---
title: "R Laboratuvarı 2: Veri, ölçme ve deney"
format: html
execute:
  echo: true
  warning: false
---

Sentetik kalibrasyon ölçümleri, referans değerden sapma ve tekrarlanabilirlik bakımından özetlenir. Satırlar silinmez veya dönüştürülmez.

```{r}
kalibrasyon <- data.frame(
  tekrar = 1:6,
  referans_kPa = rep(100, 6),
  olcum_kPa = c(100.3, 99.9, 100.1, 100.4, 99.8, 100.2)
)
kalibrasyon$sapma_kPa <- kalibrasyon$olcum_kPa - kalibrasyon$referans_kPa
ozet <- data.frame(
  olcu = c("ortalama sapma", "sapmaların ss", "ölçüm sayısı"),
  deger = c(mean(kalibrasyon$sapma_kPa), sd(kalibrasyon$sapma_kPa), nrow(kalibrasyon)),
  birim = c("kPa", "kPa", "adet")
)
knitr::kable(ozet, digits = 3, caption = "Kalibrasyon sapması özeti")
```

Bu küçük özet doğruluk, izlenebilirlik veya cihaz belirsizliği sertifikasının yerine geçmez.

## Belirsizlik yayılımı

Bağımsız uzunluk ve genişlik belirsizliklerinde alanın birleşik standart belirsizliği, ana metindeki birinci dereceden yayılım formülüyle hesaplanır.

~~~{r}
L_mm <- 120.0
W_mm <- 80.0
u_L_mm <- 0.2
u_W_mm <- 0.1

area_mm2 <- L_mm * W_mm
u_area_mm2 <- sqrt((W_mm * u_L_mm)^2 + (L_mm * u_W_mm)^2)
stopifnot(all.equal(area_mm2, 9600), all.equal(u_area_mm2, 20))

knitr::kable(
  data.frame(
    olcu = c("alan", "birleşik standart belirsizlik"),
    deger = c(area_mm2, u_area_mm2),
    birim = c("mm^2", "mm^2")
  ),
  digits = 1,
  caption = "Dikdörtgen alanı ve belirsizliği"
)
~~~

## Seçim mekanizması

~~~{r}
set.seed(202602)
day <- rnorm(5000, mean = 48, sd = 3)
night <- rnorm(5000, mean = 56, sd = 4)
population <- c(day, night)
simple_random <- sample(population, 400, replace = FALSE)
convenience <- sample(day, 400, replace = FALSE)

sampling_summary <- data.frame(
  kaynak = c("anakütle", "basit rastgele", "yalnız gündüz"),
  n = c(length(population), length(simple_random), length(convenience)),
  ortalama_kWh_urun = c(mean(population), mean(simple_random), mean(convenience))
)
knitr::kable(sampling_summary, digits = 2, caption = "Örnekleme mekanizmasının ortalama tahminine etkisi")
~~~

İki örnek aynı büyüklüktedir. Fark, veri sayısından değil seçim mekanizmasından kaynaklanır.