######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T14:46:19.614542+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T14:46:19.614573+00:00
#META# transcription layer pk: 12804
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9735571103211693

#META#Header#End#

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0021.png)

# شکر و سپاس حضرت پروردگاری را که علام غیوب است و ستار عیوب
# ~~کرد و شهسوار آفتاب را در میدان چهارم به جولان آورد. گاه رخسار ماه را
# ~~چون پشت دلخسته ای که شام وصل به سحر کشیده باشد و شب خلوت به روز
# ~~رسانیده2 [خمیده و کمان].4 از کمال قدرت به کواکب اسفید رنگ2 چهرهآ
# # کبود صفت آسمان می آراید که %~% (انا زینا السماء الدنیا بزینة
~~الکواکب5)
# # و از غایت صنعت عارض %~% سفید فام خوبرویان را به خال سیاه آراسته
# ~~می گرداند که
# ~~احسن8 تقویم]   .
# ~~بیافرید خدا خلق را به صورت نیک PageV01P003
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0022.png)

### | مجمع اواریخ حسنی
# ~~روز شیلانت کزو صحن زمین پرمی شود آسمان استاده چون یاساولان در ساوری
# # همتت طوی ملایک کرد در روز خروج %~% در فضاء عرصهآ کون ومکان شش دری
# # هفت خان آمد درآن طوهفتخوان ازشش جهت %~% چارارکان را نوال آمدزیک خوان
~~گستری
# # آسمان زان جاتبرک ساخت از خوانی دوقرص %~% گشت ایمن چون زمین از
~~فکرنانی وزری
# ~~گربگویم قیصر و فغفوراز خدام تست مدح ایشان گفته باشم با چنین دولت وری
# # گر کمال پادشاهی درجهان جسم است وجان %~% از قیاس حد و رسم عقل و حس
~~بالاتری
# # أفتاب فضل حقی ، سایهآ لطف خدای %~% چرخ دنیا را مداری، قطبدین رامحوری
# ~~هست کافر نعمتان راسر پر از سودا ولیک می کند با تیغ هندوی تواین
~~سوداگری
# ~~دشمن ملکت زهر سولشکری بر هم زند  چون گدای پرسه گردازلقمه های هردری
# ~~ز کناری در جهانی دلدلای صفدر سوار وز میان آن دم برآری ذوالفقار حیدری
# # تیغ راند بر زبان (تبت یدا هم اسرهم» %~% گرز گوید آن زمان ویل لهذا
~~العسکری
# ~~آن زمان برهول جان برجسم جوهر ریزدل موزه برپا کفشی و دستار بر سر
~~معجری
# # نی قرم چی دست گیردنی خم زوبینه پای1 %~% تیغ سر کش بسترد از شکل
~~خودومغفری
# # قایدان فتحت آرند از اسیران جوق جوق %~% روبه دیوانت که داردوصفهای
~~محشری
# # دست ها بر پس کفن ms001 درگردن وسر ها به پیش %~% خاک غم بررو نشسته در
~~امیدجان بری
# # ز فلک آید ندا کی خسرو روی زمین %~% و ز فلک آید صداکی آن که برحق
~~داوری
# ~~دولت پیل افکنت زوشاهرخ چون خسروان بیدق تدبیر می رانند و اسب داوری
# # صیت تیغت سداسکندر کشیده گرد ملک %~% تا دگر برناید از یاجوج فتنه سر
~~شری
# # گر عقاب انتقامت بازگردد سوی چرخ %~% نسرطایر را فرو مالد بسان تعدری
# # بهر قطع گردن اعداء جاهت می کند %~% در غلاف حنجره تیغ زبانم خنجری
# # چون کند طوفان نوح حادثه قصدجهان %~% کشتی اهل امان را هم چو جودی
~~لنگری
# # ای جهانداری که ذوالقرنین عالم گیراگر %~% زنده بو دی، بودی از خیلت
~~یکی ازلشکری
# # سالها شدتا که سنجر رفت ونامش زنده ماند %~% از دم فضل مسیحای کلام
~~انوری
# # صد هزارت بندهٔ‌ مملوک پیشت از کرم %~% بر گذشته هر یک از غایاتو جاه
~~سنجری PageV01P004
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0023.png)

# ~~گر بودصدانوری پیشت په مداحی کم است   گرچه هر مر غی ثنای وصف گل گوید
# به باغ %~% با چزبن فضل و کمال و علم ودانش پروری %~% هم چو بلبل کس نگویدو
~~صف گل برگطری
# # پادشاها بندهآ درگاه تو ابن شهاب %~% آمده کرمانیانه تا که دروی بنگری
# ~~هست افلاسی به غایت قرض واقع بیشمار
# ~~کر به قدر همت عالی بیابه تربیت
# ~~تا پری رویان دل اهل نظر غارت کنند
# ~~بر خم زلف عروس دولتت از روی فتح
# ~~سدرهآ عمر تو را بادا صد و ده منتها
# ~~مزین و منور کود.
# ~~به غایت کمال بود.
# ~~شاخ شبابش در نکو ناسی نامی شد [با] ابناء عهد و اقران وقت مخالطت نمود
~~، PageV01P005
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0024.png)

# ~~به کمال پادشاهی و جهانداری و جلادت حرکات و حسن اورتا و لطف محاضرت
# ~~و فرط خردمندی بر چشم و دل اکابر عصر و پادشاهان جهان چنان محبوب و
# ~~شیرین شد که هیچ حل و عقد امور ممالک بی مداخلت و مشاورت این حضرت
# ~~نیست و نتواند بود.
# و هر ms002 روز به قوت جد و معونت عقل پای به درجهٔ‌ رفیع تر می نهد و
# ~~دست اقبال در دولت خانهٔ‌ تازه بر وی میگشاید. «وین هنوز اول آثار جهان
# ~~افروز است».
# و هر سحر از بهار اخلاق بزرگوارش نسیم الطاف زیادت می شود و
# ~~هر شب انوار کواکب نامدار شمایل او شعاع افزون می دهد، تا چنان شود که
# ~~کل اکابر جهان بریگانگی او متفق شوند. و آثار روز بهی در ناصیهٔ‌ ایام
~~مبارکش
# ~~واضح ، وآن جا که اکفا واقران او به چیدن گل لذات از شاخ هوی اشتغال
# ~~می نمودند او در طلب رفعت2 مناصب و ارتقاء4 مدارج جهانداری می پویید.4
### | شعر5
# ~~هرگز نشود مرد به بازی بازی کاول نکند نشاط تیراندازی
# تا به کرم شامل و عقل وافر دلهای خاص وعام را صید کرد و
# ~~ممالک کرمان به پادشاهی و جهانداری آن حضرت مزین و مشرف گشت سالهای
# ~~بسیار باقی باد. طوطی زبان دوست و دشمن را به ذکر خوب خویش گویا
# ~~گردانید تا بر این جمله ترنم می کنند.
### | شعر
# ~~مزین است و مشرف سریر سلطانی ز سایهٔ‌ شه گیتی سکندر ثانی
# ~~غیاث دین6 که تعلم زرای او کردند شهان قواعد شاهی، رسوم سلطانی
# ~~اهو المظفر کز حق برو مقرر گشت به تازه ملک جهان منصب جهان بانی
~~PageV01P006
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0025.png)

# ~~شه زمانه محمد شهی که هست به وجه سزای حضرت او خاح ملیماتی
# # سحاب دست زمان حاتم فریدون فر %~% که پای مرد کف اوست ابر نیسانی
# ~~ستاره جیشی، سعد اختری که تیر فلک   ستوده داور خورشیدفر که طلعت اوست
# %~% یکی اثر ز اثرهای لطف یزدانی %~% به قصد دیدهآ اعداش کرده پیکانی
# # شهی که هیکل رمحش عصای موسی وار %~% به سعی محر حسودش نمود ثعبانی
# # شهی که سایهآ او در خورست گیتی را %~% چنانک در خور چرخ آفتاب نورانی
# ~~لآلی ظفر [و] نصر و فتح را صدفی   جهان پناها در چشم مملکت نوری   به
# هر طریق ز آفات ms003 ایمنی چون نیست %~% رفیق رایت و کوس تو حفظ سبحانی %~% به
# اتفاق ، تو در چشم سلطنت جانی %~% جواهر خرد ورای و حزم را کانی
# # عدو عدیل سواری ز لشکرت نشود %~% که هر گیاه نیارد نمود نعمانی
# # محیط مر کز ملک تو دولت است چنان %~% که هست شامل خیر تو عون ربانی
# علو جلال است اندر آن پایه   سو شهان گردن کشان از آن مالند %~% ز روی
# صدق به خاک ره تو پیشانی %~% که قاصر است از آن وهم و فکر انساتی
# # مدار عالم عدل و سپهر مرحمتی %~% جهان موهبت جود و فضل احسانی
# # دیار خطهآ اسلام را تویی معمار %~% سرای بارگه شرع را تویی بانی
# # جهان گشای و عد و بند قاهری زان است %~% که داستان به جهان هم چو
~~پوردستانی
# # خدای داد شهان را کمال داتابی %~% ولیک ازیشان رسم شهی تو به دانی
# # تویی که لایق چبر و سپاه و مملکتی %~% تویی که درخور اورنگ و دادو
~~فرمانی
# # کتاب خطبهآ هر جمعه را توی فهرست %~% خطاب سکهآ هر نقد را توتی عنوانی
# # اگر ز جود شهان منکران کنند انکار %~% تو روز بذل ، شهان را دلیل و
~~برهانی
# # به روزگار همایونت اهل دانش را %~% چه باشد ار زغم روردر بری
# # ثنا و مدح طلب کن چوعالمت ملک است %~% که ذکر باقی بهرر عایم فانی
# ~~خدا یگانا نظم و ثنا بسی   کردند
# ~~ولی که کرد چنین خدمتی که من کردم
# ~~هی لطافت تازی و پارسی دارد
# ~~به جز مدایح تو لاجرم کنون چا کر PageV01P007
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0026.png)

### | جامع التوریخ حسنی
# ~~ز عندلیب نوایت سخافرست چو کرد به رسم بلبل بر گل، ترا ثنا خوانی
# # اسیر زخم زمانه چودف شدست ، شود %~% که نای بنده ز چنگ زمانه بستانی
# # همیشه تا رخ ارباب فضل نزد خرد %~% به تیرگی حقارت نباشد ارزانی
# # رخ حسود تو بادا به تیرگی چون کفر %~% که روشن است به تو دیدهآ مسلمانی
# اما صفت خلق و خلق این پادشاه که ms004 در کامرانیش زندگانی باد اگر جملهآ
# ~~اصحاب عبارات و ارباب اشارات جمع شوند و دقایق سخن انگیزند آخرالامر
# ~~قلم تحریر بشکنندا و انگشت تقریر بخایند و به عجز اعتراف نمایند.
### | شعر
# همتش بر فلک سواری کرد اختران را زبون خواری کرد
# آفتاب از شعاع او بگریخت شب در آورد و روز تاری کرد
# و مخایی که اگر مزرعهٔ‌ دنیا را به اقطاع به سگ داری دهد در چشم
# ~~مکرمت او آن به وزن سنجدی نسنجد و اگر جملهٔ‌ خزاین قارونی به هارونی
# ~~بخشد در حوصلهٔ‌ قدر کنجدی نگنجد.
### | شعر
# به سامان زو چنان شد کار کرمان که بد در عهد و دور آل سامان
# به گیتی جاودان باداش ملکت همیشه در جهان باداش فرمان
# و عقیدهٔ‌ این پادشاه بزرگوار از اول جلوس در تربیت2 اهل صلاح وتقویت
# ~~دین داری و نصرت دین خدای4 و رونق دین مدی و تربیت علما و تقویت
# ~~ضعفا متصور است. مبدأ آن که پادشاه مطلق شد که تا قیامت باقی باد آن
~~بود
# ~~که چون حضرت سعید مرحوم شاهرخ بهادر طاب مثواه که جد بزرگوار این
# ~~حضرت بود و از پادشاهانی که نظر ولایت داشتهاند و به درجهٔ‌[7] خلافت
# ~~رسیده حضرت سعید مشار الیه بود که این فقیر که صاحب تصنیف این
# ~~تواریخ4 است چند کرت کرامات از آن پادشاه زاهد عابد دیده نظر نمود و
~~PageV01P008
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0027.png)

# ~~این شاهزاده را که تا قیام قیامت دولت در خاندان شریفش باقی باد، به
~~عراق
# ~~روانه فرمود و هرچند در آن ولا رقم قم و همدان و آن سرحد بود اما نظر
# ~~عراقین بود بلکه اقالیم سبعه. چون این شاهزاده به قم نزول فرمود مدتی
# ~~که بگذشت قصهآ حاجی حسین روی نمود. حال آنکه حاجی حسین وپدر او
# ~~بابا حاجی گاوروتی جماعتی بودند که مدت سی سال درمیانهآ عراق و خراسان
# ~~و آذربایجان بودند. قلعهآ گاورو و درگزین همدان را فرو گرفته و با قرا
~~یوسف
# ~~و ms005 اسکندر پسر اوحربها تمودند و تا بابا حاجی زنده بود با همه عالم یاغی
~~بود
# ~~و چون او از میانه بیرون رفت حاجی حسین همان دردماغ مخمر داشت و طمع
# ~~آن داشت که2 چون سایهآ چتر هایون این سلطان عادل آن جا رسید- مانند
# ~~برف که بر قلهٔ‌ کوه باشد و خورشید انور بر او تاید چگونه بگدازد و محو
# ~~شود و به زمین فرو شود - از حاجی حسین و اتباع او نه آثار ماند و نه
~~دیار.
# شا هزاده سلطان اعظم بنفسه شمشیر زن و بهادر است. کسانی که در آن
# ~~جنگ حاضر بودند اوصاف حمیده و ضرب تیغ بران که عمل فرموده تقریر می
# ~~کردند این فقیر در صفت اسکندر ذوالقرنین یافت. دیگر شاهی را این قوت و
# ~~قدرت نبوده. هرچند بهرام گور بهادر بود و بسیار کار کرده اما بدین صفت
~~که
# ~~این حضرت شجاعت می نمایند «از کجا تا به کجا بی بصری نتوان کرد».
### | فیت
# # قصهآ اسکندر و دارا گذشته این زمان %~% سالها بادا سریر دولت این
~~توجوان
# # خادمش بهر ام و اسکندرمطیع ضرب وجود %~% خلق از عدلش همه هستنددرامن
~~وامان
# # پاد باقی سال ها بر تخت دولت بی عدو %~% سایهآ عدلش بمانا برسر
~~کرمانیان
# قصهآ اوصاف این شاهزاده بیش از آن است که به زبان قلم شرح آن توان
# ~~نوشت. شمه ای اوصاف خادمان آن حضرت می رود :
# چون آن حضرت از قصهآ حاجی حسین خاطر عاطر جمع فرمود وقت خروج
# ~~عراق با امیر سعید شمس الدین حاجی محمد غنا شیرین مشورت کرد و رسول
~~PageV01P009
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0028.png)

# ~~امد [و] شد کردا غایب آن عهد خادم سلطانی2 بسته شد.
# حضرت شاهزادهٔ‌ عالمیان از قم به اصفهان آمد تخت مبارک در نقش جهان
# ~~چار سوی زد و چون آثار جهان داری و سلطانی از جبین مبین آن حضرت می
# ~~تابید که تا ابد تابان باد به هرجا که روی می آورد لاجرم چون اسکندر
# ~~همه عالم مطیع ms006 می شدند و خواهند شد ، رسول به سوی امیر شهید آمد.
# امیر در زمان لشکو کرد و در آن زمان حضرت شه در ری نزول فرمود
# ~~و آوازهآ یاغیگری امیر مرحوم حاجی محمد در افتاد و مفسدان کرمان، انگیز
# ~~لشکر کرده به در کرمان آوردن می کردند و حضرت شاهزادهٔ‌ زمان در آن
# ~~زمان در شیراز نشسته نزدیک آنک شیراز بگیرند، که خبر حضرت شهرخیه که
# ~~بنفسه می رسد [رسید].
# حضرت شاهزادهآ ایران و توران گر چه می توانست که [با] هزار سوار
# ~~جواب دو لشکر   چنان بگوید عزت نگاه داشت و گفت من تیغ بر روی جد
# ~~خود نمی کشم. لشکر و مال نیم راه وداع4 کرد و به اختیار با محقر سواری
# ~~وانهآ لرستان شدند.
# چون این شاهزاده این حرمت نگاه داشت [و این راه خدا و خلق و صلهآ
# ~~رحم نگاه داشت2 باری - عز اسمه- روی زمین او را کرامت فرمود [که به هر
# ~~مقام که روی نهد فتح و بصرت پیشواز خواهد بود5] بدان محقر سوار ، که
~~این
# ~~فقیر از عزالدین داروغهآ اردو بازار استماع کردم که هشتاد سوار و پیاده
# ~~بودیم [و شاه آذر بایجان]6 جهانشاه پسر قرا یوسف را خبر شد هشت هزار
~~سوار
# ~~فرستاد که با7 حضرت دست برد نمایند.
### | 6- داخل [ ] از نسخهآ «س». %~% 7  : بر PageV01P010
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0029.png)

# ~~لب
# چون شاهزاده را خبر شد با این سوار محقر مکمل گردید و کاری کرد که
# ~~اگر رستم دستان زنده بودی هزار بار دستش ببوسیدی و در پایش افتادی و
# ~~کمر غلامی بر میان بستی. القصه با این قدر سوار ، این هشت هزار سوار را
# ~~زیر و زبر کرد و قریب مبالغی سوار از بزرگان به قتل آوردند و مبالغی
~~دستگیر
# ~~کردند. اندک مردی از میانه کناره گرفتند و از تیغ و تیر1 فرار نمودند ،
# ~~آن هم به یمن دولت روز افزون بود و افزون خواهد بود.
# بعد از این فتح حضرت جد بزرگوارش دربیست و ms007 چهارم ذوالحجة موافق اول
# ~~فروردین ماه جلالی سنهآ خمسین و شمانمائه روی زمین را به شاهزادهآ زمان
~~-
# ~~که سالهای دراز و قرنهای بی شمار در سعادت و سریر سلطنت باقی و مستدام
# ~~باد - حواله فرمود و خود زیر زمین اختیار کرد ، یعنی :
### | همیت
# دولتش چون دید گردون گفت من پیرم کنون
# گار ملک و دین بدین سلطان ورنا2 می رسد
# القصه در این تاریخ رفتن شاه جهان شاهرخ بهادر ، این فقیر تاریخ گذشتن
# ~~آن حضرت در دو بیت دارد :
### | شعر
# # کی خسرو روزگار ، سلطان شه رخ %~% شاهی که فلک نهاد در پایش رخ
# ~~در رفته زکاف4 و دال ذی الحجه ز هجردر زیر زمین نهفت آن خسرو رخ5
~~PageV01P011
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0030.png)

# # ید کو پسر غیاث الدین برلاس %~% م %~% به او] داروغگی رجوع
# ~~فرموده بود ، و قم و نواحی از قدیم باز مردم آن ولایت داشتند و درین
~~تاریخ
# ~~خواجه محمد قمی حاکم بود.
# و چون از وفات حضرت صاحبقران اندک زمان بگذشت عالم پریشان شد
# ~~و ازهر بن2 سنگی شریری سر بر آورد و برسر هر3 کویی سفله ای7 خروج کرد.
# اول ملک عزالدین لرو جاعت احشام آن نواحی بر امیرزاده اسکندر عمر
# ~~شیخ غلو کردند و آن امیر زاده ولایت همدان بگذاشت و به شیراز آمد پیش
# ~~برادر بزرگ، و امیر زاده پیر محمد عمر شیخ او را گرامی داشت و سیور
~~غامیشی
# ~~فرمود و بعد از خلعت طلا دوز و کمر مرصع واسب و شتر5 و خیمه و خرگاه
# ~~و طبل خانه و قشون که انعام فرمود امارت و حکومت دارالعبادهٔ‌ یزد بدو
# ~~تفویض فرمود.
# و چون امیرزاده مشارالیه به یز سد و هشت ماه در یزد حکومت
# ~~فرمود و خواجه غیاث الدین حافظ که به «حافظ ربی»6 مشهور بود از بیت
~~الحرام
# ~~برسید و در زی مشایخ بود ، او را تکلیف فرمود نیابت7 سلطنت خود بدو
~~تفویض
# ~~فرمود. و او مردی حافظ، حاجی، غازی، مستعد، دانشمند ، صوفی بود ms008 و
# ~~به هفت زبان سخن گفتی و صاحب سیف و قلم بود و بسیار هنرمند و حکیم و
# ~~در رای و تدپیر مملکت داری جالینوس و ابوزرجمهر وقت بود ، و قشون
~~جانباز
# ~~که تمام در روز رزم مرد واسب دیو جامه8 می هوشیدند، در تومان جناب مشار
# ~~الیه بودند.
# و مصنف جامع التواریخ [حسن شهاب یزدی درین تاریخ]1 در سن بیست
~~PageV01P012
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0031.png)

# ~~تاریح جماگت بعد وفات حضرت صاحب قرابی
# ~~و چهار سالگی بود و جر1 تواچی تومان خواجه مشار الیه بود.
# و خواجه پیر حسین تبریزی وزیر و صاحب مال حضرت امیرزاده مشار
# ~~الیه پارهای بدمزاج افتاد و در مال و فرزندان مسلمانان طمع می نمود و
~~از هر
# ~~طریق زمام احوال دراز می کرد. دو نوبت به در کرمان رفت و یک نوبت
# ~~رفسنجان را بگرفت و امیر شیخ نامی را در قلعه بنشانده چون مراجعت په
~~یزد
# ~~نمودند امیر زاده اید کو از کرمان لشکر کشید و قلعه بازستد و آن چماعت
~~را
# ~~تاراج کرد. اما امیر شیخ را با تمام لشکری باز روانهآ یزد کرد. دیگر
~~ولایت
# ~~کوبنان و بافق و بهاباد2 را تاخت کرد و ابرقوه4 و بهابادرا داروغه
~~نشانید
# ~~284) و داخل یزد فرمود.
# ز این حرکات ناملایم که بی خاطو عاطر امیرزاده پیر محمد بهادر می
# ~~کرد ازاو ملول شد و امرا نیز در بند انگیز آمدند که او عجب کسی است ،
# ~~اگر اورا بگذارند چون ازین قوی تر گردد قصد فارس کند .
# حضرت امیرزاده پیر محمد اورا به لطایف حیل به شیراز طلبید . چون
# ~~به شرف ملاقات مشرف شد اورا بگرفت و بند کرد ، و پیش از نزول
# ~~مشارالیه به یزد امیری قدیم داشت اورا امیر تیمور ملک نام بود . اورا
~~به
# ~~امارت یزد فرستاده بود و یزد را بدو داد . تیمور ملک را نیز پیش او
# ~~بگذاشت :
# چون جناب امیرزاده اسکندر را در شیراز بند کرد امیر علی ملک را به
# ~~ایلچی ms009 گری هیش تیمور ملک فرستاد که ضبط یزد کند و امراء اسکندری را
# ~~تمام بگیرد و بند کند و به شیراز فرستد. چون علی ملک بیامد و یرلیغ
~~همایون
# ~~به تیمور ملک داد امر را طلب کرد و خلوت ساختند و فرمان مطاع بدیشان
~~PageV01P013
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0032.png)

### | جامع التواریج حسی
# ~~یمودند ایشان سر به اطاعت در آوردند ، همه [را] بند کرده روانه شیراز
~~کرد .
# و ایشان این جماعت بودند : امیر عبدالصمد وخواجه حافظ و امیر سلطان
# ~~شاه و امیر طوطه و امیر داراب و امیر سیخواجه و امیر یوسف قرجی و امیر
# ~~قادر یزدی1 و طاهر امیر فاضل و مولانا[حیدر ومهتر] حیدر2 فراش و امیر
~~علی
# ~~اصفهانی و خواجه پیر حسین تبریزی وزیر، مجموع را بند کرد [و روانهٔ‌
~~شیراز
# ~~کرد و یزدرا ضبط داد3 .
# ~~و تیمور ملک را طلب فرمود. چون5 امراء اسکندری را در آن گناهی نبود
~~ترحم
# ~~پادشاهانه فرمود و همه را از بند بیرون آورد و هریکی را به میر خود
~~سپرد .
# و برادر را امیر زاده پیر محمد [امیر زاده اسکندرا را] بند کرده روانهآ
~~هرات
# ~~فرمود ، به حضرت شاهرخ بهادر. چون اورا به طبس گیلکی رسانیدند امیر
~~یوسف
# ~~جلیل در سرحد بود [و] از قبل حضرت شاهرخی از اسکندر بند برداشت و اورا
# ~~عزت داشت و طوی داد. هرچه کرد او از نهد بیرون نیامد و اجازت داد باسه
~~نفر
# ~~چهره که همراه او بودندنمدها پوشیده متوجه عراق شدند واز ساغند8 به راه
~~بیابانق
# ~~و نایین متوجه شیراز شد. مردم ساغند اورا خدمتهای نیکو کردند. اما به
# ~~نایین1 که برسید اورا علوفه ندادند و قصد گرفتن او کردند. او از آن جا
~~گریزان
# ~~به راه شیراز روان شد و چنان به شیراز درآمد که اورا کسی نشناخت و
~~پنهان
# ~~بیامد تا به چهل استون10 ، و در بیغوله ای خزید و سر در نمد کشیده کنجی
# ~~گرفت .

PageV01P014

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0033.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی ms010
# چهره امیرزاده پیر محمد او را بشناخت ، بیامد و عرضه داشت کرد که
# ~~حال بدین منوال است . امیر زاده پیر محمد بنفسه1 متوجه او شد. چون
~~نزدیک
# ~~و رسید سکندر در پای برادرافتاد و سر عجز و مسکنت در پای او نهاد .
# امیرزاد[785) پیر محمد مردی حلیم رحیم بود اورا از خاک برداشت و در
# ~~ر گرفت و روی او را به قبله مشرف فرمود و همان زمان به خلعت خاص و
# ~~کمر مرصع و اسب و اسباب سرافراز گردانید. و اورا پیش عیال فرستاد وده
# ~~نفر چهره مقرر کرد که ملازم او باشند و دیگر کسی گرد او نگردد و مدت
# ~~چهار ماه اورا به همین طریق نگاه می داشت .
# و اسکندر تحریک برادر در باب گرفتن کرمان می کرد تا عاقبت امیر زاده
# ~~پیر محمد ترتیب لشکر مود، متوجه تسخیر کرمان شد و قریب سی هزار سوار
# ~~و پیاده از شهر و ولایت فارس ویزد وابرقوه جمع کرده چون به تنگ شکم3
# ~~رسید از قضای قاضی الحاجات دو نو کرتازیک داشت که پسران عطار شیراز
~~بودند
# ~~و ایشان را از درجه عطاری و طبیبی به درجهٔ‌ امارت و سرداری رسانیده
~~بود :
# ~~یکی را حسین شربت دار و یکی[را] علی شربت دار گفتندی ، و حسین شربت دار
# ~~قشون3 سوار گزین داشت و اختیار مملکت فارس فرو گرفته بود و علی شربت
~~دار
# ~~نوابت5 سلطنت داشت و دایم ملازم بود . شیطان غرور دماغ حسین شربت دار
# ~~را مخمر گردانیده ، [در] آن باقشون خود مکمل شده به در خرگه آن
~~شاهزادهٔ‌
# ~~مظلوم آمد و امیرزاده پیر محمد از این حال بی خبر، با ده کس در اندرون
# ~~خرگه آمد و آن شاهزادهٔ‌ جوان فقیر6 را درتیغ بی دریغ گرفت . برادرش
~~علی PageV01P015
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0034.png)

### | جامع التواریخ حسی
# ~~شربت دار1 دایم ملازم بودی خود را برسر آن شاهزاده انداخت و هرچند
# ~~شفاعت درد نشنید و اول برادر را قتل کرد و بعد از ms011 آن شاهزاده را چند
# ~~شمشیر زدو2 به قتل آورد2 به طمع سلطنت شیراز.
# و امیرزاده اسکندر از این معنی خبر یافت ، چنان بی خود شد که مجال
# ~~ابد که جامه پوشد . یک پای موزه پوشید و یک پای3 مجال نیفتاد با پیراهن
# ~~وطاقیه سوار شد و متوجه شیراز گشت، که عیال او آن جابود. چون به شیراز
# ~~رسید خواست که عیالان4 برداردو روی به هزیمت آورد . کلویان شیراز جمع
# ~~شدند. کلو علا دین5 و سلیمان شاه قصاب و خواجه نورالدین کمال و سایر
~~کلویان
# ~~و سرداران نگذاشتند و گفتند که حسین شریت دار عطار بچهآ شهرما است و
~~چنین
# ~~غدری کرده و با ولی نعمت خود این دست برد ننموده و ما اورا به پادشاهی
# ~~خود قبول نخواهیم کرد و با امیر زاده اسکندر بیعت کردند و اورا پادشاه
~~کردند
# ~~و دروازه ها و باروی شهر مستحکم کردند .
# چون دو روز بگذشت خواجه حسین بالشکر فارس برسید که جهت تسخیر
# ~~و محاصرهٔ‌ کرمان یراق کرده بودند لشکری مکمل آراسته بر در شهر نزول
# ~~کردند . دروازه ها بسته و بارو آراسته، و آواز دادند که شهر و مملکت از
~~آن
# ~~اسکندر است. حسین شربت دار غدار را نمی خواهیم. 786] او عطار بچهآ
~~شهرما
# ~~است ، هرگز او را به پادشا هی قبول نمی کنیم . امراو لشکری که این
~~شنیدند
# ~~مجموع را خانه کوچ در شهر بود ، ده ده و بیست بیست می گریختند و در شهر
# ~~می آمدند، چون نماز پیشین شد پنجاه سوار با حسین شربت دار بیش نماند .
# ~~و نیز با آن سهتر سواران گریزان شد و بادو نوکر اورا در احشام بگرفتند
~~به
# ~~شیراز آوردند .

PageV01P016

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0035.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# اسکندر گفت ای بدبخت چرا با ولینعمت این غدر1 کردی گفت تورا باری
# ~~بد نبود که به سلطنت رسیدی!. اسکندر فرمود که تا او را پاره پاره کردند
# ~~و سر او را به هرات فرستاد ms012 و هر دستی2 وهر پایی به شهری فرستادند. و
~~اسکندر
# ~~به اسم سلطانی یافت و بعد از آن او را به سلطان اسکندر خواندند .
# و در آن وقت ابابکر نامی از قبل امیرزاده پیر محمد در یزد بود، و
~~امیردولتیار
# ~~شاه منصور و امیر جانی بیک ، چون این خبر شنود یاغی شدند و یزد و قلعه
# ~~را مستحکم و مضبوط گردانیدند . سلطان اسکندر لشکری آراسته به دریزد
~~قرستاد
# ~~و سرداران4 لشکر امیر عبدالله پراونچی و امیر عیدالصمدهٔ‌ و امیر
~~عبدالرحیم و
# ~~خواجه نظام الدین محمود خوارزمی وامیر کمیای وامیر خضر خواجه وامیر
# ~~درویش محفه چی6 و سایر امرا و لشکری به دریزد آمدند و به محاصرهآ یز
~~دمشغول
# ~~شدند و سلطان امکندر بالشکر فارس سوارو پیاده متوجه تسخیر اصفهان
# ~~شدند
# و در آن تاریخ اصفهان خالی مانده بود و خواجه احمد قاضی صاعد به طرف
# ~~آذربایجان رفته بود و پسر سلطان زین العابدین شاه شجاع که از سلاطین
~~تبریز
# ~~ست7 و او را سلطان معتصم8 نام بود با لشکری آورده، قضاء الله تعاللی
~~این
# ~~دو لشکر در یک روز به حوالی اصفهان رسیدند . سلطان اسکندر در شهرستان
# ~~کنارە9آ زنده رود فرود آمد و لشکرگاه ساخت و سلطان معتصم با لشکر تبریز
~~در
# ~~آتشگاه یورت11 ساختند و هر دو شاهزاده به طمع ملک اصفهان آمده بودند .2
# و سلطان اسکندر کس نزد4 ]خواجه صاعد فرستد که اصفهان را به من ده
~~PageV01P017
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0036.png)

### | جامع آلتوارج حسی
# ~~که برادرم امیرزاده1 رستم در خراسان است و ملک به من می رسد . اگر او
~~بیاید
# ~~بدو دهم.
# ~~خواجه احمد در جواب فرستاد که من از شما بی خبر بودم و مملکت از پادشاه
# ~~خالی بود و من به آذربایجان رفتم و پسر سلطان زین العابدین که
~~پادشاهزاده
# ~~این مملکت است و حق او است اورا آورده ام . اکنون شمادو پادشا هزادر2
# ~~اید ، بایک دیگر محاربه نمایید ، هر که را الله سبحانه و تعالنی کلاه ms013
~~دولت
# ~~برسرنهد و سعادتمند گردد ونصرت قرین شود ملکت از آن او است و من خادم
# ~~و هوادار .
### | شعر
# ~~روز دیگر کین جهان پر غرور یافت از سرچشمهآ خورشید نور
# ~~از دو لشکرگاه آن دو شهر یار بانک کوسو نای آمدهم چوصور
# ~~هر دو شاهزاده لشکر آراستند و صف کشیدند و جنگ مغلوبه روی نمود .
### | شعو
# ~~بر آمد زهر سوی آواز کوس شد از گرد لشکر جهان آبنوس
# ~~دم تیغ بر فرق سر جا کرفت سنانسینهآ مرد مأواگرفت2787
# ~~برست از همه دیدهها پر تیر بلارک روان گشت چون زمهریر
# ~~نمودند گردان به گرز گران تباتاب8 چون پتک آهنگران
# ~~بپیوست جنگیدر آن بوم ودشت که شد کار رستم همه سرگذشت
# ~~جنگ و محاربه ای روی نمود که جنگ رستم واسفندیار و کاربیژن درمجموع کار
~~PageV01P018
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0037.png)

# ~~تاربخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~زارا افسانه گشت . از اول صبح تا نماز پیشین آن محاربه درمیان بود و
~~چون روز]
# ~~به میان دو ننماز رسید3 آن شاهزادهآ مظلوم سعید محروم که به هزار امید
~~از
# ~~مملکت تبریز آمده بود که در مملکت موروتی سلطنت کیرد و بر تخت اصفهان
# ~~سلطنت عراقین، راند بهادران5 و شمشیرزنان در گرم محاربه بودند که مادی
# ~~جوی آب پیش آمد. آن جوانبخت اسب خود را بجهانید، پیش کوبهآ زین اسب
# ~~بر سینهآ بی کینهآ آن شاهزادهٔ‌ آزاده اثری کرد و از اسب درمیان خاک و
# ~~گرد افتاد. جمعی سپاه سکندری رسیدندو سرمبارک آن سرافراز بر یدندو پیش
~~سلطان
# ~~سکندر آوردند 8
# حون لشکر آذربایجان این خبر شنیدند امید از دولت و کامرانی بریدند و
# ~~راه هزیمت برگزیدند و هر کس از گوشهای در خزیدند و آن مال و اسباب
# ~~لشکر آذربایجان تمام دردست لشکریان سلطان اسکندر افتاد ولشکر مملو و
~~خوش-
# ~~وقت شدند و سلطان اسکندر لجامریز بردر اصفهان راند . خواجه احمد صاعد
# ~~دروازه ها در بست و از بارو دست به تیر و سنگ و زوبین کردند ms014 و بنیاد
~~محاربه
# ~~شد و قلعه جنگ در پیوست و سلطان اسکندر به محاصرهآ اصفهان مشغول شد .
# اما قصهآ محاصرهآ یزد
# سه ماه دربندان بود و لشکر سکندری در چهارمنار و اهرستان مقام کردند
# ~~و هر دو سه روز به در شهر می آمدند و سر جنگی می کردند . اما فتح میسر
# ~~لمی شد.
# تا از قضای سبحانی روزی ابا بکر از قلعه جهت مطالعهآ دروازهها و گرد
~~PageV01P019
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0038.png)

# ~~شهر بیرون آمد که گرد دروازه1و بارو بگردد . نو کری قدییمی داشت که
~~امین و
# ~~معتمد او بود و براو اعتماد کلی حاصل، نام او فرخشاه ، و او را قائم
~~مقام
# ~~خود ساخت چون ابا بکر از قلعه به اندرون شهر آمد فرخشاه در قلعه که در
# ~~اندرون شهر بود در بست و پل بر کشید و دروازهآ بیرون بگشاد و کس پیش
# ~~امرا فرستاد . میانهآ روز امیر عبدالله و خواجه محمود خوارزمی سوار
~~شدند و
# ~~متوجه قلعه گشتند .
# فرخشاه ایشان را از دروازهآ قلعه به شهر در آورد وایابکر و دولتیار و
# ~~حانی بیک و دیگر امرا گرفتار شدند . اما جانی بیک خلاص گشته بگریخت و
~~پیش
# ~~سلطان سکندر رفت و امرا و خواجه نظام الدین محمود خوارزمی به ضبط ملک و
# ~~مال یزد مشغول گشتند و ابابکر و دولتیار [را] با ده سردار به قتل
~~آوردند .
### | اما قصهآ اصفهان
# سه سال متواتر جنگ بود . هر سال چون موسم بهار شدی[7888] سلطان
# ~~سکندر لشکر کشیدی وبه محاصره مشغولشدی وسر زمستان رسیدی، از امرا بعضی
# ~~در ورزنه بتشاندی وخود با سریر سلطنت فارس خرامیدی .
# و در سال دوم محاصرهآ اصفهان جمع چهار پادشاه در اصفهان واقع شد6 .
# ~~اول امیر زاده رستم بهادر از خراسان آمد، و دیگر امیرزاد، احمد برادر
~~او ، و
# ~~سوم بایقرا7 که برادر هر دو بود ، و چهارم امیرزاده خلیل سلطان که از
# ~~سمرقند هزیمت یافته برسید ، و ایشان هر چهار از سلطان اسکندر خایف
~~بودند
# ~~و ms015 شیرمرد جگردار پهلوان که تاجیک به آن مردی در روی زمین نبود ،
# ~~مایحتاج این چهار پادشاه سرانجام می نمود و با سلطان اسکندر محاربه می
~~نمود .
# و چون سال دوم بگذشت و لشکر سکندری به شیراز رفتند آن شاهزادگان
~~PageV01P020
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0039.png)

# ~~ذار بج جماعت بعد وقات حضرت صاحب قرانی
# ~~هر سه از اصفهان بیرون آمدند : خلیل سلطان واحمد و بایقرا ، امیرزاده
~~رستم
# ~~در اصفهان بماند .
# ودرسال سیوم چون دیگر باره زمستان در رسیدوسلطان سکندر با سر یرسلطنت
# ~~شیراز مراجعت تمود امیر صدیق را بالشکری در ورزنه بنشاند و امیرزاده
~~رسم
# ~~را دو امیر بزرگ صاحب اختیار بودند: یکی را اصیل بیک و یکی را پیر
# ~~حاجی نام بود . ایشان هر دو در قصد خواجه احمد صاعد بودند و امیرزاده
# ~~رستم را بر آن داشتند که خواجه احمد صاعد را بکشت . چون آن مرد
~~مردانهٔ‌
# ~~یک جهت را قتل کرد1 .
### | شعو2
# پشت سپه گران سواری دارد نه هر که تو بینی اعتباری دارد
# ~~حرکت آمد ، رگ جهالیت که اصل طبیعت مردم آن دیار است قوت گرفت و
# ~~کتابت کردند و قاصدی به ورزنه پیش امیر صدیق فوستادند و او را به
~~اصفهان
# ~~طلبیدند و
# چون امیر مشارالیه بیامد به در شهو رسید باروها رخنه کردند و لشکر را
# ~~در شهر بردند . امیرزاده اصیل بیک و پیرحاجی4 و سایر امرا که خاصگی او
# ~~بودتد به هزار زحمت خود را از شهر به در انداختند و متوجه خراسان شدند،
# ~~و اصفهان مسخر شد . وسلطان سکندر در عراق و فارس مستولی شد و دو نوبت
# ~~عسا کر منصور به در کرمان کشید و PageV01P021
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0040.png)

### | جامع التواریج حسی
# و میان سلطان سکندر وسلطان اویس اید کو به مصالحه قطع شد و هرساله1
# ~~مبلغی مال جهت پیش کش وصد سوار جهت یاساق لشکر می دادند و سلطان
# ~~سکندر هر سال به وروجرد و خرماباد2 و نهاوند ولرستان بزرگ و کوچک
# ~~رفتی وتمام آن حوالی تا ms016 در بغداد و کوه بیستون و تود و رودآور و الشتر4
# ~~و مجموع آن حوالی ایلغار نمودی.
# و در آن تاریخ سال دوم وسیوم سلطنت سکندر مملکت آذربایجان و بغداد
# ~~در تحت ایالت و سلطنت سلطان احمد بن سلطان اویس بغداد بود و میانهآ او
# ~~789) و سلطان سکندر غایبانه محبتی پیدا شد و دایم ایلچیان از طرفین آمد
~~-
# ~~شد گرفتند و پیشکش و بیلاک روانه بود چنان که سلطان سکندر یک نویت
# ~~مهتر منصور فتح4 را به رسالت فرستاده بود سلطان احمد صد هزار دینار
~~کیکی
# ~~به او انعام کرده بود و جهت سلطان سکندر پیشکش گران فرستاد از جواهر
# ~~و طلا و خلعتهای زردوز3 و کمرهای مرصع واسب و استر و اشتر و خیمه و
# ~~خرگاه و سراپرده و سایبان و کندلان ، و از جمله یک سراسب بازین مرصع
# ~~که آن را «کمیت احمدی» گفتندی که جثە1آ او از اشتری کم نبود، و هر7
# ~~شب هجده من جو علیق آن اسب بود که می خورد.
# ~~پیاده و چریک و نامبردار بود و در پنج سال سلطنت سلطان سکندر در تمام
# ~~یورش همراه و تمام معاملات درمیان ، و خود دیده.
# شنو ده کی بود مانند دیده نداند منزل آن کو نارسیده PageV01P022
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0041.png)

# و در اثناء این تاریخ امیر قرا یوسف تر کمان که از غلامان6 سلطان اویس
# ~~بود قوی شده بود و لشکر بسیار بر او جمع شده ، متوجه محاربهآ سلطان
~~احمد شد
# # و آن شاه اصیل مستعد برخاصیت %~% که] مخدوم ومخدومزاده وشاه و
~~شاهزادهٔ‌
# ~~او بود کشت و بر او غالب شد و او را شهید گردانید.3
### | ش
# # که دید بنده که او غدر کرد با سلطان %~% که یافت از ستم و جور روزگار
~~امان
# # که کردبد که نکویافت از حوادث دهر %~% که چیدگل که نه صد خار خورد
~~ازبستان
# # هر آن که رحم ندارد به جای خلق خدا %~% یقین که رحم نیابد ز راحم و
~~رحمان
# # کسی ms017 که حق نمک را نگه نکمی دارد %~% بود هر آینه زن سیرتی نه از مردان
# # و لیک تخم بد آخر بدی بود بارش %~% نه نیک بیند آن5 را که باشد او ز
~~بدان
# این قصه درین محل موقوف، که یک بند قصهآ امیر زاده میرانشاه
# ~~و پسران او عمر و ابا بکر که آن در محل خود نیامد و شرح به زبان قلم
# ~~تواریج نگذشت ، اما درین ولا نیز محل بد نیست. والله اعلم.
# ~~تاریخ امیرزاده میران شاه و پسران : امیر زاده عمر و امیر زاده ابا بکر
# مورخ اخبار چنین آورده که چون حضرت صاحبقران کشورستان از یورش
# ~~هفت سالهٔ‌ شام وحلب وگرجستان و تاتار و آن اقالیم مراجعت فرمود وشهر و
# ~~حصار بیلقان عمارت فرمود و ممالک بر شاهزادگان قسمت فرمود تبریز و
~~آذربایجان
# ~~به شاهزاده میرانشاه و پسر بزرگ او عمر ارزانی داشت ، و امیرزاده ابا
~~بکر را
# ~~بغداد و موصل و دیار بکر8و آن طرف بداد، وعراق و خراسان وری وما زندران
# ~~بدان طریق که شرح او از پیش رفت.
# سلطان احمد بغداد که از پیش حضرت صاحب قران رفته بود به طرف PageV01P023
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0042.png)

# ~~روم واز روم به مصر و شام، چون خبر فوت آن حضرت شنید از شام و حلب
# حمص [790] و حماا وآن ولایت لشکری بیشمار جمع کرد و عزیمت بغداد
# ~~ممود. چون به حوالی بغداد رسید امیرزاده ابابکر به مقاومت بیرون رفت
~~ویک
# ~~دو مصاف هر دو لشکر بایک دیگر بگشتند. امیرزاده ابا بکر دانست که
# ~~با سلطن احمد در نبرد بیرون شد نیمی تواند مود ، بغداد را بگذاشت و
~~پیسن
# ~~برادر و پدر رفت به تبریز.
# چون یک دو ماهی در تبریز بود و امیرزاده عمر بزرگتر و حضرت
# ~~صاحب قران آذربایجان بدو داده بود ابابکر را وجودی نمی تواند نهاد و پد
# ~~نیز با عمر ارادت زیاد داشت. ابابکر طاقت نیاورد و جاعتی با خود بکی
~~گردانبد
# ~~و قصد برادر ms018 کرد. پدر درمیان ایشان درماند و عمر را گفت اگر تو ازین
~~میان
# ~~بیرون نتمی روی قصد هلاک تو دارد و چون من طرف ترا زیاده رعایت می کنم
# ~~قصد من خواهد کرد. عمر گفت صلاح من چیست و کجا روم؟ گفت به اصفهان
# ~~رو و از امیرزاده رستم مدد طلب. اگر او از برادران : پیر محمد و سکندر
~~مدد
# ~~طلبد و لشکر عراق وفارس همراه تو بیایند شاید که دفع او توان کرد.
# امیرزاده عمر به وصیت پدر در شب با جماعت ملازمان خاصه متوجه
# ~~اصفهان شد واز برادر غیبت نمود. برادر آن معنی غنیمت دانست و به
~~استقلال
# ~~سلطنت آذربایجان به دست فرو گرفت و پدر را نیز به4 کنج حضور نشاند’
# ~~امیرزاده عمر به اصفهان آمد. امیر زاده رستم او را گرامی داشت وطویهای
# ~~گران9 کشبد، پیشکش از همه نوعی کرامند کشید و چون قصهٔ‌ حال نیکو
# ~~تفحص6 نود پیش برادران ایلچی فرستاد و باز نمود که ابابکر بد مزاج است
# ~~و او که با پدر و برادر خود این می کند چون، قوت زیادت کند ما را در
~~PageV01P024
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0043.png)

# ~~تارجج جماعت بعد وفات حضرت صاحب قراتی
# ~~عواق و فارس نگذارد. صلاح حال در آن است که لشکر فارس ویزد و ابرقوه
# ~~جمع کنید و اگر از کرمان توانید مدد بستانید و هر سه برادران با
~~امیرزاده
# ~~عمر اتقاق کنیم و برویم و او را از میان بر داریم واگر چنانکه بااین
~~نکنیم او
# ~~آن بکند که در فکر کسی در نیامده باشد.
# چون ایلچیان به فارس ویزد آمدند [و قصه عرضه داشتند هر دو را این
# ~~معنی معقول نمود واز شیراز نیز ایلچی پیش سکندر آمد]1 و اتفاق نمودند و
# ~~لشکر فارس ویزد و ابرقوه جمع شدند و از کرمان صد سوار و پنجاه پیاده
# ~~تخش انداز و رعدانداز فرستادتد و لشکر فارس و عراق در جرفادقان جمع
~~شدند
# ~~و متوجه آذربایجان گشتند.
# چون به ms019 درگزین رسیدند لشکر تبریز با امیرزاده ابابکر و پدر میرانشاه
# ~~در پای قلعهٔ‌ گاورود رسیده بودند ، چنان که میان دو لشکر پنج فرسخ
~~زیاده
# ~~نماند. از طرفین فرود آمدند و آن شب طلایه بیرون کرده پاس داشتند و
# ~~در روز دیگر چون خورشید جهانتاب از مشرق به خطاب ظهور کرد شاه زنگبار
# ~~در حجاب بار پنهان شد.
### | ه
# ~~دگر روز خورشید عالم   شتاببر افراخت رایت ز روی خطاب
# ~~یلان غرق فولاد و آهن شدند  به ناورد کردن تموده شتاب791
### | بیت
# # روز دیگر کین سپهر تیز گرد %~% دشنه بر خون عزیزان تیز کرد
# # صفدران بر بادپایان بر %~% سوار %~% خاک ره با خون خلق آمیز کردد
# پادشاهان قصد خون هم دگر %~% لشکری بر فتح ، دندان تیز %~% کردا
~~PageV01P025
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0044.png)

### | جاسع التواریخ حسی
# القصه چون آفتاب تابان بر بام فلک گردان برآمد ، هر دو لشکر را
# ~~بیم1 جان تب آمد. هر دو لشکر مصاف کشیدند. لشکر فارس و عراق از پل
# ~~آمدند و4 صف کشیدند و صحرای درگزین مصاف گاه شد.
# و این ضعیف مصنف کتاب جامع التواریخ در قشون5 خواجه غیاث الدین
# ~~زدند و گرد و طوفانی شد که جملهآ گردان و پردلان گرد سم ستوران شدند.6
### | شعر7
# # شب و روز یکسان شد اندر جهان ز گرد %~% سم مر کب پردلان
# # ز طوقان چنان8 گشت تاریک روز %~% که گفتی که شب گشت گیتی نروز
# ~~زمین گشت گویی روان بر سما سما شد زمین دگر، برهوا
# ~~سنان مونس سینه های سفید تبر کرد بیرون ز دلها امید
# ~~سهم خدنگ شه پر عقاب جگرها بیالود خوناب ناب
# بانگ کبرکا و افغان کوس %~% به دخمه بلرزید سلطان روس
# ~~در اول گریزان عدوی عراق همی رفت و کم گشت آن طمطراق
# # شده نیمهآ راست از جرم روز %~% که بیرون شد آن سرورکین فروز
# ~~چو شد شاه و زو ماند خیل و سپاه زمین پر زر و نقره شد خاک راه
~~PageV01P026
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0045.png)

# # تاریخ جماعت بعد وفات ms020 حضرت صاحب قرانی %~% 2
# ~~پنجاه هزار خانه احشام تبریزا و تراکمه وکردان بغداد همراه داشت چنان
~~که
# ~~از هر طرف لشکر او سی فرسخ در زیر چهار پای ، و آدمی خرد و بزرگ از
# ~~نقره و گاو وشتر و اسب و استر و هر نوع اقمشه و ظروف و فروش وغیره ،
# ~~غیر از لشکر و سپاه و اسباب ایشان. و از تبریز و توابع ولواحق شهر به
~~شهر
# ~~و موضع به موضع چریک و نام بردار ، چنین مالی و اسبابی در آن دشت
~~درگریز
# ~~باشد و مکنت(؟)2 ، و لشکر عراق و فارس در افتادند و به تاراج وتالان
~~مشغول
# ~~شدند و دست از جنک بداشتند.
# سلطان سکندر به اغرق ابابکر رسید و قمای کلان او را اسیر گرفت
# ~~و او به غایت صاحب جمال بود. او را که یافت خود را باز نیافت و او را
# ~~برداشت. و او برادری داشت از او خوشکلتر3، چنان که در عراق به حسن
# ~~و جال ایشان کسی“ ندیده بود. و خزانهآ خاصهٔ‌ ابابکر همراء سکندر، چون
# ~~چنین طعمه ای یافت درمیان لشکر پراکنده5 شد و متوجه یزد شد.
# مفسدان پیش امیرزاده پیر محمد آمدند وگفتند که سککندر رفت بدان
# ~~عزم6 که در شیراز رود و شما را نگذارد و شیراز را فرو گیرد. پیر محمد
~~از عقب
# ~~او روان شد.7 چون هر دو روان شدند8 و لشکر [2792 فارس ویزد درهم
# ~~شکست نزدیک نماز پسین بود که9 امیرزاده ابابکر عودی با پانصد سوار
# ~~مکمل سرخ پوش خود را بر لشکر عراق و فارس زد.10
# و لشکری هر چه با آن دو شاهزاده نرفته بودند به الجای جمع کردن
~~PageV01P027
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0046.png)

# ~~مشغول بودند ، و امیر زادگان رستم و عمر شیخ1 و لشکر اصفهان به جنگ
# ~~بایستادند و لشکر ابابکر سپاه عراق و فارس در هم کوفتند و در یک نفس
# ~~چندین هزار سرا آدمی را در خاک هلاک انداختند.
# و آن دو شاهزاده تا ms021 روز روشن بود پای بفشردند و چون شب در آمد
# ~~ایشان را پای اقامت از دست برفت و سر خود گرفتند و مال و ارختهٔ‌ چهار
# ~~پادشاه و لشکر عراق و فارس در آن وادی ریخته و مردم هر چه از ضرب تیغ
# ~~خلاص یافتند سر پا برهنه گریخته، کسی7 بود که در نماز پیشین یک دو قطار
# ~~شتر پر بار آنجا“ گرفته داشت غیر از مال خاصه که همراه داشت ، و چون
# ~~آخر روز رسید اگر هر که5 زنده بود برهنه و زخمدار می گشتند.
# اولا این ضعیف که تواچی لشکر یزد بود و یک6 دهجهآ خاصه داشت
# ~~در نماز پیشین به غیر اسب و تیمه و دیگ رگ8 وارخته و اسلحهٔ‌ دهجه
# ~~شش قطار پر بار ، سه کنیزک و دو غلام بر بالای9 شتران الجا گرفته. چون
# ~~آخر روز رسید از دهجه شش نفر کشته افتاده و این فقیر با چهار نفر دیگر
# ~~برهنه و زخمدار درمیان کشتگان بی وقار و خوار افتاده.
# چون شب درآمد هر کس به هر طرف که توانست بیرون رفت و
# ~~این فقیر با بیست و دو کس دیگر همه برهنه و زخمدار قریب پانزده فرسخ
# ~~راه ، همهآ راه حرقین10 اقجه1! و اقمشه وارخته12 و اسلحه ریخته که هیچ
~~کس را
# ~~از دهشت و هول جان قوت نبود که نبمد درست از آن میان برگیرد
# ~~و در پوشد.

PageV01P028

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0047.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب فرانی
# تا هفت روز در کوهها می گشتیم و به غیر علف و بیخ گزر کو هی
# ~~خوردتی چیزی نیافتیم. روز هشتم تا به انکدان1 رسیدیم ، و خدا می داند
~~که
# ~~به چه زحمت به یزد افتادیم و قریب پنجاه هزار آدمی در هلاک افتادند.
~~هیچ
# ~~کس زنده بی زخمی از آن جنگ گاه بیرون نیامد.
### | شعر2
# # چنین است رسم جهان ای پسر %~% خنک آن که گیرد ز دنیا حذر
# # گهی نوش بخشد گهی زهر ناب %~% گهی ms022 گشته معمور و گاهی خراب
# # گهی پشت زین و گهی زین به پشت %~% گهی
# ~~گهی دولت و یخت در عز و ناز
# ~~اگر   عافلی دل منه بر جهان
# # که آخر نه در غصه و غم باند %~% کسی را که روزی به شادی4 نشاند
# ~~بند کرد و به خراسان فرستاد، چنانکه در مقدمه ذکر آن رفت. و محمد
~~سوبدال4
# ~~به یزد فرستاد.
# و دیگر [از وقایع این]
# ~~تیریز[793] هزیمت کرده به راه یزد روان شد.

PageV01P029

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0048.png)

# ~~کرد. و امیر زاده ابابکر نیز کتابت کرد و مقامی طلبید که در آن جا
~~باشد1
# ~~و مقصود یزد ، که هم چنان که به اسکندر داده بود، به او دهد. جواب آمد
# ~~که هر جا خاطرش خواهد برود که در این حوالی جایی که داد اخراجات و
# ~~مصالح لشکر او سرانجام شود نیست.
# به حسب ضرورت از یزد متوجه کرمان شد و در کرمان میرزا پیر ک
# ~~مستولی بود. سلطان اویس اید کو را بر آن داشت که او را به شهر در آورند
# ~~و بر قصر همایون او را بر تخت سلطنت کرمان بنشاندند،
# چون یک ماهی در کومان بود و تمامی امرا مطیع و منقاد او ، روزی
# ~~با سلطان اویس در صحبت شرب مشغول بودند. ناگاه به هزل میان سلطان اویس
# ~~بگرفت و گفت تو بیش ازاینی ؟ ترا از این قصر می توان پرانید2. مصراع3 ،
# ~~چنین باشد کسی کش بخت بر گشت0.
### | بیت4
# گر آید به مویی توانش کشد چو برگشت زنجیرها بگسلد
# سلطان اویس آن مجلس به هزل بگذرانید. چون مجلس به آخر رسید سلطان
# ~~و چون صبح شد در محلات جار رسانیدند که هر جا مردی بود از هفت ساله تا
# ~~هفتاد ساله هر سلاح که باید بر گرفته روی در قصر آوردند.
# ابا بکر با بیست کس در بالای قصر ماند. بنیاد عجز و مسکنت کرد و
~~PageV01P030
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0049.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~و اسباب از ms023 همه جنسی سر انجام نمودند. و مقرر چنان شد که لشکری در هم
# ~~بندند و او را باز کرمان فرستند. چون لشکر سر اتجام شد مراجعت فرمود و
~~به
# ~~ولایت اربعهآ بم آمد. ودر شب کلکدان دروازهٔ‌ نرماشیر ببرید و در شهر
~~آمد و
# ~~بم را بگرفت و اساسی وضبطی نهاد. این خبر به کرمان1 آمد.
### | نظم
# ده آمد دگر ره ابابکر باز شد اندر ولایات4 بم سرفراز
# گرفت آن ولایات وشد تخت او اگر یار گردد به او بخت او
# و گر بخت بر گرددش چون یخست نیاید دگر هیچ کارش درست
# بباید کنون فکر کارش نمود سپاهی بدان جا فرستاد زود
# که تا اونگردد قوی حال وسخت شود یارش اقبال و همراه بخت
# سلطان اویس وامراء کرمان در قلق واضطراب5 افتادند ودر روز تهیهآ
# ~~اسباب لشکر کردند و لشکری جرار خونخوار به اتفاق سلطان حسین بن اید کو
# ~~و امیر پیرکة روانه گودند. در کنار رودخانهآ عسکر و بیدوران مصاف شد
# ~~و چیزی عجب روی کود.
# ابابکر در مصاف به امیر پیرک رسید و کمر اوگرفت[792] و او را از زین
# ~~بر کند و او،ا به قتل آورد و آن لشکر را تار و مار گردانید و [هر که]
~~زنده
# ~~جان برد پیاده و خراب به کرمان آمد، مگر جوقی سوار که به امیر زاده
# ~~سلطان حسین همراه بیرون رفتند به سلامت به کرمان رسیدند. این خبر به
# ~~کرمان رسید.» PageV01P031
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0050.png)

### | جامع التواریخ حسی
# امیر پیر ک قبیلهآ گران داشت. امیر شیخ حسن و بیک حسن و پسر و
# ~~فرزندان و اتباع و غلبه جمع شدند و تعزیت گران بداشتند.
### | بیت
# ~~پیرک بهادر آن که سر آن سپاه بودمیر بزرگ و نایب درگاه شاه بود
# ~~شد کشته او به جنگ ابا بکر و مردمشمجموع در مصیبت و افغان و آه بود
# چون از تعزیت فارغ شدند سلطان اویس با تمام لشکر سوار و پیاده یراق
# ~~کرد و ms024 متوجه بح شد. هم در لب رودخانهٔ‌ عسکر مصاف شد. چون لشکر
# ~~سلطان اویس غلبه بود و دولت او زیاده ، ابابکر را پای اقامت نماند. دست
~~از
# ~~محازبه بداشت و سرخود گرفت و به راه جیرفتا روان شد. و چون بدانجا رسید
# ~~امراء اوغان و جرمای3 و احشام و اعراب لشکری بر او جمع شد و قوت
# ~~گرفت.
# سلطان اویس به جانب جیرفت کشید و در فروند و قریهآ بالا در5 پای6
# ~~بر دامن پشتهآ شعیب نبی مصاف شد و محاربه و مقاتلهای بغایت صعب
# ~~روی نبمود.
### | نظم
# چو دولت نماند به تو آن9 به زور شود شیر درنده عاجز ز مور
# به دولت توان بردکاری ز پیش %~% چو دولت نماند شود نوش نیش
# کسی را که یاور نباشد خدای شود عاجز ار باشد او اژزدهای
# ابا بکر را چون آخر دولت بود ووقت بیامد لاجرم کارش به هم بر آمد
# # و مرکب بختش به سر در آمد و هزیمت نمود ، و آن لشکر %~% که] از هر جا
~~جمع
# ~~آمده از هم فرو پاشیدند10 و هر یک به طرفی بیرون رفتند.

PageV01P032

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0051.png)

# ~~اریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# چنان چه مصنف جامع التواریخ در قصیدهٔ‌ ممدوح در اول چامع گفته :
### | قطعه2
# ~~دشمن ملکت زهر سو لشکری بر هم زند چون گدای پرسه گرده از لقمه های هر
~~دری
# ~~از کناری درجهانی، دلدل-ای- صفدر4سوارو زمیان آن دم برآری ذوالفقار
~~حیدری
# همان روز از عقب او برفتند و هم در راه مردم میر پیرک او را به قصاص
# ~~به قتل آوردند و او را در گنبد شعیب نبی3 دفن کردند و عاقبت درویشان
# ~~نمدپوش او را دزدیده به سمرقند بر دند.
# و سلطان اویس در کرمان به استقلال بماند و سلطان اسکندر در فارس و
# ~~عراق و یزد و ابرقوه و کاشان پادشاه بود، و قم خواجه محمد قمی داشت.
# سلطان سکندر دو سال متواتر قم را محاصره کرد و جابی ms025 نرسید. در سال
# ~~سوم چون از ایلغار وروجرد و لرستان مراجعت نمود- و در آن سال امیر5 قرا
~~.
# ~~یوسف تر کمان سلطان احمد را از میان برداشته و هادشاه آذربایجن شده و
~~به
# ~~نهاوند آمد- و سلطان سکندر درکار بارو و خندق ساختن وروجرد بود و آن را
# ~~شهری ساخت:
# و قرار چنان بود که روز دیگر جنگ شود. امیر5 قرا یوسف خسته شده و
# ~~خستگی [و] مرگ [و] آشوب در لشکر او افتاد و بازگشت و باتبریز رفت[795]
# ~~و سلطان اسکندر از عقب تاد و رودآور و همدان، ایلغار کرد و بعد از آن
~~مراجعت
# ~~مود. خبر رسید که خواجه محمد قمی درد مفاصل دارد و صاحبفراش است، امیر9
# ~~مقسومتر کمان درسلطانیه دم دوستی میزد: خواجه حافظ عرضه داشت سلطان
# ~~کرد که صلاح آن است که سلطان به سلطانیه فرماید و با مقسوم دیدار کند
~~PageV01P033
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0052.png)

### | جامع التواریخ حسنی
# ~~و عهد و پیمان نمایند که با اتفاق امراء متوجه قم شوند2 و به صلاح کار
# ~~آخر شود.
# بر آن مقرر شد و سلطان به سلطانیه رفت و جماعت امیر عبدالصمد وخواجه4
# ~~حافظ و میر یوسف جلیل وعبدالله پروانچی و امیر چولپان شاه با لشکری
~~متوجه
# ~~قم شدند ، و خواجه محمد چون صاحب فراش بود در صلح کوفت و چون به
# ~~ده فرسنگی قم رسیدند ساوری و پیشکش پیش کشیدند و امرا را دز دروازهآ
# ~~ساوه فرود آوردند. اما در دروازهها بسته و برقرار مردم در8 بارو، و خضر
# ~~تیرگر نامی بیرون می آمد و گفت و گویی آورد و ترددة می کرد و مفصود
# ~~آن بود که مرض پای خواجه محمد صحت یابد ، دیگر [بار] بنیاد جنگ و
# ~~محار به نما یند.7
# خواحه محمد حافظ این حال معلوم کرد. دیگر بار8 این ضعیف را پیش
# ~~خواجه محمد فرستاد همراه خضر تیرگر، و سخن آنکه اگر راست می گوید و
# ~~ما سر صلح دارد خواجه مظفر پراهانی که نایب و صاحب ms026 اختیار مهمات
# ~~است - و تمام مهمات مالی و ملکی قم در دامن او بود- او را روانه
~~فرمایند تا
# ~~قرار معاسلات آنچه صلاح طرفین باشد بازدید نماییم.
# بر آن قرار روز دیگر خواجه مظفر را بیرون فرستاد. چون شرف10 پای
# ~~بوس عالی جناب خواجه غیاث الدین محمد حافظ"1 دریافت میانهآ ایشان در
~~قدیم
# ~~حقوق خادم مخدومی بود، بعد از اداء رسالت که در حضور امرا به عرض
~~رسانید
# ~~بعد از آن خواجه حافظ او را به خرگاه خود برد وفصلی چند بر او خواند و
~~PageV01P034
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0053.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~او را سوگند داد به طلاق و مصحف که تا سه روز دیگر قم را بسپارد و
~~دروازهآ
# ~~بن گوش، بدو متعلق بود. شب سم خبر کرد و در صباح دروازهآ ان گوش بگشاد
~~و
# ~~امرا و اشکر را در شهر برد وخواجه محمد و امیر محمود و مهتر شرف که
~~حاکم
# ~~و صاحب اختیار قم بود و دیگر سرداران را در قلعه در بند کشیدند. و امیر
# ~~محمود برادر زادهٔ‌ خواجه محمد به غایت خوش شکل و صاحب جمال بود ، و
# ~~مقصود سلطان سکندر از قم او بود ، و از خوف بدنامی خود را از بام خانه
# ~~بینداخت و هر دو قلم پای او خرد شد2 و در آن مرض وفات یافت.
# و قم هرگز تا این3 تاریخ سم ستور بیگانه ندیده بودند. مال دویست سالهٔ‌
# ~~آن خاندان به دست نواب سکندری3 افتاد چنانکه شیخ العارفین حافظ شیرازی
# ~~فرماید .
### | بهت
# ~~دل بسی خون به کف اورد ولی دیده بریخت الله الله که تلف کرد وکه
~~اندوخته بود
# وآن حضرت قوی حال شد و بنیاد ظلم نهاد و در اوایل هرکار که [796
# ~~می کرد به صلاح ومشورت سلطان اعظم5 شاهرخ بهادر می کرد و از سخن
# ~~و صوابدید او بیرون می رفت. اما در آخر بدمزاج شد و در سنهٔ‌ اثنی عشر
~~و
# ~~مائه خانی6 حضرت ms027 شاهرخیه7 ایلچی فرستاد جهت ترتیب او وصلاح9حال ممالک.

PageV01P035

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0054.png)

### | جامع التواریخ حسنی
# ~~او جواب ایلچی بد گفت و چماقی فوستاد که میانا ما و شما اکنون2 چماق و
# ~~شمشیر است.
# امراء حضرت مثل امیر مضراب و امیر3 علیکه و امیر فیروز شاه و
# ~~سید فخرالدین سبزواری وزیر و دیگر امرا و شاهزادگان ، امیر الغ بیک و
# ~~بایسنغر و ابراهیم سلطان و سیورغتمش ومحمد جوکی مجموع اجتماع کردند تا
# ~~آن حضرت عساکر منصوره را به عراق کشید.
# چون به ری رسید اسکندر را خبر شد. امراء خود را پیشواز5 فرستاد ،
# ~~مثل امیر چلپان شاه6 و عبدالله پرواتچی و امیر فاضل و امیر یوسف جلیل و
~~سایر
# ~~امراء قشون7 ایشان چون به ساوه رسیدند عساکر منصوره در ری بودند. حکایت
# ~~غلیه و عظمت8 لشکر شاهرخیه معلوم کردند. قاصد پیش سلطان سکندر فرستادند
# ~~که غلو لشکر وعظمت لشکر شاهرخیه چنان نیست که ما بدین لشکر مختصر
# ~~توانیم دستبردی نمود. اگر حضرت سلطان بنفسه متوجه شود و لشکر تمام جمع
# ~~شود شاید که مقاومتی تواند نمود.
# سلطان در جواب فرستاد که اگر محاربه نکنند و مراجعت نمایند همه را
# ~~هلاک کنم. امرا که این جواب شنیدند مضطر9 و حیران شدند. نه روی پیش
# ~~آمدن بود10 و نه تهور باز گشتن. با یک دیگر مشورت کردند که ملازم حضرت
# ~~شا هرخ شدن مصلحت11 است.

PageV01P036

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0055.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# امیر یوسف جلیل - چون از آن حضرت به یاغی گری بیرون آمده بود و
# ~~سکندر را ازبند رهانیده روی رفتن نداشت و سر در نمی آورد. او را
~~بگرفتند و
# ~~بند کردند و مجموع سرداران با لشکری که همراه بود به پایبوس حضرت
# ~~خاقانی مشرف شدند. عنایت و تربیت یافتند ، و یوسف جلیل را نیز از بند
~~بیرون
# ~~کرد و عنایت فرمود و از آن معنی هیچ نگفت.
# این خبر چون به سلطان سکندر رسید پشت دولت او بشکست. بنیاد
# ~~اضطراب ms028 کرد و اولاد و احفاد1 امراء همه را قتل کرد ، حتی2 امیر
~~چلپانشاه4
# ~~را سه پسر بود در حد چهار سالگی و پنج شش سالگی ، فرمود که سروپای آن
# ~~فلان بی گناه را گرفته2 و بر سنگ می زدند تا پاره پاره شدند.
### | بیت
# هر که او نیک می کند یا بد نیک و بد هرچه5 می کند ، یابد
# چون او بر آن طفلان رحم نکرد حق سبحانه و تعالی او را یه اعمال و
# ~~نیت خود برسانید.
# القصه حضرت شاهرخ بهادر عساکر منصور بر در7 اصفهان کشید و
# ~~سکندر متحصن7 شد و لشکر همایون به محاصره مشغول شدند.
# و در شیراز کلو بهاءالدین و سلیهانشاء قصاب و بعضی از کلویان
# ~~یاغی شده ، خواستند که شیراز را به حضرت شاهرخی [797] سپارند ، از قبل
~~PageV01P037
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0056.png)

# ~~سحمحم
# ~~سلطان سکندر شیخ محمد سارغ1 وخواجه نورالدین کمال در شیراز بودند.
# ~~اتفاق نمودند وکلو بهاءالدین وسلیمان شاه و متعلقان ایشان را به قتل
~~آوردند و
# ~~شیراز را ضبط کردند.
### | فهت
# شیراز پرغوغا شدست از فتنه چشم خوشت
# توسم که آشوب لبت بر هم زند شیراز را
# چون از دربندان اصفهان دو ماهی بگذشت شیخ محمد سارغ به حضرت
# ~~شاهرخی عرضه داشت کرد که من ایلم وشیراز می سپارم . حضرت شاهرخ
# ~~بهادر جماعت امراء بدین موجب روانه فرمود . امیر فضل الله و امیر
~~چولپان
# ~~شاه زا فرستاد . ایشان چون به شیراز آمدند و روزی چند بر آمد شیخ محمد
# ~~سارغ را حکومت ایشان دشوارمی نبمود . انگیز آن کرد که دیگر باره یاغی
# ~~شود . خبر یافتند او را به قتل آوردند و ریسمان در سر پای او کردند و
~~تنهآ او
# ~~را در تمام حوالی چهاربازار در آن جویها بکشیدند .
# بعد از آن اسکندر را طاقت مقاومت ننماند . بگریخت و در بیست فرسنگی
# ~~اسکندر را نیز بدو داد و او را میل کشید .
# و حضرت شاهرخ بهادر متوجه2 شیراز شد وضبط شیراز نمود و امیر
# ~~مضراب ms029 را ایالت شیراز رجوع فرمود که میر میران بود و متوجه یزد و
# ~~ابرقوه شد .
# چون مقدم همایون به میانهٔ‌ یزد و ابرقوه رسید از شیراز خبر آمد که
# ~~امیر مضراب وفات یافت .
# نشد هیچ کس دهر دون را خدیو اگر بود رستم و یا سام و گیو PageV01P038
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0057.png)

# ~~تاریخ جهاعت بعد وفات حضرت صاحب قرآنی
# در اول پری وار خود را نمود درآخر بود زشت خو همچو دیو
# چون حضرت خاقانی شاهرخی به یزد رسید جهت سلط شیراز حضر ت
# ~~شاهزادهٔ‌ عالمیان سلطان ابراهیم را روانه گردانید1 و خالوی خود امیر
~~محمد
# ~~درویش راحکومت یزد داد وحکومت ابرقوه به امیر فیروز شاه و او از قبل
~~خود
# ~~ترخان آقا را بنشاند .
# و از کرمان امیر حسن به خدمت آمد و پیشکش اورد و پیشتر سلطان
# ~~حسین و خواجه نظام الدین احمد داود را جهت مال آنجا روانه کرده بودند .
# ~~امراء کرمان را اجازت فرمود و روانهٔ‌ خراسان شد .
# سکندر از برادر امیرزاده رستم اجازت طلبید که من کورم و هیچ کار دنیا
# ~~از من نمی آید . اگر رخصت فرمابی بروم و برسر قبر امام سهل علی بنشینم
~~و
# ~~بقیت عمر به طاعت مشغول شوم . او را اجازت داد برسر مرقد سهل علی مقیم
# ~~شد و یک چشمش قدری می دید. چون فصلی بدین برآمد ناگاه برادر بایقرا2 از
# ~~خراسان پیش او آمد . اسکندر اورا گفت که4 ترا به شیراز می باید رفت که
# ~~رسیدن و فتح شراز شدن همان است و امراء من تمام در شیراز اند و همه با
~~تو
# ~~یکی شوند و من نیز از عقب تو می رسم[798]. بدین قرار او را روانه کرد.
# با یقرا چون به حو الی شیراز رسید سلطان ابواهیم لشکر بیرون آورد و
# ~~مصاف دادند . لشکر سلطان ابراهیم غیبت ننمودند و سلطان ابراهیم هزیمت
# ~~یافته ، به ابرقوه آمد و بایقرا پادشاه شد و سکندر در عقب او روان شد.
~~برحسب ms030
# ~~قرار چون به گندمان رسید احشام قشقابی معلوم کردند . او را گرفته پیش
~~PageV01P039
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0058.png)

### | جامع التواریخ حسی
# ~~آخری عزیمت1 عراق کرد .
# چون موکب همایون به ظاهر شیراز رسید بایقرا را مجال مقاومت مآند .
# ~~به پای بوس آمد و حضرت پادشاهزادهٔ‌ عالمیان با یسنغر بهادر او را
~~التماس
# ~~بودند همه را به قتل آورد و فارس را دیگر ضبط نموده به سلطان ابراهیم
~~داد .
# ~~و حضرت کشور گشانی به طرف کرمان نهضت فرمود. چون به رفسنجان رسید
# ~~در عراق قحط بود و لشکر پرا کنده ، از رفسنجان به طرف کوبنان متوجه
# ~~هرات شد ،
# آن حضرت چون بر سریر سلطنت قرار یاقت جهت محاصرهٔ‌ کرمان لشکر
# ~~بیعد2 فرموده ، و از سرداران امیرحسن صوفی ترخان و امیر علیکه و امیر
# ~~ابراهیم جاکو، و موسی رگ مال و امیر غنا شیرین2 و سایر امراء قشون باسی
# ~~هزار سوار [به] محاصرهآ کرمان روانه فرمود .
# و چون به در کرمان آمدند پنج ماه آن گفت و گو درمیان بود ، و کرمان
# ~~حصن حصین، و خندق سی گز به آب رسانیده و مردم سلطان اویس همه یک
# ~~جهت، و به جنگ مطلق امکان گشادن نه- ، و هر چند لشکر غلبه بود ، و این
# ~~فقیر تواچی لشکریزد وابرقوه بود و چهار صد و پنجاء مرد تخش انداز ورعد
# ~~انداز آورده و هر چند کوشیدند به هم ننمی رسید ، بلکه از یک سر تیر کسی
# ~~قوت رفتن پای بارو نداشت .
# حصاری بر آورده سر در فلک تک خندقش بود پشت سمک
# همه مردم جلد یکرو درو %~% به مردی8 مودند پیکار نو
# القصه به جنگ و کوشش به هم تسخیر می شد9 و هر چند که لشکر PageV01P040
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0059.png)

# ~~تاربخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~بیرون غلیه بودند از دروازهٔ‌ پای غار تا برابر دروازهآ نحیران بیشتر
~~نداشتند .
# ~~از مرد کان2 تا الله اکیر خالی بود. اما جهت رعایا که در زحست بودند
# ~~سلطان ایل شد و بیرون آمد2 ms031 و با امرا بیعت کرد .
# اول با امیر حسن صوفی در دروازهآ فریزن ملاقات کردند و عهد و سوگندشد.
# ~~روز دوم با امیرزاده علیکه در دروازهآ سعادت ملاقات کرد و بیعت شد .
~~رور
# ~~سوم با امیرزاده ابراهیم جا کو ملاقات شد و بیعت کردند. بعد از آن چنان
~~قرار
# ~~شد که امیر شیخ حسن با امراء به حضرت خاقانی شاهرخی روند و بعد از آن
# ~~سلطان اویس [ه79) برود . کرمان امن2 و استقامت یافت.
# لشکر خراسان به اتفاق امیر شیخ حسن روانهآ دارالسلطنهٔ‌ هرات شدند و
# ~~بعد از شش ماه سلطان اویس به راه سیستان روانهآ دارالسلطنه شد . چون به
~~بایهٔ‌
# ~~سریر اعلنی رسید و سیورغامیشی یافت و انواع تربیت و عنایت پادشاهانه
# ~~دربارهآ او فرمودند حکم شد که او باز کرمان آید .
# در این حالت از سمرقند حضرت پادشاهزادهٔ‌ عالمیان امیرزاده6 الغ بیک
# ~~رسید . گفت سلطان اویس را چرا زنده گذاشته اید ؟ و سر او را که موی
~~نغوله
# ~~بسته بود تراشیدند و دانه های در که در گوش او بود بیرون کردند و او را
# ~~روانهآ سمرقند کرد و حکم شد که امیر موسنی رگ مال بیاید و باروی قلعهآ
~~کرمان
# ~~را بکند و اتباع سلطان اویس خرد و بزرگ سوار و پیاده به خراسان
# ~~روان کند .
# و پنج ماه در کرمان بود . بعد از آن امارت و حکومت کرمان به اسم
# ~~و لقبء امیر اعظم غیاث الدین غنا شیرین8 مقرر شد وآن حضرت به کرمان
~~PageV01P041
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0060.png)

### | جامع التواریخ حسی
# ~~آمد و چون مردی پاک بود و دیندار مدت سی سال آن مملکت در تحت
# ~~تصرف نواب آن حضرت و فرزندان او بود .
# و ممالک خراسان و عراق و ماوراءالنهر تمام در تصرف نواب حضرت
# ~~سلطنت ناهی شاهرخی آمد و
# و کرت اول که متوجه آذربایجان شد قرایوسف در حیات بود . چون آن
# ~~حضرت به سرحد آذربایجان رسید قوایوسف وفات یافت و آن مملکت در تحت
# ~~تصرف ms032 در آمد . و چون به تبریز رسید و آن ولایت مسخر گشت جهت ضبط مال
# ~~وامانی1 تبریز خواجه وجیهالدین2 سمنانی و خواجه شمس الدین عراقی مقرر
# ~~قرمودند وحضرت خاقانی به ییلاق قره باغ فرمودند .
# و از پسران قرایوسف ، سکندر خود را یک دو نوبت به لشکر شاهرخیه
# ~~د ، اما :
# چو قطره بر ژرف دریا بری به دیوانگی ماند این داوری
# ~~بازنده پیل پشه چو پهلو همی زند گرجان به باد بر دهد الحق سزای اوست
# بعد از آن گریزان به قلعهآ النجق رفت وامیرزادهٔ‌ اعظم  جهانشاه در
~~قلعهٔ‌
# ~~قپلان بود و اسفندیار در بغداد بود . حضرت شاهرخی فصل تابستان در آن
# ~~دیار آسایش یافت وچون اول پا ییز شد متوجه عراق وخراسان شد .
# بعد از5 دو سال دیگر باره عزیمت تبریز فرمود و باز آن ولایت را مشرف و
# ~~مزین فرمود و امیرزاده6 اسکندر در قلاع متحصن بود.
# دیگر باره مطالعهآ آن دیار فرمود و در اول پاییز دیگر مراجعت نمود و
# ~~در کرت آخر [که] دیگر باره بدان دیار فرمود، اسکندر متواری بود و روز
~~خود
# ~~را برگوشهای در خرابی می کرد . در خاطر آن حضرت چنان آمد که از
~~PageV01P042
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0061.png)

# ~~تاریخ جاعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~برادران امیرزادها سکندر یکی را به ملطنت آن دیار مقرر فرماید .
~~امیرزاده
# ~~جها نشاه در قلعهآ قپلان بود و رقم بر او زده شد .
# امیر غناشیرین و امیر چقماق شامی و امیر شمس الدین حاجی محمد بن
# ~~غنا شیرین را باسی هزار. 80] مرد به طلب او روانه کردند . چون
# ~~به یک منزلی قلعه رسیدند حضرت امیر سعید شهید شمس الدین حاجی محمد با
~~پدر
# ~~خود و امیر چقماق گفت اگر ما با این لشکر به پای حصار رویم او بترسد و
# ~~بیرون نیاید . شما در این مسنزل ساکن باشید تا من با دو چهره به ایلچی
~~گری
# ~~بروم و او را بیا ورم . بر آن قرار شد .
# امیر مشارالیه باسه ms033 نو کر روانه شدوبه قلعه آمدو سه روز بااوصحبت داشت
# ~~و او را به شرف بساط پای بوس حضرت خاقانی آورد و تربیت و عنایت
~~پادشاهانه
# ~~یافت واو را به سلطنت آذربایجان مقرر فرمود و به خلعت پادشاهی مشرف شد
# ~~و سوگند خورد و عهد کرد7 که هرگز تیغ بر روی آن حضرت و فرزندان و
# ~~فرزندزادگان آن حضرت نکشد و هنوز تا این تاریخ پادشاه است .
# و حضرت اقالیم پناهی به خراسان و عراق مراجعت فرمود و از سر
# ~~استقلال به سلطنت ایران و توران مشغول شد و از هیچ طرف یاغی و منازعی
# ~~نه. خود به طاعت و عبادت مشغول بود و امراء دولت و وزراء کافی به تخصیص
# ~~خواجه پیر احمد خوافی2 در ضبط و نسق ممالک درکار.
# تا چنان که در مقدمهآ تاریخ ذکر آن رفته ، توشقان5 ئیل موافق سنهآ
# ~~خمس و اربعین ومائهآ خانیه، مطابق سنهآ خمسین و شمان مائه، که حضرت
# ~~سلمطان اعلم اعدل اکرم غیات الحق و الدنیا والدین سلطال محمد به مشورت
# ~~امیر اعظم شعس الدین حاجی محمد از قم به اصفهان آمد و بنیاد آشوب
# ~~و گفت وگوی در عراق پیدا شد ، حضرت خاقانی شاهرخی معسکر همایون در
# ~~حرکت آوردة و متوجه عراق شد.

PageV01P043

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0062.png)

### | جامع التواریخ حسی
# چون به ری رسید حضرت غیاثالدین محمد با معسکر منصور به شیراز
# ~~رسیده [مقام] فرموده بود. خبر رسید که حضرت خاقانی بنفسه می رسد
# ~~چنان که در اول جزو ذکر آن حضرت رفته و لشکر و مال بگذاشت و
# ~~نا محقر سواران که عدد آن هشتاد نفر بودند و ایشان را لقب «جانباز»2
~~نهاده ،
# ~~متوجه لرستان شد، و آن شرح در جزو اول کتاب در آمده، مکرر نمی
# ~~توان دردن.
# القصه در روز نوروز ابتداء سال  شقان ثیل. موافق سنهآ خمس و
# ~~اربعین و مائه خانیه- حضرت خاقانی در ری به جوار رحمت حق واصل شد
# ~~چنان که در مقدمهٔ‌ تاریخ گفته شد ms034 ، و سریر سلطنت بدان شاهزادهآ صاحب
# ~~کمال ارزانی فرمود. رحمة الله علیه:3
# این خبر چون به شا هزاده رسید از سرفراغت و استقلال با سرتخت و مملکت
# ~~موروثی آمد و عراق زمین از دولت آن حضرت نشو ونما یافت ، و چون به قم
# ~~رسید از اطراف و جوانب بهادران و سرداران به پای بوس سریر اعلی مشرف
# ~~می شدند و عنایت و تربیت پادشاهانه می یافتند. تا مو کب همایون به
~~اصفهان
# ~~نزول فرمود به طلب امیر اعدل شمس الدین حاجی محمد غنا شیرین" فرستاد.
# امیر سعید مرحوم یراق کرده متوجه شد و در گندمان به شرف پای
# ~~بوس مشرف شد. حضرت سلطانی تتمام اختیار حل و عقد ممالک[801) در
# ~~قبض کفایت آن امیر سعید نهاد و او را امیر امیران و سرداران ایران
~~گردانید
# ~~و متوجه تخیر شیراز شد PageV01P044
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0063.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# و در آن تاریخ در شیراز امیرزا عبدالله از فرزندان سلطان ابراهیم بن
# ~~میرزا شاهرخ پادشاه بود و لشکر سلطانی بدان نواحی رسید. او نیز لشکر
# ~~فارس مقابل آورد و مصاف شد. اما چون سایهآ چتر همایون بر آن عساکر
~~تابید
# ~~در حملهٔ‌ اول لشکر فارس هزیمت کردند. امیرزا عبدالله و دیگر امراء او
~~را
# ~~دستگیر کردند و حضرت بر سریر سلطنت فارس اشتغال یافت و آن مملکت را
# ~~به شرف سعادت مشرف و مزین فرمود و آن زمستان در فارس به عشرت
# ~~مشغول بود.
# و در بهار لوی ثیل2 سنهآ ست و اربعین ومائه خانیه عسا کر منصوره را
# ~~به طرف همدان و ری نهضت فرمود و از طرف آذربایجان امیرزا جهانشاه
# ~~بن امیر4 قرا یوسف با پنجاه هزار سوار به حوالی همدان آمده بود به قصد
# ~~تسخیر عراق، و از سمرقند امیرزا الغ بیک و پسر کوچک او امیرزاده
~~عبدالعزیز
# ~~به خراسان آمدند.
# و حضرت پادشاهزادهآ عالمیان جلال الحق والدنیا [والدین] بابو بهادر خان
# راه عزت هرات را بگذاشت ms035 و به استرآباد رفت.
# چون حضرت سلطان غیاث الدین سلطان محمد به اول لرستان رسید در
# ~~مزار خواجه حسن ماضی و لشکر جهانشاه در دو منزلی نزول فرموده، امیر
~~اعظم
# ~~به صلاح آورد ، و میان ایشان بیعت رفته بود ، و جهانشاه از سخن امیر
# ~~مشار الیه بیرون نمی رفت. باز به آذربایجان رجعت نمود.

PageV01P045

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0064.png)

# و امیرزا الغ بیک به هرات رسید ، در1 ضبط مال و ملک بود ، و [بابر
# ~~به طرف سبزوار به ولایت خراسان رفت.
# پار علی پسر میرزا2 اسکندر قرا یوسف در قلعهٔ‌ نرهتویه3 در بند بود ،
# ~~خلاص یافته آمد و هرات را بگرفت و پادشاه شد. امیرزا الغ بیک به سمرقند
# ~~رفت وحضرت بابر خان به هرات شد و یارعلی را بگرفت و به قتل آورد و
# ~~باز در هرات وخواسان مستولی شد.
# و حضرت سلطان محمد باز به سریر سلطنت فارس آمد و امیر شمس الدین
# ~~حاجی محمد باز به کرمان رفت.
# چون اول سال ئیلان ئیل3 موافق سنهآ سبع و اربعین و مائه5 خانی [شد
# ~~سلطان محمد به طرف اصفهان عسا کر منصوره روانه کرد و اسیر شمس الدین
# ~~رجوع بود.
# و از طرف خراسان حضرت سلطان اعظم اعدل اکرم بابرخان معسکر8
# ~~جرد9 جام این دو لشکر مقابل شدند. لشکر حضرت امیر زاده بابر خان 80
~~PageV01P046
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0065.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~هریمت نمودند و سلطان غیاث الدین محمد و امیر شمس الدین حاجی محمدا را
# ~~ایلغار کرده به هرات رسیدند و ولایت هرات و خراسان فرو گرفتند و به ضبط
# ~~امور مشغول شدند و تا دهم ذی الحجهآ این سال در هرات بود ، و حضرت
# ~~امیر زاده پابر خان در استراباد ، و لشکری بر2 او جمع شده.
# حضرت سلطانی امیر شمس الدین حاجی محمد را با دیگر امرا و عساکر
# ~~روانه کرد، و در نیمهآ ذی الحجة از هرات روانه شدند، و مدت چهار ماه و
~~نیم
# ~~در مرو ms036 و سرخس و آن حوالی از عقب حضرت امیرزا بابر سلطان می گشتند
# ~~تا در روز پنج شنبه دوم ربیع الاخر سنهآ اثنی وخمسین5 و ثمان مائه در
~~سرحدة
# ~~استراباد در مشهد7 راز حضرت امیرزاده ابوالقاسم بابر بها در خال
# ~~بالشکری جرار برسید و هر دو لشکر مصاف کردند. این کرت لشکر عراق
# ~~هزمت یافت و امیر مغفور حاجی محمد در میانهٔ‌ جنگ شهید شد و سر او را
# ~~پیش حضرت ابوالقاسم بابر بهادز خان آوردند. و دیگر نوکران وفادار که
# ~~با آن امیر سعید وفاداری نبمودند گرفتار شده بودند، مثل امیر بابا حسن
~~بن
# ~~یوسف جلیل و امیر پیرزادأ و امیر سلطان شیخ وامیر حسن لر والا10. امیر
~~پیرزاد
# ~~را ابو القاسم بابر1 بهادر خان به جان امان داد وامیر حسن لر لطیفه گفت
~~و
# ~~خلاص شد ، و آن جماعت دیگر را به قتل آوردند.
### | ت : اثنی وشین، صحیح اربع و خمسین است.

PageV01P047

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0066.png)

# # 55 %~% جامع التواریخ حسی
# و از خاصان امیر حاجی محمدا خدای بردی که (الله بردی» مشهور بود
# ~~و مرتضی قورچی2 و   پادشاه اختهچی و حافظ ترکان4 و دیگر بهادران
# ~~حاجی محمدی را به قتل آوردند. چنانچه شاعر در این معی می گوید4 :
# ~~که ای مرد پردخته6 سر را ز باد بجز مرگ را کس ز مادر نزاد
# ~~فراوان غم و شادمانی شمرد برفت و جهان را به دیگر سیرد
# چون این کمینه که مصنف این جامع التواریخ است ، حسن بن شهاب
# ~~شاعر منجم ، چهارده سال در رکاب آن شهریار بود و از دولت او بسیار
# ~~حکومت کرده و نعمت خورده ، مرثیه ای گفته. این است که نوشته
# ~~می شود :
# مرثیهآ امبر شمس الدین حاجی محمد کومانی7
# ~~ای فلک کاری بکردستی که نتوان کردیاد دادمیخواهم زدستت پیش حق هر لحظه
~~داد
# # شادی خلقی به غم دردی میدل راستی %~% زین غمت بادانصیب و کم شوی
~~ازدهرشاد
# ~~پشت جاه و دولت خلق جهان بشکسته شدبشکند پشتت بدین ms037 سانگر بسازد. ...1
# # عالمی برهم زدیزین ماتحم جان سوزخلق %~% بسته کردی کاردرویشان که بودی
~~بر گشاد
# # باد قهرت در چمن سرو روانی را فکند %~% کزروانی در قدومش صد
~~غبارازسرنهاد PageV01P048
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0067.png)

# ~~تاریخ جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# # شمس دین1 حاجی محمد سرورخسرونشان %~% آن که از عدلش خلایق بود درامن
~~وامان
# # روی گردون گشت ازین اندوه واین غم نیلگون %~% عقل پیدا کردازین اندیشه
~~انواع جنون
# # عالمی پرفتنه گردید و جهازیشد خراب %~% رفت از دلهای مردم جملگی صبر و
~~سکون
# ~~چرخ کژ2روگر چه این بازیچه پیدا کردباز
# # زین خبر دلهای مردم خونشدوزین ر هگذر %~% همچوبارانی کزابر آید روانی
~~شد برون
# # در عراق وفارس هر کس را که شد معلوم حال %~% زآتش این ماتم کبری دلش
~~گردید خون
# # از که نالم وین شکایت از که جویم چونقضا %~% بود از امر الهی، نی ز چرخ
~~واژگون
# ~~تا که دولت بودبرد ازجملگی گوی مراد
# # آه وحسرت هرزمان ازدل بر آوردن چه سود %~% چون قضاء بدشدآن سردار مارا
~~رهنمون
# # در بهشت خلد یارب باد جایش جاودان %~% گرچه اندر جنت آباد ست جای او
~~کنون
# # میر با تدبیر و رای و شهریار بحر و بر %~% حاکم باعدل و داد و سرور
~~نیکو سیر
# # جملهآ ایران زمین در ماتم آن شهریار %~% خوندل کردهروان ازدیده ودل بر
~~دیار
# # خانهای نبود که در ایران زمین ازاین خبر %~% نیست اندر ماتم وخلقش
~~نگردیدند خوار
# # آن رعیت پرور عادل دل نیکو ضمیر %~% آن مظفر فر یوسف شکل کیخسرو سوار
# # حاکمی4 درد رعیترا چوافلاطون حکیم %~% شهر یاری5ضبط لشکر را چو
~~اسکندروقار
# # گشت از اوظاهر کرامات   6کردن است %~% یافت کام دل فراوان، راند و دولت
~~بیشمار
# ~~قاسم عمرش دریغا در قلم کسری تمود
# ~~از چهل بگذشته و پنجاه کرده ناتمام
# ~~روح قدسی خواست تا با روح او گیردقرار
# ~~رفتو زاو نومید شد خلقی دریغ از رفتنش
# # میر با صبر وقناعت صاحب خلق وحیا %~% آن که درایران ندیده مثل او کس،
~~پیشو
### | ملد %~% 4 ms038 PageV01P049
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0068.png)

### | جامع التواریخ حسنی
# ~~سوز این اماتم ز دلهاکی روددرماه وسال تابود جسم وجسدها باشد آن اندر
~~خیال
# # یاد اوضاع ملیحش2 هر که آرد در ضمیر %~% یا ز قد و قامتچون سروویاحسن
~~وجمال
# ~~شمهای احوال4 آن سرور چو آید یاد کس ز آتش حسرتشود سوزان وافتددر ملال
# # صد دریغ وآه هر دم در فراقش می زنم %~% نیست طاقت بیش ازین9 دل راونی
~~جان رامجال
# ~~رفتنش در جنگ بابر ابن بایسنغر فتاد بعداز آن کش داد در جنگ فرح جرد
~~انفعال5
# ~~مردمش یاری نگردوهر یک از سوی گریخت او بمانده درمیان حرب و ضرب وقیل
~~وقال
# ~~کرد کار رستم دستان میان آن گروه لیک چون دولت نماندش محوشد ذره مثال
# ~~وز آدینه ربیع الآخر از ماه عرب در دوم ازسال هجری رفته ضادونون ودال
# ~~میر مرحوم شهید رفته ناگاه از میان تلخ کرده عیش عالم خاصه بر کرمانیان
# # یاربازفضل خودش درجنت المأوی بدار %~% یا رب افعال بد او را میاور در
~~شمار
# ~~یارب ازچیزی کزوصادر شدهاز روی جهلخلق وحلمش جبراو فرمای وازوی در گذار
# ~~یارب آن ساعت که بخشی مرشهیدان را عطا زان عطابر روح اوسردر کش و رحمت
~~ببار
# # یارب آن وقتی که براهل زمین رحمت کنی %~% غرق گردانی به رحمت روح پاک
~~نامدار
# ~~یارب آن دم کز کرم جان خلایق گستری  نعمت دیدار گردانی نصیب6 شهریار
# ~~هر نفس کزعمرآن سردار ایران گشت کم باد قرنی بر مزید عمر میر بختیار
# ~~عدل قلدرویش عادل دل بماند قرنها تاتواندبود هردرویش ومسکین[راآمدار7
# ~~بندهآ خاص ز دربارش حسن ابن شهاب آن که اندر جملهٔ‌ حالات بود اندر
~~میان
# از قضای ربانی و سیر کواکب آسمانی چون آن امیر سعید شهید [شد] سر
# ~~و را پیش حضرت اعلی بابر خان نهادند و آن حضرت به عیش و حضور مشغول
# ~~بود. و در آخر این روز حضرت سلطان محمد با سیصد سوار ایلغار کرده [804]
# ~~برسید و خود را بر آن لشکر زد ، لشکری غافل- و ms039 تالان و تاراج وافر
~~یافته.
# ~~هر کس به حال خود گرفتار و نزدیک شب شده و هیچ کس گمان نبرده که
~~PageV01P050
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0069.png)

# ~~تاریج جماعت بعد وفات حضرت صاحب قرانی
# ~~با سلطان محمد محقر سواری همراه است. هزیمت کردند و حضرت بابر خان از
# ~~میان بیرون رفت و باز لشکری که در چاشتگاه اسیر بودند و برهنه و تالان
~~زده،
# ~~باز به تالان و تاراج لشکر امیرزا بابر خان مشغول شدند و از این طرف
# ~~لشکر عراق که از جنگ گاه گریزان شده بودند به اردوی حضرت سلطان محمد
# ~~رسیدند و تمام بنه و اردوبازار تالان و تاراج کردند. الله اکبر از قدرت
# ~~کردگار که در یک روز اردو و مال سه پادشاه که صد هزاران2 تومان از
# ~~نقد واقمشه و چهارپای [بود] چنان تالان و تاراج شد که هیچ کس نداند3
# ~~که کجا رفت و که برد.
# و سلطان محمد [با] محقر سواری به طرف عراق روان شد و امیرزا بابر خان
# ~~باز به استاراپاد رفت و امیرزا علاء الدوله بن بایسنغر از کابل به هرات
~~آمد و
# ~~حضرت مهدعلیا گو هر شاد آغاە آقا بیگی که حرم سلطان محمد بود و دیگر
~~حرمان
# ~~و عورتان که هرات مانده بودند همراه به عراق آمدند.5
# اما قصهآ امیرزا الغ بیک و فرزندان چنان بود که خاطر امیرزا الغ بیک
# ~~از پسر مهین امیرزا عبد اللطیف رنجیده بود و او در بلخ بود. قصد اوکرد
~~و حرم
# ~~او را به6 به برادر خرد او امیرزا عبدالعزیز بخشید. میرزا عبداللطیف7
~~در بلخ
# ~~لشکری جمع کرد از آب عمویه8 بگذشت و به جنگ پدر رفت.
# چون هر دو لشکر مقابل شدند امراه الغ بیک به غدر در آمدند و پدر
# ~~امیرزا عبدالعزیز9 گرفتار شد و امیرزا عبداللطیف بر سویر سلطنت سمرقند
~~قرار
# ~~یافت. و بعد از سه روز پدرش امیرزا الغ بیک را بیاوردند. فرمود که در
~~زمان
# ~~او را هلاک کردند و ms040 برادر را فرمود که نفس او را به سه کرت پاره کردند
# ~~و در آخر او را به قتل آوردند و10 شاعر گوید : PageV01P051
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0070.png)

### | جمع التواریخ حسنی
### | یت
# # افسوس که ساغر از لبم باز گرفت %~% آوخ %~% که نواله از دهام بوبود
# * و مصنف کتاب درین باب دو قطعه گفته :
### | المصنفه
# ~~ای آن کسی که سروری و. ..آرزوست  بگذر ازین حدیث و ، ازین فکر درگذر
# ~~کین واجگون فلک نکند با کسی وفا، ... . . . . . .ه .. . . .. . ...
# ~~زنهار ازین مشعبد بازنده کس ندید . . .. . .. . . . . . . . .... ...
# ~~این حقه باز . . . بر چشم بند شوخ بسیار چون مرا وتو کردست خون جگر
# ~~مهر و وفا ز گردش گردون طمع مکن    فکری است این محال وخیالی است بی
~~ثمر
# ~~گردون چنان به خلق نماید جهان سپر کز عشق او پسربکشد در زمان پدر
# ~~در ییست ماه رفته به تاریح سال پار عبداللطییف و کشتن میر کلان نگر
### | لمصمنفه
# ~~سرفرازا بشنو از من نکتهای  شهد اگر نوشد کسی زین د هردون
# ~~نوش اگر جوید کسی زین دهردون  کاسهآ زهرش دهد اندر زمان
# # ور شود روشن چراغ دولتی %~% کورگردد هم به یک. و ناگهان
# ~~ور بخندد همچو کبک کوهسار بازگریان سازدش زین خاکدان
# # شاه توران سرور با داد و دین %~% کش الغ بگ نام بود آن کاردان
# ~~ابن شهرخ شهریار روم و چینآنکه بودش در جهان فرمان روان
# # دانیال عصر و افلاطون دهر %~% آفتاب %~% مجلس %~% دانشوران
# ~~در جهان حکمش روان اندر زمین نیک دانستی شمار آسمان
# ~~سووران را بی سبب ببرید سر گردنان را کرد در بند گران
# ~~مدت چل سال در تخت مراد  کامرانی کرد آن سلطان نشان PageV01P052
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0071.png)

# ~~اریج جماعت بعد وفات حضرت صاحب قراقی
# ~~تا که اندر سال ضاد ونون ومیم سال «ماره از سال ترکی بی گمان
# ~~آن جگرگوشه که بودش همچو جان  یک زمان بر جان ندادش اوامان
# ~~آنچنان رفت و عزیزش خوار شد با پدر آن با برادر همچنان
# ای که عبرت می نگیری زین ms041 طریق
# دانمت هستی بزرگ جاهلان
# ~~القصه چون پدر و برادر را بدان طریق هلاک گردانید و پادشاه شد
# ~~بعد از دو ماه با بعضی از امرا بدگمان شد. ایشان را نیز به قتل آورد و
~~اکابر
# ~~و اشراف سموقند ازو هراسان شدند [و] انگیز کردند که چهرهای از آن
# ~~میرزا عیدالعزیز برادر او بعد از قتل ملازم خود ساخته و از مقربان حضرت
# ~~بود، او را بر کشتن عبداللمطیف تحریک کردند، و مبلغی خطیر تقبل نمودند،
~~و
# ~~وعدهآ امارت ولایتی. در آن روزی که هنوز از قتل پدر و برادر چهار ماه
~~نگذشته
# ~~که روزی سواره با سه چهار چهره به صحرائی می رقت که او پادشاهی صاحب
# ~~کمال بود و علت مشایخ داشت. البته خلوت دوست داشتی. القصه سواره میرفت
# ~~و آن عده از عقب روان. چوبهآ تیر در کمان نهاد و چنان بر میان پشت
~~عبداللطیف
# ~~زد که از سینه چهار انگشت تیر بیرون آمد. بر خاک افتاد و هلاک شد.
# ~~همه بد باشد سزای بد کردار.
### | بیت
# چون ثواب و عقاب می بیی %~% نیک و بد را مخیری پس ازین
# چون بد و نیک را سزابی هست زین میان مر دو را یکی بگزین
# نیکویی کن جزای خویش بیاب  یا بدی کر سزای خویش ببین
# ~~مصنف کتاب گوید :
# دو سه ماهی چو کرد سلطانی رفت ازین خاک تودهآ فانی
# در جهان رگ شد دمی مالک شربتی خورد بر عقب هالک
# دو سه مه ملک راند سلطان وار رفت آخر ز عالم غدار
# ای جهان خس خس پرور %~% منبع %~% قتنه و مرکز شر PageV01P053
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0072.png)

### | جامع موار حسی
# عاقبت نوش اوکنی چون ننگ
# ~~بعد ازین تخت سمرقند از پادشاه خالی ماند. امیرزا عبدالله پسر ابراهیم
# ~~سلطان بن شاهرخ بهادر در بلخ بود واکابر و اشراف سمرقند او را به
~~التماس
# ~~طلب داشته ویر سریر سلطنت توران زمین تمکین دادند و آن ولایت را نیکو
# ~~قرو گرفت و مردم ms042 . . . می نمود چزانچه مردم عراق سستولی شدند و اوضاع
# ~~ظلم و جور ونسق در عراق زمین که در. . و بنیاد نهادند . اهل سمرقند
# ~~به تنگ آمدند و از قفای امیر ابو سعید که با حضرت شهوخیه خوشی داشت او
# ~~را از ترکستان دعوت کردند و آن سلطان غریب جوان مظلوم را در آن مصاف
# ~~شهید کردند.
# ناگهان چرخ دایره مثال (؟) کوفت بر عمر او دوال زوال
# با اجل دفع می ندارد سود این دو سه روز شاد باید بود
# عدل او پاسبان کشور بود جود او میزبان هر سر بود
# روزگاری بدین صفت می بود تا از آن دودمان بر آمد دود
# اژ دهابی است دهر،مردم خوار
# نیست کس را به نزد اوزنهار
# ~~این قضیه در لو[ی ائیل موافق سنهآ سبع[و] اربعین [و] مائه خانیه مطابق
# ~~سنهآ اربع[و] خمسین [و ثما نمائة] واقع شد.

PageV01P054

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0073.png)

### | 5و
# در قصهٔ‌ سلطان اعظم اعدل اکرم بابر بهادر خان*
# بعد از جنگ سلطان سعید شهید امیرزا محمد سلطان انارالله برهانه چنان
# ~~بود که چون سلطان محمد علیه الرحمة با عراق آمد و امیرزا علاء الدوله
~~در
# ~~هرات بود ، و امیرزا بابر خان1 از استراباد روانهٔ‌ هرات شد. چون بدان
~~حوالی
# ~~رسید امیر علاءالدوله از هرات عزیمت به بلخ کرد و ایرزا بابر بهادر خان
# ~~با سریر سلطنت موروتی رفت و آن زمستان در آن ملک به حضور مشغول بود
# ~~و در میانهٔ‌ زمستان امیرزا علاءالدوله با پنج شش چهره گریزان2 به
~~حوالی
# ~~هرات آمد به امید جمعی از امراء که با او مقدمه وعده کرده بودند و چنان
# ~~یر نیامده
# و اویس که سر شر آن عهد بود4 به قتل آورد و امیرزادە اعظم اعدل
# ~~اکرم بابر خان امیرزا علاء الدوله را در قید آورد و او را مقید گردانید
~~و او را
# ~~میل کشید. [805]
# در قوی ییل موافق [سنهآ خمسین و مایثآه خانیه مطابق] سنهآ خمس و
~~PageV01P055
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0074.png)

# ~~58
# ~~الدیان امیر ms043 جلال الدین قلدرویش عظم الله تعالی2 قدره والی و حاکم بود
~~و
# ~~ضبط و تسق ولایت کرمان زمین به نوعی تمود که هیچ متنفس را مجال سخن
# ~~نبود .
# وهر جا مفسدی شریری بود از خوف عدل و سیاست آن حضرت مثل
# ~~و مملکت معمور و لشکر آراسته و مردم خوش وقت.
# ~~از خوف حضرت سعید شهید مغفور امیر اعظم شمس الدین حاجی محمد مجال نطق
# ~~اعدل جلالی ، و هر روز الچی8 روانه می کردند و طلبی می کردند و اول
# ~~بنیاد مکر و حیله و تزویر نهاد و اول لشکر طلبید.

PageV01P056

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0075.png)

### | 5
# ~~و لشکری آراسته ، در صحبت امیرزادهٔ‌ اعظم مظفر منصور امیر مظفر الدین
# ~~خواجه2 میرک و امیرزادهآ اعظم شمع جمع امرا نظام الدین2 احمد میرک
# ~~وانه فرمود.
# دیگر نوبت به طلب امیراعظم امیر4 غیاث الدین فضل الله پیرزاد5 که
# ~~داماد حضرت امیرمشار الیه بود فرستادند. حضرت جلالی یراق و ساختکی او
# ~~تمود و روانه گردانید.
# القصه هر چه طلبیدند به اضعاف آن روانه فرمود و آخر حضرت جلالی
# ~~معدلت شعاری طلب فرمودند. آن حضرت چون یک دل و یک جهت بود و
# ~~هرگز نمک حرامی از ملازمان حضرت در وجود نیامده، یراق نمود و تتمهٔ‌
# ~~لشکری که در کرمان بودند ترتیب نموده با پیشکش از نقد و جنس همراه
# ~~روانه شدند وسلطان غیاث الدین محمد در این حین به داراجرد آمده و جماعت
# ~~برادران به شرف بساط بوسی مشرف شده ، آنجا بودند.
# چون حضرت جلالی برسید آن شریران نابکار به کار در آمدند و بنیاد افساد
# ~~و سخن چینی نهادند ، و آن پادشاهزادهآ جوانبخت تجربهآ روزگار7 نیافته،
~~حق
# ~~خدمت قدیم [806] حضرت جلآلی4 که چندین سال با حضرت سعید مغفور
# ~~امیرزا بایسنغر داشت و حق خدمت و مردانگی و یک جهتی امیراعظم سعید
# ~~شممرالدین حاجی محمد که بنای سلطنت در یمن قدم او بود تتمام فرو گذاشت
# ~~و بد سخن بدنفسان بی اعتبار نمک حرام که گفته اند ms044 که: PageV01P057
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0076.png)

### | جامع التوارج حسی
### | شعر
# به یک نا تراشیده در مجلسی برنجد دل هوشمندان بسی
# اگر بر که ای پر کنند ازگلاب  سگی دروی افتد شود منجلاب
# ~~کاربند شد و فرزندان حضرت سعید امیر اعظم غیاث الدین غنا شیرین :
# ~~حضرت جلالی و حضرت شجاعی و حضرت مبارزی با مجموع1 امیرزادگان
# ~~صاحب کمال با جمال را مجموع مقید ساخت و هر کسی را از آن شاهزادگان
# ~~به شهری و قلعه ای روانه کرد.
# تو که با دوست چنینی چه کنی با دشمن
# ~~اما آن بی اصولی بر او9 مبارک نیامد و چون این جماعت رکن دولت و
# ~~سلطنت او بودند و از این جاعت یکدل تر و یک جهت تر3 کسی تبود و بهدست
# ~~خود دولت خود ملوث کرد و آن دولت و سلطنت را بقایی و ثباتی نماند ، و
~~عن
# ~~قریب حق سبحانه و تعالی او را به دست برادر خود گرفتار کرد و بدین طریق
# ~~که در تواریخ ثبت است انجامید.
### | شعرء
# اگر بدکنش مرد زنهار خواه  به گردون گردان بر آرد کلاه
# زمانه به گردن در اندازدش به دست بدخویش بسپاردش
# ~~چون آن حضرت را بدین نوع پیش بردند از داراجرد5 امیر عبدة خواجه
# ~~و خواجه نظام الدین یحیی قمی و سالار حسن شهر بابکی7 را پیشتر8 به ضبط
~~PageV01P058
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0077.png)

# ~~اموال مملکت کرمان روان کرد. و در کرمان حضرت امیر زادهآ اعظم غیاث
~~الدین
# ~~جان درویش قانم مقام اوا بود. امیر عبد خواجه از پیش امیری باده سوار
# ~~فرستاده که در نماز شام سیم ذی القعدهآ سنهآ اربع و خمسین و ثمانمائه
~~در شهر
# ~~درآمدند ودر درب خبیص در خانهٔ‌ حضرت سعید مغفور خواجه تاج الدین2
# ~~عمادالاسلام فرود آمدند. واول اصحاب دیوان خواجه قوام الدین عبدالملک و
# ~~شاه جلال الدین مظفر فیروز راطلب کردند و بعد از آن امیرزادهٔ‌ اعظم
# ~~غیاث الدین جان درویش را طلب کردند.2
# چون هرگز در این دودمان رسم نتمک حرامی ms045 وبی قاعده (گی] نبود آن
# ~~الچیان آمد.
# چون نشان حضرت سلطانی بدان جناب5 نمودند فی الحال شهر وقلعه را
# ~~بسپرد که یک موی به اعضای هیچ کس نجنبید و هیچ کس6 را ایذائی7 نرسید.
# چون آن بزرگزاده8 این ترحم نمود بر خلایق آن دیار، لاجرم حق سبحانه
# ~~و تعالی بعد از دو سال و چهار ماه چنان خواست که هم در نیمه شب دوشنبه
# ~~بیست و دوم ربیع الاول سنهآ سبع و خمسین و ثمانماثه کلید فتح بردسیر
~~کرمان
# ~~در قبضهآ مبارک او نهادند و ابواب سعادات گشوده شد و از درب دولت درآمد
### | شعر10
# ~~چو11 درویشانه[پ80] داداوملک کرمان  نهاد او گردن اندر حکم سلطان
# ~~چو آسان داد ملک و1 شاهی از دست در آمد هم به دستش نیز آسان13
~~PageV01P059
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0078.png)

# بعد از آن در روز بیست و یکم ذی القعدهآ سنهٔ‌ اربع [و] خمسین وتمان مائه
# ~~امیر کمال الدین عبد خواجه وخواجه نظام الدین یحیلی قمی وسالار شوف
~~الدین
# ~~حسن شهربابکی،  رسیدند و تتمهآ امرا و اکابر که تابعان و هواخواه آن
~~خاندان
# ~~سعادت یار7 مانده بودند در قید و مصادره کشیدند و هر مالی و اسبابی که
# ~~درین سی سال آن جماعت به مردی و کفایت جمع کرده بودند باز گرفتند و شهر
# ~~را ضبط نمودند .
# و در یوم السبت بیست و چهارم محرم مذکور حضرت سلطنت پناهی
# ~~غیاث الدوله والدین محمد مملکت بردسیر را مشرق فرمود ، چنانکه در اوایل
# ~~جامع التواریخ به شرح گفته شده و قصاید و اوصاف حمیده به قلم در آمده.
~~دراین
# ~~ولا اگر مکرر می نوشت محل نبود وبی قاعده می نمود .
# مع القصه تا3 هجدهم صفر در کرمان در عیش و شادمانی گذرانید . روز
# ~~هجدم رکاب همایون به جانب فارس نهضت فرمود .
# در اوایل ذی القعدهٔ‌ سنهٔ‌ خمس و خمسین وثمان مائه از فارس معسکر
# ~~همایون را در حرکت آورد و متوجه خراسان شد. چون به ری رسید حضرت
# ~~سلطان اعظم ms046 اعدل اکوم بابر خان بزرگی به ایلچی گری روانه کرد و عذر
# ~~خواهی نیمود که تو برادر بزرگی و ما ترا گردن می نهیم5. اگر خراسان را
# ~~فقیر در خراسان باشد ، ومال پیشکش هر چه رغبت باشد بدهم و از ولایت
# ~~خراسان هرجا که باید به هر که فرمایند تسلیم کنم .
# آن حضرت قبول نکرد و در جواب روانه کرد[ که8] قهستان، خراسان و استر آباد
~~PageV01P060
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0079.png)

# ~~فعل دوم
# ~~بگذار و نفس هرات و حوالی2 وسرخس و آن طرف از آن امیرزا بابر خان
# ~~باشد ، آن حضرت نیز قبول نکرد .
# و قصه بدانجا رسید که سلطان محمد طلب جنگ کرد وروانه شد به تعجیل
# ~~به سرحد استر آباد . و در رباط عشق هردو لشکر مصاف دادند و در یوم
~~السبت
# ~~خامس عشر ذی الحجه سنهآ خمس و خمسین وثما نمانه محاربه [ای] روی نمود
# ~~که جنگ اسفندیار ورستم پیش آن جنگ بازی نمود . امراء سلطان محمدی
# ~~بعضی غدر نمودند و برگشتند و بعضی که بودند هزیمت گرفتند . آن سلطان
# ~~با شجاعت با چند نفراز خاصان و جانبازان جنگ کردند تا حضرت سلطان زخم
# ~~بسیار یافت و چهار انگشتش5 به تیغ افکنده بودند و نیکو مجروح شده بود .
~~درآن
# ~~جنگ گاه به جوار حق پیوست7 ، نور الله قبره .
# آن که شد پیش تخت او یکسر آسمان بنده و زمین چا کر
# ای دریغا فر و جوانی او تیره شد آب زندگانی او
# زندگانی چو باد برگذر است از ی بادی، این چه درد سر است
# ای برادر ز بهر روزی چند دل درین کاروانسرای مبند
### | اوله
# ~~شاهی که تخت ملک چواوپادشاأندید [808 ] کس مثل اوشهنشه فرمانرواندید
# باجود او زمانه زلادا (؟) گله نکرد باخلق او هوا ز عقوبات10 کم ندید
~~PageV01P061
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0080.png)

### | جامع التواریخ مخسی
### | له4
# ~~چون جهان را گذاشت روزی چندیافت آخر ز چشم خلق گزند
# ~~ای فلک چند ازین جفای تو چند وی جهان چند ازین بلای توچند
### | 
# # چند ms047 که چون گداست شاهانه (؟) عاقبت شد حدیث %~% افسانه
# ~~هزاران هزار رحمت ایزدی نثار روح مقدس آن حضرت باد و بهشت عنبر
# ~~سرشت مقام او .
# ~~مرثیه و تاریخ آن حضرت که مصنفاین2 کتاب ابن شهاب در مقدمه ادا شده
# ~~حاجت به تکریر نیست2 واوصاف آن حضرت بیش از آن است که به تقریر
# ~~و تحریر شرح توان داد . اما درویشانه در خورد خود و آن چه از غیب روی
# ~~مود نبشته شده و استاد میگوید :
# ~~در ممالک نیافت عمر دراز رفت آخر از این سرای مجاز
# ~~آخر ای روزگار عشوه فروش بیش از این در جفای خلق مکوش
### | وله5
# ~~رفت آن شهی که رستم این کارزار بود اعدای او همیشه از آن کار، زار بود
# ~~دردور ملکخویش برایران زمین یقینصدگیوو طوس وبیژن واسفند یار بود
# ~~باد اجل چو سرو امل کندش از چمن  درمان چه سود؟ واقعه افتاد کار بود
# ~~ای روزگار بوالعجب آخر چه لعبهاست  بردی بد ناگد آن که یل روزگاربود
# ~~رضوان الله علیه، ملکا پادشاها هزاران قنادیل نور [و] مشاعیل سرور به
~~روح
# ~~و روان6 آن پادشاه عادل کریم حلیم رحیم ارزانی فرماید، و اورا در فردوس
~~اعلنی
# ~~مقام باد . و هر ساعت که از عمرآن شهزاده کسریافت بر عمر و زندگانی و
~~مزید PageV01P062
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0081.png)

### | 69
# ~~فصل دوم
# ~~معادت دو جهانی و نصرت و کامرانی سلطان سلاطین1، قهرمان الماء والطین ،
# ~~آفتاب سلاطین عرب و عجم، اختر چشم معدلت، نگین خاتم شاهی، سایهآ لطف
# ~~الهی پادشاه فلک اقتدارگردون شکوه ثریاگروه، نصرت شعار ظفر نگار کامکار
~~دولت
# ~~یار، لشکر شکن دشمن شکار، عدل پرور نیک اختر پاک گوهر7 فرخ رخ افصح“
# ~~گفتار املح دیدار ، فرشته سیرت ستوده4 عقیدت4 پسندیده عادت ، سکندر بخت
# ~~سلیمان تخت، فریدون فر، منوچهر چهر، سیاوش[وش]، جمشید وزیر، خورشید
~~سریر،
# ~~خلافت پناه تاج بخش، کشورستان دریا دل فلک آستان، باسط امن و امان،6
~~سلطان
# ~~صاحب قران، ملاذ و ملجأ عالم و عالمیان، پشت و پناه اهل ms048 ایمان ، وارث
~~ملک
# ~~سلیمان ، جلال الحق والدنیا والدین ابوالقاسم امیرزا بابر خان خلدالله
~~تعاللی
# ~~ملکه و سلطانه وافاض علی العالمین بره و احسانه ، برکت باد و سایهآ چثر
# ~~هما یون ان حضرت در بروبحر عالم مانند خورشید گردان و تابان باد و تفاد
# ~~فرمانش در اقالیم عالم روان باد .
### | شعو2
# ~~آن که ایزدقدراورا همچواودارد بزرگ  آن که دولت بخت اورا
~~همچواوداردجوان
# ~~رونق و زینت بدو باشد جهانی را، بود چشم رازینت به توروجسم را رونق به
~~جان
# این فقیر حقیر مصنف کتاب جامع التواریخ اقل عبادالله حسن بن شهاب
# ~~الدین حسین8 الیزدی المعروف به ابن شهاب شاعر منجم بیی چند در اوصاف
# ~~ملازمان آن حضرت نظم کرده [ه.8] انشاء الله تعالا که به نظر عنایت در
# ~~او نگرد9 وبه سمع ارادت استماع فرماید10 وبرخاطر خوش آید، این کمینه را
~~همین
# ~~قدر کفاف است .

PageV01P063

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0082.png)

### | یت
# تو بندگی چوگدایان به شرطمزد مکن %~% که دوست خود، روش بنده پروریداند
### | قصیده
# ~~خسروایران و توران بابر بیسنغری؛
# ~~خسرو کو کب حشم کین سبزهزارنه سپهر
# # پایگاه توسن جاه تو گردید آسمان %~% کهکشان راراه بو گردون5اعلا
~~کردهاند
# ~~تا بود شمشیر عالم گیر اورا تاج سر
# # چون توسلطانی فلک هرگز ندید از آدمی %~% بهر انسان تا به آدم عقد حوا6
~~کردهاند
# # بس جواهر بهرعزت حاملان پای عرش %~% کان نثار تخت بختت تا ثریا کردهاند
# ~~تا ببیند7 آفتاب و ماه و کو کب دور تو از زمان آفرینش چشمها وا کردهاند
# ~~تاهه دور بزم جامت می کشند ایاقیان8چرخ را زان رومرصع ساغر آساکردهاند
# ~~در ازل از بحرجودت قطرهها افتادهاست برزمین ازفیض اواین هفت دریا
~~کردهاند
# ~~بهرهآ کروبیان از باد9 گرم همتت شاخها برطارم گردون خضرا کردهاند
# ~~نام صمصام تو مفتاح الاقالیم آمده   بهرافعال، آن دمی کا وضاع اسما
~~کردهاند PageV01P064
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0083.png)

# ~~فصل دو]
# ~~غیرتت غیر ازجهان درعالم امکان براند کاسم عین غیرتت عین مسما کردهاند
# ~~بود یرلیغ جهانبانی به نامت در ازل   آب وآتش بردم تیغت گواهی ms049 می دهند
~~تا کنون بر صدر شاهی و سردرملطتت   سالها شد کاهل دل زآوازهآ فضل وسخات
~~خسروا نصر من اللهت معین ویاورست   فتح فرمایی و من صد فتحنامه نظم ونتر
# ازخدا امیدمی دارم که صد شهر بزرگ %~% کز ی فتح قریبت2 قمع اعدا کردهاند
# %~% خاکو باد از عدلشان []1 مزکی کردهاند %~% از قضا آن حکم را امروز امضا
# کردهاند %~% پادشاهی ترا از حق تمنا کردهاند %~% چشم امید از رخ معبود4
# بینا کردهاند %~% اولا تبریز کز بهر تو غوغا کردهاند %~% تازی و فرسی
~~نویسم، واین مهیا کردهاند
# ~~وانگهی برتخت بغدادت بگویم تهنیت  برضمیر من نهان امروز پیدا کردهاند
# ~~نقش سودای مدیح پایهآ تختت مرا   ورنه چون گفتن توان وصف صفات حضرتت
# %~% در ازل تصویر بر نقش سویدا کردهاند %~% ک و به اخلاق خدائیش محلا کرده
~~اند
# # ادشاها نو عروس بکر فکرم9 در ازل %~% دز جمال حسن اوصاف تو زیبا
~~دردهالد
# # تا بیابد یک نظر ازحضرتت چون آفتاب %~% زانکه فضل الله رادرفضل یکتا
~~دردهالد
# # تا بگویندا هل تاریح جهان این سر که هست %~% درفلان تاریخ آین ستان
~~تماشا4 کردهاند
# ~~ج بخش وتخت گیرودوست داروغیر کش قرنهازی زانگه شاهان این خترردهاند[.
~~81
# ~~بندهآ خود را حسن ابن شهابازروی لطف بندهٔ‌ خودخوان دهور، نام مولی
~~کردهآید
# برعمر و دولت شاه فرمانروا بابر سلطان مزید بد و منالهای درار و
### | شعر
# ~~هزار سال بمانی هزار.... . را
### | 9
# ~~شاها بقای عمر تو بادا هزار سال اقبال در پناه تو بادا کرار سال
~~PageV01P065
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0084.png)

# ~~سالی هزار ماه ومهی صد هزار روز روزی هزار ساعت و ساعت هزار سال
# آمین یا رب العالمین . وارحم بجودک عبدا قال آمینا .
# و بعد از آن که قصهآ سلطان سعید آخر کرد رکاب همایون به جانب عراق
# ~~مغول جانباز از قبل حضرت سلطان سعید مغفور حاکم بود. به خاطر در آورد
# ~~که تمرد نماید وبزد را حصار کند . اصحاب دیوان . خواجه غیاث الدین
# ~~مسعود2 بن خواجه ضیاء الدین امیر شاه و ms050 خواجه جلال الدین مرشد و خواجه
# ~~همایونشاه شاه پیر علی که وزیر یزد بود و صاحب اختیار مملکت بودند اورا
~~برآن
# ~~داشتند که در بهوی پادشاهان نتوان بست ، و ساوری و پیشکش ترتیب نمودند
# ~~و تا ساغند پیشواز کردند ، و حضرت شاهزاده را در یزد در آوردند .
# و امیر محمد چقماق شامی پیشکش گران کشید از نقد واقمشه واسب واسترو
# ~~و اشترو خیمه و خرگاه و سایر تبرکات ، و دارالعبادهٔ‌ یزد به مقدم
~~شریفش مشرف
# ~~و مزین شد و از خاص و عام زبان به ثنای آن حضرت برگشادند که .
# ~~خداوندا ترا بادا اله العالمین یاور زتو هو دم به رونق تراساسشرع
~~پیغمبر
# ~~همیشه تاجهان باشدبه ملکاندر ترایادا شرفاز پیش وتختازپس، بقا ودولتت
~~همبر
# ~~به توقوت گرفت اسلام واز تو کفرشدزایل   چرازیرا که تو هستی مخالفسوز
~~دین پرور
# ~~نزاید دهرآبستن چو توفرزند نیکو کار نبیند5 چون تویی گردون به اقصای
~~جهان دیگر
# ~~خدایا تا بود گیتی چنانبادا6 که پیوسته  ز فر دولتت گردد به کامت گنبد
~~اخضر
# ~~نهال دولت وبختت به ملک اندرجهان باداکه دربستان دهر آرد شرفشاخ سعادت
~~بر PageV01P066
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0085.png)

# ~~فصل دوم
# ~~اگر مشاطهٔ‌ طبعم ز لطفت تربیت یابد  برونآرد ز هر پرده عروسی پرزرو
~~زیور
# ~~همیشه تا به باغ اندربود برشاخ گل بلبل چنان چون فاخته نالد سحرگه بر
~~قد عرعر
# ~~زلظفایزد بیچون مبادا خالی و تنها سرای و بارگاه تو ز عزو زینت، وزیور
# ~~ترا باید به آسایش بقای عمر چندا نی که آنرا کرد نتوانندگردون حدوگیتی
~~مر
# و درآن ناریخ در شیراز امیرغیاثالدین علی ترخان از قبل سلطان سعید حاکم
# ~~بود، و درابرقوه مولانا هلال داروغه بود، و در کرمان سید میرک شروانی
# ~~و در اصفهان امیر پیرزاد . و حضرت سلطانی بابری ضبط و داروغگی یزد را
~~به
# ~~امیرزادهٔ‌ اعظم شمس الدین2 محمد چقماق شامی رجوع فرمود» ومیر مشار
~~الیه
# ~~پسر خود را احمد میرک و امیر علیکه که از امراء امیر چقماق بودند قایم ms051
~~مقام
# ~~خود بنشاند وحضرت پادشاه زادهآ عالمیان متوجه شیراز شد، چنان که شاعر
~~گوید:
# # همتش بر فلک سواری کرد [811] اختران را زبون خواری %~% کرد
# ~~أفتاب از شعاع او بگریخت شب در آورد و روز تاری کرد
# و در زمان توجه جهت ضبط اصفهان خواجه عادالدین8 محمود حیدر و امیر
# ~~محمد خدای داد و پهلوان6 حسیندیوانه را روان7 فرمود و به طرف کرمان
~~ایلچی8
# ~~سلطان علی9 نام که ’مشهد علی،، نیزلقب داشت بیش سید میرک روانه کرد،
# ~~و خود به سلامت و سعادت روانهآ فارس شد .
# ایلچی چون به کرمان آمد سید میرک. چنانچه رسم باشد. ایلچی را تدارک
# ~~فرمود و سکه و خطبه مملکت به نام آن حضرت زده، روانه کرد و محقر پیشکشی
# ~~سر انجام نمود . نوکرامین10 خود را خواجه محمود شاه با ایلچی فرستاد.
~~اما به PageV01P067
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0086.png)

### | جامع التواریخ حسی
# ~~قرار به عمارت قلعه و خندق و بارو مشغول بود وبر دم تمرد ومخالفت می
# ~~استقلال یافت!
# مصنف از زبان اهل فارس می گوید :
### | شعر6
# ~~خسرواگوی زمین در خم چوگان تو باد سطح ایوان فلک عرصهآ میدان توباد
# ~~چرخ خود غاشیهآ مهر تو بردوش کشد ماه نو نعل سم ابرش یکران تو باد
# ~~خصم از تشنگی ار برلبش افتاد زبان  چشمهآ آب خورش تیغ سرافشان تو باد
# ~~جرم سیمین مه و مهر زر اندود فلک  هردو در بزم شربدان؛ ونمکدان تو باد
# ~~زحل وشمس دو چوبک زن درگاه تواندتیر و مریخ یساقی5 و وشاقان6 تو باد
# سریر سلطنت فارس به وجود مبارک حضرت سلطنت پناهی مشرف و مزین
# ~~شد وشاهزاده به عیش و نشاط مشغول گشت.
# قصه اینجا2 موقوف [بماند]، تاحال کرمان واحوال میرک شروانی وحکومت
# ~~او بعضی گفته شود، والله اعلم بالصواب.8 PageV01P068
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0087.png)

# قصهآ آمدن سید میرک شروانی به کرمان
# از ابتداء سوم صفر سنهٔ‌ خمس و خمسین و تمانماله موالق قوی لیل ترکی
# چون حضرت سلطان سعید انارالله برهانه از کرمان عزیمت شیراز فرمود ms052 در
# ~~وایل که آل امیر سعید غناشیرین را مقید فرمود از اواجرد امیر عید4
# ~~خواجه و خواجه نظام الدین یحیی قمی و سالار حسن شهر بابکی به ضبط مملکت
# ~~کرمان فرستاده بود. در زمان رفتن سلطان با عبد» خواجه سفارش اتباع
# ~~غنا شیرین می فرمود او جواب بدگفت . حضرت سلطانی غضب فرمود و او را
# ~~ادب بلیغ کرد و از حکومت معزول کرد و حکومت کرمان را به سید میرک
# ~~شروانی رجوع کرد که دربارهٔ‌ او گفته اند .
### | شصر
# نه چنان آمدی که بنمودی نا نموده ز دور به بودی PageV01P069
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0088.png)

# هر دبا ی که چون تو شاه بود ده درم سیم کم عیار ارزد
# لیکن امیدوار باید بود %~% که پس از مرگ تو هزارارزد
# و آن بزرگ که اول شرح تاریخ او گفته می شود این است :
# بدان که پدر مشارالیه امیر سید حسن بزاز بود و در شماخیا بزازی و
# ~~درباس فروشی کردی و افلاسی به اعلی مرتبه داشت و از شماخی غیبت نمود
# ~~هشروان رفت و بندگی سید میرک صغیر بود تخمینا ده ساله ، و در شروان
# ~~پادشاه امیر خلیل دربندی بود و او را دو برادر بود[812]: یکی امیر
~~منوچهر و
# ~~یکی امیر فرخ زاد.
# امیر حسن ملازم امیر فرخ زاد بود و صاحب جمع !خراجات حاضر گشت
# ~~و خدمی می کرد. میان برادران کدورت پدید آمد و میرزا خلیل برادر :
# ~~منوچهر را به قتل آورد. او را پسری بودگشتاسف نام. و امیر فرخ زاد از
~~خون
# ~~برادر، برادر زاده : گشتاسف و جماعتی را که بد و تعلق داشتند بر گرفت و
~~از
# ~~.شروان غیبت نمود و به تبریز رفت پیش امیر جهانشاه.
# چون شش ماه در آن دیار بود امیر خلیل به امیرزا جهانشاه دربارهآ او
# ~~کتابت نوشت. چون میانهآ ایشان دوستی بود امیر جهانشاه خواست که این
# ~~جماعت بگیرد و پیش امیر خلیل فرستد . این معنی دانسته بودند و از آن جا
# ~~غیبت ms053 نموده به هرات به پایهآ سریر اعلی حضرت شاهرخ میرزا آمدند. ایشان
# ~~وا عنایت وانعام و علوفه مقرر فرمود اما دخل به خرج ایشان وفا نمی کرد
# ~~چون پدر سید میرک صاحب جمع بود از تجار ولایت شروان قرض می کرده
# ~~و بندگی مخدوم زاده در حد کمال حسن بود و در مملکت هرات هر روز کفش
# ~~یتیهانه پوشیدی و طاقیهآ یتیمانه برسر نهادی و در سرشور هرات در طوف
~~بودی و
# ~~خواننده و هم صحبت خوش بودی. و محمد تبریزی در سرشور خرید و وروخت
# ~~غله و اجناس کردی و خواجه زین العابدین دلال گندم بود. هم صحبتی
~~داشتند،
# ~~و هر که خواستی که صحبت خوش دارد گفتی بهتر از میرک شروانی نیست.

PageV01P070

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0089.png)

# # صهآ آمدن سید میرک شروانی به گرمان %~% 4
# و امیر فرخزاد از این معی به غایت به تنگ بود و هرچند می گفت
# ~~که این طور بگذار فایده نمی کرد و پدرش خردهای که از تجار قرض کرده
# ~~نود از فرخ زاد طلب می کرد.
# فرخ زاد پدر و پسر زا بدین بهانه ادب بلیغ کرد و از پیش خود براند.
# ~~تا عاقبت گشتاسف ایشان را پیش خود برد و گشتاسف نیز به غایت صاحب جمال
# ~~بود و سلطان محمد در هرات بودی و با گشتاسف صحبت فراوان داشتی و سید
# ~~میرک ملازم گشتاسف بود و نمد تکیه او بر می داشت.
# روزی امیرزاده محمد در باغ زاغان در خرگاه نشسته بود و صراحی پیش
# ~~نهاده ، گشتاسف با مشارالیه تا به درون خرگاه رفت. میرزا محمد گفت
~~چهرهای
# ~~خوش داری. گشتاسف خدمت کرد گفت لایق است بسپاریم و در مجلس
# ~~پیشکش کرد.
# چون آن حضرت به ولایت قم می فرمود سید میرک نیک در رسیده بود ،
# ~~سلمطان او را با چند چهرهٔ‌ دیگر ملازم مولانای اعظم شرف الدین علی
~~یزدی
# ~~فرمود تا مولانا را به قم آوردند. حضرت شاهرخ را خبر شد فرمود تا ms054 آن
~~چهرگان
# ~~را در بند کردند ومدت دو ماه در بند ماند[ند] و بعد از آن به التماس،
~~ایشان را
# ~~بیرون آوردند و از عقب سلطان به قم رفتند و از گه بازآن ملازم بود تا
~~این
# ~~تاریخ که به حکومت کومان مقرر شد.
# و از کرمان خواجهآ راست [2812قلم نیکو بود سالار شرف الدین حسن
# ~~شهربابکی، واز یزد بزرگی بزرگ زاده نیک نفس که او را مولانا رکن الدین
# ~~حسن یزدی گفتندی به اسم صاحب دیوانی وضبط و تحقیق سنوات گذشته به
# ~~کرمان آمدند در قویئیل! ، و هم چنین مباشر وصاحب مال بودند تا زمانی
# ~~که سلطان محمد به خراسان نهضت فرمود.
# چون به ری رمید مفسدان دوکار سالار شرف الدین افساد نمودند . بهانه
# ~~آنکه امیر اعظم شجاع الدین یار احمد یا او مقدمه دارد. سالار مذکور به
~~طلب PageV01P071
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0090.png)

# ~~و فرستاده ، امیر مشار الیه در قم بود ، او را طلب کردندو در اصفهان
~~مقید
# ~~و محبوس داشتند و نشن صادر شد تا در کرمان در شب چهارم ذی القعده سنهآ
# ~~خمس و خمسین آن مرد بی گناه مسلمان را در کوشک جلال یساول در خوگاه
# ~~خاصه به قتل آورد و سروتنهآ او را در درب زرند از درخت در آویختند و
~~بعد از
# ~~آن سر او را روانهآ پایهٔ‌ سلطنی کردند. اما به یمن نیک نیامد و حضرت
~~سلطان
# ~~به یک ماه نگذرانید، در بیست و یکم روز حضرت سلطانی را واقعهآ رباط عشق
# ~~پیش آمد. و این فقیر مصنف را در کشتن سالار مذکور وحضرت سلطانی سه
# ~~رباعی است .
### | تاریخ فوت
# ~~نگذشته از آن به غیر کاف والفی
# ~~ریک باعی می آورم :
# به تاریخ فوت سلطان محمد
# سلطان زمان محمد آن ماء معینآن خسرو باسریرو باتاج و نگین
# شد نیمهآ ذی اجه ارآین دار قمارر مه نهاد رح ریر رمین PageV01P072
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0091.png)

# القصه چون خبر به کرمان رسید تمام احوال و اوضاع تغییر هذیرفت.
# ~~میرک شروانی ms055 به فنون قلبی و دغلی آراسته بود. کرمان را در سال پیشتر که
# ~~داروغگی داشت به تواضع ظاهری فریفته ، و خواجه ضیاء الدین بعلیابادی را
# ~~در قید متابعت خود در آورده و او را چنان از راه برده بود که شرح آن
~~طول
# ~~و عرضی دارد.
# خواجه مشار الیه از فکر عاقبت تغافل نمود و از حکام کرمان هیچ حبری
# ~~و اثری نمی دانست ، به تصور آن که اگر موافقت با شروانی نناید و او را
# ~~تمکین نکند مهم کرمان و حکومت معطل ماند. و نا گاه از اطراف و جوانب
# ~~جماعت اجانب و بیگانگان هجوم نمایند، و ترا دگر آن میسر نشود .
~~بالضروره با
# ~~میرک شروانی موافقت ننمودهآ، و پنداشت که قول و عهد او اصلی دارد. و
# ~~به مقتنضی آنکه بزرگان گفته اند [،81] :
# اذا جاء القضاء عمی البصر
# قضا چون زگردون فروهشت پر همه زیر کان کور گشتند و کر
# فی الجمله بساط حکومتی بینداختند و لشکریان کرمان چون سری نداشتند
# ~~تصور رفاهیتی می نمودند. به صورت محبت ضرورت در کمند انقیاد او در
~~آوردند
# ~~و به واسطهآ طمع دردام او افتادند. آری :
### | بهت
# ~~در طمع اود که در دام غم افتاد جلال از هوا مرغ در آرد به سوی دام، طمع
# چند روزی بدین منوال بگذشت و داروغکان مواضع تعیین کردند و هر
# ~~روز سودای می پختند، و بنیاد گرفت وگیر شد، و دست در هر کس می زدند و
# ~~وجهی می گرفتند.
# از آن جمله خواجه شبلی قصاب را که درمیان ایشان در مملکت به مردی
# ~~و سخن درستی و پهلوانی مشهور بود بگرفتند و خانهٔ‌ او را غارت کردند و
~~PageV01P073
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0092.png)

# ~~بسیار ملالی بدو رسانیدند و وجهی تمام از و بستدند. هر روز به نو نقشی
~~بر
# ~~روی کار پیدا می شد تا گرد بشکافت و آن [سرخ] قلب غدار ممک به حرام
# ~~وفادار نوروزی که مدت یک قرن بیش تر بود که پروردهآ ms056 نعمت خاندان
# ~~امیر مرحوم مغفور سعید غیات الدین غناشیرین و فرزندان او بود و به دولت
# ~~ایشان از حضیض محنت به اوج حکومت رسیده - امراء کرمان را به تزدیر و
# ~~قلای(؟) بد راه کرده به کرمان آورد و خواجه ضیاء الدین علا دین1و صواحب
# ~~کرمان که در لشکر بودند از طرف یزد رسیدند.
# وفادار چون به کرمان آمد قواعد ظلم و تزویر و ضوابط زندقه و تشویر
# ~~بنهاد و میرک شروانی زمام اختیار مملکت به دست او داد و امارت دیوان
# ~~به خواجه ضیاء الدین بعلیابادی وفادار و وزارت به ضیاء الدین علا دین و
# ~~مولانا رکن الدین حسن یزدی وشاه جلال الدین مظفر فیروز قرار گرفت و
# ~~صاحب خواجه قوام الدین عبدالملک جمع و خرج مملکت را ضیط می نمود
# ~~چنان که در موجه اشراف باشند و دفاتر محاسبهآ اموال مملکت بدو متعلق
~~گشت
# ~~و او خواجهآ به غایت مسلمان راست قلم نیک اعتقاد است. و خواجه غیاث
~~الدین
# ~~پیر محمد کهبنانی تواچی لشکر شد وصاحب اعظم خواجه قوام الدین کوهی2
# ~~به نیابت حکومت و اموال و املاک خاصهآ شریفه ، و خواجه علا دین پسر
# ~~ضیا دین علا دین متشی دیوان شد.
# بدین ترتیب اساس مملکت نهادند و هر روز توجیهی و تخصیصی بر رعایا
# ~~می کردند و مال قراری سالیانه از شتوی و صیفی ناکشته در وجه نهادند و
# ~~بگرفتند و در آخر سال هر روز ده یکی می ستدند تا چهارده یک گرفتند. و
# ~~گاهی به اسم چریک و گاهی به اسم مساعدت دست انداز بر رعایای فقیر می
# ~~کردند. مردم را نه روی کریز و نه پای سیتز بود و حیران و مضطر مانده.

PageV01P074

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0093.png)

# ~~قصه آمدن سید میر کا شرواتی پدرمال
# ~~در اثناء این قضایا امیر شمس الدین علی که داروغهٔ‌ کوهبنان بود و امیر
# ~~عثان حاکم بلوک اقطاع و نواحی و امیر ابوالخیر جان قربانی داروغهآ
~~[815]
# ~~بردسیر بود واید کو که میر دیوان ms057 و صاحب دفتر مملکت بود از راه راور به
# ~~سرحد رسیدند . این خبر به شهر آوردند ، میرک شروانی امیر صالح ترکمان
~~را
# ~~با صد سوار بفرستاد که ایشان را گرفته به شهر آوردند و به قلعهٔ‌ کوه
~~در بند
# ~~کردند و نقد جنس هرچه بود بگرفتند . و بعد از آن هر چهار چنان گم شدند
~~که
# ~~دیگر نام و نشان ایشان ننمود ، و افعال ایشان در زمان پیش تر ظلمی
~~داشتند
# ~~و با خلق ناحق بسیار می کردند . لاجرم دیدند آن چه دیدند و درودند آن
# ~~چه کشتند، چنان که گفته اند :
### | بیت
# # اگر بدکنی کیفرش خود براست %~% نه چشم زمانه به خواب اندر است
### | 
# # چون ثواب و عقاب می بینی %~% نیک و بد را مخیری پس از این
# ~~چون بد و نیک را جزای هست زین میان هر دو را یکی بگزین
# # نیکویی کن سزای خویش بیاب %~% یا بدی کن جزای خویش ببین
# ~~مؤلف گوید :
### | قطعه
# ~~هر چار امیران دیار کرمان بوالخیر بدو اد کوو دیگر عثمان
# # چارم چو شمس الدین علی یافت قرار %~% گشتند ز چشم اهل کرمان پنهان
# ~~القصه ناپیدا شدند و یک متنفس بر ایشان نماز نگزارد، و گفته اند:
### | هت
# ~~شر اندیش هم در سر شر شود   چو کژدم که باخانه کمتر شود
# ~~آن چه چندین سال کشته بودند درودند .
# ~~چون درخبراست هرچه کاری دروی باری به همه حال نکوکاری به PageV01P075
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0094.png)

# بعد از آن که ایشان بدین طریق گم شدند باز از راه بزد احمد میرک
# ~~پسر امیر اعظم اعدل جلال الدین قلدرویش و سلطان عماد الدین احمد پسر
# ~~کوچک امیر غیاث الدین غنا شیرین و سلطان احمد پسر امیر اعظم مبارزالدین
# ~~پیر محمد غناشیرین مذکور یه رفسنجان رسیدند با صد سوار . خبر به کرمان
# ~~آمد ، و ایشان سلطان بایزید را پیاده به کرمان فرستاده بودند که وضع
~~معلوم
# ~~کتد که کرمان به دست چون توان آورد ، وی را بگرفتند و در بند ms058 و شکنجه
# ~~کشیدند و از او اقرار گرفتند و بعد از آن اورا باسه نفر دیگر در روز
~~جمعه
# ~~پیش از نماز در درب زرند به قتل آوردند .
# چون میرزادگان بر رفسنجان آمد[ند] فرصت که داروغه رفسنجان بود خبر
# ~~یه شهر فرستاد . سید میرک ، عبدالمؤمن و جمعی از بتعینان مثل محمد آزاد
~~و
# ~~شعیب با دویست سوار روانه کرد تا ایشان راگرفته به شهر آوردند و در
~~قلعه
# ~~شهر دربند کردند و در همان چند روز کار آن دو میرزادهآ صاحب جمال
~~نیکوسیرت
# ~~بر طریق آن چهار پیشتر آخر کردند و هیچ کس ندانست که حال ایشان چه
# ~~شد . سلطان احمد پسر پیر محمد را در خانهآ خواجه محمد تبریزی در بند
~~کردند
# ~~و نگاه داشتند.
# اما دریغ از آن دو میرزادهآ با کمال خوش صورت صاحب جمال نیکو سیرت
# ~~پاک عقیدت صاحب السیف والقلم مستعد دانسته و نیک اختربی خجسته که
# ~~آن ظالم خون گرفتهآ اوباش بازاری میرک سفجه علیه مایستحق اورا شهید کرد
# ~~بی گناه ، نه شرم از خدا داشت و نه خوف از خلق. اندیشه از اتباع
~~بزرگوار و
# ~~امراء کامیاب نکرد که انشاه الله تا قیام قیامت در دولت و کامرانی
~~باشند، که
# ~~الیوم[816] از آل حضرت مرحوم مغفور امیر غیات الدین غناشیربن انارالله
# ~~برهانه ده نفرشاه و شهریار هستند که هر یک در حد خود شاهی و شهریاری
~~اند
# ~~و در میدان کین صد رستم واسفندیاری. اما گفته اند .
### | تحبوء
# چنین باشد کسی کش بخت برگشت PageV01P076
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0095.png)

# ~~و نیز گفته اند :
# ~~چو تیره شود مرد را روزگار همه آن کند کش نیاید به کار
# ~~و مصنف گوید در آن باب کهآن دو بزرگ، بزرگ زاده را ناچیز کرده
# ~~و فکر خود نکرده :
# ~~آن دو شهزادهٔ‌ کریم نهاد که فلک هر دو را به باد بداد
# ~~ناگهان از قضا در افتادند هر دو در بند حاکم یداد
# ~~هر دو را در نهان سیاست کرد وانگهی ms059 گشت از آن عمل دلشاد
# ~~قتل آن هر دو کرد و مال ببرد سوخ عیار کرد پیش نهاد
# # آن سگ بد فعال پر تزویر %~% با جفا، بی وفا وا بد بنیاد
# ~~تشت در خون آن دو بدر منیر یار آن ظالم2 پلید نهاد
# ~~بدهد حق جزای آن کردار نرسد هیچ کس بر آن فریاد
# ~~بعد از ابن قصه که واقع شد حضرت معدلت پناء امیر اعظم اعدل شجاع
# ~~الدین یار احمد بابیست سوار به سرحد کرمان رسید و در تمیز نزول فرمود و
# ~~میرک سفجهٔ‌ شروانی را خبر شد . لشکری به اتفاق مبر شیخی و محمد آزاد
# ~~بادویست سوار بکا ولی، فرستاد. چون آن حضرت خبر یافت متوجه ارزویه و
# ~~صحراهر شد که با میر ناصرالدین صحرابری قرار اتفاقی داشت و دولت درکار
# ~~بود . آخر روز از گذاره کوبان بگذشت . آن جماعت برسیدند در این نیمهآ
~~گذار
# ~~توقف نمودند . از قضا برفی گران بیامد و گذار در بند شد، چنانچه دشمنان
~~PageV01P077
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0096.png)

# ~~نتوانستند که از گذار بگذرند ، آن حضرت به سلامت بگذشت و با امیر
# ~~ناصر الدین ملاقات شد و عهد تازه گشت .
# و در آن حین حضرت بابر سلطان از یزد گذشته ، متوجه فارس گشت . آن
# ~~حضرت متوجه اردوی همایون شد و در ولایت خفرک و مروست! به اردوی2
# ~~همایون ملحق گشت . واز آن طرف جناب امیر اعظم افتخارالامراء جلال
~~الدنیا
# ~~والدین قلدرویش و امیر اعظم مبارزالذین پیر محمد برسیدند و احوال و
~~اوضاع
# ~~آن بدخصال عرضه داشت پایهآ سریر اعلی گردانید[ند] که چنین حرکت های
~~ناسزا
# ~~کرده و آن دو بی گناه را ناچیز کرده . حضرت بابر سلطان فرمود که شما
~~دیرست
# ~~که از کرمان بیرون آمده اید و وقوف ندارید ، اگر جمعی که به تجدید از
~~آنجا
# ~~بیایند و بگویند، باور توان کرد. چرا که شروانی مردی تاجیک است ، راه
~~آن
# ~~ندارد که یاغی گری کند ، سکه و خطبه فرستاده و ایل است. حالیا صبر باید ms060
# ~~مود که یکی از میان کار بگوید .
# در این حالت فرزند این حقیر مصنف کتاب سیدی علی وشیخ زادهٔ‌ همدانی
# ~~شیخ ولی که از قبل مولانا محمد صدر به ضبط اوقاف کرمان آمده بود از راه
# ~~سیرجان به اردوی همایون رسیده3 ، ایشان را به حضرت سلطانی بردند و قصه
~~و
# ~~حالات و اطوار میرک سفجه و کشتن جماعت و بردن مال ایشان وغیره به
# ~~شوح عرضه داشت پایهآ سریر[817] اعلی گردانیدند . حضرت سلطانی فرمود که
# ~~ایشان را به دست امیرشیر حاجی سپارند که نگاه دارد و سه نشان به کرمان
~~نویسند:
# ~~یکی آنکه میرک سفجه خود متوجه پایهآ سریر اعلی گردد ، ودیگر آنکه جاعت
# ~~بندیان احمد میرک و سلطان احمد و سایر امرا روانه گرداند ، دیگر آنکه
~~مال
# ~~جمال بیگم که از مدرسه و باغ لاچین بیرون آورده اند روانه گرداند . و
~~ایلچی
# ~~جهانشاه نام5 بدین مهم به کرمان روان شد .

PageV01P078

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0097.png)

# # فصه آمدن سید میرک شیروانی به کرمان %~% 9
# چون میرک سفجه در مرد یک رنگ و یک جهت بود سه نشان را هریک
# ~~عذری ناقص جواب گفت و یک ماه ایلچی رانگاه داشت ، بعد از آن روانه کرد.
# ~~چون حضرت سلطن دانست که قصه راست است حکم یرلیغ نفاذ یافت که
# ~~امییر شیر حاجی که رقم ایالت کرمان بر او بود متوجه محاصرهآ کرمان شود
# ~~و پیر علی دامادش جهت یراق لشکر سیرجان و بلوک اقطاع1 به سیرجان آمد.
# چون به سیرجان رسیدند محمد بابا و جنید و عبدل و پیر حسن ساردوبی و
# ~~یوسف سلیهان و سعید بیشتی (؟) را در بند کشیدند و زر حواله بمودند.
# در این حالت خبر رسید که لشکر ترکمان امیرزا هداغ2 پسر امیرزا
# ~~جهانشاه قرایوسفی قم را محاصره کرده و آن چنان بود که بعد از قصهٔ‌
~~واقعهٔ‌
# ~~حضرت پادشاه سعید ابیرز! محمد بعضی از امرا. امیر پیرزاد و امیر
~~عبدالرحمن و
# ~~شیخ زاده و دیگر اسراکه روی درگاه سلطان بابر ms061 نداشتند به سلطانیه
~~رفتند، پیش
# ~~امیر بوداق مذکور، و انگیز کرده که عراق خالی است و لشکر بابری اندک،
~~به
# ~~قید در می توان آورد. او را به قم آوردند و جنگی ممظیم افتاد. امیر
~~زادهآ اعظم
# ~~احمد میرک فیروز شاه قم را گذاشته ، به پایهآ سریر اعلی رفت.
# خواجه نظام الدین یحیمل قمی روزی چند پای مردی بفشرد و اما لشکر
# ~~تر کمان غلبه بودند . عاقبت مسخر کردند. چون این خبر به بابر سلطان
~~رسید
# ~~فرمود که اول دفع این دشمنان باید نمود. فرمان نافذ گشت که امیر شیر
~~حاجی
# ~~و جهاعت امرا به طرف قم روند. امیر پیر علی3 کوکلتاش را از سیرجان
~~روانهٔ‌
# ~~انجا کردند و فرزندان پسر مرحوم غنا شیرین رحمة الله علیه امراء نامدار
~~و
# ~~شهریاران کامکار امیر اعظم جلال الدین قلدرویش و امیر اعظم شجاع الدین
~~PageV01P079
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0098.png)

# ~~یار احمد و امیر اعظم مبارز الدین پیر محمه یه کرمان وسیرجان روانه
~~شوند
# ~~و جهت حضرت شجاعی صد هزار دینار بر اموال ابر قوه و خرا و مروست
# ~~اطلاق فرمود و حضرت مشار الیه بدان مهم مشغول گشت.
# امیران اعظم امیر قلدرویش و امیر پیر محمد پیشتر به سیرجان رفتند.
# ~~قلعه به دست امیر علی دلدلی2 بود ومنع می کرد ، به مقابله و محاربه
~~انجامید.
# ~~بیر حسن ساردویی بر سر قلعه آمد و گفت نشان شما در متن ننوشته اند و
# ~~خط منشی نیست ، بین السطور به خطی دیگر [م81] مجهول نوشته اند ،
# ~~ما قلمعه تمی دهیم.
# این خبر به کرمان رسید که محقر لشکری با ایشان است . جنید پسر
# ~~حسام الدین با کلید قلعه پیش میرک سفجه آورد. خدمتش وفا دار نوروزی و
# ~~صالح ترکمان و شعیب و خوش خبر و جماعتی دیگر، که هر کس را از کناری
# ~~در آورده و میری بر تراشیده- میر لیاس سرکردهٔ‌ لشکر کرده روانهآ
~~سیرجان
# ~~ساخت. چون به چهار گنبد رسیدند امیر مبارز الدبن پیر محمد التماس کرد ms062
~~لشکر
# ~~به من دهید که من بروم و بر ایشان زنم.
# امیر اعظم جلال الدین قلدرویش رضا نداد . فرمود که هنوز وقت آن
# ~~نیست صبر می باید کرد. حضرت مبارزی از این معنی رتجیده خاطر ، جهاعت
# ~~خاصان خود را بر گرفت و به طرف شهر بابک رفت و جاعت اعراب که ملازم
# ~~بودند سر خود گرفتند. امیر جلال الدین قلدرویش با امیر ناصر الدین صحرا
~~-
# ~~بری و توکل محمود شجاع الدین وسایر احشام متوجه خفر شدند. لشکر کرمان
# ~~از عقب به در خفر رفتند و جنگی سخت شد و نزدیک آن بود که لشکر تار ومار
# ~~شود. امیر پیرولی پیر علی مزایی(؟) سیصد پیاده به مدد آورد. لشکر کرمان
~~از آن
# ~~قوتی یافت وجان بیرون بردند. چون شب درآمد کلانتران خفر پیش حضرت
~~PageV01P080
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0099.png)

# ~~امارت پناهی آمدند که مردم خانه کوچ ما در کوه اند و پیاده اند، اگر
# ~~ما مقابل به جنگ مشغول می شویم پیادگان به کوه بر سر خانهها می روند و
# ~~تالان می کنند، در حق ماترحمی می باید فرمود. حضرت امارت پناهی درشب از
# ~~آنجا کوچ کرد و متوجه شهر بابک شد و تا روز بیست و چهار فرسخ برآمد و
# ~~به طرف خرا و مروست روانه شد.
# لشکر کرمان باز به سیر جان آمد . مردم آنجا ایشان را مدخل ندادند.
# ~~وفا دار گفت تا ولایات را بتلانند و تاراج نمایند. قریب دویست هزار من
# ~~غلهآ مسلمانان که در صحرا بود آتش زدند و هر چه یافتند از اقمشه و
~~چهارپای
# ~~ببردند و بسیاری فرزند مسلمانان اسیر کردند.
# آمیر جلال الدبن قلدرویش به مروست رفت و چون حضرت شهریاری
# ~~سپه داری مملکت پناهی لشکر فتح آیین به عزم رزم کرمان و تسخیر مملکت
# ~~موروتی که حسبا و نسبا بدان حضرت میرسد ترتیب فرمود.
# ~~لشکرآن را ظفرلشکر کش ونصرت یزک نه یقین برطول وعرض آن سپه واقف نه شک
# ~~از سنان نیزه هاشان درخطر روی ms063 سماک وزگزندنعل اسبان رخنه بر هشت سمک
# به سعادت و اقبال از شیراز در قران حفظ واقف را نهضت فرمود. چون
# ~~به خرا رسید نشان حضرت هادشاه روی زمین بابر سلطان در ایالت و تحصیل
# ~~مال وجهاد اعراب و احشام ممالک عراق علاوهٔ‌ دیگر مکرمت سلطنت کرمان
# ~~دربارهٔ‌ حضرت معدلت شعاری مشار الیه صادر گشته [819] ، و در سرچاهان
# ~~اعراب ربیعه هزار خانوار جمع بودند.
# چون آن حضرت در خیل ایشان نزول فرمود اول گردن به طاعت نهادند
# ~~و هیشکش کشیدند و قرار مال دادند و بعضی از مال به وصول رسانیدند .
# ~~در آخر تمرد نممودند. ویاغی شدند. حضرت شجاعی عاقل و زیرک و مصاف دیده
# ~~بود. تحمل نمود و به خصومت نرسانید که گفته اند.

PageV01P081

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0100.png)

### | بییت
# # عاقل به وقت خویش تحمل کند ز خصم %~% بیهوده هر که خشم کند از جنون کند
# # بی منفعت سخن نتوان گفت با کسی %~% ترک فضول عزت مردم فزون کند
# # دادن عطا به ناکس و بر هر کس اعتماد %~% کردن اگر کسی کند از عقل دون
~~کند
# ~~مست ارنه ای به هوش مکن هرچه ناسزاستافعال زشت مردم هشیار چون کند
# ~~هر کودهد عنان دل خود بهدمت دیوپای از رکاب بر در دوزخ برون کند
# به سعادت و سلامت از میان آن قوم بیرون آمد. رکاب نصرت شعار چون
# ~~به رادانک رسید حضرت معدلت شعار تقویل دثار دواتیار صاحب قران نامدار
# ~~امیر اعظم افتخار الامراء فی العجم جلال الدولة والدین قلدرویش از
~~سیرجان
# ~~و خفر مراجعت نموده با حضرات ملاقات شد. اتفاقی که نزدیک خلق و
# ~~خدای پسندیده است نموده ، خاطرها صفا پذیرفت. چنانچه گفته اند :
# ~~حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت آری به اتفاق جهان می توان گرفت
# و چون در موضع رادانک که هشت فرسنگی شهربابکا است مثل آفتاب
# ~~و مشتری مقارنه فرمودند مصنف گوید .
# ~~در خانهآ مشتری چو خور کرد قران روشن گردید از آن دو انور کرمان
# ~~چه   بود گر ms064   اتفاق   باشد2گیرند به ضرب تیغ جملهٔ‌ ایران
# بعد از آن که از جنقی و مشورت در حالات و معاملات تسخیر کرمان و
# ~~ضبط و نسق آن فارغ شدند سخن جهاعت اعراب ربیعه4 درمیان آمد ، و
# ~~با حضرات سواری دویست نفر زیاده نبود و اعراب هزار سوار بودند. حضرات
# ~~فرمودند که ما را قصهٔ‌ کلی در پیش است. تسخیر کرمان که امیر زاده
~~PageV01P082
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0101.png)

# # قصهآ آمدن سید میرک شیروانی به کرمان %~% 16
# ~~خلیل سلطان با سی هزر سوار و احشام نتوانست ما در مقابلهٔ‌ آن آمدیم ،
~~اگر
# ~~از هزار سوار احتراز کنیم قصهآ مامشکل باشد. توکل1 بر حضرت حق سبحانه و
# ~~تعالیا می کنیم و دولت آزمایی می کنیم چنان که قائل گوید :
### | شعر
# # توکل به   لطف خدابی کنیم بکوشیم و بخت آزمایی %~% کنیم
# ~~ببینیم تا این شتابان سپهر درین داوری بر که گردد به مهر
# # ز ماهر دو از چرخ گیتی فروز %~% که فیروز گردد، که برگشته روز
# ~~که بر گردد از رزمگه سر بلند دل دوستان [ازا که گردد نژند
# بر این یک رنگ و یک رو شدند و از رادانک الغار نمودند و تا سر
# ~~چاهان که بیست و پنج فرسخ است رسیدند. در ساعت ملازمان به تیغ و سنان
# # حمله کردند. شاعر گوید: %~% هیت
# ~~بههر جا که ایشان نهادند ی تو گفتی در افتاد آتش به نی
# ~~سر تیغ در چرخ مه تاب داد سنان باغ کین را به خون آب داد
# ~~زمین را ز خون لاله گون ساختند همه اسب بر کشتکان تاختند
# ~~چاک تبرزین و جرم کمان  زمین گشت لرزانتر از آسمان[820]
# بهادران نبرد آزمای از این جانب داد مردی و مردانگی دادندوبسی از
# ~~سواران اعراب در خاک و خون میدان انداختند و هر سواری ز لشکر شجاعی
# ~~بیست سی سوار را از پیش کرده مثل چوپان که گلد در پیش گیرد و راند
# ~~می راندند و می بستند و می خستند. تا در ms065 یک دو ساعت دمار از آن جماعت
# ~~برآوردند و از آن قوم بعضی کشته و بعضی خسته و بعضی بسته و بعضی
# ~~گریزان شدند، و لشکر شجاعی غنیمت بسیار و مال بی شمار از اسبان و شتران
~~و PageV01P083
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0102.png)

# ~~گوسفندان و اقمشه و ارخته یافتند. قتحی عظیم روی نمود و آن مقدمهآ
~~سعادت
# ~~و نشان فرح گشت و به کام و مراد ماجعت نمودند. و در شهر بابک نزول
# ~~قرمودند و فتح قلعهآ شهر بابک فتح دوم شد و از آنجا متوجه سیرجان شدند.
# چون به حوالی آنجا رسیدند امیر علی دلدی، که در سیرجان کوتوال
# ~~بود در شبانکاره بود، و پسر او در قلعة سیرجان. از شبانکاره متوجه قلعه
~~شده
# ~~بدو رسیدند ، و بهادران لشکر تصرت شعار افتادند فتح سیم شد. چنانکه
# ~~استاد گوید :
# مر آید به مویی توانش کشد چو بر گشت زنجیرها بگسلد
# بعد از آن اتفاق به سیرجان آمدند و چون پیشتر حضرت شجاعی
# ~~حکومت آنجا کرده بود مردم خواهان آن حضرت بودند. چند روزی محمد بابا
# ~~وکلانتران سر در نمی آوردند. مش2 فخرالدین که وکیل و کارکن آن حضرت
# ~~«ود در شب حیله ساخت و آن جاعت را حلوای پالوده ، اسرار و نقشی در آن
# ~~کرده بداد تا همه بیهوش شدند و از بیرون قلعه آن حضرت را خبر کرد .
# ~~چند نفر از نوکران خاص آن حضرت را بر بالای قلعه کشید ، قلعه ای که
# ~~به هنجاه هزار سوار و پیاده نتوان گرفت مسخر شد. و آن حضرت به استقلال
~~در
# ~~قلعه قرار گرفت. سید میرک شروانی چون معلوم کرد هر چند سوار و بیاده
# ~~که در کرمان بود با تمام اکابر و اشراف و چریک و نام بردار که در کرمان
# ~~توانست بر نشاند و به طرف سیر جان روانه شد.
# چون به قهستان رسید و استفسار لشکر نمود مجال مقاومت و مقاتلت ندید.
# ~~حکم کرد که هر چند کاریز که یافتند انباشتند ms066 و هر خرمن که یافتند
~~سوختند
# ~~و هر چه بود همه تالان کردند واز راه سروستان به قریهآ شتران رفت و
# ~~خرمنهای مردم بسوختند. اما آتش در عمر خود زدند، و باز گشته عزیمت شهر
# ~~کردند که گفته اند: PageV01P084
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0103.png)

# گریزی به هنگام پیروزی است
# خنک جان آن کس کش این روزی است
# و چنان که شاه عشق بازی به زبان شیرازی گوید :
# هر بی سرش مر نشا کرد %~% گربش کر شیر نر نشاکرد1
# چون از این تاریخ بیست روز بگذشت لشکر سیرجان واحشام جمع شده
# ~~متوجه کرمان شدند [821]. سفجهآ میرک شروانی را خبر شد لشکری از کرمان
# ~~به اتفاق صالح ترکمان وخضر الیاس و بعضی دیگر که هر یک از طرف آمده
# ~~و از که ترنجی(؟) بر تراشیده روان کرد.
# چون نزدیک گذار کوبان رسیدند از آن طرف امیرزادهٔ‌ اعظم مفخرالامراء
# ~~فی العجم امیر مبارز الدین پیر محمد منقلای بود با اندک سواری برسید.
# ~~بعضی از پیادگان لشکر خود را در اندرون گذار کمین گاه ساخته. چون لشکر
# ~~کرمان صالح و دیگر لشکریان دلیر در آمدند بر تصور آنکه لشکر اندگی می .
# ~~نهود غافل از آنکه در کمین کمر کین بسته اند حمله نمایند، تا که کمین
# ~~برگشادند ، در اول حضرت مبارزی صالح و خضر الیاس را مقید ساختند و درهم
# ~~کوفتند و تار ومار کردند و تمام لشکر را اسیر و تالان کردند و سیدی
~~احمد
# ~~کریمی و برادر او [و] چهار نفر دیگر در مصاف به قتل آمدند و باقی
~~گرفتار
# ~~روانه سیرجان کردند و فتجی عظیم روی نمود.
# و از آن طرف جناب امیر زادهٔ‌ اعظم مظفرالدین خواجکه میرک و امیر
# ~~غیاث الدین جاندرویش از راه یزد به انار و سرحد رسیدند و قلعةآ انار
~~رابه ملا
# ~~زمان امیر اعظم جلال الداین ]قلدرویش1 سپارده بودند و آن حضرت اختمور
# ~~اساول را کوتوال آنجا کرده بود.
# چون امیر زادهٔ‌، مشار الیه برسید قلعه تسلیم نمود. تاج ms067 الدین اناری و
# ~~کلانتران آنجا دو هوانی بودند و چنان ظاهر شد که کتابتی به کرمان کرده
~~PageV01P085
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0104.png)

# ~~بودند. چون از این حال خبر شد ایشان را در بند کشیدند و مصادره و مال
~~بسیار
# ~~بر ایشان حواله نمودند و در آخر بعضی را سیاست کردند.
# ~~دوسه کرت رفسنجان و نوق را تاخت کردند و ازدر یزد تا حوالی کرمان
# ~~را در تصرف آوردند و از کرمان خواجه محمد تبریزی به تاخت آن ولایت
# ~~فرستادند. خواجکه میرک بهادر با محقر سواری خود را بر ایشان زد و به یک
# ~~ساعت همه را تار و مار گردانید و ایشان گریخته و شکسته باز کرمان
~~آمدند.
### | قطعه
# ~~مظفر سپهد ار گیتی نورد  که از جان اعدا بر آورد گرد
# ~~ز تبریزی و لشکر او تمام ناستاد کس پیش او در نیرد
# ~~نشد پیش او هیچ پردل ز خوف کزو ضرب تیغ و سنانی نخورد
# ~~چنین بود پو دل که درگاه کین زدی بر دوصد کس به تنها و فرد
# ~~رسیدش بمیراث ملک و سپاه که مردست و آبا و اجداد مرد
# ~~اکنون قصهآ اطراف به موجبی که ذکر رفته موقوف . چون حضرت بابر
# ~~سلطان زمان توجه عراق لشکر خراسان را اجازت داد و محقری مردم که همراه
# ~~بودند چون از لشکر تر کمان بی خبر بودند به طرف خراسان رفته ودند و
# ~~تر کمانان از کار قم و کاشان باز پرداخته و آن ولایت را تسخیر نموده به
~~اصفهان
# ~~آمدند، معلوم فرمود که اگر در عراق اقامت می فرماید موجب کم ناموسی
# ~~خواهد بود که پادشاه بی لشکر جهانگیری می خواهد.
# قطعه [822]
# ~~شهریاری به ملکت است و سپاه نشود ی سپاه سرور شاه
# ~~شاه با بر چو لشکری کم دید فارس بگذاشت ورونهاد به راه
# ~~و در شیراز میرزادهٔ‌ اعظم سنجربن امیرزا احمد بن ابوالفتح به ایالت
~~مقرر PageV01P086
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0105.png)

# ~~قصه امدک سید میر کسه شیروانی ب ذرمال
# ~~قرمود و در ms068 شبانکاره امیرزادهآ کامکار الوند پسر اسکندر قرا یوسف را، و
~~چون به
# ~~دارالعبادهٔ‌ یزد رسید امیرزاده خلیل سلطن دخترزاده2آ شاهرح [را]که در
~~بند بود
# ~~بیرون آورد و گفت ترا در عراق قایم مقام خود می گذارم تا من لشکر
~~خراسان
# ~~را ترتیب نمایم و از رله ری متوجه عراق شوم. وبه خلیل سلطان دست ایداز
# ~~تمام کرد و مال بیحساب از اکابر واشراف و تجار یزد بگرفت و همه خانه
# ~~کوچ به شیراز برد و از یزد ابو3 که خویش و از امراء میر چقماق بود به
~~ایلچی-
# ~~گری به کرمان فرستاد و در کرمان حاکم وی را محبوس کرد و باز نفرستاد.
# ~~و خلیل سلطان چون به شیراز رسید امیرزاده سنجر شیراز را بگذاشت و به
~~سیر جان
# ~~آمد و امیر اعظم اعدل شجاع الدین یار احمد او را نوازش بسیار نمود و به
~~اتفاق
# ~~امیر اعظم اقدم جلال الدین قلدرویش وامیر اعظم مبارزالدین پیر محمد
~~لشکری
# ~~ترتیب . کرده ، متوجه کرمان2 شدند.
# چون به چهارگنبد رسیدند ، از آن طرف لشکر تو کمان متوجه شیراز شده و
# ~~چون حضرت شجاعی آنگاه که به طرف کرمان نهضت می فرمود در قلعهٔ‌
# ~~سیرجان امیر ناصرالدین صحرا بری را قایم مقایم خود گذاشته بود کتابت به
~~آن
# ~~حضرت کرد و او را باز گردانید ، که از دو شاهزاده خائف بود.
# آن سلسله باز ازهم فروگسیخت و چون حضرتشجاعی به سیرجان رسید اول
# ~~امیرزا الوند برسید. در سیرجان مدخلی نتوانست ساخت. از آنجا به رفسنجان
# ~~رقت و با او بعضی احشام شیراز همراه بودند.
# حاعت قرلغ که سردار ایشان امیر علی سلطان فراهی گفتند و جاعت
# ~~قفچاق که سردار ایشان را امیرزا علی قفچاق می گفتند. الوند اعلام میرک
# ~~کرد که به کرمان آید و با او چون امیرزاده الوند به نخجیران رسیدند که
# ~~به شهر در آید .

PageV01P087

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0106.png)

# غرهٔ‌ شوال [عید] رمضان سنة المذکور ، میرک  کس فرستاد که باده نفر
# ~~یاده به شهر ms069 نیاید . الوند چون این بشنود دانست که فکر اصلی چیست.
# ~~یک شب باسی سوار آمد وگرد بارو و خندق گردید. دانست که این شهر را بدین
# ~~دست انداز، بر رعایای فقیر حواله رفت.
# ~~با آن لشکر بکود که اگر رستم زنده بودی تعجب نمودی، و پایندهآ مغول
# ~~و چند تن کشته شدند .
# ~~خراسان شد .
# ~~اما با خندق و باروی کرمان چاره نداشتند .

PageV01P088

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0107.png)

# چون زمستان و سرما بود مردم فقیر روز وشب در بارو «الله یکی» می زدند
# ~~و نان یک من به شش دینار بود و خلائق نیک مضطر و حیران بودند و چنان
# ~~نمودند که حضرت سید طاهرالدین محمد پسر حضرت سید شمس الدین ابراهیم
# ~~ممی کتانی باخلیل سلطان کرده و در آنجا ذکر کرده که کرمان حواله به
# ~~تواست ، اگر یک پا بنشینی می توانی گرفتن. و نیز نمودند که این رباعی
~~نیز
# ~~نوشته، این است:
# ~~یا رب تو در این خطه خلیلی بفرست نمرودان را پشه چو پیلی بفرست
# ~~فرعون نهاد شان زبردست شدند موسی و عصا و رود نیلی بفرست
# بعد از آن که مردم کرمان بدین بلا گرفتار بودند چنان شهرت بافت که
# ~~شیخ ضیاء الدین فضل الله که در پس دروازهآ فریزن در پرده است به جواب
~~خلیل
# ~~سلطان رفت. خنجر کشیده بر سینهٔ‌ او نهاد که اگر از در کرمان نمی روی
~~این
# ~~خنجر از پشت تو بیرون می کنم! در صبح همان روز کوچ کرد و به راه زرند
# ~~و کوهبنان روانه شد و در چترود و ولایت زرند بسیاری خرابی واقع شد
# و در زمان رفتن قرار نمودند به امیر مبارزالدین پیر معمد و شیخ
# ~~بو اسحاقا به اتفاق میر فرخ زاد که شما در سیر جان باشید تا خبر من به
~~شما
# ~~رسد. میرک به تصور آنکه از آن احشام جری می توان کرد و مالی به دست می
# ~~توان آورد، ندانست که استاد گفته است :
### | لیت
# ~~کار ms070 از لب خشک و دیدهآ تر بگذشت بر جان امید تیرماز پر بگذشت
# و دیگر چنانکه قائلی دیگر نیز گفته است :
### | شعر PageV01P089
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0108.png)

# هر چند سوار که داشت و نو کر بزرگ صاحب اختیار و امین حود که او
# ~~اخواجه محمد تبریزی نام، ومیر محمد آزاد و عبدالمؤمن را با سیصد سوار
# ~~مکمل از عقب ایشان روان کرد. [824]
# و صبح جمعه دوازدهم ذی قعده لشکر مبارزی از کار واتف در تنگ
# ~~حجین (؟) کمین کرده، لشکر کرمان خاطر جمع در آنجا در آمدند. چون سردار
# ~~و صاحب اختیار تاجیک بود و رسوم جنگ و ضابطهآ آن نمی دانست پ سال کرده
# ~~و خبر از دشمن ناگرفته به مقابلهٔ‌ لشکر رسید .
# حضرت امیر بارزالدین پیر محمد جبا بپوشید و برسر سر پچ بسته، همچون
# ~~نره شیر که درمیان گلهٔ‌ شکاری افتدبه اندک سواری آن هفتصد سوار مکمل
~~راتار و
# ~~مار کرد و همان زمان عبدالمؤمن ومحمد آزاد [را] به قل آوردند و خواجه
~~محمد
# ~~تبریزی را بگرفتند و سراین دو مقتول درگردن او آویختند و از جملهآ سیصد
~~سوار
# ~~پنجاه کس با اسب به شهر رسیدند. باقی اسب و رخوت و اسلحه و هرچه داشتند
# ~~حتی به ناموس زیر جامه های ایشان بیرون کردند! و لشکر مبرزی را چنین
# ~~فتحی روی نمود و نصرتی چنین دست داد. و این هنوز اول آثار جهن افروزست.
### | وله
# گشت فیروز آن مبارز دین آنکه رستم زبون بدش گه کین
# نه یکی حمله لشکری بشکست تن تنها به رودبار حجین
# دشمنان از صلابت آن شیر همچو روباه گشته زار و حزین
# کرد حربی در آن مصاف هژ بر کامد از چرخ و از فلک تحسین
# کشتنی 11 به تیغ سر بفکند  شد ز خون لاله گونه روی زمین
# واگرنه در آن ولا امیر علی فارسی می رسید و در میان جان آن لشکریان در
# ~~ی آمد، جناب مبارزی همه را سیاست می فرمود. ولشکر مبارزی ms071 متوجه
# ~~سیرجان شد . و از این طرف بعضی از امراء سنطان سعید که همراه امیرزا
# ~~خلیل بودند باز ماندند و با میرک هم سوگند و هم بیعت شدند. از جمله
~~امیر PageV01P090
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0109.png)

# ~~قصهآ آمدن سید میرک شیروانی به رمان
# ~~شیخ بهلول ومیر پیر محمود و مولانا بلال را میر دیوان ساخت ومهر امارت
# ~~نهادند . و آن دو غدار بد نقس به قرار به بد نفسی مشغول بودند و هر
~~ظلمی که
# ~~سر توانستند در کار می آوردند و هر روز تحصیصی و قسمی نوعی بر رعایای
# ~~فقیر می کردند و برسر [هر] مسلمان که ده دینار گمان می بردند انگیزی می
# ~~کردند و باز می ستاندند1. خلایق نیک حیران و سرگردان بودند و آن
~~خواجهٔ‌
# ~~نیک نفس اصیل خوش خوی خوش شکل که به انواع نیکی و امانت و دیانت
# ~~مشهور بود و در دیوان مثل مرهمی بود بر ریش خلایق در نیمهآ رمضان
# ~~مذکور رنجور شد، مرض اسهال بر وجود مبارک او مستولی شد و صبح چهار
# ~~شنبه هشتم ذی الحجهآ سنهآ ست و خمسین و ثمانمائه بهجوار رحمت ایزدی
~~واصل
# ~~و متواصل شد .
# و مصنف کتاب جهت آن جناب ترجیعی گفته در دیوان ثبت است. در این
# ~~محل دو رباعی که در تاریخ زیاده محل نیست این است :
### | وله
# ~~پیچین زسال ترک از این چرخ پرفتن   رفت از سرای دنیی دون شمع انجمن
# # رضوان زاشتیاق رخش هر دو پاو سر %~% بنهاد ورفت در عقب ر کن دین حسن
# د ستو ر %~% زما نه %~% سر فراز %~% ایران
# رکن دول و دین حسن آن صدر جهان
# در هشتم ذی الحجة به نون واو و ضاد
# رفت اوسوی فردوس نعیم از کرمان [825]
# حمة الله علیه والغفران.
# دریغ از آن خواجهآ صاحب خیر نیک اعتقاد و نیک نفس که از پدر پدران
# ~~همه سولانا وقاضی القضات بزرگ و از والده، سادات رکنیه و شمسیه که وقت
~~و
# ~~ساعت یزد و مدرسهآ ms072 چهار منار همه نتایج خیر و صدقهآ اوقاف آن بزرگان
~~است.

PageV01P091

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0110.png)

### | جامع التواریخ حسنی
# چون آن حضرت به جوار رحمت حق پیوست وزارت بر دو بزرگ راست قلم
# ~~ماحب وجود قرار یافت : خواجه ضیاء الدین هبة الله وشاء جلال الدین
~~مظفمر
# ~~فیروز، و آن دو بزرگ به جمع مال خاصه مشغول بودند. و باوجود این حالت
# ~~وفادار نوروزی مهم اوقاف مملکت که حق سادات و قضات و موالی بود ودر
# ~~دامن دولت جناب سیادت پناه تقوی شعار، مرتضی اعظم مجتبی اکرم2، افتخار
# ~~آل طه و یس سلطان العلماء والحدثین، الواثق الی رحمة الله سید اصیل
~~الملة والدین
# ~~عبدالله الحسینی الواعظ بود وکار موالی و مشایخ و فقرا به رواج و رونق
~~بود
# ~~وفادار بیوفا به خود مخصوص کرد و از دست آن بزرگ بیرون آورد و اختیار
# ~~وقف به اتفاق جناب مولانا اعظم اختیار الدین خانوکی که در این تاریخ
~~قاضی
# ~~شافعی بود فروگرفت و آن بزرگ ظالم طبیعت به بهانة املاک مسلمانان داخل
# ~~اوقاف گردانید و هرچه خواست به هر که خواست داد و میرک را برآن داشت
# ~~که بروهاب ارباب وظایف خود نهاد و مستحقان مطلقا محروم ماندند. و اکثر
# ~~ساقیان نهادند
# و مصنف کتاب حسن بن شهاب که مدت سی سال در کرمان عامل و ضابط
# ~~و عمید3 و وظیفه خوار وقف بود بواسطهٔ‌ بهانهٔ‌ آن که پسر این فقیر به
~~موجبی
# ~~که در مقدمه ذکر رفت سخنی در اردو گفته بود - از وظیفهٔ‌ چندین ساله
~~معروم
# ~~گردانید. و همه انگیز آن سرخ مقلوب بی وفاء بی حیا بود. و این فقبر به
~~شومی
# ~~قدم نا مبارک از چندین جهت محروم گشت. واجب شد که این قصیده را به شرح
# ~~نظم کند تا در روی روزگار باتی ماند و تا دامن قیامت.

PageV01P092

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0111.png)

# وضاع عمال اوقاف کرمان
# در پیچین ئیل سوافق سنهآ احدی و خمسین و مائة خانی
# ~~بیچین که رفته هشتصداوپنجاه وشش سالاز ms073 هجرت رسول امین نکو خصال
# ~~کرمان به هم برآمده آشفته مردمش مجروح ابینوابی و مستغرق خیال
# ~~جمع آمده زهر طرفی جوهری نفیس   طرحی غریب ووضع عجیبی نموده راه   میمر
~~غ وار در هوس افسر و مریر   مست شراب بیخودی از غفلت وغرور   قصر امید شان
~~که نه ی دارد ونه بن   قمری ماده را که قرین هما کند   غرق تصور بد و مغرور
# عز و جاه   امید آن به حضرت معبود بود و هست %~% کز استماع قصهآ آن می رسد
# ملال %~% خرلیس (؟) هیش مردم نزدیک نود لال (؟) %~% مشغول جمع مال ولی غافل
# از وبال %~% واقف نه از خار مغرق به انفعال %~% لیکن شکوهصعوهندارندویر
# وبال[826] %~% گنجشک را به حضرت شاهین کجا مثال %~% اتممام آن یقین که بود
# صورت محال %~% کین دولت دو روزه بود زود شان و بال
# قومی که دخل کرده در اوقاف این دیار
# هم وقفشان بر آورد از خان ومان دمار
# ~~ما را وظیفه بود ز اوقاف سالها   عالم اگرچه انس بدی یا گر اژدها
# ~~یک جو وظیفه کم نگرفتم به هیچ دور   من دزدگیر وقف و عسس شحنه بوده ام
# هرکو شروع کرد در اوقاف بردسیر   مال خدای و رزق فقیران مستحق %~% بس ده
# وظیفه رشوه ز اوقاف مرتقا %~% افتاد در ضلالت جاوید و در بلا %~% و امسال
# منع وقف کنندام] به منتها %~% ناحق خورند وقف در آرند در بها
# ~~تاکی به سکرو حیله و تزویر زیستن  شرمی ز خلق نی [وآخبر نی هم از خدا
# ~~اوقاف کان قیول نکردند ملحدان این مرتدانخورند و برندش اهل ما(؟)
# ~~هر جا فقیر و مستحق و عاجزی بود محروم گردد و نگنند درد او دوا
~~PageV01P093
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0112.png)

# ~~بقعه خراب و خوار وخجل عالمان او وقفش به دست جمله لئیمان بی وفا
# ~~گونی که نیست باور شان روز زستخیز و ایمان مگر درست نه در دین مصطفی
# ای عاملان که دخل در اوقاف کرده اید
# تقصیر کرده گاه و گه اسراف ms074 کرده اید
# ~~هم وقفشان سزاا دهد وروح واقفان کین وقفها نموده وخود رفته از میأن
# ~~دایم در آن امید که از نفع وقفشان روحی رسد ز روضهآ فردوس یا جنان
# # جمعی پدید آمده از هر ولایتی %~% اوقاف ملکشان شده و بنده واقفان
# # یک جو به مصرفی نرسد هیچ بقعه [ای] %~% گندم برند و نقره ز هر بقعه
~~ظالمان
# ~~بقعه خرأب ووقف زهرسورود چه سود چون عالمان کنند در آخر همه زیان
# ~~من نقطه وار دایرهآ وقف را محیط  واکنون خوش است کم نگذارنددرمیان
# ~~سی سال تا وظیفه خورو عاملم به وقف و امسال بر کنار به شومی عاملان
# ~~من اختیار وقف کریمان گرفته ام گر اختیار فوت شود وقف گو ممان
# ~~سر پیش پای من بنهد هر که اختیار دارد به وقفکی برد از دست بنده جان
# در وقف ملک هر که گرفته است اختیار
# یا ربشود چو خربر خرک همیشه خوار(؟)2
# ~~آن بی وفای گربه گرش هست اختیار بی اختیار بینمش آویخته به دار
# # بی اختیار باد خدایا در این جهان %~% آن خر که دخل کرده بهرزق وظیفه
~~خوار
# # خر کس وسیع کرده و بحکین (؟) جلدسرخ %~% وان گربه زردکرده بسی خلق را
~~زهار
# ~~گشته بسی به فعل بد و خوی لیوگی خورده بسی منافع هر کس و ه دیار
# # مغلوب سمرخ اشقر3 بدفعل بد مزاج %~% مفعول مادهطبع سگ روش [شوم] نابکار
# ~~گه دعوی دیانت وگه خوی خوش نمود اما نهان به زیر عسل نیش و زهر مار
# ~~زین شیوه های سستە سخت روشن است حاجت نه آکه من بنمایم به روزگار
# # ای مدعی اهل نظر سهو می کنی %~% با اهل دل خصومت قلبی شوی فگار
# ~~تاکی نموده گندم و جو داده در حضور تا چند نیت بودن وبر [بد] بود مدار
~~PageV01P094
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0113.png)

# ~~تو دشمن منیآ و خدا و رسول اوهستم یتین و کرده ام این قول اعتبار
# ~~دایم یقین چو دشحن این خاندان شدن روزی شود نه دیر ms075 دم تیغ ذوالفقار
# ی بیخرد چگونه (تو] اتراک می کنی
# در وقف گو بگو که چه ادراک می کنی
# # امسال کار ملک رمیدست بانتظام[827 %~% زان او شدست کار همه خلق با نظام
# # ما زمام مملکتی داده با کسی %~% کز رهگذار او نرمد هیچ کس به کام
# # کا: امور ملکی و دینی بدان حقیر %~% کاریست آن نه کار لثآیمی است
~~ناتمام
# ~~هر کو حفاظ2 بند خود و اهل خود نکردحفظ دگر کسی کند او را بود حرام
# ~~زانرو که هر که حاکم قومیشد آن نکوستدر بند نیکنامی مردم بود مدام
# ~~بی آنکه دانه نیک نماید به ظاهرا (؟) چون در رود حریف به نیکی فتد به
~~دام
# ~~در جلد میش رفته گرازی بسان گرگ روبه صفت به حیله و تزویر صبح وشام
# ~~ظاهر به لطف نور نماید به گاه گاه باطن همه مغرق بدفعلی وظلام
# # ای مدعی که منکر اهل لطافتی %~% از قهر کردگار بیابی خوض ملام
# ~~فی الجمله خواهمت که چو سالار بینمت وین از خدای باشدم امید، والسلام
# نه عاملی ثه زاهد و مفتی بیا بگو
# تأ چند می کنی تو درین وقف گفت و گو
# ~~یا رب که وقف جمله سگان باد جان تو تاراج جملهآ مغولان خان ومان تو
# # یا رب سیاهروی جهانی شوی [و] من %~% بینم مصیبت همگی خاندان تو
# # یا رب که عن قریب اجل گرددت قرین %~% تیغ تیز پاره کند استخوان تو
# # ای بوالحکم توراست مرادیدهای زبون %~% کز من به وی وظیفه برند همسران
~~تو
# ~~از من ستانی و دگری را دهی بده چون داده ای مدام و ستد مغلمان تو
# ~~خو کن بمانده یار قدیمی و چون خرت خوش بر نهاده بار وشده پاسبان تو
# ~~حاجی کفش دوز سر بال (؟) شنودهام کو نیز بود از آن که بود در غمان تو
~~PageV01P095
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0114.png)

# ~~18
# ~~یکباره شاه وکشتی میدان ز یاد رفت ما را به یاد مانده بسی دوستان نو
# ~~صدق من آنکه هفتهآ دیگر ms076 شوی قتیل تو عکس این مغرق و سودا گمان تو
# ظالم تو مال وقف ز من می کنی دریغ
# مردان دین حواله تورا کرده اند به تیغ
# ~~ای بیحیا وظیفهآ من مرده می کنی بازار گرم کرده ام افسرده می کنی
# ~~از فضل کردگار نیم نا امید من  گر تو ز ناکسی دلم آزرده می کنی
# ~~ظاهر نمی توانی ظلمی نمود اما (؟)تو ظالم بطبعی و در پرده می کنی
# ~~خواهم که گاوسان بر عصار بینمت  گردی به خاک نکبت وبس اندوه(؟) می کنی
# ~~با آن طلا و نقره که آوردی از هرات داری پیاز و پس طلب گرده می کنی
# ~~مال هرات و فارس ربودی و بس نشد  کرمان گرفته بس هوس جده1 می کنی
# ~~داری [همی] طمع که کنی کار و نف نیک  نه نیک می کنی که همه گنده می کنی
# # هر چند اختیار نداری به نیم جو %~% بد نفسی علی حده از عاده می کنی
# ~~با آنکه نیست یک سر موییت اختیار  اوقاف و کار آن همه پژمرده می کنی
# ~~گه عاملی به وقف و مربی اهل فضل گه ملحدی شوی طلب باده می کنی
# تو از کجا و عاملی وقف از کجا
# کایتد اهل دل به در تو به التجا
# ~~یا رب سرت کنند چو خو کی ز تن جدا   یا رب شوی گرفتهٔ‌ صد ربخ و صد بلا
# ~~یا رب که خانمان وزن و بچهات امیر گردند و تو شوی به عقوبات مبتلا
# ~~یا رب چنان که قصد من خسته میکنی   قصدت [کتند] جملهآ اولاد مصطفی
# ~~یا رب که من تمیرم و بینم زوال تو ای سرخ قلب احمق معروف بیوفا
# ~~نه مرد4 و نه زنی نه مخنث بهیچ رو نگذاشتند در تن تو ذرهای حیا
# ~~گر زانکه مرد بودی و بودیش مردمی درد فقیرو عاجز از او یافتی دوا]8 82]
# ~~بر عکس گشته خلق جهانی از او ملولدر پرده قصد خلق کند او نه ms077 برملا
~~PageV01P096
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0115.png)

# ~~وضع منافقان بود این ، وآن دغل تمام این وضع باشدش سگ سرخ وغابقا(؟)
# ~~من ندانم از چه سبب می کنی بدی چون بد نکردهام به کس او بهیچ جا
# ~~چون بد کند بدش رسد از چرخ عذر خواه زان رو که جمله کارکنانند بر سما
# د میکنی که وقف بگیری ز مستحق
# وانگه دهی به هر که دلت خواست غیرحق
# ~~سال جهان چو هشتصدا وپنجاه وشش گذشت    از هجرت رسول شد این تازه
~~سرگذشت
# ~~اوضاع روزگار بر آشفته در جهان سلطان روزگار شمد چو فوت گشت
# # عالم به هم برآمد و گریان از آن قبیل %~% نی بای رفتن از وی ونی طاقت
~~نشست
# ~~جمعی شده امیر و سپهدار مملکت بالله اگر به خاطر کس این سخن گذشت
# ~~کان گرجی یساقی مجهول بیوجود بر منصب امارت این مملکت نشست
# ~~بد نفس را کسی که دهد اختیار ملک تخم بدی به عاقبت کار خود بکشت
# ~~بد نفس را تصور آن کو کند بدی هر بد که مو رسد به کسی هست سرنوشت
# ~~تخم بد آنکه کشت بر آورد هم بدی فی الجمله آن کنددر[و] آخر کسی که کشت
# ~~دادش خدای دولت و کرد او حکومتی آخر مگر که حاکم اوقاف نیز گشت
# ~~اما ز وقف حاصل او بیش از آن نشد کامد فرود برسر و ریشش هزار رشتا
# بدبخت آنکه عامل اوقاف شد چنین
# رفتش زدست دنیی وعقبی وعقل ودین
# القصه این ضعیف مدت می سال در کرمان صاحب اختیار عمله ووظیفه خوار
# ~~اوقاف کرمان زمین بود و صاحب وقوف رقبهٔ‌ وقف. چنان بود که هر کس که
# ~~عامل اوقاف این مملکت شدی او را از ارشاد این فقیر گشاد مهمات وقف شدی.
# چون در سال پیچین ثیل موافق سنهٔ‌ احدی و خمسین و ماثآهآ خانی که سید
# ~~میرک شروانی داروغای کرمان بود و میر وفادار نوروزی را اختیار مملکت
~~کرمان PageV01P097
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0116.png)

# ~~داده بتخصیص اوقاف ، و او چون ms078 بدنفس بد ذات بود درکار خلق البته گرهی
# ~~انداختی و با این فقیر علی حده حسدی و شور مزاجی داشت . سخنی چند که
# ~~در باب پسر این فقیر سیدی علی که در مقدمه ذکر آن رفته گفه بودند، آن
~~را
# ~~دست آویز کرده خاطر سید میرک را با این فقیر بد گردانیدند و وظیفه (ای]
~~که
# ~~در مدت سی سال در وقف می گرفت قلم نهادند و در آن سال هیچ از وقف بدین
# ~~فقیر نرسید.
# و این فقیر مقرر کرده بود که هر کس که وظیفهٔ‌ این فقیر کم کند
# ~~به یک دینار یک بیت در صفت آن کس گفته می شود . وظیفه ششصد دینار کپکی
# ~~بوده ، ابیات بسی می شد و شرح این جهاعت آنکه گفته اند که «چه جای هجو
# ~~که اندیشه هم کرا نکند» . حالیا بدین قدر مختصر صلح شد و ترجیع آن
~~مقدمه
# ~~رفت واین «نظیر» در مثنوی آورده می شود که شعرا نتوانند که رسوم و
~~قاعدهٔ‌
# ~~خود ترک کنند .
# نظیر در مثنوی جهت عاملان اوقاف کرمان در پیچین ثیل نیز به اسم امیر
# ~~وفادار نوروزی1 و شرکاء گفته می شود :
# ~~سنهآ ست و خمسین و ثمانماثة که سرطان شده ثور از زاویه ز؟)
# # پریشان شد [ه] از جفای فلک %~% اگرچه فلک پش من چون کلک [289]
# # ولیک از جفای بسی بیوفا %~% که دارند بسیار بر خود روا
# ~~نه خویش ونه توش2ونه یارونه دوست بغیر از کرمی که معبود اوست
# ~~حوادث شد ازغیب و نقشی عجیب نمود از افق اختری بس غریب
# ~~درختی که هر سال می داد بر بریدند به تیغ تیز (؟) و تبر
# ~~مناخی که سی سال پرداختم به شومی بدخواه در باختم
# # مرا مدتی بود کاشانه [ای] %~% چو مرغی که او راست آشانه [ای]
# ~~هوا کرد (و] بگشاد و آمد فراز یکی کرکس اشقر از چرخ باز PageV01P098
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0117.png)

# # لیئمی سگی سرخ غداره %~% [ی] %~% بخیلی بدا[ند]یش مکاره (ای
# # منافق نهادی دغل دوستی ms079 %~% ز جلد سگش بر جبین پوستی
# ~~مرا کرد از کار خود بی حضور چو وقتی عجب بود گشتم صبور
# ~~مرا طمعه بد وقف کرمان زمین ز من بستد آن [طعمه را این] لعین
# ~~در اوقاف چون دخل کرد آن پلید تو گفتی سگی بر مساجد برید
# ~~چو شد گند اوقاف از آن نابکاربه خود گفتم اکنون شد آن اختیار
# ~~چو رفت اختیارم به یک ره ز دست سر و های آن کار در هم شکست
# ~~ضرورت من اوقاف   بگذاشتم به دل تخم مهر عدو کاشتم
# # که با آن سیه کاسهآ بی حیا %~% که یک جو نه مهرش بود نه وفا
# # چه سازم که تا بامدادان مرا %~% که باشد دربن ره مرا رهنما
# ~~دگر یاد آوردم از (سند باد نظیری که آورده بود اوستاد
# # که باغی که دامنگه کوه بود %~% که در وی ز هر میوه انبوه بود
# ~~بهشتی بد آن با غ بر روی دشت ز یک سوی صحرا و یک سوی دشت2
# ~~جداری شده واقع اندر میان به زیرش یکی موش را خان و مان
# ~~وطن گاه آن موش بود از قدیم به عیش و نشاط او از آن هر دو نیم
# ~~یکی ره به صحرا و کهسار بود یکی راه در باغ اشجار بود
# ~~به باغ اندر آن میوه خوردی و گشت یکی طوف کردی به صحرا و دشت
# # از آن خانه آن موش دلشاد بود %~% که آن خانه و باغش آباد بود
# ~~زمانی به باغ اندرون میوه خوار زمانی شدی سوی صحرا برار(؟)
# ~~بد آن موش را اندر آنجا حضور نبود از کسش هیچ نوعی نفور
# ~~هه ناگا، روزی از آن کوهسار درآمد در آن خانهٔ‌ موش مار
# ~~سیه سرخ ماری از آن کوه دور به سوراخ آن موش صاحب حضور
# ~~خوش آمد مگر مار را جای موش به دل مهر آن خانه کرد او نقوش
# ~~درآمد در آن باغ و آن میوه ها بسی خورد و ms080 آن مار شد اژدها PageV01P099
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0118.png)

# ~~چو شد سیر آمد درون سرای بجنبید وخوش وقت شد زان هوای
# ~~چو موش آمد و دید بر جای خویش یکی مار کز اژدها بود بیش
# # پیچیده آن موش بر خود چو مار %~% که بر گشت بر من کنون آن مدار
# ~~وطن گاه دیرینه رفتم ز دست مقامی که بودم سرای نشست
# # کنون رفت باید به تدبیر کار %~% که آرم یکی دشمن از قصد مار
# ~~که بردارد آن شوم را زان میان من اندر سرای خود آیم روان
# # در آن باغ می گشت روزی سه چار تکاپوی در فکر و تدبیر %~% کاه
# # سه روزی شد آن موش اندر کمین %~% که تا چون کند چاره خصمی چنین
# ~~میان روز در باغ می گشت زار بریشان و سرگشته از جور مار
# # درختی کلان دید و در سایه اش %~% زده حلقه آن مار و خسبید[ء] خوش
# # وزان ده قدم دور تر برزگر %~% بخسبیده و بیل %~% بالین %~% مر
# # دوان موش آمد   بر باز یار %~% گهش رفت بر سینه گه بر کنار
# ~~چو برزیگر از خواب بیدار شد روان گشت موش و بر مار شد
# ~~بخسبید دیگر ره آن بیل زن دگر باره آن موشک پر فنن
# ~~بیامد دکر باره بر وی دمید مزارع چو برخاست آن موش دید
# ~~دوان شد دگر هاره زان راه باز بشد باغبان از بی او فراز
# ~~بخسبید دیگر که خوابش گرفت فراز آمد و راه خوابش گرفت
# ~~دگر باره بر روی او بر دوید چو بر خاست، آن برزگر7 موش دید
# ~~سبک بیل بر داشت رفت از قفا روان موش می شد بر اژدها
# ~~چو نزدیک آن هر دو شد بازیار دوان موش و نزدیک گردید3مار[830
# ~~مزارع نظر کرد و آن مار دید یکی اژدها آدمی خوار دید
# ~~فرو کوفت بر فرقش آن بیل سخت ز قالب بپرداخت آن مار رخت
# ~~چو کشته شد آن مار، موش دلیر به کاشانهٔ‌ خود در آمد ms081 چو شیر
# ~~عدو کشته گردید2 و او یافت کام نشد سیر از آن دانه آمد به دام
~~PageV01P100
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0119.png)

# ~~تو نیز این زمان خون گزار(؟) دمار گرفته سرای تو مانند مار
# ~~طلب کن یکی را که کین آورد سگ سرخ را در کمین آورد
# ~~نخست از در کردگار قدیم به صدقی درست و به طبعی سلیم
# # بجو حاجت خود به صدق و نیاز %~% کهتا کار سازد مگر کارساز
# ~~گمارد بدو مثل او بیخودی ترشروی تلخی بغایت بدی
# ~~که تا داد من1 زو ستاند به تیغ ببرد سر شوم او بی دریغ
# ~~و یا بر کشندش خدایا به حلق به عبرت که تا جمله بینند خلاق
# ~~کسی کو بد اهل دل می کند بر خلق خود را خجل می کند
# ~~مکن بد بتخصیص با اهل دل ز نیکی سر موی مهمل مهل
# ~~بدان را بد آمد به پایین کار تو نیکی نما تا شوی رستگار
# # بود وقف کرمان ز اندازه بیش %~% که کردند مردان در آن عهد خویش
# # بدان تا که نفعی رسدشان از آن %~% نمودند این %~% وقفها واقفان
### | 4
# # کنون آمدستند جمعی %~% الدید %~% که هستند از مردی و دین بعید
# # خداوند وقف  کسان گشته اند اگرچه منی تخم %~% ناکشته اند
# ~~برند و خورند و ببخشند نیز نه مردند و دین دار، هستند حیز
# ~~گرفتنداوقاف   را   تولیت سزاوار قتلند و محتاج لت
# ~~زین مرتدان بقعه ها شد خراب شده وقف کرمان بسان سراب
# ~~که بنماید از دور آب کلان چو نزدیک رفتی نیابی نشان
# ~~ولی بنده در وقف سی سال بود در اوقاف با جمع عمال بود
# # نیامد چنین عاملی در میان %~% بد اندیش و بد نفس از ظالمان
# ~~سگ بیوفائی، دغل دوستی گرازی ز خلقان برو پوسی
# # چنان نیک بنماید او در مخن %~% که گوی که او هست شیخ کهن
# ~~بظاهر نماید بر خلق نیک سیه تر درونش ز دپوار دیگ!

PageV01P101

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0120.png)

# ~~سخن تری (؟) و دل سیه همچو قیر ms082 بد اندیش مردم صغیر و کبیر
# # بخیلی که گر آب سیری کند %~% به نان دست او کی دلیری کند
# # ولی مردمش جمله صاحب کرم %~% دریغی نه از مردم %~% فی درم
# # مگس گر ز خوانش1 برد ذره ای %~% کنته اهل بینشهمه بره ای
# ~~وگر سایلی را بود زو امید نیابد جوی از سیاه و سفید
# ~~به دشمن نیندازد از بخل تیر به توفیر گردد همی گرز گیر
# ~~چنین ممسکی ملحدی را که دید که گردد همی مملکت را کلید
# ~~بتخصیصأوقاف کاهل اصول فتادند در دست آن بوالفضول
# # بود کار اوقاف کار کسی %~% که او را بود علم و دانش بسی
# # کرم پیشهای مرد معنی بود %~% نه از جاهلی جمله دعوی بود
# ~~کسی کز مغل باشد او را نژاد بود معدن بخل و کان فساد
# ~~مغل اصل وگردنده باشد مغول به بد فعلی و حیله مانند غول
# ~~چتین کس بر اشراف صاحبدلان بود قاسم و ضابط این و آن
# # چراخون نگریند دانشوران %~% که پیدا شده پیشوایی چنان
# # دهد آنچه بدهد به روی[و] ریا %~% که رویش سیه باد آن بی حیا
# ~~مرا یافته وقف من می برد2غلط کرده او عرض خود می برد
# ~~بد آن کس که محروم سازد مرا خوشا وقت آن تا نوازد مرا
# ~~غریب وگرفتار درد عیال غریق غم و هم قرین ملال
# ~~گذشته ز کارند اندر جهان مگر وقف کان باشدش قوت جان
# ~~حلال است اوقاف من بر کسی ولی گنده شد چون در آمد خسی
# ~~کسی کو کند قصد ارزاق من ندارد دگر آگه از باق من!
# ~~که بوقی فرستم ز هجو قبیح که دیگر نگردد محیل و فصیح
# ~~ز... خر و دست خرس و گراز زمیخ خراطی، خیار دراز [831]
# # منارات تیریز و ملک عراق سوارخراسان %~% همه با چاق PageV01P102
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0121.png)

# # که مغزش کند خرد و مالش برند بر افکنده و پایمالش %~% بر ند
# # وگر حکه غالب شده وین خیال مودی وکردی %~% مرا پاتمال
# ~~همان چیزها، دفع حکه ms083 نکوست عمل کن بدانها گرت آرزوست
# ~~ولی با ضیا اندر این سو شریک همان دان که آن نیست وجه چریک
# ~~چو زر برد دیوان به هم می برند سزد کین چنین تحفه پاهم خورند
# ~~ضیا گر شریک تو در وقف نیست ولی با کسی بیش از وقف (؟) نیست
# ~~علی حده او را در آرم به زین شوم کار لیکن به روی زمین
# # زعیهانه آن گو پالان %~% کنم %~% به ضرب آن خر مایه نالان کنم
# # از آن رو که آن ماده گاو خسیس %~% به بخل و به امساک باشد انیس
# # وگر   یا   وفادار گویم نهان %~% که ای پیشوای همه ملحدان
# # زبون کش من زار [را] می کشی %~% گرفتار غمخوار را می کشی
# ~~بیابی عوض روح شیخ کبیر بزودی شوی در بلایی اسیر
# ~~ندانم عداوت به من از چه رو است ولی دانم انکو به خود تند خوست
# ~~بد اندیش ذاتی است آن بیوقا از آن رو که نبود درستش قفا
# # قفا خورده بسیار و گردیده خوار %~% که تا صاحب جود گشت و وقار
# ~~چو گردیده در کوچکی بی تمیز بزرگی شد و همچنان هست حیز
# ~~که یک فعل مردانه ناید از او ندارد نگه خلق را آب و رو
# # چو رفتش ز چشمان اشقر حیا %~% ز آن با کسی تیست او را وفا
# ~~وفا دار گوید منم در جهان که هرگز ندیده وقا را نشان
# ~~بود دشمن اهل بیت رسول خدا دشمنش باد و آل رسول(؟)
# ~~خوارج چو بد گشت با خاندان کند تیغ قهرش دو نیم از میان
# ~~منافق چو از راه دین دور گشت اگرچه درین ملک دستور گشت
# ~~قرو گرددش عاقبت خان و مان نماند از او نام و نی هم نشان
# ~~خدایا که بر جان آن نابکار بلا متصل ممجو باران ببار PageV01P103
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0122.png)

# ~~بزیدی1 صفت را موالی (؟) مزید بهزندان کن (و] حشر او با یزید
# # خدایا مده در چهان کام او %~% بر افکن ز روی زمین ms084 نام او
# # دگر آن کسی کو بود یار او %~% کسانی که هستند وقا دار او
# ~~مدد کار او هر که وقفم برید شود یا رب از دهر دون ناپدید
# # هر آن کو مدد کار آن کار بود %~% به بد گفتن من خریدار بود
# # کسی کاندر این فعل بد دلخوش است %~% کزین غم دل بنده در آتش است
# # به آتش بسوزان تن و جان او شیاطین %~% بگیرند %~% ایمان %~% او
# ~~نانی که صد کس به تاحق خورند دغل دزدکان نیز هر سو برند
# ~~ز من باز گیرند و با ده عیال گذارند در سختی و در ملال
# # وبانی چنین آن چنان ناکسان برند و گشایند %~% ما را %~% لسان
# # که گوییم اوصافشان بی دریغ %~% حوالت %~% نماییمشان تیر و تیغ
# # مرا این اجازت ز آل رسول %~% رسیدست و حق کرده صدقم قبول
# # سخن هر چه آن بگذرد بر زبان %~% چو تیری رود راست سوی نشان
# # امیدم چنان است بر   دادگر %~% که او را ببیم یک از یک بیر
# # همه کشته و خانمانها خراب %~% قبایلگرفتار %~% بند و %~% عذاب
# # سخن گفته شد تیغ مردان دین %~% اگر مرد مردی در آخر ببین
# # که آنکس که از من کند نان دریغ %~% خدا دارد از چسم او جان دریغ
# # چه گویم کنون چتد گویم ازین %~% چه گویم بسی وصف چمع لعین
# # خدا روزیح داد شصت وسه سال %~% بسی خرمی دیدم و بس ملال
# ~~ولی یک جو از روزیم کم نشد نشد دشمن من که او گم نشد
# ~~چو رزق همه خلق پیش خداست بزرگی کشیدن ز دونان چراست
# # ز بهر دو نان خدمت دون مکن %~% بلا بر خود ای خواجه افزون مکن
# ~~حوالات دشمن چو شد با خدا مرو شاعرا بیش ازین از قفا
# # سپردیم بدخواه خود   را تمام %~% به معبود و مقصود خود والسلام
# ~~گذر کن ازین منزل ابن شهاب  سخن گوی دیگربه رای صواب[832 PageV01P104
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0123.png)

# دنبالهأ تاریخ
# چون شرح حال مدعی که ایذاء رسانید گفته شد ms085 بیاییم باسر تاریخ.
# چون امیر شیخ بهلول و جماعت مذکور را در دیوان نشاند وامیر صالح
# ~~در کمان و خضر و الیاس از بند سیرجان خلاص گشته به کرمان [آمدند] میرک
# ~~میر الیاس را با صد سوار و پنجاه پیاده به ولایت اربعهٔ‌ بم فرستاد و
~~فرمود که
# ~~سیورغالات حناب سیادت ماب قطب الوقت امیو طاهر دین حسین باز گیرند و
# ~~آن حضرت را خانه کوچ از بم اخراج کنند و به سیستان فرستند. امیر الیاس
# ~~به ولایت اربعه رفت و مرتضی اعظم سید طاهر دین را به کرمان فرستاد و
~~باتمام
# ~~فرزندان و خانه کوچ میر پیر محمد و کتابت که به میرزا خلیل سلطان کرده
# ~~بودند داخل بودند. این جماعت [را] سفجه میرک حکم قتل فرموده. خواجه
# ~~محمود ترشیی2 از ولایات خراسان حاضر بود التماس ننمود قرار شد که پیر
~~محمد
# ~~داروغا بکشند و محمد درویش و جماعت در شکنجه کشیدند و طلب مال نمودند
# ~~و حضرت امیر طاهر الدین در چله نشست.
# آن قصه موقوف تا چه روی نماید. ثبت شود، انشاء الله تعالی.
# و از طرف شیراز خواجه محمود شاه که پیش امیر بداغ4 به ایلچی گری
# ~~رفته بود در روز دوشنبه ششم ذی الحجهآ مذکوره رسید و از امیر بداغ
# ~~از امراء تر کمان امیر محمد ساروغ که پدر زن سید میرک بود با صد سوار
~~همراه
# ~~این جماعت در روز پنجشنبه نهم شهر مذکور به کرمان رسید و هر نوبی
# ~~ایشان در خانهٔ‌ خواجه و عملداری فرود آوردند که مایحتاج ایشان رانجام
~~PageV01P105
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0124.png)

# ~~آوردند.
# ~~شیر از کنند.
### | شعر
# هر دم از این باغ بری می رسد تازه تر از تازه تری می رسد
# ~~هانه به دست محصل گرفتار.
# تا خود فلک از پرده چه آرد بیرون
# ~~میرزا جهانشاه و پیر بداغ آن را صدق تصور می کردند.
# ~~سلک تحریر در آید.

PageV01P106

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0125.png)

# ~~یزد فرستاد و چون یزد از منازع خالی بود از ms086 سر استقلال به حکومت آن خطه
# ~~مشغول شد.
# امیرزا خلیل سلطان که از محاصرهٔ‌ کرمان ملول شد به طرف کوبنان و
# ~~بافق و بهاباد فرمود و آن دو ولایت در نحت تصرف، ملازمان آن حضرت
# ~~درآمد و در بافق و بهاباد ساکن گشت و اعلام پایهآ سریر حضرت بابر سلطان
# ~~کرد و تمام عراق در تحت تصرف ملازمان امیرزا جهانشاه درآمد و آن پادشاه
# ~~در زمستان پیجین نیل در ری قشلاق فرمود.
# و تمام این قصه موقوف تا به هر طریق که روی نماید شرح نوشته شود ،
# ~~انشاء الله تعالی .
### | 
# ~~تر کمان [را] با صد سوار روانهآ کوبنان کرد به مقاومت گماشتگان خلیل
~~سلطان.
# و در یوم الخمیس چهاردهم محرم مذکوره امیر شیخ بهلول و امیر مراد
# ~~قلی که خالوی حضرت سلطان محمد بود و به ملازمت سید میرک آمده بود با
# ~~دویست سوار روانه سیر جان کرد. صالح ترکمان چون به کوبنان رسید
~~گماشتگان
# ~~امیرزا خلیل سلطان بعضی در بهاباد و بافق بودند عزیمت محاربه نمودند.
# ~~صالح ترکمان را قوت مقاومت نبود. روز بیستم محرم خائبا2 خاسرا به کرمان
~~باز
# ~~آمد و حضرت امیرزا خلیل سلطان به محاصرهٔ‌ یزد فرمود.
# و از طرف سیستان در روز مه شنبه نوزدهم محرم ایلچی شاه حسین
# ~~شاه سیستان آمده و سخن آنکه سکه و خطبه به اسم امیرزا بابر سلطان
~~بفرستد و
# ~~مال را روانه کند.
# و هم در این تاریخ جاعت امرا واصحاب مثل امیر اعظم جلال الدین
# ~~قلدوریش وامیر شجاع الدین یار احمد و امیر مبارز الدین بیر محمد بهادر
~~در PageV01P107
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0126.png)

### | جامع التورایخ حسنی
# ~~جیرفت اجتماع نموده ، احشام مثل اسیر اعظم ناصر الدین صحرابری وسالار
~~توکل[و]
# ~~محمود شجاع الدین درانی و پسران قوام الدین سرو سالار بایزید و امیر
~~جمال
# ~~الدین [و] شهاب الدین نصر وامیر همام الدین جرمایی وملک حسام الدین
~~میرو
# ~~و سایر کلانتران بلوک افطاع از احشام و مواضع [در] اتفاق حضرت امراء
# ~~یک دل ms087 و یک جهت کمر اطاعت بسته ملازم بودند، و محرم سنهآ سبع و خمسین
# ~~و ثمانماثه در جیرفت به تهیه کردن ستوران و یراق و ترتیب معسکر همایون
# ~~جهت محاصرهٔ‌ کرمان مشغول بودند.
# و امیرشیخ بهلول در چهاردهم محرم به اتفاق مرادقلی ولشکری به طرف
# ~~سیرجان رفته بودند. چون میدان سیرجان از شیران بیشهآ شجاعی و مبارزی
# ~~خالی بود در ولایت سیرجان تاختی کردند و آنچه از دزدان آن دو کرت مانده
# ~~یود به فالگیر رسید.
# ایشان گاو و گوسفند مسلمانان که یافتند تاراج کردند و مولانا قاضی بهشت
# ~~سیرجان را [34] به دست آوردند و آن پیر فقیر مظلوم را به ناحق به قتل
# ~~آوردند و مراجعت نمودند ، چنانکه روز شنبه بیست و سوم محرم باز [به]
~~برد.
# ~~سیر رسیدند و بزرگان گفته اند :
### | هیت
# چو بیشه تهی گردد از نره شیر شغال اندر آید به بیشه دلیر
# اما قصه چنان بود که چون امیر شیخ بهلول به قهستان سیرجان رسید
# ~~کوسفند دو هزارسر و عوامل و حماری که در سر مواضع به زراعت مشغول بودند
# ~~به تمام تاراج کردند و به راه سروستان روانه کردند.
# چون لشکر به در بهشت رفت و چنانکه ذکر از پیش گذشت و کشتن قاضی ،
# ~~چهارپایان خرد و بزرگ و هرچه در آن موضع یافتند براندند و چون دو
~~فرسنگی PageV01P108
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0127.png)

# ~~از آن موضع دور شدند از قلعةآ جناب امیر شمس الدین محمد قدغو که نوکر
~~قدیمی
# ~~امیر اعظم اکرم افتخارالامراء فی الزمان :
# آنکه او را داده حق جود و سخا و ضرب تیغ
# در شجاعت در سخاوت زو نشد چیزی دریغ
# شهریار عرصه ، یار احمد شجاع شیر دل
# آنکه از دستش درم ریزد چنانک از ابر میغ
# المخصوص بعون وعنایت الملک الدیان امیر ابو المظفر شجاع الدین یار
# ~~احمد - خلد الله ملکه - ودر قلعه کو نوال خبردار شد پنجاه سوار و پنجاه
~~پیاده
# ~~از عقب روانه کرد. ایشان چوان] نزدیک رسیدند امیر ms088 شیخ بهلول چهل سوار
# ~~همراه مال و بنه گذاشتند، و او از پیش رفته که گفته اند :
### | بیت
# ~~گر یز ». به هنگام فیر وزی است  خنک جان آن کس کش این روزی است
# لشکری شجاعی همجو شیر ژیان در آن جماعت ریختند، و آن چهل سوار
# ~~را دستگیر کردند و آخر بنە2آ امرا و مال مواضع به ضرب تیغ بران وتیر
~~پران باز
# ~~سیرجان آوردند ومیر شیخ بهلول وامراء باق باز کرمان آمدند وگوسفندان
# ~~و چهارپای که پیشتر از قهستان روانه کرده بودند به کرمان رسیدند.
# و بعد از آن در روز دو شنبه دوم صفر مذکوره پیاده از انار و سرحد
# ~~به کرمان آمد (ند] و خبر رسانیدند که جناب امیر اعظم اعدل اکرم
~~مظفرالدین
# ~~خواجکه میرک که امیرزا خلیل سلطان او را همراه به در یزد برده و میر
# ~~دیوان شده [. ..]4.
# سید میرک فرمود که سیصد سوار به اتفاق و سر کرده[گی] امیر علی قبچاق4
~~PageV01P109
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0128.png)

# ~~و امراء قرلغ به طرف انار روانه گردد .
# و در این روز از خبیس خبر رسید که شاه سیستان ملک قطب الدین که از
# ~~محاربدآ بر ادر خود شاه حسین انهزام یانته بود با دویست سوار به خبیص
~~رسیده
# ~~و رسل ورسایل روان کرده که داعیهآ ملازمت سید میرک شروانی دارم .
# میر مشارالیه فرمود گماشتگان را روانه کرد که ملک قطب الدین با ده
# ~~سوارمتوجه شهر شوند و همةآ لشکر بگذارد . ملک برحسب الفرمان2 با ده
~~سوار
# ~~متوجه شهر شد .
# چون ملک از میان آن لشکر منهزم سیستان بیرون آمد لشکریان خونخوار
# ~~2835 در خبیص دست تسلط از آستین تغلب بیرون آوردند و در مال خبیص
# ~~طمع کردند و بنیاد غارت و مصادره بر اشراف خبیص نهادند و خنق را در
# ~~عقابین عقوبت کشیدند.
# این خبر در یوم الخمیس پنجم صفر سنهآ سبع و خمسین و ثمانمائه به شهر
# ~~بردسیر کرمان رسید. سید میرک امیر شیخ بهلول را و سایر امراء ms089 [را] با
~~سیصد
# ~~سوار روانه کرد. روز دیگر به خییص رسیدند و جماعت به محاربه و مقاتله
# ~~مشغول شدند در قصر سبز، و تا تیری درجعبه داشتند هیچ مدعی را به نزدیک
# ~~نگذاشتند و چون تیر نماند از بام قصر سبز، خشت [کنده پرتاب] می کردند .
# ~~جنگی مردانه کردند. اما گفته اند .
# چو قطره بر ژرف دریا بری %~% به دیوانگی ماند این داوری
# این جماعت متمردان پنجاه کس بیش نبودند و لشکر کرمان با شیخ بهلول
# ~~سیصد کس، و حشر خلق خبیص از چهار طرف قصر سبز را بشکافتند و این
~~PageV01P110
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0129.png)

# ~~خلعت1 بعضی به قتل آوردند و بعضی را دستگیر کردند و جماعتی از تجار هر-
# ~~ولایت که در این ولا به خبیص آمده بودند همه را بتالانیدند چنانکه
# ~~شاعر گوید :
### | ایت
# ~~آنش ز سر شمع همه موم بسوخت و ز پرتو موم جمله پهلوم بسوخت
# ~~این خود مثلی است گفته اند اهل قدیم کز شومی شوم جملهٔ‌ روم بسوخت
# به واسطهٔ‌ یک چند مردم نا ملایم شرانگیز هزار فقیر هر یک از ولایت
# ~~خراسان که شتری بار به قرض2 و هزار درویشی به خبیص آمده که ده منی
# ~~خرما ببرند و به درویشی روزی گذارند در محل نقل افتاد. و امیر شیخ
~~بهلول،
# ~~با شهر بر دسیر آمد و مال و اجناس تجار و جماعت آن سیستانیان را بند
~~کرده و
# ~~بعضی از ایشان کشته شده سرها آورد و تجمل و رخت، درب زرند ساخت .
# و امیر علی قفچاق و امرا که به طرف انار رفته بودند چون به پای قلعه
# ~~رسیدند هر چند قلعه از امراء خالی بود و قصه بندگی امیر اعظم مظفرالدین
# ~~خواجکه میرک معلوم نه که حال آن حضرت بر چه طریق است و جناب ولد
# ~~امیر اعظم غیاث الدین غنا شیرین جان شیرین به ملازمت حضرت شجاعی رفته،
# ~~امیر عالم امیر شیخ وسایر گماشتگان که مستحفظ قلعه بودند، هر یک در
~~بیشهٔ‌
# ~~کارزار ms090 شیر ژیان و در دریای معر که نهنگی جانستان، به مقاومت و مقابلت
~~مشغول
# ~~شدند و از قلعه تیر و سنگ باران شد و هر تیر که انداختند یا بر سوار7
~~آمد یا
# ~~بر اسب و بسیار بردی مجروح شدند و هر چه از اشکر بیرون انداختند یا از
# ~~لشکر قلعه در گذشت یا بر دیوار قلعه بند شد و هیچ کاری از پیش نرفت.
### | بیت
# ز قلعه همه تیر بارید و سنگ نکردند آن شیر مردان درنگ
# هر آن تیر کز قلعه انداختند ز لشکر یکی مرد انداختند
# ~~کذا. شاید : «از این جماعت* .
### | - ت: مور.

PageV01P111

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0130.png)

# به هر سنگ کز برجی آمد فرود  ز سرها روان کردخون همچو رود
# ز قاروره وناوک و تیر [و] تخش %~% همه لشکری را رساندند بخش
# بسی کشته گردید و بس خسته شد در صلح اندر میان بسته شد
# چو سردار علی میر تفچاق بود جهان پهلوانی در آفاق بود[:3م
# دلاور چو زخمی چنان صعب خورد دگر روی با جنگ قلعه نکرد
# عنان را بپیچید و شد در گریز نیاورد دیگر در آنجا ستیز
# القصه دو سه روزی در محاربه مبالغه می رفت تا آخر امیر علی قفچاقی که
# ~~سردار آن لشکر بود تیری بر روی او آمد که از پس سرش سر بیرون کرد و
# ~~لشکر اکثر مجروح شده بودند. عنان هزیمت گردانیده شد و خائباا خاسرا
~~ریزن
# ~~گریزان دریوم الاحد پانزد هم صفر خراب وابتر ازشهر بردسیر کرمان آمدند
~~بحال
# ~~دومتان (؟) و برقرار امیر اده خلیل سلطان بر محاصرهٔ‌ یزد مشغول شد و
~~در بزد
# ~~ازقبل امیرزاده جهانشاه امیر قندان2 تر کمان و امیرقطب الدین ورزنه در
~~یزد بودند
# ~~و در اصفهان خواجه عماد الدین محمود حیدر و اکابر آن ولایت حاکم بودند.
# و در غرهآ صفر این سال خبر آمد که امیر محمدی پسر امیر جهانشاه به
# ~~ایالت و ضبط اصفهان آمد و امیر بداغ به قرار بر تخت فارس ms091 قرار گرفته.
# ~~«تا خود فلک از پرده چه آرد بیرون» .
# چون معاسلهآ محاصرهآ یزد که امیرزادهآ اعظم خلیل سنطان نموده از
# ~~ذی القعده تا بیستم صفر برتافت و گشادی نشد و تسخیر یزد به محاصره
# ~~و مقابله کسی را میسر نمی شود ، و اعلام فارس کرده مدد طلبیدند
~~امیرزاده شاه
# ~~پیر بدا غ از فارس متوجه یزد شد . این خبر چون امیرزاده خلیل سلطن
~~قتماع PageV01P112
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0131.png)

# ~~نمود متوجه هایة سریر اعلی1 حضرت پادشاه زادة جهانیان با برسلطان شد و
~~حضرت
# ~~امیر و امیرزادهآ اعظم مظفرمنصور امیر ظهیرالدین خواجکه میرک بهانار و
~~سرحد
# ~~آمد و به ضبط ولایت مشغول شد .
# و چون امیرزاده پیر بداغ2 به یزد رسید جماعت محاصرهٔ‌ بزد گذاشته رفته
# ~~بودند. الچی روانهٔ‌ کرمان کرد سیدی احمد نام، و در روز پنجشنبه چهارم
# ~~ربیع الاول سنه سبع و خمسین و ثمانمانه به کرمان رسید و نشان استالت و
~~ایالت
# ~~کرمان به سید میرک قرستاد.
# ایشان در این شادی و نشاط بودند که در روز شنبه ششم ربیع الاول از بم
# ~~فرستادهٔ‌ میر الیاس آمد و خبر آورد که معسکر همایون نصرت شعار ظفر
~~نگار
# ~~وارثان مملکت امیر اعظم اعدل اکرم جلال الدین قلدرویش و حضرت شهریار
# ~~زمان نویین اعظم شجاع الدولة والدین یار احمد خلد الله ملکهما7 که تا
~~غایت
# ~~در قشلاغ جیرفت و روبال بودندبم را محاصره نمودند و لشکریان آراسته
# ~~از ترک و تاجیک و احشام کرمان زمین همراه اند.
# و اصحاب کرمان وسید میرک چون این خبر بشنیدند به یکبار دست ایشان
# ~~از کار برفت و سید میرک ازین معنی نیک بهم برزده شد و ندانست که چه
~~کند.
# ~~ها امراء خود مشورت کرد و توقع آن داشت که این نوبت همچو هر بار [837
# ~~شیخ بهلول [و] ونادار نوروزی وسایر امراء [را] روانه کند وخود در قلعه
~~باشد.
# امیر شیخ بهلول مردی دانسته بود. در جو ابگفت لشکر بی سردار کارنکند.
# ~~قاعده آن ms092 است که تو خود همراه باشی تاجماعت امراء و سپاه در برابر تو
~~کاری
# ~~کنند . چندان بگفتند که او را فایده بکرد.
# و بحسب الضرورة رأی سید میرک شروانی برآن قرار گرفت که خود بالشکر
~~PageV01P113
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0132.png)

# ~~به طرف بم جهت مدد الیاس توجه نماید. اشراف مملکت را از سادات و قضات و
# ~~موالی و صواحب و اکثر اهالی کرماز، را جار رسانیدند که به اشکر می باید
# ~~رفت و خود صبح روز دو شنبه بیستم ربیع الاول از شهر بیرون رفت و در
# ~~بعلیباد منزل ساخت و معسکر در حوالی قوام آباد مقرر شد
# اهالی مملکت کرمان را چون بهیچ نوع مخالفت میسر نبود به صورت
# ~~موافقت نمودند وهمگی معنی برآن گاشتند که کی باشد که دیده های رمد فراق
# ~~کشیدهآ ایشان به غبار موکب حضرات کامکار و شهریاران نامدار که خطهآ
~~کرمان
# ~~از میمنت قدوم ایشان در کبار و صغار این بلده اثر نموده بود- کالعطشان
~~الی
# ~~الماء الزلال - پیوسته مترصد می بودند که به مقتضی «ان مع العسر یسرا»2
# ~~کسی باشد که همای اوج دولت و سعادت باز جناح اقبال برمفارق ساکنان این
# ~~مملکت بگستراند و نسیم صبا که انیس جان درد مندان و جلیس دل پژمان
# ~~مستمندان است بوی پیراهن یوسف مصر شجاعت را به مشام روان ساکنان کلبهآ
# ~~احزان کرمان که ایوب صفت فغان «انی مسنی الضر» از زبان صورت و معنی
# ~~ایشان شب و روز به مسامع قاطعان قید افلاک می رسید رساند و عزیزان و
~~اکابر
# ~~بیوسته از سر اخلاص فاتحه به صدق می خواندند و اکثر اهل دل به حسن
# ~~موافقت یکدیگر متوجه گشته ، دیدهآ انتظار بر شاهراه اجابت گماشته
~~داشتند.
# ~~و واقعات ملایم روی می نمود .
# و سردم مملکت دو طایفه بودند: جمعی که درجادهآ حق شناسی و اخلاص
# ~~حضرات ثبات، قدمی داشتند بر سبیل ضرورت روزگاری به تلخی می گذراندند و
# ~~در هنگام فرصت و ملاقات با یکدیگر درد دل می ms093 گفتند و گوهر اشک به الماس
# ~~مژگان می سفتند، و جمعی از اهل غرض «والذین فی قلوبهم مرض»4 که در
~~PageV01P114
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0133.png)

# ~~کوچهآ حرام نمکی و غدر و لجاج ثابت بودند ، جد تمام و اجتهاد به نظام
~~می
# ~~نمودند و دمار از روزگار رعایا بر می آوردند و به تصور آنکه مگر ازین
~~ورطه جان
# ~~بیرون توانند برد معموری حال خود را در پی خرابی رعیت می جستند و هر
~~روز
# ~~به نوعی انگیز توجیه و تخصیصی می کردند. تا بواسطهٔ‌ چهارده یک و ده نج
# ~~و چریک و مساعدت و بهای غله و امثال آن حال1 مردم مملکت کرمان به
~~مرتبهٔ‌
# ~~مخمصه رسیده [838] و به یکبارگی مضطر و سراسیمه ناوک دعا در کمان اخلاص
# ~~نهاده ، زبان هر یک به ذکر (انی مغلوب فانتصر»2 ناطق شده بود و پیوسته
# ~~به دریوزه از اهل دل قیام می نمودند.
# چون هلال اقبال مبارک ربیع الاول از تتق افق طالع شد گوییا از عالم غیب
# ~~نوید استقامت و رفاهیت به گوش مسکینان می رسانیدند و حضرت سیادت منقبت
# ~~سعادت رتبت، مخدوم مرتضی ممالک اسلام، [هادی] الانام والبحرالقمقام،
~~خلاصة
# ~~نتایج اللیالی والایام، سلطان المحدثین، برهان المسفسرین، ناصح الملوک
~~والسلاطین،
# ~~نادره عصر وزمان، اعجوبه دهر و اوان ، المعتصم حبل عنایة الملک الاله
~~سید
# ~~اصیل الحق والشریعة والتقوی والدین عبدالله - ابد الله تعالی ظلال
~~ارشاده -
# ~~که صیت کمال ایشان در اطراف ممالک خراسان و عراق و ایران و توران
# ~~به مرتبه (ای) اشتهار یافته که به موجب (الشمس لا یخفی بکل مکان) جمیع
# ~~خاص و عام متفق اللفظ والمعنی به علو مرتبه و سمو منزلت آن حضرت قایلند
~~و
# ~~زبان قلم از عهدهآ تعداد کمالات ایشان بیرون نمی تواند آمد بجهت آنکه
~~مدتهاای
# ~~مدید و عهدهای بعید است تاحقوق این خاندان حکومت و شهریاری در ذمت
# ~~همت ایشان ثابت گشته و اکنون مدت پنج سال شد تا متوطنان خطهآ کرمان از
# ~~انفاس متبرک ایشان محظوظ و ms094 بهره مند می شوند و در غیبت حضرات انواع
# ~~تشویش و تفرقه به احوال ایشان راه یافته بود و به مقتضی آنکه :
### | نیت
# ~~هر که او همرنگ یار خویش نیست عشق او جز رنگ و بوئی بیش نیست
~~PageV01P115
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0134.png)

# به صنوف مضایق والوف مهالک گرفتاری داشتند، و باوجود دلداری
# ~~هواداران و یک جهتان می فرمودند وعده و عهدهآ نجات و بشارت دو ستکامی
# ~~و اههت مخادیم به گوش هر یک می رسانیدند. به دستور معهودی که ایشان را
# ~~می باشد در ماه مبارک ربیع الاول قراثت میلاد حضرت نبوت شعار رسالت
~~دثار
# ~~سیدالمرسنین وخاتم النبیین صلی الله علیه وسلم مشغول شدند و هر روزه در
~~مدرسهٔ‌
# ~~سلمانشاهیه که مسکن آن حضرت است از اول طلوع تاهنگام چاشت سلطانی مسامع
# ~~مستمعان به درر و لئآلی سیرت محمدی مشرف می ساختند و نسخه1 «درج الدرر
~~فی
# ~~میلاد سید البشره2 که مصنف ایشان است می خواندند و در هر مجلس علی رؤس
# ~~الخلائق تسکین خلق کرمان می فرمودند و می گفتند البته امیدواری حاصل
# ~~است که حضرت جلال احدیت لطیفه ای از غیب حواله فرماید که موجب
# ~~استقامت و رفاهیت درویشان کرمان باشد و فاتحه می طلبیدند بدین بیت،
# ~~غافلان را شرح مکنون خاطر خطیر و مضمون ضمیر منیر ایشان معلوم
# ~~نیود ، اما صاحبان می دانستند که حضرت سیادت پناهی به چه حال اشارت
# ~~ن فرماید. آری :
### | بیت [839]
# رقیبان غافل وما را از آن چشم و جبین هر دم
# هزاران گونه بیغام است و حاجب در میان ابرو
# و بدان واسطه که راهها مسدود بود و قوافل منقطع و تسعیرات2 بالا
# ~~کرفته واکثر مردم متفرق، خاطر مریدان و خادمان حضرت سیادت پناهی
# ~~- در دیباجه این کتاب که نسخ متعددی از آن دردست است - سال تالیف آن
~~858 PageV01P116
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0135.png)

# ~~هر ساله چگونه میسر شود که سفرهٔ‌ عروس نبوی کشیده شود و در هر
# ~~محل به عرض ایشان می رسانیدند که امسال بطریق ms095 درویشانه فکری می-
# ~~یاید کرد.
# آن حضرت در جواب می فرمودند که خاطر جمع دارید که در این سال
# ~~بهتر از پیشتر سفره خواهد بود و صاحب دولتی که حواله کشیدن این سفره
# ~~و انعام این محطبه بدوست در راه است و می رسد و معتقدان مترصد می بودند
# ~~که نتیجهآ این حکایت کی و چگونه روی نماید.
# تا در روز دو شنبه مذکور جار رسانیدند که شما را همراه می باید بود.
# ~~ایشان را در روز دیگر توقف واقع شد و داعیە اتمام نسخهآ میلاد داشتند.
# صبح چهار شنبه دهم ماه آن حضرت در منبر بودند که پیادهآ قدغن رسید
# ~~که حکم شروانی چنان صادر شده که هر کس امروز بیرون نیاید محل خطاب و
# ~~عتاب شود. تمام خلق مملکت ملول شدند و حضرت سیادت مآبی مجلس دهم را به
# ~~اتمام رسانیدند و در آن روز سخنان غریپ و حکایات عجیب فرمودند و در
~~اثناء
# ~~مجلس با مستمعان گفتند خاطر جمع دارید که عنقریب معاودت روی می نماید
# ~~وهم در این ماه ختم این نسخه خواهد شد و خم سخن به حکایت تاربج مسیلمهآ
# ~~کذاب ظالم کردند و در باب ظلمه و ظلم آیات و احادیث بیان قرمودند و در
# ~~آخر کلمات این آیه خواندند که : «فقطع دابر القوم الذین ظلموا و الحمد
~~لله
# ~~رب العالمین»1 و بدین دو بیت مجلس به پایان آوردند که :
### | قمطه
# سر دشمان تو استغفر الله که خود دشمنان ترا سر نباشد
# سخن بر سر دشمنان قطع کردم  که مقطع از این جای بهتر نباشد
# و از سر قهر و غضب از منبر فرود آمدند و فی الحال متوجه لشکر شدند
# ~~تمام خواطر متعلق بود که سرانجام این حالت چه خواهد بود.

PageV01P117

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0136.png)

# و در صبح جمعهآ دوازد هم ماه مذکور لشکر از حوالی قوام آباد به طرف
# ~~ماهان رفتتد و تمام سادات و قضات و موالی و اهل اصول به اسم نامبردار
~~همراه، ms096
# ~~و چون این جماعت دو سال در دست ظام وستم اوگرفتار بودند و هر کجاکسی
# ~~الاغی داشت از اسب واشتراز او به تعدی بارگرفته بود اکثر اشراف بعضی بر
# ~~درازگوش و بعضی پیاده می رفتند. چنانک از اشراف تاجیک کسی که نامی بود
# ~~بغیر از شاء جلال الدین مظفر فیروز کسی در شهر نبود و امیر جلال الدین
# ~~عربشاه اصفهانی که شحنه بودی و مولانا بلال با چند سوار گذاشته ، و
~~باقی
# ~~هر کس که اسمی داشت همراه او بود و یک هفته از شهر تا راین[840]
# ~~که بیست و یک فرسخ است برفت و چند کرت عزم مراجعت نمود امیر شیخ
# ~~بهلول او را نمی گذاشت که باز گردد. و هر روز جماعتی از لشکریان به طرف
# ~~او می آمدند و به آن دولتمند سعادتیار پیوستند از سوار و پیاده ، و
~~لشکری
# ~~گرسنه بی ترتیب ، و یک من جو به ده دینار و گندم به بیست و چهار دینار
# ~~به دست نمی آمد.
# و امیر صالح ترکمان که به طرف کوبنان وبافق وبهاباد رفته بود حضرت
# ~~امیرزا خلیل سلطان یزد راگذاشته و به خراسان [نهضت فرموده و مسردم او
~~که دراین
# ~~ولایت بودند برده و ولایت خالی بود . میر صالح آن دو ولایت را از نو
~~تاراج
# ~~کرد و از دزد هر چه ماند به فالگیر رسید و در ولایت گماشته را گذاشت و
# ~~مراجعت وده
# و در یوم الخمیس هیجدهم ربیع الاول از عقب سید میرک شووانی متوجه
# ~~لشکر بم شد و تتمهآ لشکریان که در شهر مانده و غله و برگی که طلب کرده
# ~~بودند همراه برد:
# و در تاریخ یوم السبت بیستم ربیع الاول مذگور صحرای کولوان که میانهآ
# ~~ابارق ودارزین1 است هر دو لشکر مقابل شدند و میمنه و قلب و جناح آراسته
~~PageV01P118
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0137.png)

# ~~کرده ، مبارزان به محاربه و مقاتله مشغول شدند. بهادران لشکر حضرت
~~معدلت
# ~~شعاری شهریاری شجاعی خلد الله ایام دولته و ms097 معدلته که هر یک در بیشهآ
~~کارزار
# ~~شیردمان و در دریای معر که نهنگ جانستان بودند در لشکر متمردان
# ~~یاغی باغی ریختند و به یک ساعت دماراز آن لشکر بر آوردند و سید میرک
# ~~شروانی و خواجه ضیاءالدین و علا دین و وفادار نوروزی و بعضی از لشکریان
# ~~به قتل آمدند و باقی لشکر میرک ملازمان این آستان دولت آستان بودند،
~~بحسب
# ~~الضروره ملازمت شروانی من کردند، چون آفتاب سعادت و لوای حضرت
# ~~شجاعی از دور مشاهده کردند همچون گوی به سرگردان شد و خاک سم ستوران
# ~~که گفته اند :
### | مصراع
# چو آفتاب بر آید ستاره گم گردد
# و دیگر گفته اند :
### | ابیت
# درخشیدن ماه چندان بود که خورشید تابنده پنهان بود
# القصه به یک نفس باد فتح وزید و چنان فتحی میسر شد و روز یک شنبه
# ~~بیست و یکم ربیع الاول مذکور این بشارت به اهالی و رعایا رسید. از نو
~~جانی
# ~~به تن باز آمد و روحی در تن همه کس قرار گرفت.
# و در شب دو شنبه حضرت امیر زادهآ اعظم سلطان احمد بن امیر اعظم اعدل
# ~~افتخار و سپهدار زمان مبارز الدولة والدین امیر پیر محمد بهادر و امیر
~~زادهآ اعظم
# ~~شیخ حسن امیرک که در شهر مقید بودند خلاص یافتند و جاعتی از هواخواهان
# ~~اتفاق [کردند] و در دروازهٔ‌ مردوکان1 که به دولت نیز می خوانند
~~بگشودند
# ~~و پیشتر امیر زادهآ اعظم غیاث [841] الدولة والدین جان درویش میرک
~~رسیده
# ~~بود چنانک این فقیر گفته :
# ~~- این نام در صفحهٔ‌ 99ب نسخهآ اساس به شکل «مردگان» ضبط شده بود که
~~همان جا در
# باورقی اشارت رفت.

PageV01P119

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0138.png)

### | ت
# شبت به خیر و دل و جان عارفان به فدایت
# چه خوش شبیست [شبی]آخوش که تازه گشت برایت (؟)
# خدا گرفت ز تو ملک و باز به تو سپرد(؟)
# چه چاره است کسی را چو باز داد خدایت
# ~~در آن شب[بود) که مملکت کرمان از مردو زن، خرد ms098 و بزرگتاروز به عیثق
# ~~و نشاط و شاد کامی گذرانیدند و چون صبح سعادت از مشرق دولت طلوع کرد
# ~~و آفتاب تابان بر بام قلک گردان، گردان شد در روز دو شتبه بیست و دوم
# ~~ربیع الاول مذکور مقدم شریف حضرت امیر اعظم افتخار الامرا فی الزمان
# ~~المخصوص بعنایة الملک الدیان امیرالامراء الکراما نامدار باوقار شجاع
~~الدولة
# ~~والدین یار احمد خلد الله تعالی شأنه نزول فرمود و کرمان زمین ر! به
~~شعاع
# ~~خورشید نور چهرهآ ماه سیهای خود مزین و مرفه گردانید تا مه خلق از
# ~~میان چان گفتند :
# ~~آنکه گر حاتمش گدا گردد زود باشد که با نوا گردد
# ~~از چبنیش چو نور می تاید هر که با اوست با صفا گردد
# ~~درد هر مستمند را درمان خاطر خسته را دوا گردد
# ~~آشنای خدا است در ازل او زان جهت زود آشنا گردد
# ~~هست امیدم که در عراق زمین شهریار است و پیشوا گردد
### | قصیده
# ~~دمید صبح سعادت ز مشرق دل و جانبه تازه یافت دگر جان خلایق کرمان
# ~~هزار شکر که آن تنگی و گرانی نرخ رسید تا شد از او خون ناکسان ارزان
# ~~هزار شکر که کرمانیان خلاص شدند ز ننگ و نکبت شروانی خر نادان
# ~~هزار شکر که آمد به ملک مالک ملک هزار شکر که شد جمله کارها سامان
~~PageV01P120
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0139.png)

# ~~هزار شکر که درد دلی که بود گذشت ز یمن دولت و فر شجاع شد درمان
# ~~سزد که لاله بروید ز خاک خشک کنون  که آب جوی عدالت ز غیب گشت روان
# # از این نشاط خلایق نه آنچنان سازند %~% که شرح شادی آن[را بر]آوری به
~~بیان
# # چنین لطیفهٔ‌ شیرین کسی ندارد یاد %~% که تااید بود این قصه در کت به
~~میان
# ~~خلاصة سخن این دعاه دولت شاه شجاع دولت ودین احمد ظفر فرمان
# ~~که باز بار دگر کرد مملکت روشن به نور چهرهٔ‌ خورشید و شکل ماه نشان
# # بکند بیخ ستم ، کشت ظالم وظلمش ms099 %~% مماند تا به ابد آتشیش در دامان
# # به تیغ قهر سر دشمنان برید ازین %~% به زور لطف دل خلق گشت از او شادان
# ~~به یادگار عزیزان به تخت بخت مدام به عز و ناز کانی تو2 شاد در کرمان
# ~~خدای روز به روزت [همی] دهد دولت به هر کجا که روی یار و یاورت رحمان
# چون سایه مرحمت آن عالیجناب شهرپار معدلت شعار مرحمت دثار بر سر
# ~~اهالی و ساکنان این خطه عکس انداخت، هم در روز تغیر در تتمام اوضاع
~~مملکت
# ~~روی نمود و از مال یک من بار و یک دینار کم نشد و از همه اجناس تسعیر
# ~~کسر یافت و حضوری در خلایق کرمان باز دید4 آمد ، چنانکه مصنف گوید :
# ~~دلشاد شوید مردم از جور زمان زان رو که ز ظالمان ننماندست نشان
# ~~چون پرتو دولت خدایی برسید[»84] شد روضهآ فردوس دیار کرمان
# سالهای دراز و قرنهای بیشمار بر سر[یر] سلطنت ایران زمین و درویشان
# ~~عرصهآ کرمان پاینده و مستدام به عز و کامرانی و شادمانی باد، و هر روز
~~دولتی
# ~~تازه و نصرتی بی اندازه و سعادت گردا[نا]د، و بر اعدا مظفر و منصور باد
~~، بحق
# ~~محمد و آله اجمعین .
### | بیت
# ~~هزار سال بمانی هزار معنی را که دردرازی عمرت هزار مصلحت است
~~PageV01P121
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0140.png)

### | 3
#
### | ملازما
# در تاریخ بیسم صفر سنهآ خمس [و خمسین] و ثمانمائه موافق قوی تیل
# ~~ترکی که مقدم شوم به کرمان آورد تا به تاریخ بوم السبت بیستم ربیع
~~الاول سنة
# ~~سیع و خمسین و مانتمائه که به قتل آمد سدت دو سال و یک ماه در کرمان
# ~~اختیار یافت و همه حرکات نامناسب نمود و در آن دو سال قریب بیست خون
# ~~ناحق کرد و تخصیصاتا و توجیهات ناموجه بر رعایا و زیردستان حواله
# # می مود و هر که را گمان اندک خرده[ای %~% می برد به اسم مساعدت از او
~~باز
# ~~می گرفتند و عمارت قلعة مولانا و دیوان خانه ms100 و قصر و تخت قیروزی وغیره
~~بنیاد
# ~~کرد و تمام مزارعان و مردم شهر دایم به قلان و بیگار گرفتار. و چون
~~حضرت
# ~~سلطان سعید شهید به دار فنا رحلت قرمود اساس پادشاهی نهاد .
# و آن دو بزرگ ظالم طبعیت که صاحب اختیار بودند هر زمان انگیزی
# ~~و صنعتی پیدا می کردند و چون آن ظالمان ارباب مملکت بودند و غله و
# ~~اجناس وافر داشتند رزق بندگان خدای تعالی جل حلاله تنگ کردند
# ~~و نه خود می فروختند و نه انبار دیوان می گذاشتند که غله به نانبایان
~~دهند.

PageV01P122

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0141.png)

# و چون غلهٔ‌ بازار کرمان از قدیم الایام از انبار دیوان بود وآن منافقان
# ~~انبار در بند کردند گرانی واقع شد و مدت یک سال فقیران کرمان یک من نان
# ~~هده دینار استاندند] وگوشت به دوازده دینار و به هانزده دینار برسید
~~وسایر
# ~~اجناس به همین طریق، هر چه یک دینار بود به یک دینار کپکی شد و خلایق
# ~~کرمان روز و شب در بیحضوری و سوز وگداز گرفتار بودند تا عاقبت چنان
~~گرفتار
# ~~شد و به قتل آمد که در مقدمه ذکر آن رفت و این همه به شومی و مرگ
# ~~وفادار بود.
# و وفادار نوروزی عقربی اشقر بود که پیش نهاد او می کرد و اما غلط
# ~~درکارخانهٔ‌ الله تعالی روا نیست. هر چه کردند ب* ایشان عاید شد و در
~~یک زمان
# ~~هر دو جزای خود یافتند که گفته اند :
### | بیت
# شر انگیز هم در سر شر شود چر کژدم که با خانه کمتر شود
# و چون او عقرب شکل و کزدم مناخ بود به هر فقیر که می رسید زخمی
# ~~بدو می رسانید ، اگر کارگر می شد و اگر تمی شد [843] و او [بر]اصل خود
~~کار
# ~~شی فرسود:
### | قطعه مناسب
# ~~شنیدهام که یکی کژدمی زمسکن خویش یرون دویدو همیزد به هرچه اش آمدنیش
# ~~به پیشش آمد سنگی عظیم منکر سخت هزار زخم براو زد که ms101 تا بگردد ریش
# # بگفت سنگبه کزدم که خویش رنجه مدار %~% ز زخم نیش تومارا چه کم شود یا
~~بیش
# ~~جواب داد چنین است و راست میگوی ولی پدید کند هر کس اصل طینت خویش
# اما چون گفته اند که کژدم که محل خود را گذاشت و از سوراخ
# ~~بیرون آمد راه باز وطن نمی برد و البته کشته می شود. آن گراز شغال
# ~~طبیعت راهمین قصه پیش آمد و هر ظلم و تعدی که با خلایق کرده بود به یک
# ~~بار جزا یافت و سزای خود دید، چون گفته اند: PageV01P123
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0142.png)

### | اطعه
# ~~چون ثواب و عقاب می بینی نیک و بد را مخیری پس از این
# ~~چون بد و نیک را جزائی هست زین میان هر دو را یکی بگزین
### | نیکوبی کن سزای خویش ببین
# ~~و دیگر گفته اند :
### | هت
# ~~د و نیک هر دو چو با خود کنی چرا نیک  بگذاری و بد کنی
# ~~و حضرت افتخار السادات و منبع السعادت سید نعمة الله می فرماید :
### | بت
# ~~هر که او نیک می کند یا بد نیک و بد هر چه می کند یابد
### | 34
# ~~اگر بد کنش مرد زنهار خواه  به گردون گردان بر آرد کلاه
# ~~زمانه به گردن در اندازدش به دست بد خویش بسپاردش
# ~~القصه بطولها هرچه کردند جزای آن، یافتند. وچون از آن دو بد فعل یکی
# ~~بقدر حال نیک نفس تر بود ودر خون و مال خلق رغبت نمی کرد به جان امان
# ~~یافت و از کشتن خلاص شد ، اما چون بخلی به أعلی مرتبه ملازم مزاج آن
# ~~ممسک بود بر مال زدو هر چه از ظلم و غلهآ گران فروختن حاصل کرده بود
# ~~به دفعات از او باز گرفتند. و البته کار و مهم بخلا در آخر این طریق
~~باشد که
# ~~حضرت شاه مردان اسد الله الغالب علی بن ابی طالب - سلام الله علیه در
~~صد
# ~~کلمه فرموده : بشر مال البخیل بحادث او ms102 وارث
# ~~هر که را مال هست و خوردن نیست او از آن مال بهره کی دارد
# # هتاراج حادثات دهد یا %~% به میراث خوار بگذارد
# ~~م. طم) PageV01P124
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0143.png)

# ~~فصل در طریقهٔ‌ حکومت و اطوار میرک شروانی و ملازمان
# البخیل یستعجل1 الفقر یعیش فی الدنیا عیش الفقراء ویحاسب2 فی العقبیل
# ~~حساب الاغنیاء4 :
# هست مرد بخیل ره داده بخل را سوی خویشتن بشتاب
# این جهان همچو مفلسانش معاش وان جهان چون توانگرانش حساب2
# دیگر ملازم او امیر الیاس بود واو مردی ترک بود. بغایت عاقل بود و
# ~~در اوایل داروغاای] شهر و نوبت خاصهآ میرک شروانی داشت.
# چون امیر شیخ بهلول و مولانا بلال و امیر پیر حود و مراد کلدی
# ~~و سایر از لشکر امیرزا خلیل6 سلطان فرارجسته به شهر درآمدند امیر الیاس
# ~~وا روانهٔ‌ ولایت اربعه کردند که محافظت قلعهٔ‌ بم کند و ضبط ولایت.
~~چون
# ~~لشکر ظفر یار نصرت شعار حضرت شجاعی برسید [روزی] دو سه 8421] مقابله
# ~~و محاربه مشغول شد، اما :
# چو قطره بر ژرف دریا بری بهدیوانگی ماند این داوری
# دانست که اگر سر در آستان این سعادت آشیان نمی نهد ترک سر میباید
# ~~کرد و از پا در آمدن و دست از جان شیرین بداشتن. دل بر خدمت و ملازمت
# ~~این بارگار کیوان پناه نهاد و قلعهٔ‌ بم بسپرد و تیغ و کفن برداشته
~~متوجه
# ~~خدمت شدب حضرت سلاطین او را به عنایت و تربیت مشرف و مزین کردانیدند
# ~~و خلعت زردوز وکمر و شمشیر دادند و به سلامت مانده و سر و مال
# ~~بیرو برد : PageV01P125
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0144.png)

### | طعه
# ~~هر که خواهد که سر و مال سلامت ببردگومده جانبحقرا به همه حال ز دست
# ~~بود بی قسمت اگر خاطر خود ید کردی لیکمیدان که به نزد یک همه خلق بدست
# ~~تو غم خود خور و بااهل سعادت پیوند که سعادت همه وابستهآ اهل خردست
# دیگر مردی داشت که ملازم ما در او امیر جلال الدین عربشاه ms103 نام ،
# ~~او را بر سرعمارت داشته، مجموع زعماء و مزارعان موضع به دست او[بود.]
~~هر روز
# ~~دویست مرد بیگار از مواضع می گرفت و هیچ خوشتر از آن نبود که مردم از
# ~~صبح تا شام بیگار[ی] می کردند. آنگاه سر مردی می گرفت و بعد از آن می
~~گذشت.
# ~~و در آخر شحنکی شهر را هر روز هزار دینار قبول کرد و از رکن الدین حاجی
# ~~بهاء دین باز گرفت.
# اما در این شغل قدمی مبارک داشت که چون دو ماه بر آمد دولت
# ~~میرک شروانی به سر آمد. واین رکن حاجی بهاء دین دلالی کاروانسرای
# ~~یزد کردی ، مفلس بی باکی بود در کرمان. اول او را محصل زکوة و بیت
~~المال
# ~~قرمود و بزرگی ساخت و در آخر سه چهار ماهی او را شحنه ساخت و باز آن
# ~~شغل از او باز گرفت.
# ایتر روزگار خالویی داشت او را کاظمی گفتندی او را صدر ساخت و پروانچی-
# ~~گری و داروغگی خان و مان رجوع کرد و استاد می گوید :
# تو آن صدر بدری که در مستراح اگر بد ریم همچو تو صد ریم
# و مصنف گوید :
### | هت
# کاظمی شاعری است هرزه درایخنکی گنده ای است خاله نمای
# پیش شروانی او بغایت پیشغافل از زخمهای ضرب قفای
# گشنه بسیار در طفولیت که نبودش جوی ز برگ و نوای
# چون به کرمان رسید صدری گشت بنگر آن صد ریش ز بهر خدای PageV01P126
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0145.png)

# ~~فصل در طریتهآ حکومت و اطوار میر ک شروانی و ملازمان
# مع القصه جمعی اوباش تازیک بر جهیدهآ بازاری مدت دو سال و یک ماه
# ~~کارش مجموع جورو آزار خدای و خلق ازین جماعت بیزار.
# اگر به تاریخ این جهاعت مفصل مشغول شویم طویل گردد و این جماعت به آن
# ~~نمی ارزند که نام ایشان ببرند. چنانکه رشتند دیدند حال خود را که
# ~~یل چه رسیدند.
### | قطعه
# دوسه روزی ظهور کرد اوباش ظلم کردند بر خلایق فاش
# چون ms104 نه بر راه دین حق رفتندآن یتیمان خوش دل قلاش
# بی وفا سرخ تخم حرام با سیه روی بد عمل آقاش
# سر چو ازعدوشان (؟) بخوردسگی سگ صفت کارشان همه بر جاش
# هزار انبار لعنت برظالمان و بیرحمان و جاهلان و فاسقان باد .
### | 
# باز آمدیم به سر قصهآ تازه - آمدن امیر اعظم اعدل افتخار الامراء فی
~~الزمان
# ~~844] المخصوص بعنایة الملک الدیان ، السلطان العارفین والحاکمین ، جلال
# ~~الحق والدنیا والدین، معزالاسلام والمسامین ، امیر قلدرویش خلدالله
~~ایام دولته
# ~~و مرحمته واحسانه- در روز پنچشنبه بیست و پنجم ربیع الاول مذکور درقصر
# ~~همایون نزول فرمود :
# بروزی که نیک اختری یار بود نمودار دولت پدیدار بود
# مهندس تأیید آسمانی تقویم سعادت را از جداول زیج عنایت استخراج کرده
# ~~به اصطرلاب فتح و فیروزی ارتفاع اختر خجسته فال اقبال باز جست و طالع
# ~~خجسته در در مدرسهآ آخر حمل و در قصر همایون ثور، مبارک و میمون باد.
# ~~و واقع بسی امیدواری است کرمان وکرمانیان را به دوام ایام این دولت و
~~خلود
# ~~روزگار این سلطنت که [بی] تکلف و مداهنه نسبت بادیگر روزگار و ازمنه ،
~~راست
# ~~چنان است که حریم حرم با دیگر بلاد وامکنهآ بسیط زمین و زمان ، بساط
~~امن و PageV01P127
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0146.png)

# ~~امان آراسته و ریاض احوال بنیاد و بلاد از خار تعرض و تفلب1 اهل فساد و
# ~~عناد پراسته، نهاد آمال خلایقا از رشحات عدل میوه و قصود :: آورده و
~~مایهآ
# ~~رفاهیت گسترده ، کشتزار آمل خاص و عام از قطرات غمام انعام دانهآ هر
~~مراد
# ~~در خوشهآ آرزو برده ، از کجی راستی جز3 در زلف و ابروی خوبن اثری
~~نمانده
# ~~و از فتنه و آشوب غیر از غمزه وطیره ماهرویان از جننبی خبر نرسیده.
### | شعر
# ~~گردون فروگذاشت کمند از میان تیغ وایام بر گرفت زه از گردن کمان
# ~~ایزد تعالی و تقدس کافهآ اهل اسلام را بتخصیص درویشان و فقیران
# ~~دیار کرمان از میامن شفقت و مرحمت این دودمان نامدار، تا چرخ را مدار ms105
# ~~بود و ارض را قرار، ممتع و برخوردار داراد . بحق محمد وآله و اصحابه
~~اجمعین.
# ~~و چون این دو شهریار معدلت شعار تخت ممالک کرمان زمین را به شکوه
# ~~همایون زینت بخشیدند و بشارت دادند
### | بیت
# ~~سریر سلطنت اکنون کند سر افرازی که سایه برسرش افکند خسر و غازی
# ~~سالهای دراز و قرنهی بیشار این عادت و دولت در ابن دودمان بما نادو
# ~~مجموع خانواده را هر یک هرساعت دولتی تازه و نصرتی بی اندازه، حق
~~سبحانه
# ~~و تعالی ارزانی داراد . انشاء الله تعالی.
### | شعر
# ~~خدایا بحاناد این   دودمان   به عز و به ناز و به أمن و امان
# ~~به دولت همه از صغیر و کبیر شوند اندر این مملکت جمله پیر
# ~~که هستند ایشان سزاوار تخت که مجموع گردیده فیروز بخت
# ~~همه صاحب خلق و جود و سخا یکا یک به شاهی و میری سزا
# ~~سزاوار شاهی ایران زمین هر آرندهٔ‌ تاج و ملک و مکین
# ~~همه یافتد از پدر عز و جاه بصورت همه مثل خورشید و ماء
# ~~خدایا که مجموع را، خوش بدار بفتح و سعادات در این دیار
### | کب چون.

PageV01P128

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0147.png)

# ما اساس امرا و وزراء وسایر
# چون سریر سلطنت کرمان [بر] حضرت معدلت شعاری امارت مآبی شهریاری
# ~~شجاعی قرار یافت در دیوان مالی و ضبط ممالک از امراء امیر وامیرزادةآ
~~اعظم
# ~~افتخار الامراء فخر الدولة والدین جان احمد - زاد الله دولته - مصنف
~~کوید :
# میر یران عرصه، جان احمد  یار او در دو کون باد صمد
# فتح فیروزیش بود دایم %~% یاد در حفظ و در پناه احد
# ثانی . ا.ر اعظم مجمع کمالات صاحب السیف والقلم امیر شیخ سلطان بخشی
# ~~که افصر  تکلمین اتراک است ودر قسم دیوان و حساب و معاملهآ دیوان بغایت
# ~~صاحب وتوف کاردان
# میر اعظم جلال دین بخشی شیخ سلطان سرآمد2 جیشی
# ثالثا - صاحب اعظم مفخر الاکابر والاشراف مجمع کمالات صاحب النظم
# ~~والنتر والتیغ 4 والقلم خواجه نظام الدوله والدین عبد العلی ms106 .
### | فظ
# ~~صاحب اعظم یگانه معدن جود و سخا آنکه دارد دانش و فضل و کمالات و حیا
# ~~خواجهآ باجاه و تمکین ووفا عبدالعلی آنکه هست اندر کریمان سرفراز و
~~پیشوا
# این سه بزرگ میر دیوان شدند که هر یک در طور خود ثانی نداشتند و
# ~~خلایق مملکت کرمان از کنار آب سند تا کرمانشهان7 در امن و امان آمدند
~~به
# ~~عدل و مرحمت حضرات و وزارت به دو بزرگ صاحب وجود اصیل مستعد که
# ~~در این عرصه در عراق وخراسان نظیر نداشتند.

PageV01P129

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0148.png)

# و مصنف این جامع التواریخ ابن شهاب شاعر منجم یزدی مسافرت بسیار
# ~~کرده و در هر شهر که رسیده اکابر آن شهر را پاییده و در محک، طبع
~~آزمایش
# ~~تموده و عیار هر نقدی شناخته، مردم از مردم کرمان زمین بهتر، به مروت
~~وجود
# ~~فضل و کمال خوش خوبی نیستند.
# و در این تاریخ در کرمان بغیر از این دو بزرگ که مسند وزارت مشرف
# ~~فرموده اند کسی دیگر که قابل این منصب باشد واقعا نبود. مقدم در این
# ~~دیوان صاحب اعطم خواجه قوام الدولة والدین عبدالملک - عظم الله تعالی
~~قدره.
### | ط
# ~~آصف ثانی وزیر نکته دان عبدالملک آنکه از یمنش خلایق هست درامن وأمان
# ~~نیکنفس ونیک رای ونیک خوی خوبروی  سرورصاحب وجود وآصف صاحب قران
# و جناب صاحب اعظم افتخار الاکابر شاه جلال الدولة والدین مظفر فیروز-
# ~~علی الله تعالی شأنه.
### | رباعی
# ای آنکه ز چهره نور ماه افروزی  گردیده تو را ز دهر دولت روزی
# ای شاه کرم مظفری و منصور از جود به جمله سروران فیروزی
# و دیوان لشکر و تواچی گری از امراء، امیرزادهآ اعظم کریم بهادر سرفراز
# ~~امیر غیاث الدولة والدین جان درویش - زاد الله دولته .
### | لیت
# ای جان جهان امیر نیکو اندیشسرخیل ممالکی ز بیگانه و خویش
# ای سرور روزگار و ای شاه کرم سلطان صفتی و نام تو جان درویش
# و امیر اعظم تبلخی2 بهادر در دیوان لشکر مهر نهادند. ms107
# # ای میر سپهدار تویی صاحب تیغ [847] %~% از جان عدو مدار شمشیر دریغ
# ~~ت: مهلگ.
# ~~ت : «تبخی.

PageV01P130

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0149.png)

# ~~هر چند تبلخی شده نامت از غیب بر نفع زبان تو بود همچون میغ
# و از اصحاب قلم خواجه زادهٔ‌ اصیل دانای مستعد خوش خوی خوش گوی
# ~~خوش روی به اسم ولقب صاحب اعظم خواجه قوام مسعود - عظم الله تعالی
# ~~شأنه - ضابط دفتر مشغول شد و مرسومات تمام لشکر به قلم استصواب او بود
~~.
# ~~ای خواجه کان کرم و معدن جود دارد زهنر هر آنچه خواهی موجود
# ~~گردید تواچی عساکر در ملک خوش خوی قوام دولت و دین مسعود
### | وله
# ~~ای صدر زمان قوام با دولت و دین مثلت به هنر ندیدم ای ماء معین
# ~~هر نکته که در صحیفه داری7 به قلم یاقوت کند بر آن انامل تحسین
# و انشاء دیوان و رسم منشیگر»، به اسم صاحب اعظم خواجه قخرالدین احمد
# ~~مروارید قرار یافت، خواجهآ نیو اعتقاد، صاحب سلامت مستعد بود ،
# ~~و مصنف گوید ب
### | 5
# ~~آن خواجه که خوش محاوره در دیدست رخسارهآ دلکشش چو روز عید است
# ~~گر از کرمش خاک فرستد بر ما بهتر ز هزار لعل و مروارید است
# و کرک یراق و ضبط خزانه و طشت خانه خواجهٔ‌ نیکو رأی نیک نفس
# ~~کوتاه دست صاحب سلامت به اسم و لقب صاحب خواجه برهان الدین عبد الحمید
# ~~قرار یافت.
### | ببیت
# ~~آن خواجه که جاه و دولتش هست مزیدقفل سر بند بسته را اوست کلید
# ~~با شد همگی خلق و حیا و احسان برهان دول نیک سیر عبد حمید
# س PageV01P131
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0150.png)

# بعد از این اساس دیوان وضبط مملکت، در تاریخ یوم الخمیس نهم ربیع الثانی
# ~~حضرت امیر وامیرزادهآ اعظم افتخار الامراء فی العرب والعجم شهریار
~~نامدار
# ~~ثریا کردار نصرت شعار ظفر نگار کامکار دولتیار لشکر شکن شیر شکار،
~~مبارز الدنیا
# ~~والدین معز الاسلام والمسلمین، امیر پیر محمد بهادر. خلد الله ایام
~~دولته.
# ~~به کرمان نزول فرموده و ms108 مملکت کرمان به یمن مقدم این سه شاهزاده بهشت
# ~~برین شد ، مصنف جامع التواریخ گوید :
# ~~روز عید است مگر یا شب نوروز دگر کامد آن شاه جهانگیر به کرمان زسفر
# ~~همچویوسف که به یعقوب رسدباز رسید یا توگفتی که زچین آمده باز اسکندر
# ~~شاد گشتند خلایق همه از آمدنش گشت آراسته از یمن قدومش کشور
# سالهای فراوان و قر نهای بیپایان سعادت و سلطنت در این خاندان دولت
# ~~باق و مستدام باد . بحق محمد و آله اجمعین. مصنف گوید :
# ~~باد باقی سالها در سلطنت این دودمان باسعادت هم رکابوبخت و نصرت همعنان
# ~~در سریر سلطنت ماند شجاع شیر دل قرنها در گشور کرمان بماند کامران
# و منصب صدارت و ضبط و نسق دارالقضاء وامور شرعیه به جناب مولانا
# ~~و صاحب جامع کمالات افتخار الاکابر والاشراف والحکام - خلد الله تعالی
~~ظلال
# ~~جلال صدارته علی مفارق المسلمین - کمال الملة والدین حسین حکیم اعلی
~~الله
# ~~تعالی شأنه [848] مقرر فرمودند .
# صدارت پناها بمانی تو صد سال به عزو به تمکین و جاه و صدارت
# به علم وبه تقوی وحکمت درین عصر چو تو نیست دانم بروی اشارت
# ارسطوی دهری و بقراط ثانی %~% که باشد ز جاماس و سقراط عارت
# سکندر صفت ملک جمشید ماند شجاع زمان خسرو شهریارت
# به رفعت سکندر دمی بر ارسطو2  مراهاتف از عیب گفت این بشارت PageV01P132
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0151.png)

# ~~اساس دیوان امرا ووزراء
### | و ایضا لمصنفه
# ~~فراش ابر تا که زند قطره سوی بحر از بهر بر گرفتن ادراک خشک و تر
# ~~ابر کفت که ناشر باران رحمتا ست پیوسته باد بر سر ارباب بحر و بر
# ~~طونی عمر توکه سر از سدره بر کشد بادا همیشه سبز و سرافراز بال و بر
# آسین یا رب العاامین.
# در تاریخ مذکور که در مملکت کرمان به موجب شرح که در ما قبل
# ~~بیان شده اساس سلطنت در مملکت نهاده شد و اصحاب مناصب که شرح داده شد
# ~~هر کس از بهر استقلال ms109 به کام و هم مشغول شدند و حضرات اسیر اعظم اعدل
# ~~اکرم افتخار الامراه ایران جلال الدولة والدین قلدرویش - خلد الله
~~تعالی ملکه-
# ~~و امیر اعظم سپهدار مبارزالدین امیر پیر محمد بهادر به طوع و رغبت خاطر
# ~~سلطنت و حکومت مملکت کرمان زمین بر حضرت شهر یاری معدلت بعاری
# ~~مکومت دثاری شجاعی مسلم داشتند.
# اما بعد چون قادر بیچون - جل جلاله و عم نواله - این قصبهآ خضراء را
# ~~بی معلابی در هوا بر کشید و آن را محل ثواقب و منازل سیارات گردون پیای
# ~~گردانید و ولابت دولت وخزانهٔ‌ نوربه خورشید جهان آرای ارزانی داشت
~~وحوالهآ
# ~~نور جمله ستارگان بدو کرد تا پیوسته گرد سراپردهٔ‌ خورشید پروازمی کنند
~~وازنور
# ~~طلعت او روی خویش می آرایند، پس هر یکی از ایشان که شعاع چشمهآ خورشید
# ~~به رخسارهآ او تافت از جمال و کمال بهرهٔ‌ تمام یافت و از آفت ظلمت و
~~کدورت
# ~~ایمن شد ، پس همچنانکه در عالم علوی [قادر بیچون- جل] جلاله - نور
~~ستارگان
# ~~به خزانهآ دولت خورشیدی و [-]ا دولت جمشیدی خدایگان سلاطین نگین خاتم
# ~~شاهی سایةآ لطف الهی ، چشم وچراغ ملوک عالم، نویین اعظم، شجاع الدولة
# ~~والدین قطب الاسلام و المسلمین، منشأ انوار عدل و احسان، مبدأ آثار
~~الرحمة و
# ~~الامتنان2، ابو المنصور شجاع الدین یار احمد بهادر - خلد الله ملکه و
~~سلطنته -
# ~~ابن [الا] میر الاعظم السعید3 المرحوم غیاث الحق والدین غناشیرین بن
~~برهان PageV01P133
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0152.png)

# ~~الدین کرد، تا هر که را چشم دولت بینا باشد از گرد سم سمند او کحل
~~دیدهآ بخت
# ~~سازد ، گردون او را به مهر بنوازد و از ایوان تا به کیوان سر بر
~~افرازد. و ابن
# ~~سعادت از خورشید با کمال و اقبال با جلال او می جویند، تا هر آن کس که
~~در
# ~~آن حضرت پسندیده آمد گردون گردان به خدمتش کمربست و هر که در این
# ~~درگاه محل قبول یافت محنت روزگار [849] روی از او بر تافت و دولت و بخت ms110
# ~~سوی او شتافت
# حق تعالی این دولت و نعمت و آیر حرمت و حشمت تا دامن قیامت پا یند،
# ~~داراد و شهر یار بزرگوار را در مملکت و جهانداری و صحت و کامکاری
~~سالهای
# ~~بسیار زندگانی دهاد. چه نص تنزیل از روزگار مبارک خداوند عالم خبر
~~میدهد :
# ~~و اما ماینفع الناس فیمکث فی الارض». توقیع لفظ نبوی از بهروزی2 شهریار
# ~~زمان خبر می دهد که «خیر الناس من ینفع الناس4.
# ~~و مصنف جامع التواریخ حسن بن شهاب الیزدی المعروف بابن شهاب منجم شاعر
# ~~در صفت این شهریار قصیدهای گفته که از حروف مجموع آن بیرون می آید که :
# ~~امیر زادهٔ‌ اعظم شجاع دولت و دین که شهریار زمان یار احمد است یقین
### | قصیده
# ~~یا صبا به سر زلف یار چین بر چین که شد خجل ز نسمیش هزار نافهآ چین
# ~~مهی که مهرشعاع گیرداز رخش هر صبح گدای بام درش شمسر و زهره و پروین
# # یکی گذر سوی آن دلبر و بگو از من %~% که برده[ای] همگی عقل و هوشم ودل
~~ودین
# ~~روا مدار که بی رأی عالم آرایت تو بارفیق خوش و شاد ومن نشسته غمین
# ~~ز روی مرحمی کن نظر به حال گدا که شاه کشور حسنی بتا به روی زمین
# ~~الف قد از خیالت چو نون شدم قامت درآ، دمی بنشین وگره گشا ز جبین
~~PageV01P134
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0153.png)

# ~~اساس دیوان امرا و وزراء
# # دات بسوزد اگر حال من کنی معلوم %~% که در درون سویدا غم تو گشته دفین
# ~~همه مراد من ای دوست دیدن رویت روا بود که ببینم رخ چو ماء معین
# ~~اگر تو رخ تنمائی بدین صفت که منم روم به داد به درگاه میر کروبین1
# # عظیم قدر بزرگی که مثل او نبود %~% به مصر وشام و عراق و بدچین
~~ودرماچین
# ~~ظهور کو کب سعدش ز برج نصرت وبخت   شدست ملک جهانرا از او سود دفین2(؟)
# ~~ملازمان درش هر کسی سپهداری مباشران امورش به کف قلم ms111 ررین
# # شجاع دولت و دبن شا هزادهآ اعظم %~% که شهریار زسن یار احمد ست بقین
# # جهال ندیده چو او سروری سپهداری %~% که هست سلسلهآ دولتش چو حبل متین
# ~~اگرچه خسرو پرویز شهره بود به جاه گشای دیده کنون، گو بیا و جاه ببین
# # علمو همت و قدر بلند مرتبه اش %~% نه تاحدی است که شاعر وراکند تحسین
# # دوای درد دل دردمند هر درویش %~% امین مضرتسلطان، شجا ع دولت و دین
# # وصی شاه جهان واصل عنایت حق %~% که دارد امر کریمان زمین به زیر نگین
# ~~تبالب است مدامش به دست جام مراد ملازمش همه غلمال بوند و حور العین
# ~~لرحمش به فقیران برون زحد کمال تکلمش همه شایسته همچو در ثمین
# # و گر پناه بدان آستانه برد کسی %~% به دست ار غم دشمن %~% صن حصین
# ~~دل عدو شود از هیبتش چو قطرهآ آب ندیده است چواو شهریار با تمکین
# ~~به یمن3 حشمت وجاهش [چو قطرهآ آبندیده است چو او شهریار با تمکین]
# ~~نه کیقباد کهگر قیصرش [شود] دربان کمر ببندد و گردد ز خادمان مکین
# ~~کجاست حشمت دارا و جاه اسکندر   بود هر آینه شاه مرا هم آن و هم این
# ~~شعاع تیغش اگر اوفتد به کوه روان  گذرکند زدل سنگ همچو مور غمین(؟)
# ~~همای همت عالیش اگر گشاید بال محقر آب بود مال و ملک روی زمین
~~PageV01P135
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0154.png)

# ~~سوم سلطنت و رسم مملکت داری مگر کنند تتبع از او گهین و مهین
# # بکی که روی ازین باب فتح بر تابد %~% یقین که در نظر اهل عالم است لعین
# ~~یا خجسته خصالی که رفته صیت سخات به بر و بحر جهان تا به کشور سقسین
# ~~ربوده تیغ جهانی که او سرا عدا  در آن زمان که کشد ازمیانش ازسرکین
# ~~روی لطف اگر هر کسی بظر فکند  شود مصاحب خت و بهعز و نازا قرین
# ~~که نیست بجز دیدن رخش از دور نصیب، زاذشب وروزم نشستهزاروحزین
# # اگر قبول نظر اوفتم زهی ms112 دولت %~% وگر نیوفتم افتم از آن نظر غمگین
# ~~نظر به غیر رخ دولتش به کس نکنم  وگر بود نظرم نیستم به غیر دوبین
# # یقین که هر که برد التجا بدان حضرت %~% ز کیمیای سعادت مسش شود سیمین[.
~~85]
# ~~پا رفیع جنابی که سایة قدرت گذشته است به عز و شرف ز علیین
# # روا مدار شها کین غریب پیچاره %~% که هست بر در بارت ز خادسان حزین
# # اسیر در کف نا اهل دون شود مجروح %~% که چرخشان بنهاده بدورها اکین(؟)
# ~~چه2 آن سگم به جفا نیش غم زده بردل دل رمیده و شوریده گشته است بدین
# # مرا [تو] از در دولت سرای ده3 مددی %~% که اجر هر دو جهانی میسر ست
~~بدین
# # دوای درد دل اهل دل بکن که ز دل %~% بود حیات همه جسم را و تن رنگین3
# ~~سر سجود و تکرم بر آستانه شاه نهاد ابن شهابی یزدی مسکین
# ~~تن ضعیف بجز خون دل نیاوردست به شعر و بر سخن شاعر منجم بین5
# # یکی نظر به کرم سوی مادح ار فکنی %~% به خلعتی تن لاغر کند به بار سمین
# # قدیم ذات خدایا به حق معدلتت %~% به حق صدر رسل سید قبول امین
# # م علوم6 الهی سراج راه امم %~% که بود نعل براقش فراز فرق بطین (؟)
# # نوا دهی ز نواهای خویش بر7 ممدوح %~% ایا کسی که کنون حاضری بگوآمین!
# ~~و سلم تسلیما کثیرا!

PageV01P136

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0155.png)

# در معرفی آل شیرین
# *چون این فقیر حقیر محتاج الی رحمة الله تعالی حسن بن شهاب بن حسین
# ~~الیزدی المعروف المشهور بابن شهاب شاعر منجم را در خیال آمد که جامع
# ~~التواریخی جمع کند که ابتداء آن از بیرون آمدن حضرت آدم صفی - رضوان
~~الله
# ~~علیهم اجمعین - باشد الی غایت یومنا هذا1 که زمان سلطنت حضرت پادشاه و
# ~~پادشاهزادهآ عالمیان خسرو کشورستان رستم عهد وزمان سلطان
~~[السلاطین]قهرمان
# ~~الماء و الطین ، حضرت شاه کیوان رفعت بابر سلطان - خلد الله تعالی ملکه
~~و
# ~~سلطانه - و مجموع حالات و ms113 احوال واوضاع خلفا و سلاطین روزگار را که مدت
# ~~شش هزار و نهصد و چهل و چهار سال در روی زمین روی موده یعضی بشرج و
# ~~بعضی مجمل در آن جامع باز نماید ، در ابتداء تاریخ به اسم و لقب
~~پادشاهزادهٔ‌
# ~~سعید شهید سلطان غیاثالدین محمد بنیاد کرد و همان طریق روی نتمود که
# ~~تاریخ جها نگشای آل چنگیز خان که مصنف بهاسم و لقب سلطان سعید غازان3
# ~~خان ابتدا کرد تاریخ به اتمام نرسیده آن پادشاه به جوار رحمت حق واصل
~~شد و
# ~~و در زمان برادر اولجایتو سلطان تمام شد ، این جامع التواریخ حسنی
~~راهمان
# ~~قصه روی نیمود که حضرت سلطان محمد- انار الله برهانه- در متتصف ذی
~~الحجه
# ~~سنهآ خمس و خمسین وشماممائة مواقق قوی ثیل به جوار رحمت حق پیوست و
# ~~در زمان سلطنت سلطان، سلاطین، قهرمان المآءو الطین، خسووگیتی ستان، پشت
~~و
# ~~پناه عالم وعالمیان ، ابو المظفر بابر بهادر خان و به اسم ولقب آن حضرت
~~ممام PageV01P137
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0156.png)

# ~~شد که سالهای بیشمار و قرنهای روزگار هر سریر سلطنت پاینده و مستدام
~~باد و تا
# ~~قیام قیامت دولت و سلطنت اقالیم سبعه در این خاندان بماناد ، بحق محمد
~~و آله1.
# ~~مغفور امیر اعظم غیاثالدین غنا شیرین آمده بود خواست که در این جامع
# ~~به شرح بیان کند و از ده نفر امیر و امیر زاده که هر یک شهریاری و
~~مپهداری
# ~~اند که هر یک بقدر ثانی ندارند هر یک را آنچه مقدور باشد اوصاف حمیده و
# ~~خصلت پسندیده به شرح گفته شود تا در روی روزگاروآتا قیام قیامت اوصاف
~~این
# ~~دودمان باتی ماند. اکنون هر یک در محل خود گفته آید.
# اول حضرت امیر اعظم افتخارالامراء فی العرب والعجم ، معدلت شعار
# ~~مکرمت دثار، شهریار فریدون فر ، رافع رایت الخلافة بالعدل و الاحسان،
~~راقم
# ~~آیات الرحما- (؟) ، جلال الحق و الدنیا والدین ابوالفتح قلدرویش بهادر
# ~~خلد الله تعالی شأنه و ملکه و مزید سعاد ته4
# ~~خجسته ذات شریفش بصورت ms114 بشری  تبارک الله، گویی که رحمتیست جسیم
# ذات ملک صفاتش جامع اصناف فضایل و کمالات و منبع انواع فواضل و
# ~~مکرمات، ورای مشکل گشایش در کشف خفیات رموز و حل معضلات امور
# ~~کاشف سر (نور علی نور] :
### | ط
# ~~ملک صورتی سیرتش ز آب و گل پراز هوش مغزو پر از رای دل
# # بپوشد ز اخیار سر آن قدر4 %~% که رایش نگردد از آن باخبر
# ~~- بحق حح و اله تدازدنا ایتجا در کستخه ش مونجوداست.

PageV01P138

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0157.png)

# ~~در معرفی آل شیر ین
# ~~ر نظر دیدهوران اطراف واکناف ممالک به نیکو تر وجهی جلوه داده،
# ~~لا خبر بعد انمعاینه.
### | هیت
# # چه گویم در اوصاف ابن سرفراز %~% که هست آن جناب از صفت بی نیازا
# ~~مصنف گوید :
# ~~هزار سال بماند جلال شیر صلایت بهعزو جاه و جلالت بخرمی[وآبه راحت
# # گرفت ملک کریمان که بود وارثشرعی %~% امید آنکه بیابد به دهر جاه خلافت
# ~~جهان به کام مرادششود امید چنانست رسد عدوای] ورا در زمانه محنت و آفت
# و باز فرزندان ارجمند سعادت یار نصرت شعار آن حضرت که هر یک
# ~~شهریاری و سپهداری اند در این روزگار بی مثل و مانند ، که گفته اند .
### | فبیت
# از آن پر هنر بی هنر چون بود که آموزگارش فریدون بود
# اول اکمل اولاد حضرت امیر و امیرزادهٔ‌ اعظم غرهٔ‌ جبین آفرینش،
# ~~روشنی دیدهآ دانش و بینش، خلاصهٔ‌ کارخانهآ ایجاد و تکوین، صورت لطف
~~رحمت
# ~~رحم الواحمین.
# نشانند، شاه و ستاننده گاه روان گشته فرمانش بر مهر و ماه
# نگه دار کرمان و هشت مهان سر سرفرازان و میر زمان
# وارت ولایت کرمان، دوای درد بیچارگان، امیر زادهآ خسرو نشان ، المؤید
# ~~من السماء ، المظفر علی الاعداء ، غیاث الدولة والدین ابو المظفر
~~خواجکه
# ~~میرک-خلد الله تعالی ظلال جلال مرحمته و احسانه.
# مصنف گوید : PageV01P139
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0158.png)

# # خدایا به رحمت نظر کرده [ای %~% که این سایه بر کشور افکنده[ای]
# ~~دعا گوی این دولتم بنده وار به رحمت تو این سایه، پاینده ms115 دار
# ~~صفت شجاعت و ضبط مملکت و بهادری و رای و تدبیر و دانش وعقل و
# ~~کفایت این شاهزاده زیادت از آن است که زبان قلم و بیان هر متکلم از
~~عهدهٔ‌
# ~~شرح آن بیرون تو[اند] آمد. مصنف گوید: [852]
# ~~چه وصفت کند بنده ابن شهاب که آید به شرح کمالت صواب
# ~~زبان عاجز آید ز اوصاف تو مگر خصات تو زند لاف تو
# ~~دگر امیر زادهآ جوانبخت سرفراز سعادت، یار سپهدار نامدار ، جلال الدولة
~~و
# ~~الدین جان درویش میرک - اعلی الله تعالی فی الخافقین شأنه.
# # سرور نامدار   با %~% تمکین میر اعظم غیات دولت و دین
# ~~شیر زاده دلاور منصور شهریار زمان و میر زمین
# ~~جان جانان که هست جان درویش مفخر دهر میرزاد گزین
# ~~دگر امیر زادهآ اعظم صاحب ستوده1 سیرت بسندیده خصال ، افتخار الامراء
# ~~فی الزمان، المخصوص بعنایة الملک2 الدیان، مظفر الدنیا والدین جان
~~احمد- خلد
# ~~الله] آیام دولته :
# # آفتاب   سپهبدان جهان %~% میر زاده %~% یگانهآ %~% دوران
# # صقدر روزگار جان احمد %~% میر دیوان کشور کرمان
# ~~دیگر شهریار زادهآ سعادت یار، صفدر روزگار، صاحب عز و وقار ، خردمند
# ~~هوشیار، معز الدنیا والدین سلطان محمد- زاد الله دولته :
# ~~سلطان زمان محمد نیک خصال خورشید صفت خسرو با جاه وجلال4 PageV01P140
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0159.png)

#
# # در معرفی آل شیرین %~% 14
# # ام به کام او شود آخر کار %~% یا رب که به کام دل بماند عد سال
# ~~معدلت شعاری حکومت دثاری جلالی صد سال بعد از این تاریخ به دولت و
# ~~کامکاری پیرگردند، و مجموعهآ این شاهزادگان را هر روز دولتی تازه و
~~نصرتی
# ~~ی اندازه بر مزید گردد ، و یرحم الله عبدا قال آمینا1
### | PageV01P141
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0160.png)

# عالات اقالیم سبعه
# اکنون آمدیم با سر تاریخ که بعد از این روی نماید.
# چون در ماه مبارک رجب المرجب سنهٔ‌ سبع و خمسین و ثمانمائة به موجبی
# ~~که شرح تواریخ در مقدمه [به] تحریر پیوست اساس حکومت به دیوان مملکت
# ~~کرمان نهاده شد، در هرات و خراسان زمین از لب آب ms116 عمویه2 تا به ولایت
# ~~ری وزابلستان در تحت سلطنت حضرت پادشاه [و پادشاه] زادهآ عالمیان خسرو
# ~~کشور گشای ابوالقاسم بابر سلطان بود و آذربایجان از در روم وشام و
~~بغداد
# ~~و مجموع عراق عرب و عجم و فارس در تحت تصرف حضرت سلطان2 کیتی.
# ~~ستان بودند و از فرزندان آن حضرت در اصفهان پادشاهزادهٔ‌ کامکار شهریار
# ~~نامدار میرزا محمدی بر سریر سلطنت قرار یافته و در شیراز حضرت پادشاه
# ~~اعظم شهریار مکرم ابوالمنصور پیر بداغ به سلطنت و کامرانی مشغول ،
# ~~و در یزد از قبل میرزاجهانشاه امیرعبدالغفار که از امراء صاحب اختیار
~~اوبود
# ~~والی بود و ضبط ملک و مال دار العبادهآ یزد و صدر وزارت در دامن دولت
# ~~حضرت آصفی اسلام پناهی سلطان الوزراء صاحب اعظم خواجه شمس الدین
# ~~محمد قباییآ نهاد و خواجهٔ‌ نیک اعتقاد و نیک نفس مسلمان طبع پاک دین
~~بود و PageV01P142
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0161.png)

# ~~با خلایق یزد به حسمن خلق وکم طمعی و کوتاه دستی معاش می کرد، چنانکه
# ~~ردم [843] یزد از او شاکر و خشنود بودند.
# هر چند مصنف جامع التواریخ در کرمان متوطن بود اما روز وشب
# ~~به جهت جمع کردن تواریج به استفسار حالات اقالیم سبعه مشغول بودو
~~[استفسار]
# ~~اخبار سلاطین و امراء و وزرا از مسافران و مردم آینده و رونده می بمود.
# مصنف جامع راست :
# ~~کسی که طالب چیزی بود زبیش و ز کمطلب کند همگی آن ز هر کسی رسدش"
# مقصود آنکه اگر خود2 آن خواجهٔ‌ بزرگوار ندیده از احوال و اوضاع او
# ~~که از فرزند ارجمند خود سیدی غیاث الدین علی که مدت یک سال و نیم
# ~~در یزد مصاحب او بود استماع نموده و غایبانه معتقد و دواتخواه شده و
~~ذکر
# ~~جمیل آن حضرت و نیکی و حسن سیرت آن حضرت به حسن لطف در تواریخ
# ~~کرده بوده3، مصنف گوید :
### | شعر
# ~~هر که باشد نیک، نیکی بیند از چرخ بلند نیک شونیکی گزین گرزانکه هستی
~~هو شمند
# ~~وآنکه ms117 بد کرداو ندید اندر دوعالم غیربد بگذراز بد کردن ای عاقل ره نیکی
~~پسند
# ~~شو1 قبای نیکنامی جوی تا آصف شوی  و رکنی بد یابی از چرخ فلک دایم گزند
# ~~از بدی گرچند روزییابی از گردون امان زان مشو ایمن که دارددهر با توریش
~~خند
# و ابرقوه به دست جان درویش تواچی و میر ترخان بود از قبل بابرسلطان،
# ~~امیر علی مماش (؟) و میر سیدی علی و سایر امراء. در آخر امیر جان درویش
~~PageV01P143
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0162.png)

# ~~و ترخان به تنگ آمدند و خلایق ابرقوه از قحط و تنگی اکثر بمردند و بعضی
# ~~به اطراف سرگردان وبی نواحی گردیدند و امرا عرضه داشت بابر سلطان کردند
# ~~و مدد طلبیدند.
# آن حضرت امیر احمد پیرزاد با صد سوار مدد فرستاد. چون به ابرقوه
# ~~آمد و چند روزی بود میانهآ جان درویش و احمد پیرزاد در صحبت شرب گفت و
# ~~گویی واقع شد. باز گرگ آشتی کردند و احمد پیرزاد باز2 وثاق خود رفت.
# جان درویش از عقب او به خانهآ او رفت و به شرب مشغول شدند .
# ~~احمد پیرزاد [او را] در آن مجلس به قتل آورده1 امیر ترخان را مقید
~~گردانید و
# ~~اهرقوه را فرو گرفت. اما در ابرقوه از رعایا قریب چند کسی بیش نمانده
~~مگر
# ~~جغتای یا علوفه خوار، و مال عالم موجود مگر قوت که کم یانت می شد،
# ~~چنانک برگ درختان از رز و تود وغیره یک من به شش دینار بود و اگر
# ~~ستخوان خرما یافت شدی یک من به ده دوازده دینار میخریدند، و هر جا
~~انبان
# ~~کهنه و چرم و سفرهٔ‌ کهنه بود بخوردند.
# احمد پیرزاد طرح صلحی درمیان انداخت و گفت ابرقوه می سفارم و
# ~~قرار شد که اردو بازار میان شهر و لشکرگاه بزنند و مردم شهر و بیرون
~~روزی
# ~~چند با یکدیگر سودا و معامله کنند تا خاطر قرار گیرد و بایگدیگر آشنا
~~شوند.
# ~~بعد از آن امراء تر کمان به ms118 شهر در آیند. بنا بر آن، چند روزی اردو
~~بازار بر در
# ~~شهر زدند و از طرفین آمد شدی و سودایی می کردند.
# احمد پیرزاد شبی بیرون آمد و شبیخون زد و تمام اردو بازار تالانید و
# ~~نعمتی وافر به شهر در آورد [854] و باز همان طریق در بندان و محاربه و
# ~~مقابله و محاصره در کار بود تا زمان این تاریخ، سلخ رمضان سنه سبع
~~وخمسین و
# ~~ثانهائه هجریة نبویه درمیان است. «تا خود فلک از برده چه آرد بیرون،.

PageV01P144

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0163.png)

# ~~مالات اقالیم سبعه
# ~~ریغ   از ابرقوه جنت نسیم که از لشکر ترکمان شد خراب
# # ان شد بساتین و باغات او %~% که در بادیه قلب گرما سراب
### | PageV01P145
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0164.png)

# مدیم با سر رشتهآ تاریخ دار الامان کرمان
# چون حضرت شجاعی اساس امور مملکت بازدید کرد، و ضبط دیوان و
# ~~مهات ملکی به موجبی که در مقدمهآ تاریخ شرح داده شد سرانجام تموده ،
~~طرح
# ~~او در اول حال کج افتاد، نوکر قدیمی که او را ومحمد قدنغوه گفتندی به
~~حضرت
# ~~پادشاهزادهآ عالمیان بابر سلطان فرستاد و صورت حال و مژدهٔ‌ فتح نسخة
~~کرمان
# ~~و نصرت یافتن بر اعداء به عرض رسانید و مام آن فتح به خود مخصوص کرد.
# ~~لاجرم عنایت و تربیت درب رة او فرمودند و یرلیغ همایون صادر شد که
~~حکومت
# ~~و ایالت کرمان و حکومت ولایت شبانکاره و ولایات آن فرمان یافته
# ~~صادر شد.
# محمد قدلغو به اتفاق نو کر حضرت سلطنت پناهی بابر سلطان استاد علی
# ~~تیرگر نام ، در دهم جمادی الثانی این سال به کرمان رسانیدند و حضوری و
# ~~جمعیت درمیان خلایق پیدا شد. چرخ گژ رفتار عادت قدیم درمیان آورد و
~~خاطر
# ~~حضرات به اندک حرکات ناملایم گرد آلودشد و مفسدان سخن چین هر کس به
~~صلاح
# ~~خود و افساد خوش آمد گفتن بنیاد بد نفسی کردند. حضرت شجاعی چون
# ~~هنوز جوان بود و تجربهٔ‌ روزگار نیافته به سخن هر کس فریفته ms119 شد و باد
# ~~غرور حکومت او را از جادهٔ‌ روت و نگاه داشتن صله رحم و راه و رسم کوچک
# ~~بزرگی بیرون ببرد ، چنانکه استد گوید :
### | شعر
# ~~به کارهای گران مرد کار دیده فرست که شیر شرزه در آرد به زیرخم گمند
# ~~جوان اگرچه قوی یال و بیلئن باشد به جنگ دشمن از هول بگسلد پیوند
~~PageV01P146
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0165.png)

# ~~تاریخ دارالامان کرمان
# ~~نبرد پیش مصاف آزموده معلوم است چنانکه مسئلهٔ‌ شرع پییش دانشمند
# عاقیت افساد مفسدان اثر کرد و کدورت درمیانهآ حضرات باز دید آمد :
# کدورت چو پیدا شد اندر میان  نماند کس از هر طرف شادمان
# چو پیدا شود در میانه نفاق بود دوستان را ضرورت فراق
# دل دوستان چون پریشان شود به شادی غم و غصه جوشان شود
# مبادا کسی را قرین بدسگار که بدخواه ویران کند جمله کار
# اول حال خاطر حضرت حکومت شعاری مملکت پناهی جلالی غبار آلوده
# ~~شد و از قصر همایون باز قریهٔ‌ نو فرمیتن فرمودند و چون بلوک ماهان
~~خاصهٔ‌
# ~~ملازمان آن حضرت بود بر سبیل زیارت بدان طرف فرمودند و امیرزادهٔ‌
# ~~اعظم، رستم روزگار، اسفندیار کارزار، امیر میارزالدین پیر محمد بهادر،
~~روز وشب
# ~~به عشرت مشغول شده ، پروای کاینات تداشت ، اما رعایت ادب می کرد
# ~~ملازمت حضرت جلالی صاحب قرانی به تقدیم رسانید و هر چند که حضرت
# ~~شجاعی نقد وجنس و تبرکات روانه می کرد قبول نمیفرمود و باز می فرستاد
# ~~855] و مفسدان از زبان جناب مشارالیه سخنان نامناسب به عرض
# ~~می رسانیدند و یک نوبت که ملاقات شد در مجلس عیش ناملایمی به ظهور
# ~~پیوته
# حضرت شجاعی آن حضرت را سهروزی در قصر سبز مقید فرمود و باز په
# ~~تداوک مشغول شد، و انواع تلطف فرمود. حضرتمبارزی از شهر بیرون رفت و در
# ~~قریة فریزن مقام فومود و همان طریقهٔ‌ اولی درکار بود تابدآنجا رسید که
~~جناب
# ~~مشارالیه را کرةبعد اخوی مقید فومود. اماچون ذات شریف حضرت شجاعی مظهر
# ~~لطف بود ms120 در روز پنجم باز آن حضرت را تدارک فرمود و خلعت و کمر شمشیر
# ~~طلا و انواع تبرکات از هر نوع گذرانید و حکومت ولایت اربعهآ بم فرمود.

PageV01P147

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0166.png)

# در این حین خبر رسید که امیرزادهٔ‌ اعظم مظفر منصور شهریار شیر شکار
# ~~کشور گشای نامدار غیاثالدنیا والدین خواجکه بهادر از قلعهآ انار و سرحد
# ~~بیرون آمده متوجه بافق و بهابادست که در ولایت آن حضرت است و به ولایت
# ~~کوینان فرمودهٔ‌ خواجهگری می کند. حضرت شجاعی از این معنی به تنگ
# ~~آمدند و در آن معامله مضطرب و حیران بود که چه تدبیر کند. از انار
~~خواجه
# ~~حسام الدین چهره که حضرت شهریاری غیاثی چون عزیمت بافق و بهاباد می
~~فرمود
# ~~و را امین و صاحب اختیار کرده بودند خبر فرستاد که بیایند قلعهآ انار
# ~~سپاریم ، و با جمعی تمک به حرام بد فعل اتفاق نموده آغاز این غدر کرده
# ~~فاصدی روانه کردند.
# حضرت شجاعی عزیمت انار و سرحد کرد، چون به انار رسیدند آن ناکسان
# ~~بدین فعل ناپسندیده قیام نمودند. هر چند که بیان چهره بهادر جهد کرد
# ~~که قلعه نگاه دارند آن فداییان نابکار نشنودند و قلعه تسلیم کردند و هر
~~مال
# ~~که حضرت غیاثی به ضرب مردی از یزد و اطراف جمع کرده تصرف نمودند
# ~~و هر کس که یک رنگ و یک جهت حضرت غیاثی شهریاری بودند روانڈآ کرمان
# ~~کردند، و در انار امیر شیخ حسن را در قلعه بنشاندند. توقع بود که متوجه
# ~~بافق و بهاباد شوند و حضرت شهریاری غیایی را به دست آورند، قوت مقاومت
~~و
# ~~مقابلت در خود مشاهده ننمی کردند. بعد از تأمل بسیار در آن مهمرأی
~~شجاعی بدان
# ~~قرار گرفت که امیر زادهآ اعظم جلالالدین جان درویش را که برادر غیاثی
# ~~دود باقشون خاصهآ خود متوجه شود و آن حضرت را به حسن لطف به شهر آورد.
# حضرت شجاعی در این ضبط مشغول بود. در شهر امیر شیخ سلطان ms121 بخشی
# ~~که میر دیوان بود قایم گذاشته، امیر رستم شعار، بهادر روزگار ،
~~مبارزالدین
# ~~یر محمد ملازمان خاصهٔ‌ خود را برداشته متوجه قریة العرب شد.
# امیر شیخ [سلطان] بخشی خبر یافت امیر زیرک[بن] میر سماق و امیر خدای
# ~~ویردی و امیراید کو تیمور که از امراء قدیم این خاندان بودند به بکاولی
~~روانه کرد
# ~~که آن حضرت بازگردانند ایشان چون به قریة العرب رسیدند [855] با حضرت
~~PageV01P148
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0167.png)

# ~~مبارزی ملاقات کردند. پرسید که به چه کار آمدهاید ؟ ایشان جواب مجهول
# ~~گفتند. او دریافت که از عقب او رفته اند. فرمود که ما بر سر عمارت
~~وزراعت
# ~~خود آمده ایم و با کسی کاری و مهمی نداریم.
# ایشان بحسب الضرورة خایبا خاسرا مراجعت مودند. چون ایشان باز
# ~~آمدند حضرت مبارزی متوجه ولایت اربعهٔ‌ بم شد. در شب به در قنعه رسید.
# ~~غیاث الدین کمال و جمعی از هوا خواهان در قنعه بودند. آن حضرت را به
~~قلعه
# ~~در آوردند و به یک دم فتحی چنان روی نمود. مصنف گوید:
# ~~به هر دیار که نصرت شعار روی نهاد کلید فتح ، در دولتش به رو بکشاد
# ~~لوای بخت و سعادت چو سایه گستر شد  عدو ذلیل شد و یافت از زمانه مراد
# # محمد ست مبارز ، چگونه نبود فتح %~% زغیب حضرت عزت چنین چو1 نامش دند
# # یقین که رستم عهد خودست در مردی %~% که داد مردی و مردانگی در عالم داد
# مع القصه چون حضرت مبارزی عرصهٔ‌ ولایت اربعه بیم به مقدم شریف مشرف
# ~~و مزین فرمود و بیرم صوفی که در آن حین در آنجا بود و دیگر متمردان در
# ~~قید اسر کرد واز سر استقلال به حکومت و ضبط آن ولایت مشغول شد . از
# ~~این طرف حضرت شجاعی مراجعت فرموده به شهر باز آمدند و جاعت که از
# ~~قلعهٔ‌ انار آورده مقید گردانید و بیان چهره بهادر را که ملازم حضرت
~~غیاثی
# ~~بود در نادادن قلعه سعی7 نموده و محمود زی تراب که ms122 از ملازمان حضرت
~~مبارزی
# ~~بود هر دو را به یک دم به قتل آورد و لشکری آراسته و جبه خانهآ مکمل در
# ~~رکاب همایون امیر زاده اعظم شهریار نبیرهٔ‌ مکرم مظفرالدین جان احمد.
~~زاد الله
# ~~سعادته- و امیر شیخ سلطان بخشی و امیر تبلخی3 و امیر ابابکر که امراء
~~صاحب
# ~~اعتبار حضرت شجاعی بودند و چشم و چراغ آن حشم روانه بم فرمود. ایشان
# ~~متوجه شدند و به محاصرهٔ‌ بم مشغول شدند.

PageV01P149

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0168.png)

### | جاخ التواریخ حسنی
# ز این طرف امیرزادهٔ‌ اعظم شهریار محترم مظفر منصور شیر شکار نویین
# ~~و بیزژن روزگار غیاث الدولة والدین المخصوص بعون وعنایت رب العالمین
# ~~خواجکه بهادر، چون با برادر جانی امیر زادهٔ‌ کامکار افتخار الامراء
~~بختیار
# ~~جلال الدولة والدین جان درویش بهادز ملاقات اتفاق افتاد و از روی صلاح
# ~~مشورت نمودند حضرت غیاثی شهریاری فرمود که عم بزرگوار شجاع نامدار
# ~~طاریقهٔ‌ مروت1 فرو گذاشت کرده و رعایت صلهٔ‌ رحم می کند ، ما اکر به
~~شهر
# ~~ی روم به چشم حقارت در ما می نگردو ما را طاقت این مذلت نیست ،
# ~~نا او ملاقات نمی کنیم و به مردانگی با او می کوشیم، چنانگ شاعر می
~~گوید :
# ~~گردن چرا نهیم جفای زمانه را منت چرا کشیم به هر کار مختصر
# ~~دریا و کوه و دشت گذاریم [و] بگذریمسیمرغ وار زیر پر آربم خشک وتر
# ~~یا بر مراد بر سر گردون نهیم پای یا مرد وار بر سر همت کنیم سر
# بعد از این تقریر و مشورت هر دو شاهزاده یک دل و یک جهت شدند و
# ~~توکل2 بر حضرت حق سبحانه و تعالی بمودند [85] و روی امید به قبلهآ مراد
# ~~اورده متوجه شدند و تسخیر مملکت را کمر سعی و اجتهاد در بستند، چنانک
# ~~شاعر گوید :
# ~~دو دوست باهم اگریک دلند در همه حال هزار طعنهٔ‌ دشمن به نیم جو نخرند
# ~~گر اتفاق نمایند [و] عزم جزم کنند سزد که پردهٔ‌ افلاک را زهم بدوند
# ~~مثال ms123 آن بنمایم ترا ز مهرهآ نرد یکان یکان به سوی خانه راه می نبرند
# ~~ولی دو مهره چو هم پشت یکدگر گردند دگر به پنجهآ دشمن بهیچ رو نخورند
# ~~مع القصه متوجه زرندشدند[و] به مرغرار مشیز فرمودند.
# در این تاریخ حضرت معدلت شعار مکرمت دثار نویین اعظم ، شهریار
# ~~مکرم، صاحب قران روزگار، جهاندار نامدار، جلال الدولة والدین قلدرویش
~~به زیارت
# ~~ماهان فرموده. خبر به شهر رسید که حضرت مخدوم زادگان به اتفاق به مشیز
~~PageV01P150
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0169.png)

# ~~تاریخ دارالامان درمال
# ~~قرمودند . حضرت شجاعی از این خبر نیک بی حضور و برهم زده شد . لشکری
# ~~به طرف ماهان روان کرد که حضرت جلالی شهریاری را به شهر آورند
# ~~و مقید سازند و این بی مروتی علاوه1آ دیگرها کند.
# چون آن حضرت در پناه طلعت حق - سبحانه و تعالی - است وصبر و شکر
# ~~پیشهآ خود  ساخته وخانهٔ‌ دل را از غیر حق پرداخته، لاجرم حق تعالی
~~ابواب
# ~~سعادات به روی مبارک او بگشاد و فتح وفیروزی روی بنمود، به طریقه [ای]
~~گه
# ~~در خیال هیچ افریده در نیاید و در ضمیر هیچ متنفس روی ننها ید.
# القصه حضرت جلالی را دو حال روی نمود : یکی دغدغهٔ‌ فرزندان ارجمند
# ~~سعادتیار که هر یکی به نوعی خاطر آارده و بیحضور شدند واز مال و ملک
# ~~موروثی دور شدند، دیگر آنکه باوجود تحمل بی مروتیها خیال آن بی ادبی-
~~که در
# ~~خیال نبود کردن - عرق غیرت در جنبیدن آمد و با دو نفر نوکر خاصة محمد
~~جان
# ~~قربانی یساول وعبد خواجه چهرهٔ‌ خاصهٔ‌ قدیمی سوار شد ومتوجه فرزندان
# ~~ارجمتد سعادتیار نصرت شعار گشت و در مشیز میان خورشید و ماه و مشتری
# ~~مقارنه فرمود ، و در زمان قاصدی به نزدیک امیرزادگان کامکار دشمن شکار
# ~~مظفرالدولة والدین جان احمد روانه فرمودند. چون شاهزادهآ جوانبخت آن
~~قصه
# ~~معلوم فرمود انفاق باحضرات فرض2 و واجب دانست .
# و در این حین حضرت شجاعی پروانچه [ای] روانه کرده که محاصرهآ بم بگذارند ms124
# ~~و مزاحم نشوند و مراجعت نمایند . در خالت مراجعت حضرت امیرزادهٔ‌ نصرت
# ~~قرین مظفرالدین جان احمد جماعت امراء : امیر شیخ سلطان بخشی و امیر
~~تبلخی
# ~~و ابابکر وشاه میر یساول واسماعیل چهره و هر کس که در آن لشکر اسمی
~~PageV01P151
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0170.png)

# ~~داشت مقید فرمود و لشکر و جباخانه را تمام و مکمل همراه متوجه حضرات
~~شد.
# ~~و حضرت معدلت شعاری شهریاری جلالی به اتفاق شاهزادگان گلهآ اسبان که در
# ~~مرغزار کارزار بودند [858] به دست شیخ تیرک گله بان و قیتماس براندند و
# ~~احشام جلایر7 و ایرنجی که در حوالی کارزار و رود خبر متفوفض شده (؟) به
~~پای
# ~~بوس آمدند و لشکر عظیم جمع آمد[ه، روانهآ] ماهان شدند و در مزار شاه
~~نور
# ~~الدین نعمة الله - علیه الوحمة - حضرت امیرزادهآ جوانبخت مظفرالدین جان
~~احمد
# ~~پا لشکر و جباخانه به خدمت رسید و لشکری جمع آمد که چشم دهر در آن
# ~~میران ماند. و به مبارکی وطالع سعد متوجه تسخیر کرمان شدند.
# و روز دو شنبه دوازدهم شعبان المعظم سنهٔ‌ سبع و خمسین و ثمانمایهآ هجریة
# ~~نبویه موافق تخاقوی نیل4 سال ترک بر در شهر نزول کردند، و حضرت
# ~~شج عی دروازه های شهر تمام به خشت و گل برآورد ، به غیر از دروازهٔ‌
~~پای غار
# ~~و دروازهٔ‌ بیرون قلعه کوه، و برج و بارو1 آراسته کرد و خلایق «ر از
~~ترک و
# ~~تاجیک بر بارو کردند و در روز اول سر جنگی کرده شد . اما یو حشم هنوز
# # در بنکویه5 و حامد آباد بودند، باز مقام فرمودند و همان روز خبر ر. %~%
~~که هادشاه
# ~~زاده سلطان سنجر بن امیرزا احمد بن امیرزا عمر شیخ بن امیر تیمور
~~گورکان
# ~~می رسد که به اتفاق حضرات تسخیر عراق نمایند وعراق و فارس از ترکمان
# ~~باز گیرند، ولله داد نوکر استاد علی تیرگر که ایلچی بابر سلطان بود به
~~غدغن
# ~~روانه کردند که زود برسد.
# مصنف گوید:
# ~~هرزمان از نوگلی می روید از ms125 باغ جهان    می زند دزد حوادث هر زمان
~~برگاروان
# ~~گوبیا قطع حضور وجمعیت کردند خلق با که بر گردید بکلی طالع کرمانیان
~~PageV01P152
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0171.png)

# ~~هر زمان از نو بلایی میرسد این شهر را طع کشته شادی و زید به هرساعت
~~غمان
# ~~شادی بفرست یارب مردم این ملک را وز بلای حادثه می دار شان اندر امان
# در این تاریخ که لشکر حضرت معدلت شعاری امارت پناهی جلالی وحضرات
# ~~امیرزادگان نه روز در حوالی ملک به مح صره مشغول بودند و هر روز مقابله
~~[ی]
# ~~به خیر می گذشت و از شهر حضرت شجاعی فرهوده بود که پنجاه پیادهآ شول و
# ~~سیستانی بر قلعهٔ‌ ماران که دروازهٔ‌ پایا غار واقع است و دشمن قلعه
~~توه است
# ~~به نگهبانی واستحفاظ آن جا مشغول باشند و در شب دو شنبه بیست و یکم
# ~~شعبان] سنهآ مذکوره حضرت معدلت شعاری جلالی صد پیاده از معسکر نصرت
# ~~قرین روانه فرمود که بر قلعهٔ‌ ماران برآمدند و بر مرآن پیادگن ریختند
~~و بعضی
# ~~را دستگیر کردند و چهار نفر به قتل آوردند و یکی را از بالای کوه به
~~زیر
# ~~انداختند که مجموع اندام او در هم شکست و باقی مردم زخمدار و مجروح به
~~شهر
# ~~گریختند و آن نشانهآ فتح و ظفر شد که تا بنماد کرمان نهاده هرگز کسی را
~~فتح
# ~~قلعهآ ماران بدین طریق نشد و آن روز تا مماز پیشین در دروازهآ پای غار
~~و فریزن
# ~~مقاتله ومحاربه بود و هر طرف مردمی زخمی می شدند. اما با خندق و باروی.
# ~~کرمان مشکل کاری بیرو شد می شد(؟) و آن حصنی بود که بارو وبرجهایش
# ~~چون مصاعد همت و قواعد دولت [859] حضرت شهریاری جلالی در غایت
# ~~بلندی و نهایت استواری و حصاری از علو کنگره و قدر سایش، ایوان کیوان
# ~~در خجلت و شرمساری ، اساس عمارتش بر سرکوهی بلند مشید گشته و شرفات
# ~~بارویش و بروج از طاق منطقة3 البروج گذشته .
### | کیت ms126
# ~~سر کشی کز تندیش گشتی فلک راقرطه چاک از سمک پیوسته ارکان رفیعش تا
~~سماک
# ~~برفراز باروی او پاسبان در نیمه شب ماه را چون جسم ماهی دیدی ازسوی
~~مغاک
# ~~گرنشستی فی المثل برسطح دیوارش مگس   بایش از نرمی بلغریدی و افتادی
~~بخاک
# - ت : کرسایش .

PageV01P153

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0172.png)

# مع القصه آن روز بدان طریق گذشت. اما حضرت معدلت شعاری جلالی و
# ~~حضرات امیرزادگان که هر یک شیر بیشهآ شجاعت و نهنگ معر کهآ محاربتند
# ~~به تدارک محاربه و مقابله مشغول گشته چپرها و خرک و نردبان ترتیب
~~فرمودند
# ~~و معسکر همایون نصرت قرین در فریزن ورقاباد و فرمیتن نزول فرموده، در
~~شب
# ~~سه شتبه ببست و نهم شعبان المعظم سنهآ مذ کوره بهادران معسکر نصرت شعار
# ~~چپرها و خرکها برگرفته متوجه کنار خندق در دروازه فریزن رفتند و هیج
~~دقیقه
# ~~ز شرائط پهلوانی و بهادری فرو نگذاشتند و سه خرک به پای باروآی]
# ~~دروازه رسانیدند: یکی بر در دروازه و یکی بر راست و یکی بر چپ، هر یکی
~~چهار برج
# ~~درمیان، و ساباطها! برآن بستند از چوب خر پشته که هر ساباطا قریب صد
~~نفمر
# ~~مرد در او می گنجید و از بالای بارو سهاه شهر دست به تیر و سنگ و تخش
# ~~و رعد انداختن کردند و آن شب تا روز محاربهای رفت که هرگز کسی ندیده
# ~~و نشنیده ، و چندان رعد و تخش باریدن گرفت که تصور آن بود که از ابر
# ~~محاربه در عوض باران سنک و تخش و رعد می بارد.
# و تمام خلایق کرمان آن شب از وهم آن محارهه قرار و آرام نگرفتند و
# ~~مجموع مردم مملکت امید از عمر و مال پبریدند و به تضرع و زاری به حضرت
# ~~باری می زاریدند.
# خلق شهر از غیبت آن گفت و گو جمله سوی حضرت آوردند روی
# آمد از هر خانه فریاد و فغان سیل خون از دیدهها می شد روان
# ~~دیده های گریان و ms127 سینه های نالان به درگاه ملک دهان می نالیدند.
# مصنف گوید :
# دگر روز چون گنبد لاجورد بر آورد و بنمود یساقوت زرد
# ز شهر و ز بیرون مقاتل شدند دلیران به میدان روز نبرد
# ~~-ت: صابطها.   2. صاباط PageV01P154
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0173.png)

# سپاه نصرت شعار جلالی، سوار وپیاده روی جلالت به محاربه در آوردند و
# ~~بعضی در اندرون خرک و بعضی چپرها بر گرفته برلب خندق به محار به در
~~آمدند
# ~~و از بالای بارو رعد و تخش باریدن گرفت و جنگ در پیوست که جگر خلایق
# ~~کرمان از هیبت آب می شد و تا نماز پیشین در آن محاربه بودند.
# چون میانهٔ‌ روز لشکر حضرت جلالی مراجعت نمودند و هر کس در مقام
# ~~خود قرار گرفتند ضیاء الدین بعلیابادی که از دودمان حضرات بود و او را
~~به جان
# ~~860) بودند (؟) خواست که روی دستی نماید و همچنان که سید میرک
# ~~شروانی را فریفته و اختیار ملک به دست فروگرفته حضرت شجاعی را نیز به
~~دست
# ~~فروگیرد مکری و حیله[ای] بنیاد نهاد و چاخوها آورد تا برج میانهآ
~~دروازهآ
# ~~قریزن و فرمیتن سوراخ کردند که برابر یک خرک بود و به خندق در آمدند
# ~~و از طرف بیرون در پای خرک نقب زدند و پای خرک خالی کردند و در
# ~~خندق کشیدند و از طرف دست راست دروازه آن خرک را نیز در کاویدن
# ~~گرفتند .
# و معسکر همایون حضرت جلالی از این معنی بیخبر ، و دروازهآ فویزن
# ~~بگشودند و محمد تبریزی و حیدر باتانی با صد پیاده بیرون رفتند و لشکر
# ~~حضرت جلالی خیر یافته سوار و پیاد، به محاربه در آمدند و باز معر کهآ
~~محاربه
# ~~گرم شد و لحاف لحاف کشان، رعد انداز شهر به روعن نفت آلوده در خرک
# ~~در دروازه انداختند و آتش در زدند و خرک سوخته شد و از بارو تخش و
# ~~رعد و سنگ و تیر و ناوک باریدن گرفت و آتش مقابله و محاربه دم ms128 به دم
# ~~گرمتر و مهیب تر گشت.
# مصنف گوید:
# ز کین ابروی سروران چین گرفت سر باره از تیر برچین گرفت
# پپوشید باران سنگ آفتاب ز پیکان فرو ریخت پر عقاب PageV01P155
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0174.png)

# محاربه[ای] درگرفت (که] هرگز کسی مثل آن ندیده ، و از طرفین
# ~~بسیار مردمی مجروح شدند، چنانکه در شهر چند کس که بر سبیل ماشا آمده
# ~~بودند به زخم تیر کشته شدند، و آن روز تا شام جنگ بود. اما چون خر کها
# ~~تلف شد مردم شهر ایمن شدند و چون شب در آمد معسکر حضرت جلالی
# ~~مراجعت نمودند. آن شب مردم از خوف خرک و ساباط1 ایمن شده بودند ،
# ~~رامی روی نمود و دغدغه کمتر شد.
### | شعر
# دگر روز چون چشمه آفتاب %~% فروشست از چشمها گرد خواب
# شه خاور از پرده بالا گرفت %~% زمین از ثری تا ثریا گرفت
# روز چهار شنبه سلخ بود بعضی در آن بودند که رمضان است و در تقویم
# ~~غره بود. اما چون رعیت را هلال میسر نشد بر سلخ شعبان قرار گرفت و از
# ~~طرفین هیچ گفتوگو صادر نشد و حضرت شجاعی به انعام دادن چاخویان و
# ~~اکلکای اسفاهیان مشغول بود.
# بعد از آن از ابتداء یوم الخمیس غرهآ رمضان هر روز پیادگان بیرون نزدیک
# ~~دروازه می آمدند و از شهر نیز بعضی بیرون می رفتند و سر پایی می گشتند
# ~~و یک زمان تیر ریز می شد و از طرفین قایم باز می گشتند.
# و در روز سه شنبه ششم رمضان هیادگان سیستانی و اصفهانی بیرون رفتند
# ~~و پیادگان بیرون آمدند و به محاربه مشغول شدند و سواران مکمل در کمین و
# ~~مجموع در این مقابله منتظر که چگونه شود و چه حادثه ای روی نماید و
# ~~حربی عظیم واقع شد و تمام لشکریان مشغول بودند.
### | ست
# شده گردن از شصت گردان گره دهان کرده سوفارها بر زره
# ز زاغ کمان گشته پران عقاب دل دشمنان دیده و تیر خواب ms129
# در حالت محاربه[ای] چنین، چون حضرت معدلت شعاری جلالی صاحب PageV01P156
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0175.png)

# ~~قرانی بود و در این تاریخ کو کب [891] بخت و سعادت و نصرت آن حضرت
# ~~در مقارنهٔ‌ سعدین و اوج شرف واقع، پهلوان بهرهآ سیستانی با سی نفر
~~پیاده از
# ~~شهر روی گردان شده به های بوس آن حضرت مشرف و مزین گشتند و این
# ~~نشانهآ فتح و ظفر بود، چنان که مصنف گوید :
# چو گردد کسی را سعادت قرین در آرد ممالک به زیر نگین
# چو در دهر گردد کسی بخت یار عدو گردد اندر برش خوار و زار
# همه دشمنان نزد او سر نهند رخ بخت بر خاک آن در نهند
# و از این طرف نواب حضرت شجاعی مکری اندیشیدند به تقریر ضیاءالدین
# ~~بعلیا بادی  که لشکر حضرت جلالی صاحب قرانی به حرب این طرف مشغولند
# ~~و گاه اسبان و گوسفندان در سردربند و حوالی قوام آباد و باغ سر آسیاب
~~می
# ~~چرند. اگر جماعتی از آن طرف بیرون روند شاید که فتحی توان کرد.
# ~~دروازه الله اکبر بگشودند و حیدرباتانی و پنجاه پیاده بیرون رفتند به
~~سر دربتد
# ~~و باغات حوالی قوام آباد، و از اسبان احشام جلایر و ایرنجی که می
~~چریدند
# ~~صد و ده اسب براندند و سه گله گوسفند روانهآ شهر شدند و گله بانان این
~~خبر
# ~~به حضرات رسانیدند.
# سواران معسکر نصرت شعار مانند برق از عقب در آمدند، اسبان به شهر
# ~~در آمده بودند. اما گلە گوسفندان را بازگردانیدند و به اردو بردند و
~~حضرت
# ~~شجاعی از آوردن اسبان بسیار بشاشت نمود و آن را فتحی عظیم دانست.
# اما به خاطر این فقیر مصنف جامع تواریخ ابن شهاب شاعو منجم مورخ
# ~~چزن در آمد که آمدن اسبان به شهر دلیل آن بود که لشکر حضرت نصرت
# ~~شعاری صاحب قرانی جلالی به شهر در خواهند آمدن که بنای دولت سعادت
# ~~بر سر اسب است. چون اسبان در آمدند البته صاحبان اسب ms130 و دیگر اسبان از
# ~~عقب در خواهند آمدن ، و نظر اهل دل کج نرود و هرچه به خاطر درویشان
# ~~در آید چنان شود.

PageV01P157

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0176.png)

### | شعر
# ~~صاحبدلان هر آنچه بگویند چنان شود  وزصدق دل هرآنچه بجویند آن، شود
# ~~اهل نظر به خاک اگر شان نظر فتد خاک ار چه چهره زرد بود ارغوان شود
# ~~خورشید را به کوه چو افتد نظر بسی سنگ سیاه از نظر لعل کان شود
# القصه چون حضرت صاحب قرانی مملکت بناهی جلالی پیوسته در راه دین
# ~~و طاعت رب العلین به صدق درست و اخلاصی خااص مشغول بودند و باحق-
# ~~سبحانه و تعالی - نیازی داشت و همواره به عدل و احسان موصوف بود و
~~واقعا
# ~~به شرع و عرف وارث مملکت بود[و] حسبا و نسبا بدو می رسید، الله سبحاند
# ~~و تعالی - ابواب فتج و سعادت بگشود و پیادگان که مستحفظ قلعهٔ‌ کوه
~~بودند
# ~~در نارین قلعه هفت نفر بیعت کردند و با یکدیگر هم سوگند شدند بدین
~~تفصیل:
# ~~ههلوان محمود رجب و محمد برادر او و شاه حسین و ابوسعید و اید کو و
# ~~خان سعید و سلمان ، و غیر از ایشان سی نفر دیگر پیاده بودند . اما از
~~این
# ~~معنی بیخبر بودند ، و پیرعلی تیرانداز خراسانی [802] کو توال بود و
# ~~یک جهت حضرت شجاعی و در ضبط و استحفاظ قلعه به جان می کوشید و
# ~~مردم از گفت و گوی و تغلب او نیک در تنگ بودند.
# در شب پنجشنبه بیستم رمضان المبارک بعد از نماز خفتن از راه2 پشت
# ~~قلعهآ گورستان جهودان خان سعید پیاده را فرو فرستادند که به حضرت معدات
# ~~جلالی آمد و عرضه داشت که قلعه می سفاریم و مردم جلد همراد کنید که
# ~~هم امشب ایشان را از راه عقب قلعه بر کشیم.
# حضرت صاحب قرانی معدلت شعاری جلالی تصدیق نمی فرمود. از عقب
# ~~اید کوی پیاده آمد. حضرت معدلت شعاری جلالی صد پیاده روانه کرد و در
# ~~قلعه ms131 یکی از پیادگان[که] سی نفر بودند با پیر علی تیر اندازگفت که خان
~~سعید
# ~~از پشت قلعه فرو رفت. پیر علی اضطرابی پیدا کرد و ابوسعید پیاده که میر
~~PageV01P158
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0177.png)

# ~~تاریخ دارالامان کرمان
# ~~دهجه بود گرفت و درگنبد کرد و می گفت که ترا خواهم کشت و پهلوان
# ~~محمود و محمد برادر او و شاه حسین پیش خود نشاند و زمان زمان تهدید و
# ~~وعید می داد که فردا پا شما چنین و چنین کنم و شما را مجموع به کشتن
~~دهم
# ~~و قضاء الله هر روز و هر شب زره می پوشید و مکمل می شد و در آن شب
# ~~پیراهن و فرجی خود رنگ بوشیده و نشسته و زمان زمان در خواب می رفت
# ~~از هیبت بر می جست. ناگاه پیاده ای گفت آغا! لشکر یاغی از کوه بالا آمد
# ~~به پای بارو رسید. بیرعلی را قلق و اضطرابی هیدا شد و دست پاچه گشت .
# ~~ندانست که چه کند.
# شاه حسین گفت آغا! سر فرود آر و هنگر که راست است. او سر از بارو
# ~~برو کرد. پهلوان محمود رجب که پسر زن او بود شمشیر کشید و بر میانهٔ‌
# ~~دوش و گردن او چنان زد که یک وجب در نشست. او باز گردید و دست
# ~~در گریبان محمود زد و در یکدیگر گردیدند. محمد برادر محمود او را
# ~~ضرب تیغی دیگر زد. او از هول جان متوجه پشت دروازه گشت که حضرت
# ~~شجاعی را خبر دهد. ایدکوی پیاده او را ضربتی دیگر ازد]. چون ضرب تیغ
# ~~چنان خورد در خاک اوفتاده و سر او را جدا کردند. سایر پیادگان چون چنان
# ~~دیدند حضرت نصرت شعاری صاحب قر انی جالالی هه های بارو قلعه رسیده
~~بود8.
# ~~آن مردان مردانه وگردان قرزانه که چنان خیری در بارهآ خلایق کرمان
~~نمودند و
# ~~صد هزار ادمی از تنکی و زحمت دربندان رها شدند که اکر هر یکی هفت حج
# ~~یاده ms132 به جای می آوردند این ثواب نداشتند، همچنان که خواجه عماد فقیه
# ~~ارماید :
### | بیت
# طواف کعبهآ دل گر میسرت گردد  عماد حج پذیرفته در جهان این است
# چون طواف یک دل این اثر دارد طواف صد هزار دل بنگر که چه اثرها
# ~~کند، مصنف گوید: 8632]
# جهان پهلوانان بارای و هوش %~% که گشتند با یکدگر ستر هوش PageV01P159
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0178.png)

# نمودند کاری که از شادیش ز افلاک و انجم بر آرد خروش
# حضرت شجاعی خبردار شد ، بر در ناری قلعه1 آمد و آواز داد که پهلوان
# ~~بیر علی مردانه باشا ایشان سر هیر علی فرود انداختند و آواز دادند که
~~شهر
# ~~شهر بابر سلطنن و شمشیر شمشیر امیر اعظم جلال الدین قلدرویش بهادر.
# ~~حضرت شجاعی دانست که کار از دست رفت. در قلعهٔ‌ شهر بگشود واز دروازهآ
# ~~الله اکیر بیرون رفت و به خاطر در آورد که ما را از راه سیرجان طلب
~~خواهند
# ~~داشت . از راه زرند از طرف آب نیل بیرون رفت و متوجه قلعة انار شد. و
~~آن
# ~~شیر مردان برسر باروی آمدند و نود کس از لشکر نصرت شعاری شهریاری
# ~~جلالی را بر بالای قلعه کشیدند و در دروازهآ بیرون قلعه بگشودند و به
~~مبارکی
# ~~و طالع سعد حضرت معدلت شعار امارت دثار نویین اعظم، ملک الامراء فی
~~الزمان،
# ~~المخصوص بعون عنایة الملک2 الدیان، جلال الحق والدنیا والدبن
~~معزالاسلام
# ~~والمسلمین
# سرور نیک رای نیک اندیش %~% میر میرآن عرصه قلدرویش
# ~~خلد الله تعالی ملکه- و حضرات امیرزادگان کامکار کامران مانند اختران
~~مسعود
# ~~گرد خورشید برآمده در قلعه در آمدند و «رب انزلنی منزلا مبارکا وانت
~~خیر
# ~~المنزلین»2 ادا فرمودند. و چون معلوم فرمودند که حضرت شجاعی از دست
# ~~بیرون رمته جتاب امیرزادە اعظم مظفرالدین جان احمد را به بکاولی با
~~جمعی سوار
# ~~روانه فرمودند.
### | ابیت
# کر آید به مونی توانی کشید %~% چو هر گشت زنجیرها بگسلد
# واقعا حضرت شجاعی به غایت بی مروتی نموده و از کوچه انصاف بیرون
# ~~رفته ms133 بود. مملکت کرمان حق. سبحانه و تعالی. از غیب بی زحمت محاصره
# ~~نصیب شد و به سعی و جد و اتفاق حضوات میسر گشته، جانب حضرات به
~~PageV01P160
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0179.png)

# ~~تریخ دارالامان کرمان
# ~~یکبار قروگذاشت کرده و رعایت ادب و صلهٔ‌ رحم نگاه نداشت و حضرت جلالی
# ~~که به جای پدر و مخدوم حقیقی بود و تسخبر ملکت به برکت همت و یمن
# ~~طلب و رأی و تدبیر آن حضرت میسر شد و جدوجهد شاهزادگان نصرت قرین ،
# ~~باوجود آنکه اختیار حکومت ملک و مال و خزابن بر او مسلم داشته، خواست
# ~~که مجموع را مروم سازد و مردم بیگانه را بنوازد و لاجرم غیرت خدایی
~~نگذاشت
# ~~که حق ناحق گردد و مال و ملک نصیب حضرت صاحب قرانی جلالی و
# ~~فرزندن و سپاه آن حضرت شد و هم بدان طریق به دست آمده از دست برفت .
### | شعر
# ~~آسان به دست آمد و آسان زدست رفت  دولت بلند گشت ولی زود پست رفت
# ~~ههدی که بسته بود در آخر شکسته شد آن عهد بسته را چودر آخر شکست رفت
# عاقبت حق در مر کز خود قرار گرفت و چون شکر نعمت به تقدیم رسانیده
# ~~نشد و کفران نعمت روی نمود آن نعمت به زحمت مبدل شد و آن کسی که
# ~~اندک زحمتی کشیده در ناز و نعمت مستغرق [864]
# هر که را نعمتی شود روزی %~% شکر آن واجب است دانستن
# و شکر هر نعمی هر چند مقدور بنی آدم نیست که شکر تعمت الله تعالی
# ~~به جای آوردن و از هزار هزار فضل و کرامت که حضرت عزت بابندهآ خود
# ~~کرده از عهدهٔ‌ یک نعمت بیرون آید، آن قدر هست که هر نعمت که بدین
# ~~کس رسید آن را بچیزی که رضای حق تعالی در آن است صرف کند که نوعی
# ~~از شکر1 باشد و البته آن نعمت بر مزید گردد که نص کلام مجید ست «لئن
# ~~شکرتم لا زیدنکم ولئن کفرتم ان ms134 عذابی لشدید»2 مصنف گوید .
# شکرحق [کن که] برمزیدشود %~% نعمتی کان خدای داد ترا
# زانکه گر شکر نعمتش نکنی %~% به یقین حق کند عذاب4 ترا PageV01P161
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0180.png)

### | جامع التواریخ حسنی
# مع القصه مملکت به قبضهآ اقتدار عدل و احسان حضرت صاحب قرانی
# ~~وارث مملکت کومان، معدلت شعار خسرو نشان، بانی امن و امان، نویین اعظم
# ~~نیک اندیش جلال الدوله والدین قلدرویش - خلد الله تعالی ظلال جلال
~~مرحمته
# ~~و احسانه - در آمد و آن حضرت عدلی و سیاستی بنیاد نهاد که مردم عدل ملک
# ~~عادل و دیگر عادلان و هادشاهان که [در] کشور به عدل مشهور[بودندفراموش]
# ~~کردند و به دعاء جان درازی و مزید دولت و ازدیاد سعادت آن حضرت
# ~~مشغول شدند.
# مصنف گوید :
# عدل و احسان نمود چندانی %~% که خلائق شدند ازو راضی
# چون بدیدند عدل او مردم %~% شد فراموش عادل ماضی
# روز پنجشنبه هشتم رمضان المبارک بر سر حکومت کرمان قرار یافت و
# ~~روز جمعه از نان و گوشت و مجموع نعمتی هر چه به ده دینار یافت نمی شد
# ~~به سه چهار دینار منادی فرمود و از هیبت و سیاست آن حضرت هیچکس را قوت
# ~~و قدرت نبود که یک جو زیاده و کم از فرموده عمل کند یا تجاوز فرموده
# ~~نماید . و از کردهٔ‌ بد مجموع خلق از سهاهی و عمل پیشه و رعایا در گذشت
~~و
# ~~سایهآ عفو و مرحمت به حال خرد و بزرگ مملکت بگسترانید.
# و در روز فتح بعضی از لشکری غریب که به شهر در آمده بعضی رعایا
# ~~1 تعرض رسانیده و تالان شکل کرده بنیاد تغلبی و تصرفی نهادند ، و حضرات
# ~~امراء باوقار شهریاران شیر شکار امیر اعظم غیاث الدین خواجکه بهادر و
~~امیراعظم
# ~~جلال الدین جان درویش میرک سوار و هیادهٔ‌ خاصه آن روز تا شب ده کرت
# ~~گرد محلات شهرگردیدند و منادی فرمودند که وای بر کسی [به] که خانهآ
~~رعایا
# ~~تعرض رسانند و مزاحم کسی شوند. و پنج شش ms135 نفر از مردم بل کاوارا که
# ~~می کردند که باز می گرفتند و به خداوند آن می داد[ند].

PageV01P162

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0181.png)

# ~~تاریخ دارالامان کرمان
# ~~مصنف گوید :
# عدل قلدرویش عادل دل چنان کرد اقتضا[865]
# کز رعایای کریمان از توانگر و ز گدا
# هیچ کس یک جو نگیرد از کسی از روی ظلم
# ور کند ظلمی کسی، افتد به صد رنج و بلا
# عدل این سرور بود بر ریش مردم مرهمی
# درد مردم را بود عدلش بمانند دوا
# ~~حضرات امیرزاده ها و جاعت هواخواهان یک جهت که حضرت شجاعی
# ~~درزمان عبور معسکر همایون به حوالی شهر مقید فرموده بود مثل شهویار
~~نبیرهٔ‌
# ~~نیکو عقیده، خورشید اوج حکومت واختر برج ایالت ومکرمت ، مهر سپهر
# ~~شهر یاری ، معزالدنیا والدین سلطان محمد و امیرزادهآ کامکار درویش اسم
~~خسرو
# ~~شعار، امیر شمس الملة والدین درویش محمد میرک و سایر امراء بهادران و
~~یک
# ~~جهتان مثل امیر افریدون ایجی1 و امیر زیرک بن امیر سماق وههلوان درویش
~~علی
# ~~قساب و اختمور یاساول و غیره ، مجموع را به عنایت و مرحمت مواظبت و
# ~~مصنف گوید :
# غم وشادی از کردگار است و بسبود حق به هر حال فریادرس
# گهی شادی آرد گهی غم دهد گهی پبیش بخشد گهی کم دهد
# افعال ما جمله آید پدید نباشد بدی را بجز بد کلید
# اما نمک حرامان حق ناشناسان را که سالها تربیت کرده و پروردهآ نمک
# ~~خاندان حضرت شهریار ایران و توران امیر شمس الدولة و الدین حاجی محمد -
# ~~علیه الرحمة والغفران - بودند هر یک را سزای مناسب دادند و جزای افعال
~~بد
# ~~ایشان بهایشن رسانیدند. مثل ضیاء الدین بعلیابادی که تربیت کرده و بر
~~کشیدهآ
# ~~آن حضرت بود و چون سید میرک شروانی بدید به یکبار حق نمک فراموش کرد
~~PageV01P163
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0182.png)

# ~~و صاحب اختیار مواح بی مزاج (؟) شروانی ، و مال1 و ملک بکلی دست فرو
~~گرفت
# ~~و با وقادار غدار نابکار نوروزی بد روزی انفاق نموده و دختر او به ms136
~~فرزند ارجمند
# ~~سعادت یار نیکو شعار خود صاحب اعظم خواجه غیاث الدین سعید داد که
# ~~خاک های سگان درگه سعید2 از سرور یش آن دو [بد] کیش بهتر که مثل گو هری
# ~~که از سنگ خارا بیرون آمده یا دردانه[ایکه از صدف ی بها حاصل شده یا
# ~~توری که از سنگ در آتش زنه پیدا گشته، مصنف راست
# سعید نکو روی درویش دوست یقینم که خاکش به ازخون اوست
# ز مردان دین یافتست او نظر ازآنش همه خوی و خصلت نکوست
# بواسطهٔ‌ این وصلت بایکدیگر اتفاق نمودند و شروانی احمق بی بصیرت را
# ~~از راه ببردند و چنان صاحب اختیار شدند که شروانی هیش ایشان مثل طفلی
~~بود
# ~~که در مکتب، استاد تختهٔ‌ ایجد خواند. و اول او را بر آن داشتند که
~~فرزندان
# ~~و اتباع حضرت سعید امیر غیاث الدین غنا شیرمن بسیارند و مجموخ قصد
~~کرمان
# ~~دارند، از ابن طایفه هر کدام که بیابید از میان بر می باید داشت تا به
~~جای
# ~~866) که فرزندان دو شاهزادهٔ‌ صاحب جمال با کمال شهید کرد و از امراء
# ~~که ذکر ایشان به مفصل اسامی در مقدمه گذشته و از نو کران بسیار،
~~بحمدالله
# ~~تعالی آن خونهای ناحق نخسبید و اول شروانی و وفادار نوروزی قصاص رسیدند
~~و
# ~~این بزرگوار بی اعتبار نابکار را که به جان امان دادند و پردهٔ‌ عفو بر
~~جرایم او
# ~~کسترانیدند و به محقر مالی از او راضی شدند و اورا درمیان در آوردند و
~~ها مکر و
# ~~هد نفسی مشغول گشت، به قصد جان خلق کرمان کمر بست و چون از حضرت
# ~~جلالی خایف و ترسان هود و از جزای کردار بد خود در وهم، هیش حضرت
# ~~شجاعی هرگاه که درد بی نوایی و بی قوتی مردم کرمان کسی شرضه می داشت
# ~~دی گفت که کرمانیان تشنیع بیقاعده بسیار کنند، کرمان را یک سال نگاه می
~~PageV01P164
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0183.png)

# ~~توان داشت و اگر کسی را طاقت ms137 نباشد بمیرد سر لنگش گیرند و در خندق
# ~~ندازند، تا باشد که غله و اجناسی- که از حصة وقف مسلمانان که به تزودر
~~و
# ~~تقلب بهدست قروگرفته و حاصل کرده و از آب و زمین دیوان برده تسعیری یا
~~بد
# ~~و مالی که به عوض خون نامبارک داده باز جای کند و کمر شمشیر طلا باز
# ~~د. کون بسته و دروازهٔ‌ پای غار به خود محصوص کرده، و نو کری بد نفس
# ~~شریر ناپاک بی بک داشت که «قطب شول» می گفتند برسر سردم و رعایای
# ~~کرمان گذاشته که از دروازهٔ‌ فرمیتن تا پای قصر سبز شب همه شب بر مر
# ~~کدخدایان که در بارو بودند می گشت و کسیرا در خواب نمی گذاشت و
# ~~و دشنامهاآو] فحش به کد خدایان میداد، و اگر کسی در خواب میرفت مشعلهٔ‌
# ~~آتش بر سر ایشان می ریخت . چنانچه مصنف گوید :
# قطب شول ید قعال (؟) پلید آنکه بودش همه خصال یزید
# شکر کاندر شکنجه اش دیدم %~% که به ضرب شکنجه زار برید
# مع القصه چون آن کرت خلاص یافتو به قتل نیامدوهیچ تجر به نیافت و
# ~~ز کوچهآ پد نفسی وظلم در نگذشت این نوبت گوش و بیی و بی پا در باخت
# ~~و خان و مانش به تالان عام ویران گشت ، تا به حدی که ده خانه و باغچه و
# ~~حهام که در عرض سی سال از وجه حرام و مردم بیگار وظلم درهم ساخته یک گز
# ~~زمین معمور نگذاشتند و از دویست جفت در که در این عمارات از درخت وقف و
# ~~دیوان و ارباب تراشیده بر نشانده یک وجب درست نماند و هرتخته ای یکی
~~برد وهر
# ~~یک من جو و گتدم که از املاک مردم از وقف و دیوان و ارباب به مکرو
# ~~تزویر جمع کرده هر یک من کسی ربود و چنان تالانیدند که هیچکس
# ~~ندانست که که پرد، و هر یک دینار که از بهای اجناس و غلهآ ms138 گران فروختن
# ~~و مرسوم و معماری عمل نا کرده و هر رشوهآ خلایق که جهت چریک و نام
# ~~بردار و زر مساعدت که به ظلم بر مردم حواله می نتمودند درهم آورده بود
~~هم
# ~~به ضرب شکنجه و حق السعی محصلان آنچه ظاهر بود از او باز گرفتند.
~~چنانچه
# ~~مصنف گوید :
# هر آن کس که بد کرد بد دید باز %~% نیاید ز نیکان بد ای سرفراز[87]
~~PageV01P165
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0184.png)

# # نگه دارحق   ک %~% زینهار برو %~% ولی نعمت خود %~% پساز
# # وگر حق نعمت تبه می کنی %~% در افتی %~% هبدبختی و ربخ آز
# ~~ولی نعمت از بدکنش فارغ است غنی نیست از مفلسان بی نیاز
# ~~مکن چون ضیا دین نمک را حرام چو او جماگی گوش و بینی مباز
# ~~بسی زین چنین قصه در خاطر ست مرا تجربه گشته عمری دراز
# و کمال دولت و مزید سعادت حضرت جلالی بیش از آن که اگر هزار
# ~~از این منافقان از دولت خانه روی گردان شوند و التجا به دیگری برند بر
~~خاطر
# ~~عاطر غباری در آید، یا این آستان دولت آشیان را از خادمان یکجهت وفادار
# ~~جان سپار خالی. این دو بدبخت روی از این دولت بگردانیدند سزای خود
# ~~بحمدالله تعالی که از این صاحب دولتان دیدند و اگر آن دو بدبخت رفتند
~~ده
# ~~سعادتمند کمر خدمت درمیان جان بستند و از اندوه و ملال دهر رستند، و
# ~~مصنف گوید:
# ~~یعنی از جملهٔ‌ شیران که درین بیشه درند گر شغالی دو سه رفتند نشد بیشه
~~تهی
# ~~باغ را گر نبود خار خسک هاکی نیست سیب و امرود بماناد و دگر نارو بهی
# شرح حال ناکسان نابکار از این [بیش] گفتن طبع اهل نظر را ملول کند
# ~~اما غیبت بدان و ظالمان کردن خصلت اهل احوال شده، اما بچه جای هجو که
# ~~اندیشه هم کرا نکنده.

PageV01P166

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0185.png)

# دیوان ملکی ومالی
# ~~آمدیم باز به سر قصهآ بعد از این، و اساس دیوان ملکی و مالی.
# ~~در ms139 این تاریخ حکومت و ضبط این نلکت بر حضرت صاحب قران خسرو
# ~~نشان ، سلطان الامراء برهان الاتقیاء ، نویین اعظم صاحب السیف و القلم،
~~بر
# ~~آرندهآ طبل و علم، خسرو اختر حشم، جلال الدنیا والدین معزالاسلام
~~والمسلمین:
# ~~عادل و هوشیار خیر اندیش میر با عز و جاء قلدرویش
# ~~به سر شاهزادگان صد سال باد باقی به نصرت و اقبال
# ~~آمین یا ربالعالمن - قرار یافت :
# ~~حضرت شاهزادهآ عالمیان شیر بیشهآ مردانگی نهنگ دریای فرزانگی ،
# ~~رستم زمان، اسفندیار دوران، باسط امن و امان، درد هر بیچاره و دردمندان
~~را
# ~~درمان ، غیاثالدنیاو الدین ابوالمظفر خواجکه بهادر- اعظم الله قدره را
~~میر
# ~~میران و ضابط1 مال و ملک کرمان مقرر فرمود و زمام حل و عقد و امر و نهی
# ~~به قبضهآ کافی کفایت آن حضرت باز داد.
# ~~مصنف گوید :
# ~~واقعا شایستهآ ملک است ومال خواجهآ میرک امیر بختیار
# ~~آنکه ضرب تیغ تیرش روز حرب می بر آرد از عدوی خود دمار
# ~~گر به کین سوی غضنفر بگذرد مثل روباهی از او جوید فرار PageV01P167
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0186.png)

# ~~شکر حق گو در کریمان شد دگر میر میران و گرفت او اختیار
# ~~دیگر امیرزادهٔ‌ باتمکین، سپهدار نصرت قرین، المخصوص بعنایة
# ~~وب العالمین ، مظفرالدنیا والدین جهان احمد بهادر. عظم الله تعالی شانه
~~. را
# ~~میر دیوان و صاحب تومان ساخت [و] مهر امارت نهاد.
# ~~مصنف گوید:
# ~~باد باقی سالها جن احمد اندر مملکت در بساط عز و جاء وشادی و نیک اختری
# ~~خسرو ملکملاحت صاحب سیف وقلم منبع جود و سخاوت، در درج سروری
# ~~باد اندر سایة جاه جلالی سال و ماه ماه مهر افروز و خورشید بساط صفدری
### | 860
# ~~دیگر امیر زادهٔ‌ شجاع شیر شکار صاحب وجود سعادتیار جلال الدواه جان
# ~~درویش میرک را میر دیوان مالی و لشکر ساخت.
# ~~مصنف گوید :
# ~~میر زاده غیاث دولت و دین شهریار زمان و میر زمین
# ~~آنکه در جاه و منزلت دارد عزت و جاه و نصرت و تمکین
# ~~از همه چیز عمرش ms140 افزون باد این دعا از من ، از فلک آمین
# ~~دیگر امیر زادهٔ‌ صاحب کمال ، افتخارالامراء به حسن مقال ، خورشید1
# ~~حاه و حلال، شهریار نببره خسرو مثال، کیوان رفعت مشتری خصال، بهرام
# ~~صوات آفتاب جال، الواثق بعنایة الملک الصعد، اختیارالدنیوالدین
~~عبدالصمد بن
# ~~سلطان محمد. زادالله ایام دولتهرا حکومت بلوک حومه و ملازمت خاصة شریفه
# ~~امر فرمود :
# ~~میر کیوان رفعت یوسف جمال مهر مه رخسارهآ ناهید حال
# ~~شهر هار شیر زاد شیر دل میر زادی کو بود خسرو مثال
# ~~ل خورشید.

PageV01P168

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0187.png)

# ~~دیوان ملکی و مالی
# آن محمد سیرت احمد طریق آن مظفر فر کیخسرو خصال
# سالها در شادی و کام و مراد %~% ماند لندر سایهآ لطف و جلال
# و دیگر از امراء جلایر1 وایرتجی که سردار این دو حشم یزدند و از
# ~~خوف لشکر ترکمان به اتفاق شاهزادهٔ‌ نامدار خلیل سلطان که در پیچین ثیل
# ~~موافق سنهآ احدی و خمسین ومأی ه خانی به محاصوهآ کرمان آمده بودند و
~~چون
# ~~امیرزا خلیل سلطان متوجه محاصره دارالعبادة یزد میشد این احشام را به
~~امیرزادهآ
# ~~اعظم سپهدار محترم امیر مبارزالدین پیر محمد بهادر سپرده و آن جنگ جحیم
# ~~که روی نمود که به شرح تاریخ شروانی هزیمت می فرمودند در مقدمه
# ~~گذشته ، و بعد از آن در مرغزار کارزار و رود خبر مقام داشتند.
# چون حضرات به محاصرهآ کرمان و حرب شروانی می فرمودند در رکاب
# ~~حضرات آمدند و چون فتح شروانی روی نتمود هان مقام جهت ایشان مقرر
# ~~فرمودند تابدبن تاریخ که معسکر نصرت قرین عزیمت مملکت کرمان فرمودند
# ~~در رکاب همایون بودند.
# چون فتح مملکت شد از امراء احشام دو گس را میردیوان مقرر قرمودند
# ~~که مهر امارت نهادند : یکی میرزا محمد علی و یکی میر هندو که هر بکی با
~~یک
# ~~قشون مردم خود در شهر آمدند وهمهآ احشام بامقام علف خواری که داشتند
~~رفتند.
# اساس دیوان از امراء بر این ترتیب نهاده شد و وزراء دیوان چون آن ms141
# ~~دو خواجهآ صاحب وجود نیک اعتقاد صاحب سلامت راست قلم در محل خطاب
# ~~بودند با ایشان محاسبهٔ‌ وزارت پنج شش ساله و تقبل در میان پود.
# در این تاریخ صدر وزارت مملکت در تاریخ دهم رمضان المبارک مذکور
# ~~بر عالی جناب صاحب اعظم افتخار اکایر و الاشراف، الواثق بعون وعنایة
~~الملک
# ~~المعبود ، خواجه غیاث الدین بیر محمود ین الصاحب السعید المغفور خواجه
# ~~برهان الدین کوبنانی قرار یافت وجناب مشار الیه مردی صاحب سلامت
~~PageV01P169
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0188.png)

# ~~نیکنفس راستقام خوش خوی .ستعد کاردان بود ، چنانکه مصنف گوید : [869
# ~~چو یافت کار وزارت به امر حی ودود به صدر صاحب تمکین غیاث دین محمود
# ~~بیافت مسند دیوان دگر ز نو نوبت خواص و عام همه یافتند ازو مقصود
# ~~به علم و دانشو تدبیرو رای ملکگرفت نکرد تاجر بی مایه از تجارت سود
# و دیوان لشکر و ضبط تواچی گری معسکر همایون به جناب صاحب
# ~~اعظم افصح المسلمین فی ترکی وتازی و فارسی ، ملک الحاج فی الحرمین1
# ~~خواجه برهان الدین عبدالحمید رجوع فرمودند. واقعا جوانی نیک نفس، حایم،
# ~~مستعد، مردم دار، پر خاصیت که در خط ترکی و فارسی نظیر نداشت و به کمال
# ~~رای [و] تدبیر آراسته.
# مصنف گوید:
# آن خواحه که. بشاش چو نوروز و چو عیدست
# اطالع فرخنده و با بخت سعید ست
# خلق و کرم و حلم و حیا دارد و تمکین
# برهان دول نیک سیر عبد حمید ست
# چون اساس دیوان وضبط مملکت قرار یاقت در هجدهم رمضان خبر رسید
# ~~از راور که حضرت پادشاهزادهٔ‌ جهان سلطان جلال الدین سنجر بن شاهزاده
# ~~میرزا احمد بن شاهزادهٔ‌ سعید مغفور شهید عمرشیخ بهادر بن امیر بزرک
~~قطب
# ~~الحق والدنیا والدین امیر تیمورکورکان به راور رسید و متوجه تسخیر عراق
~~و
# ~~فارس است و اول به کرمان می آیند که یراق معسکر همایون کنند. خلایق
# ~~کرمان چون مارگزیده بودند
# و در این سال تخاقوی ثیل در مدت هفت ماه سه چهار انقلاب ms142 کشیده
# ~~بغایت اضطرابی در مردم افتاد و بنیاد اراجیف گفتن نهادند، حضرت معدلت
# ~~شعاری صاحب [قرانی ] بنا بر تسکین رعایا، سیادت منقبت، سعادت مرتبت،
~~مخدوم PageV01P170
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0189.png)

# ~~دیوان ملکی و مالی
# ~~مرتضی ممالک اسلام، سلطان الاولیاء فی اللیالی والایام، سید طاهر الدین
~~محمد،
# ~~و حضرت مرتضی اعظم ، مجتبی اکرم ، سلطان المحدثین ، برهان المفسرین،
# ~~ناصح الملوک و السلاطین، نادرهٔ‌ عصر و زمان، اعجوبهآ دهر واوان،
~~المعتصم یحیل
# ~~عنایة الملک الاله ، اصیل الحق و الشریعة و التقوی والدین عبدالله .
~~ابد
# ~~الله تعالی ظلال ارشاده. و مرتضی اعظم ، مجتبی اکرم1 ، افتخار سادات
~~العرب و
# ~~العجم، صاحب الصدق والزهد والتقوی، سلطان العارفین، امیر معز
~~الدنیاوالدین
# ~~حسین، اعز الله انصاره - و دیگر سادات و موالی2 را روانه فرمود.
# چون سادات با حضرت سلطان جلال الدین سنجر ملاقات کردند و در طرح
# ~~و اوضاع مجلس دیدند به نور معرفت ظاهر و باطن دانستند که مهم بدین که
# ~~مذاق3 طرفین است به هم نممی رسد مراجعت فرمودند. و حضرت سلطان سنجر
# ~~عید صیام در چترود فرمودند ویوم الاحد سوم شوال در حوالی کنکرود و
# ~~شاه آباد نزول فرمودند و اصحاب حضرات مملکت را ضبط فرموده بود[ند]و برج
# ~~و بارو و دروازهها را به مرد و اسلحه مضبوط و آراسته فرمودند.
### | فعر
# چه آید پدید از افلاک از بد و نیکها به کرةآ خاک
# و دربندانی بسیار دشوار شد[ . 87] هیچکس نه غله و نه اجناس داشت و
# ~~مردم مضطر و حیران. شب هر شب در بارو «الله یکی، می زدند ودر طلب
# ~~قوت متغلبه گرفتار، هر کس به نوعی ، و حضرت معدلت شعار به عدل و احسان
# ~~و طاعت و صدقات مشغول.
# و در روز دو شنبه بیست و پنجم شوال ابتداء ختم هانا فتحنا، کردند و چون
# ~~ختم به اتمام رسید حضرت جلالی صاحب قرانی مبلغ یکهر اردینار کپکی به
~~دست مبارک PageV01P171
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0190.png)

# ~~خود بر علما و حفاظ و مشایخ و فقرا صدقه فرمودند.
# از در ms143 روز سه شنبه که روز وقفیهآ حضرت ملک عادل تورانشاه است
# ~~سیادت منقبت سلمطان العحدثین برهان المفسرین مرتصی اعظم ، الواثق
~~بعنایة
# ~~الملک الاله، امیر اصیل الملة والدین عبدالله وعظ فرمودند و دعا جهت
~~خلاص
# ~~خلایق فرمودند وحضرت صاحب قرانی جلالی از صفای خاطر وصدق وافر به وعظ
# ~~فرمودند و بعد از وعظ باز ختم «انا فتحناء فرمودند و بعد از ختم باز
~~مبلغ
# ~~یک هزار دینار کپکی در مجلس به حفاظ و فقراء و مساکین صدقه فرمودند.
# و روز چهارشنبه بیست و هشتم که بیست و پنجم دربندان بود در
# ~~دارالسیادهٔ‌ آثار حضرت رسالت علیه افضل الصلوة و اکمل التحیات گشادند
~~و
# ~~ختمات «انا فتحنا» و «لا اله الا الله» کرده و حضرت سیادت پناه مرتضی
~~ممالک
# ~~اسلام سید اصیل الدین عبدالله وعظ فرمودند ، و حضرت معدلت شعار جلالی
# ~~بعد از خدمات شیلان کشیدند و باز یک هزار دینار کپکی به دست مبارک
# ~~صدقه فرمودند.
# اما خلایق بغایت مضطر و پریشان و سرگردان بودند و نه غله و ته
# ~~اجناس یافت می شد. اگر کسی را آردیا گوشت اسب یا شتر یافت می شد به
# ~~هیمه و خاشاک در می ماند و مردم نیک به جان رسیده و حالت مخمصه بود.
# و حضرت سلطنت پناهی سنجری از سر تمکین و وقار در قوام آباد در باغ
# ~~فرستاده که ضبط ولایت می نمودند و التفات به شهر و هر که در شهر بود
# ~~نیاز به حضوت بی تیاز کارساز بنده نواز برداشته می زاریدند.

PageV01P172

# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0191.png)

# ~~بر مقتضای مزاج ملازمان پایهآ سریر اعلی تبود مهم یه مدعای حضرت جلالی
# ~~و اصحاب شهر به هم نکمی رسیده
# واضطراب خلایق از حد در گذشت و هیچ کس چارهآ آن نتمی توانست
# ~~کرد. حق سبحانه و تعالی سببی ساخت و ابواب فتح بگشود و جماعتی که
# ~~حضرت جلالی ایشان را مقید فرموده یود مثل [81] امیر محمود شاه شیرازی
# ~~و پهلوان محمد تبریزی و قلی ms144 اختاجی واحمد دیوانه و سایر تاتائیان که در
~~شهر
# ~~بودند بعضی دربند و بعضی متواریان قدابی اتفاق نمودند.
# و از ولایت فارس خواجه ای بود به تازه به کرمان رسیده که به اسم و لقب
# ~~خواجه همام الدین و در دیوان حضرت جلالی به بتکچی گری و کرک یراق مشغول
# ~~شده و مردی کهنهآ کار دیده بود. در روی کار و معاملهآ خواجه غیات الدین
~~پیر محمود
# ~~وزارت او نظر کرد داتست که نفعی نخواهد بود و بیم هزار افسادست در میان
# ~~حاعمت، چنانکه مشهور شد که یکصد و بیست کس هم چانغی و عهد و
# ~~بیعت اند ، مرتب و مسبب شد و جواسیس و منهیان به کتابت خواجه همام
~~الدین
# ~~بتردد شعدند.
# و چون حضرت سلطنت پتاهی در مجمو ع علوم ماهر و دانسته : بتخصیص
# ~~علم نجوم که اختیار ساعت مناسب و زمان مسعود نگاه داشته ، شب شنه هشتم
# ~~ذی القعدةآ سنهآ سبع وخمسین و تمانمائةمواقق تخاقوی ییل ترکی موافق آمد
~~معسکر
# ~~همایون آن شب پنج دروازه از پای غار تا شاهجان جنگ در انداختند2 و در
~~شهر
# ~~جماعت مفتحان (؟) آنچه دربند بودند سوهانها تیز کرده بدیشان رسانیده
~~بودند
# ~~بندهای خود را بسائیدند واکثر درعسسخانه در زرند در بند بودند. چون
~~بندها
# ~~از خود برداشتند بیرون آمدند. در پس دروازهٔ‌ شاهجان مقرر بود ، چهل
~~نفر
# ~~جمع شدنه و دروازه را پهلوان محمد تبریزی بهتبر قفل بشکست و ریسمان پل
~~PageV01P173
# ![image filename](./0878IbnShihabYazdi.JamicTawarikh_0192.png)

# ~~ییریدند و پل انداخت و امیر محمد بیک را با دویست سوار به شهر در
~~آوردند و
# ~~به پشت دروازهآ الله اکبر رفت و آن در بگشودند.
# چون حضرت سلطنت شعاری خاقانی سنجری- خلدالله تعالی ملکه و سلطانه-
# ~~به مبارکی و طالع سعد در آمد و مملکت به نور قدوم مشرف و مزین گردانید
# ~~هر چند که آن حضرت عادل و رعیت پرور بودند اما لشکر بیگانه [از] هردست
# ~~در شهر ریختند و بسیار خرای روی ننمود. چنانکه در تمام ms145 شهر یک درب دکان
# ~~نگداشتند که از آلات وادوات و افزار هیچ دکان از هیچ قسم ، وبا خانه
~~های
# ~~مسلمانان به تالان و تاراج واقع شد که کسی شرح تواند داد یا دیده باشد
~~مگر
# ~~کسی که تواریخ کرمان خوانده باشد که در سیصد و پنجاه سال قبل از این
# ~~تاریخ که زمان فرزندان سلطان طغرل بن ملک مد بن ارسلانشاه بن کرمانشاه
# ~~ابن قاورد بن میکائیل بن سلجوق که ایشان از آل سلجوق بودند واز طغرل
# ~~چهار پسر مانده بود شاهزاده بهرامشاه و ارسلانشاه و تورانشاه و
~~ترکانشاه
# ~~تا بدان روز که احشام خراسان جماعت غز بدین ولایت آمدند [872] و مدار
# ~~بر خوابی کرمان گرفت و قحط و تنگی بجایی رسید که سگ و آدمی در
# ~~ویرانهها جنگ می کردند، اگو سگ غالب می آمد آدمی می خورد و اگر آدمی
# ~~غالب می آمد سگ می خورد و این شرح در جامع التواریخ در محل خود به شرح
# ~~مثبوت استه
# ~~محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین وسلم تسلیما کثیرا.

PageV01P174 ms146