RDF representation of the Words Matter publication
A bilingual (English and Dutch) knowledge graph of contentious museum terminology based on the glossaries provided in the Words Matter publication by the Dutch National Museum of World Cultures. It contains 75 English and 83 Dutch contentious terms linked to explanations of their usage, suggestions from experts, including 89 alternative terms, and related entities from four LOD-datasets: Wikidata, Getty AAT, Princeton WordNet, and the NMVW-thesaurus
Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen
wsm
Aboriginal
The term “Aboriginal” stems from the Latin words ab and origine, meaning “from the beginning”, and is a commonly used word, including in museum databases. “Aboriginal” describes the original inhabitants of a place and is primarily used to refer to Indigenous peoples in Australia and Canada (see also “Indigenous”). However, in Canada, there has been a recent preference for the use of Indigenous. The term does not adequately describe the complexity and diversity of Indigenous peoples. Many Indigenous peoples in both countries do not like to be referred to as “Aboriginal”, preferring to emphasize other markers of their identity such as language, land and clan relationships. In Canada the term came into general use in the 1980s, when a legal and overarching term was sought to collectively describe the existing—but controversial—categories “Indian,” “Inuit” and “Métis” (see also “Indian” and “Eskimo”).
Adopt the terminology used and accepted as respectful by the people themselves.
In cases where it is not possible to avoid generalization, for example, should it be impossible to find out the specific group from which a person/object comes, then use “Aboriginal” as a compound noun, always with capital “A”: Aboriginal people(s), Aboriginal Australians.
In Canada, certain First Nations groups in Ontario prefer “Indigenous,” i.e. “Indigenous people(s).” “First Nation(s) people(s)” may also be acceptable.
In Australia, “Aboriginal” and “Torres Strait Islander peoples” is in most situations appropriate.
Allochtoon
Allochtoon entered the Dutch language in the 20th century as a geological term. The term, which literally means “from another soil/location” (antonym autochtoon) was introduced as an identity category in the Netherlands in the 1970s to replace “immigrant,” which by that time had started to develop negative connotations. While the term itself was intended to be generic and to describe anyone born outside or with one parent born outside the Netherlands, it was split into the subcategories of Western and non-Western, thus creating a distinction between different categories of outsiders. The term has increasingly been used as a stand-in for people who appear to be visibly different, i.e. non-White people. “Allochtoon” has lost favor with some, including policy makers and the public alike, with some municipalities deciding no longer to use the term.
There is an increasing tendency to use hyphenated identification, for example, Moroccan-Dutch, Surinamese-Dutch etc.
The phrase “person of ... background” is commonly used and acceptable for many.
person of ... background
Whatever of the three alternatives you choose, it should be used consistently. For example, if we choose to describe someone as a person of Surinamese background then we should also say a person of German or Japanese background.
Barbarian
The term “barbarian” originates in antiquity. In Ancient Greece, “barbarians” referred to people with an unfamiliar language and/or culture. Then the term “Barbarije” was used for North Africa, for example in 16th century cartography and travel accounts. Its inhabitants were described as “barbarians”. These words became negatively associated with piracy and the slave trade and the word “barbarian” increasingly gained the meaning of uncivilized. Nowadays the word is often used to express the idea that someone or something does not meet generally accepted standards, norms and values, usually those associated with the higher social classes.
There is no suitable alternative for this term, except when used in a descriptive or historical context, in which case we suggest the use of quotation marks. For example: The “barbarians” were a group of people with whom the Greeks came into contact in antiquity.
The “barbarians” were a group of people with whom the Greeks came into contact in antiquity.
Berber
“Berber” refers to various groups of people living across several countries in Northern Africa. The term dates back to antiquity and appears in Arabic manuscripts by 900 AD. Many people, however, believe it to be a European invention related to the term “barbarian” (see previous entry). While the term is still used by many people who self-identify as Berber, it is rapidly falling out of favor and more and more people now refer to themselves as “Amazigh.”
Amazigh (singular) and Imazighen (plural)
Black
As an identity category, “Black” has different meanings in different contexts but in general it refers to people of African descent. The term has come to replace the earlier racial category of Negro (see also “Negro”) now regarded as derogatory by many. Within the Netherlands “Black” is used most often to describe people of African or Afro-Caribbean origin. In Britain the term is used similarly; however it has also been used as a socio-political identity category to unite diverse non-White groups of people, regardless of their ethnic or geographical origins, who had suffered racism. This usage is less common in the Netherlands. In the US, the term primarily describes African Americans; “people of color” is also used as a political identity category that includes all non-White people. Rooted primarily in the North American Civil Rights and Black Power Movements, and other global anti-racism struggles, “Black” has become an identity category of pride for many people of African descent, challenging earlier stereotypes associated with Black people.
The term is appropriate when used in the contexts as described above.
Blank
In the Netherlands, the term “blank” is a synonym for 'White' (see also “White”). As an identity category, the term shares its genealogy with other terms such as Black (from the Latin) and associated with the racial sciences of the 18th and 19th century. The Van Dale dictionary, defines the term as “unblemished” and non-colored. (See “White”, “Black” and “Person of Color”). The association of such ‘neutral’ and even ‘positive’ connotations of the word has generated critique from anti-racist/racial equality activists in the Netherlands, demanding that the word be replaced with the term “White” as a racial and political identity.
White
The term White is increasingly used, especially by activists and academics.
Bombay
Bombay is the colonial toponym—the name given to a geographic place under colonial rule—for the Indian city of Mumbai. The term was first used in the 16th century. The renaming of places is a common occurrence, both historically and in the present, often resulting from different political shifts over time. This was an important ideological practice, both during the colonial period and during decolonization. This practice continues today. On claiming territory, colonizers named cities and towns after important people or after their own places. Renaming—either restoring earlier names or creating new names— was an important practice for newly formed nations in the decolonization process. The use of names that were assigned under colonization can be painful for some, as a legacy of colonialism. The city of Mumbai continued to be called Bombay until long after independence but was officially changed in 1995. Calcutta (now Kolkata) and Chennai (Madras) are similar colonial toponyms that were Anglicized during the colonial period. Other contested colonial toponyms include: Jakarta (formerly Batavia), Myanmar (formerly Burma) and Zimbabwe (Southern Rhodesia).
Mumbai
Bush Negro
In Dutch, this term originates from the two terms “bosch,” meaning “wild land” and “neger” (see also “Negro”). It was a pejorative term for Africans (and their descendants) who escaped from slavery in Suriname and the Guyanas and settled in inaccessible, interior/mountainous regions, from which they fought against colonization. Some people in Suriname and the Netherlands still use the term interchangeably with “Maroon” and “Boslandcreool” While the term “Maroon” is itself contested, there is broader popular and academic agreement about its appropriateness. (see also “Maroon”).
Maroon
Should it be necessary to used this term, for example, in a descriptive or historical context then we suggest the use of quotation marks. For example: The term “Bush Negro” originates from...
The term “Bush Negro” originates from...
Caucasian
The term “Caucasian” originally referred to the people of the Caucasus. In the 19th century, the term was taken up as a racial designation for White Europeans, informed by the anthropological work of J.F. Blumenbach (1752-1840). In the 20th century “Caucasian” was used within the Nazi ideology of racial hierarchies. Within the Netherlands, the term mainly appears in museum databases, and is not often used in common language. In other places— such as the US –the term is more commonly used in daily language. There is growing criticism of the term, however, because of its racialized origins.
When referring to people from the Caucasus region, “Caucasian” is correct.
When used within the context of the history of racial categories we suggest the use of quotation marks.
White (see also White in this table)
Colored
“Colored” is a controversial term normally used to describe a person or a group of people with mixed White European and non-White, for example, someone of African or Asian, ancestry. In some cases the term is also used to describe a Black person. The term has different histories of use and meanings within different parts of the world, but is generally regarded as derogatory today. Within South Africa, for example, the term describes someone of mixed ancestry, including Khoisan, Malay, and White. Within the USA the term was used historically to refer primarily to a Black person or the Black community, and is more restrictive than the similar term “person(s)/people of color”. In the Netherlands, the term is used similarly to describe a Black person, or someone of mixed ancestry, with several interrelated Dutch language terms for these identity categories such as: colored (gekleurd), having a bit of color (met een kleurtje) or with a darker skin colour (met een donkerdere huidskleur). The use of these terms harkens back to a racialised idea of whiteness as the norm. These different Dutch terms are all increasingly regarded as inappropriate and derogatory. There is growing acceptance by many for the use of the American identity category “person(s) of color” or “people of color”, abbreviated POC. There is also the more recently emerging group category to more broadly describe non-White people, which is “Black and Non-Black People of Color”. While the terms “Black”, and “person(s) of color” remain generally acceptable terms for many, using the terms that the persons themselves find respectful and acceptable is advised.
Person(s) of Color or People of Color
Black and Non-Black person(s) of color can be used, but with caution.
Coolie
The term “Coolie” is thought to be derived from the Hindi word “quli,” meaning “day worker.” In Dutch it specifically refers to untrained contract/indentured laborers from Asia, who in the 1850s worked in the Dutch colonies of the Dutch East Indies (Indonesia) and later in the West Indies (Suriname). The term has also been used to describe contract laborers, especially from India, working in the British colonized regions of the Caribbean. There has been broad agreement among scholars, activists and diverse communities of interest from the mid-20th century onwards that the term is offensive. It is still used as a term of abuse for people of Asian descent.
This term is derogatory, but can be used in a descriptive or historical context, in which case we suggest the use of quotation marks. For example: “Coolies” is a term that was used to describe people who labored in European colonized regions, for example on plantations.
“Coolies” is a term that was used to describe people who labored in European colonized regions, for example on plantations.
Descent
The term refers to the group or place where someone comes from or was born. It is not a controversial term in itself. However, because the term is often used to ask someone where they are from based on a presumption of him or her being non-Dutch because of their appearance, it can be experienced as offensive (See article Zeefuik and Modest; also words such as “Roots” and “Allochtoon”.
Disabled
Disabled, like the word “handicap”, is an umbrella term to describe varying forms of intellectual to physical impairments. In recent years, “disability” has replaced “handicap” in much of Western Europe and the United States. At the beginning of the twentieth century, the term “handicap” was used to describe a person’s “deficit” or inability to function “normally.” Beginning in the 1970s this concept of “deficit” and related words like “handicapped” became increasingly contested. Activists argued that a disability was not an individual problem to solve, but a social construct that made living with an impairment into a problem. People no longer wanted to be called “the disabled,” but rather “disabled people” (UK) or “people with disabilities” or “differently abled” (US).
Disabled people
People with disabilities
Differently abled
Discover
“Discover” can be used in a neutral manner, for example when used in the context of to find out something, or to uncover how something works. However, when used to suggest that a place did not exist, was not known by Europeans or was not inhabited prior to European encounter it is far from neutral. For example: “painted almost 40 years after the discovery of ‘America’ by Columbus in 1492, this work of art was one of the earliest attempts by an artist to give an impression of the new continent.” Such a text essentially omits the fact that the continent was populated with thriving societies, and thus is pejorative, as it implies neither art nor people existed prior to Columbus’s “discovery.”
Phrases like “was the first European to reach...” would be more appropriate.
“was the first European to reach...”
Dwarf
Dwarfism (Achondroplasie or dwerggroei in Dutch) is a medical or genetic condition for people of short stature. When used outside of a medical context the term is considered offensive. The term dwarf entered the Dutch language in the 14th century, when it had the connotation of monstrous. Satirical portrayals of people of short stature can often be found in (the history of) European art, literature, and film. In 19th- and early 20th-century colonial exhibitions, freak shows, and circuses, dwarfism was seen as a form of being abnormally “other” in very similar ways to the representation of formerly colonized and racialized people. Similar demeaning or insulting terms are “lilliputian” and “pygmy”.
“Dwarf”; applicable only in a medical diagnosis or in a descriptive context. Otherwise, use “a person of short stature,” “little person” or ‘someone with dwarfism.”
“Dwarf” and “pygmy” can be used in a historical or descriptive context. In this case, use quotation marks.
Eskimo
The term “Eskimo” (Esquimaux) refers to the diverse Indigenous peoples of Arctic and sub-Arctic North America, Greenland and Northeastern Siberia. The term has never been commonly used by community members to describe themselves in their own language, as they would use their own indigenous terms. There is no general acceptance on the linguistic origins of the term. Some regard the term as a French or English version of an indigenous term. Today there is better acceptance of the term in Alaska than in Canada or Greenland, where other terms are preferred and Eskimo is seen to have a pejorative meaning. The term has now largely passed out of official use. Deciding on another broad term that describes all groups who live in the circumpolar north is not straightforward, although Eskimo-Aleut is used to describe the linguistic group.
Adopt the terminology used and accepted as respectful by the people themselves. Examples include: the Iñupiat peoples of northern Alaska; the Inuit peoples of Canada; the Kalaallit of Greenland; the Yup’ik: i.e. the Central Alaskan people of the Yukon-Kuskokwim delta, the Kuskokwim River, and coastal Bristol Bay in Alaska; the Alutiiq (or Suqpiaq) people of the Alaska Peninsula and coastal and island areas of southcentral Alaska; Yupighyt: the Inuit of Siberia
Ethnicity
“Ethnicity” refers to the shared social, cultural or historical experiences and practices of a group of people, for example, language, religion or dress, and usually a national or regional background. “Ethnic group” describes the people having these shared features. While it may seem a neutral category it often is used to describe something or someone different from the norm or foreign, for example in “ethnic food” or “ethnic music.” When used to describe people, the term is normally associated with minority groups, although everyone has an ethnic identity. “Ethnicity” is sometimes confused with race and is incorrectly used by many as an alternative term, sidestepping the reference in race to biological differences.
“Ethnicity” and “ethnic groups” should be used with caution. The term should not be confused with race.
Exotic
This term is derived from the Ancient Greek word “exōtikós,” literally meaning “from the outside.” It entered the Dutch language with the meaning of foreign/alien, which it still has today. The term has become intertwined with ideas about the (racialized and sexualized) Other. The term “exotic” is commonly used to describe plants and animals, but is also used for people (usually people of color), where it has a connotation of being different from the norm, especially in reference to appearance and name (for example “what an exotic name!”). Sometimes it has a sensual connotation.
Applicable when referring to plant and animal species. It is, however, contested to use the term to describe people.
Gay
“Gay” is a commonly used term to refer to non-heterosexual sexualities, especially men. “Gay” is preferable to the more medical and legal term of “homosexual” (see also “Homosexual”). While “gay” is adopted by some people as a form of self-identification, the term is in some day-to-day contexts used in a derogatory way. Additionally, “homo” is used as a curse word.
The term is appropriate when used respectfully
Use terms and pronouns that people find acceptable and respectful for describing themselves.
Gypsy
The term “gypsy” is generally used to refer to a member of a travelling or itinerant people, specifically Roma people. The Roma people are divided into different groups. Associated with itinerancy, due to their history of (forced) migration, negative stereotypes of Roma as thieves and vagabonds continue to exist today. For the Roma people the term “gypsy” is derogatory. Consequently they collectively and officially adopted the term “Roma” in the 1970s.
In general, “Roma” can be used.
Groups and subgroups, however, have their own preferred names (e.g., Sinti) so it is advised to use these when known.
Half-blood
This term, like “full blood” and “half-breed,” emerged in association with 18th- and 19th-century ideas of racial difference. In this period, racial sciences, based on the idea of biologically different races, were at their peak (see also “Race”). Blood, it was thought then, was also regarded as carrying hierarchical traits, with some blood being superior to others. The term is usually applied to someone of mixed White European and Non-White descent. This term is similar to other terms (in this list) such as “mulatto” and “mestizo”.
In the US and UK contexts, “mixed race” is used in place of this term. This is, however, not common in the Netherlands.
Identity markers such as “mixed heritage” and “mixed ethnicity” or “of mixed descent” are more appropriate.
Headhunter
The term “headhunter” has two distinct meanings. The term has come to describe a professional recruiter who finds candidates for specific jobs. In this context it is not regarded as sensitive. Historically the term has been used to describe someone who participated in the ritual practice of taking trophy heads, for example during times of war. This practice was done in many places and by many peoples across the world including Europeans. In the Netherlands, the term was first used in the 19th century. Headhunting has long been represented in popular books and films, often to give the impression of primitive, wild, cruel and bloodthirsty tribal peoples of the jungle. This portrayal misrepresents the significant ritual role it had for the proper functioning of those societies that practiced it. The use of such terms and ideas reinforces the idea that certain peoples are essentially unchanging and “primitive” (see also “Primitive” and textbox Kunst).
In the first context the term is acceptable.
When describing diverse ritual practices it is better to avoid using the term. Choose rather to explain the specific practices, using their Indigenous names, and ritual importance/value.
Hermaphrodite
“Hermaphrodite” is regarded as outdated and stigmatizing term that pathologizes people born with sexual organs from both sexes (see article Steinbock).
The umbrella term “intersex,” for example “intersex condition” or “intersex person” is preferred.
Homosexual
“Homosexual” is a medical and legal term to refer to non-heterosexual sexualities. The term as such was invented in the mid-19th century as an abnormal identity category to distinguish a person who engaged in sexual acts with another of the same sex. Homosexuality has been and continues to be considered sinful, a mental illness or even criminal in several places across the world. The term, and its abbreviated form homo is sometimes used as derogatory or curse word.
To avoid stigmatization of non-heterosexual identities and to do justice to the plurality of sexual diversity, using community-derived descriptors like “lesbian,” “gay” and “bisexual” is preferred.
Choose culturally specific names such as Two-Spirit (see Steinbock, this publication).
Hottentot
This term refers to the Khoikhoi people, who live in the western part of South Africa. It is a Dutch colonial term, first used in the 17th century, and was based on an imitation of the sound of the Khoikhoi language. The term “Hottentot” connoted culturally backward or primitive, stereotypes that were created in the early colonial period. In the 19th century, Khoikhoi people were violently exploited. They were also put on display, as an example of a primitive type, initially as entertainment but later as part of scientific colonial knowledge. One well-known example was the so-called Hottentot Venus, Sarah Baartman, who was displayed in Europe from 1810–1815. Her remains were displayed in a French museum until 1974. Baartmans remains were returned to South Africa in 2002.
Khoisan (people)
Inboorling
“Inboorling” was used in the Netherlands from the 13th century onwards, and shares a basic meaning—someone born in the land—with the term “native.” It is, however, a more exaggerated form of native, having the connotations of primitive and wild. In the early 19th century, it was used by some to describe all Indonesians, but it later was ascribed only to so-called tribal peoples in the Dutch colonies. In the Colonial Exhibition of 1883 in Amsterdam, the term “inboorlingen,” for example, was used to describe peoples both from Indonesia and Suriname. In Surinam itself it was never used to describe the Indigenous peoples. Today the term is mostly associated with people who are considered to be primitive.
Indian
In the 16th century, Christopher Columbus, on encountering the Americas, called the inhabitants “Indians,” as he was under the impression that he had arrived in India. The misnomer “Indian” was soon used as a term to describe Indigenous peoples of North America. There is no consensus for the use of the term. While in the US “American Indian” is a term with a divisive history, it is nevertheless used as a form of self-identification by individuals and communities and remains a key term for the US and Canadian Federal Governments. In the Spanish-speaking countries of Central and South America “índio” is widely seen as problematic and is irregularly or not used by Indigenous people themselves. This is different in Brazil, where “índio” is less contested.
In this entry Indian does not refer to Indian as used to describe people from India/South Asia. In this context Indian is correct.
Indigenous
In recent decades the term “Indigenous,” which was originally used to describe flora and fauna, has increasingly become a legal category describing various peoples colonized by Europe. The term itself describes a specific group of people who identify with a place as an original homeland and have developed longstanding traditions in that place. Under diverse colonial projects these peoples were dispossessed of their lands, which led often to (cultural) genocide. The term ‘Indigenous’ is one of empowerment, due in part to the UN Declaration of the Rights of Indigenous Peoples (2007). “Indigenous” encompasses those peoples traditionally referred to as “Aboriginals”, “First Nations” and “Indians” among others.
The term is appropriate when referring to plant and animal species.
When talking about specific peoples it is preferable to use the name they call themselves, rather than the generic ‘Indigenous’.
Indisch
The term “Indisch” has changed meaning over time. While the term is not always sensitive, there is often confusion about its use. In the 19th century it referred to anything Indonesian, such as Indische houses, Indische dances and Indische population. In the 20th century it started to refer to Indo-European people and cultures (see also “Indo”) and sometimes to a European who lived for a long time in Indonesia. At the end of the last century, however, this meaning was considered too ethnic and rejected by some people. Today the word “Indisch” refers to anything coming from the colonial period in the former Dutch East Indies. Indisch is often confused with Indonesian (food, ethnicity and culture) because of the 19th-century use.
The term can be used, but should not be confused with “Indonesian”.
Indo
“Indo” is an abbreviation for Indo-European. The term emerged during the colonial period to describe people of Indonesian and European descent (not restricted to the Netherlands). Arguably, the first known example of its use in the Netherlands dates to 1898. The term rapidly lost favor due to its ethnic and colonial connotations, but has recently been adopted as a term of pride and empowerment by people identifying as being of Indo-European heritage living in the Netherlands.
“Indo-European” is the appropriate term, and should not be confused with Indonesian.
Jappenkampen
This term generally refers to the Japanese camps in Asia during WW II and to the camps in the Japanese-occupied Dutch East Indies in particular. The word “Jap” is a pejorative abbreviated form of “Japanese.” The term Jappenkamp is also contested by some victims and their descendants, who feel that the term focuses more on the Japanese perpetrators rather than on the cruelties that happened in the camps. For this reason “Japanese concentration camps” has been suggested as a possible alternative.
Multiple alternatives exist, including: Japanese camp; Japanese internment camp; Japanese concentration camp; Japanese prisoners of war camp; Japanese military prison camp (in Burma and Thailand)
Kaffir
The term Kaffir derives from the Arabic term “kafir,” meaning one without religion. In South Africa, it was originally used in the 16th century to describe Black non-Muslim people and later to identify Bantu-speaking people, especially in the wars of conquest of the Eastern Cape. In Afrikaans as in English, it soon became a label for Black people of African descent in general. The term gained its derogatory connotation during the apartheid era and is now understood as hate speech. The exception is a group of Sri Lankan peoples with shared ancestry from Portuguese traders (or more broadly European) and enslaved Bantu peoples who refer to themselves as Kaffir.
It is appropriate when used to refer to the Sri Lankan Kaffirs, as it is a term with which the group self-identifies.
The term “Maroon” is used to refer to Africans (and their descendants) who escaped from slavery in the Americas, and settled in the inaccessible, interior/mountainous regions. The term itself derives from the 16th-century Spanish word “cimarrón,” meaning runaway cattle and is, thus, regarded by some as derogatory. Simultaneously, however, the term is used as one of empowerment as the Maroons have been celebrated as a symbol for the continuous resistance to colonialism. These differing views add some complexity to the use of the term. While in Suriname the term is accepted by some and not by others, in Jamaica, for example, there is more unanimity about the positive use of the term.
Generally acceptable to use the term.
In the context of Suriname, however, it is better to use the specific names for each Maroon group: such as Saamaka, Matawai, Aluku, Kwinti, Paamaka.
Medicine Man
The term “Medicine Man” is used to describe traditional or spiritual healers among some indigenous peoples in different parts of the world. Skilled in the healing powers of natural/herbal remedies, these persons are highly respected members of their communities. Traditional healers are consulted to heal both physical and mental illnesses of individuals and the social, cultural or environmental issues within a community. The figure of the medicine man has been represented in numerous films, novels and other popular media often in sensational and eroticizing terms. Such representations have denied the complexity of the knowledge associated with healing, as well as the important role traditional healers played in many societies. Within the last few decades the term has been regarded by many as pejorative.
Traditional or spiritual healer
Where known use the term that the group to which the traditional healer belongs regard as acceptable and respectful.
Mohammedan
Mohammedan was a commonly used term in the past. Originally, it referenced to someone who worships of the Prophet Muhammad. Many Muslims, for this reason, object to its use because Islam teaches the worship of God alone. The terms “Muslim” and “Islamic” are more common today. This term can most commonly be found in museum databases and not in daily language.
Muslim
Mongoloid
“Mongoloid” is an outdated and offensive term used to describe both a so-called racial type and a person with the genetic condition Down Syndrome. As racial type, the terms emerged from 18th and 19th century studies of racial difference. The Mongoloid or Mongolian race was the umbrella term used to describe diverse indigenous peoples from East Asia, South East Asia, and the Artic region of North America. Like the other two presumed large racial groups, Caucasoid (Caucasian) and Negroid (Negro), this term is outdated and in general regarded as derogatory. The term is also used to describe people with the genetic condition Down Syndrome, due to the presumed similarity in facial features to the so-called Mongolian race. In modern day usage the term is used as a curse word to describe someone regarded as retarded.
In relation to the first definition, use specific national or cultural terms when describing persons.
In relation to the second definition, the term is derogatory. Use “someone with Down Syndrome.”
The use of “mongoloid” or “retarded” to describe someone with a disability is offensive.
Moor
This is a controversial term. Its meaning has changed over time. While the term has been used to describe different groups of people it is commonly understood to describe Muslim people of Arab and Amazigh descent from North Africa and Southern Europe. At the same time, the term is said to be derived from a Greek term meaning “black, blackened or charred” and has been used in Europe since antiquity to describe Black people from Africa. In the Netherlands, as elsewhere, the term is used as a derogatory term for Muslims from North Africa or for a Black person.
This term is derogatory and is therefore not recommended for use in contemporary context.
There is no acceptable alternative for this term.
Mulatto
Since the 17th century, “mulatto” refers to first-generation offspring of a non-White person and a White person. The term derives from the Latin word “mulus” (mule), the hybrid offspring of a horse and a donkey. Like the racial sciences from which the term emerged, it suggests an incommensurability between two so-regarded different species of mankind. Like the mule, then, this results in an abnormal offspring, presumed infertile. Mulattos were deemed to represent the “horrors” of miscegenation (see also “Half-blood”), but because of their so-called White blood they were believed to be more intelligent—and often more attractive—than Black people. Today such ideas still remain in subtle ways in daily speech.
Native
The term “native” derives from the Latin word natus, and has been used to describe people born to a particular place. While it was commonly used historically, the term has been criticized for not only reinforcing colonial hierarchies—natives were regarded as inferior to the civilized colonizer—but also (contradictorily) for implying an exclusionary racial and ethnic right to a place by a specific group. The term is currently used by some, for example, Native Americans, in their political claims for sovereignty. Within Europe this concept is increasingly used in xenophobic politics. Within the Netherlands, “native” is most commonly used to describe Indigenous Indonesians.
Negro
This term derives from the Latin word “niger,” meaning black. In the Netherlands, the term has been used since the 17th century to refer to Black people in and from (sub-Saharan) Africa. Not much later, it came into use to describe enslaved people, and became associated with the racial sciences of the 18th and 19th centuries (see also “Caucasian” and “Race”). In the 20th century, “Negro” was used in a racial typology that supported stereotypes about Black people, but functioned simultaneously, even contradictorily, as part of emergent anti-colonial struggles and increasing Black consciousness. Nowadays, the word is widely regarded as derogatory including by Black and other activists, academics among others.
This term is not recommended for use in contemporary context.
The term can be used in a descriptive or historical context, in which case we suggest the use of quotation marks.
Oriental
This term derives from the Latin word “Oriënt”, meaning east. Historically, the term came to be used in Europe to describe people or things from Asia. “Oriental” gained widespread critique after the 1978 publication of Edward Said’s seminal work Orientalism, which critiqued Euro-American patronizing representations of the (Middle) East. While the term is contested for being geographically Eurocentric, and especially for its romanticizing and stereotypical image of Asian people as mysterious, “exotic” and foreign, it is still widely used.
“Asian”
The use of more specific terms for the countries, languages and cultures from Asia and the Middle East is suggested.
Politionele actie
This phrase refers to the large-scale military operations carried out by the Dutch army between 1945 and 1949, to prevent Indonesian Independence. The Dutch government at the time refused to speak in terms of war, as for them this was a legitimate suppression of a rebellion. They in turn employed the term “Politionele acties.” “Politionele actie” is now considered misleading by many, including the descendants of victims, as its use of euphemistic vocabulary obscures the physical and structural violence that was perpetrated and reduces the victims of this violence to rebels.
There is no consensus on alternative terms. “Agresi Militer Belanda I & II” are used in Indonesia.
In the Netherlands “First and Second Dutch-Indonesian Wars” has been suggested.
Primitive
Primitive derives from the Latin word primitivus, meaning the first-born or first of its kind. In European thought, it became synonymous with the racialized and temporal “Other” and was applied to cultures that were imagined as existing in a distant past (see Marijke Kunst and Simone Vermaat in this publication) that lacked qualities that were seen as European, specifically progress and rationality. The term is before still used today to denote someone or something as simple and uncivilized. “Primitivism” is a movement in art that connotes the beauty, natural qualities, or romance of a simpler way of life, in contrast to a more advanced, industrialized Europe. Both the term “primitive”, like the artistic movement, have received significant criticism from diverse quarters including academics.
The term can be used in a descriptive or historical context, in which case we suggest the use of quotation marks. For example: There was an artistic movement called ‘primitivism’.
There was an artistic movement called ‘primitivism’
Pygmy
“Pygmy” is a term used in anthropology to describe diverse peoples, especially from (Equatorial) Africa and Asia (i.e. New Guinea), the adult males of whom are regarded as of unusually short stature. Beyond the term’s use to refer to the physical features of these diverse ethnic groups (and which in part makes it derogatory for some) the term is also used negatively as an insult to critique someone’s intellectual capacities. Some indigenous peoples, for example in the Democratic Republic of the Congo, have reclaimed the term as neutral and therefore non-problematic.
“Pygmy” is derogatory and should therefore be avoided.
Queer
Particularly since the 1980s, “queer” has served as an umbrella term for sexual interests and identities that challenge social norms for sexual behavior. The term is not only shorthand for “LGBT” but also the full range of human sexuality, for example people with sexual fetishes or who practice polyamory. “Queer” has been reclaimed as a proud political and sexual identity from earlier etymological usages that meant strange, aslant or curious. The term, however, is still used as a slur against people perceived to be sexually deviant.
LGBT
Use terminology and pronouns that are regaded as respectful by the community themselves. See Steinbock for suggestions.
Race
“Race” is a debated term that refers to the categorization of humans based on physical features, including skin color. In racial thinking the color of one’s skin is regarded as a sign of incommensurable difference between groups, including a hierarchy in aptitude, abilities, even behavior and development. According to 18th- and 19th-century racial sciences, humans were divided into different groups, arranged hierarchically. These typologies reinforced colonial ideologies of difference, with the White European at the top of a racial hierarchy (see also “Caucasian” and “Negro”). While race is not a biological fact, it has social consequences, for example in discrimination, prejudice and inequality. Racism, therefore, should be understood as a form of prejudice and discrimination based on the presumed superiority of one group over another.
There is no easy alternative for this term. The term is used by some in quotation marks to acknowledge the controversy surrounding the term.
Racism is a valid term to use, as it acknowledges the discriminatory practices of racial thinking.
Roots
“Roots” has become popular in daily language, as a way of describing one’s identity. The term is used to refer to the place from where one originally comes, whether literally or figuratively. “Roots” is often tied to feelings of displacement or loss (to search for one’s roots), especially associated with diasporic communities. In recent years, the term has come under criticism because of the way it references, often in nostalgic ways, a stable and fixed identity to which people could return. To ask someone about their roots may be problematic for some, as it presupposes that they do not belong or that their roots are the sole or predominant defining factor for their identity. This is further compounded by the fact that the question is mostly asked of non-White people.
Generally, it is not considered problematic if people choose to speak of roots when referring to themselves. Some people, however, experience it as an intrusion or disrespectful to be asked this question by others.
Recent scholarship has suggested that it might be more useful to refer to routes (as in the cultural and social bopgraphy of people) than to roots.
Servant
“Servant”, like other terms such as “Page”, “Footmen” and “Baboo”, are frequently occurring terms in many museums databases and can most often be found in the descriptions of paintings and photographs. These interrelated terms describe a person employed in another’s household to do diverse domestic duties such as cooking and cleaning, or to be someone’s attendant. The terms do not in themselves suppose gross exploitation, even if they describe a hierarchical relation in class and power, sometimes marked by exploitation. The multiple and complex relations that servants may have with their masters makes any too easy judgement of the role of the servant or conditions under which they lived an incautious one. “Page” describes a young male servant or attendant, working for a nobleman, or from the Renaissance as servants for fashionable women and men. Referring to someone as servant or page today is regarded as demeaning or insulting in some circles. Maintaining the term in the description of historic paintings and photographs may however be recommended in some situations, especially when the person’s name is not known, since it conveys the power relations more transparently.
Use the person’s name if known
The use of “servant” can be a transparent representation of power relation.
The use of “page” is very infrequent in the present-day and its use should be avoided. (see Eveline Sint Nicolaas in this publication)
Slave
The term “slave” is used to describe a person who is the legal property of another and is forced to obey them by law and/or by force. The term itself refers to different forms of un-freedom, with different meanings and consequences over time and place. In the 6th century, for example, “sklabos” (Greek) meant an un-free person of Slavic descent, while in medieval Latin “sclavus” more generally meant “a person who is owned by another.” Today, the term is more generally used to describe people from Africa who were bought/captured and enslaved by Europeans and forced to work on plantations, often under inhumane conditions, within European colonial projects. Increasingly “slave” has become contested by activists, scholars and the public alike, as it is argued that using the term is to normalize the category “slave” as an inherent identity of a person, thus ignoring that this identity was created not by choice but through violent force. The term also denies the humanity of the person, reducing them to being no more than the property of another. Recently the term has been used to describe the victims of contemporary human trafficking or forced labor.
“Enslaved” or “enslaved person” (see Richard Kofi in this publication)
Third World
While still used in everyday speech, the term “Third World” is regarded as a vestige of Cold War politics, when the world was divided into three groups based on political and economic orientations or alliances. “First World” describes the United States and its allies, including Japan, Canada and countries in Western Europe, while nations that were part of the Communist Bloc, including China, USSR, Cuba and countries in Eastern Europe comprised the “Second World.” The term was first used (Alfred Akfred Sauvy 1952) to describe countries that were politically aligned with neither the First nor the Second worlds. “Third World” also became an economic categorization, used to refer to the poorest countries and regions of the world. This included countries in Asia, Africa, Latin America and the Caribbean, many of which were formerly colonized by Europe. An increasing number of people agree that the term is no longer appropriate, as it is not an accurate description of the complexity of the world and because it reinforces a division of the world into Western superiority and non-Western inferiority.
“Developing nations” as well as “low-income countries” have been suggested as alternatives. These terms, however, are also contested, for the same reasons as Third World.
It is preferable to name the countries and thus be as specific as possible.
Traditional
The term itself is not problematic, but can take on a negative connotation when used in opposition to other terms such as “modern” and “progress.” Several scholars have argued that this dichotomy emerged as part of a Eurocentric intellectual and colonial project, which reinforced the idea that non-European cultures were pre-modern and static as opposed to a modern, progressive Europe. This belief established a hierarchy of cultures and peoples, where West was equated to modern and non-West to traditional. This divide still exist today as used in terms such as “traditional arts and cultures” and is commonly associated with ethnographic museums.
When writing about traditions, or objects understood by their makers to represent traditions or traditional styles, be as specific as possible about time, place and intention. For example: “In the 18th century people used this, in 2018 they use that....”
“In the 18th century people used this, in 2018 they use that....”
In some cases the term can be replaced with “historic.”
Trans
This is an umbrella term used to describe transgender or transsexual sexualities. “Transgender” and “transsexual” describe people whose gender identity and expression differs from what is understood to be typical to the sex they have been assigned at birth. As an overarching term “transgender” can describe a variety of gender identity and expressions, for example cross-dressing. “Transsexual” is the preferred term by some who intend to, or have permanently, changed their bodies in alignment with their gender identity.
The term “transvestite” should be avoided unless someone identifies themselves as such. This term has been replaced by the term “cross-dresser.”
Tribe
The term “tribe” is often associated with so-called non-complex societies with simple political organization. While this is itself not contested, the term has come to connote “primitive,” “simple” and even “wild,” and is predominately associated with non-European peoples and cultures. The complexity of the term emerges because some cultural groups have come to embrace the term as a legal and group identity—for example Native North American Tribal Councils. “Tribe” also appears in the Qur’an and has therefore always been an accepted term in the Arab world. Even then, this term is still contested for its negative connotations. The term has very infrequently been used to describe ethnic groups in Europe, for example the Sami people or historically to describe Celtic peoples. In recent years, it has gained positive use within fashion or popular culture, to refer to style, e.g., “fashion tribes.”
The term should be used with caution.
It can be used in the context of fashion and popular culture, but only when referring to oneself.
Western
The West is an ideological, historical, economic and geographical concept, the meaning of which has shifted over time. The term represents both a mental and physical division of the world that categorizes and contrasts people, cultures, religions and regions, placing them in a hierarchy. It is often contrasted with “niet-Westers” (not Western). Other terms with similar connotations include “Third World” (see also “Third World”), “developed”/”undeveloped,” etc.
Be as specific as possible in terms of country, population etc.
This term has long been used to describe a racial identity, based on skin color, and usually describes certain groups of Europeans and their emigrant population across the world. The term is associated with the racial sciences of the 18th and 19th centuries. As an ideological category associated for example with Europe’s imperial expansion, White has come to connote progress, sophistication or cultured. Since the latter part of the 20th century there has been sustained critique of the social construction of Whiteness as norm, arguing that it is an identity category that emerged to justify or reinforce discrimination against non-White people. Within the Netherlands, in addition to increasing critique of Whiteness are discussions about whether one should use the word Wit or Blank as descriptor (see also “Blank”).
“White” is increasingly used as an alternative for “Blank”.
De term ‘Aboriginal' komt van de Latijnse woorden ab en origine, die samen ‘van het begin’ betekenen. ‘Aboriginal' komt vaak voor, onder andere in collectiedatabases van musea, om de oorspronkelijke bewoners van een plek te omschrijven. De term wordt vooral gebruikt om te verwijzen naar inheemse volken in Australië en Canada (zie: Inheems). In Canada heeft men echter recentelijk de voorkeur gegeven aan de term Inheems. ‘Aboriginal’ houdt onvoldoende rekening met de complexiteit en diversiteit van inheemse volken. Veel inheemse volken in beide landen willen geen ‘Aboriginal’ genoemd worden en geven de voorkeur aan andere termen die hun identiteit kenmerken, zoals taal, land en clan relaties. In Canada begon men de term toe te passen in de jaren 1980, toen men een juridische en overkoepelende term zocht om de bestaande – maar controversiële – categorieën ‘indiaan’, ‘Inuit’ en ‘Métis’ te beschrijven (zie: Indiaan en Eskimo).
Gebruik terminologie die door de groepen zelf wordt gebruikt en als respectvol wordt beschouwd.
Als het niet mogelijk is om generalisatie te voorkomen, bijvoorbeeld wanneer de groepsnaam niet te achterhalen valt: gebruik dan ‘Aboriginal’ als samengesteld zelfstandig naamwoord – altijd met hoofdletter A. Bijvoorbeeld: 'Aboriginal personen', Aboriginal Australiërs.
In Canada geven sommige First Nation groepen de voorkeur aan ‘inheems’, bijvoorbeeld ‘inheemse persoon/personen’. ‘First Nations’ kan ook acceptabel zijn.
In Australië passen ‘Aboriginal’ en ‘Straat Torres­-eilanders’ soms.
Afkomst
‘Afkomst' is op zich geen controversiële term, maar de term wordt vaak gebruikt om aan iemand te vragen waar hij of zij geboren is. Omdat de vraag vaak gesteld wordt aan mensen waarvan op basis van hun uiterlijk aangenomen wordt dat zij ergens anders vandaan komen dan uit Nederland, kan de term in deze context wel als gevoelig ervaren worden (zie bijvoorbeeld ook Roots en Allochtoon en artikel Simone Zeefuik en Wayne Modest).
‘Allochtoon’ wordt in het Nederlands gebruikt sinds de 20ste eeuw, oorspronkelijk als een geologische term. Het woord (waarvan het antoniem ‘autochtoon' is) betekent letterlijk ‘van een andere grond/ locatie'. Het werd in de jaren 1970 in Nederland geïntroduceerd als identiteitscategorie, ter vervanging voor ‘immigrant' dat in die tijd een steeds negatievere connotatie kreeg. De term was bedoeld als generieke term om iemand te benoemen die zelf, of waarvan een ouder buiten Nederland geboren was. De term werd echter gesplitst in de subcategorieën ‘westerse’ en ‘niet­westerse’ allochtonen, waarmee een onderscheid gemaakt werd tussen verschillende categorieën buitenstaanders. De term is geleidelijk aan meer en meer gebruikt als synoniem voor mensen die zichtbaar anders lijken, bijvoorbeeld niet­witte mensen. De term is impopulair geworden bij zowel beleidsmakers als het publiek en sommige gemeentes hebben zelfs besloten om het woord niet meer te gebruiken.
Er is een groeiende tendens om het koppelteken te gebruiken, zoals in Marokkaans­Nederlands, Surinaams­Nederlands etc.
De term ‘persoon met een ... achtergrond’ wordt algemeen gebruikt en is voor velen aanvaardbaar.
persoon met een ... achtergrond
Welke van de drie alternatieven ook gekozen wordt, het moet consistent worden gebruikt. Als we bijvoorbeeld kiezen voor ‘persoon met een Surinaamse achtergrond’ moeten we het ook hebben over een ‘persoon met een Duitse of Japanse achtergrond’.
Barbaar
De term ‘barbaar' komt uit de klassieke oudheid. In het oude Griekenland verwees het naar mensen met een onbekende taal of cultuur. Vanaf de 16de eeuw werden kaarten en reisverslagen gemaakt die naar Noord­ Afrika verwezen als ‘Barbarije' en naar de inwoners als ‘barbaren'. Deze woorden kregen in de volgende eeuwen een steeds negatievere associatie met piraterij en de slavenhandel en de betekenis van ‘barbaar' veranderde geleidelijk aan in onbeschaafd. Tegenwoordig wordt de term vaak gebruikt om aan te geven dat iets of iemand niet voldoet aan de algemeen aanvaarde normen en waarden, waarmee gewoonlijk de waarden van de hogere sociale klassen worden bedoeld.
Er bestaat geen alternatief voor deze term.
De term kan wel gebruikt worden in een beschrijvende of historische context. Gebruik in dat geval aanhalingstekens. Bijvoorbeeld: “De ‘barbaren’ waren mensen met wie de Grieken in de Oudheid in contact kwamen.”
De ‘barbaren’ waren mensen met wie de Grieken in de Oudheid in contact kwamen.
Bediende
‘Bediende’, ‘page’, ‘knecht’ en ‘baboe’ zijn termen die vaak voorkomen in museumdatabases, en dan met name in de beschrijvingen van schilderijen en foto’s. Deze verwante termen beschrijven een persoon die in andermans huishouden werkzaam is om huishoudelijke taken te verrichten, zoals koken en schoonmaken, of ter assistentie. De termen veronderstellen op zich geen grove uitbuiting ofschoon zij een hiërarchische relatie op basis van klasse en macht beschrijven die soms gekenmerkt wordt door uitbuiting. De veelvoudige en complexe relaties die bedienden kunnen hebben met hun meesters maken het niet makkelijk, zelfs riskant, om een oordeel te vellen over de rol van de bediende of de omstandigheden waaronder deze leefde. De term ‘page' beschrijft een jonge, mannelijke bediende die voor een edelman werkt, of – wanneer het de Renaissance betreft ­ als bediende voor modieuze dames en heren. Vandaag de dag wordt het in sommige kringen als vernederend of beledigend beschouwd om te verwijzen naar iemand als bediende of page. De term noemen in de beschrijving van historische schilderijen of foto’s kan in sommige gevallen echter wel worden aangeraden
Over het algemeen adviseren wij een meer kritische benadering van de termen.
Indien bekend, gebruik de naam van de persoon.
Indien de naam niet bekend is, kan het gebruik van ‘bediende' de machtsverhoudingen soms juist transparant en duidelijk maken.
De term ‘page' wordt nog zelden gebruikt, en kan beter vermeden worden (zie voorbeeld Eveline Sint Nicolaas).
‘Berber’ verwijst naar diverse groepen mensen die in verschillende landen in het noorden van Afrika leven. De term stamt uit de klassieke oudheid en verscheen voor het eerst in Arabische manuscripten in 900 v.C. Velen denken echter ten onrechte dat de term door Europeanen gecreëerd is en gerelateerd is aan de term ‘barbaar' (zie: Barbaar). Hoewel nog steeds gebruikt door veel mensen die zichzelf als Berber beschouwen, raakt het uit de gratie en geven steeds meer mensen de voorkeur aan de term ‘Amazigh’.
Amazigh (enkelvoud) en Imazighen (meervoud)
In Nederland wordt ‘blank’ vaak in plaats van ‘wit’ gebruikt (zie: Wit). De term wordt gebruikt als identiteitscategorie en deelt zijn genealogie met andere termen, zoals bijvoorbeeld Zwart (afkomstig uit het Latijn). De term komt voort uit de raciale wetenschappen in de 18de en 19de eeuw. Van Dale definieert ‘blank’ onder andere als “niet bevlekt” en “niet gekleurd” (zie: Wit, Zwart en Mensen van kleur). De associatie met zulke ‘neutrale’ en zelfs positieve connotaties van het woord heeft tot kritiek geleid van de antiracisme­beweging, die er voor pleit om de term te vervangen door de term ‘wit’.
De term ‘wit’ wordt steeds vaker gebruikt, vooral door activisten en wetenschappers.
Wit
‘Bombay’ is het koloniale toponiem – de (nieuwe) naamgeving van geografische plaatsen door koloniale heersers – van de Indiase stad Mumbai. De term werd voor het eerst gebruikt in de 16de eeuw. Het hernoemen van plaatsen komt vaak voor, zowel vroeger als nu, en vaak vanwege politieke veranderingen. Zowel onder kolonialisme als tijdens dekolonisatie, maar ook nu nog, is dit een belangrijke ideologie. Koloniale overheersers noemden steden en andere plaatsen naar belangrijke figuren of plekken uit eigen land. Het hernoemen van plekken – dan wel door nieuwe namen te geven dan wel oude namen in ere te herstellen – is een belangrijk symbool voor nieuwe naties. De naam uit het koloniale tijdperk kan voor sommige inwoners beledigend zijn, omdat het een pijnlijke herinnering is aan het kolonialisme. Ook toen Mumbai onafhankelijk was geworden, bleef men het nog lang Bombay noemen. Calcutta (nu Kolkata) en Chennai (Madras) zijn vergelijkbare voorbeelden van koloniale toponiemen die verengelst werden tijdens de koloniale periode. Andere koloniale toponiemen zijn onder meer: Jakarta (Batavia), Myanmar (Birma) en Zimbabwe (Zuid­-Rhodesië).
Bosneger
In het Nederlands komt de term ‘bosneger’ voort uit de termen ‘bosch’ en ‘neger’ (zie: Neger). Het was een pejoratieve term voor Afrikanen (en hun afstammelingen) die aan de slavernij ontsnapten in Suriname en de Guyana’s en in bergachtige gebieden gingen wonen. Hiervandaan vochten zij tegen kolonisatie. Sommige mensen in Suriname en in Nederland gebruiken de term vandaag de dag als synoniem voor ‘Marron’ en ‘Boslandcreool’ Hoewel de term ‘Marron’ ook betwist wordt, wordt deze beter aanvaard (zie: Marron).
Marron
(De) Derde Wereld
Hoewel de term ‘Derde Wereld’ nog steeds voorkomt in alledaags taalgebruik, wordt het beschouwd als een overblijfsel van de Koude Oorlogspolitiek. De wereld werd toen verdeeld in drie groepen op basis van politieke en economische oriëntaties of allianties. De term ‘Eerste Wereld’ beschrijft de Verenigde Staten en hun bond­ genoten, waaronder Japan, Canada en landen in West­Europa, terwijl landen die deel uitmaakten van het communistische blok, inclusief China, USSR, Cuba en landen in Oost­Europa, de ‘Tweede Wereld’ vormden. ‘Derde Wereld’ werd voor het eerst gebruikt (in een artikel van Alfred Sauvy in 1952) om die landen te beschrijven die politiek georiënteerd waren op de Eerste noch de Tweede Wereld. De term werd ook een economische indeling, die werd gebruikt om te verwijzen naar de armste landen en regio's van de wereld. Dit omvatte landen in Azië, Afrika, Latijns­Amerika en het Caribisch gebied, waarvan er velen voorheen door Europa waren gekoloniseerd. Steeds meer mensen vinden dat de term niet langer geschikt is, omdat het geen nauwkeurige beschrijving is van de complexiteit van de wereld en omdat het een verdeling van de wereld suggereert in westerse superioriteit en niet­westerse inferioriteit.
Zowel ‘ontwikkelingslanden’ als ‘lagelonenlanden’ zijn als alternatieven genoemd. Deze termen worden echter net zo goed betwist, om dezelfde redenen als Derde Wereld.
Het heeft de voorkeur om zo specifiek mogelijk te zijn, en de landen te benoemen.
Dwerg
Dwerggroei (Achondroplasie) is een medische of genetische aandoening van kleine mensen. Als de term ‘dwerg' niet binnen de medische context wordt gebruikt, wordt het als een belediging opgevat. De term ‘dwerg’ wordt in het Nederlands gebruikt sinds de 14de eeuw. Toen had het de connotatie van monsterlijk. Satirische verbeeldingen van kleine mensen komen vaak voor in (de geschiedenis van) Europese kunst, literatuur en film. In 19de en vroeg 20ste­eeuwse koloniale tentoonstellingen, freak shows en circussen werden mensen met dwerggroei gezien als abnormaal ‘anders’, in sommige opzichten vergelijkbaar met de raciale verbeelding van gekoloniseerde mensen. Vergelijkbare beledigende termen zijn ‘lilliputter’ en ‘pygmee’
‘Dwerg’ is van toepassing indien gebruikt in een medische diagnose of beschrijving. In andere gevallen, gebruik ‘van kleine lengte’, ‘kleine mensen’ of ‘iemand met dwerggroei’.
‘Dwerg’ en ‘pygmee’ kunnen gebruikt worden in een historische of beschrijvende context. Gebruik in dat geval aanhalingstekens.
De term ‘Eskimo’ (Esquimaux) verwijst naar de verschillende inheemse mensen in de (sub­-)Arctische regio’s in Noord­-Amerika, Groenland en Noordoost­-Siberië. De term is nooit algemeen gebruikt door leden van de gemeenschap om zichzelf in hun eigen taal te beschrijven, omdat ze hun eigen inheemse termen hanteren. Men is het niet eens over de taalkundige oorsprong van het woord; sommigen beschouwen de term als een Franse of Engelse versie van een inheemse term. Vandaag de dag wordt de term beter aanvaard in Alaska dan in Canada en Groenland, waar andere termen de voorkeur hebben en ‘Eskimo’ een pejoratieve betekenis heeft. De term komt nog maar zelden voor in officiëel gebruik. Het is niet eenvoudig om een alternatieve, overkoepelende term te vinden voor alle groepen in het Noordpoolgebied, hoewel ‘Eskimo­-Aleut’ gebruikt wordt om de taalfamilie te beschrijven.
Gebruik terminologie die de groepen zelf gebruiken en respectvol vinden. Voorbeelden zijn: de Iñupiat mensen van Noord­-Alaska; de Inuit mensen van Canada; de Kalaallit van Groenland; de Yup’ik: bijvoorbeeld de Centraal­-Alaskaanse volken van de Yukon­-Kuskokwim delta, de Kuskokwim rivier en de Bristolbaai in Alaska; de Alutiiq (of Suqpiaq) van het Alaska­-schiereiland en de kust­ en eilandgebieden in Zuid­-Centraal Alaska; Yupighyt: de Inuit van Siberië
Etniciteit
‘Etniciteit’ verwijst naar de gedeelde sociale, culturele of historische ervaringen en praktijken van een groep mensen, bijvoorbeeld taal, religie of kleding, en meestal een nationale of regionale achtergrond. Mensen die deze kenmerken met elkaar delen, worden gezamenlijk omschreven als ‘etnische groep’. Hoewel dit een neutrale categorie lijkt te zijn, wordt het vaak gebruikt voor iemand of iets dat afwijkt van de norm of buitenlands is. Denk bijvoorbeeld aan ‘etnisch eten’ of ‘etnische muziek’. Wanneer het over mensen gaat, wordt de term normaal gesproken geassocieerd met minderheidsgroepen. Iedereen heeft echter een etnische identiteit. Etniciteit wordt soms verward met ras en door velen ten onrechte gebruikt als een alternatieve term, waar de verwijzing naar biologische verschillen omzeild wordt (zie: Ras).
De term moet met voorzichtigheid gebruikt worden.
De term moet niet verward worden met ras.
Exotisch
De term ‘exotisch’ komt van het oude Griekse woord ‘exōtikós’, wat letterlijk ‘van buitenaf’ betekent. In het Nederlands heeft het altijd buitenlands/vreemd betekent. De term is vervlochten geraakt met het concept van de (raciale en seksuele) ‘ander’. De term ‘exotisch’ wordt vaak gebruikt om planten en dieren te beschrijven, maar wordt ook gehanteerd wanneer het over mensen (meestal mensen van kleur) gaat. In dat geval heeft het de connotatie anders te zijn dan de norm, vooral met betrekking tot iemands uiterlijk, maar ook naam. Soms heeft het een sensuele connotatie.
De term is van toepassing wanneer het verwijst naar plant­ en diersoorten, maar wordt over het algemeen betwist als omschrijving van mensen.
‘Gay’ is een veelgebruikte term om te verwijzen naar niet­heteroseksuele seksualiteit, vooral mannen. ‘Gay’ heeft de voorkeur boven de algemene medische en juridische term ‘homoseksueel’ (zie: Homo). Hoewel ‘gay’ in het Nederlands door mensen wordt gebruikt om zichzelf te beschrijven, wordt de term in de dagelijkse context vaak door anderen gebruikt met een negatieve bedoeling. Ook ‘homo’ wordt gebruikt als een scheldwoord.
De term is geschikt wanneer deze op een respectvolle manier gebruikt wordt.
Gebruik termen en voornaamwoorden die mensen acceptabel en respectvol vinden om zichzelf te beschrijven.
Gekleurd
‘Gekleurd’ is een controversiële term waarmee iemand (of een groep mensen) wordt beschreven met een gemengde afkomst: wit Europees enerzijds en niet­-wit anderzijds, bijvoorbeeld mensen van Afrikaanse of Aziatische afkomst. In sommige gevallen wordt de term gebruikt voor Zwarte mensen. ‘Gekleurd’ kent verschillende gebruiksgeschiedenissen en betekenissen over de wereld, maar wordt over het algemeen als beledigend beschouwd. In Zuid­-Afrika beschrijft de term bijvoorbeeld iemand van gemengde afkomst, waaronder Khoisan, Maleis en Wit. In de VS werd de term voorheen vooral gebruikt voor Zwarte mensen of de Zwarte gemeenschap, en is restrictiever dan de vergelijkbare term ‘iemand/mensen van kleur’. In Nederland wordt de term eveneens voor Zwarte mensen of mensen van gemengde afkomst gebruikt. Er bestaan verschillende aan elkaar verbonden varianten op de term, zoals ‘gekleurd’, ‘met een kleurtje’ of ‘met een donkerdere huidskleur’. Het gebruik hiervan grijpt terug op het raciale idee van witheid als norm, en de termen worden steeds meer beschouwd als ongepast en denigrerend. Steeds meer mensen omarmen de Amerikaanse identiteitscategorie ‘iemand/mensen van kleur’ (in het Engels afgekort tot POC). De categorie ‘Zwarte en niet­-Zwarte mensen van kleur’ wordt tegen­woordig ook steeds vaker gebruikt om niet­-witte mensen te omschrijven. Hoewel de termen ‘Zwart’ en ‘mensen van kleur’ voor velen algemeen aanvaardbare termen blijven, is het beter om die termen te gebruiken die mensen zelf gebruiken en respectvol vinden.
‘Iemand van kleur' of ‘mensen van kleur'
‘Zwarte en niet­-zwarte mensen van kleur’ kan gebruikt worden, maar met voorzichtigheid.
Halfbloed
De term ‘halfbloed’ is net als 'volbloed' ontstaan in samenhang met de 18de­- en 19de­-eeuwse ideeën over rassenverschillen. Dit waren de hoogtijdagen van de raciale wetenschappen, die gebaseerd waren op het idee van het bestaan van biologische verschillen tussen rassen (zie: Ras). Bloed, zo dacht men toen, was de drager van hiërarchische eigenschappen, waarbij het ene soort bloed superieur was aan andere soorten. De term wordt meestal gebruikt voor mensen met een gemengde afkomst, namelijk wit en Europees, en niet­-wit. De term is vergelijkbaar met andere termen (uit deze lijst), zoals ‘mulat’ en ‘mesties’.
In de Amerikaanse en Britse context wordt ‘mixed race’ gebruikt in plaats van deze term. Dit is echter niet gebruikelijk in Nederland.
‘Van gemengde afkomst’ of simpelweg ‘gemengd’ zijn geschiktere termen.
Handicap
‘Handicap’ is een overkoepelende term om verschillende vormen van geestelijke of lichamelijke beperkingen te beschrijven. In de afgelopen jaren is de term vooral in West­-Europa en de Verenigde Staten steeds meer vervangen door ‘beperking’. Aan het begin van de twintigste eeuw werd de term ‘handicap' gebruikt om iemands ‘gebrek’ of onvermogen om ‘normaal’ te functioneren aan te duiden. Vanaf de jaren zeventig werden dit concept en daaraan gerelateerde woorden steeds meer bekritiseerd. Activisten voerden aan dat een beperking geen individueel probleem was dat moest worden verholpen, maar dat het de samenleving was die het leven met een beperking tot een probleem maakte. Mensen wilden niet langer aangesproken worden als ‘gehandicapten', maar als ‘mensen met een beperking’.
Mensen met een beperking
Hermafrodiet
‘Hermafrodiet’ wordt gezien als een ouderwetse en stigmatiserende term, die mensen pathologiseert die geboren zijn met de geslachtsorganen van beide geslachten (zie artikel Steinbock)
De voorkeur gaat uit naar de overkoepelende term ‘intersekse’, bijvoorbeeld ‘intersekse persoon’ of ‘persoon met een intersekse­ conditie'.
Homo
‘Homoseksueel’ is een medische en juridische term waarmee verwezen wordt naar niet­-heteroseksuele seksualiteit. De term als zodanig werd halverwege de 19de eeuw uitgevonden als een abnormale identiteitscategorie om mensen te onderscheiden die seksuele handelingen verrichtten met iemand van hetzelfde geslacht. Homoseksualiteit is, en wordt nog steeds op verschillende plaatsen in de wereld beschouwd als zondig, crimineel of een geestesziekte. De term wordt soms geringschattend of als scheldwoord gebruikt, en dan vooral in de afkorting ‘homo'.
Om stigmatisering van niet­heteroseksuele identiteiten te voorkomen en recht te doen aan de veelheid aan seksuele diversiteit verdient het de voorkeur om van de gemeenschap afgeleide beschrijvingen te gebruiken, zoals ‘lesbisch’, ‘gay’ en ‘biseksueel’.
Kies ook voor cultureel­-specifieke namen als ‘Two­-Spirit’ (zie artikel Steinbock).
De term ‘Hottentot’ verwijst naar de Khoikhoi volken in het westen van Zuid­-Afrika. Het is een Nederlandse koloniale term die voor het eerst werd gebruikt in de 17de eeuw en die gebaseerd was op een imitatie van de klank van de taal van de Khoikhoi. ‘Hottentot’ had de connotatie van cultureel achterlijk of primitief, stereotypen die werden gecreëerd in de vroege koloniale periode. In de 19de eeuw werden Khoikhoi mensen met geweld uitgebuit. Ook werden ze tentoongesteld, als illustratie van een primitief type. Eerst als entertainment, maar later in het kader van wetenschappelijke koloniale kennis. Een bekend voorbeeld was de zogenaamde Hottentot Venus, Sarah Baartman, die vanaf 1810­-1815 in Europa werd getoond. Haar stoffelijk overschot werd tot 1974 in een Frans museum tentoongesteld en pas in 2002 teruggebracht naar Zuid­-Afrika.
Khoisan (volk)
‘Inboorling’ wordt vanaf de 13de eeuw in Nederland gebruikt en deelt zijn betekenis –­ iemand geboren in het land ­ met de term ‘Inlander'. Het is echter een overdrijvende vorm ervan, en heeft de connotaties van primitief en wild. In het begin van de 19de eeuw werd de term door sommige mensen gebruikt om alle Indonesiërs te beschrijven, maar later werd het uitsluitend toegepast op zogenaamde stammen in Nederlandse koloniën. In de Koloniale Tentoonstelling van 1883 in Amsterdam werd de term ‘inboorlingen’ bijvoorbeeld gebruikt om volken uit zowel Indonesië als Suriname te beschrijven. In Suriname zelf werd het nooit gebruikt om de inheemse volken te omschrijven. Tegenwoordig wordt de term vooral geassocieerd met mensen die als primitief worden beschouwd.
Indiaan
Toen Christopher Columbus in de 16de eeuw aankwam in Amerika, noemde hij de inwoners ‘Índios’ omdat hij dacht dat hij in India was aangekomen. De onjuiste benaming ‘indiaan’ werd al gauw algemeen gebruikt om de inheemse volken van Noord­-Amerika te beschrijven. Er bestaat geen consensus over het gebruik van de term. In de VS is ‘American Indian’ een term die een geschiedenis van verdeeldheid kent, maar desondanks wordt het door individuen en gemeenschappen gebruikt als een vorm van zelfidentificatie. Het blijft een sleutelbegrip voor zowel de Amerikaanse als de Canadese overheid. In de Spaanssprekende landen in Midden­- en Zuid­-Amerika wordt ‘índio’ veelal beschouwd als problematisch en zelden of nooit gebruikt door de inheemse mensen zelf. In Brazilië wordt de term ‘índio’ in mindere mate betwist.
De term ‘Indisch’ is in de loop van de tijd van betekenis veranderd. Hoewel de term niet altijd gevoelig is, is er vaak verwarring over het gebruik. In de 19de eeuw verwees de term naar alles wat Indonesisch was, zoals Indische huizen, Indische dansen en de Indische bevolking. In de 20ste eeuw begon het te verwijzen naar Indo­-Europese mensen en culturen (zie: Indo) en soms naar Europeanen die lang in Indonesië woonden. Aan het einde van de vorige eeuw werd deze betekenis echter door sommige mensen als te etnisch beschouwd en verworpen. Vandaag de dag verwijst het woord ‘Indisch’ naar alles wat uit de koloniale periode in het voormalige Nederlands­-Indië komt. Indisch wordt vaak verward met Indonesisch (eten, etniciteit en cultuur) vanwege het gebruik van de term in de 19de eeuw.
De term is geschikt, maar moet niet verward worden met ‘Indonesisch’.
‘Indo’ is een afkorting van Indo­-Europeaan. De term is ontstaan in het koloniale tijdperk om mensen met een Indonesische en Europese afkomst (niet alleen van Nederlandse afkomst) aan te duiden. De term werd waarschijnlijk voor het eerst gebruikt in de Nederlands taal in 1898. De term werd al gauw impopulair vanwege de etnische en koloniale connotatie, maar is recentelijk weer in gebruik genomen als geuzennaam door jonge mensen met een Indo­-Europese afkomst in Nederland.
‘Indo­-Europeaan’ is juist. De term moet niet verward worden met ‘Indonesiër’.
Inheems
‘Inheems’ werd oorspronkelijk gebruikt als beschrijving van flora en fauna. In de laatste paar decennia is de term echter steeds meer verworden tot een juridische categorie die verwijst naar verschillende door Europa gekoloniseerde volken. De term zelf beschrijft een bepaalde groep mensen die de oorspronkelijke bewoners zijn van een bepaalde plek en daar lange tradities hebben ontwikkeld. Tijdens diverse koloniale projecten werd hun land ontnomen, wat vaak leidde tot (culturele) genocide. De term ‘inheems’ is een geëmancipeerde term, deels dankzij de Verklaring over de Rechten van Inheemse Volkeren door de VN in 2007. ‘Inheems’ heeft onder meer betrekking op die mensen die gezien worden als ‘Aboriginals’, ‘First Nations’ en ‘Indianen’.
De term kan gebruikt worden om plant­- en diersoorten te beschrijven.
Inlander
De term ‘inlander’ wordt over het algemeen gebruikt als verwijzing naar inheemse groepen, specifiek naar die in voormalig Nederlands­-Indië. De term werd destijds gebruikt door de Nederlandse overheid als een juridische categorie. Hiermee maakte men een onderscheid tussen de mensen in de kolonie, en richtte de samenleving in volgens een op ras gebaseerd systeem. De term is inmiddels in onbruik geraakt, maar komt nog wel voor in databases.
De term ‘Inlander' is ouderwets, en het gebruik in hedendaagse context wordt dan ook afgeraden.
De term kan wel gebruikt worden in een historische of beschrijvende context. Gebruik in dat geval aanhalingstekens.
Islamiet
Alhoewel ‘islamiet’ inhoudelijk geen onjuiste term is – het betekent namelijk de aanhangers van de islam – geven de meeste moslims de voorkeur aan de benaming ‘moslim’ omdat dit het dichtst bij de Arabische terminologie staat. In het Nederlands wordt ‘islamiet’ bovendien vaak in een negatieve context gebruikt, terwijl dat bij ‘moslim’ in mindere mate het geval is. De term wordt vaak verward met ‘islamist', welke niet als beledigend wordt ervaren. Een islamist is iemand die zich houdt aan het islamisme, een modernistische islamitische beweging.
Moslim
De term ‘Jappenkampen’ verwijst meestal naar de Japanse kampen in Azië tijdens de Tweede Wereldoorlog, en specifiek naar de kampen in het door Japan, bezette voormalige Nederlands­-Indië. Het woord ‘Jap’ is een pejoratieve afkorting van ‘Japanner’, ofwel een Japans persoon. ‘Jappenkamp’ is ook omstreden bij sommige slachtoffers en hun nazaten, omdat zij het gevoel hebben dat de term geen recht doet aan de wreedheden die in de kampen hebben plaatsgevonden. Om die reden heeft men de term ‘Japans concentratiekamp’ als alternatief gesuggereerd.
Er bestaan meerdere alternatieven, waaronder: Japans kamp; Japans interneringskamp; Japans concentratiekamp; Japans kamp voor krijgsgevangenen; Japans kamp voor militaire gevangenen (in Birma en Thailand)
Kaffer
De term ‘kaffer’ komt van het Arabische ‘kafir’, dat iemand zonder religie betekent. In Zuid­-Afrika werd de term in de 16de eeuw gebruikt om Zwarte mensen te omschrijven die geen moslim waren en later als verwijzing naar mensen in Zuid­-Afrika die Bantoetalen spraken, voornamelijk tijdens de veroveringsoorlogen van de Oost­-Kaap. In de Afrikaanse en Engelse taal werd het al snel een label voor Zwarte mensen van Afrikaanse afkomst in het algemeen. De term kreeg zijn denigrerende connotatie tijdens de apartheid en wordt tegenwoordig beschouwd als haatzaaiende taal. De uitzondering is een groep mensen in Sri Lanka, die afstammen van Portugese handelaren (of meer algemeen: Europeanen) en tot slaaf gemaakte Bantoevolken.
Gepast indien het verwijst naar de Sri Lankaanse Kaffers, die de term zelf als respectvol ervaren.
Kaukasisch
De term ‘Kaukasisch’ verwees oorspronkelijk naar de volken uit de Kaukasus, maar werd later in gebruik genomen als een raciale benaming voor witte Europeanen. Dit gebeurde onder invloed van het antropologische werk van J.F. Blumenbach (1752­-1840). In de 20ste eeuw gebruikten leden van de nazipartij de term om hun superioriteit te verklaren. In Nederland zien we de term vooral in museumdatabases maar in andere landen – zoals de VS – komt het vaak voor in het dagelijks taalgebruik. De term krijgt steeds meer kritiek vanwege de raciale oorsprong.
Als men verwijst naar mensen in de Kaukasus­regio is ‘Kaukasisch’ de correcte term.
Hoewel er discussie over de term ‘wit’ bestaat, is dat nog steeds de meest geschikte term om te gebruiken.
Koelie
De term ‘koelie’ is waarschijnlijk afgeleid van het Hindi­-woord ‘quli’, dat ‘dagwerker’ betekent. In het Nederlands verwijst het specifiek naar ongeschoolde contractarbeiders uit Azië, die in de jaren 1850 veldarbeid verrichtten in de koloniën Nederlands­-Indië (Indonesië) en later in West­-Indië (Suriname). De term is buiten Nederland ook gebruikt om contractarbeiders in de Britse koloniën in het Caribisch gebied te beschrijven, voornamelijk die uit India. Vanaf het midden van de 20ste eeuw zijn wetenschappers, activisten en diverse belangengemeenschappen het erover eens dat het een beledigende term is. Desondanks wordt het nog steeds gebruikt als een scheldwoord voor mensen van Aziatische afkomst.
Dit is een denigrerende term, maar kan wel gebruikt worden in een beschrijvende of historische context. Gebruik in dat geval aanhalingstekens.
Koppensneller
Historisch gezien werd de term gebruikt om iemand te omschrijven die deelneemt aan de rituele praktijk van het verkrijgen van trofee­-hoofden, bijvoorbeeld in tijden van oorlog. Dit ritueel werd op veel plaatsen en door vele volken over de hele wereld (inclusief Europeanen) uitgevoerd. In Nederland werd de term voor het eerst gebruikt in de 19de eeuw. Koppensnellen is al lang aanwezig in de populaire cultuur, bijvoorbeeld in boeken en films. Vaak om hiermee de indruk te wekken van primitieve, wilde, wrede en bloed­-dorstige volken uit de jungle. Dit geeft echter een verkeerde voorstelling van de significante rituele rol die koppensnellen had voor het goed functioneren van de samenlevingen die deze praktijken uitvoerden. Het gebruik van termen als deze versterkt het idee dat bepaalde mensen in wezen onveranderlijk en ‘primitief’ zijn.
Het is beter om de term te vermijden bij het beschrijven van diverse rituele praktijken. Kies er liever voor om deze praktijken uit te leggen, met gebruik van hun inheemse naam, evenals hun rituele waarde.
De term ‘Marron’ wordt gebruikt om te verwijzen naar (de nakomelingen van) Afrikanen in Amerika, die aan slavernij ontsnapten en in gebieden gingen wonen die moeilijk bereikbaar waren, zoals het regenwoud. De term komt van het 16de-eeuwse Spaanse woord ‘cimarrón’, dat weggelopen vee betekent. Het wordt om die reden als beledigend ervaren. Tegelijkertijd viert de term het voortdurende verzet tegen kolonialisme en slavernij, en wordt daarom gezien als empowering. Deze verschillende opvattingen maken het gebruik van het woord complex. In Suriname en Nederland bieden sommigen weerstand tegen de term, terwijl die elders, bijvoorbeeld in Jamaica, meer geaccepteerd wordt.
Over het algemeen is de term gepast, maar in de context van Suriname is het beter om de specifieke namen van de verschillende groepen Marrons te gebruiken: Saamaka, Matawai, Aluku, Kwinti, Paamaka.
Medicijnman
Deze term wordt gebruikt voor de traditionele of spirituele healers onder inheemse volken over de hele wereld. Deze personen zijn deskundig op het gebied van natuurlijke middelen en hun helende krachten. Traditionele healers zijn zeer gerespecteerde leden in hun gemeenschap. Zij worden geraadpleegd wanneer individuen fysiek of mentaal ziek zijn, maar ook om sociale, culturele of milieukwesties binnen de gemeenschap te genezen. De medicijnman is vertegenwoordigd in talloze films, romans en andere populaire media, vaak op een sensationele en erotiserende manier. Dergelijke voorstellingen ontkennen de complexiteit van de kennis die geassocieerd wordt met healing, net als de belangrijke rol die traditionele healers spelen in veel samenlevingen. In de afgelopen decennia zijn velen de term als pejoratief gaan beschouwen.
Traditionele of spirituele healer
Indien bekend, gebruik de term die door de groep waartoe de healer behoort als respectvol wordt ervaren.
Mohammedaan
‘Mohammedaan’ werd in het verleden vaak gebruikt. Oorspronkelijk refereerde het aan de aanbidding van de profeet Mohammed. Veel moslims verzetten zich om deze reden tegen het gebruik van de term, omdat de islam de aanbidding van God alleen onderwijst. ‘Mohammedaan’ is voornamelijk te vinden in museumdatabases en niet meer in de dagelijkse taal. De termen ‘moslim’ en ‘islamitisch’ komen tegenwoordig vaker voor.
Mongool
‘Mongool’ is een ouderwetse en aanstootgevende term die wordt gebruikt als verwijzing naar een zogenaamd raciaal type enerzijds en mensen met de genetische conditie Downsyndroom anderzijds. De term in zijn raciale definitie kwam voort uit de 18de en 19de­-eeuwse studies naar raciale verschillen. Het Mongoloïde of Mongoolse ras werd als overkoepelende term gebruikt voor verschillende inheemse volken in Oost­-Azië, Zuidoost­-Azië en de Arctische regio’s in Noord­-Amerika. De term is ouderwets en wordt in sommige situaties beschouwd als beledigend, zoals dat ook het geval is met de andere zogenaamde rassencategorieën ‘Kaukasisch’ en ‘neger’ (zie: Kaukasisch en Neger). De term wordt ook gebruikt voor mensen met het Downsyndroom, omdat hun gelaatstrekken een gelijkenis zouden vertonen met die van mensen van het zogenaamde Mongoolse ras. Vandaag de dag wordt de term als scheldwoord gebruikt voor mensen die ten onrechte worden beschouwd als achterlijk.
Wat de eerste definitie betreft; gebruik liever specifieke nationale of culturele termen om mensen te omschrijven.
Wat de tweede definitie betreft; de term is denigrerend. Gebruik ‘iemand met het Downsyndroom’.
Het gebruik van ‘Mongool’ of ‘achterlijk’ voor mensen met een beperking is beledigend.
‘Moor’ is een controversiële term waarvan de betekenis in de loop van de tijd is veranderd. Hoewel de term is gebruikt voor verschillende groepen mensen wordt het over het algemeen begrepen als een beschrijving van Moslims van Arabische en Amazigh­-afkomst uit Noord­-Afrika en Zuid­-Europa. Tegelijkertijd wordt gezegd dat de term is afgeleid van een Griekse term, die zwart of verkoold betekent en die sinds de oudheid in Europa wordt gebruikt om Zwarte mensen uit Afrika te beschrijven. In Nederland, evenals elders, wordt de term gebruikt als een denigrerende term voor moslims uit Noord­-Afrika of voor Zwarte mensen.
De term is beledigend en het gebruik wordt daarom afgeraden in de hedendaagse context.
Er is geen acceptabel alternatief voor deze term.
Mulat
Sinds de 17de eeuw verwijst ‘mulat’ naar de eerste generatie nakomelingen van een niet­-witte persoon en een witte persoon. De term is afgeleid van het Latijnse woord ‘mulus’ (muilezel), dat het hybride nageslacht van een paard en een ezel is. Net als de raciale wetenschappen waaruit de term voortkwam, suggereert ‘mulat' een fundamenteel verschil tussen twee menselijke soorten. Dit resulteert, net als bij de muilezel, in een abnormaal nageslacht waarvan verondersteld wordt dat het onvruchtbaar is. Er werd gedacht dat mulatten de ‘verschrikkingen’ van vermenging vertegen­ woordigden (zie: Halfbloed), maar vanwege hun zogenaamd witte bloed vond men dat ze intelligenter waren - ­en vaak aantrekkelijker ­- dan Zwarte mensen. Tegenwoordig komen dergelijke ideeën nog steeds op subtiele manier terug in het dagelijks taalgebruik.
Neger
‘Neger’ komt van het Latijnse woord ‘niger’, dat zwart betekent. In het Nederlands werd de term vanaf de 17de eeuw gebruikt om te verwijzen naar Zwarte mensen in en uit (sub­-Sahara) Afrika. Niet veel later werd het een verwijzing naar tot slaaf gemaakte mensen, en werd het geassocieerd met de raciale wetenschappen van de 18de en 19de eeuw (zie: Kaukasisch en Ras). In de 20ste eeuw werd ‘neger’ gebruikt in een raciale typologie waarmee stereotiepe opvattingen gecreëerd werden over Zwarte mensen. Tegelijkertijd functioneerde het juist als onderdeel van de opkomende anti­-koloniale strijd en het toenemende Zwarte bewustzijn. Vandaag de dag wordt de term door zowel Zwarte en andere activisten, academici en anderen als zeer denigrerend beschouwd.
Het gebruik van deze term wordt afgeraden in de hedendaagse context.
Ontdekken
De term ‘ontdekken’ kan op een neutrale manier worden gebruikt, bijvoorbeeld in een zin zoals: ik heb ontdekt (ben erachter gekomen) hoe dit werkt. Wanneer het echter gebruikt wordt om te suggereren dat een plaats niet bestond, niet bekend was bij Europeanen of niet bewoond werd voorafgaand aan de aanwezigheid van Europeanen, is het echter allesbehalve neutraal. Bijvoorbeeld: “Bijna 40 jaar na de ontdekking van ‘Amerika’ in 1492 door Columbus, gaf dit kunstwerk een van de vroegste afbeeldingen weer van het nieuwe continent.” Een tekst als deze is pejoratief, omdat het impliceert dat er voorafgaand aan Columbus’ ‘ontdekking’ geen kunst, mensen noch samenlevingen bestonden op het continent.
Een zinsconstructie als “was de eerste Europeaan die ...” is gepaster.
“was de eerste Europeaan die ...”
Oriëntaals
De term ‘Oriëntaals’ komt van het Latijnse woord ‘Oriënt’, het oosten. Oorspronkelijk werd het in Europa gebruikt om mensen of dingen uit Azië mee aan te duiden. De term kreeg steeds meer kritiek te verduren na de publicatie van Edward Saids baanbrekende werk “Oriëntalisme” in 1978. Dit werk bekritiseerde Euro­Amerikaanse representaties van het (Midden­-)Oosten. De term wordt betwist vanwege de eurocentrische visie op Azië. Het draagt ook bij aan het romantiserende en stereotyperende beeld van Aziatische mensen als mysterieus, exotisch en buitenlands. De term wordt nog steeds veel gebruikt.
Aziatisch
Het is echter beter om de specifieke termen te gebruiken van de landen, talen en culturen van het Aziatische continent en het Midden­-Oosten.
Met ‘politionele acties’ worden de grootschalige militaire operaties van het Nederlandse leger tussen 1945­-1949 bedoeld, die erop gericht waren om Indonesische Onafhankelijkheid te voorkomen. De toenmalige Nederlandse regering wilde oorlogsterminologie vermijden, omdat zij de operaties zagen als een legitieme onderdrukking van een opstand. Zij gebruikten de term ‘politionele actie’. ‘Politionele actie’ wordt om die reden als een misleidend begrip gezien door velen, waaronder de nazaten van de slachtoffers. Het wordt beschouwd als een eufemistische term, die de structurele inmenging van het leger en de gewelddadigheden verdoezelt en die de slachtoffers reduceert tot rebellen.
Er is geen consensus over alternatieve terminologie. In Indonesië worden ‘Agresi Militer Belanda I & II’ gebruikt.
In Nederland heeft men onder andere ‘Eerste en Tweede Nederlands­ Indonesische oorlogen’ gesuggereerd.
Primitief
‘Primitief’ komt van het Latijnse woord primitivus, dat eerstgeboren of eerste in zijn soort betekent. In Europa werd het een synoniem voor de raciale en temporale ‘ander’ en werd de term toegepast op culturen die beschouwd werden als simpel, onbeschaafd en niet van deze tijd en ‘Europese’ kwaliteiten zoals ‘vooruitgang’ en ‘rationaliteit’ misten. Zo wordt de term nog steeds vaak gebruikt. ‘Primitivisme’ is een stroming in de beeldende kunst. Deze beweging waardeerde culturen en plekken die zij associeerden met de natuurlijke kwaliteit of romantiek van een eenvoudiger manier van leven. Dit in tegenstelling tot het geavanceerdere, geïndustrialiseerde Europa, zo dacht men. Zowel de term ‘primitief’ als ‘Primitivisme' zijn bekritiseerd door verschillende groepen, waaronder wetenschappers.
De term kan gebruikt worden in een historische of beschrijvende context. Gebruik in dit geval aanhalingstekens. Bijvoorbeeld: 'Er was een kunstbeweging die ‘primitivisme’ heette'
'Er was een kunstbeweging die ‘primitivisme’ heette'
Pygmee
‘Pygmee’ wordt in de antropologie gebruikt voor verschillende (etnische) groepen uit met name (Equatoriaal) Afrika en Azië (o.a. Nieuw­-Guinea), waarvan de volwassen mannen beschouwd worden als ongewoon klein. Deze verwijzing naar uiterlijke kenmerken, maar ook het feit dat de term gebruikt wordt als kritiek op iemands intellectuele capaciteiten, maakt dat sommigen de term als een belediging zien. Tegelijkertijd hebben sommige inheemse volken de term juist opnieuw opgeëist als neutraal en niet­-problematisch. Dit is bijvoorbeeld het geval in de Democratische Republiek Congo.
‘Pygmee’ is beledigend, en kan beter vermeden worden.
Vooral sinds de jaren 1980 heeft ‘queer’ gediend als een overkoepelende term voor seksuele interesses en identiteiten die de sociale normen voor seksueel gedrag uitdagen. De term is niet alleen een afkorting voor ‘LGBT’, maar ook het volledige scala aan menselijke seksualiteit, bijvoorbeeld mensen met seksuele fetisjen of diegenen die polyamorie beoefenen. ‘Queer’ is teruggeclaimd als een politieke en seksuele identiteit waar men trots op kan zijn, waarbij men bewust afstand neemt van eerdere etymologische betekenissen als vreemd, dwars of nieuwsgierig. De term wordt echter nog steeds gebruikt als een negatieve benaming voor mensen die worden beschouwd als ‘seksueel afwijkend’.
Ras
‘Ras’ is een veelbesproken term die verwijst naar de indeling van mensen op basis van fysieke kenmerken, zoals huidskleur. In raciaal denken wordt de kleur van iemands huid beschouwd als een teken van onvergelijkbare verschillen tussen groepen, met een hiërarchie in aanleg, vaardigheden, zelfs gedrag en ontwikkeling. Volgens 18de­- en 19de­-eeuwse raciale wetenschappers was het mogelijk om mensen in verschillende groepen te verdelen en in een hiërarchie te plaatsen. Deze typologieën versterkten koloniale ideologieën over verschil, met de witte Europeaan aan de top in een raciale hiërarchie (zie: Kaukasisch en Neger). Hoewel ras geen biologisch feit is, heeft het sociale gevolgen, zoals discriminatie, vooroordelen en ongelijkheid. Racisme moet daarom worden begrepen als een vorm van discriminatie en vooroordelen, dat gebaseerd wordt op de veronderstelde superioriteit van de ene groep boven de andere.
Er is geen alternatief voor deze term. Door sommigen wordt de term tussen aanhalingstekens geplaatst om zo de controverse te erkennen.
Racisme kan als term gebruikt worden, omdat het een erkenning is van discriminerende praktijken die gebaseerd zijn op raciaal denken.
‘Roots’ in de dagelijkse taal is een populaire term geworden om de eigen identiteit te definiëren. De term wordt gebruikt om te verwijzen naar de plaats waar men oorspronkelijk vandaan komt, letterlijk of figuurlijk. ‘Roots’ is vaak gekoppeld aan gevoelens van verlies die verbonden zijn aan (vrijwillige of onvrijwillige) migratie, en wordt vooral geassocieerd met diasporagemeenschappen. In de afgelopen jaren is de term bekritiseerd vanwege de manier waarop het – vaak op een nostalgische manier ­ verwijst naar een stabiele en vaste identiteit waarnaar mensen zouden kunnen terugkeren. Iemand vragen naar zijn wortels kan voor sommige mensen problematisch zijn, omdat het veronderstelt dat zij er niet bij horen of dat hun wortels als enige factor bepalend zijn voor wie ze zijn. Dit wordt nog verergerd door het feit dat de vraag meestal wordt gesteld aan niet­witte mensen.
Over het algemeen wordt de term niet als ongepast beschouwd wanneer mensen het als omschrijving van zichzelf gebruiken. Wanneer de vraag echter gesteld wordt, kunnen sommigen het wel ervaren als respectloos.
Recent hebben wetenschappers het concept van routes gesuggereerd als een betere manier om over de culturele en sociale biografiën van mensen te spreken.
Slaaf
De term ‘slaaf’ wordt gebruikt om iemand te beschrijven die het wettelijke eigendom is van een ander en moet gehoorzamen, vaak afgedwongen met geweld. De term zelf verwijst naar verschillende vormen van onvrijheid, met verschillende betekenissen en consequenties door de tijd (en plaats) heen. In de 6de eeuw betekende sklabos (Grieks) bijvoorbeeld een onvrij persoon van Slavische afkomst, terwijl sclavus in het middeleeuwse Latijn juist de meer algemene betekenis had van ‘een persoon die eigendom is van een ander’. Vandaag de dag wordt de term gebruikt voor mensen uit Afrika die door Europeanen gekocht/gevangen genomen werden en vervolgens gedwongen werden om onder onmenselijke omstandigheden op koloniale plantages te werken. Recent wordt de term gebruikt om de slachtoffers van hedendaagse mensenhandel of dwangarbeid te beschrijven. De term ‘slaaf’ wordt steeds meer betwist door activisten, weten­ schappers en het publiek. Men vindt dat het gebruik van de term ‘slaaf’ een categorie normaliseert die niet inherent is aan iemands identiteit. De categorie werd onder geweld en dwang opgelegd, en was dus geen eigen keuze. Bovendien erkent de term ‘slaaf’ iemands menselijkheid niet, maar reduceert diegene tot niets meer dan iemands eigendom.
‘Tot slaaf gemaakt’ of ‘mensen in slavernij’ (zie voorbeeld Richard Kofi).
Stam
De term ‘stam’ wordt vaak geassocieerd met een zogenaamde niet­ complexe samenleving met een eenvoudige politieke structuur. Hoewel dit feit op zich niet wordt betwist, heeft de term de bijklank van primitief, simpel en wild gekregen. Het wordt voornamelijk geassocieerd met niet­ Europese mensen en culturen. Het lastige aan de term is dat sommige groepen de term juist omarmen, zoals de ‘Native North American Tribal Councils’. ‘Stam’ komt ook voor in de Koran en is daarom altijd een geaccepteerde term geweest in de Arabische wereld. Zelfs dan wordt deze term betwist vanwege de negatieve connotaties. De term is zeer zelden gebruikt om etnische groepen in Europa te beschrijven, zoals bijvoorbeeld het Sami­-volk of (in het verleden) de Keltische volken. In de afgelopen jaren is het positief gebruikt in mode­- en populaire cultuur om te verwijzen naar stijl, bijvoorbeeld ‘fashion tribes’
Kan gebruikt worden in de context van mode­ en populaire cultuur, maar alleen wanneer daarmee naar de eigen persoon verwezen wordt.
Traditioneel
De term ‘traditioneel’ is op zich niet problematisch, maar kan een negatieve connotatie krijgen wanneer het gebruikt wordt in contrast met andere beladen termen zoals ‘modern’ en ‘vooruitgang’. Meerdere academici hebben gesteld dat deze dichotomie ontstond als onderdeel van een Eurocentrisch intellectueel en koloniaal project. Dit versterkte het idee dat niet­-Europese culturen premodern en statisch waren, terwijl Europa modern en progressief zou zijn. Hierdoor werd een hiërarchie van culturen en volken gevestigd, waarin ‘westers’ gelijkgesteld werd aan modern en ‘niet­-westers’ aan traditioneel. Deze scheiding komt tegenwoordig terug in concepten zoals ‘traditionele kunst of cultuur’ en wordt vaak geassocieerd met etnografische musea.
Wees zo specifiek mogelijk over tijd, plaats en intentie als je over tradities of over objecten waarvan hun makers vinden dat deze tradities of traditionele stijlen representeren, schrijft. Bijvoorbeeld: 'in de 18de eeuw gebruikten mensen dit, in 2018 gebruiken zij dat...'
'in de 18de eeuw gebruikten mensen dit, in 2018 gebruiken zij dat...'
In sommige gevallen kan de term vervangen worden door ‘historisch’.
‘Trans’ is een overkoepelende term die wordt gebruikt om transgender of transseksuele seksualiteit te beschrijven. Transgender/transseksueel beschrijft mensen wiens genderidentiteit en ­uitdrukking afwijkt van wat als typerend wordt beschouwd voor het geslacht dat zij bij de geboorte hebben gekregen. Als een overkoepelende term kan ‘transgender’ een verscheidenheid aan genderidentiteiten en ­-uitdrukkingen beschrijven, bijvoorbeeld crossdressing. Sommige mensen geven de voorkeur aan de term ‘transgender’. Het gaat dan met name om mensen die van plan zijn om hun lichaam te veranderen in overeenstemming met hun genderidentiteit, of dit al gedaan hebben.
De term ‘travestiet’ moet worden vermeden tenzij iemand zichzelf als zodanig identificeert. Deze term is inmiddels vervangen door de term ‘crossdresser’.
Westers
Het ‘westen’ is een ideologisch, historisch, economisch en geografisch concept waarvan de betekenis in de loop der tijd is veranderd. De term ‘westers’ staat voor een mentale en fysieke scheiding van de wereld waarin mensen, culturen, religies en regio's in een hiërarchie van categorieën zijn ingedeeld en wat de onderlinge verschillen onderstreept. De term wordt vaak gebruikt om de tegenstelling met ‘niet­-westers’ aan te duiden. Andere termen met vergelijkbare connotaties zijn onder andere ‘Derde Wereld’ (zie: Derde Wereld), ontwikkeld/onontwikkeld, etc.
Wees zo specifiek mogelijk wat betreft land, bevolking, etc.
‘Wit’ is lange tijd gebruikt om een raciale identiteit te beschrijven op basis van huidskleur, meestal voor bepaalde groepen Europeanen en hun emigrantenpopulatie over de hele wereld. De term wordt geassocieerd met de raciale wetenschappen in de 18de en 19de eeuw. ‘Wit’ is een ideologische categorie die onder meer geassocieerd wordt met Europa’s imperiale expansie. De term heeft de connotatie gekregen van vooruitgang, verfijning en ontwikkeld. Sinds het einde van de 20ste eeuw is er echter aanhoudende kritiek op deze sociale constructie van wit­-zijn als norm. Men verzet zich tegen ‘wit’ als identiteitscategorie, die ontstaan is als een rechtvaardiging en bekrachtiging van het discrimineren van niet­witte mensen. In Nederland is er naast de toenemende kritiek op wit­zijn discussie over de vraag of men het woord ‘wit’ of ‘blank’ (zie: Blank) moet gebruiken.
Steeds meer mensen zijn het erover eens dat ‘wit’ de voorkeur heeft boven ‘blank’.
Zigeuner
De term ‘zigeuner’ wordt meestal gebruikt als verwijzing naar iemand van een reizend volk, met name de Roma. De Roma bestaan uit verschillende groepen. In samenhang met hun rondreizende bestaan en vanwege hun verleden van (gedwongen) migratie, blijft de negatieve stereotypering van de Roma als dieven en zwervers bestaan. De Roma beschouwen de term ‘zigeuner’ als denigrerend en in de jaren 1970 hebben ze daarom gezamenlijk en officieel besloten om zichzelf ‘Roma’ te noemen.
Over het algemeen kan ‘Roma’ worden gebruikt.
Bepaalde groepen en subgroepen hebben echter hun eigen voorkeursbenamingen (bijvoorbeeld de Sinti), die in dat geval meer gepast zijn.
Zwart
‘Zwart’ is een identiteitscategorie met verschillende betekenissen in verschillende contexten, maar in het algemeen verwijst het naar mensen van Afrikaanse afkomst. De term is de vroegere raciale categorie ‘neger’ (zie: Neger) gaan vervangen, die nu door velen beschouwd wordt als denigrerend. In Nederland wordt ‘Zwart’ het meest gebruikt om mensen van Afrikaanse of Afro­-Caribische oorsprong te beschrijven. Op deze manier gebeurt dit ook in Groot­-Brittannië. Daar wordt de term echter ook gebruikt als verschillende niet­witte groepen mensen te verenigen, die allen racistisch bejegend worden (ongeacht hun etnische of geografische afkomst). In Nederland is dat in mindere mate het geval. Ook in de Verenigde Staten verwijst de term vooral naar Afro­-Amerikanen: ‘mensen van kleur’ wordt gebruikt als een politieke categorie voor iedereen die niet wit is. Met name door de inspanningen van de Noord­-Amerikaanse Civil Rights en Black Power bewegingen, maar ook door de strijd tegen racisme wereldwijd, is ‘Zwart’ een identiteitscategorie geworden waar veel mensen van Afrikaanse afkomst trots op zijn. Daarmee neemt men afstand van eerdere stereotypen waarmee Zwarte mensen geassocieerd worden.
Deze term kan gebruikt worden, maar moet vanwege de vele betekenissen met voorzichtigheid gebruikt worden.
First Nation people
First Nation peoples
First Nations people
Aboriginal people
Aboriginal peoples
Aboriginal Australians
Indigenous people
Indigenous peoples
Torres Strait Islander peoples
Moroccan-Dutch
Surinamese-Dutch
Amazigh
Imazighen
Calcutta
Madras
Batavia
Burma
Southern Rhodesia
Person of Color
Persons of Color
People of Color
Black and Non-Black person of color
Black and Non-Black persons of color
Black and Non-Black People of Color
a person of short stature
little person
someone with dwarfism
Iñupiat peoples of northern Alaska
Inuit peoples of Canada
Kalaallit of Greenland
Yup’ik
Alutiiq
Suqpiaq
Yupighyt
ethnic groups
Roma
full blood
half-breed
mestizo
mixed race
mixed heritage
mixed ethnicity
of mixed descent
intersex
intersex condition
intersex person
Khoisan
Indo-European
Japanese camp
Japanese internment camp
Japanese concentration camp
Japanese prisoners of war camp
Japanese military prison camp (in Burma and Thailand)
Traditional healer
spiritual healer
retarded
someone with Down Syndrome
Asian
First and Second Dutch-Indonesian Wars
Primitivism
Page
Footmen
Baboo
Enslaved
enslaved person
First World
Second World
Developing nations
low-income countries
historic
transvestite
cross-dresser
Inuit
Métis
Boslandcreool
lilliputian
homo
Saamaka
Matawai
Aluku
Kwinti
Paamaka
Sinti
lesbian
gay
bisexual
Two-Spirit
immigrant
Aboriginal personen
Aboriginal Australiërs
inheems
inheemse persoon
inheemse personen
First Nations
Straat Torres-­eilanders
Marokkaans­-Nederlands
Surinaams­-Nederlands
page
knecht
baboe
Birma
Zuid­-Rhodesië
Derde Wereld
Eerste Wereld
Tweede Wereld
ontwikkelingslanden
lagelonenlanden
lilliputter
van kleine lengte
kleine mensen
iemand met dwerggroei
Iñupiat mensen van Noord­-Alaska
Inuit mensen van Canada
Kalaallit van Groenland
etnische groep
Iemand van kleur
mensen van kleur
niet­-zwarte mensen van kleur
van gemengde afkomst
gemengd
volbloed
mesties
gehandicapten
intersekse
intersekse persoon
persoon met een intersekse­ conditie
Homoseksueel
Homoseksualiteit
lesbisch
biseksueel
Two­-Spirit
Indo­-Europeaan
Jap
Jappenkamp
Japans kamp
Japans interneringskamp
Japans concentratiekamp
Japans kamp voor krijgsgevangenen
Japans kamp voor militaire gevangenen (in Birma en Thailand)
traditionele healer
spirituele healer
achterlijk
iemand met het Downsyndroom
Eerste en Tweede Nederlands­ Indonesische oorlogen
Primitivisme
Tot slaaf gemaakt
mensen in slavernij
historisch
travestiet
crossdresser