---
title: "R Laboratuvarı 3: Betimsel istatistik"
format: html
execute:
  echo: true
  warning: false
---

Bu laboratuvar, ana metindeki sentetik çekme dayanımı örneğini aynı tanım ve birimlerle yeniden üretir.

## Ampirik dağılım, göreli yayılım ve duyarlılık

~~~{r}
strength_for_checks <- c(418, 421, 417, 425, 419, 422, 420, 438, 416, 424)
clean <- c(10.0, 10.1, 9.9, 10.2, 9.8)
flagged <- c(10.0, 10.1, 9.9, 16.2, 9.8)

extra_summary <- data.frame(
  olcu = c("F_n(422)", "değişim katsayısı (%)", "temiz ortalama (mm)",
           "işaretli ortalama (mm)", "temiz medyan (mm)", "işaretli medyan (mm)"),
  deger = c(
    mean(strength_for_checks <= 422),
    100 * sd(strength_for_checks) / mean(strength_for_checks),
    mean(clean), mean(flagged), median(clean), median(flagged)
  )
)
knitr::kable(extra_summary, digits = 3, caption = "Ampirik dağılım ve olağan dışı kayıt duyarlılığı")
~~~

İşaretli kayıt otomatik olarak silinmez; parça kimliği, cihaz aralığı ve zaman damgası araştırılır.

```{r}
strength <- c(418, 421, 417, 425, 419, 422, 420, 438, 416, 424)
q <- quantile(strength, probs = c(0.25, 0.50, 0.75), type = 7)
stopifnot(
  length(strength) == 10L,
  all(is.finite(strength)),
  isTRUE(all.equal(mean(strength <= 422), 0.7))
)

summary_table <- data.frame(
  olcu = c("n", "ortalama", "medyan", "örneklem ss", "Q1", "Q3", "IQR"),
  deger = c(
    length(strength), mean(strength), median(strength), sd(strength),
    q[[1]], q[[3]], q[[3]] - q[[1]]
  ),
  birim = c("adet", rep("MPa", 6))
)

knitr::kable(summary_table, digits = 2, caption = "Çekme dayanımı özeti")
```

R'nin `quantile(..., type = 7)` seçimi Python/NumPy'nin bu kitapta kullanılan doğrusal çeyrek tanımıyla eşleştirilmiştir. Başka bir çeyrek tanımı seçilirse fark raporlanmalıdır.

```{r}
par(mfrow = c(2, 1), mar = c(4, 4, 1, 1))
plot(
  seq_along(strength), strength, type = "b", pch = 19,
  xlab = "Numune sırası", ylab = "Çekme dayanımı (MPa)"
)
boxplot(strength, horizontal = TRUE, xlab = "Çekme dayanımı (MPa)")
```