~~التجابه
# ~~جغتای نموده و از آنجا امیر زنده حشم را بهمعاونت آورد تا باشد که مقام
~~پدر خود
# ~~را بگیرد. چون خبر آمدن ایشان به بندگی حضرت رسانیدند پیش ایشان یاز
~~رفته
# ~~در حدود دهستان با ایشان جتگ کرد و بسیاری از آن لشکر بقتل آوردند و
# ~~شهزاده لقمان و زندهحشم گریخته روی به جغتای نهادند واین فتح سوم بود.
# بعد از آن پادشاهسعید مغفورسلطان اویس انا رالله برهانه که دراین روزگار
~~مثل PageV01P330
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0332.png)

# ~~او پادشاه صاحب اقتدار بر تخت مملکت ننشسته بود با قوب ضدهزارسوار از
~~عراق
# ~~بر عزیمت خراسان حرکت فرمود. چون بهحدود ولایت ری رسیدند بندگی حضرت
# ~~با اندک لشکری از مازندران حرکت فرموده استقبال نمود و بر مقتضی
~~فرمودهآ
# ~~کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن الله33 در حدود ولایت ری بر قلب
~~لشکر
# ~~ایشان زد و بسیاری از ایشان بقتل آورد و در آن جنگ چند کس از امرای
~~معتیر
# ~~لشکر عراق کشته شدند و بندگی حضرت سالما غانما فی اسان الله با
~~مازندران
# ~~مراجعت فرمود و آوازهآ این فتح نامدار در اکناف و اقطار عالم منتشر گشت
~~و
# ~~پادشاه اویس تا سمنان آمد و از آنجا با عراق معاودت تموده و بعد از آن
~~بین-
# ~~الحضرتین اساس اتحاد وقاعدهٔ‌ محبت و وداد او مؤکد گشت. و چون پادشاه
# ~~مغفورشاهاویس به دارالبقاء فی مقعد صدق عند ملیک مقتدرء3 رحلت فرمود
~~فرزند او
# ~~شهزاده شیخ حسین خلدالله سلطانه همان طریقه مسلوک داشته دائما ایلچیان
~~به
# ~~بندگی حضرت می فرستد تا اسال تجدید قواعد اخلاص ومحبت را به معاقد
~~قرابت
# ~~و وصلت مؤکد فرمودند و اکنون خراسان و مازندران و دهستان و تلخان و
# ~~قومس وری ms367 تمامی در حوزهآ مملکت بندگی حضرت سلطنت پناه است و امثال این
# ~~فتحهای نامدارکه این پادشاه کامکار را بهعنایت الهی دست داده از سلاطین
# ~~روزگار هیچ کس را میسر نشده است. بیت:
# در صدهزار قرن سپهر پیاده رو %~% نارد چنین سوار به میدان روزگار
# و یکی از دواعی همت عالی پادشاهانه و مساعی کرم بی دریغ شاهانه بندگتی
# ~~حضرت آن که چون صاحبقران عهد و زمان، فرمانفرمای ممالک ایران، حافظ
# ~~بلادالله، ناصرعبادالله، بانی مبانی المبرات، واضع اوضاع الخیرات
~~والحسنات، نجم
# ~~الدنیا والدین، خواجه علی مؤید خلدزمانه و نصراعوانه بهسبب تغلب روزگار
~~و
# ~~حلول حوادث ادوار وکافر نعمتی جمعی اراذل غدار که کیفیت آن بهشرح ذکر
# ~~خواهد رفت درشهور سنهآ ثمانین وسبع مائه عنان عزیمت بهطرف ما زندران
~~معطوف
# ~~گردانید و بنابر دفع ظلم وفتنهآ شرور و قلع و قمع ارباب فسق و فجور که
~~بر کفران
# ~~نعمت اقدام نموده بودند و به رأی خود مستبد و مغرور گشته و رقم عصیان و
# ~~خذلان بر ناصیهآ نامبارک کشیده روی به درگاه جهان پناه آورده و بهفرط
~~عنایت و PageV01P331
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0333.png)

# ~~مرحمت وکمال عاطفت ووفور حمایت وحمیت آن حضرت التجا فرمود. وچوک خبر
# ~~رسیدن رکاب همایون به مسامع شریفهآ بندگی حضرت رسانیدند استقبال نموده
~~وصول
# ~~مقدم شریف صاحبقرانی را به اعزاز واکرام و اجلال و احترام هرچه تمامتر
~~تلقی
# ~~فرمودند و از عواطف و اشفاق بیدریغ پادشاهانه هیچ دقیقه مهمل نفرمودند
~~و
# ~~فرمان جهان مطاع به استحضار لشکرها به اطراف نفاذ یافت و بعد از آن چند
~~روز
# ~~رایات همایون لازالت خافقة بالنصر والظفر با عساکر سنصور نصرهم الله به
~~طرف
# ~~خراسان حرکت فرمودند. و چون به مبارکی به فریومد نزول افتاد جمعی از
~~مخذولان
# ~~نادرویش که یه حصن آنها متحصن گشته بودند جنگ آغاز کردند. در صدسهآ
~~اول،
# ~~شهرستان فریومد و حصار، بندگان حضرت را مستخلص گشت و آن جماعت در قید
# ~~شهریاری بهجانب سبزوار معطوف گردانید و بر ظاهر شهر ms368 مخیم اقبال و محط
# ~~سراپردهآ اجلال ساختند. مسافر آیتمور کافرنعمت که باد نخوت در دماغ
~~داشت و
# ~~رقبه از ربقهآ طاعت داری برتافته بود وجمعی قطاع الطریق دین محمدی را
~~که نام
# ~~درویشی بهخلاف بر خود نهاده بودند اولئک الذین اشترواالضلالة بالهدی
~~قما-
# ~~ربحت تجارتهم و ما کانوامهتدین20 چون رکن ترکی و اسکندر مردود و مخذولی
# ~~چند دیگر را بهسدد کاری خود آورده بودند اظهار جلادت مینمودند و حمله
~~بیرون
# ~~شهر می بردند وچون سیزوار، مسکن ومستقر حضرت صاحبقرانی بود و از اتباع
~~و
# ~~اشیاع و محبان ایشان بسیاری به اضطرار گرفتار آمده بودند نمیخواست که
~~به
# ~~جنگ، شهر بگیرتد و بهشومی جماعتی اشرار خون بسیار ریخته شود و بندگی
~~حضرت
# ~~سلطنت پناهی جهت رضاجویی جناب صاحبقرانی قطعا رخصت جنگ نمیفرسود سگر
# ~~یک روز که بسیار فضولی می کردند و از دروازهآ عراق بیرون رفته بودند یک
~~حمله
# ~~جنگ یه سر ایشان آوردند و چند کس را بقتل آورده و بسیاری را زخم دار
~~کردند.
# ~~در حال از بندگی حضرت جار رسانیدند که بازگردند تمامی با زگشتند و اگر
~~جار نمی-
# ~~رسید به دروازه درآمده بودند وشهر گرفته و بسیاری خلق کشته میشد. بعد
~~از آن
# ~~حصاری شدند و مجال بیرون شدن نداشتند ومدت شش ماه لشکر بر درشهر نشسته
# ~~شهری دیگر بنیاد نهادند و از سر تمکین تمام مقام قرمودند. و در آن وقت
~~ملک PageV01P332
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0334.png)

# ~~غیات الدین هرات وامیرعلی بیک ارغون شاه یا پنجاههزار مرد در نیشابور
~~بود و آین
# ~~جماعت بدو التجا نمودند و بدد طلب می داشتند و ایشان را مجال و قدرت آن
# ~~نبود که قراولان از طاعنه کوه بدین طرف فرستند و دائما نواب و ایلچیان
~~به بتذگی
# ~~حضرت می فرستادند و اظهار مخالفت می نمودند. آخرالامر مردم سیزوار به
~~اضطرار
# ~~رسیدند چنان که یکمن غله به چها ردینار وپنج دینارشد و تمییافت و مسافر
~~لعین و
# ~~کولکان با وجود در بندان دست یهظلم و ms369 جور و عدوان برآورده بودند و هیچ
# ~~آفریده را از شهر ییرون نمی گذاشتند و خلق بسیار از گرسنگی در معرض
~~هلاکت
# ~~افتادند. و از جملهآ کارهای بی راه که بر دست آن ملعونان گمراه رفت یکی
~~آن بود
# ~~که دو جوان مؤمن موالی نیکونهاد ملکسیرت پاک اعتقاد را که هریک سروی
# ~~بودند در چمن اقبال پیراسته و به انواع فضایل وکمالات آراسته شهیدان
~~مرحوم
# ~~مغقور خواجه تاج الدین محمود وخواجه کمال الدین حسین بوئنماالله بحبوحة
~~الجنان و
# ~~کساهماحلل المغفرة والغفران که ابن عم و خواهرزادگان حضرت صاحبقرانی
~~بودند
# ~~مسافر کافر نعمت و رکن کونهآ پلید ایشان را بی موجبی شهید کردند و چون
# ~~یزیدچاوید بر موچب فرسمودهٔ‌ نص الهی که من یقتل مؤمنا متعمدأ فجزاؤه
~~جهنم
# ~~خالدا فیها وغضب الله علیه ولعنه واعدله عذابا عظیما26 مستحق لعنت
~~وعذاب
# ~~شدید. وچون ظلم و تعدی آن ظالمان از حد گذشت ناگاه لطف الهی نسیم عنایت
# ~~وزیدن گرفت و سادات عظام سیدامیرعلی سوغندی و امیرعزالدین برادر او که
~~از
# ~~یکطرف شهر چند برج به عهدهآ ایشان بود در خفیه کس به بندگی فرستادند و
~~چهت
# ~~استخلاص مردم از زحمت دربندان وظلم ظالمان در شب پنجشنبه هشتم ماه
# ~~رجب المرجب سنهٔ‌ احدی [و] ثمانین وسبع مائه لشکرمنصور را از یارو در
~~شهر
# ~~أوردند وآن جماعت اشرار منکوب ومخذول وخاکسارکانهم حمر مستنفرة فرت
# ~~من قسوره37 از دروازهٔ‌ میدان بیرون گریختند مسافر ملعون را در عقب
~~رفته و بقتل
# ~~آورده سر او را به در بارگاه آوردند و رکن کور (؟) گریخته بهطرف هرات
~~رفت و از
# ~~آنجا نیز آواره گشته و دیگران بعضی گریخته و بعضی کشته شدند فقطع
~~دابرالقوم-
# ~~الذین ظلموا والحمدلله رب العالمین38. ومشربعذب این دیار ازکدورت وظلمت
~~آن PageV01P333
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0335.png)

# مجمع الاتساب
# ~~اشرار مصفی ومیرا گشت و آقتاب فتح ونصرت از مشرق تأیید الهی سایه آفکند
~~و
# ~~اطراف آن مملکت یه فر وشکوه رایات همایون لازالت محفوفة یالنصر والظفر
~~متجمل
# ~~و فتزین شد. ms370
# فلا زلت متصوراللواء مظفر %~% تزف الیک المادحون التهانیا
# رایات تو تا ابد چنین باد %~% متصور و ؤید و متلفر
# بعد از آن بر مقتضای همت عالی پادشاهانه، حضرت صاحبقرانی را در مقام و
# ~~مستقر خود نمکن و مقرر گردانیده تمامی مملکت که بیشتر در تحت تصرف نواب
~~و
# ~~گماشتگان ایشان بود بدیشان تفویض فرمودند و به انواع عاطفت و
~~سیورغامیشی
# ~~مخصوص گردانیده شرایط اعزاز و اکرام و توقیر و احترام بر طریقهٔ‌
~~پدرفرزندی
# ~~تقدیم فرمود و اشارت عالیه نافذ گشت که خطبه و سکه برقرار معهود بهتام
~~ائمهآ
# ~~معصوم اولئک علی هدی من ربهم و اولئک هم المفلحون؟ علیهم الصلوة
~~والسلام
# ~~باشد ویهمبارکی وطالع سعد در رجب سنهآ احدی وثمانین وسبع مائه، فتح
~~ونصرت
# ~~هم عنان وبخت و دولت هم رکاب، عنان کامکازی و زمام جهانداری به طرف
# ~~مازندران که مقر دولت ومستقر سریر سلطنت است معطوف گردانیدند و صیت این
# ~~مکرمت و آوازهآ این معدلت و نصفت در بسیط عالم که از سلاطین روزگار هیچ
~~کس
# ~~را میسر نشده یادگار گذاشتند. حق تعالی سایهآ چتر همایون این پادشاه
~~دین پرور
# ~~عدل گستر را تا انقراض زمان و انقطاع سلاسل دوران بر سر عالمیان به
~~تخصیص
# ~~مؤمنان ممالک خراسان پاینده ومستدام داراد. و بهطرف مازندران حرکت
~~فرمود
# ~~و از آنجا پادشاه نامدار صاحب اقتدار خلدالله مملکته با لشکری جرار
~~بهمعاونت و
# ~~مظاهرت او بدین دیار آمدتد و دمار از مخالفان و بعاندان برآوردند و
~~معتی آیهآ
# ~~انظروا الی رحمة الله بر دوستان روشن وفحوای کلام الهی که یریدون
~~لیطفؤانورالله
# ~~بافواههم والله متم نوره ولوکره الکافرون40 بر دشمنان مبرهن گشت
~~والحمدلله الذی
# ~~اذهب عناالحزن ان ربنالغفورشکورا4.
# و امروز بندگی حضرت اسلام پناه در مقر عزیز مسند سلطنت وکامرانی، و
# ~~دشمنان بعضی کشته و بعضی در مذلت و خواری و سرگردانی. حق تعالی آفتاب
~~PageV01P334
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0336.png)

# ~~دولت وسایهآ معدلت پادشاه جهان، تاج بخش کشورستان خلدالله فی خلافة
~~الارض
# ~~ملکه وسلطانه را بر ms371 سر عالمیان تابنده و پاینده داراد وذات شریف وعنصر
~~لطیف
# ~~این صاحبقران بیقرین را سالهای بسیار و قرنهای بیشمار برسر مؤسنان
~~خراسان پاینده
# ~~و سستدام و از حلول حدثان وحوادث ملوان در حفظ حمایت وکنف رعایت خود
# # حروس ومحفوظ داراد. بالنیی وآله الطاهرین. %~% خاتم الکتاب PageV01P335
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0337.png)
~~PageV01P336
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0338.png)
~~PageV01P337
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0339.png)
~~PageV01P338
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0340.png)

# ذیل مجمع الانساب شبانکارهای
# تالیف غیاثالدین بن علی نایب فریومدی
# چون این کتاب موسوم [به] مجمع الانساب که مشتمل است بر تواریخ و
# ~~خبار و آثار انبیا و اولیا وخلفا وسلاطین وامرا و ملوک ووزرا و اکابر و
~~اشراف
# ~~طراف واکناف عالم از زمان آدم علیهم [السلام] تا این دم، وجامع ومؤلف
~~آن،
# ~~قاضل کامل، متبحر متفنن، شهسوار میدان بلاغت، بلبل بوستان فصاحت
~~وبراعت،
# ~~گوهرکان روایت ودرایت، غواص غرر دریای حکمت وحقیقت، شمس الملة والدین-
# ~~محمد بن علی بن محمدبن حسن شبانکا ره ای-- بردالله مضجعه و نورالله
~~قبره- دررجواهر و
# ~~غررزواهر آن را به الفاظ ومعانی،
# روان وترو تازه چون آب حیوان %~% خوش وخوب وخرم چوروز جوانی
# دل آرای همچون گل نوشکقته %~% طرب زای همچون می ارغوانی
# در سلک عباراتی چو آب زلال و استعاراتی چو سحر حلال کشیده، معاینهآ
# ~~نجوم زاهرات، و فیه من لآلی النظم سمط، به مطالعهٔ‌ شریف و نظر مبارک
~~بندگی
# ~~صاحب اعظم، دستورممالک عجم، والی اقالیم المجدوالکرم، ملک ملوک
~~الوزراء، PageV01P339
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0341.png)

# ~~مربی العلماء والقضلاء، خواجه نجم الحق والدین خضربن الصاحب السعید
~~الشهید،
# ~~خواجه تاج الدولة والدین محمود الغازی البیهقی -اعزالله انصاره ورحم
~~آبائه
# ~~مشرف و سلحوظ گشت، قرمود که این تاریخ میارک تا شهور سنهآ ست وثلثین
~~وسبع مائه
# ~~که انتهای سلطتت سلطان سعید سغقور ابوسعید بهادرخان انا رالله برهانه
~~است در
# ~~قلم آوردهاند، میخواهم که بعد از آن از ابتدای جلوس سلطنت پادشاه شهید
# ~~مغفور طغاتیمورخان- کساه الله حلل المغفرة والغفران- تاریخ سلاطین
~~وملوک و
# ~~امرا ووزرا وذکر وقایع واخبار وآثار ایشان الی یومنا هذا مسطور ومرقوم
~~گردد و
# ~~در آخر این کتاب الحاق ms372 کرده شود، چنانچه ذکر سلاطین سلف به واسطهآ
~~تحریر این
# ~~تاریخ برروی روزگار باقی ومخلد ماند وشرح احوال و اوضاع سلاطین نیز
~~ممهد و
# ~~مؤید گردد و آثار و اخبار ایشان متطمس و مندرس نشود. و حال آن که جناب
# ~~عالی صاحبی اعظمی -متعنا الله بطول حیاته _از عهد سلطان سعید ابوسعید و
~~پیشتر
# ~~از آن تا کنون براحوال و افعال و اخبار و اوضاع سلاطین و سلوک و امرا و
~~وزرا
# ~~وقوف و اطلاعی هرچه تمامتر داشتند. و چون اکثر اوقات در سفر و حضر
~~ملازم
# ~~و مصاحب ایشان بود و اسامی همه جماعت و وقایع هرکس برخاطر مبارک و
# ~~ذهن لطیف او محفوظ و روشن به بندهآ کمینه ومخلص قدیم خود «غیاث الدین
~~بن
# ~~علی نایبفریومدی» اشارت فرمود که طریقهآ ایجاز و اختصار مرعی داشته از
~~قاعده
# ~~ولزوم خیرالکلام ماقل ودل تجاوز ننماید. وحال آن که این بندهآ منیف بی
~~یضاعت
# ~~را استحقاق واستیهال آن نبود که در معرض این خطاب تواند آمد و به شرایط
~~آن
# ~~قیام تواند نمود بدین سبب عذری میگفت و دفع الحال میاندیشید. آخرالامر
# ~~فرمودند که سبب تأخیر و موجب تقصیر چیست؟ بنده از سر خجالت گفت، نظم:
# # بماندهام متحیر که قلب و ناسره را %~% چگونه عرضه کنم پیش ناقدان بصیر
# # مرا ته قوت نظم است نه طبیعت ثثر %~% ولیک می کشم ازسنگ روغنی به زحیر3
# و بروفق اشارت عالیه بهعنایت و معاونت آن جناب با خاطر علیل و طبع
# ~~کلیل3 این تتمهآ تاریخ تا به وقت جلوس مبارک حضرت صاحبقران عهد و زمان،
# ~~خواجه نجم الدنیا والدین المؤید من عنایت رب العالمین خلدالله عاطفته
~~که در مسند
# ~~ستطنت برسریر مملکت تا ابد مؤید ومخلد باد ثبت افتاد وبعد از این تاریخ
~~واسامی PageV01P340
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0342.png)

# ~~طوایفی که در مملکت ایران بالاستقلال و استبداد بهسرداری و حکومت قیام
# ~~نمودند برسبیل اجمال مسطورگشت. ان شاءالله مقبول ومنظور نظر عالی اثر
~~گردد.
# و از کرم عمیم ms373 و لطف جسیم متأملان این اوراق مأمول و مسؤول است
# ~~که چون ملحوظ نظر شریف ایشان گردد و برعثرت4 و خطایی وقوف یابند، یقین
# ~~دانم که بی آن خود نباشد، ذیل عفو و اغماض مبذول فرموده از روی بزرگی و
~~کرم
# ~~خرده نگیرند. این ضعیف درهمه ابواب بهقصور خود معترف است و از بحار
~~ذخار
# ~~افاضل روزگار معترف. والحمدلله رب العالمین والصلوة والسلام علی
~~انبیائه واولیائه
# ~~خیر خلقه وآلهم واولادهم الطیبین الطاهرین.
# کر جماعتی که به استقلال خود در ممالک ایران زمین
# سو کشی 3 تعدی نمودند
# چون بعد از وفات سلطان سعید مغفور ابوسعیدانا رالله برهانه  از اولاد و
# ~~اعقاب آن حضرت کسی نبود اختلال تمام به قواعد مملکت راه یافت. و از
~~انقلاب
# ~~و تراجع روزگار میان امرا وارکان دولت منازعت ومناقشت پیدا شد. و هر
~~روزه
# ~~به نوباوهای از باغ سپهر فتنه میزاد و هردم به نوعی از دور فلک حادثه
~~ای تازه
# ~~می گشت. از همه طرف لشکر محن و فتن تاختن آورد وطرق امن به طوارق آفات
# ~~و بلاسشحون شد و هر کسی به استقلال خود سرکشی آغاز نهاد، و سودای ارتقا
# ~~و مدارج سروری و معارج مهتری در دماغ هریک پیدا آمد، و در قلاع وحصون
# ~~ولایات وبقاع متمکن ومتحصن شدند، ودست بهفتنه وبیداد برآوردند، چنان که
# ~~اسامی بعضی از ایشان که در عراق وخراسان خروج کردند مفصل میشود برسبیل
# ~~اختصار [گفته میشود] که اگر شرح حال هریک به تفصیل ذکر رود به تطویل
# ~~انجامد و در آن فایدهای زیادت نه.
# طایفهای که در عراق و آن ممالک سو کشی کردند
# ملک کاوس شروان
# مدتی مال وخراج آن مملکت بهخود تصرف نمود و بعد از آن مطیع ومنقاد
~~PageV01P341
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0343.png)

# ~~مجمع الاتساب
# ~~پادشاه سعید مغفور سلطان اویس گشتء. والله اعلم.
# سید لطیف الله کاشی
# ~~از سادات و نقبای کاشان بود. مدتی ولایت کاشان را ضبط نمود و بعد از
# ~~وقات او آن مملکت در ms374 تصرف گماشتگان پادشاه شجاع است.
# خواجه تاج الدین علی اصیل
# ~~که پدر او خواجه اصیل در قم نایب خالصات خواجه علاءالدین محمد
# ~~بود و مدتی ولایت قم را ضبط کرد و بعد از وی خویش او خواجه تاج الدین
# ~~علی صفی آن ولایت را در تصرف آورد والتجایه پادشاهان آن طرف می کند.
### | امیر نوروز
# که از امرای اصقهان بود. مدتی قلعهآ نیاسر را ضبط کرد وبعد از وفات او در
# ~~تصرف گماشتگان پادشاه شجاع است.
# امیز شیخ حسن قرلغ
# مدتی شهر ساوه را ضبط کرد و از اطراف لشکرها به دفع او بدانجا رفتند
# ~~آخرالامر گماشتگان سلطان ولی مستخلص کردند.
### | امیر جلال خراسانی
# که خال او از قبل اسییرناصر دلقندی در قلعهٔ‌ آورل کوتوال بود و بعد از
# ~~وفات او امیرجلال مدتی سر کشی نمود. امیرعیسی بیک سوتای چند نوبت او را
# ~~محاصره کرد وآخرالامر در تصرف اولاد اسیرناصر و امیرعلی دلقندی است.

PageV01P342

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0344.png)

### | ذیل مجمع الانساب شبانگاره ای33
# امیرمسعود وزوایی
# قلعهآ گیو وچند ولایت را متصرف شد ولشکرها از اطراف به دفع اومی رفتند
# ~~کاری دست نداد آخرالامر پسر او سلتق او را بقتل آورد و اکنون آن قلعه
~~خراب
# ~~است:
# امیر حاجی علی
# برادر ابومسلم که اسفهسالار ایران زمین بود. اخیشجاع و جمعی را که
# ~~کوتوالان قلعهٔ‌ بم بودند با خود به کرمان آورد وکرمان را مستخلص
~~گردانید،
# ~~چون ملک قطب الدین منهزم گشته پیش ملک معزالدین حسین به هوات آمده بود
# ~~ملک معزالدین حسین، امیرداود خططای را با جمعی غوریان بدمعاونت او به
# ~~کرسان فرستاد. چون بدانجا رسیدند امیرحاجی علی و جمعی که مصاحب او
~~بودند
# ~~صلح کردند وکرمان را بازگذاشتند. امیرحاجی علی و جمعی بهخراسان پیش
~~پادشاه
# ~~طغاتیمور آمدند واخی شجاع با قلعهآ بم رفت وامیرداود [در] کرمان مقام
~~نمود.
# و چون امیر پیرحسین چوپانی را که ذکر رفته شیراز و آن مملکت مسخر شد
# ~~امیراتابک قوشچی که خویش امیرشیخ علی بود و مولانا ms375 شمس الدین صاین قاضی
# ~~سمنانی وامیرمبارزالدین محمد مظفر را با لشکری به استخلاص کرمان
~~فرستاد. چون
# ~~بدانجا رسیدند ایشان اسمان خواستند وکرمان با ایشان گذاشتند و امیرداود
~~با هرات
# ~~مراجعت نمود. امیر اتابک قوشچی ومولانا شمس الدین پیش امیرپیرحسین به
~~شیراز
# ~~رفتند و امیرمبارزالدین محمد را در کرمان گذاشتند.
# اخی شجاع خراسانی
# قلعهآ بم و ولایت اربعه را در وقت امیرابومسلم از قبل او ضیط می کرد.
# ~~چندگاه سر کشی نموده تصرف مینمود. امیرمبا رزالدین محمد مظفر چند نوبت
~~لشکر
# ~~بدانجا برده کاری دست نداد. آخرالامر صلح کرده قلعه تسلیم گماشتگان
~~امیر
# ~~مبارزالدین محمد مظفر نمود و امیر محمد مظفر او را با خود بهدر
~~هرموزبرد و به
# ~~سفارت به هرسوز فرستاد. چون مواجعت نمود و با کرمان آمدند بهنهان او را
~~بقتل PageV01P343
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0345.png)

# ~~مجمع الانساب
# ~~آورداند.
### | امرای آیغور
# ~~قلاع وولایت ری مدتی ضبط می کردند آخرالامر مطیع ومنقاد سلطان ولی
# ~~شدند. والله اعلم.
# امیرغضنفو و برادر او امیر د ولتشاه
# ~~قلعهآ عرادان ری را متصرف بودند آخر با گماشتگان سلطان ولی گذاشتند.
# امیر محمود ارانی
# ~~مدتی قلعهآ اران در تصرف داشت. آخرالامر سیدلطیف الدین مستخلص
# ~~گردانید و متصرف شد.
# سیدتاج الدین استرابادی
# که در حصن استراباد سرکشی آغاز نهاد. آخرالامر پادشاه مغفور طغاتیمور
# ~~سستخلص گردانید.
# ملوک آمل و ساری و رستمدار
# امیر جلال الدین متمیر وامیر علی متمیر
# ~~مدتی قلعهٔ‌ فیروزکوه ری و آن نواحی را در تصرف داشتند. آخرالامر
~~PageV01P344
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0346.png)

### | ذیل مجمع الانساب شیانکاره ای 345
# ~~گماشتگان سلطان ولی مستخلص گردانیده متصرف شدند.
# امیو علی رمضان
# ~~مدتی قلعهآ طوس وآن ولایت را ضبط نمود والتجابه حکام اطراف می نمود.
# ~~آخرالامر لشکر جانی قربان چنانچه پیشتر ذکر رفته او را بقتل آوردند.
# امیرو، تغسز36
# ~~قلعهآ شباندز طوس را چندگاه ضبط کرد و چند نوبت شبیخون بهطوس برد و
# ~~زحمت مسلمانان میداد. آخرالامر امیرسعید ارغونشاه آن قلعه را مستخلص
# ~~گردانیده او را بقتل آوردند.
### | پهلوان قازن
# ~~برادر پهلوان ms376 اعظم امیرملکشاه جمشید قلعهآ قائن ولایت را مدتی در تصرف
# ~~داشت واکنون داخل قهستان رفته.
# ملک معزالدین
# ~~که از خویشان ملوک سیستان بود. مدتی قلعهٔ‌ خوسف و بیرجند را ضبط
# ~~کرد. آخرالامر گماشتگان ملک معزالدین حسین او را گرفته مستخلص کردند.
# ملک عادل تفتازانی
# ~~که جد او تایب امیرچوپان بود. قلعهآ تفتازان و آن ولایت را ضبط می کرد.
# ~~آخرالامر پادشاه طغاتیمور مستخلص گردانیده او را بقتل آوردند.

PageV01P345

# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0347.png)

# مجمع الانساب
# امیر شیخ علی طبس
# چنانچه پیشتر ذکر رفته چون قلعهٔ‌ طیس را صاحب مرحوم شهید خواجه
# ~~علاءالدین محمد با تصرف اسیرعبدالله مولای گذاشت کوتوالی آن قلعه بدو
~~مفوض
# ~~گردانید. بعد از وفات اسیرعیدالله مولای مدتی سرکشی نموده و بهخود
~~ولایت
# ~~طیس و رقه7 وحلوان8 وآن مواضع را متصرف بود. و بعد از وفات او برادر او
# ~~امیرزیرک در تصرف داشت. و چون امیرزیرک را پسر او شیخ حسین بقتل آورد
# ~~برادر او امیرابوسعید در تصرف دارد.
# امیر حسن زرکش
# که از سادات ولایت نیشابور بود. در نیشابور سر کشی کرد و آخرالامر
# ~~نیشابور بازگذاشته التجا بهسرداران سبزوارکرد. و از آنجا [وی را] به
~~قلعهٔ‌
# ~~خبوشان فرستادند. بعد از آن پادشاه طغاتیمور و ارغونشاه، حصار خبوشان
~~را
# ~~مستخلص کردند و او را بقتل آوردند.
# خجواجه کریم کاژرژی:
# چندگاه در نیشابور او نیز سر کشی کرد و آخر با اسیرارغونشاه صلح کرد و
# ~~نیشا بور بازگذاشت:
# میر ابوبکر بازاری
# در شاسفان کبود جامه قلعهای عمارت کرد. و مدتی با پادشاه طغاتیمور و
# ~~امرا مخالفت سی نمود. والتجا بهسرداران سبزواری کرده به سفک دما و فتک
~~عورات PageV01P346
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0348.png)

### | ذیل مجمع الانساب شیا نکارمای 347
# ~~مسلمانان وغارت وتاران معروف ومشهور گشته آخرالامر در جنگ پهلوان حسن
# ~~دامغانی بر دست نوکران سلطان بقتل آمد.
# صاحب حداد و برآدرش حسینحداد
# ~~در خرماباد وکلی10 حصنی داشتند آنجا سر کشی آغاز نهادند و التجا به
# ~~سرداران سبزواری نمودند. بعد از وقات صاحب حداد، برادر او ms377 پهلوان حسین
~~حداد
# ~~قائم مقام او بود. آخرالامر آن ولایت را با تصرف نواب بندگی حضرتسلطان
~~ولی
# ~~گذاشت.
### | قسم 5وم
# سودارآن ولایت بیهق
# ~~که بهسربداری موسوم بودند و شیخ حسن جوری و اتباع او
# امیرعبدالرزاق باشتتی
# ~~در نهم ماه شعبان سنهآسبع وثلثین وسبع مائه در باشتن خروج کرد و در
~~پنجم
# ~~شوال سنهآ سبع...1! و در روز مراجعت نمود. و در دوازدهم صفر سنهآ ثمان
~~وثلثین-
# ~~و سبع مائه دیگرباره به سبزوار آمده و قلعهآ شهر را مستخلص کرد و بعد
~~از آن در
# ~~ذوالقعدة سنهآ ثمان وثلثین برادر او امیرمسعود او را بقتل آورد.
### | امیومسعود
# ~~چون برادر را بقتل آورد در سبزوار متمکن شد. بعد از آن نیشابور
~~رامستخلص PageV01P347
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0349.png)

# ~~38مجمع الانساب
# ~~کرده بهطرف یازر رفت. و شیخ حسن جوری را از آنچا با زآورد. و شیخ حسن
~~را در
# ~~جنگ زاوه در سنهآ اثنی واربعین وسبعمائه بقتل آورد و اسیرعزالدین
~~سوغندی را
# ~~قائمسقام او کردند. در بیست وهفتم ماه ذوالقعدهآ سنهآثلات واربعین
~~بهطرف آمل و
# ~~ساری رفت. امیرمسعود را ملوک رستمدار بقتل آوردند و امیرعزالدین سوغندی
~~از
# ~~آنجا غیبت نمود وکیفیت احوال او معلوم نشد.
### | محمد آیتمور
# در ثالث جمادی الآخر سنهآ ثلاث واربعین وسبع مائه به حکومت وضبط سبزوار
# ~~قیام نمود. و در محرم سنئسبع و اربعین مولاناحسن اخی و درویشان او را
~~بقتل
# ~~آوردند.
### | کلمواسفندیار
# در محرم سنهآ سبع واربعین و سبع مائه قائم مقام محمدآیتمور [گشته] به
# ~~سرداری قیام نمود و در عاشر ربیع الآخر سنهآ ثمان واربعین علی شمس
~~الدین او را
# ~~بقتل آورد. و در وقت سرداری کلو، مولانا حسن اخی بالشکری بهمازندران
~~رفت و
# ~~آنجا بر دست لشکر پادشاه طغاتیمور کشته شد و قائم مقام او برادر او
~~حسین اخی
# ~~بنشسمت.
### | أمیرشمس الدین
# براد رزادهآ امیرمسعود را در ربیع الآخر سنهآثمان واربعین بهسرداری
~~بنشاندند و
# ~~در شعبان سندآثمان واربعین خواجهعلی شمس الدین او را عذر خواسته خود به
# ~~سرداری قیام نمود.
# خواجه ms378 علی شمسالدین
# در سادس عشر شعبان سنهآ ثمان واربعین وسبع مائه بهسرداری بنشست و در
~~PageV01P348
# ![image filename](./0763IbnCaliShabanakarai.MajmacAnsab_0350.png)

# ~~ذوالقعدهآ سنهآ اثنی وخمسین وسبع مائه یحیی کرابی و حیدرقصاب و
~~امیرعزالدین-
# ~~نربالادی او را بقتل آوردند.
### | فحواجه یحیی کرابی
# در ذوالقعدهٔ‌ سنهآ اثنی وخمسین وسبع مائه بهسرداری بنشست و در ثالث عشر
# ~~جمادی الآخر سنهآ سبع وخمسین، حافظ شغانی وامین الدین نفره وامیرحسین
~~سوغندی
# ~~یهسشاورت حسین اخی او را بقتل آوردند و حسین اخی را در حصار خداشاه
~~جوربد با
# ~~حافظ وجمعی که با او متفق بودند بسوختند و محمدخان را پیشتر از آن حید
~~رقصاب
# ~~در مازندران بقتل آورده بود.
### | خواحه ظهیر کرابی
# قائم مقام برادر هم در آن تاریخ بهسرداری قیام نمود و در شوال سندآسبع و
# ~~خمسین وسبع مائه پهلوان حیدرقصاب او را عزل کرد و در اواخر ذوالقعدهآ
~~این
# ~~سال او را یقتل آوردند.
### | حیدرقصاب
# در شوال سنهآ سبع وخمسین وسبع مائه بهسرداری بنشست. در بیستوپنجم
# ~~ذوالقعدهٔ‌ همین سال در اسفراین بدوقت محاصرهٔ‌ امیر لطف الله
~~امیرمسعود قتلغ بوقا
# ~~پهلوان حسن دامغانی او را بقتل آورد و امیرلطفالله را از حصار بیرون
~~آورده به
# ~~سبزوار آمدند.
# امیر لطف الله امیرمسعود
# در اواخر ذوالقعدهآ سنهآ سبع وخمسین وسبع مائه بهسبزوار آمده بهسرداری
# ~~قیام نمود و در اواسط ذوالحجهٔ‌ سنهآ تسع وخمسین وسبع مائه پهلوان حسن
~~دامغانی
# ~~او را عزل کرد و بهجای او بنشست.
# تمت الکتاب بعون الملک الوهاب وصلی الله علی خیر خلقه محمد وآله
~~PageV01P349 ms379