---
name: vergi-hukuku
description: "Vergi hukuku: VUK genel esasları, vergiyi doğuran olay ve tarhiyat, vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları, uzlaşma ve düzeltme, gelir/kurumlar/KDV temel kavramları; mükellef hakları. Bu beceriyi Vergi Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (vergi, tarhiyat, vergi ziyaı, özelge, uzlaşma, düzeltme, re'sen takdir, vergi cezası). Alan dışı konularda tetiklenme."
---

# Vergi Hukuku

Vergi hukuku: VUK genel esasları, vergiyi doğuran olay ve tarhiyat, vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları, uzlaşma ve düzeltme, gelir/kurumlar/KDV temel kavramları; mükellef hakları.

**Başat mevzuat:** 213 VUK, 193 GVK, 5520 KVK, 3065 KDV

## Çalışma akışı

1. **Süre/aciliyet taraması:** Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz
   süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
2. **Olayı sabitle:** Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
3. **Alt-konuya in:** Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve `references/<konu>.md`
   dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
4. **Altlama ve sonuç:** Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.

## Alt-konular

| Konu | Referans | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Temel Kavramlar ve Vergilendirme Sistematiği | [`references/temel-kavramlar-ve-sistem.md`](references/temel-kavramlar-ve-sistem.md) | Vergi türünü, mükellefiyeti, vergiyi doğuran olayı ve uygulanacak katmanı (maddi-usul-icra-yargı) belirlemek; bir vergi dosyasının haritasını çıkarmak gerektiğinde kullanılır. |
| Tarhiyat Türleri ve Tebligat Denetimi | [`references/tarhiyat-ve-tebligat.md`](references/tarhiyat-ve-tebligat.md) | İkmalen, re'sen veya idarece yapılan tarhiyatın hukuka uygunluğunu ve tebligatın geçerliliğini denetlemek; ihbarnamenin biçim ve süre yönünden incelenmesi gerektiğinde kullanılır. |
| Vergi Cezaları ve Kaçakçılık Suçu | [`references/vergi-cezalari-ve-kacakcilik.md`](references/vergi-cezalari-ve-kacakcilik.md) | Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile VUK m.359 kaçakçılık suçunu değerlendirmek; ceza ihbarnamesi geldiğinde veya ceza riski sorulduğunda kullanılır. |
| Gelir ve Kurumlar Vergisi Uygulaması | [`references/gelir-kurumlar-vergisi.md`](references/gelir-kurumlar-vergisi.md) | Gelir unsurlarının tespiti, matrah belirleme, gider-istisna-indirim denetimi ve örtülü kazanç/sermaye sorunlarını çözmek; GVK ve KVK matrah uyuşmazlıklarında kullanılır. |
| KDV ve Dolaylı Vergiler | [`references/kdv-ve-dolayli-vergiler.md`](references/kdv-ve-dolayli-vergiler.md) | Katma değer vergisinde vergiyi doğuran olay, indirim, iade, tevkifat ve sahte belge kaynaklı KDV reddi sorunlarını çözmek; KDV ve dolaylı vergi uyuşmazlıklarında kullanılır. |
| Uzlaşma, Düzeltme ve Pişmanlık | [`references/uzlasma-duzeltme-pismanlik.md`](references/uzlasma-duzeltme-pismanlik.md) | Tarhiyat öncesi/sonrası uzlaşma, vergi hatasında düzeltme-şikâyet ve pişmanlık yollarından hangisinin uygun olduğunu seçmek; dava öncesi idari çözüm değerlendirilirken kullanılır. |
| Vergi Davası, Görev-Yetki ve Süreler | [`references/vergi-davasi-ve-usul.md`](references/vergi-davasi-ve-usul.md) | Vergi/ceza ihbarnamesi veya ödeme emrine karşı açılacak davada görevli-yetkili mahkemeyi, süreyi, dava şartlarını ve yürütmenin durdurulmasını belirlemek için kullanılır. |
| Tahsilat, Ödeme Emri ve Haciz (AATUHK) | [`references/tahsilat-odeme-emri-haciz.md`](references/tahsilat-odeme-emri-haciz.md) | 6183 sayılı Kanun kapsamında ödeme emri, haciz, teminat, tecil-taksitlendirme ve ihtiyati haciz işlemlerine karşı korunma ve dava yollarını planlamak için kullanılır. |
| Süreler ve Zamanaşımı Haritası | [`references/zamanasimi-ve-sureler.md`](references/zamanasimi-ve-sureler.md) | Tarh, ceza kesme ve tahsil zamanaşımı ile dava-uzlaşma-düzeltme sürelerini hesaplamak ve durma/kesilme hallerini tespit etmek; her vergi dosyasında süre riski yönetilirken kullanılır. |
| Vergi İncelemesi, İspat ve Delil | [`references/vergi-incelemesi-ve-ispat.md`](references/vergi-incelemesi-ve-ispat.md) | Vergi inceleme süreci, vergi tekniği raporu, ispat yükünün dağılımı ve delillerin değerlendirilmesini yönetmek; inceleme başladığında veya rapora dayalı tarhiyatta kullanılır. |
| Vergi Riski, Strateji ve Planlama | [`references/risk-strateji-ve-planlama.md`](references/risk-strateji-ve-planlama.md) | Bir işlemin veya yapının vergi riskini değerlendirmek, meşru vergi planlaması ile peçeleme/muvazaa sınırını çizmek ve dava-uzlaşma stratejisini önermek için kullanılır. |
| Müvekkil İletişimi ve Mütalaa Yazımı | [`references/musavir-iletisim-ve-rapor.md`](references/musavir-iletisim-ve-rapor.md) | Vergi konusundaki teknik analizi mükellefin/karar vericinin anlayacağı dilde sunmak, gerekçeli vergi mütalaası ve bilgilendirme yazısı üretmek için kullanılır. |
- Alanın metodolojisi ve kaynak notu: [`references/_metodoloji.md`](references/_metodoloji.md)

## Kaynak kuralı (özet)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih +
doğrulanabilir kaynak); **model hafızasından karar numarası üretme**; emin olunmayan künye
`[doğrulanacak]`. Mevzuat madde/fıkra ile. `turk-hukuku-mevzuat-mcp` /
`turk-hukuku-ictihat-mcp` araçları kuruluysa metni hafızadan değil onlardan çek
(`madde_getir`, `ictihat_ara`, `karar_getir`). Ayrıntılı kural kökteki `AGENTS.md`'dedir.

---

*Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış
içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. `SORUMLULUK-REDDI.md`.*