Ruth Helman 1.142 2.351 Roznboym. Taube Reiss-Rubin 2.188 4.139 Roznbaum-Zeydner. Taube Reiss-Rubin 4.72 11.075 eh iz hot ir gezolt zayn in di dire in Vlokho tsuzamen mitn man un mit nokh yemen? Ruth Helman 9.124 14.715 m- m- m- un mit nokh eymen. un er hot gegebn a s- er hot gehat a sakh gelt, er iz gevezn a shmugler. Ruth Helman 14.715 17.69 nor undz ho'mir nisht gekukt. vet zayn nokh eyner. Ruth Helman 17.713 25.638 hot men gekoyft a shtub mit a kekh, mit bakvemlekhkeytn, a forgeshritene azoy azoy vi eygntum kimat. Ruth Helman 26.961 33.621 bin ikh dortn gevezn eyner aleyn, zi iz avekgegangen tsu der arbet, s'geven vinter, Ruth Helman 34.875 37.248 un der zun iz oykh avek oyf arbet, Taube Reiss-Rubin 34.909 41.788 vinter, SLICHA, eyn moment, dos iz geven vinter fun nayntsn dray un fertsik shoyn? Ruth Helman 41.693 43.779 tsvey un fertsik nokh alts. Taube Reiss-Rubin 42.638 45.501 nokh tsvey un fertsik, OK. Ruth Helman 44.359 48.234 yo. dos iz nokh geven tsvey un fertsik. Ruth Helman 48.308 52.639 vayl sof tsvey un fertsik bin ikh shoyn tsurikgegangen. Taube Reiss-Rubin 51.362 53.178 tsurikgekumen, OK. Ruth Helman 53.1 55.811 tsurikgegangen tsu mayn man oyf Leshno. Ruth Helman 56.813 63.59 eh y- zeks vokhn bin ikh dortn geven, zi flegt avekgeyn, ikh bin mit ir geshlofn in eyn UNK bet. Ruth Helman 63.597 65.987 un un der zun iz geshlofn in kekh. Ruth Helman 67.596 72.737 ikh a- ikh hob gornisht gehat UNK, nor ikh bin dokh gelegn in bet, keyner iz dokh nisht geven. Ruth Helman 72.844 76.803 in BET-KISE bin ikh nisht gegangen kedey nisht aroystsulozn dos vaser. Ruth Helman 77.62 82.913 di baderfenishn hob ikh gemakht in a tsaytung, ikh ken dokh redn az er farshteyt dokh nisht, Ruth Helman 83.121 91.62 un arayngerukt in di ferte fayerke, ikh zol nisht lozn aroplozn dos vaser, s'zol nisht hern. Ruth Helman 91.845 98.398 un s'gevezn fintster, s'iz zumer eh vinter f- eh eh falt dokh tsu shnel v- eh eh shnel nakht, Ruth Helman 98.398 100.884 iz geven farhongen di fentsters. Ruth Helman 100.907 107.854 nor ikh hob ongetsundn KHASHMAL, un ikh hob opgesheylt kartofles, bay nakht hot es gekokht. ho'mir ale gegesn. Ruth Helman 109.817 116.038 s'iz shoyn gevezn, s'mir shoyn nimes gevorn, do mayn man kumt nisht, s'punkt geven a shtile tsayt. Ruth Helman 116.145 118.673 nokhn kotsho iz dos gevezn. Ruth Helman 118.673 125.896 iz geven shtil, zey hobn nisht gemakht keyn selektsyes, di vos hobn gearbet, tsi in a bekeray, tsi vu, zenen iz geven shtil. Ruth Helman 125.896 130.314 zey hobn nisht genumen keynemen aroystsushikn. s'geven shtil. Ruth Helman 130.978 136.001 zog ikh, un do gey eh kumt er nisht, mayn man, un ikh veys nisht oyb, zog ikh, Ruth Helman 136.412 144.061 hob ikh genumen, ikh bin arayngeforn keyn Varshe, dos heyst oyf Leshno, oyf di arbet. nisht in mayn dire, mayn dire hob ikh mer nisht ongezen far mayne oygn Ruth Helman 144.061 147.138 zint ikh hob ir de- zikh ikh hob ir eh ibergelozt. Taube Reiss-Rubin 146.892 148.793 ir zent avek fun di froy. Ruth Helman 148.849 154.718 yo. alz- eh eh REGA, vu ikh hob nisht aropgelozt afile keyn vaser. Ruth Helman 154.718 162.461 iz zi gekumen fun der arbet, zogt der zogt der goy, "emetser iz do bay aykh, s'iz lekhtik." Ruth Helman 162.889 170.209 vayzt oys nokh a shpare, vos iz geven bay di goyim oykh farhongen, vayl far far zey hobn moyre gehat far bombardirungen, Ruth Helman 170.209 174.594 un s'geven farhongen mit a kots, nor vayzt oys s- m'hot gezen a bisl likht. Ruth Helman 174.972 180.444 un do hob ikh shoyn nisht gekent mer oyshaltn eyner aleyn, nisht gevust vos mitn kind. Ruth Helman 180.444 183.74 yo, dos kind hobn zey eh etlekhe mol gebrengt. Ruth Helman 184.455 185.951 hot bin ikh az, Taube Reiss-Rubin 184.675 187.014 dort ahin keyn Vokhe? Ruth Helman 186.447 190.08 yo. UNK dokh geven a mishpokhe, a shvester fun i- fun ir, Ruth Helman 190.08 193.9 hot er ir ayngeredt, azoy vi du bist azoy orem, k- on a man, Ruth Helman 193.9 199.64 darfst arbetn shver, yetst hostu nisht keyn dire, dos shtikl shtub darfstu avekgebn dem yingstn zun, Ruth Helman 199.64 204.904 un du mit dem tsveytn darfst oykhet hobn, un du kenst fardinen un shoyn. Ruth Helman 204.904 212.11 zi oyf z- ir nomen hot zi genumen di shtub, s'geven azoy vi a BAYIT MESHUTAF, azoy vi a SHIKUN. in Narozhne. Ruth Helman 212.11 216.208 s'iz Pilsudskego nayntsn gevezn. Ruth Helman 218.037 222.995 ikh bin bamiest gevorn, ikh hob shoyn mer nisht gehat keyn gedult tsu zayn dort, keyn bikhl, gornisht Ruth Helman 222.995 226.335 iz dort geven, vayl zi hot zikh dokh nor vos arayngetsoygn, zi hot gornisht farmogt. Ruth Helman 226.335 233.505 zi iz geven zeyer a oreme. un oysgezen hot zi azoy vi tsen yidishe. un ikh nisht un zi yo. a shvartsinke gevezn. Ruth Helman 234.102 242.111 un a froy a gelitene, un hot gearbet bay shvartser arbet, on a man, eh a man geven UNK, a voyler yung, ikh veys nisht. Ruth Helman 242.32 243.596 ikh hob im nisht gekent. Ruth Helman 243.805 253.164 alzo, ikh hob bashlosn, azoy vi, kumt zi aroyf, ven zogt zi, ot zogt er der der str- der vos hot gehitn dos hoyz, Ruth Helman 256.039 264.268 "emetser iz do bay dir UNK. UNK", zogt er, "UNK, far vos brent di di di elektrye?" Ruth Helman 266.502 272.801 zi hot mir dos ot gezogt, un mir iz es gekrokhn in kop arayn, mir iz shoyn geven farmiest fun zeks vokhn eyner aleyn. Ruth Helman 272.801 280.552 optsulign a gantser tog. bin eh a eh biz zi kumt, dernokh dem est men dos bisl esn, Ruth Helman 281.385 286.985 zog ikh, ikh vel arayn, azoy vi s'shtil, un gehat grisn hob ikh az s'iz dervayl nishto keyn bombardirungen, Ruth Helman 286.985 291.905 m'makht nisht eh m'zidlt nisht oys keynem, un di vos zey arbetn arbetn, vos zenen geblibn, Ruth Helman 291.905 298.17 nokh kotsho iz geven shtil a por monatn. zog ikh, ikh vel arayngeyn. Ruth Helman 298.53 303.367 un efsher vel ikh im ibertsaygn, vet men tsurik ahin, oder ikh veys, m'vet zen vos vet zayn. Ruth Helman 303.66 306.252 alzo ikh bin gekumen tsurik oyf Lashno, Ruth Helman 306.748 311.011 hob ikh gehert a grus fun vemenem, dakht zikh fun mayn bruder, Ruth Helman 311.288 315.264 az oyf oyf mayn gas vu ikh hob gehat mayn dire, Ruth Helman 316.266 323.263 eh vo- eh voynt eyner a retsitator, s'iz geven Grosbard, a yidisher retsitator, ir veyst vos heyst retsitator? Ruth Helman 323.404 330.586 er er deklamirt poezye, heyst a retsitator. iz geven Grosbard bay undz eh in yidish. Ruth Helman 330.711 335.599 n- yener vos m'hot gevoynt mit im tsuzamen oyf zumer voynung, Ruth Helman 336.567 341.168 iz nisht gekumen, yener hot ge- s- s'iz nisht geven zayn parnose, er iz geven raykh. Ruth Helman 341.275 345.836 az er gefint zikh oyf Lesh- oyf eh eh oyf Shtsheshlive vu ikh hob gevoynt, Ruth Helman 345.836 348.831 di gas heyst Shtshelive, heyst a gliklekhe gas. Ruth Helman 348.831 355.308 SZCZESLIWA, iz a gliklekhe, SZCZESLIWA, a froy, un di gas iz hot geheysn SZCZESLIWA. Ruth Helman 357.222 365.715 az dortn o er arbet in a in a BET-SEFER iz gevezn a gas derlebn iz gevezn oykh a bisl arbet oyfn ETAR, Ruth Helman 365.715 370.834 er iz <niber> dort basheftikt. ober der vos ikh zog, er iz geven aza retsitator a guter, Ruth Helman 370.941 375.001 hot hot geh- iz geven raykh, er hot gehat a gesheft fun farbn, Ruth Helman 375.008 380.717 azoy az er hot nisht badorfn zayn eh aroystretn far keyn gelt, hot men nisht azoy gevust fun im. Ruth Helman 380.717 384.46 nor ikh bin a kenerin, aleyn sheyn retsitirt, un a yidish Ruth Helman 384.477 391.077 ken ikh dokh dem rikhtikn vos ale. di aktsent iz nor fun Varshe, ober ikh ken dokh dem rikhtikn yidish, Ruth Helman 391.68 396.923 s'nisht azanes nokh geboyrn gevorn. Ostrovski hot er geheysn, Shloyme Ostrovski. Ruth Helman 397.772 405.343 hot men gevoynt dem z- eh z- zumer take tsuzamen oykhet derlebn in a vilye, ven m'iz geven oyf oyf Le- oyf zumer voynung. Ruth Helman 405.889 411.519 zog ikh, ikh vel geyn ahin un ikh vel mikh khapn un zen tsi m'ho- tsi s'iz epes do in undzer voynung. Ruth Helman 412.318 415.023 bin iz ot darf men geyn a groysn veg Ruth Helman 415.023 419.653 vos iz geven gantsn toyt, nisht bavoynt, nokh gants Zamenhof oysgeyn. Ruth Helman 420.182 424.811 un nokh a shtikl gas fun Zamenhof fun Leshno UNK adurkhgeyn. Ruth Helman 424.811 430.962 un ikh bin ongekumen, ikh bin durkhgeganen besholem. ikh bin ongekumen oyf oyf Shtsheshlive, dort oyf di gas vu ikh hob gevoynt, Ruth Helman 430.962 437.777 ikh hob gevoynt elef, un er hot gevoynt, tsulib der arbet hot er dort gevoynt, er hot gearbet derlebn oyf Stavke. Ruth Helman 438.002 444.628 iz eh iz far far di daytshn. iz eh mit di mishpokhe iz er gevezn. Ruth Helman 445.647 448.729 un zog ikh ikh vel eyn mol gebn a kuk vos tut zikh. Ruth Helman 449.359 452.458 un ikh hob gevoynt in tsveytn hoyf, s'geven tsvey heyf, Ruth Helman 452.464 457.894 un in mitn iz oykh geshtanen a gebayde, un ikh hob gevoynt in tsveytn hoyf oyfn fertn shtok. Ruth Helman 457.894 466.801 nor s'geven topele fentsters, s'geven fun in ayngeboytete, m'hot shoyn nisht badorfn oyfmakhn di lift- di <liftishkes> UNK arayn, s'nisht vikhtik shoyn dos alding. Ruth Helman 467.331 476.572 un ikh hey- ikh nem eyn mol di froy zayne, un m'geyt arop, zog ikh, kum, m'vet zen vos bay mir in shtub tut zikh, tsi s'voynt ver s- ver do, tsi s'iz epes a lebn. Ruth Helman 476.848 482.495 ikh kum arayn, un vil arayngeyn in tsveytn hoyf arayn, ligt aza hoykhe kupe mist, Ruth Helman 482.502 490.68 un a bild vos iz gevorn gemale- vos ikh bin geven gemoln, az hekher vi d- vi a vi a tir, vi di tir. Ruth Helman 491.209 499.016 fun Hendeln, fun di barimte, fun Ida Hendel's tate. er bay im hot men eh eh hob ikh eh pozirt, Ruth Helman 499.039 505.887 vayl maynem mayne shviger-eltern hob im gemakht a a plashtsh, Ruth Helman 505.887 512.752 un an antsug, er zol hobn mit vos tsu forn mit di Yida oyf aroystretn keyn Tshekhotshinek, s'geven a kur-ort. Ruth Helman 512.826 520.037 un er hot nisht gehat vos ontsutun. geven iz er aleyn fun Khelm, ale zenen ge- ale eh di kinder oykhet, alts fun Khelm. Ruth Helman 520.037 526.843 un arayn keyn Varshe hot er gevoynt kle- in a klener shtibele vi mayn kokh, mit tsvey oyfleyg betlekh. Ruth Helman 526.95 532.457 azoy az tsu makhn zikh an ontsutun iz nisht gevezn, s'koym geven tsu esn. Ruth Helman 532.457 542.605 un zi di Yida hot gekrign Vinyafski's fidl kontsert hot zi gekrign di premye, di shenste. Vinyafski's fidl kontsert. Ruth Helman 543.1 548.927 hot zi ongehoybn krign bashtelungen, a klal hot er gehat a bashtelung keyn Tshekhotshinik tsu forn, hot er nisht gehat in vos. Ruth Helman 548.927 556.335 hobn mayne shviger-eltern im gemakht a iz ge- eh az er zol mir, mayn shviger iz avekgeforn iz geshtorbn in Lublin, Ruth Helman 556.335 564.711 un un nokh a por vokhn, bay tsvey un fertsik yor, un zi hot es bashtelt take. hot zi gezogt azoy, zol es zol es dervayle hengen iber mayn bet. Ruth Helman 565.088 568.592 un makhts im, zol er hobn mit vos tsu forn mit Yiditshka. Ruth Helman 569.07 572.186 ikh hob im pozirt azoy nokh oykh bay a tishl, Ruth Helman 572.766 579.375 vayl s'gevezn dort geven a pitsl shtibl, s'geven oyfsh- oyfleyg betlekh. zeks vokhn. Ruth Helman 580.157 586.614 yedn tog, un zi hot dervayl geshpilt, un er hot, tomer zi hot gemakht epes shlekhts, hot er, er hot oykh geshpilt, Ruth Helman 586.924 590.85 hot er gemakht mitn fus, un er hot arop geshtekt, un zi hot farbesert zikh. Ruth Helman 592.273 597.819 ikh kum dort zen mayn dire, geb a kuk oyf di kupe mist in der heykh ligt dos bild. Ruth Helman 598.517 600.825 bin ikh shoyn aroyfgeganen in shtub arayn. Ruth Helman 600.825 607.944 ikh hob dokh say vi nisht gehat bedeye tsu, do hot men dokh nisht gekent zayn, s'dokh gevezn oysern geto, oyser arbet, oyser alding. Ruth Helman 607.967 615.589 s'dokh gevezn noent fun di umshlag-plats un, azoy az ikh bin tsurikgegan- ikh bin geblibn. Ruth Helman 615.595 621.376 ikh bin geblibn, bin ikh geblibn biz biz nay-yor, biz dray un fertsik. Ruth Helman 622.092 626.305 er der der litsitator vos ikh zog aykh, Ruth Helman 626.631 634.336 geyt arop tsu der arbet in dem hoyz fun eh vos m'hot gelernt eh eh a eh fakhlayt, Ruth Helman 634.461 639.466 oyf in lebn Balta gas, un zogt, s'tut zikh dort khurbm! Ruth Helman 640.401 646.301 s'kumen for shiserayen o- epes oyf Nisko oyf vu, nu Rute geyt arop zen. Ruth Helman 646.425 651.768 ikh kum arop, ikh tref take dem vos er hot gezolt mit undz kumen in di dire voynen. Ruth Helman 652.095 659.12 un der oyle- vos iz gevezn? zey vos zenen ehm hobn gearbet, hobn gehert a for arayn in mitn der nakht. Ruth Helman 659.12 665.049 nisht azoy vi s'biz yetst geven sh- biz yetst shtil eh eh biz tsum kes- nokhn kesl. Ruth Helman 666.439 669.875 un zey hobn zikh tsugegreyt, zey hobn shoyn gehat a bisl gever. Ruth Helman 670.27 676.406 un zey hobn ge- un zey un zey hobn gevust, zey hot zey hobn gehert a tuperay, a foreray fun mototsiklen, Ruth Helman 677.374 683.341 zenen zey aroys vifl zey hobn gekent fun gantsn gegnt vos iz gevezn, vos hobn gehat dos bisl gever, Ruth Helman 683.348 686.602 un zey hobn ongehoybn sh- zey hobn bashlosn tsu shteln a vidershtand. Ruth Helman 686.602 690.767 dervayle hot men opgeshikt a gresere khevre, m'hot zey epes ale tseyogt, Ruth Helman 690.874 693.79 un ikh hob opgeratevet dem take vos Ruth Helman 694.575 701.426 vem ikh hob nor gekent gevisn fun di gas fun Niske vu m'ken ariber krikhn oyf oyf Nile, Ruth Helman 701.426 703.307 vu dort iz shoyn gevezn shtil. Ruth Helman 703.307 708.283 s'iz gevezn, ikh hob nisht gekent geyn tsurik, s'iz geven a por tog, a dray fir tog Ruth Helman 708.39 715.184 oysnam tsushtand, m'hot nisht getort aroysgeyn in gantsn, un azoy vi m'hot gekent aroysgeyn bin ikh tsurikgegangen oyf Leshno tsu mayn man. Taube Reiss-Rubin 715.866 718.205 un dos iz geven in ra- dray un f- Ruth Helman 717.52 722.289 d- dos iz shoyn geven in dray un fertsik yanuar, akhtstn yanuar, dos gedenk ikh. Ruth Helman 723.915 726.069 ikh gede- ikh hob alts, ikh hob, Taube Reiss-Rubin 723.915 728.296 iz demolts iz geven an onheyb fun oyfshtand eygntlekh? Ruth Helman 727.408 731.952 dos iz gevezn a pruv antkegn tsu shteln zikh, nisht keyn oyfshtand. Ruth Helman 731.952 737.409 dos heyst s'iz gevezn a a an entfer bloyz, a vidershtand. Ruth Helman 738.968 744.48 der o eh dos iz geven fun di mentshn vos hobn tsugegreyt eh dem dem oyfshtand. Ruth Helman 745.026 747.939 barn oyfshtand iz loyt mir Ruth Helman 749.143 753.845 gevezn nisht mer vi tsvontsik toyznt yidn, mit ale basheftikte. Taube Reiss-Rubin 754.678 756.781 ir zent shoyn nisht geven dort. Ruth Helman 755.91 761.627 ikh bin dokh shoyn nisht geven fun lang. ikh bin dokh shoyn nisht gevezn fun kesl on in yenem gegnt. Taube Reiss-Rubin 757.733 758.722 yo. Ruth Helman 761.627 767.497 nor yetst bin ikh gekumen zen az, ikh bin gekumen tsurik fun Vlokhi, funem shtub, yo. Taube Reiss-Rubin 765.09 766.94 zen di dire. Taube Reiss-Rubin 767.475 770.535 iz vos hot ir detsidirt tsu tun nokh dem? Ruth Helman 771.3 776.998 nokh dem iz gevezn shlekht, mayn man hot nisht gekent iberlozn ale, Taube Reiss-Rubin 777.763 779.276 ver iz ale? Ruth Helman 778.894 781.717 di di shnayders, di gute shnayders. Ruth Helman 781.717 788.506 un m'hot dokh zey hobn nokh vi s'iz gearbet. alts bashtelungen, alts tayere zakhn. Ruth Helman 788.648 791.696 dos vos m'hot nisht gemakht in di shopn farn militer. Ruth Helman 792.073 799.391 nor dos iz gevezn eh azoy lapovke gegebn, kn- eh gegebn untergerukt. untergekoyft alding. Ruth Helman 803.599 807.626 ikh hob nisht gehat vos tsu tun derbay, mit zey, Ruth Helman 809.117 817.836 bin ikh aroys, hob ikh eh eh zikh farbundn mit dem Shevyitski un er hot shoyn gevoynt in di naye dire fun yidn oyf Shliske, Ruth Helman 818.095 825.497 hot er mikh nisht gehat vu tsu haltn, un ikh ho- s'geven fir tsimern, ober s'geven a mame zayner, un z- er un zi, Ruth Helman 825.807 833.631 un a zun, un a tokhter, un ir's a bruder, fun UNK, geharget gevorn in poylishn oyfshtand, der sheygets. Ruth Helman 834.126 840.937 un ikh hob nisht dortn gehat vu, bin ikh mit zey, hobn zey mikh koydem ikh bin gekumen, hobn zey mikh genumen tsu zikh in shlof-tsimer arayn. Ruth Helman 841.23 844.391 s'geven goldene parentshn fun a yid. Ruth Helman 844.391 851.231 s'geven farshidene antikn, iz bay mir iz gornisht, azelkhe shenklekh gantse, vos yidn hobn ibergelozt. Ruth Helman 852.182 863.026 er iz nisht gegangen rabeven. oder m'hot hot er es gekrign, oder di er hot zikh getoysht epes mit di yidn fun dort vos hobn gemuzt aroys, vayl er iz nisht gev- er iz geven genug eh ikh vey- Ruth Helman 863.134 866.253 ikh ikh zog nisht hundert protsent, ven m'hot tsu tun mit gelt, Ruth Helman 866.253 870.199 ober anshtendik, er hot dokh gegebn mir ale bakantshaftn. Taube Reiss-Rubin 870.694 877.05 er hot eygntlekh geretet geratevet dos lebn fun ayer tokhter oykh un fun aykh, fun ale. Ruth Helman 874.474 879.834 eh fun ale, fun mir oykhet. ikh leb a dank im un mayn man hot oykh gekent lebn. Ruth Helman 880.279 888.097 vayl eh er hot nisht ge- afilek er hot oysgezen vi a goy er hot nisht gehat azan gutn aktsent oyf poylish, ober ergets hot men im gekent hal- Ruth Helman 888.097 892.76 eh mayn man hot gevolt tsunemen di shikse, a- azoy, Ruth Helman 892.851 899.325 vestlekh, veyst dokh in di antseger makht men dokh vestlekh, yo, bay antseger fun mener. Ruth Helman 899.533 903.074 dos hobn gearbet shikses. iz geve- ikh hob aykh shoyn dos dertseylt. Ruth Helman 903.074 907.391 iz shoyn eyn shikse vos hot gearbet arayn vestlekh, geven farlibt in mayn man. Ruth Helman 907.482 916.253 zi hot azoy gezogt, oyb zogst, un mayn man hot proklamirt shtendik az er iz link geshtimt, er iz a sotsya- a sotsyalist, a Trotskist, a dos, Ruth Helman 916.253 920.464 zogt zi, hot zi gezogt azoy. oyb, un zi iz geven a antisemitke, Ruth Helman 920.464 926.375 di vos hot aroysgenumen di vestlekh tsu neyen. dos hobn geneyt froyen, nisht keyn mener, vest- di vestn. Ruth Helman 926.652 935.128 iz hot zi eh hot zi ge- aroysgevizn genug antisemitishkeyt, un a yunge, a sheyne, mir iz geven interesant az men volt im opgeratevet. Ruth Helman 935.128 936.635 zi hot im zeyer lib gehat. Ruth Helman 936.675 941.295 a klal iz ge- ven er hot, koydem hot zi nisht gevust tsi er iz a yid, nor er hot oyfgemakht Ruth Helman 941.295 945.475 dos moyl, hot men gekent zen az der poylish iz nisht keyn, iz nisht azoy vi di polyakn redn. Ruth Helman 945.475 948.555 nor zi iz dokh, er iz dokh geven der der geber nor fun der arbet, Ruth Helman 948.555 952.795 hot zi gehat far im respekt, er hot a gute batsiung, un er tsu ir oykhet. Ruth Helman 953.044 960.884 hot zi gezogt azoy, az oyb oyb di komune darf oyszen azoy vi pan Gustav, Ruth Helman 960.925 968.411 azoy vi mayn man, er hot geheysn Godl Gustav oyf poylish. in gesheft hot men im gerufn di ale Gustav. Ruth Helman 969.109 974.081 UNK komune, zol lebn di komune. dos heyst az zi iz shoyn gevorn a komunistke. Ruth Helman 974.29 980.055 zi hot untergeshikt dem Kshevitski az zi vil im nemen. er hot nisht gevolt geyn. Taube Reiss-Rubin 979.639 982.046 er hot nisht gevolt. far vos? Ruth Helman 980.584 981.354 neyn. Ruth Helman 982.272 989.336 far vos? far eh ikh ken aykh nisht zogn vos der mentsh hot gefilt, er volt nisht oysgehaltn gornisht. Taube Reiss-Rubin 985.647 986.653 vos hot er gezogt? Ruth Helman 989.865 995.681 er hot gehat a rut un an energisher, alts bin ikh alts hob ikh untergenumen. Ruth Helman 996.025 1004.321 m'hot im azoy vi a shlimazl dafke gef- eh opgestrashet m'vet im m'vet im shisn, m'hot im nisht geshosn un ikh hob nisht gelozt arop in gas arayn. Ruth Helman 1004.884 1012.201 er iz geven keseyder in di tsvey heyf. er hot gefirt dos hoyf, tsum ersht iz geven der s- in dem hoyf iz gevezn Ruth Helman 1012.815 1018.187 vu undz hobn gevoynt, dos private hoyf, iz geven tsvey heyf, un s'iz gevezn Ruth Helman 1018.187 1022.799 un ven m'hot aroysgeyogt di yidn fun derlebn, iz geven bay tsvey hundert lokatorn. Ruth Helman 1022.94 1028.033 un dernokh iz gornisht geblibn. tsum ersht hot zikh yeder eyner gekent epes koyfn, hot epes gehat, Ruth Helman 1028.033 1033.667 epes eyner a yid iz gekumen hot er geveynt, zogt er, panye, panye heyst in eh Ruth Helman 1033.723 1037.328 oyb s'a man pan, un oyb s'a froy panye zogt men. Ruth Helman 1037.487 1042.51 zogt, eh azoy hot men im, di yidn hobn azoy geredt panye, panye Roznboym tsu mayn man. Ruth Helman 1042.515 1047.633 ikh ken makhn tsukerlekh. s'shoyn nisht geven fun vemen tsu nemen keyn groshn. Ruth Helman 1047.633 1057.193 far oyf toyte tsu bagrobn iz shoyn nisht geven, tsu gebn an optsol. m'hot shoyn ale aroysgeleygt in droysn. ale zenen oysgeshtorbn toyterheyt eh toy- in UNK. Ruth Helman 1057.193 1068.666 kumen der yid, s'nisht geven bay tsu nemen keyn gelt. un ikh ikh hob gebrengt vos ikh hob fardint in shtub, zenen tsugegangen esn tsu elef mentshn tsum bisl zup mitn shtikl broyt. Taube Reiss-Rubin 1068.874 1072.513 elef mentshn hobn gegesn bay aykh in shtub? Ruth Helman 1071.507 1074.656 mitog. mitog, nor mitog. Taube Reiss-Rubin 1072.587 1074.64 mit ver, ver? Ruth Helman 1075.506 1078.655 mayn tateshi, mayn mameshi, un zey hobn gevoynt derlebn. Ruth Helman 1079.218 1086.08 un di tsvey meydlekh, a meydl vos hot gekokht un geroymt, un dos meydl tsum kind, un undz tsvey un dos kind. Ruth Helman 1087.116 1089.101 un eyn un an alte froy. Taube Reiss-Rubin 1089.748 1092.695 un dos fun ales fun vos ir hot geshaft. Ruth Helman 1089.816 1097.044 hob ikh UNK. nor a bisl zup, yo, nor a bisl zup hobn zey gegesn. fun dem hot men gelebt. Ruth Helman 1097.044 1100.121 un dos meydl iz dafke geven fun a frumer heym. Ruth Helman 1100.177 1105.504 nor a sakh kinder, un hot gelebt gevoynt in a eh eh in a hoyz keygn iber. Ruth Helman 1105.543 1107.916 ikh darf a efsher oyfhern? red. Taube Reiss-Rubin 1106.455 1108.153 neyn neyn, UNK. Ruth Helman 1109.138 1110.414 HAIKAR, Taube Reiss-Rubin 1111.618 1114.227 er hot nisht gevolt geyn tsu di shikse. Ruth Helman 1113.255 1118.952 eh nisht gevolt geyn. iz iz bashlosn gevorn az s'zol vayter gefirt vern un vos vet zikh lozn. Ruth Helman 1119.33 1125.027 un ikh bin dervayle geganen ahin oyf Shliske tsu dem Kshevitski bin mit zey geshlofn. Ruth Helman 1125.709 1128.926 un dos iz vi lang ken men azoy shlofn mit a porfolk? Ruth Helman 1129.101 1130.833 un zi hot gearbet Ruth Helman 1131.109 1138.831 iz geven a shpitol fun kinder in Varshe, hot es geheysn DZIECIATKA JEZUS. s'heyst dos kind fun Yezusen. Ruth Helman 1139.007 1144.231 oyfn nomen fun ki- DZIECIATKA, DZIECIATKA heyst a kleyn kind, a pitsele kind. Ruth Helman 1144.44 1146.982 iz geven far a kinder shpitol. Ruth Helman 1147.191 1154.306 hot zi zeyer fil geholfn di vos zenen geven gemalet, az m'zol zikh makhn andersh, Ruth Helman 1154.903 1160.55 un heyst s'zol azoy vi nisht gemalet, un hot opgeratevet a sakh yidishe kinder. Ruth Helman 1160.758 1164.093 zi hot gearbet in dem shpitol, nisht als doktorin, Taube Reiss-Rubin 1162.345 1167.097 Kshevitski's vay- zi iz geven Kshivyets- Kshevyitski's vay- froy. Ruth Helman 1165.011 1169.156 Kshevyitski's froy. yo. zayn froy iz dos geven. Ruth Helman 1169.871 1174.98 zi iz geven tsvey mol azoy groys vi er. er iz nisht geven keyn za hoykher, zi iz geven a hoykh, a dike. Ruth Helman 1174.98 1179.686 eh un ikh hob badorfn shlofn mit ir, un mit zey beyde in eyn- tsi iz dos ayngenem? Ruth Helman 1180.165 1187.671 HAIKAR, hot zikh ongehoybn farinteresirn, hot er iz ge- un eh iz eh eh Ruth Helman 1187.671 1192.275 er hot dokh bemeyle zenen zey geven UNK untergrunt, er iz dokh nisht geven keyn antisemit, Ruth Helman 1192.517 1198.771 hot er zikh f- hot er gekent ay- dem invalid fun di poylishe invalid, a in- a eyneme Ruth Helman 1198.896 1204.155 vos hot ge- Dorsht hot er geheysn, dem nomen gedenk ikh nisht. Ruth Helman 1204.498 1214.229 hot er gehat a a hiltserne fus fun di milkhome fun tsvontsikstn yor mit di Bolshevikes, hot Poyln gehat dem a milkhome, ven s'shoyn geven di Bolshevikes. Ruth Helman 1214.303 1220.169 iz er gevorn a invalid, un er hot geganen oyf aza oyf a, Ruth Helman 1220.918 1225.715 biz danet vayzt oys hot er nisht gehat dem fus, vayl do do hot arayngeshtekt Ruth Helman 1225.715 1230.834 biz un fun danet on efsher yo, ikh hob dokh nisht gezen, nor ikh farshtey az azoy iz gevezn. Ruth Helman 1231.701 1241.854 iz un er er hot er im gekent, un zenen geven a a kinderloz porfolk un zey hobn gevoynt vayt in Prage, iber di Vaysl. Ruth Helman 1242.771 1249.7 er iz glaykh ayngeganen. er hot im gezogt er hot aza un aza froy, un er vil tsoln, az er vil tsoln, Ruth Helman 1249.757 1255.91 un s'k- iberik iz gornisht geven, er hot dokh nisht gekent arbetn, un zi iz geven in shtub mit tsvey hint, Ruth Helman 1256.44 1263.47 un tsvey tsimern mit a shtub zenen geven ayngeordnt, eh geven iz er zikher in untergrunt. Ruth Helman 1264.253 1269.63 alzo, er iz ayngeganen, un zi hot mikh aribergefirt iber di brik. Ruth Helman 1270.176 1273.376 ikh bin ir nokhgeganen, ikh hob nisht gevust vu dos iz. Ruth Helman 1274.04 1281.594 un ikh bin bay im gevezn a sheyne por vokhn. Ruth Helman 1281.634 1286.791 ikh hob gegesn dos zelbe vos zey, un ikh hob gemakht dos zelbe mit di mogn. Ruth Helman 1287.523 1296.056 vayl in Poyln iz geven fir fayerkes azelkhe mine dos o. di drite fa- fayerke dortn, s'hot badorfn aropgeyn dos fayer mitn royekh, Ruth Helman 1296.214 1299.667 dortn hob ikh arayngerukt. azoy hob ikh mir an eytse gegebn. Ruth Helman 1299.707 1311.024 un zi hot genumen di tsvey hint, zi iz aropgeganen. oder zi hot genumen nisht di hint, zi hot mikh ibergelozt mit di hint, hobn zey zikh ongehoybn shlogn beyde, hobn zey gevolt mikh, vayl zey hobn gezen mikh keseyder veynen un raysn di hor fun kop. Ruth Helman 1311.199 1313.929 di nervn hobn shoyn nokh nisht gearbet, nor vos? Ruth Helman 1313.929 1319.659 ikh bin geshlofn in mitl shtub oyf aza bar, azoy vi a mentsh, un gegesn dos zelbe vos zey. Ruth Helman 1319.659 1326.482 zey hobn gegesn broyt mit puter mit kave, mir dos zelbe. un er hot gekrign getsolt. Ruth Helman 1329.036 1340.792 biz er hot ongehoybn zogn az, zi hot zi iz geven a alte mentsh, a kinderloze fun a dorf epes, un er hot gemuzt zayn, er er er hot gehat a biblyotek, er hot gehat a poylishe biblyotek, ikh hob geleyent bay im. Ruth Helman 1341.27 1347.423 hot er, un er iz geven a sekretar fun di invalidn, iz er dokh nisht gevezn keyn, iz geven keyn analfabet. Ruth Helman 1350.194 1356.873 BEKHEN az dey az Rublevski do vos kind iz, zukht mikh arum, er vil mir op dos kind Ruth Helman 1357.318 1361.868 dos iz geven der terets az zi ken er ken mikh nisht haltn mer. Ruth Helman 1365.283 1375.537 bin ikh tsurikgeganen arayn in geto arayn, in may. biz s'iz a- biz s'iz gevezn di WYSIEDLENIE. Ruth Helman 1377.282 1382.912 zey zey hot men gehat bazunder, zey hobn geshtelt a vidershtand, fir vokh- fir fir teg, Ruth Helman 1383.458 1387.08 do vu mayn man hot gehat di gute shnayders, oyf Leshno. Ruth Helman 1387.12 1393.428 ikh bin dokh nisht geven dos, nor mayn bruder iz geganen, s'geven punkt oyf peysekh, iz er gegan in geto arayn. Ruth Helman 1393.428 1398.201 der a bruder vos iz geven a yor mit elter mit mir, Avrom Pinkhes vos er shraybt. Ruth Helman 1398.578 1403.393 veys ikh nisht tsi er iz umgekumen in geto, tsi m'hot im aroysgefirt in a lager. Ruth Helman 1403.393 1405.811 vu er iz umgekumen veys ikh nisht. Ruth Helman 1406.475 1411.312 er iz, ikh veys nisht tsi er hot gehert tsum untergrunt, tsi zey m'hot geven in kontakt, Ruth Helman 1411.622 1418.062 tsi er iz geganen nokh a froy epes zukhn, er iz in a froy geven, di froy iz shoyn nisht gevezn, er iz geven a a yunger mentsh. Ruth Helman 1418.727 1420.867 veys ikh nisht vu er iz umgekumen. Ruth Helman 1420.867 1429.489 alzo, s'iz eh s'hot zikh ongerukt di tsayt, un s'hot badorfn zay- iz gevezn m'hot zey badorfn shikn. in gantsn vinter Ruth Helman 1429.489 1437.097 hot er hobn zey untergehandlt tsu forn, az s'vet zayn gute badingungen, zey veln gebn eygene dires, m'vet alding in Ponyatov. Ruth Helman 1437.357 1439.68 nor Varshe muz vern opgereynikt. Ruth Helman 1440.057 1448.857 hobn zey nisht a- a- ayngeganen keseyder. untergehandlt, vider geshmirt, vider gemakht matones, vider azoy vider azoy, azoy yener mit a groys <optebers>. Ruth Helman 1448.857 1451.557 oyf nokh a gas iz oykh geven oyf <Valitsu Vatebers>. Ruth Helman 1451.557 1454.977 un der fun Tebers fun undz fun undzer gas fun Leshno, Ruth Helman 1454.979 1461.211 un mit undz, nu do iz dokh geven oysgeshtelt nor oyf gebn matones, fun dest vegn hobn zikh gemuzt tsushteln. Ruth Helman 1461.336 1467.371 un er hot Itepers hot gezogt zayn vort az zey vet gornisht feln, s'vet zey nisht feln keyn hor fun kop. Ruth Helman 1468.17 1469.699 ikh bin geven bahaltn. Ruth Helman 1470.178 1474.492 ikh hob ge- dos iz geven numer fertsik hobn undz gearbet, hot hot hobn zey gearbet. Ruth Helman 1474.6 1481.056 un in tsvey un fertsik iz geven a bazar, a durkhgangs hoyf. dort hob ikh gevust fun a bunker. Ruth Helman 1481.586 1487.824 un er hot oykh gevust, mayn man. er iz nisht gevezn, er hot gevust vu s'iz geven mit a por monat tsurik, a bunker. Ruth Helman 1489.011 1493.53 in der heykh hot zikh gekhovet a a in a gevelb, a ferd, Ruth Helman 1493.53 1498.101 nor nisht in di tsayt, di ven dos iz geven nisht nor, koydem geshafn dem bunker. Ruth Helman 1498.512 1503.858 ikh bin dortn gevezn, ikh hob nisht gehat bedeye tsu forn. un ikh hob im im oykh opgeredt. Ruth Helman 1503.858 1508.985 "lomir zikh aroyskrign! m- Ktshevitski vet shoyn epes shafn far undz. Ruth Helman 1509.177 1513.603 vestu geyn", zog ikh, "tsu di shikse", ikh hob fargesn vi azoy zi hot geheysn, s'nisht vikhtik. Ruth Helman 1513.603 1519.441 ikh vel geyn tsu Ktshevitski, vet Tsh- Ktshevitski shoyn mir im epes shafn. un az nisht, iz nisht. Ruth Helman 1519.441 1523.649 ikh darf un s'iz vider toyt. ikh gleyb nisht Tebesn, ikh gleyb nisht gornisht. Ruth Helman 1524.246 1529.876 un ikh bin eh ikh hob, s'hot gornisht geholfn, ikh bin vider geforn mit im. Ruth Helman 1529.95 1534.131 m'iz untergekumen a veg, s'hot gedoyert eh Ruth Helman 1534.131 1539.764 f- zeks teg biz m- zey hobn detsidirt zikh oyf yo, az zey veln forn keyn Ponyatov. Ruth Helman 1540.412 1544.003 undz ze'mir geforn mit di mashinen, mit alding. Ruth Helman 1544.003 1548.737 iz di mashinen zenen geshtanen an ofene vagon, azoy vi m'firt beheymes. Ruth Helman 1548.737 1552.472 un undz ze'mir mit di mashinen geshtanen, nisht in keyn shum, Taube Reiss-Rubin 1551.685 1554.699 ven iz dos geven? ir gedenkt a datum umgefer? Ruth Helman 1554.874 1562.749 dos iz gevezn in akhtsn a por un tsvontsikstn, efsher in finef un tsvontsikstn eh eh april. Ruth Helman 1562.856 1564.655 oder in zeks un tsvontsikstn. Taube Reiss-Rubin 1564.425 1566.714 nayntsn dray un fertsik. Ruth Helman 1566.366 1570.427 yo. geven nokh peysekh shoyn. Ruth Helman 1572.998 1576.316 un mayn man iz eh eh epes gegebn a UNK zikh. Ruth Helman 1576.558 1583.201 un ikh kum on un ikh ze s'do epes a feld ful un do in di zayt iz do beymer, ikh veys nisht afilek vu. Ruth Helman 1584.051 1588.719 flink bin ikh geven vi a kats eybik, ikh hob gekent fararbetn shtendik fartsayen. Ruth Helman 1588.945 1595.351 shtendik iz bay mir alts farbrent gevorn, alts shnel. nisht vayl ikh, ikh hob aza natur, oyf shnel. Ruth Helman 1595.374 1598.912 un haynt ken ikh nebekh gornisht tun, meyle, vos zol ikh tun? Ruth Helman 1599.508 1601.577 un gegebn ikh bin gegebn a shprung arop. Ruth Helman 1602.816 1605.527 un ikh hob ongehoybn vandern, ikh hob aleyn nisht gevust vu, Taube Reiss-Rubin 1604.183 1609.408 far vos hot ir gegebn a shprung arop? vos hot ir gezen, ir hot nisht gevolt. Ruth Helman 1606.562 1608.868 ikh hob nisht gevolt forn keyn Ponyatov. Ruth Helman 1609.195 1612.564 ikh hob dokh nisht gevolt in gantsn UNK, ikh bin dokh geven bahaltn vider. Ruth Helman 1613.312 1615.179 di zelbe vos farn kotsho. Ruth Helman 1615.438 1618.503 ikh hob mikh umetum gevolt, ikh hob gevust s'iz toyt. Ruth Helman 1618.56 1630.248 un do hob ikh shoyn a kind ergets, va- eh eh eh vos vet efsher iberlebn, vet dos blaybn, oder s'vet iberlebn vet es zayn on a mame, un ikh hob aleyn oykh gevolt lebn, vi yung, ikh bin dokh geven azoy yung. Ruth Helman 1631.048 1634.2 azoy rizedik, un a gezu- un gezunt oykhet. Ruth Helman 1634.2 1637.775 ikh hob di gantse tsayt fun dem geto nisht gehat keyn katar afile. Ruth Helman 1640.869 1648.085 aldos ikh hob ongehoybn vandern, vu ikh hob gekent, epes ikh hob gevandert dakht zikh alts dray tog. Ruth Helman 1648.277 1652.388 ikh bin tsurik ongekumen oyf Stalarski, tsu dem on fis. Ruth Helman 1655.888 1659.24 eh zi hot mikh, vayl keyner hot nisht gekent gevolt eh gevolt hobn. Ruth Helman 1659.55 1664.558 hot zi geshikt nokh dem Kshevitski, nisht zi hot nisht geshikt, zey hobn zikh getrofn, Ruth Helman 1664.558 1673.32 der on fis mit dem Kshevitski, vayl in Vodle- bay Rublevski oykhet, er hot dokh gemakht papirn ke- kemkartn, pasportn Ruth Helman 1673.341 1677.501 falshe far di vos zenen geven oyf di, hobn badorfn, afilek polyakn Ruth Helman 1677.501 1683.061 zenen geven mankhe vos vos di daytshn hobn gezukht, hobn oykh gehat falshe peser. Ruth Helman 1684.086 1692.635 un ikh bin dortn gevezn epes a p- tsvey tog, un s'gekumen di froy zayne, Kshevitski's froy, Ruth Helman 1693.3 1703.773 un un s'nokh geven a gelegnheyt. punkt hot men demolts bombardirt a vokzal in Vilner v- in Viner eh Vilner eh vokzal hot es geheysn DWORZEC WILENSKI. Ruth Helman 1704.69 1711.249 iz geven a bisl farvundete, fun dem bombardirn. di rusn hobn bombardirt shoyn. Ruth Helman 1711.356 1713.85 oder di englender, ikh veys nisht ver. Ruth Helman 1713.85 1720.833 ober der DWORZEC iz gevorn, der vakzal iz gevorn in Prage un s'iz gevezn a bisl farvundete. Ruth Helman 1721.751 1730.334 a klal, hob ikh mikh azoy arumgeviklt, s'shoyn gevezn a sakh vos hobn gekukt in di oygn arayn, hobn shoyn derkent di yidn oykhet, hobn zey geheysn kop- eh eh kote, Ruth Helman 1730.425 1736.173 eh Zhebratsha vos, farshidene mies- eh eh nemen hobn di eh yidn derkent. Ruth Helman 1736.55 1741.539 un zi hot mikh avekgefirt ergets sof fun varshe. Ruth Helman 1741.663 1748.292 vos ikh hob keyn mol nisht gehert dem nomen, m'hot es gerufn a tsunomen, s'hobn gevoynt unterveltnikes, banditn, Ruth Helman 1748.292 1754.229 hot es geheysn Nabudakh, tsu a porfolk vos ikh hob im gehat bakent. Ruth Helman 1754.455 1757.034 vegn zi hot gehat tsugenumen, di goye, Ruth Helman 1757.034 1762.931 a kind vos iz gevorn geboyrn, s'alt geven zeks vokhn oyf di WYSIEDLENIE, hobn zey es male gevezn. Ruth Helman 1762.931 1766.543 un er iz gevezn eyner vos iz geven oyf di Makabyade do, Ruth Helman 1766.543 1771.892 er iz geven a instruktor fun shimen fun Makabi in Varshe. Ruth Helman 1771.892 1774.614 eh MAS- eh LEHAFSIK? Ruth Helman 1777.253 1780.776 hobn zey gehat a kind, er hot epes khasene gehat mit a Ruth Helman 1780.776 1788.868 alte moyd epes, un zey hobn es, az zey zenen geven azoy klug az in azan bitere tsayt, s'nisht geven tsu esn nisht gornisht, hobn zey es male geven. Ruth Helman 1788.868 1795.247 nor er hot zikh bakent mit dem Kshevitski, un zi di froy hot dos kind genumen oykh in dem shpitelerl arayn. Ruth Helman 1795.247 1801.668 un s'dokh geven a yungitshke, azoy iz memeyle hot men gekent propra- un makhn im beser dos vos iz male gevezn. Taube Reiss-Rubin 1801.553 1804.571 m'vet eh undz ve'mir vayter geyn oyf di nekste kaset.