######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T14:31:40.177501+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T14:31:40.177535+00:00
#META# transcription layer pk: 12796
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9699681650756357

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T14:33:31.403717+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T14:33:31.403750+00:00
#META# transcription layer pk: 12797
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9691492918848349

#META#Header#End#

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0013.png)

# منابع تاریخ آل مظفر
# همچنانکه اپلخانان برای اداره مملکت باصحاب دیوان که عموما ایرانی
# ~~بودند احتیاج داشتند حکام و سلاطین دوره فترت نیز ازیاری ارباب قلم در
~~کشورداری
# ~~و اداره مملکت بی نیاز نبودند و برای جاویدان ساختن فتوحات و وقایع
~~زمان خود
# ~~و اظها ر استیاز و برتری نسبت به ملوک اطراف مورخین را بتدوین تاریخ
~~خاندان خود
# ~~تشویق مینمودند باین جهت در قرن هشتم نیز مانند دوره مغول فن تاریخ
~~نویسی
# ~~رونق یافت و برای هریک از خانواده ها و سلسله های این دوره تواریخ
~~خصوصی
# ~~برشته تحریر در آمد و دراینجا فقط بذ کر و شرح منابع تا ریخ آل مظفر
~~میپردازیم .
# الف - اولین کتابی که در تاریخ این خاندان نوشته شده مواهب الهی نام
# ~~دارد که بوسیله سولانا معین الدین بن جلال الدین محمد معلمیزدی نوشته
~~شده است .
# ~~سولانا جلال الدین پدر مولانا معین الدین از دانشمندان زمان خود واز
~~مقربان اسیر
# ~~مبا رزالدین سحمد بوده و در سلاقاتی که در سال 737 بین مبارزالدین محمد
~~و اسیر
# ~~شیخ ایو اسحق در یزد اتفاق افتاده حضور داشته است1
# سولانا معین الدین یزدی نیز ازدانشمندان بوده و مدتی در خدمت سولانا
# ~~عضد الدین ایجی بتلمذ پرداخته و چنانکه خود گوید درخدمت اوبتحصیل مفتاح
~~العلوم
# ~~و شرح مفصل ابن حاجب اشتغال داشته وکشاف وشرح اصول ومواقف وجواهر را
# ~~بقرائت جمعی از مشاهیر علما استماع نموده2 . بنا بنوشته محمدبن مفیدبن
~~نجم الدین
# ~~محمودسستوفی بافقی یزدی مؤلف کتاب جامع سفیدی او اعلم علما وافقه فقهای
~~زمان
# ~~خود بوده و از اوایل زمان سلطنت آل مظفر در یزد بتدریس اشتغال داشته
~~است .
# اولین ملاقات او با اسیر مبارزالدین محمد درسال 43 7 در بزد اتفاق افتاد
# ~~او بوسیله اسیر اختیا رالدین حسن قورچی که با او سابقه معرفتی داشت
~~بامیر PageV01P001
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0014.png)

# ~~مبارزالدین محمد معرفی گردید و مورد عنایت او قرار گرفت و با او بکرمان
~~رفت
# ~~چنانکه خود ms001 در این باره گوید «پایم که جز بآستان سکتب نرسیده بود آستان
~~دولت
# ~~آشیان را مقصد ساخت و دستم که جز در دبیرستان نزده حلقه در اقبال
~~بجتبانید و
# ~~بحمدالله تعالی هم در آن مجلس بواسطه آنکه چند سؤال که بر لفظ گهر بار
~~رفت
# ~~بحاضر جوابی تلقی نمودم و از مختصر استحضاری که داشتم چند نکته مناسب
~~بیان
# ~~کردم عنان عنایت حضرت بجانب خویش معطوف دیدم وچون رایات همایون بصوب
# ~~کرمان نهضت نمود داعیه انخراط در سلک بندگان حضرت آتش افروختن گرفت،
# ~~بدلالت های دولت اوهمت بجانب کرمان آورد.... و وظیفه ذره پروری آغاز
~~نهاد» .
# گرچه در کرمان یکی ازحاسدان بایذای اوپرداخته ودر نزد امیر مبارزالدین
# ~~محمد از او سعایت کرده و باین علت مدتی امیر را از او تکدر خاطر بوده
~~ولی عاقیت
# ~~برائت ساحتش معلوم گشته و دوباره مورد عنایت قرار گرفته است.1
# سولانا سعین الدین اغلب ملازم خدمت اسیر مبارزالدین سحمد بود ودر سال
# ~~55ی که از سفر مکه برمیگشته در خارج اصفهان بخدمت او رسیده و بتدریس
# ~~دارالسیاده که بتازگی اسیر سبارزالدین محمد در محله سر میدان کرمان
~~ساخته بود
# ~~مأمور2 و ضمنا بمعلمیشاه شجاع بر گزیده شد وبنوشته مؤلف جامع مفیدی
~~ینابتقاضای
# ~~امیر مبارزالدین محمد تاریخ این خاندان را نوشته و درسال 757 که در
~~خدمت
# ~~او باصفهان سیرفته فصلی از کتاب را بنظر پادشاه رسانیده و چون مورد
~~پسند واقع
# ~~شده آن را با تمام رسانیده و بصلاح دید عزالدین ابراهیم زرقانی یکی از
~~مشایخ صوفیه
# ~~شیراز (مواهب الهی) نام گذاشته ،
# مولانا معین الدین یزدی بعد از اسیر سبارزالدین محمد سلازمت شاه شجاع را
# ~~اختیار نمود و از طرف او دوبار پیش برادرش شاه محمود حاکم اصفهان رفت و
# ~~اختلاف آن دو را بصلح و آشتی سبدل ساخت PageV01P002
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0015.png)

# کتاب مواهب الهی شاسل وقایع تاریخ آل مظفر تا سال 767 ه - ق است
# ~~و در باره تا ریخ این سلسله از سنایع ms002 معتبر است ولی دارای انشاء مصنوع
~~و پر تکلف
# ~~وعبارات بغلق میباشد و مؤلف آن را مانند مؤلف تاریخ وصاق بخاطر
~~هنرنمائی و
# ~~عبارت پردازی ساخته باین جهت یکی از کتب مشکل زبان فارسی است1 .
# ~~مولانامعین الدین یزدی کتاب دیگری درتاریخ این سلسله نوشته بوده که
~~اساس السلطنه
# ~~نام داشته که دردست نیست. یکی دیگر از تألیفات او که موجود است ترجمه
~~کتاب
# ~~(رشف النصایح الایمانیه وکشف الفضایح الیونانیه) تألیف شیخ شهاب الدین
# ~~سهروردی عارف معروف است که آن را درسال ،74 بنام نصرت الدین شاه یحیی
# ~~ترجمه کرده است2 .
# دیگر ازتأبیفات اونزهت السرور است که آن را درتهنیت زفاف امیرمبا رزالدین
# ~~محمد با دختر اسیر سلطان شاه که روز چهار شنبه 12 شعبان سال7 5 7 صورت
~~گرفت
# ~~توشته است .
# سولانا سعین الدین یزدی در سال 85 وقات یافت و او را درزیر گنبد سسجدی
# ~~که خود در یزد در موضعی بنام دشتوک ساخته بود دقن کردند.3
# ب - چون سطالب کتاب مواهب الهی بطوریکه گفته شد پیچیده و غامض
# ~~و استخراج سوضوعات تاریخی از آن بسیار دشواز بود آز این جهت در سال 823
# ~~ه- ق شخصی بنام مسحمود کتبی کتاب سزبور راساده و خلاصه کرده سپس
~~سشاهدات
# ~~و تحقیقات خود را از سال 7« ه تا ساله79 که سال انقراض این سلسله بدست
~~اسیر
# 1- قسمت اول این کتاب که شامل تاریخ آل سظفر تا سال 4 ه7 و فتح شیراز
~~بدست
# ~~اسیر سبارر اندین مافحد اسک جوشیمهاعنا فقید ستیه فیی ایخ سده و بچاپ
~~رسیده است
# سه ای آزاین ککاب در کما بخاله مبه بیساد(پسره*36 1 سوجود است
# 2- تاریح جدید یرد نالیف احمدبن حسین ین علی کاتب ص 130 PageV01P003
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0016.png)

### | تاریخ آل سظفر
# ~~تیمور گور کان است بدان افزوده است 1 از محمود کتبی در کتابها نام و
~~نشانی نیست
# ~~فقط مؤلف جامع التواریخ حسنی از او نام برده است و در مقدمه کتاب تا
~~ریخ آل بظفر
# ~~او ms003 در باره خود و خاندانش گوید : که از خدام آل مظفر بود بعضی حکایات و
~~اخبار
# ~~ایشان بچشم دیده و بعضی را از بزرگان صحیح القول شنیده است 2
# پ - کتاب دیگری که درزمان سلطنت شاهشجاع مظفری نوشته شده مناهج الطالبین
# ~~فی سعاریف الصادقین است تألیف علی بن الحسین بن علی معروف بعلاء
~~القزوینی
# ~~الهلالی که در ذی الحجه سال 778 بنوشتن کتاب خود شروع کرده و در شعبان
# ~~سال 779 آن را بپایان رسانیده. این کتاب در تاریخ عمومی است از ابتداء
~~خلقت
# ~~تا سال 777 ، زسان سلطنت ابوالفوارس شاه شجاع مظفری وکتاب برای این
~~پادشاه
# ~~نوشته شده 3
# ت - غیر از کتب فوق از کتب دیگری نیز که در تا ریخ عمومی ایران نوشته
# ~~شده میتوان در باره تاریخ این خاندان اطلاعاتی بدست آورد و این کتب
~~عبارتند از:
# 1- مجمع التواریخ حافظ ابرو . شهاب الدین عبدالله بن لطف الله بن
~~عبدالرشید
# ~~معروف بحافظابرو یکی ازمورخین فعال و پر کار این دوره است و او در باره
~~شهرتش
# ~~بحافظابرو چنین گوید .
# بنده کمترین دولت خواه %~% کاتب العبد عید لطف الله
# آنککه شهرت بحافظ ابرو %~% یافته پیش میرو شاه و سپاه
# در محل تولداو اختلافاست عبدالرزاق سمرقندی مؤلف کتاب مطلع السدین
# ~~محل تولد او را هرات وحل نشو و نمای او را همدان نوشته و فصیحی خوافی
# ~~مؤلف مجمل التواریخ که با اومعاصر بوده او را اهل خواف خراسان میشمارد.
~~در
# 2 - آین تتاب بتصحیح و تحشیه آقای دکتر عبد الحسین نوائی درسال 1335 شمسی
~~PageV01P004
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0020.png)

# سبع تاریخ آل مظفر
# ~~تا ریخ تولد او نیز اختلاف است .
# حافظابرو که از افاضل دوران خود بوده در ملازمت امیر تیمور گور کان بسر
# ~~میبرد وپس از مرگ او وارد خدمت شاهرخ میرزا شد و28 سال از سلطنت او را
# ~~نیز دریافت و با دانشمندانی چون مولانا شرف الدین علی بزدی مؤلف کتاب
~~ظفرنامه
# ~~تیموری وشاه نعمتالله ولیو شاه قاسم انوار عارفان ms004 سعروف و اسیرشا هی
~~شاعرسبزواری
# ~~هم زمسان بوده.
# وفات حافظابرو در سال 3م در سرچم نزد یکی زنجان موقع مرماجعت شاهرخ
# ~~میرزا از آذ ربایجان اتفاق افتاده و او را در زنجان در جوا رمدفن اخی
~~ابوالفرج زنجانی
# ~~مدفون ساختند . عبدالرزاق سمرقندی در تاریخ وفات او گوید :
# بسال هشتصدوسی وچهار در شوال %~% وفات حافظابرو بشهر زنجان بود
# حافظابرو در نوشتههای خود بر خلاف آنچه بعضی تصور نموده اند هیچگاه
# ~~از حقیقت دور نشده و برعکس رویه بیشتر مورخین قدیم در آغاز هر فصل
~~ازکتاب
# ~~خود فهرستی از سنابع را که مورد استفاده اش بوده نام میبرد و مورخین
~~معروفی
# ~~چون عبدالرزاق سمرقندی مؤلف مطلع السعدین و میرخواند صاحب کتاب روضة
~~الصفاو
# ~~خواند میر مؤلف کتاب حبیب السیراز کتاب اواستفاده ها کرده انداولین
~~اثرحافظ ابروذیلی
# ~~است برظفر نامه نظام الدین شامی و آن شاسل تا ریخ تیمورازحرکت از اران
~~تاسمرقند است
# ~~یعنی ازسال« . 8 تا 12 زجبسال«.8 که تاریخ سر گ تیمورمیباشد1 بعدها
~~حافظا بروآن
# ~~را بذیلی که بجامع التواریخ رشیدی نوشته افزوده و بعقیده بار تولد2
~~دانشمند روسی حافظابرو
# ~~این کتاب را درسال814 باتمام رساتیده سپس در سال 816 قسمتی از تاریخ را
# ~~که شامل وقایع از بعد از مرگ هولاکو (3»6) تا سال مزبور است برشته
~~تحریر
# ~~درآورده او درسال 17) از طرف شاهرخ میرزا سأمور نوشتن کتاب جغرافیای
~~کاملی PageV01P008
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0021.png)

# ~~شده وآن را در همان سال بپایان رسانیده
# درسال . 3م حافظابرو بتألیف تاریخ کاسلی پرداخته و آن را در سال 823
# ~~بپایان رسانیده و آنتا ریخ عالم است از ابتدا تاسال مزبور. این کتاب
~~دارای فصول
# ~~ذیل است :
# 1- از سلطنت اولجایتو سلطان تا آخرحکومت اعجکی در عراق عجم وابتدای
# # پادشاهی امیر تیمور گورکان (781-703) %~% - تاریخ آل مظفر
# 3- تاریخ سلوک کرت %~% 4 - پادشاهی طغا تیمورخان و حکوست اسیر
# # ولی بن شیخ هندو   5- تاریخ سربد اریه %~% *- تاریخ شاهرخ سیرزا
# ~~که بسال 19م ختم میشود .
# حافظ ابرو بار دیگر در سال ms005 ب82 بدستور بایسنقر میرزا سأمور تدوین تا ریخی
# ~~که شامل وقایع از آغاز خلقت تا زمان او میباشد گردید و او این کتاب را
~~که
# ~~بمجمع التواریخ السلطانیه معروف است در چهار ربع تدوین کرد بدین قرار :
# ربع اول شاسل تاریخ سلاطین ایران پیش از اسلام.
# ربع دوم مشتمل بر چهار باب در تا ریخ حضرت رسول اکلرم و خلفاء راشدین
# ~~و بنی امیه وبنی عباس تا خلافت المستعصم بالله وانقراض خلافت عباسی.
# ربع سوم نیز بدو قسمت تقسیم شده .
# قسمت اول - تاریخ سلسله های مختلفی که بعد از ظهور اسلام در ایران
# ~~سلطنت کرده اند.
# قسمت دوم - تاریخ مغول تا مرگ سلطان ابوسعید (736)
# ربع چهارم که مستقلا عنوان ( زبدة التواریخ بایسنقری) نام دارد بدوقسمت
# ~~تقسیم شده : PageV01P009
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0022.png)

# ضا ع تری شتر
# قسمت اول تاریخ امیر تیمورگورکان ازولادت (25 شعبان سال 730) تا
# ~~وفات (12 رجب سال 807)
# قسمت دوم تاریخ شاهرخ میرزا از آغاز جلوس (80) تا سال .83
# بیشتر کتب حافظ ابرو بچاب نرسیده ولی از آنها نسخه های خطی در کتابخانه
~~های
# ~~بزرگ عالم و در تهران در کتابخانه سلک و کتابخانه ملی و نزد اشخاص
~~موجود
# ~~است .
# بطوریکه گفته شد در تهیه و تدوین کتاب حاضر از ذیل ظفر نامه شامی و
# ~~ذیل جامع التواریخ رشیدی که هر دو بچاپ رسیده وتاریخ آل مظفر که هنوز
# ~~بچاپ ثرسیده است استفاده شده .
# 2- مطلع السعدین و مجمع البحرین تألیف کمال الدین عبدالرزاق بن جلال
~~الدین
# ~~اسحق سمرقندی که در (شعبان سال6 81 در شهر هرات ستولد شده وچون پدرش در
# ~~سمرقند بدنیا آمده باین جهت بسمرقندی سعروف گشته . او در سال 842 در
~~بیست و
# ~~پنج سالگی رساله ای در صرف و نحو بنام شاهرخ میرزا تألیف کرد از این
~~جهت
# ~~مورد نظر او واقع شد وبخدمتش وارد گردید . درسال ه84 بسفارت بدربار
# ~~سلطان بیجانگر بهندوستان رفت. این سفارت سه سال طول کشید . کمال الدین
~~عبدالرزاق
# ~~از این سفر شرحی ms006 سفصل در تاریخ خود آورده است . او درسال . ه8 بسفارت
~~گیلان
# ~~رفت و چون درهمین سال شاهرخ سیرزا وفات یافت بخدمت میرزا عبداللطیف
~~وسیرزا
# ~~عبدالله و سیرزا ابوالقاسم بابر و بالاخره بخدمت سلطان ابوسعید تیموری
~~وارد شد و
# ~~سپس در سال 867 بریاست خانقاه شاهرخ در هرات رسید و عزلت اختیار کرد
~~وهم
# ~~در آنجا بسال 887 وفات یافت .
# او نام کتاب خود را از اسم دو ابوسعید (ابوسعید ایلخانی و ابوسعیدتیموری)
~~PageV01P010
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0023.png)

### | ناریح آل مظهر
# ~~استخراج کرد و سطلع السعدین ومجمع البحرین نامید . این کتاب در دو جلد
~~وحاوگی
# ~~وقایع 170 سال از تاریخ ایران از سال 7.4 (تولد سلطان ابوسعید ایلخان)
~~تا
# ~~سال 873 ( مرگ سلطان ابوسعید گور کان) است.
# جلد اول که شامل وقایع از سال 4 . » تا « . است تاکنون بچاپ نرسیده.
# ~~جزء اول ازجلد دوم که شامل وقایع از سال 807 تا سال 33 و جزء دوم وسوم
# ~~آن که شاسل بقیه وقایع تا سال 873 است توسط محمد شفیع استاد زبان فارسی
~~دانشگاه
# ~~پنجاب یچاپ رسیده است .
# گرچه بیشتر مطالب کتاب مطلع السعدین از کتاب حافظابرو اقتباس شده ولی
# ~~قسمتی که مؤلف خود اغلب شاهد وقایع آن بوده دارای اهمیت فراوان است
~~واین
# ~~کتاب برای تاریخ آل مظفر نیز یکی از منابع معتبر بشمار میرود .
# 3 - جامع التواریخ حسنی - سؤلف آن حسن بن شهاب الدین حسین بن
# ~~تاج الدین یزدی سعروف بابنشهاب در یزد متولد شده و از جوانی وارد خدمات
~~دولتی
# ~~گردیده و درمدت پنج سالی که امیرزاده اسکندر ازسال 813 تا 817
~~بحکومتیزد
# ~~اشتغال داشت ابن شهاب در خدمت او بسر سیبرد و نیز در جنگهای بین پسران
~~و
# ~~پسرزادگان امیر تیمور حاضر و ناظر بوده. او پس از سرگ خواجه محمد حافظ
~~رازی
# ~~وزیر اسیر زاده اسکندرین عمر شیخ که درسال 838 اتفاق افتاد بکرمان رفت
~~و
# ~~مدت »1 سال در تحت حمایت امیر شمس الدین حاجی حا کم کرمان بامور ms007 دیوانی
# ~~اشتغال داشت وپسر از کشته شدن او ازکار بر کنارشد تا اینکه سلطان
~~غیاثالدین
# ~~سحمد بن میرزا بایسنقر بن شاهرخ درسال ه85 بکرمان آما و ابن شهاب در
~~مدح
# ~~او قصیدهای گفت وسورد عنایت قرار گرفت ودرصدد برآمد که تا ریخی بنام او
~~بنویسد.
# ~~او کتاب خود را ازه 3 محرم همان سال شروع بنوشتن نمود وآن راجامع
~~التواریخ حسنی
# ~~نام گذاشت . چون سلطان غیاث الدین محمد در سال ه85 بدست براد رش ابو
~~لقاسم
# ~~یا بر کشته شد ابن شهاب کتاب خود را که هنوز باتمام نرسیده بود بنام
~~اوکرد .
# این کتاب در تاریخ عالم است از هبوط آدم تا سال 857 درشش قسمت که
~~PageV01P011
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0024.png)

# ~~بعضی اقسام آن درچندین فصل است. قسمت ششم آن دارای هفتفصل ویکخاتمه
# ~~است وفصل پنجم آن درتاریخ آل مظفر میباشد تاطلوع امیرتیمور گور کان1 .
# 4 - روضةالصفا - تألیف محمدبن خاوندشاه بن محمود معروف بمیرخواند .
# ~~پدر سؤلف سید برهان الدین اهل بخارا بوده که به بلخ مهاجرت کرده
~~ودرآنجا وفات
# ~~یاقتهاست . مبرخواند که درسال سم ستولد شده ییشتر عمر خودرا درعرات
~~ودرتحث
# ~~حمایت امیرعلیشیر نوائی گذرانیده ودرهمان شهر دردوم ذی القعده سال 3 .9
~~دره *
# ~~سالگی وفات یافته است.
# کتاب روضة الصفا درهفت جلد است :
# جلد اول از ابتدای خلقت تا سلطنتیزد گرد سوم پادشاه ساسانی .
# جلد دوم درتاریخ پیغمبر اسلام وخلفای راشدین .
# جلد سوم درتاریخ ائمه آتنی عشر وخلفای اموی وعباسی .
# جلد چهارم درتاریخ سلاطین ابران بعدازاسلام تاهجوم امسیرتیمور به ایران .
# جلد پنجم درتاریخ سلاطین مغول .
# جلد ششم درتاریخ امیرتیمور وچانشینان او تامرگ ایوسعید (873).
# جلد هفتم درسلطنت سلطان حسین بایقرا وپسرش تاسال 929 . این جلد که
# ~~وقایع چندسال بعدازسرگ میرخواند را نیز شامل است قسمتی بقلم نوادهآ
~~دختری او
# ~~خواندمیر است .خاتمه که گاهی جلد هشتم نیز ناسیده میشود وقسمت
~~جغرافیائی آن
# ~~نیز بقلم خواندمیر است.
# از مچلدات روضة الصفا جلد ششم وهفتم که مربوط یزمان مؤلف است دارای
# ~~اهمیت قراوان میباشد ms008 ونیز جلد چها رم آن در یا رهآ دورهآ فترت مخصوصا
~~راجع بتاریخ
# ~~آل مظفر اطلاعات بفصل وبقیدی بیدهد.

PageV01P012

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0025.png)

# 5 - حبیبالسیر فی اخبار افراد بشر تألیف غیاث الدین بن همام الدین محمد
# ~~مشهور یه خواندمیر است . پدر مؤلف همام الدین محمدبن خواجه جلال الدین
~~بن خواجه
# ~~برهان الدین محمد شیرازی چندی وزارت سلطان محمود سیرزا پسرسلطان
~~ابوسعید تیموری را
# ~~داشت ومادرش دخترمیرخواند مؤلف روضةالصفا بود . خواندمیر درسال
~~.88یا881
# ~~درهرات متولد شد ودرسال » .ه مورد نظر وتوجه امیرعلیشیر نوائی قرارگرفت
~~. او
# ~~ازشا گردان سیرخواند است ودرکتاب خود همیشه ازاو به ابوی مخدوسی
~~یادمیکند.
# چون امیر علیشیر ازاستعداداو اطلاع یافت کتابخانهآ خود را دراختیار او
~~گذاشت
# ~~وخواندمیر درآن زمان بیش ازع * سال نداشت . اود رمدتشش ماه کتاب خلاصة
~~الاخباررا
# ~~که خلاصهای ازکتاب روضة الصفا است درسال ه.9 بنام امیرعلیشیر تألیف کرد
~~.
# ~~خواندمیر سپس بوزارت بدیع الزمان میرزا پسربزرگ سلطان حسین بایقرا
~~انتخاب شد و
# ~~درسال 2 1 9 ازطرف او وبرادرش مظفرحسین میرزا مأمور شد که پیش شاه
~~بکارغون
# ~~خداوند قندهار برود واز او درجنگ با محمدخان شیبانی کمک یگیرد ولی بعلت
# ~~پیشرفت های محمد خان شیبانی نتوانست مآموریت خودرا انجام دهد وچون
~~محمدخال
# ~~درهمان سال هرات را متصرف شد مردم هرات خواندمیر را پیش او برای اطلاع
~~از
# ~~شرایط تسلیم فرستادند .
# درسال 916 که شاهاسماعیل صفوی محمدخان شیبانی را بقتل رسانید وهرات را
# ~~متصرف شد خواندمیر دراین شهربود . او پس ازمدتی انزوا اختیار کرد وسپس
~~به بلخ
# ~~رفت وازآنجا درسال934 به هندوستان عزیمت نمود ودرمحرم سال35 9 درشهر
~~آگره
# ~~بدربار بابر راه یافت. پس ازمرگ او درسال»93 درد ربار پسرش همایون مقیم
~~شد
# ~~و کتاب قانون همایون یا همایون نامه را درسناقب اونوشت ودرلشکر کشیهای
~~همایون
# ~~به کجرات همراه او بود . خواندسیر درسال4 ه درهندوستان وفات یافت
~~وبنابوصیتی
# ~~که کرده بود اورا درد هلی در کنار قبر امیرخسرو دهلوی بخاک سپردند.
# خواندمیر ازسال27 9 شروع بتألیف کتاب حبیب السیر ms009 نمود وآنرا درسال .93
~~PageV01P013
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0026.png)

# ~~بنام کریم الدین حبیبالله ساوجی وزیردرمش خان که از طرف سام میرزا
~~بحکومت خراسان
# ~~رسیده بود بپایان رسانید باین جهت حبیب السیر نام یافت.
# این کتاب درتاریخ عمومی عالم است وبوقایع ربیع الاول سال . 93 یعنی
~~چندماه
# ~~قبل ازوفات شاهاسمعیل خاتمه مییابد. خواندمیر درتألیف این کتاب خصوصا
~~درتهیه
# ~~جلدهای اول ودوم آن از کتب دیگران مخصوصا ازروضة الصفا استفاده کرده
~~ولی جلد
# ~~سوم آن علی الخصوص زمان مؤلف ومطالبی که راجع به سلطنت شاه اسمعیل صفوی
# ~~نوشته دارای ارزش فراوان است . برای تا ریخ آل مظفر ازجزء دوم جلد سوم
~~آن استفاده
# ~~شده است .
# خواندمیر تألیفات دیگری نیز دارد سانند دستورالوزراء که بعدا ازآن صحبت
# ~~خواهد شد ودیگر خلاصة الاخبار که قبلا گفته شد وکتاب آثارالملوک
~~والانبیاء که
# ~~خلاصهایست از کتاب حبیب السیر که درسال 31 پس ازاتمام حبیب السیر
~~بتألیف
# ~~آن پرداخته وقانون همایون یا همایون نامه که راجع بآن نیز پیش از این
~~صحبتی
# ~~شده است :
# 6 - تاریخ جهان آرا - تألیف قاضی احمد بن محمد غفاری ازفرزندان نجم الدین
# ~~عبد الغفاربن عبدالکریم قزوینی است .
# قاضی محمد پدر قاضی احمد معاصر شاهاسماعیل صفوی وقاضی شهر ری بوده و
# ~~درسال 33* وفات یافته است.
# قاضی احمد که خود مردی دانشمند وشاعر وخوش نویس بوده درنزد امرا و
# ~~شا هزاد گان صفوی محترم میزیسته واز نزد یکان سام سیرزای صفوی پسر
~~شاهاسمعیل
# ~~بود وسام میرزا درتحفهآ سامی شرح حال او وپدرش را آورده است .
# قاضی احمد درآخر کار بعزم زیارت مکهآ معظمه بمسافرت پرداخت ود رمراجعت
# ~~دربندر دیبل درسال 975 وفات یافت . او دوکتاب تألیف کرده یکی تاریخ
~~نگارستان
# ~~ودیگری بنام نسخ جهان آراء.

PageV01P014

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0027.png)

# تاریخ نگارستان مشتمل بر. 33 حکایت تاریخی است که درسال 9 90 تألیف
# ~~شده وسؤلف آنرا به شاهطهماسب صفوی تقدیم داشته است .
# اما نسخ جهان آرا که معمولا جهان آرا نامیده سیشود تا ریخ عمومی است
~~تاسال
# ~~972 که آن ms010 نیزیه شاه طهماسب صفوی اهدا شده، این کتاب درشتاسائی سلسله
~~های محلی
# ~~اهمیت فراوان دارد ودرسه نسخه تدوین شده :
# نسخهآ اول دراحوال انبیاء واوصیاء.
# نسخهآ ثانی دراحوال سلاطین عالم وآن نیز د ردوصحیفه است .
# صحیفهٔ‌ اول درفرق قبل ازاسلام ازملوک عجم وغیرعجم .
# صحیقهآ ثانی درملوک بعدازاسلام : بنیامیه - بنیعباس - سلاطین اندلس و
# ~~یمن و شرفاه مکه - سلاطین گیلان ومازندران از آل زیار و آل بویه و آل
~~کا کویه و
# ~~حکام قوامیه وروزافرزونیه - صفاریان - سامانیان - سلجوقیان- اتابکان
~~مانند اتایکان
# ~~آذربایچان وفارس وشباثکاره و انابکان شام وموصل - آل ایوب - غوریان و
~~ملوک
# ~~کرت - ملوک مغرب- امرای عرب- قیاصرهآ روم- حکام ترکستان وماوراء النهر
~~چون
# ~~قراختائیان - حکام کرد ولر- حکام طبوستان - سلاطین اطراف چون لار
~~وهرموز
# ~~وسلاطین شیروان وقرامان - سلاطین مغول وحکام دورهآ فتوت چون ایلکانیه
~~وچوپانیه
# ~~وطغاتیموریه وسربداریه وسلاطین اینجو و سلاطین آل مظفر - تیموریان -
~~سلاطین
# ~~آل عشعان - سلاطین قراقویونلو و آق قویونلو.
# نسخهٔ‌ ثالث درسلاطین صفوی است.
# درتاریخ آل مظفر از اطلاعات مفید وجاسع این کتاب استفادهآ شایان بعمل
# ~~آسده است1 و
# 7 - مجمل فصیحی- تألیففصیح احمدبن جلال الدین محمدین نصیرالدین یحیی
# ~~که نسب خودرا ضمن وقایع سال777 بیان داشته است .

PageV01P015

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0028.png)

# مخابع کاک ر
# او روز ینجتتبه اول حمادی الاول سال ددی درخواف خراسان متولد شده و
# ~~درهرات بتحصیل علم پرداخته ودرزمان حکومت اسیرتیمور شغل دیوانی داشته و
# ~~پس ازمر گشاو بخدمت شاهرخ میرزا وارد شده ودرسال818 که شاهرخ برای سر
~~کوبی
# ~~برادرزادهاش بایقرا به شیراز سیرفته وی درر کاباو بوده ودرسال . 83
~~بشرکت دونفر
# ~~دیگر مأموردیوان شاهرخ میرزا شده ولی سال بعد ازاین سمت معزول گشنه
~~وبازد رسال
# ~~824 برای انجام بعضی امور دیوانی مأمور گشته ودرسال7 82 ازاین مأموریت
~~مراجعت
# ~~کرده است ودرسال828 بامور دیوانی امیرزادهآ بایستقر مأمور شده وچندسالی
~~دراین
# ~~مقام باقی مانده ودرسال *3 مورد غضب واقع شده وگویا پس ازآن شغلی
~~نداشته
# ~~ودرهمین زمان بیکاری بنوشتن کتاب خود شروع کرده وضمتا درسالهای 843
~~وه84
# ~~دوبار بزتدان افتاده است تااینکه درساله ms011 »8 وفات بافته1 .
# کتاب او مجمل التواریخ نام دارد وبطور سالنامه نوشته شده ووقایع سنواتی
# ~~درآن بترتیب آمده است . دارای یک مقدمه ودومقاله ویکخاتمه است .
# سقدمه از هیوط آدم تازمان ولادت حضرت محمد ص را شامل است.
# مقالهآ اول ازولادت حضرت رسول تازمان هجرت.
# مقالهآ دوم ازهجرت حضرت رسول است تاوقایع ساله84 .
# خاتمه درذکر بعضی احوالات هرات که مولد ومنشاء او بوده.
# درنسخه های خطی اثری ازخاتمه نیست وشاید هم نوشته نشده .
# مجمل فصیحی حاوی مطالب گرانبهائی است که درجای دیگر نمیتوان یافت
# ~~ومخصوصا دربارهآ رجال خراسان اطلاعات ذیقیمتی دارد.
# این کتاب خطی است فقط قسمتی ازمقالهآ دوم آن که شامل وقایع ازسال701
~~PageV01P016
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0029.png)

# ~~تاسال ه4» است بچاپ رسیده1 وهمین قسمت درتعیینستوات تاریخی تاریخ آل
~~مظفر
# ~~وحکومت های محلی حنوب ایران دراین دوره مورد استفاده بوده .
# ث - آل مظفر که از یزد برخاستند بطوریکه درتاریخ سیاسی آن دولت گفته شده
# ~~دولت های محلی جنوب ایران مانند اتابکان یزد و حکام شبانکاره و ملوک
~~هرموز و
# ~~حکام لارو اتابکان لر بزرگ و کوچکرا که قبل ازاین دولت روی کاربودند
~~ودرجلد
# ~~دوم این کتاپ تا ریخ آنان بتقصیل آسده یا ازمیان برداشتند ویامطیع
~~ارادهآ خود ساختند .
# کتیی که درحوزهآ حکومتی هریک ازاین دولت ها نوشته شده منیع قابل اعتماد
# ~~و استفادهای برای تاریخ آل مظفر وحکومتهای محلی مزبور مییاشد و این کتب
# ~~عبارتند از
# - کتبی که درتاریخ یزد نوشته شده مانند :
# 1 - تاریخ یزد - تألیف چعقرین محمدین حسن جعفری اولین کتابی است که
# ~~درتاریخ این شهر برشتهآ تحریر درآمده و مأخذی برای کتب دیگری است که
~~بعدا
# ~~درتاریخ یزد نوشته شده.
# جعفری دردستگاه دیوانی حکام یزد دارای مقام ومنصبی بوده وحکام واعیان
# ~~این شهررا دراشعار خود مدح میگفتهاست. او کتاب خودرا درسال ه84 تألیف
~~کرده
# ~~وآن دردهقسمت تنظیم شده. سهقسمت اول آن درتاریخ اسکتدر تاخلفای بنی
~~عیاس
# ~~است. درقسمت های چهارم وپنجم وششم ازتاریخ اتابکان یزد وآل مظفر واینیه
~~وآثاری
# ~~که ms012 ازآنا دراین شهر پچای مانده بحث شده ودرقسمت هفتم آثار زمان
~~تیموریان و
# ~~درقسعت هشتم علما ومشایخ یزد وشرح حال هریک از آنان ومساجد ومدارس
~~ومزارات
# ~~سادات و علما ودرقسمتهای نهم ودهم از باغ ها و کاریزهای جاریشده درشهر
~~و
# ~~اطراف وبالاخره درخاتمه ازفتوحات امیرتیمور واولاد اوکه مؤلف خود معاصر
~~آنان
# ~~بوده تاسال ع چم گفتگو شده است7 .

PageV01P017

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0030.png)

# ~~جعفری کتاب دیگری ثیز دارد بنام تاریخ کبیر وآنرا بعدازتاریخ یزد تألیف
# ~~فتوحات او وفرزندانش . وقایع این کتاب نیز بسال ه84 خاتمه مییابد
~~وقسمتی ازآن
# ~~که خطی است در کتابخانهآ لنین گراد موجود است
# ~~2 - تاریخ جدید یزد - تألیف احمدبن حسین بن علی کاتبی . این کتاب حوادث
# ~~مربوط به یزد را تاسال «0 دریر دارد وآن نیز تاریخ این شهر است اززمان
~~اسکندر
# ~~ودارای *مقاله است :
# ~~مقاله های اول ودوم راجع بتاریخ یزد اززمان اسکندر تاظهور اسلام است.
# ~~درمقاله های سوم وچهارم تاریخ یزددردورهآ اسلامی تاسلطنت سلطان جلال
~~الدین
# ~~خوارزمشا هی بیان شده.
# ~~درمقالهآ پنجم تاربخ اتابکان یزد.
# ~~درمقالهآ ششم تاریخ سلاطین آل سظفر وآثارشان دراین شهر.
# ~~درمقالهآ هفتم از اینیه و آثاری که سلاطین تیموری در یزد ایجاد
~~نمودهاند
# ~~لبحت شله .
# ~~مقالهآ هشتم راجع است بشرح مساجد ومدارس ومزارات یزد .
# ~~مقالهآ نهم ازباغستانها وباغهای معروف.
# ~~مقالهآ دهم از کاریزهاو کسانیکه آنهارا ایجاد کردهاند اطلاعاتی بدست
~~میدهد.
# ~~مقالهآ یازدهم ازوفات شاهرخ تیموری وحوادثی که درزمان نبیرهٔ‌او سلطان
~~محمد
# ~~دریزد حادث شده.
# ~~درمقالهٔ‌ دوازدهم ازسلطنت جهان شاه قراقویونلو تاسال 2* صحبت شده1 .
# ~~مؤلف تاریخ جدید یزد بیشتر مطالب کتاب خود را مخصوصا تاوقایع زمان
~~PageV01P018
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0031.png)

### | نازیح ا مظقر
# ~~سلطنت شاهرخ ازتاریخ یزد جعفری اقتباس کرده ولی مطالب مقاله های 11 و12
# ~~ازجهت تحقیق درتاربخ یزد وتاریخ دورهٔ‌ تیموری وسلطنت جهانشاه
~~قراقویونلو مفید
# ~~ومعتبر است.
# 3 - سومین کتاب درتاریخ یزد جامع مفیدی تألیف محمدمفید مستوفی بافقی
# ~~یزدی فرزند نجم الدین محمود بافقی ازمستوفیان عهد شاه سلیمان صفوی است
~~. از آغاز
# ~~زند گی ms013 او اطلاع درستی دردست تیست ولی درسال 77. 1 سمت مستوفی اوقاف
~~پزدرا
# ~~داشته ود رسال 79. 1 بنظارت اوقاف یزد بر گزیده شده ودرسال 1 . 1 به
~~اصفهان رفته
# ~~سپس ازراه فارس به یصره آمده ودرسال 82 . 1 به هندوستان رفته وابتدا
~~دربندر سورت
# ~~سا کن شده بعدا یه دهلی عزیمت کرده سپس خودرا به حیدرآباد رسانیده
~~ودرسال1084
# ~~به برهانپور سفر کرده ومجددا درسال*8 .1 بهد هلی بر گشته ودرسال 88 10
~~بخدمت
# ~~شا هزاده محمد اکبر و سال بعد بحضور شاهزادهآ شهر سوتتان رسیده ودراین
~~شهر در
# ~~جمادی الاول سال. 0. کتاب خودرا که دربصره آغاز بتألیف کرده یود بپایان
~~رسانیده
# ~~است . تا ریخ وفات او بدرستی سعلوم نیست همین قدر مسلم است که او
~~تاسال109
# ~~زنده بوده.
# جامع مفیدی درسهجلد است :
# جلد اول درتاریخ یزد از عهد اسکندر تا زمان حکومت امیرتیمور گورکان
# ~~(اسکندر- ساسانیان- بنی اسیه- بنی عباس- سلاجقه - اتابکان یزد- آل
~~مظفر- تیموریان)
# جلد دوم درتاریخ صفویه تازمان سلطنت شاهسلیمان صفوی .
# جلد سوم درجغرافیای یزد ونواحی اطراف آن وتوصیف آثار و بقاع ومساجد و
# ~~مدارس وچاهها و کاریزها وشرح احوال دانشمندان وقضات وشاعران ودیگر
~~ارباب
# ~~علم وهنر یزد1.

PageV01P019

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0032.png)

# جلد اول وسوم این کتاب یچاپ رسیده1 ولی جلد دوم آن هتوز چاپ نشدهاست .
# محمدسفید بافقی دو کتاب دیگریکی درتا ریخ ودیگری درچغرافیا تألیف کرده.
# ~~کتاب تاریخ او مجالس الملوک نام دارد وآن ستضمن جداول سلاطین ایران
~~تاسال
# ~~1049 است که درمال * ه.1 یعنی د رعهدسلطتت شاه عباس دوم تألیف شده
~~ونسخهای
# ~~ازآن در کتابخانهآ سلی پاریس موجود است .
# کتاب جغرافیائی او بنام مختصر مفیداست که درسال 87 . : درد کن هندوستان
# ~~آنرا شروع بتألیف کرده ودرسال 91. 1 درلاهور آنرا بپایان رسانیده است .
~~مؤلف
# ~~درتألیف این کتاب ازکتب نزهت القلوب وعجایب البلدان وصورالاقالیم وعین
~~الحیات
# ~~وحبیب السیر وهفت اقلیم استفاده کرده2 .
# 4 - تاریخ یزد عبدالحسین آیتی که درسال 1317 شمسی دریزد یچاپ رسیده
# ~~نیز سیتواند دراین باره مورد استفاده قرار گیرد .
# از کتب فوق در ms014 تدوین تاریخ آل کا کویه و اتایکان یزد و آغاز حکومت
# ~~امیرسبا رزالدین محمد و حکام آل مظقر که دراین شهرحکومت کردهاند ونیزد
~~رشناسائی
# ~~ابتیه وآثاری که سلاطین دولتهای مزبور دریزد ایجاد کرده وهمچنین درشرح
~~حال
# ~~علما ودانشمندان وفقها وبزرگان این دوره استفادة فراوان پعمل آمده است.
# 22 - درسال . 4  پس از آنکه اسیر پیرحسین چوپانی بکمک امیرسبا رزالدین
~~محمد
# ~~شیراز را از تصرف آل اینجو بدر آورد حکومت کرمان را به امیرمبارزالدین
~~سحمد داد
# ~~واو این ولایت را پس اززدوخورد هائی که شرح آن درتاریخ سیاسی این سلسله
~~گفته PageV01P020
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0033.png)

# ~~شده متصرف گردید ودرواقع جانشین قراختائیان کرمان که خود باآنان رابطهآ
~~سببی
# ~~داشت شد ازاین جهت کتابهائی که درتا ریخ کرسان نوشتهشده برای روشن شدن
~~تاریخ
# ~~این سلسله سفید است مخصوصا ازنظرشناسائی حکام شبانکاره وملوک هرموز
~~واتابکان
# ~~یزد منبع قابل استفادهای سییاشند واین کتابها عبارتند از :
# - عقدالعلی للموقف الاعلی تألیف تاج الزمان افضل الدین ابوحاد احمدین
# ~~حامد کرمانی . او ابتدا بندیمی طغرل شاه ازسلاجقهآ کرمان بر گزیده شده
~~وپس ازمرگ
# ~~او که درسال 62ه اتقاق افتاده بندیمی ملکارسلان پسربزرگ طغرل شاه
~~انتخاب
# ~~شد (5) ودراغلب جنگها بااو بود وجندی نیز درسلک منشیان اتا بک محمدبن
# ~~اتا بک بزقش ستوفی درسال 583 درآمده1 وپس ازانقراض سلاجقهآ کرمان
~~وهنگام
# ~~حکوست غزان پس ازمدتی سرگردانی وارد خدمت سلکدینار غز شد ودرسال 584
# ~~وزمان حکومت اتابکسام یه پزد سسافرت کرد .او ظاهرا تاساله 1 9 زتده
~~بودهاست.
# اقضل کرمانی کتاب عقدالعلی را که قسمت عمدهآ آن مریوط بزمان حکومت
# ~~سلک دینار غز(8 5-591) است پس ازبازگشت ازسفر یزد درهمان سال 86ه تألیف
# ~~نموده وآنرا وسیلهآ تقرب درخدمت سلک دینار قراردادهاست. این کتاب که از
~~نظرسبک
# ~~انشاء ونگارش اهمیت دارد ازه فصل سرکب است :
# درفصل اول ازوقایع اواخر سلاجقهآ کرمان وایام فترت گفتگو میکند.
# فصل دوم درتسلط ملکدینار بر کرمان وشرح فضایل اوست .
# فصل سوم دراخلاق ملوک وتوصیف کرسان وشرح بلاد آن است.
# فصل ms015 چهارم درمدح وثناء صاحب قوام الدین مسعود وزیر ملکدینار است .
# فصل پنجم درشرح حال خود مؤلف است .
# افضل کرسانی کتاب دیگری بنام بدایع الازمان فی وقایع کرمان تألیف درده
~~PageV01P021
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0034.png)

# ~~که فعلا ازآن نسخهای دردست نیست ولی در کتاب سمط العلی للحضرة العلیا
~~تألیف
# ~~ناصیرالدین منشی کرمانی ازآن نام برده شده و ابوالقاسم کاشانی نیز
~~درزبدة التواریخ
# ~~خود که درتاریخ سلطان محمد اولجایتو است از آن اسم میبرد وسیگوید که
~~قسمت
# ~~مربوط بتاریخ کرمان را ازاین کتاب نقل کرده. . .افضل ظاهرا این کتابرا
~~درسال
# ~~6.2 موقعی که کرمان بین اتابک فارس سعدین زنگی وقطب الدین مبارز امیر
~~شبانکاره
# ~~وعمال سلطان محمد خوارزمشاه مورد کشمکش بود شروع بتألیف کرده. این کتاب
~~که
# ~~تاعصر صفوی موجود بوده آنچه ازمطالعه خلاصهٔ‌ آن درضمن زبدة التواریخ
~~ابوالقاسم
# ~~کاشانی استنیاط میشود تاریخ کرمان را درقرون قبل ازاسلام وفتح آن بدست
~~مسلمین
# ~~و زمان حکومت صفاریان وآل الیاس وغزنویان ودیلمیان بطور اختصار و تاریخ
# ~~سلچوقیان وتسلط ملک دینار غز و لشمکش های ملوک شبانگاره و اتابکان فارس
~~و
# ~~عمال خوارزمشاهیان که بعهد او نزدیکتر بوده بتفصیل شامل بوده است1 .
# از تألیفات دیگر افضل کتابالمضاف الی بدایع الازمان است وآنرا درتکمیل
# ~~تاریخ خود درسال13 « یعنی زسانی که کرمان تحت استیلای مؤید الملک قوام
~~الدین
# ~~زوزنی نمایندهآ سلطان محمد خوارزمشاه بوده ودر حدود ده دوازده سال بعد
~~از آنکه
# ~~بدایع الازمان را به اتمام رسانیده نوشته وآنوا ذیلی باین کتاب قرار
~~داده است، .
# 2 - سمط العلی للحضرة العلیا - تألیف ناصرالدین سنشی کرمانی است. پدرش
# ~~خواجه منتجب الدین عمدة الملک یزدی است که دردستگاه اتابکان یزد سمت
~~دبیری
# ~~داشته بعد بخدمت پادشاهان قراختائی کرمان وارد شده. مؤلف بعدازسرگ پدر
~~که
# ~~درحدود سال65 اتفاف افتاده واو دراین موقع هفتساله بوده تحت تربیت عم
~~خود
# ~~شهابالدین ابوالحسن یزدی قرار گرقته. ناصرالدین متشی پس ازآنگه بسن رشد
~~رسید PageV01P022
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0035.png)

# ~~وعلوم سعمول آن زمان را فرا گرفت بتوسط عم دیگر خود ms016 نصیر الملک
~~ظهیرالدینحمود
# ~~که ازاصحاب دیوان ودرزمان سلطان حجاج وبعدازمرگ برادر درخدست دیوان
~~بوده
# ~~بعنوان دبیری دردستگاه دولتی وارد شد ودرسال 3* * ازطرف صفوة الدین
~~پادشاهخاتون
# ~~وبمعرفی فخرالملک نظام الدین محمود وزیر بریاست دیوان رسائل وانشاه
~~کرمان منصوب
# ~~شد وچون درسال، 9 * محمدشاه بسلطنت کرمان رسید او از کار بر کنار گردید
~~وسپس
# ~~در خدمت ملکثناصرالدین برهان وبسر او قطب الدین نیکروز که ازطرف ایلخان
# ~~بر کرمان حکومت داشتند وارد گردید.
# مؤلف درسال ه71 بخدمت امیرایسن قتلغ نویان از امرای بزرگ سلطان محمد
# ~~اولجایتو رفته و کتاب سمط العلی را دراواخر همین سال بنام او شروع کرده
~~ودراوایل
# ~~سال بعد به اتمام رسانیده وتتمهآ کتاب را که شامل وقایع چها رپنج سال
~~ازتا ریخ کرمان
# ~~است درسال . 72 بنام قطب الدین نیک روز حاکم کرمان ووزبرش خواجه
~~ابوسعید
# ~~تألیف کرده.
# ازسال . 2  ببعد از احوال مؤلف اطلاعی دردست نیست ولی از بقدسهآ کتاب
# ~~درة الاخبار او چنین معلوم میگردد که درحدود سالهای 729 - 30ب در عراق
~~یا
# ~~آذربایجان میزیسته ودرآن حوالی کتاب مزبوررا بنام خواجه غیاث الدین
~~محمدرشیدی
# ~~نوشته است .
# سمط العلی بطوریکه مؤلف بدان اشاره کرده ذیل کتاب شاهی تألیف خواجه
# ~~شهابالدین ابوسعید است و کتاب شاهی که اسروز دردست نیست تاریخ
~~قراختائیان
# ~~کرمان بوده تا اواخر سلطنت صفوةالدین پادشاهخاتون یعنی تاحدود سال 94*
~~ه.
# ~~ناصرالدین منشی کتاب مزبور را اساس کار خود قرار داده وذیل وقایع را
~~تاسال 715
# ~~کشانیده است.
# ناصر الدین منشی پس از برگشتن به کرمان درسال . 72 ود رعهد ملک ناصرالدین
~~PageV01P023
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0036.png)

# ~~محمدبن برهان وپسرش قطب الدین نیکروز ذیلی براین کتاب نوشته است1.
# مؤلف کتاب دیگری بنام درة الاخبار ولمعة الانوار دارد که ترجمه ایست
# ~~از کتاب تتمهآ صوان الحکمه تألیف ظهیرالدین ابوالحسن علی بن زید بیهقی
# ~~ناصرالدین منشی شرح حال چهارتن دیگر یعنی شیخ شهاب الدین سهروردی وامام
~~فخرالدین
# ~~رازی وخواجه نصیرالدین طوسی وخواجه رشید الدین قضل الله وزیررا درحدود
~~سال729
# ~~و730 بدان افزوده ms017 وآنرا درة الاخبار ولمعة الانوار تاسید .
# 3 - تاریخ کرمان تالیف محمدبن ابراهیم- مؤلف که نسب خود را بهسلجوقیان
# ~~کرمان میرساند برای زنده کردن تاریخ این سلسله درسال 26 . 1 درزمان
~~حکومت
# ~~گنج علیخان در کرمان بنوشتن این کتاب شروع کرده است . این کتاب که شامل
# ~~تاریخ کرمان ازسال 46 تاسال *  » است ابتدا بوسیلهآ هوتسما2 تحت عنوان
~~(تواریخ
# ~~آل سلجوق) وازروی نسخهآ سنحصربفرد کتایخانهآ موزهٔ‌ برلن درلیدن چاپ
~~شده ولی
# ~~او قسمت اول کتاپرا که شاسل کایات تاریخ سلجوقیاناست بچاب ثرسانیده
~~وقسمت
# ~~آخر آن نیز دردسترس نبوده است3 .
# 4 - تاریخ کرهان احمد علیخان وزیری کرمانی که درسال 1293 هق تألیف
# ~~شده وآن تا ریخ کرمان است ازقدیم ترین ایام تاتاریخ تألیف ودربارهآ
~~تاریخ آل سظفر
# ~~بیش ازدورههای دیگر بحث کرده4 .
# 5 - تذکرةالاولیاء یا مزارات کرمان تألیف سعید محرابی کرمانی از اعقاب
~~PageV01P024
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0037.png)

# ~~برهان الدین احمد معاصر ترکان خاتون حکمران قراختائی کرمان. او کتاب
~~سزارات
# ~~کرمان را بطوریکه از نامسش پیداست در شرح حال عرفا و علما و بزرگانی که
~~در
# ~~کرمان مدقون شده اند نگاشته است.1
# 111اصفهان که بیدتی مر کزحکویت علاء الدوله ابوجعفردشمنزیار کا کویه موسس
# ~~آل کاکویه بوده و پس از استقلال آل اینجو در حوزه حکمرانی این خانواده
~~قرار
# ~~گرفت و سپس یتصرف امیر مبارزالدین محمد درآمد و بعد از او بدست شاه
~~محمود
# ~~افتاد و همیشه مورد نزاع بینشاه محمود و شاه شجاع بود و نیز سلطان زین
~~العابدین
# ~~و شاه منصور برای تصرف آن یا یکدیگر بجنگ و نزاع می پرداختتد از این
~~جهت
# ~~در تاریخ سلسله آل مظفر دارای اهمیت فراوان است و کتبی که در تاریخ این
~~شهر
# ~~نوشته شده برای روشن ساختن تاریخ این سلسله مفید خواهد یود .
# از جمله این کتب ترجمه محاسن اصفهان است از عربی بفارسی بوسیله حسین
# ~~ین محمد بن ابی الرضا آوی. اصل کتاب بوسیله مفضل بن سعدبن حسین
~~المافروخی
# ~~اصفهانی در نیمه دومقرن پنجم هجری بعربی تألیف ms018 شده و آن رسالهای بوده
~~درذ کر
# ~~محاسن این شهر ینام فخرالملک بن خواجه نظام الملک والی اصقهان.
# مترجم کتاب نیز یرای همین منظور آن را بنام خواجه غیاث الدین محمد وزیر
# ~~بفارسی ترجمه کرده ودر سال 729 بدو تقدیم داشته است ولی در ترجمه ترتیب
# ~~متن عریی محاسن را تفییر داده و آن را در  باب مرتب ساخته ومطالبی
~~مربوط
# ~~بدوره آخری حکوست ایلخانان بر آن افزوده است .
# این کتاب شامل مطالب تاریخی و چغرافیائی است که درکتب دیگر نظیر
# ~~آن را نمیتوان یافت وچون این کتاب شامل وقایع نیمه دوم قرن هفتم و نیمه
~~اول
# ~~قرن هشتم هجری ایران یخصوص اصفهان است از این نظر کمال اهمیت را دارد؟
# ایین تالیا درسانن 1220 به تصحیح وکمسیه آقای سیدمحمد هاشمی کرمانی
~~درتهران
# 2- این اتب ور ضمیمه مجله یاد گار در سال 1328 ش در تهران چاپ شده.

PageV01P025

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0038.png)

# 1 - فارس پس از مرگ سلطان ابوسعید یهادرخان بتصرف آل اینجو درآمد
# ~~و امیر مبارزالدین محمد این ایالت را در سالچ *7 متصرف شد و قلمرو
~~حکوست خود
# ~~را ازطرف مغرب تا خوزستان وحدود متصرقات اتابکان نر و از طرف جنوب تا
# ~~سواحل و جزایر خلیج فارس توسعه داد ویا از بین بردن حکام شیانکاره و
~~مطیع
# ~~ساختن حکام لار وساوک هرسوز تمامی فارس را یرا وبحرا در حوزهآ اقتدار
~~خود
# ~~درآورد . از این جهت کتابهائی که در باره فارس و سلوک هرموز و حکام لا
~~رنوشته
# ~~شده ازسنابع سهم تاریخ آل مظفر و سلسله های محلی مزبور است و این کتب
# ~~عبارتند از:
# 1 - فارستامه ابن بلخی : سؤلف در زسان سلطنت سلطان محمدبن ملک شاه
# ~~(498-511) سستوقی فارس شده وکتاب فارستامه را بین سالهای. . 5 و.1 5ه
# ~~تألیف تموده است.
# این کتاب شامل دو قسمت است قسمت اول درتاریح فارس از آغاز پیشدادیان
# ~~تا ساسانیان وبفتوحات بسلمین در فارس خاتمه مییابد . قسمت دوم در
~~جغرافیای
# ~~فا رس است و ms019 او دراین قسمت ازکورههای پنجگانه قارس و مسافاتشهرها
~~وراههائی
# ~~که شیراز را یاصقهان و یزد و خوزستان و بنادر خلیج فارس و کرمان متصل
~~میسازد
# ~~صحبت میدارد . سپس طوایف سختلف شبانکاره و ابتدای حکومت آنان را تعریف
# ~~سیکند و از این نظر برای تاریخ شبانکاره یکی از منایع مهم است. و نیز
~~در این قسمت
# ~~از رودخانه ها و دریاچه ها و قلاع و همچنین از مالیات فارس بتفصیل
~~گفتگو
# ~~سیکند که از نظر اطلاع بر اوضاع مالی فارس درقرن ششم هجری مهم است1 .
# 2- معجم الانساب تألیف محمدین علی بن محمد شبانکارهای : سؤلف که از
~~PageV01P026
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0039.png)

# ~~سداحان خواجه غیاثالدین محمد رشیدی بوده درحدود سال 97 در شبانکاره
~~ستولد
# ~~شده و درسال 733 بنوشتن کتاب خود شروع کرده و آن را در سال «73 بپایان
# ~~رسانیده و در نظر داشته که آن را بوسیله خواجه غیاثالدین محمد بنظر
~~سلطان
# ~~ابوسعید برساند ولی بعلت فوت سلطان این نیت عملی نشده و کتاب نیز در
~~غارت محله
# ~~ربع رشیدی تبریز پس از قتل خواجه غیاثالدین محمد مفقود گردیده.
# او کتاب خود را بار دیگر در سال 43 ب از نو نوشته و وقایع زمان سنطان
# ~~ابو سعید را نیز به آن افزوده است .
# 3- شیراز نامه تألیف فخرالدین ابوالعباس احمد بن ابی الخیر زر کوب شیرازی
# ~~که در آغاز جوانی در خدست علمای سعروف شیراز مانند محمد صفی (متوفی در
# ~~سال . 72) وعبدالرحمن علی بزقش (متوفی در سال 4 72) وابوسعید
~~محمدالسیرافی
# ~~(متوفی در سال 721) کسب عام نموده سپس بمسافرت پرداخته وببغداد رفته و
# ~~در سال 32 به در این شهر بود که بفکر تألیف کتاب شیراز ناسه افتاده آن
~~را بذکر
# ~~فضایل حاج قوام الدین حسن وزیر و مشاور شیخ ابواسحق اینجو که مردی کریم
~~و
# ~~بخشنده بوده خاتمه داده است .
# مؤلف ایتدا بشرح سزایای فارس و نیکی آب و هوای شیراز و چگونگی بنای
# ~~این شهر پرداخته و تاریخ حکوست حکام و سلاطین ms020 فارس را از دیلمیان تا
~~آخر
# ~~حکومت شرف الدین سعود شاه اینجوبیان کرده وکتاب را بسال 44 7 که زمان
# ~~سلطنت شاه شیخ ابو اسحق است ختم نموده و در قسمت دیگر بشرح حال بزرگان
~~و
# ~~اعیان شیراز و دانشمندان این شهر پرداخته . این کتاب نیز برای تاریخ آل
~~اینجو
# ~~سخصوصا اوایل حکومت شاه شیخ ایو اسحق مهم و معتبر است .
# زرکوب شیرازی بطوریکه خود گوید کتاب دیگری در تاریخ شیخ ابو اسحق
# ~~اینجو در دو جلا داشنه بنام عمدة التواریخ وآن را بنظر شاه شیخ ایو
~~اسحق نیز
# ~~رسانیده بوده ولی اکنون از آن اثری نیست.

PageV01P027

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0040.png)

# 4- تاریخ وصاف تألیف شهاب الدین عبدالله بن فضل الله شیرازی معروف
# ~~به وصاف الحضره : مؤلف در حدود سال 3* د رشیراز متولد شده . مردی ادیب
# ~~و دانشمند بوده و در این شهر در خدمت عمال و مأمورین دولتی داخل نشده
~~سپس
# ~~از خواص خواجه صدرالدین احمد خالدی زتجانی نایب امیر طغا جار حاکم فارس
# ~~گردیده و یعدا از نزدیکان خواجه رشیدالدین فضل الله شده و بوسیله او
~~طرف توجه
# ~~غازان خان وسلطان محمد اولجایتو گردیده وکتاب خود را بتوسط این وزیر
~~درسال
# ~~12 به بنظر سلطان محمد اولجایتو رسانیده است .
# تاریخ وصاف که نام حقیقی آن تجزیة الامصار و تزجیة الاعصار است درواقع
# ~~ذیلی یرای تاریخ جهان گشای جوینیاست که در سال 999 بتألیف آن شروع کرده
~~و
# ~~آن را در پنج جلد تنظیم کرده است باین شرح :
# جلد اول از ب 20 یعنی سلطنت منگوقاآن و شرح لشکر کشی او بچین تا حکومت
# ~~تیمور قاآن است . و نیز شرحی راجع بچین و همچنین خلافت المستعصم بالله
~~ووصف
# ~~بغداد وسلطنت هولاکو و تصرف بغداد وانقراض خلافت عباسی درسال »65 و
# ~~بقیه حکوبت هولا کوخان و سلطنت اباقاخان و سلطان احمد تکودار و ارغون
~~خان
# ~~در این قسمت آمده.
# جلد دوم در تعریف شیراز و حکوست نواب سلجوقیان در این شهر و ابتدای ms021
# ~~حکومت سلغوریان و اتابکان فارس و احوال جزیره کیش و ملوک آن و شرح
~~حکومت
# ~~عمال بغول در فارس وسلطنت ارغون خان واتابکان فارس است .
# جلد سوم در سلطنت گیخاتوخان و بایدوخان وسلاطین کرمان وجزیره هرموز
# ~~و حکام آن وهند و حکوت دهلی وسلطتت غازان خان وملوک مصر ولشگر
# ~~کشی های غازان خان باین سر زمین وقوانین شازانی است.
# جلد چهارم در بقیه سلطنت غازان خان وشرح سلوک شیانکاره و سلطنت
# ~~اولچایتو سلمطان است.
# جلد پنجم در بقیه سلطنت اولجا یتو و سلطنت سلطان ایو سعید میباشد .

PageV01P028

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0041.png)

# وصاف الحضره درسال 73 از تألیف کتاب فراغت یافته واین کتاب بنبع
# ~~سعتبری در تا ریخ ایلخانان وسلطنت سلطان غازان خان وسلطان اولجایتو
~~وسلطان
# ~~ابو سعید است. گرچه این کتاب دارای عباراتی مصنوع و مکلف است و قهم
~~مطالب
# ~~تاریخی از آن بدشواری حاصل سیگردد معذالک برای تاریخ فارس و ملوک آن در
# ~~این دوره منبع بسیار مفید وقابل استقاده ای است.
# بنا بنوشته مؤلف فارسنامه ناصری وصاف الحضره درسال هفتصدوسی واند
# ~~(شاید739) در شیراز وفات یافته وقبرش در میان تکیه چهل تنان و تکیه
~~خواجه
# ~~حافظ بوده است .
# 5- منتخب التواریخ تألیف معین الدین نطنزی : و آن دارای اطلاعات مفید
# ~~در باره ایران جتوبی است . این کتاب در تاریخ عمومی عالم است از هبوط
~~آدم
# ~~تا مرگ امیر تیمور (سال ب.8) وادامه حوادث تا سال «1 مؤلف ابتدا کتاب
# ~~را در سال 816 بنام میرزا اسکندر بن عمر شیخ برشته تحریر درآورده و چون
~~میرزا
# ~~اسکندر بدست شاهرخ بر کنارشد او درکتاب خود در سال بعد تجدید نظر کرده
# ~~و قسمت هائی را که درآن از اسکندر تعریف نموده یود حذف نموده و در 22
~~رجب
# ~~همان سال آن را در هرات بشاهرخ تقدیم کرده. مؤلف که کتاب خود را در
~~شیراز
# ~~نوشته دربا ره فارس و ایران جتوبی مخصوصادر باره سلوک شبانکاره و هرموز
~~واتایکان
# ~~لر وحکام کرسان و یزد ms022 و آل مظفر سطالب مفیدی دارد.
# بخش نزد یک بزمان مؤلف یعنی وقایع بین قرن هفتم و قرن نهم هجری این
~~کتابدر
# ~~سال 1336 خورشیدی به تصحیح ژان اوبن فرانسوی1 درتهران بچاپ رسیده است.
# 6- فارسنامه ناصری که بوسیله حاج میرزا حسن شیرازی مشهور بفسائی و
# ~~بتا بفرسان ناصرالدین شاه قاچار تألیف شده و از دو قسمت مرکب است .
# درقسمت اول تاریخ فارس سال بسال ازصدر اسلام تا سال . 130 هق
# ~~آمده و در قسمت دوم جغرافیای فارس و تاریخچه شهرها و بلوکات بترتبب
~~حروف PageV01P029
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0042.png)

# ~~تهجی وشرح حال علما وشعراء هر شهر و بلوک بتفصیل ذکر شده.
# ازاین کتاب نیز در تهیه و تدوین تاربخ آل مظفر استفاده کامل بعمل امده
# ~~است .
# 7- آثارعجم تألیف سید محمد نصیر فرصت حسینی شیرازی ملقب به میرزا
# ~~آقا درسال 310) هجری قمری . این کتاب در جقرافیای فارس و آثار قدیمه آن
# ~~است و فواید تاریخی نیز از آن حاصل است .
# 8- کتاب شدالازارفی حط الاوزارعن زوارالمزار که غالبابه المزارات
~~یامزارات
# ~~شیراز نیز معروف است بوسیله معین الدین ابوالقاسم جنید شیرازی از وعاظ
~~وشعرای
# ~~شیراز در حدود سال 91پ در شرح حال ومدفن جمعی یسیار از علما وفقها
~~وامرا
# ~~و سلاطین که در شیراز مدفون شده اند تألیف شده و چون این کتاب بعنوان
~~راهنما
# ~~برای کسانی که میخواستند مزارات شیراز را زیارت کنند نوشته شده باین
~~چهت یعدد
# ~~ایام هفته به هفت قسمت تتسیم شده و هر قسمتی در شرح حال مدفونین یکی از
# ~~قبرستان های شیرازمیباشد تا زیارت کتند گان هر کدام را بنویت در یکی از
~~اپام هفته
# ~~واگرنتوانند هر ددام را در یکششب جمعه یا صبح شنبه زیارت کنند تا کلیه
~~مزارات
# ~~را باین ترتیب در هفت روز یا هفتث هفته زیارت کرده باشند.
# در این کتاب جمعا ترجمه حال 315 نفر آمده است و چون مؤلف در این
# ~~کتاب بسیاری ازحوادث تاریخی مربوط بفارس و نواحی اطراف را آورده و شرح ms023
# ~~حال بسیاری از بزرگان و دانشمندان قرن هشتم را یدست داده از این جهت
~~برای
# ~~تاریخ این دوره یکی از منایع مهم است
# این کتاب که بزیان عربی است در سلل 326 1 ش توسط علامه فقید مرحوم
# ~~قزوینی تصحیح شده وپا حواشی بسیار مفید بچاپ رسیده است.
# سال وفات مؤلف شد الازار بدرستی معلوم نیست وگویا بعد ازسال 791 که
# ~~سال تألیف کتاب است چندان زنده نبوده .
# 9- هزارهزار - کتاب شدالازار را پسر معین الدین ابوالقاسم جنید شیرازی که
~~PageV01P030
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0043.png)

# ~~عیسی نام داشته بخواهش یکیاز دوستان که از شا گردان پدرش بوده بفا رسی
~~ترجمه
# ~~کرده ونام آن را ملتمس الاحبا خالصامن الرویا گذاشته وآن بعدا بهزار
~~مزار یا
# ~~هزارویک مزار مشهود شده است . این کتاب نیزاخیرا در شیراز بچاپ
~~رسیدهاست.
# 7- خلیج فارس ازقدیم سطمح نظردول بزرگمانند عیلاسیان و کلدانیان وآشوریها
# ~~و سپس دولت های ایرانی پیش از اسلام بوده ونه آرخوس1 امیرالبحر اسکندر
~~و
# ~~استرابون 2جغرافی دان یونانی که در نیمه دوم قرن قبل از میلاد و نیمه
~~اول قرن
# ~~اول میلادی سیزیسته و بطلمیوس3 که در قرن دوم میلادی زند گی میکرده در
~~کتب
# ~~خود این دریا را بمردم دنیای قدیم معرفی کرده اند
# در دوره اسلامی نیز جغرافیون بزرگی مانند ابن الفتیه همدانی و این
~~خردادبه
# ~~و اصطخری ومسعودی ومقدسی وابو ریحان بیرونی وابن حوقل ومحمدبن نجیب
# ~~بکران و این بلخی و یاقوت حموی و زکریای قزوینی و ابوالفدا و دمشقی
~~وحمدالله
# ~~مستوفی ازخلیج فارس وجزایر و بنادر آن بوجهی کاسل توصیف نمودهاند.
# توجه اعرابدر آغاز دولت اسلامی بدین دریا و گوشش سلاطین ایرانی یعد
# ~~از اسلام برای تسلط بدان اهمیت این خلیج را بخوبی مدلل میدارد .
# چون عثمانیان در اوایل قرن هشتم هجری در سرزمین آسیای صغیر بتشکیل
# ~~دولتی موفق آمدندو بتدریج قسمتهاییاز اروپا و آسیا را دراقتدار خود
~~درآوردندبرای
# ~~تجارو کاروانیان اروپائی که امتعه هند را از راه ایران باروپا حمل
~~سیکردند سد
# ~~و ms024 مانعی ایجادشد ولیاروپائیان برای استفاده از امتعه هند خود را از راه
~~اقیانوس
# ~~اطلس وجنوبافریقا بدین سرزمین پر نعمت رسانیدند و از راه تشکیل کمپانی
~~های
# ~~تجارتی بهند تسلط یافتند و اولین آنها دولت پرتقال یود که پس از
~~استقرار در هند
# ~~نفوذ خود را تا خلیج فارس توسعه دادو جزیره هرموزو بنادر و جزایردیگر
~~این خلیج PageV01P031
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0044.png)

# ~~را تحت تسلط خود آورد وسپ دولتهای انگلیس و هلند بدین دریا راه یاقتد.
# دولتهای مزبور قبلا برای اطلاع از وضع بنادر و سواحل این خلیج مامورینی
# ~~بنام سیاح و جهانگردفرستاده اند و این سیاحان سفرنامه هائی از خود پجا
~~گذاشتهاند
# ~~که برای تاریخ ملوک هرموز وامرای کیش از سنابع قابل استفادهمییاشد
~~معروف ترین
# ~~آنان عبارتند از:
# 1- آلقونسود و پایوا 2ua ع sکله که درسال 892 ه سطابق 1487 م
# ~~از اسپانیا از راه قاهره به کالیکوت رفته ودر مراجعت بخلیج فارس آمده و
~~جزیره
# ~~هرموز را سیاحت کرده و گزارش سقر خود را به پادشاه پرتقال داده است.
# - فریار اودوریک 3a Odnric در تیمه اول قرن هشتم هجری بجزیره
# ~~هرموز مسافرت کرده .
# 3- لودویک وارثمان udsnimg Warihemman در حدود سال 9. 9 هجری
# ~~جزیره هرموز را دیده است .
# 4- رالف فیچ Polpl.5itclb که در حدود سال *98 ه بجزیره هرموز آمده.
# . یادداشت های آلفونسودالیو کرک Aonso d .Albumuerue از نظر تاریخ
# ~~روابط دولت پرتقال با دولت ایران واحوال ملوک هرموز مفید است .
# در باره خلیج فارس و جزایر آن مخصوصا بحرین در این اواخر کتب ورسالات
# ~~چندی نوشته شده که فهرست وار از آنها یادآوری میشود . در این کتابها
~~مخصوصا
# ~~درکتاب خلیج فارس ویلسون امیرالبحر انگلیسی میتوان اطلاعاتی در باره
~~سوابق
# ~~تاریخی جزیره هرموز و حکام آن یافت و این کتب عبارتند از،
# - خلیج فارس Pesrnn Gul7  تألیف سرآرتولد ویلسون Sir Arnold rilson
# ~~ترجمه آقای محمد سعبیدی .
# 2- مطالعاتی در باب بحرین وجزایر و سواحل خلیج فارس بقلم استاد فقید
# ~~عباس اقبال آشتیانی که ms025 درسال 1328 ش تألیف شده.

PageV01P032

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0045.png)

# ~~3- ایران کنوتی و خلیج قارس تألیف اسمعیل نورزاده بوشهری چاپ 1325
# ~~ش در تهران
# ~~4- المناص فی احوال الغوص والغواص تألیف بحمدعلی سدید السلطته کبابی
# ~~چاپ 1308 ش تهران
# ~~5- اعلام الناس فی احوال یند رعباس تألیف محمد علی سدید السلطنه کبابی
~~چاپ
# ~~1342 ش تهران.
# ~~6- جغرافیای طبیعی و تاریخی و سیاسی خلیج فارس تألیف علی ملک زاده
# ~~چاپ 1333 ش تهران
# ~~7- خلیج فارس تألیف دریا دارغلامعلی بایندر در دو جاد چاپ 1317
# ~~ش تهران.
# ~~8- قلات قاره و جزایر خلیج فارس تألیف اسمعیل نورزاده بوشهری چاپ1338
# ~~ش تهران.
# ~~9- کلید خلیج فارس تألیف سر لشگرغلامحسین مقتدر چاپ 1338 ش تهران .
# ~~10- سفاتیح الادب فی تواریخ العرب - مفتاح دوم تألیف محمد علی سدید
# ~~السلطنه کبابی بدون تاریخ .
# ~~11 - نظری بایران و خلیج فارس تألیف اسمعیل نورزاده بوشهری چاپ1338
# ~~ش تهران.
# ~~12- بحرین (حقوق هفتصد ساله ایران) تألیف استاد فقید سعید نفیسی چاپ
# ~~1333ش تهران .
# ~~13 - بحرین در دوقرن اخیر تألیف مصطفی خجسته چاپ شیرازد رسال338، ش
# ~~14- سر زمین بحرین از دوران باستانی تا کنون تألیف علی زرین قلم چاپ
# ~~1337 ش تهران.
# ~~15 سیاست انگلیس در خلیج فارس و جزایربحرین تألیف م - غ منشور گرگانی
# ~~چاپ 1320ش تهران .

PageV01P033

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0046.png)

# 16- نفت بحرین تألین عباس اسکتدری چاپ سال1338 ش تهران .
# 17 - بحرین و سسائل خلیج فارس تألیف سرهنک مهندس جهانگیر قائم مقامی
# ~~چاپ سال 1341 ش تهران.
# 18 - تاریخ سیاسی خلیج فارس تألیف صادق نشات ( میرداساد) چاپ سال
# ~~1344 تهران .
# در تاریخ * * مهرماه 1341 بدعوت اداره کل انتشارات و رادیو سمیناری با
# ~~شرکت عدهای از دانشمندان تشکیل گردید که در آن در باره سوایق تاریخی و
# ~~جغرافیائی خلیج فارس واهمیت اقتصادی آن سخنرانی هائی بعمل آمد که دردو
# ~~جلد بوسیله اداره مزبور انتشار یافت . از بیانات شر کت کننده در سمینار
~~نیز میتوان
# ~~در باره اهمیت اقتصادی یعضیاز بنادر و جزایر خلیج و تا ریخ ملوک هرموز
~~واسرای
# ~~کیش استفاده ms026 نمود .
# 71- اتابکان لربزرگ و کوچک که دودولت بدا گانه ای درسرحدات غربی
# ~~دونت آل مظفراز زمان اتابکان فارس بوجود آورده بودندد راین زمان نیز
~~درتحت نفوذ و
# ~~اطاعت آل مظفر همچنان بحکوست خود ادامه میدادند شرح حال اتابکان مزبور
~~و
# ~~وضع حکومت آنان علاوه بر تواریخ عمومی که سابقا سعرفی گردید درکتب
~~دیگری
# ~~که در باره این اتابکان وحکام این نواحی نوشته شده آمده که عبارتند از
~~:
# 1- شرف نامه تألیف شرف خان بن شمس الدین بدلیسی امیرایالت بدلیس . این
# ~~کتاب که درسال* . .ه ودر زمان سلطتت سلطان محمد خان سوم(1003-1012)
# ~~پادشاه عثمانی نوشته شده از انساب طوایف مختلف اکرادو شرح حال حکام
~~دپاربکر و
# ~~جزیره و دینور وشهر زور (حکام حسنویه) وحکام فضلویه (حکام لر بزرگ)
~~وحکام
# ~~لرکوچک و حکام آل ایوب در مصر و شام و حکام دیگری که در نواحی مختلف
# ~~کردستان حکومت سیکرده اند گفتگو میکند و برای تاریخ کردستان و اتابکان
~~لر
# ~~بزرگ و کوچک مورد استفاده شایان سیباشا . این کتاب در دو جلد است و
~~بچاپ
# ~~رسیله .

PageV01P034

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0047.png)

### | تا ریخ آل مظفر
# 2- خلاصة الاعصار فی تاریخ بختیار : یا بطور خلاصه تاریخ بختیاری که
# ~~بدستور سردار اسعد وزیرجنگ وقت وبوسیله عبدالحسین لسان السلطنه ملک
~~المورخین
# ~~(متوفی درسال 312 ه - ق) تألیف شده. این کتاب در شرح نسب ایل بختیاری
# ~~که یکی از طوایف لر بزرگ است و حکومت اتابکان لر بزرگ و کوچک و وضع
# ~~جغرافیائی ناحیه بختیاری است.
# 3- کتاب کهگیلویه و ایلات آن تألیف محمود باور نیز میتواند اطلاعاتی
# ~~در باره ایل بختیاری و ساکنین این نواحی بدهد.
# ج- در دوره ایلخانان بعلت اسنیت راهها ورواج بازرگانی سیاحانی باین
~~سرزمین
# ~~مسافرت کرده و شرح سسافرت خود را درکتابی آورده اند که برای تاریخ این
~~دوره
# ~~و دوره فترت بعد از مغول واطلاع ازوضع ان زمان مفید است از آن جمله است
~~.
# 1- مار کوپولو : در حدودسال 60 ه(1260 م) دو برادر ازمردم ونیز
# ~~بنام نیکوپولو1 وماتیوپولو ms027 از راه دریای سیاه وشهر سرای پای تخت خان
# ~~دشت قبچاق وخوارزم بپکن رفتند و بخدمت قوبیلای قاآن رسیدند . این دو
# ~~برادر بعد از مدتی اقامت در دربار خان مغول از طرف او بامور شدند که
~~ناهآخان
# ~~را بپاپ برسانند . دو برادر ونیزی درسال: « 12 م از چین حرکت کرده و پس
~~از
# ~~سه سال بایتالیا رسیدند و بعد از تسلمیم نامهآ خان بیاپ و دریافت جواب
~~دوباره بچین
# ~~بر گشتند . در این مسافرت مار کوپولو فرزند نیکوپولو همراه آنان بود .
~~مار کوپولو
# ~~ازاین مسافرت سفرناسه ای ازخود بجا گذاشته که درآن ازوضع جنوب ایران
~~مخصوصا
# ~~از هرموز در دوره ایلخانان اطلاعات ذیقیمتی سیتوان یافت.
# 2- سفرنامه ابن بطوطه طنجی تألیف محمدبن عبدالله بن محمد بن ابراهیم
# ~~طنجی که مسافرت خود را از روز پنجشنبه دوم ماه رجب سال 720 ه یعنی زمان
# ~~سلطنت سلطان ابوسعید بهادرخان شروع کرده است . ابن بطوطه در سال 703 در
~~PageV01P035
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0048.png)

# ~~شهر طنجه متولد شده ودرموقع مسافرت 2 2 سال بیشتر نداشته و مسافرت او
~~تاسال
# ~~753 یعنی 8  سال طول کشیده. دراین مدت تمامی شمال افریقا وشام و فلسطین
~~و
# ~~عراق عرب وایران وآسیای صغیر تاشبه جزیرهآ کریمه وخوارزم وماوراء النهر
~~وافغانستان
# ~~وهند وهندوچین وچین تاشهر کانتون را سیاحت کرده است. این بطوطه درآخر
~~کار
# ~~به اندلس وسودان رفته وبالاخره به مراکش بر گشته وسیاحتنامهآ خودرا که
~~مشهور
# ~~به (رحلهآ ابن بطوطه) وموسوم به (تحفة النظار فی غرایب الامصار) است در
~~مراکش
# ~~بشخصی بنام محمدبن جزی داده واو آن کتاب را درسال 757 تلخیص و تنقیح
# ~~کرده است .
# این بطوطه دراین مسافرت طولانی اوضاع اجتماعی مردم را مورد مطالعه قرار
# ~~داده وازاحوال وآداب مردم زمان تحقیقاتی نموده وآنرا در کتاب خود آورده
~~است .
# ~~کتاب ابن بطوطه یکی ازمنابع مهم برای اوضاع اجتماعی و تمدن دورآ فترت
~~است
# ~~و همچنین دربارهآ اوضاع فارس در زمان سلطنت شیخ ابواسحق اینجو وحکام
~~هرموز
# ~~اطلاعات جالب توجهی ms028 میدهد. ابن بطوطه درسال 79 دره سالگی در گذشته است.
# 3- سیاح پرتقالی بنام تیشیرا1 که درسالهای 1593 - 1597م مطابق
# ~~(-1ه) و 104م مطابق (2. - 3 . 1 ه) دوبار به جزیرهآ هرسوز
# ~~مسافرت کرده وزبان فارسی آسوخته وشاهنامهآ توران شاه بن قطب الدین
~~تهمتن2 حا کم
# ~~جزیرهآ هرموزرا که درتا ریخ ملوک هرموزینظم و نثرتألیف کرده بود ترجمهآ
~~خلاصه مانندی
# ~~وقابل استفادهای میباشد .
# غیرازسیاحان مزبور اشخاص دیگری به ایران مخصوصا بهفارس وجزیرهآ هرموز
# ~~دراین زمان مسافرت کردهاند که عدهای ازآنان قبلا معرفی شدند3.

PageV01P036

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0049.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ج - دولت آل مظفر بدست امیرتیمور گور کان منقرضشد که تفصیل آن درتاریخ
# ~~سیاسی این سلسله آمده ازاین رو درکتبی که درتاریخ تیمور و لشکر کشیهای
~~او و
# ~~فتوحاتش برشتهآ تحریر درآمده مطالب زیادی راجع بتاریخ آل مظفر وملوک
~~هرموز و
# ~~اتابکان لر سیتوان یافت ومهمترین این کتب عبارتند از :
# 1 - ظفرنامه تألیف نظام الدین شامی ازمردم قریهآ شنپ غازان تبریز که
~~درسال
# ~~795 درموقع فتح بغداد بخدمت امیرتیمور رفته ومورد عنایت واقع شاه وازآن
~~پس
# ~~ملازم خدمت اوگردیده ودرسال . سأمور نوشتن تاریخ تیمورشده است .
# نظام شامی درسال، . موقعی که امیرتیمور عازم سمرقند بود اجازهآ مراجعت
# ~~به تبریز گرفته است . کتابظفرنامهآ شامی وقایع زسان اسیرتیموررا
~~تااوایل رمضان سال
# ~~806 شامل است. وقایع ازآن سال ببعد را حافظ ابرو درسال 14 8 درزمان
~~سلطنت
# ~~شاهرخ سیرزا وبحکم او نوشته وآنرا ذیلی برای ظفرنامهآ شامی قرار داده
~~است واین
# ~~ذیل حاوی وقایع ازی1 رمضان سال: . تاسرگ امیرتیمور است که در 12 رجب
# ~~سال :8اتفاق افتاده .
# ظفرثایهآ شاسی تنها تاریخیاست که درزمان حیات امیرتیمور نوشته شده .این
# ~~کتاب درسال 1937 م یاهتمام فلیکس تاور1 مستشرق چک از طرف مؤسسه شرقیهآ
# ~~چکسلوا کی در مطبعهآ اسریکائی بیروت بسرمایهآ سؤسسات اشکودا بچاپ رسیده
~~است.
# ذیل ظفرنامهآ شامی نیز بطور جدا گانه ازروی نسخهآ خطی کتابخانهآ اسلامبول
# ~~وباهتمام مستشرق مزبور درسال 1932 چاپ شده .
# 2 - ظفرنامه تألیف شرف الدین علی ms029 یزدی - مؤلف بنابنوشتهآ صاحب تذکرهآ
# ~~هفت اقلیم در عصر خود اشرف فضلای ایران بوده ودر فن شعر نیز دستی داشته
~~و
# ~~درشاعری شرف تخلص سیکرده ودردر گاه شا هرخ و پسرش میرزاابراهیم سلطان
~~سیزیسته
# ~~است . چون درسال» 84 میرزاسلطان محمدبن میرزا با یسنقر بحکوست عواق عجم
~~منصوب
# ~~شد وشهر قم را مرکز حکومت قرار داد مولاناشرفالدین علی یزدی را که در
~~یزد PageV01P037
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0050.png)

# منابع تاریخ آل مظغر
# ~~بتدریس اشتغال داشت پیش خود خواند وبندیمی و مشاوری خود بر گزید وچون
# ~~درسال . ه8 میرزاسلطان سحمد بنای مخالفت باشا هرخ را گذاشت شا هرخ بطرف
~~عراق
# ~~لشکر کشید و عدهای از مشاورین سلطان محمد را دستگیر ساخته بقتل رسانید
~~و
# ~~شرف الدیت علی نیز که به اغوا وتحریک امیرزاده متهم شده بود مورد
~~یازخواست قرار
# ~~گرفت لیکن میرزاعبداللطیف پسر الغ بیک نوهآ دیگر شاهرخ بدین بهانه که
~~پدرش
# ~~وجود مولاتاشرف الدین علی را برای کمک درامور رصدخانهآ سمرقند لازم
~~دارد از او
# ~~شفاعت کود شاهرخ از سر تغصیر او در گذشت واو را به سمرقند پیش میرزاالغ
~~بیک
# ~~فرستاد پچون بعدازسرگ شاهرخ سیرزاسلطان محمد بحکومت خراسان رسید باو
~~اچازهآ
# ~~مراجعت یه یزد داد واو درسال 853 به یزد برگشت ودرقریهآ تفت ساکن شد
~~وهم
# ~~درآنجا بساله وفات یافت ودرمد رسهآ شرفیه که خود درمجاورت سچد
~~امیرچخماق
# ~~دریزد بنا کرده بود مدفون شد1 .
# کتاب ظفرناسهآ شرفالدین علی یزدی درواقع همان کتاب ظفرنامهآ شامی است
# ~~که شرفالدین باعبارت پردا زیهای ببشتری برحجم آن افزوده است. گرچه شرف
~~الدین
# ~~ادعا سیکند که کتاب خودرا از اسناد ومدارکی که دراختیار داشته
~~وازمطالبی که
# ~~از پیران شاهد وقایع شنیده تهبه دیده است ولی بطوریکه گفته شد بیشتر
~~مطالب
# ~~کتاب او از ظفرنامهآ شامی اقتباس شده است . بااین حال کتاب ظفرنامهآ
~~شرف الدین
# ~~علی یزدی معروفتر از ظفرناسهآ شامی است وییشتر مورد استفاده میباشد.
# ظفرناسه درسال م3م تألیف شده ومادهآ تاریخ آن (صنف فیشیران) است.
# ظفرنامه مقدمهای ms030 دارد بنام تاریخ جهانگیر2 مشتمل برنسب خانان ترک و
# ~~اعقاب چنگیز تازسان تیمور واین مقدمه درسال 32م یعنی شش سال قبل از
~~ظفرئامه
# ~~زوشته شده .
# شرف الدین علی یزدی آثار دیگری نیز دارد ازآن جمله است کتاب حلل مطرز
~~PageV01P038
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0051.png)

# ~~در قن معما ولغز ونیز شرح قصیدهآ برده1 ودیگر کتاب کنه المراد فی وفق
~~الاعداد .
# ~~مؤلف جامع مفیدی یرای او دوکتاب دیگر ینام های حقایق التهلیل و منتخب
~~ذکر
# ~~بکند2.
# 3 - عجایب المقدور فی نوایب تیمور - مؤلف آن ابوالعباس احمدبن محماین
# ~~عبدالله بن عربشاه است که درسال 9 ب دردمشق ستولد شده ودرسال 3 .
~~درموقعی
# ~~که دوازده ساله بود بدست لشکریان تیمور اسیر وبامادر و برادرانش
~~بهسمرقند کوچ
# ~~داده شده. ایت عربشاه تزد میرسیدشریف چرجانی که ازفارس بدین شهر بفرمان
~~اسیرتیمور
# ~~منتقل شده بود بکسب دانش پرداخت وزبان های ترکی ومغولی وفارسی را
~~نیزآموخت
# ~~وبممالکد ختا وخوارزم ودشت وشهرهای حاجی طرخانن و ادرنه از شهرهای
~~عتنمانی
# ~~سسافرت کرد ودراین شهر مدتی منشی مخصوص سلطان محمد اول پادشاه عثمانیشد
# ~~ودرسال 25 بهدیشق بازگشت سپس بهمکه رفت ودرسال . 6م به قاهره عزیمت
# ~~نمود ودراین شهر بود تادرسال4 85 در گذشت.
# این عربشاه در کتابخود لشکر کشیهای اخیر امیرتیمور را بتفصیل بیان کرده
# ~~ضمنا اخلاق وصفات تاپستد اورا درآن نمایان ساخته وازشاه منصور مظفری
~~درجنگ
# ~~با امیرتیمور و شجاعتهای او توصیف پسیارنموده واو را بصفت مردی و
~~مردانگی
# ~~ستوده است *
# ح - اسناد دولتی وفرامین ونامه های سلاطین نیز ازمنابع تا ریخ این دوره
~~است.
# ~~گرچه دراین دوره آرشیوهای دولتی بمفهوم امروز وجود نداشت ولی اشخاص روی
# ~~ذوق وعلاقهآ شخصی این قبیل مکاتیب وناسه ها را جمع آوری نموده وازآن
~~مجموعهها
# ~~ساختهاند که درتدوین تاریخ آل مظفر ازآنها نیز استفاده شده است
~~ومهمترین این
# ~~مجموعه ها عبارتند از : PageV01P039
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0052.png)

### | متابع تاریخ آل مظقر
# 1 - منشآت السلاطین قریدون بیکث منشی ملقب به توقیعی و آن مجموعهآ
~~نوشتجات
# ~~دولتی ورسمی دربار عثمانی است ازآغاز ms031 اسلام تاسال 982ه.
# صفحات ازم 1! تا 142 جلد اول این کتاب محتوی نامه هائی است که بین
# ~~امیرتیمور وسلطان احمد جلایری وشاهمنصور مظفری وقرایوسف تر کمان ازیک
~~طرف
# ~~و ایلدرم یایزید ازطرف دیگر مبادله شدهاست . این کتابدرسال» 367) ه
~~درقسطنطتیه
# ~~دردوجلد بطبع رسیده.
# 2 - اسناد ومکاتبات سیاسی گردآوری آقای د کترعبدالحسین نوائی که ازطرف
# ~~بنگاه ترجمه ونشر کتاب بچاپ رسیده .
# 3- فوائد غیاثی ازجلال الدین یوسف بن شمس الدین سحمدین شهاب الدین
~~عبدالله
# ~~جامی حاوی نزدیک به . .8 ناسهآ دپوانی ودرباری و دوستاته ازدانشمندان
~~وفرسانروایان
# ~~وشاعران ازقرن دوم تاقرن هشتم هچری است . این مجموعه درسال 830 بنام
~~غیات الدین
# ~~پیبراحمد وزیر شاهرخ تیموری گردآوری شاه ونامه هائی ازسلاطین آل مظفر
~~نیز درآن
# ~~موجود است .
# 4 - مجموعهای بشماره2591 در کتایخانهآ مر کزی دانشگاه که ناسهآ شاه شجاع
# ~~به امیرتیمور درآن ضبط است .
# 5 - جنگٹ بشماره4739 کتابخانهآ مر کزیدایشگاه که درردیف 3 آن نامهٔ‌
# ~~سلطان حسین ایلکانی بهشاهشجاع وپاسخ او یخط خود ودرردیف 64 نامهآ
~~شاهشجاع
# ~~به سلطان احمد برادر خود که درموقع عصیان پهلوان اسد نوشته آمده است.
# 6 - مجمع الانشاء گردآورده حید رین ابوالقاسم ایواوغلی سشتمل برمکاتیب و
# ~~قرامین و مناشیر اززمان سلجوقیان تا صفویه2 .این مجموعه ظاهرا درسال 42
~~. ام و
# ~~دردوران سلطنت شاه صفی ترتیب دأده شده است .

PageV01P040

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0053.png)

# 7- منشآت که جامع آن نصرالدین عبدالمؤمن سمرقندی است. دراین سجموعه
# ~~نیز نامه هائی ازسلاطین آل مظفر موجود است .
# 8 - تحفه شاهی وآن مجموعهٔ‌ اسناد سیاسی است که بوسیلهٔ‌ عبدالحسین
# ~~النصیرالطوسی درسال 43 .  ودرزمان حکومتشاهصفی جمع آوری شده وآن
~~یکمقدمه
# ~~ودوفصل ویک تتیجه دارد . مقدمه دارای نامه هائی است که سلاطین بیکد
~~یگرنوشته اند .
# ~~این سجموعه دارای 367 صفحه است1 .
# خ - گرچه شرح حال وزرای آل اینجو و آل سظفر در کتبی که درتاریخ این
# ~~دوخاندان نوشته آسده معذلک برای ترجمهآ حال وزرا دو کتاب خاص دیگر
~~برشتهٔ‌
# ~~تحریر درآمده است که عبارتند از:
# 1 - آثارالوزراء تألیف سیف الدین حاجی بن ms032 نظام عقیلی که دردستگاه قوام
~~الدین
# ~~نظام الملک خوافی وزیر سلطان حسین بایقرا میزیسته وکتاب خود را بنام
~~این وزیر
# ~~نوشته . کتاب او حاوی شرح حال وزاء ازقدیم ترین ایام تادورهآ تیموری
~~است.
# 2 - دستورالوزراء تألیف غیاثالدین ین همام الدین ملقب یه خواندمیر مؤلف
# ~~کتاب حبیب السیراست . این کتاب شامل شرح حال وزراء اسلام تازمان مؤلف
~~است
# ~~تجدیدنظر نموده ومطالب تازهای برآن افزوده است .
# د- درکتب تاریخی که از دورهآ ایلخانان تازمان صفویه نوشته شده میتوان
# ~~راجع بتاریخ حکام محلی چون اتابکان یزد وملوک شبانکاره وملوک هرسوز
~~واتابکان
# ~~لر وبالاخره آل اینجو وآل مظفر ونیز دربارهآ وضع زند گانی مردم وطبقات
~~اجتماعی و
# ~~چگونگی تمدن این دوره مطالبی یافت واین کتب عبارتند از:
# 1 - جهانگشای جوینی تألیف علاءالدین عطاملک بن بهاءالدین محمدالجوینی
# ~~که درسال 3*6 متولد شده وازجوانی درخراسان بامور دیوانی سشغول بوده
~~ودرسال PageV01P041
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0054.png)

# ~~657 ازطرف هولا کوخان یحکومت بغداد بر گزیده شده ودرزمان اباقاخان نیز
~~حاکم
# ~~بغداد بوده ودرسال : 68 وفات یافته است .
# تاریخ چهانگشا که درسال 658 تألیف شده شاسل تاریخ سغولان از ظهور
# ~~چنگیزخان تاسال ه65 ه است ودرسه جلد است .
# 2 - جامع التواریخ تألیف رشیدالدین قضل الله همدانی وزیر غازانخان و
# ~~سلطان محمد اولجایتو وسلطان ابوسعید . اوکتاب جابع التواریخ را درسال 0
~~70ه
# ~~ینایفرسان غازان خان شروع بتألیف کرده ودرسال .71 بهاتمام رسانیده .
~~بندرجات
# ~~آن بدین شرح است :
# جلد اول درتاریخ خاص مغولان وترکان ودارای دوفصل است :
# فصل اول - تاریخ طوایف مختلفه ترک ومغول وسلسله انساب طیقات
# ~~مشتمل بریک مقدسه وچها رقسمت.
# فصل دوم - تاریخ چنگیزخان واسلاف واخلاف او تا غازان خان .
# جلد دوم تاریخ عمومیاست که ازیک مقدسه ودوقسمت تشکیل یافته.
# مقدمه - درتاریخ آدم وانبیاء عظام وپیغمبران بنی اسرائیل .
# قسمت اول - تاریخ سلاطین قدیم ابران قبل ازاسلام درچهارفصل.
# قسمت دوم - تاریخ پیغمبر اسلام وخلقا تاسال65 ه وسلسله های
# ~~ایوانی بعد از اسلام وترکان وچینیان - عبرانیان - فرنگیان - اسپواطورها
~~وپاپها و
# ~~هندیان و سر گذشتی از ms033 بودا و مذهب او1 . بعضی از قسمتهای این کتاب بچاب
# ~~رسیده است .
# نامه هائی را که خواجه رشیدالدین به پسران باعمال زیردست خود درمسائل
# ~~سیاسی وامور مالیاتی نوشته شخصی ینام سلطانمحمد ابرقوهی جمع آوری نموده
~~است .

PageV01P042

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0055.png)

# ~~این سجموعه که مرکب ازس « نامه است درروشن ساختن وضع اجتماعی این دوره
~~بسیار
# ~~مفید است1 .
# 3 - تاریخ گزیده تألیف خواجه حمدالله بن تاج الدین ابی یکر مستوفی قزوینی
# ~~از خاندان قدیم مستوفیان قزوین که در زمان سلاطین مختلفه غالیا بشغل
~~استیفا
# ~~مشتغول بودند. حمدالته مستوفی از دبیرانن زیردست خواجه رشیدالدین فضل
~~الله بوده
# ~~ودرسال)  ازطروف او بحکومت قزوین وزنجان و ابهر وطارمین بر گزیده شده
~~چون
# ~~خواجه رشید الدین فضل الله در سال 18 7 یقتل رسید او درخدمت پسرش خواجه
# ~~غیاث الدین محمد وارد شد.
# تاریخ گزیده تاریخ عموسی است ازبدوخلقت تازمان وزارت خواجه غیاث الدین
# ~~محمد رشیدی ودرسال . 73 ینام این وزیرتالیفشده. قممتی ازاین کتاب
~~خلاصهایست
# ~~ازجامع التواریخ رشیدی وروضهآ اولی الالباب فی تواریخ الاکابروالانساب
~~فخر بناکتی
# ~~که درسال7، ب تألیف شده ولی دربارهآ سلطنت سلطان ابوسعید حاوی اطلاعات
~~مفیدی
# ~~است له درکتب دیگر یافت نمیشود . این کتاب مشتمل بریک مقده وشش باب
# ~~است وهریک از ایواب بفصولی چند تقسیم شده ویک خاتمه نیز دارد.
# حمدالله مستوفی دارای دو کتاب دیگراست یکی بنام ظفرناسه و آن منظومه ایست
# ~~شاسل ههزاربیت باسلوب شاهناه وآن تاریخ ایران است ازآغاز حملهآ اعراب
~~تا
# ~~زمان مؤلف. این کتاب درسال 730 بیایان رسیده وازآن بک نسخه درسوزهآ
~~بریتانیا
# ~~موجود است که درشیراز درسال .ه استنساخ شده است .
# دیگو کتاب نزهت القلوب درجغرافیا که ازآن بموقع خود بحث خواهد ند .
# 4 - زبدةالتواریخ تألیف جمال الدین ابوالقاسم عبدالله بن علی بن محمد
~~الکاشانی
# ~~ده درزمان سلطنت سلطان سحمد اولچایثو تألیف شده است .
# 5 - روضهٔ‌ اولی الالباب فی تواریخالاکابر والانساب تألیف مولی فخرالدین
~~PageV01P043
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0056.png)

# ~~ابوسلیمان داودبن ابی القضل تاج الدین محمدبن داود بناکتی ستوفی درسال
~~5730 ms034 .
# ~~او این کتاب را درسال 717 بتام سلطانابوسعید تألیف نموده وآن خلاصه
~~ایست از
# ~~جامع التواریخ رشیدی ود رتاریخ عمومی عالم است ازخلقت تاجلوس سلطان
~~ابوسعید .
# 6 - فردوس التواریخ تألیف خسروبن عابد معروف به این سعین ابرقوهی که
~~درسال
# ~~8 . تألیف شده وآن تاریخ عموسی است از خلقت آدم تا سلطنت سلطان ابوسعید
~~و
# ~~تاریخ سلسله های دورهآ فترت بعدازمرگ این سلطان .
# 7 - تاریخ خیرات یا اصح التواریخ ازمحمدین امیر کبیر اسیرفضل الله موسوی
# ~~خراسانی که تاریخ عالم را ازخلقت تاسال . 85 شاسل است.
# 8 - لب التواریخ تألیف میریحیی بن عبداللطیف الحسینی السیفی القزوینی که
# ~~درذی قعدهآ سال ص8م متولد شده ودرسال 3-* دراصفهان فوت شده است. این
~~کتاب
# ~~اختصاری است درتاریخ عموسی ازبدو خلقت تاسال948 که برای ابوالفتح بهرام
~~میرزا
# ~~پسر چهارم شاه اسمعیل نوشته شده.
# 9 - تاریخ الفی تألیف احمدبن نصرالله تتوی ودیگران - این کتاب بدستور
# ~~آکبر پادشاه هند درسال 93 9 شروع بتألیف شده . وقایع سی و پنج سال اول
~~را نقیب خان
# ~~میرغیاث الدین علی (سمتوفی درسال 1023) ومیرفتح الله شیرازی (متوفی
~~درسال 997ه)
# ~~وحکیم همام گیلانی (متوفی درسال، . .1) وحکیم علی گیلانی (متوفی درسال8
~~10) و
# ~~حاجی ابراهیم سرهندی (ستوفی درسال ، 99) ومیوزانظام احمد (متوفی درمال4
~~. .1)
# ~~و عبدالقادر بدأونی ( متوفی درسال . .1) بانجام رسانیدهاند ازسال سی
~~وششم ببعد
# ~~تألیف کتاب بعهدهٔ‌ نصرالله دییلی تتوی گذاشته شده . تتوی نیز درسال
~~«99 بجرم
# ~~تشیع بقتل رسیده وجعفربیک آصفخان (ستوفی درسال (3 .1) دنبالهآ کار اورا
~~گرفته
# ~~وضبط وقایع را تاسال997 رسانیده ودرسال . . .  ه عبدالقادر بداؤنی
~~درنوشتههای
# ~~دیگران تجدیدنظر کردهاست . این کتاب تاریخ عالم را ازرحلت حضرت رسول
~~تاسال
# ~~100 شامل است وباین جهت بتاریخ الفی معروف گشته.

PageV01P044

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0057.png)

# 10 - تاریخ راقم تألیف میرسیدشریف راقم که وقایع عمدهآ تاریخ وسال وفات
# ~~عدهآ بسیاری از سلاطین وامرا وبزرگان را ازسال «3ب تاسال »ه . 1 شاسل
~~است و
# ~~درسال 1113 تألیف شده. دراین کتاب وقایع تا ریخی بترتیب سنواتی آمده
~~است1 .
# 11- شاهد صادق تألیف سیرزا محمد ms035 صادق اصفهانی که درسال 56.1
# ~~درهندوستان تألیف شده . مؤلف وقایع عمده عالم وسال وفات عدهآ بیشما ری
~~ازبزرگان
# ~~علما وادبا وشعرا را ازاول هجرت تاسال 42 .1 سال یسال ضبط کرده. این
~~کتاب
# ~~خطی است وتاکنون بچاپ نرسیده است .
# 12 - تقویم التواریخ تألیف حاجی خلیفه بزبان ترکی . مؤلف وقایع را ازهبوط
# ~~آدم تاسال1.58 ه نوشته است . این کتاب بهفا رسی ترچمهشده ودراین ترجمه
~~حوادث
# ~~تاسال . . 13 ه آمده وپیداست که دیگران حوادث بعدازسال8ه . 1 را بدان
~~افزودهاند.
# ذ - در تألیف تاریخ آل مظفر از سقالاتی که دانشمندان وسحققین خارجی
# ~~در دایرة المعارفهای اسلامی بزیانهای فرانسه2 و انگلیسی3 و ترکی
~~نوشتهاند
# ~~استفاده شده و نیز کتاب طبقات سلاطین اسلامی تألیف لین پول ترجمهآ
~~استاد فقید
# ~~عباس اقبال آشتیانی درتعیین سنوات تاریخی سورد استفاده بوده است.
# سعجه الانساب تألیف زاسباورا دانشمند اطریشی گرچه دارای نواقصی است و
# ~~درآن اشتیا هاتی دیده سبیتود بااین حال سورد مراچعه بوده است.
# ر - برای اینکه حوادت تا ریخی روشن تر شود ومحل وقوع وقایع بهتر معلوم
~~PageV01P045
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0058.png)

# ~~گردد درفهرست اعلام چغرافیائی کتاب توضیح بیشترید رشناساندن امکنهآ
~~جغرافیائی
# ~~داده شده وبرای این سنظور ازکتب جغرافیائی زیر استفاده شده است :
# ~~1 - المسالک والممالک تألیف ابو القاسم عبید الله بن عبدالله بن احمدین
~~خردادبه
# ~~که درفاصله بین سالهای. 3 2 و4 3 2 ه تألیف شده. این کتاب ازنظر تعیین
~~فواصل
# ~~بلاد ومقدار سالیات ولایات درزمان بؤلف معتبر است .
# ~~2 - البلدان تألیف ابوبکرشهاب الدین احمد بن محمدبن اسحق بن ابراهیم
~~مشهور
# ~~به ابن الفقیه که درسال .  2 ه تألیف شده.
# ~~3 -کتابالخراج تألیف قداسة بن جعفر (متوفای سال . 31 ه) که از جغرافیای
# ~~سمالک اسلاسی ودوایر سالیاتی وخراج بلاد وراهها گفتگو میکند.
# ~~4 - مسالکث الممالک تألیف ابواسحق ابراهیم بن محمدالفارسی الاصطخری
# ~~(متوفی درسال: 4 3ه)
# ~~5 - مروج الذهب تألیف ابوالحسن علی بن حسین سسعودی (ستوفی درسال، 534)
# ~~6 - احسن التقاسیم فی سعرفة الاقالیم که بسال 370 ه بوسیله ابوعبدالله ms036
~~محمدبن
# ~~البشاری معروف به سقدسی تألیف شده .
# ~~7 - صورةالارض تألیف ابوالقاسم محمدبن علی بن حوقل بغدادی .
# ~~8 - کتاب حدودالعالم که درسال 372 ه تألیف یافته .
# ~~9 - آثارالباقیه تألیف ابوریحان محمدبن احمدالبیرونی که درحدود سال .
~~9ه
# ~~بنام شمس المعالی قابوس بن وشمگیر تألیف شده .
# ~~10 - ساحت نامه ناصرخمرو علوی که درسال 37 ، بسیاحت پرداخته .
# ~~11 - جهان نامه تالیف محمدبن نجیب بکران که دراوایل قرن هفتم تألیف
~~شده.
# ~~12 - فارسنامه تألیف ابن بلخی بین سنوات . .ه و1 . ه .ق تألیف شده .
# ~~23- مدجم البلدان تألیفشهاب الدین عبید الله بن عبدالله معروف به یاقوت
~~حموی
# ~~(متوفی درسال 628ه) PageV01P046
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0059.png)

### | تاریخ آل سظقر
# ~~14 - آثارالبلاد تألیف زکریا بن بحمدبن محمودالمکمونی القزوینی که
~~درسال
# ~~280 ه تألیف شده .
# ~~15 - تقویم البلدان تألیف اسمعیل بن علی بن بحمودین عمربن شا هنشاه بن
~~ایوب
# ~~ملقب به الملک المؤید (متوفی درسال 732ه)
# ~~16 - نزهت القلوب تألیف حمدالله مستوفی قزوینی (متوفی درسال . 75ه)
# ~~17 - جغرافیای تاریخی تألیف شهاب الدین عبدالله بن لطف الله ین عبد
~~الرشید
# ~~الخوافی المدعو بحافظ ابرو (متوفی درسال 834ه)
# ~~18 - هفت اقلیم که درسال 2. .1 ه بوسیله احمد امین رازی تألیف شده.
# ~~19 - فارسنامهآ ناصری (قسمت دوم در جغرافیای فارس) تألیف حاج میرزاحسن
# ~~فسائی شیرازی .
# ~~20 - سالاریه تألیف حاج احمدعلی خان وزیری درجغرافیای کرمان.
# ~~21 - اراضی خلافت شرقی تألیف لسترنج مستشرق انگلیسی1 .
# ~~22 - تذکره چغرافیای تاریخی تألیف یارتولد2 دانشمند روسی.
# ~~ز - درقسمت تعدتی این دوره کتاب خاصی نوشته نشده ومورخین قدیم نیز
# ~~بتاریخ اجتماعی زسان خود توجهی نکردهاند ینایراین آنچه دربارهآ اوضاع
~~اجتماعی
# ~~این زمان ووضع دولت وسازمان اداری وطیقات مردم وسرنوشتدهقانان
~~وروابطشان
# ~~بامالکین وزمین داران وهمچتین چگونگی زند گی سا کنان شهرها و صاحبان
~~حرف و
# ~~مشا غل دراین کتاب آسده پس ازتفحص وتدقیق بسیار درکتب تاریخ سیاسی قرون
# ~~هفتم وهشتم وکتب اخلاق وسیاست که دراین باره تألیف یافته نوشته شده
~~است.
# ~~ازچمله کتبی که برای بررسی درسازمانهای اجتماعی ایران یخصوص وخبع
# ~~روستائیان وچگونگی ms037 سالیات دراین دوره مورد استفاده قرار گرفته عبارتتد
~~از :
# ~~1 - کتاب دستو رالکاتب فی تعیین مراتب تألیف محمدبن هندوشاه نخجوانی
~~PageV01P047
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0060.png)

# ~~حاوی اسناد اعم ازعین مدارک وپانمونه هائی ازاحکام وفرامین مستمری و
~~بواجب
# ~~ازطرف سلطان و گزارش وعریضهآ پیروان سلطان واسرا وشکایتناسههای رعایا
~~وغیره
# ~~میباشد . مؤلف درضمن نامه ها وضع کشور ومردم را شرح داده وازتصاحب
~~غیرقانونی
# ~~اراضی واخد مالیات بیش ازمیزان مقرر مطالبی بیان کرده . دراین نامه ها
~~ازمسائل
# ~~زسین داری و انواع مالکیت ارضی و اقطاع و سیورغال و اراضی دولتی
~~ویامتعلق به
# ~~خاندان سلطنت و اراضی بوقوفه وملک شخصی وغیره یحث کرده ونیز طرز زندگی
# ~~شهری ووضع بازرگانی وراههای تچارتی ومالیاتی را که از مردم شهر گرفته
~~سیشد
# ~~بیان نموده  دراین تامهها اصطلاحات اجتماعی و اقتصادی و نظاسی وسیاسی
# ~~واداری و همچثین اصطلاحات ولغات ترکی وسغولی قراوان دیده میشود که
~~ازاین نغار
# ~~ثیز سورد ایتفاده است.
# محمدبن هندوشاه این اثر نفی خودرا درسال .76ه تألیف گرده وبه سلطان
# ~~اویس ایلکانی تقدیم داشته است.
# 2 - برای سازمان حکومتی دورهآ صفویه نیز کتابی بنام تذکرة الملوک
~~تألیفشده
# ~~که استاد فقید سینورسکی آنرا بنام سارسان اداری حکومت صقویه باحواشی
~~وتحقیقات
# ~~خود بزیان انگلیسی منتشر ساخته است1 . این کتاب نیز میتواند برای فهم
~~سازمان
# ~~حکومتی قرن هشتم هجری نمونه و راهتمای خوبی باشد چه قسمتی از تشکیلات
# ~~حکومتی زمان صفویه مبتتیبرسازمان حکومتی دورهآ پیشین یعنی زمان سغول
~~است.
# 3- ابن خلدون مور خ بزرگ قرن هشتم هچری در کتاب مقدمه فی فضل علم التاریخ
# ~~که دیباچهای برای کتاب مفصمل وسعروف او بتام «العبر ودیوان المبتدا
~~والخبر فی
# ~~ایام العرب والعجم والبربر وسن عاصرهم من ذوی السلطان الاکبر» که
~~باختصار
# ~~(کتاب العبر) نامیده میشود محسوب میگردد ازنظام اجتماع ودولت بتفصیل
~~صحبت
# ~~کرده وعقاید اجتماعی وفلسقی خودرا بیان داشته است .
# ابن خلدون در غرهآ رمضان سال 32 درتونس متولد شده در آغاز جوانی
~~PageV01P048
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0061.png)

# ~~درخدمت پادشاه مغرب اقصی بوده و4 م سال ms038 ازعمرخودرا درمصر گذرانیده
~~ودرهمین
# ~~موقع بتألیف کتاب مقدمه پرداخته است . درموقعی که امیرتیمور درسال 803ه
# ~~بتسخیر دمشق مشغول بود او یخدمت اسیرتیمور رفت وسورد عنایت قرار گرفت .
~~وفات
# ~~ابن خلدون درسال .ه اتفاق افتاده است.
# ز - علمای علم اخلاق پادشاهان را همیشه برعایت رعیت ودفع ظلم ظالمان
# ~~توصیه کردهاند و کتب اخلاقی که به فارسی یاعربی تألیف شده دوقسم است :
# بیکی دراخلاق عملی است که سؤلف کتاب صفات خوب وبدرا طبقه بندی کرده
# ~~وباآوردن حکایات و روایات تاریخی و کلمات بزرگان شخص را به اتصاف صفات
# ~~نیک تشویق وبدوری از رذایل اخلاقی سنارش سینماید.
# درقسم دوم اخلاق از نظر فنسفه و حکمت مورد بحث قرار گرفته ومؤلف
# ~~درعادات وآداب واخلاق بشری ازنظر فلسفی گفتگو کرده است ونیز قسمتی از
~~کتب
# ~~اخلاق بسیاست مدن وتدبیر سنزل اختصاص یافته ودریارهآ آئین پادشاهی
~~وراهورسم
# ~~مملکت داری مطالبی دارد. بهمترین این کتب عبارتند از :
# 1 - قابو سنامه که درسال475 ه آنرا عنصرالمعالی کیکاوس برای پسرخویش
# ~~گیلانشاه تألیف کرده . این کتاب دارای ، * باب است وباب چهلم آن
~~درشرایط
# ~~وزارت وباب چهل ویکم درآئین سیهسالاری وباب چهل ودوم درآئین پادشا هی
~~است .
# 2 - سیاستنامه تألیف وزیر بزرگ خواجه نظام الملکاست که درسال*48 ه
# ~~ویکسال قبل از کشتهشدن او نوشته شده. درسبب تألیف این کتاب آمده که
~~سلکشاه
# ~~ازجمعی ازبزرگان دربار خود خواسته بود تاهریک رساله ای دربا رهآسیاست و
~~کشورداری
# ~~بنویسد . ازسیان رساله هائی که بزرگان ذشور نوشته بودند سلکشاه نوشتهآ
~~نظام الملک را
# ~~انتخاب نمود زیرا آنرا بهتر وکامل تر دید . این کتاب شامل . هفصل است
~~ودرآن
# ~~ازوظایف وحقوق واصول ملکداری سخن رفته است .
# 3 - نصیحت الملوک که آنرا اسام سحمد غزالی برای غیاث الدین ابوشجاع
# ~~سلطان محمد بن ملکشاه سلجرقی(498-511) تألیف کرده . سوضوع کتاب حکمت
~~عملی PageV01P049
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0062.png)

# ~~است درسه قسمت : تهذیب اخلاق - تدبیر منزل - سیاست مدن . دراین کتاب
# ~~به یخش کشورداری بیش ازدوبخش دیگر اهمیت دادهشده و کتاب دارای یکمقدیه
# ~~وهقتیاب وفصلی درخاتمه ms039 است .
# ازغزالی بیش ازصد کتاب ورسالهٔ‌ یزرگ وکوچک درفقه و حدیث وکلام و
# ~~اخلاق وفلسفه باقی مانده ومهمترین آنها غیر از کتاب نصیحت الملوک کتاب
# ~~احیاء العلوم الدین است به عربی که آترا خلاصه کرده وبه فارسی ینام
~~کیمیای سعادت
# ~~ترجمه نموده است . وفات غزالی درسال 5 . ه ه اتفاق افتاده.
# 4 - تحفة الملوک ازمتون مهم زبان فارسی که مؤلف آن بدرستی سعلوم نیست
# ~~وتاریخ تألیف آن نیز بطور دقیق مشخص نشده و گویا دراوایل قرن هفتم
~~تألیف یافته
# ~~است . ان کتاب دارای ه1 باب است وباب نهم ودهم آن دریادشاهی وچگونگی
# ~~خدست یادشاهان است
# 5 - اخلاق ناصری که یخواهش ناصرالدین عیدالرحیم بن ابی منصور محتشم
# ~~قهستان بوسیلهآ خواجه نصیرالدین طوسی درحدود سال3 ه تألیف شده وآن
~~ترجمه
# ~~کتاب الطها ره ابوعلی بن سحمدبن مسکویه ازعربی به فا رسی است که سبحث
~~سیاست مدن
# ~~وتدبیر سنزل را نیز خواجه بدان افزوده است .
# 2 - کثاب ذخایر الملوک تألیف سید علی بن شهابالدین همدانی که درسال«78
# ~~در کشمیر وفات یافته . درقصول پنچم وششم این کتاب قوانین حکومت واغراض
~~و
# ~~اصول یک دولت کامل سطرح شده.
# 7 - کتاب ذخایر الملوک تألیففضل بن روزبهان اصفهانی درباب وظایف حکمرانان
# ~~وینام عبیدالله خان اوزیک تألیف شده .
# 8 - دستو رنامهآ کسری که بوسیلهآ جلالالدین طباطبائی درسال 2. . درباب
# ~~کشورداری تألبف شده.
# 9 - تحفهآ قطبشاهی درراهنمائی امرا وبزرگان وبوسیلهآ علی بن
~~طیفورالبسطامی
# ~~وبتام سلطان عبد الله قطبشاه حیدرآباد(83 .1 -30 .1) نوشته شده.

PageV01P050

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0063.png)

# کتب دیگری ازاین قبیل عبارتند از :
# 1- اغراض السیاسه فی اعراض الریاسه از بهاءالدین محمدبن علی ظهیری
~~سمرقندی
# ~~که پس از مرگ سلطانسنجر (552) ساخته شده ونسخهٔ‌ خطی آن بشمارهآ 1072
# ~~در کتابخانهآ مر کزی دانشگاه موجود است.
# 2 - دستورالوزراء - وصایا وتصایح سنسوب به خواجه نظام الملک.
# 3- اخلاق سلطنت که درسال . 7ه بنام سلطانمحمد اولجایتو تألیف شده
# ~~(نسخهآ خطی شمارهآم5 کتابخانهآ مجلس).
# 4 - آداب سلطنت که درسال 83م ساخته شده.
# 5 - آداب سلطنت وه زارت دردوباب (نسخهآ ms040 خطی کتابخانهآ مر کزی دانشگاه
# ~~بشمارهٔ‌ 33ر3837) .
# س - دربارهآ مناسبات ارضی وروابط مالکوزارع ووضع کشاورزان ومحصولات
# ~~کشاورزی در کتب مورخین این دوره بزحمت میتوان مطلبی بدست آورد وبعضی از
# ~~دانشمتدان خارجی وضع ملکداری درایران را تااندآزهای روشن ساختهاند ازان
~~جمله
# ~~دو کتاب به فارسی ترجمه شده که عبارتند از :
# 1 - کتاب مالک وزارع1 تألیف خانم لمپتون2 محقق انگلیسی است که بیشتر
# ~~دربارهآ زمین داری وبهرهآ زمین درایران کنونی بحث کرده وشش قصل اول آن
~~مربوط
# ~~بتا ریخ روابط ارضی درایران اززمان فتوحات اسلامی تانیمهآ دوم قرن 19م
~~است3 .
# 2 - کتاب کشاورزی ومناسبات ارضی درایران عهد سغول (قرون 13و14م)
# ~~تألیف ایپ پطروشفسکی دانشمند روس: .

PageV01P051

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0064.png)

# 3 - تاریخ مالکیت تألیف فلسین شاله1 که سیرمالکیت را دراروپا معین
~~مینماید
# ~~وازنظر تطبیق طرز سمالکیت اروپا وایران درقرون وسطی مورد سطالعه قرار
~~گرفته است2 .
# ش - اماکتب ومنابع ایرانی که ازآنها راجع باوضاع مالی و اجتماعی ووضع
# ~~کشاورزان مطالبی میتوان بافت عبارتند از :
# 1 - راحة الصدور تألیف محمد راوندی که مطالبی دربارهآ سیاست مالیاتی و
# ~~وضع روستائیان دردورهآ خوارزمشاهیان دارد.
# 2 - طبقات ناصری تألیف منهاج الدین بن سراج الدین جوزجانی که بتاریخ
# ~~منهاج سراج نیز معروف است . او دراین کتاب، هجوم سغولان به خراسان و
~~نواحی
# ~~مجاور آن وخرابی را که دراین ولایت روی داده شرح میدهد.
# 3 - جهانگشای جوینی نیز سطالبی راجع بخرابیهای زمان مغول که در وضع
# ~~اقتصادی مردم تأثیر داشته دارد .
# 4 - تاریخ غازانی تألیف خواجه رشیدالدین فضل الله ازنظرتا ریخ اجتماعی
~~ایران
# ~~اهمیت فراوان دارد .
# 5 - تاریخ وصاف اطلاعات زیادی دربارهآمالیات وزمین داری ووضع روستائیان
# ~~مخصوصا درفارس بدست میدهد
# 6 - نزهت القلوب تألیف حمدالله مستوفی اطلاعاتی در بارهٔ‌ آبیاری ومیزان
# ~~حاصلخیزی زمین وصدور محصولات ونوع صنایع وحرف وارقام مالیات وخراج
~~هرناحیه
# ~~وولایت دردسترس محققین میگذارد .
# 7 - جغرافیای تاریخی حافظ ابرو نیز اطلاعات زیادی ازوضع کشاورزی هرولایت
# ~~سدهد.

PageV01P052

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0065.png)

# 8 - در کتبی که مربوط بتواریخ محلی است مانند فارسناسهآ ابن بلخی ms041
~~وشیرازنامهآ
# ~~زر ذوب شیرازی وکتاب محاسن اصفهان وتواریخ کرمان مانند عقد العلی وسمط
~~العلی
# ~~نیز میتوان مطالبی راجع باوضاع اجتماعی هریک ازنواحی مزبور بدست آورد.
# 9- ازمجموعه هائی مانند التوسل الی الترسل تألیف بهاءالدین محمد بغدادی
# ~~دبیر سلطان تکش خوارزمشاهی و عتبةالکتبه تألیف ستتجب الدین کاتب جوینی
~~که
# ~~بین سالهای 538 و 2هه بغرمان ابوالفتح ناصرالدین طاهربن فخرالملکث
~~المظفربن
# ~~نظام الملک وزیر سلطان سنجر فراهم آمده ومکاتبات رشیدی که توسط محمد
~~ایرقوهی
# ~~منشی خواجه رشیدالدین فضل الله گرد آوری شده ومجموعهآ اسناد رسمی بنام
~~دستورالکاتب
# ~~فی تعیین المراتب تألیف محمدبن هندوشاه نخجوانی ودیگر مجموعه ها که شرح
~~آنها
# ~~قبلا گفته شده دربارهآ اوضاع اجتماعی ایران سیتوان استفاده نمود .
# نتب اخلاقی مانند نصیحت الملوک غزالی و کیمیای سعادت واخلاق ناصری
# ~~ونفائس الفنون آملی و مرصاد العباد نجم الدین رازی وهمچنین شرح زند
~~گانی بزرگان
# ~~دین وشیوخ متصوفه میتواند منبعی برای فهم اوضاع اجتماعی این دوره قرار
~~گیرد
# ~~چنانکه درتذ کرهآ حیات شیخ صفی الدین اردبیلی مطالب جالبی دریارهآ
~~روابط ارضی و
# ~~وضع رعایا وجود دارد . این تذ درهآ حیات را تو کل بن بزار تحت عنوان
~~صقوة الصفا
# ~~نوشته است ونیز از سلسلة التسب صفویه که بقلم شیخ حسین ایدال زاهدی است
# ~~مطالب قابل استفادهای دریارهٔ‌ روابط ارضی میتوان استخراج نمود .
# تذکرة الشعراء سمرقندی نیز بطالب زیادی دربارهآ زندگی مردم ومسائل
# ~~اجتماعی دارد1.

PageV01P053

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0066.png)

# سنتایع تاریخ آل مظفر
# ص - صنایع ظریفه که نمایندهآ ذوق وهنرایرانی است بیشتر بوسیلهآ ایران
~~شناسان
# ~~ودانشمندان خارجی مورد تحقیق قرار گرقته شاید علت آن است که این
~~دانشمندان
# ~~بمجموعه های هنری ایران که اغلب در موزههای ممالک خارج ویا نزد خارچیان
# ~~نگهداری میشود پیشتر دسترسی داشتهاند ازاین رو کتبی که دربارهآ صنایع
~~ظریفهآ ایرانی
# ~~نوشته شده ازطرف همین ایران شناسان ومنردوستان بوده است که یعضی ازآنها
~~بزبان
# ~~فارسی نیز ترجمه شده ازآن جمله است :
# 1 - کتاب راهتمای صنایع اسلامی1 تألیف مس دیماند2 مدیر قسمت صنایع
# ~~خاور ms042 میانه درسورهآ متروپولیتن3 نیودورک .
# دراین کتاب دربارهٔ‌ انواع صتایع ظریفه تحقیق و پررسی بعمل آسده و صتایع
# ~~ظریفهآ ایرانی آتچنان که باید معرفی گردیده است . مؤلف درتهیه این کتاب
~~علاوه
# ~~برمشاهده سجموعههای هنری کتب بسیاری را که صورت اساسی آنها را درآخر
~~کتاب
# ~~آورده سورد سطالعه قرار داده است
# 2 - تمدن ایرانی وآن مجموعهآ مقالات چندتن از ایران شناسان مانند دکتر
# ~~گیرشمن6 و آتدره گدار7 و رنه گروسه1 و هانریشارل پوش9 و کریستنسن10 و
# ~~هانریماسه11 و بونیفاسیو12 و دومزیل13 وغیره مییاتتد . دراین مجموعه
~~تمدن ابرانی PageV01P054
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0067.png)

### | 5ریخ آل مظفر
# ~~ازجنبه های مختلف سورد بررسی قرار گرفته است1.
# 3 - کتاب میراث ایران که درمسائل مختلفه تمدن ایرانی است بوسیله 3 1 تن
# ~~از خاورشناسان زیر نظرا.ج آربری2 استاد دانشگاه کمبریج تألیف و بتوسط
~~عدهای
# ~~بزبان فا رسی ترجمه شده است .
# 4 - میراث اسلام نیز بقلم 3 1 تن ازاساتید دانشگاه های انگلستان
~~ودرموضوعات
# ~~مختلف تمدنی است . دراین کتاب هنرهای ایرانی ازجهت نفوذ در صنایع
~~ظریفههٔ‌
# ~~اروپایی مورد بحث قرار گرفته است3 .
# 5 - کتاب ایران ازنظر خاورشناسان که مطالب آن از تألیفات *1 تن از
# ~~خاورشناسان که اغلب امریکائی میباشند خلاصه شده است .
# 6 - شاهکارهای هنر ایران تألیف پروفسور پوپ .
# 7 - تاریخ صنایع ایران تألیف کریستی ویلسون: .
# ض - کتیی که دربارهآ هنرخوشنویسی تألیفشده وسورد استفاده بوده عبارتنداز:
# 1 - مناقب هنروران تألیف مصطفی بن احمد بن عبدالله ملقب به عالی که تا
~~اوایل
# ~~قرن 11 هجری زنده بوده وآن ترجمهآ کتاب قطبیه سولاناقطبالدین یردی است
~~که
# ~~درشرح حال 3 هتن ازخوشنویسان بوده وبفرمان سلطانمراد خان پادشاه عثمانی
~~بزبان
# ~~ترکی ترجمه شده . مترجم شرح حال چندتن از خوشنویسان زمان بعد را نیز
~~بدان
# ~~اقزوده است.

PageV01P055

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0068.png)

# 2 - کتاب پیدایش خط و خطاطان تألیف حاچی میرزا عبدالحمیدخان ایرانی
# ~~مدیر مچلهآ چهره نما که درسال ه4 3 ق درمصر بچاپ رسیده. مؤلف درتألیف
~~کتاب
# ~~خود ازکتاب سناقب هنروران استفادهآ شایان برده1 .
# 3 - کتاب خط ms043 وخطاطان تصنیف حبیب آفندی بزبان ترکی که درقسطتطنیه
# ~~درسال  . 13ق یجاپ رسیده وشرح حال خوشنویسان ترک را نیز شامل است .
# 4-کتاب امتحان الفضلا تصنیف سیرزاسنگلاخ که درسال 29) ق درتهران
# ~~بچاپ رسیده . مصنف شرح حال* 3 نفر ازمثا هیرخوشنویسان عراق عرب وعراق
~~عجم را
# ~~درکتاب خود آورده.
# 5 - کتاب مفتاح الخطوط ته در سال 1249ق بوسیله رضاعلیشاه قادری
# ~~درهندوستان تصنیفشده . مصنف اغلب سطالب خود را ازروی کتاب خط وخطاطان
# ~~حبیب آفتدی اقتباس کرده است.
# 6 - تذگرهآ خوشنویسان از مصنفات مولانا غلام محمد هفت قلمی دهلوی
# ~~ستخلص به راقم ستوفید رسال339 ق که درسال 1325ق در کلکته یچاپ رسیده .
# ~~این تذکره بیشتر درشرح حال خوشنویسان هنذ است .
# ط - کتبی که ازآنها دربارهآ شرح حال مشایخ صوفیه و علمای دین وحکما و
# ~~دانشمندان میتوان استقاده تمود عبارتند از:
# نفحات الانس جامی -طرایق الحقایق معصوم علیشاه- مناقب العارفین شمس الدین
# ~~احمد افلاکی - ریاض العارفین رضاقلی خان هدایت - بستان السیاحه وریاض
~~السیاحه
# ~~تألیف حاج زین العابدین شیروانی - تاریخ تصوف دراسلام تألیف د کترغنی-
~~مفتاح
# ~~السعاده طاش کپری زاده - کشق الظنون حاج خلیفه - الدررالکامته فی اعیان
~~الماتة
# ~~الثامته ابن حجر عقلانی - فوات الوفیات الکتبی - روضات الجنات فی احوال
~~العلماء PageV01P056
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0069.png)

### | باریخ آل مظنر
# ~~خیایانی- وفیات الاعیان تألیف قاضی شمس الدین ایوالعباس احمد بن سحمدبن
~~ابراهیم بن
# ~~ابی بکر معروف به ابن خلکان - مشکوة الادب ناصری ترجمه کتاب وفیات
~~الاعیان
# ~~بوسیله عباسقلی خان سپهر ثانی (سشیر افخم) پسر دوم میرزاتقی خان لسان
~~الملک -
# ~~سنهج المقال فی تحقیق احوال الرجال ازمولی سید میرزافخرالدین محمدین
~~علی بن ابراهیم
# ~~حسینی الاسترابادی (در گذشته28 . 1 ه) که درسال«98 ه تألیف شده - جامع
~~المقال
# ~~فیما یتعلق باحوال الرجال از فخرالدین طریحی تجقی (976-85 10) که در3
~~105
# ~~تألیف شده الاعلام خیرالدین ززکلی- بغیة الوعاء سیوطی- نامهآ دانشوران
~~که درزمان
# ~~ناصرالدین شاه بوسیله چند تن از دانشمندان تألیف ثده - مجالس العشاق
~~تألیف
# ~~میر کمال الدین حسین ین مولانا شهابالدین طبسی گازرگاهی در7» سجلس ودر8
~~90
# ~~آغاز بتألیف شده ms044 وهریک از سجالس درشرح حال یکی از بزرگان فلاسقه وحکماء
~~و
# ~~دا نشمتدان است
# بعلاوه از کتابهائی له درتاریخ فارس و یزد نوشته شده سانند شیرازنامهٔ‌
# ~~زر کوب شیرازی وشدالازار وترجمهآ آن بنام هزار مزار و فارس نامهآ ناصری
~~دربارهآ
# ~~علماء ودانشمندان فارس وازتاریخ یزد جعفری وتاریخ جدید یزد کاتبی وجامع
~~مفیدی
# ~~دربا رهآ علماء ودانشمندان یزد میتوان استناده نمود.
# ظ - یااینکه در تذ کره ها شرح حال شعرای ایران آمده واز چندی پیش نیز
# ~~عدهای از داتشمندان بتحقیق وتتبع دراحوال وآتار هریک ازشعرا پرداختهاتد
~~و
# ~~دواوین آتان را با مقدمهای درشرح حالشان بچاپ رسانیدهاند معذلک تاریخ
~~ادبیات
# ~~وخاورشناسان قدم همت پیش گذاشته و بتدوین تاریخ ادبیات ایران روی ذوق و
# ~~سلیقهٔ‌ شخصی همت گماشتهاند چتانکه دانشمند آلمانی هرماناته1 تاریخ
~~ادبیات
# ~~ایرانرا دردوقسمت تدوین کرده .
# قسمت اول دربیان انواع شعر از دری و روسانتیک وعرفانی وغزلسرائی .

PageV01P057

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0070.png)

### | منابع تاریغ آل مظفر %~% 55
# ~~قسمت دوم درانواع نثر ازرمان وقصص وحکایات ومنشآت واخلاق وسیاست
# ~~وتاریخ ومذهب باشرح حال مختصر شعرا ونویسند گان وذ کر تألیفات هریک
~~ازآنان
# ~~درایران وهند1 .
# ~~ادواردبراون2 دانشمند انگلیسی نیز تا ریخ ادبی ایران را ازقدیم ترین
~~ازمنه
# ~~تاعصر حاضر درچها رجلد تألیف نموده باین ترتیب :
# ~~جلد اول ازقدیم ترین ایام تازمان فردوسی3 .
# ~~جلد دوم ازفردوسی تاسعدی .
# ~~جلد سوم عصر استیلای تاتار وسغول* .
# ~~جلد چهارم بنام تاریخ ادبیات ایران در ازسنهٔ‌ جدید2 .
# ~~تاریخ ادبیات ایران که از طرف استادان ودانشمتدان ایرانی تألیف شده
# ~~عبارتند از:
# ~~1 - سخن وسخنوران تألیف استاد محتوم آقای فروزانفر درسالهای 1309 و
# ~~1312ش در دوجلد .
# ~~2 - تاریخ ادییات ایوان تألیف استاد محترم آقای جلال همائی درسال1348 ق
# ~~در دوجلد.
# ~~3 - تاریخ ادبیات ایوان تألیف استادمحترم آقاید کترشفق درسال 1321ش .

PageV01P058

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0071.png)

### | تاریخ آل مقلفر
# 4 - تاریخ ادبیات درایران تألیف استاد محترم آقای دکترذبیح الله صفا1.
# ع - اما تذ کرهها را می توان بدوقسمت تقسیم درد :
# اول تذکرههای عمومی که حاوی ملاحظاتی درباره کلیه آثارشعرای ms045 ایران
# ~~ازابتدا تازمان بؤلف است.
# دوم تذ کرههائی له بعقد معینی محدود سیشود .
# در یعضی تذ کرهها نیز فصولی در باره پادشاهان ایران ووزیران وعلما و
# ~~دانشمندان که گاهی اشعاری ساخته انا آسده سهمترین این تذکرهها عبارتند
~~از:
# 1 - تذکرة الشعرا تألیف اسیردولت شاه بن علاءالدوله بختیشاه غازی سمرقندی
~~و
# ~~آن تذکره عموسی است درترجمهآ احوال وشعر شعرا وخلاصهای ازتاریخ
~~پادشاهان
# ~~که بترتیپ تاریخی درسال 892ه تألیف وبه امیرعلیشیر توائی اهدا شده است
~~. این
# ~~تذکره دارای یک سقدمه وهفت قطعه ویکخاتمه است .
# 2 - آتشکدهآ آذر تألیف لطفعلی بیک آذربیکدلی درتذ کرهآ شعرای فارسی زیان
# ~~تاآخر قرن 12 هجری - سؤلف درسال 1190 ه قوت شده است .
# 3- هفتاقلم دراحوال شعرا وبعضی نامداران تألیف احمدامین رازی . مؤلف
# ~~کتاب خود را بترتیب اقالیم جغرافیائی به هفتیاب تنظیم کرده وازاین سبب
~~آنرا
# ~~هفتاقلیه نامیده اسمت ودرسال 3..ق تألیف آن بپایان رسیده .
# 4 - تذکره میخانه تألیف سلاعید النبی فخرالزمانی قزوینی وآن شامل تراجم
# ~~احوال سافی نامه سرایان وشرح ساقیناسه های ایشان است که درسال28. 1ق
~~تألیف
# ~~شده است .
# 5 - شعرالعجم تألیف شبلی نعمانی که بزبان اردو تألیف شده2 . شبلی در کتاب
# ~~خود شعرا وسخنوران ایران را ازحنظلهآ باد غیسی تاابوطالب کلیم سورد
~~تحقیق قرار PageV01P059
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0072.png)

# ~~داده است ودرباره شعر و شاعری درایران بحث انتقادی نموده . وفات شبلی
~~درسال
# ~~1914م اتفاق افتاده.
# 6 - مجمع الفصحا تألیف رضاقلی خان هدایت که آخرین تذکرهآ مفصل
# ~~دراحوال شاعران فارسی زبان است . این کتاب دردوجلد وهرجلد دردوقسمت
~~تألیف
# ~~شده ودرآن شرح حال شعرای ایران تاسال 284 1 ه.ق آمده.
# غ - همانطور که گفته شد دواوین عدهای ازشعرا ازطرف دانشمندان ومحققین
# ~~سورد بررسی قرار گرفته . اینک کتبی ازاین قبیل که مورد استفاده بوده
~~بشرح زیر
# ~~معرفی سینماید .
# 1 - دیوان اشعار خواجوی کرمانی بتصحیح آقای احمد سهیلی خوانساری .
# ~~مصحح شرح حال خواجو و ممدوحین اورا درمقدمه کتاب بتفصیل آورده وآثار
~~اورا
# ~~توصیف تموده .
# 2 - احوال وآثار سلمان ساوجی تألیف استاد فقید رشید ms046 باسمی .
# 3 - کلیات عبید زاکانی بامقدمه ای ازاستاد فقید عباس اقبال درشرح حال
~~عبید
# ~~وسمدوحین او وآتار وتألیفات عبید.
# 4 - دیوان عماد فقیه کرمانی که بوسیله دانشمند محترم آقای د کترناظرزادهآ
# ~~کرمانی مورد تحقیق قرار گرفته .
# 5 - دیوان حافظ وشرح حال او که از طرف دانشمندان وحققین خارجی و
# ~~داخلی مورد تحقیق قرار گرفته واسامی کسانی که دراین با ره کتاب
~~نوشتهاند درشرح حال
# ~~حافظ درجلد دوم قسمت دوم بتقصیل آسده است.

PageV01P060

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0073.png)

# تاریخ آل مظفر
### | فصلل اولل
# نسب آل مظقر - آل مظفر از فرزندان شخصی اند بنام غیات الدین احاجی از
# ~~سردم قریه سجاوند خواف خراسان2
# غیات الدین حاچی که مردی قوی هیکل وبلتد قامت پود2 هنگام حمله
# ~~لشگریان مغول بخراسان (سال8ه.ق) با سه پسر خود : ابوبکر - حمد- متصور
# ~~به یزد مهاجرت کرد و پس از مدتی به میبد رفت و در آنجا اقامت اختیار
~~نمود ودر
# ~~همائجا در گذشت.
# ابویکر ومحمد در خدمت علاء الدوله ( رکن الدین سلغر شاه 639 - 662
# ~~ه. ق) اتابک یزد وارد شدند واو ابوبکر راکه مردی شجاع بود با سیصد سوار
# ~~بخدمت هلاکوخان که عازم تسخیر بغداد بود روانه نمود .
# چون بغداد در سال*25 ه- ق بتصرف هلا کوخان درآمدایوبکر باسپاهیان
# ~~مغول بطرف شام عزیمت کرد و در جنگی با اعراب بنی خفاجه کشته شد .

PageV01P061

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0074.png)

# سحمد در خدمت اتابک باقی بود تا باجل طبیعی در گذشت و از این دو برادر
# ~~فرزندی بوجود نیامد.
# اما منصور برادر سوم که همیشه در میبد نزد پدر بسر میبرد سه پسر داشت:
# ~~مبارز الدین محمد وزین الدین علی وشرف الدین مظفر.
# شرف الدین مظفر که مردی دلاور بود چون جمعی از راهزنان فارس را که
# ~~به اطراف یزد آمده و دست بتاراج گشوده بودند سر کوب نمود از این جهت
~~سنظور
# ~~نظر یوسف شاه (73 - .69) اتابک یزد قرار گرفت و از طرف او بحکومت میبد
# ~~و ندوشن برقرار و به حفظ و نگهداری راههای اطراف ms047 مأمور گردید . 1
# اتایک یوسف شاه که از ادای مال مقرر بدربار ایلخانان سرپیچیده و ایلچی
# ~~ایلخان را کشته بود نتوانست در یزد بماند و بطرف سیستان گریخت 2
# شرف الدین مظفر که همراه اتابک یوسف شاه بود چون از سوء قصدنزد یکان
# ~~اتاب نسبت بخود آگاه شد زن وفرزند یسودر ایلچی ایلخان را که اتابک پس
~~از
# ~~قتل او آنها را باسارت گرفته وبا خود بطرفسیستان می برد برداشته به
~~کرمان رفت3
# ~~و موردعنایت سلطان جلال الدین سیورغتمش (681 - 691) پادشاه قراختائی
~~کرمان
# ~~قرار گرفت و پس از چندی به یزد برگشت و چون حاکم یزد را با خود موافق
~~PageV01P062
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0075.png)

# ~~نیافت عازم اردو شد و بوسیله سحمد جوشی یکی از امراء بزرگ به ارغون خان
~~معرفی
# ~~شد - ارغون خان او را مورد محبت قرار داد و نگه داری راههای اطراف یزد
~~را
# ~~یدو واگذاشت 1
# شرف الدین مظفر نزد گیخاتو (.26 - 694) جانشین ارغون خان نیزمعزز
# ~~و محترم یود . در زمان گیخاتو خان افراسیاب اتابک لر بزرگ (684 - 695)
~~سر
# ~~بعصیان گذاشت شرف الدین مظفر بواسطه سابقه دوستی که یااتابک
~~افراسیابداشت
# ~~دفع عصیان اتابک را از ایلخان درخواست نمود . گیخاتو خان نیز انجام این
~~کار
# ~~سهم را باو واگذاشت شرف الدین مظفر به لربزرگ رفت و اتابک را
~~باطاعتایلخان
# ~~دعوت نمودینا به اعتمادی که اتابک بدو داشت همراهش پیش ایلخان آمد
~~گیخاتو
# ~~خان از سر تقصیرش درگذشت و شرف الدین مظفر نیز که چنین مهمی را بدون
~~جنگ
# ~~و خونریزی و از روی کمال تدبیر انجام داده بود مورد مرحمت خان قرار
~~گرفت.
# شرف الدین مظفر نزد غازان خان (694-3 .7) وسلطان محمد اولجایتو
# ~~(703-716) تیز به عزت و احترام میزیست - غازان خان امارت یک هزاره و
~~طبل
# ~~و علم وگور که و پاثیزه و تشریف و شمشیر و چماق چنانچه رسم سلاطین مغول
~~و
# ~~از علائم امارت و یزرگی بود بدو ارزانی داشت. سلطان محمد اولجایتو نیز
~~حکومت
# ~~میید و ms048 نگهداری راههای اطراف یزد ازحدود اردستان تا کرمانشاهان و از
~~هرات و
# ~~مروست تا ابرقوه را بدو واگذشت و2
# درسال 706ه.ق که سلطان محمداولجایتوعازم تسخیر گیلان بودشرف الدین
# ~~مظفر در ملازمت سلطان بسرمیبرد و سلطان رادراین نشگر کشی یاری مینمود .
~~تقرب
# ~~یسیا رشرف الدین مظفر به سلطان اولجا یتوحس حسادت خواجه رشید الدین فضل
~~الله وزیر
# ~~را که در این زسان در کمال اقتدار بود برانگیخت و در نتیجه خواچه درصدد
~~آزار او PageV01P063
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0076.png)

# ~~برآمد1 ولی سید جلال کاشی نایب وزیر که با شرف الدین مظفر دوستی داشت
~~یه
# ~~اصلاح ذات البین پرداخت.
# در سال 7. 7 ه. ق پس از خاتمه جنگ گیلان شرف الدین مظفر اجازه یافته
# ~~به یزد بر گشت و یحکم اولجایتو سلطان به حقاظت و نگهداری راه های اطراف
~~یزد
# ~~مشغول شد 2 ولی بعلت مخالفت ارباب حسد نتوانست در آنجا اقامت نماید و
~~به
# ~~شیراز رفت . در این سفر پسر خود امیر محمد را که هقت ساله بود همراه
~~خود
# ~~داتت .
# در سال 711 ه. ق که سلطان محمد اولجایتو عازم بغداد بود شرف الدین
# ~~مظفر از شیراز از راه کوه گیلویه همراه پسر خود عازماردو گردید و در
~~منزل خانقین
# ~~بخدمت خان مغول رسید ومورد احترام قرار گرفت . بعد ازسه اه اقامت در
~~آنجا
# ~~هنگامی که سلطان مغول عازم بغداد پود اجازه یافته به میبد مراجعت کرد و
~~بار
# ~~دیگر که به شیراز میرفت در اثنای راه از طرف سلطان اولجایتو مأمور دفع
~~شورش
# ~~حکام شبانکاره شد نظام الدین حسن حا کم شبانگاره بمقابله پبش آمد شرف
~~الدین
# ~~مظفر او را در چنگی منهرم گردانید ولی در این بین بیمار شد و بیماری او
~~سه باه PageV01P064
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0077.png)

# تاریخ آل سظفر
# ~~طول کشید تا اینکه در 3 1 ذی القعده سال 7133 ه. ق وفات یافت 1 جنازه
~~او را به
# ~~میید برده در مدرسه ای که خود ساخته و به مظفریه معروف ms049 بود دفن کردند.2
# 1- سجمل التواریخ فصیحی خوافی ص 22 چاپ مشهد - سواهب الهی معین الدین
# ~~سعلم یزدی ص 7
# 2- شرف الدین مظقر یک دختر از خاتون تا جیک و یک دختر و یک پسر از خاتون
# ~~ترک داشت پسرهمان امیر سحمد است که مؤسس سلسله آل مظفر گردید - دختر
~~کوچک او با
# ~~یرادرزاده اش امیر بدر الدین ابوبکر ازدواج کرد و از ایشان شاه سلطان
~~متولد شد وشاه
# ~~سلطان که بعدا راجع باو صحبت خواهد شد همان است که با دستیاری پسران
~~امیر محمد او
# ~~را نابینا ساخت.

PageV01P065

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0078.png)

# فصل د
# تأسیس دولت آل مظفر وسلطنت
# امیر مبارز اللین محمل
# پس ازفوت شرف الدین مظفر عده ای از مردم که اسلاکشان بتصرف او
# ~~درآمده بود برای استرداد اسلاک خود بخواجه رشیدالدین فضل الله وزیر که
~~سابقه
# ~~عداوت با شرف الدین مظفر داشت متوسل شدند بفرمان خواجه مجددا املاک
# ~~شرف الدین مظفر را که به فرزندش امیر سبارز الدین محمد رسیده بود
~~دیوانی کردند1
# ~~امیر سبارز الدین محمد که در این موقع 13 ساله بود 2 بهمراهی خواهر
~~بزرگش PageV01P066
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0079.png)

# ~~بخدمت سلطان اولجایتو رفت تا اسلاک خود را مسترد دارد. در بین راه بعده
~~ای از
# ~~راهزنان نکود ری1 که ازسیستان برای غارت اطراف یزد آمده بودند برخوردند
~~با
# ~~اینکه امیر مبارزالدین محمد بیش از 13 سال نداشت بکمک زنان همراه عده
~~ای از
# ~~نکودریان را بقتل رسانید وسرهای مقتولین را با خود بخدمت خان مغول برد
~~-
# ~~سلطان محمد اولجایتو در مقابل این رشادت او را مورد نوازش قرار داد و
~~به جانشینی
# ~~پدر انتخاب نمود و حکوست سیبد و نگهداریراههای اطراف یزد را بدو
~~واگذاشت2
# ~~و املاک موروثی او را نیز مسترد داشت.
# چون در سال 716 ه. ق سلطان محمد اولجایتووفات یافت و پسرش سلطان
# ~~ابوسعید بهادر خان بجایش نشست مانند پدر مناصب ومشاغل سابق را به امیر
# ~~مبارزالدین محمد واگذاشت - وامیر مبارزالدین محمد پس از چهارسال ms050 اقامت
~~در
# ~~اردو در سال 717 ه. ق به میبد بازگشت و به محافظت راهها مشغول شد .
# انقراض اتابکان یزد
# هنگامی که امیرمبا رزالدین محمد بحکوست میبد اشتغال داشت در یزد اتابک
# ~~حاحی شاه تحت اطاعت مغولان حکومت میکرد امیر غیات الدین کیخسرو پسرامیر
# ~~محمود شاه اینجو از شیراز به یزد آمد تا با اتابک حاجی شاه عقد دوستی
~~بندد ولی PageV01P067
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0080.png)

# ~~بعلتی بین آن دو اختلاف افتاد و کار بجنگ کشید امیر غیاث الدین کیخسرو
~~ازامیر
# ~~مبارز الدین محمد در دفع حاجی شاه کمک خواست بنا بصلاح دید امیر
~~مبارزالدین
# ~~محمد کیفیت واقعه باطلاح سلطان ابو سعید رسید و با اجازه سلطان آن دو
~~بدفع اتابک
# ~~حاجیشاه رفتند اتابک حاجیشاه درسال 718 ه. ق فرار اختیار کرد و باین
~~ترتیب
# ~~حکوست اتابکان یزد بیایان رسید . در همین سال حکومت یزد از طرف سلطان
# ~~ابوسعید به امیر میارزالدین سحمد وا گذارشد بنا براین پاید سال8  برا
~~آخازحکومت
# ~~مستقل امیر مبارزالدین محمد در یزد شمرد .
# جنگ امیر مبارزالدین محمد با نکودریان : امیر مبارز الدین محمد در آغاز
# ~~حکومت گرفتار جنگ یا طایفه نکودری شد بدین معنی که طایفه نکودری
~~بسرداری
# ~~نوروز ناسی به اطراف یزد آمده براهزنی پرداختند او بدفع نکودریان رفت
~~در راه
# ~~مهریجرد درمحلی که آن جا را حوض عبدالملک سی گفتند بدانان حمله برد
~~ویااینکه
# ~~در این زمان بیشازم1 سال نداشت و نیز زخمهای سهلکی در این جنگ برداشته
~~PageV01P068
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0081.png)

# ~~بود برنکودریان غلبه یافت نوروز را بقتل رسانید ویکی دیگر از بزرگان
~~آثیان را که
# ~~گربه نام داشت اسیرنمود ودهفرسخ تا گلوگاه بافق پیش رفت روز دیگر په
~~یزدبر گشت
# ~~وسرنوروز را ازگردن گربه آویخت و اورا در قفسی کرده باسرهای مقتولین
~~واسیران
# ~~دیگر روانه اردو گردانید و باردیگر ازطرف سلطان ابوسعید بدریافت تشریف
~~واحکام
# ~~نایل آمد.
# پس ازجندی نکود ریان بقصد انتقام بهاطراف یزد حمله آوردندامیرمبارزالدین
# ~~محمد بار آنان را متهزم ساخت و تومان رثیس ms051 ایشان را بقتل رسانید وجمعی
~~از
# ~~بزرگان آنان را گرفتار ساخت - این بارنیر سرهای مقتولین را به تبریز
~~روانه کرد-یس از
# ~~آن نزاع وخصومت بین امیرمبارزالدین محمد ونکودریان ادامه یافت وبدت *
~~سال
# ~~دوام داشت تا بکلی نکودریان منکوبشدند.
# درسال72 ه.ق امیرمبارزالدین سحمد دخترسلطان قطب الدین شاه جهان بن-
# ~~سلطان جلال الدین سیورغتمش پادشاه قرختائی کرمان را که مخدوم شاه خان
~~قتلغ نام
# ~~داشت بعقد ازدواج خودد رآورد1
# درسال * 3 ه امیرمبارزالدین محمد بافرزندخود شرف الدین مظفر2 پیش سلطان
~~PageV01P069
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0082.png)

# ~~ابوسعید به سلطانیه رفت وسورد اعزاز واحترام قرار گرفت وازطرف سلطان
~~باعطای
# ~~جامه خاص و کمرمرصع وطبل وعلم وصدهزار دینار باسم مرسوم ولقب امیرزادگی
# ~~سرافرازگشت بطوری که محسود ارکان دولت مخصوصا امیرمحمودشاه اینجو که
# ~~حکومت فارس را داشت و ازرونق کار اوناراضی بود گردید - امیرمبا رزالدین
~~محمد
# ~~پس از گذراندن زسستان ازسلطان ابوسعید اجازه یافته بهیزد مراجعت کرد.
# از وقایع این زمان قصد تصرف یزد ازطرف سیدعضدیزدی است بدین معنی
# ~~سید عضد که از شحنگی فارس برسیگشت چون دراواخر سلطنت سلطان
~~ابوسعیددرامور
# ~~سلطنت فترتی میدید وهرج ومرجی در کا ردولت مشاهده میکرد خواست
~~یزدرامتصرف
# ~~شود و چون ازطرف سلطان سنشوری نداشت ازورودش به یزد ممانعت بعمل آوردند
# ~~ولی او به استظهار لشکری که همراه داشت درخارج یزد نزول کرد
~~امیرمبارزالدین
# ~~سحمد به مقاومت برخاست سیدعضدچون دانست که ازجنگ بهرهای نخواهد بردفرار
# ~~را برقرار ترجیح داد این واقعه را اولین آثار دولت این خاندان میدانند.
# مرگ سلطان ابوسعید بهادرخان و آغاز استقلال امیرمبارزالدین محمد :
# ~~ابوسعید بهادرخان درسال* 3 7ه.ق وفات یافت وچون فرزندذ کوری نداشت
~~هنگام
# ~~مرگ ارپا گاون یکی ازنواد گان اریق بوگا برادر هلا کورا بجانشینی
~~انتخابنمود.
# ~~خواجه غیاث الدین محمدوزیر نیزد ربسلطنت رسیدن اوتلاش نمود ولی بغداد
~~خاتون
# ~~زن سلطان بااین انتخاب مخالفبود از این جهت ارپاگاون اورا بمسموم ساختن
~~سلطان
# ~~ابوسعید متهم ساخت و بقتلش رسانید .
# دلشاد خاتون زن دیگر سلطان ابوسعید از ترس به عراق عرب گریخت ms052 وبه امیرعلی
# ~~پادشاه خال سلطان که حاکم روم بود پناه بردو اورا بمخالفت باارپا گاون
~~واداشت .
# ~~امیرعلی پادشاه که خود راضی بسلطنت اونبود موسی خان نامی ازنواد گان
~~بایدوخان
# ~~را بایلخانی برداشت ودرجنگی که در7 رمضان سال «73ه. ق بین دوخان اتفاق
# ~~افتادارپا گاون وغیاثالدین محمد وزیربقتل رسیدند.

PageV01P070

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0083.png)

# چون موسی خان نیز که بمطیع ساختن امرای یاغی قاد رنیاسد بزودی اختلال
# ~~درولایات بروز کرد .
# دو نفر از امرا یکی بنام شیخ حسن کوچک نوه امیرچوپان که جدش بدست
# ~~سلطان ابوسعید یقتل رسیده ودیگری شیخ حسن بزرگ که زنش بغدادخاتون
~~راسلطان
# ~~تصاحب نموده بود سربشورش یرداشتند وهریک خانی را بسلطنت گماشتند . شیخ
# ~~حسن کوچک دراران و آذربایجان کم کم بقدرت رسیدوسلسله چوپاتیان را تشکیل
# ~~داد و شیخ حسن بزرگ بتدریج عراق عرب وسپس آذربایجان وقسمتی ازعراق عجم
# ~~را متصرفشد وسلسله ایلکانیان را تأسیس نمود - درخراسان نیزطغاتیمورخان
~~که
# ~~یدتی بدست جمعی از امرای مخالف به سلطتت رسیده بود درشمال این ایالت و
~~گر گان
# ~~سلسله دیگری تشکیل داد - آل کرت که ازآغاز دولت ایلخانی در هرات و مشرق
# ~~خراسان حکومتی تحت اطاعت ایلخاثان داشتند باستقلال رسیدند - در قسمتهای
# ~~غربی خراسان نیز سریداران سلسله ستقلی تشکیل دادند . بابن ترتیب ایران
~~دچار
# ~~اختلال شد وبحالت تجزیه درآمد.
# وچون خبرفوت سلطان ابوسعید به امیرمبارزالدیق محمد که دراین موقع درمیبد
# ~~اقامث داشت رسید بادویست تفرازمالازمان نیمهشب خودرا یه یژد رسانید و
~~خزینه
# ~~شاهیرا درتصرف گرفت ولشگریان رامرسوم داد وقریب هزارمرد بروی جمع شدند
~~-
# ~~لوای سلطنت برافراشت وخطبه وسکه بنام خویش کرد وفرزند خودشرف الدین
~~مظفر
# ~~رابه میبدفرستادتادرنگه داری آن بکوشد.
# اعلام استقلال امیرمبارزالدین محمد باوضعی که درسایرنقاط ایران بعدازفوت
# ~~سلطان ابوسعید بوجود آمده بود طبیعی بنظر میرسید زیرا یدرش شرفالدین
~~مظفر نزد
# ~~سلاطین آخری مغول چون سلطان اولجایتو مقام ومنزلتی رفیع یافته و ازطرف
~~اویه حقظ
# ~~و نگهداری راههای اطراف یزد وسر کوبی یاغیان این حدود مأمور شده پود -
# ~~امیرمبارزالدین محمد نیز در اثر ms053 شجاعت ودلاوری که درغلبه بریاغیان
~~ازخود بروز
# ~~داده بودازطرفستان آولجایو ومپس سلطان ابوسعید منصب پدریافته و پس
~~ازخاتمه PageV01P071
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0084.png)

# ~~کار اتابکان یزد حکومت این شهررا نیز بدست آورده بود . گرچهاو وپدرش
~~همیشه
# ~~محسود اقران ومورد کینه خواجه رشیدالدین فضل الله وزیر که خود منافعیدر
~~یزد
# ~~داشت قرار گرفته بودند ولی بعلت حمایتوپشتی بانی ایلخانان حسادت امراو
~~کینه-
# ~~ورزی وزیر مؤثر نیفتاد وروزبروز مقام امیرمبارزالدین محمد بالا گرفت.
# ینایراین سال3ه.ق را باید آغاز استقلال امیرمبارزالدین معمد در یزد
# ~~وشروع دورهدوم حکوست اودانست .
# 1- ابوالقاسم کاشانی مؤلف تاریخ اولجایتو در باره درآمد خواجه رشیدالدین
~~فضل الله
# ~~چنین گوید:
# پادشاه (سلطان اونجایتو) راسعلوم ومةررشد که ازمال مستدر کات عالم ربعی
~~رشید سیبرد یچندوجه:
# از این گفته معلوم میگردد که مسمتی ازدرامدخواجه رسیداندین رمانسهر
~~یردیوده از
# ~~فو عماخب جانع ملیدک رخاسیە صن 91 امده اسمت .

PageV01P072

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0085.png)

# اولین برخورد امیرمیارزالدین محمد باشیخ ابواسحق اینجو . هنگام سلطنت
# ~~سلطان ابوسعید اسیر محمودتتاه اینجو درفارس حکومت داشت چون سلطان
~~ابوسعید وفات
# ~~یافت وامیر محمودشاه تیز بدست اریا گاون بقتل رسید امیرجلال الدین
~~سسعودشاه پسر
# ~~بزرگ امیرمحمودشاه که از تبریز گریخته و به شیخ حسن بزرگ پناه برده
~~وسپس بوزارت
# ~~محمد خان پادشاه دست نشانده شیخ حسن بزرگ رسیده بود پس ازمرگ محمدخان
~~که
# ~~درسال738ه.ق اتفاق افتاد به شیر ازآمده فارس را ازدست برادرش ملک
~~غیاثالدین
# ~~کیخسرو خارج ساخت و برادر دیگر خود ملک شمس الدین را درقلعه سفید فارس
# ~~زنداتی کرد وخود درفارس حکومتی مستقل تشکیل داد و خواست یزد را
~~نیزبتصرف
# ~~آورد باین سنظور برادر کوچک خود شیخ ابواسحق را بالشگری بسیار بدان طرف
~~فرستاد
# ~~اما امیرمبارزالدین سحمد گو که شیخ ابواسحق بجنگاو نیامده باستقبالش
~~شتافت واورا
# ~~اعزاز واکرام بسیارتمود وشرائطمهمانداری بجای آورد شیخ ابواسحق که این
~~همه
# ~~محبت ازاودید از کرده پشیمان شده متوجه کرمان گردپد ودرمراجعت چنین
~~وانمود
# ~~کرد که عازم شیراز است. ولی بحیله لشکریان خود را یک یک و دودو
~~بهاندرون
# ~~شهر فرستاد ms054 تا درآنجا جمعیتی سازند واو نیز از بیرون حمله کرده
~~بکمکآنان شهررا
# ~~مسخر گرداند . امیرمبارزالدین محمد ازاین معنی آگاه شد وقرستاد گان شیخ
~~ابواسحق
# ~~را دستگیر ساختوسپس باسیاهیان شیخ ابواسحق بجنگ پرداخت ولی دراثر وساطت
# ~~جمعی ازعلماء1 کار بصلح انجامید وشیخ ابواسحق به شیراز برگشت این اولین
~~برخورد
# ~~امیر سبارزالدین محمد باشیخ ایواسحق اینحواست وبطوریکه بعد خواهیم دید
~~جنگهای
# ~~دیگری بین آن دواتفاق افتاده و بالاخره به قتل شیخ ایواسحق پایان یافته
~~است2.

PageV01P073

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0086.png)

# تصرف کرمانازطرف امیرمبارزالدین محمد درسال741ه.قی - بطوریکه در
# ~~تاریخ چوپانیان آمده درسال . 7ه. ق امیرشیخ حسن کوچک که سلیمان خان
~~نامی را
# ~~پسلطتت برداشته و خود زمام اموررا در دست داشت و بر اران و آذربایجان
~~تسلط
# ~~داشت برادرخود ملک اشرف را یحکوست شراق عجم فرستادوبسرعم خود
~~امیرپیرحسین
# ~~این امیرشیخ محمودبن اسیرچوپان راحکومتفارس داد1 چون او برای تسخیر
~~شیراز
# ~~یدین شهر تزدیک شد اسیرمسعودشاه اینچوحا کم فارس بمدافعه پرداخت .
# در این هنگام ملکشمس الدین محمدبن محمود شاه اینچو که بدست یرادر در
# ~~قلعه سفیذفارس زندانی شده بود از زندان گریخته به امیرپیرحسین پیوست -
~~جنگبین
# ~~طرفین درنردیکی سروستان اتفاق افتاد ویه شکست جلال الدین سسعودشاه
~~خاتمه یافت-
# ~~امیر پیرحسین بعد ازاین پیروزی وارد شیرا زشد وچون ملکشمس الدین
~~محمدرابی گناه
# ~~بقتل رسانید مردم شیراز براو شوریدند واز شهر بیرونش ساختند وامیرجلال
~~الدین
# ~~مسعودشاه بدون جنگ وارد شهرشد ومجددا به تخت حکومت فارس جلوس کرد .
# سال بعداسیرپیرحسین باسپاهیانی عازم فتح شیراز شد این بار ازامیر
~~مبارزالدین
# ~~محمد که دراین موقع حکومت یزدراداشت کمکخواست گرچه امیرسبارزالدین محمد
# ~~ابتدا از کمک ویاری او استناع ورزیدولی پس از ارسال مکاتیب ویادآوری
~~عهود
# ~~قدیم بکمک اوشتافت - آن دو در اصطخر فارس یکدیگر را ملاقات کردند و
~~متفقا
# ~~بطرف شیراز درحرکت آمدند - امیرجلال الدین مسعودشاه چون درخود تاب
~~پایداری
# ~~ندید بطرف کازرون گریخت - امیرمبا رزالدین محمدد رعقب او
~~روانشدامیرجلال الدین
# ~~مسعودشاه از کازرون به پناه امیرشیخ حسن ایلکانی به بغداد رفت- امیرمبا
~~رزالدین محمد
# ~~به ms055 شیراز بر گشت وشهررا درمحاصره گرفتمدت محاصره. « روز بطول انجامید2
~~تااینکه PageV01P074
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0087.png)

# ~~دستور خرابی برج و با روی شهر را داد - مردم شیراز چون چنین دیدند به
~~قاضی
# ~~مجدالدین اسمعیل بن یحیی که در این موقع درشهر یود ستوسل شدند واو این
~~بیتر
# ~~نوشت و پیش اسپرسبا رزالدین محمد فرستاد ودرواقع ازاوخواست ازخرابی برج
~~وبا روی
# ~~شهرخودداری کند وبیت این است .
# مبارزان جهان قلب دشمنان شکنند
### | ترا چهشد که همه قلب دوستانشکنی
# امیرمبارزالدین محمدشفاعت اورا پذیرفت - شیرازیان دروازهها را گشودند
# ~~وامیرپیرحسین واردشهر شدوپسی از استقرار برتخت حکومت فارس حکومت کرمان
~~را
# ~~به امیرمبا رزالدین محمد واگذاشت .
# اما در کرسان از آغازحکومت مغولان یعنی ازسال619 ه.ق براق حاجب از
# ~~امرای گورخان قراختائی که پس از انقراض دولت ایشان در ملازمت سلطان
~~محمد
# ~~خوارزمشاه سیزیست واتایکی غیاثالدین بیرامشاه پسرسلطان محمدرا داشت
~~بحکومت
# ~~رسید وسلسله قراختائیان کرمان را تأسیس نمود - سلاطین این سلسله همواره
~~از
# ~~خانان مغول اطاعت داشتند وبحکم یرلیغ ایلخانان بحکومت کرمان منصوب
# ~~صیشدثل .
# بطوریکه قبلا نیز گفته شد امیرسبارزالدین محمد مخدوم شاهخان قتلغ دختر
# ~~قطب الدین شاه جهان بن جلال الدین سیورغتمش را درساله * به.ق بازدواج
~~درآورد
# ~~شاهجهان آخرین پادشاهقراختائی کرسان است و چون سلطان محمد اولجایتو
~~درسال
# ~~3. ه.ق بتخت ایلخانی نشست او ازاطاعت ایلخان سرباز زد و ازپرداخت مال
~~مقرر
# ~~سرپیچی نمود بااینکه شاهچهان بخدمت ایلخان رفت وعذر تقصیر بخواست و
~~مورد
# ~~بخشایش قرار گرفت ولی دیگر روی سلطنت کرمان ندید فقط ازطرف سلطان
~~اولجایتو
# ~~اقطاعی از اینجوی فارس بدو واگذاشتندواو باخانواده خود بفارس یعنی محل
~~حکومت
# ~~کردوجین زن پدرخودرفت وتا آخرعمر درآنجا بزیست .

PageV01P075

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0088.png)

# سلطان محمداولجایتو درسال .  ه.ق حکومت کرمان را به امیرناصرالدین
# ~~برهمان غوری نایبسابق سلطان محمد قراختائی داد وپس از او پسرش نیکروی
# ~~ملقب بدقطبالدین بحکومت کرمان رسید وسلطان ابوسعید نیزاورا درحکومت
~~کرسان
# ~~یاقی گذاشت.
# در زمان حکومت قطب الدین نیک روز اغلب مأمورینی جهت اخدیالیات و یا
# ~~تنییه یا غیان از طرف سلطان ms056 ابوسعید یه کرسان آسنه ومدتی در این ایالت
~~توقف
# ~~میکردند .
# چناتکه درسال«71ه.ق خواجه علاءالدین ملقب به هندو برای اخذ سالیات
# ~~مقرر مأمور کرمان شد و درسال718 - امیرساروق برای انجام این خدمت یه
~~کرمان
# ~~اوغان1 را که بنای عصیان وناقرمانی گذاشته و یغارت اموال مردم سیپرد
~~اختندیجای
# ~~خود تشانید.
# پس ازچتدی به سلطان ابوسعید اطلاع دادنه که قطبالدین نیک روزخیال
# ~~خودسری دارد . ازطرف سلطان امیرسصر یجهت تتبیه اومأمور گشت قطب الدین
~~نیک روز
# ~~چون ازآمدن او خبریاقت تانزد یکی رفسنجان باستقبالش شتاقت - امیرمصر
~~کیفیت
# ~~واقعدرا باطلاع سلطمان ابوسعیه رساتید وششعد هزار دینار مالیات کرمان
~~را کهملک
# ~~نیکثاروز پرداخته بود بخدست سلطان فرستاد باین جهت حکم اسارت کرسان
~~سجددا باسم
# ~~سلک قطب الدین نیک روزصادرشد .
# درسال 73ه.ق اسیرمسعودشاهبن سحمودشاه اینجو که تمامی عراق وفارس
# ~~و کرمان ازطرف سلطان ابوسعید دراداره اوبود به کرمان آمد وپس ازنظم
~~ونسق اینجوی
# ~~کرمان ووصول مالیات مراجعت کرد .
# چون در سال -73ه.ق سلطان ابوسعید وقات یاقت نیک روز نیزچون سا یرحکام
~~PageV01P076
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0089.png)

# ~~درصدد استقلال برآمد وبر کرمان تسلط یافت و بدت حکوست بالاستقلال اوه
~~سال طول
# ~~کشید تا اینکه امیرمبارزالدین محمد بطوریکه گفته شد درسال 4 به.ق از
~~طرف
# ~~امیر پیرحسین چوپانی سأمورحکومت کرمان شد1
# قطب الدین نیک روز چند روزی درقلعه شهر متحصن شدولی بالاخره گریخته به
~~پناه
# ~~ملک معزالدین حسین کرت(732-771) به هرات رفت و اسیرسبارزالدین محمد شهر
# ~~کرمان راستصرفشد.
# پس ازچندی قطب الدین نیکروز باسپاهیان سلکمعزالدین کرت یه کرمان
# ~~بر گشت وامیرسبارزالدین سحمد که دراین موقع لشگریان خود را برای اینکه
~~بعلت وجود
# ~~آنان در کرسان قیعت اجناس ترقی نکند ومردم سود جو باحتکار آذوقه مردم
~~نپردازند
# ~~دراطراف متفرق ساخته بود7 ناچار ازشهآر خارج شده یطرف بلوکانار که بخاک
~~یزد
# ~~ستصل یود رفت واز یزد و شیراز برای تسخیر مجدد کرسمان کمک خواست چون
# ~~سپاهیان یزد زودتررسیدند بانتظار کمک امیر پیرحسین ننشست و بطرف کرمان
~~حرکت
# ~~کرد وشهررا درمحاصره گرفت درحین محاصره مولاناشمس ms057 الدین صائن قاضی که
~~از
# ~~ارکان دولت امیر پیرحسین بود باسپاهیانی به کمک امیرمبارزالدین محمدآمد
~~. چون
# ~~محاصره بطول انچامید و کار به مردم شهر تنگشد بوساطت خواجه تاج الدین
~~عراقی از
# ~~اعیان شهر اسیرسبارزالدین سحمد اجازه دادسپاهیان ملکث سعزالدین حسین
~~کرت بیرون
# ~~آمده بخراسان پروند و باین ترتیب یار دیگرشهر کرمان در جمادی الاخر سال
~~741
# ~~به تصرف اودرآمد.
# تصرف قلعه بم - امیرمبارزالدین بحمد پعداز تسخیر گرسان درصدد تصرف
~~PageV01P077
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0092.png)

# ~~قلعه بم برآمدد راین زسان قلعه بم دردست شخصی بنام اخی شجاع الدین
~~خراسانی بود
# ~~و او بعلت قرابت باپهلوان ابومسلم خراسانی ازمقربان سلطان ابوسعید
~~حکومت این
# ~~قلعه را یافته بود- چون سلطان ابوسعیدوقات یافت اخی شجاع الدین
~~باستحکام قلعه
# ~~سستظهر گشته علم استقلال برافراشت واز تحت اطاعت حکام کرسان ببرون آمد
# ~~و بفرسان امیرمبارزالدین محمد نیز گردن ننهاد - امیرمبارزالدین
~~محمدابتدا قلعه یم را
# ~~درحاصره گرفت ولی به تسخیر آن موفق نگرد یدوفرزند خود شرف الدین
~~مظفررااز کرمان
# ~~خواسته سأمور تسخیرتلعه بم تمود وخود به کرمان بر گشت.
# شرف الدین مظفرزمستان آنسال را بمحاصره قلعه مشغول بود ولی نتوانست
# ~~کاری از پیش ببرد - امیرمبا رزالدین محمد از امیر پیرحسین در تصرف قلعه
~~کمک
# ~~خواست اونیز هزارمرد بکمک امیرسبارزالدین محمد فرستاد در بهارسال 743
~~ه.ق
# ~~بار دیگر امیرسبا رزالدین محمد عازم تسخیر قلعه بمشد وشهر را در محاصره
~~گرفت
# ~~اخی شجاع الدین که بتنگی آذوقه گرفتارشده بود بوساطت شیخ الاسلام شهراز
~~امیر
# ~~سبار: الدیر حمد درخواست نمود ازمحاصره شهردست بدارد ولشگریان را ازشهر
~~دور
# ~~سازد تااو بیرون آمده خودرا تسلیم اسیرنماید .
# اسیرمبارزالدین محمد باعتمادقول اوازمحاصره دست بداشت - اخی شجاع الدین
# ~~فرصت یافته آنچه از آذوقه سورد احتیاج بودفراهم ساخت وبه تحصن خودد
~~رقلعهشهر
# ~~ادامه داد امیرسبا رزالدین محمداین بارنیز سپاهیانی گرد شهر بگماشت
~~وخود به کرمان
# ~~بازگشت وپس ازچندی برای با رسوم بطرف بم روان شداین دفعه بشدت محاصره
# ~~افزود وآب درپای دیوار حصار انداخت ودیوار را خراب کرده شهر را ms058 متصرف
~~شد
# ~~اخی شجاع الدین سدتی درارگ شهرمتحصن گردید وچونقوت وقوت او بپایان رسید
# ~~از اسیر سبارزالدین محمد تقاضای عفو و بخشش نمود امیر ازسرتقصیر او در
~~گذشت
# ~~و اورا درسلک مقربان خود جای داد ومأمور فتح جزیره هرموز نمود - او نیز
# ~~از این سأموریت با اموال بسیار باز آمد ولی چون پس از چندی آثار خیانت
~~از PageV01P080
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0093.png)

# ~~اومشا هده تمودبه قتلش فرمان داد1 .
# دفع غائله اعراب فولادی درسال 744 ه.ق - هنگامی که امیرمبارزالدین محمد
# ~~به تسخیر قلعه بم اشتغال داشت جمعی از اعرابفولادی2 در نواحی هرات
~~ومروست
# ~~و صحرای رودان ورفسنجان وشهر یا بک یغارت اموال مردم پرداختند
~~امیرسبارزالدین
# ~~محمد پس ازفراغت ازفتح قلعه بم رکن الدین محمودبن رشید را که وزارت
~~داشت3
# ~~بهمراهی پسرش شرفالدین مظفر بدفع غائله ایشان فرستاد - درضمن جنگ حسن
~~فولاد
# ~~سردسته ایشان بقتل رسید واین غائله نیزخاتمه یافت .
# تصرفشیرازاز طرف شیخ ابواسحق اینجو درسال 743ه. ق - امیر پیرحسین
# ~~حکومت اصفهان را به اسیرشیخ ابواسحق اینجو واگذاشت تا بدین وسیله دل
~~اورا
# ~~بدست آورد واینجویان را نسبت بخودرام سازد اماشیخ ابواسحق که کینه
~~اسیرپیر
# ~~حسین را بعلتقتل برادر دردل داشت وبعلاوه حکومت فارس را حق مسام خود
# ~~میدانست پس از رسیدن بحکومت اصفهان ملک اشرف براد رشیخ حسن چوپانی
~~وحاکم
# ~~عراق عجم را به تسخیر فارس تشویق نمود - سلکاشرف باتفاقشیخ ابواسحق
~~بطرف
# ~~شیراز لشگر کشید لشگریان امیر پیرحسین در دو منزلی اصفهان به آنان
~~رسیدند سولانا
# ~~شمس الدین صائن قاضی و امیرجلال الدین طیب شاه با اتباع خود به ملک
~~اشرف پیوستند
# ~~باین جهت در کا را میر پیرحسین اختلال حاصل گشت جمعی ازبزرگان ازامیر
~~پیرحسین
# ~~خواستند که از اسیرمبا رزالدین سحمد کمک بگیرد ولی اوبعلت وحشتی که
~~ازاویافته بود4 PageV01P081
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0094.png)

# تنأسیس دولت آل مظفر
# ~~یدین کار راضی نشده و درجنگ باملک اشرفشکست خورده به نزد عم خود شیخ
~~حسن
# ~~چوپانی به تبریزرفت ولی چون شیخ حسن ازتکبر وخود رائی او درزمان ms059 حکومت
~~رنجیده
# ~~بوداوراسسموم گردانید1 .
# پس از این واقعه اکثرارکان دولت او پخدمت امیرسبارزالدین محمدرفتند از آن
# ~~جمله بود امیرظهیرالدین ابراهیم صواب که بعدا بوزارت امیرمبا رزالدین
~~محمد رسید
# ~~و دیگر مولانار کن الدین هروی که اوراد رمدایح امیرمبا رزالدین سحمد
~~قصائدی است.
# اما چون سپاهیان ملکاشرف و شیخ ایواسحق اینجو به شیراز نزد یک شدند
# ~~شیخ ابواسحق به بهانه تهیه مقدمات ورود ملکاشرف به شیراز اجازه یافته
~~یه شهر
# ~~رفت ومردم شیراز را یاخود متفق ساخته دروازههای شهررا بروی ملک اشرف
~~بست
# ~~و اورا بهشهر راه نداد3 ملکاشرف چون از تصرف شیراز مأیوس گردید پس
~~ازغارت
# ~~اطراف به تبریز بر گشت - دراین موقع امیرمبارزالدین محمد برای اینکه
~~اطراف یزد را
# ~~ازنهب وغارت سپاهیان ملکاشرف مصون دارد ازکرمان به یزد آمده بود3 .
# بطوریکه قبلانیز گفته شد جلالالدین مسعودشاه اینجو چون از امیرپیرحسین
# ~~شکستخورد به بغداد به پناه شیخ حسن بزرگ رفت - شیخ حسن اورا مورد نوازش
# ~~قرارداد و سلطان بخت دختر دمشق خواجه وخواهر دلشادخاتون راء درازدواج
~~او
# ~~درآورد وامیریاغی باستی فرزند امیرچوپان را که نیز درپناه اویود به
~~امارت شیراز بر گزید
# ~~و امیر مسعودشاه را بهنیابت او بر گماشت وهردو را از راه لرستان روانه
~~شیراز کرد PageV01P082
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0095.png)

# ~~وچون مودم شیراز حکومت فارس را حق برادر بزرگ یعنی امیرجلال الدین
~~مسعود
# ~~شاه میدانستند از او حمایت کردند و شیخ ایواسحق نیز از برادر اطاعت کرد
~~وازشهر
# ~~خارج شده بطرفشبانکاره رفت.
# اما امیریاغی باستی که خود را حاکم شیراز میدانست چون دید مردم شیراز
# ~~به امیر سسعود شاه ایتجو ییشتو توجهدارند در ماه رمضان 43» او رابقتل
~~رسانید1 .
# شیخ ابواسحق چون ازقتل برادر اطلاع یافت به شیراز آمد و باجماعتی از
# ~~شیرآزیان یه امیریا غی باستی تاخت واو رأ ازشهر فراری ساخت - اسیر یاغی
~~باستی به
# ~~اصفهان پیش برادرزادهخود ملکاشرف رفت.
# وزارت شمس الدین صائن قاضی وقتل او- ملک اشرف درماه رجب سال،74ه.ق
# ~~با رد یگر به همراهی یاغی باستی برای ms060 تصرفشیراز حرکت کرد وبرای انجام
~~این مهم
# ~~از امیرمیا رزالدین محمد کمک خواست اما امیر بعلت ظلمی که سلک اشوف
~~نسیت
# ~~بمودم روامیداشت از کمک بدو خودداری کرد وچون ملک اشرف دراین باره
~~اصرار
# ~~نمود امیرمبارزالدین محمد ازاوخواست که خواجه شمس الدین صائن قاضی را
~~که سایقا
# ~~وزارت امیر پیرحسین را درشیراز داشت وهنگام لشگر کشی ملکاشرف وشیخ
~~ابواسحق
# ~~به شیراز از نزد امیر پیرحسین گریخته و به ملک اشرف پیوسته و
~~ازاسیرمبارزالدین محمد
# ~~بد گوئی سیکرد بدوسپارد تا اورا به مجازات برساند - سلک اشرف برای جلب
~~رضایت
# ~~امیر مبارزالدین محمد خواجه شمس الدین صائن قاضی را پیش اوبه یزد فرستا
~~دولی دراثر
# ~~وساطت چمعی اسیر ازسرتقصیر اوگذشت واورا باخود به کرسان برد - درآن
~~زمان PageV01P083
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0096.png)

# ~~قلعه سیرجان که به خواجه شمس الدین صائن قاضی تعلق داشت در دست پسرش
# ~~عمید الملک بود اسیرمبارژالدین محمد باخواجه قرار گذاشت که قلعه سیرجان
~~را به اسیر
# ~~یسپارد و دریقابل وزارت اورا داشته باشد وهرسال صد هزاردینار یعتوان
~~مقرری دریافت
# ~~دارد - بدین قرارعملشد ویکچندی مولانا بوزارت اسیر اشتغال داشت وچون
~~خواجه
# ~~تاج الدین عراقی وزیر دیگر امیرسبارزالدین محمد وجود اورا مانع پیشرفت
~~کار خود
# ~~میدانست اورا برآنداشت که ازامیرمیارزالدین محمد درخواست نماید تا
~~اورابرسالت
# ~~پیش شیخ ایواسحق بشیراز بفرستد تانقا رو کدورت بین آن دورا یه صلح
~~وصفامیدل سازد
# ~~وولایات ابرقوه وشبانکا ره را ازفارس جد اساخته ضمیمه متصرفات امیر مبا
~~رزالدین محمد
# ~~نماید واساس سودت را بوسیله وصلت مستحکم سازد - سولانانیز چنین کرد وبا
~~اجازه
# ~~امیر درسال:4 7عازم شیرازشد وچون یدانجا رسید بواسطه وحشت وبیمی که از
~~امیر
# ~~مبارازالدین محمد داشت درخدمت امیر شیخ ابواسحق ماند و امیرشیخ نیز
~~وزارت
# ~~خودرا باو داد تا بمشارکت امیر غیاتالدین علی یزدی به حل وعقد امور
~~مملکت
# ~~بیردازد .
# پس از چندی یعلت اختلافی که بین آن دووزیر حاصل شد مولاناشمس الدین
# ~~صائن قاضی به بهانه انتظام بخشیدن نواحی گرمسیر فارس ودریافت مالیات
~~هرموز
# ~~و ms061 رسید گی به امور بدانجا رفت با کمک پسرش عمیدالملک سپاهی فراهم ساخته
# ~~پقصد تسخیر کرمان عازم آن دیارشد وقبایل اوغانی وچرمائی را نیز یاخود
~~همراه
# ~~ساخت وبا امیرمبا رزالدین محمد بجنگ پرداختولی گرفتار شد وروز چها
~~رشنبه چهارم
# ~~ماه صفرسال ب بقتل رسید .
# خواجوی کرمانی قطعه ذیل را درمرگ اوسروده است:
# سال هجرت هفتصدوچهل بودوشش کز دور چرخ
# نیم روز چهار شنبه چهارم ماه صفر
# شمس دین محمود صائن قاضی آن کز کبریا
# بود در اوج معالی آفتاب سایه ور PageV01P084
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0097.png)

### | 3 زی آن متشر
# ~~زد علم بروادی رودان و تیغ کین کشید
### | بسته همچون کوه بر قصد شه کرمان کمر
# ~~چون به پرواز آمد ازهر سو عقاب جان شکار
# شد برون از آشیان چون شاهباز تیز پر
# ~~راند نقش باد پای از مرکز خاکی برون
# وامدش دور حیات از گردش گیتی بسر
# ~~خواجورا در مدح او قصائد بسیار است و در مشنویات خود نیز ازاو بنیکی
# ~~یاد کرده و مثنوی همای و همایون را بنام او و پسرش عمیدالملک ساخته
~~بعلاوه
# ~~مثنوی روضة الانوار را که درسال 43 7سروده بدو تقدیم کرده1 .
# ~~امیرمبارزالدین محمد پس ازچندی دانست که رفتن مولاناشمس الدین صائن
# ~~قاضی پیش شیخ ابواسحق بتحریک واغوای خواجه تاج الدین عراقی بوده باین
~~جهت
# ~~فرمان داد تااورا بقتل برسانند خواجه درآن زمان این بیت را بگفت واز
~~امیرتقاضای
# ~~عفو وبخشش کرد:
# # بسرتاج عراقی زسر لطف به بخش %~% تا خسروتاج بخش خوانند ترا
# ~~امیر مبارزالدین محمد نیز از سرخون او در گذشت ولی پس از چندی او را
# ~~بقتل آورد .

PageV01P085

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0098.png)

# خواجه تاج الدین محمدبن علی عراقی از بزرگان کرمان بود . ابتدا د خدمت
# ~~سلک قطب الدین نیک روز حاکم کرمان میزیست موقعی که امیر مبارزالدیر
# ~~کرمان را درمحاصره گرفت خواجه ازشهر بیرون آمده بدو پیوست امیر نیز
~~اوراپس
# ~~ازتصرف کرمان بوزارت خویش انتخابنمود .
# خواجه سردی شعر دوست وشاعرنواز بود واکثر شعرای عراق بخدمت اورفته
# ~~واز ms062 خوان نعمتش یهرهمند شدهاند .
# خواجو نیز اورا درقصائدی مدح گفته - مثنوی گل ونوروز را خواجو بنام او
# ~~کرده ودر این مثنوی اورا چنین مدح مینماید:
# سپهر سروری و کوه تمکین %~% پناه سلک تاج دولت ودین
# عراقی نسبتی نو روزروزی %~% همایون طلعتی کشورفروزی
# خواجو دیوان خود صنایع الکمال رانیزبدو تقدیم داشته .
# اشعارخواجو بدستور این وزیر چند سال قبل از وفات شاعر جمع آوری و
# ~~تدوین شده .
# وزارت خواجه برهان الدین ابونصر فتح اله بن خواجه کمالالدین ابوالمعالی-
# ~~دیگر از وزرای امیرسبارزالدین محمد خواجه برهان الدین ابونصر فتح اله
~~است که مدت
# ~~دمسال (ازسال 42 تا 752) وزارت اورا داشته ودر سال 752 ه.ق از شغل خود
# ~~استعفا کرده و مجددا درسال« 5 بوزات امیرمبارزالدین محمدرسیده و چون
~~دراین
# ~~سال قاضی مجدالدین اسمعیل وفات یافت منصب قاضی القضاتی شیراز نیز بدو
~~وا گذار
# ~~گردید و تاآخر سلطنت اسیر بوزارت او اشتغال داشت 1 ودرسال .6 7ه.ق بدست
# ~~شاه سلطان خواهرزادهآ امیرببارزالدین محمد بقتل رسید - خواجهحافظ
~~درتاریخ وفات
# ~~او گوید: PageV01P086
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0099.png)

# بروزشنبه سادس زماه ذی الحجه %~% بسیال هفتصد وشصت ازجهان بشدنا گاه
# زشاه راه سعادت بباغ رضوان رفت %~% وزیر کامل ابونصر خواجه فتح اله
# درسبب تقرب خواجه برهان الدین به امیرمبارزالدین گویند:
# هنگامی که امیرمبارزالدین محمد پس ازشکست از اوغانیان وجرمائیان به کرسان
# ~~بر گشت خواجه برهان الدین که هنوزبوزارت نرسیده بود چندقطا
~~رشترواستراوانی وظروف
# ~~نقره وزر ازملک خویش ترتیب داده بعنوان پیش کش تقدیم نمود این سعنی
~~سوافق
# ~~مزاج امیرافتاد ودرازدیاد مرتبه اوبیفزود تا بالاخره بوزارت رسید1
~~خواجه برهان الدین
# ~~مردی دانشمند بودوخواجه حافظ اورا درغزلیاتی مدح گفته2 .
# پدراو خواجه کمال الدین ابوالمعالی نیز از بزرگان علماء بود محمود کتبی
# ~~سؤلف تا ریخ آل مظفر گوید «چون درسال8 1 7 خواجه رشید الدین فضل اله را
~~شهید کردند
# ~~جمعی را که شایستگی وزارت داشتند درقلم آوردند و مقدم برهمه خواجه کمال
~~الدین
# ~~بودلیکن اوقبول نکرد وپس ازچندی بزیارت حج رفت وپس از بازگشت ms063 دریزد
~~امکنه
# ~~خیریه ازمدارس وخوانق ودارالشفاء بنا کرد3 تا اینکه درسال737ه.ق وفات
~~یافت .

PageV01P087

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0100.png)

# کمک امیرمپارزالدین محمد به ملگ اشرف- بطوریکه قبلا گفته شدامیر
~~مبارزالدین
# ~~محمد درمقابل تقاضای کمک سلک اشرف تسلیم خواجه شمس الدین محمود صائن
~~قاضی را
# ~~پیشنهادنمود وچون ملک اشرف خواجه شمس الدین را تسلیم امیر نمود
~~امیرمبارزالدین
# ~~سحمدسلطان شاهجان دار را باسه هزارنفر بمدداوفرستاد1 .
# ملک اشرفویا غی باستی پس از رسیدن این کمک یطرف شیرازحرکت کردند .
# ~~امیرشیخ ابواسحق نیزخود را برای مدافعه آماده کرد ولی چون آن دوبه یک
~~منزلی شیراز
# ~~رسیدند خیرقتل شیخ حسن چوپانی که درشبشنبه 7 2 رجبسال4 4 ب اتفاق
~~افتاده بود2
# ~~یه ملک اشرف دادند آن دو یدون اینکه از لشگر کشی خود نتیجهای بگیرند به
~~تبریز
# ~~بر گشتند3.

PageV01P088

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0101.png)

### | فصل صی
# آغاز استقلال شیخ ابواسحق (سال72)
# وجتگهای او با امیر میارزالدین محمل
# چون ملک اشرف به آذربایجان بر گشت شیخ ایواسحق که از دست دشمن
# ~~سرسختی خلاص شلده بود بتخت سلطتت فارس نشست و خطبه و سکه ینام خود کرد
# ~~و ایلچیان به اطراف فرستاد و حکام آن نواحی را باطاعت خود خواند -
~~اکابر اصفهان
# ~~از او اطاعت کردند - قطب الدین تهمتن (721 - 747) حاکم جزیره هرسوز با
# ~~فرستادن مال کافی اظهار فرمانبرداری نمود.
# شیخ ایو اسحق از امیرمبارزالدین محمد نیز همین انتظار راداشت زیرا کومان
~~را
# ~~ملک موروث خودمیدانست ولیچون امیر از او اطاعت نکرد شیخ ایواسحق درصدد
# ~~تسخیر کرمان برآمد.
# لشگر کشی شیخ ابواسحق اینجو بکرمان - درسال 60ه ه. ق شیخ ایواسحق
# ~~بکرمان لشگر کشید1 ابتدا قلعه سیرجان را در محاصره گرفت و چون به فتح
~~آن نایل
# ~~نگردید عازم تسخیر شهر کرمان شد امیر سبارزالدین محمد بکمک طوایف جرما
~~و
# ~~اوغان بمقابله شتافت ولی پیش از آنکه جنگی روی دهد اسیر شیخ ابواسحق
~~بنا به
# ~~صوابدید امیر ظهیرالدین ابراهیم صواب با امیر صلح کرده بشیراز بر گشت.
# وزارت امیر ظهیرالدین ابراهیم صواب. - امیر ظهیرالدین ابراهیم صواب
# ~~که ms064 وزیر امیر پیر حسین چوپانی بود  پس از قتل او پیش امیر ولی از اسراء
~~معتبر
# ~~طغا تیمورخان که دراین زمان حکومت مازندران داشت رفته بود و هنگامی که
~~PageV01P089
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0102.png)

# ~~مک اشرت و یاغی باستی برای تصرف شیراز به اصفهان آمدند او که در این
~~موقع
# ~~در این شهر زند گی میکرد یدیشان ملحق شد و چون در نزدیکی شیراز خبر مرگ
# ~~شیخ حسن چوپانی به ملک اشرف رسید و او درصدد مراجعت یه آذربایجان برآمد
# ~~اسیر ظهیرالدین ابراهیم صواب که از بزرگان شیراز یود و میل تمام داشت
~~که
# ~~یدین شهر برود یاغی باستی را برآن میداشت که برخلاف میل سلک اشرف
~~بشیراز
# ~~لشگر بکشد اما ملک اشرف رفتن به آذربایجان را به تصرف شیراز ترجیح
~~دادهعازم
# ~~این ایالت شد و یاغی باستی نیز ناچار در دنبال او بحرکت در آمد از این
~~جهت
# ~~امیرظهیرالدین ابراهیم صواب در سعیت سلطان شاه جاندار که به کمک آن
~~دوآمده
# ~~بود به یزد مراجعت کرد وملازم خدمت امیر مبارزالدین محمد شد1 و بطوریکه
# ~~گفته شد بصواب دید او در کرمان بین اسیر مبارزالدین محمد و امیر شیخ
~~ابواسحق
# ~~صلح برقوار گردید اما پس از مراجعت امسیر شیخ ابواسحق بنا به مواضعه ای
~~که او
# ~~با اسیر شیخ داشت ظاهرا با اجازه اسیر مبارزالدین محمد بشیراز رفت.
~~امیر شیخ
# ~~مولانا شمس الدین صائن قاضی وامیر غیاثالدین علی یزدی را ازوزارت خود
# ~~عزل کرد واو را بدین سمت برگزید ولی چون او ابواب مداخل وسنافع ارکان
# ~~دولت را مسدود ساخت بتحریک آن جماعت بدست یکی از رنود بقتل رسید درحالی
# ~~که بیش از چند ماه وزارت نکرده بود.2
# پس از قتل او امیر شیخ ابو اسحق مجددا مولانا شمس الدین صائن قاضی و
# ~~سید غیاث الدین علی یزدی را بوزارت برداشت و بطوریکه قبلا گفته شد چون
~~پس
# ~~از چندی بین آن دو اختلاف افتاد مولانا شمس الدین صائن قاضی به بهانه
~~استخراج ms065
# ~~اموال هرموز بدانجا رفت و سپس بخیال تسخیر کرمان بااسیر سبارزالدین
~~محمد بجنگ
# ~~پرداخت ولی گرفتار شد وبقتل رسید (746) .
# اسیر شیح ابواسحق بشنیدن این خبر بکرمان لشگر کشید ولی باز شکست خورد
~~PageV01P090
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0103.png)

# ~~و بطرف یزد مراجعت کرد و خواست این شهر را بتصرف آورد اما بعلت بدافعات
# ~~شرف الدین مظفر فرزند امیر مبارزالدین محمد که دراین سوقع دریزداقامت
~~داشت نتوانست
# ~~براین شهردست یاید پس از خراب کردن یکی ازقصبات اطراف یزد به شیراز
~~برگشت.
# دراین موقع شیخ ابوامحق بین دودشمن قوی یعنی امیرمبا رزالدین محمد که بر
~~کرمان
# ~~ویزد حکومت داشت وسلک اشرف که برعراق و آذربایجان فرمان روائی
~~میکردقرارداشت از
# ~~این روبخیال افتاد با یکی ازاین دوپیمان دوستی پبنددتاازیک طرف خاطری
~~جمع داشته باشد
# ~~بنا به صواب دید جمعی صلاح در این دید که با امیر مبا رزالدین محمد عقد
~~دوستی
# ~~بیندد باین چهت دو نفر از نزدیکان خود پنام سید صدرالدین مجبتی قاضی
~~ابرقوه و
# ~~سلک نصیر حاکم آن شهررابه کرمان فرستاد وبوساطت آنان با امیرپیمان
~~دوستی بست.
# قتل سید غیاث الدین علی یزدی . - یعد از قتل مولاتا شمس صائن قاضی سید
# ~~غیاث الدین علی یزدی در وزارت استقلال یافت ولیاو تیز در سال*4» بدست
~~شیخ
# ~~ابواسحف کشته شد .
# ماجرای قتل او را احمد ین حسین بن علی کاتب مؤلف تاریخ جدید یزد
# ~~چنین آورده است « امیر غیاث و تاشی خاتون ( مادرشیخ ابو اسحق) در یکث
~~جا
# ~~بتشتند امیر شیخ راخبر کردند وامیرشیخ روی بدان خانه نهادوایشان را خبر
~~دادند
# ~~و راه گریز نبود - موسم گل بود و گل بسیار در آن خانه ریخته بود سید در
~~میان گل
# ~~پنهان درآمد اسیر شیخ سید را ندید دریافت که زیر گل است امیر شیخ فرمود
~~که
# ~~جای تو در زیر گل بهتراست که درزیر گل و او را شمع آجین کردند وبعد از
~~شهادت
# ~~او را درسدرسه خودش به یزد نقل کردند و درگنبد مدفن ساختتد ( .

PageV01P091

# ![image ms066 filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0104.png)

# وزارت خواجه عمیدالملک وخواجه کمال الدین حسین رشیدی- اسیر شیخ
# ~~ابوسحق یعدا زقتل خواجه شمس الدین صائن قاضی پسر اوخواجه رکن الدین
~~عمید الملک
# ~~را بوزارت خود انتخاب تموده پس از قتل سید غیاثالدین یزدی درسال 747
~~خواجه
# ~~کمال الدین رشیدی که نواده خواجه رشیدالدین قضل الله بود بوزارت بر
~~گزید تا با
# ~~شرکت خواجه رکن الدین عمیدالملک اموروزارت را اداره نماید.1
# خواجه رکن الدین عمیدالملک در زمان وزارت پدرش بکار دیوان اشتغال
# ~~داشت و بعد از قتل شیخ ابو اسحق بخدمت امیر سبازالدین محمد رفت وباتفاق
# ~~ناصرالدین خنجی وامیر کمال الدین حسین رشیدی و خواجه صدر الدین اناری
# ~~یرای استحکام مبانی دوستی یین اسیر و اتابک نورالورد به لرستان عزیمت
~~نمود واز
# ~~احوال او پس از آن خبری تیست - اومردی شاعر وفاضل بود و ممدوح شعرای
~~معروف
# ~~آن زمان مانند خواجوی کرمانی و عبید زاکانی است.
# جن امیرعبارزالدین محمد مظفر پا طوایف جرما و اوغان . - قبایل جرما
# ~~و اوغان که سکرر نام آنان پیش از این آمده و بعد از این نیز خواهد آمد
~~طوایفی
# ~~از اقوام مغول بودند که در زمان سلطنت ارغون خان (683 - .69) بناید
~~رخواست
# ~~سلطان جلال الدین سیورغتمش پادشاه قراختائی کرمان برای محافظت این
~~ایالت
# ~~آمده و در آنجا ساکن شده و بتدریج قدرت یافته بودند شاه جهان قراختائی
~~آخرین
# ~~پادشاه این سلسله با ایشان وصلت کرد ووالدة السلاطین خان قتلغ مخدوم
~~شاه که
# ~~بازدواج امیر مبارزالدین محمد در آمد از این وصلت بوجود آمده و بهمین
~~جهت چون PageV01P092
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0105.png)

# ~~در سال و4ب کرمان مسخر اییر مبارز الدین محمد گشت مقام این طوایف بالا
~~گرفت
# ~~و بعدا نیز شاه شجاع دختری ازآنان یازدواج در آورد با این حال گاه گاهی
~~طریق
# ~~عصیان پیش میگرفتند چنانکه پس از شکست اخیر امیر شیخ ابوامحق یر علیه
~~امیر
# ~~مبازالدین محمد طغیان کردند وامیر با عده کمی برای سرکوبی آنان به
~~جیرفت
# ~~رفت ولی زخمی برداشت واز اسپ ms067 بیفتاد و نزدیک بود گرفتار شود . در این
~~حال
# ~~پهلوان تاج الدین بمی یکی از بزرگان لشگرش رسید واسب خود را بدو داد و
# ~~اسیر بدین وسیله توانست خود را از معر که نجاتدهد و به کرمان برود ولی
~~اوغانیان
# ~~و جرمائیان پهلوان تاج الدین را یا سیصد تن بقتل رسانیدتد .
# اوغانیان وچرمائیان پس از این واقعه چون از انتقام امیر مبارزالدین محمد
# ~~بیمناک بودند بزرگان خود را یشیراز فرستاده از امیر شیخ ابواسحق در
~~تصرف کرمان
# ~~یاری خواستند . امیر مبارزالدین محمد نیز که با امیر شیخ ابواسحق پیمان
~~دوستی
# ~~یسته بود از نزدیکان خود خواچه حاچی دیلم کرمای را تزد او فرستاد و از
~~اسیر
# ~~شیخ خواست که اولا بزرگان اوغانی و جرمائی را نزد خود راه ندهد ثانیأ
~~او را
# ~~در جنگ با اوغانیان و جرمائیان یاری دهد.
# امیر شیخ که همیشه بنای کار خود را یر حینه و تزویر نهاده بود خواستاز
# ~~موقع استفاده کرده کرمان را بوسیله ای متصرف شود ازاین روظاهرا جمعی از
# ~~پزرگان جرما واوغان را زندانی ساخت و ه هزار سپاه به کمک اسیر
~~مبارزالدین بمحمد
# ~~فرستاد ولی به سردار سپاه خود سبرد که در جنگ جانب اوغانیان وجرمائیان
~~را
# ~~یگیرد و موجیات شکست امیر میارزالدین محمد را فراهم سازد خواچه حاجی
~~بفراست
# ~~این حیله را دریاقت وکیفیت واقعه را به اطلاع امیر مبارزالدین محمد
~~رسانید امیر
# ~~نیز از کمک اسیر شیخ اظهار امتنان کرد وفرستادن پانصد سوار را کافی
~~داتست.
# چون تیر تدییر امیر شیخ ابواسحق بهدف نیامد درسال 748 بزرگان جرما
# ~~و اوغان را از زندان خلاص کرد و امیر سلطان شاه جاندار یکی از سرداران
~~سپاه
# ~~خود را به کرمان فرستاد وخود بطرف یزد حرکت کرد .

PageV01P093

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0106.png)

# امیر سبارزالدین محمد فرزند خود شرف الدین مظفر را برای مدافعه قلعه سیبد
# ~~فرستاد. چون امیر شیخ بعد از چنگهای متوالی یتصرف این قلعه توفیق نیافت
~~خود
# ~~پپای قلعه آمد و شرفالدین ms068 مظفر را بصلح راضی کرد و بشیراز بر گشت.
# سلطان شاه جاندار پس از رسیدن بکرمان چند جنگ با امیر مبارزالدین سحمد
# ~~کرد ولی بقتحی نایل نیاسد امیر شیخ ابواسحق که از حال لشگریان خود در
~~کرمان
# ~~اطلاع یافت بازدر صدد سصالحه برآد و پرای این بنظور خواجه عماد الدین
~~محمود
# ~~و سید صدرالدین مجتبی را بکرمان فرستاد امیر مقدم آنان را گرامی داشت
~~ولی گفت
# ~~بر عهه و پیمان امیر شیخ اعتمادی نیست زیرا بارها عهد بسته و بعد
~~پیمانشکسته
# ~~است.
# چون این بار اجرای پیمان اسیر شیخ ابو اسحق را اطمینان دادند مجددا
# ~~ییمان دوستی بین آن دو سنعقد گردید و سلطان شاه جاندار با فرستاد گان
~~اسیر شیخ
# ~~به شیراز بر گشت .1
# پس از این واقعه جرمائیان واوغانیان نا چار به پناه امیر مبارزالدین محمد
# ~~آمدند و برای مدتی سر اطاعت فرود آوردند.
# تهاجم ملک اشرف بمتصرفات امیرشیخ ابواسحق و طلب کمک از امیر
# ~~عبارزالدین محمد . - درسال «75 ملک اشرف چوپانی که بعد از برادر یحکومت
# ~~آذربایجان رسیده بود در صدد برآسد بعضی از ولایات عراق عجم راکه در
~~تصرف
# ~~عمال امیر شیخ ابو اسحق اینجو بود از دست آنان خارج سازد برای این
~~منظور از
# ~~امیر مبارزالدین محمد مظفری نیز کمک خواست امیر که در این موقع در
~~یزداقامت
# ~~داشت جمعی از طوایف جرما و اوغان را بکمک او فرستاد ولی چون آنان به
~~نزدیکی
# ~~اصفهان رسیدند برای اینکه روی دل با امیر شیخ ایواسحق داشتند نا فرمانی
~~آغاز
# ~~نهادند امیر میارزالدین محمد بعضی از بزرگان ایشان را در یزد بقتل
~~رسانید و شاه
# ~~شجاع نیز جمعی از امرای آنان را در کرمان کشت سران اوغان و جرمائی که
~~به PageV01P094
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0107.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~اصفهان رفته بودند از این اسر خبر یافتند و دانستناء که اسیر سبارز
~~الدین محمد
# ~~درصدد تنبیه آنان است به شیراز پیش امیر شیخ ابواسحق رفتند - امیر شیخ
~~ابواسحق
# ~~باز ms069 برای هفتمین بار نقض عهد کرده اوغانیان و جرمائیان را با سلطان شاه
~~جانداربه
# ~~کرمان فرستاد اسیر سبارز الدین محمد بهمراهی شاه شجاع برای سر کوبی
~~آنان به
# ~~جیرفت که قشلاق آن طایفه بود رفت . این بار سلطان شاه جانداراز امیر
~~اظها راطاعت
# ~~نمود و بخدمت او درآمد - جرمائیان و اوغانیان نیز طلب بخشش نمودند و
~~سورد
# ~~عفو قرار گرفتند و در نتیجه شیخ ابو اسحق از این لشگر کشی نیز سودی
~~نبرد .
# اما ملک اشرف مدت .ه روز اصفهان را در محاصره گرفت در این موقع در
# ~~اصفهان امیر نجیب الدین برادر اسیر زکریای وزیر وخواجه عماد الدین
~~سحمود
# ~~کرمانی1 از طرف شیخ ابو اسحق حکومت داشتند چون محاصره اصفهان بطول
~~انجاسید
# ~~سردم اصفهان یکی از بزرگان شهر را پیش سلک اشرف فرستادند و با او باین
~~شرط
# ~~صلح نمودند که خطبه وسکه بنام انوشیروان (خان دست نشانده ملک اشرف)
~~باشد PageV01P095
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0108.png)

# ~~و سیصد هزار دینار از تقد و جنس به ملک اشرق بدهتد . 1 ملک اشرف پس
~~ازاین
# ~~مصالحه بتبریز بر گشت .
# از وقایع مهم دیگر این سال لشگرکشی شیخ ابواسحق به یزد است - شیخ
# ~~ابو اسحق در این لشگر کشی یزد را مدت چهار ساه در محاصره گرفت با اینکه
~~قحط
# ~~و قلا دز این شهر روی ثمود ولی او بفتحی تاپل نیامد و چولریستان در
~~رسیدناچار
# ~~به شیراز بر گشت .
# در سال 53، امیر بیک چکاز از امرای بزرگ روم که پیشی ملک اشرف
# ~~چوپانی آسده و سپسن از او روی گردان شده و به خدمت امیر شیخ ایو اسحق
~~رقته
# ~~بود یا سپاعی بهمراهی برادر زاده اسیر شیخ یعنی امیو کیقباد بن امیر
~~کیخسروبرای
# ~~تسخیر کرمان رفت اسیر سبارز الدین محمد با پسران خود شرف الدین سظقر
~~وشاه
# ~~شجاع وجمعی از طوایف جرما و اوغان در رفستچان سر راه بر سپاهیان امیر
~~شیخ
# ~~گرفتند ولی اسیر بیک چکاز راه خود را کج کرده به مشیز ms070 آمد و در صحرای
~~پنج
# ~~انگشت چنگ بین دو طرف روی داد و شکست بر سپاهیان فارس افتاد2
# حرکت امیر مبارز الدین محمد بطرف شیراز . - تا این تاریخ همیشه حمله
# ~~بهآر وسیله ای که شده یزد و لرمال را مسخر سازد و دست اسیر سبازز الدین
~~محمسد
# ~~را از آن نواحی کوتاه گرداند با اینکه اغلب به حیله و تزویر ستوسل میشد
~~معذالک
# ~~هر دقعه شکست سیخورد و یه شیراز پرمیگشت. اما امیر میارزرالدین محمد
~~مظفری
# ~~ته تا این زمان درضمن دفاع از حملات امیر شیخ به تحکیم اساس دولت
# ~~خود می پرداخت چون دید دولتش در کمال استحکام است و فرزندانش تیز بحد
# ~~رشد رسیده اند در صدد برآمد فارس را ضمیمه متصرفات خود نماید و از شر
~~حریفی
# 1- مجمل الشورخ قصیحی خوافی ص 77 و ذیل جاسع التواریخ شیدی تألیف
~~PageV01P096
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0109.png)

### | .
# ~~مزور و حیله گر آسوده شود .
# برای این منظور در غره محرم سال 754 به پم رفت و در سوضع ریقان (ریکان)
# ~~شاه شجاع را به ولیعهدی خود اتتخاب تمود وایلات کرمان سانند جرما و
~~اوغان و
# ~~اعراب را طلب کردو فرزند خود شرف الدین مظفر را نیز با سپاهیان یزد پیش
~~خود
# ~~خواست سپس عازم جیرفت شد چون به بلوک ارزویه رسید مدتی توقف نمود
~~تاتمام
# ~~لشگریان بدو پیوستند.
# اسیر شیخ ابو اسحق چون از نیت امیر سبارز الدین محمد آگاه شد پس از
# ~~مشاوره با بزرگان و نزد یکان خود مولانا عضدالدین ایجی1 یکی از علماء
~~بزرگ
# ~~را بوساطت وطلب صلح پیش امیر فرستاد - چون مولانا عضدالدین ایجی به
~~سیرجان
# ~~رسید شرف الدین مظفر نیز با سیاهیان یزد بدانجا آمد و در معیت یکدیگر
~~پیش
# ~~امیر میارز الدین محمد رفتتد ودر صحرای ارزویه ودشت بر بخدمت او رسیدند
# ~~امیر مبارز الدین محمد مقدم سولانا را گرامیداشت و او را احترام بسیار
~~نمود2 مولانا
# ~~پس از مدتی توقف مقصود از این مسافرت را که طلب ms071 صلح برای شیخ ابواسحق
# ~~است بیان داشت اما امیر میا رزالدین محمد گفت به قول وفعل شیخ ایواسحق
~~اعتمادی
# ~~نیست زیرا تا کنول هشت بار پیمان بسته و سپس نقض عهد کرده است - هرچه
# ~~مولانا دراین باره اصرار کردمقید تیفتادنا چار مراجعت کرد و اسیر
~~مبارزالدین محمد
# ~~نیز از راه فرگ و طارم عازم شبانکاره شد - مولانا عضدالدین ایجی که اهل
~~شبانکاره
# ~~یود از وسط راه برگشته در ایگ (ایج) مرکز این ایالت بخدمت امیر رسید و
# ~~چند روزی مهماندار او بود ولی در باره صلح نتوانست نظر موافق او را جلب
~~ثماید.
# محاصرهشیراز وتصرف آن درسوم شوال سال 754 ه . ق - اسیرببارزالدین
# ~~محمد پس از سه روز توقف در شبانگاره بطرف شیراز حرکت کرد و در اوایل
~~صفر PageV01P097
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0110.png)

# آغاز استقلال شیخ اپواسحق...
# ~~سال754 به نزد یکی شیراز رسید - شیخ ابو اسحق تا ه فرستگی شیراز به
~~مقابله او
# ~~بیرون آمد ولی جتگث تا کرده بر گتت و در شهر متحصن شد - اسیو سیارز
~~الدین
# ~~محمدشهر را در محاصره گرفت یا ایتکه در حین محاصره پسرشر شرف الدین
~~مظفروقات
# ~~یافت 1 و خود او تیز بیمار گردید سمعذنکث از محاصره دست برنداشت و
~~بقدری در
# ~~این کار اهتمام داشت که می گفت «اگر سن یمیرم تابوت سن پیش یبرید
~~وچندان
# ~~سعی نمائید که شهر مسخر و سفتوح گردد» .
# در زمان سحاصره شیراز وقایعی اتفاق افتاد که بحسن تدبیر اسیر مبارز الدین
# ~~سحمد پبایان رسید یکی آنکه مجدالدین سربتدی از بزرگان فارس از شیراز
~~بیرون
# ~~آسده بخدست اسیر سبارزالدین محمد رسید و ازطوف او بحکومت ولایت خفرک و
# ~~کوتوالی قلعه سربند که پیش از آن نیز داشت برقرارشد.
# ولی چون بقلعه رسید راه عصیان پیش گرقت اسیر سبارز الدین محمد خود با
# ~~فوزندش شاه شچاع به قلعه سربند رفت مجدالدین با پسر بزرگ تر پیش از وقت
# ~~گریخته ویشیراز رفته بود ساکنین قلعه از ترس جان تسلیم شدند - بقرمان ms072
~~امیر
# ~~سبارزالدین حمد پسر کوچک مجد الدین با سایر متعلقان بقتل رسید.
# تسخیر قلعه سرخ - اسیر مبارزالدین محمد پس از تسخیرقلعه سریند بشیراا
# ~~برگشت و شاه شجاع را به تسخیر قلعه سرخ که در چهار قرسنگی شیراز است
~~سأمور
# ~~کرد - این قلعه در تصرف سپاهیان امیر ابو اسحق بود - چون شاه شچاع ییای
~~قلعه
# ~~رسید ساکنین بمقاومت پرداختند ولی مغلوب شده قلعه را تسلیم نمودند شاه
~~شجاع
# ~~تمام خزائن قلعه را در تصرف گرفت و بین لشگریان تقسیم کرد .
# در سوقع محاصرهٔ‌ شیراز مولانا عضدالدین ایجی در شهر بود چون سدتمحاصره
# ~~بطول انجامید وکار بر مردمشهر تنگ شد سولانا از کلوفخرالدین که محافظ
~~دروازه PageV01P098
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0111.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~کازرون بود التماس نمود تا به او راه خروج از شهر بدهد او نیز اطاعت
~~کرد سولانا
# ~~از شهر خارج شد بخدمت امیر مبارزالدین محمد رفت.
# محاصره شیراز « ماه طول کشید در این بدت شیخ ایواسحق بجای بدافعه از
# ~~شهر دست به عملیاتیزد که باعت رنجش مردم و سیب شکست اوشد از آن جمله
# ~~کشتن حاجی ضراب از بزرگان سادات محلهآ در مسجد نو و حاجی شمس الدین
~~قائم
# ~~پیشوای محلهآ باغ نو بود - علت دیگر نگون بختی او مرگ حاجی قوام الدین
~~حسن
# ~~1: یزرگان و نیکو کاران شیراز و از نزد یکان امیر شیخ ابو اسحق اینجو
~~بود .1 زیرا
# ~~در اثر بذل و بخشش او مردم شیراز بجغت رضای خاطرش حلقه بند گی شیخ
~~ابواسحق
# ~~را بگوش جان آویخته یودند.

PageV01P099

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0112.png)

# آغاز استقلال شیخ ایواسحق...
### | .-
# ~~اسا اسیر شیخ بواو رینن موعع باری سبو روز بعیش و عشرت
# ~~پرداخت و در این راه باندازهای افواط کود که دائما در عالم بی خیری یسر
~~ی برد
# ~~چنانکه گویند چون امیر سپارزالدین محمد مظقری وارد شهر شد و آوازه طیل
~~او باوج
# ~~آسمان رسید امیر شیخ در حال مستی پرسید که این چه آشوب است گفتتد صدای
# ~~کوس محمد مظفری است ms073 گقت «این مردک گران جان ستیزه روی نرفته هنوز
# ~~اینجا است ؟) »
# ~~بقیه حاشیه ازصفحه تبل
# ~~نکته دانی بذله گو چون حافظ شیرین سخن
### | بخشش آموزی جهان افروز چون حاجی قوام
# ~~3- مرا شرطیست با جانان که تا جان در بدن دارم
### | هوا داران کویش را چو جان خویشتن دارم
# ~~تا آنجا که گوید .
# ~~برندی شهره شد حاقظ میان همدیان لیکن
# چه غه دارم که در عالم قوام الدین حسن دارم
# ~~و نیز در این قطعه حافظ در با ره حاجی قوام الدین حسن چنین گوید .
# ~~حسود خواجه ما را بگو که بد مپستد
### | وگرنه دور زمان چز بدت جزا تدهد
# ~~بحق نعمت حاجی قوام سا که قدر
### | ز بهر مصلحت خود یدین رضا ندهد
# ~~حانظ در قطعه معروف خود ضمن تعریف از ه تن از بزرثان نارس حاجی قوام
~~الدین
# ~~حسن را چنین مدح گفته .
# ~~دگر گریم چو حاجی قوام درها دل
# که نام تبک بیرد از جهان به بخشش و داد
# ~~حافظ در این قطعد تاریخ وفات او را تعیین  ینماید.
### | بقیه حاشیبه در صقحه بعد PageV01P100
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0113.png)

# ~~یا لاخره اسیر مبارراندین سدررههروهره ییهورشهرشد زیرا این دروازه
# ~~در اختیار ناصر الدین عمر از کلویان شیراز قرار داشت که امیر شیخ درصدد
~~قتل او
# ~~برآمده و چون او از قصد امیر شیخ نسبت بخود آگاه شد دروازه را بروی
~~لشگریان
# ~~امیر سبارزالدین محمد باز گذاشت و یاین ترتیپ شیراز در شوال سال * ه
~~بتصرف
# صاحب صاحیقرانن خواجه قوام آلدین خشسن
# ~~سادس ساد ربیخد خر الدریم روز
### | ورادیته بحدم کرد گار دوالمتن
# ~~هفتصه و پجاه وچارار جرتحیرالیشر
### | مهرراجررهیوفاه را خوشه وطن
# ~~مرغ روخس کان همای آشیات قدس بوت
### | سد سوی باع بفس ازدام این وارمحسن
# ~~ببین در استات صقدر ملک
### | یبین یریدر جود
# ~~عزیز مصر دولت حاتم عصر
### | کریسم پرور مفخر جود
# ~~جهاک حشمت و خورشید رقعست
### | گل یخرم بخر جود
# ~~دازدونت و کان بسروت
### | سپفر سهر سایه لستر جود PageV01P101
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0114.png) ms074

# ~~امیر مبارزالدین محمد در آمد1 و امیر شیخ ابو اسحق از شهر گریخت و
~~بهشولستان
# ~~رقت و در قلعه سفید فا رس متحصن شد و در این گریز چتان با عجله شیراز
~~را ترک
# ~~گفت که حتی نتوانست پسر 13 ساله خود علی سهل را با خود ببرد آو را که
~~در
# ~~خانه سید تاج الدین واعظ پنهان شده بود پیدا کردندوپیش امیر سبارزالدین
~~محمد آوردند2
# ~~اسیر قرمان داداورا با سه نفرازبزرگان لشگر شیخ ابو اسحق بنام های رئیس
~~تاج الدین
# ~~و کلو فخرالدین و بیک چکاز زندانی ساختند - امیر بیک چکاز را در آب
~~کربال غرقه
# ~~ساختند و شاه شجاع که پس از تسخیر فارس از طرف پدر بحکوست کرمان بر
~~گزیده
# ~~شده بود دو نفر دیگر را با خود بدانجا برد و یقتل رسانید و هنگامی که
~~به اصفهان
# ~~بکمک پدر برای دقع شیخ ابو اسحق میرفت علی سهل را با خود برد و در
~~رودان
# ~~رفسنجان بکشت و چنین شهرت داد که بمرگ طبیعی در گذشته است بعدها مقبره
# ~~اومحل زیارت گردید.3 PageV01P102
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0115.png)

### | تا ریخ آل مظفر
# امیر میارزالدین محمد پس از تسخیر شیراز یه تربیت علماء وفضلاء پرداخت
# ~~و با مردم به عدل داد رفتارکرد وآنان را به شنیدن حدیث وتفسیر وققه
~~ترغیب
# ~~نمود و در امر بمعروف و تدی از منکر و دفع فسق و فجور یقدری جد وجهد
~~کرد که
# ~~ظرفاء شیراز او را محتسب لقب دادتد. 1
# امیر شیخ ابو اسحق اینجو پس از تحصن در قلعه سفید فارس با آتکه درایام
# ~~حکومت با امیر شیخ حسن بزرگ ایلکانی عداوت و دشمنی میورزید از او در
~~دفع
# ~~اسیر مبارزالدین محمد و تسخیر شیراز کمکث خواست او نیز پسر خود امیر آق
~~بوقا
# ~~را با دوهزار تفر یکمک امیر شیخ فرستاد - اسیر سبارزالدین محمد نیز پسر
~~خود شاه
# ~~شجاع را مأمور دفع او ساخت اما پیش ازآنکه جنگی در گیرد لشگریان امیر
~~شیخ ms075
# ~~ایو اسحق متقرق شدند وخود او بطرف اصفهان گریخت واسیر آق بوقا نیز به
# ~~یغداد برگشت .
# امیر سبا رزالدین محمد بطوریکه قبلا تیز گفته شد پس از فتح شیراز حکومت
# ~~کرمان را از حدود کرمانشاهان2 تا ساحل ستد یشاه شجاع داد واو را روانه
~~حوزه PageV01P103
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0116.png)

# ~~حکومتی خود کرد 1
# کوشش بوای فتح اصفهان. - امیر مبارزالدین محمد که فارس راضمیمه متصرفات
# ~~خود ساخته بود درصدد برآمد اصفهان آخرین پتاه گاه شیخ ابو اسحق را تیز
~~متصرف
# ~~شود برای این منظور در سال 55 ه. ق خواهرزاده خود شاه سلطان را در
~~شیراز
# ~~گذاشت وخود بطرف اصفهان رفت وبه شاه شجاع نیز پیغام داد با سپاهیان
~~کرمان
# ~~بدو پیوندد - شاه شجاع بالشگریانی ازجرما واوغان واعراب در ربیع الاول
~~همان سال
# ~~از کرمان حرکت کرد و چون بشهر یایک رسید امراء جرما و اوغان بنای
~~نافرسانی
# ~~را گذاشتند شاه شجاع دفع عصیان آنان را نبعد سو کول کرده در کوشک زرد
~~بخدمت
# ~~پذر رسید - در اینجا خبر رسید که اسیر غیات الدین متعبور داماد شیخ
~~ابواسحق که
# ~~حا کم شولستان بود درصدد تصرف شیراز است باین چهت شاه شجاع عازم
~~شولستان
# ~~شدچون بدانجا رسید اطلاع ینفت که امیر غیاث الدین منصور بطرف شیراز
~~حرکت کرده
# ~~است . اماچون سپاهیان امیرغیاث الدین سنصوربه نزد یکی شیر از رسیدند
~~هواخواهان امیر
# ~~شیخ ابو اسحق دروازمهای شهر را گشودند وشاه سلطان هرچه سعی کرد ازعهده
~~دفع
# ~~ایشان برتیامد ناچار پیش شاه شجاع رقت و شاه شجاع نیز بعجله خود را یه
~~شیراز
# ~~رسانید و شهر را در تصرف خود گرفت.
# از طرف دیگر خواجه عمادالدین محمود کرمانی با تقاق امیر سلغر شاه تر کمان
# ~~خواهرزاده امیر شیخ ابه اسحق در حدود دارابگرد از مغولان جرمائی و
~~اوغانی
# ~~سپاهیانی فراهم ساخت و بطرف شیراز در حرکت آمد شاه شجاع بدفع آنها
~~پرداخت
# ~~مخالفان منهزم شدند و شاه شجاع به شیراز بر گشت.-
# در همین موقع شاه سلطان ms076 بمحاصره قلعه پهندر که محل تحصن مجد الدین
~~PageV01P104
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0117.png)

# ~~سربندی بود اشتغال داشت بجد الدین چون دید مقاومت فایده ای ندارد
# ~~تقاضای بخشش نمود و در خارج شیراز بخدمت شاه شجاع رسید و تمامی ذخایر و
# ~~خزائن شیخ ابو اسحق را که در قلعه بود تسلیم او کرد ولی شاه شجاع همه
~~را به
# ~~مجده الدین بخشید.
# بیعت امیر مبارزالدین محمد با خلیفه عباسی مصر -  امیر مبارزالدین محمد
# ~~که پس از تسخیرفا رس میخو است عراق عجم و آد ربایچان را نیز سسخر سازد
~~ابتدا
# ~~خواست از اعتقادات مذهیی مردم استفاده کرده پشتی بانی آنان رانسبت بخود
~~جلب نماید
# ~~تا بدین ترتیب قواعد حکوست خود را ستحکم سازد از این رو بالمعتضد بالله
~~ابی بکر
# ~~خلیفه عباسی مصر که مورد احترام مردم سذهبی ایران آن زمان بود بیعت کرد
~~و این بیعت
# ~~هنگامی صورت گرفت که امیربرای تصرف اصفهان درقریه ماروانان اقاست داشت
~~در این
# ~~قریه و کیل خلیفه نزداوآمد وامیربا و کیل خلیفه مراسم مبایعت بجای
~~آوردود راین مبایعت
# 2- چون در ساب :5) بعداد یضرف همر کوخان تقول درآمد المستعصم آخرین خلیفه
~~PageV01P105
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0118.png)

# ~~علماء فارس وکرمان نیز موافقت ثمودند ونام خلیفه درخطبه وسکه وارد
~~کردید.
# محاصره اصفهان. - اسیر سبارزالدین سحمد پس از آنکه شاه شجاع را برای
# ~~تصرف مجدد شیراز بدان سمت فرستاد خود اصفهان را در محاصره گرفت - در
~~این
# ~~موقع امیر شیخ ابو اسحق خواست حمایت سلطان شاه جاتدار را که در قلعه
~~طبرک
# ~~اصفهان محبوس بود بطرف خود جلب تماید باین جهت دستور داد سید جلال
~~الدین
# ~~سیر سیران حاکم اصفهان او را از زندان آزاد سازد و با سپاهی بدفع امیر
~~مبا رزالدین
# ~~محمد بقرستد اما سلطان شاه جاندار که بحیله میرمیران بزندان اقتاده
~~بود2 ظاهرا
# ~~خود را طرفدار اسیر شیخ نشان داده بجنگ اسیر سبارزالدین محمد رفت و حتی
~~در
# ~~جنگ نیز رشادتها از خود بروز داد وپس از جلب اعتماد کامل امیر ms077 شیخ
# ~~ابو اسحق از طرف او مأمور شد که برای گرفتن کمک از طوایف جرما و اوغان
~~به
# ~~کرمان برود ولی چون از اصقهان بیرون آمد یطرف لرستان رفت و بدعوت شاه
~~شجاع
# ~~عازم شیراز شد و مورد احترام قرار گرفت.
# اسیر سبارزالدین محمد پرسیدن زمستان از محاصره اصفهان دست برداشت و
~~PageV01P106
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0119.png)

### | تاریخ آل سظفر
# ~~بشیراز بر گشت شیخ ابو اسحق موقع را غنیمت دانسته به لر بزگ رقت تا از
~~اتابک
# ~~نورالورد کمک بگیرد - چون بهار شد شاه شجاع اصقهان را دویاره در محاصره
~~گرفت
# ~~شیخ ابو اسحق با سپاهیان اتابک نورالورد یطرف اصفهان آمد تا این شهر را
~~از
# ~~محاصره شاه شجاع مستخلص سازد شاه شجاع از شنیدن این خبر اصفهان را
~~رهاسأخته
# ~~بمقایله آنان رفت اسیر سبارزالدین محمد نیز از شیراز بکمک پسر رفت و
~~درمنزل
# ~~فیروزان بدو رسید مخالفان چون بر این قضیه اطلاع یافتند شیخ ابواسحق
~~بطرف
# ~~شوشتر رفت و اتابک نورالورد نیز به لر بزرگ برگشت و شاه شجاع
~~مجددااصفهان
# ~~راد رمحاصره گرفت سید جلال الدین سیرسیران که بتنهائی قدرت مقاومت
~~نداشت اظهار
# ~~اطاعت کرد و مبلغی خطیر بعفده گرفت شاه شجاع از سر تقصیر او گذشت و با
~~پدر
# ~~بطرف شیراز بر گشت.
# انقراض دولت شبانکاره در سال756 - در شبانکاره 1 یعنی در قسمتی از
# ~~فا رس که شامل تیریزواصطهبانات و دارابگرد و فرک و طارم می باشد از
~~قدیم حکامی
# ~~مستقل حکوست داشتند و مر کز حکوست آنان شهر ایگ یا (ایج) بود ودر این
# ~~زمان شخصی بنام ملک اردشیر در شبانکاره فرمان سیراند واو به اعتماد
~~استحکام
# ~~قلعه ایگ بمخالفت با امیر پرداخت از این جهت اسیر مبارزالدین محمد
~~فرزند خود
# ~~شاه محمود را برای تسخیر آن قلعه فرستاد و او قلعه ایگ را در سال «75
~~ه. ق
# ~~متصرف شد و ملکث اردشیر گریخت و باین ترتیب حکومت ملوک شبانکاره در این
# ~~سال بیایان رسید.
# از وقایع مهم ms078 سالهای «75 و707 عصیان هزاره شادی وطوایف اوغانی و
# ~~جرمائی است - هزاره شادی ساکن کرمان که همیشه مورد عنایت امیر
~~سبارزالدین
# ~~محمد بودند در آخر سال « ه ب دست بعصیان زدند شاه شجاع از طرف پدر
~~مأمور
# ~~دقع آنان شد و باندکمدتی غائله ایشان را خوابانید - سپس شاه شجاع
~~چرمائیان و PageV01P107
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0120.png)

# ~~اوغانیان را که مثل همیشه در سواقع فرصت دست بطغیان میزدند در سال 757
# ~~سر کوب کرد .
# لشگر کشی به اصفهان . - اسیر مبا رزالدین محمد مجددااصفهان را درمحاصره
# ~~گرفت وشاه شجاع نیز پس از دفع غائله هزاره شادی واوغانیان و جرمائیان
# ~~کرمان عازم اصفهان شد و در ماربین به پدر پیوست وچون زمستان در رسید
~~امیر
# ~~مبارز الدین محمد محاصره اصفهان را بعهده شاه سلطان خواهرزاده خود
~~گذاشت وبه
# ~~شیراز برگشت.
# تسخیر لرستان . - از وقتی که اسیر مبارزالدین محمد فارس را در تصرف آورد
# ~~اتابک نورالورد بطرفداری ازاسیر شیخ ابواسحق با او بنای مخالفت را
~~گذاشت ولی
# ~~امیر بعلت قرابتی که بین اجداد اتا بک نورالورد با فرزندانش شاه شجاع و
~~شاه محمود
# ~~از نظر مواصلت با قراختائیان وجود داشت نمیخواست با او بجنگ بیردازد
~~باین جهت
# ~~ابتدا ناصرالدین خنجی وسپس امیر کمال الدین حسین رشیدی وخواجه رکن
~~الدین
# ~~عمیدالملک وخواجه صدرالدین اناری را برسالت پیش اتابک نورالورد فرستاد
~~تا
# ~~او را براه خیر وصلاح رهنمون شوند ولی نصایح آنان مؤثر نیفتاد باین جهت
~~درسال
# ~~756 به قاضی قطبالدین فرستاده اتابک نورالورد اجازه مراجعت از شیراز
~~نداد و
# ~~سال 7ه مصمم شد لرستان راکه مایه امید و محل استظهار امیر شیخ ابو اسحق
# ~~بود مسخر سازد از این جهت یه همراهی پسرانش شاه شجاع وشاه محمود از راه
# ~~بهبهان عازم این ناحیه گردید و درجنگی سپاهیان اتابک را منهزم ساخت و
~~اتابک
# ~~نورالورد در قلعهای سمتحصن شد .
# روز دیگر اتابک شمس الدین پشنگ بن ملک یوسف شاه با جمعی از امراءو
# ~~اکابر بخدمت امیر سبارزالدین محمد آمد ms079 واظها راطاعت نمود و به حکومت
~~لربزرگ
# ~~منصوب گردید.
# شاه شجاع برای دستگیری اتابک نورالورد بطرف قلعه سحل تحصن او رفت
# ~~اتا بک گریخته در قلعه دیگر متحصن شد شاه شجاع جمعی را بمحاصرهآن قلعه
~~گماشت PageV01P108
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0121.png)

# ~~و خود پیش پدر آمد - بعد از مراجعت شاه شجاع اتایک پشنگ قلعه را ستصرف
# ~~شد و اتایک نورالورد را دستگیر کرده نا پیتا ساخت.
# امیر مبارزالدین محمد پس از این قتح بشیرار برگشت.
# تسخیراصفهان و قتل شیخ ابواسحق درسال758 - در سوقعی که امیرمبارزالدین
# ~~محمد بد تسخیر لرستان اشتغال داشت شاه سلطا همچنان اصقهان را در محاصره
# ~~گرفته بود چون مدت محاصر یطول انجاسید و کار بر مردم شهر تنگ شد دسته
~~دسته
# ~~بیرون آمده از شاه سلطان اطاعت سینمودند - در این حین کوتوال قلعه طبرک
~~در
# ~~مقابل دریافت وچهی قلعه را به گماشتگان شاه سلطان تسلیم نمود 2
# از شنیدن این خبر مردم شهر بوحشت افتادند سید جلال الدین میرمیران به
# ~~کاشان گریخت وشیخ ابو اسحق چون نتوانست خود را نجات دهد در تنورخانه
# ~~مولانا نظام الدین اصیل شیخ الاسلام شهر پنهان شد واسیدوار بود که شاه
~~سلطان
# ~~در مقابل احسانی که شیخ ابو اسحق در بوقع سلطنتش در شیراز نسیت بدو
~~کرده
# ~~او را اجازه خروج از شهر یدهد تا جان بسلامت برد2 اما شاه سلطان انعام
~~واحسان
# 2- شاه سلطان ه هزاو دینار تقیل تخود ورش حیم کا بر آیساک تم ست
~~PageV01P109
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0122.png)

# ~~او را نادیده گرفته به دستگیری اش فرمان داد و در قلعه طیرک زندانی
~~ساخت و
# ~~سپس بنا بدستور اسیر سبارزالدین محمد روانه شیراز نمود . شیخ ابواسحق
~~روز پنجشنبه
# ~~اواخر جماد الاولی سال 758 بشیراز رسید امیر سبارزالدین محمد در خارج
~~دروازه
# ~~سعادت با جمعی از سادات و قضات و علماء و اعیان فارس منتظر ورود او بود
~~چون
# ~~او را پیش اسیر آوردند او امیر شیخ را به فرزندان حاجی ضراب که بفرمان
~~او بقتل ms080
# ~~رسیده یود سپرد تا بقصاصش یرساثند پسر یزرگ حاجی ضراب گفت امیر شیخ
# ~~پادشاهی عادل و باذل بود سن هرگز دست یخون او نیالایم ولی پسر کو
~~چکبرای
# ~~خوش آمد اسیر محمد سر او را از تن جداکرد و باین ترتیب بدون ایتکه امیر
# ~~میارز الدین محمد در قتل او دست داشته پاشد چنین مانعی را از میان
~~یرداشت .1
# ~~سیرار کریخت شیخ ابو اسحق جمعی رادرتحفب اوقرستد او راگرفته په پیش
~~امیر شیت PageV01P110
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0123.png)

### | تاریخ آت مخعر
# ~~امیر شیخ ابو اسحق در موقع سرگ این دو رباعی را گفته است .
# ~~افسوس که مرغ عمر را دانه نماند
### | اسید به هیچ خویش و بیگانه نماند
# ~~دردا و دریغا که در این مدت عمر
### | از هر چه شتیدیم جز افسانه نماند
# ~~1چرخ ستیزه کار سستیز و یرو
### | یا گردش دهر در میاویز و برو
# ~~یک کاسه زهر است که سرگش خواتند
### | خوش در کش و جرعه بر جهان ریزو برو
# ~~اسیر شیخ ایو اسحق که درسال 721 ستولد شده در سوقع قتل 37 سال
# ~~داشته است، PageV01P111
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0124.png)

# صفات و اخلاق شیخ ابواسحق - شیخ ابواسحق پادشاهی دریم وبخشنده بود
# ~~و از بخشش او حکایتها کردهاند - ابن بطوطه طنجی که در زمان سلطنت او
~~بهشیراز
# ~~آمده گوید یکی از بهترین سلاطین و سردی خوش هیکل و خوبروی و کریم وخوش
# ~~اخلاق وفروتن است - اومیکوشد در بذل وبخشش خود را نظیرپادشاهان هند
~~سازد1 .
# محمود دتبی در تاریخ آل مظفر گوید : امیر جمال الدین شیخ ابواسحق که
# ~~به سن از همه (از همه برادران) کمتر بود اما به اخلاق از همه بهتر بلکه
~~از اکثر
# ~~سلوک بکرم ممتاز وصیت سکارش از آفتاب سشهورتر- همواره ابواب فوائد و
~~عوائد
# ~~به شریف ودنی و فقیر و غنی گشاده است و در آن روزگار ازوی کریم تر کسی
~~نشان
# ~~ندادهاند2 ابن شهاب یزدی مؤلف دتاب جامع التواریخ حسنی نیز گوید : امیر
~~شیخ
# ~~ابواسحق پادشاهی با سخاوجود بود ms081 چنانکه درچندین قرن کسی بکرم اونبوده
~~است -
# ~~روزی پیش او صفت کرم حاتم طائی کردند پرسید که کرم او تا چه غایت بود
~~گفتند
# ~~که از جمله قصری ساخته بود که چهل دریچه داشت وسائلی جهت امتحان هرچهل
# ~~دریچه را شیآلله زد و او از هر دریچه قدری فرو ریخت امیر شیخ گفت زیادت
~~کرمی
# ~~نداشته است اگراو صاحب کرم بودی از یک دریچه چندان زر بریختی که او را
~~دیگر
# ~~احتیاج گدائی نبودی .
# آوردهاند که روزی برف گران آمده بود و از جهت شکار سوار شده بلبل لنگردر
# ~~شیراز بود این رباعی بخواند .
# شاها فلکت بخسروی تعیین درد وز بهر تو اسب پادشاهی زین کرد
# تا در حر کت سمند زرین نعلت %~% بر گل ننهد پای زمین سیمین کرد
# خنجر مرصع ازسیان بیرون آورده پیش او انداخت و گفت هر که سر من دوست
~~PageV01P112
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0125.png)

# ~~دارد به بلبل چیزی بخشد در زمان . ه هزار دینار کپکی اسرا بدو بخشش
~~کردند .
# د یگر برد رمسجد عتیق د کان شاه عاشق شاعریود و شعر بزبان شیرازی گفتی -
# ~~روز جمعه امیر شیخ ابواسحق از نماز جمعه بیرون آمده شاه عاشق بر او ثنا
~~گفت آمد
# ~~و پر گوشه د کان او نشست و گفت ست اسروزد کاندار شاه عاشقم بیائید
~~وازین نقل
# ~~بخرید هر امیری و سرداری از رخت و کمر وشمشیر و خنجر و نقد هرچه
~~میدادند امیر
# ~~شیخ قدری از نبات قرصه ونقل قنادی میداد تا درصد هزاردینار کپکی از این
~~اجناس
# ~~چمع شد و بقدر ده من از این اجناس نبود که بمردم داده بعداز آن سوار شد
~~شاه عاشق
# ~~بربالای دنان رفت و گفت ای خلائق شیراز پادشاه با من انعا سی کرد سن
~~بخلایق
# ~~شیراز بصدقه سر پادشاه بخشیدم بیائبد و تالان ننید ود کان مرا نیز یغار
~~تید دریک
# ~~زمان ردم تالان کردند پادشاه را گفتند گفت او از ما صاحب کرم تر است .
# سولانا ms082 معین الدین معلم یزدی مؤلف تاریخ سواهب الهی با اینکه مداح امیر
# ~~مبارزالدین محمد مظفر بود شبخ ابواسحق را در مکرست واحسان وسکارم اخلاق
# ~~برهمگنان مقدم میدارد .
# بعلت همین جود و بخشش ونیز بسبب فضل و کمالش شعرا و دانشمندان در
# ~~دربارش مجتمع بودند و ازخوان نعمتش متنعم میشدند و او نیزآنان را محترم
~~میداشت
# ~~و در رعایت حالشان سیکوشید .
# ابن بطوطه در بارهآ احترام او نسبت به علماء و دانشمندان گوید : از هرموز
~~به
# ~~شیرازآمدم وبخدمت قاضی سجدالدین شیرازی رفتم که از غایت ضعف حرکت تمی
~~توانست
# ~~کرد - روزی که بزیارت شیخ رفتم سلطان ابواسحق پادشاه شیراز در برایر او
~~گوش
# ~~بدست نشسته بود و این علامت نهایت ادب و احترام در میان آنان است و
~~مرده فقط
# ~~در برابر شاه این عمل را می کنند1 .
# از علماء وعرفای معروف که در مصاحبت شیخ ابواسحق بسر میبردند یکی
# ~~قاضی عضدالدین ایجی صاحب کتاب مواقف است و دیگری شیخ امین الدین بلیانی
~~PageV01P113
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0126.png)

# ~~و شمس فخری اصفهانی (مؤلف کتاب معیار جمالی ومفتاح ابواسحاقی) که شرح
~~حال
# ~~هریک بموقع گفته خواهد شد .
# ~~از شعرای معروف که در مدح شیخ ابواسحق اشعار و غزلیاتی دارند عبا
~~رتنداز
# ~~خواجوی کرمانی که مثنوی کمال نامه را در سال،74ه. ق بدو تقدیم داشته
~~ودیگر
# ~~سید جلال الدین بن عضد یزدی که مدایح بسیار در بارهآ شیخ ابواسحق دارد
~~و عبید
# ~~زا کانی که شیخ ابواسحق را دراشعار بسیاری بدح گفته1 بعلاوه منظومهآ
~~(عشاق نامه)
# ~~را بنام او کرده است .
# ~~2 - عبید زا کانی قطعه زیر را در تأسف ازفوت اسیر شیخ ابواسحق گفته است
~~.
# ~~سلطان تاج ب جهریر شیخ
### | کاوازه سخاوت وجودش جهان گرفت
# ~~انهی چو یقباد و چه اگراسیاب گرد
### | کشور چه شاه سنجرو شاه اردوان گرفت
# ~~مپی دین بفوگ دڈبیر پیر کرد
### | روی زمین ببازوی بخت جوان گرفت
### | در عدل رسم و شیوهآ نوشیروان گرفت
### | بر وی نشسته شاد وقدح شادمان گرفت ms083
### | خود را امیر وخسرو صاحبقران گرفت
### | کیت چگونه دولت او را عنان گرفت
### | سلک و خزانه و پسرش در میان گرفت
### | باد و دونالهای که درآن دودمان گرفت
### | بقیهآ حاشیهآ درصفحهآ بعد PageV01P114
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0127.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~از فضلای دیگر زمان شیخ ابواسحق ابوالعیاس احمد بن ایی الخیر زرکوب
# ~~شیرازی صاحب لتاب شیرازنامه است و لتابی بناه عمدة التواریخ در سلطتت
~~او نوشته
# ~~که در دست نیستو
# ~~دیگر محمدبن محمود آملی است نه کتاب نفایس الفنون وعرایس العیون را
# ~~که درشعب ختلفه علوم تألیف کرده به شیخ ابواسحق تقدیم داشته .
# ~~از تویسند گان و دبیران سعروف آن دوره چلال الذین عکاشه است نه منشی
# ~~خاندان اینجووشیخ ابواسحق بوده   ازبزرگ ترین شعرای زسان شیخ ابواسحق
~~خواجه
# ~~تمس الدین محمد حافظ شیرازی است بطوریکه که قبلانیز گفته شد خواجه
~~درقطعات
# ~~چتدی ازمرگ امیر شیخ ابواسحق اظهارتأسف نموده در غزل ذیل تیراحساسات
~~تأسف
# ~~آمیزخود را بیان داشته است .
# ~~یاد باد آنکه سر دوی توام منزل بود
### | دیده را روشنی از خاک درت حاصل بود
# ~~راست چون سوسن و گل از اثرصحیت خاک
### | بر زبان یود مرا آنچه ترا در دل یود
# ~~بقیهآ حاشیه از صفحهآ قیل
# ~~کان بوستان سرای که آثین رنگ و بوی
### | خلد برین ز رونق آن بوستان گرفت
# ~~اکنون بدان رسید که بر جای عندلیب
### | زاغ سیه دل آمد و در وی مکان گرفت
# ~~قصری که برد فرخی از فر او همای
### | سگ بچه کرد در وی و جقد آشیان گرفت
# ~~در کار روزگار و ثبات جهن عبید
### | قبرت هزار یار از ایسن میتوان گرفت
# ~~بیچارامی چوتدارد بیهچ حان
### | نه برستاره دست و نه بر آسمان گرفت
### | وآسوده خاطری که ز دنیا کران گرفت PageV01P115
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0128.png)

# ~~دل چو از ییر خرد نقل معانی سیکرد
### | عشق سیگقت بشرح آنجه برو مشکل یود
# ~~آه ازاین جوروتطاول که دراین دامگه است
### | آه از آن سوز و نیازی که درآن محفل بود
# ~~در دلم ms084 بود نه بی دوست نباشم هرگز
### | چه توان درد ده سعی من ودل یاطل یود
# ~~دوش بر یاد حریفان بخرابات شدم
### | خم میدیدم خون در دل و پادر گل بود
# ~~بس بگشتم که پپرسم سیب درد فراق
### | مفتی عقل در این سسئله لایعقل بود
# ~~راستی خاتم فیروزه بو اسحاقی
### | خوش درخشید ولی دونت مستعجل بود
# ~~دیدی آن قهقههآ تبک خرامان حافظ
### | که ز سر پنجهٔ‌ شاهین قضا غافل بود
# ~~شیخ ابواسحق یاوجود صفات خویی کهداشت سردی بد عهد و پیمان شکن بود
# ~~چنانچه با اسیر سبارزالدبن محمد هشت یار پیمان یست ولی بدانها وفا نکرد
~~و آنهارا
# ~~شکست - او این عمل خودرا از اعتفاد بعلم نجوم وامکان پیش بینی حوادث از
~~وضع
# ~~کواکب در آسمان میدانست چنانچه خود گوید . «اهمال در حرب محمدبن مظفر و
# ~~عقد مصالحت با اوچند نوبت بواسطهٔ‌ اوضاع فلکی بوده1».

PageV01P116

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0129.png)

### | أریخ ان تظفر
# شیخ ایواسحق اغلب اوقات به عیش و عشرب مییرداخت و در آخر کار دائما
# ~~در سستی و بیخبری میگذرانید از این جهت اساس دولتش ستزلزل شد و سلطنتش
# ~~بدست امیر میارزالدین بحمد بیاد فتا رقت .
# این یطوطه در بارهآ سپاهیان شیخ ابواسحق گوید : او سپاهی نیرومند و کشوری
# ~~پهناور داشت و عدد لشگریان او در حدود .ه هزار نقر مرکب از ترک وایرانی
# ~~بودند اماخواص نزدیکان همه اصفهانی بودند زیراوی اطمینانی بمردم شیراز
~~نداشت
# ~~و شیرازیان را بخدست خود نمی گماشت واجازه نمیداد که بدستگاه او نزدیک
~~شوند -
# ~~حتی سردم اجازه حمل اسلحه نداشتند سبب آن بود که شیرازیان مردمانی دلیر
~~وشجاع
# ~~بودند همواره نسبت بحکومت طریق گردن کشی و نافرمانی میسپردند - هر کس
~~از
# ~~مردم شهر که با خوداسلحه داشت مورد تعقیب وتنبیه مأسورین واقع میشد -
~~اوسردم
# ~~شیراز را بنظربغض و کینه می نگریست و یجان خود ازاین سردم بیمناک بود2
~~.
# شیخ ابواسحق در شیراز بساختن ابتیه چندی پرداخت از آن جمله بنای عظیمی
# ~~شبیه بطاق کسری بفرمان او ساخته ms085 شد - این بطوطه که در سوقع ساختن این
~~بنا در
# ~~شیراز یود گوید : شاه شیخ ابواسحق تعممیم گرفته بود ایوانی نظیر ایوان
~~نسری بنا
# ~~کند لذا فرمان داد که مردم شیراز پایه بنا را بکنند - مردم شهر در
~~اجرای فرمان به
# ~~جتب و جوش بزرگ برخاستند - هر یک از طبتات سیکوشید که در این کار سهم
# ~~بیشتری داشته باشد کار رقابت و هم چشمی بجائی رسید که زنبیل های بزرگ
~~چرسین PageV01P117
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0130.png)

# ~~دارالمصحف یا خدای خانه از بنا های شیخ ابو اسحق اینحو در صحن سسجد
# ~~جامع عتیق شیراز درسال 52، ه. ق
# مقابل صفحه 13 PageV01P118
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0131.png)

# ~~بخط عتمان که بر آن اثر خون بوده وجود داشته که بعدها ازمیان رفته است
~~. دور
# ~~خدای خانه کتیبهای یخط یحیی الجمالی الصوفی بوده که در این اواخر آن را
~~تعمیر و
# ~~بصورت اولی درآوردهاند .
# در اصفهان تیز ینای معروف به اسحقیه نزدیک خانه میرمیران از آثار اوست -
# ~~دیگر خانقاه شیخ ایوعبد الله حفیف را که اتابک زنگی و اتابک اپویکر بتا
~~کرده بودند
# ~~خراب کرد وسه گنبدرفیع متصل ییکدیگر درآنجا بنانمود . تاشی خاتون2
~~مادرشیخ
# ~~ابواسحق درسال . 75ه. ق عمارت مقبره سید امیر احمد برادرحضرت رضاعلیه
~~السلام
# ~~معروف به شاه چراغ را تعمیر کرده و چند قریه ومزرعه از ناحیه میمند
~~فارس بر آن
# ~~بقعه وآستانه وقف نمود ونیز مدرسه وزاویهای در مجاورت این بقعه بنا
~~کرد2 بنا بگفته
# ~~ابن بطوطه تاشی خاتون مساقرین را در این مدرسه اطعام میکرد و میگوید
~~عادت
# ~~خاتون این است که هرشب دوشنبه خود آنجا می آید و تمام قضات و فقها و
~~سادات
# ~~چمع میشوند وقارآن با آهنگ خوش بقرائت مشغول میشوند و خوراک و میوه و
~~حلوا
# ~~داده میشود وسپس واعظ به وعظ میپردازد وهمهآ این کارها بعداز ظهر شروع
~~وپیش از
# ~~نعازعشاء خته سیگودد - جای خاتون درغرقهآ مخصوص است و درپایان بر در
~~امامزاده
# ~~طبل و نفیر و بوق زده میشود متل دربار ms086 پادشاهان4 .
### | سلسله نسب اینجویان
# 1- شرف الدین محمود شاه اینجو- در سال 3. 7 بحکومت فارس رسید ودر
# ~~سال ه*ب در کار حکوت فارس استقلال یافت ودره1 رجب سال 730 ه بامر
# ~~اوپا گاون کشته شد.

PageV01P119

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0132.png)

# ~~2- جلال الدین سسعود شاهبن محمود خاه1- از رجب 30 بحکوست پرداخته
# ~~و در سال 43 7 بدست یاغی باستی بقتل رسید .
# ~~3 - غیاثالدین کیخسروبن محمود شاه - درسال 739 بقتل رسید .
# ~~4 - شمس الدین محمدبن محمود شاه - درسال.  7 بامراسیر پیرحسین کشته شد
~~.
# ~~ه - جمال الدین ابواسحق بن محمود شاه - از 743 تا 758 حکومت داشت و
# ~~در این سال بدست امیرمبارزالدین محمد سقتول گردید .
# شرف الدین محمود شاه اینجو
# ساهتخمودمظفری کیقباد (در؟ 2
### | رسید PageV01P120
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0133.png)

### | لصما %~% بن
# بقیه احوال امیر میارزالدین محهل
# لشگر کشی امیر مبارزالدین محمد به آذربایجان در سال 759 ه. ق - اسیر
# ~~مبا رزالدین محمد چون شیخ ایواسحق اینجو را از میان برداشت و علاوه بر
~~کرمان
# ~~و یزد به فارس و اصفهان نیز تسلط یافت خواست آذربایجان را نیز ضمیمه
~~متصرفات
# ~~خود سازد برای این منظور در ماه محرم سال ه  از شیراز عازم اصفهان شد
~~شاه
# ~~سلطان داماد و خواهرزاده امیر که حاکم اصفهان بود از او استقبال شایان
~~بعمل
# ~~آورد اوکه در راه اجرای مقاصد امیر مبارزالدین محمد کوشش بسیار کرده و
~~امیر
# ~~شیخ ابو اسحق دشمن یزرگ او را دستگیرساخته یود توقع آن داشت که مورد
~~عنایت
# ~~قرا رگیرد اما امیر مبارزالدین محمد که در این موقع بد خوی و سخت گیر
~~شده بود
# ~~چتانکه باید او را طرف توجه قرار نداد و بعلاوه پا او یخشونت رفتار کرد
~~این اسر
# ~~باعت رنجش شاه سلطان شد و بطوریکه بعد خواهیم دید سبب گردید که
~~بافرزندان
# ~~او در گرفتاری و نابینا ساختنش متحد گردد . هنگاسی که امیر مبارزالدین
~~سحمد در
# ~~اصفهان توقف داشت ایلچی جانی بیگ خان حاکم دشت قبچاق که تبریز را ازدست
# ~~سلک اشرف چوپانی بد رآورده ms087 و آذربایجان را متصرف شدهبود آمد و به
~~اوپیشنهاد کرد
# ~~که منصب یساولی جانی بیگ خان را که از طرف ایلخانان یه پدر امیر تعلق
~~داشت پپذیرد PageV01P121
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0134.png)

# ~~امیر مبارزالدین سحمد که در این موقع در کمال اقتدار بود ازاین پیغام
~~بر آشفت وایلچی
# ~~جانی بیگ خان را با سخنان درشت بر گردانید و مخارج ایلچی را که با
~~سیصدسوار
# ~~آمده بود به شاه سلطان حواله داد - این معنی باعث رنجش بیشتر شاه سلطان
# ~~نشد.
# در آذربایجان پس ازقتل امیر شیخ حسن چوپانی که درسال 744 ه. ق
# ~~اتفاق افتاد برادرش ملکاشرف حکومت سیکرد و او که انوشیروان نامی را با
~~یلخانی
# ~~برداشته بود ابتدا یاغی باستی وسیورغان پسران امیر چوپان را که رقبای
~~او بودند
# ~~ازسیان برداشت و بدت جهارده سال (764-) باستقلال بحکومت پرداخت
# ~~درمدت حکومت بظلم وستم و جمع سال سشغول بود تا اینکه در سال 708 جانی
# ~~بیگ خان پادشاه دشت قبچاق بدعوت مردم تبریز بدان شهر آمد و ملک اشرف را
# ~~دستگیر کرده بقتل رسانید و بحکومت خانواده چوپانی خاتمه داد .
# جانی بیگ پس از اند کی توقف در آذ ربایجان بدشت قبچاق بر گشت و پسر
# ~~خود بردی بیگ را در حکومت آذربایجان گذاشت و چون او بیماری و سپس مرگ
# ~~پدر را شنید بدشت قبچاق رفت واخی جوق نامی حکومت آذربایجان را در دست
# ~~گرفت.
# در بهار همان سال سلطان اویس ایلکانی عازم تبریز شد تا آذربایجان را
# ~~ضمیمه متصرفات خود سازد اخی جوق بجلو گیری او پرداخت ولی منهزمشد وبطرف
# ~~نخجوان گریخت و سلطان اویس در ماه رمضان سال مزبور وارد تبریز گردید و
# ~~زمستان را به بغداد رفت اخی جوق از سوقع استفاده کرده مجددا بر
~~آذربایجان
# ~~مسلط گردید.
# چون وضع نا بسامان آذ ربایجان باطلاع امیر مبارزالدین محمد رسید درحر کت
# ~~برف این ودیت و سمیرانهمم تر شد - اخی جوق به مقابله او شتافت و در
~~PageV01P122
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0135.png)

# ~~نزدیکی شهر ms088 سیانه1 یه لشگریان او رسید در جنگی سپاهیان اخی جوق شکست
# ~~خوردند ومنهزم شدند. - شاه شجاع و شاه محمود پسرا امیر مبارزالدین بحمد
~~تا
# ~~شهر نخجوان گریختگان را تعقیب نمودند و سیس یه تبریز بخدمت یدر یر
~~گشتند -
# ~~امیر سبارزالدین محمد یجای آنکه آن دو را سورد عنایت قرار دهد بعلت شرب
~~شواب
# ~~و گستردن یساط عیش وطرب که مرتکب آن شده بودند آنان را یسخنان درشت
# ~~بیارزد و مورد سلامت قرار داد و در فتح نامهای که صادر کرد از پسران
~~اسمی نبرد
# ~~و شچاعت و دلاوری شاه یحیی نوه خود و پسر شرف المدین مظفر راستود - این
~~امر
# ~~باعت رنجش بیشتر پسران گردیدوسوجب آن شد که برعلیه پدر یا یکد
~~یگرمتحدشوند .
# أمیر سبارزالدین محمد پسازورود به تبریز در جمعه اول شخصا بالای مثبر
# ~~رفت وخطبه خواند وخلفای عباسی مصر را که چندی پیش بیعت آنان را پذیرفته
# ~~بود دعا کرد وسپس بتماز جماعت پرداخت - او دو ماه درتبریز اقامت کرد
~~وچون از
# ~~لشگر کشی سلطان اویس ایلکانی به تبریز اطلاع یافت نظر یه اینکه سنجمان
~~به
# ~~او گفته بودند که او را از جوان ترک بلتد بالا ملالتی خواهد رسید واو
~~این صفات
# ~~را در سلطان اویس میدید باین جهت از او بیمناک شده از تبریز خارج گردید
~~و تا
# ~~اصفهان در هیچ جا توقف نکرد و در راه نیز فرزندان را به کشتن و کورکردن
# ~~تهدید سی کرد؟

PageV01P123

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0136.png)

# نابینا شدن امیر مبارزالدین محمد بدست پسران - امیر مبارزالدین محمد روز
# ~~سه شنیه ه ماه رمضان سال.- باصفهان رسید و بافرزندان بیشتر از سابق بد
~~رفتاری
# ~~نمود وچون پسران احساس نمودند که از پدر آسیبی خواهند دید و بعلاوه
~~بشاه شجاع
# ~~گفته بودند که پدر در نظر دارد او را که ولیعهد است بگیرد و سلطان
~~ابویزید فرزند
# ~~کوچک خود را که از خانزاده بدیع الجمال داشت بتخت سلطنت بنشاند باین
~~جهت
# ~~شاه شجاع با شاه محمود وشاه ms089 سلطان هم پیمان شدند و صبح زود به سنزل
~~امیررفتند
# ~~شاه محمود دربیرون خانه ماند وشاه شجاع بدرون رفت وهفت نفراز همراهان
~~را فرمان
# ~~داد تاپدر را دستگیر سازند آنان پیش اسیرمبارزالدین محمد رفتتد و در
~~صدد دستگیری
# ~~او برآمدند امیر که مردی قوی هیکل وپرقوت بود با آنان بجنگ پرداخت ولی
~~مغلوب
# ~~گردید - دست وپای او را بستند و از ترس غوغای مردم درتا ریکی شب بقلعهآ
~~طبرک
# ~~بردند وشب جمعه 9 ماه رسضان سلطان شاه چشم او را میل کشید .
# یکی ازشعرای فارس در بارهآ این واقعه چنین گفته است.
# # یک چند شکوه همتش پیل کشید %~% یک چند سیه ز هند تا نیل کشید
# # پیمانه دولتش چو شد مالامال %~% هم روشنی چشم خودش میل کشید
# سلمان ساوجی نیز در این باره گوید :
# # آنکه از کبر یک وجب میدید %~% از سر خویش تا بافسر هور
# # آنکه می گفت شیر شرزه منم %~% روز هیجا و دیگران همه کور
# # قوة الظهر پشت او بشکست %~% قرة العین کرد چشمش کور
# # تا بدانی که با سعادت و بخت %~% بر نیاید کسی بمردی و زور
# خواجه حافظ که او را قاتل امیر شیخ ابواسحق ولینعمت خود سیدانست واز
# ~~اوخوشدل نبود در غزلی که دراین باره سروده قبایح اعمال او را نیز شرح
~~داده است
# ~~وغزل این است .
# # دل منه بر دنیی و اسباب او %~% زانکه ازوی کس وفاداری ندید
# # کس عسل بی نیش از د کان نخورد %~% کمس رطب بی خار از این بستان نچید
# # هر به ایامی چراغی برفروخت %~% چون تمام افروخت بادش در دسید
# # بی تکلف هر که دل بر وی نهاد %~% چول بدیدی خصم خود می پرورید
~~PageV01P124
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0137.png)

### | ریح آل مظفر
# شاه غازی خسرو گیتی ستان %~% آنکه از شمشیر او خون میچکید
# گه بیک حمله سپاهی میشکست %~% گه بهوئی قلیگاهی سیدرید
# از نهیبش پنجه می افکند شیر %~% در ییابان نام او چون میشنید
# سروران را بیسبب می کرد حبس %~% گردنان ms090 را بی خطر سر میبرید
# عاقبت شبراز و تبریز و عراق %~% چون مسخر کرد وقتش در رسید
# آنکه روشن بد جهان یینش بدو %~% میل در چشم جهان بینش کشید
# مرگ امیرهبارزالدین محمد - پسران پس از نابینا ساختن پدر او را ازاصفهان
# ~~به قلعه سفید قارس فرستادند و بزندانش افکندند بعد از یک ماه 1 او بکمک
~~جمعی
# ~~کوتوال قلعه را دستگیر ساخته و قلعه را در تصرف آورد از آنجائیکه
~~فرزندان از
# ~~کردهٔ‌ خود پشیمان شده بودند خواستند رضایت خاطر پدر را جلب نمایند
~~یاین
# ~~جهت یا او صلح کردند باین شرط که بشیراز آمده مانند سایق خطبه و سکه
~~بنام او
# ~~باشد وثاه شجاع تحت فرمان پدر مملکت را اداره تماید - بعد ازدو سه ماه2
# ~~مفسدان اسیر را یر آن داشتند هنگامی که شاه شجاع بخدمت میرسد دستگیر
~~ساخته
# ~~بهلاکت برساتند و سلطان ابویزید را بتخت سلطتت بنشانتد و شاه یحبی را
~~سپهسالار
# ~~لشگر سازند - شاه شجاع از این توطئه خبر یافت و اطرافیان پدر را که در
~~این ماجرا
# ~~دست داشتند بقتل رسانید و پدر را درقلعهآ تبر در هشت فرسخی جهرم زندانی
~~ساخت3 .
# اسیرمبارزالدین محمد در آن قلعه بعلت گرما وناسازگاری هوا بیمارشد
~~وبقرمان
# ~~شاه شجاع او را به قلعه بم بردند ولی در بین راه بیماریاش شدت یاقت و
~~در اواخر
# ~~ربیع الاول سال 760 وفات یافت - جنازهآ او را به میبد برده در مدرسه
~~مظفریه بخاک
# ~~سییردتد .

PageV01P125

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0138.png)

# مدت عمرش 65 سال بود آکر اعار خمرالی آوزا ازکان718خاب کنیم
# ~~42 سال حکومت کرده ازاین دت 23 سال در یزد و13 سال در کرمان حکومت
# ~~داشت و پس از تصرف شیراز شش سال بر کلیهآ ممالک مظفری حکومت میکرد ه
~~پسر
# ~~و2 دختر داشت شرف الدین متلفر وخانزاده سلطان از زن اول - شاه شجاع
~~وشاه
# ~~محمود وسلطان احمد و یک دختر بنام مخدوم زاده خاتون از خان قتلغ مخدوم
~~شاه
# ~~دخترشاه جهان قراختائی وسلطان ابویزید ms091 از زن سومش بنام بدیع الجمال
~~بوجود آمدند .
### | اهیرمبارزالدین محمد
### | ننباه %~% سلطان احمد %~% سلطان ابویزید
# 44
# شجاعمحمود مخدوم زادهخاتون1
# 2 - سحمه لمستوفی بافقی مؤلف کتاب چاسع سفیدی در شرح آبادی هاثی که
~~امیرسبا رزالدین
# ~~خوارازکون و ستوم راده “گوگ جاری کردند و ان راپربوم مدقن ایشان است
# ~~و درجنب مزار شیخ تقی الدین دادا محمد واقع است وقف نمودند.
# از اینجا نام دختران اسیرمبارزالدین محمد معلوم میگردد که یکی خانزاده
~~خاتون یا
# ~~خانزاده سلطان خواهرصابی شرف الدین مظفرو دیگری مختوم زاده (یا مخدوم
~~زاده) خاتون
# ~~آر حان قتلع مخدوم ساه وخواهر صلبی شاه شجاع وشاه محمود و سلطان احمد
~~بوده است -
# ~~جمع میدت جلسوم ص 122 PageV01P126
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0139.png)

# خلاق وصفات امیرمبارزالدین محمل
# اسمیر مبارزالدین محمد مؤسس دولت آل مظفر مانند مؤسسین اغلب سلسله ها
# ~~دارای صفات جسمی و اخلاقی برجسته که لازمه تصدی مهمات امور و اداره
~~کشور
# ~~است می باشد - او که از اوان کود کی درسقر و حضر همراه پدر بود واغلب
~~با اودر
# ~~دربارخانان سغول سیزیست کم کم برسوم بزرگی و آئین فرماند هی آشنا گشت و
~~راه و
# ~~رسم سملکت داری آموخت - با اینکه هنگام فوت پدر 13 سال بیش نداشت در
~~اثر
# ~~شجاعت و دلاوری که درسر کوبی راه زتان از خود بروزداد مورد توجه سلطان
~~محمد
# ~~اولجایتو و سلطان ابوسعید قرار گرفت و چانشین پدر شد و حفظ و نگهداری
~~راههای
# ~~اطراف یزد بدو واگذارگردید1 .
# امیر مبا رزالدین محمد علاوه بر شجاعت ذاتی یازوئی توانا وقدرت جسمانی
# ~~فوق العاده داشت . در 18 سالگی که ملازم خدمت سلطان ابوسعید بهادر خان
~~بود
# ~~چون موردسحبت سلطان قرار گرفت محسوداقران گشت . گویند روزی ابومسلم
~~خراسانی
# ~~پهلوان پایتخت برای اینکه او را سنقعل سازد کمان خود را بدوداد و گفت «
~~این را PageV01P127
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0140.png)

# ~~چاشنی کن » اسیر کمان او را باکمان خود بهم برنهاد و هردو را بکشید
~~وسپس کمان
# ~~خود را بدوداد وگفت «تو نیز این راچاشنی ms092 کن » ابومسلم هرچه کرد نتوانست
~~کمان
# ~~او را بکشد از این روخود منفعل گشت ولی حیلهای دیگر بکار برد و اسمیر
~~مبارزالدین
# ~~سحمد را در سیدان شهر به برداشتن غراره کاه1 دعوت کرد روز د یگرامیر
~~درحضورسلطان
# ~~سوارشده نیزه خودرا برغراره کاه زد که بردارد سرنیزهاش شکست ولی بن
~~نیزه را بر غراره
# ~~زد وآن رادر ربودوتا آخرسیدان برد بنا بتقاضای اسیر غراره رادرمیدان
~~خالی کردند سندانی
# ~~بوزن شصت من در آن یافتند. سلطان چون این بدید بر او آفرین گفت و خلعت
~~داد
# ~~و بر پایه قدرش افزود - ازاین تاریخ حکم شد او را امیر زاده محمد مظفر
~~خوانند2 .
# او سردی بود با اراده قوی وعزمی توانا و در پیش بردن مقاصد از هیچ مانعی
# ~~نمی هراسید چندان سیکوشید تاشاهد مقصودرا درآغوش میگرفت . تصمیم
~~اودرتصرف
# ~~شیراز درسال 754 ه. ق با اینکه فرزندش شرفالدین مظفر در حین محاصره شهر
# ~~وفات یافت وخود نیز بیمار گردید دلیل استقاست رای و ثبات تصمیم او می
~~باشد
# ~~امیر سبارزالدین محمد درآغاز جوانی درملازمت علماء ودانشمندان مانند
~~شهاب الدین
# ~~علی با عمران وشیخ الاسلام شرف الدین خضر ومولانا تقی الدین دادا محمد
~~در یزد
# ~~بسر میبرد وآنان را مقتدای خود در کسب آداب دین و رسیدن بحد کمال ساخته
~~بود3
# ~~هم چنین خود در تربیت اهل علم ودانش و صاحبان استعداد میکوشید چنانکه
~~روزی
# ~~در گرد سحلات شهر یزد میگشت نا گاه به مکتب خانه ای رسید و از اسب
~~پیاده شده
# ~~باندرون رفت و بنشست شا گردی نظر او را جلب کرد از معلم پرسید از شا
~~گردان تو
# ~~کدام یک نیکوتر مینویسد و این جوان کیست؟ معلم جواب داد خط را آن بهتر
# ~~مینویسد که قلمتراش خوب دارد و قلم را نیکوسیتراشد و آن شخص میتواند
~~بود که
# ~~پدرش وزیرسلطان باشد واین پسرسید عضد وزیرپادشاه است وسید جلال نام
~~دارد-
# ~~سلطان او راطلب داشت و گفت سطری بنویس تاخط ترا خوب تماشآکنم ms093 . سیدجلال
# ~~در بدیهه این قطعه را گفته و نوشت و بدست سلطان داد .

PageV01P128

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0141.png)

# چار چیز است که در سنگ اگر جمع شود
### | لعل ویاقوت شود سنگ بدان خارائی
# پاکی طینت و اصل گهر و استعداد
### | تربیت کودن مهر از فلک بینائی
# یامت این هرسمه صفت هست چه درمی یابد
### | تربیت از تو که خورشید جهان آرائی
# امیر محمد از حسن خط و زیبائی شعر و قابلیت سید چلال حیوان بماند ومعلم
# ~~انعام کرد و گفت این پسرصاحب ادراک عالی است ومرا داعیه آن بهم رسیده
~~که
# ~~او را بلازم خود نموده و بمرتیه عالی برسانم اما چون ساده روی است از
~~زبان مردم
# ~~اندیشنا کم . مبلغ دوهزار دیتار به سید انعام داد و فرمود که در کسب
~~کمالات صرف
# ~~کن چون سید چلال یحد کمال رسید بلازمت سلطان اختیار نمود و قصائدی
~~درمدح
# ~~آل سظفر دارد1 امیرسبارزالدین محمد هم چنین مولانا معین الدبن معلم
~~یزدی را که
# ~~در سال 2 74 بوسیله امیر اختیا رالدین حسن قورچی بدو معرفی شده بود
~~تربیت نمود
# ~~و مصاحب خود ساخت و او را مأمور تهیهآ کتابی در تاریخ آل مظفر کرد .
# امیرمبارزالدین سحمد دراجراء شعائر مذهبی و احکام دین میین اسلام کوشش
# ~~قراوان داشت. خود در چهل سالگی تویه نمود و در عبادت راه افراط پیمود
~~چتانچه
# ~~برای تماز چمعه پپاده بمسجد میرفت .2 رفتار امیر مبارزالدین محمد پس از
~~تسخیر PageV01P129
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0142.png)

# ~~شیراز با کسانی که برخلاف آداب مذهبی رفتار سینمودند و هم چنین رفتنش
~~بربالای
# ~~سنیر درتبریز وایراد خطبه وشرکت در نماز جماعت دلیل دیگری بردینداری
~~اوست.
# ~~او را غالب مورخین بعلت مبالغه درامربمعروف ونهی از سنکرمحتسب لقب
~~دادهاند1 .
# امیر مبا رزالدین محمد موقعی خواست صندوق قبرسعدی را بواسطه بعضی اشعارش
# ~~که برخلاف مذهب تشخیص سیداد بسوزاند شاه شجاع بوساطت برخاست و گفت شیخ
# ~~سعدی دراین شعرتوبه و انابه کرده است.
# سعدیا بسیار گفتن عمر ضایع کردن است
### | وقت ms094 عذر آوردن است استغفرالله العظیم
# و اسیر مبارزالدین محمد بنابدرخواست فرزندش شاه شجاع از سوختن صندوق
# ~~قبر شیخ سعدی در گذشت2 .
# اسمیرمبارزالدین محمد در انجام امورمهم به اعتقادات مذهبی سردم متوسل
# ~~سیشد و عمل خود را با احکام دین تطبیق میداد چنانکه چون خواست در سر
~~کوبی
# ~~طوایف جرما واوغان ساکن کرمان که اغلب بر ضد او عصیان میکردند اقدام
~~نماید
# ~~آنان را به بت پرستی متهم ساخته از علماء و فقهاء کرمان حکم تکفیر آنان
~~را گرفت
# ~~و جنگ با ایشان را جهاد وغزا جلوه داد از این رو او را (شاه غازی)
~~و(مبارزالدین
# ~~و دنیا) لقب دادند و چنانکه دیدیم در قتل دشمن خود امیر شیح ابواسحق
~~نیزهمین
# ~~رویه را پیش گرفت وخود شخصا به قتلش مبادرت نکرد بلکه او را بفرزندان
~~اسیرحاج
# ~~ضراب که به امر شیخ ابواسحق بقتل رسیده بود سپرد تا حکم قصاص دربارهاش
~~اجرا
# ~~نما یندامیرمبارزالدین محمد درتسخیراذربا یجان نیز از اعتقادات مذهبی
~~مردم استفاده
# ~~کرد چنانکه حافظ ابروگوید3 «او میخواست عراق وآذربایجان را
~~سسخرسازداندیشه
# ~~بیعت خلفای عباسی پیشنهاد ضمیراست » و با وکیل المعتضد بالله ابویکر
~~خلیفهآ عباسی PageV01P130
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0143.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~سصر در سال 755 ببعت کرد1 .
# امیر مبارزالدین محمد درسکه و خطبه نام خود را بعد از نام خلیفه قرار
~~داده
# ~~است و درسکه هائی که از او باقی است نام خلفای اربعه ستقوش است -
~~ازآنچه گذشت
# ~~بدرستی معلوم سیگردد که او به بذهب سنت که مذهب رایج مردم جنوب ایران
~~در
# ~~آن زسان بود اعتقاد داشته است.
# دربارهآ دینداری اسیرمیارزالدین محمد حکایتی نیز نقل کردهاند وآن چتین
~~است
# ~~در سال 4 5ب ه. ق قبل از آنکه برای تسخیر فارس عازم این دیارشود به
~~بمرفت
# ~~زیرا شنیده یود یک تار موی حضرت رسول اکرم در تصرف سید شمس الدین علی
~~یمی
# ~~است - این تارموی را خواست از سیدبه مبالغی یخرد ولی او حاضر بفروش آن
~~نشد .

PageV01P131

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0144.png)

# ~~فردای آن ms095 روز سید شمس الدین علی یمی تارموی را آورد و یدو داد وگفت
~~درخواب
# ~~دیدم که حضرت رسول ص بمن فرسود که «موی محمد به محمدبن مظفر ده» امیر
# ~~میارزالدیسن محمد در عوض اسلاک یسیار بر اولاد او وقف کرد و همین امر
~~را وسیله
# ~~قرار داد تا همراهان خود را به فتح شیراز قوی دل گرداند1 .
# مؤلف جامع سفیدی مینویسد «او در رعایت جانب سادات عظام وعلماء اعلام
# ~~حسب الاسکان میکوشید و در تمهید بساط عدل و انصاف و رفع مواد ظلم و
~~اعتساف
# ~~از خود به تقصیر راضی نمی گردید »
# بنا یه توشته معین الدین معلم پزدی اسمیر میارزالدین محمد در سال 34رته
# ~~در سلطانیه بخدست سلطان ابوسعید بهادرخان رسید با او عازم بغداد شد واز
~~خلوص
# ~~اعتقاد بزیارت سلطان اولیاء امیرالمؤسنین علی بن ابی طالب کرم الله
~~وجهه رفت چه
# ~~سالها در ضمیر خاطر این داعیه را داشته وچون بمتاهده روضه مقدس شهسوار
~~دین
# ~~منور شد مطالب دینی ودنیا وی عرضه کرد وحاجات خود را بخضوع وخشوع طلب
# ~~نمود و بانجاح واسعاف سفرون شد 2 ازآنچه گذشت پیداست که امیرمبارزالدین
~~سحمد
# ~~درعین حال که مذهب سنت داشت به بزرگان بذ هب شیعه احترام میگذاشت
~~وسادات
# ~~را نیز رعابت مینمود .
# امیرمبارزالدین سحمد احکام شرع را دربارهآ نزدیک ترین کسان خود نیز که
# ~~مرتکب گنا هی میشدند جاری میساخت چنانکه در 65 7 شاه سلطان خواهرزادهاش
# ~~در سیبد شخصی را یناحق کشت - ورثه مقتول شکایت بدو بردند امیر حکم قصاص
# ~~داد - هرجند مادرشاه سلطان وپارش واشراف واعیان یزد شفاعت تردتد مفید
~~نیفتاد
# ~~تا اینکه امیر گفت اگر وارثان بدیت راضی شوند از قتل او صرف نظر خواهد
~~شد والا
# ~~از قصاص چاره نیست آخرالامر بوساطت جمعی با پرداخت . * هزار دینار
~~وارثان را
# ~~بصلح راضی کردند.

PageV01P132

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0145.png)

# ~~امیرمبارزالدین سحمد قسی القلب و سخت کش بود و بسیار اتفاق می افتاد در
~~حین
# ~~تلاوت قرآن سقصری را که نزد او ms096 آورده بودند بدست خود بقتل میرسانید و
~~دوباره
# ~~بتلاوت قرآن مشغول میشد روزی شاه شجاع از او پرسید چتد تفر را یدست خود
~~کشته
# ~~است او گفت در حدود هفتصد یا هشتصد کس . محمود کتیی در تاریخ آل مظفر
# ~~مینویسد «بواسطهآ سیاست زیاده از حد سردم از او ستنفر بودند » .
# امیر مبارزالدین محمد مردی تند خوو بد زبان بود ویا فرزندان و اطرافیان
# ~~یتندی و خشونت رفتار میکرد و آنان را با گفتن کلمات ناشایست میآزرد و
~~چنانکه
# ~~گفته شد دراثر همین رفتار اوشاه سلطان خواهرزاده وشاه شجاع وشاه محمود
~~فرزندانش
# ~~تصمیم گرفتند که او را از میان بردارند وشاه شجاع را که جانشین رسمی
~~پدر یود
# ~~به سلطنت بگمارند وهمین تار را هم کردند.
# امیرسبا رزالدین محمد بعلت خشونت ذاتی و امساک زیاد مورد مدح وستایش
# ~~زیاد شعرا قرار نگرفته وشعرائی که او را بدح گفتهاند عبارتند از:
# 1- خواجوی کرسانی که مثنوی (گهرتامه) را به او تقدیم نموده و او را چنین
# ~~تعریف میکند .
# فروغ دیدهٔ‌ نشور ستانی %~% خدیو خطهآ صاحب قرانی
# فریدون جهان شاه جهانگیر %~% چوتیرچرخ کلکش آسمان گیر
# مبارز آن سکند رسلک صفدر %~% که پیروزست وسنصور ومظفر
# شه غازی پناه دین احمد %~% علی تیغ حسن سیرت محمد
# هم چنین خواجو در دیوان خود موسوم به صنابع الکمال قصائدی در مدح
# ~~اودارد .
# 2 - میر درمانی که دیوانش شامل چهار قسمت است و قسمت سوم آن عبارت
# ~~از قصائدی است که ییشتر آن در مدح امیر مبارزالدین محمد است .
# 3 - عماد فقیه که او را یدین گونه مدح میگوید :
# بود کرمان بهشت وخلق او هور %~% درو شاه جهان نور علی تور
# 4 - اما حافظ یا اینکه معاصر اوست ولی چون او را رواج دهندهآ بازار ریا و
~~PageV01P133
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0146.png)

# ~~خرافات سیشمرد و مزاحم ارباب ذوق و حال میدید باین جهت زیاد از اوخوشدل
~~نبود
# ~~و درمواقع مناسب بتصریح یا یاشاره از او بد گوئی مینمود وقیایح اعمال
~~او وا ms097 میشمرد
# ~~چتانچه در غزلی که بمناسبت کور کردن او سروده است از او به بدی یاد
~~نموده ودر
# ~~بدحی که ازشاه شجاع ووزیرانش خواجه قوام الدین محمد صاحب عیار کرده از
# ~~سپری شدن دور سختی و تزویر و ظاهر پرستی و زهدریائی اظهار شادمانی
~~کرده.
# 5_ دیگر از بداحان او سولاثا رکن الدین هروی است - او ابتدا از بزرگان
# ~~دولت امیر پیر حسین چوپاتی یود و بعد از مر ک او یخدمت امیرمبارزالدین
~~محمد
# ~~رفت واو را درقصائدی بدح گفت: .
# مولانا رکن الدین هروی که بر کن صائن معروف بود در موقع دستگیری اسیر
# ~~مبارزالدین سحمد پیش او بود چون بفرمان شاه شجاع اسیرمبا رزالدین محمد
~~را دستگیر
# ~~ساختند اوخودرا از بالاخانه بزیرانداخته بنای دشنام را گذاشت - شاه
~~شجاع شمشیری
# ~~براو زد بطوریکه احشای او ظاهر گشت مولانا افتاد وچون شاه شچاع را
~~شناخت گفت
# ~~ای شاهزاده از برای خدا ترحمی نمای شاه شجاع در خنده افتاد وگفت ای
~~مولانا
# ~~نداتسته این حرکت ظاهر گشت معذوردار و یموچب فرمان زخم او را دوختتد و
~~در
# ~~اندک بدت صحت یافت و ملازمت شاه شجاع اختیار کرد - در زمانی که شاه
~~شجاع
# ~~به یزد سیرفت درمنزلی از راه به مطایبه یاسولانا گقت که چند سال دیگر
~~سیخواهی زنده
# ~~بمانی سولانا گفت ده سال دیگر در همان لحظه حال او متغیر شد و از خرگاه
~~پادشاه
# ~~بیرون رفت وبخیمهآ خود آمده وفات یاقت .
# وسهت هتصرفات امیرمپارزالدین محمد - ابیرمبارزالدین محمد در اثر اوشش
# ~~و سچاهدت فراوان در ایام حکومت خود تمامی جنوب و قسمتی از سر کز ایران
~~را
# ~~ستصرف شد و دولت بالنسبه معتبری در بین دولی که بعد از ایلخانان
~~درایران تشکیل
# ~~یافت تأسیس ترد - حدود شرقی ستصرفات او بموجب آنچه که در سوقع انتخاب
~~شاه
# ~~شجاع به ولیعهدی درسال 154 و حکومت کرمان بدو وا گذار کرده تا رود سند
~~PageV01P134
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0147.png)

# ~~میرسید1 درطرف مقرب اتا بکان لر یزرگ و کوچک ms098 را که در تاحیهآ یخنیاری
~~ولرستان
# ~~دولتی تشکیل داده بودند در اطاعت داشت - در چنوب ملوک هورسوز ازاو
~~اطاعت
# ~~سیکردند بتابراین حوزهآ اقتدار او ازاین سمت تا سواحل وجزایر خلیج فارس
~~و دریای
# ~~عمان استداد داشت در شمال حدود متصرقات او پس از تصرف اصفهان تا
~~سلطانیه
# ~~امبرسبیل2.
# گرچه آذربایجان را نیز درسال 759 متصرف شد ولی چون این ایالت ازمرکز
# ~~حکومت او دور بود و نمیخواست با سلاطین آل جلایر که بعلت قرب جوارچشم
~~طمع
# ~~به آذربایجان دوخته بودند دست و پنجه نرم کتد از این رو از نگه داری آن
~~صرفنظر
# ~~کرده یشیراز بر گشت3 .
# بنا براین دولت آل مظفردر زمان سلطنت امیرمبارزالدین محمد درمتتهای وسعت
# ~~بوده و چنانکه بعد خواهیم دید از زمان سلطتت شاه شجاع کم کم بعلت
~~اختلافاتی
# ~~که بین برادران و برادر زادگان مظفری افتاد دولت آل مظفر رو به ضعف و
~~انحطاط
# ~~رقت و پالاخره بدست امیر تیمور گور کار منفرض گردید .
# اینیه و آثار امیرمبارزالدین محمد - اسبرمبارزالدین بحمد در شهرهائی که
# ~~حکومت و سلطنت کرده آباد یهائی از خود بجا گذاشته که بینتر جنبهآ مذهبی
~~دارد
# ~~مشل سجد و سذرسه و دارالسباده .

PageV01P135

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0148.png)

# در سال 4 7ه. ق بر وسعت شهر یزد افزود و بعضی سحلات بیرون را داخل
# ~~شهر کرد1 .
# از دروازهآ قطریان تا دروازهآ مادر امیرباروی نو کشید و هفت دروازه بر آن
~~قرار
# ~~داد که دارای درهای آهنی بود2 .
# در پای حصار خندقی حقر کرد و بر گرد حصار برجهائی ساخت و در نزدیکی
# ~~دروازه سعادت خانقاهی بنا نمود که دارای منارهآ کاشی سبز یود - هم چنین
~~بازار و
# ~~حمامی در یزد بتا نمود - مولانا خواجوی کرمانی که در آن وقت در یزد بسر
~~میبرد
# ~~قصیدهای در وصف این حمام گفته که مطلعش این است.
# ای پیکر سنور محرور خوی چکان
### | ثعیان آتشین دم رویینه استخوان
# امیرمبارزالدین محمد وفرزتدانش در میبد و اطراف یزد دهاتی آباد کردهاند3
~~.
# خاثزاده ms099 دختر اسیرمبارزالدین محمد بیرون دروازه بموضع سر آب نو مدرسهای
# ~~نزد یک سزار شیخ تقی الدین دادا محمد ساخت و جهت مدفن خود و فرزندان
~~قبهای
# ~~عالی بنا نمود4 .

PageV01P136

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0149.png)

### | بازبیح انمر
# امیرسبارزالدین محمد درسال . 74 سرای ترکان را عمارت کرد و خانهای
# ~~مشهور به دولت خانه بنانمود وبرای پسران و پسرزاد گان خود سرای عالی
~~بساخت .
# در شهر کرمان در سال 752 ه. ق در نزد یکی دروازهآ زرند مسجد جامعی
# ~~ساخت1 و مولانا عفیف الدین محمدبن یعقوب را از یزد خواست تا خطبه جمعه
~~اول
# ~~را او بخواند .
# اسیرمبارزالدین محمد در محله سر میدان نزدیک قصر خود دارالسیادهای بنا
# ~~نمود که محل آثار نبوی2 ومنزل اشراف وسادات بود3 وسید صدرالدین آوجی
~~وفرزندان
# ~~او را که به زهد و تقوی معروف بودند از یزد به کرمان دعوت کرد و در
~~نزدیکی
# ~~دارالسیاده سنزل داد واز املاک خود درمیبد بر این دو محل وقف کرد وبرای
~~علماء
# ~~و فضلاء وسادات وظیفه ومقرری معین نمود ودرسال ه75ه. ق معین الدین معلم
# ~~یزدی مؤلف تاریخ مواهب الهی را بتدریس دارالسیاده انتخاب کرد4 .
# امیر آخور باشی اسیر مبارزالدین محمد که محمدبن محمودبن قاسم نام داشت
# ~~در سال759 درمقابل مدرسه عبدالقادریه یزد مدرسهای ساخت که بمدرسهآ اسیر
~~آخوریه
# ~~معروف بود - او بر درمدرسه بسجد وسافرخانه و فراش خانه ترتیب داد وآب
~~تفت
# ~~و نصیری را درصحن مدرسه جاری ساخت .
# خواجه برهان الدین فتح الله وزیرامیرسبا رزالدین محمد قناتی دریزدجاری
~~ساخت
# ~~بدر خواجه برهان الدین که بهصاحب اعظم خواجه کمال الدین ابوالمعالی
~~معروف
# ~~بود مدرسه کمالیه را در یزد ساخت و در اطراف آن خانقاه و بیت الادویه
~~ترتیب داد PageV01P137
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0156.png)

# ~~و حماسی بنا کرد- بؤلف تاریخ چدید یزد گوید بتای حمام در سال . 72 هجری
# ~~قمری بوده1 .
# دختران امیرمبارزالدین محمد یعنی خانزاده خاتون و مخدوم زاده خاتون نیز
# ~~قنات تر کانا بادرا جاری ساختند.

PageV01P144

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0157.png)

# سلطنت شاه شجاع - 760 - 786
# گرچه شاه ms100 شجاع پس ازصلح با پدر سکه و خطبه بنام اوکرد و مدتی ازطرف
# ~~پدر بحکومت پرداخت ولی در واقع شروع سلطنت او را باید همان سال 760 ه .
~~ق
# ~~داثست که امیرمبارزالدین محمد در ه1 رمضان آن سال بدست پسران گرفتار و
~~تا بینا
# ~~و زندانی شده.
# شاه شچاع پس از رسیدن بسلطنت شیراز را مر کزحکومت خود ساخت و حکومت
# ~~کرمان را به برادرش سلطان احمد و حکومت اصفهان و ابر قوه را به برادر
~~دیگرش
# ~~نشاه محمود واگذاشت.
# سلطنت شاه شجاع را میتوان بسه دوره تقسپم کرد.
# دورهآ اول از سال. « تا سال »« - در این دوره او گرفتار مخالفت برادرش
# ~~شاه محمود شد شاه محمود یکمک سلطان اویس ایلکانی شیراز را متصرف گردید
~~و شاه
# ~~شجاع را به کرسان روانه ساخت تا اینکه درسال 767 شاه شجاع مجددا شیراز
~~را
# ~~متبرف شد.
# در دورهآ دوم که از سال «ب تا  ب طول کشیده مخالفت شاه محمود باشاه
# ~~شجاع ادامه دارد - و هردو برای جلب کمک سلطان اویس ایلکانی دختر او را
# ~~خواستگاری مینمایند ولی دخترتصیب شاه محمود میشود و او برای مدتی به
~~استظهار
# ~~ایلکاتیان ازمزاحمت شاه شجاع آسوده میگرددتا اینکه درسال* 77ه. ق فوت
~~مینماید .
# ~~در این دوره از گرفتاریهای شاه شجاع طغیان پهلوان اسد حاکم کرمان است
~~که او
# ~~نیز در سال * 77 دستگیر شده بقتل میرسد - در سال 770 سلطان اویس
~~ایلکانی نیز
# ~~فوت مینماید و باین ترتیب سه نفر از دشمثان شاه شجاع یکی پس از دیگری
~~بفاصله
# ~~کوتاه و در یک سال از بین میروند.
# دورهآ سوم حکومت شاه شجاع ازسال 770 تا سال *8، است در این دوره
# ~~تنها سزاحم شاه شجاع در داخله مملکت شاه یحیی برادرزاده وداماد اوست که
~~گاه گاهی PageV01P145
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0158.png)

# ~~سر از فرمان او میپیچد - در این دوره چون شاه شجاع تا اندازهای از وضع
~~کشور خود
# ~~مطمئن است به آذربایجان لشگر میکشد ولی پس از تصرف آن ms101 ایالت ناچار
~~یشیراز
# ~~برسیگردد و از ضعف دولت آل جلایر استفاده کرده متصرفات خود را از طرف
~~شمال تا
# ~~نواحی سلطانیه بسط وتوسعه میدهد - اواخر این دوره مصادف است بالشگر کشی
~~های
# ~~امیر تیمور به ایران - شاه شجاع برای پیش بینی حوادث و جلو گیری از
~~حملات امیر
# ~~تیمور با او باب مکاتبه را باز سیکند و اظهار دوستی و یک جهتی مینماید
~~.

PageV01P146

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0159.png)

### | بص
# دورهآ اول سلطنت شاه شجاع-760 - 767
# چون شاه شجاع برتخت حکومت مستقر شد ویرادران را بحکومت اطواف فرستاد
# ~~شاه یحیی را که مورد توجه امیر مبارزالدین محمد بود دستگیر و در قلعهٔ‌
~~پهن در1
# ~~شیرازمحبوس ساخت و وزارت خود را بخواجه قوام الدین محمد صاحب عبیاروا
~~گذاشت.
# عمل شاه شجاع را در تقسیم ممالک یین برادران باید یکی ازاشتباهات او
# ~~دانست زیرا همین عمل باعث شد که یعدها چنگ و اختلاف بین آنان روی دهد و
# ~~اساس سنطنت آل مظفر را متزلزل سازد .
# در آغاز سلطنت او قبایل جرما و اوغان در کرمان عصیان کردند - شاه شجاع
# ~~برای سر کوبی آنان در محرم سال 60 به بم رفت و پس از جمع آوری سپاهیان
~~عازم
# ~~جیرفت شد - اوغانیان وجرمائیان در قلعهٔ‌ منوجان (واقع در بلوک رودبار)
~~متحصن
# ~~گردیدند - با اینکه مدت سه ساه جنگ بین طرفین استداد یاقت قلعه گشوده
~~نشد ولی
# ~~بسیاری از اوغانیان وجرمائیان بقتل رسیدتد و بقیه نیز سورد غارت واقع
~~شدند وچون
# ~~خود را از پایداری ناتوان دیدند یوساطت شیخ الاسلام شیخ صدرالدین
~~عبدالعزیز از
# ~~فرزتدان شیخ شهابالدین توران پشتی شاه شجاع از سر تقصیر آنان در گذشت
~~وامراء
# ~~اوغانی وجرسائی بخدمت شاه شجاع رسیده مورد بخشش قرار گرفتند.
# شاه شجاع کما تان حککومت کرمان را به سلطان احمد واگذاشته وخود یه
# ~~شیراز بر گشت.
# ایجاد اختلاف بین شاه شچاع وشاه محمود - این دوبرادر مدتی طریق مواققت
~~PageV01P147
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0160.png)

# ~~پیمودند و بالاخره بین آن دو اختلاف افتاد باین ترتیب که ms102 در سال 63 7
~~عمال شاه
# ~~شجاع درصدد برآمدند در درآمد ابر قوه که بشاه محمود تعلق داشت تصرفاتی
~~نمایند
# ~~از این روشاه محمود درصدد مخالفت باشاه شجاع برآمد وخواست در اصفهان
~~وابر قوه
# ~~دولتی سستقل تشکیل دهد - شاه شجاع بر آن شد که برادر را از راه نصیحت
~~از
# ~~مخالفت بازدارد وبرای این منظورمولانا معین الدین معلم یزدی مؤلف تاریخ
~~مواهب
# ~~الهی را به اصفهان فرستاد و درنتیجه پیمانی بین دوبرادر منعقد گردید
~~ولی این مصالحه
# ~~بطول نینجامید و پس از چندی شاه محمود به یزد لشگر برد وآن شهر را بجای
~~ابرقوه
# ~~در تصرف آورد وخواجه بهاءالدین قورچی را بحکومست یزد منصوب کرده خود
# ~~به اصفهان برگشت و نام شاه شجاع را از خطبه انداخت1 - شاه شجاع چون بر
~~عمل
# ~~برادر اطلاع یافت به اصفهان رفت پس از زدوخوردی شاه محمود در اصفهان
~~متحصن
# ~~شد - روزی در جنگی که در کوچه باغ های اصفهان اتفاق افتاد شاه سلطان که
~~جزء
# ~~لشگریان شاه شجاع بود بدست سپاهیان شاه محمود دستگیر شد - شاه محمود او
~~را
# ~~نابینا ساخت یعنی همان عملی را که او نسبت به خال خود امیرمبارزالدین
~~محمد انجام
# ~~داده بود دربارهآ او عمل کردند2 اما بعد از چند روز بسعی جمعی میان
~~برادران صلح
# ~~واقع شد بشرط آنکه خطبه وسکه باسم شاه شجاع باشد - شاه شجاع نیز باین
~~مقدار
# ~~راضی شده بمقر حکومت خود برگشت. شاه یحیی که در قلعه پهن در شیراز
~~زندانی
# ~~شده بود دراین موقع جمعی را باخود متفق گردانید و کوتوال قلعه را
~~دستگیر ساخته
# ~~خود قلعه را در تصرف گرفت. شاه شجاع سپاهی برای تصرف قلعه فرستاد و آن
~~را
# ~~محاصره کرد - شاه یحیی از عم خود طلب بخشش نمود ومورد بخشایش قرار گرفت
~~و PageV01P148
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0161.png)

# ~~شاه شجاع او را بحکوست یزد فرستاد تا یدینوسیله هم شاه یحیی را راضی
~~لند و هم
# ~~بزد را ازچتگ شاه محمود خارج سازد شاه ms103 یحیی نیزخواچه بهاءالدین قورچی
~~را یطرف
# ~~اصفهان منهزم ساخت وخود درحکومت پزد مستترشد ولی تمک ناشناسی درده
~~برعلیه
# ~~عم خود قیام نمود و از آن پس او نیز یکی از مخالقان شاه شجاع شد و
~~پیوسته درپی
# ~~فساد برآمد1 و
# شاه شجاء پس از شنیدن قیام شاه یحیی باسپاهی از شیراز عازم یزد شد وچون
# ~~به ایر قوه رسبد خواجه فوام الدین محمد صاحب عبار را مآمور محاصره یزد
~~ترد - شاه
# ~~یحیی چول ناب مقاوست در خود ندید این بار نیز ایلچیانی پیش شاه شجاع یه
~~ابرقوه
# ~~قرستاد و از عم خود طی ناسه ای طلب بخشش نمود شاه شجاء از سر تقصیراو
~~گذشت
# ~~و بخواجه قواء الدیر صاحب عیار قرمان داد دست ا: محاصره بردارد و نامه
~~زیر را در
# ~~جواب نامه شاه یحیی توشته بدوفرستاد « حقیقت آنکه در حضرت آفرید گار عز
~~سلطأنه
# ~~و پیش خلایق مقرر است که آنچه در جبلت و طبیعت این پدر یود با آن فرزتد
~~بجای
# ~~آورد بواسطه سوگندی نه اتفاق افتاده بعون الله تقصیر در مقسم به واقع
~~نشد چرا که
# ~~(ولا یجعلوالله عرضة لایمانکم) صورتی آسان نیست و هر آفریدهای که با
~~خلق اندرون
# ~~و بیرون راست ندارد قبح آن بدو متعلق گردد و در این دلمه همانا خزارتی2
~~تصور
# ~~نتوان کرد که الحق ابلج1 چندین هزار پیغمبرعلیهم السلام دراین سعنی
~~متفق اللفظاند PageV01P149
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0162.png)

# ~~و نیز اسید بحضرت عزت دارم که آنچه در ضمیر آن فرزند باشد از قوه بفعل
~~رسد و
# ~~روح مخدوم برادرم وآقا ام نگذارد که خلاف طریقه سردی و سسلمانی یک سر
~~وی
# ~~ظاهر گردد چه در آن وقت که آن فرزند در قلعه (فهندر) محبوس بود چند
~~نوبت در
# ~~خواب مشاهده افتاد1 که اشارت ها میفرمود که خلاص آن فرزند بدین وضع که
~~در
# ~~تصور هیچ آفریدهای نمیآید از معاونت وتعلق خاطر آن دیندار پاک اعتقاد
~~بود زنهار
# ~~که آنچه صلاح دین و دنیای خود ms104 بدان تعلق شناسد فرو نگذارد و بهر کیفیت
~~که
# ~~مشروع ومعقول تواند بود حقا که این اطناب از روی شفقت پدر فرزندی
~~مینماید
# ~~والا التفات بجهان ومافیها هرگز نبوده ونیست .
# ترا نگفتمت ای روزگار بی حاصل
### | که من زمهر تو و کین تو ندارم باک
# من آن نیم  که زاقبال توشوم خرم
### | من آن نیم که زادبار تو شوم غمناک
# به بر و بحروتر و خشگ از چه مینازی
### | توئی وقطرهای ازآب شور ومشتی خاک
# مرا سری است که ترک کلاه همت او
### | نخواهد آسترالا ز اطلس افلاک
# خواجه قوامالدین صاحب عیار که از محاصره یزد دست برداشته بود بطرف
# ~~شیراز بر گشت و شاه شجاع نیز از ابر قوه عازم شیراز شد .
# قتل خواجه قوام الدین محمد صاحب عیار- اجداد اود رموقع لشگر کشی سسلمانان
# ~~از مکه بایران آمده و در زمان ایلخانان شغل صاحب عیاری ممالک راکه
~~سهمترین
# ~~کارهای دیوانی بود در عهده داشتند2 درسال . 75 و زمانی که شاه شجاع در
~~کرمان PageV01P150
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0163.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~یود بلازست او را اختیار نمود و در سال 5م بتیابت سلطنت شاه شجاع رسید
~~ودر
# ~~سال 6 ه7 در گرمان قائم بقام شاه شجاع گردید و حکوست دارالملک کرسان
~~علاوه
# ~~ستاصب او کشتا وشصت هزار دیتار سرسوم مقرری او بعین شد و درسال 9 75
~~رنبه
# ~~اسارت ولشگر کشی نیز بدو ارزانی داشت و چون در سال . *  شاه شجاع
~~بسلطنت
# ~~ممالک مظفری رسید بطوریکه گفته شد وزارت خود را بدو داد .
# خواجه قوام الدین محمد صاحب عیار بقدری ترقی کرد که هیچ یک ازار کان
# ~~دولت را در گارها دخالت نمیداد و بلکه بخلاف رای شاه شجاع تیز در امور
~~مملکت
# ~~اقدام سینمود باین جهت جمعی از دشمنانش او را ستهم بخیاتت نمودند - شاه
~~شجاع
# ~~تیزنه از نفوذ فراوان او بیمناک یود و در پی بهانه میگشت او را دستگیر
~~ساخت و
# ~~بقتلش فرمان داد2 واموالش را در ضبط آورد ms105 .
# او ممدوح خواجه حافظ بود وخواجه او را دریک فصیده و دوقطعه مدح گفته .
# بطلع قعبیده این است.
# # ز دلیری نتوان لاف زد به آسانی %~% هزار نکته دراین کارهست تا دانی
# تا آنجا که گوید .
# # قوام دولت و دنیا محمدین علی %~% که میدرخشدش ازچهره تور یزدانی
# مطلع غزل اول این است :
# # آنکه رخسارترا رنگ گل نسرین داد %~% صبر و آرام تواند بمن مسکین داد
# وسطلع غزل دوم این است :
# # بحسن خلق ووفا کس بیارما نرسد %~% ترا در این سخن انکار کار سا نرسد
~~PageV01P151
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0164.png)

# ~~در این قطعه خواجه حافظ تاریخ قتل خواجه قوام الدین را معین کرده.
# ~~اعظم قوام دولت ودین آنکه بر درش
### | از بهر خاکبوس نمودی فلک سجود
# ~~با آن جلال وآن عظمت زیر خاک شد
### | در نصف ماه ذوالقعده از عرصه وجود
# ~~تا کس امید جود ندارد دگر ز کن
### | آمدحروف سال وفاتش (اسیذجود)4 76
# ~~خواجه حافظ در قطعه ذیل نیز از مرگ او اظهار تأسف سیگند .
# ~~گدا اگر گهر پاک داشتی در اصل
### | به آب نقطه شرمش سدار بایستی
# ~~وز آفتاب نکردی فسوس جام زرش
### | چرا تهی ز می خوشگوار بایستی
# ~~وگر سرای جهان را سر خرابی نیست
### | اساس او به ازاین استوار بایستی
# ~~زمانه گر نه سر قلب داشتی کارش
### | بدست آصف صاحب عیار بایستی
# ~~چوروز گا رجزاین یک عزیز بیش نداشت
### | بعمر مهلتش از روزگار بایستی
# ~~از شعرای آن زسان روح عطار1 نیز قصیدهای در مدح او دارد که از 27 بیت
# ~~مزکب و مطلع آن این است.
# ~~کنون که موسم نوروز برفراشت علم
### | جهان چو باغ جنان گشت تازه و خرم
# ~~خواجه قوام الدین محمد صاحب عیارهمواره به تربیت علماء وترضیه حال صلحا
~~PageV01P152
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0165.png)

# ~~همت میگماشت چنانکه مدت ه1 سال خواجه معین الدین معلم یزدی صاحب کتاب
# ~~سمواهب الهی در تحت حمایت و سورد عنایت او یوده است .
# وزارت خواجه کمال الدین حسین رشیدی - شاه شجا، بعد از قتل خواجه
# ~~قوام ms106 الدین صاحب عیار وزارت خود را به خواجه کمال الدین حسین رشیدی داد
~~و
# ~~بطوریکه قیلا گفته شد1 او ابتدا وزارت شاه شیخ ابواسحق را بشر کت یا
~~رکن الدین
# ~~عمیدالملک بن شمس الدین صائن قاضی داشت. شاه شجاء پس از چندی او را نیز
~~از
# ~~وزارت معزول داشت و او از شیراز گریخته به اصفهان پیش شاه محمود رفت
~~وبوزارت
# ~~او رسید ولی پس از فوت شاه محمود مجددا بشیراز آمد وشاه شجاع دوباره
~~وزارت خود
# ~~را بدو داد7.
# کمک خواستن شاه محمود از سلطان اویس ایلکانی - بااینکه بین برادران
# ~~پیمان اتحاد سنعقد شده بود ولی چون شاه محمود از شاه شجاء آسوده خاطر
~~نبود در
# ~~سال ه9 ب از سلطان اویس ایلکانی یرای تعرف شیراز کمک خواست شاه شچاع
~~چون
# ~~از این سوضوع خبر یافت یکی از نزد یکان خود را به اصفهان فرستاد تا او
~~را ازاین
# ~~نیت باز دارد ولی بعلت رسیدن سپاهیان سلطان اویس به نزدیکی اصقهان شاه
~~محمود
# ~~باستظهار این لشگریان ابین بار از اطاعت برادر سرپیچید و درصدد حمله
~~بشیراز برآمد .
# اما سلطان اویس ایلکانی بطوریکه قیلا نیز گفته شد پس از سراجعت اسیر
# ~~مبارزالدین محمد از آذربایجان به این سرزمین آمده واخی جوق را دستگر و
~~مقتول
# ~~ساخت و در سال 395 درصدد برآمد بجنگ سلک کاوس پادشاه شیروان برود ولی
# ~~خبر عصیان خواجه مرچان حا کم بغداد او را از این تیت منصرف داشت -
~~سلطان
# ~~اویس یبغداد رفت و پس از دفع عصیان خواجه سرجان مدت  ماه دراین شهر
~~توقف
# ~~ذرد و سپس شهرهای تکریت و موصل و ماردین را نیز متصرف شد و باین ترتیب
~~PageV01P153
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0166.png)

# ~~تمامی عراق عرب و آذربایجان واران در تحت اقتدار او درآمد و او که در
~~نظرداشت
# ~~عراف عجم وفارس را نیزضمیمه متصرفات خود سازد تقاضای شاه محمودرا یرای
~~تصرف
# ~~شیراز پذیرفت و سپاهیانی بسرداری اقچه یاشی وامیر ساقی بهاد رومبار
~~کشاه به اصفهان ms107
# ~~فرستاد در این لشگر تشی امراء شیخ ابواسحق اینجو نه بعد از قتل او به
~~پناه سلطان
# ~~اویس رفته بودند ماتند امیر غیاثالدین منصور حا نم شول وداماد شیخ
~~ابواسحق
# ~~و امیر سلغرشاه تر تمان خواهرزاده امیرشیخ نیز شرکث داشتند شاه محمود
~~ازسپاهیان
# ~~سلطان اویس استقبال شایان بعمل آورد وبه بزرگان لشگرخنع گران وشمشیرهای
~~مرصع
# ~~واسباک تازی تزاد بخشید وهزیته آن جماعت را از خزانه خودپرداخت وپ
~~ازیکن ماه
# ~~متوجه شیراز شد - حکام لر کوچک و قم و گاشان و آوه و ساوه نیز در این
~~لشگر کشی
# ~~شاه محمودرایاری دادند . شاه محمود شاه بحیی حاکم یزد را تیز بوتده
~~حکومت ابرقوه
# ~~با خود متحد ساخت و او در قصر زرد به سپاه شاه محمود پبوست.
# چون شاه شجاع از خیرلشگر دشی شاه محمود بشیرازاطلاع یافت نامهای منظوم
# ~~به برادر نوشت واو را از عاقبت وخیم التجا بسلطان اویس یرحدر داشت .
# خواند میرسؤلف کتاب حبیب السیر گوید: چون آوازهآ ذثرت عدد آن سپاه بسمع
# ~~شاه شجاع رید باخواص ومقربان سشورت مسلوک داشته منشی آستان سلطنت آشیان
# ~~را پینتر خود طلبید وگفت .
# بهمحمود بتویس نای ارجمند %~% رسانیده بر دوده خود گزند
# نه محمود بینم بجتگ آمدن %~% مرا و ترا تیغ یرهم زدن
# تصور کن ای ناسور شهریار %~% ته گرزآنکه ما هردوباشیم یار
# که یارد کشیدن سپه پیش ما %~% چو آگه شود از نما بیش با
# اویس ار بما ترک تازی دند %~% مگر با سر خویش بازی دند
# ز قردوسی پاک دین یاد  کن %~% نگرتا چه گوید دراینجا سخن
# که گردو برادر بهم داد پشت %~% تن کوه را باد ماند بمشت.
# شاه محمود در جواب این نامه نوشت که «بند گی پادشاه بیموچبی لشگر به
# ~~اصفهان کشید و آن سملکت را خراب کردند و بنابرتوهمی له مبادا بار
~~دیگرمعاودت PageV01P154
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0167.png)

# ~~فرمایند از سلطان اویس استعانت نمودم تااز باس و سخط آن حضرت روزی چند
~~ایمن
# ~~توانم زیست) .
# ~~شاه شجاع از جواب ms108 شاه محمود دانست که آتش اختلاف با ارسال رسل و
# ~~رسائل خاموش نخواهد شد باین سبب درصدد مقابله ومقاتله برآمد و با حضار
~~لشگر
# ~~فرمان داد - چون سپاهیان ازکرمان و بم وسیرجان و ابر قوه ولر بزرگ در
~~شیرا زجمع
# ~~شدند و اوغانیان واعراب ربیعه و فولادی نیز بدانان بیوستند شاه شجاع از
~~راه مائین
# ~~به بیضا رفت و ازآنجا قطعهآ ذیل را برای برادر فرستاد .
# ~~ابوالفوارس دوران منم شجاع زمان
### | که نعل مر کب من تاج قیصراست وقباد
# ~~سنم له نوبت آوازه صلابت من
### | چو صیت همت من در بسیط خاک افتاد
# ~~چو سهر تیغ گذار وچه صبح عالم گیر
### | چه عقل راه نما و چه شرع نیک نهاد
# ~~نبرده عجز بدر گاه هیچ سخلوقی
### | که بر بنای تو کل نهادهام بنیاد
# ~~بهیچ کار جهان روی دل نیاوردم
### | که آسمان در دولت بروی من نگشاد
# ~~تو رسم وخوی پدرگیر ای برادر من
### | که شوهریت نیاید ز دختر دلشاد
# ~~مکن مکن که پشیمان شوی به آخر کار
### | ز مکر رو به بی زور و لشگر بغداد
# ~~شاه محمود نیزبا سپاهیان آراسته بطرف شیرازحر کت کرد - دراین موقع
~~عدهای
# ~~ازاطرافیان شاه شجاع بدوخیانت کرده باشاه محمود روابط محرمانه برقرار
~~ساخته بودنداز
# ~~آن جمله وزیر شاه شجاع اسیر کمال الدین حسین رشیدی بود که درخفیه بشاه
~~محمود PageV01P155
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0168.png)

# ~~نامه مینوشت و از کیفیت احوال واوضاع او را خبر سیداد1 و نیز سلطان
~~احمد که از
# ~~کرمان به کمک برادر آمده بود از او رنجشی حاصل کرده به شاه محمود پیوست
~~2 و
# ~~نیز عدهای از سپاهیان شاه شجاع از او روی گردان شده پیش شاه محمود
~~رفتند با این
# ~~حال شاه شجاع در محل خونسار و سرچاهان3 با برادر بجنگ پرداخت ولی شکست
# ~~خورده بشیراز بر گشت ودرشهر متحصن شد دراین موقع شاه محمود که خیال
~~مراجعت به
# ~~اصفهان را داشت چون از انهزام سپاه شاه شجاع خبر یافت با سپاهیان ms109 سلطان
~~اویس
# ~~عازم شیراز شد و شهر را در محاصره گرفت - شاه یحیی نیز که در اثنای جنگ
~~بطرف
# ~~یزد گریخته بود به شاه محمود پیوست.
# اوضاع کرمان- بطوریکه گفته شد چون شاه محمود برعلیه شاه شجاع برخاست
# ~~سلطان احمد حاکم کرسان که ابتدا به کمک شاه شجاع آمده بود بعلت رنجشی
~~که
# ~~ازاو حاصل کرد پیش شاه محمودرفت وشاه شجاع پسر خود سلطان شبلی را
~~بحکومت
# ~~کرمان فرستاد وچون او هنوز بسن رشد نرسیده بود و از اداره امور کرمان
~~عاجز بود
# ~~شاه شجاع چنین صلاح دید که دولت شاه بکاول ومملک محمدنام از نزد یکان
~~خواجه
# ~~قوام الدین محمد صاحب عیاروزیر مقتول را بکمک سلطان شبلی به کرمان
~~بفرستد تا PageV01P156
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0169.png)

### | نا ریخ آل بضقر
# ~~یدین وسیله آنان را از شیراز که ممکن بود در این سوقع باعث فساد شوتد
~~دور سازد-
# ~~ولی پس از رفتن آن دو اندیشید که شاید دولت شاه سلطان شبلی را از کرمان
~~بیرون
# ~~راند و خود زمام امور را در دست گیرد از این رو خواجه مجدالدین قاقم را
~~که مردی
# ~~امین و دافی بود و در فارس ضیاع و عقار بسیار داشت بهمراهی امیر با کور
~~و دوهزار
# ~~سوار یکرمان فرستادنه آن ولایت را حفظ وحراست تماید .
# پییش از رسیدن دولت شاه سلطان شیلی یکمک امیر سیورغتمش خال خود بموجب
# ~~فرمان شاه شجات بجمع آوری سپاه سشغول بود و دولت شاه که یعلت قتل صاحب
~~عیار
# ~~کینه شاه شجاع را در دل داشت چون به درسان رسید سلطان شبلی را از اوضاع
~~فارس
# ~~نگران ساخت واو را از رفتن بدانچا و کمک پدر منصرف کرد و قبل از رسیدن
~~خواجه
# ~~مجدالدین قاقم وامیر با کور یدرالدین هلال اتابک سلطان شبلی وامیر
~~غیاثالدین
# ~~حاجی امیرآخور او را از میان یرداشت وسلطان شبلی را نیز درقلعه کوه
~~زندانی ساخت
# ~~و در اندک زمانی سپاهیان بسیاری جمع آوری کرد و از شاه محمود اطاعت
~~نموده ms110 سکه
# ~~و خطبه بنام اوکرد1 .
# دولت شاه برای اینکه اساس کار خود را سحکم سازد دختر یکی از یزرگان
# ~~گرمان را در ازدواج آورد ونیز نامه وقاصدی نزد ملک معزالدین حسین کرت
# ~~حا کم هرات باهدایای بسیار فرستاد و از او لمک خواست ولی ملک معزالدین
~~حسین
# ~~چون کاردولت شاه راییاساس سیدید یخواهش او توجهی نکرد وایلچی او را
~~مأیوس
# ~~بر گردانید؟ .
# چون این اخیار باطلاع شاه شجاء رسید پمر دیگر خود سلطان اویس را باامیر
# ~~سیورغتمش اوغانی روانه کرسان نمود تا بکمک لشگریان هزاره ترمان را از
~~دست
# ~~دولت شاه بیرون آورد ولی امیر سیورغتمش چون قدرت مقابله با دولت شاه
~~نداشت PageV01P157
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0170.png)

# ~~بااینکه تا حوالی کرسان رفته بود باندک پیشکشی راضی شده باز گشت.1 آز
~~آینجا
# ~~قدرت دولت شاه زیاد شا و درصدد تسخیر سیرجان برآمد ولی سوفق نگردید2 .
# شاه محمود نیز هنگام معاصره شیراز خواست کرمان را از تصرف دولت شاه
# ~~بیرون آورد برای این منظوربرادر خود سلطان احمد را در نظر گرفت ولی چون
~~سلطان
# ~~احمد پیش از عزیمت بکرمان به نزد یکان خود گفته بود چون کرمان را ازچنگ
~~دولت
# ~~شاه بدر آورد بسی نخواهد توانست آن ولایت را از او بگیرد و این گفته
~~بگوش شاه
# ~~محمود رسیده بود از این رو سلطان احمد را به کرمان نفرستاد و نزد خود
~~نگهداشت
# ~~ولی دیگر اعتمادی بدو نداشت3 .
# تصرف شیرازازطرف شاه محمود درسال 765 - محاصره شیراز  1 ماه طول
# ~~دشید از این جهت آثار ضعف بر احوال سپاهیان شاه شجاء ظاهر گشت و هر روز
# ~~لشگریانش دستهدسته از شهر بیرون آمده به شاه محمود سیپیوستنا بطوریکه
~~ازامرا
# ~~وبقربان جز معزالدین اصفهان شاه وامیر اختیارالدین حسن قورچی وشیخ دردی
~~و
# ~~علاءالدین ایناق وپهلوان طالب نسی پیش او نمانده بود باین جهت ایلچی
~~نزد
# ~~برادرفرستاد تادر باب مصالحه صحبت بدارند . شاه محمود باین بهانه که
~~اختیار امور
# ~~در دست امراء سلطان اویس است به برادرپیشنهاد نمود ms111 که ازشیرازخارج شده
~~به ابرقوه
# ~~برود ویک ماه درآنجا توقف نمایدتا امرای سلطان اویس ایلکانی رابه بغداد
~~مراجعت
# ~~دهد و سپس بهخدست برادر قیام نمایا .
# شاه شجاع پیشنهاد برادر را پذیرفت و قرار شد که ابتدا آن دو درپای قلعه
# ~~پهن دریکد یگر را ملاقات نمایند وشاه شجاع پیش از خروج از شیراز این
~~نامه را نوشته
# ~~پیش برادر فرستاد .
# «برادرا عزا کرم فیروزجنگ محمود که انشاء الله قوة الظهر وعضد الیمین
~~باشد ملتمسات
# ~~که نموده بود علم الله که مادام که در این مقام باشد باضعاف آن از قوه
~~بفعل رسد تا
# ~~بحقیقت داند که ما همانیم که بودیم وهمان خواهد بود - نمیدانم که معاقد
~~سلسله PageV01P158
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0171.png)

### | ناریخ آل مظقر
# ~~اخوت را چه افتاده که از هم گسسته شد وجاذ به خون و رگ را چه بود که
~~بدین نوع
# ~~دست از کار باز داشت .
# اگرچه دل بکسی داد یار ماست هنوز
### | بچان او که دلم برسر وفاست هنوز
# آری خدای سصلحت کار بنده به داند - شک نیست که تألیف قلوب و ضمایر
# ~~از چائی دیگراست تاارادت وقت چگونه و نی باشد انشاءالله تعالی چتان کند
~~که قردا
# ~~در پای قلعه فهندر ملاقات شود وملتمسات آنچه موجه تواند بود وصلاح کلی
~~درضمن
# ~~آن مندرج تواند بضایقه نرود والسلام1 .
# شاه محمود نیز در جواب شاه شجاع سطری چند مرقوم داشت ته بیتی از آن
# ~~این است .
# چنایت از طرف آن شکسته پیمان است
### | وگرنه از طرف ما همان صفاست هنوز
# روز دیگر آن دو در پای قلعه پهن در یکدیگر را سلاقات کردند چون شاه
# ~~شجاع یه قول یرادر اطمینان یافت از شیراز خارج شد .
# حافظ ابرو گوید: در زمان حر کت ازشیرازیزیارت مقبره شیخ کییرا بوعید الله
~~حفیف
# ~~رفت و هنگام حر تت از آنجا سلطان زین العابدین را در مزار فراموش کردند
~~و شاه
# ~~شجاع بادو زن خود که همراه داشت یعنی امیرراده در ملک و خواند ms112 زاده
~~تاشی سوار
# ~~شده براه افتاد ودر راه پادشاه از حال سلطان زین العابدین استفسار کرد
~~کسی ازملازمان
# ~~کیفیت حال او ندانست پادشاه را در خاطر آمد که او را درمزار شیخ کبیر
~~گذاشتهاند
# ~~اسیراختبارالدین حسن مراجعت کرد وسلطان زین العایدین را به پادشاه
~~رسانید .
# چون از حومه شهر گنشت برای ایتکه دشمتان نتوانند غدری بیندیشند از راه
# ~~بند امیر که قرار بود حرکت کند نرفت و از راه غیر سعهود یعنی از راه
~~قصر زرد عازم
# ~~ابر قوه گشت - در این هنگام سلطان احمد وشاه یحیی به تعجیل تمام در عقب
~~او PageV01P159
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0172.png)

# ~~روان شدند تا دستگیرش سازند و بار دیگر با این عمل خود نقاق و دو رنگی
~~که بین
# ~~شاهزاد گان مظفری رواج تمام داشت بظهور رسانیدند ولی چون دانستند او از
~~راه غیر
# ~~معهود رفته بی نیل به بقصود باز گشتخد شاه محمود بعد از رقتن برادر
~~وارد شعر تد
# ~~و اخبار این قتح را با انواع تحف و هدایا برای سلطان اویس به بغداد
~~فرستاد .
# ~~خواجه سلمان ساوچی دربارهآ فتح شیراز قصیدهای گفته که چندییت آن این
~~است.
# ~~دولت سلطان اویس عرصه ایران گرفت
### | باه سر سنجقش سر حد کیوان گرفت
# ~~ماهچه رایتش سر بفلک یرافراشت
### | شاه بماهی زروم تا در کرمان گرفت
# ~~از طرفی دولتش گردن دیوان ببست
### | واز جهتی لشگری سلک سلیمان گرفت
# ~~بعجز اقبال شاه بود که پیش از دوسال
### | نسخه این سر غیب خاطر سلمان گرفت
# ~~و نیز در این باره چنین گفته :
# ~~همای چتر همایون پادناه اوپس
### | یسیط روی زسین را بزیر سایه گرفت
# ~~حدود مملکت فارس تا در هرموز
### | بسال خمسه وستین سیعمائه گرفت1
# ~~رفتن شاه شجاع به کرمان و تصرف آن ولایت - شاه شجاع چون به ابسر قوه
~~PageV01P160
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0173.png)

# ~~رسید خواجه جلال الدین توران شاه ر عرفاو والی آن ولایت بود باستقبال
~~شتافت
# ~~شاه شجاع پس از توقف مختصری در ابر قوه به عزم تسخیر کرمان ms113 وقلع ریشه
~~فساد
# ~~دولت شاه در اسفتد باه سال *-7 با سیصد سوار به کرمان رفت وچون به شهر
# ~~بابک که اول خاک درسان بود رسید عدهای از اعراب سادن آن ناحیه و جمعی
~~دیگر
# ~~درحدود . . ه تن در زیر رایت اوگرد آمدند و شاه شجاع از آنجا عازم
~~سیرجان شد
# ~~دولت شاه با چهار مزار تفر به مقابنه شتافت چون عدهای از بزرگان لشگر
~~دولت شاه
# ~~به شاهشجاع پیوستند ازاین روتاب مقاومت نیاورده درشهر درمان متحصن شده
~~بوساطت
# ~~خواجه توران شاه وزیر با بزرگان دولت خویش یخدمت شاه شجاء آمد ومورد
~~عفو
# ~~وبخشایش قرار گرفت ونی چون بعدآ درصدد سوء قصدی نسیت شاه شجاع بود
~~دستگیر
# ~~شد و با جمعی نه یا او در این امر متفق بودند یقتل رسید - شاه شجاء در
~~این باره
# ~~چتین گوید :
# امان چون خواست فرسودم امانش
### | چو عجز آورد یخشیدم بجانش
# دگر چون غدر در دل داشت غدار
### | سراندازان شد این شمشیر خونخوار
# یکی مکار دون ییوفا بود
### | سکافات جفا داران جفا بود
# شاه شجاع پس از آنکه دولت شاه را ازسیان برداشت به مشیز آمده چند روزی
# ~~را توقف نمود تا کلیه سپاه که از اطراف خواسته بود بدو بسلحق شدند - او
~~پسرش
# ~~سلطان اویس را بحکوست کرسان برداشت وخود برای تسخیر شیراز حرکت کرد
~~اسیر
# ~~سیور غتمش اوغانی نیز بدو پیوست و در نیریزحاگم شباتکاره هم از او
~~اطاعت تمود -
# 2 - مؤلف مطلع الشتعدین مینویسه- ایتدا شاه سجاع یرای استعداد ازملک حمین
~~کرت
# ~~زهچا ر تتعد .

PageV01P161

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0174.png)

# ~~شاه شجاع یا این سپاه مجهز امیدوار بود که شیراز را بزودی مسخر سازد
~~ولی بعلت
# ~~اختلافی که بین سپاهیان او افتاد امیر سیورغتمش با طوایف جرما و اوغان
~~ازاردو
# ~~پیرون آمده بهجیرفت و رود بار بازگشت. شاه شجاع ناچار بطرف کرمان برگشت
~~تا
# ~~بار دیگر بتهیه سپاه پردازد ولی ابتدا سر دوبی طوایف جرما و اوغان را
~~لازم شمرد از
# ~~این جهت به ms114 جیرفت رفت امیر سیورغتمش از شاه سحمود کمک خواست شاه محمود
# ~~نیز نه در پی فرصت بود تا کرمان را نیز یچنگ آورد موقع را غتیمت شمرده
~~شاه یحیی
# ~~را با سپاهی بمدد اوغانیان و جرمائیان فرستاد و او را مأمور ساخت تا
~~بکمک طوایف
# ~~مزیور لرمان را ستصرف شود - شاه یحیی از راه فرک وطام و ارزویه به یلوک
~~رودبار
# ~~رفت ولی بجای جنگ باشاه شجاع از اواطاعت نمود ونیزد ختر شاه شجاع را
~~خواستگاری
# ~~نرد ناه شجاع بخط خود تامه ای بهشاه یحیی توشت1 و او را مورد عنایت خود
~~قرار
# ~~داد واز اوخواست به یزد رفته و منتظر فرمان اوباشد شاه یحیی نیزبدستور
~~شاه شجاع
# ~~ید بزد بر گشت .

PageV01P162

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0175.png)

### | تاریخ آل سظفر
# طوایف جرما و اوغان چون از کمک شاه محمود مأیوس شدند از شاه شجاع
# ~~درخواست نمودند که به شهر کرمان بر گردد تا آنان نیز یخدمت رسیده اظهار
~~اطاعت
# ~~نمایند - شاه شجاع چنین کرد وبزرگان طوایف مزبور نیز به کرمان رفته
~~سورد نوازش
# ~~قرار گرفتند - سپس شاه شجاع دخترخودشاه سلطان را به عقد شاهیحپی
~~درآورده به یزد
# ~~فرستاد تا شاید بدین وسیله از کید و مکر او رهائی یابد سیس درصدد تسخیر
~~شیراز
# ~~وآمد .

PageV01P163

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0176.png)

### | فصل هشتم
# دورره ن وم سلطنت شاه شجاع از 767 تا776
# تصرف شیراز ازطرف شاه شجاع در سال 767 ه . ق . - پس از آنکه شاه
# ~~محمود بر شیراز تسلط یافت سمردم اینشهر یعلت رفتار ناهنجار سیا هیان
~~سلطاناویس
# ~~ایلکانی از شاه محمود آزرده خاطر شده یرگشت مجدد شاه شجاع را آرزو
# ~~می کردند. 1
# و چون آوازه قدرت شاه شجاع پس از تسخیر کرمان در فارس پیچید هر
# ~~روز عده ای از بزرگان این شهر به کرمان رفته شاه شجاع را بحرکت بطرف
~~شیراز
# ~~تشویق و ترغیب مینمودند و2
# 1 - خرابی وضع شیراز و رنجش مردم از شاه محمود از آنجا پیداست که حافظ
~~دراین
# ~~زمان در ms115 غزلیات خود از اوضاع شیراز یاد کرده و شاه محمود را به اشاره
~~وکنایه (اهریمن)
# ~~و (دیو سیرت) میخواند.
# 2- حافظ ابرو در این باره چنین مینویسد «رؤس سملکت فارس از لشگریان شاه
~~حمود
# ~~بعلت تبریزیان (لشگریان سلطان اویس) نفرت گرفته بودند بخفیه کلو تاج
~~الدین حسن را
# ~~روانه کرمان گردانیدند - شاه شجاع از این صورت بغایت ستبشرگشت و حکم
~~فرمود که
# ~~اصول کرمان رسم استقبال بجای آورند واو را بسه تعظیم واکرام واخترام
~~تمام ببارگاه
# ~~برساثآند چون بر مضمون قضیه وفوف یافتد امرا خو متتقر آین فرصت بودتد ه
~~مجموع PageV01P164
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0177.png)

# از طرف دیگر نزدیکان شاه محمود درکارهای دولتی کارشکنی مینمودند
# ~~چنانکه خواجه صدر الدین اتاری که وزارت شاه محمود را داشت و نسبت یه
~~شاه
# ~~شجاع اخلاص میورزبد عمدا مرسوسات و مواجب لشگریان رانمی پرداخت
~~تاسپاهیان
# ~~از او مأیوس شده به شاه شجاع به پیوندند وشاه محمود چون از عمل خواچه
~~صد رالدین
# ~~اطلاع یافت او را از وزارت خود خلع کرد.1
# با این مقدماف چون شاه شجاع موقع را برای تصرف شیراز مناسب یافت از
# ~~شهر کرسان یه سشیز رفت و از آنجا به بافت و چهار گنبد و سیرجان عزیمت
~~نمود و
# ~~در این مقامسه ماه تابستاک را توقف کرد تا تمامی سپاه از ایالات اطراف
~~بدو پیوستند
# ~~و شاه ستصور برادر شاه یحیی تیز یا سپاهی از یزد بکمک او آسد -
# شاه شجاع پسر خود سلطان جهانگیر را در شهر کرمان به نیابت برقرار کرد
# ~~و پسر دیگرش سلطان زین العابدین را بحکومت سیرجان گذاشت و دو پسر دیگر
# ~~خود سلطان اویس و سلطان شبلی را همراه خود ساخت و با سپاهی مجهز بطرف
~~شیراز
# ~~حرکت کرد .
# شاه محمود برای جاو گیری او تا نزدیکی سیرجان آمد شاه شچاع خواست از
# ~~راه دیگر خود را به شیراز برساند ولی شاه محمود پیش دستی کرده پیش از
~~وقت
# ~~خود را یشیراز رسانید و در شهر متحصن ms116 گردید  وشاه شجاع به شهر نزد یک
~~شد PageV01P165
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0178.png)

# ~~پس از چند روزی عده ای از بزرگان قارس ایلچی پیش او فرستادند و پیغام
~~دادند
# ~~که اگر نزدیک تر آید دروازه های شهر را بروی لشگریان او خواهند گشود -
~~شاه
# ~~محمود چون از این مواضعه آگاه شد شب دوشنبه  : ذی القعده سال 767 ه - ق
# ~~با جمعی از خواص از شهر خارج شده به اصفهان گریخت - سلطان احمد در بین
# ~~راه از او جدا شده پیش شاه شجاع آمد و شاه شجاع بدین ترتیب بدون
~~زدوخوردی
# ~~پس از دو سال شیراز را مجددا بفتوح ساخت .
# شاه شجاع پس از تصرف شیراز سانند پدر در ترویج احکام دین واشاعسه
# ~~مراسم مذهب سعی بلیغ بجای آورد - در تعمیر سساجد و مدارس و خوانق کوشش
# ~~نمود و شضصأ در مجال علماء و فضلاء حاضر میشد چتانکه در محضر سولانا
# ~~قوام الدین عبدالله فقیه شرح مختصر این حاجب را مباحته میکرد - او منصب
~~قضاء
# ~~شیراز را به سولانا بهاء الدین عثمان کوه گیلوئی که از علماء شافعی بود
~~واگذاشت
# ~~و از اینجا توجه شاه شجاع به بذهب سنت نیز معلوم میگردد .
# شاء شجاع در این موقع خواجه قطبالدین سایمان شاه بن خواجه محمود
# ~~کمال را سانند سابق بوزارت یرداشت و در سال . متل پدر با القاهر بالله
# ~~محمد بن ایی بکر خلیفه عباسی مصر بیعت کرد و در این مبایعت علماء
~~رسالات
# ~~نوشتند1
# مولانا غیاث الدین گیتی را به مکه سعظه فرستاد تا در آنجا خانقاهی جهت
# ~~مجاوران حرم احداث کند وقطعه زمینی چهت مرقد او بخرد واز وجه حلال
~~دویست
# ~~هزار دینار زر خرج کرد و آن حظیره یه مرقد شاه شجاع معروف گشت و خانقا
~~هی نیز
# ~~در جنب خانه کعبه بنا کردند و شاه شجاع در صفت آن گفته .
# بباب الصفا بیت الم به الصفا
### | لمن هو اصفی فی الوداد من القطر PageV01P166
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0179.png)

# تباعده الا عذار بالملک والعدی
### | ولیس ms117 یصب من تمسک بالعذر1
# لشگر کشی شاه شجاع به اصفهان . - شاه شجاع پس از استقراردر فارس
# ~~درصدد تصرف اصفهان برآمد  ودر اواخر سال 68 » تا قصر زرد پیش رفت 2 شاه
# ~~محمود از شنیدن این خبر ایلچیانی بخدمت برادر فرستاد و از او تقاضا
~~نمود که از
# ~~تعرض به اصفها نصرف نظر کند واین شهر را بدو گذارد شاه شجاع تقاضای
~~برادر
# ~~را پذیرفت باین شرط که خطبه و سکه بنام شاه شجاع باشد شاه شجاع ضمن
~~صدور
# ~~فتح نامه ای 4 حکومت اصفهان وخوزستان را به شاه محمود داده خود بشیراز
# ~~برگشت .
# 2_ علت لشگر کشی شاه شجاع رابه اصعفن مقین الدین کصتری سو ب التواریخ
# ~~چنین سینویسد . بعد از قمع آل اینجو ریرروسلطان را شاه شباع میخواست
# ~~که در حباله خود آورد شاه محمود پیش دستی کرد و بستد بواسطه این حرکت
~~سیان
# ~~پرادران نزاع واقع شد و شاه شجاع لشگر به اصفهان کشید ص 188 - این علت
~~نمیتواند
# ~~علت اصلی لشگر کشی شاه شجاع به اصفهان باشد زیرا شاه شجاع در این سوقع
~~سیخواست
# ~~انتقام لشگر کشی شاه محمود را بشیراز از او بگیرد گر چه سمکن است خان
~~سلطان و سیل
# ~~اه شباع لسبت یه آو نیز یکی از علل باشد وبطوریکه بعدا خواهیم دید همین
~~زن شاه
# ~~در کتابحانه سهرداری اصفهان موجود است.

PageV01P167

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0180.png)

# ~~خواجه حاقظ در مدح شاه شجاع قصیده ای دارد که در این موقع سروده شده
# ~~و سطلع آن این است.
# شد عرصه زمین چو بساط ارم جوان
### | از پرتو سعادت شاه جهان ستان
# ~~تا آنجا که گوید.
# دارای دهر شاه شجاع آفتاب ملک
### | خاقان کامکار و شهنشاه نو چوان
# دردشت روم خیمهزدی و غریو کوس
### | وز دشت روم رقت بصحرای سیستان
# تا قصر زرد تاختی ولرزه اوفتاد
### | در قصرهای قیصر ودر خاته های خان
# ~~عصیان سلطان قطب الدین اویس . - موقعی که شاه شجاع در شیراز یسود
# ~~پسر بزرگ خود سلطان ms118 قطب الدین اویس را برای وصول مالیات جرون (بندرعباس
# ~~حالیه) به کرمان فرستاد امیر سیورغتمش خال سلطان اویس باستقبال او آمد
~~وملازم
# ~~خدمت شد و پادشاه هرموز توران شاه ین قطب الدین تهمتن (47 - 779) که
# ~~از سمدوحین حافظ است اموال و نقایس بسیار نزد او فرستاد .
# ~~سلطان اویس پس از دریافت این اموال بقکر نافرمانی افتاد و امیر
~~سیورغتمش
# ~~نیز او را در انجام این مقصود یاری داد - شاه شجاع سلطان شبلی پسر دیگر
~~خود را
# ~~برای دستگیری سلطان اویس فرستاد ولی او به اصفهان گریخت و یه عم خود
~~شاه
# ~~سحمود پناه برد - اسیرسیورغتمش نیز در قلعهای متحصن گردید و از شاه
~~شجاع طلب PageV01P168
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0181.png)

# ~~بخشش تمود - شاه شجاع نامه ای بخط خود بدو نوشت وازسر تقصیرش
# ~~گذشت .
# رفتن شاه شجاع به یزد. - شاه شچاع پس از بر گشتن از لشگر کشی اصفهان
# ~~مدتی در شیراز توقف نمود و سیس به یزد رفت شاه یحیی حا کم یزد مراسم
~~استقبال
# ~~بجای آورد و او پس ازچند روزی توقف در این شهر و دیدار دختر خود که زن
# ~~شاه یحیی بود به همراهی شاه رکن الدین حسن پسر سید معین الدین اشرف به
# ~~شیراز بر گشت.
# فتنه گری خان سلطان . - خان سلطان زن شاه محمود که سیخواست انتقام
# ~~عم خود شیخ ابو اسحق را از آل مظفر بکشد درصد برآمد بین برادران فتنه
~~اندازد
# ~~و برای این منظور پس از مراجعت شاه شجاع ازیزد قاصدی بشیرازفرستاده
~~پیغام داد
# ~~که اگر شاه شجاع به اصفهان بیاید او شهر را یدو خواهد سپرد وشاه محمود
~~را
# ~~گردن یسته تسلیم او خواهد کرد و ضمنا نسبت به شاه شجاع اظهار تعلق و
~~تعشق
# ~~کرده بود - شاه شجاع فریب سخنان دلفریب او را خورده در سال8« بعازم
~~اصقهان PageV01P169
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0182.png)

# ~~شد - شاه سحمود این بار نیز ایلچیانی پیش برادر فرستاد و پیغام داد (که
~~اگر نظر
# ~~این است که در سلک ملازمان درگاه ms119 باشم اطلاع دهناد تا بانجام برسانم و
~~اگر این
# ~~خرابه را بمن ارزانی داشته اند طوری فرمایند که خاطری جمع داشته باشم)
~~شاه
# ~~شجاع را بر عجز برادر رحمت آمده طالب ملاقات او شد آن دو یکدیگر را
~~ملاقات
# ~~کرده عهد و پیمانی مجدد بستند و شاه محمود متعهد شد که من بعد از فرمان
~~اوسر
# ~~نپیچد و شاه شجاع نیز بشیراز برگشت.
# شاه شجاع در این موقع خواجه قطب الدین سلیمان شاه را که در سال پیش
# ~~بوزارت برداشته بود بعلت تقصیری که از پسرش خواجه غیاث الدین محمود
~~صادر
# ~~شده بود زندانی کرد و پسرش را نیز نابینا ساخت
# قطب الدین سلیمان شاه پس از چندی از حبس گریخته به اصفهان رفت و
# ~~شاه سحمود علی رغم برادر وزارت خود را بدو داد .
# وزارت شاه رکن الدین حسن وقتل او . - پس از آنکه شاه شجاع خواجه
# ~~قطب الدین سلیمان شاه را محبوس ساخت وزارت خود را به شاه رکن الدین حسن
# ~~ابن معین الدین اشرف که از یزد به همراه خود به شیراز آورده بود
~~واگذاشت ولی
# ~~او مردی سغرور و متکبر بود و بهیچ یک از اشراف و اعیان اعتنائی نمی
~~نمود وچون
# ~~چند روزی به تمشیت امور پرداخت بعلت توهمی که از خواجه جلال الدین
~~توران
# ~~شاه و خواجه همام الدین محمود نزدیکان شاه شجاع داشت از آنان پیش شاه
~~شجاع PageV01P170
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0183.png)

# ~~سعایت کرده گفت بشاه محمود توشتهاندچون او به نزدیکی شیراز یرسد دروازه
~~هسا را
# ~~گشوده و شاه حمود را بشهر وارد خواهند نمود شاه شجاع آن دو را خواست
~~وننمه
# ~~را بدیشان تمود آن دوچواب دادند که مشابه خط ماست اما سا از این ناسه
~~بی خبریم
# ~~و چو شاه را در منتهای خشم و غضب دیدند ازو درخهاست نمودند کسه در باره
# ~~آن تحقیق بیشتری فرماید شاه شجاع اسمیر اختیار الدین حسن قورچی را
~~مأمور تحقیق
# ~~نمود و او چون شاه رکن ms120 الدین حسن وزیر را در سقام شکنچه قرار داداو
~~ناچارحقیقت
# ~~را گفت و اظهار داشت که حاجی عمرستشی را بر آن داشته که بر سبیل تقلید
~~این نامه
# ~~را بنویسد زیرا ازاین دو نفر پیوسته بیمناک بوده است - چون شاه شجاع از
~~کیفیت
# ~~واقعه خبر یافت حکم کرد تا شاه رکن الدین حسن را بزه کمان ازسیان
~~برداشتتد
# ~~و اموالش را نیز دیوانی ساختند .
# وزارت خواجه جلال الدین توران شاه . - بعد ازقتل شاه رکن الدین حسن
# ~~شاه شجاع وزارت خود را به خواجه جلال الدین توران شاه داد - بطوریکه
~~قبلا
# ~~نیز گفته شد او ایتدا حکوست ابرقوه را داشت و چون شیراز در سال 60 7
~~یتصرف
# ~~شاه محمود درآمد و شاه شجاع یه ابرقوه رفت سورد احترام توران شاه قرار
~~گرفت و در
# ~~لشگر کشی کرسان سلازم خدمت او بود تا اینکه درسال .77 ه. ق بوزارت رسید
# ~~وتا آخر سلطنت شاه شجاع وزارت داشت و پس از فوت او چند روزی وزیر سلطان
# ~~زین العایدین بود ولی معزول شده یالاخره در روزسه شنبه (2 صفر سال 787
# ~~وفات یافت .
# خواجه جلال الدین توران شاه سی جزء قرآن را که بخط یحبی بن جمال صوقی
# ~~است و در سال ه* ر-ح  یشط خوب ثوشته شده و بلست استاداک فن تدهیب
# ~~گردیده بمسجد جاسع عتیق شیراز وقف کرد و چون مسجد جاسع روبخرابی گذاشت
# ~~این قرآن را به بقعه امامزاده میرسید محمد سننقل ساختند و اکنون در
~~موزه شیراز 12
# ~~جلد از آن که هر جلدی عبارت از دو چزو قرآن است سوجود است .
# خواجه جلال الدین توران شاه یکی از ممدوحین حافظ است واین وزیر را
~~PageV01P171
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0184.png)

# ~~نسبت به خواچه محیت زیاد بوده و در مدک وزاز هودکی اسن کلمیسه تسبت به
# ~~خواجه حافظ نیکی میکرده است - خواجه حافظ نیز او را در قصاید و غزلیاتی
~~مدح
# ~~گفته است.
# ~~مطلع قصیده اول این است.
# ~~مراد لیست پریشان بلست ms121 غم پامال
### | چنانکه هیچ کسم نیست واقف احوال
# ~~تا آنجا که گوید
# ~~جناب آصف دوران جلال دولت و دین
### | که درجهان نبدو نیستش نظیر و مثال
# ~~مطلع قصیده دیگر چنین است.
# ~~خیرمقدم مرحبا ای طایر فرخنده دم
### | شادمان کردی مرا نازم ترا مر تا قدم
# ~~تا آنجا که گوید.
# ~~خواجه توران شاه عادل دل چلال سلک ودین
### | بدر آقاق علاعون الوری بغوثالاسم
# ~~مطلع غزل اول این است .
# ~~گراز این منزل دوران بسوی خانه روم
### | دگر آنجا که روم عاقل و فرزانه روم
# ~~تا آنجا که گوید .
# ~~خرم آن دم که چو حافظ بتولای وزیر
### | سر خوش ازمیکده بادوست بکاشانه روم
# ~~سطلع غزل دیگر
# ~~خرم آن روزکزین منزل ویران بروم
### | راحت جان طلبم وز پی جانان بروم PageV01P172
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0185.png)

# ~~تا آنجا که گوید.
# ~~وز چو حافظ نبرم ره ز بیابان وجود
### | همره کوکبه آصف دوران بروم
# ~~ممع خزن دیگر.
# ~~سحرم هاتف میخانه بدولت خواهی
### | گفت بازآی که دیرینه این درگاهی
# ~~تا آنجا که گوید .
# ~~تو در فقر ندانی زدن از دست مده
### | سنا خواجگی وبسنصب توران شاهی
# ~~مطلع غزل دیگر.
# ~~بشنواین نکته که خود رازغم آزاده کنی
### | خون خوری گرطلب روزی ننهاده کنی
# ~~تا آنجا که گوید .
# ~~ای صبا بند گی خواجه جلال الدین کن
### | که جهان بر سمن وسوسن آزاده کنی
# ~~مطلع غزل دیگر.
# ~~تو مگر بر لب جوئی بهوس بنشینی
### | ورنه هرفتنه که بینی همه از خود بینی
# ~~تا آنجا که گوید .
# ~~تو بدین ناز کی وسر کشیای شمع چگل
### | لایق بندگی خواجه جلال الدینی
# ~~سطلع غزل دیگر.
# چل سال بیش رفت که من لاف میزنم PageV01P173
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0186.png)

# ~~تا آنجا که گوید.
# تورا نشه خجسته که درمن یزید فضل
### | شد منت مواهب او طوق گردتم
# ~~مطلع غزل دیگر.
# آنکه پا مال چفا کرد چو خاک را هم
### | خاک میبوسم وعدر قدمش میخواهم
# ~~تا آنجا که گوید.
# خوشم آید که سحر خسرو خاور سیگفت
### | همه پادشهی بنده تورانشاهم
# ~~مطلع غزل ms122 دیگر.
# گرم ازدست برخیزد که بادلدار بنشینم
### | زجام وصل سینوشم زباغ عیش گل چینم
# ~~تا آنجا که گوید.
# وفاداری وحقگوئی نه رسم هرجهانداراست
### | غلام آصف ثانی جلال الحق والدینم
# ~~خواجه جلال الدین وزیری نیک نفس و رعیت پرور یود وارکان دولت و
# ~~رعایای سملکت ازوی راضی و شاکر بودند 1
# ~~فتنه مجدد خان سلطان و لشگر کشی شاه شجاعبه اصفهان . - بار دیگرخان
# ~~سلطان ایلچیانی بخدمتشاه شجاع فرستاد و او را به تسخیراصفهان تشویق
~~وترغیب
# ~~نمود وضمتا نسبت به او اظهار علاقه و محبت کرد و چون در این باره اصرار
~~ورزید
# ~~شاه شجاع برای ایتکه یهانه ای بدست بیاورد به شاه محمود پیغام داد در
~~نظر دارد
# ~~دختر کوچک خود را در عقد ازدواج شاه منصور درآورد و برای هزینه عروسی
~~از او
# ~~خواست از مال اصفهان کمکی تماید - شاه محمود جواب داد تمامی ممالک فارس
~~PageV01P174
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0187.png)

# ~~وشهر های سهم عراق عجم در تحت فرمان شاه شجاع است و یعلت لشگر کشی
# ~~های مکرر خرابی تمام باصفهان راه یافته از این رو از خرج روزمره خود
~~فرو سانده
# ~~و وجهی که لایق خزانه پادشاهی باشد بدست نمیآید - شاه شجاع ازاین جواب
# ~~بتغیر شده گفت پیمان ما با برادر آن بود که ازسخن ما خارج نشود واکنون
~~برخلاف
# ~~عهد وپیمان رفتار مینماید وباین بهانه به اصفهان لشگر کشید و چون به
~~حدود
# ~~عراق عجم رسید به شاه محمود خبر دادند که سبب این قتنه و آشوب خان
~~سلطان
# ~~است پساز تحقیق چون تقصیر خان سلطان مسلم شدیقتل او فرمین داد 1 و
~~رسولی
# ~~پیش برادر قرستاد واز قتل خان سلطان او را مطلع ساخت و از او خواست با
~~او یر
# ~~سر عنایت و عاطفت باشد - شاه شجاع این بار نیز اصفهان را به برادر
~~گذاشت و به
# ~~شیراز برگشت.
# خواستگاری شاه شجاع وشاه محمود از دختر سلطان اویس ایلکانی .-
# ~~بطوریکه دیدیم اختلاف بین شاه شجاع وشاه محمود همچنان باقی ms123 بود و با
~~وجود
# ~~پیمان دوستی و مودت بین آن دو شاه شجاع به تحریک و تفتین خان سلطان
~~دوباره
# ~~به اصفهان لشگر کشید - شاه محمود چون میدانست شاه شجاع از تصرف اصفهان
# ~~صرف نظر نخواهد کرد بار دیگر خواست از سلطان اویس ایلکانی که در این
~~سوقع
# ~~قدرتی یافته وقسمت های غربی و شمال غربی ایران را در تصرف داشت کمک
# ~~بگیرد وبا عقد ازدواج با دختری از خاندان ایلکانی وابجاد رابطه مواصلت
~~خود PageV01P175
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0188.png)

# ~~را بکمک های او سستظهر سازد. 1
# شاه شجاع چون از نیت برادر اطلاع یافت برای اینکه شاه محمود نتواند
# ~~سثل سایق بکمک سپاهیان سلطان اویس ایلکانی متصرفاتشاه شجاع را سورد
~~تعرض
# ~~قرار دهد و یا بنا به نوشته حافظ ابرو «خواست بند دوستی یگشاید تدبیری
~~انگیخت
# ~~که با سلطان اویس طریق دوستی مفتوح گرداند و دختری از آن خاندان را
~~درعقد
# ~~نکاح آورد تا من بعد سواد فتنه و آشوب سنقطع گردد و در نتیجه برادر نیز
~~در مقام
# ~~اطاعت ثابت قدم گردد و مملکت پارس و عراق و آذربایجان از حرکت لشگر
# ~~آسیب تییند» .
# یرای این سنظور درسال . ه ه. ق امیر اختیار الدین حن قورچی را با
# ~~نامه ای پیش سلطان اویس ایلکانی یه تیریز فرستاد وبیغام داد که اگر عهد
# ~~سودتی بین آن دو بر قرار شود او لشگری در اطراف سلطانیه برای حفظ و
~~حراست
# ~~آذربا یجان مقیم خواهد ساخت.2
# شاه محمود نیز خواجه تاج الدین متیزی را که فرزانه روز گار بود و وزارت
# ~~او را داشت با تحق و هدایای زیاد جهت خواستگاری دختر سطان اویس یه
~~تبریز
# 1 حل آیرو توید * حواجه تاج آلدین شاه محمود را وادار کرد چون باهسجاع
# ~~دهد*.

PageV01P176

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0189.png)

# ~~روانه کرد . و باو اختیار داد بهر وسیله ای که شده رضایت خاطر سلطان
~~اویس را
# ~~در این باره جلب نماید و هر نامه ای که صلاح سیداند از طرف او ms124 بنویسد
~~نا او مهر
# ~~کند - خواحه تاج الدین محمد مشیزی نیز مکتوبی تذلل آمیز ازقول شاه
~~محمود
# ~~نوشت ودر آن اظهار عبودیت و چاکری نمود 2
# خواجه تاج الدین مشیزی چون به تبریز رسید ابتدا در صدد جلب قلوبامرا
# ~~و بزرگان برآمد وآنان را با تقدیم تحف و هدایا با خود یار و موافق ساخت
~~سپس
# ~~در خدمت سلطان اویس از شاه شجاع بوجهی اقبح یاد کرد و چنان نمود که نظر
# ~~شاه شجاع از این وصلت تسلط یر آذریایجان است و او میخواهد با لشگریانی
~~که
# ~~در سلطانیه مقیم خواهد ساخت باین منظور برسد - امانیت شاهمحمودحق گذاری
~~و خدمت
# ~~به سلطان است واو عرصه عراق را بدختر سلطان تملیک کرده تا بدین وسیله
~~لوازم
# ~~نیکوبند گی یجای آورد و نیز در نظر دارد تمامی جنوب ایران را مسخر سازد
~~و درواقع
# ~~ضمیمه دولت آل جلایر کتد .
# سلطان اویس در اینیاره با امرا و بزرگان بمشورت پرداخت همه متفق الکلمه
~~PageV01P177
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0190.png)

# ~~گفتند شاه شجاع گر چه به سن و قدرت پادشاهی و وسعت مملکت و شوکت دولت
# ~~بر شاه محمود برتری دارد اما شاه محمود در مقام اطاعت و فرمان برداری
~~است
# ~~و بعلاوه اصفهان به قلمرو حکومت سلطان متصل است با این وصلت ممکن است
# ~~که تمامی عراق عجم در تحت تصرف سلطان درآید این سخنان مورد پستد سلطان
# ~~اویس قرارگرفت ودختر را نامزد شاه محمود کرد1 .
# ~~بقییه حمسیه ار فه مب
# ~~لمولاه) بآزان تونیم هرچه داریم بتده ممود م اف بدریان در گاه منسوب
# ~~کشله وهوی میت و ولا وخلقه عبودیت وچا کری ریب و ریور دوش و کردن
~~خودساخته
# ~~وبشکر الطاف لا احضاف که متصل از اک حضرت یشاهده کرده رطب انمستان  تدب
~~البیا
# ~~است عرصه عراق را آتچه در تصرف است تملیک حضرت کرده تملیک تامه مشروع
~~محکم
# ~~مسجل یسجل حا کم امور شرعی یشمخضرت سرپزده حف مهد اعلی بعرض خدام
~~ووزراء
# آسمان ساخت در ms125 آفاق یکی سورچه سور
### | که از آن سور شد اطراف ممالک مسرور
# حبدا -ورو سروری که اگر درنگری
### | خانه زهره بود برخی آن عالی سور PageV01P178
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0191.png)

# ~~خواجه تاج الدین1 چون در مقصود خود نایل آمد سلطان را بر آن داشت تا
# ~~امیر اختیا رالدین حسن فرستاده شاه شجاع را مورد عتاب قرار دهد - سلطان
~~به او
# ~~گفت «اگر شاه شجاع داعیه پیوندی داشت ترا با طبل وعلم روانه کردن چه
# ~~محتاج بود - طبل و علم در آذریایجان نبود و ما ندیدهایم ؟ دگر آنکه در
~~کتابت
# ~~هیچ از مقام سلطنت و نخوت تنزل نکرده 2 و این ضعیف را برادر خطاب کرده
~~اگر
# ~~تواضعی بزبان قلم فرسودی در سلطنت او چه منقصت بازدید آمدی - من دختر
~~به
# ~~بقیه حاشیه ازصفحه قیل
# مهد بلقیس زسان داشته است ارزانی
### | بسراپرده جم دولت تشریف حضور
# قطب دین شاه قلک مرتبه محمود که اوست
### | بهمه سیرت محمود و محامد مذکور
# خواجه تاج الحق والدین محمد الحق
### | سمی ها کرد دراین باب بغایت مشکور
# دری از بحر بزرگی یکنارت آورد
### | که چنان درنتوان یاقت دراصداف دهور
# ~~1- خوانه میر د: دستور الوزراء سینویسد . خواجه تاج الدین یزی مدک مدیت
# ~~وزارت و نیابت شاه محمود را دامست ووزیزیپررویر بود جچول او دوانست
~~دخدر ساضف PageV01P179
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0192.png)

# ~~برادر مشتاق نمیدهم به بنده چاکر سیدهم1
# باین ترتیب شاه محمود توانست به مقصود خود تایل آید و با دختر سلطان
# ~~اویس ازدواج نماید تا پشت گرسی واستظهاری در مقابل شاه شجاع داشته باشد
~~.
# اما چون دختر سلطان اویس یه اصفهان آسد و بیقراری شاه سحمود را در
# ~~سفارقت خان سلطان که مورد علاقه شدید او بود و از کشتتش پشیمان شده بود
# ~~مشاهده کرد وبی اعتنائی او را نسیت بخود دید ازشدت غضب وحسد روزی
# ~~که شاه محمود در اصفهان نبود جسد خان سلطان را از خاک بیرون آورد
# ~~و بسوخت.
# جنگ شاه محمود با شاه شجاع . - هنگامی که سلطان ms126 اویس ایلکاتی
# ~~دختر خود را به اصفهان بیفرستاد سپاهیانی نیز همراه او ساخت و شاه
~~محمود را از
# ~~مشاهده آن بار دیگر هوس تسخیر شیراز در سر افتاد و روی بطرف شیراز
~~نهاد2
# ~~چون شاه شجاع از این امر خبر یافت بقصد مدافعه از شهر خارج شد و در
~~صحرای
# ~~چاشت خوارد وسپاه بیکد یگر رسید ندشاه شجاع میمته را بسلطان احمد و
~~سلطان شبلی سپرد
# ~~وسیسره را به شاه منصور وسلطان زین العایدین داد وخود با برادر کوچکرش
# ~~سلطان ابو یزیا در قلپ سپاه ایستاد - شاه متصور که جوانی شجاع بود
~~میمنه شاه
# ~~ممود را شکست دادولیمیسره شاه محمود پر میمنه شاه شجاع غالبامد و دو
~~سپاه
# ~~بیکدیگر در آویختند عده ای از سیاهیان شاه محمود بطرف اصفها متهزم شدند
~~و
# ~~گروهی از لشگریان شاه شچاع نیز بطرف شیراز گریختند و شاه شجاع ناچار
~~خودنیز
# ~~روی یشیرازنهادولی شاه منصور که از عقب سپاهیانشاه محمود رفته بود با
~~غنیمت بسیار
# ~~بر گشت شاه شجاع که از مراجعت خود پشیمانشدهبود خواست بارد یگربجنگ
~~براد ررود PageV01P180
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0193.png)

### | مریخ ان مفر
# ~~ولی شاه سنصور ازعم خود خواست تا او را مأمور این سهم فرماید باین چهت
~~شاه
# ~~متصور بفرمانن شاه شجاع با سه هزار مرد عازم جنگ شاه محمود شد اما چو
~~اوبه
# ~~اصفهان رفته یود شاه منصور بشیراز بر گشت
# شاه شجاع بعد از این واقعه ازسلطان اوپس ایلکانی آزرده خاطر قد ولی
# ~~اثر رنجش خاطر او از مکاتبات و مشاجرات قلمی بیرون نرفت اما شاه محمود
~~گرچه
# ~~این بار از کمک سلطان اویس ایلکانی در تسخیر شیراز بهره ای نبرد ولی
~~توانست
# ~~در حکوست اصفهان یرای بدتی سستقل وبلا منازع پاشد.
# طفیان پهلوان اسد خراسانی در کرمان . هنگامی که شاه شجاع در سال767
# ~~برای تسخیر شیراز و دفع شاه محمود عازم فارس بود پهلوان اسد خراسانی از
~~نبایر
# ~~سوید الدین ای آبه را که درخدمت او بسر میبرد بحکومت کومان ms127 برداشت ت
~~اما او
# ~~پس از چندی ازگرفتاری های شاه شجاع در جنگ با برادرش شاه محمود استفاده
~~کرده
# ~~بخیال خودسری افتاد.
# یکی دیگر از علل عصیان و تمرد او این بود که چون غیاث الدین محمود
# ~~پسر خواجه قطب الدین سلیمان شاه که بفرمان شاه شجاع نابینا گردید و
~~بکرمان PageV01P181
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0194.png)

# ~~تبعید شد بعلت سابته دوستی که با پدلمواناسد داشت اورا بر علیشاه شجاع
~~تحریک
# ~~نمود - علت دیگر افساد و تفتین شاه یحیی بود - او که مردی سزور و حیله
~~گر بود
# ~~و دائما سیخواست در امور سلطنت اخلال نماید بکمک امیر سیورغتمش جرمائی
# ~~برادر زن شاه شجاع پهلوان اسد را به قیام تشویق نمود و او را با
~~فرستادن ناسه های
# ~~مزور از شاه شجاع بیمناک ساخت .
# پهلوان اسد در اثر این تحریکات در صدد برآمد سر از فرمان شاه شجاع به
# ~~پیچد ولی بعلت وجود مخدوم شاه مادر شاه شجاع در کرمان نمیتوانست علنا
~~اظهار
# ~~مخالفت نماید - مخدوم شاه نیز پسر را ازسوء نیت پهلوان اسدآگاه مینمود
~~اما او
# ~~سخن سادر را وقعی نمی گذاشت تا اینکه اختلافی بین مخدوم شاه و پهلوان
~~اسد
# ~~بر سر دو کشتی گیر کرمانی و خراسانی روی داد باین ترتیب که سخدوم شاه
~~فرسان
# ~~داد کشتی گیر کرمانی را که بر کشتی گیر خراسانی فائق آمده بود خلعت
~~پوشانیده
# ~~یر اسبیسوار کرده در محلات شهر بگردانند - پفلوان اسدنیز که خراسانی
~~بود کشتی
# ~~گیر خراسانی را حمایت مینمود وبا اینکه مغلوب شده بود بر اسبی سوار
~~کرده با
# ~~جمعی از خراسانیان گرد بازار گردانیدند همین امر سبب خشم و غضب مخدوم
~~شاه
# ~~شد و فرمان داد تا خراسانیان را زده از بازار براندند از این جهت نزاعی
~~بین کرمانیان
# ~~و خراسانیان درگرفت وچند نفر مقتول شدند - مخدوم شاه خواست خود شخصا
# ~~جهت تنبیه پهلوان اسد برود اما خواجه قطب الدین محمد از اکابر کرمان او
~~را
# ~~از رفتن مانع آمد وبالاخره ms128 این فتنه بنحوی خاتمه یافت ولی چون مخدوم
~~شاه آتار
# ~~تمرد پهلوان اسدرا مشاهده نمود و ازطرف پسر نیز مأیوس گردید ، ازشهر
~~کرمان
# ~~خارج شده بسیرجان رفت .
# پهلوان اسد پس از رفتن مخدوم شاه باستحکام قلعه پرداخت وخود رابرای
# ~~عصیان آساده تر ساخت و از خراسان و اطراف کرمان سپاهیان بسیاری جمع
~~آورد واز
# ~~متمولین کرمان واطرافیان مخدوم شاه مال بسیاری گرفت و خواجه قطب الدین
~~محمد
# ~~را که بطرفداری مخدوم شاه با پهلوان اسد بنای مخالفت گذاشته بود بقتل
~~رسانید و PageV01P182
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0195.png)

# ~~آتش ظلم وبیداد درکرمان بر افروخت1.
# در همین زمان سلطان اویس پسر بزرگ شاه شجاع از پدر بیمناک شده به
# ~~جیرفت رفت و با فرمان جعلی که ساخته بود از پهلوان اسد خواست تا حکومت
# ~~کرمان را بدو واگذارد اما پهلوان اسد به بهانه اینکه میانهآ او و شاه
~~شجاع نشانی
# ~~است و آن نشانی در قرسان نیامده از واگذاری حکومت به سلطان اویس
~~خودداری
# ~~کرد چون تیر تدبیر سلطان اویس به سنگ خورد راه اصفهان پیش گرقت و به
# ~~عم خود شاه محمود پتاه برد و در نتیجه پهلوان اسد در عصیان و تمرد
~~پایدارتر
# ~~شد .
# حرکت شاه شجا ع بطرف کرمان برای دفع طغیان پهلوان اسد . - چون طغیان
# ~~پهلوان اسد بر شاه شجاع معلوم شد بهمراهی برادرش سلطان ابو بزید و
~~برادر
# ~~زاده اش شاه منصور از راه فرک وطارم و ارزویه وجیرفت به بم رفت امیرسیف
~~الدین
# ~~حسین طغان که از طرف او داروغه بم بود جریان طغیان پهلوان اسد را
~~باطلاع او
# ~~رسانید پهلوان اسد چون از آمدن شاه شجاع اطلاع یافت ایلچی فرستاد وقبول
~~خراج
# ~~نمود بشرط آنکه شاه شجاع بشیراز بر گردد اما تقاضایش مورد قبول واقع
~~نشد - شاه
# ~~شجاع بطرف شهر کرمان راند پهلوان اسد ناچار بمقابله شتافت ولی شکست
~~خورده
# ~~در شهر ستحصن گردید چون مدت محاصره بطول انجامید و سردم شهر در تنگی
~~آذوقه
# ~~افتادثد پهلوان اسد ms129 کیفیت حال خود را بشاه یحیی که محرک این قتنه بود
~~اطلاع
# ~~داد و از او کمک خواست - شاه یحیی که در ظاهر از کمک بدو عاجز بود
~~قاصدی
# ~~بشیراز نزد پهلوان خرم که در غیبت شاه شجاع وازطرف او به ضبط و ربط
~~امور
# ~~شیراز اشتغال داشت فرستاد و پیغام داد چون تو نیز از مردم خراسانی لازم
~~می آید
# ~~پهلوان اسد را که خراسانی است مدد نمائی و چندان بر او افسون خواند تا
~~پهلوان
# ~~خرم از راه بدر رفت ودر صددبر آمد پهلوان اسد را یاری دهد و برای این
~~منظور
# ~~خدعه ای بکار برد باین ترتیب که به شاه شجاع نامه ای نوشت واطلاع داد
~~از PageV01P183
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0196.png)

# ~~وقتی که شاه شجاع از شیراز رفته ییم آن دارد که شاه یحیی و شیرازیان با
~~شاءمحمود
# ~~متفق شوند و شهر را بتصرف آورند و اگر چنین اتفاقی افتد تقصیری ستوجه
~~او
# ~~تخواهد بود .
# شاه شجاع بفراست دریافت که حیله ای در کار است باین جهت محاصره کرمان
# ~~را به سلطان احمد وسلطان زین العابدین واگذاشت وخود به شیراز برگشت 1
# بعد ازشاه شجاع سلطان احمد درمحاصره کرمان جدی بلیغ سبذول دات - دراین
# ~~بین پهلوان اسد ازکرده اظهار ندامت نموده سلطان احمد را پیش شاه شجاع
~~شفیع
# ~~قرار داد وتعهد نمودال مقرر را بخزانه برساند و سکه و خطیه بنام شاه
~~شجاع نماید
# ~~مشروط بر اپنکه حکومت کرمان به او وا گذارشود - سلطان احمد ایلچی به
~~شیراز
# ~~فرستاد وملتمسات پهلوان اسد را معروض داشت - شاه شجاع ضمن نامه ای که
~~به
# ~~خط خود توشته بود ابتدا پدلوان اسد را به خیانت در اسانت متهم ساخت و
~~تقاضای
# ~~او را باین شرط پذیرفت که اولا پسر و برادر خود را بعنوان گروگان به
~~خدمت
# ~~او بفرستد و ثانیا قلاع اندرون شهر را به کوتوال گماشته سلطان احمد
~~تسلیم
# ~~تمابد.2
# 1- ساه سجاغ در موفع مراجهت آین ربانی راکته است.
### | ین ms130 ری ور مردانه
### | روری بمرا پر لسد بیمانه
### | بقیه حاتتتیه در صفحه بعد PageV01P184
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0197.png)

# سریخ  مظفر
# چون ناسه شاه شجاع به سلطان احمد رسید او آنرا نزد پهلوان اسد فرستاد -
# ~~پهلوان اسد چو دید تقاضایش مورد قبول واقع نشده به استظهار ذخایر خود و
# ~~سپاهیان شاه محمود بمقابله پرداخت - در این اثناه امیر محمد جرمائی با
~~سیصدسوار
# ~~از شهر خارج شده به سلطان احمد پیوست و امرای توروزی نیز با سیصد سوار
~~ازشهر
# ~~بیرون آمده پیش سلطان احمد رفتتد واظهار اطاعت نمودند.
# سلطان احمد شهر را سخت در محاصره گرفت وطرق رفت و آمد را سسدود
# ~~ساخت تا در شهر قحطی عظیم روی داد بفرمان پهلوان اسد عجزه وفقرا وضعفا
~~و
# ~~و سکینان شهر که بدرد جنگ و لشگر کشی نمیخوردند از شهر خارج شدند گویند
# ~~در آن وقت . . . . 12 نقر از شهر بیرون آمدند و سلطان احمد مردان
~~کارآمد آنها را
# ~~نگاه داشت و یاقی را به بلو کات متقرق ساخت
# پهلوان اسد پرای پایداری از حکام و ملوک اطراف کمک خواست ولی باجواب
# ~~نا مساعد آنان روبرو گردید چنانچه ملک غیاث الدین پیو علی حاکم هرات
~~فرستاده
# ~~پهنوان اسد را که با تحف و هدایا نزد او رفته و از او درخواست کمک
~~نموده بود PageV01P185
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0198.png)

# ~~بعلت خصوصیتی که با شاه شجاع داشت بدون نتیجه باز گردانید - سلطان اویس
# ~~ایلکاتی در تپریز بفرستاده پهلوان اسد جواب موافق نداد و شاه محمود هم
~~از کمک
# ~~بدو خودداری نمود فقط خواجه علی سؤید سربداری بنا به تقاضای شاه یحیی
~~صد سوار
# ~~بکمک او فرستاد 1
# سلطان احمد چون دید فتح شهر نزدیک است نامه ای به برادر نوشت و
# ~~از او خواست تا حکوست کرمان را بدو دهد شاه شجاع ضمن جواب نامه2 جدیت
~~او
# ~~را در تسخیر کرسان ستود ولی در باره حکومت آن ولایت وعده ای نداد باین
~~جهت
# ~~سلطان احمد دلسرد شده در محاصره کرمان ms131 جدیتی لازم بخرج نداد و ازشاه
~~شجاع
# ~~خواست تسخیر کرمان را بدیگری واگذارد و او را به شیراز احضار کند.
# شاه شجاع تقاضای برادر را پذیرفت و پهلوان خرم و پهلوان علیشاهمزینانی
# ~~را برای تسخیر کرسان روانه ساخت وسلطان احمد وسلطان زین العایدین را
~~پساز
# ~~آنکه از محاصره کرمان هشت ماه گذشته بود نزد خود خواند در این موقع
~~آذوقه مردم
# ~~شهر پایان یافته یود وپهلوان اسد جز تسلیم چاره ای نداشت از پهلوان خرم
~~و
# ~~پهلوان علیشاه مزیتاتی در خواست صلح نمود قرار بر این شد که پهلوان اسد
~~برادر
# ~~خود محمد بن طغانشاه را با پسر بزرگ تر خود همراه پهلوان خرم بشیراز
~~یفرستد و
# ~~قلعه شهر را یتصرف پولموان علی شاه بدهد وخود تا رسیدن قرمان شاه شجاع
~~درقلعه PageV01P186
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0199.png)

# ~~کوه اقامت نعاید- پاین ترتیب شهر کرمان پس از * ماه و بیت روز محاصره
~~(از
# ~~بیستم رمضان سال 775 تا عشر اول رجب سال 1776) بتصرف سپاهیان شاه
# ~~شجاع درآمد .
# فتل بهلوان اسد . - پهلوان علیشاه در صدد برآمد که پهلوان اسد را از میان
# ~~بردارد برای این سنظور زن او را بوعده ازدواج با شاه شجاع بفریفت و
~~نامه ای از
# ~~طرف شاه شجاع بدو نوشت و وعده داد که اگر او در دفع پهلوان اسد یه
~~مأسورین
# ~~شاه شجاع یا ری دهد شاه شجاع او را بحباله نکاح خو در خواهد آورد و
~~نامه را
# ~~بوسیله سیرزا جلال طبیب پهلوان اسد که با خود همدست ساخته بود به خاتون
~~او
# ~~رسانید. 2 پهلوان اسد در آن موقع سیگفت اگر کارد باستخوان رسد اول شما
~~را وبعد
# ~~خود را خواهم کشت و از این جهت زنش از او بیمناک بود چون میرزا جلال
~~طبیب
# ~~مضمون مکتوب شاه شجاع را بدو رسانید او درقتل شوهر با پهلوان علیشاه
~~بتفق
# ~~گردید ایتدا خواست او را مسموم سازد ولیاز بیم آنکه پیش ازاینکه زهر
~~کارگر
# ~~شود او همه را هلاک گرداند ms132 از این نیت متصرف شد تا ایتکه براهنمائی او
~~عدهای
# ~~ازکسان پهلوان علیشاه از راه نقب حمام قلعه بدرون آمدند و پهلوان اسد
~~را با سه
# ~~نفر از سحرمان در موقعی که خیال حمام رفتن داشت دستگیر ساخته بقتاش
~~PageV01P187
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0202.png)

# ~~رساثیدند و این واقعه در روز جمعه  ماه ربخان سال  ن اتفاق افتاد .
# حسد او را از قلعه در سیدان کشتی گاه انداختند و ریسمان در هرپای وی
# ~~بستند و بخاک کشان تا پای دار آوردند و بردار زدند و سپس جلاد مثل قصاب
# ~~گوشت اعضاء او میبوید و مردم کرمان زرمیدادند و میخریدند 2 پهلوان
~~عملیشاهخبر
# ~~قتل پهلوان اسد را بشیراز فرستاد شاه شجاع ازشنیدن این خبر بسیار خشنود
# ~~گردید و حکومت کرمان را به امیر اختیار الدین حسن قورچی داد و او تا مر
~~گشاه
# ~~شجاع یعنی تا سال 786 حاکم کرمان بود.
# در این سوقع خپر مرگ سلطان اویس ایلکانی نیز یاطلاع شاه شجاع رسید -
# ~~سلطان اویس موقعی که بعزم جنگ با امیر ولی حاکم مازندران که بساوه دست
# ~~اندازی کرده بود میرفت در تبریز مریض شد درشب دوشنبه دوم جمادی الاولی
# ~~سال * 77 در 33 سالگی وقات یافت 3
# مسرت شاه شجاع از مرگ سلطان اویس ازاینجا معلوم میگردد که یه آورنده
# ~~خبر مرگ او ده هزار دینار و اسبی و خلعتی بخشیده است.
# مرگ شاه محمود (نهم شوال سال 776) . - شامحمود چون از خبر مرگ
# ~~سلطان اویس اطلاع یافت در صدد تصرف آذربایجان برآسد ولی در راه گرفتار
# ~~ییماری شد و به اصفهان یر گشت، و چون مرگ خود رانزدیک دید یعلت نداشتن
~~PageV01P190
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0203.png)

### | تاریخ آل مظفر
# # ...-. %~% ....
# ~~فرزندی سلطان اویس پسر شاه شجاع را که از پدر گریخته و نزد او بسر
~~میبرد
# ~~بجانشینی خود انتخاب کرد و ناسه ای بشاه شجاع توشت و از او طلب بخشش
# ~~نمود و در تاریخ نهم شوال سال « 7» چشم از جهان بست و باین ترتیب سه
~~نفر ms133
# ~~از مخالفان شاه شجاع در یک سال از میان رقتتد.
# ~~شاه شجاع از شنیدن خبرسرگ پرادر در شیراز یاجراء مراسم عزاداری پرداخت
# ~~و این رباعی را نیز در آن موقع سرود.
# محمود برادرم شه شیر لمین
### | میکرد خصومت از پی تاج و نگین
# کردیم دو بخش تا بیاساید خلق
### | اوزیر زین گرفت ومن روی زمین1
# ~~یکی از شعرای آن عصر در جواب شاه شجاع چنین گقته.
# ای شاه شجاع سملت و دولت و دین
### | خود را یجهان وارث محمود مبین
# در روتی زمین اگر چه هستی دو سه روز
### | بالله که بهم رسید در زیر زسین
# ~~شاه بحمود در اول جمادی الاول سال 737 متولد شده بود 2 ینا براین مدت
~~PageV01P191
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0212.png)

# دوره دوم سلطنت شاه شجاع
# ~~عمر او 38 سال و ه سامو ه روز بوده 17 سال دراصفهان یحکوست پرداخت از
~~آن
# ~~جمله دوسال نیز برفارس تسلط یافت .
# شاه محمود در زسان وفات این بیت را بر زبان راند.
# بس پریشانم وفکرم ز پشیمانی نیست
### | قکرم آتست که این جمع پریشان گردد
# از آثار زمان حکوست او در احبفهان اتمام کاشی کاری صقه معروف به صقه
# ~~عمر سجد جامع اصفهان است که درسال 768 انجام شده و هم چنین نصب در
# ~~ستبت کاری اساسزاده اسمعیل اصفهان بین بتعه اماسزاده و سسچد شعیا که
~~متصل
# ~~بدان است1 و دیگر چهل ستون مسجد جامع 2 اسغنان.
# حکومت سلطان اویس بن شاه شجاع در اصفهان . - بعد از سرگ شاه
# ~~محمود اصفهان دچار آشوب و اتقلاب گردید و مردم در تعیین چانشین او بدو
~~دسته
# ~~تقسیم شدند دسته ای طالب سلطنت شاه شجاع یودند و عده ای سلطنت سلطان
# ~~اویس را خواستار شدند اسا چون اکثر بزرگان اصفهان به سلطنت سلطان اویس
~~PageV01P200
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0213.png)

# ~~راضی شدند اوید تخت حکومت اصفهان نشست ولی خواجه بهاء الدین قورچی و
# ~~خواجه صلاح الدین خازن اموال و نفایس شاه محمود را به قلعه طبرک یرده ms134
~~قاصدی
# ~~پیش شاه شجاع فرستادند واز اوضاع اصفهان او را مطلع گردانیدند و از او
# ~~خواستند که در حرکت به اصفهان عجله کند - شاه شجاع که میخواست به کرسان
# ~~برود چون ازاوضاع اصفهان مطلع گردیدبدانجارفت - سلطان اویس از پدر
~~بیمناک شده
# ~~ضمن نامه ای از کرده خود اظهار ندامت نمود . شاه شجاع از سر تقصیر او
~~گذشت
# ~~و وارد شهر شد - چند روزی از توقف او در اصقهان نگذشته بود که سلطان
~~اویس
# ~~وفات یافت گویند او بشریت زهر آلودی کشته شد . 1 سال (77).
# شاه شجاع پس از مرگ سلطان اویس حکومت این شهر را به پسرش سلطان
# ~~زین العابدین داد.
# چه عجب گر حروف تا ریخش
### | گهر یحر شاهی آمده است
# ~~شد وهای او کسر یافت تاریخ آل مظفر ص 92 PageV01P201
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0214.png)

# دوررهآ سوم سلطنت شاه شجاع 776 - 786
# شاه شجاع پس ازمرگ شاه محمود وخاموش شدن آتش ععیان پهلوان اسد دشمن
# ~~بزرگی در داخل نشور نداشت گرچه گا هگاهی شاه یحیی درصدد مزاحمت برسی
~~آمد
# ~~ولی چندان مورد اعتنا نیود .
# هنگامی که شاه شجاع دراصفهان اقامت داشت امراء طوایف اوغانی وجرسائی
# ~~و حکام قم وذاشان و ری و ساوه و گلپایگان تیز با تحف و هدایا بخدستش
~~رسیدند
# ~~و اظهار اطاعت و فرمانبرداری نمودند و همچنین ملک فخرالدین والی لر
~~کوچک که
# ~~چرا گاه ومراتع احشام او ازطرفی تا حوالی بغداد و کوه الوند وولایت
~~بروجرد و
# ~~تهاوند وخرم آباد واز طرف دیگرتاحوالی شوشترسیرسید1 از اواطاعت داشت
~~بنابراین
# ~~ستصرقاتش از شمال تا حدود قروین و سلطانیه استداد یافت وازطرف مغرب
# ~~از همدان تا شوشتر را تحت نفوذ قرار داد . در این سوقع که شاه شجاع در
~~سنتهای
# ~~قدرت بود خواست آذربایجان را نیز در تحت تصرف آورد .
# لشکر کشی بآذربایجان درسال777 ه . ق - پس ازمرگ سلطان اویس ایلکانی
# ~~(در سال 776) پسرش سلطان حسین را بتخت سلطنت تشاندند . او نه جوانی
~~عیاش
# ~~و خوش گذران بود بدرستی از ms135 عهده اداره مملکت برنیامد از این رو اختلال
~~در اسور
# ~~آذربایجان راه پافت. عدهای از بزرگان این ایالت که ازحرکات ناپسنذ
~~سلطان حسین
# ~~ناراضی بودند اوضاع آشفته آذربایجان را باطلاع شاه شجاع رسانیدند واو
~~را بلشگر کنی
# ~~باین اپالت تحریک و تشویق نمودند از این روشاه شجاع بتهیه وسایل لشگر
~~کشی
# ~~پبرداحت .
# جمع اللواریح حاقط ابرد (خطی) PageV01P202
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0215.png)

# سلطان حسین ایلکانی چون از خبرلشگر کشی او اطلاع یافت نامه زیر را یرای
# ~~و فرستاد .
# «جتاب فصر جلالت یلند باد چنان
### | که اوج ذروه اقفلا کش آستان باشد
# رفعت و دولت تا داسن قیاست مستمرومکنت ملکت برسنن استقامت بروز گارآن
# ~~یگانه روزگار ویر گزیده (و ربک یخلق مایشاء ویختار خلدالله ظل معدلته)
~~ستواصل
# ~~وستواتر باد فضایل و کمالات که سطلوب ارباب سلک و مقبوط اهالی بلکوت
~~است
# ~~ذات سلک صفات را حاصل ودست تمنی بگردن سرادات و مرامات حایل - چنین خود
# ~~هست تا بادا چنین باد - و درود و ثنا له بهب نسیم آن ریاض نفحات الهی
~~باشد
# ~~مصقی از ددورات جسمانی و بعرا از ظلمات این جهانی بجناب شجاعت پناهی
~~ابلاغ
# ~~میگرداند و در شرح لواعچ اشتیاق و بیان نوایرافتراق ته شیوه ارباب تکلف
~~وعادت
# ~~اصحاب تصلف است شروت تمینماید - کان چوالطاف توبیپایان است - چه محتق
~~است
# ~~که محققان اخوان صفا وخرده بینان خلان وفا بنظر بصیرت وعین بصارت هر
~~رقمی
# ~~که بنشی تقدیر برناصیه احوال کاپنات کشیده بدانند و نانوشنه بخوانند .
# برون ازعالم حسن است جانی خرده یثیان را
### | بغمزه سوی یکدیگر اشارتفای پنائی
# مقصود آنکه تا کی دیو را درلیاس سلک آئین دادن وماه چاه مقنع را در سعرض
# ~~بدرفلک آراستن و چشمه خورشید را بگل تمویه و تلبیس انباشتن و در
~~بحاضرونوادی
# ~~بحواضر وبوادی لاف اتا خیر بته زدن . چرا نباید ده در خزانه حکمت
~~وانصاف
# ~~بگشاید ونقد خزانه را برمحک صراف عقل زند آنچه از غل وغش واز رذایل
~~مشوش
# ~~آسیخته بود در بوته سصابرت ms136 گداخته شود تا عیاراهلیت آن پیدا گردد واگر
~~برخلاف
# ~~این رود وفرسان هوس را نافذالحکمدارد یر زبان قلم دو زبان تتوان راند
~~آنچه تتیجه
# ~~آن باشد والعاقل یکفیه الاشاره مختصوآنکه امروز از حکم وزبان مامخاطب
~~ومعاقب
# ~~وفردا بعذاب وعقاب ابدی مواخذ گرددوسیعلم الذین ظلمواای منقلب ینقلبون
~~والسلام» .

PageV01P203

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0216.png)

# ~~-00.-.-ب
# ~~شاه شجاع جواب نامه سلطان حسین را بدین گونه داده است.
# # بخون عاشقان داری دلیسری %~% مکن جانا که عاشق هم شجاع است
# ~~ینده مخدص ترین بتد گان ومعتقد صادق ترین چا دران
# # آنکه تا بود بود ینده تو %~% وانکه تا باشد ابین چنین باشد
# ~~عبودیتی له منبی ازخلوص طویت و مبنی یرصفای عقیدت باشد یمعرض عرض
# ~~و موقف انها سیرساند . اشتیاق بمطالعه طلعت دل آرا که همه عمر سودای
~~آنرا داشته
# ~~و تخیم تمنای آن تاشته و رای آن است ثه برید نیزگام و هم و قهم بسرحد
~~بادیه آن
# ~~رسا ویا نا هیاز یلند پرواز فکر اریاب عتول برشرقات قله قاف آن توانا
~~تشست سعادت
# ~~سلاقات حضرت خداوندی سلطاتی نه زبده آمال وامانی است میسر ومقدور باد
~~بالنیی
# ~~الاسی الهاشمی خیرالبشر. غرض آنکه از این عتابات فتنه انگیزهیچ باد
~~غیاری یرخاطر
# ~~فاتر یار میننشست چرا که بتا یرمدعای آن حضرت وجوعا1 عن الغیر دیو را
~~در لپاس
# ~~سلک آئین دادن وماه چاه مقنه را در معرض بدر فلکث آراستن بفتر که مقنعه
~~دخترانه
# ~~بر قرق شاهانه انداختن و پیراهن و ازار والا پوشیدن .
# # ته این است آئین شاهنشهی %~% شهنشه نه این است وآئین نه این
# ~~حمدالله تعالی که بقوت قاف توفیق ابدی و عین عنایت سردی کلاه سلطنت
# ~~برتارک مبارک ودراعه فضیلت یردوش هوش وتبغ بیدریغ شجاعت وحسام انتقام
~~سیاست
# ~~برمیان جان بسته و همواره
# # بجای می سرخ لین آوریم %~% نمان و نمند و کمین آوریم
# ~~عرصه مملکت رابمعاونت رجال که
# قله زن نگه دار و شمشیر زن %~% نه سطرب نه مردی نیا ید ززن
# ~~وپاشیدن مال که لاملک ms137 الابالرجال ولارجال الابالمال درقیضه اقتدار
~~درآورده
# ~~میگوید .
# مرا زحملهآ دشمن نرفت پای ازجای
### | ته شرط کوه نباشد زجای جنبیدن PageV01P204
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0217.png)

# آنچه در باب تخویف و تهویل این جهانی فرسودهاید از آن روز باز که نقاشان
# ~~تقدیر و قلم زتان تصویرنقش نیکی و بدی بامرایزدی ثیت فرمودهاند - کس چه
~~داند
# # که یس پرده نه خوباست و که زشت %~% لا یعلم الغیب الاالله جف القلم
~~بماهو کائن
# مائیم کز ازل ز سموات سنزل است
### | ایات عز و علم وشجاعت نشان ما
# بر ذروه معارج گردون کند مقام
### | هر طایری که بر پرد از آشیان ما
# و آنچه در باب یا ساق شاق ویرلیغ همایون و توجه لشکرمیمون بر زبان خامه
# ~~دو زبان سلطان باستحقاق ومخدوم علی الاطلاق رقته بود .
# چه حاجت است بنشکر ز بهر دشتن عاشق
### | بیا که ازصف خوبان بستده است سواری والسلام1
# جنگ شاه شجاع با سلطان حین ایلکانی
# بالاخره شاه شجاع با 12 هزار سپاهی از اصفهان بطرف آذربایجان در حرکت
# ~~آمد چون بقزوین رسید مردم این شهر بتای تمرد را گذاشتند شاه شجاع فرمان
~~داد
# ~~لشکریان بیکباره حمله کرده شهر را متصوف شدند و دست بغارت گشودند ولی
~~بامراو
# ~~دست از تعرض برداشتند و از شفر بیرون رفته بطرف آذربایجان در حردت
~~آمدند.
# ~~بلطان حسین ایلکانی با سی هزار سوار بمقابله شتافت و درحوالی چرمه
~~خواران2 دو
# ~~سپاه بهم رسیدند شاه شجاع سیمنه لشکر را بسلطان احمد وسلطان شبلی داد و
~~میسره
# ~~را بشاه منصور وسلطان زبن العابدین و خود یا سلطان ابو یزید در قلب
~~سپاه ایستاد
# ~~چون جنگ آغاز شد سپاهیان سلطان حسین شکست بافته منهزم شدند و امیر عبد
~~القادر
# ~~و پهلوان حاجی خربنده از اسمرای سپاه سلطان حسین بدست شاه ستصور
~~دستگیرشدند و
# ~~رواته شیراز گردیدند .

PageV01P205

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0218.png)

# ~~چون شاه شجاع بحدود تبریزرسید خواجه شیخ کججانی وکلیه علما وسادات
# ~~و اکایر و اعیان شهر باستقیال آمدند - پادشاه وارد شهر شد . خواجه
~~سلمان ms138 ساوجی
# ~~که در آن موقع در تبریز سیزیست در بدح شاه شجاع قصیدهای گفت که مطلع آن
# ~~این است :
# ~~ازهی دولت کز اقبال همای چتر سلطانی
### | همایون فال شدبومی که بودش روبویرانی
# ~~شاه شجاع که خود نیز شاعری ماهر بود این قصیده و مخصوصا مطلع آن را
# ~~نپسندید . سلمان قصیده دیگری گفت که مطلع آن این است.
# سخن ز وصف رخش چون زخاطرم سرزد
### | ز مطلع سخنم آفتاب سر بر زد
# ~~شاه شجاع زسستان آن سال را در تبریز اقامت نمود و حکومت اطراف را بین
# ~~شاهزاد گان و امرای سظفری باین ترتیب تقسیم کرد .
# ~~1 - حکومت سلطانیه و ری و قزوین و همدان را به سلطان شبلی داد .
# ~~2 - حکومت در بند وشیروان و شماخی را بشاه سنصور واگذاشت.
# ~~3 - حکومت ارومی واشنو و جغتو و ننتو2 را یامیرمعزالدین اصفهان شاه بن
# ~~سلطان شاه جاندار سپرد و نیز حکومت نخجوان را بفرخ آقا نامی داد و امبر
~~سلجوق
# ~~را فرمود تا در او جان باشد .
# ~~مراجعت شاه شجاع
# ~~شاه شجاع پس از چهار ماه توقف درتبریز ناچار شد این شهر را بسوی شیراز
# ~~ترک گوید زیرا شنید شاه یحبی حاکم یزد که همیشه مترصد فرصت بود تا
~~بسرشیراز
### | بوسه زن برخاک آن وادی ومشگین کن نفس PageV01P206
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0219.png)

### | تا ریخ آل مظفر
# ~~دست یاید از غیبت شاه شجاع استفاده کرده درصدد است مر کز حکومت را
~~متصرف
# ~~شود1 بعلاوه دو نقر از امرای سلطان حسین ایلکانی نه در کنار رود خانه
~~جغتوستام
# ~~داشتندنا گهان باوجان لشکر کشیده چنین شهرت دادند سلطان حسین با ده
~~هزار سوار
# ~~آمده و اسیر اصفهان شاه را دستگیو ساخته است امیر سلچوق حاکم اوجان
~~ازشنیدن
# ~~این خبر سراسیمه خواست بگریزد و از بام بزیر افتاد و دو ساق پایش شکست
~~و بر
# ~~اثر همین صدمه فوت شد و سپاهیانش یآ نشته شدند و یا متفرق گردیدند .
# چون در این سوقع لشکریان شاه شجاع در ms139 اطراف ستفرق شده بودند و خود شاه
# ~~شجاع نیز بدرد پای سختی گرفتار بود ازشنیدن این اخبار چاره جز آن ندید
~~نه در
# ~~وسط زمستان بشیراز بر گردد. پس از حرکت او شاه منصور و امرای دیگر تیز
~~بدو
# ~~پیوستتد . شاه شجاع چون بحوالی قزوین رسید این بار نیز سردم این شخر
~~بنای عمیان
# ~~را گذاشتند واز دادن علوفه وآذوقه بلشکریان شاه شجاع خود داری دردند و
~~فرستاده
# ~~او را نیز بقتل آوردند شاه شجاع فرمان حمله بشهر را صادر کرد لشکریان
~~قسمتی از
# ~~دیوارشهر راخراب ذرده آتش نقب و غارت برافروختند و سپس بطرف شیراز حرکت
# ~~تصودتد .
# دو ساه پس از حر نت شاه شجاع سلطان حسین ایلکانی از بغداد بتبریز آد
# ~~و از شاه شجاع تقاضای صلح نمود و ضمنا از او خواست دو نفر از امرای او
~~یعنی امیر
# ~~عبدالقادر وپهلوان حاچی خربنده را ته در زندان شاه شچاع بودند آزاد
~~سازد تا او نیز
# ~~اصقهان شاه را مستخلص نماید. شاه شجاع پیشنهاد سلطان حسین را پذیرقت و
~~نیز
# ~~دختر سلطان اویس ایلکانی را ده دلشاد خاتون نام داشت برای پسر خود
~~سلطان
# ~~زین العابدین گرفت واز این ازدواج سلطان معتعبم بوجود آمد: .

PageV01P207

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0220.png)

# لشگر کشی شاه شجاع بیزد - شاه شجاعبه از تحریکات و فتنه انگیزیقای
# ~~سابق برادرزاده و داماد خود شاه یحیی رنجیده خاطر بود این بار نه تبریز
~~را در اثر
# ~~همین فتنه انگیزی باجبارترک گفته بود درصدد تنییه اوبرآمد1 ولی شاه
~~یحبی لشگریان
# ~~شاه شجاء را یحیله شکست داد . شاه شجاع خود عازم تسخیریزد شد ولی شاه
~~ستصور
# ~~برادرشاه یحیی از عم خود تقاضا نمود که او مأمور تسخیر یزد شود . شاه
~~منصور در
# ~~سال 779 یزد را درمحاصره گرفت اسا شاه یحیی بوساطت مادر او را بصلح
~~راضی کرد .
# ~~لشکریان شاه متصور چون چنین دیدند او را رها درده روی یشیراز گذاشتند
~~وشاه
# ~~مصور چون پس از آن روی بر گشت پشیراز ms140 نداشت از برادر خواست که در یزد
~~پیش
# ~~او بماند ولی او راضی نشد وتکلیف درد له پیش امیر ولی حا نم گرگان و
~~سازندران
# ~~رفته از او کمک بگیرد تا بکمک یکدیگر عراق و فارس را در تعرف آورند2
~~اما شاه
# ~~منصور بعادل آقا نه از طرف سلطان حسین ایلکانی حا دم سلطانیه بود پناه
~~برد واز
# ~~طرف آو یحکوست همدان رسید.
# شاه شجاع چون براین وقایع خیر یاقت در اواخر سال 779 ه- ق بیزد حرکت
~~PageV01P208
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0221.png)

# ~~کرد . شاه یحپی بیمناک شده سلطان شاه دختر شاه شجاع و سلطان جهانگیر پر
~~خود
# ~~را باجمعی از اقربا و نزد یکان پیش او فرستاد وآنان با تضرع و زاری
~~بسیار شاه شجاع
# ~~را راضی ساختند تا بشیرازبر گردد . شاه شجاع سوگند یاد کرد که اگربار
~~دیگر حرکت
# ~~ناپسند ازشاه یحیی صادر گردد تا جزای او ند هدیاز نگردد پس از آن
~~بشیراز برگشت1
# ~~در این سفر بود که سید شریف جرجانی بحضور شاه شجاع رسید و او چون
~~بفضایل
# ~~سید شریف خبر یافت او را با خود بشیراز آورد و منصب تدریس دارالشفای
~~شیراز را
# ~~که از بناهای او بود بسید شریف داد .
# کمک شاه شجاع بدرویش رکن الدین - خواچه علی سوید سریداری چون در
# ~~سال بب درویش عزیز از پیروان شیخ حسن جوری را یقتل رسانید و دست دراویش
# ~~را ازتار حکومت سربداران کوتاه ساخت و بآزار و اذیت آنان پرداخت درویش
# ~~زکن الدین یکی دیگر از پیروان شیخ حسن جوری درسال .78 ه. ق بفارس آمد
# ~~و از شاه شجاع برای دفع ظلم خواجه علی سوید سربداری کمک خواست شاه شجاع
# ~~نیز سپا هیانی بکمک او فرستاد و او با این سپاه سبزوار را ستصرف شد و
~~خواجه علی
# ~~سوید رابمازندران متواری ساخت تااینکه او یکمک امیرولی حاکم گرگان
~~ومازتدران
# ~~سبزوار را دوباره از دست درویش رکن الدین خارج ساخت.
# رثجش شاه منصور از عادل آقا - در سال ms141 ب عادل آقا حا کم سلطانیه در
# ~~او جان بخدمت سلطان حسین ایلکاتی رسید اما جمعی از اسراکه برعلیه او
~~متفق شده
# ~~بودند با خود قرار گذاشتند که اگر پادشاه از او طرفداری نماید با پزید
~~برادر سلطان
# ~~حسین را بسلطنت بردارند . عادل آقا چون از این قضیه اطلاع یافت از
~~اوجان خارج
# ~~شده بسلطانیه رفت وشاه منصور را تیز از همدان خواست و سپاهی کثیر برای
~~دقع
# ~~مخالفان فراهم کرد . اسمرای مخالف از بیم عادل آقا از راه مراغه وسلدوز
~~عازم بغداد
# ~~شدند. عادل آقا بهمراهی شاه منصوریظفری از عقب اسرای عاصی روان شد از
~~اکراد
# ~~واسرای طایفه اویرات نیز خواست تااز عبور کسانی که نسبت پسلطان
~~نافرمانی کودهاند PageV01P209
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0222.png)

# ~~جلو گیری نمایند آن چماعت سر راه بر ایشان گرفتند . عاصیان چون راه
~~عیور تیافتند
# ~~درصدد برآسدند که بر گردنا در این هنگام بشاه منصور ته در جلو سپاهیان
~~عادل آقا
# ~~درحرکت پودبرخوردند وچون تاب مقاومت نداشتند اکئر روی بگریز نهادند
~~وجمعی
# ~~نیز بشاه منصور پناه بردند . شاه منصور از آنان دلجوئی کرده تعهد نمود
~~له نگذارد
# ~~آسیبی بداتان برسد . چون عادل آقا بر گشته بمراغه رسید بقرسان سلطان
~~حسین ثلیه
# ~~امرای یاغی را بقتل رسانید . شاه منعور هرچه در استخلاص ایشان سعی کرد
~~مفید
# ~~نیفتاد و پاین جهت آزرده خاطر بهمدان رفت و عادل آقا نیز که مورد
~~انعامات سلطان
# ~~حسین قرار گرفته بود بسلطانیه برگشت .
# جنگث شاه شجاع با عادل آقا - در سال781 شاه شجاع اطلاع یافت که عادل
# ~~آقا در صدد تعرض بممالک آل مظقراست باین جهت بالشکری انبوه عازه
~~سلطانیه شد
# ~~چون بنزد یکی شهر رسید هنگاسی که سپاهیانش مشغول صرف غذا بودند مورد
~~هجوم
# ~~سپاهیان عادل آقا قرار گرفتند شاه شجاع فورا ترتیب سپاه داده میمته را
~~بسلطان احمد
# ~~و سلطان شبنی سیرد و سلطان زین العابدین وشاه حسین برادر شاه یحیی را
~~که بتازگی
# ~~بجای شاه نصور انتخاب شده بود در سیسره ms142 گذاشت و خود در قلب سپاه قرار
~~گرفت.
# ~~دراین جنگ شاه شجاع از اسب بیفتاد . دشمنان او را احاطه لردند ولی او
~~یضرب
# ~~شمشیردشمتان را ازخود دور ساخت تااینکه یکی از بهادران لشکر بنام ملک
~~باورچی
# ~~رسیده اسب خود را بدو داد در این موقع عدهای از سپاهیان شاه شجاع دور
~~او چمع
# ~~شدند و او توانست با این عده یلشگریان عادل آقا حمله تموده آنان را
~~منهزم سازد .
# ~~عادل آقاکه در شهر متحصن شذه بود تقاضای صلح نمود . شاه شجاع بصلح راضی
# ~~شذ و بشیراز بر گشت.
# عادل آفا پس از صلح با شاه شجاع بری لشگر کشید زیرا شاه منصور در خفیه
# ~~با امیرولی حا کم گرگان و سازندران یرعلیه عادل آقا ستحد شده1 بود و او
~~را تحریک
# ~~سینمود که آذربایجان را از تصرف سلطان حسین خارج سازد . یرای انجام این
~~سنظور PageV01P210
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0223.png)

# ~~قرار گداشتند که در زیستان آن سال یکدیگر را در ری ملاقات نمایند1 .
~~عادل آقاثه
# ~~دراین موقع درقزوین بود از پیوستن لشگریان شاه منصور واسیرولی
~~بیکدیگرمتوحش شده
# ~~با بهر عقب نشینی کرد وچون جمعی از امرای تیریز باو پیوستند قوی دل
~~گشته یطرف
# ~~ری درحرتت آمد امیرولی که بقنومت را بیفایده دید از او تقاضای صلح نمود
~~وقرار
# ~~بر این شد نه ری بامیرولی واگذارگردد تا او بمازندران مراجعت دند .
~~امیرولی نیز
# ~~حکوست ری را بشاه منصور واگذاشت وخواهر او را نیزدر نکاح خود آورده
~~بمازندران
# ~~بر گشت . چون تابستان شد شاه منصور را هوای تسخیر همدان در سر افتاد و
~~یدانجا
# ~~لشگر کشید حا ثم همدان که تورسون تام داشت و پسرخاله عادل آقا بود
~~درصدد
# ~~مقاومت برآمد ولی سنهزم شذه بسلطانیه رفت باین جهت عادل آقا لشگریسرشاه
~~متصور
# ~~برد . شاه منتور گریخته بیزد رفت وچون آنجا نیز نتواتست بماند بگرگان
~~پیش اسیر
# ~~ولی رفت و امیرولی ده در این موقع درصدد حمله یخراسان بود شاه منجور را
~~سلازم
# ~~خود ساخت.
# درسال ms143 784 سلطان حسین ایلکانی بدست برادرش سنطان احمد بقتل رسیذ و
# ~~برادر دیگرش سلطان بایزید گریخته خود را بسلطانیه رسانید و عادل آقا او
~~را بمسند
# ~~حکوست نشانید . دراین مسوقع شاه منصور از نزد امیرولی بازگشته پیش عادل
~~آقا بسر
# ~~میبرد برای اینکه سیادا شاه منصور پیش سلطان احمد برود او را در قلعهای
~~زندانی
# ~~ساختند و هنگاسی که سنطان احمد از تبریز عازم بغداد بود شاه بنصور که
~~از زندان
# ~~گریخته بود پیش او رفت و مورد عنایت قرار گرفت . سلطان احمد او را
~~همراه خود
# ~~به بغداد برد وحکوت حوبزه و شوشتررا باو وا گذاشت و چون شاه منصور
~~درحکوست
# ~~خوزستان مستقرند از اضاعت سلطان احمد بیرون آمد وفرمان او را گردن
~~ننهاد و PageV01P211
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0224.png)

# ~~چنانکه بعد خواهیم دید پس از مرگ شاه شجاع برسلطان زین العابدین پادشاه
~~رق
# ~~خروج کرد واو را نابینا ساخت و خود بسلطنت آل مظفر رسید .
# بطوری نه قبلاء گفته شد شاه شجاع یعداز مرگ پسرش سلطان اویس حکوست
# ~~اصفهان را بپسر دیگرش سلطان زین العابدین واگذاشت ولی چون او بعلت صغر
~~سن
# ~~از عهدهٔ‌ ادارهٔ‌ ایت شخر برنمیآمد ازحکوست سعزول گردید و پهلوان خره
~~بحکومت این
# ~~شهر ستصوب شد و او تا زمان سرگ حاکم این شهر بود .
# دیگر از وقایع این زسان پتاهندگی پیر علی بادک از امراء معتبر ایلکانی
~~بشاه
# ~~شجاع است. توضیح اینکه درسال 779 سلطان حسین ایلکانی فرمان داده بود
~~برادرش
# ~~شیخ علی در قلمرو حکومت او تباشد. بوساطت امیر وجیه الدین اسمعیل او را
~~بدمشق
# ~~فرستادند ولی جمعی ازامرا ازآن جمله پیرعلی بادک که برعلیه عادل آقا
~~متحد شده بودتد
# ~~چون سنطان حسین را حاسی عادل آقا سیدانستند خواستند برادرش شا هزاده
~~شیخ علی را
# ~~بملطنت بردارند باین جهت او را از دسخق خواستند ولی بخالفان بدست عادل
~~آقااز میان
# ~~رفتتدفقط شاهزاده شیخ علی بشقاعت جمعیاز مر گنجات یافت و پبرعلی یادک
~~نیزله
# ~~ازامراء سعتبردولت ایلکانی ms144 وابتداء ازنزد یکان امیرزاهدبراد رسلطان
~~اویس ایلکانی بود
# ~~وازطرف او بناحیه ای ازتوابع بغداد حکومت داشت بشاه شجاء پناه آورد.
~~شاه شجاع مقدم
# ~~او را گراسی داشت و بتسخیر شوشتر که در تحمرف آل جلایر بود مأمورش ساخت
~~او
# ~~نیز پس از تسخیر شوشتر سکه وخطبه بنام شاه شجاع کرد1 .
# در ال .78 ته شاهزاده شیخ علی در بغداد بود جمعی امیر اسمعیل ز کریا
# ~~حا تم این شهر را بقتل رسانیدند وپیرعلی بادک را از شوشتر خواستند .
~~شاهزاده شیخ
# ~~علی پپشتیبانی او بنای سر کشی را گذاشت و دعوی استقلال نمود باین جهت
~~سلطان
# ~~حسین بکمک عادل آفا ببغداد لشکر تشید شاهزاده شیخ علی و پیر علی یادک
~~بمقایله
# ~~شتافتند ولی سنهرم شده بشوشتر رفتند . عادل آقا میخواست در تعقیب آنان
~~یشوشتر
# ~~رود اما سلطان حسین مایل بود زودترخود را بیغداد برساند تابعیش وعشرت
~~بپردازد
# ~~بهرحال عادل آقا بشوشتر رفت (اواخرسال 283) وچون این شقر را در محاصره
~~گرفت PageV01P212
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0225.png)

# ~~شاهزاده شیخ علی او را پیش خود خواست وگقت « مرا از مملکتی که پدر بر
~~من
# ~~ارزانی داشته بود بیرون کردید ومن بشوشتر قناعت کردهام اکتون این مقدار
~~نیز ازمن
# ~~بضایقه سینمائید من ناچار بشیراز رفته سلازمت شاه شجاع اختیار خواهم
~~کرد تا از
# ~~شرایمن باش» عادل آقا براوشفقت کرده از حاصره شوشتر دست برداشت بشرط
~~آنکه
# ~~آن دو متعرض بغداد نشوند و بشوشتر قتاعت نمایند سیس عادل آقا به بغداد
~~رقت و
# ~~بسیب رنجشی که از سلطان حسین داشت مچموع سپاهیان را ببهانه دفع شورش
# ~~ذردستان برداشت وبسلطانیه رفت. جمعی از بزرگان بغداد از پیرعلی بادک
~~خواستند
# ~~که عازم بقداد شود سلطان حسین یشنیدن آن از بغداد خارج شده به تبریزرفت
~~و شاهزاده
# ~~شیخ علی بهمراهی پیر علی بادک وارد این شهر شده به حکوست پرداخت وچون
# ~~آن دوقتل سلطان حسین وسلطنت سنطان احمد را در تبریز شنیدند یطرف آذربا
~~یجان
# ~~بحر کت آمدند سلطان احمد از مقابل ms145 آنان گریخت و بنخجوان رقت و بکمک
~~قرامحمد
# ~~تر کمان درجنگی شیخ علی وپیرعلی بادک را بقتل رسانید و بأین ترتیب
~~تمامی عراف
# ~~عرب وآذ ربایجان بتصرف او درآما .
# اسا شاه منحهور پسی ازاستقرار در حکوست خوزستان بتای دست اتدازی بلرستان
# ~~را گذاشت اتابک شمس الدین پشنگ از شاه شجاع کمک خواست شاه شجاع درصدد
# ~~لشکر کشی بخوزستان بود به سلطان احمد از او در دفه عادل آقا یاری خواست
~~این
# ~~بود که شاه شجاع بطرف سلطانیه حر دت گرد و دفع تعرضات شاه بنصور را
~~بوقت دیگر
# ~~مو دول نمود .
# کمک خواستن سلطان احمد ایلکانی از شاه شجاع در سال 785 - بطوریکه
# ~~قبلا نیز گفته شد چون سلطان احمد برادرخودسلطان حسین را بقتل رسانید
~~برادرد یگرش
# ~~سلطات با یزید یسلطانیه رفت و بعادل آقا پتاه برد عادل آقا نیز او را
~~بحکومت عراق
# ~~عجم برداشت و چون پس ازقتل پیرعلی بادک سلطان احمد سر اورا بطریق
~~استهزا
# ~~پیش عادل آقا فرستاد ازاین روعادل آقا بتبریز لشکر برد سلطان احمد
~~بنخجوان
# ~~گریخت ولی بوساحطت امیر هوشنگ پادشاه شیروان مصالحهای بین آن دو متعقد
~~گردید PageV01P213
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0226.png)

# ~~سبنی براینکه آذربایجان تعلق بسلطان احمد داشته باشد ودر عراق عجم
~~سلطان
# ~~بایزید حکومت نماید و حکومت عراق عرب مشتر کا با سلطان احمد و عادل آقا
~~باشد.
# ~~پس ازاین مصالحه عادل آقا بسلطانیه برگشت و از طرف خود تورسون را
~~بحکومت
# ~~بغداد فرستاد وچون او جمعی از بزرگان این شهر را بقتل رسانید غوغا و
~~آشوب در
# ~~بغداد برپا گردید و تورسون بدفع آن قادر نیامد سلطان احمد بمحض اطلاع
~~از وضع
# ~~آشفته بغداد عازم آنجا شد . تورسون روی بفرار نهاد ولی گرفتار شد و
~~بقتل رسید .
# سلطان احمد در سال ه8 خواجه یحیی سمنانی را بحکومت بغداد گذاشت و
# ~~خود بتبریز بر گشت . قتل تورسون و تصرف بغداد از طرف سلطان احمد که
~~برخالاف
# ~~قرار سایق بود عادل آقا را بجنگ با ms146 سلطان احمد واداشت. در نواحی سراغه
~~جنگ
# ~~بین آن دو روی داد و عادل آقا شکست خورده بسلطانیه گریخت. سلطان احمد
~~در
# ~~تعقیب او تا سلطانیه پیش آمد عادل آقا بهمراهی سلطان با یزید بطرف
~~همدان رفت
# ~~و ایلچی پیش شاه شجاع فرستاد و از او کمک خواست. شاه شجاع بهوس تسخیر
# ~~آذربایجان و ببهانه کمک بعادل آقا بدان طرف حرکت کرد و در نزدیکی
~~گلپایگان
# ~~عادل آقا وسلطان با پزید باردوی او پیوستند وسورد عنایت قرار گرفتند و
~~باتفاق روی
# ~~بهمدان گذاشتند1 .
# سلطال احمد چونن چنین دید ایلچیانی بیش شاه شجاع فرستاد و پیغام داد
# ~~با یزید برادر سنست و سن ملک و مال از او دریغ ندارم و هرچه در باب او
~~فرماید از
# ~~آن سر نییچم اماعادل آقا بنده ساست وعاصی شده تقاضا آنکه او را تقویت
~~نکند2 .

PageV01P214

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0227.png)

# ~~شاه شجاع از این سوقعیت استفاده کرده خواست سلطانیه را بناء سلطان
~~بایزید ایلکانی
# ~~ویتاتگی و اخلاص ومحت واختصمحنومسشون بننون ارادت و اعتقاد سوشح
~~داشتهایم.
# ~~مجددا سعن وصورتا ممروض رای عانی جتاب برر کواز کررلدی حرک ملک الاسلام
~~شهریار
# ~~جوان بخت تیکو نام خسرو باستحقاق پادساه علیاطارق حتداللة تهلی ایام
~~ملکه سظفرا
# ~~میرود. اظهار صمیم و فرط خاطر سقیم (کذا) که همواره ستوجه و مشغوف چناب
~~ایشان بوده
# ~~و هست و خواهد یود سیکنه واز آن طرف تیز همین توقع والتماس داشتهایم
~~وداریم و
# ~~خواهیم داشت.
# انشاءالله تعالی نه اساس این جمعیت وبنیان این مخالصت روز بروز چون ماه
~~نو در
# ~~ترقی و تزاید باشد چتاتکه دور و تزدیک و ترک و تاجیک پسندند و یدانند.
# کاین آن اساس نیست که گردد خلل پذیر
### | « لوبست الجبال تو اشقت السماء »
# و قرار آنکه بعد قضاءالله تعالی و قدره اگر توفیق سلاقات و حصول دریافت
~~شرف
# ~~صحبت گراسی سلک منک صفات کریم ذات رفیق گردد و این آرزوی دپرینه از
~~پرده غیب
# ~~چهره بیعی نماید (روی تو ببینم بهر ms147 روی کد هست) فرموده خاطر اشرف
~~خداوندی عزیزی
# ~~ملکی اتظمی برآن موجب بتقدیم رساند بنوعی ثه برآن مزیدی تصورتتوان کرد
~~و بهر مهم
# ~~وحاجت وخدتی که فراخور حال اوست و دسترس این ضعیف تواند بود چون رجوع
~~فرمایند
# ~~برحسب دلخواه آن سلک ملک صفات قلک سمات
# کمری بر میان چان یندد %~% چان کمر وار پر سیان بندد
# بالله العلی العظیم وبروح پرفتوح مخدوم پدرم سلطان سعید اویس اتا رالله
~~برهانه وثقل
# ~~بالمیرات میزاته که در این عهد ومیتاق مخنص مشتاق خلاف نیست و بی خلاف
# بقیاست برم آن عهد که بستم با تو
### | تا در آن روز نگوئی که وفائیت نبود
# مقصود آنکه براین سطور یر تور اشتماد فرمایند حقاکه دل بیغل وعادق
~~الاخلاس
# ~~را برآن گماشتهام وبهیچ وجه من الوجوه در وظیفه خدسات وموالات چنانچه
~~شایسته وبأیسته
# ~~عالمیان گردد تقصیری نرود « والله تنی با اقول شهید »
# هزاران سال در شادی بمانی یا غایة الامانی . مخلص بجان مشتاق حقا سلطان
~~احمد PageV01P215
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0228.png)

# ~~از سلطان احمد بگیرد و خود آن را سسخر سازد و عادل آقا را که چندان طرف
~~اعتماد
# ~~اوتبود ازمیان برداردباین جهت حکم نرد امرا ولشکربان از عادل آقااطاعت
~~ننما یند
# ~~و مطیع سلطان با یزید باشنا سلطان احمد نیز بدین امر راضی شد و بتبریز
~~بر گشت.
# ~~سلطان بایزید طیق فرمان شاه شجات اسرای آذربایچان را درخدمت خود گرفت
~~شاه
# ~~شجاء هم جمعی از بزرگان فارس زا در سنطانیه گذاشت تا بلطان یا بزید در
~~اداره
# ~~مملکت لمک نماینا شاه شجات پس از آنکه قلعه سلطانیه را بتعرف نسان خود
~~داد
# ~~و بیتکچی نیز جفت ضبط اسوال تعیین نمود برای دفه شاه ستصور بجاتب شوشتر
~~رفت
# ~~و در این سفر عادل آقا را نیز همراه خود برد . عادل آقا از خوزستان
~~همراه شاه شجاء
# ~~بشیراز رفت وپس از مرگ او نه در سال بعد اتفاق افتاد ملازم خدمت سلطان
# ~~زین العابدین شد ولی اسیر تیمور پس ms148 از فتح سلطانیه او را بخدمت خود
~~خواست عادل
# ~~آقا پیش اسیر تیمور رفت و از طرف او بحکوست سلطانیه منصوب گردید.
# امراء لشکر سلطان با یزید نه از تسلط سران سپاه قارس ناراضی یودند پس از
# ~~رفتن شاه شجاع قلعه سلطانیه را درتصرف خود آوردتد و سپاهیان فارس مغیم
~~سلطانیه
# ~~را از حیث آذوقه در مضیقه گذاشتند تا آنجا که آنان مسجبور شدند بیشتر
~~چهار پایان و
# ~~اسلحه خود را فروخته در وسط زمستان بشیراز بر گردند1 .
# سلطان با یزید ایلکانی تریب ه ماه بحکومت پرداخت ولی چون یکی از اسرا
# ~~را بیجهت بقتل رسانیده بود دیگران ازاو متوهم شده گریختند سلطان احمد
~~نیز موقع
# ~~را غنیمت شعرده قلعه سلطانیه را ستصرف شد و پسر دوساله خود آق بوقا را
~~بحکوست
# ~~آنجا گماشت و زمام اختیاراین شهر را در دست شیخ محمود چاندار تهاد
~~سلطان بایزید
# ~~را با خود بتبریز برد وبطوری که گفته شد چون اسیر تیمور بسلطاتیه رسید
~~عادل آقا را
# ~~از شیراز خواست و حکومت این شهر را بدو داد و خود بسمرقند مراجعت نمود2
~~. در
# ~~این لشکر دشی امیر تیمور بود که امیر ولی از سازندران گریخته در اوجان
~~بخدمت PageV01P216
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0229.png)

# ~~سلطان احمد رسید و از طرف او مأمور یپرون نردن عادل آقا از سلطانیه شد
~~. اسیر ولی
# ~~چون بحدود سلطانیه رسید بعادل آقا پیغام داد که چون امیر تیمور او را
~~از خانه خود
# ~~بیرون نرده بسلطان احمد پتاه برده سلطان احمد نیز او را پیش عادل آقا
~~فرستاده تا
# ~~بکمک او بگرگان و خراسان لشکر بکتد و در این موقع که اسیر تیمور
~~بماوراءالنهر
# ~~بر گشته است او سیخواهد خراان را ستصرف شود. عادل آقا ته سردی پخته و
~~عاقل
# ~~بود فریب او را نخورد وگفت : . ه هزار سرد سغول در گرگان و خراسان سا
~~کنند و
# ~~خود اسیر تیمور با دویست هزار سوار درماوراءالنهر اقاست دارد چگوته سرد
~~عاقل
# ~~امثال این ms149 خیالات در دماغ خودجای دهد. چون امیرولی بهیچ تد بیر نتوانست
~~عادل آقا
# ~~زا از قلعه سلطاتیه بیرون کند برگشت و در آن زسان له سلطان احمد عازه
~~بغداد بود
# ~~ازطرف او بحکوبت تبریز وحفظ راههای آن نواحی مأمور شد ولی در همین زمان
~~سپاه
# ~~توغتمش خان پادشاه دشت قبچاق بتیریزحمله دردتد اسیر ولی از عقده
~~نگهداری شهر
# ~~برنیامد وبگریخت سردم تبریز خود پمدافعه پرداختند ولی شکست خوردند و
~~توغتمش
# ~~خان پس ازقتل وغارت مردم شفر بدشت قبچاق بر گشت.
# اسا عادل آقا پس از رفتن سپاهبان سلطان احمد از قلعه بیوون آمد وجمعی از
# ~~سخالفان خود را بقتل رسانید.
# نابینا ساختن سلطان شبلی - شاه شجاع در اثر بد گوئی مفسدان ازپسرش سلطان
# ~~شبلی تگرانت بود وبیترسید همان عملیرا که او در یارهآ پدر کرده پسر
~~دربارهآ او بنماید
# ~~بنابراین سوقعی که از شیراز بسنطانیه یکمک عادل آقا و سلطان بایزید
~~سیرفت در دو
# ~~سنزلی این شهر در جمادی الاول سال 85» فرسان داد سلطان شبلی را دستگیر
~~سازند
# ~~و در قلعه اقلید فارس زندانی نمایند . دو سه روز پس از آن در حال سستی
~~فرمان داد
# ~~چشم او را میل تشند خواجه جلال الدین توران شاه که در این موقع در
~~تبریز بود
# ~~فاصدی پیش شاه شجاع فرستاد و التماس نمود که شاه از سر تقصیر فرزند در
~~گذرد شاه
# ~~شجاع تقاضای وزیر را پذیرفت وحکه کرد تا چشم شاهزاده را آسییی نرسانند
~~ولیوقتی
# ~~این پیغام بقلعه رسید که شاهزاده شبنی تابینا شده بود . گویند این عمل
~~بر شاه شجاع PageV01P217
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0230.png)

# ~~مارک نیامد زیرا در همان سال والدة السلاطین مخدوم شاه وفات یاقت وشاه
~~حسین
# ~~برادر زاده شاه شجاع و برادر شاه یحیی نیز فوت شد و یعد از اندک مدتی
~~خود شاه
# ~~شجاع نیز بیمارگشت و روی بسفر آخرت نهاد .
# حرکت شاه شجاع بطرف شوشتو- بطوریکه گفته شد شاه شجاع چون سلطانیه
# ~~را از تصرف عادل آقا درآورد وبسلطان ms150 بایزیدایلکانی داد بهمراهی عادل
~~آقا از راه لر
# ~~لوچک جهت دفع شاه منصور عازم شوشتر شد و چون به حوالی خرم آیاد رسید
# ~~شخصی تزد ملک عزالدین حاکم لر کوچک قرستاد و دختر او را خواستگاری نمود
# ~~او در چواب گفت دخترم نامزد سلطان احمد ایلکاتی است شاه شجاع از این
~~جواب
# ~~خشمگین شده فرسان تسخیر قلعه خرم آباد را داد سلک عزالدین چون داتست که
# ~~مخالفت با شجاع باعت فتنه وفساد است اظهار اطاعت وانقیاد نمود باشاره
~~شاه شجاع
# ~~مولانا سعدالدین انسی بقلعه رفته دختر را بعقداو درآورد واو پس ازچهار
~~روز اقامت
# ~~در خرم آیاد بطرف دزفول و شوشتر در حر کت آمد. اتابک پشتگ حاکم لر بزرگ
# ~~بخدمت او رسید وشاه متصور نیز اظهار انقیاد نمود باین جهت شاه شچاع راه
~~شیراز
# ~~در پیش گرقت واتابک پشنگ نیز روانه ایذج گردید .
# مرگ شاه شجاع درسال 786 ه . ق - چون شاه شجاع بشولستان رسید بعلت
# ~~افراط درشرب شراباتد کی سزاجش سنحرف گردید پس ازآنکه کمی بهبودی یافت
~~بطرف
# ~~شیرازحر نت کرد. درشیراز نیزعیش وعشرت را از سر گرفت وباده گساری
~~وشرابخواری
# ~~را از حد گذرانید و یقدری دراین کار افراط نمود که مزاجش علیل گشت و
~~قوایش رو
# ~~بضعف گذاشت و بر بستر ناتوانی افتاد .
# چون اطرافیان سرگ او را نزدیک دیدند برسر تعیین جانشینیاش با یکدیگر
# ~~بنای اختلاف را گذاشتند دسته ای از سلطان احمد برادر شاه شجاع اطاعت
~~نمودند
# ~~وعدهای پسر او سلطان زین العابدین را بجانشینی اختیار کردند چون شاه
~~شجاع از
# ~~اختلاف امرا اطلاء یافت بصلاحدید جمعی ازامرا وبزرگان فرزتد خود سلطان
# ~~زین العابدین رابجانشینی خود انتخاب کرد و او را ازفتته وفساد برحذر
~~داشت وباتفاق PageV01P218
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0231.png)

# ~~و اتحاد با برادران و بنی اعمام توصیه نمود1 .
# شاه شجا ع همچنین وصیت کرد له حکومت درسان بعهده برادرش سلطان
# ~~عمادالدین احمد باشد وتصرت الدین یحیی نمآکات در حکوست یزد باقی بماتد
~~و
# ~~حکومت اصفهان ms151 با برادر دیگرش سظفرالدبن ابویزید باشد وسایرشا هزاد گان
~~سظفری
# ~~درحکوست اسلاک و بنو نی ده بانان مقرر شده باقی بمانند و تغییر و تبد
~~یلی بدان راه
# ~~ندهند ونیز رعایت خاطر اسیر علاءالدین وخواجه جلال الدین توران شاه را
~~توصیه
# ~~نمود. سپس سلطان احمد را پیش خود خواند و او را نیز ازفتنه و قساد
~~برحذرداشت
# ~~و چنین گفت: بمستی و شرب تراب اقدام ننماید زبراکه حا دم پاسبان ملک
~~است و
# ~~زشت باشد پاسبان را پاسبان دیگر لازم آید دیگر آنکه بسیار بشکار نرود
~~زیرا ازشکار
# ~~بسیار رفتن هم رعیت وهم لشکر بتنگ آیند دیگر اینکه بعهد و سوگند هزاره
~~(هزاره
# ~~اوغانی و جرمائی) اعتماد نکند و با ایشان بسیاست رفتار نماید و گفت
~~مردم کرمان
# ~~فقیرومظلومند با ایشان بنوعی رفتار اند که پدران ما بردهاند (بکرم
~~وعدالت ومرحمت) .
# ~~شاه شجاع آباد کردن ناحیه بم را که خراب شده بود بسلطان احمد توصیه
~~نمود و
# ~~گفت در کرسان سه شهر است بردسیر - سیرجان - بم اگرآن دو شهر خراب باشد
~~و بم
# ~~معمور این شهرهای دیگر سعمور شود اگر آن دو شهآر سعمور بود و بم خراب
~~بم را
# ~~معمور نتوان کرد چه بم برسرحد هندوستان وسند و سیستان وخراسان و کابل
~~است .
# شاه شجاع در سرض سوت اسیاب سفر آخرت ساز کرد و ده نفر را مأمور ساخت
# ~~که ملازم دولت خانه باشند و هرروز یکنوبت بختم قرآن بپردازند .
~~اسیراختیارالدین
# ~~حسن قورچی را که حآ تم کرمان یود از آن ولایت خواست واو را مأمور ساخت
~~تا
# ~~جسد او را پس از مرگ بمدینه طیبه نقل نماید .

PageV01P219

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0232.png)

# مرگ شاه شجاع در روز یکشنبه 32 شعبان سال 782 ه. ق اتفاق افتاده و
# ~~چمله (حیف ازشاه شجاع) تاریخ وفات اوست.
# خواجه حافظ در تاریخ وفات اوگوید :
# رحمن لایموت چو آن پادشاه را
### | رد آن چنان دزو عمل الخیر لایفوت
# جانش غریق رحمت خود کرد تا بود
### | تاریت ms152 این سعامله (رحمن لایموت)786
# در باره محل قبرشاه شجاع باید گفت او را طیق وصیت خود در پای کوه چگان
# ~~متام یا چهل دختر در خارج دروازه اصطخر ته بعدا بدروازه اصفهان معروف
~~شد دفن
# ~~کردند زیرا صاحب کتاب هزار مزار گوید : «پیش ازموت خود یچند روز یدانست
# ~~که خواهد رفت حکم ترد که او را نزد یک شیخ قطبالدین1 دفن کنند از برای
~~تبرک
# ~~وراست کردن و عده سصاحیت یا وی « و تیز درصفحه * 1 گوید » سولانار کن
~~الدبن
# ~~صاعد را در باغچه نزد یک شیح شهابالدین دفن دردند همسایه شاه شجاع در
~~پای
# ~~کوه چهل مقام» .
# محمود کتیی مؤلف تاریخ آل مظقر نیز گوید شاه شچاع چون از این وصایا
# ~~ببرداخت روز یکشنیه 3 شعبان سال -8  رحلت کرد و بموجب وصیت در پای توه
# ~~چهل مقام شیراز مدفون شد . صاحب جامع التواریخ حسنی تیز قبر او را در
~~پای کوه
# ~~چهل مقام نوشته .
# صاحب فارستامه ناصری نیز میگوید «در داسنه کوه چهل مقام که بصبفه
# ~~ضرابیان شهرت یافته میانه شمال و مشرق شیراز بمسافت ربع فرسخی قبری است
~~که PageV01P220
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0233.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~حضرت کریم خان زند سنگی بزرگ براو انداخته و سیانه اهل شیراز بقبر شاه
~~شجاع
# ~~بعروف گشته1 و
# از این قرار جسد شاه شچاع بمدینه طیبه حمل نشده و شایعه حمل چسد او له
# ~~یرای اولین بار آن را حافظ ابرو در کتاب خود آورده و بؤلف روضةالصفا
~~وحییب السیر
# ~~نیز گفته حاقظ ابرو را در کتابهای خود سنعکس کردهاند برای این بود که
~~پس !از
# ~~انقراض دولت آل سظقر و زمانی که حکام تیموری در فارس حکومت داشتند سرده
~~را
# ~~از زیارت قبر این پادشاه که در نظر آنان مورد احترام بود باز دارند .
# شاه شجاع در موقع سرگ 53 سال و * ماه عمر داشت و 25 سال و . 1 ماه و
# ~~3 2 روز سلطنت کرد .
# روابط شاه شجاع باامیر تیمور ms153 گورکان - هنگامی که ایران بعداز مرگ سلطان
# ~~ابوسعید بهادرخان اخرین ایلخان مغول در تحت تسلط حکومت های چندی
~~بسرمیبرد
# ~~و همیت حکام محای نیز دائما با یکدیگر در جنگ و ستیز بسر برده و وسایل
~~ضعف و
# ~~تاتوانی خودرا بیشترفراهم سیکردند درماوراء النهرزمینه تشکیل دولت
~~مقتدری بوسیله
# ~~شخصی منهور و بیباک فراهم سیگردید این شخص قهار خون خوار یعنی امیر
~~تیمور PageV01P221
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0234.png)

# دورهآ سوم سلطنت شاه شجاع
# ~~گورکان در سال «3 درست در همان سال مرگ سلطان ابوسعید در شهر کش از
# ~~شهرهای جنوبی سمرقند پا بعرصه حیات گذاشت.
# دراین موقع ماوراء النهر که در تقسیم ممالک چنگیزی سهم جغتای شده بودوضع
# ~~آشفته ای داشت و در هر گوشهای ازآن امیری حکومت سینمود . امیرتیمور از
~~این وضع
# ~~استفاده کرده در حدود سال  76 یعنی موقعی که بیش از 25 سال نداشت و پس
~~از
# ~~مرگ پدر بریاست قبیله برلاس نیز انتخاب شده بود ابتدا در خدست امیر
~~حسین نوه
# ~~امیرقزغن از اسمراء معروف ماوراء النهر درآمد و خواهر او را نیز
~~درازدواج خود درآورد
# ~~تا کم کم قدرت و سعروفیت یافت و پس از قتل امیر حسین یعنی در سال 771
~~خود
# ~~بخانی ماوراءالنهر انتخاب شد . ازاین سال تا سال 781 امیرتیمور بدفع
~~مخالفان و
# ~~تحکیم موقعیت خود در ماوراءالنهر پرداخت وضمنا خوارزم را نیز ضمیمه
~~متصرفات
# ~~خود ساخت - از سال781 ببعد لشکر کشی های او بایران شروع میگردد و
~~بطوریکه
# ~~گفته شد چون دراین سوقع درایران دولت واحدی حکومت نمیکرد و قدرتی
~~درمقابل
# ~~حملات او وجود نداشت باین جهت توانست بسهولت در ایران پیش برود
~~ودولتهای
# ~~کوچک را یکی بعد از دیگری از سیان بردارد .
# امیر تیمور در آغاز کار در بهار سال 82» خراسان را مورد حمله قرارداد واز
# ~~راه بلخ وشبورغان خود را بهرات سرکز دولت آل کرت رسانید . ملک
~~غیاثالدین
# ~~پیرعلی پادشاه کرت درمحرم سال 783 از اواطاعت کرد . خواجه علی موید
~~سربداری
# ~~نیزبخدمت امیرتیمورآمد وفرمان ms154 او را گردن نهاد . چون زمستان شد
~~امیرتیمور بسمرقند
# ~~برگشت.
# هنگاسی که امیر تیمورخراسان را سورد حمله قرار می داد آوازه سطوت و
~~هیبتاو در
# ~~اطراف پیچید وحکام دور و نزد یک از آن جمله شاه شجاع را سخت بیمناک
~~ساخت1 .

PageV01P222

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0235.png)

# ~~این عریشاه گویاد : امیر تیمور تامهای بتاه شجاع نوشث و از او خواست که
# ~~باطاعت او درآید و باج وخراج دهد و گوید : امیرتیمور در این نامه چنین
~~نوشت
# ~~« مرا خدای تعالی برشما و بر فرمان روایان ستمکار و پادشاهان رعیت آزار
~~چیر گی
# ~~بخشید و بهر نس که برمن پیشی گزیند برتری داد و در برابر آنکه بدشمنی
~~برخیزد
# ~~یاری فرمود وتو خود نیز این حال دیده واین داستان شنیدهای حال اگرجواب
~~موافق
# ~~گوئی وشیوه اطاعت گزینیایمنی جوئی و از نعمت سلامت برخوردارشوی و گرنه
~~باید
# ~~بدانی که سه چیز بارتاب من ملازم است وبا - خشگ سالی - و ویرانی، ابن
~~عربشاه
# ~~مینویسد شاه شجاء جز مدارا و اطاعت چارهای ندید و دختر خود را بهمسری
~~پسراسیر
# ~~تیمور نامرد کرد7 .
# دوسین لشکر بشی ایرتیمور یخراسان در سال 84ب صورت گرقت این یار از راه
# ~~شمال خراسان به ابیوردو کلات آمد. در اینجا پسرش میوانشاه از سرخس
~~وملکن
# ~~غیاثالدین کرت ازهرات یخدمت او رسیدند . او از کلات بطرف قوچان وترشیز
~~پیش
# ~~راند و قلعه ترشیز را در محاحره گرقت.
# در این موقع شاه شجاع کهاز تعرض امیرتیمور بمتصرفاتش ایمن نبود عمرشاه
# ~~یکی از بزرگان لشکر خود را با هدایا و مکتوبی حاکی از اظهار اخلاص
~~بخدمت او
# ~~قرستاد . امیرتیمور عمر شاه را نوازش بسیار ترد و خلعت داد و حاجی
~~خواجه یکی از
# ~~نزدیکان خود را باتحف وهدایا همراه او بشیراز فرستاد و دختری از
~~خانواده آل مظفر
# ~~زابرای نوهاش امیرزاده پیرمحمد بن جهانگیر خواستگاری ترد .
# اسیر تیمور پس از نتح قلعه ترشیز بطرف مازندران رفت امیر ولی جانشین
# ~~طغا تیمورخان اظهاراطاعت نمود. پس از این فتوحات اسیرتیمور ms155 برای
~~گذراندن زسستان
# ~~بسمرقند بر گشت.

PageV01P223

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0236.png)

# اسیرتیمور در سال 80ب بطرف سیستان لشکر برد و در این موقع شاه شجاع در
# ~~شوشترسر گرم مطیه ساختن شاه سنصور بود امیراختیارالدین حسن قورچی حا کم
~~کرمان
# ~~آمدن اسیرتیمور را بسیستان باطلاء شاه شجاء رسانید و پیغاه داد که ممکن
~~است امیر
# ~~تیمور پس از فتح سیستان عازم درمان شود . شاه شجاء گرچه از شنیدن این
~~خبر تا
# ~~اتدازه ای نگران شد ولی بدو نوشت نه امیر تیمور ستعرض ملک دولت خواهان
~~و
# ~~سخلصان نمیشود البته این واقعه بعد از ارسال نامه واظهار اخلاصی بود که
~~شاه
# ~~شجاع نسبت بایر تیمور انجام داده یود . یطوریکه شاه شجاء بیش بینی درده
~~بود
# ~~امیرتیمور پس از فتح سیستان بسمرقند بر گشت و درمان را مورد تعرض قرار
~~نداد.
# امیر تیمور در سال 80 بمازندران رفت . امیر ولی نه سال بیش از او اطاعت
# ~~کرده یود این بار فرار اختیار درد .
# ابن عربشاه مینویسد چون تیمور بخراسان رسید نامهای بامیر ولی فرمان روای
# ~~سازندران نوشت ونامه های دیگربرای اسرای مستقل آن ساسان قرستاد وآنان
~~را بحضور
# ~~خواند . اسیرولی تامه او را جوابی درشتث گفت وخود ناسهای بشاه شجاع
~~سلطان عراق
# ~~عجم وکرمان و ناسهآ دیگری بسلطان احمد ابن شیخ اویس نه ولایت عراق عوب
~~و
# ~~آذربا یجان را داشت فرستاد وآنان را از تامه تیمور وجواب خویش آگاه
~~ساخت و گقت PageV01P224
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0237.png)

# ~~من در مرز کشور شما قرار دارم چون کار من بپایان برسد شما را دار تمام
~~است و اگر
# ~~صدمتی از جانب تیمور بمن برسد شما را نیز فرا گیرد پس هرگاه بکمک من
~~برخیزید
# ~~این فتنه از شما بگردانم . شاه شجاع بگفته او التفات نکرد و رعایت جانب
~~تیمور را
# ~~واجب شمرد1 .
# البته شاه شجاع بعد از برقراری روابط دوستی با اسیر تیمور نمیتوانست بکمک
# ~~امیر ولی برخیزد و کشور خود را درمعرض خطرحمله سپاهیان او قرار دهد و
~~بطوریکه ms156
# ~~سابقا نیز گفته شد اسیر ولی همین تقاضا را در موقع محاصره سلطانیه از
~~عادل آقا نموده
# ~~بود و او نیز قصد امیر ولی رادر جنگ با امیر تیمور یجنون اونسبت داده
~~بود.
# امیرتیمور در این لشکر کشی تاری پیش رفت . سلطان احمد ایلکانی از بقابل
# ~~سیاهیان او گریخت وسلطانیه بتصرف اودرآمد. درهمین سال بود که اسیر
~~تیمورحکومت
# ~~سلطانیه را بعادل آقا که از شیراز نزد او آمده بود وا گذاشت ولی او در
~~سال 788
# ~~یدست اسیرتیمور بقتل رسید . امیرتیمور سال بعد از سلطانیه بطرف رستمدار
~~وبازندران
# ~~رفت اسیرولی پا بفرار گذاشت. امیرتیمور تاآسل وساری را متصرف شد وسادات
~~سرعشی
# ~~را که حکام این نواحی بودند به اطاعت درآورد و سپس بسمرقند بر گشت.
# در سال *8 که اسیرتیمور برای سر کوبی امیر ولی عازم خراسان بود در بلخ
# ~~ایلچیانی که برای آوردن دختر سلطان اویس مظفری بفارس رفته بودند بخدمت
~~او
# ~~رسیدند. اسیرتیمور فرمان داد مجلس جشنی ترتیب بدهند وچند روزی بعیش
~~وعشرت
# ~~بیردازند . ابن عربشاه میتویسا . در اتر این سواصلت بوستان محبت شاداب
~~و سرای
# ~~مودت آباد و کاروان دوستی و یگانگی از دو سوی درآمد و شد بود و خلاف و
~~نزاعی
# ~~روی ننمود نا آنکه شاه شجاع در گذشت » .
# نامه شاه شجاع بامیرتیمور گور کان و سلطان احمد ایلکانی - چنانکه گفته شد
# ~~شاه شجاع که آوازه کشور گشائی تیمور را شنیده و از قدرت و قوتش آگاهی
~~داشت و PageV01P225
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0238.png)

# ~~از ضعف وناتوانی دستگاه حکومتی خود نیز مطلع بود سیخواست بهر تدبیر ده
~~شده
# ~~قلمرو حکوبت خود را از آسیب سپاهیان تیموری سحفوظ نگه دارد و با ارسال
~~رسل و
# ~~رسائل کمک و پشتیبانی امیر تیمور را نسبت بخود جلب نماید و یا اقلا شر
~~او را از
# ~~خود دفع کند ولی مروگ شاه شجاع باعث شد که این را بطه دوستی دیری
~~نپائید ونادانی
# ~~و بیتدبیری سلطان زین العابدین ونزاع و خصومت برادران ms157 و شاهزاد گان
~~مظفری و
# ~~عدم اتحاد و اتفاقشان سبب گردید نه سیل سپاهیان تیموری بسوی فارس روان
~~گردد
# ~~ودرخت زند گیشان را از بیخ وبن بر دند. بااین حال شاه شجاع در مرض موت
~~پیش بینی
# ~~لازمرا تمود و نامهای بامیر تیمور و تامهدیگری بسلطان احمد ایلکانی که
~~ذشورشان
# ~~در سچاورت مملکت سظفری قرار گرفته یود نوشت وسلطان زین العابدین پسر
~~وجانشین
# ~~خود و سایر برادران و شاهزاد گان مظفری را یدانان سپرد.
# این است سکتوب شاه شجاع بامیر تیمورگورگان
# «هوالحی لاالله الاهو له الحکم والیه ترجعون. عالیحضرت گردون بسطت مملکث
# ~~پناه معدلت دثار مکرست شعار نوئین بزرگ کامکار اعتضاد سلاطین گردون
~~اقتدار
# ~~شهسوار مقما رعدل واحسان اعدل اکاسره زمین وزمان المنظور بعنایة الملکن
~~الدیان
# ~~قطب الحق والدتیاوالدین امیرتیمور گور کان خلدالله تعالی سلکه سلاذ
~~اکاسره گیتی دار
# ~~و ملجاء قهارسهآ چرخ سدار باد و درتعظیم او اسر آسمانی و تحری مراضی
~~سیحانی ابدا
# ~~سوفق ومؤیدحق عزوجل وعلا آن یگانه جهان را درستاصد دینی ودنیوی باعلی
~~درجه
# ~~مدارج مرادات وافعی معارج مراسات برساناد بمنه الکرپم وجوده القدیم .
# بعد از تبلیغ ادعیه صالحه واثنیهآ فایحه که وسیله مخلصان حقیقی است انهاء
# ~~میگرداند که یر رأی اربابالباب روشن و مبرهز است که دار دنیا محل حوادث
~~و
# ~~مکان مکاره است واصحاب عقول بزخارف مموه او التفات ننمودهاند ونعیم
~~باقی را بر
# ~~جهان فانی راجح داشته و بحقیقت دانستهاند که فنای هر مخلوقی از قبیل
~~واجبات
# ~~است و بقای هر سوجودی از مقوله ممتنعات چند روزی نه از بارگاه مهیمن
~~بیچون
# ~~تقدس وتعالی منشور «تعزمن تشاء وتذل من تشاء بیدک الخیرانک علی کل شیی
~~قدیر» PageV01P226
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0239.png)

# ~~ارزانی شده واعنه اختیار جوقی از بند گان خدای تعالی بقبضه اقتدار این
~~ضعیف نهاده
# ~~بود برحسب قدرت واسکان در اعلاء اعلام دین واسضای احکام شرع مبین
~~واتباع
# ~~اوامر سید المرسلین کوشیده استقامت احوال رعایا و زیردستان را خالصا
~~لوجه الله تعالی
# ~~سطمح نظر همت ms158 خود ساخته بعون عنایت الله و فیض فضل نامتناهی آنچه مقدور
~~بود
# ~~معاش با کافه خلایق بوجهی درده شد که شمهای بمسامع علیه رسیده باشد چون
~~نسبت
# ~~با جناب معدلت پناهی عهد مصادقت و عقد مخالصت بروابط خلود منعقد شده
~~بود
# ~~فتوح روزگار دانسته در ابقاء آن ثابت دم و راسخ قدم زیست و پیوسته
~~مکنون خاطر
# ~~و مکتوم ضمیر آن بود که :
# بقیاست برم آن عهد که بستم با تو
### | تا درآن روز نگوئی که وفائیت نبود
# و ازآن حضرت علی التعاقب والتوالی زلال الطاف وسلسال اعطاف چنانچه
# ~~خالایق را مشکور وستحسن داشته مترشح بوده این معنی موجب مباهات میدانست
# ~~و در این وقت که از بارگاه کبریا نسیم دعوت حق بمشام جان سا رسیده و
~~بمقتضای
# ~~«و لن تجد لسنتنا تحویلا » حلقه «والله یدعوا الی دارالسلام » بردر دل
~~زد وگفت:
# ای دل اگر از غبار تن پاک شوی
### | تو روح مجردی بر افلاک شوی
# عرش است نشیمن تو شرمت ناید
### | کائی و مقیم خطه خاک شوی
# و بحمدالله تعالی هیچ حسرتی و نگرانی برخاطر نمانده باوجود انواع زلت و
# ~~تقصیر و اصناف اجرام و آثام که لازمه وجود انسان است هر آرزو که در
~~یخیله خیال
# ~~بشر مرتسم تواند بود از موائد احسان حضرت واهب منان «فلا تعلم نفس
~~سااخفی
# ~~لهم سن قرة اعین » در این پنجاه وسه چهار سال که اتفاق نزول این منزل
~~خاکی
# ~~افتاده در کنار مراد نهاد .
# ستی زدت تقصیرا تزدنی تفضلا
### | کانی بالتقصیر استوجب الفضلا PageV01P227
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0240.png)

# بدین مژده گر جان فشانم رواست
### | ته این مژده آسایشش جان ماست
# چگونه بر نپرد جان چو از جناب جلال
### | خطاب لطف جوشکر یجان رسدکه تعال
# بابضاعت تحفه دلمه طییه توحید که درسراچه دنیا یدان زیست انقال واحمال
# ~~آمال روی تضرع بحضرت عزت آورده - کز دوست یک اشارت وزما بسر دویدن.
# رجاء صادق که هرچه ازحضرت سفیض الخیرات روی نماید اگرچه ماعین زحمت
# ~~دانیه محض رحمت ms159 باشد.
# زهی سلام تو آسایش سکپنه روح
### | زهی کلام تو مفتاح گتجهای فتوح
# « والباقیات الصالحات خیرعند ربک ثوابا » بر بقای عمر و دولت و دوستکامی
# ~~و بسطت آن حضرت گردون منقبت بر کت یاد وحق سبحانه و تعالی سایه معدلتش
# ~~بر سر خلایق پایتده داراد یحق حقه . یتابر خلوص نیت وحسن طویت که ینسبت
~~با
# ~~حضرت معدلت پناهی از آب صافی روشن تر است واجب دید صورت حال انها کردن
# ~~فرزند دلبندم زین العایدین طول الله عمره فیظل عنایتکم - او را بخدا و
~~بخداوند سپردم
# ~~و دیگر فرزندان طفل و برادران را بجناب ممالک پناهی سفارش نمودن چه
~~بحقیقت
# ~~دولت خواهی آن حضرت را ذخراعقاب دانستهام چنانچه از سجیت کریم و لطف
~~عمیم
# ~~آن یگانه زمان و زمین سزد مخبمون « ان حسن العید من الایمان » کار بسته
~~برقاعده
# ~~مستمرا یشان را بجایب مبارک خودمخصوص فرماید و ظلال اشفاق براحوال
~~پریشان
# ~~ایشان گستراند بموجبی که آثار آن صغار وکبار ایران و توران سشاهده
~~نمایند و در
# ~~قرنها بازگویند وحاسدان و قاصدان که سالهای دراز درآرزوی چنین روزی
~~بوده مجال
# ~~شماتت ومحل استیلا نیابند واین سعنی موجب ادخار ذکر چمیل شود واین دوست
~~PageV01P228
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0241.png)

# ~~مخلص را که با عهد ومیثاق مودت وسعادت نیل قربت توفیق عزلت یافته
~~بفاتحه
# ~~و دعای خیر باد فرمایند تا از فعوای «یا لیت قومی یعلمون بما غفرلی ربی
~~و جعلنی
# ~~من المکرمین » محروم نماند انشاءالله تعالی وحده العزیز هذا عهدنا الیه
~~والعهدة فی
# ~~الدارین علیه همواره بتوفیق این مبرات از حضرت واهب العطیات موفق باد
~~وحق
# ~~سبحانه و تعالی بر عمر باقیش برکت کناد بمحمد وعترته الطاهرین وصلی
~~الله علی
# ~~محمد وآله وصحبه اجمعین . مخلص ثرین دولتخواهان وفادار امیدوار شاه
~~شجاع بن
# ~~متملد1 .
# شاه شجاع ابین نامه را یخط خود نوشته و هر وقت مرض شدت مییافت قلم از
# ~~دست سیتهاد وچون اندک بهبودی حاصل میکرد دوباره قلم برمیداشت تا نامه
~~باتمام
# ~~(سبک .
# نامهآ شاه شجاع ms160 بسلطان احمد ایلکانی
# « زند گانی فرزند سلطان اعظم شهسوارعرصه فتح وفیروزی معین الدنیا والدین
# ~~سلطان احمد خلدالله ملکه و سلطاته در مراضی حق سبحانه و تعالیی بسیار
~~سال پاینده
# ~~باد سعلوم فرسوده باشد و بفرماید که در این مدت که حواله این امر بزرگ
~~بدین
# ~~ضعیف رفته بود بچه نوع معاش کرده و بحالتی که آدمی را از آن چاره نیست
~~رسیدیم
# ~~وبیحرت میرویم .

PageV01P229

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0242.png)

### | دورهآ سوم سلطنت شاه شجاع %~% 09
# # ...........-..    %~% --...
# بعدالله تعالی سفارش فرزندان بآن چناب میرود تا چنانچه از حسن اخلاق
# ~~شهریاری سزد ایشان را مخصوص خود دانسته سخن اعدا وحساد راکه سالهاست
# ~~تا چنین روز را منتظرند در حق ایشان نشنود و رعایت ومراقبت فرماید
~~چنانکه در
# ~~ایران وتوران پستدیده باشد اخلاص ودولت خواهی را چون ضمیر پاک واقف است
# ~~مکرر تمی کند بگذاشتیم تاکرم او چه کندالمحتاج الی الله شاه شجاع1.

PageV01P230

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0243.png)

### | 
# خلاق و صفات شاه شجاع
# عموم مورخین شاه شجاع را پادشاهی با جود وسخاگفته و او را از بخل و
# ~~امساک و سایر افعال ذسیمه عاری دانسته اند رفتارش با برادران و
~~برادرزاد گان در
# ~~آغاز سلطنت گفته مورخین را در این باره تایید مینماید و گذشت و اغماض
~~او را در
# ~~مقابل خطا کاران مدلل سیدارد چه با اینکه او ازطرف پدر به ولیعهدی
~~انتخاب
# ~~گردید و فرزند ارشد ومستحق سلطنت وحکوست در تمام ستصرفات آل مظفر بود
# ~~معذلک برای اینکه برادرانش شاه محمود و سلطان عماد الدین احمد و
~~برادرزادهاش
# ~~شاه یحییسهمیدر اداره مملکت داشته باشند هر یک را بحکوست ناحیه ای
~~سنصوب
# ~~کرد گرچه همین اسرباعث اختلال اسور و سبب جنگ و ستیز بین آنان گردید
~~بطوریکه
# ~~او تا آخر سلطنت خود با سخالفت برادران و برادرزاد گان رو برو بود ولی
~~هر وقت
# ~~بر آنان غلبه مییافت ازراه شفقت و سهربانی که سرشته اوبود از تقصیرشان
~~میگذشت
# ~~و باز آنان را در محل حکومت خود باقی میگذاشت.
# مخالفت ms161 شاه یحیی در آغاز سلطنت شاه شجاع و تحریک پهلوان اسدبعصیان
# ~~و نا فرمانی و لشگر کشیاو بشیراز در موقعی که شاه شجاع در تبریز بود و
~~همچنین
# ~~مخالفت های شاه محمود با شاه شجاع و لشگر کشی او بشیراز بکمک سلطاناویس
# ~~ایلکانی و تصرف این شهر بمدت دوسال و حمله مجدد او بشیراز و نیز خیانت
# ~~سلطان احمد برادر شاه شجاع و پیوستن او بشاه محمود در زسانی که شاه
~~شجاع بکمک
# ~~او نیازمند بود و همچنین تصرف خوزستان از طرف شاه منصور و سخالفتش با
~~شاه
# ~~شجاع همه حکایت از نفاق و دشمنی هائی میکند که شاهزاد گان مظفری با این
~~PageV01P231
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0244.png)

# ~~پادشاه میکرد تدولی هیچ یک از آنان با آنکه درجنگ با شاه شجاء شکست
~~سیخوردند
# ~~بمجازات اعمال خود نمیرسیدند .
# شاه شجاع با اینکه در اشاعهآ احکام دین سعی بلیغ مینمود1 ولی سختگیری
# ~~پدر را تداشت . حافظ در غزلهائیکه در مدح او سروده او را پادشاهی عیب
~~یوش
# ~~و عطا بخش وکریم و نفاء2 شمرده است .
# گر چه از آغاز زند گی در خدمت پدر در جنگ ها شرکتداشت و قنون نبرد
# ~~میآموخت ولی ازکسب کمال و تحصیل دانش نیز غفلت نمیتمود. از هفت سالگی
# ~~بآسوختن پرداخت و درسال 42 که به *سالگی رسید از حفظ کلام الله مجید
~~فرأغت
# ~~یافت . حافظه ای قوی2 وخطی خوش داشت.
# ابن حجر عسقلانی گوید . یک نسخه کشاف پخط خوش خود نوشته من خط
# ~~او را دیده ام خطی است در نهایت خوبی.
# شاه شجاع در زمان کود کی نزد مسعین الدین بن جلال الدین معلم یزدی
~~PageV01P232
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0245.png)

# ~~صاحب کتاب مواهب الهی که در تاریخ آل مظفر است درس میخوانده و چوندر
# ~~سال *ه اسیر مبارز الدین محمد عزم تصرف شیراز کردومولانا عضدالدین
~~ایجیاز
# ~~طرف شیخ ابو اسحق برای طلب صلح بخدمتش رفت شاه تجاع موقع را مغتنم
~~شمرده
# ~~در پیش او بتحصیل علم وکمال پرداخت و همچنین چون ms162 در سال *«  شیراز را
~~از
# ~~تصرف شاه محمود خارج ساخت در مجلس درس علما حاضر میشد مخصوصا درخدمت
# ~~مولانا قوام الدین عبدالله فقیه نجم شرح اصول ابن حاجب خواجه عضدالدین
~~ایجی
# ~~را مباحته سیکرد . در هزار مزارآمده که شاه شجاع با علماء و اهل فضل
~~بانیکوترین
# ~~ترتیب بود ویر شأن علماء اهتمام و اعتیار تمام داشت چنانچه مدارس معمور
~~بود
# ~~ومحافل معین ومزین داشتند و معالم عربیت زنده گردانیده وکتب ادییات در
# ~~زمان او رونقی عظیم داشت.
# در مجالس علما حاضر میشد ومجالس او از علما خالی نبود. روز وشبدر
# ~~سفر و حضردر استکشاف علوم بود کتب بسیار باسم عالی آن مینوشتندو جایزه
~~بیشمار
# ~~میگرفتند واو را رساله های عربیه است که در فضیلت علم ساخته و یلیغانه
~~درشرف
# ~~علماء پرداخته. قاضلان علماء شرح آن نوشته اتد.
# خلاصه در علم بیایه ای رسید که فضلا و دانشمندان در محضرش حاضر
# ~~میشدتد و از لطائف خاطرش بهرهمند میگردیدند اشعار زیادی از او بجا
~~سانده که
# ~~نمونه هائی از آن در تاریخ سیاسی اش بمناسباتی نوشته شد .
# محمود کتییدر تا ریخ آل مظفر مینویسد : نظم و نثر تازی و فارسی ورسایل
# ~~او در اطراف عراق شهرتی دارد و علماء عصر و فضلای دهر را در آن شروح
# ~~است 2 .
# مجموعه آثار منثور و منظوم شاه شجاع ( از عربی وفارسی) در زمان خود او
# ~~بوسیله سعد الدین انسی از رجال و سصاحبان درگاه او جمع آوری شده و این
~~مجموعه PageV01P233
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0246.png)

# ~~در حدود سال « 2 ه. ق با مقدمهای از شخص مذ کور بوسیله شخصی بنام
~~عبدالحی
# ~~درسال 23م کتابت شده است 1.
# از آنچه که گذشت پیداست شاه شجاع مردی عالسم و دانشمند و صاحب
# ~~ذوق وقریحه بوده و تعصب وسختگیری پدر را نیز نداشت از این رو محضرش
# ~~مجمع علماء ودانشمندان وشعرا بوده.
# از جمله شعراء زمان او خواجه عماد فقیه کرمانی است که شاه شجاع نسبت
# ~~باو اعتقادی فراوان داشت ms163 گویندخواجه عماد گربه ای داشت که هر گاه
~~نمازمیگذاشت
# ~~گربه نیز از او متابعت میکرد شاه شجاع این معنی را بکرامت او حمل
~~مینمود وباو
# ~~ارادت میورزید. خواجه حافظ که از ارادت شاه شجاع نسبت به خواجه عماد
~~فقیه
# ~~رشگ میبرد در این باره غزلی گفته که مطلع آن چنین است :
# صوفی نهاد دام و سر حقه باز کرد
### | آغاز مکر با فلک حقه باز کرد
# تا آنجا که گوید :
# ای کبک خوش خرام کجامیروی بایست
### | غره مشو که گربه عابد نمازکرد 2
# دیگر از مداحان او خواجه حافظ شیرازی است که ابتدا مداح شیخ ابواسحق
# ~~اینجو بودو در دربار او بخوشی و عزت روز گار میگذرانید. چون شیراز در
~~سال4 75
# ~~ه. ق بتصرف امیر مبارز الدین محمد در آمد ناچار خواجه خود را باین
~~خانواده PageV01P234
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0247.png)

# - -1
# ~~نزدیک ساخت و شاه شجاع را در غزلیانی چند مدح گفت یا این حال گویا میان
~~آن
# ~~دو صفائی نبوده است . شاه شجاع صاحب حسن جمال بوده ودر اشعارش خود را
# ~~بصفت زیبائی میستاید وخواجه حاقظ نیز اغلب او را در غزل هایش یدین صفت
# ~~مدح میکند و مؤلف شد الازار نیز که معاصر و معاشر او بوده از بهای جمال
~~ونیکوئی
# ~~صفای او صحبث بیدارد.
# او بمرض عدم الشیع یسا جوع البقر گرفتار یود واز خوردن سیرائی نداشت و
# ~~چون بجائی سفر میکرد دیگ های خوراک باستران یار بود و او پیوسته در طی
~~سفر
# ~~سیخورد وهیچ وقت قادر بروزه گرفتن نبود .1
# از آثاراو در یزد جاری ساختن آب شاهی است که منبع آن مهریجرد است و
# ~~نیز کا روانسرا و رباطی در مشهد مرغاب درچوار قبر کورش کبیرساخته بودو
~~کتیبهای
# ~~بنام او بخط ثلت زیبا که در آن عصر رواج داشته در آنجا بدست آمده 7.
# وسعت و حدود دولت آل مظفر در زمان سلطنت شاه شجاع . پا اپنکه
# ~~شاه شجاع در زسان سلطنت خود دائما گرفتار جنگ ms164 با برادرش شاه محمود حاکم
# ~~اصفهان و برادر زاده اش شاه یحیی حاکم یزد و در آخر کار با شاه منصور
~~یود و
# ~~همچنین اغلب حکاه کریان بمخالفت یا او بر میخاستند و از اطاعت او
~~سرمیییچیدند
# ~~با این حال باید زمان حکومت او را مانند زمان حکومت پدرش یکی از ادوار
# ~~درخشان دولتثسطفری و دوره بسط و توسعه دانست زیرا حدود متصرقات او
~~ازطرف
# ~~سشرق مانند گذشته تا رود ستد سبرسید و تمامی کرمان و بلوچستان وکیج و
~~سکران
# ~~در حوزه اقتدار او داخل بود وامرا وحکام این نواحی مال بخزانه او
~~میفرستادتد3
# ~~حا کم جزیره هرموز نیز در اطاعتبود ومانند گذشته باچو خراج بخزانه
~~سیپرداخت، .

PageV01P235

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0248.png)

# ~~در منابعی که سورد مطالعه قرار گرفته در با ره روابط آل مظفر با حکام
~~هندشرهی
# ~~نشده است :
# حدود متصرفات شاه شجاع از طرف شمال شرقیتا قلمرو دولت آل کرت میرسید
# ~~و همیشه بین او و ملک غیاث الدین پیر علی پادشاه کرت روابط دوستی و
~~وداد
# ~~برقرار بود و بهمین علت موقعی که پهلوان اسد حاکم یاغی کرمان از او در
~~جنگ
# ~~با شاه شجاع کمک خواست او از کمک بپهلوان اسد خود داری کرد.
# ولی بین او وخواجه علی موید سربداری حسن روابطی وجود نداشت زیرا او
# ~~بنا بدرخواست شاه یحیی سپاهیانی بکمک پهلوان اسد فرستاده بود از این رو
~~شاه
# ~~شجاع نیزدرویش رکن الدین را برعلیه خواجه علی مویدیاری دادودرویش رکن
~~الدین
# ~~هم بکمک سپاهیان شاه شجاع خواجه علی سوید را از سبزوار بیرون ساخت .
# چون خراسان بتصرف اسیر تیمورد رآمد بطوریکه قبلا نیز گفته شد شاه شجاع
# ~~برای اینکه از حملات او بقلمرو دولت خود جلوگیری نماید با او باب
~~سکاتبه را باز
# ~~نمود و با سواصلت رابطه دوستی را محکم ساخت از این رو چون امیر تیمور
~~بحدود
# ~~سیستان رسید کرمان را که در مجاورت این ایالت قرار دارد تعرضی نرسانید.
# شاه شجاع بنا بنوشته ابن ms165 عربشاه بمکتوب اسیر ولی حا کم گرگان و مازندران
# ~~در با ره طلب کمک برای دفع امیر تیمور التفاتی نکرد و رعایت جانب امیر
~~تیمور را
# ~~واجب شمرد .
# رابطه شاه شجاع با سلاطین آل جلایر که در این زمان تماسی عراق عرب و
# ~~آذربایجان واران وقسمتیاز عراق عجم را در تصرف داشتند در ضمن وقایع
~~سلطنت
# ~~این پادشاه گفته شده است و با اینکه شاه شجاع درسال 777 تبریز را
~~متصرفشد
# ~~ولی بیش از چهار ماه در این شهر توقف نکرد و ناچار بشیراز برگشت با این
~~حال
# ~~حدود متصرفات او را از طرف شمال تا ری و همدان باید دانست .
# د رقسمت های غربی وجنوب غربی قلمرو دولت آل مظفرحکام لربزرگو کوچک
# ~~حکوست میکردند . مر کزحکومت لربزر گشهرایذج ومقر حکام لر کوچک خرم آباد
~~بود
# ~~و چون این سلوک از شاه شجاع اطاعت داشتند بنابر این حوزه اقتدار او از
~~این طرف PageV01P236
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0249.png)

# ~~نیز تا حدود متصرقات آل جلایر سیرسید1 .
# خوزستان نیز درسال 780 درجزو متصرفات این پادشاه در آمد و برادرزادهاش
# ~~شاه منصور که حکومت این ناحیه را داشت از اواطاعت کرد2 .
# از آنچه گذشت معلوم میگردد در زمان سلطنت شاه شجاع دولت آل مظفردر
# ~~نهایت وسعت بوده وکلیه نواحی جنوبی ایران (خوزستان - فارس - کرمان -
~~مکران)
# ~~و قسمت ییشتری از عراق عجم (یزد - اصفهان - ری - کاشان - قم) در تصرف
# ~~این دولت بود و حکام لر بزرگ ( ناحیه بختیاری) ولر کوچک (کردستان و
# ~~لرستان) 3 وملوک هرموز وحکام لار از او اطاعت داشتند .
# مؤلف هزار مزار در باره قلمرو حکومت او چنین گوید : پادشاهی فارس و
# ~~اصفهان وکرمان واهواز (خوزستان) وجبال (عراق عجم) و سواحل کرد و
# ~~ملوک اطراف درتحت حکم او و منقاد امر او بودند در بلاد آذربایجان داخل
~~شدو
# ~~آنجا را بزور گرفت و تخت در آنجا بنهاد و بوسعت ملک و بسطت اقتدار و
~~احتشاد
# ~~جنود وامتداد حکم و نفاذ امر نایل آمد که ms166 هیچیک از ملوک وسلاطین عهد
# ~~را نبود 4 .
# فرزندان شاه شجاع. - شاه شجاع * فرزند از سه زن آورد هفت پسر ودودختر.

PageV01P237

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0252.png)

# سه پسر یعنی سلطان اویس وسلطان مجهی و سلطان جهانگیر و یک دختر
# ~~بنام سلطان شاه اززن اول او که خواهر امیر سیورغتمش اوغانی بود
~~بوجودآمدند.
# ~~سلطان شاه به ازدواج برادر زاده شاه شجاع یعنی شاه یحیی درآمد . سادر
~~این فرزندان
# ~~در سال 757 وفات یافت 1و
# سلطان زین العابدین ویک دختر اززن دوم شاه شجاع معروف به خانزاده
# ~~کاشی دختر شخصی بنام لطیف بن رکن الدین محمد7 بوجود آمده اند . دختر
# ~~بعدها زن شاه منصور برادر شاه یحیی و برادر زاده شاه شجاع شد سه پسر
~~دیگر شاه
# ~~شجاع بنام های سلطان سهدی و سلطان سلیمان خان و سلطان عزیز خان از زن
~~سوم
# ~~او بنام درسلک متولد گردیده اند .
# شاه شجاع در صبح چها رشتبه 2 2 جمادی الثانیه سال 733 ستولد شده
# ~~است. 2 PageV01P240
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0253.png)

# فصل یازدهم
# دوره اذحطاط دولت آل مظفر
# ز مرگ شاه شجاع تا قتل عامشاهزاد گان مظفری بدست امیر تیمور گور کان
# ~~یعنی از286 تا 90 ه. ق که بیش از ه سال طول نکشید دولت آل مظفربسرعت
# ~~روبزوال وانقراض رفت یا اینکه در زسان حکومت شاه شجاع بعلت اختلافات و
# ~~جنگ های بین برادران و برادرزاد گان اساس سلطنت آل مظفر تا اندازه
~~ستزلزل شده
# ~~بود معذلک شاهزاد گان مظفری از شاه شجاع که فرزند ارشد اسیر مبارزالدین
~~محمد
# ~~یود1 و نسبت بآنان سمت یزرگی داشت اطاعت میکردند گر چه گاهی سر از
~~فرمان
# ~~او میپیچیدند اما او را جانشینی لایق برای مؤسس سلسله مظفری سیدانمتند
~~.
# شاه شجاء در مرض موت فرزند ش سلطا زین العابدین را بجایشیتی خوداتتخاب
# ~~کرد وبرای اینکه بیدعی برای سلطنت او پیدا نشود حکوست ولایات را به
~~برادران
# ~~و برادر زادگان واگذاشت و آنان را یاتحاد و اتقافق دعوت نمود و از نقاق ms167
~~بر حدر
# ~~داشت ولی یمحض فوت او شاهزاد گان مظفری وصیت او را نادیده گرفته از
~~اطاعت
# ~~سلطان زین العابدین بیرون آمدند وبا افروختن آتش دشمنی و نفاق خود را
~~ناتوانتر
# ~~ساختند و در نتیجه نتوانستند در مقابل دشمتی قوی چون امیر تیمورگور کان
~~تاب
# ~~مقاومت بیاورند یاین جهت اساس دولت خود را بباد دادتد.
# سلطت سلطان زین العابدین 786- 789
# چنانکه گفته ند برای اینکه سلطنت سلطان زین العابدین بیمانع باشد شاهشجاع
# ~~حکومت کرسان را ییرادرش سلطان احمد داد و یرادر دیگر خود سلطان ابو
~~یزید را PageV01P241
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0254.png)

# ~~یحکومت اصفهان برداشت و شاه یحیی را در حکومت یزد باقی گذاشت و حکومت
# ~~خوزستان را تیز بشاه سنصور داد .
# سلطان زین العایدین در آغازسلطنت خود زمام اسور را در اختیار اسیر
~~سعزالدین
# ~~اصفهان شاه که یکی از امراء معتبر زمان شاهشجاع بود گذاشت معزالدین
~~اصفهان شاه
# ~~که یا سلطان ایویزید رابطه خوبی نداشت از رفتنش باصفهان مانع آمد و نیز
~~خواجه
# ~~جلال الدین تورانشاه وزیر شاه شجاع را که وزارت سلطان زین العایدین
~~نیزداشت همیشه
# ~~مورد عتاب وعذاب قرار میداد .
# قتل اهیر معزالدین اصفهان شاه . - شاه شجات سلطانسندی را که از اسیرزاده
# ~~در ملک داشت عزیز میداشت بطوری که در زمان حیات خود او را ولیعند کرده
~~بود
# ~~و در موقع مرگ گرمسیرات فارس را یدو داده بود تا درآمد آن نواحی را در
~~وجه
# ~~سعاش خود وبرادران یعنی سلطان عزیز خان و سلطان سلیمان خان صرف نماید1
~~و
# ~~ضمنا رسید گی بأسور آنان را باسیر معزالدین اصفهان شاه واگذار کرده بود
~~اما اسیر
# ~~معزالدین اصفیان شاه که در این زمان اقتداری حاصل کرده بود در صدد
~~برآمد
# ~~امیر زاده درملک مادر سلطان سقدی را در ازدواج خود درآورد وبلطان مهدی
~~را
# ~~بظاهر بسلطنت برساند و خود صاحمب اختیاراسورسلطتت شود . چون سلطان زین
~~العابدین
# ~~از قصد او اطلاع یافت در رمضان سال «78 او را سسموم گردانید و بدین
~~ترتیب ms168
# ~~در آغازسنطت خطر بزرگی را از سر راه خود برداشت.
# تصرف اصفهان بوسیله شاه یحیی . - چون امیر معزالدین اصفهان شاه از
# ~~رفتن سلطان ابو یزید باصفهان سانع شده بود واین شهر حا کمی تداشت شاه
~~یحیی
# ~~که مردم اصقهان طالب حکومت او شده بودند بدان شهر لشگر برد و آنجا را
~~مسخر
# ~~ساخت و در صدد تصرف شیراز تیز پرآمد  و برای این منظور از برادرش شاه
~~بنصور PageV01P242
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0255.png)

# ~~حاکم خوزستان کمک خواست. سلطان زین العابدبن بمقایله او شتاقت . چون
~~جمعی
# ~~از سپاهیان شاه یحیی بعلت بخل و امساکی که داشت از او جدا شده و بسلطان
# ~~زین العابدین که مردی سخی و بخشنده بود پیوستند شاه یحیی تاب
~~مقاومتنیاورده
# ~~از سلطان زین العابدین تقاضای صلح نمود . آن دو با یکدیگر سلاقات
~~نمودند و باین
# ~~شرط صلح بین آنان پر قرارشد که حکومت ابرقوه بسلطان ابو یزید داده شود
~~و
# ~~خانزاده بدیع الجمال مادر او از شیراز پیش پسر رود .
# بعد از این سصالحه هریک بمقرحکومت خود رفتند وسلطان ایو یزید نیزبابرقوه
# ~~عزیمت کرد ولی پهلوان مهذب که از طرف شاه شجاع در آن شهر حکومت داشت
# ~~شهر را بدو تسلیم تکرد ناچار سلطان ابو یزید یاصفهان رقت و از طرف شاه
~~یحیی به
# ~~حکومت نطنز برقرارشد .
# اما شاه منصور موقعی رسید که بین شاه یحیی و سلطان زین العابدین صلح
# ~~واقع شده بود وچون او بدین مصالحه راضی نبود خواست شیراز را متصرف شود
# ~~سلطان زین العابدین برای دفع او یکازرون رفت وشاه منصور پس از غارت
~~اطراف
# ~~شهر بخوزستان پرگشت وسلطان زین العابدین نیز بشیراز مراجعت نمود 1
~~PageV01P243
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0256.png)

# حکومت سلطان عمادالدین احمد در کرمان . - بطوریکه گفته شد شاه شجاع
# ~~در مرض موت حکوست کرسان را ببراد رش سلطان احمد داد و او را روانه آن
~~ولایت
# ~~نمود . جمعی از مفسدین امیر اختیارالدین حسن قورچی حاکم کرمان را تحریک
# ~~نمودند نا از ورود او بکرمان ممانعت ms169 بعمل آورد ولی او بسخنان مغرضان
~~گوش
# ~~نداد و نا قریه مشیز یاستقبال سلطان احمد رفت وخزاین ودفاین و سفاتیح
~~قلاع
# ~~و دروازه ها را بدو سپرد و ازسلطان احمد اجازه خواست تا بشیراز برود
~~اما سلطان
# ~~احمد وزارت خود را بدو داد ولی او ببهانه اینکه شاه شجاع وصیت کرده که
~~أو
# ~~جنازه اش را بمدینه طیبه نقل نماید با اجازه سلطان احمد عازم شیرازشد .
# طغیان امیر شیورغتمش اوغانی . - امیر اختیا رالدین حسن قورچی موقع عزیمت
# ~~ازکرمان بسلطان احمد توصیه نمود امیر سیورغتمش اوغانی راکه زندانی بود
# ~~آزاد نسازد تا گرفتارفتته نگردد . پس از عزیمت او اسیر باکور اوغانی که
~~جانشین PageV01P244
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0257.png)

# ~~و پسر عه امیر سیورغتمش بود با هدایای لایق بخدمت سلطان احمد آمد
~~واستدعای
# ~~آزادی او را نمود سلطان احمد که بسیار ساده دل بود امیر سیورتتمش را
~~آزادساخت
# ~~و بطرف بلوک اقطاع که ییلاق قبیله اوغانی بود روان ساخت اما چون او
~~یسرزمین
# ~~خود رسید قبایل اوغانی را دور خود جمع کرده بنای خودسری گذاشت سلطان
~~احمد
# ~~بدفع عصیان او پرداخت. امیر سیورغتمش قلعه را ببرادر خود امیر جمشید
~~سپرد و
# ~~بطارم گریخت سلطان احمد پس از دستگیری امیر چمشید به شهر کرمان برگشت .
# آهدن ایلچی امیر تیمور بکرمان. - درسال 787 قطب الدین صدر فرستاده
# ~~امیر تیمورگور کان از سازندران یکرمان رسید 2 سلطان احمد ایلچی اسیر
~~تیمور را
# ~~گرامی داشت و روز جمعه آن هفته در سجد جامع شفر که از بنا های پدر او
~~بود
# ~~خطبه بنام امیر تیمور خواند و نیز سکه باسم او کرد سپس ایلچی را یا تحف
~~و
# ~~هدایای بسیار مراجعت داد و باین ترتیب از امیر تیمور اطاعت و فرسان
~~برداری
# ~~نمود.
# قتل امیر سیورغتمش. - امیر سیورغتمش که از سلطان احمد شکست خورده
# ~~و بطارم گریخته بود از سلطان زین العابدین کمک خواست اونیز پهلوان زین
~~الدین
# ~~شهر بابکی را بکمک او قرستاد ابتدا سلطان احمد خواست شخصا ms170 یدفع او برود
~~ولی
# ~~عده ای از امراء داوطلب این خدمت شدند او تیز پهلوان علی قورچی بمی را
~~سأمور
# ~~دفع امیر سیورغتمش نمود در جنگ امیر سیورغتمش بضرب عمودی از اسب بیفتاد
# ~~سرش را بریده بکرمان فرستادند و بدین ترتیب فتنه اوغانیان قرو نشست.
# تصرف اصفهان از طرف سلطان زین العابدین در سال 788. - سلطان
# ~~زین العابدین چون ازکازرون بشیراز برگشت خال خود امیر بجدالدین مظفر
~~کاشی
# ~~را بییشکاری و نیابت خود بر گزید . این انتصاب باعت رنجش بعضی از امرا
~~گردید PageV01P245
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0258.png)

# ~~از آن حمله اسیر غیاث الدین سنصور بود که از امیرالاسرائی معزول شده
~~ابتدا بشولستان
# ~~وسپس باصفهان رفت ویاتفاق سلطان ابو یزید که او هم نتواتسته بود به
~~حکومت
# ~~ابرقوه برسد شاه یحیی را بر آن داشتند که یر خلاق عهد و پیمان روی بجنگ
~~سلطان
# ~~زین العایدین بیاورد . سلطان زین العابدین یشنیدن این خبر باصفهان لشکر
~~برد چون
# ~~شاه یحیی خود را قادر بمقاومت تمیدید در شهر متحصن گردید سنطان زین
~~العابدین
# ~~اصفهان را در محاصره گرفت ولی چون زمستان در رسید امراء لشکر او بتحریک
~~شاه
# ~~یحیی سلطان زین العابدین را بمراجعت بشیراز وادار کردند.
# اما مردم اصفهان که پعلت بخل و اساکک شاه یحیی از او خوشدل تبودند
# ~~و ازسلطان زین العابدین جانبداری سی کردند7 باین جهت شاه یحیی ناچار از
~~اصفهان
# ~~ییرون رفت.3
# پس از رفتن شاه یحیی مردم شهر امیر علی میر میران را بشیراز فرستادند تا
# ~~مراتب اطاعت و قرمانبرداری مردم این شهر را باطلاع او یرساند . سلطان
~~زین العابدین
# ~~پس از شنیدن این خیر بطرف اصفهان حرکت کرد اعیان شهر مراسم استقبال
~~بجای آوردند
# ~~و بدین ترتیب سلطان زین العابدین بدون اینکه جنگی روی دهد اصفهان را
~~ستصرف
# ~~شد وحکام قم وکاشان وساوه نیز قبول باج وخراج نمودند .
# سلطان زین العابدین خال خود امیر مجد الدین مظفر کاشی را از شیرازخواسته
# ~~بحکومت اصفقان یر قرارة کرد و برای تشبیه ms171 سلطان ابو یزید عازم نطتز شد
~~. سلطان PageV01P246
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0259.png)

# ~~ابو پزید یلرستان گریخت و باتابک پشنگ پناه برد و پس از چندی بکرمان
~~رفت .
# ~~سلطان احمد چون از آمدن او خبر یافت یکی از بزرگان لشکر را باستقبالش
~~فرستاد
# ~~تا او را پاحترام تمام وارد شهر نماید اسا چون سلطان ابو یزید بشهر
~~بابک که اول
# ~~خاک کرمان بود رسید لشگریانش بتای غارت اموال سردم را گذاشتند سلطان
~~احمد
# ~~از برادر خواست که از کرمان بیرون رود او اطاعت نکرده برفسنجان رفت
~~سلطان
# ~~احمد ناچار سپا هی بجلو او فرستاد چون سلطان ابو یزید را قدرت بقاومت
~~نبود از راه
# ~~انار متوجه یزد شد و بخدست شاه یحیی رسید .
# حرکت اهیر تیمور بطرف فارس . - امیر تیمور در یورش سه ساله خود که
# ~~از سال 78 شروع شده پس از عبور از جیحون از راه مازندران بری و از آنجا
# ~~بخرم آیاد رفت ملک عزالدین حاکم لر کوچک گریخت و او ینهاوند برگشت و
# ~~سپس برای دفع سلطان احمد ایلکانی یتبریز لشکر کشید و آذربایجان و
~~گرجستان
# ~~را متصرف شد وتا دربند پیش رفت بعد برای دفع عصیان قرا محمد ترکمان به
# ~~آلاطاق آمد وشهر های ارزروم و ارزتجان و موش و اخلاط ووان را مسخر ساخت
~~.
# ~~و در سال 80 بموقعی که در آذر یا یجان بود بنابوصیت شاه شجاع سلطان زین
~~العایدین
# ~~را بخدمت خود خواست تا مجددا حکومت فارس را بعهده او باز گذارد ونی
~~سلطان
# ~~زین العابدین در رفتن بخدمت او تعلل تمود بعلاوه فرستاده اسیر تیمور را
~~نیز اجازه
# ~~مراجعت نداد1 چون امیر تیمور از این اسرخیر یافت دریائیز همان سال عازم
~~تسخیر
# ~~فارس شده از راه همدان و گلپایگان روی باصفهان آورد .
# قتل عام اصفهان در روزدو شنبه ششم ذی القعده سال 789. - امیر تیمور
# ~~چون باصقهان رسید در ییرون دروازه طوقچی اردو زد امیربچد الدین مظفر
~~کاشی
# ~~حاکم این شهر با جمعی ازسادات وعلما و ms172 یزرگان و اشراف یا تحف و
# ~~هدایا بخدمت او رفت امیر تیمورسادات وبزرگان را احترام بسیار نمود و
~~بقلعه طبرک
# ~~رفت وپس از بازدید آنجا امیر ایگو تیمور را بغیط آن مأمور ساخت و سیس
~~درهر PageV01P247
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0260.png)

# ~~دروازه جمعی از لشکریان بمحافظت گماشت و فرسان داد در تمام شهر هرچه
~~ازاسب
# ~~و اسلحه یاشد بمأمورین او بسپارند پس از آن مال امان یر مردم شهر
~~بقررکرد واز
# ~~بیرای وصول آن مأمورینی فرستاد و فرسان داد تا وصول سال بزرگان اصفهان
~~دراردو
# ~~توقف تمایند .
# چون مأمورین در وصول مال تعدی میکردند و متعرض ناموس مردم میشدند
# ~~اصقهانیان این زبونی وخواری راتحمل نکرده در صدد معارضه برآمدندو بر سر
~~مأمورین
# ~~ریختند وجمعی از آتان را بقتل رسانیدند و دروازه ها را از چنگ محافظین
~~ان بدر
# ~~آوردند. شرف الدین علی یزدی بؤلف ظفر نامه عده کشته شد گان این واقعه
~~را سه
# ~~هزار نفر وابن عربشاه شش هزار نقر مینویسد1 .
# 1 - ابن عریشاه درکتاب عجایب العقدور در باره نتح اصفهان چنین سینویسد :
~~اهل
# ~~اصفهان ... .مب داستان این تطاول را با رئین خود درمیان نهادند او گفت
~~شبانگاه من
# ~~طبل سمینوازه چون بانگ آن شنیدید هر کس درمهمان خود درآویزد و خون وی
~~بریزد -
# ~~مردم تگون یخت بپایان کارخود نیندیشیده بر این رأی ناپسند متفق شدند و
~~چون پاسی
# ~~از شب گذشت وپانگ طبل یرخاست باران مرگ بر تیموریان فرو با رید - مردم
~~شهرشش هزار
# ~~نن ازآنان راکتتد و هستی خود بدین کشتار دستخوش نیستی کردتد ( ترجمه
~~آقای محمد
# ~~علی نجاتی ص 98 از انتشارات بتگاه ترجمه وتشرکتاب) ولی شرف الدین علی
~~یزدیمورخ
# ~~مستملق تیمورگوید . چون اراده پادشاه قهار جل جلاله بخرابی آن دیار
~~تعلق گرفته بود
# ~~« اذا ارادالله شیئا هیا اسبابه» درآن اتنا شبی یکی از جهال رساتیق
~~اصقهان که او را
# ~~علی کجه پا گفتندی و از طهران آهنگران یود در اندرون شهر دهلی زد و
~~حشری از اشرار
# ~~« غوام ms173 تار تام بل هم اضل » جمع شدند و دست بیباکی برآورده گرد محلات
~~برآمدند و
# ~~اک محصلرن «ا کشتتد متر چدمسه که متی و وجودی داشتتد و محصلات خود را
~~ازشر PageV01P248
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0261.png)

# چون خبراین واقعه بامیر تیمور رسید آتش غضیش زباته کشید وفرمان داد
# ~~سپاهیان شهر را درتصرف آورند. مردم شهر چون دیدند که هیچ عذر وبهاتهای
~~پذیرفته
# ~~نخواهد شد وهیچ شفاعتیمورد قبول واقع نخواهد گردید پایداری نمودند ولی
~~تاب
# ~~مقاومت نیاوردند و بدست سپاهیان تیموری افتادند.
# امیر تیمور دستور داده بود غیر از محله سادات وخانه خواجه امام الدین
# ~~واعظ گرچه یک سال بیش از آن فوت درده بود شهر را بآتش یکشند و مردم را
~~از
# ~~دم تیغ بگذرانند. او برای این منظور شهآر را یین دسته های لشکری تقسیم
~~کرد وحکم
# ~~نمودهر کس سری بیاورد . شرف الدین علی یزدی گوید: بعضی ازلشکریان که
~~نمیخواستند
# ~~یدست خود مباشر قتل شوندسر از یاساقیان میخریدند و میسپردند و در اوایل
~~حال
# ~~سری ببیست دینار کپکی بود و در اواخر که هرکس حصه خود سپرده بود یک سر
# ~~بنیم دینار آمده بود وکسی نمیخرید و همچنان هر گس را مییافتند
~~میکشتند.1
# عده ای از مردم اصفهان خواستند بگریزند از قضا آن شب برف بارید واثر
# ~~پای ایشان در برق بماند سپاهیان اسیر تیمور اثر پای ایشان گرقتند و در
~~هر جا که
# ~~پنهان شده یودند بیرون آوردند و کشتند. عدد کشته شد گان را شرف الدین
~~علی
# 1- ابن عربشاه گوید . در این حال سردی روشن بین بیکی از امیران تیمور
~~پناه بردو
# ~~واز او خواست که حال رعیت را رعایت کتد و بازیاندگان را زینهار دهد. وی
~~گفت جمعی
# ~~از کود کان را برجانی بلند یدارید شاید که تیمور زا بر آنان رحمت آید
~~آنان چنین کردندو
# ~~عده ای از کود کان را در رهگذر او نگه داشتند و این اسیر که در ملازست
~~تیمور سواربود
# ~~اورهبییکه کورکا بودید ل ms174 داد و از او درخواستکرد که بر ایثان ببخشاید
~~تیمور PageV01P249
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0262.png)

# ~~یزدی . * هزار نفر تفر نوشته وگوید از آن سرها در مواضع متعدد سنارها
~~ساختند .
# حافظ ابرو که در این موقع خود شاهد قتل عام بوده گوید : این ضعیف که
# ~~مؤلف این تألیف است ( یعتی کتاب تاریخ آل مظقر) در آن ایام با خدمت
~~بولانا
# ~~شهاب الدین عبدالله لسان منجم ازدروازه طوقچی تا قلعه طبرک که یک نصف
~~دیوار
# ~~شهر است از نیرون شهر در آن روز سیگنشتیم مناره ها که سر یرآورده یود
~~شمردیم
# ~~28 مناره بود هر مناری در یکدیگر از هزار سر زیاد یودو بدو هزار
~~نمیرسید تخمینا
# ~~در یکدیگر یکهزار و پانصد میتوانست گرفت که 42 هزار باشد و اطراف دیگر
~~نیز
# ~~بود اما رکن اعظم این طرف بود »1
# در باره علت قتل عام اصفهان ابن شهاب مؤلف جامع التواریخ حسنی چنین
# ~~گوید : جمعی ترکان مست در بازارگاه عورتیرا بگرفتند و سیکشیدند عورت
~~فریاد
# ~~برآورد که ای حیزان : هزار مرد حاضرید وزن کدخدا را سیکشند ؟ علی کجه
~~پا
# ~~نامی که پهلوان اصفهان بود بر ترکان غلوی کرد و آن مغولان را بکشت و
~~فرمود
# ~~که دهل زدند و آواز برآوردند که هر کس بزی در خانه دارد سر یرد
~~اصفهانیان
# ~~جاهل هر کس که مقولی در خانه او نزول کرده بود بقتل آوردتد و هزار ترک
# ~~یکشتند .
# حرکت امیر تیمور بطرف شیراز وفرار سلطان زین العابدین . اسیر تیمور
# ~~پس ازقتل عام اصفهان جانی ییکث جوتآی قربانی و یوسف شاه را بمحافظت شهر
# ~~گماشت و خود بطرف شیرازحرکت کرد  سلطان زین العایدین از شنیدن این خیر
~~روی
# ~~بگریز نهاد و با اینکه یین او وشاه منصور صفائی نبود ناچار از راه
~~کازرون
# ~~بخوزستان بپناه او رفت. شاه منصور او را باکمال احترام وارد شوشتر نمود
~~وبافتخار
# ~~او چشنی ترتیب داد ولی پس از اندک مدتی ببهانه اینکه سلطان زین
~~العابدین PageV01P250
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0263.png)

# ~~در اندیشه خیانتی ms175 است او را دستگیر ساخته در قلعسه سلاسل واقع در،
~~فرسنگی
# ~~شوشتر زندانی ساخت
# امیر تیمور در اوایل ذی الحجه سال 789 بنزد یکی شیراز رسید و در حوالی
# ~~باغ تخت قراچه خیمه زد . بزرگان شیراز بیش او رفتند و مراسم خدمتگذاری
~~بجای
# ~~آرودند و یکهزار توسان کپکی قبول کردند که برسم امانی بپردازند برای
~~وصول آن
# ~~امیر عثمان عباس بشهر رفت و تمام و کمال وصول کرد و در روز عید قربان
~~بعد از
# ~~ادای وظایف عبادت سکه و خطبه بنام او کردند . سپس امیر تیموربا
~~حضارشاهزاد گان
# ~~آل مظفر فرسان داد شاه یحیی حا کم یزد با پسر بزرگش سلطان محمد و سلطان
~~احمد
# ~~حاکم کرمان 1 وابو اسحق پسر سلطان اویس بن شاه شجاع حا کم سیرجان بخدمت
# ~~امیر تیمور رسیدند.
# حکام اطراف مانند اتابکان لر وگرگین لاری حاکم لارستان با هدایا و
# ~~تحف بخدست او آمدند وبدین ترتیب تمامی فارس و مضافات بتصرف امیر تیمور
# ~~در آمد . 2
# هراجعت امیر تیمور وحکومت شاه یحیی در شیراز . هنگامی که امیرتیمور
# ~~در شیراز بود خبر آمد توقتمش خان حاکم دشت قبچاق این بار یه
~~ماوراءالنهرلشکر
# ~~کشیده است و از این رو امیر تیمور شاه یحیی را بحکومت شیراز بر قرار
~~کرد و در
# ~~واقع او را جانشین سلطان زین العابدین ساخت . وحکومت اصفهان را بسلطان
~~محمد PageV01P251
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0264.png)

# ~~پسر بزرگ شاه یحیی داد و حکومت کرسان را بسلطان احمد و حکوست سیرجان را
# ~~بسلطانا بو اسحق بقرار سابق واگذارکرد و حکومت ابرقوه را نیز در عهده
~~پهلوان
# ~~مهذب حاکم سابق آن باقی گذاشت و فرمان داد سید شریف جرجانی را که تا
~~این
# ~~تاریخ در شیراز اقامت داشت با جماعتی از هنرمندان و پیشه وران رواته
~~سمرقند
# ~~نمایند و خود پس از دو ساه توقف در شیراز عازم سمرقند شد .
# عاقبت کار سلطان ابو یزید . سابقا گفته شد که سلطان ابو یزید که از طرف
# ~~شاه یحیی حا ms176 کم نطنز شده بود چواز آمدن سلطان زین العابدین بنطنز اطلاع
~~یافت به
# ~~لرستان گریخت و از آنجا بکرمان رفت و چون نشگریانش نسبت بمردم کرمان
~~بنای
# ~~تعدی و تجاوز را گذاتتتند ناچار سلطان احمد او را ازکرمان ییرون راند
~~واو نیز یه
# ~~شاه یحیی حا کم یزد پناه برد و چون اسیر تیمور شیراز را در سال 789
~~متصرفشد
# ~~سلطان بایزید بطرف هرموز رفت و قصد داشت که بهندوستان بگر یزدولی بمحض
~~شنیدن
# ~~خبر مراجعت اسیر تیمور بسمرقند بگرمسیرات کرمان رفت و پس از مراجعت
~~سلطان
# ~~احمد از شیراز بهمدستی طوایف اوغانی با سلطان احمد بجنگ پرداخت اسا
~~گرفتار
# ~~شد و مورد بخشش قرار گرفت و بحکومت جیرفت و رودبار منصوب شد و برای
~~گرفتن
# ~~اموالی که پادشاه هرموز هر سال بسلطان احمدسیداد بدان طرف رفتو بعد از
~~تسخیر
# ~~قلعه منوجان وگرفتن سالیات آن نواحی به خدمت برادر برگشت وپیش او بود
~~تا
# ~~اینکه درشوال سال *79 وفات یافت .
# بنا بنوشته مؤلف جامع التواریخ حسنی سلطان ابویزید مردی شجاع وخوب
# ~~ستظر و آراسته بکمالات بود وخوب شعر سیگفت از اشعار او این رباعی است.
# از واقعه ای ترا خبر خواهم کرد
### | وان را بدو حرف سختصر خواهم کرد
# با عشق تو در خاک فرو خواهمشد
### | پا عهد تو سر زخاک بر خواهم کرد
# سلطان ابو یزید خط ثلت را خوب سینوشته . در تخت جمشید بر دیوار یکی
~~PageV01P252
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0265.png)

#
# ~~از عمارت ها درسه جای مختلف یاد گارهائی حک شده که دوتای آنها بخط
~~وامضاء
# ~~سلطان ابو یزید است و سومی را دیگری برای او نوشته است .
# ~~یادگار اول :
# ~~بماند سالها این نظم و ترتیب
### | زما هر ذره خاک افتاده جائی
# ~~غرض نقشی است کز ما باز ماند
### | که هستی را نمیبینم بقائی
# ~~سگر صاحبدلی روزی برحمت
### | کند در کار درویشان دعائی
# ~~حرره اضعف عبادالله الصمد الغفور ابویزید بن محمدبن مظفر المنصوراللهم
# ~~اصلح شانه وغفرله ولوالدیه ولجمیع المسلمین برحمتک یا ms177 ارحم الراحمین و
~~یرحم الله
# ~~عبدا قال آمینافی اواخر ذی الحجه اثنین وسبعین وسبعمائه .
# ~~یادگار دوم:
# ~~الدنیا دار ممولا دارمقر فاعبروها ولا تعمروها
# ~~جهان ای پسر ملک جاوید نیست
### | دنیا وفاداری امید نیست
# ~~کسی زین میان گوی دولت ربود
### | که در بند آسایش خلق بود
# ~~بکار آمد آنها که برداشتند
### | نه گرد آوریدند و بگذاشتند
# ~~حرره العبد الاصغر ایو یزید بن محمد بن المظفر بخطه من سنه ثلث و
# ~~سبعین وسیعمائه
# ~~یادگار سوم :
# ~~حضرت السلطان ین السطان والخاقان بن خاقان نور حدیقه السلطنه ونورحدقه
~~PageV01P253
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0266.png)

# دوره انحطاط دولت آل مظفر
# ~~الخلافه زرع الدوحة السنیه ثمرة شحرة العنیه لخقرالحق والدنیا والدین
~~ناصرالاسلام
# ~~و المسلمین السلطان ین اللطان الاعظم السعید مبارز الحق والدنیا والدین
~~محمد
# ~~بن المظفربن المتصور خلد سلطانه بهذالمکان القریب البتیان العجیب فی
~~غره محرم
# ~~سنه ثلث وسیعین وسبعمائه کتبه احمد بن ولی نقسه موتضی بن محمد الحلی.
# مدت عمر سلطان ابو بزید 3 سال وب ساه بود . در سال ه ه ب بتولد شد و
# ~~درشوال سال 792 وفات یافت نعش او را به ابرقوه بردند و در بدرسه ای
~~بدفون
# ~~ساختند.1.

PageV01P254

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0267.png)

# فصل دوالزدهم
# سملطنت شاه منصوبر:795-7
# تصرف شیراز - پس از سراجعت امیر تیمور یماوراء التهر شاهزاد گان مظفری
# ~~یجای اینکه اتحاد و اتفاق پیشه سازند و بهم پشتی یکدیگر از حمله مجدد
~~امیرتیمور
# ~~یقلمر وحکومت آل مظفر چلو گیری نمایتد برعکس بمخالقت و دشمنی افزودتد
~~واسباپ
# ~~ضعف وناتوانی خودرا بیش ازییش فراهم ساختند ازآنچمله شاه منصور که
~~حکوست شوشتر
# ~~راداشت چون اسیر تیموردرتقسیم ممالک بظفری توجهی بدونکرده بود همینکه
~~از مراجعت
# ~~او بسمرقند اطلاع یافت ازخوزستان روی بشیر از گذاشت. مردم شیراز هم که
~~ازحکومت شاه
# ~~یحیی بعلت بخل وامساک وبدعهدی اش خوشذل نیودناحکومت شاه متصور را که
~~یصفات
# ~~شجاعت و جوانمردی و بذل و بخشش بتصف ویشهور بود طالب گردیدند و از او
# ~~استقبال شایانی بعمل اوردند . شاه یحیی چون وضع را چنین دید ms178 از شئر
~~خارج شده
# ~~روی بیزد نهاد1 حکومت شاه یحیی در شیراز جمما شش ماه بوده است7 شاه
~~سنصور
# ~~پ از ورود بشیراز3 باستمالت مردم پرداخت ومقرری سادات و علما راکه از
# 1- شرفالذین علی یزدی گوید. جماعتی از سادات شیراز که در اندرون شهر
~~بودند
### | بقیبه حاشیه در صقحه بعد PageV01P255
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0268.png)

# ~~سابق برقرار یود افزایش داد . خواجه حافظ که یقینا از بذل وبخشش شاه
~~سنصور
# ~~متنعم بوده دراین موقع قصیادهای گفته که مطلع آن این است.
# ~~چوزا سحر نفاد حمایل برابرم
### | یعنی غلام شاهم وسوگند میخورم
# ~~آزاد شدن سلطان زین العابدین اززندان قلعه سلاسل- پس ازحرکت شاه سنصور
# ~~از شوشتر برای تصرف شیراز زندانیانان سلطان زین العابدین که عمل شاه
~~منصور را
# ~~بیا  کسه رایت نتصور پادشاه رسید
### | توید فتح و بشارت بمهر و ماه رسید
# ~~جمال بخت ز رویرب انداخت
### | کمال عدل بفریاد داد خواه رسید
# ~~سپقر دورخوش اکنون کند که ماه آمد
### | جهان بکامدل اکنون رسد که شاه رسید
# ~~زقاطعان طریق این زسان شوند ایمن
### | قواقل دل و دانش که مرد راه رسیا
# ~~عزیز مصر یر غم برادران غیور
### | ز قعر چاه بر آمد باوج ساه رسید
# ~~کجاست صوفی دجال فعل بلحد شکل
### | بگو بسوز که بهدی دین پناه رسیا
# ~~صبابگو که چها برسرم دراین غم عشق
### | آتش دل سوزان و دود آه رسید
# ~~زشوی روی کو ساهد بدین آسیر فراق
### | همان رسید کز آتش بیرگ کاه رسید
# ~~مرو بحواب نه حافظ ببارگاه قیول
### | درد نیم شب و درس صپحگاه رسید PageV01P256
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0269.png)

# ~~در زتدانی ساختتن او که پرعم وبرادرزنش بودناجوانمردانه سیدانستند او
~~را از زندان
# ~~زاد ساختند1.
# سلطان زین العابدین ببروچرد پیش ملک عزالذین اتابک لر توچک رفت و
# ~~ملک عزالدین سقدم او را گرامی داشت . در همین موقع امیر مجداندین مظفر
~~داشی
# ~~خال سلطان وحا کم سابق اصقهان که درموقع تعبرف آین شهر بدست سپاهیان
~~تیموری
# ~~اسیر شده بود واز زتدان خلاصی یافته بیروجرد رسیذ وسلطان ms179 زین العابدین
~~که خیال
# ~~داشت از آنجا ببغدادییش سلطان احمدایلکانی یرود برسیدن اواز این نیت
~~متصرف شد .
# در این موقه عراف وفارس از لشکریان امیرتیمور خالی گشته بود . جانی بیک
# ~~جونی قرباتی ویوسف شاه که داروغه اصفهان یودند مرقع عزیمت امیر
~~تیموربماوراء النهر
# ~~بفرسان او سلطان محمد پسر شاه یحیی را بحکوست اصفهان برداشته وخود در
~~عقب
# ~~امیرتیمور عازم ساوراء النهر شدند .
# تصرف اصفهان از طرف سلطان زین العابدین - سلطان زین العابدین بفمراهی
# ~~اسیر مجدالذین سظفر تاشی و بنابدعوت سردم اصفهان از بروجزد بدانجارفت .
~~سلطان
# ~~محمد در قلعه طبرک متحصن نند ولی بزودی سر تسلیم فرود آورد ومورد عقو
~~قرار
# ~~گرفت وبا اجازه سلطان زین العابد ین بیزد نزد پدر رفت وباین ترتیب
~~سلطان زین العابدین
# ~~اصفهان را بدون هیچ زحمتی بتصرف آورد .
# شاه متصور له از خلاصی سلطان زین العابدین وتسلطش براصفهان اطلاع
# ~~یاقت بدان طرف لشگر کشید ولی چون نتوانست کاری از پیش ببرد بشیراز بر
~~گشت
# ~~و هر از گاهی باصففان و یزد لشگر میکشید و خرایی بسیار کرده بشیراز
~~برمیگشت .
# در یکی از این لشگرکشی ها چون سلطان زین ألعابدین قذرت مقابله با شاه
# ~~منصور را نداشت بتحریک شاه یحیی نامه ای بعم خود سلطان احمد بکرمان
~~نوشت و
# ~~از او در دفع شاه سنصور کمک خواست. سلطان احمد نیز چون از همه شاهزاد
~~گان PageV01P257
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0270.png)

### | سلطث شاه متصور
# ~~مظفری بزرگتر بود نابهای نصیحت آمیز بشاه منصور نوشت و از او خواست که
~~آز
# ~~تعرض بمتعرفات سلطان زین العابدین خودداری نماید اگر چه او ظاهرا گفته
~~عم
# ~~یزر گوار خود را پذیرفت ولی دست از حر دات خود بر نداشت و پیوسته
~~باصفهان
# ~~تاخت وناز نمود .
# بطوریکه قبلا گفته شد در سال 92 ب سلطان ابویزید برادر سلطان احمد در
# ~~کرمان وقات یافت وسلطان احمد حکوست گرمسیرات درمان را بجای اوبسلطان
~~بهدی
# ~~نه مادرش بازدواج سلطان احمد درآمده بود داد1 .
# لشگر کشی سلطان احمد و ms180 سلطان زین العابدین بشیراز - چون تاخت و تازشاه
# ~~سنصور بقلمرو حکومت سلطان زین العاید ین ادامه یافت او از عم خود سلطان
~~احمد در
# ~~دفع شاه سنصور مجدداکمک خواست سلطان احمد تیز در »1 محرم سال 793 بعزم
# ~~تنبیه شاه منصورو تسخیرشیراز از کرمان حرکت کرده بسیرجان رسید. سلطان
~~ابواسحق
# ~~مراسم استقبال بجای آورد و پس از آنکه هزاره اوغان نیز باو ملحق شدند و
~~سلطان PageV01P258
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0271.png)

# ~~زین العابدین نیز با سپاهیان اصفهان رسید ازراه نیریز عازم شیراز شد .
~~در آن وقت
# ~~شاه منصور برای مدافعه بحدود دارابجرد وفرک آسدهبود. جونسلطان احمد
~~بخرمه رسید
# ~~قاصدی از طرف شاه یحیی آمد و از او خواست که دو روز درآنجا توقف نماید
~~تا او نیز
# ~~با سپاه خود برسد . هرچه سلطان زین العابدین وامرا بسلطان احمد گفتند
~~که بقول شاه
# ~~یحیی نباید اعتماد کرد واکنون که شاه منصور در شیراز نیست توقف در
~~اینجا جایز
# ~~نمیباشد و باید با عجله خود را بشهر رسانید ولی اوقبول نکرد وچند روزی
~~را درخرمه
# ~~و سروستان بانتظار شاه یحبی نشست و فرصتی ناسب را از دست داد . از طرف
~~دیگر
# ~~شاه منصور موقع را غنیمت شمرده خود را بشیراز رسانید . چون سلطان احمد
~~از آمدن
# ~~شاه یحیی سأیوس گردید حرکت کرده خودرا بحوالی شیراز رسانید شاه
~~سنصوربمقا بله
# ~~بیرون آمد و در جنگی سپاهیان آنان را شکست داد . سلطان احمد بکرمان
~~برگشت
# ~~و سلطان زین العابدین عازه اصفهان شد وسلطان ابواسحق نیز بسیرجان رفت .
# در سال 793 سلطان زین العابدین بقم لشگر کشید . خواجه اصیل حاکم قم
# ~~از اعجکی1 حاکم عراق عجم کمک خواست سلطان زین العابدین نیز ایلچی پیش
# ~~اعجکی فرستاد و پیغام داد که خواجه اصیل با شاه منصور ستفق است وشاه
~~منصور
# ~~که خیال تصرف عراق عجم را دارد پس از سمن بسراغ تو خواهد آمد اکنون
~~صلاح PageV01P259
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0272.png)

# ~~در آن است که بین ما ااتحاد و اتفاق برقرار شود ms181 اعجکی سخن او را پدیرقت
~~و فراز
# ~~برآن شید که او سلطان معتصم پسر سلطان زین العایدین را پادشاه عراق
~~گرداند ولی
# ~~پعضی از امرا با این سوضوع سخالفت کردند وسلطنت سلطان بعتصم را در عراق
# ~~مصلحت ندانستند باین جهت اوسیف الملوک پسر امیر زاهد ایلکانی رابحکومت
~~عراق
# ~~عجم برداشت .
# لشگر کشی شاه منصور بطرث اصفهان ونابینا ساختن سلطان زین العابدین
# ~~شاه سنصور پس از سنهزم ساختن سپاهیان سلطان احمد وسلطان زین العابدین
~~درسال
# ~~93 ب باصفهان لشگر کشید وچون بنزد یکی این شهر رسید عدهای از یزرگان
~~واعیان
# ~~و اشراف شهر نزد شاه منصور آمدند واز اواطاعت نمودند . سلطان زین
~~العابدین چون
# ~~یارای جنگ با او نداشت بطرف داشان گریخت ولی امیرمجدالدین مظفر کاشی
~~خال
# ~~او دستگیر شد . شاه سنصور در تعقیب سلطان زین العابدین بکاشان رفت و در
~~این شهر
# ~~اسیرمجدالدین سظفر کاشی را بقتل رسانید . سلطان زین العایدین که بقصد
~~فرار بطرف
# ~~خراسان بحدود ری رسیده بود در قریه تهران یکی ازقراء ری بدست موسی جو
~~تسار
# ~~ته از طرف امیر تیمور در این ناحیه حکومت داشت گرفتارشد. موسی جو کار
~~او را
# ~~در موقعی که شاه بنصور در قم اقامت داشت پیش او آورد و شاه سنصور در
~~ازاء این
# ~~خدمت او را سجددا بحکومت ری برقرار کرد و سپس عازم اصفهان شد و در موقع
# ~~عزیمت فرمان داد سلطان زین العایدبی را نایینا ساختند و بقلعه سقید
~~قارس قرسنادند
# ~~و خود بشیراز بر گشت.
# در سال 4 9  شاه متصور بیزد لشگر برد و این شهر را در محاصره گرفت ولی
# ~~بوساطت سادر از جنگ با برادر صرف نظر کرد بشرط آنکه سلطان جهانگیر پسر
~~نناه
# ~~یحیی ملازم خدست شاه منصور باشد . در همین سال ایلچی با تحف و هدایا
~~پیش
# ~~اعجکی حا که عراق عجم فرستاد واز اوخواست تا با یکد یگرروابط دوستاته
~~برقرارنما پند
# ~~ولی اعجکی پیشنهاد او را نپذیرفت واز اطاعت سلطان ms182 احمد جلایری خارج
~~نگشت.

PageV01P260

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0273.png)

# کمک خواستن شاه منصور از سلطان احمد برای بیرون راندن سپاهیان امیر
# ~~تیمور از ایران - شاه مسنصور از یزد بسوی کرمان رفت و بسلطان احمد
~~پیغام داد که
# ~~قصد تصرف کرمان را ندارد بلکه مقصود آنست که عم بزر گوار با لشگر وسال
~~اورا
# ~~سدد نماید تا با سپاهیان فارس و کرمان و عراق بخراسان رفته نگذارد
~~اسمیرتیمور از
# ~~از رود جیحون بگذرد ولی سلطان احمدخواجه عزالدین آوجی را که از بزرگان
~~کرسان
# ~~بود نزد شاه ستصور قرستاد و پیغام داد که تو بچای فرزند سن هستی و سرد
~~وگرم
# ~~روزگار کمتر چشیدهای سا را آن قدرت و توانائی تیست که با امیرتیمور
~~بجنگ و ستیز
# ~~برخیزیم . این عمل تو باعث آن میگردد که آتش غضب امیر تیمور افروخته تر
~~گردد
# ~~و خشگ و تر این سملکت بسوزد و نیز پیغام داد« که اگر من غاشیه حضرت
~~خاقانی
# ~~را بردوش گرفته پیاده در رکاب او روم دوستتر از آن دارم که بمنت فرزند
~~خود
# ~~پادشاهی روی زمین کنم»1 . درجهآ دشمنی ونفاق شاهزاد گان مظفری را ازاین
~~پیغام
# ~~میتوان دریافت و معلوم نمود که جز شاه منصور دیگر شاهزاد گان سظفری در
~~اطاعت
# ~~اسیو تیمور بودند و یا از وحشت اوجرات اظهار وجودی نداشتند .
# سلطان احمد پس از این پیغام بطرف رفسنجان رفت وشاه منصور که صلاح
# ~~خود را در مقابله با عم خود نمیدید بیزد بازگشت و پس از غارت اطراف این
~~شهررا
# ~~درمحاصره گرفت. درحین محاصره گرگین سردارلشگرش بزخم تیردرگذشت شاه
~~منصور
# ~~ازاین معنی غمگین شده مجددا یکرسان حمله برد و اطراف رفسنجان را بباد
~~قتل وغارت
# ~~داد . سلطان احمد بمقابله او بیرون آمد چون بعضی ازسپاهیان شاه منصور
~~بسلطان
# ~~احمد بیوستند او بسیرجان رفت وسلطان ابواسحق حاکم این شهر را با خود
~~متفق
# ~~ساخته همراه خود بشیراز برد و پس از تهیه لشگریانی دوباره یکرمان برگشت
~~و در
# ~~بلوک ارزویه بنای تاخت ms183 و تازرا گذاشت . سلطان احمد بشنیدن این خبر
~~بمدافعه او
# ~~رفت . سلطان ابواسحق تیز از شاه منصور چدا شده بمقر حکومت خود بر گشت.
~~دراین
# ~~موقع بسلطان احمد اطلاع دادند که پقلوان قطب الدین حیدر که قائم مقام
~~او در PageV01P261
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0274.png)

# ~~شهر کرمان یود با سلطان ابواسحق مواضعه کرده درصدد تصرف شهر است یاین
~~جهت
# ~~سلطان احمد از یورش سیرجان صرف نظر کرده بشهر کنرمان رفت و پهلوان
~~قطبالدین
# ~~حیدر را یجزای عمل خود رسانید .
# در این زمان بود که ایلچیان اسیرتیمور بکرسان رسیده پیغام دادند
~~اسیرتیمور
# ~~عازه عراق است و سلطان احمد باید در ولایت ری با لشگر ترمان باردو
~~بپیوندد .
# چون شاه منصورنتوانست در کرسان کاری از پیش ببرد و سواققت سلطان احمد
# ~~و سآیر شاهزاد گان مظفری را در جلوگیری از امیرتیمور جلب نماید1 بملوک
~~اطراف
# ~~از آن جمله به ایلدرم با یزید سلطان عثمانی ستوسل شد و نامهای یدو نوشت
~~واز او
# ~~دراین باره کمک خواست.
# این است نامه شاه منصور با یلدرم یایزید «خلدالله تعالی فی الدولة الغراء
~~و
# ~~النصرة الزهراء مملکته وسلطنته بین المسلمین الی یوم الدین . بند گیهای
~~اخلاصن
# ~~آئین از قییل دعا وثنا و تحسین ومذحت ومحمدت وستایش و آفرین با نقود
~~سعود
# ~~جواهر زواهر نثار افسر آفتاب زیور و پای انداز تخت آسمان شکوه میکند و
~~میگوید .
# هزار آفرین از پای تا سر %~% که سر تا پا سزای آفرینی
# علیک عون الله. توفیق شرف سعادت بلاقات از حضرت رب العالمین خواسته
# ~~میآید .
# توئی چشم و چراغ هر دو عالم
### | ز تو گیرد دو عالم روشنائی
# همیثه از پرتو آن دولت فرخنده سردم دیده را عین بینائی و روشنائی حاصل
# ~~میشود - دوتابین آیین روح الامین  چون تباعد جممانی مانع تلاقی روحانی
~~نمیشود
# ~~و بعد مکانی حائل قرب جانی نمیگردد - قرب جانی چو یود بعد مکانی سهل
~~است -
# ~~اگر جارع نشأة بزم صبوحی که «الارواح جنود سجنده» طالیی را بطرب آورد
~~وطرب ms184 PageV01P262
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0275.png)

# ~~بطلب انجامد که «اذا طربوا طلبوا واذا طلبوا وجدوا، وارواح هنگام اشباح
~~باشهرت
# ~~پنفانی و الهامات ربانی سر بعرفت * فما تعارف بتها اثتلف » عارفانه در
~~میان تهندو
# ~~قول نهفت در مقام قدس تکرار کوده یاد آورتد و با بعد ساقت از راه حرقت
~~حرارت
# ~~چون جام پردست گیرند بدور کاس استیناس چمن مصافات و انجمن موالات را
~~نظم عقد
# ~~پروین و رونق بهشت برین دهند . نزد یک من آنست که دوریت نباشد . و اژ
~~اینجاست
# ~~که بخت بیدار وعقل هشیار هواداری (عاشقی صیت جهانداری کرده) وجثه محبت
# ~~پادشاهی در چمن چان بی اشتباهی پرورش داده «انبتها تیاتا حسنا» ومشتاقی
~~را
# ~~یاشفاق خجسته اخلاقی دلالت تموده ومهربانی را یصد رمحبت صاحبقرانی
~~حواله کرده .
# اندر جهان حوالسه هر کس بچاثبیست
### | ما را بجانب تو زهی خوش حوالتی
# چندم ماه سبارک ذی الحجه سنه اثنی و ثمانمائه1 بمبار کی نیت آستان اخلاص
# ~~و سلارست دیوان اختصاص طغرای منشور گامرانی کشده تاریخ ثال جهان کاسی
# ~~میکند و روزناسه بهروزی مضیوط سیدارد و تکمیل جامع جمعیت میکند در
~~حالتی که
# ~~بهزار زبان ذا کر احسان بیستت و ازمیان جان شاکر استنان بیضنت است.
# الحمدلته حمدا یستجلب درالمواهب ویستحلب درالمطالب . بعداز رفع اعلاء
# ~~کلمه اخلاص وتوسل بوسایل اخنصاص - کز آن باشد سران را سرفرازی - مصدوقه
# ~~مقصود آن است که چون صیت معدلت پادشاهی و آوازه صفت نعقت جهان پناهی در
# ~~جهان گشائی و عالم نمائی از راه وفور سرعت و ظهور شهرت تاب آفتاب و
~~گوشمال
# ~~ننمال داده
# بگرفت شرق و غرب جهان صیت دولتت
# آری چو عزم گشت جهانگیر صیت تو
# آرزوی دل و رغبت جان وسیل طبیعت وحاصل فکر وخلاصه اندیشه آن بوده
~~PageV01P263
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0276.png)

# ~~که یآن حضرت سلک قربت فلک رتبت ارتیاطی سقتضی انبساط و التجایی مفضی
~~برجا
# ~~و اتفاقی پاک از نفاق وتوسلی خانی از تیدل روزی و کرامت شود وبترتیب
~~اسباب
# ~~وسایل و تفتح ابواب رسایل آن باشد که ms185 فنون سهربانی بتطابق و توافق
~~بمرتبهای رسد
# ~~که حهانیان را بحقق شود که در نصرت آن بخت بلند و تمشیت دولت ارجمند -
~~اول
# ~~کسی که لاف محبت زند منم - وازآن حضرت مخلص نوازی که موجب سرافرازی
# ~~باشد و امدادی که سزید اعتقاد تواند بود بظهور پیوندد .
# کز آن ماتد دودست فتنه بسته
### | وزآن گردد دل دشمن شکسته
# و بمشورت فکر و رای رزین میخواست مردی مجرب و سودب سهذب را که هر
# ~~تجربه اندوخته وچشم و زبان ادب آموخته و منزلت گزاردن این سصلحت ورتبت
# ~~بلاغ این نیت داشته باشد بصوب در گاه جهان پناه روانه گردانا - گشاد
~~کارها باشد
# ~~ازآن در- سبتدای آن خبر که نصب العین است رفع کرده شود تادراین وقت که
~~مرتضای
# ~~اعظم سید شمس الدیت بمقتضای اذا ارادالله بعبد خیرا هیا اسبابه از حیس
~~یغداد خلاص
# ~~شده آمد و آثار آشتائی و انوار آن روشنائی دید گفتم رسید آتکه رساند
~~پیام ما - و در
# ~~صحیت او بیغرض عرضحالی رود که عالم ازآن خراب وجهانی دراضطراب است - در
# ~~آفاق افتاد این داستان - درهرزبانی آن واقعه جانگداز سلاعین جغتای است
~~« اولئک
# ~~الذین اشتروا الحیوة الدنیا بالاخره فلایخفف عنهه العذاب ولاهم یتصرون»
~~که
# ~~ظنمت ظلم و کدورت کفر واشتعال نایره جور و بلا واتتشار شرار شرور و
~~ابتلاء
# ~~رستاق اطراف واکناف آفاق را «کظلمات فی بحر لجی یغشاه موج من فوقه موج
~~من
# ~~فوقه سحاب» تاریک ومظلم وسیاه و مدلهم گردانیده و از بییاکی چون آتش
~~رستخیز
# ~~وآب سیل انگیز جهانی میشورانند وعالمی میسوزانند « یقطعون ما امرالله
~~به ان یوصل
# ~~ویفسدون فی الارض اولئک هم الخاسرون » واز سربریدن بیگناهان سربدارانند
~~- چنین
# ~~سر به که باشد پرسردار- و یا آنکه از پلیدی چون ناپاکان جویهای خون
~~روان کرده
# ~~دست ازآن ثمیشویند- چنین دست از جهان ببریده بادا - وآیروی روی پوشان
~~خدرعفت PageV01P264
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0277.png)

# ~~و پرده عصمت که پاکیزه و عزیزتر از آب زند گانی و دلفروزتر از آتش
~~حوانی است
# ~~چنان میریزند ms186 که قاروره محموم وشراب مسموم نتوان ریخت « من کشف عورة
~~مومن
# ~~کشف الله عورته» چنین بی عرضیها علی روس الاشهاد بجهت زر وطلا کرده و
~~داغ افلاس
# ~~برجان و جبین عزیزان زده سر تاپای خلایق چون دست ودل عاشق پر داغ
~~میکتند
# ~~و چشم بر نتره سفید که مرغ مردمی را در هوای سخا بدان پرواز دهند چنان
~~سیاه
# ~~میکنند نه مردم را چون گوشت بریان در تنور نهند و چون مرغ کیاب باتش
~~گردانند
# ~~و در طلب سیم ده آن رااز بهر نمک دیگ سروت طلبند هزاران سبو نمک آب
~~درحلق
# ~~خلق میریزند وبر خوان «طعاما ذاغصة وعذابا الیما » هر زمان نمک پاره
~~کنند و
# ~~دراستخلاص درم بسته گرهی که او جزجهت گشاد سلم چتین حربی یکاری نیاید
~~پنجه
# ~~ارباب ایادی را رنجه شکنجه سیدارند و باصتاف تخویف و ترهیب و انواع
~~تتغیص و
# ~~تعذیب دهند وگنجیته و جیب و نیسه غنی ومفلس میپردازند و ذخیره و خزینه
# ~~خود میسازند «فتکوی بفا جباههم وجنوبهم وظهورهم» .
# این ید اندیشی از بدان آید %~% نه ز نیکان و بخردان آپد
# و عجیب تر اینکه وقت سطالعه مواعظ از بینائی چنان محجوبتد که گوئی دیده
# ~~دل ایشان آکنده شده «ختم الله علی قلوبهم وعلی سمعهم وعلی ایصارهم
~~غشاوة صم
# ~~بکم عمی فهم لایرجعون » وسرور ایشان که از نامش در عالم ننگ دارند «ما
~~حال
# ~~قوم هوقائدهم » خبیث را نه اصل ونه اعتقاد ونه زیور ونه زیب وفرآن دل
~~سیاه و
# ~~دردار تیاه خود را مون بیگناه وموحد بیاشتباه میبتدارد «ومن الناس من
~~یقول
# ~~آمنا باله و بالیوم الاخر وباهم بمومتین » و با آن همه بدی و اخلاق
~~وعادات ردی
# ~~خود را محسن ومصلح وتجارت خود را که سراسر زیان است ربح سیداند «واذا
~~قیل
# ~~لهم لاتقسدوافی الارض قالوا انمانحن بصلحون الاانهم هم المفسدون ولکن
~~لایشعرون»
# ~~ارضاع کفره و زنادقه یا یکدیگر میکنند وشرک والحاد را باهم ازدواج
~~میدهند و با
# ~~آن همه شقاوت ms187 و عداوت خود را از اولیاء دولت میورزند و میدانند باسیرت
~~شیطنت
# ~~قصد چمن سلطنت سیکنند واز راه خذلان بر اظهار کلمه عصیان دلیری
~~مینمایند وسرور PageV01P265
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0278.png)

# ~~غرور او را مداخلت مملکت محروس باعث نمیشوند - تو بیین تا بچه حدجقل
~~فراوان
# ~~دارند - «ذلک هوالظلال البعید » ونمیداتند که هر مغرور مدهوش که خود را
~~در
# ~~معرض معارضه خداوند عقل و هوش آورد برکرده خود نفرین کتد و هر آهوی لتگ
# ~~با شیر بیشهآ جنگی پتجه زند جان خود را بخون رنگین گرداند .
# نسی کو افکند یر آسمان سنگ %~% بآزار سر خود دارد آهنگ
# وشک نیست که بمقتضای « قان مع العسریسرا » هرزهری را تریاقی وهرقهری
# ~~را اشفاقی و هر محنتی را سروری و هر ظلمتی را نوری در سعرض و مقابل
~~آوردهاند و
# ~~هرآینه حکمت ورحمت اقتضا میکند که تاسر «سیقت رحمتی علی غضبی »
~~برجهانیان
# ~~پیدا و هویدا گردد . از اخبار و آثار سعلوم میشود در عهود سابقه وقرون
~~سالفه رمان
# ~~استیلای فراعنه و استعلای جبابره بود بر هر سفیهی نبیهی و بر هر مفتنی
~~ممکنی وبر
# ~~هر مخذولی مقبولی گماشتهاند تا مرهم رحم بر چراحت زیش و زخم نیش آلود
~~ظلم
# ~~نهاده وآز راه داد درمنع پیداد واداد داده (کذا) واکنون که اغاثت مظلوم
~~حواله
# ~~بدولت آن پادشاه تاج بخش و تخت گستر است (هان تا چه کنی که نوبت دولت
# ~~تست) - و بتکلف درآوردن و گزاردن این مهم که نسبت با بندگان دولت چروی
~~وبا
# ~~جهانیان کلی است کما کان قضای مضای آن حکم دارد که چون بحرزاخر جیفه را
# ~~ستلاشی وناچیز گرداند وبسیل هایل خار وخس از راه بردارد وشرعا وعقلا و
~~عرفا
# ~~با چتین قرو زیب وشوکت وشکوه و غلبه حشم ولشگر انبوه وینبست همت بلند و
# ~~تخت یخت ارجمند وملک فسیح وعقل صحیح واوصاف سلکانه دردمت همت فلک
# ~~رتبتلازم سیشود و بدرچه وچوب میرسد که جهت اطاعت او اسر الهی و اقامت
~~بقیام
# ~~ناسوس پادشاهی وبسرپنجه ms188 قوت دست درازی دستی چند بریندد واز سر قدرت
~~سودای
# ~~سرداری از سراسیمهآ سر گشته ای چند بیرون برد و آتشی که در جهان زدهاند
~~در جان PageV01P266
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0279.png)

### | تا ریخ آل سظفر
# ~~و رسوله و بسعون فی الارض فسادا آن یقتلوا اویصلبوا اوتقطع ایدیهم
~~وارجلهم » در
# ~~باره ایشان بامضا رساند .
# شدی کو چنین کردنیها کند %~% زمانه بر او آفرین ها کند
# باشاد که یکیاز اهل نظر چون نرگ سربسلامت بیردتا برجگرخونین سوخته
# ~~چون لاله آیی بماند و طفل نارسیده چون شکوفه بمرتبه پیری برسد وسر
~~پوشیده چون
# ~~غنچه یمیر خود در پرده شصمت بماند ومسکینی چند که از خوف چون نرگس چشم
# ~~خواب وسر بالین ندارند بر بسترراحت چون چنار دستها بکشند و مانند
~~سروپایها دراز
# ~~ندنند تا حق موهبت الهی گزارده و شکر نعمت پادشاهی بجای آورده باشند هر
~~آینه
# ~~بملکت داسرانی با سلکت جاودانی جمع شود واز تمره جهان کامی که در عین
~~ارتقاع
# ~~نتیجه شجره نیکنامی است انتقاع وبرخورداری یابند - ازاین نیکوئی نیک
~~بیندیش -
# ~~هرچند که حد خود نمیدانند و مایه خود نمیشتاسند « رحم الله اسرأ عرف
~~قدره» که
# ~~چنان حضرت را با دل دانا و دولت توانا که در ادراکش همه تحقیق و کردارش
# ~~سراسر توفیق است برقتال واستیصال ارباب ضلال ترغیب و تحریض نمایذ اما
~~از راه
# ~~دین نصیحت عیب نبود - زبان گقتن بسری رواست که نتوان نهفتن پادشاهان را
~~- روا
# ~~تاشد در زمان دولت چنان پادشاهی صاحب پاس خدا شناس برخدا پرستان چنین
# ~~فضیحتی رود تدارک نفرماینا و بر دین پروران چنین بیدادی کنند و انتقام
~~نکشند در
# ~~این زحمت فزون چون محا با مفید تمیافتد و دراین رنج مهلک داروی مدارا
~~تافع نمی آید
# ~~که اگر بموضع غیرستحق تریاق داده باشد موثر نگرددچه زهری یجای زهره
~~بذشمن
# ~~اگر دهی تریاق است.
# و وضع الندی فی موصع السیف بالعلی
### | مضر کوضع السیف فی موضع الندی
# محققان مستمقان برج باختر دراز گوهر و زهر ms189 از پاد زهر ومار از مهره فرق
# ~~درده مهره از ماروزهره ازشیرطلبند که مقصود ازپادشاهی وفرمان رانی آنست
~~که انصاف
# ~~از ظالمی تواند ستد یا داد مظلومی تواند داد وبدین وسیله قرب الهی
~~تواند جست PageV01P267
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0280.png)

# ~~و بتخت تقرب تواند رسید و از درجات بحر عنایات گوهری بر تاح دولت نشاند
~~فکیف
# ~~سست عهدی چرخ سعلوم و بی وفائی دهرسشهود است « والاخره خیر وابقی»
# اسید جنان است که هرجه زودتر باشعه آفتاپ جهاتتاب دولت غرا غمام این
# ~~غم که برجهان وجهانیان سترا کم شده است بکلی منکشف گردد ومواد فساد آن
~~طاغی
# ~~یاغی که مزاج عالم ازحال اعندال گردانیده بمیاین حکم حکمت آسیز مرفوع
~~ومنقطع
# ~~شود .
# بجائی که غم را دهی بستگی %~% شتابند گی کن بآهستگی
# واگر نسیت بنوع مصالح وتعدد سوانح در برآمدن این حاجت عالمیان را
# ~~تاخیر وتعویق افتد - همچنان تیست جای نومیدی که حفق جل و علا از راه
~~بتدد
# ~~توازی وچاره سازی «ان الله رئوف بالعباد » بموحب وعده محققه «انی اجیب
~~دعوة
# ~~الداع اذادعان » باستغاته ییگناهان واستعانه داد خواهان ببخشاید و آن
~~ظلم ظالم
# ~~ستمکار مردم آزار را که یا دوستان خدا دشمن است از سر روزکار اهل
~~روزگار بزور
# ~~کاری برداشته شریران را گرفتار شرار آتش کردار نا هموار خود گرداند و
~~شومی افعال
# ~~قبیح وحرکات شنیع آن گروه ضاله که از ایشان خلق عالم بجان آمدهاند
~~بکاربار همگی
# ~~ایشان تفرقه و پرا کند گی انداخته از هم پپاشانند .
# اگر یدکند مرد (تهار خوار
### | بگردون گودان رود زهره وار
# سرانجام گیتی بشیب آردش
### | بدست با خویش بسپاردش
# ان الله یمهل ولا یهمل والله عزیز ذوانتقام »
# علی الجمله این سعتقد ترین یند گان خدا سنصوربن محمد مظفر1 برادرزاده
~~سرحوم
# ~~شاه شجاع رحمه الله از اضطراب این طایفه جان را وداع کنان بتقصیر خود
~~اعتراف
# ~~میآورد واز دریای رحمت اعتراف مینماید وامید بشارت ««فضل الله
~~المجاعدین علی PageV01P268
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0281.png)

# ~~القاعدین درجة» جزم کرده وبا آن پادشاه ms190 یکدل و یک جهت شده و سر براه
~~ارادتش
# ~~باز نهاده وکمر اخلاص بمیان جان بسته تیغ بر دفع دشمنان دین و اخوان
~~شیاطین
# ~~کشیده و از آسایش و آرامش در گذشته و عیش ورود را درود فرستاده و بآرام
~~وقرار
# ~~قراروآرام نگرفته واز راح و ریحان کناره کشیده راحت روح از قدوس وسبوح
~~درخواسته
# ~~و از سرخود و مغفر دور نکرده و از تاج و افسر ترک زیور نموده و از
~~حریرو پرنیان تن
# ~~ناز پرور را بزره و خفتان معتاد ساخته و در پنجه بجایجام وساغر مدام
~~گرز و خنجر
# ~~گرفته وران وپای را از نرمی سمور و راحت سنجاب بزحمت زین و کوفت رکاب
# ~~خرسند گرد انیده .
# یا بر سراد بر سر گردون نهیم پای
### | یا مردوار در ره همت نهیم سر
# «ان الحکم الاالله علیه توکلت وعلی الله فلیتو کل المتوکلون» یقین که آن
# ~~سلاعین محیل چون خیل شیاطین اول ازراه حیله برآمده بحجج حجاجی ازطریق
# ~~سوعظه گوئی بفریب درمیکوشند و باندک فرصتی چنانکه آدم علیه السلام را
~~از بهشت برین
# ~~بدانه ای فریفته و آواره نموده هر پادشاهی را از جای خویشتن بهمان شکل
~~اخراج
# ~~میکنند مبادا که بحیله و تزویر ایشان فریفته شده اعتماد نماید.
# کسی را که ایمان نباشد بتن
### | کجا ترسد از خالق ذوالمنن
# مکن اعتمادی بایمان او
### | که سستاست بس عهد وبیمان او
# اعتقاد نشاید زیاده ابرام واقدام نمی نماید سایه چتر هماسا بر فرق فرق
~~بنی آدم
# ~~لباینده وشمع عمر و دولت در بزم عز و خلافت تا قیامت تابنده باد
~~بربالعباد .
# در پاسخ نامه مفصل فوق ایلدرم بایزید پادشاه عثمانی نامه ذیل را فرستاده
# ~~است .
# «معامله روحانی مقارن بمکالمه جسمانی اعنی نتایج ارقام سشگ فام و نوافج
~~PageV01P269
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0284.png)

# ~~اقدام غزال اندام که از تحریرغالیه بیز وتسطیر عنبر آمیز سنشیان دیوان
~~عالیحضرت
# ~~سلطنت سآب حکوست نصاب افتخارلوک عجم اختیا رسلاطین امم فارس میذان فارس
# ~~وتوران و خدیو خدیوان جهان ms191 شیربیشه دلاوری وشاهین اوج داوری شفریار
~~جوان
# ~~بخت وسزاوار تاج و تخت الموید بن عندالته منصور شاه ایدهالله بالدوله
~~الایدیه و
# ~~اداسه بالعادة والسرمدیه از دست مرتضای اعظم سید شمس الدین اوصله الله
~~الیکه
# ~~بالخیر که خردمند کاردان وسخن آفرین وشیرین زبان است در شریف ترین
~~اوقات
# ~~ولطیف ترین ساعات بمجلس سامی ومحفل گراسی رسید - گفتم رسید نامه بقجت
~~فزای
# ~~دوستت .
# بعداز سطالعه و تلطف ومخاطیه برسم اتحاد و یکجدتی وقاعده وداد ودوستی
# ~~مضمون اخلاص مشحونش را من اوله الی آخر معلوم درده دانستیه نه آن محرک
# ~~سلسله فتنه وفساد و مهیج آتش بغی و عناد شقی از رحمت الهی دور و پلید
~~از طریق
# ~~خیرخواهی مفجور تیمور بقهور لعنه الله و دمره بعد از استیلا به آن حدود
~~دودسان
# ~~چندین سلاطین را نابود ساخته و بی درنگ چون خر لنگ خود را به سیزه زار
~~شیراز
# ~~رسانیده و بعریده حماری و بزشتی و مرداری آن سرزسن را بشیسواران عرصه
~~داوری
# ~~تنگ ساخته طلب امااد از این مخلص کثیرالاعتقاد فرموده تحریص و ترغیبی
~~از حد
# ~~فزون و سبالغه از قیاس بیرون نمودهاند .
# اگر فرصت سا دهد روزگار %~% یرآریم از آن لنگ باغی دمار
# حق علیم وعلاماست که از محل طغیان آن بد سرشت نادان و استماء ظلم
# ~~وتعدی آن گروه بی ایمان بکافه سلمانان وعامه متوطتان عراق وآذربایجان
~~یکن لحظه
# ~~و یک لمحه روی آسایش ندیده و خواب فراغت نکردهایم دایم الاوقات بتد
~~بیربدافعه
# ~~آن کوشیده اصلا وقطعا تغافل نمیورزد ونخواهد ورزیدوچون غفلت نماید که
~~حا کمین
# ~~آذریایجان و بغداد قدوتی السلاطین والاکابرقرا یوسف واحمد جلا
~~یرازشرشریر مزبور گریزان
# ~~شده بکتفحمایت باالتجاآورده و با لشگرمتصور تا حدود دیاربکررفته روز
~~وشب یقتال
# ~~مشغولند وما نیز دراین اثنا که مشغول بشمخیر قسطنطنیه عظمی بودیم و نزد
~~یک
# ~~بود که گل های فتح شکفته و دماغ اسلامیان از آن معطر گردد بشومی باغی
~~مزبور PageV01P272
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0285.png)

# ~~و لنگ مقضور باکفار آن دیار سصالحة ms192 کرده عزیمت همایون بصوب قتال ان
~~سلعون
# ~~که از غزای اکبر اصوب است منعطف داشته ایم . اسیدوارم که حق سبحانه و
~~تعالی
# ~~آنچه خیر است میسر ومقدر گرداند «اته رئوف بالعیاد » ماسول است که تا
~~دفع آن
# ~~ملعون خود را در قلل جبال محصون ساخته و بحضرت خلاق بیچون تو کل کرده
~~تا
# ~~فرصت خوب دست ندهد از کمین ییرون تیایند و همیشه از گوشه و کنار دفع
~~اشوار را
# ~~شتمت دانسته دقیقه ای فرو گذاشت نکنند واز خرمن «ان العسریرا» خوشه
~~چینی
# ~~نموده و یفرموده «اذا فرغت فانصب والی ربک فارغب» عمل کنان از رضای
# ~~رب سرنییچیده صابر و شا کر باشند که انشاءالله درآنکه آخرش خیر خواهد
~~بود شبهه
# ~~نیست . باقی حالات را که بزبانی با رسول موسی الیه سپارش کردیم بعزا
~~صغا خواهد
# ~~رسانید وبعداز اذعان دائما ازاعلام کیقیت اطوار و اعلام چگونگی کار
~~وبارآن جانب
# ~~خالی نبوده این جانب را خبیروآگاه سازند که تااز همگنان غافل نباشیم -
~~زیاده چه
# ~~نویسد . زمام مرادت در قبضه ارادت باد بربالعیاد وصلی الله علی سید
~~نامحمد وآله
# ~~و صحیه الامجاد1
# بطوریکه از جواب تامه شاه منصور برمیآید سلطان عتمانی پاسخ سساعد داده
# ~~و با اینکه در نظر داشته شهر قسطنطنیه مر کز حکوسمت روم شرقی را از
~~تصرف آنان
# ~~خارج سازد دفع امیرتیمور را واجب دانسته واز محاصره آن شهر دست برداشته
~~و با
# ~~دولت روم شرقی مصالحه کرده متوجه جنگ یا امیر تیمور شده است ولی بطوری
~~که
# ~~در تاریخ تیمورآمده نه تنها بدفع سپاهیان تیموری موفق نیامده بلکه خود
~~گرفتار شده
# ~~و لشورش بتصرف امیرتیمور درآمده است .

PageV01P273

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0286.png)

# ~~س
### | سلطنت شاه منصور %~% 49
# اما شاه سنصور که از هر طرف مایوس و ناامید گردید و نیز خبر یورش *ساله
# ~~تیموری و حر کتش را بطرف شیراز شنید دست بدامان باده و می زد و بعیش
~~وعشرت
# ~~برداخت و یگفتهآ مؤلف روضة الصفا «مدت .4 شبانه روز یغیر ms193 ملازمان مجلس
~~بزم
# ~~نظر هیچکس بروی نیفتاد »1 .
# رم 589 PageV01P274
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0287.png)

### | فصل سیزدهم
# الشگر کشی امیر نیمور نفارس وقتل شاه منصور
# و انقراض دولت آل مظفر درسال 795
# امیر تیمور پسر از پورشسه ساله بعزم یورش دیگری که * سال طول کشید
# ~~روز جمعه ه1 رجب سال 94 ب از سمرقتد حرکت کرد با اینکه در بین راه
~~بیمارشد
# ~~و باین علت چند روزی از حرکت بازماند ولی پس از یختصر بهبودی از رود
# ~~جیحون گذشته یاییورد رسید و سپس وارد گرگان شد پیر پادشاه پسر لقمان
~~پادشاهو
# ~~نوه طغا تیمور خان که از طرف امیر تیموربحکومت گرگان منصوب گردیده بود
~~بخدمت
# ~~او رسیده مورد نوازش قرار گرفت سپس از آنچا حرکت کرده بساری رسید و
~~قلعه
# ~~ماهانه سر راکه درشمال آمل محل تحصن سادات مرعشی بود متصرف شد و سید
# ~~کمال الدین مرعشیرا با اهل وعیال بوسیله کشتی یخوارزم فرستاد وفرزتدانش
~~را با
# ~~جمعی بتاشکند روانه ساخت تا در آنجا زندانی باشند و در  * صفر سال 795
~~از
# ~~مازندران حرکت کرده وارد ری شد و بیروجرد و خرم آباد آمد سلک عزالدین
# ~~اتابک لر کوچک فرا راختیار کرد . امیر تیمور از خرم آباد یشوشتر رفت
~~علی کوتوال
# ~~و اسکندر نامی که ازطرف شاه منصور ستصدی ضبط و ریط اسور شوشتر یودند
~~چون
# ~~از آمدن امیر تیمور خبر یافتند شهر را رها کرده روی بشیراز نهادند.
# اسیر زاده بحمد سلطان و امیر زاده پیر بحمد که بأمور تسخیر کردستان و
# ~~لرستان شده بودند پس از تاخت و تازآن نواحی در شوشتر بخدمت امیر تیمور
# ~~رسیدند . امیر تیمور روز دو شنیه ه2 ربیع الاخر این سال از شوشتر بطرف
~~شیراز
# ~~حرکت کردچون روز شنبه اول جمادی الاولی برامهرسز رسید اتابک پبر احمدحا
~~کم PageV01P275
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0288.png)

# ~~الر بژرگ با هدایا بخدست او آمده اظهار اطاعت نمود . امیر تیمور از
~~آنجا حرکت
# ~~کوده از بهبهان گذشته روزدو شنیه دهم چمادی الاولی بپای قلعه ms194 سفید
~~درصحرای
# ~~نوبنجان فرود آمد واین قلعه را که در نهایت استحکام بود متصرف شد سلطان
# ~~زین العایدین نابینا راکه در این قلعه بفرمان شاه منصور زندانی بود
~~بخدیتش
# ~~آوردند امیر تیمور او را سورد نوازش قرار داد ووعده کود که انتقام او
~~را از شاه
# ~~منصور بگیرد و او را بچزای عمل بدش برساند. بعد از آنجا حرکت کرده
~~یاسداد
# ~~روز جمعه 16 چمادی الاولی بجویم واقع در سه فرسخی شمال شیراز رسید و
~~خودرا
# ~~برای جتگ با شاء متصور آماده ساخت .
# اما شاه منصور که از تزدیک شدن سپاهیان اسیر تیمور آگاهی بافت از شهر
# ~~بیرون آمده تا پل فسا رقت و در آنجا از عدهای ازمردم شیراز که باوسلحق
~~شده بودند
# ~~پرسید که شیرازیان در باره ما چه میگویند آنان گفتند موقع پیرون آمدن
~~از شهر از
# ~~جمعی شنیدیم که میگقتند : آنکه تر کش هفده من و چماق ده من داشت اکنون
# ~~همچون بز که از پیش گرگ بگریزد میگریزد . شاه منصور از شنیدن این حرف
~~عرق
# ~~حمیتش در حرکت آمد و بطرف شیراز یرگشت !
# این عربشاه در این یاره چنین گوید : چون شاه سنصور نزدیکان خود رابکمک
# ~~خواند و آنان دوری گزیدتد و هر یکبتگاهداشت خود کوشیدند پس تنها
~~بااسباب
# ~~ثیرد و هزار مرد سپاهی آماده رزم شد. نخست باروی شهر را استوار داشت و
~~افزار
# ~~جنگ بدان بینباشت وسواران و پیاد گان یر جای خود بگماشت و مردم شهر را
# ~~دلداری داده آنان را یجنگ تحریک و تشودق نمود بزرگان قوم بدو گقتند
~~بفرض
# ~~اپنکه ما با تو همآهنگ شده حمله دشمن را درهم شکنیم تو با دو هزار مرد
~~یا این
# ~~دریای لشکر چه توانی کرد بسا باشد که تتوانی پایداری کنی و مخهزمشوی
~~وبا را
# ~~در سقابل دشمنی قوی بگذاری آنگاه با سابقه دشمنی که نمودیم پشیمانیسودی
~~ندهد PageV01P276
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0289.png)

# ~~و کسی جان یسلامت نبرد . شاه سنصور گفت من با لشکر خود بمیدان ms195 جنگشمی
~~شتابم
# ~~اگر سپاهیانم مرا یاری ندهند بتنهائی جنگ کنم اگر پپروز آیم فبها
~~المراد و اگر
# ~~کشته شوم سر نوشت من ساتند دیگران خواهد بود . سپس سپاهیان خود را
# ~~بمحافظت برج ها و باروها گماشت و ببزرگان شهر گفت اکنون رأی من آناست
~~که
# ~~با تیمور در یک جا بجنگ نپردازیم بلکه از جائی بجائی رویم و با سپاهیان
~~خوداز
# ~~هر طرف بر وی حمله آوریم و روزوشب اوراراحت نگذاریم وهر کجا او را غافل
~~گیر
# ~~نموده بسیاهیانش بتازیم . سپس آنان را بحفظ وحراست برج و باروی شهر
~~توصیه
# ~~نمود و خود از شهر خارج گردید و بسوئی شتافت آنگاه که بنزدیکی دروازه
~~شهر
# ~~میگذشت پیر زنی زشت روی را بر وی نظر افتاد و سرزنش آغاز کرده بانگ بر
~~آورد
# ~~که یبینید این نمک بحرام را که اموال ما ربوده است اکنون ما را بچنگال
~~دشمن
# ~~سپرده است .... . شاه منصور بدین سخن برآشفت وعنان بگردانید و سوگتد
~~یاد
# ~~کرد که از مقاومت و پایداری باز ننشیند 1
# جنگ شاه منصور با امیر تیمور .در این چنگه عده سپاهیان شاه منصور را
# ~~چهار هزار و تعداد لشگریان اسیر تیمور را سی هزار نفر نوشته اند. در
~~آغازجنگ
# ~~یکی از امراء لشگر شاه منصور که محمد بن زین الدین نام داشت واز مردم
~~خراسان
# ~~بود و بیشتر سپاهیان با او بودند و با امیر تیمور یاطنا روایطی داشت
~~بطرف اسمبیر
# ~~تیمور رفت و با شاه منصور بیش از هزار تن باقی نماندند با این حال او
~~با این عده
# ~~کم بجنگ پرداخت و رشادت ها و دلاوری ها نمود . ابن عریشاه گوید شاه
~~منصور
# ~~در سوقع حمله بدشمن نزاد و دودسا خویش میشمرد و نام و سقام خود را ذ کر
# ~~میکرد . گروه دشمن از برابر او چون خران رمیده بیمناک از مقابل شیری
~~چالاک پای
# ~~بگریز مینهادثد.
# شرف الدین علی یزدی گوید : چون امیر تیمور سپاهیان شاه منصور را ms196 بچیزی
# ~~حساب نمیکرد همان روز از آن مقدار سپاه که حاضر بودند لشکری ترتیب داد
~~و PageV01P277
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0290.png)

# ~~امیر زاده محمد سلطان را در سیسره و امیر زاده پیر محمد چهانگیر را در
~~میمنه آن
# ~~قرار داد . چون شاه متصور نزدیک آمد شمشیر کشیده چون شیری خشمناک بی
~~باک
# ~~بر قلب سی هزار سوار حمله کرد و قشون ها را بر هم زده وصف سیاه بشکافت
~~و
# ~~خود را بعقب لشکر رسانید که امیر تیمور با جمعی از خواص ایستاده بجلادت
~~و
# ~~شجاعت آن پهلوان نگاه میکرد . شاه منصور یطرف او حمله برد اسیر تیمور
~~خواست
# ~~بغیرب سر نیزه دمار ازروز گار او برآورد اما پولاد چهره که نیزه دار او
~~بود از ترس
# ~~روی بفرار گذاشته بود وتیزه برده. شاه منصور یرسید و دونویت شمشیر بر
~~کلاه خود
# ~~او زد ولی مؤثر نیفتاد و عادل آختاچی بالای سر او سپر گرفت و چند تن
~~دیگر خود
# ~~را یدانجا رسانیدند و شاه منصور ناچار بطرف دیگر حمله برد تا اینکه
~~امیر زاده محمد
# ~~سلطا دستاست سخالف را براند و امیر زاده پبر بحعد چهانگیر لشکر دست چپ
# ~~دشعن را درهم شکست.
# بنا بنوشته این عربشاه جنگ روز اول بیایان نرسید بلکه چون شب فرا رسید
# ~~هر یکن بجایگاه پازگشتند و شاه بنصور بچاره اندیتی پرداخت و برای
~~ایچاداختلال
# ~~در سپاهیان دشمن اسبی سرکش برداشت و دیگی مسین در پلاس پیچیده بر دم او
# ~~بست و شبانگاه بجانب سپاه خصم فرستاد . اسب سرکش بجولان درآمد و بطرف
# ~~سپاهیان دشمن رفت و پریشانی ایجاد کرد سپاهیان شاه سنصور بحرکت آمدند و
# ~~شمشیر ها کشیده بلشکریان دشمن زدند گویند در آن شپ تاریک از سپاهیان
~~امیر
# ~~تیمور ده هزار تن هلاک شدند. چون روز شد دشمنان دریافتند آن بلا ازکجا
~~و
# ~~و چگونه بر سر آنان رسیده . ابن عربشاه گوید « کاش که آن شب را بامدادی
# ~~از پی نبود» .
# شاه منصور آن شب ms197 را بدان ترتیب بپایان برد ولی عده ای یارانش روی
# ~~یرتافته بودند وبا او بیش از . . ه تن باقی نمانده با آن عده چون
~~شیرشرزه به
# ~~حملمه پرداخت و چایگاه تیمور را در نظو آورده قصد جان اوکرد تیمور
~~بگریخت و
# ~~جامه ای بر سر افکنده در سراپرده زنان پنهان شد زتان بشاه منصور گفتند
~~اینجا حوم PageV01P278
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0291.png)

# ~~نسوان است آنگاه جمعی از لشگریان را نشان داده گفتند امیر تیمور آنجاست
~~.
# ~~شاه منصور بدان طرف روی نمود در این حال سپاه دشمن او را در سیان
~~گرفتند شاه
# ~~منصور که اسبی راهوار بزیر رانداشت دشمنان را ینرد یک نمیگذاشت و یا
~~دودست
# ~~شمشیر همیزد تا آنگاه که سختی جنگ بدو چیره شد و دستش از شمشیر زدن با
~~زماند
# ~~و مردانش نیز از پای درآسدند. زخم فراوانی یرداشته بود وازشدت عطش نیز
# ~~میسوخت و کف آبی میچست و نمییافت اگر لیی تر کرده بود تلط دشمن یر وی
# ~~سحال سیتمود بسن شایسته آن دید که خود را در سیان کشتگان دراندازد .
# سپاهیان تیمور که از دست مرگ رهائی یافته بودند گرد هم آسدند از ایشان
# ~~در آن روز و شب چتدان کشته تده بود که بشماره در تیاید. تیمور از
~~نیافتن شاه
# ~~منصور دربیم ونگرانی بود پس فرمود تا در سیان کشتگان و زخم برداشتگان
~~بجستجو
# ~~پردازند . چون صبح شد چند نفر بر شاه منصور گذشتند در حالی که او را
~~رمقیمانده
# ~~بود شاه منصور از یکی از آنان زینهار خواست و گفت من شاه منصورم اگر از
~~کشتن
# ~~من صرف نظر کنی و جای من پنهان داری پاداش آن بسزا خواهی یافت آنگاه
# ~~مشتی جواهر بدو بخشید لیکن آن مرد پلید درنگ نکرد وسرش از تن جدا کرد و
# ~~ثزد تیمور برد تیمور برای اطمینان اینکه این سر متعلق بشاه متصور است
~~آن را به
# ~~کسانیکه او را دیده بودند نشان داد از خالی که در چهره داشت ms198 او را
~~شناختند .
# ~~تیمور چون یقین حاصل کرد که آن سر شاه منصور است سخت اندوهگین نتد و
# ~~افسوس فراوان خورد وفرمان داد تمام اهل و عیال واولاد وبستگان آن مرد
# ~~که شاه سنصور راکشته بود از میان برداشتند وخود او را تیز به بدترین
~~وجهی
# ~~کشت:
# محمود کتبی مؤلف تاریخ آل مظفرگوید : القصه اجتماع آن بد اندیشان از
# ~~هم فرو ریخته و پرا کنده شد تا عاقیت الامر شاه منصورتتها ماندو او را
~~نمیشناختند
# ~~سه زخم داشت یک تیر بر گردن و یک تیر بر شانه و یکث شمشیر بر روی بطرف
# ~~شهر روانه بود تا یکی از نوکران پادشاه اسلام ( اسیر تیمور) او را
~~ندانسته ازسر PageV01P279
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0292.png)

# ~~اسب فرو کشید شاه منصور از پشت اسب بغلطید و بر زمین آمد و کلاه خود از
~~سر
# ~~او افتاد وگفت : من آنکسم که میجوئید شربتی آب بمن بدهید و مرازند،
~~بحضرت
# ~~اعلی برید بدین سخن التفات نکردند و شمشیری دیگر بر سر او زدندو او را
~~بکشتند
# ~~و سر او را بحضرت خاقانی آوردند و تقریر کردند که در قلان موضع او را
~~قتل
# ~~کردیم 1
# این بودجریان جنگ شاه منصور با امیر تیمور و رشادتهائیکه بشهادت همه
# ~~مورخین او در این جنگ نموده است ولی بعلت کثرت سپاهیان تیموری شاه
~~منصور
# ~~نتوانست کاری از پیش ببرد وسر خود را نیز دراین راه پباد داد و نامی
~~نیک از
# ~~خود در تاریخ بیاد گار گذاشت.
# تیمور اخبار این جنکث را بتمام ممالک تحت تصرف خود فرستاد و در آن
# ~~شجاعت و دلاوری شاه متصور را با عباراتیشیوا برشته تحریر درآورد .
~~حکایت
# ~~شجاعت و تهور شاه منصور در جنگ با امیر تیمور در محافل و مجالس گفته
~~میشد
# ~~و هر کس بنسبت ذوق و پیشه خود از آن بهره میگرفت2
# امیر تیمور پس از کشته شدن شاه منصور بر یالای پشته ای آمده وشهزاد گان
# ~~و نوینان را کنار گرفته ms199 بعد از شکر با ریتعالی به قاعده مغول سرود
~~خوانده وزانوزده
# ~~وکاسه گرفتتد . 2 PageV01P280
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0293.png)

# وفتن امیر تیمور بشیراز . امیر تیمور روز بعد یعنی 15 جمادی الاولی وارد
# ~~شیرازشده در دروازه سلم اردو زد و سیاهیانش اطراف و چوانب شهر را فرو
~~گرفتند
# ~~او فرسان داد غیر از دروازه سلم هشت دروازه دیگر را با گچ و آجر بستند
~~و جمعی
# ~~از ارکان دولتش بشهر آمده تمام خزائن و اموال و امتعه و اسب و استر شاه
~~متصور
# ~~و اتباع او را جمع آوری کردند و بخدمت او بردند. امیر تیمور هم همه
~~آنها را
# ~~بین امرا قسمت کرد و فرمان داد که از مردم شهر مسال امان بستانتد و آن
~~نیز فورا
# ~~انچام شد . سپس امیر زاده محمد سلطان را باصفهان فرستاد که آنجا را
~~متصرف شده
# ~~از مردم مال اسان بگیرد.
# امیر زاده عمر شیخ که از عقب سپاهیان امیر تیمورمیآمد چون یکازرون رسید
# ~~بفرمان اسیر تیمور در آنجا توقف کرده پس از ضبط آن نواحی یشیراز آمد.
# سرنوشت امرای آل مظفر . چون امیر تیعور شیراز را متصرف شد امرا و
# ~~شاهزاد گان مظفری که راه گریز نداشتند ناچار روی بدین شهر آوردند باین
~~ترتیب
# ~~که شاه یحبی با فرزندانش سعزالدین جهانگیر و سلطان محمد از یزد و سلطان
~~احمد
# ~~بهمرا هیسلطان مهدی پسر شاه شجاع از کرمان و سلطان ابو اسحق از سیرجان
~~عازم
# ~~خدست امیر تیمور گشتند و هر یک بقدر مقدور تحف و هدایا تقدیم نمودند .
# معین الدین نطنزی مؤلف منتخب التواریخ گوید : اولاد محمد مظفر بطمع
# ~~آنکه ایران زمین بقرار اول بدیشان باز گذارند مجموع یدرگاه آسدند.1 ولی
~~امیر PageV01P281
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0294.png)

# ~~تیمور این بار حکومت قارس را بفرزندش عمر شیخ داد و حکوست کرمان را به
~~امیر
# ~~اید کو وا گذاشت و در لرستان اتایک پیر احمد را حاکم ساخت و او نیز
~~قریب دو
# ~~هزار خانوار از متعلقان واتباع خود را که ms200 بفرمان شاه منصور بشیراز کوچ
~~کردهیودند
# ~~بمحل اصلی خود باز گردانید و بجای پدران درمال امیر (ایذج) بتخت حکوست
# ~~نشست. امیر تیمور برای یزد و سیرجان و ایرقوه نیز حکامی از امرای لشگر
~~خود
# ~~معین نمود سپس فرمان داد کلیه شاهزاد گان مظفری را مقید و محبوس
~~گردانیدند
# در علت گرفتاری شاهزاد گان مظفری شرف الدین علی یزدی چنین گوید :
# ~~چون اولاد محمد مظفر از مدنی پیش دران ممالک تسلط یافتدو هر یک درشهری
# ~~و قصبهآ ای لوای سلطنت بر افراشته و داعیه آن داشتند که سکه و خطبه
~~بنام خود
# ~~کنند و با وجود قرابت نزدیک چون عقارت نیش زهر آلود تیز کرده و پیوسته
~~قصد
# ~~خون و سال یکدیگر داشتند و در خرابی سواضع یکدیگر هیچ دقیقه ای فرو
~~نمیگذاشتند
# ~~و هر که از ایشان یر یکی از خویشان دست سییافت اگر خونش میبخشید البته
~~میل
# ~~سیکشید و پسر با پدر و پدر یا پسر همین طریق میورزید و بدین واسطه در
~~زمان
# ~~ایشان رعایای بیچاره همواره دستخوش رنج و عنا و لگد کوب هرگونه سحنت و
~~بلا
# ~~بودند - در این وقت که حضرت صاحب قرانی سایه آهتمام یر انتظام امور آن
~~ممالک
# ~~انداخته بود علما ومشایخ واهالی فارس وعراق صورت حال و مقابح افعال آن
# ~~طایفه بعز عرض رسانیدند و درخواست نمودند که نواب کامکار مقالید حل و
~~عقد
# ~~آن دیار د گر بار بدست ایشان یازنگذارد که مسلمانان در متقت و پریشانی
~~میافتند
# ~~و مملکت روبخرابی و ویرانی میرود بنا براین روز دوشنبه 23 جمادی الاخر
~~حکم
# ~~جهان مطاع بگرفتن ایشان صدور یافت » . 1
# حافظ ابرو در علت گرفتاری شاهزاد گان مظفری گوید ، چون شاهزاد گان آل
# ~~مظفر همه در درگاه امیر تیمور جمعشدند ایشان را مخاطب گردانید که اگر
~~شما با PageV01P282
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0295.png)

# ~~من یک جهت و دولت خواه بودید بایستی در ری و ساوه بلشگریان همایون ملحق
# ~~میشدید ا سترصد ان بودید که ا ms201 گر منصور نصرت یاپد بدو ملتجی شوید ا گر
~~فرصت
# ~~من باشد بضرورت و ناچار بمن ملحق شوید قی الجمله همه را مقید گردانید
~~».
# ابن شهاب حستی مؤلف کتاب جامع التواریخ حستی گوید : در روز پیش
# ~~( یعنی پیش از آنکه بفرسان امیر تیمور شاهزاد گان مظفری زندانی شوند)
~~حضرت
# ~~خاقانی فرمود هر هفت پادشاه و پادشاهزاد گان را در یکد زیلوچه بنشاندند
~~و در
# ~~یک سفره طعام خوردند حضرت جهانگشائی آز شاه یحیی وسلطان ابو اسحق یرسید
# ~~که شما هر گز همچتین در یک سفره طعام خورده اید ؟ یک جا نشستهاید ؟
~~سلطان
# ~~ابو اسحق سرد دلیر بیخود بود گفت اگر ما را این انفاق بود حضرت خاقانی
~~بعراق
# ~~چگونه مدخل ساختی3
# امیر تیمور پس از دستگیری شاهزاد گان سظفری فرمان داد اموال و دارائی
# ~~آنان را نیز غارت کردند از آن جمله اسوال و ذخایر سلطان احمد را
~~ازکرمان به
# ~~شیراز آوردند.
# قیام گودرز در سیرجان . هنگامی که سلطان ابو اسحق از قلعه سیرجان عازم
# ~~خدمت امیر تیمور بود گودرز نامی را از طرف خود بحکومت آنجا گماشت او پس
# ~~از گرفتاری سلطان ابو اسحق در قلعه متحصن گشت. امیر تیمور سپاهیانی از
~~فارس PageV01P283
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0296.png)

# ~~و یزد وابرقوه و کرمان برای تصرف سیرجان فرستاد و از سیستان نیز
~~لشکریانی یکمک
# ~~آنان آسدند. محاصره سیرجان مدتی بطول انجاسیاد1 گودرز ناچارر تسلیم
~~فرودآورد
# ~~ولی بدست اید کو حاکم کرمان کشته شد .
# عاقبت کار سلطان زین العابدین و سلطان شبلی . امیر تیمور موقعی که
~~درشیراز
# ~~یود پسران شاه شجاع یعنی سلطان زین العایدین را که بدست شاه نصور
~~نابینا شده
# ~~یود وسلطان شبلی را که بدست پدر از این شربت چشیده بسمرقتد فرستاد و
~~یرای هر
# باز گشت اهیرتیمور وقتل عام شاهزادگان مظفری . اسیرتیمورچون ازتنظیم امور
# ~~فارس وکرمان فراغت یاقت تمامی هتوسندان وصاحبان حرف و پیشه وران فارس
# ~~و عراق را خانه کوج بسمرقند نقل نمود وخود نیز روزجمعه 27 جمادی الاخر ms202
# ~~بجانب اصفهان حرکت کرد و تماسی شاهزاد گان مظفری را با خود برد و بعد
~~از
# ~~طی12 منزل روز سه شنبه هشتم رجب بقمیشه ( شاهرضای کنونی) رسید و روز
~~دهم
# ~~آن ساهدرقصبه ماهیار از توابع قمیشه فرسان قتل عام شاهزاد گان مظفری
~~راصاد رکرد
# ~~ونیز حکم نمود کلیه اولاد ذکورآن خاندان را که دریزد و کرمان بودند
~~داروغگان
# ~~در همانجا بقتل برسانند.
# یکی از شعرای آن عصر در این باره چنین گوید : PageV01P284
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0297.png)

# بعبرت نظر کن بآل مظفر
### | شهانی که گوی از سلاطین ربودند
# که درهفتصدوخمس وتسعین زهجرت
### | دهم شب زساه رجب چون غنودند
# چو خرما بنان در زمانی برستند
### | چو تره باندک زمانی درودند
# ~~جمعی از سورخین عدد کشته شدگان در قصهه ماهیار را 17 تن نوشته اند
# ~~ولی فصیحی خوافی در وقایع سال 790 فقط 11 نفر از آنان را بدین شرح نام
# ~~می برد.
# 1- شاه یحیی حاکم یزد .
# ~~2- سلطان محمد پسر شاه یحیی
# ~~3- سلطان جهانگیر پسر شاه یحیی
# ~~4- سلطان احمد حاکم کرمان
# ~~- سلطان سحمد یسر سلطان احمد
# ~~- سلطان سلیمان پسرسلطان احمد
# ~~7- سلطان ابو اسحق حاکم سیرجان
# ~~8- سلطان علاء الدین مهدی پسر شاه شجاع
# ~~9- سلطان غضنفر پسر شاه سنصور
# ~~10- سلطان علی بن محمد
# ~~11 - معز الدین جهانگیر پسر شاه شجاع
# ~~توضیع آنکه نفر ششم یعنی سلطان سلیمان پسر سلطان احمد نبوده بلکه پسر
# ~~شاه شجاع است که اند کی بعد از فوت پدر وفات یافته و سلطان علی ین محمد
~~هم
# ~~معلوم نشد که محمد بن شاه یحیی است و یا محمد بن سلطان احمد
# ~~نام شش تن دیگر ازکشته شدگان قصبه ماهیار در هیچ منبع دیگری ذکر
~~PageV01P285
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0298.png)

# ~~نشده است . قصیحی خوافی سلطان بایزید پسر اسیر مبا رز الدین محمد را
~~نیز جزء
# ~~کشته شدگان نوشته در صورتیکه او درسال 92ب وفات یافته است.
# خروج سلطان معتصم . سلطان معتصم آخرین بازمانده آل مظفراست که پس از
# ~~قتل عام آل مظفر خروح کرده است او پسر ms203 سلطان زین العایدین است ودرموقعی
# ~~که سلطان زین العایدین و سلطان شبلی را بفرمان امیر تیمور پسموقند
~~میبردندسلطان
# ~~معتصم همراه پدر بود و در فرصت مناسب گریخته خود را یشام رسانید و
~~موقعیکه
# ~~آل مظفر در قمیشه مقتول شدند او در بغداد میزیست. چون اسیر تیمور در
~~گذشت و
# ~~قرا یوسف بآذربایجان تسلط یافت سلطان معتصم پدو پتاه یرد ومورد نوازتش
~~قرار
# ~~گرفت سپس درسال 12) باتفاق امیر بسطام جا گیر وقاضی احمد صاعدی بعزم
# ~~تسخیر اصفهان واسترداد این شهو از میرزا اسکتدر نواده امبر تیمور یدان
~~جا لتکر
# ~~کشید و در نزدیکی آتشگاه بین آن دو جتگ روی داد بعضی از سپاهیان فارس
~~یه
# ~~سلطان معتصم پیوستند یاین جهت لشگریان او قویدل گتنته حملات مردانه
~~نمودند
# ~~اما در آخر کار سپاهیان میرزا اسکندر فاتح شدند و سلطان بعتصم منهزم
~~گشت و
# ~~چون جوانی عظیم الجته یود در موقع فرار از اسب بیفتاد یکی از لشگریان
~~میرزا
# ~~اسکتدر بدو رسیده سر از تنش جدا کرد و باین ترتیب بزند گی آخرین با
~~زمانده خاندان
# ~~مظفری یایان داده شد.
# مدت حکومت آل مظفر . عده ای ازمورخین حکومت آل مظفر را از سال
# ~~718 یعنی از انقراض اتابکان یزد تا سال هب هفتاد وهفت سال میدانند  ولی
# ~~برخی ابتدای حکومت آنان را از سال»3 ب یعنی ازمرگ سلطان ابو سعید
~~بهادرخان
# ~~و آغاز استقلال این سلسله میشمارند در این صورت مدت حکومت آنان 59 سال
# ~~خواهد بود وحتی عده ای آغاز حکومت این سلسله را از5 یعنی سال تصرف
# ~~شیراز بدست امیر مبارز الدین محمد محسوب سیدارند و مدت حکومت آنان را
~~41 PageV01P286
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0299.png)

# ~~سال میدانند1 . لین پول ایتدای حکومت این سلسله را 13 7 میداند و گوید
~~امیر
# ~~مبارزالدین محمد در این سال بجای پدر بحکومت میبد رسید و در سال 719 از
# ~~سلطان ابو سعید در یزد و فارس مأسوریت های سهم دیگر ثیز گرفت و در سال
~~ی
# ~~برکرمان ms204 مستولی شد و در سال  ه قارس را از تصرف اینجویان خارج ساخت ودر
# ~~سال 8 75 اصفهان را نیز متصرف شد وشیخ ایو اسحق اینجو را یقتل رسانید .
# عده سلاطین آل مظفر . جمعی از مورخین عده سلاطین آل مظفر را 8 تن2
# ~~و بعضی  نفر2 نوشته اند ولی آنچه مسلم است 4 نفر از آنان یعنی
~~امیرمبارزالدین
# ~~محمد وشاه شجاع و سلطان زین العاپدین وشاه منصور بترتیب بسلطتت رسیده و
# ~~در شیراز که مر کز حکومت بوده مقیم یوده اند. مدت حکومت هر یک از این
~~چهار
# ~~تن بدین شرح است :
### | از 718 تا .74 در یزد حکومت میکرده
### | از.4 بتاه هب در یزدو کرمان حکومتداشته
# - امیرمبارزالدین محمد
### | از 4ه7 تا . 6 در کلیه ممالک آل مظفر
### | سلطلت مپنمود
# 2 - شاه شجاع بن امیر میارزالدین محمد %~% از760 تا 786
# 3- سلطان زین العایدین بن شاه شجاع %~% از 286 تا 789
# ی- شاه متصور بن شاه مظفر %~% از.79تا 795
# مورخیتی که عده سلاطین آل مظفر را 7 تن مینویسند حکومت 3 نقر دیگر از
# ~~شاهزاد گان را که پس از امیر مبارز الدین محمد از طرف شاه شجاع بحکومت
# ~~ولایات منصوب شده اند بحساب آورده اند و این سه نفرعبارتند ازسلطان
~~عمادالدین PageV01P287
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0300.png)

# ~~احمد وشاه محمود وشاه یحیی با اینکه وقایع حکومت هر یکد از انان در صمن
# ~~تاریخ آل مظفر آمده معذلک در اینجا نیز باختصار برای پادآوری و تکمیل
~~تاریخ
# ~~هر یک مطالبی گفته میشود .
# 1- سلطان عماد الدین احمد - شاه شجاع پس از آنکه بسلطنت رسید حکومت
# ~~کرمان را یبرادر کوچک تر خود سلطان عماد الدین احمد واگذاشت. چون درسال
# ~~60ب بین شاه محمود و شاه شجاع اختلاق افتاد و شاه محمود بکمک سپاهیان
~~سلطان
# ~~اویس ایلکانی بفارس لشگر کشید شاه شجاع سلطان احمد را یکمک خواست او
# ~~نیز فرمان برادر را اطاعت کرده با سپاهیان خود بخدمت شاه شجاع آمد ولی
~~بعلتی
# ~~از او رنجیده پیش شاه محمود ms205 رقت . ازاین رو شاه شجاع پسر خود سلطان
~~شبلی را
# ~~بحکومت کرمان فرستاد تا اینکه شیراز در همان سال بتصرف شاه محمود در
~~آمد و
# ~~شاه شجاع خود از راه ایرقوه عازم کرمان شد و در سال *« 7 شیراز را از
~~تصرف شاه
# ~~سحمود بدر آورد . در سوقعیکه شاه محمود از شیراز بسوی اصفهان میگریخت
~~سلطان
# ~~احمد از او جدا شده مجددا بخدمت شاه شجاع آمد ودر موقع طغیان پهلوان
~~اسد
# ~~مأمور کرمان و دفع عصیان او شد و چون حکومت کرمان را از برادر خواست
~~وباین
# ~~مقصود نایل نیامد بنا یتقاضایش از طرف شاه شجاع به شیراز احضار گردید
~~ودر
# ~~سال 780 بنا بوصیت شاه شجاع مجددا بحکومت کرمان بر قرارشد و از آن زمان
~~تا
# ~~حمله اسیر تیمور بفارس در این سمت یاقی بود واز امیر تیمور نیز اطاعت
~~مینمود و
# ~~دائما ایلچیان امیرتیمور بپیش او دررفت وآمد بودند . چون در سال ه9
~~بشاهزاد گان
# ~~مظفری بفرمان امیر تیموردستگیر شدند سلطان احمد نیز جز آنان یود و او
~~نیزمانند
# ~~دیگر آل مظفر در قصیه ماهیار قمیشه یقتل رسید .
# مؤلف روضة الصفا گوید : او دارای کرم جبلی و سخای غریزی یود و یاعتقاد
# ~~پاک و رقت قلب و مکارم اخلاق اتصاف داشت اما در جزئیات امور ساده دل
~~وآسان
# ~~گذارو زود پشیمان بود !

PageV01P288

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0301.png)

# از آثار او مسجد پامنار در کربان است که در سال » ب آن را بپایان رساتیده
# ~~است- دیگر سنیری است در قلعه ستگ سیرجان از سنگ یک پارچسه که در سال
# ~~78 ساخته شده وکتیبه ای باین مضمون دارد
# کتییه منبر مسجد قلعه سنگ - الملک العادل المظفر من السماء بالنصر والعز
# ~~و الفتح عماد الحق والدین الواثق بالملک الصمد ابالخیر السلطان احمد
~~خلدالله
# ~~سلطانه - اقل ممالیک سلطانی قطب - فیستة تسع و ثمانین وسیعمائه (789)
# 2- شاه محمود . شاه شجاع پس از رسیدن بسلطنت حکومت اصفهان وابرقوه
# ~~را به یرادرش شاه محمود که در نابینا ساختن پدر با ms206 او همدست یود
~~واگذاشت ولی
# ~~او در سال سر در صدد برآمد در اصفهان و یزدبرای خود حکومتی مستقل تشکیل
# ~~دهد ولی در اثروساطت مولاتا معین الدین معلم یزدی بین دو یرادر یصلح
~~انجامید اما
# ~~چندی یعد بعلت لشکر کشی شاه محمود به یزد بین آن دوکدورت و ننار حاصل
# ~~شد . این یارشاه شجاع باصفهان لشکر برد باز بسعی عده ای بین دو پرادر
~~صلح
# ~~بر قرار شد باین شرط که خطبه و سکه بنام شاه شجاع پاشد . شاه محمود که
~~از
# ~~برادر اطمینان خاطر نداشت در سال 175 بکمک سپاهیان سلطان اویس ایلکانی
# ~~شیراز را متصرف شد و شاه شجاع یکرمان رفت و در سال 67، یعنی پس از
~~دوسال
# ~~شیراز را مچددا مسخر ساخت و شاه محمود باصفهان گریخت . شاه شجاع در سال
# ~~768 برای تصرف اصفهان بدان طرف لشگر یرد ولی بنا به تقاضای برادر
~~بازحکومت
# ~~اصفهان را بدو داد باین شرط که خطبه و سکه بتام شاه شجاع باشد. در
~~اترفتته گری
# ~~خان سلطان زن شاه محمود شاه شجاع باز باصفهان لشکرکشید . شاه محمود
# ~~خان سلطانن را که مسیب این قتنه میدانست بقتل رسانیدواز برادر تقاضای
~~عفو وبخششی
# ~~کرد از این رو شاه شجاع تیز از گرفتن اصفهان صرف نظر نمود اما شاه
~~محمود که
# ~~هنوز از یرادر مطمئن نبود بوسایلی دختر سلطان اویس ایلکانی را در سال
~~770
# ~~در ازدواج آورد تا با استظهاربکمکت دولت آل جلایر بتواند در اصفهان
~~حکومت
# ~~نماید حتی باین هم قانع نشده به شیراز لشکر کشید اما نتوانست این بار
~~بر این PageV01P289
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0310.png)

# ~~تمهر تسلط یابد ولی در حکومت اصفهان چندی بلا متازع باقی بود تا اینکه
~~درسال
# ~~*ب وفات یافت.
# 3- شاه یحیی - وقتیکه شاه شجاع بسلطنت رسید برادر زاده خود شاه یحیی
# ~~را که طرف توجه امیر مبارز الدین محمد بود در قلعه پهن در شیراز زندانی
~~ساخت
# ~~ولی او در سال 60 جمعیاز نگهبانان قلعه را با خود ms207 همدست ساخته کوتوال
~~قلعه
# ~~را دستگیر کرد و قلعه را متصرف شد شاه شجاع قلعه را در محاصره گرفت شاه
~~یحیی
# ~~ناچار از عم خود طلب بخشش نمود شاه شجاع از سو تقصیر او در گذشت و او
~~را
# ~~به حکومت یزد منصوب نمود تا هم او را راضی کرده باشد و هم یزد را از
~~چنگ
# ~~شاه حمود پیرون آورد . شاه یحیی پساز رسیدن یه حکومت یزد با شاه شجاع
~~بنای
# ~~مخالفت را گذاشت وبرای تصرف شیراز و رسیدن به سلطنت آل مظفر از هیچ
~~حیله
# ~~و تزویری روی گردان نبود و دائما تخم نفاق و دو گانگی میکاشت چنانکه
# ~~پهلوان اسد را در کرسان بر علیه تاه شجاع تحویکث نمود و موجب فتته و
~~آشوبی
# ~~در آن ولایت شد و سوقعی که شاه شجاع در تبریز بود خواست شیراز را بگیرد
~~باین
# ~~علت شاه شجاع در وسط زمستان از آذریایجان بفارس آمد و در صدد گوشمالی
~~او
# ~~برآمد ولی در اثر وساطت دخترش ساطان پادشاه که زن شاه یحیی بود از سر
~~تقصیر
# ~~او در گذشت.
# پس از سرگ شاه شجاع او اصفهان را متصرف شد و با سلطان زین العابدین
# ~~جانشین شاه شجاع بجنگ پرداحت ولی نتوانست کاری از پیش ببرد تا این که
# ~~مردم اصفهان او را ازشهر خود بیرون راندند واصفهان را به تصرف سلطان
# ~~زین البعابدین دادتد.
# امیر تیمور پس از آنکه فارس را در سال 789 متصرف شد در بوقع مراجعت
# ~~به سمرقند چون از فرزندانش کسی بحد رشد نرسیده بود ناچار شاه یحیی را
~~از بین
# ~~شاهزادگان مظفری بحکومت فارس برداشت و باین ترتیب او به آرزوی دیرین
# ~~خود که سلطنت آل مظفر بود رسید اما پس از شش ماه گرفتار حمله برادرش
~~PageV01P298
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0311.png)

# ~~شاه سنصورشد ویبزد رفت وشاهزاد گان مظفری را یر علیه شاه نصور تحریک
# ~~نمود و موجب فتنه و فساد شد تا اینکه امیر تیمور برای بار دوم ms208 در سال
~~795 یسه
# ~~فارس لشکر کشید وشاه یحیی را با شاهزاد گان دیگر سظقری در قصبه ماهیار
~~به
# ~~فتل رسانید.
# شاه یحیی در یزد آباد پهائی نموده است از آن جمله در باغ شاه که از
~~بتاهای
# ~~اتابکان یزد و به (باغ سعیدی) موسوم یود عمارت عالیه بنا کرد و قصیده
~~شیخ
# ~~سعدی را که سطلع آن این است.
# فضل خدای را که تواند شمار کرد
# یا کیست آنکه شکویکی از هزار کرد
# یر سر در عمارت ثبت نمود و بر در باغ ساباطی بناکرد و در برابر آن سیدان
# ~~طاق نماهائی ترتیب داد و ازکنار میدان تا سر (پل چهار منار) خیابان
~~ساخت و
# ~~این باغ را بباغ ساباط سوسوم نمود . هم چنین بر در باغ طغاشاهی که
~~ازساخته های
# ~~اتابک طغاشاه بود ساباطی با مسجدی بنا نمود و در اندرون باغ عمارتی
~~ساخت و
# ~~نیز بر در باغ گرشاسبی از ساخته های گرشاسب بن فراسرز بن علاء الدوله
~~کالنجار
# ~~ساباطی بنا نمود . شاه یحیی درمیان شهر چهارسوقی با . 4 دکان ساخت و آن
~~را
# ~~یازار گنبد تام کرد. از بناهای دیگر او مدرسه نصرتیه در داخل شهر یزد
~~ودر
# ~~پهلوی خانقاه امیر مبارز الدین محمد بود که پس از قتل او و پسرش
~~جهانگیر را
# ~~در قبه ای که سیان خانقاه و مدرسه ساخته بود دفن کردند . او در زسان
~~حیات
# ~~سوقوفات بسیار به این مدرسه وقف کرده بود و ساختمان آن در سال 87،
~~بپایان
# ~~رسیده1
# شاه یحیی در طرف چپ گنبد مسجد جامع کبیر مقصوره و صفه عسالسی بنا
~~PageV01P299
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0312.png)

# ~~نمود  و دور شهر حصار کشید و پای حصار ختدقی حفر کرد و در هر دروازه در
# ~~دیگری ساخت از آهن و برجهائی جهت محافظت شهر بنا نمود و در یک طرف شهر
# ~~که بعد ها یه قلعه کهنه مشهورگشته دولت خانه شامل عمارات بسیارساخت. او
# ~~دهاتی را نیز آباد نمود از آن جمله است ms209 نعیم آباد در یک قرسخی شهر -
~~فتح آباد
# ~~در دو فرسخی آن که در 780 احداث شده 2 نصرت آباد در نزدیکی میید و
# ~~نیز قنات یحیی آباد مهریجرد و نصرت آباد میبد و قنات نار خیری بدستور
~~او جاری
# ~~گته است .
# مادر و پرادر و سایر نزد یکانشاه یحیی نیزدر یزد آثاری از خود بجای
~~گذاشته
# ~~اند از آن جمله .
# مادر شاه یحیی مدرسه خاتونیه را بنا کرد که قبر او و بعضی اولاد بنی
# ~~مظفر در آنجا است او بر در مسجد جمعه بازاری مشتمل بر . « دکان و بالای
~~هر
# ~~دکانی حجره ای ساخت که بیازار خاتون سشهور گردید.
# شاه حسین برادر شاه یحیی باغ حاجبی را که در زمان اتایکان مشهور
# ~~بود وواقعه قتل یسودر بدست اتابک یوسف شاه در آن باغ اتفاق افتاده و
~~سپس
# ~~خراب گردیده بود معمور گردانید. پس از مرگ شاه حسین این باغ به دختر او
# ~~رسید واو نیز آن باغ را در سال  82 برای مقابر مومنین وقف کرد 2 - شاه
~~حسین
# ~~سرای عالی نیز ساخته و کاروانسرائی هم ترتیب داده بود .
# خواهرشاه یحیی مدرسه ای ساخت که آن نیز به مدرسه خاتونیه معروف گردید
# ~~و بیشتر اولاد بنی مظفر در قبه این مدرسه مدفون شدتد. ینای آن در سال
~~787
# ~~بیایان رسیده است 4ر PageV01P300
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0313.png)

# # 26 %~% تاریخ آل مظفر
# خواهر زاده شاه یحیی بازاوی ساخت که ینام اویه بازار سلطان ایراهیم
~~مشهورشد.
# وزیر شاه یحیی امیر رکن الدین مدرسه وبازاری بر در مدرسه بنام بازار
# ~~دلالان ساخت وحمامی معروف بحمام وزیر بنا نمود1 اسرای دیگر در داخل
~~وخارج
# ~~شهر عماراتی ساختتد.
# از آنچه گذشت سعلوم میگردد که شاه یحیی بآبادی یزد علاقمندپود و درتوسعه
# ~~و ترقی شهر میکوشید و بطوریکه قبلا نیز گفته شد در موقع حکومتش در
~~اصفهان
# ~~اشیاء نفیس این شهر را بیزد میفرستاد تا یزد را آبادتر سازد .

PageV01P301

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0314.png)

### | 
### | 20
### | 
# # 1. %~%
# #  %~%  %~%  %~%  %~%
### | -
### | اتی
### | ف
# ~~0
# #  %~% ی
# #  %~% 2 ms210
# # 5 %~%  %~% للا -.

PageV01P302

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0315.png)

# ~~غیات الدین حاجی خراسانی سه پسر داشت.
# ~~1- بدر الدپن ابو بکرکه فرزتدی نداشت و در جنگ با اعراب بنی خفاجه
# ~~در جزء لشکریان هلا کوخان درسال ب65 ه بقتل رسیده.
# ~~2- مبارز الدین محمد که او نیز فرزندی نداشت واز سلازمان علاء الدوله
# ~~ر کن الدین سلغر شاه (239 - 602) اتابک یزد بوده
# ~~3- شجساع الدین منصور که در خدمت پدر در میبد بسر میبرد وسه پسر
# ~~داشت .
# ~~الف - مبارز الدین محمد
# ~~ب - زین الدین علی
# ~~چ - شرف الدین مظفر
# ~~مبارز الدین محمد یک پسر داشت بنام بدر الدین ابوبکر واو نیز سه پسر و
# ~~دو دختر داشت . پسران عبارت بودند از .
# ~~الف . امیر حاجی
# ~~ب - امیر مبارزکه در سال 764 در اطراف اصفهان در جنگ با شاه محمود
# ~~کشته شد.
# ~~ج - جلال الدین شاه سلطان که در همان جنگ اسیر شد ونابینا
# ~~گردید .
# ~~دو دختر او یگی مادرزنسلطان احمد خاتونی و دیگری زن قطب الدین
# ~~سلیمان شاه بن محمود کمال است .
# ~~زین الدین علی فرزندی نداشت .
# ~~مؤسس سلسله آل مظفر است.

PageV01P303

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0316.png)

# و از دودختر یکیزن امیر بدر الدین ابوبکر بن میارزالدین محمدین شجاع
~~الدین
# ~~منصور است و دیگری معلوم نیست که زن چه شخصی بوده.
# امیر مبارز الدین محمد چند زن داشته است.
# اززن اولش یک دختر بنام خانزاده خاتون و یک پسر بنام شرف الدین سظفر
# ~~داشت . شرف الدین مظفرکه درسال ه » متولد شده بود در سال 4 25 در موقع
# ~~محاصره شیراز وفات یافت.
# خانزاده خاتون که ایتدا در حباله نکاح امیر شیخی بن خواجه رشید الدین
# ~~فضل الله بود بعدا بازدواج شاه محمد شاه درآمد و از این ازدواج دو پسر
~~بنام های
# ~~سلطان بایزید و سلطان ابراهیم متولد شدند.
# شوف الدین مظفر چهار پسر ودو دختر داشت. پسران عبارت بودند از.
# الف - نصرت الدین شاه یحیی (744 - 795) که حا کم یزد بودو بدست
# ~~امیر تیمور بقتل رسید . او سلطان پادشاه دختر شاه ms211 شجاع رادر ازدواج
~~داشت وازاین
# ~~ازدواج دو پسر بنام های سلطان محمد و معزالدین جهانگیر بوجو آمدند که
~~هر دو
# مانند پدر درسال ه79 بدست امیر تیمور دشته شدند.
# ب - شاه منصور (45 7-795) آخرین پادشاه آل مظفر که در جنگ با امیر
# ~~تیمور در سال ه9» بقتل رسید . او نیز دختر شاهشجاع و خواهر سلطان زین
~~العابدین
# ~~را که از زن دیگر شاه شجاع بود در ازدواج داشت. شاه منصور پسری داشت
~~بنام
# ~~سلطان غضنفر که او نیز در سال 795 بدست امیر تیمور کشته شد.
# ج - شاه حسین که درسال 780 بمرگ طبیعی در گذشت.
# د- شاه علی
# از دختران شرف الدین مظفر یکی بازدواج امیر ولی حاکم مازندران در آمد
# ~~و از سرنوشت دیگری اطلاعی در دست نیست.

PageV01P304

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0317.png)

# از زن دوم اسیر مبارز الدین محمد یعنی از خان قتلغ مخدوم شاه دخترسلطان
# ~~قطب السدین شاه جهان قرختائی پادشاه کرمان سه پسر و یک دختر بوجود
~~آمدند
# ~~باین شرح .
# 1- جلال الدین شاه شجاع که در سال 733 متولد شد و در سال 786
# ~~در گذشت و دومین پادشاه آل مظفر است .
# 2- قطب الدین شاه محمود حاکم اصفهان (737 - 776) . او ابتدا خان
# ~~سلطان دختر سلطان غیاث الدین کیخسرو اینجو و سپس دوندی دختر سلطاناویس
# ~~ایلکانی را در ازدواج آورد و فرزندی نداشت.
# 3- سلطان عماد الدین احمدل4- 79). او یک پسر بنام سلطان غیاث الدین
# ~~محمد داشت که در سال ه9 7 مانند پدر بدست امیر تیمور بقتل رسید و دختری
~~که
# ~~زن سلطان مهدی بن شاه شجاع بود .
# شاه شجاع نیز زنان متعدد داشت. از زن اولش که خواهر امیر سیورغتمش
# ~~اوغانی بود یک دختر و سه پسر بوجود آمدند.
# نام دختر سلطان پادشاه است که زن نصرت الدین شاه یحیی بود .
# پسران عبارت بودند از :
# الف - سلطان قطب الدین اویس (252 - 777) که در اصفهان وفات
# ~~یافت. از او دختری وپسری بوجود آمد نام پسر سلطان ابو اسحق بود که ms212
# ~~مدتی حکومت سیرجان را داشت ودر سال ه79 بدست امیر تیمور کشته شد.
# دختر در سال 284 به ازدواج امیرزاده پیر محمدبن جهانگیر بن تیمورد رآمد
# ~~و از شیراز به سمرقند رفت .
# ب - سلطان مظفر الدین شبلی که درسال .  7 متولد شد و درسال 785
# ~~به امر شاه شجاع نابینا گردید و در سال 795 به امر امیر تیمور به
~~سمرقند فرستاده
# ~~تتد .

PageV01P305

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0318.png)

# ج - سعز الدین جهانگیر که درسال ه9 بدست امیر تیمور بقتل رسید .
# اززن دوم شاه شجاع که خانزاده کاشی نام داشت یکث دختر و یک پسر
# ~~متولد شد . دختر به ازدواج شاه منصور درآمد و سلطان غضنفر نتیجه این
~~ازدواج
# ~~است که درسال ه9 ب بدست امیر تیمور کشته شد.
# پسر سلطان زین العابدین نام دارد که بعد ازشاه شجاع یسنطنت رسید ولی
# ~~در سال 793 بدست شاه منصور نابینا شد و بفرمان امیر تیمور در سال 790
~~بمعیت
# ~~سلطان شبلی بسمرقند فرستاده شد . او دلشاد خاتون دختر سلطان اویس
~~ایلکانی
# ~~را درازدواج داشت و سلطان معتصم نتیجه این ازدواج است . سلطان سعتصم
# ~~که در سال 795 از چنگ امیر تیمور گریخته به شام رقته یود بعد از سرگ او
# ~~به ایران بر گشت و در سال 12  در جتگ با امیر زاده اسکندر بقتل رسید .
# اززن سوم شاه شجاع که درملک نام داشت سه پسر بوجودآمد .
# الف - سلطان علاء الدین ایو سعید مهدی که در سال «9، بدست امیرتیمور
# ~~کشته شد . او داماد سلطان عماد الدین احمد بود .
# ب- سلطان عزیز خان که در کرمان بفرمان امیر تیمور کشته شد.
# ج - سلطان سلیمان خان که پس از مرگ شاه شجاع وفات یافت.
# دختر اسیر مبازز الدین محمد از خان قتلغ مخدوم شاه مخدوم زاده خاتون
# ~~نام داشت که گویا به ازدواج جلال الدین شاه سلطان یکی از بزرگان کرمان
# ~~در آمده وازاین ازدواج دختری بوجود آمده که تامزد سلطان شبلی پسر شاه
# ~~شجاع بود وای دولت ms213 شاه بکاول او را در کرسان به ازدواج خود در آورده
# ~~است .
# اززن سوم امیر مبارز الدین محمد که بدیع الجمال نام داشت سلطان
# ~~مظفر الدین ابو یزید در سال 57ب متولسد شده و در سال 792 به مرگ طبیعی
# ~~در گذشته است .

PageV01P306

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0319.png)

### | شخره نسب آن مظفر %~% 2
# 6-3
# ~~امیر سبارز الدین محمد در سال 57 (یا بقول فصیحی خوافی درسال8 75)
# ~~دختر امیر سلطان شاه را نیز در شیراز یازدواج خود در آورده و ظاهرآ از
~~این ازدواج
# ~~فرزندی بوجود نیاسده أست .
# پایان جلد اول
# ~~حلد دوم این کتاب از دو قسمت مرکب است.
# ~~در قسمت اول تا ریح سلسله های محلی معاصر آل مظقر ماتند اتابگان یزد
# ~~ملوک شبانکاره - ملوک هرموز- حکام لار - اتا بکان لربزرگ و کوچک مورد
~~بررسی
# ~~و تحقیق قرار گرفته .
# ~~در قسمت دوم ازسازمان های اداری و اوضاع اجتماعی و تمدن و فرهنگ
# ~~ایران در اواخر دوره مغول و دنبالهآ آن در زمان آل مظقر بحت شده است.

PageV01P307





# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0384.png)

### | فصل اول
# آل کاکویه و اتابکان یزد
# بطوریکه در تاریخ آل مظفر گفته شد فرزندان غیاث الدین حاجی خوافی که
# ~~از خراسان بیزد مهاجرت کردند در خدمت حکام این شهر که در تاریخ به
~~اتابکان
# ~~یزد معروفند داخل شدند وبالاخره امیر مبارز الدین محمد جانشین آنان شد
~~وخود
# ~~سلسله آل مظفر را تأسیس کرد اما مؤسس اتابکان یزد نیز که مانند سایر
~~اتابکان
# ~~امیری از امرای سلجوقیان می باشد سر پرستی دختران امیر فرامرز بن
~~گرشاسب نامی را
# ~~از طرف سلطان سنجر سلجوقی بعهده داشت و او آخرین پادشاه از سلسله ای
~~است
# ~~که بآل کا کویه مشهورند بنا براین لازم است ابتداتاریخ آل کاکویه
~~وبعدسر گذشت
# ~~اتابکان یزد گفته شود .
# الف - آل کاکویه . درسال 387 ه. ق فخر الدوله دیلمی وفات یافت وچون
# ~~پسرش ابوطالب رستم ملقب به مجدالدوله هنوز بسن رشد نرسیده بود زوجه اش
# ~~سیده خاتون عهده دار اسور سملکت شد ms214 واو حکومت اصفهان را درسال 398 به
# ~~ابو جعفر سحمد دشمن زیارکه حسام الدین علاء الدوله لقب داشت واگذار
~~نمود . او
# ~~پسر خال سیده خاتون بود و چون خال را بلغت دیلمی کا کویه میگفتند از
~~این رو
# ~~به علاء الدوله کا کویه و فرزندانش بدیالمه کا کویه مشهور گشتند.
# تا زمانیکه سیده خاتون زنده بود قلمرو حکومت مجدالدوله دیلمی از تعرض
# ~~دشمنان از آن جمله سلطان محمود غزنوی مصون بود وچون او در سال 15 ه.ق
# ~~وفات یافت سلطان محمود که دراین زمان از غزوات هند نیز فراغت یافته بود
~~متوجه
# ~~غرب ایران شد ودر سال . 42 بعراق عجم لشکر کشید ومجد الدوله را بوسیله
~~PageV02P001
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0385.png)

# ~~یکی از سرداران خود بنام حاجبعلی دستگیر ساخت و بغزنین فرستاد و حکومت
~~عراق
# ~~را به پسر خود سلطان مسعود واگذاشت و او ری را مقر حکومت خود ساخت.
# علاء الدوله که در این موقع علاوه براصفهان شهر های همدان و شاپورخواست
# ~~را نیز در تصرف داشت چون از دست اندازی سپاهیان ساطان محمود بری وقزوین
# ~~وسایر ممالک مجدالدوله دیلمی خیر یافت در اصفهان بتام او خطبه خواند
~~واظهار
# ~~اطاعت نمود یاین جهت سلطان محمود نیز متعرضاو نشد وعلاءالدوله همچنان
~~در
# ~~حکومت اصفهان باقیماتد.
# پس از مراجعت سلطان محمود از عراق عجم بغزنین سلطان مسعود باصفهان
# ~~لشکر کشید وآنجا را از تصرف علاء الدوله خارج ساخت و از طرف خود حاکمی
# ~~در آن شهر گماشت و بری بر گشت ولی مردم اصفهان بر گماشته سلطان شورش
~~کردند
# ~~و او را کتتند
# سلطان سسعود بار دیگر یاصفهان لشکر کشید و آنآجا را متصرف شد و عدهای
# ~~از مردم را بقتل رسانید وعلاء الدوله نیز فراری شد ودرسال 621 سلطان
~~مسعود
# ~~همدان را نیز از تصرف گماشتگان علاءالدوله خارج ساخت . علاء الدوله
~~بخوزستان
# ~~رفت تا از ابو طاهر جلال الدوله دیلمی (41- ه43) کمک بگیرد اما او بعلت
# ~~گرفتاریهای داخلی و جنگ با بنی اعمام ms215 نتوانست به علاء الدوله کمک نماید
~~با
# ~~این حال او تا مرگ سلطان محمود غزنوی (21) درخوزستان بود وچون ازمرگ
# ~~او و عزیمت سلطان مسعود بخراسان اطلاع یافت باصفهان برگشت و ممالک سابق
# ~~خود را در اختیار گرفت و نواحی خوار و ورامین و دماوند را نیز ازدست
~~عمال
# ~~انوشیروان زیاری خارج ساخت ولی انوشیروان یکمک سپاهیان سلطان مسعود
~~غزنوی
# ~~ری را ازتصرف علاءالدوله درآورد و علاءالدوله که در این جنکث زخم
~~برداشته بود
# ~~بهمدان گریخت.
# ابو سهل حمدونی که ازطرف سلطان مسعود غزنوی بجای تاش فراش بحکومت
# ~~رت و باردجبل درهان422 بر گزیده شده بود از سر تقصیر علاءالدوله که طلب
~~PageV02P002
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0386.png)

# ~~یخشش نموده بود در گذشت و بشرط پرداخت ال مقرر اصفهان را در اختیار آو
# ~~گذاشت.
# درسال 424 مردم ری وجبال آغاز مخالفت کردند و ابو سهل آنان رامطیع
# ~~ساخت. سال دیگر ابو سهل بعلت خودداری علاء الدوله از پرداخت سال مقرر
~~به
# ~~اصفهان لشکر کشید . علاء الدوله بلرستان یپناه ابو کالتجار مرزیان
~~پادشاه دیلمی
# ~~فارس رفت وابو سهل اصفهان را متصرف تد وخزائن علاءالدوله را غارت کرد و
# ~~نفائس آن را بغزنین فرستاد از آن جمله یود کتپ دانشمند معروف ابو علی
~~سینا که
# ~~دراین تاریخ در اصفها بسر میبرد ووزارت علاءالدوله را داشت . علاء
~~الدوله
# ~~بار دیگر در سال 27 با ابو سهل چنگ کرد باز نتیجه نکرفت و بطرف طارم
# ~~گریخت.
# در این هنگام سلجوقیان در خراسان آغاز فتنه کرده بودید و سلطان مسعود
# ~~بجای اینکه از نافرمانی آنان جلو گیری کند عازم جنگ هندوستان شد و
~~نصایح اسرا
# ~~وارکان دولت را در این باره تشنید. در غییت او سلجوقیاندر خراسانقوت
~~یافتتد.
# ~~علاء الدوله کاکویه تیز موقع را مغتنم شمرده ابوسهل حمدونی را از ری
~~بیرون
# ~~کرد و بر تمامی عراق عجم مستولی گردید.
# سلطان مسعود در سال 28 از سفر هند پازگشت ولی از عهده دفع سلجوقیان
# ~~برنیامد و در جنگ دندانقان درسال ms216 .43 از آنان شکست خورد و سپس عازم هند
# ~~شد و در این سفر بود که گرفتار گردید و بقتل رسید (432 ه. ق) .
# علاء الدوله کاکویه مدت ه3 سال در اصفهان و عراق عجم حکومت کرده
# ~~و درسال 33، . ق وفات یافته است . اومردی فاضل و فضل دوست بود و شیخ
# ~~الرئیس ابو علی سینا مدتی وزارت او را داشته وکتاب دانشنامه علائیرا
~~بنامش
# ~~نوشته است.
# حسام الدین علاء الدوله ابو جعقر محمد بن دشمن زیار چهار پسر و یک
# ~~دخر داست پسراک عبارت بودند آز: غهیر الدین ابو سنعو فرامرز- علاء
~~الدوله PageV02P003
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0387.png)

# ~~ابو کالیجارگرشاسب - ابو حربیا (ابوالحارث) - دشمن زیار.
# ظهیر الدین ابو سنصور فرامرز بعد از پدربحکومت اصفهان رسید. در این موقع
# ~~ساجوقیان بریاست طغرل بیک یر خراسان دست یافته بودند و درسال 33ی گرگان
# ~~و طبرستان را از تصرف آل زیار خارح ساخته وخوارزم را نیز در سال 434
~~یدست
# ~~آورده بودند و ابراهیم ینال برادر مادری طغرل در همین سال ری را از
~~تصرف آل
# ~~کا کویه بیرون آورد . ابوسنصورفرامرز که دراین زمان بجای جلو گیری
~~ازهجوم سپاهیان
# ~~سلجوقی با سلک ابو کالیجار دیلمی پادشاه فارس و کرمان یمتازعه برخاسته
~~بودچون
# ~~خطر سلجوقیان را نزد یک دید درسال 437 طی نامه ای از ابو کالیجار عذر
~~خواهی
# ~~کرد وحاضر شد بنام او خطبه بخواند واسیر ابو کالیجار نیز عذر او را
~~پذیرفت و
# ~~پین آنان صلح بر قرار گردید. در سال38* طغرل بیک اصفهان را در محاصره
~~گرفت
# ~~ولی بفتح آن سوفق نگردید ققط باین راضی شد که ابو سنصور هر سال مالی
~~بخزانه
# ~~سلاجقه یدهد وبتام طغرل خطبه بخواند . درسال 441 بار دیگر طغرل بعراق
~~عجم
# ~~لشکر کشید و پس از آنکه ابراهیم ینال را که قدرتی حاصل کرده و در
~~صددخروج
# ~~بود دفع کرد متوجه اصفهان شد و در محرم سال 442 این شهر را در محاصره
~~گرفت
# ~~یک سال اصفهان در محاصره بود ms217 تا بالاخره در محرم سال 463 بدست طغرل
~~افتاد
# ~~و او یجای اصقهان حکومت یزدو ایرقوه را بابو سنصور قراسرز داد1 پنا
~~براین تاریخ
# ~~شروع حکمرانی آل کا کویه در یزد سال 43 4 میباشد.
# آل کا کویه عموما از سلجوقیان اطاعت داشتند و در واقع از طرف آنان دریزد
# ~~حکومت میکردند . حکومت ایو سنصور فراسرز تا سال 0« ، طول کشیده او یا
~~سه
# ~~تن از سلاطین سلجوقی یعنی طغرل اول (429 - 455) والب ارسلان (455 -
# ~~5») و ملک شاه (2» - عد) معاممر است و در زمان سلطنت ملک شاه اغلب
# ~~در اصفهان بسر سیبرد .

PageV02P004

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0388.png)

# امیر گرشاسب برادر امیر سنصور فرامرز در زسان پدر حکوست همدان را داشت
# ~~و چونسلجوقیان همدان را از دست او خارج ساختند بشیراز پیش فولاد
~~ستون(.44-
# ~~448) پادشاه دیلمی رفت و ازطرف او بحکومت اهواز منصوب گردید. امیر
# ~~گرشاسب در این شهر تا سال 43 4 حکومت داشت تا وفات یافت.
# ابو حرب یا (ایوالحارث) برادر سوم ابو منصور که درنطنز حکومت داشت
# ~~پس از چندی ینای تافرمانی را گذاشت و بحکام سلجوقی ری سلتجیشد و گاهی
~~نیز
# ~~پیناه ابو کالیجارد یلسی سیرفت و او را بتصرف اصفهان تحریک مینمود تا
~~بالاخره بین
# ~~دو براد رصلح بر قرار شد .
# چون ابو متصور فرامرز درسال 429 وفات یافت ملک شاه سلجوقی پسر
# ~~او را که ایو منصور امیر علی نام داشت بحکوست یزد و جانشینی پدر انتخاب
~~نمود2
# ~~و او درسال جلوس بتخت حکومت (499) ارسلان خاتون دختر چغری بیک را که
# ~~عمه سلکشاه باشد و سابقا در ازدواج القائم بامرالله خلیفه عباسی (422 -
~~467)
# ~~بود در ازدواج خود آورد و ازاین راه اساس سلطنت خود را محکم تر ساخت.
~~امیر
# ~~علی در سال 88* در جنگی که میانه تتش برادر سلکشاه با یرکیارق در
~~تزدیکی
# ~~ری اتفاق افتاد واو همراه تتش بر علیه بر کیارق چنگ میکرد یقتل رسید3
# ~~خواست و پس از آنکه بحد رشد رسید پر[تدس ستها مخمودهد و او ms218 پسری آید که
~~PageV02P005
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0389.png)

# اسیر علی مسدوح معزی نیشابوری و پدر او یرهانی بوده است.
# بعد از امیر علی پسرش علاء الدوله ابو کالیچار گرشاسب ثانی بحکومت یزد
# ~~رسید واو ابتدا پیش ملکشاه بسر میبرد و جزء مقربان او بود . پس از فوت
~~ملکشاه
# ~~تود سلطان سنجر رفت و رتبه امیر الامرائی گرفت و یزد باقطاع باو واگذ
~~رشد واودر
# ~~خدست سلطان ستجر یود تا در سال 13ه وفات یافت .
# آخرین فرد از خاندان کا کویه که در یزد بحکومت پرداخته امیر فرامرز پسر
# ~~علاءالدونه گرشاسب تانی است او نیز درخدمت سلطان سنجربسرمیبردو درسال*
~~53
# ~~در جنگ قطوان با قراختائیان کشته شد و چون فرزند ذکوری نداشت سلطان
~~ستجر
# ~~حکومت یزد را یدو دختر او واگذاشت .
# حکام آل کاکویه درآبادی یزد و توسعه و ترقی آن کوشیده وابنیه وعماراتی
# ~~که ییشتر جنیه مذهبی و خیریه دارد بانتد مسحدومدرسه ساخته و یا برای
~~پیشرفت
# ~~و رونق تجارت بساختن بازار پرداخته و یا آبادیهائی در اطراف شهر ایجاد
~~کرده و
# ~~قنات هائی جهت مشروب ساختن دهات و سحلات شهر جاری کرده اند چنانکه ایو
# ~~منصور فرامرز برای خود سرای عالی ساخت وعلاء الدوله ابو منصور امیر علی
# ~~سومین حکمران این سلسله و دومین آنها دریزد در محله شهرستان مدرسه ای
~~ساخت
# ~~و گنبدی جهت مدفن خود بتا نمود وآن مدرسه بدو مثاره معروف شده وسلطان
~~راپس
# ~~ازفوت در زیر آن گنبد دفن کردتد .
# او در ( درده) جنب سسچد آرسلان خاتون مسجد جامعی ساخت و ارسلان
# ~~خاتون که از زنان صالحه وخیر زمان خود بود نیز مسجدی بنا تمود که دارای
# ~~سناری عظیم بود . مؤلف جامع مفیدی گوید : اولین مناری که در یزد ساخته
~~شد
# ~~آن بود و آن تا سال 8332 باقی بود در آن سال افتاد و آن مسجد پعدا داخل
~~مسجد
# ~~جامع کبیر گردید 1
# در زمان علاء الدوله امیر علی یزرگان دولت نیزاز خود ابنیه وآثاری بیاد
~~گار ms219
# ~~گذاشته اند چنانکه چهار نفر از امراء او بنامهای ابو سسعود بهشتی - ابو
~~یعقوب PageV02P006
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0390.png)

# ~~دیلمی-ابویوسفه کیانرسوعمارات بسیا رد ریزدساختهاندمانند باغ بهشتی که
~~ازابومسسعود
# ~~پهشتی است . ابویعقوب دیلمی محله یعقوبی را احداث کرد وخانه هاویساتین
~~بسیاری
# ~~درآن ساخت وقتاتی برای مشروب کردن آن جاری کرد که بقنات یعقوبی شهرت
~~داشت.
# کیانرسو در محله سر ریگ مدرسه و گنبدی جهت مدفن خود ساخت و قناتی
# ~~چاری کرد .
# امراء مزبور پدستور علاءالدوله ابومنصور امیرعلی حصاری گرد شهر کشیدند
# ~~و چهار دروازه بر آن قرار دادند که دارای درهای آهنین بود و نام این
~~چهار امیر
# ~~بر دروازه ها بخط کوفی نقش شده بود و این چهار دروازه عبارت یودند از
~~درب
# ~~کوشگ نو - درب قطریان - درب مهریجرد - در کبا.
# ارسلان خاتون دوخواجه سرا داشت ینام های صواب و لالاریحان - خواجه
# ~~صواب قناتی جاری کرد که بعدا به آب سوا (صواب) سعروف شد . همچنین دو
# ~~کنیزک خاص داشت یکی را ابرو دیگری را مپار که نام یود و آن دونیز دو
~~قناتستصل
# ~~پهم احداث نمودند که بقنات ابرومبارکه معروف گردید .
# علاء الدوله گرشاسب ثانی چهارمین پادشاه این خانواده باغ گرشاسبی را در
# ~~اهرستان ساخت ودر هر دوطرف مسجد جامع با زاری بنا نمود .
# امیر فرامرز آخرین حکمران آل کا کویه علاوه براینکه بارویشهر مشهد مقدس
# ~~را درسال 15ه بنا نمود در یزد نیز قناتی جاری ساخت و دهی در حوالی
~~ابرندآباد
# ~~ایجاد کرد که بگرد فرامرز موسوم گشت که بعدا آن را کفراسرز گفته اند 1
# شجره نسب آل کاکویه که ابتد دراصفهان و همدان وسپس در یزد
# ~~حکومت داشته اند .
# - علاء الدوله حسام الدین ایوجعفر
# محمد بن دشمن زیار %~% از398 تا دراصفهان وهمدان PageV02P007
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0391.png)

# تاریخ آل مظفر
# ~~2 - ظهیرالدین ابو متصور فرامرز ین علاء الدوله ابو جعفر
# محمد بن دشمن زیار %~% از 433 تا 443 در اصفهان
### | و از 443 تا 469 در یزد
# ~~3- ایومنصور اسیر علی بن ایومنصور قرامرز ms220 از 469 تا 488 دردزد
# ~~چ - علاء الدوله ابو کالیجار گرشاسب ثانی این
# ایو منصور امیر علی از 488 تا 13ه دریزد
# ~~5- علاء الدوله اسیر فرامرز بن علاء الدوله
# گرشاسب ثانی %~% از 13 ه تا 536 در یزد
# ~~- دختران علاه الدوله اسمیر قرامرز بسرپرستی رکن الدین سام بن وردان
~~روز
# ~~علاء الدوله حسام الدین ابو چعفر محمد بن دشمن زیار
# ~~در یوخربهیز لدین ابومتصوفرامرز علاءالدله ابوگالیجار کرشاسب افنششریار
# ایومنصور امیر علی PageV02P008
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0392.png)

# ب - اتابکان یزد
# سلطان ستجر که حکومت یزد را بدختران امیر فرامرز داد اتابکی آنان را نیز
# ~~بر کن الدین سام ین وردان روزیکی از امرای لشکری خود سپرد . در
~~آغازحکومت
# ~~اتابکان یزد بین سلاطین سلجوقی اختلاف افتاد مخصوصا پس از مرگ سلطان
~~سنجر
# ~~در سال *55 این اختلاف شدت یافت از این رو آنان بیشتر یخود مشغول شدند
~~و
# ~~از دیگران غافل ساندند پاین جهت امرای ولایات موقع را غنیمت دانسته
~~دولت هائی
# ~~مستقل برای خود تشکیل دادند مانند اتایکان آذریایجان (041«92) واتایکان
# ~~فارس (543 - 686) وسلاجقه کرمان (433 - 83 5) - خوارزمشاهیان (490-
# ~~8 62) نیز که قبلا در حوزه حکومتی خود تا اندازه ای مستقل بودند قدرت
~~ییشتری
# ~~یافتند، اتابکان یزد هی که جانشینان آل کاکویه در این شهر یودند که کم
~~از
# ~~اطاعت سلجوقیان خارج گشتند وبا اتابکان فارس وسلاجقه کرسان وقراختائیان
# ~~کرمان روایط دوستانه بر قرار نمودند و با ایجاد وصلت روابط دوستی را
~~محکم تر
# ~~ساختند و حتی کار پجائی رسید که سلجوقیان کرمان از اتابکان یزد در موقع
~~احتیاج
# ~~یاری و کمک میخواستند چنانکه چون درسال8 ه ه ملک طقرل پادشاه سلجوقی
~~کرمان
# ~~در گذشت و بین پسرانش ملک ارسلان و سلک توران شاه و یهرام شاه اختلاف
~~افتاد
# ~~ملک ارسلان که درسال . 7ه در جنگ با پهرام شاه شکست خورده بود به پزد
# ~~پیش اتابک رکن الدین سام رفت و مورد اعزاز و احترام قرار گرفت و بکمک
~~سپاهیان
# ~~او بکرسان لشکر کشید ولی ms221 یاز شکست خورده بید برگشت و چون بهرام شاه فوت
# ~~شد پسر هفت ساله اش بنام محمد شاه بحکومت کرمان رسید و عده ای
~~ازسرداران
# ~~بهرام شاه نیز بیزد پیش ملک ارسلان رفتند و او را بفتح کرسان تشویق
~~نمودند از
# ~~این رو ملک ارسلان درسال اهه بهمراهی اتابک رکن الدین سام بکرمان آمد و
# ~~شهر بردسیر را متصرف شد و سپس عازم جیرقت گردید ولی یکی از سرداران او
~~بنام
# ~~آی بیک که از آسدن اتابک بکرمان ناراحت بود با این اسر مخالفت کرد ملکث
# ~~ارسلان گفت «اتابک یزد بر من حقوق بسیار دآرد و دو سال است که رنج ما
~~کشیده PageV02P009
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0393.png)

### | کازریع هن مطقر
# ~~یامید اینکه ما او را درکرمان منصیی دهیم و مکافات صفات او بتمائیم »
~~اسا آی
# ~~بیک راضینشد و اتابک یزدتیزگفت «منظور این بود که ملک ارسلان درملکخود
# ~~بحکومت برصد» و بیزد بر گشت.
# ملک ارسلان در سال سپ ه کشته شد و توران شاه یکمک سپاهیان اتایک
# ~~فارس یرکرسان مسلط شد ولی عده ای از امرای او بیزد پیش اتابک سام رفتند
~~.
# ~~اتایک سام پنا پکینه ای که پا آی بیک سردار توران شاه که بعد از مرگ
~~ملک
# ~~ارسلان بخدمت اوآمده بودداشت یا سپاهی روی بکرمان آورد و بردسیر را
~~درمحاصره
# ~~گرفت ملک توران شاه شهر را رها کسرد و آیبیک ثیز دستگیر شده بقتل رسید
~~- در
# ~~سال 574 ملک توران شاه تسلیم شد واتابک در فصل زمستان بجیرفت رفت .
# ~~سپاهیان اتابک فارس در این موقع در صدد تصرف کرمان برآمدند ولی بعلت
~~سرگ
# ~~اتایک فارس مراجعت نمودند واتابکث رکن الدین سام نیز بعلت کسالت به یزد
# ~~بر گشت .
# اتابک رکن الدین سام که مردی حلیم و کم آزار بود بخوبینتوانست ازعهده
# ~~اداره امور برآید ازاین رو هرج ومرج در یزد یروز نمود باین جهت بزر گان
~~شهر
# ~~برادرکوچک او را که عزالدین لتگر نام داشت در سال 84 5 بحکوست ms222 برداشتند
# ~~و اتابک رکن الدین سام نیز درسال .9ه درگذشت
# اتایک عزالدین لنگر مردی بهادر و کاردان بود و پیش از آنکه بحکومت
# ~~یزد برسد ازطرف سلجوقیان در اصفهان و شیراز حکومت داشت1 . حکومت او
~~دریزد
# ~~. * سال طول کشید و درسال 4 . « وفات یافت ودر مدرسه وردان روز مدفون
# ~~اشد و
# او چهار پسر داشت بنام های وردان روز - محی الدین سام - کیکاوس -
# ~~قطب الدین اسفهسالار منصور.
# وردان روز بعد از پدر بحکومت یزد رسید - او جوانی شجاع بود ومدت12
~~PageV02P010
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0394.png)

# ~~سال پحکومت پرداخت ودر سال *  وفات یاقت.
# بعد از او حکوت بزد ببرادرش اسفهسالا رمتصور ملقب به سلطان قطب الدین
# ~~رسید و او برای خود اساس سلطنت ترتیب داد و در سال *2* ه- ق وقات
# ~~یافت 1
# قطب الدین محمود شاه . پسر قطب الدین ابو سنصور بعد از پدر بحکومت
# ~~رسید واو دختر براق حاجب مؤسس قراختائیان کرمان راکه صفوة الدین آدم
# ~~یاقوت ترکان نام داشت در ازدواج آورد و از این ازدواج دختری یوجود آبد
~~که
# ~~نایش کردوجین بود که بعدها زن ایاقاخان دومین ایلخان مغول گردید و بعلت
# ~~همین ازدواج اتابکان یزد وقراخنائیان کرمان در تحت حمایت اباقاخان قرار
# ~~گرفتند . 2
# 1. چم ی ی هوی چی  اون88
# - %~% ص89 و کتاببسمط العلی
# ~~ص 24 .
# مؤلف تاریخ وصاف در بارهآ این ازدواج چنین گوید . پس از آنکه سلطان غیاث
~~الدین
# ~~پسر سلطان محمد خوارزمشاه بدست براق حاجب کشته شدعلاء الدوله قطب الدین
~~سحمود شاه
# ~~اتایک یزد لشکر فرستاد تا ترکان خاتون را که از همخوابگان سلطان غیاث
~~الدین بود و
# ~~دراصفهان در موقع عزیعت بکرمان نزد رکن الدین صاعد قاضی القضاة شهر
~~گذاشته بوداز
# ~~قاضی گرفته بیزد ببرد و خیال بست که بزوجیت تصرف نماید. براق حاجب
~~بشنیدن این خبر
# ~~باکر متوجه یزد شد باین بهانه که سلطان غیاث الدین با یادشاه چهان
~~چتگیزخان سخالفت
# ~~مینمود من کار او ساختم مطابق یاسای بغولی آنچه متملقات او باشد از زن ms223
~~و فرزند ومال
# ~~در قیضه تصرف من گذارند . بوساطت قاضی القضاة رکن الدین قرار برآن شد
~~که علاء الدوله
### | بقیه خاسیهٔ‌ در صفحه بعد PageV02P011
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0395.png)

### | تاریخ آل مظفر
# محی الدین سام هسر دیگر عزالدین لنگر دختر دیگر براق حاجب را کسه
# ~~مریم ترکان نام داشت در ازدواج آورد.
# مؤلف جاسع مفیدی گوید : او درویش نهاد بود و در امور دنیائی دخالت
# ~~نداشت و در سال س* وقات یافت و در مدرسه وردان روز سدفون گردید .
# کیکاوس پسر دیگر اتابک عزالدین لنگر درسال .1 * در گذشت.
# قطب الدین محمود پادشا هی عادل بود و اغلب بطاعت و عبادت میپرداخت
# ~~وبداد مردم میرسید وپیوسته درویشان را اطعام مینمود و علما و فضلا را
~~معززسیداشت
# ~~سرگ او درسال 939 اتفاق اقتاده.
# جانشین محمود شاه پسرش علاءالدوله سلغر شاه است . حکومت او مقارن
# ~~است با آمدن هلا کوخان بایران. اواز هلا کوخان اطاعت کرد از این رو
~~درحکومت
# ~~یزد یاقی ماند.
# خواهر سلغر شاه زن سعد بن ابوبکر اتابک قارس بود و چون اتابک درجوانی
# ~~مرد و پسر صغیرش محمد باتابکی قارس رسید ترکان خاتون مادر محمد و خواهر
# ~~اتایک یزد بقرمان هلا کو باداره امور پرداخت . محمد نیز بعد از دوسال و
~~هفت
# ~~براک کرحمن رهبمه وباربرف مراجعت کرد.

PageV02P012

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0396.png)

# ~~ماه حکومت در ذی الحجه سال .«6 وفات یافت. ترکان خاتون محمد بن سلغربن
# ~~سعد ین زنگی را باتابکی برداشت ولی چون او نیز ظلم و ستم پیشه نمود
~~ترکان
# ~~خاتون او را دستگیر ساخته در سال 1»» بخدمت هلا کوخان فرستاد و
~~سلجوقشاه
# ~~بن سلغور برادر بزرگ اتا بک محمد را که بوسیله اتابک ابوبکر در قلعهای
~~محبوس
# ~~بود از زندان خلاص کرده بتخت اتایکی نشاند او نیز پس از چندی یعیش و
~~عشرت
# ~~پرداخت و ترکان خاتون را نیز بقتل رسانید واز اطاعت خان بغول نیز بیرون
~~رفت .
# ~~علاء الدوله سلغور شاه اتابک یزد بخونخواهی خواهر یهلا کوشکایت برد .
~~هلا ms224 کو
# ~~هم که یکی از سردارانش یدست سلجوقشاه بقتل رسیده بود سپاهی روانه قارس
~~نمود
# ~~و علاءالدوله سلغورشاه را با نظام الدین حسن پادشاه شبانکاره مأمور دفع
~~سلجوقشاه
# ~~کرد.
# سلجوقشاه بکازون گریخت و در جنگی که در این شهراتفاق افتاد علاءالدوله
# ~~سلغورشاه در سال 3-- بقتل رسید و سلجوقشاه نیز گرفتار و کشته شد .
# بعد ازکشته شدن علاء الدوله سنغر شاه پسرش طغی شاه (طغان شاه) جانآشین
# ~~پدرشد مدت حکومت او م سال بود ودر سال .7» وفات یاقت واز او دو پسرماند
# ~~بنام های علاءالدوله و یوسف شاه.
# علاء الدوله بعد از پدر بحکومت رسید وییش از سه سال حکومت نکرد زیرا
# ~~در زمان او سیلی عظیم در سال673 در پزد جاری شد و بیشتر شهر را خراب
~~کردو
# ~~اتایک از غصهآ آن در همان سال در گذشت.

PageV02P013

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0397.png)

### | تاریخ آل مظفر
# چانشین او برادرش اتابک یوسف شاه شد . او بمرمت خرابیهای شهر پرداخت
# ~~چون در اواخر سلطنت ارغون خان (683 - .9،) از پرداخت مال مقرر بدیوان
# ~~مغول خود داری کرد از این رو ایلخان یسودر نامی را بیزد فرستاد وفرمان
~~داد که
# ~~اگر اتایک یوسف شاه اطاعت کرد ومال مقرر سالیانه را تسلیم نمود یسودر
~~باردو
# ~~مراجعت نماید والا او را زندانی ساخته باردو بفرستد وخود بحکومت یزد
~~بپردازد .
# ~~چون یسودر بنزد یکی یزد رسید اتابک خود در شهر متحصن شده روز دیگر مادر
# ~~خود خرم تر کان را با تحف و هدایا نزد او فرستاد 1
# اما یسودر تحف و هدایای اتابک را نپذیرفت وسخنان خشونت آسیز گفته
# ~~مادر اتابک را تیز مورد توهین قرار داد . او نیز بشهر بر گشته آنچه
~~دیده و شنیده
# ~~بود با پسر تقریر کرد. اتابک یوسف شاه که مردی شجاع ومغرور بود بلشکر
~~امیر
# ~~یسودر تاخته او را بقتل رسانید وزن وقرزند او را اسیر کرده داخل شهرشد
~~. چون
# ~~این خبر بارغون خان رسید امیر محمد ایوداجی والسی اصفهان را با سی هزار ms225
~~سوار
# ~~بیزد فرستاد . اتابک یوسف شاه چون تاب مقاومت در خود ندید بطرف سیستان
# ~~گریخت 2 PageV02P014
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0398.png)

# بطوریکه در تاریح آل مظفر گفته شد در این سقر امیر شرف الدین مظفر نیز
# ~~همراه اتابک یوسف شاه بود و او زن و فرزندان یسودر را برداشته بکرمان و
~~سپس
# ~~بتبریز نزد ایلخان رقت و مورد عنایت قرار گرفت.
# اما چون محمد ایوداجی ینزد یکی شهر رسید سادات و علما و جمعیاز مردم
# ~~شهر نزد او آمده اظهار انقیاد و ااطاعت تمودند او نیز شخصی از تزدیکان
~~خود را
# ~~بنام بلغدر یحکومت یزد تعیین کرد و خود باصفهان بر گشت. از این تاریخ
~~یزداز
# ~~بیوسف شاه با ردو کرفت حسهد آین معنی را یهاثه ساختند و یوسف شاه را در
~~تظر حاراخان
# ~~یای جلوه دادند خازان حان آیتچیان وستد وو را احضار کرد اثا هه آر ترم
~~تر وهر
# ~~ایلچی میآمد با خرج مال در رفتن تعکل مینمود تا یک سال 11 آیلچی دز
~~یزدجمع شدند
# ~~دشمنان بغازان گفتند او یاغی است پس امیر یسودر نام یا. . 2 سوار سغول
~~فرمتاد و حکم
# ~~کرد که اتابک را مقید بیاورد یسودر چون ییزد آمد اتایک یارا نداشت که
~~پیش او برود
# ~~دوسه روزی تقاعد نمود پس مادر را شفیع ساخت مادر با تحفی پیش یسودر رفت
~~وازاو
# ~~خواست که پپسرش کمکنموده از او پیش غازان شفاعت نماید اما یسودر سادر
~~اتایک را
# ~~دشنامها داد واو را براند مادر پیش پسر آمد وگقت ای پسر چنان میییثم که
~~این ترک به
# ~~کشتن تو آمده اکتون هرچه توانی بکن اتابک چون ازجان خود مأیوس گشت جمعی
~~از
# ~~تجار و خواجگان را احضار کرد و از ایشان قرض طلیید و از هر کسی هزار
~~دینار گرفت و
# ~~حجت ها داد پس از جمع آوری میالغی جمعی از بزرگان را گقت این کافر
~~پکشتن سن وغارت PageV02P015
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0399.png)

# ~~نظر مالی ضمیمه ممالک ایلخانی شد ودر سال ms226 293 پادشاه خاتون حاکم کرمان
# ~~از گیخاتو خان که شوهرش بود حکومت یزد و شباتگاره راخواست او نیزد
~~رخواست
# ~~او را پذیرفت وپادشاهخاتون نیزاز طرقخود تصرت ملک را یحکومت یزدیرداشت1
# ~~در سال *ه* که باید و بایلخانی رسید یزد را بسنطان شاه پسر اسمیر نوروز
~~سالیانه
# ~~بمبلغ هزار دینار بمقاطعه داد ولی حکومت اسمی اتابکان از یین نرفت زیرا
~~اتابک
# ~~حاجی شاه پسر اتابک یوسف شاه یبعد از او در این شهر بحکومت رسیده و
~~یطوریکه
# ~~بی بیدو یا این کافرآن را سزا دهیم مردم سهرناسخ ررک باک بکنهادند قریب
~~دههزار
# ~~را بلست بهنواک معریرهی که اسفهسالار اتابک پود سیرد تا در عخب
~~هیموررچوناتابک
# ~~برفت مظقر هر دو اسیر زاده را خلادهدبه ازدو رقیند و حال آدا بمیلی از
~~پی
# ~~او روآن شد او را در حدود حراسان کرفتند بند کرده بحضرت آوردتد واو را
~~یازعو داشتند
# ~~قضا وا یا رغو بوی یاز نگتت و غازان خال بروی آبها ترد و جا آو بخسیه و
~~می سلازم
# ~~بایدوخا (694).

PageV02P016

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0400.png)

# ~~درتاریخ آل مظفر گفته شد حکوست او نیز در سال8 ببدست اسیر بیارزالدین
~~محما
# ~~پایان یاقت.
# اتا پکان یزد نیز مانند آل کاکویه در این شهر ابتیه خیر از خود بیاد گار
# ~~گذاشته و در آیادی این شهر کوشیده اند چنانکه اتابگ رکن الدین سام در
~~نزدیکی
# ~~دروازه مهریجرد مدرسه ای ساخت که آن را مدرسه اتابک میخواندند.
# وردان روز پسر اتایک عزالدین لنگر نیز مدرسه ای در سیان بازار دلالان
# ~~بنا کرد که بمدرسه وردان روز معروف شد.
# سلطان قطب الدین محمود شاه شهر را توسعه داد و قسمتی از خارج شهر را
# ~~داخل حصارکرد و دولت خانه ای با سیدانی وسیع درجلو آن ساخت و در کنار
# ~~دولت خانه مدرسه ای بنا کرد و گتبدی چهت مدفن خود ساخت . مادرش مریم
# ~~تر کان قناتی در قصبه مهریجرد جاری ساخت و دهی ایجاد نمود بنام مریم
~~آباد که
# ~~بعدا ms227 بمریاباد معروف شد. در نزدیکی دولتخانه دروازه ای ساخت و در
~~اندرون و
# ~~بیرون دروازه بازاری بنا تمود و آن دروازه بدروازه مادرامیر شهرت یافت
~~که بعدا
# ~~بدرب مال اسیر سعروف گردید .
# غلام مربم تر کان که آقسنقر نام داشت در بیرون دروازه مسجدی و حمامی
# ~~ساخت .
# سلغر شاه نیز بآبادی میلی تمام داشت او نیز قناتی جاری کرد و در نزدیکی
# ~~درپ سال امیر دهی ایجاد کرد که آن را سلغور آباد نام نهاد .
# طغی شاه باغی در اهرستان ایجاد کرد که بباغ طغی شاهی معروف شد.
# اتایکان یزد وشجره نسب آنان
# 1- رکن الدین سام بن وردان روز %~% 536 تا 584
# 2- عزاندین لنگرین وردان روز %~% 60584
# 3- وردان روز بن عزالدین لنگر %~% 604)616 PageV02P017
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0401.png)

# # 4- قطب الدین اسفهسالار متصور بن عزالدین لشگر %~% 6تا626
# # 5- محمود شاه ین قطب الدین اسفهسالار منصور %~% 639
# # 6- علاء الدوله رکن الدین سلغور شاه ین محمود شاه %~% 6 %~% 662
# # 7- طغی شاه (طغان شاه) بن علاءالدوله سلغور شاه %~% 670
# # 8- علاء الدوله ین طغی شاه %~% 6736
# # 9- اتابک یوسف شاه ین طغی شاه %~% 67»690
# # 10- اتابک حاجی شاه ین اتابک یوسف شاه %~% 71869
# ~~اتابک سام بن وردان روز که مؤسس اتابکان پزد است بطوریکه گفته شدابتدا
# ~~از طوف سلطان سنجریسر پرستی دختران اسیر فراسرز آخرین حکمران آل کاکویه
~~انتخاب
# ~~شد و از این رو آشاز حکوست او راکه سال3 ه است میتوان ابتدای حکومت اتا
~~بکان
# ~~یزد دانست و حکومت این خانواده تا سال 718 ادامه داشت در این سال بدست
# ~~امیر مبارزالدین محمد مظفری پایان یاقت بنا براین مدت حکومت اتایکان
~~یزد 182
# ~~سال یوده است .

PageV02P018

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0402.png)

# ~~س -
### | اتا بکال یرو
### | وردان روز
# # رکن الدین سام %~% عزالدین لنگر
# ~~علاءالدوله عطاخان
# ~~(ازدختر گرشاسب وملازم خدست وردان روز تطب الدین اسفهسالار کیکاوس محی
~~الدین سام
# # سلطان جلال الدین خوارزمشاه بود %~% سنصور %~% (متوفیدر. 61) (متوفی
~~در623)
# ~~ود رجنگ باجرساغون درتزدیکی
# # اصفهان درمال4 * بقتل رسیده) %~% قطب الدین محمود شاه
### | علاء الدوله طغی شاه
# علاء ms228 االدوله %~% یوسف شاه
### | احاجی شاه PageV02P019
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0403.png)

### | فصلدوه
# ملوک شبانگاره
# شبانکاره1 ناحیه بود بین فارس و کرمان و شامل شهرهای دارابگرد - نیریز-
# ~~اصطهباتات - ایگ (ایج) - فرک (پرک) وطارم . مؤلف تاریخ وصاف
~~حدودشبانکاره
# ~~را ازروتیز وخیر درشمال تا لار و کورستان (دهی درهفت قرسنگی هرموز)
~~میداند3 .
# ~~حمدالله سستوفی در نزهت القلوب گوید : شبانکاره شش موضع است و حدودش
# ~~با ولایات فازس و لرمان و بحر فارس پیوسته است. بنا بر این شبانکاره
~~همان ناحیه
# ~~ایست که سابقا بکوره دارابگرد ( یکی از کوره های پنجگاته فارس) معروف
~~بوده
# ~~است 2.
# دراین تاحیه از اواسط قرق پنجم هجری قمری حکامی روی کار آمدند که
# ~~در تاریخ بملوک شبانکاره شهرت یافته اندشبانکارگان نسپ خود را باردشیر
~~بابکان
# ~~میرساندند  رؤسای این طایفه پیش از آنکه قارس بدست مسلمانان فتح
~~شودمقام اسپهیدی
# 4ری د424 PageV02P020
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0404.png)

# ~~داشتند و زسام اسور حکام فارس در دست آنان بود چنانکه اسمعیل جد اعلای
~~آنان
# ~~در دستگاه هیرید داساد یزگرد سوم و والی فارس مقام سهمی داشته است1 .
# چون دولت ساسانی یدست اعراب سنقرض شد و مسلمانان یفارس آمدند و
# ~~یزد گرد سوم بدارابگرد گریخت چمعیاز رؤسای شبانکاره دور اوجمع شدند
~~تااورا در
# ~~برابر اعراب یاری دهندونی پس از آنکه استخر مر کز فارس را مسلمانان
~~متصرف شدند
# ~~و یزد گرد سوم از راه کرمان بسیستان رفت سردم شبانکاره ناچار با
~~عبدالله بن عامر
# ~~حاکم فارس صلح نمودند و فارس یکلی بتصرف مسلمانان درآمد .
# در این زسان شبانکارگان از فارس مهاجرت کرده طایفه ای از آنان بنام
# ~~اسمعیلیان در اطراف اصفهان سا کن شدند و چون در آنجا وسائل مزاحمت مردم
~~را
# ~~فراهم میساختند بفرمان سلطان سحمود غزتوی درسال . 42 ه- ق تاش فراش
# ~~حاکم اصفهان آنان را از اطراف این شهر براند از این رو شبانکارگان
~~دوباره بفارس
# ~~آمدند ابا کالیجار دیلمی (410 - .44) خواست از ورود آنان جلو گیری
~~نماید ولی
# ~~موقق نشد از این رو کوره دارابگرد را بایشان واگذاشت  از ms229 این زمان
~~شبانکارگان
# ~~دراین قسمت ازفارس که بعدا برای سدتی ناحیهآ مستقلی شد برای خود دستگاه
# ~~حکومتی تشکیل دادند .
# بنا بنوشته ابن یلخی مؤلف فارسنامه شبانکارگان ازه طایفه مهم تشکیل
# ~~سیشدند یدین قرار
# 1- اسمعیلیان - طایفه ای بودند که از اطراف اصفهان بوسیله تاش فراش به
~~PageV02P021
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0405.png)

# ~~طرف فا رس رانده شدند و در زمان ابا دالیجارد یلمی دراطراف دارابگرد
~~مسکن گزیدنه
# ~~و در آن سوقع بزرگ این طایفه دو برادر بودند بنام محمد و نمرود پسران
~~یحیی
# ~~نمرود جد ابراهیم بن ممائی و محمد جد حسویه (حسنویه) است .
# محمد که برادر بزرگتر بود در فترت دیلمیان در دارابگرد برای خود دستگاه
# ~~سلطنت درست کرد . او دو پسر داشت یکی بنام بیان و دیگری سلک1 بیان که
~~پسر
# ~~پزرگتر بود بجای پدر نشست ولینمرود عمش او را بقتل رسانید وخود حاکم
# ~~دارا بگردشد و در زمان او بود که فضلویه قدرت یافت و بر قا رس
~~سستولیشد. سلک
# ~~پیش فضلویه رفت و از او در انتقام خون برادر و دفع عم کمک خواست.
~~فضلویه
# ~~او را یاری داد تا بر دارابگرد و نواحی اطراف تسلط یافت2 . این طایفه
~~بدست
# ~~اتایک چاولی که ازطرف سلاجقه به حکوست فارس منصوب شده بود از بین
# ~~رفت3 .
# 2- کرزوبیان (یا کرزوویان) - رئیس این طایفه محمد بن مما نام داشت و
# ~~یعد از او پسرش ابو سعید جانشین شد و از مقربان فضلویه مؤسس دولت
~~شیانکاره
# ~~گردید. وی درزمان فترت آل بویه بکازرون و نوبنجان و شاهپور مسلط شد
~~تااینکه
# ~~اتایک چاولی او را ازسیان برداشت.4
# 3- شکانیان - که در گرمسیرات فارس براه زنی مشغول بودندو در زسان اتابک
# ~~چاولی سر کوب شده از بین رفتند و اهمیت چتدانی در تاربخ نداشتتد .
# 4- مسعودیان - ابتدا قومی گمنام بودند تا اینکه فضلویه قلعه سهاره (واقع
# ~~در چهار فرسنگی فیروزآباد) را بدیشان داد و اتابک خمارتکین که از طرف
~~ملکشاه
# ~~بحکومت فارس رسیده بود نیز برای آنان اقطاعی معین کرد ms230 . امیرویه مسعودی
~~رئیس
# ~~این طایفه دو پسر مجدالدوله دیلمی را که در فیروزآباد اقامت داشتند و
~~این ناحیه PageV02P022
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0406.png)

# ~~در اقطاع ایشان بود کشت و این شهر را در تصرف گرقت و کم کم قدرت یافت
~~تا
# ~~اینکه در صدد تجاوز به متصرقات کرزوبیان برآید و اطراق شاهپور را متصرف
~~شد و
# ~~یکازرون تاخت ولی در جنگ با آبوسعید کشته شد و پسرش وشتاسف بکمکقضلویه
# ~~بحکوست فیروزآباد رسید تا اینکه اتابکث چاولی این قوم را نیز ازمیان
~~برداشت .
# 5- رامانیان - رئیس ایشان علی بن الحسن بن ایوب تام داشت . رامانیان
# ~~سلهمترین اقوام شبانکاره مییاشند و فضلویه مؤسس دولت شیانکاره از این
~~طایفه
# ~~است .
# آغازنولت شیانکاره (سال468)
# نظام الدین فضل الله بن علی بن حسن (448 - 464) - در سال 448 نظام الدین
# ~~فضل الله بن علی بن حسن که بفضلویه حسنویه معروف بود از طایفه رامانیان
~~بر
# ~~ملک ابو منصور قولادستون (.44 - 448) آخرین پادشاه دیلمی فارس بشورید و
# ~~بر تمامی فارس تسلط یافت و هر قسمتی از این ایالت را پامیری از امرای
~~شبانکاره
# ~~داد چنانکه ناحیه کازرون و شاپور و نوینجان را باسیر ابو سعید از طایفه
~~کرزوبی و
# ~~ناحیه فیروزآباد را بامیر ویه از طایفه مسعودی واگذاشت پنابراین
~~ظهورشیانکارگان
# ~~را باید همان سالم4، دانست1.
# 3- علت شورش فضلویه را این بلخی چنین میتویمد : فضلویه در خدست صاحب
~~PageV02P023
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0407.png)

# در سال ه45 ملک قاورد براد رالبارسلان حاکم کرمان بفارس لشکر کشید
# ~~فضلویه که در جنگ با قاورد شکست یافته بود بپناه الب ارسلان پادشاه
~~سلچوقی
# ~~رفت و با دادن تحف و هدایا فارس و دارابگرد و اطراف آن را بمبلغ 27
~~میلیون
# ~~درهم (7 2 هزار هزاردرهم) سالیانه بمقاطعه گرفت (غیراز اخراجات مقرر
~~ومرسوم و
# ~~سواجب لشکر) 2 . بدین جهت قاورد نتوانست در فارس بماند وبکرمان رفت .
# فضلویه پس از آن اقتداری یافت و سایر رؤسای طوایف شبانکاره رادر تحت
# ~~اضاعت آورد و درشیراز از طرف خود حا کمی گماشت وخود ms231 دارابگرد را
~~مقرحکوسیت
# ~~قرار داد و پس از مذتی از پرداخت سال مقرر پپادشاه سلجوقی خودداری نمود
~~تا
# ~~اینکه خواجه نظام الملک وزیر درسال 4«4 برای سر کوبی او یفارس آمد.
~~فضلویه
# ~~در قلعه خرشه (واقع در قرسخی جهرم) متحصن گشت3 .خواجه نظاء الملک وزیر
# ~~قلعه را در محاصره گرفت فضلویه ناچار تسلیمشد و در قلعه اصطخر زندانی
~~گردید.
# ~~پس از چندی فضلویه قلعه را بدست گرفت ولی باز گرفتارشد و بقتل رسید
~~پوستش
# ~~را کندند و ازکاه پرکردند 5 .
# حکومت فارس در سال 465 از طرف ملکشاه سلچوقی باتابک خما رتکین
# ~~واگذارگردید ولی پس از چندی توران شاه پسر قاورد حاکم کرمان بفرمان ملک
# ~~شاه بحکوست فارس نیز برقرارشد اسا او پس از ورود بفارس زمام امور این
~~ایالت
# ~~را ببزرگان شپانکاره سپرد6 PageV02P024
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0408.png)

# چون ملکشاه درسال485 وقات یافت و اختلاف بین فرزندان او افتاد اوضاع فارس
# ~~نیز دچار اغتشاششد و ترکان خاتون زن ملکشاه که در اصفهان بنام پسرش
~~محمود
# ~~حکومت سیکرد درسال ب48 شخصی را بنام امیر انرا بحکومت فا رس فرستاد ولی
# ~~توران شاه بکمک امرای شبانکاره ازورود او بفارس جلو گیری نمودند.
# در سالی 492 بر کیارق فرزند دیگر بلکشاه که بسلطتت رسیده بود مجددا
# ~~همان شخص را بحکوست فارس قرستاد امرای شباتکاره دراین زمان از ایران
~~شاه بن
# ~~قاورد که بعد از سرگ توران شاه بحکومت کرمان رسیده بود کمکت خواستند
~~اسیر
# ~~انر شکست خورده به اصفهان برگشت و امرای شبانکاره بیش از پیش بر فارس
# ~~استیلا یافتتد.
# درسال »ه ه ق سلطان محمد سلچوقی که بعد از براد رش سلطان بر کیارق
# ~~بسلطنت رسیده بود اتابک جلال الدین چاولی را باتایکی پسر دوساله اش
~~چغری
# ~~انتخاب کرد واو را بحکومت فارس فرستاد . در این زمان در شبانکاره نظام
~~السدین
# ~~محمود پسر نظام الدین یحیی بن قضلویه حکوست داشت .

PageV02P025

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0409.png)

# اتابک چاونی برای اینکسه او را یاطاعت درآورد در سال 8. ه در ms232 ناحیه
# ~~سروستان با او جنگ کرده و او را سنهزم ساخت ولی در ضمن جنگ رعافی
~~براتابک
# ~~عارض شد و ناچار مراجعت نمود و در بین راه جان سپرد .
# نظام الدین محمود که از سرگ اتابک چاولی بیخبر بود در صدد برآمدخود
# ~~را در قلعه ای مستحکم پناه دهد. چون بموضع ایگ (ایج) رسید از مرگ اتابک
# ~~مؤسس دولت شبانکاره تا حکومت هلاکوخان * نفررا بنام های سیف الدین هزار
~~اسب بن
# ~~نلام الدین حسن - نظاء الدین حسن بن سیف اتدبن هرار اسب-حطب الدین یا
~~رز بن نظام
# ~~الدین حسن (594-624) - مظفر الدین محمد بن قطب ألدین مبأرز (624 -658)
~~نام
# ~~مسرد و کوید . شیانکارگان دو طایفه بودهد یحی ایسهچرمرتقول که همان ه
~~نفر
# ~~اولیه میباشتد و یک طایقه پعد از سفول یفی ار رمان نسلط هار توحاک بیعد
~~ونیز سلسله
# ~~ثسب آتان را باین قرتیب بقباد پادشاه ساساتی میرساند « تظام الدین فضل
~~الله بن علی بن
# ~~حسن بن ابراهیم بن یحیی ین یوسف بن یعقوب بن اسمعیل بن مهمویه بن یحیی
~~بن سبأززبن
# ~~ابراهیم بن محمد بن اسمعیل بن مرزبان بن یزدجرد بن شهریار بن خسرو (بن
~~هرسز) بن
# ~~ذوشیروان بن قباد (ص2)
# در سعجم الانساب زامباور نیز تا آغاز دولو سلسله نسب این دوات آشفتگی
# ~~وجود دارد و ثام وثسب پاسشاهان بدقت ضبطنشده است .
# مؤلف تاریخ وصاف هم بعد از مرگ فضل بن حسنویه (464) تا آغاز حکوست ملک
# ~~مظقر الدین محمد بن مبارز الدین بن حستویه (624) که 160 سال است ففط از
~~حکومت
# ~~نظام الدین بحمود صحیث کرده و از بتیه حکامشیانکاره نامی نبرده است.
# محمد بن علی شبانکاره ای مؤلف مجمع الانساب حکومت این طایفه را از منک
~~مظفر
# ~~الدین محمد بن قطب الدین مبارز آغاز میکند و تسب او را چنین میشمارد :
~~ملک مظفر
# ~~الدین میحمد بن قطب الدین مبارز بن تظام الدین حسن بن سیف الدین
~~هزاراسبین نظام الذین
### | یتیه حاشبه در صفحد بعد PageV02P026
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0410.png)

### | صلوک ms233 شباتکاره
### | --.---.-
# ~~خبر یافت و در همانجا قلعه ای ساخت و آن را دارالان تامید1 .
# نظام الدین محمود اول کسی از این طایفه است که شبانکاره را از فارس
# ~~جدا ساخته و باستقلال بحکوت برداخته است2 . از این زمان ببعد ملوک
~~شیانکاره
# ~~از یک سوی با حکام فارس و از طرف دیگر با فرمانروایان کرمان بچنگ
~~وزدوخورد
# ~~مشقول شده اند.
# ~~بفیه حاسیه آزصتاحه فبل
# ~~حسن ین اپراهیم بن محمد ین ممان ین مربن یحی بن زرسب بن سبارز بن
~~ایراهیم ین محمد
# ~~بن اسمعیل و گوید این اسمعیل بود که درکا رسنایه رقا رسناسه این بی) کر
~~او رفته واول
# ~~کسی است که در اقوام شبانکاره بنیاد حکومت نهاد سپس ململه نسب
~~شبانکارگان را چنین
# ~~ادامه میدهد . ابن مرزبان بن شهریار ین هرز بن یزدیرد بن شهریار بن
~~خسرو بن هرمز ین
# ~~انوشیروان بن تپاد بن فیروز بن یزدچرد بن بهرام و او را بفرام چور
~~گفتندی»
### | تسخه عکسی کتابخانه مر کزی دانشگاه
# در آخر این قصل اسامی ملوک شیانکاره و مدت حکومت هر یک از منابع مختلف
# ~~آورده شده است
# 1 و2- مؤلف تاریخ وصاف گوید: چون نظاء الدین محمود بمحل ایگ رسید رقعه ای
~~یافت
# ~~که درآن ثوشته بود .
# اتابکث چاولی امروز بگذشت
### | نظام دین و دولت را بقا باد
# گرچه تویسنده را نشناخت اما یفال نیک گرفت و در آنجا اقامت گزید واماکن
~~جهت
# ~~خود واتباع بنا نمود ویمرور قدرت یافت وعرصه دارابجرد که کوچکترین کوره
~~از کورپتجگاته
# سؤلف سجمع الانساب شبانکاره ای نیز جدائی شیانکاره را از فارس از زمان
~~نظام الدین
### | یقیه حاشیه در صفحه یعد PageV02P027
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0411.png)

# بعد از اتابک چاولی اتابک قراچه وسپس اتابک منکوبرس و یعد از آن
# ~~انا بک بوزابه از طرف سلاطین سلجوقی در فارس حکوست داشته اند. اتابک
~~بوزابه
# ~~یمخالفت سلطان ملکشاء بن سلطان محمود سلجوقی پرخاست ولی دستگیر شد ودر
# ~~سال 41 ه بقتل رسید - درسان 5،3 سنقر ین مودود ms234 بانتقام خون عم خود
~~یوزایه
# ~~برخاست و بر قارس سستولی گردید وسلسله سلغوربان را بنا نهاد . از این
~~تاریخ
# ~~بقیله حایبرحه قهل
# ~~مجمود بیداند ولی او وقایع زیان حکومت ننثام الدین حسن معروف به حسنویه
~~را با نظام
# ~~اندین محمود پسر زاده او که با حکوست اتا بک چاولی در فارس بعاصر بوده
~~مخلوط کرده
# ~~است یطور کلی آنچه را که شیانکاره ای در سجمع الانساب در بارهآ آغاز
~~کار دولت شبانکاره
# ~~گنته با واقع اسر سطابقت ندارد وخیلی آشنته است. اوگوید نظام الدین حسن
~~(که منظور
# ~~نظام الدین محمود است) . پس از فرو نشستن آوازه لشکر اتا بک چاولی
~~(الیته پس ازمر ک
# ~~او بوده) بخوشناباد که جایگاه قدیه خاندان او بود آسد درآن زمان
~~شبانکاره ولایت سحقری
# ~~بود و مر کز آن خوشنایاد بود و چهار قلعه محکم داشت وازدست شبانکنرگان
~~ثرفته بودیکی
# ~~قلعه اصطهبانان (اصطهیانات امروزی) و یکی قلعه اصطهیار و یکی قلعه رسبه
~~( زنبه در
# ~~نزدیکی دارابگرد) و یکی قنعه خوشناباد و آن همه شوکت شبانکا رگان از
~~برای استواری
# ~~این چهار قلمعه بود . چون چاولی تیست شد (وفات یافت) و روز گارساجوقیان
~~در تراجع نقاد
# ~~و هر کس طمع در سعلکتی کردند و اکثر اتابکان ملوک سلچوقی بعضی یه ری و
~~بعضی بر
# ~~عراق و بعضی بر آذ رباییجان و بعضی بر فارس مستولی شدتد نظاء الدین حسن
~~(نظاء الدین
# ~~محمود) دیگر باره بطمع از سلکه فارس بفستچان آمد آوازه رسید کبه ترا
~~کمه سلغری شیراز
# ~~فرو گرفته مقندای ایشان سنقر بن سودود بود نظام الدین طمع از سلک شیراز
~~متقطع کرد و لشکر
# ~~تدیک ترا کعه نیود وبخوشناباد رفت سلوک شیراز هر چند دفع ایشانت
~~سیکردند سیسر نعیشد
# ~~و بنیاد حرب و جداثی تارس و تبانکاره از آن وقت است.
# مؤلف شیراز ناسه چدائی شبانکاره را از فارس از وقتی میداند نه شبانکار
~~گان در زمان
# ~~اطنت ابو کالبجار دیلمی (ه41- .؛ ،) بوسیله تاش قراش حاکم ms235 اصفهان بطرف
~~فارس رانده
# ~~شاتد ودر این ثاحیه مکونت اختیار کردند صن37.
# 1 - ازطرف ساسا ستحر بن ملکشاه در فارس حکومت داشت - شیراز ناسه ص 43-
# ~~تاریخ جهان آرا صن 128 PageV02P028
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0412.png)

# ~~سلهک شبائکا ره از طرف مغرب با قلمرو سلاطین سلغوری همسایه شدند .
# اسا در طرف مشرق شبانکارگان بطوریکه گفته شد ابتدا با قاورد (33» -
# ~~465) مؤسس دولت سلجوقی کرسان سرو کار داشتند پس از او با سلطان شاه (65
~~،-
# ~~427) وتوران شاه (477 - 490) وایرانشاه (.9، - 494) وارسلانشاه (494-
# ~~536) و محمد (36 ع - 551) وضقرل شاه (51 - 562) معاصر بوده اند
# اتابک سنقر بن مودود (543 - 558) اولین اتابک فارس با حکام شیانکاره
# ~~بنای خصوست را گذاشت او ابو طاهر حمد نامی را که بعدا موسس اتابکان لر
# ~~بزرگ شد یا سیاهی یجنگ حاکم شبانکاره فرستاد و در اثر شجاعتی که
~~ابوطاهر
# ~~در این جنگ از خود بروز داد از طرف انایک ستقر بعنوان اتابکی مفتخر و
~~بفتح بلاد
# ~~لرستان و بختیاری مأمورگشت.
# بعد از ملک نظام الدین محمود پسرش سیف الدین هزاراسب بحکومت شبانکاره
# ~~رسید . او بعلم ودانش بیلی فراوان داشت و دانشمتدان راگراسی میداشت و
~~علسم
# ~~فقه را تیکو میدانسته است و مردی خیر بوده وپس از شصت سال رند گی وفات
~~یاقته
# ~~پسرش ملک نظام الدین حسن به حکومت رسیده. مرگن او در خوشناباد اتقاق
# ~~افتاده.
# بنظر سیرسد حکومت سیف الدین هزار اسب ونظام الدین حسن بذ کوردر
# ~~فوق از اواخر حکوست ارسلان شاه (494 - 536) تا زمان سلطنت محمد شاه
~~ثاتی
# ~~(579- 583) حکام کرمان طول کشیده وآنان شاهد اختلال کار سلجوقیان کرسان
# ~~در زمان حکومت فرزندان طغرل شاه نیز بوده اند وهمچتین درطرف مشرق
~~باحکوست
# ~~اتابک قراچه واتابک منکوپرس معاصر بوده اند و قیام سلغریان را یر علیه
~~سلجوقیان
# ~~عراق و تشکیل دولت سلغوری فارس وحکومت سنقر بن مودود و زنگی بن سنقر
# ~~(558- 521) و تکله بن زنگی (571 - ر59) را دیده اند . اذابکن تکنه
# ~~بن زنگی بنظام الدین حسن پناه برده واز او برای دفع دشمنان ms236 کمک خواسته
# ~~است - نظام السدین حسن سه پسر داشت : قطب الدین سبارز- نظام الدین
~~PageV02P029
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0413.png)

# ~~محمود - سیف الدین حسن - بعد از قوت او پسر بزرگ یعتی قطب آلدین
# ~~مبارز چانشین پدرشد1 و برادر خود را (که شاید نظام الدین محمود باشد)
~~در
# ~~قلعهآ دارالامان بنشاند و خود درخوشناباد نشست. قطب الدین میارز درآغاز
~~کار قلعه
# ~~نیریز را که در تصرف اتابک سعد بن زنگی بود متصرف شد.
# در سالی ب_د که بیک طغرل پادشاه سلجوقی کرمان در گذشت بین پسرانش
# ~~اختلاف افتاد . بلک توران شاه یکی از پسران با لشکر قارس که اتابکت
~~زنگی ابن
# ~~سودود (و»-) یکمک او فرستاده بود بجتگ برادران رفت سلک آرسلان یرادر
# ~~بزر گتر بمقابله شتاقت سپاهیان فارس شکست یافته متهزم شدند و برادر سوم
~~یعنی
# ~~بهرام شاه نیز عازم خراسان شد . در اول زمستان توران شاه بار دیگر از
~~حدود فرک و
# ~~طارم بکرسان حمله بردملک ارسلانیاز بمدافعه پرداخت این بار نیز سپاهیان
~~فارس
# ~~شکست یافته یشیراز بر گشتند. 2 پس از آن خصوست و دشمنیبین برادران
~~اداسه
# ~~داشت. این بار یهرام شاه بر گرسان مسلط شد و ملک ارسلان یه پادشاه عراق
# ~~ارسلان ین طغرل سلجوقی پناه برد وبکمکن لشگریان او در سال 567 به کرمان
# ~~آمد. بهرام شاه نیز از خراسان کمک خواست عاقبت بین دو برادر صلح بر
~~قرار گردید
# ~~ولی باز در سال 69 ه بجنگ منجر شد این دفعه بهرام شاه منهزم گردید و
~~سپس با
# ~~لشگری به کرسان حمله برد . ملک ارسلان یاتابک بزد پناه برد ویکمک اوبه
~~کرمان
# ~~لشگرآورد ولیشکست خورده به یزد بازگشت. چون بهرام شاه در سال 570 وفات
# ~~یافت پسر 7 ساله اش محمد شاه جانشین اوگردید. ملک ارسلان موقع را غنیمت
# ~~شمرده همراه اتایکک یزد در سال ب به کرسانآد وآنجا را متصرف شد . معمد
# ~~شاه یشبانکاره رقت و مورد استقبال امیر شبانکاره قرار گرقت و پس از دو
~~ساه توقف
# ~~در سال ms237 76* باسیاهیان شبانکاره در موقعی که ملک ارسلان درجیرفت بود به
~~بردسیر PageV02P030
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0414.png)

# ~~آمده این شهر را متصرف شد ولی ملک ارسلان برد سیر را مجددا ستصرف شد
~~ومحمد
# ~~شاه را دستگیر ساخته در قلعه ای زندانی کرد.
# درموقعی که کرمان درآتش اختلاف پسران ملکه طغرل می سوخت غزان باین
# ~~ولایت حسله کردند و از آتان ملک دینار بتختحکومت کرسان نشست و بعد از
~~او
# ~~پسرانش فرخ شاه وعجم شاه بدتی بحکوست پرداختتد .
# ناصح الدین زهیر وزیر عجم شاه که ظاهرا از حکوست غزان یرکرمان ناراضی
# ~~بود اسیر شیانکاره را پتسخیر کرسان تشویق می نمود از این رو در زسستان
~~سال
# ~~97ه امیر قطب الدین مبارز بهمراهی برادرش اسیر نظام الدین محمود از راه
~~فرک
# ~~بجیرفت رقت1 و چون حاکم آن شهرعماد الدین سغونی ازآنان اطاعت نکرد باین
~~جهت
# ~~روی ببردسیر آوردند2 . غزان ازشتیدن این خبر ییم عقب نشینی کردند. بین
~~دو برادر
# ~~شبانکاره ای وناصح الدین زهیر بر سر اینکه اول غزان را از کرمان رانده
~~سپس به
# ~~بردسیر دست یابند و بعکس اختلاف افتاد ولسی در اثر اصرار امرای
~~شیانکاره ایتدا
# ~~بردسیر را متصرق شدند سیس بجنگ غزان رقته آنان را شکست دادند و بعد
~~بعلت
# ~~سخالفت اتابکث فارس طغرل بن سنقر (591 - 599) ناچسار به شباتکاره
~~مراجعت
# ~~نمودند.
# پس از مراجعت آنان غزان با زبنای خرابی در کرسان گذاشتتد این باراسیر
# ~~هرموز تاج الدین شاهنشاه نیز بآنان کمک میکرد و طوایف کوچ و بلوج هم
~~آنان را
# 1- مؤلف مبمع اد نسهب سبره ان ینویس: چوگ ارگشس کورد کسی نماند وهر
~~PageV02P031
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0415.png)

# ~~باری مینمودند . این بار تظام اندین محمود برادر قطب الدین مبارز
~~بتنهائی عارم
# ~~درسان شد و در جیرفت (در حدود دشت بر) اردو زد . غزان بهمراهی سپاهیان
# ~~آسیر هرسوز وطوایف کوج و بلوچ بجنگ او شتافتند در این جتگ امیر هرموز
~~کشته
# ~~شد وطوایف کوچ و بلوچ نیز سنهزم گشتند و غزان هم متفرق شدند . نظام ms238
~~الدین
# ~~محمود از جیرفت یبع واز آنجا ببردسیر رفت.
# نظام الدین محمود پس ازاین فتوحات بعیش وعشرت پرداخت . واصحاب
# ~~دیوان جهت مخارج خود رعایا را در تحت فشار وظلم وستم قرار دادند و غزان
# ~~نیزدوبا ره مجتمع گشته خرابی بسیاری ببارآوردتد از این رو مرده دز
~~پریشانی افتاده
# ~~بر نظاء الدین محمود شوریدند وشب پنجشنبه ششم ساه قروردین سال1 .* ه .
~~ق
# ~~خانه او را تاراج دردند و خود او را نیز با پسرش دستگیر ساختند .
# در این موقع عجم شاه که در خوارزم تزد علاء الدین محمد خوارزشاهی
# ~~میزیست بکرمان آسد . مردم از او استقیال کردند و از او خواستند که نظام
~~الدین
# ~~سحمود را بقتل برساند ولی او از ترس خونخواهی قطب الدین مبارز بدین کار
~~دست
# ~~نزد و بندبیری او را از دست غزان نجات داده بشبانکاره فرستاد.
# ازطرف دیگر سردم کرسان در دفع ظلم نظام الدین محمود ازاتابک سعد ین
# ~~زنگی (596 - 623) کمک خواستند واو نیزد رسال . . « ه. ق عزالدین فضلون
# ~~و در عقب او عماد الدین محمد بن زیدان یرادر زاده خود را یا سپاهی
~~بکرمان فرستاد
# ~~و آنان نیز مردم کرسان را در کوتاه کردن دست شیانکارگان یاری دادند اما
~~محمد
# ~~بن زیدان درسال 7. تسبت بعم خود اتابکث سعد خیانت نموده کرمان را در
# ~~اختیار سلطان محمد خوارزمشاه قرارداد1
# قطب الدین مبارزبدت سی سال(594 - 4 62) حکوست کرد . در زمان او
# ~~یراق حاجب مؤسس دولت قراختائی کرمان بشبانکاره لشکر کشید ولی شکست
~~PageV02P032
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0416.png)

# ~~خورده بکربان یازگشت1 قطب الدین خواست در عقب اولشگر بکرمان بکشد ولی
# ~~براق حاجب با سپردن سیرجان و هرسوز و لار و یعضی آبادیهای دیگر با ملک
~~قطب
# ~~الدین صلح کرد سلک قطب الدین که فرک و تارم را نیز بغلبه گرفته وولایات
~~فستجان
# ~~و کرم تا حدود فسا و رونیز را هم قبلا داشت مملکتی وسیع بدست آورد .
# او مردی فاضل وعاثم بود و در علم فقه رساله ای نوشته بنام ms239 قطبیه2 . دائما
# ~~سیان او و اتابک سعد جنگ برقرار بود و نامه های خشم آمیز بیکدیگر
~~سیتوشتند.
# ~~او در فرگ وفات پاقت و در خوشنایاد مدقون شد. از او دو پسر ماند بنام
~~های
# ~~مظفر الدین محمد که جانشین پدر بود و دیگری معزالدین عبدالرحمن .
# چون مظفرالدین محمد بحکوست رسید برادر را پیش خود راه تداد و او نیز
# ~~یبهانه شکار بشیراز رفت و از طرف اتابک ابوبکر مورد احترام قرار گرفت و
~~اتابک
# ~~دختر خود زا بوی داد و او در خدمت اتابک بود تا وقات یافت3
# ملک مظفر الدین محمد (624 - 658) . مردی قاضل و هنرسند یوده ودر
# ~~توسعه سملکت خود کوشیده و تا سرحد هرموزرا در تحت اطاعت خود آورده است
~~.
# ~~او یا شعرا از آن جمله یاکمال الدین اسمعیل (مقتول در سال 635) روابط
~~دوستانه
# ~~داشت . او این رباعی را گفته پیش کمال الدین اسمعیل فرستاده.
# چون تیست مرا بخدستت روی وصال
### | سر بر خط دیوان تو دارم مه وسال
# گویم قلکا در تو چه نقصان آید
### | گر زانکه رسانیم زمانی بکمال
# کمال الدین اسمعیل در جواب این رباعی را گفته است :
# آنی تو که خورشید سر افکنده تست PageV02P033
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0417.png)

### | هر کوست خداوند هنر بنده تست
# ~~جویای کمالند بجان خلق جهان
### | وانگاه بجان کمال جوینده تست
# ~~ملک مظفر الدین ریاعی ذیل را نیز درمرثیه پسرش گفته است :
# ~~ای جان پدر که آن جهانت خوش باد
### | رقتی ز برم که جاوداتت خوش یاد
# ~~تو ملک بقا را یفنا یگزیدی
### | سودی سره کردی که روآنت خوش باد
# ~~سؤلف تاریخ جهان آرا گوید : کمال الدین اسمعیل قصیده ای در مدح او
# ~~گفته که این دو بیت از آن است.
# ~~ریاضتی که ملک در طریق نظم کشید
### | چو آفتابش مشهور هفت کشور کرد
# ~~ز تاب خاطر آعلی چراغ فضل افروخت
### | ز نور دانش او چشم جان بنور کرد،
# ~~تصرف شباتگاره بوسیله سیاهیان مغول . چون هولا کوخان بایران آسد
# ~~با غوای جمعی ms240 در سالمه6 لشگری بسرداری شخصی بنام تکوچنه از قبیله جلایر
# ~~برای تصرف شیانکاره فرستاد . سپاهیان مغول در غره ماه صفر آن سال پپای
~~قلعسه
# ~~ایگ رسیدند ملک مظفر الدین محمد در قلعه متحصن شد ولی در ضمن جنگ تیری
~~PageV02P034
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0418.png)

# ~~بچشم او خورد و از آسیب آن هلا گردید. مغولان تمامی قلاع ایشان از آن
~~جمله
# ~~قلعه ایگ را مسخر ساخته ویران نمودند.
# شبانکاره ای مؤلف مجمع الانساب در باره صفات و اخلاق مظقرالدین محمد
# ~~و نیز در باره تسلط مقولان بر شبانکاره چنین مینویسد .
# مظفر الدین بحمد بردی تیکو خصال بود هر گز خمر نچشیده و سیاه بغزای
# ~~سلاحده فرستاد و علم فقه را نیکو میداتست و علما را محترم میداشت و
~~بارگاه او تا
# ~~چاشتگاه بحث و مناظره علمی بود یعد از آن بار عام میداد . او مساجد و
~~رباطات و
# ~~خانقاه هاساخت و درقلعه دارالامان در کوهی که در جتوب بود قلعه ای از
~~ستگ خارا
# ~~بر آورد که بعدها بدست مغول خراب شد .
# او بمرض استسقا گرفتار بود وجز آب انار آبی نمی آشامید. او جوانان رابرنج
# ~~و تعب عادت میداد و چون بسن . 2 می رسیدند بمیدان جنگ میقرستاد تا
~~آزموده
# ~~شوند و همه را بکار سپاهیگری سعتادمیکرد زیرا که او همه روزه بسپاه
~~محتاج بود .
# ~~در هر ولایتی از ولایات شبانکاره سواران و پیاد گان سأمور ساخت و قلعه
~~های
# ~~بسیارداشت. درعهد اوسلک دارابگرد مفتوح گردید و از پارس جدا شد
~~وبشیانکاره
# ~~افزوده گردید .
# ملک مظفه الدین محمد با سلاطین خراسان وعراق سایقه دوستی داشت وبین
# ~~آتان مکاتیات بود . او بخلیفه وقت1 اظفا ربند گی میکرد وخلیفه او را
~~محترم میداشت
# ~~واو را ناصر امیرالمومنین میخواند.
# در اواخر ایام او خروج سغول و لشگر چنگیز خان شایع شد . در وقتی که
# ~~لشگر تا کوجنه اوغول باستخلاص ممالک شربی آمده بود و ملک محمد که مردی
# ~~داهی بود دانست که دست چنگیزخان بالای دست ms241 جمله عالم است هر سال از
~~پازهر PageV02P035
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0419.png)

# ~~وخرمهره و موسیای و چیزها تنسوق که در این ولایت بودی بانان فرستادی و
# ~~باز نمودی که این ولایت کوهی است و این بیچارگان کوهنشین و چندان نوا
~~ندارند
# ~~که سیر شوند بدین سنوال دفع فتته مغول از خود کردی . چون هولا کو در
~~حرکت
# ~~آمد عده ای از مردم شبانکاره که با سلک دشمن بودند پیش او رفتند و
~~گفتند
# ~~شبانکاره ولایتی پر نعمت است و خزائن بسیار دارد و او را برآن داشتند
~~که لشگر
# ~~باین ولایت بفرستد. چون لشگر مغول نزدیک شد ملک محمد که 4 سال داشت
# ~~سوار شده از قلعه بیرون آمد و در عقبه گیلکان با دشمن روبرو شد ولی در
~~جتگتیری
# ~~بر چشم او خورد واز اسب بیفتاد و وفات یافت یکی از نزدیکان او را در
~~نمد
# ~~پیچیده و مخفیانه بقلعه برد و لشگریان شبانکاره که ازشهادت او اطلاع
~~یافتند
# ~~دست ازحنگ تشیدند و در قلعه متحصن شدند . لشکربان سغول قلعه را در
~~محاصره
# ~~گرقتتد روز دیگر قطب الدین بسر کوچکتر او (زیرا پسر بزگتر در زمان حیات
~~پدر
# ~~مرده بود) رسول قرستاد و اظهار ایلی کرد ومالی اندک قیول کرد مغولان
~~بدارابجرد
# ~~رفتند و از آنجا بفارس روی نهادتد.» معین الدین نطنزی مؤلف منتخب
~~التواریخ
# ~~در باره علت لشگرکشی هلا کوخان بشبانکاره چنین مینویسد : ملک مظفرالدین
# ~~بهیچ نوع ظالمان را محابا نمیکرد و بجهت اندک ظلمی عمال خود را گوشمال
~~تمام
# ~~سیداد قضارا علیحیدر نام یکی از تزدیکان خود رابواسطه بیراهی که کرده
~~بودمصادره
# ~~کرداو بگریخت وپپناه هلا کوخان رفتواز اردو لشکر یسرمملکت آورد باوجود
~~اینکه
# ~~بظفر الدین محمد نود سال داشت بی دهشث استقبال نمود و در سال ه درصف
# ~~کارزار بسعادت شهادت رسید. . . بعد از آن شبانکاره داخل تصرف مغول شد و
# ~~ملک زاد گان از طرف او حکومت میکردند (ص5)
# حکومت قطب الدین مبارز (658 - 959) - ملک مظفر الدین محمد ms242 دوپسر
# ~~داشت بزرگتر بنام غیات الدین سحمد که در زمان حیات پدر وقات یافت و از
~~او
# ~~چهار پسر و دو دختر ساند پسران نظام الدین حسن ونصرة الدین ابراهیم
~~وجلال PageV02P036
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0420.png)

# ~~الدی. طیب شاه و بهاء الدین اسمعیل بودندو دختران یاقوت ترکان و خمسه
~~تر کان
# ~~نام داشتند که مادرشان کنیز کی بنام شکرخاتون بود و پسر کوچک تر که قطب
~~الدین
# ~~میارز نام داشت پعد ازقتل پدر از طرف تکوجتسه سردار سیاه مغول به حکومت
# ~~شبانکاره رسید . او مردی ستم پیشه و شراب خوار بود و یرادر زاد گان را
~~نیز بنظر
# ~~استخفاف مینگریست باین جهت آنان بکمک سردم شبانکاره او را دستگیر ساخته
~~نزد
# ~~هلا کوخان بردند وقبایح اعمال او برشمردند. هولا کوخان او را در یرغو
~~نشانید
# ~~ولی گناهی یر او ثایت نشد زیرا یر او در ایلی و مطاوعت تقصیری نرفته
~~بود و در
# ~~کار لشگر نیز گناهی بر او ثابت نشد و هلا کوخان گفت اگر او شراب
~~سیخوردخود
# ~~داند باین چهت او را آزاد ساخت. بزر گان شبانکاره ترسیدند که اگر او
~~پشبانکاره
# ~~بر گردد همه آنان را خواهد کشت یس عده ای از امراء سغول را برشوت راضی
# ~~کردند که قطب الدین را گناهکار سازند و او را بقتل برسانند پس بحکم
~~یرلیغ در
# ~~دهم ذی الحجه سال «5* کشته شد1 .
# قطب الدین مبارز سه یسر داشت : رکن الدین حسن که پسر بزرگتر یود و
# ~~در جوانی در گذشت و از او پسری ساند بتام مبارز و دو پسر دیگر یکی ناصر
~~الدین
# ~~محمود و دیگری سیف الدین هزار اسب نام داشتند.
# حکومت نظام الدین حن بن غیاث الدین محمدبن مظفرالدین محمد (659-662)-
# ~~پس از قطب الدین سبارز برادر زاده اش سلک تظام الدین حسن بحکوست
~~شیانکاره
# ~~رسید . در زمان اوسلجوقشاه بن سلغور (661- 2 96) اتا بک فارس بر علیه
~~هلا کوخان
# ~~یرخاست ویکی ازحکام مغولی را درشیراز بقتل رسانید. چون خبر این واقعه ms243
~~به PageV02P037
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0421.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~یهلا کوخان رسید سپاهی بسرداری التاجو بقارس فرستاد وعلاءالدوله اتابک
~~یزد
# ~~نیز که خواهرش بدست سلچوقشاه بقتل رسیده یود و همچنین نظام الدین حسن
~~به
# ~~بقرمان هولا دو بکمک سپاهیان مغول عازم فارس شدند درسال 92» در کازرون
# ~~بین طرقین جتگ در گرفت. در این جنگ نظام الدین حسن حاکم شبانکاره کشته
# ~~شد و اتابک یزد نیز بضرب تیری از پای درآسد و سلجوقشاه هم دستگیر و
~~کشته
# ~~أشد.
# حکومت نصرة الدین ابراهیم (662 - 664) - بعد از قتل نظام الدین حسن
# ~~براد رش نصرة اندین ابراهیم از طرف ایلخان سغول بحکومت شبانکاره رسید و
~~به
# ~~تبریز رفت و چون برادرش در جنگ با مخالفان ایلخان کشته شده بود بموجب
# ~~یاسای مغول دختر سلجوقشاه که فاطمه خاتون نام داشت بازدواج او درآمد1
~~گویتد
# ~~تصرة الدین ابراهیم بزهر هلاک شد .
# حکومت جلال الدین طیب شاه (6644 - 677) - پس از فوت نصرة الدین
# ~~ابراهیم اسراء شبانکاره برادرش جلال الدین طیب شاه را که 13 ساله بود
~~بحکومت
# ~~انتخاب کردند . او از ایلخان اطاعت سینمود و هر سال مال مقرر را باردو
~~میفرستاد
# ~~وخود نیز یکی دو بار باردو رفت وایلخان او را سورد احترام قرار داد
~~وطبل علم
# ~~ویرلیغ و یایزه داد.
# شبانکاره ای مؤلف مجمع الانساب مینویسد : اوغلام ترک بسیارخرپد و همه
# ~~را تربیت کرد . او شراب را بسیار دوستمیداشت و دائمأ در بارگاه او عیش
~~وعشرت
# ~~بود . زن برادرش نصرة الدین ایراهیم راکه دختر سلجوقشاه بود بزتی گرفت
~~و از
# ~~او پسری آورد بنام غیاث الدین محمد ونیز دختر عم خود را بزتی گرفت و از
~~او
# ~~نیز پسری آورد بنام عمادالدین محمد وزن سوم او دختر پسر عمویش بود و از
~~او
# ~~چهار پسر آورد بناسهای مظفرالدین محمد - نظام الدین حسن - تاج الدین
~~بهمن PageV02P038
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0422.png)

# ~~شاه - رکن الدین یوسف شاه. پطوریکه در * * سالگی * پسر داشت . او
~~پادشاهی
# ~~بخشنده بود ولی از اسراف دوری می کرد . پس ms244 ان ده سال حکومت بامر
~~ایاقاخان
# ~~نشکری بجنگ یراق خان بخراسان فرستاد چون اباقاخان بتبریز برگشت او با
~~تحف
# ~~فراوان باردو رفت وسورد احترام قرار گرفت.
# چون جلال الدین طیب شاه در کار حکوست استقلال یافت شحنه مغولی
# ~~شبانکاره که سیشی نام داشت و مال بسیار جمع آوری کرده بود از ترس اینکه
~~مبادا
# ~~طیب شاه ازحال او اباقاخان را مطلع سازد با او بنای سنازعت را گذاشت .
~~اما طیب
# ~~شاه که پعنایت اباقاخان سستظهر بود کیفیت حال شحنه را یایلخان نوشت.
~~چون
# ~~خواجه شمس الدین صاحب دیوان از حال سیشی اطلاع یافت او را از باسقاقی
# ~~شیانگاره سعزول کرد و این امر باعث دشمنی بین شحنه و طیب شاه شد تا
~~ایتکه در
# ~~سال677 در نزدیکی همدان بدست کسان سیشی بقتل رسید 1 مدت سلطنت او 13
# ~~سال بوده و در « 2 سالگی کشته شده.
# حکومت مظفر الدین محمد بن طیب شاه (677 - 681) - پس ازقتل پدر
# ~~بقرسان ایلخان مغول بحکومت رسید واز ایلخان نقاضا نمود که قاتل پدرش را
# ~~مجازات نماید ولی سیشی بخراسان فرار نمود . مظفر الدین محمد نیز پس از
~~چندی
# ~~بر ایلخان یاغی شد و دست بظلم و جور گشاد و پسیاری از امرا و بزرگان را
~~کشت
# ~~عاقبت عمش بهاه الدین اسمعیل بکمک سپاهیان مغول بر وی غلبه کرد
~~مظفرالدین
# ~~سنهزم شد و بکرسان رفت ولی دستگیر شد او را باردو بردند و مدتی در
~~اردوزندانی
# ~~بود سپس گریخته یولایت لر بزرگ رفت و اتابک رکن الدین افراسیاب (688 -
# ~~690) رابرعلیه ایلخان یشورانید. اتایک افراسیاب ازسپاهیان مغول شکست
~~خورد و
# ~~و بظقرالدین سحمد نیز بشبانگاره برگشت و در خاته ای مثزوی شد تا در
~~سال721
# ~~وفات بافت. 2 PageV02P039
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0423.png)

# بهاء الدین اسمعیل بن غیاث الدین محمدبن مظفر الدین محمد(681-684) -
# ~~او که در زمان حکومت مظفرالدین محمد بن طیب شاه در خدمت ارغون خان در
# ~~خراسان بسر میبرد بطوریکه گفته شد بکمک سپاهیان مغول شبانکاره را ms245 از
~~تصرف
# ~~ملک مظفرالدین محمد خارج ساخت وعده ای را له سبب فتنه شده بودند بقتل
# ~~رساتید وسالی راکه ملک مظفر الدین بعهده داشت بدربار ایلخان قرستاد .
~~اودختر
# ~~امیر ارغون حا کم خراسان را در ازدواج داشت و ازاین ازدواج دو پسر
~~بناسهای
# ~~رکن الدین افراسیاب وتاج الدین جمشید بوجود آسدند. او از دختر عم پدرش
~~نیز
# ~~دو پسر داشت بتامهای تصرة الدین ابراهیم وسیف السدین محمد. مردم هنرمند
~~را
# ~~دوست داشت و با مردم نا اهل دشمن بود. پس از سه سال حکوست ایلچیان
~~پسیار
# ~~برای تحصیل مال از دربار ایلخان آمدند و چون او از عهده پرداخت مالی که
# ~~سطالبه سیتمودند برنیاید او را باردو یردند و در مصیادره کشیدند باین
~~جهت ازغصه
# ~~یسیار مریض شد و آن مرض به خبط دساغ انجامید تا درسال 712 وفات
# ~~بافت
# ناصرالدین محمود بن قطبالدین مبارز (684 - 692) - قطب الدین مبارز
# ~~در موقع کشته شدن بطوریکه گقته شد دو پسر داشت ینامهای تاصر الدین
~~محمود
# ~~وسیف الدین هزار اسب و آن دو که نمیتوانستند استیلای بنی اعمام یعنی
~~فرزندان
# ~~غیات الدین محمد را در شبانکاره ببیتند و محال اقامت در شبانکاره تیز
~~نداشتند
# ~~فرار کرده روی باردو تهادند و مدتها در سلازست اسرا وارکان دولت بودتد
~~تا
# ~~اینکه ملک بهاء الدین اسمعیل معزول گردید و بقرمان ایلخان ناصرالدین
~~محمود
# ~~بحکومت و برادرش سیف الدین هزار اسب بنیایت او معین شد .
# ~~ناصر الدین محمود حا کمی عادل بود و شبانکاره را معمور گردانید و
~~اسلاکی راده
# ~~از سلکمظفر الدین محمد مانده بود میان اولاد اوقسمت کرد و بهریک بهرهای
~~داد .

PageV02P040

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0424.png)

# ~~چون او تنبیه گناهکاران را بسیف الدین هزار اسب وامی گذاشت از این رو
~~چمعی
# ~~با سیف الدین بد شدند وموقعی که ناصرالدین باردو رفته بود او را بزهر
~~هلاک
# ~~کردند وچون ناصر الدین یشبانکاره برگشت او را نیز در شعبان سال 692
~~بقتل
# ~~رسانیدند . از او یک پسر سه ماهه ms246 باقی ماند بنام نصرالدین .
# غیاث الدین محمد ین جلال الدین طیب شاه (692 - 709) . مردم شبانکاره
# ~~پس ازقتل ناصرالدین محمود او را بحکومت برداشتند و ماجرا را باردو
~~خبردادند
# ~~ایلخان یشنیدن این خبر یسور بوقا را با دویست سپاهی بشباتکاره فرستاد
~~تا کسانی
# ~~را که مرتکب قتل او شده اند دستگیر سازد ویاردو بفرستد و رکن الدین حسن
~~پسر
# ~~سیف الدین هزار اسب را بحکومت شبانکاره بگمارد یسور بوقا نیز همه
~~بزرگان
# ~~شبانکاره را دستگیر کرده رکن الدین حسن را که . ساله بود بحکومت برداشت
~~1
# ~~و خود مدت چهار ماه در ایگ ماند و همه گنا هکاران را یمجازات رسانیده
~~زتداتیان
# ~~را با خود یرد . در این موقع بعلت کشته شدن گیخاتو خان وخروج بایدوخان
# ~~بزرگان شباتکاره همه آزاد شدتد و شازان خان نیز پس اژ یسلطثت رسیدن دو
~~پسر
# ~~جلال الدین طیب شاه یعنی غیاث الدین ونظام الدین را که جلال الدین
~~طیبشاه
# ~~زمان اقاست در اردو آنان را اینجوی پسران ارغون خان کرده بود مورد
~~مرحمت
# ~~قرار داد و غیاث الدین را بحکومت شبانکاره معین نمود ونظام الدین را
~~بنیابت
# ~~او تعیین کرد. غیاث الدین جسز شرب شراب و رفتن بشکار کار دیگری نداشت
~~از
# ~~این رو نظام الدین حسن زمام امور را در دست داشت .
# در زمان غازان خان امیر نوروز پسر ارغون آقا امیرالامرا و صاحب قدرت بود
# ~~و بطوریکه قبلا گفته شد خواهر امیر نوروز یا دختر امیر ارغون که بیگی
~~قتلغ نام
# ~~داشت در ازدواج بهاء الدین اسمعیل بود باین جهت امیر نوروز ولایت
~~شبانکارهرا
# ~~بخواهر خود داد او نیز مالیات این ولایت را میان پسران خود یعنی رکن
~~الدین PageV02P041
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0425.png)

# ~~افراسیاب و تاج الدین جمشید و میان پسران دیگر بهاء الدین اسمعیل که از
~~زن
# ~~دیگرش بودند یعنی نصرة الدین ابراهیم وسیف الدین محمد وپسران جلال
~~الدین
# ~~طیب شاه یعنی غیاث الدین ونظام الدین قسمت کرد و همه را با یکدیگر شریک ms247
# ~~گردانید و تا اسیر نوروز زنده بود درآمد شبانکاره باین نحو تقسیم میشد
~~ولی پس از
# ~~قتل او پسران سیشی ولایت شبانکا ره را متصرف شدند و حکومت آنجا را در
~~عهده
# ~~ملک غیاث الدین محمد باقی گذاشتند . چون از حکومت او ه1 سال گذشت او را
# ~~برای وصول مبالغی که بدهکارمیدانستند باردو بردند و مدت دوسال در
~~آنجامتوقف
# ~~ساختند تا اینکه معلوم گردید بدربار ایلخان بدهی ندارد. دراین مدت
~~برادرش
# ~~نظام الدین کارها را در شبانکاره اداره مینمود . اوپس از دو سال اجازه
~~مراجعت
# ~~یافت ولی بعلت افراط در شرب خمربیمار شد و در سال9 70 پس از17 سال
~~حکومت
# ~~وفات یاقت
# حکومت نظام الدین حسن (709 - 725) . پس از مرگ غیاث الدین امیر
# ~~سونج که شبانکاره در عداد بلو کاتاوبود فرمان حکومت این ناحیه را برای
~~نظام الدین
# ~~حسن فرستاد : هنوز یک سال از حکومت او نگذشته بود که نصرةالدین ابراهیم
~~بن
# ~~اسمعیل بحکومت شباتکاره معین شد باین جهت نظام الدین حسن باردو رفت و
~~در
# ~~کار حکومت با نصرة الدین ابراهیم شریک گردید ولی بین آن دو دائما نزاع
~~بر
# ~~قرار بود تا بسعی سونج نوئین صلح میان آنان برقرار شد و مقررگردید که
~~هر یک
# ~~در قسمتی از شبانکاره حکومت نمایند . پس از شش ماه باز بین آن دو
~~اختلاف افتاد .
# ~~این بار هردو از حکومت معزول شدند وشخصی بنام خواجه فخرالدین خداشاهی
# ~~از طرف ایلخان بحکومت شبانکاره معین شد. او پس ازسه سال حکومت وفات
# ~~یافت و در همانجا مدفون گردید .
# پس از فوت او امیر سونج قوام الدین مسعود الکرمانی را بحکومت فرستاد .

PageV02P042

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0426.png)

# ~~حکومت او نیز ییش از یکد سال طول نکشید و وفات یاقت و باز حکومت بنظام-
# ~~الدین تعلق گرفت امااختیار کا رها در دست نو کران امیر سونج بودتا او
~~نیز در گذشت
# ~~واولجایتوسلطان نیز درسال «1 فوت شد و ابو سعید خان بهادر بسلطتت و
# ~~ایلخانی رسید. نصرة الدین ابراهیم ms248 که در اردو بود شبانکاه را بتصرف
~~دسشق خواجه
# ~~پسر امیر چوپان که صاحب اختیار امور ابوسعید خان شده بود داد و او نیز
~~نصرة-
# ~~الدین ابراهیم را بحکومت شبانکاره برداشت . چون ملک عزالدین ین شیخ
~~جمال-
# ~~الدین ملک الاسلام که پشتیبان نصرة الدین ابراهیم بود معزول شد نظام
~~الدین
# ~~حسن مجددا بحکومت شبانکاره معین گردید تا در سال 723 در اثر سعایت تاج
~~الدین
# ~~جمشید بن بهاء الدین اسمعیل که در اردو بود نظام الدین حسن باردو احضار
~~شد
# ~~ولی مورد احترام قرارگرفت و مجددا در حکومت شبانکا ره باقیساند تا در
~~ذی قعده
# ~~سال ع بوقات یافت.
# ملک نصرة الدین ابراهیم بن یهاء الدین اسمعیل . او که ازسال 710 در
# ~~حکومت شبانکاره با نظام الدین حسن شریک بود وگاهی نیز باستقلال حکومت
# ~~می کرد پس از مرگ نظام الدین حسن بکلی در کار حکومت مستقل شد و در سال
# ~~729 وفات یافت1 .
# ملک تاج الدین جمشید بن بهاء الدین اسمعیل . ملکتاج الدین جمشید برادر
# ~~کوچک نصرة الدین ابراهیم که قبلا چندی بحمایت علی پادشاه خال سلطان ابو
# ~~سعید از سال 3 ر ببعد در شبانگاره حکومت داشت بعد از قتل دمشق خواجه از
# ~~حکومت معزول شد و باردو رفت و باز بحمایت علی پادشاه بحکومت رسید و چون
# ~~بعد از مرگ سلطان ابوسعید (سال  73) فارس در تحت اقتدار اسیر شرف الدین
# ~~محمود شاه اینجو درآمد شبانکا ره نیز در تحت نفوذ او قرا رگرفت و او
~~حکومت این
# ~~ناحیه را بملک رکن الدین حسن ین هزار اسب وتاج الدین جمشید بن بهاء
~~الدین PageV02P043
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0427.png)

# ~~اسمعیل رقیب وشریک نظام الدین حسن واگذاشت و حکومت شبانکاره گاه بااین
# ~~وگاه با آن بود تا اینکه در سال 742 و زمان حکومت امیر پیر حسین در
~~فارس
# ~~شخصی بنام امیر لون از هندوستان از راه سیرجان بشبانکاره آمده و آن دو
~~را بقتل
# ~~رسانید و چون اینجوبان اقتدار یافتند شیانکاره در حوزه اختیار ms249 آنان
~~درآمد و از سال
# ~~42 7 شخصی بنام ملکث اردشیر بحکومت پرداخت وچون او از امیر مبارزالدین
# ~~محمد سظفری که درسال  ه7 بر شیراز تسلط یافته بود اطاعت نکرد شاه محمود
# ~~بن امیر مبارزائدین محمد درسال * ه پ مأمور تسخیر شیاتکاره شد ملکن
~~اردشیر
# ~~منهزم گردید و تمامی خاک شبانکاره به تصرف آل سظفر درآسد و دولت
~~شبانکاره
# ~~پایان یافت .
### | ملوک شبانگاره
# 1- تظام الدین فضل الله بن علی ین حسن بن ایوب معروف به فضلویه حسنویه
# یا حسویه1 %~% 464
# 2- نظام الدین یحیی ین نظام الدین فضلویه2 %~% 462 %~%
# 3- نظام الدین محمود بن نظام الدین یحیی
# 4- سیف الدین هزار اسب بن نظام الدین محمود،
# 5- نظام الدین حسن بن سیف الدین هزار اسب* %~% 592
# «- قطب الدین مبارز بن نظام الدین حسن %~% 624
# 7- مظقر الدین محمد بن قطب الدین مبارز %~% 62 «65
# 1- در دایرة المعارف اسلامی بزبان انگلیسی نام پدر فضلویه علی و او نیز
~~فرزتدحسن
# ~~ین ایوب نوشته شده . مؤلف شیرازنامه نیز نام پدر فضلویه را علیذکر کرده
~~. درتا ریخ چهان
# 2و 3 و4 و ه - ستوات حکومک کام شباتحاره از تظام الدین یحیی تا قطب الدین
# ~~قدرمسلم است که حکومت این چها رتفرازسان،» تا سان9ه یکصدوسی سال طول
~~کشیده است.

PageV02P044

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0428.png)

# # 8- قطب الدین مبارز بن مظفر الدین محمد %~% 65658
# ~~9- ثنظام الدین حسن بن غیات اخدین بنرتین سحمد 659 «662
# ~~10 - نصرة الدین ابراهیم ین غیات الدین محمد ین
# مظقر الدین محمد %~% 664
# ~~10 - جلال الدین طیب شاه بن غیاث الدین محمدبن
# مظفرالدین محمد %~% 614 تا 977
# # 12- مظفر الدین محمد بن طیب شاه %~% 68677
# ~~13- بهماء الدین اسمعیل بن غیاث الدین محمد بن
# مظفر اللین محمد %~% 681 تا68
# # 14- ناصرالدین محمود بن قطب الدین مبارز %~% 692484
# # 15 - غیات الدین محمد ین جلال طیب شاه %~% 709
# # 16- تظام الدین حسن ین جلال الدین طیب شاه %~% 704(725
# # 1- نصرة الدین ایراهیم بن بهاء الدین اسمعیل %~% ز723771
# ~~باشتراک با نظام الدین حسن ودرسال 729 وفات یافته است .
# ~~18- تاج ms250 الدین جمشید بن بهاء الدین اسمعیل) ازسال 23 7 چندی تاج الدین
# ~~19- ملک رکن الدین حسن بن هزار اسب [جمشید تنها حکومت داشت
# و در زمان اینجویان حکومت شبانکاره باین دو نفر واگذار
# شد و هر دو در سال 3  پقتل رسپلند
# # 3- ملک اردشیر %~% 756 PageV02P045
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0429.png)

### | شجره نسب ملوک شبانگاره
# ~~نظام الدین فضل اللهین عای بن حس ین ایوب معروف به فضاویه حسخویه
### | نظأم الدین یحیی
### | نظام الدین محمود
### | سیف الدین هزار اسب
### | تظام الدین من
# ~~قطب الدین مبارز نظام الدین حمود بین حسن
# مظفرالدین محمد
# ~~قطب الدین سبارز
# ~~ر کن الدین حسن تاصرالدین محمود سیف الدین هزاراسی
# # سیارز   نعرالدین %~% رکن الدین حسن
# ~~تظام الدین حسن تضرت الدین ابراهیم جلان الدین طیب ساه بهاء الدین
~~اسمعیل یاقوت ترکان خمسه ترکان PageV02P046
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0430.png)

### | فصل سی
# فارس درزمان ایلخانان وحکومت آل اینجو
# فارس1 در زمان ساسانیان به ه ناحیه یا بلوک و یاکوره تقسیم شده بود وهر
# ~~کوره بنام پادشاهی که بانی آن بود خوانده میشد واین ه کوره عبارت
# ~~بودثد از :
# 1- کوره اصطخر شامل نواحی شمالی فارس . یزد نیز جزواین کوره محسوب
# ~~میشد و مر کز آن شهر اصطخر بود که امروز خرابه هایش در  کیلومتری شمال
# ~~تخت جمشید است. چون شیراز در دوره اسلامی مقر حکام فارس شد شهر اصطخر
# ~~از اهمیت افتاد تا اینکه در سال «43 ه. ق بدست ابو کالیجار دیلمی ودران
# ~~گردید.
# 2- کوره اردشیر ویا اردشیر خوره 2 شامل نواحی جتوبی و سواحل وجزایر
~~PageV02P047
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0431.png)

# ~~خلیج فارس و مرکز آن شهرگور ( جور) بوده که بعدا به فیروز آیاد تغییر
~~نام
# ~~بافته است.
# 3- شاپور خوره - در سغرب اردشیر خوره ومر کزآنشهر شاپور بوده که امروزه
# ~~خرابه های آن در ه2 کیلومتری شمال غربی کازرون قرار دارد و این شهر
~~بدست
# ~~ابوسعید شبانکارهای ویران گردید.
# 4- قباد خوره - در مغرب شاپور خوره و مر کز آن ارگان یا ارجان بوده که
# ~~امروزه خرابه های آن در نزدیکی ms251 بهبهان نمایان است .
# 0- کوره دارابگرد یا دارابچرد - شامل نسواحی شرقی فارس مرکز آن شهر
# ~~داراب گرد بوده و خرابه های آن در نزدیکی شهر داراب کنونی است.
# فارس در دوره استیلای عرب نیز تقسیمات فوق را حفظ کرده چنانکه جغرافی
# ~~نویسان اسلامی از نواحی پنجگانه فارس بحث می کنتد وهریک را جدا گانه
~~توصیف
# ~~می نمایند ونی چون درسال 448 ابو سنصور فولادستون آخرین پادشاه دیلمی
~~فارس
# ~~بدست نظام الدین فضل الله معروف به قضلویه حسنویه (448 - 464) رئیس
~~طایفه
# ~~شبانکاره بقتل رسید در قسمت شرقیفارس که سابقا بکوره دارا بگرد موسوم
~~بود حکومتی
# ~~جدا گانه تشکیل یافت و بتدریج این ناحیه از فارس جدا شد و حکام این
~~ناحیه تا
# ~~سال « ه7 گاهی باستقلال و زمانی تحت اطاعت حکام مر کزی ایران سلطتت
# ~~سی کردند.
# و نیز در یندر هرموز ولار حکام محلی روی کار آسدند. بنا بر این در اواسط
# ~~دوره سلجوقی یجای کوره های پنچگانه در فارس چهار ناحیه جدا گانسه
~~میتوان
# ~~مشخص کرد:
# 1- فارس بالاخص که مر کز آن شیراز بوده و از حدود یزد تا جزیره کیش
# ~~وسعت داشتت .
# 2- ناحیه شبانکاره درکوره دارابگرد بین فارس بالاخص و کرمان و مرکزآن
# ~~شهر ایگ بوده.

PageV02P048

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0432.png)

# 3- لارستان که مر کز آن شهر لار بوده .
# 4- هرموز شامل جزیره هرسوز و جزایر وسواحل وبنادر اطراف آن.
# چون هر یک از قسعت های سه گانه اخیر جدا گانه در فصول دیگر مورد
# ~~بحث قرار گرقته در اینجا فقط اوضاع تاریخی فارس یالاخص مورد تحقیق قرار
# ~~خواهد گرفت.
# چون ابو سنصور فولادستون آخرین پادشاه دیلمی فارس درسال 448 ه. ق
# ~~بدست نظام الدین فضل انته (448 - 464) بقتل رسید او که بغضلویه حسنویه
# ~~معروف بود مدتی باستقلال وسپس از طرف آلب ارسلان سلجوقی در فارس یحکومت
# ~~پرداخت و همینکه نسبت یدولت سلجوقی ناقریسانی کرد گرفتار شد و بقتل
~~رسید و
# ~~سلجوقیان ازآن پس فارس را بوسیله حکامی که از جانب خود سی ms252 فرستادند
~~اداره
# ~~میتمودند و این حکام یترتیب عبارتند از :
# 1- رکن الدین خمارتکین که در سال 465 از طرف سلکشاه سلجوقی :حکومت
# ~~قارس سنعبوب شد.
# 2- در چها رصد و هفتاد واند  مسلک شاه پسر عم خود توران شاه بن قاورد
# ~~حاکم کرمان را بحکومت فارس نیز تعیین نمود ولی!و اسور فارس را بدست
~~بزرگان
# ~~شبانکا ره سپرد .
# 3- پس از مرگ ملکشاه ته در سال 485 اتفاق افتاد بعلت یروز اختلاف
# ~~بین فرزندان او بر سر تاج و تخت اوضاع کشور روی باختلال گذاشت از این
~~رو فارس
# ~~نیز سکون و آراسش خود را از دست داد زیرا در سال * ترکان خاتون زن ملک
# ~~شاه که در اصفهان بنام پسر کوچکش محمود حکومت می کرد شخصی بنام اونر را
# ~~بحکومت فارس فرستاد ولسی توران شاه بکمکن امرای شبانکاره از ورود او
~~بشیراز
# ~~جلو گیری درد . در سال «49 سلطان بر کیارق قرزند دیگر ملکشاه پس از
~~رسیدن به PageV02P049
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0433.png)

# ~~سلطنت مجددا اونر را بحکومت فارس گماشت. بزرگان شبانگاره این باراز
~~ایران
# ~~شاه بن قاورد که بعد از مرگ توران شاه پادشاه کرمان شده بود کمک
~~خواستند امیر
# ~~اونر شکست خورده باصقهان گریخت و شهانکارگان بیش از پیش بر فارس استیلا
# ~~یافتند.
# - حکوست اتایک چاولی - سلطان محمد که بعد از برادرش سلطان بر کیارق
# ~~بسلطنت رسیده بود در سال 2 . ه جلال الدین چاولی را باتابکی پسر دو
~~ساله اش
# ~~چغری انتخاب کرد و بحکومت فارس فرستاد و او حکام شبانکاره را مطیع ساخت
# ~~و شهر ایگ مقر آنان راگرفت. حکومت او در فارس تا سال . : ه طول کشیدو
~~در
# ~~این سال وفات یافت1 .
# 5- حکومت سلطان سلچوق - درسال : ه سلطان محمد سلجوقی پسر دیگر
# ~~خود سلطان سلچوق را حاکم فارس کرد و خطیر محمد ابن حسین مییدی را
~~بوزارت
# ~~او برداشت . خطیر محمد نیز در سال 15ه فوت شد.
# «- حکومت اتابک قراچه - پس ازفوت خطیر مسحمد اتایک قواچه یحکومت
# ~~فارس واتا،کی سلطان ms253 سلچوق معین شد . درسال ه 52 ساطان محمود بن سلطان
# ~~محمد سلجوقی درگذشت و سال بعد اتابک قراچه ببغداد رقت تا سلطان سلجوق
# ~~شاهزاده تحت سرپرستی خود را بسلطنت یرساند ولی سلطان سنجر بدفع او لشگر
# ~~کشید . سیاه سلطان سلجوق شکست یافت و اتایک قراچه نیز اسیر گشت و بحکسم
# ~~سلطان ستجر بقتل رسید .
# - حکومتمتکوبرس- بعدازقتل اتابک قراچه سنکوبرس بحکومتفارس رسید.
# ~~پس از چندی یکمک امیر یوزایه که از طرف او در خوزستان حکومت داشت خواست
# ~~سلطان داود پسر سلطان محمود سلجوقی را که برای تاج و تخت یا عم
~~خودسلطان
# ~~مسعود در جتگ یود یاری دهد ولی شکست خورد و بقتل رسید . اما امیر بوز
~~بزبه PageV02P050
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0434.png)

# ~~قارس برگشت وخود زمام اموررا دردست گرفت و تا سال **  باستقلال حکومت
# ~~کرد تا اینکه در این سال در جنگی با سلطان مسعود سلجوقی اسیر شد و بقتل
# ~~رصید .
# حکومت سلغوریان در فارس . سلغوریان از قرزندان امیری بنام سلغور
# ~~هستند وسلغور در اوایل استیلای سنجوقیان از ترکستان بایران آمده و در
~~خدمت
# ~~سلجوقیان وارد شد و فرزندان او در نواحی فارس و کوه گیلویه و خوزستان
~~مسکن
# ~~گرفتند و موقعی که امیر یوزایه بجنگ سلطان مسعود سلجوقی میرفت بعلت
~~دوستی
# ~~که با سنقرین مودود داشتاو را ازطرف خود درشیراز گذاشت چون پس از
~~کشتهشدن
# ~~بوزابه سلجوقیان بفارس آمدندسنقربن مود ودبرآنان خروج کرد وفارس را
~~سسخر ساخت.
# ~~خروج سنقربن سودود برسلجوقیان درسال 543 ه.ق صورت گرفت و این سال را
~~ابتدای
# ~~سلطنت سلغوریان در قارس میدانند . وقات اتابک سنقر در سال 558 اتفاق
~~افتاد .
# بعد از او برادرش زنگی بن سودود (558 - 571) اتابک فارس شد و اودر
# ~~تمام مدت حکومت خود یا ملوک شبانکاره مشغول زدو خورد بود. بعد از
~~اواتایک
# ~~تکلة ین اتایکزنگی (571-591) بحکومت رسید. او درآغاز کا رباشا هزاد گان
~~سلجوقی
# ~~بچنگ پرداخت و هم در زمان او اتابک ایلد گز حاکم آذربایجان بفارس لشکر
# ~~کشید ونتوانست کاری از پیش ms254 ببرد ولی پسرش اتابکه پهلوان درسال ه57
~~شیراز را
# ~~متصرف شا و بباد قتل و غارت داد اتابک تکله از قزل ارسلان فرزند دیگر
~~اتایک
# ~~ایلد گر ثیز اطاعت نمود .
# در آغاز حکومت اتابک طغرل بن سنقر (591 - 599) که بعد از اتابک تکله
# ~~بحکومت رسیده سعدبن زنگی بر علید او قیام کرد و در اثر محاربات آنان
~~خرابی یسیار
# ~~براین ایالت واردشد1 .تااینکه اتابک سعدبن زنکی (599-3 95) خود بحکومت
~~رسید .
# ~~درزمان او کرمان ضمیمه فارس شدزیرا بعلت اختلاف میان پسران طفرل پادشاه
~~سلجوقی
# ~~کرمان و نیز بسببخرابی غزان در این ولایت و همچنین بعلت برورقحط و غلا
~~وضع PageV02P051
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0435.png)

### | ناریخ ال مظفر
### | .
# ~~کرمان سخت آفته شد و اسمیر مبارز الدین شباتکاره ای از یک طرق و سلطان
~~محعد
# ~~خوارزمشاه از طرف دیگر در صدد تصرف کرمان یرآسدند. اتابک سعد نیز سوقع
~~را
# ~~غنیمت شمرده بردسیر را سسخر ساخت و ملک عماد الدین محمد بن زیدان برادر
~~زاده
# ~~خود را بنیابت در گرسان گذاشته بشیراز برگشت ولی محمد بن زیدان پس
~~ازچندی
# ~~کرمان را در اختیار عمال خوارزمشاهی گذاشت.
# در سال 2 . * پیرشاه پسر سلطان محمد خوارزشاه بفارس لشکر کشید و نیز
# ~~درسال 14* !تابک سعد در نزدیکی ری در جتگی که با سلطان محمد خوارزسشاه
# ~~نمود شکست خورده دستگیر شد و بوساطت ملک زوزن 1 باین شرط آزاد شد که
# ~~همه ساله قسمتی ازخراج فارس زا یدربار خوارزمشاه بقرستد وقلاع اشکنوان
~~و
# ~~شکسته و اصطخر را بعمال خوارزمشاه بسیارد و دختر خود بلکه خانون را در
~~عقد
# ~~ازدواج سلطان جلال الدین سینکبرنی پسر خوارزمشاه در آورد . چون پسرش
~~ایوبکر
# ~~از این شرایط اطلاع یافت بمخالفت پدربرخاست و عده ای از لشکریان سلطان
~~محمد
# ~~خوارزمشاه را که برای انجام تعهدات اتایکن سعد همراه او بودند بتتل
~~رسانید .
# ~~اتابک سعا ناچار با پسر به چنگ پرداخت و او را دستگیر ساخته در قلعه
~~اصطخر
# ~~زندانی گرد .
# اواخرحکوست اتابک سعد بقارن با حمله ms255 سمغولان بر ایران است. دراین زسان با
# ~~اینکه بعلت سرگ سلطان محمد خوارزمشاه درسال 917 فرزندانش دائما گرقتار
# ~~تهاجم سپاهیان مغول بودند معذلک غیاث الدین پسر سلطان محمد در سال21*
# ~~که هنوز ری و اصقهان و عراق عجم را در تصرف داشت بفارس لشکر کشید
~~واتابک
# ~~سعد درقلمعه اصطخر متحصن شدو سال بعدسلطان جلال الدین مینکبرنی پسرد
~~یگرسلطان
# ~~سحمد که از سقولا شکست یافته و بهتد گریختد و سپس از راه کرمان بفارس
~~آده PageV02P052
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0436.png)

# ~~بود اتایک سعد بدو ملتجی شد و او تیز فارس را از برادر گرفته به اتابک
# ~~داد.
# اتابک ایوبکربن سعد (623 - 658) بعد از پدر در فارس حکمرانی کرده
# ~~است . اوچون خرابی وقتل و غارت مغولان را در خراسان شنیده بود برای
~~ایتکه
# ~~فارس را از تعرض آنان مصون دارد از ایشان اطاعت کرد و برادر زاده خود
~~تهمتن
# ~~را یا تحف و هدایای بسیار یدر گاه او کتای قاآن فرستاد و از طرف او
~~کتای قاآن
# ~~یلقب قتلغ خانی سر افراز شد . او هر سال سی هزار دینار زر سرخ بر سبیل
~~خراج به
# ~~خدمت خان بغول میقرستاد و همه ساله پسر خود اتا بک سعد و یا پکی از
~~برادر
# ~~زاد گان را پیش خان سغول روانه می کرد و برای اینکه عمال مغول از احوال
~~ملک
# ~~اطلاع حاصل نکنند آنان را دربیرون شهر چا سی داد وسایحتاج ایشان را خود
# ~~قراهم می کرد و مردم را ازمعاشرت باآنان مانع میشد.
# قارس در عهد او آباد و مجمع فضلا و دانشمندانی شد که از متایل هجوم
# ~~مغولان گریخته بفارس پناه آورده یودند وچون اتابک ابوبکر تیز علما و
~~دانشمندان
# ~~را گراسی میداشت و وسایل سعاش ایشان را فراهم می کرد از این جهت عده ای
~~از
# ~~آنان دور او جمع شدند و تام نیک او را در تألیفات خود ثیت کردند از
~~جملسه این
# ~~دانشمندان شیخ سعدی است که کتاب بوستان را درسال ms256 ه60 بنام او ینظم
~~درآورد
# ~~و دیگر مجدالدین همگر شاعرسعروق وشمس الدین محمد رازی صاحب کتاب المعجم
# ~~بودند که در دربار او سیزیستند.
# در زمان او فا رس توسعه یافت. او درسال ه2* جزیره کیش را که درتصرق
# ~~سلک سلطان حاکم آن بود بکمک سیف الدین ابا نضر حاکم بندر هرموز متصرف
# ~~شد باین شرط که چهار دانگ ازکیش ضمیمه قارس شود و دو دانگ آن را ملک
# ~~هرموز تصرف کتد و چون پس از چندی پادشاه هرموز از تسلیم چهار دانگ
~~جزیره
# ~~کپش باتابک سعد خود داری کرد در سال 628 اتابک جزیره کیش را متصرف
~~PageV02P053
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0437.png)

### | ناریخ آل مظقر
# ~~شد وآن را دولت خانه نام نهاد . اتابک پس از آن بتصرف سایر جزایر
~~پرداخت
# ~~از آن جمله جزیره اوال (بحرین) را درسال 633 و سر زمین قطیف را
~~درسال641
# ~~مسخر ساخت 1
# چون در حین تصرف چزیره کیش سیف الدین ابا نضر سلک هرموز بقتل رسید
# ~~اتابک حکومت هرموز را یشتخصی بنام امیر شهاب الدین محمود بن عیسی داد و
~~یه
# ~~این ترتیب نفوذ خود را یاین بندر و نواحی که درتحت تسلط ملوک آن یود
~~توسعه
# ~~یخشید.
# اتابک سعد پسر اتابک ابوبکر که در موقع فتح بغداد بتهنیت پیش هولا کو
# ~~خان رفته بود و نا سال * در خدمت خاک سغول بود در این سال اجازه یاقته
# ~~عازم شیراز شد ولی در بین راه خبر مرگ پدر را شنید اما خود او نیز که
~~بیمار بود
# ~~پیش از ورود به شیرازوقات یافت . اتایک سعد نیز مربی اهل علم دادب بود
~~و
# ~~شیخ سعدی از نزدیکان دربار اوست و تخلص خود را از نام او گرفته و
~~دیباچه گلستان
# ~~را بنام او ساخته است.
# اتابک محمد پسراتا بک سعد د رصغرسن باتا یکی رسید باین جهت مادرش تر کان
# ~~خاتون که خواهر علاءالدوله اتا بکیزدبود زسام اسوررا یدست گرفت
~~ورسولانی با تحف
# ~~و هدایا بخدمت هولا کوخان ms257 قرستاد و اظهار اطاعت نمود . هولا کوخان تیز
~~قرمان
# ~~حکوست فارس را بتام اتابک محمد صادر نمود اما او بعد از دو سال و هفت
~~ماه یه
# ~~علت افتادن از پشت بام هلاک شد .
# یعد از مرگ او بزرگان دولت ، محمد بن سلغور بن سعد ( 660 - 661)
# ~~برادرزاده اتایک ایویکر را که در موقع فتح بغداد در خدمت هولا کوخان
~~رشادتها
# ~~کرده بود باتابکی برداشتند اسا او پس از رسیدن بسلطنت بنای عیش و عشرت
~~را
# ~~گذاشت و بظلم و ستم پرداخت باین جهت ترکان خاتون او را با اینکه دامادش
~~PageV02P054
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0438.png)

# ~~یود وسلغم دختر او را در ازدواج داشت دستگیر کرده به خدست هولا کوخان
# ~~قرستاد . بفرسان خان سغول او را از اتابکی فارس خلع و براد رش سلجوقشاه
~~را که در
# ~~در قلعه اصطخر زندانی یود باتابکی برداشتند. او ترکان خاتون را بازدواج
~~درآورد
# ~~و مانند برادر بعیش و عشرت پرداخت و شیی در عالم مستی فرمان داد که
~~ترکان
# ~~خاتون را نیز بقتل یرسانند. روز دیگر که خبر این واقعه در شهر منتشر شد
~~دو نقر
# ~~باسقاق مغولی شیراز که از طرف هولا کوخان در شهر یودند عازم اردو
~~شدندسلجوقشاه
# ~~بتعقیب آنان پرداخت یکی را بقتل رسانید دیگری گریخته پیش هولا کوخان
~~رفت.
# ~~هولاکوخان یشنیدن این خیر التاجو نامی را با سپاهی بفارس فرستاد وفرسان
~~داد
# ~~که سپاهیانی از اصفهان ولر بزرگ و یزد وکرمان و شبانکاره بمدد التاجو
~~بروند .
# ~~سلجوقتاه جون تاب مقاومت در خود ندید بطرق کازرون گریخت در این شهر
~~درسال
# ~~662 سپاهیان مغول او را در محاصره آوردند با اینکه در این جنگ علاء
~~الدونه
# ~~اتابک یزد و نظام الدین حسن سلک شبانکاره کشته شدند سپاهیان مغول
~~سلجوقشاه
# ~~را دستگیرساخته در پای قلعه سفید بقتل رسانیدند یعد از قتل او چون
~~ازخاندان
# ~~سلغوری از طایفه ذکور کسی که بتوآند باتابکی برسدوجود نداشت مردم
~~شیرازیکی
# ~~از دختران اتابک سعد ین ابوبکر و ترکان خاتون ms258 راکه ابش خاتون نام داشت
# ~~باتابکی برداشتند.
# در همین زمان ابش خاتون بازدواج متگو تیمور پسر هولا کوخان درآمد
# ~~بنا براین میتوان گفت از این تاریخ فارس که مدتها بتدبیر اتابکان
~~سلغوری ازحوزه
# ~~اقتدار مغولان خارج بود ضمیمه دیوان ایلخانی گردید گرچه از زمان اتابک
~~محمد
# ~~بن اتا بک سعد سلاطین قارس از طرف ایلخانان بحکومت منصوب می شدند ولی
~~از
# ~~زمان اتایک ابش خاتون فارس بکلی در تحت تسلط حکام مغول قرار گرفت
# ~~چنانکه اتابکی ابش خاتون زمانی رسمیت یافت که التاجو فرمانده سپاه هولا
~~کو
# ~~بدان صحه گذاشت .
# چون ابا قاخان بعد از هولاکوخان بایلخانی رسید همچنان اتابکی فارس را
~~PageV02P055
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0439.png)

# ~~در عهده ابش خاتون گذاشت
# درسال 3«6 یکی ازسادات شیراز بنام شرف الدین ابراهیم که در خراسان
# ~~اقامت داشت و عده ای را معتقد خود ساخته بود خواست از خراسان یشیراز
~~آید در
# ~~در میان راه حمعی کثیر دور او گرد آمدند او در صدد برآمد با این عده
~~شیراز را از
# ~~تصرف مغولان خارج سازد با لشکری آراسته از حدود شیانکاره حرکت کرد
~~سپاهیان
# ~~سغول بمدافعه رفتند در نزدیکیپل کواردر جنگی که اتفاق افتاد شرف الدین
~~ابراهیم
# ~~در رجب همان سال کشته شد.
# چون خیر طغیان شرف الدین ابراهیم بهلا کو رسید فرمان داد تا التاجورا
# ~~17 چوب زدند که چرا حرف دمر نوکر خود را که گفته بود باید شیراز را قتل
~~عام
# ~~کرد نشنیده. سپس حکم کرد ده هزار نفر بشیراز بروند ومردم این شهر را
~~سانند
# ~~شهر های ماوراءالنهر که درزمان چنگیزخان قتل عام شده بودنا همه را
~~بکشند
# ~~ولی چون خبر کشته شدن شرف الدین ایراهیم به هولا کو رسید از تصمیم خود
~~درقتل
# ~~عام شیراز بر گشت.1
# حکام مغول در فارس
# پا اینکه ابش خاتون از طرق ابا قاخان درحکوست فارس ابقا شده بودمعذلک
# ~~از طرف خان مغول حکاسی بقا رس اعزام میشدند چنانچه درسال ه6 * شادی
~~بیتکچی
# ~~و دمر ms259 برای گرفتن مال مقور سالیانه یموجب یرلیغ یشیراز آمدند ولی چون
~~حاکمی
# ~~مستقل در فارس نبود اختلال در امور راه یافت تا اینکه درسال 997 یحکم
# ~~اباقاخان انکیانو بحکومت فارس رسید. او در حکومت روش عدالت پیشه ساخت و
# ~~چون کسی را بکاری میگماشت از او تعهد میگرفت که طریقهامانت بسپرد و عدل
~~و
# ~~انصاف ورزد و اگر از کسی جزئی خطائی سیدید او را بیرغو مینشاند باین
~~جهت دست
# ~~ظالمان و متعدیان از دامن مظلومان کوتاه شد و فارس آباد گردیدو در
~~نتیجه اموال
# ~~بسیار عایدخزانه شد .

PageV02P056

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0440.png)

# بعد از چتدی چون انکیانو یکی از شحنگان مغولی را بقتل رساثید مورد بار
# ~~خواست ابش خاتون قرارگرفت ولی او گفت قتل شحنه یحکم یرلیغ یوده است اما
# ~~چون جمعی از او بیمناک یودند از او نزد اپاقاخان شکایت بردند و گفتند
~~مال دولت
# ~~را ضایع وکشور را ویران میسمازد و هوس سلطنت در دماغ میپروراند .
~~ایلخان او
# ~~را باردو خواست ولی تقصیری براو ثابت تشداو را برسالت نزدقاآن مغول
~~بمغولستان
# ~~فرستاد تا بدین وسیله او را از ایران دور دارد .
# بعد از انکیانو سوغوتجاق درسال .7* بحکوست فارس رسید. او ولایات را
# ~~بطریق بقاطعه در عهده عماای چند گذاشت در زمان او رکن الدین محمود
~~قلهاتی
# ~~حاکم هرسوز چزیره کیش را نیز متصرف شد سوغونجاق از بحرین و سواحل خلیج
# ~~نمک خواست و بکیش لشکر کشید ولی بعضی از کشتی های او که شادی بیتکچی
# ~~وشمس الدین محمد بن علی لر نایب خاص اتابک درآن یودتد غرق شد با این
# ~~حال موغونجاق در ساحل ایستاده لشکریان را بحمله تحریص می کرد تا اینکه
# ~~کشتی های محمود قلهاتی منهزم شدند و چمعی کثیر از آنان بقتل رسیدند و
~~جزیره
# ~~کیش بتصرف درآسد سوشونجاق سپاهی از سواره و پیاده در کیش گذاشت و خودبه
# ~~شیراز بر گشت و پس از آن مال دو ساله را گرفته بهمراهی ابش خاتون یاردو
~~رفت
# ~~و ms260 فارس در دست مقاطعان و عمال دیوانی ماند و آنان نیز در گرفتن مالیات
~~وعوارض
# ~~دیگر ظلم و ستم را برعایا و کشاورزان از حد گذرانیدتد بعلاوه هدایای
~~اموا ونویتان
# ~~و سایحتاچ سفرا و توقعات بیحدعمال که از کشاورزان مطالیه میشد سبپ پرا
~~کند گی
# ~~آنان وخرابی مزارع و اسلاک میشا و وجهی نیز برای خزانه دولت وصول
~~نمیگردید
# ~~وحکام مورد سواخذه قرارسی گرفتند.
# از جمله مقاطعان فارس دراین زمان ملک شمس الدین محمد بن مالک است
# ~~که صاحب ثروتی فراوان بود و خواهرپادشاه خاتون (91-،69) پادشاه
~~قراختائی
# ~~کرمان را نیز در ازدواج داشت و در سال «67 فارس را بتنهائی در مقاطعه
~~گرفت
# ~~ولی در مدت ده سال در اثر بمعدالتیهای حکام فارس تمام ثروت او بر باد
~~رقت .

PageV02P057

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0441.png)

### | تا ریخ آل مظفر
# ~~صاحت تاریخ وصاف گوید «امروز که سال 299 است در بیغوله انزوا افتاده و
~~برای
# ~~مخارج چاشت و شام خود به بنده زاد گان محتاج است» .
# حمله طایفه نکودری بفارس . ازوقایع سال 677 حمله نکودریان بفارس
# ~~است . این طایقه در زمستان این سال از راه سیستان یکرمان و سپس بقارس
~~حمله
# ~~نمودند . سپاه سغول که برای جلو گیری آنان بکرمان رفته بودند شکست
~~خورده منهزم
# ~~شدند - نکودریان شیراز را در سحاصره گرفتند ولی بتسخیر آن موفق
~~نگردیدند وپس
# 1 - نکودریان (اسلاف ایل هزاره در افغانستان کتونی) دستهای از مغولان
~~بودند که
# ~~رئیس این نکودرنام داشت و او نواده جفتای خان و در حدست تکود کوخان یود
~~ونسبت
# ~~بوی یاغی شده یا قبیله و کسان خود یافغانستان کنوتی کوچ گرد و ازخدود
~~سال69 تا
# ~~689 همد ساله پخرامان و میختان و کرسان وقارس هچوم برده و ان کواخی
~~راغارت میکرد
# ~~مخصوصا هجوم آنان در 227 بقا رس ویران کننده بود. و در تنیچه خمرک
~~انتان قارس که
# ~~در حمله مقولان بایران ازخرایی مصوهنده بود کستخوش ویرتی ت و بارها دچا
~~رقحطی
# ~~مارکوپولو که در مسافرت ms261 هرموز و کرشان کرتمر خبوم مودریان سده ومعنی در
~~اسارت
# ~~آنان بوده در باره این طایقه گوید: نکودارکه از خوانین مغول بود از خان
~~مغول اطاعت
# ~~تمی کرد . دسته های سسلح این خان درسرتاسر متاطق واقعه درحدود ایران
~~وهندوستان
# ~~مشغول تاخت وتاز یودتد مده ای رازتفر است ومیهمرچشیحک راعوارخویش
# ~~گفته شده است 2 PageV02P058
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0442.png)

# ~~از غارت اطراف شهر از راه کرمان بسیستان بر گشتند.
# در سال .68 تعرض نکودریان بنواحی جنوبی فارس تکرارشد و آنان تا
# ~~اواخر عهد ارغون خان گاهی در فصل زمستان فارس را مورد تهاجم قرار
~~میدادند
# ~~و سردم فارس که در این موقع گرفتار ظلم وستم عمال و حکام و شحنگان
~~مغولی
# ~~بودند از ایلغار نکودریان تیز صدمه و آسیب فراوان میدیدتد ویا اینکه
~~میالغی خطیر
# ~~در مدافعه از آنان خرج سیشد ولی لشکریان مغول بدفع آنان قادر نمی آمدند
~~و
# ~~دهقانان از ترس سساکن خود را ترک گفته بشیراز پناه سیآوردند و خوف و
~~هراس
# ~~ایشان چنان در دلها جای گرفته بود کسه مدتها ضرب المثل مردم بود .
# در سال 78« بنا یفرمان اباقاخان سوغونجاق برای رسید گی بامور محاسباتی
# ~~و تحصیل بقایای مالیاتی بفارس آسد دهقانان و صاحبان املاک که در زیر
~~انواع
# ~~تکلفات وبلیات معذب بودند بشکایت برخاستند وظلم وستم عمال مقاطعان
~~رابیان
# ~~کردند . سوغوتجاق از عمل مقاطعان و عمال مالیاتی در خشمشده و مقاطعه
~~بلوکات
# ~~را باطل کرد و خواجه نظام الدین را بوزارت انتخاب نمود و تماسی بلوکات
~~قارس
# ~~را از نظر مالی در تحت نظر او قرارداد و سپس عازم اردو شد و ارباب
~~سقاطعات را برای
# ~~استخلاص بقایای مالیاتی که در عهده داشتند همراه خود برد .
# سید عماد الدین ابویعلی یکی از بقاطعان که با خواجه نظام الدین وزیر
~~مخالفتی
# ~~داشت از اطاعت امر سوغونجاق سر پیچیده از وسط راه بشیراز بر گشت ولی
~~بدستور
# ~~سوغونجاق دستگیر شده زندانی گردید. در این میان چون بین سید عمادالدین
~~و
# ~~سلک ms262 شمس الدین محمد بن مالک که تماسی فارس را ازسال «67 ببعد در مقاطعه
# ~~داشت در پرداخت بقایا موافقت حاصل شد از حبس نجات یافت اما سلک شمس
# ~~الدین پیش اباقاخان رفت وتصرفات بیجای سوغونجاق را در اموال قارس عرضه
# ~~داشت وسید عما الدین نیز اهمال سوغونجاق و نواب او مخصوصا نظام الدین
~~وزیر
# ~~را در گردآوری سالیات تقریر کرده خودملتزمشد که علاوه بر مال مقرر سالی
~~دویست PageV02P059
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0443.png)

# ~~تومان بدیوان بپردازد . پادشاه هر دو را مورد نوازش قرار داد وطغاجار
~~نویان را
# ~~برای تحصیل مال بشیراز فرستاد . طغاجار ابتدا کسی را پشیراز فرستاد تا
~~نظام
# ~~الدین وزیر را زندانی سازد . سپس یا صدر الدین احمد خالدی تایب خود (که
# ~~بعداصاحب دیوان شد) و ملک شمس الدین و سید عمادالدین یشیراز آمدوبرسید
~~گی
# ~~بحساب عمال فارس مخصوصا خواجه نظام الدین وزیر مشغول شد .
# حکام و امرای دیگر که هر یک مبلغی یدهکار بودند چون سیدانستند بعد
# ~~از خواجه نظام الدین وزیر نویت رسید گی بحساب آنان خواهد رسید در این
~~اندیشه
# ~~بودند خصم را چگونه از میان بردارند و در پنهان حیله میاندیشیدند تا
~~اینکهخبر
# ~~فوت اباقاخان رسید و طغاجار ثوئین نیز آنچه را که تحصیل کرده بود گرفته
~~با ملک
# ~~شمس الدین وسید عماد الدین عازم اردو شد و از عقب ایشان اسراء دیگر چون
# ~~شمس الدین حسین ونظام الدین ابوبکر باردو رفتند تا در موقع دادرسی
~~ازجواب
# ~~باز نماثند . همینکه سلطان احمد تکودار درسال .68 بسلطنت رسید هریکث از
# ~~امرای مزبور ییکی از بزرگان اردو متوسل شدند و پس از سعی بسیار مصالحه
# ~~بین آنان برقرار شد و این چهار تن قارس را یچهار قسمت کرده و هر قسمتی
~~درعهده
# ~~یکی از آنان قرار گرفت و ضمنا سید عماد الدین بوزارت فارس انتخاب شد
~~ولی
# ~~بولوغان حاکم سابق فارس که با طغاجاربنای مخاصمت را گذاشته یود چون
~~میدانست
# ~~بزودی از مقام خود بر کنار خواهد شد از ms263 قرمان ایلخان اطاعت ننموده حاکم
~~مزبور
# ~~را در کارها بداخله نداد ومدت یک سال از ورود ایلچیان سلطان بشیراز
~~سماتعت
# ~~کرد و محصلان را که برای تحصیل مال می آمدند از بازگشت باردو جلو گیری
~~کرد
# ~~و چون در این موقع ارغون خان بر علیه ایلخان در خراسان قیام کرده
~~بودایلچیانی
# ~~پیشی او فرستاد و او را بتسخیر شیراز تشوبق نمود تا ایتکه سلطان احمد
~~تکودار
# ~~طاشمنکو را بحکوست شیراز فرستاد او نیز بکمک انایک یوسف شاه لر عازم
~~تسخیر
# ~~شیرازشد. اطرافیان بولوغان که از عواقپ وخیم عصیان اندیشه داشتند روزی
~~که
# ~~بولوعاک بمرم تفریح ازشهر خارج شده یود دروازه ها را بستند . بولوغان
~~کهقدرت PageV02P060
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0444.png)

# ~~سقا بله با طاشعنکورا نداشت و نیز نمیتوانستداخل شهر شود ناچار بخراسان
~~گریخت
# ~~پس از آن امرا دروازه ها را گشوده طاشمنکو را وارد شهر کردند و اتابک
~~بوسفشاه
# ~~لر نیز بمحل حکومت خود بر گشت. طاشمنکو اطرافیان یولوعان را تحت شکنجه
# ~~قرار داد و از آنان اسوالی را که ربوده بودند گرفت و از این راه مالی
~~بیقیاس حاصل
# ~~کرد.
# پس از یک سال بفرسان سلطان احمد تکودار اتایک ابش خاتون باز حاکم
# ~~شیرازشد و طاشمتکو باردو بر گشت. اتابک ایش خاتون وزارت خود را مجددآدر
# ~~عنده خواحه نظام الدین ابوبکر گذاشت و بیشتر املاک فارس را ینام املاک
~~دیواتی
# ~~در ضبط خود آورد و درآمد آن را بمصرف شخصی خود رسانید. سید عمادالدین
~~که
# ~~دشمن قدیمی نظام الدین ایوبکر بود چون عنایت اتابک را نسبت باو در
~~نهایت دربه
# ~~دید با ردو رفت. در این موقع میان سلطان احمد و ارغون خان بر سر سلطنت
~~چنگ
# ~~بود تا اینکه سلطان احمد مقههر شد و ارغون خان بسملطتت رسید و سید
~~عمادالدین
# ~~یکمک امیر بوقا که دایرمدار اسور سلطتت ارغون بود بخدمت ایلخان رسید
~~واوضاع
# ~~فارس را باطلاع اورسانید . ارغون نیز حکوست قا رس را برا و بحرا یدو
~~تفویض کرد
# ~~و ms264 فرسان داد که اتابک ابش خاتون عازم اردوشود .
# اما پیش از آنکه سید عمادالدین بشیراز برسد نواب اتابک ابش خاتون از
# ~~چریان کار او اطلاع یافته واتابک را بدفع او سصمم گردانیده بودند. سید
~~عمادالدین
# ~~چون بحدود قارس رسید برسید گی بحساب عمال دیوان آغاز کرد حکام
~~وباسقاقان به
# ~~خدست او شتاقتند او نیز یکی ازشحتگان را برای عیرت دیگران تتبیه کرده
~~بابش
# ~~خاتون پیغام داد تا بخدمت ایلخان برود ودر *2 ماه رمضان سال 983 وارد
# ~~شیرازشد وبرای خود دستگاه حکومت درست کرد و نسبت باتایک با بیاعتنائی
~~رفتار
# ~~نمود و روز عید اضحی بر خلاف توقع اتابک ابش خاتون بخدمت او نرفت این
~~یود
# ~~که اتابک متغیر شد و تصمیم گرقت او را دفع کند برای این منظور از حکام
~~واکابر PageV02P061
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0445.png)

# ~~سندی گرفت سبنی بر اینکه سید عمادالدین در حق مردم ید اندیش است و
~~درآمد
# ~~ملک را در غیر راه خود صرق کرده پدین جهت برای مصالح جمهور قتل او لازم
# ~~است تا برای خاطر یک نفر ملکی خراب نگردد. حکام و امرا و ارکان دولت هر
# ~~یک ذیل این سند را امضا کردند . پس از آن اتایک مترصد فرصت نشست .
# اما سید عمادالدین که یعنایات ایلخانی مستظهر بود توجهی باقدامات و
# ~~مخالفت های اتابک نداشت. در این موقع شایع شد که نکودریان بکرمان
~~آمدهاند.
# ~~سید عمادالدین باتایک پیغام داد که چون او و دیگرامرای لشکرعازم دفع
~~نکودریان
# ~~هستند و پکرسان خواهتد رفت بهتر است اتابک ابش در قلعه اصطخر اقامت
~~اختیار
# ~~نماید. این پیغام نیز ماده دشمنی را غلیظتر کرد چه اتایک ایش چنین
~~پنداشت که
# ~~سید میخواهد او را در قلعه زنداتی نماید پس سوقعی که سید عمادالدین از
~~بازار
# ~~می گذشت باعده ای ازغلامان اتابک برخورد . کسان اتابک گفتند که یفرمان
~~اتابک
# ~~باید بیارگاه حاضر شوی چون او درشتی آغاز کرد رئیس غلامان در او آویخت
~~و
# ~~او را از اسب بپائین ms265 کشید وسرش را ازتن جدا ساخت (11 شوال سال 283)
# ~~پس غلامان اتابک و دیگر مردم در خانه او ریخته و دست بغارت گشادند و
~~سید
# ~~جمال الدین ابن عم او را نیز که مردی متورع و متقییود کشتند پیش ازاین
~~واقعه
# ~~نظام الدین ابویکر بواسطه وحشتی که ازاتابک ابش خاتون یافته بود نیزد
~~رفته
# ~~بود باین جهت مقام وزارت در عهده خواجه سیف الدین قرار گرفت.
# بعد ازقتل سید عمادالدین پسر خرد سالش با بعضیاز نواب پدر گریخته به
# ~~اردو رفت و بامیریوقامتوسل شد امیربوقا که همیشه از سید عماد الدین
~~حمایت میکر دواز
# ~~مرگش متاسف بود پیش ایلخان عصیان وتمرد اتا بکایش و بگناهیسید را دراین
# ~~واقعه عرضه داشت و گقت اتا بک ابش پایزه را برخلاف یاسای چنگیز خان
~~شکسته است
# ~~ویرلیغ را پاره کرده و اگر این جسارت او بخشوده شود شاهزاد گان و
~~خواتین دیگر
# ~~که در رتیت از او زیاد ترند در اطاعت نمانند . ارغون خان متغیر شده
~~فرمان احضار
# ~~اتا بکابش خاتون را صادر کرد.

PageV02P062

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0446.png)

# اما اتابک ابش که از عواقب عمل خود بیمناک بود هدایای قراواتی برای
# ~~امرا و بزرگان فرستاد و یاولجای خاتون که معتبر ترین خواتین بود توسل
~~جست
# ~~ولی وساطت او خشم و غضب ارغون خان را قرو ننشانید مخصوصا ماندن اتابک
# ~~ایش خاتون را درشیراز بر عصیان وتمرد او حمل نمود ازاین رو فرمان داد
# ~~طولا دای یرغوچی وجیور غوتای وحسام الدین قزوینی جهت تحقیق در بارهآ
~~قتل
# ~~سید عماد الدین واستخراج اسوال و آوردن اتایک ابش خاتون پشیراز بروند.
~~آنان
# ~~نیز چون بشیراز رسیدند یژرگان و اطرافیان آتابک ابش را در شکنجه گرفتند
~~و به
# ~~رسید گی حساب حکام پرداختند اما با اتابک ابش که عروس هولا کو خان
~~بودبه
# ~~سهربانی رفتار نمودند. اتابک ابش ناچار عازم خدمت ایلخان شد و اولجای
~~خاتون
# ~~را باز بشفاعت یرانگیخت ولی فایده ای نداد. اتابک ابش خود یخدمت
~~امیربوقا ms266
# ~~رفت تا ازراه عذر خواهی او را از مخالفت باز دارد. امیر یوقا با اینکه
~~نسبت به
# ~~اتایک ابش مراسم تعظیم و تکریم مرعی داشت و از خرگاه خود باستقبال
~~اوبیرون
# ~~آسد با این حال قرسان داد تا اتایک را در یرغو حاضر نمایتد اولجای
~~خاتون بار
# ~~دیگر بشفاعت برخاست و گفت عروس خان چگونه سیتواند با بند گان در
~~یرغونشیند
# ~~و اگر گتاهی صادر شده علت تحویک ارباب اغراض بوده است . قرار شد جلال
~~الدین
# ~~ارقان 1که با اتایک نسیتی داشت از طرق او در یرغو حاضر گردد و
~~بزرگانشیراز
# ~~و پسر سید نیز در یرغو نتینثد . در اثر ضربات چوب جلال الدین معترف شد
~~که
# ~~یزرگان یا اتابک ایش مواضعه کرده بودند تا سید عماد الدین را از میان
# ~~بردارند . پس فرسانشد که اتابک و سوافقان او. ه تومان دروجه اولاد
~~سیدبیردازند.
# چون از این واقعه یک سال و چند ماه گذشت اتابک ابش بعلت مرض درسال
~~PageV02P063
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0447.png)

# ~~284 در تبریز وفات یافتو او را در محله چرنداب تیویز دفن کردند . مدت
~~حکومت
# ~~او را مؤلف تاریخ وصاف 2 3 سال مینویسد.
# وضاع فارس پس از ابش خاتون - چون ابش خاتون وعمالش بسیاست
# ~~رسیدند حکام شیراز که در این ماجرا دخالتی داشتند پس از مدتی سر گردانی
~~به
# ~~طوغا که در این زسان در نژد اپلعفان تفوذ زیادی داشت ستوسل شدند و تعهد
# ~~نمودند که بقایای مالیاتی فارس را بمبلع پاتصد تومان یخزانه برسانآند
~~بدین جهت
# ~~فرمان حکومت فارس بنام قوام الدین بخاری وشمس السدین حسین وسیت الدین
# ~~یوسف و نظام الدین ابویکر صادر شد. طوغان نیز فخر الدین مبارک شاه را
~~ازجانب
# ~~خود برای انجام تعهدی که سپرده بودند بفارس قرستاد . ترسیده بفارس قوام
~~الدین
# ~~بخاری یکی از چهار نفر سزیور وفات یاقت وسه نفر دیگر تجدید تعهد کرده
~~بشیراز
# ~~آمدند و چون تحصیل این مبلغ از فارس که چند سال گرفتار خشکسالی و قحطی
~~و ms267
# ~~خرابی و ویرانی شده بود اسکان نداشت عمال و محصلان آن مقدار را که پس
~~از
# ~~شکنجه و عذاب رعایا و دعاقین جمع آوری کرده بودند برد اشته باردو بردتد
~~و فخر
# ~~الدین مبارک شاه را جهت جمع آوری بقیه در شیراز گذاشتند.
# در این موقع سعد الدوله یهود یحکم ارغون خان یوزارت رسید او برادر
# ~~خود شمسن الدین را با جوشی محصل سابق اموال فارس وعزالدین مظفر بن محمد
# ~~عمید روانه فارس کرد.
# جوشی در اول کار فخر الدین مبارک شاه ومجد الدین رومی وشمس الدین
# ~~حسین و پسر شمس السدین را بعلت تقصیر در اداء مال و سستی در تحعیل آن و
# ~~مدارا با ارباب بلوکات یقتل رسانید . خواجه سیف الدین یوسف وخواجه نظام
~~الدین
# ~~ابوبکر پرای سلاست جان خود تعچد جدیدی دادند. که صد تومان
~~یخزاتهیرسانند .

PageV02P064

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0450.png)

# ~~قریب ه توسان حاصل شد . چوشی چون از تحصیل مال وقتل وغارت فارغ شد
# ~~باطراف فارس فرستاد تا درهر ولایتی فهرستی از اسلاک اینجو (از قرا و
~~مزارع وسیاه و
# ~~دوالیب وطواحین واراضی دیم و آبی) تهیه نمایند و تماسی اشجارمثمر
~~ونخیلات و کروم و
# ~~هم چنین اشجار غیر مثمر مانند چنار و بید و عرعر و غیره را بشمارنسد تا
~~باضلاع
# ~~ایلخان برسد . سپس سیف الدین یوسف ونظام الدین ابویکر را نیز یقنل
~~رسانید
# ~~و سرهای ایشان را از دروازه شهر شیراز آویخت (دوشنبه 17 ربیع الاخر سال
# ~~289) .
# درسال . 9* ارغون خان وقات یاقت مردم سعدالدوله یهودی وزیر او را که
# ~~سسبپ خرابی و ظلم وستم سیدانستند کشتند و تمامی اقوام و کسان او را نیز
~~که در
# ~~اطراف واکناف مملکت بودند بقتل رسانیدند ولی شمس الدوله حاکم فارس که
~~با
# ~~مردم بعدل وداد رفتارکرده بود و در تکریم علما سبالغه مینمود آسیبی
~~ندیدوچون
# ~~گیخاتوخان بعد از ارغون خان بمتام ایلخانی رسید همچان شمس الدوله را در
~~مقام
# ~~خود باقی گذاشت.
# حکومت شیخ الاسلام جمال الدین ابراهیم بن شیخ ms268 محمد طیبی - درسال
# ~~992 گیخاتوخان حکمرانی فارس واداره اسلاک خاصه (اسلاک اینچو) رابرا و
# ~~بحرا یمدت چهار سال بمبلغ یک هزار تومان یشیخ الاسلام جمال الدین
~~ایراهیم بن
# ~~شیخ محمد طیبی داد واو را یلقب ملک الاسلام سلقب ساخت 1
# سلک الاسلام مال مقاطعه سال اول را یخزانه ایلخانی رسانید و همچنین تحف
# ~~و هدایائی بخدمت خان و خواتین و امرا تقدیم داشت و تقاضا نمود که برای
~~مطالبات
# ~~سالی از فرستادن ایلچی و محصل ممانعت بعمل آید تا از این راه یرعایا
~~سخت نگدرد
# ~~خان نیز دستور داد چون مال فارس بضمان در تصرف ملک الاسلام است
~~یاستاقان
# ~~وحکام شیراز شحنه وتواب باطراف قارس نفرستند در نتیجه دست ظلم وستم
~~PageV02P067
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0451.png)

# ~~باسقاقان و متعلقان ایشان سوقة از سر رعایا و زارعین بریده گشت و مردم
~~در اسو
# ~~ابان افتأدند
# ملک الاسلام بطوریکه در تاریخ سلوک هرموز نیز گفته شده جزیره کیش را
# ~~نیز در تحت اختیار مالی خود گرفت و بعلاوه بهاه الدین ایاز سیفین را
~~نیز که بوسیله
# ~~ر کن الدین سسعوداز حکومت هرموز بر کنارشده پود یاری داد تا او بر
~~تتحکومت
# ~~هرموز تشست و باین وسیله ملک هرموز را هم در تحت نفوذ خودآورد .
# اسا عزالدین مظقر بن محمد عمید که مشاور صاحب دیوان صدر جهان زنجانی
# ~~بود از حکومت ملک الاسلام در فارس راضی نبود باین جهت با غوای او ایلچی
# ~~بشیراز آمد و از سلک الاسلام صد تومان زر و هزار و پانصد من مروارید از
~~باقی
# ~~مقاطعه وتوفیرات چتد ساله طالبه کرد واز این راه سلک الاسلام را در
~~مضیقه
# ~~گذاشت ولی چون درسال 696 گیخاتوخان بقتل رسید و بایدوخان بتخت ایلخانی
# ~~نشست فارس را برا و بحرا مانند زمان گیخاتو بر سبیل مقاطعه در عهده ملک
~~الاسلام
# ~~شیخ جمال الدین که دراردو بود قرار داد و ایلچیانی فرستاد تا عزالدین
~~مظفر بن
# ~~سحمد عمید را که در آخر عهد گیخاتوخان برای ms269 دریافت مال چندین ساله
~~بفارس
# ~~آمده بود دستگیرساخته اسوالی را که متصرف شده بود از اومطالبه تمایند.
# درهمین سال غازان برعلیه بایدوخان قیام کردوبر تخت خانی نشست و چون
# ~~نعلت جتگ های متوالی که بین گیخاتوخانن و پایدوخان وغازان خان در یک
~~سال
# ~~اتجام گرفته خزانه خالی گشته بود از این جهت غازان خان عمالییه اطراف
~~ممانک
# ~~فرستاد تا پرای مخارج روزانه دستگاه سلطنت پولی تهیه نماید . فارس در
~~این زمان
# ~~بیشتر سمورد سختگیری قرار گرفت زیرا در زمان بایدوخان ایلچیان غازان
~~خان بفارس
# ~~برای بطالیه اموالی آمده و دست خالی پر گشته بودند .
# غازان خان هرقداق یکی از امراء خود را یرای رسید گی یحساب ملک الاسلام
# ~~بفارس فرستاد و در این امر تحریکات عزالدین مظقر بن محمد عمید تأثیری
~~تمام PageV02P068
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0452.png)

# ~~داشت اتفاقا در این سوقع سلک الاسلام در دولت خانه کیش بود زیرا در این
~~زمان
# ~~بین یهاء الدین ایاز ملک هرسوز وفخر الدین احمد پسر ملک الاسلام
~~مخالفتی آغاز
# ~~و جنگی واقع شده بود و بعلت شکست لشکریان فخر الدین ملک الاسلام
~~تاچارمدتی
# ~~را در هرسوز توقف کرد وپس از مطیع ساختن بهاء الدین ایاز عازم جزیره
~~کیش
# ~~شد و با مالی فراوان پشیراز آسد و پس از آتکه ایلچیان را خدسات شایسته
~~کرد
# ~~باردورفت.
# دراین سوقع بود که چمال الدین دستجودانی بیاسا رسیده و صدر جهان زنجانی
# ~~درمحرم سال 9» یصاحب دیوانی انتخاب شده بود . ملک الاسلام بصلاح دید او
# ~~بحضور غازان خان رفت و هدایای بسیار تقدیم داشت.
# ملک الاسلام در این شرفیابی تقاضا کرد که سخن عزالدین مظفربن محما
# ~~عمید را مؤرد تحقیق قرار دهند و چون او را در مقام یرغو آوردند بطلان
~~گفتارش
# ~~ثابت گشت حکمشد تا اموال او را مصادره کرده خود او را نیز روز جمعه
~~محرم
# ~~سال مزبور بقتل رسانیدند. از آن پس ملث الاسلام مورد نوازش قرار گرفت
~~وعلاوه
# ~~بر فارس عراق عرب وبصره و واسط را ms270 نیز بمدت سهسال (از 96، تا298)
~~درسقاطعه
# ~~اوقرار دادند.
# در اواخر سال 97 حکام و عمال اطراف را برای رسید گی حساب بدارالملکث
# ~~تبریز احضار کردتد از آن جمله ملک الاسلامنیز احضار گردید گرجه مورد
~~احترام
# ~~قرار گرفت اما چون مزاج امرا وارکان دولت بروی متغیر شده بود از این رو
~~به
# ~~بهانه هائی او را یه بیشتر از آنچه میبایست بپردازد بد هکار کردند و
~~چریان را به
# ~~اطلاع غازان خان رسانیدند فرمان شد بی آنکه او را آزاری برسانتا اموال
~~دولت را PageV02P069
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0453.png)

# ~~از او سستخلص سازند . سلک الاسلام بهر وسیله ای که بود یدهی خود را ادا
~~کرد
# ~~ولی از قیول مقاطعه مچدد فارس خود داری نمود وهر چه اصرار کردند قایده
~~نداد
# ~~تا اینکه بفرسان غازان خان فارس را برا و بحرا به «1 بلوک قسمت کردند و
~~بمدت
# ~~سه سال از آغازسال 98 یمبلغ هزارتومان زرسرخ به 19 نفر بمقاطعه دادند و
# ~~امارت فارس را در عهده ساداق ترخان گذاشته وشرف الدین مخلص الملک
# ~~سمتانی را نیز به حکومت معین نمودند تا نگذارد از مقاطعان برعایا ستمی
# ~~آبرسد .
# اتفاقا از آغاز سال 98» خشگ سالی در فارس حاصل شد و جمعی کثیر یراثر
# ~~قحطی وویای عظیم که متعاقب آن بوقوع پیوست بهلاکت رسیدند چنانچه فقط در
# ~~شیراز وحوالی آن بیشتر از .» هزار نفر یخاک هلاک افتادند .
# سال دیگرمقاطعان و مماحبان بلوک که ملتزم پرداخت بال مقاطعه شده بودند
# ~~عمال ومتصرفان رابرای وصول اسوال در سعرض شکنجه وعذاب قرار دادند که
~~یاعث
# ~~خرابی و ویرانی بیشتر گرید.1 PageV02P070
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0454.png)

# حمله مغولان جفتائی بفارس. در سال 99 که غازان خان یشام یرای جنگ
# ~~با سپاهیان ملک مصر رفته بود مغولان چغتائی ساکن ماوراء النهر ازراه
~~سیستان فارس
# ~~را مورد حمله قرار دادند . امیر ساداق بیک تتوانست از حمله و هجوم آنان
~~جلوگیری
# ~~کند مغولان خود را باطراف شیراز رسانیدند ولی یتصرف آن موفق نشدند از
~~این رو
# ~~از ms271 راه کازرون پجنوب قارس رفته دشتستان و خورسیف و ناحیه لیراوی و
~~زیدون از
# ~~توابع کوه گیلویه وشوشتر را خراب کردند و در این نواحی یمدت دو ماه
~~بتاخت و تاز
# ~~مشغول شدند. در موقع مراجعت خواستند پهرموز که بندر معتبری در ساحل
~~کرمان
# ~~(نزدیکی میناب امروز) بود دستبردی بزنند ولی یهاء الدین ایازملک هرموز
~~ازهجوم
# ~~آنان جلوگیری کرد از این رو مغولان بسیستان بر گشتند.
# بقیه حالات ملک الاسلام. دولت خانه کیش نیز از سال 69 تا انقضای
# ~~سال 701 یمدت * سال هر سال بمبلغ . 7 تومان در مقاطعه ملک الاسلام بود.
# ~~شخصی بنام نورالدین ین صیاد که مدعی بود در امور دریانوردی تجربه ای
~~دارد
# ~~بعلت سابقه دشمنی با سلک الاسلام ادعاد نمود که درآمد کیش از عشور کشتی
~~ها
# ~~و صیدمروارید در هرسال . 13 توسان است درحالی که ملک الاسلام میگفت
~~حاصل
# ~~آن در سال بیش از . 4 تومان نشده و بدین ترتیب از بابت درآمد جزیره کیش
~~نیز
# ~~ملک الاسلام را در سعرض مواخذه قرار دادند و برای اثبات صحت و سقم
~~ادعای
# ~~طرفین قرارشد که ازسال 2.  عمال ملک الاسلام در امور مالی کیش مداخله
# ر غایت فقر دایم او را
### | شلوار بپای در نباشد
# وانگه تو محصلی فرستی
### | رکی که از او بتر نیاشد
# چدان برتندش ای خداوند
### | کز خانه رهش بدر نباشد PageV02P071
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0455.png)

# ~~ننمایند بشرط آنکه جهازات او و برادران و فرزندان و پیوستگانش مانند
~~سابق در
# ~~بنادر کیش لنگر بگیرند واز رفتن بدیگر جزایر و بنادر خود داری کنتد و
~~از
# ~~طرق صاحب دیوان نایبی بهمراهی نور البدین بن صیاد بکیش رفته وباداره
~~امور
# ~~این جزیره وسواحل پرداخت و مقرر شد که هر مقدار مال حاصل شود مقیاس
~~برای
# ~~در آمد سالیان گذشته باشد .
# چون سلطان محمد اولجایتو بتخت ایلخانی نشست مجددا حکومت فارس را
# ~~یملک الاسلام داد . او این بار نیز بدفم ظلم وستم امرا وشحنگان پرداخت
~~ولی
# ~~عمرش وفا نکرد ms272 وشب یکشتبه !2 جمادی الاولی سال » .7 در گذشت.
# سلک الاسلام جمال الدین ابراهیم بن محمد طیبی بابن السواملی مشهور و
# ~~از مشاهیر متمولین زمان خود بوده ثروتی بیشمار و اسلا کی وسیع داشت و
~~کشتی های
# ~~او همیشه بین ایران وچین وهند در رفت وآمد بود . حافظ ابرو گوید : او
~~را صد
# ~~کشتی بوده که دائما در دریاها در سفر بودند.
# در دوره ای که او فارس را در مقاطعه گرفته بود روایط تجارتی بین ایران و
# ~~ممالک اسلامی سند و هند غربی ترقیفوق العاده داشت ومخصوصا چون برادرش
# ~~تقی الدین عیدالرحمن وزارت سلاطین هتد را داشت باین جهت بین فارس واین
# ~~نواحی روابط تجارتی مهمی دایر گردید و بهترین جنسی که در آن زسان از
~~فارس
# ~~بهند صادر سیشد اسپ بوده است که صدور آن اززمان اتابکان فارس رواج
~~داشته .
# ~~مؤلف هزار مزار در بارهآ عدل و داد او چنین گوید: حاکم شیراز یود از
~~طرف سلاطین PageV02P072
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0456.png)

# ~~اردویه چند سال حکوسمت بعدل کرد و دست ظالمان را کوتاه نمود و اساس
~~قواعد
# ~~خیرات نهاد و رحم بر ضعیقان و مسکینان کرد و بگوش خود حرق بد ظالمان
~~می-
# ~~شنید و حکم پمداهنه می کرد و نیمه شب را زنده میداشت چون نماز صبح
~~میگذارد
# ~~بذکر اوراد و دعوات مشغول بود تا آفتاب طلوع میکرد بعد از آن اجازت
~~میداد
# ~~تا در میگشادند و خلق بتزد او میرفتند . قصه غنا وثروت وسکنت او و جاه
~~ورفعت
# ~~ملک از غرایب است و حکایت های عجیبه دارد در سخاوت1 .
# اولچا پتو سلطان بعد از مرگ ملک الاسلام پسرش ملک عزالدین عیدالعزیز
# ~~را بجای پدر به حکوست فار برداشت و او نیز به کمک یرادران فارس را
~~اداره
# ~~می نمود .
# درسال 3 راولجایتو سلطان ساداق بیکرا از امارت ویاسقاقی قارس برداشت
# ~~و امیر اشتو را بجای او منصوب کرد ولی اوپس از استقرار در محل مأموریت
~~با
# ~~ملک عزالدین بنای بد ms273 رفتاری را گذاشت باین چهت ازشغل خود معزول شد و
# ~~چون به اردو رفت با تقدیم هدایا فرمان عزل سلک عزالدین را گرفت و بفارس
~~برگشت
# ~~(دهم ماه ذی قعده سال 13 7) ملک عزالدین عبدالعزیز یا یرادرش ملک شمس
# ~~الدین یاردو رفت و خواجه عزالدین فریومدی برای رسید گی بأمور ملکی و
~~اجرای
# ~~قانون عدالت بفارس آمد.
# درسال *1 رسلطان ابو سعید بچای پدر بمقام ایلخانی رسید واو ملک عزالدین
# ~~عبدالعزیز را مجددا بحکومت فارس فرستاد و درسال9 : پحکومت قارس را
~~بشاهزاده
# ~~کردوجین دختر ابش خاتون و منگو تیمور بن هولا کو واگذاشت2 ولی حکوست
~~PageV02P073
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0457.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~او بیش از یک سال طول نکشید و درسال ی ملک طقای پحکوست فارس رسید
# ~~و بعد از او سلطان خاتون خواهرزاده کردوجین با شوهر خود قرامحمد چندی
~~ستصدی
# ~~حکومت فارسشد تا ایتکه درسال * ر سجددا ملک عزالدین عبدالعزیز یحکوست
# ~~فارس رسید و در اواخر این سال بتبویز رفت و در سال5 2 بسعی امیر دمشق
~~خواجه
# ~~پسرامیرچوپان که درین زمان قدرتی فوق العادهیاقته بود وبفرمان ابوسعید
~~کشته شد و
# ~~بقیه حاشیه از صفحه قبل
# ~~خواهر سلطان جلال النین وزن گیخا توخان که از طرف شوهر بحکومت کرمان
~~رسیده بود
# ~~برادررا دستگیرو زنداتیساخت وتی او بکمک کردوجین از رندان نچات یافت و
~~مجددا گرفتار
# ~~شد و در 22 ساه رمضان سال 694 بفرمان پادشاه خاتون بهلاکت رسید از این
~~رو کردوجین
# ~~ازگواشیر خا رج شده بمشیز رفت وطوایف چرما و اوغان ثیز نسبت باو اظهار
~~انقیاد نمودند.
# ~~دراین موقع بایدوخان بر علیه گیخاتوخان قیام تمود و یمقام ایلخانی رسید
~~و کردوجین به
# ~~کمک با یدوخان گواشیر را متصرف شد و پادشاه خاتون را دستگیر ساخته با
~~خود باردوبرد
# ~~و در آنجا پادشاه خاتون بفرمان بایدو یقتل رسید. کردوجین بعد از قتل
~~جلال الدین سیورشتمش
# ~~بازدواج امیر ساتلمش در آسد و بعه از او به پسز عمش طغای ازدواج کرد
~~(جاسع ms274 التواریخ
# ~~رشیدی) وگویا بعد از او شحنه سغولی فارس او را بعقد خود درآورده و بعد
~~او از او نیززن
# ~~اسیر چوپان شده است.
# مؤلف تاریخ وصاف در علت انتخاب او یحکومت فارس چتین مینویسد : در موقع
# ~~وفات سلطان محمد اولجایتو ایو سعید در خراسان بود و سوتج توئین لازم او
~~واسیرچوپان
# ~~درزوم وامراه بررک امیر ایرجین در کرجو حسین بیک در یغداد ولشکرها
~~متفرق وصاحب
# ~~پقبه حاشیه در صفحه بعد PageV02P074
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0458.png)

# فارس در زمان ایلخاتان وحکومت آل اینجو
# ~~چتازه او را یشیراز آورده در جوار قبر پدرش سلک الاسلام دفن کردند .
# بعد آزقتل او برادرش ملک شمس الدین مدتی در ارد و برای بدست
# ~~آوردن حکوبت قارس کوشش پسیار ثمود ولی فایده ای نبرد و در سال 735 در
# ~~تبریز وقات یاقت وحکوست خاندان ملک الاسلام در فارس خاتمه پذیرفت 1
# ~~بقیه حاشیه از صفحه قیل
# ~~ایلچیان فرستاد بدین مقدمات خیالات قاسده از دماغ ها بیرون شد از این
~~رو در آغاز سال
# ~~16 از حکم یرلیغ حکومت قاری برا و بحرا بکرد وجین مسلم شد واموال
~~یرسبیل مقاطعه
# ~~ابدی معین چنانچه باسةاقان و سلموک وارباب وکتبه وعمنه اعمال ومحصلات
~~اموال و
# ~~سوتیان احوال ازخدمت نواب آن حضرت مشخص گشت (ص624) .
# کردوجین درسال738 در سلطانیه وفات یاقته و درشیراز در مدرسه ای که خود
# ~~ساخته پود دفن تد (مجمل قصیحی) کردوجین زنی خیر و نیک نطرت یوده و در
~~شیرازابشیه
# ~~خیریه بسیار ساخته از آن جمله مدرسه ای موسوم بمدرسه شاهی پتأ تمود و
~~سوقوفات بسیار
# ~~بر آن وقف کرد.
# 1- ملک الاسلام فرزتدان متعدد داشته که عبارت بودند از:
# الف- سلکقخر الدین احمدین ابراهیم که درسال بده * از طرق قازانخان یسفارت
~~به
# ~~دربار تیمورقاآن (694 - 6 70) با انواع تعف و هدایای تغیس رقت و در
~~نزدیکی های
# ~~خانبالغ (پکن) باردوی او رسید . تیمورقاآن مقدم او را گرامی داشت و
~~بدست خود او را
# ~~کاسه شراب داد که علامت نقایت ms275 احترام یود. در مراجعت از این سفر طولاتی
~~کسه قریب
# ~~* سالی طول کشید در نزد یکیهای معیر ( یعنی در قسمت سواحل چنوب شرقی
~~هندوستان کد
# ~~اسروزه ینام ماحل کروماندل (75te de orum1aadel معروف است ) درسال . *
~~وفات
# ~~چسو او را در معبر در حثب مرقد عمش که بلک اعظم مرزآیان انهند تقی
~~الدین عبدالرحمن
# ~~بود دفن کردند ( تا ریخ وصاف ص 2 30 و ص303 و ص5.5 ص 507)
### | بقیه حاشیه در صفحه بعد PageV02P075
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0459.png)

### | تا ریخ آل مظقر
# حکومت خاندان اینجو در فارس . در سال 720 حکومت فارس و اصفهان و
# ~~کرسان بامیر طالش پسر امیر حسن بن امیر چوپان سلدوز یعنی برادر زاده
~~دمشق
# ~~خواجه داده شد او هم سلک شرف الدین محمود شاه را که در زمان حکوست
# ~~بقیه حاشیه از صفحه قبل
# ب - ملک مهظم سراج الدینابراهیم : که در معیر در نزد عمش تقی الدین
# ~~عبدالرحمن سکونت داشت. پس ازوفات او پادشاه معبر خواست که اموال تقی
~~السدین را
# ~~تصرف نماید سراج الدین مبلغ دویست هزار دینار زر بپادشاه داد تا ازآن
~~ثیت منصرف شد
# ~~وسقام عمش را بسراج الدین واگذارکرد. در سال 15 ب سپاهیان سلطان علاء
~~الدین خلجی
# ~~پادشاه عروت دهلی ولایت معبر را متصرف شدند و اموال مردم را بغارت
~~بردند از جمله
# ~~جمیع اموال واملاک وثروت گزاف سلک سراج الدین نیز بغارت رفت ملک سراج
~~الدین پس
# ~~ازاین حادثه خود را بسم هلاک کرد . همان سال پسرش سلک نظام الدین نزد
~~سلطان علاه-
# ~~الدین خلجی رفت واز حال خود شکایت کرد و سلطان بعنت روابط دوستانه که
~~ازقدیم با
# ~~جدش بلک الاسلام داشت قسمتی از اسوال و را رد کرد ومناصب پدر را باو وا
~~گذاشت
# ~~(تا ریخ وصاف ص 7 .5 و ص 646 و ص647)
# ج - د5 - ملکا عدل عزالدین عبد العزیز وملک اعلم شمس الدین محمد:
# ~~است که شرح حال آن دو گذشت.
# ه_و - ز-ح - پسراندبگرملک الاسلام عبارت بو دنداز ملک ms276 جلال الدین
# ~~عبدالکریم وملک قوام الدین عبدالله وملک بدرالدین فضل الله وملک
# ~~ر کن الدین محمود : که در زمال پدر و براد ر یعنی ملک عزالدین
~~عبدالعزیز هر یک
# ~~خاموش شد .

PageV02P076

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0460.png)

# قارس درزمان ایلخانان وحکوست آل اینجو
# ~~فرزندان ملک الاسلام نیز در بعضی از نواحی فارس حکومت 1 داشت از جانب
# ~~خود بحکمرانی فارس بر گزید او هم پسرانش ملک جلال الدین مسعود شاه و
~~ملک
# ~~غیات الدین کیخسرو و اسیر شمس الدین محمد و اسمیر چمال الدین شاه ابو
~~اسحق
# ~~را بحکوست نواحی مختلف فارس فرستاد . او چون تصدی املاک اینجو را نیز
~~داشت
# ~~باین جهت با ینجو معروف گردید.
# درسال 734 بفرمان سلطان ابو سعید بهادرخان ملک شرف الدین محمود
# ~~شاه اینجو باردو رفت و اسیر مسافر ایناق به حکوست فارس انتخاب شد . چون
~~سالها
# جمال الدین ملک الاسلام دختری نیزداشت که زوجه ملکعبد السلام بود که
~~حکوست
# ~~بعضی از بلاد فارس را ازطرف ایلخان داشت. پس ازوفات ملک الاسلام پسرش
~~سلک
# ~~عزالدین عبد العزیز عبد السلام را بدست خوار زر داد ودردان آلاپرش علی
# 1- آغاز حکومت آو روکک شیراز نامهآ آز ابتدای ست ستغم محمد خدابنده
# ~~یعنی از سال 3 .  نوشتد و گوید شرف الدین محمود شآه ین سحمد فضل النه ه
~~کسعیش اه
# ~~خواجه عبدالله انصاری میرسد درمملکت فارس و حوالی ستصرف شد و دیگران
~~بمراد ورأی
# ~~او خوض می کردند ص «1 حمدالله مستوفی در تا ریخ گزیده گوید: سلکشرف
~~الدین سحمود
# ~~شاه که سالها حکوست بروبحر فارس و کرمان و شبانکاره ویزد وبعضی عراق
~~کرد وبزرگترین
# ~~اعاظم ایران شد از نسل شیخ عبدالله انصاری معروف بپیرهری است ونسبش بر
~~این سوجب
# ~~(ص 664).

PageV02P077

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0461.png)

# ~~بحمایت و نیایت امیر طالش در فارس حکومت کرده واز این راه امسلاک وتروت
# ~~یسیار بدست آورده بود چنانچه هرسال چتدین هزار تومان از منافع آن
~~دریافت می-
# ~~کرد پاین جهت حکوست امیر مساقر ایناق بر او دشوار آسد ms277 و با دوتن از
~~امرای
# ~~سلطان ابو سعید یعنی اسیر محمد بیک و امیر پیلتن بقصد کشتن او بخانه اش
~~رفت
# ~~مسافر ایناق گریخته بقصر سلطان پناه برد سلک شرف انسدین محمود شاه
~~اینچو و
# ~~یارانش قصر را محاصره کرده و امیر مساقر ایناق را مطالبه نمودند ولی
~~عده ای
# ~~از امراء ابو سعید آنان را دستگیر ساختند و بخدست سلطان پردند . سلطان
~~بشفاعت
# ~~خواجه غیاث الدین محمد وزیر از کشتن شرفالدین محمودشاه اینجود رگذشت1
~~ولی
# ~~فرمان داد او را در قلعه طبرک اصقهان زندانی سازند. پس از این واقعه
~~اسیرمسافر
# ~~ایناق عازم محل حکوستش شد لیکن ملک غیاث الدین کیخسرو که در غیاب پدر
# ~~فارس را اداره سی کرد بدو اعتنائی نکرد و او را در اموردخالتی نداد تا
~~اینکه در
# ~~سال 30 بخیر قوت سلطان ابو سعید در شیراز سنتشرشد ملک غیاث الدین
~~کیخسرو
# ~~مسافر ایناق را دستگبر کرده چند روزی زندانی و سپس روانه آذربایجان
~~نمود.
# چون ارپاگاون بعد از سرگ سلطان ابو سعید بتخت ایلخانی نشست عده ای
# ~~را که مخل سلطنت خود سپدانست از آن جمله شرف الدین محمود شاه اینجو را
~~در PageV02P078
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0462.png)

# ~~شهر تبریز بقتل رسانید. بعد از این واقعه پسرانش از تبریز گریختند .
~~امیر مسعود
# ~~شاه بروم نزد اسیر شیخ حسن بزرگ رفت و امیرشیخ ایو اسحق در دیار
~~بکربامیرعلی
# ~~پادشاه پناه برد . چون ارپا گاون بدست موسی خان گرفتار شد او را بجلال
~~الدین
# ~~سسعود شاه داد واو ثیز او را یقصاص خون پدر بقتل رسانی .
# در سال «3ب سحمد خان که بکمک امیر شیخ حسن بزرگ ایلکانی بموسی
# ~~خان خروج کرد و بر تخت سلطنت نشست وزارت خود را بامیر جلال الدین مسعود
# ~~شاه داد و چون در سال 3 ب محمد خان کشته شد جلال الدین مسعود شاه نیز
~~از
# ~~آذریایجان بفارس گریخت ولی ملک غیات الدین کیخسرو که بعد از پدر زمام
~~امور
# ~~فارس را بدست گرفته ms278 بود از دخالت او در امور فارس سانع آسد و وزیر او
~~امیر
# ~~فخرالدین را نیز کشت باین جهت میان دو برادرجنگ اتفاق افتاد . ملک
~~غیاثالدین
# ~~کیخسرو شکست یافته اسیر شد و در سال 739 وفات یافت2 سلک جلال السدین
# ~~مسعود برادر دیگر خود ملک شمس الدین محمد را تیز در قلعه سفید فارس
~~درسال
# ~~738 زندانیساخته بود و بطوریکه در تاریح سلطتت اسیو سبارز الدین محمد
~~مظفری
# ~~گفته شد در سال .  چون امیر شیخ حسن چوپانی پسر عسم خود امیر حسین را
# ~~برای تسخیر قارس فرستاد ملک شمس الدین محمد از قلعهٔ‌ سفید گریخته
~~بامیر پیر
# ~~حسین پیوست و او را درتصرف شیراز یاری داد ولی امیر پیر حسین او را
~~یعدازتسخیر
# ~~شیراز بیگناه یقتل رسانید . مردم شیراز یر اثر این حادثه بامیر پیر
~~حسین شوریده او
# ~~را از شهر بیرون کردند و اموالش را یغارت بردند. جلال الدین مسعود شاه
~~پس از PageV02P079
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0463.png)

### | 
# #  %~% تاریخ آل مظفر
# ~~از بیرون رفتن امیر پیر حسین وارد شهر شد اما امیر پیر حسین این بار
~~بکمک امیر
# ~~مبارز الدین محمد شیراز را پس از .ه روز محاصره متصرف شد . چون ازاین
~~تاریخ
# ~~بیعد تاریخ خاندان اینجو مخصوصا سلطنت شاه شیخ ابو اسحق ضمن تاریخ
~~سلطنت
# ~~امیر مبارز الدین محمد مظفری گفته شده بنابر این از ذکر بقیه تاریخ
~~اینجویان در
# ~~اینجا خودداری میشود .

PageV02P080

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0464.png)

# تابگان فارص
# ~~1 - اتابک سنغر ین مودود
# # 2- اتابک زنگی بن سودود %~% (571
# # 3- اتابک تکله بن زنگی %~% (591
# # 4 - اتابک طغرل بن سنغر بن مودود %~% (599
# # 5- اتابک سعد بن زنگی %~% 623375
# # «- اتابک ابوبکر بن سعد %~% 658762
# # 7- اتابک سعد بن ابوبکر %~% درسال 58 دوازده روز سلطنت کرده
# # - اتایک محمد ین سعد %~% 608 تا 660
# # 0- اتابک محمد شاه بن سلغور بن سعد %~% 66166
# # 10 - اتابک سلجوقشاه بن سلغور %~% 0( %~% 662
# # 11 - اتابک ابش خاتون دختر سعد بن اییبکر %~% 684661 PageV02P081
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0465.png)

### | 9 %~% او
### | حکام لار
# ~~لار قسمتی ازفارس است که ms279 در جنوب شرقی آن و جنوب شبانکاره واقع بوده
# ~~و تا ساحل خلیح فارس امتداد داشته1 و سر کز آن شهر لار در جنوب شرقی
~~شیراز
# ~~قرار دارد
# ~~- مونن رسنامه ناصری درازای لارستان را از قلعهفاریاب ناحیه کورستان
~~تا قریه
# ~~خویی کمکی 7هفرسح و پهنای آک را ار خاجی ابادتاخیممریجان تا بندر چارک
~~45 فرسخ
# ~~نوشته وگوید : از شرق بنواحی عباسی ونواحی سبعه واز شمال بنواحی سبعه و
~~بلوک
# ~~داراب و جویم وخنج و گله دارو از سعرب بتواحی حج وعلاء مرو دشت و نواحی
~~گلهدار
# ~~و بلوک مالکی و از جنوب بدریای فارس سخدو استو شهر لار ازشیراز «* فرسخ
~~کاروانی
# ~~دور افتاده.
# ~~نواحی اطراف لار
# ~~1 - ناحیه بیخه احشام است که قصبه مرکز آن بیرم است در ه 2 فرسخی لار .
~~این
# ~~ناحیه در مغرب شهر لاراست.
# ~~7- ناحیه بیخه فال در جنوب غربی که مر کز آن اشکناناست در 23 فرسخی
~~لار.
# ~~3 - ناحیه جهانگیریه درجنوب شرقی و مر کز آن بندر بستک است در1 2 فرسخی
~~لار.
# ~~-دحیه سیب کوه در جنوب و سر کز آن بندر چارک است در ه 2 فرسخی لار.
# ~~5- کاخیه فومسان یا نوبندی درجنوب غربی و مر کز آن گاوبندی است در 30
# ~~فرسخی لار.
### | بقیه حاشیه در صفحه بعد PageV02P082
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0466.png)

### | حام لار
# این ناحیه دارای کوههائی است که بموازات خلیج فارس از غرب یه شرق
# ~~کشیده شده و از نواحی گرمسیر یشمار میرود . در این ناحیه آب خیلی کسم و
~~شور
# ~~است و رودخانه لارستان که در طول خود پنام های (شورگله دار) و
~~(شورهنگن)
# ~~و رودخانه لمزان نامیده می شود در امتداد جنوب غربی لار جریان دارد و
~~دریک
# ~~فرسخی جنوب بندر کنگ بدریا میریزد .
# سر زمین لاراز زمان ساسانیان بعلت واقع شدن آتشکده آذر فرن بق درکاریان
# ~~مورد توجه بوده است . اما جغرافی نویسان اسلامی از لارصحبتی نمیکنند
~~زیراراههای
# ~~قدیم ارتباطی شیراز ببندر بزرگ تجارتی سیراف و همچنین جزیره ms280 کیش و
~~هرموز از
# ~~این شهر نمیگذشت1
# « - هاخیه کورسنان که آز قدیمار توابع سیکاره بوده درمشرق واقع وسر کزآن
~~کشی PageV02P083
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0467.png)

# حمدالله مستوفی اولین جغرافی نویسی است که از این شهر اسم برده و گوید:
# ~~لار نزد یک دریاست و مردم آن بیشتر تاجر باشند و سفر بحر و بر کنند .
~~این بطوطه
# ~~نیزکه لار را در سال .73 ه. ق دیده گوید . شهر بزرگی است و دارای
~~نهرهای
# ~~بزرگ و بساتین زیاد است1
# در این سرزمین در زمان حکومت آل مظفر حکاسی حکمرانی میکردند که
# ~~نسپ خود را بگر گین پسر میلادسردار کیخسرو پادشاه کیانی سی رسانیدند
~~وفردوسی
# ~~نیزمرکزلارستان را بنام لادمینامد وگوید کیخسر و :
# صفاهان بگودرز گشواد داد
### | به گرگین میلاد هم لاد داد
# از وضع سلاطین اولیه لا راطلاع درستی دردست نیست . قاضی احمد غفاری مؤلف
# ~~جهان آراء نسب آنان را تا گرگین میلاد میشمارد 2 و گوید یکی از حکام
~~لاربنام
# 3- ماضی احمد تقازی نسپا مارتهین درکرا از آپراتحیم حان ده مفاصر او بوه
~~تا
# ~~است ودر عهد عمر بن شبه الخریر متتانن شد و ایرج پسر کر کین ین لباد بن
~~دکا بن گر ین PageV02P084
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0468.png)

# ~~جلال الدین ایرج درسال . .: هجری در زمان خلافت عمر ین عبدالعزیز (9*
# ~~101) اسلام اختیارکرد ونیز گوید وضع پادشاهان محلی لار از زمان حکومت
# ~~قطب الدین مؤید پاکویه (594 - 648) تا اندازه آی روشن است .
# حکومت قطب الدین مؤید با حکومت اتاپک سعد بن زنگی (099-623)
# ~~در قارس وقطب الدین مبارز بن نظام الدین حسن در شبانکاره و تاج الدین
# ~~شهنشاه در هرموزمقارن بوده وظاهرا او یا حکام مزبور متاسباتی داشته است
~~.
# در دوره ای که فارس بوسیله حکام اسلامی اداره میشد و همچنین در زمان
# ~~سلطنت سلسله آل یویه تمامی فارس از مرکز حکوست اطاعت داشتند ولی بعد از
# ~~مرگ عضدالدوله دیلمی (سال 372) چون اختلاف بین فرزندان و نواد گان او
# ~~افتاد امرای محلی در صدد استقلال یر آمدند ms281 و چنانچه درتاریخ ملوک
~~شبانکاره
# ~~گفته شد از سال 48، فضلویه حسنویه استقلال ملوک شبانکاره را پایه گذاشت
~~و
# ~~نبز محمد در مکوب درهمین زمان در سواحل موغستان کرمان بر بندر هرموز
~~تسلط
# ~~یافته مهآمس سلسله ای گردید که در این پندر چتدی بحکومث پرداختند .
~~پتظر
# ~~میرسد حکام لار تیز در دوره اسلامی و آل بویه وحکام سلجوقی و آغاز دولت
# ~~اتابکان فارس از حکام مرکزی این ایالت اطاعت داشتند از این جهت است که
# ~~در تاریخ نامی از آنان برده تشده و بطوریکه گفته شد اولین شخص از این
~~خانواده
# ~~که نامش در تاریخ آمده قطب الدین مؤید پاکویه است و پس از او فرزندانش
# ~~باین شرح در لار حکومت کرده اند.
# امیر کالتجار بن اسیر قطب الدین مؤید پاکویه %~% 648تا680
# او در آخر عمر عزلت اختیار کرد و در آن تزدیکی وفات یافت
# اسمیر قطب الدین مؤید ثانیین امیر کالنجار %~% 68 %~% 699
### | در جنگی بقتل رسید.
# امیر علاه الملک بن امیر قطب الدین ثانی %~% 699 %~% 73 PageV02P085
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0469.png)

### | تاریخ آل مظفر
# # آبا کالنجار دوم ابن امیر علاء الملک %~% 731
# # حاجی سیف الدین نصرت بن ابا کالنجار دوم %~% 775
### | 
# # علاء الملک گرگین شاه بن سیف الدین نصرت %~% 775 %~% 789
# # مبارز الدین محمد بن علاء الملک گر گین شاه %~% 785 %~% 840
# # امیر قطب الدین مبشر بن مبارز الدین محمد %~% 840 %~% 859
# # سیر جهان شاه ین امیر قطب الدین مبشر %~% 859 %~% 883
# # ابیر علاء الملک بن میر جهان شاه %~% 883
# ~~امیر هارون بن امیر علاء الملک
# # سحمد بیک بن سیر علاء الملک %~% 27
# # انوشووان بن ابو سعید بن علاء الملک %~% 30 %~% 47
# او پادشاهی آدیب و موسیقی شناس بود و بدست یکی از
# فدائیان بقتل رسید .
# # ابرا هیم خان بن انوشیروان %~% 148 %~% 23
# که پاسر شاه طهساسب صفوی از حکوست لار معزول گردید.
# ~~چهار نفر ازحکام لار یعنی ابا کالنجار دوم (71 - 753) و حاجی سیف-
# ~~الدین نصرت (753 - 775) و علاء الملک گر گین ms282 شاه (775 - 789) و مبارز-
# ~~الدین محمد (189 - . م) یا سلاطین آل مظفر سعاصر بوده اند و از آنان
~~اطاعت
# ~~داشتند دلیل این معنی سکه ایست که در لار بنام شاه شجاع ضرب شله است.
# ~~سؤلف منتخب التواریخ تطنزی مینویسد : بعد از جلوس شاه شجاع مردم لار
# ~~با سایر گرمسیرات یاغی شدند. او با لشکرها متوجه قلاع آن حدود شد در آن
~~وقت
# ~~محمد مظفر در قلعهآ تبر محبوس بود شخصی بر سبیل مشورت بتزد او فرستاد .
~~محمد
# ~~بظفر گفت « خرابه لارکرامند التفات سلاطین نیست از آنکه اگر بستانند
~~ناموس
# ~~چتدان نباشد و اگر نستانتد ایشان دلیر شوند و همه روز لشکری در غزای
~~ایشان PageV02P086
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0470.png)

# ~~بباید داشت » شاه شجاع آن نصیحت را قبول کرد و لاریان بتصور اینکه
~~پادشاه بر
# ~~ایشان رحم فرموده بطوع و رغبت ایل شدند.1
# ~~حافظ ابرو نیز در باره اطاعت لاریان گوید : چون درسال »،  شاه شجاع
~~کرمان
# ~~را تسخیر کرد بطرف گرمسیر رفت والی هرموز در مقام اطاعت برآمد . امرای
~~طارم
# ~~(یعنی شبانکاره) ولار نیز اطاعت کردند.
# در سال 89 7 که امیر تیمور شیراز را متصرف شد گر گین لاری حاکم لارستان
# ~~با هدایا بخدمت او رسید . و در سال 99 ب لشکریان امیر زاده محمد سلطان
~~نوه اسیر
# ~~تیمور قسمت های شرقی فارس یعنی لار و نواحی جهرم و فال وکارزین را مسخر
# ~~ساختند. 2
# در آغاز دولت صفویه ابراهیم خان حاکم لار از این دولت اطاعت داشت و
# ~~خراج گزار بود و مسنصب امیر دیوانی داشت و بالاخره بامر شاه طهماسب
~~صفوی از
# ~~حکومت لار معزول گردید و پسرش نورالدهر خان بحکومت لار رسیده (سال
# ~~973) .
# بعد از نور الدهر خان پسرش میرزا علاء الملک بنام ابراهیم خان دوم حاکم
# ~~لارشده ولی پس از چندی بدست الله وردی خان حاکم فارس از حکومت لار
# ~~بر کنارشده است زیرا در این موقع لار بر سر راه تجارتی شیراز ببندر
~~عباس وهرموز
# ~~قرار داشت و مر ms283 کز تجارت و بازرگانی بود و ابراهیم خان دوم در صدد آزار
~~تجار
# ~~ومسافرین خارجی مقیم این شهر برآمده بود بعلاوه میخواست بندر گامبرون
~~(بند رعباس)
# ~~و جزیره هرموز را نیز مسخر سازد از این رو مورد حمله الله وردیخان قرار
~~گرفت علت
# ~~دیگر بنا بنوشته مؤلف عالم آرای عباسی این بوده که موقعیکه شاه عباس
~~برای دفع
# ~~فتنه یعقوب خان نامی بفارس آمده بود ابراهیم خان بخدمت شاه نرسید باین
~~جهت PageV02P087
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0471.png)

# ~~0---- حس س
### | تاریخ آل سظفر
### | ... %~% .......--.... -.. ..
# ~~شاه از او آزرده خاطر گردید و الله وردیخان را مأمورگوشمالی اوکرد. پهر
~~جهت
# ~~ابراعیم خان تسلیم شد . : .1 والله وردیخان او را با خود بخدمت شاه
~~عباس در
# ~~موقعی که در اطراف هرات2 بود پرد ابراهیم خان در اینجا بمرض حصبه در
~~سال
# ~~101 وفات یافت وحکومت حکام لار خاتمه پیدانمود .

PageV02P088

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0472.png)

### | فصلل پنج
### | ملوک هرموز
# سوقعیکه سلاطین آل مظفر در فارس حکومت می کردند در جزیره هرموز نیز
# ~~امرائی حکوست داشتند که اسلافشان گاه باستقلال و زمانی تحت اطاعت
~~سلاطین
# ~~ایران ابتدا در بندر هرموز وسپس دراین جزیره حکمرانی سینمودند .
# اما پیش از اینکه جزیره هرموز اهمیتی یا بد و مر کز حکومت و تجارت شود
# ~~در ساحل خلیج فا رس بندر سیراف و پس از آن جزیره کیش اهمیت تجارتی پیدا
# ~~کرده لنگر گاه کشتیها و محل صدور و ورود کالاهای تجارتی بین ایران و
~~هند
# ~~بوده . اینک بتعریف بندر سیراف و سپس جزیره کیش و ملوک آن می پردازیم .
# بندر سیراف. امروزه بین بندر لنگه و بوشهر بندر طاهری قرار گرفته و آن در
# ~~واقع بجای بندر سیراف قدیم است و خرابه های بندرسیراف اکنون در دو سیلی
~~مغرب
# ~~آن دیده میشود .
# بندر سیراف از شهرهای دوره ساسانی است وجود دخمه های سنگی در شمال
# ~~آن که قبور زردشتیان بوده دلیل این سعنی است. ازدوره اسلامی آثار خرابه
~~های
# ~~آبانبارها و سنگ های قبر با کتیبه ms284 هائی بخط کوفی در آن باقی است که از
~~ساحل
# ~~دریا تا دامسنه کوه پرا کنده است .
# بندر سیراف در داسنه رشته جبالی که در .1 کیلو مستری ساحل بموازاتدریا
# ~~کشیده شده ساخته شده بود و در جنوب شرقی آن بندر نابند در رأس خلیج
~~تابند
# ~~قرار داشت.

PageV02P089

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0473.png)

# یاقوت حموی گوید : این شهر را در قدیم شیلاو می گفتند1 بنا براینمیتوان
# ~~گفت که سیواف معرب شیلاو بوده است : سیراف در قرن سوم هچری از پنادر
~~معروف
# ~~خلیج فارس و واسطه تجارت بین هندوستان و چین از یک طرف و بندر بصره
~~ازطرف
# ~~دیگر بوده است. اول کسی که از وضع تجارت و آیادی این یندر و احوال
~~دریاها
# ~~و جزایر و ممالکی که مردم سیراف با آنها در تجارت بودند تعریف کرده
~~بازرگانی
# ~~از مردم این شهر بنام ایو زید حسن سیرافی است. کتاب او دارای دو جزء
~~است
# ~~جزه اول آن را شخصی ینام سلیمان در سال 337 ه. ق نوشته و در واقع نوشته
# ~~ایو زید حسن سیرافی ذیلی بر کتاب سلیمان سیرافی است که 5* سال یعد
~~نوشته
# ~~شده. ابو زید سیرافی یا مسعودی مورخ معروف معاصر بوده و مسعودی آو را
~~در
# ~~بندر بصره دیده اطلاعاتی از او در باره دریاهای مشرق و هندوستان و چین
~~کسب
# ~~کرده ودرمروج الذهب آورده است.
# اصطخری گوید : سیراف بزر گترین پنادر فارس واز حیث وسعت باندا زه شیراز
# ~~است. او از خانه های عالی و چند طبقه این شهر و جمعیت قراوان آن تعریف
~~میکند
# ~~و گوید مردم سیراف بساختن خانه های خوب علاقمندند وگاهی تا سی هزار
~~دینار
# ~~برای ساختق عمارت خود خرج می کنند و آن را اسراف نمی پندارند .
# سیراف از نظرتجارت با بصره رقابت می کرد و ناخدایان و بازرگانان سیرافی
# ~~در تمام دریاها در حرکت بودند و یگفته مقدسی بطوری بدریا انس و الفت
~~داشتند
# ~~که بعضی از آنها تمام عمر خود را ms285 در دریا سیگذرانیدند. امتعه هندوچین
~~مانند
# ~~عود و عنبر و کافور و جواهر وخیزران و عاج و آبنوس و کاغذ و صندل و
~~دیگر
# ~~عطریات و ادویه باین بندر وارد شده و در ایران و سایر ممالک شرقی توزیع
~~میگردید
# ~~و انواع پارچه ها و منسوجات کتانی و مروارید از این یندر به چین و هند
~~و سواحل PageV02P090
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0474.png)

# ~~شرقی افریقا صادر میشد و بواسطه همین موقعیت تجارتی محل سکونت تجار و
# ~~بازرگانان عمده شده و یا بگفته اصطخری سرمایه دا رائی در این شهر سکونت
~~داشتتد
# ~~که زیاده بر.- میلیون درهم از راه تجارت پدست آورده یودثد و همین
~~سرمایه داران
# ~~بر سواحل خلیج ودریاها فرماتروائی میکردند .
# سیراف چون یین کوه و دریا واقع شده بود اراضی زراعتی وسیعی نداشت و در
# ~~اطراف آن تیز باغ و درخت یافت نمیشد و آب آن از باران حباصل میگردید و
# ~~ناحیه ای گرمسیر بود و آذوقه مردم را از کوهی که بر این شهر مشرف
~~بودمیآوردند
# ~~با این حال بعلت موقعیت تجارتی که داشت دارای جمعیتی فراوان بود .
# سیراف درزمان سلسله آل بویه سخصوصا در دوره سلطنت عضدالدوله دیلمی
# ~~(338 - 372) ترقی بیشتری یافت چه این پادشاه غالبا باین شهر می رقت و
# ~~ابنیه چندی در آنجا ساخته بود از آن جمله فیل خانه عضدی است . در بندر
# ~~نابند نیز ایوانی ساخت کسه پایوان نایند معروف گردید . اما پس از مرگ
# ~~عضد الدوله و ایجاد اختلاف بین فرزندان او این شهر نیز کم کم از اهمیت
~~افتاد
# ~~چنانچه مقدسی خرابی سیراف را در اثر ظلم وستم مأمورین خاندان آل بویه
~~دکر
# ~~کرده است1 در نتیجه کم کم مردم شهر باطراف متفرق شدند و نیز زلزله هائی
~~که
# ~~درسال 36 و 367 یعدت * روز در این شهر حادث شد یاعث تقرقه بیشتر مردم
# ~~و خرابی شهر گردید . آباد شدن جزیره کیش علت دیگر خرابی سیراف است
# ~~چون عماد الدوله توران شاه (4717 - . *») پادشاه ms286 سلجوقی کرمان چزیره
~~کیش
# ~~را بجای سیراف مر کز تجارت ساخت باین جهت جزیره کیش جانشین سیراف
# ~~شد . 2
# عماد الدوله خما رتکین حاکم سلجوقی فارس خواست دوباره سیراف را مرکز
~~PageV02P091
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0475.png)

# ~~تجارت قرار دهد ولی امیر کیش با فرستادن تحف و هدایا او را از این خیال
~~منصرف
# ~~کرد تا عاقبت یکی از حکام کیش بنام ابوالقاسم سیراف را نیز متصرف شد
~~وحکام
# ~~فارس نتوانستند سیراف را از تصرف او خارج سازند و چون پس از آن هیچ
~~بازرگانی
# ~~تتوانست کشتی بسیراف آورد از این رو این بندر روبخرابی گذاشت.
# در آغاز قرن هفتم هجری یاقوت حموی که اینجا را دیده گوید : از این شهر
# ~~فقط مسجد آن با ستون هائی ازچوب عاج بر سر پا بوده و کشتی ها در بندر
~~نابند لنگر
# ~~میاندازند و نیزگوید : قعلا در اینجا چند خانوار فقیر زند گی میکنند .
# چمزیره کیش . 2 کیش یا قیس بطول 15 و عرض 18 کیلو متر در سقابل
# ~~ساحل شیب کوه قرار گرفته و تا ساحل 17 کیلومتر فاصله دارد . این جزیره
~~ازقدیم
# ~~معروف بوده و موقعی که نئار کوس3 امیر البحراسکندر در سواحل خلیچ قارس
~~بدستور
# ~~او بدریانوردی پرداخته این جزیره به الهه ونوس، ومر کور. اختصاص داشته
# ~~است زیرا جزیره ای که آریان  مورخ معروف باسم کانیا 7 یدان اشاره میکند
~~همین PageV02P092
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0476.png)

# ~~جزیره است.ا
# این جزیوه در نزد جغرافی دانان اسلامی بحاصل خیزی معروف بوده چنانچه
# ~~ابن خرداد به که کتاب خود را درسال . *2 ه. ق تألیف کرده از نخلستانها
~~و
# ~~اراضی مزروع وگله های گوسفند آن تعریف میکند. شریف ادریسی نیز که خود
~~این
# ~~جزیره را دیده در نزهت المشتاق که در سال48 5ه. ق نوشته شده از نخلستان
~~ها
# ~~و اراضی آن صحبت کرده گوید : این جزیره دارای چند بر که است که آب آن
# ~~برای کشت و شرب اهالی بمصرف میرسد و نیز گوید : در اطراف این ms287 جزیره
~~مروارید
# ~~بدست مبآید .
# ربی بنیامین3 از مردم طلیطله (117 - 1164 م) سیاح معروف راجع باین
# ~~جزیره چنین مینویسد : تجار وکسبه یمن وبین النهرین و ایران انواع
~~واقسام
# ~~پارجه های ابریشمی و زری وکتان و پنبه و شاهدانه و فلزآلات وغیره باین
~~محل
# ~~حمل سینمایند و سکنه جزیره از عواید حق العمل کاری و دلالی این امتعه
~~واجناس
# ~~اعاشه و ارتزاف میکنند و3
# مر کز این جزیره نیز کیش نامیده سیشد واین شهر را یاقوت حموی چنین
# ~~تعریف سیکند : شهر کیش بسیار قشنگ و زیباست واطراف آن را عماراتعالی
~~وباغ-
# ~~های دلگشا احاطه کرده. پادشاه عمان که تمامیاین دریا در تحت اختیار او
~~است
# ~~در کیش اقامت دارد .
# بطوریکه گفته شد از اواخردوره دیلمیان و زمان حکومت سلجوقیان درفارس
~~PageV02P093
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0477.png)

### | تاریخ آل مظقر
# ~~یتدریج سیراف روبخرابی گذاشت و از این روکشتی های تجارتی که بین ایران
~~و
# ~~هند و چین رفت و آما میکردند بجای سیراف در کیش لتگر انداخته و این
~~جزیره را
# ~~مر کز بازرگانی خود ساختند چنانچه شریف ادریسی گوید : در این جزیره داد
~~وستد
# ~~با سایرممالک جریان دارد وسودا گران عرب و یمن و هندانواع پارچه های
~~ابریشمی
# ~~و کتانی و برنج و پنبه وارد میکنتد و امیر این جزیره دارای کشتی های
~~زیاد است
# ~~که باطراف مسافرتمینمایند . یاقوت حموی نیز گوید : کشتیهائی که بین
~~هندوستان
# ~~و فارس ایاب وذهاب مینمایند در این جزیره توقف میکنند و پادشاه آنجا را
~~بواسطه
# ~~قوه بحریه بزرگی که داراست امرای هندوستان تکریم و احترام سینمایند من
~~او را
# ~~جندین مرتبه دیده ام قیافه اش شبیه ایرانیانن است و بطریق دیلمال لباس
~~مییوشد
# ~~و تمام جزایر در تحت حکومت کیش است .
# ز کریای قزوینی نیز در آثا ر البلاد که درسال «7« هجری قمری نوشتهشده
# ~~گوید : هنوز کشتی های ایران و عربستان که بقصد تجارت بدین صفحات می
~~آیند
# ~~در آنجا لنگر میاندازند «و نیز از شهر کیش تعریف کرده گوید ms288 : این شهر
~~دارای
# ~~ابنیه و عمارات وباغ ها و دروازه های زیاد است و در عهد ما هیچ مکانی
~~بصفاو
# ~~دلکشی آنجا نیست» .
# مؤلف تاریخ وصاف نیز گوید : جزیره قیس اسروز از معظمات جزایر فارس
# ~~است مجلوبات پلاد هند و سند و اقصی چین و ترکستان و غرایب ظرایف و
~~نقایس
# ~~مصر وشام ومنتهی قیروان و تر کستان در معرض فرض آن عرض کنند.
# امرای کیش . پس از خرابی سیراف و اهمیت یافتن جزیره کیش امرائسی در
# ~~این جزیره بحکومت رسیده اند که مؤلف تاریخ وصاف آنان را از اولاد شخصی
~~از
# ~~مردم سیراف بنام قیصر میداند و گوید : قیصر سه پسر داشت که بزر گتررا
~~نام قیس بود
# ~~آنان در اندک مدتی اندوخته پدر را تلف کردند سپس بنای شرارت را گذاشته
~~بدزدی PageV02P094
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0478.png)

# ~~دریائی پرداختند و چون نتوانستند در سیراف بمانند بجزیره قیس مهاجرت
~~کردند و
# ~~بما هی گیری سشغول شدند و صاحب ثروت و تمول گردیدند. دو برادر از ایشان
# ~~که عازم سفر هند بودند در دریا 2 جهاز پر از اقمشه هناد و عمان را که
~~عازم
# ~~کرسان بود تصرف کردند و از آن وقت کارایشان بالا گرفت و قدرت و تمکن
~~ایشان
# ~~بجائی رسید که سلوک عرب وعجم واطراف سند وهند هدایا پیش ایشان
# ~~میفرستادند .
# از آغاز اسلام تا اوایل قرن چهارم هجری سواحل وجزایر خلیج فارس به
# ~~دست عمال خلفای اسلامی اداره میشد و مدتی نیز تحت نفوذ خلفای فاطمی سصر
# ~~بوسیله قرمطیان اداره میگردید و چون آل یویه بر فارس تسلط پیدا کردند
~~جزایر و
# ~~وسواحل خلیج را نیز تحت اطاعت خود در اوردند و معزالدوله احمد بن بویه
# ~~(. 32 - 356) بر بحرین و عمان هم تسلط یافت1 بعد از او عضدالدوله نیز
~~بر
# ~~تمامی جنوب ایران وجزایر وسواحل خلیج فارس حکوست داشت با اینکه بعد از
# ~~مرگ او جانشیتانش در حال ضعف بسر نیبردند با این حال عمان وجزایر
~~وسواحل
# ~~خلیج در ms289 تحت نفوذ و تسلط آنان بود ولی در سال 442 خوارج ساکن این ناحیه
# ~~بر عامل دیلمیان شورش کردند ابو نصر خسرو فیروز سلقب بملک رحیم (.7 -
# ~~447) آخرین پادشاه آل بویه شخصی بنام شهریار بن نافیل را بعمان فرستاد
~~او نیز
# ~~خوارج را شکست داد و خود بحکومت عمان رسید . چون دولت آل بویه بدست
# ~~سلجوقیان منقرض شد شهریار بن نافیل در عمان علم استقلال بر افراشت تا
~~اینکه
# ~~درسال 05، عماد الدوله قاورد پادشاه سلجوقی کرمان عمان را ضمیمه ممالک
~~PageV02P095
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0479.png)

# ~~خود ساخت1 .
# از آغاز حکوست امرای کیش اطلاع صحیحی در دست نیست و بدرستی معلوم
# ~~نیست اولین کسی که دراین جزیره بنای حکومت را گذاشته چه نام داشته است
~~.
# ~~از گفته مؤلف تاریخ وصاف چنین معلوم میگردد که حکومت کیش را پسران قیصر
# ~~ناخدای سیرافی پایه گذاری کرده اند و او سلسله نسب ملک سلطان یکی از
~~حکام
# ~~کیش و معاصر اتابک ابوبکربن سعد (623 - 958) را از روی کتابی که شخصی
# ~~بنام امام سعد الدین ارشد ساخته بوده و او در دست داشته چنین میشمارد :
~~ملک
# ~~سلطان بن الملک قوام الدین بن ملک تاج الدین بن الملک شاه بن الملک
~~جمشید
# ~~و در جای دیگر گوید : قصر ایوان ملکث جمشید در جزیره قیس نمودار ایوان
# ~~تابندی است که عضدالدوله ساخته از این رو میتوان گفت که ملک جمشید بعد
~~از
# ~~عضد الدوله درکیش بحکومت پرداخته یعنی در زمان اختلال کارآل بویه
~~بنابر-
# ~~این حکومت ملک جمشید درکیش باید در اواخر قرن چهارم هجری بوده
# ~~باشد.
# جانشینان ملک جمشید قدرتی یافته ساکنان سواحل را نیز مورد تعرض قرار
# ~~دادند و این معنی از گفته مؤلف تاریخ وصاف بر سی آید که سی گوید : هر
~~چند سکان
# ~~سواحل قلع وقمع ایشان را از هر صاحب شوکت استمداد کردند قواعد تمکن بنی
# ~~قیصر اختلال نگرفت از امیر ابودلف جاتی2 که سرور امرای ایران بود و
~~حکومت او PageV02P096
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0480.png)

### | ملوک رمور
# ~~بر ms290 تمامی گومسیرات و ایراهستان و سواحل از صحرای کندران تا لار و جویم
~~و فال و
# ~~کرمان و رم و سیراف نافذ استمداد کردند قایدتی نکرد .
# همچنین آنان کوشش داشتتد که کیش را بجای سیراف مر کز داد و ستد و
# ~~محل بار انداز کشتی های تجارتیسازند. باین کار تیز بکمک عماد الدوله
~~تورانشاه
# ~~(477 - 490) پادشاه سلجوقی کرمان نایل آمدند زیرا او فرسان داد که کیش
# ~~بجای سیراف مر کزبا رگیری وباراندازی جزایر و سواحل خلیج فارسشود1 .
~~ازآن تاریخ
# ~~منافعی که ازورود و خروج کشتی های تجارتی عاید مردم سیراف میشد از آنان
# ~~بریده شده بمرم کیش رسید 2 واتابک رکن الدین خمارتکین که ازطرف ملکشاه
# ~~سلجوقی (465 - ه48) در فارس حکومت داشت دوباره تصمیم گرفت که جزیره
# ~~کیش را از تصرف بنی قیصر خارج سازد ولی هر بار امیر کیش او را با تقدیم
~~تحف
# ~~و هدایا از این نیت باز سیگردانید.
# ابن بلخی گوید : علاوه بر اینکه اقدامات خمارتگین برای تصرف کیش وباز
# ~~گردانیدن حیثیت از دست رفته سیراف بجائی نرسید بلکه یکیاز خانان جزیره
~~کیش PageV02P097
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0481.png)

# ~~که نامش ابوالقاسم بود سیراف را نیزستصرف شد. وهر دوسهسال بدانجا لشکر
~~می-
# ~~سی فرستاد ورنجها میکشیدند از او چیزی نمیتوانستند بگیرند و چون در اثر
~~این حال
# ~~هیچ بازرگانی نتوانست بسیراف کشتی آرد . . . از این سبب سیراف خراب شد1
~~.
# عصیان سلک کیش بر علیه سلغوریان. امرای کیش در آغاز کار مطیع فرمان
# ~~حکام فارس بوده اند و با تقدیم تحف و هدایا توقع داشتند که بنادر و
~~سواحل خلیج
# ~~را نیز ضمیمه قلمرو خود نمایند و بعضی از حکام فارس قسمتی از تقاضا های
~~آنان
# ~~را انجام سیدادند ولی ملوک کیش حکومت کلیه سواحل را میخواستند . این
~~تقاضاها
# ~~در زمان حکوست اتابک سنقر سلغوری (3» 5 -ع 5) نیز تجدید گردید با اینکه
# ~~وزیر او تسلیم جزایر وسواحل را بملک کیش صلاح نمیدانست ولی اتا
~~بکبسواحل
# ~~را بتصرف سلک کیش داد .
# یکی ms291 از اسرای کیش بنام سلک سلطان که معاصر اتابک ابوبکر بن سعد
# (23-ه) بود بنای خود سری گذاشت اتابک خواست او را تنییه نماید
# ~~ولی بعلت نداشتن جهازات جنگی بدان موفق نگردیدتا اینکه بکمک سیف الدین
~~ابانضر
# ~~پادشاه هرموزکیش را ستصرف شد و سلک سلطان را بقتل رسانید (* 2،) . اما
~~با
# ~~قتل او حکومت امرای کیش پایان نیافت و چون از این تاریخ ببعد سر
~~گذشتامرای
# ~~کیش بعلت جنگ با سلوک هرسوز وحکام فارس با تاریخ آنان آمیخته است از
# ~~این رو بقیه احوال آنان درضمن تاریخ ملوک هرموز و حکام فارس گفته خواهد
# ~~شک ،
# ملوک هرموز . موقعی که بنی قیصر در کیش حکومت داشتند در قسمت شرقی
# ~~سواحل خلیج فارس یعنی در ولایت موغستان و میناب وعمان سلسله دیگری
# ~~حکومت می کردند که چون مر کز حکومتشان بندر هرموز بود باین جهت آنان را
# ~~سلوک هرموز گویند.
# حکومت سلوک هرموز را میتوان بدو دوره تقسیم کرد دوره اول حکومت آنان
~~PageV02P098
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0482.png)

# ~~در بندر هرموز دوره دوم حکومتشان در جزیره هرموز.
# دوره اول - بندرهرموز . این بندر در ولایت موغستان و نزد یکی سیناب حالیه
# ~~بر کنار رودی که از این شهر سیگذرد قرار داشت. این بندر یگفته مؤلف
~~حدود العالم
# ~~بارگه کرمان بود و تا دریا نیم فرسخ فاصله داشت 1
# اصطخری گوید . این شهر در کنار باریکه ای از خلیج فارس که کشتیها از
# ~~دریا بدانجا رفت و آمد میکردند واقع و مجمع بازرگانان بوده3 .
# مقدسی از این شهر تعریف کرده گوید تا کنار دریا نصف روز راه فاصله
# ~~داشته
# عده ای از مورخین بنای آن را باردشیر بابکان نسبت داده اند ولی شهرت و
# ~~اعتبار آن از بعد از اسلام آغاز میگردد .
# بندر هرموز بر عکس بندر سیراف در سرزمینی آباد و حاصل خیز و مزروع
# ~~واقع بوده و در اطراف خود قراء و قصبات بسیار داشته ودارای نخلستان
# ~~فراوان بوده .
# این بندر بر سر راه تجا رتی ms292 سیراف بدیبل قرار داشت چنانکه سلیمان سیرافی
~~در
# ~~سیاحت نامه خود هرموزرا بعد از سیراف قرارداده گوید : این شهر درست در
~~مقابل
# ~~سنجار (سحار) عمان است از آنجا به تیز و بلده دیبل میروند که در دهانه
~~رود
# ~~مهران واقعشده .
# مار کوپولو سیاح ایتالیائی که از یزد بکرمان واز راه جیرفت بهرموز رفته
# ~~گوید : بندر مهمیاست و پازرگانان در قایق ها و کشتی های خود که از
~~ادویه وعاج
# ~~و پوست های گرانبها و سنگهای قیمتی پر است از هندوستان وارد این بندر
~~میشوند
# ~~و تجارت ایرانن با چین در عهد مغول از طریق ابن یندر انجام میشود . او
~~در باره PageV02P099
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0483.png)

# ~~آب و هوای این شهر چنین گوید : سخت گرم است و نا سالم و در تابستان
~~مردلم
# ~~شهررا ترک گفته بباغ ها وبستان ها روی میآورند . مردم شهر گوشت
~~نمیخورند و نان را
# ~~فتط موقعی سیخورند که مریض باشند. خوراک مردم خرما و ماهی نمک سود و
~~لیمو
# ~~و پیاز است. او از قوانین سخت این شهر شکایت کرده گوید : قوانین
~~هرموزبسیار
# ~~نا مناسب است زیرا همینکه بازرگان پیگانه ای فوت کنداسوال و دارائی او
~~را پادشاه
# ~~محل تصرف میکند .
# این بطوطه بندر هرموز را یکی از شهر های کرمان دانسته گوید : درکنار
# ~~خلیج فارس قرار دارد و یازار اصلی کرمان است شهری بزرگ و خوش بنا است و
# ~~هوای آن گرم است و تخل های فراوان در اطراف شهر هست واز محصولات آن
~~زیره
# ~~و نیل است و نیل این ناحیه بهترین نوع آنست که مقدار زیادی یه خارج
~~صادر
# ~~سی گردد .
# حمدالله مستوفی نیز در نزهت القلوب گوید : هرموز درکنار خلیج واقع است
# ~~و هوای آن بسیارگرم است .
# در این بندر امرائی حکومت داشتند که خود را از فرزندان سلاطین عرب
# ~~سیدانستند . از آغاز حکومت آنان تیز اطلاع درستی در دست نیست گویا
~~دراواخر
# ~~قرن چهارم هجری قمری یعنی پس ازمرگ عضدالدوله دیلمی«37 و ضعف ms293 دولت
# ~~آل بویه شخصی بنام محمد سواحل موغستان را متصرف شده و بنام خود در
~~هرموز
# ~~سکه زده باین جهت یه محمددرم کوب شهرت یافته است. بنا بشاهنامه
~~تورانشاهی
# ~~یعد از محمد درم کوب پسرش سلیمان و بعد از او پسرش عیسی جاشو در
~~بندرهرموز
# ~~بحکویت رسیده اند .
# عیسی جاشو سعاصر ملک قاورد (433 - 65 4) مؤسس سلاجقه کرمان است
# ~~و ملک قاورد یوسیله او توانست بر عمان نبز دست یابد ولی او حکومت عمان
~~را
# ~~بشهریار بن نافیل سابق الذکر سپرده ازطرف خود شحنه ای در آنجا گماشت و
~~PageV02P100
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0484.png)

### | ماوک هرموز
# ~~عمان تا زمان حکومت ملک ارسلان (494 - 539) در تحت اطاعت این
# ~~خانواده بود.
# بعد از عیسی جاشو پسرش لشکری و سپس کیقباد بن عیسیو بعد از اوعیسی
# ~~بن کیقباد و بعد محمود بن عیسی و بعد تاج الدین شاهنشاه بن محمود در
~~بندرهرسوز
# ~~حکوست کرده اند .
# تاج الدین شاهنشاه معاصر ملکن دینار غز (581 - 591) بوده و
# ~~ملک دینار در اثر تحریک عمادالدین مغوتی شحنه جیرفت در صدد برآمد که
~~بندر
# ~~هرسوز را نیز متصرف شود 1 ولی تاج الدین شاهنشاه با تقدیم تحف وهدایا
~~او را
# 1- محمد بن ابراهیم درتاریخ سلاجقه در این برچی یوییموی
# ~~طغرل و فترات چیرقت و تضییع اموال قمادین قافله عراق گذر به ثغرتیز که
~~از اعمال والی
# ~~جزیره است انداختند ومدتی شد که از ثغر تیز گذر بازآن فرضه افکنده
~~اندوایشان را ازآن
# ~~اموال بسیار و ثروت بیشمار و ذخایر وافرجمع شده است - پادشاه کرمان را
~~از زر خراچی و
# ~~اسب تازی ولایت هرسوز خراجی مقنن و قانونی معین بوده است و چندسال شد
~~تا یکدرم
# ~~بکس نداده اند والتفات یر هیچ آقریده نکرده اگر ملک نهضت گرمسیر فرماید
~~خراج چند
# ~~بردسیر آمد ، صی176 PageV02P101
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0485.png)

# ~~از این نیت باز داشت و تعهد نمود که سالیانه هزار دینار بعنوان خراج
~~بپردازد .
# ~~امیر کیش که بندر هرموزرا رقیب تجارتی خود میدانست بملک دینار ms294 پیغام
~~فرستاد
# ~~که حاضر است سالیانه صدهزار دینار و .ه رأس اسب عربی در ازاء واگذاری
# ~~هرسوز بوی بپردازد . ملک دیناراین پیشنهاد را پذیرفت1 و چون یگرمسیر
~~کرمان
# ~~رسید کسی را پیش ملک کیش فرستاد و با او قرار ملاقات گذاشت و آن دو
~~درمحل
# ~~(خور ابراهیمی) در قست غریی هرموز یکدیگر را ملاقات کردند باین ترتیب
~~که
# ~~ملک کیش با کشتی تا ساحل دریا آمد و ملک دپنار نیز اسب در آب راند تا
~~جائی
# ~~که آب در رکاب اسب رسید. پس از این ملاقات سلکث کیش «انواع تحف و
# ~~لطایف اقمشه دریائیو ظرایف امتعه هندی باری و آلات مجالس و اوانی زر و
~~سیم
# ~~و لآلی ثمین و نقود مختلف وطرح وقرش وخیمه یه ترتیب خزانه واصطبل
~~وفراشخانه
# ~~ومضبخ و غیره فرستاد و یک پاره خز مضاعف و یک خانه سیاه و یک خانه سرخ
# ~~و خدمت هاء شگرف کرد » این ملاقات در صفر سال 89ه هچری بود پس چون
# ~~ملک هزموزمال مقرررسانید ملک روی ببرد سیر نهاد و ملک کیش همچنان
~~درامید
# ~~تصرف هرسوز یاقی ماند2 .
# بعد از ملک دینار پسرانش فرخ شاه و عجم شاه برای مدت کوتاهی حکومت
# ~~کرده اند در این موقع است که امیر قطب الدین شبانکاره ای بهمراهی
~~برادرش
# ~~نظام الدین محمود برای سر کویی غزان بکرسان آمده و تظام الدین محمود با
~~غزان
# ~~در حدود جیرثت پجنگ پرداخته است. در این جنگ شاهنشاه امیرهرسوز با
~~طوایف
# ~~کوچ و بلوچ از غزان چانب داری کرده ولی در جنگی که در حدود سال 599ه.
# ~~ق صورت گرفته کشته شده است.

PageV02P102

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0486.png)

# بطوریکه در تاریخ سلغوریان دیدیم در این زمان اتابک فارس از اغتشاش
# ~~کرمان استفاده کرده آن ولایت را متصرف شد ولی سلطان محمد خوارزمشاه
~~طغان
# ~~تکین یکی از سرداران خود را بامارت و خواجه رضی الدین نیشابوری را
~~بوزارت
# ~~کرمان فرستاد . طغان تکین با سلغوریان که بندر هرموز وجرون و رودبار ms295 و
~~جیرفت
# ~~را در تصرف داشتند دو با رجنگ کرد و شکست یافت بعد از او بلک زوزن
~~ازطرف
# ~~سلطان محمد خوارزمشاه بحکومت کرمان آمد و او درسال سوم حکوبت خود به
# ~~جرون رفت و هرموز و بعضی سواحل خلیج فارس را فتح کرد ولی وفات یافت و
# ~~ملک اختیار الدین بحکومت کرمان رسید و بعد از او نیز حکومت کرمان بغیات
~~الدین
# ~~پیر شاه پسر سلطان محمد خوارزمشاه واگذار گردید و ابوالقاسم اعور سلقب
~~بشجاع
# ~~الدین که سپهسالار ملک زوزن بود بنیابت از او در کرمان حکومت کرد تا
~~اینکه
# ~~بعلت بروزفتنه مغول و فوت سلطان محمد براق حاجب درسال 19 به کرمان
# ~~دست یافت ،
# بعد از تاج الدین شهنشاه امیر سیف الدین ابا نضر بن علی بن کیقباد به
# ~~حکوست هرسوز رسیده و او معاصر است با اتایک ابوبکر بن سعد (233 - 658)
# ~~حاکم فارس وبراق حاحب (619 - 632) حاکم کرمان و بنا بنوشته مؤلف سمط
# ~~العلی براق حاجب هرموز را نیز متصرف شد1 از این قرار امیر سیف الدین
~~ابانضر
# ~~از براق حاچب اطاعت داشته - او از اتابک ابو بکر بن سعد نیز فران
~~برداری
# ~~ثموده .
# زیرا بطوریکه قبلانیز گفتهشد سلک سلطان اسیر کیش برعلیه اتابک ابوبکربن
# ~~سعد (223 _ 8ه) عصیان کرد و اتابک در صدد تنبیه او برآمد ولی چون کشتی
# ~~جنگی نداشت بدفع عصیان او موفق نگردید تا اینکه سیف الدین ابانضر
~~امیرهرسوز
# ~~که در صدد از بین بردن موقعیت تجارتی کیش بود از نافرمانی امیر کیش
~~اطلاع
# ~~یافت رسولی پیش اتابک فرستاد واظهار اطاعت کرد و اجازه خواست کسه
~~بجزیره PageV02P103
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0487.png)

# ~~کیش لشکر بکشد بشرط اینکه اتابک فرمان دهد امراء گرمسیرات بملک
# ~~کیش کمکن ننمایند و تعهد نمود که پس از تصرف کیش چهار دانگ آن از
# ~~آن اتابک ودو دانگ در ازاء این خدمت بدو تعاق گیرد . اتابک این شرایط
~~را
# ~~پذیرفت وسیف الدین ایا تضر نیز با جهازات مرتب خود پکیش حمله ms296 برد و آن
~~را
# ~~بمتصرف شد و ملکث سلمطان را در روز سه شنبه 2 جمادی الاخر سال2 به
# ~~قتل رساتید.
# سیف الدین ابا نضر پس از تصرف کیش از تسلیم چهار دانگ آن یاتابکن
# ~~امتناع کرد و اتابکث در صدد برآمد که خود کیش را سسخر سازد ابتدا جزایر
~~و
# ~~و سواحل را ستصرف شد بعد پوسیله کشتی هائی که عده از ناخدایان کیش پس
# ~~از مراجعت از هند ازقتل ملک سلطان اطلاع یافته وامتعه خود را یبغداد
~~برده و
# ~~پس از فروش جهسازات خود را در اختیار اتابک قرار داده بودند و با
~~سپاهیانی از
# ~~اکراد والوار وشول بسرداری صلاح الدین محمود لر بکیش حمله برد وروز سه
# ~~شنیسه چهارم محرم سال 28» این جزیره را بتصرف آورد و اسیر سیف الدین
~~ابانضر
# ~~را در این سال یقتل رسانید
# اتابک ابویکر پس ازقتل سیف الدین ابا نضر حکومت هرموز را بامیرشهاب
# ~~الدین محمود ین عیسی 928 - 47* دأد و جزیره کیش را بقلمرو خود ضمیمه
# ~~کرد و نام آن را دولت خانه گذاشت و آن در تمام دوره سلغوریان نام رسمی
~~جزیره
# ~~کیش بوده است .
# ملک محمود قلهاتی (647 -685). درزمان ملک شهاب الدین محمود ین
# ~~عیسی ملک محمود حاکم قلهات در صددتصرف بندرهرموزبرآمد و زن آو را که بی
~~بی
# ~~ناصر الدین نام داشت ودختر ملکه سیف الدین آبا تضر بود بفریفت . زن
~~شوهر را
# ~~مسموم ساخت ودر نتیجه ملکث محمود قلهاتی بر بندر هرموز دست یافت (سال
# ~~641)1.

PageV02P104

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0488.png)

# رکن الدین محمود قلهاتی تازمان حکومت سلجوقشاه جرات تعرض به متصرفات
# ~~اتایکان فارس را نداشت1 ولی چون او درسال 2 * بدست سپاهیان هلا کوخان
# ~~بقتل رسید و فارس بدست حکام مغولی افتاد او نیز موقع را غنیمت دانسته
~~ینای
# ~~سر کشی گذاشت ابتدا عمان را در سال .6* متصرف شد و درسال7* دولت
# ~~خانه کیش را نیز مسخر ساخت ولی سوغونجاق حاکم مغولی فارس جها زاتی
~~آماده
# ~~کرده سپاهیانی بجزیره ms297 کیش فرستاد و در جنگ دریائی کشتی های محمود
~~قلهاتی
# ~~منهزم شدند وجزیره کیش بتصرف سوغونجاق درآمد.
# او * پسر داشت بنام های : قطب الدین تهمتن - شهاب السدین مهمکن -
# ~~معزالدین فولاد - سیف الدین نصرت - رکن الدین مسعود - شمس الدین ترکان
# ~~شاه - امیر سلجوقشاه - امیر مبارک شاه - امیر عجم شاه2
# ملک قطب الدین تهمتن2 . بعد از مرگ پدر بکمک اکابر واشراف هرموز
# 1 - مؤلف تاریخ وصاف گوید . محمود قلهاتی در زمان اتابک بظقرالذین ابوبکر
# ~~والکفرمور پود و بر اخده هاو  ر( ج ریی ر یاوجراک فراوال وا
# ~~بود یرای محاقظت دولت خانه کیش از تزد یکان خودکسی که محل اعتماد یود
~~بایالت آن
# ~~ثصب سیکرد ولشکرهای آراسیه با مواجپ مرسب در آن جزپره امادهداست وخود
~~شخصا
# ~~مراقب احوال قیس بود یاین جهت محمود قلهاتی نمیهوانست مصددولسخانه پکند
~~تا زمان
# ~~حکمومت سلحوقشاه که قرصت یاقت و دولت خاته را مسخر کرد.
# 3- درشجره تسب تورانشاهی از سلطبین ممن افی برده نشده ولی PageV02P105
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0489.png)

### | تازخ ان بخلقر
# ~~بتخت حکومت نشست - در زمان او بیبی ناصرالدین سایق الذکر که زن پدرش
# ~~بود و میخواست سیف الدین نصرت پسر خود را یحکومت یرساند در کار او
~~فسادسی
# ~~کرد و برادران را بر علیه او اغوا و تحریک مینمود او دو پسر داشت مظفر
~~الدین
# ~~سلیمان و فخرآلدین توران شاه .
# سیف الدین نصرت مقتول در سال 691 . بسعی مادر بتخت حکومت هرموز
# ~~نشست و در صدد برآمد کلیه برادران و برادر زادگان را بقتل برساند ولی
~~موفق
# ~~نگردید وخود ناچار دراثر مخالفت آنان بهمرا هی مادر بسلطان جلال الدین
~~سیورغتمش
# ~~پادشاه قراختائی کرمان (981-993) پناه برد و بکمک سپاهیان او بهرموزبر
~~گشت
# ~~و برادران را در جنگی شکست داد ولی در سال 991 دو برادر او یعنی رکن
~~الدین
# ~~مسعود وشمس الدین ترکان شاه در موقع بیماری اش غفلة بر سر او تاخته او
~~و
# ~~زنش را بقتل رسانیدند1 . سیف الدین نصرت را فرزندی تبود وفرزندان آو ms298 در
~~زمان
# ~~حیات پدر فوت شده بودند .
# رکن الدین هسعود (691 - 693) . رکن الدین مسعود در آغاز حکومت خود
~~PageV02P106
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0490.png)

# ~~گرفتار مخالفت بهاء الدین ایاز سیفین از غلامان زن پرادر او که در بندر
~~قلهات
# ~~بود گردید . امیر بهاء الدین ایاز درسال 292 بهرموز لشکر کشید و رکن
~~الدین
# ~~مسعود درجنگ شکست یافت و بکرمان بیناه سلطان جلال الدین سیورغتمش
~~قراختائی
# ~~(281 - 91) رفت و بکمک سپاهیان او بهرموز بازگتت و بهاء السدین ایازرا
# ~~منهزم ساخت و خود مجددا بحکومت هرموز رسید7 .
# بطوریکه در تاریخ فارس گفته شد درسال 92- گیخاتوخان ایلخسان مغول
# ~~فارس وجزایر وسواحل را چهارساله بمیلغ هزار تومان بمقاطعه واجاره بجمال
# ~~الدین ابراهیم بن محمد طیبی ملقب بملک الاسلام واگذارکرد و او نیز
~~علاوه بر
# بهاء الدین ایازکه در جنگ با رکن الدین مسعود منهزم شده بود بکیش
# ~~رفت و بملک الاسلام توسل جست ملک الاسلام نیز او را در این جزیره جای
~~داد
# ~~و هر سال *1 هزار دینار هزیته سپاهیان او را ازمال خاصه خود میپرداخت.
~~پس
# ~~از چندی بهاءالدین ایاز یکمک ملک الاسلام بهرموز لشکر کشید این بار رکن
~~الدین PageV02P107
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0491.png)

# ~~مسعود گریخت و بطرف جزیره لارک وجرون رفت و چون جزیره کیش را خالی دید
# ~~آنجا را متصرف شد و پس از غارت این جزیره و تصرف زیاده بر دویست تومان
~~زر
# ~~و ابریشم و دیگر قماشات از اسوال ملک الاسلام و بازرگانان دیگر بیرون
~~رفت و
# ~~که از هر طرف او را مورد حمله قرار داده بودند تاب مقاومت نیاورده
~~بکرسان فرار
# ~~کرد وخود را بسیرجان رسانید. دراین موقع پادشاه خاتون (691 - 694) که
# ~~پس ازکشتن برادرش جلال الدین سیورغتمش بسلطنت کرمان رسیده بود بعلت
# ~~حمایتی که جلال الدین سیورغتمش از رکن الدین مسعود میکرد از او خوشدل
~~نبود
# ~~از این رو رکن الدین مسعود نتوانست باو پناه ببرد ودر اطراف سیرجان
~~متواری
# ~~سیز یست .
# حکومت بهاء الدین ایاز سیفین (693 - 711)
# اما بهاء الدین ms299 ایازکه بکمک ملک الاسلام رکن الدین مسعود را رانده
# ~~بود بحکومت هرموز رسید و خطبه و سکه بنام ملک فخرالدین احمد پسر ملک
~~الاسلام
# ~~کرد ولی پس از چندی بین سلک فخرالدین و بهاء الدین ایازکدورتی حاصل شد
# ~~و چون دانست که ملک فخر الدین در صدد از یین پرداشتن اوست ضمن نامه ای
# ~~یملک الاسلام اظهار اخلاص واطاعت نمود اما ملک فخر الدین در روز ششم
~~ساه
# ~~رمضان سال 95» با او بجنگ پرداخت و چون لشکریاتش اغلب طرفدار ملک
# ~~بهاء الدین ایاز بودند وقتی او را از دور دیدند تیغ در سپاهیان ملکث
~~فخرالدین
# ~~گذاشتند و جمعی از آنان را کشتند و خود راه فرار در پیش گرفتند باین
~~ترتیب
# ~~بهاء الدین ایاز فاتح گردید معذالک مانند سابق از سلکث الاسلام اظهار
~~اطاعت
# ~~نمود .
# درسال «9» که بحکم غازان خان بر و بحر فارس مجددا در مقاطعه سلک
# ~~الاسلام قرار گرفت فرسان داده شد که سپاهیان مغول وملک الاسلام بهرسوز
~~رفته PageV02P108
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0492.png)

# ~~و یهاء الدین ایاز را که دعوی استقلال داشت از بین بردارند. رکن الدین
~~مسعود
# ~~که در اطراف سیرجان متواری بود از شنیدن این خبر بخدمت ملک الاسلام رفت
# ~~و تقاضا کرد که سرداری سپاه مأمور جنگ با بهاء الدین ایاز را بدو
~~واگذار کند .
# ~~بهاء الدین ایاز چون از سواضعه دشمن قدیم با ملکثالاسلام اطسلاع یافت
~~رسولی
# ~~پیشر او فرستاد و باز اظهار اطاعت نمودو وعده داد که با فرستادن مال
~~فوساتبرداری
# ~~خود را باثبات یرساند ولی ملک الاسلام بقول او اعتماد نکرده لشکریان
~~بغول و
# ~~تر کمان و شبانکاره از راه خشگی بهرسوز هجوم بردند و خود سلک الاسلام
~~نیز به
# ~~دولت خانه کیش رفت تا از آن طرف نیز هرموز را مورد تعرض قراردهد .
~~بهاءالدین
# ~~ایاز ناچار خود را بزای مدافعه حاضر کرد یا این حال بار دیگر رسولانی
~~پیش ملک
# ~~الاسلام فرستاد و تقاضای صلح نمود و چون تقاضایش پذیرقته نشد آماده جنگ ms300
# ~~گردید و در مقابل جهازات ملک الاسلام که در کنارساحل بودند لنگر انداخت
~~و
# ~~با تصرف دو کشتی او که از انواع آذوقه مملو بودند قوتی یافت و برعکس
~~سپاهیان
# ~~ملک الاسلام دوچار تنگی آذوقه شدند از این رو عده ای از آنان راه فرار
~~پیش گرفتند
# ~~با این حال ملک الاسلام فرمان حمله داد ولی کشتی هایش گرفتار شدند و
~~اکثر
# ~~سپاهیانش نیز بقتل رسیدند. بهاء الدین ایازسپس بدولتخانه کیش رفت
~~وسهروز
# ~~آنجا را بباد غارت داد و بهرموز برگشت . ملکث الاسلام ناچار با بهاء
~~الدین ایاز
# ~~صلح کرد او نیز با پس دادن بعضی از جهازات ملک الاسلام اظهار اطاعت
~~نمودو
# ~~با معدودی از خواص خویش بجزیره کیش رفت و با ملکث معظم فخرالدین پسر
# ~~ملک الاسلام تجدید عهد وپیمان نمود 1 .
# رکن الدین مسعود که این بار نیز نتوانسته بود کاری از پیش ببرد دویاره
# ~~به سیرجان برگشت و مدتی در آنجا بود تا وفات یافت و از او یک پسر ماند
~~PageV02P109
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0493.png)

# ~~بنام سیاوش .1
# دوره دوم - انتقال مرکزحکومت بجزیره جرون. درسال 699 یعنی موقعی
# ~~که غازان خان بجنگ شام رفته بود سغولان جغتائی ساکن ماوراء النهر فرصت
~~یافته
# ~~از راه سیستان بفارس حمله کردند و امیر ساداق بیک حاکم فارس نتوانست
~~درمقابل
# ~~آنان مقاومت نماید و سغولان شهر شیراز را در محاصره گرفتند و چون بفتح
~~آن نائل
# ~~نیامدند از راه کازرون بگرمسیراتتا دشتستان و خور سیف و ناحیه لیراوی و
~~زیدان
# ~~(ازتوابع کوه گیلویه) و شوشتر رفتند و هر چه را که در سر راه خود
~~یافتند خراب
# ~~کردند ومدت دو ماه بتاخت و تازمشغول بودند و در موقع مراجعت خواستند به
# ~~هرموز دستبردی بزنند ولی بهاء الدین ایازبمقابله آنان شتافت از این رو
~~مغولان
# ~~بطرف سیستان بر گشتند2 .
# 1 - شبانکا ره ای در مجمع الانساب مینویسد : رکن الدین مسعود از سیرجان
~~عازم
# ~~حدمت ارغون خان شد ومدتی ملازم او بود آو را ms301 کان پاره آی توستند و
~~بارمان بازآمد
# ~~و من بعد نام هرموز نبرد تاوفات یافت امروز (تاریخ تألیف کتاب) ازوی
~~پسری مانده رکن
# ~~الدین سیاوش نام و درکرمان است.
# مؤلف منتخب انواریخ کنفرتیر وید. وید ه رسیوس دردرمن ککاند (یعنی
~~PageV02P110
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0494.png)

# اما بهاء الدین ایازکه همیشه خود را در بندر هرموز در معرض حمله وهجوم
# ~~حکام فارس وکرمان میدید جزیره جرون را که بعدها بجزیره هرسوز معروف
~~گردید
# ~~و از ملک کیش که نعیم نام داشت قبلا خریده بود مرکز حکومت ساخت و
~~مخصوصا
# ~~پس از حمله مغولان درسال 9 بدان جزیره انتقال یافت.
# اما از جزیره جرون که بعد ها بجزیره هرموز تغییر نام یافته جغرافیون
~~اولیه
# ~~اسلامی مانند ابن خرداد به وسسعودی واصطخری و این حوقل ومقدسی و مؤلف
# ~~حدود العالم وحتی یاقوت که در زسان اقتدار سلوک هرموز کتاب خود را
~~نوشته اسمی
# ~~نبرده اند و در قسمت شرقی خلیج فارس فقط از جزایر کیش و ینی کاوان
~~(یالافت و
# ~~یا قشم قرون بعد) و هنگام نام برده اند علت شاید آن بوده که در این
~~جزیرهاثری
# ~~از آبادی وجود نداشت زیرا زمین آن برای کشت و زرع مناسب نبود و آب حتی
# ~~برای شرب مردم یافت نمیشد با این حال بعلت واقع شدنش در مدخل خلیج
~~PageV02P111
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0495.png)

# ~~فارس و داشتن موقعیت تجارتی و بحر پیمائی از اواخرقرن هفتم هجری قمری
~~از
# ~~طرف بهاء الدین ایاز سیفین بجای بندر هرموز برای مقر حکومت انتخاب شد و
~~نام
# ~~آن نیز بیاد وطن مألوف بهرموز تغییر یافت و شهری بنام هرسوز در آن بنا
~~گردید.
# از این زسان ببعد جزیره هرموز اهمیت یافت و مرکز تجارت و بازرگانی
# ~~شد و اغلب سیاحان ومورخینی که آن را دیده اند به کثرت مال و ثروت تعریف
# ~~نموده اند.
# چنانچه ابن بطوطه طنجی در زمان حکومت ملک قطب الدین تهمتن (721 -
# ~~747) این جزیره را دیده چنین گوید : از عمان بهرموز ms302 رفتیم . هرموز شهری
~~است
# ~~بر ساحل دریاکه موغستان نیز ناسیده میشود هرموز جدید روبروی این
~~هرموزدر
# ~~میان دریا واقع است وسه فرسخ با آن فاصله دارد1 . من نخست بهرموز جدید
~~وارد
# ~~شدم که مر کز آن جرون نام دارد2 جرون شهری است نیکو و بزرگ و دارای
~~بازارهای
# ~~خوب و بتدرگاه هند و سند است ومال التجاره های هندوستان از این شهر
~~بعراق
# ~~عرب وعراق عجم و خراسان حمل میشود . سلطان هرموز نیز در این محل سکونت
# ~~دارد . جزیره ای که شهر جرون در آن واقع است باندازه یکث روزه راه وسعت
~~دارد
# ~~و بیشتر زمین های آن شوره زار و کوه های نمک است وآن را نمک دارانی
~~مینامند .
# ~~در شهر جرون ازاین نمک ها ظروف تزیینی و یک نوع فانوس میسازند که چراغ
# ~~توی آن می گذارند. غذای مردم هرموز از ماهی و خرما است که از بصره و
~~عمان
# ~~بدانجا میآورند. آب در جزیره هرموز چیز گرانبهائی است چشمه هائی در
~~جزیره
# ~~وجود دارد و آب انبارهائی هم هست که آب باران را در آنها ذخیره میکنند
~~لیکن PageV02P112
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0496.png)

# ~~این آب انبار ها همه دور از شهر واقع شده و باید آب را درمشگ ها بوسیله
~~زورق
# ~~بشهر بیأورند1 .
# عبدالرزاق سمرقندی مؤلف مطلع السعدین که از طرف شاهرخ تیموری مأمور
# ~~هندوستان وچین بودهودرسال* 83 ه. ق از این جزیره گذشته درباره تجارت آن
~~چنین
# ~~گوید : تجار اقالیم سبعه از مصر وشام و روم وآذربایجان وعراق عرب وعجم
# ~~وسمالک فارس وخراسان وماوراء النهر و ترکستان ومملکت دشت قبچاق و
# ~~نواحی قلماق و تمام بلاد مشرق وچین وماچین وخان بالیق روی توجه بآن
~~بندر
# ~~دارند و مودم دریا بار از حدود چین و جاوه و بنگاله وسیلان .. ... .
~~وسواحل بر
# ~~عرب تا عدن و جده و ینبوع نفایس وظرایف که ماه و آفتاب وفیض سحاب آن را
# ~~آب و تاب داده و بر روی دریا توان آورد به آن ms303 بلده آرند و مسافران عالم
~~از هر
# ~~جا آیند و هر چه آرند در برابر هرچه خواهند بیزیادت جستجوی در آن شهر
~~یابند
# ~~هم نقد دهند و هم معاوضه کنند و دیوانیان از همه چیز غیر زر و نقره عشر
~~ستانندو
# ~~اصحاب ادیان مختلفه بل کفاردر آن شهر بسیارند و بیرون از عدل با هیچ
~~آقریده
# ~~معامله ندارند و باینسبب آن بلده را دارالامان گویتدومردم آن بلده را
~~تملق عراقیان
# ~~و تعمق هتدیان باشد2 .
# فریار اودوریک 2 که در نیمه اول قرن هشتم هچری قمری این جزیره را دیده
# ~~گوید : این شهر ( شهر هرموز) دارای برج و باروئی متین و مستحکم است
~~وانواع
# ~~استعه قیمتی در آن یافت میشود . هوای آن فوق العاده گرم و ناسازگار
~~استودرخت
# ~~و آب شیرین در آنجا یافت نمیشود 4.

PageV02P113

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0497.png)

# لودویک وارتمان 1 که در حدود سال 9. 9 هجری قمری جزیره هرموز را
# ~~دیده گوید : گاه بیش از سیصد کشتیاز کشورهای مختلف جهان در لنگر گاه
~~اوجمع
# ~~می شوندوهمیشه چهار صد تاجر دران شهراقامت دارند . تجارت هرموز پیشتر
~~مروارید
# ~~و ایریشم و سنگهای گرانبها و ادویه است.
# لوئیزدو کاموئنس2 از شعرای نامی پرتقال ( متولد 1525 میلادی) در
# ~~منظومه لوزیاد 3 جزیره هرموز را چنین وصف می کند : این کشور بزرگ و
~~پرافتخار
# ~~ایران است که مردان جنگ آزموده نستوه آن بر نغمه رود بچشم حقارت
~~مینگرند و
# ~~و بزور بازوی آهن سای شمشیر زن خویش میبالند و جزیره جرون را هم که
~~هوسرانی
# ~~روزگار اکنون در جاه و نام چای نشین شهر کهن ساخته است از خاطر دور
# ~~مدار4.
# رالف فیچ  جهانگرد و بازرگان انگلیسی که در حسدود سال «98 هجری
# ~~قمری بهرموز آمده گوید : جزایر هرموز از تمام جزایر چهان خشگ تر است و
~~جز
# ~~نمک چیزی در خاک آن نمی توان یافت. خوراک و مایحتاج مردم را از ایران
~~می
# ~~آورند. در آین شهر تجارفراوان از ملل مختلف دیده میشوند و بتجارت ms304 ادویه
~~و
# ~~پارچه های ابریشمی و فرش های ایران مشغولند. از جزایر بحربن مروارید
~~های
# ~~قراوان وخوب بجزیره هرموزمیآورند واسبان اصیل أیرانی برای فرستادن به
# ~~هندوستان تخست باین جزیره فرستاده میشود . 6 PageV02P114
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0498.png)

# میلتون  شاعر انگلیسی (متولدسال 6.8 1 میلادی - 1017 ه) در منظومه
# ~~بهشت گمشده خویش آنجا که تختی را وصف می کند چنین گوید : بر فراز تختی
# ~~نشسته بود که درقدر وبهابر ثروت و مال هرموز وهند و جواهر و مروارید بی
~~حسابی
# ~~که دست سخاوتمند مشرق بر پای پادشاهان خود میریزد برتری داشت.
# این بود آنچه مورخین و سیاحان ایرانی و اروپائی در باره موقعیت و اهمیت
# ~~تجارتی جزیره هرموز نوشته اند.
# اما بهاء الدین ایازکه با سلوک فارس وکرمان و شبانکاره روابط دوستانه
# ~~داشته در سال 11 7 وفات یافت2 .
# عزالدین گردان شاه (711 - 720) . بعد از مرگ بهاء الدین ایاز چون
# ~~بزرگان هرموز از فرزندان سلک رکن الدین محمود قلهاتی کسی را نیافتند
~~گردان
# ~~شاه نامی از فرزندان سلک شهاب الدین محمود بن عیسی3 که حکومت از
~~خانواده
# ~~او بملک محمود قلهاتی انتقال یافته بود پیدا کرده بحکومت برداشتند. او
~~با مردم
# ~~ینای عدل و داد گذاشت و با ملوک شبانکاره نیز اساس دوستی را که قبل از
~~او بنا
# ~~نهاده شده بود با ارسال تحف و هدایا سوکد گردانید.
# در زمان او ملک عزالدین عبدالعزیز پسر سلک الاسلام که بعد از پدر در
# ~~فارس حکومت داشت از اولجایتو سلطان درخواست نمود که مانند زمان پدرش
# ~~حکومت هرموز بدو محول شود . اولجایتو سلطان تقاضای او را پذیرفت و
~~فرسان داد
# ~~که سپاهیان فارس و شبانکاره برای تسخیر هرموز باو کمک نمایند و او با
~~15 هزار
# ~~سپاهی بهرموز رفت پس از 4 ماه جنگ و ستیز کاری از پیش نبرد سالهای بعد
~~نیز
# ~~لشکر کشی ادامه یافت چون جمعی کثیر از تجار که در هرموز بودند از این
~~لشکر PageV02P115
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0499.png)

# ~~کشی ها زیان فراوان ms305 سیدیدند قرار بر آن گذاشتتد که سلک عزالدین عید
~~العزیز
# ~~و ملک عزالدین گردان شاه هر کدام یا نو کری یی سلاح در کشتی یکدیگر را
~~ملاقات
# ~~نموده بین خود قرار مصالحه ای بگذارند . اما درضمن این ملاقات نوگر
~~ملکن
# ~~عزالدین عبدالعزیز که قبلا ختجری در زیر جاسه خود پنهان کرده بود نوکر
~~ملک
# ~~عزاله.ین گردان شاه را بقتل رسانید و خود او را نیز گرفته بکیش برد و
~~او مدتی در
# ~~این جزیره محبوس بودولی خود را نجات داده بهرموز آسده دوباره پر سستد
~~حکوست
# ~~نشست تا درسال .72 وقات یافت.1
# او را چهار پسر بود . امیر قطب الدین تهمتن - امیر نظام الدین کیقباد -
~~امیر
# ~~بهرام شاه - امیر عجم شاه .
# حکومت بهرام شاه (720 - 721) . بعا. از پدر یحکومت رسید ولی باست
# ~~یکی از سرداران خود بنام شهاب الدین یوسف کشته شد و دو برادر او
~~قطبالدین
# ~~تهمتن ونظام الدین کیقباد بجزیره کیش گریخته از جلال الدین عبدالکریم
~~برادر
# ~~ملک عز الدین عبدالعزیز کمک خواستند وبمدد او بر شهاب السدین یوسف غلبه
# ~~کرده او را بقتل آوردند وحکومت هرموز بقطب الدین تهمتن قرار گرفت.
# حکومت قطب الدین تهمتن (721-77) . در آغاز حکومت او بعلت اختلاف
# ~~بین پسران ملک جمال الدین ابراهیم ملکث الاسلام وضع جزیره کیش نا
~~بسامان
# ~~بود زیرا در سال ه*ب ملک عزالدین عیدالعزیز در تبریز بسعی دمشق خواجه و
# ~~به فرمان سلطان ابو سعید بقتل رسید. رکن الدین محمود پسر دیگر ملک
~~الاسلام
# ~~برای تصرق کیش و خارجساختن آن از دست جلال الدین عبدالکریم برادر
~~بزرگتر
# ~~خود بدان جزیره رفت و با مردم کیش اتقاق کرده برادر را دستگیر ساخت و
~~کشت
# ~~و خود بحکومت کیش و بحرین رسید. پس ازشش ماه جمعی دیگر با یرادرش
# ~~بدر الدین فضل الله متفق شدتد ورکن الدین محمود را بقتل رسانیدند .
~~یدرالدین PageV02P116
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0500.png)

### | ملوک هرموز
# ~~فضمل الله نیز بعد از .4 روز بمرضی در گذشت. بزرگان کیش پسر فخر ms306 الدین
~~احمد
# ~~را که ملک غیات الدین نام داشت بحکومت برداشتند و برادر او را که بنام
~~و به
# ~~لقب پدر سلک فخر الدین احما. می گفتند در حکومت یا او شریک ساختند و
~~چون
# ~~یک سال و تیم بدین سنوال گذشت آن دو در صد برآسدند که هرموز را نیز
~~بتصرف
# ~~آورند و ستظر فرصت بودند تا روزیکه ملکث قطب الدین تهمتن از جزیره بطرف
# ~~هرسوز کهنه و سواحل کرمان رقت آنان بهرسوز لشکر کشیاند ملکث قطب الدین
# ~~از شنیدن آن بهرسور بر گشت. برادران بجزیره کیش گریختنه، ولی ملک قطب
~~الدین
# ~~در دریا به آنان رسیده هر دو را دستگیر ساخت و بقتل رسانید و خود وارد
~~جزیره
# ~~کیش شاه همه یازماند گان ملک الاسلام را که در آن جزیره بودن، گرفتار
~~گرده و
# ~~خزانه واموال او را نیز بباد غارت داد سپس برادرخود تظام الدین کیقباد
~~را به
# ~~حکومت کیش برداشت و در موقع بیرون آمدن کلیه فرزندان ملکن الاسلام را
~~به
# ~~هلاکت رسانید5 و
# ملک قطب الدین پس از تصرف حزیره کیش قدرت بیشتری یافت با این
# ~~حال ازسلطان ابو سعیه. ایلخان مغول اطاعت داشت و مال مفرر به دربار
~~ایلخان
# ~~میفرستاد3 .
# پس از سرگ سلطان ابو سعید (سال *73) چون اوضاع قارس دچار اختلال
# ~~گردید سلک غیاث الدین کیخسرو که از طرف پدرش شرف الامین محمود شاه
~~ایتجو
# ~~در فارس حکومت داشت مسافر ایناق شحته مغولی فارس را از شیراز خارج ساخت
~~PageV02P117
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0501.png)

# ~~و خود مستقلا زمام امور این ایالت را دردست گرفت. یراد رش اسیر جلال
~~الدین مسعود
# ~~شاه که وزارت محه!. خان را داشت و در سال38 پس از کشته شدن او
~~ازآذربایجان
# ~~بفارس آمده بود با برادر بنای مخالفت را گذاشت تا ایتکه درسال 739 ملک
# ~~غیاث اله بن کیخسرو در جنگی شکست یاقته و اسیر شد وبالاخره در سال 739
# ~~وفات یافت. اما اسیر جلال الدین مسعود شاه نیز درسال 740 ms307 در مقابل امیر
~~پیر
# ~~حسین پسر عم امیر شیخ حسن کوچک چوپانی تاب مقاومت نیاورده فرار نمود و
# ~~فارس بدست امیر پیر حسین چوبانی افتاد و او تیز در این سال حکومت کرمان
~~را
# ~~باسیر سیارزالاین محمد مظفری که او را در تصرف شیراز یاری داده یود
~~واگذاشت.
# ~~حکومت امیر پیر حسین در فارس بیش از سه سال طول نکشیا زیرا در سال 743
~~از
# ~~سا هیان ملک اشرف برادر شیخ حسن چوپانیو شیخ ایو اسحق اینجو شکست خورد
# ~~و پیش شیخ حسن چوپانیرفت و یدست او کشته شد. اما ملک اشرف تیز نتوانست
# ~~شیراز را بامست آورد زیرا شیخ ابو اسحق بحیله خویش را یشهر اتداخت و
~~دروازه هارا
# ~~بست از این رو سلک اشرف ناچار باصفهان برگشت و بدین ترتیب حکومت فارس
# ~~بامست شیخ ابواسحق اینجو افتاد .
# بلک قطب الدین از اوضاع آشفته فارس استفاده کرده بنای استقلال را گذاشت
# ~~و غیر از جزیره کیش جزیره یحرین را تیز سمتصرف شد و تمامی جزایر و
~~سواحل خلیج
# ~~فارس بتصرف او درآمد 1 و تا سال 745 براحت و بدون مدعی حکومت میکردولی
# ~~در این سال بردرش نظام الدین کیقیاد بر علیه او برخاست بامین معنی در
~~موقعی
# ~~که هر دو در حدود رودخانه شور در تزدیکی بتار عباس حالیه بشکار مشقول
~~بودند
# ~~نظام الدین کیقباد غفلةاز یرادر جداشده بجزیره هرموز آمد و پتخت حکومت
~~نشست
# ~~و بیشتر یزرگان سپاه نیز با او ستفق شدند باین جهت ملک قطب الدین
~~نتوانست
# ~~بر چزیره هرموز مسلط شود و بقلهات رفت و پس از چندی با کشتی های آماده
~~به PageV02P118
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0502.png)

### | سلوک هرموز
# ~~چزیره هرموز حمله برد و لیکن باز شکست خورده بقلهات بر گشت . این جنگ و
# ~~گریز مدتی ادامه داشت تا عاقبت ملک نظام الدین کیقباد بوسیله یکی از
~~زنانش
# ~~بتحریک ملک قطب الدین مسموم گردید و هرموز بتصرف او درآمد. اما دو پسر
# ~~نظام الدین کیقباد که ms308 شنبه وشادی نام داشتند با اینکه نظام الدین
~~کیقباد آنان
# ~~را در موقع مرگ باطاعت از عم خود وصیت کرده بود معذالک بمخالفت پا ملک
# ~~قطب الدین برخاستند وجزیره کیش را متصرف شده و راه کشتی هائی را که از
# ~~هندوسنان به هرموز رفت وآمد میکردند بستند و بتصرفات ماک قطب الدین نیز
# ~~حمله بردند و باعث خرابی زیاد شدند تا اینکه پس از مدتی از عم خود زنها
~~رخواستند
# ~~ملک قطب الدین نیز آنان را مورد عفو قرار داد و حکومت جزایر بحرین را
~~بایشان
# ~~سپرد اما آنان پس از رسیدن بیحرین بنای نا فرسانی را گذاشتند و یچزیره
~~کیش نیز
# ~~دست بردی زده مزاحمت ملک قطب الدین را فراهم ساختند تا ایتکه بین
~~برادران
# ~~اختلاف و دشمنی افتاد و شنبه از بحرین بقصبه فال ( واقع در بلوک گله
~~داری امروز)
# ~~آمد و در آنجا مقیم شد تا شیخ ابو اسحق اینجو او را نزد خود به شیراز
~~خواند و
# ~~مورد احترام قرار داد1.
# قطب الدین تهمتن که در صاد بود بحرین را از دست برادر زاده خود شادی
# ~~بیرون آورد درسال 747 که بهرموز قدیم برای گذراندن تابستان رفته بود
~~بیمار
# ~~گردید و در همانجا وفات یافت.
# این بطوطه که در زمان حکومت ملک قطب الدین باین چزیره آمده از وضع
# ~~جزیره هرموزو اخلاق ورفتار ملک قطب الدین وعلت مخالفت برادرش نظام
# ~~الدین کیقباد باو چنین آورده : چون یجزیره وارد شدیم وزیر سلطان قطب
~~الدین
# ~~تهمتن شمس الدین محمد بن علی وقاضی اش عماد الدین شبانکاره ای وجماعتی
# ~~از فضلا بسوی ما آمدند چون مشغول تهیه مقدمات جنگ یودتد پوزش خواستند
~~PageV02P119
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0503.png)

# ~~وما 16 روز نزد آنها ماندیم و خواستیم از آنجا باز گردیم. بیکی از
~~دوستان گفتم
# ~~چگونه عازم شویم و این سلطان را نبینیم پس بخانه وزیر آمدیم وخانه او
~~در جوارآ
# ~~زاویه ای یود که فرود آمده یودیم ویرا گفتم میخواهم پپادشاه عرض سلام ms309
~~کنم
# ~~گفت بسم الله و دستم را گرفت و بخانه شاه برد و آن خانه بر ساحل دریاست
~~وچند
# ~~کوشگ مجلل در جنب آن است. شیخی را دیدم قبائی تنگ و چر کین پوشیده و
# ~~برسرش عماسمه ای است که میاثه آن رآ مندیلی بسته بود . وزیر بر او سلام
~~کردو منهم
# ~~سلامش گفتم و نشناختم که او پادشاه است و پهلوی وی خواهرزاده اش علیشاه
# ~~ین جلال الدین کیجی نشسته بود و بین من و او سابقه معرفتی بود با وی
~~شروع یه
# ~~سخن کردم و هتوز شاه را نشناخته بودم وزیر مرا از این اشتیاه بیا
~~گاهانید من از
# ~~اینکه با خواهر زاده اش ابتدا بسخن کرده بودم شرمگین شدم و پوزش طلبیدم
~~.
# ~~شاه برخاست وبخانه رفت وامرا و وزرا واریاب دولتاز پی او رفتند ومن نیز
~~با
# ~~وزیر داخل شدم واو را یتخت شاهی نشسته دیدم و همان لباس هائی که در تن
# ~~داشت عوض نکسرده بود و در دستش تسبیحی از جواهر بود که دید گان منلش را
# ~~ندیده اند زیراغوص جواهر تحت امر او است پس یکیاز امرا پهلوی وی نشست و
# ~~و من نیز پهلموی او نشستم شاه آز حأل و بقصد من و شاهانی را که ملاقات
~~کرده ام
# ~~پرسش فرمود بدین ها آگاهش ساختم طعام حاضر شد حاضران بخوردند ولی شاه
~~با
# ~~ایشان تخورد سپس برخاست وداعش کردم و از آن جزیره بازگشتم.
# سبب چنگی که بین او و برادر زاده هایش در گرفته بود این بود که وقتی
# ~~شاه از شهو چدید جزیره برسم تفرج سوار کشتی شد تا بهرموز قدیم و باغ
~~های آن
# ~~شتابد و بین آن دوشهر سه فرسخ فاصله بود دراین هنگام برادرش نظام الدین
~~با
# ~~او مخالفت ورزیده مردم را بخود دعوت کردو اهل جزیره و لشکر با او بیعت
~~کردند
# ~~قطب الدین بر جانش بترسید وبا کشتی بشهر قلهات رفت واین شهر از جمله
~~بلاد ms310
# ~~او بود و چند ماه در آنجا اقامت گزید و کشتی هائی آماده ساخت و بجنگ
~~یرادر و PageV02P120
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0504.png)

# ~~اهل جزیره آمد ایشان او را سنهزم ساختنا ناچار بقلهات برگشت و چند بار
~~چنین
# ~~کرد و او را چاره نبود مگر آنکه نامه ای بیکی اززنان برادرش نوشت تا او
~~را
# ~~مسموم ساخت واو چون بمرد قطب الدین بجزیره آمد و داخلشد و پسران برادرش
# ~~فرارکردند و خزائن و اموال و لشکر در جزیره کیش همانجا که جواهر غوص
# ~~کنندسانده بود .. ایشان هر که را از اهالیسند و هند که بجزیره سیآمد
~~مورد سرقت
# ~~قرار میدادند و راهزنی را پیشه خود ساخته و بدین سبب نظم بلاد گسیخته
~~وقسمت
# ~~معظم آنها خراب شده بود1 .
# سلک قطب الدین با وجود اقتداری که داشت از حکام کرمان و فارس
# ~~اطاعت داشته است زیرا در سال 43 ب امیر مبارز الدین محما پس از تصرف
# ~~بم چون اخی شجاع حا کم این شهر را دز اطاعت آورد او را مأمور فتح جزیره
# ~~هرموزکرد او نیز بهرموز رفته با اموال بسیار مراجعت کرد 2 ونیز در سال
~~746
# ~~مولانا شمس الدین صائن قاضی از طرف شیخ ابو اسحق اینجو برای دریافت
~~مالیات
# ~~هرموز بدانجا رفت .
# حکومت توران شاه اول (747 - 779) . بعد از پدر بحکومت هرموز رسید
# ~~او نیز ازشیخ ابو اسحق اینجو اطاعت داشت و سکه و خطبه بنام او کرد و
~~بعد از
# ~~اونیز با امیر مبارز الدین محمد که درسال 4 5، فارس را متصرف شده بود
~~راه اطاعت
# ~~وفرمان برداری پیمود واز شاه شجاع جانشین امیر مبارز الدین محمد نیز که
~~در
# ~~سال . بسلطتت آل مظفو رسیده بود تبعیت داشت و مال مقرر بدریار آل مظنر
# ~~می فرستاد .
# او در اوایل حکوست خود مدتی را بزد و خورد با شادی پسرعمش برای
# ~~تصرف بحرین گذرانید ولی تا زمانیکه شادی زنده بود نتوانست بر بحرین دست
~~PageV02P121
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0505.png)

# ~~یابد تا اینکه پس ms311 از مرگ او بحرین را متصرف تید و طفل خردسال او را
~~بحکوست
# ~~بحرین گماشت .
# اما شتبه که در شیراز بود پس از شنیدن خبر فوت برادر ببحرین رفت و همه
# ~~مخالفان و حتی برادر زاده صغیر خود را بقتل رسانید . میرعجب نام از بزر
~~گان ایرانی
# ~~بحرین بعلت حر کات ناشایست شنبه او را دستگیر ساخت و بقتل رسانید و
~~خودزمام
# ~~اسور بحرین را در دست گرفت اما گرفتار مخالفت شخصی بنام حمد پهلوان یکی
# ~~دیگر از امرای ایرانی بحرین شد و برای دقع او از حاکم قطیف شیخ ساجد
~~نام بدد
# ~~خواست ولی اوکه نمی خواست محمد پهلوان بربحرین سسلط شود او را
~~دستگیرساخته
# ~~پیش تورانشاه پهرموز قرستاد . تورانشاه هم برای تصرف بحرین و دفع میر
~~عجب
# ~~یدانجا نشکر برد میر عجب گریخت وثی گرفتارشد و بقتل رسید و تورانشاه
~~بحرین را
# ~~ضمیمه متصرفات خود کرد .
# توران شاه ازآن پس تا آخر عمر یعنی تا سال 79ب بآسایش گذرانید . اویکی
# ~~از امرای فاضل وخوشرفتار هربوز بوده و تاریخ اجداد خود را ینظم ونثر
~~فارسیدر
# ~~درکتابی بنام شاهناسه تألیف کرده این کتاب اکنون در دست نیست ولی ترجمه
# ~~خلاصه ماتند آن که در زمان صفویه بوسیله سیاحی پرتقالی بنام پدروتیشیرا
~~تهیه
# ~~شده که سوجود است
# محمد شاه اول ابن قطب الدین تهمتن (779- 802) . بعد از برادر بحکومت
# ~~هرموز رسید. زسان حکومت او معاصر است با سلطنت شاه شجاع (760 - 780) و
# ~~سلطان ژین العایدین (789 - 489) وشاه سنصور (790 - 795) .
# محمد شاه مانند پدر از شاه شجاع اطاعت داشت وباج وخراج میپرداخت و
~~PageV02P122
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0506.png)

# ~~بعد از او مال مقرر را به عماد الدین احمد حاکم کرمان میداد و پس از
~~آنکه شاه
# ~~منصور بسلطنت آل مظفر رسید از او اطاعت نمود . چون درساله9 آل مظفر
~~بدست
# ~~اسیر تیمور منقرضشد و امیر زاده عمرشیخ بحکومت فا رس رسید محمد شاه با
~~قرستادن
# ~~مال مقرر و تحف و هدایا اظهار اطاعت نمود  ودرسال 99 ms312 محمد سلطان
~~تبیرهٔ‌
# ~~امیر تیمور قلعه میتا و (سیناب حالیه) را گرفت و پس از اخذ مال
~~چهارساله ازحمد
# ~~شاه مراجعت کرد2 ینا بر این محمد شاه خراج گذار حکام تیموری در فا رس
~~بوده است .
# ~~سرگ او را مؤلف سنتخب التواریخ درسال 2 .8 مینویسد3 .
# فیروز شاه بن محمد شاه (804 - 839) . بعد از پدر بحکوست رسید و بعد
# ~~از مدتی بحچ رفت و در موقع مراجعت در جزیره قشم وفات یافت.
# سیف الدین اول ابن فیروزشاه(839) . بجای پدر نشست ولی گرقتا رمخالفت
# ~~یرادرش تورانشاه شد و چون مردم هرموز نیز با حکومت او موافقتی نداشتنا.
~~ناچار
# ~~خزائن خود را برداشته بقلعه منوجان رفت و از آنجا بخدمت شاهرخ تیموری
~~پهرات
# ~~عزیمت نمود . شاهرخ سپاهی بکمک او روانه هرسوز نمود ولی سپاهیان تیموی
~~بعلت
# ~~گرسای شدید بر گشتند و توران شاه دوم درهمان سال و83 در سلطنت استقلال
~~یافت .
# یعد از شاهرخ تیموری ترکمانان قراقویونلو قدرت یافتند وقسمت های
# ~~غربی ومرکزی وجنوبی ایران را در دست گرفتند از این رو چون آق -
# ~~قویونلو ما بر فارس تسلط یافتند پادشا هان هرموز خراج سالیانه خود را
~~بهازون
# ~~حسن (821 - 882) میپرداختند ولی پس از مرگ !و بعلت اختلاقی که درکار
# ~~جانشیناتشن حاصل شد ملوک هرسوز یعنی سلک شهاب الدین ابن تورانشاه
~~وسلغور PageV02P123
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0507.png)

# ~~شاه اول پسر ملک شهاب الدین وتوران شاه سوم پسر سلغور شاه اول از اطاعت
~~سر -
# ~~پیچی کردند چنانچه سلغر شاه بن ملک شهاب الدین که چزیره بحرین را هم
~~درسال
# ~~890 مجددامسخر ساخته بود رسما از اطاعت امیر بایسنقر آق قویونلو سر
~~پیچی کرد
# ~~و امیر با یسنقر یکی از امرای خود را بنام خلیل موصلو بدفع او قرستاد و
~~او متصرفات
# ~~بری ملوک هرموز را مسخر ساخت ولی بعلت نداشتن کشتی نتواتست برجزیره
~~هرموز
# ~~دست یابد - بعد از تورانشاه سوم پسرش سلقر شاه دوم بحکوست رسید .
# در زسان سلغر شاه دوم بود که البو کرک1 امیر ms313 البحرپرتقالی درسال 13 9
~~جزیره
# ~~هرموز را متصرف شدا .
# پرتقالی ها که از چندی پیش در هندوستان تجارتخانه هائی دایر کرده بودند
# ~~در صدد برآمدند که بر خنیج فارس نیز دست یایند. از این رو آلبه کرک
~~نایب -
# ~~السیطنه قسمت پرتقالی هند درسال 912 ه (6 .15 م) با 4  کشتی عازم خلیج
# ~~قارس شد ایتدا بندر قلهات مر کز حکمران ایرانی عمان را مورد تعرض قرار
~~دادولی
# ~~شرف الدین حکمران ایرانی قلهات مقاومت مردانه ای نمود باین جهت آلبو
~~کرک
# ~~بمسقط رفت و این شهر را گرفته غارت نمود و پس از سطیع ساختن حکام بندر
~~سحار
# ~~و خور فکان بعلت بروز اختلاف بین قرماندهان کشتی های او ناچار سراجعت
~~نمود-
# ~~سأل بعد پس از تهیه کشتی های بیشتری یطرف جزیره هرسوز راه افتاد وابتدا
~~یندر
# ~~قلهات را که در دفعه پیش یفتح آن نایل نشده بود ستصرف شد واز طریق رأس
# ~~مستداه عازم جزیره هرموزشد تا با تصرف این سر کز سهم تجارتی ببحرین و
~~کیش و
# ~~لارک وقشم وعمان ومسقط ومیناب نیز استیلا یابد.
# بطوریکه گفته شد در این سوقع حاکم جزیره هرموز سلغور شاه بن توران شاه
~~PageV02P124
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0508.png)

# ~~بود1 .او در این سوقع طفلی 12 ساله بود و در تحت سرپرستی وزیر کاردانش
~~خواجه
# ~~عطار حکوست میکرد . چون آلبو کرک با تمامی جهازات جنگی خود در مقابل
~~هرسوز
# ~~لنگر انداخت بملک هرموز پیغام داد که اطاعت پادشاه پرتقال را بپذیرد
~~وخراج
# ~~بیردازد والا جزیره رامنهدم خواهد ساخت سلک هرسوز پیشنهاد او را
~~نپذیرفت وبه
# ~~مدافعه پرداخت ولی سغلوب شد ومجبور بپرداخت ه هزار اشرفی بعنوان غرامت
# ~~گردید و معاهده ای نیز با آلبو کرک بست که بموجب آن هر سال باید 15
# ~~هزار اشرفی به پادشاه پرتقال بپردازد و از کالاهای پرتقالی که وارد
~~هرموز میشود
# ~~گمرک نگیرد و مردم هرسوز و بنادر و جزایر تا بعه اجناس خود را بهمان
~~قیمتی که
# ~~بین خود معاملهمی ms314 نمایند به پرتقالیان بفروشند و به آلبو کرک زمینی
~~برای ساختن
# ~~قلعه نظامی واگذارنماید.
# آلبو کرک پس از تصرف جزیره بزودی شروع بساختن قلعه نظامی کرد و مقدار
# ~~زیادی مال التجاره بدانجا فرستاد و دستورداد که آن را بقیمت ارزانتری
~~بفروشندتا
# ~~توجه ورضایت مردم را جلب نمایند .
# هنگامی که پرتقالیان بساختن قلعه مشغول بودند از طرف شاه اسمعیل صفوی
# ~~فرستاده ای بجزیره هرموز آمد و از سلک هرموز خراج سعمولی سالیانه را
~~سطالبه نمود
# ~~او نیز به آلبو کرک برای کسب تکلیف مراجعه کرد آلبو کرک جواب داد که
~~هرسهز
# ~~بپادشاه پرتقال تعلق دارد وملک هرسوز نباید بکسی دیگرخراج ببردازد سپس
~~سقداری
# ~~گلوله توپ وباروت و تفنگ پیش پادشاه هرسوز فرستاد و پیغام داد که اینها
~~را
# ~~برای شاه اسمعیل بفرست زیرا پادشاه پرتقال بمادستهر داده است که غیر
~~ازاین اشیاء PageV02P125
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0509.png)

# ~~چیز دیگری بدشمنان خود ندهیم من خود همینکه ساختمان قلعه هرموز پپاپان
# ~~رسید تمام سواحلی را که در تصرف شاه اسمعیل است به نام پادشاه پرتقال
~~خواهم
# ~~گرفت 1.
# در سال *91 ه (4 . ه1 م) در بین ناخدایان کشتیهای آلبوکرک اختلاف
# ~~افتاد و عدهای از آنان از او نافرمانی کردند یاین جهت مجبور شد که
~~بهندبر گردد .
# ~~در هند درسال 919 سقیری از طرف شاه اسمعیل پیش او آد و آلبو کرک که در
# ~~این موقع گرفتار قیام شیخ عدن بود برخلاف سایق فرستاده شاه اسمعیل را
~~بگرمی
# ~~پذیرفت. در این موقع خبر یاقت که پادشاه هرموز وفات یافته وپسرش توران
~~شاه
# ~~چهارم (919 - 928) بجای او بحکوست رسیده است و از شاه اسمعیل اطاعت
~~دارد
# ~~و تعهد نموده که خراج سالیانه هرموز رابخدمت آن پادشاه بفرستدباین جهت
~~آلبو کرک
# ~~برادر زاده خو پیرو2 را با چهازات مهیا در تابستان سال 919 بهرموز
~~فرستاد او
# ~~پس از رسیدن بجزیره هرموز از توران شاه خراج سالیانه را خواست .
~~تورانشاه تا
# ~~چهارده هزار اشرفی بعنوان علی الحساب باو داد و ms315 پیرو نیز یآن قناعت
~~کرده بطرف
# ~~بحرین رقت ولی بگرفتن آن موفق نشد و پهندوستان بر گشت3.
# آلبو کرک دراوایل سال 1 92 ه شخصا عازم تسخیر هرموزشددر این موقع رئیس
# ~~احمد حاکم ایرانی مسقط که از اوضاع نایسامان این جزیره اطلاع یافته بود
~~بدین
# ~~جزیره آمده توران شاه را دستگیر و زندانی ساخته بود ولی چون از آمدن
~~آلبوکرک
# ~~خبر یاقت توران شاه را رها ساخته وقلعه شهر را یتصرف پرتقالی ها داد .
~~در این
# ~~بین از طرف پادشاه صفوی فرستاده ای پیش آلیو کرک آمد و با او قراردادی
~~به این
# ~~شرایط بست : PageV02P126
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0510.png)

# 1- کشتی های پرتقالی ها در لشکرکشی های ایرانیان به بحرین و قطیف
# ~~کمکی کنند.
# 2- پرتقالیها در خاموش ساختن شورشی که در مکران روی داده بود با شاه
# ~~اسمعیل کمک نمایند .
# 3- ایرانیها و پرتقالیها مشتر کا بر ضد ترکان عثمانی بجنگند.
# یی- توران شاه مانند سابق بنام پادشاه پرتقال در حکومت هرموز باقی
# ~~بماند .
# آلبو کرک بعد از انعقاد این معاهده فرماندهی جهازات جنگی پرتقالی را به
# ~~برادر زاده خود پیرو واگذاشت و خود بهند بر گشت. و کمی بعد یعنی در 23
~~ذی-
# ~~القعده سال (52 در بندر گوا وفات یافت (ه1 دسامبر سال 1515 م)
# توران شاه که ناچار اطاعت دولت پرتقال را پذیرفته بود خواست درسال
# ~~925 رئیس شهاب الدین حاکم بندر قلهات را که دم از استقلال سیزد از
~~حکومت
# ~~بود کمک خواست ولی رئیس شهاب الدین سخت مقاوست کرد و کشتی های پرتقالی
# ~~را شکست داد وعدهای ازپرتقالیان را بقتل رسانید . شکست پرتقالیها در
~~قلهات مردم
# ~~جزایر و سواحل خلیج فارس را که از ظلم وستم آنان بجان آمده بودند بر
~~علیه آنان
# ~~بر انگیخت چنانچه در سال 27» در سراسر سواحل عربستان از قلهات تا بحرین
# ~~شورشی بر ضد پرتقالیان برخاست . توران شاه نیز ازاین موقعیت استفاده
~~کرده با
# ~~فرستادن نامه های محرمانه بجمیع عمال ایرانی سواحل خلیج فارس دستور داد ms316
~~روز
# ~~معینی به پاد گانهای پرتقالی بشورند و خود نیز در آخر ذی الحجه همان
~~سال بر
# ~~ساخلوهای پرتقالی هرموز حمله برد و عده ای از پرتقالیان را بقتل رسانید
~~و جمعی
# ~~از آنان پقلعه یناه برده سنتظر رسیدن کمک از هندوستان شدند. بعلت رسیدن
~~قوای
# ~~کمکی ازهند توران شاه که مقاومت را بیهوده میدانست شهر را آتش زد و خود
~~بجزیره PageV02P127
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0511.png)

# ~~قشم فرار نمود ودر آنجا بدست یکی از همراهانش کشته شد (528) بعد از
# ~~قتل توران شاه برادر زاده 13 ساله اش بنام محمد شاه بن سیف الدین
~~بپادشاهی
# ~~هرموز رسید واو در رمضان سال 929 دربندر میناب یا پرتقالیها سعاهده ای
~~بست
# ~~پس ازآن بهرموز آسده تحت حمایت دولت پرتقال بحکومت مشغولشد .
# درسال 934 محمد شاه بعلت ظلمی که پرتقالیان پر مردم سینمودند برعلیه
# ~~آنان قیام کرد بار دیگرحکام ایرانی مسقط وقلهات بتبعیت ازپادشاه هرموز
~~سریشورش
# ~~برداشتند . تایپ السلطنه هند پرتقال بطرف خلیج فارس آمد چون ببندر
~~قلهات رسید
# ~~برخلاف گذشتگان با سردم بمسالمت رفتار نمود و بآنان وعده داد که
~~فرمانده پرتقالی
# ~~هرسوز را تنییه ثماید و درسسقط نیزبهمین ترتیب رفتار نمود بعد بهرموز
~~آمده اختلاف
# ~~بین محمد شاه وفرسانده پرتقالی را برطرف ساخت وپمس از گرفتن خراج عقب
~~افتاده بهند
# ~~بر گشت .
# در اواسط قرن «1 میلادی ترکهای عثمانی پش از تصرف بین النهرین در
# ~~خلیج فارس ظاهر شدند و درنتیجه بین آنان وپرتقالیها بر سر تصرف سواحل و
~~جزایر
# ~~خلیج فارس کشمکش و نزاع در گرفت وتر کهای عثمانی تا سسقط را ستصرف شدند
# ~~و این شهر را درسال 3 95 ه. گلوله باران کردند و درسال . * * نیز همین
~~سعامله را با
# ~~این شهرنمودند وپس ازدستگیری جمعیاز پرتقالیان بطرف جزیرهآ هرسوز رقتند
~~وپس از
# ~~غارت شهر از جلو جهازات جنگی پرتقالیان که ازهند بکمک آنها آمده بود
~~گریخته
# ~~و آنچه را که ازغارت مسقط وهرموز بدست آورده بودند بیصره وسپس بمصر
~~بردند.
# ~~این ms317 لشکر کشیها درسال « 9 نیز تکرار شد ولی این بار پرتقالیها درمقابل
~~بندر مسقط
# ~~جهازات ترکان را شکستی سختدادند و ازآن پس تااندازهای ازتعرض سفاین
~~ترکان
# ~~عثمانی بجزایر وبنادر خلیج فارس کاسته شد . وچون دراوایل قرن 1 م.
~~انگلیس ها
# ~~در هندوستان مستقر شدند در صدد برآمدند تفوذ تجارتی خود را در سواحل و
# ~~جزایر خلیج فارس توسعه دهند . ازاین پس پرتقالیها با رقیب سرسخت دیگری
~~روبرو
# ~~شدند .

PageV02P128

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0512.png)

# ~~سسعد
# اما سلاطین صفوی که همیشه از زمان شاه اسمعیل در صدد برانداختن نفوذ
# ~~پرتقالیان از جزایر و سواحل خلیج قارس بودند وشاه اسمعیل بطوریکه گفتیم
~~چون
# ~~وسیلهآ کافی برای تصرف جزیره هرموز نداشت با البو کرک از در مصالحه در
~~آمد و
# ~~با اینکه درسال8 92 درتمام سواحل وجزایر مردم برعلیه پرتقالیان قیام
~~کرده بودند
# ~~ولی پادشاه صفوی چون گرقتار جنگهای داخلی یود نتوانست پمدد آنان پشتاید
~~و
# ~~در نتیجه پرتقالیها مخصوصا پس از شکست دادن بحریه دولت عثمانی درسال 91
# ~~درخلیج فارس صاحب اختیار مطلق شده جزیرهآ هرموزرا بواسطةآ موقعیت خاصی
~~که
# ~~داشت مر کز عملیات جنگی خود قرار داد ولی بعلت حرص وطمع حکام پرتقالی
# ~~هرموز این جزیره بتدریج زو پخرابی رفت و تجارت آن کم کم ازاهمیت سابق
~~افتاد .
# در زمان شاه طهماسب پادشاه پرتقال با اعزام سفیر و تقدیم تحف و هدایا
# ~~اظهار دوستی کرد ولیشاه طهماسب بعلت ظلم وستم عمال پرتقالیان بمردم
~~جزایر و
# ~~سواحل خلیجفارس سفیر دولت پرتقال را منظور نظر قرار نداد و تا آخر عمر
~~آنان را
# ~~اجازهآ مراجعت نیزنداد . پس از آن نیز بین سلاطین صفوی و دولت پرتقال
~~وسپس دولت
# ~~اسپاتیا که درسال 98ه. (.8ه1 م) باضمیمه ساختن کشور پرتقال بمملکت خود
# ~~جای او را گرقته بود روابطی برقرارنتد تااینکه شاه عباس درصدد برآمد
~~چزیرهآ هرموز
# ~~را ازتصرف آنان پدر آورد .
# محمد شاه بنا بنوشتهآ مؤلف جهان آراء درسال * ب9 ه. وفات یافت و پسرش
# ~~فرخ شاه بجایش نشست ms318 . فرخ شاه نیز درسال . 101 ه . وفات یافت وپسرش
~~قیروزشاه
# ~~جانشین او شمد.
# در آغاز سلطنت فیروز شاه سپاهیان دولت صفوی که ازطرف الله وردی خان
# ~~وای فاوین مومفتاده سده بود پموین راحرفتند وبندر جرون ثیز که
~~پرتقالیان آن را PageV02P129
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0513.png)

# ~~گمیرو ویا گمبرون1 سینامیدند مورد تعرض سپاهیان الله وردیخان قرار
~~گرفت.
# یا اینکه قیلیپ سوم پادشاه اسپانیا با فرستادن سفرا وتقدیم هدایا از
~~شاهعباس
# ~~خواست که سپاهیان الله وردیخان ازتعرض بجرون وتصرف بحرین دست بردارند
~~ولی
# ~~شاه عباس با اینکه سفیر پادشاه اسپانیا را بگرمی پذیرفت و بخوشدلی
~~روانه کرد
# ~~ولی هر گز حاضر نشد که از تصرف بحرین دست بردارد ویا بندر جرون را
~~تخلیه
# ~~نماید.
# حکومتمحمود شیاه (1-31) . فیروزشاه درسال وفات یافت
# ~~و پسرش محمود شاه بحکومت هرموزرسید اوهم ماتند پدر درتحت حمایت پرتقالی
~~ها
# ~~بود و با پرتقالیان دراسترداد بحرین وترک تعرض ببندرجرون هم صدا شد ولی
# ~~الله وردی خان از تعقیب نقشههای خود دایر بتصرف تمامی سواحل و جزایر
~~خلیج
# ~~قارس متصرف نگردید و درسال**. .ه . یسرخود امایقلیخان را بمحاصره
~~پندرچرون
# ~~فرستاد ولی بعلت فوت الله وردی خان تصرف این بندر میسر نشد و
~~امامقلیخان که
# ~~بجای پد رحاکم فارسشده بود بشیرازبر گشت و درسال 33 10 ه. بدستور شاه
~~عباس
# ~~بندر جرون را مسخرساخت وبندری تازه درنزدیکی آن یتا نمود که بعدها به
~~بند رعباس
# ~~مهروف شد.
# درسال 2 .1 ه (1615م) شرکت هند شرقی انگلیس موفق شد که باایران
# ~~روابط تجارتی برقرارکند و بندر جاسک را با اجازه شاه عباس مر کزتجارتی
~~خودقرار
# ~~دهد. آمدن تجار انگلیسی بخلیج فارس خطر بزرگی برای پرتقالیان محسوب
~~میشد
# ~~ولی شاه عباس که درصدد یود هرموزرا ازتصرف پرتقالیها خارج سازد وجود
~~کشتی های
# ~~جتگی انگلیس را در آبهای خلیج فارس مفتنم شمرده خواست از وچود آنان
~~درراندن
# ~~پرتقالیها استفاده نماید یاین جهت با آنان دراین باره معاهدهای بست و
~~قراردادی
# ~~بین نمایند گان شرکت و امامقلی ms319 خان در بندر میناب باشرایط ذیل منعقد شد
~~: PageV02P130
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0516.png)

# - تقسیم غنائم بتساوی .
# 2- قلعهآ هرموز پس از تسخیر بوسیلهآ قوای طرفین ضبط گردد.
# 3- حاصل گمرک هرموز بتساوی بین طرفین تقسیم گردد .
# 4- اجناس انگلیسی که برایشاه و والی فارس فرستاده میشود ازپرداخت حقوق
# ~~گمرکیمعاف باشد.
# ه- اسرای عیسوی پانگلیس ها و اسرای سسلمان بایرانیها تسلیم گردد مگر
# ~~قرماندهآ پرتقالی هرموز وحکمران عیسوی آن که باید تسلیم ایران شود .
# - مخارج کشتیها وکارکنان آن ومصالح ناریه بتساوی پرداخت گردد .
# پس از انعقاد این قرارداد امامقلی خان ابتدا جزیرهآ قشم را که منبع آب
~~شیرین
# ~~جزیرةآ هرموز بود مسخر ساخت وعامل امیر هرموز را از بندر جلفار (رأس
~~الخیمه)
# ~~واقع درعمان برضد ساخلو پرتقالی هرموز بشورش واداشت واز آن طرف نیز راه
~~آب
# ~~شیرین وآذوقهآ لشکریان پرتقالی هرموزرا یست سپس باین بهانه که جزیرهآ
~~هرموز قبل از
# ~~آمدن پرتقالیها خراج گذار خان لار بوده وحالانیز بهمان ترتیب باید باشد
~~از پادشاه
# ~~هرموز خراج سالیانهرا مطالیه کرد ولی پرتقالیها زیربار نرفتند باین چهت
~~اماسقلیخان
# ~~در ربیع الاول سال 31 . 1 ه. با هزار نفر سیاهی بیندر جرون آمد و قسمتی
~~از سپاهیان
# ~~خود را برای تصرف قشم که مچددا پتسخیر پرتقالیها درآمله بود فرستاد بعد
~~یکمک
# ~~کشتی های انگایسی جزیرةآ هرموز را در دهم جمادی الاخرای همان سال متصرف
~~شد
# ~~ومحمود شاه اسیر لشکر ایران شد . او را بشیراز فرستادته و با اسارت او
~~حکوست
# ~~ملوک هرموز بپایان رسید.

PageV02P133

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0517.png)

### | اساهی ملوک هرعوز
# ~~- محمد درم کوب (اول پادشاهان قدیم هرموز)
# ~~2- سلیعال پسر محمد درم گوب
# ~~3- عیسی جاشو پسر سلیمان
# ~~4- لشکری پسر عیسی جاشو
# ~~0- کیفباد پسر عیسی جاشو
# ~~6- عیسی پسر کیقباد
# ~~7- محمود پسر عپسی
# ~~10 - شهاب الدین محمود پسرعیشی
# ~~11 - رکن الدین ملک محمود قلهاتی
# ~~12- ملک قطب الدین تهمتن پمرملک محمود قلهاکی 680
# ~~13- سیف الدین نصرت پسرملک محمودقلهاتی 691
# ~~14- رکن الدین مسعود پسرملک محمودقلهاتی 691-693
# ~~15- بهاء الدین ایاز سیفین
# ~~16 - عزالدین گردانشاه پسر سلغر ازفرزندان
# سلک ms320 شهابالدین محمود پسرعیسی %~% 711-72
# # 17- بهرام شاه پسرعزالدین گردان شاه %~% 721730 PageV02P134
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0518.png)

# ~~- سحمد شاه اول پسرقطب الدین تهمتن
# # 21 - قیروزشاه اول پسر محمد شاه اول %~% 802-39
# # 22- سیفالدین پسر فیروزشاه اول %~% 839)
# # 23- توران شاه دوم پسر فیروزشاه اول %~% 839
# ~~25- سلغرشاه اول پسرملک شهابالدین   24- ملک شهاب الدین پسر توران شاه
# دوم %~% معاصرتر کمانان آق-
# # 26- توران شاه سوم پسر سلغرشاه اول %~% ویونلو وقراقویونلو
# لقب داشته)
# # 28- توران شاه چهارم پسر سلغرشاه دوم %~% 91-928
# ~~330 - فرخ شاه پسر محمد شاه دوم
# ~~32 - فیروز شاه دوم پسر فرخ شاه PageV02P135
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0519.png)

### | فصل شش
# اتایکان لر بزرگ
# مساکن طوایف لر در زمان حکومت آل مظفر بدو قسمت لر بزرگ و لر کوچک
# ~~تقسیم میشد .
# لر بزرگ همان ناحیهآ بختیاری و کوه گیلویه بود که بین فارس وخوزستان و
# ~~اصفهان ولر کوچک قرار داشت ومرکز آن شهر ایذج یا مال امیر بوده لر کوچک
# ~~با لرستان فعلی تطبیق میکرد ومرکز آن شهر خرم آباد بوده.
# میان دو لربزرگ و کوچکشعبهآ اصلی رود کارون علیا بود . لربزرگ درجنوب
# ~~و لرکوچک درشمال آن قرار داشت .
# لر بزرگ بیش از لر کوچک اهمیت داشت زیرا بعلت واقع بودنش بین فارس و
# ~~عراق عرب حکام آن با اتابکان فارس وخلفای بغداد را بطه داشتند ونیز
~~بعلت کوهستانی
# ~~بودن وصعوبت لشکر کشی اغلب ازحکام دیگراطاعت نمیکردند و باستقلال وخود-
# ~~سری سیگذرانیدند .
# ولی لرکوچک گرچه کوهستانی بود اما چون سرکز آن بر سر راه عراق عجم
# ~~و خوزستان قرار داشت اغلب درمعرض تهاجم فاتحین قرار سیگرفت .
# از حکومت لران دراین ناحیه تا اواسط قرن ششم هجری در کتب تاریخی ذکری
# ~~یمیان نیامده ولی درحدود سال348ه.ق . در دینور وهمدان ونهاوند شخصی
~~بنام
# ~~حسنویه بن حسین برز کانیاز رؤسای قبایل کرد حکومتی تشکیل داد
~~وباندازهای اقتدار PageV02P136
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0520.png)

# ~~یافت که سورداعتناء امرای آل بویه تیزقرار گرفت.1
# عضد الدولهآ دیلمی (338 -372) بعد از مرگ حسنویه (369 ه) متصرفات
# ~~او را تحت تصرف خود در آورد ولی بدر پسر حسنویه را ms321 در حکومت باقی
~~گذاشت.
# ~~بدرمورد احترام فخرالدوله دیلمی (390 - 387) نیز بود2 وفخرالدوله دختر
~~او را
# ~~بزنی برای پسرش گرفت.
# در کشمکشی که یین سیدهخاتون و پسرش مچدالدوله اتفاق افتاده سیده خاتون
# ~~ازبدر کمک گرقت و به ری لشکر کشید ومجدالدوله را دستگیرساخت وچون
~~درحکوست
# ~~مستقر شد بدر را خلعت داده بمحل حکوست خود قرستاد2.
# موقعی که بدر یکمک سیده خاتون رفته بود پسرش هلال برعلیه او قیام کرد
# ~~ولی درجنگی کشته شد . مدت حکومت بدر « 3 سال پوده و در ساله .* در
~~گذشته
# ~~اسدثث و
# جانشین بدر نوادهاش طاهربن هلال پیش از یک سال حکومت نکرد وبوسیلهآ
# ~~شمس الدولهآ دیلمی درسال، . از محل حکومت رانده شد و پس از آن تیز
~~بزودی
# ~~بقتل رسیل.
# درموقع ضعف حکام بنی حسنویه قسمت هائی از قلمرو آنان بدست امرائی دیگر
# ~~ازاین خاندان افتاد مخصوصا که دراین زمان درایران غربی و جنوبی دولت
~~مقتدری
# ~~وحود تداشت زیرا که پس از مرگ عضدالدوله دیلمی (372) فرزندانش بر سر
# ~~تاج وتخت با یکدیگر در جنگ و تزاع بودند ازاین جهت فرزندان بدر بن
~~حسنویه
# ~~توانستند مدتیرا در کردستان وقسمتی از لرستان بحکومت پپردازند .
# یکی از این اسرا عناز تام داشت که شهروز و کرسائشاه را در تصرف گرفت.
# ~~حکومت جانشیناناو دراین ناحیه از نیمه دوم قرن چهارم هجری شروع شده
~~وتاصدسال PageV02P137
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0521.png)

# ~~اداسه داشت . امرای بنی عناز خراج خود را بوسیله امرای حسنویه بخزانه
~~آل یویه
# ~~میفرستادند و پس از آن نیز خراج گذار سلاجقه بودند . سلسله بنی عناز
~~بدست اتابکان
# ~~لرکوچک ازسیان رفت.
# فرزند دیگر بدر برسق نام داشت که درنواحی الشتر و نهاوند وهمدان حکوست
# ~~داشت و بعد از انقراض خانواده حسنویه حکوست قسمتی از قلمرواین خانواده
~~باوداده
# ~~شد و او معاصر مسعودبن سلک شاه سلجوقی بود و با او بنای سخالقت راگذاشت
~~یاین
# ~~جهت سلطان مسعود یر اوتاخته او را باطاعت آورد خانواده برسق بوسیله تر
~~کان آق
# ~~سنقری منقرض گردید.
# از آنچه ms322 گذشت چنین معلوم میگردد در زمانی که آل بویه در ایران مر کزی و
# ~~جتویی حکوست داشتند نواحی غربی ایران تا اوایل قرک پنجم هجری تحت تسلط
# ~~خانوادهآ حسنویه بود و بطوریکه گفته شد این خانواده ابتدا از آل بویه
~~وسیس از
# ~~سلجوقیان اطاعت سیکردند. دراین دوره هنوز از حکومت لران دراین ثاحیه
~~خبری نبود .
# آمدن لران بلرستان وتشکیل حکومت - در قرن پنجم هجری شخصی ینام
# ~~فتح الدین فضلویه1 درشام در دامنه های جبل السماق در تزدیکی حلب میزیست
~~و PageV02P138
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0522.png)

# ~~او که عمری طولانی یافته بود و بعلت کهولت نمیتوانست از عهده اداره
~~اسور طایفه
# ~~خود برآید پسرش علی را بریاست قوم انتخاب نمود .
# علی که دائما با حکام شام در زدوخورد بود با جمعی از افراد طایفه خود در
# ~~یکی از جنگها کشته شد باین جهت پسرش ابراهیم طایفه خود را بحوالی سیافا
~~رقین
# ~~آورده در آنجا اقامت گزید و بعد از او پسرش محمد بآذربایجان دوچ کرده
~~با اجازه
# ~~سلجوقیان درآن ایالت مسسکن گرفت و بین او و امیره دباج حاتم گیلان نیز
~~وصلت
# ~~اقتاد
# محمد سپس بلرستان آمده در جلگه های شمالی اشتران کوه اقامت گزید او که
# ~~ابوطا هر کنیت داشت در جنگ یا شبانکار گان در زمان اتابک سنقر شجاعت ها
~~بخرج
# ~~داد و بفرمان او بحکومت لر بزرگ رسید ولی در سال. ع ه از اطاعث اتایک
~~بیرون
# ~~آمد و خود را سستقل خواند از این چهت اغلب سورخین آغاز حکمرانی اتابکان
~~لر
# ~~بزرگ را از همان سال .*ه ه میداتند.
# او پس از بیرون آمدن از اطاعت اتایک سنقر خود را اتابک نامید بنابراین
# ~~اتابکان لر درواقع اتایکان اصلی که لقب بزرگان لشکری سلجوقیان است
~~تمیباشند
# ~~واین خانواده بمناسبت اینکه نام جدشان فضلویه بود بفضلویه نیز معروقند
~~.
# اتابک ابوطاهر ه پسر داشت : هزار اسب - یهمن - عمادالدین پهلوان -
# ~~نصرتالدین احمد سعروف به ایلوا گوش - قزل - بموجب وصیت او فرزند ارشدش
~~هزار PageV02P139
# ![image ms323 filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0523.png)

# ~~اسب (570 - 629) بحکومت رسید ومال امیر (ایذج) را بیا یتختی انتخاب
~~نمود و
# ~~بعدل وداد پرداخت . آوازه عدلش در جهان پیچید باین جهت اقوام وقبایل
~~کرد
# ~~ساکن جبل السماق شام بلو بزرگ کوچ کردندا .
# اتابک هزاراسب بعد ازآمدن قبایل وطوایف مزبور بشولستان حمله برد وآنجا
# ~~را نیز مسخر ساخت . او معاصر بود با اتابک تکله سلغری (571 - 591) .
~~اتابک
# ~~تکله چند بار با او بر سر قلعهآ منگشت ( واقع در جنوب غربی ایذج) یجنگ
~~پرداخت
# ~~ولی هر بارشکست خورد ولی بعدها صلحی بین آنان برقرارشد و اتابک هزار
~~اسب
# ~~دختر اتابک تکله را بازدواج درآورد و از این ازدواج پسری بدنیا آمده که
~~نام او را
# ~~نیز تکله گذاشتهاند . اتابک هزار اسب پسرخود تکله را پیش الناصرلدین
~~الله (575-
# ~~632) خلیفه عباسی فرستاد و تقاضای لقب اتابکی نمود و خلیفه نیز تقاضای
~~او را
# ~~پذیرفته برایش خلعت و سنشور اتابکی فرستاد . سلطان محمد خوارزمشاه نیز
~~هنگامی
# ~~نکه بعراق آمد با او بخوشی رفتار کرد و دختر او را برای پسرش غیاث
~~الدین بزنی
# ~~گرقت. سوقعی که سلطان محمد خوارزمشاه از مقابل لشکریان مغول میگریخت
~~اتابک
# ~~هزار اسب بالشکریان خود بکمک او رفت ولی بعلت سعایت اطرافیان سلطان
~~اتابک
# ~~از او رنجیده خاطر شده بمقر حکومت خود بر گشت.
# اتابک تکله بن اتابک نصرتالدین هزار اسب (626 - 256) بعد از پدر
# ~~بحکومت رسید و اومعاصراست بااتایک ابوبکرین سعد (623 - 658) اتابک قارس
~~PageV02P140
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0524.png)

# ~~چون خبر وفات اتا یک هزار اسب بفارس رسید اتابک ابوبکر بلر بزرگ لشکر
~~کشید
# ~~ولی شکست یافت . سپس اتابک تککله پلر کوچک لشکر برد و با حسامالدین
~~خلیل
# ~~پسر زاده شجاع الدین خورشید حاکم لر کوچک جنگ کرد و قسمتی از لر کوچک
~~را
# ~~متصرق شد . دراین موقع بهاءالدین گشتاسب وعمادالدین یونس سرداران
~~لشکرخلیفه
# ~~ازطرف خوزستان پلرستان لشکر کشیدتد و خرابی بسیارببارآوردند وقزل عم
~~تکله رادستگیر
# ~~کرده زندانی ساختتد . تکله بعد از مراجعت از لر کوچک با سرداران خلیفه
~~بجنگ ms324
# ~~پرداخت. در این جنگ عمادالدین یونس کشته شد و بهاء الدین گشتاسب نیز
~~اسیر
# ~~گردیاد ولی درمقایل آزادی قزل از زتدان رها شد.
# در سال ه5، که هلا کوخان عازم فتح بغداد بود تکله بخدمت او رسید و
# ~~اظهار اطاعت نمود و در فتح بغداد هولاکوخان را یاری داد ولی چون هولا
~~کواز
# ~~تأثر او در فتح یغداد و کشتارسلمانان بدست سغولان اطلاع یافت در صدد
~~دستگیری
# ~~اوبرآد . تکله چون از قصد هولا کوخان اطلاع یافت بلرستان برگشت . هولا
~~کوخان
# ~~کیتوبوقاتویان رابرای دستگیری او بلرستان فرستاد . الب ارغون برادر
~~تکله مصلحت
# ~~درآن دید که خود بخدمت خان مغول رفته او را برسر رضا آورد ولی یدست
~~تشکریان
# ~~مغول دستگیر شد . اتابک تکله پس ازشنیدن این خبر در قلعه منگشت متحصن
~~شد
# ~~ولی هولاکوخان اورا اسن داد چون او یخدست خان بغول رسید هولا کو او را
~~با
# ~~خود بتبریز برد و بمحا کمه کشید وپس از ثبوت گناهش او را در ذی قعده
~~سال * 95
# ~~یقتل رسانید هواخواهان تکله جسدش را مخفیانه بلرستان برده در قریه زرده
~~دفن
# ~~اکوردند1.
# اتابک شمس الدین الب ارغون (656 - 671) - پس از قتل اتابک تکله
# ~~هولا کوخان حکومت لر بزرگ را بشمس الدین الب ارغون برادر اتابک تکله
~~داد PageV02P141
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0525.png)

# ~~و از این زسان است که اتابکان لر بزرگ رسما باطاعت ایلخانان درآمده و
~~از طرف
# ~~آنان بحکومت پرداختهاند . انابک الب ارغون مدته سال حکومت کرد و
~~درآیادی
# ~~لر بزرگ کوشید 1 و از او دو پسر ماند یوسف شاد و عمادالدین پهلوان.
# اتابک یوسف شاه (671 - 684) - اتابک یوسف شاه که هتگام مرگ پدر
# ~~ملازم خدمت اباقاخان بود یفرمان خان مغول یحکوست رسید بااین حال اغلب
~~در اردو
# ~~بسر سیبرد و در جنگهای اباقاخان شرکت مینمود چنانکه در جنگ او یا براق
~~خان
# ~~درخراسان شرکت داشت و زسانی که اباقاخان برای سر کوبی حکام گیلان بان
~~حدود
# ~~رقت و نزدیک بود گرفتار گردد اتابک ms325 یوسف شاه او را از مرگ نجات داد
~~یاین جهت
# ~~ایاقاخان او را مورد نوازش قرار داد و خوزستان و کوه کیلویه و شهر
~~فیروزان (واقع
# ~~در هفت فرسنگی اصفهان) وگلپایگان را ضمیمه قلمرو او ساخت.
# چون ایاقاخان در گذشت وسلطان احمد تکوداربا یلخانی رسید و نزاع واختلاف
# ~~یین سلطان احمد وارغون خان یروز نمود اتایک یوسف شاه با دوهزارسوار و
~~ده هزار
# ~~پیاده بکمک سلطان احمد رفت و چون ارغون خان غالب گردید اتابک یوسف شاه
~~از
# ~~راه بیابان توت ینطنز آسد تا از آن راه خود را بلرستان برساند و در این
~~سسافرت بعلت
# ~~شدت حرارت هوا و تبودن آب اکثر لشکریان او هلاک شدند .
# اتایک یوسف شاه سپس بخدمت ارغون خان رفت ومورد عنایت قرار گرفت واز
# ~~طرق او سأمورشد که خواجه شمس الدین محمد صاحب دیوان را کسه در این زسان
# ~~بلرستان رفته بود بارد و بیاورد. یوسف شاه خواجه رایخدمت خان سغول آورد
~~وخواجه
# ~~دختر خود را باتابک یوسف شاه داد . پس از آنکه خواجه شمس الدین محمد
~~بفرمان PageV02P142
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0526.png)

# ~~ارغون خان پقتل رسید اتابک یوسف شاه بفرسان ایلخان بلرستان بازگتت و
~~درآنچا
# ~~در سال 686 وفات یاقت 1 .
# اتایک یوسف شاه دانشمتدان را محترم میداشت و بااهل حکمت انس والفت
# ~~میورزید .
# اتابک افراسیاب (684 - 695) - اتاپک یوسف شاه دوپسرداشت: افراسیاب
# ~~و احمد . بعد از او افراسیاب بفرمان ارغون خان حکمت لر بزرگ رسید .
# او در آغاز حکومت خود از خان مغول درخواست نمود که ولایت کوه گیلویه
# ~~را که در مجاورت قلمرو حکوست او واقع شده بود بلرستان ضمیمه سازد و
~~تعهد نمود
# ~~که مال مقرر رازیاده برآنچه اتا بکان سلغوری میپرداختند بپردازد. ارغون
~~خان تقاضای
# ~~او را پذیرفت و بافراز کوه گیلویه از فارس فرمان صادر کرد و اتایک
~~افراسیاب کوه
# ~~گیلویه را در تصرف گرفت اما حکام شیراز بدریار خان عرضه داشتند که کوه
~~گیلویه
# ~~سرحد میان فارس ولر بزرگ است و ms326 اگر از تصرف حکام فارس خارج شود این
~~ایالت
# ~~از تعرض اران مصون تخواهد یود. چون ادعای آنان مقرون بصواب بود بکرات
~~فرمان
# ~~آوردند تا باز کوه گیلویه را درتصرق یگیرند امااتایک افراسیاب زیربار
~~نرفت وحکومت
# ~~این ناحیه را پپسرعم پدر خود قزل داد  . پس از چندی بین اتابک افراسیاب
~~وقزل
# ~~کدورتی حاصل شد . اتابک افراسیاب بکوه گیلویه لشکر کشید و قزل گریخته
~~بشیراز
# ~~رفت اتابک از مخالفت یرادران قزل که : نفر بودند اندیشه کرد و یاستمالت
~~او
# ~~پرداخت و از او خواست که جلال الدین وزیر را که باعث این کدورت میدانست
~~بقتل
# ~~برساند . قزل نیزچنین کرد . جمعی از اقارب ونزدیکآن وزیر از ترس
~~باصفهان گریختند
# ~~اتایک افراسیاب قزل را برای دستگیری گریختگان فرستاد واین سقارن سرگ
~~ارغون خان
# ~~(290) بود ازاین رواتا بک افراسیاب که از اختلال اوضاع دریار ایلخانی
~~اطلاع یافت بنای PageV02P143
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0527.png)

# ~~ثافرمانی را گذاشت و از پرداخت مال مقرر سرپیچی کرد و ایلچی را که یرای
~~تحصیل
# ~~مال آمده بود کشت و از طرف خود حکامی بهمدان و شهرهای دیگر عراق
~~فرستاد.
# اما قزل و براد رش سلغور شاه که پرای سر کوبی سخالفین یاصفهان آمده بودند
# ~~باید و داماد طغاجار نوئین را که شحنه این شهر بود کشتند وخطبه و سکه
~~پنام اتابک
# ~~افراسیاب کردند1.
# اتابک افراسیاب یا مغولان نیز در حدود کره رود (نزدیکی اراک فعلی) جنگی
# ~~نمود و آنان را شکستی سخت داد و یا اهل و عیال آنان بزشتی تمام رفتار
~~کرد باین
# ~~جهت مغولان بر گشته شکستی سخت بلران وارد ساختند .
# در این موقع یوسف شاه اتابک یزدهم که در اواخر عهد ارغون خان از اداء
# ~~سال مقرر بدربار ایاخان خودداری نموده بود فرستاده ایلخان را بقتل
~~رسانید و
# ~~چون گیخاتوخان بتخت ایلخانی نشست طولودای ایوداجی را مأمورتتبیه اتابک
~~یزد
# ~~نمودواوپس از فراری ساختن یرسف شاه باصفهان رفت . شحنه لروطرفداران
~~اوازاین شهر
# ~~اتفاق افتادولی لران شکست خورده گریختند. اتایک افراسیاب ms327 درقلعه منگشت
~~ستحصن
# ~~شد وسپس گرفتارشده بخدمت گیخا تو اعزام گردید اما گیخاتوخان بعلت خدمات
~~چندی
# ~~کدانابک یوسق شاه بدر اتابک افراسیاب یخانواده مغول کوده بود و بشفاعت
~~پیادشاه
# ~~خاتون قرختائی زن گیخاتوخان از تقصیر او گذشت و حکومت لر بزرگ را مجددا
~~باو
# ~~داد و او برادر خود احمد را در ملازمت ایلخان گذاشته وخود بمقر حکوست
~~آد اما
# ~~بازدست یظلم و جور کذاشت وعدهای از بزرگان قوم خود از آن جمله قزل و
~~سلغور
# ~~شاه را که باو د حنگها یاری بیدادند بقتل رسانید و درکارحکومت بطلق
~~العنان شد .
# جون غمازات خان بایلخانی رسید اتابک افراسیاپ بخدمت او رقت و سثل سابق
# ~~بحکوست لو یزرگ برقرار شد. در سال «29 ته غازان خان ببغداد میرقت اتابک
# ~~اقراسیاب در همدان پیش او رفت و سپس اجازه یافته بلر یزرگ بر گشت ولی
~~در وسط PageV02P144
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0528.png)

# ~~راه بامیر هرقداق حاکم فارس که نزد ایلخان میرفت برخورد و او اتابک را
~~با خود
# ~~پیش غازان خان برد و از او در نزدخان مغول آنقدر سعایت درد تا فرمان
~~قتل اتابک
# ~~صبادز شد .
# اتابک نصرت الدین احمد (995 - 733) - پس از قتل اتابک افراسیاب
# ~~پرادرش اتابک احمد بفرسان غازان خان بحکومت لربزرگ رسید و اومردی سلیم
~~النفس
# ~~بود و باشعرا و اهل ادب بحسن سلوک رفتار میکرد . ابن بطوطه که در زمان
~~حکومت
# ~~اتابک افراسیاب ثانی پسر اتابک احمد بلرستان سسافرت کرده گوید : اتابک
~~احمد
# ~~پادشاه خوبی بود و من از مردم سوثق شنیدم که او درقلمرو حکویت خود . *
~~1 خانقاه
# ~~ساخت و از آن مقدار ** تا در شهر ایذج بود . اتا بک احمد مالیاتی را که
~~میگرفت
# ~~بسه قسمت میکرد ثلث آن را صرف مخارج سدارس و زوایا مینمود و یک ثلث
~~بمصرف
# ~~قشون میرسانید وثلث باقی را صرف مخارج شخصی وکسان و نزدیکان خود میکرد
~~و
# ~~ازاین قسمت همه ساله هدایائی برای سلطان ابوسعید میفرستاد وگاهی نیزخود
~~بدیدار
# ~~آن پادشاه ms328 میرفت. من آثار خیر این اتابک درنقاط مختلف لرستان زیاد
~~دیدهام وبیشتر
# ~~این آثار در کوههای بلند وصعب العبور واقع است1.
# ونیز گوید: اتابک احمد مردی پارسا و نیکو کار بود و در زیر جامه خود قبای
# ~~زبر و موئین بر تن میکرده. یکبار که اتابک احمد بدیدار سلطان ابوسعید
~~رفته بود
# ~~یکی از خواص سلطان که جامه مؤئین اتابک را زره تصور کرده بود بگوش او
~~رسانید
# ~~که اتابک چون پیش تو میاید از زیر لباس خود زره میبوشد . ابوسعید فرمود
~~تا بنحو
# ~~خوشی این مطلب راتحقیق نمایند . روزی در حضور او امیرچوپان بزرگ امرای
~~عراق
# ~~و امیر سونج اسیر دیار بکر وشیخ حسن که هم اکنون (زمان تألیف
~~سیاحتنامه)
# ~~پادشاه عراق است برخاستند وبمزاح وخنده دراتا بک درآویختند و یدین
~~بهانه لباسهای
# ~~او رایازرسی کردند معلوم شد که در زیر جامه او قبای سوئین است. ابوسعید
~~که شاهد PageV02P145
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0529.png)

# ~~ماچرا بود ازجای برخاست و دست در گردن اتابک انداخت و اورا در کنارخود
~~نشاند
# ~~و بترکی گفت ( سن آتا ) یعنی تو پدر منی و هدایای اتا بک را چندین
~~برابر عوض
# ~~داد ویرلیغی صادر کرد که سن بعد از او و قرزندانش هیچ گونه هدایائی
~~خواسته نشود .
# اتایک احمد در ادبیات فارسی نیز نام نیکی از خود بیاد گا رگذاشته وسه
~~کتاب
# ~~فارسی بتام او تألیف شده است که عبارتتد از :
# 1- تاریخ معجم فی آثار ملوک عجم تألیف شرف الدین فضل الله حسینی قزوینی.
# 2 - معیار نصرتی در فن عروض وقوافی که در سال 13» فخری اصفهانی بتام
# ~~او تألیف کرده.
# 3 - تجارب السلف ترجمه کتاب الفخری ابن طقطقی با اضافاتی بقلم هندوشاه بن
# ~~ستجر نخجواتی .
# اتایک رکن الدین یوسف شاه دوم (733 - 740) - پسر اتابک نصرت الدین
# ~~احمد است. در زسان او سلطان ابوسعید آخرین ایلخان مغول وفات یافت و در
~~ایران
# ~~سلسله های مختلف روی کار آمد. اتابک یوسف شاه تیز از وضع آشفته ایران
~~استفاده
# ~~کرده ms329 بنای استقلال را گذاشت وشوشتر و حویزه و بصره را ضمیمه متصرفات
~~خود کرد
# ~~وخواست اصفهان را نیز مسخر سازد وبرای مستاصل ساختن حاکم اصفهان درصدد
# ~~برآمد که منبع زایتده رود را یبندد حاکم اصفهان برای اینکه او را ازاین
~~کار منصرف
# ~~سازد شهر فیروزان را بدو واگذاشت. مدت حکومت او هفت سال بود و در ششم
# ~~جمادی الاول سال . 74 درشوشتر وفات یافت چسدش را با یذج بردند و
~~درمدرسهای
# ~~که بر کن آباد سوسوم بود مدقون ساختند .
# مظفرالدین افراسیاب بن اتایک نصرتالدین احمد (740 - 751) - بعد از
# ~~یرادر بحکومت رسید وبا مردم بعدل و داد رفتار تمود. این بطوطه او را
~~مردی
# ~~شراب خوار و دائم الخمر نوشته و گوید . جز روزهای جمعه از متزل بیرون
~~نمیآمد 1 و PageV02P146
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0530.png)

# ~~نیز گوید اوبشیخ الشیوخ شهر که شیخ نورالدین کرمانی یود احترام زیاد
~~مرعی میداشت
# ~~و بزیارت او میرفت1 .
# در زمان اتابک افراسیاب شیخ ابواسحق اینجو برقارس تسلط یاقت و درلرستان
# ~~نیز اعمال نفوذ نموده ازلران در جنگ با امیر سبارزالدین محمد کمک
~~میخواست.
# اتابک ثورالورد بن افراسیاب (751 - 757) - بعد از پدر یحکومت رسید و
# ~~بنای عیش و عشرت را گذاشت و دست ببذل و یخشش گشاد و بر سر راهها بقاع
~~خیر
# ~~و رباطات پناکرد و املاک زیادی برآنها وقف نمود .
# بطوریکه در تاریخ آل مظفر گفته شده در سال 5 ب اصفهان یوسیلهآ شاه شجاع
# ~~در محاصره آمد وسید جلال میرمیران حاکم شهر متحصن شد وشیخ ابواسحق
~~ایتچو
# ~~برای گرقتن کمک پیش اتابک نورالورد بلر بزرگ رفت و بهمراهی اتا بک
~~نورالورد
# ~~باصفهان برگشت ولی چون در خود قدرت مقابله با لشکریان امیر مبارزالدین
~~محمد
# ~~ندید بشوشتر گریخت و اتا بک نیز بلرستان برگشت.2 .
# مؤلف تاریخ آل مظفر گوید : چون فارس بتصرف امیر مبارزالدین محمد درآمد
# ~~اتایک تورالورد در صدد کمک بامیر شیخ ابواسحق بود و امیر محمد بعلت
~~اینکه
# ~~شرف الدین مظفر را با اجداد اتابک ms330 نورالورد در ایام گذشته دوستی بود و
~~نیز ازجهت
# ~~بواصلت اتابک نورالورد با قراختای با شاه شجاع وشاه محمود خویشی داشت
~~باین
# ~~علت نمیخواست با او بمقابله برخیزد ولی چون اتابک نورالورد با امیر شیخ
~~ابواسحق
# ~~متحد شد ولشکر بمدد او فرستاد واو بطرف اصفهان حرکت کرد در مخالفت
~~اتایک
# ~~شبهه ای نماند . با اینکه امیر مبارزالدین محمد بعلت این عمل سخت متغیر
~~شد اسا
# ~~بواسطه دوستی با پدران او ابتدا مولانا ناصرالدین خنجی وسپس امیر کمال
~~الدین
# ~~حسین رشیدی وخواجه رکن الدین عمیدالملک و خواجه صدرالدین اناری را
~~فرستاد
# ~~تا او را از مخالفت یازدارد ولی نصیحت کارگو نیامد. درسال «75 که امیر
~~محمد PageV02P147
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0531.png)

# ~~در خارج اصفوان بود اتابک نورالورد فاضی قطب الدین را کسه مقدم قضات
~~لرستان
# ~~بود برسالت فرستاد تا جریمهای که از کیومرث صادرشده به عفومبدن گردد .
~~اسیر
# ~~مبارزالدین سحمد که چند نوبت او را عفو کرده ولی باز نقض عود کرده بود
~~قاضی
# ~~قطب الدین را اجازه مراجعت نداد تا بشیراز آمد1 .
# امیرمبارزالدین محمد چون بشیراز رسید برای تنبیه اتابک نورالورد عازم
~~لرستان
# ~~شد . در نزدیکی بهبهان با کیومرت بن تکله که ازطرف اتایک نورالورد بجنگ
~~اسر
# ~~سبا رزالدین محمد آمده بود بنبرد پرداخت واو را بقتل رسانید. در این
~~حین اتابک
# ~~پشنگ پسر عم و داماد اتابک نورالورد با عدهای از بزرگان بخدست
~~اسیرمبارزالدین
# ~~محمد آمد اتا بک نورالورد از شنیدن آن بقلعة صوسن پناه برد و اسیر
~~سپارزالدین محمد
# ~~وارد ایذج گردید وشاه شجاع را مأسور تسخیر قلعه سوسن نمود . اتابک
~~نورالورد از
# ~~قلعه سوسن گریخته در قلعهای دیگر ستحصن شد . شاه شجاع جمعی را بمحاصره
~~آن
# ~~قلعه بگماشت وخود پیش پدر آمد.
# امیر سبارزالدین محمد اتابک شمس الدین پشنگ را بحکومت لرستان تعیین
# ~~نموده و او را مأسور دستگیری اتایک نورالورد ساخت او نیز اتابک
~~نورالورد را گرفتار
# ~~کرده و نابینا کرد و امیر سبارزالدین محمد نیژ بشیراز مراجعت نمود ms331 .
# اتابک پشنگ بن یوسف شاه (757 - 792) - بطوریکه گفته شداز طرف امیر
# ~~مبارزالدین محمد بحککومت لر بزرگ رسید و تا سال 792 حکومت داشت . در
~~زمان
# ~~اوشاه منصور که از طرف سلطان احمدایلکانی درشوشترحکوست داشته وسپس
~~استقلال
# ~~یافته بود بولایت لربزرگ میتاخت. اتابک پشنگ برای دفع خطرات او از شاه
~~شجاع
# ~~استمداد نمود ولی شاه شجاع که بدرخواست سلطان احمد درصدد تنبیه عادل
~~آقا حاکم
# ~~سلطانیه بود از این رو دفع شاه سنصور را ببعد از مراجعت از سلطانیه
~~موکول کرد2 .
# اتابک احمدبن پشنگ (792 - 811) - بعد از مرگ پدر یحکومت رسید . در
~~PageV02P148
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0532.png)

# ~~آغاز کار ملک هوشنگ برادر کوچکتر برعلیه او برخاست ولی در جنگی گشته شد
~~و
# ~~میان طوایف لر اختلاف اقتاد . شاه منصور ازموقع استفاده کرده بلرستان
~~لشکر کشید
# ~~اتابک احمد که تاب مقاومت نداشت فرار اختیار نمود و باردوی امیر تیمور
~~رفت . شاه
# ~~متصور سلک اویس نامی را بحکومت لر بزرگ برداشت و خود بشیراز برگشت1 .
# چون در سال 790 امسیرتیمور برای تسخیر فارس یخوزستان رسید اتابک احمد
# ~~در دزقول بخدست او بار یافت و امیر تیمور او را پس از فتح شیراز بحکوست
~~لرستان
# ~~منصوب کرد و او نیز دو هزار خانوار لر را که بقرمان شاه منصور یقارس
~~کوچ داده
# ~~شده بودند دوباره با اجازه امیر تیمور بوطن خود براجعت داد .
# امیر تیمور برادران او را که افراسیاب ومسعود شاه نام داشتند در سال 798
# ~~بسمرقند فرستاد تا اگر اتابک احمد از فرمان او سرپیچد یکی از برادران
~~را بحکومت
# ~~لر بزرگ بردارد ولی پس از چندی امیر تیمور لرستان را بین او و برادرش
~~افراسیاب
# ~~تقسیم کرد . چون افراسیاب بلرستان آمد پین آن دو اختلاف افتاد و در
~~نتیجه زرستان
# ~~روی بخرابی گذاشت .
# چون پیر محمد نوه امیر نیمور بحکومت فارس رسید افراسیاب را مورد حمایت
# ~~قرار داد و احمد را دستگیر ساخته باردو فرستاد ولی امیر نیمور از سر
~~تقصیر او گذشت
# ~~ومجددا ms332 حکومت لرستان را باو داد . پس از مرگ امیرتیمور امیر زاده
~~پیرمحمد اتابک
# ~~احمد را گرفته در قلعه پهندر شیراز زندانی ساخت. درسال:1م که امیرزاده
~~اسکندر
# ~~بحکوست فارس رسید او را از زندان نجات داد و بحکومت لر بزرگ فرستاد.
~~اتایک
# ~~احمد چون یلرستان رسید دوباره بنای ظلم و ستم را گذاشت تا اینکه جمعی
~~برعلیه او
# ~~بتقق شدند ودر همان سال یقتلش رسانیدتد.
# ابوسعیدبن اتابک احمد (811 - 820) - پس ازقتل پدر بحکومت رسید و او
# ~~عم خود افراسیاب را دستگیرساخته زندانی نمود و سپس پیش امیرزاده اسکندر
~~حاکم PageV02P149
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0533.png)

# ~~فارس آمد. پس از یکی دوسال توقف در خدست او بحکومت لکرستال برفرازشد و
~~نا
# ~~سال . 82 در این مقام باقی ماند .
# اتایک شاه حسین بن ابوسعید بن اتابک احمد (820 - 827) - بعد از پدر
# ~~بحکومت رسید و در سال 827 بدست غیاثالدین بن کاوس بن هوشنگ کشته شد .
# غیاث الدین بن کاوس (827) . بعد از اتابک شاه حسین بحکومت رسید . در
# ~~زمان اومیرزا سلطان ابراهیم بن میرزا شاهرخ لشکر بلرستان برد و اواز
~~مقابل لشکریان
# ~~شا هرخ متواری شد و بحکومت این خانواده در سال 827 خاتمه داده شد .

PageV02P150

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0535.png)

### | اقابگان لر بزد گ
# ~~1 - فتح الدین فضلویه (ابوالحسن)
# ~~2 - علی بن فتح الدین فضلویه
# ~~3 - ابراهیم بن علی
# ~~4 - محمدین ابراهیم ملقب به ابوطاهر
# ~~5 - هزار اسپبن ابوطاهر محمد
# ~~6 - تکله بن هزار اسب
# ~~7 - شمس الدین الب ارغون بن هزار اسب
# ~~8- یوسف شاه بن الب ارغون
# ~~9 - افراسیاب بن یوسف شاه
# ~~10 - نصرت الدین احمدین یوسف شاه
# ~~11- یوسف شاه دوم ابن نصرتالدین احعد
# ~~12 - مظفرالدین افراسیاب بن نصرت الدین احمد
# ~~13 - نورالوردین افراسیاب بن اتابک احمد
# ~~14 - پشنگ بن یوسف شاه
# ~~5 - احمدبن پشنگ
# ~~16 - ابوسعید بن اتابک احمد
# ~~17 - شاه حسین ین ابوسعید
# ~~18 - غیاثالدین بن کاوس بن هوشنگین پشنگ PageV02P152A
# ~~55تا57
# ~~62675
# ~~65662
# ~~65 6717
# 68467
# ~~69568
# ~~733692
# ~~7473
# 751774
# ~~75775
# ~~792757
# 81179
# ~~8211
# ~~82782
# ~~827 PageV02P152B
# ![image ms333 filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0536.png)

### | فصلل هف
# اتایکان لر کوچک
# چون اقوام لربزرگ زیاد شدند هرقبیله برای یافتن علف خواری بطرف لرستان
# ~~فعلی حرکت کردند و هریک در موضعی قرار گرفتند بعضی بنام محل اقامت
~~وعدهای
# ~~بنام رئیس قبیله معروف شدند1 .
# شجاع الدین خورشید بن ابی بکربن محمد (570 - 621) - طوایف مختلف
# ~~لر کوچک ابتدا رئیس وسردارجدا گانهای نداشتند وخراج سالیانه خود را بدا
~~رالخلافه
# ~~بغداد سیپرداختند و چون حسنویه کرد درسال 348 در ناحیه دینور و
~~کرمانشاه و
# ~~همدان دولتی تشکیل داد شمال ومر کز لرستان را نیز ستصرف شد و این ناحیه
~~بعد از
# ~~حسنویه در دست جانشینان او باقی ماند . آنان ابتدا ازآل بویه وسپس از
~~سلجوقیان
# ~~اطاعت داشتند تا اینکه در زمان حسام الدین شوهلی (از قبیله ترک شوهلی)
~~حا کم
# ~~لرستان و خوزستان 2 عدهای از امرای لر کوچک درکار حکوست داخل شدند که
# ~~معروف ترین آنان شجاع الدین خورشید ابن ابی بکر است. اوابتدا ازطرف
~~حسام الدین
# 1- سؤلف شرفنامه طوایف مختلف لر کوچک را بدین نحو اسم سیبرد . کرسکی -
~~لینکی-
# ~~روز بهانی - ساکی - شادلوی - داود1 عیایی- مرنتروه جنگروی که امرای لر
# ~~کوچک خلاصه ایشاکید آر سعبه سلبوریاکد وازسعب دینراین اقوام آند کارانه
~~- زرجنگری - PageV02P153
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0537.png)

# ~~در قسمتی ازلرستان حکومت داشت و پس از مرگ او که در سال . ب* اتفاق
~~افتاد1
# ~~تمامی لر کوچک را درتحت اطاعت خودآورد وبرعلیه سلچوقیان قیام کرد ولی
~~پساز
# ~~چندی دست بظلم وجور گتتاد باین جهت مردم از دارالخلافه بغداد دفع او را
~~خواستار
# ~~شدنده الناصرلدین الله خلیفهآ عباسی (575 - 922) درصدد دفع اوبرآسد
~~شجاع الدین
# ~~خورشید در قلعه مانکره ( در بالای گریوه فعلی) متحصن شد و برادر خود
~~نورالدین
# ~~محمد را برای طلب پوزش بخدمت خلیفه فرستاد ولی خلیفه او را زندانی ساخت
~~و
# ~~سپاهیانی بمحاصره قلعه مانکره فرستاد . نورالدین محمد در حبس خلیفه
~~وفات یافت و
# ~~چون مدت محاصره قلعه بطول انجامید شجاع الدین خورشید از خلیفه طلب صلح
~~تمود .
# ~~خلیقه از سر تقصر او ms334 گذشت و او را مجددا بحکومت لرستان برداشت و او پس
~~از آن
# ~~مدت سی سال دیگر بحکومت پرداخت.
# شجاع الدین خورشید در زمان حیات پسر خود بدرالدین را بجانشینی اتتخاب
# ~~کرد ولی برادر زادهاش سیف الدین رستم بن نورالدین محمد کسه چشم طمع
~~بحکومت
# ~~ولایت لر دوخته بود درصدد برآمد او را از میان یردارد واز او نزد پدرش
~~سعایت
# ~~کرد تا اینکه بدراندین بفرمان پدر بهلاکت رسید. شجاع الدین خورشید که
~~بعلت
# ~~طول عمر خرف شده بود وبهمین علت فرمان قتل فرزند خود را صادر کرده چون
~~از
# ~~مرگ فرزند اطلاع یافت از غصه درسال :2. وفات یافت در حالی که عمر او
~~ازصد
# ~~سال گذشته یود .
# مؤلف عالم آرای عباسی گوید : او مردی کاردان و شجاع یوده وبا زیردستان
# ~~بمهربانی رفتارمیکرد وبسبب عدالتش قبراو مزار متبرک لران شد و در دوران
~~حکومت
# ~~او که نزدیک . ه سال بود مالیات لرستان پدربار خلیفه فرستاده سیشد2 .
# از بدرالدین بن شجاع الدین خورشید چهار پسر ماند بنام های : حسام الدین
# ~~خلیل - بدرالدین سسعود - شرفالدین تهمتن - وامیرعلی .

PageV02P154

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0538.png)

# سیف الدین رستم بن نورالدین محمد (621 -) - پس از مرگ شجاع الدین
# ~~خورشید بحکومت رسید و یا مردم بعدل و داد رفتار کرد و در آبادی لر کوچک
~~کوشید
# ~~وبرای آسایشی مردم وامنیت را ههاسعی بسیار کرد معذلک جمعی یا برادرش
~~شرف الدین
# ~~ابوبکر برعلیه او اتفاق نموده خواستند او را در حمام بقتل آورند ولی او
~~گریخته رو
# ~~یصحرا نهاد أما گرفتارشد او را بامیرعلی پسر بدرالدین سپردند و او نیز
~~بقصاص خون
# ~~پدر او را هلاک کرد .
# شوفالدین ابوبکربن نورالدین محمد - بعد از برادر بحکوست رسید وچون
# ~~برادرش عزالدین گرشاسب امیر علی بن بدر را بانتقام خون سیفالدین رستم
~~بقتل
# ~~رسانید خلیفه حسام الدین خلیل پسر بزرگتر بدرالدین بن شجاع الدین
~~خورشید را
# ~~که بعد از بحکومت رسیدن سیفالدین رستم به بغداد رفته بود بلرستان
~~فرستاد. آما
# ~~شرف الدین ابوبکرد رصدد ms335 برآمد او را از میان بردار وچون او از نیت شرف
~~الدین اطلاع
# ~~یاقت دوباره ببغداد رقت وشرف الدین نیز بزودی وقات یافت .
# عزالدین گرشاسپ - یعد از برادر بحکومت رسید و ملکه خاتون خواهرسلیمان
# ~~شاه ایوهای از رؤسای بزرگ کرد را که زن یرادرش بود بحباله نکاح خود
~~درآورد .
# ~~حسام الدین خلیل بار دیگران بلرستان آمد. عزالدین گرشاسب بجنگ او رفت
~~چون
# ~~عدهای از لران از عنالدین گرشاسب روی گردان شده بحسام الدین خلیل
~~پیوستند
# ~~عزالدین گرشاسب متهزم و گرفتارشد و حسام الدین خیلل پشفاعت زنش از
~~سرتقصیر
# ~~او گذشت و از قتلش صرف نظر کرد .
# حسام الدین خلیل بن بدرالدین بن شجاع الدین خورشید - چون بتخت حکومت
# ~~نشست ابتدا عزالدین گرشاسب را ولیعهد خود ساخت ولی سال بعداو را بقتل
~~رسانید .
# ~~زن عزالدین گرشاسب پسران خود را که شجاع الدین خورشید و سیفالدین رستم
~~و
# ~~نورالدین محمد نام داشتند نزد برادرش سلیمان شاه ایوهای فرستاد و از او
~~نخواست که
# ~~انتقام شوهرش را از حسام الدین خلیل بکشد . سلیمان شاه چندین جنگ با
~~حسام الدین
# ~~خلیل نمود تاعاقبت شکست یافت وقلعه بهاروقسمتی از کردستان بتصرف حسام
~~الدین PageV02P155
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0539.png)

# ~~خلیل درآمدج بس از چندی سلیمان شاه بکمک سپاهیان خلیفه بجنگ حسام الدین
# ~~خلیل آمد و در جنگی که درشاپور خواست ( در نزدیکی خرم آباد فعلی) اتفاق
~~افتاد
# ~~حسام الدین خلیل کشته شد . سرش را ازتن جدا کرده نزد سلیمان شاه
~~آوردند. سلیمان
# ~~شاه یر سرگ او متأسف شد و فی الیدیهه این رباعی راگفت :
# پیچاره خلیل بدر حیران گشته
### | تخم هوس بهار در جان کشته
# دیو هوسش ملک سلیمان سیجست
### | شد در کف دیوان سلیمان کشته
# قتل حسام الدین خلیل درسال . 4« اتفاق افتاده است ومغولان از شنیدن
# ~~خبر قتل او که از جانب آنان شحنه لرستان بود با سپاهیانی از همدان
~~ببغداد حمله
# ~~بودند و در نزدیکی خاتقین باسلیمان شاه در ربیع الاول سال 3* بجنگ
~~پرداختند .
# ~~خلیفه شرف الدین ms336 شرایی را بجلو ایشان فرستاد و او مغولان را منهزم ساخت
~~و بغداد
# ~~را از تعرض آنان نجات داد1.
# بدرالدین مسعود (640 - 658) - بعد از برادر بحکومت رسید و برای گرفتن
# ~~انتقام خون برادر پیش منکوقا آن رفت و از او در دقع سلیمان شاه و تصرف
~~بغداد و
# ~~استصال خلیفه که سلیمان شاه را مدد داده بود کمک خواست . منکوقا آن
~~بدرالدین
# ~~مسعود را موقع لشکر کشی هولا کوخان بایران فرستاد و چون سلیمان شاه در
~~واقعه
# ~~بغداد بقتل رسید بدرالدین مسعود زن وفرزندان او را بلرستان آورد ولی
~~آنان را گرامی
# ~~داشت و چون بغداد روی بآبادی نهاد آنان را مخیر گردانید که ببغداد
~~بروند یا در
# ~~لرستان بمانندبعضی ازآنان بیغداد رفتتد وعدهای در لرستان ماندند و
~~یدرالدین سسعود
# ~~دختران او را بنکاح فرزندان وخویشان خود درآورد.
# یدرالدین مسعود در سال 58» بمرگ طبیعی در گذشت. حا کمی بغایت عادل
# ~~بود وگویند قوت حافظه او باندازهای بود که چهار هزار مسئله از احکام
~~مذهب امام PageV02P156
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0540.png)

# ~~شافعی را در حفظ داشت. پادشاهی متقی و دیندار بود . با درویشان و اهل
~~تصوف
# ~~میانه خوش نداشت . از زمان حکوست او حکام لو یاطاعت ایلخانان در آمدند
~~ودر
# ~~واقع از طرف آنان در لرستان حکومت کردند.
# تاج الدین شاه بن حسام الدین خلیل (658 - 677) - پس از مرگ بدرالدین
# ~~مسعود بین فرزندان او که جلال الدین بدر وناصرالدین عمر نام داشتند با
~~تاج الدین
# ~~شاه پسر حسام الدین خلیل بر سر حکومت نزاع در گرفت و هر دسته بعدهای از
~~امرای
# ~~ایلخانی ملتجی شدند ویاردوی اباقاخان رفتند. بموجب قرمان اباقاخان
~~حکومت
# ~~لرستان یتاج الدین شاه مقرر شد . او پس از رسیدن بحکومت ینای نافرمانی
~~را گذاشت
# ~~و از پرداخت مال مقور بدریار ایلخان خودداری نمود یاین جهت اباقاخان
~~بقتل او
# ~~فرمان داد و او درسال 77 کشته شد .
# حکومت فلک الدین حسن وعزالدین حسین (677 - 692) - پس ازقتل
# ~~تاج الدین شاه حکومت لرستان بدو ms337 پسر دیگر بدرالدین مسعود یعنی فلکالدین
~~حسن
# ~~و عزالدین حسین رسید . این دو برادرکار حکومت را بین خود تقسیم نمودند
~~یعنی
# ~~حکومت دلای با فلکالدین حسن وحکومت اینجو با عزالدین حسین بود1 .
# آنان مدت ه1 سال بساین ترتیب حکومت کردند . فلکالدین حسن بغایت
# ~~زیرک ودانا وعزالدین حسین قهار و کینه توز بود . این دو یرادر قلمرو
~~حکومت خود
# ~~را از همدان تا شوشتر و از حدود اصفهان تا عراق عرب توسعه دادند و در
~~آبادی
# ~~کشور خود کوشیدند . اتقاقا هردو درسال 92 در گذشتند2 و
# جمال الدین خضربن تاج الدین شاه بن حسام الدین خلیل (692 -9933) -
~~بااینکه
# ~~دو برادرفوق هریک فرزندانی داشتند سعذلک گیخا توخان حکومت لرستان را
~~بجمال -
# ~~الدین خضرفرزند تاج الدین شاه داد . چون ازحکومت اویک سال گذشت حسام
~~الدین PageV02P157
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0541.png)

# ~~عمربعکین شمس الدین بن شرفالدین تهمتنین بدربن شجاع الدین خورشید که
~~یکی
# ~~از اموای جمال الدین خضر بود از فرمان او سرییچید و بکمک مغولان که در
~~اطراف
# ~~خرم آباد سکونت داشتند او را بقتل رسانید وبمرگ او تسل حسام الدین خلیل
~~ین پدر
# ~~بکلی برافتاد و حسام الدین عمربیک بحکومتلرکوچک رسید .
# حسام الدین عمربیک (693) - در آغاز حکومت او صمصام الدین محمود بن
# ~~نورالدین محمد باین بهانه که از دودمان عمربیک تا کنون کسی درلرستان
~~یحکومت
# ~~نرسیده برعلیه او قیام کرد و از خوزستان به خرم آباد مرکز لر کوچک لشکر
~~کشید.
# ~~حسام الدین عمربیک زمام حکومت را باو واگذاشت وخود بزیارت مکه رفت .
# صمصام الدین محمود (193- 695) - چندی بدون متازع بحکومت لرستان
# ~~مشغول بود تااینکه حسام الدین عمر ازسفر حج بازگشت وآغاز فتنه گذاشت
~~وبکمک
# ~~شخصی بنام شهاب الذین الیاس بجنگ صمصام الدین محمود أمد . صمصام الدین
~~محمود
# ~~دراین جنگ کشته شد و طفل او نیز بدست عمر بیک بقتل رسید . شیخ زین
~~الدین
# ~~کاموئی که خواهرش در ازدواج صمصام الدین محمود بود بدرگاه غازان خان
~~رفت
# ~~واز او برای گرفتن انتقام خون شوهرخواهر کمک خواست ms338 . بفرمان غازان خان
~~عمر-
# ~~بیک را باردو خواسته بیر غو نشاتیدند و باتهام قتل صمصام الدین محمود
~~وفرزند
# ~~صغیرش او را کشتند.
# عزالدین محمدبن عزالدین حسین بن بدرالدین مسعود (695 - 716) - بفرمان
# ~~ایلخان درخردسالی بحکومت رسید. عم زاده او بدرالدین سسعودین فلک الدین
~~حسن
# ~~بمخالفت او برخاست و هردو برای گرفتن فرمان حکوست باردو رفتند . دراین
~~زمان
# ~~سلطان محمد خدابنده اولجایتو بتخت ایلخانی تشسته بود . بفرمان او
~~بدرالدین مسعود
# ~~حاکم دلای وعزالدین محمد بحکومت املاک اینجو برقرارشد تا ایلخان بتواند
~~او
# ~~راکه صورتی زییا داشتنزد خود نگاه دارد واز چمالش بهرهمتد شود ولی چون
~~بحد
# ~~رشد رسید فرمان حکومت لرستان بعلاوه حکومت املاک اینچو پنام او صادرشد
~~. او PageV02P158
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0542.png)

# ~~از آن پس مدتی در لرستان پحکومت پرداخت تا در سال 719 یعنی سال سرگ
# ~~سلطان سحمد خدابنده اولجایتو وقات یاقت .
# دولت خاتون زن عزالدین محمد (716) - پس از مرگ شوهر بحکومت
# ~~لرستان رسید ولی از عهده اداره این ولایت برنیامد باین جهت در کار
~~حکومت خلل
# ~~وخرابی راه یافت اغلب امرای سغول یلرستان آمده در کار حکوست دخالت
~~میکردند
# ~~از اینرو دولت خاتون کارها را ببرادرش عزالدین حسین واگذاشت.
# عزالدین حسین (716-730) - از طرف سلطان ابوسعید بحکومت لرستان رسیده
# ~~ومدت 14 سال حکوست کرده1 .
# شجاع الدین محمود (730 - 750) - بعد از پدر بحکومت رسید و او اغلب
# ~~اوقات در ملازمت سلطان ایوسعید بسرمیبرد و پس از سرگ او بلرستان آمد و
~~بنای
# ~~ظلم وستم را گذاشت تا اینکه بدست ملازمان خود که آنان را یقتل تهدید
~~کرده بود
# ~~درجامه خواب کشته شد .
# ملکث عزالدین بن شجاع الدین محمود (750-804) - بعدازپدر در »1 سالگی
# ~~بحکومت رسید . مردی قاضل وعاقل بود . باصلاح خرابیهای لرستان پرداخت
~~ومردم
# ~~این ایالت در زمان او سوفه و آسوده بودند . او با سلاطین آل جلایر و آل
~~مظفر روابط
# ~~دوستانه داشت . چون درسال 776 شاه شجاع پس ازمرگ شاه محمود یه اصقهان
# ~~آمد حکام اطراف از آنجملمه بلک عزالدین که ms339 چرا گاه و مراتع احشام او از
~~طرفی تا
# ~~حوالی بغداد وکوه الوند و ولایت بروجرد ونهاوند وخرم آباد واز طرف دیگر
~~تاحوالی
# ~~شوشتر امتداد داشت از شاه شجاع اطاعت نمودند2 و نیز چون شاه شجاع درسال
# ~~785 از اصفهان بخرم آباد رسید دختر ملک عزالدین زا بخواست ابتدا
~~بپهائهآ اینکه
# ~~دختر ناسزد سلطان احمد ایلکانی است از قبول آن خودداری نمود شاه شجاع
~~ازاین
# ~~خبر سخت خشمگین شده فرمان تسخیر خرم آیاد را داد ملک عزالدین چون دانست
~~PageV02P159
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0543.png)

# ~~مخالفت با شاه شجاع باعت فتته وقساد خواهد بود باین جهت اطاعت کرد
~~ودختر را
# ~~بعقد او درآورد .
# درسال 788 چون امیرتیمور بلرستان آمد سلک عزالدین در قلعهای متحصن
# ~~شد ولی گرفتار گردید وبفرمان امیرتیمور او را باعدهای از فرزندانش
~~بسمرقند وفرزند
# ~~دیگرش سیدی احمد را باند کان فرستادند و سایر سلازمان او را درشهرهای
~~دیگر
# ~~ماوراءالنهر مسکن دادند. پس ازسه سال اسیرتیمور سلک عزالدین وپسرش
~~سیدی-
# ~~احمد را مورد عنایت قرار داده آزاد ساخت و ملک عزالدین را به حکومت
~~لرستان
# ~~قرستاد .
# چون سلطان زین العایدین ازقلعه سلاسل گریخت وبه بروچرد نزدسلک عزالدین
# ~~رفت مک عزالدین مقدم او را گرامی داشت.
# در سال ه9 ب چون امیرتیمور فارس را متصرف شد و آل مظفر را قتل عام نعود
# ~~ملک عزالدین ازحکام تیموری فارس اطاعت داشت وهرسال مال مقرر را
~~میپرداخت .
# هنگاسیکه امیرتیعور بجنگ شام میرفت ملک عزاندین در سلازست او بود اما
# ~~پسرش سیدی احمد که سابقا طعم زندان تیموری را چشیده بود واین بار نیز
~~بدرفناری
# ~~بحصلان و مأمورین مالیاتی را مشاهده میکرد درصدد قتل مأمورین تیموری
~~برآمد
# ~~ولی موفق نشده روی بکوهستان نهاد . عمال امیرتیمور ملک عزالهین را که
~~دراین
# ~~زمان در لرستان پود دستگیر ساخته ودر سال » .م یقتل رساتیدند و پوستش
~~راکنده
# ~~ازکاه پر نمودند و به سلطانیه برده و یک هفته در بازار این شهر آویختند
~~.
# سیدی احمدبن ملک عزالدین (804 - 815) - بعد از مرگ ms340 ملک عزالدین
# ~~سیدی احمد همچنان در کوهستان لرستان متواری بود ولی چون در سال 8.7
~~امیر
# ~~تیمور وفات یافت او بتخت حکومت لر کوچک نشست . در زمان او اوضاع لرستان
# ~~همچنان دچار خرابی و اختلال پود تا اینکه او در سال 815 وفات یافت .
# شاه حسین ین ملک عزالدین(815 -873) - بعد از برادر بحکوست رسید و از
# ~~صعف تیموزیان استقاده کرده کنپایکان لو اقراف اصفهان را متصرف شد و در
~~دورهآ PageV02P160
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0544.png)

# ~~فترت بعد از ابوسعید تیموری همدان را نیز مسخر ساخت وبشهر زورنیز لشکر
~~برد
# ~~ولی در جنگی در سال 873 کشته شد.
# شاه رستم بن شاه حسین (873 -) - جانشین پدر شد . اواخرحکومت اوسصادف
# ~~است با ظهوردولت صفویه . او ابتدا از والی بغداد که ازطرف
~~امپراطورعثمانی حکومت
# ~~داشت اطاعت سی کرد وخراج خود را باو سی پرداخت تا ایتکه یاست شاه
~~طهماسب
# ~~عفوی گرفتار شد ودر قزوین تحتنظر قرار گرفت ولیپس آزچندی بحکومتلر کوچک
# ~~تعیین شد تا بمرگ طبیعی در گذشت.
# اغوربن شاه رستم - (مرگ درسال .4 9ه) جانشین پدرشد . او نیز از شاه
# ~~طهماسب صفوی دومین پادشاه صفویه اطاعت داشت چنانکه درسال . * * که شاه
# ~~طهماسب بجنگ عبدالله خان اوزیک بخراسان میرفت در خدست شاه طهماسب بود
# ~~در زمان غیبت او برادرش جهانگیر که ازطرف اغور درلرستان حکومت داشت
~~برعلیه
# ~~برادر قیام کرد وچون اغور ازخراسان برسیگشت جهانگیر بمدافعه او شتافت
~~اغور در
# ~~جتگی گرفتار و کشته شد (940).
# جهاتگیربن شاه رستم (94-949)- بعدازقتل برادرمستقلا درلرستان بحکومت
# ~~پرداخت تااینکه درسال 949 بعد ازه سال حکومت بقرمان شاه طهماسب کشته شد
~~.
# شاه رستمبن جهانگیر (949 - 978) - پس از قتل جهانگیر پسر او را کهشاه
# ~~رستم نام داشت شخصی بنام ابومسلم گودرزی که لله شاه رستم بود برای اظها
~~راطاعت
# ~~و دولتخواهی بخدمت شاه طهماسب آورد ولی شاه طهماسب دستور داد او را
~~درقلعد
# ~~الموت زندانی سازند و ابومسلم گودرزی را نیز متصب میرآخوری دادتد .
~~لرانچون
# ~~این حال بدیدند پسر دیگر او را که ms341 محمدی نام داشت و کوچک بود درقلعه
~~چنگله
# ~~مخفی ساختند و لرستان دچار آشوب گردید دراین بین کسی که شیاهت زیادی
~~یشاه
# ~~رستم داشت خود را شاه رستم خوانده گفت از قلعهآ الموت فرار کرده است.
~~لران گرد
# ~~او جمع شدند . چون این خبر بشاه طهماسب رسید شاه رستم را از زندان آزاد
~~ساخته
# ~~بحکومت لرستان فرستاد . برسیدن او شاه رستم ساختگی فرارکرد ولی
~~گرفتارشد و PageV02P161
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0545.png)

# ~~بقتل رسید . در این موقع محمدی براد رشاه رستم که بحد رشد رسیده بود با
~~بزادر
# ~~بنای مخالفت را گذاشت ودرائر وساطت عدهای قرار برآن شد که چهار
~~دانگلرستان
# ~~در دست شاه رستم و دو دانگ آن در دست محمدی باشد و بشرکت اسور لسرستان
# ~~را اداره تمایند. چندی باین ترتیپ بحکومت پرداختند تادرسال 4 97 محمای
~~بفرمان
# ~~شاه طهماسب گرفتا رشد ودر قلعهآ الموت زندانی گزدید .
# پس از گرفتاری محمدی پسرانش برعلیه شاه رستم قیام کردند و هرچند شاه
# ~~رستم و سرداران سپاه شاه طهماسب کوشیدند از عهدهآ دفع آنان برنیامدند
~~عاقبتقرار
# ~~برآن گذاشتند که محمدی را از زندان آزاد سازند و وعدهآ حکومت لرستان
~~باو بدهند
# ~~تا یسران را بدر گاه شاه طهماسب پفرستد و فتنهآ لرستان تسکین یاید .
~~سحمدی این
# ~~شرط را قبول کرد ولی پس از آزادی از زندان گریخته بلرستان رفت و شاه
~~رستم ناچار
# ~~بقزوین آمد و بقیهآ عمر را درآنجا گذرانید .
# محمدی پسرجهانگیر - پس از رفتن شاه رستم بقزوین او باستقلال درلرستان
# ~~بحکومت پرداخت ولی ازشاه طهماسب وجانشینش شاه اسماعیل دوم اطاعت داشت .
# ~~چون در این ایام متصرفات دولت عثمانی تا سرحد لرستان کشیده شده بود
~~محمدی
# ~~بعد از مرگ شاه اسماعیل دوم از سلطان مراد سوم (982-3 . .1) اطاعت
~~نمودولی
# ~~بعلت پدرفتاریهای عمال دولت عثمانی مجددآ باطاعت سلطان محمد خدابنده که
~~بعد
# ~~از شاه اسمعیل دوم بحکومت صفوی رسیده بود درآمد تا ایتکه وفات یافت.
# شاه وردی بن محمدی - در بغداد بعنوان گروگان زند گی ms342 میکرد بعد از قوت
# ~~پدر ازآنجا گریخته بکمک بزرگانلر بحکومت رسید و از طرف سلطان محمد
~~خدایتده
# ~~نیز فرمان حکوست یافت. در موقعیکه ترکان عثمانی تا نهاوند پیش آمده
~~بودند از
# ~~موقع استفاده کرده درصدد استقلال برآسد و در زمان شاه عباس نیز بنای
~~عصیان را
# ~~گذاشت. اسا چون شاه عباس با دولت عثمانی قرارداد صلحی امضا نمود شاه
~~وردی
# ~~که حکومت خود را در خطر میدید ازشاه عیاس طلب بخشش نمود شاه نیز که
~~PageV02P162
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0546.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~گرفتا ریهای چندی داشت تصرف لرستان را ببعد مو کول کرده با فرستاده او
~~بمهربانی
# ~~رفتار نمود .
# درسال «. .1 اغورلوبیک بیات والی همدان که از طرف شاه عباس برای
# ~~جمع سپاهیانی جهت جنگ با عبدالمؤمن خان اوزبک بنواحی بروجرد آمده بود
~~باشاه
# ~~وردی درسر مسئله ای اختلاف پیدا کرد و شاه وردی در جنگی اغورلوبیک را
~~کشت
# ~~و بروجرد را ضمیمه قلمرو خود ساخت .
# شاه عباس بشنیدن این خبر از خراسان بر گشت . شاه وردی چون تابمقاومت
# ~~در خود ندید منهزم شد و بخاک عثمانی پناه برد پس از چندی دوباره وارد
~~لرستان
# ~~شده از شاه عباس تقاضای عفونمود (3 . .1) با اینکه مورد بخشش قرار گرفت
~~دوباره
# ~~از در عصیان درآمد . این بار در نزدیکی بغداد درقلعهای متحصن شد اما
~~گرفتار
# ~~گردید . او را به اصفهان آوردند و بامر شاه عباس بقتل رسانیدند. با
~~کشته شدن او
# ~~بحکومت لرکوچک در سال ، . . خاتمه داده شد .

PageV02P163

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0548.png)

# اقابگان لر گوچک
# ~~1- خورشید
# ~~2- محمدبن خورشید
# ~~3 - ابی بکربن محمد
# # 4- شجاع الدین خورشید بن ابی بکر %~% 570 تا121
# # 0- سیف الدین رستم بن نورالدین محمدبن ابی بکر %~% 621
# # 6- شرف الدین ابوبکربن نورالدین محمدبن ابی بکر %~%
# # 7- عزالدین گرشاسب بن نورالدین محمدبن ابی بکر %~%
# ~~8- حسام الدین خلیل بن بدرالدین بن شجاع الدین خورشید - .64
# ~~9- بدرالدین مسعودبن بدرالدین بن شجاع الدین خورشید 640 «658
# ~~10- تاج الدین شاه بن حسام الدین خلیل بن بدرالدین 65«677
# ~~11- فلک الدین حسن وعزالدین ms343 حسین پسران بدرالدین مسعود
### | 677( %~% 692
# ~~12- جمال الدین خضربن تاج الدین شاهبن حسام الدین خلیل
### | 660 %~% 693
# ~~13 - حسام الدین عمر بیکبن شمس الدین بن شرف الدین تهمتن بن بدرالدین
### | 693)
### | 695
# # 16- دولت خاتون زن عزالدین محمد %~% 716)
# # 17 - عزالدین حسین برادر دولت خاتون %~% 730 PageV02P165
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0549.png)

# نریخ ان مظفر
# # 8ا- فباع الدین محمودین عزالدین حسین %~% 75773
# # 19 - ملک عزالدین بن شجاع الدین محمود %~% 80474
# # . 2- سیدی احمدبن ملک عزالدین %~% 815802
# # 21- شاه حسین بن ملک عزالدین %~% 873815
# # 22- شاه رستم بن شاه حسین %~% 873 %~% -
# # 23- اغوربن شاه رستم %~% 940
# # 24- جهانگیربن شاه رستم %~% 140 %~% 945
# # 25- شاه رستم بن چهانگیر %~% 978
# # 26- محمدی بن جهانگیر %~% 178
# # 27 - شاه وردی بن محمدی %~% «1006 PageV02P166
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0552.png)

# فسههانو*
# تمدن ر ورره فترت بعل ازمخول وزمان
# حکومت آل مظفر
# اگر تمدن را اتخاذ تدابیری برای بهبود زند گی بدانیم باید بگوثیم که در
# ~~قرن هشتم هجری و دورهای که مورد تحقیق و گفتگو است علاوه برآنکه وضع
~~زندگی
# ~~بهتر نشده و دولتها وسائل رفاه حال مردم را فراهم نکردهاند بلکه در اثر
~~بی نظمی
# ~~و اغتشاش و جنگ وستیز که در سراسر ایران در این قرن رواج داشت مردم
~~پایمال
# ~~ظلم وجور ودستخوش تطاول وتعدی سلاطین وحکام گردیده واز هستی ساقط
~~شدهاند
# ~~چه پس از مر گ سلطان ابوسعید بهادرخان امراء و حکام هر یک در ناحیه ای
~~که
# ~~بودند سر باستقلال برداشتند ویا سلسله های محلی تابع دولت ایلخانی در
~~کا رحکومت
# ~~مستقل شدند وایران را بحال تجزیه درآوردند که شرح آن درسابق گذشت .
~~سلسله های
# ~~کوچک محلی برای تحکیم سوقعیت و افزودن بوسعت قلمرو خود اغلب با یکدیگر
# ~~به زد وخورد پرداخته وآتش هرج و مرج را تندتر میساختند ونیز بسبب نفاق
~~و
# ~~اختلاف بین شاهزاد گان یک سلسله وجنگ آنان برای تصرف تاج وتخت که نمونه
# ~~آن فرزندان امیر مبارزالدین محمد مظفری هستند راحت وآسایش از مردم سلب
~~شده
# ~~وشهرها و دهات خراب گشته و سکنه آن پرا کنده میشدند.
# در ms344 این دوره ستمگریهای زمان مغولان تا دوره تیموری ادامه داشت. ار این
# ~~نظر نیز حد فاصلی بین این دو دوره مشخص از تاریخ ایران است .
# بنا بگفته ابن خلدون1 وقتی ملتی وحشی غلبه مییابد هدفش جز ربودن مال
~~PageV02P169
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0553.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~مردم نیست . آین هدف بطوریکه بعدا حواهیم دید در رفر ودرهار عمال
~~دولتهای
# ~~ترک ومغول که در ایران تشکیل یافتهاند بخوبی نمایان است . دانشمندان
~~اخلاق
# ~~و سیاست همیشه پادشاهان را بعدل و داد و کمک به ستمدید گان و درماند
~~گان و
# ~~ناتوانان وتوچه به احوال ایشان توصیه نمودهاند شاید یکی ازعلل توجه
~~دانشمندان
# ~~پاین امر رواج ظلم وستم ونبودن مرجعی برای مظلومان و ستمدید گان بوده
~~است.
# سیتوان تمدن این دوره را از دونظر مورد مطالعه قرارداد .
# - آنچه مربوط بدولت وتشکیلات آن است.
# 2- آنچه مربوط به ملت وطیقات مردم است .

PageV02P170

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0554.png)

# محت اول - دولت
### | فصل اول
# تشکیلات نولتی
# دولت وملت مدتهاپیش ازاین دوره دو گروه کاسلا متمایز وسشخص ازیکد یگر
# ~~را تشکیل میدادند زیرا از اواخر دوره سامانیان واز نیمه قرن چهارم هجری
~~که عنصر
# ~~غیر ایرانی غزنوی یرقسمتی ازایران تسلط یافت تا مدتی پس ازقرن هشتم
~~هجری
# ~~دولتها را عناصر مهاجم ترک ومغول" تشکیل میداد واینان تیز که قدرت را
~~یضرب
# ~~شمشیر بلست آورده بودند خود را صاحپ اختیارچان ومال مردم سیدانستند .
# دولتها دارای مراحلی یودند2 .
# مرحله نخستین دوران پیروزی واستیلا وخارج ساختن کشور ازدست دولت
# ~~دیگر بود دراین مرحله همهآ افراد قبیله در بدست آوردن پیروزی وحفظ و
~~نگهداری
# ~~آن شرکت داشتتد.
# سرحله دوم دوران تسلط رئیس قبیله بر دیگران بود - در این مرحله رئیس
# ~~قبیله که بنیان گذار دولت است پس از آتکه بر کشوری تسلط یافت دیگران را
~~از
# ~~دخالت درامور مانع میتد . او باتگاه یاران وفادار خود مخالفان را گرچه
~~ازخویشان
# ~~ونزدیکان خود باشد از سیان برسیدارد تا بی دردسر بحکومت بپردازد .
# مرحله سوم دوران آرامش وسکون یود - در این ms345 مرحله رئیس دولت به
# ~~برخورداری از زحمات خود وچمع آوری باج وخراج و کسب ثروت میپردازد و
~~گاهی PageV02P171
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0555.png)

# ~~نیز بوای نام نیک خود ابنیه خیر آز قبیل مسجد و مدرسه و خانقاه میسازد
~~وجهت
# ~~ادامه حکومت اصلاح حال سپاهیان را مورد توجه قرار میدهد .
# مراحل قوق در دولتهائی که یدست سهاجمین خارجی در ایران تشکیل شده
# ~~بخوبی نمایان است چه هریک از رؤسای قبایل سهاجم پس از آنکه به کمک قوم
# ~~وقبیله خود چانشین دولتی شد وتسلط خود را ستقر ساخت ایران و آنچه را که
~~در
# ~~او بوده ازآن خود دانسته ومردم را بنده زرخرید خود پنداشت چنانکه
~~ایلخانان
# ~~املاک واراضی مردم را بنام دلای و ایتجو ضیط کرده ویا بصورت تیول و
~~اقطاع به
# ~~بزرگان لشگری و کشوری دادثد وصاحب اصلی را از استفاده از آن محروم
~~ساختند .
# استیداد وخود کامکی از خصایص دولتهای این دوره است چه رئیس دولت
# ~~و پادشاه وقت حاکم برمقدرات عمومی است او مصدر تمام اوامر ونواهی و
~~بخشنده
# ~~کلیه امتیازات و افتخارات و رئیس کل تشکیلات کشوری و لشکری است و همه
# ~~اجرای فراسین او را واجب میداتند و تخطی از آن را جائز نمیشمارند.
# اما دوره خود کاسکی چندان بطول نمی انجامد و دوران مسالمت فرا می رسه
# ~~زیرا رئیس دولت دراین دوره با امراء و بزرگان کشور راه مسالمت می
~~پیماید وخود
# ~~نیز بآنچه دارد و از گذشتگان بدو رسیده قانع میشود . سپس دوره عیش و
~~عشرت و
# ~~بدل وبخشت میرسد و رئیس دولت دراین دوره راه آسراف و تبدیر میرود و
~~بعلاوه
# ~~با بزرگان و عمال شایسته سایق بتای بیمهری میگذارد وکارها را بکسانی که
~~از
# ~~عهده انجام آن یر نمیآیند وامیگذارد و باین جهت جریان امور از حال عادی
~~خارج
# ~~سیگردد و بعلت زیادهروی در خرج درآمد مملکت به هزینه سپاه کفایت نمیدهد
~~از
# ~~اینرو وضع لشگر رویه تباهی میرود وطغیان دراطراف کشور روی میدهد تا ms346
~~فرسود کی
# ~~بدولت راه سییاید وسرانجام بانقراض منجر میشود .
# از آثار فرسود گی دولتها دراین دوره تقسیم و تجزیه آن است زیرا هنگاسیکه
# ~~کشور درحال قدرت و عظمت است پادشاه دیگران را در کار دولت دخالت نمیدهد
# ~~و هریتت ازخویسوتدان (احیال سلطنت دارد ازسیان برمیدارد ویا ازحایه بصر
~~PageV02P172
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0556.png)

# ~~عاری میسازد1 با این حال شاهزادگان و بزرگان لشگر از اطاعت سلطان خارج
# ~~میگردند و راه خودسری پیش میگیرند .
# دولتهای دوره فترت بعد از مقول از آنجمله دولت آل مظفر از این سیر طبیعی
# ~~وحیات سیاسی دولتها بی بهره نبودهاند امیرمبارزالدین محمد مظفری که
~~تربیت یافته
# ~~دستگاه ایلخانان بود وآئین بزرگی وفرماندهی را از سرداران سپاه مغول
~~آموخته پس
# ~~از 43 سال تلاش وکوشش دولتی بالنسبه معتبر درجنوب ایران تشکیل داد . او
# ~~پرتمام متصرقات خود حکومت داشت و دولتهای محلی دیگر مانتد اتاپکان
~~لربزرگ
# ~~وکهچک وملوک هرموز وحکام لار از او اطاعت میکردند . زمان دولت او دوران
# ~~خود کامکی بود ولی چون سلطنت به شاه شجاع رسید دوران تجزیه آغاز شد
~~زیرا او
# ~~با واگذاشتن اصفهان به شاه محمود وکرمان به سلطان عمادالدین احمد ویزد
~~به
# ~~شاه یحیی سملکت خود را بحال تجزیه درآورد ودر نتیجه خرابی و ویرانی به
~~قلمرو
# ~~حکومت آل مظفر راه یافت و بمحض مرگ او اختلال وهرج ومرج بالا گرفت
~~وهمین
# ~~امر بهانهای بلست امیرتیمور داد تا برخلاف وصیت شاه شجاع در سال 289
~~لشگر
# ~~به شیراز بکشد وسلطان زین العایدین را ازمقر حکومت قراری سازد و
~~باردیگر درسال
# ~~95ب با قتل شاه متصور بدولت آل مظفر پایان دهد .
# کیفیت تشکیل دولت آل مظفر- دولتهائی که در دورهآ فترت پعد ازمقول در
# ~~ایران روی کار آمدهاند اغلب بدست رؤسای طوایف تأسیس یافته و رؤسای
~~قبایل
# ~~مقول بقدرت ونیروی طوایف خود خانی از فرزتدان چنگیز را یحکومت
~~برداشتهاند
# ~~وعدهای از آن میان پس از زد وخورد با یکدیگر بتأسیس دولتی نایل آمدهاند
~~مانتد
# ~~امیرعلی پادشاه خال سلطان ms347 ابوسعید از قبیله اویرات و شیخ حسن کوچک
~~نوادهآ امیر
# ~~چوپان از قبیله سولدوز و شیخ حسن بزرگ رئیس قبیله جلایر و امیرطقاتیمور
~~یکمک
# ~~امیرارغون خان جاتی قربانی از قبیله اویرات بودتد.

PageV02P173

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0557.png)

# بنا براین دولتهای چوپانی وایلکانی یا آل جلایر وطغا تیموریان که
~~ستصرفاتشان
# ~~قسمتهای شمالی وغربی وقسمتی ازمر کز ایران را شامل بود به نیروی قبایل
~~وطوایف
# ~~مغول ستکی بود ومیتوان حکومت آنان را دنباله دولت ایلخانان منتهی هریک
~~در
# ~~قلمروی محدود تر دانست زیرا سلاطین این دولتها کشور خود را مطابق آئین
~~ورسوم
# ~~مغولان اداره مینمودند و یاساهای چتگیزی مورد احترام و رعایت آنان بود
~~.
# آل کرت که از آغاز حکومت مغولان در هرات و اطراف آن دولتی در تحت
# ~~اطاعت ایلخانان داشتند بعد ازمرگ سلطان ابوسعید باستقلال رسیدند
~~وهمچنین حکام
# ~~محلی گیلان ومازندران وسیستان نیز که ازحکام مغول اطاعت داشتند
~~وسرباستقلال
# ~~برداشته بودند البته طبق آئین وسنت محلی خود اداره میشدند .
# از دولتهای دورهآ فترت دو دولت با آئین وروش خاص روی کار آمدند یکی
# ~~سربدا ران در خراسان غربی ودیگری آل سظفر درفارس و کرمان وخوزستان و
~~قسمتی
# ~~از عراق عجم .
# نهضت سربداران که برعلیه ظلم وبیداد گری حکام مغول درسبزوار آغازشده
# ~~بود بعدها رنگ مذهبی بخود گرفت و سربداران بکمک شیعیان ساکن این حدود
# ~~توانستند بقدرت برسند و دولتی تشکیل دهند .
# اسا آل مظفر که ابتدا درخدست اتابکان یزد وسپس دراطاعت ایلخانان بودند
# ~~قدرت را فقط به نیروی شجاعت وتهور باست آوردند وچون سلطان ابوسعید وفات
~~یافت
# ~~مردم فارس واصفهان برای رهائی ازچنگ حکام ستمکا رمغول ابتدا حکومت
~~اینجویان
# ~~را پذیرفتند ومردم یزد و کرمان نیز بحکوست امیرمبارزالدین محمد مظفری
~~قویدل شدند
# ~~وتشکیل دولت آل مظفر نه بکمک قبیله وطایفه ای خاص صورت گرفت ونه
~~طرفداری
# ~~پیروان مذهب سعینی درایجاد آن مؤثر افتاد بلکه مردم ایران که از ظلم
~~وستم عمال
# ~~دولت مغول در عذاب وشککتجه بودند زیر پرچم آزادی بخش امیر مبارزالدین ms348
~~محمد
# ~~گرد آسدند واو را در تأسیس دولت بظفری یاری دادند تا او توانست بردولت
~~آل PageV02P174
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0558.png)

# پادشاه - در رأس دولت پادشاه قرار داشت ابن خلدون که درهمین قرنزند گی
# ~~میکرده پادشاهی را برای انسان امری طبیعی وضروری و آن را مواقق طبیعت
~~اجتماع
# ~~بشری میدائد .
# چون باز گشت همه امور به شخص سلطان و پادشاه بود از اینرو آرامش کشور
# ~~و آسایش مردم بستگی به شخصیت او داشت اگر درتخت سلطنت پادشاهی شجاع
# ~~وداد گر سی نشست ودست عمال ظالهم وستمکار را از دامان کشاورزان کوتاه
~~میساخت
# ~~رعایا در امن و راحت بسرمیبردند و زراعت و کشاورزی رونق مییافت و کشور
~~روبه
# ~~ترقی وتعالی میرفت و درصورت عکس مملکت راه تتزل میپیمود1 از اینرو
~~علماء و
# ~~دانشمندان برای پادشاه خصایصی قایل شدهاند چتانکه ابن خلدون گوید :
# کسی برای سلطنت شایسته خواهد بود که دارای خصال نیکو باشد وخصال
# ~~نیک پخشودن لغزشها وچشم پوشی ازخطای گنا هکاران و یاری رساندن به
~~بیچارگان
# ~~و دستگیری بینوایان و شکیبائی به شدائد و وفای یعهد وحفظ عرض وناموس
~~مردم
# ~~و بزرگداشت علماء واعتقاد بمردم دیندار و پرهیز کار و گوش فرادادن به
~~شکایات
# ~~دادخواهان وپایداری در دین و دوری گزیدن ازمکر وفریب و پیمان شکنی است2
~~.
# مؤلف عقدالعلی نیز حسن سیاست را از اخلاق پادشاهان میداند وگویدمعنی
# ~~سیاست آن باشد که طبقات مردم را از ابناء ملک و شرف و ارباب انساب و
~~اصحاب
# ~~احساب وعلماء واهل فضل وعباد و اهل سلاح ودهاقین وارباب ضیاع وتجار و
# ~~محترفه هریکی را در مرتبت خویش ومنزلت لایق بوی دارد3 .
# مؤلف تحفة الملوک در پادشاهی وصفات آن گوید .
# « پادشاهی اصلی عظیم است وولایت داشتن کاری بزرگ و خلافت خدای
# ~~تعالی است اندر زمین - چون باری تعالی بندهای را به تشریف امر امارت
~~مخصوص PageV02P175
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0559.png)

# ~~گرداند و به مکانت پادشاهی در اماکن اوامر و نواهی ستمکن کند و درجه
~~اوتالی
# ~~رتیت نبوت نماید وفرسان وی ms349 را برنفوس واموال ایشان نافذگرداند وهرآینه
~~بربنده
# ~~واجب ولازم باشد دربند گی خدای عزشأنه ودر اشاعت عدل وانصاف وافاضت بر
# ~~واحسان سعی نمودن ودر اعلاء اعلام دین واعلان مناریقین کوشیدن ویقین
~~داند
# ~~که هرجوری که در ممالک وی در جوار یکی از بند گان برود روز قیامت
~~معاتبهآ آن
# ~~تبعه باوی رود ومطالبه آن ظلم از وی کنند وچون برعایت ولایت مشغول شود
~~ودر
# ~~مصالح دین وملت کوشد و راستی وداد کند ثواب عدل یک روزه او درمقابل
~~طاعت
# ~~جمله رعیت درمحل قبول افتد و رسول فرموده (عدل ساعة خیر من عبادة ستین
~~سنة)
# ~~یعتی عدل یک ساعته از پادشاه فاضل تر از عبادت شصت ساله بر دوام» .
# ونیز بوای پادشاهی ده شرط قائل شده بدین شرح :
# اول آنکه هرقضیه که واقع شود تقدیر کند وچنان انگارد که خود رعیت و
# ~~پادشاهی با دیگری و هرچه برخود روا ندارد بر رعیت نیز جایز ندارد .
# دوم انتظار ارباب حاجات بر درگاه وی حقیر نشناسد واز خطر آن حذر کند که
# ~~در تأخیر قضای حاحت بند گان روز قیاست از وی مطالبه رود .
# سوم آنکه همگی اوقات خویش مستغرق شهوات انسانی وقضاء مآرت نفسانی
# ~~نگرداند و سع آن کندکه بیشتر اوقات بتدییر ملک و رعیت مصروف دارد .
# چهارم آنکه تا تواند بنا واساس هر کاری برفق ومدارا نهد نه آنکه
# ~~عنف کند.
# پتجم بقدر قدرت و اندازه استطاعت جهد کند تا رعیت از وی خشنود شوند .
# ششم آنکه رضای هیچ آفویدهای مخالفت فرمان طلب نکند ومقتضای شهوات
# ~~برمواجب شرع مقدم ندارد .
# هفتم آنست که چون ازوی طلب حکم کنند عدل کند وچون رجمت طلبند
# ~~عفو کند وآنچه وعده کند خلاق نکند .
# هشتم آنکه حریص باشد بدیدار علماء متقی و بارع ومولع باشد برموعظه و
~~PageV02P176
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0560.png)

# ~~نسحت ایشان وتا تواند اجتناب نماید از آن طایفهات که ویرا عشوه دهند و
~~بروی
# ~~ثناگویند ووی را خشنودی طلیند از برای سنفعتی که از پادشاه ms350 بایشان رسد.
# نهم آنکه تا تواند فخر وتکبر ترک کند ونخوت پادشاهی سوجب کثرت خشم
# ~~است بخدم ورعایا وحشم .
# دهم آنکه بدان قناعت نکند که خود ظلم نکند باید چنان مضبوط دارد که
# ~~در ولایت خود عمال وکارداران حضرت وی نیز ظلم نکنند وغلامان و چاکران و
# ~~ونواب وخدم خودرا مهذب دارد واصحاب رای وتدبیر و ارباب رفق و حذر را
~~بخود
# ~~نزدیک دارد1.
# امام محمد غزالی در سیرت پادشاهان گوید :
# السلطان ظل الله فی الارض یعنی که سلطان بزرگ وبر گماشته خدایند برخلق
# ~~پس یباید دانستن که او را آن پادشاهی و فرایزدی داد؟ از اینروی اطاعت
~~ایشان
# ~~باید داشت وایشانن را دوست باید داشت ومتایع باید بود وبا ملوک سنا
~~زعتنشاید
# ~~و دشمنی نباید داشت .. .
# پس بباید دانستن که آبادانی و ویرانی این جهان از پادشاهان است و اگر
# ~~پادشاه عادل بود جهان آبادان و رعیت ایمن بود3 .
# حال باید دید این صفات در سلاطین آل مظفر بوده است یا خیر؟
# از سلاطین این سلسله امیرمبا رزالدین سحمد چنانکه در شرح اخلاق وصفاتش
# ~~گفته شد مردی سخت گیر بود و از خطای گناهکاران نمی گذشت حتی خواهرزاده
# ~~خود شاه سلطان را نیز بعلت ارتکاب قتلی بمرگ محکوم ساخت و تا کسان
~~مقتول
# ~~بدیت راضی نشدند از تقصیر او نگذشت و بنا بنوشته محمود کتبی مؤلف تاریخ
~~آل
# ~~مظفر طبیعتش براراقت خون وقساوت قلب وغدر مجیول بود . بحسن طالع
~~وتدبیرات PageV02P177
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0561.png)

# ~~موافق عروس ممالک را در کنار مراد گرفت و بواسطه سیاست زیادت ازحد مردم
~~از
# ~~اوستنفر بودند1 .
# ولیشاه شجاع پادشاهی حلیم وبا گذشت بود و ازسرتقصیر گناهکاران میگذشت
# ~~چنانکه پرادرزادهاش شاه یحیی با اینکه دائما در کار ملک اخلال میکرد و
~~سبب
# ~~اختلال امور می گشت و دیگوان را برعلیه شاه شجاع برمی انگیخت معذلک چون
# ~~پراو دست مییافت گناهش را میبخشید و باز در حکومت یزد پرقرارش می ساخت
# ~~ونیز براد رششاه محمود که دوبار یکمک ms351 سلطان اویس ایلکانی با اوبجنگ
~~پرداخت
# ~~وحتی یکبار دوسال شیرازمر کز حکومت را درتصرف گرفت با اینحال درهنگام
~~ضعف
# ~~و زبونیاش براو رحمت آورد و حکومت اصفهان را یقوار سابق در اختیارش
~~گذاشت
# ~~رفتار او با شاهزاد گان دیگر مظفری وهمچنین اتابکان لر وملوک هرموز
~~بهترین دلیل
# ~~برحسن خلق او وچشم پوشی از لغزش خطا کاران و تحعل یرشدائد ووفای بعهد
# ~~او است .
# حکومت سلطان زین العابدین وشاه منصورچندان نپائید که بتوان دربارهآ اخلاق
# ~~آنان قضاوت صحیح نمود زیرا سلطان زین العابدین هنوز درتخت سلطنت
~~مستقرنشده
# ~~بود که درسال 89ب گرفتار حمله امیرتیمور گور کان شد وسپس بدست پسرعمش
~~شاه
# ~~منصور نابینا گردید وحکومت شاه منصور نیز با اینکه بردی دلیر وشجاع بود
~~طولی
# ~~نکشید و درسال ه9ب بدست امیرتیمور کشته شد.
# سلاطین آل مظفر عموما سردسی دین دار بودند وعلماء دین را محترم میداشتند
# ~~چنانکه امیرمبارزالدین محمد چون در سال 17 ب از خدمت سلطان ابوسعید به
~~میبا
# ~~آمد ملازست مجلس علماء وفضلاء خصوصا شهابالدین علی با عموان اختیار
~~کرد2
# ~~ونیوصیت به مجدالدین حسن قاضی شهر یزد ارادت میورزید. مؤلف تا ریخ جدید
~~PageV02P178
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0562.png)

# ~~یزد گوید تمام سلاطین بنی مظفر سلازمت او میکردند1 همچنین تمامی آل
~~سظفر مرید
# ~~محمد شاه پسر شیخ تقی الدین دادا محمد بودند2 ونیز در مجلس وعظ مولانا
~~عزالدین
# ~~ابراهیم فیروزانی که در سال 98 در یزد وفات یافته حاضر میشدند و منقاد
~~شیخ
# ~~شرف الدین خضر از بزرگان دین بودند3 توجه سلاطین آل مظفر به بنای ابنیه
~~مذهبی
# ~~نیز نشانه توجه آنان بامور دینی است .
# اما نفاق و دشمنی که بین آنان مخصوصا بعد از مرگ امیرسبارزالدین سحمد
# ~~روی نمود اساس دولتشان را متزلزل ساخت و درخت شو کتشان را به
~~تندبادنیستی
# ~~سپرد . البته این دشمنی ها را علتی جز دستیافتن برتاج وتخت سلطنت نبود
~~هر کسی
# ~~میکوشید که برتخت سلطنت که پایگا هیشریف ولذت بخش بود4 دست یابد
~~ازاینرو
# ~~در راه بدست ms352 آوردن آن بکشمکش و زد وخورد میپرداخت زیرا کمتر کسی
~~حاضربود
# ~~آنرا بدیگری واگذارد مگرآنکه بروی چیره شود از اینرو خواه ناخواه
~~اختلاف ونزاع
# ~~در سر آن روی میداد تا یکی بردیگری غلبه یابد .
# انتقال سلطنت از امیرمبا رزالدین محمد بهشاه شجاع از راه طبیعی صورت
~~نگرفت
# ~~بلکه حب سلطنت شاه شجاع را برآن داشت تا پدر را کور کرد آنگاه تخت
~~سلطنت
# ~~را بدستآورد . جنگ شاه محمود باشاه شجاع نیز برای اشغال تخت سلطنت پدر
~~بود .
# ~~فتنه جوئیهای شاه یحیی حا کم یزد نیز بهمین علت صورت میگرفت . چنگهای
~~شاه
# ~~منصور را با سلطان زین العابدین نیز علتی جز آن نبود . خلاصه همه جنگ
~~وستیزهای
# ~~سلاطین و شاهزاد گان مظفری برای تصرف تخت پادشاهی و برخورداری از لذایذ
# ~~آن بودهاست .

PageV02P179

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0563.png)

# ابن خلدون گوید : پادشاه نباید به گروه معینی اختصاص یابد بلکه باید همه
# ~~رعیت را درنظر دارد ولشگریانی به مرزها و حدود کشور بفرستد و به نیروی
~~آنان
# ~~مملکت را از تجاوز حفظ کند1 .
# و نیز گوید : بهبود اوضاع کشور بسته به همراهی ومساعدت سلطان نسبت
# ~~به رعیت است چنانچه اگر سلطان در کیفر دادن مردم سخت گیر و کینه توز
~~باشد و
# ~~گناهان ایشان را بزرگ جلوه دهد آنوقت بیم وخواری مردم را فرا میگیرد
~~وسرانجام
# ~~بدروغ وسکر وفریب پناه میبرند وبدان خو میگیرند وفساد وتباهی به فضایل
~~اخلاقی
# ~~آنان راه مییابد ودر جنگها از یاری سلطان دست میکشند . ولی اگر سلطان
~~نسبت
# ~~به رعایا سهر وسلاطفت کند واز بدیها و جرایم ایشان در گذرد بوی انس می
~~گیرند
# ~~واو را پناه خویش سازند ومهر وی بدل نشانند وهنگام جنگ بادشمنان او
~~جانسپاری
# ~~کنند درنتیجه امور کشور ازهرسوی به بهبود می گراید. بعلاوه پادشاه باید
~~ازحقوق
# ~~مردم دفاع کند چه حقیقت پادشاهی هنگاسی کمال گیرد که سلطان از رعیت
~~دفاع
# ~~کند و نعمت بخشیدن و احسان سلطان به رعایا از جمله شرائط رفق و همراهی
~~به ms353
# ~~ایشان است2 .
# دراین دوره پادشاهان حکومت مطلقه داشتند و اوامر آنان ازطرف کلیه مردم
# ~~با، ونچون وچرا اطاعت سیشد ومجازات متخلفین ازفرامین پادشاهی مستلزم
~~عقوبتهای
# ~~شدید مانند قتل وزندان بود ولی گاهی مخصوصا در مواقع جنگ پادشاهان با
~~امرا
# ~~و بزر گان رآی میزدند و نظر آنان را در امور سهمه میخواستند اما نظر
~~پادشاه قطعی
# ~~و غیرقابل پژوهش بود .
# سلطنت در خاندان ذکور ارثی بود و همینکه فردی برملتی غلبه یافته تخت
# ~~سلطنت را بدست می آورد حکومت درخاندان او باقی میماند تاد یگری تخت
~~سلطنت
# ~~را از آنان بگیرد . پادشاهی مبتنی برسنت دیرین سلطنت بود یعنی پادشاهی
~~باید در PageV02P180
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0564.png)

# ~~نسل کسی باشد که تخت سلطنت را به جنگ بدست آورده است . این فکر و عقیده
# ~~پیش از مغولان نیز در ایران جاری بود و بعد از مرگ سلطان ابوسعید نیز
~~اسرای
# ~~سغول برای رعایت همان سنت ناچار بودند از اروغ چنگیز شخصی را به خانی
~~بردارند
# ~~وخود بنام او حکومت نمایند چنانچه امیرعلی پادشاه خال سلطان ابوسعید
~~موسی خان
# ~~پسر باید وخانرا بسلطنت برداشت وشیخ حسن بزرگ محمد خان نبیره
~~سنگوتیموربن
# ~~هلا کوخان را بدین مقام انتخاب نمود و پس از قتل او طغاتیمورخان از
~~نبیرگان
# ~~یکی ازبرادران چنگیز را بخانی برداشت وبعد از اوشاهزاده جهان تیمورین
~~آلافرنگ
# ~~بن اباقاخان را انتخاب نمود تا اینکه خود بسلطنت رسید شیخ حسن کوچک
~~نیزابتدا
# ~~ساتی بیک دختر سلطان اولجایتو و بعد سلیمان خان از احفاد یشموت بن هولا
~~کو را
# ~~بخانی برداشت تا اینکه خود در سال »» ر بقتل رسید و برادرش سلکاشرف
~~بجای
# ~~سلیمان خان انوشیروان نامی را به خانی انتخاب نمود .
# در زمان سلطنت شاه شجاع دولت شاه بکاول که ازطرف او بحکوست کرسان
# ~~رفته وسپس عصیان نموده و سیخواست برای خود اساس سلطنت در کرسان ترتیب
# ~~بدهد چون مردم را بدین امر راضی ندید از اینجهت بنام شاه محمود خطبه
~~خواند و
# ~~سکه زد . زیرا ms354 او را نسبت سلطنت نبود1 .
# معمولا اولاد ذکور به سلطنت انتخاب سیشدند واگر پادشاه را فرزندذ کوری
# ~~نبود یکی از نزدیکان او بموجب وصیت به سلطنت میرسید . زنان با اینکه
~~ورد
# ~~احترام بودند معذلک در دولت آل مظفر بسلطنت نرسیاه وقدرت حکوستی
~~نیافتهاند .
# تا زمانی که دولت در سنتهای قدرت بود سلطان بموجب وصیت باین مقام
# ~~سیرسید ولی در موقع ضعف اغلب امرا و بزرگان در انتخاب سلطان دخالت
~~سینمودند
# ~~و میخواستند کسی که بتواند منافع آنانرا بهتر حفظ کند باین سقام برسد
~~چنانکه چون
# ~~مرگ شاه شجاع نزد یک شد جمعی باسلطان زین العابدین بیعت کردند وعدهای
~~جانب PageV02P181
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0565.png)

# ~~سلطان احمد را گرقتند ونیز چون شاه محمود حاکم اصفهان در سال 770 وفات
# ~~یافت سردم این شهر دودسته شاتد دستهای میخواستند سلطان اویس بن شاه
~~شجاع
# ~~حاکم شود دسته دیگر سلطنت شاه شجاع را طالب بودند2 البته این دودستگیها
# ~~غالبا به جنگ و زد وخورد ودر نتیجه به ضعف و ناتوانی دولت ستجر میشد .
# اطرافیان سلطان - دراطراف سلطان جمعی بنام ملازمان درگاه بخدمت مشغول
# ~~بودثه که عبارت بودند از :
# - سنشی الممالک - وظیقه او عبارت بود از تصدی مکاتبات سلطان واو
# ~~ریاست دیوان کتابترا درعهده داشت3 منشی الممالکی مقاسی پراهمیت بود
~~زیرا او
# ~~پیوسته درحضور سلطان بود ومحرم اسرار او بشمار میرفت ابن خلدون گوبد:
~~صاحب
# ~~این مقام گا هی یسبب تقرب یافتن دیگری درنزد سلطان تنزل سییافت ویاخود
~~کاسگی
# ~~وزیری باعث میشد که همه اسور را درنزد خود تمر کز سازد وسبب تنزل وی
~~شود
# ~~و گاهی خود سلطان زمام امور را دردست میگرفت واین مقام را بخود اختصاص
~~میداد .
# 2 - واقعه نویس - پنا یگفته این خلدون واقعه نویس احکام ودستورهائی را
# ~~که پادشاه یروی القاء سیکرد یرنامه ها وشکایات سینوشت صاحب این مقام
~~بنا به
# ~~نوشته مؤلف تذکرة الملوک در زمان صفویه نیز همین وظیفه را داشته است
~~یعلاوه
# ~~نوشتن سذا کرات جلسات وتنظیم صورتجلسه با او ms355 بوده و وقایع وعرایض را
~~یسمع
# ~~شاه سیرسانیده و هروقت میخواست اجازه تشرف بحضور سلطان را داشت . سنشی
~~و
# ~~واقعه نویس از میان بالاترین طبقات مردم که ازدانش وبلاغت و سخنوری
~~بهره
# ~~وافری داشتنه اتتخاب سپشدند .
# 3- در زمان سلطتت اسیرمبارزالدین محمد بنا بگفته معیی الدین یزدی سولانا
~~اسام الدین
# 5- کتاب سازمان اداری صفوی تألیف مینورسکی ترجمه مسعود رجبنیا ص 95.

PageV02P182

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0566.png)

# 3- دواتدار- او همواره نزد سلطان وملازم خدست او بوده وهمیشه دوات و
# ~~کاغذ همراه داشت تا فرامین شاه را ثیت نماید.
# 4- یساول1 واو مسأمور بود اوامر وفرامین سلطان را درحضور او اجراکند.
# 5 - حاجب یادربان- که از ورود اشخاص یدون اجازه سلطان بدر گاه ممانعت
# ~~بعمل میآورد ویا دربار را در روز ومدت معین بروی مردم میگشود و با رعام
~~میداد .
# ~~این خلدون دریان یاحاجب را مرئوس وزیر میداند و گوید وزیر هر گونه صلاح
~~میدید
# ~~یدودستور میداد ونیز حاجب را از یاران پادشاه میداند وگوید : از راه
~~حجابت و
# ~~پردهداری او را از انظار میپوشاند تاسردم بروی ازدحام نکتند و وی را
~~ازاندیشیدن
# ~~در امورمهم کشور بازندارند2 .
# 0- امیر شکاریاشی - صاحپ این شغل از این نظر اهمیت داشت که شکار از
# ~~امور مهم نظامی بشمار میرفت و تنها وسیله سر گرمی و نشاط نبود . شکار
~~جرگه که
# ~~برای تقویت حس جنگجوئی وخونخواری در زسان صلح در یین سغولان معمول بود
# ~~دارای قواعد وترتییات خاصی بوده است .
# 7- امیر آخورباشی - که او را و کیل خیل نیز سیگفتند مامور نگاهداری
# ~~اسبان شاه و سرپرست اصطیل سلطنتییود وچون اسب درتظر سلاطین برای
~~اسورجتگی
# ~~اهمیت فراوان داشت از اینجهت نگاهداری این حیوان ومواظیت از آن مورد
~~توچه
# ~~خاص سلطان بود.
# 8- توشمال - که او را چاشنی گیر و پیش سرگ نیز میگفتند ناظر یا بازرس
# ~~مطبخ شاهی بود و کلیه اسور آشپزخانه تحت نظر او قرار داشت. او پیش
~~ازآنکه شاه
# ~~غذا را صرف نماید از آن برای اطمینان خاطر شاه میچشید و درتمام مدت صرف ms356
~~غذا
# ~~در خدمت حاضر یود4 و PageV02P183
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0567.png)

### | تاریخ آل مظفر
# - حکیم باشی - چون حاقظ سلامیسان بود از اینجهت از چمله محرسان
# ~~پادشاه سحسوب سیگردید وغالبا چان ومال اوبعلت معالجات غلط درمعرض
~~خطربود .
# 10- منجم - اغلب سلاطین یعلت اعتقاد بنجوم وسعد ونحس کواکب در
# ~~شروع بکاری نظر سنجمان را خواستار میشدند وحتیپیش ازآنکه حکیم باشی
~~بمعالجه
# ~~شروع کند نظر موافق منجم باشی را جلب میکردند . البته اعتقادات خرافی
~~به امور
# ~~نجوسی اغلب ازعلل تنزل وانحطاط وسبب شکست لشگریان درمیدان جنگ بود1 .
# ارکان دولت- ارکان دولت وصاحبان سقامات ومراتب که سلطان را درکار
# ~~ملک یاری میدادند بدو دسته تقسیم سیتاند .
# - اریاب قلم
# ه- اصحاب شمشیر2.
# 1- تاتند شتفاد شیخ ابواسعق بهتجوم وقول ستجمان وتتیجه آن به ص 111 جله
~~اول
# ~~همین کتاب نگاه کنید.
# 2- این خلدون نیز گوید. شعشیر وقلم هردو از ابزار و وسایل دولت است و ناز
# ~~سلطان در آغاز تشکیل دولت بشمشیر بیشتر است ولی چون در تشکیل دولت خود
~~کامیاب
# ~~شد وفرمانش برهمه نفاذ یافت تاحدی از شمشیر یی نیاز میشود مگر غائلهای
~~روی دهد اما
# ~~برای اداره مملکت و گردآوری خراج ومالیات ونگهداری آن بهاهل قلم احتیاج
~~بیشتری پیدا
# ~~میکند . مؤلف عقدالعلی گوید . قاورد برقاعده وآئین سلاطین سلجوقی
~~وخوارزسی ارکان
# ~~دولت خود را از اصحاب تیغ وقلم انتخاب کرد ص 22.

PageV02P184

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0568.png)

### | فصل %~% 3
### | وررباب قلم
# وزارت - در رأس ارباب قلم وزیر واقع بود و او کسی بود که سلطان را در
# ~~انجام وظایف سنگین سلطنت یاری میداد واو را در راندن اسور سلطنت کمک
~~مینمود .
# ~~مولانا معین الدین یزدی مؤلف مواهب الهی در این باره چنین گوید : «بر
~~مقتضای
# ~~نص ( وجعل لی وزیرا من اهلی1) سنان کشورستان ملوک بی معاونت خامه وزرای
# ~~صاحب تدبیر نفاذ نیابد2 .
# امام سحمد غزالی نیز در نصیحت الملوک در باره لزوم وزیر برای پادشاه
# ~~گوید : «اما بباید دانستن که پادشاهی بدستور نیک شایسته و با کفایت نیک
~~آید
# ~~زیرا که هیچ ملکی بی دستور ms357 روزگار نتواند گذاشتن و هرکه برای خویش کا
~~رکند
# ~~افتاده آید3
# ابن خلدون وزارت را از مهمترین درجات سلطنت و اساس همه پایگاههای
# ~~پادشاهی میشمارد و آنرا بدوقسم منقسم میسازد وزارت اجرا و تنفیذ و آن
~~هنگامی
# ~~است که سلطان مستقل بوده و بخود اتکاء دارد و وزیر بمنزله نماینده او
~~در اجراء
# ~~اسور بشمار میرود. دیگر وزارت تفویض و آن موقعی است که وزیر بر سلطان
~~غالب
# ~~شود وبه استقلال کارکند .
# درباره وزارت تفویض ابن خلدون گوید : گاهی پادشاهی متوجه اوضاع میشود
# ~~و خود کامگی وزیر و جریان احوال خود را درسی یابد و درصدد برمی آید که
~~خود را PageV02P185
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0569.png)

# ~~از زیر قیود محجوریت وزیر برون آورد وآنانرا که یروی غلبه یافتهاند یا
~~از راه کشتن
# ~~یا تنها بر کنار کردن از سقامی که دارند از میان برمیدارد1 .
# انتخاب وزیر تنها بمیل و اراده سلطان بستگی داشت وسلاطین سعمولا وزرای
# ~~خودرا از سیان مردان دانشمند دین دار ولایق و کافی انتخاب مینمودند2 .
# وظایف وزیر - کلیه اسور اعم از لشگری و کشوری در زیر نظر او قرارداشت
# ~~و او بعد از پادشاه دارای بالاترین مقاسات بوده است . او انواع
~~سالیاتها را از قبیل
# ~~خراج یا باج یا جزیه سیگرفت وسپس آنها را در هزیته های ابور سلطانی و
~~وظایف
# ~~جاری معین خرج سیکرد .
# وزرای آل اینجو وآل سظفر بدفعات برای وصول مالیات باطراف رقتهاند3.
# وزیر گا هی مقام تظامی نیز داشت چنانچه خواجه قوام الدین صاحب عیار که
# ~~درسال ه70 یوزارت شاه شجاع رسید امارت لشگر نیز یافت ویا یقول مؤلف
~~مواهب
# ~~الهی (کلک کفایتانگیزش را با شمشیر خونریز اتصال داد )4 بعضی از وزراء
# ~~علاوه بروظایف فوق ریاست اسور مذهبی را نیز داشتهاند چنانکه خواجه
~~برهان الدین
# ~~فتح الله درسال 753 بدستور امیرسبا رزالدین معحمد منصب قاضی القضاتی را
~~ضمیمه
# ~~وزارت کرد و جامع ریاستین دینی و دنیائی شد .
# با اینحال امر خطیر وزارت خالی از خطر ms358 نبود و غالب وزراء بدست سلاطین
# ~~بقتل رسیدهاند ویا بقول مؤلف مواهب الهی (یروفق سنت وزارت زمین را از
~~خون
# ~~خودرنگین ساختداند)2 PageV02P186
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0570.png)

# از آنجمله مولانا شمس الدین صائن قاضی وزیر شیخ ابواسحق بدست اسیر
# ~~مبارزالدین محمد کشته شد وخواجه غیاثالدین علی یزدی بفرمان شیخ ابواسحق
# ~~بقتل رسید وامیرظهیرالدین ابراهیم صواب نیز همین سرنوشت پیدا کرد .
# خواجه تاج الدین عراقی بفرمان امیر مبارزالدین محمد بدیار نیستی رفت
~~ووزیر
# ~~دیگر او خواجه برهان الدین ابونصر فتح الله بدست شاه سلطان خواهرزاده
~~امیرمبارز-
# ~~الدین حمد از بین رفت .
# وزرای شاه شجاع نیز همین سرنوشت را داشتند چنانکه خواجه قوام الدین
# ~~صاحب عیار و شاه رکن الدین حسن کشته شدند تنها خواجه جلال الدین توران
~~شاه
# ~~از این میان بمرگ طبیعی در گذشت .
# با اینحال جمعی بااینکه ازسرنوشت وزرای پیشین اطلاع داشتند بطمع کسب
# ~~سال با قبول وزارت جان خود را بباد میدادند.
# در زمان سلاطین آل اینجو و آل مظفر اغلب مقام وزارت یین دو نفر سشترک
# ~~بود واضح است که شرکت دروزرات باعث اختلاف بین آن دو و سبب اختلال
# ~~امور میگشت .
# وزراء که مردانی دانشمندبودند اغلب شعرا را مورد حمایت خودقرارمیدادند
# ~~از این جهت ممدوح آنان قرار میگرفتند چنانکه خواجه شمس الدین صائن قاضی
~~و
# ~~خواجه تاج الدین عراقی سمدوح خواجوی کرمانی بودند و نیز خواجه حافظ
~~خواجه
# ~~عمادالدین سحمود وزیر شاه شیخ ابواسحق وخواجه برهان الدین فتح الله
~~وزیر امیر
# ~~سبا رزالدین محمة وخواجه قوام الدین محمد صاحب عیار وخواجه جلال الدین
~~توران -
# ~~شاه وزرای شاه شجاع را مدح گفته است و
# وزیر امور مالی مملکت را در دیوانی1 انجام میداد که بنا بنوشتهآ مؤلف
~~PageV02P187
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0571.png)

### | تاریخ آل مظقر
# ~~دستورالکاتب اصحاب آن عبارت بودند ازمستوفی ممالک - الغ بیتکچی - مشرف
~~ممالک
# ~~ناظر مسالک - حکم ممالک - حافظ مال ممالک - منشی ممالک - حا کم اوقاف
~~ممالک
# ~~که هریک دیوانی بنام دیوان استیقا و دیوان اشراف و دیوان نظر و دیوان
~~رسائل ms359
# ~~و اتشاء وغیره داشتند .
# مستوقی الممألک که امور دیوانی و فنی از قبیل حسابداری و ممیزی وتتظیم
# ~~دخل وخرج مملکت را بعهده داشت از وزیر اطاعت سیکرد و درعین حال در
~~زیردست
# ~~خود عمالی بنام ناظر و داروغه دفترخانه وصساحب توجیه و ضابطه نویس و
~~اوارجه-
# ~~نویس داشت و انتصاب تمام مستوفیان در تحت نظر او انجام سیگرفت. اداره
~~اسور
# ~~مالی املاک خاصه با مستوفی خاصه بود گرچه او نیز درتحت نظر وزیر انجام
~~وظیفه
# ~~میکرد اما درکارخود استقلال داشت.
# وظیفه مشرف برآورد وتخمین اعتبارات ضروری وتنظیم حساب یود . مشرفان
# ~~دفاتر روزانه را با اسناد آن نگاهداری میکردند .
# ناظر مباشر وستصدی ومسئول تعیین حسابهای شخصیشاه بود واونویسند گانی
# ~~در زیر دست داشت . سایر اصحاب دیوان نیز وظایفی مخصوص بخود داشتند.

PageV02P188

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0572.png)

### | فص %~% 
# وضع مالی درقلمرو دولت آل مظفر
# ازآنجائیکه دولت آل مظفر در دوره فترت بعد ازمغول تأمیس یافته ازاینجهت
# ~~وارث ترتیبات سملکت داری دوره مغول است و در امور مالی و مالیاتی نیز
~~طبعا از
# ~~قوانین و مقررات دوره مغول پیروی میکرده از اینرو برای اطلاع بوضع مالی
~~این دوره
# ~~ناچار به ترتیبات مالی دوره مغول و پیش از آن نیز اشاره میشود .
# زمین داری - خلفای عباسی و سپس سلاطین سلسله هائی که در موقع انحطاط
# ~~دستگیاه خلافت در قسمتهای مختلف ایران روی کار آمدند اراضی وسیعی را از
~~راه
# ~~فتح وغلبه ویا مصادره و بیع بعنوان املاک خاصه یا خالصها بدست اوردند .
# دیوانی کردن املاک - یکی دیگر از وسایل توسعه اراضی سلطان دیوانی کردن
# ~~آنن در مغولستل دهازای دوسعنی بوده.
# آلف - جهیزی که رل بحاته سوهر میبرد و افراد تابع یا (الباتو) هم جز همین
~~گروه
# ~~تسمرده میسدند
# ب - متصرفات خاص شاهراد کال واعصماء خاندان چنگیزی بانضمام کسانی که درآن
~~PageV02P189
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0573.png)

### | ریخ آل مظفر
# ~~اسلاک بزرگان و امرا وصاحبان مال ومنال بود . در دوره ایلخانان مکرر به
~~دیوانی
# ~~کردن املاک بزرگان برسیخوریم نه تنها ایلخانان بضبط اسلاک ms360 ودم می
~~پرداختند
# ~~بلکه عمال ایشان نیز شالبا اسلاک دشمنان و رقبای خود را ضبط میکردند
~~چتاتکه
# ~~خواچه رشیدالدین فضل الله قمان داد اسلاک شرق الدین مظقر را در ناحیه
~~یزد
# ~~دیوانی کردند1 .
# غصب اسلاک واراضی بوسیله عمال حکوست مخصوصا هنگامی متداول شا
# ~~که قدرت مر کزی رو بزوال نهاد سخصوصا پس ازمرگ سلطان ابوسعیدخان چنانکه
# ~~شرف الدین محمود شاه اینجو که ابتدا میاشر املاک خالصه بود بعد از مرگ
~~سلطان
# ~~این ایالت را غصب کرد و برای خود حکومت سستقلی پدید آورد .
# مغولان در سصادره املاک سردم فارس حتی به سادات که خانوادهای محترم
# ~~وقدیمی این ایالت بودند ابقا نکردند چنانچه پس از تسخیر فارس فرسان
~~دادند که
# ~~اسلاک سادات طباطبائی2 را بصورت اینجو در آورند . یکی از سادات
~~طباطبائی بنام PageV02P190
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0574.png)

# ~~ایوالمیامن حسن نزد اباقاخان رقت که تاسگر اسلاکه خود و خانوادهاش را
~~مسترد
# ~~دارد . آو را باحترام پذیرفتند و یولیغ خانی به ترخانی او صادر شد با
~~این حال اسملاک
# ~~او سسترد تگردید تا اینکه درحضور سعتمدان دولت واهل شریعت نیمی از
~~اسلاک
# ~~خود را درسال 72 بشاهزاده ارغون انتقال داد وتیم دیگر را پس از وضع
~~مطالبات
# ~~خانوادهاش یه پسر ارشد خود قطبالدین احمد واگذار کرد .
# هنگامی که سلطان احمد تکودار جانشین برادر شد ابوالمیامن درخراسان نزد
# ~~ارغون ماند باین جهت بار دیگر همه املاک طباطیائی ها درفارس به اینجو
~~مبدل شد
# ~~تا ایتکه ارغون خان به تخت نشست ویرلیة صادرکرد مبتی براینکه نیمی از
~~املاک
# ~~آنان اینجو باشد ونیم دیگر به قطبالدین احمد طباطیائی تحویل شود .
~~اقدامات
# ~~ابوالمیامن برای پس گرفتن املاک خود «، سال طول کشید تا اینکه درگذشت و
# ~~چون خیر سرگ او به ارغون خان رسید فرسان داد که نیمی از اسلاک طباطبائی
~~ها یه
# ~~سلکیت سید قطب الدین احمد درآید ونیم دیگر که ابوالمیامن به ارغون خان
~~داده
# ~~بود بعنوات اینجو یه قطب الدین احمد تسلیم شود از آن زمان اعقاب ms361 قطب
~~الدین به
# ~~سادات اینجو سعروف یودهاند1 .
# اسلاک اینجوی ایلخانی تحت نظارت دیوان خاصی ینام دیوان اینجو قرار
# ~~داشت و رؤسای دیوان ایتجو از سیان یزرگان کشور یر گزیده میشدند چنانکه
~~از
# ~~اتابکان لر کوچک عزالدین حسین (677-692) وعزالدین محمد اول (695 -716)
# ~~این مقام را داشتند وشرفالدین شاه محمود نیز به تصدی اینجوی فارس بر
~~گزیده
# ~~شد و ازایتجهت به اینجو سعروف گردید .
# بعضی اوقات اراضی اینجو مانند اراضی دیوانی به سقاطعه باشخاص واگذار
# ~~میشد . بنا ینوشته وصاف الحضره دیوان اینجو در زمان ارغون خان اراضی
~~اینجوی
# ~~شیراز را به ششصد هزار دینار به مقاطعه داد درحالی که قریب یک چهارم
~~ازقراء و
# ~~مزارع وباغات وقنوات وطاحونه در ضبط ایتجو بود2 .

PageV02P191

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0575.png)

### | ..-
# در عند غازان خان اراضی اینجوی شیراز به مبلغ صدتومان به مقاطعه داده
# ~~شد1 واراضی ایتجوی سراسر فارس در سال *9 به هزارتومان بمقاطعه چهار
~~ساله
# ~~وا گذار گردید2.
# چنین بنظر میرسد که اراضی اینجو درفارس بخصوص در اطراف شیراز بیش از
# ~~اراضی دیوانی و ملکی بوده و کسانی که اراضی اینچو را متصرف بودند از
~~پرداخت
# ~~مالیات معاف بودند همانطور که متصرفان اراضی اقطاع و وقف وگاهی ملک نیز
~~از
# ~~این معافیت برخوردار بودند .
# اراضی دیوانی - اراضی دولتی را اراضی دیواتی (یا دیوانی یا املاک دیوان
# ~~یا ملک دیوان) می نامیدند3 الیته اراضی دولتی غیر از اراضی ستعلق به
~~خاندان
# ~~سلطنتی بود که اینجو نامیده میشد4 املاک شخصی خان را نیز دلای5 سیگفتند
~~.
# اقطاع - سلاطین وحکام قسمتی از زمینهای مفتوحه را بنام اقطاع به بزرگان
# ~~کشوری واشگری وا گذار سیکردند تاعواید آنرا صرف خود و سپاهیان تحت
~~فرماندهی
# ~~خود نمایند . گرچد رسم اقطاع ازصدر اسلام است ولی در دوره سلجوقیان این
~~نوع
# ~~زمین داری از سهمترین انواع آن بشمار میرقت. در دوره بغول نیز قسمتی از
~~اراضی PageV02P192
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0576.png)

# ~~بعنوان اقطاع1 به سران لشگری و بزرگان و اسرا واگذار سیشد.
# روش اقطاع بعد از مغولان نیز ms362 ادامه داشت چنانکه در دوره سلطنت آل مظفر
# ~~جمعی از بزرگان وسران لشگر قطعاتی از مملکت را باین عنوان در تصرف
~~داشتند و
# ~~امیر مبارزالدین محمد نیز بعلت دستگیری راه زنان ازطرف سلطان ابوسعید
~~میبد را
# ~~بعنوان اقطاع دریافت داشت . سلطان احمد در موقعی که بمحاصره کرمان در
~~سال
# ~~776 اشتغال داشت از شاه شجاع حکوست کرسان را درخواست کرد ولی او بجای
# ~~حکومت کرمان وعده کرد که ضیاعی کراسند به بلوک و اقطاع او بیفزاید.
# چگوفه اقطاع بوجود آمد - درآغاز کار دولتها وصول سالیات را به افراد
~~متنفذ
# ~~سحلی میسپردند وچون دولت مر کزی ضعیف میشد مردم برای حفظ اسوال
~~خودناچار
# ~~درتحت حمایت ستنفذین وصاحبان اقطاع قرار میگرفتند وچون این کار
~~باعتازدیاد
# ~~قدرت متنقذان میگردید دولتها درصدد برآسدند نه تنها به مقطع ها حق وصول
~~مالیات
# ~~زمین را بدهند بلکه خود زمین را نیز بآنان ببخشند بدین ترتیب مقطعها
~~فرصت یافته
# ~~بازهم داسنه نفوذ خود را توسعه میدادند و سرانجام وابستگی سردم نسبت
~~بمقطعها
# ~~زیادتر سیشا- و بیشتر درتحت تبعیت آنان قرار میگرفتند ودر بعضی موارد
~~مقطع ها آز
# ~~قدرت خود سوه استفاده کرده زمین مالکین کوچک را نیز غصب سیکردند و یا
~~آنان
# ~~از شدت تهیدستی ناچار بفروش ملک خود میشدند2 .
# کیفیت اقطاع در ایران - کیفیت اقطاع در ایران با تیول داری قرون وسطای
~~PageV02P193
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0577.png)

# ~~اروپا فرق داشت. درقرون وسطی یسبب تهاجم طوایف غارتگر ناامنیدر کشورهای
# ~~مختلف اروپا زیاد شد وهر کسی برای حفظ جان ویا مال خود میخواست پیکصاحب
# ~~قدرت متکی شود ویا یقیمومت اریابی درآید ودر تیول او قرار گیرد در این
~~حالت اگر
# ~~زمینی داشت آنرا به ارباب واگذار میکرد وفقط ازقسمتی ازمحصول آن
~~استقاده مینمود،
# ~~گاهی نیز ارباپ به بهانه حمایت عفا به املاک آنان دست می یافت.
# در ابتدا سرپرستی ارباب از رعایا برای مدت عمر طرقین یود وموقعی که یکی
# ~~ازطرفین میمرد سرپرستی سلب میشد و زسین باختیار طرفی که زنده مانده ms363 بود
~~درمیآسد
# ~~اما پس از سدتی سرپرستی موروثی شد واسم این نوع مالکیت را تیول2
~~گذاشتند که
# ~~فئودالیته یا سلوک الطوایفی از آن مشتق است.
# به حقوق مالکیت و تیولداری حقوق دیگری که سخصوص سلاطین بودمانتد
# ~~حقی قضاوت وحقی دریافت مالیات اضافه شدیطوریکه هر تیولدار درقلمرو خود
~~پادشا هی
# ~~محسوب میشا3.
# اما درایران بین روش اقطاع وفئود الیزم شباهت وجود نداشت وتعهددوجانبه
# ~~که در اصول قئود الیزم در اروپای غربی میان ارباب و رعیت وجود داشت
~~درروش
# ~~اقطاع ایران نبود4 .
# در روش اقطاع ایران ابتدا مقطع وظایف نظامی بعهده نداشت تنها پس از
# ~~آنکه حکومت ها بقدرت نظامسیان متکی شدند نظامیان نیز با استفاده ازقدرت
~~خود در
# ~~روش اقطاع تغییر دادند بنابراین ابتدا رابطه مقطع با حکومت مر کزی
~~رابطه مالی PageV02P194
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0578.png)

# ~~بود اما بتدریج تعهد مالی چای خود را به تعهد نظامی داد1 .
# درزمان ایلخانان نه تنها زمین وقنوات و انهار بلکه ساکنین دهات نیز چزء
# ~~اقطاع محسوب میشدند. بعبارت دیگر مقطع تنها زسین را مالک نمیشد بلکه
~~افراد
# ~~نیز بر تملک او درمی آمدند .
# قبل از غازان خان اقطاع فقط به امرای بزرگ اعطا میگردید وسایرلشگریان
# ~~از آن سحروم بودند وپدانان مواجبی که قسمتی از آن جنسی وقسمتی نقدی بود
# ~~و آن را (جاسگی) می گفتند داده میشد . این اصطلاح در زمان سلجوقیان نیز
# ~~معمول بوده، .
# ولی در زمان غازان خان یهمه لشگریان مغول اراضی باقطاع داده شد باینجهت
# ~~درهر ولایتی از اراضی دیوانی زمینهای وسیعی را باقطاع اختصاص دادند که
~~در ردیف
# ~~اراضی اینجو قرار گرفت بنابراین در زمان مقولان همه لشگریان بغول
~~اینجوی سلطان
# ~~محسوب میشدند3 .
# اقطاعات را ایتدا سیان امیران هزاره قسمت میکردنا . آنان نیز زمین اقطاعی
# ~~سرسهیدیاب کچ ری تالیف بکر ص 2 .

PageV02P195

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0579.png)

# ~~را بین امیران صده تقسیم سینمودند وظیفه امیران صده نیز آن بود که
~~اقطاع را بقطعات
# ~~کوچکتر تقسیم کنند و به امیران دهه بدهند و سپس ترتیب این ms364 تقسیم و
~~توزیع را
# ~~بحکوست مر کزی اطلاع دهند . حصهآ هر کمس درتحت نظر (بیتکچی عارض) برحسب
# ~~قرعه سعین میشد ودر دفتر ثبت سیگردید. یک نسخه از آن به اسیران بزرگ و
~~یکی
# ~~بهامرای هزاره داده میشد و نسخه زمین هائی که از طرف اسیر صده تقسیم
~~شده بود
# ~~بخود آنان داده میشد1 .
# اگر یکی از مقطعان زسین خود را نمی کاشت ویا در خدمت حاضر نمیشد از
# ~~سهم خود محروم سیگشت . هیچیک از مقطعان حق نداشت سهم خود را بفروشد
# ~~ویا به خویشاوندان خود ببخشد ویا به کاوین (سهریه) و(قیلیک) وجهیزیه و
# ~~شیربها پدهد .
# پس از مرگ اقطاع دارحصه او بفرزند ویا یکی از کسانش که قادر بانجام
# ~~خدمات لشگری بود میرسید ویا یکی از غلامانش جانشین او میگودید و اگر
~~غلام
# ~~نیز نداشت زمین را بیکی ازافراد صده اومیدادند واگر رفتاری خلاف از
~~مقطع سرمیزد
# ~~می یایست زمین را از تصرف او درآورد و بدیگری انتقال داد .
# سربازان چسریک حق نداشتند زمینهای مجاور را ضمیمه اقطاع خود کتند و
# ~~نمی بایست سردم را ازچرا گاه خود محروم سازند. دیوانیان حق نداشتند
~~بدین اقطاعات
# ~~برات بنویسند . تنها هر سربازی متعهد بود که . ه من تیریز (غله) به
~~انبار خاص
# ~~(سلطتتی) برساند .
# در اراضی اقطاعی روستائیان بزمین بستگی داشتند و روستائیان فراری را که
# ~~از مهاجرتشان کمتر از سیسال گذشته بود اجبارا بمساکن خود عودت می
~~دادند3 PageV02P196
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0580.png)

# ~~اقطاع داران نیز حق نداشتند روستائیان فراری از اراضی دیگران را در ملک
~~خود
# ~~پپذیرند.
# ادرار ومقاصه - ادرار بنابگفتهآ مؤلف دستورالکاتب وجهی بود که پادشاهان
# ~~در حق کسی از مستحقان انعام میفرسودند و بعد از چندی براولاد و احفاد
~~او بطور
# ~~ابدی مقرر ومسلم میداشتند . ادرار که آنرا راتبه ومستمری نیزمیگفتند در
~~واقع اهداء
# ~~حصهای از خراج زمین وتمغا یاد یگر مالیات یک محل بمأسورین کشوری ویا
~~روحانیان
# ~~بطور موروثیبود مؤلف دستورالکاتب دونوع ادرار ذکر کرده یکی موروثی
~~ودیگری
# ~~بنام معیشت ms365 که فقط مادام العمر بکسی داده میشد اما مقاصه زمینی بود
~~دیوانی که
# ~~به تملیک ابدی بشخصی واگذار میشد و بر اولاد و احفاد او نسلا بعد نسل
~~منتقل
# ~~می گردید . مقاصه نیز ماننا اقطاع از مالیات سعاف بود واز این جهت با
~~اقطاع
# ~~مشابه بوده.
# یورت - وآن زمینی بود که طوایف صحرانشین مغول و ترک و ایرانی برای
# ~~چراگاه دامها و بمنظور ییلاق وقشلاق خود در تابستان و زمستان دراختیار
~~داشتند
# ~~واز آن استفاده سیکردند .
# این اراضی ظاهرا جزء اراضی اینجو یا اقطاع محسوب میشد ولی عملا درتحت
# ~~مالکیت رئیس قبیله بوده واز لحاظ حقوقی ملک مشترک قبیله بوده واستفاده
~~ازمراتع
# ~~آن جنبه عمومی داشته است1.
# اوقاف - زمین های وقفی بزمین هائی گفته میشد که سالکیت آن به نفع عامه
# ~~یا یکی از امور خیریه حبس میشد ولی منافع آن طبق نظر واقف مورد استفاده
~~قرار
# ~~میگرفت .
# اراضی وقفی قسمتی از سالکیت ارضی بود و درآمد آن بسود تأسیسات مذهبی
~~PageV02P197
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0581.png)

# ~~سانند مدارس ومساجد وخانقاهها وابوابالبر1 وابواب الخیر2 مانند
~~بیمارستانها و
# ~~راهها وغیره میرسید .
# مال وقف قابل فروش و رهن واهداء واتتقال بغیر نبود واز ابنجهت با اسوال
# ~~کلیسیادر کشورهای مسیحی ومخصوصا در اروپای قرون وسطی که غیرقابلیت
~~انتقال
# ~~(Maiumtmmorte) اموال مذکور معمول یود مشابهت داشت .
# در زمان سلجوقیان دیوانی بکار اوقاف میرسید در دوره ایلخانان نیز دیوانی
# ~~براموال وقفی نظارت داشت ودر رأس این دیوان صدرالصدوز قرار داشت . مؤلف
# ~~دستورالکاتب نیز جزء مناصب شرعی یه حا کم اوقاف ممالک اشاره میکند.
# در زمان حکوست آل مظفر بعلت تعلق خاطری که سلاطین این سلسله بمذهب
# ~~اسلام داشتتد کار ساختن ابتیه خیریه رونق گرفت و سلاطین سظفری و نیز
~~بزرگان
# ~~و سرمایه داران درشهرهای یزد و کرمان وفارس واصفهان آثار خیر ازمسجد
~~ومدرسه
# ~~از خود بیاد گار گذاشتند واسوال واسلاکی برآن وقف کردند که شرح آن
~~درکتیی که
# ~~درتاریخ این شهرها نوشته شده به تفصیل آسده است.
# اراضی ملکی ms366 - یعنی اسلاک روستائیان - صاحبان این املاک بالیات خود
# ~~را بدیوان می پرداختند. ولییعضی ازاسلاک بنام املاک حر (ملک آزاد) از
~~پرداخت
# ~~مالیات معاف بود وبعضی نیز از تسهیلاتی برخوردار یودند یعنی بجای خراج
~~عشریه
# ~~یا ده یک مییرداختند واین تسهیل برای ارباب بود ته زارع این قبیل اراضی
~~برسبیل
# ~~ارث به اخلاف منتقل سیشد وقایل فروش بود .
# احیای اراضی موات - در زمان مغولان زسینهای زیادی پحسال خراب افتاده
# ~~بود ومردم چون این قبیل زسینها را یا مال دیوان ویا مال اینجو ویا
~~املاک شخصی
# ~~تصور میکردند باین جهت به آباد کردن آن نمی پرداختند3 .

PageV02P198

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0582.png)

# غازان خان در صدد برآمد این قبیل زمین ها را آباد سازد و آنرا به سه دسته
# ~~تقسیم کرد :
# اول زسینهائی نه آب داشت و آباد کردن آن زحمت زیادی نداشت قرار شد
# ~~کسانی که این قبیل زمسینها را آباد مینماید در سال اول چیزی بدولت
~~ندهند و در
# ~~سال دوم یکث تلث حقوق دیوانی را بپردازند و دوسوم بقیه آن مال عاسر یا
~~کسی
# ~~باشد که زمین را آباد کرده و یعلاوه همه محصول زمین به عامر ستعلق باشد
~~ودرسال
# ~~سوم سه چهارم حقوق دیوانی از او مطالیه شود .
# دوم زمینهائی که تهیه آب برای آن محتاج به کار و کوشش مختصری یود
# ~~صاحبان این زمینها نیز درسال اول چیزی بدولت تمیدادند ودرسال دوم
~~ودرسال
# ~~سوم  حقوق دیوانی را سی پرداختند .
# سوم زسیتهائی که آباد کردن آنها احتیاج یساختن بند ویا کاریز داشت
~~ازصاحبان
# ~~این قسم اراضی درسال اول چیزی تمی گرفتند و درسال دوم  حقوق دیوانی و
~~در
# ~~سال سوم لی آنرا سیگرفتند .
# هر کس زمین مواتی را آباد سیکرد سالک آن میگردید وحق فروش آنراداشت
# ~~وخراج چنین زمینی را بعدها برحسب (قیاس) معین میکردند چه پرداخت خراج
# ~~برحسب تقویم (حرز) یا بشکل (مقاسمه) یعنی سهیم بودن دیوان در حاصل ملک
# ~~در مورد این زمینها اجرا نمیشد .
# برای اداره امور زمینهای موات ms367 که خالصه بودند دیوانی ینام (دیوان خالصه)
# ~~تشکیل شده بود1 و
# اگر در ولایتی که طبق معمول و بنایرتقویم بدیوان ومالک خراج داده میشد
# ~~زمین مواتی وجود داشت و کسی آنرا آباد میکرد مالیات زسین را مطابق مأخذ
~~بالا
# ~~میپرداخت سگر ایتکه مالک سابق آن پیدا شود و در این صورت نیمی از آنچه
~~عامر
# ~~بدیوان میداد بمالک پرداخت میشد .

PageV02P199

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0583.png)

# تا ریخ آل مظقر
# # ....0.....   ..-.-. %~% ..- %~%
# اما اگر در ولایتی مالیات برحسب تقویم (حرز) معین نمیشد عامرحقی بدیوان
# ~~نمی پرداخت و تمام حصه مالک بود سقرر بود که دیوان خالصه زمینهای موات
~~را
# ~~به ثبت برساند و این کار هر دوسال یکبار تجدید میشد تا دیوان مزبور
~~بتواند براین
# ~~وسینها نظارت داشته باشد1.

PageV02P200

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0584.png)

### | هار
# منابع در آمد دولت
# در قرن هشتم درآمد دولتها از زراعت و کشاورزی حاصل سیشد و در واقع
# ~~زمین تنها منبع بزرگد رآمد دولت محسوب می گردید گرچه دولت آل مظفر
~~درآمدی از
# ~~دولتهای تابع مانند ملوک هرسوز و اتابکان لرداشت ولی این درآمدها کافی
~~برای
# ~~اداره دستگاه دولت نبود و تنها وسیلهای که چرخ دستگاه حکوست را
~~میگرداند مالیاتی
# ~~بود که مأمورین از کشاورزان بنقد یا جنس دریافت سیداشتند.
# دریافت سالیات ازکشاورزان وصاحیان اراضی سخصوصا درفارس به مقاطعه و
# ~~ضمان1 واگذار میشد چنانکه درسال 70 ه سوغونجاق نویان که از طرف
~~اباقاخان
# ~~بحکومت فارس رسیده بود فارس را بمقاطعه عمالی چند واگذاشت و در سال 679
# ~~سلک شمس الدین محماءبن بالک که ثروتی فراوان داشت فارس را در مقاطعه
~~خود
# ~~گرفت و درسال *9« گیخاتوخان اداره املاک خاصه شاهی (اینجو) را برا و
~~بحرا
# ~~بمدت چها رسال بمبلغ هزار تومان به شیخ الاسلام جمال الدین ابراهیم
~~طیبی بمقاطعه
# ~~داد و درسال 69 چون او حاضر یقبول مقاطعه مجدد فارس نشد غازان خان فارس
# ~~را بحرا وبرأ به ب1 بلوک قسمت کرد وبمدت سه سال بمبلغ هزارتومان به
~~نفر PageV02P201
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0585.png)

# ~~بمقاطعه داد و درسال ms368 س ب سلطان بحمد اولجایتو که جانشین غازان خان شد
~~سجددا
# ~~فارس را بمقاطعه ملک الاسلام داد و بعد از مرگ او که در سال « . ب
~~اتفاق افتاد
# ~~پسرانش تاسال 725 فارس را در مقاطعه داشتند .
# دریافت مالیات بطور مقاطعه گرچه برای شخص سلطان روش مطمئنی بودولی
# ~~کشاورزان و کسانی که بار مالیات بر دوششان بوده گرفتار انواع شکنجه و
~~عذاب
# ~~میشدند زیرا مقاطعان که برای مدتی معین مأمور گرفتن مالیات میشدند به
~~عجله
# ~~میخواستند از راه غارت کردن روستائیان ثروتی هنگفت بدست آورند .
# درتاریخ غازانی آمده «کسانی که اموال دیوانی را به مقاطعه وضمان قبول
# ~~میکردند اضعاف مال مقاطعه را میگرفتند درصورتی که چیزی به دیوان نمی
~~پرداختند
# ~~وچون برای لشکر کشی ونگهداری مرزها به پول احتیاج پیدا میکردند پول
~~درخزانه
# ~~نبود ناچاربمصادره اموال و وضع مالیات زاید (نماری) می پرداختند
~~وازمردم مساعده
# ~~میگرفتند از اینجهت همیشه مملکت دچار تزلزل وهرج ومرج بود ولشگر نیز
~~ضعیف
# ~~و بیساز وبرگ»1 .
# وصول مالیات بروش برات نویسی - برات یعنی صدور حواله برای وصول
# ~~مبلغی از درآمد حکومت و آن بر دوقسم بود :
# 1 - برات همه ساله وآن که نوع بهتر برات بود عبارت بود از براتی که هرسال
# ~~بعهده منبع درآمد مشخص ویا شخص معین صادر سیشد .
# 2- برات یکساله - یعنی براتی که سالیانه تجدید میگشت.
# عمال دولتی پرداخت مطالبات سأمورین وسایر طلبکاران (ا بعهده سستوفیان
# ~~ولایات حواله میکردند - آنان نیز پرداخت وجه برات را اغلب بعهده
~~روستائیان
# ~~اراضی دیوانی محول میداشتند بدون اینکه درنظر بگیرند مبلغ برات درمحل
~~موجود
# ~~است یا خیر - خواجه رشیدالدین فضل الله سوء استفاده هائی را که مأمورین
~~از اینراه
# ~~میکردند شرح مید هد .

PageV02P202

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0586.png)

# غازان خان رسم برات نویسی را برانداخت ولی در زمان سلطان ایوسعید دوباره
# ~~برقرار شد1 .
# انواع مالیاتها - ازکشاورزان وصنعتگران وپیشهوران مالیاتهائی به اساسی
# ~~سختلف اخذ سیگردید بدین قرارب
# 1- خراج2- و آن مالیات ارضی بود که از اراضی دیوانی و اینجو و اقطاع و ms369
# ~~مقاصه واملاک خصوصی اخذ میشد . ابن خلدون اخذ خراج را از مهمترین وظایف
# ~~کشورداری سیداند3 .
# خراج بردو نوع بود جنسی که بصورت سهمی از محصول دریافت میشد و
# ~~نقدی4 که برحسب مساحت زمین دریافت میشد* خراج جنسی بیش از خراج نقدی
# ~~معمول بود .
# علاوه براصل خراج مبلغی بنام خراج اضافی (فرع) که میزان آن عشر اصل
# ~~خراج بود از مالیات دهنده وصول میشد وآن بدست مزد مأمورین مالیات
~~اختصاص
# ~~داشت - دریافت فرع بعد از اصلاحات مالیاتی غازان خان نیز باقی بود7 گا
~~هی مالیات
# ~~را تسعیر میکردند و آن پیش از رسیدن حاصل صورت میگرفت ودر آن تدبیری
~~بکار
# - خراج مرادف است با کلمه مال وجهات یا مال ومتوجهات که بمعنی مالیات
~~ارضی
# ~~به نقد وجنس است واین کامه در سنابع تاریخ این دوره مانند تاریخ وصاف
~~وجامع التواریخ
# ~~رشبدی فراوال دبیده بیشود.
# 3- مقدمه این خلدون جلد اول ص 480.
# ~~می شده .
# 6- تاریخ وصاف ص 435.
# 7- دستورالکاتب ورق 298 وترجمه محاسن اصفهان ص 50 وص 97.

PageV02P203

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0587.png)

# تاریخ آل مظفر
# ~~میبردند که به ضرر روستائیان و کشاورزان یود - گاهی خراج را قبل از
~~موعد مقرر
# ~~دریافت سیداشتند که آنرا تقدمه گویند - تسعیر و تقدمه یکی از بیرحمانه
~~ترین وسیله
# ~~سوء استقاده مأیورین دولت بود غازان خان تسعیر حصول سبز و نارسیده
~~وهمچنین
# ~~تقدمه را قدغن کرد و برای جمع آوری خراج اوقات معین مقرر داشت. پدین
~~ترتیب
# ~~که خراج تقدی را سالی یکیار در نوروز هرسال تا .2 روز و خراج جنسی را
~~سالی
# ~~دوبار وهربار بمدت . 2 روز درموقع رسیدن حاصل شتوی وصیفی وصول میکردنا1
~~.
# 1- بنا بگفته اصطخری خراج قسمت اعظم ایالت فارس یطریق مساحت زمین اخذ
~~میشد
# ~~و میزان خراج درنواحی مختلف فارس فرق میکرد بطوریکه درشیراز که ازمراکز
~~مهم تولید بود
# ~~از هر جریب بزرگ (برابر با32 جریب کوچک یا جریپ عادی) گندم وچو که با
~~آبنهر
# ~~ستروب میشد 190 درهم و ازهر جریب بقولات که با آب نهر ms370 سشروب میشد 192
~~درهم
# ~~و ازهر جریب یوتجه زار آبی- 237 درهم وازهرجریب پنبه زار آبی 256 درهم
~~واز هر
# ~~جریب تا کستان 1425 درهم اخذ میشد. این ترخها از ترخهای سعمول درسایر
~~نقاط فارس
# ~~بیشتر بود مثلا خراج کوار خراج معمول در شیراز بود (اصطخری ص 751) .
~~خراج
# ~~محصولدیمی  خراج حصول آبی یود و خراج محصولی که بوسیله چاه آبیاری میشد
~~2
# ~~وخراج سحصولی که یکبارآب میخورد -[ واگر دوبار آب میخورد از نظر جمع
~~خراج د رحکم
# ~~محصول آبی بود . خراج زمینهای خالصه بوسیله مقاسمه یا مقاطعه تمیین و
~~بهنقد پرداخت
# ~~میشد (اصطخری و ابن حوقل همان صفحات بالا).
# مقدسی مینویسد دشتها ئی که خراج ثایت برای آنها تعیین شده پود درصورتی هم
~~که
# ~~شورهزار وتم یزرع یود ، 2 درهم بابت خراج بآنها تعلق میگرقت (احسن
~~التقاسیم ص153) PageV02P204
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0588.png)

# وری ریی ررور رزر ک بی تا
# اوایل قرن هشتم هجری
# ~~باصاقه.ا خرار تیکالاپ
# ~~درانن و مراک
# ~~600ع ذره باصا ه
# ~~دست جامه یمنی و. 2 هزار
# ~~رطل خرسا وهزار رطل زیره
### | .. . و325 دینار ایلانی
# مند رحات حدول ششماره یعتی مالپات رتان بارنر: اب خلدول ازدقتر دول
# ~~نقل کرده و گوید بخط احمدبن محمدب عبدالحمید صورت خراجی یافت شده که در
# ~~روزگار مأمون آنها را از جمیع نواحی به بیت المال بغداد میفرستادهاند و
~~آنر از دفتر
# ~~دولت نقل کردم (مقدمه ابن خلدون جلد اول ص 301) .
# مندرجات جدول دوم وسوم وتوضیحات آن از جدول شماره 3 کتاب کشاورزی
# ~~ومناسبات ارضیایران درعهد مغول (جلد اولص» 17) تألیف پطروشفسکی استخراج
# ~~شده است .
# مؤلف تاریخ وصاف گوید : درعهد عضدالدوله که فارس در حال آبادی بود
~~PageV02P205
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0589.png)

# ~~مجموع خراج فارس وکرمان وعمان با عشریه کشتیهای بندر سیراف ومهروان
~~سیصد
# ~~هزارو هزاروسیصد وشصت وچها رهزار درهم .
# فارس با عشریه کشتیهای بندر سیراف دوهزار هزار وپنجاه هزار درهم.
# کرمان وکیز وسکران پاتصد وپنجاه هزار درهم .
# شیراز با کردفتاه خسرو سیصد وشاتزده هزار دینار (ثلثمائه وست وعشر الف ms371
# ~~دینار) بود .
# 2- قیچور1 - پیش از مغولان مالیات اصلی همان خراج یا مالیات ارضی بود
# ~~ولی پمس ازغلبه آنان مالیات جدیدی بتام قبچور ستداول گشت. قبچور بمنزله
~~مالیات
# ~~سرانه بوده که همه مردم غیر از روحانیان و سستمندان و معلولین و
~~سالخورد گان و
# ~~کود کان می پرد اختند .
# بگفته خواجه رشید الدین فضل الله پس ازجلوس غازان خان قبچور را بمقاطعه
# ~~میدادهاند وغالبا حاکم محل مقاطعه گر بوده واو نیز مبلغ کل قبچور را
~~معین میکرد
# ~~ومیان سا کنان هرمحل سرشکن سینمود. غالبا حاکم قبچور را ببهانه اینکه
~~مالیاتهای
# ~~وصول شده برای پرداخت مخارج کافی نبوده در سال چندین بار دریافت
~~میداشت2 .
# 3- جزیه - وآن مالیات سرانهای بود که پیش ازمغولان ازمسیحیان ویهودیان
# ~~و زردشتیان و هندوان گرفته میشد و بعد از غلبه مغول وصول جزیه موقوف
~~گشت و
# ~~بجای آن مالیات سرانه قبجور که ازهمه صاحبان مذاهب گرفته میشد معمول
~~گردید
# ~~و چون غازان خان اسلام آورد وصول جزیه را ازاهل ذمه مجددا معمول داشت
~~واین
# ~~مالیات پس ازمغولان برقراربود . دردستورالکاتب راجع به ترتیب وصول آن
~~دستوراتی PageV02P206
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0590.png)

# ~~داده شد بنابراین از این زمان از اهل ذمه دونوع مالیات سرانه گرفته
~~میشا قبچور
# ~~و جزیه .
# 4- تمغا - کلمه مغولی است وآن مالیاتی بوده که از صنعت گران و صاحبان
# ~~حرف و بازرگانان گرفته سیشد وبرای نخستین باردر زمان مغولان سعمول گشت
~~. این
# ~~مالیات بنقد دریافت میشه و با رسنگیتی بردوش مردم بود و در شهرها سبب
~~عدم
# ~~پیشرفت بازرگانی وصنعت وهنر گردید .
# غازان خان برای احیای زندگی شهری دربعضی از شهرها مانند اصفهان مبلغ
# ~~تمغا را به نصف تقلیل داد1 و در بعضی از ولایات مانند خوزستان بکلی
~~لغوکرد .
# ~~ولی بعد از مغولان تمغا باز دریافت میشد2 .
# مالیاتهای دیگر - علاوه بر مالیاتهای فوق از مردم و رعایا مالیاتهائی
~~دراوقات
# ~~مختلف و بعناوین گونا گون اخذ میشد که مهمترین آنها عبارتند از :
# 1- بهره که بصورت سهمی از محصول وبسود دیوان اخذ ms372 میگردید3 .
# 2- عشریه - که ابتدا از اراضی ملکی گرفته میشد وآن تفاوتی با خراج نداشت
# ~~واختلافش فقط در مبلغ مالیات بوده . مردم اصفهان در زمان غازان خان از
~~زمین
# ~~مزروعی ده یک محصول بدیوان مالیات میدادند . ودر خوزستان طبق قانون
~~مالیات
# ~~آن نواحی خراج دیوان از اراضی دولتی (دیوانی) بمیزان شش عشر بوده و از
~~اراضی
# ~~اربابی (املاک خصوصی) یک عشر گرفته میشد، .
# 3- تکلیفات دیوانی - که بمالیاتهای فوق العاده اطلاق میشد و در مکاتبات
# ~~رشیدی وکتاب دستورالکاتب بمعانی سالیات های گونا گون فوق العاده و
~~اضافی
# ~~آمده است: PageV02P207
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0591.png)

# 4- عوارض - مالیات فوق العادهای بود که از روستائیان و شهرنشینان برای
# ~~تأمین مخارج فوق العاده زسان جنگ ویا برای جشن ها وتشریفات خانواد گی
~~درباری
# ~~وماننداینها گرفته سیشده. البته اخذ این سالیات وسالیا تهائی نظیر آن
~~همیشه باشکنجه
# ~~وعذاب مردم و رعایا توأم بوده.
# 0- طبغور یا تبغور - بنا بگفتهآ مؤلف تاریخ وصاف بالیات فوق العاده ای
~~بوده
# ~~(برای ساختگی چریک که بحفظ ثغور مشغول بودند) مانند عوارض .
# 6- تغار دو معنی دارد :
# 1- واحد وزن (بیشتر برای غله) برابر صد من تبریز
# 2- مالیات جنسی که از رعایا اخذ وصرف آذوقه (علفه) لشگر میشد.
# چون قسمت اصلی این سالیات در آغاز همان صد من غله (واحد وزن یاتغار)
# ~~بوده از اینجهت تغار نامیده شد
# 7- قلان - که با قبچور در منابع ما سترادف ذکر شده یک نوع مالیات ارضی
# ~~بوده مانند خراج .
# 8- باج یا باژ - وآن حقوق راهداری بوده که در راهها ازمسافرین گرفته میشد
# ~~واز گفته خواجه رشید الدین فضل الله پیداست که گرفتن این مالیات
~~باتعدیات راهداران
# ~~توأم بوده است .
# 1- بارتولد 3artlmold معتقد است که قلان از اراضی مزروع سردم غیر
~~صحرانشین گرفته
# ~~میشد - مؤلف کتاب مالک و زارع آنرا بمعی خوشی بیات ری کنیه الاخه بجای
~~خدمات نظامی
# ~~یا برای کارهای فلاحتی یا کارهای عام المنقعه معمول بوده (ص 170) مؤلف
~~لغت نامه
# ~~آنندراج آنرا نوعی خراج میداند که در شیروان میگرفتند سعدی ms373 نیز آنرا در
~~این شعر با خراج
# ~~مترادف ساخته .
# سلطان رم وروس بمنت دهد خراج %~% چیبال هند وسند بگردن کشد قلان
# ~~بکقته رشیدا لدین قص الله تقدار ان لسبت به نمون ودارائی اشخاص فرق
~~میکرد چنانکه PageV02P208
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0592.png)

# ~~9- باغ شماره - که ازباغها بنقد یا به جنس گرفته میشد. از مکاتبات
~~رشیدی
# ~~چنین برمیآید که خوزستان از این مالیات معاف بوده بجز بلوک حویزه که
~~درآنچا از
# ~~هر ده من دو من اخذ میکردند.
# ~~10- خانه شماره - این مالیات ازهرخانه یا خانواده گرفته میشد . سعلوم
~~نیست
# ~~که این مالیات بموازات مسالیات سرانه گرفته سیشد یا اینکه در بعضی از
~~ولایات
# ~~جانشین مالیات سرانه بوده.
# ~~11- مالیات مواشی - وآن مالیاتی بود که از دامداران اعم از صحرانشین و
# ~~غیرصحرانشین گرفته میشد . مالیات دامها جنسی بوده و از قرار یک رأس از
~~هر صاد
# ~~رأس ولی در زمان غازان خان سعی شده که مالیات دامداری را نقدی دریافت
~~دارند
# ~~و دراین زمان مالیات مواشی بقرار زیر بوده :
# ~~از هر گوسفند نیم طسوج - ازهرشتر 3 طسوج - ازهر اسب » طسوج .
# ~~مالیات مواشی *1 ولایت سراسر خوزستان جمعا . .4 .3 دینار یوده1 .
# ~~12 - علفه - دارای دومعنی است :
# 1- آذوقه وعلیق برای لشکر که. همان تغار است
# - آذوقه و توشه سفرا و ایلچیان وکسان آنها
# ~~این مالیات برای رعایا بسیار سنگین بوده و قاعدة6 بجنس پرداخت میشده.
# ~~13 - اخراجات - وآن برای تأسین مخارج صاحبان مناصب دولتی بوده و گاهی
# ~~هم بنام رسم (که جمع آن رسوم است) خوانده میشد. علاوه بر اخراجات مقرری
~~که
# ~~در دفاتر دیوان ضیط میشد اخراجات فوق العاده نیز وجود داشته که بدان
~~خارجیات
# ~~اطلاق میشده (یعنی خارج از دفتر مالیاتی) .
# ~~14- حق التحریر- این مالیات در اختیار وزیر اعظم بود وبجنس گرفته میشد
~~.

PageV02P209

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0593.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~خواجه رشیدالدین فضل الله در نامهای که به مولانا ناصرالدین ترکه نوشته
~~ضمن
# ~~هدایائی هزار من قند و دویست من نبات بدو عطا کرده و آنرا بلرستان
~~حواله داده ms374
# ~~تا از محل وجوه (حق التحریر) دریافت دارد .
# 10 - رسم الوزاره - مالیاتی بوده برای تأمین مخارج وزیر و دستگاه او
~~کهشاید
# ~~با حق التحریر یکی بوده است .
# 16- حق التولیه - که برای تأمین مخارج متولی اوقاف گرفته میشد1 .
# 17 - رسم الصداره - مالیاتی برای تأمین مخارج دستگاه صدر که محتملا با
# ~~حق التولیه یکی بوده.
# 18- رسم خزانه یا حق خزانه - مالیاتی بوده که برای تأمین مخارج عمال
# ~~خزانه یا بیت المال گرفته میشد ومالیات خزانه داری خوانده میشد. در
~~زمان غازان
# ~~خان رسم الخزانه بقرار یک دینار ازهر صد دینارمالیات ناحیه مفروض
~~یوده.2
# 19- حق التحصیل - مالیاتی بوده بنفع تحصیل داران یا محصلان مالیات و
# ~~مقدار آن . 2 دینار ازهر هزاردینار بوده3 .
# .2 - رسوم شحنگی - حقی بوده که بنفع شحنه گرفته میشد، .
# 21- داروغگی - مالیاتی بود بسود داروغه.

PageV02P210

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0594.png)

# 32- کرا کیاراق (لغت ترکی است) - مالیاتی بوذه که برای دربار سلطان و
# ~~خواتین عقدی وشاهزاد گان وامرا و لشکریان ایشان گرفته میشد.
# 3 3- شوسون ( ترکی است) - آذوقه برای ایلچیان و دیگر خدمتگزاران و
# ~~محتملا با علوفه یکی بوده.
# 24- تماری - اصطلاح مغولی است بمعنی اضافه یعنی مالیات اضافی که از
# ~~رعایا گرفته سیشد و نماری با زواید مترادف است ومحتملا با توفیر یکی
~~است .
# 25- الاغ - کلمه مغولی است ومعنی آن هرحیوان اهلی است که برای حمل
# ~~بار و کشیدن عرابه یکارمیرود ومعنی اصطلاحی آن اسبان چاپار و پیک است
~~وبه حق-
# ~~یام نیز اطلاق سیشود .
# الاغ یا حق یام با دستگاه چاپار دولتی سربوط بوده و در زمان مغولان این
# ~~مالیات ظاهرا بمراتب از پیش ستگین تر یوده است .
# 29- الام - وآن بمعنی پیغام رساتنده وپیغام بوده ودر اصطلاح مالیا تی
~~عیارت
# ~~بوده از پرداخت مخارج نگاهداری پیکان ویا پیغام رسانند گان . الام نیز
~~مانند الاغ
# ~~بخدمت یام و چاپار بستگی داشته .
# 27- شلتاقات - وآن جمع کلمه مغولی سلتاک (سلتغان) است که بمعنی بهانه
# ~~است (بهاته برای بزور چیزی گرفتن) وغالبا بمعنی مالیات های غیرقانونی
~~که ازرعایا
# ~~گرفته ms375 میشد بککار میرقت.
# علاوه برمالیات مذکور در فوق رعایا هدایائی بسلطان یا امسیر ویا حاکم و
# ~~بزرگان ومأمورین عالی مقام دولت بمناسبت ورودشان بمحل ویا پرای مجالس
~~بزم
# ~~ویا در اعیاد تقدیم میکردند که آنرا ساوری میگفتند1 .
# بعدها این پیش کشها عناوین مختلف پیدا کردند مانتد عیدی که در دوعید
# ~~ر آیران معتی عدیی و پیش کش پیدا کرد.

PageV02P211

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0595.png)

# ~~بزرگ سلمانان (عید قربان وعید فطر) داده سیشد ونوروزی که درجشن نوروز
~~تقدیم
# ~~میگردید وسلامانه و آن هدیهای بود که درموقع تبریک تقدیم میشد و شیلان
~~بها
# ~~(ترکیبی ترکی وفارسی بمعنی سفره بها) که درمجالس بزم و ضیافت داده میشد
~~.
# ~~ترغو بمعنی هدیه بطور کلی بوده است .
# بعلاوه سلطان حق داشت اسموال متوفیات بلا وارت و فراریان و یا غایبان و
# ~~بلارغویان1 را تصاحب نماید که آنرا طیارات میگفتند2 .
# علل برقراری مالیاتهای مختلف ونتایج آن - بطوریکه گفته شد از آغاز تسلط
# ~~سغولان برایران از حاصل زحمت کشاورزان و رعایا وپیشه وران و صنعتگران
~~بعناوین
# ~~مختلف مبلغی کثیر دریافت میداشتند که با درآمد قلیل آنان هیچ تناسبی
~~نداشت .
# ~~علت آن احتیاج دولت به پول برای هزینه لشکر کشیها ومخارج سپاهیان در
~~موقع
# ~~جنگ وتأمین احتیاجات دستگاه دولتی در مواقع صلح بود که دراثر تجمل
~~خواهی و
# ~~عیش وعشرت دولتیان دائما برمقدار آن افزوده میشد3 .
# چون دولتی استقرار مییافت دوران ستمگری فرا میرسید و نیازمندیهای اولیاء
# ~~دولت بعلت فرو رفتن درناز ونعمت افزوده میگردید. آنوقت برخراج رعایاو
~~کارگران
# ~~و کشاورزان ودیگر کسانی که مالیات میپرد اختند افزوده میشد واز
~~بازرگانان وپیشه -
# ~~وران در دروازهها باج بیشتر میستاندند. بهر نسبت که تجمل خواهی دولتیان
~~افزایش
# ~~مییافت نیازمندیها وهزینه های آنان نیز افزوده میگردید تا بجائی که
~~میزان خراج PageV02P212
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0596.png)

# ~~برای رعایا کمرشکن میشد وچون مقدار مالیات از حد اعتدال خارج میگردید
~~رعیت
# ~~از کوشش برای آیادانی بازمیایستاد و عده بسیاری از آبادی دست میکشیدند
~~و در
# ~~تتیجه خراج نیز نقصان مییافت ms376 و
# دولتها بعلت نقصان خراج وافزایش مخارج به وضع مالیات جدید اقاءام
# ~~ی کردند وتسلسل این امر باعث خرابی بیشتر کشور و پریشاتی رعایا میشد
~~ونتایج
# ~~سوه آن بدولت پاز میگشت.

PageV02P213

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0597.png)

### | 
# اصحاب شمشیر
# اصحاب شمشیر چون ارباب قلم از ار کان دولت بودند و سلطان برای اداره
# ~~مملکت وحفظ حدود و تغور کشور بدانان نیاز فراوان داشت.
# سپاه دراین دوره عبارت بود از اقوام وقبایلی که تحت ریاست رئیس قبله خان
# ~~ویا رئیس دولت را درفتح ممالک وگشودن کشورها یاری میدادند و محرک آنان
# ~~در این امر کسب غنایم وجمع مال وثروت بود نه احساسات وطن خواهی ومیهن -
# ~~پرستی .
# اطاعت افراد قبیله از رئیس خود ونه از پادشاه برای مملکت اشکالات فراوان
# ~~ایجاد میکرد زیرا اگر رئیس قبیلهای از سلطانی روی میگردانید و در جنگها
~~یاری
# ~~خود را از او دریغ میداشت تمام اقراد تحت ریاست او نیز میدان جنگ را
~~ترک میگفتند
# ~~وباعت شکست سلطان میشدند ویا اغلب خود رؤسای قبایل بر علیه سلطان
~~برمیخاستد
# ~~و بساط سلطنت او را واژگون میساختند وخود سلسله جدیدی تأسیس مینمودند .
# ~~بیشتر سلسله های ایرانی پیش ازمغولان وبعضی بعد ازآنان بهنیروی قبیلهای
~~تشکیل
# ~~یافته وبطور کلی عصبیت قبیلهای بوجود آورنده دولتها دراین زمان بوده
~~است .
# دولتها برای جلو گیری از چنین پیش آسدی رؤسای قبایل را اغلب درخدمت
# ~~خود داشتند و با اعطای شغل ومقامی در دستگاه سلطنت آنانرا با خود یار و
~~موافق
# ~~میساختند ویا با واگذاری حکومت ایالتی از نیروی آنان بنفع دستگاه دولت
~~درمواقع
# ~~لزوم استفاده مینمودند. البته این رویه در مواقعی که دولتها در کمال
~~قدرت بودند
# ~~اشکالی پیش نمیآورد ولیاگر دولتی دوچار ضعف میشد ویاتخت سلطنت
~~راجانشینی
# ~~لایق نبود رؤسای قبایل بفکرخودسری میافتادند ودرصدد استقلال
~~برمیآمدند.چنانکه PageV02P214
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0598.png)

# ~~بعد از مرگ سلطان ابوسعید چون فرزندی نداشت تا بتخت ایلخانی بنشیند
~~مملکت
# ~~دوچار آشوب شد وحکام ولایات که اغلب همان رؤسای طوایف بودند به خودسری
# ~~پرداختند و ms377 کشور را دچار تجزیه ساختند . از این میان امیرسبارزالدین
~~محمدبنیروی
# ~~ملی متکی شد واحساسات وطن پرستی ایرانیان را در مقابل مظالم عمال
~~مغولان
# ~~بشتیبان دولت خود ساخت و بتأسیس دولتی ایرانی درجنوب ایران توفیق یافت.
# ~~اما درآغاز کار دوچار مخالفت طوایف مغول ساکن کرمان یعنی جرمائیان
~~واوغانیان
# ~~گردید ودر تمام مدت سلطنت او وجانشینانش عصیان این طوایف باقی بود .
# علاوه بر دوطایفه مزبور در ایران جنوبی در دوره حکومت آل مظفر طوایف
# ~~دیگری نیز سکونت داشتند که عبارت بودند از:
# دو طایفه کوچ و بلوچ در بلوچستان ومکران - طایفه کوچ یا قفص در نواحی
# ~~جیرفت وجبال بارز ساکن بودند و راه تجارتی هرموز به جیرفت درمعرض
~~دستبرد آنان
# ~~قرار داشت محمدبن ابراهیم در تاریخ کرمان گوید : «قوم کوفج و گروه قفص
~~در
# ~~گرمسیر جیرفت تا لب دریا فرو گرفته بودنا وحدود فارس و اطراف خراسان
~~میرقتند
# ~~واز دزدی وقطع طریق مال بولایت خویش میآوردند1 .
# دیگر مغولان نوروزی و هزاره شادی بودند که در نواحی سختلف کرمان
# ~~سکونت داشتند.
# در گرمسیرات کرمان وفارس و خوزستان اعراب سکونت داشتند سانند اعراب
# ~~فولادی که درنواحی هرات و مروست وصحرای رودان و رفسنجان وشهر با بکسا
~~کن
# ~~بودندودرسال * » مبنای اغتشاش را گذاشتند ولی بدست شاه مظفر
~~پسراسیرمبارزالدین
# ~~محمد سر کوب شدنا..
# طوایف دیگر عبارت بودند از شبانکارگان در قسمت شبانکاره و طوایف شول
# ~~درشولستان یا ممسنی قرون بعد و طوایف لر بزرگ درناحیه بختیاری و طوایف
~~لر
# ~~کوچک درلرستان اسروزی .

PageV02P215

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0599.png)

# سپاهیان در موقع صلح در شهرها و مساکن خود بودتد ولی در سواقع جنگ
# ~~باحضار سلاطین درموقع ومکانی معین حاضر میشدند . چنانکه امیرمبارزالدین
~~محمد
# ~~برای جنگ یا شیخ ابواسحق درسال *75 از ایلات کرمان مانند جوما و اوغان
~~و
# ~~اعراب چریک طلب کرد1 وشاه شجاع برای جنگ باشاه محمود درسال 5» ب باحضار
# ~~رشکریان فرمان داد وسیاهیان ازکرمان و یم وسیرجان و ابرقوه و لر بزرگ
~~درشیراز
# ~~جمع شدند و اوغانیان واعراب ربیعه ms378 وفولادی تیز بدانان پچوستند.
# تشکریان از دوقسمت سواره وییاده تشکیل میشدند وسواران برپیاد گان برتری
# ~~داشتهاند و درجنگها نقش بهمی بازی سیکردند از اینجهت سهمی که از غنایم
~~برای
# ~~سواران درنظر گرفته میشد دوبرابر پیاد گان بود2 .
# تهیه اسلحه بعهده سهاهیان بود واسلحه معمول زمان عبارت بود از : تیر و
# ~~کمان - شمشیر - نیزه - عمود - برای حمله.
# سپر - زره - کلاهخود برای دقاع ونیز اسلحه وآلات قلعه گیری ازقبیل منجنیق
# ~~و عراده وسنگ فلاخن از روی وآهن ریخته بکار میبردند3.
# وسیله دفاع مردم از حمله دشمن درشهرها برج وباروی اطراف شهر وخندق
# ~~پای آن یود یاین معنی که دورشهرهای بزرگ را دیواری یلند که دروازههائی
~~چند
# ~~داشت میکشیدند و درپای آن خندقی که اغلب آب در آن میانداختند
~~حفرمینمودند
# ~~تا در موقع هجوم دشمن با یستن دروازهها ازورود آنان بداخل شهر ممانعت
~~بعمل PageV02P216
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0600.png)

# ~~بیاورند واز این جهت اغلب شهرها ماهها ودربعضی مواقع سالها درمحاصره
~~مهاجمین
# ~~میافتاد البته تسلیم شهر بدشمن بستگی بقدرت مقاومت سا کنین آن ومقدار
~~آذوقهای
# ~~داشت که برای دفاع جمع آوری کرده بودند و بسا که مردم برای نیفتادن
~~بدست
# ~~دشمن قحطی و گرسنگی را مدتها تحمل کرده و گاهی نیز با خوردن گوشت
~~حیواناتی
# ~~چون سگ و گربه بمقاومت خود ادامه دادهاند.
# دیگر از وسایل دفاع مردم قلاعی بود که در داخل شهوها یا قلل کوهها بنا
# ~~کرده بودند . هرشهری علاوه بربرج وبا رو قلعه ای نیز داشت که محل
~~سکونتسلاطین
# ~~ویا حکام بود ودر مواقع جنگ اغلب مردم نیز بدانجا پناه میبردند .
# قلعه های داخل شهر اغلب در جاهای مرتفع بنا میشد وآن نیز بابرج و بارو
# ~~و خندقی مستحکم میگردید. اگر شهر در زمین سسطحی قرار داشت بیشتر قلعهآ
~~شهر
# ~~را درکنار دیوار بنا میکردند تا درمواقع لزوم گریز از آن ممکن گردد .
# اما قلاع اطراف در بالای کوهها و سناطقی که دسترسی بدان دشوار بود بنا
# ~~میشد واغلب درداخل قلاع چشمههای آب وگاهی ms379 زمین برای کشت و زرع وجود
# ~~داشت تا متحصنین را در پایداری یاری دهد.
# در قلمرو آل مظفر قلاعی که مورد استفاده حکام و سلاطین بود بسیار است و
# ~~مهمترین آنها عبارتند از : در فارس
# - قلعه استخر که سشهورترین آنها است و در جلگه خفرک بربالای کوهی
# ~~قراردارد . امیر عضدالدوله دیلمی در حدود سال .36 ه آب انبار بزرگی در
~~آن
# ~~ساخت که . » ستون داشت .
# 2- قلعه اشکنون در بلوک ابرج .
# 3 - قلعه شکسته در دوفرسخی شمال غربی فتح آباد مرودشت واین قلعه میانه
# ~~قلعه استخر و اشنکوان قرار داشت .
# این سه قلعه را سه گنبدان میگفتند.
# 4- قلعه ایگ (یا ایج) - دربلوک اصطهبانات. نظام الدین محمود شبانکا رهای
~~PageV02P217
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0601.png)

# ~~آب را ازکوههای اطراف باین قلعه آورد وحصاری برگرد آن کشید و آنرا
~~دارالامان
# ~~نام گذاشت .
# ~~5- قلاع اطراف لارمانند قلعه پختیاری در مغرب قریه بنارو- قلعه پرویز
~~یا
# ~~پرویزن درجنوب قریه مزیور - قلعه یهده در کنار قریه بهده از ناحیه
~~فومستان - قلعه
# ~~دیدهبان در نزد یکی قریهای بهمین نام - قلعه قلات سرخ در دوفرسخی جتوب
~~قریه
# ~~گاوبندی قوسستان.
# ~~- قلعه پهن در که آنرا پهندز و گاهی قهندز نیز سینویسند در نیم فرسنگی
# ~~شرقی شیراز.
# ~~7- قلمعه تیبرجهرم - درهشت فرسخی شرقی جهرم و آنرا قلعه خورشه (خرشه)
# ~~نیز گویند زیرا درسال 3 ه خورشه تام حاکم جهرم یر محمدبن یوسف ثقفی
~~حاکم
# ~~فارس عصیان کرده دراین قلعه ستحصن گشت.
# ~~8- قلعه دز کوه - در دوفرسخی شمال غربی قصبه دشت کوهگیلویه .
# ~~9- قلعه رتبه در چهار فرسخی شرقی دارابگرد.
# ~~- قلعه سفید یا دزسیید - این قلعه که دور آن . * فرسنگ است بر بالای
# ~~کوهی منفرد واقع شده و زمین آن برای کشت وزرع مناسب است و چشمههای آب
# ~~دارد . فلعه سقید در دوفرسنگی نوبنجان و درمشرق فهلیان قرار دارد.
# ~~11- قلعه شهریاری در یک فرستگی قریه سکوی بلوک خنج .
# ~~12_ قلعه سهاره در چهارفرسنگی فیروز آباد که بدست سعودیان ( طایفهای
# ~~از شبانکارگان) بنا شد .
# ~~13- قلعه تیرخدای در خبر- از غایت ms380 بلندی آنرا بدین تام خوانند .
# ~~14- قلاع فرک وطارم.
# ~~15- قلعه گتید ملغان بحدود ارحان.
# ~~19 - قلاع اقلید وسرمق درتزدیکی آباده.

PageV02P218

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0602.png)

# ~~17- قلعه کارزین بر کناررود ثکان.
# ~~18 - قلعه سمیران در نزد یکی جویم ابی احمد.
# ~~19- قلعه خوادان درنزد یکی فسا.
# ~~قلاع مهم کرمان عبارتند از :
# ~~1- ارگ بم - بر روی تخته سنگی بتا شده و دور آن حصاری محکم ودیواری
# ~~عریض پوده ویک دروازه داشته واز دوقسمت تحتانی وفوقانیدرست تتده بود .
~~قسمت
# ~~فوقانی که در دامنه کوه قرار داشت مقر حاکم شهر بود و قسعت تحتانی مسکن
# ~~مردم دیگر یود.
# ~~2- قلعه کوه که آنرا قلعه دختر نیز گویند در طرف شرقیشهر کرسان
~~وبربالای
# ~~کوهی قرار دارد وقدیمترین اثر تاریخی کرمان است .
# ~~3- قلعه سیرجان در شهر سیرچان قدیم .
# ~~4- قلعه منوجانن پرسر راه جیرفت پهرموز.
# ~~- قلعه سلیماتی درحوالی درفارد و برفراز کوه سلیمانی درشرق جیرفت .
# ~~قلاع لر بزرگ وخوزستان عبارتند از :
# ~~1- قلعه سلاسل در چها رفرسنگی شوشتر .
# ~~2- قلعه منگشت در نزدیکی ایذج .
# ~~حقوق ومواجب سپاهپان - ابتدا مغولان بسپاهیان حقوق ومواجبی پرداخت
# ~~نمیکردند بلکه آنان بیشتر بخاطر غنایم جنگی جان خود را بخطر میانداختند
~~.
# ~~خواجه نصیرالدین طوسی در رسالهای غنایم جنگی یعنی آنچه را که ازدشمنان
# ~~بدست میآمد بدونوع تقسیم کرده .
# ~~نوع اول عبارت بود از اسیر و دام وسلاح واموال منقول که خمس آن مال
# ~~پادشاه بود و آنچه باقی میماند میان لشکریان تقسیم میشد . سوار دو سهم
~~و پیاده
# ~~یک سهم میبرد .

PageV02P219

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0603.png)

# نوع دوم عبارت بود از زمین و آب ودپگر اموال غیرمنقول که از آن بحساب
# ~~دولت مالیات پرداخت میشد1 .
# ازمطالعه تا ریخ سیاسی این دوره معایب ومقاسد اینگونه سپاهداری درخرابی
# ~~دهات وقتل وغارت شهرها معلوم میگردد.
# پس ازمدتی اندک جیرهای برای سپاهیان مقرر شد که غالبا آنرا بعهدهولایات
# ~~حواله میکردند واین حواله هانیز اغلب وصول تمیشد وچون وصول آن برای
~~سربازان
# ~~مشکل بود چنین معمول شد که حواله ها را بنصف قیمت بفروشند .
# غازان خان بوای اصلاح وضع ms381 حقوق سربازان فرمان داد در هنگام برداشت
# ~~بحصول معادل وجوه برواتی که بحساب سربازان برعهده اراضی مینوشتند غله
~~انبار
# ~~کنند وبشحته بسپارند تا درموقع لزوم بابت مواجب لشکریان یا درمقابل
~~حواله های
# ~~آثان پول نقد بدهند3.
# یا این حال چون بعضی حواله ها یاز وصول نمیشد غازان خان درسال 7.3
# ~~دستور داد بجای حواله اسلاکی که حواله برعهده آنها نوشته سیشد باقطاع
~~بلشکر
# ~~پدهند وحصه هر کدام را معین گردانند «تا متصرف ایشان باشتد و ازآن خود
~~دانند»
# ~~از اینجا رسم اقطاع در زمان مغولان ماتند زمان سلجوقیان معمول شد4 .
# مقامات لشکری وتقسیمات سپاه - مقاماتلشکری در زمان آل مظفر اختلافی
# ~~بادوره مغولان دارد . دراین دوره اصطلاحات نظامی زمان مغولان کمتر دیده
~~سیشود.
# ~~بعضی اصطلاحات که شاید نماینده مقام صاحب آن است دراین دوره تیز بوده
~~ماثند PageV02P220
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0604.png)

# ~~قورچی عنوان امیر اختیا رالدین حسن بوده که از بزرگان لشکر و امراء طرف
~~اعتماد
# ~~شاه شجاع بشمار سیرفت1 .
# تقسیمات لشکری به توسان و هزاره وصده و دهه زمان مغولان در این دوره
# ~~معمول نبود زیرا لشکریان را دراین زمان بیشتر ازمردم شهرها انتخاب
~~میکردند فقط
# ~~در مواقع ضرورت سلاطین آل سظقر از بعضی از طوایف مانند جرما و اوغان و
~~اعراب
# ~~وطایفه شول و لرکمک میطلبیدند .
# در جنگها فرماندهی سپاه با شخص سلطان بود وسلاطین آل مظفر شخصا در
# ~~میدان جنگ حاضر وبادشمن روبرو سیگردیدند ازاینجهت گاهی دچار مخاطره
~~میشدند .
# غیر ازسلطان شاهزاد گان دیگر آل مظفر فرماند هی قسمت عمده سپاه رابعهده
# ~~داشتند ودرجنگها سلطان را یاری سیدادند ودر آرایش جنگی همیشه سلطان
~~درقلب
# ~~سپاه و شاهزاد گان درمیمنه و سیسره قرار میگرفتند چنانکه درسال 709
~~درجنگی که
# ~~امیر مبارزالدین محمد با اخی جوق برای تصرف آذربایجان نمود خود در قلب
~~سپاه
# ~~قرار گرفت میمنه را به شاه شجاع و میسره را بشاه محمود داد و شاه شجاع
~~در جنگ
# ~~با شاهمحمود خود باسلطان ابویزید درقلب ایستاد ومیمنه را بسلطان ms382 احمد
~~وسلطان
# ~~شبلی ومیسره را بشاه منصور وسلطان زین العابدین داد و در سال 8 در جنگ
~~با
# ~~سلطان حسین ایلکانی باز میمنه را بسلطان احمد وسلطان شبلی ومیسره را
~~بشاه سنصور
# ~~وسلطان زین العابدین داد و خود با سلطان ابویزید درقلب سپاه قرار گرفت
~~و نیز در
# ~~جنگ باعادل آقا درسال به میمنه را بسلطان احمد وسلطان شبلی ومیسره
~~رایسلطان
# ~~زین العابدین و سلطان حسین پسر شاه یحیی که بجای شاه منصور انتخاب شده
~~بود
# ~~وا گذاشت وخود درقلب سپاه جا گرفت. از اینرو اگر سلاطین مظفری ازطوایف
~~مغول PageV02P221
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0605.png)

# .-.---
# ~~...-حن..--
### | تاریخ آل مظفر
# ~~چرما واوغان ویا ازاعراب وطوایف دیگر درجنگها کمک میگرفتند هیچگاه
~~فرماند هی
# ~~قسمت عمده سپاه را یدانان واگذار نمیکردند تا اگر خیال خیانتی درسر
~~داشتند در
# ~~وضع جنگ مؤثر نیفتد واختیار کار از دست سلطان بدر ترود .
# سلاطین غالبا در کارجنگ با امرا وبزرگان رأی میزدند ونظر آنانراسیخواستند
# ~~تا اگر اقدام بجتگ تمودتد یا نظر موافق سران لشکر باشد.
# احضار و جمع آوری لشکریان درمحلی اغلب باعث گوانی نرخ اجناس وسبب
# ~~رونق بازار احتکار میشد چنانکه معین الدین معلم یزدی مؤلف مواهب الهی
~~گوید
# ~~امیرمبارزالدین محمد درسال 741 پس از تسخیر کرمان لشکریان را دراطواف
~~متفرق
# ~~گردانید « تا از تخفیف اخواجات ایشان پازار اسعار شکسته گردد واز تقلیل
~~مؤتات
# ~~آن طایفه رونق احتکار برقرار تماند1» .

PageV02P222

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0606.png)

# محث دوم - ملت
# ملت یعتی توده مردمی که نسلها درشهرها بکسب وحرفت ودر دهات بکشت
# ~~و زرع پرداخته آداب و رسوم و زیان ایرانی را که ارکان ملیت وقومیت ماست
~~از
# ~~زوال و فنا حفظ کردهاند اگرچه از اواخر قرن چهارم هجری بظاهر سغلوب
~~طوایف
# ~~بیگانه ترک ومغول گشته سدتی را تحت حکومت آنان بسر بردهاند ولی درسعنی
~~آنانرا
# ~~مقهور تمدن وفرهنگخود ساخته اند بطوریکه پس ازچندی جمعی از آنان
~~خودمشوق
# ~~اهل علم و ادب گشته و دربارشان مجمع شعرا وعلما وفضلا شده است . گرچه
~~رؤسای
# ~~اقوام غیر ms383 ایرانی بضرب شمشیر براین کشور تسلط یافتهاند ولی اداره امور
~~کشور و
# ~~تدبیر ملکداری همیشه در دست وزراء و عمال ایرانی بوده و در واقع
~~ایرانیان خود
# ~~سرنوشت میهن را معین میکردند و سلاطین خواهی نخواهی نظر آنانرا در
~~اداره امور
# ~~کشور محترم میشمردند.
# دربررسی وضع ملت دراین دوره باید وضع شهرنشینان و ده نشینان راجدا گانه
# ~~مورد سداقه و دقت قرار داد.

PageV02P223

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0607.png)

### | فصل اول
### | نه نشیتات
# ده نشینان یا کشاورزان طبقه وسیع جامعه ایرانی را تشکیل میدادند و سایر
# ~~طیقات برروی آن قرار سیگرفتهاند . عقیده عموم یرآن بود که کشاورز مایه
~~امید ملت
# ~~وباعث سعادت وخوشبختی اوست ودولتها نیز دریافته بودند که درآمد عمده
~~مملکت
# ~~از زمین بدست میآید واگرد هقان پریشان گردد خیر وسعادت ازعامه
~~برخواهدخاست
# ~~و درآمد دولت ثیز کاسته خواها شد.
# با اینکه بعوجب مذهب اسلام توجه و نگهداری از رعایا از وظایف سلطان
# ~~بود و میبایست سلطان برای ترقی کشور وپیشرقت کار خود در رفاه حال آنان
~~بکوشد
# ~~ولی اغلب سلاطین گذشته وعمال حکومت این وظیفه را بدست قراموشی میسپردند
# ~~و درصدد ترفیه حال انان نیودند وتتها وفعی بسراغ کشاورز میرفتتد که
~~میخواستتد
# ~~خراج بستانند آنهم باشکنجه وعذاب. درناسهای که رشیدالدین فضل آلله به
~~طخطاخ
# ~~اینجو حاکم شیراز نوشته گوید :
# ازمالیاتهای بیموقعی که او میگیرد مردم شیراز شکایت کردهاتد. رشیدالدین
# ~~دراین تامه او را تهدید کرده که اگر با وضع مالیات نابهنگام مردم را
~~بیازارد بسزای
# ~~عمل خود خواهد رسید وضمنا فرزند خود اپرا هیم را برای رسیدگی بامور
~~ولایت فارس
# ~~سیفرسته وباو مأسوریت میدهدکه بحساب سالهای گذشته متصرفان و بیتکچیان
~~برسد
# ~~و مالیات مردم را طبق میزانی که از طرف دیوان سعین شامه تعیین کند و به
~~خزانه
# ~~بفرستد و چنان کند که مردم راحت باشند و از هر کس چیزی بستم گرفنهاند
~~بوی
# ~~باز گردانتد1 و PageV02P224
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0608.png)

# دانشمندان وسیاستمداران اغلب در کتب خود دهقان را ودیعه الهی دانستە
# ~~و خوشرفتاری ms384 با او را بسلطان توصیه تمودهاند . خواجه نظام الملک در
~~سیاست ناسه
# ~~گوید : در انتخاب عمال خراج باید دقت کرد و سفارش سکند که مأمورین وصول
# ~~سالیات باید رعیت را رعایت نمایند1 ونیز گوید اگر خللی درحال رعایا
~~حاصل شود
# ~~یا در ناحیهای اندیشه کوچیدن و پرا کنده شدن بر آنان غالب آید پایاد بی
~~درنگ
# ~~بتحقیق این حال پرداخت2 .
# غزالی نیز در نصیحت الملوک ویرانی و زوال مملکت را بعلت ضعف ملوک و
# ~~بسیب ظلم آنان میداند و آنرا سوجب بینوائی و تنگدستی کشاورزان سیشمارد
~~. او
# ~~سلاطین را ازتحمیل هرنوع بالیات غیر سنصفانه برمردم برحذرسیدارد و
~~گویدشاهان
# ~~و وزیران و کدخدایان باید سالیات را در سوقع سناسب واز راه سناسب و
~~بمقتضای
# ~~مصالح مملکت مطالبه کنند و از بینوایان چیزی نستانند و باید آنان رعایت
~~مقام و
# ~~مرتبه و شایستگی خود را یکنند تاسکنف بحفظ سنافع رعایا بشوند وسود آنها
~~را سود
# ~~خود دانند تا یدین گونه در دنیا نام نیکو ودر آخرت آمرزش و خوشنودی
~~پرورد گار
# ~~را بدست آورند3 .
# خواجه نصیرالدین طوسی نیز دراخلاق ناصری اساس وبنیان طبقات اجتماعی
# ~~زا اهل مزارعه چون برزگران و دهقانان واهل حرث وفلاحت سیداند که روزی
~~همه
# ~~سردم مرتب دارند و بقای اشخاص بیمدد ایشان محال باشد4 .
# محمابن محمود آملی در نقایس الفنون نیز کشاورزی را بهترین حرفه طبیعیه
# ~~میداند وگوید : نظام عالم وبقای بنی آدم مربوط بآن است .

PageV02P225

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0609.png)

# شیخ نجم الدین رازی سؤلف کتاب مرصادالعباد من المبدأ الی المعاد معتقد
# ~~است که انسان مقصود حقیقی خود را که عبارت از خدمت بخدا وخلق است
~~بوسیله
# ~~کشاورزی میتواند انجام دهد1 .
# با اینکه بزرگان ودانشمندان رفاه حال کشاور زان را باعث سعادت جامعه
~~میدانستند
# ~~و سلاطین نیز این طبقه را منبع درآمد دولت میشمردند معذلک کشاورزان در
~~این
# ~~زسان از خود مالک زمینی نبودند زیرا اراضی یا بصورت املاک خاصه وخالصه
~~و
# ~~اینجو و دلای درتصرف سلاطین وافراد خاندان سلطنت ms385 و یا بنام املاک
~~دیوانی در
# ~~اختیار دولت ویا باسم سلک در دست ملا کین بود . از اینجهت کشاورزان یا
~~زسین
# ~~را اجاره میکردند ویا بامالک نوعی شرکت (مزارعه) داشتند ودر این شرکت
~~سهم
# ~~زارع بستگی باین داشت که از عوامل زراعت (زمین. آب. تخم. گاو. کار) چند
# ~~عامل را بعهده داشتند ولی اغلب شرایط تقسیم نیز رعایت نمیشد . با این
~~حال
# ~~کشاورزان از درآمد ناچیز خود ناچار بودند سبالغی بطور نقد یا جنس برای
~~تأمین
# ~~هزینه لشکر کشیها ومخارج سپاهیان وتهیه وسایل عیش ونوش سلاطین و بزرگان
# ~~بعنوان مالیات که انواع آن قبلا گفته شد بپردازند . از این گذشته عمال
~~حکومت
# ~~که بعناوین مختلف بدهات سیرفتند کشاورزان را تحت شکنجه وعذاب
~~قرارمیدادند
# ~~چنانکه ایلچیان با ملازمان بیشمار خود روستائیان را وادار میکردند که
~~ساز وبرگ
# ~~مورد احتیاج آنانرا فرا هم آورند با اینکه دیوان مالیات مخصوصی برای
~~پذیرائی همین
# ~~ایاچیان از مردم میگرفت ودر سراسر کشور یامهائی برای تأمین نیازمندیهای
~~ایشان
# ~~تأسیس کرده بود ولی بکوچکترین بهانهای ایلچیان که هریک گاهی . . 5الی.
~~100
# ~~سوار همراه داشتند بمأموریت ولایات سیرفتند و برای اینکه ازمردم اخاذی
~~نمایند
# ~~عمدا آتش اختلافات محلی را دامن میزدند .
# شکارچیان دربار که عدهآ زیادی از آنان در سراسر کشور پرا کنده بودند نیز
~~PageV02P226
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0610.png)

# ~~یکی از عواسل بیداد گری بشمار سیآمدند زیرا وسایل معاش آنانرا
~~روستائیان فراهم
# ~~سیساختند از اینجهت شاه شجاع در مرض سوت برادرش عمادالدین احمد حاکم
# ~~کرمان را اززیاد بشکار رفتن سنع نمود وگفت از شکار بسیار رقتن هم رعیت
~~و هم
# ~~لشکر بتنگ سیآید1 .
# رسم دیگری که باعث خرابی ولایات سیشا نوشتن حواله بعهده ولایات بود .
# ~~این کار که در دوره سلجوقیان نیز رواج داشت در دوره حکومت مغولان
~~بیشترسعمول
# ~~شد و در نتیجه اسور مالی زیادتر مختل گردید و فساد دستگاه اداری
~~افزونتر شد و
# ~~وصول کردن وجه برات مشگل ترگشت . غالبا سواجب سپاهیان را بوسیله برات
~~در
# ~~شهرستانها سیپرداختند ms386 وهنگامیکه محصلان سالیات در پرداخت وجه برات
~~تأخیر
# ~~میکردند سپاهیان خود بولایات سیرفتند و بزور بمطالبه وجه برات
~~مبپرداختند و باج
# ~~مخصوصی هم برای چهارپایان خود میگرفتند .
# عمال حکومت چنان مردم را درتحت شکنجه وعذاب قرار سیدادند که هنگامی
# ~~که محصلان سالیات بدهی نزدیک سیشدند روستائیان منازل خود را ترک گفته
~~فرار
# ~~اختیار سیکردند . خواجه رشیدالدین فضل الله گوید : اگر گذارکسی بدهات
~~یزد
# ~~سیافتاد (البته در دوره مغولان) کسی را نمیدید تا با او سخن گوید یا
~~راه را از او
# ~~بپرسد . عده کمی که دردهات سیساندند یکی را بدیده بانی سیگماشتند و
~~همینکه او
# ~~نزدیک شدن کسی را خبرمیااد دهقانان در کاریزها یا درمیان ریگها پنهان
~~میشدند3
# ~~ودهقانان چنان بیچاره وتهیدست شده بودند که اگر دیوان بذری برای کشت
~~بدانان
# ~~میداد بجای آنکه آنرا بکارند میخوردند4 .
# چون غازان خان بتخت ایلخانی نشست برای اصلاح وضع دهقانان ابتدا
~~PageV02P227
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0611.png)

# ~~محصلان جزء (متصرقان) را از حواله کردن برات برعایا منع کرد و به
~~بیتکچیان
# ~~(مأموران سالیات) فرمان داد که بولایات بروند وصورتی از اسوال همه دهات
~~بردارند
# ~~و تیز قرار گذاشت که مردم بدهی مالیاتی خود را دردو قسط بپردازند و در
~~بعضی
# ~~نواحی مانند بغداد مالیات ارضی (خراج) را بنقد بگیرند (وجوهالعین) آنهم
~~بهتگام
# ~~برداشت محصول.
# رسم طرح یعنی فروش اجباری محصولات بکشاورزان بچند برابر قیمت حقیقی
# ~~درموقعی که دولت غلات زاید براحتیاج درمخازن خود داشت ومیترسید که
~~خرابشود
# ~~ویا خرید محصولات مورد لزوم ازکشاورزان بقیمتی کمتر از نرخ بازار دراین
~~رسان
# ~~معمول بود چنانکه وصاف گوید :
# مردم فارس را درقحطی سال 698 مجبور کردند گندم خویش را بطرح ازقرار
# ~~خرواری * دینار بدولت بفروشد د رصورتیکه بهای آن دربازار . 3 دینار
~~بوده1 الیته
# ~~این رسم تیز یکی از وسایل پریشانی کشاورز وخرابی دهات بوده است. غازان
~~خان
# ~~برای اصلاح حال کشاورزان این رسم را نیز یاطل گردانید چنانچه خواجه
~~رشید الدین
# ~~فضل الله گوید. دراین وقت که ممالکعمورگشته از ms387 ولایات ارتفاعی مبالغ
~~بمتصرفان
# ~~باقی است (یعنی مازادی از بحصول در دست متصرفاتن است) و غله پارینه
~~جملهدر
# ~~انبار سوجود تا بطرح بمردم نباید داد وهرسال که غله در رسد بتعجیل
~~نبایدفروخت
# ~~که آنچه پیش از این غله نارسیده بتقدمه (پیشکی) خرج کردندی این زمان
~~همواره
# ~~دیوان را یکساله ارتفاع (محصول غله) در انبار میباشد واسوال درخزانه
~~پادشاه2 .
# جنگها ولشکر کشیبها نیز از علل خرابی و پریشانی مردم بود چه اسرای سپاه
# ~~که بزر گترین منبع درآمدشان غنائم جنگی بود اگر نمی نوانستند بسرزمین
~~دشمن
# ~~تعرض نمایند از غارت وچپاول روستائیان کشور کیسه طمع خود را پر
~~میساختند .
# ~~شاه شجاع درسال 768 ه ازشاه محمود حاکم اصفهان برای ازدواج دخترش یا
~~شاه PageV02P228
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0612.png)

# ~~منصور کمک سالی میطلبد ولی او جواب بپدهد که بعلت لشکر کشیهای
~~مکررخرابی
# ~~تمام باصفهان راه یافته ازاینرو درخرج روزمره خود فرومانده و وچهی که
~~لایق خزانه
# ~~پادشاهی باشد میسر نمیشود . این خود نمونهای از وضع مالی و کشاورزی
~~مملکت
# ~~دراین دوره است که دراثر چنگ وستیز شاهزاد گان مظقری بایکدیگر حاصل شده
~~.
# یکی دیگر از علل خرابی حرکت دسته جمعی قبایل وطوایف برای پیلاق و
# ~~قشلاق بوده چه ایلات وعشایر دراین نقل وانتقال باتفاق گنه و دام خود
~~درحرکت
# ~~سیآمدند ودر نقاطی که علوفه برای اسبان و گوسفتدان ده نشینان آماده شده
~~بود توقف
# ~~میکردند ومزارع را پایمال و روستائیان را دستخوش آسیب قرار میدادند
~~ازاینجهت
# ~~رشیدالدین فضل الله حرکت دسته جمعی طوایق را یکی از علل عمده خرابی
~~شمرده
# ~~است 1
# بیگاری یعتی دار اجباری رعایا بنفع دولت ویامالک نیز باعث میشده که رعایا
# ~~ازهستی ساقط گردند وچون برای بیگاری اغلب مردم را از راه دور سیآوردند
~~این امر
# ~~سبب سیشد که از گرسنگی ویا تاتوانی درمیان راه ویا بفنگام کارجان
~~یسپارند .
# در شهرها نیز بیگاری معمول بوده چناتکه ابن بطوطه گوید : شیخ ابواسحق
~~PageV02P229
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0613.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~در ساختن بنائی درشیراز مردم ms388 را به بیگاری سیگرفت واو شرح این بیگاری
~~را بتفصیل
# ~~در کتاب خود آورده است1 .
# نزول یا اقامت سپاهیان ومأمورین درخانه رعایا که بتر کی آنرا قنلغه
~~میگفتند
# ~~نیز از وسایل خرابی و ویرانی و مانند بیگاری سختترین تحمیلی بود که به
~~رعایا و
# ~~مردم شهری وارد میشد . دراین دوره مردم مچبور بودند صاحبان سناصب لشگری
~~-
# ~~ایلچیان - عمال دیوان - امرا و باسقاقان و بزرگان و اطرافیان ایشانرا
~~در خانه های
# ~~خودبرای مدت نامعینی پپذیرند وستزل واثاثه دراختیار ایشان یگذارند وغذا
~~ووسایل
# ~~آسایش وخوشی آنانرا فراهم سازند.
# تزول پیش ازمغول نیز وجود داشته2 ولی در زمان مغولان صورت فوق العاده
# ~~زشتی پیدا کرده بود .
# 1- سفرنامه این بطوطه ص 202 .
# 2- ابن الاثیر جلد 11 ص 180 دربارهآ گفتگوی عبدالله بن طاهر با روستائی -
~~راحة -
# ~~الصدور راوندی ص 33 .
# محمدبن ابراهیم مؤلف تاریخ کرمان نیز دربارهآ معایب نزول حکایتی آورده که
~~چنین
# ~~است . درسال 78، درود گری درسرای شهر کار میکرد وشا گردی با وی که
~~باولاد تر کان
# ~~شباهتی داشت سلک توران شاه از درود گر پرسید که این کودک ترک زاده است
~~؟ درود گر
# ~~گفت این سسأله حق تعالی از تو پرسد. سادر این پسر میگوید که از سن آسده
~~است ترکی
# ~~درخانه من بحکم نزول ساکن است لابد جواب این ترا باید داد (وآنوقت مقام
~~لشکری در
# ~~شهر بود و ربض هنوز نساخته) ملک توران شاه را سخن درود کر بآتش قلق
~~واضطراب نشانده
# ~~دیله دلش را از دود اتدوه تیره گسردانیله حالی فرمود تا سهثلسین ولایت
~~و استادان بنا را
# ~~حاضر کردند ودر ربض پیرو شهر بنای سرای خویش فرسود ودر جنب سرای مسجد
~~چامع و
# ~~مدرسه وخاتهاه وبیمارسات وکرتهبه و اوقاف سمرف بانها داد وفرمود تا
~~امراء دولت وصدور
# ~~حضرت ومعارف ووتیفمه در ربعق سرک متحتند وچون مکالمه درود گر وملک روز
~~سهشنبه
# ~~بود وهمان رورب عمارت سدن ممه بهرمحمه سه شنبهی) معروف گردید وحال
~~التحریر اگر
# ~~چه ویران ms389 است اسا بهمان اسم شهور است ص 27 .

PageV02P230

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0614.png)

# خواجه رشیدالدین فضل الله در معایب نزول چنین گوید . وهر باسقلق که
# ~~بولایتی میرقت کمینه صدخانه سردم میبرد وتماست درخانه های ارباب و رعیت
~~فرود
# ~~میآمدند . سبیض این کتاب سیارک واقق امت که چون طغای پسر یسودر را
~~ازشحنگی
# ~~یزد معزول کردند و کسان اوبیرون سیرفتتد احتیاطرفت ودرهفتصدواند خانه
~~ستعلقان
# ~~ایشان نشسته بودند و یالضروره بهترین خانها پیوسته نزول خانه ایلچیان
~~وشحنگان
# ~~میبود و چنان شد که کسی خاته نمی یارست ساخت و آنها که ساخته بودند
~~گورخانه
# ~~سیکردند واسم رباط و مدرسه برآن میانداختند معهذا فایده نمیداد و
~~بسیاری ازسردم
# ~~در خانه ها باطل کردند و در زیرزمین درهای دشوار یساختند تا باشد که
~~اختیار
# ~~تکنتد و همچنان دیوار سیشکافتند و فرود میآمدند و ایلچیان چهارپایان را
~~بچربیان
# ~~سبردندی وایشان کمسی سیفرستادثد تا دیوار باغات سردم خراب میکردند
~~وچهارپایان
# ~~در آنجا میکردند و همان روز که ایلچی از خانه یرنشستی یکی دیگر قرود
~~آوردندی
# ~~چه همواره متواتر مبرسیدند و در هرمحله که ایلچی قرود آسدی خلق آنچا
~~بیکبارگی
# ~~در زحمت وعداب میافتادند چه غلامان ونوکران ایشان از بام و در خانه های
# ~~همسایگان درسیرقتند و چیزها که میدیدند پرمیگرفتند وکیوتر و مرغان
~~ایشان را به
# ~~تیر سیزدند و یسیار بود که تیر باطفال مردم آمدی و هرچه از ما کول و
~~مشروب و
# ~~جنس علف چها رپا مییافتندی ازآن هرآفریده که یودی ربودندی و خلایق در
~~آن
# ~~زحمت گرفتار و هرچند فریاد و فغان میداشتند هیچ آفریدهای از امرا و
~~وزرا و حکام
# ~~بقریاد تمیرسید1 .
# تجاوز یتاموس مردم بهنگام نزول و اقاست دولتیان بحدی بود که کدخدای
# ~~پیری بدیوان شکایت یرده گفت تا چند سال دیگر در این شهر یک بچه حلال
~~زاده PageV02P231
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0615.png)

# ~~بدست نمیآید وتمامت ترک زاده ویکدش یاشند2 . غازان خان حق تزول را لغو
~~کرد
# ~~اما در اسان ابوسعید بجددأ متداول گشت
# عدم علاقه رؤسای ms390 قبایل پسرتوشت ساکثین اراضی که بملکیت او داده شده
# ~~یودنیز وسیله ای برای خرابی بود چه آنان که مردمانی دوچ نشین وخانه
~~بدوش بودند
# ~~هیچگاه سعی نمیکردند در ملک مورد تصرفشان زراعت رونق یاید بلکه منظور
~~آنان
# ~~استفاده ازمنافع ملکث بود بهرصورتی که ممکن میشد. بعلاوه رؤسای قبایل
~~درروستاها
# ~~زندگی نعیکردند بلکه درقرارگاه خان ویا درسیدان جنگ و یا در پیلاق و
~~قشلاق
# ~~با قبیله خود بسرسپردید.
# وضع دهنشینان درقلمرو دولت آل مظفر واوضاع مالی این نواحی دراین دوره -
# ~~بنظر میرسید که فارس در زمان اتابکان سخصوصا هنگام حکومت اتابک
~~ابوبکربن
# ~~سعد (023-058) آبادتر بوده زیرا بنابگفتهآ مؤلف تاریخ وصاف ازقوانین
~~دیوان
# ~~و قبجور هنوز خیری نبود ومالیات سدس وعشر معمول نگردیده و اگر آب و
~~زمین و
# ~~بذر ازدیوان مقررسیشد نصف درآسد سال زارع بود والاکشاورز اصلا چیزی
~~نمیپرداخت
# ~~وعواید ومنافع مال مالک زمین بود . أما چون مغولان برایران مسلط
~~شدندتوقعات
# ~~ابرا وخواتین و اخراجات ایشان بیشتر از درآمد ملک بود یعلاوه مواچب
~~لشکر و
# ~~سخارج دستگاه سلطنت نیز بدان اضافه سیگردید از اینرو اتایک باخواص خود
~~پمشاوره
# ~~پرداخت. عمادالدین سیراثی که سنصب انشاء داشت گفت در سوقع خرورت ازروی
# ~~شرع ازاغنیاء واربابثروت بهر وجه (لطفا یا عنفا) سیتوان استمداد کرد پس
~~قوانینی
# ~~وضع کرد که بموجب آن از انواع قماشات واحشام واغنام (اسپ - شتر-
~~گوسفند-
# ~~خر و گاو) عشر گرفته میشد واز اراضی که از رودخانه آب سیخورد نصف درآمد
~~PageV02P232
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0616.png)

# ~~وصول میشد واز اسلاک صاحبان اراضی وهمچنین قنوات وطواحین و دوالیپ (چرخ
# ~~آب کشی) و بساتین به نسبت اشخاص و برحسب موقع زمین ربع یا خمس یا سدس
# ~~و یا عشر حاصل سیکردند و از درختان بارور و زسینهای مزروع برحسب مساحت
~~و
# ~~تخمین سیوه بر درخت و کشت بر زمین حقوق دیوانی سیگرفتند . چون رعایا
~~وصاحبان
# ~~اسلاک به پرداخت سالیات مقرر قاد رنبودند بتدریج اراضی واسلاک آنان
~~بتصرف دیوان
# ~~درمیآمد مخصوصا املاک سادات شیراز ضبط دیوان سیشد ms391 چه اتابک ابوبکر
~~نگران
# ~~بود که اگر سادات دارای مال وثروت ومکنت شوند ممکن است هوس سلطنت کنند
# ~~وفارس را از تصرف او خارج سازند پس فرمان داد که قاضی سجدالدین اسماعیل
# ~~بو کالت از طرف او در کیفیت اسلاک تفحص کند و هرملکی که تاریخ انتقال
~~آن از
# ~~.ه سال متجاوز باشد آن را در تملک صاحبش باقی گذارد والا سلک را از
~~تصرف
# ~~صاحب آن بدر آورد1.
# در زسان حکوست ابش خاتون فارس بکلی بتصرف حکام مغول درآمد وروبخرابی
# ~~و ویرانی رفت . تنزل کشاورزی را دراین زمان ازگفته مؤلف تاریخ وصاف در
~~بارهٔ‌
# ~~حاصل ولایت کربال بخوبیمیتوان دریافت او گوید: حاصل ولایت کربال (که
~~یکی
# ~~از حاصل خیزترین نواحی فارس بوده و از آب رود کر که سد بزرگ بند امیر
~~برآن
# ~~بسته شده بود مشروب میشد) در زمان عضا الدوله دیلمی هفتصد هزار خروار
~~بوده
# ~~ولی در زمان اتایک سعدبن زنگی به سیصدهزار خروار (یعنی کمتر از نصف)
~~تقلیل
# ~~یافت و در زمان سغولان خراج کربال از دلای و اینجو و خالصات واربابی
~~چهل و
# ~~دوهزار خروار بوده و گوید در سراسر فارس و نواحی تابع شیراز نیز وضع
~~چنین بوده
# ~~است2 . در این زمان قسمتهای بیشتر فارس بعلت حاصلخیزیاش در اینجوی
~~سلطان
# ~~قرار داشت و وزرا و بزرگان دولت در سایر ایالات ایران برای خود املاک
~~وسیعی PageV02P233
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0617.png)

# ~~فراهم ساخته بودند چنانچه فسمت بیشتر خوزستان بخواجه رشید الدین فضل
~~الله وزیر
# ~~تعلق داشت واو در باب آیادی این ولایت و رعایت جانب رعایا به سراج
~~الدین
# ~~دزفولی عاسل خود دستوراتی داده و نوشته است که خوزستان در گذشته آیاد
~~بود و
# ~~او نیز ه سال است که با صرف مال و بذل کوشش در آبادی خوزستان سعی کرده
~~و
# ~~هقتادتومان خرجبند (جفت گاو) وافزار کشاورزی وتخم ومساعده (تقاوی
~~ومأکله)
# ~~برعایا کرده و دویست جفت گاو درملکی که درا هواز داشته یکار انداخته
~~غیرازعده
# ~~چفتهائی که ms392 برزگران براساس مزارعه در زمینهای خود بکار انداختهاند
~~ومینویسد.
# ~~از وقتی که اکثر قراء خوزستان پقید ملکیت آو درآمده است یعضی از آن
~~اسلاک را
# ~~خریده وبعضی را که خراب وبایر یوده احیا کرده وعمال او در آن ناحیه
~~قسمت اعظم
# ~~محصول را صرف پرداخت دستمزد وسخارج سد سازی و تنقیه قنوات کرده ودا
~~پرعایا
# ~~مسأعده واجرت دشتبانی داده1 . در این نامه خواجه رشیدالدین بسراجالدین
~~دستور
# ~~داده که ه هزار تخل خرما از حویزه آورده در قراء خوزستان بکارد و ده
~~نفر دهقان
# ~~جلد کاردان جهت نشاندن درختان بیاورد وبرای ایشان (حصاری) بسازد تا
~~درآنجا
# ~~ساکن گردند وهرسال مبلغ . .1 دینار و هرروز یک من نان معین گرداندتا
~~هنگامی
# ~~که درختان ونخلها با رورگردد پس از آن هرسال هر یکیرا یک خروارگتدم ویک
# ~~خروار جو بدهد و از حاصل آنجا سهدینار ازهر ده دینار نقد و سه من از ده
~~من جنس
# ~~بعنوان حق الزحمه (حق السعی) پایشان بدهد2 .
# در دورهآ حکومت غازان خان شهرهای خوزستان أز تمغا (مالیات برصنعتگران
# ~~و بازرگانان) معاف بود زیرا او می خواست شهرهای خوزستان را که خراب شده
~~بود
# ~~دوپاره آباد سازد .
# خراج اراضی در خوزستان فقط بجنس وبصورت مقاصه یعنی سهم معینی از
# ~~محصول و باین ترتیب دریافت میشد .

PageV02P234

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0618.png)

# 1- از اراضی اربابی از هرده جریپ یک جریب1 .
# 2 - از اراضی دیوانی ازهر ده جریب شش جریب .
# از درختان عشر محصول بجنس دریافت سیشد . جمع کل محصول خوزستان
# ~~بنا به گفته خواجه حمدالله سستوفی در نزهت القلوب .. .325 دیناریوده2 .
# خواجه رشیدالدین فضل الله در نامه دیگری که به پسرش شهابالدین حاکم
# ~~تستر ( شوشتر) و اهواز نوشته باو توصیه میکند که برای چمع آوری خواج
~~عاسلان
# ~~عادل وامین وکاقی و آشنا بمحیط انتخاب کند و نیز سفارش سینماید که عاسل
~~باید
# ~~سیر و باثروت وهمت باشد زیرا اینگونه کسان مردم را از مال خود محروم
~~نمیکنخد3
# ~~عاسل باید با مروت باشد و بزرگزاد ms393 گان را حمایت کتد و اسباب معاش آنان
~~را
# ~~فراهم سازد و اسلاک ایشان را از مالیات معاف دارد وخود بمواجب و اقطاعی
~~که
# ~~دیوان برای او مقرر کرده قتاعت کند4 .
# درنامه دیگری که خواجه رشید الدین فضل الله بعنوان مولانا صدرالدین تر که
# ~~عامل اصفهان توشته مقرر کرده که مردم اصفهان از زمین مزروعی ده یک واز
~~تمغا
# ~~ییست یک و از گوسفند و بز نیم طسوج واز هر گاو یک طسوج واز هر اسب
~~دوطسوج
# ~~و آز هرشتر سه طسوج بپردازند و املاک مردم را از مالیات زاید مثل قلان
~~و قبچور
# ~~معاف کرده وعوارض چوب وصابون ومیوه وقماش ومانند اینها را که ازمردم
~~اصفهان
# ~~وصول میشد بکلی لغو کرده است5.
# بطور کلی میتوان از آغاز حمله مغولان بایران تا هجوم امیرتیمور وپایان
~~دوره
# ~~فترت سه موحله درتاریخ اقتصادی ایران تشخیص داد .
# 3_ ماتیب (تسیدی صفخا118 و119 .
# 4- همان کتاب ص 119.

PageV02P235

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0619.png)

# مرحله اول ازسال 17» تا سال 689 _ دراین مرحله اقتصاد پانحطاط رسید
# ~~وفساد دستگاه دولت ثمایانتر شد وجمعیت مملکت تقلیل پافت زیرا جمعی کشته
~~شدند
# ~~ویا ترک وطن گفتند . طوایف مختلف مغول مانند اویرات وسولدوز و با یائوت
~~(بیات)
# ~~وجلایر و کرائیت درنقاط مختلف کشور سکونت اختیار کردند و بخش داسداری
~~را
# ~~تقویت نمودند واراضی مجددا بین فاتحان و مالکان جدید تقسیم گردید و
~~دزدی و
# ~~غارت بدست قبایل صحراگرد رواج یافت وبار خراج وعوارض بعلت جنگهای
# ~~ایلتانان با دولت معر در سوریه وشام در زبان سلطنت هالاکوخسان و
~~اباقاخان
# ~~سنگین تر شد و سوء استفاده از کشاورزان افزایش یافت.
# مرحله دوم ازسال 89* تا سال «3، - دراین دوره کشاورزی تاحدی براثر
# ~~اصلاحات غازان خان که تا اندازهای سنن سملکتداری ایرانیان را پذیرقته
~~بود ترقی
# ~~کرد . دراین سرحله ومرحله بعدی زمین داری خصوصی افزایش یافت وموارد
~~معافیت
# ~~از مالیات بیشتر شد . در این مرحله غازان خان برای جلو گیری از سقوط
~~کشور با
# ~~بزرگان ایران اعم از اهل ms394 قلم و روحانیان روابط نزد یکتری برقرارکرد و
~~مذهب
# ~~اسلام پذیرفت واین مذهب را پس از .  سال دین رسمی ودولتی اعلام کرد .
# ~~او اصلاحات خود را بیاری خواجه رشیدالدین قضل الله عملی ساخت .
# مرحله سوم ازسال * 3 تا 782 است - خصوصیات این سرحله عبارت بود
# ~~ازچنگهای خانگی و مبارزه دستجات وطوایف مختلف در اطراف مملکت برای کسب
# ~~قدرت وقیامهای ملی که بانقراض کامل دولت مغول منجر شد1 دراین مرحله وضع
# ~~اقتصادی و زسین داری بعلت عدم ثبأت وضع دولتها و جنگ وجدال واغتشاش
~~وهرج
# ~~ومرج در سرتاسر ایران حالت ثابت و روشنی داشت. مجددا نفود یزرگان
~~صحرانشین
# ~~افزایش یافت ومالیاتها اضافه شد وحکام بظلم وستگری پرداختند چنانکه
~~مظالم
# ~~ملک اشرف چوپانی حاکم آذربایجان واران و برادر وجانشین شیخ حسن کوچک
~~PageV02P236
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0620.png)

# ~~وهمچنین ستمگری های امیران اویرات از خاندان جانی قریانی مشهور است1 .
~~مک
# ~~غیاثالدین حسین کرت نیز بظلم وستم سعروف بود .
# اما سلاطین آل مظقر که تا اندازهای عدل و داد میکردند باین جهت توانستند
# ~~تاحدی بآبادی جنوب ایران بپردازند اقدامات امیرمبارزالدین محمد مظفر و
~~دیگر
# ~~شا هزاد گان وخوانین مظفری درایجاد دهاتی دراطراف پزد وجاری ساختن
~~قناتهائی
# ~~در این شهر نمونه ای از توجه آنان بآبادی کشور است. سؤلف تاریخ جدید
~~یزد در
# ~~بارهآ آبادی این شهر گوید :
# «معموری ولایت بمرتبهای رسیده بود که مردم دهاقین را عواسمل کارنفرمودی
# ~~(یعنی وسایل زراعت بدهقان نمیدادند) و غله و پنبه ومیوه که بشهر
~~آوردندی همه
# ~~براسب و استرها بار کردندی وجامههای زیبا از دیبا وقصب پوشیدندی و
~~مرغهای
# ~~فریه با برنج درمیان شیر جوشیاندی2 .
# محصولات کشاورزی - از قلمرو دولت آل سظفر فارس وکرمان را ازنظر آب
# ~~و هوا بدوناحیه گرسسیروسرد سیرقسمت کردهاند . سراسر خوزستان نیز
~~درناحیه گرمسیری
# ~~قرار داشت . نواحی یزد واصفهان جزء سرد سیر بودند .
# محصولات نواحی گرمسیر با سرد سیر تفاوت فراوان داشت. درنواحی گرمسیر
# ~~خرما و نیشکر مخصوصا در خوزستان بحد وفور بعمل میآمد چنانکه حمدالله
~~مستوفی ms395
# ~~گوید : شکر تمام ایران وبین النهرین ویمن محصول خوزستان است .
# شهرهائی که بنا بگفته حمدالله مستوفی مر کز کشت نیشکر بود عبارتند از :
# ~~تستر (شوشتر) - جندی شاپور - حویزه - راسهرمز مخصوصا شوشتر که سرزمین
~~نیشکر
# ~~بود وشکر بمقدار زیاد از آنجا بخارج صادر میشد3 .

PageV02P237

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0621.png)

# درنواحی گرمسیری فارس و کرمان مرکبات مانند نارنج و ترنج بعمل میانلد
# ~~خرما نیز حاصل میشد .
# محصول عمده نواحی سرد سیر عبارت بود از غله ومیوه مانند انگور وسیب
# ~~(در اصطخر یکنوع سیب شیرین بعمل میآمد که معروف بود) - گردو - بادام -
~~انار
# ~~که در بیشتر شهرها کاشته میشد و نیز پنبه در خنیفقان (شمال فیروز آباد)
~~لاغر و
# ~~کهرجان وماندستان (بیابانی سی فرسنگ در سی فرسنگ برساحل خلیج فارس)-
~~ابرقوه
# ~~جهرم - ایگ - لار- زراعت میشد . درخوزستان پنبه در شهرهای شوشتر و
~~حویزه و
# ~~رامهرمز بعمل میآمد1 .
# کتان در ریشهر- مهروبان - سینیز - زراعت میشد.
# از خمایجان و دیه علی که هوای سرد دارند عسل به مقدار فراوان به عمل
# ~~میآسد.
# درارجان (نزدیک بهبهان حالیه) دوشاب ساخته میشد که په اطرافمیبردند.
# محصول دیگر فارس عطریات بود مخصوصا عطر گل سرخ که در فیروز آباد
# ~~گرفته میشد وبحجاز و یمن وشام ومصر ومغرب وهند وخراسان میبردتد2 .
# در فیروز آباد علاوه بر گلاب عرق طلعانه و قیصوم و زعفران و سوسن و بید
# ~~تهیه وصادر سیشد. در شاپور نیز انواع عطریات سانند عطر ینفشه ونیلوفر
~~ونر گس و
# ~~کارده و سوسن و زنیق ومورد وسرزنجوش و بادرنگ و بها رنارنج میگرفتند
~~وبخارج
# ~~کشور صادر میکردند.
# دیگر از کالاهای معروف شنگرف بود که در رنگ آمیزی مخصوصا تذهیب
# ~~کتاب از آن استفاده سیکردند و آن در طارم فارس از کرمی بدست میآمد و
~~بنا پگفتهآ
# ~~استخری گرفتن شنگرف ازکرم مذکور در اسفند ماه هرسال انجام میگرفت.

PageV02P238

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0622.png)

# در اطراف بندر هرموز ارزن میکاشتند ودر ناحیه مغون وولاشگرد تا هرموز
# ~~نیل وزیره زراعت میشد ونیل را بفارس صادر مهکردند.
# در مکران سوز- انبه - نیل ms396 - تمبر - حنا - روناس کاشته میشد.
# محصول اصفهان غله بود که نرخ آن بنا بگفتهآ مؤلف نزهت القلوب همیشه
# ~~درحال اعتدال بود اما میوه فراوان وارزان بود ومیوههای اصفهان را تا
~~هند و روم
# ~~ای بردند1 .

PageV02P239

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0623.png)

### | فصل دو5آ
# شهر نشینان
# سا کنین شهرها را عمال و کارکتان دولت و کسبه وبازرگانان وصاحبان پیشه
# ~~وهنر تشکیل میدادند که در کنار هم و باهم زند گی مینمودند.
# شهرها دراین دوره یا اینکه بوسیله باروئی محکم وخندقی که در پای آن
# ~~حفر سیشد محافظت میگردید معذلک اغلب مورد تعرض قرار سیگرفت زیرا
~~سهاجمین
# ~~با تصرف مرا کز حکومت میتوانستند دولتی را سرنگون سازند و مقدرآت کشوری
~~را
# ~~یدست گیرند از اینجهت همیشه ساکنین شهرها در معرض تهاجم طوایف متخاصم
# ~~بودند واز این راه صدسات زیادی را متحمل سیشدند چه معکن بود شهرها
~~درسقابل
# ~~دشمن پایداری کنند ودر نتیجه تحط وغلا و برائر آن بیماریهای مسری ظهور
~~کند و
# ~~جمع کییری را از بین ببرد وبا شهر بدست دشمن بیفتد و بقتل وغارت یرود .
~~نظیر
# ~~این وقایع در تاریخ این دوره بسیار مشاهده شده است . شهرهای کرمان در
~~دوره
# ~~قراختائیان و نیز درزسان حکومت آل مظفر سرنوشتی اسفانگیز داشتند .
~~شهرهای
# ~~فارس وهمچنین یزد واصفهان نیز بعلت جنگهائی که بین شیخ ابواسحق ایتجو
~~وامیر
# ~~مبارزالدین محمد مظفری و نیز بین سلاطین وحکام آل مظفر دائما برقرار
~~بود مورد
# ~~تهاجم قرار میگرفت وجان ومال ساکنین آن درمعرض تلف میافتاد که درتاریخ
~~سیاسی
# ~~از آن بتفصهل صحبت شده است .
# ساکنین شهرها از تعدی مأمورین مالیات نیز معاف نبودند زیرا از کسیه و
# ~~پیشهوران مالیاتی بنام تمغا گرفته مپشد و تیز مالیات وعوارض دیگری
~~مانند رسوم
# ~~شحنگی و داروغگی وغیره ازشهریان دریافت میگردید.
# نزول یا اقامت سپاهیان درشهرها وسکونت آنان درخانه های سردم یکی دیگر
~~PageV02P240
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0624.png)

# ~~از وسایل فساد وخرابی شهرها بود که از آن قبلا بتفصیل گفتگو شده است.
~~تجاوز
# ~~بناموس مردم ازطرف سپاهیان گاهی ms397 موجب قیام عمومی برعلیه متجاوزین
~~میگردید.
# ~~شورش مردم اصفهان درسال 789 برعلیه سپاهیان امیرتیمور که موجب قتل عام
# ~~گردید همین علت را داشته.
# وجود عمال دولت و بزرگان نشکر و کارکنان حکومت درشهرها که از راه
# ~~چپاول کشاورزان وغارت مردم چه در زمان جنگ وچه در زمان صلح ثروتی
~~اندوخته
# ~~ومکنتی فراهم ساخته و باقتضای زندگی پوتجمل خود بعیتی وعشرت پرداخته
~~ودر
# ~~متجلاب فساد که لازمه چنین زند گی است قرورفته بودنا. نیز از علل خرایی
~~وقساد
# ~~اجتماعی در شهرها بود - سختگیریهای امیر مبارزالدین بحمد را در رعایت
~~قوانین
# ~~مذهبی ووادار ساختن مردم بآنجام عبادات وترک محرمات میتوان عکس العمل
# ~~فساد وخرابی وضع اجتماعی واخلاقی دوران ایلخانان دانست چه او که خود در
# ~~دستگاه ایاخانان مغول بزرگ شده بود و بوضع اخلاقی بزرگان این دولت
~~آشنائسی
# ~~کاملی داشت صلاح جاسعه را درآن دانست که مردم دست توسل بدامن دین زنند
# ~~و دامن خود را از آلود گیها پاک سازند.
# با اینکه ساکنین شهرها بعللی که گفته شد زند گی خوش و مرفه نداشتند و
# ~~زند گی شهری رو به قهقرا سیرفت با اینحال شهرها محل تجلی ذوق و هنر
~~ایرانی و
# ~~جایگاه پرورش بزرگان علم و ادب بوده است.
# سا کنین شهرها را میتوان بدودسته قسمت کرد :
# 1- کسیه و یازرگانان
# ه- پیشه وران و صنعتگران .
# البته غیر ازاین دودسته بطوریکه قبلا نیز گفته شد عمال و کارکنان دولت
# ~~و اطرافیان شاه وحکما وعلما و ادبا وشعرا و روحانیان که خود دستجات جدا
~~گانهای
# ~~را تشکیل میدادند ساکن بودند . از این میان وضع عمال دولت واطرافیان
~~شاه قبلا3
# ~~گفته شده وشرح حال حکما و ادبا وشعرا و روحانیان نیز بموقع خود گفته
~~خواهد ثد.

PageV02P241

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0625.png)

# کسبه و بازرگانان - کسب وتجارت بستگی کاملی با کشاورزی داشت چهاگر
# ~~حاصل زمین خوب وفراوان بود کشاورز از فروش محصول زاید خود قارت خرید
# ~~مییافت و ببازار روی میآورد و یکسب وتجارت رونق میبخشید ودر نتیجه ms398
~~بازرگانان
# ~~با صدور محصولات داخلی بتوسعه کشاورزی کمک میکردند و با وارد کردن
~~امتعه
# ~~خارجی ما یحتاج آنانرا در دسترسشان میگذاشتند.
# ایالات جنوبی ایران یعنی کرمان وفارس وخوزستان یا قلمرو دولت آل مظفر
# ~~بعلت واقع شدن درکنار دریای عمان و خلیجفارس وداشتن راه دریائی به
~~ممالک
# ~~مجاور جنوبی سخصوصا هندوستان همیشه دارای تجارتی پر رونق بود1 و مردمی
# ~~متمول وثروتمند داشت2 و بنادر آن محل رفت وآمد کشتیهای تجارتی بود.
# بنادر ومرا کز تجارتی کرمان وفارس وخوزستان عبارت بودند از :
# 1- بندر تیز یا طیس - که مهمترین مر کز بازرگانی مکران بود . چون درقرن
# ~~ششم بعلت شرارت طوایف کوچ و بلوچ راه هرموز ناامن گردید قوافل تجارتی
~~بدین
# ~~بندر روی آوردند . این بندر محل خرید و فروش شکر ایالت سکران وشاید محل
# ~~داد وستد گندم سیستان بوده. مقدسی دربارهآ این بندرگوید نخیلات بسیار و
~~کاروان-
# ~~سراهای خوب ومسجد جامع زیبائی دارد . اهل آنجا ازملتهای مختلف هستند و
# ~~بندری مشهور است.

PageV02P242

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0626.png)

### | سرسیشان
# مؤلف عقدالعلی گوید : از آنجا مال های واقر از عشور تجار و اجرت سفاین
# ~~بخزاین پادشاه برسد واهل هند وسند وحبشه وزنچ ومصر و دیار عرب از عمان
~~و
# ~~بحرین را فرضه آنجاست و هر مشگ وعتیر ونیل و بقم وعقاقیر هندی و پرده
~~هندی
# ~~و حبشی و زنگی ومخملهای لطیف و وسادههای پرآگین و قوطه های دیبلی و
~~امثال
# ~~این طوایف که درجهان است از این ثغر برند1 .
# 3 - شهر جیرفت ( قماین) - بنابگفتهآ این حوقل در قرن چهارم تجارتخانه
# ~~خراسان وسیستان بود. در تزدیکی دروازه جیرقت و برسر راه هرموز محلی بود
~~بنام
# ~~قمادین که مر کز بارزگانان رومیوهندی بود محمدین ابراهیم درتاریخ کرمان
~~گوید:
# ~~کالاهای پرقیمت چین و ماوراء النهر وختا وهندوستان وخراسان و زنگبار
~~وحبشه و
# ~~مصر ویونان وعراق وآذربایجان همه برای فروش در انیار قمادین موجود بود
~~.
# ~~از این گفته اهمیت تجارتی قمادین یخوبی سعلوم میگردد .
# البته اهمیت تجارتی قماد بن بعلت وجود بثدر هرموز ms399 بوده و پنظر می رسا که
# ~~تجار خارجی بعلت گرمای فوق العاده بتدر هرموز محل اقاست خود را در این
~~محل
# ~~قرار دادهاند.
# قمادین را سار کوپولو درسفرنامه خود کمادی2 ضبط کرده ودر زسان اوقمادین
# ~~ارزش تجارتی خود را از دست داده بود زیرا سینویسد «سابقا محلی بزرگ
~~ومهم بوده
# ~~ولی بعلت لشکر کشیهای مغولان وضع محقری پیدا کرده».
# 3 - نرساشیر - در قرن چهارم هجری مر کز تجارت بوده بازرگاثان از مردم
# ~~خراسان دراین شهر اقامت داشتند و با عمان داد وستد میکردند . این شهر
~~درسر راه
# ~~سیستان قرار داشت ازاینرو بازاری برای کالای هند محسوب میشد .
# 4- بندر هرسوز- برسر راه بندر سیراف به دیبل ودرکنار رود میناب قرارداشت
# ~~و راه تجارت ایران بهند وچین بوده وحکام آن که تاحدی استقلال داشتند از
~~اواخر PageV02P243
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0627.png)

# ~~قرن چهارم هجری دراین بندر سلسله حکومتی تشکیل داده بودند و درحدود .
~~.7
# ~~هجری بعلت هجوم مغولان جغتائی ساکن ماوراءالنهر بجزیره جرون نقل مکان
~~کرده
# ~~موقعیت تجارتی یافت تااینکه درسال 913ه بدست پرتقالیها افتاد ودرسال
~~1031
# ~~شاه عباس بحکومت آنان دراین جزیره پایان داد1 .
# 5 - بندر سیراف - درقرن سوم هجری از بنادر سعروف وواسطه تجارت بین
# ~~ایران وهند وچین بوده ودر زمان آل بویه سخصوصا هنگام سلطنت عضدالدوله
~~دیلمی
# ~~رونق بیشتری داشت اما پس از او این بندر از اهمیت افتاد تا اینکه
~~عمادالدوله
# ~~توران شاه (477- .49) پادشاه سلجوقی کرمان جزیره کیش را بجای سیراف
~~مرکز
# ~~تجارت ساخت . آثار خرابههای آن امروزه در دومیلی بندر طاهری نمایان
~~است.
# - جزیره کیش - از اواخر قرن پنجم ه بجای سیراف مر کز تجارت شد. در
# ~~این جزیره نیز امرائی حکومت داشتند که دائما برسر تصرف جزایر و سواحل
~~شرقی
# ~~خلیج فارس با ملوک هرموز در زد وخورد بودند.
# 7- جنابه یا گناوه - در ، ه فرسخی سیراف و در یک کیلومتری دریا در زمین
# ~~مسطحی قرار داشت وخرابه های آن امروزه درمغرب قصبه گناوه کنونی است.
# 8 - سینیز - در کنا ر ms400 خلیج سینیز واقع بود که اکنون بنام قریه حصار
~~نامیده
# ~~میشود . اصطخری گوید این شهر از مهروبان بزرگتر است و در کنار خوری
~~واقع
# ~~است که تا دریا نیم فرسخ فاصله دارد2 . بنابنوشتهآ مقدسی در احسن
~~التقاسیم قرمطیان
# ~~دراوایل قرن چهارم هجری یعنی درسال 321 سینیز را گرفتند ومردم آنرا
~~کشتند و
# ~~شهر را چنان خراب کردند که جزاند کی از آن باقی نماند. ولی ابن بلخی
~~درفارس-
# ~~نامه3 سینیز را شهری آبادان گفته واز پارچه های آن تعریف نموده است.

PageV02P244

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0628.png)

# 0- بندر مهروبان - درساحل دریا بین عبادان و سیراف قرارداشت و آن بندر
# ~~کوره ارجان محسوب سیشد و درقرن چهارم هجری آباد بود و در سال 443 ه که
# ~~ناصرخسرو این بندر را دیده آنرا چنین تعریف میکند . «شهری بزرگ است
~~برلب
# ~~دریا نهاده برجانب شرقی و بازاری بزرگ دارد وجامعی نیکو اما آب ایشان
~~ازباران
# ~~بود وغیر ازآب باران چاه وکاریز نبود که آب شیرین دهد . ایشان را حوض
~~ها و
# ~~آبگیرها بود که هر گز تنگی آب نبود و در آنجا سه کاروانسرای بزرگ
~~ساختهاند
# ~~هریک از آن چون حصاری است محکم وعالی ودر مسجد آدینه آنجا نام یعقوبلیث
# ~~دیدم » . آثار خرایه های این بندر در یک فرسخی شمال بندر دیلم و در مصب
~~رود
# ~~هندیان است :
# 10 - لار نیز ازمرا کز تجارت فا رس بوده و بنابگفتهآ حمدالله مستوفی مردم
~~آنجا
# ~~بیشتر تاجر پیشه بودند .
# 11- درکازرون و فسا نیز بازرگانی رونقی داشته اصطخری گوید : مردمان
# ~~کازرون و پسا برخشگ بازرگانی کنند و ایشان را از آن روزی است ومردمانی
~~صبور
# ~~باشند برغربت و برجمع مال حریص1 .
# 12_ درخوزستان مرا کزتجارتی عبارت بود ازاهواز که مقدسی آنجارا انبار
~~بصره
# ~~مینامد و گوید : کالاهائی که از هرطرف باهواز فرستاده میشود پیش از حمل
~~ببصره
# ~~در آنجا جمع میگردد .
# در جنوب اهواز سوق الاربعا (چهارشنبه بازار) قرار داشت که در واقع مرکز
# ~~کسب و تجارت هفتگی بود .
# شوشتر و ms401 رامهرمز نیز دارای بازارهای باشکوهی بودهاند و بنا بگفتهآ مقدسی
# ~~بازارهای رامهرمز شامل د کانهای بزازی و عطرفروشی و حصیر بافی بوده و
~~درهائی
# ~~داشته که هرشب بسته میشده است2 .

PageV02P245

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0629.png)

# 13- اصفهان - مر کز تجارت بوده وبازارهای بسیار داشت. ناصرخسرو گوید.
# ~~« بازارهای بسیار دیدم از آن صرافان که اندر او دویست مرد صراف بود و
~~هربازاری
# ~~را دربندی و دروازهای. کا روانسراهای پا کیزه بود . ودرهریک بیاعان
~~وحجرهداران
# ~~بسیارنشسته واین کاروان که سا باایشان همراه بود یم هزار وسیصد خروار
~~بارداشت
# ~~که در آن شهر رفتیم هیچ بازدید نیامد که چگونه فرود آمدند که هیچ
~~جاتنگی موضع
# ~~نبود ونه تعذر مقام وعلوفه1 .
# 14 - یزد نیز از مراکز بازرگانی بوده از حکایتی که صاحب جامع مفیدی
# ~~آورده چنین برمیآید که تجار ابریشم استرآباد را باین شهر برای فروش
~~میآوردند2 .
# ~~از بازارهائی که آل مظفر دراین شهر ساختهاند رونق کسب و کار آن معلوم
~~میگردد
# ~~مؤلف نزهت القلوب پیشهوران و دستکاران یزد را نیکومرد مینامد3 .
# واردات ایران - واردات ایران دراین دوره عبارت بود از: پارچه های ابریشمی
# ~~ظروف چینی - کاغذ - مرکب - زین اسب - نمد - دارچین - ریوند چینی ( نوعی
# ~~دارو است) طاوس : ازچین
# حیواناتی مانتد ببر. پلتگ - فیل و پوست آنها وبوقلمون - یاقوت (مخصوصا
# ~~از سیلان) صندل سفید - آبنوس - نارگیل - فلفل - عاج: ازهند
# زرافه - کندر - مرسکی - بردیمانی: ازیمن
# زبرجد - عاج - چوب ساج - میخک : از افریقای شرقی
# صادرات ایران - عبارت بود از : زیره - بذرکتان - گلاب واقسام عطریات -
# ~~انواع پارچه - اقسام شراب - شیشه - خشگبار - سرب - خاک سرخ - گل سیرافی
~~:
# ~~از فارس
# شکر- قند - نبات - دیبا - خز (ابریشم خام) - خرما و دوشاب - پردههای
~~PageV02P246
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0630.png)

# ~~بصنائی- لنگ - دستمال ابریشمی مرکبات - عطریات مخصوصا عطر بنفشه و شاه-
# ~~اسپرم - جل اسب - پالان استر وخر : از خوزستان
# از صادرات مهم خلیج فارس مخصوصا بهندوستان اسب بود . بنوشتهآ مؤلف
# ~~تاریخ وصاف بنا بدستور ملک اعظم تقی الدین عبدالرحمن بن محمد طیبی همه
~~ساله
# ~~ازجزیره کیش ازخاصه ملک الاسلام جمال الدین وسایر تجار ms402 . .14 رأس اسب
# ~~بهندوستان و کشور معبر (ساحل کروساندل درجنوب شرقی هندوستان) فرستاده
~~سیشد
# ~~که هراسبی دویست وبیست دینار ژر سرخ قیمت داشت . و نیز گوید : از
~~سعتبران
# ~~روایت است که در عهد اتابک ابویکر هرسال ده هزار سراسب از این مواضع
~~بمعبر
# ~~وکنبائت وآنحدود میفرستادند و بهاء آن دوهزارهزار ودویست دینار(.
~~240000)
# ~~باشد.. چون در آن آب وهوا از این اسبان کوه پیکر اگر اتفاق نتاجی افتد
~~حقیر باشد
# ~~چنانکه شایان رکوب ندانند لاجرم سال بسال احتیاج ایشان یاسبان متجاد
~~شود1 .
# سار کوپولو نیز گوید : دراین مملکت اسبان اصیل وخوب زیاد یافت میشود
# ~~و مردم غالب آنها را چون بقیمت زیاد خرید وفروش میشود بهندوستان می
~~برند .
# ~~الاغ های خوب هم که از حیث قوت بدن وسرعت حرکت بهترین الاغ های دنیا
# ~~محسوب میشود در اینجا زیاد است .
# راهداری - راهااری و نگهداری راههای کشور از زمان مغولان مورد توچه
# ~~قراوان بود وحفاظت را ههارا اغلب بامراویزرگان واگذار میکردند . چنانکه
~~شرف -
# ~~الدین مظفر پدر اسیرمبارزالدین محمد ابتدا ازطرف اتابکان یزد3 سپس
~~ازطرف غازان
# ~~خان بنگهداری راههای اطراف یزد از حدود اردستان تا کرمانشاهان (قریهای
~~در
# ~~سر راه یزد و کرمان) واز هرات و سروست تا ابرقوه مأمورشد . پعد از سرگ
~~او دراثر
# ~~رشادتهای پسرش اسیرسبا رزالدین سحمد در سر کوبی را هزنان نکودری حکومت
~~میبد
# ~~و نگاهداری راههای اطراف یزد بدو محول گردید.

PageV02P247

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0631.png)

# موقعیت تجارتی فارس وواقع شدنش برسر راه هندوستان ایجاب می کرد که
# ~~همه راههای کاروانی آسیای صغیر وماوراء النهر وماوراء قفقاز و ولایات
~~مختلفایران
# ~~به بنادر ومرا کز تجارتی خلیج فارس یعنی سیراف و جزیره کیش و هرموز که
~~یکی
# ~~پس از دیگری مر کز تجارت شدهاند منتهی شود .
# از راههائی که فارس را به بنادر ومرا کز تجارتی وصل میکرد ابتدا راه
~~شیراز
# ~~بسیراف اهمیت داشت و آن از طریق قیروزآپاد شیراز را بسیراف وصل می کرد
~~و68
# ~~فرسنگ طول آن بود . راه دیگری دارابگرد ms403 را بسیراف از طریق چویم ابی
~~احمد و
# ~~قاریاب وصل سیکرد .
# پس از خرابی سیراف و انتقال مر کز تجارتی بکیش راه پس از عبور از فیروز
# ~~آیاد از راه مزبور سنشعب شده به لاغر و فاریاب واز آنجا به هزوبندر
~~مقابل چزیره
# ~~کیش میرفت.
# راه تجارتی سوم راه شیراز به بندر هرموز است که شرقی ترین راه هائی بود
~~که
# ~~بسأحل خلیج ختم میشد . این راه از شیراز بسروستان وفسا و دارابگرد و
~~فرک و
# ~~طارم میرقت و از آنجا به سورو یا شهرو می رسید که بعدها بندرعباس
~~درنزدیکی آن
# ~~ساختل شد و
# شیراز را راهی ازطریق کازرون به توج مربوط میساخت که ، فرسنگ طول
# ~~آن بود.
# شیراز به ارجان یعنی غربی ترین قسمتهای فارس ازطریق جویم - نوبنجان
# ~~گنبد ملغان وصل میشد واز آنجا بخوزستان میرفت. این راه بطول .« فرسنگ
~~بود .
# شیراز را سه راه به اصفهان وصل میکرد :
# 1- راه غربی ازشیراز به جویم واز آنجا به بیضا و کورد و کلار وسمیرم وسپس
# ~~به اصفهان میرسید.
# 2- راه تابستانی و کوهستانی از مائین بکوشگ زرد و ده گردو و یزد خواست
# ~~واز آنجا بهاصفهان میرسید وطول آن . ب فرسنگ بود.

PageV02P248

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0632.png)

# 3- راه زمستانی که از جلگه ها میگذشت و شرقی ترین راهها بود و از طریق
# ~~اصطخر و ده پید (درده بید راهی از آن جدا شده به ابرقوه و یزد میرقت) و
~~آباده به
# ~~یزد خواست سیرسید واز آتچا براه دوم میپیوست و باصفهان میرفت.
# طول این راه 72 فرستگ بود.
# راههائی که شیراز را پکرمان وصل میکرد
# 1- ازشیراز بمسیرجان و آن از دو راه میگذشتب
# اولی از شمال دریاچه بختگان
# دومی از جنوب دریاچه بختگان .
# راه شمالی دریاچهآ بختگان از شیراز به اصطخر واز آنجا بشهر بایک یا از
~~راه
# ~~دهکده هرات ویا ازطریق صاهک به سیرجان متصل میشد.
# راه جنوبی دریاچه درامتداد ساحلی شمالی دریاچه ما هلویه به خرمه می رفت
# ~~واز جنوب دریاچه ms404 بختگان بخیره میرسید و از آنجا به صاهک واز صاهک براهی
~~که
# ~~درامتداد شمالی دریاچه بختگان از اصطخر میآمد سیییوست.
# 2- راه شیراز به کرمان ارطریق فسا و دارایگرد و فرک به طارم که درسرحد
# ~~کرمان قرارداشت میرسید که طول آن 83 فرسنگ بود و از طارم این راه به
~~جیرفت
# ~~میرفت .
# راههای کرمان - تنها راهی که کرسان را بدریا وصل میکرد از چیرفت سیگذشت
# ~~و بولاشگرد و منوجان میرسید وسیس بهرموز منتهی میشد .
# را ههای دیگر کرسان عبارت بودند از : راه سیرجان بجیرفت - سیرجان بزرند-
# ~~سیرجان به یم - بم بکرمان (بردسیر) جیرفت به یم - سیرجان به بردسیر
~~(کرمان) -
# ~~سیرجان به رودان - بردسیر به رودآن و رفستجان.
# ~~متصل میاخت عبارت بودند از : PageV02P249
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0633.png)

### | تاریخ آل مظقر
# ~~1- راه بصره - ازارجان به آسک و زیدان و دورق وخان مردویه و بلیسانو
# ~~حعمن مهلی و پیال بل بصمره میرسبد .
# ~~3- راه واسط - از ارجان به بازارسنبیل ورامهرمز و عسکر مکرم و شوشتر و
# ~~گندیشا پور و شوش وقرقوب وطیب به واسط میرسید .
# ~~راههای دیگر خوزستان عبارت بود از : عسکر مکرم به ایذج ( مرکز لر
# ~~بزرگ) - اهواز به رامهرمز- شوشتر به خرم آباد (مرکز لر کوچک).

PageV02P250

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0634.png)

### | سکه و پول
# پول علاوه براینکه وسیله سبادله کالا وداد وستد بود ضرب آن نشانه استقلال
# ~~در حکومت وعلامت پادشاهی و سلطنت بشمار میرفت . هر سلطانی در موقع جلوس
# ~~بتخت مادشاهی بنام خود سکه میزد تا بدین وسیله رسمیت سلطنت خود را
~~اعلام
# ~~دارد . همچنین حکام وسلاطین تابع بنام سلطان متبوع سکه میزدند تامراتب
~~اطاعت
# ~~خود را نشان دهند چنانکه ضرب سکه در ایذج مر کز حکومت لر بزرگ و هرموز
# ~~مر کز سلوک هرموز بنام پادشاهان مظفری نشانه اطاعت و فرمانبرداری حکام
~~این
# ~~نواحی از سلاطین آل مظفر است. ونیز نقش نام خلفای راشدین در دور سکه ها
~~در
# ~~این دوره دلیل پیروی سلاطین مظفری از سذهب تسنن است و پس از آنکه امیر
# ~~سبارزالدین محمد با المعتضد ms405 بالله خلیفه عباسی مصر وشاه شجاع
~~باالقاهربالله محمدبن
# ~~ابی بکر جانشین او بیعت کردند نام این دو خلیفه نیز در سکههای زمان آل
~~مظفر
# ~~نقش بست .
# بنا بگفتهآ ابن خلدون ضرب سکه وظیفه ای بود که متصدی آن در وضع درمهای
# ~~رایج نظارت میکرد و از درسهای ناسره و آمیخته بفلزات کم بها ویا
~~درمهائیکه گوشه
# ~~آنها بریده شده بود ودر نتیجه از وزن آنها کاسته میشد جلو گیری میکرد و
~~سکه های
# ~~رایج را از هرگونه تقلب محافظت مینمود .
# دارنده این وظیفه در چگونگی نشانه برروی درمها و سکه ها مراقبت میکرد
# ~~تا مبادا سکه های مغشوش رواج یابد .
# وظیفه مزبور که ابتداجزء وظایف دینی بود درآغاز کار درضمن مشاغل عمومی
# ~~منصب قضاوت انجام میگرفت. پس از چندی ازآن جداگشت ووظیفه مستقلی گردید1
~~.

PageV02P251

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0635.png)

# ~~چ مساو اک راین دوره مفمود ار گفره بوده وسکوک طازر آر دوره آن
# ~~مقر در موزه یرا یاسا وجود ندارد مسهو کات دوره آل مطفر در
~~ضرابحهکدبهای
# ~~شیراز وکاشان و یزد و لارو کازرون (شاید در کرمان واصفهان) همچنین
~~درمرا کز
# ~~حکومتهای محلی مانند ایذج و هرموز ضرب میشده است.
# ~~اینک برای نمونه مطالب روی و پشت بعضی از سکه های این دوره را که
# ~~موجود است در اینجا میآورد .
# ~~آ- م امیزمبررین محمد مظفری مؤسس سلسله آل مظفر (718-760)
# ~~روی سکه
### | ضرب
### | المعتضد بالله
# السلطان محمدبن المظفر
### | خلدالله ملکه
### | کاشان
# ~~پشت سکه
### | لاالهالاالله
### | رسول
### | عثمان PageV02P252
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0636.png)

# ~~حاشیه
# ~~ضرب سنه سبع و[خمس .....
# ~~2- شاه شجاع بن محمدبن مظفر (760-786)
# ~~روی سکه
### | بالله
# #  %~% الهعتغیدالمسلطان
### | ضرب
# #  %~% المطاع شاه شجاء
### | یذج
# #  %~% خلدالله ملکه
### | اثنی ستین
# ~~پشت سکه
### | مک
### | الله
### | لااله الا
### | ضرب
### | محمل
### | یذج
### | رسول الله
### | عثمان
# ~~چند مسکوک دیگر از شاه شجاع بهمین شکل که در شیراز بسالهای 762 و
# ~~771 وکاشان 703 و708 و یزد 772 و لار (که قسمتی از تاریخ آن ناخوانا
# ~~است) وکازرون (بدون تاریخ) ضرب شده و موجود است .
# ~~لارین - درقرن ms406 16 و17 میلادی در لار سکه نقرهای ضرب میشده که در
~~PageV02P253
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0637.png)

# ~~سواحل خلیج فارس وهند رواج اشت چون ین سکه ابتدا در لار ضرب میشده باین
# ~~جهت به لارین1 شهرت یافت.
# این سکه از نقره عالی ودر نهایت ظرافت ضرب میشده و9 ری گرم وزن داشته
# ~~و یعلت پاکی جنس نقرهاش بسیا رصیقلی و جلادار بوده.
# شکل آن با سکه های دیگر فرق داشته و شبیه قلم بوده و در حدود  بتد
# ~~انگشت طول داشته و دوسر آن بهم وصل میشده. این سکه در لارستان پس
~~ازآنکه
# ~~این ناحیه بتصرف شاه عباس اول درآمد از رواج افتاد ولی در هندوستان
~~همچنان
# ~~جریان داشت . این سکه در هرموز نیز تا اواخرقرن «1 رواج داشته است2 .

PageV02P254

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0640.png)

### | فصال سو
# پیشهآ وران و صنعتگران
# قتل عام مغولان وخرابی شهرهای ایران گرچه باعث تحول عظیمی در وضع
# ~~اجتماعی شد ولی از تجلیات ذوق ایرانی مانع نیامد وایرانیان هنرمند
~~همچنان چون
# ~~پیشینیان خود در آفرینش بدایع صنعت و ظرایف هنر پیشقدم شدند و آثار
~~ارزندهای
# ~~بدوستارال صنعت وهنر عرضه داتتتناد .
# صنایع و حرفی که در زمان سغولان و دوره فترت در ایران معمول بودعیارت
# ~~بود از :
# 1- صنعت معماری - مغولان که جز خرابی بیار نیاوردند چون درایران استقرار
# ~~یافتند وحکومتی مستقل وجدا از دولت اصلی مغولستان تشکیل دادند کم کم
~~بآبادی
# ~~این سرزمین توجه پیدا کردند و ایلخانان مخصوصا اززمان غازان خان بیعد
~~به بنای
# ~~ابنیه وآثاری همت گماشتند که بیشتر جنبهآ خیریه (ابوابالخیر) داشت
~~مانندسساجد
# ~~ومدارس وخوانق و دارالشفا و دارالسیاده. سلاطین آل اینجو و آل مظفر نیز
~~د رفارس
# ~~وکرمان ویزد واصفهان ابنیه خیریه سانند مسجد وبدرسه و غیره بنا نمودئد
~~و برای
# ~~هریک موقوفاتی از اراضی زراعتی و باغ و بازار سعین کردند که منبع
~~درآمدی برای
# ~~مخارج آن باشد . درتاریخ سلطنت هریک از سلاطین آل اینجو و آل مظفر
~~ابنیه وآثار
# ~~آنان شرح داده شده اینک درتکمیل آن باید ms407 گفته شود که محرک پادشاهان
~~مزبور در
# ~~ایجاد آثار خیریه فقط اعتقادات ذهبی بود .
# غیر از پادشاهان اطرافیان سلطان وبعضی از عمال دولت وصاحبان ثروت
# ~~نیز برای جلب نظر عامه مردم نسبت بخود ویا بامید خیر آخرت به بنای
~~ابنیه خیریه
# ~~اقدام کردهاند.

PageV02P257

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0641.png)

# 2- حجاری وگچ بری - معماران وهنرمندان ایرانی بیشتر هنرخود را درمساجد
# ~~عرضه میداشتند وحجاری و گچ بری برای تزیین ستونها وسر ستونها ومحراب
~~ودیوار
# ~~مساجد بکار میرفت وچون این کار از مبادی مذهبی سرچشمه میگرفت وانجام آن
~~با
# ~~ایمان توأم بود ازاینرو بهترین نمونه ذوق وهنر ایرانی گردید.
# حجاری وگچ بری دوره مغول که ادامه حجاری و گچ بری دوره سلجوقی بود
# ~~در دوره فترت نیز شایع بود . نمونه هائی ازگچ بری های دورهآ مغول در
~~ابنیه این دوره
# ~~در آذربایجان و مدرسه حیدریه قزوین ومقبره گنبد علویان همدان ومسجد
~~جامع
# ~~اصفهان که در .71 ساخته شده آشکار است .
# یکی از بهترین نمونه های جالب توجه حجاری این دوره در موزه متروپولیتن
# ~~سنگ قبر مرمری است که نام متوفی که شیخ محمودبن محمد یزدی است و تاریخ
# ~~ساخت سنگ که سال 3 هب است در آن حک شده است . نام حجار نیز که نظام بن
# ~~شهاب است برآن کنده شده1 .
# 3- کاشی سازی - یعنی رنگ وجلا دادن ظروف سفالی که آن نیز برای تزیین
# ~~مساجد و ابنیه خیریه دیگر بکار میرفت یکی دیگر از نمونه های ذوق ایرانی
# ~~است . هنرمندان ایرانی سعی میکردند که ساختمانها را با پوششی از کاشی
~~لعاب دار
# ~~زیتت بدهند .
# کاشیسازی از دوره سلجوقیان رونق بیشتری یافت زیرا سلاطین این سلسله که
# ~~مشوق هنرمندان بودند کاشیسازان را در دربارهای خود جمع میآوردند.
~~هنرمندان
# ~~این دوره بسیاری از سبکهای دوره قبل از سلجوقی را کامل کردند.
# ازسرا کز مهم کاشیسازی دورهآ سلجوقی ری بود و نیز در شهر کاشان درقرون
# ~~هفتم وهشتم هجری کاشیسازان سعروف سکونت داشتند واین شهر در صنعت کاشی
# ~~سازی بقدری ms408 شهرت یافت که کلمه کاشی یا کاشانی از آن گرفته شده2 و کاشی
~~های PageV02P258
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0642.png)

# ~~محراب مساجد سایر شهرها نیز دراین شهر ساخته شده چنانکه کاشی های محراب
# ~~سسجد قم ومسجد مشهدساخت کاشان است . محراب مسجد ورامین را نیز کاشی
~~سازان
# ~~کاشان ساختهاند وهمچنین کاشیهائی که در دامغان پیدا شده واز عالی ترین
~~نمونه
# ~~سفال جلادار ایران است باحتمال قوی ساخت کاشان است1 .
# ظروف سفالی نیز که برنگهای مختلف لعابدار از سبز کم رنگ تا قهوهای تیره
# ~~روی لعاب سفید ساخته شده یکی دیگر از سظاهر هنر ایرانی است. شهر ری
~~تازمان
# ~~خرابی آن بدست سغولان (سال 17) و نیز کاشان مر کز عمدهآ ساخت ظروف
~~سفالی
# ~~بود . ظروف سفالی شامل بشقاب - پارچ - کاسه - ابریق - خمره (مردنگی)
~~میباشد .
# اسلوب سفال سازی درقرن هفتم هجری ترقی کرد ودر تحت تأثیر صنایع چین
# ~~قرار گرفت.
# سفال سوزائیک یا کاشی سعرق که از قطعات کوچک و بشکل و اندازههای
# ~~سختلف بریده شده و بعد بیکدیگر تر کیب میشد نیز از دوره مغول شایع شد و
~~این
# ~~صنعت دراصفهان بمنتهی ترقی خود رسید چنانکه مقبره بابا قاسم که در1 ر
~~ساخته
# ~~شده ومحراب آن از این نوع کاشی پوشیده شده و نیز نزدیک مقبره بابا قاسم
~~مدرسه
# ~~محراب این مدرسه اکنون در موزه متروپولیتن محفوظ است2 .
# این محراب کتیبه ای در حاشیه دارد که حاوی آیات قرآن بخط کوفی استکه
# ~~حروف آن بلند ومدور است واشکال نباتی ستشابک هندسی دارد . این اشکال
~~هندسی
# ~~قسمت مر کزی وفوقانی محراب را پوشانیده است . رنگهائی که دراین کاشی
~~کاری
# ~~بکار رفته عبارت است از سفید وآبی وآبی فیروزهای و پرتقالی وسبز. زمینه
~~طرح بطور
# ~~کلی آبی است بطوریکه طرح واشکال تزیینی روی آن بطرز خاصی جلوه سی کند .
~~از PageV02P259
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0643.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~نمونه های دیگر کاشی معرق در مسجد جامع اصقهان و مسجد یزد است که محرا
# ~~بسیار عالی دارد ودرسال 777 ساخته شده1 .
# 4 ms409 - پارچه بافی - سابقه پارچه بافی در ایران بدوره هخامنشی میرسد و چو
# ~~ابریشم در دوره اشکانیان بایران راه یاقت پافتن پارچه های ابریشمی از
~~آن زمان د
# ~~ایران شایع شد. در دورههای اولیه اسلامی تیز در سراسر ایران مخصوصا در
~~فارس
# ~~وخوزستان وخراسان پارچه بافی سعمول بوده.
# از آنجائیکه لباس مشخص مقام ومنزلت افراد بود پارچه های زربفت خاصی
# ~~برای شخص سلطان درهریک ازشهرهای فارس بافته میشد که روی آن پارچه هانام
# ~~طغرای سلطان قلابدوزی میگردید. اصطخری میگوید «سلطان را درهر شهری
~~طرازی
# ~~هست وجاسه های بسیار که به آفاق برند . در پسا (فسا) طراز دیبا سلطان
~~را وطراز
# ~~گاه سوسنگرد ، سوزنگرد پسا به سوزن گردقرقوبزیادت داردزیرا که بقرقوب
~~ازابریش
# ~~بافند ودر پسا از ریسمان و پشم2 .
# انواع پارچه های دیگر که در قلمرو دولت آل مظفر بافته میشد چنین بود :
# در شیراز پارچههای لطیف برای تهیه قبا ونیز ززی و خز ( پا رچه بافته شد
# ~~از ابریشم خام) .
# در جهرم جانمازی
# درکازرون جامه های کتانی و پارچه هسای شبیه زری مصری که به آن دیبق
# ~~میگفتند وهمچنین دستمالهای خوب
# در غندجان کرسی دشت بارین پرده و انواع مخده و طرازهای قلابدوزی شده
# ~~با طغرای پادشاه یرای مصرف سلطان
# در ارجان دستمال و پارچه سفرهای
# در بندر سینیز پرده و سجاده و عبا از پشم وکتان PageV02P260
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0644.png)

# ~~در اصطخر پارچه های چادری
# ~~در دارابگرد انواع پارچههای نخی عالی و ستوسط و پست
# ~~درشاپور پارچه هائی که اعراب آنرا (الثیاب السابوریه) سیناسیدنه واین
~~پارچه
# ~~بقدری لطیف بود که یدن آدمی از پشت آن پیدا بود .
# ~~در فرک پارچه لباسی و پرده.
# ~~در فسا پارچه هائی ازموی بز و ابریشم خام و تیز سفره و دستمال وپردههای
# ~~قلابدوزی مخصوصا برنگهای پرطاوس آبی وسبزکه درسیان گلابتون بافته
# ~~میشد .
# ~~در توج یا توز پارچهای میبافتند که به ( توزی) معروف بود وبخارج صادر
# ~~میشد .
# ~~در سیراف سفرههای خوب و پارچه های کتانی.
# ~~در ابرقوه ms410 جامههای پنیهای و حریر.
# ~~در یزد پارچه های بسیار خوب و مرغوب ابریشمی تهیه میشد که به یزدی
# ~~معروف بود و بعلت مرغوبیت منسوجات یزد در اقطار عالم توسط بازرگانان
~~ممالک
# ~~مختلف بفروش میرسیاه1 .
# ~~در کرمان
# ~~در سیرجان پارچه های قماش .
# ~~در زرند پارچه برای آستر لباس که آنرا بطانه میگفتند و بطانه زرندی
~~درقرن
# ~~چهارم هجری بمقدار زیاد به فارس وعراق صادر میشد و در آن نواحی شهرت
# ~~قراوان داشت.
# ~~در بم پارچه های زییا از پنبه بافته میشد و بنقاط دوردست صادر می
~~گردید.
# ~~عمامه و دستمال وطیلسان نیز در آنجا تهیه میشد .

PageV02P261

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0645.png)

# ~~خوزستان
# ~~بنا بگفتهآ مقاسی مردم شوشتر دریافتن پارچههای ابریشمی ونخی استاد
~~بودند
# ~~و دییای شوشتر در همه جا معروف بود وکسوت خانه کعبه دراین شهر تهیه
~~میشد
# ~~و سلطان را نیز دراین شهر طراز بود .
# ~~در شوش (سوس) جامههای خز (پارچه از ابریشم خام) میبافتند . در این
# ~~شهر نیز سلطان را طراز بود .
# ~~در قرقوب پارچه قلابدوزی سیبافتند که بقلابدوزی سوسنگرد معروف بود.
# ~~در بصنی که درفاصله کمتر ازیک سنزل در جنوب شوش قرار دأشتپردههای
# ~~خوب که روی آن نوشته شده بود (کار بصنی) باطراف جهان صادر میشد . وتیز
# ~~فرشهای نمد بعمل میآمد وپشم رییسی آنجا شهرت داشت1 .
# ~~در رامهرمز جامه های ایریشمی بافته میشد .
# ~~در طیب شلواربند که جز در ارمنستان مانند آن نمی بافند .
# ~~حویزه بجهتبافتن یارچه های مخصوص شبیه پا رچه های بغداد شهرتداشت2 .
# ~~دورق که برسر راه حجاج که از فارس و کرمان میآمدند قرار داشت بساختن
# ~~برده معروف بود .
# ~~در اهواز یکنوع پارچه ابریشمی میبافتند که بمصرف لباس زنان میرسید .
# ~~در عسکر مکرم از ابریشم خام مقنعه و دستمال و پارچه تهیه میکردند3 .
# ~~شهرهای عراق عجم
# ~~از اصفهان انواع پارچههای اپریشمی مخصوصا عتابی و پارچههای نخی
# ~~بمقدار زیاد صادر میگردید6 .

PageV02P262

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0646.png)

# پیسهوراق وفهتفکراتن
# در ری انواع منسوجات بافته میشد . قبای خطدار ری معروف بود .
# در قزوین عباهای ms411 خوشدوخت و همچنین خورجین های چرمی بعمل میامد.
# در قم قماشهای متنوع بافته میشد1 .
# 6- قالی و فرش - آنچه از گفته جغرافیون اسلامی برمیآید در ایالات جنوبی
# ~~ایران و متصرفات آل مظفر باقتن انواع افکتدنی ها مانند فرش وگلیم و
~~زیلو سعمول
# ~~بوده چنانکه مؤلف حدودالعالم گوید : ازفارس بساطها و فرشها و زیلوها و
~~گلیمهای
# ~~با قیمت خیزد2 واز گفته اصطخری و این حوقل پیداست که در جهرم گلیم و
~~جاجیم
# ~~ودر غندجان گلیم ودر اصطخر فرشهای خوب وحصیر ودر فسا قالی و گلیم بافته
~~میشد
# ~~ولی بؤلف کتاب را هنمای صنایع اسلامی نوشته که از قالیهای ایران در قون
~~هفتم
# ~~و هشتم نسوته هائی بدست نیامده و تمونهآ قالی های ایران در موزهها
~~ازقرن 16 م
# ~~قدیم تر تیست3 .
# 6- فلز کاری - فلز کاری که در آغاز دورهآ اسلامی تحت نفوذ هنر ساسانی
~~قرار
# ~~داشت در دورهآ سلجوقی ترقی بسیار کرد ودر این دوره ظروف برنز وطلا
~~ونقره بوسیلهآ
# ~~صنعتگران ما هر بوجود آمد ودر دورهآ مغول صنعت قلز کاری دارای تزیینات
~~شد که
# ~~در بعضی از آنان نوشته ای شامل القاب و گاهی نام سلاطین مغول دیده
~~میشود6 و
# ~~دراواخر این دوره کنده کاری برفلز معمول شد که مانند دورهآ سلجوقی نقوش
~~پرند گان
# ~~هم برآن کشیده میشد* .
# درقرن هشتم هجری شیراز یکی ازمرا کو سهم فلز کاری وبلکه کلیهآ کارهای
# ~~هنری ایران گردید . در این شهر محمدابن رفیع الدین شیرازی درسال 762
~~شمعدانی PageV02P263
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0647.png)

# ~~برنجی وسزین به نقشهای طلاونقره ساخته که اکنون جزء کلکسیون هراری1
~~نگاهداری
# ~~میشود . سبک این اثر جدید دنباله همان شمعدانهائی است که در مجموعه
~~ستورااا
# ~~ضبط است و شباهت به کاسه های پرنقش و نگار دارد که از نظر کیفیت با
~~بهترین
# ~~نمونه های دورهآ سلجوقی براپری میکند.
# هنرمتدان این زمان با کمال قدرت توانستند صحنه های دربار - شکار- یاغ
# ~~چو کانبازی وداستانهای شاهنامه را در روی فلز مجسم نمایند ویادقت
~~وظرافتی که
# ~~ققط درکارهای ms412 نقاشی ومینیاتور دیده میشود این هنر خودرا بعرصه
~~ظهوررسانیدند3 .
# علاوه برظروف منقش تزیینی آلات و ادوات جتگی مانند نیزه و زره و سپر و
# ~~همچنین قفل سازی در فارس واصفهان معمول بوده . طلا و نقره کاری وطلاکوب
# ~~کردن و زرنشاندن بمنتها درجه کمال رسید4 .
# 7- صنعت چوببری و منبت کاری - که به مصنوعات مذهبی مانند رحل
# ~~قرآن وساختن متابر ودرهای سساجد وبقاع متبرک وضریحها محدود بود در
~~دورهآ اسلامی
# ~~به اسلوب زمان ساسانیان ادامه داشت و بعدا تغییراتی در آن پیدا شد و
~~نمونه هائی
# ~~از کارهای قرون چهارم و پتجم هجری درموزه تاشکند وسمرقند سوجود است
~~ونیز از
# ~~کارهای قرن ششم قسمتی از چهارچوب یک منبر درسوزهآ متروپولیتن ضیط است
~~که
# ~~کتیبه چالب توجهی دارد شاسل نام کسی که آنرا هدیه کرده ونام سلطان وقت
# ~~(یعنی علاءالدوله ابو کالیجارگرشاسب از دیالمه کاکویه یزد وتاریخ آن
~~«54
# ~~هجری است)5 و PageV02P264
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0648.png)

# از دورهآ سغول نمونه کمتری باقی است از آنجمله است درمسجد جامع بایزید
# ~~در بسطام که درحدود سال 7. ب و9 . ر ساخته شده و نیز منبر مسجد نائین
~~که در
# ~~تاریخ 711 ه ساخته شده است .
# در قرن هشتم ه صنعت چوب بری اهمیت یافت از نمونه های این دوره یک
# ~~رحل قرآن چوبیاست که کتیبه آن علاوه برنام 12 امام اسم سازنده آن یعنی
~~حسن-
# ~~بن سلیمان اصفهانی را نشان میدهد وتاریخ ساخت آن 791ه است1 .
# 8- نقاشی ومینیاتور - نبوغ هنر ایرانی در نقاشی ظاهر شده2 با اینکه مذهب
# ~~اسلام با تحریم ترسیم صورت موجودات زنده مقام نقاش را نسبت بسایر
~~هنرمندان
# ~~پائین آورده معذلکنقاشان ایرانی بانقاشی برروی ظروف لعابی وصیقلی
~~استعدادخود
# ~~را دراین هنر ثابت کردهاند.
# سک نقاشی در دورهآ اسلامی تحت تأثیر سبک نقاشی دورهآ ساسانی بود وبرروی
# ~~بدل چینی های مینائی وصیقلی ساخت ری و کاشان انجام میشد فقط در دورهآ
~~مغول
# ~~است که نقاشی برکتاب در ایران رواج یافت3 .
# ابتدا فن نقاشی در بین النهرین بدست ms413 سسیحیان نسطوری و یعقوبی سوریه که
# ~~دراین فن شهرت داشتند ونیز بواسطه وجود مانویان که در قرن هشتم میلادی
~~عدهآ
# ~~زیادی از آنان در زمسان خلافت مامون بعراق مهاجرت کرده ومورد پشتیبانی
~~او واقع
# ~~شده بودند رونق داشت ومر کز این مکتب نقاشی شهر بغداد بود تا اینکه این
~~شهر
# ~~درسال « ه2 هجری بدست هلا کوخان سغول افتاد ومقر زمستانی خانان مغول
~~گردید
# ~~باین جهت هنرسندان وصنعتگران ازهمه نقاط ایران باین شهر آمده در دربار
~~ایلخانان
# ~~جمع شدند وچون آنان برای هنر وصنعت چینی ارزش قائل بودند باین جهت
~~هنرمندان
# ~~ایرانی تحت تأثیر نقاشی چین قرار گرفتند .

PageV02P265

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0649.png)

# ~~بختیشوع است که در کتابخانه مورگان نیویورک محفوظ است . این کتاب به
~~امر
# ~~غازان خان در مراغه استنساخ شده و سینیاتورهای آن با اسلوب مکتب عراق
~~نقاشی
# ~~شده است . دیگر کتاب جامع التواریخ خواجه رشیدالدین فضل الله است که
~~دارای
# ~~نمونه های زیبائی از نقاشی این دوره است . ایلخانان همچنین نقاشان را
~~تشویق
# ~~نمودهاند که نسخه های شاهنامه را مصور سازند ویکی ازقدیم ترین نسخه های
~~شا هنامه
# ~~که معروف بشاهنامه دموت1 است احتمالا درسال . 72 هجری درتبریز استنساخ
# ~~شذه است .
# نسخه های دیگر شاهنامه دارای سینیاتورهائی است که با شاهنامه دموت از
# ~~حیث نقاشی فرق دارد واز آن دونسخه کامل یکی مورخ بسال 731ه در کتابخانه
# ~~توپقاپوسرای اسلامبول ودیگری مورخ بسال 734 ه در موزه لنین گراد باقی
~~است
# ~~و نیز اوراقی از یک نسخه سوم در مجموعه هانری وور پاریس است ونوشته ای
~~دارد
# ~~که نشان میدهد این نسخه درسال 74 ه برای کتابخانه قوام الدین حسن وزیر
# ~~ایالت فارس درشیراز استنساخ شده است2 .
# سبک نقاشی مینیاتورهای این نسخه که میتوان آنرا بمکتب نقاشی شیرا زنسبت
# ~~داد بخوبی نقاشی مکتب تبریز نیست وتصاویر آن با خطوط سیاه روی زمینه
~~قرمزیا
# ~~زرد نقاشی شده و رنگهای اضافی در آن کمتر بکار رفته .
# در شیراز چندین نسخه خطی شاهنامه نوشته شده ms414 که سه نسخه از آن موچود
# ~~است یکی بتاریخ 772ه است در کتابخانه توپقا پوسرای اسلامبول. دومی
~~بتاریخ
# ~~796ه در کتابخانه سلطنتی مصر در قاهره وسومی که تاریخ آن . . هجری است
# ~~قسمتی از آن در سوزه بریتانیا و قسمتی دیگر درمجموعه چستربیتی3 لندن
~~است . از
# ~~آنجائیکه مینیاتورهای این نسخ بسیاری از خصایص اسلوب تیموری را که بعدا
~~در PageV02P266
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0652.png)

# ~~هرات رشد و نمو کرد واجد است بعضی معتقدند که مر کز نقاشی تیموری
~~شیرازبوده
# ~~است. این اسلوب جدید در نسخه خطی دیوان خواجوی کرمانی نیز آشکار است و
# ~~این دیوان که درسال 59به در بغداد استنساخ شده درموزه بریتانیا محفوظ
~~است1 .
# شیراز در زمان سلطان ابراهیم پسرشا هرخ نیز مر کز نقاشی بوده ودر این شهر
# ~~مجموعه مصوری از بهترین اشعار فارسی که در سال 13 ه برای او نوشته شده
~~در
# ~~مجموعه گلبنگیان و نسخهای از آن در سوزه بریتانیا موجود است. نسخه
~~دیگری از
# ~~شاهنامه که در کتابخانه بودلیان2 است به مکتب شیراز نسبت داده شده است3
~~.
# 9- هنرخوشنویسی وتذهیب - زیبائی خط ازآغاز دوره اسلامی درایران معمول
# ~~ومورد توجه بوده وهنرمندان ایرانی که بموجب قوانین اسلام نمی توانستند
~~تصویر
# ~~انسانی را نقاشی کنند هنر خود را در زیبائی خط وتذهیب بکار بردند.
# ایرانیان خط خوب را دوست داشتند وحتی شاهزاد گان برای تعلیم حسن خط
# ~~پیش معلمین مشق میکردند. قرآنهائی که در دوره اسلامی بخط خوش نوشته شده
~~و
# ~~تذهیب گردیده هنوز درموزهها موجود است .
# در دورهآ مغولان فن خوشنویسی وتذهیب ترقی یافت واز این زمان دربعضی
# ~~از موزهها ومجموعه های خصوصی قرآنهائی که بفرمان سلطان محمد الجایتو
~~(703-
# ~~716) نوشته شده باقی است، .
# در دورهآ آل مظفر نیز سی جزو قرآن که بخط یحیی بن جمال صوفی درسال 745
# ~~نوشته شده بود و بدست استادان فن تذهیب گردیده بوسیله خواجه جلال الدین
# ~~تورانشاه وزیر شاه شجاع به مسجد جامع عنیق شیراز وقف گردید وچون مسجد
~~جامع PageV02P269
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0653.png)

# ~~رو ms415 بخرابی گذاشت این قرآن بامامزاده میر سید محمد سنتقل شد واکنون 12
~~جلد از
# ~~آن که هرجلدی عبارت از دوجزو قرآن است در موزه پارس شیراز محفوظ است .
# سلاطین آل مظفر که مردمانی خوش ذوق و هنر دوست بودند هم اغلب خط
# ~~خوش داشتند وهم صاحب هنران و خوشنویسان را تشویق میکردند چنانکه اسیر -
# ~~مبارزالدین محمد سید جلال بن سید عضد را که خطی خوش داشت تربیت کرد و
# ~~بوزارت خود انتخاب نمود1 شاه شجاع چنانکه در شرح حالش گذشت خطی خوش
# ~~داشت . شاه منصور نیز هفتخط2 را بخوبی مینوشت3 .
# دیگر ازخوشنویسان شیراز عبدالله صیرفی است که درسال 742ه وفات یافته .
# ~~همچنین ملک قاسم شیرازی سعاصر شاه شجاع است که علاوه برحسن خط در نقاشی
# ~~نیزمهارت داشته4 . دیگرمعروف شیرازی است که ابتدا درخدمت سلطان
~~احمدجلایر
# ~~بشغل کتابت مشغول بود و پس از چندی بخدمت میرزا اسکندر رفت و در
~~کتابخانه
# ~~او بکتابت اشتغال ورزید وچون حسن خط او در هرات بسمع شاهرخ رسید او را
~~از
# ~~شیراز طلبید و در کتابخانه خود باستنساخ کتاب مأمورساخت . سعروف شیرازی
~~در
# ~~سال . 3م ه در هرات باتهام همکاری با احمد لر که بشاهرخ سوء قصد کرده
~~بود
# ~~دستگیر شد ودر زیر شکنجه مأمورین جان داد .
# فن تذهیب در قرن هشتم منحصر بقرآن نبود بلکه در نسخههای مصور نیز
# ~~بکار میرفت نمونه آن نسخهای از کتاب مقاسات حریری مورخ سال 34 7ه است
~~که
# ~~در کتابخانه ملی وینه دیده میشود .

PageV02P270

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0654.png)

# فن کتابت در دورهآ تیموریان باوج ترقی خود رسید ودر این دوره بود که خط
# ~~نستعلیق از ترکیب دوخط نسخ و تعلیق بوسیله خوشنویسی بنام میرعلی تبریزی
# ~~اختراع شد ویک نمونه از کارهای او کتاب همای وهمایون خواجوی کرمانی است
# ~~که در سال 99به استنساخ شده ودر موزه بریتانیا محفوظ است .
# تذهیب دورهآ تیموری سبک مشخص و مخصوص پیدا کرد وباحتمال قوی بوسیلهآ
# ~~هنرمندان مکتب شیراز بوجود آمد که دربالابدان اشاره شد ms416 ویک نمونه از
~~تذهیب کاری
# ~~مکتب شیراز درموزهآ متروپولیتن موجود است وآن صفحه اول کتاب عجایب
~~المخلوقات
# ~~قزوینی است و تزیینات آن اشکال فرشته بسبک ایرانی و اژزدها بسبک چینی و
~~طیور
# ~~بدو رنگ مختلف طلائی و رنگهای سفید و قرمز وسبز با حاشیه سیاه نقاشی
~~شده است
# ~~ودر حاشیه تصویر مهارت و دقت بسیار در تزیین آن بکار رفته1 .
# از صنایع مربوط به کتاب صحافی وتجلید آن است. معمولا جلد کتاب را نیز
# ~~تزیین مینمودند وچرم جلد را بطرق مختلف مزین میساختند . جلد کتاب
~~بسیارظریف
# ~~بود و آنرا از چرم قرمز تیره رنگ میساختند . بعقیده پروفسور پوپ
~~کتابهای تزیین
# ~~شده اهمیت داشت و علت تذهیب کتاب احتراسی است که ایرانیان نسبت بدان
# ~~قائل بودند.
# 10 - صنایع دیگر - از نوشته های جغرافیون اسلامی چنین برمیآید که در
# ~~شهرهای جنوبی ایران علاوه برصنایع فوق صنایع وحرف دیگر نیز وجود داشته
# ~~مانند ساختن شانه و قدح های بزرگ در ری که بنا بگفته قزوینی در
~~آثارالیلاد از
# ~~چوب محکم وخوش تراش خانج (شمشاد که از جنگلهای طبرستان می آوردند)
# ~~میساختند .
# در قزوین انواع کمان برای تیراندازی - در قم لجام و رکاب - در اصفهان
# ~~قفل هائی که شهرت داشت - درشهرهای فارس مانند ارجان صابون - دربند
~~رمهروبان
# ~~وشهر طارم انواع ظرفهای چرمی برای خنک کردن آب و دلوهای آب کشی در فسا
~~PageV02P271
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0655.png)

# ~~خیمه وخرگاه که بخارج تیز صادر میشد . در غندجان و رودان کفش - در
~~همدان
# ~~موزههای خوب.
# از صنایع دیگر خاتم کاری و ترصیع یعنی تزیین اسباب و اثاثیه و صندوق و
# ~~جعبه وسایر اشیاء با طرح های هندسی با قطعات کوچک چوب یا عاج یا
~~استخوان و
# ~~یا صدف که هنوز هم در فارس رواج دارد .
# ترقی صنایع در فارس ودیگر قلمرو آل مظفر بعلت وجود معادن ومواد اولیه
# ~~ایست که در این نواحی بحد وفوریافت میشد . چنانکه بگفته جغرافیون
~~اسلامی
# ~~بین بندرعباس وکرمان معدن آهن و درکوههای اطراف اصطخر ms417 معدن قلع وزیبق
# ~~وسرب ومس وگو گرد وجود داشته و رنگهای مختلف که از آنها در رنگرزی
~~استفاده
# ~~میشد دراین نواحی یافت میشد.
# ازمواد معدنی دیگر مومیائی بود که درشکسته بندی بکارمیرفت واز دارابگرد
# ~~وارجان (نزدیک بهبهان امروزه) بدست میآمد . ونیز توتیا ازکوه بنان
~~کرمان حاصل
# ~~میشد . مار کوهولو از توتیای کرمان سخن رانده گوید برای چشم مفید است
~~ودرقرن
# ~~چهارم هجری این دارو از صادرات قابل توجه کرمان بود . مقدسی گوید آنرا
~~توتیای
# ~~ناودانی گویند زیرا قالبهای بزرگ که بشکل انگشتان است ازسفال میسازند
~~وتوتیا
# ~~را در آن قالبها میریزند تا بدان میچسبد و بهمان شکل باقی میماند و نیز
~~گوید توتیا
# ~~را از کوه فراهم میآوردند و آنرا مانند آهن در کورههای عجیب تصفیه
~~میکنند1 .
# از سواد معدنی دیگر خاک سرخ است که در رنگ سازی و رنگ کردن آهن
# ~~بکار میرود ودر بیشتر جزایر خلیج فارس وجود دارد .
# ابن الفقیه گوید خاک سرخ (طین الاحمر) را در رنگ پارچه نیز بکارمیبردهاند
~~.
# ~~خاک سرخ جزیره هرموز معروف میباشد .
# معدن نمک در بسیاری از نقاط ساحلی جزایر خلیج فارس مخصوصا درجزیره
# ~~هرموز فراوان است .

PageV02P272

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0656.png)

# بیشه وران و صنعتگران
# در هرموز کوهی ازنمک وجود دارد که بجبل الملح معروف است. ابن بطوطه
# ~~طنجی در سفرنامه خود از معدن نمک جزیره هرموز یاد کرده گوید از نمک
~~مزبور
# ~~ظروف وجای چراغ نقش ونگاردار میساختهاند.
# مروارید ازمنابع دریائی خلیج فارس واز قدیم صید آن معمول بوده و مرواریدی
# ~~که از خلیج فارس صید میشده از بهترین نوع آن بوده ومهمترین محل صید آن
# ~~اطراف جزیره کیش و بنادر شیب کوه مخصوصا حوالی جزایر بحرین بوده است.

PageV02P273

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0657.png)

### | محث سوم
### | مذهب
# در توسعه و رواج مذهب وسعتقدات دینی مردم سلاطین تأثیری بسزا داشتند .
# ~~پادشاهان قبل از مغول که اغلب از عنصری غیرایرانی بودند برای اینکه
~~سلطنت
# ~~خود را رسمیت دهند وبقبول عامه سازند موافقت خلیفه اسلام را لازم
~~میدانستند
# ~~چون ms418 خلافت عباسی بدست هلا کوخان درسال  ه* ه ستقرض شد از آنجا که
~~مغولان
# ~~با پیروان ادیان سختلف یکسان رفتار میکردند واز رحجان ملتی برملت دیگر
~~وتفضیل
# ~~بعضی بر بعض دیگر مجتنب بودند1 و با معتقدات مردم کاری نداشتند از
~~ایترو از
# ~~زمان تسلط آنان مذهب شیعه که پس از انقراض دولت آل بویه درحال ضعف بود
# ~~روبقوت نهاد .
# مذهب شیعه یعنی طرفداری و هواخواهی از حضرت علی و فرزندان او ابتدا
# ~~در ایران رواج گرفت زیرا ایرانیان که تسلط قوم عرب را برخود ناگوار
~~میدانستند و
# ~~همیشه بافتخارات گذشته خود میاندیشیدتد با رواج این سذهب در میان
~~مسلمانان
# ~~شکاف ایجاد نمودند و اتحاد و اتفاق آناثرا که بضرر استقلال خود
~~میدانستند بنفاق
# ~~مبدل ساختند و با طرفداری از بنی هاشم و پشتیبانی از بنی عباس خلافت
~~یتی امیه
# ~~یعنی دشمنان سرسخت ایرانیان را سرنگون ساختند وخود زمام امور خلفای
~~اولیه
# ~~عباسی را بدست گرفتند و آنان نیز برای جلب قلوب ایرانیان با اولاد حضرت
~~علی
# ~~خوشرفتاری نمودند تا آنجا که مأمون سر کز خلافت خود را در مرو یکی
~~ارشهرهای
# ~~خراسان قرار داد وحضرت رضا علیه السلام را بولیعهدی خودانتخاب نمود ولی
~~بزودی PageV02P274
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0658.png)

# ~~با شهادت آن حضرت نیت ناپاک خود را آشکارساخت وجانشینان او نیز با
~~ترویج
# ~~مذاهب چهارگانه تسنن از او پیروی کردند1.
# ظهور سلسله های اولیه ایرانی مانند طاهریان و صفاریان و سامانیان گرچه
# ~~بقسمتی از ایران استقلال بخشید ولی برواج مذهب تسنن نیز کمک نمود فقط
~~دردورهآ
# ~~محدودی در زسان آل بویه که از شمال ایران یعنی ایالاتی که دراثر
~~تبلیغات علویان
# ~~مردم آن مذهب شیعه اختیارکرده بودند برخاسته بودند این مذهب رواج یافت
~~و
# ~~حتی در بغداد مر کز خلافت عباسی نیز پیروان آن بآزادی بانجام شعایر
~~مذهبی خود
# ~~مشغول بودند. تسلط ترکان غزنوی وسلجوقی که در مذهب تسنن تعصبی خاص
# ~~داشتند باردیگر مانع پیشرفت پیروان مذهب شیعه شد تا اینکه مغولان با ms419
~~تصرف
# ~~بغداد وانقراض خلافت عباسی به پیروان مذهب مختلف میدان فعالیت برای
~~تبلیغ
# ~~سعتقدات خود دادند .
# گرچه بعضی از امرای مغول براثر تحریکات عیسویان و بوداثآیان ومسلمانان
# ~~بدشمنی برمیخاستند اما چون تکودار (ج28-3م) برادر وجانشین اباقاخان
~~مذهب
# ~~اسلام اختیار کرد مسلمانان قوت گرقتتد و نیز عدهای از بغولان به پیروی
~~ایلخان
# ~~بذهب اسلام بر گزیدند . ارغون خان جانشین تکودار (83»-.9») دوباره
~~بودائیان
# ~~وعیسویان را تقویت کرد و بادولتهای عیسوی برضد مسلمین شام وسصر متحد شد
~~.
# اسلام آوردن غازان خان (694-3. 7) باردیگر مذهب اسلام راقوت داد
# ~~و بحکم او کلیساهای مسیحیان و معاید یهود در تمام آذربایجان مخصوصا
~~تبریز
# ~~منهدم گردید .
# رسمیت یافتن مذهب اسلام در زمان غازان خان باعث شد که از آن پس
# ~~ایرانیان بجای اطاعت از رسوم وعادات سغولان در کارهای دولتی واجتماعی
~~ازقواعد
# ~~و قوانین مذهب اسلام که مدتی متروک شده بود پیروی کنند .

PageV02P275

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0659.png)

# تأثیر مذهب اسلام در غازان خان بااجوای اصلاحاتی که او درامور مالیاتی
# ~~ونظاسی وقضائی نمود ظاهر گردیده او عدالت اجتماعی را که از آثار
~~معتقدات مذهبی
# ~~است اجراکرد و دست حکام وعمال ظالم مغول را ازسر دهقانان و کشاورزان
~~کوتاه
# ~~ساخت و به آبادی خرابیها پرداخت . نتیجه دیگر اسلام آوردن غازان خان
~~قطع
# ~~ارتباط ایلخانان با مغولان غیرسلمان مغولستان بود ودر نتیجه دولتی
~~مستقل در
# ~~ایران تشکیل یافت.
# از خصایص دوره ایلخانان قوت یافتن مذهب شیعه اثنی عشری است زیرا با
# ~~انقراض خلافت عباسی یعتی پناهگاه پیروان مذهب تسنن پیروان مذهب شیعه
~~نیرو
# ~~گرفتند وعلماء شیعی مذهب چون سید رضی الدین بن طاوس (متوفی درسال 94»)
~~و
# ~~میثم بن علی بحرانی (متوفی درسال 679) و بهاءالدین اربلی (متوفیی درسال
~~993)
# ~~و علامه حلی (متوفی درسال * 72) مورد احترام قرار گرفتند.
# بعد از غازان خان مذهب شیعه قوت بیشتری یافت وسلطان محمد الجایتو
# ~~(7.3 - 19 7) که ابتدا مذهب تسنن اختیار کرده بود بعدا بمذهب شیعه
~~گروید
# ~~با اینکه در آخر عمر از این مذهب بر گشت ms420 معذلک عمل او باعت شد که
~~پیروان
# ~~مذهب شیعه تا اندازهای نیرو بگیرند.
# بعد از انقراض دولت ایلخانی وتجزیه ایران بدولت های کوچک دو دولت
# ~~شیعی مذهب در ایران تشکیل شاه یکی سربداران درخراسان ودیگری دولتسادات
# ~~مرعشی در مازندران .
# سربداران برای برانداختن حکومت ظالمانه مغول و رفع ظلم بوسیله دو برادر
# ~~بنام حسن وحسین حمزه در قریه باشتین از قراء سبزوارقیام نعودند . این
~~دو برادر
# ~~پیاری مردم باشتین وبکمک شیعیان ساکن این تاحیه برعمال مغول تاختند
~~وجمعی
# ~~از آنان را یقتل رسانیدند واین واقعه مقارن مرگ سلطان ابوسعید بهادرخان
~~بود . در
# ~~این موقع اسیرعبدالرزاق از مقربان دولت سلطان ابوسعید که پس ازمرگ
~~اوبسبزوار
# ~~آمده بود توانست بکمک شیعیان دولتی در خراسان غربی تشکیل دهد . او برای
~~PageV02P276
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0660.png)

# ~~تحکیم اساس دولت خود پشتیبانی پیروان شیخ حسن جوری را خواستارشد
~~وباشیوخ
# ~~وصوفیان این ناحیه که بدوستی آل علی شهرت داشتند ارتباط حاصل نمود وبا
~~سران
# ~~مذهب تشیع که در خارج ایران مخصوصا در جبل عاسل که آنزمان سر کز تشیع
~~بود
# ~~مکاتبه نمود .
# قیام دیگر در مازندران بوسیله سیا قوام الدین سرعشی صورت گرفت. اگر چه
# ~~در مازندران از مدتها پیش مذهب شیعه رواج داشت ولی سید قوام الدین
~~مرعشی
# ~~که خود یکی از پیشوایان صوفیه بود باین سذهب رسمیت داد.
# با وجود پیشرفتی که دراین دوره درمذهب تشیع حاصل شد و بطوریکه گفته
# ~~شد دوساسله سربداری و قوامیه ب-رعشیه در خراسان ومازندران این مذهب را
# ~~رسما پذیرفتند معذلک مذهب خالب مردم ایران مخصوصا در جنوب و قلمرو دولت
# ~~آل مظفر تسنن بود . اصطخری گوید مردم شیراز و پسا مذهب سنت وجماعت
~~دارند
# ~~پمذعب اهل بغداد وفتوی پمذهب اصحاب اهل حدیث کنند . حمدالله مستوفی نیز
# ~~در نزهت القلوب گوید مردم شپراز سنی شافعی مذهباند و اندک حنفی و شیعی
~~نیز
# ~~باشد1 . از گقته این بطوطه پیداست که سردم فارس در مذهب تسنن تعصب نیز
# ~~داشتهاند زیرا گوید : سلطان الجایتو مدهب تشیع ms421 را پذیرفت فرمان داد که
~~مردم را
# ~~همهجا بقیول این بذهب وادار کنید و بشهرهای عراق عرب وعراف عجم و فارس
# ~~و آذربایجان واصفهان وکرمان وخراسان فرسانها فرستاد ومأمورینی اعزام
~~داشت .
# ~~مأمورین سلطان پیش ازهمه بشهرهای بغداد واصفهان وشیراز رسیدنا سردم
~~اصفهان
# ~~و شیراز از قبول فرمان سلطان الجایتو امتناع کردند بعد گوید . سلطان
~~فرمان دادتا
# ~~قاضیان هرسه شهر را بحضور او بفرستنا . اولین کسی از آنان که پیش سلطان
~~رسید
# ~~مجدالدین اسمعیل قاضی شهر شیراز بود .

PageV02P277

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0661.png)

# در آن هنگام سلطان درقراباغ اقامت داشت فرمود که قاضی را درجلویسگه
# ~~بیندازند این سگها که برای دریدن آدمی تربیت شده بودند چون در برابر
~~قاضی
# ~~مجدالدین رسیدند از حمله باو خودداری کردند ودر برابر او دم جنیانیدند
~~. سلطاد
# ~~که از واقعه باخبر شد پابرهته از خانه بیرون دوید وخود را در قدم قاضی
~~اناء اخت
# ~~و برپای او بوسه زد ودست او را گرفته جامه هائی را که برتن خود داشت
~~باوبخشی
# ~~و این عمل در نزد مغولان نشانه بزر گترین درجه لطف و مکرمت سلطان باشد
# ~~سلطان باین سبب مذهب تشیع را فروگذاشت وفرمان داد که طریقه اهل سنت
# ~~جماعت همچنان سحفوظ یماند وقاضی را با عطایای زیاد و نهایت احترام بشهر
~~خو
# ~~مراجعت داد1 .
# این حکایت راست یا نادرست مبین آن است که نقوذ مذهب تسنن ومقاومت
# ~~مردم ایران در برابر فرمان ایلخان بدرجه بود که سلطان الجایتو تاچار از
~~بذهب
# ~~تشیع دست برداشت ومجددا مذهب سنت وجماعت اختیار کرد .
# غیر از شیراز مسردم سایر شهرهای قارس نیز مذهب ستت داشتند چنانک
# ~~مؤلف نزهت القلوب گوید . سردم کازرون شافعی مذهبند2 و مردم جبل جیلوی
# ~~(کوهگیلویه) نیز شافعی باشند2 ومردم کوار وشهرک نیز ازمذهب امام شافعی
~~تبعیت
# ~~نمایند،
# دربارهآ سایر شهرهای تابع دولت آل مظفر گوید : مردم یزد اکثر برسذهب
# ~~امام شافعی باشند* وسردم اصفهان اکثر سنی وشافعی مذهبتد2 . ابن بطوطه
~~نر PageV02P278
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0662.png)

# ~~مردم یزد را شافعی مذهب ms422 نوشته است1 .
# با وجود رواج مذهپ سنت در فارس ازقدیم سادات جماعتی کثیر یودند و
# ~~قدرتی عظیم داشتند تا آنجا که اتابک ایوبکربن سعد (023-658) املاک
~~بزرگان
# ~~سادات ومشاهیر قضات را گرفته وصاحبان آن را درمعرض بازخواست قرار داد
~~وقاضی
# ~~عزالدین العلوی را که خاندان او سمت قاضی القضاتی داشت ازشغل خود عزل
~~کرد
# ~~و تمامی املاک موروث و مکتسب او را ستصرف شد باین بهانه که سادات در
~~شیراز
# ~~قوسی انبوهتد اگرثروت ومال ووسعت املاک و منصب حکومت و قضا را با هم
# ~~داشته پاشند ممکن است هوس سلطنت درضمیر آتان جای گیرد وحکومت را ازتصرف
# ~~او خارج سازند .
# مؤلف نزهت القلوب نیزگوید : در شیراز سادات بزرگ صحیح النسباند و
# ~~آثار رسول (صلعم) دارند که اثری نیکو دارد واهل آنجا درویش نهاد و پاک
~~اعتقاد
# ~~باشند و بکمتر کسبی قانع . در طاعت وعبادت حق تعالی درجه عالی دارند و
~~هر گز
# ~~آن مقام از اولیاء خالی نبوده است بدین سبب او را برج اولیاء گفتهاند3
~~.
# ابن بطوطه نیز گوید : مردم شیراز خصوصا زنان این شهر بزیور صلاح و سداد
# ~~و دین وعفاف آراستهاند3 . و نیز گوید : شیراز از جماه شهرهائی است که
~~سید درآن
# ~~بسی زیاد است ومن از اشخاص موثق شنیدم که عده سادات شیراز آنها که
~~مستمری
# ~~دارند از کوچک و بزرگ هزار وچهارصا و کسری است .
# دریزد نیز سادات جماعتی عظیم را تشکیل میدادند. با اینحال بطوریکه گفته
# ~~شد مذهب اکثریت مردم سنت وجماعت بود و سلاطین آل مظفر نیز که خود باین
~~PageV02P279
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0663.png)

# ~~مذهب معتقد بودند پیروان مذهب تستن را تقویت میکردند . از دلایل اعتقاد
# ~~سلاطین مزبور بمذهب تسنن بیعت امیرمبارزالدین محمد از المعتضدبالله
~~ابوبکرخلیفه
# ~~عباسی مصر است ونیز بیعت شاه شجاع از القاهربالله محمدبن ایی یکر عباسی
~~سییاشد
# ~~بنا بنوشتهآ مؤلف هزار مزارشاه شجاع مذهب اهل سنت داشته است . شاه
# ~~شجاع متصب قضاء شیراز و توابع را به مولانا بهاءالدین عثمان کوهگیلوئی
~~که ms423
# ~~از علماء شافعی بود واگذاشت ویا این عمل دست قضات شافعی را در اجرای
# ~~قوانین این مذهب یاز گذاشت . از دلایل دیگر اعتقاد سلاطین آل مظقر
~~بمذهب
# ~~سنت این است که آنان در سکه هائی که ضرب مینمودند نام خلفای اربعه را
~~نقش
# ~~میکردئد و
# تصوف - تصوف یعنی توجه بسوی خدا و روی آوردن بعبادت واعراض از
# ~~زخارف وزیورهای دینوی و یرهیز از مال و جاه و دوری از خلق و پناه بردن
~~یکنج
# ~~خلوت برای عبادت2 . پنایراین صوفیان از لذات دنیا رو گردان بودند و
~~انزوا و گوشه
# ~~نشینی و قناعت را بتلاش و کوشش در راه بهبود زند گی ترجیح میدادند .
# شمس الدین محمد آملی گوید . صوفی بعد از ایمان بخدا واعتقاد بپیغمبری
# ~~حضرت محمد بمرحله سلوک میرسد وآن پیروی کامل از قانون اسلام است . صوفی
# ~~باید همیشه با وضو وطهارت پاشد وخلوت گزیته واز هرشغلی فراغت جوید ودر
# ~~خوردن ونوشید میانهروی کند تابتواند روزهدار یاشد. ترک خواب کند و
~~ببیداری
# ~~انس گیرد تا تنش ضعیف شود . و نیز کمال اعتقاد بشیخ را توصیه کرده
~~گوید؛ باید
# ~~مرید همیشه ملرزم صحیت او یاشا و تسلیم تصرقات او گردد و بهرچه فرماید
~~منقاد
# ~~و راضی باشد وبهیچوجه چه در ظاهر وچه در باطن بخود مجال اعتراض بر
~~کارهای PageV02P280
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0664.png)

# ~~آو ندهد ودر برابر او چنان سلب اختیار از خود کند که یی اشاره او بهیچ
~~کاری از
# ~~أمور دینی و دنیاوی وسجاهدت و ریاضت دست تزند و در محضر او ادب نگاه
~~دارد
# ~~وسخن بلتد نگوید و با او بگشاده روئی رفتار کند وهرگاه خواست با شیخ
~~سخن گوید
# ~~متوجه آن باشد که شیخ فراغ خاطر دارد یا نه. سالک باید به تز کیه
~~وتخلیه نفس
# ~~قادر شود و تزکیه اتصاف نفس است بصفت فنا و ترک دنیا وکشتن آرزو در دل
~~و
# ~~تخلیه اتصاف نف است بصفت بقا وآن تخلق به اخلاق الهی است1 .
# گرچه تصوف در ms424 اواخر قرن دوم هجری در ایران رواج یافت ولی رونق بازار
# ~~آن در دورهآ مقول بود زیرا دراین دوره مردم مصیب زده برای آرامش خاطر
~~باین
# ~~طریقه متوجه شدند درنتیجه خانقاهها رونق گرفت ومشایخ صوفیه که از میان
~~امرا و
# ~~بزرگان مفول معتقدانی پیدا کرده بودند درامور سیاسی صاحب نفوذ شدند
~~وپناهگاهی
# ~~برای ستمدید گان گردیدند.
# رؤسای صوفیه که از بزرگان مذهب شیعه نیز بودند بعلت اقبال مردم ازاین
# ~~طریقه قدرت اجتماعی یزرگی یافته ودر تشکیل حکومتهائی براساس بذهب شیعه
# ~~مؤثر افتادند چنانکه سایقا نیز گفته شد مشایخ صوقیه جوریه درخراسان از
~~اتباع شیخ
# ~~خلیفه (متوفی درسال «72) درتشکیل دولت سربداران تأثیر فراوان داشتند
~~وشیخ
# ~~حسن جوری بعد از کشته شدن شیخ خلیفه در سیزوار و نیشابور و دیگر شهرهای
# ~~خراسان پدعوت پرداخت و در جنگهای سریداران با آل کرت شرکت نمود و آنان
# ~~را دراین تبردها یاری داد .
# پیروان میرقوام الدین مرعشی نیز درمازندران از آشفتگی امور این ساسان
~~استفاده
# ~~کرده حکومتی مستقل تشکیل دادند. شیخ صفی الدین ارد بیلی (متوفی درسال
~~730)
# ~~و قرزندانش صدرالدین موسی وشیخ خواجه علی وشیخ ابواهیم وسلطان جنید
~~وسلطان
# ~~حیدر که در اردبیل بساط ارشاد گسترده پودند در امور آذربایجان دخالت
~~مینمودند PageV02P281
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0665.png)

# ~~و با امرای این سامان درجنگ وصلح بودند تا بالاخره بتشکیل دولت صفویه
~~بدست
# ~~شاه اسمعیل نایل آمدند .
# وظایف مقامات روحانی - وظایف مقامات روحانی در درجه اول رسید گی
# ~~بامور دینی مسلمانان و پیش نمازی بود که از وظایف سلطان خارج بود . ابن
~~خلدون
# ~~پیش نمازی ( شاید مقام شیخ الاسلامی) را بالاتر از مقام پادشاهی
~~میداند1 . فتوی
# ~~دادن نیز وظیفهای بود که دارنده آن دربارهآ علمای دین و مدرسان کنجکاوی
~~میکرد
# ~~واین وظیفه بکسانی واگذار سیشد که شایسته بود7 .
# دیگر از وظایف روحانیان مدرسی بود که بآموختن طلاب علوم میپرداختند .
# اسا قضات که ابتدا کارشان سنحصر به حل وفصل اختلاقات متداعیان بود
# ~~بتدریج درامور سیاسی نیز دخالت کردند و کا رهای ms425 مهم کشوری اغلب بآنان
~~محول
# ~~سی گردید3 .
# معمولا کارقضات بکسانی واگذار سیشد که باصول قوانین مذهبی مطلع
~~PageV02P282
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0666.png)

# ~~بودند وایمانی استوار واخلاقی پسندیده داشتند . قاضی معمولا از طرف
~~سلطان
# ~~انتخاب میشد .
# محتسب وظیفه دینی از نوع امر بمعروف ونهی از منکر داشت واز وظایف
# ~~دیگر او ممانعت مردم از ارتکاب به هرنوع عمل خلاف شرع و نظارت در امور
# ~~معاش مردم و جلو گیری از تزویر وتقلب کسبه بود .

PageV02P283

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0667.png)

# محث چهارم
# کیفیت علم ودانش دررقرن هشتم هجری
# هجوم مغولان بایران شهرها را باخاک یکسان کرد ومدرسهها ومرا کزدانش
# ~~را ویران ساخت و بنا بگفته عطاملک جوینی مؤلف تاریخ جهانگشا « بسبب
~~تغییر
# ~~روزگار وتأثیر فلک دوار و گردش گردون دون واختلاف عالم بوقلمون مدارس
~~درس
# ~~مندرس ومعالم علم منطمس گشته وطیقه طلبه آن در دست لگد کوب حوادت
~~پایمال
# ~~زمانه غدار و روزگار مکارشدند وبصنوف صروف فتن ومحن گرفتار و درمعرض
~~تفرقه
# ~~و بوار معرض سیوف آبدا رشدند ودر حجاب تراب متواری ماندند».
# هنر اکنون همه درخاک طلب باید کرد
### | زانکه اندر دل خاکند همه پر هنران!
# با اینهمه جنوب ایران که بتدبیر اتابکان قارس از تطاول یغماگران بغول
# ~~سحفوظ مانده بود محل اجتماع دانشمندان شد . باین جهت در قلمرو آل مظفر
~~مدارس
# ~~و مراکز علمی رونق سابق را داشت وچراغ علم ودانش پرنور بود .
# در یزد از زمان حکومت اتابکان یزد و همچنین در دوران سلطنت آل مظفر
# ~~مداوس چندی بنا گردید از آنجمله است مدرسه اتابک عزالدین لنگر (متوفی
~~درسال
# ~~604) که خود درانجا بخاک سپرده شد- مدرسهای که کیکاوس پسر اتا بک
~~عزالدین
# ~~در وسط شهر ساخت ومدرسهای که ابومنصور اسفهسالار (متوفی درسال * 62)
~~بنا
# ~~تمود ومدرسه ومسجدی که غلام او موسوم به آقسنقر ساخت3 وزنش صفوة الدین
# ~~یاقوت تر کان آثرا بپایان رسانید و بایتجهت به صفوتیه موسوم شد .
~~مدرسهای که PageV02P284
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0668.png)

# ~~بدستور خواجه رشیدالدین فضل الله وزیر بنا شد وبنام او بمدرسه رشیدیه
~~معروف
# ~~گردید ms426 . خواجه رشیدالدین فضل الله باین مدرسه اراضی وتنوات وحوانیت
~~وبساطین
# ~~وقف کرد . مدرسهای که شاه یحیی نزدیک خانقاه امیرمبارزالدین محمد بنام
~~نصرتیه
# ~~بنا کرد1 . مدرسهای که عمه شاه یحیی نزد یک مزا ر شیخ الاسلام تقی
~~الدین دادامحمد
# ~~از سشایخ صوفیه (متوفی بسال . . 7) بناکرد . مدرسهای که سید رکن الدین
~~وزیر
# ~~شاه یحیی در وسط شهر ساخت و مدرسهای که رکن الدین محمدبن نظام الحسینی
# ~~(متوفی بسال 732) از بزرگان یزد وقاضی شهر بنا کرد واین مدرسه برجی
~~سعروف
# ~~ببرج وقت وساعت داشت که معروف بود . پسر او شمس الدین محمد مدرسه دیگری
# ~~بنام شمسیه ساخت و موقوفه ای برای آن ترتیب داد ودر ابرقوه واصفهان و
~~کازرون
# ~~و شیراز وقم وکاشان وساوه وری وهمدان وقزوین وسلطانیه و تبریز هم مدارس
~~و
# ~~خانقاهها و مؤسسات خیریهای بنا نمود2 . مدرسهای که کمال الدین
~~ابوالمعالی برهان
# ~~الدین لطف الله بسال . 73 بنا کرد بنام مدرسه کمالیه که دارای بیت
~~الادویه (دارو-
# ~~خانه وشفاخانه) نیز بود3 . بدرسه صاعدیه که خواجه رکن الدین صاعد
~~وزیربسال
# ~~762 پنا کرد . مدرسه غیائیه از آثار غیاثالدین علی عقیلی که درسال 797
~~بنانمود
# ~~و موقوفات بسیاری برای آن ترتیب داد . دیگر مدرسه غیاثیه چهارمنار که
~~آن را
# ~~سید غیاثالدین علی وزیر شیخ ابواسحق اینجو درسال 74 ساخت وچون درهمین
# ~~سال کشته شد او را بیزد آورده در مدرسهاش مدفون ساختند4 . مدرسه
~~عبدالقادریه
# ~~در بتاهای خواچه عبد القادربن خواجه کمال الدین محمد سدید از درباریان
~~سلطان
# ~~ابوسعید که درسال 4 3 ب بنای آن بپایان رسیده است0 . مدرسه امیرآخوریه
~~از بناهای PageV02P285
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0669.png)

# ~~محمدبن محمودبن قاسم امیر آخوریاشی امیر میارزالدین محمد که بنای آن در
~~سان
# ~~1759 پایان یافت. مدرسه اصیلیه از آثار اصیل الدین محمدبن مظفر عقیلی
~~که درسال
# ~~س ساخته شده7 .
# درشیراز نیزمدارس وخانقاهها وجود داشت و بنایگفتهٔ‌ حمدالله مستوفی مجموع
# ~~جوامع وخوانق ومدارس و مساجا وابواب الخیر که ارباب تمول ساخته بودند
~~از
# ~~پانصد بیشتر بود3 .
# درکرمان وخوزستان نیز ms427 مدا رسی از این قبیل وجود داشت.
# علوم متداول این زمان را بسمه دسته : علوم دینی - علوم عقلی - وعلوم ادبی
# ~~میتوان تقسیم کرد.
# اول علوم دینی - بطوریکه قبلا گفته شد از اواخر دوران ایلخانان مذهب
# ~~تشیع مورد توجه سلاطین این سلسله گردید و شیعیان با روی کار آمدن سلسله
~~های
# ~~شیعی مدهب مانند سریداران در خراسان و سادات قوامیه مرعشیه در مازندران
~~قوت
# ~~گرفتند و دانشمندان شیعی مدهب بتدوین کتب دربارهآ فقه شیعی ودیگر فروع
~~آن
# ~~پرداختتد و در مقایل علمای مذهب تسنن مخصوصا در جنوب ایران با پشتیبانی
# ~~سلاطین متعصبی بانند امیرمبا رزالدین سحمد مظفر در رواج قواعد و قوانین
~~معتقدات
# ~~خود پتألیفاتی پرداختند و یا بر کتب گذشتگان شرح وحاشیه نوشته فهم
~~مطالب
# ~~آن را برای پیروان خود آسانتر ساختند . ازمدارس ستعددی که در یزد و
~~شیراز و
# ~~کرسان وخوزستان دراین دوره بنا شده میتوان درجه توجه مردم را بتحصیل
~~علوم
# ~~مذهبی دریافت و
# بیشتر علمای مذهبی درفنون مختلف مانتد قرائت وتفسیر قرآن ، علم حدیث،
# ~~فقه واصول ، کلام دست داشتند ونیز مقام قضاوت ممالک از طرف سلاطین وقت
~~PageV02P286
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0670.png)

# ~~دراختیار آنان قرارداشت و بعلت زهد و ورعی که غالب آنان داشتند درنزد
~~پادشاهان
# ~~محترم بودند و مردم نیز آنان را در مقابل مظالم عمال دولت پناهگاهی
~~برای خود
# ~~میشناختند .
# دوم علوم عقلی - این نوع از علوم نیز در آغاز بعلت وجود دانشمندانی چون
# ~~خواجه نصیرالدین طوسی رونقی داشت ولی در اثر تسلط مغولان و قتل و غارت
~~آنان
# ~~عدهای از دانشمتدان یا کشته شدند و یا باطراف مهاچرت کردند با اینحال
~~بعد از
# ~~سقوط بغداد وضعف وسستی که در راه پیشرفت مذهب پیدا شد علوم عقلی که
~~قبلا
# ~~دراثر تعصب علمای دین ازترقی بازمانده بودجانی گرفت معذلک صوفیه
~~وخانقاهیان
# ~~این بار بمخالفت با دانشمندان علوم عقلی پرداختند حتی ابن خلدون که
~~دانشمندی
# ~~ذامدار بود بفلاسفه تاخته ودر ابطال فلسفه فصلی مشبع آورده و در رد
~~صناعت نجوم ms428
# ~~وکیمیا داد سخن داده است.
# با وجود این در این دوره بین علوم عقلی و دینی نزدیکی ایجاد شده چنانکه
# ~~فلاسفه از مباحث کلام نیز صحبت داشتهاند ویا فقها از موضوعات فلسفی بحث
# ~~کردهانآد.
# در این دوره مراکزی مانند شیراز و اصفهان و بغداد محل اجتماع دانشمندان
# ~~علوم عقلی گردید که در موضوعات مختلف آن چون منطق - حکمت - ریاضیات -
# ~~هیأت - موسیقی وطب کتب با ارزشی نوشتهاند.
# از علوم عقلی ریاضیات و نجوم در قرون هفتم وهشتم درحال تسرقی بود زیرا
# ~~ایلخانان که بتاثیر وضع کواکب در زندگی وامور عالم معتقد بودند برصد
~~کواکب
# ~~میلی داشتند بطوریکه در عهد آنان سه رصدخانه بامر هولا کو و غازان خان
~~وسلطان
# ~~محمد اولجایتو ساخته شد و مهمترین آن رصدخانه سراغه بود که مرکز اجتماع
# ~~دانشمندان و علمای ریاضی مانند خواجه نصیرالدین طوسی و الموید العرضی و
~~فخر
# ~~داعی وفخر اخلاطی و نجم الدین دبیران گردید.
# سراغه در این زمان بعلت اجتماع دانشمندان فوق الذکر یکی از بزرگترین
~~PageV02P287
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0671.png)

# ~~سرا کز علوم عقلی مخصوصا علم ریاضی شد و رصدخانه غازانخان درتبویز
~~وسلطاک
# ~~محمد اولجایتو در سلطانیه نیز در تحت تأثیر این مر کز علمی قرار داشتند
~~.
# در یزد نیز رکن الدین محمدبن نظام الحسیتی رصدخانهای درمدرسه رکنیه
# ~~که از بناهای او بود ایجاد نموده بود و آن عبارت از دومناره بود در
~~مقابل در گاه
# ~~مدرسه. بر یک منار مرغی از مس ساخته بود ازهرطرف که آفتاب بود آن مرغ
~~روی
# ~~بآفتاب میکرد . برمناره دیگر علمی قرار داده بود که هنگام ه نوبت که
~~طبل زده
# ~~سیشد آن علم برسیآمد و برسر آن ستاره چرخی چوبین ساخته بود که به .36
~~قسمت
# ~~تقسیم شده بود وهر روز که آفتاب برمیآمد در یکی از این قسمتها بحروف
~~ابجدنموده
# ~~میشد و برچهار گوشه چرخ چهار دایره نهاده و در هر دایره سی خانه کشیده
~~و نام
# ~~ماههای ترک و رومی وعربی وجلالی در آن نوشته ms429 بودند . هر یکروز که
~~میگذشت
# ~~یک خانه از آن دایره سیاه میشد . از دو دریچه که در بالای چرخ بود دو
~~مرغ
# ~~رومی سر بیرون میکردند ومهره روئین درطاس که زیر آن نهاده بودند
~~میانداختند
# ~~و چرخ درگردش میآمد و از آن 12 تخته سفید که نشان 12 ساعت بود هرساعت
# ~~یکی میافتاد و تخته سیاه بجای او میآمد و برای تعیین ساعات شب در طرف
~~دیگر
# ~~صفحه مزبور 1 تخته دیگر گذاشته شده بود با 12 چراغ که هرساعت یک چراغ
# ~~خاسوش میشد . این بنا که برای نمودن اوقات شب و روز وماه وسال ساخته
~~شده بود
# ~~درسال ه2 ب بنا گردیده بود .
# سوم علوم ادبی - درقرن هشتم علوم ادبی نیز مانند لغت وصرف ونحو وعلم
# ~~بلاغت رونقی داشت ولی دانشمندان این علوم مانند علوم دیگر کمتر ازخود
~~تالیف
# ~~وتصنیف بجا گذاشتهاند بلکه بیشتر یمطالعه آثارگذشتگان پرداخته برآن
~~شروح و
# ~~وحواشی نوشته وبا باتلخیص واختصارآن کتب کار تعلیم وتربیت را آسان
~~ساختهاند
# ~~و با ایتکه دراین دوره بعلت سقوط بغداد وانقراض خلافت عباسی ایران از
~~ممالک
# ~~اسلامی مغرب چدا شده معذلک اغلب داتشمندان ایرانی کتابهای خود را یزبان
# ~~عربی تألیف کردهاند .

PageV02P288

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0672.png)

# دراین دوره براثر توجه سلاطین آخری مغول وعدهای از پادشاهان دوره فترت
# ~~مانند شاه شجاع سظفری وسلک فخرالدین کرت وملک تصرتالدین لر وسلطان اویس
# ~~چلایری بازارشعر وشاعری رونق گرفت وشعرای بزرگی بمنصه ظهور رسیدند.
# از مطالعه درتاریخ ادبیات ایران چنین معلوم میگردد که در ادوار پرهرج و
# ~~مرج ، ادب فارسی بیشتر ازاوقات دیگر رواج و رونق داشته . در دورهآ فترت
~~بعد از
# ~~مغول که یکی از اعصار پراغتشاش وهرچ ومرج ایران است شعرا وادبای
~~نامداری
# ~~بظهور رسیدهاتد . علت شاید وجود دربارهای کوچک سلاطین متعدد محلی بوده
~~که
# ~~همه با یکدیگر رقایت داشته وسعی میکردهاند که بر یکد یگر تفوق پیدا
~~کتند وبوسیله
# ~~مدایحی که شعرای آن زمان از سلاطین میکردهاند معروف گردند . شاعر نیز
~~هرگاه
# ~~محیطی ms430 را برای پیشرفت افکارعالیه خود مناسب نمیدید بدربار سلطان دیگری
~~میرفت
# ~~و او را مدح میگفت از اینجهت ایران بلافاصله بعد از انقراض دولت
~~ایلخانی ویبش
# ~~از هجوم تیمور برای شعرا میدانی برای خودنمائی شد .
# بعلاوه دراین دوره بیشتر سلاطین اهل فضل بودند وطیع شعر نیز داشتندمانند
# ~~شیخ ابواسحق اینجو وشاه شجاع مظفری وسلطان اویس جلایری وسلطان احمد
# ~~جلایری وسلطان احمد برادر شاه شجاع .
# اینک بمعرفی بزرگان علم وادب و اعاظم عرفا وحکمای این دوره کهد رقلمرو
# ~~دونت آل مظفر بودهاند میپردازیم .
# اول عرفا وحکما وعلما
# 1- باباافضل کاشانی - (متوفی درسال 7. ه) خواجه افضل الدین محمدبن
# ~~حسن مرقی کاشانی معروف به بابا افضل ازعرفا وحکمای معروف واز مردم مرق
# ~~کاشان است وبیشتر عمر خود را در کاشان بسریرده و مدفتش در مرق زیارتکاه
# ~~است . او تألیفات بسیاری پزبان فارسی دارد مانند : المفیدللمستفید -
~~خردتامه - ره
# ~~انجام نامه - ترحمه رساله نفس ارسطو - جاودان نامه - مدارج الکمال -
~~ساز و پیرایه PageV02P289
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0673.png)

### | اری آل مظقر
# ~~شاهان پرمایه - عرض نامه - رسالهای درمنطق - رساله تفاحیه سنسوب به
~~ارسطو-
# ~~منهاج المبین - سبادی موجودات1 .
# بابا افضل شعر فارسی نیز میگفته و رباعیات او بچاپ رسیده است .
# 2- علامه قطب الدین محمودین مسعودبن مصلح کازرونی شیرازی (934 -
# ~~710) - ایتدا مقدمات طب را نزد پدر خود ضیاءالدین مسعودبن مصلح کازرونی
# ~~قرا گرفت ودر ضالگی بعد ازفوت پدر در سال 48، بسمت پزشکی و کحالی
# ~~بیمارستان شیراز برقرار شده و ده سال در آنجا کارکرد . یعد کلیات قانون
~~را نزد عم
# ~~خود کمال الدین ایوالخیربن مصلح کازرونی وحکیم شمس الدین محمدین احمد
# ~~کیشی وشرفالدین زکی بوشکنی که ازسعلمین معروف طب یودند آموخت. چون
# ~~بخدمت خواحه تصیرالدین طوسی رسید مشکلاث خود را پیش او حل کرد. بعد از
# ~~آن با پزشکان خراسان و عراق و بغداد و روم ملاقات کرد واشکالات خود را
~~تزد
# ~~آنان رفع نمود . سپس درمصر شزوح جدیدی را از قانون سخصوصا شرح قرشی
~~راسطالعه
# ~~کرد آتگاه خود بشرح آن و جواب ایرادات ms431 گذشتگان پرداخت وکتاب خود را
~~بنام
# ~~سعد الدین ساوجی (متوفی درسال ( ) وزیر غازان خان التحفه السعدیه
~~نامید2.
# اومدتی در رصدخانه مراغه خواجه نصیرالدین طوسی را یاری داد سپس بروم
# ~~رفت ومدتی قاضی شهر سیواس و ملطیه شد با صدرالدین قونیوی ومولا ناجلال
~~الدین
# ~~روسی ملاقات کرد ولباس اهل تصوف پوشید بعد به تبریز بر گشت ودرنزد
~~ایاخانان
# ~~باحترام یزیست ودراین شهر درسال 710 ه وفات یافت ود رچنب مقبره قاضی
~~بیضاوی
# ~~مدفون شد .

PageV02P290

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0674.png)

# علامه قطبالدین شیرازی علاوه یراستادی در حکمت وطب و هیأت مردی
# ~~درویش مسلک و خوش مشرب و بذله گو بود و بزبان فارسی وعریی تالیقاتی
~~دارد
# ~~از آنجمله است : شرح قاثون ابن سینا درطب بنام التحفه السعدیه که گفته
~~شد - شرح
# ~~حکمت الاشراق شیخ شهابالدین سهروردی - شرح مقتاح العلوم سکاکی موسوم به
# ~~مفتاح المفتاح کتاب درة التاج لغرة الدباج در علوم سختلفه حکمتی بنام
~~امیره دباج از
# ~~امرای اسحق وند گیلان. شرحی بر کتاب حاصل تاج الدین محمدبن حسین ارموی
~~-
# ~~شرح برشرح تد کره که درحقیقت تفسیریست برمجسطی تألیف خواجه نصیرالدین
~~طوسی.
# ازکتب دیگر او نهایة الادراک فی درایة الافلاک در ریاضی که بنام
~~بهاءالدین
# ~~محمد حاکم اصفهان وپسر شمس الدین صاحب دیوان نوشته - دیگر التحفة
~~الشاهیه
# ~~درهیأت که بنام تاج الاسلام امیرشاه بن تاج الدین معتز (از وزرای روم)
~~نوشته - دیگر
# ~~کتاب اختیارات مظفری بنام مظفرالدین یولوق ارسلان چوپانی قسطمونی که
~~آنرا
# ~~از قسمت هیأت درة التاج وکتاب نهایة الادراک اختیار کرده و بفارسی است.
# 3- علامه حلی (648-726) - جمال الدین ابومتصور حسن بن یوسف بن مطهر
# ~~از بزرگترین پیشوایان مذهب شیعه و از شاگردان ابن طاوس و خواجه
~~نصیرالدین
# ~~طوسی ونجم الدین دبیران است ودر انتشار مذهب شیعه درعهد سغول سهم
~~عمدهای
# ~~داشته . درحله متولدشده ودر آغاز سلطنت سلطان محمد الجایتو با پسر خود
~~بسلطانیه
# ~~آمده وبتشر مذهب شیعه پرداخته . او درحدود نود جلد کتاب درققه واصول
~~وکلام
# ~~و رجال ومنطق تألیف کرده که ms432 معروفترین آتها عبارتند از : تهذیب الوصول
~~الی علم
# ~~الاصول که بنام پسر خود قخرالدین نوشته - نهایه الوصول الی علم الاصول
~~معروف به
# ~~(نهایه) - مبادی الوصول الی علم الاصول - نهج الوصول الی علم الاصول-
~~غایت الوصول
# ~~الی علم الاصول - منتهی الوصول الی علمی الکلام والاصول - ارشادالاذهان
~~- قواعد
# ~~الاحکام - مختلف الشیعه - تذکرة الفقها - تحریرالاحکام - تبصرة
~~المتعلمین - نهج -
# ~~الحق وکشف الصدق - اثبات مبانی اعتقادات شیعه . استقصاء التظر قی الیحت
~~عن -
# ~~القضاوالقدر- سنهاج الصلاج - سعدیه - کشف الفواید - کشف الیقین - منهاج
~~الکرامه- PageV02P291
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0675.png)

# ~~انوا رالملکوت - قواعد الاحکام فی معرفة الحلال والحرام - جوهرالنضید -
~~خلاصه الاقوال
# ~~بکتاب تجرید الکلام خواجه نصیرالدین طوسی که درعلم کلام است شرحی نوشته
# ~~بنام کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد.
# 4- شیخ صفیالدین اردبیلی (650 - 735) - شیخ صفی الدین ابوالفتح اسحق
# ~~جد اعلای سلاطین صفویه پسر شیخ امین الدین جبرائیل از عرفای تامی قرون
~~هفتم
# ~~وهشتم هجری است او ابتدا در قریه کلخوران در یک فرسخی اردبیل در کتار
~~مقبره
# ~~پدر میزیسته سپس به اردبیل منتقل شده ودر آنجا سکونت اختیار کرده است .
# شیخ صفی الدین در آغاز جوانی برای زیارت شیخ نجیب الدین بزغش شیرازی
# ~~بدین شهر مسافرت کرده و چون قبل از رسیدنش او فوت شده بود بخدمث بعضی
~~از
# ~~شیوخ دیگر رسیده و گویا با سعدی نیز ملاقات کرده است. بعد از چهارسال
~~اقامت
# ~~در شیراز بعزم زیارت شیخ زاهد گیلانی بگیلان آمده و دختر او را نیز
~~درعقد ازدواج
# ~~آورده وشیخ صدرالدین پسر وجانشین او نتیجه این ازدواج است . شیخ صفی
~~الدین
# ~~بعد از فوت شیخ زاهد که درسال . . ه اتفاق افتاده جانشین او گردیده
~~وبمسند
# ~~ارشاد نشسته است . شیخ صفی الدین مورد احترام ایلخانانی چون سلطان محمد
# ~~اولجایتو و پسرش سلطان ابوسعید بود ونیز اکثر مغولان بدو ارادتی عظیم
~~داشتند
# ~~و خلقی یبرکت انفاسش از اذیت و آزار این طایفه مصون بودند. او در سال
~~730
# ~~بسن ه8 سالگی وفات یافت وقبرش در اردبیل زیارتگاه مریدان بیشمارش شد .
# 5 - خطیب قزوینی ms433 (666-739) - جلال الدین محمدین عبدالرحمن ازعلمای
# ~~بزرگ قرن هفتم و هشتم هجری است که قسمت بیشتر عمر خود را در بلاد روم و
# ~~شام و مصر گذرانیده و مدتی خطیب و قاضی شهر دمشق بوده و در این شهر
~~قسمت
# ~~سوم مفتاح العلوم سکاکی را که در علم معانی و بیان است مختصر کرده آنرا
~~تلخیص
# ~~المفتاح نامید که ازکتب مهمه درسی قرن هشتم بود که برآن شروح وحواشی
# ~~نوشتهاند . خطیب قزوینی خود کتاب دیگری در این فنون بنام الایضاح دارد
~~که
# ~~بمتزله شرحی برتلخیص المفتاح است . براین کتاب نیز شروح نوشتهاند از آن
~~جمله PageV02P292
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0676.png)

# ~~است شرح جمال الدین محمد آقسرائی که پیش ازسال . .8 ه در گذشته و دیگر
# ~~شرح علاءالدین علی ین عمرالاسود متوفی بسال . .8 برآن است و شرح دیگری
~~که
# ~~درقر نهم ترتیب یافته.
# 6- شیخ امین الدین محمدبن شیخ زین الدین علی بن ضیاءالدین مسعودبن
# ~~نجم الدین محمدبن علی بن احمدین عمرین ابوعلی دقاق (متوفی در : ذیقعده
~~سال
# ~~765) - از عرفای معروف قرن هشتم در بلیان از قراء کازرون متولد شده
~~ونزدعمش
# ~~شیخ اوحدالدین عبدالتهین ضیاءالدین سسعود یلیانی بتحصیل دانش پرداخته
~~وشیخ
# ~~پا اینکه فرزندان قابل داشت او را بجانشینی خود معین کرد . شیخ امین
~~الدین از
# ~~خواص دربار شیخ ابواسحق اینجو بوده وخواجه حانظ نیز نسیت باو ارادت
~~میورزید
# ~~و او را در اشعار بسیاری مدح گفته چنانکه درجزء ه نفر از بزرگان قارس
~~او را
# ~~چنین تعریف مینماید.
# دگر بقیه ابدال شیخ امین الدین
### | که یمن همت او کارهای بسته گشاد
# ~~خواجوی کرماتی نیز در آخر مثنوی گل و نوروز او را مدح گفته است.
# شیخ امین الدین در کازرون نزدیک مزار شیخ ایواسحق کازرونی خانقاه
# ~~داشت و بعد از وقات در خانقاهش مدفون شده از تألیفات او مطالع
~~الانوارفی شرح
# ~~مشارق الانوار وشقاءالصدور و کتاب المحمدین وکتاب المسلسلات وکتاب
~~مولود
# ~~النجاص وکتاب روضة الرایض فی علم الفرایض وکتاب جامع المناسک است .
# 7- خواجه ms434 شمس الدین محمدبن محمود آملی (ستوفی درسال هفتصد وپتجاه
# ~~واند) - در زمان سلطان بحمد اولجایتو مدرس مدرسه سلطانیه بوده و با
~~قاضی عضد -
# ~~الدین ایجی در مسائل مختلفه علمی ومذهبی مباحثه ومناظره داشت . در زمان
# ~~شیخ ابواسحق اینجو بشیراز آمد ومورد احترام قرار گرفت . ازمصنفات او
~~شرح کلیات
# ~~قانون ابوعلیسینا است وشرح کلیات طب سید شرف الدین ایلاقی وشرح
~~مختصراصول PageV02P293
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0677.png)

# ~~ابن حاجب که در آنچا عقایه قمهین بیجی را رد کرده است ونیز شرحی بر
~~کتاب
# ~~طوالع قاضی بیضاوی که درعلم کلام است بنام تنقیح الافکار نوشته . کتاب
~~سعروف
# ~~او نفایس الفنون فیعرایس العیون نام دارد که بقارسی است و آن دایرة
~~المعارفی از
# ~~علوم ستداول زیان است. آملی این کتاب را درسال 73 شروع بتألیف کرده و
~~در
# ~~سال «74 بتام شیخ ابواسحق اینجو پپایان رسانیده است .
# آسلی در شیراز وفات یافته و درخاک مصلی مدفون گردیده است.
# 8- شمس قخری (اواسط قون هشتم) - شمس الدین ین فخرالدین فخری
# ~~اصفهانی سعروف بشعس فخری از ادبای قرن هشتم است . او در آغاز جوانی
~~بلرستان
# ~~رفت و درسال 3 پ کتابی بنام اتایک تصرةالدین احمد از اتابکان لر بزرگ
~~درقن
# ~~عروض وقوافی باسم معیار نصرتی نوشت . سپس بعراق آمد و درقم مقیم شد و
~~در
# ~~مدح خواجه غیاثالدین وزیر قصیدهای ساخت ومورد عنایت او واقع شد . پس از
# ~~قتل خواجه بقارس رفته جزء ملازمان شیخ ابواسحق اینجو درآمد و در آنجا
~~کتاب
# ~~معروف خود معیار جمالی ومفتاح ابواسحقی را باسم او در سال 744 تألیف
~~کرد .
# ~~این کتاب درچهار فن است .
# 1- در عروض
# 2- در قاقیه
# 33- در علم بدیع
# 4- درلغت فرس2 .
# 9- یحیی بن احمد گاشی - از موسیقی دانسان معاصر شاه شیخ ابواسعق اینجو
# ~~است وبدستور او کتاب موسیقی الادوار تالیف صفی الدین ارموی (متوفی
~~درسال 3 69)
# ~~را شرح کرده است .

PageV02P294

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0678.png)

# 10 - قاضی مجدالدین اسمعیل بن رکن الدین یحیی نیکروز فالی سیرافی
# ~~(662- 756) - ازخانوادههای معروف قضات فالی شیراز است که بقول ms435 مؤلف
~~شیراز_
# ~~نامه بیش از .15 سال منصب قضاء وامور شرعی شیراز با این خانواده بوده
~~پدرش
# ~~قاضی رکن الدین یحیی (متوفی بسال 07 ه) ممدوح سعدی بوده وسعدی او را در
# ~~غزلی کنه مطلع آن این است
# بسا نفس خردمندان که در بند هوا ماند
### | درآنصورت که عشق آید خردمندی کجاماند
# ~~مدح گفته است.
# قاضی مجدالدین اسمعیل ازمعاریف مذهب شافعی است ودراین مذهب
# ~~تعصبی داشته وموضوع نافرمانی مردم شیراز از حکم سلطان محمد اولجایتو
~~درقبول
# ~~سذهب شیعه و احضار قاضی سجدالدین اسمعیل بقراباغ و اعتقادی که در اثر
~~آزار
# ~~نرسانیدن سگ درتده سلطان محمداولچایتو نسبت بقاضی سجدالدین اسمعیل پیدا
~~کرد
# ~~از قول ابن بطوطه قبلا بیان شده است . در اینجا باید بقیه گفته این
~~سیاح را آورد که
# ~~میگوید : ازجمله عطایای سلطان محمد بقاضی صد قریه از قراء صیمکان بود
~~که درهای
# ~~بمساحت * » قرسخ بین دوکوه واقع شده . این محل بهترین نواحی اطراف
~~شیراز
# ~~است یکی از قراء بزرگ آن سیمن (شاید میمند) نام دارد که خود شهری است.
~~یک
# ~~نیمه آن یعنی قرائی که وصل بشیراز است تا حدود 12 فرسخ کاملا سرد سیر
~~است
# ~~اما تیمه دیگر که وصل بحدود خنج و بال و لارستان در سر راه هرموز بغایت
~~گرمسیر
# ~~است . ابن بطوطه دراین محل درسال 48 * برای دومین بار هنگام مراجعت از
~~هند
# ~~او را سلاقات کرده است1 .
# ملاقات اول ابن بطوطه با مجدالدین اسمعیل در سفر اول در شیراز ودرمدرسه
# ~~مجدیه از یناهای او بوده و در یاره احترام مردم شیراز تسیت پاو که عادت
~~داشتند PageV02P295
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0679.png)

# ~~صبح وشام نزد او آمده باو سلام یدهند شرحی نوشته است ونیز گوید : سلطان
~~ابوسعید
# ~~او را احترام بسپار میکرد. روزی فرستاده سلطان ایوسعید که ناصرالدین
~~درقندی نام
# ~~داشت و از امرای بزرگ و خراسآنی الاصل بود پیش قاضی آمد وچون بحضر او
# ~~رسید دستارچه از سر برداشت وپای او را بوسه داد در حالی که ms436 دوگوش خود
~~را
# ~~بدست گرفته بود در برایر شیخ نشست . امرای تاتار در پیش سلطان همین
~~مراسم را
# ~~معمول میدارند شیخ ابواسحق نیز او را محترم میداشت .
# ~~قاضی مجدالدین اسمعیل در موقع حمله اسیر پیرحسین چویانی بشیراز دراین
# ~~شهر بود وچون محاصره شیراز از طرف امیرمبارزالدین محمد در این حمله
~~طولانیشد
# ~~او واسطه صلح گردید واین شعر را پیش امیرمبار زالدین محمد بخارج شهر
~~فرستاد .
# سیارزان جها قلب دشمناک شکتند
### | ترا چهشد که همه قلبدوستان شکنی
# ~~یهمین مناسیت امیر مبارزالدین محمد از محاصره شهر دست برداشت وشهر
# ~~بدون جنگ بدست امیر پیرحسین افتاد .
# ~~خواجه حافظ نسبت باو اعتقاد داشته واز او جزء ه نفر از بزر گان فارس
~~بدین
# ~~گونه تعریف میکند .
# دگر سربی اسلام مجد دولت ودین
### | که قاضئی به از او آسمان ندارد یاد
# ~~قأضی مجدالدین درسال ه7 بسن 94 سالگی وفات یافت وخواجه حافظدر
# ~~تاریخ وفات او چنین گوید :
# مجد دین سرور سلطان قضا اسماعیل
### | کهزدی کلکزبان آورش ازشرع نطق
# ناف هفته پدو ازماه رجب ثانی عشر
### | که برون رفت ازاین خانه بی نظم ونسق PageV02P296
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0680.png)

# کتف رحمت حق متزل او دان وانگه
### | سال تا ریخ وفاتش طلب از (رحمتحق)
# ~~او را در شیراز درجوار پدرش درخاک مصلی دفن کردند.
# کتبی که تألیف کرده عبارتند از : شرح مختصر فی الاصول لاین الحاجب -
# ~~الفقه الکبیر - الزبده قی التصوف - کتاب الرکنیه .
# 11 - قاضی عضدالدین عبدالرحمن بن رکن الدین احمدبن عیدالغفار ایجی
# ~~(7701- 756) _ در ایج یا ایگ مر کز حکومت شبانکاره متولد شده . از
~~فضلای
# ~~معروف زمان سلطان ابوسعید وشاه شیخ ابواسحق اینجو و امیرمبارزالدین
~~محمدمظفری
# ~~است . حافظ در قطعه معروف خود در ذکر ه تن از بزرگان قارس او را بدین
~~نحو
# ~~تعریف کرده
# د گرشهنشه دانش عضد که درتصنیف
### | بنای کار مواقف بنام شاه تهاد
# ~~این بطوطه نیز گوید : عضدالدین در ولایت خود مردی فاضل و بزر گوار
~~ومشهور و
# ~~مورد احترام بود وچون آوازه فضل و ms437 دانش او بگوش محمد شاه پادشاه هند
~~رسید
# ~~ده هزار دینار بشیانکاره فرستاد تا باو دهند لیکن این مرد هر گز
~~بهتدوستان نیاسد و
# ~~سلطان اصلا او را ندید1.
# قاضی عضدالدین ایجی در زمان سلطان ابوسعید منصب قاضی القضاتی کل
# ~~ایران را یاقت ودر سلطانیه مقیم شد وهمواره در مصاحبت خواجه غیاثالدین
~~وزیر
# ~~بسرمیبرد ودر دیباچه تألیفات خود خواجه را حمد وثنا گفته است.
# شیخ ابواسحق اینجو نیز او را محترم میداشت ودر امور ملکی با او مشورت
# ~~مینمود چنانکه چون درسال  ه امیرمبارزالدین محمد بقصد تصرف شیراز از
~~کرمان
# ~~حرکت کرد امیر شیخ ابواسحق بصلاح دید قاضی عضدالدین از در صلح خواهی
~~PageV02P297
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0681.png)

# ~~درآمد وقاضی را برای انجام این امر نزد امیرمبارزالدین سحمد فرستاد .
~~قاضی عضد -
# ~~الدین در صحرای ارزویه کرمان بخدمت امیرمبارزالدین رسید. گرچه دراین
~~مأموریت
# ~~توفیق نیافت ولیمورد احترام قرار گرفت و ازطرف اسیرمبارزالدین مأسور شد
~~که شرح
# ~~مختصر اصول ابن حاجب را بشاه شجاع تعلیم دهد.
# درمحاصره سال * ه7 شیراز قاضی دراین شهر بود و چون مدت محاصره بطول
# ~~انجاسید قاضی بکمک یکی از محاقظین یکی از دروازههای شهر خارجشده
~~بشبانکاره
# ~~رفت ولی در آنجا بدست امیرشبانکاره در یکی از قلاع زندانی شد و در
~~زندان بودتا
# ~~درسال * ه  در گذشت .
# قاضی عضدالدین درحکمت وسعانی وبیان واصول تألیقاتی دارد که مشهور-
# ~~ترین آنها کتاب سواقف است در علم کلام که بنام خواجه غیاثالدین محمد
~~وزیر
# ~~تألیف کرده. باین کتاب چند تن أز دانشمندان شرح وتفسیر نوشتهاند سانند
~~شمس-
# ~~الدین محمدین بهاءالدین یوسف کرمانی متوفی درسال  ه وسیفالدین احمد
# ~~الابهری ومیرسید شریف جرجانی و دیگران .
# تألیفات دیگر او عبارت است از : شرح مختصر ابن حاجب درعلم اصول1 این
# ~~کتاب نیز بنام خواجه غیاثالدین محمد وزیر تألیف شده - فواید غیاثیه
~~درفن سعانی
# ~~و بیان بنام خواجه غیاثالدین محمد وزیر وآن اختصاری است از قسمت سوم
~~مفتاح
# ~~العلوم . آدابالبحث در فروع علم منطق که برآن شرح هائی بوسیله میر سیا ms438
~~شریف
# ~~جرجائی ومحمد صفی تبریزی (ستوفی درسال . .9) ومحی الدین بردعی (ستوفی
~~در
# ~~سال 927) وعصام الدین اسقراینی (متوفی در سال 943) داده شده - عیون
~~الچواهر PageV02P298
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0682.png)

# ~~و آن سختصر سواقف است که خود بنام خواجه غیاثالدین محمد وزیر انرا
~~مختصر
# ~~کرده - رساله عضدیه وعتاید العضدیه - شرح یر کتاب الحاصل تألیف تاج
~~الدین محمد-
# ~~بن حسین ارموی (متوفی درسال *65) که آن نیز متکی است بر کتاب محصول
~~امام
# ~~قخر رازی (متوفی درسال « 60) .
# 12- شیخ سعیدالدین محمدبن مسعود گازرونی (متوفی درسال 758) - ازفضلا
# ~~و سحدثان معاصر امیرمیارزالدین محمد مظفری است که در شیراز بنشر علوم
~~دینیه
# ~~مشغول بود . از سصنفات او مشارق الانوار و کتابی درسیرت حضرت رسول است
~~که
# ~~یسیر کازرونی مشهور است .
# 13- قطبالدین محمد رازی بویهی تحتانی1 (متوفی درسال 766) - شاگرد
# ~~قطبالدین شیرازی واصلا از مردم ورامین بوده وچون تسبش بسلاطین آل بویه
~~و
# ~~یا بشیخ صدوق محمدین یابویه میرسید از ایتجهت او را بویهی گفتهاند
~~درنزد قاضی
# ~~عضدالدین ایحی وعلامه حلی تلمذکرده ودر خدمت ابوسعید بهادرخان وخواجه
# ~~غیاثالدین محمد وزیر روز گار بسرمییرد و پس از مرگ سلطانت وقتل وزیر
~~بدمشق
# ~~رفت ودر همانجا بود تا وفات یافت.
# او در منطق وحکمت وعلوم ادیی و شرعی دست داشت از تألیفات او کتاب
# ~~مطالع الاسرار فی شرح مطالع الانوار است که بشرح مطالع معروف است بنام
~~خواجه
# ~~غیاث الدین محمد وزیر ونیز کتاب شمسیه نجم الدین دبیران را که درعلم
~~منطق است
# ~~بنام خواجه غیاث الدین محمدوزیر شرح کرده وتحریرالقواعدالمنطقیه فی شرح
~~الشمسیه
# ~~نام گذاشته که یشرح شمسیه معروف است و میر سید شریف جرجانی باین شرح
~~حاشیه
# ~~نوشته که به (حاشیه کوچک) معروف است و براین حاشیه نیز حواشی
~~متعددنوشته اند PageV02P299
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0683.png)

# ~~کتاب دیگر او رساله فی تحقیق الکلیات است درمنطق در بارهآ کلیات خمس در
~~پنج
# ~~فصل ویکه خاتمه وهرقصلی از آن شامل یک قاعده است. او باشاره علامه قطب
~~-
# ~~الدین شیرازی کتاب المحاکمات بین شارحی الاشارات را درستجش گفتارهای
~~امام
# ~~فخرالدین ms439 محمدبن عمر رازی وخواجه نصیرالدین طوسی درباره کتاب اشارات
~~ابوعلی
# ~~سینا درسال ه75 توشته - بر کشاف تیز دو حاشیه نوشته یکی اصغر موسوم به
~~یحر -
# ~~الاصداف ودیگری اکبر مسمی به تحفة الاشراف .
# 14- فخرالمحققین ابوطالب محمذبن جمال الدین حسن حلی (متوفی درسال
# ~~771) - پسر علامه حلی مانند پدر یکی از دانشمندان بزرگ شیعه بوده ازکتب
# ~~معروف او ایضاح الفواید در فقه وجامع الفواید وکتات الحج وکتاب المسائل
~~است .
# او در علم کلام نیز آثاری دارد مانند اعتقادات .
# 15- حاجی زین العطار ( علی بن حسین انصاری) - که در داروشناسی کتابی
# ~~بنام اختیارات بدیعی درسال 70 ه باسم شاهزاده خانم بدیع الجمال نوشته
~~است.
# 16 - مولانا مبار گشاه - از موسیقی دانان معروف قرن هشتم هجری است و
# ~~یر کتاب الادوار صقی الدین ارموی شرحی به عربی نوشته وبشاه شجاع مظقری
~~اهدا
# ~~کرده است.
# 17- قاضی بهاءالدین ابوالمحاسن عثمانبن علی کوهگیلویهای (متوفی درسال
# ~~3)- ازعلما وفقهای ستروف شیراز ومورد احترام امیرمبارزالدین محمد
~~وشاهزاد گان
# ~~مظفری بود . هنگامیکه پسران اسیرمبا رزالدین محمد او را نابینا ساخته
~~در قلعه سفید
# ~~فارس زندانی کردند او واسطه مذا کرات صلح بین پدر و فرزندان گردید و
~~چون در
# ~~سال 767 شاه شجاع شیراز را از تصرف شاه محمود بدر آورد مسند قضاء شیراز
~~و
# ~~توایع را به مولانا داد . بؤلف هزار مزارگوید . او مفتی مذاهب اربعه
~~بود وفتوی
# ~~از چهار مذهب سیداد وفقیهی بود که متل او در اطراف و جوانب هیچ دیار
~~نبود.
# ~~حکم میان مردم بحق میگرد چنانکه پادشاه از وی میترسید.

PageV02P300

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0686.png)

# ~~او در مدرسه عضدیه درس میگفت و چون از درس فارغ میگشت بتصنیف کتاب
# ~~دینی مشغول میگشت. خصومت خلق را فرو مینشاند و جواب از واقعهها میداد و
# ~~مشکلات آسان میکرد ودر تمازهای جتازه حاضر سیشد و پرسش بیماران میکرد
~~وتفقد
# ~~احوال دوستان سینمود . اوفته رأ درخدمت مولانا لسان الدین فرا گرفت سپس
~~چند
# ~~سال در تبریز در ملازمت علاءالدین طاوس ومولانا فخرالدین جاربردی و
~~مولانا ms440
# ~~شرف الدین طیبی ومولانا شمس الدین خطیبی پسر برده وسه نویت بزیارت خانه
~~خدا
# ~~رفته است .
# از مؤلفات او یکی بیان الفتاوی فی شرح الحاوی ودیگر شرح الشاسل
~~الاصغرلابن
# ~~المفسر وشرح المنظومه فی الفرایض و رسالة البالغه فی الاجتهاد و
~~ایجازالمختصرلابن
# ~~الحاجب است .
# او را پس از وفات در نزدیکی مسجد چامع عتیق شیراز دفن کردند. خواجه
# ~~حافظ در تاریخ وفات اوگوید :
# بهاءالحق والدین طاب مثواه %~% امسام سنت و شیخ جماعت
# چومیرفت ازجهان این بیت میخواند %~% به اهل فضل و ارباب برائت
# یطاعت قرب ایزد میتوان یافت %~% قدم درنه گرت هست استطاعت
# بدین دستور تاریخ وفاتش %~% برون آور ز حرف قرب طاعت
# 18- شهید اول (شمس الدین ابوعبدالله محمدبن جمالالدین مکی نبطی عاملی
# ~~جزینی 734-786) - از شاگردان فخرالمحققین است او درخدمت استادان
~~دیگرنیز
# ~~تلمذ کرده و در اواخر عمر در شام و لبنان بسر میبرد ودر همانچا بفتوای
~~علمایسنی
# ~~وبحکم امیر سیف الدین خوارزمی فرسانروای شام بقتل رسید وجسد او را
~~بردار کردند
# ~~بهمین جهت بشهید اول معروف شد .
# کتب شهید اول همه در بین علما معروف بوده ومورد تعلیم وتعلم وشرح و
# ~~توضیح قرار گرفته . از آثار معروف او تمهیدالقواعد و روض الجنان ( در
~~شرح کتاب PageV02P303
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0687.png)

# ~~ارشادالاذهان علامه حلی) وذکری الشیعه والدروس الشرعیه وبیان وسسالگ
# ~~الافهام ولمعه دمشقیه والفیه است .
# 19- شمس الدین محمدبن هندوشاه نخجوانی - سعروف به شمس منشی که
# ~~لغت نامه صحاح العجم را بنام خواجه غیاثالدین محمد وزیر تألیف کرده
~~ونیز کتاب
# ~~دستورالکاتب فی تعیین مراتب را درفن کتابت رسائل نوشته وبسلطان اویس
~~ایلکانی
# ~~(757-) تقدیم داشته است .
# 20- شمس الدین کرمانی (محمدبن بهاءالدین یوسف بن علی 717- 786) -
# ~~از علمای بزرگ فقه وحدیث وتفسیر ومعانی وبیان وعلوم عربیه است . ازشا
~~گردان
# ~~قاضی عضدالدین ایجی است که بدمشق وسصر رفت وتحصیلات خود را دنبال نمود
# ~~و ببغداد بر گشت ودرهمانجا در گذشت. از آثار او شرح بخاری - شرح سواقف
~~- شرح
# ~~مختصر ابن حاجب - انموذج الکشاف - حاشیه برتفسیربیضاوی است . او فواید ms441
~~غیاثیه
# ~~قاضی عضدالدین ایجی را نیز شرح کرده و آنرا تحقیق الفواید نامید.
# 21- میر سیدشریفالدین علی بن محمدبن علی الحسینی الجرجانی معروف به
# ~~میر سید شریف (740- 816) _ در قریه طاغواز قراء استرآباد متولد شده
~~وسالها در
# ~~خدمت علامه قطب الدین رازی تلمذکرده است . میر سید شریف درسال 779 در
# ~~سوقعی که شاه شجاع در قصر زرد (واقع بین شیراز واصفهان) اقاست داشت
~~بوسیله
# ~~مولانا سعدالدین انسی بخدمت او رسید و چون شاه شجاع بمراتب علم ودانش
~~او
# ~~اطلاع یافت مراسم تعظیم وتکریم بجای آورد واو را مورد انعام واحسان
~~خویش
# ~~قرار داد و با خود بشیراز آورده منصب تدریس در دارالشفا را که از
~~بناهای خود
# ~~او بود په میر سید شریف تفویض نمود . سید شریف مدت ده سال در شیراز
~~بتدریس
# ~~اشتغال داشت وچون درسال 89 اسیرتیمور این شهر را متصرف شد او را
~~بسمرقند
# ~~فرستاد واو دراین شهر با سعدالدین تفتازانی مباحثات علمی داشته است
~~بعدازمرگ
# ~~امیر لیمور ده درشان 807 ادوبردبیزر امرین هر درسال 816
# ~~وفات یافت .

PageV02P304

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0688.png)

# ~~مؤلف فارسناسه ناصری گوید : اکنون (زمان تألیف فارسناسه) مقبره او
~~درمحلهآ
# ~~سردزک موجود و زیارتگاه است1 .
# ~~این قطعه شعر درتاریخ وفات او گفته شده :
# # استاد بشر حیات عالم %~% سلطان جهان شریف ملت
# # اندر ششم ربیع دوم %~% درهشتصد وشانزده زهجرت
# زین دار فنا بچهار شنبه %~% فرمود بدار خلد رحلت
# ~~فرزندان او در شیراز که بسادات شریفی معروف اند اغلب ستولی آستانه سید
# ~~میراحمد مشهور بشاه چراغ بودهاند چنانکه مؤلف فا رسنامه ناصری گوید :
~~این سلسله
# ~~جلیله تا کنون که  130 ه ق است بعزت واحترام تمام درشیراز مقام داشته
~~بعضی
# ~~بزیور علم آراسته و بعضی بمناصب دیوانی رسیدهاند.
# ~~اغلب تألیفات او بعربی است و بعضی که بفارسی تألیف کرده عبارتند از:
# ~~- رسالهای در صرف موسوم به صرف میر
# ~~- رسالهای درمنطق موسوم به الکبری والصغری
# ~~3- رسالهای درمراتب وجود موسوم به رساله الوجود
# ~~4- ترجمان القرآن که در آن کلمات دشوار هریک ms442 از سورهها را ترجمه کرده.
# ~~او به اکثر کتب گذشتگان شروح وحواشی دارد که از آنجمله است :
# ~~- حاشیه بر کشاف زمخشری
# ~~2- شرح کتاب مواقف السلطانیه قاضی عضدالدین ایجی واین شرح درسال
# ~~807 در سمرقند انجام شده چنانکه خود درخاتمه کتاب گفته (قد وقع الفراغ
~~من -
# ~~تألیفه فی اوایل شوال سنه سبع وثمانمائه بمحروسه سمرقند»
# ~~3 - حاشیه برشرح قاضی عضدالدین ایجی به مختصر ابن حاجب
# ~~4- حاشیه برشرح علاءالدین قوشچی بر کتاب تجریدالکلام خواجه نصیرالدین
# ~~طوسی که بحاشیه تجرید معروف است و براین حاشیه نیز شروح متعدد نوشتهاند
~~PageV02P305
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0689.png)

# - حاشیه بر کتاپ تحریرالقواعد فی شوح الشمسیه قطب الدین محمد رازی
# ~~بویهی که بحاشیه کوچک معروف است
# 6- حاشیه پرشرح شمس الدین محمدین مبار کشاه معروف به میرک بخاری
# ~~برکتاب حکمة العین نجم الدین دبیران
# 7 - شرح بر کتاب الملخص فی الهیات چغمینی
# 8- حاشیه برشرح رضی الدین استرآیادی برکتاب کافیه ابن حاجب
# 9- شرح برمقتاح العلوم سکاکی (قسمت بلاغت)
# 10 - حاشیه برکتاب مطول تفتازانی
# 11- حاشیه بر کتاب مختضر تفنازانی
# 12 - حاشیه پرشرح قطبی برمطالع .
# 22- فیروز آبادی (قاضی ابوطاهر مجدالدین محمدبن یعقوب بن هحمدبن
# ~~ابراهیم صدیقی کارزینی ثیروز آبادی شیرازی 729-817) - در کارزین
~~فیروزآبساد
# ~~متولد شده ابتدا در شیراز و سیس در واسط ( از شهرهای عراق) وپس از آن
~~در
# ~~بغداد درسال ه4 بتحصیل مشغول شده ودرسال . * به دمشق رفته ودرمجلس
# ~~درس السبگی فقیه معروف درفقه شافعی به تحصیل پرداخته واز آنجا به
~~اورشلیم
# ~~مسافرت کرده ومدت ده سال دراین شهر بتدریس اشتغال داشته بعد به آسیای
~~صغیر
# ~~وقاهره سفر کرده و درسال . 77 بهمکه رفته وه1 سال در آنجا اقامت نموده
~~سیس
# ~~به هندوستان رفته و ه سال درد هلی بسربرده و دوباره پمکه بازگشته واین
~~بار دوسال
# ~~در آنجا مانده و در سال *9ب به بغداد رفته و بخدمت سلطان احمد جلایری
~~رسیده
# ~~سپس بشیراز آمده و با امیرتیمور درسال 95  ملاقات تموده و سورد احترام
~~او واقع
# ~~شده از شیراز از راه ms443 هرموز به یمن رفته ودرسال »9ب بسمت قاضی القضاتی
~~آنجا
# ~~متصوب شده ودختر سلطان یمن الملک الاشرف را بحباله تکاح خود درآورده و
~~در
# ~~سال 802 برای بار سوم به مکه رفته و در آنجا مدرسهای برای تدریس فقه
~~سالکی PageV02P306
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0690.png)

# ~~تأسیس کرده و پس از مسافرتی بمدینه به یمن بازگشته و در آنجا در سال823
# ~~وفات یافته است .
# تألیف معروف او قاموس المحیط والقابوس الوسیط است که برآن شروح و
# ~~تکمله ها نوشتهاند و نیز آنرا بقارسی وترکی ترجمه نمودهاند. کتب متعدد
~~دیگر در
# ~~تفسیر وعلوم قرآنی وحدیث وفقه وتراجم رجال وعلوم ادبی تألیف کرده.
# 23- محمدین محمدالجزری (751-833) - بیشتر عمر خود را درمصر وشام
# ~~و آسیای صغیر گذرانیده و در زمان تیمور بسمرقند برده شده و تا آخر عمر
~~خود را در
# ~~ایران بوده ودر این مدت بسیاری ازعلما را در شهرهای مختلف مانند کش -
~~سمرقند
# ~~هرات - یزد - اصفهان وشیراز تربیت کرده و در این شهر اخیر محلی بنام
~~دارالقرآن
# ~~تأسیس کرده ودر همانجا مدفون شده است.
# ازکتب اوشرح مصابیح بغوی وغایه المهره فی الزیاده علی العشره وطیبة النشر
# ~~فی قراآت العشر والمقدمه فیما علی قاری القرآن یعلمه است.
# 24- شاه نعمتالله ولی (730-834) - سید نورالدین تعمت الله بن محمد در
# ~~حلب متولد شده ومقدمات علوم را نزد سید رکن الدین شیرازی وفقه وتفسیر
~~وکلام
# ~~را خدست سید شمس الدین خوارزمی وسید شمس الدین سکی تحصیل نموده گویند
# ~~نزد عضدالدین ایجی نیزتلمذ کرده ودر * سالگی بسیاحت پرداخته مدتها
~~درمصر
# ~~و حجاز سساقرت کرده و یزیارت کعبه نایل آمده ومدت  سال در آنجا اقامت
~~نموده
# ~~ونزد شیخ عبدالله یافعی ازمشاهیر مورخین ونویسند گان صوفیه تلمذکرده.
~~درمصر
# ~~نیز بخدمت سید حسین اخلاطی رسیده ودر اینجا با جمعی از اعاظم علما
~~وسادات
# ~~مانتد سید تاسم انوار تیریزی و خواجه ضیاءالدین ترکه و سولانا شرفالدین
~~یزدی
# ~~سوثس وهمدم بوده است.
# او از سکه عازم سمرقند شده و با امیرتیمور ملاقات کرده سپس بمشهد ms444 مقدس
# ~~وهرات رنته و پس ازمدتی درکوه بنان کرمان اقامت اختیار نموده و پس از
~~باسال PageV02P307
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0691.png)

# ~~به پزد رفته و در بقعه تفت مدتی مقام گرفته مجددآ به کوه بنان بر گشته
~~است.
# از گوه بنان بشهر کرمان آمده و طرح خانقاهی در ماهان انداخته و در زمان
# ~~حکومت اسیرزاده اسکندر نوه امیرتیمور بشیراز آمده و میر سید شریف
~~جرجانی که در
# ~~این موقع در شیراز بود باجمعی کثیر از شیرازیان از او استقبال بعمل
~~آورده است.
# گویند شاهرخ تیموری ازکثرت مریدان او ستوحش شده او را بهرات طلبیده
# ~~واو تیز بفرمان شاهرخ مدتی در این شهر ساکن شده سپس یکرمان آمده و در
~~سال
# ~~34 وقات یاقته است.
# شاه نعمتالله ولی رئیس فرقه دراویش نعمت الهی است . احمد شاه بهمنی
# ~~پادشاه د کن ثسبت باو ارادت داشته . از او غیر از دیوان شعر درحدود
~~پانصد رساله
# ~~در تصوف باقی است .
# او معاصر حافظ بوده و در پاسخ غزلی که شاه نعمتالله ولی ساخته و مطلع
# ~~آن این است :
# ما خاک را بنظر کیمیا کنیم %~% صد درد را بگوشه چشمی دوا کنیم
# ~~حاقظ غزلی ساخته که مطلع آن این است :
# آنان که خاک را بنظر کیمیا کنند
### | آیا بود که گوشه چشمی بما کنند
# دوم شعراء - دراین دوره شعرای نامدار وارجمندی ظهور کردهاند که اکثرشان
# ~~در عالم ادب ایران مقامی بس شامخ دارند و بعضی نیز چون حافظ ستاره
~~درخشان
# ~~آسمان ادب ایران هستند ولی در اینجا سیک شعر ومقام ادیی آنان مورد
~~بحثنیست
# ~~بلکه بیشتر از جنبه تاریخی و روابطشان با سلاطین و امرا و بزرگان مورد
~~تحقیق
# ~~قرار گرفتهاند.
# شعرای معروف این دوره که اکثر در فارس و کرمان بظهور رسیدهاند بترتیب
# ~~تاریخ وفات عبا رتند از : PageV02P308
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0694.png)

# الف - خواجوی کرمانی (679-753) - کمال الدین ابوالعطا محمودبن علی
# ~~مرشدی کرمانی در نیمه شوال سال 679 در کرمان متولد شده چون بشیخ مرشد
# ~~ابواسحق کازرونی ارادت سیورزید ms445 واز سریدان او بود بمرشدی معروف گردید .
~~در
# ~~ابتدای جوانی بشیراز رفت و بتحصیل علوم پرداخت و بعد در کازرون
~~بخدستشیخ
# ~~امین الدین محمد کازرونی رسید واز آنجا باصفهان وسایر بلادایران سفرکرد
~~. خواجو
# ~~در آغاز مسافرت مثنوی هما وهمایون را بنام سلطان ابوسعید بهاد رخان
~~شروع کرد
# ~~و آنرا درسال 732 در بغداد باتمام رسانید وخود چهارسال بعد خواست آن را
~~در
# ~~تبریز بابوسعید عرضه بدارد مصادف با مر گ این پادشاه شد ودر تبریز
~~خواجوبوسیله
# ~~تاج الدین احمد عراقی بشمس الدین سحمود صائن قاضی وپسرش عمیدالملک که
~~برای
# ~~عرض تهنیت جلوس ارپاخان بدان شهر آمده بودند معرفی شد وخواجو سثنوی هما
~~و
# ~~همایون را بنام این چند تن تمام کرد .
# خواجو درتبریز مورد عنایت خواجه غیاثالدین محمد رشیدی قرار گرفت ولی
# ~~پس ازمرگ ایلخان وقتل وزیر باصفهان و سپس شیراز رفت و زمانیکه شاه شیخ
# ~~ابواسحق اینجو این شهر را از چنگ ملک اشرف بدر آورد خواجو درشیراز بود
~~واو
# ~~را درفتح این شهر تهنیت گفته است . خواجو مدتی را درخدمت شیخ ابواسحق
~~بسر
# ~~برده واز او محبت بسیار دیده باینجهت او را در اشعار خود بسیار ستوده
~~است .
# خواجو تا سال 53 در قید حیات بود و در این سال و پیش از آنکه شیراز
# ~~بدست امیرسبارزالدین محمد مظفری بیفتد وفات یافته است .
# ممدوحان خواجو ازسلاطین عبارتند از :
# 1- سلطان ابوسعید - خواجو در مدح او قصیدهای دارد و بطوریکه گفته شا
# ~~سثنوی همای و همایون را بنام او بنظم درآورد ولی بعلت مرگ سلطان سوفق
~~نشد
# ~~که آنرا تقدیم دارد .
# 2- ارهاخان که پس ازسلطان ابوسعید بکوشش خواجه غیاث الدین محمد
~~PageV02P311
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0695.png)

# ~~رشیدی یایلخانی رسید نیز از ممدوحین خواجو است وخواجو در مدح وی
~~قصیدهای
# ~~گفته ودر سرثیه اش ترکیب بندی ساخته .
# ~~3 - امیر شیخ حسن ایلکانی مؤسس دولت آل جلایر . خواجو در مدح او
# ~~قصیدهای دآرد .
# ~~4- دلشاد خاتون دختر دمشق خواجه و زن سلطان ابوسعید که پس ازمرگ ms446
# ~~او بازدواج شیخ حسن ایلکانی درآمد و خواجو در مدح او ترکیب بند و ابیات
~~و
# ~~اشعاری دارد .
# ~~5- جمال الدین اسیر شیخ ابواسحق اینجو و بطوریکه گفته شد خواجو او را
~~در
# ~~بسیاری از اشعار مدح گفته .
# ~~6- جلال اندین سسعود شاه اینجو فرزند شرفاندین محمود شاه و برادر شیخ
# ~~ابواسحق .
# ~~7- جانی بیک خان پادشاه دشت قبچاق و خواجو درمدح او قصیدهای دارد.
# ~~8- اسیرمبارزالدین محمد مظفری وخواجو درمدح او قصاید بسیاری دارد .
# ~~9 - ملک قطبالدین تهمتن بن گردانشاه پادشاه هرموز.
# ~~.«- بلک تظام الدین کیقیاد برادر ملک قطبالدین تهمتن .
# ~~امرائی که ممدوح خواجو بودهاید :
# ~~- امیر ناصرالدین محمدبن پرهان غوری که درسال 07 ه ازطرق سلطان
# ~~اوتجابتو بحکوست کرمان رسید.
# ~~2- امیر ساداق بیک از امرای سلطان ابوسعید .
# ~~وزائی که خواجو آنان را مدح گفته است :
# ~~1- خواجه غیاثالدین محمد رشیدی فرزند رشیدالدین فضل الله همدانی که
# ~~وزیر سلطان ابوسعید بود وخواجو او را در قصاید بسیاری مدح گفته.
# ~~2- خواجه تاج الدین احمدبن محمدین علی عراقی وزیر امیر مبارزالدین محمد
~~PageV02P312
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0696.png)

# تیفیت عقم ودانش درقرک هشتم هجری
# ~~و خواجه را در مدح این وزیر قصایدی است و نیز در پایان مثنوی گل ونوروز
~~او را
# ~~مدح گفته و اشعار خواجو بدستور این وزیر چتد سال قبل از مرگ شاعر چمع
~~آوری و
# ~~تدوین شده است.
# ~~3- شمس الدین محمود صائن قاضی از وزراء امیر شیخ ابواسحق وامیرمبارز-
# ~~الدین محمد. خواجواو را در قصایدی مدح کفته ودرمتنویات خود از او به
~~نیکی یاد
# ~~درده است.
# ~~4- خواجه برهان الدین قتح الله وزیر امیرمپارزالدین محمد.
# ~~5- خواجه رکن الدین عمیدالملک پسر خواجه شمس الدین محمود صائن قاضی
# ~~و وزیر امیر شیخ ابواسحق .
# ~~«- خواجه شمس الدین زکریا خواهوزاده و داماد خواجه غیاث الدین محمد
# ~~رشیدی وزیر شیخ حسن ایلکانی .
# ~~7- خواجه زین الدین علی فرزند سید عضدالدین که درخدمت خواجه غیاث-
# ~~الدین محمد رشیدی بکار متشی الممالکی دیوان اشتغال داشت .
# ~~8- بهاءالدین محمودبن عزالدین یوسف از نواد گان خواجه نظام الملک طوسی
# ~~و خواجو ms447 مثنوی گوهرنامه را ینام وی سرود .
# ~~عرفا ومشایخی که خواجو آنانرا مدح گفته :
# ~~1- شیخ مرشدالدین ابواسحق ابراهیم بن شهریار کازرونی از عرفای قرن پنجم
# ~~هجری و خواجوعنوان مرشدی را از نام این شخص گمرفته است .
# ~~2- شیخ الاسلام امین الدین محمد کازروتی ازعرقای قرن هشتم.
# ~~3- سید عضدالدین یزدی.
# ~~4- خواجه مجدالدین اسمعیل ین یحیی.
# ~~5- شیخ سیف الدین باخرزی از عرفای قرن هفتم.

PageV02P313

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0697.png)

# آثارخواجو :
# خواجو را دیوانی است مشتمل برقصاید وقطعات و ترکیبات و ترجیعات و
# ~~غزلیات . غیر از آن خواجو دارای ه یثنوی است بتقلید خمسه نظامی بدین
~~شرح :
# 1- مثنوی همای وهمایون - بطوریکه گفته شد خواجو آنرا در سال 32 در
# ~~بغداد بنام سلطان ابوسعید سروده وچون برای تقدیم آن بسلطان درسال * 3
~~بتبریز
# ~~رفت با فوت سلطان مواجه شد و خواجو آنرا دراین شهر بنام شمس الدین صائن
~~قاضی
# ~~و پسرش عمیدالملک که در آن زمان در تبریز بودند یاتمام رسانید وبدانها
~~تقدیم
# ~~کرد همای و همایون داستان عشق همایون پسر شاه هوشنگ با همای دختر قغفور
# ~~چین است . درمقدمه آن سلطان ابوسعید وخواجه غیاث الدین وزیر را مدح
~~گفته است .
# 2 - مثنوی گل و نوروز- و آن داستان شاهزاده نوروز پسر پادشاه خراسان و
# ~~گل دختر پادشاه روم است و خواجو آنرا درسال 742 بنام خواجه تاج الدین
~~عراقی
# ~~وزیر امیرمبا رزالدین محمد شروع کرده و بنام شیخ ابواسحق بپایان
~~رسانیده است.
# 3- روضة الانوار - در تصوف وعرفان که خواجو آنرا بسال 743 بنام شمس-
# ~~الدین محمود صائن قاضی آغاز و بتام شیخ مرشد ابواسحق کازرونی و شیخ
~~امین الدین
# ~~کازرونی تمام کرده و سومین مثتوی از خمسه اوست.
# 4- مثنوی کمال نامه - در سال »» ب بنام شیخ ابواسحق کازرونی سروده شده
# ~~و خاتمه آن بنام شیخ ابواسحق اینجو است.
# 5- گوهرتامه - که درسال «4 بنام بهاءالدین محمودین عزالدین یوسف از
# ~~نواد گان خواجه نظام الملک طوسی بنظم آمده ودر آغاز آن امیر مبا
~~رزالدین محمد را
# ~~مدح گفته است. این مثنوی بنام ms448 شرف الدین شاه مظقر فرزند اسیرمبارزالدین
~~محمد که
# ~~دو آنوقت بیست ساله پوده پایان یافته است .
# علاوه بره متنوی قوق خواجو داستانهای دیگری بشرح زیر دارد .
# 1_ مقام ات استان ی الل ک خویو امربهام مجدالدین ممود وزیر
# ~~بنظم آورده.

PageV02P314

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0700.png)

# 2 - مفاتیح القلوب ومصابیح الغیوب - که خواجو آنرا بنام امیرمبا رزالدین
~~محمد
# ~~درسال 747 تألیف کرده و بنام شاه منصور ختم و بوی تقدیم کرده است .
# 3- رساله البادیه - وآن درمناظرهنمد وبوریا است که درسال 748 تألیفشده.
# 4 - رساله سبع المثانی - در مناظره تیغ وقلم وبنام امیرمبارزالدین محمد
~~درسال
# ~~748 تألیف شده.
# 5- رسالهای در مناظره شمس و سحاب که معلوم نیست در چه سالی و بنام
# ~~کدام پادشاهی تألیف شده است .
# خواجو درضمن مسافرت بخدمت شیخ رکن الدین علاءالدوله سمنانی عارف
# ~~معروف رسیده است وخواجه حافظ بسیاری از غزلیات او را تتبع کرده و خود
~~را در
# ~~غزل از متابعان او میداند چنانکه گوید :
# پیش همه کس گرچه استاد غزل سعدی است
# دارد سخن حافظ طرز غزل خواجو
# قبر خواجو در تنگ الله واکبر در نزدیکی دروازه قرآن شیراز است چنانکه
# ~~گفتهاند .
# # تن خواجوی کرمانی بشیراز %~% بتنگ افتاده است الله واکبر
# لوحه سنگی که اکنون بر روی قبر خواجو است از آثار حجاری قرن هشتم
# ~~هجری است1 .
# ب - عبید زاکانی (متوفی درسال 772) - خواجه نظام الدین عبیدالله قزوینی
# ~~بنا بنوشته حمدالله مستوفی از خاندان زاکانیان است و زاکانیان قبیلهای
~~از عرب
# ~~بودند که بقزوین مهاجرت کرده ودر آنجا ساکن شدند . عبید در زمان سلطنت
~~شیخ
# ~~ابواسحق اینجو درشیراز بتحصیل علوم وفنون پرداخته از فضلای عصر و ادبای
# ~~زمان خود گردید وبتألیف وتصنیف پرداخت پس ازمدتی بقزوین بازگشت وبمنصب
~~PageV02P317
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0701.png)

# ~~قضاوت رسید و نیز بتربیت بزرگزاد گان پرداخت . حمدالله مستوفی مینویسد
~~که او
# ~~از جمله صدور ووزراء بوده واو را صاحب معظم خطاب میکردند .
# در زمان عبید تر کان در ایران از ارتکاب هیچگونه مناهی و قبایح فرو گذار
# ~~نمیکردند ms449 و اخلاق مردم در اثر معاشرت با آنان بنهایت درجه فساد و تباهی
~~رسیده
# ~~بود . مولانا عبید که از مشاهده این حال آزرده خاطر بود وچون نمی
~~توانست آشکارا
# ~~وبا بیانحدی فساد اخلاق عمال دیوان را بنمایاندبهزل پرداخت : گویند او
~~رساله ای
# ~~درفن معانی و بیان نوشت و خواست آنرا از نظر پادشاه بگذراند سقربان
~~درگاه اورا
# ~~از رفتن یه پیش پادشاه مانعشدند اوقصیدهای غرا ساخت وخواست درخدبت
~~پادشاه
# ~~بخواند گفتند پادشاه دروغ وسبالغه واغراق شاعران را خوش ندارد پس اوگفت
# ~~در این صورت طریقه مجانین پیش گیرم تا بدان وسیله به بزم خاص شاهان راه
~~یابم
# ~~واز ندما ومقربان گردم وچنان کرد آنگاه بی پروا سخنان صریح میگفت
~~وجایزه بیشمار
# ~~میگرفت وکسی را یارای مقابله با او نبود .
# یکی از آشنایان چون از وضع او اطلاع یافت در حیرت ماند که چگونه کسی
# ~~با آن فهم وفضل میتواند علم وادب را ترک گوید و بهزل و رذل تن دردهد
~~مولانا
# ~~عبید چون این حرف شنید این قطعه را برای وی فرستاد
# ای خواجه مکن تابتوانی طلب علم %~% کاندر طلب راتب هر روز بمانی
# رو مسخرگی پیشه کن ومطربی آموز %~% تا داد خود ازکهتر و مهتر بستانی
# عیید زاکانی مدتی از عمر خود را بسیر و سیاحت گذراند از آنجمله به بغداد
# ~~رفته با خواجه سلمان ساوجی ملاقات کرد.
# علت سسافرت عبید به یغداد این بود که سلمان عبید را بدون اینکه به بیند
# ~~در قطعهای هجو کرده وآن قطعه این است :
# جهنمی و هجا گو عبید زاکانی %~% مقرر است به بیدولتی و بی دینی
# اگرچه نیست زقزوین و روستازاده است
### | ولیک میشود اندر حدیث قزوینی PageV02P318
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0702.png)

# مولانا پس از شنیدن این قطعه به بغداد رفت وچون بدانجا رسید سلمان ر
# ~~دید که باجمعی در کنار دجله مشغول عیش ونوش است. او بوسیلهای داخل مجلس
# ~~او گردید . سلمان در وصف دجله این مصرع را ساخته بود . «دجله را امسال ms450
~~رفتاری
# ~~عجب مستانه است» واز حاضران خواست که آنرا تمام نمایند . مولانا عبید
~~بالبدیهه
# ~~گفت «پای بر زنجیر و کف برلب مگر دیوانه است» .
# سلمان را خوش آمد وپرسید ازکجائی گفت از قزوینم سپس سلمان پرسید که
# ~~نام سلمان در قزوین معروف واز اشعارش چیزی در آنجا مشهور است یا نه؟
~~مولانا
# ~~عیید گفت قطعهای از اشعار او بسیار معروف است واین قطعه را بخواند
# من خرایاتیم وباده پرست %~% د رخرابات مغان عاشق ومست
# میکشتدم چوسبو دوش بدوش %~% میبرندم چو قدح دست بدست
# ~~آنگاه گفت اگر چه سلمان مردی فاضل است ومیتوان این قطعه را بوی نسبت
~~داد
# ~~اما ظن غالب من آنست که این قطعه از زن اوست . سلمان ازلطف سخن او
~~دریافت
# ~~که وی عبید است از او عذر خواست وتا در بغداد بود از هیچ خدستی در
~~بارهآ او
# ~~کوتاهی نکرد .
# عبید مدتی را نیز درشیراز اقامت داشت و باین شهر بیش ازموطن خود قزوین
# ~~علاقه و دلبستگی نشان میداد و در تعریف این شهر گوید .
# به یمن معدلت پادشاه بنده نواز
### | بهشت روی زمین است خطه شیراز
# ~~درجای دیگرگوید :
# شد سلک فارس باز بتایید کرد گار
### | خوش تر ز صحن جنت وخرم تر از بهار
# ~~و نیز گوید : PageV02P319
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0703.png)

# ممدوحین عبید زاکانی عبارت بودند از :
# - خواجه علاءالدین محمد وزی- عبید رساله نوادرالامتال خود را که بزبان
# ~~عرپی وشاملی اقوال انبیاء وحکماء واشعار وامثال است یاو تقدیم داشته
~~است.
# 2- شاه شیخ ابواحق ایتجو- عبید شیخ ابواسحق اینجو را که ممدوح حافظ
# ~~نیز میباشد در اشعار بسیاری مدح گفته بعلاوه کتاب عشاق نامه را بنام او
~~درسال
# ~~51 ینظم درآورده است
# 3 - رکن الدین عمیدالملک وزیر - پسر شمس الدین محمود صائن قاضی که
# ~~وزارت شیخ ابواسحق اینجو را داشته. در کلیات عبید مدایح بسیاری دریاره
~~اودیده
# ~~میشود . عبید مدت بسیاری را درخدمت این وزیر گذراتیده چتاتکه در یک
~~شعرمدت
# ~~خدست خود را ده سال ودر شعر دیگری 4 سال ms451 مینویسد
# 4- سلطان اویس جلایری - عبید سلطان اویس را نیز در اشعار زیادی مدح
# ~~گفته واین مدایح در زمانی بوده که عبید پس از برافتادن دولت شیخ
~~ابواسحق
# ~~به بغداد رفته و بدربار سلطان راه یافته است
# 0- شاه شجاع مظفری - عیید اواخر عمر خود را در شیراز یا کرمان دردستگاه
# ~~شاه شجاع گذرانیده و او را در اشعار خود مدح گفته است .
# آلار عبید
# 1- کلیات اشعار جدی او از قصیده و غزل و ترجیح بند و مثنوی و متطعات
# ~~و رباعیات PageV02P320
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0704.png)

# 2- مثنوی عشاق نامه که درسال 751 بنام شاه شیخ ابواسحق اینجو سروده
# 3 - کتاب نواد رالامثال بعربی بنام خواجه علاءالدین محمد وزیر.
# ~~مجموعه لطایف وظرایف او شاسل :
# - اخلاق الاشراف در انتقاد از اخلاق بزرگان و اشراف که در تاریخ .174
# ~~تألیف یافته
# 2- ریش نامه - رساله کوچکی است در مذمت ریش
# 3- صد پند - متضمن صد پند شیرین که درسال . ه7 نوشته شده
# 4- رساله تعریفات - چون مشتمل بر ده فصل است آنرا ده فصل نیز گویند و
# ~~آن تعریف یک عده مصطلحات اداری وعلمی و دیوانی واصطلاحات مربوط بزند
~~گانی
# ~~بزبان هزل است
# - رساله دلگشا - شامل عدهای از حکایات شیرین که قسمت اول آن عربی
# ~~و قسمت اخیر آن فارسی است
# ~~آثار دیگر او عبا رتند از:
# - مکتوب قلندران - شامل دو مکتوب ازنوع مکاتیبی که قلندران زمان
# ~~بیکدیگر مینوشتند. عبید دراین مکتوب نظر انتقادی نسبت باین طایفه داشته
# 2 - فالنامه بروج - رساله مختصری است در گرفتن فال و تعیین طالع از روی
# ~~بروج به نثر. دراین رساله نیزکتب فالناسه ومعتقدین بفال واحکام نجومی
~~را اثتقاد
# ~~نموده است
# ~~طیور و وحوش است
# ~~اوضاع زمان نوشته .

PageV02P321

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0705.png)

# پ - عماد فقیه کرمانی - خواجه عمادالدین کرمانی از جمله ققهای کرمان و
# ~~مورد احترام امیر مبارزالدین محمد وشاه شجاع بوده است . مخصوصا شاه
~~شجاع
# ~~نسبت باو ارادت فراوان داشت1 . گویند علت ارادت شاه شجا تسبت بهعماد
~~فقیه
# ~~این یود که او گربهای دست آموز ms452 داشت که بهنگام اداء نماز گریه نیز از
~~او تبعیت
# ~~کرده قیام وقعود مینمود واین عمل گربه در نزد شاه شجاع بمعجزه مولانا
~~تعبیرشده
# ~~بود وچون خواجه حافظ را بلان درجه عزت واحترام درتزد شاه شجاع تبود
~~باینجهت
# ~~بنا بقول مؤلف کتاب حبیب السیر ارادت شاه شجاع مورد رشگ وحسد خواجه
~~حافظ
# ~~واقع شده بود2 وخواجه درانتقاد ازعمل ریا کارانه عماد فقیه این غزل را
~~گفتهاست:
# 1- مؤلف تذکره الاولیاء میتویسد : حضرت خواجه عماد ققیه را اتفاق خاطری
~~بتاه
# ~~هرساله حضرت شاه شجاع خود بکرمان کیندهآند یا کتایتایشان بحواجه
~~سیزشیه. پس از
# ~~مصون لسایت شاه مباع و کیقیت معاش و استتقاقی که آرال بوده خواجه در
~~جواب
# ~~توشتهاند :
# ~~پس شاه شجاع باندک وقتییدر را میل کشیده ومقرر بوده که شاه شجاع هرساله
~~یاهر یدوسال
# ~~پکرمان میآمده و مطمح نظرش صحبت خواجه بوده کست. ض 22 از این گفته
~~برمیآید که PageV02P322
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0706.png)

# # صوفی نهاد دام وسر حقه باز کرد %~% آغاز مکر با فلک حقه باز کرد
# # بازی چرخ بشکندش بیضه در کلاه %~% زیرا که عرض شعبده بااهل رازکرد
# # ساقی بیا که شاهد رعنای مومنان %~% آمد اگر بخلوت و آهنگ ناز کرد
# # این مطرب از کحاست که سازعراق ساخت %~% واهنگ بازگشت براه حجاز کرد
# # ایدل بیا که ما به پناه خدا رویم %~% زانچه آستین کوته و دست دراز کرد
# # صنعت مکن که هر که سحبت نه راست باخت %~% عشقش بروی دل درمعنی فراز کرد
# # ای کبک خوشخرام کجا میروی بایست %~% غره مسشو که گربه عابد نماز کرد
# # فردا که پیشگاه حقیقت شود پدید %~% شرمنده رهروی که عمل برمجاز کرد
# # حافظ مکن سلامت رندان که در ازل %~% ما را خدا ز زهد وریا بی نیاز کرد
# آثارعماد فقیه
# عماد فقیه دیوان غزلی دارد بعلاوه دارای ه مثنوی است باین شرح :
# 1- منظومه محبت نامه صاحبدلان که در 722 ساخته
# 2- مونس الابرار که درسال « ه7 سروده
# 3- مثنوی صفانامه
# 4- مثنوی صحبتنامد
# 5- مثنوی طریقتنامه .
# عماد فقیه در ms453 سال 773 وفات یافته ودر خانقاه خود که درسحله سرپل دولت
# ~~آباد کرسان قرار داشت مدفون شده.
# ت - سلمان ساوجی (متوفی در سال 778) - خواجه جمال الدین بن خواجه
# ~~علاءالدین محمد از مردم ساوه و پدرش از مستوفیان دیوانی وخاندانش نزد
~~سلاطین
# ~~ایلخانی محترم بوده است .
# سلمان در ابتدای جوانی درخدست خواجه غیاتالدین محمدوزیر یسرمیبرد .

PageV02P323

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0707.png)

# ~~چون درسال 36  سلطان ابوسعید وفات یافت سلمان در مرثیهاش ترجیعی ساخت و
# ~~در پایان آن خواجه غیاثالدین محمد را مدح گفت.
# سلمسان پس ازفوت سلطان ابوسعید بخدمت شیخ حسن بزرگ جلایری که
# ~~قدرتی یافته بود رفت ودر قصایدی که در مدح او سرود دلشادخاتون زن او را
~~نیز
# ~~ثنا گفت
# سلمان وسلطان اویس - چون شیخ حسن بزرگ فوت شد و پسرش سلطاناویس
# ~~بتخت سلطتت نشست کار سلمان یالا گرفت زیرا او بثا بدستور دلشادخاتون در
~~زمان
# ~~کود کی سلطان اویس معلم او بوده است . بنابنوشتهآ مؤلف تذکره هفت اقلیم
~~«سلطان
# ~~اویس ایلکانی همگی توجه والتفات را برصحبت و مجالست او وقف نمود و
~~انواع
# ~~رعایت را برروی روزگارش یر گشود چنانکه ازمتأخرین هیچیک را آن نسبت
~~وثروت
# ~~دست تداده .»
# سلمان همیشه ملازم خدمت سلطان اویس بوده وشرح فتوحات وتاریخ جنگهای
# ~~او را با سلاطین آل مظفر وحکام دیگر سانند امیرولی در اشعار خود بیان
~~کرده.
# سلمان وسلطان حسین ایلکانی - بعد ازمرگ سلطان اویس پسرش سلطان حسین
# ~~بتخت سلطنت نشست . سلهان درایام حکومت آو یکسال وهفت ماه زنده بود
~~ودراین
# ~~مدت درتبریز اقامتداشت. چون شاه شجاع تبریز را متصرف شد سلمان باین
~~مناسبت
# ~~او را مدح گفت باین جهت طرف پی التفاتی سلطان حسین قرار گرفت و دچار
~~مذلت و
# ~~خواری گشت وبالاخره در روزدوشنبه 12 صفر سال 778 وفات یافت و در
~~قبرستان
# ~~چرنداب تبریز مدقون گشت.
# سلمان و پادشاهان آل مظفر - سلمان در باره سلاطین آل مظفر اشعاری دارد
# ~~از آن جمله در واقعه کور کردن امیرمبارزالدین محمد مظفری شعری سروده که ms454
~~مطلع
# ~~آن این است.
# آنکه از کبر یک وجب میدهد %~% از سر خویش تا بافسر حور PageV02P324
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0708.png)

# ~~شاه شجاع بحکوست اصفهان رسیده قصیدهای دارد که قسمتی از آن این است.
# ~~قطب چرخ پادشاهی شاه محمود آنکه بست
### | آسمان بر درگه قدرش نطاق چا کری
# ~~بر سر خصم تو آمد تیغ و گریان شد بر او
### | پا همه آهن دلی ایام گفتش خون گری
# ~~بند گان حضرتت را از دل وجان روز وشب
### | مادح است این بنده چون محمودیان راعنصری
# ~~چون شاه محمود بکمک سلطان اویس بر شاه شجاع غلبه کرد و شیراز را
# ~~متصرف شد ودر واقع فارس را ضمیمه متصرفات سلطان اویس نمود سلمان دراین
~~باره
# ~~چنین گفت :
# ~~دولت سلطان اویس عرصه دوران گرفت
### | مساه سر سنجقش سرحد کیوان گرفت
# ~~ازطرفی دولتش لشکر دیوان شکست
### | از طرفی لشکرش ملک سلیمان گرفت
# ~~ازفرح فتح فارس مطرب عشاق دوش
### | این غزل تر نواخت راه صفاهان گرفت
# ~~تا آنجا که گوید :
# ~~معجر اقبال شاه بود که قبل ازسه سال
### | نسخه این سر غیب خاطر سلمان گرفت
# ~~سلمان درجشن عروسی شاه محمود با دختر سلطان اویس نیز قصیدهای گفته که
~~مطلع
# ~~آن این است.
# ~~آسمان ساخت در آفاق یکی سورچه سور
### | که از آن سورشد اطراف ممالک سسرور PageV02P325
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0709.png)

# ~~شاه محمود تحف و هدایائی با سراسله سودت آمیز برای سلمان فرستاده
~~وسلمان در
# ~~جواب قصیده دیگری گفته که مطلع آن این است.
# سحری پیکک نسیم آمد واز خاک درش
### | مردم چشم مرا کحل سپاهان آورد
# ~~چون درسال 777 شاه شجاع تبریز را متصرف شد سلمان در تهنیت ورود او
~~بتبریز
# ~~قصیدهای گفته که مطلع آن این است .
# زهی دولت کز اقبال همای چتر سلطانی
### | همایون فال شدبومی که بودش روبویرانی
# ~~چون شاه شجاع مطلع وبعضی از ابیات این قصیده را نپسندید باین جهت سلمان
# ~~قصیده دیگری ساخت که مطلع آن این است.
# سخن بوصف رخش چون زخاطرم بر زد
### | ز مطلع ms455 سخیم آفتاب سر برزد
# ~~براثر این قصایدبود که سلطان حسین ایلکانی ازسلمان رنجیده واو را ازنظر
~~بینداخت.
# سلمان چند تن ازوزرای شیخ حسن بزرگ و سلطان اویس را نیز مدح گفته
# ~~از آنجمله است .
# خواجه شمس الدین زکریا داماد و خواهرزاده خواجه غیاث الدین محمد وزیر
# ~~که درسال 737 بوزارت شیخ حسن بزرگ رمید . سلمان در مدح او قصایدی دارد
# ~~از آنجمله است قصیدهای باین مطلع .
# خواجه شمس الدین زکریا آنکه نامش کردهاند
### | دامن آخر زسان را بر طراز آستین
# ~~خواجه وجیه الدین اسمعیل پسر خواجه شمس الدین زکریا نیز مورد مدح
~~وستایش
# ~~سلمان قرار گرفته واو خواجه را درقصیدهای چنین تعریف میکند .
# هلال غره دولت وجیه دولت ودین %~% که باضمیرتو خورشید را ضیاء نبود
# ~~ودر شعر دیگری او را چنین مدح گوید.

PageV02P326

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0710.png)

# وجیه دین محمد امیر اسمعیل
# که رزق خلق خدا را کف تو گشت دلیل
# روابط سلمان با شعرا وفضلای معاصر- سلمان دراوایل جوانی معروف گردیده
# ~~چنانکه در همان اوان رکن الدین علاءالدوله سمنانی عارف معروف دربارهآ
~~او چنین
# ~~گفته «چون انارسمنان وشعر سلمان ندیدهام» هرقدر سن او بیشتر سیشد
~~معروفیتش
# ~~زیادتر میگشت چنانکه بیشتر شعرای سعاصر یا به بغداد آمده و از وی دیدن
~~کردهاند
# ~~ویا قطعه وغزلی را پیش او فرستادهاند. خواجه ناصر بخاری و عبید زا کانی
~~ببغداد
# ~~آمده و بوسیله سلمان اشعار خود را برسلاطین جلایری عرضه داشتهاند و ابن
~~یمین
# ~~چون نتوانسته ببغداد برود بوسیله فرستادن اشعار با او رابطه یافته است
~~.
# خواجه حافظ چندین غزل سلمان را استقبال کرده ودر قطعه ذیل او را چنین
# ~~می ستاید .
# سرآمد فضلاء زمانه دانی کیست  ز رویصدق ویقین نه زراه کذب وگمان
# شهنشه فضلا پادشاه ملکسخنجمال ملت و دین خواجه جهان سلمان
# از معاصرین سلمان فقط کمال خجندی است که با او دشمنی دانته و او را
# ~~هجو کرده است .
# آثارخواجه سلمان - سلمان علاوه بردیوان غزلیات وقصاید ومقطعات دارای
# ~~دو یثنوی است .
# یکی داستان ms456 جمشید وخورشید که آنرا به پیروی از خسرو وشیرین درحکایت
# ~~عشق شاهزاده جمشید پسر خاقان چین با شاهزاده خورشید دختر قیصر روم در
~~سال
# ~~763 بنام سلطان اویس ایلکانی بنظم درآورده است.
# مثنوی دیگر فراقنامه است. سلمان این مثنوی را نیز بخواهش سلطان اویس
# ~~و برای تسلیت او ازفراق بیرامشاه که درسال 791 در اثر اختلافاتی دربار
~~او را
# ~~ترک گفته و به بغداد رفته بود ساخته است.
# ث س خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی - که بنا بنوشتهآ مؤلف تذکره
~~PageV02P327
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0711.png)

# ~~میخانه در سال * هب یا ب* ه ستولد شده ستاره بسیار درخشان آسمان ادب
~~ایران
# ~~درقرن هشتم هجری است . پدرش بهاءالدین محمد تام داشت ودر عصر اتابکان
# ~~فارس از اصفهان بشیراز مهاجرت کرده یکسب وتجارت پرداخته واز این راه
~~مال و
# ~~ثروتی اندوخته ولی پس ازمرگ او فرزندش به تنگدستی افتاده ودر خردسالی
~~روزی
# ~~خود را پزحمت بدست میآورده است با اینهمه هروقت مجال میکرده درمکتبی که
~~در
# ~~نزدیکی او بود بکسب کمال میپرداخت و در آنجا بود که قرآن را حفظ نموده
~~حافظ
# ~~لقب یافته است .
# محمد گلندام1 جامع دیوان حافظ مینویسد : او بر کشاف زمخشری که دراین
# ~~قرن شهرت بسیار داشته واز کتب درسی مهم بود و همچنین برمصباح آ حاشیه
~~نوشته
# ~~است و نیز مفتاح العلوم سکاکی را مطالعه میکرده و بعید نیست که برتلخیص
~~این
# ~~کتاب نیز شرح نوشته باشد. مؤلف مجمع الفصحا مینویسد : گویند تفسیری هم
~~بر -
# ~~کلام الله نوشته ولی دیده نشده.
# حاقظ در تزد سولانا عضدالدین ایجی ومیر سید شریف جرجانی حکمت و فقه
# ~~اسلامی را آموخته است.
# قرنی که حافظ در آن زندگی میکرد عصر رواج تصوف وعرفان است از این رو
# ~~حافظ از آغاز جوانی با این افکار بزرگ شده ویکی ازعرفای بزرگ زمان خود
~~گردید
# ~~وافکار عرفانی را درغزلیات خود که دراین قرن بیشتر ازاقسام دیگرشعر
~~رواج داشت
# ~~در قالب بهترین و لطیف ترین معانی درآورد واشعار ms457 حکمتی وعرقانی را
~~درلباس غزل
# ~~جلوه گرساخت.

PageV02P328

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0712.png)

# هانری مامه مستشرق معروف فرانسوی مینویسد : هیچیک ازشعرا به پایه
# ~~حساقظ در بیان سعتی نوسیدهاند - حافظ اطلاعات زیاد از ادبیات و الهیات
~~داشت و
# ~~شعرای گذشته را خوب سیشناخت و همواره در میان الهامات عاشقانه و
~~عارفانه سیر
# ~~میکرد و در اشعار خود در نتیجه لطف تنظیم وحسن انتخاب کلمات آهنگی
~~ایجاد
# ~~میکرد بدون ایتکه لغات مشکل بکار برد - حافظ شعر غنائی ایران را بحد
~~کمال
# ~~رسانید 2 .
# پروفسور گیپ3 در تأثیر افکار حافظ درگوته دانشمند آلمانی چنین مینویسد:
# ~~دیوان گوته که آنرا گلستان غرب مینامند تحت تأثیر اشعار حافظ قرارگرفته
~~. او در
# ~~سایه ادبیات قارسی توانست آنچنان که شایسته روحش بود درعالم تخیلات
~~وافکار
# ~~شیرین پروازکند. گته تنها بتقلید صرف راضی نشد بلکه نظریات و تخیلات
~~خود را
# ~~با اقکار ادیای ایرانی درآمیخت . گته هتگامی را که ترجمه کتاب حافظ به
~~دستش
# ~~میافتاد از بهترین مواقع عمر خود میشمرد واو وقتی در دیوان خود
~~اصطلاحات حافظ
# ~~را بکار برده است .
# حاقظ در زمان حیات معروف و آوازه شهرت او حتی در هندوستان وتر کستان
# ~~وعراق عرب هم پیچیده بود نویسند گان و مورخین معاصر ویا قریب بعصر او
~~در
# ~~کتب خود ازحاقظ نام برده و اوصاق وحالات او را آوردهاند وخود درجواب
~~ایرادی
# ~~که شاه شجاع به غزلیات او گرفته گوید «آری با اینهمه عیوب در آقاق
~~اشتهاریافته
# ~~وهمه کس آنرا میخواند وتحسین سیکند ولیکن اشعار دیگر حریفان هیچگاه از
~~دروازه
# ~~شهر بیرون نرفته است ونیز دراین باره در غزلیات خود چثین گوید :
~~PageV02P329
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0713.png)

### | تاریخ آل مظفر
# ~~بشعر حافظ شیراز می گویند و می رقصند
### | سیه چشمان کشمیری و کرکات شرخندی
# ~~شکر شکن شوند همه طوطیان هند
### | زین قند پارسی که به بنگاله مسیرود
# ~~طی مکان ببین و زمان در سلوک شعر
### | کاین طفل یک شبه ره صد ساله میرود
# ~~حافظ در دوره پرآشوب فارس زندگی میکرده زیرا در ms458 آغاز جوانی او شیراز
# ~~بدست اسیر پیرحسین چوپانی افتاد و مورد نزاع و کشمکش یین او و اسرای
~~اینجو
# ~~گردید1 تا اینکه شیخ ابواسحق اینجو در فارس علم استقلال برداشت وخود
~~بزد و
# ~~خورد با امیرمبارزالدین محمد مظفری پرداخت وامیر شیراز را مسخر ساخت
~~وضمیمه
# ~~متصرفات خود نمود2 . در زمان سلطنت شاه شجاع وجانشینانش شیراز یدست شاه
~~-
# ~~زاد گان مظقری دست بدست میگشت3 تا ایتکه امیرتیمور این شهر را یکبار در
~~سال
# ~~89 و بار دیکر درسال 795 مسخر ساخت و بسلطنت آل مظفر خاتمه داد .

PageV02P330

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0714.png)

# حافظ ازاین دوران پرآشوب درغزلیات خود باشاره و کنایه و گاهی بصراح
# ~~سخن میگوید و باقتضای زمان وموقع پادشاه و بزرگی را مدح سینماید .
# در افکار حافظ تناقض زیاد دیده میشود . اوزمانی از اوهام وخرافات دور
# ~~است وگاهی خود را مطیع قضا وقدر میداند و تدبیر را بالاتر از تقدیر
~~میشمارد .
# ~~زمانی خود را از هرقید و بند وعلاقه آزاد سیداند وگاهی خرقه وسجاده
~~وسبحه و
# ~~طیلسان را دام تذویر و آلت سالوس گفته شیخ و مرشد را گمراه کننده
~~میداند. گاهی
# ~~بدنیا پشت پا زده وخود را بینیاز و مستغنی دانسته زیر بار سنت شاه و
~~وزیر نمیرود
# ~~و کنج قناعت را بالاتر از گنج میداند و کلاه فقر را با تاج شاهی برابر
~~میشمارد وزمانی
# ~~از شاه و وزیر تعریف وتمجید کرده از آنان تقاضای صله وانعام میکند1 .
# با اینحال حافظ دارای صفات عالیه اخلاقی است در مدح غلو ننموده و کسی
# ~~را زیاده از حد ستایش نکرده است . با ریا کاران وخودپرستان و زاهدان
~~خشگ و
# ~~واعظان بی عمل وتوانگران متکبر وصوفیان ستظاهر بمخالفت برخاسته است .
# حافظ مردی ستدین وپا کدامن وفروتن بوده گرچه مذهب تسنن داشت به
# ~~آل علی نیز محبت میورزید. علاقهآ مفرطی بشیرازداشت واین شهر را در
~~اشعارخود
# ~~تعریف کرده است . از سفر بخارج اجتنات مینمود و دعوت سلاطین اطراف را
~~نمی -
# ~~پذیرفت .
# ممدوحین حافظ - حافظ ms459 شاهان وامرای زیادی را سدح گفته است . ممدوحین
# ~~حافظ ازشاهان3 بترتیب عبارتند از :
# 1- شاه شیخ ابواسحق اینجو- که خود نیز شاعر و شعردوست بود و به حافظ
# ~~محبت فراوان داشت وحافظ او را در غزلیات زیادی مدح گفته است.
~~ونیزقصیدهای
# ~~در مدح او دارد که مطلع آن این است .

PageV02P331

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0715.png)

# # سپیده دم که صبا بوی بوستان گیرد %~% چمن زلطف هوا نکته بر جنان گیرد
# ~~تا آتجا که گوید .
# # جمال چهره اسلام شیخ ابواسحق %~% که ملک درقدمش زیب بوستان گیرد
# # چراغ دیده محمود آنکه دشمن را %~% ز برق تیغ وی آتش بدودسان گیرد
# ~~حافظ درغزل زیر از سپری شدن روزگار دولت شیخ ابواسحق اظهار تأسف میکتد.
# یساد باد آنکه سرکوی توام منزل بود
### | دیده را روشنی از خاک درت حاصل بود
# ~~در قطعهآ نیز تاریخ وفات شیخ ابواسحق را سعین نموده که بیتی از آن این
~~است.
# بلیل وسرو وسمن پاسمن ولاله وگل
### | هست تاریخ وفات شه ستبل کا کل
# ~~حافظ دربارهآ سلطنت کوتاه ولی درخشان شیخ ابواسحق چنین گوید :
# راستی خاتم فیروزه بواسحقی
### | خوش درخشید ولسی دولت مستعجل بود
# ~~و نیز در قطعه معروف خود دربارهآ ه تن از بزرگان فارس گوید :
# # بعهد سلطنت شاه شیخ ابواسحق %~% بینج شخص عجب ملکث فارس بود آیاد
# 2- امیرهبارذالدین محمد - امیرسبا رزالدین محمد که مردی سخت گیر وقسر
# ~~القلب بود چون شیراز را درسال ه فتح نمود دستور داد که در میخانه ها
# ~~ببتدند و از باده قروشی و میگساری جلوگیری نمایند . از این ریا کاری
~~اوحا
# ~~رنجیده خاطر شد و بهمین جهت در یکی از غزلها بعمل امیرسبارزالدین محمد
~~اش
# ~~کرده گوید :
# اگر چه باده فرح بخش و باد گلبیز است
### | ببانگ چنگ مخورمی که حتسب تیز است
# ~~در غزل دیگری راجع بریا کاری امیرمبارزالدین محمد چنین گوید :
~~PageV02P332
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0716.png)

# دانی که چنگ وعود چه تقریرسیکنند %~% پنهان خورید باده که تکفیر میسد
# ~~تا آنجا که گوید :
# سی ده که شیخ وحافظ ومفتی ومحتسب ms460
### | چون نیک بنگری همه تزویر میکنند
# ~~چون پسران امیرمبا رزالدین محمد او را نابینا ساختند حافظ قطعه ای بگفت
~~و در ان
# ~~به قبایح اعمال او اشاره نمود مطلع قطعه چنین است .
# دل منه بردینی و اسباب او %~% زانکه در وی کس وفاداری ندید
# امیر مبارزالدین محمد با حافظ رابطه خوبی نداشت یکی از علل آن ارادتی
# ~~بود که حافظ نسبت بشیخ ابواسحق اینجو رقیب سرسخت امیرمبا رزالدین
~~محمدداشت
# ~~بعلاوه چنانکه گفته شد حافظ عمل او را در بستن میخانه ها و جانبداری
~~ازمتعصبین
# ~~قشری که توأم با ریا وسالوس بود نمی پسندید و بانتقاد از آن میپرداخت .
# 3- شاه شجاع - چون جانشین پدر شد سخت گیریهای پدر را بملاطفت جبران
# ~~کرد از اینجهت حافظ گوید :
# سحر ز هاتف غیبم رسید مژده بگوش
### | که دورشاه شجاع است ومی دلیر بنوش
# ~~حافظ زمان شاه شجاع را عصر حکمت وشرع ناسیده در غزلی چنین گوید :
# زمان شاه شجاع است و دور حکمت وشرع
### | براحت دل وجان کوش در صباح و رواح
# ~~حافظ درمدح شاه شجاع غزلیات چندی دارد با اینحال حافظ از او چندان
~~خوشدل
# ~~نبوده زیرا بطوریکه گفته شد شاه شجاع بعماد فقیه اعتقاد فراوان داشت که
~~باعث
# ~~رشگ وحسد حافظ شده بود . علت دیگر آنکه شاه شجاع خود شعر میگفت و چون
# ~~شعر او پپایه اشعار حافظ نمیرسید از اینرو دیگ حسد شاه شجاع بجوش میآمد
~~و بر
# ~~بی میلی او نسبت بحافظ میافزود . چنانکه گویند وقتی شاه شجاع برشعر
~~حافظ عیب PageV02P333
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0717.png)

# ~~گرفت و گفت وغزلیات حافظ در معانی ومقاصد مختلفه است و در باب واحد
~~نیسث
# ~~لحظهای صوفیانه است ودیگردم عاشقانه . در بیتی سستانه وجسمانی ودر پیتی
~~دیگر
# ~~جدی وروحانی. یکی لطیف وعرفانی است ودیگری گستاخانه . چون حافظ بشنید
# ~~گفت : آری بااینهمه عیوب در آفاق اشتهار یافته وهمه کس آنرا میخواند
~~وتحسین
# ~~میکند لیکن اشعار دیگر حریفان هیچگاه از دروازه شهر بیرون نرفته است.
~~شاهشجاع
# ~~از این سخن ms461 برتجید و پس ازاند کی این بیت حافظ پگوش او رسید که میگوید
~~:
# گر مسلمانی از این است که حافظ دارد
### | وای اگر از پی امروز بود فسردائی
# ~~شاه شجاع گفت ازسضمون این شعر برمیآید که حافظ بقیام قیامت قائل نیست
~~وشک
# ~~در وقوع روز قیامت کفراست. حافظ مضطرب شده نزد سولانا زین الدین
~~تایبادی که
# ~~در آنموقع بعزم سفر حجاز د رشیراز توقف داشت رفت مولانا گفت مناسب آنست
~~که
# ~~بیت دیگری پیش ازاین شعر بیاوری مشعر براینکه فلان چنین میگقت
~~تابمقتضای
# ~~اینکه نقل کفر ، کفر نیست ازاین تهمت نجات یابی بنایراین خواجه حاقظ
~~این بیت
# ~~را گفته پیش مطلع غزل ساخت .
# این حدیثم چه خوش آمد که سحر گه میگفت
### | بر در سیکدهای با دف و نسی ترسائی
# ~~و یاین وسیله از دغدغه خیال نجات یافت1 .
# - سلطان زین العابدین - خواجه حافظ سلطان زین العابدین را که گرفتار
# ~~جنگهای شاه منصور شده بود در غزلی که مطلع آن این است.
# خوش کرد یاوری قلکت روز داوری تاشکرچون کنی وچه شکرانه آوری
# ~~بصلح ومدارا دعوت میکند و گوید :
# یک حرف صوفیانه بگویم اجازتست
### | ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری PageV02P334
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0718.png)

# ~~حافظ گویا از سلطان زین العابدین متنفر بوده زیرا علاوه براینکه درباره
~~او مدیحه ای
# ~~نگفته و نامش را بتصریح نیاورده درغزلی که در مدح شاه منصور گفته او را
~~ظالم
# ~~و بدخواه خوانده چنانکه گوید :
# می نوش وجهان گیر که از لطف کمندت
### | شد گردن بدخواه گرفتار سلاسل
# 5- شاه یحیی - هنگامی که شاه یحیی دریزد حکومت داشت حافظ درغزلی
# ~~خطاب به یزدیان آرزوی آستان بوسی در گاهش را نموده چنین گوید :
# ای شهنشاه بلند اختر خدا را همتی
### | تا ببوسم همچوگردون خاک ایوان شما
# ~~چون به یزد رسید و از او که مردی خسیس بود عنایتی ندید درقطعهای چنین
~~گفت
# دل مبند ای مرد بخرد بر سخای عمرو و زید
### | کس نمیداند که کارش از ms462 کجاخواهد گشاد
# ~~تا آنچا که گوید .
# شاه هرموزم ندید و بیسخن صد لطف کرد
### | شاه یزدم دید ومدحش کردم وهیچمنداد
# ~~اما پس از آنکه حکومت شیراز از طرف امیرتیمور بشاه یحیی واگذار شا حافظ
~~او را
# ~~در غزلیاتی مدح گفت .
# 6- شاه منصور - شاه منصور که پس از سلطان زین العابدین بحکوست فارس
# ~~رسیده حافظ در تهنیت سلطنت او چنین گوید :
# ~~بیا که رایت منصور پادشاه رسید نوید فتح وظفر تا بمهر وماه رسید
# ~~حافظ علاقه وافری بشاه سنصور داشته و او را نیز در غزلیاتی مدح گفته
~~است.

PageV02P335

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0719.png)

### | تاریخ آل مظفر
# 1 - سلطان اویس ایلکانی - سلطان اویس که معاصر امیر مبارزالدین محمد
# ~~مظفری است چون حافظ با امیر میانه خوش نداشت باسلطان اویس رابطه پیدا
~~کرد
# ~~واین ارتباط تا زمان سلطنت شاه شجاع ادامه یافت . حافظ درمدح سلطان
~~اویسر
# ~~غزلیاتی دارد و در غزلی چنین گوید :
# # خوش آمد گل وزان خوشتر نباشد %~% که در دستت بجز ساغر نباشد
# # من ازجآن بندهآ سلطسان اویسم %~% اگر چه یادش از چا کر نباشد
# 2- سلطان احمد ایلکانی - پسر سلطان اویس نیز ازممدوحین حافظ است واو
# ~~که خود شعرمیگفت باخواجه حافظ مکاتبه داشت و گویا حافظ را ببغداد
~~نیزدعوت
# ~~کرده ولی حافظ این دعوت را نپذیرفته است . مطلع یکی از غزلیات حافظ در
~~بارهآ
# ~~سلطان احمد ایلکانی چنین است.
# # احمدالته علی معدلت السلطان %~% احمد شیخ اوپس حسن آیلکانی
# 3 - سلطان غیاثالدین (متوفی در سال 775) - از شاهان بنگاله که ان
# ~~ممدوحین حافظ است وحانظ او را دراین غزل مدح گفته :
# # ساقی حدیث سرو و گل ولاله میرود %~% این بحث باثلاثه غساله میرود
# # شکرشکن شوند همه طوطیان هند %~% زین قتد پا رسی که ببنگاله میرود
# ~~تا آنجا که گوید .
# حانظ ز شوق مجلس سلطان غیاث دین
### | خامش مشو که کار تو از تاله میرود
# 4 - محمود شاه دکنی (780-799) - پنجمین حکمران از سلاطین بهمنی
# ~~د کن است واو نیز حاقظ را بد کن دعوت نمود ms463 حافظ نیز میخواست پیش او
~~برود و
# ~~چون بجزیره هرموز رسید بعلت طوفان دریا از سسافرت منصرف شد وغزلی که
~~مطلع
# ~~آن این است بگفت و بدربار محمود شاه فرستاد وخود بشیراز برگشت.
# دمی با غم بسر بردن جهان یکسر تمیآورد
### | بمی بفروش دلق ماکزین خوشتر نمیارزد PageV02P336
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0720.png)

# ~~5 - قطبالدین تهمتن بن تورانشاه (721- 747) - حاکم هرموز که برای
# ~~حافیمی رجووجیز او را دراین غزل مدح گفته :
# ~~دل مبند ای جان من بر وعده شاه ووزیر
### | کس نمیداند که کارش ازکجاخواهد گشاد
# ~~تا آنجا که گوید :
# ~~شاه هرموزم ندید و بیسخن صدلطف کرد
### | شاه یزدم دید ومدحش گفتم وهیچم نداد
# ~~کارشاهان این چنین باشد توای حافظ مرنج
### | داور روزی رسان توفیق ونصرتشان دهاد
# ~~حافظ درغزل دیگری او را چنین مدح میکند :
# ~~بی تو ای سر روان با گل و گلشن چه کنم
### | زلف سنبل چه کشم عارض سوسن چه کنم
# ~~تا آنجا که گوید :
# ~~شاه ترکان چو پسندید و بچاهم انداخت
### | دستگیر ار نشود لطف تهمتن چه کنم
# ~~6- امیرتیمور - در بعضی از تذکرهها بملاقات حافظ با امیر تیمور اشاره
~~شده
# ~~الیته ملاقات حافظ با تیمور بواسطه معروفیتی که حافظ در ایران وخارج
~~داشته بعید
# ~~بنظرنمیرسد . اما خواجه درغزلیات خود نامی از امیرتیمورنمیبرد فقط در
~~زمان سلطان
# ~~زین العابدین مظفری بواسطه پریشانی اوضاع فارس در غزلی که مطلع آن این
~~است
# ~~از ترک سمرقندی یاد میکند که شاید منظور امیرتیمور باشد .
# ~~سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی
### | دل زتنهائی بجان آمد خدایا همدمی
# ~~تا آنجا که گوید :
# ~~خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم
### | کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی PageV02P337
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0721.png)

# ~~ولی پس از آنکه امیرتیمور فارس را متصرف شد اوضاع شیرازکه مورد علاقه
~~حافظ
# ~~بود نابسامان شد در تأسف از این اوضاع غزلی ساخت باین مطلع :
# # دو یار زیرک واز باده کهن دوسنی %~% فراغتی و کتابی و گوشه چمنی
# ~~تا آنجا که گوید :
# # به پین در آیته چام ms464 نقشیندی غیب %~% که کس بیادندارد چنین عجب زمنی
# # زتند باد حوادث نمیتوان دیدن %~% دراین چمن که گلی بوده است یاسمنی
# ~~ازاین سموم که برطرف پوستان بگذشتعجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی
# # نگارخویش بدست کسان همی بینم %~% چنین شناخت فلک حق خدمت چوستی
# # بصبر کوش توای دل که حق رها نکند %~% چنین عزیز نگینی بدست اهرمسنی
# وزرائی که ممدوح حافظ بودهاند1
# 1- خواچه عمادالدین محمود وزیر شاه شیخ ابواسحق وحسافظ او را در این
# ~~غزل مدح گفته :
# کنون که در چمن آمد گل ازعدم بوجود
### | بتفشه در قدم او نهاد سر به سجود
# 2 - حاج قوام الدین حسن - وزیر و مشاور شاه شیخ ابواسحق اینجو وخواجه
# ~~حافظ تسیت باو علاقه زیادی داشت و درمدح او سه غزل وسه قطعه گفته است.
# 3- خواجه برهان الدین فتح الله - وزیر امیرمبارزالدین محمد وحافظ او را
~~در
# ~~غزلیاتی سدح گفته .
# 4 - خواجه قوام الدین محمد صاحب عیار وزیر شاه شچاع وخواجه حافظ او
# ~~وا در یک قصیده و دو غزل و دوقطعه سدح گفته.
# 5 - خواجه جلال الدین تورانشاه وزیر شاه شجاع که مورد علاقه خاص حافظ
# ~~بوده وحافظ او را در دو قصیده وچند غزل و یکث قطعه مدح گقته .

PageV02P338

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0722.png)

# ~~ممدوحین حافظ ازعلما وفقها ودانشمندان1 عبارتند از :
# ~~- قاضی مجدالدین اسمعیل بن رکن الدین یحیی (متوفی درسال 756)
# ~~2- قاضی عضدالدین عبدالرحمن بن رکن الدین احمدایجی (متوفی درسال* 75)
# ~~3- قاضی بهاء الدین عثمان بن علی کوهگیلویه ای (متوفی درسال 782)
# ~~4 - میر سید شریف جرجانی (متوفی درسال 816)
# ~~- قوام الدین عبدالله فقیه (ستوفی درسال 772)
# ~~« - شیخ امین الدین محمدبن شیخ زین الدین علی کازرونی (متوفی درسال
~~745)
# ~~7- خواجه کمال الدین ابوالوفا - فرصت شیرازی مینویسد : از احوالش خبری
# ~~معلوم نشده جز آنکه سیدی جلیل القدر و با شاه داعیالله معاصر بوده.
~~زمانی که شاه
# ~~نعمتالله ولی بشیراز آمده بخدمت او رسیده. بقعه او درسمت شمال غربی
~~شیرازاست .
# ~~خواجه حافظ باو علاقه تام داشته واو را در غزلی که مطلع آن ms465 چنین است
# ~~مدح گفته .
# # سحر بلبل حکایت با صبا کرد %~% که عشق روی گل باماچها کرد
# ~~تا آنجا که گوید .
# # گر از سلطان طمع کردم خطا بود %~% ور از دلبر وفا جستم جفا کرد
# # وفا از خواجگان شهر با من %~% کمال دولت ودین بوالوفا کرد
# ~~8- شیخ زین الدین تایبادی (ستوفی درسال 791)
# ~~9- شاه نعمت الله ولی عارف معروف (متوفی درسال 834)
# ~~10 - شاه قاسم انوار - متوفی درسال 37 که بنا بنوشته سؤلف تذ کره
~~آتشکده
# ~~او شیفته کلام خواجه حافظ بوده .

PageV02P339

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0723.png)

# ~~دیوانهای خطی وچاپی حافظ- بطوریکه گفته شد محمد گلندام اولین کسی
# ~~است که بجمع آوری غزلیات حافظ اقدام کرده و از اواسط قرن نهم دیوان
~~جامعی از
# ~~آن ترتیب یافته است.
# ~~- قدیم ترین نسخه دیوان حافظ درموزه بریتانیا بشماره 291 و327 ضبطاست
# ~~و تاریخ کتاب آن سال 814 ه. ق . است. این دیوان در سال 1337 ش منتشر
# ~~تتعده است .
# ~~2- نسخه متعلق بمرحوم سید عبدالرحیم خلخالی که خود آن سرحوم ازروی
# ~~آن دیوانی بسال  .13 ش ترتیب داده و بچاپ رسانیده است . تاریخ کتابت
~~این
# ~~نسخه سال 27 ق است .
# ~~3 - نسخه متعلق بکتابخانه بادلیان اکسفورد که تاریخ کتابت آن سال
# ~~43 ق است .
# ~~2 وع - دونسخه متعلق بکتابخانه مجلس شورای ملی که تاریخ کتابت اولی
# ~~854 و دومی 8ه ق است .
# ~~«- نسخه موزه بریتانیا در لندن که تاریخ کتابت آن 855 ق است.
# ~~7- نسخه کتابخانه ملی پاریس که تاریخ کتابت آن سال 858ق است .
# ~~8- نسخه متعلق بکتابخانه دانشگاه لیدن (هلند) که تاریخ کتابت آن سال
# ~~894ق است.
# ~~دیوان حافظ ازقرن *1 سیلادی یه بعد در ایران واروپا وعثمانی وهندوستان
# ~~سکرر چاپ شده و قدیم ترین نسخههای چاپی آن بشرح زیر است :
# 1- چاپ کلکته %~% بسال 790
# # 2- چاپ کاتپور %~% 83
# ~~3- چاپ قسطتطنیه
# ~~وچمه جناب آقای حمکت استفاده شده .

PageV02P340

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0724.png)

# ~~4- چاپ بولاق مصر
# ~~- چاپ لا یپزیک درسه جلد
# ~~« - چاپ وین با ترجمه آلمانی
# # 7- چاپ تهران %~% 125
# ~~8- چاپ وهبی وسودی باحواشی در ms466 دوجلد درقسطنطنیه «1288 ه
# # 9- چاپ حکیم پسر وصال شیرازی در بمبئی %~% 1267د
# # 10 - چاپ سمیع شیرازی در بمبئی %~% 1267 د
# # 11 - چاپ تبریز %~% 5126
# # 12- چاپ تهران %~% 1275
# ~~در قرن چهارد هم هجری نیز از دیوان حافظ درایران چاپهای متعدد شده از
# ~~آنجمله است ب
# ~~1 - چاپ مشگین قلم در بمبئی
# ~~2- چاپ قدسی شیرازیر بمبی
# ~~3- چاپ مرحوم میرزا محمدخان قزوینی با مقدمه مفصل
# درتهران %~% 1320 شل
# # 4- چاپ حسین پزسان با مقدمه مفصل تهران %~% 1315 ش
# ~~0 - چاپسیف پور فاطمی اصفهان (بنام شرح حال حافظ ازنشریات روزناسه
~~اخگر)
# ~~«- چاپ عبدالحسین هژیر تهران بسال 1397 ش (بنام حافظ تشریح)
# ~~7- چاپ محمد هومن (بنام حافظ چه میگوید)
# ~~88- چاپ محمد علی بامداد تهران (بنام حافظ شناسی یا الهاسات حافظ)
# ~~9- چاپ سید عبدالرحیم خلخالی تهران بسال 1330 ش (بنام حافظ نامه)
# ~~10 چاپ د کتر محمد معین تهران بسال 1319 ش (بنام حافظ شیرین سخن)
# ~~عیر آز آنچه فته سد چپهای دیگری از حافظ در تهران منتشر شده است که
# ~~آوردن کلیه آنها باعث اطاله کلام سیگردد .

PageV02P341

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0725.png)

### | تاریخ آل مظفر
# تحقیقاتی که محقیقن ودانشمندان اروپائی وغیرایرانی دربارهآ حافظ ودیوانش
# ~~نودهاتد.
# از دانشمندان اروپاثی سر گور اوزلی Sir Gore Ouselye در کتاب خود موسوم
# ~~به « یادداشتهاثی راجع به ترجمه حال شعرای ایرانی» - i5gapmical
~~rofices
# ~~Pesnian Poetes 5 شرحی راجع به حافظ نوشته و بیشتر حکایات راجع بابیاتی
~~که در
# ~~دیوان اوست جمع آوری کرده ونیز سیس جرترودلوتیان بل - ier Gcruud
~~Iouihian
# ~~ellل در کتابی که تحت عنوان oernms fonm the biuan of 11at12 نوشته
~~تفصیلی
# ~~مشروح از زمان حافظ وکلیاتی راجع باشعار او درمقدمه کتاب آورده.
# شبلی نعمانی کتابی بنام شعرالعجم یزبان اردو نوشته و در آن مطالعهآ
~~محققانه ای
# ~~دریارهٔ‌ حافتظ بعمل آورده است:
# جمعی از دانشمتدان اشعار حافظ را بقارسی وترکی وحتی باردو تفسیر کردهاند
# ~~از آنجمله در زبان تر کی سه شرح است یکی شرح سروری دیگری شرح شمعی سومی
# ~~شرح سودی ms467 که هرسه درقرن دهم هجری انجام شده است1 .
# شروح دیگر از دیوان حاقظ عبارتنه از :
# شرح محمد افضل الله آبادی است که درعهد شاه جهان میزیسته ونام این شرح
# ~~کشق الاسرار است .
# شرح عبیدالله خلیفه حی بن عبدالحق بنام بحرالفراسه که مخصوص توضیح و
# ~~تفسیر عبارات مشکل دیوان حاقظ است وآثرا بنام خلاصهالبحر تلخیص کرده.
# شرح محمد ابراهیم بن محمد سعید که در آن بیشتر اشعار دشوار توضیح شده2 .
# دانشمندان انگلیسی که غزلیات حافظ را ترجمه نموده یا بنشر وطبع آن
~~پرداخته
# ~~عبا رتثد از : PageV02P342
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0730.png)

# ~~1م1
# ~~11 - ریچارد لو گالین (1905م) hiehard le Gallienme «Odes fron the
### | (17a f 1134121ل
# ~~12- الیزابت بریج . داریوش (1921م) Elaetln Bridee « . Laryusn
### | 05o1ai2 a  7e15e57)
# ~~13- روبن لوی (3 92 1 م) - 1teuoem lere7 craian Iieratlre, an 1ntro
### | io1a
# ~~مزارخواجه حافظ - حافظ را درجائی که بحاقظیه معروف است بخاک سپردند.
# ~~اولین مقبره را برسر تربت حافظ درسال «5م ه مولانا محمد معمائی در زمان
~~بابر
# ~~میرزا پسر میررا بایستقربن شا هرخ تیموری بناتمود . کریمخان زند این
~~مقبره را مرمت PageV02P347
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0731.png)

# # 22 %~% تاریخ آل مظفر
# ~~کرده سنگی از مرمر یکپارچه که بسیار زیبا حجاری شده و بعضی اییات این
~~غزل
# مژده وصل تو کو کز سر جان بر خیزم
### | طایر قدسم واز دام جهان برخیزم
# ~~برآن منقوش است برروی قبر قرار دارد .
# آرامگاه قعلی حافظ درسال 1314 شمسی شروع بساختمان شده و درسال
# ~~3 خاتعه یاقته است .

PageV02P348

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0732.png)

# شرع مختصر بعضی (زامگنه تادیخی
# ابرج - سولف فارسنامه ناصری گوید - بلوکی است در شمال شیراز و بین
# ~~بلو کات مائین وسرحد چهاردانگه و کام فیروز واقع شده و امروزه یکی
~~ازدهستانهای
# ~~بخش ارد کان فارس است .
# ار جان یاار- گان - مر کز کوره قباد غربیترین کورههای پتج گانه فارس بود
# ~~و در کناررود طاب نباشده و این رودخانه سرحد غربی ایالت قارس را تشکیل
~~میداده
# ~~ارجان درقرن چهارم هجری شهری بزرگ بود وشش دروازه داشت با ms468 مسجدی خوب
# ~~و بازارهای معمورو یرروی رودخانه طاب در نزدیکی شهرارجان دوپل سنگی
~~ساخته
# ~~شده بود که ازآنها به خوزستان میرفتند و هنوز آثار آنها باقی است .
# خرابی آرجان را حمدالله مستوفی در اثر استیلای اسمعیلیان دانسته است پس
# ~~از خرابی این شهر بهبهان کمی پائین ترازآن درکنار رودخانه طاب نیاشده
~~است .
# اردستان - یگفتهآ اصطخری در قرن چهارم شهری مستحکم یوده و یا روئی
# ~~با ه دروازه داشته و مسجد جامع شهر د رمر کزآن واقع بوده در این شهر
~~پارچههای
# ~~ابریشمی فراوان بافته میشد - اردستان بین کاشان و اصفهان و در18 فرسخی
~~اصفهان
# ~~قرأ ردارد .
# استخر پا اصطخو - مر کز کوره اصطخر یود و در کنا ررودخانه پلوار و بفاصله
# ~~چند میل بالای محل اتصال آن با رود خانهآ کرو در ب کیلومتری شمال تخت
~~جمشید
# ~~قرار داشت .

PageV02P349

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0733.png)

# در دوره ساسانیان شهری مقدس و مر کزتمام فا رس بود - در موقع لشکر کشی
# ~~مسلمانان به فارس اصطخر هنوز از جمله مهمترین شهرهای این ایالت بشمار
~~میرفت
# ~~و چون مردم این شهر در برابر اعراب مقامت کردند جمعی از آنان بقتل
~~رسیدند و
# ~~چون مسلماتان شیراز را سر کزحکام اسلامی قرار دادند کم کم اصطخراهمیت
~~سابق
# ~~خود را از دست داد تا اینکه درسال *3* ه اسیر ابو کالیجارد یلمی بخرابی
~~این شهر
# ~~فرمان داد و مردم آن را بشیراز آورد .
# الشتر - بگفته حمدالله مستوفی یکی از چهارشهر عمده کردستان بود ودر آن
# ~~آتشکده قدیمی وجود داشت - الشتر همان لیشتر یا لاشتری است که ابن حوقل
~~و
# ~~دیگر جغرافی نویسان از آن نام برده و گفتهاند در ده فرسخی جنوب غربی
~~نهاوند و
# ~~12 فرسخی شمال شابرخاست (شاپور خواست) قرار دارد .
# این بلوک در شمال لرستان واقع است و راه شوسه خرم آباد به کرمانشاه
# ~~از آن میگذرد .
# اند کان یا اندیکان یا اندیجان - در قرن هفتم هجری کرسی ایالت فرغانه
~~بود.
# اهرستان - یکی از محلات حومهٔ‌ یزد است ms469 .
# بازارسنییل - در چندمیلی ارجان و در مغرب پل هائسی که بر روی رودخانه
# ~~طاب بسته شده بود شهرتجارتی سنبیل در وسط ولایتی بهمین نام قرارداشت و
~~درمرز
# ~~غربی ایالت فارس واقع شده بود بازارسنبیل را سوق سنبیل نیز می گفتند .
# بال (پال یا فال) - یال که همان فال امروزی است دهی از دهستان گله دار
# ~~بخش کنگان شهرستان بوشهر است فال سابقا مر کز بلوک فال بوده و این بلوک
# ~~اسروزه به گله دار سعروف است و مر کزآن نیز قصبهآ گله دارمی باشد -
~~مولف فارسنامه
# ~~ناصری در علت این تغییر نام چتین گوید : در زمان دولت صفویه ملا فریدون
~~لر با
# ~~هزار خاثوار ازایلات کوه گیلویه در حدود .1.7 ه به نواحی فال آمد و
~~بمناسبت
# ~~گله و رسه و مواشی که داشت قبیله او را گله دار گفتند افراد این طایفه
~~کم کم
# ~~تواحی اطراف را متصرف شده و به کشت و زرع پرداختند و روز بروز از رونق
~~فال PageV02P350
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0734.png)

# ~~کاسته شد و به آبادی گله دار یعنی محل سکونت این طایفه افزود و بجای
~~فال مرکز
# ~~بلوک گله دارگردید .
# بنارو- یا بنارویه مر کز دهستان بنارویه بخش چویم شهرستان لار و در
# ~~18 کیلومتری جتوب جویم قرار دارد .
# بیان - شهری بوده در ه فرسنگی ابله در آخر حد خوزستان در کنار شهر حقار
# ~~و در محل خرم شهر فعلی .
# توج - این شهر را توج (بفتح تاء دو نقطه وواو مفتوحهمشدده وجیم) و
# ~~نیز توز بازاء نقطه دارو توز بهضم تاء و سکون واو نوشتهاند - مولف
~~فارسناسه گوید
# ~~در2 : فرسخی مغرب شهر کازرون واقع بوده ودر سال 1 ه بدست سپاه اسلامی
~~افتاد
# ~~و سالها است خراب گشته و تامی از این شهر جزدر کتابها و اشعار باقی
~~نمانده -
# ~~مردم این شهر جامه از پنبه میبافتند که آن را توزی می گفتند چنانکه
~~انوری گفته :
# # در حدود ری یکی دیوانه بود %~% روزوشب کردی حدوددشت گشت
# # در بهار ms470 و در تموز و در خزان %~% چانب شهر آمدی ازسوی دشت
# # گفتی ای آنان کتان آماده بود %~% گاه قرب ویعد این زرینه طشت
# # قاقم وسنچاب درسرما سه چار %~% توزی وکتان بگرما هفت وهشت
# # گر شما را با نوائسی بد چه شد %~% ورچهمارا بینوائی شد چه گشت
# راحت هستی و رنح نیستی %~% از شما بگدشت وازما هم گذشت
# جبال بارز - نام یکی از یخش های شهرستان جیرفت است و نیز نام کوهی
# ~~است که بین بم وجیرفت قرار گرفته .
# جلفاریا راس الخیمه - در ساحلی جنوبی خلیج فارس و در یکصد وپنجاه
# ~~کیلومتری دوبی یکی ازشیخ نشینهای خلیج قارس را تشکیل میدهد - بین آن دو
# ~~شیخ تشین های شارجه و عجمان قراردارد - این شیخ نشین در مقابل جزیره
~~قشم
# ~~قرار گرفته و از طرف مشرق تا نزدیکی های دریای عمان استداد دارد.
# جنابه - بفتح جیم و تشدید نون در محاذی جزیره خارک از شهرهای قدیم
~~PageV02P351
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0735.png)

# ~~فارس است این شهر درسال 18 بدست عثمان بن ابی العاص ثقفی افتاد .
# جنابه در جنوب سینیز واقع واز مهروبان بزرگتر بوده و بازارهائی معمور
# ~~داشته امروزه آن را گناوه گویند و آن قصبه و بندری از بخش گناوه
~~شهرستان بوشهر
# ~~درشمال غربی این شهر و در *ه1 کیلوستری آن واقع شده - گناوه در حدود یک
# ~~کیلوستری دریا است - مولف فارسنامه ناصری گوید درسال 1295 ه وارد شهر
# ~~گناوه خراب گشتم آثار خرابی نزدیک به نیم فرسخ در کنار دریای فارس دیدم
~~که
# ~~آجر پاره و سنگ و گچ بر روی هم ریخته و بعضی آجرها ناشکسته بود - در
~~کناره
# ~~شرقی این شهر خراب دره پهن عمیقی است که از دریا آمده و نیمهآ بیشتر
~~دایره شهر
# ~~را فرا گرفته که در وقت مد دریا پر آب شده مال التجاره و بار کشتی های
~~بزرگ را
# ~~در کشتی های کوچک گذاشته از داخل این دره بدروازههای شهر میرسانیدهاند
# جویم بنی احمد - قصبهآ مر کزی بخش ms471 ودهستان جویم از شهرستان لاراست
# ~~در 97 کیلومتری شمال شهر لار و 9* کیلومتری جنوب شرقی جهرم واقع شده و
~~از
# ~~راه شوسه بین دو شهرمزبور دو کیلومتر فاصله است .
# حصن مهدی - درچند میلی بالای محلی که نهر عضدی به شطالعرب میریزد
# ~~و در نزد یکی بیان (محل خرمشهر فعلی) واقع بود وچون مهدی خلیفه عباسی
# ~~قلعهای در آنجا ساخته بود باین نام معروف گردید.
# خان مردویه یا مودویه - بنا به گفته مؤلف فا رسنامه ناصری در چهار فرسخی
# ~~مغرب شهرداراب قرارد اشت .
# خبر - مولف فارسنامه ناصری گوید : خفر در اصل خبر بوده یعنی محکم و
# ~~استوار در جنوب شرقی شیراز بین بلو کفسا وسروستان و خواجه و میمند و
~~صیمکان
# ~~مر کز این بلوک را نیز خفر گویند در18 فرسخی شیراز - اسروزه خفر نام
~~یکی از
# ~~بخش های چهارگانه شهرستان جهرم است و مر کز بخش بابانارنام دارد .
# خمایجان - ازدو قسمت علیا وسفلی تشکیل میشد - خمایجان علیا درحوالی
# ~~بیضا ودرساحل یکی ازشعب رودخانه کر واقع بود وخمایجان سفلی ازتوابع
~~اصطخر PageV02P352
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0736.png)

# ~~بشمار سیرفت - اسروزه خمایجان که آن را همایجان مینامند نام یکی از
~~دهستان های
# ~~هشت گانه بخش ارد کان شهرستان شیراز است .
# خنج - مر کزدهستان خنج بخش مر کزی شهرستانلار است ودر . 9 کیلومتری
# ~~شمال غربی لارواقع است - مولف فارسنامه ناصری گوید : در اصل خنگ (بضم
# ~~خاء وسکون نون و کاف فارسی) بوده یعنی گوشهآ بیغوله بعد کاف مبدل به
~~جیم
# ~~شده است .
# خنیفقان - ده از دهستان خواجه بخش مرکزی شهرستان فیروزآباد است و
# ~~در 36 کیلومتری شمال فیروزآباد و « کیلومتری غربی راه شوسه فیروزآباد
~~به شیراز
# ~~واقع است - مولف فارسنامه ناصری این کلمهرا هنیفقان نوشته و گوید فرسخی
~~میانهآ
# ~~جنوب و سغرب زنجیران ( مرکز بلوک خواجه) قرار گرفته .
# خوشناباد - مولف فارسنامه ناصری گوید : خشن آباد در شمال شرقی فرگ
# ~~واقع است و از سردسیرات فارس است و تمام این ناحیه کوهستانی است و از
~~شمال
# ~~بنواحی نیریز ms472 و از مغرب به ناحیه فرگ واز جنوب به طارم و از مشرق به
~~ناحیه
# ~~فارغان محدود است مر کز این ناحیه نیز خشن آباد است در هفت فرسخی شرقی
# ~~قصبهآ فرگ .
# ~~شمال بدریاچه بختگان وازجنوب بدهستان حومهاصطهبانات و از مشرق بدهستان
# ~~رستاق بخش نیریز و از مغرب بدهستان رونیز و جنگل محدود است .
# درده - یکی از محلات یزد است .
# درفارد - (دلفارد) - نام یکیاز دهستان های نه گانه یخش ساردوئیه شهرستان
# ~~جیرفت است - از شمال بدهستان سرویزن و از شرق بدهستان مسکون و از جنوب
# ~~به سبزواران وازمغرب بدهستان بهرآسمان محدود است .
# دشتبارین - مرکز آن غندجان است و ابن بلخی محل آن را درچها رفرسخی
~~PageV02P353
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0737.png)

# ~~جره و 12 فرسخی توج نوشته است بگفته حمدالله مستوفی مردم غندجان بیشتر
~~کفشگر
# ~~وجولاه بودهاند.
# دشتستان - بگفتهآ مؤلف فارسنامه ناصری ناحیه وسیعی از گرمسیرات فارس
# ~~است که از مشرق بنواحی دشتی و از شمال به بلوک خشت و ماهور میلاتی و از
# ~~مغرب و حنوب بناحیه لیراوی کوه گیلویه و دریای فارس محدود است و بندر
~~بوشهر
# ~~سالها است حاکم نشین نواحی دشتستان است- درفرهنگ جغرافیائی آمده سواحل
~~خلیج
# ~~فارس را از بندردیلم تا بندر بوشهر کهشاسل بخش های دیلم و گناوه وقسمت
~~شمال
# ~~غربی برازجان است دشتستان گویند .
# دورق - در کنارشهری بهمین نام قرار داشته و کسانی که بقصد حج ازفارس
# ~~و کرمان به خوزستان میآمدند از این شهر می گذشتند.
# دهبید - دهی از دهستان مرودشت بخش زرقان شهرستان شیراز است و در
# ~~22 کیلومتری شمال زرقان و در » کیلومتری کناره راه شوسه اصفهان به شیرا
~~زقرار گرقته .
# ده گردو - ده ازد هستان صغاد بخش مر کزی شهرستان آباده ودر42 کیلوستری
# ~~مغرب این شهرواقع شده است - مولف فارسناسه ناصری این ده را یکی ازآبادی
~~های
# ~~بلو ک سرحد چهار ناحیه نوشته و گوید در 12 فرسخی شمالی آسپاس مر کز این
# ~~ناحیه واقع است .
# دینور - خرابه های این شهر در ه2 کیلومتری ms473 مغرب کتگاور دیده میشود
# ~~این شهردرقرن چهارم هجری پای تخت سلسلهآ مستقل کرد حسنویه بود - ابن
~~حوقل
# ~~دینور را در این قرن باندازه یک سوم همدان نوشته - مقدسی از بازارهای
~~خوب آن
# ~~تعریف میکند و گوید مسجد جامع آن از بناهای حسنویه است - شاید خرابی
~~این
# ~~شهر بعد از حمله امیرتیمور صورت گرفته باشد .
# رم (یا تنگرم یا تنگارم) - ده ازدهستان بوشکان بخش خورموج شهرستان
# ~~بوشهر است و در: * کیلومتری شمال شرقی خورموج قراردارد .
# رونیز - که آن را رونیز جنگل نیز گویند یکی ازدهستانهای پنج گانه بخش
# ~~مر کزی شهرستان فسا است و از شمال بدهستان خیر و دریاچه بختگان و از
~~مشرق PageV02P354
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0738.png)

# ~~بدهستان های خیر وحوسه اصطهبانات و از جنوب بدهستان حوسه فسا و ازمسغرب
~~بهآ
# ~~بخش سروستان محدود است از آبادی های آن رونیز بالا و رونیز پایین است .
# زرکان - در زمان دولت شیانگاره زرکان که در جنوب قلعهآ ایج بود مقر
# ~~این دولت گردید و جغرافی نویسان عرب درقون چهارم ازاین محل بنام
~~الدارکان
# ~~اسم میبرند - حمدالله مستوفی آن را زرکان نامیده - سولف فارسناسه ناصری
~~از آن
# ~~بنام زرجان اسم برده و گوید در یک فرسخ ونیمی جنوب شرقی خفر است - در
~~فرهنگ
# ~~جغرافیائی ستاد ارتش نیز آن را زرجان نوشته و چنین تعریف میکند . ده
~~ازدهستان
# ~~و بخش خفرشهرستان جهرم در 3/5 کیلومتری جنوب بابانار و * کیلومتری جتوب
# ~~راه شوسه شیراز به جهرم قرار گرفته .
# زپدون ( زیدان) - ناحیه ایست در جنوب غربی بهبهان و آبادیهای آن در
# ~~دو طرف رودخانه قرار گرفته - مر کز آن شهر زیدون است در * فرسخی شهر
~~بهبهان
# سمیره - مر کز بلوک سرحد شش ناحیه است و این بلوک در شمال غربی
# ~~شیراز است و از مشرق یه سرحد چهاردانگه و بلوک آباده اقلید و از طرف
~~شمال
# ~~بنواحی اصفهان واز مغرب وجنوب به نواحی بختیاری وکوه گیلویه محدود است
~~.
# سورو یا شهرو - بندر مقابل جزیره هرموز بود و راه ms474 کاروانی طارم بساحل
# ~~خلیج قارس باین بندر میرسید مقدسی این بندر را در مرزکرمان ذکرکرده -
~~امروزه
# ~~سورو در جنوب غربی بندرعباس و در ه فرسخی آن واقع است .
# شاپور - ازبناهای شاپوراول دومین پادشاه ساسانی است ومرکز کورهای شا پور
# ~~بوده تا اینکه بدست ابوسعید شبانکارهای خراب گردید - در نزدیکی خرابه
~~های این
# ~~شهر تنگ چوگان قرار گرفته که دارای نقوشی از دوره ساسانیان است.
# امروزه شاپور یکی از دهستانهای چهارگانه بخش مر کزی شهرستان کازرون
# ~~است ودرشمال باختری بخش واقع است .
# شایورخواست - در قون چهارم هجری با شهرهای بروجرد ونهاوند تحت تسلط
# ~~حستویه کرد بود ودزقرن پتجم نام این شهر در تواریخ ال سلجوق مکرر ذ
~~کرشده- PageV02P355
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0739.png)

# ~~در سال 9*4 اتابک سنکوبرس این شهر را با نهاوند والشتر متصرف شد - در
~~قرن
# ~~هشتم حمدالله سستوفی شاپورخواست را جزء سه شهر معمور نر کوچک ذ کر
~~میکند
# ~~ابن حوقل این شهررا در12 فرسخی الشترومقدسی درچهارمتونی کرج ابودلف ذ
~~کرمیکند.
# شهرک - ده از دهستان ابرج بخش ارد کان شهرستان شیراز است و در 82
# ~~کیلومتری شرقی ارد کان واقع شده
# صاهک و چاهک- بگفته مولق قارستامه ناصری - از آبادی های بوانات
# ~~است و در ه1 فرسخی جنوب شرقی سوریان که مرکز این بلوک است قرار گرفته و
# ~~امروزه دهی از دهستان مشکان بخش نیریز شهرستان فسا است و در کنار راه
~~فرعی
# ~~تیریز به هرات واقع است .
# صیمکان - مولف قارسناسه ناصری گوید : در اصل سی مکان بوده سپس سین
# ~~را بصاد میدل ساختهاند- از گرسیرات فارس است در جنوب شرقسی شیراز از
~~شرق
# ~~به بلوک جهرم و از شمال به بلوک خقر و میمتد و از مغرب بنواحی بلوک
~~اربعه
# ~~وازجنوب به بلوک قیرو کارزین محدود است این بلوک بسیارتنک وسانند
~~درهایست
# ~~پر از تل و ماهور - امروزه صیمکان نام یکی از بخش های چهارگانه شهرستان
# ~~جهرم ودهستان مخصر بفرد یخش مزبوراست.
# طیب - بروزن سیبشهری یوده میانهآ واسط و اهواز ازطیب تا واسط ms475 18 قرسخ
# ~~و تا اهوازتیز م : فرسنگ بوده
# عسکرمکرم - شهری بوده در محل اتصال نهر مسرقان به کارون و بدست
# ~~مکرم یکی از سرداران عرب ساخته شده و چون اردو گاه او بوده باین جهت به
~~عسکر
# ~~مکرم معروف گردیده - درقرن چهارم شهری بوده دردو جانب نهر سسرقان و
~~بوسیله
# ~~دو چسر که ازقایق های یهم پیوسته تهیهشده بود بیکد یگرمربوط میشد
~~وشهربا زاری
# ~~با شکوه ومسجدی جامع داشت ودرزمان حمدالله مستوفی نیزشهری بزرگ بوده
~~است .
# غندچان - بدشتبارین مراجعه شود .
# فاریاب - دهاز دهستان حومه بخش بستک شهرستان لا راست در 18 کیلومتری
~~PageV02P356
# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0740.png)

# ~~چنوب غربی بستک
# لقال - به بال مراجعه شود
# فتح آباد - ازدهاتی است که شاهیحیی در دوفرسخی بزدآباد ساخته
# فومستان_ ده ازدهستان حومه بخش گاوبندی شهرستان لا رود ر3 کیلومتری شمال
# ~~گاوبندی واقع است- فومستان یعتی محل کشت گندم زیرافوم درفا رسی بمعنی
~~گندم است.
# ~~قرقوب - در نیمه راه شوش به طیب واقع بود سقدسی گوید ازشوش تا قرقوب یک
# ~~سنزل و ازقرقوب تأ طیب هم یک بنزل راه یود - در این شهر پارچه های قلاب
~~-
# ~~دوزی که به قلابدوزی سوستگرد معروف بود تهیه میشد .
# کارزین - ده از دهستان و بخش قیرو کارزین شهرستان قیروزآباد است که
# ~~درم کیلومتری شرقی قیر و در کنار راه قیر یه جهرم و فیروزآباد قرار
~~گرفته - مولف
# ~~فارسنامه ناصری گوید در قدیم قیر بلوکی و کارزین نیز بلوکی دیگر بود
~~وسالها
# ~~است که این دو بلوک درتحت حکومت یک نقراست نام مر کزقیر همان قیر است
# ~~و مرکز کارزین نیز کارزین میباشد .
# کاریان - ده از دهستان هرم وکاریان یخش جویم شهرستان لار است ودر
# ~~42 کیلومتری جنوب غربی جویم قرار گرفته - کاریان حل آتشکده آذرفرن بغ
~~یکی
# ~~ازسه آتشکده معتبر دوره ساسانی است .
# کربال - نام یکی از دهستانهای هشت گانه یخش زرقان شهرستان شیراز
# ~~است - رودخافه کر از میان این دهستان میگذرد باین جهت کربال نامیده شده
~~.
# کره - در چندمیلی فسا برسرراه ms476 سروستان قرارداشت .
# کرهرود - رودخانهای یوده درنزد یکی کرج ابودلف.
# کلار- با کورد بین بیضا و سمیرم واقع بوده - مقدسی گوید این دوآبادی در
# ~~سجاورت یکدیگر قرار داشت - سولف فارسنامه ناصری گوید: کلار دره فرسخی
~~شمال
# ~~کورد است ولی مقدسی آن دو را متصل بیکدیگر نوشته .
# کلخوران - قریه ایست در یک فرسخی اردبیل .

PageV02P357

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0741.png)

# کورستان - با کهورستان یا کافرستان - مولف قارسنامه قارسنامه ناصری گوی
# ~~درزمان قدیم از توابع شبانکاره پوده و پس از آن از توایع خطهٔ‌ لار
~~گشته - د
# ~~مشرق شهر لار قرار گرقته و چهار قریه آباد دارد و یکی ازآنها کشی است
~~که مر ک.
# ~~تاحیهآ کورستان لارستان است - این آبادی بر سر راه بندرعباس یه شیراز
~~قرار گرفت
# ~~پوده .
# کوه بنان - یکی از دهستانهای دوگانه بخش راور شهرستان کرمان است
# گاوبندی - مر کز بخش و دهستان حومه گاوبندی از شهرستان لار ود
# ~~180 کیلومتری جنوب غربی لارواقع است .
# گمبر و یا گمبرون - بندر چرون را که پرتقالی ها در ساحل خلیج فارس
# ~~مقابل جزیره هرموزیتصرف شدند گمبرو یا گمبرون نامیدند و بعدها شاهعباس
~~درایر
# ~~محل بندرعیاسی را بنا نهاد .
# گنبده لمغان - درساحل یکی ازشعب رودخانهشیرین (یا رودخاته زهره یا طاب
# ~~و بر سر راه نوبند گان یه ارچان قرار دآشت و امروزه آن را دو گنبدان
~~گویند .
# گندیشاپور - یا جتدیشا پور از بناهای شاپور اول دومین پادشاه ساسانی اسه
# ~~و بنا به گفته اصطخری در یک منزلی شوشترقرار داشت - این شهردر دوره
~~ساسانیا،
# ~~بر کز حکمراتی خوزستان بود و درزمان خلقای عباسی بعلت داشتن دانشکده
~~پزشک
# ~~معروقیت داشت یعقوبلیث صفاری میخواست این شهر را مرکزحکومت خود ساز
# ~~ولی در سال ه9 2 ه در این شهر وفات یافت و در همان جا مدفون گردید -
~~مقدم
# ~~خرابی این شهر را دراثراستیلای لران وچور و فساد ایشان دانسته - درزمان
~~یاقور
# ~~حموی ازاین شهر اثری باقی نبود - درسال . ه.1 ه فتحعلیخان حکمران
~~خوزستا
# ~~درمحل این شهر قریهای بنام شاه آباد ms477 ساخت که تاکنون باقی است و آن در
~~هشه
# ~~فرسخی شمال غربی شوشتر است .

PageV02P358

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0742.png)

# کورستان - یا کهورستان یا کافرستان - مولف فارسنامه فارسنامه ناصری گوید
# ~~درزمان قدیم از توابع شبانکاره بوده و پس از آن از توابع خطهٔ‌ لار
~~گشته - در
# ~~مشرق شهر لار قرار گرفته و چهار قریه آباد دارد و یکی ازآنها کشی است
~~که مر کز
# ~~ناحیهآ کورستان لارستان است - این آبادی بر سر راه بندرعباس به شیراز
~~قرار گرفته
# ~~یوده.
# کوهبتان - یکی از دهستانهای دوگانه بخش راور شهرستان کرمان است .
# گاوبندی - مر کز بخش و دهستان حومه گاوبندی از شهرستان لار و در
# ~~180 کیلومتری جنوب غربی لارواقع است .
# گمبر ویا گمبرون - بندرجرون را که پرتقالی ها در ساحل خلیج فارس و
# ~~مقابل جزیره هرموز ستصرف شدند گمبرو یا گمبرون ناسیدند و بعدها شاهعیاس
~~دراین
# ~~محل بندرعیاسی را بتا نهاد .
# گنبده لمغان - درساحل یکیازشعب رودخانهشیرین (یا رودخانه زهره یا طاب)
# ~~و بر سر راه نوبند گان به ارجان قرار داشت و امروزه آن را دوگنیدان
~~گویند .
# گندیشایور - یا جندیشا پور از بناهای شاپور اول دوسین پادشاه ساسانی است
# ~~و بنا به گفته اصطخری در یک سنزلی شوشترقرار داشت - این شهردر دوره
~~ساسانیان
# ~~مر کز حکمرانی خوزستان یود و درزمان خلفای عباسی یعلت داشتن دانشکده
~~پزشکی
# ~~معروفیت داشت یعقوبلیث صفاری میخواست این شهر را مر کزحکومت خود سازد
# ~~ولی در سال 290 ه در این شهر وفات یافت و در همانجا مدفون گردید -
~~مقدسی
# ~~خرابی این شهر را دراثراستیلای لران وجور و فساد ایشان دانسته - درزمان
~~یاقوت
# ~~حموی ازاین شهر اثری باقی نبود - درسال . ه . 1 ه فتحعلیخان حکمران
~~خوزستان
# ~~درمحل این شهر قریهای بنام شاهآباد ساخت که تا کنون باقی است و آن در
~~هشت
# ~~قرسخی شمال غربی شوشتر است .

PageV02P359

# ![image filename](./0843MahmudKutubi.TarikhAlMuzaffar_0743.png)

### | تاریخ آل سظفر
# لارکث - جزیرهایست از بخش قشم شهرستان بندرعباس در 12 کیلومتری
# ~~جنوب شرقی قشم .
# لاغر- ده ازدهستان خنج بخش مر کزی شهرستان ms478 لاراست ودر131 کیلومتری
# ~~شمال غربی لارقرار گرفته .
# لیراوی - دهستان منحصربفرد از بخش دیلم شهرستان بوشهر است - مر کز
# ~~بخش بندر دیلم است .
# ماندستان _ همان بلوک دشتی است. مولف فارسنامه ناصری گوید : برای
# ~~آن ماندستان گویند که رود خانه ازمیان آن ناحیه میگذرد و هیچ فایده
~~نمیدهد .
# موغستان - در جنوب شرقی بندرعباس است - ازمشرق بکوهستان بلوچستان
# ~~و ازشمال به میناب واز مغرب وجنوب یه خلیج فارس محدود است مرکز این
# ~~ناحیه زیارت است .
# میمند - قصبه مر کزی دهستان میمند بخش مر کزی شهرستان فیروزآباد
# ~~است و در * 3 کیلومتری شمال شرقی فیروزآباد واقع شده .
# نابند ( نایبند) - ده از دهستان تمیمی بخش کنگان شهرستان بوشهر است
# ~~و در ه8 کیلومتری جنوب شرقی کنگان قرار گرفته .
# مولففا رسنامه ناصری گوید: نابند در قدیم مر کز بلوک مالکی بود پس طایفه
# ~~آل حرم از عربستان آمده بندر عسلویه را تصاحب نموده و آبادی را ازبندر
~~نابند به
# ~~عسلویه نقل کردند .
# ولاشگرد - در پنجاه میلی جنوب غربی جیرفت است .
# هزو - بندری بوده در مقابل جزیره کیش و جاده کاروانی شیراز به کیش تا
# ~~این بندر امتداد داشت .

PageV02P360 ms479