1
00:00:21,360 --> 00:00:24,039
Dyktator pojmany - błyskawiczna akcja
wojsk USA w Wenezueli.

2
00:00:24,320 --> 00:00:27,799
Zawieje i zamiecie - wciąż
obowiązują pogodowe ostrzeżenia.

3
00:00:28,000 --> 00:00:32,399
AI szaleje - mówi wicepremier
i apeluje do prezydenta
o podpis pod ustawą.

4
00:00:54,200 --> 00:00:56,839
Joanna Dunikowska-Paź,
dobry wieczór.

5
00:00:56,880 --> 00:01:00,959
Był środek nocy,
kiedy mieszkańców Caracas
obudziły eksplozje.

6
00:01:01,000 --> 00:01:03,959
Kilka godzin później Donald Trump
potwierdził,

7
00:01:04,000 --> 00:01:06,319
że atak na Wenezuelę
przeprowadziły USA,

8
00:01:06,360 --> 00:01:08,759
a jego celem był
prezydent Nicolas Maduro.

9
00:01:08,800 --> 00:01:12,959
Dyktator razem z żoną
został schwytany,

10
00:01:13,000 --> 00:01:19,039
teraz oboje są transportowani
do Nowego Jorku.

11
00:01:19,080 --> 00:01:22,479
"Wkrótce spotka ich gniew
amerykańskiego
wymiaru sprawiedliwości"

12
00:01:22,520 --> 00:01:24,759
- zapowiedziała
prokurator generalna USA,

13
00:01:24,800 --> 00:01:27,679
dodając, że para odpowie
m.in. za terroryzm narkotykowy.

14
00:01:27,720 --> 00:01:29,759
O operacji zakończonej pojmaniem.

15
00:01:29,800 --> 00:01:32,439
Śmigłowce nad Caracas
i seria potężnych eksplozji.

16
00:01:32,480 --> 00:01:36,119
Pierwsze nastąpiły krótko
przed 2.00 w nocy czasu lokalnego.

17
00:01:36,160 --> 00:01:39,439
Na atak zareagował wenezuelski rząd

18
00:01:39,480 --> 00:01:42,999
i w opublikowanym
w państwowej telewizji oświadczeniu
oskarżył Stany Zjednoczone.

19
00:01:43,040 --> 00:01:45,839
Wenezuela potępia
tę militarną agresję.

20
00:01:45,880 --> 00:01:49,239
W Caracas bomby spadły
na główną bazę wojskową i lotniczą.

21
00:01:49,280 --> 00:01:52,279
Celem nalotów była też
szkoła wojskowa w mieście La Guaria
i lotnisko w stanie Miranda.

22
00:01:52,320 --> 00:01:55,559
W kraju ogłoszono stan wyjątkowy.
Władze mówią o ofiarach.

23
00:01:55,600 --> 00:01:58,839
Wenezuela z całą stanowczością
odrzuca obecność obcych wojsk,

24
00:01:58,880 --> 00:02:04,799
które na swojej drodze pozostawiły
śmierć, ból i zniszczenie.

25
00:02:04,840 --> 00:02:09,639
Oświadczenie ministra obrony Wenezueli
zostało opublikowane
niemal równocześnie

26
00:02:09,680 --> 00:02:13,999
z tym wpisem
prezydenta Donalda Trumpa.

27
00:02:14,040 --> 00:02:18,359
Potwierdził nie tylko
przeprowadzenie ataku,

28
00:02:18,400 --> 00:02:21,639
ale poinformował też o losie
Nicolasa Maduro.

29
00:02:21,680 --> 00:02:24,679
USA przeprowadziły z powodzeniem
zakrojony na szeroką skalę atak

30
00:02:24,720 --> 00:02:27,919
na Wenezuelę i jej przywódcę,
prezydenta Nicolasa Maduro,

31
00:02:27,960 --> 00:02:30,279
który wraz z żoną został pojmany
i wywieziony z kraju.

32
00:02:30,320 --> 00:02:32,799
Para została schwytana w środku nocy,
gdy spała.

33
00:02:32,840 --> 00:02:36,519
Nalot na siedzibę Maduro
przeprowadziła elitarna jednostka
Delta Force armii USA.

34
00:02:43,760 --> 00:02:46,359
Potwierdzeniem, że Maduro żyje,

35
00:02:46,400 --> 00:02:49,959
było to opublikowane
przez Trumpa zdjęcie,

36
00:02:50,000 --> 00:02:54,919
na którym widać Maduro
na pokładzie amerykańskiego okrętu
w drodze do Nowego Jorku.

37
00:02:54,960 --> 00:02:58,599
Napięcie na linii Waszyngton-Caracas
narastało od miesięcy.

38
00:02:58,640 --> 00:03:01,839
Amerykanie w region Karaibów
wysłali kilkanaście tysięcy żołnierzy,

39
00:03:01,880 --> 00:03:06,319
okręty, a także
największy na świecie lotniskowiec.

40
00:03:06,360 --> 00:03:10,039
By jak twierdzili, walczyć
z wenezuelskimi kartelami.

41
00:03:10,080 --> 00:03:14,159
Przeprowadzali też takie uderzenia
wymierzone w łodzie,

42
00:03:14,200 --> 00:03:19,039
które miały szmuglować
do USA narkotyki.

43
00:03:19,080 --> 00:03:21,399
Trump o kierowanie kartelami
oskarżał Maduro.

44
00:03:21,440 --> 00:03:22,999
Dziś zrobił to ponownie.

45
00:03:23,040 --> 00:03:25,199
Maduro był królem siatki przestępczej.

46
00:03:25,240 --> 00:03:28,119
Był odpowiedzialny
za przemyt śmiertelnych narkotyków.

47
00:03:28,160 --> 00:03:31,919
Z kolei wenezuelski dyktator mówił
o pretekście, by pozbawić go władzy.

48
00:03:31,960 --> 00:03:34,599
W jednym z ostatnich wywiadów
zaczął łagodzić ton.

49
00:03:34,640 --> 00:03:39,479
Jeśli chcą poważnie rozmawiać
o porozumieniu w sprawie walki
z handlem narkotykami,

50
00:03:39,520 --> 00:03:46,599
jesteśmy gotowi.

51
00:03:46,640 --> 00:03:49,439
Teraz Maduro został oskarżony
przez nowojorski sąd

52
00:03:49,480 --> 00:03:52,759
m.in. o spisek
narkotykowo-terrorystyczny.

53
00:03:55,200 --> 00:03:59,479
Operację Amerykanów
potępiły Rosja i Iran.

54
00:03:59,520 --> 00:04:03,079
Z kolei Bruksela zapewniła
o wsparciu dla obywateli państw Unii,
którzy przebywają w Wenezueli.

55
00:04:03,120 --> 00:04:08,599
Zareagowała też Warszawa.

56
00:04:08,840 --> 00:04:14,359
Polska placówka dyplomatyczna
w Caracas jest na razie bezpieczna,
nic się tam nie dzieje.

57
00:04:14,400 --> 00:04:17,399
Do sytuacji kilkorga Polaków,
którzy są teraz w Wenezueli,
odniosło się też MSZ.

58
00:04:17,440 --> 00:04:21,879
Zaznaczyło, że nie ma informacji,
że potrzebują pomocy.

59
00:04:27,080 --> 00:04:32,879
63-letni Nicolas Maduro,
spadkobierca dyktatury Chaveza,

60
00:04:32,920 --> 00:04:36,559
pogrążył w skrajnym ubóstwie
kraj z największymi złożami
ropy na świecie.

61
00:04:36,600 --> 00:04:40,479
Obywatele coraz częściej
wychodzili na ulice, by obalić reżim,

62
00:04:40,520 --> 00:04:45,599
ale ten wspierany przez wojsko
zaostrzał kurs.

63
00:04:45,640 --> 00:04:49,959
Amerykanie uznali Maduro
za nielegalnego przywódcę
kierującego tzw. Kartelem Słońca,

64
00:04:50,000 --> 00:04:52,519
przemycającym narkotyki
do Stanów Zjednoczonych,

65
00:04:52,560 --> 00:04:55,119
wyznaczając nagrodę
za pomoc w jego zatrzymaniu.

66
00:04:55,160 --> 00:04:56,839
O przyczynach interwencji.

67
00:04:56,880 --> 00:05:00,039
Na celowniku Trumpa Maduro był już
podczas pierwszej kadencji.

68
00:05:00,080 --> 00:05:01,479
Zajmiemy się Wenezuelą.

69
00:05:01,520 --> 00:05:03,599
To, co dzieje się w Wenezueli,
to hańba.

70
00:05:03,640 --> 00:05:08,079
Amerykański prezydent
wielokrotnie sugerował,
że chce obalić wenezuelskie władze.

71
00:05:08,120 --> 00:05:10,039
Wszystkie opcje są brane pod uwagę.

72
00:05:10,080 --> 00:05:11,639
Myślimy o ataku na lądzie.

73
00:05:11,680 --> 00:05:16,799
Amerykański prezydent
regularnie nakładał na Wenezuelę
gigantyczne sankcje,

74
00:05:16,840 --> 00:05:19,959
a pół roku temu
na granicy kolumbijsko-wenezuelskiej
pojawiły się takie billboardy.

75
00:05:20,000 --> 00:05:24,719
"Departamenty Sprawiedliwości i Stanu
ogłaszają historyczną nagrodę
w wysokości 50 mln dolarów

76
00:05:24,760 --> 00:05:28,359
za informacje prowadzące
do aresztowania Nicholasa Maduro.

77
00:05:28,400 --> 00:05:31,319
Wtedy napięcia na linii USA-Wenezuela
gwałtownie eskalowały.

78
00:05:31,360 --> 00:05:34,719
Amerykańska flota
ruszyła na Morze Karaibskie,
do akcji wkroczyło też CIA,

79
00:05:34,760 --> 00:05:37,879
a Maduro w kraju ogłosił
wielką mobilizację.

80
00:05:37,920 --> 00:05:43,199
Wenezuela odrzuca w całości
ten akt przestępczego piractwa
wobec całych Karaibów.

81
00:05:43,240 --> 00:05:55,959
Trump uznaje rząd Maduro
za organizację terrorystyczną.

82
00:05:56,000 --> 00:05:59,319
Uważa, że wenezuelski prezydent
jest liderem Kartelu Słońca,

83
00:05:59,360 --> 00:06:04,159
grupy w strukturach władzy
handlującej kokainą.

84
00:06:04,200 --> 00:06:10,039
Do tego oskarża go o ścisłą współpracę
z gangiem Tren de Aragua
wymierzoną w USA.

85
00:06:10,080 --> 00:06:14,319
Wciąż przemycają narkotyki
i przestępców do Stanów Zjednoczonych.

86
00:06:14,360 --> 00:06:18,599
Kiedy wenezuelski przywódca
sfałszował wygrane przez opozycję
wybory w 2024 roku,

87
00:06:18,640 --> 00:06:24,239
amerykańska administracja
nazwała go "uzurpatorem".

88
00:06:24,280 --> 00:06:28,799
To jest dyktatura,
która trwała 26 lat.

89
00:06:28,840 --> 00:06:34,079
Niedawno słyszeliśmy,
jak Maria Corina Machado
dostała Nobla.

90
00:06:34,120 --> 00:06:38,319
Tam powiedzieli,
że po prostu świat zamyka oczy
na taką dyktaturę, jaka tam jest,

91
00:06:38,360 --> 00:06:42,679
gdzie są więźniowie polityczni,
duży głód jest w Wenezueli.

92
00:06:42,720 --> 00:06:49,439
W kraju panuje bieda,
mimo że Wenezuela posiada największe
na świecie złoża ropy naftowej.

93
00:06:49,480 --> 00:06:52,719
To w kontekście tego ataku
ma kluczowe znaczenie.

94
00:06:52,760 --> 00:06:56,399
Dla Stanów te zasoby
oznaczają dominację energetyczną
na półkuli zachodniej.

95
00:06:56,440 --> 00:06:59,199
Oni idą po naszą ropę naftową,
nasze bogactwa.

96
00:06:59,240 --> 00:07:03,119
Nasze bogactwa są teraz
w rękach Chińczyków, Rosjan,
Kubańczyków, Irańczyków.

97
00:07:03,160 --> 00:07:08,159
Amerykanie twierdzą,
że ropa została im skradziona

98
00:07:08,200 --> 00:07:13,199
jeszcze podczas nacjonalizacji
przemysłu naftowego w 1976 roku

99
00:07:13,240 --> 00:07:17,359
i za czasów byłego prezydenta
Hugo Chaveza.

100
00:07:17,400 --> 00:07:21,799
Trump niejednokrotnie
wzywał do zwrotu aktywów USA.

101
00:07:21,840 --> 00:07:25,159
Tuż przed atakiem
mówił o tym już wprost.

102
00:07:25,200 --> 00:07:28,279
Dostaniemy ziemię, prawa do ropy.

103
00:07:28,320 --> 00:07:33,959
Zabrali nam to,
bo mieliśmy prezydenta,
który nie zwracał na to uwagi.

104
00:07:34,760 --> 00:07:37,399
Chcemy to odzyskać.

105
00:07:38,640 --> 00:07:44,839
Zdaniem ekspertów po pojmaniu Maduro
najprawdopodobniej
liderką rządu tymczasowego zostanie

106
00:07:44,880 --> 00:07:49,399
wenezuelska opozycjonistka
i noblistka Maria Corina Machado.

107
00:07:51,560 --> 00:07:57,239
Oglądają państwo "19.30" w sobotę.
Co jeszcze przed nami?

108
00:07:57,280 --> 00:08:00,159
Opole kolejnym miastem
z nocną prohibicją.

109
00:08:00,200 --> 00:08:02,679
Jak ktoś będzie chciał zrobić imprezę,
to kupi rano.

110
00:08:02,720 --> 00:08:06,159
Na moje obroty wpłynie to
w ten sposób, że zamykam sklep.

111
00:08:06,200 --> 00:08:09,359
Polacy wciąż piją
relatywnie dużo alkoholu.

112
00:08:09,400 --> 00:08:12,679
Dostępność alkoholu w Polsce
jest na tyle niebezpieczna
i osaczająca.

113
00:08:12,720 --> 00:08:17,479
Olbrzymi ilość pacjentów alkoholików
umiera w następstwie
pęknięcia żylaków przełyku.

114
00:08:19,120 --> 00:08:21,279
Pokrywa śnieżna
gruba na niemal pół metra

115
00:08:21,320 --> 00:08:24,559
i silny wiatr,
osiągający nawet 70 km/h.

116
00:08:24,600 --> 00:08:27,759
Uwaga na zawieje i zamiecie śnieżne.

117
00:08:27,800 --> 00:08:31,359
IMGW podwyższył alerty,
niebezpiecznie może być
niemal w całym kraju.

118
00:08:31,400 --> 00:08:36,439
Jaki krajobraz w nowym roku
maluje zima?

119
00:08:36,480 --> 00:08:40,839
Zawieje, zamiecie,
ale da się już dojechać.

120
00:08:40,880 --> 00:08:44,559
Miejmy nadzieję,
że wszystko idzie ku dobremu,

121
00:08:44,600 --> 00:08:47,199
nasza miejscowość Dylewko
zasłynęła.

122
00:08:47,240 --> 00:08:52,919
Zasłynęła z tego,
że tak sypnęło śniegiem,

123
00:08:52,960 --> 00:08:56,759
że przez kilka dni mieszkańcy
byli odcięci od świata.

124
00:08:56,800 --> 00:09:00,479
Teraz sytuacja we wsi Dylewko
na Warmii, niedaleko Ostródy,
wraca do normy,

125
00:09:00,520 --> 00:09:03,639
choć mieszkańcy boją się
kolejnych opadów śniegu.

126
00:09:03,680 --> 00:09:06,519
- Odkopali was trochę?
- Tak, dzisiaj przejechałem.

127
00:09:06,560 --> 00:09:11,639
Sąsiadkę zawiozłem do Ostródy,
bo w poniedziałek ma do pracy,
bała się, że nie wyjedzie,

128
00:09:11,680 --> 00:09:14,679
ale mówię: spróbuję,
i przejechałem.

129
00:09:14,720 --> 00:09:18,479
Mały samochodzik,
z napędem na cztery, dał radę.

130
00:09:18,520 --> 00:09:20,719
Polska walczy z atakiem zimy.

131
00:09:20,760 --> 00:09:23,759
Od rana do wieczora na drogach
pługopiaskarki i pługi śnieżne.

132
00:09:23,800 --> 00:09:26,959
Na razie nie najgorzej.

133
00:09:27,000 --> 00:09:28,799
Widzę, że dużo jest sprzętu.

134
00:09:28,840 --> 00:09:31,879
Droga jest przejezdna,
ale jedzie się 40 na godzinę.

135
00:09:31,920 --> 00:09:35,239
Ktoś, kto się wybierze dziś dalej
w trasę, to jest katastrofa.

136
00:09:35,280 --> 00:09:37,119
Jestem cała spięta. O tak jadę.

137
00:09:37,160 --> 00:09:39,519
Nie można wyprzedzać,
lewy pas jest cały biały.

138
00:09:39,560 --> 00:09:42,559
I po prostu tak jedziemy,
jedziemy, jedziemy.

139
00:09:42,600 --> 00:09:45,039
Niektóre pociągi mają opóźnienia.

140
00:09:45,080 --> 00:09:47,999
Ale służby są w stałej gotowości.

141
00:09:48,040 --> 00:09:52,399
W związku z trudną sytuacją pogodową
w odprawie w Elblągu
wziął udział premier.

142
00:09:52,440 --> 00:09:55,519
Nie ma powodu, żebyśmy uznali,
że nasza mobilizacja
może się zakończyć dzisiaj.

143
00:09:55,560 --> 00:09:59,159
Bo synoptycy wydali ostrzeżenia
przed zawiejami i zamieciami śnieżnymi
dla przeważającej części kraju.

144
00:09:59,200 --> 00:10:02,079
Są też alerty dotyczące oblodzeń
i silnego wiatru

145
00:10:02,120 --> 00:10:06,079
- na Bałtyku możliwy jest sztorm.

146
00:10:06,120 --> 00:10:10,639
Mieszkańcy pomorskiego
i zachodniopomorskiego dostali
SMS-owe alerty od RCB.

147
00:10:10,680 --> 00:10:14,599
Bardzo trudne warunki,
zawieje i zamiecie śnieżne,
intensywne opady śniegu.

148
00:10:14,640 --> 00:10:19,599
Do poniedziałku może spaść
nawet do 70 cm świeżego puchu.

149
00:10:19,640 --> 00:10:24,159
Trudne warunki są wciąż w Tatrach,
obowiązuje drugi, umiarkowany,
stopień zagrożenia lawinowego.

150
00:10:24,200 --> 00:10:31,039
W Dolinie Pięciu Stawów
92 cm śniegu.

151
00:10:31,280 --> 00:10:37,199
Śnieg jest poprzewiewany,
bardzo niejednolity,
miejscami zaspy mogą być do pasa.

152
00:10:37,240 --> 00:10:42,279
Są też tacy,
którzy z zimy się cieszą.

153
00:10:42,320 --> 00:10:46,119
Najmłodsi i narciarze.

154
00:10:46,160 --> 00:10:49,719
Zima jest przepiękna,
warunki są wspaniałe.

155
00:10:49,760 --> 00:10:53,519
I na stokach, i na spacery,
i na kuligi.

156
00:10:53,560 --> 00:10:57,999
I nie tylko miłośnicy
zimowych sportów
mają powody do zadowolenia.

157
00:10:58,040 --> 00:11:03,039
Nasze zimy to zwykle ciemny okres,
bez pokrywy śnieżnej,

158
00:11:03,080 --> 00:11:10,159
dzisiaj ta pokrywa śnieżna jest,
powinniśmy się nią cieszyć,

159
00:11:10,200 --> 00:11:13,439
bo jest to dodatkowa porcja wody
do środowiska,

160
00:11:13,480 --> 00:11:17,639
czyli takie przygotowanie do wiosny,
szczególnie ważne dla rolników
czy leśników.

161
00:11:18,240 --> 00:11:23,119
Rząd skupiony na rozliczeniach,
a nie na realnej pracy

162
00:11:23,160 --> 00:11:28,599
- ocenia prezydent Karol Nawrocki
w wywiadzie dla "Gościa Niedzielnego".

163
00:11:28,640 --> 00:11:31,039
Z rządu jest niezadowolony,
bo szkodzi Polsce.

164
00:11:31,080 --> 00:11:33,199
I jak dodaje, w tej kwestii
jest w większości.

165
00:11:33,240 --> 00:11:36,199
Prezydentowi Nawrockiemu
nie podobają się rozliczenia
złodziei z PiS.

166
00:11:36,240 --> 00:11:38,239
To nie koniec.
Rozliczeń będzie więcej.

167
00:11:38,280 --> 00:11:40,399
Odpowiadają politycy
Koalicji Obywatelskiej

168
00:11:40,440 --> 00:11:42,799
i wyliczają afery
rządu Zjednoczonej Prawicy.

169
00:11:42,840 --> 00:11:46,399
Na jednej planszy
trudno zmieścić wszystkie afery
z 8 lat rządów PiS-u.

170
00:11:46,440 --> 00:11:48,399
To najbardziej głośne przykłady.

171
00:11:48,440 --> 00:11:52,119
Od Funduszu Sprawiedliwości
po Rządową Agencję
Rezerw Strategicznych,

172
00:11:52,160 --> 00:11:54,079
za każdą z tych spraw
stoją ludzie PiS-u

173
00:11:54,120 --> 00:11:57,119
oraz sprzeniewierzone, wyprowadzone
lub niegospodarnie wydane miliony zł.

174
00:11:57,160 --> 00:12:00,799
Skala przekrętów i afer
dotyczy miliardów zł.

175
00:12:00,840 --> 00:12:03,319
Miliardów złotych Polek i Polaków.

176
00:12:03,360 --> 00:12:05,679
I gdy koalicja
zgodnie z obietnicą wyborczą...

177
00:12:05,720 --> 00:12:08,879
Dociśniemy śrubę
przestępcom wszelkiej maści.

178
00:12:08,920 --> 00:12:10,959
...rozlicza rządy poprzedników,

179
00:12:11,000 --> 00:12:13,159
na drodze staje prezydent.

180
00:12:13,200 --> 00:12:16,079
Zamiast realnej pracy
mamy nieustanne rozliczenia,

181
00:12:16,120 --> 00:12:21,479
takie, które mają przede wszystkim
odciągnąć uwagę opinii publicznej
od rzeczywistych problemów.

182
00:12:21,520 --> 00:12:23,879
W sieci zawrzało.

183
00:12:23,920 --> 00:12:26,799
Prezydentowi
odpowiadają ministrowie.

184
00:12:26,840 --> 00:12:30,279
Szef MSWiA pisze, że to nie koniec,
że rozliczeń będzie więcej

185
00:12:30,320 --> 00:12:33,679
i że "pan Nawrocki będzie mógł
zawsze ułaskawiać kumpli",

186
00:12:33,920 --> 00:12:38,039
a minister sprawiedliwości wylicza,
ile osób dostało już zarzuty
i akty oskarżeń.

187
00:12:38,080 --> 00:12:39,719
Waldemar Żurek kwituje:

188
00:12:39,760 --> 00:12:43,519
"Stanowisko czy przynależność partyjna
nie chronią.

189
00:12:43,560 --> 00:12:48,319
Nazwisko nie ma znaczenia.
Prokuratura robi swoje".

190
00:12:48,360 --> 00:12:51,799
Na rękę jest Karolowi Nawrockiemu,
żeby wszystkie afery,

191
00:12:51,840 --> 00:12:54,919
zarówno w Orlenie, RARS,
Funduszu Sprawiedliwości,
zamieść pod dywan,

192
00:12:54,960 --> 00:12:56,199
ale to jest niegodne.

193
00:12:56,240 --> 00:12:57,999
Bo każda afera to grube miliony.

194
00:12:58,040 --> 00:13:00,359
Afera Rządowej Agencji
Rezerw Strategicznych

195
00:13:00,400 --> 00:13:03,959
to nieprawidłowo wydanych
co najmniej 340 mln zł
publicznych środków.

196
00:13:04,000 --> 00:13:06,879
Kluczowa postać, Michał Kuczmierowski,
były szef RARS-u,

197
00:13:06,920 --> 00:13:09,399
czeka na proces ekstradycyjny
w Londynie.

198
00:13:09,440 --> 00:13:13,399
Z kolei były minister sprawiedliwości
przed wymiarem sprawiedliwości
uciekł na Węgry.

199
00:13:13,440 --> 00:13:15,919
Prokuratura chce postawić mu
26 zarzutów,

200
00:13:15,960 --> 00:13:19,519
w tym założenie i kierowanie
zorganizowaną grupą przestępczą,

201
00:13:19,560 --> 00:13:22,679
która miała przywłaszczyć
ponad 150 mln zł
z Funduszu Sprawiedliwości.

202
00:13:22,720 --> 00:13:26,359
To tylko ułamek tego,
co działo się za rządów PiS-u.

203
00:13:26,400 --> 00:13:30,239
Karol Nawrocki jako głowa państwa
powinien stać na straży prawa

204
00:13:30,280 --> 00:13:34,879
i być zainteresowany
ściganiem przestępców,

205
00:13:34,920 --> 00:13:39,999
a nie być ochroniarzem,
bramkarzem klubu dla przestępców
powiązanych ze światem polityki.

206
00:13:40,040 --> 00:13:42,519
Ja tych afer nie dostrzegam.

207
00:13:42,560 --> 00:13:46,559
A ten polityk PiS-u
afer rządów PiS-u jakby nie zauważał.

208
00:13:46,600 --> 00:13:50,639
Premier Tusk próbuje odwrócić uwagę
części opinii publicznej
od realnych problemów,

209
00:13:50,680 --> 00:13:55,079
o których dzisiaj Polacy dyskutują.

210
00:13:55,120 --> 00:13:57,439
Chyba nie powie pan,
że tych afer nie było.

211
00:13:57,480 --> 00:13:59,679
To może pan może zdefiniuje,
jakie afery były,

212
00:13:59,720 --> 00:14:01,639
bo ja byłem w tym rządzie,
pracowałem.

213
00:14:01,680 --> 00:14:05,199
Afera Funduszu Sprawiedliwości,
afera RARS, tych afer było mnóstwo.

214
00:14:05,240 --> 00:14:07,119
Proszę wybaczyć,
pan to nazywa aferą,

215
00:14:07,160 --> 00:14:09,919
a ja nazywam to
normalną realizacją polityki.

216
00:14:09,960 --> 00:14:14,319
Jarosław Sellin w rządzie PiS-u
był wiceministrem kultury.

217
00:14:14,360 --> 00:14:17,959
Resortowi podlega
Stowarzyszenie Filmowców Polskich,

218
00:14:18,000 --> 00:14:22,239
a to opis tego,
co działo się w tej instytucji
za rządów PiS-u.

219
00:14:22,280 --> 00:14:26,239
13 mln 400 tys. zł wydatkowane
niezgodnie z ustawą.

220
00:14:26,280 --> 00:14:31,599
Szły m.in. na luksusowe samochody,
na alkohol, na horrendalne
wynagrodzenie prezesa SFP.

221
00:14:31,640 --> 00:14:35,399
Czy na alkohol wydano
więcej pieniędzy niż na artystów?

222
00:14:35,440 --> 00:14:40,959
Nie, alkohol to jest zaledwie
1,5 mln zł.

223
00:14:41,000 --> 00:14:45,079
W tej sprawie obecne kierownictwo
ministerstwa kultury złożyło
zawiadomienie do prokuratury.

224
00:14:45,120 --> 00:14:51,399
Nielegalne, wygenerowane
przez sztuczną inteligencję
grafiki w internecie

225
00:14:51,600 --> 00:14:54,399
i apel ministra cyfryzacji
do prezydenta,

226
00:14:54,440 --> 00:14:59,599
by złożył podpis pod ustawą
zwalczającą takie treści.

227
00:14:59,640 --> 00:15:02,639
Wystarczy krótka instrukcja
dla narzędzia AI na platformie X,

228
00:15:02,680 --> 00:15:05,239
by stworzyło grafiki
o charakterze seksualnym.

229
00:15:05,280 --> 00:15:09,399
To nowa funkcja,
ale sieć już zdążyła zalać
fala fałszywych zdjęć.

230
00:15:09,440 --> 00:15:13,519
Tylko problem
jest jak najbardziej realny.

231
00:15:13,560 --> 00:15:18,159
Jak go rozwiązać
i jak ma się do niego wolność słowa?

232
00:15:18,200 --> 00:15:21,479
Nie pierwszy raz
internetowe przedsięwzięcie
tego człowieka budzi kontrowersje.

233
00:15:21,520 --> 00:15:24,279
Użytkownicy portalu społecznościowego
Elona Muska

234
00:15:24,320 --> 00:15:27,959
za pomocą stworzonego przez niego
modelu sztucznej inteligencji

235
00:15:28,000 --> 00:15:30,759
"rozbierają" osoby,
których zdjęcia trafiły do sieci.

236
00:15:30,800 --> 00:15:34,359
Takie nagie przeróbki
mógł oglądać każdy.

237
00:15:34,400 --> 00:15:36,879
To reakcja ministra cyfryzacji.

238
00:15:37,080 --> 00:15:40,519
Grok znów, z inspiracji Elona Muska,
testuje, jakie granice
może przekroczyć.

239
00:15:40,560 --> 00:15:42,399
Nie ma zgody na bezkarne łamanie prawa

240
00:15:42,440 --> 00:15:45,959
i tworzenie przez AI
treści nielegalnych,
niszczących ludzi i psychikę.

241
00:15:46,000 --> 00:15:48,879
Narzędzia, żeby walczyć
z takim treściami w internecie,
są gotowe

242
00:15:48,920 --> 00:15:50,399
- dodaje Krzysztof Gawkowski.

243
00:15:50,440 --> 00:15:54,119
I apeluje do prezydenta
o podpisanie ustawy
o usługach cyfrowych.

244
00:15:54,160 --> 00:15:56,199
To jest ustawa
o bezpiecznym internecie,

245
00:15:56,240 --> 00:15:59,559
o szansie, żeby każdy użytkownik
mógł się czuć w sieci bezpiecznie,

246
00:15:59,600 --> 00:16:01,279
żeby jego dane były bezpieczne.

247
00:16:01,320 --> 00:16:04,399
Urząd Komunikacji Elektronicznej
i Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

248
00:16:04,440 --> 00:16:07,319
dzięki nowym przepisom
miałyby blokować
nielegalne treści w internecie.

249
00:16:07,520 --> 00:16:11,599
A chodzi o m.in. groźby karalne,
pochwalanie pedofilii,

250
00:16:11,640 --> 00:16:15,839
propagowanie totalitaryzmu
czy znieważanie na tle rasowym.

251
00:16:15,880 --> 00:16:19,319
Katalog liczy 27 czynów zabronionych.

252
00:16:19,360 --> 00:16:23,279
Podobne urzędy już w innych
krajach członkowskich UE
mają podobne kompetencje,

253
00:16:23,320 --> 00:16:27,319
na ten moment w Polsce
użytkownicy internetu jedyne,
co mogą robić, to iść do sądu.

254
00:16:27,360 --> 00:16:31,519
Łatwiejsze byłoby blokowanie
też takich filmików
umieszczonych na TikToku.

255
00:16:31,560 --> 00:16:36,079
Postaci wygenerowane
przez sztuczną inteligencję
nawoływały w nich do polexitu.

256
00:16:36,120 --> 00:16:41,959
Nie ma żadnych wątpliwości,
że to jest dezinformacja rosyjska.

257
00:16:42,000 --> 00:16:46,079
Rząd zwrócił się
do Komisji Europejskiej
o zbadanie sprawy.

258
00:16:46,120 --> 00:16:49,719
Bez ustawy to jedyne, co można zrobić.

259
00:16:49,760 --> 00:16:53,639
A fejków generowanych
przez sztuczną inteligencję
będzie przybywać.

260
00:16:53,680 --> 00:16:57,919
Potrzebne są narzędzia
do ich blokowania - ocenia ekspert.

261
00:16:57,960 --> 00:17:02,039
W 100% nie da się tego powstrzymać,
to jest zawsze taka zabawa
w kotka i myszkę,

262
00:17:02,080 --> 00:17:05,639
natomiast na pewno
bardzo ważne jest to,
żeby wysiłki podejmować.

263
00:17:05,680 --> 00:17:10,719
Zdaniem opozycji takie wysiłki
to cenzura w internecie
i uderzanie w wolność słowa.

264
00:17:10,760 --> 00:17:13,839
W Sejmie posłowie PiS i Konfederacji
byli przeciw tej ustawie.

265
00:17:13,880 --> 00:17:17,799
Teraz liczą też na sprzeciw
Karola Nawrockiego.

266
00:17:17,840 --> 00:17:21,679
Oczywiście powinien zawetować,
jest to nadregulacja.

267
00:17:21,720 --> 00:17:25,039
Nie zdziwię się,
jeśli będzie miał
do niej zastrzeżenia.

268
00:17:25,080 --> 00:17:29,679
O tym, czy prezydent
podpiszę tę ustawę,

269
00:17:29,720 --> 00:17:33,039
opinia publiczna dowie się
w ciągu najbliższych dni.

270
00:17:33,080 --> 00:17:37,119
W listopadzie prezydent przyznawał,
że na własnej skórze odczuwa

271
00:17:37,160 --> 00:17:39,679
zagrożenia związane z rozwojem
sztucznej inteligencji.

272
00:17:39,720 --> 00:17:44,439
Widziałem sztuczną inteligencję,
w której namawiam do kupowania
jakichś produktów

273
00:17:44,920 --> 00:17:46,799
Ale ustawa budzi jego wątpliwości.

274
00:17:46,840 --> 00:17:49,799
Ja nie wiem, kto będzie decydował
o wciskaniu guzika,

275
00:17:49,840 --> 00:17:52,079
co jest prawidłowe,
a co nie jest prawidłowe,

276
00:17:52,120 --> 00:17:54,519
więc takie zagrożenia
wokół tej ustawy widzę.

277
00:17:54,560 --> 00:17:57,239
Prezydent powinien podpisać ustawę
o usługach cyfrowych

278
00:17:57,280 --> 00:18:00,279
również ze względu na swoją rodzinę,
która była w sieci hejtowana,

279
00:18:00,320 --> 00:18:04,039
gdzie przeciwko jego córce albo żonie
wykorzystywane były
sfabrykowane materiały.

280
00:18:04,080 --> 00:18:08,239
Polska jest jednym
z ostatnich krajów Unii,
które takich przepisów nie wdrożyły.

281
00:18:08,280 --> 00:18:12,959
Zmarł profesor Andrzej Paczkowski,
wybitny historyk, wykładowca
akademicki i alpinista.

282
00:18:13,000 --> 00:18:15,319
W PRL-u był działaczem
opozycji demokratycznej,

283
00:18:15,360 --> 00:18:19,879
a w wolnej Polsce był m.in. członkiem
Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.

284
00:18:19,920 --> 00:18:25,239
Andrzej Paczkowski był autorem
wielu prac naukowych dotyczących
powojennej historii Polski,

285
00:18:25,280 --> 00:18:29,119
w swoich publikacjach
rozliczał stan wojenny w Polsce

286
00:18:29,160 --> 00:18:33,319
i dokumentował działalność
opozycji demokratycznej
w czasach komunistycznych.

287
00:18:33,360 --> 00:18:36,279
Otrzymał wiele
międzynarodowych stypendiów
i naukowych wyróżnień.

288
00:18:36,320 --> 00:18:38,839
Przez wiele lat był prezesem
Polskiego Związku Alpinizmu.

289
00:18:38,880 --> 00:18:41,959
Odznaczony Krzyżem Oficerskim
Orderu Odrodzenia Polski.

290
00:18:42,000 --> 00:18:45,199
Profesor miał 87 lat.

291
00:18:49,520 --> 00:18:53,479
W Kijowie spotkali się
doradcy ds. bezpieczeństwa
koalicji chętnych,

292
00:18:53,520 --> 00:18:57,639
by rozmawiać o warunkach
zakończenia wojny

293
00:18:57,680 --> 00:19:00,919
i poznać szczegółowe ustalenia
dotyczące umów pokojowych.

294
00:19:00,960 --> 00:19:04,519
To ważne rozmowy przed
planowanym na wtorek w Paryżu
spotkaniem europejskich liderów.

295
00:19:05,560 --> 00:19:09,799
Zakaz wszedł w życie o północy,
obowiązuje na terenie całego miasta
od 22.00 do 6.00 rano.

296
00:19:09,840 --> 00:19:12,439
Opole dołączyło do mapy miast,
w których obowiązuje nocna prohibicja.

297
00:19:12,480 --> 00:19:15,799
A to oznacza, że w godzinach nocnych
alkoholu nie będzie można kupić

298
00:19:15,840 --> 00:19:17,759
w sklepach
czy na stacjach benzynowych.

299
00:19:17,800 --> 00:19:22,079
Decyzję podjęła rada miasta,
ale mieszkańcy Opola
byli w tej kwestii zgodni.

300
00:19:22,960 --> 00:19:25,319
Mamy tu awantury przez to,
różne menele też się kręcą.

301
00:19:25,360 --> 00:19:27,199
Idzie na jedno piwko,
siedzi na schodach,

302
00:19:27,240 --> 00:19:30,119
a ja co wychodzę w niedzielę,
po kościele sprzątam - bar.

303
00:19:30,160 --> 00:19:33,759
W Opolu alkohol stał się
produktem zakazanym
między 22.00 a 6.00 rano.

304
00:19:33,800 --> 00:19:36,879
Zakaz dotyczy sklepów
oraz stacji benzynowych.

305
00:19:36,920 --> 00:19:41,159
Uważam, że pomoże ogólnie
w bezpieczeństwie nas wszystkich.

306
00:19:41,200 --> 00:19:45,959
Władze miasta liczą na mniej awantur,
mniej interwencji
i więcej spokoju w nocy,

307
00:19:46,000 --> 00:19:49,399
bo właśnie nocne picie często
kończy się wezwaniami służb.

308
00:19:49,440 --> 00:19:52,959
Jednak to rozwiązanie
ma drugie dno
i nie wszystkim się opłaca.

309
00:19:53,000 --> 00:19:57,359
Na moje obroty
wpłynie to w ten sposób,
że zamykam sklep.

310
00:19:57,400 --> 00:20:01,519
Ponieważ tutaj mam dookoła konkurencję
i do godziny 23.00
handel w ogóle się nie odbywa.

311
00:20:01,560 --> 00:20:05,839
Ale większość miast wojewódzkich
zakazała sprzedaży alkoholu nocą

312
00:20:05,880 --> 00:20:09,359
- na całym terytorium lub częściowo.

313
00:20:09,400 --> 00:20:14,639
Zakaz był bardzo oczekiwany
przez mieszkańców Wrocławia
i był odpowiedzią na ich prośby,

314
00:20:14,680 --> 00:20:19,159
a do tego statystki, czyli 7%
spadek interwencji policyjnych
i 15% spadek straży miejskiej.

315
00:20:19,200 --> 00:20:21,959
Polacy od lat piją tak samo.

316
00:20:22,000 --> 00:20:25,839
Co nie znaczy, że mało.

317
00:20:25,880 --> 00:20:31,639
Statystycznie rocznie
blisko 12 l czystego alkoholu
na osobę,

318
00:20:31,680 --> 00:20:35,279
czyli ok. 600 kufli piwa
albo 30 litrów wódki.

319
00:20:35,320 --> 00:20:42,319
Dostępność alkoholu w Polsce
jest na tyle niebezpieczna
i osaczająca.

320
00:20:42,360 --> 00:20:47,239
Mówmy o reklamach alkoholu,
gdzie alkohol kojarzy się
z jakimś sukcesem.

321
00:20:47,280 --> 00:20:50,599
Nie ma takiego czegoś
jak zdrowa dawka alkoholu

322
00:20:50,640 --> 00:20:54,279
- ostrzega służba zdrowia.

323
00:20:54,320 --> 00:20:58,519
Nawet umiarkowane picie
w dłuższej perspektywie

324
00:20:58,560 --> 00:21:00,879
zwiększa ryzyko
chorób przewlekłych.

325
00:21:00,920 --> 00:21:03,599
To nie jest tylko kwestia
trzustki czy wątroby.

326
00:21:03,640 --> 00:21:06,119
To są wrzody żołądka,
to są żylaki przełyku.

327
00:21:06,160 --> 00:21:10,919
Olbrzymia ilość pacjentów alkoholików
umiera w następstwie
pęknięcia żylaków przełyku,

328
00:21:10,960 --> 00:21:12,919
które są następstwem picia.

329
00:21:12,960 --> 00:21:14,879
A ostatni sondaż mówi wprost:

330
00:21:14,920 --> 00:21:18,559
niemal 70% Polaków jest za
ograniczeniem sprzedaży alkoholu.

331
00:21:18,600 --> 00:21:20,559
Picie nie jest już normą
dla wszystkim.

332
00:21:20,600 --> 00:21:23,959
Coś się dzieje,
ale to jest przed nami,
jeszcze dużo roboty.

333
00:21:24,000 --> 00:21:26,519
Prohibicja jest jednym
ze sposobów działania,

334
00:21:26,560 --> 00:21:30,159
ale działa tylko wtedy,
jeśli jest połączona
z innymi działaniami.

335
00:21:30,200 --> 00:21:31,759
Dla handlowców to straty.

336
00:21:31,800 --> 00:21:33,639
Dla zdrowia - szansa.

337
00:21:33,680 --> 00:21:35,799
Mieszkańcy podliczyli rachunek.

338
00:21:35,840 --> 00:21:38,559
Trzeba wspierać trzeźwość
i umysł i ciało.

339
00:21:38,600 --> 00:21:40,559
Jest to dobra inicjatywa.

340
00:21:40,600 --> 00:21:46,399
Bo często jeden kieliszek mniej
znaczy więcej - dla siebie i innych.

341
00:21:50,280 --> 00:21:54,239
Swój warsztat otwierał tuż po tym,
gdy skończyła się wojna.

342
00:21:54,280 --> 00:21:57,679
19-letni wówczas mechanik
w zawodzie stawiał pierwsze kroki

343
00:21:57,720 --> 00:22:01,799
i nikt by wtedy nie pomyślał,
że wypracuje rekordowy staż.

344
00:22:01,840 --> 00:22:04,639
W "19.30" wyjątkowa historia
pana Wacława Milewskiego.

345
00:22:04,680 --> 00:22:08,519
Nasz bohater ma 99 lat,
jest najstarszym aktywnym
zawodowo Polakiem

346
00:22:08,560 --> 00:22:11,159
i nieśmiało zaczyna myśleć
o emeryturze.

347
00:22:11,200 --> 00:22:15,679
Rękę na pulsie w swoim zakładzie
Wacław Milewski trzyma od 80 lat.

348
00:22:15,720 --> 00:22:21,999
Dziś sam ma ich 99
i jest najstarszym aktywnym
zawodowo Polakiem.

349
00:22:22,040 --> 00:22:27,799
Jak stara maszyna, tak się czułem,
dopóki chodzi, to chodzi,

350
00:22:27,840 --> 00:22:31,839
jak się przewróci, to będzie koniec.

351
00:22:31,880 --> 00:22:35,879
W teorii od 34 lat
powinien być na emeryturze.

352
00:22:35,920 --> 00:22:39,559
Ale dalej pracuje
i daje też pracę młodszym.

353
00:22:39,600 --> 00:22:45,119
W swoim zakładzie zatrudnia
zaledwie 70-letniego pracownika.

354
00:22:45,160 --> 00:22:49,199
To go trzyma też przy życiu,
że właśnie cały czas pracuje
w tym warsztacie,

355
00:22:49,240 --> 00:22:53,039
musi cały czas myśleć
o kolejnych projektach.

356
00:22:53,080 --> 00:22:56,159
Pracę zaczynał,
gdy miał 14 lat.

357
00:22:56,200 --> 00:23:00,239
5 lat później otworzył swój warsztat
produkujący części do maszyn.

358
00:23:00,280 --> 00:23:06,279
Do wszystkiego doszedł sam.

359
00:23:06,320 --> 00:23:11,799
Pierwsze maszyny sam, to jest tokarka,
ale pierwszą taką zrobiłem sam.

360
00:23:11,840 --> 00:23:14,719
Zainteresowanie maszynami
napędzała miłość do adrenaliny.

361
00:23:14,760 --> 00:23:17,999
Po wojnie został mistrzem Polski
w wyścigach motocyklowych.

362
00:23:18,040 --> 00:23:20,679
Dziś jego motorem napędowym
jest praca.

363
00:23:20,720 --> 00:23:25,799
Trzymamy kciuki,
żeby do setki był w stanie pracować
i poprowadzić ten warsztat.

364
00:23:25,840 --> 00:23:28,479
Szlak następcom już przetarł.

365
00:23:28,520 --> 00:23:34,679
W maju, gdy stuknie mu setka,
pan Wacław planuje zacząć
beztroskie życie emeryta.

366
00:23:34,720 --> 00:23:38,799
Jedni mówią, że żadna praca nie hańbi,
inni - że bez pracy nie ma kołaczy.

367
00:23:38,840 --> 00:23:43,799
Historia pana Wacława pokazuje jednak,
że praca może być źródłem
czegoś najważniejszego

368
00:23:43,840 --> 00:23:48,079
- sensu w życiu.

369
00:23:48,120 --> 00:23:51,399
W Polsce
co szósty emeryt wciąż pracuje.

370
00:23:51,440 --> 00:23:53,879
Myślę, że do emerytury,
a potem wypoczynek zasłużony.

371
00:23:53,920 --> 00:23:56,319
Jak najszybciej emerytura,
tego też wam życzę.

372
00:23:56,360 --> 00:23:59,919
Wielu jednak docenia pracę dopiero,
gdy już z nią na dobre skończy.

373
00:23:59,960 --> 00:24:04,119
Nie mają do kogo zadzwonić,
nie mają wypracowanych sposobów
spędzania czasu

374
00:24:04,160 --> 00:24:09,359
i często wpadają w taki stan,
że nie wiedzą, co robić.

375
00:24:09,400 --> 00:24:13,839
Bywa niestety, że do dłuższej pracy
zmusza sytuacja.

376
00:24:13,880 --> 00:24:18,239
Zawsze stoi taki emeryt
przed dylematem:
albo jem, albo kupuję leki.

377
00:24:18,280 --> 00:24:24,759
Polacy to drugi
najbardziej zapracowany naród Europy.

378
00:24:24,800 --> 00:24:28,999
Udział w rynku osób starszych
systematycznie rośnie.

379
00:24:29,040 --> 00:24:33,399
Są w stanie się lepiej przystosować
do różnych niespodziewanych sytuacji,

380
00:24:33,440 --> 00:24:37,359
dlatego że już wcześniej
byli w podobnych uwarunkowaniach.

381
00:24:37,400 --> 00:24:41,639
Bo w świeci,
gdzie wszystko jest na już,

382
00:24:41,680 --> 00:24:45,599
bezcenne doświadczenie
wciąż wymaga czasu.

383
00:24:50,680 --> 00:24:54,439
I na koniec ważna praca domowa
do wykucia na blachę,

384
00:24:54,480 --> 00:24:58,199
bo od nowego roku
- kartkówka z ortografii
na nowych zasadach.

385
00:24:58,240 --> 00:25:02,519
Jest ich 11, dotyczą m.in. reguł
używania wielkich i małych liter,

386
00:25:02,560 --> 00:25:07,039
pisowni łącznej i rozdzielnej
oraz stosowania łącznika.

387
00:25:07,080 --> 00:25:09,959
Zanim z nową ortografią
zmierzymy się w praktyce,

388
00:25:10,000 --> 00:25:12,439
lekcja numer jeden
od Michała Niewodowskiego.

389
00:25:12,480 --> 00:25:14,959
Nowy rok, nowi my i mamy to na piśmie.

390
00:25:15,000 --> 00:25:18,879
Mieszkańcy miast, miasteczek,
dzielnic czy wsi będą pisani
wielką literą.

391
00:25:18,920 --> 00:25:21,599
Czyli będzie pani
Warszawianką przez duże W.

392
00:25:21,640 --> 00:25:22,879
Zgadza się.

393
00:25:22,920 --> 00:25:26,039
To sympatyczne jednak pisać
z dużej litery nazwę dzielnicy.

394
00:25:26,080 --> 00:25:28,559
Jeżeli mieszkam w jakiejś dzielnicy,
to czemu nie pisać z wielkiej litery?

395
00:25:28,600 --> 00:25:31,319
Warszawa jako miasto
od dawna piszemy wielką literą,

396
00:25:31,360 --> 00:25:34,239
ale Warszawa jako samochód
od teraz też jest wielka.

397
00:25:34,280 --> 00:25:36,519
Co z ulicami,
po których ten samochód jeździ?

398
00:25:36,560 --> 00:25:38,479
Przechodzę przez ulicę Koszykową.

399
00:25:38,520 --> 00:25:40,319
Słowo "ulica" piszemy małą literą,

400
00:25:40,360 --> 00:25:43,959
ale pobliskie Aleje Ujazdowskie
i Park Ujazdowski
piszemy wielką literą.

401
00:25:44,000 --> 00:25:46,319
Jestem na Placu na Rozdrożu,
który piszemy wielką literą,
ale co z przyimkiem "na"?

402
00:25:46,360 --> 00:25:50,879
Jak się okazuje, to zależy.

403
00:25:50,920 --> 00:25:53,759
Mamy pisownię wariantywną.

404
00:25:53,800 --> 00:25:58,559
"Plac" - wielką, "Rozdrożu" - wielką
ale "na" - małą literą,

405
00:25:58,760 --> 00:26:01,879
bo wszystkie spójniki
mają być teraz pisane mała literą.

406
00:26:01,920 --> 00:26:07,479
Ale jeśli mamy na myśli,
że widzimy się Na Rozdrożu,
to będzie pisane wielką.

407
00:26:07,520 --> 00:26:10,919
W wyrazach równoznacznych
cała gama możliwości.

408
00:26:10,960 --> 00:26:14,559
Możemy zapisać osobno,
po przecinku albo z łącznikiem.

409
00:26:14,600 --> 00:26:23,079
Za to "by", "bym", "byś"
ze spójnikami trzeba by pisać osobno.

410
00:26:23,280 --> 00:26:27,159
Tylko z czasownikami w formie osobowej
zostaje "by", "bym" łącznie.

411
00:26:27,200 --> 00:26:29,599
Zrobiłbym, zrobiłbyś i tak dalej.

412
00:26:29,640 --> 00:26:31,679
Zmienia się logika ortografii.

413
00:26:31,720 --> 00:26:34,679
Teraz połączymy to,
co język wcześniej dzielił.

414
00:26:34,720 --> 00:26:38,559
I tak "półżartem" i "półserio"
będą razem, nie zostanie
ze wszystkimi przymiotnikami.

415
00:26:38,600 --> 00:26:43,999
A "ekogroszek",
"miniwieża" czy "superpomysł"
zapiszemy wedle uznania.

416
00:26:44,040 --> 00:26:48,639
Zaakceptujmy to,
co już i tak jest w praktyce.

417
00:26:48,680 --> 00:26:55,159
Zatem apeluję o spokój,
o pewien dystans, ale też o spokojne
i rozważne podejście do tych zmian.

418
00:26:55,200 --> 00:26:59,839
Bo zmiany mają na celu
uproszczenie ortografii
języka polskiego,

419
00:26:59,880 --> 00:27:03,799
która i tak do najłatwiejszych
nie należy.

420
00:27:03,840 --> 00:27:10,199
Często uczniowie mają z nią trudność,
często te reguły ortograficzne
są dla nich nie do końca zrozumiałe.

421
00:27:10,240 --> 00:27:15,119
Też często są przeciążeni
nadmiarem reguł ortograficznych,
które poznają na języku polskim.

422
00:27:15,160 --> 00:27:18,359
Na szczęście
uczniowie przez jakiś czas
będą mieli taryfę ulgową.

423
00:27:18,400 --> 00:27:23,359
Nowe zasady na egzaminach maturalnych
i ósmoklasisty będzie się egzekwować
dopiero za 5 lat.

424
00:27:23,400 --> 00:27:27,039
Ale co ze słownikami,
które od nowego roku
już są nieaktualne?

425
00:27:27,160 --> 00:27:30,159
Część tych słowników
zostanie w naszych zbiorach.

426
00:27:30,200 --> 00:27:33,519
Będą one stanowiły
takie źródło historyczne

427
00:27:33,560 --> 00:27:38,079
dla studentów, językoznawców
lub badaczy literatury.

428
00:27:38,120 --> 00:27:43,159
Rada Języka Polskiego wprowadziła
łącznie 11 zmian
do polskiej ortografii

429
00:27:43,200 --> 00:27:48,119
i ich nie ma co badać,
trzeba się zaadaptować.

430
00:27:49,880 --> 00:27:54,079
Za chwilę "Pytanie dnia".

431
00:27:54,120 --> 00:28:00,039
Marek Czyż i jego gość Andrzej Szejna
z Nowej Lewicy
już na państwa czekają.

432
00:28:00,080 --> 00:28:04,199
Ciekawego wieczoru, do zobaczenia.