Text encoded in accordance with the latest EpiDoc standards
Ἀρχὴ τῶν μουσικῶν λόγων ἐστὶν ὁ η ἀριθμὸς
καί εἰσιν ὅροι τοῦ κοσμικοῦ συστήματος οὗτοι·
α ἀριθμὸς ὁ η ἔχει ἐπόγδοον τὸν θ ἀριθμὸν, ὑπερέχει
μονάδι ὁ θ τοῦ η,
β ὁ ιβ ἡμιόλιος τοῦ η, ἐπίτριτος τοῦ θ, ὑπερέχει
γ τοῦ θ,
γ ὁ ιϚ ἐπίτριτος τοῦ ιβ, ὑπεροχὴ δ,
δ ὁ ιη ἡμιόλιος τοῦ ιβ, ὑπεροχὴ Ϛ,
ε ὁ κα τοῦ θ διπλασιεπίτριτος, ὑπεροχὴ ιβ,
ϛ ὁ κδ ἐπίτριτος τοῦ ιη, ὑπεροχὴ Ϛ,
ζ ὁ λβ ἐπίτριτος τοῦ κδ, ὑπεροχὴ η,
η ὁ λϚ διπλάσιος τοῦ ιη, ἡμιόλιος τοῦ κδ, ὑπεροχὴ ιβ.
Καὶ ἔστιν ὁ μὲν θ, ἐπόγδοος τοῦ η, σελήνης ☾,
ὁ ιβ, ἡμιόλιος τοῦ η, ἑρμοῦ ☿,
ὁ ιϚ, διπλάσιος τοῦ η, ἀφροδίτης ♀,
ὁ ιη, διπλάσιος τοῦ θ, ἐπόγδοος τοῦ ιϚ,ἡλίου ⊙,
ὁ κα, διπλασιεπίτριτος τοῦ θ, ἄρεος〈♂〉,
ὁ κδ, διπλάσιος τοῦ ιβ, διός ♃,
ὁ λβ, τετραπλάσιος τοῦ η, κρόνου ♄,
ὁ λϚ, τετραπλάσιος τοῦ θ, ἀπλανῶν.
Αἱ δὲ ὑπεροχαὶ·
λϚ ὑπερέχει
δ,
λβ η,
κδ,
γ,
κα γ,
ιη
β,
ιϚ δ,
ιβ
γ,
θ α,
ἢ ὑπερέχει τοῦ η ὁ θ μονάδι,
Μουσική ἐστι ῥυθμοῦ καὶ μέλους καὶ πάσης ὀργανικῆς θεωρίας ἐπιστήμη. μουσικὸς δὲ ὁ ἔμπειρος τούτων. —
Μουσική ἐστιν ἐπιστήμη θεωρητική
τε καὶ πρακτικὴ μέλους τελείου τε καὶ ὀργανικοῦ,
Τί ἐστι μέλος; Διαστηματικῆς φωνῆς κεκλασμένης χρῆσις ἡδονὴν παρέχουσα τοῖς ἀκούουσιν. —
Ἁρμονική
ἐστιν ἐπιστήμη θεωρητικὴ τῆς τοῦ ἡρμοσμένου φύσεως.
—
Τί ἐστι τὸ προσλαμβανόμενος; — Ὅτι ἀρχόμενοι
ἐπιτείνειν τὸ πνεῦμα προσλαμβάνοντες τὸν
ἀέρα μελῳδοῦμεν· τοὺς δὲ ἄλλους ἐκπέμποντες μᾶλλον
ἢ λαμβάνοντες.
Λεκτέον καὶ περὶ ποδὸς τί ποτέ ἐστι. καθόλου μὲν νοητέον πόδα ᾧ σημαινόμεθα τὸν ῥυθμὸν καὶ γνώριμον ποιοῦμεν τῇ αἰσθήσει. —
Ὡρισμένοι
δέ εἰσι τῶν ποδῶν οἱ μὲν λόγῳ τινί, οἱ δὲ ἀλογίᾳ
κειμένῃ μεταξὺ δύο λόγων γνωρίμων, ὥστε εἶναι
φανερὸν ἐκ τούτων, ὅτι ὁ ποὺς λόγος τίς ἐστιν ἐν
χρόνοις κείμενος ἢ ἀλογία ἐν χρόνοις κειμένη εἰρημένον
ἀφορισμὸν ἔχουσα. —
Τῶν δὲ χρόνων
sc. κίνησιν καλεῖν εἴωθεν ὁ Ἀριστόξενος τὴν ὀρθότητα μὴ
σώζουσαν, κεκλάσθαι . . . διὸ καὶ τὸ μέλος ἀποδιδόασι κλάσιν
φωνῆς. ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν οἷον ξύλων ἢ δένδρων, τὰ
μὲν ἰθυτενῆ ὀρθὰ διαμένοντα συνεχῆ πως θεωρεῖται, τὰ δὲ ὑπʼ
ἀνέμου ἢ τινος ἄλλης βίας παθόντα κλασθέντα πίπτει, οὕτω καὶ
ἡ φωνὴ ἐν συνεχείᾳ μὲν διαμένουσα ὀρθή τις εἶναι καὶ ἄκλα-
στος νομίζεται, λυγισθεῖσα δὲ καὶ πεσοῦσα μελῳδικὴ γίγνεται.
§ 7. cf. Cleonidis initium et harmonices primam definitionem
apud Porphyrium l. l. p. 191. Merquard ad Aristx. p. 194.Fragmente u. Lehrsätze de Rhythmiker
(1861) p. 78, idem Metrik de Griechen I2 in appendice p. 44.
Γνώριμος δὲ γίνεται ποὺς ἄρσει καὶ θέσει, ἐστὶ γὰρ ἐξ ἄρσεως καὶ θέσεως συγκείμενον σύστημα. ἄρσις δέ ἐστι σημεῖον τὸ λοιπὸν τῆς ἰδίας θέσεως, θέσις δέ ἐστι σημεῖον οὕτως τῆς ἰδίας ἄρσεως.
Λόγοι δέ εἰσι ῥυθμικοί, καθʼ οὓς συνίστανται
οἱ ῥυθμοὶ οἱ δυνάμενοι συνεχῆ ῥυθμοποιΐαν
ἐπιδέξασθαι, τρεῖς· ἴσος, διπλασίων, ἡμιόλιος. Ἐν μὲν
γὰρ τῷ ἴσῳ τὸ δακτυλικὸν γίνεται γένος, ἐν δὲ τῷ
διπλασίῳ τὸ ἰαμβικόν, ἐν δὲ τῷ ἡμιολίῳ τὸ παιωνικόν.
—
Ἄρχεται δὲ τὸ δακτυλικὸν ἀπὸ τετρασήμου
ἀγωγῆς, αὔξεται δὲ μέχρι ἑξκαιδεκασήμου, ὥστε γίνεσθαι
τὸν μέγιστον πόδα τοῦ ἐλαχίστου τετραπλάσιον.
ἔστι δὲ ὅτε καὶ ἐν δισήμῳ γίνεται δακτυλικὸς πούς.
τὸ δὲ ἰαμβικὸν γένος ἄρχεται μὲν ἀπὸ τρισήμου
ἀγωγῆς, αὔξεται δὲ μέχρι ὀκτωκαιδεκασήμου, ὥστε
γίνεσθαι τὸν μέγιστον πόδα τοῦ ἐλαχίστου ἑξαπλάσιον.
τὸ δὲ παιωνικὸν ἄρχεται μὲν ἀπὸ πεντασήμου ἀγωγῆς,
Metrik, 2. ed. I p. 542. 3. ed.
(Rhythmik 1885) p. 148.
Διαφέρουσι δὲ οἱ μείζονες πόδες τῶν ἐλαττόνων
ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἀγωγῇ. ἔστι δὲ ἀγωγὴ ῥυθμοῦ
τῶν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ ποδῶν κατὰ μέγεθος διαφορά,
οἷον ὁ τρίσημος ἰαμβικός, ὁ σημεῖον συνέχων ἓν ἐν
ἄρσει καὶ διπλάσιον ἐν θέσει, καὶ ὁ ἑξάσημος ἰαμβικός, ὁ
σημεῖα δύο συνέχων ἐν ἄρσει καὶ διπλάσιον ἐν θέσει. τῶν
γὰρ τριῶν ἡ διαίρεσις εἰς σημεῖον καὶ διπλάσιον
γίνεται τῶν τε ἓξ ὁμοίως. οὗτοι οὗν οἱ πόδες, μεγέ-
θει ἀλλήλων διαφέροντες, γένει καὶ τῇ διαιρέσει τῶν
ποδικῶν σημείων οἱ αὐτοί εἰσιν.
Πυρὸς ποιότητες θερμότης ξηρότης· ἰδία
μὲν θερμότης, κοινὴ δὲ πρὸς τὴν γῆν ξηρότης, πρὸς
δὲ τὸν ἀέρα θερμότης. Ἀέρος ποιότητες ὑγρότης
θερμότης· ἰδία μὲν ὑγρότης, κοινὴ πρὸς μὲν τὸ πῦρ
θερμότης, πρὸς δὲ τὸ ὕδωρ ὑγρότης. Ὕδατος ποιότητες
ψυχρότης ὑγρότης· ἰδία μὲν ψυχρότης, κοινὴ δὲ
πρὸς τὸν ἀέρα ὑγρότης, πρὸς δὲ τὴν γῆν ψυχρότης.
Γῆς ποιότητες ξηρότης ψυχρότης· ἰδία μὲν ξηρότης, κοινὴ
übersetzt υ. Westphal p. 122), ubi ἀγωγή est
quod nos dicimus Tempo. removenda putavit Westphal, System
der Rhythmik (Breslau 1867) p. 17. § 16 Haec propria esse
corporum docet Aristoteles de generat. et interitu II 2 p. 329b.
commemorantur et in Theologumenis arithmet. p. 47 Ast et
a Ptolemaeo in Tetrabiblo fol.5.
Δείκνυνται δὲ διʼ ἀριθμῶν αἱ
χροαὶ τὸν τρόπον τοῦτον. ὑποτίθετει γὰρ τόνος ἐκ
δώδεκά τινα ἐλάχιστα μόρια διαιρούμενος, ὧν ἕκαστον
δωδεκατημόριον τόνου καλεῖται· ἀναλόγως δὲ τῷ τόνῳ
καὶ τὰ λοιπὰ διαστήματα, τὸ μὲν γὰρ ἡμιτόνιον εἰς ἓξ
δωδεκατημόρια, ἡ δὲ δίεσις, ἡ μὲν τεταρτημόριος εἰς
τρία, ἡ δὲ τριτημόριος εἰς τέσσαρα, ὅλον δὲ τὸ διὰ
τεσσάρων εἰς τριάκοντα.
Quae sequuntur v. supra in (Cleonidis) isagoge
p. 192, 19—193, 2 ad ιβ καὶ ιβ.
Ἔστι δὲ ἡ εὕρεσις τῶν τόνων καὶ τῶν ἡμιτονίων καὶ τῶν διέσεων κατὰ τὸν Ἐρατοσθένην
ο⁄τ NP. haec figura in N post 192,
19. 15 ita P, om. N. 16 ἡμιτ.]ο⁄τς N, sim. P. ιη] ξη N. 17 τόνος ut
supra.18⁄17 vel 17⁄16 ponunt Theo mus. 14 p.69,
ὁ γὰρ οβ εὑρίσκεται ἀνάλογον μεταξὺ καὶ ποεῖ αὐτὸ δίτονον.
Τρία εἰσὶ τὰ ῥυθμιζόμενα, λέξις, μέλος,
κίνησις σωματική, ὥστε διαιρήσει τὸν χρόνον ἡ μὲν
λέξις τοῖς αὐτῆς μέρεσιν, οἶον γράμμασι καὶ συλλαβαῖς
καὶ ῥήμασι καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις· τὸ δὲ μέλος τοῖς
ἑαυτοῦ φθόγγοις τε καὶ διαστήμασιν· ἡ δὲ κίνησις
σημείοις τε καὶ σχήμασι καὶ εἴ τι τοιοῦτόν ἐστι κινήσεως
μέρος. περὶ τούτοις ἐστὶν ὁ ῥυθμός.
Ὁ δὲ αὐτὸς ῥυθμὸς οὔτε περὶ γραμμάτων οὔτε περὶ συλλαβῶν ποιεῖται τὸν λόγον, ἀλλὰ περὶ τῶν χρύνων, τὰ μὲν ἐκτείνειν κελεύων, τὰ δὲ συνάγειν, τοὺς δὲ ἴσους ποεῖν ἀλλήλοις. καὶ τοῦτο ποιεῖ μενόντων τῶν συλλαβῶν καὶ τῶν γραμμάτων.
Πᾶς ὁ κατὰ μετάβασιν γινόμενος χρόνος διορισμοῦ δύναμιν ἔχει. ἀλλὰ δεῖ, ὅτε τὴν μὲν προτέραν συλλαβὴν μηκέτι φθέγγει καὶ τὴν δευτέραν μηδέπω, τοῦτον τὸν χρόνον σιωπήσει ἀντέχεσθαι.
Τὴν λύραν τὴν ἐκ τῆς χελώνης φασὶ τὸν Ἑρμῆν
εὑρηκέναι καὶ κατασκευάσαντα ἑπτάχορδον παραδεδωκέναι
τὴν μάθησιν τῷ Ὀρφεῖ Hnec sunt, qua ex
Nicomacho rettulimus supra p. 266 — τηνικαῦτά φασιν.
Ὅροι συστήματος κοσμικοῦ.
Φθόγγοι ἑστῶτες. Ἀριθμοί.
Σφαῖραι.
νήτη ὑπερβολαίων λϚ
ἀπλανῶν,
νήτη ὑπερβολαίων λβ
κρόνου,
κδ
διός,
νήτη συνημμένων κα γ΄
ἄρεως,
παράμεσος ιη
ἡλίου,
μέση ιϚ
ἀφροδίτης,
ὑπάτη μέσων ιβ
ἑρμοῦ,
ὑπάτη ὑπατῶν θ
σελήνης,
προσλαμβανόμενος η
πυρὸς ἀέρος ὕδατος γῆς.
Περιέχουσιν οἱ ἀριθμοὶ μεσοτήτων
b Bk). numerorum
autem series oriri potuit ex illa, quam Boetius proponit,
mus. II 11. is multiplicationibus quibusdam adhibitis e proportione
harmonica 3 4 6 invenit numeros hos:
9 12 16 18 24 36.
ubi ter habes rationem diatessaron, semel rationem toni, bis
dianente. pone 16 = mesen, 18 = paramesen: invenis 9 hypaten
hypaton, 12 hyp. meson, 24 neten diez. et 36 sonum qui tono
superat neten hyperbolaeon. adde meses (16) dimidium et
duplum: habes 8 = proslambanomenon et 32 = neten hyperbolaeon.Μεσ. γεωμ.
Μεσ. ἀρμ. | 3:42:3
1:2
1:4
8·12·16 8:12:18
8·12·24 | 9:128:12
8:16
8:32
8·16·24 8:16:32
12·16·24 | 12:1612:18
9:18
9:36
12·18·24 9:12:16
12·18·36 | 16:21⅓16:24
12:24
12·24·369:18:36
| 18:2424:32
16:32
16·24·3212:16:21⅓
| 24:32
18:36
16:24:36
18:24:32 τόνοι 8 : 9, 16 : 18, 21⅓ :24, 32:36.
27*ε
διὰ πέντε ἐν ἡμιολίοιςδ
διὰ πασῶν ἐν διπλασίοις
ε
δὶς διὰ πασῶν ἐν τετραπλασίοις
Τέσσαρά εἰσι πολυθρύλλητα αἴτία· ὑλικὸν ποιητικὸν εἰδικὸν τελικόν. διότι τὸ εἶδος καὶ τὸν ὁρισμὸν καλεῖ, πᾶσα γὰρ ἀπόδειξις εἰς τὸ διότι ἀνάγεται.
Κατὰ κιθαρῳδίαν.
δεξιᾶς χειρός
ἀριστερᾶς χειρός
διάπεμπτος
μέση
ὑπάτη
νήτη
χρωματική
συνημμέναι δύο
διάτονος
διάτονοι δύο
μέση
παράμεσος
παράμεσος
τρίτη
τρίτη
διάπεμπτος
συνημμέναι
ὑπάτη
ὀξεῖα χριωματική
παρυπάτη
ὀξεῖα διάτονος
χρωματικὴ
ὀξεῖα μέση
μέση
ὀξεῖα παράμεσος.
Ante § 27 scripta est in N prima linea § 28: Εἰσὶν
οἱ ἀριθμοὶ, quam invenis supra p. 267. et excerptorum
Nicomacheorum continuatur texte ad § 27 in dextro
margine et post eam latioribus lineis usque ad verba
τὰ τονιαῖα διαστήματα p. 271.
§ 27 intellegi non potest, nisi arcessitur cod.
Monacensis 104 (quem Vincent adhibuit p. 254):
Ἡ κοινὴ ὁρμασία ἡ ἀπὸ τῆς μουσικῆς μεταβληθεῖσα.
Ἀριστερᾶς χειρὸς. Δεξιᾶς χειρός.
17. διάπεμπτος α/Μ Φ ϝ
2. μέση ο⁄Κ | <18. ὑπάτη α⁄Μ ϲ ϲ
3. νήτη
Post notas 17 διάπεμπτος, 18 ὑπάτη ss. legitur
in Mon. mg.:
ὑπολυδίου κατὰ τὸ διάτονον
ὑπερλυδίου κατὰ τὸ διάτονον
ὑπεραιολίου κατὰ τὸ διάτονον γένος
ὑποιαστίου κατὰ τὸ χρωματικόν
ὑπεραιολίου κατὰ τὸ διάτονον
λυδίου κατὰ τῶν τριῶν γενῶν
ὑπερφρυγίου κατὰ τὸ ἐναρμόνιον
ὑπεριαστίου κατὰ τὸ διάτονον
ὑπεριαστίου κατὰ τὸ ἐναρμόνιον.
Ηanc tabulam, cui numeros et musica signa hodierni
usus apposui, ubi cum § 2 exc. Neap. comparaveris,
nullo modo dubitabis quin librarius temere et neglegenter
transscripserit. hormasian vero noli putare
carmen esse citharae, nedum carme duarum vocum;
nihil enim est nisi moun parandae et temperandae
citharae. parati senis principalibus (1. 2) fidicen
quaerit a mesa sonum quintum et quartum (3. 4). ab
hoc sono descendit diapente ad eum qui diatonus dici
tur, scilicet a lichanon meson (6) et perges per symphonias
invenit acutos sonos (8. 9) et graves ( 10. 11.
12.13). repetitis autem mesa et paramesa quid loco
16 scriptum fuerit, incertum est. potuit sumi trite diezeugmenon
EV(f), potuit et trite synemmenon ΘV (es),
signa autem propius accedunt ad ⦵ ϟ, neten diezeugmenon
(aʹ). tum fidicen sonos comparatos tentans per
scalam universam (ἑξῆς) ascendit a lichano hypaton,
quam ὑπερυπάτην vel gravissima graviorem dicebat
Thrasyllus (Theo mus. 35, p. 88), ad neten diezeugmenon,
quι erat finis chordarum. digito autem manus
Cod. Neap. III C. 3 continet fol. 4 ante muni systema (ante § 3 Excerpti, quae § in hoc cod. praecedit reliquis): Ἰστέον ὅτι τριῶν ὄντων τῶν ῥυθμῶν ὁ μὲν δώριος ἀνδρώδης ἐστὶ μᾶλλον καὶ ἄρρην. ὁ δὲ φρύγιος θρηνώδης καὶ πρὸς θρήνους πεποιημένος, μαλακός τε καὶ ἁπαλός.