Geographiae Informatio

ΑΓΑΘΗΜΕΡΟΥΣ τοῦ Ὄρθωνος Τῆς Γεωγραφίας ὑποτυπώσεων ἐν ἐπιτομῇ Πρὸς Φίλωνα ΒΙΒΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. AGATHEMERIS Orthonis filii Compendiariarum Geographiæ expositionum ad Philonem LIBER PRIMUS. Cura et interpretatione Samuelis Tennulii.

<supplied reason="explanation"> De veterum Geographia. Caput I. </supplied>

Anaximander Milesius, Thaletis auditor, sustinuit omnium primus situm orbis terrarum in tabula pingere: Post quem Hecatæus Milesius, vir multæ peregrinationis, idem argu

argumentum tam accurate tractavit, ut homines fuerint rapti in admirationem. Nam Hellanicus Lesbius, quamquam alias doctissimus, minus concinne ista tradidit. Deinde Damastes Citticensis, qui sua ex Hecatæo descripsit, littoream navigationem composuit. Mox Democritus et Eudoxus aliique nonnulli terræ circuitiones ac circumnavigationes composuerunt.

Veteres ergo orbem habitabilem effigiarunt rotundum, complexum in sui medio Græciam, in cujus centro statuunt Delphos, quos vocarunt umbilicum terrarum. Sed Democritus, cujus multa scientiæ experimenta exstant, primus affirmavit terram esse oblongam; ita ut longitudo ad Latitudinem habeat rationem sesquialteram. cui sententiæ etiam Dicæarchus Peripateticus accessit. Eudoxus autem dixit longitudinem ad latitudinem esse in ratione dupla; sed Eratosthenes in majore quam dupla. Crates semicirculo assimilavit: Hipparchus similem Trapezio, alii caudæ belluinæ, Posidonius Stoïcus fundæ tradidit, cujus media latitudo ab Austro in Boream pateat, angustior pars circa orientem et occidentem procedat, sic tamen ut latissima sit, qua India pertinet ad Eurum. Ter

Termini continentium sunt: Europæ quidem atque Africæ columnæ Herculis; Africæ et Asiæ Nilus, vel, ut alii volunt, Isthmus, qui a palude Sarbonide ad sinum Arabicum porrigitur: Asiæ vero et Europæ terminum antiqui dixerunt Phasin fluvium, et Isthmum, qui a Sarbo ad mare Caspium extenditur; postea autem recentiores tradiderunt Mæotidem paludem et fluvium Tanaïn.

Continentes autem appellantur Græca voce Epiri, quia videlicet sunt inexploratæ magnitudinis. Asia dicta est ab ἄσσον, quod propinqua sit ex Europa in illam euntibus, sive terrestri itinere, sive navali secundum insulas ordine sitas, quales sunt Eubœa, Andrus, Tenus, Myconos, Icaria, Samos, Mycale. Europa dicta est a vento Euro. Lybiæ vocabulum Græcis plane latet, sed a populo nobili inter Phœnices venit, et significat leones. Oceanus dictus ab æstuum terras undique pulsantium concitatione.

Tandem Dicæarchus definit orbem terrarum non aquis, sed ductu lineæ cujusdam simpliciter rectæ, a columnis Herculis per Sardiniam, Siciliam, Peloponnesum, Ioniam, Cariam, Lyciam, Pamphyliam, Ciliciam, et mon tem

tem Taurum, et inde usque ad Imaum actæ: Secundum quæ loca alias orbis partes Boreales, alias Australes nominat.

De Ventis. Caput II.

Venti autem flant ex diversis partibus, ab Æquinoctiali nimirum ortu Apeliotes, ab occasu Æquinoctiali Zephyrus; a meridie Notus, a Septentrione Aparctias. Rursus ab æstivi Tropici ortu spirat Cæcias; dein ab ortu Æquinoctiali (ut dictum modo) Apeliotes, ab hyberno denique Eurus.

Rursus secundum solem occidentem, ab occasu hiberno provenit Libs, deinde ab occasu Æquinoctiali dictus jam Zephyrus, ab occasu vero æstivo Argestes, alias Olympias dictus. Tantem Notus et Aparctias adversi flant; ita ut venti omnes sint octo. Timosthenes autem, qui conscripsit marium circumnavigationes, tradit duodecim ventos, quia inter Aparctiam et Cæciam medium ponit Boream, inter Eurum et Notum Phœnicem, qui et Euronotus vocatur; inter Notum et Libem Leuconotum, qui alias Libonotus dicitur, inter A par

parctiam et Argesten Thrascian, quem accolæ istius oræ etiam Circium appellant. Tradit et quæ gentes unicuique ventorum plagæ sint subjectæ; nimirum Bactriani habitant sub Apeliote, Indi sub Euro, sub Phœnice mare Rubrum et Æthiopia jacet; sub Noto altera Æthiopia, ultra Ægyptum sita. Ad Leuconotum collocat Garamantas, qui supra Syrtes colunt, ad Libem Æthiopas, et omnes occidentales supra Mauros; ad Zephyrum vero columnas Herculis, unde Africa et Europa incipiunt; ad Argestem Iberiam, quæ nunc vocatur Hispania; Ad Thrascian Scythas supra Thraciam sitos; Ad Borean Pontum Euxinum, paludem Mæotin ac Sauromatas; ad Cæciam denique Mare Caspium et Sacas.

Circumnavigatio marium. Caput III

Syrtium autem altera major quinque millibus stadiorum ambitur, minor mille et sexcenta continet. Fauces vero maris Adriatici, quod nonnulli vocant Ionium pelagus, patent in latitudinem 1700 stadia, a promontorio Japygiæ ad montes Ceraunios Epiri. Ægæum

Ægæum mare sequitur Hellespontus, ad Abydum et Sestum desinens: Hellespontum excipit Propontis usque ad Chalcedonem et Byzantium patens, ubi rursum in angustias contrahitur, a quibus Pontus Euxinus incipit, post quem jacet Palus Mæotis. Rursum si incipias a confiniis Africæ et Europæ, erit Ibericum seu Hispanicum mare, quod a Columnis Herculis pertinet ad montem Pyrenæum, inde Ligusticum ad fines usque Hetruriæ. Huic adjacet Sardoum supra Sardiniam versus Africam inferne vergens. Nam a sinistra Tyrrhenum ab extrema Liguria porrigitur usque ad Siciliam. Deinde sequitur Africanum, Creticum et Siculum, tum et Ionium cum Adriatico; quod ipsum a Siculo mari refunditur. Postea se offert Cortinthiacus sinus, qui et Alcyonium mare vocatur. Inter Sunium et Scyllæum promontoria jacet Saronicum pelagus, hinc sequitur Myrtoum et Icarium, quod continet insulas Cycladas; Inde transitur in Carpathium, Pamphylium atque Ægyptium, super autem Icarium statim est Ægæum.

Potest autem Europa ab ostiis Tanais fluvii ad columnas Herculis præternavigari stadiis 69709; Africa

Africa vero ab oppido Tingi usque ad ostium Nili Canobicum stadiis 29252. Asiæ omnis ora stringitur a Canobo ad ostia Tanais fluvii per stadia 40111, littoribus omnibus et sinubus una comprehensis: Ita ut littoralis omnis ora universi nostri orbis, qua internum mare accolitur, conficiat summam stariodum 139072: si tamen Mæotis palus, cujus ambitus est stadiorum 9000, connumeretur: Ejus ostium, quo in Euxinum derivatur, vocatur Bosporus Cimmerius, longus est stadia 78.

Euxinus vero Pontus ambitur stadiis 23083. coitque in angustias freti, quod Thracius Bosporus appellatur, sex stadia longus, quem Darius ponte junxit subitario, cum adversus Scythas expeditionem suscepisset.

Mare Persicum, quod est valde rotundum, et ostium suum aperit inter Carmaniam et Arabiam, habet circuitum stadiorum 20000. Ostium vero ipsum inter Arabiam et Carmaniam patet stadia 400.

Hyrcanum vero, quod et Caspium mare dicitur, lunato flexu sinuatum, et ut aliis placet, oblongum, extenditur in stadia 22000, fauces trajiciuntur stadiis quatuor. Ara

Arabicus sinus, qui est angustior et oblongior, initium capit ab Heroum oppido, præterit oram Trogloditicam, ad Ptolemaïdem oppidum usque, quod propter venationes est conditum, habet stadiorum 9000 longitudinem interjectam. Hujus sinus fauces ad oppidum Diren latæ stadia non amplius 60: a Ptolemaïde ad hunc locum navigatur stadiis 6500. Reliquum maris rubri est ultra Diren ad usque Oceanum octo millia stadiorum extentum, et ibi navigari desinit. Sinus vero latus, quod Arabiæ prætenditur a recessu Elanitico ad eandem Diren, est stadiorum 14000. Porro ipsa Arabia ad rubrum mare exporrigitur, et extenditur per longitudinem 12000 stadiorum.

De Longitudine et Latitudine orbis habitati. Caput. IV.

Longitudo vero orbis terrarum concipitur a fluvio Gange ad Gades esse stadiorum 68549 hoc modo. A Gange ad Myriandrum urbem Syriæ, in sinu Issico positam, sunt stadia 41725; quæ summa sic colligitur. A Gange ad Indi fluminis ostia sunt

sunt 16000 stadia: ab Indo ad portas Caspias 15300, hinc ad Euphratem 10050; inde ad Myriandrum restantia sunt stadia 375; et ita conficitur summa illa stadiorum 41725.

Jam vero a Myriandro usque Gades computamus stadia 26820, hoc modo: Myriandro proxima navigatione solvitur in Cyprum ejusque primas insulas, quas Cleidas (quali dixeris claves) appellant, stadiis 1400: Inde abest ejusdem insulæ promontorium ultimum Acamas stadiis 3300. Hinc in Chelidonias insulas per mare Pamphylium stadia sunt 1300. Tum ad oppidum Lyciæ Patara 800. dein ut sis e regione Rhodi insulæ, numerantur 700. Postea Carpathium mare navigatur stadiis 140, donec Astypalæam pervenias. Abest inde Tænarus Peloponnesi promontorium stadiis 1450, et ab hoc Pachynus Siciliæ 4000, unde Lilybæum ejusdem insulæ oppidum distat navigatione maris Lybici stadia 1520. Ab hoc loco per mare Tyrrenum abest Caralis Sardiniæ oppidum stadia 2800; unde Gades tenditur præternavigatis insulis Gymnesiis seu Balearibus 10000. stadiorum cursu. Ad extremum Gadibus præter Sacrum promontorium navigatur in Artabrorum portum stadiis 3932. Ita fiunt in universum 72477. stadia. In

Alia via, quæ certior itinere terreno maxime patet. A Gange ad Euphratem amnem stadia 41350. Ab Euphrate ad oppidum Cappadociæ Mazaca 2550. A Mazacis vero per mediam Phrygiam submontanam et magnam Cariam recta Ephesum 3320. Ita colliguntur a Gange Ephesum usque stadia in universum 47220. Ab Epheso per Ægæum pelagus usque Delum sunt stadia 1600. Hinc ad Isthmum Corinthium sunt 1700 omnino. Ab Isthmo per sinum Corinthiacum Patras Achaiæ oppidum stadia interjacent 720. Abinde Leucadem 700. mox hinc in Corcyram tantundem. A Corcyra usque ad montes Epiri, quos Acroceraunia vocant, stadia sunt 1060. Inde Brundusium 700. Unde terrestri itinere Romam proficiscenti restant 2880. Roma usque ad Alpes et vicum Scingomagum, de sub ipsis Alpibus positum, stadia sunt 4152. Unde per Galliam ad Pyrenæos montes et oppidum Illiberim numerantur lacuna stated by the editor but restored by Karl Müller with excerpts from the indirect tradition. Hinc usque Gades secundum mansiones computant 2651. in quam insulam trajectus est stadiorum 60. Omnis ergo numerus ab extremo Gange ad Gades colligitur consurgere in 71560 stadia, Lati

Latitudo terræ, qua modo habitatur, currit ab extremo Æthiopico oceano ad Æquatorem primum in stadia 8000, ac rursum in Meroën altera totidem: Inde Alexandriam in 10000 stadia. Ab Alexandria vero in ostium Tanais amnis stadiorum 18056 summa procedit. Nam ab ostio Tanais ulteriora versus septentiones incomperta sunt. Hæc autem dinumeratio sic instituitur. Ab Alexandria ad Lindum insulæ Rhodi oppidum stadia definiuntur 4500. Sed relicta Rhodo ad dextram in Thoantium Carpathi promontorium navigatur stadiis 400. Inde in insulam Telum stadiis 560. Hinc ad Lacterem insulæ Cô promontorium 320 stadiis curritur. Ad ejusdem insulæ promontorium alterum, quod Drepanum vocant, 100. Deinde ad Acriten insulam stadia sunt 230, moxque ad Corassias insulas 100, a quibus abest Ampelos insulæ Sami promontorium stadiis 30. Abinde ad Ægæum Argenon Lesbi promontorium Ægæo jam mari navigatur stadiis 800, hunc in modum computatis. Abest Samo Erythræum Corcyræum stadiis 270, inde Phlium promontorium Chii 50; unde ad Melanea promontorium Lesbi sunt 450. Deinceps ad Sigrium ejus Lesbi promon torium

torium alterum 500 stadia computantur. Inde ad insulam Tenedum sunt 450, a qua 100 sunt ad Sigæum: Hinc vero 2500 ad os Ponti, tum Carambin 2800; mox ad os Mæotidis Paludis 250, ac deinceps in Tanaim 2670.

Aliter etiam a Rhodo cursus hic intelligitur, in Gnidum insulam numeratis stadiis 700. In Cô insulam 200. Samum deinde 800. Abest hinc Chios stadia 750. Ultra hanc Mitylene 520. Sequitur Tenedos post stadia 350, mox Sigeum 100. Os Ponti abest inde stadiis 2500. Et Carambis hinc post 2800 stadia. Jam ad Os Mæotidis paludis sunt 2500, ac deinceps ad Tanaim fluvium 2200. Summa stadiorum ab Alexandria in Tanaim fit 18620.

Insularum dimensio. Caput. V.

Restat, ut dicamus de insulis et singularum ambitu, quatenus eæ nobis sunt cognitæ, prout accepimus ab Artemidoro, Menippo et aliis classicis auctoribus. Gades in Hispaniæ ora longa est stadia 108, lata tantum 16. Fre tum

tum autem columnarum Herculis illi proximum, qua angustissimum est, patet 80 stadia. Præterea in mari Hispanico jacent insulæ, ut duæ Pithyusæ, quarum major et habitata longa est stadia 300; Minor 100 tantum. Gymnesiarum vero, quæ a Carthaginiensibus vocantur Baleares, quasi dicerent funditorias (Nam funditores hoc nomine appellantur) major longa est stadia 1200, lata 400. minor in stadia 300. extenditur. Post has Stœchades sequuntur, quæ, quia in directum jacent, suo nomine indicant ordinem, et urbibus Massiliensium sunt oppositæ: Harum tres sunt majores; minores duæ proximæ Massiliæ. Insula Sardinia refert plantam pulli equini, in medio sui cava, longa 200 stadia. Cyrnus (quam Latini vocant Corsicam) adjacet Sardiniæ, vilior multo illa, brevior paulo minus dimidio; in longitudinem patet stadia Ex Populonio Hetruriæ promontorio in Sardiniam ut et in Corsicam vela dimittuntur trajectu stadiorum 2200. Siciliæ ambitus secundum Timosthenem est 4746 stadiorum, habens figuram triangularem, cujus

cujus latera sunt inæqualia; a Peloro promontorio in Italiam trajectus est undecim stadiorum: latera ejus sunt hæc, a Peloro ad Pachynum stadiorum 1037. a Pachyno ad Lilybæum 1600. Et juxta Timosthenem a Lilybæo rursum in Peloriadem oram stadia 1700. A Lilybæo in Clypeam Africæ oppidum trajectus patet stadia 1600.

Insula Cercina habet longitudinem stadiorum 70. Et ubi angustissima est, latitudinem 40. Jacet e regione urbis Thenarum, sitæ in continente Africæ juxta initium Syrtis minoris: Adjacet vero Cercinæ Cercinitis insula ponte conjuncta, eademque longa stadia 40, et lata 25.

A Cercina in insulam Meningem, Lotophagitim olim appellatam, solvitur velificatione stadiorum 600, quantum etiam Syrtis minoris ostium dicitur patere. Meninx vero longa est stadia 600, lata 180: Circa hanc maximæ maris æstuantis reciprocationes contingunt.

Cephallenia insula habet quatuor urbes, longitudinem stadiorum 400. Sunt quoque in Adriatico mari insulæ propter oram Illyrici, quarum maxime insignes sunt Is sa

sa, et Corcyra Melæna cognominata, Pharus dein et Melita, quarum dimensiones non habeo compertas.

Omnis Peloponesus, si connumeres etiam ejus omnes sinus, circumnavigatur stadiis 8627: quod si sinus prætereas, ambietur stadiis 400. Longitudo ejus a Malea promontorio ad mare Ægæum est stadiorum 1400, Platani folio similis, quia magnis sinibus in angulosos recessus dispescitur; coarctatur tandem in angustias Isthmi Corinthiaci lati 40 stadia. A sinu Corinthio et Saronico jam mari in Scyllæum Peloponnesi promontorium vehentibus illinc sinistrorsum objacet Calauria insula Neptuno sacra. Hinc sequitur sinus Hermionicus. Inde se aperit sinus Argolicus usque ad promontorium Maleæ, quod longissime in mare procurrit: Dein post Maleam jacet dextrorsum sinus Laconicus usque ad Tænari promontorium patens; Nam Tænarus a sinistra terminat sinum Messeniacum, ut eundem a dextra finiunt extrema Acritæ. Postea in mare prominet promontorium Ichthys (juxta quod Zacynthus objacet) et alterum promontorium Chelonates: postremum vero est Araxus, situm ex

ex adverso Acarnaniæ. Inde incipit sinus Corinthiacus effundi conclusus ostio septem tantum stadia lato, inter Toriasum Peloponnesi et Antirrhium Locridis promontoria. Præterea a Tænaro Peloponnesi promontorio in Phycuntem Africæ urbem trajicitur 3000 stadiis.

Insula Ægina ex adversum Atticam sita, oblonga est, et in stadia 160. extenditur. Salamis quoque in hoc tractu habet Longitudinem 70. stadiorum. Ceus longa est 120. stadia. Inter Cycladas insulas prima est Naxus, quare etiam vocatur Minor Sicilia: Hinc ad dextram Sporades insulæ sunt sitæ. Eubœa ponte cum Bœotia jungitur; prætexitur Bœotiæ, Phocidi, Locris, et altera sui parte aliquantum ipsi etiam Atticæ. Est enim longa, ideoque Macris appellatur ob longitudinem, quæ est 1700 stadiorum.

At vero Creta proxime ad Maleam Peloponnesi promontorium accedit; suo ambitu stadia implet 4700, longitudine 2300. Nam plurimum de longitudine occupat Cythera insula inter Cretum et oram Laconicam medium tenet. Cyprus habet figuram similem tergo bovis, et circumna vigatur

vigatur stadiis 3420, longa est 1300. Ab hujus promontorio Papho flante Borea trajicitur Alexandriam spatio stadiorum 3800. Insula Rhodus circuitur stadiis 1300. Cos 550 cingitur. Samos suum ambitum 630 definit. Icaria confragosa undique et asperis vallata rupibus clauditur 300. Chius in circuitu continet 640, Lesbus 1100 ipsa stadia.