ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΕΩΣ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ΛΕΞΕΩΣ
δικανικοῖς μὲν οὖν οὐ περιέτυχον αὐτοῦ λόγοις, δημηγορικοῖς
δὲ ὀλίγοις καί τισι καὶ τέχναις, τοῖς δὲ
πλείοσιν ἐπιδεικτικοῖς. τῆς δὲ ἰδέας αὐτοῦ τῶν λόγων
τοιοῦτος ὁ χαρακτήρ, ἐγκωμιάζει δὲ τοὺς ἐν πολέμοις
ἀριστεύσαντας Ἀθηναίων· γὰρ ἀπῆν τοῖς ἀνδράσι
τούτοις, ὧν δεῖ ἀνδράσι προσεῖναι; τί δὲ προσῆν, ὧν
δεῖ ἀπεῖναι; εἰπεῖν δυναίμην, ἃ βούλομαι, βουλοίμην
δέ, ἃ δεῖ, λαθὼν μὲν τὴν θείαν νέμεσιν, φυγὼν δὲ
τὸν ἀνθρώπινον φθόνον. οὗτοι γὰρ ἐκέκτηντο ἔνθεον
μὲν τὴν ἀρετήν, ἀνθρώπινον δὲ τὸ θνητόν, πολλὰ μὲν
δὴ τὸ παρὸν ἐπιεικὲς τοῦ αὐθάδους δικαίου προκρίνοντες,
πολλὰ δὲ νόμου ἀκριβείας λόγων ὀρθότητα,
τοῦτον νομίζοντες θειότατον καὶ κοινότατον νόμων τὸ
δέον ἐν τῷ δέοντι καὶ λέγειν καὶ σιγᾶν καὶ ποιεῖν,
καὶ δισσὰ ἀσκήσαντες μάλιστα ὧν δεῖ, γνώμην καὶ
ῥώμην, τὴν μὲν βουλεύοντες τὴν δʼ ἀποτελοῦντες,
1 totius libelli argumentum breuissime comprehendit ano-
nymus W VII 1049 cf VII 93, 6 et 880, 9
1 τοῦ Ἁλικαρνασσέως v 2 λεκτικῆς ∠. δεινότητος v
4 Syrianus εἰς τὸ περὶ ἰδεῶν Ἑρμογένους β΄ ὑπόμνημα p 90, 12 R:
Διονύσιος ὁ πρεσβύτερος ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ χαρακτήρων περὶ
Γοργίου λέγων τάδε φησί· ‘δικανικοῖς μὲν οὖν’ κτλ cf W V 548
8—551, 4 7 τοιούτου Syriani S 9 δὲ S] δαὶ Syriani V
προσῆν διαπεῖναι S 11 λαθεῖν omisso μὲν S 12 ἀνθρω-
πίνων S 13 uncinis saepta hic et infra om Sy, exhibet W
16 νόμων ex νόμον V 18 καὶ ῥώμην add Fossius
θεράποντες μὲν τῶν ἀδίκως δυστυχούντων, κολασταὶ
δὲ τῶν ἀδίκως εὐτυχούντων, αὐθάδεις πρὸς τὸ
συμφέρον, εὐόργητοι πρὸς τὸ πρέπον, τῷ φρονίμῳ
τῆς γνώμης παύοντες τὸ ἄφρον, ὑβρισταὶ εἰς τοὺς
ὑβρίζοντας, κόσμιοι εἰς τοὺς κοσμίους, ἄφοβοι εἰς
τοὺς ἀφόβους, δεινοὶ ἐν τοῖς δεινοῖς. μαρτύρια δὲ
τούτων τρόπαια ἐστήσαντο τῶν πολεμίων Διὸς μὲν
ἀγάλματα τούτων δὲ ἀναθήματα, οὐκ ἄπειροι οὔτε
ἐμφύτου Ἄρεως οὔτε νομίμων ἐρώτων οὔτε ἐνοπλίου
ἔριδος οὔτε φιλοκάλου εἰρήνης, σεμνοὶ μὲν πρὸς τοὺς
θεοὺς τῷ δικαίῳ, ὅσιοι δὲ πρὸς τοὺς τοκέας τῇ θεραπείᾳ,
δίκαιοι δὲ πρὸς τοὺς ἀστοὺς τῷ ἴσῳ, εὐσεβεῖς
δὲ πρὸς τοὺς φίλους τῇ πίστει. τοιγαροῦν αὐτῶν
ἀποθανόντων ὁ πόθος οὐ συναπέθανεν, ἀλλʼ ἀθάνατος
ἐν οὐκ ἀθανάτοις σώμασι ζῇ οὐ ζώντων.ʼ
‘ἐστασίαζέ τε οὖν τὰ τῶν πόλε ων, καὶ τὰ ἀφυστερίζοντά
που πύστει τῶν προγενομένων πολὺ ἐπέφερε
τὴν ὑπερβολὴν ἐς τὸ καινοῦσθαι τὰς διανοίας τῶν τʼ
ἐπιχειρήσεων περιτεχνήσει καὶ τῇ τῶν τιμωριῶν ἀτοπίᾳ.
καὶ τὴν εἰωθυῖαν ἀξίωσιν τῶν ὀνομάτων ἐς τὰ ἔργα
Thucydides III 82, 3 sqq
4 τὸν ἀφρόν S 5 κόσμηοι V 7 δὲ post τρόπαια add V
9 νομίμων S: νόμων V 10 φιλοκάλου ex φιλοκαλίου S
12 δὲ om S | ἀστοὺς S: αὐτοὺς V 14 οὐ om V | ἀλλὰ θάνα-
τος V ἀλλὰ ἀθ. S 15 οὐκ ἐν V 17 hinc incipiunt MBP |
Θουκυδίδου ἔκφρασις τῆς στάσεος τῶν Κερκυραίων superscribit
P | supplementa Sylburgius dedit καὶ τὰ ἀφυστερίζοντα in-
cipit P | 18 πύστα B πείστει P πύστει Θ (i e Thucydides) sed
ἐπὶ πύστει ∠ (Dionysius) p 886 (i e ἐπιπύστει) τῶν προγεγρ τῶν
προγενομένων P τῶν προγεγενημένων ∠ ibidem 19 τοῦ και-
νοῦσθαι Θ∠ p 886 20 ἐπιτεχνήσει ∠ p 887 | τῇ om B? ∠ p 886,
887 seclusit Sylburgius 21 τῶν ὀνομάτων ἀξίωσιν ∠ p 887
ἀν τήλλαξαν τῇ δικαιώσει. τόλμα μὲν γὰρ ἀλόγιστος
ἀνδρία φιλέταιρος ἐνομίσθη, μέλλησις δὲ προμηθὴς
δειλία εὐπρεπής, τὸ δὲ σῶφρον τοῦ ἀνάνδρου πρόσχημα.
καὶ τὸ πρὸς ἅπαν ξυνετὸν ἐπίπαν ἀργόν, τὸ δʼ ἐμπλήκτως
ὀξὺ ἀνδρὸς μοίρᾳ προσετέθη, ἀσφάλεια δὲ τὸ
ἐπιβουλεύσασθαι, ἀποτροπῆς πρόφασις εὔλογος. καὶ ὁ
μὲν χαλεπαίνων πιστὸς ἀεί, ὁ δὲ ἀντιλέγων αὐτῷ
ὕποπτος. ἐπιβουλεύσας δέ τις τυχών τε ξυνετὸς καὶ
ὑπονοήσας ἔτι δεινότερος. προβουλεύσας δέ, ὅπως
μηδὲν αὐτῷ δεήσει, τῆς τε ἑταιρίας διαλυτὴς καὶ τοὺς
ἐναντίους ἐκπεπληγμένος. ἁπλῶς δὲ ὁ φθάσας τὸν
μέλλοντα κακόν τι δρᾶν ἐπηνεῖτο καὶ ὁ ἐπικελεύσας
τὸν μὴ διανοούμενον. καὶ μὴν καὶ τὸ ξυγγενὲς τοῦ
ἑταιρικοῦ ἀλλοτριώτερον ἐγένετο, διὰ τὸ ἑτοιμότερον
εἶναι ἀπροφα σίστως τολμᾶν. οὐ γὰρ μετὰ τῶν κειμένων
νόμων ὠφελείας αἱ τοιαῦται ξύνοδοι, ἀλλὰ παρὰ
τοὺς καθεστῶτας πλεονεξίᾳ. καὶ τὰς ἐς σφᾶς αὐτοὺς
πίστεις οὐ τῷ θείῳ καὶ νομίμῳ μᾶλλον ἐκρατύνοντο
ἢ τῷ κοινῇ τι παρανομῆσαι· τά τε ἀπὸ τῶν ἐναντίων
καλῶς λεγόμενα ἐνεδέχοντο ἔργων φυλακῇ, εἰ προὔχοιενι,
καὶ οὐ γενναιότητι. ἀντιτιμωρήσασθαί τέ τινα περὶ
πλείονος ἦν ἢ αὐτὸν μὴ προπαθεῖν. καὶ ὅρκοι εἴ που
ἄρα γένοιντο ξυναλλαγῆς, ἐν τῷ αὐτίκα πρὸς τὸ ἄπορον
ἑκατέρῳ διδόμενοι ἴσχυον οὐκ ἐχόντων ἄλλοθεν δύναμιν.ʼ
1 ἀντίλλαξαν P 2 φιλαίταιρος corr in φιλέταιρος P | ἐννο-
μίσθη P 3 πρόσχημα τοῦ ἀνάνδρου ∠ p 808 4 τὸ εἰς ἅπαν ξυνε-
τὸν ibidem ∠ 5 ἀσφαλείας Θ libri partim 9 δεικονότερος P
10 αὐτῶν Θ | τε om ∠ p 889 | διαλύτης P 11 ἐκπεπληγμένους B
13 ξυνεγγενὲς P corr in ξυγγενὲς 15 ἀπροφασείστως P
16 ὠφελίας Θ 17 εἰς MP 18 τῷ θείω νόμῳ Θ | ἐκρατίνοντο P
20 εἰ προὔχοιεν M: εἰπα οὕχοιεν B εἰ πως οὕχοιεν P
21 ἀντιμωρήσασθαί P 22 ἧν] ἧ P ἢ om PB 24 uerba
ἑκατέρῳ—ἄλλοθεν om P | ἀλλοθεν B
ἡ μὲν οὖν ἐξηλλαγμένη καὶ περιττὴ καὶ
ἐγκατάσκευος καὶ τοῖς ἐπιθέτοις κόσμοις ἅπασι συμπεπληρωμένη
λέξις, ἧς ὅρος καὶ κανὼν ὁ Θουκυδίδης,
ὃν οὐθεὶς οὔθʼ ὑπερεβάλετο τῶν ἐπιγινομένων οὔτε
εἰς ἄκρον ἐμιμήσατο, τοιαύτη τις ἦν. |
2 ἡ δὲ ἑτέρα λέξις ἡ λιτὴ καὶ ἀφελὴς καὶ δοκοῦσα
κατασκευήν τε καὶ ἰσχὺν τὴν πρὸς ἰδιώτην ἔχειν
λόγον καὶ ὁμοιότητα πολλοὺς μὲν ἔσχε καὶ ἀγαθοὺς
ἄνδρας προστάτας συγγραφεῖς τε καὶ φιλοσόφους καὶ
ῥήτορας. καὶ γὰρ οἱ τὰς γενεαλογίας ἐξενέγκαντες καὶ
οἱ τὰς τοπικὰς ἱστορίας πραγματευσάμενοι καὶ οἱ τὰ
φυσικὰ φιλοσοφήσαντες καὶ οἱ τῶν ἠθικῶν διαλόγων
ποιηταί, ὧν ἦν τὸ Σωκρατικὸν διδασκαλεῖον πᾶν ἔξω
Πλάτωνος, καὶ οἱ τοὺς δημηγορικοὺς ἢ δικανικοὺς
συνταττόμενοι λόγους ὀλίγου δεῖν πάντες ταύτης ἐγένοντο
τῆς προαιρέσεως. ἐτελείωσε δʼ αὐτὴν καὶ εἰς
ἄκρον ἤγαγε τῆς ἰδίας ἀρετῆς Λυσίας ὁ Κεφάλου, κατὰ
τοὺς αὐτοὺς χρόνους ἰοργίᾳ τε καὶ Θουκυδίδῃ γενόμενος.
τίς δὲ ἦν ἡ προαίρεσις αὐτοῦ καὶ τίς ἡ δύναμις,
ἐν τῇ πρὸ ταύτης δεδήλωται γραφῇ καὶ οὐδὲν δεῖ νῦν
πάλιν ὑπὲρ τῶν αὐτῶν λέγειν. ἀρκέσει δὲ τοσοῦτο
μόνον εἰπεῖν, ὅτι τὴν διαπασῶν ἁρμονίαν οὗτοι πρὸς
ἀλλήλους οἱ ἄνδρες ἡρμόσαντο, τὰς ἀκρότητας ἀμφοτέρας
τῆς λέξεως, αἳ πλεῖστον ἀλλήλων ἀπέχουσι, δαιμονίᾳ
σπουδῇ προελόμενοί τε καὶ τελειώσαντες. καὶ
2 ηεγκατάσκευος B ει ἐγκατάσκευος P | ἅπας B 4 οὔτʼ
B (?) 5 εἰς ἄκρον Kiessling add | ἐτιμήσατο BP 6 ἡ δʼ
ἕτερα P ἡ δʼ ἑτέρα B ἡ δευτέρα Sylburgius 7 iunge ἰδιώτην
λόγον 9 προστάτας in ras M πρὸς τὰς B | συγγραφεῖς
τε in ras M 12 οἱ] ἣ in mg rubro οἱ B 13 διδασλεῖον P
14 ἢ δικανοὺς ἢ δικανικοὺς P 16 fort προαιρέσεως
ζηλωταί 17 Λυσίας] λύρας P λήρας in mg rubro λυρ B
23 οἱ ἡρμόσαντο P
ὅνπερ ἡ νήτη πρὸς ὑπάτην ἐν μουσικῇ λόγον ἔχει,
τοῦτον ἡ Λυσίου λέξις ἐν πολιτικῇ διαλέκτῳ πρὸς τὴν
Θουκυδίδου. ἣ μὲν γὰρ καταπλήξασθαι δύναται τὴν
διάνοιαν, ἣ δὲ ἡδῦναι, καὶ ἣ μὲν συστρέψαι καὶ συντεῖναι
τὸν νοῦν, ἣ δὲ ἀνεῖναι καὶ μαλάξαι, καὶ εἰς
πάθος ἐκείνη προαγαγεῖν, εἰς δὲ ἦθος αὕτη καταστῆσαι.
πλὴν ἀλλὰ καὶ τὸ μὲν βιάσασθαι καὶ προσαναγκάσαι
τι τῆς Θουκυδίδου λέξεως ἴδιον, τὸ δʼ ἀπατῆσαι καὶ
κλέψαι τὰ πράγματα τῆς Λυσίου. καὶ ἡ μὲν νεωτεροποιία
καὶ τὸ τολμηρὸν τῆς τοῦ συγγραφέως οἰκεῖον
ἰδέας, ἡ δʼ ἀσφάλεια καὶ τὸ ἀκίνδυνον τῆς τοῦ ῥήτορος.
ὅτι οὐκ ἐν ἐπιτηδεύσει φαίνεται
ἀνεπιτήδευτον εἶναι θέλει. κατεσκεύασται μὲν οὖν
ἑκατέρα καὶ εἰς ἄκρον γε ἥκει τῆς ἰδίας κατασκευῆς·
ῥέπει δὲ ἣ μὲν ἐπὶ τὸ μᾶλλον ἢ πέφυκεν εἶναι δοκεῖν,
ἣ δὲ ἐπὶ τὸ ἧττον. παραδειγμάτων δὲ καὶ ταύτης τῆς
λέξεως οὐθὲν ἐν τῷ παρόντι οἶμαι δεῖν. δύο μὲν δὴ
χαρακτῆρες οὗτοι λέξεως, τοσοῦτον ἀλλήλων διάφοροι
κατὰ τὰς ἀγωγάς, καὶ ἄνδρες οἱ πρωτεύσαντες ἐν αὐτοῖς,
πρὸς τὴν ὑπάτην exspectat Sylburgius λόγος in λόγον
corr M 2 τοῦτον ex τοσοῦτον M1 τοσοῦτον B | εἰ λυσίου
λέξιν B | ἐν τ πολιτικῇ sic B 5 ἡ δὲ ἡδῦναι ante ἡ δὲ ἀνεῖναι
repetit B 6 δὲ om B 7 πλὴν ἀλλὰ] ἤδη τᾶλλα M ἤδη
τἄλλα BP del Sylburgius τί δεῖ τἄλλα Reiskius | βιάσθαι B
8 δὲ BP 10 τὸ om P 11 ἡ δὲ B | ἀφέλεια Sylburgius |
uerba ἰδέας ἡ δʼ ἀσφάλεια in M postea addita sunt | post
ῥήτορος lacuna XVI litt in M, uersus paene totius in B. XVII
litt et uersus totius in P 12 post φαίνεται lacuna XIX fere
litt in M, dimidii uersus in B, totius uersus et XII litt in P.
sententia haec fere esse debuit: ‘In In eo discrepat Lysias a
Thucydide, quod uerba οὐκ ἐν ἐπιτηδεύσει composita uideri,
sed dictionem ἀνεπιτήδευτον εἶναι uoluit.ʼ 14 κατεσκεύασται
M, Bmg: κατεσκευάσθαι P,B in textu 15 ἑκάτερα B 16 εἶναι]
δεινὴ ci Usener 20 προτεύσαντες MBP: corr v | ἐν] ἀν B
οὓς διεξῆλθον, δεινοὶ μὲν ἐν τοῖς αὑτῶν ἔργοις ἀμφότεροι,
καθʼ ὃ δὲ ἴσοι ἀλλήλων ἦσαν, ἀτελεῖς.
3 τρίτη λέξεως ἦν ἡ μικτή τε καὶ σύνθετος ἐκ
τούτων τῶν δυεῖν, ἣν ὁ μὲν πρῶτος ἁρμοσάμενος
καὶ καταστήσας εἰς τὸν νῦν ὑπάρχοντα κόσμον εἴτε
Θρασύ|μαχος ὁ Καλχηδόνιος ἦν, ὡς οἴεται Θεόφραστος,
εἴτε ἄλλος τις, οὐκ ἔχω λέγειν. οἱ δὲ ἐκδεξάμενοι καὶ
ἀναθρέψαντες καὶ οὐ πολὺ ἀποσχόντες τοῦ τελειῶσαι
ῥητόρων μὲν Ἰσοκράτης ὁ Ἀθηναῖος ἐγένετο, φιλοσόφων
δὲ λάτων ὁ Σωκρατικός· τούτων γὰρ ἀμήχανον εὑρεῖν
τῶν ἀνδρῶν ἑτέρους τινὰς ἔξω Δημοσθένους ἢ τἀναγκαῖα
καὶ χρήσιμα κρεῖττον ἀσκήσαντας ἢ τὴν καλλιλογίαν καὶ
τὰς ἐπιθέτους κατασκευὰς βέλτιον ἀποδειξαμένους. ἡ
μὲν οὖν Θρασυμάχου λέξις, εἰ δὴ πηγή τις ἦν ὄντως τῆς
μεσότητος, αὐτὴν τὴν προαίρεσιν ἔοικεν ἔχειν σπουδῆς
ἀξίαν· κέκραται γὰρ εὖ πως καὶ αὐτὸ τὸ χρήσιμον
εἴληφεν ἑκατέρας. δυνάμει δὲ ὡς οὐκ ἴσῃ τῇ βουλήσει
κέχρηται, παράδειγμα ἐξ ἑνὸς τῶν δημηγορικῶν λόγων
τάδε· ‘Ἐβουλόμην μέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, μετασχεῖν
ἐκείνου τοῦ χρόνου τοῦ παλαιοῦ καὶ τῶν πραγμάτων,
6 Theophrasti περὶ λέξεως fr IV Schmidt 19 Thrasy-
machi fr I S
1 δεινὸς B | αὐτῶν MBP | ἀμφοτέροις B 3 ἰδέα inter-
cidisse putat Sylburgius ἰδέα seu ἁρμονία Krüger | ἧν ο ἡ
sic P 5 καταστάσας B 6 Καλχηδόνιος Vliet: χαλκηδόνιος
10 ἀμήχανος B 12 ἀσκήσαντες MB 13 ἀποδειξαμένους
Sylburgius: ἀποδεξαμένους 14 εἰ δὴ H. Schenkl: ἣ | πηγή
Sadaeus: λοιπή | τῆς om BPv 17 δυνάμει δὲ ὡς Sauppius:
δυναμέως· ὡς δὲ | τῇ Reiskius add 18 θήσω post ἐξ ἑνὸς v
inserit inde a Sylburgio 19 ὦ Ἀθηναῖοι v ὦ ⦵ M ω B
ωθεν sic P 20 τοῦ παλαιοῦ del Vlist | καὶ τῶν πραγμάτων
Sauppius suspectat. frustra meo quidem iudicio hiatus ex hoc
fragmento remouere Blassius studuit
ἡνίκα | σιωπᾶν ἀπέχρη τοῖς νεωτέροις, τῶν τε πραγμάτων
οὐκ ἀναγκαζόντων ἀγορεύειν καὶ τῶν πρεσβυτέρων
ὀρθῶς τὴν πόλιν ἐπιτροπευόντων. ἐπειδὴ δʼ
εἰς τοιοῦτον ἡμᾶς ἀνέθετο χρόνον ὁ δαίμων, ὥστε .
τῆς πόλεως ἀκούειν, τὰς δὲ συμφορὰς
αὐτούς καὶ τούτων τὰ μέγιστα μὴ θεῶν ἔργα εἶναι
μηδὲ τῆς τύχης ἀλλὰ τῶν ἐπιμεληθέντων, ἀνάγκη δὲ
λέγειν. ἢ γὰρ ἀναίσθητος ἢ καρτερικώτατός ἐστιν, ὅστις
ἐνεξαμαρτάνειν ἑαυτὸν ἔτι παρέξει τοῖς βουλομένοις καὶ
τῆς ἑτέρων ἐπιβουλῆς τε καὶ κακίας αὐτὸς ὑποσχήσει
τὰς αἰτίας. ἅλις γὰρ ἡμῖν ὁ παρελθὼν χρόνος καὶ
ἀντὶ μὲν εἰρήνης ἐν πολέμῳ γενέσθαι καὶ κινδύνῳ,
εἰς τόνδε τὸν χρόνον τὴν μὲν παρελθοῦσαν ἡμέραν
ἀγαπῶσι, τὴν δʼ ἐπιοῦσαν δεδιόσιν, ἀντὶ δʼ ὁμονοίας
εἰς ἔχθραν καὶ ταραχὰς πρὸς ἀλλήλους ἀφικέσθαι. καὶ
τούς μὲν ἄλλους τὸ πλῆθος τῶν ἀγαθῶν ὑβρίζειν τε
ποιεῖ καὶ στασιάζειν, ἡμεῖς δὲ μετὰ μὲν τῶν ἀγαθῶν
ἐσωφρονοῦμεν, ἐν δὲ τοῖς κακοῖς ἐμάνημεν, ἃ τοὺς
ἄλλους σωφρονίζειν εἴωθεν. τί δῆτα μέλλοι τις ἂν
γεγωνίσκειν εἰπεῖν, ὅτῳ γε λυπεῖσθαι ἐπὶ τοῖς
3 ἐπειδὴ δʼ postea add M, ἡ in ras: καὶ ἐπειδὴ BP
4 τοσοῦτον BP | ἡμοῖς P 4 et 5 lac XX litt M, XV litt B.
XVI litt et uersus totius P 5 lac XIX litt M, qui non habet
nisi συμφο, συμφορᾶς deinde lac XIII fere litt B, συμφορὰς
cum lac VII litt P 7 τύχης] τέχνης μὴ δὲ τῆς τύχης B | δὲ
deleui δὴ Sylburgius 8 καρτερώτατος MBP: corr Usener
9 ἐνεξαμαρτάνειν Reiskius: ἐξαμαρτάνειν 10 ὑποσχεί-
σει P 11 καὶ del Sauppius fort uerbum latet 12 γέ-
ναισθαι P | κινδύνῳ] διὰ κινδύνων MB διὰ κίνδυνον P
13 τῆς μὲν P 14 ὁμονίας P 16 ὑβρίζειν—17 ἀγαθῶν sine
lacunae indicio om Pv 18 ἐμάνημεν, ἃ M: ἐμάνυ μὲν ἃ B
ἐμάνη μέν, ὃς P 20 γεγωνίσκειν] γιγνώσκειν εἰπεῖν MBP
γιγνώσκειν ἢ εἰπεῖν Reiskius γιγνώσκων εἰπεῖν Blass | post
ὅτῳ γε lacunae signum (excidit uelut προσήκει μᾶλλον) addidi,
post νομίζειν Blass
παροῦσι καὶ νομίζειν ἔχειν τι τοιοῦτον, ὡς μηδὲν ἔτι
τοιοῦτον ἔσται; πρῶτον μὲν οὖν τοὺς διαφερομένους
πρὸς ἀλλήλους καὶ τῶν ῥητόρων καὶ τῶν ἄλλων ἀποδείξω
γε παρὰ λόγον πεπονθότας πρὸς ἀλλήλους, ὅπερ
ἀνάγκη τοὺς ἄνευ γνώμης φιλονικοῦντας πάσχειν·
οἰόμενοι γὰρ ἐναντία λέγειν ἀλλήλοις οὐκ αἰσθάνονται
τὰ αὐτὰ πράττοντες οὐδὲ τὸν τῶν ἑτέρων λόγον ἐν
τῷ σφετέρῳ λόγῳ ἐνόντα. σκέψασθε γὰρ ἐξ ἀρχῆς,
ζητοῦσιν ἑκάτεροι. πρῶτον μὲν ἡ πάτριος πολιτεία
ταραχὴν αὐτοῖς παρέχει ῥᾴστη γνωσθῆναι καὶ κοινοτάτη
τοῖς πολίταις οὖσα πᾶσιν. ὁπόσα μὲν οὖν ἐπέκεινα
τῆς ἡμετέρας γνώμης ἐστίν, ἀκούειν ἀνάγκη
λέγειν τῶν παλαιοτέρων, ὁπόσα δʼ αὐτοὶ ἐπεῖδον οἱ
πρεσβύτεροι, ταῦτα δὲ παρὰ τῶν εἰδότων πυνθάνεσθαι.ʼ
τοιαύτη μὲν οὖν τις ἡ Θρασυμάχειος ἑρμηνεία, μέση
τοῖν δυεῖν καὶ εὔκρατος καὶ εἰς ἀμφοτέρους τοὺς
χαρακτῆρας ἐπίκαιρον ἀφετήριον.
4 ἡ δὲ Ἰσο κράτους λέξις, ὃς μέγιστον ὄνομα ἐν
τοῖς Ἕλλησιν ἐκτήσατο ἐπὶ σοφίᾳ, ἀγῶνα μὲν οὔτʼ
ἴδιον οὔτε δημόσιον οὐδένα πώποτε τἀνδρὸς ἀγωνισομένου
1 post νομίζειν in P εἴωθεν τί δῆτα uerba repetuntur
2 τοιοῦτον del Usener 4 παρά λόγον Usener: προλέγων
5 φιλονεικοῦντας MB 7 πράττειν πράττοντες Pv
8 σφετέρῳ Cobet: ἑτέρῳ MBP ἐν τῷ τῶν ἑτέρων deleto λόγῳ
Blass | σκέψασθαι BP 10 ῥᾴστη Sylburgius: ῥᾴστην | κοινω-
τάτη M 11 ἐπέκεινα Reiskius: ἐκείνων 12 γνώμης] μνήμης
Sauppius conieci ἀκοῇ μὲν (cf Thucyd I 23, 3 τὰ τε πρότε-
ρον ἀκοῇ λεγόμενα) seu ἀκοὴν ἀνάγκη λέγειν τῶν παλαιοτέρων
(uelut ἀκοὴν τεθνεῶτος οὐ ζῶντος μαρτυρεῖν Demosthenes).
ἀκούειν ἀνάγκη λεγόντων τῶν παλαιοτέρων Reiskius ἀκούον-
τας (?) ἀνάγκη λέγειν τῶν παλαιοτέρων Blass 15 μέση τοῖς B
16 δυ[εῖ]ν cum ras M | lac IV litt M, XII B. XV fare P:
suppleuit Sylburgius 18 lac X litt M, XII fere B, XXXVII
fere P: suppleuit Sylburgius 19 Ἕλλη cum lac XXI litt M,
Ἕλλησιν cum lac VII litt B. XXXVI fare litt P: suppleui
γραφὰς δὲ συνταξαμένου πολλὰς καὶ καλὰς
εἰς ἅπασαν ἰδέαν λόγων, ὅντινα χαρακτῆρα ἔχειν ἐφαίνετό μοι,
διὰ πλειόνων μὲν ἐδήλωσα πρότερον. οὐθὲν
δὲ κωλύσει καὶ νῦν ἐπὶ κεφαλαίων αὐτὰ τὰ ἀναγκαιότατα
εἰπεῖν· ὅτι τῆς μὲν Λυσιακῆς λέξεως τὸ καθαρὸν
ἔχει καὶ τὸ ἀκριβές· οὔτε γὰρ ἀρχαίοις οὔτε πεποιημένοις
οὔτε γλωττηματικοῖς ὀνόμασιν ἀλλὰ τοῖς κοινοτάτοις
καὶ συνηθεστάτοις κέ χρηται. ἠθική τε καὶ
πιθανὴ καὶ ἡδεῖά ἐστι καὶ πέφευγε τὴν τροπικήν,
ὥσπερ ἐκείνη, τὴν ἁπλῆν φράσιν, τῆς δὲ Θουκυδίδου
καὶ Γοργίου τὴν μεγαλοπρέπειαν καὶ σεμνότητα καὶ
καλλιλογίαν εἴληφε. καὶ εἰς μὲν τὸ διδάξαι τὸν
ἀκροατὴν σαφέστατα, ὅ τι βούλοιτο, τὴν ἁπλῆν καὶ
ἀκόσμητον ἑρμηνείαν ἐπιτηδεύει τὴν Λυσίου, εἰς δὲ τὸ
καταπλήξασθαι τῷ κάλλει τῶν ὀνομάτων σεμνότητά τε
καὶ μεγαληγορίαν περιθεῖναι τοῖς πράγμασι τὴν ἐπίθετον
καὶ κατεσκευασμένην φράσιν τῶν περὶ Γοργίαν
ἐκμέμακται. ἁμαρτάνει δὲ ἐν οἷς ὡραίζεταί ποτε, τοὺς
Γοργίου νεαροὺς σχηματισμοὺς ζηλοῦσα (τὰ γὰρ ἀντίθετά
τε καὶ πάρισα καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις οὔτε
μετριάζοντα οὔτʼ ἐν καιρῷ γινόμενα καταισχύνει τὴν
μεγαλοπρέπειαν αὐτῆς), καὶ ἔτι μᾶλλον ἐν οἷς τὴν εὐέπειαν
διώκουσα καὶ τὴν εὐρυθμίαν διʼ εὐλαβείας | μὲν
1 lac XVI—XVIII litt σαμένου M, lac VIII litt νισομένου
B. XXXVIII fere litt νισομένου P: suppleui γραφὰς δὲ συν-
ταξαμένου bis scripsit P 2 εἰδέαν MBP | οὕτινα B 3 δια-
πλειόνων MB 5 λσιακῆς B λυρακῆς P 8 συν[η]θεστάτοις
cum ras M 10 τὴν ἁπλῆν seclusi 12 εἴληφε] ἀνείληφε
MBPv 13 BP in mg rubro σημείωσαι 14 λύρου P λύροῦ B
15 κατ[απ]λήξασθαι cum ras M 18 ἐκμέμακται siue ἐκ-
μέμαχεν Krüger: ἐκμέμακεν 19 ζελοῦσα corr in ζηλοῦσα P
21 οὔτ᾿ ἐν Sadaeus: οὔτε 22 εὐεπίαν MBP
λαμβάνει τὸ συγκροῦσαι τὰ φωνήεντα τῶν γραμμάτων
διʼ εὐλαβείας δὲ ποιεῖται τὸ χρήσασθαί τινι τῶν
τραχυνόντων. διώκει δʼ ἐκ παντὸς τρόπου τὴν περίοδον
οὐδὲ ταύτην στρογγύλην καὶ πυκνὴν ἀλλʼ ὑπαγωγικήν
τινα καὶ πλατεῖαν καὶ πολλοὺς ἀγκῶνας, ὥσπερ οἱ μὴ
κατʼ εὐθείας ῥέοντες ποταμοὶ ποιοῦσιν, ἐγκολπιζομένην.
ταῦτα μέντοι πολλαχῇ μακροτέραν τε αὐτὴν ποιεῖ
κἀναληθεστέραν ἀπαθῆ τε καὶ ἄψυχον καὶ πανηγυρικὴν
μᾶλλον ἢ ἐναγώνιον. τοῖς δὲ παραδείγμασιν
ὀλίγον ὕστερον, ὅταν ὁ καιρὸς ἀπαιτῇ, χρήσομαι.
ἡ δὲ δὴ Πλατωνικὴ διάλεκτος βούλεται μὲν εἶναι
καὶ αὐτὴ μῖγμα ἑκατέρων τῶν χαρακτήρων, τοῦ | τε
ὑψηλοῦ καὶ ἰσχνοῦ, καθάπερ εἴρηταί μοι πρότερον,
πέφυκε δʼ οὐχ ὁμοίως πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς χαρακτῆρας
εὐτυχής. ὅταν μὲν οὖν τὴν ἰσχνὴν καὶ ἀφελῆ καὶ
ἀποίητον ἐπιτηδεύῃ φράσιν, ἐκτόπως ἡδεῖά ἐστι. καὶ
φιλάνθρωπος. καθαρὰ γὰρ ἀποχρώντως γίνεται καὶ
διαυγής, ὥσπερ τὰ διαφανέστατα τῶν ναμάτων, ἀκριβής
τε καὶ λεπτὴ παῤ ἡντινοῦν ἑτέραν τῶν εἰς τὴν αὐτὴν
διάλεκτον εἰργασμένων. τήν τε κοινότητα διώκει τῶν
ὀνομάτων καὶ τὴν σαφήνειαν ἀσκεῖ, πάσης ὑπεριδοῦσα
1 τὸ συγκρι τὸ συγκροῦσαι P 4 ταύτην τὴν B 6 ποιοῦσιν
del Krüger | ἐγκολπιζομένην M ci Sylburgius: ἐγκαλπιζομένην B
ἐγκαλοπιζομένην P ἐγκαλλωπιζομένην v 8 κἀναληθεστέραν]
καὶ ἀληθεστέραν MBP sed ἀναληθεστέραν in mg rubro B καὶ
ἀναλθεστέραν Capperonerius ἢ ἀληθεστέραν Kiessling | τε καὶ
lac X litt M τε lac VIII litt B, lac XXXIII fere litt P: suppleuit
Sadaeus | καὶ ante πανηγυρικὴν om M 9 ἐναγώνιον M, B mg:
ἐγκώνιον BP 10 ἀπαιτεῖ P 11 quae secuntur usque ad
p 139, 21, eadem exstant paullulum uariata in ep ad Pomp
p 758 R sqq (∠) 12 μῖγμα] δεῖγμα ∠ 13 ὑψιλοῦ P 14 δὲ
BP∠ | ἀμφοτέρων B 15 οὖ P | ἰσχὴν ΒP 17 τε γὰρ ∠v
18 ναγμάτων P σωμάτων ∠ 19 ἥντινα οὖν in ἡντιν’ οὖν
corr rubro M | τὴν ∠: εἰς τὴν MBP 21 ὑπεριδοῦσαν M1
κατασκευῆς ἐπιθέτου. ὅ τε πίνος αὐτῇ καὶ ὁ χνοῦς
ὁ τῆς ἀρχαιότητος ἠρέμα καὶ λεληθότως ἐπιτρέχει
χλοερόν τέ τι καὶ τεθηλὸς καὶ μεστὸν ὥρας ἄνθος
ἀναδίδωσι. καὶ ὥσπερ ἀπὸ τῶν εὐωδεστάτων λειμώνων
οὖρά τις ἡδεῖα ἐξ αὐτῆς φέρεται. καὶ οὔτε τὸ λιγυρὸν
ἔοικεν ἐμφαίνειν λάλον οὔτε τὸ κομψὸν θεατρικόν.
ὅταν δὲ εἰς τὴν περιττολογίαν καὶ τὸ καλλιεπεῖν, ὃ
πολλάκις εἴωθε ποιεῖν, ἄμετρον ὁρμὴν λάβῃ, πολλῷ
χείρων ἑαυτῆς γίνεται· καὶ γὰρ ἀηδεστέρα τῆς ἑτέρας
καὶ κάκιον ἑλληνίζουσα καὶ παχυτέρα φαίνεται μελαίνει
τε τὸ σαφὲς καὶ ζόφῳ ποιεῖ παραπλήσιον ἕλκει τε
μακρὸν ἀποτείνασα τὸν νοῦν, συστρέψαι δέον ἐν ὀνόμασιν
ὀλίγοις. ἐκχεῖται δʼ εἰς ἀπειροκάλους περιφράσεις
πλοῦτον ὀνομάτων ἐπιδεικνυμένη κενόν, ὑπεριδοῦσά
τε τῶν κυρίων καὶ ἐν τῇ κοινῇ χρήσει κειμένων
τὰ πεποιημένα ζητεῖ καὶ ξένα καὶ ἀρχαιοπρεπῆ. μάλιστα
δὲ χειμάζεται περὶ τὴν τροπικὴν φράσιν, πολλὴ μὲν
ἐν τοῖς ἐπιθέτοις, ἄκαιρος δʼ ἐν ταῖς μετωνυμίαις,
σκληρὰ δὲ καὶ οὐ σῴζουσα τὴν ἀναλογίαν ἐν ταῖς
1 scholion ὁ ῥύπος ἤτοι ὁ ἐπικείμενος χνοῦς ὡς (καὶ P)
ἐπὶ μήλων (μύλων B μέλων P) καὶ ἀπίων (ἀπιʼ BP) καὶ δα-
μασκηνῶν (δαμασκινῶν BP) in mg rubro MBP
1 πῖνος libri | καὶ ὁ χνοῦς (σχνοῦς BP) om ∠ 3 ἱλαρὸν ∠ |
τεθηλὰ B 4 ηρεὐωδεστάτων B λειμύων B 5 εἰσφέρεται ∠
7 καλλιεπεῖν M ci Sylburgius: κάλλιον εἰπεῖν BP, M mg
κάλλιστον εἰπεῖν ∠ 9 τῆς ἑτέρας om ∠ del Sadaeus
10 παχυτέρα τῆς B | μελαίνει] μέλει B 11 τε γάρ τὸ ∠v
12 συστρέψαι δὲ ∠ 13 ἐκχεῖται εἰς ∠ χεῖται δʼ εἰς MBP
14 κενὸν om ∠ 15 δὲ ∠ | κυρίων ὀνομάτων ∠ 17 χειμάζ ται
περ[ὶ] cum ras M | μὲν γὰρ ∠v 18 δὲ M∠ (codd PB) om P |
μεσωνυμίας μἐ σῶν νυμίαις B ἐπωνυμίαις ∠ deinde ἄκαι-
ρος δʼ — μεσωνυμίαις repetit P 19 ante σκληρὰ lac V litt B,
XXII litt P | σκληρᾶς B σκληρὰς P | post σκληρὰ lac VI litt M,
III litt B, XXVII litt P
μεταφοραῖς. ἀλληγορίας τε περιβάλλεται πολλὰς καὶ
μακράς, οὔτε μέτρον ἐχούσας οὔτε καιρόν. σχήμασί
τε ποιητικοῖς ἐσχάτην προσβάλλουσιν ἀηδίαν καὶ μάλιστα
τοῖς Γοργιείοις ἀκαίρως καὶ μειρακιωδῶς
ἐναβρύνεται. καὶ πολὺς ὁ τελέτης ἐν τοῖς τοιούτοις
παῤ αὐτῷ, ὡς καὶ Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς εἴρηκέ που
καὶ ἄλλοι συχνοὶ πρότερον. οὐ γὰρ ἐμὸς ὁ μῦθος.
6 μηδεὶς δέ με τὰ τοιαῦτα ὑπολάβῃ λέγειν ἁπάσης
καταγινώσκοντα τῆς ἐξηλλαγμένης καὶ ἐγκατασκεύου
λέξεως, ᾗ κέχρηται Πλάτων· μὴ γὰρ δὴ οὕτω σκαιὸς
μηδʼ ἀναίσθητος ἐγὼ γενοίμην, ὥστε ταύτην τὴν δόξαν
ὑπὲρ ἀνδρὸς τηλικούτου λαβεῖν, ἐπεὶ πολλὰ περὶ πολλῶν
οἶδα μεγάλα καὶ θαυμαστὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἄκρας δυνάμεως
ἐξενηνεγμένα ὑπʼ αὐτοῦ· ἀλλʼ ἐκεῖνο ἐνδείξασθαι
βουλόμενον ὅτι τὰ τοιαῦτα ἁμαρτήματα ἐν ταῖς
κατασκευαῖς εἴωθεν ἁμαρτάνειν καὶ χείρων μὲν αὐτὸς
αὑτοῦ γίνεται, ὅταν τὸ μέγα διώκῃ καὶ περιττὸν ἐν
τῇ φράσει, μακρῷ δέ τινι ἀμείνων, ὅταν τὴν ἰσχνὴν
καὶ ἀκριβῆ καὶ δοκοῦσαν μὲν ἀποίητον εἶναι κατεσκευασμένην
δʼ ἀμωμήτῳ καὶ ἀφελεῖ κατασκευῇ διάλεκτον
εἰσφέρῃ. ἢ γὰρ οὐδὲν ἁμαρτάνει καθάπαξ ἢ
1 lac XV litt M, VI litt B. VII litt P, μεταφοραῖς suppleui:
μεταφοραῖς γίγνεται ∠v | ἀλληγορί[ας] cum ras M | post πολλὰς
lac XIX fere litt M, XIII litt B, item lac in P 2 οὕτε με-
τρον M, sed ita ut οὔτε με postea additum sit: τρον BP | σχή-
μαυρ sic B 3 ἐσχάτης P 4 Γοργιείοις Reiskius: γοργίοις
MBP γοργείοις ∠ 5 πολὺς ὁ τελέτης Usener: πολυτέλειά
τις MBP πολὺς ὁ τελετὴς ∠ | ἐστιν ἐν τοῖς ∠v 7 πρότερον
om ∠ 9 ἐξηλλασμένης P ἐξηλασμένης B 10 ᾗ add ∠ | κέχρι-
ται P | Πλάτων τῆς τοιαύτης φράσεως ∠ | δὴ Cobet: ἂν MBP
om ∠ 12 καὶ περὶ ∠v 14 ἐξενηνεγμένος P ἐξενηνεσμένος B
15 βουλόμενον ∠(M), Reiskius: βουλόμενος τά suppeditat ∠
16 μὲν om ∠ 17 αὐτοῦ P | διώκει P 18 ἰσχὴν B
19 καὶ ante δοκ- om ∠ 20 δὲ P∠ | ἀμωμήτως MBP 21 εἰσφέ-
ρει P | καθάπαξ ἢ βραχύ τι κομιδῆ MBP: ἢ κομιδῆ βραχύ τι ∠
βραχύ τι κομιδῇ καὶ οὐκ ἄξιον κατηγορίας. ἐγὼ δὲ
ἠξίουν τηλικοῦτον ἄνδρα πεφυλάχθαι πᾶσαν ἐπιτίμησιν.
ταὐτὰ μέντοι καὶ οἱ κατʼ αὐτὸν ἐκεῖνον γενόμενοι ὡς
ἁμαρτάνοντι τῷ ἀνδρὶ ἐπιτιμῶσιν, ὧν τὰ ὀνόματα
οὐθὲν δέομαι λέγειν, καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ· τοῦτο γὰρ δὴ
τὸ λαμπρότατον. ᾔσθετο γάρ, ὡς ἔοικεν, τῆς ἰδίας
ἀπειροκαλίας καὶ ὄνομα ἔθετο αὐτῇ τὸ διθύραμβον, ὃ
νῦν ἂν ἠδέσθην ἐγὼ λέγειν ἀληθὲς ὄν. τοῦτο δὲ
παθεῖν ἔοικεν, ὡς μὲν ἐγὼ νομίζω, τραφεὶς μὲν ἐν
τοῖς Σωκρατικοῖς διαλόγοις ἰσχνοτάτοις οὖσι καὶ
ἀκριβεστάτοις, οὐ μείνας δʼ ἐν αὐτοῖς ἀλλὰ τῆς Γοργίοιυ
καὶ Θουκυδίδου κατασκευῆς ἐρασθείς. ὥστʼ οὐθὲν ἔξω
τοῦ εἰκότος ἔμελλε πείσεσθαι σπάσας τινὰ καὶ τῶν
ἁμαρτημάτων ἅμα τοῖς ἀγαθοῖς, ὧν ἔχουσιν οἱ τῶν
ἀνδρῶν ἐκείνων χαρακτῆρες.|
7 παράδειγμα δὲ ποιοῦμαι τῆς γε ὑψηλῆς λέξεως
ἐξ ἑνὸς βυβλίου τῶν πάνυ περιβοήτων, ἐν ᾧ τοὺς
ἐρωτικούς διατίθεται λόγους ὁ Σωκράτης πρὸς ἕνα τῶν
γνωρίμων Φαῖδρον, ἀφʼ οὗ τὴν ἐπιγραφὴν εἴληφε τὸ
βυβλίον. ἐν γὰρ δὴ τῷ συγγράμματι τούτῳ πολλὴν
μὲν ὥραν ἔχει καὶ χαρίτων ἐστὶ μεστὰ τὰ πρῶτα ταυτί·
2 ἐπιτίμεσιν B 3 ταὐτὰ Usener: ταῦτα | μέντοι καὶ οἱ
κατʼ αὐτὸν ἐκεῖνον MBP: γὰρ οἵ τε κατʼ αὐτὸν ∠ | γενόμενος P |
ὡς ἁμαρτάνοντι τῷ ἀνδρὶ MBP: πάντες ∠ 5 οὐδὲν ∠ ἀ οὐθὲν
P | δεῖ με ∠ | καὶ αὐτῷ P, B sed is in mg rubro αὐτὸς ἑαυτῶ |
δὴ om ∠ 6 γὰρ ὡς ἔοικεν — ἔθετο om B | ὡς ἔοικεν om ∠
7 ἔθετʼ ∠ | τὸ ∠: τὸν MBPv 9 μὲν om ∠ 10 ἰσχνο-
τούτους B lac IV litt M, nulla in BP 11 μείνους B δ om
BP | Γοργίου] γίου postea add M 14 -τημάτων ἅμα in M
postea additum est | ἁμαρ P | ἕχουσι BP 15 ἐκείνων χα-
ρακτῆρες in M postea additum 16 παραδείγματα ∠ | ποιήσο-
μαι ∠ | τῆς ἰσχνῆς καὶ τῆς ὑψ- ∠ | ὑψιλῆς P 17 βιβλίον M
18 διατέθειται ∠ 21 μεστὰ] μετὰ BP
‘Ὦ φίλε Φαῖδρε, ποῖ δὴ καὶ πόθεν; Παρὰ Λυσίου, ὦ
Σώκρατες, τοῦ Κεφάλου. πορεύομαι δὴ πρὸς περίπατον
ἔξω τείχους. συχνὸν γὰρ ἐκεῖ διέτριψα χρόνον καθήμενος
ἐξ ἑωθινοῦ’ μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τοῦ Λυσιακοῦ
λόγου καὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἕως τινός. εἶθʼ, ὥσπερ
ἐξ ἀέρος εὐδίου καὶ σταθεροῦ πολὺς ἄνεμος καταρραγείς,
ταράττει τὸ καθαρὸν τῆς φράσεως ἐς ποιητικὴν
ἐκφέρων ἀπειροκαλίαν, ἐνθένδʼ ἀρξάμενος· ‘Ἄγετε δή,
Μοῦσαι, εἴτε διʼ ᾠδῆς εἶδος λίγειαι εἴτε διὰ γένος τὸ
Λιγύων μουσικὸν ταύτην ἔσχετε τὴν ἐπωνυμίαν, | ξύμ
μοι λάβεσθε τοῦ μύθου.ʼ ὅτι δὲ ψόφοι ταῦτʼ εἰσὶ καὶ
διθύραμβοι, κόμπον ὀνομάτων πολὺν νοῦν δὲ ὀλίγον
ἔχοντες, αὐτὸς ἐρεῖ. διεξιὼν γάρ, ἀφʼ ἧς αἰτίας ἕρως
ἐτέθη τῷ πάθει τοὔνομα, καὶ τῇδε χρησάμενος· ‘Ἡ γὰρ
ἄνευ λόγου δόξης ἐπὶ τἀγαθὸν ὁρμώσης κρατήσασα
ἐπιθυμία, πρὸς ἡδονὴν ἄγουσα κάλλους καὶ τῶν ἑαυτῆς
συγγενῶν ἐπιθυμιῶν, ἐπὶ σωμάτων κάλλος ἐρρωμένως
ῥωσθεῖσα νικήσασα ἀγωγὴ ἀπʼ αὐτῆς τῆς ῥώμης ἐπωνυμίαν
λαβοῦσα ἔρως ἐκλήθηʼ καὶ τοσαύτην ἐκμηκύνας
περίφρασιν ὀλίγοις τοῖς ὀνόμασι δυναμένου περιληφθῆναι
1 Plato Phaedri 227a 8 Plato Phaedri 237a 14 Plato
Phaedri 238b
1 ὦ φίλε — Λυσίου rubro in mg add P | λυίου B 2 δὴ
MBP: δὲ vΠ (Plato) 4 λυιακοῦ B tota haec μέχρι — ἕως
τινὸς Sylburgius secluserat 5 λόγους B 6 πολὺς — καθαρὸν
om B 7 ποιητικὸν ποιητικὴν P 9 λίγειε BP 10 μουσικὸν
τὸ Λιγύων Π μουσικὸν — ξύμμοι om B | ἔσχε P | τὴν om Π
11 λαβέσθαι P 15 τἀγαθὸν] τὸ ὀρθὸν Π, quare Dionysius
fort τοὐρθὸν legit | ὁρμώσ[η]ς cum ras M | κρατήσασθα B
16 ἀχθεῖσα Π | τῶν ἑαυτῆς MP: τῆς B ὑπὸ αὖ τῶν ἑαυτῆς vΠ
17 ἐπιθυμίαν Pv | ἐπὶ σωμάτων κάλλος om Pv | λαβοῦσα
ἐρρωμένως P?v | ἐρρωμένως] ἐρωμένων M 18 ῥωσθεῖσαν BP
ἀγωγῆ Π | γνώμης P | ἐπωνυμίαν Πv: ἐπιθυμίαν MBP
19 ἐλεκλήθη P
πράγματος ἐπιλαμβάνεται τῆς ἀκαιρίας τῆς
αὐτὸς αὐτοῦ καί φησι· ‘Σιγῇ τοίνυν μου ἄκουε. τῷ
ὄντι γὰρ θεῖος εἶναι ἔοικεν ὁ τόπος. ὥστʼ ἐὰν ἄρα
πολλάκις νυμφόληπτος γένωμαι προἰόντος τοῦ λόγου, |
μὴ θαυμάσῃς. τὰ νῦν γὰρ οὐκέ τι πόρρω διθυράμβων
τινῶν φθέγγομαι.ʼ τάδʼ οὐχ ὑ πʼ ἄλλων, ἀλλὰ
τοῖς αὑτῶν λόγοις ἁλισκόμεσθα κατὰ τὴν τραγῳδί αν,
δαιμονιώτατε Πλάτων, διθυράμβων ψόφους καὶ λήρους
ἠγαπηκότες. ἃ δʼ ἐν τῇ παλινῳδίᾳ τὸν ἔρωτα ἀφοσιούμενος
αὖθις ὁ Σωκράτης εἴρηκεν ἐνθένδε ἀρξάμενος·
‘Ὁ μὲν δὴ μέγας ἡγεμὼν ἐν οὐρανῷ Ζεὺς ἐλαύνων
πτηνὸν ἅρμα, πρῶτος πορεύεται διακοσμῶν πάντα καὶ
ἐπιμελούμενος. τῷ δʼ ἕπεται στρατιὰ θεῶν καὶ δαιμόνων
κατὰ ἕνδεκα μέρη κεκοσμημένη. μένει γὰρ Ἑστία
ἐν θεῶν οἴκῳ μόνη. τῶν δʼ ἄλλων, ὅσοι ἐν τῷ τῶν
δώδεκα θεῶν ἀριθμῷ τεταγμένοι θεοὶ ἄρχοντες ἡγοῦνται
κατὰ τάξιν, ἣν ἕκαστος ἐτάχθη, πολλαὶ μὲν οὖν καὶ
μακάριαι θέαι τε καὶ ἔξοδοι ἐντὸς οὐρανοῦ, ἃς θεῶν
γένος εὐδαιμόνων ἐπιστρέφεται, πράττων ἕκαστος διʼ
αὑτοῦ τὰ αὐτῶν. ἕπεται δʼ | αἰεὶ ὁ θέλων τε καὶ
2 Plato Phaedri 238d 6 Aeschyli fr 135 N 11 Plato
Phaedri 246e—247a
1 τῆς αὐτὸς αὐτοῦ sanum est 2 αὑτοῦ M | φησι γῇ τοῖν
νῦν B 3 θεῖος MΠ: θεῖοά B θειοα P | εἶναι add in mg
rubro B | ἔοικεν om P ἔοικεν ὁ τόπος εἶναι Π | ὥστʼ ἐὰν] ὥστε
ἄν MBPv 4 προιόντος τοῦ λόγου γένωμαι Π 5 lac VIII
litt M, XIV litt Β, XXIII litt P: suppleuit Sylburgius 6 τινῶν
om Π habet Dion. de Lys p 458 | lac IX litt M, XIV litt B,
XIII litt P: suppleuit Porson | ἀλλὰ om BP 7 αὑτῶν M: αὐ-
τῶν BP | ἁλισκομεθα MPv ἁλιισκόμεθα B lac V uel VI litt M,
XII litt B. VIII litt P: suppleuit Porson 9 ἠγαποικότες P
12 ἅρμα] πρ|μα B πρῶτον πορεύονται P 15 [μ]όνη cum
ras M | τῶν ἄλλων P 18 θεαί MBP | διέξοδοι Π | ἐνδὸς
BP 19 διʼ αὐτοῦ MBP ἕκαστος αὐτῶν τὰ αὑτοῦ Π
δυνάμενος· φθόνος γὰρ ἔξω θείου χοροῦ ἵσταται.ʼ
ταῦτα καὶ τὰ ὅμοια τούτοις, ἃ πολλά ἐστιν, εἰ λάβοι
μέλη καὶ ῥυθμοὺς ὥσπερ οἱ διθύραμβοι καὶ τὰ ὑπορχήματα,
τοῖς Πινδάρου ποιήμασιν ἐοικέναι δόξειεν ἂν
τοῖς εἰς τὸν ἥλιον εἰρημένοις, ὥς γʼ ἐμοὶ φαίνεται·
‘Ἀκτὶς ἀελίου, τί πολύσκοπʼ ἐμήσω θοῶν μ|ᾶτερ
ὀμμάτων; ἄστρον ὑπέρτατον, ἐν ἁμέρᾳ κλεπτόμενον
ἔθηκας ἀμάχανον ἰσχὺν πτανὸν ἀνδράσι καὶ σοφίας
ὁδόν, ἐπίσκοτον ἀτραπὸν ἐσσυμένα. ἐλαύνεις τι νεώτερον
ἢ πάρος; ἀλλά σε πρὸς Διὸς ἱπποσόα θοάς,
ἱκετεύω, ἀπήμονα ἐς οἶμον τινὰ τράποιο Θήβαις, ὦ
πότνια, πάγκοινον τέρας. πολέμου δʼ εἰ σᾶμα φέρεις
τινὸς ἢ καρποῦ φθίσιν ἢ νιφετοῦ σθένος ὑπέρφατον
ἢ στάσιν οὐλομέναν ἢ πόντου κενεῶσιν ἀμ πέδον ἢ
παγετὸν χθονὸς ἢ νότιον θέρος ὕδατι ζακότῳ διερὸν
ἢ γαῖαν κατακλύσαισα θήσεις ἀνδρῶν νέον ἐξ ἀρχᾶς
γένος, ὀλοφὺ| ρομαι οὐ δὲν ὅ,τι πάντων μέτα πείσομαι᾿.
κἀνταῦθα οὐ κ ἄκαιρος ἡ ἀλ ληγορία, ὡς παρὰ
Πλάτωνι.
6 Pindari fr 107 Bergkii
6 ἐμήσω Bamberger et Emper: ἐμῆς | θοῶν Bergkius:
θεῶ | μᾶτερ Boissonadius: μʼ ἅτερ M μ ἁτερ B μʼ ἄτερ P
8 ἀγμάχανον B | ἰσχὲν B ἀνδράσιν M 9 ἐπίσκοπον corr in
ἐπίσκοτον M ἐπίσκοπτον B ἐπισκόπτεν P ἀτραπὸν ἐσσυμένα
Schneider: ἄτροπον ἑσσαμένα | ἐλαύνει B -νειν P 10 ἵππος
θαθοὰς MBP: corr Blass 11 οἶμον Hermannus: ὄλβον | τρά-
ποιο Sylburgius: τρόποιο 12 πάςκοινον B | δʼ εἰ σᾶμα Her-
mannus: δὶς ἅμα 13 ὑπέρ[φ]ατον cum ras M 14 οὐλομένην
corr in οὐλομέναν B οὐλομένην MP | κεῶσιν B | ἀμ Hermannus:
ἀλλὰ 15 διερὸν Sylburgius: ἱερὸν 16 κατακλύσασα M
κατασκλύσασα B κατακλύσασα P: corr Boeckh | θήσεις Barnes:
θήσει νέων B ἀρχᾶς Boeckh: ἀρχῆς 17 ὀλοφυ BP ὀλοφ M
lac IX litt M, XVII litt B. XXV litt P: suppleuit Hermannus
δὲν ὅτι M, om BP μεταπείσομαι MBP: corr Hermannus
18 lac VIII litt M, XI litt B ca XXVIP: suppleui | ληγορία om BP
8 ἀλλὰ γάρ, ἵνα μὴ πέρα τοῦ δέοντος ὁ λόγος μοι
προβῇ, Πλάτωνα μὲν ἐάσω, πορεύσομαι δʼ ἐπὶ τὸν
Δημοσθένην, οὗ δὴ χάριν τούς τε χαρακτῆρας τῆς
λέξεως, οὓς ἡγούμην εἶναι κρατίστους, καὶ τοὺς δυναστεύσαντας
ἐν αὐτοῖς κατηριθμησάμην, οὐχ ἅπαντας·
Ἀντιφῶν γὰρ δὴ καὶ Θεόδωρος καὶ Πολυκράτης Ἰσαῖός
τε καὶ Ζωίλος καὶ Ἀναξιμένης καὶ οἱ κατὰ τοὺς αὐτοὺς
γενόμενοι τούτοις χρόνους οὐθὲν οὔτε καινὸν οὔτε
περιττὸν ἐπετήδευσαν, ἀλλὰ ἀπὸ τούτων τῶν χαρακτήρων
καὶ παρὰ τούτους τοὺς κανόνας τὰς ἑαυτῶν λέξεις
κατεσκεύασαν. τοιαύτην δὴ καταλαβὼν τὴν πολιτικὴν
λέξιν ὁ Δημοσθένης οὕτω κεκινημένην ποικίλως, καὶ
τηλικούτοις ἐπεισελθὼν ἀνδράσιν ἑνὸς μὲν οὐθενὸς
ἠξίωσε γενέσθαι ζηλω|τὴς οὔτε χαρακτῆρος οὔτε ἀνδρός,
ἡμιέργους τινὰς ἅπαντας οἰόμενος εἶναι καὶ ἀτελεῖς,
ἐξ ἁπάντων δʼ αὐτῶν ὅσα κράτιστα καὶ χρησιμώτατα
ἦν, ἐκλεγόμενος συνύφαινε καὶ μίαν ἐκ πολλῶν διάλεκτον
ἀπετέλει, μεγαλοπρεπῆ λιτήν, περιττὴν ἀπέριττον,
ἐξηλλαγμένην συνήθη, πανηγυρικὴν ἀληθινήν,
αὐστηρὰν ἱλαράν, σύντονον ἀνειμένην, ἡδεῖαν πικράν,
ἠθικὴν παθητικήν, οὐδὲν διαλλάττουσαν τοῦ μεμυθευμένου
16—18 cf anonymus W VII 1049, 8 21 sq memorat
schol Demosth 604, 21 Dind καὶ Διονύσιος αὐτὸν Πρωτέα
ἐκάλεσεν, ὅτι εἰς πολλὰ καὶ τὰ ἐναντία μορφοῖ τὸν λόγον, νῦν
1 μὴ] μὲ B | lac XIV litt M, XII B, XX P: suppleuit
Sadaeus post Krügerum 2 δὲ M 3 περὶ δημοσθένους mg B
4 δυναστεύσαν P 5 κατηριθμησάμ M 6 καὶ πολυκρι καὶ
πολυκράτους addito η super ους P 10 τούτους τοὺς] τοὺς B
corr B1 | ἑαυτὸν MBP ἑαυτῶν mg B 11 καλαβὼν P 12 οὕτω
κ π corrupta aut spuria 13 μὲν om Pv 14 οὔτʼ P
15 ἡμιούργους BP 19 συνήθη—ἱλαράν om B 20 ἱ[λ]ταράν
cum ras M 21 διαλάττουσαν B
παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ποιηταῖς Πρωτέως, ὃς ἅπασαν
ἰδέαν μορφῆς ἀμογητὶ μετελάμβανεν, εἴτε θεὸς ἢ δαίμων
τις ἐκεῖνος ἄρα ἦν παρακρουόμενος ὄψεις τὰς
ἀνθρωπίνας εἴτε διαλέκτου ποικίλον τι χρῆμα ἐν ἀνδρὶ
σοφῷ, πάσης ἀπατηλὸν ἀκοῆς, ὃ μᾶλλον ἄν τις εἰκάσειεν,
ἐπειδὴ ταπεινὰς καὶ ἀσχήμονας ὄψεις οὔτε θεοῖς
οὔτε δαίμοσι προσάπτειν ὅσιον. ἐγὼ μὲν δὴ τοιαύτην
τινὰ δόξαν ὑπὲρ τῆς Δημοσθένους λέξεως ἔχω
καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦτον ἀποδίδωμι αὐτῷ τὸν ἐξ
ἁπάσης μικτὸν ἰδέας.
9 εἰ δὲ τὰ προσήκοντα ἔγνωκα, πάρεστι τῷ βουλομένῳ
σκοπεῖν ἐπʼ αὐτῶν ποιουμένῳ τῶν παραδειγ μάτων
τὴν ἐξέτασιν. ἃ μὲν οὖν παρὰ τὸν Θουκυδίδου χαρακτῆρα
κατεσκεύασται τῷ ῥήτορι, τοιάδε τινά ἐστιν· ‘Πολλῶν,
ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, λόγων γινομένων ὀλίγου δεῖν
καθʼ ἑκάστην ἐκκλησίαν περὶ ὧν Φίλιππος, ἀφʼ οὗ τὴν
εἰρήνην ἐποιήσατο, οὐ μόνον ὑμᾶς ἀλλά καὶ τοὺς ἄλλους
Ἕλληνας ἀδικεῖ, καὶ πάντων εὖ οἷδʼ ὅτι φησάντων
γʼ ἄν, εἰ καὶ μὴ ποιοῦσι τοῦτο, καὶ λέγειν δεῖν καὶ
πράττειν, ὅπως ἐκεῖνος παύσεται τῆς ὕβρεως καὶ δίκην
δώσει, εἰς τοῦτο ὑπηγμένα πάντα τὰ πράγματα καὶ
προειμένα ὁρῶ, ὥστε δέδοικα, μὴ βλάσφημον μὲν εἰπεῖν
μὲν ἱκετεύων, νῦν δὲ οἰκτιζόμενος, μετʼ ὀλίγον προτρέπων, αὖθις
φοβῶν 14 Demosthenes Philippicae III 110
3 ὅψις BP 4 ποικίλου P | τι M: δὴ BPv 5 ἀπατητὸν B |
εἰκάσειαν B 7 δὴ add Sadaeus 9 χαρτῆρα P 12 ποιουμένῳ
Sylburgius: ποιουμένων | lac X fere litt M, in BP λόγων deinde
lac fere XIV litt B, XXXVI P: corr Krüger 14 ταιαῦτά τινά
ἐστιν suppleuit Sadaeus post Krügerum, in M B lac XVIII fere
litt, nulla in P 18 Ἕλληνας om libri, add ex Demosthene
Sylburgius 19 δεῖν om libri, add Sylburgius 20 πράττειν
ἅπασι προσήκειν v ἅπασι προσήκειν m recentissima in mg M |
παύσηται MBP 22 προιέμενα BP
ἀληθὲς δὲ ᾖ· εἰ καὶ λέγειν ἅπαντες ἐβούλοντο οἱ
παριόντες καὶ χειροτονεῖν ὑμεῖς, ἐξ ὧν ὡς φαυλότατα
τὰ πράγματα ἤμελλεν ἕξειν, οὐκ ἂν ἡγοῦμαι
δύνασθαι χεῖρον ἢ νῦν διατεθῆναι.ʼ κατὰ τί δὴ ταύτην
ἡγοῦμαι τὴν λέξιν ἐοικέναι τῇ Θουκυδίδου; καθʼ ὃ
κἀκείνην πείθομαι μάλιστα διαφέρειν τῶν ἄλλων. τουτὶ
δʼ ἔστι τὸ μὴ κατʼ εὐθεῖαν ἑρμηνείαν ἐξενηνέχθαι τὰ
νοήματα μηδʼ, ὡς ἔστι τοῖς ἄλλοις σύνηθες λέγειν,
ἁπλῶς καὶ ἀφελῶς, ἀλλὰ ἐξηλλάχθαι καὶ ἀπεστράφθαι
τὴν διάλεκτον ἐκ τῶν ἐν ἔθει καὶ κατὰ φύσιν εἰς τὰ
μὴ συνήθη τοῖς πολλοῖς μηδʼ ὡς ἡ φύσις ἀπαιτεῖ. ὃ
δὲ λέγω, τοιοῦτόν ἐστιν. ἁπλῶς ἂν ὁ λόγος ἦν καὶ
κατʼ εὐθεῖαν ἑρμηνείαν ἐκφερόμενος, εἴ τις οὕτως
κατεσκεύασεν αὐτόν· ‘πολλῶν, ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
λόγων γιγνομένων καθʼ ἑκάστην σχεδὸν ἐκκλησίαν,
περὶ ὧν ἀδικεῖ Φίλιππος ὑμᾶς τε καὶ τοὺς ἄλλους
Ἕλληνας, ἀφʼ οὗ τὴν εἰρήνην ἐποιήσατο.ʼ νυνὶ δὲ τό
τε ὀλίγου δεῖν παραληφθὲν ἀντὶ τοῦ σχεδὸν καὶ τὸ
ἀδικεῖ Φίλιππος διαιρεθὲν καὶ διὰ μακροῦ τὴν | ἀκολουθίαν
κομισάμενον καὶ τὸ οὐ μόνον ὑμᾶς ἀλλὰ καὶ
τοὺς ἄλλους Ἕλληνας, δυναμένου καὶ χωρὶς ἀποφάσεως
διὰ τῆς συμπλοκῆς μόνης τὸ πρᾶγμα δηλῶσαι, τοῦ
συνήθους ἐξηλλαγμένην καὶ περίεργον πεποίηκε τὴν
λέξιν. ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἐπιλεγόμενον τούτῳ, εἰ μὲν
ἁπλῶς καὶ ἀπεριέργως ἔδει ῥηθῆναι, τοῦτον ἂν δή που
2 παρά ὄντες P | ἐξ ὧν om P 8 post σύνηθες inter-
pungunt MBPv, post λέγειν Kiessling 12 ἐστιν addito ν super
ιν et mg rubro ἦν B quod ad sequentia pertinet | ἦν Syl-
burgius: ἐστὶ 13 ἑρμηνείαν om B 15 γινομένων P
16 ευ ὑμᾶς P ἐς ὑμᾶς v | ἄλλους add Sylburgius 21 δυνα-
μένου Reiskius: δυνάμενον 22 μόνης om Pv 24 λ[έξιν] postea
add M | τὸ add Sylburgius 25 ἀπεριέργως postea add M
περιέργως P
τὸν τρόπον ἀπήγ γελτο· ‘κ αὶ πάντων λεγόντων, καὶ
εἴ τινες τοῦτο μὴ ποιοῦσιν, ὅτι δεῖ καὶ λέγειν καὶ
πράττειν ταῦτα, ἐξ ὧν ἐκεῖνος παύσεται τῆς ὕβρεως
καὶ δίκην δώσει.ʼ οὕτω δὲ ἐξενεχθέν· ‘καὶ πάντων εὖ
οἶδ’ ὅτι φησάντων γʼ ἄνʼ οὐ σῴζει τὴν εὐθεῖαν τῆς
λέξεως ὁδόν. τό τε γὰρ οἶδ’ ὅτι χώραν οὐκ ἀναγκαίαν
εἶχε, καὶ τὸ φησάντων γʼ ἂν ἀντὶ τοῦ φασκόντων
παρειλημμένον οὐ τὴν ἀφελῆ διάλεκτον ἀλλὰ τὴν
ἐξηλλαγμένην καὶ περίεξργον ἐμφαίνει. ὅμοια δὲ τούτοις
ἐστὶ κἀκεῖνα· ‘εἶτʼ οἴεσθε, οἳ μὲν οὐδὲν ἂν αὐτὸν
ἠδυνήθησαν ποιῆσαι κακόν, αὐτοὶ δὲ μὴ παθεῖν ἐφυλάξαντο
ἂν ἴσως, τούτους μὲν ἐξαπατᾶν αἱρεῖσθαι
μᾶλλον ἢ προλέγοντα βιάζεσθαι;ʼ ἐνταυθοῖ γὰρ οὐθὲν
ἂν εἶχε περίεργον ἡ λέξις οὐδὲ σκολιόν, εἰ τοῦτον
ἐξήνεγκε τὸν τρόπον· ‘εἶτʼ οἴεσθε αὐτόν, οὓς μὲν ἑώρα
μηδὲν δυναμένους αὐτὸν διαθεῖναι κάκιον, φυλαξαμένους
δὲ ἂν ἴσως μὴ παθεῖν, τούτους μὲν ἐξαπατᾶν
αἱρεῖσθαι μᾶλλον ἢ προλέγοντα βιάζεσθαι;’ ἐναλλαγείσης
δὲ τῆς πτώσεως καὶ τῶν συνδέσμων πολλῶν
εἰς βραχὺ συναχθέντων, οἶμαι, περίεργός τε καὶ
ἀσυνήθης καὶ ἐξηλλαγμένη γέγονεν ἡ διάλεκτος. ἔτι
κἀκεῖνα τῆς αὐτῆς ἐστιν ἰδέας· ‘νῦν δὲ τοῦτο μὲν οὐκ
10 Demosthenes Philippicae γ 13 22 Demosthenes Mi-
dianae 69
1 ἀπήγγελτο καὶ πάντων] ἀπήγγελτο καὶ ἀπάντων Sylburgius
ἀπηγ lac IX litt M, XXI litt B. XXIV litt P deinde ἁπάντων MBP
2 ποιοῦσι BPv | ὅτι om cum spatio XV litt B, IX litt P | καὶ
post λέγειν om BP 4 πάντων] πάνωντ BP 6 an εὖ οἶδʼ?
7 ἔχει Sylburgius 10 εἴ τοι ἔσθε P | oἳ D (Demosthenes) ∠ p 610:
οὓς MBP | οὐδὲν om P 11 ἠδυνήθημεν MBP ἐδυνήθησαν v
ἠδυνήθησαν ∠ p 610 12 τούτοις BP 14 εἶχεν BP | σκο-
λιὰν M 15 fort ἐξενήνεκτο | εἴτʼ M εἴτ’ P 16 αὐτῶν αὐτὸν
Pv κάκιον] κακὸν MBPv κακῶς Krüger 22 αὐτοῖς P
ἐποίησεν, ἐν ᾧ τὸν δῆμον ἐτίμησεν ἄν, οὐδʼ ἐνεανιεύσατο
τοιοῦτον οὐδέν. ἐμοὶ δέ, ὅς, εἴτε τις, ὦ ἄνδρε
Ἀθηναῖοι, βούλεται νομίσαι μανίαν (μανία γὰρ ἴσως
ἐστὶν ὑπὲρ δύναμίν τι ποιεῖν), εἴτε καὶ φιλοτιμίαν,
χορηγὸς ὑπέστην, οὕτω φανερῶς καὶ μιαρῶς ἐπηρεάζων
παρηκολούθησεν, ὥστε μηδὲ τῶν ἱερῶν ἱματίων μηδὲ
τοῦ χοροῦ μηδὲ τοῦ σώματος τὼ χεῖρε τελευτῶν ἀποσχέσθαι
μου.ʼ τί δὴ πάλιν ἐστὶν ἐν τούτοις τὸ συνταράττον
τὴν κατὰ φύσιν ἀπαγγελίαν; πρῶτον μὲν τό,
πρὶν ἀπαρτίσαι τὸ ἡγούμενον εἴτε νόημα χρὴ λέγειν
εἴτε κῶλον, ἕτερον παρεμβαλεῖν καὶ μηδὲ τοῦ δευτέρου
τέλος ἔχοντος τὸ τρίτον ἐπιζεῦξαι, εἶτα τὴν τοῦ δευτέρου
νοήματος ἀκολουθίαν ἐπὶ τῷ τρίτῳ τέλος εἰληφότι
θεῖναι, κἄπειτα ἐπὶ πᾶσιν, ὃ τοῦ πρώτου μέρος
ἦν, διὰ μακροῦ καὶ οὐκέ τι τῆς διανοίας αὐτὸ προσδεχομένης
ἀποδοῦναι. Ἐμοὶ δὲ ὃς — οὔπω τοῦτο
τέλος ἔχει — εἴτε τις, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, βούλεται
νομίσαι μανίαν — ἕτερον τοῦτο κεχωρισμένον τοῦ
προτέρου ἀτελὲς καὶ αὐτό — μανία γὰρ ἴσως ἐστὶν
ὑπὲρ δύναμίν τι ποιεῖν — οὐδετέρου τοῦτο πάλιν τῶν
προειρημέ|νων μέρος ἀλλʼ αὐτὸ καθʼ αὑτό· κεφαλαιώδης
γάρ τίς ἐστιν ἀπόφασις — ἢ φιλοτιμίαν — τοῦτο
2 εἴ τέ P | ἄνδρες add ex D 4 τι] ει τὶ P | φιλοτιμίᾳ
libri D plerique in quibus S φιλοτιμία ∠ infra 5 καὶ μιαρῶς
om MBP add v ex D καὶ μιαρῶς—ἱερῶν om P 11 κὤλον P |
τοῦ δένδρου τοῦ δευτέρου B 14 καὶ πειτα B | ἐποὶ P 15 οὐκε
c lac II litt M οὐκ sine lac BP: corr Sylburgius | αὐτῷ προσεχο-
μένης B αὐτὸ προσεῦχομένης P 16 προσδεχομένης lac V—VI)
litt M, sed in mg ἀποδοῦναι lac IV siue V litt γὰρ ὃς in BP
ἐμοὶ deest cum lac XII litt B. IV litt P: suppl Sylburgius | δὲ
ὃς ∠ p 979] γὰρ ὃς MBP | post ὃς lacuna minor in P 18 τούτω,
mg rupro τοῦτο B 20 ναμιν τι ποιεῖν bis P οὐδʼ ἑτέρου
MBP | τοῦ πάλιν P 21 προῃρημένων M 22 ἢ φιλοτιμίαν
Usener: ἡ φιλοτιμία
δὲ τοῦ δευτέρου μέρος ἦν τοῦ εἴτε τις βούλεται νομίσαι
μανίαν. τὸ δʼ ἐπὶ τούτοις λεγόμενον ἅπασι τὸ χορηγὺς
ὑπέστην τοῦ πρώτου μέρος ἦν τοῦ ἐμοὶ δέ, ὅς. μυρία
τοιαῦτά ἐστι παρὰ Δημοσθένει καὶ μάλιστα ἐν τοῖς
κατὰ Θιλίππου λόγοις, μᾶλλον δὲ μὴ οὕτως
ἔχοντα πλὴν ἑνὸς λόγου τοῦ περὶ Ἁλοννήσου, πολλὰ
δὲ καὶ ἐν τοῖς δικανικοῖς ἀγῶσι τοῖς γε οὖν δημοσίοις.
καὶ σχεδὸν ἔν τε τούτοις καὶ ταῖς δημηγορίαις, ᾧπὲρ
??ἔφην, ἂν διαγνοίης σημείῳ προχειροτάτῳ τὸν Δημοσθένους
χαρτακτῆρα. τῷ δὲ ἧττον ἢ μᾶλλον αὐτοῖς
κεχρῆσθαι τὸν ἄνδρα πρὸς τὰς φύσεις ἀποβλέποντα
τῶν ὑσποθέσεων καὶ τὰς ἀξιώσεις τῶν προσώπων πλανηθήσεταί
τις· ὅπερ ἴσως οὐκ ἄλογον.
10 φέρε δὴ καὶ τίνι διαλλάττει τῆς Θουκυδίδου λέξεως
ἡ Δημοσθένους ἡ παρὰ τὸν αὐτὸν κατεσκευασμένη
χαρακτῆρα, εἴπωμεν· ἀπαιτεῖ γὰρ ὁ λόγος. οὐχὶ τῷ
ποιῷ μὰ Δία· τοῦτο μὲν γὰρ ὁμοίως ἐπιτηδεύουσιν
ἀμφότεροι, λέγω δὲ τὸ ἐξαλλάττειν ἐκ τοῦ συνήθους
καὶ μὴ τὸ κοινὸν ἀλλὰ τὸ περιττὸν διώκειν· τῷ δὲ
ποσῷ καὶ ἔτι μᾶλλον τοῖς καιροῖς. ὅ μὲν γὰρ ἀταμιεύτως
τῇ κατασκευῇ κέχρηται καὶ ἄγεται μᾶλλον ὐπʼ
αὐτῆς ἢ αὐτὸ ἄγει καὶ οὐδὲ τὸν καιρὸν αὐτῆς ἐπίσταται
λαβεῖν δεξιῶς, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῦτον πολλάκις
22 cf Thucydides II 65, 8
2 ἄπἀσι Vliet: ἅπαν χοριγὸς P 3 μέρους Μ 5 lacu-
nam sensit Sylburgius, qui ὀλίγα τὰ addidit (σπάνια τὰ Reiskius)
plura desunt uelut ἐν ἄπασι τοῖς συμβουλευτικοῖς σπάνια τὰ
6 ἀλονήσου MBPv 7 ἀγῶσι] ἀνῶσι P 8 τοι τούτοις P, horum
et sequentium interpunctio in v librisque admodum laborat.
9 διανοίης P 11 τῶν ἀποβλέποντα Β 13 ἄλογον SP
16 γάρ — τοῦτο μὲν bis scripsit Β 18 λέγων δὲ Β
22 ἢ om P αὐτὸς add Sγlburgius
ἀμταρτάνει. καθʼ ὅ ἡ μὲν ἀμετρία τῆς ἐξαλλαγῆς ἀσαφῆς
ποιεῖ τὴν λέξιν αὐτοῦ, τὸ δὲ μὴ κρατεῖν τῶν καιρῶνς
ἀηδῆ. ὁ δὲ ῥήτωρ τοῦ τε ἀρκοῦντος στοχάζεται καὶ,
τοὺς καιροὺς συμμετρεῖται οὐκ εἰς ἀνάθημα καὶ κτῆμα,
κατασκευάζων τὴν λέξιν μόνον ὥσπερ ὁ συγγραφεύς,
ἀλλὰ καὶ εἰς χρῆσιν. ὥστε οὔτε τὸ σαφὲς ἐκβέβηκεν,
οὗ πρώτου τοῖς ἐναγωνίοις λόγοις δεῖ, τό τε δεινὸς
εἶναι δοκεῖν, ἐφʼ ᾧ μάλιστα φαίνεται σπουδάζων,
προσείληφε. τοιαῦτα μὲν δή τινά ἐστιν, παρὰ τὸν
ὑψηλὸν καὶ ἐγκατάσκευον καὶ ἐξηλλαγμένον τοῦ
θους χαρακτῆρα, οὗ τὸ κράτος ἅπαν ἦν ἐν τῇ δεινότητι,
καὶ ἔθουκυδίδην τὸν ἐν αὐτῷ πρωτεύσαντα
μιμούμενος ὁ Δημοσθένης κατεσκεύακεν.
11 ἃ δὲ παρὰ τὸν ἰσχνόν τε καὶ ἀκριβῆ καὶ καθαρον
καὶ ζηλωτὸν
ὅς ἀπὸ τοῦ διαλάμψαντος ἐν αὐτῷ
Λυσιακὸς δἂν εἰκότως λέγοιτο, τοιαῦτα. κωλύσε
δʼ οὐθέν, ἴσως δὲ καὶ χαριεστέραν ποιήσει τὴν θεω
ρίαν τεθεῖσα πρῶτον ἡ Λυσίου λέξις, ᾗ τὴν Δημοσθέ
νους ἐοικέναι πείθομαι, διήγησίν τινα περιέχχουσα
ὑβριστικήν· ‘Ἄρχιππος γὰρ οὑτοσί, ὦ ἄνδρεςο Αθηναῖοι,
4 cf Thucydides I 22, 4 20 Lysiae fr CCXXXII S
1 ἡ om B τῆ ἀμετρία BP ἐξαλαγῆς P 2 τ[ὴν] cum
ras M 3 ἀηδῆ Sylburgius: μήδῆ addito α super μ Μ ἀμηδῆ
ΒP τε Sylburgius: δὲ 4 καιροὺς συμ posthac add M συμ
quidem ex ὀεμ 5 lac XI litt M, XXV B, XXXVIII P: suppl
Sylburgius 7 ἐναγ[ω]νίοις cum ras M 10 ἐξηλαγμένον P
11 χαρακτῆρα Sylburgius: χαρακτῆρος 12 πρωτεύσανταω
Reiskius: πείσαντα 14 ἰσχνόν Kiessling: ἰσχυρόν M ἰο c lac v
litt B, II litt P 15 ὃς intercidisse ante Krügerum sensit
Martinius uersionis latinae auctor, uerum hoc quoque dicen
dum fuit cuinam ζηλωτός 16 Δισιακὸς B δʼ ἂν MBPv δ
om Martinius in uersione 17 οὐδέν ΒP καὶ om ΒPv V
18 ἢ τὴν P 20 eadem exstant apud Ioannem Siceliotam εἐς
τὸ περὶ εὑρέσεως Ερμογένους βιβλίον (cf. Βekkeri anecd. p 1454)
ἀπεδύσατο μὲν εἰς τὴν αὐτὴν παλαίστραν, οὗπερ
καὶ Τῖσις ὁ φεύγων τὴν δίκην. ὀργῆς δὲ γενομένης
ἐς σκώμματά τε αὑτοῖς καὶ ἀντιλογίαν καὶ ἔχθραν
καὶ λοιδορίαν κατέστησαν. ἔστιν οὖν Πυθέας ἐραστὴς
μὲν τοῦ μειρακίου (πάντα γὰρ εἰρήσεται τἀληθῆ πρὸς
ὑμᾶς), ἐπίτροπος δὲ ὑπὸ τοῦ πατρὸς καταλελειμμένος.
οὗτος, ἐπειδὴ Τῖσις πρὸς αὐτὸν τὴν ἐν τῇ παλαίστρᾳ
λοιδορίαν διηγήσατο, βουλόμενος χαρίζεσθαι καὶ δοκεῖν
δεινὸς καὶ ἐπίβουλος εἶναι, ἐκέλευσεν αὐτόν, ὡς ἡμεῖς
ἔκ τε τῶν πεπραγμένων ἠσθήμεθα καὶ τῶν εὖ εἰδότων
ἐπυθόμεθα, ἐν μὲν τῷ παρόντι διαλλαγῆναι, σκοπεῖν
δέ, ὅπως αὐτὸν μόνον που λήψεται. πεισθεὶς δὲ ταῦτα
καὶ διαλλαγεὶς καὶ χρώμενος καὶ προσποιούμενος ἐπιτήδειος
εἶναι εἰς τοῦτο μανίας τηλικοῦτος ὢν ἀφίστατο,
. τʼ ἐτύγχανε μὲν οὖσα ἱπποδρομία Ἀνακείων
δʼ αὐτὸν μετʼ ἐμοῦ παρὰ τὴν θύραν
παριόντα· γείτονες γὰρ ἀλλήλων τυγχάνουσιν ὄντες·
τὸ μὲν πρῶτον συνδειπνεῖν ἐκέλευεν, ἐπειδὴ δὲ οὐκ
ἠθέλησεν
ἐπὶ
in codice Barocciano 175 fol 83 οὐτοὺς B οὐ τουρ P | ἄνδρες
addidi
2 τίσις MBP 3 κόμματα BP αὐτοῖς MBP καὶ ἔχθραν
om B ἔχραν P 5 πρὸς ἡμᾶς B 7 τίσις MP τίσιν B 11 καὶ
ἐν μὲν B 13 καταλλαγεὶς seu διαλλαγεὶς Scheibius: ἀπαλλα-
γεὶς ἐπιτήδηος P 14 ἀφιστῶν ἀφίστατο Β καθίστατο Scheibius
15 lac IX litt M, XVII litt B, XII litt P: deestne ὥσθʼ
ὁπότʼ? ὥστʼ Ioannes ἐτύγχανεν BP ἀνʼ ἀκείων P
16 lac X litt M, XX B. XXIV P: ἰδῶν Ioannes. equidem κατέ-
λαβε intercidisse puto 17 παριόντα Scheibius: παριόντων
MBP ἀπιόντα Ioannes γείτονες γὰρ Ioannes: lac XII litt M,
ca VIII litt Β. XXXIV P ἀλλήλοις Ioannes fort ἀλλήλοιν
18 συνδειπνεῖν Ioannes: lac XII litt M, ΧI Β. VIII P |οὐκ
ἐθέλησεν M οὐ μεθʼ αὐτοῦ P 19 lac XXVI— XXX litt M,
XV litt B, totius fere uersus P deinde πὶ κῶμον λέγων ὅτι
μεθʼ αὐτοῦ καὶ τὸ om P, καὶ τὸ om B: ἐδεήθη ἥκειν αὐτὸν ἐπὶ
κῶμον loaunes
κῶμον, λέγων ὅτι μεθʼ αὐτοῦ καὶ τὸ
δειπνήσαντες οὖν ἥδη συσκοτάζοντος ἐλθόντες
κόπτομεν τὴν θύραν. οἳ δʼ ἡμᾶς ἐκέλευον
εἰσιέναι. ἐπειδὴ δὲ ἔνδον ἐγενόμεθα, ἐμὲ μὲν ἐκβάλλουσιν
ἐκ τῆς οἰκίας, τουτονὶ δὲ συναρπάσαντες ἔδησαν
πρὸς τὸν κίονα, καὶ λαβὼν μάστιγα Τῖσις, ἐντείνας
πολλὰς πληγάς, εἰς οἴκημα αὐτὸν καθεῖρξε. καὶ οὐκ
ἐξήρκεσεν αὐτῷ ταῦτα μόνον ἐξαμαρτεῖν, ἀλλʼ ἐζηλωκὸς
μὲν τῶν νέων τοὺς πονηροτάτους ἐν τῇ πόλει, νεωστὶ
δὲ τὰ πατρῷα παρειληφὼς καὶ προσποιούμενος. νέος
καὶ πλούσιος εἶναι, πάλιν τοὺς οἰκέτας ἐκέλευσεν ἡμέρας
ἤδη γενομένης πρὸς τὸν κίονα αὐτὸν δήσαντας
μαστιγοῦν. οὕτω δὲ τοῦ σώματος ἥδη πονήρως διακειμένου
Ἀντίμαχον μεταπεμψάμενος τῶν μὲν γεγενημένων
οὐθὲν εἶπεν. ἔλεγε δʼ ὡς αὐτὸς μὲν δειπνῶν
τύχοι, οὗτος δὲ μεθύων ἔλθοι, ἐκκόψας δὲ τὴν θύραν
καὶ εἰσελθὼν κακῶς λέγοι αὐτὸν καὶ τὸν Ἀντίμαχον
καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν. Ἀντίμαχος δὲ ὠργίζετο μὲν
αὐτοῖς ὡς μεγάλα ἡμαρτηκόσιν, ὅμως δὲ μάρτυρας παρακαλέσας
ἠρώτα αὐτόν, πῶς εἰσέλθοι. ὃ δὲ κελεύτων
σαντος σιδος καὶ τῶν οἰκείων ἔφασκε. συμβουλευόνδὲ
τῶν εἰσελθόντων ὡς τάχιστα λῦσαι καὶ τὰ
γεγενημένα δεινὰ νομιζόντων εἷναι ἀπέδοσαν αὐτὸν
τοῖς ἀδελφοῖς. οὐ δυναμένου δὲ βαδίζειν, ἐκόμισαν
2 ante δειπνήσαντες in M lac XXV litt, in Β XIX litt:
καὶ τῶν οἰκετῶν (οίκείων Cobet) πιέτω Ιoannes 4 ἐπεὶ δὲ
δὴ Β 5 ἐκ τῆς om P 6 μάστιγα Τῖσις] μάστιγά τις MBPv
8 ταῦτα bis P 9 νεωτέρων Ioannes 11 ἐκέλευεν BP v
12 δήσαντες Bv μαστιγοῦν δήσαντας Ioannes 13 πονή-
ρως ἤδη Ioannes 14 Ἀντίμαχον — γεγενημένων mg M | γε-
γενημένων — αὐτὸς μὲν om Pv 15 ἔλεγεν B δειπνῶν M:
δειπνοῦν BP δειπνῦν v 19 ὁ μὲν ὅμως B 20 ἐρωτα Β
21 οἰκετῶν MBP: corr Usener ἔφασκεν B 23 ἀπέδωκαν M
αὐτὸν εἰς τὸ Δεῖγμα ἐν κλίνη καὶ ἐπέδειξαν πολλοῖς
μὲν Ἀθηναίων πολλοῖς δὲ καὶ τῶν ἄλλων ξένων οὕτως
διακείμενον, ὥστε τούς ἰδόντας μὴ μόνον τοῖς ποιήσασιν
ὀργίζεσθαι ἀλλὰ καὶ τῆς πόλεως κατηγορεῖν, ὅτι
οὐ δημοσίᾳ οὐδὲ παραχρῆμα τοὺς τὰ τοιαῦτα ἐξαμαρτάνοντας
τιμωρεῖται.ʼ
12 αὕτη μὲν ἡ Ἀυσίου διήγησις ἐκ τοῦ κατὰ Τίσιδος
λόγου. ἣν δὲ νῦν μέλλω λέγειν, Δημοσθένους ἐκ τοῦ
κατὰ Κόνωνος, ἧς τὴν πραγματικὴν ὁμοιότητα
ἐάσαντες τὴν
ἐν τῆ λέξει σκοπῶμεν· ‘ Ἐξήλθομεν ἔτος τουτὶ τρίτον
εἰς Πάνακτον φρουρὰς ἡμῖν προγρα φείσης. ἐσκήνωσαν
οὖν οἱ υἱεῖς οἱ Κόνωνος τουτουὶ ἐγγὺς ἡμῶν, ὡς
οὐκ ἂν ἐβουλόμην. ἡ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἔχθρα καὶ τὰ
προσκρούματα ἐκεῖθεν ἡμῖν συνέβη· ἑξῆς δὲ ἀκούσεσθε.
ἔπινον ἑκάστοτε οὗτοι τὴν ἡμέραν ὅλην, ἐπειδὴ τάχιστα
ἀριστήσειαν, καὶ τοῦθ’ , ἕωσπερ ἦμεν ἐν τῇ φρουρᾷ,
διετέλουν ποιοῦντες· ἡμεῖς δʼ, ὥσπερ ἐνθάδε εἰώθειμεν,
οὕτω διήγομεν καὶ ἔξω. καὶ ἣν δειπνοποιεῖσθαι
1 scholion ὁ τόπος ἐν τῷ ειραιεῖ (πειρακεῖ Β), ἔνθα (ἔνθʼ P)
ἐδείκνυτο (έδεικαίνυτο Β ἐδήκνυτο P) σῖτος καὶ ἄλλα ὅσπρια(ὅσπερ
ΒP) ὑποδείγματα 11 Demosthenes κατὰ Κόνωνος or LIV 3—9
2 οὕτω Ioannes 7 Λυσίου M Sylburgius: λώρου BP v
an ἡ ἐκ? τίσιδος posthac add M 9 κόνωνος posthac add M
10 lac XII litt M, XXXII litt B, totius fere uersus P
11 ἐξῆλθον D τουτὶ τρίτον M m recens: lac X litt B. XVII
litt P 12 φρουρῶς ὅλι (sic) B ἐσκήνωσαν οὖν οἱ υἱεῖς m
rec Μ: lac XIII litt B, XXXIII litt P 13 τουτουὶ κονωνος
BPM sed signis supra additis corr M | ὡς add m rec M om P
15 ζυνήβη B ἑξῆς] ἐξ ὧν D ἀκούσεσθαι MΒP fort ἐξ ἡς
δʼ ἀκούσεσθ αἰτίας Dionysius 16 ἔπινος Β τὴν ἡμέραν,
ἐπειδὴ— ἀριστήσαιεν, ὅλην D 17 ὥσπερ MΒP ἐν] ἐπὶ D
18 εἰώθημεν MSP εἰώθαμεν D 19 καὶ ἥν] καὶ κνο Β ἦν
οὖν D
τοῖς ἄλλοις ὥραν συμβαίνοι, ταύτην ἂν οὐτοι ἐπαρμνουν
ἥδη, τὰ μὲν πολλὰ εἰς τούς παῖδας τοὺς ἀκολούθους
ἡμῶν, τελευτῶντες δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτούς.
φήσαντες γὰρ καπνίζειν αὐτούς ὀψοποιουμένους τοὺς
παῖδας ἢ κακῶς λέγειν, ὅ τι τύχοιεν, ἔτυπτον καὶ τὰς
ἀμίδας κατεσκεδάννυσαν καὶ προσεούρουν καὶ ἀσελγείας
καὶ ὕβρεως οὐδʼ ὁτιοῦν ἀπέλειπον. ὁρῶντες δὲ ἡμεῖς
ταῦτα καὶ λυπούμενοι τὸ μὲν πρῶτον ἀπεπεμψάμεθα·
ὡς δʼ ἐχλεύαζον ἡμᾶς καὶ οὐκ ἐπαύοντο, τῷ στρατηγῷ
τὸ πρᾶγμα εἴπομεν κοινῇ πάντες οἱ σύσσιτοι προσελθόντες,
οὐδὲν ἐγὸὼ τῶν ἄλλων ἔξω. λοιδορηθέντος δὲ
αὐτοῖς ἐκείνου καὶ κακίσαντος αὐτούς, οὐ μόνον περὶ
ὧν εἰς ἡμᾶς ἠσέλγαινον ἀλλὰ καὶ περὶ ὧν ἐποίουν
ὅλως ἐν τῷ στρατοπέδῳ, τοσούτου ἐδέησαν παύσασθαι
ἢ αἰσχυνθῆναι, ὥστε, ἐπειδὴ θᾶττον συνεσκότασεν,
εὐθὺς ὡς ἡμᾶς εἰσεπήδησαν ταύτῃ τῇ ἑσπέρᾳ. καὶ τὸ
μὲν πρῶτον κακῶς ἔλεγον, ἔπειτα δὲ καὶ πληγὰς ἐνέτειναν
ἐμοὶ καὶ τοσαύτην κραυγὴν καὶ θόρυβον περὶ
τὴν σκηνὴν ἐποίησαν, ὥστε καὶ τὸν στρατηγὸν καὶ
τοὺς ταξιάρχους ἐλθεῖν καὶ τῶν ἄλλων τινὰς στρατιωτῶν,
οἳ διεκώλυσαν μηδὲν ἡμᾶς ἀνήκεστον παθεῖν
μηδʼ αὐτοὺς ποιῆσαι παροινουμένους ὑπὸ τούτων.
τοῦ δὲ πράγματος εἰς τοῦτο παρελθόντος, ὡς δεῦρο
ἀνήλθομεν, ἦν ἡμῖν, οἶον εἰκός, ἐκ τούτων ὀργὴ καὶ
1 συμβαίνει P ταύτην] τὴν τὴν Β ἥδη ἐπαρώνουν οὑ-
τοι D 2 παῖδας om P 3 ἡμῶν τοὺς ἀκ. D δὲ καὶ
εἰς om P εἰς om B 4 τοὺς] αὐτοὺς B 6 κατεσκεδάννορυαν
BP προσ??ούρουν una littera erasa M προσεούρουν B
11 οὐθὲν M οὐκ D 13 sq ὅλως ἐποίουν D 15 ἐπειδὲ BP |συνε-
σκόταζεν BP v 17 ἔπειτα] τελευτῶντες D 19 καὶ τὸν στρατὸν
καὶ τὸν στρατηγὸν P 20 στρατιωτῶν τινας D 21 οἵπερ ἐκώ-
λυσαν D μηθὲν M 24 ἀνήλθομεν addito ἐπ super ἀν Μ
ἦν ἡμῖν m rec M: lac XVIII litt B, V litt P
ἔχθρα πρὸς ἀλλήλους. οὐ μὴν ἔγωγε ῥμην δεῖν οὕτε
δίκην λαχεῖν αὐτοῖς οὔτε λόγον ποιεῖσθαι τῶν συμβάντων.
ἀλλʼ ἐκεῖνʼ ἀπλῶς ἐγνώκειν τὸ λοιπὸν εὐλαβεῖσθαι
καὶ φυλάττεσθαι μὴ πλησιάζειν ὡς τοὺς τοιούτους.
πρῶτον μὲν οὖν, ὧν εἴρηκα, τούτων βούλομαι
τὰς μαρτυρίας παρασχόμενος μετὰ ταῦτα, ὅσα ὑστὸ
τούτου πέπονθα, ἐπιδεῖξαι, ἴνα εἰδῆτε, ὅτι ᾇ προσῆκε
τοῖς τὸ πρῶτον ἁμαρτηθεῖσιν ἐπιτιμᾶν, οὗτος
αὐτὸς πρὸς τούτοις πολλᾷ δεινότερα διαπέπρακται. —
Μάρτυρες. — Ὧν μὲν τοίνυν οὐθένα ἄμην δεῖν λόγον
ποιεῖσθαι, ταῦτά ἐστι. χρόνῳ δʼ ὕστερον οὐ πολλῷ
περιπατοῦντος ὥσπερ εἰώ|θειν ἑσπέρας ἐν ἀγορὰ
μου μετὰ Θνανοστράτου τοῦ Κοηφισέως τῶν ἡλικιωτῶν
τινος παρέρχεται Κτησίας, ὁ υἱὸς ὁ τούτου μεθύων
κατὰ τὸ Δεωκόριον ἐγγύς ἰὼιν Πυθοδώρου. κατιδὼν
δὲ ἡμᾶς καὶ κραυγάσας καὶ διαλεχθείς τι πρὸς αὐτὸν
οὕτως, ὡς ἂν μεθύων, ὥστε μὴ μαθεῖν, ὅ τι λέγει,
παρῆλθε πρὸς Μελίτην ἄνω. ἔπινον δʼ ἄρα ἐνταῦθα
παρὰ αμφίλῳ τῷ γναφεῖ Κόνων οὑτοσὶ θεόδωρός
τις Ἀλκιβιάδης Στίνθαρος ὁ Εύβούλου Θεογένης ὁ
Ἀνδρομένους πολλοί τινες, οὓς ἐξαναστήσας ὁ Κτησίας
1 ἔχρα P οὐ μὲν Β ἔγεγε Β1 ἔγἔμε P ἔγωγε μὰ τοὺς ʼ
θεοὺς v ex D ᾤμεν P 2 λαχεῖν, in mg rubro ἔχειν M |συμ-
βάντων οὐδένα v ex D 3 ἐκεῖνο D: ἐκεῖνα MBPv |ἀπλῶς
m rec M ex ἁπ, praeterea in mg ἀπλῶς M ἐγνώκειν BP
4 φιλάττεσθαι P ὡς τοὺς τοιούτους] τοῖς τοιούτοις D (ὡς τοιού-
τοις A) fuit fort ὡς οὖσι τοιούτοις 5 τούτων ὧν εἴρηκα D
6 οἷα ὑπʼ αὐτοῦ τούτου D 9 αὐτοῖς πρὸς τούτοις M BP αὐτὸς
πρότερος D εἴργασται D 10 μέντοι νῦν P οὐδένα D
12 ἑσπέρας v ex D 13 Κηφισέως B Κηφισιέως Palmer
14 ὁ υἱὸς] ὁὐς P οὓς Β ὁ add ν ex D 18 μελέτην P post
ἐνταῦθα D: ταῦτα γάρ ὕστερον ἐπυθόμεθα 19 γναφεῖ M, mg
B: γραφεῖ BP v οὐτούς BP sed οὑτοσί Β mg Θεόδωρός —
Εοβούλου bis B Θεότιμός τις Ἀρχεβιάδης D 20 πίνθαρος M
ὁ prius om ΒP 21 Ἀνδρομέδους M ΒP: corr v ex D
ἐπορεύετο εἰς τὴν ἀγοράν. καὶ ἡμῖν συμβαίνει ἀναστρέφουσιν
ἐκ τοῦ Φερρεφαττίου καὶ περιπατοῦσι πάλιν
κατʼ αὐτό πως τὸ Λεω|κόριον εἶναι, καὶ τούτοις περιτυγχάνομεν.
ὡς δʼ ἀνεμίχθημεν, εἷς μὲν αὐτῶν ἀγνώς
τις τῷ Φανοστράτῳ προσπίπτει καὶ κατεῖχεν ἐκεῖνον.
Κόνων δὲ οὑτοσὶ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ καὶ ὁ ᾿ Ανδρομένους
υἱὸς ἐμοὶ περιπεσόντες τὸ μὲν πρῶτον ἐξέδυον, εἶτα
ὑποσκελίσαντες καὶ ῥάξαντες εἰς τὸν βόρβορον οὕτω
διέθηκαν ἐναλλόμενοι καὶ ὑβρίζοντες, ὥστε τὸ μὲν
χεῖλος διακόψαι τοὺς δʼ ὀφθαλμοὺς συγκλεῖσαι. οὕτω
δὲ κακῶς ἔχοντα κατέλιπον, ὥστε μήτε ἀναστῆναι μήτε
φθέγξασθαι δύνασθαι. κείμενος δʼ αὐτῶν ἥκουον πολλὰ
καὶ δεινὰ λεγόντων. καὶ τὰ μὲν ἄλλα βλασφημίας ἔχει
τινάς, ἃς κἂν ὀνομάζειν ὀκνήσαιμι, ὃ δὲ τῆς ὕβρεώς
ἐστι τῆς τούτου σημεῖον καὶ τεκμήριον, ὡς πᾶν τὸ
πρᾶγμα ὑπὸ τούτου γενόμενον, τοῦθʼ ὑμῖν ἐρῶ· ᾖδεν
γὰρ τοὺς ἀλεκτρυόνας μιμούμενος τοὺς νενικηκότας,
οἳ δὲ κροτεῖν αὐτὸν ἠξίουν τοῖς ἀγκῶσιν ἀντὶ πτερύγων
τὰς πλευράς.ʼ
ταῦτʼ οὐ καθαρὰ καὶ ἀκριβῆ καὶ σαφῆ καὶ διὰ 13
2 ἀπὸ τοῦ D Φερεφαττίου MBPv 3 τούτοις D M, B mg:
τοῦτο P, B in textu, τούτῳ v 4 ἀγνώς τις] ἀγνώστως M ἐγώστως
B ἐγνόστως corr B mg ἐγνώστως P 6 Κόνων] μόνων P 7 περι-
πεσούντες P περιπεσόντες B repetit in mg ἐξέδυσαν D
8 ὑποσκολίσαντες corr in ὑποσκελίσαντες P εἰς τὸν βίον εἰς
τὸν βόρβορον P 10 συγκλεῖσαι m rec M: spatium XVIII litt
B, XIII litt P 11 κατέλειπον BP v καταλιπεῖν D μήτε ex
μὴ m rec M: μὴ BP μέτε φθ. P 12 δύνασθαι in mg M
ἤ(κουον πολ)λὰ M litteris inclusis posthac additis 13 καὶ βλασ-
φημίαν ἔχει τινὰ καὶ ὀνομάζειν ὀκνήσαιμʼ ἂν ἐν ὑμῖν ἔνια D
14 καν] καὶ M BPv 15 τεκμίριον P ὠς M BP: τοῦ D
16 γενόμενον] γέγονεν Blass γεγενῆσθαι D τοῦτο — μιμού-
μενος add in mg B2 17 γάρ τοὺς] γὰρ BP ἀλεκτρίονας P
νεοκηκότας P 18 ἀγῶσιν B, sed ἀγκωσι mg B² 20 ταῦτα
BPv
τῶν κυρίων τε καὶ κοινῶν ὀνομάτων κατεσκευασμένα
ὥσπερ τὰ Λυσίου; ἐμοὶ μὲν γὰρ ὑπάρχειν δοκεῖ. τί
δέ; οὐχὶ σύντομα καὶ στρογγύλα καὶ ἀληθείας μεστὰ
καὶ τὴν ἀφελῆ καὶ ἀκατάσκευον ἐπιφαίνοντα φύσιν,
καθάπερ ἐκεῖνα; πάντων μὲν οὖν μάλιστα. οὐχὶ δὲ
καὶ πιθανὰ καὶ ἐν ἤθει λεγόμενά τινι καὶ τὸ πρέπον
τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις τε καὶ πράγμασι φυλάττοντα;
ἡδονῆς δὲ ἄρα καὶ πειθοῦς καὶ χαρίτων καιροῦ
τε καὶ τῆς ἄλλης ἀπάσης τῆς τοῖς Λυσιακοῖς ἐπανθούσης
ἀρετῆς οὐχὶ πολλὴ μοῖρα; οὐκ ἔνεστʼ ἄλλως εἰπεῖν. εἰ
γοῦν μὴ διὰ τῆς ἐπιγραφῆς, οὗ τινός ἐστιν, ἑκάτερος
τῶν λόγων γνώριμος ἦν, ἀλλʼ ἀνεπιγράφοις περιετύχομεν
αὐτοῖς, οὐ πολλούς ἂν ἡμῶν οἴομαι διαγνῶναι
ῥᾳδίως, πό | τερος Δημοσθένους ἐστὶν ἢ Λυσίου· τοσαύτην
οἱ χαρακτῆρες ὁμοιότητα πρὸς ἀλλήλους ἔχουσι.
τοιοῦτός ἐστι καὶ ὁ πρὸς Ἀπολλόδωρον ὑπὲρ Φορμίωνος
καὶ ὁ κατʼ Ὀλυμπιοδώρου τῆς βλάβης καὶ ὁ πρὸς
Βοιωτὸν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος ἥ τε πρὸς Εὐβουλίδην
ἔφεσις καὶ ἡ πρὸς Μακάρτατον διαδικασία καὶ οἱ ἄλλοι
πάντες οἱ ἰδιωτικοὶ λόγοι οὐ πολλῷ πλείους τῶν εἴκοσιν
ὄντες. οἷς γε δὴ κατὰ τὸ παρὸν ἐντετυχηκὼς
γνώση, ὁποῖα λέγω. καὶ τῶν δημοσίων δὲ ἀγώνων
πολλὰ μέρη τούτῳ κατεσκεύασται τῷ χαρακτῆρι. ἔφερον
δʼ ἂν ἐξ ἑκάστου τὰ παραδείγματα, εἰ μὴ πλείων
1 τε om BPv 2 [Λυ]σίου cum ras B ὑπάρχειν BPM
mg: ἄρχει M in textu 9 τῆς ἄλλης ἀπάσης τῆς τοῖς Λυσιακοῖς
ἐπανθούσης ἀρετῆς] τοῖς ἄλλοις ἅποσιν ἃ τοῖς λυσιακοῖς ἐπαν-
θοῦσιν ἆρα MBP v 11 ἐστιν add mg B2 14 λυσίου ex λύρου
corr B2 15 ἔχουσ]ι] cum ras M 17 ὀ.λυμπιοδώρου una
littera erasa M τῆς del Krüger 18 εὐουλίδην BP 20 εἴ-
κοσι MBPv 22 ὁποῖα λέγω] οἷς οἶδα ἐγὼ M ΒPv Ammaeum
adloquitur cf p157,16 διμοσίων P 23 ἔφερον ex ἔφερων M
ἔφερεν in mg ἔφερον B
ἔμελλε τοῦ μετρίου γενήσεσθαι ὁ λόγος. ἐν οἷς δῆλός
ἐστι περὶ καλλιλογίαν καὶ σεμνότητα καὶ πάσας τὰς
ἐπιθέτους κατασκευὰς οὐ μᾶλλον ἐσπουδακὼς ἢ περὶ
τὴν ἀκρίβειαν. ὁ δὲ πρὸς τὴν ἐπιστολὴν καὶ τοὺς
πρέσβεις τοὺς παρὰ Φιλίππου ῥηθεὶς λόγος, ὃν ἐπιγράφει
Καλλίμαχος ὑπὲρ Ἁλοννήσου, ὁ τὴν ἀρχὴν
τήνδε ἔχων· Ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, οὐκ ἔστιν, ὅπως αἱ
αἰτίαι, ἂς Φίλιππος αἰτιᾶταιʼ ὅλος ἐστὶν ἀκριβὴς καὶ
λεπτὸς καὶ τὸν Λυσιακὸν χαρακτῆρα ἐκμέμακται εἰς
ὄνυχα, ἐξαλλαγῆς δὲ ἢ σεμνολογίας ἢ δεινότητος ἢ
τῶν ἄλλων τινός, ἃ τῇ Δημοσθένους δυνάμει παρακολουθεῖν
πέφυκεν, ὀλίγην ἐπίδειξιν ἔχει. τίς οὖν
ἐστι κἀν τούτοις ἡ διαφορά; καὶ πῶς ἂν διαγνοίη τις,
ὅταν εἰς τὸν ἀναγκαῖον καταβῇ χαρακτῆρα ὁ Δημοσθένης,
πῇ κρείττων ἐστὶ Λυσίου καὶ κατὰ τὴν λέξιν;
ἀξιοῖς γὰρ δὴ καὶ τοῦτο μαθεῖν. φυσική τις ἐπιτρέχει
τοῖς Λυσίου λόγοις εὐστομία καὶ χάρις, ὥσπερ ἔφην
καὶ πρότερον, ἧ προὔχει πλὴν Δημοσθένους τῶν ἄλλων
ῥητόρων. αὕτη μέντοι, καθάπερ νότιός τις αὖρα, μέχρι
προοιμίου καὶ διηγήσεως αὐτὸν ἄγει, ὅταν δʼ εἰς τοὺς
ἀποδεικτικούς ἔλθῃ λόγους, ἀμυδρά τις γίνεται καὶ
ἀσθενής, ἐν δὲ δὴ τοῖς παθητικοῖς εἰς τέλος ἀποσβέννυται·
τόνος γὰρ οὐ πολύς αὐτῇ πρόσεστιν οὐδʼ ἰσχύς.
7 [Demosthenes] περὶ Ἁλοννήσου or VII 1
1 γενήσεσθαι B mg, M sed γενή postea additum: γενῆσθαι
P, B in textu, γενέσθαι v 2 καλλολογίαν M B 3 οὐ add Vliet
4 πρὸς] περὶ MBPv 5 λόγον mg B 6 immo περὶ | ἀλο-
νήσου MBPv 7 ἔχων om V 10 ἐξαλαγῆς BP 13 ἡ διμοσθέ-
νους δυνάμει παρα ἡ διαφορὰ B1 διαγνοίην P 14 ἀναγκαῖον]
Λυσιακὸν malit Usener 15 πὴ M, B mg: τῆ BP 20 δʼ M, B mg:
om BP 21 ἔλθει P
παρὰ δὲ τῷ Δημοσθένει πολὺς μὲν ὁ τόνος, αὐτάρκης
δʼ ἡ χάρις, ὥστε κἀν ταύτῃ τῷ διαρκεῖ καὶ μετρίῳ
νικᾶν κἀν ἐκείνῳ τῷ παντὶ προέχειν. τοῦτο παρατήρημα
δεύτερον, ᾧ διαγνοίη τις ἂν τὴν Δημοσθένους
διάλεκτον, ὅταν εἰς ταῦτα τἀναγκαῖα συνάγηται. οὐ
γὰρ ὥσπερ τὴν ἐξαλλαγὴν καὶ περιττολογίαν καὶ πάντας
τοὺς ἐπιθέτους ἐκδύεται κόσμους, οὕτως καὶ τὸ
μέγεθος καὶ τὸν τόνον, ἀλλʼ ἔστιν αὐτῆς ἀναφαίρετος
οὗτος εἴτʼ ἄρα συγγενὴς εἴτε ἀσκήσει παρὼν εἰς ῥῆσιν.
ἐπιτάσεις μέντοι καὶ ἀνέσεις λαμβάνει τινὰς ἀναλόγους.
καὶ ταῦτʼ ἤδη γνώριμα οἷς λέγω, καὶ οὐθὲν δεόμεθα
παραδειγμάτων.
14 ὥστε περὶ μὲν τοῦ χαρακτῆρος . τοῦ δὲ
ῥητορικοῦ γένους τοῦ μεταξύ τῶν ἄκρων ἑκατέρων, ὃ
ἀτελὲς παραλαβὼν ὁ Δημοσθένης παρʼ Ἰσοκράτους τε
καὶ ἔτι προτέρου Θρασυμάχου καὶ τελευταίου Πλάτωνος
ἐτελείωσεν ὅσον ἦν ἀνθρωπίνη φύσει δυνατόν,
πολλὰ μὲν ἄν τις ἐκ τῶν κατὰ Φιλίππου δημηγοριῶν
πολλὰ δʼ ἐκ τῶν ἄλλων δημοσίων λόγων παραδείγματα
λάβοι, πλεῖστα δὲ καὶ κάλλιστα ἐκ τῆς ὑπὲρ
Κτησιφῶντος ἀπολογίας· οὗτος γὰρ δή μοι δοκεῖ καλλίστη
καὶ μετριωτάτη κατασκευῇ λέξεως κεχρῆσθαι ὁ
1 δημοσθένήου P post πολὺς M repetit αὐτῆ πρόσεστιν sed
et rasura et punctis deletum est αὐτάρκις in αὐτάρκης corr P
2 μετρίω ex μέτρια B2 5 αὐτὰ Reiskius τὰ ἀναγκαῖα B1
7 ἐκδύνεται B 9 ῥῆσιν postea add M εἰς χρῆσιν Reiskius
εἰρήσεται Usener 10 ἐπιτά cum lac IV litt M ἐπιτάσις B1
ἀναέσεις B ἀναλόγους: να postea add M 11 ταῦ]τʼ ἢ]δη
cum ras B, in M δ postea additum est δεόμεθα M sed ἔθα
postea additum 13 χαρακτῆρος—14 τοῦ om Pv sine lacuna
post χαρακτῆρος lac VIII litt M, XIV litt B: fort τούτου ἅλις
intercidit 14 ἑκατέρων] ἑκατέρου M BP v v ὃ ἀτελὲς Sadaeus:
ὃν ἀτελῆ 16 προτέρου] πρότερον MSP v σελευτέου P
19 ἄλλων addidi 20 ὑπὲρ] περὶ MBPv 21 καλλήστη P
λόγος. εἰ μὲν οὖν χρόνον ἀρκοῦντα εἶχον, καὶ τὰς
λέξεις αὐτὰς ἂν παρετίθην. πολλῶν δέ μοι καὶ ἀναγκαίων
ἔτι καταλειπομένων, τοῦτο μὲν ἐάσω, δείγμασι
δὲ μόνον ἐν τῷ παρόντι χρήσομαι βραχυτάτοις ὡς ἐν
εἰδόσι λέγων. ἔστι δὴ τὰ τοιαῦτα τοῦ μέσου χαρακτῆρος
παραδείγματα ἐκ μὲν τῆς Αἰσχίνου κατηγορίας·
‘Ἀεὶ μὲν γάρ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, προσήκει μισεῖν
καὶ κολάζειν τοὺς προδότας καὶ δωροδόκους, μάλιστα
δὲ νῦν ἐπὶ τοῦ καιροῦ τούτου γένοιτ᾿ ἂν καὶ πάντας
ὠφελήσειεν ἀνθρώπους κοινῇ. νόσημα γάρ, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, δεινὸν ἐμπέπτωκεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ χαλεπόν,
ὃ πολλῆς τινος εὐτυχίας καὶ παῤ ὑμῶν ἐπιμελείας
δεόμε|νον’ καὶ τὰ ἑόμενα τούτοις. ἐκ δὲ τῆς
Ἀριστοκράτους κατηγορίας· ‘Πολλὰ μὲν δὴ παῤ ἡμῖν
ἐστι τοιαῦτα, οἷα οὐχ ἑτέρωθι, ἓν δʼ οὖν ἰδιώτατον
πάντων καὶ σεμνότατον τὸ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ δικαστήριον,
περὶ οὗ τοσαῦτά ἐστι καλὰ παραδεδομένα καὶ μυθώδη
καὶ ὧν αὐτοὶ μάρτυρες ἐσμέν, ὅσα περὶ οὐδενὸς ἄλλου
δικαστηρίου’ καὶ τὰ ἑξῆς. ἐκ δὲ τοῦ περὶ τῶν ἀτελειῶν
λόγου· ‘Πρῶτον μὲν τοίνυν Κόνωνα σκοπεῖτε, εἰ
ἄρα ἄξιον καταμεμψαμένους ἢ τὸν ἄνδρα ἢ τὰ πεπραγμένα
ἄκυρόν τι ποιῆσαι τῶν ἐκείνῳ δοθέντων. οὗτος
γάρ, ὡς ὑμῶν τινῶν ἔστιν ἀκοῦσαι τῶν κατὰ τὴν
7 Demosthenes de falsa legatione or XIX 258 14 De-
mosthenes κατʼ Ἀριστοκράτους or XXIII 65 20 Demosthenes
πρὸς Λεπτίνην or XX 68
3 τοῦτο postea add M 4 βραχυτούτοις P ἐνειδόσι P 5 ἔστω
Krüger 6 αἰσχ[ί]νου cum ras M 7 [ἄν]δρες cum ras M 9 ἐπὶ
καιροῦ τοῦτο D 12 ὃ καὶ D | εὐτυχίας D: συντυχίας MBPv
13 τὰ add Sylburgius 15 οἷα οἷα P οἵα οἵα B 17 ὑπὲρ D |
ἐστιν εἰπεῖν καλὰ v ex D | μυθώδε P 20 κόνωνʼ ἀσκοπεῖτε P
21 μέμψασθαι μεμψαμένους μεμψαμένους B | αὐτῷ post
πεπραγμένα v 22 ἐκείνων P 23 ἀνὴρ post γὰρ v | ἔστι BP
αὐτὴν ἡλικίαν ὄντων, μετὰ τὴν τοῦ δήμου κάθοδον
τὴν ἐκ Πειραιέως ἀσθενοῦς ἡμῶν τῆς πόλεως οὔσης’
καὶ τὰ ἀκόλουθα. ἐκ δὲ τῆς ὑπὲρ Κτησιφῶντος ἀπολογίας·
‘ Ἃ μὲν οὖν πρὸ τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ δημηγορεῖν
ἐμὲ προὔλαβε καὶ κατέσχε Φίλιππος, ἐάσω· |
οὐδὲν γὰρ ἡγοῦμαι τούτων εἶναι πρὸς ἐμέ· ἃ δὲ ἀφʼ
ἧς ἡμέρας ἐπὶ ταῦτα ἐπέστην ἐγώ, διεκώλυον λαβεῖν,
ταῦτα ἀναμνήσω καὶ περὶ τούτων ὑφέξω λόγον, τοσοῦτον
ὑπειπών· πλεονέκτημα, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, μέγα
ὑπῆρξε Φιλίππῳ. παρὰ γὰρ τοῖς Ἕλλησιν οὐ τισὶν
ἀλλὰ πᾶσιν ὁμοίως φορὰ προδοτῶν καὶ δωροδόκων
καὶ θεοῖς ἐχθρῶν ἀνθρώπων συνέβη, ὅσην οὐδεὶς τὸ
πρότερον μέμνηται γεγονυῖανʼ καὶ τὰ συναπτόμενα
τούτοις.
15 τοῦτον ἔγωγε τὸν χαρακτῆρα εἴ
τις μὴ μάλιστα ἀποδέχοιτο τὴν αἰτίαν, διʼ ἣν οὔτε τὰ
Θουκυδίδεια ἐκεῖνα περιττὰ καὶ ἐξηλλαγμένα τοῦ συνήθους
κράτιστα ἡγοῦμαι οὔτʼ ἐν τοῖς Λυσιακοῖς τοῖς
ἰσχνοῖς καὶ συνεσπασμένοις τὴν τελείαν τῆς λέξεως
ἀρετὴν τίθεμαι, τοῦτʼ ἂν εἴποιμι πρὸς αὐτόν· οἱ συνιόν-
τες εἰς τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰ δικαστήρια καὶ τοὺς
ἄλλους συλλόγους, ἔνθα πολιτικῶν δεῖ λόγων, οὔτε
δεινοὶ καὶ περιττοὶ πάντες εἰσὶ καὶ τὸν Θουκυδίδου
3 Demosthenes περὶ τοῦ στεφάνου or XVIII 60
1 αὐτ[ὴν] cum ras M αὐτῶν BP μετὰ postea add M
2 Πειραιέως ex Πειραι posthac M item ἀσθε(νοῦς) | ἡμὲν
BP | οὔσας B 3 ἐκ δὲ postea inseruit M | ὑπὲρ] περὶ MBPv
4 πρὸ τοῦ postea add M | καὶ ex D add v 7 διεκώλιον P
διεκωλύθη D 8 περὶ om D uncis seclusit v 11 προδότων
B1 | φορὰν — συνέβη γενέσθαι D 12 οὐδείς πω πρότερον D
15 ἔγεγε B1 | lacunae signa addidi 17 τὰ περιττὰ Reiskius
18 ἐν Sadaeus: ἐπὶ 19 συνεσκευασμένοις in mg MB
21 δηκαστήρια P
νοῦν ἔχοντες οὔθ᾿ ἅπαντες ἰδιῶται καὶ κατασκευῆς
λόγων γενναίων ἄπειροι, ἀλλʼ οἳ μὲν ἀπὸ γεωργίας οἳ
δʼ ἀπὸ θαλαττουργίας οἳ δʼ ἀπὸ τῶν βαναύσων τεχνῶν
συνερρυηκότες, οἷς ἁπλούστερον καὶ κοινότερον διαλεγόμενος
μᾶλλον ἄν τις ἀρέσαι. τὸ γὰρ ἀκριβὲς καὶ
περιττὸν καὶ ξένον καὶ πᾶν, ὅ τι μὴ σύνηθες αὐτοῖς
ἀκούειν τε καὶ λέγειν, ὀχληρῶς διατίθησιν αὐτούς, καὶ
ὥσπέρ τι τῶν πάνυ ἀνιαρῶν ἐδεσμάτων ἢ ποτῶν ἀποστρέφει
τοὺς στομάχους, οὕτως ἐκεῖνα ὀχληρῶς διατίθησι
τὰς ἀκοάς. οἳ δὲ πολιτικοί τε καὶ ἀπʼ
καὶ διὰ τῆς ἐγκυκλίου παιδείας ἐληλυθότες, οἷς οὐκ
ἔνι τὸν αὐτὸν ὅνπερ ἐκείνοις διαλέγεσθαι τρόπου, ἀλλὰ
δεῖ τὴν ἐγκατάσκευον καὶ περιττὴν καὶ ξένην διάλεκτον
τούτοις προσφέρειν. εἰσὶ μὲν οὖν ἴσως ἐλάττους
οἱ τοιοῦτοι τῶν ἑτέρων, μᾶλλον δὲ πολλοστὸν
ἐκείνων μέρος, καὶ τοῦτο οὐθεὶς ἀγνοεῖ· οὐ μὴν καταφρονεῖσθαί
γε διὰ ταῦτα ἄξιοι. ὁ μὲν οὖν τῶν ὀλίγων
καὶ εὐπαιδεύτων στοχαζόμενος λόγος οὐκ ἔσται
τῷ φαύλῳ καὶ ἀμαθεῖ πλήθει πιθανός, ὁ δὲ τοῖς
πολλοῖς καὶ ἰδιώταις ἀρέσκειν ἀξιῶν καταφρονηθήσεται
πρὸς τῶν χαριεστέρων, ὁ δʼ ἀμφότερα τἀκροατήρια
πείθειν ζητῶν ἧττον ἀποτεύξεται τοῦ τέλους. ἔστι δὲ
οὗτος ὁ μεμιγμένος ἐξ ἀμφοτέρων τῶν χαρακτήρων.
διὰ ταῦτα ἐγὼ τὴν οὕτως κατεσκευασμένην λέξιν μετριωτάτην
εἶναι τῶν ἄλλων νενόμικα καὶ τῶν λόγων
4 οἷς] οἳ P | ἁπλούστυρον corr in ἁπλούστερον B | κοινώ-
τερον M 5 μᾶλον P 7 διατίθηκεν B corr in mg B2
9 διατίθεσι B1P 11 ἐγκλίου παιδίας P 14 ἴσως ex ἴσω M
15 μἄλλον P 16 κείνων P κείνων in ἐκείνων corr BM |
μέρως P 17 ἄξιοι Sylburgius: ἀξιοῖ 21 τἀκροατήρια
Reiskius: τὰ κριτήρια 22 πείθεῖν P | τέλος B corr B1
24 κατασκευασμένην corr in κατεσκευασμένην M
τούτους μάλιστα ἀποδέχομαι τοὺς πεφευγότας ἑκατέρου
τῶν χαρακτήρων τὰς ὑπερβολάς.
16 εἰρηκὼς δὲ κατʼ ἀρχάς, ὅτι μοι δοκοῦσιν Ἰσοκράτης
τε καὶ Πλάτων κράτιστα τῶν ἄλλων ἐπιτετηδευκέναι
τοῦτο τὸ γένος τοῦ χαρακτῆρος καὶ προαγαγεῖν μὲν
αὐτὸ ἐπὶ μήκιστον, οὐ μὴν καὶ τελειῶσαι, ὅσα δʼ ἐνέλιπεν
ἐκείνων ἑκάτερος, ταῦτα Δημοσθένην ἐξειργασμένον
ἐπιδείξειν ὑποσχόμενος, ἐπὶ τοῦτʼ ἤδη πορεύσομαι,
τὰς ἄριστα δοκούσας ἔχειν παῤ ἑκατέρῳ τῶν
ἀνδρῶν λέξεις προχειρισάμενος καὶ ἀντιπαραθεὶς αὐταῖς
τὰς Δημοσθένους, ὅσαι περὶ τὰς αὐτὰς συνετάχθησαν
ὑπο|θέσεις, ἵνα μᾶλλον αἱ τῶν ἀνδρῶν προαιρέσεις
τε καὶ δυνάμεις γένωνται καταφανεῖς τὴν ἀκριβεστάτην
βάσανον ἐπὶ τῶν ὁμοίων ἔργων λαβοῦσαι.
17 εἰσαγέσθω
δὲ πρῶτος Ἰσοκράτης, καὶ τούτου λαμβανέσθω
λέξις ἐκ τοῦ περὶ τῆς εἰρήνης λόγου χαριέστατα δοκοῦσα
ἔχειν, ἣν αὐτὸς ἐν τῷ περὶ τῆς ἀντιδόσεως
λόγῳ προφέρεται μέγα ἐπʼ αὐτῇ φρονῶν, δι᾿ ἧς συγκρίνει
τὴν ἐπὶ τῶν προγόνων πολιτείαν τῇ τότε καθεστώσῃ
καὶ τὰς πράξεις τὰς παλαιὰς ἀντιπαρατίθησι
ταῖς νέαις, τὰς μὲν ἀρχαίας ἐπαινῶν τὰς δʼ ἐν τῷ
καθʼ ἑαυτὸν χρόνῳ μεμφόμενος, τῆς τε μεταβολῆς τῆς
ἐπὶ τὰ χείρω τοὺς δημαγωγοὺς ἀποφαίνων αἰτίους ὡς
οὐ τὰ κράτιστα εἰσηγουμένους ἀλλὰ τὰ πρὸς ἡδονὴν
τῷ πλήθει δημηγοροῦντας. μακροτέρας δʼ οὔσης τῆς
1 σημείωσαι mg P et 5 B 6 οὐ μὴν bis P 7 ἐξηργασμέ-
νον B ἐξειργασμένων P 9 ἑκατέρῳ Sylburgius: ἑκατέρων
10 θεὶς αὐταῖς τὰς Δημοσθένους ὅσαι παρ- B2 in mg 11 περὶ
Krüger: παρὰ 16 δὲ λέξις B sed δὲ lineola subducta deletur |
τε περὶ P 18 προφέρεται postea add M 19 καθεστώσει P
20 ἀντιπαρατίθησι—ἀρχαίας in perperam iterantur 22 χρό-
νον χρόνῳ P | μεταβοολῆς B 25 πλήθη B | δημηγοροῦντας]
δημαγωγοῦντας MBv δημαγογοῦντας P | δὲ B
συγκρίσενς αὐτὰ τὰ κυριώτατα ὑπʼ ἐμοῦ παρείληπται.
ἔστι δὲ ταυτί· ‘Τίς γὰρ ἂν ἄλλοθεν ἐπελθὼν καὶ μὴ |
συνδιεφθαρμένος ἡμῖν ἀλλʼ ἐξαίφνης ἐπιστὰς τοῖς
γιγνομένοις οὐκ ἂν μαίνεσθαι καὶ παραφρονεῖν ἡμᾶς
νομίσειεν; οἳ φιλοτιμούμεθα μὲν ἐπὶ τοῖς τῶν προγόνων
ἔργοις καὶ τὴν πόλιν ἐκ τῶν τότε πραχθέντων
ἐγκωμιάζειν ἀξιοῦμεν, οὐδὲν δὲ τῶν αὐτῶν ἐκείνοις
πράττομεν ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον. οἳ μὲν γὰρ ὑπὲρ
τῶν Ἑλλήνων τοῖς βαρβάροις πολεμοῦντες διετέλεσαν,
ἡμεῖς δὲ τοὺς ἐκ τῆς Ἀσίας τὸν βίον ποριζομένους
ἐκεῖθεν ἀναστήσαντες ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας ἠγάγομεν.
κἀκεῖνοι μὲν ἐλευθεροῦντες τὰς πόλεις τὰς Ἑλληνίδας
καὶ βοηθοῦντες αὐταῖς τῆς ἡγεμονίας ἠξιώθησαν, ἡμεῖς
δὲ καταδουλούμενοι καὶ τἀναντία τοῖς τότε πράττοντες
ἀγανακτοῦμεν. εἰ μὴ τὴν αὐτὴν τιμὴν ἐκείνοις ἑξομεν.
οἳ τοσοῦτον ἀπολελείμμεθα καὶ τοῖς ἔργοις καὶ ταῖς
διανοίαις τῶν κατʼ ἐκεῖνον τὸν χρόνον γενομένων,
ὅσον οἳ μὲν ὑπὲρ τῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας τήν τε
πατρίδα τὴν ἑαυτῶν ἐκλιπεῖν ἐτόλμησαν καὶ | μαχόμενοι
καὶ ναυμαχοῦντες τοὺς βαρβάρους ἐνίκησαν,
ἡμεῖς δʼ οὐδʼ ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας πλεονεξίας κινδυνεύειν
ἀξιοῦμεν, ἀλλʼ ἄρχειν μὲν ἁπάντων ζητοῦμεν
στρατεύειν δʼ οὐκ ἐθέλομεν, καὶ πόλεμον μὲν μικροῦ
δεῖν πρὸς πάντας ἀνθρώπους ἀναιρούμεθα, πρὸς δὲ
2 Isocrates or VIII 41—50
2 ἔστι δ postea add M | τίς γὰρ ἂν postea add M |
μήπω Is v 3 ἡμῖν ἀλλʼ ἐξ- postea add M 4 γινομένοις MP
8 τὸ ἐναντίον B 10 ἀσίης BP, M corr in ἀσίας 12 τὰς—
βοηθοῦντες add mg B2 13 βοητοῦντες P | αὐτὰς BP
15 τὴν αὐτὴν ἐκείνοις τιμὴν ἕξομεν v ἕξομεν τιμὴν P 18 τῶν
ἄλλων Is 19 αὑτῶν Is 21 ἡμετέρας αὐτῶν Is v 22 πάν-
των B1 23 στρατεύεσθαι Is
τοῦτον οὐχ ἡμᾶς αὐτοὺς ἀσκοῦμεν ἀλλʼ ἀνθρώπους
τοὺς μὲν ἀπόλιδας τούς δʼ αὐτομόλους τοὺς δʼ ἐκ τῶν
ἄλλων κακουργιῶν συνερρυηκότας, οἷς ὁπόταν τινὲς
διδῶσι πλείω μισθόν, μετʼ ἐκείνων ἐφʼ ἡμᾶς ἀκολουθήσουσιν·
ἀλλʼ ὅμως οὕτως αὐτοὺς ἀγαπῶμεν, ὥσθʼ
ὑπὲρ μὲν τῶν παίδων τῶν ἡμετέρων, εἴπερ τινὲς
ἐξαμαρτάνοιεν, οὐκ ἂν ἐθελήσαιμεν δίκας ὑποσχεῖν,
ὑπὲρ δὲ τῆς ἐκείνων ἁρπαγῆς καὶ βίας καὶ παρανομίας
μελλόντων τῶν ἐγκλημάτων ἐφʼ ἡμᾶς ἥκειν οὐχ
ὅπως ἀγανακτοῦμεν ἀλλὰ καὶ χαίρομεν, ὅταν ἀκούσωμεν
αὐτοὺς τοιοῦτόν τι διαπεπραγμένους. εἰς τοῦτο δὲ
μωρίας ἐληλύθαμεν, ὥστʼ αὐτοὶ μὲν ἐνδεεῖς ἐσμεν
τῶν καθʼ ἡμέραν, ξενοτροφεῖν δὲ ἐπικεχειρήκαμεν καὶ
τοὺς συμμάχους τοὺς ἡμετέρους αὐτῶν ἰδίᾳ λυμαινόμεθα
καὶ δασμολογοῦμεν, ἵνα τοῖς ἁπάντων κοινοῖς
ἀνθρώπων ἐχθροῖς τὸν μισθὸν ἐκπορίζωμεν. τοσούτῳ
δὲ καὶ χείρους ἐσμὲν τῶν προγόνων, οὐ μόνον τῶν
εὐδοκιμησάντων ἀλλὰ καὶ τῶν μισηθέντων, ὅσον ἐκεῖνοι
μὲν εἰ πολεμεῖν πρός τινας ψηφίσαιντο, μεστῆς
οὔσης ἀργυρίου καὶ χρυσίου τῆς ἀκροπόλεως ὅμως
ὑπὲρ τῶν δοξάντων τοῖς αὑτῶν σώμασιν ᾤοντο δεῖν
κινδυνεύειν, ἡμεῖς δʼ εἰς τοσαύτην ἀπορίαν ἐληλυθότες
καὶ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ὄντες, ὥσπερ βασιλεὺς ὁ μέγας
μισθωτοῖς χρώμεθα τοῖς στρατοπέδοις. καὶ τότε
μέν, εἰ τριήρεις ἐπληροῦμεν, τοὺς μὲν ξένους καὶ τοὺς
3 ποτʼ ἂν P | τις διδῷ Is 4 δίδωσι P 6 εἰ περί τινας
ἐξαμάρτοιεν Is 9 ἐκλημάτων P | ἥξειν Is 12 τῶν καθʼ ἡμέραν
ἐσμὲν Is 14 ἰδίᾳ] διʼ οἳς Is (ἰδίους Sauppius) 15 ἀνθρώπων
κοινοῖς Is 16 τοσοῦτον p 1011, τοσούτων corr in τοσοῦτον B
sed in mg τοσούτω 17 καὶ om Is ∠ p 1011 secl v 18 κεῖνοι
corr in ἐκεῖνοι B 19 τινα ∠ p 1011 21 ἑαυτῶν ∠ p 1011
αὐτῶν BP 22 τοσαύτην ἀπορίαν ἐληλυθότες καὶ om P
24 στρατοπαίδοις B 25 τριείρεις corr in τριήρεις P | πληροῖεν Is
δούλους ναύτας ἐνεβιβάζομεν τοὺς δὲ πολίτας μεθʼ
ὅπλων ἐξεπέμπομεν, νῦν δὲ τοῖς μὲν ξένοις ὁπλίταις
χρώμεθα τοὺς δὲ πολίτας ἐλαύ|νειν ἀναγκάζομεν,
ὥσθ᾿, ὁπόταν ἀποβαίνωσιν εἰς τὴν τῶν πολεμίων, οἱ
μὲν ἄρχειν τῶν Ἑλλήνων ἀξιοῦντες ὑπηρέσιον ἔχοντες
ἐκβαίνουσιν, οἱ δὲ τοιοῦτοι τὰς φύσεις ὄντες, οἵους
ὀλίγῳ πρότερον διῆλθον, μεθʼ ὅπλων κινδυνεύουσιν.
ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰ κατὰ τὴν πόλιν ἰδὼν ἄν τις καλῶς
διοικούμενα καὶ περὶ τῶν ἄλλων θαρσήσειεν; ἀλλʼ οὐκ
ἂν ἐπʼ αὐτοῖς τούτοις μάλιστʼ ἀγανακτήσειεν; οἵτινες
αὐτόχθονες μὲν εἶναι φαμὲν καὶ τὴν πόλιν ταύτην
προτέραν οἰκισθῆναι τῶν ἄλλων, προσῆκον δʼ ἡμᾶς
εἶναι τῶν ἄλλων παράδειγμα τοῦ καλῶς τε καὶ τεταγμένως
πολιτεύεσθαι χεῖρον καὶ ταραχωδέστερον τὴν
ἡμετέραν αὐτῶν διοικοῦμεν τῶν ἄρτι τὰς πόλεις οἰκιζόντων.
καὶ σεμνυνόμεθα μὲν καὶ μεγαλοφρονοῦμεν
ἐπὶ τῷ βέλτιον τῶν ἄλλων γεγονέναι, ῥᾷον δὲ μεταδίδομεν
τοῖς βουλομένοις ταύτης τῆς εὐγενείας ἢ Τριβαλλοί
τε καὶ Λευκανοὶ τῆς δυσγενείας.ʼ |
ἡ μὲν οὖν Ἰσοκράτους λέξις ἡ κάλλιστα τῶν ἄλλων 18
δοκοῦσα ἔχειν τοιαύτη τίς ἐστι, πολλῶν μὲν ἕνεκα
θαυμάζειν ἀξία· καθαρεύει τε γὰρ εἴ τις ἄλλη τοῖς
ὀνόμασι καὶ τὴν διάλεκτόν ἐστιν ἀκριβής, φανερά τʼ
1 εἰσεβίβαζον Is 2 ἐξέπεμπον Is 3 ἐλαύνειν ἀναγκάζο-
μεν] μεθʼ ὅπλων ἐξεπέμπομεν P 4 ἀποβαίνωσιν Δ p 1013 Is:
ἀναβαίνωσιν | εἰς τὴν—6 ἐκβαίνουσιν iterat B qui ἄρχειν omittit
et ὑπηρετέσιον exhibet 6 οἱ δὲ — κινδυνεύουσιν om P
7 διῆλθον] εἶπον Δ p 1013 8 καὶ om Is secl v | ἰδ[ὼ]ν
cum ras M ἄν τις ἰδὼν Is 9 καὶ om Is 10 μάλιστα M MBP
12 οἰκισθῆσαν corr in οἰκισθῆναι B 13 τῶν ἄλλων dam-
nauit Fuhr ἡμᾶς ἅπασιν εἶναι παράδειγμα Is τε om Is
16 μέγα φρονοῦμεν Is 17 γεγονέναι τῶν ἄλλων Is 19 τε
om Is τῆς αὑτῶν Δv cum Is v 21 ἐστιν B 22 καὶ ἄλλη
Vliet 23 ὀνόμασι Krüger: νοήμασι
ἐστὶ καὶ κοινὴ καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἁπάσας περιείληφεν,
ἐξ ὧν ἂν μάλιστα γένοιτο διάλεκτος σαφής.
πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἐπιθέτων κόσμων ἔχει· καὶ γὰρ
ὑψηλὴ καὶ σεμνὴ καὶ ἀξιωματικὴ καλλιρρήμων τε καὶ
ἡδεῖα καὶ εὔμορφος ἀποχρώντως ἐστίν, οὐ μὴν τελεία
γε κατὰ τοῦτο τὸ μέρος, ἀλλʼ ἔστιν ὧν ἂν τις αὐτὴν
ὡς ἐλλειπόντων μέμψαιτο καὶ οὐ μὰ Δία τῶν φαυλοτάτων.
πρῶτον μὲν τῆς συντομίας· στοχαζομένη γὰρ
τοῦ σαφοῦς ὀλιγωρεῖ πολλάκις τοῦ μετρίου. ἐχρῆν δὲ
ὁμοίως προνοεῖν ἀμφοτέρων. μετὰ τοῦτο τῆς συστροφῆς·
ὑπτία γάρ ἐστι καὶ ὑπαγωγικὴ καὶ περιρρέουσα
τοῖς νοήμασιν, ὥσπερ εἰσὶν αἱ τῶν ἱστορικῶν, ἡ δʼ
ἐναγώνιος στρογγύλη τε εἶναι βούλεται καὶ συγκεκροτημένη
καὶ μηδὲν ἔχουσα κολπῶδες. ἔτι πρὸς τούτοις
κἀκεῖνα πρόσεστι τῷ ἀνδρί. ἄτολμός ἐστι περὶ τὰς
τροπικὰς κατασκευὰς καὶ ψοφοδεὴς καὶ οὐκ εἰσφέρεται
τόνους κραταιούς. καίτοι γε τοῖς ἀθληταῖς τῆς ἀληθινῆς
λέξεως ἰσχυρὰς τὰς ἁφὰς προσεῖναι δεῖ καὶ
ἀφύκτους τὰς λαβάς. παθαίνειν τε οὐ δύναται τοὺς
ἀκροωμένους, ὁπόσα βούλεται, τὰ πολλὰ δὲ οὐδὲ βούλεται,
πείθεται δὲ ἀποχρῆν τῷ πολιτικῷ διάνοιαν
ἀποδείξασθαι σπουδαίαν καὶ ἦθος ἐπιεικές. καὶ τυγχάνει
μέντοι γε τούτων ἑκατέρου· δεῖ γὰρ τἀληθῆ
μαρτυρεῖν. ἦν δὲ ἄρα πάντων ἰσχυρότατον τῷ μέλλοντι
πείθειν δῆμον ἢ δικαστήριον, ἐπὶ τὰ πάθη τοὺς
ἀκροατὰς ἀγαγεῖν. οὐδὲ δὴ τοῦ πρέποντος ἐν ἅπασιν
ἐπιτυγχάνει, ἀνθηρὰν δὲ καὶ θεατρικὴν ἐκ παντὸς
4 καλλιρήμων MBP: corr v 5 μὲν B 7 ἐλλιπόντων MBP v
10 συτροφῆς B 11 ὑπαγωγικὴ Ernestius: ἐπαγωγικὴ MP
ἐπαγωσικὴ corr in ἐπαγωγικὴ B 13 τʼ Bv | συγκεκρομένη P
15 τῶν ἀνδρί P 16 ψοφοδέης M
ἀξιῶν εἶναι τὴν διάλεκτον, ὡς τῆς ἡδονῆς ἅπαν ἐχούσης
ἐν λόγοις τὸ κράτος, ἀπολείπεταί ποτε τοῦ πρέποντος.
οὐχ ἅπαντα δέ γε τὰ πράγματα τὴν αὐτὴν
ἀπαιτεῖ διάλεκτον, ἀλλʼ ἔστιν ὥσπερ σώμασι πρέ-
πουσά τις ἐσθής, οὕτως καὶ νοήμασιν ἁρμόττουσά τις
ὀνομασία. τὸ δʼ ἐκ παντὸς ἡδύνειν τὰς ἀκοὰς εὐφώνων
τε καὶ μαλακῶν ὀνομάτων ἐκλογῇ καὶ πάντα
ἀξιοῦν εἰς εὐρύθμους κατακλείειν περιόδων ἁρμονίας
καὶ διὰ τῶν θεατρικῶν σχημάτων καλλωπίζειν τὸν
λόγον οὐκ ἦν πανταχῇ χρήσιμον. ἀλλὰ τοῦτό γε διδάσκουσιν
ἡμᾶς καὶ οἱ τὰ ἔπη καὶ οἱ τὰς τραγῳδίας
καὶ οἱ τὰ μέλη τὰ σπουδαῖα γράψαντες, οὐ τοσαύτην
ποιούμενοι τῆς ἡδονῆς δόσιν, ὅσην τῆς ἀληθείας.
19 εἰ δὲ ὀρθῶς ἐπιλογίζομαι ταῦτʼ ἐγὼ καὶ ἔστιν ἐν
ταύταις ταῖς ἀρεταῖς ἐνδεέστερος ὁ ἀνήρ, πάρεστι τῷ
βουλομένῳ σκοπεῖν ἐπὶ τῆς ἀρτίως παρατεθείσης λέξεως
ποιουμένῳ τὴν ἐξέτασιν. εὐθέως γοῦν τὴν πρώτην
διάνοιαν ὀλίγοις ὀνόμασιν ἐξενεχθῆναι δυναμένην μακρὰν
ποιεῖ κυκλογραφῶν καὶ δὶς ἢ τρὶς τὰ αὐτὰ λέγων.
ἐνῆν | μὲν οὖν ἐν τῷ πρώτῳ κώλῳ τῷ ‘τίς γὰρ ἂν
ἄλλοθεν ἐπελθών’ τὸ ‘καὶ μὴ συνδιεφθαρμένος ἡμῖν,
ἀλλʼ ἐξαίφνης ἐπιστὰς τοῖς γινομένοις·’ δυνάμει γὰρ
ἄμφω ταὐτά. καὶ ἐν τῷ ‘οἳ φιλοτιμούμεθα μὲν ἐπὶ
τοῖς τῶν προγόνων ἔργοις’ τὸ ‘καὶ τὴν πόλιν ἐκ τῶν
τότε πραχθέντων ἐγκωμιάζειν ἀξιοῦμεν’· τὸ γὰρ αὐτὸ
2 κρούτος P 5 ἑσθὴς MB | τις ὀνομασία Sylburgius: τοῖς
ὀνόμασι 7 μαλακῶν Sadaeus: ἐκλεκτῶν | ἐκλογὴ Pv 13 δόσιν
multos offendit cf p 1103. 1112 15 ἐνδεέτερος P 16 τοῖς
BP | ἀρτ[ί]ως comm ras M 17 οὖν Sylburgius 18 ὀλίγοις
τοῖς Sadaeus 20 τῷ alterum suppleuit B² 23 καὶ] ἐστιν
P | οἱ P
φιλοτιμεῖσθαί τε καὶ ἐπαινεῖν. καὶ ἐν τῷ ‘οὐδὲν δὲ
τῶν αὐτῶν ἐκείνοις πράττομεν’ τὸ ‘ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον’·
ἤρκει γὰρ αὐτῶν εἰρῆσθαι θάτερον. ἐξῆν δέ γε
μίαν ἐκ τοῖν δυοῖν ποιῆσαι περίοδον καὶ συντομωτέραν
καὶ χαριεστέραν· ‘τίς γὰρ ἂν ἄλλοθεν ἐπελθὼν οὐκ
ἂν μαίνεσθαι νομίσειεν ἡμᾶς, οἳ φιλοτιμούμεθα μὲν
ἐπὶ τοῖς τῶν προγόνων ἔργοις, οὐδὲν δὲ τῶν αὐτῶν
ἐκείνοις πράττομεν’; πολλὰ τοιαῦτά ἐστι παραπληρώματα
καθʼ ἑκάστην ὀλίγου δεῖν περίοδον οὐκ ἀναγκαίαν
ἔχοντα χώραν, ἃ ποιεῖ τὴν ἑρμηνείαν ἀμετροτέραν,
τὴν δὲ περίοδον κομψοτέραν. μακρὰ μὲν οὖν ἡ λέξις
οὕτως ἐστὶν αὐτῷ, πλα|τεῖα δὲ καὶ ἀσυγκρότητος
πῶς; ‘κἀκεῖνοι μὲν ἐλευθεροῦντες τὰς πόλεις τὰς
Ἑλληνίδας καὶ βοηθοῦντες αὐταῖς τῆς ἡγεμονίας ἠξιώθησαν,
ἡμεῖς δὲ καὶ καταδουλούμενοι καὶ τἀναντία
τοῖς τότε πράττοντες ἀγανακτοῦμεν, εἰ μὴ τὴν αὐτὴν
τιμὴν ἐκείνοις ἕξομεν’, ταῦτα κεκολπωμένα σφίγξαι
μᾶλλον ἐνῆν καὶ στρογγυλώτερα ὧδέ πως ποιῆσαι·
‘κἀκεῖνοι μὲν ἐλευθεροῦντες τὴν Ἑλλάδα καὶ σῴζοντες
ἐπὶ τὴν ἡγεμονίαν προῆλθον, ἡμεῖς δὲ καταδουλούμενοι
καὶ διολλύντες ἀγανακτοῦμεν, εἰ μὴ τῶν ἴσων
10 scholion μακροτέρα ἡ λέξις γίνεται ταῖς ἀναδιπλώσεσι
τῶν κώλων, πλατεῖα δὲ ταῖς περιττολογίαις τῶν λέξεων καὶ τῇ
ἐπισωρεύσει τῶν ὀνομάτων mg M
3 δέ γε Sadaeus: τε γὰρ 4 τοῖν] τῶν MBPv | δυεῖν v
6 οἱ P 9 οὐκ ἀναγκαίαν—περίοδον in mg suppleuit M2
11 κομψοτέραν ex τέραν postea effecit M 12 ante πλατεῖα
fenestra III litt in B τεῖα cum lacuna XII fere litt M | καὶ
om P 13 κἀκεῖνο BP | μὲν ἐλευ postea add M 14 βοη-
θοῦντας M ita ut θοῦντας postea insertum sit | αὐτὰς BP
15 καὶ deest p 1002 17 ἐκείνοις τιμὴν v 18 στρογγυλώτερα
Sylburgius: στρογγυλότερα 19 μὴν B 21 διολύντες BP
τευξόμεθα’. καὶ ἡ μετὰ ταῦτα διάνοια πλατέως τε
εἴρηται καὶ ἀσυγκρότητός ἐστιν· ‘οἳ τοσοῦτον ἀπολελείμμεθα
καὶ ταῖς διανοίαις καὶ τοῖς ἔργοις τῶν κατ᾿
ἐκεῖνον τὸν χρόνον γενομένων, ὅσον οἳ μὲν ὑπὲρ τῆς
τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας τήν τε πατρίδα τὴν ἑαυτῶν
ἐκλιπεῖν ἐτόλμησαν καὶ μαχόμενοι καὶ ναυμαχοῦντες
τοὺς βαρβάρους ἐνίκησαν’. ἐξῆν δέ γε αὐτῆς ἐπιστρέψαι
τὸ πλάτος οὕτως ἐξενέγκαντα· ‘οἳ τοσούτῳ
χείρους ἐσμὲν τῶν προγόνων, ὅσον οἳ μὲν ὑπὲρ τοῦ
σῶσαι τοὺς Ἕλληνας τήν τε πατρίδα τὴν ἑαυτῶν ἐξέλιπον
καὶ μαχόμενοι πρὸς τοὺς βαρβάρους ἐνίκησαν’.
μυρία καὶ ταύτης ἐστὶ λαβεῖν τῆς ἀσθενείας δείγματα.
ἔξω γὰρ ὀλίγων τινῶν, οἷς οὐκ ἐκ προνοίας μᾶλλον ἢ
κατ᾿ αὐτοματισμὸν συμβέβηκε τὸ συνεστράφθαι, τἆλλα
ἐν πλάτει λέγεται.
ἄτονος δὲ δὴ καὶ λαβὰς οὐ κραταιὰς ἔχουσα πῶς
ἐστιν ἡ λέξις; τῷ ἐπιφέρειν τινὰ τοῖς εἰρημένοις διάνοιαν
τοιαύτην· ‘τοσοῦτον δὲ χείρους ἐσμὲν τῶν προγόνων
οὐ μόνον τῶν εὐδοκιμησάντων ἀλλὰ καὶ τῶν
μισηθέντων, ὅσον ἐκεῖνοι μὲν εἰ πολεμεῖν πρός τινα
ψηφίσαιντο, μεστῆς οὔσης ἀργυρίου καὶ χρυσίου τῆς
ἀκροπόλεως ὅμως ὑπὲρ τῶν δοξάντων τοῖς ἑαυτῶν
σώμασιν ᾤοντο δεῖν κινδυνεύειν, ἡμεῖς δʼ εἰς τοσαύτην
ἀπορίαν ἐληλυθότες καὶ τοσοῦτοι τὸ πλῆ|θος
ὄντες, ὥσπερ βασιλεὺς ὁ μέγας μισθωτοῖς χρώμεθα
2 οἱ P 6 -χοῦντες — δέ γε desunt in P sine lacunae
indicio ἐμμαχοῦντες B ut uidetur, deinde inserit ἐκλʼ ἐξέλι-
πον: deleuit B2 7 ἐξῆν δέ γε om v cum lacuna | συστρέψαι
Sylburgius 8 ἐξενεγκᾶνα P ἐξενέγκᾶνα B ἐξενέγκασθαι B2
in mg 16 ἔχουσά πως ἐστὶν ἡ λέξις τῷ MBP: corr Sylburgius
18 τοιαύτην Krüger: ταύτην τοσούτω B² mg cf p 1004
23 δὲ v
τοῖς στρατοπέδοις’. φέρε δὲ πῶς ἐνῆν αὐτὴν εἰπεῖν
στρογγυλωτέραν; ‘ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἴσως χείρους ἐσμὲν
τῶν προγόνων, τὰ δʼ ἄλλα βελτίους, οὐ λέγω τῶν
εὐδοκιμησάντων, πόθεν γάρ; ἀλλὰ τῶν μισηθέντων.
καὶ τίς οὐκ οἶδεν, ὅτι ἐκεῖνοι μὲν πλείστων ποτὲ
πληρώσαντες χρημάτων τὴν ἀκρόπολιν οὐ κατεμισθοφόρουν
τὸν κοινὸν πλοῦτον εἰς τοὺς πολεμίους, ἀλλὰ
ἀπὸ τῶν ἰδίων εἰσφέροντες ἔστιν ὅτε καὶ τοῖς ἑαυτῶν
σώμασι κινδυνεύειν ἠξίουν; ἡμεῖς δὲ οὕτως ὄντες
ἄποροι καὶ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος μισθοφόροις τοῖς στρατεύμασι
πολεμοῦμεν ὥσπερ καὶ βασιλεὺς ὁ μέγας’.
ἀλλὰ μὴν ὅτι γε ἄψυχός ἐστιν ἡ διάλεκτος αὐτοῦ καὶ
οὐ παθητικὴ πνεύματός τε, οὗ μάλιστα δεῖ τοῖς ἐναγωνίοις
λόγοις, ἐλαχίστην ἔχουσα μοῖραν, οἴομαι μὲν
ἔγωγε καὶ χωρὶς ὑπομνήσεως ἅπασιν εἶναι φανερόν.
εἰ δὲ ἄρα καὶ παραδειγμάτων δεῖ, πολλῶν ὄντων, ἅ
τις ἂν εἰπεῖν ἔχοι, μιᾷ διανοίᾳ χρησάμενος ἀρκεσθήσομαι.
διαδέ|χεται δὴ τὴν ὀλίγῳ πρότερον ἐξετασθεῖσαν
ἀντίθεσιν ἑτέρα τοιαύτη τις ἀντίθεσις· ‘καὶ τότε
μέν, εἰ τριήρεις ἐπληροῦμεν, τοὺς μὲν ξένους καὶ
δούλους ναύτας ἐνεβιβάζομεν τοὺς δὲ πολίτας μεθ᾿
ὅπλων ἐξεπέμπομεν, νῦν δὲ τοῖς μὲν ξένοις ὁπλίταις
χρώμεθα τοὺς δὲ πολίτας ἐλαύνειν ἀναγκάζομεν, ὥσθʼ
ὁπόταν ἀποβαίνωσιν εἰς τὴν τῶν πολεμίων, οἱ μὲν
ἄρχειν τῶν Ἑλλήνων ἀξιοῦντες ὑπηρέσιον ἔχοντες ἐκβαίνουσιν,
οἱ δὲ τοιοῦτοι τὰς φύσεις ὄντες, οἵους
1 φέρε δὴ Sadaeus | εἰπεῖν] an ποιεῖν? 5 πλεῖστον P
7 πολέμους Sylburgius | ἀλλʼ v 10 τοσοῦτο MB | μισθοφό-
ροι P 11 καὶ fort tollendum est 14 μοίρα οἰόμαι P
17 ἔχ[οι] cum ras M 19 ἀντίθεσις delet Vliet 20 τοῦ μὲν P
22 ὁπλήταις P
ὀλίγῳ πρότερον εἶπον, μεθʼ ὅπλων κινδυνεύουσιν’. ἐν
τούτοις οὐ μέμφομαι τὸν ἄνδρα τοῦ λήματος (γενναία
γὰρ ἡ διάνοια καὶ δυναμένη κινῆσαι πάθος), τὸ δὲ τῆς
λέξεως λεῖον καὶ μαλακὸν αἰτιῶμαι. τραχεῖαν γὰρ ἔδει
καὶ πικρὰν εἶναι καὶ πληγῇ τι παραπλήσιον ποιεῖν· ἣ
δʼ ἔστιν ὑγρὰ καὶ ὁμαλὴ καὶ ὥσπερ ἔλαιον ἀψοφητὶ
διὰ τῆς ἀκοῆς ῥέουσα, θέλγειν γέ τοι καὶ ἡδύνειν
ζητοῦσα τὴν ἀκοήν. ἀλλʼ εὖ τοῖς σχήμασιν ἔχει πρὸς
ἀγῶνας πολλοῖς οὖσι καὶ | ποικίλοις καὶ διὰ τούτων
παθαίνει τοὺς ἀκούοντας; πολλοῦ γε καὶ δεῖ. τὰ γὰρ
ἐκλύοντα μάλιστα τὴν δύναμιν αὐτῆς καὶ ἀποστρέφοντα
τὴν ἀκοὴν ταῦτʼ ἔστι τὰ μειρακιώδη πάρισα καὶ
τὰ ψυχρὰ ἀντίθετα καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις. αὐτίκα
ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ λέξει, περὶ ἧς ὁ λόγος, τό τε πρᾶγμα
ὅλον ἐστὶν ἀντίθεσις καὶ τὰ κατὰ μέρος αὐτοῦ
νοήματα ἓν πρὸς ἓν ἀντίκειται καὶ τῶν περιόδων
ἑκάστη διʼ ἀντιθέτων κατεσκεύασται, ὥστʼ ἀποκναίειν
τοὺς ἀκούοντας ἀηδίᾳ καὶ κόρῳ. ὅ δὲ λέγω, τοιοῦτόν
ἐστι. πάσης διανοίας καὶ περιόδου καὶ λήμματος αἵ
τε ἀρχαὶ καὶ αἱ ἐπιφοραὶ τοιαῦταί εἰσιν· οἳ μὲν γὰρ
ἡμεῖς δέ, καί· κἀκεῖνοι μὲν ἡμεῖς δέ, καί· τότε
μὲν νῦν δέ, καί· ὅσον οἳ μὲν ἡμεῖς δέ, καί· τοῦτο
μὲν τοῦτο δέ. ταῦτʼ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἕως τελευτῆς
1 ἐν] ἐκ P 2 λήματος Sylburgius: λήμματος 4 ἔνδει
siue ἔοδει P 8 εὖ] ἐν MBP v | πρὸς] τοὺς MBPv 10 πα-
θαίνει om M cum lac XI litt 11 ἐκλύον postea inseruit M |
αὐτοῖς Pv | ἀποστρ[έφ]οντα cum ras M 12 ταῦτʼ Krüger:
τοῦτʼ 15 ἀντίθεσις— πρὸς ἓν om Pv | αὖ τοῦ νοήματος
Vliet (νοήματος B sec Capperonerium) 17 ἀντιθέντων P |
κατασκεύασται M1 19 πάσις P 20 οἱ Sadaeus: ἐκεῖνος MB
ἐκεῖνοι P v 21 καί add Sadaeus | κἀκεῖνοι καὶ· τότε μὲν,
νῦν δὲ καὶ· ὅσον ὁ μὲν, ἡμεῖς δὲ M, om BP v: corr Sadaeus
23 ἐκεῖνος ταῦτʼ B sed ἐκεῖνος lineola subducta deletur
κεκύκλωκε. τροπαὶ δὲ καὶ μεταβολαὶ καὶ ποικιλίαι
σχημά|των, ἃ πέφυκε λύειν τὸν τῆς διανοίας κόπον,
οὐδαμοῦ. πολλὰ ἄν τις ἔχοι τοιαῦτα ἐπιτιμᾶν Ἰσοκράτει
τῶν περὶ τὴν διάλεκτον ἐλλειμμάτων, ἀλλὰ καὶ
ταῦθʼ ἱκανά.
21 εἰσαγέσθω δὴ μετὰ τοῦτον ὁ Δημοσθένης, καὶ λαμβανέσθω
κἀκείνου λέξις ἐκ μιᾶς τῶν κατὰ Φιλίππου
δημηγορίας, δι᾿ ἧς καὶ αὐτὸς συγκρίνει τὰ καθʼ ἑαυτὸν
ἔργα τοῖς ἐπὶ τῶν προγόνων καὶ τοὺς νέους δημαγωγοὺς
τοῖς παλαιοῖς, οὐ καθʼ ἓν ἔργον ἕκαστον ἀρχαῖον
ἔργῳ καινῷ παρατιθεὶς οὐδὲ πάντα μικρολογῶν
συγκρίσει, ἀλλὰ ὅλη τῇ θέσει ποιούμενος ὅλην τὴν
ἀντίθεσιν διεξοδικὴν οὕτως· ‘Καίτοι σκέψασθε, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, ἅ τις ἂν κεφάλαια εἰπεῖν ἔχοι τῶν τε
ἐπὶ τῶν προγόνων ἔργων καὶ τῶν ἐφʼ ὑμῶν. ἔσται
δὲ βραχὺς καὶ γνώριμος ὑμῖν ὁ λόγος. οὐ γὰρ ἀλλοτρίοις
χρωμένοις ὑμῖν παραδείγμασιν ἀλλʼ | οἰκείοις,
ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, εὐδαίμοσιν ἔξεστι γίγνεσθαι. ἐκεῖνοι
τοίνυν, οἷς οὐκ ἐχαρίζοντο οἱ λέγοντες, οὐδʼ ἐφίλουν
αὐτούς, ὥσπερ ὑμᾶς οὗτοι νῦν, πέντε μὲν καὶ
τετταράκοντα ἔτη τῶν Ἑλληνων ἦρξαν ἑκόντων· πλείω
δʼ ἢ μύρια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν συνήγαγον·
13 Demosthenes Olynth. III 23—32
1 κεκύκλωκε·] κύκλω· καὶ MBPv 2 πέφυκεν P | κόπον
Reiskius: σκοπὸν 3 ἔχ[ει] cum ras M | τοιαῦτα M, 3 mg:
πολλὰ B in textu, P 4 ἐλλειμμάτων MB Reiskius: μμάτων P
ἐμμάτων v 6 δὴ— λαμβανέσθω perperam iterata in B punctis
delentur 8 δηʼ ἧς P 11 ἀρχαῖ[ον ἔρ]γῳ cum ras M | καινῷ]
νῷ postea add M 12 τῇ θέσει Reiskius inseruit 15 ἔργων
om P | ἡμῶν v 16 καὶ om BP 17 χρομένοις BP ὑμῖν χρω-
μένοις D | ἀλλʼ — εὐδαίμοσιν add B2 18 ὦ Ἀθηναῖοι in litura
B | γίγναισθαι P γενέσθαι D 19 οἱ] σι P 22 ἢ] εἰ P
ὑπήκουε δὲ ὁ ταύτην τὴν χώραν ἔχων αὐτοῖς βασιλεύς,
ὥσπερ ἐστὶ προσῆκον βάρβαρον Ἕλλησι· πολλὰ
δὲ καὶ καλὰ καὶ πεζῇ καὶ ναυμαχοῦντες ἔστησαν τρόπαια
αὐτοὶ στρατευόμενοι· μόνοι δʼ ἀνθρώπων κρείττω
τὴν ἐπὶ τοῖς ἔργοις δόξαν τῶν φθονούντων κατέλιπον.
ἐπὶ μὲν δὴ τῶν Ἑλληνικῶν ἦσαν τοιοῦτοι, ἐν δὲ τοῖς
κατὰ τὴν πόλιν αὐτὴν θεάσασθε ὁποῖοι ἔν τε τοῖς
κοινοῖς καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις. δημόσια μὲν τοίνυν οἰκοδομήματα
καὶ κάλλη τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα κατεσκεύασαν
ἡμῖν ἱερῶν καὶ τῶν ἐν τούτοις ἀναθημάτων, ὥστε
μηδενὶ τῶν ἐπιγιγνομένων ὑπερβολὴν λειφθῆναι. ἰδίᾳ
δὲ οὕτω σώφρονες ἦσαν καὶ σφόδρα ἐν τῷ τῆς πολιτείας
ἤθει μένοντες, ὥστε τὴν Ἀριστείδου καὶ Μιλτιάδου
καὶ τῶν τότε λαμπρῶν οἰκίαν εἴ τις ἄῤ οἶδεν
ὑμῶν ὁποία ποτʼ ἐστίν, ὁρᾷ τῆς τοῦ γείτονος οὐδὲν
σεμνοτέραν οὖσαν. οὐ γὰρ εἰς περιουσίαν αὐτοῖς
ἐπράττετο τὰ τῆς πόλεως, ἀλλὰ τὸ κοινὸν ἕκαστος
αὔξειν ᾤετο δεῖν. ἐκ δὲ τοῦ τὰ μὲν Ἑλληνικὰ πιστῶς,
τὰ δὲ πρὸς τοὺς θεοὺς εὐσεβῶς, τὰ δʼ ἐν αὑτοῖς ἴσως
διοικεῖν μεγάλην εἰκότως ἐκέκτηντο εὐδαιμονίαν. τότε
μὲν δὴ τοῦτον τὸν τρόπον εἶχε τὰ πράγματα ἐκείνοις
χρωμένοις, οἷς εἶπον, προστάταις. νυνὶ δὲ πῶς ἡμῖν
ὑπὸ τῶν χρηστῶν τῶν νῦν τὰ πράγματα ἔχει; ἆρά γε
ὁμοίως καὶ παραπλησίως; καὶ τὰ μὲν ἄλλα σιωπῶ
1 ὁ] οὐ BP 2 προσῆκοι BP 3 πεζοῖ P πεζοὶ v
4 μόνον B 5 ἐπὶ τοῖς ἔργοις δόξαν post κατέλιπον iterat P
7 θεάσατε BP | τε om MBP add v ex D 8 δημο-
σίᾳ D 9 τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα D 11 λελεῖφθαι D 12 δὲ
om P 13 τὴν Μιλτιάδου D 16 σεμνότερον M1BP | ἐπράτ-
τετο αὐτοῖς D 17 αὔξειν ἕκαστος vD αὔξιν P 19 δὲ om
M v | αὐτοῖς MBPv 21 ἐκείνοις — 23 πράγματα om P
22 ὑμῖν v 23 τῶν νῦν M: τούτων B | εἴχει P 24 καὶ τὰ
μὲν M²: τὰ μὲν M1BPv οἷς τὰ μὲν D
πολλὰ ἔχων εἰπεῖν· ἀλλʼ ὅσης πάντες ὁρᾶτε ἐρημίας
ἐπειλημμένοι καὶ Λακεδαιμονίων μὲν ἀπολωλότων,
Θη|βαίων δʼ ἀσχόλων ὄντων, τῶν δʼ ἄλλων οὐδενὸς
ὄντος ἀξιόχρεω περὶ τῶν πρωτείων ὑμῖν ἀντᾶραι, ἐξὸν
ἡμῖν καὶ τὰ ἡμέτερα αὐτῶν ἀσφαλῶς ἔχειν καὶ τὰ τῶν
ἄλλων δίκαια βραβεύειν, ἀπεστερήμεθα μὲν χώρας
οἰκείας, πλείω δʼ ἢ χίλια καὶ πεντακόσια τάλαντα
ἀνηλώκαμεν εἰς οὐδὲν δέον, οὓς δὲ ἐν τῷ πολέμῳ
συμμάχους ἐκτησάμεθα, εἰρήνης οὔσης ἀπολωλέκασιν
οὗτοι, ἐχθρὸν δʼ ἐφʼ ἡμᾶς αὐτοὺς τηλικοῦτον ἠσκήκαμεν.
ἢ φρασάτω τις ἐμοὶ παρελθών, πόθεν ἄλλοθεν
ἰσχυρὸς γέγονεν ἢ παῤ ἡμῶν αὐτῶν ὁ Φίλιππος; ἀλλʼ
ὦ τᾶν εἰ ταῦτα φαύλως, τά γε ἐν αὐτῇ τῇ πόλει νῦν
ἄμεινον ἔχει. καὶ τί ἂν εἰπεῖν τις ἔχοι τὰς ἐπάλξεις,
ἃς κονιῶμεν, καὶ τὰς ὁδούς, ἃς ἐπισκευάζομεν, καὶ
κρήνας καὶ λήρους; ἀποβλέψατε δὴ πρὸς τοὺς ταῦτα
πολιτευομένους, ὧν οἳ μὲν ἐκ πτωχῶν πλούσιοι γεγόνασιν,
οἳ δʼ ἐξ ἀδόξων ἔντιμοι, ἔνιοι δὲ τὰς ἰδίας
οἰκίας τῶν δημοσίων οἰκοδομημάτων σεμνοτέρας εἰσὶ
κατεσκευασμένοι, ὅσῳ δὲ τὰ τῆς πόλεως ἐλάττω γέγονε,
τοσούτῳ τὰ τούτων ηὔξηται. τί δὴ τὸ πάντων αἴτιον
τούτων; καὶ τί δή ποτʼ εἶχεν ἅπαντα καλῶς τότε καὶ
νῦν οὐκ ὀρθῶς; ὅτι τὸ μὲν πρῶτον καὶ στρατεύεσθαι
τολμῶν αὐτὸς ὁ δῆμος δεσπότης τῶν πολιτευομένων
1 πόλλʼ ἂν D | ἅπαντες D 4 ἐξὸν δʼ v 6 ἐτηστερή-
μεθα B1 in mg 7 πλέω P 8 δʼ v D 10 ἠσκήκαμεν]
κἀσήσαμεν B σηκαμεν addito κ super σ P 12 γέγονεν]
γέννεν P | ὁ om D 13 ὦ τʼ ἂν M | γά γε BP τά γʼ vD
14 ἂν DM²: δὴ M1 BPv 15 prius ἃς] ὣς B 16 κλήρους Pv
17 ὧν] ὡς Pv 19 οἰκομημάτων P 20 κατευασμένοι P |
ἐλάσσω MBPv 21 εὔξηται P 22 ἃ πάντων ἅπαντα B ἅπαντα
εἶχε D
ἦν καὶ κύριος αὐτὸς ἁπάντων τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἀγαπητὸν
ἦν παρὰ τοῦ δήμου τῶν ἄλλων ἑκάστῳ καὶ τιμῆς
καὶ ἀρχῆς καὶ ἀγαθοῦ τινος μεταλαβεῖν. νῦν δὲ τοὐναντίον
κύριοι μὲν τῶν ἀγαθῶν οἱ πολιτευόμενοι καὶ
διὰ τούτων ἅπαντα πράττεται, ὑμεῖς δὲ ὁ δῆμος ἐκνενευρισμένοι
καὶ περιῃρημένοι χρήματα, συμμάχους ἐν
ὑπηρέτου καὶ προσθήκης μέρει γεγένησθε, ἀγαπῶντες,
ἂν μεταδῶσι θεωρικὸν ὑμῖν ἢ βοΐδια πέμψωσιν οὗτοι.
καὶ τὸ πάντων ἀνανδρότατον· τῶν ὑμετέρων αὐτῶν
χάριν προσοφείλετε. οἳ δʼ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει καθείρξαντες
ὑμᾶς ἐπάγουσιν ἐπὶ ταῦτα καὶ τιθασεύουσι, χειροήθεις
αὑτοῖς ποιοῦντες. ἔστι δʼ οὐδέποτ᾿, οἶμαι,
μέγα καὶ νεανικὸν φρόνημα λαβεῖν μικρὰ καὶ φαῦλα
πράττοντας. ὁποῖʼ ἄττα γὰρ ἂν τὰ ἐπιτηδεύματα τῶν
ἀνθρώπων ᾖ, τοιοῦτον ἀνάγκη καὶ τὸ φρόνημα ἔχειν.
ταῦτα μὰ τὴν Δήμητρα οὐκ ἂν θαυμάσαιμι εἰ μείζων
εἰπόντι μοι γένοιτο παῤ ὑμῶν βλάβη ἢ τῶν πεποιηκότων
αὐτὰ ἑκάστῳ. οὐδὲ γὰρ παρρησία περὶ πάντων
ἀεὶ παῤ ὑμῖν ἐστιν, ἀλλʼ ἔγωγʼ ὅτι καὶ νῦν γέγονε,
θαυμάζω.᾿ ταύτην τὴν διάλεξιν τίς οὐκ ἂν ὁμολογήσειε
καὶ κατὰ τἆλλα μὲν πάντα διαφέρειν τῆς Ἰσοκράτους;
καὶ γὰρ εὐγενέστερον ἐκείνης καὶ μεγαλοπρεπέστερον
ἡρμήνευκε τὰ πράγματα καὶ περιείληφεν
1 καὶ—ἀγαπητὸν ἦν om P 4 οἱ πολιτευόμενοι τῶν ἀγα-
θῶν D 6 χρήμματα P 8 ἐὰν D | θεωρικὸν in θεωρικῶν
mutat M | ὑμεῖν P | βοΐδια] Βοηδρόμια D 9 ἀνδρειότατον D |
ἡμετέρων P 11 τιθασσεύουσι MBPv 12 αὐτοῖς MBPv δὲ
BP 14 πράττοντες BP ἄττα BP ἂν add M² om BP
17 ἐμοὶ D μι P | ἢ add v S Demosthenis 18 ἑκάστῳ] γε-
νέσθαι D 20 διάλεξιν] λέξιν Reiskius 21 κατὰ τἆλλα
Reiskius: κατʼ ἄλλα MBP τἄλλα Sylburgius 22 μεγαλοπρέ-
στερον P 23 ἑρμήνευκε P | lacunam indicaui, deesse uidetur
περιεργοτέροις
ὀνόμασι συγκεκρότηταί τε καὶ συνέσπασται καὶ περιτετόρνευται
τοῖς νοήμασιν ἄμεινον ἰσχύϊ τε πλείονι
κέχρηται καὶ τόνοις ἐμ|βριθεστέροις καὶ πέφευγε τὰ
ψυχρὰ καὶ μειρακιώδη σχήματα, οἷς ἐκείνη καλλωπίζεται
πέρα τοῦ μετρίου· μάλιστα δὲ κατὰ τὸ δραστήριον
καὶ ἐναγώνιον καὶ ἐμπαθὲς ὅλῳ καὶ τῷ παντὶ
κρεῖττον ἔχει ἐκείνης. ἐγὼ γοῦν, ὃ πρὸς ἀμφοτέρας
πάσχω τὰς λέξεις, ἐρῶ· οἴομαι δὲ κοινόν τι πάθος
ἀπάντων ἐρεῖν καὶ οὐκ ἐμὸν ἴδιον μόνου.
22 ὅταν μέν τινα τῶν Ἰσοκράτους ἀναγινώσκω λόγων,
εἴτε τῶν πρὸς τὰ δικαστήρια καὶ τὰς ἐκκλησίας γεγραμμένων
ἢ τῶν ἐν ἤθει σπουδαῖος γίνομαι καὶ πολὺ
τὸ εὐσταθὲς ἔχω τῆς γνώμης, ὥσπερ οἱ τῶν σπονδείων
αὐλημάτων ἢ τῶν Δωρίων τε κἀναρμονίων μελῶν
ἀκροώμενοι. ὅταν δὲ τῶν Δημοσθένους τινὰ λάβω
λόγων, ἐνθουσιῶ τε καὶ δεῦρο κἀκεῖσε ἄγομαι,
πάθος ἕτερον ἐξ ἑτέρου μεταλαμβάνων, ἀπιστῶν, ἀγωνιῶν,
δεδιώς, καταφρονῶν, μισῶν, ἐλεῶν, εὐνοῶν,
ὀργιζόμενος, φθονῶν, ἅπαντα τὰ πάθη μεταλαμβάνων,
ὅσα κρατεῖν πέφυκεν ἀνθρωπίνης γνώμης· διαφέρειν
τε οὐδὲν ἐμαυτῷ δοκῶ τῶν τὰ μητρῷα καὶ τὰ κορυβαντικὰ
καὶ ὅσα τούτοις παραπλήσιά ἐστι, τελουμένων,
εἴτε ὀσμαῖς ἐκεῖνοί γε εἴτε ἤχοις εἴτε τῶν δαιμό-
νων πνεύματι αὐτῶν κινούμενοι τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας
1 περιτετόρευται P v 2 ὀνόμασιν Pv 3 κέχρηται M, B mg:
χρῆται P, B in textu | τόνος B 5 πέρα M: πέρα καὶ B παρὰ P
8 λέξις BP 9 μόνον Pv 12 hiatum notauit Sylburgius
ἔθει v | σημείωσαι P mg 14 κἀναρμονίων] καὶ ἐναρμονίων M
καὶ ἁρμονίων BPv μερῶν BPv 15 τῶν add Krüger
16 λόγον Sylburgius κἀκεῖσαι P 18 ἐλέων P 20 πέφυκεν
om Pv 23 hiatum indicaui, desideratur εἴτʼ ὄψεσιν | εἴτε
τῶν δαιμόνων bis B | τῶν] τῷ Sadaeus 24 αὐτῶν] αὐτῷ
MBPv
ἐκεῖνοι λαμβάνουσι φαντασίας. καὶ δή ποτε καὶ
ἐνεθυμήθην, τί ποτε τοὺς τότε ἀνθρώπους ἀκούοντας
αὐτοῦ λέγοντος ταῦτα πάσχειν εἰκὸς ἦν. ὅπου γὰρ
ἡμεῖς οἱ τοσοῦτον ἀπηρτημένοι τοῖς χρόνοις καὶ οὐθὲν
πρὸς τὰ πράγματα πεπονθότες οὕτως ὑπαγόμεθα καὶ
κρατούμεθα καί, ὅποι ποτʼ ἂν ἡμᾶς ὁ λόγος ἄγῃ, πορευόμεθα,
πῶς τότε Ἀθηναῖοί τε καὶ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες
ἤγοντο ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ τῶν ἀληθινῶν | τε
καὶ ἰδίων ἀγώνων, αὐτοῦ λέγοντος ἐκείνου τὰ ἑαυτοῦ
μετὰ τῆς ἀξιώσεως, ἧς εἶχε, τὴν αὐτοπάθειαν καὶ τὸ
παράστημα τῆς ψυχῆς ἀποδεικνυμένου, κοσμοῦντος
ἅπαντα καὶ χρωματίζοντος τῇ πρεπούσῃ ὑποκρίσει, ἧς
δεινότατος ἀσκητὴς ἐγένετο, ὡς ἅπαντές τε ὁμολογοῦσι
καὶ ἐξ αὐτῶν ἰδεῖν ἔστι τῶν λόγων, ὧν ἄρτι προηνεγκάμην,
οὓς οὐκ ἔνι τῷ βουλομένῳ ἐν ἡδονῇ ὡς ἀνάγνωσμα
διελθεῖν, ἀλλʼ αὐτοὶ διδάσκουσι, πῶς αὐτοὺς
ὑποκρίνεσθαι δεῖ, νῦν μὲν εἰρωνευόμενον, νῦν δὲ
ἀγανακτοῦντα, νῦν δὲ νεμεσῶντα, δεδιττόμενόν τε αὖ
καὶ θεραπεύοντα καὶ νουθετοῦντα καὶ παρορμῶντα
καὶ πάνθʼ, ἃ βούλεται ποιεῖν ἡ λέξις, ἀποδεικνύμενον
ἐπὶ τῆς προφορᾶς. εἰ δὴ τὸ διὰ τοσούτων ἐτῶν
ἐγκαταμισγόμενον τοῖς βυβλίοις πνεῦμα τοσαύτην
ἰσχὺν ἔχει καὶ οὕτως ἀγωγόν ἐστι τῶν ἀνθρώπων,
1 ἐκεῖνοι uacat 2 τότʼ v M (?) 3 ταῦτα] τὰ τοιαῦτα
Krüger 4 ἡμ[εῖς] M cum ras 5 ὑπαγόμεθα cum lac IX
litt om M 8 ἤγοντο] ἔχοντο B 11 τῆς ψυχροῦ τῆς ψυχῆς B |
ἀποδειγνυμένου BP 12 χρηματίζοντος v 13 ἀσκητὴς] ἀθλη-
τὴς Kiessling 14 προνεγκάμην P 15 ἔνι] ἐν M | ἡδονῆς B |
ἀνάγνωμα Pv 18 νεμεσοῦντα B et corr in νεμεσωντα P | τε αὖ
καὶ M: μὲν δὴ (δὲ ?) τη (τε ?) καὶ αὐ καὶ B αὖ καὶ Pv 20 παν
ἢ B in textu, πάνθʼ ἃ B1 mg 21 ἐτῶν add Cobet 22 ἐγκατα-
μισγόμενον Sylburgius: ἐγκαταμιγόμενον MBP ἐγκαταμιγνύμε-
νον v | βιβλίοις M 23 ἀγωγόν ἐστι τῶν ἀνθρώπων] ἄγον ἐπὶ
τῶν αὐτῶν MBP ἄγων ἐπὶ τῶν αὐτῶν v
ἦ που τότε ὑπερφυές τι καὶ δεινὸν χρῆμα ἦν ἐπὶ τῶν
ἐκείνου λόγων.
23 ἀλλὰ γάρ, ἴνα μὴ περὶ ταῦτα διατρίβων ἀναγκασθῶ
παραλιπεῖν τι τῶν περιλειπομένων, Ἰσοκράτην
μὲν καὶ τὸν χαρακτῆρα τῆς ἀγωγῆς ἐκείνης ἐάσω, περὶ
δὲ Πλάτωνος ἤδη διαλέξομαι τά γʼ ἐμοὶ δοκοῦντα μετὰ
παρρησίας, οὐθὲν οὔτε τῇ δόξη τἀνδρὸς προστιθεὶς
οὕτε τῆς ἀληθείας ἀφαιρούμενος, καὶ μάλιστα ἐπεί
τινες ἀξιοῦσι πάντων αὐτὸν ἀποφαίνειν φιλοσόφων τε
καὶ ῥητόρων ἑρμηνεῦσοι τὰ πράγματα δαιμονιώτατον
παρακελεύονταί τε ἡμῖν ὅρῳ καὶ κανόνι χρῆσθαι καθαρῶν
ἅμα καὶ ἰσχυρῶν λόγων τούτῳ τῷ ἀνδρί. ἤδη
δέ τινων ἥκουσα ἐγὼ λεγόντων, ὡς, εἰ καὶ παρὰ θεοῖς
διάλεκτός ἐστιν, ἢ τὸ τῶν ἀνθρώπων κέχρηται γένος,
οὐκ ἄλλως ὁ βασιλεύς ὢν αὐτῶν διαλέγεται θεὸς ἢ ὡς
λάτων. πρὸς δὴ τοιαύτας ὑπολήψε εις καὶ τερατείας
ἀνθρώπων ἡμιτελῶν περὶ λόγους, οἱ τὴν εὐγενῆ κατασκευὴν
οὐκ ἴσασιν ἢ τίς ποτʼ ἐστὶν οὐδὲ δύνανται,
πᾶσαν εἰρωνείαν ἀφείς, ὡς πέφυκα, διαλέξομαι. ὃν δὲ
ἀξιῶ τρόπον ποιήσασθαι τὴν ἐξέτασιν αὐτοῦ, βούλομαι
προειπεῖν. ἐγὼ τὴν μὲν ἐν τοῖς διαλόγοις δεινότητα
τοῦ ἀνδρὸς καὶ μάλιστα ἐν οἷς ἂν φυλάττῃ τὸν Σωκρατικὸν
χαρακτῆρα, ὥσπερ ἐν τῷ Φιλήβῳ, πάνυ ἄγαμαί
13 scnolion τάχα τοῦ Κικἑρωνος B cf Bruti 121
1 ἦ πον B τό τε Pv ἐπὶ τῶν] τῶν Krüdger 7 δόξει P
11 κανόνι ὡ| τατον καὶ κανόνι B καθαρὸν M 12 καὶ
om P λόγων Sylburgius: ὁ λόγος 15 βασιλεὺς ὢν] βασι-
λεύων? | διαλέται P 16 καί τε τερατείας MBP sed in M τε
postea deletum est 18 ἔστιν B οὐδʼ 〈ἰδεῖν〉 ci Usener | δύ-
ναται B 19 ante πᾶσαν spatium est in editionibus. συνιδεῖν
excidisse Reiskius putauit εἰρωνίαν P ὥσπέρ φυκα B
22 φυλάττει P
τε καὶ τεθαύμακα, τῆς δʼ ἀπειροκαλίας αὐτὸν
οὐδεπώποτʼ ἐζήλωσα τῆς ἐν ταῖς ἐπιθέτοις κατασκευαῖς,
ὥσπερ ἔφην καὶ πρότερον, καὶ πάντων ἥκιστα ἐν οἷς
ἂν εἰς πολιτικὰς ὑποθέσεις συγκαθεὶς. ἐγκώμια καὶ
ψόγους κατηγορίας τε καὶ ἀπολογίας ἐπιχειρῇ γράφειν.
ἕτερος γάρ τις αὑτοῦ γίνεται τότε καὶ καταισχύνει τὴν
φιλόσοφον ἀξίωσιν. κἀμοί γε πολλάκις ἐπῆλθεν εἰπεῖν
ἐπὶ τῶν τοιούτων αὐτοῦ λόγων, ὃ πεποίηται παρʼ
Ὁμήρῳ πρὸς τὴν Ἀφροδίτην ὁ Ζεὺς λέγων·
Οὕ τοι, τέκνον ἐμόν, δέδοται πολεμήια ἔργα,
ἀλλὰ σύ γʼ ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο
Σωκρατικῶν διαλόγων, ταῦτα δὲ πολιτικοῖς καὶ ῥήορσιν
ἀνδράσι μελήσει. ποιοῦμαι δὲ τῆς ἐμαυτοῦ
δόξης κοινούς κριτὰς τοὺς φιλολόγους ἅπαντας, ὑπεξαιρούμενος,
εἴ τινές εἰσι φιλότιμοι καὶ πρὸς τὰς δόξας
ἀλλὰ μὴ πρὸς τὴν ἀλήθειαν κρίνοντες τὰ πράγματα.
τὸ μὲν οὖν ἐκλέγειν ἐξ ἀπάντων αὐτοῦ τῶν λόγων, εἴ
τι κάκιστον εἴρηται, ὃ ποιοῦσιν ἕτεροί τινες, κἄπειτα
τούτοις ἀντιπαρατιθέναι τὴν κράτιστα ἔχουσαν Δημοσθένους
λέξιν οὐκ ἐδοκίμαζον, τὸ δʼ ἐκ τῶν ἀμφοτέρων
μάλιστα εὐδοκιμούντων, ταῦτα παρʼ ἄλληλα θεὶς
ἐξετάζειν τὰ κρείττω τοῦτʼ ἔδοξʼ εἶναι δίκαιον, καὶ
ἐπʼ αὐτὸ τοδὶ τρέψομαι τὸ μέρος. δικανικὸς μὲν οὖν
10 Hom Ε 428 sq
1 δὲ B 2 ʼζηλωσα P 4 συγκαθεὶς Reiskius: συγκρα-
θεὶς 5 ψόφους B 6 αὐτοῦ MBP: corr v κατασχύνει P
7 κἀμοί] καί μοί M BPv 10 τέκνων B 11 γάμοιο certatim
delent, sed cf Plut de superstitione 169e 15 φιλοτότιμοι B
20 οὐ δοκιμάζον P παρʼ ἀμφοτέροις Sylburgius παρʼ ἀμ-
φοτέρῳ Sadaeus 21 παράλληλα MBP 22 ἔδοξα Krüger:
ἔδοξεν 23 τοδὶ] δὴ MBPv
λόγος εἷς ἐστι Πλάτωνι, Σωκράτους ἀπολογία, δικαστηρίου
μὲν ἢ ἀγορᾶς οὐδὲ θύρας ἰδών, κατʼ ἄλλην
δέ τινα βούλησιν γεγραμμένος, οὔτʼ ἐν λόγοις τόπον
ἔχων οὔτʼ ἐν διαλόγοις. τοῦτον μὲν οὖν ἐῶ. δημηγορία
δὲ οὐδεμία, πλὴν εἴ τις ἄρα τὰς ἐπιστολὰς βούλεται
δημηγορίας καλεῖν. ἀφείσθωσαν δὴ καὶ αὗται.
ἐγκώμια δʼ ἐν τῷ συμποσίῳ πολλὰ μὲν ἔρωτος, ὧν ἔνια
οὐκ ἄξια σπουδῆς, ἔν δὲ Σωκράτους ὁποῖον δή ποτε·
οὐθὲν γὰρ δέομαι νῦν γε περὶ τούτου λέγειν. κράτιστος
δὴ πάντων τῶν πολιτικῶν λόγων ὁ Μενέξενος,
ἐν ᾧ τὸν ἐπιτάφιον διεξέρχεται λόγον, ὡς μὲν ἐμοὶ
δοκεῖ, Θουκυδίδην παραμιμούμενος, ὡς δὲ αὐτός φησιν,
Ἀρχίνῳ καὶ Δίωνι τοῦτον δὴ παραλήψομαι τὸν
λόγον καὶ παρʼ αὐτὸν ἐξετάσω Δημοσθένους λέξεις
τινάς, οὐκ ἐκ τοῦ ἐπιταφίου· τοῦτον μὲν γὰρ οὐχ
ἡγοῦμαι ὑπʼ ἐκείνου τοῦ ἀνδρὸς γεγράφθαι· ἀλλʼ. ἐκ
τῶν ἄλλων αὐτοῦ λόγων, ὅσοι περί τε τοῦ καλοῦ καὶ
τῆς ἀρετῆς εἴρηνται, μᾶλλον δʼ ἐξ ἑνὸς ἀγῶνος· οὐ
γὰρ ἔχω καιρὸν ὅσοις βούλομαι παραδείγμασι χρήσασθαι,
πάντων μάλιστα βουληθεὶς ἄν. τοιοῦτος μὲν δή
τις ὁ τρόπος ἔσται μοι τῆς συγκρίσεως.
13 cf Plato Menexeni 234 b
3 βάλησιν P τύπον mg M 4 τοῦτον Reiskius: τοῦτο
6 ἀφίσθωσαν P ἀφίστωσαν v αὗται Krüger; αὐταὶ 7 τῷ
συμφέροντι τὸ συμποσίῳ P 8 ἓν δὲ] οὐδὲ MBPv ὁποῖόν τι
δή P 9 γε Sadaeus: δὲ νῦν δʼ οὐθὲν δέομαι P v κράτιστον
M1BΡ 10 δὲ δὴ Krüger 12 Θουκυδίὲων B φησι B
13 ἀρχίω P Ἀρχῖνον καὶ Δίωνα v ἢ Δίωνι Usener cl Menexeni
234b lacunam indicauit ἀγωνιζόμενος siue διαμιλλώμενος add
Kiessling 15 τοῦ ἐπιταφίου· τοῦτον Cobet: τούτου· τὸν
17 λόγον P 18 δὲ B 20 τοιούτοις B δὴ Sadaeus οὖν Syl-
burgius: ἂν 21 συκρίσεως B
λαμβανέσθω δὲ πρότερος Πλάτων, καὶ ἐπειδὴ μέγα 24
φρονεῖν ἔοικεν ἐπί τε ἀκριβείᾳ καὶ σεμνότητι ὀνομάτων,
ταῦτα ἐπὶ τῶν αὐτοῦ βασανίσω, ἀρξάμενος, ὅθεν
περ κἀκεῖνος, τοῦ λόγου· ‘Ἔργῳ μὲν ἡμῖν οἵδε ἔχουσι
τὰ προσήκοντα σφίσιν αὐτοῖς, ὧν τυχόντες πορεύονται
τὴν εἱμαρμένην πορείαν.ʼ ἡ μὲν εἰσβολὴ θαυμαστὴ
καὶ πρέπουσα τοῖς ὑποκειμένοις πράγμασι κάλλους τε
ὀνομάτων ἕνεκα καὶ σεμνότητος καὶ ἁρμονίας, τὰ δʼ
ἐπιλεγόμενα οὐκέθʼ ὅμοια τοῖς πρώτοις, αὐτίκα τό·
προπεμφθέντες κοινῇ μὲν ὑπὸ τῆς πόλεως, ἰδίᾳ δὲ ὑπὸ
τῶν οἰκείων.ʼ ἐν γὰρ τῷ πάντα τὰ προσήκοντα σφίσιν
αὐτοῖς ἔχειν τοὺς θαπτομένους ἐνῆν καὶ τὸ προπεμφθῆναι
τὰ σώματʼ αὐτῶν ἐπὶ τὰς ταφὰς δημοσίᾳ
τε καὶ ἰδίᾳ. ὥστε οὐκ ἀναγκαῖον ἦν πάλιν ταὐτὸ
λέγειν· εἰ μὴ κράτιστον ἀπάντων τῶν περὶ τὰς
ταφὰς νομίμων τοῦτο ὑπελάμβανεν ὁ ἀνὴρ εἶναι, λέγω
δὴ τὸ παρεῖναι πολλοὺς ταῖς ἐκκομιδαῖς, καὶ οὐθὲν
ἄτοπον ἐδόκει ποιεῖν συμπεριλαβών τε αὐτὸ τοῖς ἄλλοις
καὶ χωρὶς ὑπὲρ αὐτοῦ μόνου λέγων. ἠλίθιος ἄρα
τις ἦν, εἰ τοῦτον ἐδόκει τοῖς τελευτήσασι λαμπρότατον
εἶναι τῶν κόσμων, οἷς ἡ πόλις αὐτοὺς ἐκόσμει. ἵνα
γὰρ ἀφῶ πάντα τὰ ἄλλα, τὸ δημοσίᾳ γηροτροφεῖσθαι
4 Menexeni 236 d
1 δὴ Pv 6 εἱμαρμένην MBPv 7 κάλους M 8 ἁρμο-
νίας B 9 τό add Usener 11 τὰ om B 12 τοὺς in spatio
VIII litt suppl M2 om cum lac IV litt BP προπεμφῆναι M
13 σώματʼ αὐτῶν M: σώματα τῶν PB 14 lac IV litt B
nulla in M P: suppl Sylburgius ἀναγκαῖον— κράτιστον] α cum
spatio VI litt M cetera omittens 15 ἀπάντων Vliet: lac VI
litt B, X fere P 17 δὲ Krüger 18 συμπεριλαβον M 1
19 ἠλίθιος— τελευ desunt in B, qui deinde τὸ σαισι habet
pro τήσασι 20 τοῖς om Pn 21 τῶν κόσμων Sylburgius:
τὸν κόσμον
τοὺς πατέρας αὐτῶν ἄχρι θανάτου καὶ παιδεύεσθαι
τοὺς υἱεῖς ἕως ἥβης πόσῳ κρεῖττον ἦν τοῦ προπέμπεσθαι
τὰ σώματα δημοσίᾳ; ἐμοὶ μὲν δοκεῖ μακρῷ.
οὐκοῦν οὐκ ἀναγκαία, Πλάτων, ἥδε ἡ προσθήκη. ἀλλʼ
ἄρα γε εἰ μὴ τοῦ ἀναγκαίου, κάλλους γε ἢ τῶν
ἄλλων τινὸς τῶν ἐπιθέτων ἕνεκα κόσμων παρείληπται
τὸ κῶλον αὐτῷ τουτί; πολλοῦ γε καὶ δεῖ· πρὸς γὰρ
τῷ μηδὲν ἔχειν σπουδῆς ἄξιον μήτε κατὰ τὴν ἐκλογὴν
τῶν ὀνομάτωνγ μήτε κατὰ τὴν σύνθεσιν προσδιαφθείρει
καὶ τὴν πρὸ αὐτοῦ περίοδον, λυμαίνεται
γοῦν τήν τε συμμετρίαν αὐτῆς καὶ τὴν εὐφωνίαν.
νῦν μὲν γὰρ δυσὶ περιλαμβανομένη κώλοις σύμμετρός
ἐστι καὶ ἐναρμόνιος καὶ στρογγύλη καὶ βάσιν εἴληφεν
ἀσφαλῆ· ἐὰν δὲ προσλάβῃ τουτὶ τὸ κῶλον, ἅπαντα
ταῦτα ἀπεκρίθησαν, καὶ μεταλήψεται τὸν ἱστορικὸν
ἀντὶ τοῦ λογικοῦ τύπον. εἰ δὲ χωρίσαντες τοῦτο τὸ
κῶλον ἀπὸ τῶν προηγουμένων αὐτὸ καθʼ αὐτὸ ἐξοίσομεν,
οὔτε περίοδος ἡμῖν γενήσεται καθʼ ἑαυτὸ γενόμενον
οὕτε ὖθος ἢ πάθος ἔξει μὰ Δία οὕτε ἄλλην
πειθὼ καὶ χάριν οὐδεμίαν. εἰ δὴ μήτε τοῦ ἀναγκαίου
χάριν ἡ προσθήκη παρείληπται μήτε τοῦ περιττοῦ
(περὶ ταῦτα δὲ καὶ ἐν τούτοις ἡ τῆς λέξεως κατασκευή),
τίς ἂν τοῦτο ἔτι ἕτερον ὀνομάσειεν εἰ μὴ τοῦθʼ
1 πατέρας — παιδεύεσθαι τοὺς om Pv ἀχρὶ M 2 προ-
πέμεθαι P 4 Πάτων uocatiuum interpunctione saepsi: Πλά-
τωνι BP v ἥδε ἡ] ἢ P 5 κάλους BP 7 πρὸς γὰρ— 9 σύν-
θεσιν om Pv 8 lacunam detexit et suppleuit Sadaeus
10 αὐτοῦ Sylburgius: αὐτῆς MP αὐτὴν B 11 εὐφρώνιαν B
13 καὶ bis P 14 τὸ om Pv 15 ἱστοριστικὸν B
16 τοῦτο τί B] τουτὶ τὸ ? 18 οὔτε Sadaeus: οὐ καθʼ ἑαυτὸ
γενόμενον seclusit idem 19 οὔτ᾿ Pv οὔτʼ Pv 22 περὶ
ταῦτα] περιαιρεῖται frustra Kiessling καὶ ἀν B] κἀν? 23 τίς
ἂν] τί ἄν τις Kiessling
ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς, ἀκαιρίαν. τούτοις ἐκεῖνα ἐπιτίθησιν
ὁ ἀνήρ· ῾Λόγῳ δὲ δὴ τὸν λειπόμενον κόσμον ὅ
τε νόμος προστάττει τούτοις ἀποδοῦναι. τοῖς ἀνδράσι
καὶ χρή.ʼ τὸ καὶ χρὴ πάλιν ἐνταῦθαγ κείμενον ἐπὶ
τελευτῆς τίνος ἕνεκα παρείληπται καὶ διὰ τί; πότερα
σαφεστέραν ποιῆσαι τὴν λέξιν; ἀλλὰ καὶ χωρὶς τῆς
προσθέσεως ταύτης ἐστὶ σαφής. εἴ γε οὖν οὕτως εἶχε·
῾Λόγῳ δὲ δὴ τὸν λειπόμενον κόσμον ὁ νόμος ἀποδοῦναι
προστάττει τοῖς ἀνδράσι,ʼ τίς ἂν ταύτην ἐμέμψατο
ὡς οὐ σαφῆ; ἀλλὰ τοῦτο ἥδιον ἀκουσθῆναι καὶ μεγαλοπρεπέστερον;
πᾶν μὲν οὖν τοὐναντίον ἠφάνικεν
αὐτῆς τὸ σεμνὸν καὶ λελύμανται. καὶ τοῦτο οὐ λόγῳ
δεῖ μαθεῖν ἕκαστον, ἀλλʼ ἐκ τῶν ἑαυτοῦ γνῶναι παθῶν.
ταῖς γὰρ ἀλόγοις αἰσθήσεσιν ἅπαντα τὰ ὀχληρὰ καὶ
ἡδέα κρίνεται, καὶ οὐθὲν δεῖ ταύταις οὕτε διδαχῆς
οὔτε παραμυθίας.
συκοφαντεῖς τὸ πρᾶγμα, τάχʼ ἂν εἴποι τις, εὐέπειαν
ἀπαιτῶν καὶ καλλιλογίαν παρὰ ἀνδρὸς οὐ ταῦτα σοφοῦ.
τὰς νοήσεις ἐξέταζε, εἰ καλαὶ καὶ μεγαλοπρεπεῖς εἰσι
καὶ παρʼ οὐθενὶ τῶν ἄλλων κείμεναι. περὶ ταύτας
ἐκεῖνος ἐσπούδαζεν, ἐν ταύταις δεινὸς ἦν. τούτων
εὐθύνας παρʼ αὐτοῦ λάμβανε, τὸν δὲ τρόπον τῆς λέξεως
2 Menexeni 236 d
1 ἀληθῶς Sylburgius: ἀληθὲς ὡς 3 νόμοις νόμος P | τάτ-
τει postea add M τούτοις P, B in mg: om cum lac VI litt M, B
in textu Π (Plato) 4 lac X litt MP, VI litt B: suppl Syl-
burgius κείμενον κόσμον ὅτε κείμενον B: corr rubricator
6 ποιήσει ci Usener 7 προθέσεως B εἴγ’ v 9 ἐπέμψατο B
13 ἀλʼ B 14 αἰσθήσασιν BP ἅπαντας P1 τὰ om B
15 δεῖ] δῆ B οὔτε διδαχῆς om Pv, ci Reiskius 17 τύχʼ
ἂν εἴποιος B εὐέπειραν εὐεπειαν P 20 οὐδενὶ Sylburgius:
οὐθὲν M, B mg οὐδὲν P, B text v
ἔα. καὶ πῶς ἔνι ταῦτʼ εἰπεῖν; τοὐναντίον γὰρ ἅπαντες
ἴσασιν, ὅτι πλείονι κέχρηται φιλοτιμίᾳ περὶ τὴν ἑρμηνείαν
ὁ φιλόσοφος ἢ περὶ τὰ πράγματα. μυρία τούτου
τεκμήρια φέρειν ἔχοι τις ἄν, ἀλλʼ ἀπόχρη λόγος εἷς
οὗτος ἐπιδείξασθαι τὴν κενοσπουδίαν τοῦ ἀνδρός, ᾗ
κέχρηται περὶ τὸν περιττὸν καλλωπισμὸν τῆς ἀπαγγελίας.
αὐτίκα γε οὖν τοῖς προειρημένοις ἐπιτιθεὶς διάνοιάν
τινα οὔτε περιττὴν οὔτε θαυμαστὴν ἀλλʼ ὑπὸ
πολλῶν εἰρημένην καὶ πολλάκις (ὅτι γὰρ ὁ τῶν καλῶν
ἔργων ἔπαινος ἀθανάτους τὰς τιμὰς καὶ τὰς μνήμας
δύναται ποιεῖν τοῖς ἀγαθοῖς, μυρίοις τῶν ἔμπροσθεν
εἴρηται), συνιδὼν οὐθὲν οὔτε σοφὸν οὔτε περιττὸν
τὴν γνώμην ἔχουσαν, ὅπερ οἶμαι λοιπὸν ἦν, τῷ κάλλει
τῆς ἑρμηνείας αὐτὴν ἡδύνειν βούλεται. ἔπειθʼ ὥσπερ
τὰ μειράκια καταβὰς ἀπὸ τῶν γενναίων καὶ μεγαλοπρεπῶν
ὀνομάτων τε καὶ σχημάτων ἐπὶ τὰ θεατρικὰ
τὰ Γοργίεια ταυτὶ παραγίνεται, τὰς ἀντιθέσεις καὶ τὰς
παρισώσεις λέγω, καὶ διὰ τῶν λήρων τούτων κοσμεῖ
τὴν φράσιν.
ἀκούσωμεν δὲ αὐτοῦ, πῶς λέγει· ‘Ἔργων γὰρ εὖ
πραχθέντων λόγῳ καλῶς ῥηθέντι μνήμη καὶ κόσμος
τοῖς πράξασι γίνεται παρὰ τῶν ἀκουσάντων.’ ἐνταῦθα
τοῖς μὲν ἔργοις ὁ λόγος ἀντίκειται, τῷ δὲ
πραχθῆναι τὸ ῥηθῆναι, μετωνόμασται δὲ ἀντὶ τοῦ εὖ
20 Menexeni 236e cf Dionys. de comp p 49 R
1 ταυ . . . επεῖν in mg ταυτον εἴ B 2 πλείωνι P | ἐρμε-
νείαν P1 4 εἷς] εἴς το B 6 περιττὸν M: περὶ τὸν P περὶ
τὸν περιττὸν B τῆς bis P 13 lac IV litt M, V— VI B, VI P:
suppleuit Sadaeus 17 Γοργίεια Reiskius: γόργεια 18 παρα-
σώσεις P | λόγω BP 20 ἔργων Π: τῶν MP τῶν τῶν B
21 λόγῳ om P 22 πράξασι] πρασι B 24 μετονόμασθαι M1 |
δ᾿ Pv
τὸ καλῶς, παρισοῦται δὲ τὰ τρία μόρια τοῦ λόγου
τοῖς τρισί. τοῦ δὲ ἀσφαλῶς βῆναι τὴν περίοδον ἕνεκα
καὶ οὐθενὸς ἀναγκαίου, τέλος ἤδη τῆς διανοίας
ἐχούσης, προσείληπται τὸ παρὰ τῶν ἀκουσάντων. ἆρά
γε ὁμοίως ἡρμήνευται ὁ αὐτὸς νοῦς οὑτοσὶ τοῖς ποιηταῖς,
οὓς περιφρονεῖ καὶ ἀπελαύνει τῆς πολιτείας ὁ
φιλόσοφος, ἢ κάλλιον καὶ γενναιότερον; ‘Πρέπει δ᾿
ἐσλοῖσιν ὑμνεῖσθαι καλλίσταις ἀοιδαῖς. τοῦτο γὰρ
ἀθανάτοις τιμαῖσι ποτιψαύει μόνον· ῥηθὲν θνᾴσκει
δὲ σιγαθὲν καλὸν ἔργον.’ Πίνδαρος τοῦτο πεποίηκεν
εἰς Ἀλέξανδρον τὸν Μακεδόνα, περὶ τὰ μέλη καὶ τοὺς
ῥυθμοὺς μᾶλλον ἢ περὶ τὴν λέξιν ἐσπουδακώς. Πλάτων
δέ, ὃς ἐπαγγέλλεται σοφίαν, τρυφεροῖς καλλωπίζει
καὶ περιέργοις σχήμασι τὴν φράσιν. καὶ οὔπω τοῦθʼ
κανόν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μετ᾿ αὐτὴν περιόδῳ τὰ αὐτὰ
ποιῶν φανήσεται. φησὶ γάρ· Δεῖ δὴ τοιούτου τινὸς
λόγου, ὅστις τοὺς μὲν τετελευτηκότας ἱκανῶς ἐπαινέσει,
τοῖς δὲ ζῶσιν εὐμενῶς παραινέσει.᾿ οὐκοῦν ἐπίρρημα
ἐπιρρήματι ἀντιπαράκειται καὶ ῥήματι ῥῆμα, τὸ
μὲν ἱκανῶς τῷ εὐμενῶς, τῷ δʼ ἐπαινέσει τὸ παραινέσει,
καὶ ταῦτα πάρισα· οὐ Λικύμνιοι ταῦτ᾿ εἰσὶν οὐδʼ Ἀγάθωνες
7 Pindari fr 121 Bergkii 16 Menexeni 236e
1 παρισοῦται Kiessling in mg, Sadaeus: παρισοῦνται MB
παροισοῦνται P μήρια P 4 ἐχούσας P 5 οὑτοσὶ] οὐ τισὶ B
8 δʼ ἐσλοῖσιν Sylburgius: δὲ ὅλοισιν lacunam post ὑμνεῖ-
σθαι metrum insimulat, alii alia supplent 9 τιμαῖς Boeckh
μόνον ῥηθέν· MBP ῥηθέν delent Bothe et Boeckh. fort ποτι-
ψαύει μόνον· ῥηθὲν 〈μένει,〉 θνᾴσκει δὲ κτλ θνάσκει MBPv
10 δὲ σιγαθὲν Barnes: δʼ ἐπιταθὲν 13 ὃς] ὣς B ὡς P
ἐπαγγέ[λλ]εται cum ras M καλλωπίζειν BP 15 ἱκανόν] ἰμα-
νιὸν B μεταυτὴν M μετὰ ταύτην Sadaeus 17 τετελευκότας B
τελευτηκότας ἐπαινέσεται Π 18 παραινέσεται Π 19 ἀντιν-
παράκειται] παράκειται MBPv 21 ο . . . κύμνιοι M
οἱ λέγοντες ‘ὕβριν ἤ κύπριν μισθῷ ποθὲν ἢ
μόχθον πατρίδων,ʼ ἀλλʼ ὁ δαιμόνιος ἑρμηνεῦσοι Πλάτων.
καὶ οὐ τοῖς σχήμασιν ἐπιτιμῶ· φέρει γάρ ποτε
καὶ ταῦτα τοῖς λόγοις ὥραν. οὗ χάριν οὐ ψέγω οὐδʼ
αὐτὴν τὴν ἐπιτήδευσιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀκαιρίαν μόνην
μέμφομαι καὶ μάλιστα ὅταν ὑπὸ τοιούτου γίνηται
ἀνδρός, ᾧ κανόνι ὀρθοεπείας χρήσασθαι ἀξιοῦμεν. ἐν
γὰρ δὴ τῷ αὐτῷ λόγῳ τούτῳ κἀκεῖνά ἐστιν· Ὧν
δʼ οὔτε ποιητής πω δόξαν ἀξίαν ἐπʼ ἀξίοις λαβὼν ἔχει,ʼ
καὶ αὖθις· ‘Τειχισαμένη καὶ ναυπηγησαμένη, ἐκδεξαμένη
τὸν πόλεμον,ʼ καὶ ἔτι· Ὧν ἕνεκα καὶ πρῶτον καὶ
ὕστατον καὶ διὰ παντὸς πᾶσαν πάντως προθυμίαν
πειρᾶσθε ἔχειν,ʼ καὶ πάλιν· ‘Φέροντες μὲν τὰς συμφορὰς
ἀνδρείως δόξουσι τῷ ὄντι ἀνδρείων παίδων πατέρες
εἶναι,ʼ κἀκεῖνά γε ἔτι· ‘Τοὺς μὲν παιδεύοντες
κοσμίως, τοὺς δὲ γηροτροφοῦντες ἀξίως,ʼ καὶ πάλιν
που· ‘Καὶ αὐτὸς δέομαι ὑυπὲρ ἐκείνων, τῶν μὲν μιμεῖσθαι
1 cf tragg fr p 769, 31 N 8 Menexeni 239c 10 ibid 245b
11 ibid 247d 13 ibid 247d 15 ibid 248d 17 ibid 248e
1 ἢ κύπριν M. Schmidt: ἢ . . . πριν M ἦν . . . . . . . πρὶν B
ἢ πριν Pv μισθὸν πόθων (πόθεν B) ἢ μόχθον Ἀτρειδῶν?
(πραπίδων M. Schmidt) alia Schmidt Jos. Klein Gompertz Weil
2 δ . . . νιος M 3 ἐπιτιμῶ] ἐπι cum lac V litt M
4 ὥραν οὐ χαρ lac X—XII litt τὴν τὴν ἐπιτήδευσιν αὐτῶν καὶ
τὴν ἀκαι lac XIV—XVI litt μαι· καὶ μάλιστα M ὥραν οὐ χαρι
lac VI litt οὐδʼ αὐτὴν τὴν ἐπιτήδευσιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀκαιρίαν
αὐτῶν καί μαι μάλιστα B ὥραν οὐ χαρ lac XI litt οὐδʼ αὐτὴν
τὴν ἐπιτήδευσιν αὐτῶν καὶ τὴν ἀκαιρίαν αὐτῶν μαι καὶ μάλιστα
P ex quo pendet v solum μαι omittens: restitui et suppleui
6 γένηται Pv 10 τειχισάμενος corr in τειχισαμένη P
δὲ post τειχισαμένη Πv 14 δόξουσι ΠΔ p 1047: δοξάζουσι
MBP 15 καὶ κεῖνα corr in κἀκεῖνα B ἔτι Sylburgius: ὅτι
παιδεύοντες —17 τῶν μὲν om B 16 κοσμίους P 17 μιμεῖσθαι
Π: μισεῖσθαι MBP
τοὺς ἑαυτῶν, τῶν δὲ καρτερεῖν ὑπὲρ ἑαυτῶν,ʼ
καὶ ταυτί· ʼΠολιτεία γὰρ ἀνθρώπων τροφή ʼστι καὶ
ἡ μὲν ἀγαθὴ ἀγαθῶν, μὴ καλὴ δὲ κακῶν.ʼ κἀκεῖνα
δʼ ἔτι· ‘Νικήσαντες μὲν τοὺς πολεμίους, λυσάμενοι δὲ
τοὺς φιλίους, ἀναξίου τύχης τυχόντες.ʼ πολύς ἐστι
τῶν τοιούτων σχημάτων ὄχλος δἰ ὅλου τοῦ ἐπιταφίου.
ἀλλʼ ἐάσας τὸ περὶ τούτων ἀκριβολογεῖν ἐπʼ ἐκεῖνά
τʼ ἐλεύσομαι καί μοι πάνυ μὲν αἰδουμένῳ καὶ ὀκνοῦντι
εἰπεῖν, ὅμως δʼ εἰρήσεται, ὅτι παχύτητος καὶ ἀδυνασίας
ἔδοξεν εἶναι μηνύματʼ αὐτά.
προειπὼν γὰρ ὁ ἀνήρ, ποῖόν τι σχῆμα λαβεῖν ἁρμόττει 27
τὸν λόγον, ἐπιτίθησι ταυτί· ‘Ἐπὶ τούτοις τὴν
τῶν ἔργων πρᾶξιν ἐπιδείξωμεν, ὡς καλὴν καὶ ἀξίαν
τούτων ἀπεφήναντο.ʼ ἔργων πρᾶξιν ἀξίαν ἀποφηναμένους
οὐκ οἶδα εἴ τις ἂν ἠξίωσεν εἰπεῖν τῶν τὴν
λεπτὴν καὶ ἀκριβῆ καὶ καθαρὰν διάλεκτον ἐπιτηδευόντων.
πράττεται μὲν γὰρ τὰ πράγματα, ἐργάζεται
δὲ τὰ ἔργα, ἀποφάνσεως δὲ ἀξιοῦται τὰ λεκτά. τουτὶ
2 Menexeni 238e 4 ibid 243c 12 ibid 237b
1 αὑτῶν Π δʼ ἐκκαρτερεῖν BP δʼ ἐγκαρτερεῖν v θαρρεῖν Π
αὑτῶν Π 2 τροφῆς ἐστι MBP: corr Usener τροφὴ ἀνθρώπων
ἐστι Π 3 καλὴ μὲν ἀγαθῶν, ἡ δʼ ἐναντία κακῶν Π ac fort apud
Dionysium in καὶ ἡ latet καλὴ, ut ἀγαθὴ tamquam dittogra-
phia natum delendum sit 5 φιλίους Π: φίλους MBPv
8 τʼ ἐλεύσομαι Sylburgius: τελεύσομαι BP ἐλεύσομαι M 9 ταχύ-
τητος P ἀδυναστίας Pv 10 μηνύματʼ αὐτά] μήνυμα ταῦτα M
μήνυτα ταῦτα B μήνυτα τοι ταῦτα P μηνύματα τὰ τοιαῦτα
Reiskius 12 ἐτίθησι P | ἐπὶ MBP: ἐπὶ δὲ Πν 13 καὶ om BP
14 τούτων — ἀξίαν om Pv ἀπεφήναντο M Π: ἀποφήναν
ὧνB ἀποφηναμένους] ἀποφηναμένην MPv ἀποφηναγκένην B
17 πράτεται P 18 ἀποφάνσεως Kruger: ἀποφάσεως | δὲ
add Reiskius om BPM sed in M spatium est II litt | ἀξιοῦν-
ται v | λεκτὰ Sylburgius: ἄληπτα | ταυτὶ B
μὲν δὴ παχὺ εἴρηται, τὸ δ᾿ ἐπὶ τούτῳ λεγόμενον
ἐνθύμημα ἀσθενέστερον· διὰ μακροῦ τε γὰρ καὶ
ἀκατάλληλον καὶ οὔτε δεινότητα ἔχον οὔτε σύνταξιν·
‘Τῆς δʼ εὐγενείας πρῶτον ὑπῆρξε τοῖσδε ἡ τῶν προγόνων
γένεσις, οὐκ ἔπηλυς οὖσα οὐδὲ τοὺς ἐκγόνους
τούτους ἀποφηναμένη μετοικοῦντας ἐν τῇ χώρᾳ, ἄλλοθεν
σφῶν ἡκόντων, ἀλλʼ αὐτόχθονας καὶ τῷ ὄντι
πατρίδα οἰκοῦντας καὶ ζῶντας καὶ τρεφομένους οὐχ
ὑπὸ μητρυιᾶς, ὡς οἱ ἄλλοι, ἀλλʼ ὑπὸ μητρὸς τῆς χώρας,
ἐν ᾗ ᾤκουν, καὶ νῦν κεῖσθαι τελευτήσαντας ἐν
οἰκείοις τόποις τῆς τεκούσης τε καὶ θρεψάσης καὶ
ὑποδεξαμένης.ʼ ποῖον ἔθνος ἀνθρώπων καθαρᾷ διαλέκτῳ
χρώμενον ἐρεῖ γένεσιν τὴν μὲν αὐτόχθονα τὴν
δὲ ἐπήλυδα; ἡμῖν γὰρ δή τι συμβεβηκός ἐστι τὸ εἶναι
αὐτόχθοσιν ἢ μὴ ἐπιχωρίοις, οὐχὶ τῇ γενέσει. δύναται
γοῦν τις ἀλλαχῇ γενόμενος ἀνὴρ ἑτέρωσε μετοικῆσαι,
ἡ δὲ γένεσις αὐτὴ τοῦτο παθεῖν οὐ δύναται. τίς δʼ ἂν
ἀξιώσειε τῶν εὖ διαλέγεσθαι σπουδαζόντων εἰπεῖν, ὅτι
ἡ γένεσις ἡ τῶν προγόνων τοὺς ὕστερον γενησομένους
ἀπεφήνατο αὐτόχθονας καὶ μὴ μετοίκους εἶναι τῆς
4 Menexeni 237b 6 scholion ἀντὶ τοῦ (ἀντι B) ἐπιδείξας
φανερόν (φανερῶν B)
1 τὸ δʼ ἐπὶ τούτῳ Sylburgius: τὸ lac V litt τοῦ τούτῳ MB
τὸ τὸν τούτῳ Pv λεγό postea add M 2 ἀσθενότερον Pv
post διὰ lac III litt M 3 σύνταξιν om M in lac IX litt | post
σύνταξιν lac V uel VI litt B 4 τῶν προγόνων Π: lac XII litt
M, XVII litt B, XXXX fere litt P 6 scholion in mg om P
ἄλοθεν B 7 τῶν ὄντι B 8 ἐν πατρίδι Π 10 τελευτήσαντος B
τελευτήσαντες P ἐν οἰκείοις] ἐκείνοις B 11 τε om Π | θρα-
ψάσης B 14 δʼ Πv τι] που Sadaeus 15 ἐπιχωρίοις delet
Vliet 17 ἡδʼ P γένεσις — τίς δʼ om Pv 18 εὖ διαλέγε-
σθαι] ἔν διαλεγεσθαι, mg διαλέγεσθαι B 20 αὐτὸ χθόνας B
χώρας, ἐν ᾗ ἐγένοντο; οὔτε γὰρ ἡ γένεσις αὐτή τι
ἀποφαίνεσθαι φύσιν ἔχει, οὔτε μετοικεῖν τις, ἐν ᾗ ἂν
γένηται· ἀλλʼ ἀποφαινόμεθα μὲν ἡμεῖς τὰ λεκτά, μετοικοῦσι
δʼ οἱ ἐξ ἄλλης ἀφικόμενοι χώρας ἐν τῇ ὑποδεξαμένη.
τίς δὲ βουλόμενος σῴζειν τὴν ἀκολουθίαν,
εἰπὼν τὴν γένεσιν καὶ περὶ ταύτης τὸν λόγον ἀποδιδοὺς
ἐπιζεύξειεν ἂν τὸ ἄλλοθεν σφῶν ἡκόντων, τὸ
ἀρρενικὸν τῷ θηλυκῷ καὶ τῷ ἑνικῷ τὸ πληθυντικόν;
ἦν γὰρ δή που κατάλληλος ὁ λόγος, εἰ πρὸς τὴν γένεσιν
ἀναφέρων, ὑπὲρ ἧς ὁ λόγος ἦν, ἐπέθηκεν· ἄλλοθεν
αὐτῆς ἡκούσης.’ ἐπὶ δὲ τῶν ἀνδρῶν μέλλων
ποιεῖσθαι τὸν λόγον ἐξ ἀρχῆς οὕτως ἂν κατεστήσατο
τὴν φράσιν· ‘τῆς δ’ εὐγενείας πρῶτον ὑπῆρξαν τοῖσδε
οἱ πρόγονοι, οὐχὶ ἐπήλυδες ὄντες οὐδὲ τοὺς ἐκγόνους
τούτους ἀποφήναντες μετοικοῦντας ἐν τῇ χώρᾳ, ἄλλοθεν
σφῶν ἡκόντων, ἀλλʼ αὐτόχθονας.ʼ
ἄξιον δέ, ὃ καὶ περὶ τῆς εὐγενείας τῶν ἀνδρῶν 28
εἴρηκε, τὴν χώραν πρῶτον ἐπαινῶν, ἐξ ἧς ἐγένοντο,
μὴ παρέργως ἰδεῖν. φησὶ δὴ θεοφιλῆ αὐτὴν εἶναι καὶ
παρέχεται τούτου μάρτυρας τοὺς ἀμφισβητήσαντας
περὶ αὐτῆς θεούς, κοινόν τι πρᾶγμα καὶ ὑπὸ πάντων
σχεδὸν τῶν ἐπαινεσάντων τὴν πόλιν εἰρημένον. καὶ
οὐ τοῦτο συκοφαντεῖν ἄξιον, ἀλλά, πῶς ἡρμήνευκεν
αὐτά, καταμαθεῖν· ‘Μαρτυρεῖ δʼ ἡμῖν τῷ λόγῳ ἡ τῶν
24 Menexeni 237c
3 τὰ λεκτά fort delendum est 6 εἰπὼν] εἶπεν MBP εἶπε
v cf de comp. p 139 R 7 ἡκόν.των una littera erasa M
8 τῷ ἑνικῷ τὸ πληθυντικόν Reiskius: τὸ ἑνικὸν τῷ πληθυντικῷ
12 ἂν κατεστήσατο accipe: in ordinem redegisset 16 σφᾶς
v ἡκόντων M2: ἥκοντας M1 BPv ἀλʼ P 17 δὲ καὶ ὃ frustra
Kruger περὶ τῆς εὐγενείας—χώραν iterat P 18 ἐπαινή[ῶ]ν
cum ras M 19 δὴ M: δὲ BPv 24 αὐτά Krudger: αὐτήν | ἡμῶν Π
ἀμφισβητησάντων περὶ αὐτῆς θεῶν ἔρις τε καὶ κρίσις.
ἣν δὲ θεοὶ ἐπῄνεσαν, πῶς οὐχ ὑπʼ ἀνθρώπων γε συμπάντων
δικαία ἐπαινεῖσθαι;’ ταπεινή μοι δοκεῖ καὶ
ἄζηλος ἡ λέξις καὶ οὐδὲν ἔχουσα τῆς περιμαχήτου πόλεως
ἄξιον, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. ποῖος γὰρ ἐνθάδε πλοῦτος
ὀνομάτων; ποία σεμνότης; ποῖον ὕψος; τί οὐ μαλακώτερον
τῆς ἀξίας; τί δʼ οὐκ ἐνδεέστερον τῆς ἀληθείας;
οὕτως ἐχρῆν ὑπὸ Πλάτωνος εἰρῆσθαι τὴν Ἀθηνᾶς καὶ
Ποσειδῶνος ὑπὲρ τῆς Ἀττικῆς στάσιν ἔριν τε καὶ
κρίσιν; οὕτως τὸν ἔρωτα, ὃν ἔσχον οἱ θεοὶ τῶν ἐν
αὐτῇ τιμῶν, εἰς φαῦλόν τι καὶ μέτριον ῥῆμα ἀγαγεῖν
ἣν δὲ θεοὶ ἐπῄνεσανʼ εἰπόντα; ἀλλὰ γὰρ ἃ μετὰ
ταῦτα ἐπιτίθησιν εἰς ἔπαινον τῆς γῆς, ὅτι γένος τε
τὸ ἀνθρώπων πρώτη ἐγεννήσατο καὶ καρποὺς ἡμέρους
αὐτῷ συνεξήνεγκεν, ἄξιον ἰδεῖν· Ἐξελέξατο δὲ τῶν
ζῴων καὶ ἐγέννησεν ἄνθρωπον, ὃ συνέσει τε ὑπερέχει
τῶν ἄλλων καὶ δίκην καὶ θεοὺς μόνον νομίζει.᾿ οὐκ
οἶδα, εἴ τι λαμπρότατον ἄλλο πρᾶγμα τούτου εὐτελέστερον
εἴρηται Πλάτωνι καὶ ἰδιωτικώτερον. δῶμεν
αὐτῷ τὸ τοῦ ἀνθρώπου ἐγκώμιον οὕτως εἰπεῖν ὀλιγώρως
καὶ ἀσθενῶς· ἀλλὰ περί γε τῆς τροφῆς αὐτοῦ
γενναίᾳ χρήσεται φράσει· ‘Μόνη γὰρ ἐν τῷ τότε καὶ
πρώτη τροφὴν ἀνθρωπείαν ἤνεγκεν τὸν τῶν πυρῶν
15 Menexeni 237d 22 ibid 238a
1 ἀμφητησάντων B | τε καὶ κρίσις addidi ex Π 2 ἣν δὴ
Π | συνπάντων B ξυμπάντων Π 3 καὶ ἄζηλος bis B
8 τὴν Hrüdger: τῆς 9 στάσις P | ἔριν τε καὶ κρίσιν del Usener
10 κρίσιν] κρίνην B | ὃν om B | τῶν] τὸν M 12 εἰπόντα;
ἀλλὰ Reiskius: εἰπὼν τὰ ἄλλα | ἃ μετὰ] ἅμα τὰ P 13 τε τὸ]
τό τε P τό τʼ v 14 πράτη B 15 αὐτῷ Capperonnier: αὐτῶν
MBP αὐτοῖς Sylburgius 16 ζῶον B 18 εἴ τι Sadaeus: τἰ
ἐπὶ | λαμπρότερον Usener 20 αὐτῶν B 21 περί] πυρί P
22 χρήσεται Krüdger: χρήσει καὶ MBP | καὶ πρώτη bis B
καὶ κριθῶν καρπόν.᾿ ὦ θεοὶ καὶ δαίμονες, ποῦ τὸ
Πλατωνικὸν νᾶμα τὸ πλούσιον καὶ τὰς μεγάλας κατασκευὰς
καχλάζον; οὕτως μικρολογεῖ καὶ κατὰ στράγγα
ῥεῖ τὸ δωδεκάκρουνον ἐκεῖνο στόμα τοῦ σοροῦ; ἐταμιεύσατο
νὴ Δία καὶ ὑφῆκε τῆς κατασκευῆς ἑκών, ἴσως
τις ἐρεῖ. καὶ πῶς; ὃς οὐκ οἴεται τὸ γάλα σεμνὸν
εἶναι ὄνομα, ἀλλὰ πηγὴν τροφῆς αὐτὸ μετονομάζει διὰ
τῶν ἐξῆς.
ἐῶμεν καὶ τοῦτο, πῶς δὲ τῆς δωρεᾶς αὐτῆς εἶπε 29
τὸ μέγεθος, ἐξετάσωμεν· Ὧι κάλλιστα καὶ ἄριστα
τρέφεται τὸ ἀνθρώπειον γένος.ʼ εἰ τῶν ἐπιγείων τις
ἡμῶν καὶ χαμαὶ ἐρχομένων ‘κάλλιστα καὶ ἄρισταʼ εἶπεν,
ὅσον ἂν ἐκίνησε γέλωτα; πλὴν ἀφείσθω καὶ τοῦτο.
Τούτου δὲ τοῦ καρποῦ οὐκ ἐφθόνησεν, ἀλλʼ ἔνειμε
καὶ τοῖς ἄλλοις.ʼ εἴ τις βουλήσεται παράδειγμα λαβεῖν
μένῃς λέξεως, ἡ τοῦ καρποῦ μὴ φθονήσασα
γῆ οὐχὶ πρώτη παρακείσεται; ἐμοὶ μὲν γὰρ
δοκεῖ. ἡ δὲ μεταδοῦσα τῶν ἑαυτῆς ἀγαθῶν ἅπασιν
ἀνθρώποις καὶ τηλικούτῳ κατασπείρασα πλούτῳ βάρβαρόν
τε καὶ Ἑλλάδα γῆν τούτοις ἀξία κοσμεῖσθαι
τοῖς ῥήμασιν, ὅτι οὐκ ἐφθόνησε τῶν σπερμάτων καὶ
ὅτι ἔνειμεν αὐτὰ τοῖς ἄλλοις; οὐ τοῦ μὲν ‘μὴ
φθονῆσαι τοῖς πέλαςʼ οὐδὲ μεμνῆσθαι τοῖς πέλας
4 cf Cratini fr VII M. 7 Menexeni 237e 10 ibid 238a
14 ibid 238a
3 καχλάζων BP 5 κατασκεβῆς ἐλὼν B 8 ἐξἧς B
11 ἀνθρώπεινον P 12 μαι, mg χαμαί P 13 ἂν om Pv
ἐκείνησε B 14 τοῦ om P 15 βούλεται βουλήσεται B
16 ante μένης lac XV fere litt M, VII litt B, II—III litt P: suppleas
ψυχρῶς ἐσχηματισμένης μένην Pv 17 οὐχὶ mg Bodl: οὐχ ἡ
MBPv 20 γῆν MB: γῆ Pv 22 τοῖς ἄλλοις: immo τοῖς
πέλας 23 φθονῆναι B1 τοῖς πέλας: immo τοῖς ἄλλοις | τοῖς
πέλας seclusit Reiskius
παντάπασιν ἐχρῆν, τὸ δὲ ‘νεῖμαι τοῦ καρποῦʼ σεμνοτέρῳ
ὀνόματι δωρεᾶς ἢ χάριτος ἢ ἄλλου τινὸς τῶν τοιούτων
περιλαβεῖν; ἐῶ ταῦτα. τὴν δὲ τῆς Ἀθηνᾶς δωρεὰν
οὕτως εἴρηκεν· ‘Μετὰ δὲ ταῦτα ἐλαίου γένεσιν, πόνων
ἀρωγήν, ἀνῆκε τοῖς ἐκγόνοις.ʼ περιφράσεις πάλιν ἐνταῦθα
καὶ διθύραμβοι. καὶ τί δεῖ τὰ πλείω λέγειν;
δι᾿ ὅλου γὰρ ἄν τις εὕροι τοῦ λόγου πορευόμενος τὰ
μὲν οὐκ ἀκριβῶς οὐδὲ λεπτῶς εἰρημένα, τὰ δὲ μειρακιωδῶς
καὶ ψυχρῶς, τὰ δὲ οὐκ ἔχοντα ἰσχὺν καὶ
τόνον, τὰ δὲ ἡδονῆς ἐνδεᾶ καὶ χαρίτων, τὰ δὲ διθυραμβώδη
καὶ φορτικά. ἐγὼ δʼ ἠξίουν πάντα γενναῖα
εἶναι καὶ σπουδῆς ἄξια. Πλάτων γάρ ἐστιν ὁ ταῦτα
γράφων, ὃς εἰ μὴ καὶ τὰ πρωτεῖα οἴσεται τῆς λέξεως,
περί γε τῶν δευτερείων πολὺν ἀγῶνα παρέξει τοῖς
διαμιλλησομένοις. ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἅλις.|
30 ἃ δὲ δὴ κράτιστα εἰρῆσθαι τῷ ἀνδρὶ δοκοῦσί
τινες ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου, κἀγὼ σύμφημι, ταῦτα
παραθεὶς ἐπὶ τὸν Δημοσθένην τρέψομαι. ὁ δὴ τὸν
ἔπαινον αὐτῶν διεξιὼν φησὶν ἐπισκῆψαι τοῖς παροῦσιν
ἐν τῷ πολέμῳ τοὺς μέλλοντας τελευτᾶν, ἃ χρὴ πρὸς
τοὺς ἑαυτῶν παῖδάς τε καὶ πατέρας ἀπαγγέλλειν, εἴ τι
παθεῖν αὐτοὺς συμβαίη κατὰ τὴν μάχην. ἔστι δὲ τάδε·
‘Φάσω δὲ ὑμῖν, τε ἤκουσα αὐτῶν ἐκείνων καὶ οἷα
23 Menexeni 246c—248e
1 παντάπασιν ἐχρῆν, τὸ δὲ dedi Reiskium secutus: παν-
τάπασι κέχρηνται (κέχρηται P) οὐδὲ τοῦ καρποῦ] τοὺς καρποὺς
MBPv 4 εἴρηκε v τοῦτο Π τὴν ἐλαίου Pv 5 ἀνῆκεν MB
ἐγγώνοις P ἐγγωνὸν in mg ἐκγόνοις B ἐγγόνοις v 6 διθύραμβοι
περιφ P 8 μειρακιώδης μοιρακιωδῶς P 9 ἰσχὺν—χαρίτων,
τὰ om Pv 11 γεναῖα P 14 δευτερίων P 15 διαμελησο-
μένοις P διαμεληγομένοις B 16 δοκοῦσίν P 17 τῇ λευτῇ P
18 δὴ] δὲ Pv 19 δ[ιε]ξιὼν cum ras M 21 ἑαυτοὺς ἑαυ-
τῶν B | παγγελλεῖν B 23 ἡμῖν P | αὐτῶν ἥκουσα vΠ | πλά-
των in mg B
νῦν ἡδέως ἂν εἴποιεν ὑμῖν ἀναλαβόντες δύναμιν,
τεκμαιρόμενος ἐξ ὧν τότʼ ἔλεγον. ἀλλὰ χρὴ νομίζειν
ἀκούειν αὐτῶν ἐκείνων, ἃ ἂν ἀπαγγέλλω. ἔστι δὲ τάδε·
ὦ παῖδες, ὅτι μέν ἐστε πατέρων ἀγαθῶν, αὐτὸ μηνύει
τὸ νῦν παρόν. ἡμῖν γὰρ ἐξὸν ζῆν μὴ καλῶς, καλῶς
αἱρούμεθα μᾶλλον τελευτᾶν, πρὶν ὑμᾶς τε καὶ τοὺς
ἔπειτα εἰς ὀνείδη καταστῆσαι καὶ πρὶν τοὺς ἡμετέρους
πατέρας καὶ πᾶν τὸ πρόσθεν γένος αἰσχῦναι, ἡγούμενοι
τῷ τοὺς αὑτοῦ αἰσχύνοντι ἀβίωτον εἶναι καὶ
τῷ τοιούτῳ οὔτε τινὰ ἀνθρώπων οὔτε θεῶν φίλον
εἶναι, οὔτʼ ἐπὶ γῆς οὔθʼ ὕστερον τελευτήσαντι. χρὴ
οὖν μεμνημένους τῶν ἡμετέρων λόγων, ἤν τι καὶ ἄλλο
ἀσκῆτε, ἀσκεῖν μετʼ ἀρετῆς, εἰδότας ὅτι τούτου λειπόμενα
πάντα καὶ κτήματα καὶ ἐπιτηδεύματα αἰσχρὰ καὶ
κακά. οὔτε γὰρ πλοῦτος κάλλος φέρει τῷ κεκτημένῳ
ἀνανδρίαν (ἄλλοις γὰρ ὁ τοιοῦτος πλουτήσει καὶ οὐχὶ
ἑαυτῷ), οὔτε κάλλος σώματος οὔτʼ ἰσχὺς δειλῷ καὶ
κακῷ συνοικοῦντα πρέποντα φαίνεται, ἀλλʼ ἀπρεπῆ καὶ
ἐπιφανεστέραν ἔχοντα τὴν δειλίαν, πᾶσά τε ἐπιστήμη
χωριζομένη δικαιοσύνης καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς πανουργία,
ἀλλʼ οὐ σοφία φαίνεται. ὧν ἕνεκα καὶ πρῶτον
καὶ ὕστατον καὶ διὰ παντὸς πᾶσαν πάντως προθυμίαν
1 ἂν om MBP | λαβόντες δύναμιν Π 2 νομίζειν χρὴ
αὐτῶν ἀκούειν Π 3 post ἐκείνων in P καὶ οἷα νῦν—ἐκεί-
νων repetitur | ἃ ἂν ΜΠ: ἂν P ἃ B ἀπαγγέλω B ἔστι] ἔλε-
γον Π 5 ἡμεῖν P | γὰρ] δὲ Π | καλῶς om MBP 9 αὑτοῦ vΠ:
αὐτοὺς MBP 11 ὕστερον] ὑπὸ γῆς v Π 13 λειπόμενος B λειπό-
μεναι corr in λειπόμενα P 15 κάλλος vΠ: οὐκάλλος M οὐκ ἄλλος
BP 16 ἀνδρίαν MBPv μετʼ ἀνανδρίας Π | ἄλλῳ Π | οὐχὶ M:
οὐχʼ BP οὐχ Πν 17 κάλος BP σώματος κάλλος Π 18 συν-
οικοῦντας B ξυνοικοῦντα vΠ | φαίνεται—ἔχοντα om B
19 ἐπιφανέστερον ποιεῖ τὸν ἔχοντα καὶ ἐκφαίνει τὴν δειλίαν Π
21 ἀλλʼ om Π σοφίας P φαίνεται ΜΒΠ: γίνεται Pv | καὶ
πρῶτον καὶ ὕστατον ΠΔ p 1936: πρῶτα καὶ ὕστατα MBPv
μίαν πειρᾶσθε ἔχειν, ὅπως μάλιστα μὲν ὑπερβαλεῖσθε
καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς πρόσθεν εὐκλείᾳ, εἰ δὲ μή, ἴστε,
ὡς ἡμῖν, ἂν μὲν νικῶμεν ὑμᾶς ἀρετῇ, ἡ νίκη αἰσχύνην
φέρει, ἡ δὲ ἧττα, ἐὰν ἡττώμεθα, εὐδαιμονίαν. μᾶλλον
δʼ ἂν νικῴμεθα καὶ ὑμεῖς νικῴητε, εἰ παρασκευάσαισθε
τῇ τῶν προγόνων δόξῃ μὴ καταχρησόμενοι μηδʼ ἀναλώσοντες
ταύτην, γνόντες ὅτι ἀνδρὶ οἰομένῳ τι εἶναι
οὐκ ἔστιν αἴσχιον οὐδὲν ἢ παρέχειν ἑαυτὸν τιμώμενον
μὴ δἰ αὑτόν, ἀλλὰ διὰ δόξαν προγόνων. εἶναι μὲν
γὰρ τιμὰς γονέων ἐκγόνοις καλὸς θησαυρὸς καὶ μεγα-
λοπρεπής, καταχρήσασθαι δὲ χρημάτων καὶ τιμῶν θησαυρῷ
καὶ μὴ τοῖς ἐκγόνοις παραδιδόναι αἰσχρὸν καὶ
ἄνανδρον ἀπορίᾳ ἰδίων αὐτοῦ κτημάτων τε καὶ εὐδοξιῶν.
καὶ ἢν μὲν ταῦτα ἐπιτηδεύσητε, φίλοι παρὰ
φίλους ἡμᾶς ἀφίξεσθε, ὅταν ὑμᾶς ἡ προσήκουσα μοῖρα
κομίσῃ, ἀμελήσαντας δὲ ὑμᾶς καὶ κακισθέντας οὐδεὶς
εὐμενῶς ὑποδέξεται. τοῖς μὲν οὖν παισὶ ταῦτʼ εἰρήσθω.
πατέρας δὲ ἡμῶν, οἷς εἰσι, καὶ μητέρας ἀεὶ χρὴ παραμυθεῖσθαι
ὡς ῥᾷστα φέρειν τὴν συμφοράν, ἢν ἄρα
συμβῇ γενέσθαι, καὶ μὴ συνοδύρεσθαι. οὐ γὰρ τοῦ
λυπήσοντος προσδεήσονται· ἱκανὴ γὰρ ἔσται καὶ ἡ
γενομένη τύχη τοῦτο πορίζειν. ἀλλʼ ἰωμένους καὶ
1 πειρᾶσθαι B | ὑπερβαλῆσθε MP ὑπερβαλῆσθαι B
3 νικῶμεν] κινῶμεν P | αἰσχύνειν M 4 ἧττα M: ἥττον BP |
κτώμεθα BP | μάλιστα δʼ Π 5 ἡττῴμεθα Π |νικτῴητε B | παρα-
σκευάσαισθε Π: παρασκευάσεσθε Pv παρασκευάσασθε M2 παρα-
σκευάσασθαι M1B 6 B mg rubro ὑμεῖς καταχρησόμενοι Π:
καταχρησάμενοι MBPv | ἀναλώσοντες Π: ἀναλώσαντες MBPv
7 αὐτὴν Π 8 οὐκ ἔτιν B 9 δἰ αὐτόν MBP 10 γάρ τινας
MBP 11 καταχρήσασθαι δὲ] χρῆσθαι δὲ καὶ Π | θησαυρῷ Πv:
θησαυρὸν MBP 14 ἢν] ἐὰν Π 15 ὑμᾶς] ἡμᾶς P 18 δʼ B | δὲ
ἡμῶν—μητέρας om P | παραμυθεῖσθε P 19 ῥᾷσται B ἢν—οὐ
γὰρ om P | ἢν B: ἣν M ἐὰν vΠ 20 ξυμβῇ vΠ συνοδύνεσθαι B
ξυνοδύρεσθαι vΠ 21 λυπήσαντος BPv 22 ἰωμένου B
πραΰνοντας ἀναμιμνήσκειν αὐτούς, ὅτι, ὧν εὔχοντο, τὰ
μέγιστα αὐτοῖς οἱ θεοὶ ἐπήκοοι γεγόνασιν. οὐ γὰρ
ἀθανάτους σφίσι τοὺς παῖδας εὔχοντο γενέσθαι, ἀλλʼ
ἀγαθοὺς καὶ εὐκλεεῖς, ὧν ἔτυχον μεγίστων ἀγαθῶν
ὄντων. πάντα δʼ οὐ ῥᾴδιον θνητῷ ἀνδρὶ κατὰ νοῦν
ἐν τῷ σφετέρῳ βίῳ ἐκβαίνειν. καὶ φέροντες μὲν τὰς
συμφορὰς ἀνδρείως δόξουσι τῷ ὄντι ἀνδρείων παίδων
πατέρες εἶναι καὶ αὐτοὶ τοιοῦτοι, ὑπείκοντες δʼ ὑποψίαν
παρέξουσιν ἢ μὴ ἡμέτεροι εἶναι ἢ ἡμῶν τοὺς ἐπαινοῦντας
καταψεύδεσθαι. χρὴ δὲ οὐδέτερα τού| των,
ἀλλʼ ἐκείνους μάλιστα ἐπαινέτας ἡμῶν εἶναι ἔργῳ,
παρέχοντας αὑτοὺς φαινομένους τῷ ὄντι πατέρας ὄντας
ἄνδρας ἀνδρῶν. πάλαι γὰρ τὸ μηδὲν ἄγαν λεγόμενον
καλῶς δοκεῖ λέγεσθαι· τῷ ὄντι γὰρ εὖ λέγεται. ὅτῳ
γὰρ ἀνδρὶ εἰς ἑαυτὸν ἀνήρτηται πάντα τὰ πρὸς εὐδαιμονίαν
φέροντα ἢ ἐγγὺς τούτου, καὶ μὴ ἐν ἄλλοις
ἀνθρώποις αἰωρεῖται, ἐξ ὧν ἢ εὖ ἢ κακῶς πραξάντων
πλανᾶσθαι ἠναγκάσθη καὶ τὰ ἐκείνου, τούτῳ ἄριστα
παρεσκεύασται ζῆν, οὗτός ἐστιν ὁ σώφρων καὶ οὗτος
ἀνδρεῖος καὶ φρόνιμος, οὗτος γιγνομένων παίδων καὶ
χρημάτων καὶ διαφθειρομένων καὶ μάλιστα πείθεται
τῇ παροιμίᾳ· οὔτε γὰρ χαίρων οὔτε λυπούμενος ἄγαν
φανήσεται διὰ τὸ αὑτῷ πεποιθέναι. τοιούτους δὴ ἡμεῖς
ἀξιοῦμεν καὶ τοὺς ἡμετέρους εἶναι καὶ βουλόμεθα καὶ
1 πραίνοντας P, B in textu corr in mg ἀνιμιμνήσκειν P
εὔχοντο Πv: ἔτυχον MBP 6 σφετέρῳ] ἑαυτοῦ Π 7 ἀνδρείως
τὰς συμφορὰς Π 9 ἐπαιλιοῦντας B 11 ἐκείνου BP | ἡμῶν
ἐπαινέτας Π πάντων ἐπαινέτας ἡμῶν v 12 αὐτοὺς MBP
αὐτοὺ—ὄντας in mg M 13 γὰρ δὴ Πv 14 τῷ γὰρ ὄντι Π
15 ἀνήρτηται] ἀνήρητται BP 18 ἠνάγκασται Π τούτου B
ἄριστος P 19 παρεσκευάσθαι B in textu (corr in mg) παρα-
σκεύασθαι P 20 ὁ ἀνδρεῖος Π 21 καὶ μάλιστα πείθεται]
μάλιστα πείσεται Π 23 αὐτῷ MBP | δὲ Π | ἡμεῖς γε Πv
φαμέν. καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς νῦν παρέχομεν τοιούτους,
οὐκ ἀγανακτοῦντας οὐδὲ φοβουμένους ἄγαν, εἰ δεῖ
τελευτᾶν ἐν τῷ παρόντι. δεόμεθα δὲ καὶ πατέρων καὶ
μητέρων, τῇ αὐτῇ ταύτῃ διανοίᾳ χρωμένους τὸν ἐπίλοιπον
βίον διάγειν καὶ εἰδέναι, ὅτι οὐ θρηνοῦντες
οὐδʼ ὀλοφυρόμενοι ἡμᾶς ἡμῖν μάλιστα χαριοῦνται. ἀλλʼ
εἴ τίς ἐστι τοῖς τετελευτηκόσιν αἴσθησις τῶν ζώντων,
οὕτως ἀχάριστοι εἶεν ἂν μάλιστα, ἑαυτούς τε κακοῦντες
καὶ βαρέως φέροντες τὰς συμφοράς, κούφως δὲ καὶ
μετρίως μάλιστʼ ἂν χαρίζοιντο. τὰ μὲν γὰρ ἡμέτερα
τελευτὴν ἤδη ἕξει, ἥπερ καλλίστη γίγνεται ἀνθρώποις·
ὥστε πρέπει αὐτὰ μᾶλλον κοσμεῖν ἢ θρηνεῖν. γυναικῶν
δὲ τῶν ἡμετέρων καὶ παίδων ἐπιμελούμενοι καὶ
τρέφοντες καὶ ἐνταῦθα τὸν νοῦν τρέποντες τῆς τε
τύχης μάλιστʼ ἂν εἶεν ἐν λήθη καὶ ζῷεν κάλλιον καὶ
ὀρθότερον καὶ ἡμῖν προσφιλέστερον. ταῦτα δὴ ἱκὰνὰ
τοῖς ἡμετέροις παρʼ ἡμῶν ἀπαγγέλλειν. τῇ δὲ πόλει
παρακελευόμεθα, ὅπως ἡμῖν καὶ πατέρων καὶ υἱῶν
ἐπιμελήσονται, τοὺς μὲν παιδεύοντες κοσμίως, τοὺς
δὲ γηροτροφοῦντες ἀξίως. νῦν δʼ ἴσμεν, ὅτι, κἂν μὴ
ἡμεῖς παρακελευώμεθα, ἱκανῶς ἐπιμελήσεται. ταῦτʼ οὖν,
ὦ γονεῖς καὶ παῖδες τῶν τελευτησάντων, ἐκεῖνοί τʼ
ἐπέσκηπτον ὑμῖν ἀπαγγέλλειν κἀγὼ ὡς δύναμαι προθυμότατα
2 ἀνγανακτοῦντας B 3 δὲ] δὴ Π 4 μὴ τέρων P |ταύ-
της P 6 ὁλοφερόμενοι BP 7 τελευτηκόσιν P 8 εἶναι
εἶεν P | ἑαυτούς — 10 μάλιστʼ ἂν om P 9 ξυμφοράς Πv
10 μετρίας B μάλιστα χαρ- MB | χαροιζοιντο corr in χαρι-
ζοιντο P χαρίζειντο B 12 τρηνεῖν BP 13 καὶ τρέφοντες Πv
om MSP 14 τρέποντας B 16 ὑμῖν P 17 ἀπαγχέλλειν B
ἀγγέλλειν Π 18 παρακελευοίμεθʼ ἂν Π 19 κοσμίους P
20 γηουτροφοῦντες P | καὶ ἐὰν Π 21 παρακελουώμεθα B |
τοῦτʼ P 22 ὦ παῖδες καὶ γονῆς Π 23 ἡμῖν Π | ἀπαγγέλ-
λειν—προθυμότατα om P
ἀπαγγέλλω.᾿ αὕτη δοκεῖ κάλλιστα ἔχειν Πλάτωνι
ἡ λέξις ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ. ἔχει μέντοι τὰ πλείω
καλῶς (οὐ γὰρ δοκεῖ ψεύδεσθαι), πλὴν ὅτι πολιτικόν
γε τὸ σχῆμα αὐτῆς ἐστιν, οὐκ ἐναγώνιον.
ἀντιπαρεξετάσωμεν οὖν ταύτῃ Δημοσθένους λαβόντες
λέξιν ἐκ τοῦ ὑπὲρ Κτησιφῶντος λόγου. ἔστι δʼ οὐ
παράκλησις Ἀθηναίων ἐπὶ τὸ καλὸν καὶ τὴν ἀρετήν,
ὥσπερ παρὰ τῷ Πλάτωνι, ἀλλʼ ἐγκώμιον τῆς πόλεως,
ὅτι πάντα ἡγεῖται τἆλλα ἐλάττω τιμῆς καὶ δόξης, ἧς
φέ|ρουσι καλαὶ πράξεις, κἂν εἰ μή τις αὐτὰς μέλλοι
κατορθοῦν. ἔστι δʼ ἡ λέξις ἥδε· Ἐπειδὴ δὲ πολὺς
τοῖς συμβεβηκόσιν ἔγκειται, βούλομαί τι καὶ παράδοξον
εἰπεῖν, καί μου, πρὸς Διὸς καὶ θεῶν, μηδεὶς τὴν
ὑπερβολὴν θαυμάσῃ, ἀλλὰ μετʼ εὐνοίας, ἃ λέγω, θεωρησάτω.
εἰ γὰρ ἦν ἅπασι πρόδηλα τὰ μέλλοντα γενήσεσθαι
καὶ προῄδεσαν ἅπαντες καὶ σὺ προὔλεγες καὶ
διεμαρτύρου βοῶν καὶ κεκραγώς, ὃς οὐδʼ ἐφθέγξω,
οὐδʼ οὕτως ἀποστατέον τῇ πόλει τούτων ἦν, εἴπερ
δόξης ἢ προγόνων ἢ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος εἶχε λόγον.
νῦν μέν γε ἀποτυχεῖν δοκεῖ τῶν πραγμάτων, ὃ πᾶσι
κοινόν ἐστιν ἀνθρώποις, ὅταν τῷ θεῷ ταῦτα δοκῇ·
τότε δʼ ἀξιοῦσα προεστάναι τῶν Ἑλλήνων, εἶτα ἀποστᾶσα
τούτου, Φιλίππῳ προδεδωκέναι πάντως ἂν ἔσχεν
11 Demosthenes περὶ στεφάνου 199—209
1 μάλιστα PB, sed mg κάλιστα B | Πλάτων MP | post
Πλάτων P inserit κάλλιστα μάλιστα ἔχειν Πλάτων ἡ λέξις
2 πλείο P 6 ὑπὲρ corr M: κατὰ BPM1 8 ὥσπερ] ὡς B
9 τιμῆς δόξης Pv 10 μέλλοι] μέλλῃ MBPv an μέλλει?
cf p 1060 11 πολὺς m rec M: πολοῖς B πολλοῖς M1P
15 γενέσθαι B 16 προύλεγε BP | post προὔλεγες addit
Αἰσχίνη v 18 εἴπερ ἢ Dv 19 τοῦ] ποῦ P | λόγων B
20 γ᾿ Pv 21 ἀνθρώπους M | δοκεῖ B 22 εἶτʼ v 23 πάν-
τας D
αἰτίαν. εἰ γὰρ ταῦτα προεῖτο ἀκονιτί, περὶ ὧν οὐθένα
κίνδυνον ὁντινοῦν οὐχ ὑπέμειναν οἱ πρόγονοι, τίς
οὐχὶ κατέπτυσεν ἄν σου; μὴ γὰρ τῆς πόλεώς γε μηδʼ
ἐμοῦ. τίσι δʼ ὀφθαλμοῖς, πρὸς Διός, ἑωρῶμεν ἂν τοὺς
εἰς τὴν πόλιν ἀνθρώπους ἀφικνουμένους, εἰ τὰ μὲν
πράγματα εἰς ὅπερ νυνὶ περιέστη, ἡγεμὼν δὲ καὶ κύριος
ᾑρέθη Φίλιππος ἁπάντων, τὸν δʼ ὑπὲρ τοῦ μὴ γενέσθαι
ταῦτα ἀγῶνα ἕτεροί τινες χωρὶς ἡμῶν ἦσαν πεποιημένοι,
καὶ ταῦτα μηδεπώποτε τῆς πόλεως ἐν τοῖς
πρόσθε χρόνοις ἀσφάλειαν ἄδοξον μᾶλλον ἢ τὸν ὑπὲρ
τῶν καλῶν κίνδυνον ᾑρημένης; τίς γὰρ οὐκ οἶδεν Ἑλλήνων,
τίς δὲ βαρβάρων, ὅτι καὶ παρὰ Θηβαίων καὶ
παρὰ τῶν τούτων ἔτι πρότερον ἰσχυρῶν γενομένων
Δακεδαιμονίων καὶ παρὰ τοῦ Περσῶν βασιλέως μετὰ
πολλῆς χάριτος τοῦτʼ ἂν ἀσμένως ἐδόθη τῇ πόλει, ὅ
τι βούλεται, λαβούσῃ καὶ τὰ ἑαυτῆς ἐχούσῃ τὸ κελευόμενον
ποιεῖν καὶ ἐᾶν ἕτερον τῶν Ἑλλήνων προεστάναι;
ἀλλʼ οὐκ ἦν, ὡς ἔοικε, ταῦτα τοῖς τότε Ἀθηναίοις
πάτρια οὐδʼ ἀνεκτὰ οὐδ᾿ ἔμφυτα, οὐδʼ ἐδυνήθη πώποτε
τὴν πόλιν οὐδεὶς ἐκ παντὸς τοῦ χρόνου πεῖσαι
τοῖς ἰσχύουσι μὲν μὴ δίκαια δὲ πράττουσι προστιθεμένην
ἀσφαλῶς δουλεύειν. ἀλλʼ ἀγωνιζομένη περὶ πρωτείων
καὶ τιμῆς καὶ δόξης κινδυνεύουσα πάντα τὸν
αἰῶνα διετέλεσε. καὶ ταῦθʼ οὕτως σεμνὰ καὶ καλὰ καὶ
1 πριεῖτο B | ἀκονητί MP 2 ὁντινοῦν] τἱνοὖν P
3 κατέπτισεν B 7 ὁρέθη B 8 τινες om D seelusit v
10 ἔμπροσθεν D 13 ἔτι τούτων v D 14 τοῦ] τῶν P 15 πο-
λῆς B 16 καὶ τὰ] καὶ μετὰ B 17 ἐὰν MBP | προστάναι B
18 ταῦθʼ ὡς ἔοικε D | τότε om D seclusit v 21 ἰσχύθυσιν
BP | προσθεμένην D 22 ἀγωιζομένη P ἀγανωιζομένη B
23 ὑπὲρ τιμῆς v 24 ἀῶνα, mg αἰῶνα B διατετέλεκε D | καὶ
ταῖς καὶ ταῦθʼ B | οὕτω D | καὶ καλὰ om D seclusit v
προσήκοντα τοῖς ὑμετέροις ἤθεσιν ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε
εἶναι, ὥστε καὶ τῶν προγόνων τοὺς ταῦτα πράξαντας
μάλιστα ἐπαινεῖτε, εἰκότως. τίς γὰρ οὐκ ἂν ἀγάσαιτο
τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῆς ἀρετῆς, οἳ καὶ τὴν χώραν καὶ
τὴν πόλιν ἐκλιπεῖν ὑπέμειναν, εἰς τὰς τριήρεις ἐμβάντες,
ὑπὲρ τοῦ μὴ τὸ κελευόμενον ποιῆσαι, τὸν μὲν
ταῦτα συμβουλεύσαντα θεμιστοκλέα στρατηγὸν ἑλόμενοι,
τὸν δʼ ὑπακούειν ἀποφηνάμενον τοῖς ἐπιταττομένοις
Κυρσίλον καταλιθώσαντες οὐ μόνον αὐτόν, ἀλλὰ καὶ
αἱ γυναῖκες αἱ ὑμέτεραι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ; οὐ γὰρ
ἐζήτουν οἱ τότε Ἀθηναῖοι οὔτε ῥήτορα οὔτε στρατηγόν,
δἰ ὅτου δουλεύσουσιν εὐτυχῶς, ἀλλʼ οὐδὲ ζῆν ἠξίουν,
εἰ μὴ μετʼ ἐλευθερίας ἐξέσται τοῦτο ποιεῖν. ἡγεῖτο γὰρ
αὐτῶν ἕκαστος οὐχὶ τῷ πατρὶ καὶ τῇ μητρὶ μόνον
γεγενῆσθαι, ἀλλὰ καὶ τῇ πατρίδι. διαφέρει δὲ τί; ὅτι
ὁ μὲν τοῖς γονεῦσι μόνον γεγενῆσθαι νομίζων τὸν τῆς
εἱμαρμένης καὶ τὸν αὐτόματον θάνατον περιμένει, ὁ
δὲ καὶ τῇ πατρίδι, ὑπὲρ τοῦ μὴ ταύτην ἐπιδεῖν δουλεύουσαν
ἀποθνῄσκειν ἐθελήσει καὶ φοβερωτέρας ἡγήσεται
τοῦ θανάτου τὰς ὕβρεις καὶ τὰς ἀτιμίας, ἃς ἐν
δουλευούσῃ τῇ πόλει φέρειν ἀνάγκη. εἰ μὲν τοίνυν
τοῦτʼ ἐπεχείρησα νῦν λέγειν, ὡς ἐγὼ προήγαγον ὑμᾶς
ἄξια τῶν προγόνων φρονεῖν, τίς οὐκ ἂν εἰκότως ἐπετίμησέ
μοι; νῦν δʼ ἐγὼ μὲν ὑμετέρας τὰς τοιαύτας προαιρέσεις
ἀποφαίνω καὶ δείκνυμι, ὅτι καὶ πρὸ ἐμοῦ
τοῦτʼ εἶχε τὸ φρόνημα ἡ πόλις. τῆς μέντοι διακονίας
3 ἐπαινεῖται BP ἀγώσαιτο P1 7 ταὐτα B 8 ἐπιττατο-
μένοις P 11 τότʼ v 12 δἰ ὅτου bis B 13 ἐλευθερίας
αὐτοῖς v ἐξαίσται P 15 γεγενῆσθε B 16 τὸν τῆς] τοὺς
τῆς MBP 17 τὸν] τῆν B περιμένη B 19 ἐθελήσῃ M
20 τοῦ θανάτου om P 22 ἐπεχείρησα νῦν] ἐπεχείρουν D
23 τίς] οὐκ ἴσθ’ ὅστις D 25 δείγνυμι BP
τῆς ἐφʼ ἑκάστοις τῶν πεπραγμένων καὶ ἐμαυτῷ μετ|εῖνα
φημι. οὗτος δὲ ὁ τῶν ὅλων κατηγορῶν καὶ κελεύων
ὑμᾶς ἐμοὶ πικρῶς ἔχειν ὡς φόβων καὶ κινδύνων
αἰτίῳ τῇ πόλει τῆς μὲν εἰς τὸ παρὸν τιμῆς ἐμὲ ἀποστερῆσαι
γλίχεται, τὰ δʼ εἰς ἅπαντα τὸν χρόνον ἐγκώμια
ὑμῶν ἀφαιρεῖται. εἰ γὰρ ὡς οὐ τὰ βέλτιστα ἐμοῦ
πολιτευσαμένου καταψηφιεῖσθε, διημαρτηκέναι δόξετε,
οὐ τῇ τῆς τύχης ἀγνωμοσύνη τὰ συμβάντα παθεῖν.
ἀλλʼ οὐκ ἔστιν, ὅπως ἡμάρτετε, ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὸν
ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ἐλευθερίας καὶ σωτηρίας κίνδυνον
ἀράμενοι οὐ μὰ τοὺς ἐν Μαραθῶνι προκινδυνεύσαντας
τῶν προγόνων καὶ τοὺς ἐν Πλαταιαῖς παραταξαμένους
καὶ τοὺς ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχήσαντας καὶ τοὺς ἐπʼ
Ἀρτεμισίῳ καὶ πολλοὺς ἑτέρους τοὺς ἐν τοῖς δημοσίοις
μνήμασι κειμένους ἀγαθοὺς ἄνδρας, οὓς ἅπαντας
ὁμοίως ἡ πόλις τῆς αὐτῆς ἀξιώσασα τιμῆς ἔθαψεν,
Αἰσχίνη, οὐχὶ τοὺς κρατήσαντας αὐτῶν οὐδὲ τοὺς
κατορθώσαντας μόνους, δικαίως. ὃ μὲν γὰρ ἦν ἀγαθῶν
ἀνδρῶν ἔργον, ἅπασι πέπρακται, τῇ τύχῃ δέ, ἣν
ὁ δαίμων ἔνειμεν ἑκάστοις, ταύτῃ κέχρηνται.ʼ
32 οὐθείς ἐστιν, ὃς οὐχ ὁμολογήσειεν, εἰ μόνον ἔχοι
μετρίαν αἴσθησιν περὶ λόγους καὶ μήτε βάσκανος εἴη
μήτε δύσερίς τις, τοσούτῳ διαφέρειν τὴν ἀρτίως παρατεθεῖσαν
2 ὁ om D seclusit v 4 γεγενημένῳ post πόλει addit v
5 τὰ δὲ B | τὸν λοιπὸν χρόνον Dv | ἐςκώμια B 7 τουδὶ
post πολιτευσαμένου add Dv | κατειψηφιεισθοῦ B | ἡμαρτη-
κέναι D 9 οὐκ ἔστʼ οὐκ ἔστιν D | οἱ τὸν Pv 12 καὶ τοὺς ἐν
Πλαταιαῖς παραταξαμένους om B 14 πολοὺς B 17 τοὺς
κατορθώσαντας αὐτῶν οὐδὲ τοὺς κρατήσαντας D 18 δικαίους
P | ὃ M: οὐ BP 19 ἀνδρῶν ἀγαθῶν D | πέπακται B | ἣν]
ἦν M ἥ BP 22 λόγους Sylburgius: λόγου | εἴη Krüger: ᾖ
23 δύσυρίς BP | τις fort delendum est (τισούτω?) τοσούτω?) |
τοσούτω M²: οὔτω M1BP
λέξιν τῆς προτέρας, ὅσῳ διαλλάττει πολεμιστήρια
μὲν ὅπλα πομπευτηρίων, ἀληθιναὶ δὲ ὄψεις
εἰδώλων, ἐν ἡλίῳ δὲ καὶ πόνοις τεθραμμένα σώματα
τῶν σκιὰς καὶ ῥᾳστώνας διωκόντων. ἣ μὲν γὰρ οὐδὲν
ἔξω τῆς εἀμορφίας ἐπιτηδεύει καὶ παρὰ τοῦτʼ ἔστιν
αὐτῆς τὸ καλὸν ἐν ἀναληθέσιν, ἣ δὲ οὐδέν, ὅ τι οὐκ
ἐπὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἀληθινὸν ἄγει. καί μοι δοκεῖ τις
οὐκ ἂν ἁμαρτεῖν τὴν μὲν Πλάτωνος λέξιν εἰκάσας
ἀνθηρῷ χωρίῳ καταγωγὰς ἡδείας ἔχοντι καὶ τέρψεις
ἐφημέρους, τὴν δὲ Δημοσθένους διάλεκτον εὐκάρπῳ
καὶ παμφόρῳ γῇ καὶ οὔτε τῶν ἀναγκαίων εἰς βίον
οὔτε τῶν περιττῶν εἰς τέρψιν σπανιζούσῃ. δυνάμενος
δʼ ἄν, εἰ βουλοίμην, καὶ τὰ κατὰ μέρος ἑκατέρας κατορθώματα
ἐξετάζειν καὶ δεικνύειν, ὅσῳ κρείττων ἐστὶν
ἡ Δημοσθένους λέξις τῆς Πλατωνικῆς οὐ μόνον κατὰ
τὸ ἀληθινὸν καὶ πρὸς ἀγῶνας ἐπιτήδειον (τοῦτο γὰρ
ὡς πρὸς εἰδότας ὁμοίως ἅπαντας οὐδὲ λόγου δεῖν
οἶμαι), ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ τροπικόν, περὶ ὃ μάλιστα
δεινὸς ὁ Πλάτων εἶναι δοκεῖ, καὶ πολλὰς ἔχων ἀφορμὰς
λόγων ταύτην μὲν εἰς ἕτερον καιρὸν ἀναβάλλομαι
τὴν θεωρίαν, εἴπερ περιέσται μοι χρόνος· ἰδίαν γὰρ
οὐκ ὀκνήσω περὶ αὐτῆς ἐξενέγκαι πραγματείαν. νυνὶ
1 διαλάττει B 2 πομπετηρίων B | ὄψεις Sylburgius: ὄψις
ante ὄψεις lac V litt M 4 σκιὰς] σκιῶ// una littera erasa B
διακόνιων P 6 αὐτοῖς Pv | καλὸν Toupius: κακὸν |ἀναλη-
θέσιν oupius: ἀληθέσιν MS ἀληθεύιν P ἀληθεύσιν v
12 περιττὸν P σπανιζούσῃ Sylburgius: σπανίζουσαν 13 ἑκα-
τέρας Reiskius ἑκατέρου Sylburgius: ἑκάτερα 16 τὸ om BP
καὶ πρω καὶ πρὸς B | τοῦτο γὰρ] τοῦτο μὲν M τοῦτο μὲν γὰρ
BPv 17 πρὸς εἰδότας Sylburgius: προειδότας | ἅπαντας B:
ἀπαντᾶς P ἅπασαν M 18 κατὰ τὸ] κατὸ P 19 δοκεῖ εἶναι
BPv comma post δοκεῖ posui, καὶ secluserim 21 περιέσται]
προσέσται MBPv
δέ, ὅσα ἐν τῷ παρόντι ἥρμοττεν, εἴρηται. ἐπειδὴ δὲ
παρελθεῖν ἡμῖν οὐκ ἐνῆν Πλάτωνα, ᾧ τὰ πρωτεῖά
τινες ἀπονέμουσι, κατατρῖψαι δὲ τὸν λόγον περὶ μίαν
ταύτην τὴν θεωρίαν ἐπιλελησμένου τῆς ὑποθέ| σεως
ἦν, τῇδέ. μοι περιγεγράφθω. βούλομαι δὲ δὴ καὶ συλλογίσασθαι
τὰ εἰρημένα ἐξ ἀρχῆς καὶ δεῖξαι πάνθʼ,
ὅσα ὑυπεσχόμην ἀρχόμενος τῆς θεωρίας τοῦ λεκτικοῦ
τόπου, πεποιηκότα ἐμαυτόν.
33 ἡ πρόθεσις ἦν μοι καὶ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ λόγου,
κρατίστη λέξει καὶ πρὸς ἅπασαν ἀνθρώπου φύσιν
ἡρμοσμένη μετριώτατα Δημοσθένη κεχρημένον ἐπιδεῖξαι,
καὶ τοῦτό γε συνάγειν ἐπειρώμην οὐκ ἐξ αὐτῆς
ἐκείνης μόνης τὰς πίστεις διδούς (ᾔδειν γὰρ ὅτι οὐδὲν
αὔταρκές ἐστιν ἐφʼ ἑαυτοῦ θεωρούμενον, οἷόν ἐστιν,
ὀφθῆναι καὶ καθαρῶς), ἀλλʼ ἀντιπαρατιθεὶς αὐτῇ τὰς
τῶν ἄλλων ῥητόρων τε καὶ φιλοσόφων λέξεις τὰς κράτιστα
δοκούσας ἔχειν καὶ τῇ διʼ ἀλλήλων βασάνῳ φανερὰν
ποιῶν τὴν ἀμείνω. ἵνʼ οὖν τὴν φυσικὴν ὁδὸν ὁ
λόγος μοι λάβη, τοὺς χαρακτῆρας τῶν διαλέκτων τοὺς
ἀξιολογωτάτους κατηριθμησάμην καὶ τοὺς πρωτεύσαντρας
ἐν αὐτοῖς ἄνδρας ἐπῆλθον, ἔπειτα δείξας ἀτελεῖς
10—11 cf anonymus W VII 880, 9
1 εἴρειται P 2 πρωτεία M 3 λόγον Krüger: χρόνον
4 τὴν add Sadaeus ἐπιλελησμένου M: ἐπιλελησμένον BPv
5 ἀνακεφαῶν mg B 7 τοῦ λεκτρινοῦ τοῦ λεκτικοῦ P 9 καὶ
Mv: κατὰ BP ἐπάγγελημα BP τοῦ λόγου] τοῦτο τοῦ MBP
τοῦτο τῇ Sylburgius v 11 ἡρμοσμένην B 12 ἐπιρώμην P
13 μόνος B ᾔδειν] ᾔειν P 14 εἰλικρινῶς post ἐστιν excidisse
Sylburgius putat 15 ἀντιπαραθεὶς M 16 καὶ τῆ φιλοσοφία
καὶ φιλοσόφων B λέξις P 18 ἵνʼ οὖν Reiskius: ἵνα 19 χα-
ρακτῆρας—ἀξιολογωτάτους om B 20 πρωτεύσαντας Kiessling:
πρώτους ὄντας 21 ἐπεῖλθον P
ἅπαντας ἐκείνους καὶ καθʼ ὃ μάλιστα ἀστοχεῖν
ἕκαστον ὑπελάμβανον τοῦ τέλους ἐκλογισάμενος διὰ
βραχέων, ἦλθον ἐπὶ τὸν Δημοσθένη. τοῦτον δὲ ἑνὸς
μὲν οὐδενὸς ἀποφηνάμενος οὔτε χαρακτῆρος οὔτʼ ἀνδρὸς
ζηλωτὴν γενέσθαι, ἐξ ἁπάντων δὲ τὰ κράτιστα ἐκλεξάμενον
κοινὴν καὶ φιλάνθρωπον τὴν ἑρμηνείαν κατεσκευακέναι
καὶ κατὰ τοῦτο μάλιστα διαφέρειν τῶν
ἄλλων, πίστεις ὑπὲρ τοῦδε παρειχόμην, διελόμενος μὲν
τὴν λέξιν εἰς τρεῖς χαρακτῆρας τοὺς γενικωτάτους τόν
τε ἰσχνὸν καὶ τὸν ὑψηλὸν καὶ τὸν μεταξύ τούτων,
ἀποδεικνύς δʼ αὐτὸν ἐν τοῖς τρισὶ γένεσι κατορθοῦντα
τῶν ἄλλων μάλιστα, λέξεις τινὰς αὐτοῦ λαμβάνων, αἷς
ἀντιπαρεξήταζον ἑτέρας ὁμοειδεῖς λόγου μὲν ἀξίας, οὐ
μὴν ἀνεπιλήπτους γε τελέως οὐδʼ, ὥσπερ ἐκείνη, πάσας
τὰς ἀρετὰς ἐχούσας. καὶ γὰρ ἥ τε Ἰσοκράτους καὶ
Πλάτωνος καίτοι θαυμασιωτάτων ἀνδρῶν μνήμη καὶ
σύγκρισις οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος ἐγίγνετό μοι, ἀλλʼ,
ἐπεὶ τοῦ μέσου καὶ κρατίστου χαρακτῆρος οὗτοι ζηλωταὶ
γενόμενοι μεγίστης δόξης ἔτυχον, ἵνα δείξαιμι,
κἂν εἰ τῶν ἄλλων ἀμείνους εἰσί, Δημοσθένει γε οὐκ
ἀξίους ὄντας ἁμιλλᾶσθαι περὶ τῶν ἀριστείων.
ὀλίγα τούτοις ἔτι προσθεὶς περὶ τῆς λέξεως, ἐπὶ τὸ
καταλειπόμενον τῆς θεωρίας μέρος μεταβήσομαι,
ταῦτα δὲ ἕστιν, ἃ τοῖς τρισὶ πλάσμασιν
1 ἀστοχεῖν ἕκαστον Vliet: ἀδέκαστον 3 τοῦτο B 5 γε-
ναίσθαι P 6 ἑρμηνίαν B | κατασκευακέναι B 7 καὶ κατὰ]
κατὰ BP 8 πίστοις P | τοῦτοδε P 12 λέξις P 14 πάσας
τάς] πάσας M 16 καίτοι Kiessling: καὶ τῶν 17 εἰκότως B |
ἐγίγνεταί μοι B 19 γενόμενοι B: γινόμενοι MP 20 δη-
μοσθένη P 21 ἀξίοις B | ἀρίστων B initio | post ἀριστείων
grauius, ante ταῦτα v 24 lenius interpunxi 23 lac X fere
litt M προκειμένης suppl Usener 24 δὲ M: δ᾿ BPv |
πλάγμασιν B
ὁμοίως παρέπεται καὶ ἔστι παντὸς λόγου Δημοσθενικοῦ
μηνύματα χαρακτηριστικὰ καὶ ἀνυφαίρετα. ὑπομνήσω
δὲ πρῶτον μέν, ἃ τοῖς ἄλλοις πλάσμασιν ἔφην
ἰδίας ἀρετὰς συμβεβηκέναι τοῖς Δημοσθένους ἢ
Λυσίου, ἵνʼ εὐσύνοπτος μᾶλλον γένηταί μοι ὁ λόγος.
δοκεῖ δή μοι τῶν μὲν ὑψηλῇ καὶ περιττῇ καὶ ἐξηλλαγμένη
λέξει κεχρημένων κατὰ τὸ σαφέστερον καὶ
κοινότερον τῇ ἑρμηνείᾳ κεχρῆσθαι προὔχειν ὁ Δημοσθένης.
τού|των γὰρ ἐν πάση κατασκευῇ στοχάζεται
μέγεθος ἐχούσῃ καὶ ταύταις κέχρηται χαρακτηρικωτάταις
ἀρεταῖς ἐπὶ τῆς ὑψηλῆς καὶ ξενοπρεποῦς ὀνομασίας
ὥς γε μάλιστα. τῶν δὲ τὴν λιτὴν καὶ ἰσχνὴν
καὶ ἀπέριττον ἐπιτηδευόντων φράσιν τῷ τόνῳ τῆς
λέξεως ἐδόκει μοι διαλλάττειν καὶ τῷ βάρει καὶ τῇ
στριφνότητι καὶ τῷ πικραίνειν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ· ταῦτα
γάρ ἐστιν ἐκείνου χαρακτηρικὰ τοῦ πλάσμτυς παρʼ
αὐτῷ καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις. τῶν δὲ τὴν μέσην
διάλεκτον ἠσκηκότων, ἣν δὴ κρατίστην ἀποφαίνομαι,
κατὰ ταυτὶ διαφέρειν αὐτὸν ὑπελάμβανον· κατὰ τὴν
ποικιλίαν, κατὰ τὴν συμμετρίαν, κατὰ τὴν εὐκαιρίαν,
ἔτι πρὸς τούτοις κατὰ τὸ παθητικόν τε καὶ ἐναγώνιον
1 ὁμοίως παρέπεται καὶ ἐπὶ παντὸς λόγου M B: ἔφην ἰδίας
ἀρετὰς συμβεβηκέναι τοῖς Pv | δημοσθενικοῦ BP: δὴ δημοσθενι-
κοῦ M 2 lege χαρακτηρικὰ ἀναφαίρετα M1 ἀνυφέρετα BP sed
ἀνυφαίρετα mg B 3 lacunam indicaui 4 ἤρειν P |τ[οοῖς]
cum ras M Δημοσθένους om B ἢ Λυσίου seclusit Reiskius
5 ἵν εῦνεὐ σύνοπτοἱ B | ἐν τῶ ἀνδρῶ (l ἁδρῷ) mg B
6 ἐξηλαγμένῃ B 10 χαρακτηρικωτάτους B χαρακτηριστικωτά-
ταις V 11 ἀρετὰς B | ὑψιλῆς P 12 ἰσχὴν B 13 ἀπέριπ-
τον B | in mg rubro ἐν τῶ ἰσχνῶ B 14 διαλάττειν B | βάρει]
βάρυ P βαρβάρει B 15 στρυφνότητι v | τὸ] τῶ BP
16 χαρακτηριστικὰ v | πλάσματα P 18 ἐσκηκότων B ἠσκητων
corr in ἠσκηκότων P ἐν τῶ μέσω B in mg rubro 19 ταυτὶ]
ταύτην MBP ταῦτα Sylburgius 21 τε] τι B
καὶ δραστήριον καὶ τελευταῖον τὸ πρέπον, ὅ τῶν ἄστρων
ψαύει παρὰ Δημοσθένει. ταῦτα μὲν οὖν χωρὶς ἑκάστῳ
τῶν τριῶν πλασμάτων παρακολουθεῖν ἔφην καὶ ἐκ
τούτων ἠξίουν εὴν Δημοσθένους δύναμιν
πεφυκότα??μὲν καὶ τοῖς ἄλλοις παρακολουθεῖν πλάσμασι,
κρατίστην δὲ ὄψιν ἔχοντα καὶ ἐκπρεπεστάτην ἐν
τούτοις τοῖς χωρίοις. εἰ δέ τις ἀξιώσει συκοφαντεῖν
τὴν διαίρεσιν, ἐπειδὴ τὰς κοινῇ παρακολουθούσας πᾶσι
τοῖς πλάσμασιν ἀρετὰς τρίχα διανείμασα τὸ ἴδιον ἑκάσταις
ἀποδίδωσιν, ἐκεῖνα ἂν εἴποιμι πρὸς αὐτόν, ὅτι
καθʼ ὅ μάλιστα χωρίον ἑκάστη τῶν ἀρετῶν ὄψιν τε
ἡδίστην ἔχει καὶ χρῆσιν ὠφελιμωτάτην, κατὰ τοῦτο
τάττειν αὐτὴν ἀξιῶ, ἐπεὶ καὶ τῆς σαφηνείας καὶ τῆς
συντομίας καὶ τοῦ πιθανοῦ χωρίον ἀποφαίνουσιν οἱ
τεχνογράφοι τὴν διήγησιν οὐχ ὡς οὐκ ἀλλαχοῦ οὐδαμοῦ
δέον ἐξετάζεσθαι τὰς ἀρετὰς ταύτας (πάνυ γὰρ
ἄτοπον), ἀλλʼ ὡς ἐν τῇ διηγήσει δέον μάλιστα.
φέρε δὴ τούτων εἰρημένων ἡμῖν λέγωμεν ἤδη καὶ 35
περὶ τῆς συνθέσεως τῶν ὀνομάτων ᾗ κέχρηται ὁ
ἀνήρ. ὅτι μὲν οὖν περιττή τίς ἐστιν ἡ τῆς λέξεως τῆς
Δημοσθένους ἁρμονία καὶ μακρῷ δή τινι διαλλάττουσα
τὰς τῶν ἄλλων ῥητόρων, οὐκ ἐμὸς ὁ μῦθος.
ἅπαντες γὰρ εὖ οἶδ᾿ ὅτι ταύτην αὐτῷ τὴν ἀρετὴν ἂν
1 δραστείριον corr in δραστήριον P 2 οὖν] πὖ B
4 hiatum notaui, supplementa incerta, ea uero quae secuntur
haudquaquam interpolanda sunt 5 πλάσμασιν P 7 τοῖς
χρόνοις τοῖς χωρίοις B, sed τοῖς χρόνοις lineola subducta deletur
ἀξιώσειε Usener 8 κοινὴ B 9 πλάσμασι B τρίχας B
11 τε M: δὲ BP om v 12 χρῆσιν M2: χρὴ M1BP 15 οὐχ
add Reiskius 17 ἀλλʼ ὡς Reiskius: ἄλλως | δέον Reiskius:
δὲ 18 δὴ] δὲ Pv | λέγομεν MB 19 περὶ τῆς συνθέσεως
addit Reiskiana ἧ] ἢ B 21 ἀρμονία B | μακρῶν B 23 ἀρε-
τὴν] λέξιν sed in mg m rec ἀρετὴν BP | ἂν om BPv
μαρτυρήσειαν, ὅσοι μὴ παντάπασι πολιτικῶν εἰσιν
ἄπειροι λόγων, ὅπου γε καὶ οἱ κατὰ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν
ἀκμάσαντες ἐκείνῳ θαυμάζοντές τε δῆλοί εἰσιν
αὐτὸν καὶ ζηλοῦντες ταύτης μάλιστα τῆς εὐτεχνίας,
καίτοι τινὲς οὐδʼ οἰκείως διακείμενοι πρὸς αὐτόν, ὥστε
κολακείας ἐξενέγκασθαι δόξαν, ἀλλʼ ἔνιοί γε καὶ σφόδρα
ἀπεχθεῖς καὶ ἀδιαλλάκτους ἐπανῃρημένοι πολέμους.
ὧν ἦν Αἰσχίνης ὁ ῥήτωρ, ἀνὴρ λαμπροτάτῃ φύσει
περὶ λόγους χρησάμενος, ὃς οὐ πολὺ ἂν ἀπέχειν δοκεῖ
τῶν ἄλλων ῥητόρων καὶ μετὰ Δημοσθένην μηδενὸς
δεύτερος ἀριθμεῖσθαι. οὗτος μὲν δὴ τῆς ἄλλης
δεινότητος, ἣ περὶ τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐγένετο κατὰ τὸ
λεκτικόν, ἔστιν ἃ διακνίζει καὶ συκοφαντεῖ, πρᾶγμα
ἐχθροῦ ποιῶν. καὶ γὰρ καινότητα ὀνομάτων καὶ ἀηδίαν
καὶ περιεργίαν καὶ τὸ σκοτεινὸν δὴ τοῦτο καὶ
πικρὸν καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα προστρίβεται αὐτῷ,
βασκαίνων μέν, ὥσπερ ἔφην, καὶ ταῦτα, ὅμως δʼ οὖν
ἀφορμάς γέ τινας τοῦ συκοφαντεῖν εὐλόγους λαμβάνων.
περὶ δὲ τῆς συνθέσεως τῶν ὀνομάτων οὐδὲν οὔτε
1 μαρτηρήσειαν BP 2 ἄποἵροι Β 3 θαυμάζοντές τε
Reiakius: θαυμάζοντες δὲ ΜΡ θαυμάζοντες Bv 4 αὐτοῦ v
καὶ ζηλοῦντες Reiskius: καλοῦντες ταύτης Μ: ταύτην BPv | τὴν
εὐτεχνίαν v 5 καίτοι τινὲς] καί τινες καί τινες 3 sed prius
lineola sublatum οἰκείως] οἴκοι B ὀκειουδίως (ex uaria
lectione οἰκείως ἰδίως?) P sed διως lineola deletur 6 ἄλλοι
γε P1 καὶ σφόδρα ἐπαχθεῖς bis P 7 ἐπαχθεῖς MBPv | διαλ-
λάκτους P 8 in imo mg codicis B, cum ὧν uocabulo pagina
finiatur, corrector rubro haec uerba quasi uersum suppleturus
scripsit: ὥσπερ ξένοι χαίρουσιν ᾔδειν πατρίδα καὶ οἱ βασϊ)
9 οὐ πολὺ ἂν ἀπέχειν uerba frustra temptantur | δοκῆ
MBP δοκοίη Kiessling 10 ῥήματα ῥητόρων B 11 οὗτος δὴ
τῆς μὲν Reiskius 12 comma, quod post ἐγένετο erat, post
λεκτικόν promoui 13 ἔστιν ἃ Reiskius: ἔτι 14 ἐχροῦ P
ἀηδίαν M: ἀηδεῖαν P ἀθείαν in mg ἀηδίαν B 15 σκοτινὸν B
δὴ] δεῖ B 19 post οὕτε μεῖζον deesse οὔτʼ ἔλαττον Sylburgius
uidit praeterea uerbum uelut ἁλίσκεται desideratur
μεῖζον ἢ καταγέλωτα φέρων. καὶ οὐχὶ τοῦτό πω
θαυμάζειν ἄξιονγ, ἀλλʼ ὅτι καὶ μαρτυρῶν πολλαχῇ
τὴν ἀρετὴν τῷ ῥήτορι κατάδηλός ἐστι καὶ ζηλῶν.
φανερὸν δὲ τοῦτο γένοιτʼ ἂν ἐξ ὧν αὐτὸς εἴρηκε, τότε
μὲν οὕτω πως γράφων· Ὅταν δὲ ἄνθρωπος ἐξ ὀνομάτων
συγκείμενος καὶ τούτων πικρῶν καὶ περιέργωνʼ
(ἐν γὰρ δὴ τούτοις οὐ τὴν ἐκλογὴν ἐπαινεῖ τῶν ὀνομά
αὐτοῦ, μὰ Δία· τίς γὰρ ἂν γένοιτο πικρᾶς | καὶ
περιέργου ζῆλος ὀνομασίας;), ἐν ἀηδία ἑτέρῳ δὲ τόπῳ
οὑτωσὶ λέγων· ‘Ὡς ὑμᾶς ὀρρωδῶ κακῶς πάσχοντας,
τὴν σύνθεσιν τῶν Δημοσθένους ὀνομάτων ἀγαπήσαντας.ʼ
καὶ γὰρ ἐνταῦθα πάλιν οὐ δέδοικε, μὴ τὸ κάλλος
καὶ τὴν μεγαλοπρέπειαν αὐτοῦ τῶν ὀνομάτων ἀγαπή
σωσιν Ἀθηναῖοι, ἀλλὰ μὴ λάθωσιν ὑπὸ τῆς συνθέσεως
γοητευθέντες, ὥστε καὶ τῶν φανερῶν αὐτὸν ἀδικηἀφεῖναι
διὰ τὰς σειρῆνας τὰς ἐπὶ τῆς ἁρμονίας.
ἐκ δὲ τούτων οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν, ὅτι δεινότητα μὲν
αὐτῷ, ὅσην οὐχ ἑτέρῳ, μαρτυρῶν καὶ ταῖς σειρῆσιν
ἀπεικάζων αὐτοῦ τὴν μουσικήν, ἀγάμενος δὲ οὐ τῆς
5 Aeschines III 229 10 ibid 142
1 καταγέλωτα B: κατὰ γέλωτα M καγέλωτα P | φέρων
Sylburgius: φέρον καὶ Reiskius: ἢ 2 ἄξιον addit mg Bodl
sed malim ἱκανόν 3 ταύτην addit Krüger κατάδηλας B et
P initio 4 αὐτοῖς P εἴρηκεν BP 6 πικρῶς P 7 οὐ τὴν]
αὐτὴν v 8 νὴ Δία v 9 post ὀνομασίας Kiessling interpunxit
ἀηδία (═ μὰ δία vitio repetitum) seclusi τόπῳ] λόγῳ πως
MBP λόγῳ οὑτωσί πως Sylburgius v. locum ex memoria lau-
dare uidetur Dionysius, idem errans infra u 18 cf Aesch III 228
14 μὴ] μὸ P λάθωσι SP ὁπὸ Sylburgius: ἀπὸ 15 γονη-
τευθεν γοητευθέντες P sed illud linea subducta deletur γουτευ-
θέντος B 16 ἀρῆναι B σειρήνας M 17 δὲ] δὴ Krüger
ἰδεῖν] δεῖν B 18 uerbis οὐχ ἑτερῳ fol 64 codicia P terminatur,
cuius in imo mg δοκείμειων τοῦ κον|διλίου καὶ τοῦ | σειρή-
σιν M
ἐκλογῆς τῶν ὀνομάτων αὐτόν, ἀλλὰ τῆς συνθέσεως,
ἀναμφιλόγως αὐτῷ ταύτην παρακεχώρηκε τὴν ἀρετήν.
τουτὶ μὲν οὖν τὸ μέρος, ὡς οὐ πολλοῦ λόγου δεόμενον,
λέγω δὴ τὸ περιττὸν εἶναι συνθέτην ὀνομάτων
τὸν Δημοσθένην, μαρτυρίαις τε ἀξιοχρέοις καὶ τῷ μηδένα
τἀναντία ἔχειν εἰπεῖν βεβαιούμενον ἐάσω. τίς δὲ
ὁ τῆς ἁρμονίας αὐτοῦ χυαρακτὴρ καὶ ἀπὸ ποίας γέγονεν
ἐπιτηδεύσεως τοιοῦτος καὶ πῶς ἄν τις αὐτὸν
διαγνοίη παρεξετάζων ἑτέροις, ταυτὶ πειράσομαι λέγειν,
ἐκεῖνα προειπών. Πολλή τις ἐγένετο ἐν τοῖς ἀρχαίοις
ἐπιθυμία καὶ πρόνοια τοῦ καλῶς ἁρμόττειν τὰ ὀνόματα
ἔν τε μέτροις καὶ δίχα μέτρων, καὶ πάντες, ὅσοι
σπουδαίας ἐβουλήθησαν ἐξενεγκεῖν γραφάς, οὐ μόνον
ἐζήτησαν ὀνομάσαι τὰ νοήματα καλῶς, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ
τὰ ὀνόματα εὐκόσμῳ συνθέσει περιλαβεῖν· πλὴν οὐ
τὴν αὐτήν γε πάντες ἐπετήδευσαν ἁρμονίαν, ὥστʼ οὐδὲ
κατὰ τὰς αὐτὰς ἦλθον ἅπαντες ὁδούς. τούτου δʼ αἰτίας
οἴομαι γενέσθαι πολλάς. πρώτην μὲν τὴν ἑκάστου
φύσιν, ἧ ἄλλοι πρὸς ἄλλα πεφύκαμεν εὖ, δευτέραν δὲ
τὴν ἐκ λόγου καὶ προαιρέσεως ἐμφυομένην δόξαν, δι’ἣν
τὰ μὲν ἀσπαζόμεθα, τοῖς δʼ ἐπαχθόμεθα, τρίτην δὲ
τὴν ἐκ συνηθείας χρονίου κατασκευαζομένην ὑπόληψιν
ὡς σπουδῆς ἀξίων, ὧν ἂν τοὺς ἐθισμοὺς λάβωμεν,
τετάρτην ἔτι τὴν πρὸς οὓς ἂν φι| λοτιμούμενοι τυγχάνωμεν,
2 ταύτην] τά| την B sed ταύτην in mg, ταύτην παρὰ ταύ-
την P κεχώρικε P 4 δὴ] δὲ Krüger 5 ἀξιονχρέοις P
6 ἔχει εἰπει P 7 ἁρμονίας B 9 ταυτὶ Sadaeus: ταύτη
12 ὅσοι Krüger: οι supra addito ὅσ M οἱ BP οἳ v 15 τὰ ὀνό-
ματα addidi ἐν κόσμῳ B 16 ὡς Usener ὥστε BP 17 ελθον B
18 οἶομαι B γεναίσθαι P πρώτην Krüger: πρῶτον 19 εὖ]
οὖ P 21 ἐπαχθόμεθα Vliet: ἀπεχθόμεθα 23 σπουδῆς] που-
δᾶς B ἐθισμορ B 24 ἔτι Sylburgius: ἐπὶ πρὸς οὓς ἂν
mg Bodl: προσοῦσαν τυγχάνωμεν Krüger: τυγχάνομεν
ὁποῖʼ ἄττα ἂν ἐκεῖνοι ζηλῶσιν, ἀναφοράν τε
καὶ μίμησιν· ἔχοι δʼ ἂν τις καὶ ἄλλα λέγειν, ἀλλὰ
ἐγὼ τὰ φανερώτατα εἰπὼν ἐῶ τὰ λοιπά. ὅθεν οἳ μὲν
τὴν εὐσταθῆ καὶ βαρεῖαν καὶ αὐστηρὰν καὶ φιλάρχαιον
καὶ σεμνὴν καὶ φεύγουσαν ἅπαν τὸ κομψὸν ἐπιτηδεύουσιν
ἁρμονίαν, οἲ δὲ τὴν γλαφυρὰν καὶ λιγυρὰν
καὶ θεατρικὴν καὶ πολὺ τὸ κομψὸν καὶ μαλακὸν ἐπιφαίνουσαν,
ἧ πανηγύρεις τε κηλοῦνται καὶ ὁ συμφορητὸς
ὄχλος, οἳ δὲ συνθέντες ἀφʼ ἑκατέρας τὰ χρησιμώτατα
τὴν μικτὴν καὶ μέσην ἐζήλωσαν ἀγωγήν.
τρεῖς γὰρ δὴ συνθέσεως σπουδαίας χαρακτῆρες 37
οὗτοι οἱ γενικώτατοι, οἱ δʼ ἄλλοι παρὰ τούτους τε καὶ
ἀπὸ τούτων εἰσὶ κατεσκευασμένοι, πολλοὶ σφόδρα ὄντες,
ἐπιτάσει τε καὶ ἀνέσει διαφέροντες ἀλλήλων. εἰλικρινὴς
μὲν οὖν ἁρμονία καὶ ἀκραιφνὴς χαρακτὴρ κατὰ
πᾶν οὐκ ἂν εὑρεθείη παρʼ οὐδενὶ οὔτε ἐμμέτρων οὔτε
πεζῶν ποιητῇ λόγων, οὐδὲ χρὴ μαρτύρια τοιαῦτα παρʼ
οὐδενὸς ἀπαιτεῖν. ὅπου γὰρ οὐδὲ τῶν στοιχείων τῶν
πρώτων, ἐξ ὧν ἡ τοῦ παντὸς συνέστη φύσις, γῆς τε
καὶ ὕδατος καὶ ἀέρος καὶ πυρός, οὐδὲν εἰλικρινές
ἐστιν, ἀλλὰ πάντα μετέχει πάντων, ὠνόμασται δʼ ἕκαστον
αὐτῶν κατὰ τὸ πλεονάζον, τί θαυμαστόν, εἰ αἱ
τῆς λέξεως ἁρμονίαι τρεῖς οὖσαι τὸν ἀριθμὸν οὐκ
ἔχουσιν εἰλικρινῆ τὴν φύσιν οὐδʼ ἀνεπίμικτον, ἀλλʼ ἐκ
τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμβεβηκότων αὐτοῖς ὀνόματός
1 ἄττα Sylburgius: αὐτὰ 4 (καὶ φίλαν) καὶ φιλάρχαιον P
5 σεμνὸν B | ἐπετήδευσαν malim 6 ἀρμονίαν B | λισυ-
ρᾶν B 7 μαλακὸν Sylburgius: μάλα 8 συμφοτὸς B 9 τὰ
χρησιμώτατα, τὴν Krüger: χρησιμωτάτην 12 δὲ BP 15 ἀρ-
μονία B | ἀκραιφνὴν B 19 πρώτου B 21 ἕκαστων B
24 φύσην B | ἂν ἐπίμικτον BP 25 συνβεβηκότων B
τε ἠξίωνται καὶ χαρακτῆρος ἰδίου; ὥσθʼ, ὅταν παρέχωμαι
δείγματα ἑκάστης καὶ μαρτύρια φέρω, λέξεις
τινὰς παρατιθεὶς τῶν χρησαμένων αὐταῖς ποιητῶν τε
καὶ συγγραφέων, μηδεὶς συκοφαντείτω τὰς ἐπιπλοκὰς
καὶ τὰς κατὰ μόρια ποιότητας αὐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τὸ
πλεονάζον ἕκαστον τῶν παραλαμβανομένων σκοπείτω,
τεκμαιρόμενος, εἰ πολλαχῇ τοιοῦτόν ἐστι τὸ δεικνύμενον,
οὐκ εἰ ἀπανταχῇ. |
38 τῆς μὲν οὖν αὐστηρᾶς καὶ φιλαρχαίου καὶ μὴ τὸ
κομψὸν ἀλλὰ τὸ σεμνὸν ἐπιτηδευούσης ἁρμονίας τοιόσδε
ὁ χαρακτήρ· ὀνόμασι χρῆσθαι φιλεῖ μεγάλοις καὶ
μακροσυλλάβοις καὶ ταῖς ἕδραις αὐτῶν εἶναι πλουσίως
πάνυ βεβηκυίαις, χρόνων τε ἀξιολόγων ἐμπεριλήψει
διορίζεσθαι θάτερα ἀπὸ τῶν ἑτέρων. τοῦτο τὸ σχῆμα
ἀπὸ τῆς ἁρμονίας ποιοῦσιν αἱ τῶν φωνηέντων γραμμάτων
παραθέσεις, ὅταν ἥ τε προηγουμένη λέξις εἰς
ἓν τούτων λήγῃ καὶ ἡ συνάπτουσα ταύτῃ τὴν ἀρχὴν
ἀπὸ τούτων τινὸς λαμβάνῃ. ἀναγκαῖον γὰρ ἧν χρόνον
τινὰ μέσον ἀμφοῖν ἀξιόλογον ἀπολαμβάνεσθαι. καὶ
μηδεὶς εἴπῃ· ‘τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἢ πῶς ἄν τις γένοιτο
χρόνος, ὃς μεταθῇ ὀνόματα ἀπ’ ἀλλήλων διεστάναι
κατὰ τὰς τῶν φωνηέντων συμβολάς;’ δείκνυται γὰρ
ὑπό τε μουσικῶν καὶ μετρικῶν ὁ διὰ μέσου τῶν
1 τʼ P | παρέχομαι BP 5 ποιήτητάς P 6 παραλαμβα-
νόντων BPv 8 lege πανταχῇ 9 ὁ ἁδρὸς mg rubro M
12 μικροσυλλάβοις P | τὰς ἔδρας — βεβηκυίας Sylburgius, tum
ὥστε pro καὶ Usener. an ἀσφαλέσι καὶ pro αὐτῶν εἶναι? |
πλουσίως] πλατέως Sylburgius 13 δὲ BP 15 ἀπὸ om
Sylburgius | αἱ τῶν ἑτέρων αἰ τῶν φωνηέντων B 16 ἥ τε]
εἴ τε BP 17 τούτων] τούτων τινὸς λαμβάνη B | λήγῃ] λήγει
BP | καὶ bis P 18 ἦν Usener: εἶναι | χρόνων P1
21 fort χρόνος οἷός τε συναφῆ ὀν. ἀπʼ ἀ. διιστάναι Usener an
ὃς αἴτιος εἴη κτλ? 23 μουσικῶ BP
φωνηέντων χρόνος ἑτέρων παρεμβολῇ γραμμάτων ἡμιφώνων
ἀναπληροῦσθαι δυνάμενος. | τοῦτο δʼ οὐκ ἂν
ἐγίγνετο μὴ σιωπῆς τινος ἀξιολόγου διειργούσης τὰ
φωνήεντα ἀπʼ ἀλλήλων. πρῶτον μὲν δὴ τοῦτο τῆς
ἁρμονίας ταύτης ἐστὶν ἰδίωμα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. ἕτερον
δὲ τοιοῦτον· ἀνακοπὰς καὶ ἀντιστηριγμοὺς λαμβάνειν
καὶ τραχύτητας ἐν ταῖς συμπλοκαῖς τῶν ὀνομάτων
ἐπιστυφούσας τὴν ἀκοὴν ἡσυχῇ βούλεται. ἐνταῦθα
πάλιν ἡ τῶν ἀφώνων τε καὶ ἡμιφώνων γραμμάτων
δύναμις αἰτία, ὁπότʼ ἂν τὰ λήγοντα τῶν ἡγουμένων
μορίων ἦ γράμματα τοῖς ἡγουμένοις ὡς μηδὲν τῶν
ἐπιφερομένων μήτε συναλείφεσθαι μήτε συγχεῖσθαι
φύσιν ἔχῃ. πολὺ γὰρ δὴ τὸ ἀντίτυπον ἐν ταῖς τούτων
συμβολαῖς γίνεται, ὥσπερ γε καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς
ὀνόμασιν, ὅταν ἐκ τῶν τραχυνόντων τὴν φωνὴν γραμμάτων
αἱ καλούμεναι συλλαβαὶ συντεθῶσι. πολλῆς δέ
τινος ἐνταῦθα δεῖ τῆς τεχνήσεως, ἵνα μὴ κακόφωνοι
μηδὲ ἀηδεῖς μηδὲ ἄλλην τινὰ ὄχλησιν ἐπενεγκάμεναι
ταῖς ἀκοαῖς λάθωσιν αἱ τοιαῦται συζυγίαι, ἀλλʼ ἐπανθῇ
τις αὐταῖς χνοῦς ἀρχαιοπινὴς καὶ χάρις ἀβίαστος. ἀρκεῖ
γάρ, ὡς ἐν εἰδόσι λέγοντας, ὅτι φύσιν ἔχει μηδὲν τῶν
σπουδαίων ῥημάτων ἄμοιρον ὥρας εἶναι καὶ χάριτος
ἰδίας, τοσοῦτον μόνον εἰπεῖν.
ἐν μὲν δὴ τοῖς ἐλαχίστοις τε καὶ στοιχειώδεσι μορίοις 39
τῆς λέξεως ταῦτα χαρακτηρικὰ τῆς πρώτης ἐστὶν
6 ἀντιστηρισμοὺς P 7 τραχύτητα BP 9 ἡμιφώνων
Sylburgius: ἐμφώνων MB ἐμφύνων P 11 μηρίων B | la-
cunam indicauit, ὡς seclusit Usener 12 συνχεῖσθαι B
συγχρεῖσθαι P 14 (λαμβανομένων) συμβολαῖς P | τοῖς om v
17 κακόφωνον μηδʼ ἀηδὲς Sylburgius v 18 ἐνεγχάμεναι
B in textu, Pv 19 an φανῶσιν? 20 χνοῦς] γνοῦς BP
21 εἰδόσιν BP
ἁρμονίας, ἐν δὲ τοῖς καλουμένοις κώλοις, ἃ συντίθεται
μὲν ἐκ τῶν ὀνομάτων, συμπληροῖ δὲ τὰς περιόδους, οὐ
μόνον ταῦτα, ἀλλὰ καὶ ⟨τὸ⟩ τοὺς ῥυθμοὺς τοὺς καταμετροῦντας
αὐτὰ μὴ τραπεινοὺς μηδὲ μαλθακοὺς μηδʼ
ἀγεννεῖς εἶναι, ὑψηλοὺς δὲ καὶ ἀνδρώδεις καὶ μεγαλοπρεπεῖς.
οὐ γὰρ δὴ φαῦλόν τι πρᾶγμα ῥυθμὸς ἐν λόγοις
οὐδὲ προσθήκης τινὸς μοῖραν ἔχον οὐκ ἀναγκαίας,
ἀλλʼ εἰ δεῖ τἀληθές, ὡς ἐμὴ δόξα, εἰπεῖν, ἀπάντων
κυριώτατον τῶν γοητεύειν δυναμένων καὶ κηλεῖν
τὰς ἀκοάς. πρὸς δὲ τοῖς ῥυθμοῖς καὶ τὸ τοὺς σχηματισμοὺς
τῶν ἐννοιῶν γενναίους εἶναι καὶ ἀξιωματικοὺς
οὐ μόνον τοὺς κατὰ τὰς νοήσεις ἀλλὰ καὶ κατʼ
αὐτὴν τὴν λέξιν συνισταμένους. ἐξαριθμεῖσθαι δὲ νῦν,
ὅσα γένη σχηματισμῶν ἐστι τῶν τε κατωνομασμένων
καὶ τῶν ἀκατονομάστων, καὶ τίσιν αὐτῶν ἡ τοιαύτη
μάλιστα πέφυκεν ἁρμονία χαίρειν, οὐκ ἔχω καιρόν.
ἔτι τῆς ἁρμονίας ταύτης οἰκεῖόν ἐστι καὶ τὸ τὰς περιόδους
αὐτουργούς τινας εἶναι καὶ ἀφελεῖς καὶ μήτε
συναπαρτιζούσας ἑαυταῖς τὸν νοῦν μήτε συμμεμετρημένας
τῷ πνεύματι τοῦ λέγοντος μηδέ γε παραπληρώμασι
τῶν ὀνομάτων οὐκ ἀναγκαίοις ὡς πρὸς τὴν ὑποκειμένην
διάνοιαν χρωμένας μηδʼ εἰς θεατρικούς τινας
καὶ γλαφυροὺς καταληγούσας ῥυθμούς. καθόλου δέ γε
οὐδὲ ἀσπάζεται τὸ ἐμπερίοδον ἥδε ἡ σύνθεσις ὡς τὰ
πολλά, ἀποιήτως δέ πως καὶ ἀφελῶς καὶ τὰ πλείω
1 συντίθεται Sylburgius: συντίθενται 3 τὸ add Reiskius
4 μετὰ πεινοὺς B 5 εἰγεννεῖς BP ἀγενεῖς v 7 προσθή-
κας BP | μοίραν M ἔχων BP 9 καὶ om P | καλεῖν BP
10 χηματισμοὺς BP 11 τῶν ἐννοιῶν deleuit Krüger | ἀξιω-
ματισμοὺς ἀξιωματικοὺς P 12 καὶ κατʼ] καὶ τ᾿ P 15 ἀκα-
τονομάτων B 16 ἁρμονία B ut plerumque 17 ἔτι] ἐπεὶ
MBPv | ἁρμονία B 19 συναπαρτιζούσας L. Dindorf: συναρ-
παζούσας τοινοῦν P | συμμετρομένας P συμμετρουμένας v
κομματικῶς κατεσκευάσθαι βούλεται, παράδειγμα ποιουμένη
τὴν ἀκατάσκευον φύσιν. εἰ δέ ποτε ἀκολουθήσειεν
τοῖς ἀνεπιτηδεύτως συντιθεμένοις κώλοις ἢ |
περιόδοις ἢ βάσεσιν εἄρυθμος, τὸ συμβὰν ἐκ τῆς
αὐτομάτου τύχης οὐκ ἀπωθεῖται. καὶ ταῦτα δʼ ἔτι τῆς
ἀρχαίας καὶ αὐστηρᾶς ἁρμονίας ἐστὶ χαρακτηρικά· τὸ
μήτε συνδέσμοις χρῆσθαι πολλοῖς μήτʼ ἄρθροις συνεχέσιν
ἀλλʼ ἔστιν ὅτε καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐλάττοσιν, τὸ
μὴ χρονίζειν ἐπὶ τῶν αὐτῶν πτώσεων τὸν λόγον ἀλλὰ
θαμινὰ μεταπίπτειν, τὸ τῆς ἀκολουθίας τῶν προεξενεχθέντων
ὑπεροπτικῶς ἔχειν τὴν φράσιν μηδὲ κατʼ
ἄλληλα, τὸ περιττῶς καὶ ἰδίως καὶ μὴ κατὰ τὴν ὑπόληψιν
ἢ βούλησιν τῶν πολλῶν συζεύγνυσθαι τὰ μόρια.
καὶ παραδείγματα δὲ αὐτῆς ποιητῶν μὲν καὶ μελοποιῶν
ἥ τʼ Αἰσχύλου λέξις ὀλίγου δεῖν πᾶσα καὶ ἡ Πινδάρου,
χωρὶς ὅτι μὴ τὰ Παρθένεια καὶ εἴ τινα τούτοις ὁμοίας
ἀπαιτεῖ κατασκευάς· διαφαίνεται δέ τις ὑμοία κἀν
τούτοις | εὐγένεια καὶ σεμνότης ἁρμονίας τὸν ἀρχαῖον
φυλάττουσα πίνον. συγγραφέων δὲ λαμπρότατός τε
καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων κατορθῶν περὶ ταύτην τὴν
ἰδέαν Θουκυδίδης. εἰ δέ τῳ δοκεῖ μαρτυρίων ἔτι δεῖν
1 κατεσκευάσθαι] τὴν ἀκατασκεύασθον B 2 εἰ] ἐ B |
ἀκολουθή|εν B in extrema pagina 3 ἀνεπιτηδεύτως συντιθε-
μένοις M: ἀνευπιτηδεύτως συντιθεμένοις β ἀνευ πιτοθεμένοις
Pv 4 περίοδος ἢ βάσις Usener | εὔρυθμον Reiskius: εὐρύθμοις
συμβᾶν B 8 ἐλάττοσι Pv | τὸ Sylburgius: τοῦ 9 πτόσεων P
10 μεταπίπτειν Sylburgius: μεταπέμπειν | τὸ Sylburgius:
τῶ | ἀκολουθείας B 11 ὑπεροπτικῶς ἔχειν τὴν φράσιν, μηδὲ
κατάλληλον, τὸ περιττῶς] ὑπεριττῶς B | κατʼ ἄλληλα] κατάλλη-
λον Mv ἀκατάλληλον P 12 τὸ Sylburgius: τῶ | post κατὰ in
P spatium fere VI litt 13 συνεύγνυσθαι B 14 μὲν] τὲ sed
in mg μὲν B 15 τε BP | λέξις ὀλίξις P 16 μὴ τὰ M: μετὰ
BPv | τινα Sylburgius: τινας | ὁμοίας — δέ τις omisit Pv
17 ὁμοία] ὅμοια P 19 πῖνον MBPv 21 μαρτύρων B
τῷ λόγῳ, παρελθὼν τοὺς ποιητὰς ἐκ τῆς Θουκυδίδου
λέξεως ταυτί Τούτου δὲ τοῦ πολέμου μῆκός τε
μέγα προὔβη, παθήματά τε ξυνέβη γενέσθαι τῇ Ἑλλάδι
πολλὰ οἷα οὐχ ἕτερα ἐν ἴσῳ χρόνῳ. οὕτε γὰρ πόλεις
τοσαίδε ληφθεῖσαι ἠρημώθησαν αἳ μὲν ὑπὸ βαρβάρων,
αἳ δὲ ὑπὸ σφῶν αὐτῶν ἀντιπολεμούντων, εἰσὶ δὲ αἳ
καὶ οἰκήτορας μετέβαλον ἁλισκόμεναι, οὔτε φυγαὶ
τοσαίδε ἀνθρώπων καὶ φόνος ὃ μὲν κατʼ αὐτὸν τὸν
πόλεμον, ὃ δὲ διὰ τὸ στασιάζειν. τά τε πρότερον ἀκοῇ
μὲν λεγόμενα, ἔργῳ δὲ σπανιώτερον βεβαιούμενα οὐκ
ἄπιστα κατέστη σεισμῶν τε πέρι, οἳ ἐπὶ πλεῖστον ἅμα
μέρος γῆς καὶ ἰσχυρότατοι οἱ αὐτοὶ ἐπέσχον, ἡλίου τʼ
ἐκλείψεις, | αἳ πυκνότεραι παρὰ τὰ ἐκ τοῦ πρὶν
χρόνου μνημονευόμενα συνέβησαν, αὐχμοί τʼ ἔστιν
παρʼ οἷς μεγάλοι καὶ ἀπʼ αὐτῶν καὶ λιμοὶ καὶ ἡ οὐχ
ἥκιστα βλάψασα καὶ μέρος τι φθείρασα ἡ λοιμώδης
νόσος.ʼ ἡ μὲν δὴ πρώτη τῶν ἁρμονιῶν ἡ γεννικὴ καὶ
αὐστηρὰ καὶ μεγαλόφρων καὶ τὸ ἀρχαιοπρεπὲς διώκουσα
τοιάδε τίς ἐστι κατὰ τὸν χαρακτῆρα.
40 ἡ δὲ μετὰ ταύτην ἡ γλαφυρὰ καὶ θεατρικὴ καὶ
τὸ κομψὸν αἱρουμένη πρὸ τοῦ σεμνοῦ τοιαύτη· ὀνομάτων
αἰεὶ βούλεται λαμβάνειν τὰ λειότατα καὶ μαλακώτατα,
τὴν εὐφωνίαν θηρωμένη καὶ τὴν εὐμέλειαν, ἐξ
αὐτῶν δὲ τὸ ἡδύ. ἔπειτα οὐχ ὡς ἔτυχεν ἀξιοῖ ταῦτα
2 Thucydides I 23, 14
2 λέξεων B | hiatum Reiskius sensit 3 ξυνηνέχθη Θ
et ∠ de Thuc p 860 | ἐν αὐτῷ post γενέσθαι inserit v ex Θ
et ∠ p 860 4 πολλά om Θ et ∠ p 860 5 λειφθεῖσαι P |
ὑπὸ om v ὑπὸ B 14 συνέβησαν v M p 861 15 καὶ οὐχ
ἥκιστα καὶ ἡ v ἡ in Θ om ABEF 16 βλέψασα B 17 γε-
νικὴ MBPv 20 ἡ inseruit Krüger 23 εὐμέλειαν Syl-
burgius: ἐκμέλειαν P ἐμμέλειαν MB
τιθέναι οὐδὲ ἀπερισκέπτως συναρμόττειν θάτερα τοῖς
ἑτέροις, ἀλλὰ διακρίνουσα τὰ ποῖα τοῖς ποίοις καὶ
παρα|τιθέμενα μουσικωτέρους ποιεῖν δυνήσεται τοὺς
ὔχους, καὶ σκοποῦσα κατὰ ποῖον σχῆμα ληφθέντα
χαριεστέρας ἀποτελέσει τὰς συζυγίας, οὕτως συναρμόττειν
ἕκαστα πειρᾶται, πολλὴν σφόδρα ποιουμένη
φροντίδα τοῦ συνεξέσθαι καὶ συνηλεῖφθαι καὶ προπετεῖς
ἀπάντων αὐτῶν εἶναι τὰς ἁρμονίας. καὶ διὰ τοῦτο
φεύγει μὲν ἁπάσῃ σπουδῇ τὰς τῶν φωνηέντων συμβολὰς
ὡς τὴν λειότητα καὶ τὴν εὐέπειαν διασπώσας,
φεύγει δέ, ὅση δύναμις αὐτῇ, τῶν ἡμιφώνων τε καὶ
ἀφώνων γραμμάτων τὰς συζυγίας, ὅσαι τραχύνουσι
τοὺς ἤχους καὶ ταράττειν δύνανται τὰς ἀκοάς. ἐπειδὴ
γὰρ οὐκ ἐνδέχεται πᾶσαν σημαίνουσαν σῶμα ἢ πρᾶγμα
λέξιν ἐξ εὐφώνων συγκεῖσθαι γραμμάτων καὶ μαλακῶν,
ἀλλʼ ἐνίοτε συγκεῖσθαι τὰς αὐτὰς καὶ κακῶς ἐνδέχεται,
ὃ μὴ δίδωσιν ἡ φύσις, τοῦτο πειρᾶται λαμβάνειν
ταῖς συζυγίαις αὐταῖς καὶ οὕτω τὰς φωνὰς
ποιεῖν ἡδίους καὶ μαλακωτέρας. καὶ δῆτα καὶ παρεμβάλλειν
αὖ ταῖς ἀναγκαίαις τινὰς ἑτέρας λέξεις ὑπομένει
πρὸς τὸν ὑποκείμενον νοῦν οὔτʼ ἀναγκαίας οὔτ᾿
ἴσως χρησίμας, δεσμοῦ δέ τινος ἢ κόλλης τάξιν ταῖς
2 ἀλλὰ—ποίοις om B | τὰ ποῖα τοῖς ποίοις παρατιθέμενα Syl-
burgius: τὰ ποιὰ τοῖς ἀποίοις καὶ παρατιθεμένη 3 μουσικωτά-
τους MBP: corr Usener 6 πεινρᾶται B 7 συνειλῆφθαι MBP:
corr Reiskius προσπετεῖς BPv 9 φεύγει μὲν ἂν P1 10 ἐνέ-
πειαν P ἀνέπειαν B 12 post γραμμάτων lac XI litt M 13 δύνα-
ται B 14 ἢ om P 15 ἐξ ἀφώνων M | συγκεῖσθαι—γραμμάτων
om BPv add mg M2 16 τὰς αὐτὰς] τινὰς Usener 17 μὴ
Krüger: δὴ 18 αὐτῶν Usener | post καὶ in M lac X—XII
litt nulla lac in BP: suppleui 19 καὶ δῆτα—ἑτέρας om Pv |
παρεμβάλλειν M: παραλαμβάνειν B 20 αὖ ταῖς] αὐταῖς MB |
ἀναγκαίαις suppleui, lac VII litt M, nulla lac B cf ep ad
Pomp. 785 | λέξις B
πρὸ αὐτῶν καὶ μετʼ αὐτὰς κειμέναις ὀνομασίαις παρεξομένας,
ἵνα μὴ συναπτόμεναι πρὸς ἀλλήλας αἱ
καταλήγουσαί τε εἰς τραχὺ γράμμα καὶ αἱ τὴν ἀρχὴν
ἀπό τινος τοιούτου λαμβάνουσαι σπαδονισμοὺς τῶν
ἤχῶν ποιῶσι καὶ ἀντιτυπίας, τῇ δὲ παρεμπιπτούσῃ
λέξει προσαναπαυόμεναι μαλακοὺς φαίνεσθαι ποιῶσι
τοὺς ἤχους καὶ συνεχεῖς. τὸ γὰρ ὅλον ἐστὶν αὐτῆς
βούλημα καὶ ἡ πολλὴ πραγματεία περὶ τὸ συσπασθῆναί
τε καὶ συνυφάνθαι πάντα τὰ μόρια τῆς περιόδου,
μιᾶς λέξεως ἀποτελοῦντα φαντασίαν, καὶ ἔτι πρὸς
τούτῳ περὶ τὸ πᾶσαν εἶναι τὴν λέξιν, ὥσπερ ἐν ταῖς
μουσικαῖς συμφωνίαις, ἡδεῖαν καὶ λιγυράν. τούτων
δὲ τὸ μὲν αἱ τῶν ἁρμονιῶν ἀκρίβειαι ποιοῦσι, τὸ δʼ
αἱ τῶν γραμμάτων δυνάμεις οἰκείως ἐχόντων πρὸς
ἄλληλα ταῖς κατὰ τοὺς νόμους συμπαθείαις, ὑπὲρ ὧν
ἑτέρας ἐπιστήμης ἡ θεωρία. ἐπιτρόχαλος δή τις γίνεται
καὶ καταφερὴς ἡ ῥύσις τῆς λέξεως, ὥσπερ κατὰ
πρανοῦς φερόμενα χωρίου νάματα μηδενὸς αὐτοῖς
ἀντικρούοντος, καὶ διαρρεῖ διὰ τῆς ἀκοῆς ἡδέως
πως καὶ ἀσπαστῶς οὐδὲν ἧττον ἢ τὰ διʼ ᾠδῆς καὶ
ὀργάνου μουσωθέντα κρούματα καὶ μέλη. ἔτι τῆς συνθέσεως
ταύτης ἐστὶ καὶ τὰ κῶλα δεινῶς ποιήμασιν
ἐμφερῆ, μαλακόφωνα καὶ λεῖα, πολὺ τὸ κωτίλον ἔχοντα,
1 μετʼ αὐτὰς Reiskius: μετὰ ταύτας 3 καταλλήγοθσαί B
4 τινοςος B 6 προσἀνναπαυόμεναι B 8 συσπαθῆναι B
συσταθῆναι Usener 9 συνηφᾶνθαι M | μόρια M: μηρία B
μοιρια P | τῆς περο τῆς περιόδου B 11 τοῦτο BP 13 αἱ
τῶν] αὐτῶν B | ποιοῦσιν B 14 γραμμάτων Krüger: πραγμά-
των | δύαμις B | οἰκείων B 15 κ[α]τὰ cum ras M κατὰ τὸ
στόμα Usener 16 ἡ add Krüger | θεωρίας P | [ἐ]πιτρόχαλος
cum ras M 18 νάματα Kiessling: σώματα | αὐτοῖς M: αὐτῆς
BPv 19 ἀντικρούοντος Sylburgius: ἀνακρούοντος 22 ἐστὶ]
ἐστὶν BP | δειν ὡς ἀποιήμασιν B δεἵν ἀποιήμασιν P δεινὰ
ποιήμασιν M δεῖνα ποιήμασιν v
κατά τινα φιλότητα φυσικὴν συζευγνύμενα ἀλλήλοις.
ἐξ ὧν ἡ περίοδος συνέστηκεν· οὐδὲν γὰρ ἔξω περιόδου
συντίθησιν. ἔτι τῶν ῥυθμῶν, εἰς ἃς διαστέλλεται περιόδους,
οὐ τοὺς ἀξιωματικοὺς βούλεται λαμβάνειν
ἀλλὰ τοὺς χαριεστάτους. εὐκόρυφοι δὴ φαίνονται καὶ
εὔγραμμοι διὰ τοῦτο καὶ εἰς ἕδραν ἀσφαλῆ τελευτῶσι.
τῶν δὲ σχημάτων διώκει τὰ κινητικώτατα τῶν ὄχλων·
καλλωπίζεται γὰρ καὶ τέθηλε τούτοις, ἃν ἄχρι τοῦ μὴ
λυπῆσαι τὰς ἀκοὰς προβαίνοι, ὧν εἰσὶν αἵ τε παρισώσεις
καὶ παρομοιώσεις καὶ ἀντιθέσεις καὶ τὰ παρωνομασμένα
τά τε ἀντιστρέφοντα καὶ τὰ ἐπαναφερόμενα
καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα | ποιητικῆς καὶ μελικῆς
λέξεως ὄργανα. τοιαῦτά τινά μοι καὶ ταύτης εἶναι
φαίνεται χαρακτηριστικὰ τῆς ἁρμονίας. παραδείγματα
δʼ αὐτῆς ποιοῦμαι ποιητῶν μὲν Ἡσίοδόν τε καὶ Σαπφὼ
καὶ Ἀνακρέοντα, τῶν δὲ πεζῇ λέξει χρησαμένων Ἰσοκράτην
τε τὸν Ἀθηναῖον καὶ τοὺς ἐκείνῳ πλησιάσαντας.
εἴρηνται μὲν οὖν καὶ πρότερον ἤδη λέξεις τινές,
ἐν αἷς τὸν ὅλον χαρακτῆρα αὐτοῦ τῆς λέξεως ὑπέγραφον,
ἐξ ὧν καὶ τὰ περὶ τὴν σύνθεσιν, εἰ τοιαῦτά ἐστιν
οἷα λέγομεν ἡμεῖς, οὐ χαλεπῶς ἄν τις ἴδοι. ἵνα δὲ μὴ
δόξωμεν διαρτῶν τὰς ἀκολουθίας, τοὺς ἀναγινώσκοντας
ἐπὶ τὰ ἐν ἀρχαῖς ῥηθέντα παραδείγματα κελεύοντες
ἀναστρέφειν, λαμβανέσθω κἀνταῦθα ἐκ τῶν Πανηγυρικῶν
αὐτοῦ λόγων λέξις οὐ πολλὴν διατριβὴν παρέξουσα
3 συντίθησιν ἐπὶ τῶν ῥυθμῶν. εἰς ἃς δὲ ἀποστέλλεται MBPv:
διαστέλλεται medium est, sed εἰς ἃς δὴ ἀποτελεῖται π. mauolt
Usener 5 ἀλλὰ τοὺς χαρακ ἀλλὰ τοὺς P, sed uitium lineola
tollitur | δὴ] δὲ B 6 fort εὐθύγραμμοι Usener 7 διώκει Syl-
burgius: δεῖ διώκειν M δειδιώκειν BP 8 ἃν] ἐ ἃν B ἐὰν MP
ἂν v 9 προβαίνῃ MBP: corr Usener | ὧν Holwellus: ὡς
12 τοιαῦτα—ὄργανα om Pv 14 immo χαρακτηρικὰ 17 τὲ τὸν
bis B 18 καὶ om Pv 20 εἴ τοι αὐτὰ B 25 λέξιν P
τοῖς ἀναγνωσομένοις, ἐν ᾗ διεξέρχεται τὰ πραχθέντα
Ἀθηναίοις περὶ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν. ἔστι δὲ
ἥδε· ‘Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ οἷοί τε ἦσαν πρὸς ἀμφοτέρας
ἅμα παρατάξασθαι τὰς δυνάμεις, παραλαβόντες ἅπαντα
τὸν ὄχλον ἐκ τῆς πόλεως | εἰς τὴν ἐχομένην νῆσον
ἐξέπλευσαν, ἵν’ ἐν μέρει καὶ μὴ πρὸς ἑκάτερα κινδυνεύωσι.
καίτοι πῶς ἂν ἐκείνων ἄνδρες ἀμείνους ἢ
μᾶλλον φιλέλληνες ὄντες ἐπιδειχθεῖεν, οἵτινες ἔτλησαν
ἐπιδεῖν, ὥστε μὴ τοῖς πολλοῖς αἴτιοι γενέσθαι τῆς
δουλείας, ἐρήμην μὲν τὴν πόλιν γιγνομένην, τὴν δὲ
χώραν πορθουμένην, ἱερὰ δὲ συλώμενα καὶ νεὼς ἐμπιμπραμένους,
ἅπαντα δὲ τὸν πόλεμον περὶ τὴν πατρίδα
τὴν αὐτῶν γενόμενον; καὶ μὴν οὐδὲ ταῦτʼ ἀπέχρησεν
αὐτοῖς, ἀλλὰ πρὸς διακοσίας καὶ χιλίας τριήρεις
μόνοι διαναυμαχεῖν οὐκ ἐμέλλησαν, οὐ μὴν εἰάθησάν
γε. καταισχυνθέντες τε γὰρ Πελοποννήσιοι τὴν ἀρετὴν
αὐτῶν καὶ νομίσαντες προδιαφθαρέντων μὲν τῶν
ἡμετέρων οὐδʼ αὐτοὶ σωθήσεσθαι, κατορθωσάντων δʼ
εἰς ἀτιμίαν τὰς αὐτῶν πόλεις καταστήσειν, ἠναγκάσθησαν
μετασχεῖν τῶν κινδύνων. καὶ τοὺς | μὲν
θορύβους τοὺς ἐν τῷ πράγματι γιγνομένους καὶ τὰς
κραυγὰς καὶ τὰς παρακελεύσεις, ἃ κοινὰ πάντων ἐστὶ
τῶν ναυμαχούντων, οὐκ οἶδʼ ὅ τι δεῖ λέγοντας διατρίβειν.
3 Isocrates IV 96—99
2 ναυχίαν P 4 παραλαμβόντες B 5 τὸν ἐκ τῆς πόλεως
Is 6 ἵνʼ ἐν μέρει πρὸς ἑκατέραν κινδυνεύσωσιν Is Γ 8 ἐπι-
δειχθέντες ἐπιδειχθεῖεν B 10 τὴν πόλιν] πόλην P 13 αὐτῶν
BP | γενομένην B | καὶ μὴν οὐδὲ Ritschelius: καὶ μηδὲ MBP
καὶ οὐδὲ Is | ἀποχρῆσαι MP ἀποιγρῆσαι B: corr v 15 οὐκ
om Is | εἰώθησαν M 16 τε om Is seclusit v 18 αὐτοὶ M
19 αὐτῶν MBPv 21 θορυβασ θορύβους B | γινομένους M
23 λέγοντα Is
ἃ δʼ ἔστιν ἴδια καὶ τῆς ἡγεμονίας ἄξια καὶ τοῖς
προειρημένοις ὁμολογούμενα, ταῦτα δʼ ἐμὸν ἔργον ἐστὶν
εἰπεῖν. τοσοῦτον γὰρ ἡ πόλις ἡμῶν διέφερεν, ὅτε ἦν
ἀκέραιος, ὥστε ἀνάστατος γενομένη πλείους μὲν συνεβάλετο
τριήρεις εἰς τὸν κίνδυνον τὸν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος
ἢ σύμπαντες οἱ ναυμαχήσαντες, δυναμένας δὲ πρὸς
δὶς τοσαύτας κινδυνεύειν. οὐδείς γʼ οὖν πρὸς ἡμᾶς
οὕτως ἔχει δυσμενῶς, ὅστις οὐκ ἂν ὁμολογήσειε διὰ
μὲν τὴν ναυμαχίαν ἡμᾶς τῷ πολέμῳ κρατῆσαι, ταύτης
δὲ τὴν πόλιν αἰτίαν γεγενῆσθαι. καίτοι μελλούσης
στρατείας ἐπὶ τούς βαρβάρους ἔσεσθαι τίνας χρὴ τὴν
ἡγεμονίαν ἔχειν; οὐ τούς ἐν τῷ προτέρῳ πολέμῳ μάλιστα
εὐδοκιμήσαντας καὶ πολλάκις μὲν ἰδίᾳ προκινδυνεύσαντας,
ἐν | δὲ τοῖς κοινοῖς τῶν ἀγώνων ἀριστείων
ἀξιωθέντας; οὐ τοὺς τὴν αὑτῶν καταλιπόντας
περὶ τῆς τῶν ἄλλων σωτηρίας καὶ τό γε παλαιὸν
οἰκιστὰς πλείστων πόλεων γενομένους καὶ πάλιν αὐτὰς
ἐκ τῶν μεγίστων συμφορῶν διασώσαντας; πῶς δʼ οὐκ
ἂν δεινὰ πάθοιμεν, εἰ τῶν κακῶν πλεῖστον μέρος μετασχόντες
ἔλαττον ταῖς τιμαῖς ἔχειν ἀξιωθείημεν καὶ
τότε προταχθέντες πρὸ τῶν ἄλλων νῦν ἑτέροις ἀκολουθεῖν
ἀναγκασθείημεν;᾿
τῆς δὲ τρίτης ἁρμονίας, ἣν ἔφην μικτὴν ἐξ ἀμφοῖν 41
1 ἄξιον M 3 τοσούτου MSP 6 ναυμαχήσαντες -- 8 διὰ
μὲν τὴν om P | δυναμένας] δυνάμεις δυναμένας—κινδυνεύειεν
om Is 7 οὐδεὶς δὲ Is οὐδεὶς γʼ οὖν πρὸς δὶς τοσαύτας οὐδεὶς
γοἦν B 8 ὁμολογήσειεν B 9 ταύτην P 10 γενέσθαι Is
11 οὔσεσθαι B 13 δία προκινδυνεύσαντας B διαπροκινδυνεύ-
σαντας MP 14 τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀγώνων B | ἀριστείαν M
15 αὐτῶν MBP | ἐκλιπόντας Is 16 ὑπὲρ Is καὶ om IS
τὸ τε Is 17 σὐτ[ὰς] et 18 | |συμφορ]ῶν cum ras M 19 με-
τασχόντων μετασχόντες β prius del corrector 20 ἐν ταῖς
τιμαῖς ἔλαττον Is 21 πρὸ Sylburgius: πρὸς MBP ὑπὲρ Is|
τῶν ἄλλων] ἀπάντων Is 23 μικτὸν SP3
εἶναι τὰ χρησιμώτατα ἐκλέγουσαν ἀφʼ ἑκατέρας, οὐδείς
ἐστι χαρακτὴρ ἴδιος, ἀλλʼ ὡς ἂν οἱ μετιόντες αὐτὴν
προαιρέσεως ἔχωσιν ἢ δυνάμεως τὰ μὲν φυγεῖν, τὰ δὲ
λαβεῖν, οὕτως κίρνανται καθάπερ ἐν | τῇ ζωγραφίᾳ
τὰ μίγματα. ταύτης τῆς ἁρμονίας κράτιστος μὲν ἐγένετο
κανὼν ὁ ποιητὴς Ὅμῃρος, καὶ οὐκ ἄν τις εἴποι
λέξιν ἄμεινον ἡρμοσμένην τῆς ἐκείνου πρὸς ἄμφω
ταῦτα, λέγω δὲ τήν τε ἡδονὴν καὶ τὸ σεμνόν. ἐζήλωσαν
δὲ αὐτὸν ἐπῶν τε πολλοὶ ποιηταὶ καὶ μελῶν, ἔτι
δὲ τραγῳδίας τε καὶ κωμῳδίας, συγγραφεῖς τε ἀρχαῖοι
καὶ φιλόσοφοι καὶ ῥήτορες. ὧν ἀπάντων μεμνῆσθαι
πολὺ ἂν ἔργον εἴη, ἀρκέσει δὲ τῶν ἐν λόγοις δυναστευσάντων,
οὓς ἐγὼ κρατίστους εἶναι πείθομαι, δύο
παρασχέσθαι μόνους, συγγραφέων μὲν Πρόδοτον, φιλοσόφων
δὲ Πλάτωνα· καὶ γὰρ καὶ ἀξίωμα καὶ χάρις
αὐτῶν ἐπιτρέχει ταῖς ἁρμονίαις. εἰ δὲ ὀρθὰ ἐγὼ καὶ
εἰκότα ἔγνωκα περὶ αὐτῶν, ἐξετάσαι τῷ βουλομένῳ
σκοπεῖν ἔστιν. φέρε δὴ τίς οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν τῆς
τε αὐστηρᾶς καὶ τῆς ἡδείας ἁρμονίας μέσην εἶναι τήνδε
τὴν λέξιν καὶ τὰ κράτιστα εἰληφέναι παρʼ ἑκατέρας, ᾗ
κέχρηται Ἡρόδοτος Ξέρξῃ περιθεὶς τὸν λόγον, ὅτʼ ἐβουλεύετο
περὶ τῆς | πρὸς τοὺς Ἕλληνας στρατείας;
μετακεκόμισται δʼ εἰς τὴν Ἀτθίδα διάλεκτον ἡ λέξις·
‘Ἄνδρες Πέρσαι, οὔτ᾿ αὐτὸς καθηγήσομαι νόμον τόνδ’
24 Herodotus VII 8 sqq
2 αὐτὴν Sylburgius: αὐτῶ 4 λαβεῖν] λαβοῖο P 6 Ὅμη-
ρος delet Kiessling in mg 8 εἰδονὴν B 9 ἐπών M 13 δύω
BPv 15 δὲ Πλάτωνα post αὐτῶν repetit P | καὶ γὰρ καὶ]
καὶ γάρ P 17 ἐξετάσας BPv 18 ὁμολογήσειε v 19 τῆς
ἡδείας] ἡδείας B ἡδίας P | μέσειν P 21 περιτιθεὶς Syl-
burgius v | ἐβουλεύετο B in mg v: ἐβούλετο MBP 22 Ἕλλη-
νας—δὲ (sic) in mg supplet B
ἐν ὑμῖν τιθεὶς παραδεξάμενός τε αὐτῷ χρήσομαι.
ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι τῶν πρεσβυτέρων, οὐδένα χρόνον
ἠτρεμήσαμεν, ἐξ οὗ παρελάβομεν τὴν ἡγεμονίαν
τήνδε παρὰ Μήδων, Κύρου καθελόντος Ἀστυάγην·
ἀλλὰ θεός τε οὕτως ἐνάγει καὶ αὐτοῖς ἡμῖν πολλὰ
ἐπιοῦσι συμφέρεται ἐπὶ τὸ ἄμεινον. ἃ μὲν δὴ Κῦρός
τε καὶ Καμβύσης πατήρ τε ὁ ἐμὸς Δαρεῖος κατειργάσαντο
καὶ προσεκτήσαντο ἔθνη, ἐπισταμένοις οὐκ ἄν
τις λέγοι. ἐγὼ δ᾿, ἐπειδὴ παρέλαβον τὸν θρόνον τοῦτον,
ἐφρόντιζον, ὅπως μὴ λείψομαι τῶν πρότερον γενομένων
ἐν τῇ τιμῇ τῇδε μηδʼ ἐλάσσω προσκτήσομαι δύναμιν
Πέρσαις. φροντίζων δὲ εὑρίσκω ἅμα μὲν κῦδος
ἡμῖν προσγινόμενον χώραν τε ἧς νῦν κεκτήμεθα οὐκ
ἐλάσσονα οὐδὲ φλαυροτέραν παμφορω|τέραν τε, ἅμα
δὲ τιμωρίαν καὶ τίσιν γινομένην. διὰ δὴ ταῦτα νῦν
ὑμᾶς ἐγὼ συνέλεξα, ἵνα, ἅ διανοοῦμαι πράττειν, ὑποθῶ
ὑμῖν· μέλλω ζεύξας τὸν Ἑλλήσποντον ἐλαύνειν στρατὸν
διὰ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, ἵνα Ἀθηναίους
τιμωρήσωμαι, ὅσα δὴ πεποιήκασι Πέρσας τε καὶ πατέρα
τὸν ἐμόν. ὁρᾶτε μὲν δή καὶ Δαρεῖον προθυμούμενον
στρατεύεσθαι ἐπὶ τοὺς ἄνδρας τούτους, ἀλλʼ ὃ
μὲν τετελεύτηκε, καὶ οὐκ ἐξεγένετʼ αὐτῷ τιμωρήσασθαι,
ἐγὼ δʼ ὑπέρ τʼ ἐκείνου καὶ τῶν ἄλλων Περσῶν οὐ
πρότερον παύσομαι, πρὶν ἕλω τε καὶ πυρώσω τὰς
2 ὡς γὰρ H (Herodotus) 4 τῶν Μήδων v 5 πολλὰ θεός τε B
7 καμβισης corr in καμβυσης P | πατὴρ] πρηρ B 9 τούτου v
10 λείψομαι HP: λείψωμαι MBv | πρότερων M corr M1 |
γινομένων BP: 11 τῇ om H | προσκτήσομαι H: προσκτήσωμαι
MBPv 13 προσγενόμενον MBP | ἧς] ἣς B ἣν P 14 φαυλο-
τέραν BPv 18 Ἀθηναίοις B 19 πεποιήκασιν B | Πέρσαις M |
πατέρα τὸν ἐμὸν Δαρεῖον v ex H 21 ὃ] οὐ B 22 τελεύ-
τηκε P | τιμωρήσεσθαι MBP 24 πρὶν] τρὶν BP | περώσω BP
Ἀθήνας. οἱ γε ἐμέ τε καὶ πατέρα τὸν ἐμὸν ὑπῆρξαν
ἄδικα ποιοῦντες· πρῶτα μὲν εἰς Σάρδεις ἐλθόντες
ἅμα Ἀρισταγόρᾳ τῷ Μιλησίῳ, δούλῳ δὲ ἡμετέρῳ, ἐνέπρησαν
τά τε ἄλση καὶ τὰ ἱερά. δεύτερα δὲ ἡμᾶς οἷα
ἔδρασαν εἰς τὴν γῆν τὴν σφετέραν ἀποβάντας, ὅτε
Δᾶτίς τε καὶ Ἀρταφέρνης ἐστρατήγουν, ἐπίστασθέ που
πάντες. τούτων μέν|τοι ἕνεκα ἀνώρμημαι ἐπʼ αὐτούς
στρατεύεσθαι, ἀγαθὰ δʼ ἐν αὐτοῖς τοσάδε ἀνευρίσκω
λογιζόμενος· εἰ τούτους τε καὶ τοὺς τούτοις πλησιοχώρους
καταστρεψόμεθα, οἳ Πέλοπος τοῦ Φρυγὸς νέμονται
χώραν, γῆν τε τὴν Περσίδα ἀποδείξομεν τῷ
Διὸς αἰθέρι ὅμορον οὖσαν. οὐ γὰρ δὴ χώραν γε οὐδεμίαν
κατόψεται ὁ ἥλιος ὅμορον οὖσαν τῇ ἡμετέρᾳ, ἀλλʼ
αὐτὰς ἁπάσας ἐγὼ ἅμα ὑμῖν μίαν χώραν θήσω, διὰ
πάσης ἐξελθὼν τῆς Εὐρώπης. πυνθάνομαι γὰρ ὧδε
ἔχειν· οὔτε τινὰ πόλιν αὐτῶν οὐδεμίαν οὔτε ἔθνος
ἀνθρώπων οὐδὲν ὑπολείπεσθαι ἡμῖν, ὃ οἷόν τε ἔσται
ἐλθεῖν εἰς μάχην, τούτων, ὧν ἔλεξα, ὑπεξῃρημένων.
οὕτως οἱ τε ἡμῖν αἴτιοι ἕξουσι δούλιον ζυγὸν οἵ τε
ἀναίτιοι. ὑμεῖς δʼ ἄν μοι τάδε ποιοῦντες χαρίζοισθε·
ἐπειδὰν ὑμῖν σημήνω τὸν χρόνον, εἰς ὃν ἡμῖν ἥκειν
δοκεῖ, προθύμως ὑμᾶς ἅπαντας δεῖ παρεῖναι. ὅς δʼ |
ἂν ἔλθῃ ἔχων κατεσκευασμένον στρατὸν κάλλιστα,
1 Ἀθηναίας B | οἵ σε B | πράττὸν πατέρα P sed uitium
lineola deletur 2 γάρδεις BP 3 ἅμα v ex H: παρὰ MBP
6 δἄτίς P | ἀταφέρνης BP 9 εἰ] εἰς P 12 χώραν corr in
χαράν P | γε vH: τε MBP 15 εὐρύπης corr in εὐρώπης B
16 αὐτῶν] malim ἀνδρῶν cum H 17 ἡμῖν v M1:
ὑμῖν M²BP om H | ὃ οἴονται B τὸ ἡμῖν οἷόν τε H
19 αἴτιοι H: ἀντίοι MBPv | ἕξουσι M 20 ἀναίτιοι H: ἀθη-
ναῖοι MBPv | χαρίζοισθε H: χαρίζεσθε MP² χαρίζεσθαι BP1
21 σημένω BP ἡμῖν Sylburgius: ὑμῖν MBP om H
23 ἔλθοι MBPv
δώσω αὐτῷ δωρεάν, ἣ δὴ τιμιωτάτη νομίζεται ἐν ἡμετέρου.
ποιητέα μὲν δὴ ταῦτʼ ἐστὶν οὕτω. ἵνα δὲ μὴ
ἰδιοβουλεύειν ὑμῖν δοκῶ, τίθημι τὸ πρᾶγμα ἐς μέσον,
γνώμην κελεύων ὑμῶν τὸν βουλόμενον ἀποφαίνεσθαι.᾿
ἐβουλόμην ἔτι πλείω παρασχέσθαι παραδείγματα 42
τῆς τοῦ συγγραφέως ἀγωγῆς· ἰσχυροτέρα γὰρ ἡ πίστις
οὕτως ἂν ἐγένετο. νῦν δʼ ἐξείργομαι, σπεύδων ἐπὶ τὰ
προκείμενα καὶ ἅμα δόξαν ὑφορώμενος ἀκαιρίας. συγγνώσεται
δή μοι καὶ Πλάτων ὁ θαυμάσιος, εἰ μὴ
παραθήσομαι κἀκείνου λέξεις. ἡ γὰρ ὑπόμνησις ὡς ἐν
εἰδόσιν ἱκανή. ταῦτα δὲ δὴ βουλόμενος τάς τε διαφορὰς
τῶν ἁρμονιῶν καὶ τοὺς χαρακτῆρας αὐτῶν καὶ
τοὺς πρωτεύσαντας ἐν αὐτοῖς διῆλθον, ἵν᾿, ἐπειδὰν
ἀποφαίνωμαι γνώμην ὅτι τὴν μέσην τε καὶ μικτὴν
ἁρμονίαν ἐπετήδευσεν ὁ Δημοσθένης, μηδεὶς ὑποτυγχάνῃ
μοι ταῦτα | λέγων· ‘ἱ γὰρ ἄκραι τίνες εἰσὶν
ἁρμονίαι; καὶ τίς αὐτῶν ἑκατέρας ⟨ἡ⟩ φύσις καὶ τίς
ἡ μῖξις ἢ ἡ κρᾶσις αὕτη; οὐδὲν γὰρ δὴ τῶν
ἄκρων.’ τούτου μὲν δὴ πρώτου χάριν, ὥσπερ ἔφην,
ἐκεῖνα ἠναγκάσθην προειπεῖν, ἔπειτα, ἵνα μοι μὴ μονόκωλος
ᾗ μηδὲ αὐστηρὸς ὁ λόγος, ἀλλʼ ἔχη τινὰς
εὐπαιδεύτους διαγωγάς. οὔτε γὰρ πιστοῦν τὰς τοιαύτας
1 ἣ δὴ τιμιωτάτη Reiskius: ἥδη τιμιωτάτην ἢ MBP δῶρα
τὰ τιμιώτατα H | τῇ ἡμετέρᾳ V 5 παρασκέσθαι BP 7 ἠγέ-
νετο P ἐγένετο ῶ B | δὲ B πλάτων mg B 8 προκείμενα] ὑπο-
κείμενα MBPv 9 δή] δέ Pv 11 εἰδόσιν ἱκανή. Sadaeus:
εἰδόσι. καὶ | τὰς] τὰ Η P 14 ἀποφαίνομαι M | μέσυν P
15 ἐπετήδευσαν BP 17 τίς] τής B | ἡ add Sadaeus | φύ[σι]ς
cum ras M | τίς ἡ] τίς κ B 18 αὕτη Sylburgius: αὐτὴ | δὴ]
δεὶ fort B δεῖ Sylburgius | post τῶν lac VII—IX litt M, nulla
lacuna BPv 20 ἐκεῖνα om Pv | ἐναγκάσθην P | μὴ μονό-
κωλος] μηνόκωλος B 21 μηδὲ] μὲν δὴ B | ἀλλʼ ??χῃ P
22 πιστοῦν Sylburgius: πιστεύειν
προσθήκας οὔτε ἀπαιτοῦντος τοῦ λόγου παραλιπεῖν
καλῶς ἂν ἔχοι.
43 δεδειγμένης δή μοι τῆς αἱρέσεως τοῦ ῥήτορος ταύτης
ἤδη τις παρʼ ἑαυτῷ σκοπείτω τὰ λεχθέντα, ὅτι
τοιαῦτʼ ἐστίν, ἐνθυμούμενος μὲν ὅσα σεμνῶς κατεσκεύασται
τῷ ἀνδρὶ καὶ αὐστηρῶς καὶ ἀξιωματικῶς,
ἐνθυμούμενος δὲ ὅσα τερπνῶς καὶ ἡδέως. εἰ δὲ κἀνταῦθα
δόξει τι δεῖν ἡ πίστις ἀποδείξεως, ὅντινα
βούλεται τῶν λόγων αὐτοῦ προχειρισάμενος καὶ ἀφ
οἧ βούλεται μέρους ἀρξάμενος καταβαινέτω τε καὶ
σκοπείτω τῶν λεγομένων ἕκαστον, εἰ τὰ μὲν ἀναβεβλημένας
ἔχει τὰς ἁρμονίας καὶ διεστώσας, τὰ δὲ
προσκολλώσας καὶ συμπεπυκνωμένας, καὶ τὰ μὲν ἀποτραχύνει
τε καὶ πικραίνει τὴν ἀκοήν, τὰ δὲ πραΰνει
καὶ λεαίνει, καὶ τὰ μὲν εἰς πάθος ἐκτρέπει τοὺς ἀκούοντας,
τὰ δʼ εἰς ἦθος ὑπάγεται, τὰ δʼ ἄλλας τινὰς
ἐργάζεται καὶ πολλὰς διαφορὰς παρʼ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν.
οἷά ἐστι ταυτί (χρήσομαι δὲ παραδείγμασιν οὐκ
ἐξ ἐπιτηδεύσεως, ἀλλʼ οἷς ἐνέτυχον, ἐξ ἑνὸς τῶν
Φιλιππικῶν λαβών)· Ἑἰ δέ τις ὑμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
τὸν Φίλιππον εὐτυχοῦντα ὁρῶν ταύτῃ φοβερὸν
προσπολεμῆσαι νομίζει, σώφρονος μὲν ἀνθρώπου προνοίᾳ
χρῆται· μεγάλη γὰρ ῥοπή, μᾶλλον δὲ ὅλον ἡ
20 Demosthenes Olynth. β 22
1 τοῦ om Pv 3 αἱρέσεως] διαιρέσεως MBv διεραίσεως P |
ταύτης] τοιαύτης Krüger 4 ὅτι] εἰ Reiskius 5 κατεσκεύ-
αστε P κατεσκεύαστο v 6 ταὐστηρῶς B 8 ἡ πίστις seclusi
10 καταβαινέτω—λεγομένων om B λεγόμενον P 13 συμπε-
πυκνωμένας — τε καὶ om B συμπεπικνωμένας P 16 post
ἀκούοντας totum illud καὶ συμπεπυκνωμένας usque ad ἐκτρέπει
τοὺς ἀκούοντας repetit B 20 ω B ὡ?? P 22 προνοίᾳ]
λογισμῷ D 23 ῥοπὴ M
τύχη παρὰ πάντʼ ἐστὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων πράγματα.
οὐ μὴν ἀλλʼ ἔγωγε, εἴ τις αἵρεσίν μοι δοίη, τὴν τῆς
ἡμε|τέρας πόλεως τύχην ἂν ἑλοίμην ἐθελόντων, ἃ
προσήκει, ποιεῖν ὑμῶν καὶ κατὰ μικρόν, ἢ τὴν ἐκείνου.ʼ
ἐν ταῖς τρισὶ περιόδοις ταύταις τὰ μὲν ἄλλα ὀνόματα
πάντα εὐφώνως τε σύγκειται καὶ ἡδέως τῷ συνεχεῖς
σφόδρα καὶ μαλακὰς αὐτῶν εἶναι τὰς ἁρμονίας. ὀλίγα
δʼ ἐστὶ παντάπασιν, ἃ διίστησι τὰς ἁρμονίας καὶ τραχείας
φαίνεσθαι ποιεῖ αὐτάς, ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιόδῳ
κατὰ δύο τόπους τὰ φωνήεντα συγκρουόμενα ἔν τε τῷ
ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοιʼ καὶ ἐν τῷ ‘εὐτυχοῦντα ὁρῶνʼ, ἃ
διἵστησι τὸ συναφές. καὶ κατʼ ἄλλους δύο τόπους ἢ
τρεῖς τὰ ἡμίφωνα καὶ ἄφωνα παραπίπτοντα ἀλλήλοις
τὰ φύσιν οὐκ ἔχοντα συναλείφεσθαι ἔν τε τῷ ‘τὸν
Φίλιππον’ καὶ ἐν τῷ ‘ταύτῃ φοβερὸν προσπολεμῆσαι’
ταράττει τοὺς ἤχους μετρίως καὶ οὐκ ἐᾷ φαίνεσθαι
μαλακούς. ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ περιόδῳ τραχύνεται μὲν
ἡ σύνθεσις ἐν τῷ ‘μεγάλη γὰρ ῥοπή’, διὰ τὸ μὴ συναλείφεσθαι
τὰ δύο ρ ρ καὶ ἐν τῷ ‘ἀνθρώπων πράγματα’
διὰ τὸ μὴ συλλεαίνεσθαι ⟨τὸ ν⟩ τῷ ἑξῆς. διασπᾶται
δʼ ἐν τῷ | ‘μᾶλλον δὲ ὅλον ἡ τύχη’, βραχέων φωνηέντων
πολύν τὸν μεταξὺ χρόνον περιλαμβανόντων. ἐν
δὲ τῇ τρίτῃ περιόδῳ τὰ φωνήεντα μέν, εἴ τις αὐτὰ
βούλοιτο συναλείψας ἐκθλίβειν ὥσπερ τὸ οἴομαι καὶ
2 τὴν om B 6 συνεχεῖς] συγκεῖσθαι MBPv 9 φαινέ-
νεσθαι B | ποιεῖ. αὐτίκα ἐν μὲν? 10 τόπους Kiessling: τρό-
πους | τῷ] τῷ ἀνδρὶ P sed uitium lineola deletur 11 ἐν τῷ
om P 12 διίστησι B: καὶ διίστησι MPv | τόπους Kiessling:
τρόπους 13 καὶ ἄφωνα addidi 14 συναλείφθεσθαι B | τὸν]
τῶν M 15 φίωςλιππον corr in φίλιππον P 16 οὐκεα B
18 συναλείφαισθε P 20 συνλλαίνεσθαι P | τὸ ν addidi, alia
fingi possunt 22 πολὺν Sylburgius: πολὺ 23 τὰ] τῶ M
δέον, οὐκ ἂν εὕροι συμπλεκόμενα ἀλλήλοις. τῶν δὲ
συμφωνουμένων δυσὶν ἢ τρισὶν χωρίοις τὴν λειότητα
μὴ φυλάττουσαι σὺν τοῖς παρακειμένοις εὑρεθήσονται
ἐν τῷ ‘αἵρεσίν μοι δοίη’ καὶ ἐν τῷ ‘τὴν τῆς ἡμετέρας
πόλεως’. μέχρι μὲν δὴ τῶνδε ἡ δευτέρα τὰ πρωτεῖα ἁρμονία
φέρει, ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς γὰρἡ προτέρα (διέσπασται γὰρ
μᾶλλον τῆς ἑτέρας)· Πολὺ γὰρ πλείους ἀφορμὰς εἰς
τὸ τὴν παρὰ τῶν θεῶν εὔνοιαν | ἔχειν ὁρῶ ὑμῖν
ἐνούσας ἢ ἐκείνῳ. ἀλλʼ, οἴομαι, καθήμεθα οὐδὲν ποιοῦντες·
οὐκ ἔνι δʼ αὐτὸν ἀργοῦντα οὐδὲ φίλοις ἐπιτάττειν,
μή τί γε θεοῖς.ʼ ἐν τούτοις γὰρ δὴ τά τε
φωνήεντα πολλαχῇ συγκρουόμενα δῆλά ἐστι καὶ τὰ
ἡμίφωνα καὶ ἄφωνα, ἐξ ὧν στηριγμούς τε καὶ ἐγκαθισμοὺς
αἱ ἁρμονίαι λαμβάνουσι καὶ τραχύτητας αἱ
φωναὶ συχνάς. ἔπειθʼ αἱ ταύταις ἐπιβάλλουσαι περίοδοι
διαστάσεις μὲν οὐ λαμβάνουσι φωνηέντων, καὶ
παρὰ τοῦτο ἐπιτρόχαλος αὐτῶν ἐστιν ἡ σύνθεσις, ἀφώνων
δὲ καὶ ἡμιφώνων συμβολαῖς διαχαραττόμεναι τραχύνουσι
τὴν φωνὴν συμμέτρως. καὶ τἆλλα δὲ τὸν
αὐτὸν ἅπαντα κατεσκεύασται τρόπον. τί γὰρ δεῖ τὰ
πλείω λέγοντα μηκύνειν; οὐ μόνον δὲ αἱ τῶν ὀνομάτων
συζυγίαι τὴν μικτὴν ἁρμονίαν λαμβάνουσι παρʼ
7 Demosthenes Olynth. β 22/23
1 τὸ δέον Usener | εὕροι Reiskius: εὕροις 3 συντϋ . π . . . . .
μόνοις M συντυπαιμό μόνοις B συντυπαιμένοισ Pv: corr Sadaeus |
εὑρεθηθήονται B 4 διδοίη M | τὴν add Usener 5 τῶνδε
M: τῶν BPv 6 προτέρας P post προτέρα interpunxit γάρ in-
seruit Reiskius 7 ὁφορμὰς P 8 ὁρῶν B 9 ἐνούσαις M
10 ἐπιτάττειν ὑπὲρ αὑτοῦ τι ποιεῖν μή τι γε δὴ τοῖς θεοῖς D
11 τε om Pv 12 πολλαχῦ P 14 ἁρμονίαι — αἱ om B
15 [ταύ]ταις cum ras M | ἐπιβάλουσι corr in ἐπιβάλνουσι P
ἐπιβάλλουσι v | περίοδοι — λαμβάνουσι om Pv περιόδοις B
19 τʼ ἄλλα M 22 in mg ἁρμονία B
αὐτῷ καὶ μέσην, ἀλλὰ καὶ αἱ τῶν κώλων κατασκευαί
τε καὶ συνθέσεις καὶ τὰ τῶν περιόδων μήκη τε καὶ
σχήματα καὶ οἱ περιλαμβάνοντες αὐτάς τε καὶ τὰ κῶλα
ῥυθμοί. καὶ γὰρ καὶ κατὰ κόμματα πολλὰ εἴρηται τῷ
ἀνδρὶ, καὶ τὰ πλεῖστά γε οὕτως κατεσκεύασται,
καὶ ἐν περιόδοις | οὐκ ὀλίγα. τῶν δὲ περιόδων
αἳ μέν εἰσιν εὐκόρυφοι καὶ στρογγύλαι ὥσπερ
ἀπὸ τόρνου, αἳ δὲ ὕπτιαί τε καὶ κεχυμέναι καὶ οὐκ
ἔχουσαι τὰς βάσεις περιττάς. μήκει τε αἳ μὲν ἐλάττους,
ὥστε συμμετρηθῆναι πρὸς ἀνδρὸς πνεῦμα, αἳ
δὲ πολλῷ μείζους, οἷαι καὶ μέχρι τῆς τετάρτης ἀναπαύσεως
προελθοῦσαι τότε λήγειν εἰς πέρας. τῶν τε
σχημάτων ἔνθα μὲν ἄν τις εὕροι τὰ σεμνὰ καὶ αὐστηρὰ
καὶ ἀρχαῖα πλεονάζοντα, ἔνθα δὲ τὰ λιγυρὰ
καὶ γλαφυρὰ καὶ θεατρικά. καὶ τῶν ῥυθμῶν πολλαχῇ
μὲν τοὺς ἀνδρώδεις καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ εὐγενεῖς,
σπανίως δέ που τοὺς ὑπορχηματικούς τε καὶ Ἰωνικῶς
καὶ διακλωμένους. ὑπὲρ ὧν ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν·
ἕτερος γὰρ ἐπιτηδειότερος αὐτοῖς ἔσται τόπος.
νυνὶ δέ, ὃ προσαπαιτεῖν ἔοικεν ὁ λόγος, ἔτι προσθείς,
ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῶν προκειμένων μεταβήσομαι.|
τί δὲ τοῦτʼ ἔστιν; ἐπειδὴ κρατίστην μὲν ἔφην 44
1 αὐτῶν BP | περὶ κώλων in mg B 5 lacunam sensit Reiskius
6 περὶ περιόδων in mg B 7 αἳ μὲν] αἱ μὲν καὶ ἐν B |
εὐκόριφοι P οὐ κόραιφοι B 8 ὑπτίαι B 9 ἐλάττους Sa-
daeus: θάττους 10 συμμετριθῆναι B 13 περὶ σχιμάτων
B in mg | ἔνθα μὲν] νῦν θαμὲν P | σεμνὰ καὶ αὐστηρὰ in lac
add M 14 λιγυρὰ M, B in mg: λυγιρὰ B in textu, λυρᾶ P
λυρὰ v | καὶ αὐστηρὰ post λιγυρὰ inserit B | καὶ ἀρχαῖα post
γλαφυρὰ inserit Pv 15 περὶ ῥυθμῶν in mg B 16 καὶ εὐγ. —
ὑπορχηματικοὺς om B 17 Ἰωνικῶς Cobet coll. Ar. Thesmoph.
v. 163: ἰωνικοὺς καὶ 18 post διακλωμένους B inserit καὶ εὐ-
γενεῖς καὶ σπανίους (corr in σπανίως) δέ που τοὺς 19 γὰρ om M
εἶναι τὴν μικτὴν σύνθεσιν, ταύτῃ δὲ κεχρῆσθαί φημι
τὸν Δημοσθένην ἀπάντων μετριώτατα τῶν ἄλλων,
ἐπιτάσεις δὲ καὶ ἀνέσεις ἀξιολόγους ἐν αὐτῇ ποιεῖσθαι,
τοτὲ μὲν ἀξιωματικωτέραν, τοτὲ δʼ εὐπρεπεστέραν ποι
οῦντα τὴν ἀγωγήν, τί δή ποτε βουλόμενος οὐ πορεύεται
μίαν αἰεὶ καὶ τὴν αὐτὴν ὁδόν; καὶ τὸ ἐν τῷδε
ἢ τῷδε πλεονάζειν χαρακτῆρι ποίοις τισὶν ὁρίζει κανόσι;
δοκεῖ δή μοι φύσει τε καὶ πείρᾳ διδαχθεὶς ὁ ἀνὴρ
πρῶτον μὲν ἐκεῖνο καταμαθεῖν, ὅτι οὐχ ὁμοίας ἀπαιτοῦσι
κατασκευὰς λέξεως οἱ πρὸς τὰς πανηγύρεις καὶ
σχολὰς συρρέοντες ὄχλοι τοῖς εἰς τὰ δικαστήρια καὶ
τὰς ἐκκλησίας ἀπαντῶσιν, ἀλλʼ οἳ μὲν ἀπάτης ὀρέγονται
καὶ ψυχαγωγίας, οἳ δὲ διδαχῆς, ὧν ἐπιζητοῦσι, καὶ
ὡφελείας. οὔτε δὴ τὸν ἐν δικαστηρίοις λόγον ᾤετο
δεῖν κωτίλλειν καὶ λιγαίνειν, οὔτε τὸν ἐπιδεικτικὸν
αὐχμοῦ μεστὸν εἶναι καὶ πίνου. πανηγυρικοὺς μὲν
οὖν λόγους οὐκ ἔχομεν | αὐτοῦ παρασχέσθαι· πάντας
γὰρ ἔγωγε τοὺς ἀναφερομένους εἰς αὐτὸν ἀλλοτρίους
εἶναι πείθομαι καὶ οὐδὲ κατὰ μικρὸν ἔχοντας τὸν
ἐκείνου χαρακτῆρα οὔτʼ ἐν τοῖς νοήμασιν ⟨οὔτʼ ἐν τοῖς
ὀνόμασι⟩, τῆς δὲ συνθέσεως ὅλῳ καὶ τῷ παντὶ λειπομένους.
ὧν ἐστιν ὅ τε φορτικὸς καὶ κενὸς καὶ παιδαρ
ιώδης ἐπιτάφιος καὶ τὸ τοῦ σοφιστικοῦ λήρου
μεστὸν ἐγκώμιον εἰς Παυσανίαν. τὰς δὲ περὶ τούτων
ἀποδείξεις οὐχ οὗτος ὁ καιρὸς λέγειν.
22—24 cf Bekkeri or att IV p 7, 29 (Demosth. ed. Blass
I p 53) Phot. bibl. p. 492a 25
1 ταύτῃ] τήντη P 4 τοτὲ] τοςτὲ B 6 αὐτὴν om P 7 ἢ τῶν δὲ B
11 σκολὰς BP | συραέοντες P 12 παντῶσιν B 13 alterum
καὶ bis P 14 οὔτε] οὐδὲ v | ᾤετο] ὤς|τε B 17 παραδε παρα-
σχέσθαι B 18 αὐτοῦ εἰς αὐτὸν B sed αὐτοῦ postea deletum
est 20 νοήμασι libri | οὔτʼ ἐν τοῖς ὀνόμασι add Reiskius
22 σημείωσαι corr B in mg 23 καὶ τὸς οῦτο τὸ τοῦ P
ἐκ δὲ τῶν ἐναγωνίων
αὐτοῦ λόγων, ὁπόσοι πρὸς δικαστήρια γεγόνασιν
ἢ πρὸς ἐκκλησίας, τεκμαίρομαι, ὅτι ταύτην τὴν
γνώμην ὁ ἀνὴρ εἶχεν. ὁρῶ γὰρ αὐτόν, εἴ ποτε λάβοι
πράγματα χαριεστέρας δεόμενα κατασκευῆς, πανηγυρικὴν
αὐτοῖς ἀποδιδόντα τῆς λέξεως ἁρμονίαν, ὡς ἐν
τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους πεποίηκε λόγῳ πολλαχῇ μὲν
καὶ ἄλλῃ, μάλιστα δʼ ἐν οἷς τὸν περὶ τῶν νόμων
ἀποδίδωσι λόγον καὶ τὸν περὶ τῶν φο|νικῶν δικαστηρίων,
ἐφʼ ἧς χρείας ἕκαστον αὐτῶν τέτακται· κἀν τῷ
κατὰ Λεπτίνου περὶ τῆς ἀτελείας κατὰ πολλὰ μέρη,
μάλιστα δʼ ἐν τοῖς ἐγκωμίοις τῶν εὐεργετῶν τῆς πόλεως
Χαβρίου τε καὶ Κόνωνος καί τινων ἑτέρων,
κἀν τῷ περὶ τοῦ στεφάνου καὶ ἐν ἄλλοις συχνοῖς.
τοῦτο δὲ δή μοι πρῶτον ἐνθυμηθεὶς δοκεῖ συμμεθαρμόζεσθαι
ταῖς ὑποθέσεσι τὸν χαρακτῆρα τῆς συνθέσεως
τοῖς ὑποκειμένοις πράγμασι καὶ ἔτι μετὰ
τοῦτο τὰς ἰδέας τοῦ λόγου καταμαθών, ὅτι οὐχ ἅπασαι
τὸν αὐτὸν ἀπαιτοῦσιν οὔτε ἐκλογῆς ὀνομάτων κόσμον
οὔτε συνθέσεως, ἀλλʼ αἳ μὲν τὸν γλαφυρώτερον αἳ
δὲ τὸν αὐστηρότερον, καὶ τῇ τούτων ἀκολουθήσας
χρείᾳ τὰ μὲν προοίμια καὶ τὰς διηγήσεις ποιεῖν τὸ
πλεῖον ἐχούσας τοῦ σεμνοῦ τὸ ἡδύ, τὰς δὲ πίστεις
καὶ τοὺς ἐπιλόγους τῆς μὲν ἡδείας συνθέσεως ἐλάττω
1 ἀποδείξεις — ἐκ δὲ τῶν om B 6 αὐτοῖς M, B in mg:
αὐτῆς P, B in textu 10 κἀν Sylburgius: καὶ 11 πολλά μὲν
καὶ ἄλλα Sadaeus 12 εὐεργετῶν] ευεργ|γιτικῶν P 13 καὶ
κόνος καὶ κόνωνος P 14 ἄλλοις. τοῦ συχνοῖς B 15 τοῦτό
τε δὴ Usener, cf de Isocr. 559 | συμμαθαρμόζεσθαι P 17 glos-
sema deleui 18 ἰδέας corr in mg B 20 συνθεθέσεως B |
γλαφυρώτερον Sylburgius: γλαφυρώτατον 21 τούτω B
22 ποιεῖ Sylburgius v | τὸ deleuit Sadaeus 23 περὶ τῶν πο-
λιτικῶν in mg corr B
μοῖραν ἐχούσας, τῆς δὲ | αὐστηρᾶς καὶ πεπινωμένης
πλείω. ἐν αἷς μὲν γὰρ δεῖ κολακευθῆναι τὸν ἀκροατὴν
καὶ παρακολουθῆσαι τοῖς πράγμασι κακῶν ἀλλοτρίων
διηγήσεις αὐχμηρὰς ἐνίοτε καὶ ἀηδεῖς ἀκούοντα,
ἔνθα εἰ μὴ τὸ παρηδῦνον ἡ σύνθεσις ἐπενέγκοι ἢ
παραμυθήσαιτο τὸν τῆς διανοίας κόπον, οὐχ ἕξουσιν
αἱ πίστεις βάσιν ἀσφαλῆ· ἐν οἷς δὲ τὰ πρὸς τὴν
ἀλήθειαν καὶ τὸ συμφέρον συντείνοντα λέγεσθαι·
ταῦτα δὲ ἀπλοϊκῶς πως καὶ γενναίως καὶ μετὰ σεμνότητος
αὐστηρᾶς ἀπαιτοῦσιν οἱ πολλοὶ μανθάνειν, τὸ
δὲ κωτίλον ἐν τούτοις καὶ ἀπατηλὸν ὥραν οὐκ ἔχει
ἐπὶ τῶν ἐναγωνίων λόγων. οὐ τὴν αὐτὴν οὖν ἐπιστάμενος
ἀπάντων φύσιν οὐδὲ τοὺς αὐτοὺς ᾤετο δεῖν
πᾶσι προσήκειν κόσμους, ἀλλὰ τοῖς μὲν δημηγορικοῖς
τὸ ἀξίωμα καὶ τὴν μεγαληγορίαν μᾶλλον ἁρμόττειν,
τοῖς | δὲ δικανικοῖς, ἔνθα τῶν ἀλλοτρίων
ἀκουστὴς γίνεται κακῶν ὁ δικαστής, ψυχῆς τε καὶ τῶν
ἄλλων, ὅσα τιμιώτατά ἐστιν ἀνθρώποις, ἀγών, τὴν
χάριν καὶ τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν ἀπάτην καὶ τὰ παραπλήσια
τούτοις. διὰ τοῦτο ἐν μὲν ταῖς συμβουλαῖς
καὶ μάλιστα ταῖς κατὰ Φιλίππου κατακορεστέραις κέχρηται
ταῖς αὐστηραῖς ἁρμονίαις, ἐν δὲ τοῖς πρὸς τὰ
δικαστήρια συνταχθεῖσι ταῖς γλαφυραῖς. καὶ αὐτῶν
δὲ τῶν δικανικῶν πάλιν ἐν μὲν τοῖς δημοσίοις, ἔνθα
1 πεπιωμένης B 2 ἐν αἷς scil διηγήσεσιν 3 παρα-
κολουθῆσαι (add ν super σ) τὸν ἀκροατὴν καὶ παρακολουθῆναι P
4 διηγήσεις et ἀκούοντα mg Bold: διηγήσεσιν et ἀκούοντας
libri 6 διανίας B | κόπον Reiskius: σκοπὸν 7 πίσεις B
11 ὥραν] χάραν Kiessling | ἔχει in mg B 12 ἐπεὶ B | οὐ τὴν]
αὐτὴν B 13 δεῖν uacat, δὴ ci Usener 14 κόσμους in mg B
16 ἀλοτρίων B 17 γίνεται — δικαστής om B 18 τιμιω-
τάτην corr in τιμιώτατα P | ἀγῶν Reiskius: ἀχρειῶν 21 κατα-
κορεστέραι M1 22 αὐστηραῖς Reiskius: τοιαύταις
τὸ ἀξίωμα ἔδει τῆς πόλεως φυλάξαι, ταῖς μεγαλοπρεπεστέραις
πλείοσιν, ἐν δὲ τοῖς ἰδιωτικοῖς ἐλάττοσι.
συνελόντι δʼ εἰπεῖν, οὐ μόνον παρὰ τὰς ἰδιότητας 46
τῶν λόγων καὶ τὰς παραλλαγὰς τῶν ὑποθέσεων διαφόρους
ᾤετο δεῖν ποιεῖσθαι τὰς κράσεις τῶν ἐν τῇ
συνθέσει χαρακτήρων, ἀλλὰ καὶ παρʼ αὐτὰ τὰ γένη
τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ συμπληρωτικὰ μέρη διαφόρους
ἔχοντα τὰς φύσεις ὁρῶν διαλλαττούσαις κατασκευαῖς
τῆς | ἁρμονίας ἐπειρᾶτο κοσμεῖν, ἄλλως μὲν τὰς γνωμολογίας
συντιθείς, ἄλλως δὲ τὰ ἐνθυμήματα, διαφόρως
δὲ τὰ παραδείγματα. πολὺς ἂν εἴη λόγος, εἰ
τὰς διαφορὰς ἁπάσας βουλοίμην λέγειν, ὅσας ἐκεῖνος
ὁ δαιμόνιος ἀνὴρ ὁρῶν καὶ πρὸς χρῶμα ἕκαστον αἰεὶ
σχηματίζων τὸν λόγον, ἀνέσει τε καὶ ἐπιτάσει ταμιευόμενος
τῶν ἁρμονιῶν ἑκατέραν, τοὺς καλοὺς ἐκείνους
λόγους ἀνέπλασεν. παραδειγμάτων δʼ οὐκ οἴομαι δεῖν
ἐνταῦθα, ἵνα μοι μείζονα πίστιν ὁ λόγος λάβη τῶν
ἔργων τοῦ ῥήτορος ἐξεταζομένων, εἰ τοιαῦτά ἐστιν,
οἷα λέγω. πολὺ γὰρ ἂν ἡ σύνταξις τὸ μῆκος λάβοι,
καὶ δέος, μή ποτε εἰς τοὺς σχολικοὺς ἐκβῇ χαρακτῆρας
ἐκ τῶν ὑπομνηματικῶν. ὀλίγα δὲ ληφθέντα τῶν πολλῶν
ἱκανὰ τεκμήρια, καὶ ἅμα πρὸς ἐπισταμένους (οὐ
γὰρ δή γε τοῖς ἀπείροις τοῦ ἀνδρὸς τάδε γράφω) τὸ
δεῖξαι τὰ πράγματα συμβολικῶς ἀπόχρη. ἐπάνειμι
δʼ οὖν ἐπὶ τὰ λοιπά, ὧν ἐν ἀρχῇ προὐθέμην ἐρεῖν. |
1 μεγαλοπεστέραις M1 3 δʼ ειπνει B παρά mg Bold:
περὶ | ἰδιώτητας BP 44 παραλαγὰς B παραλὰς P 6 καὶ τὰ
παρʼ B 8 κατασκεαῖς B 9 τῆς Usener: τὰς 11 εἴἡ P 13 αἰεἰ
σχηματίζων B αἱ εἰσχηματίζων P 14 λόγων B | ἐπιτάσσει ταμιουό-
μενος P 16 ἂν ἔπλασεν P 18 ἐξεταζομένων add α super μέ B
19 ἂν add Krüger 21 ὑπομνηματισμῶν MBPv: corr Syl-
burgius e libro(?) 23 τά γε γράφω P | τὸ δεῖξαι] ὑποδεῖξαι
Krüger probante Usenero 25 προὐθέ . . . . . | μην P
47 δεύτερον δὴ κεφάλαιον ἦν ἐπιδεῖξαι, τίσι θεωρήμασι
χρώμενος καὶ διὰ ποίας ἀσκήσεως προελθὼν τὸ
κράτιστον μέρος ἔλαβε τῆς ἁρμονίας. ἐρῶ δὴ
καὶ περὶ τούτων, ὡς ἔχω δόξης. δυεῖν ὄντων τελῶν
περὶ πᾶν ἔργον, ὡς εἰπεῖν, ὧν τε φύσις δημιουργὸς
καὶ ὧν αἱ τέχναι μητέρες, τοῦ καλοῦ καὶ τῆς ἡδονῆς,
εἶδεν, ὅτι κἀν τοῖς λόγοις τοῖς τε ἐμμέτροις καὶ τοῖς
ἔξω τοῦ μέτρου κατασκευαζομένοις ἔμελλεν
ἀποχρώντως ἕξειν ἀμφοτέρων τούτων. χωρισθὲν γὰρ
ἑκάτερον αὐτῶν θατέρου πρὸς τῷ μὴ τέλειον εἶναι
καὶ τὴν ἰδίαν ἀρετὴν ἀμαυροτέραν ἴσχει. ταῦτα δὴ
συνιδὼν καὶ τῆς μὲν αὐστηρᾶς τὸ καλὸν ὑπολαβὼν
εἶναι τέλος, τῆς δὲ γλαφυρᾶς τὸ ἡδύ, ἐζήτει, τίνα
ποιητικὰ τοῦ κάλλους ἐστὶ καὶ τίνα τῆς ἡδονῆς.
εὕρισκε δὴ τὰ μὲν αὐτὰ ἀμφοτέρων ὄντα αἴτια, τὰ
μέλη καὶ τοὺς ῥυθμοὺς καὶ τὰς μεταβολὰς καὶ τὸ
παρακολουθοῦν ἅπα|σιν αὐτοῖς πρέπον, οὐ μὴν κατὰ
τὸν αὐτὸν τρόπον ἑκάτερα σχηματιζόμενα. ὃν δὲ λόγον
ἔχει τούτων ἕκαστον, ἐγὼ πειράσομαι διδάσκειν.
48 τοῖς πρώτοις μορίοις τῆς λέξεως, ἃ δὴ στοιχεῖα
ὑπό τινων καλεῖται, εἴτε τρία ταῦτʼ ἐστίν, ὡς Θεοδέκτῃ
τε καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ, ὀνόματα καὶ ῥήματα καὶ
σύνδεσμοι, εἴτε τέτταρα, ὡς τοῖς περὶ Ζήνωνα τὸν
1 δευτέρων δὴ κεφάλεον B 3 ἐλαθη B | lac X—XII litt
M nulla in BPv μικτῆς καὶ μέσης suppleuit Sadaeus 5 ὧν]
ὧς P | ἡ φύσις Sylburgius δημηουργὸς B 8 τοῦ μέτρου M²:
τοῦ ἐμμέτρου M1BPv | lacunam indicaui. excidit fere οὐδεὶς
ἀξιόλογος ἐγένετο, εἰ μὴ 9 χορισθὲν B 12 post αὐ-
στηρᾶς add ἁρμονίας Krüger 13 τὸ τέλος Pv 14 κάλ-
λους] καλοῦς B 16 τοὺς] τὴς B 17 παρακολουθεῖν BP καί
τι τὸ παρακολουθοῦν repetit P | πρέπον scripsi Martinii uer-
sionem secutus] παραίτιον MBPv 23 εἴτε τέτταρα — στωι-
κόν om Pv
Στωικόν, εῖτε πλείω, δύο ταῦτα ἀκολουθεῖ μέλος καὶ
χρόνος ἴσα. κατὰ μὲν δὴ τὰς ὀξύτητάς τε καὶ βαρύτητας
αὐτῶν τάττεται τὸ μέλος, κατὰ δὲ τὰ μήκη καὶ
τὰς βραχύτητας ὁ χρόνος. οὗτος δὲ γίγνεται ῥυθμός,
εἴτε ἀπὸ δυεῖν ἀρξάμενος συνίστασθαι βραχειῶν, ὥσπερ
οἴονταί τινες καὶ καλοῦσι τὸν οὕτως κατασκευασθέντα
ῥυθμὸν ἡγεμόνα, πρῶτον ἔχοντα λόγον τῶν ἴσων ἄρσει
τε καὶ θέσει χρόνων, εἴτε ἀπὸ τριῶν βραχειῶν, ὡς
τοῖς περὶ Ἀριστόξενον ἔδοξεν, ὃς ἐν τῷ διπλασίῳ
κατεσκεύασται λόγῳ πρῶτον. τοῖς δʼ ἐκ τῶν πρώτων
μορίων τῆς λέξεως συντιθεμένοις τό τε μέλος εἰς |
αὔξησιν ἤδη συμπροάγει καὶ οἱ ῥυθμοὶ προβαίνουσιν
εἰς τὰ καλούμενα μέτρα. ὅταν δὲ μέλλῃ τούτων ἑκάτερον
ὑπεραίρειν τὸ μέτρον, ἡ μεταβολὴ τότε εἰσελθοῦσα
ταμιεύεται τὸ οἰκεῖον αὐτῶν ἀγαθὸν ἑκατέρου.
ἐπειδὰν δὲ τὴν ἁρμόττουσαν ταῦτα χώραν λάβη, τότε
ἀποδίδωσιν αὐτοῖς τὴν προσήκουσαν ὥραν τὸ πρέπον.
καὶ τοῦτο οὐ χαλεπὸν ἐπὶ τῶν τῆς μουσικῆς ἔργων
καταμαθεῖν. φέρε γάρ, εἴ τις ᾠδαῖς ἢ κρούμασιν ὀργάνων
τὸ κάλλιστον ἐντείνας μέλος ῥυθμοῦ μηδένα
ποιοῖτο λόγον, ἔσθʼ ὅπως ἄν τις ἀνάσχοιτο τῆς τοιαύτης
μουσικῆς; τί δέ; εἰ τούτων μὲν ἀμφοτέρων
προνοηθείη μετρίως, μένοι δʼ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μελῳδίας
4 γίνεται M | ῥηθμὸς corr in ῥυθμὸς B ῥηθμοὺς corr in
ῥυθμὸς P 5 ἀποδύειν B 6 καλοῦσιν B 7 λόγων P
8 χρόνον in χρόνων corr P 9 Ἀριστόξενοις accentu super ε
deleto P | ἔδοξαν BP 10 κατεσκεύασθαι BP | πρώτων] πρῶ-
τον B 11 μέρος BPv 12 αὔξεισιν B 14 τὸ μέτρον M:
τὸν μέτρον in mg B τῷ μέτρῳ B in textu, Pv 15 εἰκεῖον B
16 ταῦτα χώραν — προσήκουσαν bis scribuntur in P 20 ῥυθ-
μοῦ μοὺ B sed μοὺ corrector sustulit 21 ποιοῖτο Krüger
ποιήσαιτο Sadaeus: ποιῆται | ὁπῶς B | ἀνσχοιτο P ο et accentu
super νσ addito 22 τί δ(ὲ — μένοι δʼ) inclusa bis scripsit P
καὶ τῶν αὐτῶν ῥυθμῶν, οὐδὲν ἐξαλλάττων οὐδὲ ποικίλλων,
ἆρʼ οὐχ ὅλον ἂν διαφθείροι τὸ ἀγαθόν; εἰ δὲ
καὶ τούτου στοχάσαιτο, μηδεμίαν δὲ πρόνοιαν ἔχων
φαίνοιτο τοῦ πρέποντος τοῖς ὑποκειμένοις, οὐκ ἀνόνητος
αὐτῷ πᾶς ὁ περὶ ἐκεῖνα ἔσται πόνος; ἐμοί γʼ
οὖν δοκεῖ. ταῦτα δὴ καταμαθὼν ὁ Δημοσθένης τά τε
μέλη τῶν ὀνομάτων καὶ κώλων καὶ τοὺς χρόνους αὐτῶν
ἐπι|λογιζόμενος οὕτω συναρμόττειν αὐτὰ ἐπειρᾶτο,
ὥστʼ ἐμμελῆ φαίνεσθαι καὶ εὔρυθμα, ἐξαλλάττειν
τε καὶ ποικίλλειν ἑκάτερον αὐτῶν ἐπειρᾶτο μυρίοις
ὅσοις σχήμασι καὶ τρόποις καὶ τοῦ πρέποντος ὅσην
οὐδεὶς τῶν περὶ λόγους σπουδαζόντων ἐποιεῖτο δόσιν.
ἐνθυμηθεὶς δέ, ὥσπερ ἔφην, ὡς διὰ τῶν αὐτῶν τούτων
θεωρημάτων ὅ τε ἡδὺς γίνεται λόγος καὶ ὁ καλός,
ἐσκόπει πάλιν, τί ποτε ἦν τὸ αἴτιον, ὅτι τὰ αὐτὰ οὐ
τῶν αὐτῶν ἦν ποιητικά. εὕρισκε δὴ τῶν τε μελῶν
οὔσας διαφοράς, αἰ ποιοῦσιν ἃ μὲν ἀξιωματικὰ φαίνεσθαι
αὐτῶν ἃ δὲ γλαφυρά, ὥσπερ ἐν τοῖς μουσικοῖς
ἔχει πρὸς τὴν ἁρμονίαν τὸ χρῶμα, κἀν τοῖς ῥυθμοῖς
δὲ τὸ παραπλήσιον γινόμενον, ὥστε τοὺς μὲν ἀξιωματικοὺς
αὐτῶν φαίνεσθαι καὶ μεγαλοπρεπεῖς, τοὺς δὲ
τρυφεροὺς καὶ μαλακούς. ἔν τε ταῖς μεταβολαῖς τοτὲ
μὲν τὸ ἀρχαιοπρεπὲς | καὶ αὐστηρόν, τοτὲ δὲ τὸ μελιχρὸν
1 post ῥυθμῶν in P folio 73⁰ incipiente ἀνάσχοιτο (sic) —
ῥυθμῶν uerba repetuntur | πικίλλων B 2 ἂν, quod in li-
bris post οὐδὲν est, post ὅλον posuit Sadaeus | διαφθείροι Syl-
burgius: διαφθείρη 3 στοχούσαιτο BP 7 αὐτῶ 3 qui ἐπι-
λογιζόμενος οὕτω omittit 8 αὐτὰ Sylburgius: αὐτὰς 9 ἐμελῆ B
εὐμελῆ Sylburgius | εὔρυθμα Sylburgius: εὔρυθμον 10 τε] δὲ
Krüger 11 σχήμασιν BP | τρόπονις B | τρέποντος P 14 θεο-
ρηματων BP | ὁ καλὸς] ὁ λο καλὸς P 16 τε] τι P 18 μου-
σικῆς B 20 παραπλήσιοον P 22 τροφεροὺς P 23 τὸ om v
| τοτὲ δὲ τὸ μελιχρὸν Usener: τό τε λεγόμενον ἐχθρὸν
καὶ φιλόκαινον ἐμφαινόμενον. τό τε δὴ πρέπον
ἀπάντων μάλιστα μεγάλην παρέχον εἰς ἑκάτερον αὐτῶν
ῥοπήν. συνιδὼν δὴ ταῦτα, ὑπότε μὲν τοῦ καλοῦ πλείονος
δεῖν αὐτῷ τῇ κατασκευῇ ὑπολάβοι, τάς τε ἐμμελείας
ἐποίει μεγαλοπρεπεῖς καὶ τοὺς ῥυθμοὺς ἀξιωματικοὺς
καὶ τὰς μεταβολὰς γενναίας. ὁπότε δὲ τῆς
ἑτέρας αὐτῷ φανείη δεῖσθαι συνθέσεως ἡ λέξις, πάντα
ταῦτα κατεβίβαζεν ἐπὶ τὸ μουσικώτερον. καὶ μηδεὶς
ὑπολάβῃ θαυμαστὸν εἶναι τὸν λόγον, εἰ καὶ τῇ πεζῇ
λέξει φημὶ δεῖν ἐμμελείας καὶ εὐρυθμίας καὶ μεταβολῶν,
ὥσπερ ταῖς ᾠδαῖς καὶ τοῖς ὀργάνοις, εἰ μηδενὸς
τούτων ἀντιλαμβάνεται τῆς Δημοσθένους ἀκούων λέξεως,
μηδὲ κακουργεῖν με ὑπολάβῃ τὰ προσόντα τῇ
ψιλῇ λέξει προσμαρτυροῦντα. | ἔχει γὰρ ταῦτα ἡ
καλῶς κατεσκευασμένη λέξις καὶ μάλιστά γε ἡ τοῦδε
τοῦ ῥήτορος. τῇ δʼ εὐκαιρίᾳ καὶ τῇ ποσότητι τὴν
αἴσθησιν διαλανθάνει· τὰ μὲν γὰρ συγκέχυται, τὰ δὲ
συνέφθαρται, τὰ δʼ ἄλλῳ τινὶ τρόπῳ τὴν ἀκρίβειαν
ἐκβέβηκεν τῆς κατασκευῆς, ὥστε αὐτὴν ἐξηλλάχθαι δοκεῖν
τῷ παντὶ καὶ κατὰ μηδὲν ἐοικέναι τοῖς ποιήμασιν.
ἆρά γε ἀπαιτήσει μέ τις ἐνταυθοῖ λόγον μελῶν τε 49
καὶ ῥυθμῶν καὶ τῶν ἐν ταῖς μεταβολαῖς σχημάτων καὶ
τοῦ ἐν ἑκάστῳ πρέποντος, ἀξιῶν ἀκοῦσαι, τίνα τε
2 παρέχων BP 3 ῥοπὴν Sylburgius: τρόπον | πλείονα BPv
4 αὐτῷ MBPv | τῇ κατασκευῇ] τὴν κατασκευὴν MBPv |
τάς τε ἐμμελεῖ P τά τε μέλη Sylburgius v 5 μεγαλωπρεπεῖς B |
ῥηθμοὺς in ῥυθμοὺς corr B ῥηθμοὺς P 7 λέξις postea add M
8 μετεβίβαζεν Usener 9 ὑπολάβηθη B | τῇ πεζῇ λέξει Syl-
burgius: τὴν πεζὴν λέξιν 10 ἐμμελείων B 12 λέξεων B
13 καινουργεῖν Kiessling | με om v | τὰ μὴ προσόντα Sylburgius
15 κατεσκευσμένη B 18 συνέφθαρται cum signo P | in mg
ἀντὶ τοῦ συγκέκραται (συγκίκραται P) MBP | δὲ ἄλλῳ BP
19 αὐτὸν BPv 23 τοῦ πρέποντος Reiskius: τοὺς πρέποντας
αὐτῶν ἐστιν, οἷς ἡ φιλάρχαιος ἁρμονία κοσμεῖται, καὶ
τίνα τῆς κωτίλης γένοιτʼ ἂν ἁρμονίας; ἢ οἰκειοτέραν
τὴν ἐκ παιδὸς ἐπιφερόμενος εὐμουσίαν, ἣν ἔκ τε μουσικῆς
καὶ γραμματικῆς ἔσχηκεν, αἣ ταῦτʼ ἔχουσι τὰ
θεωρήματα, ἐπιλαβόντα τὸ χρονίζειν ἐν τοῖς κοινοῖς
καὶ γνωρί|μοις τὸν λόγον οὐ συκοφαντήσει, ἄλλως
τε καὶ τοῦ καιροῦ τὰ μέτρα ὁρῶν; οἴομαι μὲν οὖν,
ὡς καὶ δόξαν ἐπιεικῆ περὶ τῶν ἄλλων ἔχω, ἀρξάμενος
ἀπὸ σοῦ, φίλτατε Ἀμμαῖε, καὶ ἐκ τῆς εὐμουσίας τῆς
σῆς λαμβάνων. εἰ δέ τις ἀπαιτήσει καὶ ταῦτʼ ἔτι μαθεῖν
ὅπη ποτʼ ἔχει, τοὺς ὑπομνηματισμοὺς ἡμῶν λαβών,
οὓς περὶ τῆς συνθέσεως τῶν ὀνομάτων πεπραγματεύμεθα,
πάντα ὅσα ποθεῖ τῶν ἐνθάδε παραλειπομένων
εἴσεται. ἐγὼ δὲ τῇδέ πῃ περιγράψας τὸν ὑπὲρ τούτων
λόγον ἐπὶ τὸ περιλειπόμενον ἐλεύσομαι μέρος.
50 ὑπεσχόμην γὰρ καὶ τοῦτο δείξειν ἔτι, πῶς ἄν τις
διαγνοίη τὸν χαρακτῆρα τῆς Δημοσθένους συνθέσεως
καὶ ποίοις χρώμενος σημείοις ἀπὸ τῶν ἄλλων διορίσειεν.
ἓν μὲν οὖν οὐδέν ἐστι παράσημον αὐτῆς ἐκφανὲς
οὕτως, ὥστε μόνη ταύτῃ καὶ μηδεμιᾷ τῶν ἄλλων
παρακολουθεῖν, ἡ δὲ συνδρομή τε καὶ πλεονασμός,
οἷς ἐλέγχεσθαι πέφυκε παντὸς πράγματος καὶ σώματος
1 ʼστιν P 3 ἐπιφερόμενος M: εὐφερόμενος B ευφαιρό-
μενος Pv 4 ἔσχηκεν, αἳ] ἐσχηκέναι Mpv ἐσχησαμένη B |
ταῦτα M 5 ἐπιλαβόντα] περιλαβόντα MBPv 7 καιροῦ
MB: ροῦ Pv | οἴομαι—περὶ τῶν om Pv | οὖν ὡς| οὕτως MB
cf de Isaeo c 12 10 λαμβάνω MBPv | ἔτι] ἔστι 3 11 ὅπῃ
M²: ὃ μὴ M1BP 12 πεπραγμάτευθα P πεπραγματεύμεθα —
τῶν om B 13 ἐνθάδε B 15 λόγων in λόγον corr P |
περιλειπομένων Sylburgius: παραλειπομένων 16 δείξειν ἔτι
postea add M 17 διανοίη BP 18 χρώμενος σημείοις] χρω-
μένοις B 19 ἓν] ἐν M | οὐδενὶ B 20 μόνῃ ταύτῃ scil τῇ
συνθέσει 21 ὁ πλεονασμός Reiskius 22 ἐλέγχεσθαι uix sanum
est, ἐνέχεσθαι ci Usener
γνῶσις, ἴδιος | αὐτῆς γίνεται χαρακτήρ. χρήσομαι δʼ
εἰκόνι φανερῷ τῆς σαφηνείας ἕνεκα τοῖς σώμασι τῶν
ἀνθρώπων. ἅπασι δή που συμβέβηκε μέγεθός τε καὶ
χρῶμα καὶ σχῆμα καὶ μέλη καὶ ῥυθμός τις τῶν
μελῶν καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις. εἰ δή τις ἀφʼ ἑνὸς
τούτων ἀξιώσει τὸν χαρακτῆρα σκοπεῖν, οὐδὲν ἀκριβὲς
εἴσεται. ἐν πολλαῖς γὰρ ἂν εὕροι μορφαῖς τοιοῦτόν τι
ἕτερον, οἷον ἔθετο τῆς μιᾶς μορφῆς σύμβολον. ἐὰν δὲ
πάντα συνθῇ τὰ συμβεβηκότα τῇ μορφῇ ἢ τὰ πλεῖστα
ἢ τὰ κυριώτατα, ταχεῖάν τε πάνυ τὴν γνῶσιν λήψεται
καὶ οὐκ ἐπι σεται ταῖς ὑμοιότησι. τοῦτο δὴ ποιεῖν
ἀξιώσαιμʼ ἂν καὶ τοὺς βουλομένους τὴν σύνθεσιν ἀκριβῶς
εἰδέναι τὴν Δημοσθένους, ἐκ πολλῶν αὐτὴν δοκιμάζειν
ἰδιωμάτων, λέγω δὴ τῶν κρατίστων τε καὶ
κυριωτάτων· πρῶτον ἐκ τῆς ἐμμελείας, ἧς κριτήριον
ἄριστον ἡ ἄλογος αἴσθησις. δεῖ δὲ αὐτῇ τριβῆς πολλῆς
καὶ κατηχήσεως χρονίου· οὐ γὰρ δὴ πλάσται μὲν
καὶ ζωγράφων παῖδες, εἰ μὴ πολλὴν ἐμπειρίαν λάβοιεν,
χρόνῳ τρίψαντες τὰς ὁράσεις μακρῷ περὶ τὰς
τῶν ἀρχαίων δημιουργῶν τέχνας, οὐκ ἂν εὐπετῶς
αὐτὰς διαγνοῖεν καὶ οὐκ ἂν ἔχοιεν εἰπεῖν βεβαίως, ὅτι
τῇ φήμῃ παραλαβόντες τουτὶ μέν ἐστι Πολυκλείτου
τὸ ἔργον, τουτὶ δὲ Φειδίου, τουτὶ δὲ Ἀλκαμένους, καὶ
τῶν γραφῶν Πολυγνώτου μὲν αὕτη, Τιμάνθους δὲ
2 σαφεινίας P σαφικίας in mg σαφηνείας B | ἕνεκα τοῖς M
ci Reiskius: ἐν ἑκάστοις BP | σημείωσαι in mg B 5 an ἐφʼ
ἑνὸς? 7 τι M: δὴ BPv 9 συνθῇ τὰ Reiskius] τὰ συνήθη
10 κυριώτερα B 11 οὐκ ἐπϊ . . . σεται (III l) M οὐκ ἐτι . . .
σεται (III l) et in mg οὐκ επϊ B οὐκ ἐπισεται P fort οὐκ ἐπι-
σπάσεται uelut παρακρούσεται de Isaeo p 559 13 Δημοσθένους
postea add M 14 δὲ Küger 15 πρῶτον μὲν? 16 αἰσθή-
σησις B 17 οὐδὲ γάρ ci Usener 21 διανοῖεν BP 22 τῇ φήμῃ
παραλαβόντες seclusi φήμι P
ἐκείνη, αὕτη δὲ Παρρασίου. λόγων δὲ ἆρα τινὲς ἀκριβῶς
ἐξ ὀλίγων παραγγελμάτων καὶ προσκαίρου | κατηχήσεως
ἐμμελοῦς ἁρμονίας εἴσονται φύσιν; πολλοῦ γε
καὶ δεῖ. τοῦτο μὲν δὴ πρῶτον οἴομαι δεῖν σκοπεῖν
ἐπιστήμῃ γε καὶ ἔθει, μετὰ δὲ τοῦτο τὴν εὐρυθμίαν.
οὐ γὰρ ἔστι λέξις οὐδεμία Δημοσθένους, ἥτις οὐκ ἐμπεριείληφε
ῥυθμοὺς καὶ μέτρα τὰ μὲν ἀπηρτισμένα
καὶ τέλεια, τὰ δʼ ἀτελῆ, τοιαύτην ἐπιπλοκὴν ἔχοντα ἐν
ἀλλήλοις καὶ οὕτως συνηρμοσμένα, ὥστε μὴ δῆλον
εἶναι, ὅτι ἐστὶ μέτρα. οὐ γὰρ ἂν ἄλλως γένοιτο πολιτικὴ
λέξις παρʼ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν ἐμφερὴς ποιήμασιν,
ἂν μὴ περιέχῃ μέτρα καὶ ῥυθμούς τινας ἐγκατακεχωρισμένους
ἀδήλως. οὐ μέντοι γε προσήκει αὐτὴν ἔμμετρον
οὐδʼ ἔρρυθμον εἶναι δοκεῖν, ἵνα μὴ γένηται ποίημα
ἢ μέλος, ἐκβᾶσα τὸν αὐτῆς χαρακτῆρα, ἀλλʼ εὔρυθμον
αὐτὴν ἀπόχρη φαίνεσθαι καὶ εὔμετρον. οὕτω γὰρ ἂν· εἴη
ποιητικὴ μέν, οὐ μὴν ποίημά γε, καὶ μελίζουσα μέν, οὐ
μὴν μέλος. | τίνα δʼ ἔχει ταῦτα διαφοράν, οὐ χαλεπὸν
ἰδεῖν. ἡ μὲν ὅμοια παραλαμβάνουσα μέτρα καὶ ῥυθμοὺς
τεταγμένους εἴτε κατὰ στίχον εἴτε κατὰ περίοδον, ἣν
καλοῦσιν οἱ μουσικοὶ στροφήν, κἄπειτα πάλιν τοῖς
αὐτοῖς ῥυθμοῖς καὶ μέτροις ἐπὶ τῶν αὐτῶν στίχων ἢ
1 δὲ post αὕτη om P | παρασίου MPv | λόγον B | ἄρα B
2 παραγελμάτων B | προσκαίρους P 3 φύσιν postea add
M item 4 πρῶτον et σκοπεῖν | πολοῦ B 4 εἴομαι B 5 εὐ-
ρηθμίαν B 7 μέτρα τὰ M: μέτρα BP 9 μὴ δῆλον εἶναι]
μηδʼ ἡμῖν νοεῖν M (postea additum) BPv 10 καὶ οὐ γάρ B
ceterum cf de comp 196, 6 sq 11 ἐμφορὴς P 13 ἀδήλως
M: ἀδήλου P δηλοῦ B 15 μέλλος P | αὐτῆς MP αὐτὴν B
εὔρυθμον] οὐ ρυθμὸν B 18 ἔχει P: ἔχοι M ἔχει οι B fort
igitur τίνα δʼ ἂν ἔχοι. hinc cf de comp 196, 15 sq 21 κα-
λοῦσι MP καλλοῦσι B | οἱ add Sylburgius ceterum cf de Lys
474 | στροφὴ in mg B
περιόδων, ἃς ἀντιστρόφους ὀνομάζουσι, χρωμένη καὶ
τῷ σχήματι τούτῳ τῆς κατασκευῆς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς
μέχρι τοῦ τέλους προβαίνουσα ἔμμετρός τʼ ἐστὶ καὶ
ἔρρυθμος, καὶ ὀνόματα κεῖται τῇ τοιαύτη λέξει μέτρον
καὶ μέλος, ἡ δὲ περιπεπλανημένα μέτρα καὶ ῥυθμοὺς
ἀτάκτους ἐμπεριλαμβάνουσα καὶ μήτε ἀκολουθίαν αὐτῶν
φυλάττουσα μήτε ὁμοζυγίαν μήτʼ ἄλλην ὁμοιότητα
τεταγμένην μηδεμίαν εὔρυθμος μέν ἐστι καὶ εὔμετρος,
ἐπειδὴ διαπεποίκιλται μέτροις τε καὶ ῥυθμοῖς τισιν,
οὐ μὴν ἔρρυθμός γε οὐδὲ ἔμμετρος, ἐπειδὴ οὐχὶ τοῖς
αὐτοῖς οὐδὲ κατὰ ταὐτὰ ἔχουσι. τοιαύτην δή φημι
πᾶσαν εἶναι λέξιν πολιτικήν, ἐν ᾗ τὸ ποιητικὸν ἐμφαίνεται
κάλλος. ᾗ καὶ τὸν Δημοσθένη κεχρημένον
ὁρῶ. τὰς δὲ περὶ τούτου τοῦ μέρους πίστεις ἐν τοῖς
περὶ τῆς συνθέσεως γραφεῖσιν ἀποδεδωκὼς οὐκ ἀναγκαῖον
ἡγοῦμαι κἀνταῦθα λέγειν. τρίτον ἔτι καὶ τέταρτον
ἰδίωμα τῆς συνθέσεως τοῦ ῥήτορος ἦν τό τε
ἐξαλλάττειν παντοδαπῶς καὶ τὸ σχηματίζειν ποικίλως
τὰ κῶλα καὶ τὰς περιόδους. οὐδὲ γὰρ ἔστιν οὐδεὶς
ἀπλῶς τόπος, ὃς οὐχὶ διαπεποίκιλται ταῖς τε ἐξαλλαγαῖς
καὶ τοῖς σχηματισμοῖς, ὡς ἅπαντες ἴσασι, καί μοι
δοκεῖ ταῦτα μὴ λόγων δεῖσθαι γνώριμα καὶ τοῖς
φαυλοτάτοις ὄντα.
1 ἀντιστροφὴ in mg Β ἀντιστροφὰς Sylburgius 2 τῳ Ρ
4 ἐρρυθμὸς β sequentia usque ad ῥυθμοὺς u 5 omittens
6 ἐμπεριλαμβάνουσα] ἐμπεριπεπλανημενα μέτρα καὶ ῥυθμοὺς
ἀτάκτους ἐμπεριλαμβάνουσα Β ἀκολουθείαν Β 7 μήτε ἄλλην Ρ
μήτε — μηδεμίαν om Β 9 μέτροις τε καὶ] μέτροις τε καὶ εὔ-
μετρος ἐ μέτροις τε καὶ Β 10 οὐχὴ οὐχὶ Ρ 11 δὴ de comp
p 197: δὲ 13 κάλος ΒΡ 14 δρῶν Β τούτους Β 15 τῆς
συνθέσεως] συντάξεως Β ἀποδεδοκὼς Β 17 τότε Μ 18 ποι-
κίλλως Ρ 20 ὃς Sylburgius: σιὃς Ρ οἵος Β οἷος Μ τἐ Ρ
ταυτί μοι δοκεῖ μηνύματα τῆς συνθέσεως εἶναι τῆς
Δημοσθένους ⟨ἀνυφαίρετα⟩ καὶ χαρακτηρικά, ἐξ ὧν
ἄν τις αὐτὴν διαγνοίη πᾶσαν, ἐξετάζειν βουληθείς. εἰ
δέ τις ὑποτεύξεται πρὸς ταῦτα θαυμάζειν λέγων, εἰ
καὶ κακοδαίμων οὕτως ἦν ὁ τηλικοῦτος ἀνήρ, ὥσθʼ,
ὅτε γράφοι τοὺς λόγους, ἄνω καὶ κάτω στρέφειν τὰ
μόρια τῆς λέ ξεως καὶ τὰ ἐκ τούτων συντιθέμενα κῶλα,
ἐμμελείας τε καὶ ῥυθμοὺς καὶ μέτρα, μουσικῆς οἰκεῖα
θεωρίας πράγματα καὶ ποιητικῆς, εἰς τὴν πολιτικὴν
ἐναρμόττων φράσιν, ᾗ τούτων οὐδενὸς μέτεστιν, πρῶτον
μὲν ἐκεῖνο ἐνθυμηθήτω, ὅτι ὁ τοσαύτης δόξης
ἠξιωμένος ἀνὴρ ἐπὶ λόγοις, ὅσης οὐδεὶς τῶν πρότερον,
αἰώνια συνταττόμενος ἔργα καὶ τῷ πάντα βασανίζοντι
χρόνῳ παραδιδούς, οὐδὲν ἐκ τοῦ ἐπιτυχόντος ἔγραφεν.
ἀλλʼ ὥσπερ τῆς ἐν τοῖς νοήμασιν οἰκονομίας πολλὴν
ἐποιεῖτο δόσιν, οὕτω καὶ τῆς ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἁρμοιίυας,
ὁρῶν γε δὴ τούτους τοὺς θαυμαζομένους ἐπὶ σοφίᾳ
καὶ κρατίστων λόγων ποιητὰς νομιζομένους Ἰσοκράτην
καὶ Πλάτωνα γλυπτοῖς καὶ τορευτοῖς ἐοικότας ἐκφέροντας
ροντας λόγους, ἐνθυμούμενος δʼ, ὅτι τοῦ λέγειν εὖ
διττὴ ἡ διαίρεσίς ἐστιν, εἴς τε τὸν πραγματικὸν τόπον
καὶ εἰς τὸν λεκτικόν, καὶ τούτων πάλιν ἀμφοτέρων
εἰς τὰς ἴσας διαιρεθέντων τομάς, τοῦ πραγματικοῦ μὲν
1 μηνύματι ΒΡ 2 ἀνυφαίρετα ex c 34 addidi 3 διανοίη ΒΡ
πᾶσαν suspectat Usener 5 οὕτος ΒΡ 6 γράφει ΒΡ v ἄνο Β τρέ-
φην τρέφειν Ρ 7 συνθεμένᾶ (sic) Ρ signo super συν addito
8 οἰκεῖα — ποιητικῆς om Β 10 ἐναρμόττειν ΜΒ²Ρv
ἐναρμόνιον ἐναρμόττειν Β1 13 αἰ αἰώνια αἰώνια add αι
super ιω Β 16 τῆς ἁρμονίας Sylburgius: τὴν ἁρμονίαν
17 τούτους τοὺς] τούτους Ρ τοὺς v 18 νομειζομένους Ρ |
ἰσοκρατίστων λόγων ποιητὰς νομιζομένους post νομιζομένους ex-
hibet Β 19 γλοιπτοῖς corr in γλυπτοῖς Ρ 21 πραγματι-
κῶν Β τόπον Reiskius: τρόπον πραγματικός in mg Β 22 λεκτι-
κός in mg Β τὸν — 23 εἰς add Μ2 23 παρασκ πραγματικοῦ Β
εἴς τε τὴν παρασκευήν, ἣν οἱ παλαιοὶ καλοῦσιν εὕρεσιν,
καὶ εἰς τὴν χρῆσιν τῶν παρεσκευασμένων, ἣν προσαγορεύουσιν
οἰκονομίαν, τοῦ λεκτικοῦ δὲ εἴς τε τὴν
ἐκλογὴν τῶν ὀνομάτων καὶ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν ἐκλεγέντων,
ἐν ἑκατέρῳ τούτων πλείω μοῖραν ἔχει τὰ
δεύτερα τῶν προτέρων· τὸ μὲν οἰκονομικὸν ἐν τῷ
πραγματικῷ, τὸ δὲ συνθετικὸν ἐν τῷ λεκτικῷ. περὶ
ὧν οὐ καιρὸς ἐν τῷ παρόντι μηκύνειν. ταῦτα γὰρ
ἐννοηθείη ἄν, εἴ τις μὴ κομιδῇ σκαιὸς ἢ δύσερις, καὶ
οὐκ ἂν θαυμάσειεν, εἰ φροντὶς ἐγένετο Δημοσθένει
ἔτι μελῶν καὶ ῥυθμῶν καὶ σχημάτων, καὶ τῶν ἄλλων
πάντων, οἷς ἡδεῖα καὶ καλὴ γίνεται σύνθεσις. τοὐναντίον
γὰρ μᾶλλον ὑπολάβοι τιςἂν ἀνὴρ μήτε ὀλιγόπονος μήτε
ἁψίκορος μήτε ἀκρόσοφος ἄπορον εἶναι καὶ ἀμήχανον,
ἢ μηδεμίαν ἐπιμέλειαν πεποιῆσθαι τὸν ῥήτορα τῆς
ἁρμονίας τῶν λόγων ἢ φαύλην τινά, βουλόμενον μνημεῖα
τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ἀθάνατα καταλιπεῖν. οὐ γὰρ
δή τοι πλάσται μὲν καὶ γραφεῖς ἐν ὕλῃ φθαρτῇ χειρῶν
εὐστοχίας ἐνδεικνύμενοι τοσούτους εἰσφέρονται
πόνους, ὥστε καὶ φλέβια καὶ πτίλα καὶ χνοῦς καὶ τὰ
τούτοις ὅμοια εἰς ἄκρον ἐξεργάζεσθαι καὶ κατατήκειν
εἰς ταῦτα τὰς τέχνας, πολιτικὸς δʼ ἄρα δημιουργός,
2 παρεσκευασμένων Sylburgius: παρασκευασμ ένων 3 εἴς
τε] εἰς Ρv 4 ἐκλογεῖν Ρ τῶν ὀνομάτων] τῶν παρασκευασ-
μένων τῶν ὀνομάτων Β 7 συνθετικὸν Krüiger: συντιθέμενον
8 μηκύνειν Μ: μῆν δειν Β μῆδειν in mg μηκύειν Ρ 9 ἐννο-
ήθει Β μὴ] εἴη ΜΒΡv 10 ἐγένετο de comp 209: ἐγίνετο ex
ἐγένετο Μ ἔγετο corr in ἐγίνετο Ρ γίνετο Β ἐγίνετο v 11 ἔτι
seclusit Reiskius 12 καὶ καλὴ] καλὴ Β 13 ἂν add Reiskius
14 ἁψίκορος Casaubonus: τερψίχορος ΜΡ τερψίχροος τερψί-
χορος Β 15 πεποιεῖσθαι Β 18 χειρῶν εὐστοχίας ἐνδεικνύμενοι
(ἐνδεικνούμενα Β) τοσούτους εἰσφέρονται (είσφέροντες Β in textu
et mg) πόνους Μ Β: χείροντες πόνους Ρ v 20 χνοῦν de comp 209
Dion Halicarn v
πάντας ὑπεράρας τοὺς καθʼ αὐτὸν φύσει τε καὶ πόνῳ,
τῶν ἐλαχίστων τινὸς εἰς τὸ εὖ λέγειν, εἰ δὴ καὶ ταῦτα
ἐλάχιστα, ὠλιγώρησε.
52 βουλοίμην δʼ ἂν καὶ ταῦτα ἐνθυμηθῆναι διότι
τοὺς ἔτι δυσπείστως ἔχοντας πρὸς τὰ εἰρημένα, ὅτι
μειράκιον μὲν ἔτι ὄντα καὶ νεωστὶ τοῦ μαθήματος
ἁπτόμενον αὐτὸν οὐκ ἄλογον ἦν καὶ ταῦτα καὶ τἆλλα
πάντα διὰ πολλῆς ἐπιμελείας τε καὶ φροντίδος ἔχειν,
ἐπειδὴ δʼ ἡ χρόνιος ἄσκησις ἔξιν αὐτῷ ἐνεποίησε πολλὴν
καὶ τύπους ἰσχυροὺς ἐνειργάσατο τῶν αἰεὶ μελετωμένων,
τότε ἀπὸ τοῦ ῥᾴστου τε καὶ τῆς ἕξεως
αὐτὸ ποιεῖν. οἷόν τι γίνεται καὶ περὶ τὰς ἄλλας τέχνας
καὶ οὐχ ἥκιστα περὶ τὴν καλουμένην γραμματικήν.
ἱκανὴ γὰρ αὕτη καὶ τὰς ἄλλας τεκμηριῶσαι, φανερωτάτη
πασῶν οὖσα καὶ θαυμασιωτάτη. ταύτην γὰρ ὅταν
ἐκμάθωμεν, πρῶτον μὲν τὰ ὀνόματα τῶν στοιχείων
τῆς φωνῆς ἀναλαμβάνομεν, ἃ καλεῖται γράμματα. ἔπειτα
τοὺς τύπους τε αὐτῶν καὶ δυνάμεις. ὅταν δὲ ταῦτα
μάθωμεν, τότε τὰς συλλαβὰς αὐτῶν καὶ τὰ περὶ ταύτας
πάθη. κρατήσαντες δὲ τούτων τὰ τοῦ λόγου μόρια,
ὀνόματα λέγω καὶ ῥήματα καὶ συνδέσμους, καὶ τὰ συμβεβηκότα
τούτοις, συστολάς, ἐκτάσεις, ὀξύτητας, βαρύτητας,
γένη, πτώσεις, ἀριθμούς, ἐγκλίσεις, τὰ ἄλλα
παραπλήσια τούτοις μυρία ὄντα. ὅταν δὲ τὴν τούτων
4 διότι seclusit Sylburgius 5 δυσπείστως Sylburgius: δυσπί-
στως 6 μειρούκιον Ρ et Β qui initio μειράκιον habuisse uidetur
ἔτι Μ, mg Β: ἐστιν ΒΡ νεωστὴ Ρ1 παθήματος Μ 7 τᾶλαΒ 8 πο-
λῆς Β 9 ἄσκησιν Ρ ἔξ[ιν] cum ras Μ 12 αὐτὰ de comp 210
16 putes ἐκμανθάνωμεν cf de comp 211 18 τοὺς add Sauppius
δυνάμοις corr in δυνάμεις Ρ | ταύτας Sauppius 19 μάθομεν Β τὰς
συμ τὰς συλλαβὰς Ρ καὶ — τούτω geminantur in Β ταύτας Syl-
burgius: ταῦτα Μ ΒΡ τὰ ἐν ταύταις πάθη de comp 211 22 συ-
στολὰς Ρ 24 τὰ π. Krüger ὄντα Krüger: ὀνόματα τὴν τὴν Β
ἀπάντων ἐπιστήμην περιλάβωμεν, τότε ἀρχόμεθα γράφειν
τε καὶ ἀναγινώσκειν, κατὰ συλλαβὴν μὲν καὶ
βραδέως τὸ πρῶτον, ἅτε νεαρᾶς οὔσης ἔτι τῆς ἕξεως,
προβαίνοντος δὲ τοῦ χρόνου καὶ τὸν νοῦν |ἰσχυρὸν
τῇ ψυχῇ περιτιθέντος ἐκ τῆς συνεχοῦς μελέτης, τότʼ
ἀπταίστως τε καὶ κατὰ πολλὴν εὐπέτειαν, καὶ πᾶν ὅ
τι ἂν ἐπιδῷ τις βυβλίον οὐδὲν ἐκείνων ἔτι τῶν πολλῶν
θεωρημάτων ἀναπολοῦντες ἅμα νοήσει διερχόμεθα.
τοιοῦτον δή τι καὶ περὶ ταύτην ὑυποληπτέον
γενέσθαι τὴν τέχνην, ἐκ τῶν μικρῶν καὶ γλίσχρων
θεωρημάτων αὐξομένην τὴν ἕξιν σὺν χρόνῳ ῥᾳδίως
αὐτῶν κρατεῖν, ὥστε ἅμα νοήσει κεκριμένον τε καὶ
ἄπταιστον αὐτῆς εἶναι τὸ ἔργον. εἰ δέ τῳ δοκεῖ ταῦτα
καὶ πόνου πολλοῦ καὶ πραγματείας μεγάλης ἔργα εἶναι,
καὶ μάλα ὀρθῶς δοκεῖ κατὰ τὸν Δημοσθένη· οὐδὲν
γὰρ τῶν μεγάλων μικρῶν ἐστι πόνων ὤνιον. ἀλλʼ ἐὰν
ἐπιλογίσηται τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτοῖς καρπούς, μᾶλλον
δʼ ἐὰν ἕνα μόνον τὸν ἔπαινον, ὃν ἀποδίδωσιν ὁ
χρόνος καὶ ζῶσι καὶ μετὰ τὴν τελευτήν, πᾶσαν ἡγήσεται
τήν τε πραγματείαν ἐλάττω τῆς προσηκούσης. |
εἷς ἔτι μοι καταλείπεται λόγος ὁ περὶ τῆς ὑποκρίσεως, 53
15 Demosthenes περὶ τῶν ἐν Χερρονήσῳ 48
1 περιλεύβωμεν Ρ περιλούβωμεν B παραλάβωμεν Reiskius
ὅταν δὲ τὴν τούτων ἐπιστήμην λάβωμεν de comp 211 2 ἀνα-
γνώσκειν P 3 ἕξεως Μ, B in mg: λέξεως B in textu, Ρ 4 τὸν
νοῦν] τόνον Reiskius τὸν νόμον Usener, an τὸ ἔννουν? τύπους
ἰσχυροὺς ex libro de comp 211 huc transferre Sadaeus uoluit;
non quadrat ad περιτιθέντος 5 περιτιθέντος ΜΡ, Β in mg:
προτιθέντα in textu τότε BP 7 βυβλίον B1 Sylburgius:
βιβλίον 8 νοήσει Sylburgius: νοήσεις 11 ἔξιν Μ: λέξιν BP
12 αὐτῶν] ἀπάντων? νοήσειν BP 14 πόνους B 16 με-
γάλων καὶ καλῶν B πόνωον B 17 ἐπιλογήσηται MBP
18 δʼ ἐὰν] δὲ ἂν MBP δʼ ἂν v ἕπαινον] παιον add ν super ι B
20 τε seclusit Sylburgius
ὡς κεκόσμηκε τὴν λέξιν ἀνήρ, ἀναγκαίας ἀρετῆς
οὕσης περὶ λόγους καὶ μάλιστα τοὺς πολιτικούς. ἧς
παρούσης μὲν καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς γίνεται χώρα
καὶ τόπος, ἀπούσης δὲ οὐδὲ ὁτιοῦν ὄφελος οὐδʼ ἐκείνων
οὐδεμιᾶς. τεκμήραιτο δʼ ἄν τις, ἡλίκην ἰσχὺν
τοῦτο τὸ στοιχεῖον ἔχει, καταμαθών, ὅσον ἀλλήλων
ἀλλάττουσιν οἱ τραγῳδίας τε καὶ κωμῳδίας ὑποκρινόμενοι.
τὰ γὰρ αὐτὰ ποιήματα λέγοντες οὐχ ὡσαύτως
ἡμᾶς κηλοῦσιν ἅπαντες, ἀλλʼ ἐνίοις ἐπαχθόμεθα καὶ
ὥσπερ ἀδικούμενοί τι καθυποκρινομένοις καὶ διαφθείρουσι
τὰς βουλήσεις τῶν ποιημάτων χαλεπαίνομεν.
ταύτης δή φημι τῆς ἀρετῆς πάνυ δεῖν τοῖς ἐναγωνίοις
λόγοις, εἰ μέλλουσιν ἕξειν πολὺ τὸ ἀληθινὸν καὶ ἔμψυχον.
ἧς πλείστην ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων πρόνοιαν
ἔσχεν οὗτος ὁ ἀνήρ. διττὴν δὲ τὴν φύσιν αὐτῆς
οὖσαν ὁρῶν, περὶ ἄμφω τὰ μέρη σφόδρα ἐσπούδασε.
καὶ γὰρ τὰ πάθη τὰ τῆς φωνῆς καὶ τὰ σχήματα τοῦ
σώματος, ὡς κράτιστα ἕξειν ἔμελλεν, οὐ μικρῷ πόνῳ
κατειργάσατο, καίτοι φύσει πρὸς ταῦτα οὐ πάνυ εὐτυχεῖ
χρησάμενος, ὡς Δημήτριός τε ὁ Φαληρεύς φησι
καὶ οἱ ἄλλοι πάντες οἱ τὸν βίον αὐτοῦ συγγράψαντες.
τί δὴ ταῦτα πρὸς τὴν λέξιν αὐτοῦ συντείνει; φαίη τις
ἄν. ἡ λέξις μὲν οὖν, εἴποιμʼ ἄν, οἰκείως κατεσκεύασται
πρὸς ταῦτα, μεστὴ πολλῶν οὖσα ἠθῶν καὶ παθῶν καὶ
1 ὡς] ᾖ Sγlpurgius ἀνὴρ ΜΒΡ: corr Krüger 2 ἧς ἦ Β
4 τόπος Κiessling, Sauppius: τότε cf Plutarchi de malign. Hero-
doti 864e 5[οὐ]δεμιᾶς cum ras Μ τις om Β ἰσχὴν ΒΡ 7 τρα-
γῳδίας] τραυδίας? Β 8 οὐχ om Ρ ὡς αὕτως Μ ὣς αὐτῶς Β ὡς
οὕτως Ρ 9 καλοῦσιν Ρ ἐπαχθόμεθα] τε ἀχθόμεθα ΜΒΡ v (τ’)
10 καθυποκριναμένοις ΒΡ 12 τοῖς Μ, Β in mg: τῆς Ρ, Β in
textu 13 λόγοις om Β ἔμψιχον Β 17 σχήματα 〈τὰ〉?
18 ὡς mg Bodl: οἷς 20 Δσημέτριος Ρ τε om Ρv 22 φαίει Μ
24 μεστῆ Μ
διδάσκουσα, οἵας ὑποκρίσεως αὐτῇ δεῖ. ὥστε τοὺς
ἀναγινώσκοντας τὸν ῥήτορα τοῦτον ἐπιμελῶς χρὴ
παρατηρεῖν, ἵνα τοῦτον ἕκαστα λέγηται τὸν τρόπον, ᾗ
ἐκεῖνος ἐβούλετο. αὐτὴ γὰρ ἡ λέξις διδάσκει τοὺς
ἔχοντας ψυχὴν εὐκίνητον, μεθʼ οἵας αὐτὴν ὑποκρίσεως
ἐκφέρεσθαι δεήσει. ὃ δὴ ἐγὼ σαφὲς ἐπὶ τῶν παραδειγμάτων
ποιήσω.|
φέρε γὰρ ἐπιχειρείτω τις προφέρεσθαι τούσδε τοὺς 54
ἀριθμούς· Ὄλυνθον μὲν δὴ καὶ Μεθώνην καὶ Ἀπολλωνίαν
καὶ δύο καὶ τριάκοντα πόλεις ἐπὶ Θρᾴκης ἐῶ,
ἃς ἁπάσας οὕτως ὠμῶς ἀνήρηκεν, ὥστε μηδ᾿ , εἰ πώποτε
ᾠκίσθησαν, ῥᾴδιον ἦν προσελθόντας εἰπεῖν. καὶ
τὸ Φωκέων τοσοῦτον ἔθνος ἀνηρημένον σιωπῶ᾿ . ἐνταῦθα
ἡ λέξις αὐτὴ διδάσκει, τίνος ὑποκρίσεως δεῖ
αὐτῇ. διῃρηκὼς γὰρ τὸ πλῆθος τῶν ἀνηρημένων ὑπὸ
Φιλίππου πόλεων ἐπὶ Θρᾴκης οὔ φησιν ἐρεῖν. οὐχὶ
ταῦτʼ οὖν εἰρωνευόμενον δεῖ λέγειν καὶ ἅμα ὑπαγανακτοῦντα
καὶ παρεντείνοντα τὸν ἦχον; εἶτʼ εἰ καὶ
φησὶν οὐκ ἔχειν ἐρεῖν ταῦθʼ ὥσπερ δεινὰ καὶ πέρα
δεινῶν, ὅμως ὀδύρεται πόλεων κατάλογον καὶ τελείαν
ἀναίρεσιν διέξεισιν, ὡς οὐδʼ ἴχνος ἔτι λοιπὸν | ἐχουσῶν
τῆς παλαιᾶς οἰκήσεως. οὐ διʼ ὀργῆς τʼ οὖν ταῦτα
9 Demosthenes Phil γ 26
1 δεῖ] δῆ Ρ 3 ᾗ Μ: ἢ, Β ἣ Ρ ᾧ v 5 αὐτὴν] τῆς ΜΒΡv
6 δὴ ΜΒΡ: δʼ v σαφὲς Sylburgius: σαφῶς |παραδειγμά-
των Κirüger: πραγμάτων 8 τοὺς om Ρv 9 ἀπωλλωνίαν
in ἀπολλωνίαν corr Β 10 Θρᾴκις Ρ 11 ἀμήρηκεν Β | ὥστε
μηδʼ εἰ v D: ὥστʼ εἰ μὴ δὲ ΜΒΡ πώποτε] πώτε Β 12 ἦν]
εἶναι D προελθόντας ΜΡv προελθῶντας Β προσελθόντα D
13 σιοπῶ Β 14 αὐτῆ Μ ὑποκρίσεων Β 16 πόλεως ΒΡ 18 εἷτ᾿
εἰ καὶ] ἔπειτα ΜΒΡ v 19 ἔχειν abicerem, nisi dubitari posset
an ἐρεῖν pro εἰπεῖν illa aetate dicerent 20 τελείαν Usener:
ταχεῖαν 21 ἀναίρεσιν Sylburgius: αἵρεσιν ΜΒ αἵρεσιν Ρ
22 οἰκήσεως — 246, 1 καὶ geminat Β τʼ οὖν] γοῦν ΜΒΡ v
ὑπερβαλλούσης καὶ οἴκτου λέγεσθαι προσήκει; τίνες
οὖν εἰσιν ὀργῆς καὶ ὀλοφυρμοῦ τόνοι καὶ ἐγκλίσεις
καὶ σχηματισμοὶ προσώπου καὶ φοραὶ χειρῶν; ἃς οἱ
κατʼ ἀλήθειαν ταῦτα πεπονθότες ἐπιτελοῦσι. πάνυ γὰρ
εὔηθες ἄλλο τι ζητεῖν ὑποκρίσεως διδασκαλεῖον, ἀφέντας
τὴν ἀλήθειαν. καὶ αὖθις ἐπιφέρει ὁ ἀνήρ· ῾ἀλλὰ
Θετταλία πῶς ἔχει; οὐχὶ τὰς πολιτείας αὐτῶν ἀφῄρηται
καὶ τετραρχίας καθέστακεν, ἵνα μὴ μόνον κατὰ
πόλεις, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἔθνη δουλεύωσιν; αἱ δʼ ἐν
Εὐβοίᾳ πόλεις οὐκ ἤδη τυραν νοῦν|ται, καὶ ταῦτα ἐν
νήσῳ πλησίον Θηβῶν καὶ Ἀθηνῶν;ʼ ταῦτα πάλιν
ἑτέραν ὑπόκρισιν ἀπαιτεῖ. πυνθάνεται γάρ, εἶτʼ ἀνθυποφέρει
καὶ παρʼ ἕκαστον ἀγανακτεῖ καὶ τὸ δεινὸν
αὔξει. ἴδιον δὲ δή που σχῆμα πεύσεως, ἴδιον δʼ
ἀνθυποφορᾶς, ἰδιον δʼ αὐξήσεως· οὐ δύναται ταῦτα
ἐνὶ τόνῳ καὶ μιᾷ μορφῇ φωνῆς λέγεσθαι. τούτοις ἐκεῖνα
ἕπεται· ῾καὶ οὐ γράφει μὲν ταῦτα, τοῖς δʼ ἔργοις οὐ
ποιεῖ, ἀλλʼ ἐφʼ Ελλήσποντον οἴχεται, πρότερον ἧκεν
ἐπʼ Αμβρακίαν, Ἦλιν ἔχει τηλικαύτην πόλιν ἐν Πελοποννήσῳ,
Μεγάροις ἐπεβούλευσεν· οὔθʼ ἡ Ελλὰς οὔθʼ
ἡ βάρβαρος χωρεῖ τὴν πλεονεξίαν τοῦ ἀνθρώπου᾿.
ταῦτα ἔνεστι προφέρεσθαι ἡδονῇ ἐν παροδικοῖς μέλεσιν
ὥσπερ ἱστορίαν; οὐκ αὐτὰ βοᾷ καὶ διδάσκει,
6 ibid 26 17 ibid 27
5 διδασκαλεῖον Reiskius: διδασκάλιον ἀφέντος Μ1 7 Θε-
ταλία Ρ τὰς πόλεις καὶ ante τὰς πολιτείας inserit v cum uol-
gata Demosth παρήρηται D 8 κατέστησεν D 10 Εόβοίᾳ]
εὐοία ΒΡ τυραννοῦντα Ρ 11 πλησίον ex D add v
14 ἴδιον — 15 ἀνθυποφορᾶς om Β 19 ἀμαρακίαν Ρ ἀμκρα-
κίαν Β ἣλιν ΒΡ πελοποννήσο Ρ 20 ἐπεβούλευσεν πρῴην
v cum D 21 χωρεῖ ante τοῦ D 22 ταῦτʼ ἄρʼ? παρῳδικοῖς
libri: corr Usener μέλουσιν Β 23 οὐκ αὐτὰ βοᾷ Dobraeus:
οὐ καταβοᾷ ΜΡ οὐ καταβη ἐν οὐ καταβοᾷ Β
πῶς αὐτὰ δεῖ λέγεσθαι, μόνον οὐ φωνὴν ἀφιέντα·
᾿ἐνταῦθα ἀστεῖον ἦχον, ταῦτα ἐσπευσμένως εἰπέ, ταῦτʼ
ἀναβεβλημένως, δευρὶ δʼ ἀπόλιπε τὸ συνεχές, ἐνταυθοῖ
σύναψον τὰ ἑξῆς, τούτοις συνάλγησον, τούτων
καταφρόνησον, ταῦτα ἐκδειματώθητι, ταῦτα διάσυρον,
ταῦτα αὔξησονʼ; ἐμοὶ μὲν δοκεῖ. οὐκοῦν ἔστιν |ἀλόγου
ζῴου ψυχὴν ἔχοντα, μᾶλλον δὲ λίθου φύσιν νωθράν,
ἀναίσθητον, ἀκίνητον, ἀπαθῆ, τὴν Δημοσθένους προφέρεσθαι
λέξιν; πολλοῦ γε καὶ δεῖν, ἐπεὶ τὸ κάλλιστον
αὐτῆς ἀγαθὸν ἀπολεῖται, τὸ πνεῦμα, καὶ οὐδὲν διοίσει
σώματος καλοῦ μέν, ἀκινήτου δὲ καὶ νεκροῦ. πόλλʼ ἄν
τις εἰς τοῦτο τὸ μέρος εἰπεῖν ἔχοι, τοῦ δὲ συντάγματος
ἱκανὸν εἰληφότος ἤδη μῆκος αὐτοῦ που καταπαῦσαι
χρὴ τὸν λόγον, ἐκεῖνο ἔτι νὴ Δία τοῖς εἰρημένοις
προσαποδόντας, ὅτι πάσας ἔχουσα τὰς ἀρετὰς ἡ Δημοσθένους
λέξις λείπεται εὐτραπελίας, ἣν οἱ πολλοὶ καλοῦσι
χάριν. πλεῖστον γὰρ αὐτῆς μετέχει μέρος
Οὐ γάρ πως ἅμα πάντα θεοὶ δόσαν
ἀνθρώποιδιν,
ὡς καὶ τοὺς ἀστεισμοὺς ἅμα ἐν τοῖς Δημοσθένους
λόγοις. οὐδὲν γάρ, ὧν ἑτέροις τισὶν ἔδωκεν ἀγαθῶν
ὁ δαίμων, ἐκείνῳ ἐφθόνησεν.
ἃ δέ γε Αἰσχίνης περὶ αὐτοῦ γράφει 55
18 Homerus Γ 320
2 ἀστεῖον ἦχον] ἀστεῖον εἶχον Μ παρεντεῖνον τὸν ἦχον
Hammer, alii alia ἐσπεσμένως P τὸ συνεχὲς ἐν post εἰπὲ
inserit Β 6 οὐκοῦν ἔστιν] οὐκ ἔνεστιν M ΒPv 9 δεῖν B:
δεῖ MPv 10 διοίσει M, B in mg: διήσει P δειήσει B in textu
11 ἀκίνητον B πόλλʼ ἄν] πολλὰ MBPv 12 [τ]ις cum ras M
ἔχοι Reiskius: ἔχει μέρος in mg corr B 16 εὐτραπελίας Syl-
burgius: εὐτραπελείας σημείωσαι in mg B πολοὶ P 17 αὐ-
τῆς] αὐτοῖς Β in libris nulla lacuna ἀνθρὡποισι Pv 20 ἅμα
ἔν] ἀναίνονται Usener
ὥσπερ ἔφην, τοτὲ μὲν ὡς πικροῖς καὶ περιέργοις ὀνόμασι
χρωμένου, τοτὲ δʼ ὡς ἀηδέσι καὶ φορτικοῖς,
ῥᾳδίας ἔχει τὰς ἀπολογίας. εἴ γέ τοι βουληθείη τις
χωρὶς ἕκαστον τῶν ἐγκλημάτων σκοπεῖν, τὰ μὲν ἐπαίνου
μᾶλλον ἢ κατηγορίας ἄξια εὑρήσει, τὰ δʼ οὐκ
ἀληθῶς εἰρημένα ὑπʼ αὐτοῦ. τὸ μὲν γὰρ πικραίνειν
τὴν διάλεκτον, ὅταν ἀπαιτῶσιν οἱ καιροί (πολλάκις δὲ
ἀπαιτοῦσι καὶ μάλιστα ἐν τοῖς παθητικοῖς τῶν ἐπιχειρημάτων),
ἐγκώμιόν ἐστι τοῦ ῥήτορος, εἴ γε δὴ
τὸ ποιεῖν τὸν ἀκροατὴν αὐστηρὸν τῶν νόμων φύλακα
καὶ πικρὸν ἐξεταστὴν τῶν ἀδικημάτων καὶ τιμωρὸν
ἀπαραίτητοι τῶν παρανομούντων παρὰ τῆς ῥητορικῆς
δυνάμεως ἢ μόνον ἢ μάλιστα τῶν ἄλλων ἀπαιτοῦμεν.
ἀμήχανον δὲ τρυφεροῖς ὀνόμασι καλλωπίζοντα τὴν
διάλεκτον ὀργὴν ἢ μῖσος ἢ τῶν παραπλησίων τι κινῆσαι
παθῶν, ἀλλʼ ἀνάγκη καὶ νοήματʼ ἐξευρεῖν, ἃ δὴ τῶν
τοιούτων ἔσται παθῶν ἀγωγά, καὶ ὀνόμασι τοιούτοις
αὐτὰ περιλαβεῖν, οἷς πέφυκεν ἀκοὴ πικραίνεσθαι. εἰ μὲν
οὖν μὴ κατὰ τὸν οἰκεῖον καιρὸν τῇ πικραινούσῃ διαλέκτῳ
χρώμενον ἀπεδείκνυεν αὐτὸν ἢ πλεονάζοντα ἐν
αὐτῇ καὶ τῆς ποσότητος ἀστοχοῦντα, εἰκότως ἂν ὡς
ἁμαρτάνοντα διέβαλλεν. ὅ δὲ τούτων μὲν οὐδέτερον
ἔχει δεικνύναι, κοινῶς δὲ διαβάλλει τὴν παθητικὴν
διάλεκτον, οὖσαν ἐπιτηδειοτάτην εἰς πολιτικοὺς παραλαμβάνεσθαι
1 cf Aeschines III 229 III 166
1 τότὲ Β περιέρχοις Β 2 τότε Β 9 εἴ γε Sylburgius:
εἴτε 13 μόνον P: μόνος MΒ| ἀπαιτοῦμεν Reiskius: ἐπαινοῦμεν
17 ῞σται P 18 ἁκοὴ? ἡ add Κrüger πικραίνεσθαι — και-
ρὸν τῇ om B 20 post χρώμενον B habet ἀ πέ· deinde
uerba οἷς πέφυκεν — διαλέκτῳ χρώμενον repetuntur |ἀπεδείκνυ-
μεν Β 23 δείκνυται δεικνύναι Β
λόγους, λεληθότα ἐγκώμια μεταφέρων εἰς
τὰς κατηγορίας, ὥσπερ ἔφην.
τὰ δʼ αὐτὰ καὶ περὶ τῆς περιέργου λέξεως ἔχοι 56
τις ἂν εἰπεῖν πρὸς τὸν Αἰσχίνην, ἐπειδὴ καὶ ταύτην
αὐτοῦ χλευάζει τὴν ἀρετήν. δεχέσθω δέ τις τὴν περιεργίαν
τῶν ὀνομάτων ὑπʼ αὐτοῦ??λεγομένην λέγεσθαι
νυνὶ περιττὴν ἐργασίαν καὶ ἐξηλλαγμένην τῶν ἐν ἔθει.
οὐ γὰρ δή γε εἰ ὁ καθʼ ἡμᾶς βίος πολλὰ καὶ ἄλλα
εἰκῇ τιθεὶς ἐπὶ τοῖς πράγμασιν ὀνόματα καὶ ταύτην
ἀδιαφόρως κυκλεῖ τὴν λέξιν ἐπὶ τῆς πολυπραγμοσύνης,
οὕτω καὶ τοὺς ἀρχαίους εἰκὸς αὐτῇ κεχρῆσθαι. εἰ μὲν
οὖν τὴν ἀκαιρίαν ἢ τὸν πλεονασμὸν τῆς ἐξηλλαγμένης
ἑρμηνείας διασύρων καὶ ταῦτα εἴρηκεν, ὡς τοῦ Δημοσθένους
περὶ ἑκάτερον αὐτῶν ἁμαρτάνοντος, ψεύδεται
περιφανῶς. ὁ γὰρ ἀνὴρ ἐν μὲν ταῖς δημηγορίαις
καὶ τοῖς δημοσίοις ἀγῶσι πρὸς τὸ μέγεθος καὶ τὸ
ἀξίωμα τῶν ὑποθέσεων ἀποβλέπων κέχρηται τῇ τοιαύτη
κατασκευῇ πολλάκις, ἐν δὲ τοῖς ἰδιωτικοῖς λόγοις,
οὓς περὶ μικρῶν συμβολαίων ἰδιώταις ἀνθρώποις γέγραφε,
τὴν κοινὴν καὶ συνήθη λέξιν ἐπιτηδεύει, σπανίως
δέ ποτε τὴν περιττὴν καὶ οὐδὲ ταύτην ἐπʼ αὐτοφώρῳ,
ἀλλʼ ὥστε λαθεῖν. εἰ δὲ κἀνταῦθα τῷ γένει
τῆς ἐξαλλαγῆς ὅλῳ πολεμῶν ταῦτʼ εἴρηκεν Αἰσχίνης,
ἄτοπόν τι ποιεῖ πρᾶγμα, ταύτην διασύρων τὴν δεινότητα,
ἧς πλείστης τῷ ῥήτορι δεῖ. τὸ γὰρ μὴ τοῖς
πολλοῖς ὁμοίως ἐκφέρειν τὰς νοήσεις, ἀλλʼ ἐπὶ τὸ
4 τις τις Β καὶ om Β 5 χνευάζει P 6 λεγομένην inserui, λέ-
γεσθαι 〈τὴν〉 mauolt Usener 7 περιττὴν ἐργίαν τῶν περιττὴν ἐρ-
γασίαν B ἐξηλαγμένην B 14 ἁμαρτάνοντας corr in ἁμαρτάνον-
τος P δεύδεται Β 19 ἀνθρώποι Ρ γέγραφε] ἔγραφε MBP
ἔγραψε Sylburgius v 20 ἐπιτηδεύειν B 21 αὐτοφόρῳ M, P ut
uidetur, αὐτοφέρω et in mg αὐτοφώρῳ B 25 τὸ γὰρ] τῶ γὰρ ΒP
σεμνότερον καὶ ποιητικώτερον ἐκβιβάζειν τὴν ὀνομασίαν
παρὰ τῆς πολιτικῆς δυνάμεως μάλιστα ἀπαιτοῦμεν.
ταῦτα μὲν οὖν ἐγκώμια τῆς Δημοσθένους
δεινότητος ὄντα ὡς ἁμαρτήματα φέρων Αἰσχίνης οὐκ
ἀληθῶς μέν, εὐλόγως δʼ ἴσως, ἐχθρὸς ὤν καὶ οὐδὲν
ἄλλο διαβάλλειν δυνάμενος, ἀπερισκέπτως, ὡς ἐγὼ
κρίνω, συκοφαντεῖ.
57 τὸ δὲ φάσκειν φορτικοῖς καὶ ἀηδέσι τοῖς ὀνόμασιν
αὐτὸν κεχρῆσθαι πόθεν ἐπῆλθεν αὐτῷ λέγειν, ὑπὲρ
πάντα ἔγωγε τεθαύμακα. οὐδὲν γὰρ εὑρίσκω τούτων
παρὰ Δημοσθένει κείμενον, ὧν εἰρηκέναι φησὶν αὐτὸν
Αἰσχίνης, οἷον ὅτι ῾οὐ δεῖ τῆς φιλίας ἀπορρῆξαι τὴν
συμμαχίανʼ καὶ ὅτι ῾ἀμπελουργοῦσί τινες τὴν πόλινʼ καὶ
῾ὑποτέτμηται τὰ νεῦρα τοῦ δήμουʼ καὶ ῾φορμορραφούμεθαʼ
καὶ ῾ἐπὶ τὰ στενά τινες ὥσπερ τὰς βελόνας διείρουσινʼ,
οἷς αὐτὸς ἐπιτίθησι διακωμῳδῶν· ῾ταῦτα δέ,
ὦ κίναδος, τί ἐστι; ῥήματα ἢ θαύματα;ʼ οὐδέ γε ἄλλα
τινὰ φορτικὰ καὶ ἀηδῆ ὀνόματα ἐν οὐδενὶ τῶν Δημοσθένους
λόγων εὑρεῖν δεδύνημαι καὶ ταῦτα πέντε
ἢ ἕξ μυριάδας στίχων ἐκείνου τοῦ ἀνδρὸς καταλελοιπότος.
εἰ μέντοι τινὲς ἐν τοῖς ψευδεπιγράφοις εἰσὶ
λόγοις ἀηδεῖς καὶ φορτικαὶ καὶ ἄγροικοι κατασκευαί,
12 Aeschines III 72 13—16 Aeschines III 166
1 σεμνὸντερον P ἐκβάζειν Β 2 ἀπαιτοῦμεν Reiskius:
ἀπαιτοῦντες MP ἀπαιτοῦντας Β ἀπαιτεῖται Sylburgius v
5 ἐχρὸς P 6 ἄλλο Reiskius: μᾶλλον 9 λἐγειν seclusi
12 οὐ δεῖ Aesch: οὐδὲ MΒP φιλίας ἀπορρῆξαι τὴν συμμαχίαν
καὶ] φισὶν αὐτὸν αἰσχίνης· οἵον ex praecedentibus Β εἰρήνης
pro φιλίας Aesch 14 τοῦ δήμου] τῶν πραγμάτων Aesch |φορ-
μοραφούμεθα MΒP 15 βελόντας ΒP 16 οἷς αὐτὸς] οἳ αὐτοῖς Β
17 οὐ κίναδός τίς (τις P) MΒP: corr Reiskius ex Aescb θαύ-
μαστα P 18 [ἀη]δῆ cum ras M 21 μέντοι τινὲς ἐν τοῖς ψευδεπι-
γράφοις] μέν τοί τινες ἔνιοι ψευδεπίγραφοι MΒP hinc τινὲς om v
22 λόγοις Β: λόγοι MPv ἀωδεῖς B| ἄγρικοι P ἀγρίοικοι] B
ὡς ἐν τοῖς κατʼ Ἀριστογείτονος θ΄ καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ
τῶν δώρων καὶ ἐν τῷ περὶ τοῦ μὴ ἐκδοῦναι
Ἅρπαλον καὶ ἐν τῷ κατὰ Νεαίρας καὶ ἐν τῷ περὶ τῶν
πρὸς Ἀλέξανδρον συνθηκῶν ἐν ἄλλοις τε ὀυχνοῖς, οὓς
ὁ Δημοσθένης οὐκ ἔγραψεν, ἐν ἑτέρᾳ δηλοῦταί μοι
πραγματείᾳ τὰ περὶ Δημοσθένη. καὶ περὶ μὲν ὧν
Αἰσχίνης ἐπιτετίμηκεν αὐτῷ, ταῦτα ἱκανά.
ἤδη δέ που κἀκεῖνό τινες οἳ μὲν ὡς χαρακτηρικὸν
οἳ δʼ ὡς ἁμάρτημα τοῦ ῥήτορος ἐσημειώσαντο, λέγω
δὲ τὸ πολλοῖς ὀνόμασι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα δηλοῦν ἐνίοτε
δή, οἷά ἐστι ταυτί· ῾Φιλίππῳ δʼ ἐξεσίαι καὶ πράττειν
καὶ ποιεῖν, ὅ τι βούλεταιʼ καὶ ῾τὸν Μειδίαν τοῦτον οὐκ
εἰδώς, ὅστις ποτʼ ἐστίν, οὐδὲ γιγνώσκωνʼ καὶ ῾τῆς
ἀδελφῆς ἐναντίον κόρης ἔτι καὶ παιδὸς οὔσηςʼ καὶ
πάντα τὰ τοιαῦτα. ὅσοι μὲν οὖν ἰδίωμα τοῦ χαρακτῇρος
αὐτὸ ἀποφαίνουσι τοῦ Δημοσθένους, ὁρθῶς λέγουσι·
κέχρηται γὰρ αὐτῷ χρησίμως ὁ ἀνήρ, ὥσπερ
καὶ τῇ τμητικῇ καὶ τῇ βραχυλογίᾳ πάντων γε μᾶλλον
καὶ εὐκαιρότερον. ὅσοι δʼ ἐν ἁμαρτήματος αὐτὸ
μοίρᾳ φέρουσι, τὰς αἰτίας οὐκ ἐξητακότες, διʼ ἃς εἰώθει
πλεονάζειν ἐνίοτε ἐν τοῖς ὀνόμασιν, οὐ δεόντως
αὐτοῦ κατηγοροῦσιν, ἀλλʼ ἐοίκασιν οἱ τοῦτο συκοφαντοῦντες
1 respici uidetur in argumento orationibus praemisso § 7
11 Demosthenes Philippicae γ 3 12 cf Midiana 78 13 Midiana 79
1 τοῖς Βlassius: τῇ β΄ ═ δυάδι explicauerat Seidler
2 δόρων P περὶ τοῦ addidi 5 δηλοῦνταί Pv 6 τῇ περὶ mg
Βodl prave 8 τινες] τηνες M χαρακτηριστικὸν Pv 9 ἐση-
μειρσαντο B 11 δή] δὲ MΒP om Sylburgius v οιἅ P
δʼ ἐξέσται ci Sylburgius: δέξασθαι MΒP 12 καὶ τὸν bis Β
Μηδίαν Pv 13 γινώσκων MBP: γινώσκω v totum locum
liberrime reddidit Dionysius 14 παιδὸς] πεδὸς B 18 καὶ
om Pv τῇ add M2 καὶ τῇ ex praecedentibus repetitum se-
clusi 21 ἐνίοτε] ἐν τοῖς MBPv ἐν τοῖς] αὐτοῖς MBPv
τὴν βραχυλογίαν ἐκ παντὸς ἀπαιτεῖν, ἥν,
ὅπερ εἶπον, παντὸς μᾶλλον καὶ εὐκαιρότερον παρέχεται,
τῶν δὲ ἄλλων ἀρετῶν οὐδεμίαν, οὐκέτι συνορῶντες
ὅτι καὶ τῆς σαφηνείας δεῖ στοχάζεσθαι τὸν
ῥήτορα καὶ τῆς ἐναργείας καὶ τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς
περὶ τὴν σύνθεσιν τῶν ὀνομάτων εὐρυθμίας, ὑπὲρ
ἅπαντα δὲ ταῦτα τοῦ παθητικήν τε καὶ ἠθικὴν καὶ
ἐναγώνιον ποιεῖν τὴν λέξιν, ἐν οἷς ἐστιν ἡ πλείστη
τοῦ πιθανοῦ μοῖρα. τούτων δὲ τῶν ἀρετῶν ἑκάστην
οὐχ ἡ βραχυλογία κράτιστα δύναται ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ
ὁ πλεονασμὸς ἐνίων ὀνομάτων, ᾧ καὶ ὁ Δημοσθένης
κέχρηται. ἔφερον δʼ ἄν σοι παραδείγματα τῶν εἰρημένων,
εἰ μὴ κοπώδης ἔμελλον φανήσεσθαι πρὸς σὲ
δῆτα λέγων. ταῦτα, ὦ κράτιστε Ἀμ|μαῖε, γράφει
εἴχομέν σοι περὶ τῆς Δημοσθένους λέξεως. ἐὰν δὲ
σῴζῃ τὸ δαιμόνιον ἡμᾶς, καὶ περὶ τῆς πραγματικῆς
αὐτοῦ δεινότητος, ἔτι μείζονος ἢ τοῦδε καὶ θαυμαστοτέρου
θεωρήματος, ἐν τοῖς ἑξῆς γραφησομένοις ἀποδώσομέν
σοι τὸν λόγον.
3 ἀριτῶν Β 5 ἐνεργείας V 11 ἐνίων] ἐνίοτε τῶν Usener
14 γράφην P post γράφειν B ὣς ε inserit, sed punctis
deleuit 16 πραγματικαῖς B 17 τοῦδε] τοῦ δὲ B | θαυμασθοτέ-
ρου M1 corr eadem manus