1
00:00:29,600 --> 00:00:32,119
Traktat premium - nowa
polsko-francuska umowa

2
00:00:32,160 --> 00:00:34,639
podpisana.

3
00:00:34,680 --> 00:00:38,719
Dzień Leona XIV - pierwsze godziny
pontyfikatu nowego papieża.

4
00:00:38,760 --> 00:00:50,559
Obiecana opieka - nowe fakty
w sprawie mieszkania
Karola Nawrockiego.

5
00:00:50,600 --> 00:00:53,639
Traktat z Nancy - historyczną umowę
pomiędzy Polską a Francją

6
00:00:53,680 --> 00:00:56,879
podpisali dziś premier Donald Tusk
i prezydent Emmanuel Macron.

7
00:00:56,920 --> 00:00:59,759
Traktat zastępuje poprzednią umowę
podpisaną w 1991 roku

8
00:00:59,800 --> 00:01:08,079
i obejmuje między innymi
sfery bezpieczeństwa,
obrony czy energii.

9
00:01:08,120 --> 00:01:12,359
To pierwsza taka umowa z państwem,
które nie jest sąsiadem Francji.

10
00:01:12,400 --> 00:01:15,799
Wzajemne deklaracje
są szczególnie ważne w czasie,

11
00:01:15,840 --> 00:01:20,999
gdy w Europie toczy się wojna,
a zagrożenie ze strony Rosji
jest realne.

12
00:01:21,040 --> 00:01:25,399
Łączymy się z Anną Kowalską,
która jest w Nancy.

13
00:01:25,440 --> 00:01:29,999
Miejsce, w którym podpisano dziś
traktat,

14
00:01:30,040 --> 00:01:33,719
to już od ponad trzystu lat
świadek szczególnych więzi
polsko-francuskich.

15
00:01:33,760 --> 00:01:48,279
Co najważniejsze jest
w tym traktacie?

16
00:01:48,320 --> 00:01:51,519
Najważniejsze są
gwarancje bezpieczeństwa.

17
00:01:51,560 --> 00:01:55,279
Obie strony zobowiązują się
do wzajemnej pomocy

18
00:01:55,320 --> 00:01:56,799
w przypadku agresji

19
00:01:56,840 --> 00:02:03,559
przy zastosowaniu środków wojskowych.

20
00:02:03,600 --> 00:02:06,159
Chodzi też o energię jądrową,
przemysł czy transport.

21
00:02:06,200 --> 00:02:09,879
Tych kwestii jest dużo.

22
00:02:09,920 --> 00:02:14,799
Francja i Polska od dziś na zawsze
mają być najlepszymi przyjaciółmi.

23
00:02:14,840 --> 00:02:17,399
Chcemy pokazać, że Europa
jest zjednoczona.

24
00:02:17,440 --> 00:02:26,519
Chcemy pokazać to tym traktatem.

25
00:02:26,560 --> 00:02:29,959
Dzięki temu podpisowi Polska ma być
silniejsza i bardziej bezpieczna.

26
00:02:30,000 --> 00:02:34,959
Po trwających miesiące negocjacjach
Polska podpisała dziś traktat
o przyjaźni i współpracy z Francją.

27
00:02:35,000 --> 00:02:37,799
Dzisiaj wykorzystujemy
nasze zaufanie, przyjaźń do tego,

28
00:02:37,840 --> 00:02:41,119
aby między naszymi narodami
utrwalić coś,

29
00:02:41,160 --> 00:02:45,399
co jest dobrą tradycją,

30
00:02:45,440 --> 00:02:51,359
czyli utrwalić naszą przyjaźń.

31
00:02:51,400 --> 00:02:54,399
Premier Donald Tusk
i prezydent Emmanuel Macron

32
00:02:54,440 --> 00:02:59,799
umowę podpisali w Nancy
nie bez powodu.

33
00:02:59,840 --> 00:03:03,679
To tu po wyjeździe z kraju
zamieszkał polski król
Stanisław Leszczyński.

34
00:03:03,720 --> 00:03:06,119
Miasto jest symbolem
francusko-polskiego sojuszu.

35
00:03:06,160 --> 00:03:07,519
Tak jak ten traktat.

36
00:03:07,560 --> 00:03:13,519
Paryż i Warszawa
nazywają go historycznym.

37
00:03:13,560 --> 00:03:17,919
Bo Francja dotychczas umowy
tak wysokiej rangi podpisała
z Hiszpanią, Włochami i Niemcami,

38
00:03:17,960 --> 00:03:20,199
ale nigdy z krajem,
z którym nie graniczy.

39
00:03:20,240 --> 00:03:22,159
Tym traktatem
rozpoczynamy nowy rozdział.

40
00:03:22,200 --> 00:03:25,399
Rozdział, którym budujemy
nieodwracalną solidarność i zaufanie,

41
00:03:25,440 --> 00:03:29,039
zbudowane
na podstawie licznych kryzysów.

42
00:03:29,080 --> 00:03:34,679
Traktat o przyjaźni i współpracy
zastąpi ten podpisany w 1991 roku.

43
00:03:34,720 --> 00:03:41,159
Według Pałacu Elizejskiego -
archaiczny, i niedostosowany
już do wyzwań obecnego świata.

44
00:03:41,200 --> 00:03:44,679
17-stronicowy dokument określa
szereg obszarów współpracy.

45
00:03:44,720 --> 00:03:48,079
Od gospodarki przez przemysł,
energię, rolnictwo,

46
00:03:48,120 --> 00:03:52,559
ochronę środowiska i migrację
aż po kulturę i sport

47
00:03:52,600 --> 00:03:56,359
oraz co najważniejsze:
bezpieczeństwo i obronę.

48
00:03:56,400 --> 00:04:08,159
Znalazły się w nim ważne dla Polski
gwarancje bezpieczeństwa.

49
00:04:08,200 --> 00:04:12,359
Prezydent Francji
w ekskluzywnym wywiadzie
dla Telewizji Polskiej obiecuje,

50
00:04:12,400 --> 00:04:16,359
że Polacy będą mogli
na Francji polegać.

51
00:04:16,400 --> 00:04:19,199
Czy po Nancy
może pan zapewnić Polaków,

52
00:04:19,240 --> 00:04:22,439
że w razie potrzeby
Francja obroni Polskę?

53
00:04:22,480 --> 00:04:24,559
Tak.

54
00:04:24,600 --> 00:04:26,399
W porozumieniu, które podpisujemy,

55
00:04:26,440 --> 00:04:29,799
jest też ta solidarność i to,

56
00:04:29,840 --> 00:04:33,799
że jeśli na przykład
Polska zostanie zaatakowana

57
00:04:33,840 --> 00:04:36,039
poza artykułem 5 NATO,
poza traktatami UE,

58
00:04:36,080 --> 00:04:39,479
to przez ten dwustronny traktat
nadajemy temu charakter operacyjny.

59
00:04:39,520 --> 00:04:42,079
Traktat,
chociaż nie ustala szczegółów,

60
00:04:42,120 --> 00:04:45,719
to otwiera możliwości współpracy
w dziedzinie
odstraszania nuklearnego.

61
00:04:45,760 --> 00:04:51,359
Prezydent Macron zapowiedział już,
że rozważa rozszerzenie

62
00:04:51,400 --> 00:04:58,039
francuskiego parasola
nuklearnego na całą Europę.

63
00:04:58,080 --> 00:05:01,039
Co mogłoby oznaczać, że nad Polską
już niedługo będą latały

64
00:05:01,080 --> 00:05:04,479
takie francuskie myśliwce
z pociskami jądrowymi.

65
00:05:04,520 --> 00:05:09,199
Traktat z Polską jest
zasadniczą zmianą polityki Paryża
wobec Warszawy.

66
00:05:09,240 --> 00:05:11,239
Do 2023 roku
Emmanuel Macron nie szczędził

67
00:05:11,280 --> 00:05:14,839
pod adresem polskich władz
gorzkich słów,

68
00:05:14,880 --> 00:05:18,079
krytykując Polskę
za nieprzestrzeganie
europejskich wartości

69
00:05:18,120 --> 00:05:19,279
i zasad państwa prawa.

70
00:05:19,320 --> 00:05:25,439
Dzisiaj widzi ją na czele Europy.

71
00:05:25,480 --> 00:05:30,479
On ma dużo szacunku dla Polski
jako mocarstwa europejskiego
o ogromnych możliwościach.

72
00:05:30,520 --> 00:05:35,719
Ale też przywiązuje dużą wagę
do tego, że sytuacja geopolityczna
zmieniła się bardzo.

73
00:05:35,760 --> 00:05:38,799
A ten traktat ma wzmocnić
bezpieczeństwo całej Europy

74
00:05:38,840 --> 00:05:43,439
i pozwolić uniezależnić się
od Stanów Zjednoczonych.

75
00:05:43,480 --> 00:05:47,399
Jest nie tylko symboliczny.

76
00:05:47,440 --> 00:05:51,199
Zobowiązuję Warszawę i Paryż
do corocznych wspólnych posiedzeń
rady ministrów.

77
00:05:51,240 --> 00:05:53,239
Efekty tej współpracy będą namacalne.

78
00:05:53,280 --> 00:05:58,799
Jakie? O tym opowie
sam prezydent Francji.

79
00:05:58,840 --> 00:06:05,439
Tuż po 19:30 w wydaniu specjalnym
programu Pytanie Dnia

80
00:06:05,480 --> 00:06:10,839
całość wywiadu Emmanuela Macrona
dla Telewizji Polskiej.

81
00:06:10,880 --> 00:06:13,479
Game changer,
bardzo oczekiwany i pozytywny -

82
00:06:13,520 --> 00:06:16,279
tak premier Donald Tusk mówi
o podpisanym dziś traktacie

83
00:06:16,320 --> 00:06:19,519
o wzmocnionej przyjaźni i współpracy
pomiędzy Polską a Francją.

84
00:06:19,560 --> 00:06:21,919
Polski premier zapewnia
o historycznym momencie,

85
00:06:21,960 --> 00:06:28,999
który dzięki temu ma zwiększyć
bezpieczeństwo naszego kraju.

86
00:06:29,040 --> 00:06:31,399
Na czym ma polegać nowy,
wyższy poziom relacji

87
00:06:31,440 --> 00:06:34,599
pomiędzy Warszawą a Paryżem,
w materiale Bartosza Filipowicza.

88
00:06:34,640 --> 00:06:36,639
Moment przełomowy w naszej historii.

89
00:06:36,680 --> 00:06:39,279
Traktat z Nancy ma wynieść
relacje polsko-francuskie

90
00:06:39,320 --> 00:06:42,599
na nowy poziom.

91
00:06:42,640 --> 00:06:45,639
Traktat otwiera
bardzo dużo możliwości
w różnych dziedzinach.

92
00:06:45,680 --> 00:06:48,479
Nie ukrywam, że dla mnie
absolutnie najważniejszą kwestią

93
00:06:48,520 --> 00:06:50,479
były wzajemne
gwarancje bezpieczeństwa.

94
00:06:50,520 --> 00:06:53,119
To właśnie kwestie militarne
stały się priorytetem.

95
00:06:53,160 --> 00:06:54,959
Polska i Francja zobowiązały się,

96
00:06:55,000 --> 00:06:57,359
że w przypadku zagrożenia
pomogą sobie nawzajem.

97
00:06:57,400 --> 00:07:02,039
To najsilniejszy traktat
od czasu wstąpienia Polski do NATO -
mówi minister obrony narodowej.

98
00:07:02,080 --> 00:07:05,199
Jesteśmy sojusznikami w Unii, w NATO,
ale ten traktat wzmacnia

99
00:07:05,240 --> 00:07:07,839
nasze zdolności obronne,
militarne, współdziałania

100
00:07:07,880 --> 00:07:08,879
i jest dwustronny.

101
00:07:08,920 --> 00:07:11,279
Zacieśnienie współpracy
w ramach obronności

102
00:07:11,320 --> 00:07:15,679
to także rozwój
przemysłów zbrojeniowych
czy wspólne ćwiczenia wojskowe.

103
00:07:15,720 --> 00:07:23,159
Traktat oba państwa podpisują
w symbolicznym dniu Europy,

104
00:07:23,200 --> 00:07:27,199
dzień po tych uroczystościach
Narodowego Dnia Zwycięstwa
na poligonie w Wesołej,

105
00:07:27,240 --> 00:07:30,399
w osiemdziesiątą rocznicę
zakończenia drugiej wojny światowej.

106
00:07:30,440 --> 00:07:32,799
Wzięło w nich udział
ponad dwa tysiące żołnierzy.

107
00:07:32,840 --> 00:07:35,239
Dzisiaj najlepszym lekarstwem
na narodową traumę

108
00:07:35,280 --> 00:07:37,239
z czasów II wojny światowej
jesteście wy.

109
00:07:37,280 --> 00:07:40,279
Polska ma najliczniejszą armię
w Europie i trzecią w NATO.

110
00:07:40,320 --> 00:07:42,679
Sojusznicy dostrzegają
nasz potencjał militarny,

111
00:07:42,720 --> 00:07:45,959
bo zrobiliśmy dużo,
by mieć nowoczesne wojsko -
mówią eksperci.

112
00:07:46,000 --> 00:07:49,999
W tej chwili nasze państwo jest
w tej materii liderem.

113
00:07:50,040 --> 00:07:55,599
Posiadamy największa liczbę luf,
największa liczbę
wyrzutni rakietowych,

114
00:07:55,640 --> 00:08:01,399
nowoczesne lotnictwo.

115
00:08:01,440 --> 00:08:03,879
Dzisiaj obok Francji,
Wielkiej Brytanii i Niemiec

116
00:08:03,920 --> 00:08:06,239
Polska właśnie należy
do najsilniejszych

117
00:08:06,280 --> 00:08:12,439
pod względem potencjału militarnego
państw Europy.

118
00:08:12,480 --> 00:08:16,879
Traktat ma zastąpić poprzednią umowę
o przyjaźni między Polską a Francją
sprzed 34 lat.

119
00:08:16,920 --> 00:08:20,279
Zmieniły się okoliczności obu państw,
zmieniła się Unia Europejska,

120
00:08:20,320 --> 00:08:23,039
zmieniła się przede wszystkim
relacja transatlantycka,

121
00:08:23,080 --> 00:08:26,519
ale nade wszystko po raz pierwszy
od czasów drugiej wojny światowej

122
00:08:26,560 --> 00:08:29,559
toczy się pełna wojna
w wyniku napaści Rosji na Ukrainę.

123
00:08:29,600 --> 00:08:33,239
Agresja Rosji
i jej potencjał nuklearny
każą postawić pytanie,

124
00:08:33,280 --> 00:08:37,479
czy Europa będzie potrafiła
obronić się w przypadku
ewentualnego ataku.

125
00:08:37,520 --> 00:08:41,079
Francja to jedyne w Unii
mocarstwo atomowe.

126
00:08:41,120 --> 00:08:44,319
Dla nas ważna jest ta ochrona
właśnie nuklearna

127
00:08:44,360 --> 00:08:48,199
i z tym wiążemy dużą nadzieję.

128
00:08:48,240 --> 00:08:52,839
Podpisany traktat ma pomóc
w rozmowach o roztoczeniu nad Polską
parasola nuklearnego.

129
00:08:52,880 --> 00:08:56,839
Otwiera możliwość współpracy
także w tej dziedzinie.

130
00:08:56,880 --> 00:09:02,519
Dzięki temu traktatowi
przypieczętowujemy
silniejszą solidarność,

131
00:09:02,560 --> 00:09:06,039
która umożliwi działanie tego,
co już zapisano
w artykule piątym NATO

132
00:09:06,080 --> 00:09:07,119
lub traktatach UE.

133
00:09:07,160 --> 00:09:10,559
To pierwszy w historii taki traktat
podpisany przez Francję z krajem,

134
00:09:10,600 --> 00:09:11,719
z którym nie sąsiaduje.

135
00:09:11,760 --> 00:09:14,759
Polska podpisze niebawem
podobną umowę z Wielką Brytanią -

136
00:09:14,800 --> 00:09:23,919
drugim w Europie
mocarstwem nuklearnym.

137
00:09:33,440 --> 00:09:36,279
PODNIOSŁA KOŚCIELNA MUZYKA

138
00:09:36,320 --> 00:09:40,959
Wczoraj oczy całego świata
były zwrócone
w kierunku Placu Świętego Piotra,

139
00:09:41,000 --> 00:09:45,759
gdzie na balkonie bazyliki
pojawił się następca
papieża Franciszka.

140
00:09:45,800 --> 00:09:50,199
Dziś, kiedy już znamy jego imię,
wiemy, że rozpoczyna się
nowy rozdział w życiu kościoła.

141
00:09:50,240 --> 00:10:00,319
W Watykanie
jest Joanna Dunikowska-Paź.

142
00:10:00,360 --> 00:10:03,199
Dobry wieczór z Watykanu,
który dokładnie 24 godziny temu

143
00:10:03,240 --> 00:10:08,879
przedstawił światu nowego pasterza
Kościoła katolickiego.

144
00:10:08,920 --> 00:10:11,679
Na tronie piotrowym
zasiadł papież Leon XIV,

145
00:10:11,720 --> 00:10:14,119
augustianin, amerykański kardynał
Robert Prevost.

146
00:10:14,160 --> 00:10:16,719
Łączymy się z Danielem Chalińskim.

147
00:10:16,760 --> 00:10:19,479
Wybór imienia
to pierwszy ważny sygnał papieża
dla świata,

148
00:10:19,520 --> 00:10:21,119
jaką widzi w nim rolę Kościoła.

149
00:10:21,160 --> 00:10:23,599
Powiedz, jak możemy czytać
nawiązanie Leona XIV

150
00:10:23,640 --> 00:10:24,799
do wielkich poprzedników

151
00:10:24,840 --> 00:10:41,199
i jakie są pierwsze plany
nowego papieża?

152
00:10:41,240 --> 00:10:46,199
Wkrótce będzie okazja
zobaczyć nowego papieża.

153
00:10:46,240 --> 00:10:49,039
W niedzielę papież zaprasza
na modlitwę Anioł Pański.

154
00:10:49,080 --> 00:10:59,599
Papież pojawi się na loggii
bazyliki.

155
00:10:59,640 --> 00:11:01,999
Imię Leon pochodzi z łacińskiego Leo,
czyli lew.

156
00:11:02,040 --> 00:11:06,439
Odwaga i siła.

157
00:11:06,480 --> 00:11:10,119
Pontyfikat poprzednika Leona XIII
to był kluczowy pontyfikat
dla Kościoła.

158
00:11:10,160 --> 00:11:14,519
Niektórzy mówią,
że ten również będzie podobny.

159
00:11:14,560 --> 00:11:16,959
To pierwsza msza nowego papieża.

160
00:11:17,000 --> 00:11:20,999
Leon XIV odprawił
ją w Kaplicy Sykstyńskiej.

161
00:11:21,040 --> 00:11:25,079
W tym samym miejscu,
do którego jeszcze wczoraj
wchodził jako kardynał.

162
00:11:25,120 --> 00:11:27,119
Poprzez posługę Piotra
wezwaliście mnie

163
00:11:27,160 --> 00:11:28,519
do niesienia tego krzyża,

164
00:11:28,560 --> 00:11:30,559
wiem, że mogę polegać
na każdym z was.

165
00:11:30,600 --> 00:11:32,359
O przekonaniu papieża świadczy fakt,

166
00:11:32,400 --> 00:11:35,159
że został wybrany
już w czwartej rundzie głosowania.

167
00:11:35,200 --> 00:11:38,439
Kiedy jako papież żegnany brawami
opuszczał Kaplice Sykstyńską,

168
00:11:38,480 --> 00:11:40,799
świat usłyszał jego papieskie imię.

169
00:11:40,840 --> 00:11:43,639
Przybrał sobie imię Leon XIV.

170
00:11:43,680 --> 00:11:45,879
Te słowa usłyszał też za oceanem
jego brat.

171
00:11:45,920 --> 00:11:48,279
Nie mogłem w to uwierzyć.

172
00:11:48,320 --> 00:11:51,559
Po chwili poczułem ogromną dumę.

173
00:11:51,600 --> 00:11:53,559
Imię wybrał nieprzypadkowo.

174
00:11:53,600 --> 00:11:55,439
To nawiązanie do papieża Leona XIII,

175
00:11:55,480 --> 00:12:00,679
który kierował Kościołem katolickim
na przełomie XIX i XX wieku.

176
00:12:00,720 --> 00:12:05,759
Jego pierwsza encyklika Rerum novarum
- zawsze punkt odniesienia
do społecznego nauczania kościoła.

177
00:12:05,800 --> 00:12:08,599
I na to nowy papież
może położyć szczególny nacisk.

178
00:12:08,640 --> 00:12:11,839
Jestem synem św. Augustyna,
augustianinem, który powiedział:

179
00:12:11,880 --> 00:12:16,239
"Z wami jestem chrześcijaninem,
a dla was - biskupem".

180
00:12:16,280 --> 00:12:21,399
Te słowa też pokazują,

181
00:12:21,440 --> 00:12:24,199
w jaką stronę może iść pontyfikat
nowego biskupa Rzymu.

182
00:12:24,240 --> 00:12:28,119
Zakon augustianów to zakon,

183
00:12:28,160 --> 00:12:30,359
który wyraźnie odnosi się
do św. Augustyna.

184
00:12:30,400 --> 00:12:32,919
Jednego z ojców kościoła.

185
00:12:32,960 --> 00:12:36,119
Znanego przede wszystkim
z takiego wspaniałego
dzieła wyznania,

186
00:12:36,160 --> 00:12:37,719
zapisu swojej drogi nawrócenia.

187
00:12:37,760 --> 00:12:40,159
Augustianie są zaliczani
do zakonów żebraczych.

188
00:12:40,200 --> 00:12:47,999
Prowadzą działalność misyjną
i pracują wśród ludzi
chorych czy ubogich.

189
00:12:48,040 --> 00:12:52,239
Dom zakonny, w którym mieszkał
nowy papież, znajduje
tuż obok Placu Świętego Piotra.

190
00:12:52,280 --> 00:12:58,719
Nam udaje się porozmawiać
z długoletnim przyjacielem.

191
00:12:58,760 --> 00:13:00,119
Widywałem go przez 12 lat.

192
00:13:00,160 --> 00:13:01,519
Zawsze był pełen energii.

193
00:13:01,560 --> 00:13:02,959
Jestem bardzo szczęśliwy.

194
00:13:03,000 --> 00:13:05,959
Mieć papieża jako brata i przyjaciela
- to już nie to samo.

195
00:13:06,000 --> 00:13:07,239
Muszę się przyzwyczaić.

196
00:13:07,280 --> 00:13:09,719
Leon XIV w przeszłości
był generałem augustianów.

197
00:13:09,760 --> 00:13:11,079
Później wyjechał do Peru.

198
00:13:11,120 --> 00:13:14,559
Służył w jednej z najmniejszych
i najuboższych diecezji na świecie.

199
00:13:14,600 --> 00:13:17,799
Chciałbym również skierować
kilka słów pozdrowień do wszystkich,

200
00:13:17,840 --> 00:13:20,799
a w szczególności
do mojej ukochanej diecezji Chiclayo
w Peru,

201
00:13:20,840 --> 00:13:22,999
gdzie wierni towarzyszyli
swojemu biskupowi.

202
00:13:23,040 --> 00:13:25,919
Był bardzo lubiany.

203
00:13:25,960 --> 00:13:28,199
Tutaj biskupi nazywali
go świętym Północy.

204
00:13:28,240 --> 00:13:31,119
Miał czas dla każdego.

205
00:13:31,160 --> 00:13:35,759
Do Watykanu dwa lata temu
sprowadził go papież Franciszek.

206
00:13:35,800 --> 00:13:38,559
Kiedy wrócił z Peru
już jako kardynał nie chciał być sam.

207
00:13:38,600 --> 00:13:40,159
Chciał modlić się razem z nami.

208
00:13:40,200 --> 00:13:42,439
Przychodził na poranne modlitwy
i siadał tu.

209
00:13:42,480 --> 00:13:43,639
To było jego miejsce.

210
00:13:43,680 --> 00:13:45,919
Nowy biskup Rzymu
poznał także Jana Pawła II.

211
00:13:45,960 --> 00:13:48,519
To zdjęcie sprzed 43 lat.

212
00:13:48,560 --> 00:13:54,599
Był bardzo dumny,
że służył Janowi Pawłowi II.

213
00:13:54,640 --> 00:13:58,639
My, augustianie, od pięciu wieków
pełnimy funkcję
papieskiego zakrystiana.

214
00:13:58,680 --> 00:14:01,839
Dlatego zawsze była mocna wieź
między zakonem a biskupem Rzymu.

215
00:14:01,880 --> 00:14:08,359
Leon XIV
to pierwszy papież augustianin.

216
00:14:08,400 --> 00:14:12,999
Niech pokój będzie z wami wszystkimi
- to pierwsze słowa Leona XIV
do wiernych

217
00:14:13,040 --> 00:14:17,679
i to właśnie przesłanie pokoju
we wczorajszym wystąpieniu
wybrzmiało najmocniej.

218
00:14:17,720 --> 00:14:22,479
Słowom papieża
przysłuchiwała się Anna Hałas.

219
00:14:22,520 --> 00:14:25,959
Na chwilę po habemus papam
zapanowała wymowna cisza,

220
00:14:26,000 --> 00:14:31,719
oddająca zaskoczenie wśród wiernych
i pojawiające się na ich twarzach
pytania, kim jest nowy papież.

221
00:14:31,760 --> 00:14:48,079
Co mówili, gdy Leon XIV
przedstawił się światu?

222
00:14:48,120 --> 00:14:52,359
To była niespodzianka.

223
00:14:52,400 --> 00:14:55,919
Wierni potrzebowali chwili,
żeby zorientować się,
skąd jest nowy papież.

224
00:14:55,960 --> 00:15:00,119
Potem była radość.

225
00:15:00,160 --> 00:15:02,319
Zwłaszcza po słowach o pokoju
i pojednaniu

226
00:15:02,360 --> 00:15:15,359
i nawiązaniu do Franciszka.

227
00:15:15,400 --> 00:15:17,959
Papa americano
jest dziś na pierwszych stronach
gazet.

228
00:15:18,000 --> 00:15:20,679
To historyczny moment.

229
00:15:20,720 --> 00:15:23,919
Pierwszy raz papież z USA
jest w Watykanie
nowym ojcem duchownym

230
00:15:23,960 --> 00:15:25,119
Kościoła katolickiego.

231
00:15:25,160 --> 00:15:27,799
To niespodzianka, ale też szybka
decyzja kardynałów.

232
00:15:27,840 --> 00:15:30,799
Bo już w czwartym głosowaniu
podjęli decyzję.

233
00:15:30,840 --> 00:15:33,399
Biały dym pojawił się po osiemnastej.

234
00:15:33,440 --> 00:15:35,679
Radość i wzruszenie
ogarnęły Plac św. Piotra.

235
00:15:35,720 --> 00:15:36,679
Habemus papam.

236
00:15:36,720 --> 00:15:40,319
Tłumy wiernych z całego Rzymu
zaczęły biec w kierunku Watykanu.

237
00:15:40,360 --> 00:15:45,399
Habemus Papam.

238
00:15:45,440 --> 00:15:50,639
Świat usłyszał nazwisko
nowego papieża.

239
00:15:50,680 --> 00:15:58,199
Nie wszyscy od razu wiedzieli,
kto to.

240
00:15:58,240 --> 00:16:01,879
Ale ta grupa Amerykanek
stojąca obok nas doskonale go znała.

241
00:16:01,920 --> 00:16:03,439
Americano?

242
00:16:03,480 --> 00:16:06,279
Chicago.

243
00:16:06,320 --> 00:16:08,679
Moje pierwsze konklawe
i jest papież z Ameryki.

244
00:16:08,720 --> 00:16:13,639
To ekscytujące.

245
00:16:13,680 --> 00:16:16,919
Leon XIV, czyli Robert Prevost,
nie był w czołówce papabili.

246
00:16:16,960 --> 00:16:18,879
Jest pierwszym w historii
papieżem z USA.

247
00:16:18,920 --> 00:16:21,439
Jest z potężnego kraju,

248
00:16:21,480 --> 00:16:23,879
którego kościół może nie jest
aż tak liczebny,

249
00:16:23,920 --> 00:16:30,239
ale jest kościołem bardzo silnym.

250
00:16:30,280 --> 00:16:36,679
Kościołem, który bardzo długo
czekał na papieża.

251
00:16:36,720 --> 00:16:39,919
La pace con tutti voi.

252
00:16:39,960 --> 00:16:43,919
Niech pokój będzie z wami wszystkimi
- to jego pierwsze słowa.

253
00:16:43,960 --> 00:16:45,799
Pomóżcie nam również wy.

254
00:16:45,840 --> 00:16:48,159
I sobie nawzajem.

255
00:16:48,200 --> 00:16:51,599
W budowaniu mostów poprzez dialog,
spotkanie, jednocząc się wszyscy.

256
00:16:51,640 --> 00:16:53,599
Aby być jednym ludem,
zawsze w pokoju.

257
00:16:53,640 --> 00:16:56,239
To właśnie słowa o pokoju
wybrzmiały najmocniej.

258
00:16:56,280 --> 00:16:59,279
Wielkie wrażenie zrobiły na mnie
słowa o pokoju i jedności.

259
00:16:59,320 --> 00:17:02,119
To dziś najważniejsze.

260
00:17:02,160 --> 00:17:06,519
To było piękne -
ludzie z całego świata
i słowa o pokoju.

261
00:17:06,560 --> 00:17:10,359
Na to czekała też Iona z Ukrainy,
z którą rozmawialiśmy w 19:30
przedwczoraj.

262
00:17:10,400 --> 00:17:13,159
Kiedy zobaczyłam biały dym,
pomyślałam - to znak pokoju.

263
00:17:13,200 --> 00:17:15,599
Pierwszy w historii papież z USA.

264
00:17:15,640 --> 00:17:18,239
I jego słowa o pokoju,
dialogu i budowaniu mostów.

265
00:17:18,280 --> 00:17:19,399
Jestem szczęśliwa.

266
00:17:19,440 --> 00:17:22,239
Leon XIV jest 267. papieżem.

267
00:17:22,280 --> 00:17:27,679
Będzie głową kościoła,
będzie autorytetem
i będzie politykiem.

268
00:17:27,720 --> 00:17:32,479
W sposób naturalny włączy się
w procesy pokojowe na świecie.

269
00:17:32,520 --> 00:17:37,199
Wśród ekspertów i wiernych
pojawiają się też takie głosy.

270
00:17:37,240 --> 00:17:40,999
Amerykański prezydent
raczej podzielił świat,

271
00:17:41,040 --> 00:17:47,039
niż połączył jak dotąd, więc liczymy,
że papież amerykański
będzie przeciwwagą.

272
00:17:47,080 --> 00:17:50,239
I może to jest taki znak od Boga,
że tutaj da nam Amerykanina,

273
00:17:50,280 --> 00:17:52,039
który złączy ludzi, a nie podzieli.

274
00:17:52,080 --> 00:17:55,559
Naprawdę podoba mi się przesłanie
o budowaniu mostów zamiast murów.

275
00:17:55,600 --> 00:17:57,959
Takiego kościoła chce Leon XIV.

276
00:17:58,000 --> 00:17:59,719
Chcemy być kościołem synodalnym,

277
00:17:59,760 --> 00:18:00,959
który idzie,

278
00:18:01,000 --> 00:18:02,359
który zawsze szuka pokoju,

279
00:18:02,400 --> 00:18:03,559
zawsze szuka miłości,

280
00:18:03,600 --> 00:18:04,999
zawsze chce być blisko,

281
00:18:05,040 --> 00:18:06,679
zwłaszcza tych, którzy cierpią.

282
00:18:06,720 --> 00:18:09,999
I blisko ludzi.

283
00:18:10,040 --> 00:18:13,039
Wczoraj wieczorem,
wracając do mieszkania

284
00:18:13,080 --> 00:18:14,679
w gmachu dykasterii,

285
00:18:14,720 --> 00:18:26,399
na ulicy pobłogosławił
dotychczasowym sąsiadom.

286
00:18:26,440 --> 00:18:33,359
8 maja to dzień,
który przejdzie do historii,

287
00:18:33,400 --> 00:18:36,159
jako początek pontyfikatu Leona XIV -
267. biskupa Rzymu.

288
00:18:36,200 --> 00:18:39,639
Z Watykanu to wszystko.

289
00:18:39,680 --> 00:18:42,679
Dziękujemy,
że w tym wyjątkowym czasie
byli państwo z nami.

290
00:18:42,720 --> 00:18:45,879
Teraz Warszawa i Zbigniew Łuczyński.

291
00:18:45,920 --> 00:18:47,919
Joanna Dunikowska-Paź
i cały nasz team

292
00:18:47,960 --> 00:18:50,559
specjalnie dla państwa
relacjonowali to wydarzenie.

293
00:18:50,600 --> 00:18:56,919
A państwo to docenili.

294
00:18:56,960 --> 00:18:59,759
Wczorajszy program obejrzało
niemal 2,7 mln widzów.

295
00:18:59,800 --> 00:19:02,439
Telewizja Polska była
w tym czasie niepokonana.

296
00:19:02,480 --> 00:19:05,839
Programy informacyjne
w konkurencyjnych stacjach

297
00:19:05,880 --> 00:19:09,439
obejrzało odpowiednio
milion siedemset
i nieco ponad milion osób.

298
00:19:09,480 --> 00:19:13,079
Joanno, dziękuję za waszą pracę,
do zobaczenia tutaj - na Woronicza.

299
00:19:13,120 --> 00:19:16,279
A w 19.30 teraz powracamy
do sprawy mieszkania

300
00:19:16,320 --> 00:19:18,759
kandydata na prezydenta
popieranego przez PiS.

301
00:19:18,800 --> 00:19:20,159
Na jaw wychodzą nowe fakty.

302
00:19:20,200 --> 00:19:24,119
A jednym z najważniejszych
jest dokument,

303
00:19:24,160 --> 00:19:27,999
w którym Karol Nawrocki
zobowiązuje się do dożywotniej opieki
nad Jerzym Ż.

304
00:19:28,040 --> 00:19:31,399
Jak to więc możliwe,
że opiekun seniora,
jakim miał być były szef IPN,

305
00:19:31,440 --> 00:19:34,239
nie wiedział nawet,
że jego podopieczny trafił do DPS-u?

306
00:19:34,280 --> 00:19:39,879
O kolejnych odsłonach tej afery
Anna Łubian-Halicka.

307
00:19:39,920 --> 00:19:42,919
Kompromitujecie zawód dziennikarza.

308
00:19:42,960 --> 00:19:45,759
To reakcja prezesa PiS
na pytanie o kolejne sprzeczności

309
00:19:45,800 --> 00:19:48,959
w sprawie mieszkania
Karola Nawrockiego.

310
00:19:49,000 --> 00:19:52,239
Proszę zostawić tę sprawę.

311
00:19:52,280 --> 00:19:54,639
Tym razem chodzi o to pismo
sprzed czterech lat,

312
00:19:54,680 --> 00:19:56,079
do którego dotarła interia.

313
00:19:56,120 --> 00:19:58,039
Karol Nawrocki oświadcza w nim,

314
00:19:58,080 --> 00:20:00,919
że zobowiązał się
do dożywotniego utrzymania Jerzego Ż.

315
00:20:00,960 --> 00:20:04,559
Poprzez dostarczenie mu wyżywienia,
ubrania, mieszkania, światła i opału,

316
00:20:04,600 --> 00:20:07,959
zapewnienia pomocy
i pielęgnowania w chorobie.

317
00:20:08,000 --> 00:20:11,759
Stan jest sprzeczny ze złożonym
przez pana Karola Nawrockiego
oświadczeniem.

318
00:20:11,800 --> 00:20:13,799
Jerzy Ż. od roku jest w miejskim DPS.

319
00:20:13,840 --> 00:20:16,839
Jego dożywotni opiekun
dowiedział się o tym cztery dni temu,

320
00:20:16,880 --> 00:20:18,439
z Onetu.

321
00:20:18,480 --> 00:20:22,999
Czy nadal zobowiązuje się?

322
00:20:23,040 --> 00:20:26,039
Jeśli tak, Urząd Gdańska zamierza
mu wysłać rachunek za DPS.

323
00:20:26,080 --> 00:20:27,639
To 92 tysiące złotych rocznie.

324
00:20:27,680 --> 00:20:31,079
Nie było żadnej pomocy.

325
00:20:31,120 --> 00:20:34,479
Anna Kanigowska, która przez rok
codziennie opiekowała się Jerzym Ż.,

326
00:20:34,520 --> 00:20:37,319
to kolejna osoba, która podważa
słowa Karola Nawrockiego.

327
00:20:37,360 --> 00:20:39,159
Nie widziała go u seniora ani razu.

328
00:20:39,200 --> 00:20:42,719
Widziała za to samotność i biedę.

329
00:20:42,760 --> 00:20:44,719
Co tu trzeba jeszcze więcej mówić?

330
00:20:44,760 --> 00:20:47,359
Pytał dziś premier.

331
00:20:47,400 --> 00:20:50,999
W sprawie jest już
kilka zawiadomień do prokuratury.

332
00:20:51,040 --> 00:20:53,439
Obok Magdaleny Biejat
złożyło je miasto Gdańsk.

333
00:20:53,480 --> 00:20:55,199
Tu mowa o wyłudzeniu komunalnego.

334
00:20:55,240 --> 00:20:58,079
Oraz zespół do spraw rozliczeń.

335
00:20:58,120 --> 00:21:01,639
Po ujawnionym dziś zobowiązaniu
do dożywotniej opieki
pytań jest więcej,

336
00:21:01,680 --> 00:21:04,279
także o prawdomówność sztabowców
Karola Nawrockiego.

337
00:21:04,320 --> 00:21:07,279
To słowa sprzed trzech dni.

338
00:21:07,320 --> 00:21:11,119
Nie ma żadnego zobowiązania prawnego
do jakiejkolwiek opieki
nad panem Jerzym.

339
00:21:11,160 --> 00:21:14,319
Dlaczego kłamaliście?

340
00:21:14,360 --> 00:21:17,999
Dziś to samo pytanie
dziennikarze chcieli zadać
Przemysławowi Czarnkowi,

341
00:21:18,040 --> 00:21:19,639
ale chętny do rozmowy nie był.

342
00:21:19,680 --> 00:21:21,079
Karol Nawrocki pogrąża się,

343
00:21:21,120 --> 00:21:23,239
razem ze środowiskiem,
które go wylansowało.

344
00:21:23,280 --> 00:21:25,079
Bo sprzeczności i pytań jest więcej.

345
00:21:25,120 --> 00:21:28,479
Senior wydziedziczył swoje dzieci
i wszystko przepisał na Nawrockich.

346
00:21:28,520 --> 00:21:30,919
Mimo to
ci kupili od niego mieszkanie.

347
00:21:30,960 --> 00:21:34,519
I w akcie notarialnym poświadczyli,
że przekazali mu 120 tysięcy złotych.

348
00:21:34,560 --> 00:21:37,159
Teraz okazuje się, że nie.

349
00:21:37,200 --> 00:21:45,399
Przekazanie całej kwoty
- 120 tysięcy złotych -

350
00:21:45,440 --> 00:21:48,999
wówczas panu Jerzemu Ż.
byłoby zagrożeniem
dla jego życia i zdrowia.

351
00:21:49,040 --> 00:21:52,839
Historia kłamstw Nawrockiego
pokazuje,

352
00:21:52,880 --> 00:21:56,479
że chodziło tylko i wyłącznie
o wyłudzenie od 80-latka
tego mieszkania.

353
00:21:56,520 --> 00:21:58,079
To najnowszy sondaż prezydencki.

354
00:21:58,120 --> 00:22:00,479
Karol Nawrocki
ma niespełna 23 procent poparcia

355
00:22:00,520 --> 00:22:02,679
i traci ponad dwa punkty procentowe.

356
00:22:02,720 --> 00:22:05,359
Pan Nawrocki jest
decyzją Kaczyńskiego,

357
00:22:05,400 --> 00:22:09,919
więc niech oni się tłumaczą.

358
00:22:09,960 --> 00:22:13,599
Szczerze mówiąc, każdego dnia
każda informacja przyprawia mnie
o mdłości.

359
00:22:13,640 --> 00:22:15,479
Ja mdłości to mam na wspomnienie,

360
00:22:15,520 --> 00:22:21,519
kto jest dzisiaj polskim premierem.

361
00:22:21,560 --> 00:22:27,879
Karol Nawrocki miał dziś szanse
przestawić wyjaśnienia.

362
00:22:27,920 --> 00:22:30,159
Jednak mimo zapowiedzi
sprzed trzech dni...

363
00:22:30,200 --> 00:22:32,759
Przyjdę i wykonam swoje obowiązki.

364
00:22:32,800 --> 00:22:35,559
Na komisji sprawiedliwości
się nie stawił.

365
00:22:35,600 --> 00:22:38,399
Dzisiejsza informacja
to gwóźdź do trumny prezesa IPN.

366
00:22:38,440 --> 00:22:40,039
Za każdym razem mówił nieprawdę.

367
00:22:40,080 --> 00:22:42,439
Stąd wniosek do kolegium IPN
o jego odwołanie.

368
00:22:42,480 --> 00:22:47,639
Niejedyny w tej sprawie.

369
00:22:47,680 --> 00:22:49,519
Wiele rzeczy mogę sobie wyobrazić,

370
00:22:49,560 --> 00:22:50,879
ale człowieka niemoralnego,

371
00:22:50,920 --> 00:22:53,159
który oszukał
biednego starszego człowieka,

372
00:22:53,200 --> 00:22:55,359
ciężko mi sobie wyobrazić
w roli prezydenta.

373
00:22:55,400 --> 00:22:57,519
Wyobrażają sobie politycy PiS,

374
00:22:57,560 --> 00:23:00,239
którzy - jak informuje Newsweek -
dostali wytyczne,

375
00:23:00,280 --> 00:23:01,799
jak bronić swojego kandydata.

376
00:23:01,840 --> 00:23:04,239
Wśród nich teza,
która padała dziś wielokrotnie,

377
00:23:04,280 --> 00:23:07,079
że Karol Nawrocki uchronił Jerzego Ż.
przed bezdomnością.

378
00:23:07,120 --> 00:23:09,279
Uchronił pana Jerzego
przed bezdomnością.

379
00:23:09,320 --> 00:23:17,679
Uratował człowieka
przed bezdomnością.

380
00:23:17,720 --> 00:23:19,879
Jerzemu Ż. - jak podkreśla
gdański ratusz -

381
00:23:19,920 --> 00:23:22,559
bezdomność nie groziła,
bo miał mieszkanie komunalne.

382
00:23:22,600 --> 00:23:30,519
Ale teraz to własność kandydata PiS
na prezydenta.

383
00:23:30,560 --> 00:23:35,239
Mieszko R., który w brutalny sposób
zabił siekierą nieznaną sobie
kobietę, matkę trójki dzieci

384
00:23:35,280 --> 00:23:37,479
- z postawionymi zarzutami.

385
00:23:37,520 --> 00:23:41,599
Zabójstwa ze szczególnym
okrucieństwem, usiłowania zabójstwa
i znieważenia zwłok.

386
00:23:41,640 --> 00:23:44,679
Jednak według biegłych
sprawca może nie stanąć przed sądem

387
00:23:44,720 --> 00:23:45,759
i uniknąć więzienia,

388
00:23:45,800 --> 00:23:48,039
jeśli zostanie uznany
za niepoczytalnego.

389
00:23:48,080 --> 00:23:50,079
Wkrótce zabójca ma być podany
badaniom.

390
00:23:50,120 --> 00:23:51,119
Marek Smółka.

391
00:23:51,160 --> 00:23:52,999
To był makabryczny mord.

392
00:23:53,040 --> 00:23:55,439
A to jego sprawca.

393
00:23:55,480 --> 00:23:59,119
Dziś w policyjnym konwoju,
w kajdankach i w specjalnym hełmie.

394
00:23:59,160 --> 00:24:03,919
Była środa przed dziewiętnastą.

395
00:24:03,960 --> 00:24:07,679
Do masakry doszło w miejscu,
gdzie nikt takiej agresji
się nie spodziewa.

396
00:24:07,720 --> 00:24:10,359
Szkoły i uniwersytety
to są takie miejsca dla mnie,

397
00:24:10,400 --> 00:24:12,999
gdzie młodzież powinna się czuć
jak w drugim domu.

398
00:24:13,040 --> 00:24:15,879
Nie dość że to była zbrodnia,

399
00:24:15,920 --> 00:24:18,799
ale to była zbrodnia
po prostu potworna.

400
00:24:18,840 --> 00:24:21,479
Tu, na terenie kampusu
Uniwersytetu Warszawskiego,

401
00:24:21,520 --> 00:24:25,799
dwudziestodwuletni student prawa
Mieszko R. siekierą
zamordował pracownicę uczelni,

402
00:24:25,840 --> 00:24:28,559
portierkę, która właśnie
zamykała jeden z budynków.

403
00:24:28,600 --> 00:24:32,879
Doszło do ataku, atak bardzo nagły,
brutalny, wielokrotność uderzeń.

404
00:24:32,920 --> 00:24:35,559
Student przed atakiem
kręcił się po kampusie.

405
00:24:35,600 --> 00:24:38,239
W plecaku oprócz siekiery
miał jeszcze nóż i bagnet.

406
00:24:38,280 --> 00:24:42,159
Ofiara była jednak przypadkowa.

407
00:24:42,200 --> 00:24:45,839
Zginęła nasza koleżanka,
matka trójki dzieci,

408
00:24:45,880 --> 00:24:53,879
znakomity pracownik uniwersytetu.

409
00:24:53,920 --> 00:24:57,519
Zamordowana kobieta miała 53 lata.

410
00:24:57,560 --> 00:25:01,439
Poważnie ranny został także
trzydziestodziewięcioletni
strażnik uniwersytecki,

411
00:25:01,480 --> 00:25:03,479
który starał się
obezwładnić napastnika.

412
00:25:03,520 --> 00:25:07,399
Jego zachowanie zasługuje
na szczególne uznanie.

413
00:25:07,440 --> 00:25:10,159
Ten mężczyzna, nie patrząc
na swoje życie i zdrowie,

414
00:25:10,200 --> 00:25:12,159
widząc, co się dzieje,

415
00:25:12,200 --> 00:25:15,199
widząc, że kobieta jest mordowana,
ruszył jej na pomoc.

416
00:25:15,240 --> 00:25:16,639
Kilka osób dzwoniło na 112,

417
00:25:16,680 --> 00:25:18,999
część osób nagrywała
zdarzenie telefonami.

418
00:25:19,040 --> 00:25:21,079
Policja przyjechała
po czterech minutach.

419
00:25:21,120 --> 00:25:22,919
Natychmiast zatrzymaliśmy mężczyznę,

420
00:25:22,960 --> 00:25:26,039
obezwładniliśmy go i przejęliśmy
go od pracowników ochrony.

421
00:25:26,080 --> 00:25:27,079
Wiadomo, kto zabił.

422
00:25:27,120 --> 00:25:30,439
Nie wiadomo dlaczego.

423
00:25:30,480 --> 00:25:33,319
Z wyjaśnień, które złożył teraz
na posiedzeniu, wynika,

424
00:25:33,360 --> 00:25:35,159
że nie była to planowana zbrodnia,

425
00:25:35,200 --> 00:25:37,439
że na taki pomysł
wpadł tuż przed zabójstwem.

426
00:25:37,480 --> 00:25:40,959
Złożył wyjaśnienia,
których treść wskazuje,

427
00:25:41,000 --> 00:25:44,679
że konieczne będzie przeprowadzenie
opinii sądowo-psychiatrycznej.

428
00:25:44,720 --> 00:25:47,839
Sąd zdecydował
o trzymiesięcznym areszcie.

429
00:25:47,880 --> 00:25:51,319
Mieszko R. zostanie umieszczony
w zakładzie psychiatrycznym
w Radomiu.

430
00:25:51,360 --> 00:25:53,799
Obrona zgodziła się
tu z prokuratorem.

431
00:25:53,840 --> 00:25:58,159
Szczególne warunki ewentualnie
odbywania tymczasowego aresztowania
przez podejrzanego,

432
00:25:58,200 --> 00:26:02,919
mianowicie w zakładzie leczniczym,
mogą być najlepszym rozwiązaniem.

433
00:26:02,960 --> 00:26:05,199
Prokuratura postawiła
mu zarzuty zabójstwa

434
00:26:05,240 --> 00:26:07,279
ze szczególnym okrucieństwem
53-latki,

435
00:26:07,320 --> 00:26:10,359
zbezczeszczenia jej zwłok
i usiłowania zabójstwa ochroniarza.

436
00:26:10,400 --> 00:26:13,239
Gdyby okazał się poczytalny,
będzie mu groziło dożywocie.

437
00:26:13,280 --> 00:26:15,959
Nie znajdziemy tam racjonalności
i logiki na pewno,

438
00:26:16,000 --> 00:26:18,679
bo jeżeli ktoś decyduje się
na taki ruch, to znaczy,

439
00:26:18,720 --> 00:26:22,359
że w jego głowie
powstały zaburzone myśli.

440
00:26:22,400 --> 00:26:27,359
Z Uniwersytetem Warszawskim
solidaryzują się uczelnie
w całej Polsce.

441
00:26:27,400 --> 00:26:33,719
To, co się wydarzyło,
stawia pytania o bezpieczeństwo
na uczelniach wyższych.

442
00:26:33,760 --> 00:26:37,039
Prace nad jego poprawą zadeklarował
resort szkolnictwa wyższego.

443
00:26:37,080 --> 00:26:51,639
Czwartek na UW był dniem żałoby,
odwołano też juwenalia.

444
00:26:51,680 --> 00:26:54,239
Zimni ogrodnicy przyszli
dużo wcześniej niż zwykle

445
00:26:54,280 --> 00:26:56,879
i niestety wygląda na to,
że zmierzają się rozgościć.

446
00:26:56,920 --> 00:27:00,039
Niskie temperatury to wielki problem
dla rolników i sadowników,

447
00:27:00,080 --> 00:27:03,679
którzy robią, co mogą,
aby uratować przyszłe plony
i zatrzymać degradację.

448
00:27:03,720 --> 00:27:06,159
Palą w sadach ogniska,
by ogrzać kwitnące drzewa.

449
00:27:06,200 --> 00:27:08,159
To ważne dla nich i dla nas,
konsumentów,

450
00:27:08,200 --> 00:27:11,759
bo mniej owoców z krajowego rynku,
to prosta droga do wyższych cen.

451
00:27:11,800 --> 00:27:12,759
Tomasz Mildyn.

452
00:27:12,800 --> 00:27:16,599
To była dla wielu rolników w kraju
kolejna nieprzespana noc.

453
00:27:16,640 --> 00:27:19,639
W Lutyni, pod Wrocławiem,
sadownicy pamiętają bardzo dobrze,

454
00:27:19,680 --> 00:27:25,519
jak fatalne skutki
mogą przynieść wiosenne przymrozki.

455
00:27:25,560 --> 00:27:30,279
Po zeszłym roku, kiedy jednej nocy
było minus osiem i straciliśmy
sto procent plonu, stwierdziłem,

456
00:27:30,320 --> 00:27:32,719
że spróbujemy coś zrobić.

457
00:27:32,760 --> 00:27:36,159
Maciej Karczewski postawił
na starą skuteczną metodę
rozpalania ognisk

458
00:27:36,200 --> 00:27:37,359
i zadymiania sadu po to,

459
00:27:37,400 --> 00:27:41,199
aby chronić zawiązki śliwek
przed mrozem.

460
00:27:41,240 --> 00:27:46,239
Temperatura w nocy spadła
do minus półtora stopnia.

461
00:27:46,280 --> 00:27:49,039
Można powiedzieć,
że w nocy nie śpimy.

462
00:27:49,080 --> 00:27:52,119
Na Lubelszczyźnie to też kolejna doba
walki z przymrozkami.

463
00:27:52,160 --> 00:27:53,879
Już wiadomo, że częściowo przegrana.

464
00:27:53,920 --> 00:27:55,119
Nie tylko jabłonie,

465
00:27:55,160 --> 00:27:58,119
to będą na pewno grusze,
będą to wiśnie, truskawka na pewno,

466
00:27:58,160 --> 00:27:59,959
wiem już o uszkodzeniach z malin,

467
00:28:00,000 --> 00:28:02,199
porzeczka też nieciekawie wygląda.

468
00:28:02,240 --> 00:28:05,399
Dlatego w przyszłym tygodniu
rozpocznie się szacowanie strat.

469
00:28:05,440 --> 00:28:09,039
Najgorsze jest to,
że to jest kolejny rok.

470
00:28:09,080 --> 00:28:12,679
Na Lubelszczyźnie są tacy,
którzy owoców nie zbiorą
w tym sezonie w ogóle.

471
00:28:12,720 --> 00:28:16,519
Są miejsca na terenie gminy Łaziska,
gdzie straty sięgają stu procent,

472
00:28:16,560 --> 00:28:21,759
ale są miejsca,
gdzie te straty są mniejsze
i sięgają czterdziestu procent.

473
00:28:21,800 --> 00:28:25,199
Przymrozki w pierwszej połowie maja
to w Polsce nic nadzwyczajnego,

474
00:28:25,240 --> 00:28:28,239
ale wzrost
średniej temperatury rocznej sprawił,

475
00:28:28,280 --> 00:28:30,239
że rośliny wcześniej
zaczynają kwitnąć

476
00:28:30,280 --> 00:28:31,279
i tworzyć owoce.

477
00:28:31,320 --> 00:28:35,599
To jest pewne niebezpieczeństwo,

478
00:28:35,640 --> 00:28:38,559
bo już w tej chwili w sadach
mamy zawiązane zawiązki owoców.

479
00:28:38,600 --> 00:28:41,039
A dla nich niskie temperatury
mogą być zabójcze.

480
00:28:41,080 --> 00:28:45,239
Podobnie
jak dla całego biznesu owocowego.

481
00:28:45,280 --> 00:28:50,719
Sadownicy, którzy ostatnie noce
spędzają wśród swoich drzew,

482
00:28:50,760 --> 00:28:53,319
zauważają też, że problemem jest
nie tylko pogoda.

483
00:28:53,360 --> 00:28:56,159
Na chwilę obecną
nie ma w ogóle ubezpieczeń,

484
00:28:56,200 --> 00:29:00,599
firmy ubezpieczeniowe
nie chcą przyjmować nowych klientów
na ubezpieczenia od przymrozków,

485
00:29:00,640 --> 00:29:01,639
od gradów.

486
00:29:01,680 --> 00:29:07,279
Dlatego sadownicy apelują
o rozwiązania systemowe.

487
00:29:07,320 --> 00:29:11,319
Należy stworzyć normalny,
prosty, obowiązkowy,
powszechny system ubezpieczeniowy,

488
00:29:11,360 --> 00:29:13,519
żebyśmy sobie mogli radzić,

489
00:29:13,560 --> 00:29:16,599
nie tam jakieś pomoce,
później się rządy chwalą
tymi pomocami.

490
00:29:16,640 --> 00:29:19,519
Nie mamy żadnych narzędzi nacisku.

491
00:29:19,560 --> 00:29:20,519
Tu działa rynek.

492
00:29:20,560 --> 00:29:22,919
Na razie przed nimi
kolejne niespokojne noce.

493
00:29:22,960 --> 00:29:25,559
Instytut Meteorologii
i Gospodarki Wodnej ostrzega

494
00:29:25,600 --> 00:29:31,639
przed przymrozkami na południu
i wschodzie Polski.

495
00:29:31,680 --> 00:29:34,519
W 19.30 to wszystko.

496
00:29:34,560 --> 00:29:37,559
Już za chwilę wywiad
prezydenta Francji Emmanuela Macrona,

497
00:29:37,600 --> 00:29:40,599
który dla Telewizji Polskiej
przeprowadziła Anna Kowalska.

498
00:29:40,640 --> 00:29:52,399
Zapraszam. Do zobaczenia.