Pararaton, or The Monarchs: Digital Edition after the editions by Brandes (1896, 1920) Pararaton author of digital edition Wayan Jarrah Sastrawan DHARMA Canberra DHARMA_CritEdPararaton.xml

This work is licenced under the Creative Commons Attribution 4.0 Unported Licence. To view a copy of the licence, visit https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ or send a letter to Creative Commons, 444 Castro Street, Suite 900, Mountain View, California, 94041, USA.

 2019-2025 Ed1 Ed2

Encoded in TEI according to the Conventions of ERC-Project DHARMA.

The editors' spelling is converted to lowercase and normalised as follows: ng -> ṅ ṃ -> ṁ w -> v ç -> ś ə -> ə

The macron diacritic is represented by ¯ rather than by the editors' ^.

The editors' punctuation is preserved.

encoded teiHeader and bibliography conversion from googledoc to XML-TEI

oṁ avighnam astu namas siddhaṁ.
nihan katuturanira ken aṅrok. mulanira duk dinadekən manuṣa, hana anakira raṅḍyaniṅ jiput, lumaku tan rahayu aməgati apusira pinakapamañ- cananiṅ hyaṅ sukṣma; sah sira sakiṅ jiput, aṅuṅsi sira riṅ maṇḍaleṅ bulalak. parabira saṅ abatur iṅ bulalak sira mpu tapavaṅkəṅ, agave gopuraniṅ aśramanira, pinalampahan vəḍus baṅ sapalaki deniṅ hyaṅiṅ lavaṅ. liṅira tapavaṅkəṅ: "nora olihiṅ apəniṅan dadi agaveya papa- pātakaniṅ avak, yan amatimatia janma, norana ta amutusakəna papalako- niṅ caru vəḍus baṅ ika". dadi ta saṅ aməgati apus aṅliṅ, asaṅgup maka- caruaniṅ lavaṅira mpu tapavaṅkəṅ, satya ta sira, asaṅgup pinakacaru, marganira muliha mariṅ viṣṇubhuvana tumitisa mareṅ vibhāvajanma, mareṅ madhyapada muvah, maṅkana pamalakunira. irika ta duk inastvan tumitisa denira mpu tapavaṅkəṅ tinut i rasaniṅ kapraliṇanira, amukti ta sira pituṅ maṇḍala. ri huvusnira praliṇa irika ta sira pinakacaru denira mpu tapavaṅkəṅ.
təlasira maṅkana mūr ta sira mariṅ viṣṇubhuvana, tan liñok iṅ rasaniṅ saṅketanira saṅ pinakacaru amalaku ta sira titisakəna ri vetaniṅ kavi. sira bhaṭāra brahmā aṅiliṅiliṅi ta sira rovaṅanirāyu- gaha, huvusiṅ maṅkana hana ta voṅ apaṅantenan hañar, səḍəṅ akurənan sih, lanaṅ aran sira gajahpara, vadon aran sira ken əṇḍok, aṅulahakən atatanen. mariṅ savah ken əṇḍok aṅirimi lakine gajahpara, araniṅ savah ṅgeniraṅirim riṅ ayuga, pradeśanira ken əṇḍok iṅ paṅkur. tumurun sira irikā bhaṭāra brahmā asaṅgama lavan ken əṇḍok, əṅgenirā- yuga riṅ təgal lalatəṅ, aṅənakən strisamaya sira bhaṭāra brahmā: "hayo kita asaṅgama lavan lakinta muvah, yan ko asaṅgamaha lavan lakimu, lakimu mati mvah kacacampuran məne yugamami iku; arane yugamami iku ken aṅrok, iku təmbe kaṅ amutər bhumi java." mukṣah sira bhaṭāra brahmā. sira ken əṇḍok anuli mariṅ savah, katəmu sira gajahpara. liṅira ken əṇḍok: "kaki gajahpara vruhanira yen iṅsun rinovaṅ asaṅgama denira hyaṅ tan katiṅhalan ri təgal iṅ lalatəṅ, vəkasira riṅ isun: hayo aturu lavan lakinta muvahmuvah, mati lakinta yan amakṣakna aturu lavan kita, kalavan kacacampuran yuganiṅoṅ iku". tumuli mulih sira gajahpara, təka riṅ umah den-ajak aturu sira ken əṇḍok, harəp den-rovaṅa asaṅgama manih. alumuh sira ken əṇḍok riṅ ki gajahpara. "eh kaki gajahpara pəgat iṅsun aomahomah lavan sira, avədi sun iṅ paṅucap saṅ hyaṅ, tanpaveh yan atəmu manih lavan sira". liṅira gajahpara: "nini aṅapaha, sun ka- pakəna, suka iṅsun yen apəgatana kalavan sira, deniṅ rəṇarəṇi kaṅ sa- kiṅ sira den-mulih manih nini mariṅ sira, pomahomahiṅsun den-mulih manih mariṅ iṅsun." tumuli huvusiṅ maṅkana ken əṇḍok mulih mariṅ paṅkur sabraṅ lor, sira gajahpara malər iṅ campara sabraṅ kidul. du- ruṅ gənəp sapasar mati sira gajahpara. surakiṅ voṅ aṅucap: "kamakara panase rareṅ jəro vətəṅ iku, duruṅ pira pəpəgatane ramane lanaṅ vadon, tur voṅatuvane lanaṅ mati."
vəkasan huvus gənəp lekiṅ rare mətu rare lanaṅ, binuñcal iṅ pabajaṅan denira ken əṇḍok. dadi hana voṅ amamaliṅ, aran sira lemboṅ, kasasar iṅ pabajaṅan tumiṅhal iṅ murub, pinaran denira lemboṅ, amirəsəp rare anaṅis, pinarəkan denira lemboṅ, siṅgih kaṅ murub rare anaṅis ika, sinambut iṅəmban bhinakta mantuk, den- aku vəka dera lemboṅ. aṅruṅu sira ken əṇḍok yen sira lemboṅ aṅa- kuaku vəka, riṅ rovaṅe ki lemboṅ kaṅ avərta, anəṅguh rare antuke amamaṅgih riṅ pabajaṅan, katon murub iṅ ratri. tumuli pinaran denira ken əṇḍok, siṅgih sirānakira. kəcapira ken əṇḍok: "kaki lemboṅ ma- nava sira tan supekṣa riṅ rare kaṅ denirāmaṅgih iku, anakiṅsun puniku, kaki; ayun sira kaki vikana pūrvakanipun, antukira bhaṭāra brahmā asaṅgama kalavan isun puniku, hayo tanpamule sira riṅ rare puniku, upama ababu kakalih abapa tuṅgal samanipun rare puniku". maṅkin saṅsaya asih sira lemboṅ sasomah rəsəp, vəkasan atuha sakalavonlavon bhinaktanyāmama- liṅ denira lemboṅ. avayah sapaṅon sira ken aṅrok aṅeriṅ paṅkur. təlas pomahomanira ken əṇḍok muvah sapomahomahira ki lemboṅ, hənti tinotohakən denira ken aṅrok. vəkasan sira aṅonṅon iṅ sirāmaṇḍala riṅ ləbak, aṅon kəbo sapasaṅ; alama hilaṅ mahiṣa kaṅ denirāṅon ika, iṅajen derāmaṇḍala voluṅ evu riṅ sapasaṅ kəbo, maṅke iṅumanuman sira ken aṅrok deniṅ ramareṇa kalih: "lah kaki isun anuṅgua kalih, lamun sira aja luṅha, isun uga anuṅgonana riṅ sirāmaṇḍala riṅ ləbak". vəkasan tan keḍəp luṅha sira ken aṅrok, kaki sira ramanira kalih riṅ campara mvaṅ riṅ paṅkur.
tumuli sira ken aṅrok aysah umuṅsi riṅ kapuṇḍuṅan, tanpavilasa kaṅ koṅsi pərnahiṅ aṅher. vontən ta bobo- toh saji sakiṅ karuman, aran sira baṅo samparan, alah atotohan denira malandaṅ iṅ karuman, tinagih tanpaṅəmasi, sah sira baṅo samparan sa- kiṅ karuman ananakti mariṅ rabut jalu, aṅrəṅə̄ ujar sakiṅ ākāśa kinon muliha manih mariṅ karuman, "hana anakmami aṅhuvusakəna hutaṅta aran sira ken aṅrok." sah sira baṅo samparan sakiṅ rabut jalu, lumampah saratri, dadi amaṅgih rare, kahitaṅ vidhiniṅ hyaṅ denira baṅo samparan, siṅgih ta sira ken arok, bhinakta mantuk mariṅ karuman, iṅaku vəka denira baṅo samparan. anuli mariṅ kabotohan, kapaṅgih sira malandaṅ denira baṅo samparan, linavan atotohan, alah sira malandaṅ, pulih alahira baṅo samparan, tuhu yan vidhiniṅ hyaṅ, mantuk sira baṅo samparan, bhi- nakta mantuk sira ken aṅrok denira baṅo samparan. sira baṅo samparan sirāvayuh aṅalapḍo, sira gənuk buntu rabi tuha, sira tirthaja rabi anom; hana anakira (rabi anom) pañji bavuk, paṅgulū sira pañji kuñcaṅ, arinira pañji lu- nal, sira pañji kəneṅkuṅ, vuruju vadon aran sira cucupuranti. sira ken aṅrok ta sira iṅaku anak ta denira gənuk buntu. alavas sira haneṅ karuman, tan apatut sira kalavan parapañji kabeh, donira ken aṅrok sah sakiṅ karuman.
tumuli sira riṅ kapuṇḍuṅan amaṅgih sira raryāṅon anakira tuvan sahaja, buyut iṅ sagəṅgəṅ, aran sira tuvan tita, apasanakan kalavan sira ken aṅrok. antyanta deniṅ paḍāsihsihan sira tuvan tita ka- lavan sira ken aṅrok. atəhər aṅher sira riṅ sira tuvan sahaja, tan hana viyatanira ken aṅrok kalavan sira tuvan tita, harəp ta sira vikana riṅ rupaniṅ akṣara, mara sira riṅ sira jaṅgan iṅ sagəṅgəṅ, ati amarajakaha, amalaku vinarahan sastra. ya ta vinarahan sira riṅ rūpaniṅ akṣara lavan panujuniṅ svaravyañjanaśāstra, savrədhiniṅ akṣara, vinarah sira riṅ ru- pacandra kapəgataniṅ tithi māsa lavan sakakala, ṣadvāra, pañcavara, sap- tavara, trivara, dvivara, saṅavara, vuku. bisa sira ken aṅrok kalavan sira tuvan tita kalih sama vinarahan iṅ sastra denira jaṅgan. hana ta tatanəmanira jaṅgan upacāraniṅ natar, vitiṅ jambu olihira ananəm; antyanta denipun avoh, tuhuniṅ atub anəḍəṅ, piniṅhit tan ananiṅ vineh aṅuṇḍuha, nora hana vani ameta vohiṅ jambu punika. liṅira jaṅgan: "lamun ratəṅ jambu iku uṇḍuhən". dahat denira ken aṅrok kapeṅin tumon iṅ vohiṅ jambu punika, maha kacitta vohiṅ jambu punika. təkaniṅ saratri, māsa sirəpiṅ voṅ aturu, sira ken aṅrok sira aturu, maṅke taṅ lalavah mətu sakiṅ vunvunanira ken aṅrok adulurdulur tanpapəgatan, savəṅi ama- ṅan vohiṅ jambunira jaṅgan. tumuli riṅ eñjaṅ katiṅhalan agəlar vohiṅ jambu punika riṅ natar, pinupu deniṅ pəpəḍəkira jaṅgan. sira jaṅgan tumon vohiṅ jambu rusak agəlar iṅ natar, śoka sira jaṅgan, li- ṅira jaṅgan iṅ parajaka: "paran saṅkane rusak jambu iku." sumahur pə- pəḍəkira jaṅgan: "pukulun rusak deniṅ tampakiṅ lalavah amaṅan jambu puniki". dadi ta sira jaṅgan aṅambil rviniṅ pañjalin ṅgenira ñəruṅ jambu punika tur denirātuṅgu savəṅi. sira ken aṅrok malih aturu riṅ salu kidul, asaṇḍi(ṅ) kakavuṅaniṅ alalaṅ riṅ pərnahira jaṅgan kaḍaṅ aməlit. satiṅhalira jaṅgan mulat iṅ lalavah abəbələk paṅdudulur, mətu sakiṅ vunvunanira ken aṅrok, paḍa amaṅan vohiṅ jambunira. jaṅgan, apəsəh tvasira jaṅgan, kavalahan aṅgətak lalavah akeh amaṅan vohiṅ jam- bunira, sərṅən sira jaṅgan, tinuṇḍuṅ sira ken aṅrok denira jaṅgan, ākara madhyaniṅ ratri patuṇḍuṅira jaṅgan. kaget sira ken aṅrok ataṅi pupuṅun sira, anuli mətu, aturu riṅ palaṅalaṅaniṅ jaba, vinəton denira jaṅgan mariṅ jaba katiṅhalan hana murub iṅ təṅahiṅ alalaṅ, kaget sira jaṅgan aṅiḍəpakən katunon, pinarikṣa kaṅ katon murub, kapaṅgih ken aṅrok kaṅ murub ika, tinaṅi kinen mantuka iṅajak aturua riṅ umah manih, tutut sira ken aṅrok aturu riṅ patətəṅahan manih. eñjaṅ kinen aṅambila vohiṅ jambu denira jaṅgan, suka sira ken aṅrok, liṅira: "lah malar isun dadia voṅ, isun anahura hutaṅ riṅ sira jaṅgan". aaguṅ sakalavonlavon sira ken aṅrok, aṅon ta kalavan sira tuvan tita, agave ta sira ḍukuh, kapərnah vetaniṅ sagəggə̄ṅ, təgal iṅ sañja, pinakaṅgenira aṅaḍaṅaḍaṅa voṅ malintaṅ havan lavan sira tuvan tita rovaṅira. hana ta voṅ amahat ano riṅ alasiṅ voṅ kapuṇḍuṅan, ānakanak vadon ahayu, milu mariṅ alas, təka ginaməlan denira ken aṅrok rinovaṅ asaṅ- gama riṅ alas, ya ta riṅ adiyuga ṅaraniṅ alas.
maṅkin mərsah sira ken aṅrok, vəkasan sira analava voṅ malintaṅ havan, ya ta kavərta təkeṅ nagareṅ daha denira ken aṅrok aṅrusuh, ya ta iṅilaṅakən sakiṅ tumapəl denira saṅ akuvu aran tuṅgul amətuṅ. sah sira ken aṅrok sakiṅ sa- gəṅgəṅ, aṅuṅsi ta sira mariṅ rabut garontol. "mogha ta kabəbəṅ riṅ bañu kaṅ aṅilakən", sotira ken aṅrok: "mogha ta bañu mətua sakiṅ tan- hana, samaṅkana dadi kaṅ tahun, tan hana kevəh riṅ java". maṅkana liṅira ken aṅrok. sah sira sakiṅ rabut gorontol, aṅuṅsi sira riṅ va- yaṅ, təgal iṅ sukamaṅgala. hana ta papikatan pərit, irika ta sira anavala voṅ asəḍahan manuk, anuli sira mariṅ rabut katu. kapihanan sira tumon iṅ katu savariṅin gə̄ṅe, irika ṅgenira məsat aṅuṅsi ta sira riṅ jun vatu, maṇḍalaniṅ voṅ sampūrṇa, aṅuṅsi ta sira mareṅ lulumbaṅ, aṅ- her iṅ voṅ amaradeśa, vijiliṅ voṅ ajurit, aran sira gagak iṅət. alavas aṅher irika anavala voṅ malintaṅ havan. sah sira mariṅ kapuṇḍuṅan, amamaliṅ sira riṅ pamalantənan, kavruhan ta sira, binuru kakəpaṅ, tan vruh ta parananira aṅuṅsi, amamanek ta sira riṅ vitiṅ tal, riṅ piṅgiriṅ kali, karahinan ta sira, kavruhan yen amamanek iṅ tal, tinuṅgu deniṅ voṅ kapuṇḍuṅan iṅ sor, tinabuhan kajar. tal punika vinaduṅ deniṅ amburu riṅ sira. samaṅka ta sira anaṅis, asasambat iṅ kaṅ ayaśadharma riṅ sira, dadi sira amirəsəp śabda riṅ avaṅavaṅ, kinon sira ameraṅa roniṅ tal pinakahəlaranira kiva təṅən margahanira aṅlayaṅa mariṅ sabraṅ ve- tan, masa sira matia muvah, dadi aməraṅ sira ron tal antuk kakalih, pina- kahəlarira kiva təṅən; aṅlayaṅ sira mareṅ sabraṅ vetan, malayu aṅuṅ- si riṅ nagamasa, tinut sira binuru, aṅuṅsi ta sira mariṅ maṇḍaleṅ oran, tinut binuru, malayu aṅuṅsi riṅ maṇḍaleṅ kapuṇḍuṅan. katəmu atanəm sirāmaṇḍala, iṅaliṅan sira iṅaku vəka denirāmaṇḍala, sira ken aṅrok. anakirāmaṇḍala paḍa atanəm, kehipun nənəm. katuju luṅha atatavu kaṅ tuṅgal, kari lilima; kaṅ luṅha ginanten atanəma denira ken aṅrok, təka kaṅ amburu riṅ sira, tur aṅucap riṅ siramaṇḍala: "e kaki maṇḍala, hana voṅ arusuh isun-buru, aṅuṅsi iṅkene mahu". sumahur siramaṇḍala: "kaki dayakanira tan tuhu aliñok iṅsun kaki, yen noreṅkene; hanānakiṅsun nənəm, iki atanəm gənəp nənəm, vilaṅən uga denira, manava ləvih sakiṅ nənəm, tuhu hana voṅ len iṅkene". ujariṅ amburu: "tuhu yen anakira maṇḍala nənəm, apan kaṅ atanəm iku nənəm". ləs luṅha kaṅ amburu. liṅira maṇḍala riṅ ken aṅrok: "luṅha ta sira kaki, manava maṅsul kaṅ amburu riṅ sira, manava hanamicara śabdaniṅsun, tanpantuk denira aṅuṅsi iriṅsun, luṅha sira aṅuṅsi alas". ndan liṅira ken aṅrok: "aṅher manih kaṅ amburua". ya ta saṅkane aṅalas ken aṅrok, riṅ pataṅtaṅan araniṅ alas.
anuli sira ken anrok aṅuṅsi riṅ ano. sah sira riṅ alas iṅ tərvag. maṅkin saṅsaya mərsah sira. hana ta sira maṇḍaleṅ luki, aṅarəpi vəlahan, maṅkat sira amaluku pagagan, akārya pakacaṅan ambhak- ta səkuliṅ rare aṅon mahiṣanira maṇḍala, den-sahalakən iṅ uṇḍuṅu- ṇḍuṅ den-vaḍahi kele, katuṅkul sira maṇḍala pijər amaluku pakacaṅan, iṅuṇḍukuṇḍukan iṅambil denira ken aṅrok pinet səkule, naṅkə dina sira maṅkana, kepvan sira maṇḍala deniṅ baryan dina kelaṅan səganiṅ paṅon, paṅucapiramaṇḍala: "paran saṅkane hilaṅ səkul iki". maṅkin ta iṅinte sisiṅidan səganiṅ paṅonira maṇḍala riṅ vəlahan, paṅone den-kon amulukua, tando ḍatəṅ sira ken aṅrok sakiṅ jəro alas pakṣanira ken aṅrok aṅambila səkul punika. sinapa denira maṇḍala: "kaliṅane sira kapo kaki ṅa- met səgane paṅon-iṅsun iku naṅkən dina". sumahur ken aṅrok: "siṅgih kaki maṇḍala, iṅsun amet səgane paṅonira naṅkən dina vetniṅ lapa-iṅsun tanpamaṅan". liṅira maṇḍala: "lah kaki ḍatəṅa riṅ aśramaniṅsun sira yen hana luve, amalampaha səkul naṅkən dina, apan iṅsun pratidina aṅa- ḍaṅaḍaṅ təkahaniṅ tatamu". təhər iṅajak sira ken aṅrok ḍatəṅ iṅ batur denira maṇḍala, sinvagatan sireṅ səkul ulam. liṅira maṇḍala riṅ istrinira: "nini bhaṭari iṅsun aməməkas iṅ sira, lamun ken aṅrok maririka, mon iṅsun tan hana riṅ umah tuvi, kukurənən tumuli, aməla- sakən".
ya ta ken aṅrok katutur naṅkən dina təka, luṅhanira sakiṅ rika mara riṅ lulumbaṅ, mariṅ bañjar kocapet. hana ta sira maṇḍaleṅ turyā- ntapada, mulih sira mareṅ kabalon, parabira sira mpu palot, amoṅ dhar- makañcana, aguru ta sira riṅ hyaṅ buyut iṅ kabalon, paṅavakiṅ dharma- kañcanasiddhi, siddhisanidya, mantuk ta sira mpu palot sakiṅ kabalon amava ta sira lakar, avrat limaṅ tahil, areren iṅ lulumbaṅ, avədi sira mpu palot muliha ḍevek mareṅ turyantapada, rehiṅ vontən voṅ kavərta anavala riṅ marga aran sira ken aṅrok. sira mpu palot tan vruh riṅ patutuṅgalaniṅ voṅ; ya ta katəmu sira ken aṅrok riṅ parerenan. liṅira sira ken aṅrok riṅ sira mpu palot: "uḍuh ḍatəṅ iṅ punəndi rakaki pukulun". liṅira mpu sumahur: "aluluṅha iṅsun kaki sakiṅ kabalon, ayun mantuka mareṅ turya- ntapada, avədi iṅsun riṅ marga, anəṅguh hana voṅ anavala aran ki aṅrok." mesəm sira ken aṅrok, liṅira ken aṅrok: "lah pukulun, ranakira ya ṅatəra mantuk i rakaki, raputunira məne aṅlavana yen kapaṅgih voṅ aran ken aṅrok puniku, lumaris ugi sira kaki mantuk mareṅ turyantapada, sampun valaṅ hati." kapihutaṅan sira mpu riṅ turyantapada aṅruṅu saṅgupira ken aṅrok. satəkanireṅ turyantapada, ya ta vinarahan dharmakañcana sira ken aṅrok, eṅgal bisa, tan hana sor timbaṅana riṅ kaśaktinira mpu palot. nəhər iṅaku vəka sira ken aṅrok denira mpu palot, saṅkaniṅ aśrameṅ tu- ryantapada iṅaran iṅ maṇḍaleṅ bapa. maṅke polahira ken aṅrok aṅa- ku bapa riṅ sira mpu palot, hana po deni(ṅ) kakuraṅanira mpu palot, ya ta karaṇanira ken aṅrok kinon maraṅ kabalon denira mpu palot, kino- nira amutusakəna dharmakañcana, riṅ hyaṅ buyut iṅ kabalon, aṅuvusa- kəna lakar katunanira maṇḍaleṅ bapa. maṅkat sira ken aṅrok ḍatəṅ riṅ kabalon, tan kapihandəl sira ken aṅrok denira saṅ apaliṅgih riṅ kabalon. samaṅka ta sərṅən sira ken aṅrok: "mogha hana əmbaṅ riṅ panapen". sinuduk denira ken aṅrok, malayu aṅuṅsi riṅ hyaṅ buyut iṅ kaba- lon, iṅatagakən sira parakategan sahaneṅ kabalon paraguruhyaṅ təkaniṅ kapuntan, sama mədal amava palugaṅśa, amburu riṅ sira ken aṅrok samāmukul iṅ palugaṅśa pakṣanira san tyāga aminonanayun amatenana riṅ sira ken aṅrok. mogha aṅruṅu ujariṅ ākāśa: "hayo denira-pateni voṅ iku, saṅ tyāga, yugamami rare iku, taṅeh gavene riṅ madhyapada." maṅkana śabda akaśa karuṅu denira saṅ tyāga. ya ta tinuluṅ ken aṅrok aṅlilir kadi pralagi. təhər ken aṅrok aṅənakən upata, liṅira: "tan hanaha tega riṅ vetaniṅ kavi tan siddhaniṅ dharmakañcana." sah sira ken aṅrok sakiṅ kabalon, aṅuṅsi turyantapada, sira maṇḍaleṅ bapa, siddha riṅ dharmakañcana. sah sira ken aṅrok sakiṅ maṇḍaleṅ bapa mariṅ pra- deśeṅ tugaran. nora ta vilasa sira buyutiṅ tugaran, rinusuhan voṅ tu- garan denira ken aṅrok, ya ta iṅəmban ta gopala sinahalakən iṅ maṇḍaleṅ bapa, dadi kapaṅgih anakira buyutiṅ tugaran, ananəm kacaṅ iṅ paga- gan. maṅke ta ikaṅ rara rinovaṅ asaṅgama denira ken aṅrok, alalama kacaṅ kakampilan, saṅkaniṅ kacaṅ tugaran vijine akulimis aguṅ agurih. sah sira sakiṅ tugaran, mulih sira mariṅ maṇḍaleṅ bapa muvah. liṅira ken aṅrok: "yen iṅsun dadi voṅ adānaha pirak riṅ kaki maṇḍaleṅ bapa".
kavərta sira ken aṅrok riṅ nagareṅ daha, yen arusuh asənətan riṅ tu- ryantapada, iṅilaṅakən sakiṅ daha, rinuruh deniṅ voṅ sakiṅ daha, luṅha sakiṅ maṇḍaleṅ bapa, aṅuṅsi sira mariṅ gunuṅ pustaka. sah sira sakiṅ rika, aṅuṅsi riṅ limbehan, vilasa sira buyutiṅ limbehan, inuṅsi sira ken aṅrok, vəkasan ananakti sira ken aṅrok mariṅ rabut kəḍuṅ paniti- kan. katurunan sira vidhi, kinon mara riṅ rabut gunuṅ ləjar, riṅ dina budha hirəṅ iṅ varigadyan, sira paradeva ahum akukumpul, maṅkana liṅira nini riṅ panitikan: "mami aṅrovaṅana asənətana kita bapa, tan hananiṅ vruha, mami ta ananapua riṅ gunuṅ ləjar səḍəṅiṅ deva ahum kabeh." maṅkana liṅira nini panitikan. ya ta mara sira ken aṅrok riṅ gunuṅ ləjar. katəkan pva budha hirəṅ iṅ varigadyan, mara pva sira riṅ pahəman. ya ta sira asənətan iṅ pavuhan iṅurugan sukət denira ra- nini panitikan. təhər muni kaṅ saptasvara gəntər patər liṇḍu kətug kilat halisyus halivavar, hudan salah masa, tanpantara teja vaṅkava, ndan samaṅ- kana sira aṅrəṅə̄ śabda tanpantara, humvaṅ gumuruh, rasaniṅ ahuma- niṅ vatək hyaṅ: "ikaṅ aṅukuhana riṅ nūṣa java, yaya tandi maṇḍala". maṅkana liṅ saṅ vatək devata kabeh sama asalaṅgapan ujar: "ndi kaṅ yogya prabhua riṅ nusa java", patakoniṅ vatək hyaṅ kabeh. sumahur hyaṅ guru: "vruhanta kabeh vatək devata, hana si yugamami, mānuṣa vijiliṅ voṅ paṅkur, ika aṅukuhi bhūmi java." samaṅka mətu ta sira ken aṅrok sakiṅ pavuhan, katiṅhalan sira deniṅ vatək hyaṅ, sama kayogyan saṅ vatək de- vata, ya ta inastvakən sira bhiṣeka bhaṭāra guru, maṅkana kastvanira de saṅ vatək devata, asurak asaṅgaruhan. vinidhyan sira ken aṅrok aṅaṅkəna bapa riṅ saṅ brāhmaṇa makanāma sira ḍaṅhyaṅ lohgave, vahu təka sa- kiṅ jambudvipa kinen apaṅgiha riṅ taloka; samaṅkana mulaniṅ brāhmaṇa hana riṅ vetaniṅ kavi. duk mariṅ java tanpahavan parahu, atampakan roniṅ kakataṅ təluṅ tugəl, məntas sira anuju pradeśa riṅ taloka, midər sira ḍaṅhyaṅ lohgave aṅulati sira ken aṅrok. liṅira ḍaṅhyaṅ loh- gave: "hana rare adava taṅane, alivat iṅ dəkuṅe, tulise taṅane təṅən cakra, kaṅ kiva śaṅka, aran ken aṅrok, katon iṅ pujamami, kadadinira bhaṭāra viṣṇu, pavarahira ṅuni duk iṅ jambudvīpa: eh ḍaṅhyaṅ lohgave vus mono denta muja riṅ viṣṇuarccha, mami tan hana riṅ kene, ṅoṅ aṅjanma mānuṣa mariṅ java, kita tumutureṅ mami, aran iṅoṅ ken aṅrok, ulatana mami riṅ kabotohan". tando sira ken aṅrok kapaṅgih riṅ kabotohan, vinaspaḍakən siṅgih kaṅ katon iṅ puja denira ḍaṅhyaṅ lohgave. tumuli sira tinañan, liṅira ḍaṅhyaṅ lohgave: "iya sira kaki, aran ken aṅrok, saṅkaniṅsun vruh iṅ sira, katon iṅ puja deniṅsun". sumahur ken aṅrok: "siṅgih pukulun, ranakira aran ken aṅrok." ri- naṅkul sira denira saṅ brahmaṇa. liṅira ḍaṅhyaṅ lohgave: "iṅsun- aku anak sira kaki, iṅsun-rovaṅ suk anastapa, iṅsun-voṅ saparanira." sah sira ken aṅrok sakiṅ talokah, mara sira riṅ tumapəl, milu sira brah- maṇa. satəkanira riṅ tumapəl kapaṅgih kaladeśa, ati sira asesebana riṅ saṅ akuvu riṅ tumapəl, aran sira tuṅgul amətuṅ. kapaṅgih sira sineba. liṅira tuṅgul amətuṅ: "bhageya pukulun saṅ brahmaṇa, sakiṅ punəndi sira hañar katiṅhalan." sumahur sira ḍaṅhyaṅ lohgave: "eh kaki saṅ akuvu, hañar sakiṅ sabraṅ iṅsun, ati iṅsun asevakaha mariṅ saṅ akuvu iṅsun kaki, lavan akonakoniṅsun anak puniki ayun sumevakaha riṅ saṅ akuvu". sumahur sira tuṅgul amətuṅ: "lah suka iṅsun sira ḍaṅhyaṅ yen sira santosa vontəna riṅ sirānakira". maṅkana liṅira tuṅgul amətuṅ.
alavas sira ken aṅrok amaraseba riṅ sira tuṅgul amətuṅ, saṅ akuvu riṅ tumapəl. dadi hana bhujaṅga boddhasthāpaka riṅ panavijen, lumaku mahāyāna, atapa riṅ setraniṅ voṅ panavijen, apuṣpata sira mpu pūrva. sira ta anak- anak stri tuṅgal, duk dereṅira mahāyāna; atyanta riṅ listu-hayuniṅ putrinira, aran ken ḍəḍəs. sira ta kavərta yen hayu, tan hana amaḍani rupa- nira yen savetaniṅ kavi kasub təkeṅ tumapəl. karuṅu denira tuṅgul amətuṅ, tumuli sira tuṅgul amətuṅ ḍatəṅ iṅ panavijen, añjujug mariṅ ḍukuhira mpu purva, kapaṅgih sira ken ḍəḍəs, atyanta garjitanira tuṅgul amətuṅ tumon iṅ rara hayu. katuju sira mpu purva tan hana riṅ pata- panira, samaṅka ta ken ḍəḍəs sinahasa pinalayokən denira tuṅgul amətuṅ. saulihira sira mpu purva sakiṅ paran tan katəmu siranakira, sampun pina- layokən denira saṅ akuvu riṅ tumapəl, tan vruh riṅ kaliṅanira, ya ta sira mpu purva anibakən samaya tan rahaju, liṅira: "lah kaṅ amaloyakən anakiṅsun mogha tan tutuga pamuktine matia binahud aṅəris; maṅkana voṅ panavijen asata paṅaṅsone, mogha tan mətua bañune bejine iki, dosane nora avarah iriṅsun yen anakiṅsun den-valatiṅ voṅ". maṅkana liṅira mpu purva. "kalavan ta anakiṅsun marajakən karma amamaḍaṅi, aṅhiṅ sot- mami riṅ anakmami mogha anəmva rahayu den-aguṅ bhāgyane". maṅ- kana sotira mahāyāna riṅ panavijen. satəkanira ken ḍəḍəs riṅ tumapəl rino- vaṅ sapaturon denira tuṅgul amətuṅ, tan sipi sihira tuṅgul amətuṅ, vahu ṅiḍam sira ken ḍəḍəs, dadi sira tuṅgul amətuṅ akasukan, acaṅkrama soma- han mariṅ taman boboji, sira ken ḍəḍəs anuṅgaṅ giliṅan. satəkanira riṅ taman sira ken ḍəḍəs tumurun sakiṅ paḍati, katuvon pagaveniṅ vidhi, keṅis vətisira, keṅkab tekeṅ rahasyanira, nəhər katon murub denira ken aṅrok, kavəṅan sira tumiṅhal, pituvi deniṅ hayunira anulus, tan hanāma- ḍani riṅ listu-hayunira, kasmaran sira ken aṅrok tan vruh riṅ tiṅkahanira. saulihira tuṅgul amətuṅ sakiṅ pacaṅkraman, sira ken aṅrok avarah iṅ sira ḍaṅhyaṅ lohgave, liṅira: "bapa ḍaṅhyaṅ, hana voṅ istri murub rahasyane, punapa lakṣaṇaniṅ stri lamun maṅkana, yen hala rika yen ayu rika lakṣaṇanipun". sumahur sira ḍaṅhyaṅ: "sapa iku kaki". liṅira ken aṅrok: "vontən, bapa, voṅ vadon katiṅhalan rahasyanipun deniṅsun". liṅira ḍaṅhyaṅ lohgave: "yen hana istri maṅkana, kaki, iku stri nāriś- varī arane, adimukyaniṅ istri iku, kaki, yadyan voṅ papa aṅalapa riṅ voṅ vadon iku, dadi ratu añakravarti". mənəṅ sira ken aṅrok, ri vəkasan aṅliṅ: "bapa ḍaṅhyaṅ, kaṅ murub rahasyanipun puniku rabinira saṅ aku- vu riṅ tumapəl; lamun maṅkana manira-bahud aṅəris sirakuvu, kapaṣṭi mati de mami, lamun pakanira aṅadyani". sahurira ḍaṅhyaṅ: "mati, bapa kaki, tuṅgul amətuṅ denira, aṅhiṅ ta iṅsun tan yogya yan aṅadyanana riṅ kaharəpira, tan ulahaniṅ paṇḍita, ahiṅan sakaharəpira". liṅira ken aṅrok: "lamun maṅkana, bapa, iṅsun, amit iṅ sira". sumahur saṅ brahmaṇa: "ma- riṅ punəṇḍi ta sira kaki". sumahur ken aṅrok: "iṅsun ḍatəṅ iṅ karuman vontən bobotoh aṅaṅkən vəka iriṅsun, aran sira baṅo samparan, asih iriṅsun; punika iṅsun-tarinipun kadi ayogyanana". liṅira ḍaṅhyaṅ: "rahayu yan maṅkana, sampun ta, kaki, sira alavas iṅ karuman". liṅira ken aṅrok: "punapa karyaniṅsun alavasa".
sah sira ken aṅrok sakiṅ tumapəl, təka sireṅ karuman, kapaṅgih sira baṅo samparan. "sakiṅ əndi kavətunira, alavas tan mareriṅsun, kadi riṅ svapna iṅsun atətəmu lavan sira, alavas təmən deni- ra luṅha". sumahur ken aṅrok: "vontən iṅ tumapəl iṅsun bapa, amaraseba riṅ sirākuvu. saṅkaniṅsun mariṅ sira, hana rabinirākuvu, tumurun sakiṅ paḍati, kasiṅkab rahasyane, katon murub deniṅsun. hana ta brahmaṇa hañar aṅajava, puṣpatanira ḍaṅhyaṅ lohgave, sirāṅaku vəka riṅ iṅsun, iṅsun- takoni: punapa araniṅ strī yen murub rahasyanipun. liṅira saṅ brahmaṇa: uttama dahatiṅ stri yen maṅkana, arane iku kaṅ sinaṅguh stri ardhanārīśvarī ika, sulakṣaṇa təmən, pan iku asiṅ adərve rabi, katəkan dadi ratu añakravarti. iṅsun ta, bapa baṅo, kapeṅin dadi ratu, harəpiṅsun ki tuṅgul amətuṅ iṅ- sun-patenana, rabine iṅsun-alape, malar bapa, ranakira dadi ratu, amalaku iṅsun paṅadyanira bapa ḍaṅhyaṅ. ujarira ḍaṅhyaṅ: kaki aṅrok tan kavaśa riṅ brāhmaṇa yan aṅajəṅana riṅ voṅ aṅalap rabiniṅ arabi, hiṅan sakaharəpira piambək. punika karaṇaniṅsun mariṅ bapa baṅo, malaku adyanadyanira bapa iṅsun-cidrane sirākuvu riṅ tumapəl, vyakti mati sirā- kuvu deniṅsun". sumahur sira baṅo samparan: "rahayu yen maṅkana. iṅsun, kaki, aṅadyani, yen sirāharəp ambahud aṅəris riṅ sira tuṅgul amətuṅ, aṅhiṅ ta sira kaki aṅrok, sirākuvu təguh, manavi nora təḍas yen dera- suduka riṅ kəris kuraṅ yoninya. hana mitraniṅsun paṇḍe riṅ lulumbaṅ, aran mpu gandriṅ, yoni olih agave kəris, norana voṅ atəguh dene pagavene, tan amiṅroni yen sinudukakən, ika konən akarya ḍuhuṅ. yen huvus dadi kəris, ṅgenirāñidra riṅ ki tuṅgul amətuṅ". maṅkana vəkasira baṅo samparan riṅ ken aṅrok. liṅira ken aṅrok: "amit iṅsun, bapa, mariṅ lulumbaṅ". sah sira karuman, nuri maliṅ lulumbaṅ, katəmu sira gandriṅ anambut karya riṅ gusali, təka ken aṅrok tur atakon: "iya sira baya aran gandriṅ. lah rəko iṅsun pagavekəna kəris, huvusa limaṅ vulan, agatana gavene deniṅsun". liṅira mpu gandriṅ: "sampun limaṅ vulan punika, lamun sira ayun den-apənəd, manavi satahun huvus, enak ratəṅ pa- palonipun". liṅira ken aṅrok: "lah sarupane gugurindane, aṅhiṅ den-hu- vus limaṅ vulan". sah ken aṅrok sakiṅ lulumbaṅ, mariṅ tumapəl, kapaṅ- gih sira ḍaṅhyaṅ lohgave, atakon iṅ ken aṅrok: "paran saṅkanira ala- vas iṅ karuman". sumahur ken aṅrok: "suməlaṅ manira, bapa, riṅ lulum- baṅ". samaṅka ta ken aṅrok alavas apaṅanti riṅ tumapəl. huvusiṅ gənəp limaṅ vulan, eṅət iṅ samayanira yen aken aṅgave kəris riṅ sira mpu gandriṅ. mara sira riṅ lulumbaṅ, katəmu sira mpu gandriṅ aṅgugurinda, aninigasi papalampahanira ken aṅrok kəris. liṅira ken aṅrok: "əndi ken- kenaniṅsun riṅ kaki gandriṅ". sumahur sira gandriṅ: "siṅgih kaṅ iṅ- sun-gurinda puniki, kaki aṅrok". pinalaku tiniṅhalan punaṅ kəris denira ken aṅrok. liṅira asəmu bəndu: "ah tanpolih deniṅsun akonkon riṅ sira ki gandriṅ, apan duruṅ huvus gugurindane kəris iki, lagi asəbel, iki kapo ru- pane kaṅ dera-lavas limaṅ vulan lavase". apanas tvasira ken aṅrok, dadi sinudukakən iṅ sira gandriṅ kəris antukira gandriṅ agave ika. anuli pi- nəraṅakən iṅ lumpaṅ śela pambəbəkan gurinda, bəlah aparo; pinəraṅakən iṅ paronira gandriṅ, bəlah apalih. samaṅka sira gandriṅ aṅucap: "ki aṅrok, kaṅ amateni riṅ təmbe kəris iku, anak-putunira mati dene kris iku, olih ratu pipitu təmbe kəris iku amateni’. vusira gandriṅ aṅucap maṅkana, mati sira gandriṅ. samaṅka ta arupa analahasa sira ken aṅrok patinira gan- driṅ. liṅira ken aṅrok: "lamun iṅsun dadi voṅ tumusa riṅ anakputune apaṇḍe riṅ lulumbaṅ". təhər mantuk sira ken aṅrok mariṅ tumapəl.
hana kakasihira tuṅgul amətuṅ, aran kəbo hijo, apavoṅ sanak asihsihan lavan ken aṅrok. satiṅhalira kəbo hijo riṅ sira ken aṅrok anuṅ- kəlaṅ ḍuhuṅ hañar, adaṅanañ caṅkriṅ katut rinipun tanpagagala vuṅkul, arəmən sira kəbo hijo mulat. aṅucap iṅ ken aṅrok: "he, kaka, sun- silihe kərisira iku". sinuṅakən denira ken aṅrok, iṅaṅge denira kəbo hijo tumuli, vetniṅ rəsəpira tumon; alavas iṅaṅge denira kəbo hijo ḍu- huṅ sakiṅ ken aṅrok punika, nora hana voṅ tumapəl tan sapəkṣaha yen sira kəbo hijo anuṅkəlaṅ ḍuhuṅ hañar. mogha ta maṅke ḍuhuṅ punika minaliṅan denira ken aṅrok, kəna deniṅ amaliṅi. təhər ken aṅrok kala ratri anuli mariṅ daləm pakuvon, duvəg sirəpiṅ voṅ, katuvon denira dinuluraniṅ vidhi, anuli mareṅ paturonira tuṅgul amətuṅ, tan kavara lakunira, sinuduk sira tuṅgul amətuṅ denira ken aṅrok, tərus prāṇanira tuṅgul amətuṅ mati kapisanan. kəris antukira gandriṅ agave kinatutakən minaha. maṅke huvus rahina kavasvasan ḍuhuṅ tumanəm iṅ jajanira tuṅgul amətuṅ, tinəṅər deniṅ voṅ kaṅ vruh kərisira kəbo hijo, kaṅ iṅaṅgo sabran dina. paṅucapiṅ voṅ tumapəl kabeh: "ki kəbo hijo kaliṅane kaṅ añidra riṅ sira tuṅgul amətuṅ, apan savyakti kərise katut iṅ jajanira saṅ akuvu riṅ tumapəl." samaṅka sira kəbo hijo sinikəp deniṅ kadaṅ-vargganira tuṅgul amətuṅ, tinəvək iṅ kəris antukira gan- driṅ akarya punika, mati ki kəbo hijo. hana ta anakira kəbo hijo, aran mahisa raṇḍi, alara patiniṅ bapa, ya ta vinilasan kinaṭik denira ken aṅrok, atyanta vəlasira riṅ mahisa raṇḍi. mogha hyaṅ deva sirandandani, tuhu yan kramanira ken aṅrok riṅ sira ken ḍəḍəs, alama akakarəpan, tan hananiṅ voṅ tumapəl vani aṅucapa sa- tiṅkah-polahira ken aṅrok, maṅkana sakadaṅ-varganira tuṅgul amətuṅ mənəṅ tan hana vənaṅ aṅucapa, ya ta apaṅgih ken aṅrok lavan ken ḍəḍəs. sampun ta sira abobot tigaṅ lek katiṅgal denira tuṅgul amətuṅ, kavoran denira ken aṅrok, atyanta denira silihasih sira ken aṅrok lavan ken ḍəḍəs, alavas papaṅgihira. gənəp lekiṅ rare mijil anakira ken ḍəḍəs lanaṅ, patutanira tuṅgul amətuṅ, iṅaranan saṅ anusapati, papañjinira saṅ apañjy anəṅah. alama sira papaṅgih ken aṅrok kalavan ken ḍəḍəs, malih aputra ken ḍəḍəs lavan ken aṅrok, mijil lanaṅ, aran sira mahiṣa voṅ atələṅ, mvah ari denira mahiṣa voṅ atələṅ lanaṅ aran saṅ apañji sapraṅ, arinira pañji sapraṅ lanaṅ aran sira agnibhaya, arinira agnibhaya vadon aran sira devi rimbu, papat patutanira ken aṅrok lavan ken ḍəḍəs. hana ta binihajinira ken aṅrok anom, aran sira ken umaṅ, sira ta apatutan lanaṅ aran sira pañji tohjaya, arinira pañji tohjaya lanaṅ aran sira pañji sudhatu, arine pañji sudhatu lanaṅ aran sira tvan vrəgola, arine tvan vrəgola istri aranira devi rambi. kvehiṅ putra 9, lanaṅ 7 vadon 2.
təlas purva vetaniṅ kavi, kaputər savetaniṅ kavi, sama avədi riṅ sira ken aṅrok, mahu arivariva ayun aṅadəga ratu, voṅ tumapəl sama, suka yen ken aṅrok aṅadəga ratu. katuvon panduluriṅ vidhi saṅ ratu riṅ daha siraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis aṅandika riṅ parabhujaṅga sahaneṅ daha, liṅira: "e, ki parabhujaṅga śeva-sogata, paran saṅkanira nora anəmbah riṅ iṅsun, apan iṅsun sakṣat bhaṭāra guru." sumahur parabhujaṅga sakapa- sukiṅ nagareṅ kaḍiri: "pukulun tan vontən iṅ kinakina bhujaṅga anəm- bahi ratu." maṅkana liṅira bhujaṅga kabeh. liṅiraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis: "lah manava kaṅ riṅ kuna nora anəmbah, kaṅ maṅko ta iṅsun səmbahən denira, manava sira tan vruh riṅ kaśaktiniṅsun maṅko sun-vehi paṅavyakti." maṅke ta siraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis aṅadəgakən tumbak, laṇḍeyanipun tinañcəba- kən riṅ ləmah, sira ta aliṅgih, riṅ pucukiṅ tumbak, tur aṅandika: "lah pa- rabhujaṅga dələṅən kaśaktiniṅsun." sira ta katon acaturbhuja, atrinayana, sakṣat bhaṭāra guru rupanira, vinidhi anəmbaha parabhujaṅga sakapasukiṅ daha, sama tan harəp anəmbaha tur mərsah paḍa aṅuṅsi mariṅ tumapəl aseva- ka riṅ ken aṅrok. samaṅka mulaniṅ tumapəl tan ahiḍəp iṅ nagareṅ daha. tumuli sira ken aṅrok inastvakən prabhu riṅ tumapəl, araniṅ nagara riṅ siṅasari, abhiṣekanira śri rajasa, bhaṭāra saṅ amūrvabhū- mi, iṅastryan deniṅ bhujaṅga seva-sogata kaṅ sakiṅ daha, makadi sira ḍaṅhyaṅ lohgave sira asaṅkapaṇi, kunəṅ kaṅ asih avəlas riṅ sira ken aṅrok iṅ kina duk sira səḍəṅ kasyasih, paḍa iṅundaṅ kabeh, tinu- luṅ denira vinaləs pavilasane, makadi sira baṅo samparan, tan ucapən siramaṇḍaleṅ turyantapada, lavan anakiṅ apaṇḍe vəsi riṅ lulumbaṅ, aran pu gandriṅ, satuse apaṇḍe riṅ lulumbaṅ luputeṅ saarik purih, satam- pakiṅ vulukune vaduṅ-pacule. hana anake ki kəbo hijo den-paḍa kavə- vənaṅane lavan anake pu gandriṅ. hana anakira bapa ḍaṅhyaṅ (lohgave) aran vaṅbaṅ saḍaṅ, patutanira lavan voṅ viṣṇu, təmokəna kalavan anakira bapa baṅo kaṅ aran cucupuranti, maṅkana rasaniṅ andika saṅ amūrva- bhūmi. atyanta krətaniṅ nagaraniṅ siṅhasari, paripūrṇa nirvighna. alavas karəṅə̄ vərtanira ken aṅrok yan huvus paṅadəg ratu, ka- hatur iṅ siraji ḍanḍaṅ gəṇḍis yen saṅ amūrvabhūmi harəp amərəpa mariṅ daha. andikaniraji ḍanḍaṅ gəṇḍis: "sapa ta aṅalahakəna riṅ nagaraniṅsun iki, manava kalah lamun bhaṭāra guru tumurun sakiṅ akaśa, sugyan kalaha". iṅaturan sira ken aṅrok, yan siraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis aṅandika maṅkana. liṅira saṅ amūrvabhūmi: "e parabhujaṅga seva-sogata kabeh, astokəna iṅsun abhiṣeka bhaṭāra guru". samaṅka ta mulanirābhiṣeka bhaṭāra guru, iṅastvaniṅ bhujaṅga brahmaṇa rəṣi. tur sira anuli aṅlurug mariṅ daha. karəṅə deniraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis yen saṅ amūrvabhūmi riṅ tumapəl anə- kani andon mariṅ daha. liṅiraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis: "alah iṅsun səḍəṅe ki aṅrok vinoṅiṅ hyaṅ". samaṅka ta sañjata-iṅ tumapəl acucuh lavan sañjata daha, apraṅ loriṅ gantər, apagut sama pravira, aṅloṅi linoṅan, katitihan sañjata daha. ariniraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis moktah bamakrəti ksatriya raden mahiṣa valuṅan, lavan mantrinira pravira aran gubar baləman; moktah- niṅ arinira ḍaṅḍaṅ gəṇḍis mvah vadva pinakatihati sira gubar baləman kalih karəbat deniṅ vado tumapəl, amah guṇuṅ denipun apraṅ. samaṅka ta vado daha kapalayu, apan kaṅ pinakadiniṅ praṅ sampun kavənaṅ. irika ta sañjata daha bubar tavon, puṅkur vəḍus, dahut payuṅ, tan hana pulih manih. samaṅka ta siraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis murud sakiṅ papraṅan, aṅuṅsi mariṅ devalaya, gumantuṅ iṅ avaṅavaṅ, təkaniṅ undakan, pakaṭik, juru payuṅ lavan amava taḍah səḍah, taḍah toya, paṅlante, sama milu aṅavaṅavaṅ. prasiddha kalah riṅ daha denira ken aṅrok. lavan sira rayinira (saṅ ḍaṅḍaṅ gəṇḍis) devi amisani, devi hasin, devi paja, maṅ- kin sama katuran yan siraji ḍaṅḍaṅ gəṇḍis alah apraṅ, karəṅə̄ vontən iṅ devalaya gumantuṅ iṅ avaṅavaṅ, maṅke ta sira tvan devi katiga mukṣah lavan kaḍaton pisan. irika ta sira ken aṅrok huvus iṅ jayasatru, mulih mariṅ tumapəl, kaputər bhūmi java denira. sakakala pañjənəṅira hu- vus kalah iṅ daha 1144.
alavas hana vərta saṅ anusapati, anakira tuṅgul amətuṅ, ataken sira riṅ pamoṅmoṅ: "avədi manira deniṅ sira rama-pakanira", aturiṅ pa- moṅmoṅ: "aron pakanira matūra riṅ sira ibu pakanira". tan suddhanira nuṣapati ataken iṅ sirebunira: "ibu iṅsun ataken iṅ sira punapa kaliṅanira bapa yen tumiṅhal iṅ isun, pahe tiṅhalira kalavan sanakiṅsun kabeh, tan ucapən lavan putranira ibu anom, maṅkin pahe tiṅhalira bapa". tuhu yan samasanira saṅ amūrvabhūmi. sahurira ken ḍəḍəs: "kaya dudu kaṅ aṅan- dəli, yen sira kaki ayun vruha, sira tuṅgul amətuṅ arane ramanira; katiṅ- gal iṅsun tigaṅ śaśih, ya ta iṅsun iṅalap denira saṅ amūrvabhūmi". liṅira nūṣapati: "kaliṅane, ibu, dudu bapaniṅsun saṅ amūrvabhūmi, punapa ta ibu paḍəmira bapa". "saṅ amūrvabhūmi, kaki, amateni". mənəṅ sira ken ḍəḍəs, arupa kaluputan deniṅ avərta sajati riṅ siranakira. liṅira nū- sapati: "ibu, vontən ḍuhuṅira bapa antukipun gandriṅ akarya, iṅsun-təḍani- pun ibu". sinuṅakən denira ken ḍəḍəs. saṅ anūṣapati amit mantuk ma- riṅ kaməgətanira. vontən ta paṅalasanira riṅ baṭil, inundaṅ denira nūṣapati kinon amatenana ken aṅrok, sinuṅ ḍuhuṅ antukipun gandriṅ akarya, ṅgenipun amatenana riṅ saṅ amūrvabhūmi, iṅəbaṅ voṅ baṭil denira nūṣapati. maṅkat voṅ baṭil mariṅ daləm kaḍaton, kapaṅgih saṅ amūrvabhūmi səḍəṅira anaḍah, təhər sinuduk sira deniṅ voṅ baṭil. duk sira kacūrṇa vərhaspati pon iṅ landəp; masanira anaḍah saṇḍe jabuṅ, sampun surup prabaṅkara amasaṅ sanda. sampuniṅ lina saṅ amūrva- bhūmi, malayu voṅ baṭil, aṅuṅsi saṅ anūṣapati, matur voṅ baṭil: "sam- pun moktah sira rama-pakanira den-manira". nəhər sinuduk voṅ baṭil de- nira nūsapati. ujariṅ voṅ tumapəl: "ah bhaṭāra sireṅamuk deniṅ paṅalasaniṅ baṭil, sira nūṣapati aṅəmbari amuk". ri linanira saṅ amūrva- bhūmi i śaka 1169. sira dhinarmeṅ kagənəṅan.
sampun maṅkana saṅ anūṣapati aṅgantyani añjənəṅ ratu, duk saṅ anūṣapaty aṅadəg ratu i śaka 1170. alama kavərta riṅ raden tohjaya, sira anakira ken aṅrok sakiṅ rabi anom, nama saṅ apañji tohjaya, ya ta aṅ- rəṅə̄ sapolahirānūṣapati aṅupahakən iṅ saṅ amūrvabhūmi, moktah deniṅ voṅ baṭil. saṅ apañji tohjaya tan suka moktahniṅ sira ramanira, akirakira amet pamaləs, margahaniṅ kapatinira saṅ anusapati. vruh saṅ anusapati yan kinire denirapañji tohjaya, yatna saṅ anūṣapati, paguliṅanira binaluṅ- baṅ, riṅ paməṅkaṅ voṅ aṅayəṅi, pikandəl atata. huvus alama marək saṅ apañji tohjaya amava savuṅ sira, mareṅ bhaṭārānūṣapati. liṅi- rapañji tohjaya: "kaka, vontən kərisira bapa, antukipun gandriṅ akarya, iṅsun-təḍanipun iṅ sira". tuhu yan samasanira bhaṭārānūṣapati. sinuṅakən ḍuhuṅ antukipun gandriṅ akārya denira saṅ anūṣapati, tinaṅgapan deni- rāpañji tohjaya, sinuṅkəlaṅ, tumuli ḍuhuṅira kaṅ iṅaṅge riṅuni, sinuṅa- kəniṅ voṅira. liṅirāpañji tohjaya: "duvəg, kaka, ta-boṅboṅ". suma- hur saṅ anūṣapati: "lah, yayi". tumuli aken aṅambila savuṅ riṅ juru kuruṅ. liṅirānūṣapati: "lah yayi, ta-adunipun pisan". "siṅgih", liṅirā- pañji tohjaya. sama anajeni ḍavak, sama akəmbar, katuṅkul saṅ anūṣapati. tuhu yan səḍəṅ antakanira, kempər pijər aṅadokən, savuṅira, sinuduk de- nirāpañji tohjaya. lina saṅ anūṣapati i śaka 1171. dhinarma sira riṅ kiḍal.
gumanti sirāpañji tohjaya añjənəṅ ratu riṅ tumapəl. hana ta pu- tranira saṅ anūṣapati, aran sira raṅga vuni, kapərnah kaponakan denirā- pañji tohjaya. sira mahiṣa voṅ atələṅ, sanakirāpañji tohjaya tuṅgaliṅ bapa saos ibu, aputra riṅ sira mahiṣa campaka, kapərnah pahulunan deni- rāpañji tohjaya. duvəgirāpañji tohjaya iṅastren, pinarəkiṅ mantri sama- daya, makaṅuni sira praṇaraja. marək sira raṅga vuni adulur lavan sira kəbo campaka. liṅirāpañji tohjaya: "e mantri samadaya, makadi praṇa- raja, dələṅən iki kaponakaniṅoṅ, kamakara rupane lavan paṅadəge. paran rupane musuhiṅoṅ riṅ nūṣāntara, dene voṅ roro iki, aṅapa denira, pra- ṇaraja". asahur səmbah sira praṇaraja matur: "siṅgih, pukulun, andika pā- duka bhaṭāra, apəkikpəkik iṅ rupa, sama vani sira kalih, aṅhiṅ pukulun, upamanira kadi vuvudun muṅgviṅ nābhi, tan vuruṅ sira amatyani ri pu- hara". mənəṅ talampakanira bhaṭāra, saṅśaya karasa aturira prāṇaraja, run- tik saṅ apañji tohjaya. təhər aṅundaṅ iṅ sira ləmbu ampal, kinon aṅ- hilaṅakəna riṅ raden kalih. andikanirāpañji tohjaya riṅ sira ləmbu am- pal: "mon luput denira aṅilaṅakən iṅ kṣatriya roro iku, ko ndak-ilaṅakən". duk sirāpañji tohjaya akon aṅilaṅakən riṅ raden kalih riṅ sira ləmbu ampal, vontən saṅ brahmaṇa səḍəṅ anaṅkapaṇeni riṅ sirāpañji tohjaya, denira ḍaṅhyaṅ aṅrəṅə̄ yan raden kalih kinen ilaṅakəna. avəlas saṅ brahmaṇa riṅ raden kalih, avarah "yan sira ləmbu ampal kaṅ kinon aṅi- laṅakəna, yen luputa kalih, kaki, sira puniki denipun ləmbu ampal, pun ləmbu ampal gumanti iṅilaṅakən denira śri maharaja". liṅira rahaden kalih: "sira ḍaṅhyaṅ tambontən ta vontən dosaniṅsun". sahurira saṅ brahmaṇa: "aron ta sira kaki asənətana rumuhun. pinaririṅakən manavi brahmaṇanira adva, ya ta rahaden sama mariṅ sirāpañji patipati. andikanira raden: "pañji patipati iṅsun asənətan riṅ umahira, anəṅguh iṅsun harəp ilaṅakəna bhaṭāra, yen iṅsun atut harəp ilaṅakəna, nora doṣaniṅsun". pina- ruruṅokən denirāpañji patipati: "rahaden atut, yen pakanira iṅilaṅakən pun ləmbu ampal sinalahan". maṅkin enak denirāsənətan kalih, rinuruh sira ra- haden kalih tan kapaṅgih. pinaruruṅokən tan kaparuṅon panarira. ya ta sinəṅgeh sira ləmbu ampal sakārayita lavan raden kalih denira bhaṭāra. samaṅka sira ləmbu ampal iṅilaṅakən, malayu tasənətan iṅ tataṅganirā- pañji patipati. aṅruṅu sira ləmbu ampal yen raden kalih hana riṅ sirā- pañji patipati. ya ta sira ləmbu ampal marək iṅ raden kalih, aturira ləmbu ampal iṅ raden kalih: "manira aṅuṅsi riṅ pakanira pukulun, doṣa-manira kinen aṅilaṅakəna riṅ pakanira denira bhaṭāra. maṅkin ta manira anəḍa cinoran manavi manira tan kandəl den pakanira, enakan manira aṅavula riṅ jəṅ pakanira". sampune cinoran avatara kalih dina, sira ləmbu ampal marək iṅ raden kalih, matur iṅ raden: "punapa vəkas pakanira rahaden, tan vontən puharanirāsənətan, manira anuduka voṅ rajasa məne, səḍəṅipun ababañu". tatkala sore, anuduk voṅ rajasa sira ləmbu ampal, iṅalokən malayu mariṅ sinəlir. ujariṅ voṅ rajasa: "voṅ sinəlir anuduk voṅ rajasa". vatara kalih dina voṅ sinəlir sinuduk deniṅ ləmbu ampal, binuru malayu ma- riṅ rajasa. ujariṅ voṅ sinəlir: "voṅ rajasa anuduk voṅ sinəlir". vəkasan atutukaran voṅ rajasa lavan paṅalasaniṅ sinəlir, rame aloloṅan, sinapih sakiṅ daləm tan ahiḍəp. runtik sirāpañji tohjaya, iṅilaṅakən kalih batur pisan. aṅruṅu sira ləmbu ampal yen voṅ kalih batur iṅilaṅakən, mara sireṅ voṅ rajasa sira ləmbu ampal. liṅira ləmbu ampal: "yen sira iṅ- ilaṅakən aṅuṅsia riṅ raden kalih sira, apan sama hana rahaden". saṅgu- piṅ voṅ rajasa: "parəkakəna ugi, ki ləmbu ampal, voṅ batur puniki". bhi- nakta pinituhaniṅ voṅ rajasa, marək iṅ raden kalih. aturiṅ voṅ rajasa: "pukulun pakanira sakiṭaha kavula iṅ rajasa, sahandika-pakanira, pakanira-cora- na, manavi tan tuhu paṅavulanipun, pahea rika denipun aṅavula". maṅkana voṅ sinəlir, sama iṅundaṅ pinituhanipun, tuṅgal saṅgupipun lavan voṅ rajasa, tur pinatut kalih batur sampun kacoran, vinəkas: "məne sore paḍa merenea, tur amavaha sahayanira sovaṅ sovaṅ, paḍa ambaranaṅa mariṅ kaḍaton". sama amit mantuk voṅ sinəlir lavan voṅ rajasa. katəkan sore masa sama ravuh kalih batur amava sahaya, sama marək iṅ ayunira rahaden kalih, sama vano; anuli maṅkat ambaranaṅ mareṅ jəro kaḍaton. mogha kagyat sirā- pañji tohjaya, malajəṅ kapisah, tinumbak tan kapisanan. mariniṅ geger, rinuruh deniṅ kavulanira, pinikul pinlayokən mariṅ kataṅ lumbaṅ. kaṅ amikul kasiṅse gaḍage katon pamuṅkure. liṅirāpañji tohjaya ri kaṅ amikul: "bəciki gaḍagta katon pamuṅkure". saṅkaniṅ tan avet ratu dene silit iku. ravuhireṅ lumbaṅ kataṅ, mokta sira. anuli dhinarmeṅ kataṅ lumbaṅ. linanira i śaka 1172.
tumuli sira raṅga vuni aṅadəg ratu. kadi naga roro saleṅ lavan sira mahiṣa campaka. sira raṅga vuni abhiṣeka viṣṇuvarddhana karatunira, sira mahisa campaka dadi ratu aṅabhaya, abhiṣeka bhaṭāra narasiṅa. atyanta patutira, tan hana vival. bhaṭāra viṣṇuvarddhana aṅadəgakən kuṭa riṅ caṅgu lor, i śaka 1193. maṅkat sira amərəp iṅ mahibit, aṅilaṅakən saṅ liṅganiṅ pati. saṅkaniṅ mahibit alah, linəbon voṅ aran sira mahiṣa buṅalan. panjənəṅira śrī raṅga vuni ratu tahun 14, moktanira 1194, dhi- narma sira riṅ jajagu. sira mahiṣa campaka mokta, dhinarma riṅ kuməpər, pamələsatanira riṅ vudi kuñcir.
śrī raṅga vuni atiṅgal putra lanaṅ, aran śri kərtanagara: sira ma- hiṣa campaka atiṅgal putra lanaṅ, aran raden vijaya. sirāji kərtanagara sira añjənəṅ prabhu, abhiṣeka bhaṭāra śivabuddha. hana ta voṅira, ba- bataṅanira buyutiṅ naṅka, aran bañak viḍe, sinuṅan pasəṅgahan arya viraraja, arupa tan kandəl denira, dinohakən, kinon adhipatia riṅ suṅənəb, aṅer iṅ maḍura vetan. hana ta patihira nduk mahu añjənəṅ prabhu, puṣ- papata sira mpu raganatha, nityasa aṅaturi rahayuaniṅ tuhan, tan keḍəp denira śri kərtanagara, saṅkanira mpu raganatha asalah liṅgih mantun apatih, ginanten denira kəbo təṅah saṅ apañjy aragani. sira mpu raganatha gumanti dadi adhyakṣa ri tumapəl. sapañjənəṅ śri kərtanagara aṅilaṅakən kalana aran bhaya. huvusiṅ kalana mati, aṅutus iṅ kavulanira, andona mariṅ malayu. samaṅka akəḍik kari voṅ tumapəl, akeh kaṅ katuduh mariṅ malayu. sirāpañjy aragani aṅatərakən, maṅsul iṅ tuban, təka riṅ tuma- pəl saṅ apañjy aragani aṅaturi taḍahan pratidina, akasukan sirāji kərtanagara. hana ta pasavalanira lavan sirāji jaya katoṅ ratu iṅ daha, pinakamu- suhira sirāji kərtanagara, kempər paṅaladeśaniṅ śatru, tan eṅət yan doṣa- nira. sira bañak viḍe atuvuh pataṅ puluh tiga duk pamalayu, amitra lavan sirāji jaya katoṅ, asuravean akenkenan sakiṅ maḍura sira bañak viḍe apa- səṅgahan arya viraraja; maṅkana sirāji jaya katoṅ autusan mariṅ maḍura. sira virarāja akirim surat ḍatəṅ i sirāji jaya katoṅ. uniniṅ savalan: "pu- kulun, patik aji matur iṅ paduka aji, anəṅgeh paduka aji ayun abuburu ma- riṅ təgal lama, maṅke ta paduka aji abuburua, duvəg kaladeśanipun tam- bontən vontən baya, tambontən macanipun, tambontən baṇṭeṅipun, muvah ulanipun, rinipun, vontən macanipun aṅiṅ guguh". saṅ apatih tuha sira mpu raganatha kaṅ iṅaran macan guguh, apan sampun atuha. samaṅka sirāji jaya katoṅ maṅkat amərəp iṅ tumapəl. sañjata kaṅ saka loriṅ tu- mapəl voṅ daha kaṅ alaala, tuṅgul kalavan tatabuhan pənuh, rusak deśa saka loriṅ tumapəl, akeh atavan kanin kaṅ amaməraṅakən. sañjata daha kaṅ amarga lor maṇḍəg iṅ məməliṅ. sira bhaṭāra śivabuddha pijər anaḍah sajə̄ṅ, iṅaturan yan pinərəp sakiṅ daha, apahido sira, lagi amijilakən andika: "kadi pira sirāji jaya katoṅ moṅkonoa riṅ isun, apan sira huvus apakenak lavan isun". duk aṅaturakən kaṅ atavan kanin, samaṅka sira mintuhu. samaṅka raden vijaya tinuduh amaguta sañjata kaṅ saka loriṅ tumapəl iṅiriṅ denira arya dikara sira bañak kapuk, sira raṅga lave, sira pəḍaṅ, sira sora, sira daṅdi, sira gajah pagon, anakira virarāja aran sira nambi, sira pətəṅ, sira virot, sañjata abəcikbəcik, kaṅ anaṅkis sañjata daha bubuhan lor, sama amuk, rampak, kapalayu voṅ daha kaṅ mətu saka lor, tinut binuru denira raden vijaya. dadi tuməḍun sañjata aguṅ sakiṅ daha kaṅ sakiṅ piṅgir aksa anujv iṅ lavor, tan vineh humuṅa, tan amava tuṅgul ṅuniveh tatabuhan, təka riṅ siddhabhavana añjugjug riṅ siṅhasari pisan. patih riṅ daha sira kəbo mundaraṅ, sira pudot, sira bovoṅ pinaka- diniṅ sañjata daha saka kidul. səḍəṅira bhaṭāra śivabuddha anaḍah sajə̄ṅ lavan apatih, nduk sira kaparajaya sama sira aṅəmasi, sira kəbo təṅah apu- lih, mati riṅ maṅuntur.
raden vijaya sira tinuturakən maṅalor, iṅaturan yan bhaṭāra śivabuddha mokta deniṅ sañjata daha anduni saka kidul, pun patih tuha sampun aṅəmasi, sama umiriṅi talampakanira bhaṭāra. samaṅka raden vijaya maṅsul, sakavulanira sama apapalayon mariṅ tumapəl. təka- nira riṅ tumapəl amapulihakən tanpantuk, gumanti sira kabalik, binuru tinut denipun kəbo mundaraṅ, suməṅka raden vijaya aṅuṅsi ri savah miriṅ, pakṣanipun kəbo mundaraṅ anduka riṅ buntal. raden vijaya amañcal si- siṅkalaniṅ amuluku, ḍaḍanipun kəbo mundaraṅ təkeṅ mukanipun kəbək əṇḍut, mundur tur aṅucap: "aḍuh tuhu yan deva si pakanira raden". sa- maṅka raden vijaya adum lañciṅan giriṅsiṅ riṅ kavulanira saviji so- vaṅ, ayun sira aṅamuka. kaṅ dinuman sira sora, sira raṅga lave, sira pəḍaṅ, sira daṅdi, sira gajah. sira sora anəmpuh, akeh loṅiṅ voṅ daha. aturira sora: "maṅke paṅeran pakanira anəmpuha, kaladeśanipun maṅke". anəmpuh raden vijaya. maṅkin akeh loṅiṅ voṅ daha, tur mundur ka- laṅan vəṅi, tumuli akuvu. səḍəṅ sirəpiṅ voṅ tinut iṅamuk manih denira raden vijaya, samaṅka bubar voṅ daha, akeh voṅ kəna riṅ tum- bakiṅ sama-rovaṅipun ariḍu voṅ palajəṅiṅ voṅ daha. vontən ta putrinira bhaṭāra śivabuddha sama istri kalih siki, jaga paṅgihakəna lavan raden vijaya denira bhaṭāra śivabuddha, kalih sira kajarah deniṅ voṅ daha; rahaden istri sira saṅ anom apisah lavan sira saṅ panuha tan tuṅgal para- nira malajəṅ. vetiṅ daha ta riḍu deniṅ paṅamukira raden vijaya. kala- niṅ vəṅi, vontən ta baləmaniṅ voṅ daha murub agəṅ urubipun. kapaṅ- gih raden istri panuva irika, katiṅhalan sira denira raden vijaya, eṅət yen raden yayistri panuha. maṅkin ta denira sambut denira vijaya, tur aṅandika riṅ sira sora: "sora, lah ta", aṅuṅsəd, "aṅamuk maneh, malar katəmua yayi sira saṅ anom". matur sira sora: "sampun deva, apan si(ra) rayi pakanira panuha sampun kapaṅgih; pira si kaṭahiṅ kavula-pakanira puni- ki". sahuriṅ raden vijaya: "iya denira iku". samaṅka sira sora matur maneh: "duvəg, pukulun pakanira mundura, apan yan amaksakəna aṅamuk sirantuka, ləhəṅ, lamun sira rayi-pakanira anom kapaṅgih, yen tan kapaṅgih kadi laloron aṅgəpok damar". samaṅka sira mundur, raden yayistri sira iṅəmban, saratri sira lumaku maṅalor, esuk sira tinututan deniṅ voṅ daha. katututan sira kiduliṅ talaga pagər. voṅira sama aganti aṅareni apraṅ aṅaṇḍəg iṅ voṅ daha. sira gajah pagon katumbak pupune trus, aṅhiṅ kavasa lumaku. andikanira raden vijaya: "gajah pagon kavaśa sira lumaku, lamun tan kavaśa, lah paḍa aṅamuk". "kavaśa manira, paṅeran, aṅiṅ alonlonan". voṅ daha tan patya denipun anut iṅ sira, avəkasan maṅsul iṅ talaga pagər. raden vijaya aṅayam alas lavan kavulanira sakehiṅ aṅi- riṅ, sama aganti aṅəmban iṅ raden yayistri; vəkasan kavulanira abhava- rasa, aṅgunita tiṅkahanira raden vijaya. sampun putusiṅ śabda, sama akəmbalan atur: "pukulun, aturiṅ kavula-pakanira samadaya, punapa ta vəkas-pakanira puniki, kaṅ aṅayam alas, kahayuniṅ kavula-pakanira sa- madaya apənəd yan pakanira ḍatəṅa riṅ maḍura vetan; pakanira aṅuṅsia ri pun viraraja, malar kənaha pakanira-paraśraya, kadi pira tanpavilasaha, apan marganipun aguṅ denira sira rama-pakanira sira saṅ moktah". liṅira raden: "iya iku lamun avilaśa, mon tan avilaśa, akeh deniṅsun aviraṅ". sahurira sora, sira raṅga lave, sira nambi, sama akədə̄ sahur manuk: "pu- kulun, kadi pira pun viraraja paliṅaha paṅeran". ya ta saṅkanira raden ahiḍəp iṅ aturiṅ kavulanira. sah sira sakiṅ jəro alas, təka riṅ paṇḍakan, mariṅ buyutiṅ paṇḍakan aran macan kupiṅ. rahaden vijaya sira ama- lampah iṅaturan səḍəṅan, iṅaturan tinaḍah toyanipun, duk binəñcah esi sə- kul putih. agavok kaṅ tumon. ujariṅ voṅ: "pelag dahat, apan tan hana duvəgan a-isi səkul". sira gajah pagon tan kavaśa lumaku; andikanira ra- den vijaya: "buyutiṅ paṇḍakan, iṅsun atuvava voṅ saviji, gajah pagon tan bisa lumaku, didine riṅ sira". ujariṅ voṅ paṇḍakan: "ḍuh gave ala si pukulun, yen kapaṅgiha iriki pun gajah pagon, masa vontəna kavula sa- meriṅ paṇḍakan, kahayuniṅ kavula didinipun vontən iṅ kubon alas, pa- ṅaritaritan alalaṅ, binəṅaṅ iṅ təṅah, pinakaryakən gubug, asəpi tan vontən kavula sapekṣa, kavula paṇḍakan asuṅa təḍanipun naṅkən dina". kantun sira gajah pagon. raden vijaya anuli mariṅ ḍatar aməməṅi. təkeṅ ḍa- tar anulumpak iṅ parahu. sañjata daha mantuk. raden yayistri sira saṅ anom tulus kajarah mariṅ daha, katur iṅ sirāji jaya katoṅ. suka iṅaturan moktanira bhaṭāra śivabuddha.
raden vijaya anabaraṅ maṅalor, tumurun sira sakiṅ parahu, kavəṅen iṅ təṅahiṅ savah riṅ deśa pamiṅgiriṅ suṅənəb. aṅrərəb iṅ savah lalahan məntas ginaru, galəṅipun anipis. sa- maṅka ta sira sora aturu kumurəb, liniṅgihan denira raden vijaya lavan raden yayistri. riṅ eñjaṅ sira lumaju mariṅ suṅənəb, areren iṅ bale pañjaṅ. voṅira kinen atitilika, yen vontən sira viraraja sineba. maṅsul kaṅ atilik apan sira viraraja vontən sineba. maṅkat rahaden vijaya mariṅ pasebanira viraraja. saḍatəṅira raden iṅ paseban, sira raden vijaya tiniṅhalan denira viraraja, kaget sira viraraja tumon iṅ rahaden, tumurun sira viraraja tur anuli mantuk, ḍatəṅ iṅ pagərhan, aluvaran sineba. kaṅgək tvasira raden vijaya, aṅandika riṅ sira sora, sira raṅga lave: "lah paran si ujarisun, akeh denisun aviraṅ, baya luhuṅ isun aṅəmasana pati duk aṅamuk ika". anuli sira ḍatəṅ iṅ bale pañjaṅ, vəkasan ḍatəṅ sira viraraja marək arantaban sagərha, makadi pinatihira, prasama anampa səḍah voh. aturira raṅga lave: "pukulun, dede ta pun viraraja punika maṅkin marək". samaṅka iccha tvasira raden. ken pinatih aṅaturi səḍah riṅ raden yayistri, sira viraraja aṅaturi səḍah riṅ rden lanaṅ. sira viraraja aṅaturi dumunuṅa riṅ gərha kadipaten. raden yayistri anitihi giliṅan, rabinira viraraja kabeh sami aḍarat, aṅiriṅ iṅ raden istri, sira viraraja aṅiriṅ iṅ raden vijaya. təka riṅ kadipaten anuli miñjəro, dinunuṅakən iṅ paturonira viraraja. raden viraraja pinarək iṅ vijil piṅrva denira viraraja sambi atutur kamoktanira bhaṭāra saṅ lumah riṅ panaḍahan sa- jəṅ, malih atutur paṅamukira riṅ voṅ daha. matur sira viraraja: "maṅke si rahaden punapa kayun-pakanira". sumahur sira rahaden vijaya: "isun amalaku sinakuṭa riṅ sira, yen hana pavilaśanira". aturira viraraja: "sam- pun pakanira valaṅ ati, aṅhiṅ depun-alon ugi". tur sira viraraja aṅaturi lumajua mantuk mariṅ daləm. samaṅka sira viraraja aṅaturi vastra sa- buk siñjaṅ, sama tinampa deniṅ rabinira, makadi ken pinatih. andikanira raden: "bapa viraraja, tan sipi guṅe hutaṅisun iṅ sira, mun katəkan sādhya- nisun, isun-parone təmbe bhūmi java, sira amuktia sapalih, isun kaṅ sapalih". aturira viraraja: "savadinipun, pukulun, lamun pakanira jumənəṅa ugi". maṅkana samayanira raden kalavan sira viraraja. atyanta paṅupakaranira viraraja riṅ raden, pratidina aṅaturi taḍah, tan ucapakəna denira aṅaturi taḍah sajəṅ. alama raden vijaya haneṅ suṅənəb. irika ta saṅ arya vi- raraja matur: "paṅeran, manira aṅambil upaya, pakanira sevakaha ugi riṅ sirāji jaya katoṅ, pakanira apiapia anəḍa iṅapura, abhaṣa anuṅkul; lamun ugi sirāji jaya katoṅ ayun pakanira-sevaka, pakanira aṅera riṅ daha saka- rəṅan, lamun pakanira arupa iṅandəl, vontən ta alasiṅ voṅ trik paka- nira-təḍaha riṅ sirāji jaya katoṅ, pakanira-tarukaha, kavula maḍura kaṅ ababad anaruka, apəḍək parantunaniṅ kavula maḍura marək iṅ pakanira. don-pakanira asevaka punika ta pakanira-iṅətakəna voṅira sirāji jaya ka- toṅ kaṅ tuhu, kaṅ vani, kaṅ jəjərih, kaṅ bisa, makadi buddhinipun kəbo mundaraṅ, pakanira-kavruhana, sampun katəpas kabeh, pakanira amita aṅ- hera riṅ antukiṅ kavula maḍura anaruka alasiṅ voṅ trik; pakantukipun ta manih manavi vontən kavula-pakanira kaṅ sakiṅ tumapəl, mantuk manih marək iṅ pakanira, pakanira-taṅgapana, yadyan kavula sakiṅ daha ayun aṅuṅsi riṅ pakanira, pakanira kəkəhana, yan sampun kavava sañjata daha den-pakanira. maṅke manira akirim atur iṅ sirāji jaya katoṅ".
maṅkat kaṅ kinon aṅaturakəna savalan, anabraṅ maṅidul, təkeṅ daha marək iṅ sirāji katoṅ, aṅaturakən surat. uniniṅ surat: "pukulun, atur patik aji, denira sira potraka paduka aji, anəḍa iṅapura, ayun anuṅkul iṅ paduka aji; punika ta depun-kavruhanāndika paduka aji, yan suka lavan tan suka". andikanirāji katoṅ: "paran tan sukahaniṅoṅ yan kaki arṣa vijaya ahiḍəpa iriṅoṅ", tur kinon muliha kaṅ utusan, amavāndikanira. satəkaniṅ utusan asrah andika; sampun vinaca riṅ ayunira raden, riṅ ayunira viraraja. suka sira vira- raja. samaṅka raden vijaya mantuk mariṅ java, iṅiriṅ deniṅ kavula- nira, iṅatərakən deniṅ voṅ maḍura, sira viraraja aṅatərakən maṅsul iṅ teruṅ. təkeṅ daha enak denira asevaka riṅ siraji katoṅ, kinasihan. ḍa- təṅira riṅ daha amənaṅi galuṅan, voṅira kinon asasaramaha sakiṅ daləm, hənti gavokiṅ saṅ mantri riṅ daha tumon, rehiṅ sama abəcikbəcik, kaṅ pinakadi sira sora, sira raṅga lave, sira nambi, sira pəḍaṅ, sira daṅdi, sama malayu riṅ pasasaramaniṅ maṅuntur iṅ daha. gumanti mantri riṅ daha malayu, kaṅ pinakadi prajurit aran sira paṅlət, lavan sira mahiṣa rubuh, sira patih kəbo mundaraṅ, katəlu paḍa kasoran palayunipun denira raṅga lave lavan sira sora. alama sirāji katoṅ aṅənakən susudukan: "kaki arṣa vijaya, lah rəke sirāsusudukana, isun ayun aniniṅalana, mantrinisun pinakalavanira". aturira raden: "siṅgih pukulun". ataṅkəp kaṅ susudukan, antyanta rameniṅ tatabuhan, kaṅ aniniṅal pənuh tanpaligaran, asri ka- palajəṅ voṅirāji katoṅ. andikanirāji katoṅ: "aturana kaki arṣa vijaya, aja milu, sapa ta voṅ vani alavan gustine". avusan sira rahaden, maṅkin tāpapak pataṅkəpiṅ susudukan amburu-binuru; vekasan sira sora anuju riṅ sira patih kəbo mundaraṅ, sira raṅga lave anuju riṅ sira paṅlət, sira nambi anuju riṅ sira mahiṣa rubuh, vəkasan kapalayu saṅ mantri daha deniṅ woṅira raden vijaya, tan hananiṅ apulih, anuli avusan. samaṅka raden vijaya sapekṣa yan kasoran mantri daha deniṅ voṅira. tumuli akirim andika riṅ sira viraraja, tumuli sira viraraja avəkas atur akon anəḍaha alasiṅ voṅ trik. suka sirāji katoṅ. ya ta mulaniṅ anaruka alasiṅ voṅ trik. duk mahu tinaruka deniṅ maḍura, hana voṅ alapa kuraṅ saṅunipun ababad, amaṅan maja, kapahitən, sama depun-buñcal antukipun aruru maja punika, kasub yan vontən vohiṅ maja dahat apahit rasanipun, siṅgih ta iṅaran iṅ majapahit.
təkaning voṅ tatar sampun kavilaṅ satiṅkah-polahiṅ daha denira raden. riṅ majapahit sampun arupa deśa. voṅira viraraja asuravean mariṅ daha, aparantunan iṅ majhapahit. sira viraraja avəkas atur iṅ raden, polahira amita riṅ sirāji katoṅ. samaṅka raden vijaya amit aṅhera riṅ majhapahit. suka sirāji katoṅ katuṅkul deniṅ sih, lavan bisanira raden asevaka, kadi tuhu. sasam- punira raden vijaya aṅher iṅ majapahit, asuṅ sapekṣa riṅ sira virarāja yan sampun kavava saṅ mantri riṅ daha denira, deniṅ sakavulanira. ra- den vijaya aṅajak iṅ sira viraraja amərəpeṅ daha. sira viraraja anayuti, aṅucap iṅ utusan: "aja gəru, hana upayanipun manih, matura sira ki paṅa- lasanira riṅ sira paṅeran, isun amitra lavan saṅ ratu riṅ tatar, isun-tava- nane rajaputri, sira ta kaki paṅalasanira, muliha maṅke iki mariṅ majhapahit. sapuṅkurira sun akirim surat mariṅ tatar, apan parahu sakiṅ tatar maṅke hana adagaṅ merene. hana parahunisun, sun-kon milua mariṅ tatar, aṅa- jak amərəp iṅ daha; lamun huvus kalah saṅ ratu riṅ daha, hana rajaputri riṅ tumapəl hayu, sanūṣa java tan hanāmaḍani, irika akua riṅ ratu tatar, iku paṅapusisun iṅ ratu tatar. aturanira riṅ sira paṅeran, malar tututa milu aṅalahakən daha". mulih paṅalasanira mariṅ majhapahit. raden vija- ya suka iṅaturan savəvəkasira viraraja. sapuṅkuriṅ paṅalasan, sira vi- raraja akonkonan mariṅ tatar. sira viraraja aṅalih mariṅ majhapahit sagərha aṅgava papraṅ sakiṅ maḍura, sakehiṅ voṅ maḍura kaṅ abəcik- bəcik ginava saha sañjata. satəkaniṅ utusan sakiṅ tatar amərəp iṅ daha. sañjata sakiṅ tatar amətoni saka lor, sañjata sakiṅ maḍura lavan kaṅ sakiṅ majhapahit mətu saka vetan. epuh sirāji katoṅ, tan vruh kaṅ jaganən. ya ta bino- tan saka lor deniṅ voṅ tatar. sira kəbo mundaraṅ, sira paṅlət, sira mahiṣa rubuh, ajaga sañjata kaṅ saka vetan. sira paṅlət mati denira sora, sira kəbo rubuh mati denira nambi, sira kəbo mundaraṅ apagut lavan sira raṅga lave, kapalayu sira kəbo mundaraṅ, katututan iṅ lurah trinipati, mati denira raṅga lave. aṅucap sira kəbo mundaraṅ riṅ sira raṅga lave: "ki raṅga lave, hana anakiṅsun vadon, den-alapa dene ki sora, gañjarane vani". si- rāji jaya katoṅ anəmpuh maṅalor asikəp ḍaḍap karəbut deniṅ voṅ tatar, apuhara kasikəp, sira kapañjara deniṅ voṅ tatar. raden vijaya agəlis mañjiṅ iṅ jəro kaḍatoniṅ daha, amalayokən iṅ raden yayistri sira saṅ anom. anuli bhinakta mariṅ majapahit, satəkanira riṅ majhapahit təka voṅ tatar amalaku rajaputri, apan saṅgupira viraraja, yan huvus kalah riṅ daha, aṅaturakəna putri kaṅ sakiṅ tumapəl kalih pisan. ya ta keməṅan saṅ mantri kabeh, aṅulati saṅgupa manih. aṅucap sira sora: "lah isun uga si aṅamukana riṅ voṅ tatar yen maririki". sumahur saṅ arya vi- raraja: "siṅgih, kaki sora, hana upayanisun manih". maṅkin ta aṅulati saṅgupa. punika kaṅ pinagunəmakəniṅ mantri. saṅgupira sora: "pira antukaniṅ aṅamukana voṅ tatar". riṅ sore masa yan liṅsir kulon voṅ tatar təka amalaku rajaputri. sahurira viraraja: "savoṅ tatar, hayo uga sira age-age, saṅ rajaputri lagi prihatin, apan kavus tumon iṅ sañjata duk kalahiṅ tumapəl, makadi duk kalahiṅ daha, avədi təmən yen aniṅhali sarva lalaṇḍəp; əmbesuk ta sinrahakən iṅ sira, vinaḍahan pasagi pinikul iṅupacara riṅ vastra, iṅatərakən mariṅ parahunira; saṅkaniṅ vinaḍahan pasagi denira alumuh tumona riṅ lalaṇḍəp, kalavan ta kaṅ anaṅgapi riṅ saṅ rajaputri, aja voṅ tatar kaṅ alaalane, voṅ kaṅ bəcike, ajāmava sahaya, apan saṅgupira saṅ rajaputri yen tumona riṅ sarva lalaṇḍəp, yadyan təkaha riṅ parahu, alabuh er sira; nora ta para hilaṅ denira atoh pati yan saṅ rajaputri alabuha toya". ahiḍəp voṅ tatar iṅapus. ujariṅ voṅ tatar: "abənər dahat sabdanira puniku." təkaniṅ samaya asərah rajaputri, ḍatəṅ agəbagan kaṅ voṅ tatar amalaku rajaputri, sama tan amava lalaṇḍəp. təka riṅ jəro- niṅ lavaṅ bhayaṅkara, voṅ tatar iṅinəban lavaṅ kinuñcen iṅ jaba riṅ jəro. krisira sora den-vulaṅ iṅ pupune. samaṅka den-amuk voṅ tatar, denira sora, təlas paḍəm. sira raṅga lave aṅamuki kaṅ iṅ jabaniṅ panaṅ- kilan, tinut təkeṅ dunuṅane malayu mariṅ sohaniṅ caṅgu, tinut pinaten.
akara sapuluh dina təka kaṅ andon sakiṅ malayu, olih putri roro, kaṅ saviji ginave binihaji denira raden vijaya, aran raden dara pəṭak; kaṅ atuha aran dara jiṅga, alaki deva apuputra ratu riṅ malayu, aran tuhan janaka, kasirkasir śri marmadeva, bhiṣeka sirāji mantrolot.
tuṅgal pamalayu lan patumapəl i śaka rəṣi-saṅa-samadhi, 1197. paṅadəg aji katoṅ ratu riṅ daha i śaka naga-muka-dara-tuṅgal, 1198. teka riṅ juṅ galuh aji katoṅ aṅapus kiduṅ vukir polaman, vusiṅ aṅapus kiduṅ mokṣa
samaṅka raden vijaya añjənəṅ prabhu i śaka rasa-rupa-dvi-śitaṅśu, 1216. vəkasan patutan lavan raden dara pəṭak putra lanaṅ, kakṣatriyanira raden kala gəmət. kunəṅ putranira bhaṭāra śivabuddha stri kalih siki, kaṅ cinayakən iṅ voṅ tatar, iṅalap kalih denira raden vijaya, sira saṅ atuha añjənəṅ riṅ kahuripan, sira saṅ anom añjənəṅ iṅ daha. abhiṣekanira raden vijaya duk prabhu śri kərtarajasa. tahun pañjənəṅira, orəmira avihən. mokta sira, dhinarma riṅ antapura, moktanira i śaka 1257. gumanti raden kala gəmət aṅadəg prabhu, abhiṣeka bhaṭāra jayana- gara.
śri śivabuddha dhinarma riṅ tumapəl, bhiṣekaniṅ dharma riṅ purva- patapan.
hələt pitu-vəlas tahun adəgiṅ dharma lavan paraṅgalave. sira raṅga lave arəp adəgakəna patih vuruṅ, margane andaga mariṅ tuban sira raṅga lave tur aṅapusi rorovaṅ. vus kapusan voṅ tuban sagunuṅ lor, samāhiḍəp iṅ sira raṅga lave. araniṅ kaṅ ahiḍəp pañji marajaya, ra jaran vaha, ra arya siddhi, ra lintaṅ, ra tosan, ra galaṭik, ra taṭi rovaṅira raṅga lave andaga. saṅkaniṅ luṅha sakiṅ majhapahit arəbut luṅguh, sira mahapati amiśunakən adərve dandan ujarira raṅga lave: "aja kehiṅ ucap, hana riṅ pārthayajña papaniṅ jəjərih". karuṅu riṅ majhapahit yen sira raṅga lave andaga. sira mahapati aṅaturakən. runtik sirāji jayanagara, sarovaṅira raṅga lave andaga mati, aṅhiṅ ra galaṭik ahurip, kinon malika denira mahapati. paraṅgalave i śaka kuda-bhumi-pakṣaniṅ-voṅ, 1217.
sira viraraja amit aṅulihi iṅ lamajaṅ tigaṅ juru, apan pasamayanira raden vijaya amalihana java, kanugrahan lurah lamajaṅ lor kidul lavan tigaṅ juru. huvus alavas kabhukti denira viraraja. sira nambi kari apatih, sira sora dəmuṅ, sira tipar tuməṅguṅ. sor tuməṅguṅ deniṅ dəmuṅ sa- maṅka. sira viraraja tan mulih mariṅ majhapahit, tan ayun aṅavolu,
hələt tigaṅ tahun paraṅgalave lavan pasora. pinisunakən sira sora de- nira mahapati, sira sora iṅilaṅakən mati denira kəbo anabraṅ, i śaka baba-taṅan-voṅ, 1222.
sira nambi pinisunakən denira mahapati, tan kina- tonakən pəraṅe, olih kaladeśa, amit atilik iṅ sira viraraja agəriṅ alara. śrī jayanagara suka, aṅhiṅ tan sinuṅ alavasa. sira nambi tan təka manih, mənəṅ riṅ ləmbah, agave kuṭa atiṅkah sañjata. sira viraraja mati. sirāji jayanagara añjənəṅ prabhu roṅ tahun.
guntur paluṅge i śaka api-api-taṅan-tuṅgal, 1233.
tumuli pajurudəmuṅ, hələt roṅ tahu lan pasora. patine juru dəmuṅ i śaka arta-guna-pakṣaniṅ-voṅ, 1235.
tumuli pagajahbiru i śaka rasa-guṇa-pakṣa-voṅ, 1236.
tumuli pamaṇḍana. maṅkat aṅavaki sirāji jayanagara aṅilaṅakən voṅ maṇḍana vulan karo. anuli maṅetan, sira nambi iṅilaṅakən. vinarah sira nambi yen vus mati juru dəmuṅ, patih əmban, tuməṅguṅ jaran ləjoṅ, mantri parakrama, sampun samāṅəmasi, maty anəmpuh. aṅucap sira nambi: "kaṅ samara, ki dər- pana, ki təguh, pamañ jaran baṅkal, ki virot, ra vindan, ra jaṅkuṅ, yen taṇḍiṅən nora sor voṅ vetan iki, mali vus rusak, sapa si galihe kulon, jabuṅ tereves, ləmbu pətəṅ, ikalikalan baṅ, nora iṅsun avədi, don-sa- lakṣeṅ harəp iṅ vuri, koṅsi uga denisun sakṣat apraṅ iṅ bubat." təkane voṅ majapahit, paṅidulira nambi, rusakiṅ gaṇḍiṅ, kajarah praśastine, sira nambi tinut sinələsək, tumandaṅ sira dərpana, sira samara, sira virot, sira made, sira vindan, sira jaṅkuṅ, sira təguh, makadi saṅ arya nambi adiniṅ anəmpuh; dahut voṅ majapahit, noranapulih. sira jabuṅ tereves, ləmbu pətəṅ, ikalikalan baṅ sama amagut iṅ sira nambi mati, sarovaṅira namby anəmpuh aṅəmasi, rabut buhayābaṅ tikəl, dahut payuṅ voṅ vetan, kalah deśa lamajaṅ i śaka nāgānahut-vulan, 1238.
tuṅgal pavagal lan pamaṇḍaṇa.
hələt roṅ tahun pavagal lan palasəm. sira səmi iṅilaṅa- kən mati i soriṅ raṅḍu i śaka nora-veda-pakṣa-voṅ, 1240.
tumuli rakuṭi. hana dharmaputra aji, paṅalasan vineh suka, voṅ 7, aran kuṭi. ra paṅśa, ra vədəṅ, ra yuyu, ra tañca, ra bañak, ra kuṭi lavan ra səmi mati iṅilaṅakən, pinisunakən denira mahapati. samaṅka kavaspaḍan sira mahapati yan rajapisuna, ya ta sinikəp, vinunuh cineleṅceleṅ, doṣane aṅadu pisuna. duk duruṅ mati ra kuṭi, harəp aṅavakən abhaṭāra mariṅ baḍaṇḍər. sah riṅ vəṅi tan ananiṅ vruh, aṅhiṅ voṅ bhayaṅkara aṅiriṅ, sakehe kaṅ katuju akəmit duk abhaṭāra luṅha, hana voṅ lima vəlas. sira gajah mada ambəkəl iṅ bhayaṅkara samaṅka, katuju kəmitane, saṅkane aṅiriṅ bhaṭāra duk mimba. alavas sira haneṅ baḍaṇḍər. hana paṅalasan amit mulih, tan vinehan denira gajah mada, polahiṅ kavula aṅiriṅ akəḍik, amaksakən mulih. sinuduk denira gajah mada, done manava hana avavarah yen abhaṭāra dumunuṅ riṅ umahipun buyutiṅ baḍaṇḍər, manava ra kuṭi vruh. akara sapasar amit sira gajah mada mariṅ majhapahit. təka riṅ majhapahit, sira gajah mada tinakontakonan de saṅ amañcanagara riṅ pər- nahira bhaṭāra, avarah yen huvus kasambut deniṅ rovaṅe ra kuṭi. samā- naṅis kaṅ vinarah. aṅucap sira gajah mada: "mənəṅa, nora sira harəp- harəp apaṅerana riṅ ra kuṭi". sumahur kaṅ inujaran: "aṅapa ujarina iku, iya dudu paṅeran ḍevek". vəkasan sira gajah mada avarah yen abhaṭāra haneṅ baḍaṇḍər. samaṅka sira gajah mada ayom lavan saṅ mantri, sama asaṅgup amatenana riṅ ra kuṭi, iṅilaṅakən mati ra kuṭi. mantuk abhaṭāra sakiṅ baḍaṇḍər, kari abuyut tur sub iṅ daṅu. saulihira bhaṭāra sira gajah mada mari ambəkəl iṅ voṅ bhayaṅkara, riṅ roṅ vulan amukti palapa, iṅalihakən apatih riṅ kahuripan, apatih roṅ tahun. saṅ arya tilam apatih riṅ daha mati, gumanti sira gajah mada, tinərapakən apatih riṅ daha, atut sirapatih amaṅkubhumi saṅ arya taḍah, kaṅ aṅrojoṅi sira gajah mada patih riṅ daha.
sirāji jayanagara asanak istri kakalih, saos ibu, sami tan sinuṅ akra- maha ri len, ayun alapən piyambək. samaṅka ksatriya tan hana mariṅ majha- pahit, siṅ katon iṅilaṅakən, manava harəp iṅ arinira. sira paraksatriya aṅəkəb ahətətan. somahira tañca aparuṅon iṅalan denira bhaṭāra, sira tañca iṅadokən denira gajah mada. katuju bhaṭāra jayanagara bubuhən tan kavasa mijil. sira tañca kinon anajia, marək mariṅ paguliṅan. tinaji denira tañca pisan piṅro tan təḍas, den-aturi bhaṭāra asalaha kəmitan, asalah kəmitan saṇḍiṅirāguliṅ, tinaji denira tañca təḍas, linud sinuduk denira tañca, moktā sira riṅ paguliṅan. sira tañca ginəlis pinaten denira gajah mada, mati sira tañca. lət saṅaṅ tahun pakuṭi lavan patañca, i śaka bhasmi- bhuta-naṅani-ratu, 1250. sira ta dhinarmeṅ kapopoṅan, bhiṣeka riṅ śṛṅga- pura, pratiṣṭa riṅ antavulan.
samaṅka sira parakṣatriya aṅambah majhapahit. samaṅka raden cakradhara kalapiṅ svayambara pinakalakinira bhreṅ kahuripan. raden kuda mərta aṅambil bhreṅ daha. raden kuda mərta añjənəṅ riṅ vəṅkər, bhreṅ pramiśvara riṅ pamotan, bhiṣeka śri vijayarajasa. hana ta patutan raden cakradara añjənəṅ riṅ tumapəl, bhiṣeka śri kərtavardhana.
bhreṅ kahuripan istri prabhu i śaka śūnya-viṣaya-pakṣa-bhūmi, 1250.
bhreṅ kahuripan aputra titiga, mijil bhaṭara prabhu, kasirkasirira śri hayam vuruk, raden tetep, jujulukira yen anapuk sira ḍalaṅ tritaraju, lamun amadoni sira pagər antimun, lamun avayaṅ bañol sira gagak katavaṅ, yan riṅ kaśevan sira mpu janeśvara, bhiṣekanira śri rajasanagara, kaprabhunira bhra saṅ hyaṅ vəkasiṅ sukha; arinira stri kalap denira raden laraṅ, paṅadəganira bhreṅ matahun, tan apuputra; sira saṅ pamuṅsu bhreṅ pajaṅ iṅalap denira raden sumana, paṅadəganira bhreṅ paguhan, amisan kalavan bhreṅ kahuripan, stri bhra guṇḍal saṅ dhinarma riṅ sajabuṅ, dharma- bhiṣeka riṅ bajrajinaparimitapura.
tumuli pasaḍeṅ. sira taḍah patih amaṅkubhumi agəriṅ sakarəṅan tan kavaśa marək, aṅusvakən marək riṅ talampakanira bhaṭāra asaha maṅ- kubhumi, tan tinaṅgapan denira bhre koripan, mantuk saṅ arya taḍah, aṅun- daṅ riṅ sira gajah mada, ararasan iṅ made. sira gajah mada kinen amatiha riṅ majhapahit, tan maṅkubhumi: "isun aṅrojoṅi sadudunira". kəcapira gajah mada: "aleməh siranakira, yen apatiha maṅke. lamun sampun sakiṅ saḍeṅ agələm apatiha, lamun kahapuraha tivas, bisaniṅ ra- nakira". "lah kaki sakevuhira sun-rojoṅ, sadudunira". samaṅka aguṅ hatinira gajah mada, aṅruṅu saṅgupira saṅ arya taḍah. maṅkin maṅkat mariṅ saḍeṅ. saṅ mantri araraman pinadaya, makadi saṅ apatih amaṅ- kubhumi pinadaya, yen sira kəmbar aṅruhuni aṅəpaṅ riṅ saḍeṅ. sər- ṅən saṅ amaṅkubhumi, apotusan iṅ saṅ mantri jaba; kaṅ maṅkat voṅ limaṅ bəkəlan, aṅlilima sovaṅ. kapaṅgih sira kəmbar riṅ alas, aṅadəg iṅ kayu rubuh, aṅaṇḍulaṇḍul, kayānuṅgan uṇḍakan tur aṅlimbekən caməṭi ḍatəṅ kaṅ kinon amaliṅgiha sira kəmbar. vantən vəkasira saṅ mantri samadaya, makadi kaki gusti apatih amaṅkubhumi, aken amaliṅgiha riṅ sira punarəke saṅkanira rumuhun aṅəpaṅ iṅ voṅ saḍeṅ. deñ-caməṭi rahine kaṅ kinon amaliṅgiha luput aliṅan kayu, tur sira kəmbar aṅucap: "norana den-hiḍəp deniṅ si kəmbar iki, yen iṅ papraṅan norāhiḍəp iṅ paṅeranmu iku". luṅha kaṅ kinon amaliṅgiha, avərta saujarira kəmbar. mənəṅ sira gajah mada, təka vinahonan kinəpaṅ saḍeṅ. tuhan vuruju devapura sakiṅ pamələkahan, lamun añjəplakakən pəpəcut, karuṅu riṅ antarikṣa. kaget voṅ majhapahit. kañcit təka saṅ sinuhun aṅalaha- kən saḍeṅ.
[hələt tigaṅ tahun] patañca lavan pasaḍeṅ i śaka kaya-bhuta- non-dagiṅ, 1253. tumuli guntur pabañu-piṇḍah i śaka 1256.
təka sakiṅ saḍeṅ sira kəmbar ambəkəl iṅ mantry araraman, sira gajah mada aṅabehi, sira jaran bhaya, sira jalu, sira dəmaṅ bucaṅ, sira gagak miṅe, sira jənar, sirārya rahu, sama antuk liṅgih, si ləmbu pətəṅ tuməṅguṅ. sira gajah madāpatih amaṅkubhūmi tan ayun amuktia palapa, sira gajah mada: "lamun huvus kalah nuṣantara isun amukti palapa, lamun kalah riṅ gu- run, riṅ seran, tañjuṅ pura, riṅ haru, riṅ pahaṅ, ḍompo, riṅ bali, suṇḍa, palembaṅ, tumasik, samana isun amukti palapa". sira saṅ mantri samaluṅ- guh riṅ panaṅkilan pəpək. sira kəmbar apaməleh, riṅ sira gajah mada, anuli ləmbu pətəṅ gumuyu. tumurun sira gajah mada matur iṅ talampakan bhaṭāra riṅ koripan, runtik sira kataḍahan kabuluhan denira arya taḍah. akveh doṣa- nira kəmbar, sira varak iṅilaṅakən, tan ucapən sira kəmbar, sami mati.
tumuli pasuṇḍa-bubat. bhre prabhu ayun iṅ putri riṅ suṇḍa. patih maḍu iṅutus aṅuṇḍaṅeṅ voṅ suṇḍa, ahidəp voṅ suṇḍa, yan avavaraṅana. təka ratu suṇḍa mariṅ majhapahit, saṅ ratu maharaja, tanpaṅaturakən putri. voṅ suṇḍa kudu aviramena, tiṅkah iṅ juruṅən. sira patihiṅ majha- pahit tanpayun yen vivahanən, reh sira rajaputri makaturatura. voṅ suṇḍa tanpasuṅ. sira gajah mada matur polahiṅ voṅ suṇḍa. bhra prameśvareṅ vəṅkər sirasaṅgup: "sampun valaṅ ati, kakāji, iṅsun-lavanane apagut". sira gajah mada matur polahiṅ voṅ suṇḍa. tumuli apaṅarah voṅ majha- pahit aṅəpaṅ voṅ suṇḍa. voṅ suṇḍa harəp aṅaturakəna rajaputri, tan sinuṅan deniṅ menak, asaṅgup matieṅ bubat tan harəp anuṅkul, maṅ- gətoha gətih. saṅgupiṅ menak agave paṅrus, adiniṅ suṇḍaṅgərgut, la- raṅ aguṅ, tuhan sohan, tuhan gəmpoṅ, pañji məloṅ, uraṅ saṅkariṅ toboṅ baraṅ. raṅga cahot, tuhan usus, tuhan sohan, uraṅ paṅulu, uraṅ saya, raṅga kaveni, uraṅ siriṅ, satrajali, jagat saya, sakvehiṅ vado suṇḍa parəṅ asurak. pinagut iṅ uni deniṅ reyoṅ, ghūrṇitaniṅ su- rak kadi guntur. saṅ prabhu maharaja vus aṅəmasi karuhun, mati lan tuhan usus. bhra parameśvara sira mariṅ bubat, tan sapekṣa yan voṅ suṇḍa akeh kari, tur adinya menak anəmpuh. maṅidul voṅ suṇḍa, rusak voṅ majapahit. kaṅ anaṅkis sañjata amapulihakən sirarya səṇ- ṭoṅ, patih govi, patih marga ləvih, patih tətəg, jaran bhaya. sakeh saṅ mantry araraman apraṅ sakiṅ kuda, katitihan voṅ suṇḍa, anəmpuh ma- ṅidul maṅulon anuju ṅgonira gajah mada, siṅ təkarəpiṅ paḍati voṅ suṇḍa mati, kadi sagara gətih gunuṅ vaṅke, bhrasṭa voṅ suṇḍa, tan hana kari, i śaka saṅa-turaṅga-paksavani, 1279. tuṅgalan paḍompo pa- suṇḍa. samaṅka sira gajah mada mukti palapa. savəlas tahun amaṅku- bhūmi.
patiniṅ putri suṇḍa bhaṭara prabhu aṅalap putri bhra prameśvara, sira paduka śori, apatutan stri bhre lasəm saṅ ayu; putra lan rabihaji mijil bhre virabhumi, iṅaku putra denira bhre daha.
bhre pajaṅ apuputra titiga, mijil bhra hyaṅ viśeṣa, kakṣatriyanira raden gagak sali, karatunira aji vikrama, sira saṅ aṅambil bhre lasəm sira saṅ ahayu, aputra mijil bhra hyaṅ vəkasiṅ suka; putra manih stri bhre lasəm saṅ aləmu kalap denira bhre virabhumi; putra manih stri bhre kahuripan. hana putranira bhre tumapəl, duk kṣatriya raden soṭor, hino riṅ koripan, aṅalih hinveṅ daha, anuli hino riṅ majhapahit, aputra sira mijil raden sumi- rat, aṅalap bhre kahuripan, paṅadəgan bhre paṇḍan salas.
tumuli paśraddhanaguṅ i śaka pat-ula-ro-tuṅgal, 1284.
saṅ apatih gajah mada atəlasan i śaka gagana-muka-matendu, 1290. təluṅ tahun noranaṅganteny apatih. sira gajah əṅgon apatih i śaka guna- saṅa-pakṣaniṅ-voṅ, 1293.
bhre daha mokta, dhinarmeṅ adilaṅu, dharmabhiṣeka riṅ adri pur- vaviśeṣa. bhre kahuripan mokta dhinarmeṅ paṅgih dharmabhiṣeka riṅ giri pantarapurva.
tumuli hana gunuṅ añar i śaka naga-leṅ-karṇaniṅ-voṅ, 1298. tumuli guntur pamaḍasiha i śaka rəsi-śunya-guṇa-tuṅgal, 1307.
bhre tumapəl mokta saṅ mokta riṅ śunyalaya i śaka mataṅga-śu- nya-kayeku, 1308, dhinarmeṅ japan, dharmabhiṣeka riṅ sarvajñapura.
bhra hyaṅ viśesāpuputra mijil bhre tumapəl; putrestri mijil bhre prabhu stri, bhiṣeka devi suhita; manih putra pamuṅsu jalu bhre tumapəl śri kərtavijaya. bhre paṇḍan salas aputra mijil bhre koripan, bhra hyaṅ parameśvara, siraji ratnapaṅkaja bhisekanira, aṅalap bhra prabhu istri, tan apu- putra sira; manih putranira mijil stri bhre lasəm, kalap denira bhre tumapəl; putra manih mijil bhre daha, kambil denira bhre tumapəl, sama pamuṅsu.
bhre virabhumi aputra jalu mijil bhre pakəmbaṅan, mokta ndukiṅ abu- buron; putra manih stri bhre mataram, kalap denira bhra hyaṅ viśeṣa; putra manih bhre lasəm, kalap denira bhre tumapəl; putra manih stri bhre mata- hun. bhre tumapəl aputra jalu añjənəṅ riṅ vəṅkər aṅambil bhre iṅ matahun; aputra manih bhre paguhan; putra lan rabi anom bhre jagaraga. kalap denira bhra parameśvara tan apuputra; manih bhre tañjuṅ pura, kalap denira bhre paguhan tan apuputra; manih bhre pajaṅ, kalap denira bhre paguhan kālapḍo tan apuputra; bhre kəliṅ aṅalap riṅ bhreṅ kəmbaṅ jənar. bhre vəṅkər apuputra bhre kabalan. bhre paguhan apuputra lavan rabi kṣatriya mijil bhre siṅapura, kambil denira paṇḍan salas.
bhra prameśvara pamotan mokta i śaka gagaṇa-rūpānahut-vulan, 1310, sira saṅ dhinarmeṅ mañar, dharmabhiṣeka riṅ viṣṇubhavanapura. bhra matahun mokta dhinarma riṅ tigavaṅi, dharmabhiṣeka riṅ kusumapura. sira paduka sori mokta. bhreṅ pajaṅ mokta dhinarmeṅ əmbul, dharmabhiṣeka riṅ girindrapura. bhre paguhan mokta dhinarmeṅ lo bəñcal, dharmabhiṣeka riṅ parvatigapura. bhra hyaṅ vəkasiṅ suka mokta, i śaka medini-rūpa- rameku, 1311. bhra hyaṅ viśeṣa prabhu.
tumuli guntur praṅ bakat i śaka mukaniṅ-voṅ-kaya-naga, 1317.
tumuli sira gajah əṅgon mati i śaka śūnya-pakṣa-kaya-janma, 1320. pitu likur tahun apatih. bhra hyaṅ vəkasiṅ suka aken apatiha iṅ sira gajah muṅuri.
bhra hyaṅ vəkasiṅ suka mokta, saṅ mokta riṅ indrabhavana, i śaka janma-netragni-sitaṅsu, 1321, saṅ dhinarmeṅ tajuṅ, bhiṣekaniṅ dharma riṅ paramasukapura.
bhra hyaṅ viśeṣa sira bhagavan i śaka netra-pakṣagni-sitaṅsu, 1322. bhaṭārestri prabhu.
bhre lasəm mokta riṅ kavidyadharen, dhinarmeṅ pabaṅan, dharma- bhiṣeka riṅ lakṣmipura. bhre kahuripan mokta. bhre lasəm sira saṅ aləmu mokta. bhre paṇḍan salas mokta, dhinarmeṅ jiṅgan, dharmabhiṣeka riṅ śri viṣṇupura.
bhra hyaṅ viśeṣa apupurikan lavan bhra virabhumi. dadi denira ḍampul, abəlah mati siraḍampul i śaka 1323.
hələt tigaṅ tahun tumuli dadi manih kaṅ parəgrəg. sama apaṅarah, bhre tumapəl, bhra hyaṅ parameśvara, sami iṅaturan. "sapa kaṅ sun-ilonana". dadi kaṅ yuddha, kalah kaḍaton kulon, kapəsan bhra hyaṅ viśeṣa. runtik sira ayun luṅaha. iṅaturan bhre tumapəl, bhra parameśvara: "sampun age luṅha, isun-lavanane". suka bhra hyaṅ viśeṣa, apaṅarah iṅadəgan denira bhre tumapəl, denira bhre parameśvara. kalah kaḍaton vetan. bhre daha iṅəmban denira bhra hyaṅ viśeṣa, bhinakta maṅilen. bhra virabhumi luṅha riṅ vəṅi, tumulumpak iṅ parahu, tinut denira raden gajah bhiseka ratu aṅabhaya, bhra narapati. katututan iṅ parahu, minoktan tur pinə̄k bhinakta ḍatəṅ iṅ majapahit, dhinarma ta sira riṅ luṅ, dharmabhiṣeka riṅ goriśapura, i śaka duk parəgrəg aguṅ naga-laranahut-vulan, 1328.
pataṅ tahun atəlasan sira gajah maṅuri, i śaka pakṣa-guṇa-kaya-voṅ, 1332. ro vəlas tahun sira gaja ləmbana patih.
tumuli guntur pajuluṅ-pujut, i śaka kaya-veda-gunaniṅ-voṅ,1343.
atəlasan sira gajah ləmbana i śaka pavanāgni-kaya-bhumi, 1335. tigaṅ tahun apatih tuhan kanaka.
bhre daha mokta. bhre matahun mokta. bhre mataram mokta.
tumuli palantaran aguṅ i śaka liman-kayaṅambah-ləmah, 1338. tumuli pahilan aguṅ i śaka nāga-yuganahut-voṅ, 1348.
bhre tumapəl mokta i śaka saṅa-yuga-kaya-voṅ, 1349, dhinarmeṅ lo kərəp, dharmabhiṣeka riṅ amarasabha. bhre vəṅkər mokta dhinarmeṅ suməṅka.
bhra hyaṅ viśeṣa mokta dhinarmeṅ lalaṅon, bhiṣekaniṅ dharma riṅ paramaviśeṣapura. bhra prabhu stri mokta i śaka rūpanilagni-sitaṅśu, 1351.
sira tuhan kanaka atəlasan i śaka paksavihat-guṇaniṅ-voṅ, 1363. pitu vəlas tahun apatih.
bhre lasəm mokta riṅ jiṅgan. bhre paṇḍan salas mokta. raden jagulu. raden gajah iṅilaṅakən pinadoṣa aməki bhre virabumi i śaka bhutamanah-antəlu-tuṅgal, 1355.
bhre daha duk añjənəṅ ratu i śaka manava-pañcagni-vulan, 1359.
bhre parameśvara mokta, saṅ mokta riṅ viṣṇubhavana i śaka naga- ganāgni-sitaṅśu, 1368, dhinarmeṅ siṅhajaya. bhre kəliṅ mokta, dhinarmeṅ apaapa. bhre prabhu istri mokta i śaka nawa-rasāgni-śitaṅśu, 1369, tuṅgal dhinarmeṅ siṅhajaya.
tumuli bhre tumapəl aṅganteni prabhu.
bhre paguhan aṅilaṅakən, voṅ tiduṅgalatiṅ, katur iṅ majapahit.
tumuli paliṇḍu i śaka pakṣa-gaṇanahut-vulan, 1362.
bhre paguhan sira saṅ mokta riṅ caṅgu dhinarmeṅ sabyantara. bhra hyaṅ mokta dhinarme puri. bhre jagaraga mokta. bhre kabalan mokta dhinarmeṅ suməṅka tuṅgal dhinarma. bhre pajaṅ mokta tuṅgal dhinar- meṅ sabyantara.
tumuli guntur pakuniṅan i śaka vəlut-viku-anahut-vulan, 137.
bhre prabhu mokta i śaka bahni-parvata-kayeku, 1373, bhiṣekaniṅ dharmma riṅ kərtavijayapura.
bhre pamotan añjənəṅ iṅ kəliṅ, kahuripan, abhiṣekanira śri raja- savarddhana. mokta saṅ sināgara, dhinarma riṅ səpaṅ i śaka viṣaya-kuda- nahut-voṅ, 1375.
təluṅ tahun tan hana prabhu.
tumuli bhre vəṅkər prabhu, bhiṣekanira bhra hyaṅ purvaviśeṣa, i śaka brāhmaṇa-saptagnyanahut-vulan, 1378.
tumuli guntur palandəp i śaka pat-ula-təluṅ-vit, 1384.
bhre daha mokta i śaka gaṇa-brāhmaṇāgni-tuṅgal, 1386. bhra hyaṅ purvaviśesa mokta, dhinarma riṅ puri, i śaka brāhmaṇa-nagāgni-śitaṅśu, 1388. tumuli bhre jagaraga mokta.
bhre paṇḍan salas añjənəṅ iṅ tumapel, anuli prabhu i śaka brahma- na-naga-kaya-tuṅgal, 1388, prabhu roṅ tahun. tumuli sah sakiṅ kaḍaton. putranira saṅ sinagara, bhre koripan, bhre mataram, bhre pamotan, pamuṅsu bhre kərtabhūmi, kapərnah paman, bhre prabhu saṅ mokta riṅ kaḍaton i śaka śunya-nora-yuganiṅ-voṅ, 1400.
tumuli guntur pavatu-gunuṅ i śaka kayambara-sagareku, 1403.
iti pararaton.
təlas sinurat iṅ iccasada riṅ śela pənək, i śaka viṣaya-guṇa-bayu- niṅ-voṅ, 1535. ṅkana kovusanira sinərat dina, pa., sa., varigadyan, masa kṛṣṇapaṣa dvitiyaniṅ karva. sampun tan kapaharjaha de saṅ śuddhāmaca. tunaləvihiṅ sastra durbhikṣa tan opən kvehaniṅ naśa, mapan olihiṅ arddha puṅguṅ mahv asisinahu. oṁ dirgghayur astu, tathāstu, astu, oṁ śubham astu kintu saṅ anurat.

Pararaton, edition by J.L.A. Brandes (1896), revised 2nd edition by N.J. Krom with J.C.G. Jonker, H. Kraemer and R.Ng. Poerbatjaraka (1920). Data acquired by OCR from scans by Arlo Griffiths (2011); proofread and reformatted by Wayan Jarrah Sastrawan (2020); converted to TEI-XML format in 2025.